অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া aswiki https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A4 MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter মাধ্যম বিশেষ বাৰ্তা সদস্য সদস্য বাৰ্তা ৱিকিপিডিয়া ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা চিত্ৰ চিত্ৰ বাৰ্তা মিডিয়াৱিকি মিডিয়াৱিকি আলোচনা সাঁচ সাঁচ বাৰ্তা সহায় সহায় বাৰ্তা শ্ৰেণী শ্ৰেণী বাৰ্তা ৱিকিচ'ৰা ৱিকিচ'ৰা আলোচনা MOS MOS talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 2226 648381 634320 2026-10-29T08:13:27Z Mg. Hemchandra Mili 49582 648381 wikitext text/x-wiki {{About|গোলাঘাট জিলা|জিলাখনৰ জিলাৰ সদৰ|গোলাঘাট}} {{Stub-inline|অসমৰ ভৌগোলিক পোখালি}} {{Infobox India district | Name = গোলাঘাট | State = অসম | Division = উজনি অসম | Established = {{Start date|1987|8|15|df=yes}} | HQ = গোলাঘাট | Map = Golaghat in Assam (India).svg | Coordinates = {{coord|26.0|N|93.0|E|display=title,inline}} | Area = 3502 | Area_footnotes = | Elevation = | Year = 2011 | Population = 1066888 | Population_footnotes =<ref name="census">{{cite web | url=http://www.census2011.co.in/census/district/152-golaghat.html | title=Census Golaghat | publisher=censusindia.co.in | accessdate=January 14, 2012}}</ref> | Density_footnotes = | Urban = | Literacy = ৭৭.৪৩%<ref name="census"/> | SexRatio = ৯৬৪<ref name="census"/> | Collector = | Tehsils = গোলাঘাট, খুমটাই, বোকাখাত, ধনশিৰী | LokSabha = কাজিৰঙা | Assembly = বোকাখাত , সৰুপথাৰ , গোলাঘাট ,খুমটাই , দেৰগাঁও | Highways =ধোদৰ আলি ৰাজ্যিক ঘাইপথ ১ | Vehicle = | Rain = | Website = http://www.golaghat.gov.in }} '''গোলাঘাট জিলা''' অসমৰ ৩৫ খন জিলাৰ ভিতৰত অন্যতম। জিলাৰ সদৰ ঠাই [[গোলাঘাট]] নগৰ। এই জিলাৰ ৪ খন উপজিলা আছে- খুমটাই, দেৰগাঁও, বোকাখাট, সৰুপথাৰ। এ<ref name="census" />ই জিলাৰ মহকুমা হ'ল গোলাঘাট, ধনশিৰী, [[বোকাখাত]]। জিলাখনৰ মাটিকালি ৩,৫০২ কিলোমিটাৰ। ১৯৮৭ চনত জিলা ঘোষিত হোৱা এই জিলাৰ জনসংখ্যা ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ১০,৬৬,৮৮৮ জন। ইয়াৰে ৫,৪৩,১৬১ জন পুৰুষ আৰু ৫,২৩,৭২৭ গৰাকী মহিলা।<ref name="census"/> ==গোলাঘাট নামৰ উৎপত্তি== গোলাঘাট নামৰ উ‍ৎপত্তিৰ এক কাহিনী আছে। ১৯ শতিকাৰ মাজভাগত মাৰোৱাৰী ব্যৱসায়ীসকলে ধনশিৰী নৈৰ ঘাটৰ কাষতে 'গোলা' অৰ্থাৎ সৰু দোকান পাতিছিল। এই ঠাইতে পাছলৈ গোলাঘাট নামেৰে নগৰ গঢ়লৈ উঠে। তদুপৰি আন এক প্ৰবাদ অনুসৰি ধনশিৰী নৈৰ ঘাটত আহোমসকলৰ গোলা-বাৰুদ থোৱা ঘৰ আছিল কাৰণে এই ঘাটটোৰ নাম গোলাঘাট হয়গৈ। পূৰ্বতে গোলাঘাটক টোপোলা ঘাট বা টোপোলা চাপৰি নামেৰেও জনা গৈছিল। ধনশিৰী নদীখন গোলাঘটীয়া ৰাইজৰ বোঁৱতী জীৱন ৰেখা স্বৰূপ। আহোমসকলৰ পূৰ্বে গোলাঘাট কছাৰী ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। অসমীয়া সমাজ জীৱনৰ কেইবাজনো খ্যাতিমান ব্যক্তিয়ে এই গোলাঘাটতে জন্ম লাভ কৰিছিল। গোলাঘাটত প্ৰধানকৈ চুতীয়া আৰু ঠেঙাল কছাৰীসকলৰ স্বকীয় সংস্কৃতি দেখিবলৈ পোৱা যায়।।<ref name="গোলাঘাটৰ ইতিসাহ">{{cite web | url=http://golaghat.gov.in/history.htm | title=গোলাঘাটৰ ইতিসাহ | accessdate=June 24, 2012}}</ref> ==ইতিহাস== সৰুপথাৰৰ নগাজৰী খনিকৰ গাঁৱত পোৱা ৫ম শতিকাৰ শিলালিপিৰ পৰা বুজা যায় যে সেই সময়ত দৈয়াং-ধনশিৰী উপত্যকাত এক স্বাধীন ৰাজ্য আছিল। আকৌ এই অংশত পোৱা নানান ইটাৰে নিৰ্মিত ভৱন, মঠ-মন্দিৰ আদিৰ ধংসাৱশেষ আদিয়ে ৯ম-১০ম শতিকাৰ এখন ৰাজ্যৰ উমান দিয়ে। ১৬ শতিকাত এই দৈয়াং-ধনশিৰী উপত্যকা আহোম ৰাজ্যত চামিল হয়। আহোমসকলে এই ঠাই কছাৰীসকলৰ পৰা দখল কৰে। আহোমৰ ৰাজত্বকালত এই ঠাইৰ শাসনৰ দায়িত্ব মৰঙীখোৱা গোহাঁইৰ আছিল।<ref name="গোলাঘাটৰ ইতিসাহ" /> ;গোলাঘাট জিলা গঠন ইংৰাজ শাসনকালত এই দৈয়াং-ধনশিৰী উপত্যকা বৃহত্তৰ শিৱসাগৰ জিলাৰ অন্তৰ্গত আছিল। ১৯৮৭ চনৰ ১৫ আগষ্টত গোলাঘাটক এখন জিলা ঘোষণা কৰা হয়।<ref name="গোলাঘাটৰ ইতিসাহ" /> ==প্ৰশাসনিক বিভাজন== গোলাঘাট জিলাখন চাৰিটা [[অসম বিধানসভা]] সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত: বোকাখাত , দেৰগাঁও , সৰুপথাৰ , গোলাঘাট আৰু [[খুমটাই]] ।<ref name="ceo1">{{cite web|title=List of Assembly Constituencies showing their Revenue & Election District wise break - up|url=http://ceoassam.nic.in/Gen_Informations/2.1%20-%20DEOs%20wise%20ACs%20breakup.pdf|publisher=Chief Electoral Officer, Assam website|accessdate=26 September 2011}}</ref> এই চাৰিওটা সমষ্টি কাজিৰঙা লোকসভাৰ অন্তৰ্গত।<ref name="ceo2">{{cite web|title=List of Assembly Constituencies showing their Parliamentary Constituencies wise break - up|url=http://ceoassam.nic.in/Gen_Informations/2.2%20-%20PC-wise%20LAC%20breakup.pdf|publisher=Chief Electoral Officer, Assam website|accessdate=26 September 2011}}</ref> ==বনাঞ্চল== বনজ সম্পদত গোলাঘাট জিলা চহকী। ইয়াত [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]], [[গৰমপানী অভয়াৰণ্য]] আৰু নামবৰ দৈগ্ৰুং অভয়াৰণ্য অৱস্থিত। [[এশিঙীয়া গঁড়]]ৰ বাসস্থান তথা বিশ্ব ঐতিহ্যক্ষেত্ৰ কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান দেশী বিদেশী পৰ্যটকৰ অন্যতম আকৰ্ষণৰ কেনদ্ৰ। কাজিৰঙাৰ মুঠ মাটিকালি ৩৭৮ বৰ্গ কি.মি. আৰু অধিকাংশই গোলাঘাট জিলাৰ অন্তৰ্গত। ৯৭.১৫ বৰ্গ-কিলোমিটাৰ আগুৰা নামবৰ দৈগ্ৰুং অভয়াৰণ্য গৰমপানীৰ উঁহৰ বাবে বিখ্যাত। == গাঁওসমূহ == * [[চাৰহ মিচিং]] * [[দানি চাপৰি]] * [[লেঙেৰা চাপৰি]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Official website|http://www.golaghat.gov.in}} * {{Commons category-inline|Golaghat district|গোলাঘাট জিলা}} {{Geographic location |Centre = গোলাঘাট জিলা |North = [[শোণিতপুৰ জিলা]] |Northeast = [[যোৰহাট জিলা]] |East = [[ৱখা জিলা]], [[নাগালেণ্ড]] |Southeast = [[ক’হিমা জিলা]], [[নাগালেণ্ড]] |South = [[ডিমাপুৰ জিলা]], [[নাগালেণ্ড]] |Southwest = |West = [[কাৰ্বি আংলং জিলা]] |Northwest = }} {{অসম}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জিলা]] [[শ্ৰেণী:গোলাঘাট জিলা]] m5rifwb6772plyghev7z0iljxxb8qyc 0 2309 648315 648287 2026-10-28T17:52:07Z Ananya Taye 28065 wrong merge fix 648315 wikitext text/x-wiki {{Infobox Holiday |image =Bihu Dance-This photo crosses 28000 Views.jpg |caption = বিহু নৃত্য শিল্পী |holiday_name = বিহু |observedby = [[অসম|অসমীয়া]] |date = |observances = |type = cultural |longtype = কৃষিভিত্তিক উৎসৱ<br />ভাৰতীয় উৎসৱ |significance = |date2010 = |date2011 = }} {{বিহু}} '''বিহু''' [[অসম]]ৰ জাতীয় উৎসৱ। অসমৰ লগতে দাঁতি-কাষৰীয়া কিছুমান ৰাজ্যৰ কোনো কোনো জাতি-জনজাতিৰ মাজতো বিহু বা ইয়াৰ সমধৰ্মী উৎসৱ পালন কৰা দেখা যায়। বিহুৰ এটা বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ’ল—ই জাতি-বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সকলো লোকে একেলগে উদযাপন কৰিব পৰা উৎসৱ।<ref name="festival">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Bihu Festival | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL) | work=www.festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বিহু মূলতঃ কৃষিভিত্তিক উৎসৱ। "কৃষি উৎসৱ ঘাইকৈ তিনিটা: খেতিৰ আৰম্ভণিৰ বেলিকা, খেতিৰ বাঢ়নী বতৰত আৰু খেতি চপোৱাৰ ‍শেষত।"<ref>অসমৰ সংস্কৃতি: ড॰ লীলা গগৈ</ref> অসমত পালন কৰা বিহু তিনিটা হ’ল: [[ব'হাগ বিহু]] বা ৰঙালী বিহু, [[কাতি বিহু]] বা কঙালী বিহু, আৰু [[মাঘ বিহু]] বা ভোগালী বিহু। == বিহু শব্দৰ উৎপত্তি == ''বিহু'' শব্দৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে নানা মত আছে, কিন্তু কোনো মতেই সৰ্বসন্মত নহয়। কিছুমান পণ্ডিতৰ মতে [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] 'বিষুবত' শব্দৰ পৰা বিহু শব্দৰ উদ্ভৱ হৈছে।<ref>[https://tholgiri.com/%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a7%b0-%e0%a6%89%e0%a7%8e%e0%a6%aa%e0%a6%a4%e0%a7%8d%e0%a6%a4%e0%a6%bf-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a6%a8%e0%a7%83/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230331070705/https://tholgiri.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A7%B0-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%AA%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A7%83/ |date=2023-03-31 }}বিহুৰ উৎপত্তি আৰু বিহু নৃত্য।</ref><ref name="festivalsofindia.in">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Origin of the Word Bihu | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL | work=festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বৈদিক 'বিষুবন' পদে এবছৰজুৰি অনুষ্ঠিত হোৱা 'সত্ৰ' বা 'যজ্ঞ'ৰ মধ্যৱৰ্তী দিনটোক বুজায়; অৰ্থাৎ [[দিন]] আৰু ৰাতিৰ সমান হোৱা দিনটোৱেই 'বিষুবত' ৰূপে পৰিচিত। এই ব্যাখ্যা অনুসৰি ব’হাগ বিহুৰ দিনটো "বসন্ত বিষুবত",‌ মাঘ বিহুৰ দিনটো "উত্তৰায়ণ" আৰু কাতি বিহুৰ দিনা "হেমন্ত বিষুবত" ধৰা হয়।<ref>[https://www.boloji.com/articlephotos/a8002.png Dr. Rajen Barua, ''Reinventing the Indian (Hindu) Calendar'']</ref> সংস্কৃতৰ বিষুৱ শব্দৰ পৰা এপ্ৰিল মাহৰ ১৪/১৫ তাৰিখে উদযাপন কৰা অন্য বসন্ত উৎসৱ, যেনে কেৰেলাৰ বিচু (വിഷു)<ref>{{Cite web |title=विषुव (viṣuva) |website=Spoken Sanskrit Dictionary |url=http://spokensanskrit.org/index.php?mode=3&script=hk&tran_input=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A5%81%E0%A4%B5&direct=au&anz=100 |language=sa |access-date=2026-10-22}}</ref> উৎপত্তি হৈছে। লীলা গগৈয়ে এই ব্যুৎপত্তিৰ বিষয়ে সন্দেহ প্ৰকাশ কৰি উল্লেখ কৰিছে যে জ্যোতিষশাস্ত্ৰই সহজ-সৰল গাঁৱলীয়া সমাজক স্পৰ্শ কৰাৰ আগতেও কৃষিভিত্তিক বিহু প্ৰচলিত আছিল। তেওঁৰ মতে, বিহু মূলতঃ আদিম মানুহৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱৰূপে গঢ় লৈ উঠিছিল।<ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৫, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> তেওঁ লগতে যুক্তি দিছে যে যিহেতু বিহু কৃষিৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত, সেয়েহে ইয়াৰ উৎপত্তি কেৱল জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ‘বিষুৱন’ শব্দৰ পৰা হোৱা বুলি ধৰি লোৱাটো যুক্তিসংগত নহয়। তেওঁ উল্লেখ কৰিছে যে ‘বিষুৱন’ শব্দৰ পৰাই ‘বিহু’ শব্দৰ সৃষ্টি হোৱা হ’লে ইয়াৰ এক সৰ্বভাৰতীয় ৰূপ পৰিলক্ষিত হ’লহেঁতেন। কিন্তু বিহুৱে অসমৰ মাটিতহে নিজৰ স্বকীয় বৈশিষ্ট্য অক্ষুণ্ণ ৰাখি বিকাশ লাভ কৰিছে।<ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৬, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> এই দৃষ্টিভংগী অনুসৰি বিহু আৰ্য-অনাৰ্য সকলো জনগোষ্ঠীৰ সমূহীয়া আনন্দ-উল্লাসৰ প্ৰতিফলন, যি সময়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ লগে লগে ‘বিহু’ নাম গ্ৰহণ কৰি অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰিছে। আন এটা মত অনুসৰি, [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]]সকলৰ বৈচাগু, [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলৰ বুচু, কোচসকলৰ বিচুৱা, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বিহুৰ উৎসও উজনি অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু সোণোৱালসকলৰ "বিচু" পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত। এই মতৰ সমৰ্থকসকলে "বিচু" শব্দৰ অৰ্থ "আটাইতকৈ পবিত্ৰ দিন" এই ব্যাখ্যা অনুসৰি পৰৱৰ্তীকালত [[অসমীয়া ভাষা]]ত "চ" ধ্বনি "হ"লৈ ৰূপান্তৰিত হয়; উদাহৰণস্বৰূপে, চিলৈ হিলৈ হ’ল, চাৰি শাড়ী হ’ল বা চাপ সাপ হ’ল। ড° পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়াই ‘দেউৰী চুতীয়া’ত উল্লেখ কৰিছে: ''"চুতীয়া ভাষাত বিহুক "বিচু" বুলি কোৱা হয়। "বি" মানে অতি, "চু" মানে আনন্দময় বুজায়। গতিকে, "বিচু" শব্দটি অপ্ৰভ্ৰংশ হৈ ‘বিহু’ শব্দৰ উৎপত্তি হৈছে।"''<ref>পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়া, ‘কাতি বিহুৰ ৰূপৰেখা’, দেউৰী চুতীয়া, পৃষ্ঠাঃ ১০৯</ref> আনহাতে, গৱেষক ডিম্বেশ্বৰ গগৈয়ে মত প্ৰকাশ কৰিছে: "টাই ভাষাৰ ‘পয়হু’ শব্দই গো-পূজা বা গো-উৎসৱ বুজায়। "পয়" মানে উৎসৱ আৰু "হু" মানে গৰু। ... বহাগ বিহুৰ আগদিনা গৰুক গা-ধুৱাই গো-পূজা কৰা,...আৰু পবিত্ৰ গৰুৰ ছালৰ বাদ্যক আগস্থান দি গো-পূজাৰ দৰে সন্মান জনোৱা হয় বাবে এই উৎসৱক "পয়হু" বোলা হয়। সেই "পয়হু" শব্দৰ অপভ্ৰংশই "বিহু" হোৱা বুলি কৰা ধাৰণা অমুলক নহয়।"<ref>ডিম্বেশ্বৰ গগৈ, ‘অসমৰ বিহু সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা’, পৃষ্ঠাঃ ১৮-১৯</ref> ৰিদিপ কুমাৰে এই ব্যাখ্যাৰ বিপৰীতে যুক্তি দিছে যে ৰঙালী বিহু সম্পূৰ্ণৰূপে গৰুকেন্দ্ৰিক উৎসৱ নহয় আৰু কাতি বা মাঘ বিহুত গৰু-কেন্দ্ৰিক অনুৰূপ নিয়ম নাই; সেয়ে তেওঁ বিহুৰ ভাব আৰু অৰ্থৰ দিশৰ পৰা চুতীয়া ‘বিচু’ শব্দৰ সৈতে ইয়াৰ ব্যুৎপত্তিগত সম্পৰ্ক অধিক সম্ভাৱ্য বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>[https://www.sahapedia.org/%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%B0-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A7%B1-%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%83-%E0%A6%8F%E0%A6%95-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B7%E0%A6%A8#_ftn1 ৰিদিপ কুমাৰ, ''অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুঃ এক ঐতিসাহিক বিশ্লেষণ'']</ref> পৰম্পৰা অনুসৰি, বৈদিক প্ৰভাৱ পৰাৰ আগতে বিহু/বিচু ব’হাগ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোকসকলৰ লগতে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]<ref>{{cite web |title=Festival Celebrations |website=Majuli District |publisher=Government of Assam |url=https://majuli.assam.gov.in/tourist-place-detail/276| quote=The Bisu of the Deoris begins in the first Wednesday of the (mid-April) month of Bohag. The Bisu is both a secular and a religious festival.}}</ref><ref>{{cite journal |last=Bharali |first=Anup Jyoti |title=Spirit Possession: An Anthropological Interpretation on the Practice of Deo-Utha among the Deoris of Assam and Arunachal Pradesh |journal=Paripex Indian Journal of Research |volume=12 |issue=9 |year=2023 |page=19}}</ref> আৰু [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] সম্প্ৰদায়ৰ{{efn|মৰাণসকলে ব'হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে উৰুকা আৰু বুধবাৰে গৰু বিহু পালন কৰে। এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ মৰাণসকলৰ পুৰণি বিহুনামতো পোৱা যায়।<ref>{{cite web |last=Bhuyan |first=Sadananda |title=উজনি অসমৰ মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ ব'হাগ বিহুৰ পৰম্পৰা আৰু মৌখিক গীতি সাহিত্য |website=Xobdochitra |date=17 April 2022 |url=https://xobdochitra.com/2022/04/উজনি-অসমৰ-মৰাণ-জনগোষ্ঠীৰ/}}</ref>}} লোকসকলে আজিও সেই দিনটোতে বিহু আৰম্ভ কৰে।{{efn|পূৰ্বতে [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলেও ব'হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা বিহু আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰথমে গোঁসানী থানত হুঁচৰি গাই তাৰ পাছত গাঁৱে-গাঁৱে হুঁচৰি গোৱাৰ প্ৰথা আছিল। এই পৰম্পৰা দেউৰী আৰু মৰাণসকলৰ মাজত বৰ্তি আছে; আনহাতে বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰভাৱত আন বহু চুতীয়াই বিহুৰ দিনাৰ পৰা হুঁচৰি আৰম্ভ কৰিবলৈ লয়।<ref>{{cite book |editor-last1=Barua |editor-first1=Swarnalata |editor-last2=Nath |editor-first2=Dambarudhar |title=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী |publisher=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী প্ৰণয়ন সমিতি |year=2007 |pages=388–390 |language=as |ref|ref=harv}}</ref> এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ পুৰণি বিহুনামতো পোৱা যায়। পুৰণি হুঁচৰিৰ গীতত মঙলবাৰে উৰুকা আৰু বুধবাৰে বিহু পালনৰ কথা কোৱা হৈছে। গোঁসানীৰ পূজাৰ সৈতে জড়িত ''দেউ-বিহু'' আৰু পৰৱৰ্তী ''সাত-বিহু'', ''চেৰা-বিহু'' বা ''এৰা-বিহু''ৰ পৰম্পৰাও পোৱা যায়।।<ref>{{harvcol|Barua|2007|pp=388-390}}</ref>}} কিছুমান পুৰণি বিহু-হুঁচৰিৰ গীতত এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Barua|2007|p=390}}</ref> ''{{Quote|text=“হাচতি ঐ চʼত বিচুতি ঐ চʼত<br />বুধে গৰু বিহু মঙ্গলে উৰুকাৰ,<br />বিহু গৈ আছিলি ক'ত?”}}'' ==বিহুৰ ইতিহাস== ===উৎপত্তি=== <!-- [[File:বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ.jpg|thumb|বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ]] --> অসমৰ সামাজিক গাঁথনিৰ দৰেই বিহু উৎসৱত মংগোলীয় আৰু আৰ্য সংস্কৃতিৰ সংমিশ্ৰণ আছে। বিহুৰ বিৱৰ্তনৰ মাজতো অসমীয়া সংস্কৃতিৰ গঠন-প্ৰক্ৰিয়াৰ বিভিন্ন স্তৰ প্ৰতিফলিত হৈছে। মানুহে কৃষিক মূল জীৱিকা হিচাপে গ্ৰহণ কৰাৰ পাছৰে পৰা খেতি চপোৱাৰ সময়ৰ আনন্দোৎসৱে সমূহীয়া ৰূপ লাভ কৰি ক্ৰমে ৰীতি-নীতিত পৰিণত হয় আৰু কালক্ৰমত বিহুৰ দৰে কৃষিভিত্তিক উৎসৱৰ বিকাশ ঘটে। অসমত কৃষিৰ প্ৰাথমিক বিকাশ অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক আৰু তিব্বতীয়-বৰ্মীয় জনগোষ্ঠীৰ সৈতে জড়িত বুলি ধৰা হয়; সেই অনুসৰি বিহুৰ প্ৰাথমিক ৰূপকো এই গোষ্ঠীসমূহৰ কৃষি-সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে। উল্লেখযোগ্য যে অসমত বৰ্তমান পৃথক অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক ভাষাভাষী গোষ্ঠী দেখা নাযায়; ডি.এন.এ.-ভিত্তিক গৱেষণা অনুসৰি অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক জনগোষ্ঠীৰ বহু অংশ তিব্বতীয়-বৰ্মীয় জনগোষ্ঠীৰ মাজত বিলীন হৈ যায়।<ref>{{Cite web |title=Austroasiatics absorbed by Tibeto-burman groups |url=https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |access-date=2019-03-24 |archivedate=2019-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190405000120/https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |deadurl=yes }}</ref> প্ৰমোদচন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্যৰ মতে, পৰৱৰ্তী ইন্দো-আৰ্য সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত থলুৱা ''বিচু'' উৎসৱক ''বিষুৱ'' বা বিষুৱ-সংক্ৰান্তিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয় আৰু ব’হাগৰ এই বসন্তোৎসৱে ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ সমসাময়িক বসন্তকালীন উৎসৱসমূহৰ সৈতে কেলেণ্ডাৰগত সম্পৰ্ক লাভ কৰে।<ref>{{cite book |last=Bhattacharya |first=Pramod Chandra |title=Asamar Loka Utsav |year=1969 |location=Guwahati }}</ref> আগৰ দিনত বিহুৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে মিলি চ'ত মাহৰ ৰাতি নাচি গাই আনন্দ কৰিছিল। এই কালছোৱাত ব্যক্তিগত উচাহ আৰু প্ৰেমৰ প্ৰকাশেই বিহুত প্ৰাধান্য পাইছিল যদিও ধৰ্ম আৰু কৃষিও সমান্তৰালভাৱে জড়িত আছিল। দীনেশ গগৈৰ মতে, ''বিহু'' শব্দটো দেউৰী-চুতীয়া ভাষাৰ ''বিচু'' শব্দৰ পৰা উদ্ভূত, যাৰ অৰ্থ "অতি আনন্দ" বা "অত্যধিক আনন্দ"।<ref>Gogoi, Dinesh (2015), ''Baapoti Hahun Bihu'', pp. 17–18.</ref> লোকপৰম্পৰাত ''বিচু''ৰ উৎপত্তিক আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতেও জড়িত কৰা হয়। মামণি মহন্তৰ মতে, প্ৰাচীন চুতীয়া কৃষিব্যৱস্থাত আহু ধানৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছিল; খেতিয়কসকলে দিন-ৰাতি বনৰীয়া জীৱ-জন্তুৰ পৰা আহু খেতি ৰক্ষা কৰি থাকোঁতে গান, নাচ আৰু ৰং-ধেমালিৰে সময় কটাইছিল। আহু শস্যৰ সজীৱ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত এই বাৰ্ষিক আনন্দোৎসৱেই লোকপৰম্পৰাত ''বিচু'' নামেৰে পৰিচিত হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=156–157 }}</ref> বৰ্তমানৰ বিহুৰ বিকাশ উজনি অসমৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত বুলি কিছুমান লেখকে মত প্ৰকাশ কৰিছে। হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে লিখিছে, ''"বিহু কামৰূপে নাই, সৌমাৰে (উজনি অসম) অধিক"''<ref>হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ ৰচনাৱলী, p. 80</ref>। বড়োসকলৰ বৈচাগু, ডিমাছাসকলৰ বুচু, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বড়ো-কছাৰী মূলীয় জনগোষ্ঠীসমূহ—চুতীয়া, দেউৰী, মৰাণ আৰু সোণোৱালসকলে বিহু/বিচু উদযাপন কৰি আহিছে। চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত এই উৎসৱ প্ৰধান উৎসৱ হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল বুলি কোৱা হয়। সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড-ফি বা অক্ষয় বুৰঞ্জীৰ মতে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] ৰাজধানী [[শদিয়া|শদিয়াৰ]] কেঁচাইখাতী বা কলীমতী দেৱী বিহুৰ স্ৰষ্টা।<ref>শৰ্মা, নয়নমণি, "বিহু-সংস্কৃতি",p. 67,"সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিট ফি বা অক্ষয় বিহু বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াত কেঁচাইখাতী বা কলীমতীহে বিহুৰ স্ৰষ্টা।"</ref> ইতিহাসবিদ স্বৰ্গীয় হেম বুঢ়াগোহাঞিৰ অন্বেষণ অনুসৰি, মানুহৰ তেজ খাবলৈ চঞ্চল হৈ ফুৰা শিৱৰ ভণিয়েক কলীমতিয়ে বিহু আৰম্ভ কৰিছিল বুলি এক পৰম্পৰা আছে;<ref>বুঢ়াগোহাঞি, দুৰ্লভ, "কলীমতি", p.23</ref> দেউৰীসকলে কেঁচাইখাতী আৰু বলিয়া বাবাক বুঢ়া-বুঢ়ীৰ সতি-সন্ততি বুলি বিশ্বাস কৰে।<ref>{{cite book |last1=Bordoloi |first1=B. N. |last2=Sharmah Thakur |first2=G. C. |last3=Saikia |first3=M. C. |title=Tribes of Assam, Part I |publisher=Tribal Research Institute |location=Guwahati |year=1987|pages=30–31}}</ref> কামৰূপ যুগৰ কেইখনমান তাম্ৰশাসনত বিষুৱ আৰু সংক্ৰান্তিৰ দৰে বিশেষ দিনত ভূমিদান কৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। বলবৰ্মনৰ নগাঁও তাম্ৰশাসনখন ''বিষুৱৎ তিথি''ত জাৰি কৰা হৈছিল, যিটো বি. কে. বৰুৱাৰ মতে সম্ভৱতঃ চ'ত সংক্ৰান্তিৰ সৈতে মিলে। বৈদ্যদেৱৰ কামৌলি তাম্ৰশাসনখনো বৈশাখ মাহৰ ''বিষুৱতী সংক্ৰান্তি''ৰ একাদশী তিথিত জাৰি কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Venis |first=Arthur |title=Copper-plate Grant of Vaidya Deva, King of Kamarupa |journal=Epigraphia Indica |volume=2 |year=1893 |pages=347–358 |at=pp. 349, 357}}</ref> ''বিষুৱৎ সংক্ৰান্তি'' সূৰ্যৰ মেষ আৰু তুলা ৰাশিত প্ৰৱেশৰ দিনত পৰে, যি অসমত যথাক্ৰমে [[ব'হাগ বিহু]] আৰু [[কাতি বিহু]]ৰ সৈতে মিলে। ===পৌৰাণিক বিহুৰ ৰীতি-নীতি=== আগৰ দিনত ব’হাগ বিহুৰ উৎসৱ চ’ত মাহৰ পৰাই আৰম্ভ হোৱা বুলি পৰম্পৰাত পোৱা যায়। মূল ব’হাগী উৎসৱৰ আগৰ এই সময়ছোৱাক ''ৰাতি বিহু'' বা ''চ’তৰ বিহু'' বুলি কোৱা হৈছিল। এই সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে ৰাতি চাকি জ্বলাই ডাঙৰ গছৰ তলত আৰু থান আদি পৱিত্ৰ স্থানৰ চোতালত বিহু নাচিছিল। এক পৰম্পৰা অনুসৰি তাম্ৰেশ্বৰী‌(কলীমতী) শালৰ পৰা ৰাতিৰ ভাগত বিহু নমাই আনি আম বা আঁহত আদি ডাঙৰ গছৰ তলত নৃত্য-গীত কৰা হৈছিল। ''তৰুৱা কদম'' ফুলাক কলীমতীৰ যৌৱনপ্ৰাপ্তিৰ প্ৰতীক আৰু চ’তৰ বিহু আৰম্ভ হোৱাৰ সংকেত বুলিও গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-Chot">{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=146–152, 200–203 }}</ref> চ’তৰ ৰাতি বিহুৰ এনে স্থানীয় ৰূপ আজিও যোৰহাট-গোলাঘাট অঞ্চলৰ বৰহোলা আৰু বচা দৈয়াং, আদি ঠাইত দেখা যায়। এইবোৰত ডেকা-গাভৰুসকলে ডাঙৰ আম বা আঁহত গছৰ তলত ৰাতি বিহু কৰে; ''জোৰা নাম'', প্ৰেম-বিৰহৰ গীত আৰু পেঁপা বজোৱাৰ প্ৰতিযোগিতাও এই পৰম্পৰাৰ অংগ।<ref name="Richa-Chot"/> দেউৰীসকলৰ মাজতো তুলনীয় ''ৰাতি বিচু'' পৰম্পৰা আছে; ফাগুন আৰু চ’ত মাহত ডেকা-গাভৰুসকলে সমূহীয়াকৈ বিচুৰ গীত-নাচৰ অনুশীলন কৰে আৰু ব’হাগীয়া বিচুৰ সময়ত ৰাতিও নৃত্য-গীত চলে।<ref>{{cite journal |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Socio-Cultural Significance of Folk Musical Tradition: Weaving the Tapestry of Identity of the Deori Community of Assam |journal=Lokaratna |volume=XIX |year=2025 |page=40 }}</ref> ৰাতি বিহুৰ সামৰণি চ’তৰ শেষ দিন বা ব’হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে কৰা হৈছিল। এই দিনটোক ''উৰুকা'' বোলা হৈছিল; ''উৰুকা'' শব্দটোক দেউৰী-চুতীয়া ''উৰুকুৱা'' ("শেষ কৰা") শব্দৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। উৰুকাৰ ৰাতি দেওধনীসকলে গোটেই ৰাতি নৃত্য কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ দেহত কেঁচাইখাতী বা কলীমতী অধিষ্ঠিত হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। এই ঘটনাক দেৱী স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নামি অহা বা ''বিহু নমাই অনা''ৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছিল। চ’তৰ বিহুৰ সামৰণিৰ পাছত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ দিনা থানঘৰত পূজা আৰম্ভ কৰা হৈছিল। পুৱাৰ ভাগত গৰু গা ধুৱাই গৰু বিহু পালন কৰা হৈছিল; এই প্ৰথা আজিও আগৰ দৰেই পালন কৰা হয়। এই প্ৰথা বড়োসকলৰ বৈচাগু উৎসৱতো কৰা হয়। [[কণী যুঁজ]], [[কুকুৰা যুঁজ]] আদি ৰং-ধেমালিৰো আয়োজন কৰা হৈছিল। এই দিনা আবেলি বিহু গাই গাই থানঘৰৰ চোতাললৈ বিহু লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কেঁচাইখাতী (কলীমতী) দেৱীকে ধৰি চাৰি শাল গোসানীক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহুৰ আশীৰ্বাদ দিবলৈ নমাই অনা হৈছিল। ইয়াকেই "বিহু নমাই অনা" বোলা হৈছিল। কিছুমান প্ৰচলিত বিহুনামত আজিও কলীমতী (কেঁচাইখাতী)ৰ আগমনৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়। তেনে এটা বিহুনাম হৈছে: ''{{Quote|text="কলীমতী এ বাই ঘূৰি ব’হাগলৈ<br />আহিবি নে নাই?<br />আমি থাকিম আমি থাকিম<br />বাটলৈ চাই। "}}'' বৃহস্পতিবাৰৰ পৰা বলি-বিধান আৰম্ভ কৰা হৈছিল। সেইদিনা, অৰ্থাৎ মানুহ বিহুৰ দিনা দুপৰীয়া, ‘দেওধনি’ আৰু ‘বাৰিক’সকলে গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুক থানঘৰৰ বিহুলৈ যাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। দেওধনিসকলে আবেলি বলি-বিধান শেষ হোৱাৰ পাছত সাজ-পাৰ পিন্ধি, মণিকুটত ৰখা ৰূপৰ ফুল মূৰত আৰু কেৰু কাণত পিন্ধিছিল। বলি কটা স্থানত বহি গাঁৱৰ কুশল-মংগল অথবা বিপদ-আপদৰ বিষয়ে বাতৰি কোৱা হৈছিল। বাতৰি কোৱা শেষ কৰি দেওধনিয়ে নৃত্য কৰিছিল আৰু বিষয়ববীয়াসকলে সহযোগ কৰিছিল। ঢুলীয়াই ঢোলৰ চেৱত ঢোল বজাইছিল। থানঘৰৰ চোতালত পুৰুষ আৰু মহিলাৰ নাচৰ চেও বেলেগ বেলেগ আছিল। দেওধনি নৃত্য শেষ হোৱাৰ পাছত গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰু বিহুৱাসকলে ঘৰে ঘৰে গৈ বিহু কৰিছিল; ইয়াকেই হুঁচৰি বুলি কোৱা হয়। পিছৰ সপ্তাহৰ বুধবাৰে সকলোৱে পুনৰবাৰ থানঘৰৰ পৰা বিহু উলিয়াই গাঁৱৰ এমূৰত থকা নদী অথবা পুখুৰীৰ পাৰত থৈ আহিছিল। সেই সময়ত প্ৰতিবছৰে হুঁচৰি গোৱা নহৈছিল; কেৱল দেওধনিৰ নিৰ্দেশ পালেহে সেই বছৰত হুঁচৰি গোৱা হৈছিল। শেষৰ দিনা কলঢকুৱাৰে নাও সাজি, নাওখন জবা আৰু তগৰ ফুলেৰে সজোৱা হৈছিল; লগতে এটা সৰু কুকুৰা পোৱালি নাৱতে বান্ধি উটুৱাই দিয়া হৈছিল। তাৰ পাছত ঢোল-পেঁপা সামৰি বিহুৱা সমাজ গাঁৱলৈ ঘূৰি আহিছিল। ''{{quote|text="ল'হ ল'হৰি প্ৰাণৰ ভাই<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />চহৰা লিপিৰি সোধে আঁঠু কাঢ়ি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />কি খায় বুলালি দাঁতে সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />শদিয়াৰ ৰাজতে হোলেং হাতে পোৱা<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়...<br />ৰূপৰ নাও এখনি সোণৰ বঠাডালি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />ভাটিলৈ ভটিয়াই যায় সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়। "}}'' বিহুৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে এটা লোককথা প্ৰচলিত আছে। লোককথা অনুসৰি বৰদৈচিলা এই ভূমিৰ দেৱতাৰ জীয়ৰী আছিল আৰু কোনোবা সুদূৰ দেশলৈ বিয়া হৈ গৈছিল। প্ৰতি বছৰে বসন্ত ঋতুত বৰদৈচিলা মাকৰ ঘৰলৈ আহে বুলি কোৱা হয়; ইয়াক ধুমুহাৰ আগমনৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। সেই সময়তে বিহুৰ আৰম্ভণি হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু বৰদৈচিলা ঘূৰি যোৱা দিনা বিহুৰ সামৰণি পৰে। ‘বৰদৈচিলা’ শব্দটোক বড়ো-কছাৰী মূলীয় ‘বৰদৈচিখলা’ শব্দৰ পৰা উদ্ভূত বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়, যাৰ অৰ্থ "বায়ু (বৰ)-পানীৰ (দৈ) ছোৱালী (চিখলা)"—অৰ্থাৎ এবিধ ধুমুহা। একেই লোককথা বড়োসকলৰ মাজতো প্ৰচলিত। [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলে বিহু/বৈচাগুৰ সময়ত "বৰদৈচিখলা" নামৰ এটা নৃত্যও পৰিৱেশন কৰে। এই সাদৃশ্যৰ ভিত্তিত বিহুক বড়ো-কছাৰী মূলীয় উৎসৱ-পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয়। ===হুৰাই ৰঙালী আৰু হুঁচৰিৰ পৰম্পৰা=== এটি ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত ব’হাগ বিহুৰ আনুষ্ঠানিক আৰম্ভণিক শদিয়াৰ পৱিত্ৰ ''শাল''সমূহৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। ইয়াত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰে ''হুৰাই ৰঙালী'' নামৰ অনুষ্ঠান কৰা হয়। পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যামতে ''হুৰাই'' হৈছে ধৰ্মীয় গীতৰ মাধ্যমেৰে বিহুক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নমাই অনাৰ অনুষ্ঠান। আৰম্ভণিতে কেঁচাইখাতী আৰু আন শালসমূহত প্ৰাৰ্থনা কৰা হয় আৰু বিহুৰ সৈতে জড়িত ''আই কলীমতী''য়ে বিহু পৃথিৱীলৈ নমাই আনে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। হুৰাইৰ আৰম্ভণিৰ গীতত বিহু ক’ত আছিল বুলি সোধা হয় আৰু উত্তৰত শদিয়াৰ আঁহত গছৰ তলত আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> {{Quote|text= হাচতি ঐ চ’ত<br /> বিচতি ঐ চ’ত<br /> বিহু গৈ আছিলি ক’ত?<br /> শদিয়াৰ আঁহতৰ তলত।<br /> ...<br /> হুৰাই ল’ আঁহতৰ পাত,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেংখনি ঐ আমাৰ গাত।<br /> শদিয়া ৰাজ্যতে চাৰি শাল গোঁসানী,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেং ঐ আমাৰ গাত।<br /> হুৰাই ল’... }} হুঁচৰিৰ বিকাশৰ সৈতেও এই মন্দিৰকেন্দ্ৰিক বিহু-পৰম্পৰাক জড়িত কৰা হৈছে। মামণি মহন্তৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে প্ৰথমে [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ৰ সন্মুখত বিহু পৰিৱেশন কৰি তাৰ পাছত গাঁৱলৈ লৈ গৈছিল। ৰাজ্যখনৰ পতনৰ পাছত প্ৰথম বিহু স্থানীয় থানত আৰম্ভ হ’বলৈ ধৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত থানৰ ঠাইত [[নামঘৰ]]ে এই স্থান গ্ৰহণ কৰে; তাৰ পৰাই হুঁচৰি দল ঘৰে ঘৰে যোৱাৰ পৰম্পৰা বিকশিত হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=158–159 }}</ref> ''দেওলৰা মণিকোঁৱৰ'' নামৰ লোককথাত চোতালৰ বিহু আৰু হুঁচৰিৰ উৎপত্তিৰ আন এটা পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যা পোৱা যায়। কাহিনীটোত [[শদিয়া]]ৰ কুণ্ডিল অঞ্চলৰ এজন ৰজাই দৈৱিকভাৱে জন্ম লাভ কৰা মণিকোঁৱৰক লাভ কৰে। মণিকোঁৱৰে গীত-নৃত্য শিকি আৰু ৰচনা কৰি কৃষিজীৱী লোকসকলৰ চোতালত সেইবোৰ পৰিৱেশন কৰে আৰু গৃহস্থসকলক আশীৰ্বাদ দিয়ে। কাহিনীটোৱে এই পৰিৱেশনক চোতালৰ বিহু আৰু ৰাতি হুঁচৰি গোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সৈতে স্পষ্টভাৱে জড়িত কৰে।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=58–59 }}</ref> ===ইতিহাস=== অসমীয়া সমাজত এটা জনপ্ৰবাদ প্ৰচলিত আছে। <blockquote> ''"ঢোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''খোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''পুৱাই কলকলাই বান্দৰী নচুৱাই ''<br> ''বাঁহবাৰী বাঁহবাৰী চুতীয়াৰ ঘৰত।" '' </blockquote> ৰতনপুৰ আছিল [[চুতীয়া]] ৰজা ৰত্নধ্বজপালে গঢ়া এখন নগৰ।<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/170951/4/chapter%20iii.pdf Ratanpur was the capital of Chutia king Ratnadhwajpal]</ref> এসময়ত ই সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈছিল আৰু ঢোল, খোল আদি বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ বজোৱা হৈছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰতনপুৰৰ খোল কাঠেৰে নিৰ্মিত আছিল, মণিপুৰ আৰু মায়ামৰাসকলৰ খোলৰ দৰে।<ref>{{Cite web |title=কাঠেৰে নিৰ্মিত পোঙ খোল |url=https://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |access-date=2020-04-23 |archivedate=2020-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200407130306/http://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |deadurl=yes }}</ref> পৰৱৰ্তীকালত শংকৰদেৱে উত্তৰ ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ দৰে মাটিৰে খোল নিৰ্মাণ কৰি নৃত্য, নাট আদিত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। ইয়াৰ পৰা বিহু বা বিহুৰ ঢোলে উজনি অসমৰ ৰাইজৰ মাজত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। ‌‌ ১৯৩৫ চনত [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ ঘিলামৰা অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা ভূমিদানৰ তাম্ৰফলিৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ উগ্ৰবীৰ্য লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত 'পবিত্ৰ বিহু'ৰ দিনা ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল।<ref>Neog, Maheswar, "Prachya Sasanavali", Introduction, p.189</ref><ref>Barua, Swarnalata, "Chutia Jatir Buranji",p.40-41, "ফলিখনত স্বধয়াপুৰীশ্বৰ নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনাৰায়ণ আৰু এই সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণ ৰজাই ৰবিদেৱ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক বখনা গ্ৰামত ১৩২৩ শক (১৪০১ খ্ৰীঃ)ৰ বিষুব সংক্ৰান্তিৰ দিনা (অৰ্থাৎ ১ বহাগৰ বিহুৰ দিনা) ২০০ পুটি‌(পুৰা) ভূমি দান কৰাৰ কথা খোদিত আছে।"</ref> <blockquote> ''"এতস্মৈ শাসনপ্ৰাদা লক্ষ্মীনাৰায়ণো নৃপঃ''<br> ''উৎসৃজ্য বিষুবে (বিহুৱে) পুণ্য ৰবিদেৱ দ্বিজন্মনে...। "'' </blockquote> অৰ্থাৎ, তাম্ৰপত্ৰখনৰ মতে ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে দ্বিজ ৰবিদেৱক পুণ্য বিহুৰ দিনা ভূমি দান কৰিছিল। এই তাম্ৰশাসনক চুতীয়া ৰজাসকলৰ দিনত বিহুৰ ৰাজকীয় স্বীকৃতিৰ নিদৰ্শন হিচাপে উল্লেখ কৰা হয়। উল্লেখযোগ্য যে ৰাজধানী শদিয়াতো ৰজাসকলৰ আদেশত ৰাজপুৰোহিত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলে চাৰি শাল গোসাঁনীক স্মৰণ কৰি বিহু ৰাজ্যলৈ নমাই আনিছিল বুলি পৰম্পৰাত কোৱা হয়। এই বিষয়ে তেওঁলোকে বিচু-গীতত এনেদৰে গায়: <blockquote> ''"কুণ্ডিলৰ আগৰিত ওখৈক শিমলু''<br> ''তাতে লয় কুৰুৱাই বাহ।''<br> ''শদিয়া ৰাজত ঐ চাৰিশাল গোঁসাঁনী''<br> ''তালে নমস্কাৰ কৰো।''<br> ''সোণৰে জখলা, ৰূপৰ হেতামাৰি''<br> ''আহে চাৰিশালি নামি সৰিলৰে।"''<br> </blockquote> চুতীয়া ৰাজ্যৰ দৰে [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] ৰাজ্যতো ঢোল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। চীন, থাইলেণ্ড আদি দেশৰ বিভিন্ন তাই জনগোষ্ঠীয়েও নিজৰ উৎসৱ বা ৰীতি-নীতি পালন কৰোঁতে ঢোল ব্যৱহাৰ কৰে। অৱশ্যে, সেই ঢোলৰ গঠন আৰু বজোৱাৰ শৈলী অসমৰ থলুৱা ঢোলতকৈ পৃথক। তাই [[আহোম]] সমাজৰ লোকবিশ্বাসমতে ঢোল মাংগলিক বাদ্য। ঢোলৰ শব্দই প্ৰজনন শক্তি বৃদ্ধি কৰে, পৃথিৱীৰ মাটি কোমল আৰু উৰ্বৰা কৰে আৰু উন্মাদনা বৃদ্ধি কৰে বুলি আহোম সমাজত জনবিশ্বাস আছে। বিয়া, ওমফা পূজা, চোমদেউ পূজা আদিত ঢোল-বাদন অপৰিহাৰ্য। ওজাসকলে ৰচনা কৰা বিহু-মালিতাৰ পৰা জানিব পৰা যায় যে আহোম ৰাজসভাত আন বাদ্যৰ লগতে ঢোলো বজোৱা হৈছিল। ঢুলীয়া ওজাসকলে মালিতা গাওঁতে এইদৰে গায়— ''{{Quote|text=“স্বৰ্গৰ পৰা নামি ছ্যুকাফা স্বৰ্গদেও<br />কৰিলা ৰাজত্ব যাৰ নাহি সম কেউ।<br />নানা বাদ্য বাজনা কৰা সভাত<br />ঢাক ঢোল কৰতাল বাদ্য অসংখ্যাত।” }}'' অৱশ্যে, এই বাদ্য কোন জনগোষ্ঠীৰ লোকে বজাইছিল বা এই মালিতা কেতিয়া ৰচনা কৰা হৈছিল, সেই কথা জনা নাযায়। আহোম ৰাজসভা বা আহোম সমাজত ১৭ শতিকাৰ পৰাহে তাই ভাষাৰ সলনি অসমীয়া ভাষা প্ৰচলিত হৈছিল বুলি উল্লেখ কৰা হয়; সেয়ে এই ৰচনাসমূহ সেই যুগৰ বুলি ধৰা হয়। [[চিত্ৰ:Deori Bihu dance.webm|thumb|দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ বিহু]] সেই একেই মালিতাত সোধন ঢুলীয়া নামৰ এজন ওজাই আহোম ৰাজসভাত ঢোল বজাইছিল বুলি উল্লেখ আছে। ওজাৰ মালিতাত শুনা যায়— ''{{Quote|text=“কলি যুগে ইন্দ্ৰবংশী ৰজা নামি যায়,<br />সোধন ওজাই ঢোল বাই আনিলে নমাই।<br />আদিতে আছিল মাত্ৰ ঢোলৰ বাজনা,<br />সোধন ওজাই বাদ্য কৰিলে ৰচনা।” }}'' বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে চুকাফা ৰজাই পৰ্বতৰ পৰা নামি আহোঁতে বাটত পোৱা অসংখ্য স্থানীয় চুতীয়া, মৰাণ, বৰাহী, কছাৰী আদি লোকক নিজৰ লগত লৈ আহিছিল। <ref>"Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans or Borahis...given names according to the tasks they performed.", Saikia, Yasmin,''Fragmented Memories'', p.115</ref>‌‌ সেয়ে এই ওজাজন তাই লোক আছিল নে বাটত লগ পোৱা থলুৱা মৰাণ, বৰাহী, চুতীয়া বা কছাৰী লোক আছিল, সেই কথা জনা নাযায়। তদুপৰি ইতিহাসৰ পৰা জনা যায় যে ব্ৰাহ্মণ পূজাৰীসকলে ১৭ শতিকাতহে আহোম ৰজাসকলক হিন্দু ৰীতি-নীতিৰ মাজলৈ আনি "ইন্দ্ৰবংশী" বুলি ঘোষণা কৰিছিল। গতিকে এই মালিতা সেই যুগতে ৰচিত হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। দেওধাই অসম বুৰঞ্জী আৰু সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা বুৰঞ্জী অনুসৰি, ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ৭ ব’হাগৰ দিনা চুতীয়া সেনাপতি গজৰাজ বৰুৱাই আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক চুতীয়া ৰজাই আশ্ৰয় লৈ থকা ঠাইডোখৰ দেখুৱাই দিছিল। ১৫২৪ চনত সেই দিনা আছিল ‘ওজা বিচু’। ইয়াৰ পাছত আন কিছুমান চুতীয়া লোকৰ পৰামৰ্শত ফ্ৰাচেংমুঙে আত্মসমৰ্পণকাৰী চুতীয়া সৈনিকসকলক পৰ্বত বগাই ঘিলাগছত উঠি ঢোল বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। ইয়াৰ ফলত পাহাৰত আশ্ৰয় লৈ থকা চুতীয়া ৰজা আৰু সৈন্যসকলে যুদ্ধত জয়লাভ কৰা হৈছে বুলি ভাবি বিহু নাচিবলৈ ধৰে আৰু শেষত ঘাপ লৈ থকা আহোম সৈন্যৰ হাতত পৰাজিত হয়। ====ফাট বিহু আৰু আধুনিক বিহুনাচৰ বিকাশ==== শদিয়াৰ ''হুৰাই ৰঙালী'' পৰম্পৰাৰ এটা ৰূপ ঢকুৱাখনাৰ [[হাৰ্হি দেৱালয়]]তো বৰ্তি আছে, য’ত ব’হাগৰ সপ্তম দিনা এই অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। স্থানীয় পৰম্পৰাত হাৰ্হি দেৱালয়ক ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত শদিয়াৰ পৰা [[কেঁচাইখাতী]]ৰ উপাসনা স্থানান্তৰ কৰাৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> উপেন ৰাভা হাকাচামেও ঢকুৱাখনাৰ ফাট বিহুৰ পৰম্পৰাক শদিয়াৰ পৰা স্থানচ্যুত হৈ শেষত হাৰ্হি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰা লোকসকলৰ সৈতে জড়িত কৰিছে।<ref name="Hakacham-Faat">{{cite book |last=Hakacham |first=Upen Rabha |title=Origin of Bihu |year=2010 |location=Guwahati }}</ref> ''ফাট'' নামটোৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে একাধিক লোকব্যাখ্যা আছে। এটা পৰম্পৰাত ''ফাট''‌ শব্দক "বিচ্ছেদ" বা জনগোষ্ঠীৰ ছিন্ন-বিচ্ছিন্ন হৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ অৰ্থত ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। এই ব্যাখ্যাত বিহু-পৰম্পৰা শদিয়াৰ পৰা ঢকুৱাখনালৈ স্থানান্তৰিত কৰাৰ কথা কোৱা হয়। আন এক পৰম্পৰাত বিহু চাবলৈ হোৱা বৃহৎ জনসমাগমৰ ফলত পথাৰত ''ফাট'' বা চিৰা পৰা বুলি কোৱা হয় আৰু তাৰ পৰাই ''ফাট বিহু'' নাম হোৱা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=161–162 }}</ref> কিছুমান লেখকে ফাট বিহুক আধুনিক বিহুনাচৰ ৰূপ-বিকাশৰ সৈতে জড়িত কৰিছে। পৰম্পৰাগত বিৱৰণত আহোম ৰজা [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত ফাট বিহুৰ শিল্পীসকলক ৰাজকীয় অনুষ্ঠানত নৃত্য প্ৰদৰ্শনৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। ঊনবিংশ শতিকাত এই বিহুৰ ৰূপ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ আন জনগোষ্ঠীৰ মাজতো বিস্তৃত হৈ মহঘুলী চাপৰিত চুতীয়া, সোণোৱাল, দেউৰী, আহোম, মিচিং আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="Hakacham-Faat"/> [[File:Faat Bihu dance at Harhi dewaloi.jpg|thumb|হাৰ্হি দেৱালয়ত প্ৰতিবছৰে আয়োজিত কৰি অহা পৌৰাণিক ফাট বিহু]] আন এক বিহুগীতত মান দেশলৈকে বিহুৰ খ্যাতি বিয়পি পৰাৰ কাব্যিক উল্লেখ পোৱা যায়। ''{{Quote|text=“লাহে লাহে ঐ<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />পূৱে পশ্চিমে উত্তৰে দক্ষিণে<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />মান দেশত মানতৰা এযুৰি<br />আছিলে নৰিয়াত পৰি,<br />যেতিয়া শুনিলে বিহুৰে বতৰা<br />আহিলে লাখুটি ধৰি।”}}'' গীতটোৰ ভাবাৰ্থত বিহুৰ আকৰ্ষণ ইমানেই আছিল বুলি কাব্যিকভাৱে কোৱা হৈছে যে মান দেশৰ ([[ম্যানমাৰ]]) নৰিয়াত পৰি থকা মান (বাৰ্মিজ) বুঢ়া-বুঢ়ীসকলেও লাখুটি লৈ বিহু চাবলৈ আহিবলৈ মন কৰিছিল। সেইবাবে বুঢ়া-বুঢ়ীসকলে গম নোপোৱাকৈ লাহে লাহে বিহু নাচিবলৈ কোৱা হৈছিল। [[চিত্ৰ:Bihu dance performer.jpg|thumb|250px |পশ্চিম বংগৰ কলকাতাত অনুষ্ঠিত ভাৰত সাংস্কৃতিক উৎসৱ ২০২৩ত অসমৰ দুলীয়াজানৰ এগৰাকী বিহু নৃত্য পৰিবেশক।]] ১৬ শতিকাৰ শেষ ভাগত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱে]] প্ৰচাৰ কৰা একশৰণ নামধৰ্মৰ বিস্তৃত প্ৰভাৱ অসমৰ জনসাধাৰণৰ মাজত পৰাৰ লগে লগে বিহুৰ ওপৰতো উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন আহিছিল। আনহাতে, বিহুৰ নৃত্য-গীতৰ প্ৰভাৱো গুৰুজনাৰ বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিত পৰিছিল। এই সময়তে বিহুৱে এক পূৰ্ণাংগ সামাজিক উৎসৱৰ ৰূপ পায় আৰু [[উজনি অসম|উজনি অসমৰ]] বড়ো-কছাৰী মূলীয় জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজৰ পৰা অসমৰ বাকী জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত হয়। এই যুগৰ পৰা বিহুনামসমূহত পূৰ্বৰ "গোসাঁনী"ৰ স্থানত 'কৃষ্ণ/ৰাম'ৰ নাম লোৱা আৰম্ভ হয়। এই সম্পৰ্কে শঙ্কৰদেৱৰ 'কীৰ্ত্তন উৰেষা বৰ্ণন' আৰু ৰামচৰণ ঠাকুৰে লিখা 'গুৰু চৰিত'ত এনেদৰে লিখা হৈছে। {{Quote|text=উৰেষা বৰ্ণনাত লিখিছে-<br />''"বিষুদিনা বিধিমতে পঞ্চতীৰ্থ কৰি<br /> শুদ্ধ মনে দেখয়ে শুভদ্ৰা ৰাম হৰি <br />সিয়োজনে সমন্ত যজ্ঞৰ ফল পাইৰ<br /> পাতক নিস্তাৰি বিষ্ণুৰ ভুৱনক যাইব।"''}}{{Quote|text=গুৰু চৰিতত লিখিছে-<br />''"এহিবুলি তিনিজনে কৰন্ত কাতৰ<br />শুনি সৰ্বজয় বুলি মাতিলা শঙ্কৰ<br />চৈত্ৰ বিষু সংক্ৰমণে আসিয়া মিলিব<br />সেহিদিনা ৰুক্মিণীৰ মন্দিৰ উঠিব।"''}} [[চিত্ৰ:Bihubihu.jpg|thumb|right|300px|<center>বিহু নাচ<center>]] পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত আহোম স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ|ৰুদ্ৰ সিংহই]] চহা ৰাইজৰ বিহুলৈ পোনপতীয়া ৰজাঘৰীয়া পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়োৱা বুলি কোৱা হয়। এই বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ গছতলৰ বিহুক [[ৰংঘৰ|ৰংঘৰৰ]] বাকৰিলৈ আনে আৰু অংশগ্ৰহণকাৰী বিহুৱাসকলক পুৰস্কাৰ দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰে। অৱশ্যে, বহু লেখক-গৱেষকে আহোম স্বৰ্গদেউসকলে বিহুৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰা নাছিল বুলিও মত প্ৰকাশ কৰিছে। এই সন্দৰ্ভত পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ ভাষ্য এনেধৰণৰ: <blockquote>কোনো বুৰঞ্জীত আহোম ৰজাই ৰংঘৰৰ বাকৰিত বিহু চোৱা কথাৰ উল্লেখ নাই। সাতসৰী অসম বুৰঞ্জীৰ মতে, ৰংঘৰৰ ওপৰ মহলাত কোন ক’ত বহিব তাক নিৰ্দিষ্ট কৰা থাকে। সেইমতে ৰজা বহাৰ যিখন ঠাই, তাত যদি এজন মানুহ চকীটো বহে, তেওঁ ৰংঘৰৰ বাকৰিখন তাৰপৰা দেখা নেপায়। দ্বিতীয়তে, যদি ৰজাই তাত বিহু চাইছিল- এজন ৰজাই চাওক বা ধাৰাবাহিক কেইবাজনো ৰজাই চাওক- তেতিয়াহ’লে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি এটা বিষয়বাব সৃষ্টি হ’লহেতেন। কিন্তু তেনে কোনো শ্ৰেণী আমি নেপাওঁ। 'আহোম ৰজাসকলে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি বিষয়বাব বা ধাৰক–বাহক হিচাপে এটা শ্ৰেণীৰ সৃষ্টি নকৰিলেও তেওঁলোকৰ বিহু প্ৰীতি সৰ্বজন বিদিত।</blockquote> এইজন স্বৰ্গদেৱেই [[হুঁচৰি]] দলৰ আগত মূৰ দোৱাই আশীৰ্বাদ লোৱাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ কৰিছিল বুলিও কোৱা হয়। ইয়াৰ আগলৈকে বিহুৱা হুঁচৰি দলে থানৰ পৰা আৰম্ভ কৰি শেষত থানতে সামৰণি মাৰিছিল। কিন্তু স্বৰ্গদেৱৰ ইচ্ছামতে প্ৰথমে ৰজাঘৰলৈ আৰু ক্ৰমে ডা-ডাঙৰীয়াসকলৰ ঘৰলৈ গৈ হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়া প্ৰথা প্ৰচলিত হয়। এই সকলোবোৰ পৰিঘটনাই বিহুৰ আচাৰ-নীতিত আমূল পৰিৱৰ্তন আনিলেও বিহুৰ মূল বৈশিষ্ট্যৰ ওপৰত বিশেষ প্ৰভাৱ নপৰিল বুলি কোৱা হয়।{{cn}} ১৮২৬ চনৰ [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি [[অসম]] ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ যোৱাৰ লগে লগে অসমৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক সকলো দিশতে যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তনৰ সূচনা হয়। পশ্চিমীয়া শিক্ষা আৰু ভিক্টোৰিয়ান-ইংৰাজ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱে অসমৰ একাংশ ৰাইজক নিজৰ থলুৱা কৃষ্টিৰ প্ৰতি উদাসীন কৰি তোলে। সেই সময়ৰ ভালেসংখ্যক উচ্চশিক্ষিত সমাজ-সংস্কাৰকসকলে বিহুক "ইতৰ প্ৰাণীৰ নাচ-গান" বুলি আখ্যা দি অসমৰ জনজীৱনত বিহুৰ গুৰুত্বক অৱমাননা কৰাৰো চেষ্টা চলায়। আনহাতে, [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]], [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]] প্ৰমুখ অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ চৰ্চাকাৰীসকলে বিহুৰ সপক্ষে মাত মাতি ইয়াক বিলুপ্তিৰ গৰাহৰ পৰা ৰক্ষা কৰাৰ চেষ্টা কৰে। তথাপিও বিহুৰ ওপৰত এই সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰভাৱ পৰে। গৰিষ্ঠসংখ্যক শিক্ষিত অসমীয়াই বিহুত হেঁপাহ পলুৱাই আনন্দ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াক সামাজিকভাৱে পালন কৰিবলগীয়া ৰীতি হিচাপে মানিবলৈ ধৰে। এনে সময়তে মঞ্চবিহুৰ সূচনা হয়।{{cn}} ইতিমধ্যে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত পশ্চিমীয়া আৰ্হিৰ মঞ্চ নিৰ্মাণ হৈছিল আৰু তাত আন আন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান ৰাইজৰ আগত প্ৰদৰ্শনৰ ধাৰাও প্ৰচলিত হৈছিল। সেই সময়তে [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] বেতিয়নীত ১৯২৯ চনত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Scholar-throws-light-on-Bihus-origin/articleshow/8172141.cms?referral=PM First stage Bihu organised in Betioni, Golaghat]</ref> ১৯৪১ চনত [[মহেশ্বৰ নেওগ]] আদি ব্যক্তিৰ প্ৰচেষ্টাত শিৱসাগৰত মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ১৯৫১ চনত [[ৰাধাগোবিন্দ বৰুৱা]]ৰ পৃষ্ঠপোষকতাত [[গুৱাহাটী]]ত বিহু সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হয়। [[File:বিহু নাচনী.JPG|thumb|বিহু নাচনী]] তাৰ পাছতে মঞ্চবিহুৱে সমগ্ৰ অসমজুৰি জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। মঞ্চবিহুত বিহু প্ৰদৰ্শনৰ লগতে বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতাৰ ওপৰতো গুৰুত্ব দিয়া হয় আৰু এই ৰূপ মূলতঃ দৰ্শকৰ মনোৰঞ্জনৰ উদ্দেশ্যে অনুষ্ঠিত হয়। ফলত মঞ্চবিহু নিৰ্দিষ্ট নীতি-নিৰ্দেশনা আৰু উপস্থাপনৰ ব্যাকৰণৰ মাজত পৰিৱেশিত হ’বলৈ ধৰে। ইয়াৰ ফলত বিহু নৃত্য-গীতে প্ৰদৰ্শনমূলক কলাৰ ৰূপ লাভ কৰে। মঞ্চবিহুৰ জনপ্ৰিয়তাৰ প্ৰভাৱত স্বতঃস্ফূৰ্ত গছতলৰ বিহু ক্ৰমে বিলুপ্তপ্ৰায় হৈ পৰে। বৰ্তমান মঞ্চবিহু আৰু ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়াৰ পৰম্পৰা—এই দুয়ো ধৰণৰ বিহু অসমৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত উদযাপন কৰা দেখা যায়। বিহু সন্দৰ্ভত আন এটা উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন হৈছে দৃশ্য-শ্ৰব্য মাধ্যমেৰে প্ৰচাৰিত বিহু-সুৰীয়া গীত-মাতৰ জনপ্ৰিয়তা। নতুন প্ৰজন্মৰ মাজত এই গীতসমূহ বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয়। অৱশ্যে, এইবোৰক পৰম্পৰাগত বিহুনাচ বা বিহুনামৰ সলনি বিহু আৰু আধুনিক গীতৰ সংমিশ্ৰণ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। এই গীতসমূহত বিহুৰ থলুৱা সুৰৰ ভিত্তিত নতুনকৈ সুৰাৰোপণ কৰাৰ লগতে আধুনিক বাদ্যযন্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিহু গীতৰ উদাহৰণ<ref>[[লীলা গগৈ]], বিহুগীত আৰু বনঘোষা। </ref>: <blockquote> অতিকৈ চেনেহৰ মুগাৰে মহুৰা, তাতোকৈ চেনেহৰ মাকো<br /> তাতোকৈ চেনেহৰ ব’হাগৰ বিহুটি নাপাতি কেনৈকৈ থাকোঁ।<br /> </blockquote> <blockquote> আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু<br />চিৰে গৰখীয়াই তৰা;<br />সীতাই কুমাৰে বাদতি মাৰিলে<br />চ'তৰ বাৰে খৰৰপৰা। </blockquote> <blockquote> আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু <br /> আমাৰ বিহু কাপোৰ নাই;<br /> সমনীয়া সুধিলে কামে কি এবুলি<br /> সৰুতে একাজি আই।<br /> </blockquote> এইসমূহক যোজনা বুলি কোৱা হয়। বিহুনাচ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে যোজনা গোৱা হয়। যোজনাবোৰে বহু ক্ষেত্ৰত সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক তথ্য প্ৰতিফলিত কৰে।<ref> [https://essayinassamese.blogspot.com/2023/03/bihu-essay.html অসমৰ জাতীয় উৎসৱ - বিহুৰ বিষয়ে ৰচনা | Assamese Essay On Bihu]</ref> <blockquote> আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু <br /> নাহৰ ফুল ফুলিবৰ বতৰ<br /> ফুলপানী ছিগাতে ঢোলৰ মাত শুনিলো<br /> উজুটিত ভাঙি যাওঁ যঁতৰ।<br /> </blockquote> ==ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু== [[File:Bihu dance হুঁচৰি.jpg|thumb|right|ব'হাগ বিহুত সৰু ল'ৰা-ছোৱালীয়ে হুঁচৰি গোৱা পৰম্পৰা]] {{মূল|ব'হাগ বিহু}} বসন্তৰ আগমনত উদযাপন কৰা ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু অসমৰ মুখ্য বিহু উৎসৱ। বসন্তত প্ৰকৃতি নতুন ৰূপে জিলিকি উঠাৰ সময়ত চহা ৰাইজে উৎসৱমুখৰ হৈ জীৱন উপভোগ কৰে। ৰঙালী বিহুক যৌৱনৰ উৎসৱ বুলিও কোৱা হয়। ডেকা-গাভৰুৱে ৰাতি বিহু পাতে আৰু বিহুৰ মাজতে নিজৰ জীৱনসংগী বিচাৰি উলিওৱাৰ পৰম্পৰাও আছে। [[কৃষি]]-সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণিৰে পৰা এনেধৰণৰ উৎসৱ চলি আহিছে বুলি কোৱা হয়। যৌৱনৰ সৈতে খেতিমাটিৰ উৰ্বৰতাৰ সম্পৰ্ক আছে বুলি লোকবিশ্বাস আছে; সেয়ে খেতি আৰম্ভ কৰাৰ আগতে পালন কৰা ৰঙালী বিহুৰ সৈতে কৃষিৰ ওতপ্ৰোত সম্পৰ্ক আছে। ব'হাগ বা ৰঙালী বিহু একেৰাহে সাত দিন ধৰি উদযাপন কৰা হয়। চ’তৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ব’হাগৰ ৬ তাৰিখলৈ এই সাত দিন ধৰি থাকে। প্ৰতিটো দিনৰ বিহুৰ সুকীয়া নাম আছে; ইয়াক ‘সাত বিহু’ বুলি জনা যায়। চ'তৰ দোমাহীৰ দিনা গৰু বিহুৰে আৰম্ভ হৈ ক্ৰমে মানুহ বিহু, হাত বিহু, চেনেহী বিহু, মাইকী বিহু, ৰঙালী বিহু আৰু শেষৰ দিনা চেৰা বিহুৰে ব'হাগ বিহুৰ সামৰণি পৰে। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰত ইয়াৰে এটা দিনক ‘গোসাঁই বিহু’ বুলিও পালন কৰা হয়। ==কাতি বিহু বা কঙালী বিহু== {{মূল|কাতি বিহু}} আহিন আৰু কাতি মাহৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা [[কাতি বিহু]] পালন কৰা হয়। এই সময়ত আহু ধান শেষ হৈ যায়, আনহাতে শালি ধান চপোৱাৰ সময়ো নহয়। সেইবাবে বহু ঘৰত খাদ্যৰ নাটনি দেখা দিয়ে আৰু এই বিহুক [[কঙালী বিহু]] বোলা হয়। এই বিহুত ঘৰে ঘৰে তুলসীৰ পুলি ৰুই গধূলি তাৰ গুৰিত চাকি জ্বলাই নাম গোৱা হয়; ঘৰৰ চোতালৰ চাৰিওফালে আৰু খেতিপথাৰতো চাকি জ্বলোৱা হয়। ==মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু== {{মূল|মাঘ বিহু}} খেতি চপোৱাৰ ঠিক পাছতে পুহ-মাঘৰ দোমাহীত মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু পালন কৰা হয়। ই লগে-ভাগে খাই আনন্দ কৰাৰ উৎসৱ। পুহ-মাঘৰ সংক্ৰান্তিৰ সময়ত ভোগালী বিহু বা মাঘ বিহু সাধাৰণতে তিনিদিন ধৰি পালন কৰা হয়। পুহ মাহত শালি ধান, মাহ, তিল, মগু আদি শস্য চপাই মানুহে ভঁৰাল ভৰায়। এই সময়ত ধনী-দুখীয়া সকলোৰে ঘৰত ধান-চাউলৰ যোগান থাকে; সেইবাবে এই বিহুত খোৱা-বোৱাৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হয়। সান্দহ, চিৰা, নানা তৰহৰ পিঠা-পনা, লাডু, [[আখৈ]] আদি খাদ্য ঘৰে ঘৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়। মাঘ বিহুৰ মূল আকৰ্ষণ হ’ল [[মেজি]] জ্বলোৱা। গাঁৱৰ ডেকাসকলে পুহ মাহতে নৰা কাটি মেজি প্ৰস্তুত কৰে। উৰুকাৰ দিনা তেওঁলোকে লগ লাগি ভোজ-ভাত খাই, গীত গাই উজাগৰে থাকে। পুৱা হোৱাৰ লগে লগে গা-পা ধুই মেজিত জুই লগাই দিয়ে। জুই জ্বলি উঠিলে মন্ত্ৰ মাতি মাহ, মগু, পিঠা, চাউল, ঘিঁউ আদি দি অগ্নিক সেৱা জনায়। মেজি পোৰাৰ পাছত তাৰ ছাঁইৰে সকলোৱে ফোঁট লয়। অৱশ্যে, নৰাৰ সুবিধা নথকা ঠাইত কাঠ-বাঁহ আদিৰেই মেজি বনোৱা হয়। মেজি পোৰাৰ এই প্ৰথাক অগ্নিপূজাৰ এক ৰূপ বুলিও বিবেচনা কৰা হয়। জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুৱে অসমীয়া সমাজৰ ঐক্য আৰু মিলা-প্ৰীতিৰ ভাব অটুট ৰখাত ভূমিকা পালন কৰে বুলি কোৱা হয়। বিহুৰ বহু কাম সমূহীয়াভাৱে সম্পন্ন হয়, যিয়ে মানুহৰ মাজত ঐক্যবোধ বৃদ্ধি কৰে। ==পৰম্পৰা== বিহু অনুসৰি অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিভিন্ন পৰম্পৰা প্ৰচলিত হৈ আহিছে: <gallery class="center" widths="200" perrow="10"> File:হুঁচৰি বিহু Husori bihu.jpg|<br />বিহু উপলক্ষে ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাবলৈ যোৱা বিহুৰ দল। File:Magha Bihu megi 1.jpg|<br />মাঘ বিহুৰ [[মেজি]] জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:গৰু বিহুত বনোৱা চাত.jpg|<br />গৰু বিহুত বনোৱা চাত। File:Tradition of Bohag Bihu.jpg|<br />ব'হাগ বিহুত নাহৰৰ পাতত মন্ত্ৰ লিখাৰ পৰম্পৰা। File:Bhogali Bihu Delicacies.jpg|<br />বিহুৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা পিঠা-জলপান। File:বিহুৰ এশ এবিধ শাক.jpg|<br />বিহুৰ দিনত এশ এবিধ শাক খোৱাৰ পৰম্পৰা। File:Woman performing kati bihu rituals.jpg|<br />কাতি বিহুত শস্যৰ পথাৰত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:Kaati Bihu.jpg|<br />কাতি বিহুত তুলসীৰ তলত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:Mukuli bihu dance performance at Guwahati Assam.JPG|<br />ব'হাগ বিহুৰ সময়ত অনুষ্ঠিত মুকলি বিহু। File:Group Fishing at the occasion of Magh Bihu.jpg|<br />মাঘ বিহুত সমজুৱাকৈ মাছধৰা পৰম্পৰা। File:Bathing cattle in Rongali Bihu.jpg|ব'হাগ বিহুৰ গৰু বিহুৰ দিনা নৈত গৰুক গা ধুৱাই দিয়াৰ নিয়ম। File:Koni-juj.jpg|<br />বিহুৰ দিনত খেলা পৰম্পৰাগত খেল কণী যুঁজ। File:Meji burning in Kamrup, Assam.jpg|<br />মাঘ বিহুত জ্বলোৱা মেজি। </gallery> ==লগতে চাওক== * [[বিহুগীত]] * [[বিহু নৃত্য]] * [[বিহুৰ বাদ্যযন্ত্ৰ]] * [[বিহুৰ খাদ্য]] * [[বিহুৰ সাজ-পোচাক আৰু অলংকাৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==টোকা== {{notelist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons|Category:Bihu|বিহু}} {{Wikiquote}} * [[oldwikisource:বিহু গীত]] (ৱিকিউৎসত বিহুগীতসমূহৰ লিপি সন্নিবিষ্ট কৰা আছে।) * {{YouTube|id=IbupI6r5SxQ|title=মুকলি বিহু নৃত্য প্ৰতিযোগিতাৰ এটা দৃশ্য}} * {{YouTube|id=AqWF2MxvUow|title=দেউৰী বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * {{YouTube|id=1G1ebEXnOb8|title=মিচিং বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা — সম্পাদনা: ড॰ নাৰায়ণ দাস, ড॰ পৰমানন্দ ৰাজবংশী; পৃষ্ঠা ২৪০–২৪২ * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit2 Rongali Bihu-the spring festival of Assam]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Sawpon Dowerah * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit3 Rongali Bihu through the ages]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Debendra Prasad Das * [https://web.archive.org/web/20160307192221/http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html/edit4 Bihu: The lifeline of Assamese culture] An article by Journalist Md. Sabir Nishat {{অসমৰ উৎসৱ আৰু মেলাসমূহ}} {{অসম}} [[শ্ৰেণী:বিহু|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]] pm2lg4w8ytyawhhxk17evm41268aj20 648316 648315 2026-10-28T17:53:20Z Ananya Taye 28065 648316 wikitext text/x-wiki {{Infobox Holiday |image =Bihu Dance-This photo crosses 28000 Views.jpg |caption = বিহু নৃত্য শিল্পী |holiday_name = বিহু |observedby = [[অসম|অসমীয়া]] |date = |observances = |type = cultural |longtype = কৃষিভিত্তিক উৎসৱ<br />ভাৰতীয় উৎসৱ |significance = |date2010 = |date2011 = }} {{বিহু}} '''বিহু''' [[অসম]]ৰ জাতীয় উৎসৱ। অসমৰ লগতে দাঁতি-কাষৰীয়া কিছুমান ৰাজ্যৰ কোনো কোনো জাতি-জনজাতিৰ মাজতো বিহু বা ইয়াৰ সমধৰ্মী উৎসৱ পালন কৰা দেখা যায়। বিহুৰ এটা বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ’ল—ই জাতি-বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সকলো লোকে একেলগে উদযাপন কৰিব পৰা উৎসৱ।<ref name="festival">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Bihu Festival | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL) | work=www.festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বিহু মূলতঃ কৃষিভিত্তিক উৎসৱ। "কৃষি উৎসৱ ঘাইকৈ তিনিটা: খেতিৰ আৰম্ভণিৰ বেলিকা, খেতিৰ বাঢ়নী বতৰত আৰু খেতি চপোৱাৰ ‍শেষত।"<ref>অসমৰ সংস্কৃতি: ড॰ লীলা গগৈ</ref> অসমত পালন কৰা বিহু তিনিটা হ’ল: [[ব'হাগ বিহু]] বা ৰঙালী বিহু, [[কাতি বিহু]] বা কঙালী বিহু, আৰু [[মাঘ বিহু]] বা ভোগালী বিহু। == বিহু শব্দৰ উৎপত্তি == ''বিহু'' শব্দৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে নানা মত আছে, কিন্তু কোনো মতেই সৰ্বসন্মত নহয়। কিছুমান পণ্ডিতৰ মতে [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] 'বিষুবত' শব্দৰ পৰা বিহু শব্দৰ উদ্ভৱ হৈছে।<ref>[https://tholgiri.com/%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a7%b0-%e0%a6%89%e0%a7%8e%e0%a6%aa%e0%a6%a4%e0%a7%8d%e0%a6%a4%e0%a6%bf-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a6%a8%e0%a7%83/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230331070705/https://tholgiri.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A7%B0-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%AA%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A7%83/ |date=2023-03-31 }}বিহুৰ উৎপত্তি আৰু বিহু নৃত্য।</ref><ref name="festivalsofindia.in">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Origin of the Word Bihu | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL | work=festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বৈদিক 'বিষুবন' পদে এবছৰজুৰি অনুষ্ঠিত হোৱা 'সত্ৰ' বা 'যজ্ঞ'ৰ মধ্যৱৰ্তী দিনটোক বুজায়; অৰ্থাৎ [[দিন]] আৰু ৰাতিৰ সমান হোৱা দিনটোৱেই 'বিষুবত' ৰূপে পৰিচিত। এই ব্যাখ্যা অনুসৰি ব’হাগ বিহুৰ দিনটো "বসন্ত বিষুবত",‌ মাঘ বিহুৰ দিনটো "উত্তৰায়ণ" আৰু কাতি বিহুৰ দিনা "হেমন্ত বিষুবত" ধৰা হয়।<ref>[https://www.boloji.com/articlephotos/a8002.png Dr. Rajen Barua, ''Reinventing the Indian (Hindu) Calendar'']</ref> সংস্কৃতৰ বিষুৱ শব্দৰ পৰা এপ্ৰিল মাহৰ ১৪/১৫ তাৰিখে উদযাপন কৰা অন্য বসন্ত উৎসৱ, যেনে কেৰেলাৰ বিচু (വിഷു)<ref>{{Cite web |title=विषुव (viṣuva) |website=Spoken Sanskrit Dictionary |url=http://spokensanskrit.org/index.php?mode=3&script=hk&tran_input=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A5%81%E0%A4%B5&direct=au&anz=100 |language=sa |access-date=2026-10-22}}</ref> উৎপত্তি হৈছে। লীলা গগৈয়ে এই ব্যুৎপত্তিৰ বিষয়ে সন্দেহ প্ৰকাশ কৰি উল্লেখ কৰিছে যে জ্যোতিষশাস্ত্ৰই সহজ-সৰল গাঁৱলীয়া সমাজক স্পৰ্শ কৰাৰ আগতেও কৃষিভিত্তিক বিহু প্ৰচলিত আছিল। তেওঁৰ মতে, বিহু মূলতঃ আদিম মানুহৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱৰূপে গঢ় লৈ উঠিছিল।<ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৫, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> তেওঁ লগতে যুক্তি দিছে যে যিহেতু বিহু কৃষিৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত, সেয়েহে ইয়াৰ উৎপত্তি কেৱল জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ‘বিষুৱন’ শব্দৰ পৰা হোৱা বুলি ধৰি লোৱাটো যুক্তিসংগত নহয়। তেওঁ উল্লেখ কৰিছে যে ‘বিষুৱন’ শব্দৰ পৰাই ‘বিহু’ শব্দৰ সৃষ্টি হোৱা হ’লে ইয়াৰ এক সৰ্বভাৰতীয় ৰূপ পৰিলক্ষিত হ’লহেঁতেন। কিন্তু বিহুৱে অসমৰ মাটিতহে নিজৰ স্বকীয় বৈশিষ্ট্য অক্ষুণ্ণ ৰাখি বিকাশ লাভ কৰিছে।<ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৬, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> এই দৃষ্টিভংগী অনুসৰি বিহু আৰ্য-অনাৰ্য সকলো জনগোষ্ঠীৰ সমূহীয়া আনন্দ-উল্লাসৰ প্ৰতিফলন, যি সময়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ লগে লগে ‘বিহু’ নাম গ্ৰহণ কৰি অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰিছে। আন এটা মত অনুসৰি, [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]]সকলৰ বৈচাগু, [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলৰ বুচু, কোচসকলৰ বিচুৱা, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বিহুৰ উৎসও উজনি অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু সোণোৱালসকলৰ "বিচু" পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত। এই মতৰ সমৰ্থকসকলে "বিচু" শব্দৰ অৰ্থ "আটাইতকৈ পবিত্ৰ দিন" এই ব্যাখ্যা অনুসৰি পৰৱৰ্তীকালত [[অসমীয়া ভাষা]]ত "চ" ধ্বনি "হ"লৈ ৰূপান্তৰিত হয়; উদাহৰণস্বৰূপে, চিলৈ হিলৈ হ’ল, চাৰি শাড়ী হ’ল বা চাপ সাপ হ’ল। ড° পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়াই ‘দেউৰী চুতীয়া’ত উল্লেখ কৰিছে: ''"চুতীয়া ভাষাত বিহুক "বিচু" বুলি কোৱা হয়। "বি" মানে অতি, "চু" মানে আনন্দময় বুজায়। গতিকে, "বিচু" শব্দটি অপ্ৰভ্ৰংশ হৈ ‘বিহু’ শব্দৰ উৎপত্তি হৈছে।"''<ref>পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়া, ‘কাতি বিহুৰ ৰূপৰেখা’, দেউৰী চুতীয়া, পৃষ্ঠাঃ ১০৯</ref> আনহাতে, গৱেষক ডিম্বেশ্বৰ গগৈয়ে মত প্ৰকাশ কৰিছে: "টাই ভাষাৰ ‘পয়হু’ শব্দই গো-পূজা বা গো-উৎসৱ বুজায়। "পয়" মানে উৎসৱ আৰু "হু" মানে গৰু। ... বহাগ বিহুৰ আগদিনা গৰুক গা-ধুৱাই গো-পূজা কৰা,...আৰু পবিত্ৰ গৰুৰ ছালৰ বাদ্যক আগস্থান দি গো-পূজাৰ দৰে সন্মান জনোৱা হয় বাবে এই উৎসৱক "পয়হু" বোলা হয়। সেই "পয়হু" শব্দৰ অপভ্ৰংশই "বিহু" হোৱা বুলি কৰা ধাৰণা অমুলক নহয়।"<ref>ডিম্বেশ্বৰ গগৈ, ‘অসমৰ বিহু সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা’, পৃষ্ঠাঃ ১৮-১৯</ref> ৰিদিপ কুমাৰে এই ব্যাখ্যাৰ বিপৰীতে যুক্তি দিছে যে ৰঙালী বিহু সম্পূৰ্ণৰূপে গৰুকেন্দ্ৰিক উৎসৱ নহয় আৰু কাতি বা মাঘ বিহুত গৰু-কেন্দ্ৰিক অনুৰূপ নিয়ম নাই; সেয়ে তেওঁ বিহুৰ ভাব আৰু অৰ্থৰ দিশৰ পৰা চুতীয়া ‘বিচু’ শব্দৰ সৈতে ইয়াৰ ব্যুৎপত্তিগত সম্পৰ্ক অধিক সম্ভাৱ্য বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>[https://www.sahapedia.org/%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%B0-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A7%B1-%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%83-%E0%A6%8F%E0%A6%95-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B7%E0%A6%A8#_ftn1 ৰিদিপ কুমাৰ, ''অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুঃ এক ঐতিসাহিক বিশ্লেষণ'']</ref> পৰম্পৰা অনুসৰি, বৈদিক প্ৰভাৱ পৰাৰ আগতে বিহু/বিচু ব’হাগ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোকসকলৰ লগতে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]<ref>{{cite web |title=Festival Celebrations |website=Majuli District |publisher=Government of Assam |url=https://majuli.assam.gov.in/tourist-place-detail/276| quote=The Bisu of the Deoris begins in the first Wednesday of the (mid-April) month of Bohag. The Bisu is both a secular and a religious festival.}}</ref><ref>{{cite journal |last=Bharali |first=Anup Jyoti |title=Spirit Possession: An Anthropological Interpretation on the Practice of Deo-Utha among the Deoris of Assam and Arunachal Pradesh |journal=Paripex Indian Journal of Research |volume=12 |issue=9 |year=2023 |page=19}}</ref> আৰু [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] সম্প্ৰদায়ৰ{{efn|মৰাণসকলে ব'হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে উৰুকা আৰু বুধবাৰে গৰু বিহু পালন কৰে। এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ মৰাণসকলৰ পুৰণি বিহুনামতো পোৱা যায়।<ref>{{cite web |last=Bhuyan |first=Sadananda |title=উজনি অসমৰ মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ ব'হাগ বিহুৰ পৰম্পৰা আৰু মৌখিক গীতি সাহিত্য |website=Xobdochitra |date=17 April 2022 |url=https://xobdochitra.com/2022/04/উজনি-অসমৰ-মৰাণ-জনগোষ্ঠীৰ/}}</ref>}} লোকসকলে আজিও সেই দিনটোতে বিহু আৰম্ভ কৰে।{{efn|পূৰ্বতে [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলেও ব'হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা বিহু আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰথমে গোঁসানী থানত হুঁচৰি গাই তাৰ পাছত গাঁৱে-গাঁৱে হুঁচৰি গোৱাৰ প্ৰথা আছিল। এই পৰম্পৰা দেউৰী আৰু মৰাণসকলৰ মাজত বৰ্তি আছে; আনহাতে বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰভাৱত আন বহু চুতীয়াই বিহুৰ দিনাৰ পৰা হুঁচৰি আৰম্ভ কৰিবলৈ লয়।<ref>{{cite book |editor-last1=Barua |editor-first1=Swarnalata |editor-last2=Nath |editor-first2=Dambarudhar |title=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী |publisher=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী প্ৰণয়ন সমিতি |year=2007 |pages=388–390 |language=as |ref=harv}}</ref> এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ পুৰণি বিহুনামতো পোৱা যায়। পুৰণি হুঁচৰিৰ গীতত মঙলবাৰে উৰুকা আৰু বুধবাৰে বিহু পালনৰ কথা কোৱা হৈছে। গোঁসানীৰ পূজাৰ সৈতে জড়িত ''দেউ-বিহু'' আৰু পৰৱৰ্তী ''সাত-বিহু'', ''চেৰা-বিহু'' বা ''এৰা-বিহু''ৰ পৰম্পৰাও পোৱা যায়।।<ref>{{harvcol|Barua|2007|pp=388-390}}</ref>}} কিছুমান পুৰণি বিহু-হুঁচৰিৰ গীতত এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Barua|2007|p=390}}</ref> ''{{Quote|text=“হাচতি ঐ চʼত বিচুতি ঐ চʼত<br />বুধে গৰু বিহু মঙ্গলে উৰুকাৰ,<br />বিহু গৈ আছিলি ক'ত?”}}'' ==বিহুৰ ইতিহাস== ===উৎপত্তি=== <!-- [[File:বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ.jpg|thumb|বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ]] --> অসমৰ সামাজিক গাঁথনিৰ দৰেই বিহু উৎসৱত মংগোলীয় আৰু আৰ্য সংস্কৃতিৰ সংমিশ্ৰণ আছে। বিহুৰ বিৱৰ্তনৰ মাজতো অসমীয়া সংস্কৃতিৰ গঠন-প্ৰক্ৰিয়াৰ বিভিন্ন স্তৰ প্ৰতিফলিত হৈছে। মানুহে কৃষিক মূল জীৱিকা হিচাপে গ্ৰহণ কৰাৰ পাছৰে পৰা খেতি চপোৱাৰ সময়ৰ আনন্দোৎসৱে সমূহীয়া ৰূপ লাভ কৰি ক্ৰমে ৰীতি-নীতিত পৰিণত হয় আৰু কালক্ৰমত বিহুৰ দৰে কৃষিভিত্তিক উৎসৱৰ বিকাশ ঘটে। অসমত কৃষিৰ প্ৰাথমিক বিকাশ অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক আৰু তিব্বতীয়-বৰ্মীয় জনগোষ্ঠীৰ সৈতে জড়িত বুলি ধৰা হয়; সেই অনুসৰি বিহুৰ প্ৰাথমিক ৰূপকো এই গোষ্ঠীসমূহৰ কৃষি-সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে। উল্লেখযোগ্য যে অসমত বৰ্তমান পৃথক অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক ভাষাভাষী গোষ্ঠী দেখা নাযায়; ডি.এন.এ.-ভিত্তিক গৱেষণা অনুসৰি অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক জনগোষ্ঠীৰ বহু অংশ তিব্বতীয়-বৰ্মীয় জনগোষ্ঠীৰ মাজত বিলীন হৈ যায়।<ref>{{Cite web |title=Austroasiatics absorbed by Tibeto-burman groups |url=https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |access-date=2019-03-24 |archivedate=2019-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190405000120/https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |deadurl=yes }}</ref> প্ৰমোদচন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্যৰ মতে, পৰৱৰ্তী ইন্দো-আৰ্য সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত থলুৱা ''বিচু'' উৎসৱক ''বিষুৱ'' বা বিষুৱ-সংক্ৰান্তিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয় আৰু ব’হাগৰ এই বসন্তোৎসৱে ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ সমসাময়িক বসন্তকালীন উৎসৱসমূহৰ সৈতে কেলেণ্ডাৰগত সম্পৰ্ক লাভ কৰে।<ref>{{cite book |last=Bhattacharya |first=Pramod Chandra |title=Asamar Loka Utsav |year=1969 |location=Guwahati }}</ref> আগৰ দিনত বিহুৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে মিলি চ'ত মাহৰ ৰাতি নাচি গাই আনন্দ কৰিছিল। এই কালছোৱাত ব্যক্তিগত উচাহ আৰু প্ৰেমৰ প্ৰকাশেই বিহুত প্ৰাধান্য পাইছিল যদিও ধৰ্ম আৰু কৃষিও সমান্তৰালভাৱে জড়িত আছিল। দীনেশ গগৈৰ মতে, ''বিহু'' শব্দটো দেউৰী-চুতীয়া ভাষাৰ ''বিচু'' শব্দৰ পৰা উদ্ভূত, যাৰ অৰ্থ "অতি আনন্দ" বা "অত্যধিক আনন্দ"।<ref>Gogoi, Dinesh (2015), ''Baapoti Hahun Bihu'', pp. 17–18.</ref> লোকপৰম্পৰাত ''বিচু''ৰ উৎপত্তিক আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতেও জড়িত কৰা হয়। মামণি মহন্তৰ মতে, প্ৰাচীন চুতীয়া কৃষিব্যৱস্থাত আহু ধানৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছিল; খেতিয়কসকলে দিন-ৰাতি বনৰীয়া জীৱ-জন্তুৰ পৰা আহু খেতি ৰক্ষা কৰি থাকোঁতে গান, নাচ আৰু ৰং-ধেমালিৰে সময় কটাইছিল। আহু শস্যৰ সজীৱ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত এই বাৰ্ষিক আনন্দোৎসৱেই লোকপৰম্পৰাত ''বিচু'' নামেৰে পৰিচিত হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=156–157 }}</ref> বৰ্তমানৰ বিহুৰ বিকাশ উজনি অসমৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত বুলি কিছুমান লেখকে মত প্ৰকাশ কৰিছে। হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে লিখিছে, ''"বিহু কামৰূপে নাই, সৌমাৰে (উজনি অসম) অধিক"''<ref>হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ ৰচনাৱলী, p. 80</ref>। বড়োসকলৰ বৈচাগু, ডিমাছাসকলৰ বুচু, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বড়ো-কছাৰী মূলীয় জনগোষ্ঠীসমূহ—চুতীয়া, দেউৰী, মৰাণ আৰু সোণোৱালসকলে বিহু/বিচু উদযাপন কৰি আহিছে। চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত এই উৎসৱ প্ৰধান উৎসৱ হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল বুলি কোৱা হয়। সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড-ফি বা অক্ষয় বুৰঞ্জীৰ মতে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] ৰাজধানী [[শদিয়া|শদিয়াৰ]] কেঁচাইখাতী বা কলীমতী দেৱী বিহুৰ স্ৰষ্টা।<ref>শৰ্মা, নয়নমণি, "বিহু-সংস্কৃতি",p. 67,"সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিট ফি বা অক্ষয় বিহু বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াত কেঁচাইখাতী বা কলীমতীহে বিহুৰ স্ৰষ্টা।"</ref> ইতিহাসবিদ স্বৰ্গীয় হেম বুঢ়াগোহাঞিৰ অন্বেষণ অনুসৰি, মানুহৰ তেজ খাবলৈ চঞ্চল হৈ ফুৰা শিৱৰ ভণিয়েক কলীমতিয়ে বিহু আৰম্ভ কৰিছিল বুলি এক পৰম্পৰা আছে;<ref>বুঢ়াগোহাঞি, দুৰ্লভ, "কলীমতি", p.23</ref> দেউৰীসকলে কেঁচাইখাতী আৰু বলিয়া বাবাক বুঢ়া-বুঢ়ীৰ সতি-সন্ততি বুলি বিশ্বাস কৰে।<ref>{{cite book |last1=Bordoloi |first1=B. N. |last2=Sharmah Thakur |first2=G. C. |last3=Saikia |first3=M. C. |title=Tribes of Assam, Part I |publisher=Tribal Research Institute |location=Guwahati |year=1987|pages=30–31}}</ref> কামৰূপ যুগৰ কেইখনমান তাম্ৰশাসনত বিষুৱ আৰু সংক্ৰান্তিৰ দৰে বিশেষ দিনত ভূমিদান কৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। বলবৰ্মনৰ নগাঁও তাম্ৰশাসনখন ''বিষুৱৎ তিথি''ত জাৰি কৰা হৈছিল, যিটো বি. কে. বৰুৱাৰ মতে সম্ভৱতঃ চ'ত সংক্ৰান্তিৰ সৈতে মিলে। বৈদ্যদেৱৰ কামৌলি তাম্ৰশাসনখনো বৈশাখ মাহৰ ''বিষুৱতী সংক্ৰান্তি''ৰ একাদশী তিথিত জাৰি কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Venis |first=Arthur |title=Copper-plate Grant of Vaidya Deva, King of Kamarupa |journal=Epigraphia Indica |volume=2 |year=1893 |pages=347–358 |at=pp. 349, 357}}</ref> ''বিষুৱৎ সংক্ৰান্তি'' সূৰ্যৰ মেষ আৰু তুলা ৰাশিত প্ৰৱেশৰ দিনত পৰে, যি অসমত যথাক্ৰমে [[ব'হাগ বিহু]] আৰু [[কাতি বিহু]]ৰ সৈতে মিলে। ===পৌৰাণিক বিহুৰ ৰীতি-নীতি=== আগৰ দিনত ব’হাগ বিহুৰ উৎসৱ চ’ত মাহৰ পৰাই আৰম্ভ হোৱা বুলি পৰম্পৰাত পোৱা যায়। মূল ব’হাগী উৎসৱৰ আগৰ এই সময়ছোৱাক ''ৰাতি বিহু'' বা ''চ’তৰ বিহু'' বুলি কোৱা হৈছিল। এই সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে ৰাতি চাকি জ্বলাই ডাঙৰ গছৰ তলত আৰু থান আদি পৱিত্ৰ স্থানৰ চোতালত বিহু নাচিছিল। এক পৰম্পৰা অনুসৰি তাম্ৰেশ্বৰী‌(কলীমতী) শালৰ পৰা ৰাতিৰ ভাগত বিহু নমাই আনি আম বা আঁহত আদি ডাঙৰ গছৰ তলত নৃত্য-গীত কৰা হৈছিল। ''তৰুৱা কদম'' ফুলাক কলীমতীৰ যৌৱনপ্ৰাপ্তিৰ প্ৰতীক আৰু চ’তৰ বিহু আৰম্ভ হোৱাৰ সংকেত বুলিও গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-Chot">{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=146–152, 200–203 }}</ref> চ’তৰ ৰাতি বিহুৰ এনে স্থানীয় ৰূপ আজিও যোৰহাট-গোলাঘাট অঞ্চলৰ বৰহোলা আৰু বচা দৈয়াং, আদি ঠাইত দেখা যায়। এইবোৰত ডেকা-গাভৰুসকলে ডাঙৰ আম বা আঁহত গছৰ তলত ৰাতি বিহু কৰে; ''জোৰা নাম'', প্ৰেম-বিৰহৰ গীত আৰু পেঁপা বজোৱাৰ প্ৰতিযোগিতাও এই পৰম্পৰাৰ অংগ।<ref name="Richa-Chot"/> দেউৰীসকলৰ মাজতো তুলনীয় ''ৰাতি বিচু'' পৰম্পৰা আছে; ফাগুন আৰু চ’ত মাহত ডেকা-গাভৰুসকলে সমূহীয়াকৈ বিচুৰ গীত-নাচৰ অনুশীলন কৰে আৰু ব’হাগীয়া বিচুৰ সময়ত ৰাতিও নৃত্য-গীত চলে।<ref>{{cite journal |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Socio-Cultural Significance of Folk Musical Tradition: Weaving the Tapestry of Identity of the Deori Community of Assam |journal=Lokaratna |volume=XIX |year=2025 |page=40 }}</ref> ৰাতি বিহুৰ সামৰণি চ’তৰ শেষ দিন বা ব’হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে কৰা হৈছিল। এই দিনটোক ''উৰুকা'' বোলা হৈছিল; ''উৰুকা'' শব্দটোক দেউৰী-চুতীয়া ''উৰুকুৱা'' ("শেষ কৰা") শব্দৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। উৰুকাৰ ৰাতি দেওধনীসকলে গোটেই ৰাতি নৃত্য কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ দেহত কেঁচাইখাতী বা কলীমতী অধিষ্ঠিত হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। এই ঘটনাক দেৱী স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নামি অহা বা ''বিহু নমাই অনা''ৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছিল। চ’তৰ বিহুৰ সামৰণিৰ পাছত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ দিনা থানঘৰত পূজা আৰম্ভ কৰা হৈছিল। পুৱাৰ ভাগত গৰু গা ধুৱাই গৰু বিহু পালন কৰা হৈছিল; এই প্ৰথা আজিও আগৰ দৰেই পালন কৰা হয়। এই প্ৰথা বড়োসকলৰ বৈচাগু উৎসৱতো কৰা হয়। [[কণী যুঁজ]], [[কুকুৰা যুঁজ]] আদি ৰং-ধেমালিৰো আয়োজন কৰা হৈছিল। এই দিনা আবেলি বিহু গাই গাই থানঘৰৰ চোতাললৈ বিহু লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কেঁচাইখাতী (কলীমতী) দেৱীকে ধৰি চাৰি শাল গোসানীক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহুৰ আশীৰ্বাদ দিবলৈ নমাই অনা হৈছিল। ইয়াকেই "বিহু নমাই অনা" বোলা হৈছিল। কিছুমান প্ৰচলিত বিহুনামত আজিও কলীমতী (কেঁচাইখাতী)ৰ আগমনৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়। তেনে এটা বিহুনাম হৈছে: ''{{Quote|text="কলীমতী এ বাই ঘূৰি ব’হাগলৈ<br />আহিবি নে নাই?<br />আমি থাকিম আমি থাকিম<br />বাটলৈ চাই। "}}'' বৃহস্পতিবাৰৰ পৰা বলি-বিধান আৰম্ভ কৰা হৈছিল। সেইদিনা, অৰ্থাৎ মানুহ বিহুৰ দিনা দুপৰীয়া, ‘দেওধনি’ আৰু ‘বাৰিক’সকলে গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুক থানঘৰৰ বিহুলৈ যাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। দেওধনিসকলে আবেলি বলি-বিধান শেষ হোৱাৰ পাছত সাজ-পাৰ পিন্ধি, মণিকুটত ৰখা ৰূপৰ ফুল মূৰত আৰু কেৰু কাণত পিন্ধিছিল। বলি কটা স্থানত বহি গাঁৱৰ কুশল-মংগল অথবা বিপদ-আপদৰ বিষয়ে বাতৰি কোৱা হৈছিল। বাতৰি কোৱা শেষ কৰি দেওধনিয়ে নৃত্য কৰিছিল আৰু বিষয়ববীয়াসকলে সহযোগ কৰিছিল। ঢুলীয়াই ঢোলৰ চেৱত ঢোল বজাইছিল। থানঘৰৰ চোতালত পুৰুষ আৰু মহিলাৰ নাচৰ চেও বেলেগ বেলেগ আছিল। দেওধনি নৃত্য শেষ হোৱাৰ পাছত গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰু বিহুৱাসকলে ঘৰে ঘৰে গৈ বিহু কৰিছিল; ইয়াকেই হুঁচৰি বুলি কোৱা হয়। পিছৰ সপ্তাহৰ বুধবাৰে সকলোৱে পুনৰবাৰ থানঘৰৰ পৰা বিহু উলিয়াই গাঁৱৰ এমূৰত থকা নদী অথবা পুখুৰীৰ পাৰত থৈ আহিছিল। সেই সময়ত প্ৰতিবছৰে হুঁচৰি গোৱা নহৈছিল; কেৱল দেওধনিৰ নিৰ্দেশ পালেহে সেই বছৰত হুঁচৰি গোৱা হৈছিল। শেষৰ দিনা কলঢকুৱাৰে নাও সাজি, নাওখন জবা আৰু তগৰ ফুলেৰে সজোৱা হৈছিল; লগতে এটা সৰু কুকুৰা পোৱালি নাৱতে বান্ধি উটুৱাই দিয়া হৈছিল। তাৰ পাছত ঢোল-পেঁপা সামৰি বিহুৱা সমাজ গাঁৱলৈ ঘূৰি আহিছিল। ''{{quote|text="ল'হ ল'হৰি প্ৰাণৰ ভাই<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />চহৰা লিপিৰি সোধে আঁঠু কাঢ়ি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />কি খায় বুলালি দাঁতে সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />শদিয়াৰ ৰাজতে হোলেং হাতে পোৱা<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়...<br />ৰূপৰ নাও এখনি সোণৰ বঠাডালি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />ভাটিলৈ ভটিয়াই যায় সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়। "}}'' বিহুৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে এটা লোককথা প্ৰচলিত আছে। লোককথা অনুসৰি বৰদৈচিলা এই ভূমিৰ দেৱতাৰ জীয়ৰী আছিল আৰু কোনোবা সুদূৰ দেশলৈ বিয়া হৈ গৈছিল। প্ৰতি বছৰে বসন্ত ঋতুত বৰদৈচিলা মাকৰ ঘৰলৈ আহে বুলি কোৱা হয়; ইয়াক ধুমুহাৰ আগমনৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। সেই সময়তে বিহুৰ আৰম্ভণি হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু বৰদৈচিলা ঘূৰি যোৱা দিনা বিহুৰ সামৰণি পৰে। ‘বৰদৈচিলা’ শব্দটোক বড়ো-কছাৰী মূলীয় ‘বৰদৈচিখলা’ শব্দৰ পৰা উদ্ভূত বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়, যাৰ অৰ্থ "বায়ু (বৰ)-পানীৰ (দৈ) ছোৱালী (চিখলা)"—অৰ্থাৎ এবিধ ধুমুহা। একেই লোককথা বড়োসকলৰ মাজতো প্ৰচলিত। [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলে বিহু/বৈচাগুৰ সময়ত "বৰদৈচিখলা" নামৰ এটা নৃত্যও পৰিৱেশন কৰে। এই সাদৃশ্যৰ ভিত্তিত বিহুক বড়ো-কছাৰী মূলীয় উৎসৱ-পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয়। ===হুৰাই ৰঙালী আৰু হুঁচৰিৰ পৰম্পৰা=== এটি ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত ব’হাগ বিহুৰ আনুষ্ঠানিক আৰম্ভণিক শদিয়াৰ পৱিত্ৰ ''শাল''সমূহৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। ইয়াত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰে ''হুৰাই ৰঙালী'' নামৰ অনুষ্ঠান কৰা হয়। পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যামতে ''হুৰাই'' হৈছে ধৰ্মীয় গীতৰ মাধ্যমেৰে বিহুক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নমাই অনাৰ অনুষ্ঠান। আৰম্ভণিতে কেঁচাইখাতী আৰু আন শালসমূহত প্ৰাৰ্থনা কৰা হয় আৰু বিহুৰ সৈতে জড়িত ''আই কলীমতী''য়ে বিহু পৃথিৱীলৈ নমাই আনে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। হুৰাইৰ আৰম্ভণিৰ গীতত বিহু ক’ত আছিল বুলি সোধা হয় আৰু উত্তৰত শদিয়াৰ আঁহত গছৰ তলত আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> {{Quote|text= হাচতি ঐ চ’ত<br /> বিচতি ঐ চ’ত<br /> বিহু গৈ আছিলি ক’ত?<br /> শদিয়াৰ আঁহতৰ তলত।<br /> ...<br /> হুৰাই ল’ আঁহতৰ পাত,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেংখনি ঐ আমাৰ গাত।<br /> শদিয়া ৰাজ্যতে চাৰি শাল গোঁসানী,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেং ঐ আমাৰ গাত।<br /> হুৰাই ল’... }} হুঁচৰিৰ বিকাশৰ সৈতেও এই মন্দিৰকেন্দ্ৰিক বিহু-পৰম্পৰাক জড়িত কৰা হৈছে। মামণি মহন্তৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে প্ৰথমে [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ৰ সন্মুখত বিহু পৰিৱেশন কৰি তাৰ পাছত গাঁৱলৈ লৈ গৈছিল। ৰাজ্যখনৰ পতনৰ পাছত প্ৰথম বিহু স্থানীয় থানত আৰম্ভ হ’বলৈ ধৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত থানৰ ঠাইত [[নামঘৰ]]ে এই স্থান গ্ৰহণ কৰে; তাৰ পৰাই হুঁচৰি দল ঘৰে ঘৰে যোৱাৰ পৰম্পৰা বিকশিত হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=158–159 }}</ref> ''দেওলৰা মণিকোঁৱৰ'' নামৰ লোককথাত চোতালৰ বিহু আৰু হুঁচৰিৰ উৎপত্তিৰ আন এটা পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যা পোৱা যায়। কাহিনীটোত [[শদিয়া]]ৰ কুণ্ডিল অঞ্চলৰ এজন ৰজাই দৈৱিকভাৱে জন্ম লাভ কৰা মণিকোঁৱৰক লাভ কৰে। মণিকোঁৱৰে গীত-নৃত্য শিকি আৰু ৰচনা কৰি কৃষিজীৱী লোকসকলৰ চোতালত সেইবোৰ পৰিৱেশন কৰে আৰু গৃহস্থসকলক আশীৰ্বাদ দিয়ে। কাহিনীটোৱে এই পৰিৱেশনক চোতালৰ বিহু আৰু ৰাতি হুঁচৰি গোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সৈতে স্পষ্টভাৱে জড়িত কৰে।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=58–59 }}</ref> ===ইতিহাস=== অসমীয়া সমাজত এটা জনপ্ৰবাদ প্ৰচলিত আছে। <blockquote> ''"ঢোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''খোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''পুৱাই কলকলাই বান্দৰী নচুৱাই ''<br> ''বাঁহবাৰী বাঁহবাৰী চুতীয়াৰ ঘৰত।" '' </blockquote> ৰতনপুৰ আছিল [[চুতীয়া]] ৰজা ৰত্নধ্বজপালে গঢ়া এখন নগৰ।<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/170951/4/chapter%20iii.pdf Ratanpur was the capital of Chutia king Ratnadhwajpal]</ref> এসময়ত ই সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈছিল আৰু ঢোল, খোল আদি বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ বজোৱা হৈছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰতনপুৰৰ খোল কাঠেৰে নিৰ্মিত আছিল, মণিপুৰ আৰু মায়ামৰাসকলৰ খোলৰ দৰে।<ref>{{Cite web |title=কাঠেৰে নিৰ্মিত পোঙ খোল |url=https://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |access-date=2020-04-23 |archivedate=2020-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200407130306/http://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |deadurl=yes }}</ref> পৰৱৰ্তীকালত শংকৰদেৱে উত্তৰ ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ দৰে মাটিৰে খোল নিৰ্মাণ কৰি নৃত্য, নাট আদিত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। ইয়াৰ পৰা বিহু বা বিহুৰ ঢোলে উজনি অসমৰ ৰাইজৰ মাজত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। ‌‌ ১৯৩৫ চনত [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ ঘিলামৰা অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা ভূমিদানৰ তাম্ৰফলিৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ উগ্ৰবীৰ্য লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত 'পবিত্ৰ বিহু'ৰ দিনা ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল।<ref>Neog, Maheswar, "Prachya Sasanavali", Introduction, p.189</ref><ref>Barua, Swarnalata, "Chutia Jatir Buranji",p.40-41, "ফলিখনত স্বধয়াপুৰীশ্বৰ নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনাৰায়ণ আৰু এই সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণ ৰজাই ৰবিদেৱ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক বখনা গ্ৰামত ১৩২৩ শক (১৪০১ খ্ৰীঃ)ৰ বিষুব সংক্ৰান্তিৰ দিনা (অৰ্থাৎ ১ বহাগৰ বিহুৰ দিনা) ২০০ পুটি‌(পুৰা) ভূমি দান কৰাৰ কথা খোদিত আছে।"</ref> <blockquote> ''"এতস্মৈ শাসনপ্ৰাদা লক্ষ্মীনাৰায়ণো নৃপঃ''<br> ''উৎসৃজ্য বিষুবে (বিহুৱে) পুণ্য ৰবিদেৱ দ্বিজন্মনে...। "'' </blockquote> অৰ্থাৎ, তাম্ৰপত্ৰখনৰ মতে ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে দ্বিজ ৰবিদেৱক পুণ্য বিহুৰ দিনা ভূমি দান কৰিছিল। এই তাম্ৰশাসনক চুতীয়া ৰজাসকলৰ দিনত বিহুৰ ৰাজকীয় স্বীকৃতিৰ নিদৰ্শন হিচাপে উল্লেখ কৰা হয়। উল্লেখযোগ্য যে ৰাজধানী শদিয়াতো ৰজাসকলৰ আদেশত ৰাজপুৰোহিত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলে চাৰি শাল গোসাঁনীক স্মৰণ কৰি বিহু ৰাজ্যলৈ নমাই আনিছিল বুলি পৰম্পৰাত কোৱা হয়। এই বিষয়ে তেওঁলোকে বিচু-গীতত এনেদৰে গায়: <blockquote> ''"কুণ্ডিলৰ আগৰিত ওখৈক শিমলু''<br> ''তাতে লয় কুৰুৱাই বাহ।''<br> ''শদিয়া ৰাজত ঐ চাৰিশাল গোঁসাঁনী''<br> ''তালে নমস্কাৰ কৰো।''<br> ''সোণৰে জখলা, ৰূপৰ হেতামাৰি''<br> ''আহে চাৰিশালি নামি সৰিলৰে।"''<br> </blockquote> চুতীয়া ৰাজ্যৰ দৰে [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] ৰাজ্যতো ঢোল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। চীন, থাইলেণ্ড আদি দেশৰ বিভিন্ন তাই জনগোষ্ঠীয়েও নিজৰ উৎসৱ বা ৰীতি-নীতি পালন কৰোঁতে ঢোল ব্যৱহাৰ কৰে। অৱশ্যে, সেই ঢোলৰ গঠন আৰু বজোৱাৰ শৈলী অসমৰ থলুৱা ঢোলতকৈ পৃথক। তাই [[আহোম]] সমাজৰ লোকবিশ্বাসমতে ঢোল মাংগলিক বাদ্য। ঢোলৰ শব্দই প্ৰজনন শক্তি বৃদ্ধি কৰে, পৃথিৱীৰ মাটি কোমল আৰু উৰ্বৰা কৰে আৰু উন্মাদনা বৃদ্ধি কৰে বুলি আহোম সমাজত জনবিশ্বাস আছে। বিয়া, ওমফা পূজা, চোমদেউ পূজা আদিত ঢোল-বাদন অপৰিহাৰ্য। ওজাসকলে ৰচনা কৰা বিহু-মালিতাৰ পৰা জানিব পৰা যায় যে আহোম ৰাজসভাত আন বাদ্যৰ লগতে ঢোলো বজোৱা হৈছিল। ঢুলীয়া ওজাসকলে মালিতা গাওঁতে এইদৰে গায়— ''{{Quote|text=“স্বৰ্গৰ পৰা নামি ছ্যুকাফা স্বৰ্গদেও<br />কৰিলা ৰাজত্ব যাৰ নাহি সম কেউ।<br />নানা বাদ্য বাজনা কৰা সভাত<br />ঢাক ঢোল কৰতাল বাদ্য অসংখ্যাত।” }}'' অৱশ্যে, এই বাদ্য কোন জনগোষ্ঠীৰ লোকে বজাইছিল বা এই মালিতা কেতিয়া ৰচনা কৰা হৈছিল, সেই কথা জনা নাযায়। আহোম ৰাজসভা বা আহোম সমাজত ১৭ শতিকাৰ পৰাহে তাই ভাষাৰ সলনি অসমীয়া ভাষা প্ৰচলিত হৈছিল বুলি উল্লেখ কৰা হয়; সেয়ে এই ৰচনাসমূহ সেই যুগৰ বুলি ধৰা হয়। [[চিত্ৰ:Deori Bihu dance.webm|thumb|দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ বিহু]] সেই একেই মালিতাত সোধন ঢুলীয়া নামৰ এজন ওজাই আহোম ৰাজসভাত ঢোল বজাইছিল বুলি উল্লেখ আছে। ওজাৰ মালিতাত শুনা যায়— ''{{Quote|text=“কলি যুগে ইন্দ্ৰবংশী ৰজা নামি যায়,<br />সোধন ওজাই ঢোল বাই আনিলে নমাই।<br />আদিতে আছিল মাত্ৰ ঢোলৰ বাজনা,<br />সোধন ওজাই বাদ্য কৰিলে ৰচনা।” }}'' বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে চুকাফা ৰজাই পৰ্বতৰ পৰা নামি আহোঁতে বাটত পোৱা অসংখ্য স্থানীয় চুতীয়া, মৰাণ, বৰাহী, কছাৰী আদি লোকক নিজৰ লগত লৈ আহিছিল। <ref>"Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans or Borahis...given names according to the tasks they performed.", Saikia, Yasmin,''Fragmented Memories'', p.115</ref>‌‌ সেয়ে এই ওজাজন তাই লোক আছিল নে বাটত লগ পোৱা থলুৱা মৰাণ, বৰাহী, চুতীয়া বা কছাৰী লোক আছিল, সেই কথা জনা নাযায়। তদুপৰি ইতিহাসৰ পৰা জনা যায় যে ব্ৰাহ্মণ পূজাৰীসকলে ১৭ শতিকাতহে আহোম ৰজাসকলক হিন্দু ৰীতি-নীতিৰ মাজলৈ আনি "ইন্দ্ৰবংশী" বুলি ঘোষণা কৰিছিল। গতিকে এই মালিতা সেই যুগতে ৰচিত হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। দেওধাই অসম বুৰঞ্জী আৰু সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা বুৰঞ্জী অনুসৰি, ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ৭ ব’হাগৰ দিনা চুতীয়া সেনাপতি গজৰাজ বৰুৱাই আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক চুতীয়া ৰজাই আশ্ৰয় লৈ থকা ঠাইডোখৰ দেখুৱাই দিছিল। ১৫২৪ চনত সেই দিনা আছিল ‘ওজা বিচু’। ইয়াৰ পাছত আন কিছুমান চুতীয়া লোকৰ পৰামৰ্শত ফ্ৰাচেংমুঙে আত্মসমৰ্পণকাৰী চুতীয়া সৈনিকসকলক পৰ্বত বগাই ঘিলাগছত উঠি ঢোল বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। ইয়াৰ ফলত পাহাৰত আশ্ৰয় লৈ থকা চুতীয়া ৰজা আৰু সৈন্যসকলে যুদ্ধত জয়লাভ কৰা হৈছে বুলি ভাবি বিহু নাচিবলৈ ধৰে আৰু শেষত ঘাপ লৈ থকা আহোম সৈন্যৰ হাতত পৰাজিত হয়। ====ফাট বিহু আৰু আধুনিক বিহুনাচৰ বিকাশ==== শদিয়াৰ ''হুৰাই ৰঙালী'' পৰম্পৰাৰ এটা ৰূপ ঢকুৱাখনাৰ [[হাৰ্হি দেৱালয়]]তো বৰ্তি আছে, য’ত ব’হাগৰ সপ্তম দিনা এই অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। স্থানীয় পৰম্পৰাত হাৰ্হি দেৱালয়ক ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত শদিয়াৰ পৰা [[কেঁচাইখাতী]]ৰ উপাসনা স্থানান্তৰ কৰাৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> উপেন ৰাভা হাকাচামেও ঢকুৱাখনাৰ ফাট বিহুৰ পৰম্পৰাক শদিয়াৰ পৰা স্থানচ্যুত হৈ শেষত হাৰ্হি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰা লোকসকলৰ সৈতে জড়িত কৰিছে।<ref name="Hakacham-Faat">{{cite book |last=Hakacham |first=Upen Rabha |title=Origin of Bihu |year=2010 |location=Guwahati }}</ref> ''ফাট'' নামটোৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে একাধিক লোকব্যাখ্যা আছে। এটা পৰম্পৰাত ''ফাট''‌ শব্দক "বিচ্ছেদ" বা জনগোষ্ঠীৰ ছিন্ন-বিচ্ছিন্ন হৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ অৰ্থত ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। এই ব্যাখ্যাত বিহু-পৰম্পৰা শদিয়াৰ পৰা ঢকুৱাখনালৈ স্থানান্তৰিত কৰাৰ কথা কোৱা হয়। আন এক পৰম্পৰাত বিহু চাবলৈ হোৱা বৃহৎ জনসমাগমৰ ফলত পথাৰত ''ফাট'' বা চিৰা পৰা বুলি কোৱা হয় আৰু তাৰ পৰাই ''ফাট বিহু'' নাম হোৱা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=161–162 }}</ref> কিছুমান লেখকে ফাট বিহুক আধুনিক বিহুনাচৰ ৰূপ-বিকাশৰ সৈতে জড়িত কৰিছে। পৰম্পৰাগত বিৱৰণত আহোম ৰজা [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত ফাট বিহুৰ শিল্পীসকলক ৰাজকীয় অনুষ্ঠানত নৃত্য প্ৰদৰ্শনৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। ঊনবিংশ শতিকাত এই বিহুৰ ৰূপ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ আন জনগোষ্ঠীৰ মাজতো বিস্তৃত হৈ মহঘুলী চাপৰিত চুতীয়া, সোণোৱাল, দেউৰী, আহোম, মিচিং আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="Hakacham-Faat"/> [[File:Faat Bihu dance at Harhi dewaloi.jpg|thumb|হাৰ্হি দেৱালয়ত প্ৰতিবছৰে আয়োজিত কৰি অহা পৌৰাণিক ফাট বিহু]] আন এক বিহুগীতত মান দেশলৈকে বিহুৰ খ্যাতি বিয়পি পৰাৰ কাব্যিক উল্লেখ পোৱা যায়। ''{{Quote|text=“লাহে লাহে ঐ<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />পূৱে পশ্চিমে উত্তৰে দক্ষিণে<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />মান দেশত মানতৰা এযুৰি<br />আছিলে নৰিয়াত পৰি,<br />যেতিয়া শুনিলে বিহুৰে বতৰা<br />আহিলে লাখুটি ধৰি।”}}'' গীতটোৰ ভাবাৰ্থত বিহুৰ আকৰ্ষণ ইমানেই আছিল বুলি কাব্যিকভাৱে কোৱা হৈছে যে মান দেশৰ ([[ম্যানমাৰ]]) নৰিয়াত পৰি থকা মান (বাৰ্মিজ) বুঢ়া-বুঢ়ীসকলেও লাখুটি লৈ বিহু চাবলৈ আহিবলৈ মন কৰিছিল। সেইবাবে বুঢ়া-বুঢ়ীসকলে গম নোপোৱাকৈ লাহে লাহে বিহু নাচিবলৈ কোৱা হৈছিল। [[চিত্ৰ:Bihu dance performer.jpg|thumb|250px |পশ্চিম বংগৰ কলকাতাত অনুষ্ঠিত ভাৰত সাংস্কৃতিক উৎসৱ ২০২৩ত অসমৰ দুলীয়াজানৰ এগৰাকী বিহু নৃত্য পৰিবেশক।]] ১৬ শতিকাৰ শেষ ভাগত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱে]] প্ৰচাৰ কৰা একশৰণ নামধৰ্মৰ বিস্তৃত প্ৰভাৱ অসমৰ জনসাধাৰণৰ মাজত পৰাৰ লগে লগে বিহুৰ ওপৰতো উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন আহিছিল। আনহাতে, বিহুৰ নৃত্য-গীতৰ প্ৰভাৱো গুৰুজনাৰ বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিত পৰিছিল। এই সময়তে বিহুৱে এক পূৰ্ণাংগ সামাজিক উৎসৱৰ ৰূপ পায় আৰু [[উজনি অসম|উজনি অসমৰ]] বড়ো-কছাৰী মূলীয় জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজৰ পৰা অসমৰ বাকী জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত হয়। এই যুগৰ পৰা বিহুনামসমূহত পূৰ্বৰ "গোসাঁনী"ৰ স্থানত 'কৃষ্ণ/ৰাম'ৰ নাম লোৱা আৰম্ভ হয়। এই সম্পৰ্কে শঙ্কৰদেৱৰ 'কীৰ্ত্তন উৰেষা বৰ্ণন' আৰু ৰামচৰণ ঠাকুৰে লিখা 'গুৰু চৰিত'ত এনেদৰে লিখা হৈছে। {{Quote|text=উৰেষা বৰ্ণনাত লিখিছে-<br />''"বিষুদিনা বিধিমতে পঞ্চতীৰ্থ কৰি<br /> শুদ্ধ মনে দেখয়ে শুভদ্ৰা ৰাম হৰি <br />সিয়োজনে সমন্ত যজ্ঞৰ ফল পাইৰ<br /> পাতক নিস্তাৰি বিষ্ণুৰ ভুৱনক যাইব।"''}}{{Quote|text=গুৰু চৰিতত লিখিছে-<br />''"এহিবুলি তিনিজনে কৰন্ত কাতৰ<br />শুনি সৰ্বজয় বুলি মাতিলা শঙ্কৰ<br />চৈত্ৰ বিষু সংক্ৰমণে আসিয়া মিলিব<br />সেহিদিনা ৰুক্মিণীৰ মন্দিৰ উঠিব।"''}} [[চিত্ৰ:Bihubihu.jpg|thumb|right|300px|<center>বিহু নাচ<center>]] পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত আহোম স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ|ৰুদ্ৰ সিংহই]] চহা ৰাইজৰ বিহুলৈ পোনপতীয়া ৰজাঘৰীয়া পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়োৱা বুলি কোৱা হয়। এই বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ গছতলৰ বিহুক [[ৰংঘৰ|ৰংঘৰৰ]] বাকৰিলৈ আনে আৰু অংশগ্ৰহণকাৰী বিহুৱাসকলক পুৰস্কাৰ দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰে। অৱশ্যে, বহু লেখক-গৱেষকে আহোম স্বৰ্গদেউসকলে বিহুৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰা নাছিল বুলিও মত প্ৰকাশ কৰিছে। এই সন্দৰ্ভত পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ ভাষ্য এনেধৰণৰ: <blockquote>কোনো বুৰঞ্জীত আহোম ৰজাই ৰংঘৰৰ বাকৰিত বিহু চোৱা কথাৰ উল্লেখ নাই। সাতসৰী অসম বুৰঞ্জীৰ মতে, ৰংঘৰৰ ওপৰ মহলাত কোন ক’ত বহিব তাক নিৰ্দিষ্ট কৰা থাকে। সেইমতে ৰজা বহাৰ যিখন ঠাই, তাত যদি এজন মানুহ চকীটো বহে, তেওঁ ৰংঘৰৰ বাকৰিখন তাৰপৰা দেখা নেপায়। দ্বিতীয়তে, যদি ৰজাই তাত বিহু চাইছিল- এজন ৰজাই চাওক বা ধাৰাবাহিক কেইবাজনো ৰজাই চাওক- তেতিয়াহ’লে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি এটা বিষয়বাব সৃষ্টি হ’লহেতেন। কিন্তু তেনে কোনো শ্ৰেণী আমি নেপাওঁ। 'আহোম ৰজাসকলে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি বিষয়বাব বা ধাৰক–বাহক হিচাপে এটা শ্ৰেণীৰ সৃষ্টি নকৰিলেও তেওঁলোকৰ বিহু প্ৰীতি সৰ্বজন বিদিত।</blockquote> এইজন স্বৰ্গদেৱেই [[হুঁচৰি]] দলৰ আগত মূৰ দোৱাই আশীৰ্বাদ লোৱাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ কৰিছিল বুলিও কোৱা হয়। ইয়াৰ আগলৈকে বিহুৱা হুঁচৰি দলে থানৰ পৰা আৰম্ভ কৰি শেষত থানতে সামৰণি মাৰিছিল। কিন্তু স্বৰ্গদেৱৰ ইচ্ছামতে প্ৰথমে ৰজাঘৰলৈ আৰু ক্ৰমে ডা-ডাঙৰীয়াসকলৰ ঘৰলৈ গৈ হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়া প্ৰথা প্ৰচলিত হয়। এই সকলোবোৰ পৰিঘটনাই বিহুৰ আচাৰ-নীতিত আমূল পৰিৱৰ্তন আনিলেও বিহুৰ মূল বৈশিষ্ট্যৰ ওপৰত বিশেষ প্ৰভাৱ নপৰিল বুলি কোৱা হয়।{{cn}} ১৮২৬ চনৰ [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি [[অসম]] ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ যোৱাৰ লগে লগে অসমৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক সকলো দিশতে যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তনৰ সূচনা হয়। পশ্চিমীয়া শিক্ষা আৰু ভিক্টোৰিয়ান-ইংৰাজ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱে অসমৰ একাংশ ৰাইজক নিজৰ থলুৱা কৃষ্টিৰ প্ৰতি উদাসীন কৰি তোলে। সেই সময়ৰ ভালেসংখ্যক উচ্চশিক্ষিত সমাজ-সংস্কাৰকসকলে বিহুক "ইতৰ প্ৰাণীৰ নাচ-গান" বুলি আখ্যা দি অসমৰ জনজীৱনত বিহুৰ গুৰুত্বক অৱমাননা কৰাৰো চেষ্টা চলায়। আনহাতে, [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]], [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]] প্ৰমুখ অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ চৰ্চাকাৰীসকলে বিহুৰ সপক্ষে মাত মাতি ইয়াক বিলুপ্তিৰ গৰাহৰ পৰা ৰক্ষা কৰাৰ চেষ্টা কৰে। তথাপিও বিহুৰ ওপৰত এই সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰভাৱ পৰে। গৰিষ্ঠসংখ্যক শিক্ষিত অসমীয়াই বিহুত হেঁপাহ পলুৱাই আনন্দ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াক সামাজিকভাৱে পালন কৰিবলগীয়া ৰীতি হিচাপে মানিবলৈ ধৰে। এনে সময়তে মঞ্চবিহুৰ সূচনা হয়।{{cn}} ইতিমধ্যে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত পশ্চিমীয়া আৰ্হিৰ মঞ্চ নিৰ্মাণ হৈছিল আৰু তাত আন আন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান ৰাইজৰ আগত প্ৰদৰ্শনৰ ধাৰাও প্ৰচলিত হৈছিল। সেই সময়তে [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] বেতিয়নীত ১৯২৯ চনত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Scholar-throws-light-on-Bihus-origin/articleshow/8172141.cms?referral=PM First stage Bihu organised in Betioni, Golaghat]</ref> ১৯৪১ চনত [[মহেশ্বৰ নেওগ]] আদি ব্যক্তিৰ প্ৰচেষ্টাত শিৱসাগৰত মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ১৯৫১ চনত [[ৰাধাগোবিন্দ বৰুৱা]]ৰ পৃষ্ঠপোষকতাত [[গুৱাহাটী]]ত বিহু সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হয়। [[File:বিহু নাচনী.JPG|thumb|বিহু নাচনী]] তাৰ পাছতে মঞ্চবিহুৱে সমগ্ৰ অসমজুৰি জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। মঞ্চবিহুত বিহু প্ৰদৰ্শনৰ লগতে বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতাৰ ওপৰতো গুৰুত্ব দিয়া হয় আৰু এই ৰূপ মূলতঃ দৰ্শকৰ মনোৰঞ্জনৰ উদ্দেশ্যে অনুষ্ঠিত হয়। ফলত মঞ্চবিহু নিৰ্দিষ্ট নীতি-নিৰ্দেশনা আৰু উপস্থাপনৰ ব্যাকৰণৰ মাজত পৰিৱেশিত হ’বলৈ ধৰে। ইয়াৰ ফলত বিহু নৃত্য-গীতে প্ৰদৰ্শনমূলক কলাৰ ৰূপ লাভ কৰে। মঞ্চবিহুৰ জনপ্ৰিয়তাৰ প্ৰভাৱত স্বতঃস্ফূৰ্ত গছতলৰ বিহু ক্ৰমে বিলুপ্তপ্ৰায় হৈ পৰে। বৰ্তমান মঞ্চবিহু আৰু ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়াৰ পৰম্পৰা—এই দুয়ো ধৰণৰ বিহু অসমৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত উদযাপন কৰা দেখা যায়। বিহু সন্দৰ্ভত আন এটা উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন হৈছে দৃশ্য-শ্ৰব্য মাধ্যমেৰে প্ৰচাৰিত বিহু-সুৰীয়া গীত-মাতৰ জনপ্ৰিয়তা। নতুন প্ৰজন্মৰ মাজত এই গীতসমূহ বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয়। অৱশ্যে, এইবোৰক পৰম্পৰাগত বিহুনাচ বা বিহুনামৰ সলনি বিহু আৰু আধুনিক গীতৰ সংমিশ্ৰণ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। এই গীতসমূহত বিহুৰ থলুৱা সুৰৰ ভিত্তিত নতুনকৈ সুৰাৰোপণ কৰাৰ লগতে আধুনিক বাদ্যযন্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিহু গীতৰ উদাহৰণ<ref>[[লীলা গগৈ]], বিহুগীত আৰু বনঘোষা। </ref>: <blockquote> অতিকৈ চেনেহৰ মুগাৰে মহুৰা, তাতোকৈ চেনেহৰ মাকো<br /> তাতোকৈ চেনেহৰ ব’হাগৰ বিহুটি নাপাতি কেনৈকৈ থাকোঁ।<br /> </blockquote> <blockquote> আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু<br />চিৰে গৰখীয়াই তৰা;<br />সীতাই কুমাৰে বাদতি মাৰিলে<br />চ'তৰ বাৰে খৰৰপৰা। </blockquote> <blockquote> আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু <br /> আমাৰ বিহু কাপোৰ নাই;<br /> সমনীয়া সুধিলে কামে কি এবুলি<br /> সৰুতে একাজি আই।<br /> </blockquote> এইসমূহক যোজনা বুলি কোৱা হয়। বিহুনাচ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে যোজনা গোৱা হয়। যোজনাবোৰে বহু ক্ষেত্ৰত সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক তথ্য প্ৰতিফলিত কৰে।<ref> [https://essayinassamese.blogspot.com/2023/03/bihu-essay.html অসমৰ জাতীয় উৎসৱ - বিহুৰ বিষয়ে ৰচনা | Assamese Essay On Bihu]</ref> <blockquote> আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু <br /> নাহৰ ফুল ফুলিবৰ বতৰ<br /> ফুলপানী ছিগাতে ঢোলৰ মাত শুনিলো<br /> উজুটিত ভাঙি যাওঁ যঁতৰ।<br /> </blockquote> ==ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু== [[File:Bihu dance হুঁচৰি.jpg|thumb|right|ব'হাগ বিহুত সৰু ল'ৰা-ছোৱালীয়ে হুঁচৰি গোৱা পৰম্পৰা]] {{মূল|ব'হাগ বিহু}} বসন্তৰ আগমনত উদযাপন কৰা ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু অসমৰ মুখ্য বিহু উৎসৱ। বসন্তত প্ৰকৃতি নতুন ৰূপে জিলিকি উঠাৰ সময়ত চহা ৰাইজে উৎসৱমুখৰ হৈ জীৱন উপভোগ কৰে। ৰঙালী বিহুক যৌৱনৰ উৎসৱ বুলিও কোৱা হয়। ডেকা-গাভৰুৱে ৰাতি বিহু পাতে আৰু বিহুৰ মাজতে নিজৰ জীৱনসংগী বিচাৰি উলিওৱাৰ পৰম্পৰাও আছে। [[কৃষি]]-সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণিৰে পৰা এনেধৰণৰ উৎসৱ চলি আহিছে বুলি কোৱা হয়। যৌৱনৰ সৈতে খেতিমাটিৰ উৰ্বৰতাৰ সম্পৰ্ক আছে বুলি লোকবিশ্বাস আছে; সেয়ে খেতি আৰম্ভ কৰাৰ আগতে পালন কৰা ৰঙালী বিহুৰ সৈতে কৃষিৰ ওতপ্ৰোত সম্পৰ্ক আছে। ব'হাগ বা ৰঙালী বিহু একেৰাহে সাত দিন ধৰি উদযাপন কৰা হয়। চ’তৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ব’হাগৰ ৬ তাৰিখলৈ এই সাত দিন ধৰি থাকে। প্ৰতিটো দিনৰ বিহুৰ সুকীয়া নাম আছে; ইয়াক ‘সাত বিহু’ বুলি জনা যায়। চ'তৰ দোমাহীৰ দিনা গৰু বিহুৰে আৰম্ভ হৈ ক্ৰমে মানুহ বিহু, হাত বিহু, চেনেহী বিহু, মাইকী বিহু, ৰঙালী বিহু আৰু শেষৰ দিনা চেৰা বিহুৰে ব'হাগ বিহুৰ সামৰণি পৰে। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰত ইয়াৰে এটা দিনক ‘গোসাঁই বিহু’ বুলিও পালন কৰা হয়। ==কাতি বিহু বা কঙালী বিহু== {{মূল|কাতি বিহু}} আহিন আৰু কাতি মাহৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা [[কাতি বিহু]] পালন কৰা হয়। এই সময়ত আহু ধান শেষ হৈ যায়, আনহাতে শালি ধান চপোৱাৰ সময়ো নহয়। সেইবাবে বহু ঘৰত খাদ্যৰ নাটনি দেখা দিয়ে আৰু এই বিহুক [[কঙালী বিহু]] বোলা হয়। এই বিহুত ঘৰে ঘৰে তুলসীৰ পুলি ৰুই গধূলি তাৰ গুৰিত চাকি জ্বলাই নাম গোৱা হয়; ঘৰৰ চোতালৰ চাৰিওফালে আৰু খেতিপথাৰতো চাকি জ্বলোৱা হয়। ==মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু== {{মূল|মাঘ বিহু}} খেতি চপোৱাৰ ঠিক পাছতে পুহ-মাঘৰ দোমাহীত মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু পালন কৰা হয়। ই লগে-ভাগে খাই আনন্দ কৰাৰ উৎসৱ। পুহ-মাঘৰ সংক্ৰান্তিৰ সময়ত ভোগালী বিহু বা মাঘ বিহু সাধাৰণতে তিনিদিন ধৰি পালন কৰা হয়। পুহ মাহত শালি ধান, মাহ, তিল, মগু আদি শস্য চপাই মানুহে ভঁৰাল ভৰায়। এই সময়ত ধনী-দুখীয়া সকলোৰে ঘৰত ধান-চাউলৰ যোগান থাকে; সেইবাবে এই বিহুত খোৱা-বোৱাৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হয়। সান্দহ, চিৰা, নানা তৰহৰ পিঠা-পনা, লাডু, [[আখৈ]] আদি খাদ্য ঘৰে ঘৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়। মাঘ বিহুৰ মূল আকৰ্ষণ হ’ল [[মেজি]] জ্বলোৱা। গাঁৱৰ ডেকাসকলে পুহ মাহতে নৰা কাটি মেজি প্ৰস্তুত কৰে। উৰুকাৰ দিনা তেওঁলোকে লগ লাগি ভোজ-ভাত খাই, গীত গাই উজাগৰে থাকে। পুৱা হোৱাৰ লগে লগে গা-পা ধুই মেজিত জুই লগাই দিয়ে। জুই জ্বলি উঠিলে মন্ত্ৰ মাতি মাহ, মগু, পিঠা, চাউল, ঘিঁউ আদি দি অগ্নিক সেৱা জনায়। মেজি পোৰাৰ পাছত তাৰ ছাঁইৰে সকলোৱে ফোঁট লয়। অৱশ্যে, নৰাৰ সুবিধা নথকা ঠাইত কাঠ-বাঁহ আদিৰেই মেজি বনোৱা হয়। মেজি পোৰাৰ এই প্ৰথাক অগ্নিপূজাৰ এক ৰূপ বুলিও বিবেচনা কৰা হয়। জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুৱে অসমীয়া সমাজৰ ঐক্য আৰু মিলা-প্ৰীতিৰ ভাব অটুট ৰখাত ভূমিকা পালন কৰে বুলি কোৱা হয়। বিহুৰ বহু কাম সমূহীয়াভাৱে সম্পন্ন হয়, যিয়ে মানুহৰ মাজত ঐক্যবোধ বৃদ্ধি কৰে। ==পৰম্পৰা== বিহু অনুসৰি অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিভিন্ন পৰম্পৰা প্ৰচলিত হৈ আহিছে: <gallery class="center" widths="200" perrow="10"> File:হুঁচৰি বিহু Husori bihu.jpg|<br />বিহু উপলক্ষে ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাবলৈ যোৱা বিহুৰ দল। File:Magha Bihu megi 1.jpg|<br />মাঘ বিহুৰ [[মেজি]] জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:গৰু বিহুত বনোৱা চাত.jpg|<br />গৰু বিহুত বনোৱা চাত। File:Tradition of Bohag Bihu.jpg|<br />ব'হাগ বিহুত নাহৰৰ পাতত মন্ত্ৰ লিখাৰ পৰম্পৰা। File:Bhogali Bihu Delicacies.jpg|<br />বিহুৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা পিঠা-জলপান। File:বিহুৰ এশ এবিধ শাক.jpg|<br />বিহুৰ দিনত এশ এবিধ শাক খোৱাৰ পৰম্পৰা। File:Woman performing kati bihu rituals.jpg|<br />কাতি বিহুত শস্যৰ পথাৰত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:Kaati Bihu.jpg|<br />কাতি বিহুত তুলসীৰ তলত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:Mukuli bihu dance performance at Guwahati Assam.JPG|<br />ব'হাগ বিহুৰ সময়ত অনুষ্ঠিত মুকলি বিহু। File:Group Fishing at the occasion of Magh Bihu.jpg|<br />মাঘ বিহুত সমজুৱাকৈ মাছধৰা পৰম্পৰা। File:Bathing cattle in Rongali Bihu.jpg|ব'হাগ বিহুৰ গৰু বিহুৰ দিনা নৈত গৰুক গা ধুৱাই দিয়াৰ নিয়ম। File:Koni-juj.jpg|<br />বিহুৰ দিনত খেলা পৰম্পৰাগত খেল কণী যুঁজ। File:Meji burning in Kamrup, Assam.jpg|<br />মাঘ বিহুত জ্বলোৱা মেজি। </gallery> ==লগতে চাওক== * [[বিহুগীত]] * [[বিহু নৃত্য]] * [[বিহুৰ বাদ্যযন্ত্ৰ]] * [[বিহুৰ খাদ্য]] * [[বিহুৰ সাজ-পোচাক আৰু অলংকাৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==টোকা== {{notelist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons|Category:Bihu|বিহু}} {{Wikiquote}} * [[oldwikisource:বিহু গীত]] (ৱিকিউৎসত বিহুগীতসমূহৰ লিপি সন্নিবিষ্ট কৰা আছে।) * {{YouTube|id=IbupI6r5SxQ|title=মুকলি বিহু নৃত্য প্ৰতিযোগিতাৰ এটা দৃশ্য}} * {{YouTube|id=AqWF2MxvUow|title=দেউৰী বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * {{YouTube|id=1G1ebEXnOb8|title=মিচিং বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা — সম্পাদনা: ড॰ নাৰায়ণ দাস, ড॰ পৰমানন্দ ৰাজবংশী; পৃষ্ঠা ২৪০–২৪২ * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit2 Rongali Bihu-the spring festival of Assam]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Sawpon Dowerah * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit3 Rongali Bihu through the ages]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Debendra Prasad Das * [https://web.archive.org/web/20160307192221/http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html/edit4 Bihu: The lifeline of Assamese culture] An article by Journalist Md. Sabir Nishat {{অসমৰ উৎসৱ আৰু মেলাসমূহ}} {{অসম}} [[শ্ৰেণী:বিহু|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]] 8wxaahxxaamf5mv8ume54oxcz7aa738 648317 648316 2026-10-28T17:57:38Z Ananya Taye 28065 648317 wikitext text/x-wiki {{Infobox Holiday |image =Bihu Dance-This photo crosses 28000 Views.jpg |caption = বিহু নৃত্য শিল্পী |holiday_name = বিহু |observedby = [[অসম|অসমীয়া]] |date = |observances = |type = cultural |longtype = কৃষিভিত্তিক উৎসৱ<br />ভাৰতীয় উৎসৱ |significance = |date2010 = |date2011 = }} {{বিহু}} '''বিহু''' [[অসম]]ৰ জাতীয় উৎসৱ। অসমৰ লগতে দাঁতি-কাষৰীয়া কিছুমান ৰাজ্যৰ কোনো কোনো জাতি-জনজাতিৰ মাজতো বিহু বা ইয়াৰ সমধৰ্মী উৎসৱ পালন কৰা দেখা যায়। বিহুৰ এটা বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ’ল—ই জাতি-বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সকলো লোকে একেলগে উদযাপন কৰিব পৰা উৎসৱ।<ref name="festival">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Bihu Festival | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL) | work=www.festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বিহু মূলতঃ কৃষিভিত্তিক উৎসৱ। "কৃষি উৎসৱ ঘাইকৈ তিনিটা: খেতিৰ আৰম্ভণিৰ বেলিকা, খেতিৰ বাঢ়নী বতৰত আৰু খেতি চপোৱাৰ ‍শেষত।"<ref>অসমৰ সংস্কৃতি: ড॰ লীলা গগৈ</ref> অসমত পালন কৰা বিহু তিনিটা হ’ল: [[ব'হাগ বিহু]] বা ৰঙালী বিহু, [[কাতি বিহু]] বা কঙালী বিহু, আৰু [[মাঘ বিহু]] বা ভোগালী বিহু। == বিহু শব্দৰ উৎপত্তি == ''বিহু'' শব্দৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে নানা মত আছে, কিন্তু কোনো মতেই সৰ্বসন্মত নহয়। কিছুমান পণ্ডিতৰ মতে [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] 'বিষুবত' শব্দৰ পৰা বিহু শব্দৰ উদ্ভৱ হৈছে।<ref>[https://tholgiri.com/%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a7%b0-%e0%a6%89%e0%a7%8e%e0%a6%aa%e0%a6%a4%e0%a7%8d%e0%a6%a4%e0%a6%bf-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a6%a8%e0%a7%83/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230331070705/https://tholgiri.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A7%B0-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%AA%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A7%83/ |date=2023-03-31 }}বিহুৰ উৎপত্তি আৰু বিহু নৃত্য।</ref><ref name="festivalsofindia.in">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Origin of the Word Bihu | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL | work=festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বৈদিক 'বিষুবন' পদে এবছৰজুৰি অনুষ্ঠিত হোৱা 'সত্ৰ' বা 'যজ্ঞ'ৰ মধ্যৱৰ্তী দিনটোক বুজায়; অৰ্থাৎ [[দিন]] আৰু ৰাতিৰ সমান হোৱা দিনটোৱেই 'বিষুবত' ৰূপে পৰিচিত। এই ব্যাখ্যা অনুসৰি ব’হাগ বিহুৰ দিনটো "বসন্ত বিষুবত",‌ মাঘ বিহুৰ দিনটো "উত্তৰায়ণ" আৰু কাতি বিহুৰ দিনা "হেমন্ত বিষুবত" ধৰা হয়।<ref>[https://www.boloji.com/articlephotos/a8002.png Dr. Rajen Barua, ''Reinventing the Indian (Hindu) Calendar'']</ref> সংস্কৃতৰ বিষুৱ শব্দৰ পৰা এপ্ৰিল মাহৰ ১৪/১৫ তাৰিখে উদযাপন কৰা অন্য বসন্ত উৎসৱ, যেনে কেৰেলাৰ বিচু (വിഷു)<ref>{{Cite web |title=विषुव (viṣuva) |website=Spoken Sanskrit Dictionary |url=http://spokensanskrit.org/index.php?mode=3&script=hk&tran_input=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A5%81%E0%A4%B5&direct=au&anz=100 |language=sa |access-date=2026-10-22}}</ref> উৎপত্তি হৈছে। লীলা গগৈয়ে এই ব্যুৎপত্তিৰ বিষয়ে সন্দেহ প্ৰকাশ কৰি উল্লেখ কৰিছে যে জ্যোতিষশাস্ত্ৰই সহজ-সৰল গাঁৱলীয়া সমাজক স্পৰ্শ কৰাৰ আগতেও কৃষিভিত্তিক বিহু প্ৰচলিত আছিল। তেওঁৰ মতে, বিহু মূলতঃ আদিম মানুহৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱৰূপে গঢ় লৈ উঠিছিল।<ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৫, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> তেওঁ লগতে যুক্তি দিছে যে যিহেতু বিহু কৃষিৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত, সেয়েহে ইয়াৰ উৎপত্তি কেৱল জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ‘বিষুৱন’ শব্দৰ পৰা হোৱা বুলি ধৰি লোৱাটো যুক্তিসংগত নহয়। তেওঁ উল্লেখ কৰিছে যে ‘বিষুৱন’ শব্দৰ পৰাই ‘বিহু’ শব্দৰ সৃষ্টি হোৱা হ’লে ইয়াৰ এক সৰ্বভাৰতীয় ৰূপ পৰিলক্ষিত হ’লহেঁতেন। কিন্তু বিহুৱে অসমৰ মাটিতহে নিজৰ স্বকীয় বৈশিষ্ট্য অক্ষুণ্ণ ৰাখি বিকাশ লাভ কৰিছে।<ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৬, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> এই দৃষ্টিভংগী অনুসৰি বিহু আৰ্য-অনাৰ্য সকলো জনগোষ্ঠীৰ সমূহীয়া আনন্দ-উল্লাসৰ প্ৰতিফলন, যি সময়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ লগে লগে ‘বিহু’ নাম গ্ৰহণ কৰি অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰিছে। আন এটা মত অনুসৰি, [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]]সকলৰ বৈচাগু, [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলৰ বুচু, কোচসকলৰ বিচুৱা, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বিহুৰ উৎসও উজনি অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু সোণোৱালসকলৰ "বিচু" পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত। এই মতৰ সমৰ্থকসকলে "বিচু" শব্দৰ অৰ্থ "আটাইতকৈ পবিত্ৰ দিন" এই ব্যাখ্যা অনুসৰি পৰৱৰ্তীকালত [[অসমীয়া ভাষা]]ত "চ" ধ্বনি "হ"লৈ ৰূপান্তৰিত হয়; উদাহৰণস্বৰূপে, চিলৈ হিলৈ হ’ল, চাৰি শাড়ী হ’ল বা চাপ সাপ হ’ল। ড° পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়াই ‘দেউৰী চুতীয়া’ত উল্লেখ কৰিছে: ''"চুতীয়া ভাষাত বিহুক "বিচু" বুলি কোৱা হয়। "বি" মানে অতি, "চু" মানে আনন্দময় বুজায়। গতিকে, "বিচু" শব্দটি অপ্ৰভ্ৰংশ হৈ ‘বিহু’ শব্দৰ উৎপত্তি হৈছে।"''<ref>পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়া, ‘কাতি বিহুৰ ৰূপৰেখা’, দেউৰী চুতীয়া, পৃষ্ঠাঃ ১০৯</ref> আনহাতে, গৱেষক ডিম্বেশ্বৰ গগৈয়ে মত প্ৰকাশ কৰিছে: "টাই ভাষাৰ ‘পয়হু’ শব্দই গো-পূজা বা গো-উৎসৱ বুজায়। "পয়" মানে উৎসৱ আৰু "হু" মানে গৰু। ... বহাগ বিহুৰ আগদিনা গৰুক গা-ধুৱাই গো-পূজা কৰা,...আৰু পবিত্ৰ গৰুৰ ছালৰ বাদ্যক আগস্থান দি গো-পূজাৰ দৰে সন্মান জনোৱা হয় বাবে এই উৎসৱক "পয়হু" বোলা হয়। সেই "পয়হু" শব্দৰ অপভ্ৰংশই "বিহু" হোৱা বুলি কৰা ধাৰণা অমুলক নহয়।"<ref>ডিম্বেশ্বৰ গগৈ, ‘অসমৰ বিহু সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা’, পৃষ্ঠাঃ ১৮-১৯</ref> ৰিদিপ কুমাৰে এই ব্যাখ্যাৰ বিপৰীতে যুক্তি দিছে যে ৰঙালী বিহু সম্পূৰ্ণৰূপে গৰুকেন্দ্ৰিক উৎসৱ নহয় আৰু কাতি বা মাঘ বিহুত গৰু-কেন্দ্ৰিক অনুৰূপ নিয়ম নাই; সেয়ে তেওঁ বিহুৰ ভাব আৰু অৰ্থৰ দিশৰ পৰা চুতীয়া ‘বিচু’ শব্দৰ সৈতে ইয়াৰ ব্যুৎপত্তিগত সম্পৰ্ক অধিক সম্ভাৱ্য বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>[https://www.sahapedia.org/%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%B0-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A7%B1-%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%83-%E0%A6%8F%E0%A6%95-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B7%E0%A6%A8#_ftn1 ৰিদিপ কুমাৰ, ''অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুঃ এক ঐতিসাহিক বিশ্লেষণ'']</ref> পৰম্পৰা অনুসৰি, বৈদিক প্ৰভাৱ পৰাৰ আগতে বিহু/বিচু ব’হাগ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোকসকলৰ লগতে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]<ref>{{cite web |title=Festival Celebrations |website=Majuli District |publisher=Government of Assam |url=https://majuli.assam.gov.in/tourist-place-detail/276| quote=The Bisu of the Deoris begins in the first Wednesday of the (mid-April) month of Bohag. The Bisu is both a secular and a religious festival.}}</ref><ref>{{cite journal |last=Bharali |first=Anup Jyoti |title=Spirit Possession: An Anthropological Interpretation on the Practice of Deo-Utha among the Deoris of Assam and Arunachal Pradesh |journal=Paripex Indian Journal of Research |volume=12 |issue=9 |year=2023 |page=19}}</ref> আৰু [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] সম্প্ৰদায়ৰ{{efn|মৰাণসকলে ব'হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে উৰুকা আৰু বুধবাৰে গৰু বিহু পালন কৰে। এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ মৰাণসকলৰ পুৰণি বিহুনামতো পোৱা যায়।<ref>{{cite web |last=Bhuyan |first=Sadananda |title=উজনি অসমৰ মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ ব'হাগ বিহুৰ পৰম্পৰা আৰু মৌখিক গীতি সাহিত্য |website=Xobdochitra |date=17 April 2022 |url=https://xobdochitra.com/2022/04/উজনি-অসমৰ-মৰাণ-জনগোষ্ঠীৰ/}}</ref>}} লোকসকলে আজিও সেই দিনটোতে বিহু আৰম্ভ কৰে।{{efn|পূৰ্বতে [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলেও ব'হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা বিহু আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰথমে গোঁসানী থানত হুঁচৰি গাই তাৰ পাছত গাঁৱে-গাঁৱে হুঁচৰি গোৱাৰ প্ৰথা আছিল। এই পৰম্পৰা দেউৰী আৰু মৰাণসকলৰ মাজত বৰ্তি আছে; আনহাতে বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰভাৱত আন বহু চুতীয়াই বিহুৰ দিনাৰ পৰা হুঁচৰি আৰম্ভ কৰিবলৈ লয়।<ref>{{cite book|last=Barua|url=https://archive.org/details/chutiaburanji/mode/2up|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|date=2007|pages=388–390 |ref=harv}}</ref> এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ পুৰণি বিহুনামতো পোৱা যায়। পুৰণি হুঁচৰিৰ গীতত মঙলবাৰে উৰুকা আৰু বুধবাৰে বিহু পালনৰ কথা কোৱা হৈছে। গোঁসানীৰ পূজাৰ সৈতে জড়িত ''দেউ-বিহু'' আৰু পৰৱৰ্তী ''সাত-বিহু'', ''চেৰা-বিহু'' বা ''এৰা-বিহু''ৰ পৰম্পৰাও পোৱা যায়।।<ref>{{harvcol|Barua|2007|pp=388-390}}</ref>}} কিছুমান পুৰণি বিহু-হুঁচৰিৰ গীতত এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Barua|2007|p=390}}</ref> ''{{Quote|text=“হাচতি ঐ চʼত বিচুতি ঐ চʼত<br />বুধে গৰু বিহু মঙ্গলে উৰুকাৰ,<br />বিহু গৈ আছিলি ক'ত?”}}'' ==বিহুৰ ইতিহাস== ===উৎপত্তি=== <!-- [[File:বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ.jpg|thumb|বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ]] --> অসমৰ সামাজিক গাঁথনিৰ দৰেই বিহু উৎসৱত মংগোলীয় আৰু আৰ্য সংস্কৃতিৰ সংমিশ্ৰণ আছে। বিহুৰ বিৱৰ্তনৰ মাজতো অসমীয়া সংস্কৃতিৰ গঠন-প্ৰক্ৰিয়াৰ বিভিন্ন স্তৰ প্ৰতিফলিত হৈছে। মানুহে কৃষিক মূল জীৱিকা হিচাপে গ্ৰহণ কৰাৰ পাছৰে পৰা খেতি চপোৱাৰ সময়ৰ আনন্দোৎসৱে সমূহীয়া ৰূপ লাভ কৰি ক্ৰমে ৰীতি-নীতিত পৰিণত হয় আৰু কালক্ৰমত বিহুৰ দৰে কৃষিভিত্তিক উৎসৱৰ বিকাশ ঘটে। অসমত কৃষিৰ প্ৰাথমিক বিকাশ অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক আৰু তিব্বতীয়-বৰ্মীয় জনগোষ্ঠীৰ সৈতে জড়িত বুলি ধৰা হয়; সেই অনুসৰি বিহুৰ প্ৰাথমিক ৰূপকো এই গোষ্ঠীসমূহৰ কৃষি-সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে। উল্লেখযোগ্য যে অসমত বৰ্তমান পৃথক অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক ভাষাভাষী গোষ্ঠী দেখা নাযায়; ডি.এন.এ.-ভিত্তিক গৱেষণা অনুসৰি অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক জনগোষ্ঠীৰ বহু অংশ তিব্বতীয়-বৰ্মীয় জনগোষ্ঠীৰ মাজত বিলীন হৈ যায়।<ref>{{Cite web |title=Austroasiatics absorbed by Tibeto-burman groups |url=https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |access-date=2019-03-24 |archivedate=2019-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190405000120/https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |deadurl=yes }}</ref> প্ৰমোদচন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্যৰ মতে, পৰৱৰ্তী ইন্দো-আৰ্য সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত থলুৱা ''বিচু'' উৎসৱক ''বিষুৱ'' বা বিষুৱ-সংক্ৰান্তিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয় আৰু ব’হাগৰ এই বসন্তোৎসৱে ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ সমসাময়িক বসন্তকালীন উৎসৱসমূহৰ সৈতে কেলেণ্ডাৰগত সম্পৰ্ক লাভ কৰে।<ref>{{cite book |last=Bhattacharya |first=Pramod Chandra |title=Asamar Loka Utsav |year=1969 |location=Guwahati }}</ref> আগৰ দিনত বিহুৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে মিলি চ'ত মাহৰ ৰাতি নাচি গাই আনন্দ কৰিছিল। এই কালছোৱাত ব্যক্তিগত উচাহ আৰু প্ৰেমৰ প্ৰকাশেই বিহুত প্ৰাধান্য পাইছিল যদিও ধৰ্ম আৰু কৃষিও সমান্তৰালভাৱে জড়িত আছিল। দীনেশ গগৈৰ মতে, ''বিহু'' শব্দটো দেউৰী-চুতীয়া ভাষাৰ ''বিচু'' শব্দৰ পৰা উদ্ভূত, যাৰ অৰ্থ "অতি আনন্দ" বা "অত্যধিক আনন্দ"।<ref>Gogoi, Dinesh (2015), ''Baapoti Hahun Bihu'', pp. 17–18.</ref> লোকপৰম্পৰাত ''বিচু''ৰ উৎপত্তিক আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতেও জড়িত কৰা হয়। মামণি মহন্তৰ মতে, প্ৰাচীন চুতীয়া কৃষিব্যৱস্থাত আহু ধানৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছিল; খেতিয়কসকলে দিন-ৰাতি বনৰীয়া জীৱ-জন্তুৰ পৰা আহু খেতি ৰক্ষা কৰি থাকোঁতে গান, নাচ আৰু ৰং-ধেমালিৰে সময় কটাইছিল। আহু শস্যৰ সজীৱ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত এই বাৰ্ষিক আনন্দোৎসৱেই লোকপৰম্পৰাত ''বিচু'' নামেৰে পৰিচিত হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=156–157 }}</ref> বৰ্তমানৰ বিহুৰ বিকাশ উজনি অসমৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত বুলি কিছুমান লেখকে মত প্ৰকাশ কৰিছে। হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে লিখিছে, ''"বিহু কামৰূপে নাই, সৌমাৰে (উজনি অসম) অধিক"''<ref>হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ ৰচনাৱলী, p. 80</ref>। বড়োসকলৰ বৈচাগু, ডিমাছাসকলৰ বুচু, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বড়ো-কছাৰী মূলীয় জনগোষ্ঠীসমূহ—চুতীয়া, দেউৰী, মৰাণ আৰু সোণোৱালসকলে বিহু/বিচু উদযাপন কৰি আহিছে। চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত এই উৎসৱ প্ৰধান উৎসৱ হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল বুলি কোৱা হয়। সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড-ফি বা অক্ষয় বুৰঞ্জীৰ মতে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] ৰাজধানী [[শদিয়া|শদিয়াৰ]] কেঁচাইখাতী বা কলীমতী দেৱী বিহুৰ স্ৰষ্টা।<ref>শৰ্মা, নয়নমণি, "বিহু-সংস্কৃতি",p. 67,"সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিট ফি বা অক্ষয় বিহু বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াত কেঁচাইখাতী বা কলীমতীহে বিহুৰ স্ৰষ্টা।"</ref> ইতিহাসবিদ স্বৰ্গীয় হেম বুঢ়াগোহাঞিৰ অন্বেষণ অনুসৰি, মানুহৰ তেজ খাবলৈ চঞ্চল হৈ ফুৰা শিৱৰ ভণিয়েক কলীমতিয়ে বিহু আৰম্ভ কৰিছিল বুলি এক পৰম্পৰা আছে;<ref>বুঢ়াগোহাঞি, দুৰ্লভ, "কলীমতি", p.23</ref> দেউৰীসকলে কেঁচাইখাতী আৰু বলিয়া বাবাক বুঢ়া-বুঢ়ীৰ সতি-সন্ততি বুলি বিশ্বাস কৰে।<ref>{{cite book |last1=Bordoloi |first1=B. N. |last2=Sharmah Thakur |first2=G. C. |last3=Saikia |first3=M. C. |title=Tribes of Assam, Part I |publisher=Tribal Research Institute |location=Guwahati |year=1987|pages=30–31}}</ref> কামৰূপ যুগৰ কেইখনমান তাম্ৰশাসনত বিষুৱ আৰু সংক্ৰান্তিৰ দৰে বিশেষ দিনত ভূমিদান কৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। বলবৰ্মনৰ নগাঁও তাম্ৰশাসনখন ''বিষুৱৎ তিথি''ত জাৰি কৰা হৈছিল, যিটো বি. কে. বৰুৱাৰ মতে সম্ভৱতঃ চ'ত সংক্ৰান্তিৰ সৈতে মিলে। বৈদ্যদেৱৰ কামৌলি তাম্ৰশাসনখনো বৈশাখ মাহৰ ''বিষুৱতী সংক্ৰান্তি''ৰ একাদশী তিথিত জাৰি কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Venis |first=Arthur |title=Copper-plate Grant of Vaidya Deva, King of Kamarupa |journal=Epigraphia Indica |volume=2 |year=1893 |pages=347–358 |at=pp. 349, 357}}</ref> ''বিষুৱৎ সংক্ৰান্তি'' সূৰ্যৰ মেষ আৰু তুলা ৰাশিত প্ৰৱেশৰ দিনত পৰে, যি অসমত যথাক্ৰমে [[ব'হাগ বিহু]] আৰু [[কাতি বিহু]]ৰ সৈতে মিলে। ===পৌৰাণিক বিহুৰ ৰীতি-নীতি=== আগৰ দিনত ব’হাগ বিহুৰ উৎসৱ চ’ত মাহৰ পৰাই আৰম্ভ হোৱা বুলি পৰম্পৰাত পোৱা যায়। মূল ব’হাগী উৎসৱৰ আগৰ এই সময়ছোৱাক ''ৰাতি বিহু'' বা ''চ’তৰ বিহু'' বুলি কোৱা হৈছিল। এই সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে ৰাতি চাকি জ্বলাই ডাঙৰ গছৰ তলত আৰু থান আদি পৱিত্ৰ স্থানৰ চোতালত বিহু নাচিছিল। এক পৰম্পৰা অনুসৰি তাম্ৰেশ্বৰী‌(কলীমতী) শালৰ পৰা ৰাতিৰ ভাগত বিহু নমাই আনি আম বা আঁহত আদি ডাঙৰ গছৰ তলত নৃত্য-গীত কৰা হৈছিল। ''তৰুৱা কদম'' ফুলাক কলীমতীৰ যৌৱনপ্ৰাপ্তিৰ প্ৰতীক আৰু চ’তৰ বিহু আৰম্ভ হোৱাৰ সংকেত বুলিও গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-Chot">{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=146–152, 200–203 }}</ref> চ’তৰ ৰাতি বিহুৰ এনে স্থানীয় ৰূপ আজিও যোৰহাট-গোলাঘাট অঞ্চলৰ বৰহোলা আৰু বচা দৈয়াং, আদি ঠাইত দেখা যায়। এইবোৰত ডেকা-গাভৰুসকলে ডাঙৰ আম বা আঁহত গছৰ তলত ৰাতি বিহু কৰে; ''জোৰা নাম'', প্ৰেম-বিৰহৰ গীত আৰু পেঁপা বজোৱাৰ প্ৰতিযোগিতাও এই পৰম্পৰাৰ অংগ।<ref name="Richa-Chot"/> দেউৰীসকলৰ মাজতো তুলনীয় ''ৰাতি বিচু'' পৰম্পৰা আছে; ফাগুন আৰু চ’ত মাহত ডেকা-গাভৰুসকলে সমূহীয়াকৈ বিচুৰ গীত-নাচৰ অনুশীলন কৰে আৰু ব’হাগীয়া বিচুৰ সময়ত ৰাতিও নৃত্য-গীত চলে।<ref>{{cite journal |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Socio-Cultural Significance of Folk Musical Tradition: Weaving the Tapestry of Identity of the Deori Community of Assam |journal=Lokaratna |volume=XIX |year=2025 |page=40 }}</ref> ৰাতি বিহুৰ সামৰণি চ’তৰ শেষ দিন বা ব’হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে কৰা হৈছিল। এই দিনটোক ''উৰুকা'' বোলা হৈছিল; ''উৰুকা'' শব্দটোক দেউৰী-চুতীয়া ''উৰুকুৱা'' ("শেষ কৰা") শব্দৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। উৰুকাৰ ৰাতি দেওধনীসকলে গোটেই ৰাতি নৃত্য কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ দেহত কেঁচাইখাতী বা কলীমতী অধিষ্ঠিত হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। এই ঘটনাক দেৱী স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নামি অহা বা ''বিহু নমাই অনা''ৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছিল। চ’তৰ বিহুৰ সামৰণিৰ পাছত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ দিনা থানঘৰত পূজা আৰম্ভ কৰা হৈছিল। পুৱাৰ ভাগত গৰু গা ধুৱাই গৰু বিহু পালন কৰা হৈছিল; এই প্ৰথা আজিও আগৰ দৰেই পালন কৰা হয়। এই প্ৰথা বড়োসকলৰ বৈচাগু উৎসৱতো কৰা হয়। [[কণী যুঁজ]], [[কুকুৰা যুঁজ]] আদি ৰং-ধেমালিৰো আয়োজন কৰা হৈছিল। এই দিনা আবেলি বিহু গাই গাই থানঘৰৰ চোতাললৈ বিহু লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কেঁচাইখাতী (কলীমতী) দেৱীকে ধৰি চাৰি শাল গোসানীক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহুৰ আশীৰ্বাদ দিবলৈ নমাই অনা হৈছিল। ইয়াকেই "বিহু নমাই অনা" বোলা হৈছিল। কিছুমান প্ৰচলিত বিহুনামত আজিও কলীমতী (কেঁচাইখাতী)ৰ আগমনৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়। তেনে এটা বিহুনাম হৈছে: ''{{Quote|text="কলীমতী এ বাই ঘূৰি ব’হাগলৈ<br />আহিবি নে নাই?<br />আমি থাকিম আমি থাকিম<br />বাটলৈ চাই। "}}'' বৃহস্পতিবাৰৰ পৰা বলি-বিধান আৰম্ভ কৰা হৈছিল। সেইদিনা, অৰ্থাৎ মানুহ বিহুৰ দিনা দুপৰীয়া, ‘দেওধনি’ আৰু ‘বাৰিক’সকলে গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুক থানঘৰৰ বিহুলৈ যাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। দেওধনিসকলে আবেলি বলি-বিধান শেষ হোৱাৰ পাছত সাজ-পাৰ পিন্ধি, মণিকুটত ৰখা ৰূপৰ ফুল মূৰত আৰু কেৰু কাণত পিন্ধিছিল। বলি কটা স্থানত বহি গাঁৱৰ কুশল-মংগল অথবা বিপদ-আপদৰ বিষয়ে বাতৰি কোৱা হৈছিল। বাতৰি কোৱা শেষ কৰি দেওধনিয়ে নৃত্য কৰিছিল আৰু বিষয়ববীয়াসকলে সহযোগ কৰিছিল। ঢুলীয়াই ঢোলৰ চেৱত ঢোল বজাইছিল। থানঘৰৰ চোতালত পুৰুষ আৰু মহিলাৰ নাচৰ চেও বেলেগ বেলেগ আছিল। দেওধনি নৃত্য শেষ হোৱাৰ পাছত গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰু বিহুৱাসকলে ঘৰে ঘৰে গৈ বিহু কৰিছিল; ইয়াকেই হুঁচৰি বুলি কোৱা হয়। পিছৰ সপ্তাহৰ বুধবাৰে সকলোৱে পুনৰবাৰ থানঘৰৰ পৰা বিহু উলিয়াই গাঁৱৰ এমূৰত থকা নদী অথবা পুখুৰীৰ পাৰত থৈ আহিছিল। সেই সময়ত প্ৰতিবছৰে হুঁচৰি গোৱা নহৈছিল; কেৱল দেওধনিৰ নিৰ্দেশ পালেহে সেই বছৰত হুঁচৰি গোৱা হৈছিল। শেষৰ দিনা কলঢকুৱাৰে নাও সাজি, নাওখন জবা আৰু তগৰ ফুলেৰে সজোৱা হৈছিল; লগতে এটা সৰু কুকুৰা পোৱালি নাৱতে বান্ধি উটুৱাই দিয়া হৈছিল। তাৰ পাছত ঢোল-পেঁপা সামৰি বিহুৱা সমাজ গাঁৱলৈ ঘূৰি আহিছিল। ''{{quote|text="ল'হ ল'হৰি প্ৰাণৰ ভাই<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />চহৰা লিপিৰি সোধে আঁঠু কাঢ়ি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />কি খায় বুলালি দাঁতে সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />শদিয়াৰ ৰাজতে হোলেং হাতে পোৱা<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়...<br />ৰূপৰ নাও এখনি সোণৰ বঠাডালি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />ভাটিলৈ ভটিয়াই যায় সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়। "}}'' বিহুৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে এটা লোককথা প্ৰচলিত আছে। লোককথা অনুসৰি বৰদৈচিলা এই ভূমিৰ দেৱতাৰ জীয়ৰী আছিল আৰু কোনোবা সুদূৰ দেশলৈ বিয়া হৈ গৈছিল। প্ৰতি বছৰে বসন্ত ঋতুত বৰদৈচিলা মাকৰ ঘৰলৈ আহে বুলি কোৱা হয়; ইয়াক ধুমুহাৰ আগমনৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। সেই সময়তে বিহুৰ আৰম্ভণি হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু বৰদৈচিলা ঘূৰি যোৱা দিনা বিহুৰ সামৰণি পৰে। ‘বৰদৈচিলা’ শব্দটোক বড়ো-কছাৰী মূলীয় ‘বৰদৈচিখলা’ শব্দৰ পৰা উদ্ভূত বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়, যাৰ অৰ্থ "বায়ু (বৰ)-পানীৰ (দৈ) ছোৱালী (চিখলা)"—অৰ্থাৎ এবিধ ধুমুহা। একেই লোককথা বড়োসকলৰ মাজতো প্ৰচলিত। [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলে বিহু/বৈচাগুৰ সময়ত "বৰদৈচিখলা" নামৰ এটা নৃত্যও পৰিৱেশন কৰে। এই সাদৃশ্যৰ ভিত্তিত বিহুক বড়ো-কছাৰী মূলীয় উৎসৱ-পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয়। ===হুৰাই ৰঙালী আৰু হুঁচৰিৰ পৰম্পৰা=== এটি ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত ব’হাগ বিহুৰ আনুষ্ঠানিক আৰম্ভণিক শদিয়াৰ পৱিত্ৰ ''শাল''সমূহৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। ইয়াত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰে ''হুৰাই ৰঙালী'' নামৰ অনুষ্ঠান কৰা হয়। পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যামতে ''হুৰাই'' হৈছে ধৰ্মীয় গীতৰ মাধ্যমেৰে বিহুক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নমাই অনাৰ অনুষ্ঠান। আৰম্ভণিতে কেঁচাইখাতী আৰু আন শালসমূহত প্ৰাৰ্থনা কৰা হয় আৰু বিহুৰ সৈতে জড়িত ''আই কলীমতী''য়ে বিহু পৃথিৱীলৈ নমাই আনে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। হুৰাইৰ আৰম্ভণিৰ গীতত বিহু ক’ত আছিল বুলি সোধা হয় আৰু উত্তৰত শদিয়াৰ আঁহত গছৰ তলত আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> {{Quote|text= হাচতি ঐ চ’ত<br /> বিচতি ঐ চ’ত<br /> বিহু গৈ আছিলি ক’ত?<br /> শদিয়াৰ আঁহতৰ তলত।<br /> ...<br /> হুৰাই ল’ আঁহতৰ পাত,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেংখনি ঐ আমাৰ গাত।<br /> শদিয়া ৰাজ্যতে চাৰি শাল গোঁসানী,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেং ঐ আমাৰ গাত।<br /> হুৰাই ল’... }} হুঁচৰিৰ বিকাশৰ সৈতেও এই মন্দিৰকেন্দ্ৰিক বিহু-পৰম্পৰাক জড়িত কৰা হৈছে। মামণি মহন্তৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে প্ৰথমে [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ৰ সন্মুখত বিহু পৰিৱেশন কৰি তাৰ পাছত গাঁৱলৈ লৈ গৈছিল। ৰাজ্যখনৰ পতনৰ পাছত প্ৰথম বিহু স্থানীয় থানত আৰম্ভ হ’বলৈ ধৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত থানৰ ঠাইত [[নামঘৰ]]ে এই স্থান গ্ৰহণ কৰে; তাৰ পৰাই হুঁচৰি দল ঘৰে ঘৰে যোৱাৰ পৰম্পৰা বিকশিত হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=158–159 }}</ref> ''দেওলৰা মণিকোঁৱৰ'' নামৰ লোককথাত চোতালৰ বিহু আৰু হুঁচৰিৰ উৎপত্তিৰ আন এটা পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যা পোৱা যায়। কাহিনীটোত [[শদিয়া]]ৰ কুণ্ডিল অঞ্চলৰ এজন ৰজাই দৈৱিকভাৱে জন্ম লাভ কৰা মণিকোঁৱৰক লাভ কৰে। মণিকোঁৱৰে গীত-নৃত্য শিকি আৰু ৰচনা কৰি কৃষিজীৱী লোকসকলৰ চোতালত সেইবোৰ পৰিৱেশন কৰে আৰু গৃহস্থসকলক আশীৰ্বাদ দিয়ে। কাহিনীটোৱে এই পৰিৱেশনক চোতালৰ বিহু আৰু ৰাতি হুঁচৰি গোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সৈতে স্পষ্টভাৱে জড়িত কৰে।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=58–59 }}</ref> ===ইতিহাস=== অসমীয়া সমাজত এটা জনপ্ৰবাদ প্ৰচলিত আছে। <blockquote> ''"ঢোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''খোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''পুৱাই কলকলাই বান্দৰী নচুৱাই ''<br> ''বাঁহবাৰী বাঁহবাৰী চুতীয়াৰ ঘৰত।" '' </blockquote> ৰতনপুৰ আছিল [[চুতীয়া]] ৰজা ৰত্নধ্বজপালে গঢ়া এখন নগৰ।<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/170951/4/chapter%20iii.pdf Ratanpur was the capital of Chutia king Ratnadhwajpal]</ref> এসময়ত ই সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈছিল আৰু ঢোল, খোল আদি বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ বজোৱা হৈছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰতনপুৰৰ খোল কাঠেৰে নিৰ্মিত আছিল, মণিপুৰ আৰু মায়ামৰাসকলৰ খোলৰ দৰে।<ref>{{Cite web |title=কাঠেৰে নিৰ্মিত পোঙ খোল |url=https://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |access-date=2020-04-23 |archivedate=2020-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200407130306/http://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |deadurl=yes }}</ref> পৰৱৰ্তীকালত শংকৰদেৱে উত্তৰ ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ দৰে মাটিৰে খোল নিৰ্মাণ কৰি নৃত্য, নাট আদিত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। ইয়াৰ পৰা বিহু বা বিহুৰ ঢোলে উজনি অসমৰ ৰাইজৰ মাজত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। ‌‌ ১৯৩৫ চনত [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ ঘিলামৰা অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা ভূমিদানৰ তাম্ৰফলিৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ উগ্ৰবীৰ্য লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত 'পবিত্ৰ বিহু'ৰ দিনা ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল।<ref>Neog, Maheswar, "Prachya Sasanavali", Introduction, p.189</ref><ref>Barua, Swarnalata, "Chutia Jatir Buranji",p.40-41, "ফলিখনত স্বধয়াপুৰীশ্বৰ নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনাৰায়ণ আৰু এই সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণ ৰজাই ৰবিদেৱ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক বখনা গ্ৰামত ১৩২৩ শক (১৪০১ খ্ৰীঃ)ৰ বিষুব সংক্ৰান্তিৰ দিনা (অৰ্থাৎ ১ বহাগৰ বিহুৰ দিনা) ২০০ পুটি‌(পুৰা) ভূমি দান কৰাৰ কথা খোদিত আছে।"</ref> <blockquote> ''"এতস্মৈ শাসনপ্ৰাদা লক্ষ্মীনাৰায়ণো নৃপঃ''<br> ''উৎসৃজ্য বিষুবে (বিহুৱে) পুণ্য ৰবিদেৱ দ্বিজন্মনে...। "'' </blockquote> অৰ্থাৎ, তাম্ৰপত্ৰখনৰ মতে ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে দ্বিজ ৰবিদেৱক পুণ্য বিহুৰ দিনা ভূমি দান কৰিছিল। এই তাম্ৰশাসনক চুতীয়া ৰজাসকলৰ দিনত বিহুৰ ৰাজকীয় স্বীকৃতিৰ নিদৰ্শন হিচাপে উল্লেখ কৰা হয়। উল্লেখযোগ্য যে ৰাজধানী শদিয়াতো ৰজাসকলৰ আদেশত ৰাজপুৰোহিত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলে চাৰি শাল গোসাঁনীক স্মৰণ কৰি বিহু ৰাজ্যলৈ নমাই আনিছিল বুলি পৰম্পৰাত কোৱা হয়। এই বিষয়ে তেওঁলোকে বিচু-গীতত এনেদৰে গায়: <blockquote> ''"কুণ্ডিলৰ আগৰিত ওখৈক শিমলু''<br> ''তাতে লয় কুৰুৱাই বাহ।''<br> ''শদিয়া ৰাজত ঐ চাৰিশাল গোঁসাঁনী''<br> ''তালে নমস্কাৰ কৰো।''<br> ''সোণৰে জখলা, ৰূপৰ হেতামাৰি''<br> ''আহে চাৰিশালি নামি সৰিলৰে।"''<br> </blockquote> চুতীয়া ৰাজ্যৰ দৰে [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] ৰাজ্যতো ঢোল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। চীন, থাইলেণ্ড আদি দেশৰ বিভিন্ন তাই জনগোষ্ঠীয়েও নিজৰ উৎসৱ বা ৰীতি-নীতি পালন কৰোঁতে ঢোল ব্যৱহাৰ কৰে। অৱশ্যে, সেই ঢোলৰ গঠন আৰু বজোৱাৰ শৈলী অসমৰ থলুৱা ঢোলতকৈ পৃথক। তাই [[আহোম]] সমাজৰ লোকবিশ্বাসমতে ঢোল মাংগলিক বাদ্য। ঢোলৰ শব্দই প্ৰজনন শক্তি বৃদ্ধি কৰে, পৃথিৱীৰ মাটি কোমল আৰু উৰ্বৰা কৰে আৰু উন্মাদনা বৃদ্ধি কৰে বুলি আহোম সমাজত জনবিশ্বাস আছে। বিয়া, ওমফা পূজা, চোমদেউ পূজা আদিত ঢোল-বাদন অপৰিহাৰ্য। ওজাসকলে ৰচনা কৰা বিহু-মালিতাৰ পৰা জানিব পৰা যায় যে আহোম ৰাজসভাত আন বাদ্যৰ লগতে ঢোলো বজোৱা হৈছিল। ঢুলীয়া ওজাসকলে মালিতা গাওঁতে এইদৰে গায়— ''{{Quote|text=“স্বৰ্গৰ পৰা নামি ছ্যুকাফা স্বৰ্গদেও<br />কৰিলা ৰাজত্ব যাৰ নাহি সম কেউ।<br />নানা বাদ্য বাজনা কৰা সভাত<br />ঢাক ঢোল কৰতাল বাদ্য অসংখ্যাত।” }}'' অৱশ্যে, এই বাদ্য কোন জনগোষ্ঠীৰ লোকে বজাইছিল বা এই মালিতা কেতিয়া ৰচনা কৰা হৈছিল, সেই কথা জনা নাযায়। আহোম ৰাজসভা বা আহোম সমাজত ১৭ শতিকাৰ পৰাহে তাই ভাষাৰ সলনি অসমীয়া ভাষা প্ৰচলিত হৈছিল বুলি উল্লেখ কৰা হয়; সেয়ে এই ৰচনাসমূহ সেই যুগৰ বুলি ধৰা হয়। [[চিত্ৰ:Deori Bihu dance.webm|thumb|দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ বিহু]] সেই একেই মালিতাত সোধন ঢুলীয়া নামৰ এজন ওজাই আহোম ৰাজসভাত ঢোল বজাইছিল বুলি উল্লেখ আছে। ওজাৰ মালিতাত শুনা যায়— ''{{Quote|text=“কলি যুগে ইন্দ্ৰবংশী ৰজা নামি যায়,<br />সোধন ওজাই ঢোল বাই আনিলে নমাই।<br />আদিতে আছিল মাত্ৰ ঢোলৰ বাজনা,<br />সোধন ওজাই বাদ্য কৰিলে ৰচনা।” }}'' বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে চুকাফা ৰজাই পৰ্বতৰ পৰা নামি আহোঁতে বাটত পোৱা অসংখ্য স্থানীয় চুতীয়া, মৰাণ, বৰাহী, কছাৰী আদি লোকক নিজৰ লগত লৈ আহিছিল। <ref>"Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans or Borahis...given names according to the tasks they performed.", Saikia, Yasmin,''Fragmented Memories'', p.115</ref>‌‌ সেয়ে এই ওজাজন তাই লোক আছিল নে বাটত লগ পোৱা থলুৱা মৰাণ, বৰাহী, চুতীয়া বা কছাৰী লোক আছিল, সেই কথা জনা নাযায়। তদুপৰি ইতিহাসৰ পৰা জনা যায় যে ব্ৰাহ্মণ পূজাৰীসকলে ১৭ শতিকাতহে আহোম ৰজাসকলক হিন্দু ৰীতি-নীতিৰ মাজলৈ আনি "ইন্দ্ৰবংশী" বুলি ঘোষণা কৰিছিল। গতিকে এই মালিতা সেই যুগতে ৰচিত হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। দেওধাই অসম বুৰঞ্জী আৰু সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা বুৰঞ্জী অনুসৰি, ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ৭ ব’হাগৰ দিনা চুতীয়া সেনাপতি গজৰাজ বৰুৱাই আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক চুতীয়া ৰজাই আশ্ৰয় লৈ থকা ঠাইডোখৰ দেখুৱাই দিছিল। ১৫২৪ চনত সেই দিনা আছিল ‘ওজা বিচু’। ইয়াৰ পাছত আন কিছুমান চুতীয়া লোকৰ পৰামৰ্শত ফ্ৰাচেংমুঙে আত্মসমৰ্পণকাৰী চুতীয়া সৈনিকসকলক পৰ্বত বগাই ঘিলাগছত উঠি ঢোল বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। ইয়াৰ ফলত পাহাৰত আশ্ৰয় লৈ থকা চুতীয়া ৰজা আৰু সৈন্যসকলে যুদ্ধত জয়লাভ কৰা হৈছে বুলি ভাবি বিহু নাচিবলৈ ধৰে আৰু শেষত ঘাপ লৈ থকা আহোম সৈন্যৰ হাতত পৰাজিত হয়। ====ফাট বিহু আৰু আধুনিক বিহুনাচৰ বিকাশ==== শদিয়াৰ ''হুৰাই ৰঙালী'' পৰম্পৰাৰ এটা ৰূপ ঢকুৱাখনাৰ [[হাৰ্হি দেৱালয়]]তো বৰ্তি আছে, য’ত ব’হাগৰ সপ্তম দিনা এই অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। স্থানীয় পৰম্পৰাত হাৰ্হি দেৱালয়ক ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত শদিয়াৰ পৰা [[কেঁচাইখাতী]]ৰ উপাসনা স্থানান্তৰ কৰাৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> উপেন ৰাভা হাকাচামেও ঢকুৱাখনাৰ ফাট বিহুৰ পৰম্পৰাক শদিয়াৰ পৰা স্থানচ্যুত হৈ শেষত হাৰ্হি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰা লোকসকলৰ সৈতে জড়িত কৰিছে।<ref name="Hakacham-Faat">{{cite book |last=Hakacham |first=Upen Rabha |title=Origin of Bihu |year=2010 |location=Guwahati }}</ref> ''ফাট'' নামটোৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে একাধিক লোকব্যাখ্যা আছে। এটা পৰম্পৰাত ''ফাট''‌ শব্দক "বিচ্ছেদ" বা জনগোষ্ঠীৰ ছিন্ন-বিচ্ছিন্ন হৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ অৰ্থত ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। এই ব্যাখ্যাত বিহু-পৰম্পৰা শদিয়াৰ পৰা ঢকুৱাখনালৈ স্থানান্তৰিত কৰাৰ কথা কোৱা হয়। আন এক পৰম্পৰাত বিহু চাবলৈ হোৱা বৃহৎ জনসমাগমৰ ফলত পথাৰত ''ফাট'' বা চিৰা পৰা বুলি কোৱা হয় আৰু তাৰ পৰাই ''ফাট বিহু'' নাম হোৱা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=161–162 }}</ref> কিছুমান লেখকে ফাট বিহুক আধুনিক বিহুনাচৰ ৰূপ-বিকাশৰ সৈতে জড়িত কৰিছে। পৰম্পৰাগত বিৱৰণত আহোম ৰজা [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত ফাট বিহুৰ শিল্পীসকলক ৰাজকীয় অনুষ্ঠানত নৃত্য প্ৰদৰ্শনৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। ঊনবিংশ শতিকাত এই বিহুৰ ৰূপ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ আন জনগোষ্ঠীৰ মাজতো বিস্তৃত হৈ মহঘুলী চাপৰিত চুতীয়া, সোণোৱাল, দেউৰী, আহোম, মিচিং আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="Hakacham-Faat"/> [[File:Faat Bihu dance at Harhi dewaloi.jpg|thumb|হাৰ্হি দেৱালয়ত প্ৰতিবছৰে আয়োজিত কৰি অহা পৌৰাণিক ফাট বিহু]] আন এক বিহুগীতত মান দেশলৈকে বিহুৰ খ্যাতি বিয়পি পৰাৰ কাব্যিক উল্লেখ পোৱা যায়। ''{{Quote|text=“লাহে লাহে ঐ<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />পূৱে পশ্চিমে উত্তৰে দক্ষিণে<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />মান দেশত মানতৰা এযুৰি<br />আছিলে নৰিয়াত পৰি,<br />যেতিয়া শুনিলে বিহুৰে বতৰা<br />আহিলে লাখুটি ধৰি।”}}'' গীতটোৰ ভাবাৰ্থত বিহুৰ আকৰ্ষণ ইমানেই আছিল বুলি কাব্যিকভাৱে কোৱা হৈছে যে মান দেশৰ ([[ম্যানমাৰ]]) নৰিয়াত পৰি থকা মান (বাৰ্মিজ) বুঢ়া-বুঢ়ীসকলেও লাখুটি লৈ বিহু চাবলৈ আহিবলৈ মন কৰিছিল। সেইবাবে বুঢ়া-বুঢ়ীসকলে গম নোপোৱাকৈ লাহে লাহে বিহু নাচিবলৈ কোৱা হৈছিল। [[চিত্ৰ:Bihu dance performer.jpg|thumb|250px |পশ্চিম বংগৰ কলকাতাত অনুষ্ঠিত ভাৰত সাংস্কৃতিক উৎসৱ ২০২৩ত অসমৰ দুলীয়াজানৰ এগৰাকী বিহু নৃত্য পৰিবেশক।]] ১৬ শতিকাৰ শেষ ভাগত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱে]] প্ৰচাৰ কৰা একশৰণ নামধৰ্মৰ বিস্তৃত প্ৰভাৱ অসমৰ জনসাধাৰণৰ মাজত পৰাৰ লগে লগে বিহুৰ ওপৰতো উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন আহিছিল। আনহাতে, বিহুৰ নৃত্য-গীতৰ প্ৰভাৱো গুৰুজনাৰ বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিত পৰিছিল। এই সময়তে বিহুৱে এক পূৰ্ণাংগ সামাজিক উৎসৱৰ ৰূপ পায় আৰু [[উজনি অসম|উজনি অসমৰ]] বড়ো-কছাৰী মূলীয় জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজৰ পৰা অসমৰ বাকী জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত হয়। এই যুগৰ পৰা বিহুনামসমূহত পূৰ্বৰ "গোসাঁনী"ৰ স্থানত 'কৃষ্ণ/ৰাম'ৰ নাম লোৱা আৰম্ভ হয়। এই সম্পৰ্কে শঙ্কৰদেৱৰ 'কীৰ্ত্তন উৰেষা বৰ্ণন' আৰু ৰামচৰণ ঠাকুৰে লিখা 'গুৰু চৰিত'ত এনেদৰে লিখা হৈছে। {{Quote|text=উৰেষা বৰ্ণনাত লিখিছে-<br />''"বিষুদিনা বিধিমতে পঞ্চতীৰ্থ কৰি<br /> শুদ্ধ মনে দেখয়ে শুভদ্ৰা ৰাম হৰি <br />সিয়োজনে সমন্ত যজ্ঞৰ ফল পাইৰ<br /> পাতক নিস্তাৰি বিষ্ণুৰ ভুৱনক যাইব।"''}}{{Quote|text=গুৰু চৰিতত লিখিছে-<br />''"এহিবুলি তিনিজনে কৰন্ত কাতৰ<br />শুনি সৰ্বজয় বুলি মাতিলা শঙ্কৰ<br />চৈত্ৰ বিষু সংক্ৰমণে আসিয়া মিলিব<br />সেহিদিনা ৰুক্মিণীৰ মন্দিৰ উঠিব।"''}} [[চিত্ৰ:Bihubihu.jpg|thumb|right|300px|<center>বিহু নাচ<center>]] পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত আহোম স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ|ৰুদ্ৰ সিংহই]] চহা ৰাইজৰ বিহুলৈ পোনপতীয়া ৰজাঘৰীয়া পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়োৱা বুলি কোৱা হয়। এই বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ গছতলৰ বিহুক [[ৰংঘৰ|ৰংঘৰৰ]] বাকৰিলৈ আনে আৰু অংশগ্ৰহণকাৰী বিহুৱাসকলক পুৰস্কাৰ দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰে। অৱশ্যে, বহু লেখক-গৱেষকে আহোম স্বৰ্গদেউসকলে বিহুৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰা নাছিল বুলিও মত প্ৰকাশ কৰিছে। এই সন্দৰ্ভত পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ ভাষ্য এনেধৰণৰ: <blockquote>কোনো বুৰঞ্জীত আহোম ৰজাই ৰংঘৰৰ বাকৰিত বিহু চোৱা কথাৰ উল্লেখ নাই। সাতসৰী অসম বুৰঞ্জীৰ মতে, ৰংঘৰৰ ওপৰ মহলাত কোন ক’ত বহিব তাক নিৰ্দিষ্ট কৰা থাকে। সেইমতে ৰজা বহাৰ যিখন ঠাই, তাত যদি এজন মানুহ চকীটো বহে, তেওঁ ৰংঘৰৰ বাকৰিখন তাৰপৰা দেখা নেপায়। দ্বিতীয়তে, যদি ৰজাই তাত বিহু চাইছিল- এজন ৰজাই চাওক বা ধাৰাবাহিক কেইবাজনো ৰজাই চাওক- তেতিয়াহ’লে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি এটা বিষয়বাব সৃষ্টি হ’লহেতেন। কিন্তু তেনে কোনো শ্ৰেণী আমি নেপাওঁ। 'আহোম ৰজাসকলে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি বিষয়বাব বা ধাৰক–বাহক হিচাপে এটা শ্ৰেণীৰ সৃষ্টি নকৰিলেও তেওঁলোকৰ বিহু প্ৰীতি সৰ্বজন বিদিত।</blockquote> এইজন স্বৰ্গদেৱেই [[হুঁচৰি]] দলৰ আগত মূৰ দোৱাই আশীৰ্বাদ লোৱাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ কৰিছিল বুলিও কোৱা হয়। ইয়াৰ আগলৈকে বিহুৱা হুঁচৰি দলে থানৰ পৰা আৰম্ভ কৰি শেষত থানতে সামৰণি মাৰিছিল। কিন্তু স্বৰ্গদেৱৰ ইচ্ছামতে প্ৰথমে ৰজাঘৰলৈ আৰু ক্ৰমে ডা-ডাঙৰীয়াসকলৰ ঘৰলৈ গৈ হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়া প্ৰথা প্ৰচলিত হয়। এই সকলোবোৰ পৰিঘটনাই বিহুৰ আচাৰ-নীতিত আমূল পৰিৱৰ্তন আনিলেও বিহুৰ মূল বৈশিষ্ট্যৰ ওপৰত বিশেষ প্ৰভাৱ নপৰিল বুলি কোৱা হয়।{{cn}} ১৮২৬ চনৰ [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি [[অসম]] ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ যোৱাৰ লগে লগে অসমৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক সকলো দিশতে যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তনৰ সূচনা হয়। পশ্চিমীয়া শিক্ষা আৰু ভিক্টোৰিয়ান-ইংৰাজ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱে অসমৰ একাংশ ৰাইজক নিজৰ থলুৱা কৃষ্টিৰ প্ৰতি উদাসীন কৰি তোলে। সেই সময়ৰ ভালেসংখ্যক উচ্চশিক্ষিত সমাজ-সংস্কাৰকসকলে বিহুক "ইতৰ প্ৰাণীৰ নাচ-গান" বুলি আখ্যা দি অসমৰ জনজীৱনত বিহুৰ গুৰুত্বক অৱমাননা কৰাৰো চেষ্টা চলায়। আনহাতে, [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]], [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]] প্ৰমুখ অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ চৰ্চাকাৰীসকলে বিহুৰ সপক্ষে মাত মাতি ইয়াক বিলুপ্তিৰ গৰাহৰ পৰা ৰক্ষা কৰাৰ চেষ্টা কৰে। তথাপিও বিহুৰ ওপৰত এই সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰভাৱ পৰে। গৰিষ্ঠসংখ্যক শিক্ষিত অসমীয়াই বিহুত হেঁপাহ পলুৱাই আনন্দ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াক সামাজিকভাৱে পালন কৰিবলগীয়া ৰীতি হিচাপে মানিবলৈ ধৰে। এনে সময়তে মঞ্চবিহুৰ সূচনা হয়।{{cn}} ইতিমধ্যে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত পশ্চিমীয়া আৰ্হিৰ মঞ্চ নিৰ্মাণ হৈছিল আৰু তাত আন আন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান ৰাইজৰ আগত প্ৰদৰ্শনৰ ধাৰাও প্ৰচলিত হৈছিল। সেই সময়তে [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] বেতিয়নীত ১৯২৯ চনত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Scholar-throws-light-on-Bihus-origin/articleshow/8172141.cms?referral=PM First stage Bihu organised in Betioni, Golaghat]</ref> ১৯৪১ চনত [[মহেশ্বৰ নেওগ]] আদি ব্যক্তিৰ প্ৰচেষ্টাত শিৱসাগৰত মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ১৯৫১ চনত [[ৰাধাগোবিন্দ বৰুৱা]]ৰ পৃষ্ঠপোষকতাত [[গুৱাহাটী]]ত বিহু সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হয়। [[File:বিহু নাচনী.JPG|thumb|বিহু নাচনী]] তাৰ পাছতে মঞ্চবিহুৱে সমগ্ৰ অসমজুৰি জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। মঞ্চবিহুত বিহু প্ৰদৰ্শনৰ লগতে বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতাৰ ওপৰতো গুৰুত্ব দিয়া হয় আৰু এই ৰূপ মূলতঃ দৰ্শকৰ মনোৰঞ্জনৰ উদ্দেশ্যে অনুষ্ঠিত হয়। ফলত মঞ্চবিহু নিৰ্দিষ্ট নীতি-নিৰ্দেশনা আৰু উপস্থাপনৰ ব্যাকৰণৰ মাজত পৰিৱেশিত হ’বলৈ ধৰে। ইয়াৰ ফলত বিহু নৃত্য-গীতে প্ৰদৰ্শনমূলক কলাৰ ৰূপ লাভ কৰে। মঞ্চবিহুৰ জনপ্ৰিয়তাৰ প্ৰভাৱত স্বতঃস্ফূৰ্ত গছতলৰ বিহু ক্ৰমে বিলুপ্তপ্ৰায় হৈ পৰে। বৰ্তমান মঞ্চবিহু আৰু ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়াৰ পৰম্পৰা—এই দুয়ো ধৰণৰ বিহু অসমৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত উদযাপন কৰা দেখা যায়। বিহু সন্দৰ্ভত আন এটা উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন হৈছে দৃশ্য-শ্ৰব্য মাধ্যমেৰে প্ৰচাৰিত বিহু-সুৰীয়া গীত-মাতৰ জনপ্ৰিয়তা। নতুন প্ৰজন্মৰ মাজত এই গীতসমূহ বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয়। অৱশ্যে, এইবোৰক পৰম্পৰাগত বিহুনাচ বা বিহুনামৰ সলনি বিহু আৰু আধুনিক গীতৰ সংমিশ্ৰণ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। এই গীতসমূহত বিহুৰ থলুৱা সুৰৰ ভিত্তিত নতুনকৈ সুৰাৰোপণ কৰাৰ লগতে আধুনিক বাদ্যযন্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিহু গীতৰ উদাহৰণ<ref>[[লীলা গগৈ]], বিহুগীত আৰু বনঘোষা। </ref>: <blockquote> অতিকৈ চেনেহৰ মুগাৰে মহুৰা, তাতোকৈ চেনেহৰ মাকো<br /> তাতোকৈ চেনেহৰ ব’হাগৰ বিহুটি নাপাতি কেনৈকৈ থাকোঁ।<br /> </blockquote> <blockquote> আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু<br />চিৰে গৰখীয়াই তৰা;<br />সীতাই কুমাৰে বাদতি মাৰিলে<br />চ'তৰ বাৰে খৰৰপৰা। </blockquote> <blockquote> আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু <br /> আমাৰ বিহু কাপোৰ নাই;<br /> সমনীয়া সুধিলে কামে কি এবুলি<br /> সৰুতে একাজি আই।<br /> </blockquote> এইসমূহক যোজনা বুলি কোৱা হয়। বিহুনাচ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে যোজনা গোৱা হয়। যোজনাবোৰে বহু ক্ষেত্ৰত সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক তথ্য প্ৰতিফলিত কৰে।<ref> [https://essayinassamese.blogspot.com/2023/03/bihu-essay.html অসমৰ জাতীয় উৎসৱ - বিহুৰ বিষয়ে ৰচনা | Assamese Essay On Bihu]</ref> <blockquote> আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু <br /> নাহৰ ফুল ফুলিবৰ বতৰ<br /> ফুলপানী ছিগাতে ঢোলৰ মাত শুনিলো<br /> উজুটিত ভাঙি যাওঁ যঁতৰ।<br /> </blockquote> ==ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু== [[File:Bihu dance হুঁচৰি.jpg|thumb|right|ব'হাগ বিহুত সৰু ল'ৰা-ছোৱালীয়ে হুঁচৰি গোৱা পৰম্পৰা]] {{মূল|ব'হাগ বিহু}} বসন্তৰ আগমনত উদযাপন কৰা ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু অসমৰ মুখ্য বিহু উৎসৱ। বসন্তত প্ৰকৃতি নতুন ৰূপে জিলিকি উঠাৰ সময়ত চহা ৰাইজে উৎসৱমুখৰ হৈ জীৱন উপভোগ কৰে। ৰঙালী বিহুক যৌৱনৰ উৎসৱ বুলিও কোৱা হয়। ডেকা-গাভৰুৱে ৰাতি বিহু পাতে আৰু বিহুৰ মাজতে নিজৰ জীৱনসংগী বিচাৰি উলিওৱাৰ পৰম্পৰাও আছে। [[কৃষি]]-সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণিৰে পৰা এনেধৰণৰ উৎসৱ চলি আহিছে বুলি কোৱা হয়। যৌৱনৰ সৈতে খেতিমাটিৰ উৰ্বৰতাৰ সম্পৰ্ক আছে বুলি লোকবিশ্বাস আছে; সেয়ে খেতি আৰম্ভ কৰাৰ আগতে পালন কৰা ৰঙালী বিহুৰ সৈতে কৃষিৰ ওতপ্ৰোত সম্পৰ্ক আছে। ব'হাগ বা ৰঙালী বিহু একেৰাহে সাত দিন ধৰি উদযাপন কৰা হয়। চ’তৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ব’হাগৰ ৬ তাৰিখলৈ এই সাত দিন ধৰি থাকে। প্ৰতিটো দিনৰ বিহুৰ সুকীয়া নাম আছে; ইয়াক ‘সাত বিহু’ বুলি জনা যায়। চ'তৰ দোমাহীৰ দিনা গৰু বিহুৰে আৰম্ভ হৈ ক্ৰমে মানুহ বিহু, হাত বিহু, চেনেহী বিহু, মাইকী বিহু, ৰঙালী বিহু আৰু শেষৰ দিনা চেৰা বিহুৰে ব'হাগ বিহুৰ সামৰণি পৰে। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰত ইয়াৰে এটা দিনক ‘গোসাঁই বিহু’ বুলিও পালন কৰা হয়। ==কাতি বিহু বা কঙালী বিহু== {{মূল|কাতি বিহু}} আহিন আৰু কাতি মাহৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা [[কাতি বিহু]] পালন কৰা হয়। এই সময়ত আহু ধান শেষ হৈ যায়, আনহাতে শালি ধান চপোৱাৰ সময়ো নহয়। সেইবাবে বহু ঘৰত খাদ্যৰ নাটনি দেখা দিয়ে আৰু এই বিহুক [[কঙালী বিহু]] বোলা হয়। এই বিহুত ঘৰে ঘৰে তুলসীৰ পুলি ৰুই গধূলি তাৰ গুৰিত চাকি জ্বলাই নাম গোৱা হয়; ঘৰৰ চোতালৰ চাৰিওফালে আৰু খেতিপথাৰতো চাকি জ্বলোৱা হয়। ==মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু== {{মূল|মাঘ বিহু}} খেতি চপোৱাৰ ঠিক পাছতে পুহ-মাঘৰ দোমাহীত মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু পালন কৰা হয়। ই লগে-ভাগে খাই আনন্দ কৰাৰ উৎসৱ। পুহ-মাঘৰ সংক্ৰান্তিৰ সময়ত ভোগালী বিহু বা মাঘ বিহু সাধাৰণতে তিনিদিন ধৰি পালন কৰা হয়। পুহ মাহত শালি ধান, মাহ, তিল, মগু আদি শস্য চপাই মানুহে ভঁৰাল ভৰায়। এই সময়ত ধনী-দুখীয়া সকলোৰে ঘৰত ধান-চাউলৰ যোগান থাকে; সেইবাবে এই বিহুত খোৱা-বোৱাৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হয়। সান্দহ, চিৰা, নানা তৰহৰ পিঠা-পনা, লাডু, [[আখৈ]] আদি খাদ্য ঘৰে ঘৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়। মাঘ বিহুৰ মূল আকৰ্ষণ হ’ল [[মেজি]] জ্বলোৱা। গাঁৱৰ ডেকাসকলে পুহ মাহতে নৰা কাটি মেজি প্ৰস্তুত কৰে। উৰুকাৰ দিনা তেওঁলোকে লগ লাগি ভোজ-ভাত খাই, গীত গাই উজাগৰে থাকে। পুৱা হোৱাৰ লগে লগে গা-পা ধুই মেজিত জুই লগাই দিয়ে। জুই জ্বলি উঠিলে মন্ত্ৰ মাতি মাহ, মগু, পিঠা, চাউল, ঘিঁউ আদি দি অগ্নিক সেৱা জনায়। মেজি পোৰাৰ পাছত তাৰ ছাঁইৰে সকলোৱে ফোঁট লয়। অৱশ্যে, নৰাৰ সুবিধা নথকা ঠাইত কাঠ-বাঁহ আদিৰেই মেজি বনোৱা হয়। মেজি পোৰাৰ এই প্ৰথাক অগ্নিপূজাৰ এক ৰূপ বুলিও বিবেচনা কৰা হয়। জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুৱে অসমীয়া সমাজৰ ঐক্য আৰু মিলা-প্ৰীতিৰ ভাব অটুট ৰখাত ভূমিকা পালন কৰে বুলি কোৱা হয়। বিহুৰ বহু কাম সমূহীয়াভাৱে সম্পন্ন হয়, যিয়ে মানুহৰ মাজত ঐক্যবোধ বৃদ্ধি কৰে। ==পৰম্পৰা== বিহু অনুসৰি অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিভিন্ন পৰম্পৰা প্ৰচলিত হৈ আহিছে: <gallery class="center" widths="200" perrow="10"> File:হুঁচৰি বিহু Husori bihu.jpg|<br />বিহু উপলক্ষে ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাবলৈ যোৱা বিহুৰ দল। File:Magha Bihu megi 1.jpg|<br />মাঘ বিহুৰ [[মেজি]] জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:গৰু বিহুত বনোৱা চাত.jpg|<br />গৰু বিহুত বনোৱা চাত। File:Tradition of Bohag Bihu.jpg|<br />ব'হাগ বিহুত নাহৰৰ পাতত মন্ত্ৰ লিখাৰ পৰম্পৰা। File:Bhogali Bihu Delicacies.jpg|<br />বিহুৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা পিঠা-জলপান। File:বিহুৰ এশ এবিধ শাক.jpg|<br />বিহুৰ দিনত এশ এবিধ শাক খোৱাৰ পৰম্পৰা। File:Woman performing kati bihu rituals.jpg|<br />কাতি বিহুত শস্যৰ পথাৰত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:Kaati Bihu.jpg|<br />কাতি বিহুত তুলসীৰ তলত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:Mukuli bihu dance performance at Guwahati Assam.JPG|<br />ব'হাগ বিহুৰ সময়ত অনুষ্ঠিত মুকলি বিহু। File:Group Fishing at the occasion of Magh Bihu.jpg|<br />মাঘ বিহুত সমজুৱাকৈ মাছধৰা পৰম্পৰা। File:Bathing cattle in Rongali Bihu.jpg|ব'হাগ বিহুৰ গৰু বিহুৰ দিনা নৈত গৰুক গা ধুৱাই দিয়াৰ নিয়ম। File:Koni-juj.jpg|<br />বিহুৰ দিনত খেলা পৰম্পৰাগত খেল কণী যুঁজ। File:Meji burning in Kamrup, Assam.jpg|<br />মাঘ বিহুত জ্বলোৱা মেজি। </gallery> ==লগতে চাওক== * [[বিহুগীত]] * [[বিহু নৃত্য]] * [[বিহুৰ বাদ্যযন্ত্ৰ]] * [[বিহুৰ খাদ্য]] * [[বিহুৰ সাজ-পোচাক আৰু অলংকাৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==টোকা== {{notelist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons|Category:Bihu|বিহু}} {{Wikiquote}} * [[oldwikisource:বিহু গীত]] (ৱিকিউৎসত বিহুগীতসমূহৰ লিপি সন্নিবিষ্ট কৰা আছে।) * {{YouTube|id=IbupI6r5SxQ|title=মুকলি বিহু নৃত্য প্ৰতিযোগিতাৰ এটা দৃশ্য}} * {{YouTube|id=AqWF2MxvUow|title=দেউৰী বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * {{YouTube|id=1G1ebEXnOb8|title=মিচিং বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা — সম্পাদনা: ড॰ নাৰায়ণ দাস, ড॰ পৰমানন্দ ৰাজবংশী; পৃষ্ঠা ২৪০–২৪২ * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit2 Rongali Bihu-the spring festival of Assam]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Sawpon Dowerah * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit3 Rongali Bihu through the ages]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Debendra Prasad Das * [https://web.archive.org/web/20160307192221/http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html/edit4 Bihu: The lifeline of Assamese culture] An article by Journalist Md. Sabir Nishat {{অসমৰ উৎসৱ আৰু মেলাসমূহ}} {{অসম}} [[শ্ৰেণী:বিহু|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]] i04ecxslztrglys63en4y9jn4n9xkmv 648319 648317 2026-10-28T18:36:54Z Ananya Taye 28065 added sources 648319 wikitext text/x-wiki {{Infobox Holiday |image =Bihu Dance-This photo crosses 28000 Views.jpg |caption = বিহু নৃত্য শিল্পী |holiday_name = বিহু |observedby = [[অসম|অসমীয়া]] |date = |observances = |type = cultural |longtype = কৃষিভিত্তিক উৎসৱ<br />ভাৰতীয় উৎসৱ |significance = |date2010 = |date2011 = }} {{বিহু}} '''বিহু''' [[অসম]]ৰ জাতীয় উৎসৱ। অসমৰ লগতে দাঁতি-কাষৰীয়া কিছুমান ৰাজ্যৰ কোনো কোনো জাতি-জনজাতিৰ মাজতো বিহু বা ইয়াৰ সমধৰ্মী উৎসৱ পালন কৰা দেখা যায়। বিহুৰ এটা বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ’ল—ই জাতি-বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সকলো লোকে একেলগে উদযাপন কৰিব পৰা উৎসৱ।<ref name="festival">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Bihu Festival | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL) | work=www.festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বিহু মূলতঃ কৃষিভিত্তিক উৎসৱ। "কৃষি উৎসৱ ঘাইকৈ তিনিটা: খেতিৰ আৰম্ভণিৰ বেলিকা, খেতিৰ বাঢ়নী বতৰত আৰু খেতি চপোৱাৰ ‍শেষত।"<ref>অসমৰ সংস্কৃতি: ড॰ লীলা গগৈ</ref> অসমত পালন কৰা বিহু তিনিটা হ’ল: [[ব'হাগ বিহু]] বা ৰঙালী বিহু, [[কাতি বিহু]] বা কঙালী বিহু, আৰু [[মাঘ বিহু]] বা ভোগালী বিহু। == বিহু শব্দৰ উৎপত্তি == ''বিহু'' শব্দৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে নানা মত আছে, কিন্তু কোনো মতেই সৰ্বসন্মত নহয়। কিছুমান পণ্ডিতৰ মতে [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] 'বিষুবত' শব্দৰ পৰা বিহু শব্দৰ উদ্ভৱ হৈছে।<ref>[https://tholgiri.com/%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a7%b0-%e0%a6%89%e0%a7%8e%e0%a6%aa%e0%a6%a4%e0%a7%8d%e0%a6%a4%e0%a6%bf-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a6%a8%e0%a7%83/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230331070705/https://tholgiri.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A7%B0-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%AA%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A7%83/ |date=2023-03-31 }}বিহুৰ উৎপত্তি আৰু বিহু নৃত্য।</ref><ref name="festivalsofindia.in">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Origin of the Word Bihu | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL | work=festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বৈদিক 'বিষুবন' পদে এবছৰজুৰি অনুষ্ঠিত হোৱা 'সত্ৰ' বা 'যজ্ঞ'ৰ মধ্যৱৰ্তী দিনটোক বুজায়; অৰ্থাৎ [[দিন]] আৰু ৰাতিৰ সমান হোৱা দিনটোৱেই 'বিষুবত' ৰূপে পৰিচিত। এই ব্যাখ্যা অনুসৰি ব’হাগ বিহুৰ দিনটো "বসন্ত বিষুবত",‌ মাঘ বিহুৰ দিনটো "উত্তৰায়ণ" আৰু কাতি বিহুৰ দিনা "হেমন্ত বিষুবত" ধৰা হয়।<ref>[https://www.boloji.com/articlephotos/a8002.png Dr. Rajen Barua, ''Reinventing the Indian (Hindu) Calendar'']</ref> সংস্কৃতৰ বিষুৱ শব্দৰ পৰা এপ্ৰিল মাহৰ ১৪/১৫ তাৰিখে উদযাপন কৰা অন্য বসন্ত উৎসৱ, যেনে কেৰেলাৰ বিচু (വിഷു)<ref>{{Cite web |title=विषुव (viṣuva) |website=Spoken Sanskrit Dictionary |url=http://spokensanskrit.org/index.php?mode=3&script=hk&tran_input=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A5%81%E0%A4%B5&direct=au&anz=100 |language=sa |access-date=2026-10-22}}</ref> উৎপত্তি হৈছে। লীলা গগৈয়ে এই ব্যুৎপত্তিৰ বিষয়ে সন্দেহ প্ৰকাশ কৰি উল্লেখ কৰিছে যে জ্যোতিষশাস্ত্ৰই সহজ-সৰল গাঁৱলীয়া সমাজক স্পৰ্শ কৰাৰ আগতেও কৃষিভিত্তিক বিহু প্ৰচলিত আছিল। তেওঁৰ মতে, বিহু মূলতঃ আদিম মানুহৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱৰূপে গঢ় লৈ উঠিছিল।<ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৫, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> তেওঁ লগতে যুক্তি দিছে যে যিহেতু বিহু কৃষিৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত, সেয়েহে ইয়াৰ উৎপত্তি কেৱল জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ‘বিষুৱন’ শব্দৰ পৰা হোৱা বুলি ধৰি লোৱাটো যুক্তিসংগত নহয়। তেওঁ উল্লেখ কৰিছে যে ‘বিষুৱন’ শব্দৰ পৰাই ‘বিহু’ শব্দৰ সৃষ্টি হোৱা হ’লে ইয়াৰ এক সৰ্বভাৰতীয় ৰূপ পৰিলক্ষিত হ’লহেঁতেন। কিন্তু বিহুৱে অসমৰ মাটিতহে নিজৰ স্বকীয় বৈশিষ্ট্য অক্ষুণ্ণ ৰাখি বিকাশ লাভ কৰিছে।<ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৬, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> এই দৃষ্টিভংগী অনুসৰি বিহু আৰ্য-অনাৰ্য সকলো জনগোষ্ঠীৰ সমূহীয়া আনন্দ-উল্লাসৰ প্ৰতিফলন, যি সময়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ লগে লগে ‘বিহু’ নাম গ্ৰহণ কৰি অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰিছে। আন এটা মত অনুসৰি, [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]]সকলৰ বৈচাগু, [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলৰ বুচু, কোচসকলৰ বিচুৱা, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বিহুৰ উৎসও উজনি অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু সোণোৱালসকলৰ "বিচু" পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত। এই মতৰ সমৰ্থকসকলে "বিচু" শব্দৰ অৰ্থ "আটাইতকৈ পবিত্ৰ দিন" এই ব্যাখ্যা অনুসৰি পৰৱৰ্তীকালত [[অসমীয়া ভাষা]]ত "চ" ধ্বনি "হ"লৈ ৰূপান্তৰিত হয়; উদাহৰণস্বৰূপে, চিলৈ হিলৈ হ’ল, চাৰি শাড়ী হ’ল বা চাপ সাপ হ’ল। ড° পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়াই ‘দেউৰী চুতীয়া’ত উল্লেখ কৰিছে: ''"চুতীয়া ভাষাত বিহুক "বিচু" বুলি কোৱা হয়। "বি" মানে অতি, "চু" মানে আনন্দময় বুজায়। গতিকে, "বিচু" শব্দটি অপ্ৰভ্ৰংশ হৈ ‘বিহু’ শব্দৰ উৎপত্তি হৈছে।"''<ref>পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়া, ‘কাতি বিহুৰ ৰূপৰেখা’, দেউৰী চুতীয়া, পৃষ্ঠাঃ ১০৯</ref> আনহাতে, গৱেষক ডিম্বেশ্বৰ গগৈয়ে মত প্ৰকাশ কৰিছে: "টাই ভাষাৰ ‘পয়হু’ শব্দই গো-পূজা বা গো-উৎসৱ বুজায়। "পয়" মানে উৎসৱ আৰু "হু" মানে গৰু। ... বহাগ বিহুৰ আগদিনা গৰুক গা-ধুৱাই গো-পূজা কৰা,...আৰু পবিত্ৰ গৰুৰ ছালৰ বাদ্যক আগস্থান দি গো-পূজাৰ দৰে সন্মান জনোৱা হয় বাবে এই উৎসৱক "পয়হু" বোলা হয়। সেই "পয়হু" শব্দৰ অপভ্ৰংশই "বিহু" হোৱা বুলি কৰা ধাৰণা অমুলক নহয়।"<ref>ডিম্বেশ্বৰ গগৈ, ‘অসমৰ বিহু সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা’, পৃষ্ঠাঃ ১৮-১৯</ref> ৰিদিপ কুমাৰে এই ব্যাখ্যাৰ বিপৰীতে যুক্তি দিছে যে ৰঙালী বিহু সম্পূৰ্ণৰূপে গৰুকেন্দ্ৰিক উৎসৱ নহয় আৰু কাতি বা মাঘ বিহুত গৰু-কেন্দ্ৰিক অনুৰূপ নিয়ম নাই; সেয়ে তেওঁ বিহুৰ ভাব আৰু অৰ্থৰ দিশৰ পৰা চুতীয়া ‘বিচু’ শব্দৰ সৈতে ইয়াৰ ব্যুৎপত্তিগত সম্পৰ্ক অধিক সম্ভাৱ্য বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>[https://www.sahapedia.org/%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%B0-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A7%B1-%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%83-%E0%A6%8F%E0%A6%95-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B7%E0%A6%A8#_ftn1 ৰিদিপ কুমাৰ, ''অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুঃ এক ঐতিসাহিক বিশ্লেষণ'']</ref> পৰম্পৰা অনুসৰি, বৈদিক প্ৰভাৱ পৰাৰ আগতে বিহু/বিচু ব’হাগ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোকসকলৰ লগতে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]<ref>{{cite web |title=Festival Celebrations |website=Majuli District |publisher=Government of Assam |url=https://majuli.assam.gov.in/tourist-place-detail/276| quote=The Bisu of the Deoris begins in the first Wednesday of the (mid-April) month of Bohag. The Bisu is both a secular and a religious festival.}}</ref><ref>{{cite journal |last=Bharali |first=Anup Jyoti |title=Spirit Possession: An Anthropological Interpretation on the Practice of Deo-Utha among the Deoris of Assam and Arunachal Pradesh |journal=Paripex Indian Journal of Research |volume=12 |issue=9 |year=2023 |page=19}}</ref> আৰু [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] সম্প্ৰদায়ৰ{{efn|মৰাণসকলে ব'হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে উৰুকা আৰু বুধবাৰে গৰু বিহু পালন কৰে। এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ মৰাণসকলৰ পুৰণি বিহুনামতো পোৱা যায়।<ref>{{cite web |last=Bhuyan |first=Sadananda |title=উজনি অসমৰ মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ ব'হাগ বিহুৰ পৰম্পৰা আৰু মৌখিক গীতি সাহিত্য |website=Xobdochitra |date=17 April 2022 |url=https://xobdochitra.com/2022/04/উজনি-অসমৰ-মৰাণ-জনগোষ্ঠীৰ/}}</ref>}} লোকসকলে আজিও সেই দিনটোতে বিহু আৰম্ভ কৰে।{{efn|পূৰ্বতে [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলেও ব'হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা বিহু আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰথমে গোঁসানী থানত হুঁচৰি গাই তাৰ পাছত গাঁৱে-গাঁৱে হুঁচৰি গোৱাৰ প্ৰথা আছিল। এই পৰম্পৰা দেউৰী আৰু মৰাণসকলৰ মাজত বৰ্তি আছে; আনহাতে বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰভাৱত আন বহু চুতীয়াই বিহুৰ দিনাৰ পৰা হুঁচৰি আৰম্ভ কৰিবলৈ লয়।<ref>{{cite book|last=Barua|url=https://archive.org/details/chutiaburanji/mode/2up|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|date=2007|pages=388–390 |ref=harv}}</ref> এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ পুৰণি বিহুনামতো পোৱা যায়। পুৰণি হুঁচৰিৰ গীতত মঙলবাৰে উৰুকা আৰু বুধবাৰে বিহু পালনৰ কথা কোৱা হৈছে। গোঁসানীৰ পূজাৰ সৈতে জড়িত ''দেউ-বিহু'' আৰু পৰৱৰ্তী ''সাত-বিহু'', ''চেৰা-বিহু'' বা ''এৰা-বিহু''ৰ পৰম্পৰাও পোৱা যায়।।<ref>{{harvcol|Barua|2007|pp=388-390}}</ref>}} কিছুমান পুৰণি বিহু-হুঁচৰিৰ গীতত এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Barua|2007|p=390}}</ref> ''{{Quote|text=“হাচতি ঐ চʼত বিচুতি ঐ চʼত<br />বুধে গৰু বিহু মঙ্গলে উৰুকাৰ,<br />বিহু গৈ আছিলি ক'ত?”}}'' ==বিহুৰ ইতিহাস== ===উৎপত্তি=== <!-- [[File:বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ.jpg|thumb|বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ]] --> অসমৰ সামাজিক গাঁথনিৰ দৰেই বিহু উৎসৱত মংগোলীয় আৰু আৰ্য সংস্কৃতিৰ সংমিশ্ৰণ আছে। বিহুৰ বিৱৰ্তনৰ মাজতো অসমীয়া সংস্কৃতিৰ গঠন-প্ৰক্ৰিয়াৰ বিভিন্ন স্তৰ প্ৰতিফলিত হৈছে। মানুহে কৃষিক মূল জীৱিকা হিচাপে গ্ৰহণ কৰাৰ পাছৰে পৰা খেতি চপোৱাৰ সময়ৰ আনন্দোৎসৱে সমূহীয়া ৰূপ লাভ কৰি ক্ৰমে ৰীতি-নীতিত পৰিণত হয় আৰু কালক্ৰমত বিহুৰ দৰে কৃষিভিত্তিক উৎসৱৰ বিকাশ ঘটে। অসমত কৃষিৰ প্ৰাথমিক বিকাশ অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক আৰু তিব্বতীয়-বৰ্মীয় জনগোষ্ঠীৰ সৈতে জড়িত বুলি ধৰা হয়; সেই অনুসৰি বিহুৰ প্ৰাথমিক ৰূপকো এই গোষ্ঠীসমূহৰ কৃষি-সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে। উল্লেখযোগ্য যে অসমত বৰ্তমান পৃথক অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক ভাষাভাষী গোষ্ঠী দেখা নাযায়; ডি.এন.এ.-ভিত্তিক গৱেষণা অনুসৰি অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক জনগোষ্ঠীৰ বহু অংশ তিব্বতীয়-বৰ্মীয় জনগোষ্ঠীৰ মাজত বিলীন হৈ যায়।<ref>{{Cite web |title=Austroasiatics absorbed by Tibeto-burman groups |url=https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |access-date=2019-03-24 |archivedate=2019-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190405000120/https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |deadurl=yes }}</ref> প্ৰমোদচন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্যৰ মতে, পৰৱৰ্তী ইন্দো-আৰ্য সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত থলুৱা ''বিচু'' উৎসৱক ''বিষুৱ'' বা বিষুৱ-সংক্ৰান্তিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয় আৰু ব’হাগৰ এই বসন্তোৎসৱে ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ সমসাময়িক বসন্তকালীন উৎসৱসমূহৰ সৈতে কেলেণ্ডাৰগত সম্পৰ্ক লাভ কৰে।<ref>{{cite book |last=Bhattacharya |first=Pramod Chandra |title=Asamar Loka Utsav |year=1969 |location=Guwahati }}</ref> আগৰ দিনত বিহুৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে মিলি চ'ত মাহৰ ৰাতি নাচি গাই আনন্দ কৰিছিল। এই কালছোৱাত ব্যক্তিগত উচাহ আৰু প্ৰেমৰ প্ৰকাশেই বিহুত প্ৰাধান্য পাইছিল যদিও ধৰ্ম আৰু কৃষিও সমান্তৰালভাৱে জড়িত আছিল। দীনেশ গগৈৰ মতে, ''বিহু'' শব্দটো দেউৰী-চুতীয়া ভাষাৰ ''বিচু'' শব্দৰ পৰা উদ্ভূত, যাৰ অৰ্থ "অতি আনন্দ" বা "অত্যধিক আনন্দ"।<ref>Gogoi, Dinesh (2015), ''Baapoti Hahun Bihu'', pp. 17–18.</ref> লোকপৰম্পৰাত ''বিচু''ৰ উৎপত্তিক আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতেও জড়িত কৰা হয়। মামণি মহন্তৰ মতে, প্ৰাচীন চুতীয়া কৃষিব্যৱস্থাত আহু ধানৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছিল; খেতিয়কসকলে দিন-ৰাতি বনৰীয়া জীৱ-জন্তুৰ পৰা আহু খেতি ৰক্ষা কৰি থাকোঁতে গান, নাচ আৰু ৰং-ধেমালিৰে সময় কটাইছিল। আহু শস্যৰ সজীৱ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত এই বাৰ্ষিক আনন্দোৎসৱেই লোকপৰম্পৰাত ''বিচু'' নামেৰে পৰিচিত হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=156–157 }}</ref> বৰ্তমানৰ বিহুৰ বিকাশ উজনি অসমৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত বুলি কিছুমান লেখকে মত প্ৰকাশ কৰিছে। হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে লিখিছে, ''"বিহু কামৰূপে নাই, সৌমাৰে (উজনি অসম) অধিক"''<ref>হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ ৰচনাৱলী, p. 80</ref>। বড়োসকলৰ বৈচাগু, ডিমাছাসকলৰ বুচু, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বড়ো-কছাৰী মূলীয় জনগোষ্ঠীসমূহ—চুতীয়া, দেউৰী, মৰাণ আৰু সোণোৱালসকলে বিহু/বিচু উদযাপন কৰি আহিছে। চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত এই উৎসৱ প্ৰধান উৎসৱ হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল বুলি কোৱা হয়। সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড-ফি বা অক্ষয় বুৰঞ্জীৰ মতে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] ৰাজধানী [[শদিয়া|শদিয়াৰ]] কেঁচাইখাতী বা কলীমতী দেৱী বিহুৰ স্ৰষ্টা।<ref>শৰ্মা, নয়নমণি, "বিহু-সংস্কৃতি",p. 67,"সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিট ফি বা অক্ষয় বিহু বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াত কেঁচাইখাতী বা কলীমতীহে বিহুৰ স্ৰষ্টা।"</ref> ইতিহাসবিদ স্বৰ্গীয় হেম বুঢ়াগোহাঞিৰ অন্বেষণ অনুসৰি, মানুহৰ তেজ খাবলৈ চঞ্চল হৈ ফুৰা শিৱৰ ভণিয়েক কলীমতিয়ে বিহু আৰম্ভ কৰিছিল বুলি এক পৰম্পৰা আছে;<ref>বুঢ়াগোহাঞি, দুৰ্লভ, "কলীমতি", p.23</ref> দেউৰীসকলে কেঁচাইখাতী আৰু বলিয়া বাবাক বুঢ়া-বুঢ়ীৰ সতি-সন্ততি বুলি বিশ্বাস কৰে।<ref>{{cite book |last1=Bordoloi |first1=B. N. |last2=Sharmah Thakur |first2=G. C. |last3=Saikia |first3=M. C. |title=Tribes of Assam, Part I |publisher=Tribal Research Institute |location=Guwahati |year=1987|pages=30–31}}</ref> কামৰূপ যুগৰ কেইখনমান তাম্ৰশাসনত বিষুৱ আৰু সংক্ৰান্তিৰ দৰে বিশেষ দিনত ভূমিদান কৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। বলবৰ্মনৰ নগাঁও তাম্ৰশাসনখন ''বিষুৱৎ তিথি''ত জাৰি কৰা হৈছিল, যিটো বি. কে. বৰুৱাৰ মতে সম্ভৱতঃ চ'ত সংক্ৰান্তিৰ সৈতে মিলে। বৈদ্যদেৱৰ কামৌলি তাম্ৰশাসনখনো বৈশাখ মাহৰ ''বিষুৱতী সংক্ৰান্তি''ৰ একাদশী তিথিত জাৰি কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Venis |first=Arthur |title=Copper-plate Grant of Vaidya Deva, King of Kamarupa |journal=Epigraphia Indica |volume=2 |year=1893 |pages=347–358 |at=pp. 349, 357}}</ref> ''বিষুৱৎ সংক্ৰান্তি'' সূৰ্যৰ মেষ আৰু তুলা ৰাশিত প্ৰৱেশৰ দিনত পৰে, যি অসমত যথাক্ৰমে [[ব'হাগ বিহু]] আৰু [[কাতি বিহু]]ৰ সৈতে মিলে। ===পৌৰাণিক বিহুৰ ৰীতি-নীতি=== আগৰ দিনত ব’হাগ বিহুৰ উৎসৱ চ’ত মাহৰ পৰাই আৰম্ভ হোৱা বুলি পৰম্পৰাত পোৱা যায়। মূল ব’হাগী উৎসৱৰ আগৰ এই সময়ছোৱাক ''ৰাতি বিহু'' বা ''চ’তৰ বিহু'' বুলি কোৱা হৈছিল। এই সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে ৰাতি চাকি জ্বলাই ডাঙৰ গছৰ তলত আৰু থান আদি পৱিত্ৰ স্থানৰ চোতালত বিহু নাচিছিল। এক পৰম্পৰা অনুসৰি তাম্ৰেশ্বৰী‌(কলীমতী) শালৰ পৰা ৰাতিৰ ভাগত বিহু নমাই আনি আম বা আঁহত আদি ডাঙৰ গছৰ তলত নৃত্য-গীত কৰা হৈছিল। ''তৰুৱা কদম'' ফুলাক কলীমতীৰ যৌৱনপ্ৰাপ্তিৰ প্ৰতীক আৰু চ’তৰ বিহু আৰম্ভ হোৱাৰ সংকেত বুলিও গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-Chot">{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=146–152, 200–203 }}</ref> চ’তৰ ৰাতি বিহুৰ এনে স্থানীয় ৰূপ আজিও যোৰহাট-গোলাঘাট অঞ্চলৰ বৰহোলা আৰু বচা দৈয়াং, আদি ঠাইত দেখা যায়। এইবোৰত ডেকা-গাভৰুসকলে ডাঙৰ আম বা আঁহত গছৰ তলত ৰাতি বিহু কৰে; ''জোৰা নাম'', প্ৰেম-বিৰহৰ গীত আৰু পেঁপা বজোৱাৰ প্ৰতিযোগিতাও এই পৰম্পৰাৰ অংগ।<ref name="Richa-Chot"/> দেউৰীসকলৰ মাজতো তুলনীয় ''ৰাতি বিচু'' পৰম্পৰা আছে; ফাগুন আৰু চ’ত মাহত ডেকা-গাভৰুসকলে সমূহীয়াকৈ বিচুৰ গীত-নাচৰ অনুশীলন কৰে আৰু ব’হাগীয়া বিচুৰ সময়ত ৰাতিও নৃত্য-গীত চলে।<ref>{{cite journal |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Socio-Cultural Significance of Folk Musical Tradition: Weaving the Tapestry of Identity of the Deori Community of Assam |journal=Lokaratna |volume=XIX |year=2025 |page=40 }}</ref> ৰাতি বিহুৰ সামৰণি চ’তৰ শেষ দিন বা ব’হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে কৰা হৈছিল। এই দিনটোক ''উৰুকা'' বোলা হৈছিল; ''উৰুকা'' শব্দটোক দেউৰী-চুতীয়া ''উৰুকুৱা'' ("শেষ কৰা") শব্দৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। উৰুকাৰ ৰাতি দেওধনীসকলে গোটেই ৰাতি নৃত্য কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ দেহত কেঁচাইখাতী বা কলীমতী অধিষ্ঠিত হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। এই ঘটনাক দেৱী স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নামি অহা বা ''বিহু নমাই অনা''ৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছিল। চ’তৰ বিহুৰ সামৰণিৰ পাছত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ দিনা থানঘৰত পূজা আৰম্ভ কৰা হৈছিল। পুৱাৰ ভাগত গৰু গা ধুৱাই গৰু বিহু পালন কৰা হৈছিল; এই প্ৰথা আজিও আগৰ দৰেই পালন কৰা হয়। এই প্ৰথা বড়োসকলৰ বৈচাগু উৎসৱতো কৰা হয়। [[কণী যুঁজ]], [[কুকুৰা যুঁজ]] আদি ৰং-ধেমালিৰো আয়োজন কৰা হৈছিল। এই দিনা আবেলি বিহু গাই গাই থানঘৰৰ চোতাললৈ বিহু লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কেঁচাইখাতী (কলীমতী) দেৱীকে ধৰি চাৰি শাল গোসানীক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহুৰ আশীৰ্বাদ দিবলৈ নমাই অনা হৈছিল। ইয়াকেই "বিহু নমাই অনা" বোলা হৈছিল। কিছুমান প্ৰচলিত বিহুনামত আজিও কলীমতী (কেঁচাইখাতী)ৰ আগমনৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়। তেনে এটা বিহুনাম হৈছে: ''{{Quote|text="কলীমতী এ বাই ঘূৰি ব’হাগলৈ<br />আহিবি নে নাই?<br />আমি থাকিম আমি থাকিম<br />বাটলৈ চাই। "}}'' বৃহস্পতিবাৰৰ পৰা বলি-বিধান আৰম্ভ কৰা হৈছিল। সেইদিনা, অৰ্থাৎ মানুহ বিহুৰ দিনা দুপৰীয়া, ‘দেওধনি’ আৰু ‘বাৰিক’সকলে গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুক থানঘৰৰ বিহুলৈ যাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। দেওধনিসকলে আবেলি বলি-বিধান শেষ হোৱাৰ পাছত সাজ-পাৰ পিন্ধি, মণিকুটত ৰখা ৰূপৰ ফুল মূৰত আৰু কেৰু কাণত পিন্ধিছিল। বলি কটা স্থানত বহি গাঁৱৰ কুশল-মংগল অথবা বিপদ-আপদৰ বিষয়ে বাতৰি কোৱা হৈছিল। বাতৰি কোৱা শেষ কৰি দেওধনিয়ে নৃত্য কৰিছিল আৰু বিষয়ববীয়াসকলে সহযোগ কৰিছিল। ঢুলীয়াই ঢোলৰ চেৱত ঢোল বজাইছিল। থানঘৰৰ চোতালত পুৰুষ আৰু মহিলাৰ নাচৰ চেও বেলেগ বেলেগ আছিল। দেওধনি নৃত্য শেষ হোৱাৰ পাছত গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰু বিহুৱাসকলে ঘৰে ঘৰে গৈ বিহু কৰিছিল; ইয়াকেই হুঁচৰি বুলি কোৱা হয়। পিছৰ সপ্তাহৰ বুধবাৰে সকলোৱে পুনৰবাৰ থানঘৰৰ পৰা বিহু উলিয়াই গাঁৱৰ এমূৰত থকা নদী অথবা পুখুৰীৰ পাৰত থৈ আহিছিল। সেই সময়ত প্ৰতিবছৰে হুঁচৰি গোৱা নহৈছিল; কেৱল দেওধনিৰ নিৰ্দেশ পালেহে সেই বছৰত হুঁচৰি গোৱা হৈছিল। শেষৰ দিনা কলঢকুৱাৰে নাও সাজি, নাওখন জবা আৰু তগৰ ফুলেৰে সজোৱা হৈছিল; লগতে এটা সৰু কুকুৰা পোৱালি নাৱতে বান্ধি উটুৱাই দিয়া হৈছিল। তাৰ পাছত ঢোল-পেঁপা সামৰি বিহুৱা সমাজ গাঁৱলৈ ঘূৰি আহিছিল। ''{{quote|text="ল'হ ল'হৰি প্ৰাণৰ ভাই<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />চহৰা লিপিৰি সোধে আঁঠু কাঢ়ি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />কি খায় বুলালি দাঁতে সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />শদিয়াৰ ৰাজতে হোলেং হাতে পোৱা<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়...<br />ৰূপৰ নাও এখনি সোণৰ বঠাডালি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />ভাটিলৈ ভটিয়াই যায় সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়। "}}'' বিহুৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে এটা লোককথা প্ৰচলিত আছে। লোককথা অনুসৰি বৰদৈচিলা এই ভূমিৰ দেৱতাৰ জীয়ৰী আছিল আৰু কোনোবা সুদূৰ দেশলৈ বিয়া হৈ গৈছিল। প্ৰতি বছৰে বসন্ত ঋতুত বৰদৈচিলা মাকৰ ঘৰলৈ আহে বুলি কোৱা হয়; ইয়াক ধুমুহাৰ আগমনৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। সেই সময়তে বিহুৰ আৰম্ভণি হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু বৰদৈচিলা ঘূৰি যোৱা দিনা বিহুৰ সামৰণি পৰে। ‘বৰদৈচিলা’ শব্দটোক বড়ো-কছাৰী মূলীয় ‘বৰদৈচিখলা’ শব্দৰ পৰা উদ্ভূত বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়, যাৰ অৰ্থ "বায়ু (বৰ)-পানীৰ (দৈ) ছোৱালী (চিখলা)"—অৰ্থাৎ এবিধ ধুমুহা। একেই লোককথা বড়োসকলৰ মাজতো প্ৰচলিত। [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলে বিহু/বৈচাগুৰ সময়ত "বৰদৈচিখলা" নামৰ এটা নৃত্যও পৰিৱেশন কৰে। এই সাদৃশ্যৰ ভিত্তিত বিহুক বড়ো-কছাৰী মূলীয় উৎসৱ-পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয়। ===হুৰাই ৰঙালী আৰু হুঁচৰিৰ পৰম্পৰা=== এটি ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত ব’হাগ বিহুৰ আনুষ্ঠানিক আৰম্ভণিক শদিয়াৰ পৱিত্ৰ ''শাল''সমূহৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। ইয়াত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰে ''হুৰাই ৰঙালী'' নামৰ অনুষ্ঠান কৰা হয়। পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যামতে ''হুৰাই'' হৈছে ধৰ্মীয় গীতৰ মাধ্যমেৰে বিহুক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নমাই অনাৰ অনুষ্ঠান। আৰম্ভণিতে কেঁচাইখাতী আৰু আন শালসমূহত প্ৰাৰ্থনা কৰা হয় আৰু বিহুৰ সৈতে জড়িত ''আই কলীমতী''য়ে বিহু পৃথিৱীলৈ নমাই আনে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। হুৰাইৰ আৰম্ভণিৰ গীতত বিহু ক’ত আছিল বুলি সোধা হয় আৰু উত্তৰত শদিয়াৰ আঁহত গছৰ তলত আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> {{Quote|text= হাচতি ঐ চ’ত<br /> বিচতি ঐ চ’ত<br /> বিহু গৈ আছিলি ক’ত?<br /> শদিয়াৰ আঁহতৰ তলত।<br /> ...<br /> হুৰাই ল’ আঁহতৰ পাত,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেংখনি ঐ আমাৰ গাত।<br /> শদিয়া ৰাজ্যতে চাৰি শাল গোঁসানী,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেং ঐ আমাৰ গাত।<br /> হুৰাই ল’... }} হুঁচৰিৰ বিকাশৰ সৈতেও এই মন্দিৰকেন্দ্ৰিক বিহু-পৰম্পৰাক জড়িত কৰা হৈছে। মামণি মহন্তৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে প্ৰথমে [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ৰ সন্মুখত বিহু পৰিৱেশন কৰি তাৰ পাছত গাঁৱলৈ লৈ গৈছিল। ৰাজ্যখনৰ পতনৰ পাছত প্ৰথম বিহু স্থানীয় থানত আৰম্ভ হ’বলৈ ধৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত থানৰ ঠাইত [[নামঘৰ]]ে এই স্থান গ্ৰহণ কৰে; তাৰ পৰাই হুঁচৰি দল ঘৰে ঘৰে যোৱাৰ পৰম্পৰা বিকশিত হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=158–159 }}</ref> ''দেওলৰা মণিকোঁৱৰ'' নামৰ লোককথাত চোতালৰ বিহু আৰু হুঁচৰিৰ উৎপত্তিৰ আন এটা পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যা পোৱা যায়। কাহিনীটোত [[শদিয়া]]ৰ কুণ্ডিল অঞ্চলৰ এজন ৰজাই দৈৱিকভাৱে জন্ম লাভ কৰা মণিকোঁৱৰক লাভ কৰে। মণিকোঁৱৰে গীত-নৃত্য শিকি আৰু ৰচনা কৰি কৃষিজীৱী লোকসকলৰ চোতালত সেইবোৰ পৰিৱেশন কৰে আৰু গৃহস্থসকলক আশীৰ্বাদ দিয়ে। কাহিনীটোৱে এই পৰিৱেশনক চোতালৰ বিহু আৰু ৰাতি হুঁচৰি গোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সৈতে স্পষ্টভাৱে জড়িত কৰে।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=58–59 }}</ref> ===ইতিহাস=== অসমীয়া সমাজত এটা জনপ্ৰবাদ প্ৰচলিত আছে। <blockquote> ''"ঢোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''খোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''পুৱাই কলকলাই বান্দৰী নচুৱাই ''<br> ''বাঁহবাৰী বাঁহবাৰী চুতীয়াৰ ঘৰত।" '' </blockquote> ৰতনপুৰ আছিল [[চুতীয়া]] ৰজা ৰত্নধ্বজপালে গঢ়া এখন নগৰ।<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/170951/4/chapter%20iii.pdf Ratanpur was the capital of Chutia king Ratnadhwajpal]</ref> এসময়ত ই সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈছিল আৰু ঢোল, খোল আদি বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ বজোৱা হৈছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰতনপুৰৰ খোল কাঠেৰে নিৰ্মিত আছিল, মণিপুৰ আৰু মায়ামৰাসকলৰ খোলৰ দৰে।<ref>{{Cite web |title=কাঠেৰে নিৰ্মিত পোঙ খোল |url=https://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |access-date=2020-04-23 |archivedate=2020-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200407130306/http://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |deadurl=yes }}</ref> পৰৱৰ্তীকালত শংকৰদেৱে উত্তৰ ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ দৰে মাটিৰে খোল নিৰ্মাণ কৰি নৃত্য, নাট আদিত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। ইয়াৰ পৰা বিহু বা বিহুৰ ঢোলে উজনি অসমৰ ৰাইজৰ মাজত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। ‌‌ ১৯৩৫ চনত [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ ঘিলামৰা অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা ভূমিদানৰ তাম্ৰফলিৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ উগ্ৰবীৰ্য লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত 'পবিত্ৰ বিহু'ৰ দিনা ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল।<ref>Neog, Maheswar, "Prachya Sasanavali", Introduction, p.189</ref><ref>Barua, Swarnalata, "Chutia Jatir Buranji",p.40-41, "ফলিখনত স্বধয়াপুৰীশ্বৰ নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনাৰায়ণ আৰু এই সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণ ৰজাই ৰবিদেৱ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক বখনা গ্ৰামত ১৩২৩ শক (১৪০১ খ্ৰীঃ)ৰ বিষুব সংক্ৰান্তিৰ দিনা (অৰ্থাৎ ১ বহাগৰ বিহুৰ দিনা) ২০০ পুটি‌(পুৰা) ভূমি দান কৰাৰ কথা খোদিত আছে।"</ref> <blockquote> ''"এতস্মৈ শাসনপ্ৰাদা লক্ষ্মীনাৰায়ণো নৃপঃ''<br> ''উৎসৃজ্য বিষুবে (বিহুৱে) পুণ্য ৰবিদেৱ দ্বিজন্মনে...। "'' </blockquote> অৰ্থাৎ, তাম্ৰপত্ৰখনৰ মতে ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে দ্বিজ ৰবিদেৱক পুণ্য বিহুৰ দিনা ভূমি দান কৰিছিল। এই তাম্ৰশাসনক চুতীয়া ৰজাসকলৰ দিনত বিহুৰ ৰাজকীয় স্বীকৃতিৰ নিদৰ্শন হিচাপে উল্লেখ কৰা হয়। উল্লেখযোগ্য যে ৰাজধানী শদিয়াতো ৰজাসকলৰ আদেশত ৰাজপুৰোহিত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলে চাৰি শাল গোসাঁনীক স্মৰণ কৰি বিহু ৰাজ্যলৈ নমাই আনিছিল বুলি পৰম্পৰাত কোৱা হয়। এই বিষয়ে তেওঁলোকে বিচু-গীতত এনেদৰে গায়: <blockquote> ''"কুণ্ডিলৰ আগৰিত ওখৈক শিমলু''<br> ''তাতে লয় কুৰুৱাই বাহ।''<br> ''শদিয়া ৰাজত ঐ চাৰিশাল গোঁসাঁনী''<br> ''তালে নমস্কাৰ কৰো।''<br> ''সোণৰে জখলা, ৰূপৰ হেতামাৰি''<br> ''আহে চাৰিশালি নামি সৰিলৰে।"''<br> </blockquote> চুতীয়া ৰাজ্যৰ দৰে [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] ৰাজ্যতো ঢোল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। চীন, থাইলেণ্ড আদি দেশৰ বিভিন্ন তাই জনগোষ্ঠীয়েও নিজৰ উৎসৱ বা ৰীতি-নীতি পালন কৰোঁতে ঢোল ব্যৱহাৰ কৰে। অৱশ্যে, সেই ঢোলৰ গঠন আৰু বজোৱাৰ শৈলী অসমৰ থলুৱা ঢোলতকৈ পৃথক। তাই [[আহোম]] সমাজৰ লোকবিশ্বাসমতে ঢোল মাংগলিক বাদ্য। ঢোলৰ শব্দই প্ৰজনন শক্তি বৃদ্ধি কৰে, পৃথিৱীৰ মাটি কোমল আৰু উৰ্বৰা কৰে আৰু উন্মাদনা বৃদ্ধি কৰে বুলি আহোম সমাজত জনবিশ্বাস আছে। বিয়া, ওমফা পূজা, চোমদেউ পূজা আদিত ঢোল-বাদন অপৰিহাৰ্য। ওজাসকলে ৰচনা কৰা বিহু-মালিতাৰ পৰা জানিব পৰা যায় যে আহোম ৰাজসভাত আন বাদ্যৰ লগতে ঢোলো বজোৱা হৈছিল। ঢুলীয়া ওজাসকলে মালিতা গাওঁতে এইদৰে গায়— ''{{Quote|text=“স্বৰ্গৰ পৰা নামি ছ্যুকাফা স্বৰ্গদেও<br />কৰিলা ৰাজত্ব যাৰ নাহি সম কেউ।<br />নানা বাদ্য বাজনা কৰা সভাত<br />ঢাক ঢোল কৰতাল বাদ্য অসংখ্যাত।” }}'' অৱশ্যে, এই বাদ্য কোন জনগোষ্ঠীৰ লোকে বজাইছিল বা এই মালিতা কেতিয়া ৰচনা কৰা হৈছিল, সেই কথা জনা নাযায়। আহোম ৰাজসভা বা আহোম সমাজত ১৭ শতিকাৰ পৰাহে তাই ভাষাৰ সলনি অসমীয়া ভাষা প্ৰচলিত হৈছিল বুলি উল্লেখ কৰা হয়; সেয়ে এই ৰচনাসমূহ সেই যুগৰ বুলি ধৰা হয়। [[চিত্ৰ:Deori Bihu dance.webm|thumb|দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ বিহু]] সেই একেই মালিতাত সোধন ঢুলীয়া নামৰ এজন ওজাই আহোম ৰাজসভাত ঢোল বজাইছিল বুলি উল্লেখ আছে। ওজাৰ মালিতাত শুনা যায়— ''{{Quote|text=“কলি যুগে ইন্দ্ৰবংশী ৰজা নামি যায়,<br />সোধন ওজাই ঢোল বাই আনিলে নমাই।<br />আদিতে আছিল মাত্ৰ ঢোলৰ বাজনা,<br />সোধন ওজাই বাদ্য কৰিলে ৰচনা।” }}'' বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে চুকাফা ৰজাই পৰ্বতৰ পৰা নামি আহোঁতে বাটত পোৱা অসংখ্য স্থানীয় চুতীয়া, মৰাণ, বৰাহী, কছাৰী আদি লোকক নিজৰ লগত লৈ আহিছিল। <ref>"Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans or Borahis...given names according to the tasks they performed.", Saikia, Yasmin,''Fragmented Memories'', p.115</ref>‌‌ সেয়ে এই ওজাজন তাই লোক আছিল নে বাটত লগ পোৱা থলুৱা মৰাণ, বৰাহী, চুতীয়া বা কছাৰী লোক আছিল, সেই কথা জনা নাযায়। তদুপৰি ইতিহাসৰ পৰা জনা যায় যে ব্ৰাহ্মণ পূজাৰীসকলে ১৭ শতিকাতহে আহোম ৰজাসকলক হিন্দু ৰীতি-নীতিৰ মাজলৈ আনি "ইন্দ্ৰবংশী" বুলি ঘোষণা কৰিছিল। গতিকে এই মালিতা সেই যুগতে ৰচিত হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। দেওধাই অসম বুৰঞ্জী আৰু সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা বুৰঞ্জী অনুসৰি, ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ৭ ব’হাগৰ দিনা চুতীয়া সেনাপতি গজৰাজ বৰুৱাই আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক চুতীয়া ৰজাই আশ্ৰয় লৈ থকা ঠাইডোখৰ দেখুৱাই দিছিল। ১৫২৪ চনত সেই দিনা আছিল ‘ওজা বিচু’। ইয়াৰ পাছত আন কিছুমান চুতীয়া লোকৰ পৰামৰ্শত ফ্ৰাচেংমুঙে আত্মসমৰ্পণকাৰী চুতীয়া সৈনিকসকলক পৰ্বত বগাই ঘিলাগছত উঠি ঢোল বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। ইয়াৰ ফলত পাহাৰত আশ্ৰয় লৈ থকা চুতীয়া ৰজা আৰু সৈন্যসকলে যুদ্ধত জয়লাভ কৰা হৈছে বুলি ভাবি বিহু নাচিবলৈ ধৰে আৰু শেষত ঘাপ লৈ থকা আহোম সৈন্যৰ হাতত পৰাজিত হয়। ====ফাট বিহু আৰু আধুনিক বিহুনাচৰ বিকাশ==== শদিয়াৰ ''হুৰাই ৰঙালী'' পৰম্পৰাৰ এটা ৰূপ ঢকুৱাখনাৰ [[হাৰ্হি দেৱালয়]]তো বৰ্তি আছে, য’ত ব’হাগৰ সপ্তম দিনা এই অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। স্থানীয় পৰম্পৰাত হাৰ্হি দেৱালয়ক ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত শদিয়াৰ পৰা [[কেঁচাইখাতী]]ৰ উপাসনা স্থানান্তৰ কৰাৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> উপেন ৰাভা হাকাচামেও ঢকুৱাখনাৰ ফাট বিহুৰ পৰম্পৰাক শদিয়াৰ পৰা স্থানচ্যুত হৈ শেষত হাৰ্হি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰা লোকসকলৰ সৈতে জড়িত কৰিছে।<ref name="Hakacham-Faat">{{cite book |last=Hakacham |first=Upen Rabha |title=Origin of Bihu |year=2010 |location=Guwahati }}</ref> ''ফাট'' নামটোৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে একাধিক লোকব্যাখ্যা আছে। এটা পৰম্পৰাত ''ফাট''‌ শব্দক "বিচ্ছেদ" বা জনগোষ্ঠীৰ ছিন্ন-বিচ্ছিন্ন হৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ অৰ্থত ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। এই ব্যাখ্যাত বিহু-পৰম্পৰা শদিয়াৰ পৰা ঢকুৱাখনালৈ স্থানান্তৰিত কৰাৰ কথা কোৱা হয়। আন এক পৰম্পৰাত বিহু চাবলৈ হোৱা বৃহৎ জনসমাগমৰ ফলত পথাৰত ''ফাট'' বা চিৰা পৰা বুলি কোৱা হয় আৰু তাৰ পৰাই ''ফাট বিহু'' নাম হোৱা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=161–162 }}</ref> কিছুমান লেখকে ফাট বিহুক আধুনিক বিহুনাচৰ ৰূপ-বিকাশৰ সৈতে জড়িত কৰিছে। পৰম্পৰাগত বিৱৰণত আহোম ৰজা [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত ফাট বিহুৰ শিল্পীসকলক ৰাজকীয় অনুষ্ঠানত নৃত্য প্ৰদৰ্শনৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। ঊনবিংশ শতিকাত এই বিহুৰ ৰূপ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ আন জনগোষ্ঠীৰ মাজতো বিস্তৃত হৈ মহঘুলী চাপৰিত চুতীয়া, সোণোৱাল, দেউৰী, আহোম, মিচিং আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="Hakacham-Faat"/> [[File:Faat Bihu dance at Harhi dewaloi.jpg|thumb|হাৰ্হি দেৱালয়ত প্ৰতিবছৰে আয়োজিত কৰি অহা পৌৰাণিক ফাট বিহু]] আন এক বিহুগীতত মান দেশলৈকে বিহুৰ খ্যাতি বিয়পি পৰাৰ কাব্যিক উল্লেখ পোৱা যায়। ''{{Quote|text=“লাহে লাহে ঐ<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />পূৱে পশ্চিমে উত্তৰে দক্ষিণে<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />মান দেশত মানতৰা এযুৰি<br />আছিলে নৰিয়াত পৰি,<br />যেতিয়া শুনিলে বিহুৰে বতৰা<br />আহিলে লাখুটি ধৰি।”}}'' গীতটোৰ ভাবাৰ্থত বিহুৰ আকৰ্ষণ ইমানেই আছিল বুলি কাব্যিকভাৱে কোৱা হৈছে যে মান দেশৰ ([[ম্যানমাৰ]]) নৰিয়াত পৰি থকা মান (বাৰ্মিজ) বুঢ়া-বুঢ়ীসকলেও লাখুটি লৈ বিহু চাবলৈ আহিবলৈ মন কৰিছিল। সেইবাবে বুঢ়া-বুঢ়ীসকলে গম নোপোৱাকৈ লাহে লাহে বিহু নাচিবলৈ কোৱা হৈছিল। [[চিত্ৰ:Bihu dance performer.jpg|thumb|250px |পশ্চিম বংগৰ কলকাতাত অনুষ্ঠিত ভাৰত সাংস্কৃতিক উৎসৱ ২০২৩ত অসমৰ দুলীয়াজানৰ এগৰাকী বিহু নৃত্য পৰিবেশক।]] ১৬ শতিকাৰ শেষ ভাগত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱে]] প্ৰচাৰ কৰা একশৰণ নামধৰ্মৰ বিস্তৃত প্ৰভাৱ অসমৰ জনসাধাৰণৰ মাজত পৰাৰ লগে লগে বিহুৰ ওপৰতো উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন আহিছিল। আনহাতে, বিহুৰ নৃত্য-গীতৰ প্ৰভাৱো গুৰুজনাৰ বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিত পৰিছিল। এই সময়তে বিহুৱে এক পূৰ্ণাংগ সামাজিক উৎসৱৰ ৰূপ পায় আৰু [[উজনি অসম|উজনি অসমৰ]] বড়ো-কছাৰী মূলীয় জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজৰ পৰা অসমৰ বাকী জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত হয়। এই যুগৰ পৰা বিহুনামসমূহত পূৰ্বৰ "গোসাঁনী"ৰ স্থানত 'কৃষ্ণ/ৰাম'ৰ নাম লোৱা আৰম্ভ হয়। এই সম্পৰ্কে শঙ্কৰদেৱৰ 'কীৰ্ত্তন উৰেষা বৰ্ণন' আৰু ৰামচৰণ ঠাকুৰে লিখা 'গুৰু চৰিত'ত এনেদৰে লিখা হৈছে। {{Quote|text=উৰেষা বৰ্ণনাত লিখিছে-<br />''"বিষুদিনা বিধিমতে পঞ্চতীৰ্থ কৰি<br /> শুদ্ধ মনে দেখয়ে শুভদ্ৰা ৰাম হৰি <br />সিয়োজনে সমন্ত যজ্ঞৰ ফল পাইৰ<br /> পাতক নিস্তাৰি বিষ্ণুৰ ভুৱনক যাইব।"''}}{{Quote|text=গুৰু চৰিতত লিখিছে-<br />''"এহিবুলি তিনিজনে কৰন্ত কাতৰ<br />শুনি সৰ্বজয় বুলি মাতিলা শঙ্কৰ<br />চৈত্ৰ বিষু সংক্ৰমণে আসিয়া মিলিব<br />সেহিদিনা ৰুক্মিণীৰ মন্দিৰ উঠিব।"''}} [[চিত্ৰ:Bihubihu.jpg|thumb|right|300px|<center>বিহু নাচ<center>]] পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত আহোম স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ|ৰুদ্ৰ সিংহই]] চহা ৰাইজৰ বিহুলৈ পোনপতীয়া ৰজাঘৰীয়া পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়োৱা বুলি কোৱা হয়। এই বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ গছতলৰ বিহুক [[ৰংঘৰ|ৰংঘৰৰ]] বাকৰিলৈ আনে আৰু অংশগ্ৰহণকাৰী বিহুৱাসকলক পুৰস্কাৰ দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰে। অৱশ্যে, বহু লেখক-গৱেষকে আহোম স্বৰ্গদেউসকলে বিহুৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰা নাছিল বুলিও মত প্ৰকাশ কৰিছে। এই সন্দৰ্ভত পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ ভাষ্য এনেধৰণৰ: <blockquote>কোনো বুৰঞ্জীত আহোম ৰজাই ৰংঘৰৰ বাকৰিত বিহু চোৱা কথাৰ উল্লেখ নাই। সাতসৰী অসম বুৰঞ্জীৰ মতে, ৰংঘৰৰ ওপৰ মহলাত কোন ক’ত বহিব তাক নিৰ্দিষ্ট কৰা থাকে। সেইমতে ৰজা বহাৰ যিখন ঠাই, তাত যদি এজন মানুহ চকীটো বহে, তেওঁ ৰংঘৰৰ বাকৰিখন তাৰপৰা দেখা নেপায়। দ্বিতীয়তে, যদি ৰজাই তাত বিহু চাইছিল- এজন ৰজাই চাওক বা ধাৰাবাহিক কেইবাজনো ৰজাই চাওক- তেতিয়াহ’লে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি এটা বিষয়বাব সৃষ্টি হ’লহেতেন। কিন্তু তেনে কোনো শ্ৰেণী আমি নেপাওঁ। 'আহোম ৰজাসকলে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি বিষয়বাব বা ধাৰক–বাহক হিচাপে এটা শ্ৰেণীৰ সৃষ্টি নকৰিলেও তেওঁলোকৰ বিহু প্ৰীতি সৰ্বজন বিদিত।</blockquote> এইজন স্বৰ্গদেৱেই [[হুঁচৰি]] দলৰ আগত মূৰ দোৱাই আশীৰ্বাদ লোৱাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ কৰিছিল বুলিও কোৱা হয়। ইয়াৰ আগলৈকে বিহুৱা হুঁচৰি দলে থানৰ পৰা আৰম্ভ কৰি শেষত থানতে সামৰণি মাৰিছিল। কিন্তু স্বৰ্গদেৱৰ ইচ্ছামতে প্ৰথমে ৰজাঘৰলৈ আৰু ক্ৰমে ডা-ডাঙৰীয়াসকলৰ ঘৰলৈ গৈ হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়া প্ৰথা প্ৰচলিত হয়। এই সকলোবোৰ পৰিঘটনাই বিহুৰ আচাৰ-নীতিত আমূল পৰিৱৰ্তন আনিলেও বিহুৰ মূল বৈশিষ্ট্যৰ ওপৰত বিশেষ প্ৰভাৱ নপৰিল বুলি কোৱা হয়।{{cn}} ১৮২৬ চনৰ [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি [[অসম]] ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ যোৱাৰ লগে লগে অসমৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক সকলো দিশতে যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তনৰ সূচনা হয়। পশ্চিমীয়া শিক্ষা আৰু ভিক্টোৰিয়ান-ইংৰাজ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱে অসমৰ একাংশ ৰাইজক নিজৰ থলুৱা কৃষ্টিৰ প্ৰতি উদাসীন কৰি তোলে। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষভাগত অসমৰ শিক্ষিত সমাজৰ একাংশৰ মাজত বিহুৰ প্ৰতি বিৰূপ মনোভাব গঢ় লৈ উঠিছিল। সেই সময়ৰ কিছুমান উচ্চশিক্ষিত সমাজ-সংস্কাৰকে বিহুৰ নৃত্য-গীতক অশ্লীল বুলি সমালোচনা কৰি ইয়াৰ সামাজিক গুৰুত্বক অৱজ্ঞা কৰিছিল। ১৮৯৮ চনৰ ২৪ আগষ্টত বুদ্ধীন্দ্ৰনাথ দিলিহিয়াল ভট্টাচাৰ্যই ইংলেণ্ডৰ ''The National Guardian'' কাকতত ''The Assamese Bihoo'' শীৰ্ষক এটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰিছিল। প্ৰবন্ধটোত তেওঁ বিহু নৃত্য-গীতক অশ্লীল আৰু সমাজৰ বাবে ক্ষতিকাৰক বুলি সমালোচনা কৰি বিহু নিষিদ্ধ কৰিবলৈ আইন প্ৰণয়নৰ বাবে ব্ৰিটিছ চৰকাৰক আহ্বান জনাইছিল।<ref>{{Cite web |last=Kandali |first=Moushumi |title=Imagining the Community: The Making of the Spectacle of Bihu |url=https://www.nezine.com/info/VkhHQTk0cStWdzc3L2FLb0ZkTG9uZz09/imagining-the-community--the-making-of-the-spectacle-of-bihu.html |website=Nezine |date=2016-04-14 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=গগৈ |first=টুনুজ্যোতি |title=বৰ্ণবাদ বনাম বিহু |url=https://muktosinta.org/bornobad-bonam-bihu/ |website=মুক্ত চিন্তা |language=as}}</ref> আনহাতে, [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]], [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]] প্ৰমুখ্যে অসমীয়া সাহিত্যিকসকলে বিহুৰ সপক্ষে মত প্ৰকাশ কৰিছিল। বেজবৰুৱাই তেওঁৰ ''ভাবৰ বুৰবুৰণি'' গ্ৰন্থৰ ''বিহু'' শীৰ্ষক ৰচনাত বিহুৰ প্ৰতি নগৰীয়া সমাজৰ একাংশৰ নেতিবাচক মনোভাবক ব্যংগ কৰিছিল। ৰজনীকান্ত বৰদলৈয়েও তেওঁৰ সাহিত্যকৃতিত, বিশেষকৈ ''ৰঙিলী'' উপন্যাসত, বিহুৰ বিভিন্ন দিশ চিত্ৰিত কৰিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Sarma |first=Momi |title=Source and Evolution of Bihu Song: An Analytical Study |journal=International Journal of Modern Agriculture |volume=9 |issue=4 |year=2020 |pages=262–263 |url=https://modern-journals.com/index.php/ijma/article/download/211/159/306}}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষভাগৰ পৰা অসমীয়া সাংস্কৃতিক স্বকীয়তাৰ প্ৰতীক হিচাপে বিহুৰ প্ৰতি শিক্ষিত সমাজৰ একাংশৰ আগ্ৰহ বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰে। অৱশ্যে, বিহুৰ প্ৰচলিত ৰূপৰ প্ৰতি মধ্যবিত্ত সমাজৰ একাংশৰ বিৰোধিতা অব্যাহত আছিল। বিংশ শতিকাত বিহুৰ পুনৰুজ্জীৱন আৰু সাংস্কৃতিক স্বীকৃতিৰ প্ৰচেষ্টাই অধিক গতি লাভ কৰে।<ref>{{Cite journal |last=Dewri |first=Prachee |title=Bishnuprasad Rava and the Rural in Assam: Inspiration and Intervention through Music |journal=Review of Agrarian Studies |url=https://ras.org.in/articles/192/text/article.html}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত বিংশ শতিকাৰ তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ দশকৰ পৰা বিহু নৃত্য-গীতৰ ৰাজহুৱা তথা মঞ্চভিত্তিক পৰিৱেশনো বিস্তাৰ লাভ কৰিবলৈ ধৰে।<ref>{{Cite journal |last=Sarma |first=Momi |title=Source and Evolution of Bihu Song: An Analytical Study |journal=International Journal of Modern Agriculture |volume=9 |issue=4 |year=2020 |pages=263–264 |url=https://modern-journals.com/index.php/ijma/article/download/211/159/306}}</ref> ইতিমধ্যে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত পশ্চিমীয়া আৰ্হিৰ মঞ্চ নিৰ্মাণ হৈছিল আৰু তাত আন আন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান ৰাইজৰ আগত প্ৰদৰ্শনৰ ধাৰাও প্ৰচলিত হৈছিল। সেই সময়তে [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] বেতিয়নীত ১৯২৯ চনত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Scholar-throws-light-on-Bihus-origin/articleshow/8172141.cms?referral=PM First stage Bihu organised in Betioni, Golaghat]</ref> ১৯৪১ চনত [[মহেশ্বৰ নেওগ]] আদি ব্যক্তিৰ প্ৰচেষ্টাত শিৱসাগৰত মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ১৯৫১ চনত [[ৰাধাগোবিন্দ বৰুৱা]]ৰ পৃষ্ঠপোষকতাত [[গুৱাহাটী]]ত বিহু সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হয়। [[File:বিহু নাচনী.JPG|thumb|বিহু নাচনী]] তাৰ পাছতে মঞ্চবিহুৱে সমগ্ৰ অসমজুৰি জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। মঞ্চবিহুত বিহু প্ৰদৰ্শনৰ লগতে বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতাৰ ওপৰতো গুৰুত্ব দিয়া হয় আৰু এই ৰূপ মূলতঃ দৰ্শকৰ মনোৰঞ্জনৰ উদ্দেশ্যে অনুষ্ঠিত হয়। ফলত মঞ্চবিহু নিৰ্দিষ্ট নীতি-নিৰ্দেশনা আৰু উপস্থাপনৰ ব্যাকৰণৰ মাজত পৰিৱেশিত হ’বলৈ ধৰে। ইয়াৰ ফলত বিহু নৃত্য-গীতে প্ৰদৰ্শনমূলক কলাৰ ৰূপ লাভ কৰে। মঞ্চবিহুৰ জনপ্ৰিয়তাৰ প্ৰভাৱত স্বতঃস্ফূৰ্ত গছতলৰ বিহু ক্ৰমে বিলুপ্তপ্ৰায় হৈ পৰে। বৰ্তমান মঞ্চবিহু আৰু ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়াৰ পৰম্পৰা—এই দুয়ো ধৰণৰ বিহু অসমৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত উদযাপন কৰা দেখা যায়। বিহু সন্দৰ্ভত আন এটা উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন হৈছে দৃশ্য-শ্ৰব্য মাধ্যমেৰে প্ৰচাৰিত বিহু-সুৰীয়া গীত-মাতৰ জনপ্ৰিয়তা। নতুন প্ৰজন্মৰ মাজত এই গীতসমূহ বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয়। অৱশ্যে, এইবোৰক পৰম্পৰাগত বিহুনাচ বা বিহুনামৰ সলনি বিহু আৰু আধুনিক গীতৰ সংমিশ্ৰণ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। এই গীতসমূহত বিহুৰ থলুৱা সুৰৰ ভিত্তিত নতুনকৈ সুৰাৰোপণ কৰাৰ লগতে আধুনিক বাদ্যযন্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিহু গীতৰ উদাহৰণ<ref>[[লীলা গগৈ]], বিহুগীত আৰু বনঘোষা। </ref>: <blockquote> অতিকৈ চেনেহৰ মুগাৰে মহুৰা, তাতোকৈ চেনেহৰ মাকো<br /> তাতোকৈ চেনেহৰ ব’হাগৰ বিহুটি নাপাতি কেনৈকৈ থাকোঁ।<br /> </blockquote> <blockquote> আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু<br />চিৰে গৰখীয়াই তৰা;<br />সীতাই কুমাৰে বাদতি মাৰিলে<br />চ'তৰ বাৰে খৰৰপৰা। </blockquote> <blockquote> আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু <br /> আমাৰ বিহু কাপোৰ নাই;<br /> সমনীয়া সুধিলে কামে কি এবুলি<br /> সৰুতে একাজি আই।<br /> </blockquote> এইসমূহক যোজনা বুলি কোৱা হয়। বিহুনাচ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে যোজনা গোৱা হয়। যোজনাবোৰে বহু ক্ষেত্ৰত সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক তথ্য প্ৰতিফলিত কৰে।<ref> [https://essayinassamese.blogspot.com/2023/03/bihu-essay.html অসমৰ জাতীয় উৎসৱ - বিহুৰ বিষয়ে ৰচনা | Assamese Essay On Bihu]</ref> <blockquote> আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু <br /> নাহৰ ফুল ফুলিবৰ বতৰ<br /> ফুলপানী ছিগাতে ঢোলৰ মাত শুনিলো<br /> উজুটিত ভাঙি যাওঁ যঁতৰ।<br /> </blockquote> ==ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু== [[File:Bihu dance হুঁচৰি.jpg|thumb|right|ব'হাগ বিহুত সৰু ল'ৰা-ছোৱালীয়ে হুঁচৰি গোৱা পৰম্পৰা]] {{মূল|ব'হাগ বিহু}} বসন্তৰ আগমনত উদযাপন কৰা ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু অসমৰ মুখ্য বিহু উৎসৱ। বসন্তত প্ৰকৃতি নতুন ৰূপে জিলিকি উঠাৰ সময়ত চহা ৰাইজে উৎসৱমুখৰ হৈ জীৱন উপভোগ কৰে। ৰঙালী বিহুক যৌৱনৰ উৎসৱ বুলিও কোৱা হয়। ডেকা-গাভৰুৱে ৰাতি বিহু পাতে আৰু বিহুৰ মাজতে নিজৰ জীৱনসংগী বিচাৰি উলিওৱাৰ পৰম্পৰাও আছে। [[কৃষি]]-সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণিৰে পৰা এনেধৰণৰ উৎসৱ চলি আহিছে বুলি কোৱা হয়। যৌৱনৰ সৈতে খেতিমাটিৰ উৰ্বৰতাৰ সম্পৰ্ক আছে বুলি লোকবিশ্বাস আছে; সেয়ে খেতি আৰম্ভ কৰাৰ আগতে পালন কৰা ৰঙালী বিহুৰ সৈতে কৃষিৰ ওতপ্ৰোত সম্পৰ্ক আছে। ব'হাগ বা ৰঙালী বিহু একেৰাহে সাত দিন ধৰি উদযাপন কৰা হয়। চ’তৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ব’হাগৰ ৬ তাৰিখলৈ এই সাত দিন ধৰি থাকে। প্ৰতিটো দিনৰ বিহুৰ সুকীয়া নাম আছে; ইয়াক ‘সাত বিহু’ বুলি জনা যায়। চ'তৰ দোমাহীৰ দিনা গৰু বিহুৰে আৰম্ভ হৈ ক্ৰমে মানুহ বিহু, হাত বিহু, চেনেহী বিহু, মাইকী বিহু, ৰঙালী বিহু আৰু শেষৰ দিনা চেৰা বিহুৰে ব'হাগ বিহুৰ সামৰণি পৰে। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰত ইয়াৰে এটা দিনক ‘গোসাঁই বিহু’ বুলিও পালন কৰা হয়। ==কাতি বিহু বা কঙালী বিহু== {{মূল|কাতি বিহু}} আহিন আৰু কাতি মাহৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা [[কাতি বিহু]] পালন কৰা হয়। এই সময়ত আহু ধান শেষ হৈ যায়, আনহাতে শালি ধান চপোৱাৰ সময়ো নহয়। সেইবাবে বহু ঘৰত খাদ্যৰ নাটনি দেখা দিয়ে আৰু এই বিহুক [[কঙালী বিহু]] বোলা হয়। এই বিহুত ঘৰে ঘৰে তুলসীৰ পুলি ৰুই গধূলি তাৰ গুৰিত চাকি জ্বলাই নাম গোৱা হয়; ঘৰৰ চোতালৰ চাৰিওফালে আৰু খেতিপথাৰতো চাকি জ্বলোৱা হয়। ==মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু== {{মূল|মাঘ বিহু}} খেতি চপোৱাৰ ঠিক পাছতে পুহ-মাঘৰ দোমাহীত মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু পালন কৰা হয়। ই লগে-ভাগে খাই আনন্দ কৰাৰ উৎসৱ। পুহ-মাঘৰ সংক্ৰান্তিৰ সময়ত ভোগালী বিহু বা মাঘ বিহু সাধাৰণতে তিনিদিন ধৰি পালন কৰা হয়। পুহ মাহত শালি ধান, মাহ, তিল, মগু আদি শস্য চপাই মানুহে ভঁৰাল ভৰায়। এই সময়ত ধনী-দুখীয়া সকলোৰে ঘৰত ধান-চাউলৰ যোগান থাকে; সেইবাবে এই বিহুত খোৱা-বোৱাৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হয়। সান্দহ, চিৰা, নানা তৰহৰ পিঠা-পনা, লাডু, [[আখৈ]] আদি খাদ্য ঘৰে ঘৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়। মাঘ বিহুৰ মূল আকৰ্ষণ হ’ল [[মেজি]] জ্বলোৱা। গাঁৱৰ ডেকাসকলে পুহ মাহতে নৰা কাটি মেজি প্ৰস্তুত কৰে। উৰুকাৰ দিনা তেওঁলোকে লগ লাগি ভোজ-ভাত খাই, গীত গাই উজাগৰে থাকে। পুৱা হোৱাৰ লগে লগে গা-পা ধুই মেজিত জুই লগাই দিয়ে। জুই জ্বলি উঠিলে মন্ত্ৰ মাতি মাহ, মগু, পিঠা, চাউল, ঘিঁউ আদি দি অগ্নিক সেৱা জনায়। মেজি পোৰাৰ পাছত তাৰ ছাঁইৰে সকলোৱে ফোঁট লয়। অৱশ্যে, নৰাৰ সুবিধা নথকা ঠাইত কাঠ-বাঁহ আদিৰেই মেজি বনোৱা হয়। মেজি পোৰাৰ এই প্ৰথাক অগ্নিপূজাৰ এক ৰূপ বুলিও বিবেচনা কৰা হয়। জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুৱে অসমীয়া সমাজৰ ঐক্য আৰু মিলা-প্ৰীতিৰ ভাব অটুট ৰখাত ভূমিকা পালন কৰে বুলি কোৱা হয়। বিহুৰ বহু কাম সমূহীয়াভাৱে সম্পন্ন হয়, যিয়ে মানুহৰ মাজত ঐক্যবোধ বৃদ্ধি কৰে। ==পৰম্পৰা== বিহু অনুসৰি অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিভিন্ন পৰম্পৰা প্ৰচলিত হৈ আহিছে: <gallery class="center" widths="200" perrow="10"> File:হুঁচৰি বিহু Husori bihu.jpg|<br />বিহু উপলক্ষে ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাবলৈ যোৱা বিহুৰ দল। File:Magha Bihu megi 1.jpg|<br />মাঘ বিহুৰ [[মেজি]] জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:গৰু বিহুত বনোৱা চাত.jpg|<br />গৰু বিহুত বনোৱা চাত। File:Tradition of Bohag Bihu.jpg|<br />ব'হাগ বিহুত নাহৰৰ পাতত মন্ত্ৰ লিখাৰ পৰম্পৰা। File:Bhogali Bihu Delicacies.jpg|<br />বিহুৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা পিঠা-জলপান। File:বিহুৰ এশ এবিধ শাক.jpg|<br />বিহুৰ দিনত এশ এবিধ শাক খোৱাৰ পৰম্পৰা। File:Woman performing kati bihu rituals.jpg|<br />কাতি বিহুত শস্যৰ পথাৰত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:Kaati Bihu.jpg|<br />কাতি বিহুত তুলসীৰ তলত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:Mukuli bihu dance performance at Guwahati Assam.JPG|<br />ব'হাগ বিহুৰ সময়ত অনুষ্ঠিত মুকলি বিহু। File:Group Fishing at the occasion of Magh Bihu.jpg|<br />মাঘ বিহুত সমজুৱাকৈ মাছধৰা পৰম্পৰা। File:Bathing cattle in Rongali Bihu.jpg|ব'হাগ বিহুৰ গৰু বিহুৰ দিনা নৈত গৰুক গা ধুৱাই দিয়াৰ নিয়ম। File:Koni-juj.jpg|<br />বিহুৰ দিনত খেলা পৰম্পৰাগত খেল কণী যুঁজ। File:Meji burning in Kamrup, Assam.jpg|<br />মাঘ বিহুত জ্বলোৱা মেজি। </gallery> ==লগতে চাওক== * [[বিহুগীত]] * [[বিহু নৃত্য]] * [[বিহুৰ বাদ্যযন্ত্ৰ]] * [[বিহুৰ খাদ্য]] * [[বিহুৰ সাজ-পোচাক আৰু অলংকাৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==টোকা== {{notelist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons|Category:Bihu|বিহু}} {{Wikiquote}} * [[oldwikisource:বিহু গীত]] (ৱিকিউৎসত বিহুগীতসমূহৰ লিপি সন্নিবিষ্ট কৰা আছে।) * {{YouTube|id=IbupI6r5SxQ|title=মুকলি বিহু নৃত্য প্ৰতিযোগিতাৰ এটা দৃশ্য}} * {{YouTube|id=AqWF2MxvUow|title=দেউৰী বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * {{YouTube|id=1G1ebEXnOb8|title=মিচিং বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা — সম্পাদনা: ড॰ নাৰায়ণ দাস, ড॰ পৰমানন্দ ৰাজবংশী; পৃষ্ঠা ২৪০–২৪২ * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit2 Rongali Bihu-the spring festival of Assam]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Sawpon Dowerah * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit3 Rongali Bihu through the ages]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Debendra Prasad Das * [https://web.archive.org/web/20160307192221/http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html/edit4 Bihu: The lifeline of Assamese culture] An article by Journalist Md. Sabir Nishat {{অসমৰ উৎসৱ আৰু মেলাসমূহ}} {{অসম}} [[শ্ৰেণী:বিহু|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]] e98qia04zfylqgi3o8l526jylvyva8i 648320 648319 2026-10-28T19:36:14Z Ananya Taye 28065 /* বিহুৰ ইতিহাস */ 648320 wikitext text/x-wiki {{Infobox Holiday |image =Bihu Dance-This photo crosses 28000 Views.jpg |caption = বিহু নৃত্য শিল্পী |holiday_name = বিহু |observedby = [[অসম|অসমীয়া]] |date = |observances = |type = cultural |longtype = কৃষিভিত্তিক উৎসৱ<br />ভাৰতীয় উৎসৱ |significance = |date2010 = |date2011 = }} {{বিহু}} '''বিহু''' [[অসম]]ৰ জাতীয় উৎসৱ। অসমৰ লগতে দাঁতি-কাষৰীয়া কিছুমান ৰাজ্যৰ কোনো কোনো জাতি-জনজাতিৰ মাজতো বিহু বা ইয়াৰ সমধৰ্মী উৎসৱ পালন কৰা দেখা যায়। বিহুৰ এটা বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ’ল—ই জাতি-বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সকলো লোকে একেলগে উদযাপন কৰিব পৰা উৎসৱ।<ref name="festival">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Bihu Festival | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL) | work=www.festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বিহু মূলতঃ কৃষিভিত্তিক উৎসৱ। "কৃষি উৎসৱ ঘাইকৈ তিনিটা: খেতিৰ আৰম্ভণিৰ বেলিকা, খেতিৰ বাঢ়নী বতৰত আৰু খেতি চপোৱাৰ ‍শেষত।"<ref>অসমৰ সংস্কৃতি: ড॰ লীলা গগৈ</ref> অসমত পালন কৰা বিহু তিনিটা হ’ল: [[ব'হাগ বিহু]] বা ৰঙালী বিহু, [[কাতি বিহু]] বা কঙালী বিহু, আৰু [[মাঘ বিহু]] বা ভোগালী বিহু। == বিহু শব্দৰ উৎপত্তি == ''বিহু'' শব্দৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে নানা মত আছে, কিন্তু কোনো মতেই সৰ্বসন্মত নহয়। কিছুমান পণ্ডিতৰ মতে [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] 'বিষুবত' শব্দৰ পৰা বিহু শব্দৰ উদ্ভৱ হৈছে।<ref>[https://tholgiri.com/%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a7%b0-%e0%a6%89%e0%a7%8e%e0%a6%aa%e0%a6%a4%e0%a7%8d%e0%a6%a4%e0%a6%bf-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a6%a8%e0%a7%83/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230331070705/https://tholgiri.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A7%B0-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%AA%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A7%83/ |date=2023-03-31 }}বিহুৰ উৎপত্তি আৰু বিহু নৃত্য।</ref><ref name="festivalsofindia.in">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Origin of the Word Bihu | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL | work=festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বৈদিক 'বিষুবন' পদে এবছৰজুৰি অনুষ্ঠিত হোৱা 'সত্ৰ' বা 'যজ্ঞ'ৰ মধ্যৱৰ্তী দিনটোক বুজায়; অৰ্থাৎ [[দিন]] আৰু ৰাতিৰ সমান হোৱা দিনটোৱেই 'বিষুবত' ৰূপে পৰিচিত। এই ব্যাখ্যা অনুসৰি ব’হাগ বিহুৰ দিনটো "বসন্ত বিষুবত",‌ মাঘ বিহুৰ দিনটো "উত্তৰায়ণ" আৰু কাতি বিহুৰ দিনা "হেমন্ত বিষুবত" ধৰা হয়।<ref>[https://www.boloji.com/articlephotos/a8002.png Dr. Rajen Barua, ''Reinventing the Indian (Hindu) Calendar'']</ref> সংস্কৃতৰ বিষুৱ শব্দৰ পৰা এপ্ৰিল মাহৰ ১৪/১৫ তাৰিখে উদযাপন কৰা অন্য বসন্ত উৎসৱ, যেনে কেৰেলাৰ বিচু (വിഷു)<ref>{{Cite web |title=विषुव (viṣuva) |website=Spoken Sanskrit Dictionary |url=http://spokensanskrit.org/index.php?mode=3&script=hk&tran_input=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A5%81%E0%A4%B5&direct=au&anz=100 |language=sa |access-date=2026-10-22}}</ref> উৎপত্তি হৈছে। লীলা গগৈয়ে এই ব্যুৎপত্তিৰ বিষয়ে সন্দেহ প্ৰকাশ কৰি উল্লেখ কৰিছে যে জ্যোতিষশাস্ত্ৰই সহজ-সৰল গাঁৱলীয়া সমাজক স্পৰ্শ কৰাৰ আগতেও কৃষিভিত্তিক বিহু প্ৰচলিত আছিল। তেওঁৰ মতে, বিহু মূলতঃ আদিম মানুহৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱৰূপে গঢ় লৈ উঠিছিল।<ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৫, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> তেওঁ লগতে যুক্তি দিছে যে যিহেতু বিহু কৃষিৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত, সেয়েহে ইয়াৰ উৎপত্তি কেৱল জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ‘বিষুৱন’ শব্দৰ পৰা হোৱা বুলি ধৰি লোৱাটো যুক্তিসংগত নহয়। তেওঁ উল্লেখ কৰিছে যে ‘বিষুৱন’ শব্দৰ পৰাই ‘বিহু’ শব্দৰ সৃষ্টি হোৱা হ’লে ইয়াৰ এক সৰ্বভাৰতীয় ৰূপ পৰিলক্ষিত হ’লহেঁতেন। কিন্তু বিহুৱে অসমৰ মাটিতহে নিজৰ স্বকীয় বৈশিষ্ট্য অক্ষুণ্ণ ৰাখি বিকাশ লাভ কৰিছে।<ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৬, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> এই দৃষ্টিভংগী অনুসৰি বিহু আৰ্য-অনাৰ্য সকলো জনগোষ্ঠীৰ সমূহীয়া আনন্দ-উল্লাসৰ প্ৰতিফলন, যি সময়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ লগে লগে ‘বিহু’ নাম গ্ৰহণ কৰি অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰিছে। আন এটা মত অনুসৰি, [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]]সকলৰ বৈচাগু, [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলৰ বুচু, কোচসকলৰ বিচুৱা, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বিহুৰ উৎসও উজনি অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু সোণোৱালসকলৰ "বিচু" পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত। এই মতৰ সমৰ্থকসকলে "বিচু" শব্দৰ অৰ্থ "আটাইতকৈ পবিত্ৰ দিন" এই ব্যাখ্যা অনুসৰি পৰৱৰ্তীকালত [[অসমীয়া ভাষা]]ত "চ" ধ্বনি "হ"লৈ ৰূপান্তৰিত হয়; উদাহৰণস্বৰূপে, চিলৈ হিলৈ হ’ল, চাৰি শাড়ী হ’ল বা চাপ সাপ হ’ল। ড° পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়াই ‘দেউৰী চুতীয়া’ত উল্লেখ কৰিছে: ''"চুতীয়া ভাষাত বিহুক "বিচু" বুলি কোৱা হয়। "বি" মানে অতি, "চু" মানে আনন্দময় বুজায়। গতিকে, "বিচু" শব্দটি অপ্ৰভ্ৰংশ হৈ ‘বিহু’ শব্দৰ উৎপত্তি হৈছে।"''<ref>পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়া, ‘কাতি বিহুৰ ৰূপৰেখা’, দেউৰী চুতীয়া, পৃষ্ঠাঃ ১০৯</ref> আনহাতে, গৱেষক ডিম্বেশ্বৰ গগৈয়ে মত প্ৰকাশ কৰিছে: "টাই ভাষাৰ ‘পয়হু’ শব্দই গো-পূজা বা গো-উৎসৱ বুজায়। "পয়" মানে উৎসৱ আৰু "হু" মানে গৰু। ... বহাগ বিহুৰ আগদিনা গৰুক গা-ধুৱাই গো-পূজা কৰা,...আৰু পবিত্ৰ গৰুৰ ছালৰ বাদ্যক আগস্থান দি গো-পূজাৰ দৰে সন্মান জনোৱা হয় বাবে এই উৎসৱক "পয়হু" বোলা হয়। সেই "পয়হু" শব্দৰ অপভ্ৰংশই "বিহু" হোৱা বুলি কৰা ধাৰণা অমুলক নহয়।"<ref>ডিম্বেশ্বৰ গগৈ, ‘অসমৰ বিহু সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা’, পৃষ্ঠাঃ ১৮-১৯</ref> ৰিদিপ কুমাৰে এই ব্যাখ্যাৰ বিপৰীতে যুক্তি দিছে যে ৰঙালী বিহু সম্পূৰ্ণৰূপে গৰুকেন্দ্ৰিক উৎসৱ নহয় আৰু কাতি বা মাঘ বিহুত গৰু-কেন্দ্ৰিক অনুৰূপ নিয়ম নাই; সেয়ে তেওঁ বিহুৰ ভাব আৰু অৰ্থৰ দিশৰ পৰা চুতীয়া ‘বিচু’ শব্দৰ সৈতে ইয়াৰ ব্যুৎপত্তিগত সম্পৰ্ক অধিক সম্ভাৱ্য বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>[https://www.sahapedia.org/%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%B0-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A7%B1-%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%83-%E0%A6%8F%E0%A6%95-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B7%E0%A6%A8#_ftn1 ৰিদিপ কুমাৰ, ''অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুঃ এক ঐতিসাহিক বিশ্লেষণ'']</ref> পৰম্পৰা অনুসৰি, বৈদিক প্ৰভাৱ পৰাৰ আগতে বিহু/বিচু ব’হাগ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোকসকলৰ লগতে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]<ref>{{cite web |title=Festival Celebrations |website=Majuli District |publisher=Government of Assam |url=https://majuli.assam.gov.in/tourist-place-detail/276| quote=The Bisu of the Deoris begins in the first Wednesday of the (mid-April) month of Bohag. The Bisu is both a secular and a religious festival.}}</ref><ref>{{cite journal |last=Bharali |first=Anup Jyoti |title=Spirit Possession: An Anthropological Interpretation on the Practice of Deo-Utha among the Deoris of Assam and Arunachal Pradesh |journal=Paripex Indian Journal of Research |volume=12 |issue=9 |year=2023 |page=19}}</ref> আৰু [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] সম্প্ৰদায়ৰ{{efn|মৰাণসকলে ব'হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে উৰুকা আৰু বুধবাৰে গৰু বিহু পালন কৰে। এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ মৰাণসকলৰ পুৰণি বিহুনামতো পোৱা যায়।<ref>{{cite web |last=Bhuyan |first=Sadananda |title=উজনি অসমৰ মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ ব'হাগ বিহুৰ পৰম্পৰা আৰু মৌখিক গীতি সাহিত্য |website=Xobdochitra |date=17 April 2022 |url=https://xobdochitra.com/2022/04/উজনি-অসমৰ-মৰাণ-জনগোষ্ঠীৰ/}}</ref>}} লোকসকলে আজিও সেই দিনটোতে বিহু আৰম্ভ কৰে।{{efn|পূৰ্বতে [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলেও ব'হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা বিহু আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰথমে গোঁসানী থানত হুঁচৰি গাই তাৰ পাছত গাঁৱে-গাঁৱে হুঁচৰি গোৱাৰ প্ৰথা আছিল। এই পৰম্পৰা দেউৰী আৰু মৰাণসকলৰ মাজত বৰ্তি আছে; আনহাতে বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰভাৱত আন বহু চুতীয়াই বিহুৰ দিনাৰ পৰা হুঁচৰি আৰম্ভ কৰিবলৈ লয়।<ref>{{cite book|last=Barua|url=https://archive.org/details/chutiaburanji/mode/2up|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|date=2007|pages=388–390 |ref=harv}}</ref> এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ পুৰণি বিহুনামতো পোৱা যায়। পুৰণি হুঁচৰিৰ গীতত মঙলবাৰে উৰুকা আৰু বুধবাৰে বিহু পালনৰ কথা কোৱা হৈছে। গোঁসানীৰ পূজাৰ সৈতে জড়িত ''দেউ-বিহু'' আৰু পৰৱৰ্তী ''সাত-বিহু'', ''চেৰা-বিহু'' বা ''এৰা-বিহু''ৰ পৰম্পৰাও পোৱা যায়।।<ref>{{harvcol|Barua|2007|pp=388-390}}</ref>}} কিছুমান পুৰণি বিহু-হুঁচৰিৰ গীতত এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Barua|2007|p=390}}</ref> ''{{Quote|text=“হাচতি ঐ চʼত বিচুতি ঐ চʼত<br />বুধে গৰু বিহু মঙ্গলে উৰুকাৰ,<br />বিহু গৈ আছিলি ক'ত?”}}'' ==বিহুৰ ইতিহাস== ===উৎপত্তি=== <!-- [[File:বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ.jpg|thumb|বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ]] --> অসমৰ সামাজিক গাঁথনিৰ দৰেই বিহু উৎসৱত মংগোলীয় আৰু আৰ্য সংস্কৃতিৰ সংমিশ্ৰণ আছে। বিহুৰ বিৱৰ্তনৰ মাজতো অসমীয়া সংস্কৃতিৰ গঠন-প্ৰক্ৰিয়াৰ বিভিন্ন স্তৰ প্ৰতিফলিত হৈছে। মানুহে কৃষিক মূল জীৱিকা হিচাপে গ্ৰহণ কৰাৰ পাছৰে পৰা খেতি চপোৱাৰ সময়ৰ আনন্দোৎসৱে সমূহীয়া ৰূপ লাভ কৰি ক্ৰমে ৰীতি-নীতিত পৰিণত হয় আৰু কালক্ৰমত বিহুৰ দৰে কৃষিভিত্তিক উৎসৱৰ বিকাশ ঘটে। অসমত কৃষিৰ প্ৰাথমিক বিকাশ অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক আৰু তিব্বতীয়-বৰ্মীয় জনগোষ্ঠীৰ সৈতে জড়িত বুলি ধৰা হয়; সেই অনুসৰি বিহুৰ প্ৰাথমিক ৰূপকো এই গোষ্ঠীসমূহৰ কৃষি-সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে। উল্লেখযোগ্য যে অসমত বৰ্তমান পৃথক অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক ভাষাভাষী গোষ্ঠী দেখা নাযায়; ডি.এন.এ.-ভিত্তিক গৱেষণা অনুসৰি অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক জনগোষ্ঠীৰ বহু অংশ তিব্বতীয়-বৰ্মীয় জনগোষ্ঠীৰ মাজত বিলীন হৈ যায়।<ref>{{Cite web |title=Austroasiatics absorbed by Tibeto-burman groups |url=https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |access-date=2019-03-24 |archivedate=2019-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190405000120/https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |deadurl=yes }}</ref> প্ৰমোদচন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্যৰ মতে, পৰৱৰ্তী ইন্দো-আৰ্য সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত থলুৱা ''বিচু'' উৎসৱক ''বিষুৱ'' বা বিষুৱ-সংক্ৰান্তিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয় আৰু ব’হাগৰ এই বসন্তোৎসৱে ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ সমসাময়িক বসন্তকালীন উৎসৱসমূহৰ সৈতে কেলেণ্ডাৰগত সম্পৰ্ক লাভ কৰে।<ref>{{cite book |last=Bhattacharya |first=Pramod Chandra |title=Asamar Loka Utsav |year=1969 |location=Guwahati }}</ref> আগৰ দিনত বিহুৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে মিলি চ'ত মাহৰ ৰাতি নাচি গাই আনন্দ কৰিছিল। এই কালছোৱাত ব্যক্তিগত উচাহ আৰু প্ৰেমৰ প্ৰকাশেই বিহুত প্ৰাধান্য পাইছিল যদিও ধৰ্ম আৰু কৃষিও সমান্তৰালভাৱে জড়িত আছিল। দীনেশ গগৈৰ মতে, ''বিহু'' শব্দটো দেউৰী-চুতীয়া ভাষাৰ ''বিচু'' শব্দৰ পৰা উদ্ভূত, যাৰ অৰ্থ "অতি আনন্দ" বা "অত্যধিক আনন্দ"।<ref>Gogoi, Dinesh (2015), ''Baapoti Hahun Bihu'', pp. 17–18.</ref> লোকপৰম্পৰাত ''বিচু''ৰ উৎপত্তিক আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতেও জড়িত কৰা হয়। মামণি মহন্তৰ মতে, প্ৰাচীন চুতীয়া কৃষিব্যৱস্থাত আহু ধানৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছিল; খেতিয়কসকলে দিন-ৰাতি বনৰীয়া জীৱ-জন্তুৰ পৰা আহু খেতি ৰক্ষা কৰি থাকোঁতে গান, নাচ আৰু ৰং-ধেমালিৰে সময় কটাইছিল। আহু শস্যৰ সজীৱ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত এই বাৰ্ষিক আনন্দোৎসৱেই লোকপৰম্পৰাত ''বিচু'' নামেৰে পৰিচিত হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=156–157 }}</ref> বৰ্তমানৰ বিহুৰ বিকাশ উজনি অসমৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত বুলি কিছুমান লেখকে মত প্ৰকাশ কৰিছে। হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে লিখিছে, ''"বিহু কামৰূপে নাই, সৌমাৰে (উজনি অসম) অধিক"''<ref>হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ ৰচনাৱলী, p. 80</ref>। বড়োসকলৰ বৈচাগু, ডিমাছাসকলৰ বুচু, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বড়ো-কছাৰী মূলীয় জনগোষ্ঠীসমূহ—চুতীয়া, দেউৰী, মৰাণ আৰু সোণোৱালসকলে বিহু/বিচু উদযাপন কৰি আহিছে। চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত এই উৎসৱ প্ৰধান উৎসৱ হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল বুলি কোৱা হয়। সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড-ফি বা অক্ষয় বুৰঞ্জীৰ মতে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] ৰাজধানী [[শদিয়া|শদিয়াৰ]] কেঁচাইখাতী বা কলীমতী দেৱী বিহুৰ স্ৰষ্টা।<ref>শৰ্মা, নয়নমণি, "বিহু-সংস্কৃতি",p. 67,"সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিট ফি বা অক্ষয় বিহু বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াত কেঁচাইখাতী বা কলীমতীহে বিহুৰ স্ৰষ্টা।"</ref> ইতিহাসবিদ স্বৰ্গীয় হেম বুঢ়াগোহাঞিৰ অন্বেষণ অনুসৰি, মানুহৰ তেজ খাবলৈ চঞ্চল হৈ ফুৰা শিৱৰ ভণিয়েক কলীমতিয়ে বিহু আৰম্ভ কৰিছিল বুলি এক পৰম্পৰা আছে;<ref>বুঢ়াগোহাঞি, দুৰ্লভ, "কলীমতি", p.23</ref> দেউৰীসকলে কেঁচাইখাতী আৰু বলিয়া বাবাক বুঢ়া-বুঢ়ীৰ সতি-সন্ততি বুলি বিশ্বাস কৰে।<ref>{{cite book |last1=Bordoloi |first1=B. N. |last2=Sharmah Thakur |first2=G. C. |last3=Saikia |first3=M. C. |title=Tribes of Assam, Part I |publisher=Tribal Research Institute |location=Guwahati |year=1987|pages=30–31}}</ref> কামৰূপ যুগৰ কেইখনমান তাম্ৰশাসনত বিষুৱ আৰু সংক্ৰান্তিৰ দৰে বিশেষ দিনত ভূমিদান কৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। বলবৰ্মনৰ নগাঁও তাম্ৰশাসনখন ''বিষুৱৎ তিথি''ত জাৰি কৰা হৈছিল, যিটো বি. কে. বৰুৱাৰ মতে সম্ভৱতঃ চ'ত সংক্ৰান্তিৰ সৈতে মিলে। বৈদ্যদেৱৰ কামৌলি তাম্ৰশাসনখনো বৈশাখ মাহৰ ''বিষুৱতী সংক্ৰান্তি''ৰ একাদশী তিথিত জাৰি কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Venis |first=Arthur |title=Copper-plate Grant of Vaidya Deva, King of Kamarupa |journal=Epigraphia Indica |volume=2 |year=1893 |pages=347–358 |at=pp. 349, 357}}</ref> ''বিষুৱৎ সংক্ৰান্তি'' সূৰ্যৰ মেষ আৰু তুলা ৰাশিত প্ৰৱেশৰ দিনত পৰে, যি অসমত যথাক্ৰমে [[ব'হাগ বিহু]] আৰু [[কাতি বিহু]]ৰ সৈতে মিলে। ===পৌৰাণিক বিহুৰ ৰীতি-নীতি=== আগৰ দিনত ব’হাগ বিহুৰ উৎসৱ চ’ত মাহৰ পৰাই আৰম্ভ হোৱা বুলি পৰম্পৰাত পোৱা যায়। মূল ব’হাগী উৎসৱৰ আগৰ এই সময়ছোৱাক ''ৰাতি বিহু'' বা ''চ’তৰ বিহু'' বুলি কোৱা হৈছিল। এই সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে ৰাতি চাকি জ্বলাই ডাঙৰ গছৰ তলত আৰু থান আদি পৱিত্ৰ স্থানৰ চোতালত বিহু নাচিছিল। এক পৰম্পৰা অনুসৰি তাম্ৰেশ্বৰী‌(কলীমতী) শালৰ পৰা ৰাতিৰ ভাগত বিহু নমাই আনি আম বা আঁহত আদি ডাঙৰ গছৰ তলত নৃত্য-গীত কৰা হৈছিল। ''তৰুৱা কদম'' ফুলাক কলীমতীৰ যৌৱনপ্ৰাপ্তিৰ প্ৰতীক আৰু চ’তৰ বিহু আৰম্ভ হোৱাৰ সংকেত বুলিও গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-Chot">{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=146–152, 200–203 }}</ref> চ’তৰ ৰাতি বিহুৰ এনে স্থানীয় ৰূপ আজিও যোৰহাট-গোলাঘাট অঞ্চলৰ বৰহোলা আৰু বচা দৈয়াং, আদি ঠাইত দেখা যায়। এইবোৰত ডেকা-গাভৰুসকলে ডাঙৰ আম বা আঁহত গছৰ তলত ৰাতি বিহু কৰে; ''জোৰা নাম'', প্ৰেম-বিৰহৰ গীত আৰু পেঁপা বজোৱাৰ প্ৰতিযোগিতাও এই পৰম্পৰাৰ অংগ।<ref name="Richa-Chot"/> দেউৰীসকলৰ মাজতো তুলনীয় ''ৰাতি বিচু'' পৰম্পৰা আছে; ফাগুন আৰু চ’ত মাহত ডেকা-গাভৰুসকলে সমূহীয়াকৈ বিচুৰ গীত-নাচৰ অনুশীলন কৰে আৰু ব’হাগীয়া বিচুৰ সময়ত ৰাতিও নৃত্য-গীত চলে।<ref>{{cite journal |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Socio-Cultural Significance of Folk Musical Tradition: Weaving the Tapestry of Identity of the Deori Community of Assam |journal=Lokaratna |volume=XIX |year=2025 |page=40 }}</ref> ৰাতি বিহুৰ সামৰণি চ’তৰ শেষ দিন বা ব’হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে কৰা হৈছিল। এই দিনটোক ''উৰুকা'' বোলা হৈছিল; ''উৰুকা'' শব্দটোক দেউৰী-চুতীয়া ''উৰুকুৱা'' ("শেষ কৰা") শব্দৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। উৰুকাৰ ৰাতি দেওধনীসকলে গোটেই ৰাতি নৃত্য কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ দেহত কেঁচাইখাতী বা কলীমতী অধিষ্ঠিত হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। এই ঘটনাক দেৱী স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নামি অহা বা ''বিহু নমাই অনা''ৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছিল। চ’তৰ বিহুৰ সামৰণিৰ পাছত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ দিনা থানঘৰত পূজা আৰম্ভ কৰা হৈছিল। পুৱাৰ ভাগত গৰু গা ধুৱাই গৰু বিহু পালন কৰা হৈছিল; এই প্ৰথা আজিও আগৰ দৰেই পালন কৰা হয়। এই প্ৰথা বড়োসকলৰ বৈচাগু উৎসৱতো কৰা হয়। [[কণী যুঁজ]], [[কুকুৰা যুঁজ]] আদি ৰং-ধেমালিৰো আয়োজন কৰা হৈছিল। এই দিনা আবেলি বিহু গাই গাই থানঘৰৰ চোতাললৈ বিহু লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কেঁচাইখাতী (কলীমতী) দেৱীকে ধৰি চাৰি শাল গোসানীক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহুৰ আশীৰ্বাদ দিবলৈ নমাই অনা হৈছিল। ইয়াকেই "বিহু নমাই অনা" বোলা হৈছিল। কিছুমান প্ৰচলিত বিহুনামত আজিও কলীমতী (কেঁচাইখাতী)ৰ আগমনৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়। তেনে এটা বিহুনাম হৈছে: ''{{Quote|text="কলীমতী এ বাই ঘূৰি ব’হাগলৈ<br />আহিবি নে নাই?<br />আমি থাকিম আমি থাকিম<br />বাটলৈ চাই। "}}'' বৃহস্পতিবাৰৰ পৰা বলি-বিধান আৰম্ভ কৰা হৈছিল। সেইদিনা, অৰ্থাৎ মানুহ বিহুৰ দিনা দুপৰীয়া, ‘দেওধনি’ আৰু ‘বাৰিক’সকলে গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুক থানঘৰৰ বিহুলৈ যাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। দেওধনিসকলে আবেলি বলি-বিধান শেষ হোৱাৰ পাছত সাজ-পাৰ পিন্ধি, মণিকুটত ৰখা ৰূপৰ ফুল মূৰত আৰু কেৰু কাণত পিন্ধিছিল। বলি কটা স্থানত বহি গাঁৱৰ কুশল-মংগল অথবা বিপদ-আপদৰ বিষয়ে বাতৰি কোৱা হৈছিল। বাতৰি কোৱা শেষ কৰি দেওধনিয়ে নৃত্য কৰিছিল আৰু বিষয়ববীয়াসকলে সহযোগ কৰিছিল। ঢুলীয়াই ঢোলৰ চেৱত ঢোল বজাইছিল। থানঘৰৰ চোতালত পুৰুষ আৰু মহিলাৰ নাচৰ চেও বেলেগ বেলেগ আছিল। দেওধনি নৃত্য শেষ হোৱাৰ পাছত গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰু বিহুৱাসকলে ঘৰে ঘৰে গৈ বিহু কৰিছিল; ইয়াকেই হুঁচৰি বুলি কোৱা হয়। পিছৰ সপ্তাহৰ বুধবাৰে সকলোৱে পুনৰবাৰ থানঘৰৰ পৰা বিহু উলিয়াই গাঁৱৰ এমূৰত থকা নদী অথবা পুখুৰীৰ পাৰত থৈ আহিছিল। সেই সময়ত প্ৰতিবছৰে হুঁচৰি গোৱা নহৈছিল; কেৱল দেওধনিৰ নিৰ্দেশ পালেহে সেই বছৰত হুঁচৰি গোৱা হৈছিল। শেষৰ দিনা কলঢকুৱাৰে নাও সাজি, নাওখন জবা আৰু তগৰ ফুলেৰে সজোৱা হৈছিল; লগতে এটা সৰু কুকুৰা পোৱালি নাৱতে বান্ধি উটুৱাই দিয়া হৈছিল। তাৰ পাছত ঢোল-পেঁপা সামৰি বিহুৱা সমাজ গাঁৱলৈ ঘূৰি আহিছিল। ''{{quote|text="ল'হ ল'হৰি প্ৰাণৰ ভাই<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />চহৰা লিপিৰি সোধে আঁঠু কাঢ়ি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />কি খায় বুলালি দাঁতে সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />শদিয়াৰ ৰাজতে হোলেং হাতে পোৱা<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়...<br />ৰূপৰ নাও এখনি সোণৰ বঠাডালি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />ভাটিলৈ ভটিয়াই যায় সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়। "}}'' বিহুৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে এটা লোককথা প্ৰচলিত আছে। লোককথা অনুসৰি বৰদৈচিলা এই ভূমিৰ দেৱতাৰ জীয়ৰী আছিল আৰু কোনোবা সুদূৰ দেশলৈ বিয়া হৈ গৈছিল। প্ৰতি বছৰে বসন্ত ঋতুত বৰদৈচিলা মাকৰ ঘৰলৈ আহে বুলি কোৱা হয়; ইয়াক ধুমুহাৰ আগমনৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। সেই সময়তে বিহুৰ আৰম্ভণি হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু বৰদৈচিলা ঘূৰি যোৱা দিনা বিহুৰ সামৰণি পৰে। ‘বৰদৈচিলা’ শব্দটোক বড়ো-কছাৰী মূলীয় ‘বৰদৈচিখলা’ শব্দৰ পৰা উদ্ভূত বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়, যাৰ অৰ্থ "বায়ু (বৰ)-পানীৰ (দৈ) ছোৱালী (চিখলা)"—অৰ্থাৎ এবিধ ধুমুহা। একেই লোককথা বড়োসকলৰ মাজতো প্ৰচলিত। [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলে বিহু/বৈচাগুৰ সময়ত "বৰদৈচিখলা" নামৰ এটা নৃত্যও পৰিৱেশন কৰে। এই সাদৃশ্যৰ ভিত্তিত বিহুক বড়ো-কছাৰী মূলীয় উৎসৱ-পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয়। ===হুৰাই ৰঙালী আৰু হুঁচৰিৰ পৰম্পৰা=== এটি ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত ব’হাগ বিহুৰ আনুষ্ঠানিক আৰম্ভণিক শদিয়াৰ পৱিত্ৰ ''শাল''সমূহৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। ইয়াত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰে ''হুৰাই ৰঙালী'' নামৰ অনুষ্ঠান কৰা হয়। পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যামতে ''হুৰাই'' হৈছে ধৰ্মীয় গীতৰ মাধ্যমেৰে বিহুক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নমাই অনাৰ অনুষ্ঠান। আৰম্ভণিতে কেঁচাইখাতী আৰু আন শালসমূহত প্ৰাৰ্থনা কৰা হয় আৰু বিহুৰ সৈতে জড়িত ''আই কলীমতী''য়ে বিহু পৃথিৱীলৈ নমাই আনে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। হুৰাইৰ আৰম্ভণিৰ গীতত বিহু ক’ত আছিল বুলি সোধা হয় আৰু উত্তৰত শদিয়াৰ আঁহত গছৰ তলত আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> {{Quote|text= হাচতি ঐ চ’ত<br /> বিচতি ঐ চ’ত<br /> বিহু গৈ আছিলি ক’ত?<br /> শদিয়াৰ আঁহতৰ তলত।<br /> ...<br /> হুৰাই ল’ আঁহতৰ পাত,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেংখনি ঐ আমাৰ গাত।<br /> শদিয়া ৰাজ্যতে চাৰি শাল গোঁসানী,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেং ঐ আমাৰ গাত।<br /> হুৰাই ল’... }} হুঁচৰিৰ বিকাশৰ সৈতেও এই মন্দিৰকেন্দ্ৰিক বিহু-পৰম্পৰাক জড়িত কৰা হৈছে। মামণি মহন্তৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে প্ৰথমে [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ৰ সন্মুখত বিহু পৰিৱেশন কৰি তাৰ পাছত গাঁৱলৈ লৈ গৈছিল। ৰাজ্যখনৰ পতনৰ পাছত প্ৰথম বিহু স্থানীয় থানত আৰম্ভ হ’বলৈ ধৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত থানৰ ঠাইত [[নামঘৰ]]ে এই স্থান গ্ৰহণ কৰে; তাৰ পৰাই হুঁচৰি দল ঘৰে ঘৰে যোৱাৰ পৰম্পৰা বিকশিত হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=158–159 }}</ref> ''দেওলৰা মণিকোঁৱৰ'' নামৰ লোককথাত চোতালৰ বিহু আৰু হুঁচৰিৰ উৎপত্তিৰ আন এটা পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যা পোৱা যায়। কাহিনীটোত [[শদিয়া]]ৰ কুণ্ডিল অঞ্চলৰ এজন ৰজাই দৈৱিকভাৱে জন্ম লাভ কৰা মণিকোঁৱৰক লাভ কৰে। মণিকোঁৱৰে গীত-নৃত্য শিকি আৰু ৰচনা কৰি কৃষিজীৱী লোকসকলৰ চোতালত সেইবোৰ পৰিৱেশন কৰে আৰু গৃহস্থসকলক আশীৰ্বাদ দিয়ে। কাহিনীটোৱে এই পৰিৱেশনক চোতালৰ বিহু আৰু ৰাতি হুঁচৰি গোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সৈতে স্পষ্টভাৱে জড়িত কৰে।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=58–59 }}</ref> ===ইতিহাস=== অসমীয়া সমাজত এটা জনপ্ৰবাদ প্ৰচলিত আছে। <blockquote> ''"ঢোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''খোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''পুৱাই কলকলাই বান্দৰী নচুৱাই ''<br> ''বাঁহবাৰী বাঁহবাৰী চুতীয়াৰ ঘৰত।" '' </blockquote> ৰতনপুৰ আছিল [[চুতীয়া]] ৰজা ৰত্নধ্বজপালে গঢ়া এখন নগৰ।<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/170951/4/chapter%20iii.pdf Ratanpur was the capital of Chutia king Ratnadhwajpal]</ref> এসময়ত ই সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈছিল আৰু ঢোল, খোল আদি বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ বজোৱা হৈছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰতনপুৰৰ খোল কাঠেৰে নিৰ্মিত আছিল, মণিপুৰ আৰু মায়ামৰাসকলৰ খোলৰ দৰে।<ref>{{Cite web |title=কাঠেৰে নিৰ্মিত পোঙ খোল |url=https://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |access-date=2020-04-23 |archivedate=2020-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200407130306/http://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |deadurl=yes }}</ref> পৰৱৰ্তীকালত শংকৰদেৱে উত্তৰ ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ দৰে মাটিৰে খোল নিৰ্মাণ কৰি নৃত্য, নাট আদিত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। ইয়াৰ পৰা বিহু বা বিহুৰ ঢোলে উজনি অসমৰ ৰাইজৰ মাজত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। ‌‌ ১৯৩৫ চনত [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ ঘিলামৰা অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা ভূমিদানৰ তাম্ৰফলিৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ উগ্ৰবীৰ্য লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত 'পবিত্ৰ বিহু'ৰ দিনা ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল।<ref>Neog, Maheswar, "Prachya Sasanavali", Introduction, p.189</ref><ref>Barua, Swarnalata, "Chutia Jatir Buranji",p.40-41, "ফলিখনত স্বধয়াপুৰীশ্বৰ নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনাৰায়ণ আৰু এই সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণ ৰজাই ৰবিদেৱ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক বখনা গ্ৰামত ১৩২৩ শক (১৪০১ খ্ৰীঃ)ৰ বিষুব সংক্ৰান্তিৰ দিনা (অৰ্থাৎ ১ বহাগৰ বিহুৰ দিনা) ২০০ পুটি‌(পুৰা) ভূমি দান কৰাৰ কথা খোদিত আছে।"</ref> <blockquote> ''"এতস্মৈ শাসনপ্ৰাদা লক্ষ্মীনাৰায়ণো নৃপঃ''<br> ''উৎসৃজ্য বিষুবে (বিহুৱে) পুণ্য ৰবিদেৱ দ্বিজন্মনে...। "'' </blockquote> অৰ্থাৎ, তাম্ৰপত্ৰখনৰ মতে ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে দ্বিজ ৰবিদেৱক পুণ্য বিহুৰ দিনা ভূমি দান কৰিছিল। এই তাম্ৰশাসনক চুতীয়া ৰজাসকলৰ দিনত বিহুৰ ৰাজকীয় স্বীকৃতিৰ নিদৰ্শন হিচাপে উল্লেখ কৰা হয়। উল্লেখযোগ্য যে ৰাজধানী শদিয়াতো ৰজাসকলৰ আদেশত ৰাজপুৰোহিত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলে চাৰি শাল গোসাঁনীক স্মৰণ কৰি বিহু ৰাজ্যলৈ নমাই আনিছিল বুলি পৰম্পৰাত কোৱা হয়। এই বিষয়ে তেওঁলোকে বিচু-গীতত এনেদৰে গায়: <blockquote> ''"কুণ্ডিলৰ আগৰিত ওখৈক শিমলু''<br> ''তাতে লয় কুৰুৱাই বাহ।''<br> ''শদিয়া ৰাজত ঐ চাৰিশাল গোঁসাঁনী''<br> ''তালে নমস্কাৰ কৰো।''<br> ''সোণৰে জখলা, ৰূপৰ হেতামাৰি''<br> ''আহে চাৰিশালি নামি সৰিলৰে।"''<br> </blockquote> চুতীয়া ৰাজ্যৰ দৰে [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] ৰাজ্যতো ঢোল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। চীন, থাইলেণ্ড আদি দেশৰ বিভিন্ন তাই জনগোষ্ঠীয়েও নিজৰ উৎসৱ বা ৰীতি-নীতি পালন কৰোঁতে ঢোল ব্যৱহাৰ কৰে। অৱশ্যে, সেই ঢোলৰ গঠন আৰু বজোৱাৰ শৈলী অসমৰ থলুৱা ঢোলতকৈ পৃথক। তাই [[আহোম]] সমাজৰ লোকবিশ্বাসমতে ঢোল মাংগলিক বাদ্য। ঢোলৰ শব্দই প্ৰজনন শক্তি বৃদ্ধি কৰে, পৃথিৱীৰ মাটি কোমল আৰু উৰ্বৰা কৰে আৰু উন্মাদনা বৃদ্ধি কৰে বুলি আহোম সমাজত জনবিশ্বাস আছে। বিয়া, ওমফা পূজা, চোমদেউ পূজা আদিত ঢোল-বাদন অপৰিহাৰ্য। ওজাসকলে ৰচনা কৰা বিহু-মালিতাৰ পৰা জানিব পৰা যায় যে আহোম ৰাজসভাত আন বাদ্যৰ লগতে ঢোলো বজোৱা হৈছিল। ঢুলীয়া ওজাসকলে মালিতা গাওঁতে এইদৰে গায়— ''{{Quote|text=“স্বৰ্গৰ পৰা নামি ছ্যুকাফা স্বৰ্গদেও<br />কৰিলা ৰাজত্ব যাৰ নাহি সম কেউ।<br />নানা বাদ্য বাজনা কৰা সভাত<br />ঢাক ঢোল কৰতাল বাদ্য অসংখ্যাত।” }}'' অৱশ্যে, এই বাদ্য কোন জনগোষ্ঠীৰ লোকে বজাইছিল বা এই মালিতা কেতিয়া ৰচনা কৰা হৈছিল, সেই কথা জনা নাযায়। আহোম ৰাজসভা বা আহোম সমাজত ১৭ শতিকাৰ পৰাহে তাই ভাষাৰ সলনি অসমীয়া ভাষা প্ৰচলিত হৈছিল বুলি উল্লেখ কৰা হয়; সেয়ে এই ৰচনাসমূহ সেই যুগৰ বুলি ধৰা হয়। [[চিত্ৰ:Deori Bihu dance.webm|thumb|দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ বিহু]] সেই একেই মালিতাত সোধন ঢুলীয়া নামৰ এজন ওজাই আহোম ৰাজসভাত ঢোল বজাইছিল বুলি উল্লেখ আছে। ওজাৰ মালিতাত শুনা যায়— ''{{Quote|text=“কলি যুগে ইন্দ্ৰবংশী ৰজা নামি যায়,<br />সোধন ওজাই ঢোল বাই আনিলে নমাই।<br />আদিতে আছিল মাত্ৰ ঢোলৰ বাজনা,<br />সোধন ওজাই বাদ্য কৰিলে ৰচনা।” }}'' বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে চুকাফা ৰজাই পৰ্বতৰ পৰা নামি আহোঁতে বাটত পোৱা অসংখ্য স্থানীয় চুতীয়া, মৰাণ, বৰাহী, কছাৰী আদি লোকক নিজৰ লগত লৈ আহিছিল। <ref>"Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans or Borahis...given names according to the tasks they performed.", Saikia, Yasmin,''Fragmented Memories'', p.115</ref>‌‌ সেয়ে এই ওজাজন তাই লোক আছিল নে বাটত লগ পোৱা থলুৱা মৰাণ, বৰাহী, চুতীয়া বা কছাৰী লোক আছিল, সেই কথা জনা নাযায়। তদুপৰি ইতিহাসৰ পৰা জনা যায় যে ব্ৰাহ্মণ পূজাৰীসকলে ১৭ শতিকাতহে আহোম ৰজাসকলক হিন্দু ৰীতি-নীতিৰ মাজলৈ আনি "ইন্দ্ৰবংশী" বুলি ঘোষণা কৰিছিল। গতিকে এই মালিতা সেই যুগতে ৰচিত হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। দেওধাই অসম বুৰঞ্জী আৰু সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা বুৰঞ্জী অনুসৰি, ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ৭ ব’হাগৰ দিনা চুতীয়া সেনাপতি গজৰাজ বৰুৱাই আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক চুতীয়া ৰজাই আশ্ৰয় লৈ থকা ঠাইডোখৰ দেখুৱাই দিছিল। ১৫২৪ চনত সেই দিনা আছিল ‘ওজা বিচু’। ইয়াৰ পাছত আন কিছুমান চুতীয়া লোকৰ পৰামৰ্শত ফ্ৰাচেংমুঙে আত্মসমৰ্পণকাৰী চুতীয়া সৈনিকসকলক পৰ্বত বগাই ঘিলাগছত উঠি ঢোল বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। ইয়াৰ ফলত পাহাৰত আশ্ৰয় লৈ থকা চুতীয়া ৰজা আৰু সৈন্যসকলে যুদ্ধত জয়লাভ কৰা হৈছে বুলি ভাবি বিহু নাচিবলৈ ধৰে আৰু শেষত ঘাপ লৈ থকা আহোম সৈন্যৰ হাতত পৰাজিত হয়। ====ফাট বিহু আৰু আধুনিক বিহুনাচৰ বিকাশ==== শদিয়াৰ ''হুৰাই ৰঙালী'' পৰম্পৰাৰ এটা ৰূপ ঢকুৱাখনাৰ [[হাৰ্হি দেৱালয়]]তো বৰ্তি আছে, য’ত ব’হাগৰ সপ্তম দিনা এই অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। স্থানীয় পৰম্পৰাত হাৰ্হি দেৱালয়ক ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত শদিয়াৰ পৰা [[কেঁচাইখাতী]]ৰ উপাসনা স্থানান্তৰ কৰাৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> উপেন ৰাভা হাকাচামেও ঢকুৱাখনাৰ ফাট বিহুৰ পৰম্পৰাক শদিয়াৰ পৰা স্থানচ্যুত হৈ শেষত হাৰ্হি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰা লোকসকলৰ সৈতে জড়িত কৰিছে।<ref name="Hakacham-Faat">{{cite book |last=Hakacham |first=Upen Rabha |title=Origin of Bihu |year=2010 |location=Guwahati }}</ref> ''ফাট'' নামটোৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে একাধিক লোকব্যাখ্যা আছে। এটা পৰম্পৰাত ''ফাট''‌ শব্দক "বিচ্ছেদ" বা জনগোষ্ঠীৰ ছিন্ন-বিচ্ছিন্ন হৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ অৰ্থত ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। এই ব্যাখ্যাত বিহু-পৰম্পৰা শদিয়াৰ পৰা ঢকুৱাখনালৈ স্থানান্তৰিত কৰাৰ কথা কোৱা হয়। আন এক পৰম্পৰাত বিহু চাবলৈ হোৱা বৃহৎ জনসমাগমৰ ফলত পথাৰত ''ফাট'' বা চিৰা পৰা বুলি কোৱা হয় আৰু তাৰ পৰাই ''ফাট বিহু'' নাম হোৱা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=161–162 }}</ref> কিছুমান লেখকে ফাট বিহুক আধুনিক বিহুনাচৰ ৰূপ-বিকাশৰ সৈতে জড়িত কৰিছে। পৰম্পৰাগত বিৱৰণত আহোম ৰজা [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত ফাট বিহুৰ শিল্পীসকলক ৰাজকীয় অনুষ্ঠানত নৃত্য প্ৰদৰ্শনৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। ঊনবিংশ শতিকাত এই বিহুৰ ৰূপ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ আন জনগোষ্ঠীৰ মাজতো বিস্তৃত হৈ মহঘুলী চাপৰিত চুতীয়া, সোণোৱাল, দেউৰী, আহোম, মিচিং আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="Hakacham-Faat"/> [[File:Faat Bihu dance at Harhi dewaloi.jpg|thumb|হাৰ্হি দেৱালয়ত প্ৰতিবছৰে আয়োজিত কৰি অহা পৌৰাণিক ফাট বিহু]] আন এক বিহুগীতত মান দেশলৈকে বিহুৰ খ্যাতি বিয়পি পৰাৰ কাব্যিক উল্লেখ পোৱা যায়। ''{{Quote|text=“লাহে লাহে ঐ<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />পূৱে পশ্চিমে উত্তৰে দক্ষিণে<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />মান দেশত মানতৰা এযুৰি<br />আছিলে নৰিয়াত পৰি,<br />যেতিয়া শুনিলে বিহুৰে বতৰা<br />আহিলে লাখুটি ধৰি।”}}'' গীতটোৰ ভাবাৰ্থত বিহুৰ আকৰ্ষণ ইমানেই আছিল বুলি কাব্যিকভাৱে কোৱা হৈছে যে মান দেশৰ ([[ম্যানমাৰ]]) নৰিয়াত পৰি থকা মান (বাৰ্মিজ) বুঢ়া-বুঢ়ীসকলেও লাখুটি লৈ বিহু চাবলৈ আহিবলৈ মন কৰিছিল। সেইবাবে বুঢ়া-বুঢ়ীসকলে গম নোপোৱাকৈ লাহে লাহে বিহু নাচিবলৈ কোৱা হৈছিল। [[চিত্ৰ:Bihu dance performer.jpg|thumb|250px |পশ্চিম বংগৰ কলকাতাত অনুষ্ঠিত ভাৰত সাংস্কৃতিক উৎসৱ ২০২৩ত অসমৰ দুলীয়াজানৰ এগৰাকী বিহু নৃত্য পৰিবেশক।]] ১৬ শতিকাৰ শেষ ভাগত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱে]] প্ৰচাৰ কৰা একশৰণ নামধৰ্মৰ বিস্তৃত প্ৰভাৱ অসমৰ জনসাধাৰণৰ মাজত পৰাৰ লগে লগে বিহুৰ ওপৰতো উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন আহিছিল। আনহাতে, বিহুৰ নৃত্য-গীতৰ প্ৰভাৱো গুৰুজনাৰ বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিত পৰিছিল। এই সময়তে বিহুৱে এক পূৰ্ণাংগ সামাজিক উৎসৱৰ ৰূপ পায় আৰু [[উজনি অসম|উজনি অসমৰ]] বড়ো-কছাৰী মূলীয় জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজৰ পৰা অসমৰ বাকী জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত হয়। এই যুগৰ পৰা বিহুনামসমূহত পূৰ্বৰ "গোসাঁনী"ৰ স্থানত 'কৃষ্ণ/ৰাম'ৰ নাম লোৱা আৰম্ভ হয়। এই সম্পৰ্কে শঙ্কৰদেৱৰ 'কীৰ্ত্তন উৰেষা বৰ্ণন' আৰু ৰামচৰণ ঠাকুৰে লিখা 'গুৰু চৰিত'ত এনেদৰে লিখা হৈছে। {{Quote|text=উৰেষা বৰ্ণনাত লিখিছে-<br />''"বিষুদিনা বিধিমতে পঞ্চতীৰ্থ কৰি<br /> শুদ্ধ মনে দেখয়ে শুভদ্ৰা ৰাম হৰি <br />সিয়োজনে সমন্ত যজ্ঞৰ ফল পাইৰ<br /> পাতক নিস্তাৰি বিষ্ণুৰ ভুৱনক যাইব।"''}}{{Quote|text=গুৰু চৰিতত লিখিছে-<br />''"এহিবুলি তিনিজনে কৰন্ত কাতৰ<br />শুনি সৰ্বজয় বুলি মাতিলা শঙ্কৰ<br />চৈত্ৰ বিষু সংক্ৰমণে আসিয়া মিলিব<br />সেহিদিনা ৰুক্মিণীৰ মন্দিৰ উঠিব।"''}} [[চিত্ৰ:Bihubihu.jpg|thumb|right|300px|<center>বিহু নাচ<center>]] পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত আহোম স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ|ৰুদ্ৰ সিংহই]] চহা ৰাইজৰ বিহুলৈ পোনপতীয়া ৰজাঘৰীয়া পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়োৱা বুলি কোৱা হয়। এই বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ গছতলৰ বিহুক [[ৰংঘৰ|ৰংঘৰৰ]] বাকৰিলৈ আনে আৰু অংশগ্ৰহণকাৰী বিহুৱাসকলক পুৰস্কাৰ দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰে। অৱশ্যে, বহু লেখক-গৱেষকে আহোম স্বৰ্গদেউসকলে বিহুৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰা নাছিল বুলিও মত প্ৰকাশ কৰিছে। এই সন্দৰ্ভত পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ ভাষ্য এনেধৰণৰ: <blockquote>কোনো বুৰঞ্জীত আহোম ৰজাই ৰংঘৰৰ বাকৰিত বিহু চোৱা কথাৰ উল্লেখ নাই। সাতসৰী অসম বুৰঞ্জীৰ মতে, ৰংঘৰৰ ওপৰ মহলাত কোন ক’ত বহিব তাক নিৰ্দিষ্ট কৰা থাকে। সেইমতে ৰজা বহাৰ যিখন ঠাই, তাত যদি এজন মানুহ চকীটো বহে, তেওঁ ৰংঘৰৰ বাকৰিখন তাৰপৰা দেখা নেপায়। দ্বিতীয়তে, যদি ৰজাই তাত বিহু চাইছিল- এজন ৰজাই চাওক বা ধাৰাবাহিক কেইবাজনো ৰজাই চাওক- তেতিয়াহ’লে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি এটা বিষয়বাব সৃষ্টি হ’লহেতেন। কিন্তু তেনে কোনো শ্ৰেণী আমি নেপাওঁ। 'আহোম ৰজাসকলে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি বিষয়বাব বা ধাৰক–বাহক হিচাপে এটা শ্ৰেণীৰ সৃষ্টি নকৰিলেও তেওঁলোকৰ বিহু প্ৰীতি সৰ্বজন বিদিত।</blockquote> এইজন স্বৰ্গদেৱেই [[হুঁচৰি]] দলৰ আগত মূৰ দোৱাই আশীৰ্বাদ লোৱাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ কৰিছিল বুলিও কোৱা হয়। ইয়াৰ আগলৈকে বিহুৱা হুঁচৰি দলে থানৰ পৰা আৰম্ভ কৰি শেষত থানতে সামৰণি মাৰিছিল। কিন্তু স্বৰ্গদেৱৰ ইচ্ছামতে প্ৰথমে ৰজাঘৰলৈ আৰু ক্ৰমে ডা-ডাঙৰীয়াসকলৰ ঘৰলৈ গৈ হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়া প্ৰথা প্ৰচলিত হয়। এই সকলোবোৰ পৰিঘটনাই বিহুৰ আচাৰ-নীতিত আমূল পৰিৱৰ্তন আনিলেও বিহুৰ মূল বৈশিষ্ট্যৰ ওপৰত বিশেষ প্ৰভাৱ নপৰিল বুলি কোৱা হয়।{{cn}} ১৮২৬ চনৰ [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি [[অসম]] ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ যোৱাৰ লগে লগে অসমৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক সকলো দিশতে যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তনৰ সূচনা হয়। পশ্চিমীয়া শিক্ষা আৰু ভিক্টোৰিয়ান-ইংৰাজ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱে অসমৰ একাংশ ৰাইজক নিজৰ থলুৱা কৃষ্টিৰ প্ৰতি উদাসীন কৰি তোলে। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষভাগত অসমৰ শিক্ষিত সমাজৰ একাংশৰ মাজত বিহুৰ প্ৰতি বিৰূপ মনোভাব গঢ় লৈ উঠিছিল। সেই সময়ৰ কিছুমান উচ্চশিক্ষিত সমাজ-সংস্কাৰকে বিহুৰ নৃত্য-গীতক অশ্লীল বুলি সমালোচনা কৰি ইয়াৰ সামাজিক গুৰুত্বক অৱজ্ঞা কৰিছিল। ১৮৯৮ চনৰ ২৪ আগষ্টত বুদ্ধীন্দ্ৰনাথ দিলিহিয়াল ভট্টাচাৰ্যই ইংলেণ্ডৰ ''The National Guardian'' কাকতত ''The Assamese Bihoo'' শীৰ্ষক এটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰিছিল। প্ৰবন্ধটোত তেওঁ বিহু নৃত্য-গীতক অশ্লীল আৰু সমাজৰ বাবে ক্ষতিকাৰক বুলি সমালোচনা কৰি বিহু নিষিদ্ধ কৰিবলৈ আইন প্ৰণয়নৰ বাবে ব্ৰিটিছ চৰকাৰক আহ্বান জনাইছিল।<ref>{{Cite web |last=Kandali |first=Moushumi |title=Imagining the Community: The Making of the Spectacle of Bihu |url=https://www.nezine.com/info/VkhHQTk0cStWdzc3L2FLb0ZkTG9uZz09/imagining-the-community--the-making-of-the-spectacle-of-bihu.html |website=Nezine |date=2016-04-14 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=গগৈ |first=টুনুজ্যোতি |title=বৰ্ণবাদ বনাম বিহু |url=https://muktosinta.org/bornobad-bonam-bihu/ |website=মুক্ত চিন্তা |language=as}}</ref> এই সময়ত ৰত্নেশ্বৰ মহন্তয়েও বিহুগীতৰ কিছুমান দিশৰ সমালোচনা কৰিছিল। তেওঁৰ ৰচনাত বিহুগীতক অশালীন বুলি গণ্য কৰাৰ মনোভাব প্ৰকাশ পায়। একেদৰে হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকন, গুণাভিৰাম বৰুৱা আৰু কমলাকান্ত ভট্টাচাৰ্য আদিয়েও বিহুৰ নৃত্য-গীতৰ কিছুমান প্ৰচলিত ৰূপৰ বিৰোধিতা কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=বিহু আৰু অসমীয়া মধ্যবিত্ত : ঐতিহাসিক ভূমিকা আৰু সাম্প্ৰতিক প্ৰত্যাহ্বান |url=https://bohona.glmruc.in/বিহু-আৰু-অসমীয়া-মধ্যবিত/ |website=বহনা |date=2024 |language=as}}</ref> আনহাতে, [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]], [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]] প্ৰমুখ্যে অসমীয়া সাহিত্যিকসকলে বিহুৰ সপক্ষে মত প্ৰকাশ কৰিছিল। বেজবৰুৱাই তেওঁৰ ''ভাবৰ বুৰবুৰণি'' গ্ৰন্থৰ ''বিহু'' শীৰ্ষক ৰচনাত বিহুৰ প্ৰতি নগৰীয়া সমাজৰ একাংশৰ নেতিবাচক মনোভাবক ব্যংগ কৰিছিল। ৰজনীকান্ত বৰদলৈয়েও তেওঁৰ সাহিত্যকৃতিত, বিশেষকৈ ''ৰঙিলী'' উপন্যাসত, বিহুৰ বিভিন্ন দিশ চিত্ৰিত কৰিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Sarma |first=Momi |title=Source and Evolution of Bihu Song: An Analytical Study |journal=International Journal of Modern Agriculture |volume=9 |issue=4 |year=2020 |pages=262–263 |url=https://modern-journals.com/index.php/ijma/article/download/211/159/306}}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষভাগৰ পৰা অসমীয়া সাংস্কৃতিক স্বকীয়তাৰ প্ৰতীক হিচাপে বিহুৰ প্ৰতি শিক্ষিত সমাজৰ একাংশৰ আগ্ৰহ বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰে। অৱশ্যে, বিহুৰ প্ৰচলিত ৰূপৰ প্ৰতি মধ্যবিত্ত সমাজৰ একাংশৰ বিৰোধিতা অব্যাহত আছিল। বিংশ শতিকাত বিহুৰ পুনৰুজ্জীৱন আৰু সাংস্কৃতিক স্বীকৃতিৰ প্ৰচেষ্টাই অধিক গতি লাভ কৰে।<ref>{{Cite journal |last=Dewri |first=Prachee |title=Bishnuprasad Rava and the Rural in Assam: Inspiration and Intervention through Music |journal=Review of Agrarian Studies |url=https://ras.org.in/articles/192/text/article.html}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত বিংশ শতিকাৰ তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ দশকৰ পৰা বিহু নৃত্য-গীতৰ ৰাজহুৱা তথা মঞ্চভিত্তিক পৰিৱেশনো বিস্তাৰ লাভ কৰিবলৈ ধৰে।<ref>{{Cite journal |last=Sarma |first=Momi |title=Source and Evolution of Bihu Song: An Analytical Study |journal=International Journal of Modern Agriculture |volume=9 |issue=4 |year=2020 |pages=263–264 |url=https://modern-journals.com/index.php/ijma/article/download/211/159/306}}</ref> ইতিমধ্যে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত পশ্চিমীয়া আৰ্হিৰ মঞ্চ নিৰ্মাণ হৈছিল আৰু তাত আন আন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান ৰাইজৰ আগত প্ৰদৰ্শনৰ ধাৰাও প্ৰচলিত হৈছিল। সেই সময়তে [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] বেতিয়নীত ১৯২৯ চনত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Scholar-throws-light-on-Bihus-origin/articleshow/8172141.cms?referral=PM First stage Bihu organised in Betioni, Golaghat]</ref> ১৯৪১ চনত [[মহেশ্বৰ নেওগ]] আদি ব্যক্তিৰ প্ৰচেষ্টাত শিৱসাগৰত মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ১৯৫১ চনত [[ৰাধাগোবিন্দ বৰুৱা]]ৰ পৃষ্ঠপোষকতাত [[গুৱাহাটী]]ত বিহু সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হয়। তাৰ পাছতে মঞ্চবিহুৱে সমগ্ৰ অসমজুৰি জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। মঞ্চবিহুত বিহু প্ৰদৰ্শনৰ লগতে বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতাৰ ওপৰতো গুৰুত্ব দিয়া হয় আৰু এই ৰূপ মূলতঃ দৰ্শকৰ মনোৰঞ্জনৰ উদ্দেশ্যে অনুষ্ঠিত হয়। ফলত মঞ্চবিহু নিৰ্দিষ্ট নীতি-নিৰ্দেশনা আৰু উপস্থাপনৰ ব্যাকৰণৰ মাজত পৰিৱেশিত হ’বলৈ ধৰে। ইয়াৰ ফলত বিহু নৃত্য-গীতে প্ৰদৰ্শনমূলক কলাৰ ৰূপ লাভ কৰে। মঞ্চবিহুৰ জনপ্ৰিয়তাৰ প্ৰভাৱত স্বতঃস্ফূৰ্ত গছতলৰ বিহু ক্ৰমে বিলুপ্তপ্ৰায় হৈ পৰে। [[File:বিহু নাচনী.JPG|thumb|বিহু নাচনী]] বৰ্তমান মঞ্চবিহু আৰু ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়াৰ পৰম্পৰা—এই দুয়ো ধৰণৰ বিহু অসমৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত উদযাপন কৰা দেখা যায়। বিহু সন্দৰ্ভত আন এটা উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন হৈছে দৃশ্য-শ্ৰব্য মাধ্যমেৰে প্ৰচাৰিত বিহু-সুৰীয়া গীত-মাতৰ জনপ্ৰিয়তা। নতুন প্ৰজন্মৰ মাজত এই গীতসমূহ বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয়। অৱশ্যে, এইবোৰক পৰম্পৰাগত বিহুনাচ বা বিহুনামৰ সলনি বিহু আৰু আধুনিক গীতৰ সংমিশ্ৰণ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। এই গীতসমূহত বিহুৰ থলুৱা সুৰৰ ভিত্তিত নতুনকৈ সুৰাৰোপণ কৰাৰ লগতে আধুনিক বাদ্যযন্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিহু গীতৰ উদাহৰণ<ref>[[লীলা গগৈ]], বিহুগীত আৰু বনঘোষা। </ref>: <blockquote> অতিকৈ চেনেহৰ মুগাৰে মহুৰা, তাতোকৈ চেনেহৰ মাকো<br /> তাতোকৈ চেনেহৰ ব’হাগৰ বিহুটি নাপাতি কেনৈকৈ থাকোঁ।<br /> </blockquote> <blockquote> আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু<br />চিৰে গৰখীয়াই তৰা;<br />সীতাই কুমাৰে বাদতি মাৰিলে<br />চ'তৰ বাৰে খৰৰপৰা। </blockquote> <blockquote> আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু <br /> আমাৰ বিহু কাপোৰ নাই;<br /> সমনীয়া সুধিলে কামে কি এবুলি<br /> সৰুতে একাজি আই।<br /> </blockquote> এইসমূহক যোজনা বুলি কোৱা হয়। বিহুনাচ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে যোজনা গোৱা হয়। যোজনাবোৰে বহু ক্ষেত্ৰত সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক তথ্য প্ৰতিফলিত কৰে।<ref> [https://essayinassamese.blogspot.com/2023/03/bihu-essay.html অসমৰ জাতীয় উৎসৱ - বিহুৰ বিষয়ে ৰচনা | Assamese Essay On Bihu]</ref> <blockquote> আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু <br /> নাহৰ ফুল ফুলিবৰ বতৰ<br /> ফুলপানী ছিগাতে ঢোলৰ মাত শুনিলো<br /> উজুটিত ভাঙি যাওঁ যঁতৰ।<br /> </blockquote> ==ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু== [[File:Bihu dance হুঁচৰি.jpg|thumb|right|ব'হাগ বিহুত সৰু ল'ৰা-ছোৱালীয়ে হুঁচৰি গোৱা পৰম্পৰা]] {{মূল|ব'হাগ বিহু}} বসন্তৰ আগমনত উদযাপন কৰা ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু অসমৰ মুখ্য বিহু উৎসৱ। বসন্তত প্ৰকৃতি নতুন ৰূপে জিলিকি উঠাৰ সময়ত চহা ৰাইজে উৎসৱমুখৰ হৈ জীৱন উপভোগ কৰে। ৰঙালী বিহুক যৌৱনৰ উৎসৱ বুলিও কোৱা হয়। ডেকা-গাভৰুৱে ৰাতি বিহু পাতে আৰু বিহুৰ মাজতে নিজৰ জীৱনসংগী বিচাৰি উলিওৱাৰ পৰম্পৰাও আছে। [[কৃষি]]-সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণিৰে পৰা এনেধৰণৰ উৎসৱ চলি আহিছে বুলি কোৱা হয়। যৌৱনৰ সৈতে খেতিমাটিৰ উৰ্বৰতাৰ সম্পৰ্ক আছে বুলি লোকবিশ্বাস আছে; সেয়ে খেতি আৰম্ভ কৰাৰ আগতে পালন কৰা ৰঙালী বিহুৰ সৈতে কৃষিৰ ওতপ্ৰোত সম্পৰ্ক আছে। ব'হাগ বা ৰঙালী বিহু একেৰাহে সাত দিন ধৰি উদযাপন কৰা হয়। চ’তৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ব’হাগৰ ৬ তাৰিখলৈ এই সাত দিন ধৰি থাকে। প্ৰতিটো দিনৰ বিহুৰ সুকীয়া নাম আছে; ইয়াক ‘সাত বিহু’ বুলি জনা যায়। চ'তৰ দোমাহীৰ দিনা গৰু বিহুৰে আৰম্ভ হৈ ক্ৰমে মানুহ বিহু, হাত বিহু, চেনেহী বিহু, মাইকী বিহু, ৰঙালী বিহু আৰু শেষৰ দিনা চেৰা বিহুৰে ব'হাগ বিহুৰ সামৰণি পৰে। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰত ইয়াৰে এটা দিনক ‘গোসাঁই বিহু’ বুলিও পালন কৰা হয়। ==কাতি বিহু বা কঙালী বিহু== {{মূল|কাতি বিহু}} আহিন আৰু কাতি মাহৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা [[কাতি বিহু]] পালন কৰা হয়। এই সময়ত আহু ধান শেষ হৈ যায়, আনহাতে শালি ধান চপোৱাৰ সময়ো নহয়। সেইবাবে বহু ঘৰত খাদ্যৰ নাটনি দেখা দিয়ে আৰু এই বিহুক [[কঙালী বিহু]] বোলা হয়। এই বিহুত ঘৰে ঘৰে তুলসীৰ পুলি ৰুই গধূলি তাৰ গুৰিত চাকি জ্বলাই নাম গোৱা হয়; ঘৰৰ চোতালৰ চাৰিওফালে আৰু খেতিপথাৰতো চাকি জ্বলোৱা হয়। ==মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু== {{মূল|মাঘ বিহু}} খেতি চপোৱাৰ ঠিক পাছতে পুহ-মাঘৰ দোমাহীত মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু পালন কৰা হয়। ই লগে-ভাগে খাই আনন্দ কৰাৰ উৎসৱ। পুহ-মাঘৰ সংক্ৰান্তিৰ সময়ত ভোগালী বিহু বা মাঘ বিহু সাধাৰণতে তিনিদিন ধৰি পালন কৰা হয়। পুহ মাহত শালি ধান, মাহ, তিল, মগু আদি শস্য চপাই মানুহে ভঁৰাল ভৰায়। এই সময়ত ধনী-দুখীয়া সকলোৰে ঘৰত ধান-চাউলৰ যোগান থাকে; সেইবাবে এই বিহুত খোৱা-বোৱাৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হয়। সান্দহ, চিৰা, নানা তৰহৰ পিঠা-পনা, লাডু, [[আখৈ]] আদি খাদ্য ঘৰে ঘৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়। মাঘ বিহুৰ মূল আকৰ্ষণ হ’ল [[মেজি]] জ্বলোৱা। গাঁৱৰ ডেকাসকলে পুহ মাহতে নৰা কাটি মেজি প্ৰস্তুত কৰে। উৰুকাৰ দিনা তেওঁলোকে লগ লাগি ভোজ-ভাত খাই, গীত গাই উজাগৰে থাকে। পুৱা হোৱাৰ লগে লগে গা-পা ধুই মেজিত জুই লগাই দিয়ে। জুই জ্বলি উঠিলে মন্ত্ৰ মাতি মাহ, মগু, পিঠা, চাউল, ঘিঁউ আদি দি অগ্নিক সেৱা জনায়। মেজি পোৰাৰ পাছত তাৰ ছাঁইৰে সকলোৱে ফোঁট লয়। অৱশ্যে, নৰাৰ সুবিধা নথকা ঠাইত কাঠ-বাঁহ আদিৰেই মেজি বনোৱা হয়। মেজি পোৰাৰ এই প্ৰথাক অগ্নিপূজাৰ এক ৰূপ বুলিও বিবেচনা কৰা হয়। জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুৱে অসমীয়া সমাজৰ ঐক্য আৰু মিলা-প্ৰীতিৰ ভাব অটুট ৰখাত ভূমিকা পালন কৰে বুলি কোৱা হয়। বিহুৰ বহু কাম সমূহীয়াভাৱে সম্পন্ন হয়, যিয়ে মানুহৰ মাজত ঐক্যবোধ বৃদ্ধি কৰে। ==পৰম্পৰা== বিহু অনুসৰি অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিভিন্ন পৰম্পৰা প্ৰচলিত হৈ আহিছে: <gallery class="center" widths="200" perrow="10"> File:হুঁচৰি বিহু Husori bihu.jpg|<br />বিহু উপলক্ষে ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাবলৈ যোৱা বিহুৰ দল। File:Magha Bihu megi 1.jpg|<br />মাঘ বিহুৰ [[মেজি]] জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:গৰু বিহুত বনোৱা চাত.jpg|<br />গৰু বিহুত বনোৱা চাত। File:Tradition of Bohag Bihu.jpg|<br />ব'হাগ বিহুত নাহৰৰ পাতত মন্ত্ৰ লিখাৰ পৰম্পৰা। File:Bhogali Bihu Delicacies.jpg|<br />বিহুৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা পিঠা-জলপান। File:বিহুৰ এশ এবিধ শাক.jpg|<br />বিহুৰ দিনত এশ এবিধ শাক খোৱাৰ পৰম্পৰা। File:Woman performing kati bihu rituals.jpg|<br />কাতি বিহুত শস্যৰ পথাৰত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:Kaati Bihu.jpg|<br />কাতি বিহুত তুলসীৰ তলত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:Mukuli bihu dance performance at Guwahati Assam.JPG|<br />ব'হাগ বিহুৰ সময়ত অনুষ্ঠিত মুকলি বিহু। File:Group Fishing at the occasion of Magh Bihu.jpg|<br />মাঘ বিহুত সমজুৱাকৈ মাছধৰা পৰম্পৰা। File:Bathing cattle in Rongali Bihu.jpg|ব'হাগ বিহুৰ গৰু বিহুৰ দিনা নৈত গৰুক গা ধুৱাই দিয়াৰ নিয়ম। File:Koni-juj.jpg|<br />বিহুৰ দিনত খেলা পৰম্পৰাগত খেল কণী যুঁজ। File:Meji burning in Kamrup, Assam.jpg|<br />মাঘ বিহুত জ্বলোৱা মেজি। </gallery> ==লগতে চাওক== * [[বিহুগীত]] * [[বিহু নৃত্য]] * [[বিহুৰ বাদ্যযন্ত্ৰ]] * [[বিহুৰ খাদ্য]] * [[বিহুৰ সাজ-পোচাক আৰু অলংকাৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==টোকা== {{notelist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons|Category:Bihu|বিহু}} {{Wikiquote}} * [[oldwikisource:বিহু গীত]] (ৱিকিউৎসত বিহুগীতসমূহৰ লিপি সন্নিবিষ্ট কৰা আছে।) * {{YouTube|id=IbupI6r5SxQ|title=মুকলি বিহু নৃত্য প্ৰতিযোগিতাৰ এটা দৃশ্য}} * {{YouTube|id=AqWF2MxvUow|title=দেউৰী বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * {{YouTube|id=1G1ebEXnOb8|title=মিচিং বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা — সম্পাদনা: ড॰ নাৰায়ণ দাস, ড॰ পৰমানন্দ ৰাজবংশী; পৃষ্ঠা ২৪০–২৪২ * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit2 Rongali Bihu-the spring festival of Assam]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Sawpon Dowerah * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit3 Rongali Bihu through the ages]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Debendra Prasad Das * [https://web.archive.org/web/20160307192221/http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html/edit4 Bihu: The lifeline of Assamese culture] An article by Journalist Md. Sabir Nishat {{অসমৰ উৎসৱ আৰু মেলাসমূহ}} {{অসম}} [[শ্ৰেণী:বিহু|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]] 280qrdqaiav6nql67mtspz6ximokdar 648321 648320 2026-10-28T19:45:02Z Ananya Taye 28065 648321 wikitext text/x-wiki {{Infobox Holiday |image =Bihu Dance-This photo crosses 28000 Views.jpg |caption = বিহু নৃত্য শিল্পী |holiday_name = বিহু |observedby = [[অসম|অসমীয়া]] |date = |observances = |type = cultural |longtype = কৃষিভিত্তিক উৎসৱ<br />ভাৰতীয় উৎসৱ |significance = |date2010 = |date2011 = }} {{বিহু}} '''বিহু''' [[অসম]]ৰ জাতীয় উৎসৱ। অসমৰ লগতে দাঁতি-কাষৰীয়া কিছুমান ৰাজ্যৰ কোনো কোনো জাতি-জনজাতিৰ মাজতো বিহু বা ইয়াৰ সমধৰ্মী উৎসৱ পালন কৰা দেখা যায়। বিহুৰ এটা বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ’ল—ই জাতি-বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সকলো লোকে একেলগে উদযাপন কৰিব পৰা উৎসৱ।<ref name="festival">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Bihu Festival | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL) | work=www.festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বিহু মূলতঃ কৃষিভিত্তিক উৎসৱ। "কৃষি উৎসৱ ঘাইকৈ তিনিটা: খেতিৰ আৰম্ভণিৰ বেলিকা, খেতিৰ বাঢ়নী বতৰত আৰু খেতি চপোৱাৰ ‍শেষত।"<ref>অসমৰ সংস্কৃতি: ড॰ লীলা গগৈ</ref> অসমত পালন কৰা বিহু তিনিটা হ’ল: [[ব'হাগ বিহু]] বা ৰঙালী বিহু, [[কাতি বিহু]] বা কঙালী বিহু, আৰু [[মাঘ বিহু]] বা ভোগালী বিহু। == বিহু শব্দৰ উৎপত্তি == ''বিহু'' শব্দৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে নানা মত আছে, কিন্তু কোনো মতেই সৰ্বসন্মত নহয়। কিছুমান পণ্ডিতৰ মতে [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] 'বিষুবত' শব্দৰ পৰা বিহু শব্দৰ উদ্ভৱ হৈছে।<ref>[https://tholgiri.com/%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a7%b0-%e0%a6%89%e0%a7%8e%e0%a6%aa%e0%a6%a4%e0%a7%8d%e0%a6%a4%e0%a6%bf-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a6%a8%e0%a7%83/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230331070705/https://tholgiri.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A7%B0-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%AA%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A7%83/ |date=2023-03-31 }}বিহুৰ উৎপত্তি আৰু বিহু নৃত্য।</ref><ref name="festivalsofindia.in">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Origin of the Word Bihu | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL | work=festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বৈদিক 'বিষুবন' পদে এবছৰজুৰি অনুষ্ঠিত হোৱা 'সত্ৰ' বা 'যজ্ঞ'ৰ মধ্যৱৰ্তী দিনটোক বুজায়; অৰ্থাৎ [[দিন]] আৰু ৰাতিৰ সমান হোৱা দিনটোৱেই 'বিষুবত' ৰূপে পৰিচিত। এই ব্যাখ্যা অনুসৰি ব’হাগ বিহুৰ দিনটো "বসন্ত বিষুবত",‌ মাঘ বিহুৰ দিনটো "উত্তৰায়ণ" আৰু কাতি বিহুৰ দিনা "হেমন্ত বিষুবত" ধৰা হয়।<ref>[https://www.boloji.com/articlephotos/a8002.png Dr. Rajen Barua, ''Reinventing the Indian (Hindu) Calendar'']</ref> সংস্কৃতৰ বিষুৱ শব্দৰ পৰা এপ্ৰিল মাহৰ ১৪/১৫ তাৰিখে উদযাপন কৰা অন্য বসন্ত উৎসৱ, যেনে কেৰেলাৰ বিচু (വിഷു)<ref>{{Cite web |title=विषुव (viṣuva) |website=Spoken Sanskrit Dictionary |url=http://spokensanskrit.org/index.php?mode=3&script=hk&tran_input=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A5%81%E0%A4%B5&direct=au&anz=100 |language=sa |access-date=2026-10-22}}</ref> উৎপত্তি হৈছে। লীলা গগৈয়ে এই ব্যুৎপত্তিৰ বিষয়ে সন্দেহ প্ৰকাশ কৰি উল্লেখ কৰিছে যে জ্যোতিষশাস্ত্ৰই সহজ-সৰল গাঁৱলীয়া সমাজক স্পৰ্শ কৰাৰ আগতেও কৃষিভিত্তিক বিহু প্ৰচলিত আছিল। তেওঁৰ মতে, বিহু মূলতঃ আদিম মানুহৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱৰূপে গঢ় লৈ উঠিছিল।<ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৫, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> তেওঁ লগতে যুক্তি দিছে যে যিহেতু বিহু কৃষিৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত, সেয়েহে ইয়াৰ উৎপত্তি কেৱল জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ‘বিষুৱন’ শব্দৰ পৰা হোৱা বুলি ধৰি লোৱাটো যুক্তিসংগত নহয়। তেওঁ উল্লেখ কৰিছে যে ‘বিষুৱন’ শব্দৰ পৰাই ‘বিহু’ শব্দৰ সৃষ্টি হোৱা হ’লে ইয়াৰ এক সৰ্বভাৰতীয় ৰূপ পৰিলক্ষিত হ’লহেঁতেন। কিন্তু বিহুৱে অসমৰ মাটিতহে নিজৰ স্বকীয় বৈশিষ্ট্য অক্ষুণ্ণ ৰাখি বিকাশ লাভ কৰিছে।<ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৬, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> এই দৃষ্টিভংগী অনুসৰি বিহু আৰ্য-অনাৰ্য সকলো জনগোষ্ঠীৰ সমূহীয়া আনন্দ-উল্লাসৰ প্ৰতিফলন, যি সময়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ লগে লগে ‘বিহু’ নাম গ্ৰহণ কৰি অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰিছে। আন এটা মত অনুসৰি, [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]]সকলৰ বৈচাগু, [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলৰ বুচু, কোচসকলৰ বিচুৱা, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বিহুৰ উৎসও উজনি অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু সোণোৱালসকলৰ "বিচু" পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত। এই মতৰ সমৰ্থকসকলে "বিচু" শব্দৰ অৰ্থ "আটাইতকৈ পবিত্ৰ দিন" এই ব্যাখ্যা অনুসৰি পৰৱৰ্তীকালত [[অসমীয়া ভাষা]]ত "চ" ধ্বনি "হ"লৈ ৰূপান্তৰিত হয়; উদাহৰণস্বৰূপে, চিলৈ হিলৈ হ’ল, চাৰি শাড়ী হ’ল বা চাপ সাপ হ’ল। ড° পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়াই ‘দেউৰী চুতীয়া’ত উল্লেখ কৰিছে: ''"চুতীয়া ভাষাত বিহুক "বিচু" বুলি কোৱা হয়। "বি" মানে অতি, "চু" মানে আনন্দময় বুজায়। গতিকে, "বিচু" শব্দটি অপ্ৰভ্ৰংশ হৈ ‘বিহু’ শব্দৰ উৎপত্তি হৈছে।"''<ref>পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়া, ‘কাতি বিহুৰ ৰূপৰেখা’, দেউৰী চুতীয়া, পৃষ্ঠাঃ ১০৯</ref> আনহাতে, গৱেষক ডিম্বেশ্বৰ গগৈয়ে মত প্ৰকাশ কৰিছে: "টাই ভাষাৰ ‘পয়হু’ শব্দই গো-পূজা বা গো-উৎসৱ বুজায়। "পয়" মানে উৎসৱ আৰু "হু" মানে গৰু। ... বহাগ বিহুৰ আগদিনা গৰুক গা-ধুৱাই গো-পূজা কৰা,...আৰু পবিত্ৰ গৰুৰ ছালৰ বাদ্যক আগস্থান দি গো-পূজাৰ দৰে সন্মান জনোৱা হয় বাবে এই উৎসৱক "পয়হু" বোলা হয়। সেই "পয়হু" শব্দৰ অপভ্ৰংশই "বিহু" হোৱা বুলি কৰা ধাৰণা অমুলক নহয়।"<ref>ডিম্বেশ্বৰ গগৈ, ‘অসমৰ বিহু সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা’, পৃষ্ঠাঃ ১৮-১৯</ref> ৰিদিপ কুমাৰে এই ব্যাখ্যাৰ বিপৰীতে যুক্তি দিছে যে ৰঙালী বিহু সম্পূৰ্ণৰূপে গৰুকেন্দ্ৰিক উৎসৱ নহয় আৰু কাতি বা মাঘ বিহুত গৰু-কেন্দ্ৰিক অনুৰূপ নিয়ম নাই; সেয়ে তেওঁ বিহুৰ ভাব আৰু অৰ্থৰ দিশৰ পৰা চুতীয়া ‘বিচু’ শব্দৰ সৈতে ইয়াৰ ব্যুৎপত্তিগত সম্পৰ্ক অধিক সম্ভাৱ্য বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>[https://www.sahapedia.org/%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%B0-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A7%B1-%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%83-%E0%A6%8F%E0%A6%95-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B7%E0%A6%A8#_ftn1 ৰিদিপ কুমাৰ, ''অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুঃ এক ঐতিসাহিক বিশ্লেষণ'']</ref> পৰম্পৰা অনুসৰি, বৈদিক প্ৰভাৱ পৰাৰ আগতে বিহু/বিচু ব’হাগ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোকসকলৰ লগতে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]<ref>{{cite web |title=Festival Celebrations |website=Majuli District |publisher=Government of Assam |url=https://majuli.assam.gov.in/tourist-place-detail/276| quote=The Bisu of the Deoris begins in the first Wednesday of the (mid-April) month of Bohag. The Bisu is both a secular and a religious festival.}}</ref><ref>{{cite journal |last=Bharali |first=Anup Jyoti |title=Spirit Possession: An Anthropological Interpretation on the Practice of Deo-Utha among the Deoris of Assam and Arunachal Pradesh |journal=Paripex Indian Journal of Research |volume=12 |issue=9 |year=2023 |page=19}}</ref> আৰু [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] সম্প্ৰদায়ৰ{{efn|মৰাণসকলে ব'হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে উৰুকা আৰু বুধবাৰে গৰু বিহু পালন কৰে। এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ মৰাণসকলৰ পুৰণি বিহুনামতো পোৱা যায়।<ref>{{cite web |last=Bhuyan |first=Sadananda |title=উজনি অসমৰ মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ ব'হাগ বিহুৰ পৰম্পৰা আৰু মৌখিক গীতি সাহিত্য |website=Xobdochitra |date=17 April 2022 |url=https://xobdochitra.com/2022/04/উজনি-অসমৰ-মৰাণ-জনগোষ্ঠীৰ/}}</ref>}} লোকসকলে আজিও সেই দিনটোতে বিহু আৰম্ভ কৰে।{{efn|পূৰ্বতে [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলেও ব'হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা বিহু আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰথমে গোঁসানী থানত হুঁচৰি গাই তাৰ পাছত গাঁৱে-গাঁৱে হুঁচৰি গোৱাৰ প্ৰথা আছিল। এই পৰম্পৰা দেউৰী আৰু মৰাণসকলৰ মাজত বৰ্তি আছে; আনহাতে বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰভাৱত আন বহু চুতীয়াই বিহুৰ দিনাৰ পৰা হুঁচৰি আৰম্ভ কৰিবলৈ লয়।<ref>{{cite book|last=Barua|url=https://archive.org/details/chutiaburanji/mode/2up|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|date=2007|pages=388–390 |ref=harv}}</ref> এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ পুৰণি বিহুনামতো পোৱা যায়। পুৰণি হুঁচৰিৰ গীতত মঙলবাৰে উৰুকা আৰু বুধবাৰে বিহু পালনৰ কথা কোৱা হৈছে। গোঁসানীৰ পূজাৰ সৈতে জড়িত ''দেউ-বিহু'' আৰু পৰৱৰ্তী ''সাত-বিহু'', ''চেৰা-বিহু'' বা ''এৰা-বিহু''ৰ পৰম্পৰাও পোৱা যায়।।<ref>{{harvcol|Barua|2007|pp=388-390}}</ref>}} কিছুমান পুৰণি বিহু-হুঁচৰিৰ গীতত এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Barua|2007|p=390}}</ref> ''{{Quote|text=“হাচতি ঐ চʼত বিচুতি ঐ চʼত<br />বুধে গৰু বিহু মঙ্গলে উৰুকাৰ,<br />বিহু গৈ আছিলি ক'ত?”}}'' ==বিহুৰ ইতিহাস== ===উৎপত্তি=== <!-- [[File:বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ.jpg|thumb|বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ]] --> অসমৰ সামাজিক গাঁথনিৰ দৰেই বিহু উৎসৱত মংগোলীয় আৰু আৰ্য সংস্কৃতিৰ সংমিশ্ৰণ আছে। বিহুৰ বিৱৰ্তনৰ মাজতো অসমীয়া সংস্কৃতিৰ গঠন-প্ৰক্ৰিয়াৰ বিভিন্ন স্তৰ প্ৰতিফলিত হৈছে। মানুহে কৃষিক মূল জীৱিকা হিচাপে গ্ৰহণ কৰাৰ পাছৰে পৰা খেতি চপোৱাৰ সময়ৰ আনন্দোৎসৱে সমূহীয়া ৰূপ লাভ কৰি ক্ৰমে ৰীতি-নীতিত পৰিণত হয় আৰু কালক্ৰমত বিহুৰ দৰে কৃষিভিত্তিক উৎসৱৰ বিকাশ ঘটে। অসমত কৃষিৰ প্ৰাথমিক বিকাশ অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক আৰু তিব্বতীয়-বৰ্মীয় জনগোষ্ঠীৰ সৈতে জড়িত বুলি ধৰা হয়; সেই অনুসৰি বিহুৰ প্ৰাথমিক ৰূপকো এই গোষ্ঠীসমূহৰ কৃষি-সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে। উল্লেখযোগ্য যে অসমত বৰ্তমান পৃথক অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক ভাষাভাষী গোষ্ঠী দেখা নাযায়; ডি.এন.এ.-ভিত্তিক গৱেষণা অনুসৰি অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক জনগোষ্ঠীৰ বহু অংশ তিব্বতীয়-বৰ্মীয় জনগোষ্ঠীৰ মাজত বিলীন হৈ যায়।<ref>{{Cite web |title=Austroasiatics absorbed by Tibeto-burman groups |url=https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |access-date=2019-03-24 |archivedate=2019-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190405000120/https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |deadurl=yes }}</ref> প্ৰমোদচন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্যৰ মতে, পৰৱৰ্তী ইন্দো-আৰ্য সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত থলুৱা ''বিচু'' উৎসৱক ''বিষুৱ'' বা বিষুৱ-সংক্ৰান্তিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয় আৰু ব’হাগৰ এই বসন্তোৎসৱে ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ সমসাময়িক বসন্তকালীন উৎসৱসমূহৰ সৈতে কেলেণ্ডাৰগত সম্পৰ্ক লাভ কৰে।<ref>{{cite book |last=Bhattacharya |first=Pramod Chandra |title=Asamar Loka Utsav |year=1969 |location=Guwahati }}</ref> আগৰ দিনত বিহুৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে মিলি চ'ত মাহৰ ৰাতি নাচি গাই আনন্দ কৰিছিল। এই কালছোৱাত ব্যক্তিগত উচাহ আৰু প্ৰেমৰ প্ৰকাশেই বিহুত প্ৰাধান্য পাইছিল যদিও ধৰ্ম আৰু কৃষিও সমান্তৰালভাৱে জড়িত আছিল। দীনেশ গগৈৰ মতে, ''বিহু'' শব্দটো দেউৰী-চুতীয়া ভাষাৰ ''বিচু'' শব্দৰ পৰা উদ্ভূত, যাৰ অৰ্থ "অতি আনন্দ" বা "অত্যধিক আনন্দ"।<ref>Gogoi, Dinesh (2015), ''Baapoti Hahun Bihu'', pp. 17–18.</ref> লোকপৰম্পৰাত ''বিচু''ৰ উৎপত্তিক আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতেও জড়িত কৰা হয়। মামণি মহন্তৰ মতে, প্ৰাচীন চুতীয়া কৃষিব্যৱস্থাত আহু ধানৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছিল; খেতিয়কসকলে দিন-ৰাতি বনৰীয়া জীৱ-জন্তুৰ পৰা আহু খেতি ৰক্ষা কৰি থাকোঁতে গান, নাচ আৰু ৰং-ধেমালিৰে সময় কটাইছিল। আহু শস্যৰ সজীৱ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত এই বাৰ্ষিক আনন্দোৎসৱেই লোকপৰম্পৰাত ''বিচু'' নামেৰে পৰিচিত হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=156–157 }}</ref> বৰ্তমানৰ বিহুৰ বিকাশ উজনি অসমৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত বুলি কিছুমান লেখকে মত প্ৰকাশ কৰিছে। হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে লিখিছে, ''"বিহু কামৰূপে নাই, সৌমাৰে (উজনি অসম) অধিক"''<ref>হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ ৰচনাৱলী, p. 80</ref>। বড়োসকলৰ বৈচাগু, ডিমাছাসকলৰ বুচু, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বড়ো-কছাৰী মূলীয় জনগোষ্ঠীসমূহ—চুতীয়া, দেউৰী, মৰাণ আৰু সোণোৱালসকলে বিহু/বিচু উদযাপন কৰি আহিছে। চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত এই উৎসৱ প্ৰধান উৎসৱ হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল বুলি কোৱা হয়। সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড-ফি বা অক্ষয় বুৰঞ্জীৰ মতে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] ৰাজধানী [[শদিয়া|শদিয়াৰ]] কেঁচাইখাতী বা কলীমতী দেৱী বিহুৰ স্ৰষ্টা।<ref>শৰ্মা, নয়নমণি, "বিহু-সংস্কৃতি",p. 67,"সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিট ফি বা অক্ষয় বিহু বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াত কেঁচাইখাতী বা কলীমতীহে বিহুৰ স্ৰষ্টা।"</ref> ইতিহাসবিদ স্বৰ্গীয় হেম বুঢ়াগোহাঞিৰ অন্বেষণ অনুসৰি, মানুহৰ তেজ খাবলৈ চঞ্চল হৈ ফুৰা শিৱৰ ভণিয়েক কলীমতিয়ে বিহু আৰম্ভ কৰিছিল বুলি এক পৰম্পৰা আছে;<ref>বুঢ়াগোহাঞি, দুৰ্লভ, "কলীমতি", p.23</ref> দেউৰীসকলে কেঁচাইখাতী আৰু বলিয়া বাবাক বুঢ়া-বুঢ়ীৰ সতি-সন্ততি বুলি বিশ্বাস কৰে।<ref>{{cite book |last1=Bordoloi |first1=B. N. |last2=Sharmah Thakur |first2=G. C. |last3=Saikia |first3=M. C. |title=Tribes of Assam, Part I |publisher=Tribal Research Institute |location=Guwahati |year=1987|pages=30–31}}</ref> কামৰূপ যুগৰ কেইখনমান তাম্ৰশাসনত বিষুৱ আৰু সংক্ৰান্তিৰ দৰে বিশেষ দিনত ভূমিদান কৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। বলবৰ্মনৰ নগাঁও তাম্ৰশাসনখন ''বিষুৱৎ তিথি''ত জাৰি কৰা হৈছিল, যিটো বি. কে. বৰুৱাৰ মতে সম্ভৱতঃ চ'ত সংক্ৰান্তিৰ সৈতে মিলে। বৈদ্যদেৱৰ কামৌলি তাম্ৰশাসনখনো বৈশাখ মাহৰ ''বিষুৱতী সংক্ৰান্তি''ৰ একাদশী তিথিত জাৰি কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Venis |first=Arthur |title=Copper-plate Grant of Vaidya Deva, King of Kamarupa |journal=Epigraphia Indica |volume=2 |year=1893 |pages=347–358 |at=pp. 349, 357}}</ref> ''বিষুৱৎ সংক্ৰান্তি'' সূৰ্যৰ মেষ আৰু তুলা ৰাশিত প্ৰৱেশৰ দিনত পৰে, যি অসমত যথাক্ৰমে [[ব'হাগ বিহু]] আৰু [[কাতি বিহু]]ৰ সৈতে মিলে। ===পৌৰাণিক বিহুৰ ৰীতি-নীতি=== আগৰ দিনত ব’হাগ বিহুৰ উৎসৱ চ’ত মাহৰ পৰাই আৰম্ভ হোৱা বুলি পৰম্পৰাত পোৱা যায়। মূল ব’হাগী উৎসৱৰ আগৰ এই সময়ছোৱাক ''ৰাতি বিহু'' বা ''চ’তৰ বিহু'' বুলি কোৱা হৈছিল। এই সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে ৰাতি চাকি জ্বলাই ডাঙৰ গছৰ তলত আৰু থান আদি পৱিত্ৰ স্থানৰ চোতালত বিহু নাচিছিল। এক পৰম্পৰা অনুসৰি তাম্ৰেশ্বৰী‌(কলীমতী) শালৰ পৰা ৰাতিৰ ভাগত বিহু নমাই আনি আম বা আঁহত আদি ডাঙৰ গছৰ তলত নৃত্য-গীত কৰা হৈছিল। ''তৰুৱা কদম'' ফুলাক কলীমতীৰ যৌৱনপ্ৰাপ্তিৰ প্ৰতীক আৰু চ’তৰ বিহু আৰম্ভ হোৱাৰ সংকেত বুলিও গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-Chot">{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=146–152, 200–203 }}</ref> চ’তৰ ৰাতি বিহুৰ এনে স্থানীয় ৰূপ আজিও যোৰহাট-গোলাঘাট অঞ্চলৰ বৰহোলা আৰু বচা দৈয়াং, আদি ঠাইত দেখা যায়। এইবোৰত ডেকা-গাভৰুসকলে ডাঙৰ আম বা আঁহত গছৰ তলত ৰাতি বিহু কৰে; ''জোৰা নাম'', প্ৰেম-বিৰহৰ গীত আৰু পেঁপা বজোৱাৰ প্ৰতিযোগিতাও এই পৰম্পৰাৰ অংগ।<ref name="Richa-Chot"/> দেউৰীসকলৰ মাজতো তুলনীয় ''ৰাতি বিচু'' পৰম্পৰা আছে; ফাগুন আৰু চ’ত মাহত ডেকা-গাভৰুসকলে সমূহীয়াকৈ বিচুৰ গীত-নাচৰ অনুশীলন কৰে আৰু ব’হাগীয়া বিচুৰ সময়ত ৰাতিও নৃত্য-গীত চলে।<ref>{{cite journal |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Socio-Cultural Significance of Folk Musical Tradition: Weaving the Tapestry of Identity of the Deori Community of Assam |journal=Lokaratna |volume=XIX |year=2025 |page=40 }}</ref> ৰাতি বিহুৰ সামৰণি চ’তৰ শেষ দিন বা ব’হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে কৰা হৈছিল। এই দিনটোক ''উৰুকা'' বোলা হৈছিল; ''উৰুকা'' শব্দটোক দেউৰী-চুতীয়া ''উৰুকুৱা'' ("শেষ কৰা") শব্দৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। উৰুকাৰ ৰাতি দেওধনীসকলে গোটেই ৰাতি নৃত্য কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ দেহত কেঁচাইখাতী বা কলীমতী অধিষ্ঠিত হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। এই ঘটনাক দেৱী স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নামি অহা বা ''বিহু নমাই অনা''ৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছিল। চ’তৰ বিহুৰ সামৰণিৰ পাছত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ দিনা থানঘৰত পূজা আৰম্ভ কৰা হৈছিল। পুৱাৰ ভাগত গৰু গা ধুৱাই গৰু বিহু পালন কৰা হৈছিল; এই প্ৰথা আজিও আগৰ দৰেই পালন কৰা হয়। এই প্ৰথা বড়োসকলৰ বৈচাগু উৎসৱতো কৰা হয়। [[কণী যুঁজ]], [[কুকুৰা যুঁজ]] আদি ৰং-ধেমালিৰো আয়োজন কৰা হৈছিল। এই দিনা আবেলি বিহু গাই গাই থানঘৰৰ চোতাললৈ বিহু লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কেঁচাইখাতী (কলীমতী) দেৱীকে ধৰি চাৰি শাল গোসানীক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহুৰ আশীৰ্বাদ দিবলৈ নমাই অনা হৈছিল। ইয়াকেই "বিহু নমাই অনা" বোলা হৈছিল। কিছুমান প্ৰচলিত বিহুনামত আজিও কলীমতী (কেঁচাইখাতী)ৰ আগমনৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়। তেনে এটা বিহুনাম হৈছে: ''{{Quote|text="কলীমতী এ বাই ঘূৰি ব’হাগলৈ<br />আহিবি নে নাই?<br />আমি থাকিম আমি থাকিম<br />বাটলৈ চাই। "}}'' বৃহস্পতিবাৰৰ পৰা বলি-বিধান আৰম্ভ কৰা হৈছিল। সেইদিনা, অৰ্থাৎ মানুহ বিহুৰ দিনা দুপৰীয়া, ‘দেওধনি’ আৰু ‘বাৰিক’সকলে গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুক থানঘৰৰ বিহুলৈ যাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। দেওধনিসকলে আবেলি বলি-বিধান শেষ হোৱাৰ পাছত সাজ-পাৰ পিন্ধি, মণিকুটত ৰখা ৰূপৰ ফুল মূৰত আৰু কেৰু কাণত পিন্ধিছিল। বলি কটা স্থানত বহি গাঁৱৰ কুশল-মংগল অথবা বিপদ-আপদৰ বিষয়ে বাতৰি কোৱা হৈছিল। বাতৰি কোৱা শেষ কৰি দেওধনিয়ে নৃত্য কৰিছিল আৰু বিষয়ববীয়াসকলে সহযোগ কৰিছিল। ঢুলীয়াই ঢোলৰ চেৱত ঢোল বজাইছিল। থানঘৰৰ চোতালত পুৰুষ আৰু মহিলাৰ নাচৰ চেও বেলেগ বেলেগ আছিল। দেওধনি নৃত্য শেষ হোৱাৰ পাছত গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰু বিহুৱাসকলে ঘৰে ঘৰে গৈ বিহু কৰিছিল; ইয়াকেই হুঁচৰি বুলি কোৱা হয়। পিছৰ সপ্তাহৰ বুধবাৰে সকলোৱে পুনৰবাৰ থানঘৰৰ পৰা বিহু উলিয়াই গাঁৱৰ এমূৰত থকা নদী অথবা পুখুৰীৰ পাৰত থৈ আহিছিল। সেই সময়ত প্ৰতিবছৰে হুঁচৰি গোৱা নহৈছিল; কেৱল দেওধনিৰ নিৰ্দেশ পালেহে সেই বছৰত হুঁচৰি গোৱা হৈছিল। শেষৰ দিনা কলঢকুৱাৰে নাও সাজি, নাওখন জবা আৰু তগৰ ফুলেৰে সজোৱা হৈছিল; লগতে এটা সৰু কুকুৰা পোৱালি নাৱতে বান্ধি উটুৱাই দিয়া হৈছিল। তাৰ পাছত ঢোল-পেঁপা সামৰি বিহুৱা সমাজ গাঁৱলৈ ঘূৰি আহিছিল। ''{{quote|text="ল'হ ল'হৰি প্ৰাণৰ ভাই<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />চহৰা লিপিৰি সোধে আঁঠু কাঢ়ি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />কি খায় বুলালি দাঁতে সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />শদিয়াৰ ৰাজতে হোলেং হাতে পোৱা<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়...<br />ৰূপৰ নাও এখনি সোণৰ বঠাডালি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />ভাটিলৈ ভটিয়াই যায় সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়। "}}'' বিহুৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে এটা লোককথা প্ৰচলিত আছে। লোককথা অনুসৰি বৰদৈচিলা এই ভূমিৰ দেৱতাৰ জীয়ৰী আছিল আৰু কোনোবা সুদূৰ দেশলৈ বিয়া হৈ গৈছিল। প্ৰতি বছৰে বসন্ত ঋতুত বৰদৈচিলা মাকৰ ঘৰলৈ আহে বুলি কোৱা হয়; ইয়াক ধুমুহাৰ আগমনৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। সেই সময়তে বিহুৰ আৰম্ভণি হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু বৰদৈচিলা ঘূৰি যোৱা দিনা বিহুৰ সামৰণি পৰে। ‘বৰদৈচিলা’ শব্দটোক বড়ো-কছাৰী মূলীয় ‘বৰদৈচিখলা’ শব্দৰ পৰা উদ্ভূত বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়, যাৰ অৰ্থ "বায়ু (বৰ)-পানীৰ (দৈ) ছোৱালী (চিখলা)"—অৰ্থাৎ এবিধ ধুমুহা। একেই লোককথা বড়োসকলৰ মাজতো প্ৰচলিত। [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলে বিহু/বৈচাগুৰ সময়ত "বৰদৈচিখলা" নামৰ এটা নৃত্যও পৰিৱেশন কৰে। এই সাদৃশ্যৰ ভিত্তিত বিহুক বড়ো-কছাৰী মূলীয় উৎসৱ-পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয়। ===হুৰাই ৰঙালী আৰু হুঁচৰিৰ পৰম্পৰা=== এটি ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত ব’হাগ বিহুৰ আনুষ্ঠানিক আৰম্ভণিক শদিয়াৰ পৱিত্ৰ ''শাল''সমূহৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। ইয়াত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰে ''হুৰাই ৰঙালী'' নামৰ অনুষ্ঠান কৰা হয়। পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যামতে ''হুৰাই'' হৈছে ধৰ্মীয় গীতৰ মাধ্যমেৰে বিহুক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নমাই অনাৰ অনুষ্ঠান। আৰম্ভণিতে কেঁচাইখাতী আৰু আন শালসমূহত প্ৰাৰ্থনা কৰা হয় আৰু বিহুৰ সৈতে জড়িত ''আই কলীমতী''য়ে বিহু পৃথিৱীলৈ নমাই আনে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। হুৰাইৰ আৰম্ভণিৰ গীতত বিহু ক’ত আছিল বুলি সোধা হয় আৰু উত্তৰত শদিয়াৰ আঁহত গছৰ তলত আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> {{Quote|text= হাচতি ঐ চ’ত<br /> বিচতি ঐ চ’ত<br /> বিহু গৈ আছিলি ক’ত?<br /> শদিয়াৰ আঁহতৰ তলত।<br /> ...<br /> হুৰাই ল’ আঁহতৰ পাত,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেংখনি ঐ আমাৰ গাত।<br /> শদিয়া ৰাজ্যতে চাৰি শাল গোঁসানী,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেং ঐ আমাৰ গাত।<br /> হুৰাই ল’... }} হুঁচৰিৰ বিকাশৰ সৈতেও এই মন্দিৰকেন্দ্ৰিক বিহু-পৰম্পৰাক জড়িত কৰা হৈছে। মামণি মহন্তৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে প্ৰথমে [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ৰ সন্মুখত বিহু পৰিৱেশন কৰি তাৰ পাছত গাঁৱলৈ লৈ গৈছিল। ৰাজ্যখনৰ পতনৰ পাছত প্ৰথম বিহু স্থানীয় থানত আৰম্ভ হ’বলৈ ধৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত থানৰ ঠাইত [[নামঘৰ]]ে এই স্থান গ্ৰহণ কৰে; তাৰ পৰাই হুঁচৰি দল ঘৰে ঘৰে যোৱাৰ পৰম্পৰা বিকশিত হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=158–159 }}</ref> ''দেওলৰা মণিকোঁৱৰ'' নামৰ লোককথাত চোতালৰ বিহু আৰু হুঁচৰিৰ উৎপত্তিৰ আন এটা পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যা পোৱা যায়। কাহিনীটোত [[শদিয়া]]ৰ কুণ্ডিল অঞ্চলৰ এজন ৰজাই দৈৱিকভাৱে জন্ম লাভ কৰা মণিকোঁৱৰক লাভ কৰে। মণিকোঁৱৰে গীত-নৃত্য শিকি আৰু ৰচনা কৰি কৃষিজীৱী লোকসকলৰ চোতালত সেইবোৰ পৰিৱেশন কৰে আৰু গৃহস্থসকলক আশীৰ্বাদ দিয়ে। কাহিনীটোৱে এই পৰিৱেশনক চোতালৰ বিহু আৰু ৰাতি হুঁচৰি গোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সৈতে স্পষ্টভাৱে জড়িত কৰে।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=58–59 }}</ref> দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ মাজতো ঘৰে ঘৰে গৈ হুঁচৰি পৰিৱেশন কৰাৰ এক স্বকীয় ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা প্ৰচলিত। দেউৰীসকলৰ এই হুঁচৰি প্ৰতি বছৰে অনুষ্ঠিত নহয়; দেওধাই, দেওধনী, পুৰোহিত আৰু গাঁৱৰ ৰাইজৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি নিৰ্দিষ্ট বছৰত ইয়াৰ আয়োজন কৰা হয়। হুঁচৰি প্ৰথমে দেওশাল বা দেওঘৰত আৰম্ভ কৰি তাৰ পাছত বৰদেউৰী, সৰুদেউৰী, বৰভৰালী, সৰুভৰালী আৰু বাৰিক আদি পৰম্পৰাগত বিষয়ববীয়াসকলৰ ঘৰত পৰিৱেশন কৰা হয়। ইয়াৰ পাছত ধনী-দুখীয়া নিৰ্বিশেষে গাঁৱৰ প্ৰতিঘৰ মানুহৰ চোতালত হুঁচৰি গোৱা হয়। এই পৰম্পৰাত নামতি, টেকেলা আদি অংশগ্ৰহণকাৰীৰ লগতে বাঁহৰ হেতামাৰি আৰু বিশেষ নৃত্য-গীতৰ প্ৰচলন আছে। অৱশেষত নৈৰ পাৰত বিশেষ লোকাচাৰৰ জৰিয়তে হুঁচৰি উটুৱা হয়।<ref>{{Cite report |title=Documentation on Life and Culture of Deori |institution=Assam Institute of Research for Tribals and Scheduled Castes |url=https://repository.tribal.gov.in/bitstream/123456789/74136/1/AIRT_2018_0003_report.pdf}}</ref><ref>{{Cite web |last=দেউৰী |first=প্ৰাঞ্জল |title=দেউৰী বিচু, বিচু উটুৱা উৎসৱ আৰু দেউৰী হুঁচৰি |url=https://assam.nenow.in/deori-bisu-deori-bisu-farewell-and-bisu-husori/ |website=NE Now Assamese |date=2021-04-28 |language=as}}</ref> ===ইতিহাস=== অসমীয়া সমাজত এটা জনপ্ৰবাদ প্ৰচলিত আছে। <blockquote> ''"ঢোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''খোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''পুৱাই কলকলাই বান্দৰী নচুৱাই ''<br> ''বাঁহবাৰী বাঁহবাৰী চুতীয়াৰ ঘৰত।" '' </blockquote> ৰতনপুৰ আছিল [[চুতীয়া]] ৰজা ৰত্নধ্বজপালে গঢ়া এখন নগৰ।<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/170951/4/chapter%20iii.pdf Ratanpur was the capital of Chutia king Ratnadhwajpal]</ref> এসময়ত ই সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈছিল আৰু ঢোল, খোল আদি বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ বজোৱা হৈছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰতনপুৰৰ খোল কাঠেৰে নিৰ্মিত আছিল, মণিপুৰ আৰু মায়ামৰাসকলৰ খোলৰ দৰে।<ref>{{Cite web |title=কাঠেৰে নিৰ্মিত পোঙ খোল |url=https://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |access-date=2020-04-23 |archivedate=2020-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200407130306/http://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |deadurl=yes }}</ref> পৰৱৰ্তীকালত শংকৰদেৱে উত্তৰ ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ দৰে মাটিৰে খোল নিৰ্মাণ কৰি নৃত্য, নাট আদিত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। ইয়াৰ পৰা বিহু বা বিহুৰ ঢোলে উজনি অসমৰ ৰাইজৰ মাজত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। ‌‌ ১৯৩৫ চনত [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ ঘিলামৰা অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা ভূমিদানৰ তাম্ৰফলিৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ উগ্ৰবীৰ্য লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত 'পবিত্ৰ বিহু'ৰ দিনা ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল।<ref>Neog, Maheswar, "Prachya Sasanavali", Introduction, p.189</ref><ref>Barua, Swarnalata, "Chutia Jatir Buranji",p.40-41, "ফলিখনত স্বধয়াপুৰীশ্বৰ নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনাৰায়ণ আৰু এই সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণ ৰজাই ৰবিদেৱ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক বখনা গ্ৰামত ১৩২৩ শক (১৪০১ খ্ৰীঃ)ৰ বিষুব সংক্ৰান্তিৰ দিনা (অৰ্থাৎ ১ বহাগৰ বিহুৰ দিনা) ২০০ পুটি‌(পুৰা) ভূমি দান কৰাৰ কথা খোদিত আছে।"</ref> <blockquote> ''"এতস্মৈ শাসনপ্ৰাদা লক্ষ্মীনাৰায়ণো নৃপঃ''<br> ''উৎসৃজ্য বিষুবে (বিহুৱে) পুণ্য ৰবিদেৱ দ্বিজন্মনে...। "'' </blockquote> অৰ্থাৎ, তাম্ৰপত্ৰখনৰ মতে ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে দ্বিজ ৰবিদেৱক পুণ্য বিহুৰ দিনা ভূমি দান কৰিছিল। এই তাম্ৰশাসনক চুতীয়া ৰজাসকলৰ দিনত বিহুৰ ৰাজকীয় স্বীকৃতিৰ নিদৰ্শন হিচাপে উল্লেখ কৰা হয়। উল্লেখযোগ্য যে ৰাজধানী শদিয়াতো ৰজাসকলৰ আদেশত ৰাজপুৰোহিত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলে চাৰি শাল গোসাঁনীক স্মৰণ কৰি বিহু ৰাজ্যলৈ নমাই আনিছিল বুলি পৰম্পৰাত কোৱা হয়। এই বিষয়ে তেওঁলোকে বিচু-গীতত এনেদৰে গায়: <blockquote> ''"কুণ্ডিলৰ আগৰিত ওখৈক শিমলু''<br> ''তাতে লয় কুৰুৱাই বাহ।''<br> ''শদিয়া ৰাজত ঐ চাৰিশাল গোঁসাঁনী''<br> ''তালে নমস্কাৰ কৰো।''<br> ''সোণৰে জখলা, ৰূপৰ হেতামাৰি''<br> ''আহে চাৰিশালি নামি সৰিলৰে।"''<br> </blockquote> চুতীয়া ৰাজ্যৰ দৰে [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] ৰাজ্যতো ঢোল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। চীন, থাইলেণ্ড আদি দেশৰ বিভিন্ন তাই জনগোষ্ঠীয়েও নিজৰ উৎসৱ বা ৰীতি-নীতি পালন কৰোঁতে ঢোল ব্যৱহাৰ কৰে। অৱশ্যে, সেই ঢোলৰ গঠন আৰু বজোৱাৰ শৈলী অসমৰ থলুৱা ঢোলতকৈ পৃথক। তাই [[আহোম]] সমাজৰ লোকবিশ্বাসমতে ঢোল মাংগলিক বাদ্য। ঢোলৰ শব্দই প্ৰজনন শক্তি বৃদ্ধি কৰে, পৃথিৱীৰ মাটি কোমল আৰু উৰ্বৰা কৰে আৰু উন্মাদনা বৃদ্ধি কৰে বুলি আহোম সমাজত জনবিশ্বাস আছে। বিয়া, ওমফা পূজা, চোমদেউ পূজা আদিত ঢোল-বাদন অপৰিহাৰ্য। ওজাসকলে ৰচনা কৰা বিহু-মালিতাৰ পৰা জানিব পৰা যায় যে আহোম ৰাজসভাত আন বাদ্যৰ লগতে ঢোলো বজোৱা হৈছিল। ঢুলীয়া ওজাসকলে মালিতা গাওঁতে এইদৰে গায়— ''{{Quote|text=“স্বৰ্গৰ পৰা নামি ছ্যুকাফা স্বৰ্গদেও<br />কৰিলা ৰাজত্ব যাৰ নাহি সম কেউ।<br />নানা বাদ্য বাজনা কৰা সভাত<br />ঢাক ঢোল কৰতাল বাদ্য অসংখ্যাত।” }}'' অৱশ্যে, এই বাদ্য কোন জনগোষ্ঠীৰ লোকে বজাইছিল বা এই মালিতা কেতিয়া ৰচনা কৰা হৈছিল, সেই কথা জনা নাযায়। আহোম ৰাজসভা বা আহোম সমাজত ১৭ শতিকাৰ পৰাহে তাই ভাষাৰ সলনি অসমীয়া ভাষা প্ৰচলিত হৈছিল বুলি উল্লেখ কৰা হয়; সেয়ে এই ৰচনাসমূহ সেই যুগৰ বুলি ধৰা হয়। [[চিত্ৰ:Deori Bihu dance.webm|thumb|দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ বিহু]] সেই একেই মালিতাত সোধন ঢুলীয়া নামৰ এজন ওজাই আহোম ৰাজসভাত ঢোল বজাইছিল বুলি উল্লেখ আছে। ওজাৰ মালিতাত শুনা যায়— ''{{Quote|text=“কলি যুগে ইন্দ্ৰবংশী ৰজা নামি যায়,<br />সোধন ওজাই ঢোল বাই আনিলে নমাই।<br />আদিতে আছিল মাত্ৰ ঢোলৰ বাজনা,<br />সোধন ওজাই বাদ্য কৰিলে ৰচনা।” }}'' বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে চুকাফা ৰজাই পৰ্বতৰ পৰা নামি আহোঁতে বাটত পোৱা অসংখ্য স্থানীয় চুতীয়া, মৰাণ, বৰাহী, কছাৰী আদি লোকক নিজৰ লগত লৈ আহিছিল। <ref>"Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans or Borahis...given names according to the tasks they performed.", Saikia, Yasmin,''Fragmented Memories'', p.115</ref>‌‌ সেয়ে এই ওজাজন তাই লোক আছিল নে বাটত লগ পোৱা থলুৱা মৰাণ, বৰাহী, চুতীয়া বা কছাৰী লোক আছিল, সেই কথা জনা নাযায়। তদুপৰি ইতিহাসৰ পৰা জনা যায় যে ব্ৰাহ্মণ পূজাৰীসকলে ১৭ শতিকাতহে আহোম ৰজাসকলক হিন্দু ৰীতি-নীতিৰ মাজলৈ আনি "ইন্দ্ৰবংশী" বুলি ঘোষণা কৰিছিল। গতিকে এই মালিতা সেই যুগতে ৰচিত হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। দেওধাই অসম বুৰঞ্জী আৰু সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা বুৰঞ্জী অনুসৰি, ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ৭ ব’হাগৰ দিনা চুতীয়া সেনাপতি গজৰাজ বৰুৱাই আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক চুতীয়া ৰজাই আশ্ৰয় লৈ থকা ঠাইডোখৰ দেখুৱাই দিছিল। ১৫২৪ চনত সেই দিনা আছিল ‘ওজা বিচু’। ইয়াৰ পাছত আন কিছুমান চুতীয়া লোকৰ পৰামৰ্শত ফ্ৰাচেংমুঙে আত্মসমৰ্পণকাৰী চুতীয়া সৈনিকসকলক পৰ্বত বগাই ঘিলাগছত উঠি ঢোল বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। ইয়াৰ ফলত পাহাৰত আশ্ৰয় লৈ থকা চুতীয়া ৰজা আৰু সৈন্যসকলে যুদ্ধত জয়লাভ কৰা হৈছে বুলি ভাবি বিহু নাচিবলৈ ধৰে আৰু শেষত ঘাপ লৈ থকা আহোম সৈন্যৰ হাতত পৰাজিত হয়। ====ফাট বিহু আৰু আধুনিক বিহুনাচৰ বিকাশ==== শদিয়াৰ ''হুৰাই ৰঙালী'' পৰম্পৰাৰ এটা ৰূপ ঢকুৱাখনাৰ [[হাৰ্হি দেৱালয়]]তো বৰ্তি আছে, য’ত ব’হাগৰ সপ্তম দিনা এই অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। স্থানীয় পৰম্পৰাত হাৰ্হি দেৱালয়ক ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত শদিয়াৰ পৰা [[কেঁচাইখাতী]]ৰ উপাসনা স্থানান্তৰ কৰাৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> উপেন ৰাভা হাকাচামেও ঢকুৱাখনাৰ ফাট বিহুৰ পৰম্পৰাক শদিয়াৰ পৰা স্থানচ্যুত হৈ শেষত হাৰ্হি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰা লোকসকলৰ সৈতে জড়িত কৰিছে।<ref name="Hakacham-Faat">{{cite book |last=Hakacham |first=Upen Rabha |title=Origin of Bihu |year=2010 |location=Guwahati }}</ref> ''ফাট'' নামটোৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে একাধিক লোকব্যাখ্যা আছে। এটা পৰম্পৰাত ''ফাট''‌ শব্দক "বিচ্ছেদ" বা জনগোষ্ঠীৰ ছিন্ন-বিচ্ছিন্ন হৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ অৰ্থত ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। এই ব্যাখ্যাত বিহু-পৰম্পৰা শদিয়াৰ পৰা ঢকুৱাখনালৈ স্থানান্তৰিত কৰাৰ কথা কোৱা হয়। আন এক পৰম্পৰাত বিহু চাবলৈ হোৱা বৃহৎ জনসমাগমৰ ফলত পথাৰত ''ফাট'' বা চিৰা পৰা বুলি কোৱা হয় আৰু তাৰ পৰাই ''ফাট বিহু'' নাম হোৱা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=161–162 }}</ref> কিছুমান লেখকে ফাট বিহুক আধুনিক বিহুনাচৰ ৰূপ-বিকাশৰ সৈতে জড়িত কৰিছে। পৰম্পৰাগত বিৱৰণত আহোম ৰজা [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত ফাট বিহুৰ শিল্পীসকলক ৰাজকীয় অনুষ্ঠানত নৃত্য প্ৰদৰ্শনৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। ঊনবিংশ শতিকাত এই বিহুৰ ৰূপ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ আন জনগোষ্ঠীৰ মাজতো বিস্তৃত হৈ মহঘুলী চাপৰিত চুতীয়া, সোণোৱাল, দেউৰী, আহোম, মিচিং আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="Hakacham-Faat"/> [[File:Faat Bihu dance at Harhi dewaloi.jpg|thumb|হাৰ্হি দেৱালয়ত প্ৰতিবছৰে আয়োজিত কৰি অহা পৌৰাণিক ফাট বিহু]] আন এক বিহুগীতত মান দেশলৈকে বিহুৰ খ্যাতি বিয়পি পৰাৰ কাব্যিক উল্লেখ পোৱা যায়। ''{{Quote|text=“লাহে লাহে ঐ<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />পূৱে পশ্চিমে উত্তৰে দক্ষিণে<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />মান দেশত মানতৰা এযুৰি<br />আছিলে নৰিয়াত পৰি,<br />যেতিয়া শুনিলে বিহুৰে বতৰা<br />আহিলে লাখুটি ধৰি।”}}'' গীতটোৰ ভাবাৰ্থত বিহুৰ আকৰ্ষণ ইমানেই আছিল বুলি কাব্যিকভাৱে কোৱা হৈছে যে মান দেশৰ ([[ম্যানমাৰ]]) নৰিয়াত পৰি থকা মান (বাৰ্মিজ) বুঢ়া-বুঢ়ীসকলেও লাখুটি লৈ বিহু চাবলৈ আহিবলৈ মন কৰিছিল। সেইবাবে বুঢ়া-বুঢ়ীসকলে গম নোপোৱাকৈ লাহে লাহে বিহু নাচিবলৈ কোৱা হৈছিল। [[চিত্ৰ:Bihu dance performer.jpg|thumb|250px |পশ্চিম বংগৰ কলকাতাত অনুষ্ঠিত ভাৰত সাংস্কৃতিক উৎসৱ ২০২৩ত অসমৰ দুলীয়াজানৰ এগৰাকী বিহু নৃত্য পৰিবেশক।]] ১৬ শতিকাৰ শেষ ভাগত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱে]] প্ৰচাৰ কৰা একশৰণ নামধৰ্মৰ বিস্তৃত প্ৰভাৱ অসমৰ জনসাধাৰণৰ মাজত পৰাৰ লগে লগে বিহুৰ ওপৰতো উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন আহিছিল। আনহাতে, বিহুৰ নৃত্য-গীতৰ প্ৰভাৱো গুৰুজনাৰ বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিত পৰিছিল। এই সময়তে বিহুৱে এক পূৰ্ণাংগ সামাজিক উৎসৱৰ ৰূপ পায় আৰু [[উজনি অসম|উজনি অসমৰ]] বড়ো-কছাৰী মূলীয় জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজৰ পৰা অসমৰ বাকী জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত হয়। এই যুগৰ পৰা বিহুনামসমূহত পূৰ্বৰ "গোসাঁনী"ৰ স্থানত 'কৃষ্ণ/ৰাম'ৰ নাম লোৱা আৰম্ভ হয়। এই সম্পৰ্কে শঙ্কৰদেৱৰ 'কীৰ্ত্তন উৰেষা বৰ্ণন' আৰু ৰামচৰণ ঠাকুৰে লিখা 'গুৰু চৰিত'ত এনেদৰে লিখা হৈছে। {{Quote|text=উৰেষা বৰ্ণনাত লিখিছে-<br />''"বিষুদিনা বিধিমতে পঞ্চতীৰ্থ কৰি<br /> শুদ্ধ মনে দেখয়ে শুভদ্ৰা ৰাম হৰি <br />সিয়োজনে সমন্ত যজ্ঞৰ ফল পাইৰ<br /> পাতক নিস্তাৰি বিষ্ণুৰ ভুৱনক যাইব।"''}}{{Quote|text=গুৰু চৰিতত লিখিছে-<br />''"এহিবুলি তিনিজনে কৰন্ত কাতৰ<br />শুনি সৰ্বজয় বুলি মাতিলা শঙ্কৰ<br />চৈত্ৰ বিষু সংক্ৰমণে আসিয়া মিলিব<br />সেহিদিনা ৰুক্মিণীৰ মন্দিৰ উঠিব।"''}} [[চিত্ৰ:Bihubihu.jpg|thumb|right|300px|<center>বিহু নাচ<center>]] পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত আহোম স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ|ৰুদ্ৰ সিংহই]] চহা ৰাইজৰ বিহুলৈ পোনপতীয়া ৰজাঘৰীয়া পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়োৱা বুলি কোৱা হয়। এই বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ গছতলৰ বিহুক [[ৰংঘৰ|ৰংঘৰৰ]] বাকৰিলৈ আনে আৰু অংশগ্ৰহণকাৰী বিহুৱাসকলক পুৰস্কাৰ দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰে। অৱশ্যে, বহু লেখক-গৱেষকে আহোম স্বৰ্গদেউসকলে বিহুৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰা নাছিল বুলিও মত প্ৰকাশ কৰিছে। এই সন্দৰ্ভত পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ ভাষ্য এনেধৰণৰ: <blockquote>কোনো বুৰঞ্জীত আহোম ৰজাই ৰংঘৰৰ বাকৰিত বিহু চোৱা কথাৰ উল্লেখ নাই। সাতসৰী অসম বুৰঞ্জীৰ মতে, ৰংঘৰৰ ওপৰ মহলাত কোন ক’ত বহিব তাক নিৰ্দিষ্ট কৰা থাকে। সেইমতে ৰজা বহাৰ যিখন ঠাই, তাত যদি এজন মানুহ চকীটো বহে, তেওঁ ৰংঘৰৰ বাকৰিখন তাৰপৰা দেখা নেপায়। দ্বিতীয়তে, যদি ৰজাই তাত বিহু চাইছিল- এজন ৰজাই চাওক বা ধাৰাবাহিক কেইবাজনো ৰজাই চাওক- তেতিয়াহ’লে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি এটা বিষয়বাব সৃষ্টি হ’লহেতেন। কিন্তু তেনে কোনো শ্ৰেণী আমি নেপাওঁ। 'আহোম ৰজাসকলে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি বিষয়বাব বা ধাৰক–বাহক হিচাপে এটা শ্ৰেণীৰ সৃষ্টি নকৰিলেও তেওঁলোকৰ বিহু প্ৰীতি সৰ্বজন বিদিত।</blockquote> এইজন স্বৰ্গদেৱেই [[হুঁচৰি]] দলৰ আগত মূৰ দোৱাই আশীৰ্বাদ লোৱাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ কৰিছিল বুলিও কোৱা হয়। ইয়াৰ আগলৈকে বিহুৱা হুঁচৰি দলে থানৰ পৰা আৰম্ভ কৰি শেষত থানতে সামৰণি মাৰিছিল। কিন্তু স্বৰ্গদেৱৰ ইচ্ছামতে প্ৰথমে ৰজাঘৰলৈ আৰু ক্ৰমে ডা-ডাঙৰীয়াসকলৰ ঘৰলৈ গৈ হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়া প্ৰথা প্ৰচলিত হয়। এই সকলোবোৰ পৰিঘটনাই বিহুৰ আচাৰ-নীতিত আমূল পৰিৱৰ্তন আনিলেও বিহুৰ মূল বৈশিষ্ট্যৰ ওপৰত বিশেষ প্ৰভাৱ নপৰিল বুলি কোৱা হয়।{{cn}} ১৮২৬ চনৰ [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি [[অসম]] ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ যোৱাৰ লগে লগে অসমৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক সকলো দিশতে যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তনৰ সূচনা হয়। পশ্চিমীয়া শিক্ষা আৰু ভিক্টোৰিয়ান-ইংৰাজ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱে অসমৰ একাংশ ৰাইজক নিজৰ থলুৱা কৃষ্টিৰ প্ৰতি উদাসীন কৰি তোলে। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষভাগত অসমৰ শিক্ষিত সমাজৰ একাংশৰ মাজত বিহুৰ প্ৰতি বিৰূপ মনোভাব গঢ় লৈ উঠিছিল। সেই সময়ৰ কিছুমান উচ্চশিক্ষিত সমাজ-সংস্কাৰকে বিহুৰ নৃত্য-গীতক অশ্লীল বুলি সমালোচনা কৰি ইয়াৰ সামাজিক গুৰুত্বক অৱজ্ঞা কৰিছিল। ১৮৯৮ চনৰ ২৪ আগষ্টত বুদ্ধীন্দ্ৰনাথ দিলিহিয়াল ভট্টাচাৰ্যই ইংলেণ্ডৰ ''The National Guardian'' কাকতত ''The Assamese Bihoo'' শীৰ্ষক এটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰিছিল। প্ৰবন্ধটোত তেওঁ বিহু নৃত্য-গীতক অশ্লীল আৰু সমাজৰ বাবে ক্ষতিকাৰক বুলি সমালোচনা কৰি বিহু নিষিদ্ধ কৰিবলৈ আইন প্ৰণয়নৰ বাবে ব্ৰিটিছ চৰকাৰক আহ্বান জনাইছিল।<ref>{{Cite web |last=Kandali |first=Moushumi |title=Imagining the Community: The Making of the Spectacle of Bihu |url=https://www.nezine.com/info/VkhHQTk0cStWdzc3L2FLb0ZkTG9uZz09/imagining-the-community--the-making-of-the-spectacle-of-bihu.html |website=Nezine |date=2016-04-14 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=গগৈ |first=টুনুজ্যোতি |title=বৰ্ণবাদ বনাম বিহু |url=https://muktosinta.org/bornobad-bonam-bihu/ |website=মুক্ত চিন্তা |language=as}}</ref> এই সময়ত ৰত্নেশ্বৰ মহন্তয়েও বিহুগীতৰ কিছুমান দিশৰ সমালোচনা কৰিছিল। তেওঁৰ ৰচনাত বিহুগীতক অশালীন বুলি গণ্য কৰাৰ মনোভাব প্ৰকাশ পায়। একেদৰে হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকন, গুণাভিৰাম বৰুৱা আৰু কমলাকান্ত ভট্টাচাৰ্য আদিয়েও বিহুৰ নৃত্য-গীতৰ কিছুমান প্ৰচলিত ৰূপৰ বিৰোধিতা কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=বিহু আৰু অসমীয়া মধ্যবিত্ত : ঐতিহাসিক ভূমিকা আৰু সাম্প্ৰতিক প্ৰত্যাহ্বান |url=https://bohona.glmruc.in/বিহু-আৰু-অসমীয়া-মধ্যবিত/ |website=বহনা |date=2024 |language=as}}</ref> আনহাতে, [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]], [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]] প্ৰমুখ্যে অসমীয়া সাহিত্যিকসকলে বিহুৰ সপক্ষে মত প্ৰকাশ কৰিছিল। বেজবৰুৱাই তেওঁৰ ''ভাবৰ বুৰবুৰণি'' গ্ৰন্থৰ ''বিহু'' শীৰ্ষক ৰচনাত বিহুৰ প্ৰতি নগৰীয়া সমাজৰ একাংশৰ নেতিবাচক মনোভাবক ব্যংগ কৰিছিল। ৰজনীকান্ত বৰদলৈয়েও তেওঁৰ সাহিত্যকৃতিত, বিশেষকৈ ''ৰঙিলী'' উপন্যাসত, বিহুৰ বিভিন্ন দিশ চিত্ৰিত কৰিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Sarma |first=Momi |title=Source and Evolution of Bihu Song: An Analytical Study |journal=International Journal of Modern Agriculture |volume=9 |issue=4 |year=2020 |pages=262–263 |url=https://modern-journals.com/index.php/ijma/article/download/211/159/306}}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষভাগৰ পৰা অসমীয়া সাংস্কৃতিক স্বকীয়তাৰ প্ৰতীক হিচাপে বিহুৰ প্ৰতি শিক্ষিত সমাজৰ একাংশৰ আগ্ৰহ বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰে। অৱশ্যে, বিহুৰ প্ৰচলিত ৰূপৰ প্ৰতি মধ্যবিত্ত সমাজৰ একাংশৰ বিৰোধিতা অব্যাহত আছিল। বিংশ শতিকাত বিহুৰ পুনৰুজ্জীৱন আৰু সাংস্কৃতিক স্বীকৃতিৰ প্ৰচেষ্টাই অধিক গতি লাভ কৰে।<ref>{{Cite journal |last=Dewri |first=Prachee |title=Bishnuprasad Rava and the Rural in Assam: Inspiration and Intervention through Music |journal=Review of Agrarian Studies |url=https://ras.org.in/articles/192/text/article.html}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত বিংশ শতিকাৰ তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ দশকৰ পৰা বিহু নৃত্য-গীতৰ ৰাজহুৱা তথা মঞ্চভিত্তিক পৰিৱেশনো বিস্তাৰ লাভ কৰিবলৈ ধৰে।<ref>{{Cite journal |last=Sarma |first=Momi |title=Source and Evolution of Bihu Song: An Analytical Study |journal=International Journal of Modern Agriculture |volume=9 |issue=4 |year=2020 |pages=263–264 |url=https://modern-journals.com/index.php/ijma/article/download/211/159/306}}</ref> ইতিমধ্যে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত পশ্চিমীয়া আৰ্হিৰ মঞ্চ নিৰ্মাণ হৈছিল আৰু তাত আন আন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান ৰাইজৰ আগত প্ৰদৰ্শনৰ ধাৰাও প্ৰচলিত হৈছিল। সেই সময়তে [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] বেতিয়নীত ১৯২৯ চনত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Scholar-throws-light-on-Bihus-origin/articleshow/8172141.cms?referral=PM First stage Bihu organised in Betioni, Golaghat]</ref> ১৯৪১ চনত [[মহেশ্বৰ নেওগ]] আদি ব্যক্তিৰ প্ৰচেষ্টাত শিৱসাগৰত মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ১৯৫১ চনত [[ৰাধাগোবিন্দ বৰুৱা]]ৰ পৃষ্ঠপোষকতাত [[গুৱাহাটী]]ত বিহু সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হয়। তাৰ পাছতে মঞ্চবিহুৱে সমগ্ৰ অসমজুৰি জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। মঞ্চবিহুত বিহু প্ৰদৰ্শনৰ লগতে বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতাৰ ওপৰতো গুৰুত্ব দিয়া হয় আৰু এই ৰূপ মূলতঃ দৰ্শকৰ মনোৰঞ্জনৰ উদ্দেশ্যে অনুষ্ঠিত হয়। ফলত মঞ্চবিহু নিৰ্দিষ্ট নীতি-নিৰ্দেশনা আৰু উপস্থাপনৰ ব্যাকৰণৰ মাজত পৰিৱেশিত হ’বলৈ ধৰে। ইয়াৰ ফলত বিহু নৃত্য-গীতে প্ৰদৰ্শনমূলক কলাৰ ৰূপ লাভ কৰে। মঞ্চবিহুৰ জনপ্ৰিয়তাৰ প্ৰভাৱত স্বতঃস্ফূৰ্ত গছতলৰ বিহু ক্ৰমে বিলুপ্তপ্ৰায় হৈ পৰে। [[File:বিহু নাচনী.JPG|thumb|বিহু নাচনী]] বৰ্তমান মঞ্চবিহু আৰু ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়াৰ পৰম্পৰা—এই দুয়ো ধৰণৰ বিহু অসমৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত উদযাপন কৰা দেখা যায়। বিহু সন্দৰ্ভত আন এটা উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন হৈছে দৃশ্য-শ্ৰব্য মাধ্যমেৰে প্ৰচাৰিত বিহু-সুৰীয়া গীত-মাতৰ জনপ্ৰিয়তা। নতুন প্ৰজন্মৰ মাজত এই গীতসমূহ বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয়। অৱশ্যে, এইবোৰক পৰম্পৰাগত বিহুনাচ বা বিহুনামৰ সলনি বিহু আৰু আধুনিক গীতৰ সংমিশ্ৰণ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। এই গীতসমূহত বিহুৰ থলুৱা সুৰৰ ভিত্তিত নতুনকৈ সুৰাৰোপণ কৰাৰ লগতে আধুনিক বাদ্যযন্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিহু গীতৰ উদাহৰণ<ref>[[লীলা গগৈ]], বিহুগীত আৰু বনঘোষা। </ref>: <blockquote> অতিকৈ চেনেহৰ মুগাৰে মহুৰা, তাতোকৈ চেনেহৰ মাকো<br /> তাতোকৈ চেনেহৰ ব’হাগৰ বিহুটি নাপাতি কেনৈকৈ থাকোঁ।<br /> </blockquote> <blockquote> আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু<br />চিৰে গৰখীয়াই তৰা;<br />সীতাই কুমাৰে বাদতি মাৰিলে<br />চ'তৰ বাৰে খৰৰপৰা। </blockquote> <blockquote> আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু <br /> আমাৰ বিহু কাপোৰ নাই;<br /> সমনীয়া সুধিলে কামে কি এবুলি<br /> সৰুতে একাজি আই।<br /> </blockquote> এইসমূহক যোজনা বুলি কোৱা হয়। বিহুনাচ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে যোজনা গোৱা হয়। যোজনাবোৰে বহু ক্ষেত্ৰত সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক তথ্য প্ৰতিফলিত কৰে।<ref> [https://essayinassamese.blogspot.com/2023/03/bihu-essay.html অসমৰ জাতীয় উৎসৱ - বিহুৰ বিষয়ে ৰচনা | Assamese Essay On Bihu]</ref> <blockquote> আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু <br /> নাহৰ ফুল ফুলিবৰ বতৰ<br /> ফুলপানী ছিগাতে ঢোলৰ মাত শুনিলো<br /> উজুটিত ভাঙি যাওঁ যঁতৰ।<br /> </blockquote> ==ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু== [[File:Bihu dance হুঁচৰি.jpg|thumb|right|ব'হাগ বিহুত সৰু ল'ৰা-ছোৱালীয়ে হুঁচৰি গোৱা পৰম্পৰা]] {{মূল|ব'হাগ বিহু}} বসন্তৰ আগমনত উদযাপন কৰা ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু অসমৰ মুখ্য বিহু উৎসৱ। বসন্তত প্ৰকৃতি নতুন ৰূপে জিলিকি উঠাৰ সময়ত চহা ৰাইজে উৎসৱমুখৰ হৈ জীৱন উপভোগ কৰে। ৰঙালী বিহুক যৌৱনৰ উৎসৱ বুলিও কোৱা হয়। ডেকা-গাভৰুৱে ৰাতি বিহু পাতে আৰু বিহুৰ মাজতে নিজৰ জীৱনসংগী বিচাৰি উলিওৱাৰ পৰম্পৰাও আছে। [[কৃষি]]-সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণিৰে পৰা এনেধৰণৰ উৎসৱ চলি আহিছে বুলি কোৱা হয়। যৌৱনৰ সৈতে খেতিমাটিৰ উৰ্বৰতাৰ সম্পৰ্ক আছে বুলি লোকবিশ্বাস আছে; সেয়ে খেতি আৰম্ভ কৰাৰ আগতে পালন কৰা ৰঙালী বিহুৰ সৈতে কৃষিৰ ওতপ্ৰোত সম্পৰ্ক আছে। ব'হাগ বা ৰঙালী বিহু একেৰাহে সাত দিন ধৰি উদযাপন কৰা হয়। চ’তৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ব’হাগৰ ৬ তাৰিখলৈ এই সাত দিন ধৰি থাকে। প্ৰতিটো দিনৰ বিহুৰ সুকীয়া নাম আছে; ইয়াক ‘সাত বিহু’ বুলি জনা যায়। চ'তৰ দোমাহীৰ দিনা গৰু বিহুৰে আৰম্ভ হৈ ক্ৰমে মানুহ বিহু, হাত বিহু, চেনেহী বিহু, মাইকী বিহু, ৰঙালী বিহু আৰু শেষৰ দিনা চেৰা বিহুৰে ব'হাগ বিহুৰ সামৰণি পৰে। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰত ইয়াৰে এটা দিনক ‘গোসাঁই বিহু’ বুলিও পালন কৰা হয়। ==কাতি বিহু বা কঙালী বিহু== {{মূল|কাতি বিহু}} আহিন আৰু কাতি মাহৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা [[কাতি বিহু]] পালন কৰা হয়। এই সময়ত আহু ধান শেষ হৈ যায়, আনহাতে শালি ধান চপোৱাৰ সময়ো নহয়। সেইবাবে বহু ঘৰত খাদ্যৰ নাটনি দেখা দিয়ে আৰু এই বিহুক [[কঙালী বিহু]] বোলা হয়। এই বিহুত ঘৰে ঘৰে তুলসীৰ পুলি ৰুই গধূলি তাৰ গুৰিত চাকি জ্বলাই নাম গোৱা হয়; ঘৰৰ চোতালৰ চাৰিওফালে আৰু খেতিপথাৰতো চাকি জ্বলোৱা হয়। ==মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু== {{মূল|মাঘ বিহু}} খেতি চপোৱাৰ ঠিক পাছতে পুহ-মাঘৰ দোমাহীত মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু পালন কৰা হয়। ই লগে-ভাগে খাই আনন্দ কৰাৰ উৎসৱ। পুহ-মাঘৰ সংক্ৰান্তিৰ সময়ত ভোগালী বিহু বা মাঘ বিহু সাধাৰণতে তিনিদিন ধৰি পালন কৰা হয়। পুহ মাহত শালি ধান, মাহ, তিল, মগু আদি শস্য চপাই মানুহে ভঁৰাল ভৰায়। এই সময়ত ধনী-দুখীয়া সকলোৰে ঘৰত ধান-চাউলৰ যোগান থাকে; সেইবাবে এই বিহুত খোৱা-বোৱাৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হয়। সান্দহ, চিৰা, নানা তৰহৰ পিঠা-পনা, লাডু, [[আখৈ]] আদি খাদ্য ঘৰে ঘৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়। মাঘ বিহুৰ মূল আকৰ্ষণ হ’ল [[মেজি]] জ্বলোৱা। গাঁৱৰ ডেকাসকলে পুহ মাহতে নৰা কাটি মেজি প্ৰস্তুত কৰে। উৰুকাৰ দিনা তেওঁলোকে লগ লাগি ভোজ-ভাত খাই, গীত গাই উজাগৰে থাকে। পুৱা হোৱাৰ লগে লগে গা-পা ধুই মেজিত জুই লগাই দিয়ে। জুই জ্বলি উঠিলে মন্ত্ৰ মাতি মাহ, মগু, পিঠা, চাউল, ঘিঁউ আদি দি অগ্নিক সেৱা জনায়। মেজি পোৰাৰ পাছত তাৰ ছাঁইৰে সকলোৱে ফোঁট লয়। অৱশ্যে, নৰাৰ সুবিধা নথকা ঠাইত কাঠ-বাঁহ আদিৰেই মেজি বনোৱা হয়। মেজি পোৰাৰ এই প্ৰথাক অগ্নিপূজাৰ এক ৰূপ বুলিও বিবেচনা কৰা হয়। জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুৱে অসমীয়া সমাজৰ ঐক্য আৰু মিলা-প্ৰীতিৰ ভাব অটুট ৰখাত ভূমিকা পালন কৰে বুলি কোৱা হয়। বিহুৰ বহু কাম সমূহীয়াভাৱে সম্পন্ন হয়, যিয়ে মানুহৰ মাজত ঐক্যবোধ বৃদ্ধি কৰে। ==পৰম্পৰা== বিহু অনুসৰি অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিভিন্ন পৰম্পৰা প্ৰচলিত হৈ আহিছে: <gallery class="center" widths="200" perrow="10"> File:হুঁচৰি বিহু Husori bihu.jpg|<br />বিহু উপলক্ষে ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাবলৈ যোৱা বিহুৰ দল। File:Magha Bihu megi 1.jpg|<br />মাঘ বিহুৰ [[মেজি]] জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:গৰু বিহুত বনোৱা চাত.jpg|<br />গৰু বিহুত বনোৱা চাত। File:Tradition of Bohag Bihu.jpg|<br />ব'হাগ বিহুত নাহৰৰ পাতত মন্ত্ৰ লিখাৰ পৰম্পৰা। File:Bhogali Bihu Delicacies.jpg|<br />বিহুৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা পিঠা-জলপান। File:বিহুৰ এশ এবিধ শাক.jpg|<br />বিহুৰ দিনত এশ এবিধ শাক খোৱাৰ পৰম্পৰা। File:Woman performing kati bihu rituals.jpg|<br />কাতি বিহুত শস্যৰ পথাৰত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:Kaati Bihu.jpg|<br />কাতি বিহুত তুলসীৰ তলত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:Mukuli bihu dance performance at Guwahati Assam.JPG|<br />ব'হাগ বিহুৰ সময়ত অনুষ্ঠিত মুকলি বিহু। File:Group Fishing at the occasion of Magh Bihu.jpg|<br />মাঘ বিহুত সমজুৱাকৈ মাছধৰা পৰম্পৰা। File:Bathing cattle in Rongali Bihu.jpg|ব'হাগ বিহুৰ গৰু বিহুৰ দিনা নৈত গৰুক গা ধুৱাই দিয়াৰ নিয়ম। File:Koni-juj.jpg|<br />বিহুৰ দিনত খেলা পৰম্পৰাগত খেল কণী যুঁজ। File:Meji burning in Kamrup, Assam.jpg|<br />মাঘ বিহুত জ্বলোৱা মেজি। </gallery> ==লগতে চাওক== * [[বিহুগীত]] * [[বিহু নৃত্য]] * [[বিহুৰ বাদ্যযন্ত্ৰ]] * [[বিহুৰ খাদ্য]] * [[বিহুৰ সাজ-পোচাক আৰু অলংকাৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==টোকা== {{notelist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons|Category:Bihu|বিহু}} {{Wikiquote}} * [[oldwikisource:বিহু গীত]] (ৱিকিউৎসত বিহুগীতসমূহৰ লিপি সন্নিবিষ্ট কৰা আছে।) * {{YouTube|id=IbupI6r5SxQ|title=মুকলি বিহু নৃত্য প্ৰতিযোগিতাৰ এটা দৃশ্য}} * {{YouTube|id=AqWF2MxvUow|title=দেউৰী বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * {{YouTube|id=1G1ebEXnOb8|title=মিচিং বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা — সম্পাদনা: ড॰ নাৰায়ণ দাস, ড॰ পৰমানন্দ ৰাজবংশী; পৃষ্ঠা ২৪০–২৪২ * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit2 Rongali Bihu-the spring festival of Assam]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Sawpon Dowerah * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit3 Rongali Bihu through the ages]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Debendra Prasad Das * [https://web.archive.org/web/20160307192221/http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html/edit4 Bihu: The lifeline of Assamese culture] An article by Journalist Md. Sabir Nishat {{অসমৰ উৎসৱ আৰু মেলাসমূহ}} {{অসম}} [[শ্ৰেণী:বিহু|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]] pdg7l51bbmk09zikdszsi9rvxpdlvkj 648322 648321 2026-10-28T19:45:41Z Ananya Taye 28065 /* ফাট বিহু আৰু আধুনিক বিহুনাচৰ বিকাশ */ 648322 wikitext text/x-wiki {{Infobox Holiday |image =Bihu Dance-This photo crosses 28000 Views.jpg |caption = বিহু নৃত্য শিল্পী |holiday_name = বিহু |observedby = [[অসম|অসমীয়া]] |date = |observances = |type = cultural |longtype = কৃষিভিত্তিক উৎসৱ<br />ভাৰতীয় উৎসৱ |significance = |date2010 = |date2011 = }} {{বিহু}} '''বিহু''' [[অসম]]ৰ জাতীয় উৎসৱ। অসমৰ লগতে দাঁতি-কাষৰীয়া কিছুমান ৰাজ্যৰ কোনো কোনো জাতি-জনজাতিৰ মাজতো বিহু বা ইয়াৰ সমধৰ্মী উৎসৱ পালন কৰা দেখা যায়। বিহুৰ এটা বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ’ল—ই জাতি-বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সকলো লোকে একেলগে উদযাপন কৰিব পৰা উৎসৱ।<ref name="festival">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Bihu Festival | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL) | work=www.festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বিহু মূলতঃ কৃষিভিত্তিক উৎসৱ। "কৃষি উৎসৱ ঘাইকৈ তিনিটা: খেতিৰ আৰম্ভণিৰ বেলিকা, খেতিৰ বাঢ়নী বতৰত আৰু খেতি চপোৱাৰ ‍শেষত।"<ref>অসমৰ সংস্কৃতি: ড॰ লীলা গগৈ</ref> অসমত পালন কৰা বিহু তিনিটা হ’ল: [[ব'হাগ বিহু]] বা ৰঙালী বিহু, [[কাতি বিহু]] বা কঙালী বিহু, আৰু [[মাঘ বিহু]] বা ভোগালী বিহু। == বিহু শব্দৰ উৎপত্তি == ''বিহু'' শব্দৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে নানা মত আছে, কিন্তু কোনো মতেই সৰ্বসন্মত নহয়। কিছুমান পণ্ডিতৰ মতে [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] 'বিষুবত' শব্দৰ পৰা বিহু শব্দৰ উদ্ভৱ হৈছে।<ref>[https://tholgiri.com/%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a7%b0-%e0%a6%89%e0%a7%8e%e0%a6%aa%e0%a6%a4%e0%a7%8d%e0%a6%a4%e0%a6%bf-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a6%a8%e0%a7%83/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230331070705/https://tholgiri.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A7%B0-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%AA%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A7%83/ |date=2023-03-31 }}বিহুৰ উৎপত্তি আৰু বিহু নৃত্য।</ref><ref name="festivalsofindia.in">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Origin of the Word Bihu | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL | work=festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বৈদিক 'বিষুবন' পদে এবছৰজুৰি অনুষ্ঠিত হোৱা 'সত্ৰ' বা 'যজ্ঞ'ৰ মধ্যৱৰ্তী দিনটোক বুজায়; অৰ্থাৎ [[দিন]] আৰু ৰাতিৰ সমান হোৱা দিনটোৱেই 'বিষুবত' ৰূপে পৰিচিত। এই ব্যাখ্যা অনুসৰি ব’হাগ বিহুৰ দিনটো "বসন্ত বিষুবত",‌ মাঘ বিহুৰ দিনটো "উত্তৰায়ণ" আৰু কাতি বিহুৰ দিনা "হেমন্ত বিষুবত" ধৰা হয়।<ref>[https://www.boloji.com/articlephotos/a8002.png Dr. Rajen Barua, ''Reinventing the Indian (Hindu) Calendar'']</ref> সংস্কৃতৰ বিষুৱ শব্দৰ পৰা এপ্ৰিল মাহৰ ১৪/১৫ তাৰিখে উদযাপন কৰা অন্য বসন্ত উৎসৱ, যেনে কেৰেলাৰ বিচু (വിഷു)<ref>{{Cite web |title=विषुव (viṣuva) |website=Spoken Sanskrit Dictionary |url=http://spokensanskrit.org/index.php?mode=3&script=hk&tran_input=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A5%81%E0%A4%B5&direct=au&anz=100 |language=sa |access-date=2026-10-22}}</ref> উৎপত্তি হৈছে। লীলা গগৈয়ে এই ব্যুৎপত্তিৰ বিষয়ে সন্দেহ প্ৰকাশ কৰি উল্লেখ কৰিছে যে জ্যোতিষশাস্ত্ৰই সহজ-সৰল গাঁৱলীয়া সমাজক স্পৰ্শ কৰাৰ আগতেও কৃষিভিত্তিক বিহু প্ৰচলিত আছিল। তেওঁৰ মতে, বিহু মূলতঃ আদিম মানুহৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱৰূপে গঢ় লৈ উঠিছিল।<ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৫, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> তেওঁ লগতে যুক্তি দিছে যে যিহেতু বিহু কৃষিৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত, সেয়েহে ইয়াৰ উৎপত্তি কেৱল জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ‘বিষুৱন’ শব্দৰ পৰা হোৱা বুলি ধৰি লোৱাটো যুক্তিসংগত নহয়। তেওঁ উল্লেখ কৰিছে যে ‘বিষুৱন’ শব্দৰ পৰাই ‘বিহু’ শব্দৰ সৃষ্টি হোৱা হ’লে ইয়াৰ এক সৰ্বভাৰতীয় ৰূপ পৰিলক্ষিত হ’লহেঁতেন। কিন্তু বিহুৱে অসমৰ মাটিতহে নিজৰ স্বকীয় বৈশিষ্ট্য অক্ষুণ্ণ ৰাখি বিকাশ লাভ কৰিছে।<ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৬, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> এই দৃষ্টিভংগী অনুসৰি বিহু আৰ্য-অনাৰ্য সকলো জনগোষ্ঠীৰ সমূহীয়া আনন্দ-উল্লাসৰ প্ৰতিফলন, যি সময়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ লগে লগে ‘বিহু’ নাম গ্ৰহণ কৰি অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰিছে। আন এটা মত অনুসৰি, [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]]সকলৰ বৈচাগু, [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলৰ বুচু, কোচসকলৰ বিচুৱা, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বিহুৰ উৎসও উজনি অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু সোণোৱালসকলৰ "বিচু" পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত। এই মতৰ সমৰ্থকসকলে "বিচু" শব্দৰ অৰ্থ "আটাইতকৈ পবিত্ৰ দিন" এই ব্যাখ্যা অনুসৰি পৰৱৰ্তীকালত [[অসমীয়া ভাষা]]ত "চ" ধ্বনি "হ"লৈ ৰূপান্তৰিত হয়; উদাহৰণস্বৰূপে, চিলৈ হিলৈ হ’ল, চাৰি শাড়ী হ’ল বা চাপ সাপ হ’ল। ড° পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়াই ‘দেউৰী চুতীয়া’ত উল্লেখ কৰিছে: ''"চুতীয়া ভাষাত বিহুক "বিচু" বুলি কোৱা হয়। "বি" মানে অতি, "চু" মানে আনন্দময় বুজায়। গতিকে, "বিচু" শব্দটি অপ্ৰভ্ৰংশ হৈ ‘বিহু’ শব্দৰ উৎপত্তি হৈছে।"''<ref>পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়া, ‘কাতি বিহুৰ ৰূপৰেখা’, দেউৰী চুতীয়া, পৃষ্ঠাঃ ১০৯</ref> আনহাতে, গৱেষক ডিম্বেশ্বৰ গগৈয়ে মত প্ৰকাশ কৰিছে: "টাই ভাষাৰ ‘পয়হু’ শব্দই গো-পূজা বা গো-উৎসৱ বুজায়। "পয়" মানে উৎসৱ আৰু "হু" মানে গৰু। ... বহাগ বিহুৰ আগদিনা গৰুক গা-ধুৱাই গো-পূজা কৰা,...আৰু পবিত্ৰ গৰুৰ ছালৰ বাদ্যক আগস্থান দি গো-পূজাৰ দৰে সন্মান জনোৱা হয় বাবে এই উৎসৱক "পয়হু" বোলা হয়। সেই "পয়হু" শব্দৰ অপভ্ৰংশই "বিহু" হোৱা বুলি কৰা ধাৰণা অমুলক নহয়।"<ref>ডিম্বেশ্বৰ গগৈ, ‘অসমৰ বিহু সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা’, পৃষ্ঠাঃ ১৮-১৯</ref> ৰিদিপ কুমাৰে এই ব্যাখ্যাৰ বিপৰীতে যুক্তি দিছে যে ৰঙালী বিহু সম্পূৰ্ণৰূপে গৰুকেন্দ্ৰিক উৎসৱ নহয় আৰু কাতি বা মাঘ বিহুত গৰু-কেন্দ্ৰিক অনুৰূপ নিয়ম নাই; সেয়ে তেওঁ বিহুৰ ভাব আৰু অৰ্থৰ দিশৰ পৰা চুতীয়া ‘বিচু’ শব্দৰ সৈতে ইয়াৰ ব্যুৎপত্তিগত সম্পৰ্ক অধিক সম্ভাৱ্য বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>[https://www.sahapedia.org/%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%B0-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A7%B1-%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%83-%E0%A6%8F%E0%A6%95-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B7%E0%A6%A8#_ftn1 ৰিদিপ কুমাৰ, ''অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুঃ এক ঐতিসাহিক বিশ্লেষণ'']</ref> পৰম্পৰা অনুসৰি, বৈদিক প্ৰভাৱ পৰাৰ আগতে বিহু/বিচু ব’হাগ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোকসকলৰ লগতে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]<ref>{{cite web |title=Festival Celebrations |website=Majuli District |publisher=Government of Assam |url=https://majuli.assam.gov.in/tourist-place-detail/276| quote=The Bisu of the Deoris begins in the first Wednesday of the (mid-April) month of Bohag. The Bisu is both a secular and a religious festival.}}</ref><ref>{{cite journal |last=Bharali |first=Anup Jyoti |title=Spirit Possession: An Anthropological Interpretation on the Practice of Deo-Utha among the Deoris of Assam and Arunachal Pradesh |journal=Paripex Indian Journal of Research |volume=12 |issue=9 |year=2023 |page=19}}</ref> আৰু [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] সম্প্ৰদায়ৰ{{efn|মৰাণসকলে ব'হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে উৰুকা আৰু বুধবাৰে গৰু বিহু পালন কৰে। এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ মৰাণসকলৰ পুৰণি বিহুনামতো পোৱা যায়।<ref>{{cite web |last=Bhuyan |first=Sadananda |title=উজনি অসমৰ মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ ব'হাগ বিহুৰ পৰম্পৰা আৰু মৌখিক গীতি সাহিত্য |website=Xobdochitra |date=17 April 2022 |url=https://xobdochitra.com/2022/04/উজনি-অসমৰ-মৰাণ-জনগোষ্ঠীৰ/}}</ref>}} লোকসকলে আজিও সেই দিনটোতে বিহু আৰম্ভ কৰে।{{efn|পূৰ্বতে [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলেও ব'হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা বিহু আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰথমে গোঁসানী থানত হুঁচৰি গাই তাৰ পাছত গাঁৱে-গাঁৱে হুঁচৰি গোৱাৰ প্ৰথা আছিল। এই পৰম্পৰা দেউৰী আৰু মৰাণসকলৰ মাজত বৰ্তি আছে; আনহাতে বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰভাৱত আন বহু চুতীয়াই বিহুৰ দিনাৰ পৰা হুঁচৰি আৰম্ভ কৰিবলৈ লয়।<ref>{{cite book|last=Barua|url=https://archive.org/details/chutiaburanji/mode/2up|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|date=2007|pages=388–390 |ref=harv}}</ref> এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ পুৰণি বিহুনামতো পোৱা যায়। পুৰণি হুঁচৰিৰ গীতত মঙলবাৰে উৰুকা আৰু বুধবাৰে বিহু পালনৰ কথা কোৱা হৈছে। গোঁসানীৰ পূজাৰ সৈতে জড়িত ''দেউ-বিহু'' আৰু পৰৱৰ্তী ''সাত-বিহু'', ''চেৰা-বিহু'' বা ''এৰা-বিহু''ৰ পৰম্পৰাও পোৱা যায়।।<ref>{{harvcol|Barua|2007|pp=388-390}}</ref>}} কিছুমান পুৰণি বিহু-হুঁচৰিৰ গীতত এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Barua|2007|p=390}}</ref> ''{{Quote|text=“হাচতি ঐ চʼত বিচুতি ঐ চʼত<br />বুধে গৰু বিহু মঙ্গলে উৰুকাৰ,<br />বিহু গৈ আছিলি ক'ত?”}}'' ==বিহুৰ ইতিহাস== ===উৎপত্তি=== <!-- [[File:বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ.jpg|thumb|বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ]] --> অসমৰ সামাজিক গাঁথনিৰ দৰেই বিহু উৎসৱত মংগোলীয় আৰু আৰ্য সংস্কৃতিৰ সংমিশ্ৰণ আছে। বিহুৰ বিৱৰ্তনৰ মাজতো অসমীয়া সংস্কৃতিৰ গঠন-প্ৰক্ৰিয়াৰ বিভিন্ন স্তৰ প্ৰতিফলিত হৈছে। মানুহে কৃষিক মূল জীৱিকা হিচাপে গ্ৰহণ কৰাৰ পাছৰে পৰা খেতি চপোৱাৰ সময়ৰ আনন্দোৎসৱে সমূহীয়া ৰূপ লাভ কৰি ক্ৰমে ৰীতি-নীতিত পৰিণত হয় আৰু কালক্ৰমত বিহুৰ দৰে কৃষিভিত্তিক উৎসৱৰ বিকাশ ঘটে। অসমত কৃষিৰ প্ৰাথমিক বিকাশ অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক আৰু তিব্বতীয়-বৰ্মীয় জনগোষ্ঠীৰ সৈতে জড়িত বুলি ধৰা হয়; সেই অনুসৰি বিহুৰ প্ৰাথমিক ৰূপকো এই গোষ্ঠীসমূহৰ কৃষি-সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে। উল্লেখযোগ্য যে অসমত বৰ্তমান পৃথক অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক ভাষাভাষী গোষ্ঠী দেখা নাযায়; ডি.এন.এ.-ভিত্তিক গৱেষণা অনুসৰি অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক জনগোষ্ঠীৰ বহু অংশ তিব্বতীয়-বৰ্মীয় জনগোষ্ঠীৰ মাজত বিলীন হৈ যায়।<ref>{{Cite web |title=Austroasiatics absorbed by Tibeto-burman groups |url=https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |access-date=2019-03-24 |archivedate=2019-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190405000120/https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |deadurl=yes }}</ref> প্ৰমোদচন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্যৰ মতে, পৰৱৰ্তী ইন্দো-আৰ্য সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত থলুৱা ''বিচু'' উৎসৱক ''বিষুৱ'' বা বিষুৱ-সংক্ৰান্তিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয় আৰু ব’হাগৰ এই বসন্তোৎসৱে ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ সমসাময়িক বসন্তকালীন উৎসৱসমূহৰ সৈতে কেলেণ্ডাৰগত সম্পৰ্ক লাভ কৰে।<ref>{{cite book |last=Bhattacharya |first=Pramod Chandra |title=Asamar Loka Utsav |year=1969 |location=Guwahati }}</ref> আগৰ দিনত বিহুৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে মিলি চ'ত মাহৰ ৰাতি নাচি গাই আনন্দ কৰিছিল। এই কালছোৱাত ব্যক্তিগত উচাহ আৰু প্ৰেমৰ প্ৰকাশেই বিহুত প্ৰাধান্য পাইছিল যদিও ধৰ্ম আৰু কৃষিও সমান্তৰালভাৱে জড়িত আছিল। দীনেশ গগৈৰ মতে, ''বিহু'' শব্দটো দেউৰী-চুতীয়া ভাষাৰ ''বিচু'' শব্দৰ পৰা উদ্ভূত, যাৰ অৰ্থ "অতি আনন্দ" বা "অত্যধিক আনন্দ"।<ref>Gogoi, Dinesh (2015), ''Baapoti Hahun Bihu'', pp. 17–18.</ref> লোকপৰম্পৰাত ''বিচু''ৰ উৎপত্তিক আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতেও জড়িত কৰা হয়। মামণি মহন্তৰ মতে, প্ৰাচীন চুতীয়া কৃষিব্যৱস্থাত আহু ধানৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছিল; খেতিয়কসকলে দিন-ৰাতি বনৰীয়া জীৱ-জন্তুৰ পৰা আহু খেতি ৰক্ষা কৰি থাকোঁতে গান, নাচ আৰু ৰং-ধেমালিৰে সময় কটাইছিল। আহু শস্যৰ সজীৱ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত এই বাৰ্ষিক আনন্দোৎসৱেই লোকপৰম্পৰাত ''বিচু'' নামেৰে পৰিচিত হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=156–157 }}</ref> বৰ্তমানৰ বিহুৰ বিকাশ উজনি অসমৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত বুলি কিছুমান লেখকে মত প্ৰকাশ কৰিছে। হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে লিখিছে, ''"বিহু কামৰূপে নাই, সৌমাৰে (উজনি অসম) অধিক"''<ref>হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ ৰচনাৱলী, p. 80</ref>। বড়োসকলৰ বৈচাগু, ডিমাছাসকলৰ বুচু, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বড়ো-কছাৰী মূলীয় জনগোষ্ঠীসমূহ—চুতীয়া, দেউৰী, মৰাণ আৰু সোণোৱালসকলে বিহু/বিচু উদযাপন কৰি আহিছে। চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত এই উৎসৱ প্ৰধান উৎসৱ হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল বুলি কোৱা হয়। সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড-ফি বা অক্ষয় বুৰঞ্জীৰ মতে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] ৰাজধানী [[শদিয়া|শদিয়াৰ]] কেঁচাইখাতী বা কলীমতী দেৱী বিহুৰ স্ৰষ্টা।<ref>শৰ্মা, নয়নমণি, "বিহু-সংস্কৃতি",p. 67,"সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিট ফি বা অক্ষয় বিহু বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াত কেঁচাইখাতী বা কলীমতীহে বিহুৰ স্ৰষ্টা।"</ref> ইতিহাসবিদ স্বৰ্গীয় হেম বুঢ়াগোহাঞিৰ অন্বেষণ অনুসৰি, মানুহৰ তেজ খাবলৈ চঞ্চল হৈ ফুৰা শিৱৰ ভণিয়েক কলীমতিয়ে বিহু আৰম্ভ কৰিছিল বুলি এক পৰম্পৰা আছে;<ref>বুঢ়াগোহাঞি, দুৰ্লভ, "কলীমতি", p.23</ref> দেউৰীসকলে কেঁচাইখাতী আৰু বলিয়া বাবাক বুঢ়া-বুঢ়ীৰ সতি-সন্ততি বুলি বিশ্বাস কৰে।<ref>{{cite book |last1=Bordoloi |first1=B. N. |last2=Sharmah Thakur |first2=G. C. |last3=Saikia |first3=M. C. |title=Tribes of Assam, Part I |publisher=Tribal Research Institute |location=Guwahati |year=1987|pages=30–31}}</ref> কামৰূপ যুগৰ কেইখনমান তাম্ৰশাসনত বিষুৱ আৰু সংক্ৰান্তিৰ দৰে বিশেষ দিনত ভূমিদান কৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। বলবৰ্মনৰ নগাঁও তাম্ৰশাসনখন ''বিষুৱৎ তিথি''ত জাৰি কৰা হৈছিল, যিটো বি. কে. বৰুৱাৰ মতে সম্ভৱতঃ চ'ত সংক্ৰান্তিৰ সৈতে মিলে। বৈদ্যদেৱৰ কামৌলি তাম্ৰশাসনখনো বৈশাখ মাহৰ ''বিষুৱতী সংক্ৰান্তি''ৰ একাদশী তিথিত জাৰি কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Venis |first=Arthur |title=Copper-plate Grant of Vaidya Deva, King of Kamarupa |journal=Epigraphia Indica |volume=2 |year=1893 |pages=347–358 |at=pp. 349, 357}}</ref> ''বিষুৱৎ সংক্ৰান্তি'' সূৰ্যৰ মেষ আৰু তুলা ৰাশিত প্ৰৱেশৰ দিনত পৰে, যি অসমত যথাক্ৰমে [[ব'হাগ বিহু]] আৰু [[কাতি বিহু]]ৰ সৈতে মিলে। ===পৌৰাণিক বিহুৰ ৰীতি-নীতি=== আগৰ দিনত ব’হাগ বিহুৰ উৎসৱ চ’ত মাহৰ পৰাই আৰম্ভ হোৱা বুলি পৰম্পৰাত পোৱা যায়। মূল ব’হাগী উৎসৱৰ আগৰ এই সময়ছোৱাক ''ৰাতি বিহু'' বা ''চ’তৰ বিহু'' বুলি কোৱা হৈছিল। এই সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে ৰাতি চাকি জ্বলাই ডাঙৰ গছৰ তলত আৰু থান আদি পৱিত্ৰ স্থানৰ চোতালত বিহু নাচিছিল। এক পৰম্পৰা অনুসৰি তাম্ৰেশ্বৰী‌(কলীমতী) শালৰ পৰা ৰাতিৰ ভাগত বিহু নমাই আনি আম বা আঁহত আদি ডাঙৰ গছৰ তলত নৃত্য-গীত কৰা হৈছিল। ''তৰুৱা কদম'' ফুলাক কলীমতীৰ যৌৱনপ্ৰাপ্তিৰ প্ৰতীক আৰু চ’তৰ বিহু আৰম্ভ হোৱাৰ সংকেত বুলিও গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-Chot">{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=146–152, 200–203 }}</ref> চ’তৰ ৰাতি বিহুৰ এনে স্থানীয় ৰূপ আজিও যোৰহাট-গোলাঘাট অঞ্চলৰ বৰহোলা আৰু বচা দৈয়াং, আদি ঠাইত দেখা যায়। এইবোৰত ডেকা-গাভৰুসকলে ডাঙৰ আম বা আঁহত গছৰ তলত ৰাতি বিহু কৰে; ''জোৰা নাম'', প্ৰেম-বিৰহৰ গীত আৰু পেঁপা বজোৱাৰ প্ৰতিযোগিতাও এই পৰম্পৰাৰ অংগ।<ref name="Richa-Chot"/> দেউৰীসকলৰ মাজতো তুলনীয় ''ৰাতি বিচু'' পৰম্পৰা আছে; ফাগুন আৰু চ’ত মাহত ডেকা-গাভৰুসকলে সমূহীয়াকৈ বিচুৰ গীত-নাচৰ অনুশীলন কৰে আৰু ব’হাগীয়া বিচুৰ সময়ত ৰাতিও নৃত্য-গীত চলে।<ref>{{cite journal |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Socio-Cultural Significance of Folk Musical Tradition: Weaving the Tapestry of Identity of the Deori Community of Assam |journal=Lokaratna |volume=XIX |year=2025 |page=40 }}</ref> ৰাতি বিহুৰ সামৰণি চ’তৰ শেষ দিন বা ব’হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে কৰা হৈছিল। এই দিনটোক ''উৰুকা'' বোলা হৈছিল; ''উৰুকা'' শব্দটোক দেউৰী-চুতীয়া ''উৰুকুৱা'' ("শেষ কৰা") শব্দৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। উৰুকাৰ ৰাতি দেওধনীসকলে গোটেই ৰাতি নৃত্য কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ দেহত কেঁচাইখাতী বা কলীমতী অধিষ্ঠিত হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। এই ঘটনাক দেৱী স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নামি অহা বা ''বিহু নমাই অনা''ৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছিল। চ’তৰ বিহুৰ সামৰণিৰ পাছত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ দিনা থানঘৰত পূজা আৰম্ভ কৰা হৈছিল। পুৱাৰ ভাগত গৰু গা ধুৱাই গৰু বিহু পালন কৰা হৈছিল; এই প্ৰথা আজিও আগৰ দৰেই পালন কৰা হয়। এই প্ৰথা বড়োসকলৰ বৈচাগু উৎসৱতো কৰা হয়। [[কণী যুঁজ]], [[কুকুৰা যুঁজ]] আদি ৰং-ধেমালিৰো আয়োজন কৰা হৈছিল। এই দিনা আবেলি বিহু গাই গাই থানঘৰৰ চোতাললৈ বিহু লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কেঁচাইখাতী (কলীমতী) দেৱীকে ধৰি চাৰি শাল গোসানীক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহুৰ আশীৰ্বাদ দিবলৈ নমাই অনা হৈছিল। ইয়াকেই "বিহু নমাই অনা" বোলা হৈছিল। কিছুমান প্ৰচলিত বিহুনামত আজিও কলীমতী (কেঁচাইখাতী)ৰ আগমনৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়। তেনে এটা বিহুনাম হৈছে: ''{{Quote|text="কলীমতী এ বাই ঘূৰি ব’হাগলৈ<br />আহিবি নে নাই?<br />আমি থাকিম আমি থাকিম<br />বাটলৈ চাই। "}}'' বৃহস্পতিবাৰৰ পৰা বলি-বিধান আৰম্ভ কৰা হৈছিল। সেইদিনা, অৰ্থাৎ মানুহ বিহুৰ দিনা দুপৰীয়া, ‘দেওধনি’ আৰু ‘বাৰিক’সকলে গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুক থানঘৰৰ বিহুলৈ যাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। দেওধনিসকলে আবেলি বলি-বিধান শেষ হোৱাৰ পাছত সাজ-পাৰ পিন্ধি, মণিকুটত ৰখা ৰূপৰ ফুল মূৰত আৰু কেৰু কাণত পিন্ধিছিল। বলি কটা স্থানত বহি গাঁৱৰ কুশল-মংগল অথবা বিপদ-আপদৰ বিষয়ে বাতৰি কোৱা হৈছিল। বাতৰি কোৱা শেষ কৰি দেওধনিয়ে নৃত্য কৰিছিল আৰু বিষয়ববীয়াসকলে সহযোগ কৰিছিল। ঢুলীয়াই ঢোলৰ চেৱত ঢোল বজাইছিল। থানঘৰৰ চোতালত পুৰুষ আৰু মহিলাৰ নাচৰ চেও বেলেগ বেলেগ আছিল। দেওধনি নৃত্য শেষ হোৱাৰ পাছত গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰু বিহুৱাসকলে ঘৰে ঘৰে গৈ বিহু কৰিছিল; ইয়াকেই হুঁচৰি বুলি কোৱা হয়। পিছৰ সপ্তাহৰ বুধবাৰে সকলোৱে পুনৰবাৰ থানঘৰৰ পৰা বিহু উলিয়াই গাঁৱৰ এমূৰত থকা নদী অথবা পুখুৰীৰ পাৰত থৈ আহিছিল। সেই সময়ত প্ৰতিবছৰে হুঁচৰি গোৱা নহৈছিল; কেৱল দেওধনিৰ নিৰ্দেশ পালেহে সেই বছৰত হুঁচৰি গোৱা হৈছিল। শেষৰ দিনা কলঢকুৱাৰে নাও সাজি, নাওখন জবা আৰু তগৰ ফুলেৰে সজোৱা হৈছিল; লগতে এটা সৰু কুকুৰা পোৱালি নাৱতে বান্ধি উটুৱাই দিয়া হৈছিল। তাৰ পাছত ঢোল-পেঁপা সামৰি বিহুৱা সমাজ গাঁৱলৈ ঘূৰি আহিছিল। ''{{quote|text="ল'হ ল'হৰি প্ৰাণৰ ভাই<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />চহৰা লিপিৰি সোধে আঁঠু কাঢ়ি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />কি খায় বুলালি দাঁতে সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />শদিয়াৰ ৰাজতে হোলেং হাতে পোৱা<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়...<br />ৰূপৰ নাও এখনি সোণৰ বঠাডালি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />ভাটিলৈ ভটিয়াই যায় সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়। "}}'' বিহুৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে এটা লোককথা প্ৰচলিত আছে। লোককথা অনুসৰি বৰদৈচিলা এই ভূমিৰ দেৱতাৰ জীয়ৰী আছিল আৰু কোনোবা সুদূৰ দেশলৈ বিয়া হৈ গৈছিল। প্ৰতি বছৰে বসন্ত ঋতুত বৰদৈচিলা মাকৰ ঘৰলৈ আহে বুলি কোৱা হয়; ইয়াক ধুমুহাৰ আগমনৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। সেই সময়তে বিহুৰ আৰম্ভণি হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু বৰদৈচিলা ঘূৰি যোৱা দিনা বিহুৰ সামৰণি পৰে। ‘বৰদৈচিলা’ শব্দটোক বড়ো-কছাৰী মূলীয় ‘বৰদৈচিখলা’ শব্দৰ পৰা উদ্ভূত বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়, যাৰ অৰ্থ "বায়ু (বৰ)-পানীৰ (দৈ) ছোৱালী (চিখলা)"—অৰ্থাৎ এবিধ ধুমুহা। একেই লোককথা বড়োসকলৰ মাজতো প্ৰচলিত। [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলে বিহু/বৈচাগুৰ সময়ত "বৰদৈচিখলা" নামৰ এটা নৃত্যও পৰিৱেশন কৰে। এই সাদৃশ্যৰ ভিত্তিত বিহুক বড়ো-কছাৰী মূলীয় উৎসৱ-পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয়। ===হুৰাই ৰঙালী আৰু হুঁচৰিৰ পৰম্পৰা=== এটি ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত ব’হাগ বিহুৰ আনুষ্ঠানিক আৰম্ভণিক শদিয়াৰ পৱিত্ৰ ''শাল''সমূহৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। ইয়াত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰে ''হুৰাই ৰঙালী'' নামৰ অনুষ্ঠান কৰা হয়। পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যামতে ''হুৰাই'' হৈছে ধৰ্মীয় গীতৰ মাধ্যমেৰে বিহুক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নমাই অনাৰ অনুষ্ঠান। আৰম্ভণিতে কেঁচাইখাতী আৰু আন শালসমূহত প্ৰাৰ্থনা কৰা হয় আৰু বিহুৰ সৈতে জড়িত ''আই কলীমতী''য়ে বিহু পৃথিৱীলৈ নমাই আনে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। হুৰাইৰ আৰম্ভণিৰ গীতত বিহু ক’ত আছিল বুলি সোধা হয় আৰু উত্তৰত শদিয়াৰ আঁহত গছৰ তলত আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> {{Quote|text= হাচতি ঐ চ’ত<br /> বিচতি ঐ চ’ত<br /> বিহু গৈ আছিলি ক’ত?<br /> শদিয়াৰ আঁহতৰ তলত।<br /> ...<br /> হুৰাই ল’ আঁহতৰ পাত,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেংখনি ঐ আমাৰ গাত।<br /> শদিয়া ৰাজ্যতে চাৰি শাল গোঁসানী,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেং ঐ আমাৰ গাত।<br /> হুৰাই ল’... }} হুঁচৰিৰ বিকাশৰ সৈতেও এই মন্দিৰকেন্দ্ৰিক বিহু-পৰম্পৰাক জড়িত কৰা হৈছে। মামণি মহন্তৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে প্ৰথমে [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ৰ সন্মুখত বিহু পৰিৱেশন কৰি তাৰ পাছত গাঁৱলৈ লৈ গৈছিল। ৰাজ্যখনৰ পতনৰ পাছত প্ৰথম বিহু স্থানীয় থানত আৰম্ভ হ’বলৈ ধৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত থানৰ ঠাইত [[নামঘৰ]]ে এই স্থান গ্ৰহণ কৰে; তাৰ পৰাই হুঁচৰি দল ঘৰে ঘৰে যোৱাৰ পৰম্পৰা বিকশিত হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=158–159 }}</ref> ''দেওলৰা মণিকোঁৱৰ'' নামৰ লোককথাত চোতালৰ বিহু আৰু হুঁচৰিৰ উৎপত্তিৰ আন এটা পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যা পোৱা যায়। কাহিনীটোত [[শদিয়া]]ৰ কুণ্ডিল অঞ্চলৰ এজন ৰজাই দৈৱিকভাৱে জন্ম লাভ কৰা মণিকোঁৱৰক লাভ কৰে। মণিকোঁৱৰে গীত-নৃত্য শিকি আৰু ৰচনা কৰি কৃষিজীৱী লোকসকলৰ চোতালত সেইবোৰ পৰিৱেশন কৰে আৰু গৃহস্থসকলক আশীৰ্বাদ দিয়ে। কাহিনীটোৱে এই পৰিৱেশনক চোতালৰ বিহু আৰু ৰাতি হুঁচৰি গোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সৈতে স্পষ্টভাৱে জড়িত কৰে।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=58–59 }}</ref> দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ মাজতো ঘৰে ঘৰে গৈ হুঁচৰি পৰিৱেশন কৰাৰ এক স্বকীয় ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা প্ৰচলিত। দেউৰীসকলৰ এই হুঁচৰি প্ৰতি বছৰে অনুষ্ঠিত নহয়; দেওধাই, দেওধনী, পুৰোহিত আৰু গাঁৱৰ ৰাইজৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি নিৰ্দিষ্ট বছৰত ইয়াৰ আয়োজন কৰা হয়। হুঁচৰি প্ৰথমে দেওশাল বা দেওঘৰত আৰম্ভ কৰি তাৰ পাছত বৰদেউৰী, সৰুদেউৰী, বৰভৰালী, সৰুভৰালী আৰু বাৰিক আদি পৰম্পৰাগত বিষয়ববীয়াসকলৰ ঘৰত পৰিৱেশন কৰা হয়। ইয়াৰ পাছত ধনী-দুখীয়া নিৰ্বিশেষে গাঁৱৰ প্ৰতিঘৰ মানুহৰ চোতালত হুঁচৰি গোৱা হয়। এই পৰম্পৰাত নামতি, টেকেলা আদি অংশগ্ৰহণকাৰীৰ লগতে বাঁহৰ হেতামাৰি আৰু বিশেষ নৃত্য-গীতৰ প্ৰচলন আছে। অৱশেষত নৈৰ পাৰত বিশেষ লোকাচাৰৰ জৰিয়তে হুঁচৰি উটুৱা হয়।<ref>{{Cite report |title=Documentation on Life and Culture of Deori |institution=Assam Institute of Research for Tribals and Scheduled Castes |url=https://repository.tribal.gov.in/bitstream/123456789/74136/1/AIRT_2018_0003_report.pdf}}</ref><ref>{{Cite web |last=দেউৰী |first=প্ৰাঞ্জল |title=দেউৰী বিচু, বিচু উটুৱা উৎসৱ আৰু দেউৰী হুঁচৰি |url=https://assam.nenow.in/deori-bisu-deori-bisu-farewell-and-bisu-husori/ |website=NE Now Assamese |date=2021-04-28 |language=as}}</ref> ===ইতিহাস=== অসমীয়া সমাজত এটা জনপ্ৰবাদ প্ৰচলিত আছে। <blockquote> ''"ঢোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''খোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''পুৱাই কলকলাই বান্দৰী নচুৱাই ''<br> ''বাঁহবাৰী বাঁহবাৰী চুতীয়াৰ ঘৰত।" '' </blockquote> ৰতনপুৰ আছিল [[চুতীয়া]] ৰজা ৰত্নধ্বজপালে গঢ়া এখন নগৰ।<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/170951/4/chapter%20iii.pdf Ratanpur was the capital of Chutia king Ratnadhwajpal]</ref> এসময়ত ই সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈছিল আৰু ঢোল, খোল আদি বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ বজোৱা হৈছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰতনপুৰৰ খোল কাঠেৰে নিৰ্মিত আছিল, মণিপুৰ আৰু মায়ামৰাসকলৰ খোলৰ দৰে।<ref>{{Cite web |title=কাঠেৰে নিৰ্মিত পোঙ খোল |url=https://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |access-date=2020-04-23 |archivedate=2020-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200407130306/http://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |deadurl=yes }}</ref> পৰৱৰ্তীকালত শংকৰদেৱে উত্তৰ ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ দৰে মাটিৰে খোল নিৰ্মাণ কৰি নৃত্য, নাট আদিত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। ইয়াৰ পৰা বিহু বা বিহুৰ ঢোলে উজনি অসমৰ ৰাইজৰ মাজত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। ‌‌ ১৯৩৫ চনত [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ ঘিলামৰা অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা ভূমিদানৰ তাম্ৰফলিৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ উগ্ৰবীৰ্য লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত 'পবিত্ৰ বিহু'ৰ দিনা ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল।<ref>Neog, Maheswar, "Prachya Sasanavali", Introduction, p.189</ref><ref>Barua, Swarnalata, "Chutia Jatir Buranji",p.40-41, "ফলিখনত স্বধয়াপুৰীশ্বৰ নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনাৰায়ণ আৰু এই সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণ ৰজাই ৰবিদেৱ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক বখনা গ্ৰামত ১৩২৩ শক (১৪০১ খ্ৰীঃ)ৰ বিষুব সংক্ৰান্তিৰ দিনা (অৰ্থাৎ ১ বহাগৰ বিহুৰ দিনা) ২০০ পুটি‌(পুৰা) ভূমি দান কৰাৰ কথা খোদিত আছে।"</ref> <blockquote> ''"এতস্মৈ শাসনপ্ৰাদা লক্ষ্মীনাৰায়ণো নৃপঃ''<br> ''উৎসৃজ্য বিষুবে (বিহুৱে) পুণ্য ৰবিদেৱ দ্বিজন্মনে...। "'' </blockquote> অৰ্থাৎ, তাম্ৰপত্ৰখনৰ মতে ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে দ্বিজ ৰবিদেৱক পুণ্য বিহুৰ দিনা ভূমি দান কৰিছিল। এই তাম্ৰশাসনক চুতীয়া ৰজাসকলৰ দিনত বিহুৰ ৰাজকীয় স্বীকৃতিৰ নিদৰ্শন হিচাপে উল্লেখ কৰা হয়। উল্লেখযোগ্য যে ৰাজধানী শদিয়াতো ৰজাসকলৰ আদেশত ৰাজপুৰোহিত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলে চাৰি শাল গোসাঁনীক স্মৰণ কৰি বিহু ৰাজ্যলৈ নমাই আনিছিল বুলি পৰম্পৰাত কোৱা হয়। এই বিষয়ে তেওঁলোকে বিচু-গীতত এনেদৰে গায়: <blockquote> ''"কুণ্ডিলৰ আগৰিত ওখৈক শিমলু''<br> ''তাতে লয় কুৰুৱাই বাহ।''<br> ''শদিয়া ৰাজত ঐ চাৰিশাল গোঁসাঁনী''<br> ''তালে নমস্কাৰ কৰো।''<br> ''সোণৰে জখলা, ৰূপৰ হেতামাৰি''<br> ''আহে চাৰিশালি নামি সৰিলৰে।"''<br> </blockquote> চুতীয়া ৰাজ্যৰ দৰে [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] ৰাজ্যতো ঢোল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। চীন, থাইলেণ্ড আদি দেশৰ বিভিন্ন তাই জনগোষ্ঠীয়েও নিজৰ উৎসৱ বা ৰীতি-নীতি পালন কৰোঁতে ঢোল ব্যৱহাৰ কৰে। অৱশ্যে, সেই ঢোলৰ গঠন আৰু বজোৱাৰ শৈলী অসমৰ থলুৱা ঢোলতকৈ পৃথক। তাই [[আহোম]] সমাজৰ লোকবিশ্বাসমতে ঢোল মাংগলিক বাদ্য। ঢোলৰ শব্দই প্ৰজনন শক্তি বৃদ্ধি কৰে, পৃথিৱীৰ মাটি কোমল আৰু উৰ্বৰা কৰে আৰু উন্মাদনা বৃদ্ধি কৰে বুলি আহোম সমাজত জনবিশ্বাস আছে। বিয়া, ওমফা পূজা, চোমদেউ পূজা আদিত ঢোল-বাদন অপৰিহাৰ্য। ওজাসকলে ৰচনা কৰা বিহু-মালিতাৰ পৰা জানিব পৰা যায় যে আহোম ৰাজসভাত আন বাদ্যৰ লগতে ঢোলো বজোৱা হৈছিল। ঢুলীয়া ওজাসকলে মালিতা গাওঁতে এইদৰে গায়— ''{{Quote|text=“স্বৰ্গৰ পৰা নামি ছ্যুকাফা স্বৰ্গদেও<br />কৰিলা ৰাজত্ব যাৰ নাহি সম কেউ।<br />নানা বাদ্য বাজনা কৰা সভাত<br />ঢাক ঢোল কৰতাল বাদ্য অসংখ্যাত।” }}'' অৱশ্যে, এই বাদ্য কোন জনগোষ্ঠীৰ লোকে বজাইছিল বা এই মালিতা কেতিয়া ৰচনা কৰা হৈছিল, সেই কথা জনা নাযায়। আহোম ৰাজসভা বা আহোম সমাজত ১৭ শতিকাৰ পৰাহে তাই ভাষাৰ সলনি অসমীয়া ভাষা প্ৰচলিত হৈছিল বুলি উল্লেখ কৰা হয়; সেয়ে এই ৰচনাসমূহ সেই যুগৰ বুলি ধৰা হয়। [[চিত্ৰ:Deori Bihu dance.webm|thumb|দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ বিহু]] সেই একেই মালিতাত সোধন ঢুলীয়া নামৰ এজন ওজাই আহোম ৰাজসভাত ঢোল বজাইছিল বুলি উল্লেখ আছে। ওজাৰ মালিতাত শুনা যায়— ''{{Quote|text=“কলি যুগে ইন্দ্ৰবংশী ৰজা নামি যায়,<br />সোধন ওজাই ঢোল বাই আনিলে নমাই।<br />আদিতে আছিল মাত্ৰ ঢোলৰ বাজনা,<br />সোধন ওজাই বাদ্য কৰিলে ৰচনা।” }}'' বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে চুকাফা ৰজাই পৰ্বতৰ পৰা নামি আহোঁতে বাটত পোৱা অসংখ্য স্থানীয় চুতীয়া, মৰাণ, বৰাহী, কছাৰী আদি লোকক নিজৰ লগত লৈ আহিছিল। <ref>"Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans or Borahis...given names according to the tasks they performed.", Saikia, Yasmin,''Fragmented Memories'', p.115</ref>‌‌ সেয়ে এই ওজাজন তাই লোক আছিল নে বাটত লগ পোৱা থলুৱা মৰাণ, বৰাহী, চুতীয়া বা কছাৰী লোক আছিল, সেই কথা জনা নাযায়। তদুপৰি ইতিহাসৰ পৰা জনা যায় যে ব্ৰাহ্মণ পূজাৰীসকলে ১৭ শতিকাতহে আহোম ৰজাসকলক হিন্দু ৰীতি-নীতিৰ মাজলৈ আনি "ইন্দ্ৰবংশী" বুলি ঘোষণা কৰিছিল। গতিকে এই মালিতা সেই যুগতে ৰচিত হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। দেওধাই অসম বুৰঞ্জী আৰু সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা বুৰঞ্জী অনুসৰি, ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ৭ ব’হাগৰ দিনা চুতীয়া সেনাপতি গজৰাজ বৰুৱাই আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক চুতীয়া ৰজাই আশ্ৰয় লৈ থকা ঠাইডোখৰ দেখুৱাই দিছিল। ১৫২৪ চনত সেই দিনা আছিল ‘ওজা বিচু’। ইয়াৰ পাছত আন কিছুমান চুতীয়া লোকৰ পৰামৰ্শত ফ্ৰাচেংমুঙে আত্মসমৰ্পণকাৰী চুতীয়া সৈনিকসকলক পৰ্বত বগাই ঘিলাগছত উঠি ঢোল বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। ইয়াৰ ফলত পাহাৰত আশ্ৰয় লৈ থকা চুতীয়া ৰজা আৰু সৈন্যসকলে যুদ্ধত জয়লাভ কৰা হৈছে বুলি ভাবি বিহু নাচিবলৈ ধৰে আৰু শেষত ঘাপ লৈ থকা আহোম সৈন্যৰ হাতত পৰাজিত হয়। ====ফাট বিহু আৰু আধুনিক বিহুনাচৰ বিকাশ==== শদিয়াৰ ''হুৰাই ৰঙালী'' পৰম্পৰাৰ এটা ৰূপ ঢকুৱাখনাৰ [[হাৰ্হি দেৱালয়]]তো বৰ্তি আছে, য’ত ব’হাগৰ সপ্তম দিনা এই অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। স্থানীয় পৰম্পৰাত হাৰ্হি দেৱালয়ক ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত শদিয়াৰ পৰা [[কেঁচাইখাতী]]ৰ উপাসনা স্থানান্তৰ কৰাৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> উপেন ৰাভা হাকাচামেও ঢকুৱাখনাৰ ফাট বিহুৰ পৰম্পৰাক শদিয়াৰ পৰা স্থানচ্যুত হৈ শেষত হাৰ্হি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰা লোকসকলৰ সৈতে জড়িত কৰিছে।<ref name="Hakacham-Faat">{{cite book |last=Hakacham |first=Upen Rabha |title=Origin of Bihu |year=2010 |location=Guwahati }}</ref> ''ফাট'' নামটোৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে একাধিক লোকব্যাখ্যা আছে। এটা পৰম্পৰাত ''ফাট''‌ শব্দক "বিচ্ছেদ" বা জনগোষ্ঠীৰ ছিন্ন-বিচ্ছিন্ন হৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ অৰ্থত ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। এই ব্যাখ্যাত বিহু-পৰম্পৰা শদিয়াৰ পৰা ঢকুৱাখনালৈ স্থানান্তৰিত কৰাৰ কথা কোৱা হয়। আন এক পৰম্পৰাত বিহু চাবলৈ হোৱা বৃহৎ জনসমাগমৰ ফলত পথাৰত ''ফাট'' বা চিৰা পৰা বুলি কোৱা হয় আৰু তাৰ পৰাই ''ফাট বিহু'' নাম হোৱা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=161–162 }}</ref> কিছুমান লেখকে ফাট বিহুক আধুনিক বিহুনাচৰ ৰূপ-বিকাশৰ সৈতে জড়িত কৰিছে। পৰম্পৰাগত বিৱৰণত আহোম ৰজা [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত ফাট বিহুৰ শিল্পীসকলক ৰাজকীয় অনুষ্ঠানত নৃত্য প্ৰদৰ্শনৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। ঊনবিংশ শতিকাত এই বিহুৰ ৰূপ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ আন জনগোষ্ঠীৰ মাজতো বিস্তৃত হৈ মহঘুলী চাপৰিত চুতীয়া, সোণোৱাল, দেউৰী, আহোম, মিচিং আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="Hakacham-Faat"/> [[File:Faat Bihu dance at Harhi dewaloi.jpg|thumb|হাৰ্হি দেৱালয়ত প্ৰতিবছৰে আয়োজিত কৰি অহা পৌৰাণিক ফাট বিহু]] আন এক বিহুগীতত মান দেশলৈকে বিহুৰ খ্যাতি বিয়পি পৰাৰ কাব্যিক উল্লেখ পোৱা যায়। ''{{Quote|text=“লাহে লাহে ঐ<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />পূৱে পশ্চিমে উত্তৰে দক্ষিণে<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />মান দেশত মানতৰা এযুৰি<br />আছিলে নৰিয়াত পৰি,<br />যেতিয়া শুনিলে বিহুৰে বতৰা<br />আহিলে লাখুটি ধৰি।”}}'' গীতটোৰ ভাবাৰ্থত বিহুৰ আকৰ্ষণ ইমানেই আছিল বুলি কাব্যিকভাৱে কোৱা হৈছে যে মান দেশৰ ([[ম্যানমাৰ]]) নৰিয়াত পৰি থকা মান (বাৰ্মিজ) বুঢ়া-বুঢ়ীসকলেও লাখুটি লৈ বিহু চাবলৈ আহিবলৈ মন কৰিছিল। সেইবাবে বুঢ়া-বুঢ়ীসকলে গম নোপোৱাকৈ লাহে লাহে বিহু নাচিবলৈ কোৱা হৈছিল। [[চিত্ৰ:Bihu dance performer.jpg|thumb|250px |পশ্চিম বংগৰ কলকাতাত অনুষ্ঠিত ভাৰত সাংস্কৃতিক উৎসৱ ২০২৩ত অসমৰ দুলীয়াজানৰ এগৰাকী বিহু নৃত্য পৰিবেশক।]] ১৬ শতিকাৰ শেষ ভাগত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱে]] প্ৰচাৰ কৰা একশৰণ নামধৰ্মৰ বিস্তৃত প্ৰভাৱ অসমৰ জনসাধাৰণৰ মাজত পৰাৰ লগে লগে বিহুৰ ওপৰতো উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন আহিছিল। আনহাতে, বিহুৰ নৃত্য-গীতৰ প্ৰভাৱো গুৰুজনাৰ বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিত পৰিছিল। এই সময়তে বিহুৱে এক পূৰ্ণাংগ সামাজিক উৎসৱৰ ৰূপ পায় আৰু [[উজনি অসম|উজনি অসমৰ]] বড়ো-কছাৰী মূলীয় জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজৰ পৰা অসমৰ বাকী জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত হয়। এই যুগৰ পৰা বিহুনামসমূহত পূৰ্বৰ "গোসাঁনী"ৰ স্থানত 'কৃষ্ণ/ৰাম'ৰ নাম লোৱা আৰম্ভ হয়। এই সম্পৰ্কে শঙ্কৰদেৱৰ 'কীৰ্ত্তন উৰেষা বৰ্ণন' আৰু ৰামচৰণ ঠাকুৰে লিখা 'গুৰু চৰিত'ত এনেদৰে লিখা হৈছে। {{Quote|text=উৰেষা বৰ্ণনাত লিখিছে-<br />''"বিষুদিনা বিধিমতে পঞ্চতীৰ্থ কৰি<br /> শুদ্ধ মনে দেখয়ে শুভদ্ৰা ৰাম হৰি <br />সিয়োজনে সমন্ত যজ্ঞৰ ফল পাইৰ<br /> পাতক নিস্তাৰি বিষ্ণুৰ ভুৱনক যাইব।"''}}{{Quote|text=গুৰু চৰিতত লিখিছে-<br />''"এহিবুলি তিনিজনে কৰন্ত কাতৰ<br />শুনি সৰ্বজয় বুলি মাতিলা শঙ্কৰ<br />চৈত্ৰ বিষু সংক্ৰমণে আসিয়া মিলিব<br />সেহিদিনা ৰুক্মিণীৰ মন্দিৰ উঠিব।"''}} [[চিত্ৰ:Bihubihu.jpg|thumb|right|300px|<center>বিহু নাচ<center>]] পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত আহোম স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ|ৰুদ্ৰ সিংহই]] চহা ৰাইজৰ বিহুলৈ পোনপতীয়া ৰজাঘৰীয়া পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়োৱা বুলি কোৱা হয়। এই বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ গছতলৰ বিহুক [[ৰংঘৰ|ৰংঘৰৰ]] বাকৰিলৈ আনে আৰু অংশগ্ৰহণকাৰী বিহুৱাসকলক পুৰস্কাৰ দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰে। অৱশ্যে, বহু লেখক-গৱেষকে আহোম স্বৰ্গদেউসকলে বিহুৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰা নাছিল বুলিও মত প্ৰকাশ কৰিছে। এই সন্দৰ্ভত পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ ভাষ্য এনেধৰণৰ: <blockquote>কোনো বুৰঞ্জীত আহোম ৰজাই ৰংঘৰৰ বাকৰিত বিহু চোৱা কথাৰ উল্লেখ নাই। সাতসৰী অসম বুৰঞ্জীৰ মতে, ৰংঘৰৰ ওপৰ মহলাত কোন ক’ত বহিব তাক নিৰ্দিষ্ট কৰা থাকে। সেইমতে ৰজা বহাৰ যিখন ঠাই, তাত যদি এজন মানুহ চকীটো বহে, তেওঁ ৰংঘৰৰ বাকৰিখন তাৰপৰা দেখা নেপায়। দ্বিতীয়তে, যদি ৰজাই তাত বিহু চাইছিল- এজন ৰজাই চাওক বা ধাৰাবাহিক কেইবাজনো ৰজাই চাওক- তেতিয়াহ’লে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি এটা বিষয়বাব সৃষ্টি হ’লহেতেন। কিন্তু তেনে কোনো শ্ৰেণী আমি নেপাওঁ। 'আহোম ৰজাসকলে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি বিষয়বাব বা ধাৰক–বাহক হিচাপে এটা শ্ৰেণীৰ সৃষ্টি নকৰিলেও তেওঁলোকৰ বিহু প্ৰীতি সৰ্বজন বিদিত।</blockquote> এইজন স্বৰ্গদেৱেই [[হুঁচৰি]] দলৰ আগত মূৰ দোৱাই আশীৰ্বাদ লোৱাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ কৰিছিল বুলিও কোৱা হয়। ইয়াৰ আগলৈকে বিহুৱা হুঁচৰি দলে থানৰ পৰা আৰম্ভ কৰি শেষত থানতে সামৰণি মাৰিছিল। কিন্তু স্বৰ্গদেৱৰ ইচ্ছামতে প্ৰথমে ৰজাঘৰলৈ আৰু ক্ৰমে ডা-ডাঙৰীয়াসকলৰ ঘৰলৈ গৈ হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়া প্ৰথা প্ৰচলিত হয়। এই সকলোবোৰ পৰিঘটনাই বিহুৰ আচাৰ-নীতিত আমূল পৰিৱৰ্তন আনিলেও বিহুৰ মূল বৈশিষ্ট্যৰ ওপৰত বিশেষ প্ৰভাৱ নপৰিল বুলি কোৱা হয়।{{cn}} ১৮২৬ চনৰ [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি [[অসম]] ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ যোৱাৰ লগে লগে অসমৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক সকলো দিশতে যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তনৰ সূচনা হয়। পশ্চিমীয়া শিক্ষা আৰু ভিক্টোৰিয়ান-ইংৰাজ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱে অসমৰ একাংশ ৰাইজক নিজৰ থলুৱা কৃষ্টিৰ প্ৰতি উদাসীন কৰি তোলে। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষভাগত অসমৰ শিক্ষিত সমাজৰ একাংশৰ মাজত বিহুৰ প্ৰতি বিৰূপ মনোভাব গঢ় লৈ উঠিছিল। সেই সময়ৰ কিছুমান উচ্চশিক্ষিত সমাজ-সংস্কাৰকে বিহুৰ নৃত্য-গীতক অশ্লীল বুলি সমালোচনা কৰি ইয়াৰ সামাজিক গুৰুত্বক অৱজ্ঞা কৰিছিল। ১৮৯৮ চনৰ ২৪ আগষ্টত বুদ্ধীন্দ্ৰনাথ দিলিহিয়াল ভট্টাচাৰ্যই ইংলেণ্ডৰ ''The National Guardian'' কাকতত ''The Assamese Bihoo'' শীৰ্ষক এটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰিছিল। প্ৰবন্ধটোত তেওঁ বিহু নৃত্য-গীতক অশ্লীল আৰু সমাজৰ বাবে ক্ষতিকাৰক বুলি সমালোচনা কৰি বিহু নিষিদ্ধ কৰিবলৈ আইন প্ৰণয়নৰ বাবে ব্ৰিটিছ চৰকাৰক আহ্বান জনাইছিল।<ref>{{Cite web |last=Kandali |first=Moushumi |title=Imagining the Community: The Making of the Spectacle of Bihu |url=https://www.nezine.com/info/VkhHQTk0cStWdzc3L2FLb0ZkTG9uZz09/imagining-the-community--the-making-of-the-spectacle-of-bihu.html |website=Nezine |date=2016-04-14 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=গগৈ |first=টুনুজ্যোতি |title=বৰ্ণবাদ বনাম বিহু |url=https://muktosinta.org/bornobad-bonam-bihu/ |website=মুক্ত চিন্তা |language=as}}</ref> এই সময়ত ৰত্নেশ্বৰ মহন্তয়েও বিহুগীতৰ কিছুমান দিশৰ সমালোচনা কৰিছিল। তেওঁৰ ৰচনাত বিহুগীতক অশালীন বুলি গণ্য কৰাৰ মনোভাব প্ৰকাশ পায়। একেদৰে হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকন, গুণাভিৰাম বৰুৱা আৰু কমলাকান্ত ভট্টাচাৰ্য আদিয়েও বিহুৰ নৃত্য-গীতৰ কিছুমান প্ৰচলিত ৰূপৰ বিৰোধিতা কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=বিহু আৰু অসমীয়া মধ্যবিত্ত : ঐতিহাসিক ভূমিকা আৰু সাম্প্ৰতিক প্ৰত্যাহ্বান |url=https://bohona.glmruc.in/বিহু-আৰু-অসমীয়া-মধ্যবিত/ |website=বহনা |date=2024 |language=as}}</ref> আনহাতে, [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]], [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]] প্ৰমুখ্যে অসমীয়া সাহিত্যিকসকলে বিহুৰ সপক্ষে মত প্ৰকাশ কৰিছিল। বেজবৰুৱাই তেওঁৰ ''ভাবৰ বুৰবুৰণি'' গ্ৰন্থৰ ''বিহু'' শীৰ্ষক ৰচনাত বিহুৰ প্ৰতি নগৰীয়া সমাজৰ একাংশৰ নেতিবাচক মনোভাবক ব্যংগ কৰিছিল। ৰজনীকান্ত বৰদলৈয়েও তেওঁৰ সাহিত্যকৃতিত, বিশেষকৈ ''ৰঙিলী'' উপন্যাসত, বিহুৰ বিভিন্ন দিশ চিত্ৰিত কৰিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Sarma |first=Momi |title=Source and Evolution of Bihu Song: An Analytical Study |journal=International Journal of Modern Agriculture |volume=9 |issue=4 |year=2020 |pages=262–263 |url=https://modern-journals.com/index.php/ijma/article/download/211/159/306}}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষভাগৰ পৰা অসমীয়া সাংস্কৃতিক স্বকীয়তাৰ প্ৰতীক হিচাপে বিহুৰ প্ৰতি শিক্ষিত সমাজৰ একাংশৰ আগ্ৰহ বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰে। অৱশ্যে, বিহুৰ প্ৰচলিত ৰূপৰ প্ৰতি মধ্যবিত্ত সমাজৰ একাংশৰ বিৰোধিতা অব্যাহত আছিল। বিংশ শতিকাত বিহুৰ পুনৰুজ্জীৱন আৰু সাংস্কৃতিক স্বীকৃতিৰ প্ৰচেষ্টাই অধিক গতি লাভ কৰে।<ref>{{Cite journal |last=Dewri |first=Prachee |title=Bishnuprasad Rava and the Rural in Assam: Inspiration and Intervention through Music |journal=Review of Agrarian Studies |url=https://ras.org.in/articles/192/text/article.html}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত বিংশ শতিকাৰ তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ দশকৰ পৰা বিহু নৃত্য-গীতৰ ৰাজহুৱা তথা মঞ্চভিত্তিক পৰিৱেশনো বিস্তাৰ লাভ কৰিবলৈ ধৰে।<ref>{{Cite journal |last=Sarma |first=Momi |title=Source and Evolution of Bihu Song: An Analytical Study |journal=International Journal of Modern Agriculture |volume=9 |issue=4 |year=2020 |pages=263–264 |url=https://modern-journals.com/index.php/ijma/article/download/211/159/306}}</ref> ইতিমধ্যে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত পশ্চিমীয়া আৰ্হিৰ মঞ্চ নিৰ্মাণ হৈছিল আৰু তাত আন আন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান ৰাইজৰ আগত প্ৰদৰ্শনৰ ধাৰাও প্ৰচলিত হৈছিল। সেই সময়তে [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] বেতিয়নীত ১৯২৯ চনত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Scholar-throws-light-on-Bihus-origin/articleshow/8172141.cms?referral=PM First stage Bihu organised in Betioni, Golaghat]</ref> ১৯৪১ চনত [[মহেশ্বৰ নেওগ]] আদি ব্যক্তিৰ প্ৰচেষ্টাত শিৱসাগৰত মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ১৯৫১ চনত [[ৰাধাগোবিন্দ বৰুৱা]]ৰ পৃষ্ঠপোষকতাত [[গুৱাহাটী]]ত বিহু সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হয়। তাৰ পাছতে মঞ্চবিহুৱে সমগ্ৰ অসমজুৰি জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। মঞ্চবিহুত বিহু প্ৰদৰ্শনৰ লগতে বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতাৰ ওপৰতো গুৰুত্ব দিয়া হয় আৰু এই ৰূপ মূলতঃ দৰ্শকৰ মনোৰঞ্জনৰ উদ্দেশ্যে অনুষ্ঠিত হয়। ফলত মঞ্চবিহু নিৰ্দিষ্ট নীতি-নিৰ্দেশনা আৰু উপস্থাপনৰ ব্যাকৰণৰ মাজত পৰিৱেশিত হ’বলৈ ধৰে। ইয়াৰ ফলত বিহু নৃত্য-গীতে প্ৰদৰ্শনমূলক কলাৰ ৰূপ লাভ কৰে। মঞ্চবিহুৰ জনপ্ৰিয়তাৰ প্ৰভাৱত স্বতঃস্ফূৰ্ত গছতলৰ বিহু ক্ৰমে বিলুপ্তপ্ৰায় হৈ পৰে। [[File:বিহু নাচনী.JPG|thumb|বিহু নাচনী]] বৰ্তমান মঞ্চবিহু আৰু ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়াৰ পৰম্পৰা—এই দুয়ো ধৰণৰ বিহু অসমৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত উদযাপন কৰা দেখা যায়। বিহু সন্দৰ্ভত আন এটা উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন হৈছে দৃশ্য-শ্ৰব্য মাধ্যমেৰে প্ৰচাৰিত বিহু-সুৰীয়া গীত-মাতৰ জনপ্ৰিয়তা। নতুন প্ৰজন্মৰ মাজত এই গীতসমূহ বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয়। অৱশ্যে, এইবোৰক পৰম্পৰাগত বিহুনাচ বা বিহুনামৰ সলনি বিহু আৰু আধুনিক গীতৰ সংমিশ্ৰণ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। এই গীতসমূহত বিহুৰ থলুৱা সুৰৰ ভিত্তিত নতুনকৈ সুৰাৰোপণ কৰাৰ লগতে আধুনিক বাদ্যযন্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিহু গীতৰ উদাহৰণ<ref>[[লীলা গগৈ]], বিহুগীত আৰু বনঘোষা। </ref>: <blockquote> অতিকৈ চেনেহৰ মুগাৰে মহুৰা, তাতোকৈ চেনেহৰ মাকো<br /> তাতোকৈ চেনেহৰ ব’হাগৰ বিহুটি নাপাতি কেনৈকৈ থাকোঁ।<br /> </blockquote> <blockquote> আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু<br />চিৰে গৰখীয়াই তৰা;<br />সীতাই কুমাৰে বাদতি মাৰিলে<br />চ'তৰ বাৰে খৰৰপৰা। </blockquote> <blockquote> আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু <br /> আমাৰ বিহু কাপোৰ নাই;<br /> সমনীয়া সুধিলে কামে কি এবুলি<br /> সৰুতে একাজি আই।<br /> </blockquote> এইসমূহক যোজনা বুলি কোৱা হয়। বিহুনাচ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে যোজনা গোৱা হয়। যোজনাবোৰে বহু ক্ষেত্ৰত সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক তথ্য প্ৰতিফলিত কৰে।<ref> [https://essayinassamese.blogspot.com/2023/03/bihu-essay.html অসমৰ জাতীয় উৎসৱ - বিহুৰ বিষয়ে ৰচনা | Assamese Essay On Bihu]</ref> <blockquote> আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু <br /> নাহৰ ফুল ফুলিবৰ বতৰ<br /> ফুলপানী ছিগাতে ঢোলৰ মাত শুনিলো<br /> উজুটিত ভাঙি যাওঁ যঁতৰ।<br /> </blockquote> ==ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু== [[File:Bihu dance হুঁচৰি.jpg|thumb|right|ব'হাগ বিহুত সৰু ল'ৰা-ছোৱালীয়ে হুঁচৰি গোৱা পৰম্পৰা]] {{মূল|ব'হাগ বিহু}} বসন্তৰ আগমনত উদযাপন কৰা ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু অসমৰ মুখ্য বিহু উৎসৱ। বসন্তত প্ৰকৃতি নতুন ৰূপে জিলিকি উঠাৰ সময়ত চহা ৰাইজে উৎসৱমুখৰ হৈ জীৱন উপভোগ কৰে। ৰঙালী বিহুক যৌৱনৰ উৎসৱ বুলিও কোৱা হয়। ডেকা-গাভৰুৱে ৰাতি বিহু পাতে আৰু বিহুৰ মাজতে নিজৰ জীৱনসংগী বিচাৰি উলিওৱাৰ পৰম্পৰাও আছে। [[কৃষি]]-সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণিৰে পৰা এনেধৰণৰ উৎসৱ চলি আহিছে বুলি কোৱা হয়। যৌৱনৰ সৈতে খেতিমাটিৰ উৰ্বৰতাৰ সম্পৰ্ক আছে বুলি লোকবিশ্বাস আছে; সেয়ে খেতি আৰম্ভ কৰাৰ আগতে পালন কৰা ৰঙালী বিহুৰ সৈতে কৃষিৰ ওতপ্ৰোত সম্পৰ্ক আছে। ব'হাগ বা ৰঙালী বিহু একেৰাহে সাত দিন ধৰি উদযাপন কৰা হয়। চ’তৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ব’হাগৰ ৬ তাৰিখলৈ এই সাত দিন ধৰি থাকে। প্ৰতিটো দিনৰ বিহুৰ সুকীয়া নাম আছে; ইয়াক ‘সাত বিহু’ বুলি জনা যায়। চ'তৰ দোমাহীৰ দিনা গৰু বিহুৰে আৰম্ভ হৈ ক্ৰমে মানুহ বিহু, হাত বিহু, চেনেহী বিহু, মাইকী বিহু, ৰঙালী বিহু আৰু শেষৰ দিনা চেৰা বিহুৰে ব'হাগ বিহুৰ সামৰণি পৰে। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰত ইয়াৰে এটা দিনক ‘গোসাঁই বিহু’ বুলিও পালন কৰা হয়। ==কাতি বিহু বা কঙালী বিহু== {{মূল|কাতি বিহু}} আহিন আৰু কাতি মাহৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা [[কাতি বিহু]] পালন কৰা হয়। এই সময়ত আহু ধান শেষ হৈ যায়, আনহাতে শালি ধান চপোৱাৰ সময়ো নহয়। সেইবাবে বহু ঘৰত খাদ্যৰ নাটনি দেখা দিয়ে আৰু এই বিহুক [[কঙালী বিহু]] বোলা হয়। এই বিহুত ঘৰে ঘৰে তুলসীৰ পুলি ৰুই গধূলি তাৰ গুৰিত চাকি জ্বলাই নাম গোৱা হয়; ঘৰৰ চোতালৰ চাৰিওফালে আৰু খেতিপথাৰতো চাকি জ্বলোৱা হয়। ==মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু== {{মূল|মাঘ বিহু}} খেতি চপোৱাৰ ঠিক পাছতে পুহ-মাঘৰ দোমাহীত মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু পালন কৰা হয়। ই লগে-ভাগে খাই আনন্দ কৰাৰ উৎসৱ। পুহ-মাঘৰ সংক্ৰান্তিৰ সময়ত ভোগালী বিহু বা মাঘ বিহু সাধাৰণতে তিনিদিন ধৰি পালন কৰা হয়। পুহ মাহত শালি ধান, মাহ, তিল, মগু আদি শস্য চপাই মানুহে ভঁৰাল ভৰায়। এই সময়ত ধনী-দুখীয়া সকলোৰে ঘৰত ধান-চাউলৰ যোগান থাকে; সেইবাবে এই বিহুত খোৱা-বোৱাৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হয়। সান্দহ, চিৰা, নানা তৰহৰ পিঠা-পনা, লাডু, [[আখৈ]] আদি খাদ্য ঘৰে ঘৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়। মাঘ বিহুৰ মূল আকৰ্ষণ হ’ল [[মেজি]] জ্বলোৱা। গাঁৱৰ ডেকাসকলে পুহ মাহতে নৰা কাটি মেজি প্ৰস্তুত কৰে। উৰুকাৰ দিনা তেওঁলোকে লগ লাগি ভোজ-ভাত খাই, গীত গাই উজাগৰে থাকে। পুৱা হোৱাৰ লগে লগে গা-পা ধুই মেজিত জুই লগাই দিয়ে। জুই জ্বলি উঠিলে মন্ত্ৰ মাতি মাহ, মগু, পিঠা, চাউল, ঘিঁউ আদি দি অগ্নিক সেৱা জনায়। মেজি পোৰাৰ পাছত তাৰ ছাঁইৰে সকলোৱে ফোঁট লয়। অৱশ্যে, নৰাৰ সুবিধা নথকা ঠাইত কাঠ-বাঁহ আদিৰেই মেজি বনোৱা হয়। মেজি পোৰাৰ এই প্ৰথাক অগ্নিপূজাৰ এক ৰূপ বুলিও বিবেচনা কৰা হয়। জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুৱে অসমীয়া সমাজৰ ঐক্য আৰু মিলা-প্ৰীতিৰ ভাব অটুট ৰখাত ভূমিকা পালন কৰে বুলি কোৱা হয়। বিহুৰ বহু কাম সমূহীয়াভাৱে সম্পন্ন হয়, যিয়ে মানুহৰ মাজত ঐক্যবোধ বৃদ্ধি কৰে। ==পৰম্পৰা== বিহু অনুসৰি অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিভিন্ন পৰম্পৰা প্ৰচলিত হৈ আহিছে: <gallery class="center" widths="200" perrow="10"> File:হুঁচৰি বিহু Husori bihu.jpg|<br />বিহু উপলক্ষে ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাবলৈ যোৱা বিহুৰ দল। File:Magha Bihu megi 1.jpg|<br />মাঘ বিহুৰ [[মেজি]] জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:গৰু বিহুত বনোৱা চাত.jpg|<br />গৰু বিহুত বনোৱা চাত। File:Tradition of Bohag Bihu.jpg|<br />ব'হাগ বিহুত নাহৰৰ পাতত মন্ত্ৰ লিখাৰ পৰম্পৰা। File:Bhogali Bihu Delicacies.jpg|<br />বিহুৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা পিঠা-জলপান। File:বিহুৰ এশ এবিধ শাক.jpg|<br />বিহুৰ দিনত এশ এবিধ শাক খোৱাৰ পৰম্পৰা। File:Woman performing kati bihu rituals.jpg|<br />কাতি বিহুত শস্যৰ পথাৰত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:Kaati Bihu.jpg|<br />কাতি বিহুত তুলসীৰ তলত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:Mukuli bihu dance performance at Guwahati Assam.JPG|<br />ব'হাগ বিহুৰ সময়ত অনুষ্ঠিত মুকলি বিহু। File:Group Fishing at the occasion of Magh Bihu.jpg|<br />মাঘ বিহুত সমজুৱাকৈ মাছধৰা পৰম্পৰা। File:Bathing cattle in Rongali Bihu.jpg|ব'হাগ বিহুৰ গৰু বিহুৰ দিনা নৈত গৰুক গা ধুৱাই দিয়াৰ নিয়ম। File:Koni-juj.jpg|<br />বিহুৰ দিনত খেলা পৰম্পৰাগত খেল কণী যুঁজ। File:Meji burning in Kamrup, Assam.jpg|<br />মাঘ বিহুত জ্বলোৱা মেজি। </gallery> ==লগতে চাওক== * [[বিহুগীত]] * [[বিহু নৃত্য]] * [[বিহুৰ বাদ্যযন্ত্ৰ]] * [[বিহুৰ খাদ্য]] * [[বিহুৰ সাজ-পোচাক আৰু অলংকাৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==টোকা== {{notelist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons|Category:Bihu|বিহু}} {{Wikiquote}} * [[oldwikisource:বিহু গীত]] (ৱিকিউৎসত বিহুগীতসমূহৰ লিপি সন্নিবিষ্ট কৰা আছে।) * {{YouTube|id=IbupI6r5SxQ|title=মুকলি বিহু নৃত্য প্ৰতিযোগিতাৰ এটা দৃশ্য}} * {{YouTube|id=AqWF2MxvUow|title=দেউৰী বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * {{YouTube|id=1G1ebEXnOb8|title=মিচিং বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা — সম্পাদনা: ড॰ নাৰায়ণ দাস, ড॰ পৰমানন্দ ৰাজবংশী; পৃষ্ঠা ২৪০–২৪২ * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit2 Rongali Bihu-the spring festival of Assam]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Sawpon Dowerah * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit3 Rongali Bihu through the ages]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Debendra Prasad Das * [https://web.archive.org/web/20160307192221/http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html/edit4 Bihu: The lifeline of Assamese culture] An article by Journalist Md. Sabir Nishat {{অসমৰ উৎসৱ আৰু মেলাসমূহ}} {{অসম}} [[শ্ৰেণী:বিহু|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]] 58wdy0ljoz7ns4xodcdeugmz08iahq8 0 6866 648355 643298 2026-10-29T05:15:48Z KhiLanTzi 23530 /* নামৰ উৎপত্তি */ নিৰপেক্ষ শব্দাৱলী আৰু অসমীয়া গড় শব্দৰ সংযোজন 648355 wikitext text/x-wiki {{About|ডিব্ৰুগড় মহানগৰ|একে নামৰ জিলা|ডিব্ৰুগড় জিলা}} {{Infobox settlement | name = ডিব্ৰুগড় | nickname = অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী<br>ভাৰতৰ চাহ নগৰী<br>উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ | native_name_lang = aho | other_name = | settlement_type = মহানগৰ | image_skyline = {{photomontage | photo1a = A_tea_garden_in_Dibrugarh.jpg | photo2a = OPD,_Assam_Medical_College_&_Hospital,_Dibrugarh.jpg | photo2b = Shrikshetra_Dham,_Dibrugarh.jpg | photo3a = Dibrugarh_University's_entrance_gate.jpg | photo3b = Inside_campus_of_Indian_Councial_of_Medical_Research,_NE_Region,_at_Lahowal,_Dibrugarh.jpg | photo4a = Bogibeel_Bridge_view.jpg | space = 1 | size = 280 | colour = black | colour_border = black }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা বাওঁফালৰ পৰা সোঁফালে: চাহ বাগিচা, [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়|অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়]], [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়|জগন্নাথ মন্দিৰ]], [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]], [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ]], [[বগীবিল দলং]] | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = অসমত ডিব্ৰুগড়ৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|27.48|N|95|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = সংমণ্ডল | subdivision_name2 = [[উজনি অসম]] | subdivision_type3 = জিলা | subdivision_name3 = [[ডিব্ৰুগড় জিলা]] | subdivision_type4 = ৱাৰ্ডৰ সংখ্যা | subdivision_name4 = ২২ | established_title = স্থাপিত | established_date = ১৮৭৩ | founder = | named_for = [[ডিব্ৰু নদী]] | governing_body = [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] | leader_title1 = বিধায়ক | leader_name1 = [[প্ৰশান্ত ফুকন]], [[বিজেপি]] | leader_title2 = জিলা আয়ুক্ত | leader_name2 = বিক্ৰম কৈৰী, আইএএছ | leader_title3 = আৰক্ষী পৰিদৰ্শক | leader_name3 = শ্বেতাংগ মিশ্ৰ, আইপিএছ | leader_title4 = মেয়ৰ | leader_name4 = সৈকত পাত্ৰ, [[বিজেপি]] | government_type = পৌৰনিগম | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 71.83 | elevation_footnotes = | elevation_m = 108 | population_total = {{formatnum:154296}} | population_as_of = ২০১১ | population_density_km2 = auto | population_demonym = Dibrugarhian | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[পিনক'ড]] | postal_code = ৭৮৬০০১-৫ | area_code_type = দূৰভাষ কোড | area_code = +৯১ – (০) ৩৭৩ – XX XX XXX | registration_plate = AS-06 | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-AS]] | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex Ratio]] | blank1_info_sec1 = 934 [[Female|♀️]]/ 1000 [[Male|♂️]] | blank2_name_sec1 = | blank2_info_sec1 = | blank3_name_sec1 = [[Köppen climate classification|Climate]] | blank3_info_sec1 = [[Humid subtropical climate|Cwa]] | blank1_name_sec2 = {{nowrap|[[Official Language]]}} | blank1_info_sec2 = [[Assamese language|Assamese]] | blank2_name_sec2 = [[Literacy in India|Literacy Rate]] | blank2_info_sec2 = {{increase}} 89.42% {{colour|#fc5|high}} | blank3_name_sec2 = [[Lok Sabha]] Constituency | blank3_info_sec2 = [[Dibrugarh (Lok Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank4_name_sec2 = [[Vidhan Sabha]] Constituency | blank4_info_sec2 = [[Dibrugarh (Vidhan Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank5_name_sec2 = [[Human Development Index|HDI]] | blank5_info_sec2 = {{increase}} 0.503 {{colour|#fc5|high}} | official_name = | native_name = }} '''ডিব্ৰুগড়''' ({{lang-en|Dibrugarh}},[[IPA|আ.ধ্ব.ব.]]:{{IPA|ˌdɪbru:ˈgɑ:}}), [[উজনি অসম]]ত অৱস্থিত অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী, ডিব্ৰুগড় জিলাৰ সদৰ তথা অসমৰ দ্বিতীয়খন মহানগৰ। মহানগৰখন অসমৰ মুখ্য ৰাজধানী [[দিছপুৰ]]ৰ পৰা ৪৩৫ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত। ইয়াত [[অসম চৰকাৰ]]ৰ দ্বিতীয় অসম সচিবালয় আৰু মুখ্যমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয় অৱস্থিত। তদুপৰি ইয়াত [[সোণোৱাল কছাৰী স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ো অৱস্থিত। ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ পাৰত অৱস্থিত। ১৮৭৩ চনত ব্ৰিটিছসকলৰ শাসনকালত স্থাপিত ঐতিহাসিক ডিব্ৰুগড় চহৰখন ২০২৪ চনৰ ৭ মাৰ্চত ডিব্ৰুগড় পৌৰসভা ভংগ কৰি ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম গঠনৰ লগে লগে অসমৰ দ্বিতীয় মহানগৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ মুখ্য বাণিজ্যিক আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ। কেইবাখনো চাহ বাগিচা থকাৰ কাৰণে ইয়াক ''ভাৰতৰ চাহ নগৰী'' বোলা হয়। সেইদৰে কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য উদ্যোগৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ হিচাপে ইয়াক ''উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ'' বুলি কোৱা হয়। [[File:Jagannath temple of Dibrugarh district, Assam.jpg|thumb|অসমৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ জগন্নাথ মন্দিৰ]] == নামৰ উৎপত্তি== [[চুতীয়া ৰাজ্য]] বিজয় কৰাৰ অভিজানত আহোম সেনাই ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈয়েদি উজাই আহি ডিব্ৰু নৈৰ পাৰত গড় এটা নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু তাৰ পৰাই ডিব্ৰুগড় নাম পৰিল।<ref name="Dibrugarh">{{cite journal|last=Bhuyan|first=Rashmi Rekha|title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora|date=2023|journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology|volume=11|issue=2|url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf|page=534|quote=The Buranjis refer to the Ahom-Chutiya conflict from the fourteenth century which continued up to the sixteenth century. The Ahoms built a garh (fort) on the bank of the river Dibru to resist the attack of the Chutiyas from which the name ‘Dibrugarh’ was derived (Nath, 2001, p.81). Thus, the present name of the town Dibrugarh has its root in the contention over the territory between the Ahoms and the Chutiyas.}}</ref> ডিব্ৰুগড় শব্দটোত ডিব্ৰু শব্দটো কছাৰী মূলীয় আৰু গড় শব্দটো অসমীয়া ভাষাৰ পৰা আহিছে। নদী সূচোৱা 'ডি'/'দি' শব্দাংশ [[বড়ো-কছাৰী]] ভাষা ঠালৰ পৰা আহিছে।<ref>{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacháris |url=https://archive.org/details/kachris00endl |year=1911 |publisher=Macmillan and Co. |location=London |page=[https://archive.org/details/kachris00endl/page/4 4] |quote=It is indeed not at all unlikely that the people known to us as Kacháris and to themselves as Baḍa (Bara), were in earlier days the dominant race in Assam; and as such they would seem to have left traces of this domination in the nomenclature of some of the physical features of the country, e.g., the Kachári word for water (di; dŏi) apparently forms the first syllable of the names of many of the chief rivers of the province, such as Diputá, Dihong, Dibong, Dibru, Dihing, Dimu, Desáng, Diku (cf. khu Tista), &c., and to these may be added Dikrang, Diphu, Digáru, &c., all near Sadiya, the earliest known centre of Chutiyá (Kachári) power and civilisation. }}</ref><ref>{{cite book |last=Ramirez |first=Philippe |year=2014 |title=People of the Margins: Across Ethnic Boundaries in North-East India |publisher=Spectrum Publications |page=4 |quote=Ti- or di- ('water') is a common affix used by Tibeto-Burman languages to designate rivers. }}</ref>{{efn|উজনি অসমৰ বড়ো-কছাৰী ভাষাগোষ্ঠীৰ [[দেউৰী ভাষা]]ত পানীৰ বাবে "ড্জি"(ʤɪ)<ref name="water">{{cite journal |last1=Longmailai |first1=Monali |last2=Saikia |first2=Jonali |year=2019 |title=Patterns of sound change in Deori and Dimasa |journal=Nepalese Linguistics |volume=34 |pages=26–35 |page=27 |doi=10.3126/nl.v34i1.41162 |quote=For instance, the word for water in these languages are dɪ (Dimasa), dɯɪ (Bodo), tɪ (Tiwa) and tɪ (Kokborok) while in Deori, it is ʤɪ. }}</ref> ব্যৱহাৰ কৰা হয়; আনহাতে মৰাণ<ref>{{cite journal |last=Gurdon |first=P. R. T. |author-link= |year=1904 |title=The Morāns |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |volume=73 |issue=1 |pages=36–48 |page=36 |quote=The word for “Egg” in all four languages is Daodi ... dao meaning fowl and di water. }}</ref> আৰু [[ডিমাছা ভাষা]]ত "ডি" (dɪ) <ref name="water"/>ব্যৱহাৰ কৰা হয়।}} আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জী ''ডিব্ৰু''ৰ এটা ঐতিহাসিক ৰূপ হিচাপে ''Ti-phāo'' নামটো পোৱা যায়। ভাষাবিদ শৰৎ কুমাৰ ফুকনে ১৯৯৬ চনৰ ''Tai Elements in the Place Names of Assam'' প্ৰবন্ধত ''Dibrugarh — Ti-phāo''-ক “Rechristened Place Names”ৰ অন্তৰ্গত কৰি উল্লেখ কৰিছে আৰু এই শ্ৰেণীৰ টাই নামসমূহ “are not in use now” বুলি কৈছে.<ref>{{cite journal |last=Phukan |first=Sarat Kumar |year=1996 |title=Tai Elements in the Place Names of Assam |page=1030 |url=https://sealang.net/sala/archives/pdf8/sarat1996tai.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260927095150/https://sealang.net/sala/archives/pdf8/sarat1996tai.pdf |archivedate=2026-09-27 |access-date=2026-09-27 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite journal |last=Phukan |first=Sarat Kumar |year=2000 |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |page=297 |url=https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260922163640/https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archivedate=2026-09-22 |access-date=2026-09-27 |deadurl=yes }}</ref> ==ইতিহাস== ডিব্ৰুগড় নামটো 'ডিব্ৰু' (ডিবাৰু-এখন নদীৰ নাম) আৰু 'গড়' (অৰ্থ-প্ৰাচীৰ বা দুৰ্গ)ৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে। ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে ডিব্ৰুগড় [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল।<ref>{{cite journal|last=Bhuyan|first=Rashmi Rekha|title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora|date=2023|journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology|volume=11|issue=2|pages=532|url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf|quote=About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms, as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing, which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century that the area was brought under the control of the Ahoms, and before that, the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas.}}</ref> ১৫২২ চনৰ চুতীয়া-আহোম যুদ্ধৰ বাবে এই চহৰ খনৰ ঠাইত ডিবাৰু নৈৰ পাৰত এটি দুৰ্গ আছিল। সেয়েহে পাছলৈ চহৰ খনক ডিব্ৰুগড় নামেৰে জনা যায়। ১৫২৩ চুতীয়া ৰজা নীতিপালৰ দুৰ্বল শাসনৰ বাবে আহোমসকলে ইয়াক নিজ ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref>Bhuyan, S.K, ''Deodhai Assam Buranji'',chapter 31</ref>। ১৭৮৭ চনত [[গৌৰীনাথ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰু অঞ্চলৰ অমৰাতলীত আহোম ৰাজকীয় বাহিনী পৰাজিত হোৱাৰ পিছত অঞ্চলটো মটক বা মোৱামৰীয়াসকলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ যায়। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে [[মটক ৰাজ্য]] গঠন কৰে আৰু অঞ্চলটোত এক প্ৰভাৱশালী ধৰ্মীয় সম্প্ৰদায় হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে।<ref>"Since the defeat of the royal troops at Amaratali of Dibru in 1787 A.D. this region came under the Mataks or the Moamarias, who formed there a dominant religious community." {{harvcol|Gogoi|2016|p=241}}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মটক ৰজা [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত [[সোনোৱাল কছাৰী|কছাৰী সোণোৱাল]] আৰু বিহিয়া{{efn|বিহিয়াসকল চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ এটা উপশাখা।<ref>{{Cite book|last=Dalton|first=Edward Tuite|url=https://books.google.com/books?id=9wxWAAAAcAAJ&dq=bihiya+ahom&pg=PA77|title=Descriptive Ethnology of Bengal|date=1872|publisher=Office of the superintendent of government printing|language=en|page=521}}</ref><ref>{{cite journal|last=Hannay|first=S.F|journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|year=1848|publisher=Asiatic Society of Bengal|location=Calcutta|language=en|quote=In the present time the Sooteeahs are called Hindoo Sooteeahs, and Ahom Sooteeahs, the last named being those with whom the Ahoms or Saums intermarried at an early date. The class of the Assam population known as Beheeahs in upper Assam, also consider themselves belonging to the Hindu Sooteeah family.|page=468}}</ref>}} সোণোৱাল সকলক ৰজাই ক্ৰমে [[শদিয়া]] আৰু [[ধেমাজি জিলা|চিচি-ধেমাজি]] অঞ্চলৰ পৰা আনি বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]] আৰু [[ডিব্ৰু নদী|ডিব্ৰু]] নদীৰ মাজৰ বনাঞ্চলসমূহত বসতি স্থাপন কৰাইছিল।<ref>{{cite journal|last=Prinsep|first=James|journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|year=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society of Bengal|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ|language=en|page=676}}</ref> [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] সন্ধি অনুসৰি যেতিয়া ব্ৰিটিছ ১৮২৬ চনত ব্ৰিটিছ অসমলৈ আহে, তেতিয়া তেওঁলোকে উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়ক প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাবে বাছি লয়। তেওঁলোকে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ এই অঞ্চলত ডিব্ৰুগড়ক বাণিজ্যিক আৰু প্ৰশাসনিক কাৰ্যকলাপৰ কেন্দ্ৰবিন্দু কৰি তুলিছিল। ১৮৪২ চনত ডিব্ৰুগড়ক [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত এই চহৰখন প্ৰধান সামৰিক ঘাটি আছিল আৰু বাৰ্মাৰ নিৰ্বাসিত লোকসকলৰ বাবে বিৰাম শিবিৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ১৯৭১ চনৰ ২ অক্টোবৰ তাৰিখে লখিমপুৰ জিলাৰ ডিব্ৰুগড় মহকুমাক এখন পূৰ্ণাংগ জিলালৈ উন্নীত কৰা হয়। নৱগঠিত [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ সদৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় চহৰক বাচনি কৰা হয় আৰু ডিব্ৰুগড় চহৰৰ নামেৰে জিলাখনৰ নামো নামাকৰণ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=About Dibrugarh – Dibrugarh University|url=https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/|access-date=22 August 2021|language=en-US|archive-date=22 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210822095119/https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/|url-status=live}}</ref> ==জলবায়ু আৰু ভূগোল== ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু সেমেকা উপক্ৰান্তীয়। ডিব্ৰুগড়ত বছৰৰ নৱেম্বৰৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে শুষ্ক শীতকাল আৰু এপ্ৰিলৰ পৰা অক্টোবৰ মাজভাগলৈকে উষ্ণ আৰু বৰষুণৰ সময়। মোটামুটিভাৱে জুন মাহৰ পৰা অক্টোবৰৰ আৰম্ভণি বা মাজভাগলৈকে বাৰিষা চলি থাকে। মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে বৰষুণৰ আৰম্ভণি হয় আৰু ক্ৰমান্বয়ে বৰষুণ অধিক তীব্ৰ আৰু সঘনাই হয়। বাৰিষা কালত মহানগৰৰ উত্তৰ প্ৰান্তত বৈ যোৱা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন প্ৰায়ে ওফন্দি উঠে। সঘনাই হোৱা বৰষুণৰ বাবে মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। গড়ে জুন মাহৰ পৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে আটাইতকৈ গৰম সময়। শীতকালত নৱেম্বৰৰ মাজভাগৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰ ফালে বা মাৰ্চৰ আৰম্ভণিলৈকে শীতৰ আভাস থাকে। ডিব্ৰুগড় ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ পথত অৱস্থিত। [[বংগোপসাগৰ]]ত উদ্ভৱ হোৱা ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ সাধাৰণতে এপ্ৰিল মাহৰ মাজভাগৰ পৰা ডিচেম্বৰৰ আৰম্ভণিলৈকে অহাৰ সম্ভাৱনা থাকে। সাধাৰণতে ইহঁতৰ তীব্ৰতা সময়ছোৱাৰ আৰম্ভণি আৰু শেষত অৰ্থাৎ মে’-জুন আৰু অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ মাহত হয়। উপকূলৰ পৰা বহু দূৰত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে মহানগৰখনত পূৰ্ণ শক্তিৰে ঘূৰ্ণীবতাহৰ আঘাত নকৰে। অৱশ্যে ই প্ৰচণ্ড বৰষুণ আৰু ধুমুহাৰ সূত্ৰপাত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ। বাৰিষা কালত তাপমাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। গ্ৰীষ্মকালত মধ্যমীয়া গৰম আৰু শীতকালত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা হয়। উপক্ৰান্তীয় জলবায়ুৰ বাবে নগৰখনত গড়ে ২৭৬ চে.মি. বৰষুণ হয়। বসন্তকাল (মাৰ্চ-মে): ডিব্ৰুগড়ত বসন্তকাল সাধাৰণতে উষ্ণ হয় আৰু ইয়াৰ লগত উষ্ণতা আৰু আৰ্দ্ৰতাৰ সমন্বিত মাত্ৰা থাকে। সাধাৰণতে এইসময়ত ৩১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৭ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ ভিতৰত উষ্ণতা থাকে। এপ্ৰিল আৰু মে’ মাহত আটাইতকৈ উষ্ণ হয়। এইসময়ত পাতলীয়াৰ পৰা মজলীয়া বৰষুণ হয়। পিছলৈ বৰষুণৰ প্ৰকোপ ক্ৰমান্বয়ে বাঢ়ি গৈ থাকে। ইয়াৰ লগতে উষ্ণতাও বৃদ্ধি পায়। এই সময়ত ধুমুহা-বৰষুণৰ সৈতে [[বৰদৈচিলা]]ৰ আগমণ হয়। গ্ৰীষ্ম আৰু বৰ্ষাকাল (জুন-আগষ্ট): ডিব্ৰুগড়ৰ গ্ৰীষ্মকালত অস্বাভাৱিকভাৱে বতাহ বলি থাকে আৰু গড় উষ্ণতা ৩৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ পায়। আৰ্দ্ৰতাৰ পৰিমাণ সৰ্বোচ্চ হয়। এই সময়ত বৰষুণৰ মাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। হেমন্তকাল (ছেপ্টেম্বৰ-নৱেম্বৰ):ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা নৱেম্বৰলৈকে বৰষুণৰ পৰিমাণ কমি আহে৷ এই সময়ত গড় উষ্ণতা ২০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ-২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ আশে-পাশে থাকে। উষ্ণতাৰ লগতে এই সময়ত আদ্ৰতাও কমি আহে। শীতকাল (ডিচেম্বৰ-ফেব্ৰুৱাৰী):শীতকালত ডিব্ৰুগড়ত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা পৰে। এই সময়ত উষ্ণতা আৰু আদ্ৰতা নিম্নগামী হয়। বৰষুণৰ পৰিমাণো একেবাৰে কমি আহে। ===ভূগোল=== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত। মহানগৰখনৰ মাটিকালি প্ৰায় ৭১.৮৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। মহানগৰখন সমতল তলত অৱস্থিত। সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ গড় উচ্চতা ১০৮ মিটাৰ বা ৩৫৪ ফুট। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন গড়ে ১০-১৫ কিলোমিটাৰ বহল। বাৰিষা কালত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি হয়। ইয়াৰ ফলত ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ দাঁতিত সংকটজনক ভাবে গৰাখহনীয়া হয়। ডিব্ৰুগড় মহানগৰখনক বানপানী আৰু খহনীয়াৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। জল নিষ্কাশনৰ বাবে ১৯৫৪ চনত মহানগৰখনৰ ডিব্ৰুজানৰ পৰা চেঁচা নদীলৈকে ৩২ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘৰ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা নলা আছে। মহানগৰখনৰ ভিতৰত কেইবাখনো বিখ্যাত চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পূবত মাইজান বিল অৱস্থিত। {{Weather box | location = [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] (১৯৯১–২০২০, চৰম পৰ্যায় ১৯৫২–বৰ্তমান) | metric first = Yes | single line = Yes | width = auto | Jan record high C = 29.5 | Feb record high C = 33.2 | Mar record high C = 34.5 | Apr record high C = 36.0 | May record high C = 38.8 | Jun record high C = 38.2 | Jul record high C = 39.8 | Aug record high C = 39.8 | Sep record high C = 39.5 | Oct record high C = 37.2 | Nov record high C = 33.8 | Dec record high C = 30.6 |year record high C = 39.8 | Jan high C = 23.5 | Feb high C = 25.0 | Mar high C = 26.7 | Apr high C = 28.0 | May high C = 29.8 | Jun high C = 31.2 | Jul high C = 31.4 | Aug high C = 32.0 | Sep high C = 31.4 | Oct high C = 30.6 | Nov high C = 28.1 | Dec high C = 25.1 | year high C = 28.5 | Jan mean C = 16.8 | Feb mean C = 18.9 | Mar mean C = 21.6 | Apr mean C = 23.5 | May mean C = 25.8 | Jun mean C = 27.7 | Jul mean C = 28.2 | Aug mean C = 28.5 | Sep mean C = 27.6 | Oct mean C = 25.8 | Nov mean C = 21.8 | Dec mean C = 18.1 |year mean C = | Jan low C = 10.1 | Feb low C = 13.0 | Mar low C = 16.4 | Apr low C = 19.2 | May low C = 22.0 | Jun low C = 24.3 | Jul low C = 24.9 | Aug low C = 25.2 | Sep low C = 24.1 | Oct low C = 21.0 | Nov low C = 15.7 | Dec low C = 11.2 | year low C = 18.8 | Jan record low C = 1.0 | Feb record low C = 4.8 | Mar record low C = 8.1 | Apr record low C = 10.8 | May record low C = 14.1 | Jun record low C = 16.5 | Jul record low C = 19.9 | Aug record low C = 19.5 | Sep record low C = 18.4 | Oct record low C = 13.3 | Nov record low C = 6.5 | Dec record low C = 2.7 |year record low C = 1.0 | rain colour = green | Jan rain mm = 26.6 | Feb rain mm = 57.8 | Mar rain mm = 118.2 | Apr rain mm = 219.3 | May rain mm = 326.0 | Jun rain mm = 419.4 | Jul rain mm = 485.0 | Aug rain mm = 394.3 | Sep rain mm = 317.2 | Oct rain mm = 125.2 | Nov rain mm = 19.4 | Dec rain mm = 9.9 |year rain mm = 2518.3 | Jan rain days = 2.9 | Feb rain days = 5.3 | Mar rain days = 8.9 | Apr rain days = 12.7 | May rain days = 14.7 | Jun rain days = 18.8 | Jul rain days = 20.6 | Aug rain days = 16.1 | Sep rain days = 13.5 | Oct rain days = 6.8 | Nov rain days = 2.0 | Dec rain days = 0.9 |year rain days = 123.2 |time day = 17:30 [[ভাৰতীয় মান সময়|ভা:মা:স:]] | Jan humidity = 72 | Feb humidity = 67 | Mar humidity = 66 | Apr humidity = 71 | May humidity = 74 | Jun humidity = 78 | Jul humidity = 79 | Aug humidity = 79 | Sep humidity = 81 | Oct humidity = 80 | Nov humidity = 78 | Dec humidity = 76 |year humidity = 75 |source 1 = ভাৰতৰ বতৰবিজ্ঞান বিভাগ<ref name=IMDnormals> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Dibrugarh/Mohanbari (A) Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 249–250 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M24 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDcityweather> {{cite web | url = http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/dibrugarh2.htm | title = Dibrugarh Climatological Table 1971–2000 | publisher = India Meteorological Department | accessdate = 6 February 2020}}</ref> |source 2 = টকিঅ' জলবায়ু কেন্দ্ৰ (গড় উষ্ণতা ১৯৯১–২০২০)<ref name=TCC> {{cite web | url = https://ds.data.jma.go.jp/gmd/tcc/tcc/products/climate/normal/parts/NrmMonth_e.php?stn=42314 | title = Normals Data: Dibrugarh/Mohanbari - India Latitude: 27.48°N Longitude: 95.02°E Height: 110 (m) | publisher = Japan Meteorological Agency | date = August 2012}}</ref>}} ==পৰিচালনা== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম|ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগমে]] পৰিচালনা কৰে। ডিব্ৰুগড় পৌৰনিগমৰ অন্তৰ্গত ২২টা ৱাৰ্ড আছে। প্ৰতিটো ৱাৰ্ডৰ এগৰাকীকৈ ৱাৰ্ড কাউন্সিলৰ আছে। পৌৰনিগমৰ এগৰাকী মেয়ৰ আছে। মেয়ৰ কাউঞ্চিলে ডিব্ৰুগড় চহৰৰ স্থানীয় শাসনৰ নিকায় হিচাপে বিভিন্ন কাম-কাজ চোৱা-চিতা কৰে। বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ মেয়ৰ [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ ডাঃ সৈকত পাত্ৰ। ইয়াৰ বিভিন্ন বিভাগে নগৰ পৰিকল্পনা কৰ্তৃপক্ষৰ অধীনত সামৰি লোৱা ইয়াৰ চৌপাশকে ধৰি চহৰখনৰ বাবে পৰিকল্পনা কৰে। ==জনগাঁথনি== {{bar box |title=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ (২০১১)<ref>{{cite web |url=http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |title=Dibrugarh Census Report |publisher=Dibrugarh.gov.in |access-date=15 June 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |archive-date=4 March 2016 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |deadurl=yes }}</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ধৰ্ম |right1=শতাংশ |float=right |bars= {{bar percent|[[হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|94.37}} {{bar percent|[[ইছলাম ধৰ্ম]]|green|4.68}} {{bar percent|[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]|gold|0.36}} {{bar percent|[[শিখ ধৰ্ম]]|yellow|0.23}} {{bar percent|অন্যান্য†|black|0.27}} |caption=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ<br /> †<small>[[জৈন ধৰ্ম]]ক ধৰি(<0.1%)</small> }} ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=16 June 2004|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=1 November 2008|publisher= Census Commission of India}}</ref> ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ জনসংখ্যা ১৫৪,২৯৬ জন আৰু জনবসতিৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ২,১০০ জন। জনসংখ্যাৰ ৫৪% পুৰুষ আৰু ৪৬% মহিলা। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ লিংগ অনুপাত প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৬১ গৰাকী নাৰী। ধৰ্ম হিচাপে ডিব্ৰুগড়ত হিন্দুৰ সংখ্যা ৯৪.৩৭%, মুছলমান ৪.৬৭%, বৌদ্ধ ০.৩৬%, শিখ ০.২৩% আৰু জৈনকে আদি কৰি অন্যান্য ধৰ্ম ০.২৭%। ডিব্ৰুগড়ৰ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়সকল সাধৰণে মহানগৰখনত ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৮৯.৫%। এয়া ৰাষ্ট্ৰীয় গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰৰ তুলনাত অধিক। ডিব্ৰুগড়ত ৯% জনসংখ্যা ০ৰ পৰা ৬ বছৰৰ ভিতৰত, আৰু প্ৰতি ১০০০ ল’ৰাৰ বিপৰীতে ছোৱালীৰ সন্তান অনুপাত ৯৪০। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ ভিতৰত বৰবাৰী, ডিব্ৰুগড়, আৰু মাহপোৱালিমাৰা গোহাঁই গাঁও আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |url=http://www.census2011.co.in/ |title=Census 2011 Data of Indian Population 2011 Census |publisher=Census2011.co.in |access-date=15 June 2013 |archive-date=20 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111120202313/http://www.census2011.co.in/ |url-status=live }}</ref> {{Pie chart |thumb = left |caption = ডিব্ৰুগড় মহানগৰত কথিত ভাষা (২০১১)<ref name="censusindia.gov.in" /> |label1 = [[অসমীয়া ভাষা]] |value1 = 41.62 |color1 = brown |label3 = [[হিন্দী ভাষা]] |value3 = 21.39 |color3 = yellow |label2 = [[বাংলা ভাষা]] |value2 = 23.51 |color2 = orange |label4 = [[নেপালী ভাষা]] |value4 = 1.04 |color4 = pink |label5 = অন্যান্য |value5 = 12.44 |color5 = grey }} মুঠ জনসংখ্যাৰ ভিতৰত ডিব্ৰুগড় মহানগৰত অসমীয়া ৬৪,২২৩ গৰাকী, বাংলা ৩৬,২৮৩, হিন্দী ৩৩,০১১, ভোজপুৰী ৫,৫৩৩, নেপালী ১,৬০৯ আৰু ১১,৯১১ জন লোকে অন্য ভাষা কয়।<ref name="censusindia.gov.in">[https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX 2011 Census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220423103514/https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX |date=23 April 2022 }} censusindia.gov.in</ref> ==অৰ্থনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ উজনি অসমৰ প্ৰধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু। ব্ৰিটিছ সকলে মহানগৰখন বাণিজ্যৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় দিছিল। উজনি অসমৰ সম্পদ যেনে মূলতঃ চাহ আৰু কয়লা, লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ উদ্দ্যেশে এই মিটাৰগজ ৰেলপথটো [[জন বেৰী হোৱাইট]]ৰ প্ৰচেষ্টাত গঠন হোৱা "আসাম ৰেলৱে এণ্ড ট্ৰেডিং কোম্পানী"য়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে| ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলপথত]] ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনামুখৰ পৰা জয়পুৰলৈ প্ৰথমখন ৰেল চলে। ১৮৮৩ চনৰ ১৬ জুলাইত ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[মাকুম]]লৈ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হোৱা ৪০ মাইল পথত ৰেলৰ চলাচল আৰম্ভ হয়।<ref name="closed down">{{cite news | url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311/at06 | title=State’s first railway track closed down | work=assamtribune.com | date=December 13, 2011 | agency=assamtribune | accessdate=30 জানুৱাৰী 2014 | location=guwahati | archivedate=January 11, 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111080342/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311%2Fat06 | deadurl=yes }}</ref> ১৯৪৫ চনত চনত ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱেক 'বেংগল আসাম ৰেলৱে'ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name="nfr history">{{cite web | url=http://www.nfr.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,1,444| title=History of NF Railway | work=nfr | | accessdate=4ফেব্ৰুৱাৰী 2014 | location=guwahati}}</ref><ref name="DS Rail">{{cite journal | title=ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যাকাত ৰেলগাড়ী | author=ৰবীন্দ্ৰ চন্দ্ৰ বৰুৱা| journal=মন্থন | year=২০০৭ | month=চেপ্তেম্বৰ-অক্টোবৰ | pages=১৯, ২০}}</ref><ref>http://www.irfca.org/faq/faq-history2.html</ref> ইয়াৰ লগতে মোহনাঘাটৰ পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰে জলপথৰ যোগেদি কলকাতালৈকে জাহাজ চলিছিল। বৰ্তমান সময়ত ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বিভিন্ন উদ্যোগ আৰু ব্যৱসায়িক অৱস্থিত। ===উদ্যোগসমূহ=== ডিব্ৰুগড় জিলা খনিজ সম্পদত চহকী। ইয়াত কেইবাটাও খাৰুৱা তেলৰ পুং আৰু কয়লা খনি অৱস্থিত। এই খনিজ সম্পদৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জিলাখনত কেইবাটাও বৃহৎ উদ্যোগ গঢ় লৈ উঠিছে। জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ এই উদ্যোগসমূহৰো ব্যৱসায়িক কাৰ্যকলাপৰ স্থান। ====অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড==== {{main|অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড}} অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড [[ভাৰত]]ৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চৰকাৰী মালিকানাধীন হাইড্ৰ'কাৰ্বন অন্বেষণ আৰু উৎপাদন নিগম। ই ভাৰত চৰকাৰৰ পেট্ৰ'লিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয়ৰ মালিকানাধীন আৰু ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। ই ভাৰত চৰকাৰৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত মহাৰত্ন কোম্পানী। উত্তৰ প্ৰদেশৰ নয়ডা, [[গুৱাহাটী]] আৰু যোধপুৰত ইয়াৰ কাৰ্যালয় আছে। অইল খাৰুৱা তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছৰ অন্বেষণ, বিকাশ আৰু উৎপাদন, খাৰুৱা তেল পৰিবহণ আৰু তৰল পেট্ৰ'লিয়াম গেছ উৎপাদনৰ ব্যৱসায়ত নিয়োজিত হৈ আছে। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড ভাৰতৰ অসমত ডিব্ৰুগড় জিলাৰ লেপেটকটাত অৱস্থিত এক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠান। ঐতিহাসিক [[অসম চুক্তি]] অসম গেছ ক্ৰেকাৰ প্ৰকল্প হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত থকা বিচিপিএল নিৰ্মাণৰ কাৰ্য ২০০৭ চনৰ ৯ এপ্ৰিলত তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] আৰম্ভ কৰিছিল আৰু ইয়াক প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ২০১৬ চনৰ ৫ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদনৰ বাবে উদ্বোধন কৰিছিল। ৭০% ইকুইটিৰ সৈতে গেইল (ইণ্ডিয়া) লিমিটেড ইয়াৰ মুখ্য অংশীদাৰ আৰু বাকী ৩০% ইকুইটিখিনি [[অসম চৰকাৰ]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মাজত সমান অংশত বিভাজিত। ইথাইলিন, প্ৰপাইলিন, ৰৈখিক নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথাইলিন, উচ্চ-ঘনত্বৰ পলিথাইথিলিন আৰু পলিপ্ৰপাইলিন হৈছে বৰ্তমান প্ৰকল্পটোৰ দ্বাৰা উৎপাদিত বিভিন্ন পেট্ৰো-সামগ্ৰী আৰু পলিমাৰ। ইয়াৰ লগতে হাইড্ৰজেনযুক্ত পাইৰোলাইচিছ গেছ'লিন আৰু ১-বিউটেনৰ বাবে দুটা উৎপাদন একক নিৰ্মাণাধীন। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ ৰসায়ন আৰু সাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ]] ৰাসায়নিক সাৰ উৎপাদন কৰা উদ্যোগ। এই সাৰ কাৰখানা [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত। প্ৰাকৃতিক গেছৰ পৰা ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা এই উদ্যোগ ১৯৬৯ চনৰ ১ জানুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদন আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="bvfcl"/> পূৰ্বতে ই হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেডৰ নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্সৰ অংশ আছিল। ২০০২ চনৰ ৫ এপ্ৰিল তাৰিখে হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বনৰ পৰা নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্স বিভক্ত হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড নামৰ নতুন কোম্পানীটো গঠন কৰা হৈছিল। ই হৈছে ভাৰতৰ সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব আৰু পূব অঞ্চলৰ একমাত্ৰ ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা কোম্পানী।<ref name="bvfcl">{{cite web |url=https://bvfcl.com/bvfcl-profile/ |title=Corporate profile |website=bvfcl.com |date= |access-date=৭ জুলাই ২০২৪}}</ref> ====অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড==== {{main|অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড}} অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড প্ৰাকৃতিক গেছ পৰিবহণ আৰু বিতৰণৰ লগত জড়িত অসমৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজ্যিক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]] হিচাপে স্থাপিত কোম্পানী।<ref name="AGCL">{{cite web |url=https://assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |title=About us |website=assamgas.org |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240602212956/https://www.assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |deadurl=yes }}</ref> ১৯৬২ চনৰ ৩১ মাৰ্চ তাৰিখে ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। অসম গেছ কোম্পানীৰ পাইপলাইনৰ নেটৱৰ্কে [[উজনি অসম]]ৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[চৰাইদেউ জিলা|চৰাইদেউ]], [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]], [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] আৰু [[মাজুলী জিলা|মাজুলী জিলা]]ৰ ৪০০ ৰো অধিক চাহ কাৰখানা, ১,২০০ বাণিজ্যিক প্ৰতিষ্ঠান, ৫০,০০০ ঘৰুৱা গ্ৰাহক আৰু ৪১০ ঔদ্যোগিক গ্ৰাহকক গেছ যোগান ধৰি আহিছে।<ref name="IC">{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |title=Pipe gas connection under assam gas company ltd |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240609060913/https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |deadurl=yes }}</ref> ====ডিএনপি লিমিটেড==== {{main|ডিএনপি লিমিটেড}} ডিএনপি লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]।<ref name="DNPL">{{cite web |url=http://www.dnpl.co.in/profile |title=Profile |website=dnpl.co.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪}}</ref> [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত ডিএনপি লিমিটেড ২০০৭ চনৰ ১৫ জুন তাৰিখে স্থাপন কৰা হৈছিল। যুটীয়া উদ্যোগ হিচাপে ডিএনপি লিমিটেড ১৯৫৬ চনৰ কোম্পানী আইনৰ অধীনত পঞ্জীভুক্ত।<ref>{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |title=Appointment of Director and Chairman in the BOD of the Joint Venture Company (JVC), Duliajan Numaligarh Pipeline Limited (DNPL) |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240616075846/https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |deadurl=yes }}</ref> দুলীয়াজান নুমলীগড় পাইপলাইনৰ ইংৰাজী নামৰ প্ৰতিটো শব্দৰ প্ৰথম বৰ্ণৰে কোম্পানীটোৰ নাম ডিএনপি লিমিটেড ৰখা হৈছে। ====অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড==== {{main|অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড}} অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]। অসম চৰকাৰ, [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]] আৰু অসম ঔদ্যোগিক উন্নয়ন নিগমৰ আৰু [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত প্ৰতিষ্ঠানটো ১৯৭১ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। <ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|title=Assam Petro-chemicals Limited bags Skoch Gold Award|date=2018-12-08|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=2019-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181209020937/https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|archive-date=2018-12-09|url-status=live}}</ref> ১৯৭৬ চনত [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত মিথানল প্ৰকল্পত ফৰ্মেলডিহাইড আৰু কেইটামান ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড ৰেজিন যেনে ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড গ্লু আৰু ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড মোল্ডিং পাউডাৰৰ সৈতে উৎপাদন আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ১৯৮৯ আৰু ১৯৯৮ চনত সম্প্ৰসাৰণৰ পিছত, কোম্পানীটোৱে মিথানল প্ৰকল্পটো ১০০ টিপিডি (প্ৰতিদিনে টন) আৰু ফৰ্মেলডিহাইড প্ৰকল্পৰ ক্ষমতা ১০০ টিপিডিলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://assampetrochemicals.com/ |title=Assam Petro-chemicals Limited – About us |date=2015 |accessdate=12 June 2019 |url-status=live |publisher=Assam Petro-Chemicals Limited |archivedate=15 October 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181015175705/http://www.assampetrochemicals.co.in/ |deadurl=yes }}</ref> কোম্পানীটোৱে ২০১৭ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ঘোষণা কৰিছিল যে ই ১,৩৩৭ কোটি টকা বিনিয়োগ কৰিব আৰু ৫০০ টিপিডি মিথানল আৰু ২০০ টিপিডি ফৰ্মালিন উৎপাদন কৰিবলৈ সম্প্ৰসাৰিত হ'ব আৰু ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ মিথানল উৎপাদক হিচাপে পৰিগণিত হ'ব।<ref>{{cite news |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |title=Assam Petrochemicals Limited to invest Rs 1337 crore to set up second unit |newspaper=Economic Times |date=24 September 2017 |author=Singh, Bikash |accessdate=12 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180929151131/https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |archive-date=29 September 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/states/north-east/bjp-respects-all-views-sonowal/cid/1686202|title=BJP respects all views: Sonowal|website=The Telegraph|first=Tejesh |last= Tripathy | date= 3 May 2019 |language=en|access-date=2019-06-12|quote= Addressing the gathering after laying the foundation stone of a formalin plant ... The Assam Petro-Chemicals Limited will supply methanol, the raw material needed to make formalin (preservative), to this plant which will produce 200 tonnes of formalin daily. The plant, for which 163 bighas has been allotted by the government at Dhaknamari, is being set up at a cost of Rs 100 crore. }}</ref> এই প্ৰকল্পৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কেঁচামাল হৈছে প্ৰাকৃতিক গেছ, ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড। অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেডে যোগান ধৰা প্ৰাকৃতিক গেছ, মিথানল উৎপাদনৰ বাবে কেঁচামাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। নামৰূপ সাৰ প্ৰকল্পৰ দ্বাৰা ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড যোগান ধৰা হয়।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=czUyfP-hHTEC&q=%22Assam+Petrochemicals+Limited%22&pg=PA29 | title=The Anatomy of Rural Poverty in Assam | publisher=Mittal Publications | author=Atikuddin Ahmed | year=1987 | pages=29 | isbn=8170990092}}</ref> <!-- ====কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ বা আধিকাৰিক ভাবে অসম গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ বকুলনিত অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। এই সংযুক্ত চক্ৰ গেছ টাৰ্বাইন প্ৰকল্পটো [[নীপকো]]ৰ অধীনত। এই প্ৰকল্প [[জাপান]]ৰ বহিঃৰাজ্য অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা পুঁজিৰ সৈতে দ্বিপাক্ষিক ঋণ ব্যৱস্থাৰ অধীনত ৩৭.২৭২ বিলিয়ন য়েনৰ ঋণৰ সহায়ত ইয়াৰ আংশিক বিত্তীয় সাহায্য প্ৰদান কৰা হৈছে। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শক্তি কেন্দ্ৰটোত ৬টা গেছ টাৰ্বাইন আছে আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ৩টা ভাপ টাৰ্বাইন আছে। এই টাৰ্বাইনবোৰ মডিউলাৰ ধৰণেৰে সজোৱা হৈছে। এটা মডিউলত সংশ্লিষ্ট বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ১টা ভাপ টাৰ্বাইনৰ সৈতে ২টা গেছ টাৰ্বাইন থাকে। ====নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]] অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। ইয়াৰ লগতে নতুনকৈ নামৰূপ প্ৰতিষ্ঠাপন শক্তি কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছে। মুঠ ১৬২.৯ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন গেছ ভিত্তিক দুয়ো তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম শক্তি উৎপাদন নিগম লিমিটেড]]ৰ অধীনত। নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ প্ৰথমটো গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="thermal">{{cite web |url=https://apgcl.org/thermal.php |title=Thermal |website=www.apgcl.org |date= |access-date=১৪ জুলাই ২০২৪ |archivedate=2024-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240714114352/https://apgcl.org/thermal.php |deadurl=yes }}</ref> --> ===চাহ উদ্যোগ=== [[File:Tea, two leaves and a bud.jpg|thumb|right|চাহ পাত]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰিটিছ যুগৰ কেইবাখনো চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা ৩২ কিলোমিটাৰ নিগলত [[চাবুৱা]]ত জিলাখনৰ প্ৰথমখন চাহ বাগিচা [[মণিৰাম দেৱান|মণিৰাম দেৱানে]] প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Barua|1994|pp=Preface}}</ref> বৰ্তমান গোটেই জিলাখনত প্ৰায় ১৪৪ খন বৃহৎ আৰু অসংখ্য ক্ষুদ্ৰ চাহ বাগিচা আছে। লগতে কেইবাটাও চাহৰ কাৰখানাও আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ মাজ-মজিয়াত ১৯৫৯ চনত অৱস্থিত জালান নগৰ চাহ বাগিচা অৱস্থিত। মহানগৰখন চাহ উদ্যোগৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু। মহানগৰৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত মনোহৰি চাহ বাগিচাৰ চাহে নিলামত কেইবাবাৰো অভিলেখ ভংগ কৰিছে। ডিব্ৰুগড়ত ভাৰতৰ ক্ষুদ্ৰ চাহ খেতিয়কৰ উন্নয়ন সঞ্চালকালয়ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=81391| title = Press Information Bureau}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও চাহ উন্নয়ন (ৰোপন)ৰ এজন উপ-সঞ্চালকৰ নেতৃত্বত [[ভাৰতীয় চাহ ব’ৰ্ড]]ৰ এটা আঞ্চলিক কাৰ্যালয়ও চহৰখনত অৱস্থিত। অসম শাখা ভাৰতীয় চাহ সন্থাৰ প্ৰথম খণ্ড ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| title = The Official Website of Tea Board India| access-date = 4 April 2014| archive-date = 1 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140301140750/http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| url-status = live}}</ref> ===পৰ্যটন=== ৰেল, পথ আৰু বিমান সংযোগৰ লগতে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বৃহৎ সংখ্যক পৰ্যটনস্থলীৰ উপস্থিতিয়ে ভাৰতৰ এই অংশত শেহতীয়া অংশত পৰ্যটন উদ্যোগৰ আকৰ্ষণীয় বৃদ্ধি দেখা গৈছে। ভাৰত-বিদেশৰ পৰা অহা পৰ্যটকৰ বাবেও ডিব্ৰুগড় এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গন্তব্যস্থানৰ লগতে এক প্ৰধান গমন কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। এনে পৰ্যটন আৱৰ্তনসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হৈছে: ডিব্ৰুগড় – ৰয়িং – মায়'দিয়া – অনিনি পৰ্যটন আৱৰ্তন,<ref>{{cite web |url=http://www.arunachaltourism.com/top5.php |title=Arunachal Tourism |access-date=4 August 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |archive-date=6 April 2013 |archivedate=6 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড় – গুৱাহাটী নদী ক্ৰুজ।<ref>{{cite web |url=http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |title=Brahmaputra Cruise - Neamati to Guwahati |access-date=4 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |archive-date=7 April 2014 |archivedate=7 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ চাহ বাগিচা সমূহৰ আশে-পাশে চাহ পৰ্যটন গঢ় লৈ উঠিছে।<ref>{{cite news | url=http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | location=Calcutta, India | work=The Telegraph | first=Ripunjoy | last=Das | title=Tea belt takes to heritage tourism | date=12 July 2005 | access-date=4 April 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140407072704/http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | archive-date=7 April 2014 | url-status=dead }}</ref> তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] আৰু কেইবাখনো প্ৰতিষ্ঠিত বেচৰকাৰী চিকিৎসালয় আৰু নাৰ্ছিং হোম থকাৰ বাবে উজনি অসমৰ লগতে [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[নাগালেণ্ড]]ৰ ৰোগী সকলৰ বাবে চিকিৎসা পৰ্যটনৰ স্থান। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যটন স্থান হ’ল: * [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়]] * [[বগা বাবাৰ মাজাৰ]] * [[জালান মন্দিৰ]] * মহাত্মা গান্ধী উদ্যান, খনিকৰ * সাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা উদ্যান, ফুলবাগান * জিলা পুথিভঁৰাল আৰু সংগ্ৰাহালয় * চেক্ৰেড হাৰ্ট কেথেড্ৰেল তদুপৰি ইয়াৰ আশে-পাশে [[ৰাইদঙীয়া দৌল]], [[মৈৰামৰা দৌল]], [[বেজৰ দৌল]], [[কলি আইৰ থান]], শিলিখা থান, দিনজয় সত্ৰ, মদাৰখাট সত্ৰ আদি পৰ্যটনস্থলী অৱস্থিত। ==পৰিবহণ== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ স্থলপথ, ৰে'লপথ, বিমানপথ আৰু জলপথেৰে অসম তথা ভাৰতৰ অন্যান্য ঠাইৰ লগত সংযুক্ত হৈ আছে। ===বিমানপথ=== [[File:Dibrugarh Airport Complex.jpg|thumbnail|right|ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উত্তৰ-পুব দিশত মোহনবাৰী নামৰ ঠাইত ১৫ কিলোমিটাৰ দূৰৈত [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] অৱস্থিত। সেয়ে ইয়াক মোহনবাৰী বিমানবন্দৰো বোলা হয়। ই অসমৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক ব্যস্ত বিমানবন্দৰ। বিমানবন্দৰখনৰ পৰা চলাচল কৰা বিমান সংস্থাসমূহ হ’ল এয়াৰ ইণ্ডিয়া, ইণ্ডিগ’ আৰু এলায়েন্স এয়াৰ। বিমান সেৱাৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় [[নতুন দিল্লী]], [[গুৱাহাটী]], শিলিগুৰি, [[ইম্ফল]], [[কলকাতা]], [[ইটানগৰ]], তেজু, [[আগৰতলা]], [[বেংগালুৰু]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ লগত সংযোজিত। ২০১৩ চনত ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰত নিশা অৱতৰণৰ সুবিধাযুক্ত হয়।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013/at09 Mohanbari Airport ready for night landing] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004223532/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013%2Fat09 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (20 September 2013). Retrieved 3 October 2013.</ref> এই বিমানবন্দৰত এৰোব্ৰিজৰ বাণিজ্যিক পৰিচালনাও আৰম্ভ হৈছে।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 Assam Tribune]Assamtribune.com (2 October 2013). Retrieved 3 October 2013 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004230933/http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 |date=4 October 2013 }}.</ref> বৰ্তমান ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰৰ দ্বিতীয় টাৰ্মিনেল নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত আছে। ===ৰে'লপথ=== [[File:New Dibrugarh Railway Station Complex.jpg|thumbnail|ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথম ৰেল সেৱাৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ ইতিহাসত ডিব্ৰুগড়ে এক বিশিষ্ট স্থান দখল কৰি আহিছে। ১৮৮২ চনৰ ১ মে’ত ডিব্ৰুগড়ত মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে’ল চলিছিল। ১৮৮২ চনৰ ১৫ মে’ত দিনজানলৈকে এই ৰে'লপথ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। সেই বছৰৰ ২৩ ডিচেম্বৰত চাবুৱালৈকে মালবাহী ৰে'লৰ প্ৰচলন হয়। ১৮৮৪ চনৰ ১৮ ফেব্ৰুৱাৰীত পুৱা ৭:২০ বজাত তদানীন্তন অসমৰ মুখ্য আয়ুক্ত ছাৰ চাৰ্লছ ইলিয়টে ৰিহাবাৰী ৰেল ষ্টেচনৰ পৰা (বৰ্তমান [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]]) ৪০০ ইউৰোপীয় আৰু ভাৰতীয় যাত্ৰীৰে [[লিডু]]লৈ যোৱা প্ৰথমখন যাত্ৰীবাহী ৰেল ফ্লেগ অফ কৰে। ১৯৯১ চনত প্ৰকাশিত অসম ৰেলৱে আৰু ট্ৰেডিং কোম্পানী লিমিটেডৰ শতবাৰ্ষিকী স্মৃতিগ্ৰন্থ অনুসৰি উক্ত কোম্পানীটোৱে [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে]] নিৰ্মাণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হোৱাৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৰেলৱে উন্নয়নৰ সমগ্ৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710/state07 Dibrugarh Rly Station denied heritage status] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004221528/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710%2Fstate07 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (17 June 2010). Retrieved 3 October 2013.</ref> মহানগৰখনত [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] দুটা ৰে'ল ষ্টেচন অৱস্থিত। ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ মানচিত্ৰত এই দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পূবৰ ৰেল ষ্টেচন। ভাৰতৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ যেনে বেংগালুৰু, চেন্নাই, কোচি, ত্ৰিবান্দ্ৰম, কলকাতা, দিল্লী, কন্যাকুমাৰী আদিৰ সৈতে সংযুক্ত ৰেলৱে নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় সংযোজিত হৈ আছে। মহানগৰীৰ উপকণ্ঠত বাণীপুৰত নতুন ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ই তিনিচুকীয়া ৰেল সংমণ্ডলৰ লামডিং-ডিব্ৰুগড় অংশত অৱস্থিত। ৪০০ বিঘা মাটিত বিস্তৃত সমগ্ৰ উত্তৰ-পূবৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ৰেল ষ্টেচন আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ২ কিলোমিটাৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211/state05 |title=The Assam Tribune Online |website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |archive-date=14 May 2014 |access-date=28 December 2024 |archivedate=14 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |deadurl=yes }}</ref> ===জলপথ=== [[File:Bogibeel Karrengbali paarghat.jpg|thumb|বগীবিল ঘাটৰ এখন ফেৰী]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ কাষে কাষে আৰু তাৰ সিপাৰে এক উন্নত জলপথ পৰিবহণ ব্যৱস্থাও আছে। ডিব্ৰুগড় বাংলাদেশ সীমান্তৰ পৰা শদিয়ালৈকে বিস্তৃত ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ২ৰ এক উল্লেখযোগ্য স্থান। ফেৰী সেৱাই ডিব্ৰুগড়ক চেঙাজান (ধেমাজি জিলা), পানবাৰী (ধেমাজি) & ঐৰাম ঘাট (জোনাই ওচৰত)ৰ সৈতে সংযোগ কৰে। বগীবিল আই ডব্লিউ টি ঘাটৰ পৰা কাৰেং চাপৰি আৰু চিচি মুখলৈ নিয়মীয়া ফেৰী সেৱা আছে। তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা গুৱাহাটীলৈ বিলাসী ক্ৰুজ সেৱাও উপলব্ধ। ডিব্ৰুগড়লৈ যোৱা ক্ৰুজখন [[তেজপুৰ]] আৰু [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |title=Bharat Darshan – Guwahati |access-date=8 October 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |archive-date=20 September 2013 |archivedate=20 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |deadurl=yes }}</ref> ====স্থলপথ==== ডিব্ৰুগড়ৰ মাজেৰে অসম ট্ৰাংক ৰোড পাৰ হৈ গৈছে। ডিব্ৰুগড়ৰ চৌকিডিঙিত অৱস্থিত অসম ৰাজ্যিক বাছ আস্থানৰ পৰা নিয়মীয়াকৈ অসম আৰু উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যান্য ৰাজ্যলৈ বাছ চলাচল কৰে। মহানগৰখনত ৰাজহুৱা পৰিবহনৰ বাবে অটো ৰিক্সা, বিক্ৰম, ই-ৰিক্সাৰ সুবিধা আছে। নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত থকা কনভয় ৰোডৰ উৰণসেঁতুৰ কাষত নতুনকৈ আৰম্ভ কৰা মুৰলীধৰ জালান বাছ আস্থান সম্পূৰ্ণকৈ কাৰ্যক্ষম হোৱা নাই। দেশৰ দীৰ্ঘতম ৰে'ল-ৰোড দলং [[বগীবিল দলং]] ডিব্ৰুগড়ৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত। ==শিক্ষা আৰু গৱেষণা== [[File:Dibrugarh Govt. Boys' H. S. School, Dibrugarh.jpg|thumb|right|ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] [[File:Dibrugarh University's entrance gate.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰৱেশপথ]] [[file:DHSK College, Dibrugarh.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ শিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰবিন্দু। ডিব্ৰুগড়ত কেইবাখনো পুৰণি আৰু উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী, বেচৰকাৰী বিদ্যালয় আছে। ১৮৪০ চনত স্থাপিত হোৱা [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] অসমৰ অন্যতম পুৰণি বিদ্যালয়। তদুপৰি ডিব্ৰুগড় কেইখনমান বিখ্যাত কণিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় আছে। [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ দ্বিতীয় পুৰণি বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৬৫ চনত [[অসম বিধান সভা]]ত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা এই বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপিত হয়। অসমৰ উচ্চশিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰৰূপে পৰিচিত ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ত কলা, বিজ্ঞান, বাণিজ্য আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা বিষয়ক শিক্ষাদানৰ বাবে বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰৰ উপৰিও এখন "অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ প্ৰতিষ্ঠান" আছে। বৰ্তমান এই বিশ্ববিদ্যালয়ৰদ্বাৰা অনুমোদিত মুঠ মহাবিদ্যালয়ৰ সংখ্যা ১৬০। ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মুঠ মাটিকালি হ'ল ২০৩ হেক্টৰ; ইয়াৰে ৭৪.৩ হেক্টৰৰ এটা এলেকাত চাহখেতি কৰা হয়। এই বিশ্ববিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দু নতুন বজাৰৰ পৰা প্ৰায় ৫ কি: মি: দক্ষিণে ৰজাভেটা অঞ্চলত অৱস্থিত। ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথটো বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যতম আৰু আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। এই মহাবিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ বৰবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়খন আনুস্থানিকভাৱে ১৯৪৭ চনৰ ৩ নৱেম্বৰৰ দিনা উদ্বোধন কৰা হয়। ইয়াৰ আগেয়ে ই "বেৰী-হোৱাইট মেডিকেল স্কুল নামেৰে জনাজাত আছিল, যিখন ১৯০০ চনত স্থাপিত হৈছিল। [[শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় জিলাৰ চাবুৱাত অৱস্থিত এখন ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। এই বিশ্ববিদ্যালয় খন অসম চৰকাৰে ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত গৃহীত কৰা ''শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয় বিধেয়ক, ২০১৮''ৰ অধীনত স্থাপন কৰিছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন ২০২০ চনৰ ১০ জুলাই তাৰিখৰ পৰা ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ অস্থায়ী কেম্পাছৰ পৰা কাৰ্যক্ষম হয়। এইখন অসমৰ প্ৰথম আৰু ভাৰতৰ চতুৰ্থ কাৰ্যক্ষম চতুৰ্থ ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। ডিব্ৰুগড়ৰ [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়|চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উজনি অসমৰএকমাত্ৰ দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]] [[ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ|ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদে]] স্থাপন কৰা ছখন আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰৰ অন্যতম। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১০ কিঃমিঃ পূবত তথা বকুল তিনিআলিৰ পৰা ২ কিঃমিঃ নিলগত লাহোৱালত আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ অৱস্থিত। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আঠখন ৰাজ্যৰ উমৈহতীয়া আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰই এই অঞ্চলত জীৱ-চিকিৎসা বিষয়ত গৱেষণা কৰা হয়। ১৯৮২ চনত এই কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছিল। ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ আৰু বিভিন্ন প্ৰকল্পৰ বাবে বিভিন্ন উৎসৰ পৰা এই কেন্দ্ৰই অনুদান লাভ কৰে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উল্লেখযোগ্য শিক্ষানুষ্ঠান সমূহ হ'ল: ===বিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] * ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী বালিকা বিদ্যালয় * ডন বস্ক' হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * লিটিল ফ্লাৱাৰ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট মেৰীজ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট জেভিয়াৰ্ছ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * বি এল বেৰীয়া সৰস্বতী শিশু মন্দিৰ * কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * দিল্লী পাব্লিক স্কুল, ডিব্ৰুগড় * বিবেকানন্দ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * সম্পূৰ্ণ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয় * ভিক্টোৰিয়া গাৰ্লছ স্কুল * বেংগলী বয়জ স্কুল * মাৰোৱাৰী হিন্দী বিদ্যালয় * অগ্ৰসেন একাডেমী * শিশু ভাৰতী বিদ্যালয় * গ্ৰেহেম বজাৰ বালিকা বিদ্যালয় ===কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ছল্ট ব্ৰুক একাডেমী]] * ডঃ ৰাধাকৃষ্ণণ স্কুল অফ আৰ্টছ, কমাৰ্চ এণ্ড চাইন্স * [[জ্ঞান বিজ্ঞান একাডেমী]] *  শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় ===মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ বাণিজ্য মহাবিদ্যালয়]] * [[মনোহৰী দেৱী কানৈ মহিলা মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰু মহাবিদ্যালয়]] * নন্দলাল বৰগোহাঁই চিটি মহাবিদ্যালয় ===আইন মহাবিদ্যালয়=== * ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ আইন মহাবিদ্যালয় * এছ.আই.পি.ই. আইন মহাবিদ্যালয় * ডঃ ৰোহিনী কান্ত বৰুৱা আইন মহাবিদ্যালয় ===শিক্ষণ মহাবিদ্যালয়=== * চন্দ্ৰকান্ত হাজৰিকা মহাবিদ্যালয় * পাৰিজাত একাডেমী শিক্ষক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান ===চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠান=== * [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] * [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়]] * [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] ===কাৰিকৰী প্ৰতিষ্ঠান=== * [[ডিব্ৰুগড় পলিটেকনিক]] ==গণমাধ্যম== আকাশবাণী ডিব্ৰুগড় অসমৰ অন্যতম পুৰণি আকাশবাণী কেন্দ্ৰ। আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়ে এ এম (৫২৯.১ মিটাৰ মেগাৱাটত ৫৬৭ কিলোহাৰ্টজ) আৰু এফ এম (১০১.৩০ মেগাহাৰ্টজ) বেণ্ড দুয়োটাতে তিনিটা অধিবেশনত দৈনিক প্ৰচাৰ কৰে।<ref>{{cite web|title=All India Radio, Dibrugarh|url=http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|publisher=Prasar Bharati|access-date=3 August 2013|archive-date=2 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|url-status=live}}</ref> লগতে প্ৰতিদিনে সন্ধিয়া ৬:০০ বজাত ৫ মিনিটৰ আঞ্চলিক বাতৰিৰ বুলেটিন সম্প্ৰচাৰ কৰে ।<ref name="allindiaradio.gov.in">{{cite web| url = http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| title = Get Apps {{!}} Prasar Bharati| access-date = 3 August 2013| archive-date = 2 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| url-status = live}}</ref> এই কেন্দ্ৰটো ১৯৬৮ চনৰ ১৫ ফেব্ৰুৱাৰীত আৰম্ভ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |title=NEWS ON AIR : News on AIR brings the Latest & Top Breaking News on Politics, G-20 summit, Cricket, Sports, Business , State,Formula One in INDIA , Regional Language Audio Bulletins , Regional Language scripts & more |access-date=1 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140305062218/http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |archive-date=5 March 2014 |url-status=dead }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ মলখুবাচাত এই ষ্টেচনৰ ষ্টুডিঅ’ আৰু লেপেটকাত অৱস্থিত ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড স্থানৰ সমীপত হাই পাৱাৰ ট্ৰেন্সমিছন টাৱাৰ আছে। ব্ৰহ্মপুত্ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন বা ৰেডিঅ’ ব্ৰহ্মপুত্ৰ ৯০.৪ মেগাহাৰ্টজ ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথমটো তৃণমূল পৰ্যায়ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন। উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়, ধেমাজি, আৰু শিৱসাগৰৰ কিছু অংশৰ ৮ লাখৰো অধিক লোকক সামৰি লোৱা এই চহৰে অৰ্ধনগৰীয়া, আৰু গ্ৰাম্য জনসংখ্যাক একত্ৰিত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ মাইজান ঘাটৰ সমীপত ইয়াৰ ষ্টেচন অৱস্থিত। [[File:Doordarshan Kendra, Dibrugarh.jpg|thumb|right|দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] অসমীয়া ভাষাত অনুষ্ঠান আগবঢ়োৱা দ্বিতীয়টো দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড় ১৯৯৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে কেন্দ্ৰই ১৯৯১ চনৰ ২০ ডিচেম্বৰৰ পৰা দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটীৰ সম্প্ৰচাৰিত অসম ভাষাৰ কাৰ্যসূচী সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |deadurl=yes }}</ref> এই কেন্দ্ৰত নিৰ্মিত কাৰ্যসূচীসমূহ উচ্চ শক্তিৰ ট্ৰেন্সমিটাৰৰ জৰিয়তে টেলিকাষ্ট কৰা হয়।<ref>{{cite web| url = http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| title = Doordarshan Kendra Guwahati| access-date = 1 March 2014| archive-date = 29 July 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| url-status = live| archivedate = 29 July 2013| archiveurl = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| deadurl = yes}}</ref> ডিব্ৰুগড় দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰই 'ডি ডি নৰ্থ ইষ্ট' চেনেলত অনুষ্ঠানৰ অৱদান আগবঢ়াই আছে।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |deadurl=yes }}</ref> তদপৰি সামাজিক মাধ্যমটো প্ৰচাৰৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ত কেইবাটাও ইলেক্ট্ৰনিক বাতৰি পৰ্টেল আৰু চেনেল আছে। ===বাতৰি-কাকতসমূহ=== ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত প্ৰথমখন কাকত 'টাইমছ অফ আছাম'ৰ সৈতে ডিব্ৰুগড় সমগ্ৰ পূব ভাৰতৰ বাতৰি কাকত সাংবাদিকতাৰ পথ প্ৰদৰ্শক। প্ৰকাশৰ চাৰি দশক পিছত টাইমছ অফ আছামৰ প্ৰকাশ বন্ধ হৈ ১৯৩৯ চনৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য আছাম ট্ৰিবিউন|দ্য আছাম ট্ৰিবিউনে]] যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে আৰু ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৭ বছৰ প্ৰকাশৰ পিছত গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰিত হয়। অৱশ্যে উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ এই প্ৰধান ইংৰাজী দৈনিক কাকতখন গুৱাহাটীৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত হয়। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন চাৰিখন চহৰৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য ছেণ্টিনেল]] প্ৰকাশিত হয়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা কেইবাখনো স্থানীয়ভাষাৰ, লগতে ইংৰাজী আৰু বাংলা দৈনিক কাকত প্ৰকাশ পায়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত অসমীয়া বাতৰি কাকতসমূহ হ'ল [[অসমীয়া প্ৰতিদিন]], [[জনসাধাৰণ]], [[নিয়মীয়া বাৰ্তা]], [[দৈনিক অসম]], অসম আদিত্য, দৈনিক প্ৰতীক্ষা আৰু প্ৰতিবিম্ব। গুৱাহাটী আৰু শিলচৰৰ সমান্তৰালকৈ ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা বাংলা দৈনিক যুগশংখ প্ৰকাশিত হয়। ==ৰাজনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ অন্তৰ্গত। [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ নেতা তথা বৰ্তমানৰ কেন্দ্ৰীয় জলপৰিবহন মন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]] বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ সাংসদ।<ref>{{cite web |url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |title=List of Parliamentary & Assembly Constituencies |access-date=6 October 2008 |work=Assam |publisher=Election Commission of India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |archive-date=4 May 2006 }}</ref> বিজেপিৰ প্ৰশান্ত ফুকন [[ডিব্ৰুগড় (বিধানসভা সমষ্টি)]] পৰা [[অসম বিধানসভা]]লৈ নিৰ্বাচিত বিধায়ক। [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] বৰ্তমান বিজেপিৰ দখলত। ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== * [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]], অসমৰ এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ, নাট্যকাৰ, লেখক আৰু প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা * [[নীলমণি ফুকন (জ্যেষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]], সাহিত্যিক আৰু ৰাজনীতিবিদ * [[দেৱকান্ত বৰুৱা]], কবি আৰু ৰাজনীতিবিদ, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ ৮৩ সংখ্যক অধ্যক্ষ, [[বিহাৰ]]ৰ ৰাজ্যপাল * [[যোগেন্দ্ৰ নাথ হাজৰিকা]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ সপ্তম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[কেশৱ চন্দ্ৰ গগৈ]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ নৱম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ চতুৰ্দশ মুখ্যমন্ত্ৰী]] তথা কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী * [[ৰঞ্জন গগৈ]], [[ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ|ভাৰতৰ ৪৬ সংখ্যক মুখ্য ন্যায়াধীশ]] * [[মলয়া গোস্বামী]], শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী * [[বিজু ফুকন]], অভিনেতা * [[নগেন শইকীয়া]], সাহিত্যিক তথা সাহিত্য সভাৰ প্ৰাক্তন সভাপতি * [[প্ৰহ্লাদ চন্দ্ৰ তাছা]], সাহিত্যিক ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থ সূচি== {{refbegin}} * {{citation |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |place=Guwahati |publisher=EBH Publishers |year=2016 |isbn=978-93-83252-70-1 }} == বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Dibrugarh|ডিব্ৰুগড়}} * [https://dibrugarh.assam.gov.in/ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ ৱেবচাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250419051017/https://dibrugarh.assam.gov.in/ |date=2025-04-19 }} * [http://dibru.ac.in ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় ৱেবচাইট] {{অসমৰ নগৰ-মহানগৰ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:ডিব্ৰুগড় জিলা]] dxq6zapodwo231lr0t278kajbiynn5g 648399 648355 2026-10-29T10:20:33Z Ananya Taye 28065 Kachari is not same as Bodo-Kachari, stop vandalism 648399 wikitext text/x-wiki {{About|ডিব্ৰুগড় মহানগৰ|একে নামৰ জিলা|ডিব্ৰুগড় জিলা}} {{Infobox settlement | name = ডিব্ৰুগড় | nickname = অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী<br>ভাৰতৰ চাহ নগৰী<br>উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ | native_name_lang = aho | other_name = | settlement_type = মহানগৰ | image_skyline = {{photomontage | photo1a = A_tea_garden_in_Dibrugarh.jpg | photo2a = OPD,_Assam_Medical_College_&_Hospital,_Dibrugarh.jpg | photo2b = Shrikshetra_Dham,_Dibrugarh.jpg | photo3a = Dibrugarh_University's_entrance_gate.jpg | photo3b = Inside_campus_of_Indian_Councial_of_Medical_Research,_NE_Region,_at_Lahowal,_Dibrugarh.jpg | photo4a = Bogibeel_Bridge_view.jpg | space = 1 | size = 280 | colour = black | colour_border = black }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা বাওঁফালৰ পৰা সোঁফালে: চাহ বাগিচা, [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়|অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়]], [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়|জগন্নাথ মন্দিৰ]], [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]], [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ]], [[বগীবিল দলং]] | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = অসমত ডিব্ৰুগড়ৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|27.48|N|95|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = সংমণ্ডল | subdivision_name2 = [[উজনি অসম]] | subdivision_type3 = জিলা | subdivision_name3 = [[ডিব্ৰুগড় জিলা]] | subdivision_type4 = ৱাৰ্ডৰ সংখ্যা | subdivision_name4 = ২২ | established_title = স্থাপিত | established_date = ১৮৭৩ | founder = | named_for = [[ডিব্ৰু নদী]] | governing_body = [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] | leader_title1 = বিধায়ক | leader_name1 = [[প্ৰশান্ত ফুকন]], [[বিজেপি]] | leader_title2 = জিলা আয়ুক্ত | leader_name2 = বিক্ৰম কৈৰী, আইএএছ | leader_title3 = আৰক্ষী পৰিদৰ্শক | leader_name3 = শ্বেতাংগ মিশ্ৰ, আইপিএছ | leader_title4 = মেয়ৰ | leader_name4 = সৈকত পাত্ৰ, [[বিজেপি]] | government_type = পৌৰনিগম | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 71.83 | elevation_footnotes = | elevation_m = 108 | population_total = {{formatnum:154296}} | population_as_of = ২০১১ | population_density_km2 = auto | population_demonym = Dibrugarhian | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[পিনক'ড]] | postal_code = ৭৮৬০০১-৫ | area_code_type = দূৰভাষ কোড | area_code = +৯১ – (০) ৩৭৩ – XX XX XXX | registration_plate = AS-06 | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-AS]] | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex Ratio]] | blank1_info_sec1 = 934 [[Female|♀️]]/ 1000 [[Male|♂️]] | blank2_name_sec1 = | blank2_info_sec1 = | blank3_name_sec1 = [[Köppen climate classification|Climate]] | blank3_info_sec1 = [[Humid subtropical climate|Cwa]] | blank1_name_sec2 = {{nowrap|[[Official Language]]}} | blank1_info_sec2 = [[Assamese language|Assamese]] | blank2_name_sec2 = [[Literacy in India|Literacy Rate]] | blank2_info_sec2 = {{increase}} 89.42% {{colour|#fc5|high}} | blank3_name_sec2 = [[Lok Sabha]] Constituency | blank3_info_sec2 = [[Dibrugarh (Lok Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank4_name_sec2 = [[Vidhan Sabha]] Constituency | blank4_info_sec2 = [[Dibrugarh (Vidhan Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank5_name_sec2 = [[Human Development Index|HDI]] | blank5_info_sec2 = {{increase}} 0.503 {{colour|#fc5|high}} | official_name = | native_name = }} '''ডিব্ৰুগড়''' ({{lang-en|Dibrugarh}},[[IPA|আ.ধ্ব.ব.]]:{{IPA|ˌdɪbru:ˈgɑ:}}), [[উজনি অসম]]ত অৱস্থিত অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী, ডিব্ৰুগড় জিলাৰ সদৰ তথা অসমৰ দ্বিতীয়খন মহানগৰ। মহানগৰখন অসমৰ মুখ্য ৰাজধানী [[দিছপুৰ]]ৰ পৰা ৪৩৫ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত। ইয়াত [[অসম চৰকাৰ]]ৰ দ্বিতীয় অসম সচিবালয় আৰু মুখ্যমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয় অৱস্থিত। তদুপৰি ইয়াত [[সোণোৱাল কছাৰী স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ো অৱস্থিত। ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ পাৰত অৱস্থিত। ১৮৭৩ চনত ব্ৰিটিছসকলৰ শাসনকালত স্থাপিত ঐতিহাসিক ডিব্ৰুগড় চহৰখন ২০২৪ চনৰ ৭ মাৰ্চত ডিব্ৰুগড় পৌৰসভা ভংগ কৰি ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম গঠনৰ লগে লগে অসমৰ দ্বিতীয় মহানগৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ মুখ্য বাণিজ্যিক আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ। কেইবাখনো চাহ বাগিচা থকাৰ কাৰণে ইয়াক ''ভাৰতৰ চাহ নগৰী'' বোলা হয়। সেইদৰে কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য উদ্যোগৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ হিচাপে ইয়াক ''উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ'' বুলি কোৱা হয়। [[File:Jagannath temple of Dibrugarh district, Assam.jpg|thumb|অসমৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ জগন্নাথ মন্দিৰ]] == নামৰ উৎপত্তি== [[চুতীয়া ৰাজ্য]] দখল কৰাৰ অভিজানত আহোম সেনাই ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈয়েদি উজাই আহি ডিব্ৰু নৈৰ পাৰত গড় এটা নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু তাৰ পৰাই ডিব্ৰুগড় নাম পৰিল।<ref name="Dibrugarh">{{cite journal|last=Bhuyan|first=Rashmi Rekha|title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora|date=2023|journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology|volume=11|issue=2|url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf|page=534|quote=The Buranjis refer to the Ahom-Chutiya conflict from the fourteenth century which continued up to the sixteenth century. The Ahoms built a garh (fort) on the bank of the river Dibru to resist the attack of the Chutiyas from which the name ‘Dibrugarh’ was derived (Nath, 2001, p.81). Thus, the present name of the town Dibrugarh has its root in the contention over the territory between the Ahoms and the Chutiyas.}}</ref> নদী সূচোৱা 'ডি'/'দি' শব্দাংশ [[বড়ো-কছাৰী]] ভাষা পৰিয়ালৰ পৰা আহিছে।<ref>{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacháris |url=https://archive.org/details/kachris00endl |year=1911 |publisher=Macmillan and Co. |location=London |page=[https://archive.org/details/kachris00endl/page/4 4] |quote=It is indeed not at all unlikely that the people known to us as Kacháris and to themselves as Baḍa (Bara), were in earlier days the dominant race in Assam; and as such they would seem to have left traces of this domination in the nomenclature of some of the physical features of the country, e.g., the Kachári word for water (di; dŏi) apparently forms the first syllable of the names of many of the chief rivers of the province, such as Diputá, Dihong, Dibong, Dibru, Dihing, Dimu, Desáng, Diku (cf. khu Tista), &c., and to these may be added Dikrang, Diphu, Digáru, &c., all near Sadiya, the earliest known centre of Chutiyá (Kachári) power and civilisation. }}</ref><ref>{{cite book |last=Ramirez |first=Philippe |year=2014 |title=People of the Margins: Across Ethnic Boundaries in North-East India |publisher=Spectrum Publications |page=4 |quote=Ti- or di- ('water') is a common affix used by Tibeto-Burman languages to designate rivers. }}</ref>{{efn|উজনি অসমৰ বড়ো-কছাৰী ভাষাগোষ্ঠীৰ [[দেউৰী ভাষা]]ত পানীৰ বাবে "ড্জি"(ʤɪ)<ref name="water">{{cite journal |last1=Longmailai |first1=Monali |last2=Saikia |first2=Jonali |year=2019 |title=Patterns of sound change in Deori and Dimasa |journal=Nepalese Linguistics |volume=34 |pages=26–35 |page=27 |doi=10.3126/nl.v34i1.41162 |quote=For instance, the word for water in these languages are dɪ (Dimasa), dɯɪ (Bodo), tɪ (Tiwa) and tɪ (Kokborok) while in Deori, it is ʤɪ. }}</ref> ব্যৱহাৰ কৰা হয়; আনহাতে মৰাণ<ref>{{cite journal |last=Gurdon |first=P. R. T. |author-link= |year=1904 |title=The Morāns |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |volume=73 |issue=1 |pages=36–48 |page=36 |quote=The word for “Egg” in all four languages is Daodi ... dao meaning fowl and di water. }}</ref> আৰু [[ডিমাছা ভাষা]]ত "ডি" (dɪ) <ref name="water"/>ব্যৱহাৰ কৰা হয়।}} আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জী ''ডিব্ৰু''ৰ এটা ঐতিহাসিক ৰূপ হিচাপে ''Ti-phāo'' নামটো পোৱা যায়। ভাষাবিদ শৰৎ কুমাৰ ফুকনে ১৯৯৬ চনৰ ''Tai Elements in the Place Names of Assam'' প্ৰবন্ধত ''Dibrugarh — Ti-phāo''-ক “Rechristened Place Names”ৰ অন্তৰ্গত কৰি উল্লেখ কৰিছে আৰু এই শ্ৰেণীৰ টাই নামসমূহ “are not in use now” বুলি কৈছে.<ref>{{cite journal |last=Phukan |first=Sarat Kumar |year=1996 |title=Tai Elements in the Place Names of Assam |page=1030 |url=https://sealang.net/sala/archives/pdf8/sarat1996tai.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260927095150/https://sealang.net/sala/archives/pdf8/sarat1996tai.pdf |archivedate=2026-09-27 |access-date=2026-09-27 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite journal |last=Phukan |first=Sarat Kumar |year=2000 |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |page=297 |url=https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260922163640/https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archivedate=2026-09-22 |access-date=2026-09-27 |deadurl=yes }}</ref> ==ইতিহাস== ডিব্ৰুগড় নামটো 'ডিব্ৰু' (ডিবাৰু-এখন নদীৰ নাম) আৰু 'গড়' (অৰ্থ-প্ৰাচীৰ বা দুৰ্গ)ৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে। ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে ডিব্ৰুগড় [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল।<ref>{{cite journal|last=Bhuyan|first=Rashmi Rekha|title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora|date=2023|journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology|volume=11|issue=2|pages=532|url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf|quote=About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms, as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing, which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century that the area was brought under the control of the Ahoms, and before that, the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas.}}</ref> ১৫২২ চনৰ চুতীয়া-আহোম যুদ্ধৰ বাবে এই চহৰ খনৰ ঠাইত ডিবাৰু নৈৰ পাৰত এটি দুৰ্গ আছিল। সেয়েহে পাছলৈ চহৰ খনক ডিব্ৰুগড় নামেৰে জনা যায়। ১৫২৩ চুতীয়া ৰজা নীতিপালৰ দুৰ্বল শাসনৰ বাবে আহোমসকলে ইয়াক নিজ ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref>Bhuyan, S.K, ''Deodhai Assam Buranji'',chapter 31</ref>। ১৭৮৭ চনত [[গৌৰীনাথ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰু অঞ্চলৰ অমৰাতলীত আহোম ৰাজকীয় বাহিনী পৰাজিত হোৱাৰ পিছত অঞ্চলটো মটক বা মোৱামৰীয়াসকলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ যায়। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে [[মটক ৰাজ্য]] গঠন কৰে আৰু অঞ্চলটোত এক প্ৰভাৱশালী ধৰ্মীয় সম্প্ৰদায় হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে।<ref>"Since the defeat of the royal troops at Amaratali of Dibru in 1787 A.D. this region came under the Mataks or the Moamarias, who formed there a dominant religious community." {{harvcol|Gogoi|2016|p=241}}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মটক ৰজা [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত [[সোনোৱাল কছাৰী|কছাৰী সোণোৱাল]] আৰু বিহিয়া{{efn|বিহিয়াসকল চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ এটা উপশাখা।<ref>{{Cite book|last=Dalton|first=Edward Tuite|url=https://books.google.com/books?id=9wxWAAAAcAAJ&dq=bihiya+ahom&pg=PA77|title=Descriptive Ethnology of Bengal|date=1872|publisher=Office of the superintendent of government printing|language=en|page=521}}</ref><ref>{{cite journal|last=Hannay|first=S.F|journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|year=1848|publisher=Asiatic Society of Bengal|location=Calcutta|language=en|quote=In the present time the Sooteeahs are called Hindoo Sooteeahs, and Ahom Sooteeahs, the last named being those with whom the Ahoms or Saums intermarried at an early date. The class of the Assam population known as Beheeahs in upper Assam, also consider themselves belonging to the Hindu Sooteeah family.|page=468}}</ref>}} সোণোৱাল সকলক ৰজাই ক্ৰমে [[শদিয়া]] আৰু [[ধেমাজি জিলা|চিচি-ধেমাজি]] অঞ্চলৰ পৰা আনি বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]] আৰু [[ডিব্ৰু নদী|ডিব্ৰু]] নদীৰ মাজৰ বনাঞ্চলসমূহত বসতি স্থাপন কৰাইছিল।<ref>{{cite journal|last=Prinsep|first=James|journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|year=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society of Bengal|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ|language=en|page=676}}</ref> [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] সন্ধি অনুসৰি যেতিয়া ব্ৰিটিছ ১৮২৬ চনত ব্ৰিটিছ অসমলৈ আহে, তেতিয়া তেওঁলোকে উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়ক প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাবে বাছি লয়। তেওঁলোকে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ এই অঞ্চলত ডিব্ৰুগড়ক বাণিজ্যিক আৰু প্ৰশাসনিক কাৰ্যকলাপৰ কেন্দ্ৰবিন্দু কৰি তুলিছিল। ১৮৪২ চনত ডিব্ৰুগড়ক [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত এই চহৰখন প্ৰধান সামৰিক ঘাটি আছিল আৰু বাৰ্মাৰ নিৰ্বাসিত লোকসকলৰ বাবে বিৰাম শিবিৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ১৯৭১ চনৰ ২ অক্টোবৰ তাৰিখে লখিমপুৰ জিলাৰ ডিব্ৰুগড় মহকুমাক এখন পূৰ্ণাংগ জিলালৈ উন্নীত কৰা হয়। নৱগঠিত [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ সদৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় চহৰক বাচনি কৰা হয় আৰু ডিব্ৰুগড় চহৰৰ নামেৰে জিলাখনৰ নামো নামাকৰণ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=About Dibrugarh – Dibrugarh University|url=https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/|access-date=22 August 2021|language=en-US|archive-date=22 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210822095119/https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/|url-status=live}}</ref> ==জলবায়ু আৰু ভূগোল== ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু সেমেকা উপক্ৰান্তীয়। ডিব্ৰুগড়ত বছৰৰ নৱেম্বৰৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে শুষ্ক শীতকাল আৰু এপ্ৰিলৰ পৰা অক্টোবৰ মাজভাগলৈকে উষ্ণ আৰু বৰষুণৰ সময়। মোটামুটিভাৱে জুন মাহৰ পৰা অক্টোবৰৰ আৰম্ভণি বা মাজভাগলৈকে বাৰিষা চলি থাকে। মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে বৰষুণৰ আৰম্ভণি হয় আৰু ক্ৰমান্বয়ে বৰষুণ অধিক তীব্ৰ আৰু সঘনাই হয়। বাৰিষা কালত মহানগৰৰ উত্তৰ প্ৰান্তত বৈ যোৱা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন প্ৰায়ে ওফন্দি উঠে। সঘনাই হোৱা বৰষুণৰ বাবে মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। গড়ে জুন মাহৰ পৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে আটাইতকৈ গৰম সময়। শীতকালত নৱেম্বৰৰ মাজভাগৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰ ফালে বা মাৰ্চৰ আৰম্ভণিলৈকে শীতৰ আভাস থাকে। ডিব্ৰুগড় ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ পথত অৱস্থিত। [[বংগোপসাগৰ]]ত উদ্ভৱ হোৱা ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ সাধাৰণতে এপ্ৰিল মাহৰ মাজভাগৰ পৰা ডিচেম্বৰৰ আৰম্ভণিলৈকে অহাৰ সম্ভাৱনা থাকে। সাধাৰণতে ইহঁতৰ তীব্ৰতা সময়ছোৱাৰ আৰম্ভণি আৰু শেষত অৰ্থাৎ মে’-জুন আৰু অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ মাহত হয়। উপকূলৰ পৰা বহু দূৰত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে মহানগৰখনত পূৰ্ণ শক্তিৰে ঘূৰ্ণীবতাহৰ আঘাত নকৰে। অৱশ্যে ই প্ৰচণ্ড বৰষুণ আৰু ধুমুহাৰ সূত্ৰপাত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ। বাৰিষা কালত তাপমাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। গ্ৰীষ্মকালত মধ্যমীয়া গৰম আৰু শীতকালত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা হয়। উপক্ৰান্তীয় জলবায়ুৰ বাবে নগৰখনত গড়ে ২৭৬ চে.মি. বৰষুণ হয়। বসন্তকাল (মাৰ্চ-মে): ডিব্ৰুগড়ত বসন্তকাল সাধাৰণতে উষ্ণ হয় আৰু ইয়াৰ লগত উষ্ণতা আৰু আৰ্দ্ৰতাৰ সমন্বিত মাত্ৰা থাকে। সাধাৰণতে এইসময়ত ৩১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৭ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ ভিতৰত উষ্ণতা থাকে। এপ্ৰিল আৰু মে’ মাহত আটাইতকৈ উষ্ণ হয়। এইসময়ত পাতলীয়াৰ পৰা মজলীয়া বৰষুণ হয়। পিছলৈ বৰষুণৰ প্ৰকোপ ক্ৰমান্বয়ে বাঢ়ি গৈ থাকে। ইয়াৰ লগতে উষ্ণতাও বৃদ্ধি পায়। এই সময়ত ধুমুহা-বৰষুণৰ সৈতে [[বৰদৈচিলা]]ৰ আগমণ হয়। গ্ৰীষ্ম আৰু বৰ্ষাকাল (জুন-আগষ্ট): ডিব্ৰুগড়ৰ গ্ৰীষ্মকালত অস্বাভাৱিকভাৱে বতাহ বলি থাকে আৰু গড় উষ্ণতা ৩৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ পায়। আৰ্দ্ৰতাৰ পৰিমাণ সৰ্বোচ্চ হয়। এই সময়ত বৰষুণৰ মাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। হেমন্তকাল (ছেপ্টেম্বৰ-নৱেম্বৰ):ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা নৱেম্বৰলৈকে বৰষুণৰ পৰিমাণ কমি আহে৷ এই সময়ত গড় উষ্ণতা ২০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ-২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ আশে-পাশে থাকে। উষ্ণতাৰ লগতে এই সময়ত আদ্ৰতাও কমি আহে। শীতকাল (ডিচেম্বৰ-ফেব্ৰুৱাৰী):শীতকালত ডিব্ৰুগড়ত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা পৰে। এই সময়ত উষ্ণতা আৰু আদ্ৰতা নিম্নগামী হয়। বৰষুণৰ পৰিমাণো একেবাৰে কমি আহে। ===ভূগোল=== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত। মহানগৰখনৰ মাটিকালি প্ৰায় ৭১.৮৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। মহানগৰখন সমতল তলত অৱস্থিত। সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ গড় উচ্চতা ১০৮ মিটাৰ বা ৩৫৪ ফুট। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন গড়ে ১০-১৫ কিলোমিটাৰ বহল। বাৰিষা কালত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি হয়। ইয়াৰ ফলত ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ দাঁতিত সংকটজনক ভাবে গৰাখহনীয়া হয়। ডিব্ৰুগড় মহানগৰখনক বানপানী আৰু খহনীয়াৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। জল নিষ্কাশনৰ বাবে ১৯৫৪ চনত মহানগৰখনৰ ডিব্ৰুজানৰ পৰা চেঁচা নদীলৈকে ৩২ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘৰ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা নলা আছে। মহানগৰখনৰ ভিতৰত কেইবাখনো বিখ্যাত চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পূবত মাইজান বিল অৱস্থিত। {{Weather box | location = [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] (১৯৯১–২০২০, চৰম পৰ্যায় ১৯৫২–বৰ্তমান) | metric first = Yes | single line = Yes | width = auto | Jan record high C = 29.5 | Feb record high C = 33.2 | Mar record high C = 34.5 | Apr record high C = 36.0 | May record high C = 38.8 | Jun record high C = 38.2 | Jul record high C = 39.8 | Aug record high C = 39.8 | Sep record high C = 39.5 | Oct record high C = 37.2 | Nov record high C = 33.8 | Dec record high C = 30.6 |year record high C = 39.8 | Jan high C = 23.5 | Feb high C = 25.0 | Mar high C = 26.7 | Apr high C = 28.0 | May high C = 29.8 | Jun high C = 31.2 | Jul high C = 31.4 | Aug high C = 32.0 | Sep high C = 31.4 | Oct high C = 30.6 | Nov high C = 28.1 | Dec high C = 25.1 | year high C = 28.5 | Jan mean C = 16.8 | Feb mean C = 18.9 | Mar mean C = 21.6 | Apr mean C = 23.5 | May mean C = 25.8 | Jun mean C = 27.7 | Jul mean C = 28.2 | Aug mean C = 28.5 | Sep mean C = 27.6 | Oct mean C = 25.8 | Nov mean C = 21.8 | Dec mean C = 18.1 |year mean C = | Jan low C = 10.1 | Feb low C = 13.0 | Mar low C = 16.4 | Apr low C = 19.2 | May low C = 22.0 | Jun low C = 24.3 | Jul low C = 24.9 | Aug low C = 25.2 | Sep low C = 24.1 | Oct low C = 21.0 | Nov low C = 15.7 | Dec low C = 11.2 | year low C = 18.8 | Jan record low C = 1.0 | Feb record low C = 4.8 | Mar record low C = 8.1 | Apr record low C = 10.8 | May record low C = 14.1 | Jun record low C = 16.5 | Jul record low C = 19.9 | Aug record low C = 19.5 | Sep record low C = 18.4 | Oct record low C = 13.3 | Nov record low C = 6.5 | Dec record low C = 2.7 |year record low C = 1.0 | rain colour = green | Jan rain mm = 26.6 | Feb rain mm = 57.8 | Mar rain mm = 118.2 | Apr rain mm = 219.3 | May rain mm = 326.0 | Jun rain mm = 419.4 | Jul rain mm = 485.0 | Aug rain mm = 394.3 | Sep rain mm = 317.2 | Oct rain mm = 125.2 | Nov rain mm = 19.4 | Dec rain mm = 9.9 |year rain mm = 2518.3 | Jan rain days = 2.9 | Feb rain days = 5.3 | Mar rain days = 8.9 | Apr rain days = 12.7 | May rain days = 14.7 | Jun rain days = 18.8 | Jul rain days = 20.6 | Aug rain days = 16.1 | Sep rain days = 13.5 | Oct rain days = 6.8 | Nov rain days = 2.0 | Dec rain days = 0.9 |year rain days = 123.2 |time day = 17:30 [[ভাৰতীয় মান সময়|ভা:মা:স:]] | Jan humidity = 72 | Feb humidity = 67 | Mar humidity = 66 | Apr humidity = 71 | May humidity = 74 | Jun humidity = 78 | Jul humidity = 79 | Aug humidity = 79 | Sep humidity = 81 | Oct humidity = 80 | Nov humidity = 78 | Dec humidity = 76 |year humidity = 75 |source 1 = ভাৰতৰ বতৰবিজ্ঞান বিভাগ<ref name=IMDnormals> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Dibrugarh/Mohanbari (A) Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 249–250 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M24 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDcityweather> {{cite web | url = http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/dibrugarh2.htm | title = Dibrugarh Climatological Table 1971–2000 | publisher = India Meteorological Department | accessdate = 6 February 2020}}</ref> |source 2 = টকিঅ' জলবায়ু কেন্দ্ৰ (গড় উষ্ণতা ১৯৯১–২০২০)<ref name=TCC> {{cite web | url = https://ds.data.jma.go.jp/gmd/tcc/tcc/products/climate/normal/parts/NrmMonth_e.php?stn=42314 | title = Normals Data: Dibrugarh/Mohanbari - India Latitude: 27.48°N Longitude: 95.02°E Height: 110 (m) | publisher = Japan Meteorological Agency | date = August 2012}}</ref>}} ==পৰিচালনা== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম|ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগমে]] পৰিচালনা কৰে। ডিব্ৰুগড় পৌৰনিগমৰ অন্তৰ্গত ২২টা ৱাৰ্ড আছে। প্ৰতিটো ৱাৰ্ডৰ এগৰাকীকৈ ৱাৰ্ড কাউন্সিলৰ আছে। পৌৰনিগমৰ এগৰাকী মেয়ৰ আছে। মেয়ৰ কাউঞ্চিলে ডিব্ৰুগড় চহৰৰ স্থানীয় শাসনৰ নিকায় হিচাপে বিভিন্ন কাম-কাজ চোৱা-চিতা কৰে। বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ মেয়ৰ [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ ডাঃ সৈকত পাত্ৰ। ইয়াৰ বিভিন্ন বিভাগে নগৰ পৰিকল্পনা কৰ্তৃপক্ষৰ অধীনত সামৰি লোৱা ইয়াৰ চৌপাশকে ধৰি চহৰখনৰ বাবে পৰিকল্পনা কৰে। ==জনগাঁথনি== {{bar box |title=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ (২০১১)<ref>{{cite web |url=http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |title=Dibrugarh Census Report |publisher=Dibrugarh.gov.in |access-date=15 June 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |archive-date=4 March 2016 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |deadurl=yes }}</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ধৰ্ম |right1=শতাংশ |float=right |bars= {{bar percent|[[হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|94.37}} {{bar percent|[[ইছলাম ধৰ্ম]]|green|4.68}} {{bar percent|[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]|gold|0.36}} {{bar percent|[[শিখ ধৰ্ম]]|yellow|0.23}} {{bar percent|অন্যান্য†|black|0.27}} |caption=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ<br /> †<small>[[জৈন ধৰ্ম]]ক ধৰি(<0.1%)</small> }} ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=16 June 2004|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=1 November 2008|publisher= Census Commission of India}}</ref> ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ জনসংখ্যা ১৫৪,২৯৬ জন আৰু জনবসতিৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ২,১০০ জন। জনসংখ্যাৰ ৫৪% পুৰুষ আৰু ৪৬% মহিলা। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ লিংগ অনুপাত প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৬১ গৰাকী নাৰী। ধৰ্ম হিচাপে ডিব্ৰুগড়ত হিন্দুৰ সংখ্যা ৯৪.৩৭%, মুছলমান ৪.৬৭%, বৌদ্ধ ০.৩৬%, শিখ ০.২৩% আৰু জৈনকে আদি কৰি অন্যান্য ধৰ্ম ০.২৭%। ডিব্ৰুগড়ৰ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়সকল সাধৰণে মহানগৰখনত ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৮৯.৫%। এয়া ৰাষ্ট্ৰীয় গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰৰ তুলনাত অধিক। ডিব্ৰুগড়ত ৯% জনসংখ্যা ০ৰ পৰা ৬ বছৰৰ ভিতৰত, আৰু প্ৰতি ১০০০ ল’ৰাৰ বিপৰীতে ছোৱালীৰ সন্তান অনুপাত ৯৪০। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ ভিতৰত বৰবাৰী, ডিব্ৰুগড়, আৰু মাহপোৱালিমাৰা গোহাঁই গাঁও আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |url=http://www.census2011.co.in/ |title=Census 2011 Data of Indian Population 2011 Census |publisher=Census2011.co.in |access-date=15 June 2013 |archive-date=20 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111120202313/http://www.census2011.co.in/ |url-status=live }}</ref> {{Pie chart |thumb = left |caption = ডিব্ৰুগড় মহানগৰত কথিত ভাষা (২০১১)<ref name="censusindia.gov.in" /> |label1 = [[অসমীয়া ভাষা]] |value1 = 41.62 |color1 = brown |label3 = [[হিন্দী ভাষা]] |value3 = 21.39 |color3 = yellow |label2 = [[বাংলা ভাষা]] |value2 = 23.51 |color2 = orange |label4 = [[নেপালী ভাষা]] |value4 = 1.04 |color4 = pink |label5 = অন্যান্য |value5 = 12.44 |color5 = grey }} মুঠ জনসংখ্যাৰ ভিতৰত ডিব্ৰুগড় মহানগৰত অসমীয়া ৬৪,২২৩ গৰাকী, বাংলা ৩৬,২৮৩, হিন্দী ৩৩,০১১, ভোজপুৰী ৫,৫৩৩, নেপালী ১,৬০৯ আৰু ১১,৯১১ জন লোকে অন্য ভাষা কয়।<ref name="censusindia.gov.in">[https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX 2011 Census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220423103514/https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX |date=23 April 2022 }} censusindia.gov.in</ref> ==অৰ্থনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ উজনি অসমৰ প্ৰধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু। ব্ৰিটিছ সকলে মহানগৰখন বাণিজ্যৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় দিছিল। উজনি অসমৰ সম্পদ যেনে মূলতঃ চাহ আৰু কয়লা, লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ উদ্দ্যেশে এই মিটাৰগজ ৰেলপথটো [[জন বেৰী হোৱাইট]]ৰ প্ৰচেষ্টাত গঠন হোৱা "আসাম ৰেলৱে এণ্ড ট্ৰেডিং কোম্পানী"য়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে| ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলপথত]] ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনামুখৰ পৰা জয়পুৰলৈ প্ৰথমখন ৰেল চলে। ১৮৮৩ চনৰ ১৬ জুলাইত ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[মাকুম]]লৈ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হোৱা ৪০ মাইল পথত ৰেলৰ চলাচল আৰম্ভ হয়।<ref name="closed down">{{cite news | url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311/at06 | title=State’s first railway track closed down | work=assamtribune.com | date=December 13, 2011 | agency=assamtribune | accessdate=30 জানুৱাৰী 2014 | location=guwahati | archivedate=January 11, 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111080342/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311%2Fat06 | deadurl=yes }}</ref> ১৯৪৫ চনত চনত ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱেক 'বেংগল আসাম ৰেলৱে'ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name="nfr history">{{cite web | url=http://www.nfr.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,1,444| title=History of NF Railway | work=nfr | | accessdate=4ফেব্ৰুৱাৰী 2014 | location=guwahati}}</ref><ref name="DS Rail">{{cite journal | title=ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যাকাত ৰেলগাড়ী | author=ৰবীন্দ্ৰ চন্দ্ৰ বৰুৱা| journal=মন্থন | year=২০০৭ | month=চেপ্তেম্বৰ-অক্টোবৰ | pages=১৯, ২০}}</ref><ref>http://www.irfca.org/faq/faq-history2.html</ref> ইয়াৰ লগতে মোহনাঘাটৰ পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰে জলপথৰ যোগেদি কলকাতালৈকে জাহাজ চলিছিল। বৰ্তমান সময়ত ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বিভিন্ন উদ্যোগ আৰু ব্যৱসায়িক অৱস্থিত। ===উদ্যোগসমূহ=== ডিব্ৰুগড় জিলা খনিজ সম্পদত চহকী। ইয়াত কেইবাটাও খাৰুৱা তেলৰ পুং আৰু কয়লা খনি অৱস্থিত। এই খনিজ সম্পদৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জিলাখনত কেইবাটাও বৃহৎ উদ্যোগ গঢ় লৈ উঠিছে। জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ এই উদ্যোগসমূহৰো ব্যৱসায়িক কাৰ্যকলাপৰ স্থান। ====অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড==== {{main|অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড}} অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড [[ভাৰত]]ৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চৰকাৰী মালিকানাধীন হাইড্ৰ'কাৰ্বন অন্বেষণ আৰু উৎপাদন নিগম। ই ভাৰত চৰকাৰৰ পেট্ৰ'লিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয়ৰ মালিকানাধীন আৰু ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। ই ভাৰত চৰকাৰৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত মহাৰত্ন কোম্পানী। উত্তৰ প্ৰদেশৰ নয়ডা, [[গুৱাহাটী]] আৰু যোধপুৰত ইয়াৰ কাৰ্যালয় আছে। অইল খাৰুৱা তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছৰ অন্বেষণ, বিকাশ আৰু উৎপাদন, খাৰুৱা তেল পৰিবহণ আৰু তৰল পেট্ৰ'লিয়াম গেছ উৎপাদনৰ ব্যৱসায়ত নিয়োজিত হৈ আছে। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড ভাৰতৰ অসমত ডিব্ৰুগড় জিলাৰ লেপেটকটাত অৱস্থিত এক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠান। ঐতিহাসিক [[অসম চুক্তি]] অসম গেছ ক্ৰেকাৰ প্ৰকল্প হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত থকা বিচিপিএল নিৰ্মাণৰ কাৰ্য ২০০৭ চনৰ ৯ এপ্ৰিলত তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] আৰম্ভ কৰিছিল আৰু ইয়াক প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ২০১৬ চনৰ ৫ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদনৰ বাবে উদ্বোধন কৰিছিল। ৭০% ইকুইটিৰ সৈতে গেইল (ইণ্ডিয়া) লিমিটেড ইয়াৰ মুখ্য অংশীদাৰ আৰু বাকী ৩০% ইকুইটিখিনি [[অসম চৰকাৰ]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মাজত সমান অংশত বিভাজিত। ইথাইলিন, প্ৰপাইলিন, ৰৈখিক নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথাইলিন, উচ্চ-ঘনত্বৰ পলিথাইথিলিন আৰু পলিপ্ৰপাইলিন হৈছে বৰ্তমান প্ৰকল্পটোৰ দ্বাৰা উৎপাদিত বিভিন্ন পেট্ৰো-সামগ্ৰী আৰু পলিমাৰ। ইয়াৰ লগতে হাইড্ৰজেনযুক্ত পাইৰোলাইচিছ গেছ'লিন আৰু ১-বিউটেনৰ বাবে দুটা উৎপাদন একক নিৰ্মাণাধীন। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ ৰসায়ন আৰু সাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ]] ৰাসায়নিক সাৰ উৎপাদন কৰা উদ্যোগ। এই সাৰ কাৰখানা [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত। প্ৰাকৃতিক গেছৰ পৰা ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা এই উদ্যোগ ১৯৬৯ চনৰ ১ জানুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদন আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="bvfcl"/> পূৰ্বতে ই হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেডৰ নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্সৰ অংশ আছিল। ২০০২ চনৰ ৫ এপ্ৰিল তাৰিখে হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বনৰ পৰা নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্স বিভক্ত হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড নামৰ নতুন কোম্পানীটো গঠন কৰা হৈছিল। ই হৈছে ভাৰতৰ সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব আৰু পূব অঞ্চলৰ একমাত্ৰ ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা কোম্পানী।<ref name="bvfcl">{{cite web |url=https://bvfcl.com/bvfcl-profile/ |title=Corporate profile |website=bvfcl.com |date= |access-date=৭ জুলাই ২০২৪}}</ref> ====অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড==== {{main|অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড}} অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড প্ৰাকৃতিক গেছ পৰিবহণ আৰু বিতৰণৰ লগত জড়িত অসমৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজ্যিক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]] হিচাপে স্থাপিত কোম্পানী।<ref name="AGCL">{{cite web |url=https://assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |title=About us |website=assamgas.org |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240602212956/https://www.assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |deadurl=yes }}</ref> ১৯৬২ চনৰ ৩১ মাৰ্চ তাৰিখে ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। অসম গেছ কোম্পানীৰ পাইপলাইনৰ নেটৱৰ্কে [[উজনি অসম]]ৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[চৰাইদেউ জিলা|চৰাইদেউ]], [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]], [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] আৰু [[মাজুলী জিলা|মাজুলী জিলা]]ৰ ৪০০ ৰো অধিক চাহ কাৰখানা, ১,২০০ বাণিজ্যিক প্ৰতিষ্ঠান, ৫০,০০০ ঘৰুৱা গ্ৰাহক আৰু ৪১০ ঔদ্যোগিক গ্ৰাহকক গেছ যোগান ধৰি আহিছে।<ref name="IC">{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |title=Pipe gas connection under assam gas company ltd |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240609060913/https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |deadurl=yes }}</ref> ====ডিএনপি লিমিটেড==== {{main|ডিএনপি লিমিটেড}} ডিএনপি লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]।<ref name="DNPL">{{cite web |url=http://www.dnpl.co.in/profile |title=Profile |website=dnpl.co.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪}}</ref> [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত ডিএনপি লিমিটেড ২০০৭ চনৰ ১৫ জুন তাৰিখে স্থাপন কৰা হৈছিল। যুটীয়া উদ্যোগ হিচাপে ডিএনপি লিমিটেড ১৯৫৬ চনৰ কোম্পানী আইনৰ অধীনত পঞ্জীভুক্ত।<ref>{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |title=Appointment of Director and Chairman in the BOD of the Joint Venture Company (JVC), Duliajan Numaligarh Pipeline Limited (DNPL) |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240616075846/https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |deadurl=yes }}</ref> দুলীয়াজান নুমলীগড় পাইপলাইনৰ ইংৰাজী নামৰ প্ৰতিটো শব্দৰ প্ৰথম বৰ্ণৰে কোম্পানীটোৰ নাম ডিএনপি লিমিটেড ৰখা হৈছে। ====অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড==== {{main|অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড}} অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]। অসম চৰকাৰ, [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]] আৰু অসম ঔদ্যোগিক উন্নয়ন নিগমৰ আৰু [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত প্ৰতিষ্ঠানটো ১৯৭১ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। <ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|title=Assam Petro-chemicals Limited bags Skoch Gold Award|date=2018-12-08|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=2019-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181209020937/https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|archive-date=2018-12-09|url-status=live}}</ref> ১৯৭৬ চনত [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত মিথানল প্ৰকল্পত ফৰ্মেলডিহাইড আৰু কেইটামান ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড ৰেজিন যেনে ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড গ্লু আৰু ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড মোল্ডিং পাউডাৰৰ সৈতে উৎপাদন আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ১৯৮৯ আৰু ১৯৯৮ চনত সম্প্ৰসাৰণৰ পিছত, কোম্পানীটোৱে মিথানল প্ৰকল্পটো ১০০ টিপিডি (প্ৰতিদিনে টন) আৰু ফৰ্মেলডিহাইড প্ৰকল্পৰ ক্ষমতা ১০০ টিপিডিলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://assampetrochemicals.com/ |title=Assam Petro-chemicals Limited – About us |date=2015 |accessdate=12 June 2019 |url-status=live |publisher=Assam Petro-Chemicals Limited |archivedate=15 October 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181015175705/http://www.assampetrochemicals.co.in/ |deadurl=yes }}</ref> কোম্পানীটোৱে ২০১৭ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ঘোষণা কৰিছিল যে ই ১,৩৩৭ কোটি টকা বিনিয়োগ কৰিব আৰু ৫০০ টিপিডি মিথানল আৰু ২০০ টিপিডি ফৰ্মালিন উৎপাদন কৰিবলৈ সম্প্ৰসাৰিত হ'ব আৰু ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ মিথানল উৎপাদক হিচাপে পৰিগণিত হ'ব।<ref>{{cite news |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |title=Assam Petrochemicals Limited to invest Rs 1337 crore to set up second unit |newspaper=Economic Times |date=24 September 2017 |author=Singh, Bikash |accessdate=12 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180929151131/https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |archive-date=29 September 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/states/north-east/bjp-respects-all-views-sonowal/cid/1686202|title=BJP respects all views: Sonowal|website=The Telegraph|first=Tejesh |last= Tripathy | date= 3 May 2019 |language=en|access-date=2019-06-12|quote= Addressing the gathering after laying the foundation stone of a formalin plant ... The Assam Petro-Chemicals Limited will supply methanol, the raw material needed to make formalin (preservative), to this plant which will produce 200 tonnes of formalin daily. The plant, for which 163 bighas has been allotted by the government at Dhaknamari, is being set up at a cost of Rs 100 crore. }}</ref> এই প্ৰকল্পৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কেঁচামাল হৈছে প্ৰাকৃতিক গেছ, ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড। অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেডে যোগান ধৰা প্ৰাকৃতিক গেছ, মিথানল উৎপাদনৰ বাবে কেঁচামাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। নামৰূপ সাৰ প্ৰকল্পৰ দ্বাৰা ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড যোগান ধৰা হয়।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=czUyfP-hHTEC&q=%22Assam+Petrochemicals+Limited%22&pg=PA29 | title=The Anatomy of Rural Poverty in Assam | publisher=Mittal Publications | author=Atikuddin Ahmed | year=1987 | pages=29 | isbn=8170990092}}</ref> <!-- ====কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ বা আধিকাৰিক ভাবে অসম গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ বকুলনিত অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। এই সংযুক্ত চক্ৰ গেছ টাৰ্বাইন প্ৰকল্পটো [[নীপকো]]ৰ অধীনত। এই প্ৰকল্প [[জাপান]]ৰ বহিঃৰাজ্য অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা পুঁজিৰ সৈতে দ্বিপাক্ষিক ঋণ ব্যৱস্থাৰ অধীনত ৩৭.২৭২ বিলিয়ন য়েনৰ ঋণৰ সহায়ত ইয়াৰ আংশিক বিত্তীয় সাহায্য প্ৰদান কৰা হৈছে। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শক্তি কেন্দ্ৰটোত ৬টা গেছ টাৰ্বাইন আছে আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ৩টা ভাপ টাৰ্বাইন আছে। এই টাৰ্বাইনবোৰ মডিউলাৰ ধৰণেৰে সজোৱা হৈছে। এটা মডিউলত সংশ্লিষ্ট বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ১টা ভাপ টাৰ্বাইনৰ সৈতে ২টা গেছ টাৰ্বাইন থাকে। ====নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]] অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। ইয়াৰ লগতে নতুনকৈ নামৰূপ প্ৰতিষ্ঠাপন শক্তি কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছে। মুঠ ১৬২.৯ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন গেছ ভিত্তিক দুয়ো তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম শক্তি উৎপাদন নিগম লিমিটেড]]ৰ অধীনত। নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ প্ৰথমটো গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="thermal">{{cite web |url=https://apgcl.org/thermal.php |title=Thermal |website=www.apgcl.org |date= |access-date=১৪ জুলাই ২০২৪ |archivedate=2024-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240714114352/https://apgcl.org/thermal.php |deadurl=yes }}</ref> --> ===চাহ উদ্যোগ=== [[File:Tea, two leaves and a bud.jpg|thumb|right|চাহ পাত]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰিটিছ যুগৰ কেইবাখনো চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা ৩২ কিলোমিটাৰ নিগলত [[চাবুৱা]]ত জিলাখনৰ প্ৰথমখন চাহ বাগিচা [[মণিৰাম দেৱান|মণিৰাম দেৱানে]] প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Barua|1994|pp=Preface}}</ref> বৰ্তমান গোটেই জিলাখনত প্ৰায় ১৪৪ খন বৃহৎ আৰু অসংখ্য ক্ষুদ্ৰ চাহ বাগিচা আছে। লগতে কেইবাটাও চাহৰ কাৰখানাও আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ মাজ-মজিয়াত ১৯৫৯ চনত অৱস্থিত জালান নগৰ চাহ বাগিচা অৱস্থিত। মহানগৰখন চাহ উদ্যোগৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু। মহানগৰৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত মনোহৰি চাহ বাগিচাৰ চাহে নিলামত কেইবাবাৰো অভিলেখ ভংগ কৰিছে। ডিব্ৰুগড়ত ভাৰতৰ ক্ষুদ্ৰ চাহ খেতিয়কৰ উন্নয়ন সঞ্চালকালয়ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=81391| title = Press Information Bureau}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও চাহ উন্নয়ন (ৰোপন)ৰ এজন উপ-সঞ্চালকৰ নেতৃত্বত [[ভাৰতীয় চাহ ব’ৰ্ড]]ৰ এটা আঞ্চলিক কাৰ্যালয়ও চহৰখনত অৱস্থিত। অসম শাখা ভাৰতীয় চাহ সন্থাৰ প্ৰথম খণ্ড ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| title = The Official Website of Tea Board India| access-date = 4 April 2014| archive-date = 1 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140301140750/http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| url-status = live}}</ref> ===পৰ্যটন=== ৰেল, পথ আৰু বিমান সংযোগৰ লগতে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বৃহৎ সংখ্যক পৰ্যটনস্থলীৰ উপস্থিতিয়ে ভাৰতৰ এই অংশত শেহতীয়া অংশত পৰ্যটন উদ্যোগৰ আকৰ্ষণীয় বৃদ্ধি দেখা গৈছে। ভাৰত-বিদেশৰ পৰা অহা পৰ্যটকৰ বাবেও ডিব্ৰুগড় এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গন্তব্যস্থানৰ লগতে এক প্ৰধান গমন কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। এনে পৰ্যটন আৱৰ্তনসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হৈছে: ডিব্ৰুগড় – ৰয়িং – মায়'দিয়া – অনিনি পৰ্যটন আৱৰ্তন,<ref>{{cite web |url=http://www.arunachaltourism.com/top5.php |title=Arunachal Tourism |access-date=4 August 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |archive-date=6 April 2013 |archivedate=6 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড় – গুৱাহাটী নদী ক্ৰুজ।<ref>{{cite web |url=http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |title=Brahmaputra Cruise - Neamati to Guwahati |access-date=4 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |archive-date=7 April 2014 |archivedate=7 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ চাহ বাগিচা সমূহৰ আশে-পাশে চাহ পৰ্যটন গঢ় লৈ উঠিছে।<ref>{{cite news | url=http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | location=Calcutta, India | work=The Telegraph | first=Ripunjoy | last=Das | title=Tea belt takes to heritage tourism | date=12 July 2005 | access-date=4 April 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140407072704/http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | archive-date=7 April 2014 | url-status=dead }}</ref> তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] আৰু কেইবাখনো প্ৰতিষ্ঠিত বেচৰকাৰী চিকিৎসালয় আৰু নাৰ্ছিং হোম থকাৰ বাবে উজনি অসমৰ লগতে [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[নাগালেণ্ড]]ৰ ৰোগী সকলৰ বাবে চিকিৎসা পৰ্যটনৰ স্থান। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যটন স্থান হ’ল: * [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়]] * [[বগা বাবাৰ মাজাৰ]] * [[জালান মন্দিৰ]] * মহাত্মা গান্ধী উদ্যান, খনিকৰ * সাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা উদ্যান, ফুলবাগান * জিলা পুথিভঁৰাল আৰু সংগ্ৰাহালয় * চেক্ৰেড হাৰ্ট কেথেড্ৰেল তদুপৰি ইয়াৰ আশে-পাশে [[ৰাইদঙীয়া দৌল]], [[মৈৰামৰা দৌল]], [[বেজৰ দৌল]], [[কলি আইৰ থান]], শিলিখা থান, দিনজয় সত্ৰ, মদাৰখাট সত্ৰ আদি পৰ্যটনস্থলী অৱস্থিত। ==পৰিবহণ== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ স্থলপথ, ৰে'লপথ, বিমানপথ আৰু জলপথেৰে অসম তথা ভাৰতৰ অন্যান্য ঠাইৰ লগত সংযুক্ত হৈ আছে। ===বিমানপথ=== [[File:Dibrugarh Airport Complex.jpg|thumbnail|right|ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উত্তৰ-পুব দিশত মোহনবাৰী নামৰ ঠাইত ১৫ কিলোমিটাৰ দূৰৈত [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] অৱস্থিত। সেয়ে ইয়াক মোহনবাৰী বিমানবন্দৰো বোলা হয়। ই অসমৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক ব্যস্ত বিমানবন্দৰ। বিমানবন্দৰখনৰ পৰা চলাচল কৰা বিমান সংস্থাসমূহ হ’ল এয়াৰ ইণ্ডিয়া, ইণ্ডিগ’ আৰু এলায়েন্স এয়াৰ। বিমান সেৱাৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় [[নতুন দিল্লী]], [[গুৱাহাটী]], শিলিগুৰি, [[ইম্ফল]], [[কলকাতা]], [[ইটানগৰ]], তেজু, [[আগৰতলা]], [[বেংগালুৰু]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ লগত সংযোজিত। ২০১৩ চনত ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰত নিশা অৱতৰণৰ সুবিধাযুক্ত হয়।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013/at09 Mohanbari Airport ready for night landing] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004223532/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013%2Fat09 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (20 September 2013). Retrieved 3 October 2013.</ref> এই বিমানবন্দৰত এৰোব্ৰিজৰ বাণিজ্যিক পৰিচালনাও আৰম্ভ হৈছে।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 Assam Tribune]Assamtribune.com (2 October 2013). Retrieved 3 October 2013 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004230933/http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 |date=4 October 2013 }}.</ref> বৰ্তমান ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰৰ দ্বিতীয় টাৰ্মিনেল নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত আছে। ===ৰে'লপথ=== [[File:New Dibrugarh Railway Station Complex.jpg|thumbnail|ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথম ৰেল সেৱাৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ ইতিহাসত ডিব্ৰুগড়ে এক বিশিষ্ট স্থান দখল কৰি আহিছে। ১৮৮২ চনৰ ১ মে’ত ডিব্ৰুগড়ত মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে’ল চলিছিল। ১৮৮২ চনৰ ১৫ মে’ত দিনজানলৈকে এই ৰে'লপথ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। সেই বছৰৰ ২৩ ডিচেম্বৰত চাবুৱালৈকে মালবাহী ৰে'লৰ প্ৰচলন হয়। ১৮৮৪ চনৰ ১৮ ফেব্ৰুৱাৰীত পুৱা ৭:২০ বজাত তদানীন্তন অসমৰ মুখ্য আয়ুক্ত ছাৰ চাৰ্লছ ইলিয়টে ৰিহাবাৰী ৰেল ষ্টেচনৰ পৰা (বৰ্তমান [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]]) ৪০০ ইউৰোপীয় আৰু ভাৰতীয় যাত্ৰীৰে [[লিডু]]লৈ যোৱা প্ৰথমখন যাত্ৰীবাহী ৰেল ফ্লেগ অফ কৰে। ১৯৯১ চনত প্ৰকাশিত অসম ৰেলৱে আৰু ট্ৰেডিং কোম্পানী লিমিটেডৰ শতবাৰ্ষিকী স্মৃতিগ্ৰন্থ অনুসৰি উক্ত কোম্পানীটোৱে [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে]] নিৰ্মাণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হোৱাৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৰেলৱে উন্নয়নৰ সমগ্ৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710/state07 Dibrugarh Rly Station denied heritage status] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004221528/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710%2Fstate07 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (17 June 2010). Retrieved 3 October 2013.</ref> মহানগৰখনত [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] দুটা ৰে'ল ষ্টেচন অৱস্থিত। ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ মানচিত্ৰত এই দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পূবৰ ৰেল ষ্টেচন। ভাৰতৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ যেনে বেংগালুৰু, চেন্নাই, কোচি, ত্ৰিবান্দ্ৰম, কলকাতা, দিল্লী, কন্যাকুমাৰী আদিৰ সৈতে সংযুক্ত ৰেলৱে নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় সংযোজিত হৈ আছে। মহানগৰীৰ উপকণ্ঠত বাণীপুৰত নতুন ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ই তিনিচুকীয়া ৰেল সংমণ্ডলৰ লামডিং-ডিব্ৰুগড় অংশত অৱস্থিত। ৪০০ বিঘা মাটিত বিস্তৃত সমগ্ৰ উত্তৰ-পূবৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ৰেল ষ্টেচন আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ২ কিলোমিটাৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211/state05 |title=The Assam Tribune Online |website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |archive-date=14 May 2014 |access-date=28 December 2024 |archivedate=14 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |deadurl=yes }}</ref> ===জলপথ=== [[File:Bogibeel Karrengbali paarghat.jpg|thumb|বগীবিল ঘাটৰ এখন ফেৰী]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ কাষে কাষে আৰু তাৰ সিপাৰে এক উন্নত জলপথ পৰিবহণ ব্যৱস্থাও আছে। ডিব্ৰুগড় বাংলাদেশ সীমান্তৰ পৰা শদিয়ালৈকে বিস্তৃত ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ২ৰ এক উল্লেখযোগ্য স্থান। ফেৰী সেৱাই ডিব্ৰুগড়ক চেঙাজান (ধেমাজি জিলা), পানবাৰী (ধেমাজি) & ঐৰাম ঘাট (জোনাই ওচৰত)ৰ সৈতে সংযোগ কৰে। বগীবিল আই ডব্লিউ টি ঘাটৰ পৰা কাৰেং চাপৰি আৰু চিচি মুখলৈ নিয়মীয়া ফেৰী সেৱা আছে। তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা গুৱাহাটীলৈ বিলাসী ক্ৰুজ সেৱাও উপলব্ধ। ডিব্ৰুগড়লৈ যোৱা ক্ৰুজখন [[তেজপুৰ]] আৰু [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |title=Bharat Darshan – Guwahati |access-date=8 October 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |archive-date=20 September 2013 |archivedate=20 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |deadurl=yes }}</ref> ====স্থলপথ==== ডিব্ৰুগড়ৰ মাজেৰে অসম ট্ৰাংক ৰোড পাৰ হৈ গৈছে। ডিব্ৰুগড়ৰ চৌকিডিঙিত অৱস্থিত অসম ৰাজ্যিক বাছ আস্থানৰ পৰা নিয়মীয়াকৈ অসম আৰু উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যান্য ৰাজ্যলৈ বাছ চলাচল কৰে। মহানগৰখনত ৰাজহুৱা পৰিবহনৰ বাবে অটো ৰিক্সা, বিক্ৰম, ই-ৰিক্সাৰ সুবিধা আছে। নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত থকা কনভয় ৰোডৰ উৰণসেঁতুৰ কাষত নতুনকৈ আৰম্ভ কৰা মুৰলীধৰ জালান বাছ আস্থান সম্পূৰ্ণকৈ কাৰ্যক্ষম হোৱা নাই। দেশৰ দীৰ্ঘতম ৰে'ল-ৰোড দলং [[বগীবিল দলং]] ডিব্ৰুগড়ৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত। ==শিক্ষা আৰু গৱেষণা== [[File:Dibrugarh Govt. Boys' H. S. School, Dibrugarh.jpg|thumb|right|ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] [[File:Dibrugarh University's entrance gate.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰৱেশপথ]] [[file:DHSK College, Dibrugarh.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ শিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰবিন্দু। ডিব্ৰুগড়ত কেইবাখনো পুৰণি আৰু উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী, বেচৰকাৰী বিদ্যালয় আছে। ১৮৪০ চনত স্থাপিত হোৱা [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] অসমৰ অন্যতম পুৰণি বিদ্যালয়। তদুপৰি ডিব্ৰুগড় কেইখনমান বিখ্যাত কণিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় আছে। [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ দ্বিতীয় পুৰণি বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৬৫ চনত [[অসম বিধান সভা]]ত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা এই বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপিত হয়। অসমৰ উচ্চশিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰৰূপে পৰিচিত ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ত কলা, বিজ্ঞান, বাণিজ্য আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা বিষয়ক শিক্ষাদানৰ বাবে বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰৰ উপৰিও এখন "অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ প্ৰতিষ্ঠান" আছে। বৰ্তমান এই বিশ্ববিদ্যালয়ৰদ্বাৰা অনুমোদিত মুঠ মহাবিদ্যালয়ৰ সংখ্যা ১৬০। ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মুঠ মাটিকালি হ'ল ২০৩ হেক্টৰ; ইয়াৰে ৭৪.৩ হেক্টৰৰ এটা এলেকাত চাহখেতি কৰা হয়। এই বিশ্ববিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দু নতুন বজাৰৰ পৰা প্ৰায় ৫ কি: মি: দক্ষিণে ৰজাভেটা অঞ্চলত অৱস্থিত। ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথটো বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যতম আৰু আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। এই মহাবিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ বৰবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়খন আনুস্থানিকভাৱে ১৯৪৭ চনৰ ৩ নৱেম্বৰৰ দিনা উদ্বোধন কৰা হয়। ইয়াৰ আগেয়ে ই "বেৰী-হোৱাইট মেডিকেল স্কুল নামেৰে জনাজাত আছিল, যিখন ১৯০০ চনত স্থাপিত হৈছিল। [[শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় জিলাৰ চাবুৱাত অৱস্থিত এখন ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। এই বিশ্ববিদ্যালয় খন অসম চৰকাৰে ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত গৃহীত কৰা ''শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয় বিধেয়ক, ২০১৮''ৰ অধীনত স্থাপন কৰিছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন ২০২০ চনৰ ১০ জুলাই তাৰিখৰ পৰা ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ অস্থায়ী কেম্পাছৰ পৰা কাৰ্যক্ষম হয়। এইখন অসমৰ প্ৰথম আৰু ভাৰতৰ চতুৰ্থ কাৰ্যক্ষম চতুৰ্থ ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। ডিব্ৰুগড়ৰ [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়|চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উজনি অসমৰএকমাত্ৰ দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]] [[ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ|ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদে]] স্থাপন কৰা ছখন আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰৰ অন্যতম। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১০ কিঃমিঃ পূবত তথা বকুল তিনিআলিৰ পৰা ২ কিঃমিঃ নিলগত লাহোৱালত আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ অৱস্থিত। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আঠখন ৰাজ্যৰ উমৈহতীয়া আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰই এই অঞ্চলত জীৱ-চিকিৎসা বিষয়ত গৱেষণা কৰা হয়। ১৯৮২ চনত এই কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছিল। ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ আৰু বিভিন্ন প্ৰকল্পৰ বাবে বিভিন্ন উৎসৰ পৰা এই কেন্দ্ৰই অনুদান লাভ কৰে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উল্লেখযোগ্য শিক্ষানুষ্ঠান সমূহ হ'ল: ===বিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] * ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী বালিকা বিদ্যালয় * ডন বস্ক' হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * লিটিল ফ্লাৱাৰ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট মেৰীজ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট জেভিয়াৰ্ছ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * বি এল বেৰীয়া সৰস্বতী শিশু মন্দিৰ * কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * দিল্লী পাব্লিক স্কুল, ডিব্ৰুগড় * বিবেকানন্দ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * সম্পূৰ্ণ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয় * ভিক্টোৰিয়া গাৰ্লছ স্কুল * বেংগলী বয়জ স্কুল * মাৰোৱাৰী হিন্দী বিদ্যালয় * অগ্ৰসেন একাডেমী * শিশু ভাৰতী বিদ্যালয় * গ্ৰেহেম বজাৰ বালিকা বিদ্যালয় ===কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ছল্ট ব্ৰুক একাডেমী]] * ডঃ ৰাধাকৃষ্ণণ স্কুল অফ আৰ্টছ, কমাৰ্চ এণ্ড চাইন্স * [[জ্ঞান বিজ্ঞান একাডেমী]] *  শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় ===মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ বাণিজ্য মহাবিদ্যালয়]] * [[মনোহৰী দেৱী কানৈ মহিলা মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰু মহাবিদ্যালয়]] * নন্দলাল বৰগোহাঁই চিটি মহাবিদ্যালয় ===আইন মহাবিদ্যালয়=== * ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ আইন মহাবিদ্যালয় * এছ.আই.পি.ই. আইন মহাবিদ্যালয় * ডঃ ৰোহিনী কান্ত বৰুৱা আইন মহাবিদ্যালয় ===শিক্ষণ মহাবিদ্যালয়=== * চন্দ্ৰকান্ত হাজৰিকা মহাবিদ্যালয় * পাৰিজাত একাডেমী শিক্ষক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান ===চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠান=== * [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] * [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়]] * [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] ===কাৰিকৰী প্ৰতিষ্ঠান=== * [[ডিব্ৰুগড় পলিটেকনিক]] ==গণমাধ্যম== আকাশবাণী ডিব্ৰুগড় অসমৰ অন্যতম পুৰণি আকাশবাণী কেন্দ্ৰ। আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়ে এ এম (৫২৯.১ মিটাৰ মেগাৱাটত ৫৬৭ কিলোহাৰ্টজ) আৰু এফ এম (১০১.৩০ মেগাহাৰ্টজ) বেণ্ড দুয়োটাতে তিনিটা অধিবেশনত দৈনিক প্ৰচাৰ কৰে।<ref>{{cite web|title=All India Radio, Dibrugarh|url=http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|publisher=Prasar Bharati|access-date=3 August 2013|archive-date=2 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|url-status=live}}</ref> লগতে প্ৰতিদিনে সন্ধিয়া ৬:০০ বজাত ৫ মিনিটৰ আঞ্চলিক বাতৰিৰ বুলেটিন সম্প্ৰচাৰ কৰে ।<ref name="allindiaradio.gov.in">{{cite web| url = http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| title = Get Apps {{!}} Prasar Bharati| access-date = 3 August 2013| archive-date = 2 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| url-status = live}}</ref> এই কেন্দ্ৰটো ১৯৬৮ চনৰ ১৫ ফেব্ৰুৱাৰীত আৰম্ভ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |title=NEWS ON AIR : News on AIR brings the Latest & Top Breaking News on Politics, G-20 summit, Cricket, Sports, Business , State,Formula One in INDIA , Regional Language Audio Bulletins , Regional Language scripts & more |access-date=1 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140305062218/http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |archive-date=5 March 2014 |url-status=dead }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ মলখুবাচাত এই ষ্টেচনৰ ষ্টুডিঅ’ আৰু লেপেটকাত অৱস্থিত ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড স্থানৰ সমীপত হাই পাৱাৰ ট্ৰেন্সমিছন টাৱাৰ আছে। ব্ৰহ্মপুত্ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন বা ৰেডিঅ’ ব্ৰহ্মপুত্ৰ ৯০.৪ মেগাহাৰ্টজ ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথমটো তৃণমূল পৰ্যায়ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন। উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়, ধেমাজি, আৰু শিৱসাগৰৰ কিছু অংশৰ ৮ লাখৰো অধিক লোকক সামৰি লোৱা এই চহৰে অৰ্ধনগৰীয়া, আৰু গ্ৰাম্য জনসংখ্যাক একত্ৰিত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ মাইজান ঘাটৰ সমীপত ইয়াৰ ষ্টেচন অৱস্থিত। [[File:Doordarshan Kendra, Dibrugarh.jpg|thumb|right|দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] অসমীয়া ভাষাত অনুষ্ঠান আগবঢ়োৱা দ্বিতীয়টো দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড় ১৯৯৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে কেন্দ্ৰই ১৯৯১ চনৰ ২০ ডিচেম্বৰৰ পৰা দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটীৰ সম্প্ৰচাৰিত অসম ভাষাৰ কাৰ্যসূচী সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |deadurl=yes }}</ref> এই কেন্দ্ৰত নিৰ্মিত কাৰ্যসূচীসমূহ উচ্চ শক্তিৰ ট্ৰেন্সমিটাৰৰ জৰিয়তে টেলিকাষ্ট কৰা হয়।<ref>{{cite web| url = http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| title = Doordarshan Kendra Guwahati| access-date = 1 March 2014| archive-date = 29 July 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| url-status = live| archivedate = 29 July 2013| archiveurl = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| deadurl = yes}}</ref> ডিব্ৰুগড় দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰই 'ডি ডি নৰ্থ ইষ্ট' চেনেলত অনুষ্ঠানৰ অৱদান আগবঢ়াই আছে।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |deadurl=yes }}</ref> তদপৰি সামাজিক মাধ্যমটো প্ৰচাৰৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ত কেইবাটাও ইলেক্ট্ৰনিক বাতৰি পৰ্টেল আৰু চেনেল আছে। ===বাতৰি-কাকতসমূহ=== ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত প্ৰথমখন কাকত 'টাইমছ অফ আছাম'ৰ সৈতে ডিব্ৰুগড় সমগ্ৰ পূব ভাৰতৰ বাতৰি কাকত সাংবাদিকতাৰ পথ প্ৰদৰ্শক। প্ৰকাশৰ চাৰি দশক পিছত টাইমছ অফ আছামৰ প্ৰকাশ বন্ধ হৈ ১৯৩৯ চনৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য আছাম ট্ৰিবিউন|দ্য আছাম ট্ৰিবিউনে]] যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে আৰু ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৭ বছৰ প্ৰকাশৰ পিছত গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰিত হয়। অৱশ্যে উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ এই প্ৰধান ইংৰাজী দৈনিক কাকতখন গুৱাহাটীৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত হয়। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন চাৰিখন চহৰৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য ছেণ্টিনেল]] প্ৰকাশিত হয়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা কেইবাখনো স্থানীয়ভাষাৰ, লগতে ইংৰাজী আৰু বাংলা দৈনিক কাকত প্ৰকাশ পায়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত অসমীয়া বাতৰি কাকতসমূহ হ'ল [[অসমীয়া প্ৰতিদিন]], [[জনসাধাৰণ]], [[নিয়মীয়া বাৰ্তা]], [[দৈনিক অসম]], অসম আদিত্য, দৈনিক প্ৰতীক্ষা আৰু প্ৰতিবিম্ব। গুৱাহাটী আৰু শিলচৰৰ সমান্তৰালকৈ ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা বাংলা দৈনিক যুগশংখ প্ৰকাশিত হয়। ==ৰাজনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ অন্তৰ্গত। [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ নেতা তথা বৰ্তমানৰ কেন্দ্ৰীয় জলপৰিবহন মন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]] বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ সাংসদ।<ref>{{cite web |url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |title=List of Parliamentary & Assembly Constituencies |access-date=6 October 2008 |work=Assam |publisher=Election Commission of India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |archive-date=4 May 2006 }}</ref> বিজেপিৰ প্ৰশান্ত ফুকন [[ডিব্ৰুগড় (বিধানসভা সমষ্টি)]] পৰা [[অসম বিধানসভা]]লৈ নিৰ্বাচিত বিধায়ক। [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] বৰ্তমান বিজেপিৰ দখলত। ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== * [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]], অসমৰ এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ, নাট্যকাৰ, লেখক আৰু প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা * [[নীলমণি ফুকন (জ্যেষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]], সাহিত্যিক আৰু ৰাজনীতিবিদ * [[দেৱকান্ত বৰুৱা]], কবি আৰু ৰাজনীতিবিদ, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ ৮৩ সংখ্যক অধ্যক্ষ, [[বিহাৰ]]ৰ ৰাজ্যপাল * [[যোগেন্দ্ৰ নাথ হাজৰিকা]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ সপ্তম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[কেশৱ চন্দ্ৰ গগৈ]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ নৱম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ চতুৰ্দশ মুখ্যমন্ত্ৰী]] তথা কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী * [[ৰঞ্জন গগৈ]], [[ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ|ভাৰতৰ ৪৬ সংখ্যক মুখ্য ন্যায়াধীশ]] * [[মলয়া গোস্বামী]], শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী * [[বিজু ফুকন]], অভিনেতা * [[নগেন শইকীয়া]], সাহিত্যিক তথা সাহিত্য সভাৰ প্ৰাক্তন সভাপতি * [[প্ৰহ্লাদ চন্দ্ৰ তাছা]], সাহিত্যিক ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থ সূচি== {{refbegin}} * {{citation |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |place=Guwahati |publisher=EBH Publishers |year=2016 |isbn=978-93-83252-70-1 }} == বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Dibrugarh|ডিব্ৰুগড়}} * [https://dibrugarh.assam.gov.in/ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ ৱেবচাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250419051017/https://dibrugarh.assam.gov.in/ |date=2025-04-19 }} * [http://dibru.ac.in ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় ৱেবচাইট] {{অসমৰ নগৰ-মহানগৰ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:ডিব্ৰুগড় জিলা]] pptj6jrojo19u5zazrrui96l0s29zp5 648401 648399 2026-10-29T10:30:02Z Ananya Taye 28065 rearranged refs for clarity 648401 wikitext text/x-wiki {{About|ডিব্ৰুগড় মহানগৰ|একে নামৰ জিলা|ডিব্ৰুগড় জিলা}} {{Infobox settlement | name = ডিব্ৰুগড় | nickname = অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী<br>ভাৰতৰ চাহ নগৰী<br>উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ | native_name_lang = aho | other_name = | settlement_type = মহানগৰ | image_skyline = {{photomontage | photo1a = A_tea_garden_in_Dibrugarh.jpg | photo2a = OPD,_Assam_Medical_College_&_Hospital,_Dibrugarh.jpg | photo2b = Shrikshetra_Dham,_Dibrugarh.jpg | photo3a = Dibrugarh_University's_entrance_gate.jpg | photo3b = Inside_campus_of_Indian_Councial_of_Medical_Research,_NE_Region,_at_Lahowal,_Dibrugarh.jpg | photo4a = Bogibeel_Bridge_view.jpg | space = 1 | size = 280 | colour = black | colour_border = black }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা বাওঁফালৰ পৰা সোঁফালে: চাহ বাগিচা, [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়|অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়]], [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়|জগন্নাথ মন্দিৰ]], [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]], [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ]], [[বগীবিল দলং]] | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = অসমত ডিব্ৰুগড়ৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|27.48|N|95|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = সংমণ্ডল | subdivision_name2 = [[উজনি অসম]] | subdivision_type3 = জিলা | subdivision_name3 = [[ডিব্ৰুগড় জিলা]] | subdivision_type4 = ৱাৰ্ডৰ সংখ্যা | subdivision_name4 = ২২ | established_title = স্থাপিত | established_date = ১৮৭৩ | founder = | named_for = [[ডিব্ৰু নদী]] | governing_body = [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] | leader_title1 = বিধায়ক | leader_name1 = [[প্ৰশান্ত ফুকন]], [[বিজেপি]] | leader_title2 = জিলা আয়ুক্ত | leader_name2 = বিক্ৰম কৈৰী, আইএএছ | leader_title3 = আৰক্ষী পৰিদৰ্শক | leader_name3 = শ্বেতাংগ মিশ্ৰ, আইপিএছ | leader_title4 = মেয়ৰ | leader_name4 = সৈকত পাত্ৰ, [[বিজেপি]] | government_type = পৌৰনিগম | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 71.83 | elevation_footnotes = | elevation_m = 108 | population_total = {{formatnum:154296}} | population_as_of = ২০১১ | population_density_km2 = auto | population_demonym = Dibrugarhian | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[পিনক'ড]] | postal_code = ৭৮৬০০১-৫ | area_code_type = দূৰভাষ কোড | area_code = +৯১ – (০) ৩৭৩ – XX XX XXX | registration_plate = AS-06 | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-AS]] | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex Ratio]] | blank1_info_sec1 = 934 [[Female|♀️]]/ 1000 [[Male|♂️]] | blank2_name_sec1 = | blank2_info_sec1 = | blank3_name_sec1 = [[Köppen climate classification|Climate]] | blank3_info_sec1 = [[Humid subtropical climate|Cwa]] | blank1_name_sec2 = {{nowrap|[[Official Language]]}} | blank1_info_sec2 = [[Assamese language|Assamese]] | blank2_name_sec2 = [[Literacy in India|Literacy Rate]] | blank2_info_sec2 = {{increase}} 89.42% {{colour|#fc5|high}} | blank3_name_sec2 = [[Lok Sabha]] Constituency | blank3_info_sec2 = [[Dibrugarh (Lok Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank4_name_sec2 = [[Vidhan Sabha]] Constituency | blank4_info_sec2 = [[Dibrugarh (Vidhan Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank5_name_sec2 = [[Human Development Index|HDI]] | blank5_info_sec2 = {{increase}} 0.503 {{colour|#fc5|high}} | official_name = | native_name = }} '''ডিব্ৰুগড়''' ({{lang-en|Dibrugarh}},[[IPA|আ.ধ্ব.ব.]]:{{IPA|ˌdɪbru:ˈgɑ:}}), [[উজনি অসম]]ত অৱস্থিত অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী, ডিব্ৰুগড় জিলাৰ সদৰ তথা অসমৰ দ্বিতীয়খন মহানগৰ। মহানগৰখন অসমৰ মুখ্য ৰাজধানী [[দিছপুৰ]]ৰ পৰা ৪৩৫ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত। ইয়াত [[অসম চৰকাৰ]]ৰ দ্বিতীয় অসম সচিবালয় আৰু মুখ্যমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয় অৱস্থিত। তদুপৰি ইয়াত [[সোণোৱাল কছাৰী স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ো অৱস্থিত। ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ পাৰত অৱস্থিত। ১৮৭৩ চনত ব্ৰিটিছসকলৰ শাসনকালত স্থাপিত ঐতিহাসিক ডিব্ৰুগড় চহৰখন ২০২৪ চনৰ ৭ মাৰ্চত ডিব্ৰুগড় পৌৰসভা ভংগ কৰি ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম গঠনৰ লগে লগে অসমৰ দ্বিতীয় মহানগৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ মুখ্য বাণিজ্যিক আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ। কেইবাখনো চাহ বাগিচা থকাৰ কাৰণে ইয়াক ''ভাৰতৰ চাহ নগৰী'' বোলা হয়। সেইদৰে কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য উদ্যোগৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ হিচাপে ইয়াক ''উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ'' বুলি কোৱা হয়। [[File:Jagannath temple of Dibrugarh district, Assam.jpg|thumb|অসমৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ জগন্নাথ মন্দিৰ]] == নামৰ উৎপত্তি== [[চুতীয়া ৰাজ্য]] দখল কৰাৰ অভিজানত আহোম সেনাই ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈয়েদি উজাই আহি ডিব্ৰু নৈৰ পাৰত গড় এটা নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু তাৰ পৰাই ডিব্ৰুগড় নাম পৰিল।<ref name="Dibrugarh">{{cite journal|last=Bhuyan|first=Rashmi Rekha|title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora|date=2023|journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology|volume=11|issue=2|url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf|page=534|quote=The Buranjis refer to the Ahom-Chutiya conflict from the fourteenth century which continued up to the sixteenth century. The Ahoms built a garh (fort) on the bank of the river Dibru to resist the attack of the Chutiyas from which the name ‘Dibrugarh’ was derived (Nath, 2001, p.81). Thus, the present name of the town Dibrugarh has its root in the contention over the territory between the Ahoms and the Chutiyas.}}</ref> নদী সূচোৱা 'ডি'/'দি' শব্দাংশ তিব্বত-বৰ্মী<ref>{{cite book |last=Ramirez |first=Philippe |year=2014 |title=People of the Margins: Across Ethnic Boundaries in North-East India |publisher=Spectrum Publications |page=4 |quote=Ti- or di- ('water') is a common affix used by Tibeto-Burman languages to designate rivers. }}</ref> [[বড়ো-কছাৰী]] ভাষা পৰিয়ালৰ{{efn|উজনি অসমৰ বড়ো-কছাৰী ভাষাগোষ্ঠীৰ [[দেউৰী ভাষা]]ত পানীৰ বাবে "ড্জি"(ʤɪ)<ref name="water">{{cite journal |last1=Longmailai |first1=Monali |last2=Saikia |first2=Jonali |year=2019 |title=Patterns of sound change in Deori and Dimasa |journal=Nepalese Linguistics |volume=34 |pages=26–35 |page=27 |doi=10.3126/nl.v34i1.41162 |quote=For instance, the word for water in these languages are dɪ (Dimasa), dɯɪ (Bodo), tɪ (Tiwa) and tɪ (Kokborok) while in Deori, it is ʤɪ. }}</ref> ব্যৱহাৰ কৰা হয়; আনহাতে মৰাণ<ref>{{cite journal |last=Gurdon |first=P. R. T. |author-link= |year=1904 |title=The Morāns |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |volume=73 |issue=1 |pages=36–48 |page=36 |quote=The word for “Egg” in all four languages is Daodi ... dao meaning fowl and di water. }}</ref> আৰু [[ডিমাছা ভাষা]]ত "ডি" (dɪ) <ref name="water"/>ব্যৱহাৰ কৰা হয়।}} পৰা আহিছে।<ref>{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacháris |url=https://archive.org/details/kachris00endl |year=1911 |publisher=Macmillan and Co. |location=London |page=[https://archive.org/details/kachris00endl/page/4 4] |quote=It is indeed not at all unlikely that the people known to us as Kacháris and to themselves as Baḍa (Bara), were in earlier days the dominant race in Assam; and as such they would seem to have left traces of this domination in the nomenclature of some of the physical features of the country, e.g., the Kachári word for water (di; dŏi) apparently forms the first syllable of the names of many of the chief rivers of the province, such as Diputá, Dihong, Dibong, Dibru, Dihing, Dimu, Desáng, Diku (cf. khu Tista), &c., and to these may be added Dikrang, Diphu, Digáru, &c., all near Sadiya, the earliest known centre of Chutiyá (Kachári) power and civilisation.}}</ref> আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জী ''ডিব্ৰু''ৰ এটা ঐতিহাসিক ৰূপ হিচাপে ''Ti-phāo'' নামটো পোৱা যায়। ভাষাবিদ শৰৎ কুমাৰ ফুকনে ১৯৯৬ চনৰ ''Tai Elements in the Place Names of Assam'' প্ৰবন্ধত ''Dibrugarh — Ti-phāo''-ক “Rechristened Place Names”ৰ অন্তৰ্গত কৰি উল্লেখ কৰিছে আৰু এই শ্ৰেণীৰ টাই নামসমূহ “are not in use now” বুলি কৈছে.<ref>{{cite journal |last=Phukan |first=Sarat Kumar |year=1996 |title=Tai Elements in the Place Names of Assam |page=1030 |url=https://sealang.net/sala/archives/pdf8/sarat1996tai.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260927095150/https://sealang.net/sala/archives/pdf8/sarat1996tai.pdf |archivedate=2026-09-27 |access-date=2026-09-27 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite journal |last=Phukan |first=Sarat Kumar |year=2000 |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |page=297 |url=https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260922163640/https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archivedate=2026-09-22 |access-date=2026-09-27 |deadurl=yes }}</ref> ==ইতিহাস== ডিব্ৰুগড় নামটো 'ডিব্ৰু' (ডিবাৰু-এখন নদীৰ নাম) আৰু 'গড়' (অৰ্থ-প্ৰাচীৰ বা দুৰ্গ)ৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে। ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে ডিব্ৰুগড় [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল।<ref>{{cite journal|last=Bhuyan|first=Rashmi Rekha|title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora|date=2023|journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology|volume=11|issue=2|pages=532|url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf|quote=About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms, as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing, which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century that the area was brought under the control of the Ahoms, and before that, the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas.}}</ref> ১৫২২ চনৰ চুতীয়া-আহোম যুদ্ধৰ বাবে এই চহৰ খনৰ ঠাইত ডিবাৰু নৈৰ পাৰত এটি দুৰ্গ আছিল। সেয়েহে পাছলৈ চহৰ খনক ডিব্ৰুগড় নামেৰে জনা যায়। ১৫২৩ চুতীয়া ৰজা নীতিপালৰ দুৰ্বল শাসনৰ বাবে আহোমসকলে ইয়াক নিজ ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref>Bhuyan, S.K, ''Deodhai Assam Buranji'',chapter 31</ref>। ১৭৮৭ চনত [[গৌৰীনাথ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰু অঞ্চলৰ অমৰাতলীত আহোম ৰাজকীয় বাহিনী পৰাজিত হোৱাৰ পিছত অঞ্চলটো মটক বা মোৱামৰীয়াসকলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ যায়। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে [[মটক ৰাজ্য]] গঠন কৰে আৰু অঞ্চলটোত এক প্ৰভাৱশালী ধৰ্মীয় সম্প্ৰদায় হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে।<ref>"Since the defeat of the royal troops at Amaratali of Dibru in 1787 A.D. this region came under the Mataks or the Moamarias, who formed there a dominant religious community." {{harvcol|Gogoi|2016|p=241}}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মটক ৰজা [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত [[সোনোৱাল কছাৰী|কছাৰী সোণোৱাল]] আৰু বিহিয়া{{efn|বিহিয়াসকল চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ এটা উপশাখা।<ref>{{Cite book|last=Dalton|first=Edward Tuite|url=https://books.google.com/books?id=9wxWAAAAcAAJ&dq=bihiya+ahom&pg=PA77|title=Descriptive Ethnology of Bengal|date=1872|publisher=Office of the superintendent of government printing|language=en|page=521}}</ref><ref>{{cite journal|last=Hannay|first=S.F|journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|year=1848|publisher=Asiatic Society of Bengal|location=Calcutta|language=en|quote=In the present time the Sooteeahs are called Hindoo Sooteeahs, and Ahom Sooteeahs, the last named being those with whom the Ahoms or Saums intermarried at an early date. The class of the Assam population known as Beheeahs in upper Assam, also consider themselves belonging to the Hindu Sooteeah family.|page=468}}</ref>}} সোণোৱাল সকলক ৰজাই ক্ৰমে [[শদিয়া]] আৰু [[ধেমাজি জিলা|চিচি-ধেমাজি]] অঞ্চলৰ পৰা আনি বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]] আৰু [[ডিব্ৰু নদী|ডিব্ৰু]] নদীৰ মাজৰ বনাঞ্চলসমূহত বসতি স্থাপন কৰাইছিল।<ref>{{cite journal|last=Prinsep|first=James|journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|year=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society of Bengal|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ|language=en|page=676}}</ref> [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] সন্ধি অনুসৰি যেতিয়া ব্ৰিটিছ ১৮২৬ চনত ব্ৰিটিছ অসমলৈ আহে, তেতিয়া তেওঁলোকে উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়ক প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাবে বাছি লয়। তেওঁলোকে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ এই অঞ্চলত ডিব্ৰুগড়ক বাণিজ্যিক আৰু প্ৰশাসনিক কাৰ্যকলাপৰ কেন্দ্ৰবিন্দু কৰি তুলিছিল। ১৮৪২ চনত ডিব্ৰুগড়ক [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত এই চহৰখন প্ৰধান সামৰিক ঘাটি আছিল আৰু বাৰ্মাৰ নিৰ্বাসিত লোকসকলৰ বাবে বিৰাম শিবিৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ১৯৭১ চনৰ ২ অক্টোবৰ তাৰিখে লখিমপুৰ জিলাৰ ডিব্ৰুগড় মহকুমাক এখন পূৰ্ণাংগ জিলালৈ উন্নীত কৰা হয়। নৱগঠিত [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ সদৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় চহৰক বাচনি কৰা হয় আৰু ডিব্ৰুগড় চহৰৰ নামেৰে জিলাখনৰ নামো নামাকৰণ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=About Dibrugarh – Dibrugarh University|url=https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/|access-date=22 August 2021|language=en-US|archive-date=22 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210822095119/https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/|url-status=live}}</ref> ==জলবায়ু আৰু ভূগোল== ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু সেমেকা উপক্ৰান্তীয়। ডিব্ৰুগড়ত বছৰৰ নৱেম্বৰৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে শুষ্ক শীতকাল আৰু এপ্ৰিলৰ পৰা অক্টোবৰ মাজভাগলৈকে উষ্ণ আৰু বৰষুণৰ সময়। মোটামুটিভাৱে জুন মাহৰ পৰা অক্টোবৰৰ আৰম্ভণি বা মাজভাগলৈকে বাৰিষা চলি থাকে। মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে বৰষুণৰ আৰম্ভণি হয় আৰু ক্ৰমান্বয়ে বৰষুণ অধিক তীব্ৰ আৰু সঘনাই হয়। বাৰিষা কালত মহানগৰৰ উত্তৰ প্ৰান্তত বৈ যোৱা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন প্ৰায়ে ওফন্দি উঠে। সঘনাই হোৱা বৰষুণৰ বাবে মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। গড়ে জুন মাহৰ পৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে আটাইতকৈ গৰম সময়। শীতকালত নৱেম্বৰৰ মাজভাগৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰ ফালে বা মাৰ্চৰ আৰম্ভণিলৈকে শীতৰ আভাস থাকে। ডিব্ৰুগড় ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ পথত অৱস্থিত। [[বংগোপসাগৰ]]ত উদ্ভৱ হোৱা ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ সাধাৰণতে এপ্ৰিল মাহৰ মাজভাগৰ পৰা ডিচেম্বৰৰ আৰম্ভণিলৈকে অহাৰ সম্ভাৱনা থাকে। সাধাৰণতে ইহঁতৰ তীব্ৰতা সময়ছোৱাৰ আৰম্ভণি আৰু শেষত অৰ্থাৎ মে’-জুন আৰু অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ মাহত হয়। উপকূলৰ পৰা বহু দূৰত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে মহানগৰখনত পূৰ্ণ শক্তিৰে ঘূৰ্ণীবতাহৰ আঘাত নকৰে। অৱশ্যে ই প্ৰচণ্ড বৰষুণ আৰু ধুমুহাৰ সূত্ৰপাত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ। বাৰিষা কালত তাপমাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। গ্ৰীষ্মকালত মধ্যমীয়া গৰম আৰু শীতকালত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা হয়। উপক্ৰান্তীয় জলবায়ুৰ বাবে নগৰখনত গড়ে ২৭৬ চে.মি. বৰষুণ হয়। বসন্তকাল (মাৰ্চ-মে): ডিব্ৰুগড়ত বসন্তকাল সাধাৰণতে উষ্ণ হয় আৰু ইয়াৰ লগত উষ্ণতা আৰু আৰ্দ্ৰতাৰ সমন্বিত মাত্ৰা থাকে। সাধাৰণতে এইসময়ত ৩১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৭ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ ভিতৰত উষ্ণতা থাকে। এপ্ৰিল আৰু মে’ মাহত আটাইতকৈ উষ্ণ হয়। এইসময়ত পাতলীয়াৰ পৰা মজলীয়া বৰষুণ হয়। পিছলৈ বৰষুণৰ প্ৰকোপ ক্ৰমান্বয়ে বাঢ়ি গৈ থাকে। ইয়াৰ লগতে উষ্ণতাও বৃদ্ধি পায়। এই সময়ত ধুমুহা-বৰষুণৰ সৈতে [[বৰদৈচিলা]]ৰ আগমণ হয়। গ্ৰীষ্ম আৰু বৰ্ষাকাল (জুন-আগষ্ট): ডিব্ৰুগড়ৰ গ্ৰীষ্মকালত অস্বাভাৱিকভাৱে বতাহ বলি থাকে আৰু গড় উষ্ণতা ৩৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ পায়। আৰ্দ্ৰতাৰ পৰিমাণ সৰ্বোচ্চ হয়। এই সময়ত বৰষুণৰ মাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। হেমন্তকাল (ছেপ্টেম্বৰ-নৱেম্বৰ):ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা নৱেম্বৰলৈকে বৰষুণৰ পৰিমাণ কমি আহে৷ এই সময়ত গড় উষ্ণতা ২০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ-২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ আশে-পাশে থাকে। উষ্ণতাৰ লগতে এই সময়ত আদ্ৰতাও কমি আহে। শীতকাল (ডিচেম্বৰ-ফেব্ৰুৱাৰী):শীতকালত ডিব্ৰুগড়ত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা পৰে। এই সময়ত উষ্ণতা আৰু আদ্ৰতা নিম্নগামী হয়। বৰষুণৰ পৰিমাণো একেবাৰে কমি আহে। ===ভূগোল=== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত। মহানগৰখনৰ মাটিকালি প্ৰায় ৭১.৮৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। মহানগৰখন সমতল তলত অৱস্থিত। সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ গড় উচ্চতা ১০৮ মিটাৰ বা ৩৫৪ ফুট। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন গড়ে ১০-১৫ কিলোমিটাৰ বহল। বাৰিষা কালত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি হয়। ইয়াৰ ফলত ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ দাঁতিত সংকটজনক ভাবে গৰাখহনীয়া হয়। ডিব্ৰুগড় মহানগৰখনক বানপানী আৰু খহনীয়াৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। জল নিষ্কাশনৰ বাবে ১৯৫৪ চনত মহানগৰখনৰ ডিব্ৰুজানৰ পৰা চেঁচা নদীলৈকে ৩২ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘৰ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা নলা আছে। মহানগৰখনৰ ভিতৰত কেইবাখনো বিখ্যাত চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পূবত মাইজান বিল অৱস্থিত। {{Weather box | location = [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] (১৯৯১–২০২০, চৰম পৰ্যায় ১৯৫২–বৰ্তমান) | metric first = Yes | single line = Yes | width = auto | Jan record high C = 29.5 | Feb record high C = 33.2 | Mar record high C = 34.5 | Apr record high C = 36.0 | May record high C = 38.8 | Jun record high C = 38.2 | Jul record high C = 39.8 | Aug record high C = 39.8 | Sep record high C = 39.5 | Oct record high C = 37.2 | Nov record high C = 33.8 | Dec record high C = 30.6 |year record high C = 39.8 | Jan high C = 23.5 | Feb high C = 25.0 | Mar high C = 26.7 | Apr high C = 28.0 | May high C = 29.8 | Jun high C = 31.2 | Jul high C = 31.4 | Aug high C = 32.0 | Sep high C = 31.4 | Oct high C = 30.6 | Nov high C = 28.1 | Dec high C = 25.1 | year high C = 28.5 | Jan mean C = 16.8 | Feb mean C = 18.9 | Mar mean C = 21.6 | Apr mean C = 23.5 | May mean C = 25.8 | Jun mean C = 27.7 | Jul mean C = 28.2 | Aug mean C = 28.5 | Sep mean C = 27.6 | Oct mean C = 25.8 | Nov mean C = 21.8 | Dec mean C = 18.1 |year mean C = | Jan low C = 10.1 | Feb low C = 13.0 | Mar low C = 16.4 | Apr low C = 19.2 | May low C = 22.0 | Jun low C = 24.3 | Jul low C = 24.9 | Aug low C = 25.2 | Sep low C = 24.1 | Oct low C = 21.0 | Nov low C = 15.7 | Dec low C = 11.2 | year low C = 18.8 | Jan record low C = 1.0 | Feb record low C = 4.8 | Mar record low C = 8.1 | Apr record low C = 10.8 | May record low C = 14.1 | Jun record low C = 16.5 | Jul record low C = 19.9 | Aug record low C = 19.5 | Sep record low C = 18.4 | Oct record low C = 13.3 | Nov record low C = 6.5 | Dec record low C = 2.7 |year record low C = 1.0 | rain colour = green | Jan rain mm = 26.6 | Feb rain mm = 57.8 | Mar rain mm = 118.2 | Apr rain mm = 219.3 | May rain mm = 326.0 | Jun rain mm = 419.4 | Jul rain mm = 485.0 | Aug rain mm = 394.3 | Sep rain mm = 317.2 | Oct rain mm = 125.2 | Nov rain mm = 19.4 | Dec rain mm = 9.9 |year rain mm = 2518.3 | Jan rain days = 2.9 | Feb rain days = 5.3 | Mar rain days = 8.9 | Apr rain days = 12.7 | May rain days = 14.7 | Jun rain days = 18.8 | Jul rain days = 20.6 | Aug rain days = 16.1 | Sep rain days = 13.5 | Oct rain days = 6.8 | Nov rain days = 2.0 | Dec rain days = 0.9 |year rain days = 123.2 |time day = 17:30 [[ভাৰতীয় মান সময়|ভা:মা:স:]] | Jan humidity = 72 | Feb humidity = 67 | Mar humidity = 66 | Apr humidity = 71 | May humidity = 74 | Jun humidity = 78 | Jul humidity = 79 | Aug humidity = 79 | Sep humidity = 81 | Oct humidity = 80 | Nov humidity = 78 | Dec humidity = 76 |year humidity = 75 |source 1 = ভাৰতৰ বতৰবিজ্ঞান বিভাগ<ref name=IMDnormals> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Dibrugarh/Mohanbari (A) Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 249–250 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M24 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDcityweather> {{cite web | url = http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/dibrugarh2.htm | title = Dibrugarh Climatological Table 1971–2000 | publisher = India Meteorological Department | accessdate = 6 February 2020}}</ref> |source 2 = টকিঅ' জলবায়ু কেন্দ্ৰ (গড় উষ্ণতা ১৯৯১–২০২০)<ref name=TCC> {{cite web | url = https://ds.data.jma.go.jp/gmd/tcc/tcc/products/climate/normal/parts/NrmMonth_e.php?stn=42314 | title = Normals Data: Dibrugarh/Mohanbari - India Latitude: 27.48°N Longitude: 95.02°E Height: 110 (m) | publisher = Japan Meteorological Agency | date = August 2012}}</ref>}} ==পৰিচালনা== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম|ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগমে]] পৰিচালনা কৰে। ডিব্ৰুগড় পৌৰনিগমৰ অন্তৰ্গত ২২টা ৱাৰ্ড আছে। প্ৰতিটো ৱাৰ্ডৰ এগৰাকীকৈ ৱাৰ্ড কাউন্সিলৰ আছে। পৌৰনিগমৰ এগৰাকী মেয়ৰ আছে। মেয়ৰ কাউঞ্চিলে ডিব্ৰুগড় চহৰৰ স্থানীয় শাসনৰ নিকায় হিচাপে বিভিন্ন কাম-কাজ চোৱা-চিতা কৰে। বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ মেয়ৰ [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ ডাঃ সৈকত পাত্ৰ। ইয়াৰ বিভিন্ন বিভাগে নগৰ পৰিকল্পনা কৰ্তৃপক্ষৰ অধীনত সামৰি লোৱা ইয়াৰ চৌপাশকে ধৰি চহৰখনৰ বাবে পৰিকল্পনা কৰে। ==জনগাঁথনি== {{bar box |title=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ (২০১১)<ref>{{cite web |url=http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |title=Dibrugarh Census Report |publisher=Dibrugarh.gov.in |access-date=15 June 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |archive-date=4 March 2016 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |deadurl=yes }}</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ধৰ্ম |right1=শতাংশ |float=right |bars= {{bar percent|[[হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|94.37}} {{bar percent|[[ইছলাম ধৰ্ম]]|green|4.68}} {{bar percent|[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]|gold|0.36}} {{bar percent|[[শিখ ধৰ্ম]]|yellow|0.23}} {{bar percent|অন্যান্য†|black|0.27}} |caption=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ<br /> †<small>[[জৈন ধৰ্ম]]ক ধৰি(<0.1%)</small> }} ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=16 June 2004|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=1 November 2008|publisher= Census Commission of India}}</ref> ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ জনসংখ্যা ১৫৪,২৯৬ জন আৰু জনবসতিৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ২,১০০ জন। জনসংখ্যাৰ ৫৪% পুৰুষ আৰু ৪৬% মহিলা। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ লিংগ অনুপাত প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৬১ গৰাকী নাৰী। ধৰ্ম হিচাপে ডিব্ৰুগড়ত হিন্দুৰ সংখ্যা ৯৪.৩৭%, মুছলমান ৪.৬৭%, বৌদ্ধ ০.৩৬%, শিখ ০.২৩% আৰু জৈনকে আদি কৰি অন্যান্য ধৰ্ম ০.২৭%। ডিব্ৰুগড়ৰ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়সকল সাধৰণে মহানগৰখনত ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৮৯.৫%। এয়া ৰাষ্ট্ৰীয় গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰৰ তুলনাত অধিক। ডিব্ৰুগড়ত ৯% জনসংখ্যা ০ৰ পৰা ৬ বছৰৰ ভিতৰত, আৰু প্ৰতি ১০০০ ল’ৰাৰ বিপৰীতে ছোৱালীৰ সন্তান অনুপাত ৯৪০। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ ভিতৰত বৰবাৰী, ডিব্ৰুগড়, আৰু মাহপোৱালিমাৰা গোহাঁই গাঁও আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |url=http://www.census2011.co.in/ |title=Census 2011 Data of Indian Population 2011 Census |publisher=Census2011.co.in |access-date=15 June 2013 |archive-date=20 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111120202313/http://www.census2011.co.in/ |url-status=live }}</ref> {{Pie chart |thumb = left |caption = ডিব্ৰুগড় মহানগৰত কথিত ভাষা (২০১১)<ref name="censusindia.gov.in" /> |label1 = [[অসমীয়া ভাষা]] |value1 = 41.62 |color1 = brown |label3 = [[হিন্দী ভাষা]] |value3 = 21.39 |color3 = yellow |label2 = [[বাংলা ভাষা]] |value2 = 23.51 |color2 = orange |label4 = [[নেপালী ভাষা]] |value4 = 1.04 |color4 = pink |label5 = অন্যান্য |value5 = 12.44 |color5 = grey }} মুঠ জনসংখ্যাৰ ভিতৰত ডিব্ৰুগড় মহানগৰত অসমীয়া ৬৪,২২৩ গৰাকী, বাংলা ৩৬,২৮৩, হিন্দী ৩৩,০১১, ভোজপুৰী ৫,৫৩৩, নেপালী ১,৬০৯ আৰু ১১,৯১১ জন লোকে অন্য ভাষা কয়।<ref name="censusindia.gov.in">[https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX 2011 Census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220423103514/https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX |date=23 April 2022 }} censusindia.gov.in</ref> ==অৰ্থনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ উজনি অসমৰ প্ৰধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু। ব্ৰিটিছ সকলে মহানগৰখন বাণিজ্যৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় দিছিল। উজনি অসমৰ সম্পদ যেনে মূলতঃ চাহ আৰু কয়লা, লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ উদ্দ্যেশে এই মিটাৰগজ ৰেলপথটো [[জন বেৰী হোৱাইট]]ৰ প্ৰচেষ্টাত গঠন হোৱা "আসাম ৰেলৱে এণ্ড ট্ৰেডিং কোম্পানী"য়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে| ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলপথত]] ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনামুখৰ পৰা জয়পুৰলৈ প্ৰথমখন ৰেল চলে। ১৮৮৩ চনৰ ১৬ জুলাইত ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[মাকুম]]লৈ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হোৱা ৪০ মাইল পথত ৰেলৰ চলাচল আৰম্ভ হয়।<ref name="closed down">{{cite news | url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311/at06 | title=State’s first railway track closed down | work=assamtribune.com | date=December 13, 2011 | agency=assamtribune | accessdate=30 জানুৱাৰী 2014 | location=guwahati | archivedate=January 11, 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111080342/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311%2Fat06 | deadurl=yes }}</ref> ১৯৪৫ চনত চনত ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱেক 'বেংগল আসাম ৰেলৱে'ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name="nfr history">{{cite web | url=http://www.nfr.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,1,444| title=History of NF Railway | work=nfr | | accessdate=4ফেব্ৰুৱাৰী 2014 | location=guwahati}}</ref><ref name="DS Rail">{{cite journal | title=ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যাকাত ৰেলগাড়ী | author=ৰবীন্দ্ৰ চন্দ্ৰ বৰুৱা| journal=মন্থন | year=২০০৭ | month=চেপ্তেম্বৰ-অক্টোবৰ | pages=১৯, ২০}}</ref><ref>http://www.irfca.org/faq/faq-history2.html</ref> ইয়াৰ লগতে মোহনাঘাটৰ পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰে জলপথৰ যোগেদি কলকাতালৈকে জাহাজ চলিছিল। বৰ্তমান সময়ত ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বিভিন্ন উদ্যোগ আৰু ব্যৱসায়িক অৱস্থিত। ===উদ্যোগসমূহ=== ডিব্ৰুগড় জিলা খনিজ সম্পদত চহকী। ইয়াত কেইবাটাও খাৰুৱা তেলৰ পুং আৰু কয়লা খনি অৱস্থিত। এই খনিজ সম্পদৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জিলাখনত কেইবাটাও বৃহৎ উদ্যোগ গঢ় লৈ উঠিছে। জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ এই উদ্যোগসমূহৰো ব্যৱসায়িক কাৰ্যকলাপৰ স্থান। ====অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড==== {{main|অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড}} অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড [[ভাৰত]]ৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চৰকাৰী মালিকানাধীন হাইড্ৰ'কাৰ্বন অন্বেষণ আৰু উৎপাদন নিগম। ই ভাৰত চৰকাৰৰ পেট্ৰ'লিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয়ৰ মালিকানাধীন আৰু ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। ই ভাৰত চৰকাৰৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত মহাৰত্ন কোম্পানী। উত্তৰ প্ৰদেশৰ নয়ডা, [[গুৱাহাটী]] আৰু যোধপুৰত ইয়াৰ কাৰ্যালয় আছে। অইল খাৰুৱা তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছৰ অন্বেষণ, বিকাশ আৰু উৎপাদন, খাৰুৱা তেল পৰিবহণ আৰু তৰল পেট্ৰ'লিয়াম গেছ উৎপাদনৰ ব্যৱসায়ত নিয়োজিত হৈ আছে। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড ভাৰতৰ অসমত ডিব্ৰুগড় জিলাৰ লেপেটকটাত অৱস্থিত এক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠান। ঐতিহাসিক [[অসম চুক্তি]] অসম গেছ ক্ৰেকাৰ প্ৰকল্প হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত থকা বিচিপিএল নিৰ্মাণৰ কাৰ্য ২০০৭ চনৰ ৯ এপ্ৰিলত তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] আৰম্ভ কৰিছিল আৰু ইয়াক প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ২০১৬ চনৰ ৫ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদনৰ বাবে উদ্বোধন কৰিছিল। ৭০% ইকুইটিৰ সৈতে গেইল (ইণ্ডিয়া) লিমিটেড ইয়াৰ মুখ্য অংশীদাৰ আৰু বাকী ৩০% ইকুইটিখিনি [[অসম চৰকাৰ]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মাজত সমান অংশত বিভাজিত। ইথাইলিন, প্ৰপাইলিন, ৰৈখিক নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথাইলিন, উচ্চ-ঘনত্বৰ পলিথাইথিলিন আৰু পলিপ্ৰপাইলিন হৈছে বৰ্তমান প্ৰকল্পটোৰ দ্বাৰা উৎপাদিত বিভিন্ন পেট্ৰো-সামগ্ৰী আৰু পলিমাৰ। ইয়াৰ লগতে হাইড্ৰজেনযুক্ত পাইৰোলাইচিছ গেছ'লিন আৰু ১-বিউটেনৰ বাবে দুটা উৎপাদন একক নিৰ্মাণাধীন। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ ৰসায়ন আৰু সাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ]] ৰাসায়নিক সাৰ উৎপাদন কৰা উদ্যোগ। এই সাৰ কাৰখানা [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত। প্ৰাকৃতিক গেছৰ পৰা ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা এই উদ্যোগ ১৯৬৯ চনৰ ১ জানুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদন আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="bvfcl"/> পূৰ্বতে ই হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেডৰ নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্সৰ অংশ আছিল। ২০০২ চনৰ ৫ এপ্ৰিল তাৰিখে হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বনৰ পৰা নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্স বিভক্ত হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড নামৰ নতুন কোম্পানীটো গঠন কৰা হৈছিল। ই হৈছে ভাৰতৰ সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব আৰু পূব অঞ্চলৰ একমাত্ৰ ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা কোম্পানী।<ref name="bvfcl">{{cite web |url=https://bvfcl.com/bvfcl-profile/ |title=Corporate profile |website=bvfcl.com |date= |access-date=৭ জুলাই ২০২৪}}</ref> ====অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড==== {{main|অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড}} অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড প্ৰাকৃতিক গেছ পৰিবহণ আৰু বিতৰণৰ লগত জড়িত অসমৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজ্যিক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]] হিচাপে স্থাপিত কোম্পানী।<ref name="AGCL">{{cite web |url=https://assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |title=About us |website=assamgas.org |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240602212956/https://www.assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |deadurl=yes }}</ref> ১৯৬২ চনৰ ৩১ মাৰ্চ তাৰিখে ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। অসম গেছ কোম্পানীৰ পাইপলাইনৰ নেটৱৰ্কে [[উজনি অসম]]ৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[চৰাইদেউ জিলা|চৰাইদেউ]], [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]], [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] আৰু [[মাজুলী জিলা|মাজুলী জিলা]]ৰ ৪০০ ৰো অধিক চাহ কাৰখানা, ১,২০০ বাণিজ্যিক প্ৰতিষ্ঠান, ৫০,০০০ ঘৰুৱা গ্ৰাহক আৰু ৪১০ ঔদ্যোগিক গ্ৰাহকক গেছ যোগান ধৰি আহিছে।<ref name="IC">{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |title=Pipe gas connection under assam gas company ltd |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240609060913/https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |deadurl=yes }}</ref> ====ডিএনপি লিমিটেড==== {{main|ডিএনপি লিমিটেড}} ডিএনপি লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]।<ref name="DNPL">{{cite web |url=http://www.dnpl.co.in/profile |title=Profile |website=dnpl.co.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪}}</ref> [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত ডিএনপি লিমিটেড ২০০৭ চনৰ ১৫ জুন তাৰিখে স্থাপন কৰা হৈছিল। যুটীয়া উদ্যোগ হিচাপে ডিএনপি লিমিটেড ১৯৫৬ চনৰ কোম্পানী আইনৰ অধীনত পঞ্জীভুক্ত।<ref>{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |title=Appointment of Director and Chairman in the BOD of the Joint Venture Company (JVC), Duliajan Numaligarh Pipeline Limited (DNPL) |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240616075846/https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |deadurl=yes }}</ref> দুলীয়াজান নুমলীগড় পাইপলাইনৰ ইংৰাজী নামৰ প্ৰতিটো শব্দৰ প্ৰথম বৰ্ণৰে কোম্পানীটোৰ নাম ডিএনপি লিমিটেড ৰখা হৈছে। ====অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড==== {{main|অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড}} অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]। অসম চৰকাৰ, [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]] আৰু অসম ঔদ্যোগিক উন্নয়ন নিগমৰ আৰু [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত প্ৰতিষ্ঠানটো ১৯৭১ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। <ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|title=Assam Petro-chemicals Limited bags Skoch Gold Award|date=2018-12-08|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=2019-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181209020937/https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|archive-date=2018-12-09|url-status=live}}</ref> ১৯৭৬ চনত [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত মিথানল প্ৰকল্পত ফৰ্মেলডিহাইড আৰু কেইটামান ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড ৰেজিন যেনে ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড গ্লু আৰু ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড মোল্ডিং পাউডাৰৰ সৈতে উৎপাদন আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ১৯৮৯ আৰু ১৯৯৮ চনত সম্প্ৰসাৰণৰ পিছত, কোম্পানীটোৱে মিথানল প্ৰকল্পটো ১০০ টিপিডি (প্ৰতিদিনে টন) আৰু ফৰ্মেলডিহাইড প্ৰকল্পৰ ক্ষমতা ১০০ টিপিডিলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://assampetrochemicals.com/ |title=Assam Petro-chemicals Limited – About us |date=2015 |accessdate=12 June 2019 |url-status=live |publisher=Assam Petro-Chemicals Limited |archivedate=15 October 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181015175705/http://www.assampetrochemicals.co.in/ |deadurl=yes }}</ref> কোম্পানীটোৱে ২০১৭ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ঘোষণা কৰিছিল যে ই ১,৩৩৭ কোটি টকা বিনিয়োগ কৰিব আৰু ৫০০ টিপিডি মিথানল আৰু ২০০ টিপিডি ফৰ্মালিন উৎপাদন কৰিবলৈ সম্প্ৰসাৰিত হ'ব আৰু ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ মিথানল উৎপাদক হিচাপে পৰিগণিত হ'ব।<ref>{{cite news |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |title=Assam Petrochemicals Limited to invest Rs 1337 crore to set up second unit |newspaper=Economic Times |date=24 September 2017 |author=Singh, Bikash |accessdate=12 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180929151131/https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |archive-date=29 September 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/states/north-east/bjp-respects-all-views-sonowal/cid/1686202|title=BJP respects all views: Sonowal|website=The Telegraph|first=Tejesh |last= Tripathy | date= 3 May 2019 |language=en|access-date=2019-06-12|quote= Addressing the gathering after laying the foundation stone of a formalin plant ... The Assam Petro-Chemicals Limited will supply methanol, the raw material needed to make formalin (preservative), to this plant which will produce 200 tonnes of formalin daily. The plant, for which 163 bighas has been allotted by the government at Dhaknamari, is being set up at a cost of Rs 100 crore. }}</ref> এই প্ৰকল্পৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কেঁচামাল হৈছে প্ৰাকৃতিক গেছ, ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড। অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেডে যোগান ধৰা প্ৰাকৃতিক গেছ, মিথানল উৎপাদনৰ বাবে কেঁচামাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। নামৰূপ সাৰ প্ৰকল্পৰ দ্বাৰা ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড যোগান ধৰা হয়।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=czUyfP-hHTEC&q=%22Assam+Petrochemicals+Limited%22&pg=PA29 | title=The Anatomy of Rural Poverty in Assam | publisher=Mittal Publications | author=Atikuddin Ahmed | year=1987 | pages=29 | isbn=8170990092}}</ref> <!-- ====কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ বা আধিকাৰিক ভাবে অসম গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ বকুলনিত অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। এই সংযুক্ত চক্ৰ গেছ টাৰ্বাইন প্ৰকল্পটো [[নীপকো]]ৰ অধীনত। এই প্ৰকল্প [[জাপান]]ৰ বহিঃৰাজ্য অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা পুঁজিৰ সৈতে দ্বিপাক্ষিক ঋণ ব্যৱস্থাৰ অধীনত ৩৭.২৭২ বিলিয়ন য়েনৰ ঋণৰ সহায়ত ইয়াৰ আংশিক বিত্তীয় সাহায্য প্ৰদান কৰা হৈছে। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শক্তি কেন্দ্ৰটোত ৬টা গেছ টাৰ্বাইন আছে আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ৩টা ভাপ টাৰ্বাইন আছে। এই টাৰ্বাইনবোৰ মডিউলাৰ ধৰণেৰে সজোৱা হৈছে। এটা মডিউলত সংশ্লিষ্ট বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ১টা ভাপ টাৰ্বাইনৰ সৈতে ২টা গেছ টাৰ্বাইন থাকে। ====নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]] অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। ইয়াৰ লগতে নতুনকৈ নামৰূপ প্ৰতিষ্ঠাপন শক্তি কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছে। মুঠ ১৬২.৯ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন গেছ ভিত্তিক দুয়ো তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম শক্তি উৎপাদন নিগম লিমিটেড]]ৰ অধীনত। নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ প্ৰথমটো গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="thermal">{{cite web |url=https://apgcl.org/thermal.php |title=Thermal |website=www.apgcl.org |date= |access-date=১৪ জুলাই ২০২৪ |archivedate=2024-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240714114352/https://apgcl.org/thermal.php |deadurl=yes }}</ref> --> ===চাহ উদ্যোগ=== [[File:Tea, two leaves and a bud.jpg|thumb|right|চাহ পাত]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰিটিছ যুগৰ কেইবাখনো চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা ৩২ কিলোমিটাৰ নিগলত [[চাবুৱা]]ত জিলাখনৰ প্ৰথমখন চাহ বাগিচা [[মণিৰাম দেৱান|মণিৰাম দেৱানে]] প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Barua|1994|pp=Preface}}</ref> বৰ্তমান গোটেই জিলাখনত প্ৰায় ১৪৪ খন বৃহৎ আৰু অসংখ্য ক্ষুদ্ৰ চাহ বাগিচা আছে। লগতে কেইবাটাও চাহৰ কাৰখানাও আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ মাজ-মজিয়াত ১৯৫৯ চনত অৱস্থিত জালান নগৰ চাহ বাগিচা অৱস্থিত। মহানগৰখন চাহ উদ্যোগৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু। মহানগৰৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত মনোহৰি চাহ বাগিচাৰ চাহে নিলামত কেইবাবাৰো অভিলেখ ভংগ কৰিছে। ডিব্ৰুগড়ত ভাৰতৰ ক্ষুদ্ৰ চাহ খেতিয়কৰ উন্নয়ন সঞ্চালকালয়ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=81391| title = Press Information Bureau}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও চাহ উন্নয়ন (ৰোপন)ৰ এজন উপ-সঞ্চালকৰ নেতৃত্বত [[ভাৰতীয় চাহ ব’ৰ্ড]]ৰ এটা আঞ্চলিক কাৰ্যালয়ও চহৰখনত অৱস্থিত। অসম শাখা ভাৰতীয় চাহ সন্থাৰ প্ৰথম খণ্ড ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| title = The Official Website of Tea Board India| access-date = 4 April 2014| archive-date = 1 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140301140750/http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| url-status = live}}</ref> ===পৰ্যটন=== ৰেল, পথ আৰু বিমান সংযোগৰ লগতে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বৃহৎ সংখ্যক পৰ্যটনস্থলীৰ উপস্থিতিয়ে ভাৰতৰ এই অংশত শেহতীয়া অংশত পৰ্যটন উদ্যোগৰ আকৰ্ষণীয় বৃদ্ধি দেখা গৈছে। ভাৰত-বিদেশৰ পৰা অহা পৰ্যটকৰ বাবেও ডিব্ৰুগড় এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গন্তব্যস্থানৰ লগতে এক প্ৰধান গমন কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। এনে পৰ্যটন আৱৰ্তনসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হৈছে: ডিব্ৰুগড় – ৰয়িং – মায়'দিয়া – অনিনি পৰ্যটন আৱৰ্তন,<ref>{{cite web |url=http://www.arunachaltourism.com/top5.php |title=Arunachal Tourism |access-date=4 August 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |archive-date=6 April 2013 |archivedate=6 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড় – গুৱাহাটী নদী ক্ৰুজ।<ref>{{cite web |url=http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |title=Brahmaputra Cruise - Neamati to Guwahati |access-date=4 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |archive-date=7 April 2014 |archivedate=7 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ চাহ বাগিচা সমূহৰ আশে-পাশে চাহ পৰ্যটন গঢ় লৈ উঠিছে।<ref>{{cite news | url=http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | location=Calcutta, India | work=The Telegraph | first=Ripunjoy | last=Das | title=Tea belt takes to heritage tourism | date=12 July 2005 | access-date=4 April 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140407072704/http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | archive-date=7 April 2014 | url-status=dead }}</ref> তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] আৰু কেইবাখনো প্ৰতিষ্ঠিত বেচৰকাৰী চিকিৎসালয় আৰু নাৰ্ছিং হোম থকাৰ বাবে উজনি অসমৰ লগতে [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[নাগালেণ্ড]]ৰ ৰোগী সকলৰ বাবে চিকিৎসা পৰ্যটনৰ স্থান। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যটন স্থান হ’ল: * [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়]] * [[বগা বাবাৰ মাজাৰ]] * [[জালান মন্দিৰ]] * মহাত্মা গান্ধী উদ্যান, খনিকৰ * সাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা উদ্যান, ফুলবাগান * জিলা পুথিভঁৰাল আৰু সংগ্ৰাহালয় * চেক্ৰেড হাৰ্ট কেথেড্ৰেল তদুপৰি ইয়াৰ আশে-পাশে [[ৰাইদঙীয়া দৌল]], [[মৈৰামৰা দৌল]], [[বেজৰ দৌল]], [[কলি আইৰ থান]], শিলিখা থান, দিনজয় সত্ৰ, মদাৰখাট সত্ৰ আদি পৰ্যটনস্থলী অৱস্থিত। ==পৰিবহণ== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ স্থলপথ, ৰে'লপথ, বিমানপথ আৰু জলপথেৰে অসম তথা ভাৰতৰ অন্যান্য ঠাইৰ লগত সংযুক্ত হৈ আছে। ===বিমানপথ=== [[File:Dibrugarh Airport Complex.jpg|thumbnail|right|ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উত্তৰ-পুব দিশত মোহনবাৰী নামৰ ঠাইত ১৫ কিলোমিটাৰ দূৰৈত [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] অৱস্থিত। সেয়ে ইয়াক মোহনবাৰী বিমানবন্দৰো বোলা হয়। ই অসমৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক ব্যস্ত বিমানবন্দৰ। বিমানবন্দৰখনৰ পৰা চলাচল কৰা বিমান সংস্থাসমূহ হ’ল এয়াৰ ইণ্ডিয়া, ইণ্ডিগ’ আৰু এলায়েন্স এয়াৰ। বিমান সেৱাৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় [[নতুন দিল্লী]], [[গুৱাহাটী]], শিলিগুৰি, [[ইম্ফল]], [[কলকাতা]], [[ইটানগৰ]], তেজু, [[আগৰতলা]], [[বেংগালুৰু]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ লগত সংযোজিত। ২০১৩ চনত ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰত নিশা অৱতৰণৰ সুবিধাযুক্ত হয়।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013/at09 Mohanbari Airport ready for night landing] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004223532/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013%2Fat09 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (20 September 2013). Retrieved 3 October 2013.</ref> এই বিমানবন্দৰত এৰোব্ৰিজৰ বাণিজ্যিক পৰিচালনাও আৰম্ভ হৈছে।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 Assam Tribune]Assamtribune.com (2 October 2013). Retrieved 3 October 2013 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004230933/http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 |date=4 October 2013 }}.</ref> বৰ্তমান ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰৰ দ্বিতীয় টাৰ্মিনেল নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত আছে। ===ৰে'লপথ=== [[File:New Dibrugarh Railway Station Complex.jpg|thumbnail|ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথম ৰেল সেৱাৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ ইতিহাসত ডিব্ৰুগড়ে এক বিশিষ্ট স্থান দখল কৰি আহিছে। ১৮৮২ চনৰ ১ মে’ত ডিব্ৰুগড়ত মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে’ল চলিছিল। ১৮৮২ চনৰ ১৫ মে’ত দিনজানলৈকে এই ৰে'লপথ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। সেই বছৰৰ ২৩ ডিচেম্বৰত চাবুৱালৈকে মালবাহী ৰে'লৰ প্ৰচলন হয়। ১৮৮৪ চনৰ ১৮ ফেব্ৰুৱাৰীত পুৱা ৭:২০ বজাত তদানীন্তন অসমৰ মুখ্য আয়ুক্ত ছাৰ চাৰ্লছ ইলিয়টে ৰিহাবাৰী ৰেল ষ্টেচনৰ পৰা (বৰ্তমান [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]]) ৪০০ ইউৰোপীয় আৰু ভাৰতীয় যাত্ৰীৰে [[লিডু]]লৈ যোৱা প্ৰথমখন যাত্ৰীবাহী ৰেল ফ্লেগ অফ কৰে। ১৯৯১ চনত প্ৰকাশিত অসম ৰেলৱে আৰু ট্ৰেডিং কোম্পানী লিমিটেডৰ শতবাৰ্ষিকী স্মৃতিগ্ৰন্থ অনুসৰি উক্ত কোম্পানীটোৱে [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে]] নিৰ্মাণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হোৱাৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৰেলৱে উন্নয়নৰ সমগ্ৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710/state07 Dibrugarh Rly Station denied heritage status] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004221528/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710%2Fstate07 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (17 June 2010). Retrieved 3 October 2013.</ref> মহানগৰখনত [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] দুটা ৰে'ল ষ্টেচন অৱস্থিত। ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ মানচিত্ৰত এই দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পূবৰ ৰেল ষ্টেচন। ভাৰতৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ যেনে বেংগালুৰু, চেন্নাই, কোচি, ত্ৰিবান্দ্ৰম, কলকাতা, দিল্লী, কন্যাকুমাৰী আদিৰ সৈতে সংযুক্ত ৰেলৱে নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় সংযোজিত হৈ আছে। মহানগৰীৰ উপকণ্ঠত বাণীপুৰত নতুন ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ই তিনিচুকীয়া ৰেল সংমণ্ডলৰ লামডিং-ডিব্ৰুগড় অংশত অৱস্থিত। ৪০০ বিঘা মাটিত বিস্তৃত সমগ্ৰ উত্তৰ-পূবৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ৰেল ষ্টেচন আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ২ কিলোমিটাৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211/state05 |title=The Assam Tribune Online |website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |archive-date=14 May 2014 |access-date=28 December 2024 |archivedate=14 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |deadurl=yes }}</ref> ===জলপথ=== [[File:Bogibeel Karrengbali paarghat.jpg|thumb|বগীবিল ঘাটৰ এখন ফেৰী]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ কাষে কাষে আৰু তাৰ সিপাৰে এক উন্নত জলপথ পৰিবহণ ব্যৱস্থাও আছে। ডিব্ৰুগড় বাংলাদেশ সীমান্তৰ পৰা শদিয়ালৈকে বিস্তৃত ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ২ৰ এক উল্লেখযোগ্য স্থান। ফেৰী সেৱাই ডিব্ৰুগড়ক চেঙাজান (ধেমাজি জিলা), পানবাৰী (ধেমাজি) & ঐৰাম ঘাট (জোনাই ওচৰত)ৰ সৈতে সংযোগ কৰে। বগীবিল আই ডব্লিউ টি ঘাটৰ পৰা কাৰেং চাপৰি আৰু চিচি মুখলৈ নিয়মীয়া ফেৰী সেৱা আছে। তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা গুৱাহাটীলৈ বিলাসী ক্ৰুজ সেৱাও উপলব্ধ। ডিব্ৰুগড়লৈ যোৱা ক্ৰুজখন [[তেজপুৰ]] আৰু [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |title=Bharat Darshan – Guwahati |access-date=8 October 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |archive-date=20 September 2013 |archivedate=20 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |deadurl=yes }}</ref> ====স্থলপথ==== ডিব্ৰুগড়ৰ মাজেৰে অসম ট্ৰাংক ৰোড পাৰ হৈ গৈছে। ডিব্ৰুগড়ৰ চৌকিডিঙিত অৱস্থিত অসম ৰাজ্যিক বাছ আস্থানৰ পৰা নিয়মীয়াকৈ অসম আৰু উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যান্য ৰাজ্যলৈ বাছ চলাচল কৰে। মহানগৰখনত ৰাজহুৱা পৰিবহনৰ বাবে অটো ৰিক্সা, বিক্ৰম, ই-ৰিক্সাৰ সুবিধা আছে। নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত থকা কনভয় ৰোডৰ উৰণসেঁতুৰ কাষত নতুনকৈ আৰম্ভ কৰা মুৰলীধৰ জালান বাছ আস্থান সম্পূৰ্ণকৈ কাৰ্যক্ষম হোৱা নাই। দেশৰ দীৰ্ঘতম ৰে'ল-ৰোড দলং [[বগীবিল দলং]] ডিব্ৰুগড়ৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত। ==শিক্ষা আৰু গৱেষণা== [[File:Dibrugarh Govt. Boys' H. S. School, Dibrugarh.jpg|thumb|right|ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] [[File:Dibrugarh University's entrance gate.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰৱেশপথ]] [[file:DHSK College, Dibrugarh.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ শিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰবিন্দু। ডিব্ৰুগড়ত কেইবাখনো পুৰণি আৰু উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী, বেচৰকাৰী বিদ্যালয় আছে। ১৮৪০ চনত স্থাপিত হোৱা [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] অসমৰ অন্যতম পুৰণি বিদ্যালয়। তদুপৰি ডিব্ৰুগড় কেইখনমান বিখ্যাত কণিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় আছে। [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ দ্বিতীয় পুৰণি বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৬৫ চনত [[অসম বিধান সভা]]ত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা এই বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপিত হয়। অসমৰ উচ্চশিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰৰূপে পৰিচিত ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ত কলা, বিজ্ঞান, বাণিজ্য আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা বিষয়ক শিক্ষাদানৰ বাবে বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰৰ উপৰিও এখন "অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ প্ৰতিষ্ঠান" আছে। বৰ্তমান এই বিশ্ববিদ্যালয়ৰদ্বাৰা অনুমোদিত মুঠ মহাবিদ্যালয়ৰ সংখ্যা ১৬০। ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মুঠ মাটিকালি হ'ল ২০৩ হেক্টৰ; ইয়াৰে ৭৪.৩ হেক্টৰৰ এটা এলেকাত চাহখেতি কৰা হয়। এই বিশ্ববিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দু নতুন বজাৰৰ পৰা প্ৰায় ৫ কি: মি: দক্ষিণে ৰজাভেটা অঞ্চলত অৱস্থিত। ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথটো বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যতম আৰু আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। এই মহাবিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ বৰবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়খন আনুস্থানিকভাৱে ১৯৪৭ চনৰ ৩ নৱেম্বৰৰ দিনা উদ্বোধন কৰা হয়। ইয়াৰ আগেয়ে ই "বেৰী-হোৱাইট মেডিকেল স্কুল নামেৰে জনাজাত আছিল, যিখন ১৯০০ চনত স্থাপিত হৈছিল। [[শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় জিলাৰ চাবুৱাত অৱস্থিত এখন ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। এই বিশ্ববিদ্যালয় খন অসম চৰকাৰে ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত গৃহীত কৰা ''শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয় বিধেয়ক, ২০১৮''ৰ অধীনত স্থাপন কৰিছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন ২০২০ চনৰ ১০ জুলাই তাৰিখৰ পৰা ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ অস্থায়ী কেম্পাছৰ পৰা কাৰ্যক্ষম হয়। এইখন অসমৰ প্ৰথম আৰু ভাৰতৰ চতুৰ্থ কাৰ্যক্ষম চতুৰ্থ ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। ডিব্ৰুগড়ৰ [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়|চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উজনি অসমৰএকমাত্ৰ দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]] [[ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ|ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদে]] স্থাপন কৰা ছখন আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰৰ অন্যতম। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১০ কিঃমিঃ পূবত তথা বকুল তিনিআলিৰ পৰা ২ কিঃমিঃ নিলগত লাহোৱালত আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ অৱস্থিত। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আঠখন ৰাজ্যৰ উমৈহতীয়া আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰই এই অঞ্চলত জীৱ-চিকিৎসা বিষয়ত গৱেষণা কৰা হয়। ১৯৮২ চনত এই কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছিল। ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ আৰু বিভিন্ন প্ৰকল্পৰ বাবে বিভিন্ন উৎসৰ পৰা এই কেন্দ্ৰই অনুদান লাভ কৰে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উল্লেখযোগ্য শিক্ষানুষ্ঠান সমূহ হ'ল: ===বিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] * ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী বালিকা বিদ্যালয় * ডন বস্ক' হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * লিটিল ফ্লাৱাৰ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট মেৰীজ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট জেভিয়াৰ্ছ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * বি এল বেৰীয়া সৰস্বতী শিশু মন্দিৰ * কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * দিল্লী পাব্লিক স্কুল, ডিব্ৰুগড় * বিবেকানন্দ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * সম্পূৰ্ণ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয় * ভিক্টোৰিয়া গাৰ্লছ স্কুল * বেংগলী বয়জ স্কুল * মাৰোৱাৰী হিন্দী বিদ্যালয় * অগ্ৰসেন একাডেমী * শিশু ভাৰতী বিদ্যালয় * গ্ৰেহেম বজাৰ বালিকা বিদ্যালয় ===কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ছল্ট ব্ৰুক একাডেমী]] * ডঃ ৰাধাকৃষ্ণণ স্কুল অফ আৰ্টছ, কমাৰ্চ এণ্ড চাইন্স * [[জ্ঞান বিজ্ঞান একাডেমী]] *  শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় ===মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ বাণিজ্য মহাবিদ্যালয়]] * [[মনোহৰী দেৱী কানৈ মহিলা মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰু মহাবিদ্যালয়]] * নন্দলাল বৰগোহাঁই চিটি মহাবিদ্যালয় ===আইন মহাবিদ্যালয়=== * ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ আইন মহাবিদ্যালয় * এছ.আই.পি.ই. আইন মহাবিদ্যালয় * ডঃ ৰোহিনী কান্ত বৰুৱা আইন মহাবিদ্যালয় ===শিক্ষণ মহাবিদ্যালয়=== * চন্দ্ৰকান্ত হাজৰিকা মহাবিদ্যালয় * পাৰিজাত একাডেমী শিক্ষক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান ===চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠান=== * [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] * [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়]] * [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] ===কাৰিকৰী প্ৰতিষ্ঠান=== * [[ডিব্ৰুগড় পলিটেকনিক]] ==গণমাধ্যম== আকাশবাণী ডিব্ৰুগড় অসমৰ অন্যতম পুৰণি আকাশবাণী কেন্দ্ৰ। আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়ে এ এম (৫২৯.১ মিটাৰ মেগাৱাটত ৫৬৭ কিলোহাৰ্টজ) আৰু এফ এম (১০১.৩০ মেগাহাৰ্টজ) বেণ্ড দুয়োটাতে তিনিটা অধিবেশনত দৈনিক প্ৰচাৰ কৰে।<ref>{{cite web|title=All India Radio, Dibrugarh|url=http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|publisher=Prasar Bharati|access-date=3 August 2013|archive-date=2 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|url-status=live}}</ref> লগতে প্ৰতিদিনে সন্ধিয়া ৬:০০ বজাত ৫ মিনিটৰ আঞ্চলিক বাতৰিৰ বুলেটিন সম্প্ৰচাৰ কৰে ।<ref name="allindiaradio.gov.in">{{cite web| url = http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| title = Get Apps {{!}} Prasar Bharati| access-date = 3 August 2013| archive-date = 2 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| url-status = live}}</ref> এই কেন্দ্ৰটো ১৯৬৮ চনৰ ১৫ ফেব্ৰুৱাৰীত আৰম্ভ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |title=NEWS ON AIR : News on AIR brings the Latest & Top Breaking News on Politics, G-20 summit, Cricket, Sports, Business , State,Formula One in INDIA , Regional Language Audio Bulletins , Regional Language scripts & more |access-date=1 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140305062218/http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |archive-date=5 March 2014 |url-status=dead }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ মলখুবাচাত এই ষ্টেচনৰ ষ্টুডিঅ’ আৰু লেপেটকাত অৱস্থিত ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড স্থানৰ সমীপত হাই পাৱাৰ ট্ৰেন্সমিছন টাৱাৰ আছে। ব্ৰহ্মপুত্ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন বা ৰেডিঅ’ ব্ৰহ্মপুত্ৰ ৯০.৪ মেগাহাৰ্টজ ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথমটো তৃণমূল পৰ্যায়ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন। উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়, ধেমাজি, আৰু শিৱসাগৰৰ কিছু অংশৰ ৮ লাখৰো অধিক লোকক সামৰি লোৱা এই চহৰে অৰ্ধনগৰীয়া, আৰু গ্ৰাম্য জনসংখ্যাক একত্ৰিত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ মাইজান ঘাটৰ সমীপত ইয়াৰ ষ্টেচন অৱস্থিত। [[File:Doordarshan Kendra, Dibrugarh.jpg|thumb|right|দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] অসমীয়া ভাষাত অনুষ্ঠান আগবঢ়োৱা দ্বিতীয়টো দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড় ১৯৯৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে কেন্দ্ৰই ১৯৯১ চনৰ ২০ ডিচেম্বৰৰ পৰা দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটীৰ সম্প্ৰচাৰিত অসম ভাষাৰ কাৰ্যসূচী সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |deadurl=yes }}</ref> এই কেন্দ্ৰত নিৰ্মিত কাৰ্যসূচীসমূহ উচ্চ শক্তিৰ ট্ৰেন্সমিটাৰৰ জৰিয়তে টেলিকাষ্ট কৰা হয়।<ref>{{cite web| url = http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| title = Doordarshan Kendra Guwahati| access-date = 1 March 2014| archive-date = 29 July 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| url-status = live| archivedate = 29 July 2013| archiveurl = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| deadurl = yes}}</ref> ডিব্ৰুগড় দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰই 'ডি ডি নৰ্থ ইষ্ট' চেনেলত অনুষ্ঠানৰ অৱদান আগবঢ়াই আছে।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |deadurl=yes }}</ref> তদপৰি সামাজিক মাধ্যমটো প্ৰচাৰৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ত কেইবাটাও ইলেক্ট্ৰনিক বাতৰি পৰ্টেল আৰু চেনেল আছে। ===বাতৰি-কাকতসমূহ=== ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত প্ৰথমখন কাকত 'টাইমছ অফ আছাম'ৰ সৈতে ডিব্ৰুগড় সমগ্ৰ পূব ভাৰতৰ বাতৰি কাকত সাংবাদিকতাৰ পথ প্ৰদৰ্শক। প্ৰকাশৰ চাৰি দশক পিছত টাইমছ অফ আছামৰ প্ৰকাশ বন্ধ হৈ ১৯৩৯ চনৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য আছাম ট্ৰিবিউন|দ্য আছাম ট্ৰিবিউনে]] যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে আৰু ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৭ বছৰ প্ৰকাশৰ পিছত গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰিত হয়। অৱশ্যে উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ এই প্ৰধান ইংৰাজী দৈনিক কাকতখন গুৱাহাটীৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত হয়। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন চাৰিখন চহৰৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য ছেণ্টিনেল]] প্ৰকাশিত হয়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা কেইবাখনো স্থানীয়ভাষাৰ, লগতে ইংৰাজী আৰু বাংলা দৈনিক কাকত প্ৰকাশ পায়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত অসমীয়া বাতৰি কাকতসমূহ হ'ল [[অসমীয়া প্ৰতিদিন]], [[জনসাধাৰণ]], [[নিয়মীয়া বাৰ্তা]], [[দৈনিক অসম]], অসম আদিত্য, দৈনিক প্ৰতীক্ষা আৰু প্ৰতিবিম্ব। গুৱাহাটী আৰু শিলচৰৰ সমান্তৰালকৈ ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা বাংলা দৈনিক যুগশংখ প্ৰকাশিত হয়। ==ৰাজনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ অন্তৰ্গত। [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ নেতা তথা বৰ্তমানৰ কেন্দ্ৰীয় জলপৰিবহন মন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]] বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ সাংসদ।<ref>{{cite web |url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |title=List of Parliamentary & Assembly Constituencies |access-date=6 October 2008 |work=Assam |publisher=Election Commission of India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |archive-date=4 May 2006 }}</ref> বিজেপিৰ প্ৰশান্ত ফুকন [[ডিব্ৰুগড় (বিধানসভা সমষ্টি)]] পৰা [[অসম বিধানসভা]]লৈ নিৰ্বাচিত বিধায়ক। [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] বৰ্তমান বিজেপিৰ দখলত। ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== * [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]], অসমৰ এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ, নাট্যকাৰ, লেখক আৰু প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা * [[নীলমণি ফুকন (জ্যেষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]], সাহিত্যিক আৰু ৰাজনীতিবিদ * [[দেৱকান্ত বৰুৱা]], কবি আৰু ৰাজনীতিবিদ, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ ৮৩ সংখ্যক অধ্যক্ষ, [[বিহাৰ]]ৰ ৰাজ্যপাল * [[যোগেন্দ্ৰ নাথ হাজৰিকা]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ সপ্তম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[কেশৱ চন্দ্ৰ গগৈ]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ নৱম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ চতুৰ্দশ মুখ্যমন্ত্ৰী]] তথা কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী * [[ৰঞ্জন গগৈ]], [[ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ|ভাৰতৰ ৪৬ সংখ্যক মুখ্য ন্যায়াধীশ]] * [[মলয়া গোস্বামী]], শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী * [[বিজু ফুকন]], অভিনেতা * [[নগেন শইকীয়া]], সাহিত্যিক তথা সাহিত্য সভাৰ প্ৰাক্তন সভাপতি * [[প্ৰহ্লাদ চন্দ্ৰ তাছা]], সাহিত্যিক ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থ সূচি== {{refbegin}} * {{citation |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |place=Guwahati |publisher=EBH Publishers |year=2016 |isbn=978-93-83252-70-1 }} == বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Dibrugarh|ডিব্ৰুগড়}} * [https://dibrugarh.assam.gov.in/ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ ৱেবচাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250419051017/https://dibrugarh.assam.gov.in/ |date=2025-04-19 }} * [http://dibru.ac.in ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় ৱেবচাইট] {{অসমৰ নগৰ-মহানগৰ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:ডিব্ৰুগড় জিলা]] s704l4olt194vdqhbavvbu908jvz0u4 0 22011 648364 532123 2026-10-29T06:19:00Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 648364 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> | name = ৰাহুল সাংকৃত্যায়ন | honorific-prefix = মহাপণ্ডিত | image = Rahul Sankrityayan 1993 stamp of India.jpg | imagesize = 200px | alt = Rahul Sankrityayan | caption = ৰাহুল সাংকৃত্যায়নৰ স্মৃতিত ১৯৯৩ চনত ভাৰত চৰকাৰে উলিওৱা ডাকটিকট | birth_name = কেদাৰনাথ পাণ্ডে | birth_date = {{Birth date|1893|4|9}} | birth_place = পন্দাহা গাঁও, [[অজমড় জিলা]], [[উত্তৰ প্ৰদেশ]], [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]] | death_date = {{death date and age|1963|4|14|1893|4|9|mf=y}} | death_place = [[দাৰ্জিলিং]], [[পশ্চিমবংগ]], [[ভাৰত]] | occupation = লিখক, ৰচনাকাৰ | nationality = ভাৰতীয় | awards = ১৯৬৮: [[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা]] </br>১৯৬৩: [[পদ্মভূষণ]] }} '''ৰাহুল সাংকৃত্যায়ন''' ({{Lang-en|Rahul Sankrityayan}}; {{lang-hi|राहुल सांकृत्यायन}}; ৯ এপ্ৰিল, ১৯৮৩ – ১৪ এপ্ৰিল, ১৯৬৩) এজন প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় লেখক। জীৱনৰ পঞ্চলিশ বছৰ ঘৰৰ পৰা আঁতৰি ভ্ৰমণত কটোৱা সাংকৃত্যায়নক 'হিন্দী ভ্ৰমণ সাহিত্যৰ জনক' বুলি অভিহিত কৰা হয়।<ref name="Sharma2009">{{cite book| first = R.S.| last = Sharma| authorlink = | title = Rethinking India's Past| publisher = Oxford University Press| year = 2009| isbn = 978-0-19-569787-2}}</ref> বিভিন্ন বিষয়ৰ ওপৰত তেখেতে প্ৰায় ডেৰশখনৰো অধিক গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল। তেওঁৰ এই চিন্তা গধুৰ ৰচনাসমূহ বেছি ভাগেই বিশ্বৰ বিভিন্ন ভাষালৈ অনূদিত হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও তেখেত এজন ভাৰততত্ত্ববিদ, মুক্তিসংগ্ৰামী আৰু ভাৰতত কমিউনিষ্ট আন্দোলনৰ পৃষ্ঠপোষক হিচাপে জনাজাত আছিল।<ref name="অসমীয়া গ্ৰন্থ">{{cite book | title=আধুনিক বিশ্বৰ এশগৰাকী মহান ব্যক্তি | publisher=দিছপুৰ প্ৰিণ্ট হাউছ | author=কনকসেন ডেকা | authorlink=কনকসেন ডেকা | year=১৯৯৪ | pages=৩৪৫-৩৪৮}}</ref> তেখেতে পিছলৈ বৌদ্ধ ভিক্ষুৰ পথ গ্ৰহণ কৰে আৰু মাৰ্ক্সীয় সমাজবাদৰ অনুগামী হৈ পৰে।<ref name="Sharma2009"/> ==জন্ম== ১৮৯৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহত [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ আজমগড়ৰ এটা ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰা ৰাহুল সাংকৃত্যায়নৰ আচল নাম আছিল '''কেদাৰনাথ পাণ্ডে'''। কিন্তু জীৱনৰ প্ৰথম অৱস্থাত ভাৰতীয় ধৰ্ম দৰ্শনৰ চৰ্চাৰ একোটা বিশেষ সময়ত তেওঁৰ নাম সলনি হৈ প্ৰথমতে '''কেদাৰনাথ''' পৰা '''বাবা ৰামোদব দাস''' আৰু শেষত ৰাহুল সাংকৃত্যায়ন হয়গৈ।<ref name="অসমীয়া গ্ৰন্থ"/> ==শৈশৱ == ৰাহুল সাংকৃত্যায়নৰ শৈশৱ অতিবাহিত হয় তেওঁৰ মোমায়েকৰ ঘৰত। তাতেই তেওঁ দেশ-বিদেশৰ পৌৰাণিক কাহিনীসমূহ শুনিবলৈ পায়। তেতিয়াৰে পৰা তেওঁৰ মনত ভ্ৰমণ বিলাসীতাই ঠাই পায়। পিছৰ জীৱনত তেওঁ সেই ইচ্ছা পূৰণ কৰে প্ৰায় সমগ্ৰ বিশ্ব ভ্ৰমণ কৰি।<ref name="অসমীয়া গ্ৰন্থ"/> ==শিক্ষা আৰু সাহিত্যচৰ্চা== আৰ্থিক নাটনিৰ বাবে ৰাহুলৰ প্ৰথম জীৱনৰ শিক্ষাগ্ৰহণ আধৰুৱা হৈয়েই ৰয়। অৱশ্যে পলমকৈ হলেও তেওঁ আনুষ্ঠানিকভাৱে লোৱা শিক্ষাকালতে ডেৰকুৰিতকৈও অধিক বিদেশী ভাষাত প্ৰথমে পাণ্ডিত্য আহৰণ কৰে। সংস্কৃত ভাষাত প্ৰথমে পাণ্ডিত্য লাভ কৰাৰ পিছত তেওঁ জাৰ্মান, ফৰাচী, চীনা আৰু ৰাছিয়ান ভাষাতো সমপৰ্য্যায়ৰ ব্যুৎপত্তি লাভ কৰে। তেওঁ [[সংস্কৃত ভাষা]]ৰ ব্যাকৰণ, কাব্য, মীমাংসা, ন্যায় আৰু [[হিন্দু ধৰ্ম]] আৰু [[হিন্দু দৰ্শন|দৰ্শনৰ]] প্ৰায় সমগ্ৰ গ্ৰন্থ আৰু কাব্যৰ ৰচনা অধ্যয়ন কৰে আৰু সেই সময়তে আধ্যাত্মিকতাবাদৰ ফালে অগ্ৰসৰ হয়।<ref>{{cite book | first = R.S.| last = Sharma| title = Rethinking India's Past | publisher = Oxford University Press| year = 2009| isbn = 978-0195697872}}</ref> [[ধৰ্ম]] আৰু [[দৰ্শন]] চৰ্চাৰ প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁ হিন্দু ধৰ্মৰ ওপৰতহে অধ্যয়ন কৰে যদিও পিছত তেওঁ মন [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]ৰ প্ৰতিহে সম্পূৰ্ণৰূপে ঢাল খায়। বৌদ্ধ ধৰ্ম চৰ্চা শেষ কৰাৰ পিছত তেওঁ '''ত্ৰিপিটকাচাৰ্য্য''' উপাধি লাভ কৰে। ==বিদেশ ভ্ৰমণ আৰু নাৰী প্ৰগতি চিন্তা== ১৯১৩ চনৰ পৰা ১৯২১ চনৰ ভিতৰত তেওঁ সমগ্ৰ [[ভাৰত]] ভ্ৰমণ কৰাৰ লগতে বিশ্বৰ বিভিন্ন ৰাষ্ট্ৰও ভ্ৰমণ কৰে। বিদেশ ভ্ৰমণৰ পৰা ঘূৰি অহাৰ পিছত তেওঁ [[ভাৰতীয় সংস্কৃতি]]ৰ এক বৈজ্ঞানিক মূল্যায়ন হোৱাটো বিচাৰে আৰু নিজে এইদিশত গভীৰ চিন্তা-চৰ্চাত মনোনিবেশ কৰে। ইয়াৰ লগতে তেওঁ নাৰী প্ৰগতি আৰু শিক্ষাৰ প্ৰসাৰতাৰ বাবে বিভিন্ন পত্ৰ-পত্ৰিকাত নিজ মন্তব্য দাঙি ধৰে।<ref name="অসমীয়া গ্ৰন্থ"/> ==ৰাজনৈতিক জীৱন== ৰাজনীতিৰ ক্ষেত্ৰত সাংকৃত্যায়ন [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ [[অহিংস আন্দোলন]]ৰ সততে বিৰোধিতা কাৰিছিল। তেওঁ গান্ধীৰ এজন উগ্ৰ সমালোচক আছিল।<ref name="অসমীয়া গ্ৰন্থ"/> ১৯২১ চনত তেওঁ [[ভাৰতীয় জাতীয় আন্দোলন]]ৰ এগৰাকী আগশাৰীৰ মুক্তি যোদ্ধা হিছাপে [[অসহযোগ আন্দোলন]]ত সক্ৰিয় ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। এই সময়তে তেওঁ গ্ৰেপ্তাৰ বৰণ কৰি কাৰাবাসলৈ যায়। ইয়াৰ পিছত সাংকৃত্যায়নে [[বিহাৰ]]ৰ চাপ্ৰা জিলাত 'একমা' (Ekma) আশ্ৰম স্থাপন কৰে। ইয়াক তেওঁ ৰাজনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ কেন্দ্ৰস্থল কৰি লয়। ১৯২২ চনত তেওঁ চাপ্ৰা জিলা কংগ্ৰেছ কমিটিৰ সভাপতি মনোনীত হয়। ১৯২৩ চনত তেওঁৰ বিপ্লৱী কাৰ্যকলাপৰ বাবে পুনৰ গ্ৰেপ্তাৰ হয় আৰু হাজাৰীবাগ জেলত কাৰাবাস খাটিবলগীয়া হয়। ১৯২২ অৰ পৰা ১৯২৫ চনৰ ভিতৰত ৰাহুল সাংকৃত্যায়নে অস্পৃশ্যতা দূৰীকৰণ আৰু হিন্দু মুছলমান একতাৰ বাবে এক শক্তিশালী অভিযান আৰম্ভ কৰে। ১৯৩১ চনত ’বিহাৰ ছচিয়েলিষ্ট পাৰ্টি’ স্থাপন হোৱাৰ লগে লগে সাংকৃত্যায়ন ইয়াৰ সচিব মনোনীত হয়। ইয়াৰ পিছতে তেওঁ কিছুদিনৰ বাবে [[ৰাছিয়া]]লৈ যায় আৰু ১৯৩৮ চনত সেই দেশৰ পৰা ঘূৰি অহাৰ পিছত বিহাৰত আৰম্ভ কৰে কৃষক সত্যাগ্ৰহ। ১৯৪০ চনত তেওঁ বিহাৰ ৰাজ্যিক কংগ্ৰেছ কমিটিৰ সদস্য মনোনীত হোৱাৰ কিছুদিনৰ পিছতে পুনৰ গ্ৰেপ্তাৰ হৈ জেললৈ যায়। ইয়াৰ পিছত [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন|স্বাধীনতা আন্দোলন]]ৰ সমগ্ৰ কালছোৱাত তেওঁ ভাৰতৰ বিভিন্ন বিপ্লৱী সংগঠনৰ লগত জড়িত হৈ বিভিন্ন পদৰ কাৰ্য নিৰ্বাহ কৰে অৰু তাৰ মাজতো চলাই যায় ভাৰতীয় ধৰ্ম, দৰ্শন আৰু সংস্কৃতিৰ অধ্যয়ন।<ref name="অসমীয়া গ্ৰন্থ"/> [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ সৈতে জড়িত হ’লেও ৰাহুল সাংকৃত্যায়নে কংগ্ৰেছী মতবাদক সম্পূৰ্ণৰূপে মাৰ্ক্সীয় দৰ্শনৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত কৰে। ইয়াৰ সমৰ্থনতেই তেওঁ বিহাৰত আৰম্ভ কৰা কমিউনিষ্ট আন্দোলনৰ প্ৰেক্ষাপটতেই জন্ম হৈছিল বিহাৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি। ==বিবাহ== ৰাহুল সাংকৃত্যায়নৰ পাণ্ডিত্যৰ প্ৰথম স্বীকৃতি স্বৰূপে ১৯৪৪ চনত তেওঁ ৰাছিয়াৰ লেনিনগ্ৰাড বিশ্ববিদ্যালয়লৈ আমন্ত্ৰিত হয়। ইয়াত তেওঁ অধ্যাপনা কৰি থকা কালতে এগৰাকী ৰাছিয়ান মহিলাৰ সৈতে [[বিবাহ]] হয় আৰু এক সুদীৰ্ঘ কালৰ বাবে ৰাছিয়াতে বসবাস কৰিবলৈ লয়। ==প্ৰকাশিত গ্ৰন্থ== ১৯৫৯ চনত সাংকৃত্যায়নে [[শ্ৰীলংকা]] বিশ্ববিদ্যালয়ত 'বিদ্যালঙ্কাৰ পৰিভেনা' উপাধিৰে অধ্যাপক নিযুক্ত হয়। এই সময়তে তেওঁ 'মহাবোধি সমাজৰ' আজীৱন সদস্য হয়। এগৰাকী অসাধাৰণ প্ৰতিভাসম্পন্ন লিখক হিছাপে ৰাহুল সাংকৃত্যায়নে [[হিন্দী ভাষা]]ৰ উপৰিও বিশ্বৰ বিভিন্ন ভাষাত ১৫০খন গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল<ref name="অসমীয়া গ্ৰন্থ"/>। এই গ্ৰন্থসমূহো আছিল বিভিন্ন বিষয়ৰ। কিন্তু বিশেষভাৱে তেওঁ বৌদ্ধ আৰু হিন্দু ধৰ্মৰ ওপৰত যিসমূহ গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল সেইবিলাকৰ যোগেদিয়েই তেওঁ প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল এজন শীৰ্ষস্থানীয় ভৰততত্ত্ববিদ হিছাপে। ১৯২৯ আৰু ১৯৩৬ চনৰ ভিতৰত সাংকৃত্যায়নে তিনিবাৰকৈ [[তিব্বত]] ভ্ৰমণ কৰাৰ কালত সেই দেশৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰি আনিছিল বৌদ্ধ ধৰ্মৰ মূল্যবান মূল গ্ৰন্থসমূহৰ ১,৬১৯খন হাতে লিখা পুথি। এই পুথি সমূহৰ আধাৰতে পৰৱৰ্তী কালত বৌদ্ধ ধৰ্ম সম্পৰ্কে তেওঁ ৰচনা কৰা গ্ৰন্থসমূহৰ যথেষ্ট সংখ্যক গ্ৰন্থ আজি পৃথিৱীৰ ভিন ভিন বিদেশী ভাষালৈ অনূদিত হৈছে।<ref name="অসমীয়া গ্ৰন্থ"/> তেওঁৰ ৰচিত গ্ৰন্থসমূহৰ ভিতৰত বিশেষভাবে উল্লেখযোগ্য ’সিদ্ধসকলৰ জীৱন চৰিত’ত তেওঁ ৮৪ গৰাকী সিদ্ধৰ জীৱনী সন্নিবিষ্ট কৰিছে। এই গ্ৰন্থ প্ৰকাশ পোৱাৰ পিছতেই তেওঁ বৌদ্ধিক জগতখনৰ প্ৰশংসা লাভ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পিছতেই তেওঁ ১৬টা খণ্ডৰ 'হিন্দী সাহিত্যৰ বৃহৎ‌ ইতিহাস' (হিন্দী সাহিত্য কা বৃহৎ‌ ইতিহাস)ৰ সম্পাদনা কৰিবলৈ লয়। ইয়াৰ লগতে একে সময়তে জড়িত হয় 'হিন্দী বিশ্বকোষ'ৰ প্ৰণয়ন আৰু প্ৰকাশনৰ কামত। ভাষা-সাহিত্যৰ ওপৰত সাংকৃত্যায়নে যুগুত কৰা 'দক্ষিণী হিন্দী কাব্যধাৰা' প্ৰকাশ পোৱাৰ পিছতে ১৯৪৫ তেওঁৰ সম্পাদনাত প্ৰকাশিত হয় 'চাৰাহা দহা কোষা' নমৰ আন এখন সুবৃহত্‌ গ্ৰন্থ।<ref name="অসমীয়া গ্ৰন্থ"/> ৰাহুল সাংকৃত্যায়নৰ বিখ্যাত গ্ৰন্থ 'মধ্য এচিয়া কা ইতিহাস'ৰ বাবে তেওঁলৈ আগবঢ়োৱা হয় [[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা]]। তেওঁৰ আন এখন বিখ্যাত গ্ৰন্থ 'ভল্গা চে গঙ্গা' বিশ্বৰ বিভিন্ন দেশৰ প্ৰায় ২০টা ভাষালৈ অনূদিত হয়। সাংকৃত্যায়নৰ মহমূল্যৱান গ্ৰন্থসমূহৰ ভিতৰত বিশেষভাবে উল্লেখনীয় আৰু দুখন গ্ৰন্থ হ’ল 'ভোতা সংস্কৃত অভিধান' আৰু 'ৰাছিয়ান সংস্কৃত অভিধান'। কেৱল ধৰ্ম-ভাষা-সাহিত্য-সংস্কৃতিয়েই নহয়, ইয়াৰ উপৰিও সাংকৃত্যায়নে ১৭খন ভ্ৰমণ কাহিনী আৰু মাও চে তুঙ, লেলিন আৰু ষ্টেলিনৰ জীৱনৰ ওপৰতো তিনিখন মূল্যৱান গ্ৰন্থ লিখি থৈ গৈছে।<ref name="অসমীয়া গ্ৰন্থ"/> ==মৃত্যু== <!-- [[File:Rahulji's Tombstone.jpg|thumb|right|upright|দাৰ্জিলিঙত অৱস্থিত সাংকৃত্যায়নৰ সমাধি]] --> [[শ্ৰীলঙ্কা]]ত থকা সময়ত তেখেত [[বহুমূত্ৰ ৰোগ|বহুমূত্ৰ]] আৰু [[উচ্চ ৰক্তচাপ]] ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল। কিছুদিন পিছত তেওঁৰ এটা গুৰুতৰ [[ষ্ট্ৰ'ক]] হয় যাৰ বাবে অলপ দিন পাছত স্মৃতিশক্তিও লোপ পায়। ১৯৬৩ চনৰ ১৪ এপ্ৰিলত [[দাৰ্জিলিং|দাৰ্জিলিঙ]]ত ৰাহুল সাংকৃত্যায়নে মৃত্যুক সাৱটি লয়। ==তথ্য সংগ্ৰহ== <references/> == গ্ৰন্থ সংযোগ== * Ram Sharan Sharma, ''Rahul Sankrityayan and Social Change'', Indian History Congress, 1993. * Ram Sharan Sharma, ''Rethinking India's Past'', (Oxford University Press, 2009, ISBN 978-0195697872). *''Himalayan Buddhism, Past and Present: Mahapandit Rahul Sankrityayan centenary volume'' by D. C. Ahir (ISBN 81-7030-370-2) * Prabhakar Machwe: "Rahul Sankrityayan" New Delhi 1978: Sahitya Akademi. [A short biography including a list of Sankrityayan's works] == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://web.archive.org/web/20120316080537/http://www.collectindianstamps.com/2011/04/stamp-of-rahul-sankrityanan-father-of.html Rahul Sankrityayan Stamp Released By Indian Government] {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সাহিত্যিক]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী সাহিত্যিক]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী ভাষাৰ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:পদ্মভূষণ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:নাস্তিকতাবাদী]] efeoh41f6kd89qbq0pi8py130f7fst6 0 31691 648313 507140 2026-10-28T17:46:25Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* স্তন্যপায়ী আৰু পক্ষী */ 648313 wikitext text/x-wiki {{Infobox protected area | name = হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্য<ref name=Ghosh2007/><ref name=protectedplanet/></br>Hoollongapar Gibbon Sanctuary | iucn_category = IV | photo = Hoolock hoolock 001.jpg | photo_caption = [[হলৌ বান্দৰ]] (''Hoolock hoolock'') | photo_width = 175 | map = India Assam | map_alt = Located in Northeast India | map_caption = | relief = 1 | location = [[অসম]], [[ভাৰত]] | nearest_city = [[যোৰহাট|যোৰহাট নগৰ]] | lat_d = 26.716667 | long_d = 94.383333 | region = IN | area = {{convert|2098.62|ha|sqmi|sigfig=2|abbr=on}} | established = ১৯৯৭ | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = | url = <!-- dead link: http://www.assamforest.co.in/NP_Sanctuaries/wls_Hollongapar.php --> }} '''হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্য''' (পূৰ্বে '''Hollongapar Reserved Forest''' বা '''হোলোঙাপাৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল''') হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[অসম]]ত অৱস্থিত [[চিৰসেউজ অৰণ্য]]ৰ এক সংৰক্ষিত অঞ্চল। ১৯৯৭ চনত ইয়াক চৰকাৰীভাৱে অভয়াৰণ্যৰ মৰ্যাদা দিয়া হয়। ১৮৮১ চনত প্ৰতিষ্ঠিত এই বনাঞ্চলৰ সীমা [[পাটকাই]] পৰ্বতৰ পাদদেশলৈকে বিস্তৃত আছিল। পিছলৈ অৰণ্যখন সৰু সৰু গাঁও আৰু চাহ বাগানে আৱৰি ধৰে। ১৯শ শতিকাৰ প্ৰথম ভাগত অৰণ্যখনৰ বিকাশৰ বাবে বৃক্ষৰোপণ কৰা হৈছিল আৰু ফলত [[জৈৱ বৈচিত্ৰ্য]]ও বৃদ্ধি পায়। হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যত ভাৰতৰ একমাত্ৰ [[গিবন]] [[হলৌ বান্দৰ]] আৰু [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ একমাত্ৰ নিশাচৰ প্ৰাইমেট [[লাজুকী বান্দৰ]] পোৱা যায়। ইয়াত পোৱা ওখ গছৰ ভিতৰত “[[হোলোং]]” (''Dipterocarpus retusus'') অন্যতম, আৰু মধ্যমীয়া গছৰ ভিতৰত ''[[নাহৰ]]'' (''Mesua ferrea'') গছ বেছিকৈ পোৱা যায়। সৰু সৰু জোপোহা গছ আদিয়ে বাকী ঠাই আৱৰি আছে। চোৰাংকৈ গছ কটা, মানুহৰ বসতি স্থাপন আদিয়ে অৰণ্যখনলৈ বিপদ মাতি আনিছে। ==ইতিহাস== ১৮৮১ চনৰ ২৭ আগষ্টত স্বীকৃতি প্ৰদান কৰা [[অসম]]ৰ [[যোৰহাট জিলা]]ৰ এসময়ৰ হোলোঙাপাৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ অংশৰপৰাই হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যৰ সৃষ্টি হৈছে। <ref name=Hazarika2005/> ইয়াত বেছিকৈ পোৱা “[[হোলোং|হোলোং গছ]]”ৰ (''Dipterocarpus retusus'') পৰা এই নামটোৰ উদ্ভৱ হৈছে।<ref name=Das2009/> আগতে ইয়াক [[পাটকাই]] পৰ্বতমালাৰ পাদদেশৰ অৰণ্যৰ অংশ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name=Hazarika2005/> এতিয়া অভয়াৰণ্যখন সম্পূৰ্ণভাৱে চাহ বাগিছা আৰু সৰু সৰু গাঁৱেৰে আবৃত হ'লেও এটা সময়ত ই [[নাগালেণ্ড]]ৰ ভিতৰুৱা অৰণ্যৰ লগতো সংযুক্ত আছিল। সংৰক্ষিত অঞ্চলটো ২০৬ হেক্টৰ মাটিৰে আৰম্ভ হৈছিল আৰু ১৮৯৬ চনত কিছুমান ঠাই অসংৰক্ষিত কৰাৰ পিছত অঞ্চলটো সৰু হৈ পৰে।<ref name=Hazarika2005/><ref name=Das2009/> ১৮৮০ চনৰপৰা ১৯২০ চনমানলৈকে চাহ বাগিছাবোৰ স্থাপন হোৱাৰ ফলত আৰু মাজুলী তথা ইয়াৰ দাঁতিকাষৰীয়া এলেকাৰ বানত সৰ্বস্বান্ত হোৱা ৰাইজক পুনৰ্সংস্থাপন দিয়াৰ ফলত অৰণ্যখন খণ্ড-বিখণ্ড হৈ পৰে। তাৰপিছত অৰণ্যখন ক্ৰমান্বয়ে পৰ্বতৰ পাদদেশৰ পৰা পৃথক হৈ পৰে।<ref name=Hazarika2005/> অঞ্চলটো ভিন ভিন চিৰসেউজ বৃক্ষসমূহৰ লগতে "বজাল" বাঁহেৰে (''[[:en:Pseudodactylum|Pseudodactylum&nbsp; sp.]]'') ভৰি আছে। ১৯২৪ চনত অৰণ্যখনৰ বিকাশৰ বাবে বৃক্ষৰোপণ আৰম্ভ কৰা হয়। প্ৰাকৃতিক গছ-গছনিৰ লগতে এই বৃক্ষৰোপণে পিছলৈ [[জৈৱ বৈচিত্ৰ্য]]ৰে পৰিপূৰ্ণ এক অৰণ্যৰ সৃষ্টি কৰে। ১৯শ শতিকাত আন কিছুমান বনাঞ্চলো ইয়াত যোগ কৰাৰ ফলত ১৯৯৭ চনত ইয়াৰ মাটিকালি ২০৯৮.৬২ হেক্টৰ হয়গৈ।<ref name=Hazarika2005/><ref name=Das2009/> তথাপিও অভয়াৰণ্যখন পাঁচটা ভাগত বিভক্ত হৈ ৰৈছে।<ref name=Das2009/> ১৯৯৭ চনৰ ৩০ জুলাইত জাননী নং FRS 37/97/31 যোগে যোৰহাট জিলাত অভয়াৰণ্যখন গঠন কৰি "গিবন অভয়াৰণ্য" নাম দিয়া হয়। ভাৰতত পোৱা একমাত্ৰ "এপ" [[হলৌ বান্দৰ]]ৰ নামেৰে এই নাম দিয়া হৈছিল। কোনো গিবনৰ নামেৰে নাম দিয়া এইখন ভাৰতৰ একমাত্ৰ অভয়াৰণ্য।<ref name=Ghosh2007/><ref name=Hazarika2005/> ২০০৪ চনৰ ২৫ মে'ত অসম চৰকাৰে জাননী নং FRP 37/97/20ৰ যোগে ইয়াক "হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্য" বুলি পুনৰ্নামকৰণ কৰে।<ref name=Ghosh2007/> ==কাষৰীয়া অঞ্চল== অভয়াৰণ্যখন চৰকাৰীভাৱে [[দিছৈ উপত্যকা সংৰক্ষিত বনাঞ্চল]], [[দিছৈ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল]] আৰু [[টিৰু পাহাৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল]]লৈ বিয়পি আছে যিবোৰ [[ভাৰতীয় হাতী]] (''Elephas maximus indicus'') আৰু আন আন জন্তুৰ চৰণীয়া ঠাই হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name=Hazarika2005/> হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্য আৰু নাগালেণ্ডৰ নিকটৱৰ্তী হাবি 'দিছৈ উপত্যকা সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ মাজৰ ঠাইখিনি দিছৈ, কঁঠালগুৰি আৰু হোলোংগুৰিৰ চাহ বাগিছা কেইখনমানে অধিকাৰ কৰি আছে।<ref name=Hazarika2005/><ref name=Das2009/> সেইকেইখন হ'ল- কাটনিবাৰী, মুৰমুৰিয়া, চেনিজান, কলিয়াপানী, মেলেং, কাকজান, দিহিঙ্গীয়াপাৰ, কঁঠালগুৰি, দিছৈ আৰু হোলোংগুৰি। কাষৰীয়া গাঁওবোৰ হৈছে মধুপুৰ, লক্ষ্মীপুৰ, ৰামপুৰ, ফেঁচুৱেল, কাটনিবাৰী, পুখুৰীয়া,[[ভেলেউগুৰি ৰতনপুৰ]], ভেলেউগুৰি অফলামুখ, ভেলেউগুৰি কালিয়াগাঁও আদি।<ref name=Hazarika2005/> ==জীৱবসতি== {{mainlist|হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যত থকা প্ৰজাতিসমূহৰ তালিকা}} হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যক 'অসমৰ ভৈয়ামৰ পলসুৱা অৰ্ধ-চিৰসেউজ অৰণ্য' ([[:en:Assam plains alluvial semi-evergreen forests|Assam plains alluvial semi-evergreen forests]]) বুলি শ্ৰেণীবিভাজন কৰা হৈছে।<ref name=Hazarika2005/> ইয়াত প্ৰতি বছৰে গড়ে ২৪৯ ছে:মি: বৰষুণ হয়। সাগৰপৃষ্ঠৰপৰা ১০০ ফুট-ৰপৰা ১২০ ফুট উচ্চতালৈ ({{convert|100|and|120|m|ft|abbr=on}}) পৰিব্যাপ্ত এই বনাঞ্চলৰ দক্ষিণ-পূৱ ফালটো ওখ। উত্তৰ-পশ্চিম ফাললৈ উচ্চতা ধীৰে হ্ৰাস পাই আহিছে। মাজৰে বৈ যোৱা [[ভোগদৈ নদী]]য়ে অৰণ্যৰ মাজে জলমগ্ন এক অঞ্চল সৃষ্টি কৰিছে। অভয়াৰণ্যৰ সীমাৰে বিস্তৃত এই অংশত বিভিন্ন [[জল উদ্ভিদ]] ([[:en:Aquatic plant|semi-hydrophytic plants]]) পোৱা যায়। এই জলমগ্ন অঞ্চলে অৰণ্যখনক তিনিটা ক্ষুদ্ৰ পৰিবেশ ক্ষেত্ৰত বিভক্ত কৰিছে: উজনি-হেলনীয়া ক্ষেত্ৰ, নামনি-হেলনীয়া ক্ষেত্ৰ আৰু বানপানী-সম্ভাৱনাময় ক্ষেত্ৰ।<ref name=Ghosh2007/> ===প্ৰাণীকুল=== জৈৱবৈচিত্ৰ্যৰে ভৰা অভয়াৰণ্যখনত ভাৰতৰ একমাত্ৰ এপ্‌ [[হলৌ বান্দৰ]] (''Hoolock hoolock''),<ref name=Ghosh2007/><ref name=Hazarika2005/> আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ একমাত্ৰ নিশাচৰ প্ৰাইমেট [[লাজুকী বান্দৰ]] (''Nycticebus bengalensis'') পোৱা যায়।<ref name=Ghosh2007/><ref name=Nandini2009/> ইয়াত পোৱা আন আন প্ৰাইমেটবোৰ হৈছে [[সেন্দূৰী বান্দৰ]] (''Macaca arctoides''), [[northern pig-tailed macaque]] (''Macaca leonina''), [[অসমীয়া বান্দৰ]] (''Macaca assamensis assamensis''), [[মলুৱা বান্দৰ]] (''Macaca mulatta''), আৰু [[capped langur]] (''Trachypithecus pileatus'')। অভয়াৰণ্যখনত ভাৰতীয় হাতী, [[বাঘ]] (''Panthera tigris''), [[নাহৰফুটুকী বাঘ]] (''Panthera pardus''), [[jungle cat]]s (''Felis chaus''), [[বনৰীয়া গাহৰি]] (''Sus scrofa''), তিনিপ্ৰকাৰৰ [[civet]], চাৰিপ্ৰকাৰৰ [[কেৰ্কেটুৱা]] আৰু আন কেইবাপ্ৰকাৰৰ স্তন্যপায়ী জন্তু পোৱা যায়। অভয়াৰণ্যখনত অতি কমেও ২১৯ প্ৰকাৰৰ চৰাই আৰু কেইবাপ্ৰকাৰৰ সাপ পোৱা যায়।<ref name=Ghosh2007/> ===উদ্ভিদকুল=== [[File:Canopy Gaps.jpg|thumb|right|200px|অভয়াৰণ্যখনৰ আচ্ছাদনৰ স্তৰে স্তৰে উদ্ভিদকুলৰ বিবিধতা বিৰাজমান]] হোলোঙাপাৰ অভয়াৰণ্যৰ উদ্ভিদজগত 'চিৰসেউজ' (evergreen) ধৰণৰ আৰু স্তৰীয় আচ্ছাদনেৰে (canopy) গঠিত।<ref name=Hazarika2005/> আচ্ছাদনৰ ওপৰৰ স্তৰ ঘাইকৈ হোলোং গছেৰে গঠিত। এই স্তৰৰ উদ্ভিদৰ গা-গছ সাধাৰণতে ১২-ৰপৰা ৩০ মিটাৰলৈকে (৩৯ ৰ পৰা ৯৪ ফুট) ওখ হয়। ইয়াৰ উপৰিও এই স্তৰত [[চামকঁ‌ঠাল]] (''Artocarpus chama''), [[গমাৰি]] (''Gmelina arborea''), [[অমৰা]] (''Amoora wallichi''), [[তিতা চঁপা|চঁপা]] (''Mcheliai spp.''), [[ভেলু গছ|ভেলু]] (''Tetrameles nudiflora''), [[উড়ল গছ|উড়ল]] (''Sterculia villosa'') আৰু শিঙৰী (''Castanopsis spp.'') আদি গছো পোৱা যায়।<ref name=Hazarika2005/> আচ্ছাদনৰ মধ্য স্তৰত [[নাহৰ]] (''Mesua ferrea'') গছেই মুখ্য, ইয়াৰ বিস্তৃতি ''মুকুট'' আকাৰৰ। সেয়ে ইয়াৰ ঘন ছাঁয়াই বহল অংশ আৱৰি ৰাখে। নাহৰৰ বাহিৰে [[লালি পমা গছ|বান্দৰডিমা]] (''Prasoxylon excelsum''), ধূনা (''Canarium resiniferum''), [[ভোমোৰা (বৃক্ষ)|ভোমোৰা]] (''Terminalia belerica''), ফুল গমাৰি (''Gmelina sp.'') বনবগৰী (''Pterospermum lanceafolium''), [[মৰশাল গছ|মৰশাল]] (''Vatica lanceafolia''), [[চেলেং গছ|চেলেং]] (''Sapium baccatum''), [[সাঁচিগছ|সাঁচি]] (''Aquilaria malaccensis''), আৰু [[ঔ টেঙা]] (''Dillenia indica'') আদিও মধ্যস্তৰত পোৱা যায়। .<ref name=Hazarika2005/> আচ্ছাদনৰ একেবাৰে তলৰ স্তৰ আৰু ভূমিসংলগ্ন উদ্ভিদকুল বিভিন্ন গছেৰে গঠিত। সঘনাই চকুত পৰা উদ্ভিদসমূহ হ'ল: দলু বাঁহ (?) (Dolu bamboo) (''Teinosstachyum dullooa''), বিজুলি বাঁহ (''Pseudostachyam polymorphum''), জেং (?)<ref>http://arunachalforests.gov.in/jairampur%20project%20division.html</ref> (Jengu) (''Calamus erectus''), জাতি বেত (''Calamus spp.''), সৌকা বেত (''Calamus spp.''), তৰা (''Alpinia allughas''), কৌপাত (''Phrynium imbricatum''), আৰু [[চোৰাত]] (''Laported cremulata'').<ref name=Hazarika2005/> ==সংৰক্ষণ== অভয়াৰণ্যখনক আৱৰি থকা চাহ বাগিছাসমূহে প্ৰব্ৰজনকাৰী জীৱসমূহৰ বাবে এক ভৌগোলিক বাধাৰ সৃষ্টি কৰে।<ref name=Hazarika2005/><ref name=Das2009/> চাহ বনুৱাসকলৰ বৰ্ধিত জনসংখ্যায়ো অৰণ্যখনৰ প্ৰতি ভাবুকিৰ সৃষ্টি কৰিছে কাৰণ বহু লোক কাঠ, বনৌষধি আৰু খাদ্যৰ বাবে অৰণ্যখনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল।<ref name=Ghosh2007/><ref name=Hazarika2005/> ঘৰচীয়া জন্তুৰ বাবে অৰণ্যখনৰ পৰা বৃহৎ পৰিমাণৰ গছৰ পাত আৰু ঘাঁহ সংগ্ৰহ কৰা হয়। বাৰিষাকালি চাহ বাগিছাবোৰত ব্যৱহৃত [[অপতৃণনাশক]] আৰু [[কীটনাশক]]বোৰ অৰণ্যখনৰ মাজেৰে বৈ যায়।<ref name=Ghosh2007/> হাতীবোৰে নাগালেণ্ডলৈ প্ৰব্ৰজন কৰাৰ বাবে চাহ বাগিছাবোৰৰ মাজৰে যায় আৰু সেইবাবে চোৰাং চিকাৰৰ লক্ষ্য হয়। অৰণ্যখনক ৰেলপথেও ভাগ ভাগ কৰি পেলাইছে। চোৰাংকৈ কাঠ কটা আৰু অবৈধ বসতিয়ে অৰণ্যখনৰ মান নিম্নগামী কৰি তুলিছে।<ref name=Hazarika2005/> ==চিত্ৰ বিথিকা== ===পখিলা আৰু মথ=== <gallery> File:Indian Nawab or Common Nawab (cropped).jpg|হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যৰ এটি Indian Nawab or Common Nawab পখিলা। File:Common Redeye.jpg|হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যৰ এটি Common Redeye পখিলা। File:Oriental Tailed Jay.jpg|হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যৰ এটি Oriental Tailed Jay পখিলা। File:A Commander of Hollongapar Gibbon Sanctuary.jpg|হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যৰ এটি Commander পখিলা File:Himalayan Five-bar Swordtail.jpg|হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যৰ এটি Himalayan Five-bar Swordtail পখিলা। File:Himalayan Red Lacewing.jpg|হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যৰ এটি Himalayan Red Lacewing পখিলা। File:A Paris Peacock butterfly from Hoollongapar Gibbon Sanctuary, Jorhat - Assam.jpg|অভয়াৰণ্যখনত উপলভ্য এটি পেৰিচ পিকক্ পখিলা। File:Indo-Chinese Great Jay.jpg|হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যৰ এটি Indo-Chinese Great Jay পখিলা File:Cruiser (Vindula erota).jpg|হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যৰ এটি Cruiser (Vindula erota) পখিলা। File:White dragontail.jpg|হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যৰ এটি White Dragontail পখিলা File:Long-banded Silverline (Cigaritis lohita).jpg|হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যৰ এটি Long-banded Silverline পখিলা। File:Eudocima homaena (অসমৰ যোৰহাট জিলাৰ হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যত পোৱা এবিধ প্ৰজাতিৰ মথ).jpg| হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যত পোৱা এবিধ প্ৰজাতিৰ মথ </gallery> ===স্তন্যপায়ী আৰু পক্ষী=== <gallery> File:A male Western Hoolock Gibbon from Hoollongapar Gibbon Sanctuary, Jorhat - Assam.jpg|হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যৰ এটি মতা হলৌ বান্দৰ। File:A northern pig-tailed macaque from Hoollongapar Gibbon Sanctuary, Jorhat - Assam.jpg| হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যৰ এটি গাহৰিনেজীয়া বান্দৰ। File:A herd of wild elephants coming out from Hoollongapar Gibbon Sanctuary, Jorhat - Assam near Kothalgoorie Tea Estate.jpg|অভয়াৰণ্যখনৰ পৰা ওচৰৰ এখন চাহবাগিছালৈ ওলাই অহা বনৰীয়া হাতীৰ এটা জাক। File:টুপীমূৰীয়া বান্দৰ.jpg|অভয়াৰণ্যখনত এটি টুপীমূৰীয়া বান্দৰ। File:লাজুকী বান্দৰ.jpg|হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যত এটি লাজুকী বান্দৰ। File:ৱাক চৰাই বা ৰাতি চৰা.jpg|হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যত এটি ৱাক চৰাই বা ৰাতি চৰা পখী। File:Northern Pig-tailed Macaque (গাহৰিনেজীয়া বান্দৰ).jpg|অসমৰ যোৰহাট জিলাত অৱস্থিত হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যৰ এটি গাহৰিনেজীয়া বান্দৰ। File:A Stump-tailed macaque from Hoollongapar Gibbon Sanctuary, Jorhat, Assam.jpg|অসমৰ যোৰহাট জিলাত অৱস্থিত হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যৰ এটি সেন্দূৰী বান্দৰ। </gallery> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist|refs= <ref name=protectedplanet>{{cite web | publisher = protectedplanet.net | url = http://protectedplanet.net/sites/308560 | title = Gibbon Sanctuary | accessdate = 22 January 2011 | archivedate = 24 July 2011 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110724022429/http://protectedplanet.net/sites/308560 | deadurl = yes }}</ref> <ref name=Das2009>{{cite journal | last1 = Das | first1 = Nabajit | last2 = Biswas | first2 = J | last3 = Das | first3 = J. | last4 = Ray | first4 = P. C. | last5 = Sangma | first5 = A. | last6 = Bhattacharjee | first6 = P. C. | title = Status of Bengal Slow Loris ''Nycticebus bengalensis'' (Primates: Lorisidae) in Gibbon Wildlife Sanctuary, Assam, India | journal = Journal of Threatened Taxa | year = 2009 | volume = 1 | issue = 11 | pages = 558–561 | url = http://threatenedtaxa.org/ZooPrintJournal/2009/November/o221926xi09558-561.pdf | format = PDF | issn = 0974-7907 | access-date = 2012-11-27 | archivedate = 2011-07-28 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110728110148/http://threatenedtaxa.org/ZooPrintJournal/2009/November/o221926xi09558-561.pdf | deadurl = yes }}</ref> <ref name=Ghosh2007>{{cite journal | last = Ghosh | first = Kumud | title = Birds of Hoollongapar Gibbon Sanctuary | journal = Newsletter of Birdwatchers | year = 2007 | volume = 47 | issue = 3 | pages = 35–40 | url = https://docs.google.com/viewer?a=v&pid=explorer&chrome=true&srcid=0B3FJoJNii3LpZTYwMTBkMGItOWVjYi00N2M2LWEzY2EtNGUwZTIyYWY5ZjEy&hl=en_US}}</ref> <ref name=Hazarika2005>{{cite journal | last1 = Hazarika | first1 = Reneema | last2 = Gupta | first2 = A. K. | title = Resource Sharing by Hoolock Gibbon (''Bunopithecus hoolock'') with two primate species in Gibbon Wildlife Sanctuary, Assam, India | journal = [http://wiienvis.nic.in/hoolock_gibbon/index.htm Envis: Wildlife and Protected Areas] | year = 2005 | volume = 8 | url = http://wiienvis.nic.in/hoolock_gibbon/assam_2.htm | issn = 0972-088X}}</ref> <ref name=Nandini2009>{{cite journal | last1 = Nandini | first1 = Rajamani | last2 = Kakati | first2 = Kashmira | last3 = Ved | first3 = Nimesh | title = Occurrence records of the Bengal Slow Loris (''Nycticebus bengalensis'') in northeastern India | journal = Asian Primates Journal | year = 2009 | volume = 1 | issue = 2 | pages = 12–18 | url = http://www.primate-sg.org/PDF/APJ1.2.LorisIndia.pdf | format = PDF | access-date = 2012-11-27 | archivedate = 2012-03-03 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120303214230/http://www.primate-sg.org/PDF/APJ1.2.LorisIndia.pdf | deadurl = yes }}</ref> }} {{অসমৰ সংৰক্ষিত অঞ্চল}} {{যোৰহাট জিলা}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু অভয়াৰণ্য]] [[শ্ৰেণী:যোৰহাট জিলাৰ পৰ্যটনস্থলী]] m7lkjrmlbb2d2yxjk228652radgnxhu 648314 648313 2026-10-28T17:51:28Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* স্তন্যপায়ী আৰু পক্ষী */ 648314 wikitext text/x-wiki {{Infobox protected area | name = হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্য<ref name=Ghosh2007/><ref name=protectedplanet/></br>Hoollongapar Gibbon Sanctuary | iucn_category = IV | photo = Hoolock hoolock 001.jpg | photo_caption = [[হলৌ বান্দৰ]] (''Hoolock hoolock'') | photo_width = 175 | map = India Assam | map_alt = Located in Northeast India | map_caption = | relief = 1 | location = [[অসম]], [[ভাৰত]] | nearest_city = [[যোৰহাট|যোৰহাট নগৰ]] | lat_d = 26.716667 | long_d = 94.383333 | region = IN | area = {{convert|2098.62|ha|sqmi|sigfig=2|abbr=on}} | established = ১৯৯৭ | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = | url = <!-- dead link: http://www.assamforest.co.in/NP_Sanctuaries/wls_Hollongapar.php --> }} '''হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্য''' (পূৰ্বে '''Hollongapar Reserved Forest''' বা '''হোলোঙাপাৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল''') হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[অসম]]ত অৱস্থিত [[চিৰসেউজ অৰণ্য]]ৰ এক সংৰক্ষিত অঞ্চল। ১৯৯৭ চনত ইয়াক চৰকাৰীভাৱে অভয়াৰণ্যৰ মৰ্যাদা দিয়া হয়। ১৮৮১ চনত প্ৰতিষ্ঠিত এই বনাঞ্চলৰ সীমা [[পাটকাই]] পৰ্বতৰ পাদদেশলৈকে বিস্তৃত আছিল। পিছলৈ অৰণ্যখন সৰু সৰু গাঁও আৰু চাহ বাগানে আৱৰি ধৰে। ১৯শ শতিকাৰ প্ৰথম ভাগত অৰণ্যখনৰ বিকাশৰ বাবে বৃক্ষৰোপণ কৰা হৈছিল আৰু ফলত [[জৈৱ বৈচিত্ৰ্য]]ও বৃদ্ধি পায়। হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যত ভাৰতৰ একমাত্ৰ [[গিবন]] [[হলৌ বান্দৰ]] আৰু [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ একমাত্ৰ নিশাচৰ প্ৰাইমেট [[লাজুকী বান্দৰ]] পোৱা যায়। ইয়াত পোৱা ওখ গছৰ ভিতৰত “[[হোলোং]]” (''Dipterocarpus retusus'') অন্যতম, আৰু মধ্যমীয়া গছৰ ভিতৰত ''[[নাহৰ]]'' (''Mesua ferrea'') গছ বেছিকৈ পোৱা যায়। সৰু সৰু জোপোহা গছ আদিয়ে বাকী ঠাই আৱৰি আছে। চোৰাংকৈ গছ কটা, মানুহৰ বসতি স্থাপন আদিয়ে অৰণ্যখনলৈ বিপদ মাতি আনিছে। ==ইতিহাস== ১৮৮১ চনৰ ২৭ আগষ্টত স্বীকৃতি প্ৰদান কৰা [[অসম]]ৰ [[যোৰহাট জিলা]]ৰ এসময়ৰ হোলোঙাপাৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ অংশৰপৰাই হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যৰ সৃষ্টি হৈছে। <ref name=Hazarika2005/> ইয়াত বেছিকৈ পোৱা “[[হোলোং|হোলোং গছ]]”ৰ (''Dipterocarpus retusus'') পৰা এই নামটোৰ উদ্ভৱ হৈছে।<ref name=Das2009/> আগতে ইয়াক [[পাটকাই]] পৰ্বতমালাৰ পাদদেশৰ অৰণ্যৰ অংশ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name=Hazarika2005/> এতিয়া অভয়াৰণ্যখন সম্পূৰ্ণভাৱে চাহ বাগিছা আৰু সৰু সৰু গাঁৱেৰে আবৃত হ'লেও এটা সময়ত ই [[নাগালেণ্ড]]ৰ ভিতৰুৱা অৰণ্যৰ লগতো সংযুক্ত আছিল। সংৰক্ষিত অঞ্চলটো ২০৬ হেক্টৰ মাটিৰে আৰম্ভ হৈছিল আৰু ১৮৯৬ চনত কিছুমান ঠাই অসংৰক্ষিত কৰাৰ পিছত অঞ্চলটো সৰু হৈ পৰে।<ref name=Hazarika2005/><ref name=Das2009/> ১৮৮০ চনৰপৰা ১৯২০ চনমানলৈকে চাহ বাগিছাবোৰ স্থাপন হোৱাৰ ফলত আৰু মাজুলী তথা ইয়াৰ দাঁতিকাষৰীয়া এলেকাৰ বানত সৰ্বস্বান্ত হোৱা ৰাইজক পুনৰ্সংস্থাপন দিয়াৰ ফলত অৰণ্যখন খণ্ড-বিখণ্ড হৈ পৰে। তাৰপিছত অৰণ্যখন ক্ৰমান্বয়ে পৰ্বতৰ পাদদেশৰ পৰা পৃথক হৈ পৰে।<ref name=Hazarika2005/> অঞ্চলটো ভিন ভিন চিৰসেউজ বৃক্ষসমূহৰ লগতে "বজাল" বাঁহেৰে (''[[:en:Pseudodactylum|Pseudodactylum&nbsp; sp.]]'') ভৰি আছে। ১৯২৪ চনত অৰণ্যখনৰ বিকাশৰ বাবে বৃক্ষৰোপণ আৰম্ভ কৰা হয়। প্ৰাকৃতিক গছ-গছনিৰ লগতে এই বৃক্ষৰোপণে পিছলৈ [[জৈৱ বৈচিত্ৰ্য]]ৰে পৰিপূৰ্ণ এক অৰণ্যৰ সৃষ্টি কৰে। ১৯শ শতিকাত আন কিছুমান বনাঞ্চলো ইয়াত যোগ কৰাৰ ফলত ১৯৯৭ চনত ইয়াৰ মাটিকালি ২০৯৮.৬২ হেক্টৰ হয়গৈ।<ref name=Hazarika2005/><ref name=Das2009/> তথাপিও অভয়াৰণ্যখন পাঁচটা ভাগত বিভক্ত হৈ ৰৈছে।<ref name=Das2009/> ১৯৯৭ চনৰ ৩০ জুলাইত জাননী নং FRS 37/97/31 যোগে যোৰহাট জিলাত অভয়াৰণ্যখন গঠন কৰি "গিবন অভয়াৰণ্য" নাম দিয়া হয়। ভাৰতত পোৱা একমাত্ৰ "এপ" [[হলৌ বান্দৰ]]ৰ নামেৰে এই নাম দিয়া হৈছিল। কোনো গিবনৰ নামেৰে নাম দিয়া এইখন ভাৰতৰ একমাত্ৰ অভয়াৰণ্য।<ref name=Ghosh2007/><ref name=Hazarika2005/> ২০০৪ চনৰ ২৫ মে'ত অসম চৰকাৰে জাননী নং FRP 37/97/20ৰ যোগে ইয়াক "হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্য" বুলি পুনৰ্নামকৰণ কৰে।<ref name=Ghosh2007/> ==কাষৰীয়া অঞ্চল== অভয়াৰণ্যখন চৰকাৰীভাৱে [[দিছৈ উপত্যকা সংৰক্ষিত বনাঞ্চল]], [[দিছৈ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল]] আৰু [[টিৰু পাহাৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল]]লৈ বিয়পি আছে যিবোৰ [[ভাৰতীয় হাতী]] (''Elephas maximus indicus'') আৰু আন আন জন্তুৰ চৰণীয়া ঠাই হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name=Hazarika2005/> হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্য আৰু নাগালেণ্ডৰ নিকটৱৰ্তী হাবি 'দিছৈ উপত্যকা সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ মাজৰ ঠাইখিনি দিছৈ, কঁঠালগুৰি আৰু হোলোংগুৰিৰ চাহ বাগিছা কেইখনমানে অধিকাৰ কৰি আছে।<ref name=Hazarika2005/><ref name=Das2009/> সেইকেইখন হ'ল- কাটনিবাৰী, মুৰমুৰিয়া, চেনিজান, কলিয়াপানী, মেলেং, কাকজান, দিহিঙ্গীয়াপাৰ, কঁঠালগুৰি, দিছৈ আৰু হোলোংগুৰি। কাষৰীয়া গাঁওবোৰ হৈছে মধুপুৰ, লক্ষ্মীপুৰ, ৰামপুৰ, ফেঁচুৱেল, কাটনিবাৰী, পুখুৰীয়া,[[ভেলেউগুৰি ৰতনপুৰ]], ভেলেউগুৰি অফলামুখ, ভেলেউগুৰি কালিয়াগাঁও আদি।<ref name=Hazarika2005/> ==জীৱবসতি== {{mainlist|হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যত থকা প্ৰজাতিসমূহৰ তালিকা}} হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যক 'অসমৰ ভৈয়ামৰ পলসুৱা অৰ্ধ-চিৰসেউজ অৰণ্য' ([[:en:Assam plains alluvial semi-evergreen forests|Assam plains alluvial semi-evergreen forests]]) বুলি শ্ৰেণীবিভাজন কৰা হৈছে।<ref name=Hazarika2005/> ইয়াত প্ৰতি বছৰে গড়ে ২৪৯ ছে:মি: বৰষুণ হয়। সাগৰপৃষ্ঠৰপৰা ১০০ ফুট-ৰপৰা ১২০ ফুট উচ্চতালৈ ({{convert|100|and|120|m|ft|abbr=on}}) পৰিব্যাপ্ত এই বনাঞ্চলৰ দক্ষিণ-পূৱ ফালটো ওখ। উত্তৰ-পশ্চিম ফাললৈ উচ্চতা ধীৰে হ্ৰাস পাই আহিছে। মাজৰে বৈ যোৱা [[ভোগদৈ নদী]]য়ে অৰণ্যৰ মাজে জলমগ্ন এক অঞ্চল সৃষ্টি কৰিছে। অভয়াৰণ্যৰ সীমাৰে বিস্তৃত এই অংশত বিভিন্ন [[জল উদ্ভিদ]] ([[:en:Aquatic plant|semi-hydrophytic plants]]) পোৱা যায়। এই জলমগ্ন অঞ্চলে অৰণ্যখনক তিনিটা ক্ষুদ্ৰ পৰিবেশ ক্ষেত্ৰত বিভক্ত কৰিছে: উজনি-হেলনীয়া ক্ষেত্ৰ, নামনি-হেলনীয়া ক্ষেত্ৰ আৰু বানপানী-সম্ভাৱনাময় ক্ষেত্ৰ।<ref name=Ghosh2007/> ===প্ৰাণীকুল=== জৈৱবৈচিত্ৰ্যৰে ভৰা অভয়াৰণ্যখনত ভাৰতৰ একমাত্ৰ এপ্‌ [[হলৌ বান্দৰ]] (''Hoolock hoolock''),<ref name=Ghosh2007/><ref name=Hazarika2005/> আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ একমাত্ৰ নিশাচৰ প্ৰাইমেট [[লাজুকী বান্দৰ]] (''Nycticebus bengalensis'') পোৱা যায়।<ref name=Ghosh2007/><ref name=Nandini2009/> ইয়াত পোৱা আন আন প্ৰাইমেটবোৰ হৈছে [[সেন্দূৰী বান্দৰ]] (''Macaca arctoides''), [[northern pig-tailed macaque]] (''Macaca leonina''), [[অসমীয়া বান্দৰ]] (''Macaca assamensis assamensis''), [[মলুৱা বান্দৰ]] (''Macaca mulatta''), আৰু [[capped langur]] (''Trachypithecus pileatus'')। অভয়াৰণ্যখনত ভাৰতীয় হাতী, [[বাঘ]] (''Panthera tigris''), [[নাহৰফুটুকী বাঘ]] (''Panthera pardus''), [[jungle cat]]s (''Felis chaus''), [[বনৰীয়া গাহৰি]] (''Sus scrofa''), তিনিপ্ৰকাৰৰ [[civet]], চাৰিপ্ৰকাৰৰ [[কেৰ্কেটুৱা]] আৰু আন কেইবাপ্ৰকাৰৰ স্তন্যপায়ী জন্তু পোৱা যায়। অভয়াৰণ্যখনত অতি কমেও ২১৯ প্ৰকাৰৰ চৰাই আৰু কেইবাপ্ৰকাৰৰ সাপ পোৱা যায়।<ref name=Ghosh2007/> ===উদ্ভিদকুল=== [[File:Canopy Gaps.jpg|thumb|right|200px|অভয়াৰণ্যখনৰ আচ্ছাদনৰ স্তৰে স্তৰে উদ্ভিদকুলৰ বিবিধতা বিৰাজমান]] হোলোঙাপাৰ অভয়াৰণ্যৰ উদ্ভিদজগত 'চিৰসেউজ' (evergreen) ধৰণৰ আৰু স্তৰীয় আচ্ছাদনেৰে (canopy) গঠিত।<ref name=Hazarika2005/> আচ্ছাদনৰ ওপৰৰ স্তৰ ঘাইকৈ হোলোং গছেৰে গঠিত। এই স্তৰৰ উদ্ভিদৰ গা-গছ সাধাৰণতে ১২-ৰপৰা ৩০ মিটাৰলৈকে (৩৯ ৰ পৰা ৯৪ ফুট) ওখ হয়। ইয়াৰ উপৰিও এই স্তৰত [[চামকঁ‌ঠাল]] (''Artocarpus chama''), [[গমাৰি]] (''Gmelina arborea''), [[অমৰা]] (''Amoora wallichi''), [[তিতা চঁপা|চঁপা]] (''Mcheliai spp.''), [[ভেলু গছ|ভেলু]] (''Tetrameles nudiflora''), [[উড়ল গছ|উড়ল]] (''Sterculia villosa'') আৰু শিঙৰী (''Castanopsis spp.'') আদি গছো পোৱা যায়।<ref name=Hazarika2005/> আচ্ছাদনৰ মধ্য স্তৰত [[নাহৰ]] (''Mesua ferrea'') গছেই মুখ্য, ইয়াৰ বিস্তৃতি ''মুকুট'' আকাৰৰ। সেয়ে ইয়াৰ ঘন ছাঁয়াই বহল অংশ আৱৰি ৰাখে। নাহৰৰ বাহিৰে [[লালি পমা গছ|বান্দৰডিমা]] (''Prasoxylon excelsum''), ধূনা (''Canarium resiniferum''), [[ভোমোৰা (বৃক্ষ)|ভোমোৰা]] (''Terminalia belerica''), ফুল গমাৰি (''Gmelina sp.'') বনবগৰী (''Pterospermum lanceafolium''), [[মৰশাল গছ|মৰশাল]] (''Vatica lanceafolia''), [[চেলেং গছ|চেলেং]] (''Sapium baccatum''), [[সাঁচিগছ|সাঁচি]] (''Aquilaria malaccensis''), আৰু [[ঔ টেঙা]] (''Dillenia indica'') আদিও মধ্যস্তৰত পোৱা যায়। .<ref name=Hazarika2005/> আচ্ছাদনৰ একেবাৰে তলৰ স্তৰ আৰু ভূমিসংলগ্ন উদ্ভিদকুল বিভিন্ন গছেৰে গঠিত। সঘনাই চকুত পৰা উদ্ভিদসমূহ হ'ল: দলু বাঁহ (?) (Dolu bamboo) (''Teinosstachyum dullooa''), বিজুলি বাঁহ (''Pseudostachyam polymorphum''), জেং (?)<ref>http://arunachalforests.gov.in/jairampur%20project%20division.html</ref> (Jengu) (''Calamus erectus''), জাতি বেত (''Calamus spp.''), সৌকা বেত (''Calamus spp.''), তৰা (''Alpinia allughas''), কৌপাত (''Phrynium imbricatum''), আৰু [[চোৰাত]] (''Laported cremulata'').<ref name=Hazarika2005/> ==সংৰক্ষণ== অভয়াৰণ্যখনক আৱৰি থকা চাহ বাগিছাসমূহে প্ৰব্ৰজনকাৰী জীৱসমূহৰ বাবে এক ভৌগোলিক বাধাৰ সৃষ্টি কৰে।<ref name=Hazarika2005/><ref name=Das2009/> চাহ বনুৱাসকলৰ বৰ্ধিত জনসংখ্যায়ো অৰণ্যখনৰ প্ৰতি ভাবুকিৰ সৃষ্টি কৰিছে কাৰণ বহু লোক কাঠ, বনৌষধি আৰু খাদ্যৰ বাবে অৰণ্যখনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল।<ref name=Ghosh2007/><ref name=Hazarika2005/> ঘৰচীয়া জন্তুৰ বাবে অৰণ্যখনৰ পৰা বৃহৎ পৰিমাণৰ গছৰ পাত আৰু ঘাঁহ সংগ্ৰহ কৰা হয়। বাৰিষাকালি চাহ বাগিছাবোৰত ব্যৱহৃত [[অপতৃণনাশক]] আৰু [[কীটনাশক]]বোৰ অৰণ্যখনৰ মাজেৰে বৈ যায়।<ref name=Ghosh2007/> হাতীবোৰে নাগালেণ্ডলৈ প্ৰব্ৰজন কৰাৰ বাবে চাহ বাগিছাবোৰৰ মাজৰে যায় আৰু সেইবাবে চোৰাং চিকাৰৰ লক্ষ্য হয়। অৰণ্যখনক ৰেলপথেও ভাগ ভাগ কৰি পেলাইছে। চোৰাংকৈ কাঠ কটা আৰু অবৈধ বসতিয়ে অৰণ্যখনৰ মান নিম্নগামী কৰি তুলিছে।<ref name=Hazarika2005/> ==চিত্ৰ বিথিকা== ===পখিলা আৰু মথ=== <gallery> File:Indian Nawab or Common Nawab (cropped).jpg|হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যৰ এটি Indian Nawab or Common Nawab পখিলা। File:Common Redeye.jpg|হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যৰ এটি Common Redeye পখিলা। File:Oriental Tailed Jay.jpg|হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যৰ এটি Oriental Tailed Jay পখিলা। File:A Commander of Hollongapar Gibbon Sanctuary.jpg|হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যৰ এটি Commander পখিলা File:Himalayan Five-bar Swordtail.jpg|হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যৰ এটি Himalayan Five-bar Swordtail পখিলা। File:Himalayan Red Lacewing.jpg|হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যৰ এটি Himalayan Red Lacewing পখিলা। File:A Paris Peacock butterfly from Hoollongapar Gibbon Sanctuary, Jorhat - Assam.jpg|অভয়াৰণ্যখনত উপলভ্য এটি পেৰিচ পিকক্ পখিলা। File:Indo-Chinese Great Jay.jpg|হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যৰ এটি Indo-Chinese Great Jay পখিলা File:Cruiser (Vindula erota).jpg|হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যৰ এটি Cruiser (Vindula erota) পখিলা। File:White dragontail.jpg|হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যৰ এটি White Dragontail পখিলা File:Long-banded Silverline (Cigaritis lohita).jpg|হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যৰ এটি Long-banded Silverline পখিলা। File:Eudocima homaena (অসমৰ যোৰহাট জিলাৰ হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যত পোৱা এবিধ প্ৰজাতিৰ মথ).jpg| হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যত পোৱা এবিধ প্ৰজাতিৰ মথ </gallery> ===স্তন্যপায়ী আৰু পক্ষী=== <gallery> File:A male Western Hoolock Gibbon from Hoollongapar Gibbon Sanctuary, Jorhat - Assam.jpg|হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যৰ এটি মতা হলৌ বান্দৰ। File:A northern pig-tailed macaque from Hoollongapar Gibbon Sanctuary, Jorhat - Assam.jpg| হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যৰ এটি গাহৰিনেজীয়া বান্দৰ। File:A herd of wild elephants coming out from Hoollongapar Gibbon Sanctuary, Jorhat - Assam near Kothalgoorie Tea Estate.jpg|অভয়াৰণ্যখনৰ পৰা ওচৰৰ এখন চাহবাগিছালৈ ওলাই অহা বনৰীয়া হাতীৰ এটা জাক। File:টুপীমূৰীয়া বান্দৰ.jpg|অভয়াৰণ্যখনত এটি টুপীমূৰীয়া বান্দৰ। File:লাজুকী বান্দৰ.jpg|হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যত এটি লাজুকী বান্দৰ। File:ৱাক চৰাই বা ৰাতি চৰা.jpg|হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যত এটি ৱাক চৰাই বা ৰাতি চৰা পখী। File:Northern Pig-tailed Macaque (গাহৰিনেজীয়া বান্দৰ).jpg|অসমৰ যোৰহাট জিলাত অৱস্থিত হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যৰ এটি গাহৰিনেজীয়া বান্দৰ। File:A Stump-tailed macaque from Hoollongapar Gibbon Sanctuary, Jorhat, Assam.jpg|অসমৰ যোৰহাট জিলাত অৱস্থিত হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যৰ এটি সেন্দূৰী বান্দৰ। File:সন্তানসহিত হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যত এজনী মলুৱা বান্দৰ.jpg|সন্তানসহিত হোলোঙাপাৰ গিবন অভয়াৰণ্যত এজনী মলুৱা বান্দৰ। </gallery> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist|refs= <ref name=protectedplanet>{{cite web | publisher = protectedplanet.net | url = http://protectedplanet.net/sites/308560 | title = Gibbon Sanctuary | accessdate = 22 January 2011 | archivedate = 24 July 2011 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110724022429/http://protectedplanet.net/sites/308560 | deadurl = yes }}</ref> <ref name=Das2009>{{cite journal | last1 = Das | first1 = Nabajit | last2 = Biswas | first2 = J | last3 = Das | first3 = J. | last4 = Ray | first4 = P. C. | last5 = Sangma | first5 = A. | last6 = Bhattacharjee | first6 = P. C. | title = Status of Bengal Slow Loris ''Nycticebus bengalensis'' (Primates: Lorisidae) in Gibbon Wildlife Sanctuary, Assam, India | journal = Journal of Threatened Taxa | year = 2009 | volume = 1 | issue = 11 | pages = 558–561 | url = http://threatenedtaxa.org/ZooPrintJournal/2009/November/o221926xi09558-561.pdf | format = PDF | issn = 0974-7907 | access-date = 2012-11-27 | archivedate = 2011-07-28 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110728110148/http://threatenedtaxa.org/ZooPrintJournal/2009/November/o221926xi09558-561.pdf | deadurl = yes }}</ref> <ref name=Ghosh2007>{{cite journal | last = Ghosh | first = Kumud | title = Birds of Hoollongapar Gibbon Sanctuary | journal = Newsletter of Birdwatchers | year = 2007 | volume = 47 | issue = 3 | pages = 35–40 | url = https://docs.google.com/viewer?a=v&pid=explorer&chrome=true&srcid=0B3FJoJNii3LpZTYwMTBkMGItOWVjYi00N2M2LWEzY2EtNGUwZTIyYWY5ZjEy&hl=en_US}}</ref> <ref name=Hazarika2005>{{cite journal | last1 = Hazarika | first1 = Reneema | last2 = Gupta | first2 = A. K. | title = Resource Sharing by Hoolock Gibbon (''Bunopithecus hoolock'') with two primate species in Gibbon Wildlife Sanctuary, Assam, India | journal = [http://wiienvis.nic.in/hoolock_gibbon/index.htm Envis: Wildlife and Protected Areas] | year = 2005 | volume = 8 | url = http://wiienvis.nic.in/hoolock_gibbon/assam_2.htm | issn = 0972-088X}}</ref> <ref name=Nandini2009>{{cite journal | last1 = Nandini | first1 = Rajamani | last2 = Kakati | first2 = Kashmira | last3 = Ved | first3 = Nimesh | title = Occurrence records of the Bengal Slow Loris (''Nycticebus bengalensis'') in northeastern India | journal = Asian Primates Journal | year = 2009 | volume = 1 | issue = 2 | pages = 12–18 | url = http://www.primate-sg.org/PDF/APJ1.2.LorisIndia.pdf | format = PDF | access-date = 2012-11-27 | archivedate = 2012-03-03 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120303214230/http://www.primate-sg.org/PDF/APJ1.2.LorisIndia.pdf | deadurl = yes }}</ref> }} {{অসমৰ সংৰক্ষিত অঞ্চল}} {{যোৰহাট জিলা}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু অভয়াৰণ্য]] [[শ্ৰেণী:যোৰহাট জিলাৰ পৰ্যটনস্থলী]] 88n3cuaqss54nxo0o5ojvucr5va7p7v 0 31951 648325 647549 2026-10-28T22:20:41Z Ananya Taye 28065 /* সাধনীৰ মৃত্যু সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন বিৱৰণ */ 648325 wikitext text/x-wiki {{চমু বিৱৰণ|চুতীয়া ৰাজবংশৰ শেষ ৰাণী}} {{Infobox royalty | name = (সতী) সাধনী নাৰায়ণ | title = চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাণী | image = Sadhani statue.jpg | caption = [[ডিগবৈ]]ত স্থাপিত ৰাণী সাধনীৰ প্ৰতিমূৰ্তি | reign = ১৫২২–১৫২৪ | coronation = ১৫২২ | house = [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজবংশ]] | father = ধীৰনাৰায়ণ | spouse = নীতিপাল | place of birth = [[শদিয়া|শদিয়া বা সধয়াপুৰ]], অসম | date of death = ২১ এপ্ৰিল ১৫২৪ | place of death = চন্দনগিৰি }} '''সতী সাধনী''' বা '''সাধনী নাৰায়ণ''' আছিল ষোড়শ শতিকাৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজবংশ]]ৰ এগৰাকী ৰাণী আৰু চুতীয়া ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ কন্যা। ''চুতীয়াৰ ৰজাৰ বংশাৱলী'' অনুসৰি তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্যৰ শেষ ৰজা [[নীতিপাল]]ৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল। ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোমসকলে শদিয়া অধিকাৰ কৰাৰ সময়ত চুতীয়াসকলৰ প্ৰধান ৰাণীগৰাকীক আহোম বুৰঞ্জীসমূহত ''নাং লুং'' (''Nang Lung'') বা ''বৰকুঁৱৰী'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। সাধাৰণতে এই বৰকুঁৱৰীগৰাকীক সাধনীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। ==ঐতিহাসিক উৎস== চুতীয়া ৰাজ্যৰ উত্থান আৰু পতনৰ লগতে সাধনীৰ কাহিনী ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী'', ''অসম বুৰঞ্জী (SM)'' আদি কেইবাখনো বুৰঞ্জীত সংৰক্ষিত হৈ আছে। এই বুৰঞ্জীসমূহৰ বিৱৰণৰ মাজত বহুখিনি সাদৃশ্য পোৱা যায়। ব্ৰিটিছ প্ৰশাসক আৰু নৃতত্ত্ববিদ ই. টি. ডাল্টন আৰু ডব্লিউ. বি. ব্ৰাউনে উল্লেখ কৰিছে যে চুতীয়া ৰাজ্য আৰু সাধনীৰ সৈতে জড়িত একেধৰণৰ পৰম্পৰা [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] জনগোষ্ঠীৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।ব্ৰাউনৰ মতে, বুৰঞ্জীসমূহত উল্লেখিত বহু ঘটনা তেওঁ দেউৰীসকলৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মৌখিক পৰম্পৰাৰ সৈতে মিল খায়। দেউৰীসকল চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত পুৰোহিত আছিল। তেওঁ দেউৰীসকলৰ লগতে হিন্দু চুতীয়াসকলৰ মাজতো এই পৰম্পৰাসমূহ প্ৰচলিত থকা বুলি উল্লেখ কৰিছিল। বিশেষকৈ যুৱ ধনুৰ্ধৰ নীতিপালে কেনেকৈ চুতীয়া ৰাজকুমাৰী সাধনীক বিবাহ কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰিছিল, সেই কাহিনী তেওঁ দেউৰীসকলৰ পৰা শুনিছিল। ব্ৰাউনে অনুমান কৰিছিল যে বুৰঞ্জীত উল্লেখিত আন ঘটনাসমূহো দেউৰীসকলৰ মাজত কিছু পৰিৱৰ্তিত ৰূপত মৌখিক পৰম্পৰা হিচাপে সংৰক্ষিত হৈ থাকিব পাৰে।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote=..as it agrees in all particulars with the traditions, I have elsewhere met with, it may merely be a compilation from them..These traditions are preserved among the Miris, the Deoris, who were the Chutiya priests (and amongst whom alone remnants of the ancient language and customs of the race are still preserved), and by some few of the Chutiyas who now call themselves Hindu Chutiyas... I have heard from them (Deoris) the story of how the Chutiya princess Sadhuni was won by the young archer (Niti Pal)... Probably enquiry would show that the other incidents of the chronicle are preserved as traditions among the Deoris in a similar modified form. }}</ref> ১৮৫০ চনত ''[[অৰুণোদই]]'' আলোচনীত প্ৰথম প্ৰকাশিত আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত পুনৰ মুদ্ৰিত ''চুতীয়াৰ ৰজাৰ বংশাৱলী'' অনুসৰি, সাধনী আছিল ধৰ্মধ্বজপালৰ কন্যা। ধৰ্মধ্বজপাল ''ধীৰনাৰায়ণ'' নামেও পৰিচিত আছিল। সাধনীৰ জন্ম [[শদিয়া|শদিয়া বা সধয়াপুৰ]]ত হৈছিল। তেওঁ ধীৰনাৰায়ণৰ উত্তৰাধিকাৰী নীতিপাল বা নিতাইৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত নীতিপালক ''চন্দ্ৰনাৰায়ণ'' নামেৰেও উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Bhuyan, S. K. (ed.), ''Deodhai Assam Buranji'', p. 18.</ref> ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত সন্নিৱিষ্ট চুতীয়া বংশাৱলীত ও নীতিপালক চন্দ্ৰনাৰায়ণ বুলি কোৱা হৈছে ==বুৰঞ্জীসমূহত সাধনীৰ বিৱৰণ== {{See also|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} ===সধয়াপুৰ আক্ৰমণ আৰু চন্দনগিৰি অৱৰোধ=== [[File:Chutia kingdom Map.png|thumb|400px|ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনস্থ অঞ্চলসমূহ দেখুওৱা মানচিত্ৰ।]] বুৰঞ্জীসমূহৰ বিৱৰণ অনুসৰি ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এপ্ৰিল মাহত, [[ব'হাগ বিহু]]ৰ সময়ত, আহোম স্বৰ্গদেউ [[চুহুংমুং]]য়ে ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰ হৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী [[শদিয়া]] বা ''সধয়াপুৰ'' আক্ৰমণ কৰে।<ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 19.</ref> ৰাজধানী [[বৰনগৰ, শদিয়া|বৰনগৰত]] হোৱা আক্ৰমণ প্ৰতিৰোধ কৰিব নোৱাৰি চুতীয়া ৰজা নীতিপালে চন্দনগিৰিৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গলৈ পিছুৱাই যায়।<ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 19.</ref><ref>Bhuyan, S. K., ''Asam Buranji (SM)'', p. 11.</ref><ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 108.</ref> আনহাতে, তেওঁৰ মন্ত্ৰী কাশীতৰাই [[ভীষ্মকনগৰ|দৈথাং]] অভিমুখে আঁতৰি যায়।<ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 19.</ref> শদিয়াৰ [[বৰনগৰ, শদিয়া|বৰনগৰ]] অধিকাৰ কৰাৰ পিছত চুহুংমুংয়ে ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক চন্দনগিৰি আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়। আনহাতে, কাশীতৰাৰ বিৰুদ্ধে দৈথাংলৈ কনচেং ধনুধাৰী গোহাঁইক প্ৰেৰণ কৰে।<ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 19.</ref> আহোম বাহিনীয়ে চুতীয়া ৰজাৰ বিষয়া তামুলী গজৰাই বৰুৱাক বন্দী কৰি ৰাজপৰিয়ালৰ অৱস্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। ''অসম বুৰঞ্জী (SM)'' অনুসৰি, চন্দনগিৰি পাহাৰৰ এটা জুৰিৰ ওচৰত ৰন্ধনকাৰ্যৰ জুইৰ ধোঁৱা দেখা পোৱাৰ পিছত অৱশেষত ৰজা আৰু ৰাণীৰ আত্মগোপনস্থল আৱিষ্কাৰ কৰা হয়।<ref>Bhuyan, S. K., ''Asam Buranji (SM)'', p. 11.</ref> ===চুতীয়া বাহিনীৰ প্ৰতিৰোধ=== বুৰঞ্জীসমূহত চন্দনগিৰি দুৰ্গত চুতীয়া বাহিনীয়ে প্ৰবল প্ৰতিৰোধ গঢ়ি তোলাৰ বিৱৰণ পোৱা যায়। প্ৰথম অৱস্থাত আহোম বাহিনীয়ে পাহাৰীয়া দুৰ্গটো অধিকাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা নাছিল। চুতীয়া ৰক্ষকসকলে পাহাৰৰ ওপৰৰ পৰা ডাঙৰ ডাঙৰ শিল বগৰাই আক্ৰমণকাৰী আহোম সৈন্যৰ ব্যাপক ক্ষতিসাধন কৰিছিল। আহোম বুৰঞ্জীসমূহত চুতীয়াসকলৰ প্ৰধান ৰাণীগৰাকীক ''নাং লুং'' বা ''বৰকুঁৱৰী'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। এই ৰাণীগৰাকীক সাধনীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' আৰু ''অসম বুৰঞ্জী (SM)'' অনুসৰি, দুৰ্গটো অৱৰোধ কৰাৰ সময়ত তেওঁ গৰ্ভৱতী আছিল।<ref>Bhuyan, S. K., ''Asam Buranji (SM)'', p. 11.</ref><ref>Bhuyan, S. K., ''Satsari Assam Buranji'', p. 59.</ref> ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ৰ বিৱৰণ অনুসৰি, নীতিপাল আৰু তেওঁৰ সৈন্যসকলে বৰছা, ধনু আৰু কাঁড় ব্যৱহাৰ কৰি পাহাৰীয়া দুৰ্গটো ৰক্ষা কৰিছিল। ইয়াৰ লগতে চুতীয়া ৰাজকুমাৰী আৰু মহিলাসকলে ১২০ গৰাকীকৈ একোটা দলত ভাগ হৈ পাহাৰৰ ওপৰৰ পৰা আহোম সৈন্যৰ ওপৰত শিল নিক্ষেপ কৰি প্ৰতিৰোধত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>Bhuyan, S. K., ''Deodhai Assam Buranji'', p. 169.</ref> এই ঘটনাৰ উল্লেখ গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ সম্পাদিত ''আহোম বুৰঞ্জী''<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 56.</ref> আৰু ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''তো পোৱা যায়।<ref>Bhuyan, S. K., ''Satsari Assam Buranji'', p. 59.</ref> দুৰ্গটো পোনপটীয়াকৈ অধিকাৰ কৰিব নোৱাৰি আহোম বাহিনীয়ে অৱশেষত পাহাৰটোৰ কেইবাটাও দিশৰ পৰা ঘেৰাও কৰে। চুতীয়া পৰম্পৰা অনুসৰি, ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইৰ কেইজনমান সৈন্যই বগোৱা লতাৰ সহায়ত পাহাৰ বগাই ওপৰলৈ উঠিছিল। তাৰ পিছত ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁয়ে পাহাৰৰ ওপৰত ঢোল বজাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। পৰম্পৰাগতভাৱে বিজয়ৰ সংকেত হিচাপে ব্যৱহৃত ঢোলৰ শব্দ শুনি আত্মগোপন কৰি থকা চুতীয়া ৰক্ষকসকলে নিজৰ অৱস্থানৰ পৰা ওলাই আহে। সেই সুযোগতে আহোম বাহিনীয়ে বিভিন্ন দিশৰ পৰা তেওঁলোকক আক্ৰমণ কৰে। ===সাধনীৰ মৃত্যু সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন বিৱৰণ=== [[File:Dhirnarayan copperplate inscription of 1522.png|thumb|ঢকুৱাখনা অঞ্চলত চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণৰ ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভূমিদানৰ তাম্ৰশাসন। ১৫২২–২৩ চনৰ আহোম আক্ৰমণৰ পূৰ্বৰ শেষৰ ফালৰ চুতীয়া ৰাজকীয় তাম্ৰশাসনসমূহৰ ভিতৰত ই অন্যতম হ'ব পাৰে।]] চন্দনগিৰিৰ অন্তিম যুদ্ধত চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হয়। আহোম বিষয়া জানমুংখাম হাতীবৰুৱাই নিক্ষেপ কৰা এটা অস্ত্ৰৰ আঘাতত নীতিপালৰ মৃত্যু হয়। আহোম বুৰঞ্জীসমূহত ''নাং লুং'' বা সাধনীয়ে শেষলৈকে চুতীয়া ৰক্ষকসকলৰ সৈতে যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত সন্নিৱিষ্ট ''চুতীয়া বুৰঞ্জী''ৰ অনুসৰি, সাধনীয়ে বন্দী হোৱাতকৈ মৃত্যুক বাছি লৈ চন্দনগিৰি পাহাৰৰ পৰা জঁপিয়াই প্ৰাণ বিসৰ্জন দিয়ে। অৱশ্যে কিছুমান আহোম বুৰঞ্জীত তেওঁৰ মৃত্যুৰ ভিন্ন বিৱৰণ আছে। এডৱাৰ্ড গেইটে উল্লেখ কৰা বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণ অনুসৰি, যুদ্ধৰ সময়ত ৰাণীগৰাকী বৰছাৰ আঘাতত নিহত হৈছিল।<ref>Gait, Edward, ''A History of Assam'', p. 85.</ref> আনহাতে, ''পুৰণি অসম বুৰঞ্জী''ৰ বিৱৰণত ৰজাৰ আন কুঁৱৰীসকলৰ কিছুমান নিহত আৰু কিছুমান বন্দী হোৱা বুলি উল্লেখ আছে।<ref>Goswami, Hemchandra, ''Purani Assam Buranji'', p. 42.</ref> ফ্ৰাঁছোৱা জেকেছনে আহোম–চুতীয়া যুদ্ধ সম্পৰ্কীয় টাই পাণ্ডুলিপিসমূহৰ অনুবাদ আলোচনা কৰি উল্লেখ কৰিছে যে গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ সম্পাদিত ''আহোম বুৰঞ্জী''ত টাই ভাষাৰ ''নাং'' শব্দৰ দুটা উল্লেখৰ মাজত থকা সম্পূৰ্ণ এটা শাৰীৰ অনুবাদ বাদ পৰিছিল। সেই শাৰীটোত মূলতঃ ৰাণীগৰাকীৰ বিষয়ে তথ্য সন্নিৱিষ্ট আছিল।<ref>{{citation |last=Jacquesson |first=Francois |title=Ahom Buranji Translation: Chutia-Ahom Wars |url=https://archive.org/details/ahom-buranji-translations |page=21 |quote=Borua's edition jumped one full line between two nang. }}</ref> সাধনীৰ মৃত্যুৰ ধৰণৰ ক্ষেত্ৰত বুৰঞ্জীসমূহৰ মাজত পাৰ্থক্য থাকিলেও এই বিৱৰণসমূহত তেওঁ আত্মসমৰ্পণ নকৰি শেষলৈকে প্ৰতিৰোধত অংশগ্ৰহণ কৰা এগৰাকী ৰাণী হিচাপে প্ৰতিফলিত হৈছে। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত তেওঁক আত্মসমৰ্পণ নকৰি প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰখা বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু ৰজাৰ বৰকুঁৱৰীৰ মূৰ কাটি অনা হৈছিল বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 19.</ref> ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ৰ এটা বিৱৰণত কোৱা হৈছে যে জাংমুঙে চুতীয়া ৰাজকুমাৰী (''বৰকুঁৱৰী'')ৰ শিৰচ্ছেদ কৰি তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ সভালৈ লৈ যায়।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |year=1997 |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |page=188 |quote=Jangmung beheaded the chief Chutia princess(Barkonwari) and brought her head to the assembly. }}</ref><ref>Bhuyan, S. K., ''Satsari Assam Buranji'', p. 14.</ref> একেখন বুৰঞ্জীৰ আন এটা বিৱৰণত কিন্তু বৰকুঁৱৰীক হত্যা কৰাৰ কথা উল্লেখ নকৰি কেৱল ''বৰকুঁৱৰীক ধৰি আনিলে'' বুলি কোৱা হৈছে।<ref>Bhuyan, S. K., ''Satsari Assam Buranji'', p. 60.</ref> ''অসম বুৰঞ্জী (SM)'' অনুসৰি, ৰাণীগৰাকীৰ কঁকালত আঘাত কৰি তেওঁৰ সোণৰ কঁকালবন্ধ বা ''ককালি'' কাঢ়ি লোৱা হৈছিল। সেই ককালি শদিয়াৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|দেৱঘৰ]]ত অৰ্পণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |page=462 }}</ref> তাৰ পিছত তেওঁৰ কটা মূৰ আহোম ৰজাৰ ওচৰত উপস্থিত কৰা হয়।<ref>Bhuyan, S. K., ''Asam Buranji (SM)'', p. 11.</ref> ===ঐতিহাসিক ব্যাখ্যা=== আধুনিক অসমীয়া সামাজিক স্মৃতিত সাধনীক পতিব্ৰতা, সাহস আৰু আত্মত্যাগৰ আদৰ্শ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। অৱশ্যে সাধনী সম্পৰ্কীয় পৰম্পৰাসমূহ আধুনিক জনগোষ্ঠীয় আন্দোলনৰ বহু আগৰ পৰাই প্ৰচলিত আছিল। চুতীয়া বংশাৱলী আৰু বিভিন্ন বুৰঞ্জীত সাধনীৰ কাহিনী পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰি ঊনবিংশ শতিকাত দেউৰী আৰু মিচিং জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত মৌখিক পৰম্পৰাতো তেওঁৰ উল্লেখ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 }}</ref> ইতিহাসবিদ জয়ীতা শৰ্মাই (২০১১) যুক্তি আগবঢ়াইছে যে আধুনিক জাতি আৰু জনগোষ্ঠীয় পৰিচয় গঠনৰ প্ৰেক্ষাপটত সতী সাধনীৰ চৰিত্ৰক পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰতীয় বা হিন্দু সাংস্কৃতিক আদৰ্শৰ সৈতে অধিক সংযুক্ত কৰি এগৰাকী আদৰ্শ গুণৱতী হিন্দু নাৰী হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। শৰ্মাই ঔপনিৱেশিক যুগত অসমৰ বিভিন্ন সম্প্ৰদায়ে নিজ নিজ ইতিহাসৰ পৰা নাৰী-আদৰ্শৰ প্ৰতীক বিচাৰি উলিওৱাৰ প্ৰৱণতাৰ আলোচনা কৰিছে। তেওঁৰ মতে, কৈৱৰ্ত সম্প্ৰদায়ৰ মাজত সতী ৰাধিকা, চুতীয়া সম্প্ৰদায়ৰ মাজত সতী সাধনী আৰু অসমীয়া মুছলমানসকলৰ মাজত সতী ৰহিমাৰ প্ৰতীকী গুৰুত্ব এই সামাজিক প্ৰক্ৰিয়াৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref>{{cite book |last=Sharma |first=Jayeeta |title=Empire's Garden: Assam and the Making of India |publisher=Duke University Press |location=Durham |year=2011 |page=228 |url=https://library.oapen.org/bitstream/id/b11ba477-73c0-4a92-b158-043a50ef88e5/648153.pdf }}</ref> ==স্মৃতি আৰু স্মৰণোৎসৱ== ===সতী সাধনী দিৱস=== সাধনীৰ স্মৃতিত অসমত প্ৰতি বছৰে ব'হাগ মাহৰ সাত তাৰিখে, সাধাৰণতে ২০ বা ২১ এপ্ৰিলত, ''[[সতী সাধনী দিৱস]]'' পালন কৰা হয়। ২০২০ চনত [[অসম চৰকাৰ]]ে ৰাজ্য চৰকাৰৰ কাৰ্যালয়সমূহৰ বাবে ঘোষিত ৰাজহুৱা বন্ধৰ তালিকাত এই দিৱসটো অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। পৰৱৰ্তী বছৰসমূহতো সতী সাধনী দিৱস ৰাজ্যিক বন্ধ হিচাপে পালন কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Notifications – Holiday List |url=https://gad.assam.gov.in/document-details/notifications-holiday-list |website=General Administration Department, Government of Assam |access-date=22 August 2026 }}</ref> ২০২৪ চনত সমগ্ৰ অসমত সাধনীৰ ৫০০ সংখ্যক স্মৃতি দিৱস পালন কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=ৰাজ্যজুৰি সতি সাধিনীৰ ৫০০ সংখ্যক স্মৃতি দিৱস পালন |url=https://newsonair.gov.in/as/%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%9C%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A6%BF-%E0%A6%B8%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%A7%E0%A6%BF%E0%A6%A8%E0%A7%80%E0%A7%B0-%E0%A7%AB%E0%A7%A6/ |work=আকাশবাণী বাতৰি |date=20 April 2024 |language=as |access-date=22 August 2026 }}</ref> ===বঁটা আৰু সন্মান=== সতী সাধনীৰ নামেৰে বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয় সংগঠন আৰু অসম চৰকাৰে কেইবাটাও বঁটা প্ৰৱৰ্তন কৰিছে। ২০১২ চনত সদৌ চুতীয়া জাতি সন্মিলনৰ সহযোগত চুতীয়া উন্নয়ন পৰিষদে ''বীৰাঙ্গনা সাধনী বঁটা'' প্ৰৱৰ্তন কৰে। কবি, শিক্ষাবিদ আৰু প্ৰাক্তন বিধায়ক কুশেশ্বৰ বৰুৱা এই বঁটাৰ প্ৰথমগৰাকী প্ৰাপক আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত অসম চৰকাৰে বঁটাটোৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news |title=Assam govt to sponsor Sadhani award |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/assam-govt-to-sponsor-sadhani-award/articleshow/17014051.cms |work=The Times of India |date=30 October 2012 |access-date=22 August 2026 }}</ref> [[অসম চৰকাৰ]]ে ৰাজ্যিক পৰ্যায়তো ''সতী সাধনী বঁটা'' প্ৰদান কৰে। অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ তথ্য অনুসৰি, এই বঁটাটো ২০১৫ চনত প্ৰৱৰ্তন কৰা হয় আৰু প্ৰতি তিনিবছৰৰ অন্তৰে প্ৰদান কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Awards |url=https://culturalaffairs.assam.gov.in/information-services/awards-0 |website=Department of Cultural Affairs, Government of Assam |access-date=22 August 2026 }}</ref> এই বঁটা লাভ কৰা উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত আছে— * ২০১৫ চনত স্নায়ুৰোগ বিশেষজ্ঞ আৰু সমাজসেৱী [[নোমল চন্দ্ৰ বৰা]]।<ref>{{cite web |title=Awards |url=https://directorculture.assam.gov.in/portlets/awards-0 |website=Directorate of Cultural Affairs, Government of Assam |access-date=22 August 2026 }}</ref> * ২০২০ চনত শিক্ষাবিদ আৰু সমাজকৰ্মী মিনতী বৰঠাকুৰ।<ref>{{cite web |title=Photo Release |url=https://dipr.assam.gov.in/portlets/photo-release |website=Directorate of Information and Public Relations, Government of Assam |access-date=22 August 2026 }}</ref> * ২০২৩ চনত বিজ্ঞানী [[জয়ন্তী চুতীয়া]]।<ref>{{cite news |title=CM Himanta Biswa Sarma attends grand celebration of Bishnu Rabha Diwas in Dhubri, honors eminent personalities |url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/cm-himanta-biswa-sarma-attends-grand-celebration-of-bishnu-rabha-diwas-in-dhubri-honors-eminent-personalities-601586-2023-06-20 |work=India Today NE |date=20 June 2023 |access-date=22 August 2026 }}</ref> * ২০২৬ চনত সাহিত্যিক [[গীতা উপাধ্যায়]]।<ref>{{cite news |title=Assam marks Rabha Diwas, CM pays tribute |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/assam-marks-rabha-divas-cm-pays-tribute/articleshow/131879928.cms |work=The Times of India |date=20 June 2026 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ইয়াৰ উপৰি ২০১৭ চনত গোলাঘাটত অনুষ্ঠিত ৰাজ্যিক সতী সাধনী দিৱসৰ অনুষ্ঠানত সমাজকৰ্মী [[বীৰুবালা ৰাভা]]ক ''সতী সাধনী স্মাৰক বঁটা'' প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Sati Sadhani Award conferred on Birubala Rabha in Golaghat |url=https://www.sentinelassam.com/more-news/national-news/sati-sadhani-award-conferred-on-birubala-rabha-in-golaghat |work=The Sentinel |date=21 April 2017 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ===স্মাৰক আৰু প্ৰতিষ্ঠান=== ২০০৯ চনত অসম চৰকাৰে [[গোলাঘাট]]ৰ ওচৰৰ চেলেঙীত ''বীৰাঙ্গনা সাধনী কলাক্ষেত্ৰ'' নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ কৰে। ২০১৮ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত এই সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পটো উদ্বোধন কৰা হয়। ইয়াত এটা প্ৰেক্ষাগৃহ, মুক্তমঞ্চ, শিশুউদ্যান আৰু আন বিভিন্ন বিনোদনমূলক সুবিধা আছে।<ref>{{cite web |title=Birangana Sadhoni Kalakshetra |url=https://golaghat.assam.gov.in/tourist-place-detail/251 |website=Golaghat District, Government of Assam |access-date=22 August 2026 }}</ref><ref>{{cite news |last=Saikia |first=Ritupallab |title=Queen's complex |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/queen-39-s-complex/cid/1441525 |work=The Telegraph |date=10 February 2018 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ২০২১ চনত কলাক্ষেত্ৰখনত ভাস্কৰ ৰঞ্জিত কুমাৰ বৰুৱাই নিৰ্মাণ কৰা সাধনীৰ এটা পূৰ্ণাৱয়ৱ প্ৰতিমূৰ্তি উন্মোচন কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Photo Release |url=https://dipr.assam.gov.in/portlets/photo-release |website=Directorate of Information and Public Relations, Government of Assam |access-date=22 August 2026 }}</ref> উজনি অসমৰ কেইবাখনো নগৰত সাধনীৰ স্মৃতিত ৰাজহুৱা প্ৰতিমূৰ্তিও স্থাপন কৰা হৈছে। ২০২১ চনৰ জানুৱাৰীত [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই [[উত্তৰ লখিমপুৰ]]ত সাধনীৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি উন্মোচন কৰে। প্ৰতিমূৰ্তিটো সদৌ অসম চুতীয়া ছাত্ৰ সন্থাৰ লখিমপুৰ জিলা সমিতিয়ে স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite news |last=Ahmed |first=Farhana |title=Assam government to appoint VC of Birangana Sati Sadhani University |url=https://nenow.in/north-east-news/assam/assam-government-to-appoint-vc-of-birangana-sati-sadhani-university.html |work=NorthEast Now |date=20 January 2021 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ২০২২ চনত [[ঢকুৱাখনা]]ৰ সাধনী ভৱনত আঠ ফুট উচ্চতাৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি উদ্বোধন কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=498th Sati Sadhani Smriti Divas observed in Lakhimpur district |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/498th-sati-sadhani-smriti-divas-observed-in-lakhimpur-district-588564 |work=The Sentinel |date=21 April 2022 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ২০২৩ চনত সতী সাধনী দিৱস উপলক্ষে গোলাঘাট জিলাৰ [[সৰুপথাৰ]]ত সাধনীৰ এটা বৃহৎ প্ৰতিমূৰ্তি উন্মোচন কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Assam: CM Himanta Biswa Sarma unveils grand statue of Birangana Sati Sadhani at Sarupathar |url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-cm-himanta-biswa-sarma-unveils-grand-statue-of-birangana-sati-sadhani-at-sarupathar-546547-2023-04-21 |work=India Today NE |date=21 April 2023 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিলত [[তিনিচুকীয়া]]ৰ অসম ৰাজ্যিক পৰিবহণ নিগমৰ চৌহদৰ ওচৰত [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]]ে সাধনীৰ আন এটা পূৰ্ণাৱয়ৱ প্ৰতিমূৰ্তি উন্মোচন কৰে।<ref>{{cite news |last=Dutta |first=Rajib |title=Sonowal unveils statue of Sati Sadhani |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/sonowal-unveils-statue-of-sati-sadhani/articleshow/120439421.cms |work=The Times of India |date=19 April 2025 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ====বীৰাঙ্গনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়==== সাধনীৰ স্মৃতিত গোলাঘাট জিলাত [[বীৰাংগনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়]] স্থাপন কৰা হৈছে। ''বীৰাঙ্গনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয় আইন, ২০২০''ৰ অধীনত প্ৰতিষ্ঠিত এই বিশ্ববিদ্যালয়খনে ২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ তাৰিখৰ পৰা কাৰ্যকলাপ আৰম্ভ কৰে। বিশ্ববিদ্যালয়খনে বৰ্তমান [[গোলাঘাট অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়]]ত অৱস্থিত অস্থায়ী চৌহদৰ পৰা কাম-কাজ চলাই আছে আৰু ৰঙাজানত স্থায়ী চৌহদ নিৰ্মাণৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Registrar |url=https://bssrv.ac.in/registrar/ |website=Birangana Sati Sadhani Rajyik Vishwavidyalaya |access-date=22 August 2026 }}</ref> ====বীৰাঙ্গনা সতী সাধনী সমন্বয় ক্ষেত্ৰ==== ২০২৬ চনৰ ৩ মাৰ্চত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই গোলাঘাট জিলাৰ [[বোকাখাত]]–নুমলীগড় অঞ্চলৰ কমাৰগাঁৱত ''বীৰাঙ্গনা সতী সাধনী সমন্বয় ক্ষেত্ৰ''ৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰে। এই প্ৰকল্পটো সাধনী আৰু [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ ইতিহাস স্মৰণ কৰাৰ উদ্দেশ্যে পৰিকল্পনা কৰা এক বৃহৎ সাংস্কৃতিক আৰু ঐতিহ্য সংৰক্ষণ প্ৰকল্প। ইয়াৰ কেন্দ্ৰত সাধনীৰ ১০০ ফুট উচ্চতাৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি স্থাপনৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। প্ৰকল্পটোত চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কেইবাটাও ঐতিহাসিক স্থানৰ আৰ্হি নিৰ্মাণৰো পৰিকল্পনা আছে। সেইবোৰৰ ভিতৰত [[ভীষ্মকনগৰ]], ৰুক্মিণীনগৰ, [[ইটা দুৰ্গ]], পদুম পুখুৰী আৰু প্ৰতিমাগড় উল্লেখযোগ্য।<ref name="SadhaniSamannay">{{cite news |title=Assam: Foundation Laid for Sati Sadhani Kshetra in Golaghat |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/himanta-sati-sadhani-kshetra-golaghat-11173974 |work=Pratidin Time |date=4 March 2026 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ইয়াৰ উপৰি প্ৰস্তাৱিত প্ৰকল্পটোত চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ ইতিহাস আৰু সংস্কৃতিৰ গৱেষণাৰ বাবে এটা সংগ্ৰহালয় আৰু পুথিভঁৰাল, শদিয়াৰ কেঁচাইখাতী গোসাঁনী আৰু চাৰিশাল গোসাঁনীৰ মন্দিৰৰ আৰ্হি, চুতীয়া ৰজাসকলৰ প্ৰতিমূৰ্তি, ২,০০০ আসনযুক্ত প্ৰেক্ষাগৃহ, মুক্তমঞ্চ, অতিথিশালা আৰু অন্যান্য ৰাজহুৱা সুবিধা নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে।<ref name="SadhaniSamannay"/> ====বগীবিল দলঙৰ নামকৰণৰ প্ৰস্তাৱ==== ২০১৮ চনত চুতীয়া সংগঠনসমূহে [[বগীবিল দলং]]খন সাধনীৰ নামেৰে নামকৰণ কৰাৰ দাবী জনোৱাৰ পিছত অসম চৰকাৰে দলংখনৰ নাম ''বীৰাঙ্গনা সতী সাধনী সেতু'' ৰখাৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল।<ref>{{cite news |title=Row over naming of country's longest rail-cum-road bridge in Assam |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2018/dec/18/tai-ahom-outfits-call-for-road-blockade-over-naming-of-bogibeel-bridge-in-assam-1913223.html |work=The New Indian Express |date=18 December 2018 |access-date=22 August 2026 }}</ref> অৱশ্যে ২৫ ডিচেম্বৰ ২০১৮ তাৰিখে দলংখন ''বগীবিল দলং'' নামেৰেই উদ্বোধন কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=PM dedicates Bogibeel bridge to the nation; flags off first passenger train |url=https://www.pmindia.gov.in/en/news_updates/pm-dedicates-bogibeel-bridge-to-the-nation-flags-off-first-passenger-train/ |website=Prime Minister of India |date=25 December 2018 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ===সাহিত্য, নাটক আৰু চলচ্চিত্ৰ=== বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই অসমীয়া সাহিত্যত সাধনীৰ জীৱন আৰু কাহিনী বিভিন্ন ৰূপত উপস্থাপন কৰা হৈছে। মহাবিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰি থকা সময়ত চন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই ''উষা'' নামৰ অসমীয়া আলোচনীত ''সাধনী'' শীৰ্ষক এটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰিছিল। এই প্ৰবন্ধটো [[পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱা]]ই সাধনীৰ জীৱনৰ ওপৰত ৰচনা কৰিবলৈ পৰিকল্পনা কৰা এখন নাটকৰ হাতে লিখা খচৰাৰ ভিত্তিত প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল। সেই সময়ত গোহাঞি বৰুৱাই নাটকখন সম্পূৰ্ণ কৰা নাছিল। চন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই নিজৰ প্ৰবন্ধৰ শেষত সংযোজন কৰা এটা টোকাত গোহাঞি বৰুৱাৰ পাণ্ডুলিপি ব্যৱহাৰ কৰাৰ কথা স্বীকাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Kalita |first=Dandinath |title=Karmabir Chandranath |language=as |url=https://as.wikisource.org/wiki/%E0%A6%AA%E0%A7%83%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%A0%E0%A6%BE:%E0%A6%95%E0%A7%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A6%AC%E0%A7%80%E0%A7%B0_%E0%A6%9A%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%A5.pdf/%E0%A7%A9%E0%A7%AA |at=scan p. 34 }}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱাই সাধনীৰ চৰিত্ৰক কেন্দ্ৰ কৰি ''সাধনী'' নামৰ এখন ঐতিহাসিক নাটক ৰচনা কৰে। নাটকখন ১৯১১ চনত প্ৰকাশিত হয়।<ref>{{cite journal |title=Padmanath Gohain Borooah: A Multifaceted Literary Genius of Assam |journal=International Journal of Research and Innovation in Social Science |year=2026 |url=https://rsisinternational.org/journals/ijriss/uploads/vol10-iss7-pg3156-3168-202607_pdf.pdf |access-date=22 August 2026 }}</ref> [[File:Portrait of Queen Sadhani.jpg|thumb|ৰাণী সাধনীৰ চিত্ৰ।]] ====উপন্যাস==== তুলিকা শইকীয়াৰ ঐতিহাসিক উপন্যাস ''চাৰিশাল গোসাঁনীৰ তেজ'' প্ৰথমবাৰৰ বাবে ২০১৩ চনত প্ৰকাশিত হয়। উপন্যাসখনত সাধনী আৰু নীতিপালক কেন্দ্ৰ কৰি চুতীয়া ৰাজ্যৰ তৎকালীন সমাজ আৰু সংস্কৃতিৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |last=Barua |first=Dharmendra |title=তুলিকা শইকীয়াৰ উপন্যাসঃ চাৰিশাল গোসাঁনীৰ তেজ |url=https://xahitya.org/xahitya-org-202304-07/ |website=Xahitya.org |language=as |access-date=22 August 2026 }}</ref> এই উপন্যাসখনৰ বাবে তুলিকা শইকীয়াই ২০১৪ চনৰ মুনীন বৰকটকী সাহিত্য বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{cite web |title=মুনীন বৰকটকী সাহিত্য বঁটা বিজয়ীসকল |url=https://www.muninbarkotoki.org/assamese/trust/awrdlist.html |publisher=Munin Barkotoki Memorial Trust |language=as |access-date=22 August 2026 }}</ref> ২০২৩ চনত উপন্যাসখনৰ ইংৰাজী অনুবাদ ''Wrath of Goddess'' নামেৰে প্ৰকাশিত হয়।<ref>{{cite web |last=Saikia |first=Binoy Mohan |title=শ্ৰেষ্ঠ গ্ৰন্থৰ তালিকা আৰু অনুবাদ প্ৰসংগ |url=https://www.anyayug.com/p/article-june-2023_27.html |website=Anyayug |language=as |access-date=22 August 2026 }}</ref> সাধনীক কেন্দ্ৰ কৰি ৰচিত আন এখন ঐতিহাসিক উপন্যাস হৈছে জুৰী শইকীয়াৰ ''সৌমাৰ নন্দিনী''। ২০১৫ চনত বনলতা প্ৰকাশনে প্ৰথম প্ৰকাশ কৰা এই উপন্যাসখনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ ইতিহাস, সাধনীৰ জীৱন আৰু আত্মত্যাগৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last=Nath |first=Lakhyajit |title=Postcolonial Resistance in Regional Language: With Special Reference to Assamese Language |journal=MZU Journal of Literature and Cultural Studies |volume=4 |issue=2 |year=2017 |pages=215–225 |url=https://mzu.edu.in/wp-content/uploads/MZU%20Journals/Literature_CulturalStudies/Volume_IV_Issue_II_Dec2017.pdf |access-date=22 August 2026 }}</ref> ====নাটক==== মুনমী বৰদলৈৰ ৰচনা আৰু কৃষ্ণ ভূঞাৰ পৰিচালনাত প্ৰস্তুত অসমীয়া নাটক ''কামৰূপ''ৰ কেন্দ্ৰীয় চৰিত্ৰ হৈছে সাধনী। নাটকখনত তেওঁৰ জীৱন আৰু চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ ঘটনা উপস্থাপন কৰা হৈছে। নাটকখন [[ৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য বিদ্যালয়]]ৰ ২৫ সংখ্যক "ভাৰত ৰং মহোৎসৱ"ৰ বাবে নিৰ্বাচিত হৈছিল আৰু ২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ তাৰিখে [[ইটানগৰ]]ত মঞ্চস্থ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=KAMRUPA |url=https://www.brm.nsd.gov.in/event/kamrupa/ |website=Bharat Rang Mahotsav |publisher=National School of Drama |date=2 February 2026 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ====চলচ্চিত্ৰ==== সাধনীৰ জীৱনৰ ওপৰত আধাৰিত ঐতিহাসিক পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্যৰ চলচ্চিত্ৰ ''বীৰাঙ্গনা সাধনী'' (''Birangana Xaadhani'')ৰ কাহিনী আৰু পৰিচালনা [[বিশ্বজিৎ বৰা]]ৰ। চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰযোজনা কৰিছে চুতীয়া উন্নয়ন পৰিষদে। ২০২৩ চনত [[গুৱাহাটী]]ৰ [[জ্যোতি চিত্ৰবন]] চলচ্চিত্ৰ ষ্টুডিঅ'ত আনুষ্ঠানিকভাৱে চলচ্চিত্ৰখনৰ শুভাৰম্ভ কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Assam CM Himanta Biswa Sarma inaugurates Sati Sadhani's Biopic 'Birangana Sadhani' |url=https://www.indiatodayne.in/entertainment/story/assam-cm-himanta-biswa-sarma-inaugurates-sati-sadhanis-biopic-birangana-sadhani-570383-2023-06-04 |work=India Today NE |date=4 June 2023 |access-date=22 August 2026 }}</ref> সংগীতশিল্পী [[অংগৰাগ মহন্ত|পাপন]]ে চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত পৰিচালনা কৰিছে। সম্পূৰ্ণ এখন চলচ্চিত্ৰৰ বাবে সংগীত ৰচনা কৰাৰ ক্ষেত্ৰত এইখন তেওঁৰ প্ৰথম প্ৰকল্প।<ref>{{cite news |title=Papon to score music for upcoming Assamese Film "Sati Sadhani" |url=https://www.tribuneindia.com/news/entertainment/papon-to-score-music-for-upcoming-assamese-film-sati-sadhani-500720/ |work=The Tribune |date=25 April 2023 |access-date=22 August 2026 }}</ref> চলচ্চিত্ৰখনত লুকানন্দ ক্ষেত্ৰীমায়ুমে মহাৰাজ নীতিপালৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। অসমীয়া, হিন্দী আৰু তেলুগুকে ধৰি কেইবাটাও ভাষাত চলচ্চিত্ৰখন নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ২০২৫ চনৰ আগষ্ট মাহৰ প্ৰকাশিত বাতৰি অনুসৰি চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰায় ৯০ শতাংশ কাম সম্পূৰ্ণ হৈছিল।<ref>{{cite news |last=K S |first=Vangamla Salle |title=Lukanand Kshetrimayum to debut in historical film Birangana Xaadhani |url=https://eastmojo.com/news/2025/08/18/lukanand-kshetrimayum-to-debut-in-historical-film-birangana-xaadhani/ |work=EastMojo |date=18 August 2025 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ==লগতে চাওক== * [[বীৰাংগনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়]] * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * [[চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]] * [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]] * ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ * [[ভীষ্মকনগৰ]] * [[বৰনগৰ, শদিয়া]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== * {{cite book |last=Bhuyan |first=Surya Kumar |title=Asam Buranji (SM) |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies |location=Guwahati |year=1968 }} * {{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 }} * {{cite book |title=Deodhai Asam Buranji |editor-last=Baruah |editor-first=Gopal Chandra |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies |location=Guwahati |year=1932 }} * {{cite book |last=Dalton |first=E. T. |title=Descriptive Ethnology of Bengal |publisher=Office of the Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |year=1872 }} * {{cite book |last=Prakash |first=Col. Ved |title=Encyclopedia of North East India |volume=2 |publisher=Atlantic Publishers & Distributors |year=2007 }} * {{cite book |last=Sharma |first=Jayeeta |title=Empire's Garden: Assam and the Making of India |publisher=Duke University Press |location=Durham |year=2011 |url=https://library.oapen.org/bitstream/id/b11ba477-73c0-4a92-b158-043a50ef88e5/648153.pdf }} * {{cite book |last=Barua |first=Gopal Chandra |title=Ahom Buranji |publisher=Sibsagar District Buranji Committee |location=Jorhat |year=1930 }} {{চুতীয়া ৰাজবংশ}} [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] q1kugl8uemfrhw4zeaw4xi4818vifit 648327 648325 2026-10-28T22:50:12Z Ananya Taye 28065 648327 wikitext text/x-wiki {{চমু বিৱৰণ|চুতীয়া ৰাজবংশৰ শেষ ৰাণী}} {{Infobox royalty | name = (সতী) সাধনী নাৰায়ণ | title = চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাণী | image = Sadhani statue.jpg | caption = [[ডিগবৈ]]ত স্থাপিত ৰাণী সাধনীৰ প্ৰতিমূৰ্তি | reign = ১৫২২–১৫২৪ | coronation = ১৫২২ | house = [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজবংশ]] | father = ধীৰনাৰায়ণ | spouse = নীতিপাল | place of birth = [[শদিয়া|শদিয়া বা সধয়াপুৰ]], অসম | date of death = ২১ এপ্ৰিল ১৫২৪ | place of death = [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ|চন্দনগিৰি]] }} '''সতী সাধনী''' বা '''সাধনী নাৰায়ণ''' আছিল ষোড়শ শতিকাৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজবংশ]]ৰ এগৰাকী ৰাণী আৰু চুতীয়া ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ কন্যা। ''চুতীয়াৰ ৰজাৰ বংশাৱলী'' অনুসৰি তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্যৰ শেষ ৰজা [[নীতিপাল]]ৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল। ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোমসকলে শদিয়া অধিকাৰ কৰাৰ সময়ত চুতীয়াসকলৰ প্ৰধান ৰাণীগৰাকীক আহোম বুৰঞ্জীসমূহত ''নাং লুং'' (''Nang Lung'') বা ''বৰকুঁৱৰী'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। সাধাৰণতে এই বৰকুঁৱৰীগৰাকীক সাধনীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। ==ঐতিহাসিক উৎস== চুতীয়া ৰাজ্যৰ উত্থান আৰু পতনৰ লগতে সাধনীৰ কাহিনী ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী'', ''অসম বুৰঞ্জী (SM)'' আদি কেইবাখনো বুৰঞ্জীত সংৰক্ষিত হৈ আছে। এই বুৰঞ্জীসমূহৰ বিৱৰণৰ মাজত বহুখিনি সাদৃশ্য পোৱা যায়। ব্ৰিটিছ প্ৰশাসক আৰু নৃতত্ত্ববিদ ই. টি. ডাল্টন আৰু ডব্লিউ. বি. ব্ৰাউনে উল্লেখ কৰিছে যে চুতীয়া ৰাজ্য আৰু সাধনীৰ সৈতে জড়িত একেধৰণৰ পৰম্পৰা [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] জনগোষ্ঠীৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।ব্ৰাউনৰ মতে, বুৰঞ্জীসমূহত উল্লেখিত বহু ঘটনা তেওঁ দেউৰীসকলৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মৌখিক পৰম্পৰাৰ সৈতে মিল খায়। দেউৰীসকল চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত পুৰোহিত আছিল। তেওঁ দেউৰীসকলৰ লগতে হিন্দু চুতীয়াসকলৰ মাজতো এই পৰম্পৰাসমূহ প্ৰচলিত থকা বুলি উল্লেখ কৰিছিল। বিশেষকৈ যুৱ ধনুৰ্ধৰ নীতিপালে কেনেকৈ চুতীয়া ৰাজকুমাৰী সাধনীক বিবাহ কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰিছিল, সেই কাহিনী তেওঁ দেউৰীসকলৰ পৰা শুনিছিল। ব্ৰাউনে অনুমান কৰিছিল যে বুৰঞ্জীত উল্লেখিত আন ঘটনাসমূহো দেউৰীসকলৰ মাজত কিছু পৰিৱৰ্তিত ৰূপত মৌখিক পৰম্পৰা হিচাপে সংৰক্ষিত হৈ থাকিব পাৰে।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote=..as it agrees in all particulars with the traditions, I have elsewhere met with, it may merely be a compilation from them..These traditions are preserved among the Miris, the Deoris, who were the Chutiya priests (and amongst whom alone remnants of the ancient language and customs of the race are still preserved), and by some few of the Chutiyas who now call themselves Hindu Chutiyas... I have heard from them (Deoris) the story of how the Chutiya princess Sadhuni was won by the young archer (Niti Pal)... Probably enquiry would show that the other incidents of the chronicle are preserved as traditions among the Deoris in a similar modified form. }}</ref> ১৮৫০ চনত ''[[অৰুণোদই]]'' আলোচনীত প্ৰথম প্ৰকাশিত আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত পুনৰ মুদ্ৰিত ''চুতীয়াৰ ৰজাৰ বংশাৱলী'' অনুসৰি, সাধনী আছিল ধৰ্মধ্বজপালৰ কন্যা। ধৰ্মধ্বজপাল ''ধীৰনাৰায়ণ'' নামেও পৰিচিত আছিল। সাধনীৰ জন্ম [[শদিয়া|শদিয়া বা সধয়াপুৰ]]ত হৈছিল। তেওঁ ধীৰনাৰায়ণৰ উত্তৰাধিকাৰী নীতিপাল বা নিতাইৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত নীতিপালক ''চন্দ্ৰনাৰায়ণ'' নামেৰেও উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Bhuyan, S. K. (ed.), ''Deodhai Assam Buranji'', p. 18.</ref> ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত সন্নিৱিষ্ট চুতীয়া বংশাৱলীত ও নীতিপালক চন্দ্ৰনাৰায়ণ বুলি কোৱা হৈছে ==বুৰঞ্জীসমূহত সাধনীৰ বিৱৰণ== {{See also|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} ===সধয়াপুৰ আক্ৰমণ আৰু চন্দনগিৰি অৱৰোধ=== [[File:Chutia kingdom Map.png|thumb|400px|ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনস্থ অঞ্চলসমূহ দেখুওৱা মানচিত্ৰ।]] বুৰঞ্জীসমূহৰ বিৱৰণ অনুসৰি ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এপ্ৰিল মাহত, [[ব'হাগ বিহু]]ৰ সময়ত, আহোম স্বৰ্গদেউ [[চুহুংমুং]]য়ে ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰ হৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী [[শদিয়া]] বা ''সধয়াপুৰ'' আক্ৰমণ কৰে।<ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 19.</ref> ৰাজধানী [[বৰনগৰ, শদিয়া|বৰনগৰত]] হোৱা আক্ৰমণ প্ৰতিৰোধ কৰিব নোৱাৰি চুতীয়া ৰজা নীতিপালে চন্দনগিৰিৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গলৈ পিছুৱাই যায়।<ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 19.</ref><ref>Bhuyan, S. K., ''Asam Buranji (SM)'', p. 11.</ref><ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 108.</ref> আনহাতে, তেওঁৰ মন্ত্ৰী কাশীতৰাই [[ভীষ্মকনগৰ|দৈথাং]] অভিমুখে আঁতৰি যায়।<ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 19.</ref> শদিয়াৰ [[বৰনগৰ, শদিয়া|বৰনগৰ]] অধিকাৰ কৰাৰ পিছত চুহুংমুংয়ে ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক চন্দনগিৰি আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়। আনহাতে, কাশীতৰাৰ বিৰুদ্ধে দৈথাংলৈ কনচেং ধনুধাৰী গোহাঁইক প্ৰেৰণ কৰে।<ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 19.</ref> আহোম বাহিনীয়ে চুতীয়া ৰজাৰ বিষয়া তামুলী গজৰাই বৰুৱাক বন্দী কৰি ৰাজপৰিয়ালৰ অৱস্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। ''অসম বুৰঞ্জী (SM)'' অনুসৰি, চন্দনগিৰি পাহাৰৰ এটা জুৰিৰ ওচৰত ৰন্ধনকাৰ্যৰ জুইৰ ধোঁৱা দেখা পোৱাৰ পিছত অৱশেষত ৰজা আৰু ৰাণীৰ আত্মগোপনস্থল আৱিষ্কাৰ কৰা হয়।<ref>Bhuyan, S. K., ''Asam Buranji (SM)'', p. 11.</ref> ===চুতীয়া বাহিনীৰ প্ৰতিৰোধ=== বুৰঞ্জীসমূহত চন্দনগিৰি দুৰ্গত চুতীয়া বাহিনীয়ে প্ৰবল প্ৰতিৰোধ গঢ়ি তোলাৰ বিৱৰণ পোৱা যায়। প্ৰথম অৱস্থাত আহোম বাহিনীয়ে পাহাৰীয়া দুৰ্গটো অধিকাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা নাছিল। চুতীয়া ৰক্ষকসকলে পাহাৰৰ ওপৰৰ পৰা ডাঙৰ ডাঙৰ শিল বগৰাই আক্ৰমণকাৰী আহোম সৈন্যৰ ব্যাপক ক্ষতিসাধন কৰিছিল। আহোম বুৰঞ্জীসমূহত চুতীয়াসকলৰ প্ৰধান ৰাণীগৰাকীক ''নাং লুং'' বা ''বৰকুঁৱৰী'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। এই ৰাণীগৰাকীক সাধনীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' আৰু ''অসম বুৰঞ্জী (SM)'' অনুসৰি, দুৰ্গটো অৱৰোধ কৰাৰ সময়ত তেওঁ গৰ্ভৱতী আছিল।<ref>Bhuyan, S. K., ''Asam Buranji (SM)'', p. 11.</ref><ref>Bhuyan, S. K., ''Satsari Assam Buranji'', p. 59.</ref> ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ৰ বিৱৰণ অনুসৰি, নীতিপাল আৰু তেওঁৰ সৈন্যসকলে বৰছা, ধনু আৰু কাঁড় ব্যৱহাৰ কৰি পাহাৰীয়া দুৰ্গটো ৰক্ষা কৰিছিল। ইয়াৰ লগতে চুতীয়া ৰাজকুমাৰী আৰু মহিলাসকলে ১২০ গৰাকীকৈ একোটা দলত ভাগ হৈ পাহাৰৰ ওপৰৰ পৰা আহোম সৈন্যৰ ওপৰত শিল নিক্ষেপ কৰি প্ৰতিৰোধত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>Bhuyan, S. K., ''Deodhai Assam Buranji'', p. 169.</ref> এই ঘটনাৰ উল্লেখ গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ সম্পাদিত ''আহোম বুৰঞ্জী''<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 56.</ref> আৰু ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''তো পোৱা যায়।<ref>Bhuyan, S. K., ''Satsari Assam Buranji'', p. 59.</ref> দুৰ্গটো পোনপটীয়াকৈ অধিকাৰ কৰিব নোৱাৰি আহোম বাহিনীয়ে অৱশেষত পাহাৰটোৰ কেইবাটাও দিশৰ পৰা ঘেৰাও কৰে। চুতীয়া পৰম্পৰা অনুসৰি, ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইৰ কেইজনমান সৈন্যই বগোৱা লতাৰ সহায়ত পাহাৰ বগাই ওপৰলৈ উঠিছিল। তাৰ পিছত ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁয়ে পাহাৰৰ ওপৰত ঢোল বজাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। পৰম্পৰাগতভাৱে বিজয়ৰ সংকেত হিচাপে ব্যৱহৃত ঢোলৰ শব্দ শুনি আত্মগোপন কৰি থকা চুতীয়া ৰক্ষকসকলে নিজৰ অৱস্থানৰ পৰা ওলাই আহে। সেই সুযোগতে আহোম বাহিনীয়ে বিভিন্ন দিশৰ পৰা তেওঁলোকক আক্ৰমণ কৰে। ===সাধনীৰ মৃত্যু সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন বিৱৰণ=== [[File:Dhirnarayan copperplate inscription of 1522.png|thumb|ঢকুৱাখনা অঞ্চলত চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণৰ ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভূমিদানৰ তাম্ৰশাসন। ১৫২২–২৩ চনৰ আহোম আক্ৰমণৰ পূৰ্বৰ শেষৰ ফালৰ চুতীয়া ৰাজকীয় তাম্ৰশাসনসমূহৰ ভিতৰত ই অন্যতম হ'ব পাৰে।]] চন্দনগিৰিৰ অন্তিম যুদ্ধত চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হয়। আহোম বিষয়া জানমুংখাম হাতীবৰুৱাই নিক্ষেপ কৰা এটা অস্ত্ৰৰ আঘাতত নীতিপালৰ মৃত্যু হয়। আহোম বুৰঞ্জীসমূহত ''নাং লুং'' বা সাধনীয়ে শেষলৈকে চুতীয়া ৰক্ষকসকলৰ সৈতে যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত সন্নিৱিষ্ট ''চুতীয়া বুৰঞ্জী''ৰ অনুসৰি, সাধনীয়ে বন্দী হোৱাতকৈ মৃত্যুক বাছি লৈ চন্দনগিৰি পাহাৰৰ পৰা জঁপিয়াই প্ৰাণ বিসৰ্জন দিয়ে। অৱশ্যে কিছুমান আহোম বুৰঞ্জীত তেওঁৰ মৃত্যুৰ ভিন্ন বিৱৰণ আছে। এডৱাৰ্ড গেইটে উল্লেখ কৰা বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণ অনুসৰি, যুদ্ধৰ সময়ত ৰাণীগৰাকী বৰছাৰ আঘাতত নিহত হৈছিল।<ref>Gait, Edward, ''A History of Assam'', p. 85.</ref> আনহাতে, ''পুৰণি অসম বুৰঞ্জী''ৰ বিৱৰণত ৰজাৰ আন কুঁৱৰীসকলৰ কিছুমান নিহত আৰু কিছুমান বন্দী হোৱা বুলি উল্লেখ আছে।<ref>Goswami, Hemchandra, ''Purani Assam Buranji'', p. 42.</ref> ফ্ৰাঁছোৱা জেকেছনে আহোম–চুতীয়া যুদ্ধ সম্পৰ্কীয় টাই পাণ্ডুলিপিসমূহৰ অনুবাদ আলোচনা কৰি উল্লেখ কৰিছে যে গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ সম্পাদিত ''আহোম বুৰঞ্জী''ত টাই ভাষাৰ ''নাং'' শব্দৰ দুটা উল্লেখৰ মাজত থকা সম্পূৰ্ণ এটা শাৰীৰ অনুবাদ বাদ পৰিছিল। সেই শাৰীটোত মূলতঃ ৰাণীগৰাকীৰ বিষয়ে তথ্য সন্নিৱিষ্ট আছিল।<ref>{{citation |last=Jacquesson |first=Francois |title=Ahom Buranji Translation: Chutia-Ahom Wars |url=https://archive.org/details/ahom-buranji-translations |page=21 |quote=Borua's edition jumped one full line between two nang. }}</ref> সাধনীৰ মৃত্যুৰ ধৰণৰ ক্ষেত্ৰত বুৰঞ্জীসমূহৰ মাজত পাৰ্থক্য থাকিলেও এই বিৱৰণসমূহত তেওঁ আত্মসমৰ্পণ নকৰি শেষলৈকে প্ৰতিৰোধত অংশগ্ৰহণ কৰা এগৰাকী ৰাণী হিচাপে প্ৰতিফলিত হৈছে। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত তেওঁক আত্মসমৰ্পণ নকৰি প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰখা বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু ৰজাৰ বৰকুঁৱৰীৰ মূৰ কাটি অনা হৈছিল বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 19.</ref> ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ৰ এটা বিৱৰণত কোৱা হৈছে যে জাংমুঙে চুতীয়া ৰাজকুমাৰী (''বৰকুঁৱৰী'')ৰ শিৰচ্ছেদ কৰি তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ সভালৈ লৈ যায়।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |year=1997 |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |page=188 |quote=Jangmung beheaded the chief Chutia princess(Barkonwari) and brought her head to the assembly. }}</ref><ref>Bhuyan, S. K., ''Satsari Assam Buranji'', p. 14.</ref> একেখন বুৰঞ্জীৰ আন এটা বিৱৰণত কিন্তু বৰকুঁৱৰীক হত্যা কৰাৰ কথা উল্লেখ নকৰি কেৱল ''বৰকুঁৱৰীক ধৰি আনিলে'' বুলি কোৱা হৈছে।<ref>Bhuyan, S. K., ''Satsari Assam Buranji'', p. 60.</ref> ''অসম বুৰঞ্জী (SM)'' অনুসৰি, ৰাণীগৰাকীৰ কঁকালত আঘাত কৰি তেওঁৰ সোণৰ কঁকালবন্ধ বা ''ককালি'' কাঢ়ি লোৱা হৈছিল। সেই ককালি শদিয়াৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|দেৱঘৰ]]ত অৰ্পণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |page=462 }}</ref> তাৰ পিছত তেওঁৰ কটা মূৰ আহোম ৰজাৰ ওচৰত উপস্থিত কৰা হয়।<ref>Bhuyan, S. K., ''Asam Buranji (SM)'', p. 11.</ref> ===ঐতিহাসিক ব্যাখ্যা=== আধুনিক অসমীয়া সামাজিক স্মৃতিত সাধনীক পতিব্ৰতা, সাহস আৰু আত্মত্যাগৰ আদৰ্শ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। অৱশ্যে সাধনী সম্পৰ্কীয় পৰম্পৰাসমূহ আধুনিক জনগোষ্ঠীয় আন্দোলনৰ বহু আগৰ পৰাই প্ৰচলিত আছিল। চুতীয়া বংশাৱলী আৰু বিভিন্ন বুৰঞ্জীত সাধনীৰ কাহিনী পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰি ঊনবিংশ শতিকাত দেউৰী আৰু মিচিং জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত মৌখিক পৰম্পৰাতো তেওঁৰ উল্লেখ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 }}</ref> ইতিহাসবিদ জয়ীতা শৰ্মাই (২০১১) যুক্তি আগবঢ়াইছে যে আধুনিক জাতি আৰু জনগোষ্ঠীয় পৰিচয় গঠনৰ প্ৰেক্ষাপটত সতী সাধনীৰ চৰিত্ৰক পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰতীয় বা হিন্দু সাংস্কৃতিক আদৰ্শৰ সৈতে অধিক সংযুক্ত কৰি এগৰাকী আদৰ্শ গুণৱতী হিন্দু নাৰী হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। শৰ্মাই ঔপনিৱেশিক যুগত অসমৰ বিভিন্ন সম্প্ৰদায়ে নিজ নিজ ইতিহাসৰ পৰা নাৰী-আদৰ্শৰ প্ৰতীক বিচাৰি উলিওৱাৰ প্ৰৱণতাৰ আলোচনা কৰিছে। তেওঁৰ মতে, কৈৱৰ্ত সম্প্ৰদায়ৰ মাজত সতী ৰাধিকা, চুতীয়া সম্প্ৰদায়ৰ মাজত সতী সাধনী আৰু অসমীয়া মুছলমানসকলৰ মাজত সতী ৰহিমাৰ প্ৰতীকী গুৰুত্ব এই সামাজিক প্ৰক্ৰিয়াৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref>{{cite book |last=Sharma |first=Jayeeta |title=Empire's Garden: Assam and the Making of India |publisher=Duke University Press |location=Durham |year=2011 |page=228 |url=https://library.oapen.org/bitstream/id/b11ba477-73c0-4a92-b158-043a50ef88e5/648153.pdf }}</ref> ==স্মৃতি আৰু স্মৰণোৎসৱ== ===সতী সাধনী দিৱস=== সাধনীৰ স্মৃতিত অসমত প্ৰতি বছৰে ব'হাগ মাহৰ সাত তাৰিখে, সাধাৰণতে ২০ বা ২১ এপ্ৰিলত, ''[[সতী সাধনী দিৱস]]'' পালন কৰা হয়। ২০২০ চনত [[অসম চৰকাৰ]]ে ৰাজ্য চৰকাৰৰ কাৰ্যালয়সমূহৰ বাবে ঘোষিত ৰাজহুৱা বন্ধৰ তালিকাত এই দিৱসটো অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। পৰৱৰ্তী বছৰসমূহতো সতী সাধনী দিৱস ৰাজ্যিক বন্ধ হিচাপে পালন কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Notifications – Holiday List |url=https://gad.assam.gov.in/document-details/notifications-holiday-list |website=General Administration Department, Government of Assam |access-date=22 August 2026 }}</ref> ২০২৪ চনত সমগ্ৰ অসমত সাধনীৰ ৫০০ সংখ্যক স্মৃতি দিৱস পালন কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=ৰাজ্যজুৰি সতি সাধিনীৰ ৫০০ সংখ্যক স্মৃতি দিৱস পালন |url=https://newsonair.gov.in/as/%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%9C%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A6%BF-%E0%A6%B8%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%A7%E0%A6%BF%E0%A6%A8%E0%A7%80%E0%A7%B0-%E0%A7%AB%E0%A7%A6/ |work=আকাশবাণী বাতৰি |date=20 April 2024 |language=as |access-date=22 August 2026 }}</ref> ===বঁটা আৰু সন্মান=== সতী সাধনীৰ নামেৰে বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয় সংগঠন আৰু অসম চৰকাৰে কেইবাটাও বঁটা প্ৰৱৰ্তন কৰিছে। ২০১২ চনত সদৌ চুতীয়া জাতি সন্মিলনৰ সহযোগত চুতীয়া উন্নয়ন পৰিষদে ''বীৰাঙ্গনা সাধনী বঁটা'' প্ৰৱৰ্তন কৰে। কবি, শিক্ষাবিদ আৰু প্ৰাক্তন বিধায়ক কুশেশ্বৰ বৰুৱা এই বঁটাৰ প্ৰথমগৰাকী প্ৰাপক আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত অসম চৰকাৰে বঁটাটোৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news |title=Assam govt to sponsor Sadhani award |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/assam-govt-to-sponsor-sadhani-award/articleshow/17014051.cms |work=The Times of India |date=30 October 2012 |access-date=22 August 2026 }}</ref> [[অসম চৰকাৰ]]ে ৰাজ্যিক পৰ্যায়তো ''সতী সাধনী বঁটা'' প্ৰদান কৰে। অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ তথ্য অনুসৰি, এই বঁটাটো ২০১৫ চনত প্ৰৱৰ্তন কৰা হয় আৰু প্ৰতি তিনিবছৰৰ অন্তৰে প্ৰদান কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Awards |url=https://culturalaffairs.assam.gov.in/information-services/awards-0 |website=Department of Cultural Affairs, Government of Assam |access-date=22 August 2026 }}</ref> এই বঁটা লাভ কৰা উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত আছে— * ২০১৫ চনত স্নায়ুৰোগ বিশেষজ্ঞ আৰু সমাজসেৱী [[নোমল চন্দ্ৰ বৰা]]।<ref>{{cite web |title=Awards |url=https://directorculture.assam.gov.in/portlets/awards-0 |website=Directorate of Cultural Affairs, Government of Assam |access-date=22 August 2026 }}</ref> * ২০২০ চনত শিক্ষাবিদ আৰু সমাজকৰ্মী মিনতী বৰঠাকুৰ।<ref>{{cite web |title=Photo Release |url=https://dipr.assam.gov.in/portlets/photo-release |website=Directorate of Information and Public Relations, Government of Assam |access-date=22 August 2026 }}</ref> * ২০২৩ চনত বিজ্ঞানী [[জয়ন্তী চুতীয়া]]।<ref>{{cite news |title=CM Himanta Biswa Sarma attends grand celebration of Bishnu Rabha Diwas in Dhubri, honors eminent personalities |url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/cm-himanta-biswa-sarma-attends-grand-celebration-of-bishnu-rabha-diwas-in-dhubri-honors-eminent-personalities-601586-2023-06-20 |work=India Today NE |date=20 June 2023 |access-date=22 August 2026 }}</ref> * ২০২৬ চনত সাহিত্যিক [[গীতা উপাধ্যায়]]।<ref>{{cite news |title=Assam marks Rabha Diwas, CM pays tribute |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/assam-marks-rabha-divas-cm-pays-tribute/articleshow/131879928.cms |work=The Times of India |date=20 June 2026 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ইয়াৰ উপৰি ২০১৭ চনত গোলাঘাটত অনুষ্ঠিত ৰাজ্যিক সতী সাধনী দিৱসৰ অনুষ্ঠানত সমাজকৰ্মী [[বীৰুবালা ৰাভা]]ক ''সতী সাধনী স্মাৰক বঁটা'' প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Sati Sadhani Award conferred on Birubala Rabha in Golaghat |url=https://www.sentinelassam.com/more-news/national-news/sati-sadhani-award-conferred-on-birubala-rabha-in-golaghat |work=The Sentinel |date=21 April 2017 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ===স্মাৰক আৰু প্ৰতিষ্ঠান=== ২০০৯ চনত অসম চৰকাৰে [[গোলাঘাট]]ৰ ওচৰৰ চেলেঙীত ''বীৰাঙ্গনা সাধনী কলাক্ষেত্ৰ'' নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ কৰে। ২০১৮ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত এই সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পটো উদ্বোধন কৰা হয়। ইয়াত এটা প্ৰেক্ষাগৃহ, মুক্তমঞ্চ, শিশুউদ্যান আৰু আন বিভিন্ন বিনোদনমূলক সুবিধা আছে।<ref>{{cite web |title=Birangana Sadhoni Kalakshetra |url=https://golaghat.assam.gov.in/tourist-place-detail/251 |website=Golaghat District, Government of Assam |access-date=22 August 2026 }}</ref><ref>{{cite news |last=Saikia |first=Ritupallab |title=Queen's complex |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/queen-39-s-complex/cid/1441525 |work=The Telegraph |date=10 February 2018 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ২০২১ চনত কলাক্ষেত্ৰখনত ভাস্কৰ ৰঞ্জিত কুমাৰ বৰুৱাই নিৰ্মাণ কৰা সাধনীৰ এটা পূৰ্ণাৱয়ৱ প্ৰতিমূৰ্তি উন্মোচন কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Photo Release |url=https://dipr.assam.gov.in/portlets/photo-release |website=Directorate of Information and Public Relations, Government of Assam |access-date=22 August 2026 }}</ref> উজনি অসমৰ কেইবাখনো নগৰত সাধনীৰ স্মৃতিত ৰাজহুৱা প্ৰতিমূৰ্তিও স্থাপন কৰা হৈছে। ২০২১ চনৰ জানুৱাৰীত [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই [[উত্তৰ লখিমপুৰ]]ত সাধনীৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি উন্মোচন কৰে। প্ৰতিমূৰ্তিটো সদৌ অসম চুতীয়া ছাত্ৰ সন্থাৰ লখিমপুৰ জিলা সমিতিয়ে স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite news |last=Ahmed |first=Farhana |title=Assam government to appoint VC of Birangana Sati Sadhani University |url=https://nenow.in/north-east-news/assam/assam-government-to-appoint-vc-of-birangana-sati-sadhani-university.html |work=NorthEast Now |date=20 January 2021 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ২০২২ চনত [[ঢকুৱাখনা]]ৰ সাধনী ভৱনত আঠ ফুট উচ্চতাৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি উদ্বোধন কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=498th Sati Sadhani Smriti Divas observed in Lakhimpur district |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/498th-sati-sadhani-smriti-divas-observed-in-lakhimpur-district-588564 |work=The Sentinel |date=21 April 2022 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ২০২৩ চনত সতী সাধনী দিৱস উপলক্ষে গোলাঘাট জিলাৰ [[সৰুপথাৰ]]ত সাধনীৰ এটা বৃহৎ প্ৰতিমূৰ্তি উন্মোচন কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Assam: CM Himanta Biswa Sarma unveils grand statue of Birangana Sati Sadhani at Sarupathar |url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-cm-himanta-biswa-sarma-unveils-grand-statue-of-birangana-sati-sadhani-at-sarupathar-546547-2023-04-21 |work=India Today NE |date=21 April 2023 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিলত [[তিনিচুকীয়া]]ৰ অসম ৰাজ্যিক পৰিবহণ নিগমৰ চৌহদৰ ওচৰত [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]]ে সাধনীৰ আন এটা পূৰ্ণাৱয়ৱ প্ৰতিমূৰ্তি উন্মোচন কৰে।<ref>{{cite news |last=Dutta |first=Rajib |title=Sonowal unveils statue of Sati Sadhani |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/sonowal-unveils-statue-of-sati-sadhani/articleshow/120439421.cms |work=The Times of India |date=19 April 2025 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ====বীৰাঙ্গনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়==== সাধনীৰ স্মৃতিত গোলাঘাট জিলাত [[বীৰাংগনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়]] স্থাপন কৰা হৈছে। ''বীৰাঙ্গনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয় আইন, ২০২০''ৰ অধীনত প্ৰতিষ্ঠিত এই বিশ্ববিদ্যালয়খনে ২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ তাৰিখৰ পৰা কাৰ্যকলাপ আৰম্ভ কৰে। বিশ্ববিদ্যালয়খনে বৰ্তমান [[গোলাঘাট অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়]]ত অৱস্থিত অস্থায়ী চৌহদৰ পৰা কাম-কাজ চলাই আছে আৰু ৰঙাজানত স্থায়ী চৌহদ নিৰ্মাণৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Registrar |url=https://bssrv.ac.in/registrar/ |website=Birangana Sati Sadhani Rajyik Vishwavidyalaya |access-date=22 August 2026 }}</ref> ====বীৰাঙ্গনা সতী সাধনী সমন্বয় ক্ষেত্ৰ==== ২০২৬ চনৰ ৩ মাৰ্চত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই গোলাঘাট জিলাৰ [[বোকাখাত]]–নুমলীগড় অঞ্চলৰ কমাৰগাঁৱত ''বীৰাঙ্গনা সতী সাধনী সমন্বয় ক্ষেত্ৰ''ৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰে। এই প্ৰকল্পটো সাধনী আৰু [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ ইতিহাস স্মৰণ কৰাৰ উদ্দেশ্যে পৰিকল্পনা কৰা এক বৃহৎ সাংস্কৃতিক আৰু ঐতিহ্য সংৰক্ষণ প্ৰকল্প। ইয়াৰ কেন্দ্ৰত সাধনীৰ ১০০ ফুট উচ্চতাৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি স্থাপনৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। প্ৰকল্পটোত চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কেইবাটাও ঐতিহাসিক স্থানৰ আৰ্হি নিৰ্মাণৰো পৰিকল্পনা আছে। সেইবোৰৰ ভিতৰত [[ভীষ্মকনগৰ]], ৰুক্মিণীনগৰ, [[ইটা দুৰ্গ]], পদুম পুখুৰী আৰু প্ৰতিমাগড় উল্লেখযোগ্য।<ref name="SadhaniSamannay">{{cite news |title=Assam: Foundation Laid for Sati Sadhani Kshetra in Golaghat |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/himanta-sati-sadhani-kshetra-golaghat-11173974 |work=Pratidin Time |date=4 March 2026 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ইয়াৰ উপৰি প্ৰস্তাৱিত প্ৰকল্পটোত চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ ইতিহাস আৰু সংস্কৃতিৰ গৱেষণাৰ বাবে এটা সংগ্ৰহালয় আৰু পুথিভঁৰাল, শদিয়াৰ কেঁচাইখাতী গোসাঁনী আৰু চাৰিশাল গোসাঁনীৰ মন্দিৰৰ আৰ্হি, চুতীয়া ৰজাসকলৰ প্ৰতিমূৰ্তি, ২,০০০ আসনযুক্ত প্ৰেক্ষাগৃহ, মুক্তমঞ্চ, অতিথিশালা আৰু অন্যান্য ৰাজহুৱা সুবিধা নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে।<ref name="SadhaniSamannay"/> ====বগীবিল দলঙৰ নামকৰণৰ প্ৰস্তাৱ==== ২০১৮ চনত চুতীয়া সংগঠনসমূহে [[বগীবিল দলং]]খন সাধনীৰ নামেৰে নামকৰণ কৰাৰ দাবী জনোৱাৰ পিছত অসম চৰকাৰে দলংখনৰ নাম ''বীৰাঙ্গনা সতী সাধনী সেতু'' ৰখাৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল।<ref>{{cite news |title=Row over naming of country's longest rail-cum-road bridge in Assam |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2018/dec/18/tai-ahom-outfits-call-for-road-blockade-over-naming-of-bogibeel-bridge-in-assam-1913223.html |work=The New Indian Express |date=18 December 2018 |access-date=22 August 2026 }}</ref> অৱশ্যে ২৫ ডিচেম্বৰ ২০১৮ তাৰিখে দলংখন ''বগীবিল দলং'' নামেৰেই উদ্বোধন কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=PM dedicates Bogibeel bridge to the nation; flags off first passenger train |url=https://www.pmindia.gov.in/en/news_updates/pm-dedicates-bogibeel-bridge-to-the-nation-flags-off-first-passenger-train/ |website=Prime Minister of India |date=25 December 2018 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ===সাহিত্য, নাটক আৰু চলচ্চিত্ৰ=== বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই অসমীয়া সাহিত্যত সাধনীৰ জীৱন আৰু কাহিনী বিভিন্ন ৰূপত উপস্থাপন কৰা হৈছে। মহাবিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰি থকা সময়ত চন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই ''উষা'' নামৰ অসমীয়া আলোচনীত ''সাধনী'' শীৰ্ষক এটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰিছিল। এই প্ৰবন্ধটো [[পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱা]]ই সাধনীৰ জীৱনৰ ওপৰত ৰচনা কৰিবলৈ পৰিকল্পনা কৰা এখন নাটকৰ হাতে লিখা খচৰাৰ ভিত্তিত প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল। সেই সময়ত গোহাঞি বৰুৱাই নাটকখন সম্পূৰ্ণ কৰা নাছিল। চন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই নিজৰ প্ৰবন্ধৰ শেষত সংযোজন কৰা এটা টোকাত গোহাঞি বৰুৱাৰ পাণ্ডুলিপি ব্যৱহাৰ কৰাৰ কথা স্বীকাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Kalita |first=Dandinath |title=Karmabir Chandranath |language=as |url=https://as.wikisource.org/wiki/%E0%A6%AA%E0%A7%83%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%A0%E0%A6%BE:%E0%A6%95%E0%A7%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A6%AC%E0%A7%80%E0%A7%B0_%E0%A6%9A%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%A5.pdf/%E0%A7%A9%E0%A7%AA |at=scan p. 34 }}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱাই সাধনীৰ চৰিত্ৰক কেন্দ্ৰ কৰি ''সাধনী'' নামৰ এখন ঐতিহাসিক নাটক ৰচনা কৰে। নাটকখন ১৯১১ চনত প্ৰকাশিত হয়।<ref>{{cite journal |title=Padmanath Gohain Borooah: A Multifaceted Literary Genius of Assam |journal=International Journal of Research and Innovation in Social Science |year=2026 |url=https://rsisinternational.org/journals/ijriss/uploads/vol10-iss7-pg3156-3168-202607_pdf.pdf |access-date=22 August 2026 }}</ref> [[File:Portrait of Queen Sadhani.jpg|thumb|ৰাণী সাধনীৰ চিত্ৰ।]] ====উপন্যাস==== তুলিকা শইকীয়াৰ ঐতিহাসিক উপন্যাস ''চাৰিশাল গোসাঁনীৰ তেজ'' প্ৰথমবাৰৰ বাবে ২০১৩ চনত প্ৰকাশিত হয়। উপন্যাসখনত সাধনী আৰু নীতিপালক কেন্দ্ৰ কৰি চুতীয়া ৰাজ্যৰ তৎকালীন সমাজ আৰু সংস্কৃতিৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |last=Barua |first=Dharmendra |title=তুলিকা শইকীয়াৰ উপন্যাসঃ চাৰিশাল গোসাঁনীৰ তেজ |url=https://xahitya.org/xahitya-org-202304-07/ |website=Xahitya.org |language=as |access-date=22 August 2026 }}</ref> এই উপন্যাসখনৰ বাবে তুলিকা শইকীয়াই ২০১৪ চনৰ মুনীন বৰকটকী সাহিত্য বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{cite web |title=মুনীন বৰকটকী সাহিত্য বঁটা বিজয়ীসকল |url=https://www.muninbarkotoki.org/assamese/trust/awrdlist.html |publisher=Munin Barkotoki Memorial Trust |language=as |access-date=22 August 2026 }}</ref> ২০২৩ চনত উপন্যাসখনৰ ইংৰাজী অনুবাদ ''Wrath of Goddess'' নামেৰে প্ৰকাশিত হয়।<ref>{{cite web |last=Saikia |first=Binoy Mohan |title=শ্ৰেষ্ঠ গ্ৰন্থৰ তালিকা আৰু অনুবাদ প্ৰসংগ |url=https://www.anyayug.com/p/article-june-2023_27.html |website=Anyayug |language=as |access-date=22 August 2026 }}</ref> সাধনীক কেন্দ্ৰ কৰি ৰচিত আন এখন ঐতিহাসিক উপন্যাস হৈছে জুৰী শইকীয়াৰ ''সৌমাৰ নন্দিনী''। ২০১৫ চনত বনলতা প্ৰকাশনে প্ৰথম প্ৰকাশ কৰা এই উপন্যাসখনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ ইতিহাস, সাধনীৰ জীৱন আৰু আত্মত্যাগৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last=Nath |first=Lakhyajit |title=Postcolonial Resistance in Regional Language: With Special Reference to Assamese Language |journal=MZU Journal of Literature and Cultural Studies |volume=4 |issue=2 |year=2017 |pages=215–225 |url=https://mzu.edu.in/wp-content/uploads/MZU%20Journals/Literature_CulturalStudies/Volume_IV_Issue_II_Dec2017.pdf |access-date=22 August 2026 }}</ref> ====নাটক==== মুনমী বৰদলৈৰ ৰচনা আৰু কৃষ্ণ ভূঞাৰ পৰিচালনাত প্ৰস্তুত অসমীয়া নাটক ''কামৰূপ''ৰ কেন্দ্ৰীয় চৰিত্ৰ হৈছে সাধনী। নাটকখনত তেওঁৰ জীৱন আৰু চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ ঘটনা উপস্থাপন কৰা হৈছে। নাটকখন [[ৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য বিদ্যালয়]]ৰ ২৫ সংখ্যক "ভাৰত ৰং মহোৎসৱ"ৰ বাবে নিৰ্বাচিত হৈছিল আৰু ২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ তাৰিখে [[ইটানগৰ]]ত মঞ্চস্থ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=KAMRUPA |url=https://www.brm.nsd.gov.in/event/kamrupa/ |website=Bharat Rang Mahotsav |publisher=National School of Drama |date=2 February 2026 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ====চলচ্চিত্ৰ==== সাধনীৰ জীৱনৰ ওপৰত আধাৰিত ঐতিহাসিক পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্যৰ চলচ্চিত্ৰ ''বীৰাঙ্গনা সাধনী'' (''Birangana Xaadhani'')ৰ কাহিনী আৰু পৰিচালনা [[বিশ্বজিৎ বৰা]]ৰ। চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰযোজনা কৰিছে চুতীয়া উন্নয়ন পৰিষদে। ২০২৩ চনত [[গুৱাহাটী]]ৰ [[জ্যোতি চিত্ৰবন]] চলচ্চিত্ৰ ষ্টুডিঅ'ত আনুষ্ঠানিকভাৱে চলচ্চিত্ৰখনৰ শুভাৰম্ভ কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Assam CM Himanta Biswa Sarma inaugurates Sati Sadhani's Biopic 'Birangana Sadhani' |url=https://www.indiatodayne.in/entertainment/story/assam-cm-himanta-biswa-sarma-inaugurates-sati-sadhanis-biopic-birangana-sadhani-570383-2023-06-04 |work=India Today NE |date=4 June 2023 |access-date=22 August 2026 }}</ref> সংগীতশিল্পী [[অংগৰাগ মহন্ত|পাপন]]ে চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত পৰিচালনা কৰিছে। সম্পূৰ্ণ এখন চলচ্চিত্ৰৰ বাবে সংগীত ৰচনা কৰাৰ ক্ষেত্ৰত এইখন তেওঁৰ প্ৰথম প্ৰকল্প।<ref>{{cite news |title=Papon to score music for upcoming Assamese Film "Sati Sadhani" |url=https://www.tribuneindia.com/news/entertainment/papon-to-score-music-for-upcoming-assamese-film-sati-sadhani-500720/ |work=The Tribune |date=25 April 2023 |access-date=22 August 2026 }}</ref> চলচ্চিত্ৰখনত লুকানন্দ ক্ষেত্ৰীমায়ুমে মহাৰাজ নীতিপালৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। অসমীয়া, হিন্দী আৰু তেলুগুকে ধৰি কেইবাটাও ভাষাত চলচ্চিত্ৰখন নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ২০২৫ চনৰ আগষ্ট মাহৰ প্ৰকাশিত বাতৰি অনুসৰি চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰায় ৯০ শতাংশ কাম সম্পূৰ্ণ হৈছিল।<ref>{{cite news |last=K S |first=Vangamla Salle |title=Lukanand Kshetrimayum to debut in historical film Birangana Xaadhani |url=https://eastmojo.com/news/2025/08/18/lukanand-kshetrimayum-to-debut-in-historical-film-birangana-xaadhani/ |work=EastMojo |date=18 August 2025 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ==লগতে চাওক== * [[বীৰাংগনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়]] * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * [[চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]] * [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]] * [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]] * [[ভীষ্মকনগৰ]] * [[বৰনগৰ, শদিয়া]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== * {{cite book |last=Bhuyan |first=Surya Kumar |title=Asam Buranji (SM) |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies |location=Guwahati |year=1968 }} * {{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 }} * {{cite book |title=Deodhai Asam Buranji |editor-last=Baruah |editor-first=Gopal Chandra |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies |location=Guwahati |year=1932 }} * {{cite book |last=Dalton |first=E. T. |title=Descriptive Ethnology of Bengal |publisher=Office of the Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |year=1872 }} * {{cite book |last=Prakash |first=Col. Ved |title=Encyclopedia of North East India |volume=2 |publisher=Atlantic Publishers & Distributors |year=2007 }} * {{cite book |last=Sharma |first=Jayeeta |title=Empire's Garden: Assam and the Making of India |publisher=Duke University Press |location=Durham |year=2011 |url=https://library.oapen.org/bitstream/id/b11ba477-73c0-4a92-b158-043a50ef88e5/648153.pdf }} * {{cite book |last=Barua |first=Gopal Chandra |title=Ahom Buranji |publisher=Sibsagar District Buranji Committee |location=Jorhat |year=1930 }} {{চুতীয়া ৰাজবংশ}} [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] dovhtzlk3jqt8kwe7gs1mkcm5oenpr9 0 34071 648357 628915 2026-10-29T05:37:54Z Sasifow 48425 /* */ বানান সংশোধন 648357 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ৱিলিয়াম শ্বেইক্সপিয়াৰ | image = Shakespeare.jpg<!--Please see the talk page before making any changes to the portrait--> | image_size = 250px | caption = নেশ্বনাল প’ৰ্ট্ৰেট গেলাৰি, লণ্ডনৰ চাণ্ডচ প’ৰ্ট্ৰেট | birth_date = ২৬ এপ্ৰিল, ১৫৬৪ত খ্ৰীষ্টধৰ্মত দীক্ষিতকৰণ (জন্ম তাৰিখ অজ্ঞাত)<!-- Please don't change it to 23 April. See the section below on Early Life. --> | birth_place =ষ্ট্ৰেটফ’ৰ্ড-আপন-এভন, ৱাৰৱিকশ্বায়াৰ, [[ইংলেণ্ড]] | death_date = {{death date and given age|df=yes|1616|04|23|52}}<!--His monument states that he was in his 53rd year at death, i.e. 52--> | death_place = ষ্ট্ৰেটফ’ৰ্ড-আপন-এভন, ৱাৰৱিকশ্বায়াৰ, [[ইংলেণ্ড]] | nationality = ইংৰাজ | spouse = {{marriage|এন হাথাৱে|1582|1616}} | children = {{unbulleted list|ছুজানা হল|হেমনেট শ্বেইক্সপিয়াৰ|জুডিথ কুইনী}} | relations = {{unbulleted list|জন শ্বেইক্সপিয়াৰ (পিতৃ)|মেৰী শ্বেইক্সপিয়াৰ (মাতৃ)}} | occupation = {{hlist|নাট্যকাৰ|কবি|অভিনেতা}} | signature = William Shakespeare Signature.svg | period = [[ইংৰাজী নৱজাগৰণ]] }} '''ৱিলিয়াম শ্বেইক্সপিয়াৰ''' ({{lang-en|William Shakespeare}}, {{IPA|en|ˈwɪliəm ˈʃeɪkspɪə|pron}}; <!-- Please don't write that Shakespeare was born on 23 April; this is a tradition, not a fact (see the section on Shakespeare's life below) -->২৬ এপ্ৰিল ১৫৬৪ – ২৩ এপ্ৰিল ১৬১৬)<ref name=dates group=nb/> আছিল এজন ইংৰাজ কবি আৰু নাট্যকাৰ যাক [[ইংৰাজী ভাষা]]ৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ লেখক আৰু বিশ্বৰ এজন শ্ৰেষ্ঠ নাট্যকাৰ হিচাপে আখ্যা দিয়া হয়।<ref>{{Harvnb|Greenblatt|2005|loc=11}}; {{Harvnb|Bevington|2002|loc=1–3}}; {{Harvnb|Wells|1997|loc=399}}.</ref> তেওঁক প্ৰায়ে ইংলেণ্ডৰ জাতীয় কবি আৰু "এভনৰ চাৰণকবি" বুলি উল্লেখ কৰা হয়।<ref>{{Harvnb|Dobson|1992|loc=185–186}}</ref><ref name=national-cult group=nb/> তেওঁৰ সাহিত্য সম্ভাৰে ৩৮খন নাটক,<ref name=exact-figures group=nb/> ১৫৪টা চনেট, দুটা আখ্যানমূলক কবিতা, জন কম্ব আৰু এলিয়াছ জেমছ নামৰ মানুহ দুজনৰ কবৰৰ সমাধিবাণী (এপিটাফ) আৰু আন বহুতো কবিতাৰ এক বহুল পৰিসৰ সামৰি লয়। তেওঁৰ নাটক সমূহ পৃথিৱীৰ প্ৰায় প্ৰতিটো সভ্য জীৱিত ভাষালৈ অনূদিত হৈছে আৰু আন কোনো নাট্যকাৰতকৈ অধিকবাৰ মঞ্চস্থ হৈছে।<ref>{{Harvnb|Craig|2003|loc=3}}.</ref> ষ্ট্ৰেটফ’ৰ্ড-আপন-এভনত জন্ম লাভ কৰা শ্বেইক্সপিয়াৰে ওঠৰ বছৰ বয়সত এন হাথাৱেক বিয়া কৰায় আৰু ছুজানা, হেমনেট আৰু জুদিথ নামৰ তিনিটি সন্তানৰ পিতৃ হয়। ১৫৮৫ৰ পৰা ১৫৯২ লৈ তেওঁ লণ্ডনত এগৰাকী অভিনেতা, লেখক হিচাপে বিখ্যাত হৈ পৰে আৰু পিচলৈ কিংছ মেন হিচাপে জনাজাত হোৱা লৰ্ড চেম্বাৰ্লেইঞ্ছ মেন নামৰ নাট্য প্ৰতিষ্ঠানটিৰ অংশীদাৰ হয়। খুব সম্ভৱ ৪৯ বছৰ বয়সত ১৬১৩ চনত তেওঁ অৱসৰ লৈ ষ্ট্ৰেটফ’ৰ্ডত থাকিবলৈ লয় আৰু তাতেই কিছু বছৰ পিছত মৃত্যুবৰণ কৰে। শ্বেইক্সপিয়াৰৰ ব্যক্তিগত জীৱনৰ বিষয়ে অতি সীমিত তথ্য উপলব্ধ হোৱাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত তেওঁৰ শাৰীৰিক অবয়ৱ, যৌনতা, ধৰ্মীয় বিশ্বাস আৰু তেওঁৰ নাম থকা ৰচনাসমূহ সঁচাকৈয়ে তেওঁ লিখা হয় নে নহয় তাক লৈ বিতৰ্কৰ অন্ত নাই।<ref>{{Harvnb|Shapiro|2005|loc=xvii–xviii}}; {{Harvnb|Schoenbaum|1991|loc=41, 66, 397–98, 402, 409}}; {{Harvnb|Taylor|1990|loc=145, 210–23, 261–5}}</ref> শ্বেইক্সপিয়াৰে তেওঁৰ বেছিভাগ লিখনি ১৫৮৯ আৰু ১৬১৩ৰ মাজত ৰচনা কৰে।<ref>{{Harvnb|Chambers|1930|loc=Vol. 1: 270–71}}; {{Harvnb|Taylor|1987|loc=109–134}}.</ref><ref name=play-dates group=nb/> প্ৰথমাৱস্থাত তেওঁ মূলতঃ মিলনান্তক আৰু ইতিহাসমূলক নাট লিখি ষোল্ল শতিকাৰ শেষলৈ সেই ক্ষেত্ৰত শীৰ্ষস্থান দখল কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ ''হেমলেট'', ''কিং লিয়াৰ'', ''অ’থেল’'', ''মেকবেথ'' আদি বিয়োগান্তক নাট লিখে যাক [[ইংৰাজী ভাষা]]ৰ উত্কৃষ্ট সাহিত্য কৰ্মৰ নিদৰ্শন হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শেষৰ ফালে তেওঁ নিজাকৈ ৰোমাঞ্চ বা ট্ৰেজিকমেডী শ্ৰেণীৰ নাট লিখাৰ উপৰিও আন আন লিখকৰ লগত যুক্ত হৈয়ো বহুতো নাটক ৰচনা কৰে। তেওঁৰ জীৱনকালতে শ্বেইক্সপিয়াৰৰ ভালেকেইখন নাটক গুন তথা শুদ্ধতাৰ কোনো মানদণ্ড নোহোৱাকৈ প্ৰকাশ পায়। ১৬২৩ চনত “ফাৰ্ষ্ট ফলিঅ’” নামৰ এক সংস্কৰণত দুখনত বাদে তেওঁৰ প্ৰায় আটাইকেইখন নাট প্ৰকাশ পায়। বেন জনছনে ইয়াৰ পাতনিত এটা কবিতা লিখে আৰু শ্বেইক্সপিয়াৰক “কোনো এটা যুগৰ নহয়, বৰং সৰ্বকালৰ” বুলি অভিহিত কৰে।<ref>The Norton Anthology of English Literature: Sixteenth/Early Seventeenth Century, Volume B, 2012, pg. 1168</ref> নিজৰ দিনতো শ্বেইক্সপিয়াৰ এজন নামজ্বলা কবি আৰু নাট্যকাৰ আছিল যদিও ১৯ শতিকালৈ তেওঁৰ নামে বৰ্তমানৰ খ্যাতি পোৱা<ref>{{Harvnb|Bertolini|1993|loc=119}}</ref> ২০ শতাব্দীত শিক্ষা আৰু অভিনয়ৰ ক্ষেত্ৰত হোৱা বিপ্লৱে শ্বেইক্সপিয়াৰৰ কৰ্মৰাজিৰ পুনৰাৱিস্কাৰ আৰু নৱ অভিযোজনৰ বাট মুকলি কৰে। আজি বিশ্বৰ চাৰিওদিশে তেওঁৰ নাট সমূহৰ জনপ্ৰিয়তা আকাশলঙ্ঘী আৰু সাংস্কৃতিক বা ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ পৌনঃপৌনিক অধ্যয়ন, ৰূপায়ণ আৰু পুনৰনুবাদ হৈয়েই আছে। ==জীৱন== ===প্ৰাৰম্ভিক জীৱন=== উইলিয়াম শ্বেইকছপীয়েৰ আছিল নগৰ সমিতিৰ সদস্য তথা এজন গ্লোভাৰ জন শ্বেইকছপীয়েৰ আৰু এক ধনী খেতিয়কৰ জীয়াৰি মেৰী শ্বেইকছপীয়েৰৰ সন্তান। .<ref>{{Harvnb|Schoenbaum|1987|loc=14–22}}.</ref> ষ্ট্ৰেটফ’ৰ্ড-আপন-এভনত তেওঁৰ জন্ম হয় আৰু তাত ২৬ এপ্ৰিল ১৫৬৪ তাৰিখে তেওঁক খ্ৰীষ্টধৰ্মত দীক্ষিত কৰা হয়। তেওঁৰ জন্মৰ প্ৰকৃত তাৰিখ অজ্ঞাত যদিও ইয়াক ২৩ এপ্ৰিল তাৰিখে ছেইণ্ট জৰ্জ ডে হিচাপে পালন কৰা হয়।<ref>{{Harvnb|Schoenbaum|1987|loc=24–6}}.</ref> ঘৰৰ আঠজন সন্তানৰ ভিতৰত উইলিয়াম আছিল তৃতীয় কিন্তু জ্যেষ্ঠ জীৱিত সন্তান।<ref>{{Harvnb|Schoenbaum|1987|loc=23–24}}</ref> কোনো নথিগত তথ্য নাথাকিলেও বেছিভাগ জীৱনীকাৰে বিশ্বাস কৰে যে তেওঁ ষ্ট্ৰেটফ’ৰ্ডৰ ঘৰৰ পৰা এমাইল দূৰত থকা কিংছ নিউ স্কুল নামৰ এখন বিনামূলীয়া শিক্ষানুষ্ঠানত শিক্ষালাভ কৰিছিল।<ref>{{Harvnb|Schoenbaum|1987|loc=62–63}}; {{Harvnb|Ackroyd|2006|loc=53}}; {{Harvnb|Wells|Taylor|Jowett|Montgomery|2005|loc=xv–xvi}}</ref><ref>{{Harvnb|Baldwin|1944|loc=464}}.</ref> [[File:William Shakespeares birthplace, Stratford-upon-Avon 26l2007.jpg|thumb|left|ট্ৰেটফ’ৰ্ড-আপন-এভনত থকা জন শ্বেইকছপীয়েৰৰ গৃহ যাক উইলিয়াম শ্বেইকছপীয়েৰৰ জন্মস্থান বুলি বিশ্বাস কৰা।]] ওঠৰ বছৰ বয়সত শ্বেইকছপীয়েৰে ছাব্বিশ বছৰীয়া এন হাথাৱেক বিয়া কৰায়। ইয়াৰে ছমাহ পিছত হাথাৱেই কন্যা সন্তান ছুজানাক জন্ম দিয়ে।<ref>{{Harvnb|Schoenbaum|1987|loc=93}}.</ref> ইয়াৰ দুবছৰ পিছত তেওঁ হেমনেট আৰু জুদিথ নামৰ এহাল যঁমজ ভাই-ভনীৰ মাতৃ হয়।<ref>{{Harvnb|Schoenbaum|1987|loc=94}}.</ref> কোনো অজ্ঞাত কাৰণত হেমনেটৰ এঘাৰ বছৰত মৃত্যু হয় আৰু ১১আগষ্ট, ১৫৯৬ তাৰিখে সমাধিস্থ কৰা হয়।<ref>{{Harvnb|Schoenbaum|1987|loc=224}}.</ref> ===লণ্ডন আৰু মঞ্চ জীৱন=== {{Quote box|align=right|quote=<poem> "All the world's a stage, and all the men and women merely players: they have their exits and their entrances; and one man in his time plays many parts..." “এই ধৰাখন এক মঞ্চ, নৰ-নাৰী তাৰেই কলাকাৰ: কোনোৱে কৰে প্ৰৱেশ কোনোৱে প্ৰস্থান; আকৌ কোনোৱে অংশীদাৰ হয় একাধিক ভূমিকাৰ...” </poem> |source=—'' এজ য়ু লাইক ইট'', দ্বিতীয় খণ্ড, দৃশ্য ৭, ১৩৯–৪২<ref>{{Harvnb|Wells|Taylor|Jowett|Montgomery|2005|loc=666}}</ref> }} ঠিক কেতিয়াৰ পৰা শ্বেইকছপীয়েৰে লিখিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল সেয়া স্পষ্ট নহয় যদিও কিছুমান তথ্যই কয় যে তেওঁৰ অধিকাংশ নাটকে ১৫৯২ চনত [[লণ্ডণ]]ৰ মঞ্চত স্থান পাইছিল।<ref>{{Harvnb|Chambers|1930|loc=Vol. 1: 287, 292}}</ref> ১৫৯৪ চনৰ পৰা শ্বেইকছপীয়েৰৰ নাটক সমূহ কেৱল শ্বেইকছপীয়েৰকে ধৰি কেইজনমান শিল্পীৰ মালিকানাধীন “লৰ্ড চেম্বাৰলেইনছ মেন” নামৰ দলটিয়ে মঞ্চস্থ কৰিবলৈ লয় আৰু শীঘ্ৰেই ই [[লণ্ডন]]ৰ শীৰ্ষ নাট্যদল হৈ পৰে।<ref>{{Harvnb|Schoenbaum|1987|loc=184}}.</ref> ১৬০৩ চনত ৰাণী এলিজাবেথৰ মৃত্যুৰ পিছত নতুন ৰজা জেমচ১ম এ ইয়াক ৰাজকীয় মৰ্যাদা দি দলটিৰ নাম “কিংছ মেন”লৈ সলনি কৰে।<ref>{{Harvnb|Chambers|1923|loc=208–209}}.</ref> ১৫৯৪ৰ কোৱাৰ্টো সংস্কৰণত শ্বেইকছপীয়েৰৰ কিছুমান নাটক প্ৰকাশিত হয়। ১৫৯৮ মানলৈ তেওঁৰ নামটো বিক্ৰীৰ এক আকৰ্ষণ হৈ পৰে আৰু তেওঁৰ নাম প্ৰথম পৃষ্ঠাত প্ৰকাশিত হ’বলৈ ধৰে।<ref>{{Harvnb|Schoenbaum|1987|loc=188}}; {{Harvnb|Kastan|1999|loc=37}}; {{Harvnb|Knutson|2001|loc=17}}</ref> এজন নাট্যকাৰ হিচাপে খ্যাতি লাভ কৰাৰ পিছত শ্বেইকছপীয়েৰে নিজৰ তথা আনৰ নাটকত অভিনয় কৰিবলৈ লয়। ===জীৱনৰ পাছচোৱা আৰু মৃত্যু=== [[File:ShakespeareMonument cropped.jpg|thumb|upright|left|ষ্ট্ৰেটফ’ৰ্ড-আপন-এভনত থকা শ্বেইকছপীয়েৰৰ প্ৰতিকৃতি।]] ১৬০৬–১৬০৭ৰ পিছত শ্বেইকছপীয়েৰে অতি কম নাটক লিখিবলৈ লয় আৰু ১৬১৩ৰ পিছত এখনো নিলিখে।<ref>{{Harvnb|Schoenbaum|1987|loc=279}}.</ref> তেওঁৰ শেষৰ নাট তিনিখন হয়তো জন ফ্লেট্চাৰৰ লগত লগ হৈ লিখা আছিল<ref>{{Harvnb|Honan|1998|loc=375–78}}.</ref> যিয়ে শ্বেইকছপীয়েৰৰ পিছত কিংছ মেন দলৰ নাট্যকাৰৰ বাব লাভ কৰিছিল।<ref>{{Harvnb|Schoenbaum|1987|loc=276}}.</ref> নিজ পত্নী আৰু দুই জীয়ৰীক এৰি শ্বেইকছপীয়েৰে ২৩ এপ্ৰিল, ১৬১৬ত মৃত্যুবৰণ কৰে।<ref>{{Harvnb|Schoenbaum|1987|loc=25, 296}}.</ref> ১৬০৭ চনত চুজানাই জন হল নামৰ এক চিকিত্সকক বিয়া কৰায়<ref>{{Harvnb|Schoenbaum|1987|loc=287}}.</ref> আৰু শ্বেইকছপীয়েৰৰ মৃত্যুৰ দুমাহ পূৰ্ব্বে যুদিথে থমাছ কুইনীক বিয়া কৰায়।<ref>{{Harvnb|Schoenbaum|1987|loc=292, 294}}.</ref> মৃত্যুৰ দুদিন পিছত শ্বেইকছপীয়েৰক হ’লী ট্ৰিনিটি চাৰ্চৰ চেনচেলত সমাধিস্থ কৰা হয়।<ref>{{Harvnb|Schoenbaum|1987|loc=306–07}}; {{Harvnb|Wells|Taylor|Jowett|Montgomery|2005|loc=xviii}}</ref> তেওঁৰ সমাধিত থকা শিলালিপিখনত এটা শাপ খোদিত কৰা আছে যাক সেই গীৰ্জাঘৰৰ ২০০৮ চনৰ স্থানান্তৰণৰ সময়ত সাৱধানে এৰাই চলা হয়:<ref>{{harvnb|BBC News|2008}}.</ref> [[File:Shakespeare grave -Stratford-upon-Avon -3June2007.jpg|right|thumb|শ্বেইকছপীয়েৰৰ কবৰস্থান।]] <poem>''Good frend for Iesvs sake forbeare, '' ''To digg the dvst encloased heare.'' ''Bleste be ye man yt spares thes stones, '' ''And cvrst be he yt moves my bones.''<ref>{{Harvnb|Schoenbaum|1987|loc=306}}.</ref> </poem> (অসমীয়া অৰ্থ: ''হে বন্ধু, যীশুৰ শপত নিজক সম্বৰণ কৰা,। ইয়াত আবদ্ধ হৈ থকা মাটি নাখান্দিবা‌‌॥ যিয়ে ইয়াক স্পৰ্শ নকৰে তেওঁ আশীৰ্ব্বাদ পাঁওক,। আৰু যিয়ে মোৰ হাড়ত হাত লগাই তাৰ গাত শাঁওপাত লাগক। '') ১৬২৩ কিছু বছৰ আগতে নৰ্থ ৱালত শ্বেইকছপীয়েৰৰ লিখি থকা অৱস্থাৰ আৱক্ষ মূৰ্তি এটা উন্মোচন কৰা হয়। আৰু ইয়াত তেওঁক নেষ্টৰ, [[ছক্ৰেটিছ]] আৰু ভাৰ্জিলৰ লগত তুলনা কৰা হৈছে।<ref>{{Harvnb|Schoenbaum|1987|loc=308–10}}.</ref> ইয়াৰোপৰি সমগ্ৰ বিশ্বতে ভালেমান মূৰ্তি আৰু স্মৃতিচিহ্নত শ্বেইকছপীয়েৰ ৰ নাম উল্লেখ আছে। ==সমালোচকৰ মতামত== {{Quote box|align=right|quote="তেওঁ কোনো এক যুগৰ নহয়, বৰং সৰ্বকালৰ। "|source=—বেন জনছন<ref>{{Harvnb|Jonson|1996|loc=10}}.</ref>}} জীৱিতকালক শ্বেইকছপীয়েৰে পূজ্য কবিৰ সন্মান লাভ নকৰিলেও যথেষ্ট প্ৰশংসা লাভ কৰে। .<ref>{{Harvnb|Dominik|1988|loc=9}}; {{Harvnb|Grady|2001b|loc=267}}.</ref> ১৫৯৮ চনত সাহিত্যিক ফ্ৰান্সিছ মেৰেছে তেওঁক ইংৰাজ সাহিত্যিকৰ এটা দলৰ ভিতৰত মিলনান্তক আৰু বিয়োগাত্মক উভয় দিশতে "সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ" আখ্যা দিয়ে। .<ref>{{Harvnb|Grady|2001b|loc=265}}; {{Harvnb|Greer|1986|loc=9}}.</ref> আৰু কেমব্ৰিজৰ ছেইণ্ট জৰ্জ কলেজৰ পাৰনাছাছ নাটসমূহৰ লেখকসকলে তেওঁক চ'চাৰ, গ'ৱাৰ, স্পেঞ্চাৰ আদিৰ লগত স্থান দিয়ে।<ref>{{Harvnb|Grady|2001b|loc=266}}.</ref> ফাৰ্ষ্ট ফলিঅ'ত বেন জনচনে তেওঁক "যুগপ্ৰাণ, আমাৰ মঞ্চৰ প্ৰশংসা, আনন্দ আশ্চৰ্য্য" বুলি অভিহিত কৰে যদিও আন এক ঠাইত "শ্বেইকছপীয়েৰে কলা বিচাৰে" বুলিও কয়। [[File:William Shakespeare Statue in Lincoln Park.JPG|thumb|right|200px|লিংকন পাৰ্ক, চিকাগোত থকা উইলিয়াম শ্বেইকছপীয়েৰৰ মূৰ্তি।]] ১৭ শতিকাৰ শেষৰফালে ধ্ৰুপদী সাহিত্যৰ ধাৰণা অস্পষ্ট হৈ পৰে। ফলত সেই সময়ৰ সমালোচক সকলে শ্বেইকছপীয়েৰক জন ফ্লেট্চাৰ আৰু বেন জনচনতকৈ তলতহে স্থান দিয়ে।<ref>{{Harvnb|Grady|2001b|loc=269}}.</ref> উদাহৰণস্বৰূপে থমাছ ৰায়মাৰে কমিক আৰু ট্ৰেজেডী মিহলি কৰি পেলোৱা বাবে শ্বেইকছপীয়েৰক ভৰ্ত্‍সনা কৰে। সি যি কি নহওক কবি, সমালোচক জন ড্যাইডেনে কয় যে "মই তেওঁক(বেন জনছন) শ্ৰদ্ধা কৰো, কিন্তু শ্বেইকছপীয়েৰক ভাল পাঁও। "<ref>{{Harvnb|Dryden|1889|loc=71}}.</ref> ৰাইমাৰৰ মতামত বহুদশকলৈ চলি থাকে কিন্তু ওঠৰ শতিকাত সমালোচকসকলে শ্বেইকছপীয়েৰৰ প্ৰাকৃতিক প্ৰতিভাক স্বীকাৰ কৰে। ১৮০০ চনলৈ তেওঁ ইংলেণ্ডৰ জাতীয় কবি হিচাপে প্ৰতিপত্তি লাভ কৰে।<ref>{{Harvnb|Dobson|1992|loc=}} Cited by {{Harvnb|Grady|2001b|loc=270}}.</ref> ১৮ আৰু ১৯ শতিকাত গোটেই বিশ্বতেই শ্বেইকছপীয়েৰৰ সাহিত্যকৰ্মই বিশেষ খ্যাতি লাভ কৰে। ৰোমাণ্টিক যুগত কবি তথা সাহাত্যিক দাৰ্শনিক ছেমুৱেল টেইলৰ কলেৰিজে তেওঁক প্ৰশংসা কৰে আৰু আগষ্ট ৱিলহেল্ম শ্বেলগেলে জাৰ্মান ৰমন্যাসবাদৰ ধাৰাত তেওঁৰ নাটকসমূহ অনুবাদ কৰে।<ref>{{Harvnb|Levin|1986|loc=223}}.</ref> ১৯শতিকাত শ্বেইকছপীয়েৰৰ প্ৰতিভাৰ প্ৰশংসাই সীমা চেৰাই যায়। .<ref>{{Harvnb|Sawyer|2003|loc=113}}.</ref> নাট্যকাৰ, সমালোচক জৰ্জ বাৰ্ণাড শ্ব'ই শ্বেইকছপীয়েৰৰ এই পূজনক "বাৰ্ডোলেট্ৰী" আখ্যা দিয়ে। তেওঁ কয় যে ইবছেনৰ প্ৰকৃতিবাদে শ্বেইকছপীয়েৰৰ ৰচনাক মূল্যহীন কৰি তুলিছে।<ref>{{Harvnb|Grady|2001b|loc=276}}.</ref> কিন্তু বিংশ শতাব্দীৰ কলাৰ ক্ষেত্ৰত হোৱা আধুনিক বিপ্লৱে শ্বেইকছপীয়েৰৰ লিখনিক দলিয়াই পেলোৱাৰ সলনি দুয়োহাতে আঁকোৱালি লয়। টি এচ ইলিয়টে বাৰ্ণাড শ্ব'ৰ বিৰূদ্ধে থিয় দি কয় যে শ্বেইকছপীয়েৰৰ "পৌৰাণিকতা"ই তেওঁক আধুনিক হে কৰিহে তুলিছে।<ref>{{Harvnb|Grady|2001a|loc=22–6}}.</ref> ১৯৫০ৰ দশকত সাহিত্য সমালোচনাৰ এক নৱতম ঢৌৱে আধুনিকতাবাদক পিছ পেলাই প্ৰতি-আধুনিকতাবাদৰ আলোকত শ্বেইকছপীয়েৰৰ লিখনি অধ্যয়নৰ নতুন বাট মুকলি কৰি দিয়ে। .<ref>{{Harvnb|Grady|2001a|loc=24}}.</ref> ১৯৮০ৰ দশকত শ্বেইকছপীয়েৰৰ লিখনি গঠনবাদ, [[নাৰীবাদ]], নতুন ইতিহাসবাদ, আফ্ৰিকান আমেৰিকান সাহিত্য আদি বিভিন্ন ধাৰাৰ সৈতে সানমিহলি হৈ পৰে।<ref>{{Harvnb|Grady|2001a|loc=29}}.</ref><ref>{{Harvnb|Drakakis|1985|loc=16–17, 23–25}}</ref> ==শ্বেইকছপীয়েৰ সম্বন্ধীয় বিতৰ্ক== ===লিখনি=== শ্বেইকছপীয়েৰৰ মৃত্যুৰ প্ৰায় ২৩০ বছৰ পিছত তেওঁৰ নামত থকা লিখনি সমূহ দৰাচলতে তেওঁ লিখিছিল নে নাই তাক লৈ বিতৰ্ক আৰম্ভ হয়।<ref>{{Harvnb|Shapiro|2010|loc=77-8}}.</ref> কিছুমানে ইয়াক হয়তো ফ্ৰান্সিছ বেকন বা খ্ৰিষ্টোফাৰ মাৰ্লো অথবা এডৱাৰ্ড দে ভেৰেৰ লিখনি বুলি সন্দেহ কৰে।<ref>{{Harvnb|Gibson|2005|loc=48, 72, 124}}.</ref> অৱশ্যে অতি কম সংখ্যক পণ্ডিতে এই বিষয়ত সন্দেহৰ থল থকা বুলি ভাবিলেও<ref>[http://www.nytimes.com/2007/04/22/education/edlife/22shakespeare-survey.html?_r=1 Did He or Didn’t He? That Is the Question], ''[[The New York Times]]'', 22 April 2007</ref> এই বিষয়ৰ প্ৰতি একৈশ শতিকাতো আকৰ্ষণৰ অভাৱ নাই।<ref>{{Harvnb|Kathman|2003|loc=620, 625–626}}; {{Harvnb|Love|2002|loc=194–209}}; {{Harvnb|Schoenbaum|1991|loc=430–40}}.</ref> ===ধৰ্ম=== কিছুমান পণ্ডিতৰ মতে শ্বেইকছপীয়েৰৰ পৰিয়ালৰ সদস্য সকল কেথলিক আছিল, যি সময়ত কেথলিক ধৰ্ম আইনবিৰূদ্ধ আছিল।<ref>{{Harvnb|Pritchard|1979|loc=3}}.</ref> পণ্ডিতসকলে শ্বেইকছপীয়েৰৰ নাটকত কেথলিকিজমৰসপক্ষ আৰু বিপক্ষ উভয় দিশৰে সাক্ষ্য বিচাৰি পায় কিন্তু সত্য উদ্ধাৰৰ পথ এতিয়াও অসম্ভৱ হৈ আছে।<ref>{{Harvnb|Wilson|2004|loc=34}}; {{Harvnb|Shapiro|2005|loc=167}}.</ref> ===যৌনতা=== শ্বেইকছপীয়েৰৰ যৌনতাৰ কিছুমান দিশ এতিয়াও অন্ধকাৰত আছে। ওঠৰ বছৰ বয়সত তেওঁ ছাব্বিশ বছৰীয়া এন হাথাৱেক বিয়া কৰায়, যি সেই সময়ত গৰ্ভৱতী আছিল। বহুতে মতপোষণ কৰে যে শ্বেইকছপীয়েৰৰ চনেট সমূহ আত্মজীৱনীমূলক<ref>{{Harvnb|Lee|1900|loc=55}}</ref> আৰু ডেকা ল’ৰাৰ প্ৰতি থকা শ্বেইকছপীয়েৰৰ আকৰ্ষণৰ প্ৰতীক। কিন্তু কিছুমানে ইয়াক শাৰীৰিক প্ৰেমৰ সলনি অন্তৰংগ বন্ধুত্বৰ প্ৰকাশ বুলিহে অভিহিত কৰে।<ref>{{Harvnb|Casey}}; {{Harvnb|Pequigney|1985}}; {{Harvnb|Evans|1996|loc=132}}.</ref> আকৌ এক বিবাহিত মহিলাক উদ্দ্যেশ্যি তেওঁ লিখা ২৬টা ডাৰ্ক লেডী চনেট তেওঁৰ উভগামিতাৰ প্ৰতীক বুলি ধৰা হয়।<ref>{{Harvnb|Fort|1927|loc=406–414}}.</ref> ===শাৰীৰিক অৱয়ব=== শ্বেইকছপীয়েৰৰ শাৰীৰিক অৱয়বৰ কোনো লিখিত বিৱৰণ পোৱা নাযায় আৰু তেওঁ নিজা প্ৰতিকৃতি অংকন কৰাৰো কোনো তথ্য নাই।<ref>{{Harvnb|Cooper|2006|loc=48, 57}}.</ref> গতিকে ষ্ট্ৰেটফ’ৰ্ডৰ শ্বেইকছপীয়েৰৰ প্ৰতিমূৰ্ত্তিয়েই তেওঁৰ অৱয়বৰ উত্তম সাক্ষী। ওঠৰ শতিকাৰ শ্বেইকছপীয়েৰৰ প্ৰকৃত চিত্ৰৰ চাহিদাই শ্বেইকছপীয়েৰৰ সঁচা প্ৰতিকৃতি বৰ্তি থকা বুলি জনৰৱ তোলে। ইয়াৰ ফলত বহুতো নকল চিত্ৰৰ নিৰ্মাণ, বেলেগ লোকৰ চিত্ৰৰ পুনৰনামকৰণ আদি ঘটনা ঘটে।<ref>{{Harvnb|Schoenbaum|1981|loc=190}}.</ref> ==কৰ্মৰাজি== ===নাটকৰ শ্ৰেণীবিভাজন=== [[File:Gilbert WShakespeares Plays.jpg|thumb|right|ছাৰ জন গিলবাৰ্টৰ ''দ্য প্লেজ অৱ উইলিয়াম শ্বেইকছপীয়েৰ'', ১৮৪৯।]] ১৬২৩ চনত “ফাৰ্ষ্ট ফ’লিও”ত শ্বেইকছপীয়েৰৰ নাটক সমূহক মিলনান্তক(কমেডী), ইতিহাসমূলক(হিষ্ট্ৰী) আৰু বিয়োগান্তক(ট্ৰেজেডী) এই তিনিটা ভাগত ভাগ কৰা হয়।<ref>{{Harvnb|Boyce|1996|loc=91, 193, 513.}}.</ref> ইয়াত দ্য টু নোবল কিন্সমেন আৰু পেৰিক্লিছ, প্ৰিন্স অৱ টায়ৰা এই নাটক দুখন ধৰা হোৱা নাই। কিন্তু বিশেষজ্ঞ সকলৰ মতে যিহেতু ইয়াৰ অধিকাংশই শ্বেইকছপীয়েৰৰ দ্বাৰাৰচিত, ইয়াকো তেওঁৰ ৰচনাৱলীৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব পাৰি।<ref>{{Harvnb|Kathman|2003|loc=629}}; {{Harvnb|Boyce|1996|loc=91}}.</ref> ফাৰ্ষ্ট ফ’লিওত শ্বেইকছপীয়েৰৰ কোনো কবিতাৰ কথা উল্লেখ কৰা হোৱা নাছিল। ১৯ শতিকাৰ শেষভাগত এডৱাৰ্ড ড’ডেনে শ্বেইকছপীয়েৰৰ শেহতীয়া চাৰিখন কমেডীক “ৰোমাঞ্চ” আখ্যা দিয়ে আৰু বহুতো পণ্ডিতে ইয়াক “ট্ৰেজিকমেডী” আখ্যা দিলেও ৰোমাঞ্চ নামটিহে অধিক জনপ্ৰিয়।<ref>{{Harvnb|Edwards|1958|loc=1–10}}; {{Harvnb|Snyder|Curren-Aquino|2007}}.</ref> এইনাটক সমূহ আৰু যৌথভাৱে লিখা “টু নোবল কিংছন” নাটকখন তৰা চিহ্ন (*)ৰে সূচিত কৰা হৈছে। ১৮৯৬ চনত ফ্ৰেডেৰিক এছ বোৱাছে ''অল ইজ ৱেল ডেট এণ্ডছ ৱেল'', ''মীজাৰ ফৰ মীজাৰ'', ''ট্ৰইলাছ এণ্ড ক্ৰেছিডা'' আৰু ''হেমলেট'' এই কেইখন নাটকক ‘‘দুবিধাজনক নাট’’ বা ‘‘প্ৰব্লেম প্লেজ’’ আখ্যা দিয়ে কাৰণ ইয়াক একেষাৰে কমেডী বা ট্ৰেজেডী আখ্যা দিব নোৱাৰি।<ref>{{Harvnb|Schanzer|1963|loc=1–10}}.</ref><ref>{{Harvnb|Boas|1896|loc=345}}.</ref> অৱশ্যে ইয়াৰে হেমলেটক সকলোৱে ট্ৰেজেডী বুলি মানি লৈছে।<ref>{{Harvnb|Schanzer|1963|loc=1}}; {{Harvnb|Bloom|1999|loc=325–380}}; {{Harvnb|Berry|2005|loc=37}}.</ref> বাকী দুবিধাজনক নাটসমূহ “‡” চিহ্নৰে সূচিত কৰা হৈছে। যিবোৰ নাট শ্বেইকছপীয়েৰৰ দ্বাৰা আংশিক ভাৱে ৰচিত বুলি বিশ্বাস কৰা হয় তাক “†” চিহ্নৰেচিহ্নিতকৰা হৈছে। তেওঁৰ বাকী লিখনি সমূহ “অপ্ৰামাণিক ৰচনা” হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে। {{-}} ===কৰ্মৰাজি=== {{Col-begin}} {{Col-3}} ; কমেডী * ''অল ইজ ৱেল ডেট এণ্ডছ ৱেল'' ‡ * ''এজ য়ু লাইক ইট'' * ''[[দ্য কমেডী অৱ এৰৰ্ছ]]'' * ''লাভ্ছ লেবাৰ্ছ লষ্ট'' * ''মীজাৰ ফৰ মীজাৰ'' ‡ * ''দ্য মাৰ্ছেণ্ট অৱ ভেনিছ'' * ''দ্য মেৰী ৱাইভছ অৱ ৱিণ্ডছ’ৰ'' * ''এ মিডছামাৰ নাইট্স ড্ৰীম'' * ''মাচ্চ এডো এবাউট নাথিং'' * ''পেৰিক্লিছ, প্ৰিন্স অৱ টায়াৰ'' *† * ''দ্য টেমিং অৱ দ্য শ্ৰিউ'' * ''দ্য টেম্পেষ্ট'' * * ''টুৱেলফ্থ নাইট'' * ''দ্য টু জেণ্টলমেন অৱ ভেৰ’ণা'' * ''দ্য টু নোবল কিন্সমেন'' *† * ''দ্য ৱিণ্টাৰ্ছ টেল'' * {{Col-3}} ; ইতিহাসমূলক * ''কিং জন'' * ''ৰিচাৰ্ড দ্বিতীয়'' * ''হেনৰী চতুৰ্থ, প্ৰথম খণ্ড'' * ''হেনৰী চতুৰ্থ, দ্বিতীয় খণ্ড'' * ''হেনৰী পঞ্চম'' * ''হেনৰী ষষ্ঠ, প্ৰথম খণ্ড'' † * ''হেনৰী ষষ্ঠ, দ্বিতীয় খণ্ড'' * ''হেনৰী ষষ্ঠ, তৃতীয় খণ্ড'' * ''ৰিচাৰ্ড তৃতীয়'' * ''হেনৰী অষ্টম'' † {{Col-3}} ; ট্ৰেজেডী * ''ৰোমিও এণ্ড জুলিয়েট'' * ''কোৰিঅ’লেনাছ'' * ''টাইটাছ এণ্ড্ৰোনিকাচ'' † * ''টিমন অৱ এথেন্স'' † * ''জুলিয়াছ ছিজাৰ'' * ''মেকবেথ'' † * ''হেমলেট'' * ''ট্ৰলিয়াছ এন্দ ক্ৰেছিডা'' ‡ * ''কিং লীয়েৰ'' * ''অ’থেলো'' * ''এণ্টনী এণ্ড ক্লিওপেট্ৰা'' * ''ছিম্বেলিন'' * {{Col-end}} {{Col-begin}} {{Col-3}} ; কবিতা * শ্বেইকছপীয়েৰৰ চনেট' * ''ভেনাছ এণ্ড এডোনিছ'' * ''দ্য ৰেপ অৱ লুক্ৰীছ'' * ''দ্য পেশ্যনেট পিলগ্ৰিম'' * ''দ্য ফিনিক্স এণ্ড দ্য টাৰ্টল'' * ''এ লাভাৰ্ছ কমপ্লেইণ্ট'' {{Col-3}} ; হেৰাই যোৱা নাটক * ''লাভছ লেবাৰ্ছ ৱোন'' * ''দ্য হিষ্ট্ৰী অৱ কাৰ্ডেনিও'' † {{Col-3}} ; অপ্ৰামাণিক ৰচনা * ''আৰ্ডেন অৱ ফেভাৰ্শ্বেম'' * ''দ্য বাৰ্থ অৱ মাৰ্লিন'' * ''এডৱাৰ্ড তৃতীয়'' * ''লোক্ৰিন'' * ''দ্য লণ্ডন প্ৰোডিগেল'' * ''দ্য প্যুৰিটান'' * ''দ্য চেকেণ্ড মেইডেন্স ট্ৰেজেডী'' * ''চাৰ জন ওল্ডকেছল'' * ''থমাছ লৰ্ড ক্ৰমৱেল'' * ''এ য়ৰ্কশ্বায়াৰ ট্ৰেজেডী'' * ''ছৰ থমাছ ম’ৰে'' {{Col-end}} ==টোকা== ===পাদটীকা=== {{Reflist|colwidth=20em|group=nb|refs= <ref name=dates>Dates follow the [[Julian calendar]], used in England throughout Shakespeare's lifespan, but with the start of year adjusted to 1 January (see [[Old Style and New Style dates]]). Under the [[Gregorian calendar]], adopted in Catholic countries in 1582, Shakespeare died on 3 May {{Harv|Schoenbaum|1987|loc=xv}}.</ref> <ref name=national-cult>The "national cult" of Shakespeare, and the "bard" identification, dates from September 1769, when the actor [[David Garrick]] organised a week-long carnival at Stratford to mark the town council awarding him the [[Freedom of the City|freedom]] of the town. In addition to presenting the town with a statue of Shakespeare, Garrick composed a doggerel verse, lampooned in the London newspapers, naming the banks of the Avon as the birthplace of the "matchless Bard" {{Harv|McIntyre|1999|loc=412–432}}.</ref> <ref name=exact-figures>The exact figures are unknown. See [[Shakespeare's collaborations]] and [[Shakespeare Apocrypha]] for further details.</ref> <ref name=play-dates>Individual play dates and precise writing span are unknown. See [[Chronology of William Shakespeare's plays|Chronology of Shakespeare's plays]] for further details.</ref> <!--<ref name=Passionate-Pilgrim>''The Passionate Pilgrim'', published under Shakespeare's name in 1599 without his permission, includes early versions of two of his sonnets, three extracts from ''Love's Labour's Lost'', several poems known to be by other poets, and eleven poems of unknown authorship for which the attribution to Shakespeare has not been disproved {{Harv|Wells|Taylor|Jowett|Montgomery|2005|loc=805}}</ref>--> }} ===ঊদ্ধৃতি=== <!-- READ ME!! PLEASE DO ''not'' JUST ADD NEW NOTES AT THE BOTTOM. Use ref tags in the text. --> {{Reflist|colwidth=20em}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Refbegin|colwidth=30em}} * {{citation | last = Ackroyd | first = Peter | author-link = Peter Ackroyd | year = 2006 | title = Shakespeare: The Biography | place = London | publisher = Vintage | isbn = 978-0-7493-8655-9 }}. * {{citation | last = Adams | first = Joseph Quincy | author-link = Joseph Quincy Adams | year = 1923 | title = A Life of William Shakespeare | place = Boston | publisher = Houghton Mifflin | oclc = 1935264 }}. * {{citation | last = Baer | first = Daniel | year = 2007 | title = The Unquenchable Fire | publisher = Xulon Press | isbn = 978-1-60477-327-9 }}. * {{citation | last = Baldwin | first = T. W. | year = 1944 | title = William Shakspere's Small Latine & Lesse Greek | volume = 1 | place = Urbana, Ill | publisher = University of Illinois Press | url = http://durer.press.illinois.edu/baldwin/vol.1/html/index.html | oclc = 359037 | access-date = 2013-04-28 | archivedate = 2013-07-27 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20130727214220/http://durer.press.illinois.edu/baldwin/vol.1/html/index.html }}. * {{citation | last = Barber | first = C. L. | year = 1964 | title = Shakespearian Comedy in the Comedy of Errors | place = England | publisher = College English 25.7 }}. * {{citation | last = Bate | first = Jonathan | author-link = Jonathan Bate | year = 2008 | title = The Soul of the Age | place = London | publisher = Penguin | isbn = 978-0-670-91482-1 }}. *{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/coventry_warwickshire/7422986.stm |title=Bard's 'cursed' tomb is revamped |last=[[BBC News]] |date=28 May 2008 |publisher=[[BBC|British Broadcasting Corporation]] |accessdate=23 April 2010 |ref=harv }} * {{citation | last = Bentley | first = G. E. | author-link = | year = 1961 | title = Shakespeare: A Biographical Handbook | place = New Haven | publisher = Yale University Press | oclc = 356416 | isbn = 0-313-25042-1 }}. * {{citation | last = Berry | first = Ralph | year = 2005 | title = Changing Styles in Shakespeare | place = London | publisher = Routledge | isbn = 0-415-35316-5 }}. * {{citation | last = Bertolini | first = John Anthony | year = 1993 | title = Shaw and Other Playwrights | place = Pennsylvania | publisher = Pennsylvania State University Press | isbn = 0-271-00908-X }}. * {{citation | last = Bevington | first = David | author-link = David Bevington | year = 2002 | title = Shakespeare | place = Oxford | publisher = Blackwell | isbn = 0-631-22719-9 }}. * {{citation | last = Bloom | first = Harold | author-link = Harold Bloom | year = 1999 | title = Shakespeare: The Invention of the Human | place = New York | publisher = Riverhead Books | isbn = 1-57322-751-X }}. * {{citation | last = Boas | first = F. S. | author-link = Frederick S. Boas | year = 1896 | title = Shakspere and His Predecessors | place = New York | publisher = Charles Scribner's Sons }}. * {{citation | last = Bowers | first = Fredson | year = 1955 | title = On Editing Shakespeare and the Elizabethan Dramatists | place = Philadelphia | publisher = University of Pennsylvania Press | oclc = 2993883 }}. * {{citation | last = Boyce | first = Charles | year = 1996 | title = Dictionary of Shakespeare | place = Ware, Herts, UK | publisher = Wordsworth | isbn = 1-85326-372-9 }}. *{{Citation |chapter = Shakespeare's Recollection of Marlowe |title = Shakespeare's Styles: Essays in Honour of Kenneth Muir | editor1-last = Edwards | editor1-first = Philip | editor2-last = Ewbank | editor2-first = Inga-Stina | editor3-last = Hunter | editor3-first = G. K. |last = Bradbrook |first = M. C. |publisher = Cambridge University Press |year = 2004 |pages = 191–204 |isbn = 0-521-61694-8 |ref = harv }} * {{citation | last = Bradford | first = Gamaliel Jr. | date = February 1910 | journal = Modern Language Notes | title = The History of Cardenio by Mr. Fletcher and Shakespeare | volume = 25 | issue = 2 }}. * {{citation | last = Bradley | first = A. C. | author-link = A. C. Bradley | year = 1991 | title = Shakespearean Tragedy: Lectures on Hamlet, Othello, King Lear and Macbeth | place = London | publisher = Penguin | isbn = 0-14-053019-3 }}. * {{citation | last = Brooke | first = Nicholas | year = 1998 | chapter = Introduction | title = The Tragedy of Macbeth | editor1-last = Shakespeare | editor1-first = William | editor2-last = Brooke | editor2-first = Nicholas (ed.) | place = Oxford | publisher = Oxford University Press | isbn = 0-19-283417-7 }}. *{{Citation |chapter = Language and Speaker in Macbeth |title = Shakespeare's Styles: Essays in Honour of Kenneth Muir | editor1-last = Edwards | editor1-first = Philip | editor2-last = Ewbank | editor2-first = Inga-Stina | editor3-last = Hunter | editor3-first = G. K. |last = Brooke |first = Nicholas |publisher = Cambridge University Press |year = 2004 |pages = 67–78 |isbn = 0-521-61694-8 |ref = harv }} * {{citation | last = Bryant | first = John | year = 1998 | chapter = ''Moby Dick'' as Revolution | title = The Cambridge Companion to Herman Melville | editor-last = Levine | editor-first = Robert Steven | place = Cambridge | publisher = Cambridge University Press | isbn = 0-521-55571-X }}. * {{citation | last = Bryson | first = Bill | author-link = Bill Bryson | year = 2007 | title = Shakespeare: The World as a Stage | publisher = Harper Collins | isbn = 0-06-074022-1 }}. * {{citation | last = Burns | first = Edward | year = 2000 | chapter = Introduction | title = King Henry VI, Part 1 | editor1-last = Shakespeare | editor1-first = William | editor2-last = Burns | editor2-first = Edward (ed.) | place = London | publisher = Arden Shakespeare, Thomson | isbn = 1-903436-43-5 }}. * {{citation | last = Carlyle | first = Thomas | author-link = Thomas Carlyle | year = 1907 | title = On Heroes, Hero-worship, and the Heroic in History | editor-last = Adams | editor-first = John Chester | place = Boston | publisher = Houghton, Mifflin and Company | oclc = 643782 | isbn = 1-4069-4419-X }}. * {{citation | last = Casey | first = Charles | date = Fall 1998 | title = Was Shakespeare gay? Sonnet 20 and the politics of pedagogy | journal = College Literature | volume = 25 | url = http://www.findarticles.com/p/articles/mi_qa3709/is_199810/ai_n8827074 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070516062509/http://findarticles.com/p/articles/mi_qa3709/is_199810/ai_n8827074 | archivedate = 16 May 2007 | accessdate = 2 May 2007 | issue = 3 }}. * {{citation | author-link = Fausto Cercignani | last = Cercignani | first = Fausto | title = Shakespeare's Works and Elizabethan Pronunciation | place = Oxford | publisher = University Press (Clarendon Press) | year = 1981 }}. * {{citation | last = Chambers | first = E. K. | author-link = E. K. Chambers | year = 1923 | title = The Elizabethan Stage |volume=2 | place = Oxford | publisher = Clarendon Press | oclc = 336379 | isbn = 0-19-811511-3 }}. * {{citation | last = Chambers | first = E. K. | year = 1944 | title = Shakespearean Gleanings | place = Oxford | publisher = Oxford University Press | oclc = 2364570 | isbn = 0-8492-0506-9 }}. * {{citation | last = Chambers | first = E. K. | year = 1930 | title = William Shakespeare: A Study of Facts and Problems |series=2 vols. | place = Oxford | publisher = Clarendon Press | oclc = 353406 | isbn = 0-19-811774-4 }}. * {{citation | last = Cheney | first = Patrick Gerard | author-link = | year = 2004 | title = The Cambridge Companion to Christopher Marlowe | place = Cambridge | publisher = Cambridge University Press | isbn = 0-521-52734-1 }}. * {{citation | last = Clemen | first = Wolfgang | year = 2005a | title = Shakespeare's Dramatic Art: Collected Essays | place = New York | publisher = Routledge | isbn = 0-415-35278-9 }}. * {{citation | last = Clemen | first = Wolfgang | year = 2005b | title = Shakespeare's Imagery | place = London | publisher = Routledge | isbn = 0-415-35280-0 }}. * {{citation | last = Clemen | first = Wolfgang | year = 1987 | title = Shakespeare's Soliloquies | place = London | publisher = Routledge | isbn = 0-415-35277-0 }}. * {{citation | last = Cooper | first = Tarnya | year = 2006 | title = Searching for Shakespeare | place = National Portrait Gallery and Yale Center for British Art | publisher = Yale University Press | isbn = 978-0-300-11611-3 }}. * {{citation | last = Craig | first = Leon Harold | year = 2003 | title = Of Philosophers and Kings: Political Philosophy in Shakespeare's "Macbeth" and "King Lear" | place = Toronto | publisher = University of Toronto Press | isbn = 0-8020-8605-5 }}. * {{citation | last = Cressy | first = David | year = 1975 | title = Education in Tudor and Stuart England | place = New York | publisher = St Martin's Press | oclc = 2148260 | isbn = 0-7131-5817-4 }}. * {{citation | last = Crystal | first = David | author-link = David Crystal | year = 2001 | title = The Cambridge Encyclopedia of the English Language | place = Cambridge | publisher = Cambridge University Press | isbn = 0-521-40179-8 }}. * {{citation | last = Dillon | first = Janette | year = 2007 | title = The Cambridge Introduction to Shakespeare's Tragedies | place = Cambridge | publisher = Cambridge University Press | isbn = 0-521-85817-8 }}. * {{citation | last = Dobson | first = Michael | year = 1992 | title = The making of the national poet | place = Oxford, England | publisher = Oxford University Press | isbn = 978-0-19-818323-5 }}. * {{citation | last = Dominik | first = Mark | year = 1988 | title = Shakespeare–Middleton Collaborations | place = Beaverton, OR | publisher = Alioth Press | isbn = 0-945088-01-9 }}. * {{citation | last = Dowden | first = Edward | author-link = Edward Dowden | year = 1881 | title = Shakspere | place = New York | publisher = Appleton & Co. | oclc = 8164385 }}. * {{citation | last = Drakakis | first = John | year = 1985 | title = Alternative Shakespeares | editor-last = Drakakis | editor-first = John | place = New York | publisher = Meuthen | isbn = 0-416-36860-3 }}. * {{citation | last = Dryden | first = John | author-link = John Dryden | year = 1889 | title = An Essay of Dramatic Poesy | editor-last = Arnold | editor-first = Thomas | place = Oxford | publisher = Clarendon Press | oclc = 7847292 | isbn = 81-7156-323-6 }}. * {{citation | last1 = Dutton | first1 = Richard | last2 = Howard | first2 = Jean | year = 2003 | title = A Companion to Shakespeare's Works: The Histories | place = Oxford | publisher = Blackwell | isbn = 0-631-22633-8 }}. * {{citation | last = Edwards | first = Phillip | year = 1958 | chapter = Shakespeare's Romances: 1900–1957 | title = Shakespeare Survey | volume = 11 | editor-last = Nicoll | editor-first = Allardyce | place = Cambridge | publisher = Cambridge University Press | oclc = 15880120 | isbn = 0-521-21500-5 }}. * {{citation | year = 2004 | title = Shakespeare's Styles: Essays in Honour of Kenneth Muir | editor1-last = Edwards | editor1-first = Philip | editor2-last = Ewbank | editor2-first = Inga-Stina | editor3-last = Hunter | editor3-first = G. K. | place = Cambridge | publisher = Cambridge University Press | isbn = 0-521-61694-8 }}. * {{citation | last = Eliot | first = T. S. | author-link = T. S. Eliot | year = 1934 | title = Elizabethan Essays | place = London | publisher = Faber & Faber | oclc = 9738219 | isbn = 0-15-629051-0 }}. * {{citation | last = Evans | first = G. Blakemore | year = 1996 | chapter = Commentary | title = The Sonnets | editor1-last = Shakespeare | editor1-first = William | editor2-last = Evans | editor2-first = G. Blakemore (ed.) | place = Cambridge | publisher = Cambridge University Press | isbn = 0-521-22225-7 }}. * {{citation | last = Farley-Hills | first = David | year = 1990 | title = Shakespeare and the Rival Playwrights, 1600–06 | place = London | publisher = Routledge | isbn = 0-415-04050-7 }}. * {{citation | last = Foakes | first = R. A. | author-link = R. A. Foakes | year = 1990 | chapter = Playhouses and Players | title = The Cambridge Companion to English Renaissance Drama | editor1-last = Braunmuller | editor1-first = A. | editor2-last = Hattaway | editor2-first = Michael | place = Cambridge | publisher = Cambridge University Press | isbn = 0-521-38662-4 }}. * {{citation | last = Fort | first = J. A. | date = October 1927 | title = The Story Contained in the Second Series of Shakespeare's Sonnets | journal = The Review of English Studies | volume = 3 | issue = 12 }}. * {{citation | last = Freehafer | first = John | date = May 1969 | title = 'Cardenio', by Shakespeare and Fletcher | journal = PMLA | volume = 84 | issue = 3 }}. * {{citation | last = Friedman | first = Michael D. | year = 2006 | chapter = 'I'm not a feminist director but...': Recent Feminist Productions of The Taming of the Shrew | title = Acts of Criticism: Performance Matters in Shakespeare and his Contemporaries: Essays in Honor of James P. Lusardi | editor1-last = Nelsen | editor1-first = Paul | editor2-last = Schlueter | editor2-first = June | place = New Jersey | publisher = Fairleigh Dickinson University Press | isbn = 0-8386-4059-1 }}. * {{citation | last = Frye | first = Roland Mushat | author-link = Roland Frye | year = 2005 | title = The Art of the Dramatist | place = London; New York | publisher = Routledge | isbn = 0-415-35289-4 }}. * {{citation | last = Gager | first = Valerie L. | year = 1996 | title = Shakespeare and Dickens: The Dynamics of Influence | place = Cambridge | publisher = Cambridge University Press | isbn = 0-521-45526-X }}. * {{citation | last = Gibbons | first = Brian | year = 1980 | title = Romeo and Juliet. The Arden Shakespeare Second Series | place = London | publisher = Thomson Learning | isbn = 978-1-903436-41-7 }}. * {{citation | last = Gibbons | first = Brian | year = 1993 | title = Shakespeare and Multiplicity | place = Cambridge | publisher = Cambridge University Press | isbn = 0-521-44406-3 }}. * {{citation | last = Gibson | first = H. N. | year = 2005 | title = The Shakespeare Claimants: A Critical Survey of the Four Principal Theories Concerning the Authorship of the Shakespearean Plays | place = London | publisher = Routledge | isbn = 0-415-35290-8 }}. * {{citation | last = Grady | first = Hugh | year = 2001a | chapter = Modernity, Modernism and Postmodernism in the Twentieth Century's Shakespeare | title = Shakespeare and Modern Theatre: The Performance of Modernity | editor1-last = Bristol | editor1-first = Michael | editor2-last = McLuskie | editor2-first = Kathleen | place = New York | publisher = Routledge | isbn = 0-415-21984-1 }}. * {{citation | last = Grady | first = Hugh | year = 2001b | chapter = Shakespeare Criticism 1600–1900 | title = The Cambridge Companion to Shakespeare | editor1-last = deGrazia | editor-first = Margreta | editor2-last = Wells | editor2-first = Stanley | place = Cambridge | publisher = Cambridge University Press | isbn = 0-521-65094-1 }}. * {{citation | last = Gray | first = Arthur | year = 1926 | title = A Chapter in the Early Life of Shakespeare | place = Cambridge | publisher = Cambridge University Press. Reissued by [[Cambridge University Press]], 2009; | isbn = 978-1-108-00557-9 }}. * {{citation | last = Greenblatt | first = Stephen | author-link = Stephen Greenblatt | year = 2005 | title = Will in the World: How Shakespeare Became Shakespeare | place = London | publisher = Pimlico | isbn = 0-7126-0098-1 }}. * {{citation | last = Greer | first = Germaine | year = 1986 | title = William Shakespeare | place = Oxford | publisher = Oxford University Press | isbn = 0-19-287538-8 }}. * {{citation | last = Halio | first = Jay | year = 1998 | title = Romeo and Juliet: A Guide to the Play | place = Westport | publisher = Greenwood Press | isbn = 0-313-30089-5}} * {{citation | last = Hansen | first = William | year = 1983 | title = Saxo Grammaticus & the Life of Hamlet | place = Lincoln | publisher = University of Nebraska Press | isbn = 0-8032-2318-8 }}. * {{citation | last = Hattaway | first = Michael | year = 1990 | chapter = Introduction | title = The First Part of King Henry VI | editor1-last = Shakespeare | editor1-first = William | editor2-last = Hattaway | editor2-first = Michael (ed.) | place = Cambridge | publisher = Cambridge University Press | isbn = 0-521-29634-X }}. * {{citation | last = Hoeniger | first = F. D. | year = 1963 | chapter = Introduction | title = Pericles | editor1-last = Shakespeare | editor1-first = William | editor2-last = Hoeniger | editor2-first = F. D. (ed.) | place = London | publisher = Arden Shakespeare | isbn = 0-17-443588-6l }}. * {{citation | last = Holland | first = Peter | chapter = Introduction | editor1-last = Shakespeare | editor1-first = William | editor2-last = Holland | editor2-first = Peter (ed.) | year = 2000 | title = [[Cymbeline]] | place = London | publisher = Penguin | isbn = 0-14-071472-3 }}. * {{citation | last = Honan | first = Park | year = 1998 | title = Shakespeare: A Life | place = Oxford | publisher = Oxford University Press | isbn = 0-19-811792-2 }}. * {{citation | last = Honigmann | first = E. A. J. | author-link = E. A. J. Honigmann | year = 1999 | title = Shakespeare: The Lost Years | edition = Revised | place = Manchester | publisher = Manchester University Press | isbn = 0-7190-5425-7 }}. * {{citation | last = Hunter | first = Robert E. | year = 1864 | title = Shakespeare and Stratford-upon-Avon: A ‘Chronicle of the Time’ | publisher = Whittaker. Reissued by [[Cambridge University Press]], 2009; | isbn = 978-1-108-00162-5 }}. * {{citation | last = Jackson | first = MacDonald P. | year = 2004 | chapter = A Lover's Complaint Revisited | title = Shakespeare Studies | editor-last = Zimmerman | editor-first = Susan | place = Cranbury, NJ | publisher = Associated University Press | isbn = 0-8386-4120-2 }}. * {{citation | last = Jackson | first = MacDonald P. | year = 2003 | title = Defining Shakespeare: Pericles as Test Case | place = Oxford | publisher = Oxford University Press | isbn = 0-19-926050-8 }}. * {{citation | last = Johnson | first = Samuel | year = 2002 | title = Samuel Johnson's Dictionary: Selections from the 1755 Work that Defined the English Language | editor-last = Lynch | editor-first = Jack | place = Delray Beach, FL | publisher = Levenger Press | isbn = 1-84354-296-X }}. * {{citation | last = Jonson | first = Ben | author-link = Ben Jonson | year = 1996 | chapter = To the memory of my beloued, The AVTHOR MR. WILLIAM SHAKESPEARE: AND what he hath left vs | title = The First Folio of Shakespeare | editor1-last = Shakespeare | editor1-first = William | editor2-last = Hinman | editor2-first = Charlton (ed.) | editor3-last = Blayney | place = New York | publisher = W. W. Norton & Company | edition = 2nd | isbn = 0-393-03985-4 }}. * {{citation | last = Kastan | first = David Scott | year = 1999 | title = Shakespeare After Theory | place = London | publisher = Routledge | isbn = 0-415-90112-X }}. *{{Citation |chapter = The Question of Authorship |title = Shakespeare: an Oxford Guide |series = Oxford Guides |editor1-last = Wells |editor1-first = Stanley |editor2-last = Orlin |editor2-first = Lena Cowen |last = Kathman |first = David |publisher = Oxford University Press |year = 2003 |pages = 620–32 |isbn = 978-0-19-924522-2 |ref = harv }} * {{citation | last = Keeble | first = N.H. | year = 1980 | title = Romeo and Juliet: Study Notes | place = Longman | publisher = York Notes | isbn = 0-582-78101-9 }}. * {{citation | last = Kermode | first = Frank | author-link = Frank Kermode | year = 2004 | title = The Age of Shakespeare | place = London | publisher = Weidenfeld & Nicholson | isbn = 0-297-84881-X }}. * {{citation | last = Kolin | first = Philip C. | year = 1985 | title = Shakespeare and Southern Writers: A Study in Influence | place = Jackson | publisher = University Press of Mississippi | isbn = 0-87805-255-0 }}. * {{citation | last = Knutson | first = Roslyn | year = 2001 | title = Playing Companies and Commerce in Shakespeare's Time | place = Cambridge | publisher = Cambridge University Press | isbn = 0-521-77242-7 }}. * {{citation | last = Lambourne | first = Lionel | year = 1999 | title = Victorian Painting | place = London | publisher = Phaidon | isbn = 0-7148-3776-8 }}. * {{citation | last = Lee | first = Sidney | author-link = Sidney Lee | year = 1900 | title = Shakespeare's Life and Work | place = London | publisher = Smith Elder & Co. | isbn = }}. * {{citation | last = Levenson | first = Jill L. | year = 2000 | chapter = Introduction | title = Romeo and Juliet | editor1-last = Shakespeare | editor1-first = William | editor2-last = Levenson | editor2-first = Jill L. (ed.) | place = Oxford | publisher = Oxford University Press | isbn = 0-19-281496-6 }}. * {{citation | last = Levin | first = Harry | year = 1986 | chapter = Critical Approaches to Shakespeare from 1660 to 1904 | title = The Cambridge Companion to Shakespeare Studies | editor-last = Wells | editor-first = Stanley | place = Cambridge | publisher = Cambridge University Press | isbn = 0-521-31841-6 }}. * {{citation | last = Love | first = Harold | year = 2002 | title = Attributing Authorship: An Introduction | place = Cambridge | publisher = Cambridge University Press | isbn = 0-521-78948-6 }}. * {{citation | last = Maguire | first = Laurie E. | year = 1996 | title = Shakespearean Suspect Texts: The "Bad" Quartos and Their Contexts | place = Cambridge | publisher = Cambridge University Press | isbn = 0-521-47364-0 }}. * {{citation | last = McAfee | first = Cleland Boyd | year = 1912 | title = The Greatest English Classic: A Study of the King James Version of the Bible and Its Influence on Life and Literature | place = New York | isbn = }}. * {{citation | last = McDonald | first = Russ | year = 2006 | title = Shakespeare's Late Style | place = Cambridge | publisher = Cambridge University Press | isbn = 0-521-82068-5 }}. * {{citation|last = McIntyre | first = Ian | year = 1999 | title = Garrick | place = Harmondsworth, England | publisher = Allen Lane| isbn = 0-7139-9328-6 }}. * {{citation | last1 = McMichael | first1 = George | last2 = Glenn | first2 = Edgar M. | year = 1962 | title = Shakespeare and his Rivals: A Casebook on the Authorship Controversy | place = New York | publisher = Odyssey Press | oclc = 2113359 }}. * {{citation | last = McMullan | first = Gordon | year = 2000 | chapter = Introduction | title = King Henry VIII | editor1-last = Shakespeare | editor1-first = William | editor2-last = McMullan | editor2-first = Gordon (ed.) | place = London | publisher = Arden Shakespeare, Thomson | isbn = 1-903436-25-7 }}. * {{citation | last = Meagher | first = John C. | year = 2003 | title = Pursuing Shakespeare's Dramaturgy: Some Contexts, Resources, and Strategies in his Playmaking | place = New Jersey | publisher = Fairleigh Dickinson University Press | isbn = 0-8386-3993-3 }}. * {{citation | last = Milward | first = Peter | year = 1973 | title = Shakespeare's Religious Background | place = Chicago | publisher = Loyola University Press | isbn = 0-8294-0508-9 }}. * {{citation | last = Morris | first = Brian Robert | year = 1968 | title = Christopher Marlowe | place = New York | publisher = Hill and Wang | isbn = 0-8090-6780-3 }}. * {{citation | last = Muir | first = Kenneth | author-link = Kenneth Muir (scholar) | year = 2005 | title = Shakespeare's Tragic Sequence | place = London | publisher = Routledge | isbn = 0-415-35325-4 }}. * {{citation | last = Nagler | first = A. M. | year = 1958 | title = Shakespeare's Stage | place = New Haven, CT | publisher = Yale University Press | isbn = 0-300-02689-7 }}. * {{citation | last = Nolen | first = Stephanie | year = 2002 | title = Shakespeare's Face | place = Canada | publisher = Vintage Canada | isbn = 978-0-676-97484-3 }}. * {{citation | last = Nuttall | first = Anthony | author-link = Anthony Nuttall | year = 2007 | title = Shakespeare the Thinker | publisher = Yale University Press | isbn = 978-0-300-11928-2 }}. * {{citation | last = Paraisz | first = Júlia | year = 2006 | chapter = The Nature of a Romantic Edition | title = Shakespeare Survey | volume = 59 | editor-last = Holland | editor-first = Peter | place = Cambridge | publisher = Cambridge University Press | isbn = 0-521-86838-6 }}. * {{citation | last = Pequigney | first = Joseph | year = 1985 | title = Such Is My Love: A Study of Shakespeare's Sonnets | place = Chicago | publisher = University of Chicago Press | isbn = 0-226-65563-6 }}. * {{citation | last = Pollard | first = Alfred W. | author-link = Alfred W. Pollard | year = 1909 | title = Shakespeare Quartos and Folios: A Study in the Bibliography of Shakespeare's Plays, 1594–1685 | place = London | publisher = Methuen | oclc = 46308204 }}. * {{citation |last1=Porter |first1=Roy |last2=Teich |first2=Mikuláš | year = 1988 | title = Romanticism in National Context | place = Cambridge | publisher = Cambridge University Press | isbn = 0-521-33913-8 }}. * {{citation | last = Potter | first = Lois | year = 1997 | chapter = Introduction | title = The Two Noble Kinsmen | editor1-last = Shakespeare | editor1-first = William | editor2-last = Potter | editor2-first = Lois (ed.) | place = London | publisher = Arden Shakespeare, Thomson | isbn = 1-904271-18-9 }}. * {{citation | last = Pritchard | first = Arnold | year = 1979 | title = Catholic Loyalism in Elizabethan England | place = Chapel Hill | publisher = University of North Carolina Press | isbn = 0-8078-1345-1 }}. * {{citation | last = Ramos | first = Péricles Eugênio da Silva | year = 1976 | title = Hamlet (translate to portuguese) | place = São Paulo | publisher = Editora Abril | isbn = }}. * {{citation | last = Ribner | first = Irving | year = 2005 | title = The English History Play in the Age of Shakespeare | place = London | publisher = Routledge | isbn = 0-415-35314-9 }}. * {{citation | last = Ringler | first = William, Jr. | year = 1997 | chapter = Shakespeare and His Actors: Some Remarks on King Lear | title = In Lear from Study to Stage: Essays in Criticism | editor1-last = Ogden | editor1-first = James | editor2-last = Scouten | place = New Jersey | publisher = Fairleigh Dickinson University Press | isbn = 0-8386-3690-X }}. * {{citation | last = Rowe | first = John | editor1-last = Shakespeare | editor1-first = William | editor2-last = Rowe | editor2-first = John (ed.) | year = 2006 | chapter = Introduction | title = The Poems: Venus and Adonis, The Rape of Lucrece, The Phoenix and the Turtle, The Passionate Pilgrim, A Lover's Complaint, by William Shakespeare | place = Cambridge | publisher = Cambridge University Press | edition = 2nd revised | isbn = 0-521-85551-9 }}. * {{citation | last = Rowe | first = Nicholas | author-link = Nicholas Rowe (writer) | year = 1709 | publication-date = 1997 | title = Some Acount<!--SIC--> of the Life &c. of Mr. William Shakespear | url = http://shakespeare.palomar.edu/rowe.htm | editor-last = Gray | editor-first = Terry A. | place = Online at [http://shakespeare.palomar.edu/default.htm Mr. William Shakespeare and the Internet] | accessdate = 30 July 2007 }}. * {{citation | last = Royle | first = Nicholas | year = 2000 | chapter = To Be Announced | title = The Limits of Death: Between Philosophy and Psychoanalysis | editor1-last = Morra | editor1-first = Joanne | editor2-last = Robson | editor2-first = Mark | editor3-last = Smith | editor3-first = Marquard | place = Manchester | publisher = Manchester University Press | isbn = 0-7190-5751-5 }}. * {{citation | last = Sawyer | first = Robert | year = 2003 | title = Victorian Appropriations of Shakespeare | place = New Jersey | publisher = Fairleigh Dickinson University Press | isbn = 0-8386-3970-4 }}. * {{citation | last = Schanzer | first = Ernest | year = 1963 | title = The Problem Plays of Shakespeare | place = London | publisher = Routledge and Kegan Paul | oclc = 2378165 | isbn = 0-415-35305-X }}. * {{citation | last = Schoch | first = Richard | year = 2002 | chapter = Pictorial Shakespeare | title = The Cambridge Companion to Shakespeare on Stage | editor1-last = Wells | editor1-first = Stanley | editor2-last = Stanton | editor2-first = Sarah | place = Cambridge | publisher = Cambridge University Press | isbn = 0-521-79711-X }}. * {{Citation |title = William Shakespeare: Records and Images |last = Schoenbaum |first = S. |authorlink = Samuel Schoenbaum |publisher = Oxford University Press |year = 1981 |isbn = 978-0-19-520234-2 |ref = harv }} * {{citation | last = Schoenbaum | first = Samuel | author-link = Samuel Schoenbaum | year = 1991 | title = Shakespeare's Lives | place = Oxford | publisher = Oxford University Press | isbn = 0-19-818618-5 }}. * {{citation | last = Schoenbaum | first = Samuel | year = 1987 | title = William Shakespeare: A Compact Documentary Life | edition = Revised | place = Oxford | publisher = Oxford University Press | isbn = 0-19-505161-0 }}. * {{citation | last = Schopenhauer | first = Arthur | author-link = Arthur Schopenhauer | year = 1958 | title = The World as Will and Representation | edition = Volume I. E.F.J. | place = Payne | publisher = Falcon Wing's Press | isbn = }}. * {{citation | last = Shakespeare | first = William | year = 1914 | editor-last = Craig | editor-first = W. J. | chapter = Sonnet 18 | title = [http://www.bartleby.com/70/ The Oxford Shakespeare: the Complete Works of William Shakespeare] | edition = Bartleby.com (2000) | place = Oxford | publisher = Oxford University Press | url = http://www.bartleby.com/70/50018.html | accessdate = 22 June 2007 }}. * {{citation | last = Shapiro | first = James | author-link = James S. Shapiro | year = 2005 | title = 1599: A Year in the Life of William Shakespeare | place = London | publisher = Faber and Faber | isbn = 0-571-21480-0 }}. * {{citation | last = Shapiro | first = James | author-link = James S. Shapiro | year = 2010 | title = Contested Will: Who Wrote Shakespeare? | place = New York | publisher = Simon & Schuster | isbn = 9781416541622 }}. * {{citation | last1 = Snyder | first1 = Susan | last2 = Curren-Aquino | first2 = Deborah | year = 2007 | chapter = Introduction | title = The Winter's Tale | editor1-last = Shakespeare | editor1-first = William | editor2-last = Snyder | editor2-first = Susan (ed.) | editor3-last = Curren-Aquino | editor3-first = Deborah (ed.) | place = Cambridge | publisher = Cambridge University Press | isbn = 0-521-22158-7 }}. * {{citation | last = Steiner | first = George | author-link = George Steiner | year = 1996 | title = The Death of Tragedy | place = New Haven | publisher = Yale University Press | isbn = 0-300-06916-2 }}. * {{citation | last = Taylor | first = Dennis | year = 2006 | chapter = Hardy and ''Hamlet'' | title = Thomas Hardy Reappraised: Essays in Honour of Michael Millgate | editor-last = Wilson | editor-first = Keith | place = Toronto | publisher = University of Toronto Press | isbn = 0-8020-3955-3 }}. * {{citation | last = Taylor | first = Gary | year = 1990 | title = Reinventing Shakespeare: A Cultural History from the Restoration to the Present | place = London | publisher = Hogarth Press | isbn = 0-7012-0888-0 }}. * {{citation | last = Taylor | first = Gary | year = 1987 | title = William Shakespeare: A Textual Companion | place = Oxford | publisher = Oxford University Press | isbn = 0-19-812914-9 }}. * {{citation | last = Vickers | first = Brian | year = 2002 | title = Shakespeare, Co-Author: A Historical Study of Five Collaborative Plays | place = Oxford | publisher = Oxford University Press | isbn = 0-19-925653-5 }}. * {{citation | last = Wain | first = John | author-link = John Wain | year = 1975 | title = Samuel Johnson | place = New York | publisher = Viking | isbn = 0-670-61671-0 }}. * {{citation | editor1-last = Wells | editor1-first = Stanley | editor1-link=Stanley Wells | editor2-last = Taylor | editor2-first = Gary | editor3-last = Jowett | editor3-first = John | editor4-last = Montgomery | editor4-first = William | year = 2005 | title = The Oxford Shakespeare: The Complete Works | edition = 2nd | place = Oxford | publisher = Oxford University Press | isbn = 0-19-926717-0 }}. * {{citation | last = Wells | first = Stanley | year = 1997 | title = Shakespeare: A Life in Drama | place = New York | publisher = W. W. Norton | isbn = 0-393-31562-2 }}. * {{citation | last = Wells | first = Stanley | year = 2006 | title = Shakespeare & Co | place = New York | publisher = Pantheon | isbn = 0-375-42494-6 }}. * {{citation | editor1-last = Wells | editor1-first = Stanley | editor2-last = Orlin | editor2-first = Lena Cowen | year = 2003 | title = Shakespeare: An Oxford Guide | place = Oxford | publisher = Oxford University Press | isbn = 0-19-924522-3 }}. * {{citation | last = Werner | first = Sarah | author-link = | year = 2001 | title = Shakespeare and Feminist Performance | place = London | publisher = Routledge | isbn = 0-415-22729-1 }}. * {{citation | last = Wilson | first = Richard | year = 2004 | title = Secret Shakespeare: Studies in Theatre, Religion and Resistance | place = Manchester | publisher = Manchester University Press | isbn = 0-7190-7024-4 }}. * {{citation | last = Wood | first = Michael | author-link = Michael Wood (historian) | year = 2003 | title = Shakespeare | place = New York | publisher = Basic Books | isbn = 0-465-09264-0 }}. * {{citation | last = Wright | first = George T. | year = 2004 | chapter = The Play of Phrase and Line | title = Shakespeare: An Anthology of Criticism and Theory, 1945–2000 | editor-last = McDonald | editor-first = Russ | place = Oxford | publisher = Blackwell | isbn = 0-631-23488-8 }}. {{Refend}} ==আৰু চাওক== *[[উইলিয়াম শ্বেইকছপীয়েৰৰ ৰচনাৱলীৰ তালিকা]] ==বাহ্যিক সংযোগ== <!--Note: all links should comply with Wikipedia's external links guideline at [[Wikipedia:External links]]. To keep this section from ballooning, please only include links of general interest --> *{{wikiquote}} {{Spoken Wikipedia|William Shakespeare (Spoken Article).ogg|2008-04-11}} {{Commonscat|Shakespeare}} * [http://internetshakespeare.uvic.ca/ Internet Shakespeare Editions] * [http://www.folgerdigitaltexts.org/ Folger Digital Texts] * [http://www.opensourceshakespeare.org/ Open Source Shakespeare] complete works, with search engine and concordance * [http://digital.lib.muohio.edu/shakespeare/ First Four Folios] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091215041518/http://digital.lib.muohio.edu/shakespeare/ |date=2009-12-15 }} at [[Miami University]] Library, digital collection * [http://www.quartos.org/ The Shakespeare Quartos Archive] * [http://www.shakespeareswords.com/ Shakespeare's Words] the online version of the best-selling glossary and language companion * [http://www.nationalarchives.gov.uk/dol/images/examples/pdfs/shakespeare.pdf Shakespeare's Will] from [[:en:The National Archives (United Kingdom)|The National Archives]] * {{worldcat id|id=lccn-n78-95332}} * {{dmoz|Arts/Literature/World_Literature/British/Shakespeare}} * {{IMDb name|636}} * [http://www.gutenberg.org/ebooks/search/?query=shakespeare William Shakespeare] at [[Project Gutenberg]] * [http://short-biography.com/writer/william-shakespeare.htm William Shakespeare] at SB {{-}} [[শ্ৰেণী:যুক্তৰাজ্যৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:দাৰ্শনিক]] [[শ্ৰেণী:নাট্যকাৰ]] [[শ্ৰেণী:অভিনয় শিল্পী]] [[শ্ৰেণী:সাহিত্যিক]] hos9bqnzviftt11tre0n48z2dmxk1sm 0 35460 648393 647168 2026-10-29T09:57:52Z Ananya Taye 28065 /* */ Para break 648393 wikitext text/x-wiki [[Image:Assamese_Jaapi.png|200px|thumb|অসমীয়া জাপি]] '''জাপি''' অসমীয়া সংস্কৃতিৰ বাহক, [[অসমীয়া জাতি]] আৰু সংস্কৃতিৰ বিশেষ প্ৰতীক ৰূপে সৰ্বজনবিদিত। প্ৰথমে জাপি দেখিবলৈ টুপিৰ দৰে আছিল। কালক্ৰমত তাৰ আকাৰ, ৰং, সজাৰ অৰ্থাৎ তৈয়াৰী কৰা সঁজুলি ভিন্ন ধৰণৰ হ'ল। বাঁহ, বেত, গছৰ পাত জাপি সজাৰ ঘাই উপকৰণ। কোনো কোনো দেশত গছপাত আৰু জন্তুৰ ছালেৰেও জাপি সজা হয়। ৰূপ-সজ্জাৰ ফালৰপৰা ইয়াৰ ভাগ দুটা-ফুলাম জাপি আৰু উকা জাপি। জাপিৰ ইতিহাস বহু পুৰণি। আগৰ দিনত জাপিৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ জাপি ব্যৱহাৰ হৈছিল। বৰদৈয়া জাপি, সৰুদৈয়া জাপি আদিও আছিল। ইয়াৰোপৰি পানীজাপি, গৰখীয়া জাপি আদিৰ প্ৰচলন আছিল। জাপি সাধাৰণতে টকৌপাতেৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। জাপিৰ ওপৰৰ অংশত সাধাৰণতে ধাতুৰ জোঙা উপাদান এটা লগোৱা হৈছিল আৰু ইয়াক অসমীয়াত ''চূলা'' নামেৰে জনা গৈছিল।<ref>{{cite web |title=চূলা |url=https://www.xobdo.org/dic/%E0%A6%9A%E0%A7%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE |website=Xobdo |access-date=14 June 2026}}</ref> ৰজাঘৰীয়া আৰু সম্ভ্ৰান্ত লোকে ব্যৱহাৰ কৰা জাপিৰ ''চূলা'' সাধাৰণতে ৰূপ আৰু সোণৰে তৈয়াৰ কৰা হৈছিল।<ref>Bhuyan, S.K, "Satsari Assam Buranji,p.199</ref> জাপি ভাৰতৰ পূব অঞ্চলৰ বঙ্গ, উৰিষ্যা, ছত্তিশগড়কে ধৰি নেপাল আৰু পূব, দক্ষিণ পূব এছিয়াৰ লৈকে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। অৱশ্যে অসমৰ জাপিটো পূব ভাৰতত ব্যবহৃত জাপিৰ লগতহে মিলে। বাৰিষাৰ দিনত উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ মণিপুৰ আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশতো জাপিৰ লেখীয়া বস্ত্ৰ লোৱা দেখা যায়। ২০১৭ চনত ভাৰতীয় ডাক বিভাগে ভাৰতীয় মানুহে মূৰত পৰিধান কৰা ১৬ টা টুপিৰ<ref>https://stampdigest.in/2018/03/14/japi-cap-stamps-on-headgears-of-india-2017/</ref> ডাকটিকট প্ৰচলন কৰিছিল য’ত অসমৰ জাপিয়েও স্থান পাইছিল৷ ==জাপি শব্দটিৰ উৎপত্তি== “জাপি “শব্দটিৰ উৎপত্তি ‘জাপʼ শব্দৰ পৰা হৈছে। যাৰ অৰ্থ টকৌ পাতৰে ভৰ্ত্তি হৈ থকা দম। ==ইতিহাস== [[File:বাঁহৰ জাপি.jpg|thumb|ৰ'দ-বৰষুণত খেতিপথাৰত বা ঘৰৰ বাহিৰত ব্যৱহাৰ হোৱা জাপি]] জাপিক ৰাজকীয় সামগ্ৰী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাৰ আটাইতকৈ পুৰণি লিপিবদ্ধ প্ৰমাণ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ বুৰঞ্জীসমূহত পোৱা যায়। ১৫২৩ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোম ৰজা [[চুহুংমুং]]ৰ সৈতে সন্ধিৰ আলোচনা চলোৱাৰ সময়ত চুতীয়া ৰজাই উপহাৰ হিচাপে দিবলৈ আগবঢ়োৱা সামগ্ৰীসমূহৰ ভিতৰত টাই-আহোম পাঠত ''kup ngiun chon kham'' নামেৰে উল্লেখিত এটা বস্তু আছিল। গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই এই বস্তুটোক ''silver lipped umbrella (Japi)'' অৰ্থাৎ ৰূপৰ অলংকৰণযুক্ত ছাতিসদৃশ জাপি বুলি অনুবাদ কৰিছিল।<ref name="Chutia-Japi">"Then the Sutiyâ king desired to send silver and gold lipped Jâpi (''Kup-ngiun-kham''), gold bracelets (''Mao-kham''), gold basket (''Liu-kham''), gold box (''Khup-kham''), gold foot bangles (''Khu-tin-kham''), gold pirâ (''Kham-ku''), horse (''Ma''), elephant (''Chang-pai''), and two Âroans (''Phra-nun'') and Xorais (''Phun'') to the Ahom king." {{harvcol|Jacquesson|p=12}}; {{harvcol|Barua|1939|p=56}}; [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452171/page/n59/mode/1up?q=%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A6%BF Goswami, Hemchandra, ''Purani Asam Buranji'', "সোণৰ খাপৰ চিকন জাপি এটা", p. 41]; [https://books.google.co.in/books?id=YELHow5lP9kC&focus=searchwithinvolume&q=%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A6%BF Mahanta, S., ''Assam Buranji'', D.H.A.S., 1945, p. 9]; Bhuyan, S. K., ''Deodhai Assam Buranji'', "সোণৰ পাত বন্ধা জাপি ১ টা", p. 17; {{harvcol|Khanikar|1991|p=100}}.</ref> গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ''Ahom-Assamese-English Dictionary'' অভিধানতো টাই-আহোম ভাষাৰ ''kup'' শব্দৰ অৰ্থ ''A wicker hat serving as an umbrella'', অৰ্থাৎ ছাতিৰ কাম কৰা বেতেৰে বোৱা টুপী বুলি দিয়া হৈছে।<ref> {{cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Assam Administration |location=Calcutta |year=1920 |page=17 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |quote=A wicker hat serving as an umbrella.}}</ref>{{efn|টাই ভাষাভাষী অঞ্চলসমূহত সাধাৰণভাৱে বোৱা শংকু আকৃতিৰ টুপীৰ বাবেও একেধৰণৰ শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। থাইলেণ্ডত ''ngop'' (งอบ) হৈছে বাঁহৰ ফলা চাঁচি বোৱা, কৃষিকাৰ্যত ৰ'দ আৰু বৰষুণৰ পৰা সুৰক্ষা পাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা টুপী। উত্তৰ থাইলেণ্ডৰ কিছুমান অঞ্চলত এইধৰণৰ টুপীক ''kub'' বা ''kup'' (กุบ/กุ๊บ) নামেৰেও জনা যায়।<ref>{{cite web |title=งอบ: ภูมิปัญญาไม่ร้อนหัวของชาวนาไทย ที่หมวกอื่นทำไม่ได้ |website=Ramkhamhaeng University Library |date=25 November 2025 |url=https://www.lib.ru.ac.th/onlineexhibition/?p=18925 |language=th}}</ref> লাওছৰ পৰম্পৰাগত ''koup'' হৈছে বাঁহৰ কাঠামোৰ ওপৰত নিৰ্মিত শংকু আকৃতিৰ টুপী, যি বিশেষকৈ কৃষিকাৰ্য আৰু বতৰৰ পৰা সুৰক্ষাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।<ref>{{cite web |title=The Traditional Conical Hat of Laos |website=Phoenix Voyages |url=https://phoenixvoyages.com/the-traditional-conical-hat-of-laos/}}</ref> থাই উৎসসমূহত এই টুপীসমূহক ৰাজকীয় প্ৰতীক নহয়, কৃষিকাৰ্যত ব্যৱহৃত বা সুৰক্ষামূলক শিৰস্ত্ৰাণ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। আনহাতে থাইলেণ্ডৰ ৰাজকীয় শিৰস্ত্ৰাণৰ পৃথক পৰম্পৰা আছে, যাৰ অন্যতম হৈছে ৰজাৰ ৰাজকীয় প্ৰতীকসমূহৰ ভিতৰত অন্তৰ্ভুক্ত ''ফ্ৰা মহা ফিচাই মংকুট'' (''Phra Maha Phichai Mongkut'') বা বিজয়ৰ মহান মুকুট।<ref>{{cite web |title=Wan Chatra Mongkol: Thai Coronation Day |website=Thailand Foundation |date=4 May 2024 |url=https://thailandfoundation.or.th/th/wan-chatra-mongkol-thai-coronation-day-%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B8%89%E0%B8%B1%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B8%87%E0%B8%84%E0%B8%A5/}}</ref>}} সমসাময়িক ঘটনাৰ বিৱৰণ থকা অসমীয়া বুৰঞ্জীসমূহতো এই বস্তুটোক স্পষ্টভাৱে ''জাপি'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। বিভিন্ন বুৰঞ্জীত ইয়াক ''সোণৰ পাত বন্ধা জাপি'' আৰু ''সোণৰ খাপৰ চিকন জাপি'' বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="Chutia-Japi"/> এই দুয়োটা বিৱৰণতে বস্তুটো জাপি হিচাপেই চিনাক্ত কৰা হৈছে আৰু সোণৰ উল্লেখে ইয়াৰ অলংকৰণ বা আৱৰণকহে বুজাইছে। ''পাত বন্ধা'' শব্দযুগলে সোণৰ পাত বা চাদৰেৰে বন্ধা অথবা আৱৰণ দিয়াক বুজায়। আনহাতে ''খাপ'' শব্দই কোনো বস্তুৰ আৱৰণ, খোলা বা তৰপক বুজাব পাৰে।<ref>{{cite book |last=Bronson |first=Miles |title=A Dictionary in Assamese and English |publisher=American Baptist Mission Press |location=Sibsagar |year=1867 |page=139 |url=https://archive.org/details/adictionaryinas00brongoog |quote=খাপ ... খলপা ...a layer or division of things placed one above another.}}</ref> ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত [[শদিয়া]] অধিকাৰ কৰাৰ পিছত আহোম ৰজাই আন বহুতো ৰাজকীয় সম্পদ আৰু যুদ্ধলব্ধ সামগ্ৰীৰ লগতে জাপিও লাভ কৰিছিল।{{sfn|Mahanta|1945|p=10}} ১৫২৪–২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত শদিয়া আক্ৰমণ কৰিবলৈ অহা মোংকাওংৰ নৰা সেনাপতি ফুক্লৈমুঙৰ সৈতে সন্ধিৰ আলোচনাৰ সময়ত আহোম ৰজাই চুতীয়া ৰজাৰ পৰা লাভ কৰা ৰূপৰ জাপিসমূহৰ কিছুমান আন উপহাৰৰ সৈতে তেওঁক প্ৰদান কৰিছিল।{{efn|মোংকাওং (''Mongkawng'') আছিল বৰ্তমানৰ [[ম্যানমাৰ]]ৰ [[কাচিন ৰাজ্য]]ত অৱস্থিত এখন [[শান জনগোষ্ঠী|শান]] ৰাজ্য। অসমীয়া বুৰঞ্জীসমূহত এই ৰাজ্যক ''নৰা'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।}} গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ অনুবাদত ফুক্লৈমুঙক ''ৰূপৰ চূড়াযুক্ত বিশখন জাপি'' (''twenty Japis (hats) with silver tips'') প্ৰদান কৰাৰ কথা উল্লেখ আছে।<ref>{{harvcol|Barua|1939|p=58}}</ref> আনহাতে ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত এই উপহাৰৰ আন এটা বিৱৰণত ''ৰূপৰ চূলাৰে জাপি দুটা'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।{{efn|বুৰঞ্জীখনত আছে—{{blockquote|পাছে আমাৰ ৰজাদেৱে দিলে ফুক্লইমুং নৰাৰজালৈ নাংখামপই নামে কন্যা এজনী, ধন্যবাদ হাতী এটা, ৰূপৰ চূলাৰে জাপি দুটা।<ref>Bhuyan, S. K., ''Deodhai Assam Buranji''.</ref>}}}} অৰ্থাৎ এই বিৱৰণ অনুসৰি আহোম ৰজাই নৰা ৰজালৈ নাংখামপই নামৰ এগৰাকী কন্যা, এটা হাতী আৰু ৰূপৰ চূলাযুক্ত দুখন জাপি উপহাৰ হিচাপে প্ৰদান কৰিছিল।{{sfn|Bhuyan|1960|p=62}} পৰৱৰ্তী আহোম বুৰঞ্জীসমূহতো জাপি হিচাপে স্পষ্টভাৱে চিনাক্ত কৰা সামগ্ৰীসমূহত মূল্যৱান ধাতুৰ অলংকৰণৰ উল্লেখ পোৱা যায়। আহোম ৰাজদৰবাৰৰ পোছাক-পৰিচ্ছদ সম্পৰ্কীয় বিৱৰণ অনুসৰি, বুঢ়াগোহাঁই, বৰগোহাঁই আৰু বৰপাত্ৰগোহাঁয়ে সোণৰ ''চূলা''যুক্ত পানীজাপি আৰু টুপীজাপি ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আনহাতে বৰফুকনে ৰূপৰ চূলাযুক্ত জাপি ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>Bhuyan, S. K., ''Satsari Assam Buranji'', p. 199.</ref> মূল অসমীয়া বিৱৰণত বৰফুকনসকলে উকা বৰজাপিও ব্যৱহাৰ কৰাৰ উল্লেখ আছে। ৰাজকীয় সামগ্ৰী এটাৰ বিৱৰণত সোণ বা ৰূপৰ উল্লেখ থাকিলেই সামগ্ৰীটোৰ প্ৰকাৰ সলনি হোৱা নুবুজায়। জাপিৰ ক্ষেত্ৰত এই ধাতুসমূহ ইয়াৰ অলংকৰণ, আৱৰণ বা সংলগ্ন অংশৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল। একেবোৰ আহোম উৎসতে চুতীয়া ৰজাই প্ৰদান কৰা ৰাজকীয় ছাতিৰ বাবে ''chong-kham'' (সোণৰ ছাতি) আৰু ''chong-ngiun'' (ৰূপৰ ছাতি) শব্দও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|Jacquesson|p=9}}</ref> পৰৱৰ্তী আহোম ৰজা [[গদাধৰ সিংহ]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত এখন ৰাজকীয় ''সোণৰ ছাতি'' [[মাজুলী]]ৰ বেঙেনাআটী সত্ৰত সংৰক্ষিত আছে।<ref>{{cite web |title=Satras of Assam |publisher=Department of Tourism, Government of Assam |url=https://tourismcorporation.assam.gov.in/portlet-sub-innerpage/satras-of-assam-0 |quote=Bengena-ati also preserves the royal gold umbrella and gilded robe belonging to the Ahom king Swargadeo Gadadhar Singha.}}</ref> এই ছাতিখন মূলতঃ সোণৰ আৱৰণযুক্ত, ভাঁজ কৰিব পৰা কাঠৰ ছাতি। সোণ বা ৰূপৰ চূলাযুক্ত জাপিৰ স্পষ্ট উল্লেখৰ সৈতে এই উদাহৰণসমূহ তুলনা কৰিলে দেখা যায় যে ৰাজদৰবাৰৰ সামগ্ৰীসমূহৰ বিৱৰণত মূল্যৱান ধাতুৰ আৱৰণ, সংলগ্ন অংশ বা অলংকৰণৰ উল্লেখ কৰাৰ এক বিস্তৃত পৰম্পৰা আছিল। আহোম ৰাজত্বকালত জাপি নিৰ্মাণৰ দায়িত্বত থকা বৃত্তিভিত্তিক ''জাপি-হাজীয়া খেল'' বা ''জাপিসজীয়া খেল''ত [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়াসকলৰ]] একচেটীয়া প্ৰাধান্য আছিল। শ্ৰীষ্টিধৰ দত্তৰ মতে, আহোম ৰাজ্যৰ বিভিন্ন কাৰিকৰী কামত চুতীয়াসকল নিয়োজিত আছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, অভিযন্তা বা নিৰ্মাণকাৰীৰ ''খনিকৰ খেল''ত সদায় চুতীয়া লোক নিয়োজিত আছিল আৰু জাপি নিৰ্মাণৰ ''জাপি-হাজীয়া খেল''তো তেওঁলোকৰ একচেটীয়া অধিকাৰ আছিল।<ref>"The Chutias were engaged in all kind of technical jobs of the Ahom kingdom. For example, the Khanikar Khel (guild of engineers) was always manneed by the Sutiyas. The Jaapi-Hajiya Khel (guild for making Jaapis) was also monopolished by them." {{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> ইয়াৰ উপৰি মধ্য অসমৰ [[বাৰভূঞা]]সকলেও জাপি ব্যৱহাৰ কৰিছিল বুলি উল্লেখ পোৱা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, আহোম ৰজাসকলে ''তঙালি'', ''হাঁচতি'' আৰু ''টকৌ-পতীয়া জাপি'' বাৰভূঞাসকলৰ পৰা গ্ৰহণ কৰিছিল।{{sfn|Bhuyan|1960|p=135}} == আঞ্চলিক প্ৰেক্ষাপট == ''জাপি'' পূব আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ কৃষিজীৱী সম্প্ৰদায়সমূহে ব্যৱহাৰ কৰা বাঁহ আৰু পাতেৰে বোৱা শিৰস্ত্ৰাণৰ এক প্ৰচলিত পৰম্পৰাৰ অংশ। [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়োসকলৰ]] মাজত বৰষুণৰ পৰা সুৰক্ষা দিয়া একেধৰণৰ জাপিক ''খোফ্ৰি'' বুলি জনা যায়।<ref>[https://bododimasaarchive.org/node/1700 Bodo tribe Khofri hat from Udalguri district]</ref> ইয়াক ফলা বাঁহেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু মাজত শুকান টকৌ পাত ভৰাই দিয়া হয়। ইয়াৰ কাষ সমূহ বেত বা বাঁহেৰে অধিক মজবুত কৰা হয়। পৰম্পৰাগতভাৱে পুৰুষ আৰু মহিলা উভয়ে ইয়াক পৰিধান কৰে। বিশেষকৈ বাৰিষাকালত হাল বোৱা, ধান ৰোৱা আৰু ধাননি পথাৰ প্ৰস্তুত কৰাৰ দৰে কামৰ সৈতে ইয়াৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছে।<ref>{{cite thesis |last=Narzary |first=Sibisan |title=Material Culture of the Boros: With Special Reference to Cultivation |type=M.Phil. dissertation |publisher=Bodoland University |location=Kokrajhar |year=2019 |pages=37–39 |url=https://repository.tribal.gov.in/bitstream/123456789/74194/1/IIPA_2019_dissertaion_0028.pdf |access-date=19 July 2026 }}</ref> বড়োসকলৰ মাজত ''খোফ্ৰি ছিবনাই'' নামেৰে পৰিচিত খেৰাই ধাৰ্মিক অনুষ্ঠানৰ এক আচাৰমূলক নৃত্যত বাঁহ আৰু শুকান পাতেৰে নিৰ্মিত খোফ্ৰি ব্যৱহাৰ কৰা হয়; নৃত্যশিল্পী গৰাকীয়ে লগতে এখন ঢাল আৰু এখন তৰোৱালো বহন কৰে।<ref>{{cite journal |last=Hajowary |first=Tapasi |title=The Dance Forms of a Doudini in Kherai Festival of the Bodos of Assam: An Analytical Study from Religious Perspective |journal=ShodhKosh: Journal of Visual and Performing Arts |year=2022 |volume=3 |issue=2 |page=24 |doi=10.29121/shodhkosh.v3.i2.2022.148 |quote=This dance is also known as Khopri Sibnai dance. Khopri is a large head gear made of bamboo strips and dried leaves. }}</ref> উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ আন অঞ্চলতো জাপিৰ লেখীয়া বিভিন্ন শিৰস্ত্ৰাণ দেখা যায়। [[মনপা জনগোষ্ঠী|মনপাসকলে]] [[অৰুণাচল প্ৰদেশ|অৰুণাচল প্ৰদেশত]] ব্যৱহাৰ কৰা শংকু (conical) আকৃতিৰ টুপী দুটা বোৱা তৰপেৰে নিৰ্মিত। পানী নোসোমাবৰ বাবে তৰপ দুটাৰ মাজত কলগছৰ শুকান কাণ্ডৰ সামগ্ৰী ভৰাই দিয়া হয়।<ref>{{cite web |title=Bamboo and Cane Culture of Meghalaya |url=https://ignca.gov.in/divisionss/janapada-sampada/northeastern-regional-centre/bamboo-and-cane-culture-of-meghalaya/ |publisher=Indira Gandhi National Centre for the Arts |access-date=19 July 2026 }}</ref><ref>{{cite web |title=Bamboo and Cane Culture of Arunachal Pradesh |url=https://ignca.gov.in/divisionss/janapada-sampada/northeastern-regional-centre/introduction-bamboo-and-cane-culture-of-arunachal-pradesh/ |publisher=Indira Gandhi National Centre for the Arts |access-date=19 July 2026 }}</ref> গালো বা পূৰ্বতে আদি-গালং নামেৰে পৰিচিত গোটসমূহকে ধৰি আদি জনগোষ্ঠীৰ লোক সকলেও পাক খুৱাই বোৱা বেতেৰে বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ শিৰস্ত্ৰাণ নিৰ্মাণ কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, ''বলুপ'' এক মজবুত অৰ্ধ-উপবৃত্তাকাৰ পাত্ৰসদৃশ অংশেৰে গঠিত, যাৰ চাৰিওফালে অনুভূমিক আৰু নাও-আকৃতিৰ এটা কাণি থাকে। পূব অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মিচমিসকলৰো বেত আৰু বাঁহেৰে বোৱা টুপীৰ এক পৰম্পৰা আছে। নৃগোষ্ঠীয় সংগ্ৰহসমূহত মিচমি আৰু ইদু মিচমি সম্প্ৰদায়ৰ টুপী সংৰক্ষিত হৈ আছে। আনহাতে, অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পৰ্যটন বিভাগৰ সহযোগত প্ৰস্তুত কৰা তথ্যত বেতৰ টুপী নিৰ্মাণক ইদু মিচমিসকলৰ বাঁহ বোৱাৰ বহল পৰম্পৰাৰ এক অংশ হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Traditional Cane Hats of the Idu Mishmis |url=https://artsandculture.google.com/asset/traditional-cane-hats-of-the-idu-mishmis/NQEyU29kMygBzA |website=Google Arts & Culture |publisher=Banglanatak |year=2022 |access-date=19 July 2026 }}</ref> [[File:Rain hat Chattisgarh.png|thumb|ছত্তীশগড়ৰ খুমৰি বৰষুণ-প্ৰতিৰোধী টুপী]] পূব ভাৰতৰ অধিক পশ্চিম আৰু দক্ষিণৰ অঞ্চলসমূহৰ লগতে নেপালৰ তৰাই অঞ্চলতো একেধৰণৰ কৃষিজাত বৰষুণ-প্ৰতিৰোধী টুপী দেখা যায়। দক্ষিণ নেপালৰ তৰাই (Terai) অঞ্চল থাৰুসকলৰ মাজত ধান খেতি কৰাৰ সময়ত ''ছত্ৰী'' নামেৰে পৰিচিত বাঁহ আৰু শুকান পাতেৰে নিৰ্মিত বহল পথাৰ-টুপী বা ছাতিসদৃশ সামগ্ৰী পৰিধান কৰা হয়। হাতত নধৰাকৈ ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা ছাতিৰ দৰে মূৰৰ ওপৰত স্থাপন কৰা এই সামগ্ৰীয়ে পৰিধানকাৰীক মৌচুমী বৰষুণ আৰু ৰ'দ—উভয়ৰে পৰা সুৰক্ষা দিয়ে।<ref>{{cite web |title=7 Nepali topi types used in Nepal besides Dhaka topi |url=https://english.onlinekhabar.com/nepali-topi-types.html |website=Onlinekhabar English |date=2 January 2022 |access-date=19 July 2026 }}</ref><ref>{{cite web |title=Tharu Essentials That Built a Culture: Inside Traditional Life in Bardiya |url=https://bardiyanaturelodge.com/tharu-essentials-that-built-a-culture-inside-traditional-life-in-bardiya/ |website=Bardiya Nature Lodge |access-date=19 July 2026 }}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ থাৰু জনগোষ্ঠীৰ বস্তুগত জীৱনৰ বৰ্ণনাতো ৰ'দৰ পৰা সুৰক্ষাৰ বাবে পাতেৰে নিৰ্মিত ছাতিৰ ব্যৱহাৰৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |title=Gazetteer of the Province of Oudh |volume=2 |year=1877 |publisher=Government Press |location=Lucknow }}</ref> [[File:Nepal Rain Hat.png|thumb|নেপালত ব্যৱহাৰ হোৱা জাপি।]] [[ওড়িশা|ওড়িশাৰ]] চুকতিয়া ভুঞ্জিয়া জনগোষ্ঠীৰ মাজত ''ছতেল'' বা ''মায়েৰ'' নামেৰে পৰিচিত বহল আৰু চেপেটা শংকু আকৃতিৰ বৰষুণ-প্ৰতিৰোধী আবৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। দুটা পৰস্পৰ গাঁথি বোৱা বাঁহৰ কাঠামোৰ মাজত ছিয়ালি পাতৰ তৰপ ভৰাই ইয়াক নিৰ্মাণ কৰা হয়। পৰম্পৰাগতভাৱে ধান সিঁচা আৰু ধান ৰোৱাৰ সময়ত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Sabar |first1=Bhubaneswar |last2=Pradhan |first2=Paramatap |title=Material Culture of Chuktia Bhunjia Tribes of Odisha: An Anthropological Interpretation |journal=Man in India |year=2025 |volume=105 |issue=1–2 |page=60 |url=https://www.arfjournals.com/image/catalog/Journals%20Papers/MII/2025/No.%201-2%20%282025%29/3-Material%20Culture%20of%20Bhunjia%20Tribe.pdf |access-date=19 July 2026 }}</ref>গঞ্জাম জিলাত ''পালাৰি'' আৰু‌ কালাহাণ্ডি জিলাত ''ছাতুৰ'' নামেৰে পৰিচিত বাঁহ আৰু পাতেৰে নিৰ্মিত বৰষুণ-প্ৰতিৰোধী টুপীসমূহ একেদৰে কৃষক, শ্ৰমিক আৰু পশুপালকসকলে পৰিধান কৰে। পূব ভাৰতৰ বিভিন্ন অঞ্চলতো একেধৰণৰ সামগ্ৰীৰ ব্যৱহাৰৰ তথ্য পোৱা গৈছে।<ref>{{cite web |last=Sainath |first=P. |author-link=P. Sainath |title=Make in India – with bamboos and leaves |url=https://ruralindiaonline.org/article/make-in-india---with-bamboos-and-leaves |website=People's Archive of Rural India |date=6 July 2017 |access-date=19 July 2026 }}</ref> চুবুৰীয়া [[বাংলাদেশ|বাংলাদেশত]] কৃষিকাৰ্যত পৰম্পৰাগতভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা বাঁহৰ টুপীক ''মাথাল'' বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite encyclopedia |last=Banu |first=Zinat Mahrukh |title=Bamboo Craft |encyclopedia=Banglapedia |url=https://en.banglapedia.org/index.php/Bamboo_Craft |access-date=19 July 2026 }}</ref> [[File:Tribal Rain hat Chattisgarh.png|thumb|ছত্তীশগড়ৰ জনজাতীয় মহিলাই লোৱা জাপি।]] বৰ্তমানৰ [[ছত্তীশগড়|ছত্তীশগড়ৰ]] বস্তাৰ অঞ্চলৰ আদিবাসী সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজতো পূৰ্বতে একেধৰণৰ বৰষুণ-প্ৰতিৰোধী সামগ্ৰী ব্যৱহৃত হৈছিল। ''চেত্ৰী'' নামৰ স্থানীয় বৰষুণ-প্ৰতিৰোধী টুপী আৰু ''সোনা'' নামৰ পাতৰ বৰষুণ-কোট শুকান শালপাতৰ পৰা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। বৰষুণৰ সময়ত গাঁৱৰ বজাৰলৈ যাওঁতে এইবোৰ পৰিধান কৰা হৈছিল।<ref>{{cite report |title=Investment Opportunities in Chhattisgarh |chapter=Tribal Life |pages=18–19 |publisher=Government of Chhattisgarh }}</ref> মধ্য ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ নৃগোষ্ঠীয় সংগ্ৰহসমূহত ''খুমাৰি'' বা ''খুমৰি''ক পৰম্পৰাগত বৰষুণ-প্ৰতিৰোধী টুপী হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ''খুমৰি'' বা ''ছাতেলি'' নামৰ বৰষুণ-প্ৰতিৰোধী ঢাল বা বৰষুণ-কোটৰ তথ্যও পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last1=Mohanta |first1=Basanta Kumar |last2=Tripathy |first2=Byomakesh |chapter=Role of Ethnographic Museum of IGNTU, Amarkantak for Conservation of the Tribal Cultural Heritage of Central India |title=Recent Researches on the Tribes of Central India |volume=2 |year=2016 |publisher=Aayu Publications |location=New Delhi |pages=484–494 |isbn=978-93-85161-18-6 }}</ref> ছত্তীশগড়ৰ স্থানীয় অঞ্চলসমূহত এতিয়াও মহুল পাত ব্যৱহাৰ কৰি অস্থায়ী টুপী নিৰ্মাণ কৰা হয়, যিয়ে প্ৰবল বৰষুণৰ সময়ত গৰু-ম'হৰখীয়াসকলক সুৰক্ষা দিয়ে।<ref>{{cite news |last=Niyogi |first=Deepanwita Gita |title=Forest Dweller on Growing Up With Mahul Leaves |url=https://www.thequint.com/news/india/photos-chhattisgarh-tribal-mahul-leaf-hat-man-tiger-reserve |work=The Quint |date=16 September 2023 |access-date=19 July 2026 }}</ref> এই আঞ্চলিক ৰূপসমূহৰ সাধাৰণ বৈশিষ্ট্য হ'ল স্থানীয়ভাৱে উপলব্ধ বাঁহ, বেত আৰু পাতৰ ব্যৱহাৰ; পানী নোসোমাবৰ বাবে তৰপযুক্ত নিৰ্মাণপদ্ধতি; আৰু মৌচুমী বৰষুণৰ পৰিস্থিতিত কৰা কৃষিকাৰ্যৰ সৈতে থকা সম্পৰ্ক। অসমীয়া ''জাপি''য়ে নিজস্ব স্বকীয় ৰূপসমূহ বিকশিত কৰাৰ লগতে অসমৰ সামাজিক-সাংস্কৃতিক পৰিসৰত ৰাজকীয়, আনুষ্ঠানিক আৰু অলংকাৰিক ভূমিকাও লাভ কৰে। ==নিৰ্মাণশৈলী== বাঁহ আৰু তাল গছৰ পাত বা টকৌ গছৰ পাত ব্যৱহাৰ কৰি জাপি তৈয়াৰ কৰা হয়। জাপিৰ আকাৰ বিভিন্নধৰণৰ আছে- বৰ জাপি, সৰু জাপি। খেতি-পথাৰত ব্যৱহাৰ কৰা জাপিৰ আকাৰ বৰ জাপিতকৈ সক বহল ঘূৰণীয়া (বৃত্তাকাৰ)। মাজ অংশটোত হালোৱাজনৰ মূৰত খাপ-খাই পৰাকৈ এটা জোঙা কৰা অংশ থাকে। প্ৰথমতে ঘূৰণীয়া আকৃতিৰ (চালনি আকৃতি) মাজত সৰু সৰু ফাক থকা দুখন ছাল (জালি) বৈ তৈয়াৰ কৰি লোৱা হয়, এই চালনি আকৃতিৰ ছাল দুখন বওঁতে একেবাৰে কেন্দ্ৰবিন্দুৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ৮ ইঞ্চিমান বৈ হোৱাৰ পাছত এটা অলপ ডাঠ ঘূৰণীয়া শলিৰে বান্ধি ওপৰৰ অংশ জোঙা কৰা হয়। এনেকৈ দুয়োখন ছাল বৈ হোৱাৰ পাছত টকৌ পাত বা তাল পাত ঘূৰণীয়াকৈ কাটি দুইখন ছালৰ মাজত পাৰি দিয়া হয় আৰু ঠায়ে ঠায়ে গাঠি দিয়া হয়।<ref>বৰুৱা,বিৰিঞ্চি কুমাৰ,"অসমৰ লোক-সংস্কৃতি</ref> ==প্ৰকাৰ== ৰূপসজ্জা তথা ব্যৱহাৰৰ ফালৰ পৰা জাপিৰ সুকীয়া সুকীয়া নাম আছে। জাপি কেইপ্ৰকাৰৰ সঠিককৈ ক'বলৈ টান। ''নতুন পোহৰ'' নামৰ ৱেবছাইটটোৰ তথ্য অনুসৰি জাপি ১০ প্ৰকাৰৰ থাকে,<ref>{{cite web|title=জাপিৰ প্ৰকাৰ|url=https://notunpohor.com/2023/05/%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A6%BF/|publisher=নতুন পোহৰ|accessdate=২৬ ডিচেম্বৰ ২০২৪}}</ref> সেয়া হ'ল - #গৰখীয়া জাপি #পানী জাপি #বনুৱা জাপি #হালোৱা জাপি #উকা জাপি #ফুলাম জাপি #পদুমীয়া জাপি #সৰুদৈয়া‌ জাপি #বৰজাপি #টুপি জাপি [[চিত্র:Assamese Jaapi.jpg|thumb|left|বিহু নৃত্যত ব্যৱহৃত অসমীয়া জাপি]] আনহাতে ''শব্দ অভিধান'' অনুসৰি জাপি কেইবাপ্ৰকাৰৰ আছে।<ref>{{cite web|title=জাপি|url=https://www.xobdo.org/dic/%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A6%BF|publisher=শব্দ অভিধান|accessdate=২৬ ডিচেম্বৰ ২০২৪}}</ref> যেনে- *ডাং-জাপি, *বৰজাপি, *পানী বা হালোৱা-জাপি, *সৰুদৈয়া জাপি ''ইত্যাদি'' [[শান্তনু কৌশিক বৰুৱা]]ৰ '[[অসম অভিধান (গ্ৰন্থ)|অসম অভিধান]]' অনুসৰি জাপিৰ ভাগ সমূহ হৈছে - গৰখীয়া জাপি, পানী জাপি, বনুৱা জাপি, হালোৱা জাপি, উকা জাপি, ফুলাম জাপি, পদুমীয়া জাপি, সৰুদৈয়া জাপি, বৰজাপি আদি।<ref>{{cite web|title='জাপি'ৰ বিষয়ে জানো আহক|url=https://www.axomiyahahitiyarsaneki.com/2022/04/japi.html?m=1|publisher=অসমীয়া সাহিত্যৰ চানেকি|accessdate=২৬ ডিচেম্বৰ ২০২৪|archivedate=2025-01-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250127123642/https://www.axomiyahahitiyarsaneki.com/2022/04/japi.html?m=1|deadurl=yes}}</ref> ==ব্যৱহাৰ== “জাপিৰ” ব্যৱহাৰ বহু ক্ষেত্ৰত দেখিবলৈ পোৱা যায়। খেতিয়ক সকলে পৰিধান কৰে কৃষি কাৰ্য্যত বৰ্তি থকাৰ সময়ত ৰʼদ বৰষুণৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ। বিহু নচাৰ সময়ত ইয়াৰ শোভা বঢ়াবৰ কাৰণে কৰে। অতিথিক আদৰণি জনোৱাৰ চিহ্ন স্বৰূপে তথা সজোৱা বস্তু হিচাপে ইয়াক চʼৰা ঘৰত ৰখা হয়। সাধাৰণ বা অনালংকৃত “জাপি” খেতিয়ক সকলৰ সুৰক্ষাৰ বাবে নিৰমিত হয়। আনহাতে, অলংকৃত “জাপি” অসমীয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ লোকসকলে নিজৰ স্থিতাৱস্থাৰ প্ৰতীক চিহ্ন হিচাপে প্ৰয়োগ কৰিছিল।<ref>{{cite web|title=জাপিৰ প্ৰকাৰ|url=https://notunpohor.com/2023/05/%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A6%BF/|publisher=নতুন পোহৰ|accessdate=২৬ ডিচেম্বৰ ২০২৪}}</ref> ==জীৱিকা== [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ হাফলুটিং ন-পাম নাথ গাঁওবাসীয়ে কেবাদশক ধৰি ইয়াত জীয়াই ৰাখিছে জাপি নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা। হাফলুটিং নপাম নাথ গাঁৱৰ প্ৰায় প্ৰতিটো পৰিয়ালে পৰম্পৰাগতভাৱে নিৰ্মাণ কৰি আহিছে জাপি। হাফলুটিং ন-পাম নাথ গাঁৱৰ পুৰুষ-মহিলা সকলো জাপি নিৰ্মাণৰ সৈতে জড়িত। জাপি শিল্প গাঁওখনৰ উপাৰ্জনৰ অন্যতম উৎস। বাঁহ, বেত আৰু টকৌপাতেৰে গাঁওবাসীয়ে নিৰ্মাণ কৰি আহিছে জাপি। পূৰ্বপুৰুৰ দিনৰে পৰা ন-পাম নাথ গাঁওবাসীয়ে নিৰ্মাণ কৰি আহিছে জাপি। স্থানীয় বিভিন্ন বজাৰত জাপি বিক্ৰী কৰিবলৈ যায় ন-পাম নাথ গাঁৱৰ লোকসকল। অসমৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰৰ ব্যৱসায়ীয়েও ক্ৰয় কৰে গাঁওবাসীয়ে নিৰ্মাণ কৰা জাপি। গ্ৰাহকৰ সমাদৰ লাভ কৰা ন-পাম গাঁৱৰ জাপি শিল্পৰ লগত জড়িত গাঁওবাসীয়ে কেৱল পৰম্পৰাগত পদ্ধতিৰেই নিৰ্মাণ কৰি আহিছে জাপি।<ref>{{cite web|title=অসমৰ এনে এখন গাঁও য'ত ঘৰে ঘৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় জাপি|url=https:/www.etvbharat.com/amp/as/!state/a-village-in-sivasagar-where-the-villagers-kept-the-culture-of-making-japi-alive-ass24050800546|publisher=ইটিভি ভাৰত|accessdate=২৬ ডিচেম্বৰ ২০২৪}}</ref> জাপি হৈছে [[নলবাৰী]] অঞ্চলৰ প্ৰধান কুটিৰ শিল্প। জিলাখনৰ দোমাহীতোলা, সূতাৰকুছি, বালামুগকুছি, শিলাগুটি, তিলানী, বালিলেছা, মুদৈতোলা, দীঘেলী, তেৰেছিয়া, ভদ্ৰা আদি গাঁৱৰ প্ৰায়ভাগ মানুহৰে জীৱিকাৰ একমাত্ৰ উৎস এই জাপিশিল্প। এই শিল্পৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কেঁচা সামগ্ৰী যেনে- বাঁহ, বেত, টকৌপাত ইত্যাদি নলবাৰী অঞ্চলত উভৈনদী। জাপিৰ বাবে কেঁচা বাঁহবোৰ এটা নিৰ্দ্দিষ্ট জোখত(অনুমান ১, ১.৫হাত)কাটি টুকুৰা কৰি লৈ তাৰপৰাই সৰু সৰু খাটি চাচি সাঁচাৰ(টুপী) ওপৰত ৰাখি চালনীৰ দৰে ঘনকৈ বৈ ৰ’দত শুকাই লোৱা হয়। ইয়াৰ পিছত শুকান টকৌ গছৰ পাত সুন্দৰকৈ জাই দুই খলপ লগ লগাই সৰু সৰু সূতাৰে মাজে মাজে গাঁথি দি মুখবোৰ খাংৰাৰ ওপৰত ৰাখি সমানকৈ কাটি জাপি তৈয়াৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web|title=জাপি|url=https://as.vikaspedia.in/viewcontent/education/9859b89ae9f0-9b89829b89cd9959c39a49bf/99c9be9aa9bf-1|publisher=বিকাশপেডিয়া|accessdate=২৬ ডিচেম্বৰ ২০২৪}}</ref> [[তেজপুৰ]]ৰ ''জাপি সজীয়া'' গাঁৱখনৰ নামৰ উৎপত্তি জাপিৰ পৰা হৈছে৷ এই গাঁৱখন এসময়ত জাপি নিৰ্মাণৰ বাবে বিখ্যাত আছিল। কিন্তু সময়ৰ সোঁতত বৰ্তমান গাঁওখনৰ মাত্ৰ দুটা পৰিয়ালেহে এই বৃত্তিৰ লগত জড়িত হৈ আছে। তেজপুৰত তৈয়াৰ কৰা জাপি নেদাৰলেণ্ড আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰতো সমাদৃত৷ বৰ্তমান জাপি সজীয়া গাঁৱত বুদ্ধদেৱ কেওঁট আৰু তেওঁৰ ভাতৃ নাৰায়ণ কেওঁটে নিৰ্মাণ কৰি আছে। সৰুদৈয়া জাপিৰ পৰা বিহু আৰু অনুষ্ঠান প্ৰতিষ্ঠানত ব্যৱহাৰ কৰা জাপি প্ৰায় ২৪ ইঞ্চিৰ হয় ইয়াৰ মূল্য বৰ্তমান ৫০০ টকা। কোনো ধৰণৰ বাধা নোহোৱাকৈ ১৯৮৪ চনৰ পৰা জাপি সাজিবলৈ আৰম্ভ কৰে বুদ্ধদেৱ কেওঁটে জাপি সাজি পৰিয়াল চলাই আছে। কিন্তু বৰ্তমান এই দুই ভাতৃৰ বাহিৰে তেজপুৰৰ এই গাঁওখনত জাপি সজা লোক প্ৰায় নাই বুলিব পাৰি।<ref>{{cite web|title=জাপি সজীয়া গাঁৱত এভূমুকি|url=https://www.etvbharat.com/assamese/assam/state/sonitpur/jaapi-makers-busy-with-making-of-assamese-traditional-conical-hat-jaapi-in-tezpur/assam20230406212031158158827|publisher=ইটিভি ভাৰত|accessdate=২৬ ডিচেম্বৰ ২০২৪}}</ref> ==চিত্ৰ== <gallery mode> File:Varun Japi.jpg| ঘাৰমৰা সত্ৰত সংৰক্ষিত কৰি ৰখা ধাতুৰে নিৰ্মিত জাপিৰ "চূলা" অংশ। File:Jaapi.jpg|সৰুদৈ জাপি File:Japi.JPG|গুৱাহাটী কলাক্ষেত্ৰত সংৰক্ষিত কৰি‌ থোৱা জাপি। File:Jaapi,Dhemaji.jpg|ধেমাজিৰ জাপি File:Talari rain hat Orissa.jpg| উৰিষ্যাৰ টলৰি নামৰ জাপি। File:Mathal Rain hat.png|বঙ্গ দেশৰ মাথাল জাপি। </gallery> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} {{অসমীয়া লোক-সংস্কৃতি|state=expanded}} ==টোকা== {{notelist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ সংস্কৃতি]] m3e36uwwrpm56cb8oh7whmrv7jbove9 0 38528 648311 647771 2026-10-28T17:29:22Z Ananya Taye 28065 expanded section 648311 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = শদিয়া | native_name = | native_name_lang = as | other_name = Sadiya | nickname = অসমৰ আৰম্ভণিস্থল (Starting point of Assam) | settlement_type = নগৰ | image_skyline = Sadiya college.jpg | image_alt = শদিয়া মহাবিদ্যালয় | image_caption = শদিয়া মহাবিদ্যালয় | pushpin_map = India Assam | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = অসমত শদিয়াৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|27.83|N|95.67|E|display=inline,title}} | subdivision_type = [[দেশ]] | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চল|ৰাজ্য]] | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | subdivision_name2 = [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]] | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 123 | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ভাষা | demographics1_title1 = চৰকাৰী | demographics1_info1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ভাৰতীয় ডাক সূচক সংখ্যা|পিন]] | postal_code = ৭৮৬১৫৭ | registration_plate = AS 23 | website = | footnotes = }} '''শদিয়া''' ({{lang-en|Sadiya}}) হৈছে উত্তৰ-পূব [[ভাৰত]]ৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা]]ত অৱস্থিত এখন সৰু নগৰ। ই ঐতিহাসিক [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ ৰাজধানী আছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত আহোমসকলে ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই'' নামৰ এজন বিষয়াৰ জৰিয়তে অঞ্চলটো শাসন কৰিছিল। শদিয়াৰ ওচৰে-পাজৰে চুতীয়া ৰাজত্বকালত নিৰ্মিত বৃহৎ অট্টালিকা আৰু দুৰ্গীকৰণৰ অৱশেষসমূহে অতীতত এই অঞ্চলৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱস্থানৰ ইংগিত দিয়ে। ঐতিহাসিকভাৱে ''শদিয়া'' বা ''সধয়া'' নামেৰে চুতীয়া ৰাজ্যকো বুজোৱা হৈছিল, আনহাতে ''সধয়াপুৰ'' আছিল ইয়াৰ ৰাজধানী, যাক বৰ্তমানৰ শদিয়াৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। এই অঞ্চলক পূব অসমীয়া ভাষাৰ উপভাষাসমূহৰ বিকাশৰ অন্যতম কেন্দ্ৰ বুলি দাবী কৰা হৈছে।{{sfn|Saikia|2004|p=6}} শদিয়া [[লোহিত নদী]]ৰ সোঁপাৰৰ এখন ঘাঁহনিযুক্ত সমতল ভূমিত অৱস্থিত। ইয়াৰ চাৰিওফালে বনাঞ্চলেৰে আবৃত [[হিমালয়]]ৰ পাহাৰসমূহ আছে। স্থানীয়ভাৱে লোহিত নদীক [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ]]ৰ মূল সুঁতি বুলি গণ্য কৰা হয়, যদিও এই চিনাক্তকৰণ সঠিক নহয়।<ref name="EB1911">{{EB1911|wstitle=Sadiya|volume=23|page=993|inline=y}}</ref> ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ গভীৰতম অংশ এই অঞ্চলৰ ওচৰত অৱস্থিত বুলি উল্লেখ কৰা হয়। ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ একেবাৰে পূব প্ৰান্তত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে শদিয়া অসম সমভূমি, [[তিব্বত]], উজনি ব্ৰহ্মদেশ আৰু ইউনানৰ মাজৰ দূৰদূৰণিৰ বাণিজ্যৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ আছিল। ইয়াৰ পৰা উত্তৰফালে দিহাং, দিবাং আৰু লোহিত উপত্যকাৰ মাজেৰে আৰু দক্ষিণ-পূবফালে হুকং উপত্যকা তথা মংকং নামৰ শান ৰাজ্যৰ মাজেৰে বাণিজ্যিক পথ বিস্তৃত হৈছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ বিৱৰণসমূহত ইয়াৰ বজাৰত সমভূমিৰ কাপোৰ, নিমখ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰীৰ বিনিময়ত সোণ, ৰূপ, হাতীদাঁত, কস্তুৰী, অম্বৰ, দা আৰু তিব্বত, ব্ৰহ্মদেশ তথা চীনৰ সামগ্ৰীৰ আদান-প্ৰদানৰ উল্লেখ পোৱা যায়।{{sfn|Kaulback|1934|p=177}}{{sfn|Laichen|2000|p=189}}{{sfn|M'Cosh|1986|pp=144–147}}{{sfn|Pemberton|1966|pp=71–72}} শদিয়া ''শতফুল'' বা ''সাতফুল'' নামৰ এবিধ ফুলৰ বাবেও জনাজাত। এই ফুলবিধ জুঁই ফুলৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইংৰাজী বিৱৰণত ''satphul'' শব্দৰ অৰ্থ ''আশীৰ্বাদ'' বা ''মৰুভূমিৰ ফুল'' বুলিও উল্লেখ আছে। স্থানীয় পৰম্পৰাত শদিয়াক ''শতফুলৰ দেশ'' বুলি কোৱা হয়। অৱশ্যে এই ফুলবিধৰ সঠিক উদ্ভিদবৈজ্ঞানিক পৰিচয় স্পষ্ট নহয়।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} শদিয়াক এসময়ত ''দ্বিতীয় শ্বিলং'' হিচাপেও জনা গৈছিল। ইয়াৰ বনাঞ্চলত ইংৰাজসকলে প্ৰথম চাহগছ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল বুলিও স্থানীয়ভাৱে কোৱা হয়।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} == নামৰ ব্যুৎপত্তি == ঐতিহাসিক তাম্ৰশাসনসমূহৰ তথ্য অনুসৰি [[লোহিত নদী]] আৰু [[দিবাং নদী]]ৰ মাজৰ অঞ্চলটো ''সধয়াপুৰ'' বা ''স্বধয়াপুৰ'' নামেৰে পৰিচিত আছিল। ''শদিয়া'' নামটো ''সধয়াপুৰ'' নামৰ অপভ্ৰংশ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। জে-ইউন শ্বিনৰ মতে, উপলব্ধ শিলালিপিসমূহৰ তাৰিখৰ ভিত্তিত [[চুতীয়া ৰাজ্য| চুতীয়া ৰজা]] নন্দিন আৰু সত্যনাৰায়ণে চতুৰ্দশ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধত সধয়াপুৰীত শাসন কৰিছিল। লক্ষ্মীনাৰায়ণ পঞ্চদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ আৰু ধৰ্মনাৰায়ণ সেই শতিকাৰ মধ্যভাগৰ ৰজা আছিল। শিলালিপিত উল্লেখিত সধয়াপুৰী বা স্বধয়াপুৰীক পৰৱৰ্তী যুগৰ শদিয়া বা সদিয়াৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিব পাৰি।<ref>"Furthermore, it is fairly certain from the dates available in the inscriptions that Nandin and Satyanārāyaṇa ruled Sadhayāpura in the latter half of the fourteenth century, while Lakṣmīnārāyaṇa belonged to the beginning, and Dharmanārāyaṇa to the middle of the fifteenth century. It is also nearly clear that Sadhayāpurī (or Svadhayāpurī) mentioned in the inscriptions is the same as Sadhiyā or Sadiya of later times." {{harvcol|Shin|2020|p=52}}</ref> এই নামৰ আন এটা ৰূপ ষোড়শ শতিকাৰ তাম্ৰশাসনতো পোৱা যায়। ১৪৪৪ শক (১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দ)ৰ চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণৰ ভূমিদানৰ তাম্ৰফলিত ৰজাজনক ''সধেয়াধিপতি'' (Sadheyādhipati) অৰ্থাৎ সধেয়াৰ অধিপতি বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ২০০১ চনত [[ঢকুৱাখনা]]ৰ কোঁৱৰ গাঁৱত উদ্ধাৰ হোৱা এই তাম্ৰফলিখনৰ পাঠোদ্ধাৰ ড॰ নিত্যানন্দ গগৈয়ে কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor1-last=Baruah |editor1-first=Swarnalata |editor2-last=Nath |editor2-first=Dambarudhar |title=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী |publisher=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী প্ৰণয়ন সমিতি |year=2007 |pages=590–591}}</ref> শদিয়া নামৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে কোষেশ্বৰ বৰুৱাই সংস্কৃত ''স্বধা'' শব্দৰ সৈতে ইয়াৰ সম্পৰ্ক থকা বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে। তেওঁৰ ব্যাখ্যা অনুসৰি, প্ৰকৃতিৰ পৰম আদ্যশক্তিক বুজোৱা ''স্বধা'' শব্দৰ পৰা ''স্বধয়াপুৰ'' আৰু তাৰ পৰা ''সধয়াপুৰ'', ''সধিয়া'' আৰু অৱশেষত ''সদিয়া'' নামৰ উদ্ভৱ হৈছে।<ref>{{cite book |last=Barua |first=Koxeswar |title=ঐতিহাসিক বিৱৰ্ত্তনত অসমৰ চুতীয়া জনগোষ্ঠী |edition=2 |year=2012 |page=323}}</ref> ==ইতিহাস== ===প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস=== শদিয়া অঞ্চলত আদি মধ্যযুগৰ পৰাই ইটাৰে গাঁথনি নিৰ্মাণৰ কাৰ্যকলাপ চলিছিল বুলি প্ৰত্নবৈজ্ঞানিক পৰিমাপভিত্তিক গৱেষণাৰ পৰা ইংগিত পোৱা যায়। ২০২৪ চনত প্ৰকাশিত এটা গৱেষণাত প্ৰতিমাগড় আৰু পদুম পুখুৰীত উদ্ধাৰ হোৱা ইটাসমূহৰ নিৰ্মাণ-প্ৰযুক্তি বিশ্লেষণ কৰা হয়। গৱেষকসকলে এই ইটাসমূহক সামগ্ৰিকভাৱে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তমৰ পৰা দশম শতিকাৰ ভিতৰত স্থাপন কৰা এটা প্ৰযুক্তিগত পৰ্যায়ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।<ref name="Saikia2024">{{cite journal |last1=Saikia |first1=Raktim Ranjan |last2=Taye |first2=Chaitra Dhar |last3=Amin |first3=Nurul |last4=Konwar |first4=Sorat |last5=Panzeri |first5=Laura |last6=Galli |first6=Anna |title=Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History |journal=Applied Sciences |volume=14 |issue=14 |year=2024 |page=6271 |doi=10.3390/app14146271 |doi-access=free |hdl=10281/522302 |hdl-access=free }}</ref> ====কালিকা পুৰাণ আৰু কামৰূপৰ পূব সীমান্ত==== ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত বৰ্ণিত পৱিত্ৰ ভূগোলতো শদিয়া অঞ্চলৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে। এই গ্ৰন্থত উল্লেখিত দেৱী ''দিক্কৰবাসিনী''ক গৱেষকসকলে শদিয়াৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|তাম্ৰেশ্বৰী]] দেৱীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে। দিক্কৰবাসিনীৰ অৱস্থানক ''কামৰূপ''ৰ পৱিত্ৰ ভূগোলৰ এটা ধাৰণাত পূব প্ৰান্ত হিচাপে দেখুওৱা হৈছে। জে-ইউন শ্বিনে উল্লেখ কৰিছে যে ''কালিকা পুৰাণ''ত বৰ্তমানৰ গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ ললিতকান্তৰ পৰা পূবফালে দিক্কৰবাসিনীলৈ বিস্তৃত অঞ্চলটোক ললিতকান্তৰ পৰা পশ্চিমফালে [[কৰতোৱা নদী]]লৈ বিস্তৃত অঞ্চলটোৰ বিপৰীতে উপস্থাপন কৰা হৈছে। পূবফালৰ অঞ্চলটোক ''কিৰাত''সকলৰ দেশ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। কিৰাতসকলক সাধাৰণতে তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় জনগোষ্ঠীসমূহৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। এই অঞ্চলটোৱে মধ্য আৰু উজনি ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বৃহৎ অংশ সামৰি লৈছিল। আনহাতে, পশ্চিমফালৰ অঞ্চলটোত ব্ৰাহ্মণ, ঋষি আৰু বৰ্ণব্যৱস্থাৰ অন্তৰ্গত জনসমাজে বসবাস কৰা এখন ব্ৰাহ্মণ্যধৰ্মীয় স্থায়ী কৃষিভিত্তিক সমাজ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। শ্বিনৰ মতে, এই পাৰ্থক্যই মধ্য আৰু উজনি ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত স্থায়ী কৃষি আৰু ব্ৰাহ্মণ্য বসতিৰ অসমান প্ৰসাৰ প্ৰতিফলিত কৰে। অৱশ্যে ''কালিকা পুৰাণ''ৰ পৱিত্ৰ ভূগোলত দুয়োটা অঞ্চলকেই কামৰূপৰ অংশ হিচাপে কল্পনা কৰা হৈছিল।<ref name="Shin2018Kamarupa">{{cite book |last=Shin |first=Jae-Eun |chapter=Region Formed and Imagined: Reconsidering Temporal, Spatial and Social Context of Kāmarūpa |editor1-last=Dzüvichü |editor1-first=Lipokmar |editor2-last=Baruah |editor2-first=Manjeet |title=Modern Practices in North East India: History, Culture, Representation |publisher=Routledge |location=London and New York |year=2018 |pages=39–40 }}</ref> ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত শদিয়া=== ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ ভিতৰত শদিয়াৰ সমতল অঞ্চল [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হৈ পৰিছিল।<ref>{{harvcol|Shin|2020|pp=49–75}}</ref> চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা সম্পৰ্কীয় পৰম্পৰা অনুসৰি, ১১৮৭ খ্ৰীষ্টাব্দত [[বীৰপাল]]ে উত্তৰ-পূব অসম আৰু বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ কিছু অংশ সামৰি ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ গৌৰীনাৰায়ণে ত্ৰয়োদশ শতিকাত শদিয়াত ৰাজধানী স্থাপন কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। এই ৰাজধানী অঞ্চল ষোড়শ শতিকালৈকে চুতীয়া শাসনৰ কেন্দ্ৰ হৈ আছিল। [[ভীষ্মকনগৰ]]ত উদ্ধাৰ হোৱা শ্ৰীশ্ৰী লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ নামাংকিত এখন ইটাৰ ভিত্তিত পঞ্চদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ ৰাজধানী এই অঞ্চলত আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। শিলালিপিৰ আখৰৰ গঠন আৰু শৈলীৰ বিশ্লেষণেও এই কাল নিৰ্ধাৰণ সমৰ্থন কৰে।<ref>"Based on an inscribed brick with the name of Śrīśrī-Lakṣmīnārāyaṇa, discovered from the ruins of the forts in Bhismaknagar, it is assumed that Chutiya king Lakṣmīnārāyaṇa of the early fifteenth century had his capital in the area. The paleographical analysis of the inscription supports this dating." {{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> চুতীয়া ৰজাসকলে অসম, তিব্বত আৰু দক্ষিণ চীনৰ মাজত পূবমুখী বাণিজ্য আৰু মানুহৰ চলাচল নিয়ন্ত্ৰণৰ জৰিয়তে ৰাজনৈতিক ক্ষমতা প্ৰয়োগ কৰিছিল।{{sfn|Saikia|2004|p=8}} ====পূব সীমান্তত অভিযানসমূহ==== ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ পূব প্ৰান্তত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে শদিয়া অসমৰ সৈতে উজনি ব্ৰহ্মদেশৰ টাই ৰাজ্যসমূহক সংযোগ কৰা বৃহৎ যোগাযোগ ব্যৱস্থাৰ অন্তৰ্গত আছিল। চতুৰ্দশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ চীনা তথ্যসমূহত মংকং বা মোগাউঙৰ ভাৰতীয় সীমান্তত ইউয়ান ৰাজবংশৰ (''Yuan Dynasty'') ৰাজনৈতিক আৰু সামৰিক কাৰ্যকলাপৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''Yuan Wenlei'' নামৰ চীনা উৎস অনুসৰি, ১৩০৪ খ্ৰীষ্টাব্দত এটা মংগোল সেনাবাহিনীয়ে ''পশ্চিম দেশৰ ৰজা'' বা ''King of Xitian'' উপাধিধাৰী এজন অজ্ঞাত ৰজাক হত্যা কৰি তেওঁৰ নাতিয়েকক শাসক হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। খ্ৰীষ্টিয়ান ডেনিয়েলছে উল্লেখ কৰিছে যে মংকংৰ শাসক পৰিয়ালৰ এজন সদস্য ভাৰতীয় সীমান্তৰ এটা দুৰ্গত নিয়োজিত আছিল। তেওঁৰ মতে, মংকংৰ ভৌগোলিক অৱস্থান অনুসৰি এই সীমান্ত উজনি ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা অথবা [[মণিপুৰ]]ত অৱস্থিত হৈ থাকিব পাৰে।<ref name="Daniels2023">{{cite journal |last=Daniels |first=Christian |year=2023 |title=When did the Tai Ahom Migrate to Assam? |journal=Indian Journal of Tai Studies |volume=XXIII |pages=39–40 |publisher=Institute of Tai Studies and Research }}</ref> টাই আৰু শান বুৰঞ্জীৰ পৰম্পৰাত মংকংৰ শাসক ''চাম লং ফা'' (''Sam Long Hpa'')ই উজনি অসমলৈ পৰৱৰ্তী এটা পশ্চিমমুখী অভিযান চলোৱাৰ উল্লেখ আছে। এই বুৰঞ্জীসমূহত অঞ্চলটোক ''মং ৱেইচালি লং'' (''Mong Wehsali Long'') নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছে। মোগাউঙৰ বুৰঞ্জীত সংৰক্ষিত এটা পাঠ অনুসৰি, তেওঁ চুতীয়া ৰজাসকলৰ অধীনত থকা বহু অঞ্চল জয় কৰিছিল। আন এটা পাঠত ৱেইচালিৰ বশ্যতা স্বীকাৰ আৰু কৰ প্ৰদানৰ ব্যৱস্থাৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last=Gogoi |first=Padmeswar |year=1956 |title=The Political Expansion of the Mao Shans |pages=132–133 }}</ref>{{sfn|Saikia|2004|p=88}} পৰম্পৰাগত কালানুক্ৰমত এই অভিযান ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিত সংঘটিত হোৱা বুলি কোৱা হয়। অৱশ্যে আধুনিক গৱেষণাসমূহত সাধাৰণতে ইয়াক চতুৰ্দশ শতিকাৰ ঘটনা হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে। ডেনিয়েলছে উল্লেখ কৰিছে যে দেহং টাই বুৰঞ্জীৰ দুটা পৃথক পাঠত অভিযানটো ক্ৰমে ১৩১৯ আৰু ১৩৪৮ খ্ৰীষ্টাব্দত সংঘটিত হোৱা বুলি উল্লেখ আছে। আনহাতে, সমসাময়িক চীনা তথ্য অনুসৰি মংমাও ৰাজ্যৰ উত্থান ১৩৩০ৰ দশকতহে হৈছিল আৰু ১৩৪০ৰ দশকত ই বিশেষভাৱে শক্তিশালী হৈ উঠিছিল।<ref>{{cite journal |last=Daniels |first=Christian |year=2023 |title=When did the Tai Ahom Migrate to Assam? |journal=Indian Journal of Tai Studies |volume=XXIII |pages=33–34, 42 |publisher=Institute of Tai Studies and Research }}</ref> ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত মংকং বা নৰা সেনাপতি ''ফুকলইমুং'' (''Phukloimung'')ই বৰ্তমানৰ [[ম্যানমাৰ]]ৰ মিচকিনা জিলাৰ দিশৰ পৰা শদিয়া আক্ৰমণ কৰিছিল। অৱশ্যে তেওঁ পৰাস্ত হৈ পিছুৱাই যাবলগীয়া হৈছিল।<ref>"According to some Ahom buranjis, in 1524, the Nara king Phukloimung attacked Sadiya and was defeated. Thus, Mohnyin probably sent troops to invade Assam." {{harvcol|Laichen|2000|p=239}}</ref> ====চুতীয়া ৰাজত্বকালত বৈষ্ণৱ ধৰ্ম==== শদিয়া আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন কুণ্ডিল অঞ্চল বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ কাৰ্যকলাপ আৰু ধৰ্মীয় স্মৃতি-পৰম্পৰাৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পূব কেন্দ্ৰ আছিল। জে-ইউন শ্বিনৰ মতে, চুতীয়া ৰজাসকলে প্ৰদান কৰা ভূমিদানসমূহে ৰাজদৰবাৰ আৰু গ্ৰাম্য সমাজত বৈষ্ণৱ ব্ৰাহ্মণসকলৰ ক্ৰমবৰ্ধমান উপস্থিতিৰ ইংগিত দিয়ে। ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ধেনুখনা তাম্ৰশাসনত যিসকল ব্ৰাহ্মণলৈ ভূমিদান কৰা হৈছিল, তেওঁলোকৰ নাম আৰু ধৰ্মীয় পৰিচয়ৰ অধিকাংশই বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল। আনহাতে, ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ঘিলামৰা তাম্ৰশাসনত হৰিৰ পুত্ৰ ৰবিদেৱলৈ ভূমিদানৰ উল্লেখ আছে। ৰবিদেৱক বাসুদেৱৰ ভক্ত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।{{sfn|Shin|2020|pp=51–56}} ১৪২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত (শক ১৩৫০) চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ দ্বাৰা প্ৰদান কৰা আন এখন তাম্ৰশাসন শদিয়াৰ চপাখোৱাত উদ্ধাৰ হৈছিল। এই তাম্ৰশাসনত ৰজাজনক ধৰ্মনাৰায়ণৰ পুত্ৰ আৰু পূৰ্বতে কামতাপুৰত শাসন কৰা ৰত্ননাৰায়ণৰ নাতি বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনস্থ হাবুং অঞ্চলত পুৰন্দৰ বিপ্ৰ নামৰ এজন বৈষ্ণৱ ব্ৰাহ্মণলৈ ৪০০ পুটি ভূমিদানৰ কথা লিপিবদ্ধ আছে। শাসনখনত শ্ৰী বৃহৎপাত্ৰক ''হাবুঙাধিপতি'' অৰ্থাৎ হাবুঙৰ অধিপতি হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। তাম্ৰশাসনখনৰ লেখক আছিল স্বৰ্ণকাৰ কৃষ্ণ সাধু।<ref>{{cite journal |last=Neog |first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=58/59 |year=1977–1978 |page=813}}</ref> ====ঘৰমৰা সত্ৰৰ পৰম্পৰা==== ঘৰমৰা সত্ৰত সংৰক্ষিত এটা পৰম্পৰা অনুসৰি, চুতীয়া ৰাজবংশৰ দুজন কোঁৱৰে নৱদ্বীপত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। তাত তেওঁলোকে কনৌজৰ ''সংকৰ্ষণ'' বা ''সংকৰীষণ'' নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক লগ পাইছিল। শদিয়ালৈ উভতি অহাৰ পিছত জ্যেষ্ঠ কোঁৱৰজনে সংকৰ্ষণ আৰু বিভিন্ন বৃত্তিধাৰী কেইবাটাও পৰিয়ালক ৰাজধানীলৈ লৈ আহিছিল বুলি কোৱা হয়। এই পৰম্পৰা অনুসৰি, তেওঁ শদিয়াৰ ঘৰমৰা নদীৰ পাৰত এটা বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু ইয়াৰ বাবে ভূমি, সেৱক-সেৱিকা আৰু বিষ্ণুৰ এটা প্ৰতিমা প্ৰদান কৰিছিল। সংকৰ্ষণৰ উত্তৰসূৰীসকলে পাঁচ পুৰুষলৈকে শদিয়াত থাকি চুতীয়া, দেউৰী, মিৰি আৰু আবৰসকলৰ মাজত বৈষ্ণৱ ধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। আহোমসকলে অঞ্চলটো অধিকাৰ কৰাৰ পিছত এই ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানটো স্থানান্তৰিত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Himadri |last2=Dutta |first2=Tarun |title=Gharmora Satra and Its Archive |journal=Turkish Online Journal of Qualitative Inquiry |volume=12 |issue=8 |year=2021 |pages=8018–8019 }}</ref> ====কুণ্ডিল আৰু বৈষ্ণৱ গুৰুসকলৰ বংশপৰম্পৰা==== পৰৱৰ্তী অসমীয়া বৈষ্ণৱ ধৰ্মগুৰুসকলৰ বংশপৰম্পৰাতো কুণ্ডিলৰ উল্লেখ পোৱা যায়। [[পদ্ম আতা|বদলা পদ্ম আতা]] সম্পৰ্কীয় বিৱৰণসমূহত তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষসকল কুণ্ডিল বা কুণ্ডিলনগৰত বাস কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে। পৰৱৰ্তী সময়ত পৰিয়ালটোৰ এটা শাখা নামনি দিশৰ নাৰায়ণপুৰ অঞ্চললৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Neog |editor-first=Maheswar |title=Guru Charit Katha |publisher=Lawyers Book Stall |year=1999 |page=373 |language=as }}</ref><ref>{{cite book |last=Dev Goswami |first=Narayan Chandra |title=Satriya Sanskritir Swarnarekha: Mahapurush Sri Sri Badula Padma Ata |publisher=Lawyers Book Stall |year=1984 |page=810 |language=as }}</ref> ৰামানন্দ দ্বিজৰ ''শ্ৰীশ্ৰী বংশীগোপাল দেৱৰ চৰিত্ৰ''ত বংশীগোপাল দেৱৰ এজন পূৰ্বপুৰুষ হৰিবৰক ''কুণ্ডিল গোষ্ঠী''ৰ লোক বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |title=Harivara Vipra's Babrubahnar Yuddha and Tamradhwajar Yuddha |editor=Birinchi Kumar Barua; Maheswar Neog |publisher=Gauhati University |year=1960 }}</ref> শদিয়া আৰু কুণ্ডিল পৰৱৰ্তী বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান হিচাপে পৰিগণিত হৈ থাকিল। ''আদি চৰিত'' অনুসৰি, [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ে কুণ্ডিলনগৰ ভ্ৰমণ কৰি তাৰ পৰা এটা বাসুদেৱৰ প্ৰতিমা লৈ আহিছিল।<ref>{{cite book |title=আদি চৰিত বা লক্ষ্মীপুৰৰ আদিম বুৰঞ্জী |trans-title=Adi Charit or the Early History of Lakhimpur |author=Attributed to Madhavadeva |publisher=Bharat Chandra Das |location=Guwahati |year=1928 |page=91 |url=https://as.wikisource.org/wiki/পৃষ্ঠা:আদিচৰিত.djvu/৯১ |language=as }}</ref> আনহাতে, ''শ্ৰীঠাকুৰ চৰিত''ত উল্লেখ আছে যে [[জয়ধ্বজ সিংহ]]ই পৰৱৰ্তী সময়ত দামোদৰ ঠাকুৰৰ নৰোৱা সত্ৰৰ বাবে কুণ্ডিলৰ পৰা আন এটা বাসুদেৱৰ প্ৰতিমা আনিবলৈ ব্যৱস্থা কৰিছিল। এই সত্ৰখন বৰ্তমান ঢকুৱাখনাৰ [[বাসুদেৱ থান]] নামেৰে পৰিচিত।<ref>Harinarayan Dvija, ''Sri Thakur Charit'', edited by N. Gogoi, 2nd ed. (Biswanath Chariali, 2001), verses 467–470, cited in {{cite journal |last=Chutia |first=Manas |title=Vasudev Than Narowa Satra—in Historical Perspective |journal=Review of Research |volume=8 |issue=8 |date=May 2019 |pages=2–3 |url=https://oldror.lbp.world/UploadedData/11719.pdf }}</ref>{{efn|''শ্ৰীঠাকুৰ চৰিত''ত কোৱা হৈছে— {{quote|কুণ্ডিল নগৰ হিতু অতি অনুপম<br/>বহু ভূমি বৃত্তি দিবো তাহাৰ লগত}}}} ষোড়শ শতিকাৰ পৰা শংকৰদেৱৰ ''ৰুক্মিণী হৰণ'' কাব্যখন শদিয়া অঞ্চলত বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয় হৈ পৰে। এই কাব্যৰ প্ৰচলন আৰু নাট্যৰূপে পৰিৱেশনে স্থানীয় ভূগোলক ভীষ্মক, ৰুক্মিণী, বিদৰ্ভ আৰু কুণ্ডিনৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি চিনাক্ত কৰাত ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref name="Shin2020">{{harvcol|Shin|2020|pp=51–56}}</ref> ===আহোম শাসনৰ অধীনত=== {{মূল|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰাজ্য অধিকাৰ কৰাৰ পিছত আহোম ৰজা [[চুহুংমুং]]ে ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক শদিয়াত থাকিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। তেওঁৰ অধীনত তিনিশজন লোক আৰু তিনিটা হাতী দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |year=1997 |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |page=53 |quote=The king called upon his ministers and after discussing about the arrangments to be made for the newly occupied territory, appointed Thaomunglung Phrasengmung as his Gohain in the Chutia domain. Three hundred men were put under his command, three elephants were given to him, and his headquarter was established at Sadiya. }}</ref> অৱশ্যে চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ অব্যাহত আছিল। ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত শদিয়া অঞ্চলত বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 60–64.</ref> প্ৰথম বিদ্ৰোহৰ পিছত ''লাকনি ৰুংৰাও'' অৰ্থাৎ ১৫২৭ খ্ৰীষ্টাব্দত<ref>{{cite book |last=Sarkar |first=J. N. |chapter=Assam and Her Pre-Mughal Invaders |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=II |publisher=Publication Board Assam |location=Guwahati |edition=2nd |year=2003 |page=133 |quote=In fact AB, 61 clearly states that the Bengal invasion occurred after Lakni Rungrao, Saka 1448-49 or AD. 1527. }}</ref> চাও-চেংলুং কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক ''থাওমুংলুং ব-ঙেন'' অৰ্থাৎ শদিয়াখোৱা গোহাঁই হিচাপে নিযুক্ত কৰা হয়।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 61, Ahom script: ''Lakni Rung-rao cham Hao Chao-seng-lung King-lun pai pao Mung Kang-kham. Ka reu Tilao phak kan nai cham hao Timan. Hao Chao Thao-mung-lung Mo-Ngen jao.''</ref> তেওঁক কাংখামৰ পৰা লোহিত নদীৰ উৎসলৈ বিস্তৃত অঞ্চলৰ শাসনভাৰ অৰ্পণ কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 61.</ref> ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পুনৰ সংঘটিত চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ সময়ত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু থাওমুং ব-ঙেনে একেলগে শদিয়া অঞ্চলত সামৰিক অভিযান চলাইছিল। বিদ্ৰোহ দমন কৰাৰ পিছত চুহুংমুঙে দুয়োজন বিষয়াক শদিয়াৰ দায়িত্বত ৰাখিছিল।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 62–64.</ref> পিছৰ বছৰত ফ্ৰাচেংমুংক শদিয়াৰ পৰা ৰাজদৰবাৰলৈ মাতি পঠিওৱা হয়।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 64.</ref> ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যক নিয়ন্ত্ৰণৰ অধীনলৈ আনিবলৈ ফ্ৰাচেংমুংক তাত ৰখা হৈছিল। কিন্তু শদিয়াৰ লোকসকলে বৰগোহাঁইজনক নিজৰ ৰজা বুলি গণ্য কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। এই কথা শুনি চুহুংমুঙে তেওঁক ৰাজদৰবাৰলৈ মাতি পঠিয়ায়। ফ্ৰাচেংমুং উভতি নহাত বুঢ়াগোহাঁই শদিয়ালৈ গৈ কৌশলেৰে তেওঁক ঘূৰাই আনে। বুৰঞ্জীখনৰ মতে, সেই সময়ৰ পৰাই বুঢ়াগোহাঁয়ে শদিয়াৰ শাসনভাৰ গ্ৰহণ কৰে।<ref>Bhuyan, S. K. (ed.), ''Satsari Assam Buranji'', p. 15.</ref> ====চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ==== চুতীয়া ৰাজ্য অধিকাৰ কৰাৰ পিছতো শদিয়াত আহোম শাসনৰ বিৰুদ্ধে চুতীয়াসকলৰ বিভিন্ন গোটে বাৰে বাৰে বিদ্ৰোহ কৰিছিল। ১৫২৭ খ্ৰীষ্টাব্দত প্ৰথম লিপিবদ্ধ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহায় কৰিবলৈ পঠিওৱা দিহিঙীয়া গোহাঁই বা ''থাওমুং মুংক্লাং''ক বিদ্ৰোহীসকলে হত্যা কৰিছিল। এই বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল যদিও তাৰ পিছত পূব অঞ্চলৰ প্ৰশাসনত পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক ''থাওমুং ব-ঙেন'' হিচাপে নিযুক্ত কৰা হৈছিল। এই পদবীটো পৰৱৰ্তী সময়ত ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই'' নামেৰে পৰিচিত হয়।{{sfn|Barua|1939|pp=60–61}}{{sfn|Khanikar|2003|p=96}}{{sfn|Baruah|2007|p=179}} আহোম অভিধানসমূহত ''ব'' (''bo'') শব্দৰ অৰ্থ নিমখৰ খনি আৰু ''ঙেন'' (''ngen'') শব্দৰ অৰ্থ ৰূপ বুলি দিয়া হৈছে। সেই অনুসৰি ''থাওমুং ব-ঙেন'' পদবীৰ মূল অৰ্থ আছিল ''নিমখৰ খনি আৰু ৰূপৰ মন্ত্ৰী''।<ref name="BaruaAhomDict">{{cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1920 |pages=53, 201 }}</ref><ref>{{cite book |editor-last1=Barua |editor-first1=B. |editor-last2=Deodhai Phukon |editor-first2=N. N. |title=Ahom Lexicons |year=1964 |page=105 }}</ref> ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত অধিক বৃহৎ এটা বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল। চন্দনগিৰি, দৈথাং আৰু মাৰাংকাওৰ লগতে [[দিবাং নদী|দিবাং]] আৰু [[লোহিত নদী]]ৰ পাৰত যুদ্ধ হৈছিল। এই যুদ্ধৰ সময়ত চাও-চুলিংক বিদ্ৰোহীসকলে সাময়িকভাৱে বন্দী কৰিছিল যদিও পিছত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। বিদ্ৰোহ দমন হোৱাৰ আগতে ৰজা চুহুংমুং নিজেই শদিয়ালৈ গৈছিল।{{sfn|Barua|1939|p=61}}{{sfn|Khanikar|2003|p=96}}{{sfn|Baruah|2007|p=180}} ১৫৫০ খ্ৰীষ্টাব্দত শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পিছত ''কংসপাত্ৰ'' নামৰ এজন চুতীয়া নেতাই নিজকে শদিয়াৰ ৰজা ঘোষণা কৰে। আহোম ৰাজবংশৰ কেইবাজনো বিদ্ৰোহী কোঁৱৰৰ সমৰ্থনত তেওঁ তিনি বছৰ ধৰি প্ৰতিৰোধ চলায়। অৱশেষত ১৫৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁ আৰু তেওঁৰ বহু অনুগামী পৰাস্ত হৈ নিহত হয়।{{sfn|Khanikar|2003|p=97}}{{sfn|Baruah|2007|p=184}} ১৫৭২ খ্ৰীষ্টাব্দত ''সেনাপতি'' উপাধিধাৰী এজন নেতাৰ অধীনত আন এটা বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয়। বিদ্ৰোহীসকলক কাঞ্চাই আৰু পুখুৰীখানালৈকে খেদি যোৱাৰ পিছত সেনাপতিজন, কাঞ্চাইৰ মুখীয়াল আৰু বহু চুতীয়া লোকক বন্দী কৰা হয়।{{sfn|Barua|1939|p=92}}{{sfn|Khanikar|2003|p=97}}{{sfn|Baruah|2007|p=186}} পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ আন অংশসমূহতো সংশ্লিষ্ট বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল। ১৫৪২ খ্ৰীষ্টাব্দত বিদ্ৰোহীসকলে [[দিচাং নদী]]ৰ সমীপত এজন আহোম বিষয়াক হত্যা কৰিছিল। ১৫৬৫ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া সৈন্যসকলে [[নামৰূপ]] আৰু খেৰামৰ আহোম বসতিসমূহ লুণ্ঠন কৰিছিল।{{sfn|Barua|1939|pp=79, 89}}{{sfn|Khanikar|2003|pp=96–97}}{{sfn|Baruah|2007|pp=182, 186}} ১৬৬৫ খ্ৰীষ্টাব্দত উত্তৰ পাৰৰ এটা বিদ্ৰোহত চুতীয়াসকলে মিৰি আৰু ডফলাসকলৰ সৈতে যোগদান কৰিছিল। ১৬৭৩ খ্ৰীষ্টাব্দত আন এটা বিদ্ৰোহৰ সময়ত চুতীয়া গোটসমূহে ৰূপা আৰু ডিমৌৰ মিৰি গাঁওসমূহ আক্ৰমণ কৰাৰ লগতে আহোম শাসনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধ চলায়। অৱশেষত এই বিদ্ৰোহো দমন কৰা হয়।{{sfn|Khanikar|2003|pp=97–98}}{{sfn|Baruah|2007|pp=224–230}} চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ প্ৰায় ডেৰশ বছৰ পিছলৈকে এই ধৰণৰ বিদ্ৰোহ অব্যাহত আছিল। ইয়াৰ পিছতহে অঞ্চলটো আৰু ইয়াৰ জনসমষ্টি আহোম প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাত অধিক সম্পূৰ্ণভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত হয়।{{sfn|Prakash|2007|p=267}} ====সপ্তদশ শতিকাৰ সীমান্ত==== [[জয়ধ্বজ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত ১৬৬৫ খ্ৰীষ্টাব্দত আইন-শৃংখলা ভংগ কৰা মিৰি গাঁওসমূহৰ বিৰুদ্ধে অভিযান চলোৱা হৈছিল। ১৬৮৩ খ্ৰীষ্টাব্দত [[গদাধৰ সিংহ]]য়ো কেইবাখনো মিৰি গাঁও দমন কৰিছিল। ১৬৯৭ খ্ৰীষ্টাব্দত শদিয়াত এটা বৃহৎ ভূমিকম্প সংঘটিত হোৱা বুলি ঐতিহাসিক বিৱৰণত উল্লেখ আছে। ইয়াৰ ফলত বহু পাহাৰৰ অংশ খহি পৰিছিল বুলি কোৱা হয়। অৱশ্যে এই ঘটনাসমূহৰ বিৱৰণত ''শদিয়া'' নামেৰে বৰ্তমানৰ নগৰখনৰ পৰিৱৰ্তে ধেমাজিকে ধৰি পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ বৃহত্তৰ ঐতিহাসিক অঞ্চলকো বুজোৱা হৈ থাকিব পাৰে। ভূমিকম্পবিজ্ঞানৰ গৱেষণাই ১৬৯৭ চনৰ ঘটনাটোক বৰ্তমানৰ শদিয়া অঞ্চলৰ সলনি পাছিঘাটৰ পৰা প্ৰায় ১৩০ কিলোমিটাৰ পশ্চিমে, [[সোৱণশিৰি নদী]]ৰ পাৰৰ হিমেবস্তিৰ ওচৰৰ পূব হিমালয়ৰ সক্ৰিয় ভূ-চ্যুতিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।<ref>{{cite journal |last1=Singh |first1=Ishwar |last2=Pandey |first2=Arjun |last3=Mishra |first3=Rajeeb Lochan |last4=Priyanka |first4=Rao Singh |last5=Brice |first5=Atul |last6=Jayangondaperumal |first6=R. |last7=Srivastava |first7=Vaibhav |title=Evidence of the 1950 Great Assam Earthquake Surface Break Along the Mishmi Thrust at Namche Barwa Himalayan Syntaxis |journal=Geophysical Research Letters |volume=48 |year=2021 |issue=11 |article-number=e2020GL090893 |doi=10.1029/2020GL090893 |bibcode=2021GeoRL..4890893S |url=https://doi.org/10.1029/2020GL090893 |url-access=subscription |quote=Since the Kamlang site is far away from Sadiya, Bhutan and Shillong plateau, the possibility of the 1697 Sadiya, 1713/14? Bhutan-Arunachal and the 1897 Shillong Plateau earthquakes, as the likely candidates at this site, must be overruled. Further, unavailable historical record of a post-tenth century CE earthquake in the region indicates co-seismic deformation at the Bishmaknagar Fort, only by the 1950 earthquake. }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Pandey |first1=Arjun |last2=Jayangondaperumal |first2=R. |last3=Hetényi |first3=György |last4=Priyanka |first4=Rao Singh |last5=Singh |first5=Ishwar |last6=Srivastava |first6=Pradeep |last7=Srivastava |first7=Hari B. |title=Establishing primary surface rupture evidence and magnitude of the 1697 CE Sadiya earthquake at the Eastern Himalayan Frontal Thrust, India |journal=Scientific Reports |volume=11 |year=2021 |issue=1 |article-number=879 |doi=10.1038/s41598-020-79571-w |doi-access=free |pmid=33441655 |pmc=7806906 |bibcode=2021NatSR..11..879P |quote=The likely hypocenter area of the minimum scenario spans between Himebasti village and Nigluk town. }}</ref><ref>{{cite web |title=Scientists find geological evidence of eastern Himalaya earthquake recorded in history |website=Press Information Bureau |publisher=Ministry of Science and Technology, Government of India |date=8 February 2021 |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1696073 |access-date=25 June 2026 }}</ref> আহোমসকলে পূৰ্বৰ শদিয়া ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কিছুমান মিৰি জনগোষ্ঠীক ''শদিয়াল মিৰি'' বুলি অভিহিত কৰিছিল। ইয়াৰ পৰাও ''শদিয়া'' শব্দটোৰ বৃহত্তৰ ৰাজনৈতিক আৰু আঞ্চলিক অৰ্থ আছিল বুলি ইংগিত পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last=Pegu |first=Nomal Chandra |title=The Mishings of the Brahmaputra Valley |year=1981 |publisher=Monumati Pegu |page=55 |language=en }}</ref> ===খামতিসকলৰ আধিপত্য=== ১৭৯৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[খামটি জনগোষ্ঠী|খামটি সকলে]] ফাকিয়াল, মিৰি, মিচিমি, মুলুক, খাংহাক, পানী নৰা আৰু আবৰসকলৰ সৈতে একত্ৰিত হৈ শদিয়াত অশান্তিৰ সৃষ্টি কৰিছিল। পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইয়ে কঠোৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি এই অশান্তি দমন কৰে আৰু সংশ্লিষ্ট গোটসমূহক বিভিন্ন দিশলৈ সিঁচৰতি কৰি দিয়ে। ১৭৯৯ চনৰ দমনৰ পিছত খামতিসকল কিছুদিনলৈ শান্ত হৈ আছিল।{{sfn|Devi|1968|pp=190–191}} ব্ৰহ্মদেশীয় আক্ৰমণৰ সময়ত টাই খামতি, টাই খাময়াং, টাই ফাকিয়াল, টাই তুৰুং আৰু টাই আইতন অন্তৰ্ভুক্ত থকা ফাকিয়াল গোটসমূহক ব্ৰহ্মদেশীয় সেনাই ব্ৰহ্মদেশৰ মোগাউংলৈ উভতি যাবলৈ কৈছিল।{{sfn|(India)|1976|p=134}} ১৮১০–১১ খ্ৰীষ্টাব্দত খামতিসকলে [[চিংফৌ জনগোষ্ঠী|চিংফৌসকলৰ]] সৈতে মিত্ৰতা কৰি শেষজন আহোম শদিয়াখোৱা গোহাঁই গোবিন্দ গোহাঁইক অপসাৰণ কৰে। ১৮১১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা খামতি নেতা চাও চালান গোহাঁই নতুন শদিয়াখোৱা গোহাঁই হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ অসমলৈ ব্ৰহ্মদেশীয় আক্ৰমণত সহায় কৰিছিল। ১৮৩৫ খ্ৰীষ্টাব্দত চাও চালান গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পিছত চাও ৰাং ফাই শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ পদ গ্ৰহণ কৰে। ১৮৩৯ খ্ৰীষ্টাব্দত ব্ৰিটিছে অঞ্চলটো অধিকাৰ কৰালৈকে তেওঁ এই পদত আছিল।{{sfn|Gogoi|2016|p=295}} ১৮২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত ব্ৰিটিছে অসম অধিকাৰ কৰাৰ পিছত শদিয়া অঞ্চল সম্পূৰ্ণৰূপে খামতিসকলৰ নিয়ন্ত্ৰণত থকা দেখিছিল।{{sfn|Devi|1968|p=191}} ===ব্ৰিটিছ যুগ=== শদিয়া [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ পূব বংগ আৰু অসম প্ৰদেশৰ লখিমপুৰ জিলাৰ একেবাৰে উত্তৰ-পূব সীমান্তৰ চাউনি আছিল। নদীৰ বিপৰীত পাৰত সেই সময়ৰ অসম–বংগ ৰে'লপথৰ সৈতে সংযুক্ত এটা ৰে'লৱে ষ্টেচন আছিল। শদিয়াত দেশীয় পদাতিক সেনা আৰু সামৰিক আৰক্ষীৰ দল নিয়োজিত আছিল। ইয়াৰ পৰা সীমান্তৰ বিভিন্ন দিশলৈ বিস্তৃত সৰু সৰু সামৰিক চকীসমূহ পৰিচালিত হৈছিল। শদিয়াৰ এখন বজাৰলৈ সীমান্তৰ সিপাৰৰ পাহাৰীয়া মিচিমি, আবৰ আৰু খামতিসকলে ৰবৰ, মম, হাতীদাঁত আৰু কস্তুৰী আনি কপাহী কাপোৰ, নিমখ আৰু ধাতুৰ সামগ্ৰীৰ সৈতে বিনিময় কৰিছিল।<ref name="EB1911"/> ১৮৮২ খ্ৰীষ্টাব্দত ফ্ৰান্সিছ জেক নিডহামক ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ সহকাৰী ৰাজনৈতিক বিষয়া হিচাপে নিযুক্ত কৰা হয়। ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ১৮৭৬ চনৰ পৰা এই অঞ্চলত আৰক্ষীৰ সহকাৰী অধীক্ষক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। নিডহামে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ উজনি অঞ্চলসমূহ অন্বেষণ কৰাৰ লগতে মিৰি, চিংফৌ আৰু খামতি ভাষাৰ ব্যাকৰণ সম্পৰ্কে লিখিছিল। ১৯০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁ চাকৰিৰ পৰা অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে। তেওঁৰ অন্বেষণৰ এটা মুখ্য উদ্দেশ্য আছিল ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ উৎস চিনাক্ত কৰা। অসম দিশৰ পৰা তিব্বতৰ জায়ুল উপত্যকালৈ অভিযান চলোৱাৰ বাবে ১৮৮৭ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁক ''Gill Memorial Medal'' প্ৰদান কৰা হয়। ১৮৮৯ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁ Royal Geographical Societyৰ সদস্য নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৪৩–৪৪ চনত শদিয়াত "আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সেনা বিমান বাহিনী"ৰ এটা বিমানক্ষেত্ৰ আছিল। ইয়াত ৮০তম ফাইটাৰ গ্ৰুপৰ ৮৯তম ফাইটাৰ স্কোৱাড্ৰন নিয়োজিত আছিল। এই গোটটোৰ মুখ্য কাৰ্যালয় নাগাঘুলিত আছিল, যি বৰ্তমান ভাৰতীয় বায়ুসেনাৰ চাবুৱা বিমানঘাটি হিচাপে পৰিচিত। বৰ্তমান শদিয়া "ভাৰতীয় ৰেড ক্ৰছ ছ'চাইটি"ৰ এটা জিলা মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। ১৯৫০ চনৰ বৃহৎ অসম ভূমিকম্পত পুৰণি শদিয়া নগৰ ধ্বংস হয়। ===ভূপেন হাজৰিকাৰ জন্মস্থান=== ১৯২৬ চনত পুৰণি শদিয়াৰ বুলুং গাঁৱত ভাৰতৰত্ন, সুধাকণ্ঠ [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ জন্ম হৈছিল। ১৯৫০ চনৰ ভূমিকম্প আৰু তাৰ পৰৱৰ্তী নদীজনিত পৰিৱৰ্তনত পুৰণি বুলুং গাঁৱখন বালিৰ চৰলৈ পৰিণত হয়। পুৰণি গাঁওখনৰ বাসিন্দাসকলে বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ দিবাং উপত্যকা জিলাত ''বুলুং'' নামেৰেই পুনৰ এখন গাঁও স্থাপন কৰি বসবাস কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰে সেই গাঁওখনত ভূপেন হাজৰিকাৰ স্মৃতিত এটা প্ৰতিমূৰ্তি নিৰ্মাণ কৰিছে। ==বাণিজ্য আৰু যোগাযোগ== শদিয়া ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ একেবাৰে পূব প্ৰান্তত, পূব হিমালয় আৰু অসমক উজনি ব্ৰহ্মদেশৰ পৰা পৃথক কৰা পৰ্বতমালাৰ মাজেৰে যোৱা পথসমূহৰ ওচৰত অৱস্থিত আছিল। ইয়াৰ পৰা তিব্বতলৈ যোৱা তিনিটা প্ৰধান পথৰ উল্লেখ পোৱা যায়—{{sfn|Kaulback|1934|p=177}} * দিহাং বা চাংপো নদী উপত্যকাৰ মাজেৰে যোৱা পথ। * [[দিবাং নদী|দিবাং]] উপত্যকাৰ মাজেৰে যোৱা পথ। * [[লোহিত নদী|লোহিত]] উপত্যকাৰ মাজেৰে জায়ুললৈ যোৱা পথ। ইয়াৰ উপৰি দক্ষিণ-পূব দিশে হুকং উপত্যকা আৰু উজনি ব্ৰহ্মদেশৰ শান ৰাজ্যসমূহলৈও বাণিজ্যিক যোগাযোগ বিস্তৃত হৈছিল। লাইচেন (২০০০)-এ পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা এটা পথ অনুসৰি, এই যোগাযোগ ব্যৱস্থা ভামোৰ পৰা মোগাউংলৈ, তাৰ পৰা হুকং উপত্যকা আৰু [[পাটকাই পৰ্বতমালা]] পাৰ হৈ বিচালৈ আৰু তাৰ পৰা শদিয়ালৈ বিস্তৃত হৈছিল। এই পথসমূহ পুনৰ পূব দিশত ইউনানলৈ বিস্তৃত স্থলবাণিজ্যিক পথসমূহৰ সৈতে সংযুক্ত আছিল।{{sfn|Laichen|2000|p=189}}{{sfn|Pemberton|1966|pp=71–72}} বৃহত্তৰ আঞ্চলিক প্ৰেক্ষাপটত ডি. জি. ই. হলে অসম, উজনি ব্ৰহ্মদেশ আৰু ইউনানৰ মাজেৰে ভাৰত আৰু চীনক সংযোগ কৰা উত্তৰফালৰ এটা স্থলপথ চিনাক্ত কৰিছিল।{{sfn|Hall|1981|p=23}} এই পথসমূহৰ নিয়ন্ত্ৰণে শদিয়াৰ ৰাজনৈতিক গুৰুত্ব বৃদ্ধি কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ৰজাসকলে অসম, তিব্বত আৰু দক্ষিণ চীনৰ মাজত পূবমুখী বাণিজ্য আৰু মানুহৰ স্থানান্তৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ জৰিয়তে ক্ষমতা প্ৰয়োগ কৰিছিল।<ref>"In eastern Assam, toward the area of modern-day Arunachal Pradesh, was the famed kingdom of Sadiya, ruled by the Chutias, who held power by regulating the easterly trade and migration of people to and from Tibet, southern China, and Assam." {{harvcol|Saikia|2004|p=8}}</ref><ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |year=1997 |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |page=188 |quote=The eastern extremity of this kingdom opened into the mountains inhabited by the Abors, Mishimis, Bhutiyas, and others, and they controlled the trade that passed between the Assam valley and the hills of Bhutan and Tibet. }}</ref> প্ৰত্নতাত্ত্বিক তথ্যই সূচায় যে এই পূবমুখী পথসমূহৰ কিছুমান সেই সময়তে সামৰিক আৰু কৌশলগতভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। তেজুৰ ওচৰৰ টিণ্ডোলঙত অৱস্থিত প্ৰায় চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকাৰ এটা মাটিৰ দুৰ্গ শদিয়া আৰু ভীষ্মকনগৰৰ পৰা লোহিত নদীৰ পাৰত থকা [[পৰশুৰাম কুণ্ড]]লৈ যোৱা মূল পথত অৱস্থিত আছিল। ইয়াৰ অৱস্থান আৰু প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থাৰ ভিত্তিত দুৰ্গটোক পথটোৰ ওপৰত নজৰ ৰাখিবলৈ স্থাপন কৰা সামৰিক চকী হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।{{sfn|Chattopadhyay|1984|p=71}} ভীষ্মকনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা কাওলিন বা চীনা মাটিৰ মৃৎপাত্ৰসমূহক চীনৰ সৈতে প্ৰাৰম্ভিক সাংস্কৃতিক যোগাযোগ আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতলৈ মৃৎশিল্পৰ ধাৰণাৰ প্ৰসাৰৰ প্ৰমাণ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last=Sharma |first=Sukanya |title=Southeast Asian Elements in the Archaeological Evidence of Northeast India |journal=SPAFA Journal |volume=20 |issue=3 |year=2010 |pages=26–27 |url=https://www.seameo-spafa.org/wp-content/uploads/2015/11/225_1316503644_sub.pdf }}</ref> পূব হিমালয়ৰ বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাত ''মিচিমি তিতা'' (''Coptis teeta'') নামৰ এবিধ ঔষধি শিপাৰো গুৰুত্ব আছিল। ই ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বাণিজ্য আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বৰ পৰাই ব্যৱসায়িক সামগ্ৰী আছিল আৰু ভাৰতীয় তথা চীনা চিকিৎসা-পৰম্পৰা দুয়োটাতে ব্যৱহৃত হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Arupjyoti |chapter=Flows and Fairs: The Eastern Himalayas and the British Empire |title=Flows and Frictions in Trans-Himalayan Spaces: Histories of Networking and Border Crossing |editor-last1=Cederlöf |editor-first1=Gunnel |editor-last2=van Schendel |editor-first2=Willem |publisher=Amsterdam University Press |year=2022 |page=145 }}</ref> অৱশ্যে উপলব্ধ তথ্যই অসম–ব্ৰহ্মদেশ–ইউনানৰ বৃহত্তৰ যোগাযোগ ব্যৱস্থাৰে চলাচল কৰা সকলো সামগ্ৰী শদিয়া নগৰৰ মাজেৰেই গৈছিল বুলি নিশ্চিত নকৰে। চুতীয়া ৰাজ্য অধিকাৰ কৰাৰ পিছতো এই পূবমুখী যোগাযোগসমূহৰ বাণিজ্যিক আৰু কৌশলগত গুৰুত্ব অব্যাহত থাকে। লাইচেনৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্য জয়ৰ ফলত আহোমসকলৰ মিৰি, আবৰ, ডফলা আৰু মিচিমিসকলৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠ যোগাযোগ স্থাপিত হয়। এই জনগোষ্ঠীসমূহৰ জৰিয়তে চীনৰ পৰা তাম আৰু ৰূপৰ দৰে ধাতু লাভ কৰিব পৰা হৈছিল। আনহাতে, নতুন অঞ্চল অধিকাৰ কৰাৰ ফলত আহোমসকলে শদিয়াৰ লুণীয়া পানীৰ উৎসসমূহো নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনিছিল।{{sfn|Laichen|2000|p=270}} ===ঊনবিংশ শতিকাৰ বজাৰ আৰু বাণিজ্য=== ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ শদিয়াৰ বাণিজ্য সম্পৰ্কে অধিক বিশদ বিৱৰণ পোৱা যায়। জন মেককছে শদিয়াৰ বাণিজ্য দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা বুলি উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁ ইয়াৰ বজাৰৰ সামগ্ৰী হিচাপে সোণ, ৰূপ, অম্বৰ, কস্তুৰী, হাতীদাঁত, খামতি দা, চীনা আৰু ব্ৰহ্মদেশীয় নিৰ্মিত সামগ্ৰী, বিষ আৰু বিভিন্ন স্থানীয় ৰং প্ৰস্তুত কৰা সামগ্ৰীৰ উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁৰ মতে, শীতকালত আশে-পাশে থকা পাহাৰৰ ব্যৱসায়ীসকলে কস্তুৰী, জন্তুৰ ছাল, হাতীদাঁত, তিব্বতৰ তামৰ পাত্ৰ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰী লৈ শদিয়ালৈ নামি আহিছিল। ইয়াৰ বিনিময়ত তেওঁলোকে গৰু-ম'হ, মণি আৰু সমভূমিৰ সামগ্ৰী লাভ কৰিছিল।{{sfn|M'Cosh|1986|pp=144–147}} আৰ. বয়লিউ পেম্বাৰ্টনে উল্লেখ কৰিছিল যে ব্ৰিটিছৰ সুৰক্ষাৰ অধীনত চাৰিজন [[মাৰোৱাৰী জনগোষ্ঠী|মাৰোৱাৰী]] ব্যৱসায়ীয়ে শদিয়াত ব্যৱসায় প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। তেওঁলোকে উলৰ কাপোৰ, মচলিন আৰু অন্যান্য বস্ত্ৰ, নিমখ, ধঁপাত, তামোল, চাউল, আফিং, সুৰা আৰু ঘৰুৱা সামগ্ৰী আমদানি কৰিছিল। এই সামগ্ৰীসমূহ আশে-পাশে থকা জনগোষ্ঠীসমূহৰ সৈতে সোণ, হাতীদাঁত, ৰূপ, অম্বৰ, কস্তুৰী, দা, ব্ৰহ্মদেশীয় কাপোৰ আৰু চীনা বাকচৰ বিনিময়ত ব্যৱসায় কৰা হৈছিল। পেম্বাৰ্টনে লগতে উল্লেখ কৰিছিল যে এই বাণিজ্য ক্ৰমে পৰ্বতসমূহ পাৰ হৈ উজনি ব্ৰহ্মদেশৰ হুকং উপত্যকালৈ বিস্তৃত হৈ আছিল।{{sfn|Pemberton|1966|pp=71–72}} মেককছে উল্লেখ কৰিছিল যে অসমত প্ৰচলিত ৰূপৰ এটা বৃহৎ অংশ চীনৰ পৰা ৰূপৰ ধাতুপিণ্ড হিচাপে আমদানি কৰা হৈছিল। এই ৰূপ অসমীয়া আৰু চীনা ব্যৱসায়ীসকলৰ মাজৰ বৃহত্তৰ বাণিজ্যত বিনিময়ৰ মাধ্যম হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল।{{sfn|M'Cosh|1986|p=58}} ===নিমখ উৎপাদন=== শদিয়া স্থানীয় নিমখ উৎপাদনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰও আছিল। ১৮০৭ৰ পৰা ১৮১৪ চনৰ মাজত সংগৃহীত তথ্যৰ ভিত্তিত ফ্ৰান্সিছ হেমিল্টনে উল্লেখ কৰিছিল যে শদিয়া প্ৰদেশত নিমখৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ খনি আছিল। ইয়াৰ পৰা ৰাজকোষলৈ বছৰি প্ৰায় ৪০,০০০ টকা ৰাজহ আহিছিল। মাটিত খন্দা জলাধাৰসমূহত সংগৃহীত লুণীয়া পানী উতলাই নিমখ প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল। পিছত এই নিমখ ডাঙৰ বাঁহৰ চুঙাত ভৰাই [[যোৰহাট]]লৈ কঢ়িয়াই নিয়া হৈছিল। হেমিল্টনৰ মতে, শদিয়াত উৎপাদিত নিমখ বংগৰ পৰা আমদানি কৰা নিমখতকৈ অধিক বিশুদ্ধ আছিল, যদিও ইয়াৰ দামো বেছি আছিল।বংগৰ সৈতে বাণিজ্য বন্ধ হোৱা সময়ত শদিয়াৰ নিমখ অসমৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিকল্প যোগান আছিল।<ref name="Hamilton-Sadiya-salt">{{cite book |last=Hamilton |first=Francis |editor-last=Bhuyan |editor-first=S. K. |title=An Account of Assam: With Some Notices Concerning the Neighbouring Territories |orig-year=1807–1814 |year=1940 |publisher=Government of Assam, Department of Historical and Antiquarian Studies |location=Gauhati |page=47 |quote=In the province of Sodiya is an important mine of salt, which in case of a dispute with Bengal is the only supply on which the country can depend. }}</ref> এটা সময়ত শদিয়াত নিমখ উৎপাদনৰ পৰিমাণ এক লাখ মোনলৈকে বৃদ্ধি পোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last1=Saikia |first1=Raktim Ranjan |last2=Amin |first2=Nurul |title=A Study on the Salt Production of Ancient Assam |journal=Indian Journal of History of Science |volume=54 |issue=4 |year=2019 |page=491 |doi=10.16943/ijhs/2019/v54i4/49775 }}</ref> তিৰাপ অঞ্চলৰ লুণীয়া পানীৰ উৎসসমূহৰ পৰা, বিশেষকৈ বৰদুৰীয়া আৰু নামচাং অঞ্চলত উৎপাদিত নিমখো স্থলপথেৰে শদিয়া আৰু যোৰহাটলৈ অনা হৈছিল। এই নিমখ অসমৰ লোকসকলৰ সৈতে বিনিময় কৰা হৈছিল। ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ জৰিয়তে বংগৰ পৰা নিয়মিতভাৱে নিমখ আহিবলৈ আৰম্ভ নকৰালৈকে এই বাণিজ্য অব্যাহত আছিল।<ref>{{cite journal |last=Thakur |first=Amrendra Kumar |title=Trade and Travel in Northeast India |journal=Indian Historical Review |volume=52 |issue=1 |year=2025 |page=9 |doi=10.1177/03769836251333996 }}</ref> ==ভৌগোলিক অৱস্থান== শদিয়াৰ ভৌগোলিক অৱস্থান {{coord|27.83|N|95.67|E|}}।<ref>{{cite web |title=Falling Rain Genomics, Inc – Sadiya |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/3/Sadiya.html |access-date=2015-02-06 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303204943/http://www.fallingrain.com/world/IN/3/Sadiya.html }}</ref> সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা ইয়াৰ গড় উচ্চতা প্ৰায় {{convert|123|m|ft|abbr=on}}। শদিয়াক বহুলোকে দিহাং বা চাংপো–ছিয়াং, দিবাং আৰু লোহিত নদীৰ সংগমত গঠিত বিশাল ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ মাজৰ এক বৃহৎ ভূখণ্ড বুলি গণ্য কৰে। ইয়াক পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ বৃহৎ নদী-গঠিত ভূখণ্ড বুলিও কোৱা হয়।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} অসমৰ ভিতৰত শদিয়া একমাত্ৰ অঞ্চল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে য'ত হুলক গিবনৰ নতুনকৈ বৰ্ণিত উপপ্ৰজাতি ''Hoolock hoolock mishmiensis'', যাক ''মিচিমি পাহাৰৰ হুলক'' বুলি জনা যায়, পোৱা যায়।<ref name="Choudhury2013">{{cite book |author=A. U. Choudhury |title=Description of a new subspecies of hoolock gibbon Hoolock hoolock from North East India |journal=The Newsletter & Journal of the Rhino Foundation for Nature in Northeast India |volume=9 |pages=49–59 |year=2013 }}</ref> [[File:A ferry (Dhola-Sadiya Par-ghat).jpg|thumb|ঢলা–শদিয়া পাৰঘাটত এখন ফেৰী।]] ==ৰাজনীতি আৰু প্ৰশাসন== শদিয়া লখিমপুৰ লোকসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত। পূৰ্বৰ বিধানসভা সমষ্টিৰ বিন্যাস অনুসৰি ইয়াৰ বিধানসভা সমষ্টি আছিল ১২৬ নং [[শদিয়া বিধানসভা সমষ্টি]]। শদিয়া [[তিনিচুকীয়া জিলা]]ৰ তিনিটা ঐতিহাসিক মহকুমাৰ ভিতৰত অন্যতম। চপাখোৱা শদিয়াৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web |url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |title=List of Parliamentary & Assembly Constituencies |access-date=2008-10-06 |work=Assam |publisher=Election Commission of India |archive-date=2006-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf }}</ref> ১৯৭৯ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত শদিয়াক মহকুমা হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছিল। শদিয়া মহকুমাত এখন পৌৰসভা আছে। চপাখোৱা পৌৰসভাৰ প্ৰথম নিৰ্বাচিত পৌৰপতি আছিল বিপিন গগৈ। শদিয়া মহকুমাত ১১খন পঞ্চায়ত আৰু দুখন জিলা পৰিষদ আছে। ইংৰাজী প্ৰবন্ধৰ পুৰণি নিৰ্বাচনী বিৱৰণ অনুসৰি, শদিয়া বিধানসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত একমাত্ৰ নগৰ আছিল চপাখোৱা। ইয়াৰ মুঠ জনসংখ্যা ১০,৩০৫ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ তথ্য অনুসৰি, শদিয়াত অনুসূচিত জাতিৰ জনসংখ্যা আছিল ২,৯৭৪ জন। ইয়াৰ ভিতৰত ১,৫১৬ জন পুৰুষ আৰু ১,৪৫৮ গৰাকী মহিলা আছিল। একেদৰে অনুসূচিত জনজাতিৰ জনসংখ্যা আছিল ২৫,১৬৭ জন। ইয়াৰ ভিতৰত ১২,৯০৮ জন পুৰুষ আৰু ১২,২৫৯ গৰাকী মহিলা আছিল। ==পৌৰাণিক আৰু ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন== [[File:Historical cities of Sadiya.jpg|thumb|ঐতিহাসিক সাধয়াপুৰৰ বৰনগৰ, ভীষ্মকনগৰ আৰু ৰুক্মিণীনগৰৰ অৱস্থান দেখুওৱা মানচিত্ৰ।]] মধ্যযুগত শদিয়াৰ বৃহত্তৰ অঞ্চলত উন্নত নগৰ, দুৰ্গ, মন্দিৰ আৰু অন্যান্য স্থাপত্য গাঁথনি গঢ় লৈ উঠিছিল। চুতীয়া ৰাজত্বকালৰ সৈতে সম্পৰ্কিত [[ভীষ্মকনগৰ]], ৰুক্মিণীনগৰ, [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]], প্ৰতিমাগড় আৰু বুঢ়াবুঢ়ী মন্দিৰৰ ধ্বংসাৱশেষ এই অঞ্চলৰ ঐতিহাসিক গুৰুত্বৰ নিদৰ্শন। শদিয়াৰ মহকুমা আৰু ইয়াৰ ঐতিহাসিক আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহত বহুতো পৌৰাণিক আৰু ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন আছে। তাৰে কিছুমান উল্লেখনীয় স্থান হ'ল: ===শদিয়াৰ চাৰিশাল=== শদিয়াত অতীজৰে পৰা চুতীয়া সকলৰ দেউৰী-চুতীয়া সকলে এই শালকেইখনত পূজা-অৰ্চনা কৰি আহিছে। প্ৰতি বছৰে বহাগ, আহাৰ বা শাওন, কাতি আৰু মাঘ মাহত বলি-বিধানেৰে পূজা কৰা হয়। তিনি বছৰৰ মূৰে মূৰে চতুৰ্থ বছৰত ম'হ বলি দিয়া হয়। অতীতত এই শাল সমূহত নৰবলি দিয়া হৈছিল। এই শাল সমূহত এতিয়াও দেউৰী সকল পূজাৰীৰ কাম কৰি আছে। * বুঢ়া-বুঢ়ী শাল: চপাখোৱাৰ পৰা পশ্চিমে প্ৰায় সাত কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ বুঢ়াবুঢ়ী গাঁৱত অৱস্থিত। শিৱ-পাৰ্বতীক পূজা কৰা হয়। * [[কেঁচাইখাতী]] শাল বা [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]: চপাখোৱাৰ পৰা প্ৰায় এঘাৰ কিলোমিটাৰ দূৰৈত কুণ্ডিল নদীৰ পাৰৰ পুৰণি লখিমপুৰীয়া গাঁৱত অৱস্থিত। কেঁচাইখাতী গোসাঁনীক পূজা কৰা হয়। * পাতৰ শাল: চপাখোৱাৰ পৰা প্ৰায় বাৰ কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ কুকুৰামৰা গাঁৱৰ সমীপৰ বালিজান নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। শদিয়াৰে হলৌগাঁৱতো এখন পাতৰ শাল আছে কিন্তু উক্ত শালখন প্ৰকৃত পাতৰ শাল নহয়। * বলিয়া বাবাৰ থান: চপাখোৱাৰ পৰা পশ্চিমে প্ৰায় বাৰ কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ হৰিপুৰ গাঁৱত অৱস্থিত। বুঢ়া-বুঢ়ী বা শিৱ-পাৰ্বতীৰ পুত্ৰ বলিয়া বাবাক পূজা কৰা হয়। ইয়াত নাৰীৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ। ===পুখুৰী=== চুতীয়া ৰাজত্বকালত খন্দোৱা কেইবাটাও পুখুৰী শদিয়াত দেখিবলৈ পোৱা যায়। * কৰণো পুখুৰী: বৰ্তমান এই পুখুৰীটো সম্পূৰ্ণৰূপে অৰুণাচলৰ বাসিন্দাৰ দখলত। * পদুম পুখুৰী: চপাখোৱাৰ পৰা প্ৰায় পাঁচ কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ অৰুণাচল সীমান্তত অৱস্থিত পদুম পুখুৰী গাঁৱত আছে। কালি প্ৰায় দহ বৰ্গকিলোমিটাৰ, গভীৰতা দহ ফুট। * আম পুখুৰী: পদুম পুখুৰী পৰা প্ৰায় দুই কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ শলখনিৰ ওচৰত আছে। কালি প্ৰায় আধাবিঘামান হব। * বৰ পুখুৰী: চপাখোৱাৰ পৰা প্ৰায় পাঁচ কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ বৰ পুখুৰী গাঁৱত আছে। দীঘলে প্ৰায় এশমিটাৰ আৰু বহলে প্ৰায় ত্ৰিশমিটাৰ। * নৌ বহৰ: পুখুৰী সদৃশ এই নৌবিহৰটোক বৰ্তমান লাচিত ষ্টেডিয়াম নামেৰে জনাজাত। ইয়াক এখন খেল পথাৰলৈ উন্নিতকৰণ কৰা হৈছে। এই পুখুৰীত পানী জমা নহয়। অসমত হয়তো এইটোৱে এটা পুখুৰীত নিৰ্মাণ কৰা একমাত্ৰ ষ্টেডিয়াম। ===অন্যান্য কীৰ্তিচিহ্ন=== [[File:Bhismaknagar fort ruins.jpg|thumb|ভীষ্মকনগৰৰ ইটাৰ গাঁথনিৰ ধ্বংসাৱশেষ।]] * বৈৰাগী থান: চপাখোৱাৰ পৰা প্ৰায় ন কিলোমিটাৰ দূৰৈত অৱস্থিত। ড॰ [[ভূপেন হাজৰিকা সেতু]]ৰ পাৰ হৈ কেৱল এক কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ সাত মাইল নামৰ ঠাইৰ ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ কাষত অৱস্থিত এই থান খন। * প্ৰতিমা গড়: কেৱল ভগ্নাৱশেষ দেখা পোৱা যায়। ইয়াত চুতীয়াসকলৰ সকলৰ যুদ্ধৰ বেহু পাতিছিল বুলি কোৱা হয়। পুৰনি তৰানি গাওঁৱত এই ভগ্নাংশেষ এতিয়াও আছে। * [[ভীষ্মকনগৰ]]: বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা]]ৰ ৰ'ইঙৰ সমীপত অৱস্থিত চুতীয়া ৰাজত্বকালৰ এখন দুৰ্গীকৃত নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষ। প্ৰায় ১০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ বিস্তৃত এই প্ৰত্নস্থলীত ইটাৰ প্ৰাচীৰ, প্ৰৱেশদ্বাৰ, ৰাজপ্ৰাসাদসদৃশ গাঁথনি আৰু বিভিন্ন পোড়ামাটিৰ সামগ্ৰী উদ্ধাৰ হৈছে।<ref>{{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref><ref>{{harvcol|A. Raikar|1980|p=19}}</ref> * ৰুক্মিণীনগৰ: ৰ'ইঙৰ উত্তৰৰ চিদু আৰু চিমৰি গাঁৱৰ মাজত অৱস্থিত মধ্যযুগীয় ইটাৰ গাঁথনিৰ ধ্বংসাৱশেষ। ১৯৭৩–৭৪ চনৰ খননকাৰ্যত দুটা কোঠা আৰু ভীষ্মকনগৰৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা মৃৎপাত্ৰ উদ্ধাৰ হৈছিল।<ref name="LohitGaz">[http://www.arunachalpradesh.gov.in/wp-content/uploads/2017/08/Lohit.pdf ''Lohit District Gazetteer''.]</ref> * বৰনগৰ (চে-লুং): ঐতিহাসিক [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ ৰাজধানী অঞ্চল শদিয়াত অৱস্থিত এখন দুৰ্গীকৃত নগৰ আৰু ৰাজকীয় কেন্দ্ৰ। আহোম বুৰঞ্জীসমূহত ইয়াক ''বৰনগৰ'' বা টাই ভাষাত ''চে-লুং'' (অৰ্থাৎ বৃহৎ নগৰ) নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছে। ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত আহোম ৰজা [[চুহুংমুং]]ক এই স্থানতে বন্দী ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আৰু ৰাজকীয় সামগ্ৰীসমূহ অৰ্পণ কৰা হৈছিল। ১৫২৯ চনৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ বিৱৰণতো বৰনগৰৰ উল্লেখ আছে। ১৮৪৫ আৰু ১৮৪৮ চনত ব্ৰিটিছ বিষয়াসকলে শদিয়াৰ ডিক্ৰং (দেওপানী) আৰু [[দিবাং নদী]]ৰ মাজত বৃহৎ মাটিৰ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰ, ইটাৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ আৰু পকী পুখুৰীসমূহৰ ধ্বংসাৱশেষৰ বিৱৰণ দিছিল। এই প্ৰত্নস্থলীখনক বুৰঞ্জীত উল্লেখিত বৰনগৰৰ সৈতে চিনাক্ত কৰাৰ সম্ভাৱনা আছে যদিও সেয়া এতিয়াও নিশ্চিত হোৱা নাই।<ref name="AB1945">{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Assam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |location=Gauhati |year=1945 |page=11 |language=as}}</ref><ref name="AhomBuranji">{{cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |year=1930 |pages=56–64}}</ref><ref name="Hannay1848">{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |title=Notes on Ancient Temples and other Remains in the Vicinity of Suddyah, Upper Assam |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |volume=17 |issue=1 |year=1848 |pages=459–472}}</ref> * টিণ্ডোলং দুৰ্গ: [[তেজু]]ৰ পৰা প্ৰায় ছয় কিলোমিটাৰ দূৰৈত শদিয়া–তেজু পথৰ কাষত অৱস্থিত এখন প্ৰাচীন মাটিৰ দুৰ্গ। চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকাৰ এই দুৰ্গটো শদিয়া আৰু ভীষ্মকনগৰৰ পৰা [[পৰশুৰাম কুণ্ড]]লৈ যোৱা পথৰ সামৰিক নিৰীক্ষণ চকী হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।{{sfn|Chattopadhyay|1984|p=71}} ==লগতে চাওক== * [[সতী সাধনী]] * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * [[বৰনগৰ, শদিয়া]] * পায়া–হাজু শিৱলিংগ মন্দিৰ ==টোকা== {{notelist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin}} * {{cite book |last1=Thant |first1=Myint-U |title=The Making of Modern Burma |publisher=Cambridge University Press |year=2001 |language=English |ref=harv|ref=harv}} * {{citation |last=(India) |first=Assam |title=Assam District Gazetteers: Lakhimpur District |publisher=Government of Assam |language=English |year=1976|ref=harv}} * {{citation |last=Nag |first=Sajal |title=Devour thy Neighbour: Foreign Invasions and the Decline of States in Eighteenth Century North East India |year=2018|ref=harv}} * {{cite book |last=Devi |first=Lakshmi |title=Ahom-tribal Relations: A Political Study |date=1968 |url=https://books.google.com/books?id=BVdXAAAAMAAJ|ref=harv}} * {{citation |last=Laine |first=Nicolas |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02344765/document |title=Phi Muangs. Forces of the Place among the Khamti in Arunachal Pradesh |date=2019|ref=harv}} * {{citation |last=Prinsep |first=F.R.S James |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |date=1838 |volume=7 |publisher=Asiatic Society (Calcutta, India) |url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&q=Journal+of+the+asiatic+7 |language=en|ref=harv}} * {{citation |last=Shin |first=Jae-Eun |year=2023 |title=Kecaikhaiti, Eater of Raw Flesh: A Profile of the Multifaceted Goddess in the North-East |publisher=Manohar Publishers & Distributors|ref=harv}} * {{citation |last=Gait |first=Edward Albert |date=1906 |title=A History of Assam |publisher=Calcutta, Thacker, Spink & Co. |isbn=9780404168193 |url=https://books.google.com/books?id=w-6kr1IyHJkC|ref=harv}} * {{cite book |last=Gogoi |first=Padmeswar |title=The Political Expansion of the Mao Shans |year=1956|ref=harv}} * {{cite book |last=Baruah |url=https://archive.org/details/chutiaburanji/mode/2up |first=Swarnalata |title=Chutia Jatir Buranji |date=2007 |publisher=Banalata Publications |place=Guwahati|ref=harv}} * {{citation |last=Sircar |first=D. C. |journal=Journal of Ancient Indian History |title=Journal of Ancient Indian History |volume=6 |year=1973|ref=harv}} * {{cite thesis |type=Ph.D. |last=Chattopadhyay |first=Subid |title=History and Archaeology of Arunachal Pradesh |publisher=University of Calcutta |year=1984 |hdl=10603/159414|ref=harv}} * {{cite book |last=A. Raikar |first=Yashavant |year=1980 |title=Archaeology in Arunachal Pradesh |publisher=Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh|ref=harv}} * {{citation |last=Laichen |first=Sun |url=https://www.researchgate.net/publication/34674094 |title=Ming-Southeast Asian Overland Interactions, 1368–1644 |year=2000|ref=harv}} * {{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |date=2004 |publisher=Duke University Press |isbn=9780822333739 |url=https://books.google.com/books?id=p9PkFF3uq_8C |language=en|ref=harv}} * {{citation |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |place=Allahabad |year=1985|ref=harv}} * {{cite book |last=M'Cosh |first=John |title=Topography of Assam |orig-year=1837 |year=1986 |edition=1st Indian reprint |location=New Delhi |publisher=Logos Press |ref=harv }} * {{cite book |last=Pemberton |first=R. Boileau |title=Report on the Eastern Frontier of British India |orig-year=1835 |year=1966 |edition=2nd |location=Gauhati |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies in Assam |ref=harv }} * {{citation |first=Col. Ved |last=Prakash |title=Encyclopedia of North East India |volume=2 |year=2007 |publisher=Atlantic Publishers & Dist.|ref=harv}} * {{cite book |last=Khanikar |first=Surjya Kanta |url=https://ia601602.us.archive.org/24/items/in.ernet.dli.2015.451783/2015.451783.Cutia-Jatir.pdf |title=Chutia Jatir Itihax aru Luko-sanskriti |date=2003|ref=harv}} * {{cite book |last=Hall |first=D. G. E. |title=A History of South-East Asia |url=https://archive.org/details/historyofsouthea0000hall |edition=4th |year=1981 |location=London |publisher=Macmillan Press |ref=harv }} * {{cite book |last=Barua |first=G. C. |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/mode/1up |title=Ahom Buranji |date=1939 |language=en|ref=harv}} * {{cite journal |last=Shin |first=Jae-Eun |year=2020 |title=Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas: Genealogical Claims and Political Process in Pre-modern Northeast India, the Chutiyas and the Dimasas |journal=The Indian Economic and Social History Review |volume=57 |issue=1 |pages=49–75 |doi=10.1177/0019464619894134 |s2cid=213213265|ref=harv}} * {{cite journal |last=Kaulback |first=Ronald |title=The Assam Border of Tibet |date=1934 |journal=The Geographical Journal |volume=83 |number=3 |pages=177–189 |jstor=1785520 |issn=0016-7398 |publisher=The Royal Geographical Society (with the Institute of British Geographers) |doi=10.2307/1785520 |bibcode=1934GeogJ..83..177K|ref=harv}} * {{cite book |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |publisher=EBH Publishers |place=India |year=2016|ref=harv}} * {{citation |last=Bhattacharjee |first=J. B. |contribution=The Kachari (Dimasa) State Formation |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |pages=391–397 |publisher=Assam Publication Board |place=Guwahati |year=1992|ref=harv}} {{refend}} [[শ্ৰেণী:তিনিচুকীয়া জিলা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] 33hykr3cuhd4mhwe65iqt6rfufy1meo 648312 648311 2026-10-28T17:30:28Z Ananya Taye 28065 /* নামৰ ব্যুৎপত্তি */ 648312 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = শদিয়া | native_name = | native_name_lang = as | other_name = Sadiya | nickname = অসমৰ আৰম্ভণিস্থল (Starting point of Assam) | settlement_type = নগৰ | image_skyline = Sadiya college.jpg | image_alt = শদিয়া মহাবিদ্যালয় | image_caption = শদিয়া মহাবিদ্যালয় | pushpin_map = India Assam | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = অসমত শদিয়াৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|27.83|N|95.67|E|display=inline,title}} | subdivision_type = [[দেশ]] | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চল|ৰাজ্য]] | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | subdivision_name2 = [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]] | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 123 | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ভাষা | demographics1_title1 = চৰকাৰী | demographics1_info1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ভাৰতীয় ডাক সূচক সংখ্যা|পিন]] | postal_code = ৭৮৬১৫৭ | registration_plate = AS 23 | website = | footnotes = }} '''শদিয়া''' ({{lang-en|Sadiya}}) হৈছে উত্তৰ-পূব [[ভাৰত]]ৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা]]ত অৱস্থিত এখন সৰু নগৰ। ই ঐতিহাসিক [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ ৰাজধানী আছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত আহোমসকলে ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই'' নামৰ এজন বিষয়াৰ জৰিয়তে অঞ্চলটো শাসন কৰিছিল। শদিয়াৰ ওচৰে-পাজৰে চুতীয়া ৰাজত্বকালত নিৰ্মিত বৃহৎ অট্টালিকা আৰু দুৰ্গীকৰণৰ অৱশেষসমূহে অতীতত এই অঞ্চলৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱস্থানৰ ইংগিত দিয়ে। ঐতিহাসিকভাৱে ''শদিয়া'' বা ''সধয়া'' নামেৰে চুতীয়া ৰাজ্যকো বুজোৱা হৈছিল, আনহাতে ''সধয়াপুৰ'' আছিল ইয়াৰ ৰাজধানী, যাক বৰ্তমানৰ শদিয়াৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। এই অঞ্চলক পূব অসমীয়া ভাষাৰ উপভাষাসমূহৰ বিকাশৰ অন্যতম কেন্দ্ৰ বুলি দাবী কৰা হৈছে।{{sfn|Saikia|2004|p=6}} শদিয়া [[লোহিত নদী]]ৰ সোঁপাৰৰ এখন ঘাঁহনিযুক্ত সমতল ভূমিত অৱস্থিত। ইয়াৰ চাৰিওফালে বনাঞ্চলেৰে আবৃত [[হিমালয়]]ৰ পাহাৰসমূহ আছে। স্থানীয়ভাৱে লোহিত নদীক [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ]]ৰ মূল সুঁতি বুলি গণ্য কৰা হয়, যদিও এই চিনাক্তকৰণ সঠিক নহয়।<ref name="EB1911">{{EB1911|wstitle=Sadiya|volume=23|page=993|inline=y}}</ref> ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ গভীৰতম অংশ এই অঞ্চলৰ ওচৰত অৱস্থিত বুলি উল্লেখ কৰা হয়। ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ একেবাৰে পূব প্ৰান্তত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে শদিয়া অসম সমভূমি, [[তিব্বত]], উজনি ব্ৰহ্মদেশ আৰু ইউনানৰ মাজৰ দূৰদূৰণিৰ বাণিজ্যৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ আছিল। ইয়াৰ পৰা উত্তৰফালে দিহাং, দিবাং আৰু লোহিত উপত্যকাৰ মাজেৰে আৰু দক্ষিণ-পূবফালে হুকং উপত্যকা তথা মংকং নামৰ শান ৰাজ্যৰ মাজেৰে বাণিজ্যিক পথ বিস্তৃত হৈছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ বিৱৰণসমূহত ইয়াৰ বজাৰত সমভূমিৰ কাপোৰ, নিমখ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰীৰ বিনিময়ত সোণ, ৰূপ, হাতীদাঁত, কস্তুৰী, অম্বৰ, দা আৰু তিব্বত, ব্ৰহ্মদেশ তথা চীনৰ সামগ্ৰীৰ আদান-প্ৰদানৰ উল্লেখ পোৱা যায়।{{sfn|Kaulback|1934|p=177}}{{sfn|Laichen|2000|p=189}}{{sfn|M'Cosh|1986|pp=144–147}}{{sfn|Pemberton|1966|pp=71–72}} শদিয়া ''শতফুল'' বা ''সাতফুল'' নামৰ এবিধ ফুলৰ বাবেও জনাজাত। এই ফুলবিধ জুঁই ফুলৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইংৰাজী বিৱৰণত ''satphul'' শব্দৰ অৰ্থ ''আশীৰ্বাদ'' বা ''মৰুভূমিৰ ফুল'' বুলিও উল্লেখ আছে। স্থানীয় পৰম্পৰাত শদিয়াক ''শতফুলৰ দেশ'' বুলি কোৱা হয়। অৱশ্যে এই ফুলবিধৰ সঠিক উদ্ভিদবৈজ্ঞানিক পৰিচয় স্পষ্ট নহয়।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} শদিয়াক এসময়ত ''দ্বিতীয় শ্বিলং'' হিচাপেও জনা গৈছিল। ইয়াৰ বনাঞ্চলত ইংৰাজসকলে প্ৰথম চাহগছ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল বুলিও স্থানীয়ভাৱে কোৱা হয়।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} == নামৰ ব্যুৎপত্তি == শদিয়া নামৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে কোষেশ্বৰ বৰুৱাই সংস্কৃত ''স্বধা'' শব্দৰ সৈতে ইয়াৰ সম্পৰ্ক থকা বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে। তেওঁৰ ব্যাখ্যা অনুসৰি, প্ৰকৃতিৰ পৰম আদ্যশক্তিক বুজোৱা ''স্বধা'' শব্দৰ পৰা ''স্বধয়াপুৰ'' আৰু তাৰ পৰা ''সধয়াপুৰ'', ''সধিয়া'' আৰু অৱশেষত ''সদিয়া'' নামৰ উদ্ভৱ হৈছে।<ref>{{cite book |last=Barua |first=Koxeswar |title=ঐতিহাসিক বিৱৰ্ত্তনত অসমৰ চুতীয়া জনগোষ্ঠী |edition=2 |year=2012 |page=323}}</ref> ঐতিহাসিক তাম্ৰশাসনসমূহৰ তথ্য অনুসৰি [[লোহিত নদী]] আৰু [[দিবাং নদী]]ৰ মাজৰ অঞ্চলটো ''সধয়াপুৰ'' বা ''স্বধয়াপুৰ'' নামেৰে পৰিচিত আছিল। ''শদিয়া'' নামটো ''সধয়াপুৰ'' নামৰ অপভ্ৰংশ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। জে-ইউন শ্বিনৰ মতে, উপলব্ধ শিলালিপিসমূহৰ তাৰিখৰ ভিত্তিত [[চুতীয়া ৰাজ্য| চুতীয়া ৰজা]] নন্দিন আৰু সত্যনাৰায়ণে চতুৰ্দশ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধত সধয়াপুৰীত শাসন কৰিছিল। লক্ষ্মীনাৰায়ণ পঞ্চদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ আৰু ধৰ্মনাৰায়ণ সেই শতিকাৰ মধ্যভাগৰ ৰজা আছিল। শিলালিপিত উল্লেখিত সধয়াপুৰী বা স্বধয়াপুৰীক পৰৱৰ্তী যুগৰ শদিয়া বা সদিয়াৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিব পাৰি।<ref>"Furthermore, it is fairly certain from the dates available in the inscriptions that Nandin and Satyanārāyaṇa ruled Sadhayāpura in the latter half of the fourteenth century, while Lakṣmīnārāyaṇa belonged to the beginning, and Dharmanārāyaṇa to the middle of the fifteenth century. It is also nearly clear that Sadhayāpurī (or Svadhayāpurī) mentioned in the inscriptions is the same as Sadhiyā or Sadiya of later times." {{harvcol|Shin|2020|p=52}}</ref> এই নামৰ আন এটা ৰূপ ষোড়শ শতিকাৰ তাম্ৰশাসনতো পোৱা যায়। ১৪৪৪ শক (১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দ)ৰ চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণৰ ভূমিদানৰ তাম্ৰফলিত ৰজাজনক ''সধেয়াধিপতি'' (Sadheyādhipati) অৰ্থাৎ সধেয়াৰ অধিপতি বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ২০০১ চনত [[ঢকুৱাখনা]]ৰ কোঁৱৰ গাঁৱত উদ্ধাৰ হোৱা এই তাম্ৰফলিখনৰ পাঠোদ্ধাৰ ড॰ নিত্যানন্দ গগৈয়ে কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor1-last=Baruah |editor1-first=Swarnalata |editor2-last=Nath |editor2-first=Dambarudhar |title=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী |publisher=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী প্ৰণয়ন সমিতি |year=2007 |pages=590–591}}</ref> ==ইতিহাস== ===প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস=== শদিয়া অঞ্চলত আদি মধ্যযুগৰ পৰাই ইটাৰে গাঁথনি নিৰ্মাণৰ কাৰ্যকলাপ চলিছিল বুলি প্ৰত্নবৈজ্ঞানিক পৰিমাপভিত্তিক গৱেষণাৰ পৰা ইংগিত পোৱা যায়। ২০২৪ চনত প্ৰকাশিত এটা গৱেষণাত প্ৰতিমাগড় আৰু পদুম পুখুৰীত উদ্ধাৰ হোৱা ইটাসমূহৰ নিৰ্মাণ-প্ৰযুক্তি বিশ্লেষণ কৰা হয়। গৱেষকসকলে এই ইটাসমূহক সামগ্ৰিকভাৱে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তমৰ পৰা দশম শতিকাৰ ভিতৰত স্থাপন কৰা এটা প্ৰযুক্তিগত পৰ্যায়ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।<ref name="Saikia2024">{{cite journal |last1=Saikia |first1=Raktim Ranjan |last2=Taye |first2=Chaitra Dhar |last3=Amin |first3=Nurul |last4=Konwar |first4=Sorat |last5=Panzeri |first5=Laura |last6=Galli |first6=Anna |title=Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History |journal=Applied Sciences |volume=14 |issue=14 |year=2024 |page=6271 |doi=10.3390/app14146271 |doi-access=free |hdl=10281/522302 |hdl-access=free }}</ref> ====কালিকা পুৰাণ আৰু কামৰূপৰ পূব সীমান্ত==== ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত বৰ্ণিত পৱিত্ৰ ভূগোলতো শদিয়া অঞ্চলৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে। এই গ্ৰন্থত উল্লেখিত দেৱী ''দিক্কৰবাসিনী''ক গৱেষকসকলে শদিয়াৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|তাম্ৰেশ্বৰী]] দেৱীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে। দিক্কৰবাসিনীৰ অৱস্থানক ''কামৰূপ''ৰ পৱিত্ৰ ভূগোলৰ এটা ধাৰণাত পূব প্ৰান্ত হিচাপে দেখুওৱা হৈছে। জে-ইউন শ্বিনে উল্লেখ কৰিছে যে ''কালিকা পুৰাণ''ত বৰ্তমানৰ গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ ললিতকান্তৰ পৰা পূবফালে দিক্কৰবাসিনীলৈ বিস্তৃত অঞ্চলটোক ললিতকান্তৰ পৰা পশ্চিমফালে [[কৰতোৱা নদী]]লৈ বিস্তৃত অঞ্চলটোৰ বিপৰীতে উপস্থাপন কৰা হৈছে। পূবফালৰ অঞ্চলটোক ''কিৰাত''সকলৰ দেশ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। কিৰাতসকলক সাধাৰণতে তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় জনগোষ্ঠীসমূহৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। এই অঞ্চলটোৱে মধ্য আৰু উজনি ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বৃহৎ অংশ সামৰি লৈছিল। আনহাতে, পশ্চিমফালৰ অঞ্চলটোত ব্ৰাহ্মণ, ঋষি আৰু বৰ্ণব্যৱস্থাৰ অন্তৰ্গত জনসমাজে বসবাস কৰা এখন ব্ৰাহ্মণ্যধৰ্মীয় স্থায়ী কৃষিভিত্তিক সমাজ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। শ্বিনৰ মতে, এই পাৰ্থক্যই মধ্য আৰু উজনি ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত স্থায়ী কৃষি আৰু ব্ৰাহ্মণ্য বসতিৰ অসমান প্ৰসাৰ প্ৰতিফলিত কৰে। অৱশ্যে ''কালিকা পুৰাণ''ৰ পৱিত্ৰ ভূগোলত দুয়োটা অঞ্চলকেই কামৰূপৰ অংশ হিচাপে কল্পনা কৰা হৈছিল।<ref name="Shin2018Kamarupa">{{cite book |last=Shin |first=Jae-Eun |chapter=Region Formed and Imagined: Reconsidering Temporal, Spatial and Social Context of Kāmarūpa |editor1-last=Dzüvichü |editor1-first=Lipokmar |editor2-last=Baruah |editor2-first=Manjeet |title=Modern Practices in North East India: History, Culture, Representation |publisher=Routledge |location=London and New York |year=2018 |pages=39–40 }}</ref> ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত শদিয়া=== ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ ভিতৰত শদিয়াৰ সমতল অঞ্চল [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হৈ পৰিছিল।<ref>{{harvcol|Shin|2020|pp=49–75}}</ref> চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা সম্পৰ্কীয় পৰম্পৰা অনুসৰি, ১১৮৭ খ্ৰীষ্টাব্দত [[বীৰপাল]]ে উত্তৰ-পূব অসম আৰু বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ কিছু অংশ সামৰি ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ গৌৰীনাৰায়ণে ত্ৰয়োদশ শতিকাত শদিয়াত ৰাজধানী স্থাপন কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। এই ৰাজধানী অঞ্চল ষোড়শ শতিকালৈকে চুতীয়া শাসনৰ কেন্দ্ৰ হৈ আছিল। [[ভীষ্মকনগৰ]]ত উদ্ধাৰ হোৱা শ্ৰীশ্ৰী লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ নামাংকিত এখন ইটাৰ ভিত্তিত পঞ্চদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ ৰাজধানী এই অঞ্চলত আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। শিলালিপিৰ আখৰৰ গঠন আৰু শৈলীৰ বিশ্লেষণেও এই কাল নিৰ্ধাৰণ সমৰ্থন কৰে।<ref>"Based on an inscribed brick with the name of Śrīśrī-Lakṣmīnārāyaṇa, discovered from the ruins of the forts in Bhismaknagar, it is assumed that Chutiya king Lakṣmīnārāyaṇa of the early fifteenth century had his capital in the area. The paleographical analysis of the inscription supports this dating." {{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> চুতীয়া ৰজাসকলে অসম, তিব্বত আৰু দক্ষিণ চীনৰ মাজত পূবমুখী বাণিজ্য আৰু মানুহৰ চলাচল নিয়ন্ত্ৰণৰ জৰিয়তে ৰাজনৈতিক ক্ষমতা প্ৰয়োগ কৰিছিল।{{sfn|Saikia|2004|p=8}} ====পূব সীমান্তত অভিযানসমূহ==== ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ পূব প্ৰান্তত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে শদিয়া অসমৰ সৈতে উজনি ব্ৰহ্মদেশৰ টাই ৰাজ্যসমূহক সংযোগ কৰা বৃহৎ যোগাযোগ ব্যৱস্থাৰ অন্তৰ্গত আছিল। চতুৰ্দশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ চীনা তথ্যসমূহত মংকং বা মোগাউঙৰ ভাৰতীয় সীমান্তত ইউয়ান ৰাজবংশৰ (''Yuan Dynasty'') ৰাজনৈতিক আৰু সামৰিক কাৰ্যকলাপৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''Yuan Wenlei'' নামৰ চীনা উৎস অনুসৰি, ১৩০৪ খ্ৰীষ্টাব্দত এটা মংগোল সেনাবাহিনীয়ে ''পশ্চিম দেশৰ ৰজা'' বা ''King of Xitian'' উপাধিধাৰী এজন অজ্ঞাত ৰজাক হত্যা কৰি তেওঁৰ নাতিয়েকক শাসক হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। খ্ৰীষ্টিয়ান ডেনিয়েলছে উল্লেখ কৰিছে যে মংকংৰ শাসক পৰিয়ালৰ এজন সদস্য ভাৰতীয় সীমান্তৰ এটা দুৰ্গত নিয়োজিত আছিল। তেওঁৰ মতে, মংকংৰ ভৌগোলিক অৱস্থান অনুসৰি এই সীমান্ত উজনি ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা অথবা [[মণিপুৰ]]ত অৱস্থিত হৈ থাকিব পাৰে।<ref name="Daniels2023">{{cite journal |last=Daniels |first=Christian |year=2023 |title=When did the Tai Ahom Migrate to Assam? |journal=Indian Journal of Tai Studies |volume=XXIII |pages=39–40 |publisher=Institute of Tai Studies and Research }}</ref> টাই আৰু শান বুৰঞ্জীৰ পৰম্পৰাত মংকংৰ শাসক ''চাম লং ফা'' (''Sam Long Hpa'')ই উজনি অসমলৈ পৰৱৰ্তী এটা পশ্চিমমুখী অভিযান চলোৱাৰ উল্লেখ আছে। এই বুৰঞ্জীসমূহত অঞ্চলটোক ''মং ৱেইচালি লং'' (''Mong Wehsali Long'') নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছে। মোগাউঙৰ বুৰঞ্জীত সংৰক্ষিত এটা পাঠ অনুসৰি, তেওঁ চুতীয়া ৰজাসকলৰ অধীনত থকা বহু অঞ্চল জয় কৰিছিল। আন এটা পাঠত ৱেইচালিৰ বশ্যতা স্বীকাৰ আৰু কৰ প্ৰদানৰ ব্যৱস্থাৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last=Gogoi |first=Padmeswar |year=1956 |title=The Political Expansion of the Mao Shans |pages=132–133 }}</ref>{{sfn|Saikia|2004|p=88}} পৰম্পৰাগত কালানুক্ৰমত এই অভিযান ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিত সংঘটিত হোৱা বুলি কোৱা হয়। অৱশ্যে আধুনিক গৱেষণাসমূহত সাধাৰণতে ইয়াক চতুৰ্দশ শতিকাৰ ঘটনা হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে। ডেনিয়েলছে উল্লেখ কৰিছে যে দেহং টাই বুৰঞ্জীৰ দুটা পৃথক পাঠত অভিযানটো ক্ৰমে ১৩১৯ আৰু ১৩৪৮ খ্ৰীষ্টাব্দত সংঘটিত হোৱা বুলি উল্লেখ আছে। আনহাতে, সমসাময়িক চীনা তথ্য অনুসৰি মংমাও ৰাজ্যৰ উত্থান ১৩৩০ৰ দশকতহে হৈছিল আৰু ১৩৪০ৰ দশকত ই বিশেষভাৱে শক্তিশালী হৈ উঠিছিল।<ref>{{cite journal |last=Daniels |first=Christian |year=2023 |title=When did the Tai Ahom Migrate to Assam? |journal=Indian Journal of Tai Studies |volume=XXIII |pages=33–34, 42 |publisher=Institute of Tai Studies and Research }}</ref> ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত মংকং বা নৰা সেনাপতি ''ফুকলইমুং'' (''Phukloimung'')ই বৰ্তমানৰ [[ম্যানমাৰ]]ৰ মিচকিনা জিলাৰ দিশৰ পৰা শদিয়া আক্ৰমণ কৰিছিল। অৱশ্যে তেওঁ পৰাস্ত হৈ পিছুৱাই যাবলগীয়া হৈছিল।<ref>"According to some Ahom buranjis, in 1524, the Nara king Phukloimung attacked Sadiya and was defeated. Thus, Mohnyin probably sent troops to invade Assam." {{harvcol|Laichen|2000|p=239}}</ref> ====চুতীয়া ৰাজত্বকালত বৈষ্ণৱ ধৰ্ম==== শদিয়া আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন কুণ্ডিল অঞ্চল বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ কাৰ্যকলাপ আৰু ধৰ্মীয় স্মৃতি-পৰম্পৰাৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পূব কেন্দ্ৰ আছিল। জে-ইউন শ্বিনৰ মতে, চুতীয়া ৰজাসকলে প্ৰদান কৰা ভূমিদানসমূহে ৰাজদৰবাৰ আৰু গ্ৰাম্য সমাজত বৈষ্ণৱ ব্ৰাহ্মণসকলৰ ক্ৰমবৰ্ধমান উপস্থিতিৰ ইংগিত দিয়ে। ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ধেনুখনা তাম্ৰশাসনত যিসকল ব্ৰাহ্মণলৈ ভূমিদান কৰা হৈছিল, তেওঁলোকৰ নাম আৰু ধৰ্মীয় পৰিচয়ৰ অধিকাংশই বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল। আনহাতে, ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ঘিলামৰা তাম্ৰশাসনত হৰিৰ পুত্ৰ ৰবিদেৱলৈ ভূমিদানৰ উল্লেখ আছে। ৰবিদেৱক বাসুদেৱৰ ভক্ত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।{{sfn|Shin|2020|pp=51–56}} ১৪২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত (শক ১৩৫০) চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ দ্বাৰা প্ৰদান কৰা আন এখন তাম্ৰশাসন শদিয়াৰ চপাখোৱাত উদ্ধাৰ হৈছিল। এই তাম্ৰশাসনত ৰজাজনক ধৰ্মনাৰায়ণৰ পুত্ৰ আৰু পূৰ্বতে কামতাপুৰত শাসন কৰা ৰত্ননাৰায়ণৰ নাতি বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনস্থ হাবুং অঞ্চলত পুৰন্দৰ বিপ্ৰ নামৰ এজন বৈষ্ণৱ ব্ৰাহ্মণলৈ ৪০০ পুটি ভূমিদানৰ কথা লিপিবদ্ধ আছে। শাসনখনত শ্ৰী বৃহৎপাত্ৰক ''হাবুঙাধিপতি'' অৰ্থাৎ হাবুঙৰ অধিপতি হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। তাম্ৰশাসনখনৰ লেখক আছিল স্বৰ্ণকাৰ কৃষ্ণ সাধু।<ref>{{cite journal |last=Neog |first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=58/59 |year=1977–1978 |page=813}}</ref> ====ঘৰমৰা সত্ৰৰ পৰম্পৰা==== ঘৰমৰা সত্ৰত সংৰক্ষিত এটা পৰম্পৰা অনুসৰি, চুতীয়া ৰাজবংশৰ দুজন কোঁৱৰে নৱদ্বীপত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। তাত তেওঁলোকে কনৌজৰ ''সংকৰ্ষণ'' বা ''সংকৰীষণ'' নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক লগ পাইছিল। শদিয়ালৈ উভতি অহাৰ পিছত জ্যেষ্ঠ কোঁৱৰজনে সংকৰ্ষণ আৰু বিভিন্ন বৃত্তিধাৰী কেইবাটাও পৰিয়ালক ৰাজধানীলৈ লৈ আহিছিল বুলি কোৱা হয়। এই পৰম্পৰা অনুসৰি, তেওঁ শদিয়াৰ ঘৰমৰা নদীৰ পাৰত এটা বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু ইয়াৰ বাবে ভূমি, সেৱক-সেৱিকা আৰু বিষ্ণুৰ এটা প্ৰতিমা প্ৰদান কৰিছিল। সংকৰ্ষণৰ উত্তৰসূৰীসকলে পাঁচ পুৰুষলৈকে শদিয়াত থাকি চুতীয়া, দেউৰী, মিৰি আৰু আবৰসকলৰ মাজত বৈষ্ণৱ ধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। আহোমসকলে অঞ্চলটো অধিকাৰ কৰাৰ পিছত এই ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানটো স্থানান্তৰিত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Himadri |last2=Dutta |first2=Tarun |title=Gharmora Satra and Its Archive |journal=Turkish Online Journal of Qualitative Inquiry |volume=12 |issue=8 |year=2021 |pages=8018–8019 }}</ref> ====কুণ্ডিল আৰু বৈষ্ণৱ গুৰুসকলৰ বংশপৰম্পৰা==== পৰৱৰ্তী অসমীয়া বৈষ্ণৱ ধৰ্মগুৰুসকলৰ বংশপৰম্পৰাতো কুণ্ডিলৰ উল্লেখ পোৱা যায়। [[পদ্ম আতা|বদলা পদ্ম আতা]] সম্পৰ্কীয় বিৱৰণসমূহত তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষসকল কুণ্ডিল বা কুণ্ডিলনগৰত বাস কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে। পৰৱৰ্তী সময়ত পৰিয়ালটোৰ এটা শাখা নামনি দিশৰ নাৰায়ণপুৰ অঞ্চললৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Neog |editor-first=Maheswar |title=Guru Charit Katha |publisher=Lawyers Book Stall |year=1999 |page=373 |language=as }}</ref><ref>{{cite book |last=Dev Goswami |first=Narayan Chandra |title=Satriya Sanskritir Swarnarekha: Mahapurush Sri Sri Badula Padma Ata |publisher=Lawyers Book Stall |year=1984 |page=810 |language=as }}</ref> ৰামানন্দ দ্বিজৰ ''শ্ৰীশ্ৰী বংশীগোপাল দেৱৰ চৰিত্ৰ''ত বংশীগোপাল দেৱৰ এজন পূৰ্বপুৰুষ হৰিবৰক ''কুণ্ডিল গোষ্ঠী''ৰ লোক বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |title=Harivara Vipra's Babrubahnar Yuddha and Tamradhwajar Yuddha |editor=Birinchi Kumar Barua; Maheswar Neog |publisher=Gauhati University |year=1960 }}</ref> শদিয়া আৰু কুণ্ডিল পৰৱৰ্তী বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান হিচাপে পৰিগণিত হৈ থাকিল। ''আদি চৰিত'' অনুসৰি, [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ে কুণ্ডিলনগৰ ভ্ৰমণ কৰি তাৰ পৰা এটা বাসুদেৱৰ প্ৰতিমা লৈ আহিছিল।<ref>{{cite book |title=আদি চৰিত বা লক্ষ্মীপুৰৰ আদিম বুৰঞ্জী |trans-title=Adi Charit or the Early History of Lakhimpur |author=Attributed to Madhavadeva |publisher=Bharat Chandra Das |location=Guwahati |year=1928 |page=91 |url=https://as.wikisource.org/wiki/পৃষ্ঠা:আদিচৰিত.djvu/৯১ |language=as }}</ref> আনহাতে, ''শ্ৰীঠাকুৰ চৰিত''ত উল্লেখ আছে যে [[জয়ধ্বজ সিংহ]]ই পৰৱৰ্তী সময়ত দামোদৰ ঠাকুৰৰ নৰোৱা সত্ৰৰ বাবে কুণ্ডিলৰ পৰা আন এটা বাসুদেৱৰ প্ৰতিমা আনিবলৈ ব্যৱস্থা কৰিছিল। এই সত্ৰখন বৰ্তমান ঢকুৱাখনাৰ [[বাসুদেৱ থান]] নামেৰে পৰিচিত।<ref>Harinarayan Dvija, ''Sri Thakur Charit'', edited by N. Gogoi, 2nd ed. (Biswanath Chariali, 2001), verses 467–470, cited in {{cite journal |last=Chutia |first=Manas |title=Vasudev Than Narowa Satra—in Historical Perspective |journal=Review of Research |volume=8 |issue=8 |date=May 2019 |pages=2–3 |url=https://oldror.lbp.world/UploadedData/11719.pdf }}</ref>{{efn|''শ্ৰীঠাকুৰ চৰিত''ত কোৱা হৈছে— {{quote|কুণ্ডিল নগৰ হিতু অতি অনুপম<br/>বহু ভূমি বৃত্তি দিবো তাহাৰ লগত}}}} ষোড়শ শতিকাৰ পৰা শংকৰদেৱৰ ''ৰুক্মিণী হৰণ'' কাব্যখন শদিয়া অঞ্চলত বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয় হৈ পৰে। এই কাব্যৰ প্ৰচলন আৰু নাট্যৰূপে পৰিৱেশনে স্থানীয় ভূগোলক ভীষ্মক, ৰুক্মিণী, বিদৰ্ভ আৰু কুণ্ডিনৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি চিনাক্ত কৰাত ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref name="Shin2020">{{harvcol|Shin|2020|pp=51–56}}</ref> ===আহোম শাসনৰ অধীনত=== {{মূল|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰাজ্য অধিকাৰ কৰাৰ পিছত আহোম ৰজা [[চুহুংমুং]]ে ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক শদিয়াত থাকিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। তেওঁৰ অধীনত তিনিশজন লোক আৰু তিনিটা হাতী দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |year=1997 |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |page=53 |quote=The king called upon his ministers and after discussing about the arrangments to be made for the newly occupied territory, appointed Thaomunglung Phrasengmung as his Gohain in the Chutia domain. Three hundred men were put under his command, three elephants were given to him, and his headquarter was established at Sadiya. }}</ref> অৱশ্যে চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ অব্যাহত আছিল। ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত শদিয়া অঞ্চলত বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 60–64.</ref> প্ৰথম বিদ্ৰোহৰ পিছত ''লাকনি ৰুংৰাও'' অৰ্থাৎ ১৫২৭ খ্ৰীষ্টাব্দত<ref>{{cite book |last=Sarkar |first=J. N. |chapter=Assam and Her Pre-Mughal Invaders |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=II |publisher=Publication Board Assam |location=Guwahati |edition=2nd |year=2003 |page=133 |quote=In fact AB, 61 clearly states that the Bengal invasion occurred after Lakni Rungrao, Saka 1448-49 or AD. 1527. }}</ref> চাও-চেংলুং কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক ''থাওমুংলুং ব-ঙেন'' অৰ্থাৎ শদিয়াখোৱা গোহাঁই হিচাপে নিযুক্ত কৰা হয়।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 61, Ahom script: ''Lakni Rung-rao cham Hao Chao-seng-lung King-lun pai pao Mung Kang-kham. Ka reu Tilao phak kan nai cham hao Timan. Hao Chao Thao-mung-lung Mo-Ngen jao.''</ref> তেওঁক কাংখামৰ পৰা লোহিত নদীৰ উৎসলৈ বিস্তৃত অঞ্চলৰ শাসনভাৰ অৰ্পণ কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 61.</ref> ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পুনৰ সংঘটিত চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ সময়ত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু থাওমুং ব-ঙেনে একেলগে শদিয়া অঞ্চলত সামৰিক অভিযান চলাইছিল। বিদ্ৰোহ দমন কৰাৰ পিছত চুহুংমুঙে দুয়োজন বিষয়াক শদিয়াৰ দায়িত্বত ৰাখিছিল।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 62–64.</ref> পিছৰ বছৰত ফ্ৰাচেংমুংক শদিয়াৰ পৰা ৰাজদৰবাৰলৈ মাতি পঠিওৱা হয়।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 64.</ref> ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যক নিয়ন্ত্ৰণৰ অধীনলৈ আনিবলৈ ফ্ৰাচেংমুংক তাত ৰখা হৈছিল। কিন্তু শদিয়াৰ লোকসকলে বৰগোহাঁইজনক নিজৰ ৰজা বুলি গণ্য কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। এই কথা শুনি চুহুংমুঙে তেওঁক ৰাজদৰবাৰলৈ মাতি পঠিয়ায়। ফ্ৰাচেংমুং উভতি নহাত বুঢ়াগোহাঁই শদিয়ালৈ গৈ কৌশলেৰে তেওঁক ঘূৰাই আনে। বুৰঞ্জীখনৰ মতে, সেই সময়ৰ পৰাই বুঢ়াগোহাঁয়ে শদিয়াৰ শাসনভাৰ গ্ৰহণ কৰে।<ref>Bhuyan, S. K. (ed.), ''Satsari Assam Buranji'', p. 15.</ref> ====চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ==== চুতীয়া ৰাজ্য অধিকাৰ কৰাৰ পিছতো শদিয়াত আহোম শাসনৰ বিৰুদ্ধে চুতীয়াসকলৰ বিভিন্ন গোটে বাৰে বাৰে বিদ্ৰোহ কৰিছিল। ১৫২৭ খ্ৰীষ্টাব্দত প্ৰথম লিপিবদ্ধ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহায় কৰিবলৈ পঠিওৱা দিহিঙীয়া গোহাঁই বা ''থাওমুং মুংক্লাং''ক বিদ্ৰোহীসকলে হত্যা কৰিছিল। এই বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল যদিও তাৰ পিছত পূব অঞ্চলৰ প্ৰশাসনত পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক ''থাওমুং ব-ঙেন'' হিচাপে নিযুক্ত কৰা হৈছিল। এই পদবীটো পৰৱৰ্তী সময়ত ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই'' নামেৰে পৰিচিত হয়।{{sfn|Barua|1939|pp=60–61}}{{sfn|Khanikar|2003|p=96}}{{sfn|Baruah|2007|p=179}} আহোম অভিধানসমূহত ''ব'' (''bo'') শব্দৰ অৰ্থ নিমখৰ খনি আৰু ''ঙেন'' (''ngen'') শব্দৰ অৰ্থ ৰূপ বুলি দিয়া হৈছে। সেই অনুসৰি ''থাওমুং ব-ঙেন'' পদবীৰ মূল অৰ্থ আছিল ''নিমখৰ খনি আৰু ৰূপৰ মন্ত্ৰী''।<ref name="BaruaAhomDict">{{cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1920 |pages=53, 201 }}</ref><ref>{{cite book |editor-last1=Barua |editor-first1=B. |editor-last2=Deodhai Phukon |editor-first2=N. N. |title=Ahom Lexicons |year=1964 |page=105 }}</ref> ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত অধিক বৃহৎ এটা বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল। চন্দনগিৰি, দৈথাং আৰু মাৰাংকাওৰ লগতে [[দিবাং নদী|দিবাং]] আৰু [[লোহিত নদী]]ৰ পাৰত যুদ্ধ হৈছিল। এই যুদ্ধৰ সময়ত চাও-চুলিংক বিদ্ৰোহীসকলে সাময়িকভাৱে বন্দী কৰিছিল যদিও পিছত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। বিদ্ৰোহ দমন হোৱাৰ আগতে ৰজা চুহুংমুং নিজেই শদিয়ালৈ গৈছিল।{{sfn|Barua|1939|p=61}}{{sfn|Khanikar|2003|p=96}}{{sfn|Baruah|2007|p=180}} ১৫৫০ খ্ৰীষ্টাব্দত শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পিছত ''কংসপাত্ৰ'' নামৰ এজন চুতীয়া নেতাই নিজকে শদিয়াৰ ৰজা ঘোষণা কৰে। আহোম ৰাজবংশৰ কেইবাজনো বিদ্ৰোহী কোঁৱৰৰ সমৰ্থনত তেওঁ তিনি বছৰ ধৰি প্ৰতিৰোধ চলায়। অৱশেষত ১৫৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁ আৰু তেওঁৰ বহু অনুগামী পৰাস্ত হৈ নিহত হয়।{{sfn|Khanikar|2003|p=97}}{{sfn|Baruah|2007|p=184}} ১৫৭২ খ্ৰীষ্টাব্দত ''সেনাপতি'' উপাধিধাৰী এজন নেতাৰ অধীনত আন এটা বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয়। বিদ্ৰোহীসকলক কাঞ্চাই আৰু পুখুৰীখানালৈকে খেদি যোৱাৰ পিছত সেনাপতিজন, কাঞ্চাইৰ মুখীয়াল আৰু বহু চুতীয়া লোকক বন্দী কৰা হয়।{{sfn|Barua|1939|p=92}}{{sfn|Khanikar|2003|p=97}}{{sfn|Baruah|2007|p=186}} পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ আন অংশসমূহতো সংশ্লিষ্ট বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল। ১৫৪২ খ্ৰীষ্টাব্দত বিদ্ৰোহীসকলে [[দিচাং নদী]]ৰ সমীপত এজন আহোম বিষয়াক হত্যা কৰিছিল। ১৫৬৫ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া সৈন্যসকলে [[নামৰূপ]] আৰু খেৰামৰ আহোম বসতিসমূহ লুণ্ঠন কৰিছিল।{{sfn|Barua|1939|pp=79, 89}}{{sfn|Khanikar|2003|pp=96–97}}{{sfn|Baruah|2007|pp=182, 186}} ১৬৬৫ খ্ৰীষ্টাব্দত উত্তৰ পাৰৰ এটা বিদ্ৰোহত চুতীয়াসকলে মিৰি আৰু ডফলাসকলৰ সৈতে যোগদান কৰিছিল। ১৬৭৩ খ্ৰীষ্টাব্দত আন এটা বিদ্ৰোহৰ সময়ত চুতীয়া গোটসমূহে ৰূপা আৰু ডিমৌৰ মিৰি গাঁওসমূহ আক্ৰমণ কৰাৰ লগতে আহোম শাসনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধ চলায়। অৱশেষত এই বিদ্ৰোহো দমন কৰা হয়।{{sfn|Khanikar|2003|pp=97–98}}{{sfn|Baruah|2007|pp=224–230}} চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ প্ৰায় ডেৰশ বছৰ পিছলৈকে এই ধৰণৰ বিদ্ৰোহ অব্যাহত আছিল। ইয়াৰ পিছতহে অঞ্চলটো আৰু ইয়াৰ জনসমষ্টি আহোম প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাত অধিক সম্পূৰ্ণভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত হয়।{{sfn|Prakash|2007|p=267}} ====সপ্তদশ শতিকাৰ সীমান্ত==== [[জয়ধ্বজ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত ১৬৬৫ খ্ৰীষ্টাব্দত আইন-শৃংখলা ভংগ কৰা মিৰি গাঁওসমূহৰ বিৰুদ্ধে অভিযান চলোৱা হৈছিল। ১৬৮৩ খ্ৰীষ্টাব্দত [[গদাধৰ সিংহ]]য়ো কেইবাখনো মিৰি গাঁও দমন কৰিছিল। ১৬৯৭ খ্ৰীষ্টাব্দত শদিয়াত এটা বৃহৎ ভূমিকম্প সংঘটিত হোৱা বুলি ঐতিহাসিক বিৱৰণত উল্লেখ আছে। ইয়াৰ ফলত বহু পাহাৰৰ অংশ খহি পৰিছিল বুলি কোৱা হয়। অৱশ্যে এই ঘটনাসমূহৰ বিৱৰণত ''শদিয়া'' নামেৰে বৰ্তমানৰ নগৰখনৰ পৰিৱৰ্তে ধেমাজিকে ধৰি পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ বৃহত্তৰ ঐতিহাসিক অঞ্চলকো বুজোৱা হৈ থাকিব পাৰে। ভূমিকম্পবিজ্ঞানৰ গৱেষণাই ১৬৯৭ চনৰ ঘটনাটোক বৰ্তমানৰ শদিয়া অঞ্চলৰ সলনি পাছিঘাটৰ পৰা প্ৰায় ১৩০ কিলোমিটাৰ পশ্চিমে, [[সোৱণশিৰি নদী]]ৰ পাৰৰ হিমেবস্তিৰ ওচৰৰ পূব হিমালয়ৰ সক্ৰিয় ভূ-চ্যুতিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।<ref>{{cite journal |last1=Singh |first1=Ishwar |last2=Pandey |first2=Arjun |last3=Mishra |first3=Rajeeb Lochan |last4=Priyanka |first4=Rao Singh |last5=Brice |first5=Atul |last6=Jayangondaperumal |first6=R. |last7=Srivastava |first7=Vaibhav |title=Evidence of the 1950 Great Assam Earthquake Surface Break Along the Mishmi Thrust at Namche Barwa Himalayan Syntaxis |journal=Geophysical Research Letters |volume=48 |year=2021 |issue=11 |article-number=e2020GL090893 |doi=10.1029/2020GL090893 |bibcode=2021GeoRL..4890893S |url=https://doi.org/10.1029/2020GL090893 |url-access=subscription |quote=Since the Kamlang site is far away from Sadiya, Bhutan and Shillong plateau, the possibility of the 1697 Sadiya, 1713/14? Bhutan-Arunachal and the 1897 Shillong Plateau earthquakes, as the likely candidates at this site, must be overruled. Further, unavailable historical record of a post-tenth century CE earthquake in the region indicates co-seismic deformation at the Bishmaknagar Fort, only by the 1950 earthquake. }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Pandey |first1=Arjun |last2=Jayangondaperumal |first2=R. |last3=Hetényi |first3=György |last4=Priyanka |first4=Rao Singh |last5=Singh |first5=Ishwar |last6=Srivastava |first6=Pradeep |last7=Srivastava |first7=Hari B. |title=Establishing primary surface rupture evidence and magnitude of the 1697 CE Sadiya earthquake at the Eastern Himalayan Frontal Thrust, India |journal=Scientific Reports |volume=11 |year=2021 |issue=1 |article-number=879 |doi=10.1038/s41598-020-79571-w |doi-access=free |pmid=33441655 |pmc=7806906 |bibcode=2021NatSR..11..879P |quote=The likely hypocenter area of the minimum scenario spans between Himebasti village and Nigluk town. }}</ref><ref>{{cite web |title=Scientists find geological evidence of eastern Himalaya earthquake recorded in history |website=Press Information Bureau |publisher=Ministry of Science and Technology, Government of India |date=8 February 2021 |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1696073 |access-date=25 June 2026 }}</ref> আহোমসকলে পূৰ্বৰ শদিয়া ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কিছুমান মিৰি জনগোষ্ঠীক ''শদিয়াল মিৰি'' বুলি অভিহিত কৰিছিল। ইয়াৰ পৰাও ''শদিয়া'' শব্দটোৰ বৃহত্তৰ ৰাজনৈতিক আৰু আঞ্চলিক অৰ্থ আছিল বুলি ইংগিত পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last=Pegu |first=Nomal Chandra |title=The Mishings of the Brahmaputra Valley |year=1981 |publisher=Monumati Pegu |page=55 |language=en }}</ref> ===খামতিসকলৰ আধিপত্য=== ১৭৯৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[খামটি জনগোষ্ঠী|খামটি সকলে]] ফাকিয়াল, মিৰি, মিচিমি, মুলুক, খাংহাক, পানী নৰা আৰু আবৰসকলৰ সৈতে একত্ৰিত হৈ শদিয়াত অশান্তিৰ সৃষ্টি কৰিছিল। পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইয়ে কঠোৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি এই অশান্তি দমন কৰে আৰু সংশ্লিষ্ট গোটসমূহক বিভিন্ন দিশলৈ সিঁচৰতি কৰি দিয়ে। ১৭৯৯ চনৰ দমনৰ পিছত খামতিসকল কিছুদিনলৈ শান্ত হৈ আছিল।{{sfn|Devi|1968|pp=190–191}} ব্ৰহ্মদেশীয় আক্ৰমণৰ সময়ত টাই খামতি, টাই খাময়াং, টাই ফাকিয়াল, টাই তুৰুং আৰু টাই আইতন অন্তৰ্ভুক্ত থকা ফাকিয়াল গোটসমূহক ব্ৰহ্মদেশীয় সেনাই ব্ৰহ্মদেশৰ মোগাউংলৈ উভতি যাবলৈ কৈছিল।{{sfn|(India)|1976|p=134}} ১৮১০–১১ খ্ৰীষ্টাব্দত খামতিসকলে [[চিংফৌ জনগোষ্ঠী|চিংফৌসকলৰ]] সৈতে মিত্ৰতা কৰি শেষজন আহোম শদিয়াখোৱা গোহাঁই গোবিন্দ গোহাঁইক অপসাৰণ কৰে। ১৮১১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা খামতি নেতা চাও চালান গোহাঁই নতুন শদিয়াখোৱা গোহাঁই হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ অসমলৈ ব্ৰহ্মদেশীয় আক্ৰমণত সহায় কৰিছিল। ১৮৩৫ খ্ৰীষ্টাব্দত চাও চালান গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পিছত চাও ৰাং ফাই শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ পদ গ্ৰহণ কৰে। ১৮৩৯ খ্ৰীষ্টাব্দত ব্ৰিটিছে অঞ্চলটো অধিকাৰ কৰালৈকে তেওঁ এই পদত আছিল।{{sfn|Gogoi|2016|p=295}} ১৮২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত ব্ৰিটিছে অসম অধিকাৰ কৰাৰ পিছত শদিয়া অঞ্চল সম্পূৰ্ণৰূপে খামতিসকলৰ নিয়ন্ত্ৰণত থকা দেখিছিল।{{sfn|Devi|1968|p=191}} ===ব্ৰিটিছ যুগ=== শদিয়া [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ পূব বংগ আৰু অসম প্ৰদেশৰ লখিমপুৰ জিলাৰ একেবাৰে উত্তৰ-পূব সীমান্তৰ চাউনি আছিল। নদীৰ বিপৰীত পাৰত সেই সময়ৰ অসম–বংগ ৰে'লপথৰ সৈতে সংযুক্ত এটা ৰে'লৱে ষ্টেচন আছিল। শদিয়াত দেশীয় পদাতিক সেনা আৰু সামৰিক আৰক্ষীৰ দল নিয়োজিত আছিল। ইয়াৰ পৰা সীমান্তৰ বিভিন্ন দিশলৈ বিস্তৃত সৰু সৰু সামৰিক চকীসমূহ পৰিচালিত হৈছিল। শদিয়াৰ এখন বজাৰলৈ সীমান্তৰ সিপাৰৰ পাহাৰীয়া মিচিমি, আবৰ আৰু খামতিসকলে ৰবৰ, মম, হাতীদাঁত আৰু কস্তুৰী আনি কপাহী কাপোৰ, নিমখ আৰু ধাতুৰ সামগ্ৰীৰ সৈতে বিনিময় কৰিছিল।<ref name="EB1911"/> ১৮৮২ খ্ৰীষ্টাব্দত ফ্ৰান্সিছ জেক নিডহামক ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ সহকাৰী ৰাজনৈতিক বিষয়া হিচাপে নিযুক্ত কৰা হয়। ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ১৮৭৬ চনৰ পৰা এই অঞ্চলত আৰক্ষীৰ সহকাৰী অধীক্ষক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। নিডহামে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ উজনি অঞ্চলসমূহ অন্বেষণ কৰাৰ লগতে মিৰি, চিংফৌ আৰু খামতি ভাষাৰ ব্যাকৰণ সম্পৰ্কে লিখিছিল। ১৯০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁ চাকৰিৰ পৰা অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে। তেওঁৰ অন্বেষণৰ এটা মুখ্য উদ্দেশ্য আছিল ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ উৎস চিনাক্ত কৰা। অসম দিশৰ পৰা তিব্বতৰ জায়ুল উপত্যকালৈ অভিযান চলোৱাৰ বাবে ১৮৮৭ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁক ''Gill Memorial Medal'' প্ৰদান কৰা হয়। ১৮৮৯ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁ Royal Geographical Societyৰ সদস্য নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৪৩–৪৪ চনত শদিয়াত "আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সেনা বিমান বাহিনী"ৰ এটা বিমানক্ষেত্ৰ আছিল। ইয়াত ৮০তম ফাইটাৰ গ্ৰুপৰ ৮৯তম ফাইটাৰ স্কোৱাড্ৰন নিয়োজিত আছিল। এই গোটটোৰ মুখ্য কাৰ্যালয় নাগাঘুলিত আছিল, যি বৰ্তমান ভাৰতীয় বায়ুসেনাৰ চাবুৱা বিমানঘাটি হিচাপে পৰিচিত। বৰ্তমান শদিয়া "ভাৰতীয় ৰেড ক্ৰছ ছ'চাইটি"ৰ এটা জিলা মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। ১৯৫০ চনৰ বৃহৎ অসম ভূমিকম্পত পুৰণি শদিয়া নগৰ ধ্বংস হয়। ===ভূপেন হাজৰিকাৰ জন্মস্থান=== ১৯২৬ চনত পুৰণি শদিয়াৰ বুলুং গাঁৱত ভাৰতৰত্ন, সুধাকণ্ঠ [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ জন্ম হৈছিল। ১৯৫০ চনৰ ভূমিকম্প আৰু তাৰ পৰৱৰ্তী নদীজনিত পৰিৱৰ্তনত পুৰণি বুলুং গাঁৱখন বালিৰ চৰলৈ পৰিণত হয়। পুৰণি গাঁওখনৰ বাসিন্দাসকলে বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ দিবাং উপত্যকা জিলাত ''বুলুং'' নামেৰেই পুনৰ এখন গাঁও স্থাপন কৰি বসবাস কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰে সেই গাঁওখনত ভূপেন হাজৰিকাৰ স্মৃতিত এটা প্ৰতিমূৰ্তি নিৰ্মাণ কৰিছে। ==বাণিজ্য আৰু যোগাযোগ== শদিয়া ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ একেবাৰে পূব প্ৰান্তত, পূব হিমালয় আৰু অসমক উজনি ব্ৰহ্মদেশৰ পৰা পৃথক কৰা পৰ্বতমালাৰ মাজেৰে যোৱা পথসমূহৰ ওচৰত অৱস্থিত আছিল। ইয়াৰ পৰা তিব্বতলৈ যোৱা তিনিটা প্ৰধান পথৰ উল্লেখ পোৱা যায়—{{sfn|Kaulback|1934|p=177}} * দিহাং বা চাংপো নদী উপত্যকাৰ মাজেৰে যোৱা পথ। * [[দিবাং নদী|দিবাং]] উপত্যকাৰ মাজেৰে যোৱা পথ। * [[লোহিত নদী|লোহিত]] উপত্যকাৰ মাজেৰে জায়ুললৈ যোৱা পথ। ইয়াৰ উপৰি দক্ষিণ-পূব দিশে হুকং উপত্যকা আৰু উজনি ব্ৰহ্মদেশৰ শান ৰাজ্যসমূহলৈও বাণিজ্যিক যোগাযোগ বিস্তৃত হৈছিল। লাইচেন (২০০০)-এ পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা এটা পথ অনুসৰি, এই যোগাযোগ ব্যৱস্থা ভামোৰ পৰা মোগাউংলৈ, তাৰ পৰা হুকং উপত্যকা আৰু [[পাটকাই পৰ্বতমালা]] পাৰ হৈ বিচালৈ আৰু তাৰ পৰা শদিয়ালৈ বিস্তৃত হৈছিল। এই পথসমূহ পুনৰ পূব দিশত ইউনানলৈ বিস্তৃত স্থলবাণিজ্যিক পথসমূহৰ সৈতে সংযুক্ত আছিল।{{sfn|Laichen|2000|p=189}}{{sfn|Pemberton|1966|pp=71–72}} বৃহত্তৰ আঞ্চলিক প্ৰেক্ষাপটত ডি. জি. ই. হলে অসম, উজনি ব্ৰহ্মদেশ আৰু ইউনানৰ মাজেৰে ভাৰত আৰু চীনক সংযোগ কৰা উত্তৰফালৰ এটা স্থলপথ চিনাক্ত কৰিছিল।{{sfn|Hall|1981|p=23}} এই পথসমূহৰ নিয়ন্ত্ৰণে শদিয়াৰ ৰাজনৈতিক গুৰুত্ব বৃদ্ধি কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ৰজাসকলে অসম, তিব্বত আৰু দক্ষিণ চীনৰ মাজত পূবমুখী বাণিজ্য আৰু মানুহৰ স্থানান্তৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ জৰিয়তে ক্ষমতা প্ৰয়োগ কৰিছিল।<ref>"In eastern Assam, toward the area of modern-day Arunachal Pradesh, was the famed kingdom of Sadiya, ruled by the Chutias, who held power by regulating the easterly trade and migration of people to and from Tibet, southern China, and Assam." {{harvcol|Saikia|2004|p=8}}</ref><ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |year=1997 |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |page=188 |quote=The eastern extremity of this kingdom opened into the mountains inhabited by the Abors, Mishimis, Bhutiyas, and others, and they controlled the trade that passed between the Assam valley and the hills of Bhutan and Tibet. }}</ref> প্ৰত্নতাত্ত্বিক তথ্যই সূচায় যে এই পূবমুখী পথসমূহৰ কিছুমান সেই সময়তে সামৰিক আৰু কৌশলগতভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। তেজুৰ ওচৰৰ টিণ্ডোলঙত অৱস্থিত প্ৰায় চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকাৰ এটা মাটিৰ দুৰ্গ শদিয়া আৰু ভীষ্মকনগৰৰ পৰা লোহিত নদীৰ পাৰত থকা [[পৰশুৰাম কুণ্ড]]লৈ যোৱা মূল পথত অৱস্থিত আছিল। ইয়াৰ অৱস্থান আৰু প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থাৰ ভিত্তিত দুৰ্গটোক পথটোৰ ওপৰত নজৰ ৰাখিবলৈ স্থাপন কৰা সামৰিক চকী হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।{{sfn|Chattopadhyay|1984|p=71}} ভীষ্মকনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা কাওলিন বা চীনা মাটিৰ মৃৎপাত্ৰসমূহক চীনৰ সৈতে প্ৰাৰম্ভিক সাংস্কৃতিক যোগাযোগ আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতলৈ মৃৎশিল্পৰ ধাৰণাৰ প্ৰসাৰৰ প্ৰমাণ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last=Sharma |first=Sukanya |title=Southeast Asian Elements in the Archaeological Evidence of Northeast India |journal=SPAFA Journal |volume=20 |issue=3 |year=2010 |pages=26–27 |url=https://www.seameo-spafa.org/wp-content/uploads/2015/11/225_1316503644_sub.pdf }}</ref> পূব হিমালয়ৰ বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাত ''মিচিমি তিতা'' (''Coptis teeta'') নামৰ এবিধ ঔষধি শিপাৰো গুৰুত্ব আছিল। ই ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বাণিজ্য আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বৰ পৰাই ব্যৱসায়িক সামগ্ৰী আছিল আৰু ভাৰতীয় তথা চীনা চিকিৎসা-পৰম্পৰা দুয়োটাতে ব্যৱহৃত হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Arupjyoti |chapter=Flows and Fairs: The Eastern Himalayas and the British Empire |title=Flows and Frictions in Trans-Himalayan Spaces: Histories of Networking and Border Crossing |editor-last1=Cederlöf |editor-first1=Gunnel |editor-last2=van Schendel |editor-first2=Willem |publisher=Amsterdam University Press |year=2022 |page=145 }}</ref> অৱশ্যে উপলব্ধ তথ্যই অসম–ব্ৰহ্মদেশ–ইউনানৰ বৃহত্তৰ যোগাযোগ ব্যৱস্থাৰে চলাচল কৰা সকলো সামগ্ৰী শদিয়া নগৰৰ মাজেৰেই গৈছিল বুলি নিশ্চিত নকৰে। চুতীয়া ৰাজ্য অধিকাৰ কৰাৰ পিছতো এই পূবমুখী যোগাযোগসমূহৰ বাণিজ্যিক আৰু কৌশলগত গুৰুত্ব অব্যাহত থাকে। লাইচেনৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্য জয়ৰ ফলত আহোমসকলৰ মিৰি, আবৰ, ডফলা আৰু মিচিমিসকলৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠ যোগাযোগ স্থাপিত হয়। এই জনগোষ্ঠীসমূহৰ জৰিয়তে চীনৰ পৰা তাম আৰু ৰূপৰ দৰে ধাতু লাভ কৰিব পৰা হৈছিল। আনহাতে, নতুন অঞ্চল অধিকাৰ কৰাৰ ফলত আহোমসকলে শদিয়াৰ লুণীয়া পানীৰ উৎসসমূহো নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনিছিল।{{sfn|Laichen|2000|p=270}} ===ঊনবিংশ শতিকাৰ বজাৰ আৰু বাণিজ্য=== ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ শদিয়াৰ বাণিজ্য সম্পৰ্কে অধিক বিশদ বিৱৰণ পোৱা যায়। জন মেককছে শদিয়াৰ বাণিজ্য দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা বুলি উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁ ইয়াৰ বজাৰৰ সামগ্ৰী হিচাপে সোণ, ৰূপ, অম্বৰ, কস্তুৰী, হাতীদাঁত, খামতি দা, চীনা আৰু ব্ৰহ্মদেশীয় নিৰ্মিত সামগ্ৰী, বিষ আৰু বিভিন্ন স্থানীয় ৰং প্ৰস্তুত কৰা সামগ্ৰীৰ উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁৰ মতে, শীতকালত আশে-পাশে থকা পাহাৰৰ ব্যৱসায়ীসকলে কস্তুৰী, জন্তুৰ ছাল, হাতীদাঁত, তিব্বতৰ তামৰ পাত্ৰ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰী লৈ শদিয়ালৈ নামি আহিছিল। ইয়াৰ বিনিময়ত তেওঁলোকে গৰু-ম'হ, মণি আৰু সমভূমিৰ সামগ্ৰী লাভ কৰিছিল।{{sfn|M'Cosh|1986|pp=144–147}} আৰ. বয়লিউ পেম্বাৰ্টনে উল্লেখ কৰিছিল যে ব্ৰিটিছৰ সুৰক্ষাৰ অধীনত চাৰিজন [[মাৰোৱাৰী জনগোষ্ঠী|মাৰোৱাৰী]] ব্যৱসায়ীয়ে শদিয়াত ব্যৱসায় প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। তেওঁলোকে উলৰ কাপোৰ, মচলিন আৰু অন্যান্য বস্ত্ৰ, নিমখ, ধঁপাত, তামোল, চাউল, আফিং, সুৰা আৰু ঘৰুৱা সামগ্ৰী আমদানি কৰিছিল। এই সামগ্ৰীসমূহ আশে-পাশে থকা জনগোষ্ঠীসমূহৰ সৈতে সোণ, হাতীদাঁত, ৰূপ, অম্বৰ, কস্তুৰী, দা, ব্ৰহ্মদেশীয় কাপোৰ আৰু চীনা বাকচৰ বিনিময়ত ব্যৱসায় কৰা হৈছিল। পেম্বাৰ্টনে লগতে উল্লেখ কৰিছিল যে এই বাণিজ্য ক্ৰমে পৰ্বতসমূহ পাৰ হৈ উজনি ব্ৰহ্মদেশৰ হুকং উপত্যকালৈ বিস্তৃত হৈ আছিল।{{sfn|Pemberton|1966|pp=71–72}} মেককছে উল্লেখ কৰিছিল যে অসমত প্ৰচলিত ৰূপৰ এটা বৃহৎ অংশ চীনৰ পৰা ৰূপৰ ধাতুপিণ্ড হিচাপে আমদানি কৰা হৈছিল। এই ৰূপ অসমীয়া আৰু চীনা ব্যৱসায়ীসকলৰ মাজৰ বৃহত্তৰ বাণিজ্যত বিনিময়ৰ মাধ্যম হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল।{{sfn|M'Cosh|1986|p=58}} ===নিমখ উৎপাদন=== শদিয়া স্থানীয় নিমখ উৎপাদনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰও আছিল। ১৮০৭ৰ পৰা ১৮১৪ চনৰ মাজত সংগৃহীত তথ্যৰ ভিত্তিত ফ্ৰান্সিছ হেমিল্টনে উল্লেখ কৰিছিল যে শদিয়া প্ৰদেশত নিমখৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ খনি আছিল। ইয়াৰ পৰা ৰাজকোষলৈ বছৰি প্ৰায় ৪০,০০০ টকা ৰাজহ আহিছিল। মাটিত খন্দা জলাধাৰসমূহত সংগৃহীত লুণীয়া পানী উতলাই নিমখ প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল। পিছত এই নিমখ ডাঙৰ বাঁহৰ চুঙাত ভৰাই [[যোৰহাট]]লৈ কঢ়িয়াই নিয়া হৈছিল। হেমিল্টনৰ মতে, শদিয়াত উৎপাদিত নিমখ বংগৰ পৰা আমদানি কৰা নিমখতকৈ অধিক বিশুদ্ধ আছিল, যদিও ইয়াৰ দামো বেছি আছিল।বংগৰ সৈতে বাণিজ্য বন্ধ হোৱা সময়ত শদিয়াৰ নিমখ অসমৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিকল্প যোগান আছিল।<ref name="Hamilton-Sadiya-salt">{{cite book |last=Hamilton |first=Francis |editor-last=Bhuyan |editor-first=S. K. |title=An Account of Assam: With Some Notices Concerning the Neighbouring Territories |orig-year=1807–1814 |year=1940 |publisher=Government of Assam, Department of Historical and Antiquarian Studies |location=Gauhati |page=47 |quote=In the province of Sodiya is an important mine of salt, which in case of a dispute with Bengal is the only supply on which the country can depend. }}</ref> এটা সময়ত শদিয়াত নিমখ উৎপাদনৰ পৰিমাণ এক লাখ মোনলৈকে বৃদ্ধি পোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last1=Saikia |first1=Raktim Ranjan |last2=Amin |first2=Nurul |title=A Study on the Salt Production of Ancient Assam |journal=Indian Journal of History of Science |volume=54 |issue=4 |year=2019 |page=491 |doi=10.16943/ijhs/2019/v54i4/49775 }}</ref> তিৰাপ অঞ্চলৰ লুণীয়া পানীৰ উৎসসমূহৰ পৰা, বিশেষকৈ বৰদুৰীয়া আৰু নামচাং অঞ্চলত উৎপাদিত নিমখো স্থলপথেৰে শদিয়া আৰু যোৰহাটলৈ অনা হৈছিল। এই নিমখ অসমৰ লোকসকলৰ সৈতে বিনিময় কৰা হৈছিল। ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ জৰিয়তে বংগৰ পৰা নিয়মিতভাৱে নিমখ আহিবলৈ আৰম্ভ নকৰালৈকে এই বাণিজ্য অব্যাহত আছিল।<ref>{{cite journal |last=Thakur |first=Amrendra Kumar |title=Trade and Travel in Northeast India |journal=Indian Historical Review |volume=52 |issue=1 |year=2025 |page=9 |doi=10.1177/03769836251333996 }}</ref> ==ভৌগোলিক অৱস্থান== শদিয়াৰ ভৌগোলিক অৱস্থান {{coord|27.83|N|95.67|E|}}।<ref>{{cite web |title=Falling Rain Genomics, Inc – Sadiya |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/3/Sadiya.html |access-date=2015-02-06 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303204943/http://www.fallingrain.com/world/IN/3/Sadiya.html }}</ref> সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা ইয়াৰ গড় উচ্চতা প্ৰায় {{convert|123|m|ft|abbr=on}}। শদিয়াক বহুলোকে দিহাং বা চাংপো–ছিয়াং, দিবাং আৰু লোহিত নদীৰ সংগমত গঠিত বিশাল ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ মাজৰ এক বৃহৎ ভূখণ্ড বুলি গণ্য কৰে। ইয়াক পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ বৃহৎ নদী-গঠিত ভূখণ্ড বুলিও কোৱা হয়।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} অসমৰ ভিতৰত শদিয়া একমাত্ৰ অঞ্চল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে য'ত হুলক গিবনৰ নতুনকৈ বৰ্ণিত উপপ্ৰজাতি ''Hoolock hoolock mishmiensis'', যাক ''মিচিমি পাহাৰৰ হুলক'' বুলি জনা যায়, পোৱা যায়।<ref name="Choudhury2013">{{cite book |author=A. U. Choudhury |title=Description of a new subspecies of hoolock gibbon Hoolock hoolock from North East India |journal=The Newsletter & Journal of the Rhino Foundation for Nature in Northeast India |volume=9 |pages=49–59 |year=2013 }}</ref> [[File:A ferry (Dhola-Sadiya Par-ghat).jpg|thumb|ঢলা–শদিয়া পাৰঘাটত এখন ফেৰী।]] ==ৰাজনীতি আৰু প্ৰশাসন== শদিয়া লখিমপুৰ লোকসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত। পূৰ্বৰ বিধানসভা সমষ্টিৰ বিন্যাস অনুসৰি ইয়াৰ বিধানসভা সমষ্টি আছিল ১২৬ নং [[শদিয়া বিধানসভা সমষ্টি]]। শদিয়া [[তিনিচুকীয়া জিলা]]ৰ তিনিটা ঐতিহাসিক মহকুমাৰ ভিতৰত অন্যতম। চপাখোৱা শদিয়াৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web |url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |title=List of Parliamentary & Assembly Constituencies |access-date=2008-10-06 |work=Assam |publisher=Election Commission of India |archive-date=2006-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf }}</ref> ১৯৭৯ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত শদিয়াক মহকুমা হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছিল। শদিয়া মহকুমাত এখন পৌৰসভা আছে। চপাখোৱা পৌৰসভাৰ প্ৰথম নিৰ্বাচিত পৌৰপতি আছিল বিপিন গগৈ। শদিয়া মহকুমাত ১১খন পঞ্চায়ত আৰু দুখন জিলা পৰিষদ আছে। ইংৰাজী প্ৰবন্ধৰ পুৰণি নিৰ্বাচনী বিৱৰণ অনুসৰি, শদিয়া বিধানসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত একমাত্ৰ নগৰ আছিল চপাখোৱা। ইয়াৰ মুঠ জনসংখ্যা ১০,৩০৫ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ তথ্য অনুসৰি, শদিয়াত অনুসূচিত জাতিৰ জনসংখ্যা আছিল ২,৯৭৪ জন। ইয়াৰ ভিতৰত ১,৫১৬ জন পুৰুষ আৰু ১,৪৫৮ গৰাকী মহিলা আছিল। একেদৰে অনুসূচিত জনজাতিৰ জনসংখ্যা আছিল ২৫,১৬৭ জন। ইয়াৰ ভিতৰত ১২,৯০৮ জন পুৰুষ আৰু ১২,২৫৯ গৰাকী মহিলা আছিল। ==পৌৰাণিক আৰু ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন== [[File:Historical cities of Sadiya.jpg|thumb|ঐতিহাসিক সাধয়াপুৰৰ বৰনগৰ, ভীষ্মকনগৰ আৰু ৰুক্মিণীনগৰৰ অৱস্থান দেখুওৱা মানচিত্ৰ।]] মধ্যযুগত শদিয়াৰ বৃহত্তৰ অঞ্চলত উন্নত নগৰ, দুৰ্গ, মন্দিৰ আৰু অন্যান্য স্থাপত্য গাঁথনি গঢ় লৈ উঠিছিল। চুতীয়া ৰাজত্বকালৰ সৈতে সম্পৰ্কিত [[ভীষ্মকনগৰ]], ৰুক্মিণীনগৰ, [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]], প্ৰতিমাগড় আৰু বুঢ়াবুঢ়ী মন্দিৰৰ ধ্বংসাৱশেষ এই অঞ্চলৰ ঐতিহাসিক গুৰুত্বৰ নিদৰ্শন। শদিয়াৰ মহকুমা আৰু ইয়াৰ ঐতিহাসিক আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহত বহুতো পৌৰাণিক আৰু ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন আছে। তাৰে কিছুমান উল্লেখনীয় স্থান হ'ল: ===শদিয়াৰ চাৰিশাল=== শদিয়াত অতীজৰে পৰা চুতীয়া সকলৰ দেউৰী-চুতীয়া সকলে এই শালকেইখনত পূজা-অৰ্চনা কৰি আহিছে। প্ৰতি বছৰে বহাগ, আহাৰ বা শাওন, কাতি আৰু মাঘ মাহত বলি-বিধানেৰে পূজা কৰা হয়। তিনি বছৰৰ মূৰে মূৰে চতুৰ্থ বছৰত ম'হ বলি দিয়া হয়। অতীতত এই শাল সমূহত নৰবলি দিয়া হৈছিল। এই শাল সমূহত এতিয়াও দেউৰী সকল পূজাৰীৰ কাম কৰি আছে। * বুঢ়া-বুঢ়ী শাল: চপাখোৱাৰ পৰা পশ্চিমে প্ৰায় সাত কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ বুঢ়াবুঢ়ী গাঁৱত অৱস্থিত। শিৱ-পাৰ্বতীক পূজা কৰা হয়। * [[কেঁচাইখাতী]] শাল বা [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]: চপাখোৱাৰ পৰা প্ৰায় এঘাৰ কিলোমিটাৰ দূৰৈত কুণ্ডিল নদীৰ পাৰৰ পুৰণি লখিমপুৰীয়া গাঁৱত অৱস্থিত। কেঁচাইখাতী গোসাঁনীক পূজা কৰা হয়। * পাতৰ শাল: চপাখোৱাৰ পৰা প্ৰায় বাৰ কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ কুকুৰামৰা গাঁৱৰ সমীপৰ বালিজান নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। শদিয়াৰে হলৌগাঁৱতো এখন পাতৰ শাল আছে কিন্তু উক্ত শালখন প্ৰকৃত পাতৰ শাল নহয়। * বলিয়া বাবাৰ থান: চপাখোৱাৰ পৰা পশ্চিমে প্ৰায় বাৰ কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ হৰিপুৰ গাঁৱত অৱস্থিত। বুঢ়া-বুঢ়ী বা শিৱ-পাৰ্বতীৰ পুত্ৰ বলিয়া বাবাক পূজা কৰা হয়। ইয়াত নাৰীৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ। ===পুখুৰী=== চুতীয়া ৰাজত্বকালত খন্দোৱা কেইবাটাও পুখুৰী শদিয়াত দেখিবলৈ পোৱা যায়। * কৰণো পুখুৰী: বৰ্তমান এই পুখুৰীটো সম্পূৰ্ণৰূপে অৰুণাচলৰ বাসিন্দাৰ দখলত। * পদুম পুখুৰী: চপাখোৱাৰ পৰা প্ৰায় পাঁচ কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ অৰুণাচল সীমান্তত অৱস্থিত পদুম পুখুৰী গাঁৱত আছে। কালি প্ৰায় দহ বৰ্গকিলোমিটাৰ, গভীৰতা দহ ফুট। * আম পুখুৰী: পদুম পুখুৰী পৰা প্ৰায় দুই কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ শলখনিৰ ওচৰত আছে। কালি প্ৰায় আধাবিঘামান হব। * বৰ পুখুৰী: চপাখোৱাৰ পৰা প্ৰায় পাঁচ কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ বৰ পুখুৰী গাঁৱত আছে। দীঘলে প্ৰায় এশমিটাৰ আৰু বহলে প্ৰায় ত্ৰিশমিটাৰ। * নৌ বহৰ: পুখুৰী সদৃশ এই নৌবিহৰটোক বৰ্তমান লাচিত ষ্টেডিয়াম নামেৰে জনাজাত। ইয়াক এখন খেল পথাৰলৈ উন্নিতকৰণ কৰা হৈছে। এই পুখুৰীত পানী জমা নহয়। অসমত হয়তো এইটোৱে এটা পুখুৰীত নিৰ্মাণ কৰা একমাত্ৰ ষ্টেডিয়াম। ===অন্যান্য কীৰ্তিচিহ্ন=== [[File:Bhismaknagar fort ruins.jpg|thumb|ভীষ্মকনগৰৰ ইটাৰ গাঁথনিৰ ধ্বংসাৱশেষ।]] * বৈৰাগী থান: চপাখোৱাৰ পৰা প্ৰায় ন কিলোমিটাৰ দূৰৈত অৱস্থিত। ড॰ [[ভূপেন হাজৰিকা সেতু]]ৰ পাৰ হৈ কেৱল এক কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ সাত মাইল নামৰ ঠাইৰ ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ কাষত অৱস্থিত এই থান খন। * প্ৰতিমা গড়: কেৱল ভগ্নাৱশেষ দেখা পোৱা যায়। ইয়াত চুতীয়াসকলৰ সকলৰ যুদ্ধৰ বেহু পাতিছিল বুলি কোৱা হয়। পুৰনি তৰানি গাওঁৱত এই ভগ্নাংশেষ এতিয়াও আছে। * [[ভীষ্মকনগৰ]]: বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা]]ৰ ৰ'ইঙৰ সমীপত অৱস্থিত চুতীয়া ৰাজত্বকালৰ এখন দুৰ্গীকৃত নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষ। প্ৰায় ১০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ বিস্তৃত এই প্ৰত্নস্থলীত ইটাৰ প্ৰাচীৰ, প্ৰৱেশদ্বাৰ, ৰাজপ্ৰাসাদসদৃশ গাঁথনি আৰু বিভিন্ন পোড়ামাটিৰ সামগ্ৰী উদ্ধাৰ হৈছে।<ref>{{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref><ref>{{harvcol|A. Raikar|1980|p=19}}</ref> * ৰুক্মিণীনগৰ: ৰ'ইঙৰ উত্তৰৰ চিদু আৰু চিমৰি গাঁৱৰ মাজত অৱস্থিত মধ্যযুগীয় ইটাৰ গাঁথনিৰ ধ্বংসাৱশেষ। ১৯৭৩–৭৪ চনৰ খননকাৰ্যত দুটা কোঠা আৰু ভীষ্মকনগৰৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা মৃৎপাত্ৰ উদ্ধাৰ হৈছিল।<ref name="LohitGaz">[http://www.arunachalpradesh.gov.in/wp-content/uploads/2017/08/Lohit.pdf ''Lohit District Gazetteer''.]</ref> * বৰনগৰ (চে-লুং): ঐতিহাসিক [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ ৰাজধানী অঞ্চল শদিয়াত অৱস্থিত এখন দুৰ্গীকৃত নগৰ আৰু ৰাজকীয় কেন্দ্ৰ। আহোম বুৰঞ্জীসমূহত ইয়াক ''বৰনগৰ'' বা টাই ভাষাত ''চে-লুং'' (অৰ্থাৎ বৃহৎ নগৰ) নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছে। ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত আহোম ৰজা [[চুহুংমুং]]ক এই স্থানতে বন্দী ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আৰু ৰাজকীয় সামগ্ৰীসমূহ অৰ্পণ কৰা হৈছিল। ১৫২৯ চনৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ বিৱৰণতো বৰনগৰৰ উল্লেখ আছে। ১৮৪৫ আৰু ১৮৪৮ চনত ব্ৰিটিছ বিষয়াসকলে শদিয়াৰ ডিক্ৰং (দেওপানী) আৰু [[দিবাং নদী]]ৰ মাজত বৃহৎ মাটিৰ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰ, ইটাৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ আৰু পকী পুখুৰীসমূহৰ ধ্বংসাৱশেষৰ বিৱৰণ দিছিল। এই প্ৰত্নস্থলীখনক বুৰঞ্জীত উল্লেখিত বৰনগৰৰ সৈতে চিনাক্ত কৰাৰ সম্ভাৱনা আছে যদিও সেয়া এতিয়াও নিশ্চিত হোৱা নাই।<ref name="AB1945">{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Assam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |location=Gauhati |year=1945 |page=11 |language=as}}</ref><ref name="AhomBuranji">{{cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |year=1930 |pages=56–64}}</ref><ref name="Hannay1848">{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |title=Notes on Ancient Temples and other Remains in the Vicinity of Suddyah, Upper Assam |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |volume=17 |issue=1 |year=1848 |pages=459–472}}</ref> * টিণ্ডোলং দুৰ্গ: [[তেজু]]ৰ পৰা প্ৰায় ছয় কিলোমিটাৰ দূৰৈত শদিয়া–তেজু পথৰ কাষত অৱস্থিত এখন প্ৰাচীন মাটিৰ দুৰ্গ। চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকাৰ এই দুৰ্গটো শদিয়া আৰু ভীষ্মকনগৰৰ পৰা [[পৰশুৰাম কুণ্ড]]লৈ যোৱা পথৰ সামৰিক নিৰীক্ষণ চকী হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।{{sfn|Chattopadhyay|1984|p=71}} ==লগতে চাওক== * [[সতী সাধনী]] * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * [[বৰনগৰ, শদিয়া]] * পায়া–হাজু শিৱলিংগ মন্দিৰ ==টোকা== {{notelist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin}} * {{cite book |last1=Thant |first1=Myint-U |title=The Making of Modern Burma |publisher=Cambridge University Press |year=2001 |language=English |ref=harv|ref=harv}} * {{citation |last=(India) |first=Assam |title=Assam District Gazetteers: Lakhimpur District |publisher=Government of Assam |language=English |year=1976|ref=harv}} * {{citation |last=Nag |first=Sajal |title=Devour thy Neighbour: Foreign Invasions and the Decline of States in Eighteenth Century North East India |year=2018|ref=harv}} * {{cite book |last=Devi |first=Lakshmi |title=Ahom-tribal Relations: A Political Study |date=1968 |url=https://books.google.com/books?id=BVdXAAAAMAAJ|ref=harv}} * {{citation |last=Laine |first=Nicolas |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02344765/document |title=Phi Muangs. Forces of the Place among the Khamti in Arunachal Pradesh |date=2019|ref=harv}} * {{citation |last=Prinsep |first=F.R.S James |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |date=1838 |volume=7 |publisher=Asiatic Society (Calcutta, India) |url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&q=Journal+of+the+asiatic+7 |language=en|ref=harv}} * {{citation |last=Shin |first=Jae-Eun |year=2023 |title=Kecaikhaiti, Eater of Raw Flesh: A Profile of the Multifaceted Goddess in the North-East |publisher=Manohar Publishers & Distributors|ref=harv}} * {{citation |last=Gait |first=Edward Albert |date=1906 |title=A History of Assam |publisher=Calcutta, Thacker, Spink & Co. |isbn=9780404168193 |url=https://books.google.com/books?id=w-6kr1IyHJkC|ref=harv}} * {{cite book |last=Gogoi |first=Padmeswar |title=The Political Expansion of the Mao Shans |year=1956|ref=harv}} * {{cite book |last=Baruah |url=https://archive.org/details/chutiaburanji/mode/2up |first=Swarnalata |title=Chutia Jatir Buranji |date=2007 |publisher=Banalata Publications |place=Guwahati|ref=harv}} * {{citation |last=Sircar |first=D. C. |journal=Journal of Ancient Indian History |title=Journal of Ancient Indian History |volume=6 |year=1973|ref=harv}} * {{cite thesis |type=Ph.D. |last=Chattopadhyay |first=Subid |title=History and Archaeology of Arunachal Pradesh |publisher=University of Calcutta |year=1984 |hdl=10603/159414|ref=harv}} * {{cite book |last=A. Raikar |first=Yashavant |year=1980 |title=Archaeology in Arunachal Pradesh |publisher=Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh|ref=harv}} * {{citation |last=Laichen |first=Sun |url=https://www.researchgate.net/publication/34674094 |title=Ming-Southeast Asian Overland Interactions, 1368–1644 |year=2000|ref=harv}} * {{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |date=2004 |publisher=Duke University Press |isbn=9780822333739 |url=https://books.google.com/books?id=p9PkFF3uq_8C |language=en|ref=harv}} * {{citation |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |place=Allahabad |year=1985|ref=harv}} * {{cite book |last=M'Cosh |first=John |title=Topography of Assam |orig-year=1837 |year=1986 |edition=1st Indian reprint |location=New Delhi |publisher=Logos Press |ref=harv }} * {{cite book |last=Pemberton |first=R. Boileau |title=Report on the Eastern Frontier of British India |orig-year=1835 |year=1966 |edition=2nd |location=Gauhati |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies in Assam |ref=harv }} * {{citation |first=Col. Ved |last=Prakash |title=Encyclopedia of North East India |volume=2 |year=2007 |publisher=Atlantic Publishers & Dist.|ref=harv}} * {{cite book |last=Khanikar |first=Surjya Kanta |url=https://ia601602.us.archive.org/24/items/in.ernet.dli.2015.451783/2015.451783.Cutia-Jatir.pdf |title=Chutia Jatir Itihax aru Luko-sanskriti |date=2003|ref=harv}} * {{cite book |last=Hall |first=D. G. E. |title=A History of South-East Asia |url=https://archive.org/details/historyofsouthea0000hall |edition=4th |year=1981 |location=London |publisher=Macmillan Press |ref=harv }} * {{cite book |last=Barua |first=G. C. |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/mode/1up |title=Ahom Buranji |date=1939 |language=en|ref=harv}} * {{cite journal |last=Shin |first=Jae-Eun |year=2020 |title=Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas: Genealogical Claims and Political Process in Pre-modern Northeast India, the Chutiyas and the Dimasas |journal=The Indian Economic and Social History Review |volume=57 |issue=1 |pages=49–75 |doi=10.1177/0019464619894134 |s2cid=213213265|ref=harv}} * {{cite journal |last=Kaulback |first=Ronald |title=The Assam Border of Tibet |date=1934 |journal=The Geographical Journal |volume=83 |number=3 |pages=177–189 |jstor=1785520 |issn=0016-7398 |publisher=The Royal Geographical Society (with the Institute of British Geographers) |doi=10.2307/1785520 |bibcode=1934GeogJ..83..177K|ref=harv}} * {{cite book |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |publisher=EBH Publishers |place=India |year=2016|ref=harv}} * {{citation |last=Bhattacharjee |first=J. B. |contribution=The Kachari (Dimasa) State Formation |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |pages=391–397 |publisher=Assam Publication Board |place=Guwahati |year=1992|ref=harv}} {{refend}} [[শ্ৰেণী:তিনিচুকীয়া জিলা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] 1jqokwyg6hj65egpbximdnz0p8wwr4a 648318 648312 2026-10-28T18:03:09Z Ananya Taye 28065 648318 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = শদিয়া | native_name = | native_name_lang = as | other_name = Sadiya | nickname = অসমৰ আৰম্ভণিস্থল (Starting point of Assam) | settlement_type = নগৰ | image_skyline = Sadiya college.jpg | image_alt = শদিয়া মহাবিদ্যালয় | image_caption = শদিয়া মহাবিদ্যালয় | pushpin_map = India Assam | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = অসমত শদিয়াৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|27.83|N|95.67|E|display=inline,title}} | subdivision_type = [[দেশ]] | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চল|ৰাজ্য]] | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | subdivision_name2 = [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]] | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 123 | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ভাষা | demographics1_title1 = চৰকাৰী | demographics1_info1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ভাৰতীয় ডাক সূচক সংখ্যা|পিন]] | postal_code = ৭৮৬১৫৭ | registration_plate = AS 23 | website = | footnotes = }} '''শদিয়া''' ({{lang-en|Sadiya}}) হৈছে উত্তৰ-পূব [[ভাৰত]]ৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা]]ত অৱস্থিত এখন সৰু নগৰ। ই ঐতিহাসিক [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ ৰাজধানী আছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত আহোমসকলে ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই'' নামৰ এজন বিষয়াৰ জৰিয়তে অঞ্চলটো শাসন কৰিছিল। শদিয়াৰ ওচৰে-পাজৰে চুতীয়া ৰাজত্বকালত নিৰ্মিত বৃহৎ অট্টালিকা আৰু দুৰ্গীকৰণৰ অৱশেষসমূহে অতীতত এই অঞ্চলৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱস্থানৰ ইংগিত দিয়ে। ঐতিহাসিকভাৱে ''শদিয়া'' বা ''সধয়া'' নামেৰে চুতীয়া ৰাজ্যকো বুজোৱা হৈছিল, আনহাতে ''সধয়াপুৰ'' আছিল ইয়াৰ ৰাজধানী, যাক বৰ্তমানৰ শদিয়াৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। এই অঞ্চলক পূব অসমীয়া ভাষাৰ উপভাষাসমূহৰ বিকাশৰ অন্যতম কেন্দ্ৰ বুলি দাবী কৰা হৈছে।{{sfn|Saikia|2004|p=6}} শদিয়া [[লোহিত নদী]]ৰ সোঁপাৰৰ এখন ঘাঁহনিযুক্ত সমতল ভূমিত অৱস্থিত। ইয়াৰ চাৰিওফালে বনাঞ্চলেৰে আবৃত [[হিমালয়]]ৰ পাহাৰসমূহ আছে। স্থানীয়ভাৱে লোহিত নদীক [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ]]ৰ মূল সুঁতি বুলি গণ্য কৰা হয়, যদিও এই চিনাক্তকৰণ সঠিক নহয়।<ref name="EB1911">{{EB1911|wstitle=Sadiya|volume=23|page=993|inline=y}}</ref> ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ গভীৰতম অংশ এই অঞ্চলৰ ওচৰত অৱস্থিত বুলি উল্লেখ কৰা হয়। ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ একেবাৰে পূব প্ৰান্তত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে শদিয়া অসম সমভূমি, [[তিব্বত]], উজনি ব্ৰহ্মদেশ আৰু ইউনানৰ মাজৰ দূৰদূৰণিৰ বাণিজ্যৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ আছিল। ইয়াৰ পৰা উত্তৰফালে দিহাং, দিবাং আৰু লোহিত উপত্যকাৰ মাজেৰে আৰু দক্ষিণ-পূবফালে হুকং উপত্যকা তথা মংকং নামৰ শান ৰাজ্যৰ মাজেৰে বাণিজ্যিক পথ বিস্তৃত হৈছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ বিৱৰণসমূহত ইয়াৰ বজাৰত সমভূমিৰ কাপোৰ, নিমখ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰীৰ বিনিময়ত সোণ, ৰূপ, হাতীদাঁত, কস্তুৰী, অম্বৰ, দা আৰু তিব্বত, ব্ৰহ্মদেশ তথা চীনৰ সামগ্ৰীৰ আদান-প্ৰদানৰ উল্লেখ পোৱা যায়।{{sfn|Kaulback|1934|p=177}}{{sfn|Laichen|2000|p=189}}{{sfn|M'Cosh|1986|pp=144–147}}{{sfn|Pemberton|1966|pp=71–72}} শদিয়া ''শতফুল'' বা ''সাতফুল'' নামৰ এবিধ ফুলৰ বাবেও জনাজাত। এই ফুলবিধ জুঁই ফুলৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইংৰাজী বিৱৰণত ''satphul'' শব্দৰ অৰ্থ ''আশীৰ্বাদ'' বা ''মৰুভূমিৰ ফুল'' বুলিও উল্লেখ আছে। স্থানীয় পৰম্পৰাত শদিয়াক ''শতফুলৰ দেশ'' বুলি কোৱা হয়। অৱশ্যে এই ফুলবিধৰ সঠিক উদ্ভিদবৈজ্ঞানিক পৰিচয় স্পষ্ট নহয়।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} শদিয়াক এসময়ত ''দ্বিতীয় শ্বিলং'' হিচাপেও জনা গৈছিল। ইয়াৰ বনাঞ্চলত ইংৰাজসকলে প্ৰথম চাহগছ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল বুলিও স্থানীয়ভাৱে কোৱা হয়।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} == নামৰ ব্যুৎপত্তি == শদিয়া নামৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে কোষেশ্বৰ বৰুৱাই সংস্কৃত ''স্বধা'' শব্দৰ সৈতে ইয়াৰ সম্পৰ্ক থকা বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে। তেওঁৰ ব্যাখ্যা অনুসৰি, প্ৰকৃতিৰ পৰম আদ্যশক্তিক বুজোৱা ''স্বধা'' শব্দৰ পৰা ''স্বধয়াপুৰ'' আৰু তাৰ পৰা ''সধয়াপুৰ'', ''সধিয়া'' আৰু অৱশেষত ''সদিয়া'' নামৰ উদ্ভৱ হৈছে।<ref>{{cite book |last=Barua |first=Koxeswar |title=ঐতিহাসিক বিৱৰ্ত্তনত অসমৰ চুতীয়া জনগোষ্ঠী |edition=2 |year=2012 |page=323}}</ref> ঐতিহাসিক তাম্ৰশাসনসমূহৰ তথ্য অনুসৰি [[লোহিত নদী]] আৰু [[দিবাং নদী]]ৰ মাজৰ অঞ্চলটো ''সধয়াপুৰ'' বা ''স্বধয়াপুৰ'' নামেৰে পৰিচিত আছিল। ''শদিয়া'' নামটো ''সধয়াপুৰ'' নামৰ অপভ্ৰংশ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। জে-ইউন শ্বিনৰ মতে, উপলব্ধ শিলালিপিসমূহৰ তাৰিখৰ ভিত্তিত [[চুতীয়া ৰাজ্য| চুতীয়া ৰজা]] নন্দিন আৰু সত্যনাৰায়ণে চতুৰ্দশ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধত সধয়াপুৰীত শাসন কৰিছিল। লক্ষ্মীনাৰায়ণ পঞ্চদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ আৰু ধৰ্মনাৰায়ণ সেই শতিকাৰ মধ্যভাগৰ ৰজা আছিল। শিলালিপিত উল্লেখিত সধয়াপুৰী বা স্বধয়াপুৰীক পৰৱৰ্তী যুগৰ শদিয়া বা সদিয়াৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিব পাৰি।<ref>"Furthermore, it is fairly certain from the dates available in the inscriptions that Nandin and Satyanārāyaṇa ruled Sadhayāpura in the latter half of the fourteenth century, while Lakṣmīnārāyaṇa belonged to the beginning, and Dharmanārāyaṇa to the middle of the fifteenth century. It is also nearly clear that Sadhayāpurī (or Svadhayāpurī) mentioned in the inscriptions is the same as Sadhiyā or Sadiya of later times." {{harvcol|Shin|2020|p=52}}</ref> এই নামৰ আন এটা ৰূপ ষোড়শ শতিকাৰ তাম্ৰশাসনতো পোৱা যায়। ১৪৪৪ শক (১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দ)ৰ চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণৰ ভূমিদানৰ তাম্ৰফলিত ৰজাজনক ''সধেয়াধিপতি'' (Sadheyādhipati) অৰ্থাৎ সধেয়াৰ অধিপতি বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ২০০১ চনত [[ঢকুৱাখনা]]ৰ কোঁৱৰ গাঁৱত উদ্ধাৰ হোৱা এই তাম্ৰফলিখনৰ পাঠোদ্ধাৰ ড॰ নিত্যানন্দ গগৈয়ে কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor1-last=Baruah |editor1-first=Swarnalata |editor2-last=Nath |editor2-first=Dambarudhar |title=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী |publisher=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী প্ৰণয়ন সমিতি |year=2007 |pages=590–591}}</ref> ==ইতিহাস== ===প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস=== শদিয়া অঞ্চলত আদি মধ্যযুগৰ পৰাই ইটাৰে গাঁথনি নিৰ্মাণৰ কাৰ্যকলাপ চলিছিল বুলি প্ৰত্নবৈজ্ঞানিক পৰিমাপভিত্তিক গৱেষণাৰ পৰা ইংগিত পোৱা যায়। ২০২৪ চনত প্ৰকাশিত এটা গৱেষণাত প্ৰতিমাগড় আৰু পদুম পুখুৰীত উদ্ধাৰ হোৱা ইটাসমূহৰ নিৰ্মাণ-প্ৰযুক্তি বিশ্লেষণ কৰা হয়। গৱেষকসকলে এই ইটাসমূহক সামগ্ৰিকভাৱে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তমৰ পৰা দশম শতিকাৰ ভিতৰত স্থাপন কৰা এটা প্ৰযুক্তিগত পৰ্যায়ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।<ref name="Saikia2024">{{cite journal |last1=Saikia |first1=Raktim Ranjan |last2=Taye |first2=Chaitra Dhar |last3=Amin |first3=Nurul |last4=Konwar |first4=Sorat |last5=Panzeri |first5=Laura |last6=Galli |first6=Anna |title=Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History |journal=Applied Sciences |volume=14 |issue=14 |year=2024 |page=6271 |doi=10.3390/app14146271 |doi-access=free |hdl=10281/522302 |hdl-access=free }}</ref> ====কালিকা পুৰাণ আৰু কামৰূপৰ পূব সীমান্ত==== ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত বৰ্ণিত পৱিত্ৰ ভূগোলতো শদিয়া অঞ্চলৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে। এই গ্ৰন্থত উল্লেখিত দেৱী ''দিক্কৰবাসিনী''ক গৱেষকসকলে শদিয়াৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|তাম্ৰেশ্বৰী]] দেৱীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে। দিক্কৰবাসিনীৰ অৱস্থানক ''কামৰূপ''ৰ পৱিত্ৰ ভূগোলৰ এটা ধাৰণাত পূব প্ৰান্ত হিচাপে দেখুওৱা হৈছে। জে-ইউন শ্বিনে উল্লেখ কৰিছে যে ''কালিকা পুৰাণ''ত বৰ্তমানৰ গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ ললিতকান্তৰ পৰা পূবফালে দিক্কৰবাসিনীলৈ বিস্তৃত অঞ্চলটোক ললিতকান্তৰ পৰা পশ্চিমফালে [[কৰতোৱা নদী]]লৈ বিস্তৃত অঞ্চলটোৰ বিপৰীতে উপস্থাপন কৰা হৈছে। পূবফালৰ অঞ্চলটোক ''কিৰাত''সকলৰ দেশ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। কিৰাতসকলক সাধাৰণতে তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় জনগোষ্ঠীসমূহৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। এই অঞ্চলটোৱে মধ্য আৰু উজনি ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বৃহৎ অংশ সামৰি লৈছিল। আনহাতে, পশ্চিমফালৰ অঞ্চলটোত ব্ৰাহ্মণ, ঋষি আৰু বৰ্ণব্যৱস্থাৰ অন্তৰ্গত জনসমাজে বসবাস কৰা এখন ব্ৰাহ্মণ্যধৰ্মীয় স্থায়ী কৃষিভিত্তিক সমাজ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। শ্বিনৰ মতে, এই পাৰ্থক্যই মধ্য আৰু উজনি ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত স্থায়ী কৃষি আৰু ব্ৰাহ্মণ্য বসতিৰ অসমান প্ৰসাৰ প্ৰতিফলিত কৰে। অৱশ্যে ''কালিকা পুৰাণ''ৰ পৱিত্ৰ ভূগোলত দুয়োটা অঞ্চলকেই কামৰূপৰ অংশ হিচাপে কল্পনা কৰা হৈছিল।<ref name="Shin2018Kamarupa">{{cite book |last=Shin |first=Jae-Eun |chapter=Region Formed and Imagined: Reconsidering Temporal, Spatial and Social Context of Kāmarūpa |editor1-last=Dzüvichü |editor1-first=Lipokmar |editor2-last=Baruah |editor2-first=Manjeet |title=Modern Practices in North East India: History, Culture, Representation |publisher=Routledge |location=London and New York |year=2018 |pages=39–40 }}</ref> ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত শদিয়া=== ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ ভিতৰত শদিয়াৰ সমতল অঞ্চল [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হৈ পৰিছিল।<ref>{{harvcol|Shin|2020|pp=49–75}}</ref> চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা সম্পৰ্কীয় পৰম্পৰা অনুসৰি, ১১৮৭ খ্ৰীষ্টাব্দত [[বীৰপাল]]ে উত্তৰ-পূব অসম আৰু বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ কিছু অংশ সামৰি ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ গৌৰীনাৰায়ণে ত্ৰয়োদশ শতিকাত শদিয়াত ৰাজধানী স্থাপন কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। এই ৰাজধানী অঞ্চল ষোড়শ শতিকালৈকে চুতীয়া শাসনৰ কেন্দ্ৰ হৈ আছিল। [[ভীষ্মকনগৰ]]ত উদ্ধাৰ হোৱা শ্ৰীশ্ৰী লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ নামাংকিত এখন ইটাৰ ভিত্তিত পঞ্চদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ ৰাজধানী এই অঞ্চলত আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। শিলালিপিৰ আখৰৰ গঠন আৰু শৈলীৰ বিশ্লেষণেও এই কাল নিৰ্ধাৰণ সমৰ্থন কৰে।<ref>"Based on an inscribed brick with the name of Śrīśrī-Lakṣmīnārāyaṇa, discovered from the ruins of the forts in Bhismaknagar, it is assumed that Chutiya king Lakṣmīnārāyaṇa of the early fifteenth century had his capital in the area. The paleographical analysis of the inscription supports this dating." {{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> চুতীয়া ৰজাসকলে অসম, তিব্বত আৰু দক্ষিণ চীনৰ মাজত পূবমুখী বাণিজ্য আৰু মানুহৰ চলাচল নিয়ন্ত্ৰণৰ জৰিয়তে ৰাজনৈতিক ক্ষমতা প্ৰয়োগ কৰিছিল।{{sfn|Saikia|2004|p=8}} ====পূব সীমান্তত অভিযানসমূহ==== ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ পূব প্ৰান্তত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে শদিয়া অসমৰ সৈতে উজনি ব্ৰহ্মদেশৰ টাই ৰাজ্যসমূহক সংযোগ কৰা বৃহৎ যোগাযোগ ব্যৱস্থাৰ অন্তৰ্গত আছিল। চতুৰ্দশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ চীনা তথ্যসমূহত মংকং বা মোগাউঙৰ ভাৰতীয় সীমান্তত ইউয়ান ৰাজবংশৰ (''Yuan Dynasty'') ৰাজনৈতিক আৰু সামৰিক কাৰ্যকলাপৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''Yuan Wenlei'' নামৰ চীনা উৎস অনুসৰি, ১৩০৪ খ্ৰীষ্টাব্দত এটা মংগোল সেনাবাহিনীয়ে ''পশ্চিম দেশৰ ৰজা'' বা ''King of Xitian'' উপাধিধাৰী এজন অজ্ঞাত ৰজাক হত্যা কৰি তেওঁৰ নাতিয়েকক শাসক হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। খ্ৰীষ্টিয়ান ডেনিয়েলছে উল্লেখ কৰিছে যে মংকংৰ শাসক পৰিয়ালৰ এজন সদস্য ভাৰতীয় সীমান্তৰ এটা দুৰ্গত নিয়োজিত আছিল। তেওঁৰ মতে, মংকংৰ ভৌগোলিক অৱস্থান অনুসৰি এই সীমান্ত উজনি ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা অথবা [[মণিপুৰ]]ত অৱস্থিত হৈ থাকিব পাৰে।<ref name="Daniels2023">{{cite journal |last=Daniels |first=Christian |year=2023 |title=When did the Tai Ahom Migrate to Assam? |journal=Indian Journal of Tai Studies |volume=XXIII |pages=39–40 |publisher=Institute of Tai Studies and Research }}</ref> টাই আৰু শান বুৰঞ্জীৰ পৰম্পৰাত মংকংৰ শাসক ''চাম লং ফা'' (''Sam Long Hpa'')ই উজনি অসমলৈ পৰৱৰ্তী এটা পশ্চিমমুখী অভিযান চলোৱাৰ উল্লেখ আছে। এই বুৰঞ্জীসমূহত অঞ্চলটোক ''মং ৱেইচালি লং'' (''Mong Wehsali Long'') নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছে। মোগাউঙৰ বুৰঞ্জীত সংৰক্ষিত এটা পাঠ অনুসৰি, তেওঁ চুতীয়া ৰজাসকলৰ অধীনত থকা বহু অঞ্চল জয় কৰিছিল। আন এটা পাঠত ৱেইচালিৰ বশ্যতা স্বীকাৰ আৰু কৰ প্ৰদানৰ ব্যৱস্থাৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last=Gogoi |first=Padmeswar |year=1956 |title=The Political Expansion of the Mao Shans |pages=132–133 }}</ref>{{sfn|Saikia|2004|p=88}} পৰম্পৰাগত কালানুক্ৰমত এই অভিযান ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিত সংঘটিত হোৱা বুলি কোৱা হয়। অৱশ্যে আধুনিক গৱেষণাসমূহত সাধাৰণতে ইয়াক চতুৰ্দশ শতিকাৰ ঘটনা হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে। ডেনিয়েলছে উল্লেখ কৰিছে যে দেহং টাই বুৰঞ্জীৰ দুটা পৃথক পাঠত অভিযানটো ক্ৰমে ১৩১৯ আৰু ১৩৪৮ খ্ৰীষ্টাব্দত সংঘটিত হোৱা বুলি উল্লেখ আছে। আনহাতে, সমসাময়িক চীনা তথ্য অনুসৰি মংমাও ৰাজ্যৰ উত্থান ১৩৩০ৰ দশকতহে হৈছিল আৰু ১৩৪০ৰ দশকত ই বিশেষভাৱে শক্তিশালী হৈ উঠিছিল।<ref>{{cite journal |last=Daniels |first=Christian |year=2023 |title=When did the Tai Ahom Migrate to Assam? |journal=Indian Journal of Tai Studies |volume=XXIII |pages=33–34, 42 |publisher=Institute of Tai Studies and Research }}</ref> ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত মংকং বা নৰা সেনাপতি ''ফুকলইমুং'' (''Phukloimung'')ই বৰ্তমানৰ [[ম্যানমাৰ]]ৰ মিচকিনা জিলাৰ দিশৰ পৰা শদিয়া আক্ৰমণ কৰিছিল। অৱশ্যে তেওঁ পৰাস্ত হৈ পিছুৱাই যাবলগীয়া হৈছিল।<ref>"According to some Ahom buranjis, in 1524, the Nara king Phukloimung attacked Sadiya and was defeated. Thus, Mohnyin probably sent troops to invade Assam." {{harvcol|Laichen|2000|p=239}}</ref> ====চুতীয়া ৰাজত্বকালত বৈষ্ণৱ ধৰ্ম==== শদিয়া আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন কুণ্ডিল অঞ্চল বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ কাৰ্যকলাপ আৰু ধৰ্মীয় স্মৃতি-পৰম্পৰাৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পূব কেন্দ্ৰ আছিল। জে-ইউন শ্বিনৰ মতে, চুতীয়া ৰজাসকলে প্ৰদান কৰা ভূমিদানসমূহে ৰাজদৰবাৰ আৰু গ্ৰাম্য সমাজত বৈষ্ণৱ ব্ৰাহ্মণসকলৰ ক্ৰমবৰ্ধমান উপস্থিতিৰ ইংগিত দিয়ে। ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ধেনুখনা তাম্ৰশাসনত যিসকল ব্ৰাহ্মণলৈ ভূমিদান কৰা হৈছিল, তেওঁলোকৰ নাম আৰু ধৰ্মীয় পৰিচয়ৰ অধিকাংশই বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল। আনহাতে, ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ঘিলামৰা তাম্ৰশাসনত হৰিৰ পুত্ৰ ৰবিদেৱলৈ ভূমিদানৰ উল্লেখ আছে। ৰবিদেৱক বাসুদেৱৰ ভক্ত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।{{sfn|Shin|2020|pp=51–56}} ১৪২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত (শক ১৩৫০) চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ দ্বাৰা প্ৰদান কৰা আন এখন তাম্ৰশাসন শদিয়াৰ চপাখোৱাত উদ্ধাৰ হৈছিল। এই তাম্ৰশাসনত ৰজাজনক ধৰ্মনাৰায়ণৰ পুত্ৰ আৰু পূৰ্বতে কামতাপুৰত শাসন কৰা ৰত্ননাৰায়ণৰ নাতি বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনস্থ হাবুং অঞ্চলত পুৰন্দৰ বিপ্ৰ নামৰ এজন বৈষ্ণৱ ব্ৰাহ্মণলৈ ৪০০ পুটি ভূমিদানৰ কথা লিপিবদ্ধ আছে। শাসনখনত শ্ৰী বৃহৎপাত্ৰক ''হাবুঙাধিপতি'' অৰ্থাৎ হাবুঙৰ অধিপতি হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। তাম্ৰশাসনখনৰ লেখক আছিল স্বৰ্ণকাৰ কৃষ্ণ সাধু।<ref>{{cite journal |last=Neog |first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=58/59 |year=1977–1978 |page=813}}</ref> ====ঘৰমৰা সত্ৰৰ পৰম্পৰা==== ঘৰমৰা সত্ৰত সংৰক্ষিত এটা পৰম্পৰা অনুসৰি, চুতীয়া ৰাজবংশৰ দুজন কোঁৱৰে নৱদ্বীপত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। তাত তেওঁলোকে কনৌজৰ ''সংকৰ্ষণ'' বা ''সংকৰীষণ'' নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক লগ পাইছিল। শদিয়ালৈ উভতি অহাৰ পিছত জ্যেষ্ঠ কোঁৱৰজনে সংকৰ্ষণ আৰু বিভিন্ন বৃত্তিধাৰী কেইবাটাও পৰিয়ালক ৰাজধানীলৈ লৈ আহিছিল বুলি কোৱা হয়। এই পৰম্পৰা অনুসৰি, তেওঁ শদিয়াৰ ঘৰমৰা নদীৰ পাৰত এটা বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু ইয়াৰ বাবে ভূমি, সেৱক-সেৱিকা আৰু বিষ্ণুৰ এটা প্ৰতিমা প্ৰদান কৰিছিল। সংকৰ্ষণৰ উত্তৰসূৰীসকলে পাঁচ পুৰুষলৈকে শদিয়াত থাকি চুতীয়া, দেউৰী, মিৰি আৰু আবৰসকলৰ মাজত বৈষ্ণৱ ধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। আহোমসকলে অঞ্চলটো অধিকাৰ কৰাৰ পিছত এই ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানটো স্থানান্তৰিত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Himadri |last2=Dutta |first2=Tarun |title=Gharmora Satra and Its Archive |journal=Turkish Online Journal of Qualitative Inquiry |volume=12 |issue=8 |year=2021 |pages=8018–8019 }}</ref> ====কুণ্ডিল আৰু বৈষ্ণৱ গুৰুসকলৰ বংশপৰম্পৰা==== পৰৱৰ্তী অসমীয়া বৈষ্ণৱ ধৰ্মগুৰুসকলৰ বংশপৰম্পৰাতো কুণ্ডিলৰ উল্লেখ পোৱা যায়। [[পদ্ম আতা|বদলা পদ্ম আতা]] সম্পৰ্কীয় বিৱৰণসমূহত তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষসকল কুণ্ডিল বা কুণ্ডিলনগৰত বাস কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে। পৰৱৰ্তী সময়ত পৰিয়ালটোৰ এটা শাখা নামনি দিশৰ নাৰায়ণপুৰ অঞ্চললৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Neog |editor-first=Maheswar |title=Guru Charit Katha |publisher=Lawyers Book Stall |year=1999 |page=373 |language=as }}</ref><ref>{{cite book |last=Dev Goswami |first=Narayan Chandra |title=Satriya Sanskritir Swarnarekha: Mahapurush Sri Sri Badula Padma Ata |publisher=Lawyers Book Stall |year=1984 |page=810 |language=as }}</ref> ৰামানন্দ দ্বিজৰ ''শ্ৰীশ্ৰী বংশীগোপাল দেৱৰ চৰিত্ৰ''ত বংশীগোপাল দেৱৰ এজন পূৰ্বপুৰুষ হৰিবৰক ''কুণ্ডিল গোষ্ঠী''ৰ লোক বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |title=Harivara Vipra's Babrubahnar Yuddha and Tamradhwajar Yuddha |editor=Birinchi Kumar Barua; Maheswar Neog |publisher=Gauhati University |year=1960 }}</ref> শদিয়া আৰু কুণ্ডিল পৰৱৰ্তী বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় পৰম্পৰাতো গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান হিচাপে পৰিগণিত হৈ থাকিল। ''আদি চৰিত'' অনুসৰি, [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ে কুণ্ডিলনগৰ ভ্ৰমণ কৰি তাৰ পৰা এটা বাসুদেৱৰ প্ৰতিমা লৈ আহিছিল।<ref>{{cite book |title=আদি চৰিত বা লক্ষ্মীপুৰৰ আদিম বুৰঞ্জী |trans-title=Adi Charit or the Early History of Lakhimpur |author=Attributed to Madhavadeva |publisher=Bharat Chandra Das |location=Guwahati |year=1928 |page=91 |url=https://as.wikisource.org/wiki/পৃষ্ঠা:আদিচৰিত.djvu/৯১ |language=as }}</ref> আনহাতে, ''শ্ৰীঠাকুৰ চৰিত''ত উল্লেখ আছে যে [[জয়ধ্বজ সিংহ]]ই পৰৱৰ্তী সময়ত দামোদৰ ঠাকুৰৰ নৰোৱা সত্ৰৰ বাবে কুণ্ডিলৰ পৰা আন এটা বাসুদেৱৰ প্ৰতিমা আনিবলৈ ব্যৱস্থা কৰিছিল। এই সত্ৰখন বৰ্তমান ঢকুৱাখনাৰ [[বাসুদেৱ থান]] নামেৰে পৰিচিত।<ref>Harinarayan Dvija, ''Sri Thakur Charit'', edited by N. Gogoi, 2nd ed. (Biswanath Chariali, 2001), verses 467–470, cited in {{cite journal |last=Chutia |first=Manas |title=Vasudev Than Narowa Satra—in Historical Perspective |journal=Review of Research |volume=8 |issue=8 |date=May 2019 |pages=2–3 |url=https://oldror.lbp.world/UploadedData/11719.pdf }}</ref>{{efn|''শ্ৰীঠাকুৰ চৰিত''ত কোৱা হৈছে— {{quote|কুণ্ডিল নগৰ হিতু অতি অনুপম<br/>বহু ভূমি বৃত্তি দিবো তাহাৰ লগত}}}} ষোড়শ শতিকাৰ পৰা শংকৰদেৱৰ ''ৰুক্মিণী হৰণ'' কাব্যখন শদিয়া অঞ্চলত বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয় হৈ পৰে। এই কাব্যৰ প্ৰচলন আৰু নাট্যৰূপে পৰিৱেশনে স্থানীয় ভূগোলক ভীষ্মক, ৰুক্মিণী, বিদৰ্ভ আৰু কুণ্ডিনৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি চিনাক্ত কৰাত ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref name="Shin2020">{{harvcol|Shin|2020|pp=51–56}}</ref> ===আহোম শাসনৰ অধীনত=== {{মূল|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰাজ্য অধিকাৰ কৰাৰ পিছত আহোম ৰজা [[চুহুংমুং]]ে ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক শদিয়াত থাকিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। তেওঁৰ অধীনত তিনিশজন লোক আৰু তিনিটা হাতী দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |year=1997 |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |page=53 |quote=The king called upon his ministers and after discussing about the arrangments to be made for the newly occupied territory, appointed Thaomunglung Phrasengmung as his Gohain in the Chutia domain. Three hundred men were put under his command, three elephants were given to him, and his headquarter was established at Sadiya. }}</ref> অৱশ্যে চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ অব্যাহত আছিল। ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত শদিয়া অঞ্চলত বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 60–64.</ref> প্ৰথম বিদ্ৰোহৰ পিছত ''লাকনি ৰুংৰাও'' অৰ্থাৎ ১৫২৭ খ্ৰীষ্টাব্দত<ref>{{cite book |last=Sarkar |first=J. N. |chapter=Assam and Her Pre-Mughal Invaders |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=II |publisher=Publication Board Assam |location=Guwahati |edition=2nd |year=2003 |page=133 |quote=In fact AB, 61 clearly states that the Bengal invasion occurred after Lakni Rungrao, Saka 1448-49 or AD. 1527. }}</ref> চাও-চেংলুং কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক ''থাওমুংলুং ব-ঙেন'' অৰ্থাৎ শদিয়াখোৱা গোহাঁই হিচাপে নিযুক্ত কৰা হয়।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 61, Ahom script: ''Lakni Rung-rao cham Hao Chao-seng-lung King-lun pai pao Mung Kang-kham. Ka reu Tilao phak kan nai cham hao Timan. Hao Chao Thao-mung-lung Mo-Ngen jao.''</ref> তেওঁক কাংখামৰ পৰা লোহিত নদীৰ উৎসলৈ বিস্তৃত অঞ্চলৰ শাসনভাৰ অৰ্পণ কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 61.</ref> ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পুনৰ সংঘটিত চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ সময়ত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু থাওমুং ব-ঙেনে একেলগে শদিয়া অঞ্চলত সামৰিক অভিযান চলাইছিল। বিদ্ৰোহ দমন কৰাৰ পিছত চুহুংমুঙে দুয়োজন বিষয়াক শদিয়াৰ দায়িত্বত ৰাখিছিল।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'', pp. 62–64.</ref> পিছৰ বছৰত ফ্ৰাচেংমুংক শদিয়াৰ পৰা ৰাজদৰবাৰলৈ মাতি পঠিওৱা হয়।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 64.</ref> ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যক নিয়ন্ত্ৰণৰ অধীনলৈ আনিবলৈ ফ্ৰাচেংমুংক তাত ৰখা হৈছিল। কিন্তু শদিয়াৰ লোকসকলে বৰগোহাঁইজনক নিজৰ ৰজা বুলি গণ্য কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। এই কথা শুনি চুহুংমুঙে তেওঁক ৰাজদৰবাৰলৈ মাতি পঠিয়ায়। ফ্ৰাচেংমুং উভতি নহাত বুঢ়াগোহাঁই শদিয়ালৈ গৈ কৌশলেৰে তেওঁক ঘূৰাই আনে। বুৰঞ্জীখনৰ মতে, সেই সময়ৰ পৰাই বুঢ়াগোহাঁয়ে শদিয়াৰ শাসনভাৰ গ্ৰহণ কৰে।<ref>Bhuyan, S. K. (ed.), ''Satsari Assam Buranji'', p. 15.</ref> ====চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ==== চুতীয়া ৰাজ্য অধিকাৰ কৰাৰ পিছতো শদিয়াত আহোম শাসনৰ বিৰুদ্ধে চুতীয়াসকলৰ বিভিন্ন গোটে বাৰে বাৰে বিদ্ৰোহ কৰিছিল। ১৫২৭ খ্ৰীষ্টাব্দত প্ৰথম লিপিবদ্ধ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহায় কৰিবলৈ পঠিওৱা দিহিঙীয়া গোহাঁই বা ''থাওমুং মুংক্লাং''ক বিদ্ৰোহীসকলে হত্যা কৰিছিল। এই বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল যদিও তাৰ পিছত পূব অঞ্চলৰ প্ৰশাসনত পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক ''থাওমুং ব-ঙেন'' হিচাপে নিযুক্ত কৰা হৈছিল। এই পদবীটো পৰৱৰ্তী সময়ত ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই'' নামেৰে পৰিচিত হয়।{{sfn|Barua|1939|pp=60–61}}{{sfn|Khanikar|2003|p=96}}{{sfn|Baruah|2007|p=179}} আহোম অভিধানসমূহত ''ব'' (''bo'') শব্দৰ অৰ্থ নিমখৰ খনি আৰু ''ঙেন'' (''ngen'') শব্দৰ অৰ্থ ৰূপ বুলি দিয়া হৈছে। সেই অনুসৰি ''থাওমুং ব-ঙেন'' পদবীৰ মূল অৰ্থ আছিল ''নিমখৰ খনি আৰু ৰূপৰ মন্ত্ৰী''।<ref name="BaruaAhomDict">{{cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1920 |pages=53, 201 }}</ref><ref>{{cite book |editor-last1=Barua |editor-first1=B. |editor-last2=Deodhai Phukon |editor-first2=N. N. |title=Ahom Lexicons |year=1964 |page=105 }}</ref> ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত অধিক বৃহৎ এটা বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল। চন্দনগিৰি, দৈথাং আৰু মাৰাংকাওৰ লগতে [[দিবাং নদী|দিবাং]] আৰু [[লোহিত নদী]]ৰ পাৰত যুদ্ধ হৈছিল। এই যুদ্ধৰ সময়ত চাও-চুলিংক বিদ্ৰোহীসকলে সাময়িকভাৱে বন্দী কৰিছিল যদিও পিছত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। বিদ্ৰোহ দমন হোৱাৰ আগতে ৰজা চুহুংমুং নিজেই শদিয়ালৈ গৈছিল।{{sfn|Barua|1939|p=61}}{{sfn|Khanikar|2003|p=96}}{{sfn|Baruah|2007|p=180}} ১৫৫০ খ্ৰীষ্টাব্দত শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পিছত ''কংসপাত্ৰ'' নামৰ এজন চুতীয়া নেতাই নিজকে শদিয়াৰ ৰজা ঘোষণা কৰে। আহোম ৰাজবংশৰ কেইবাজনো বিদ্ৰোহী কোঁৱৰৰ সমৰ্থনত তেওঁ তিনি বছৰ ধৰি প্ৰতিৰোধ চলায়। অৱশেষত ১৫৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁ আৰু তেওঁৰ বহু অনুগামী পৰাস্ত হৈ নিহত হয়।{{sfn|Khanikar|2003|p=97}}{{sfn|Baruah|2007|p=184}} ১৫৭২ খ্ৰীষ্টাব্দত ''সেনাপতি'' উপাধিধাৰী এজন নেতাৰ অধীনত আন এটা বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয়। বিদ্ৰোহীসকলক কাঞ্চাই আৰু পুখুৰীখানালৈকে খেদি যোৱাৰ পিছত সেনাপতিজন, কাঞ্চাইৰ মুখীয়াল আৰু বহু চুতীয়া লোকক বন্দী কৰা হয়।{{sfn|Barua|1939|p=92}}{{sfn|Khanikar|2003|p=97}}{{sfn|Baruah|2007|p=186}} পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ আন অংশসমূহতো সংশ্লিষ্ট বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল। ১৫৪২ খ্ৰীষ্টাব্দত বিদ্ৰোহীসকলে [[দিচাং নদী]]ৰ সমীপত এজন আহোম বিষয়াক হত্যা কৰিছিল। ১৫৬৫ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া সৈন্যসকলে [[নামৰূপ]] আৰু খেৰামৰ আহোম বসতিসমূহ লুণ্ঠন কৰিছিল।{{sfn|Barua|1939|pp=79, 89}}{{sfn|Khanikar|2003|pp=96–97}}{{sfn|Baruah|2007|pp=182, 186}} ১৬৬৫ খ্ৰীষ্টাব্দত উত্তৰ পাৰৰ এটা বিদ্ৰোহত চুতীয়াসকলে মিৰি আৰু ডফলাসকলৰ সৈতে যোগদান কৰিছিল। ১৬৭৩ খ্ৰীষ্টাব্দত আন এটা বিদ্ৰোহৰ সময়ত চুতীয়া গোটসমূহে ৰূপা আৰু ডিমৌৰ মিৰি গাঁওসমূহ আক্ৰমণ কৰাৰ লগতে আহোম শাসনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধ চলায়। অৱশেষত এই বিদ্ৰোহো দমন কৰা হয়।{{sfn|Khanikar|2003|pp=97–98}}{{sfn|Baruah|2007|pp=224–230}} চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ প্ৰায় ডেৰশ বছৰ পিছলৈকে এই ধৰণৰ বিদ্ৰোহ অব্যাহত আছিল। ইয়াৰ পিছতহে অঞ্চলটো আৰু ইয়াৰ জনসমষ্টি আহোম প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাত অধিক সম্পূৰ্ণভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত হয়।{{sfn|Prakash|2007|p=267}} ====সপ্তদশ শতিকাৰ সীমান্ত==== [[জয়ধ্বজ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত ১৬৬৫ খ্ৰীষ্টাব্দত আইন-শৃংখলা ভংগ কৰা মিৰি গাঁওসমূহৰ বিৰুদ্ধে অভিযান চলোৱা হৈছিল। ১৬৮৩ খ্ৰীষ্টাব্দত [[গদাধৰ সিংহ]]য়ো কেইবাখনো মিৰি গাঁও দমন কৰিছিল। ১৬৯৭ খ্ৰীষ্টাব্দত শদিয়াত এটা বৃহৎ ভূমিকম্প সংঘটিত হোৱা বুলি ঐতিহাসিক বিৱৰণত উল্লেখ আছে। ইয়াৰ ফলত বহু পাহাৰৰ অংশ খহি পৰিছিল বুলি কোৱা হয়। অৱশ্যে এই ঘটনাসমূহৰ বিৱৰণত ''শদিয়া'' নামেৰে বৰ্তমানৰ নগৰখনৰ পৰিৱৰ্তে ধেমাজিকে ধৰি পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ বৃহত্তৰ ঐতিহাসিক অঞ্চলকো বুজোৱা হৈ থাকিব পাৰে। ভূমিকম্পবিজ্ঞানৰ গৱেষণাই ১৬৯৭ চনৰ ঘটনাটোক বৰ্তমানৰ শদিয়া অঞ্চলৰ সলনি পাছিঘাটৰ পৰা প্ৰায় ১৩০ কিলোমিটাৰ পশ্চিমে, [[সোৱণশিৰি নদী]]ৰ পাৰৰ হিমেবস্তিৰ ওচৰৰ পূব হিমালয়ৰ সক্ৰিয় ভূ-চ্যুতিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।<ref>{{cite journal |last1=Singh |first1=Ishwar |last2=Pandey |first2=Arjun |last3=Mishra |first3=Rajeeb Lochan |last4=Priyanka |first4=Rao Singh |last5=Brice |first5=Atul |last6=Jayangondaperumal |first6=R. |last7=Srivastava |first7=Vaibhav |title=Evidence of the 1950 Great Assam Earthquake Surface Break Along the Mishmi Thrust at Namche Barwa Himalayan Syntaxis |journal=Geophysical Research Letters |volume=48 |year=2021 |issue=11 |article-number=e2020GL090893 |doi=10.1029/2020GL090893 |bibcode=2021GeoRL..4890893S |url=https://doi.org/10.1029/2020GL090893 |url-access=subscription |quote=Since the Kamlang site is far away from Sadiya, Bhutan and Shillong plateau, the possibility of the 1697 Sadiya, 1713/14? Bhutan-Arunachal and the 1897 Shillong Plateau earthquakes, as the likely candidates at this site, must be overruled. Further, unavailable historical record of a post-tenth century CE earthquake in the region indicates co-seismic deformation at the Bishmaknagar Fort, only by the 1950 earthquake. }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Pandey |first1=Arjun |last2=Jayangondaperumal |first2=R. |last3=Hetényi |first3=György |last4=Priyanka |first4=Rao Singh |last5=Singh |first5=Ishwar |last6=Srivastava |first6=Pradeep |last7=Srivastava |first7=Hari B. |title=Establishing primary surface rupture evidence and magnitude of the 1697 CE Sadiya earthquake at the Eastern Himalayan Frontal Thrust, India |journal=Scientific Reports |volume=11 |year=2021 |issue=1 |article-number=879 |doi=10.1038/s41598-020-79571-w |doi-access=free |pmid=33441655 |pmc=7806906 |bibcode=2021NatSR..11..879P |quote=The likely hypocenter area of the minimum scenario spans between Himebasti village and Nigluk town. }}</ref><ref>{{cite web |title=Scientists find geological evidence of eastern Himalaya earthquake recorded in history |website=Press Information Bureau |publisher=Ministry of Science and Technology, Government of India |date=8 February 2021 |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1696073 |access-date=25 June 2026 }}</ref> আহোমসকলে পূৰ্বৰ শদিয়া ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কিছুমান মিৰি জনগোষ্ঠীক ''শদিয়াল মিৰি'' বুলি অভিহিত কৰিছিল। ইয়াৰ পৰাও ''শদিয়া'' শব্দটোৰ বৃহত্তৰ ৰাজনৈতিক আৰু আঞ্চলিক অৰ্থ আছিল বুলি ইংগিত পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last=Pegu |first=Nomal Chandra |title=The Mishings of the Brahmaputra Valley |year=1981 |publisher=Monumati Pegu |page=55 |language=en }}</ref> ===খামতিসকলৰ আধিপত্য=== ১৭৯৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[খামটি জনগোষ্ঠী|খামটি সকলে]] ফাকিয়াল, মিৰি, মিচিমি, মুলুক, খাংহাক, পানী নৰা আৰু আবৰসকলৰ সৈতে একত্ৰিত হৈ শদিয়াত অশান্তিৰ সৃষ্টি কৰিছিল। পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইয়ে কঠোৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি এই অশান্তি দমন কৰে আৰু সংশ্লিষ্ট গোটসমূহক বিভিন্ন দিশলৈ সিঁচৰতি কৰি দিয়ে। ১৭৯৯ চনৰ দমনৰ পিছত খামতিসকল কিছুদিনলৈ শান্ত হৈ আছিল।{{sfn|Devi|1968|pp=190–191}} ব্ৰহ্মদেশীয় আক্ৰমণৰ সময়ত টাই খামতি, টাই খাময়াং, টাই ফাকিয়াল, টাই তুৰুং আৰু টাই আইতন অন্তৰ্ভুক্ত থকা ফাকিয়াল গোটসমূহক ব্ৰহ্মদেশীয় সেনাই ব্ৰহ্মদেশৰ মোগাউংলৈ উভতি যাবলৈ কৈছিল।{{sfn|(India)|1976|p=134}} ১৮১০–১১ খ্ৰীষ্টাব্দত খামতিসকলে [[চিংফৌ জনগোষ্ঠী|চিংফৌসকলৰ]] সৈতে মিত্ৰতা কৰি শেষজন আহোম শদিয়াখোৱা গোহাঁই গোবিন্দ গোহাঁইক অপসাৰণ কৰে। ১৮১১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা খামতি নেতা চাও চালান গোহাঁই নতুন শদিয়াখোৱা গোহাঁই হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ অসমলৈ ব্ৰহ্মদেশীয় আক্ৰমণত সহায় কৰিছিল। ১৮৩৫ খ্ৰীষ্টাব্দত চাও চালান গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পিছত চাও ৰাং ফাই শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ পদ গ্ৰহণ কৰে। ১৮৩৯ খ্ৰীষ্টাব্দত ব্ৰিটিছে অঞ্চলটো অধিকাৰ কৰালৈকে তেওঁ এই পদত আছিল।{{sfn|Gogoi|2016|p=295}} ১৮২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত ব্ৰিটিছে অসম অধিকাৰ কৰাৰ পিছত শদিয়া অঞ্চল সম্পূৰ্ণৰূপে খামতিসকলৰ নিয়ন্ত্ৰণত থকা দেখিছিল।{{sfn|Devi|1968|p=191}} ===ব্ৰিটিছ যুগ=== শদিয়া [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰ পূব বংগ আৰু অসম প্ৰদেশৰ লখিমপুৰ জিলাৰ একেবাৰে উত্তৰ-পূব সীমান্তৰ চাউনি আছিল। নদীৰ বিপৰীত পাৰত সেই সময়ৰ অসম–বংগ ৰে'লপথৰ সৈতে সংযুক্ত এটা ৰে'লৱে ষ্টেচন আছিল। শদিয়াত দেশীয় পদাতিক সেনা আৰু সামৰিক আৰক্ষীৰ দল নিয়োজিত আছিল। ইয়াৰ পৰা সীমান্তৰ বিভিন্ন দিশলৈ বিস্তৃত সৰু সৰু সামৰিক চকীসমূহ পৰিচালিত হৈছিল। শদিয়াৰ এখন বজাৰলৈ সীমান্তৰ সিপাৰৰ পাহাৰীয়া মিচিমি, আবৰ আৰু খামতিসকলে ৰবৰ, মম, হাতীদাঁত আৰু কস্তুৰী আনি কপাহী কাপোৰ, নিমখ আৰু ধাতুৰ সামগ্ৰীৰ সৈতে বিনিময় কৰিছিল।<ref name="EB1911"/> ১৮৮২ খ্ৰীষ্টাব্দত ফ্ৰান্সিছ জেক নিডহামক ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ সহকাৰী ৰাজনৈতিক বিষয়া হিচাপে নিযুক্ত কৰা হয়। ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ১৮৭৬ চনৰ পৰা এই অঞ্চলত আৰক্ষীৰ সহকাৰী অধীক্ষক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। নিডহামে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ উজনি অঞ্চলসমূহ অন্বেষণ কৰাৰ লগতে মিৰি, চিংফৌ আৰু খামতি ভাষাৰ ব্যাকৰণ সম্পৰ্কে লিখিছিল। ১৯০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁ চাকৰিৰ পৰা অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে। তেওঁৰ অন্বেষণৰ এটা মুখ্য উদ্দেশ্য আছিল ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ উৎস চিনাক্ত কৰা। অসম দিশৰ পৰা তিব্বতৰ জায়ুল উপত্যকালৈ অভিযান চলোৱাৰ বাবে ১৮৮৭ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁক ''Gill Memorial Medal'' প্ৰদান কৰা হয়। ১৮৮৯ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁ Royal Geographical Societyৰ সদস্য নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৪৩–৪৪ চনত শদিয়াত "আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সেনা বিমান বাহিনী"ৰ এটা বিমানক্ষেত্ৰ আছিল। ইয়াত ৮০তম ফাইটাৰ গ্ৰুপৰ ৮৯তম ফাইটাৰ স্কোৱাড্ৰন নিয়োজিত আছিল। এই গোটটোৰ মুখ্য কাৰ্যালয় নাগাঘুলিত আছিল, যি বৰ্তমান ভাৰতীয় বায়ুসেনাৰ চাবুৱা বিমানঘাটি হিচাপে পৰিচিত। বৰ্তমান শদিয়া "ভাৰতীয় ৰেড ক্ৰছ ছ'চাইটি"ৰ এটা জিলা মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। ১৯৫০ চনৰ বৃহৎ অসম ভূমিকম্পত পুৰণি শদিয়া নগৰ ধ্বংস হয়। ===ভূপেন হাজৰিকাৰ জন্মস্থান=== ১৯২৬ চনত পুৰণি শদিয়াৰ বুলুং গাঁৱত ভাৰতৰত্ন, সুধাকণ্ঠ [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ জন্ম হৈছিল। ১৯৫০ চনৰ ভূমিকম্প আৰু তাৰ পৰৱৰ্তী নদীজনিত পৰিৱৰ্তনত পুৰণি বুলুং গাঁৱখন বালিৰ চৰলৈ পৰিণত হয়। পুৰণি গাঁওখনৰ বাসিন্দাসকলে বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ দিবাং উপত্যকা জিলাত ''বুলুং'' নামেৰেই পুনৰ এখন গাঁও স্থাপন কৰি বসবাস কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰে সেই গাঁওখনত ভূপেন হাজৰিকাৰ স্মৃতিত এটা প্ৰতিমূৰ্তি নিৰ্মাণ কৰিছে। ==বাণিজ্য আৰু যোগাযোগ== শদিয়া ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ একেবাৰে পূব প্ৰান্তত, পূব হিমালয় আৰু অসমক উজনি ব্ৰহ্মদেশৰ পৰা পৃথক কৰা পৰ্বতমালাৰ মাজেৰে যোৱা পথসমূহৰ ওচৰত অৱস্থিত আছিল। ইয়াৰ পৰা তিব্বতলৈ যোৱা তিনিটা প্ৰধান পথৰ উল্লেখ পোৱা যায়—{{sfn|Kaulback|1934|p=177}} * দিহাং বা চাংপো নদী উপত্যকাৰ মাজেৰে যোৱা পথ। * [[দিবাং নদী|দিবাং]] উপত্যকাৰ মাজেৰে যোৱা পথ। * [[লোহিত নদী|লোহিত]] উপত্যকাৰ মাজেৰে জায়ুললৈ যোৱা পথ। ইয়াৰ উপৰি দক্ষিণ-পূব দিশে হুকং উপত্যকা আৰু উজনি ব্ৰহ্মদেশৰ শান ৰাজ্যসমূহলৈও বাণিজ্যিক যোগাযোগ বিস্তৃত হৈছিল। লাইচেন (২০০০)-এ পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা এটা পথ অনুসৰি, এই যোগাযোগ ব্যৱস্থা ভামোৰ পৰা মোগাউংলৈ, তাৰ পৰা হুকং উপত্যকা আৰু [[পাটকাই পৰ্বতমালা]] পাৰ হৈ বিচালৈ আৰু তাৰ পৰা শদিয়ালৈ বিস্তৃত হৈছিল। এই পথসমূহ পুনৰ পূব দিশত ইউনানলৈ বিস্তৃত স্থলবাণিজ্যিক পথসমূহৰ সৈতে সংযুক্ত আছিল।{{sfn|Laichen|2000|p=189}}{{sfn|Pemberton|1966|pp=71–72}} বৃহত্তৰ আঞ্চলিক প্ৰেক্ষাপটত ডি. জি. ই. হলে অসম, উজনি ব্ৰহ্মদেশ আৰু ইউনানৰ মাজেৰে ভাৰত আৰু চীনক সংযোগ কৰা উত্তৰফালৰ এটা স্থলপথ চিনাক্ত কৰিছিল।{{sfn|Hall|1981|p=23}} এই পথসমূহৰ নিয়ন্ত্ৰণে শদিয়াৰ ৰাজনৈতিক গুৰুত্ব বৃদ্ধি কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ৰজাসকলে অসম, তিব্বত আৰু দক্ষিণ চীনৰ মাজত পূবমুখী বাণিজ্য আৰু মানুহৰ স্থানান্তৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ জৰিয়তে ক্ষমতা প্ৰয়োগ কৰিছিল।<ref>"In eastern Assam, toward the area of modern-day Arunachal Pradesh, was the famed kingdom of Sadiya, ruled by the Chutias, who held power by regulating the easterly trade and migration of people to and from Tibet, southern China, and Assam." {{harvcol|Saikia|2004|p=8}}</ref><ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |year=1997 |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |page=188 |quote=The eastern extremity of this kingdom opened into the mountains inhabited by the Abors, Mishimis, Bhutiyas, and others, and they controlled the trade that passed between the Assam valley and the hills of Bhutan and Tibet. }}</ref> প্ৰত্নতাত্ত্বিক তথ্যই সূচায় যে এই পূবমুখী পথসমূহৰ কিছুমান সেই সময়তে সামৰিক আৰু কৌশলগতভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। তেজুৰ ওচৰৰ টিণ্ডোলঙত অৱস্থিত প্ৰায় চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকাৰ এটা মাটিৰ দুৰ্গ শদিয়া আৰু ভীষ্মকনগৰৰ পৰা লোহিত নদীৰ পাৰত থকা [[পৰশুৰাম কুণ্ড]]লৈ যোৱা মূল পথত অৱস্থিত আছিল। ইয়াৰ অৱস্থান আৰু প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থাৰ ভিত্তিত দুৰ্গটোক পথটোৰ ওপৰত নজৰ ৰাখিবলৈ স্থাপন কৰা সামৰিক চকী হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।{{sfn|Chattopadhyay|1984|p=71}} ভীষ্মকনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা কাওলিন বা চীনা মাটিৰ মৃৎপাত্ৰসমূহক চীনৰ সৈতে প্ৰাৰম্ভিক সাংস্কৃতিক যোগাযোগ আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতলৈ মৃৎশিল্পৰ ধাৰণাৰ প্ৰসাৰৰ প্ৰমাণ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last=Sharma |first=Sukanya |title=Southeast Asian Elements in the Archaeological Evidence of Northeast India |journal=SPAFA Journal |volume=20 |issue=3 |year=2010 |pages=26–27 |url=https://www.seameo-spafa.org/wp-content/uploads/2015/11/225_1316503644_sub.pdf }}</ref> পূব হিমালয়ৰ বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাত ''মিচিমি তিতা'' (''Coptis teeta'') নামৰ এবিধ ঔষধি শিপাৰো গুৰুত্ব আছিল। ই ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বাণিজ্য আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বৰ পৰাই ব্যৱসায়িক সামগ্ৰী আছিল আৰু ভাৰতীয় তথা চীনা চিকিৎসা-পৰম্পৰা দুয়োটাতে ব্যৱহৃত হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Arupjyoti |chapter=Flows and Fairs: The Eastern Himalayas and the British Empire |title=Flows and Frictions in Trans-Himalayan Spaces: Histories of Networking and Border Crossing |editor-last1=Cederlöf |editor-first1=Gunnel |editor-last2=van Schendel |editor-first2=Willem |publisher=Amsterdam University Press |year=2022 |page=145 }}</ref> অৱশ্যে উপলব্ধ তথ্যই অসম–ব্ৰহ্মদেশ–ইউনানৰ বৃহত্তৰ যোগাযোগ ব্যৱস্থাৰে চলাচল কৰা সকলো সামগ্ৰী শদিয়া নগৰৰ মাজেৰেই গৈছিল বুলি নিশ্চিত নকৰে। চুতীয়া ৰাজ্য অধিকাৰ কৰাৰ পিছতো এই পূবমুখী যোগাযোগসমূহৰ বাণিজ্যিক আৰু কৌশলগত গুৰুত্ব অব্যাহত থাকে। লাইচেনৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্য জয়ৰ ফলত আহোমসকলৰ মিৰি, আবৰ, ডফলা আৰু মিচিমিসকলৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠ যোগাযোগ স্থাপিত হয়। এই জনগোষ্ঠীসমূহৰ জৰিয়তে চীনৰ পৰা তাম আৰু ৰূপৰ দৰে ধাতু লাভ কৰিব পৰা হৈছিল। আনহাতে, নতুন অঞ্চল অধিকাৰ কৰাৰ ফলত আহোমসকলে শদিয়াৰ লুণীয়া পানীৰ উৎসসমূহো নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনিছিল।{{sfn|Laichen|2000|p=270}} সপ্তদশ শতিকাৰ মোগল ইতিহাসলেখক শিহাবুদ্দিন তালিছে ১৬৬২–৬৩ খ্ৰীষ্টাব্দত উল্লেখ কৰিছিল যে মিৰি আৰু মিচিমি জনগোষ্ঠী অধ্যুষিত পাহাৰসমূহত ৰূপ, তাম আৰু টিন পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Qadri |first=F. A. |title=People of Pre-Colonial North East India: Some Reflections from Persian Accounts |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=68 |year=2007 |pages=475–481 |jstor=44147859}}</ref> মিচিমি মহিলাসকলৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকতো ৰূপৰ অলংকাৰ, বিশেষকৈ ৰূপৰ কাণফুলি, মূৰৰ অলংকাৰ আৰু খাৰুৰ ব্যৱহাৰ পোৱা যায়।<ref>{{cite web |title=Lifestyle of Miju Mishmi |website=Arunachal Living Heritage |url=https://arunachallivingheritage.com/lifestyle-of-miju-mishmi}}</ref> চুতীয়া ৰাজদৰবাৰতো ৰূপৰ ব্যৱহাৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''আহোম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, চুতীয়া–আহোম সংঘাতৰ সময়ত চুতীয়া ৰজাই চুহুংমুঙলৈ আগবঢ়াব খোজা উপঢৌকনসমূহৰ ভিতৰত ৰূপৰ পটি লগোৱা জাপি আৰু সোণ-ৰূপৰ খাৰু আছিল। চুতীয়া ৰজাই আহোম ৰজাৰ দাবী সত্ত্বেও পৈতৃক সোণ আৰু ৰূপৰ ছাতি সমৰ্পণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji (With Parallel English Translation) |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |year=1930 |pages=54–56}}</ref> ===ঊনবিংশ শতিকাৰ বজাৰ আৰু বাণিজ্য=== ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ শদিয়াৰ বাণিজ্য সম্পৰ্কে অধিক বিশদ বিৱৰণ পোৱা যায়। জন মেককছে শদিয়াৰ বাণিজ্য দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা বুলি উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁ ইয়াৰ বজাৰৰ সামগ্ৰী হিচাপে সোণ, ৰূপ, অম্বৰ, কস্তুৰী, হাতীদাঁত, খামতি দা, চীনা আৰু ব্ৰহ্মদেশীয় নিৰ্মিত সামগ্ৰী, বিষ আৰু বিভিন্ন স্থানীয় ৰং প্ৰস্তুত কৰা সামগ্ৰীৰ উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁৰ মতে, শীতকালত আশে-পাশে থকা পাহাৰৰ ব্যৱসায়ীসকলে কস্তুৰী, জন্তুৰ ছাল, হাতীদাঁত, তিব্বতৰ তামৰ পাত্ৰ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰী লৈ শদিয়ালৈ নামি আহিছিল। ইয়াৰ বিনিময়ত তেওঁলোকে গৰু-ম'হ, মণি আৰু সমভূমিৰ সামগ্ৰী লাভ কৰিছিল।{{sfn|M'Cosh|1986|pp=144–147}} আৰ. বয়লিউ পেম্বাৰ্টনে উল্লেখ কৰিছিল যে ব্ৰিটিছৰ সুৰক্ষাৰ অধীনত চাৰিজন [[মাৰোৱাৰী জনগোষ্ঠী|মাৰোৱাৰী]] ব্যৱসায়ীয়ে শদিয়াত ব্যৱসায় প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। তেওঁলোকে উলৰ কাপোৰ, মচলিন আৰু অন্যান্য বস্ত্ৰ, নিমখ, ধঁপাত, তামোল, চাউল, আফিং, সুৰা আৰু ঘৰুৱা সামগ্ৰী আমদানি কৰিছিল। এই সামগ্ৰীসমূহ আশে-পাশে থকা জনগোষ্ঠীসমূহৰ সৈতে সোণ, হাতীদাঁত, ৰূপ, অম্বৰ, কস্তুৰী, দা, ব্ৰহ্মদেশীয় কাপোৰ আৰু চীনা বাকচৰ বিনিময়ত ব্যৱসায় কৰা হৈছিল। পেম্বাৰ্টনে লগতে উল্লেখ কৰিছিল যে এই বাণিজ্য ক্ৰমে পৰ্বতসমূহ পাৰ হৈ উজনি ব্ৰহ্মদেশৰ হুকং উপত্যকালৈ বিস্তৃত হৈ আছিল।{{sfn|Pemberton|1966|pp=71–72}} মেককছে উল্লেখ কৰিছিল যে অসমত প্ৰচলিত ৰূপৰ এটা বৃহৎ অংশ চীনৰ পৰা ৰূপৰ ধাতুপিণ্ড হিচাপে আমদানি কৰা হৈছিল। এই ৰূপ অসমীয়া আৰু চীনা ব্যৱসায়ীসকলৰ মাজৰ বৃহত্তৰ বাণিজ্যত বিনিময়ৰ মাধ্যম হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল।{{sfn|M'Cosh|1986|p=58}} মেককছে ১৮৩৭ খ্ৰীষ্টাব্দত অসমৰ ভিতৰত ৰূপৰ কোনো প্ৰাকৃতিক খনি থকাৰ বিষয়ে অৱগত নহয় বুলি উল্লেখ কৰিছিল। অৱশ্যে তেওঁৰ মতে, শদিয়াৰ পূব দিশত ইৰাৱতী নদীৰ উৎসাঞ্চলৰ ওচৰত অৱস্থিত বৰ-খামতি অঞ্চলত এটা ৰূপৰ খনি আছিল। এই অঞ্চললৈ শদিয়াৰ পৰা পাহাৰীয়া পথেৰে যাতায়াত কৰিব পৰা গৈছিল। ১৮২৭ খ্ৰীষ্টাব্দত লেফটেনেণ্ট উইলকক্স আৰু বাৰ্লটনে শদিয়াৰ পৰা প্ৰায় বাৰ দিনৰ স্থলপথ অতিক্ৰম কৰি বৰ-খামতি ৰাজ্যৰ ৰাজধানী মাঞ্চি ভ্ৰমণ কৰিছিল। মেককছে শদিয়াৰ পৰা ৰপ্তানি হোৱা সামগ্ৰীৰ ভিতৰতো ৰূপৰ উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁ লগতে উল্লেখ কৰিছিল যে চীনৰ পৰা ৰূপৰ ধাতুপিণ্ড আমদানি কৰি অসমত মুদ্ৰা আৰু অলংকাৰ প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল। এই ৰূপ অসমীয়া আৰু চীনা ব্যৱসায়ীসকলৰ মাজত বিনিময়ৰ মাধ্যম হিচাপেও ব্যৱহৃত হৈছিল।<ref>{{cite book |last=M'Cosh |first=John |title=Topography of Assam |publisher=Bengal Military Orphan Press |location=Calcutta |year=1837 |pages=57–58, 146, 148 |url=https://archive.org/details/TopographyOfAssam}}</ref> মণিৰাম দেৱানৰ ''আটলা''তো শদিয়াৰ ৰূপৰ বাণিজ্যৰ উল্লেখ পোৱা যায় বুলি বেণুধৰ শৰ্মাৰ ''মণিৰাম দেৱান'' গ্ৰন্থৰ উদ্ধৃতিৰ পৰা জনা যায়।<ref>{{cite book |last=Sarma |first=Benudhar |title=মণিৰাম দেৱান |year=1993 |page=279}}</ref> ===নিমখ উৎপাদন=== শদিয়া স্থানীয় নিমখ উৎপাদনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰও আছিল। ১৮০৭ৰ পৰা ১৮১৪ চনৰ মাজত সংগৃহীত তথ্যৰ ভিত্তিত ফ্ৰান্সিছ হেমিল্টনে উল্লেখ কৰিছিল যে শদিয়া প্ৰদেশত নিমখৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ খনি আছিল। ইয়াৰ পৰা ৰাজকোষলৈ বছৰি প্ৰায় ৪০,০০০ টকা ৰাজহ আহিছিল। মাটিত খন্দা জলাধাৰসমূহত সংগৃহীত লুণীয়া পানী উতলাই নিমখ প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল। পিছত এই নিমখ ডাঙৰ বাঁহৰ চুঙাত ভৰাই [[যোৰহাট]]লৈ কঢ়িয়াই নিয়া হৈছিল। হেমিল্টনৰ মতে, শদিয়াত উৎপাদিত নিমখ বংগৰ পৰা আমদানি কৰা নিমখতকৈ অধিক বিশুদ্ধ আছিল, যদিও ইয়াৰ দামো বেছি আছিল।বংগৰ সৈতে বাণিজ্য বন্ধ হোৱা সময়ত শদিয়াৰ নিমখ অসমৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিকল্প যোগান আছিল।<ref name="Hamilton-Sadiya-salt">{{cite book |last=Hamilton |first=Francis |editor-last=Bhuyan |editor-first=S. K. |title=An Account of Assam: With Some Notices Concerning the Neighbouring Territories |orig-year=1807–1814 |year=1940 |publisher=Government of Assam, Department of Historical and Antiquarian Studies |location=Gauhati |page=47 |quote=In the province of Sodiya is an important mine of salt, which in case of a dispute with Bengal is the only supply on which the country can depend. }}</ref> এটা সময়ত শদিয়াত নিমখ উৎপাদনৰ পৰিমাণ এক লাখ মোনলৈকে বৃদ্ধি পোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last1=Saikia |first1=Raktim Ranjan |last2=Amin |first2=Nurul |title=A Study on the Salt Production of Ancient Assam |journal=Indian Journal of History of Science |volume=54 |issue=4 |year=2019 |page=491 |doi=10.16943/ijhs/2019/v54i4/49775 }}</ref> তিৰাপ অঞ্চলৰ লুণীয়া পানীৰ উৎসসমূহৰ পৰা, বিশেষকৈ বৰদুৰীয়া আৰু নামচাং অঞ্চলত উৎপাদিত নিমখো স্থলপথেৰে শদিয়া আৰু যোৰহাটলৈ অনা হৈছিল। এই নিমখ অসমৰ লোকসকলৰ সৈতে বিনিময় কৰা হৈছিল। ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ জৰিয়তে বংগৰ পৰা নিয়মিতভাৱে নিমখ আহিবলৈ আৰম্ভ নকৰালৈকে এই বাণিজ্য অব্যাহত আছিল।<ref>{{cite journal |last=Thakur |first=Amrendra Kumar |title=Trade and Travel in Northeast India |journal=Indian Historical Review |volume=52 |issue=1 |year=2025 |page=9 |doi=10.1177/03769836251333996 }}</ref> ==ভৌগোলিক অৱস্থান== শদিয়াৰ ভৌগোলিক অৱস্থান {{coord|27.83|N|95.67|E|}}।<ref>{{cite web |title=Falling Rain Genomics, Inc – Sadiya |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/3/Sadiya.html |access-date=2015-02-06 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303204943/http://www.fallingrain.com/world/IN/3/Sadiya.html }}</ref> সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা ইয়াৰ গড় উচ্চতা প্ৰায় {{convert|123|m|ft|abbr=on}}। শদিয়াক বহুলোকে দিহাং বা চাংপো–ছিয়াং, দিবাং আৰু লোহিত নদীৰ সংগমত গঠিত বিশাল ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ মাজৰ এক বৃহৎ ভূখণ্ড বুলি গণ্য কৰে। ইয়াক পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ বৃহৎ নদী-গঠিত ভূখণ্ড বুলিও কোৱা হয়।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} অসমৰ ভিতৰত শদিয়া একমাত্ৰ অঞ্চল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে য'ত হুলক গিবনৰ নতুনকৈ বৰ্ণিত উপপ্ৰজাতি ''Hoolock hoolock mishmiensis'', যাক ''মিচিমি পাহাৰৰ হুলক'' বুলি জনা যায়, পোৱা যায়।<ref name="Choudhury2013">{{cite book |author=A. U. Choudhury |title=Description of a new subspecies of hoolock gibbon Hoolock hoolock from North East India |journal=The Newsletter & Journal of the Rhino Foundation for Nature in Northeast India |volume=9 |pages=49–59 |year=2013 }}</ref> [[File:A ferry (Dhola-Sadiya Par-ghat).jpg|thumb|ঢলা–শদিয়া পাৰঘাটত এখন ফেৰী।]] ==ৰাজনীতি আৰু প্ৰশাসন== শদিয়া লখিমপুৰ লোকসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত। পূৰ্বৰ বিধানসভা সমষ্টিৰ বিন্যাস অনুসৰি ইয়াৰ বিধানসভা সমষ্টি আছিল ১২৬ নং [[শদিয়া বিধানসভা সমষ্টি]]। শদিয়া [[তিনিচুকীয়া জিলা]]ৰ তিনিটা ঐতিহাসিক মহকুমাৰ ভিতৰত অন্যতম। চপাখোৱা শদিয়াৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web |url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |title=List of Parliamentary & Assembly Constituencies |access-date=2008-10-06 |work=Assam |publisher=Election Commission of India |archive-date=2006-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf }}</ref> ১৯৭৯ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত শদিয়াক মহকুমা হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছিল। শদিয়া মহকুমাত এখন পৌৰসভা আছে। চপাখোৱা পৌৰসভাৰ প্ৰথম নিৰ্বাচিত পৌৰপতি আছিল বিপিন গগৈ। শদিয়া মহকুমাত ১১খন পঞ্চায়ত আৰু দুখন জিলা পৰিষদ আছে। ইংৰাজী প্ৰবন্ধৰ পুৰণি নিৰ্বাচনী বিৱৰণ অনুসৰি, শদিয়া বিধানসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত একমাত্ৰ নগৰ আছিল চপাখোৱা। ইয়াৰ মুঠ জনসংখ্যা ১০,৩০৫ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ তথ্য অনুসৰি, শদিয়াত অনুসূচিত জাতিৰ জনসংখ্যা আছিল ২,৯৭৪ জন। ইয়াৰ ভিতৰত ১,৫১৬ জন পুৰুষ আৰু ১,৪৫৮ গৰাকী মহিলা আছিল। একেদৰে অনুসূচিত জনজাতিৰ জনসংখ্যা আছিল ২৫,১৬৭ জন। ইয়াৰ ভিতৰত ১২,৯০৮ জন পুৰুষ আৰু ১২,২৫৯ গৰাকী মহিলা আছিল। ==পৌৰাণিক আৰু ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন== [[File:Historical cities of Sadiya.jpg|thumb|ঐতিহাসিক সাধয়াপুৰৰ বৰনগৰ, ভীষ্মকনগৰ আৰু ৰুক্মিণীনগৰৰ অৱস্থান দেখুওৱা মানচিত্ৰ।]] মধ্যযুগত শদিয়াৰ বৃহত্তৰ অঞ্চলত উন্নত নগৰ, দুৰ্গ, মন্দিৰ আৰু অন্যান্য স্থাপত্য গাঁথনি গঢ় লৈ উঠিছিল। চুতীয়া ৰাজত্বকালৰ সৈতে সম্পৰ্কিত [[ভীষ্মকনগৰ]], ৰুক্মিণীনগৰ, [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]], প্ৰতিমাগড় আৰু বুঢ়াবুঢ়ী মন্দিৰৰ ধ্বংসাৱশেষ এই অঞ্চলৰ ঐতিহাসিক গুৰুত্বৰ নিদৰ্শন। শদিয়াৰ মহকুমা আৰু ইয়াৰ ঐতিহাসিক আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহত বহুতো পৌৰাণিক আৰু ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন আছে। তাৰে কিছুমান উল্লেখনীয় স্থান হ'ল: ===শদিয়াৰ চাৰিশাল=== শদিয়াত অতীজৰে পৰা চুতীয়া সকলৰ দেউৰী-চুতীয়া সকলে এই শালকেইখনত পূজা-অৰ্চনা কৰি আহিছে। প্ৰতি বছৰে বহাগ, আহাৰ বা শাওন, কাতি আৰু মাঘ মাহত বলি-বিধানেৰে পূজা কৰা হয়। তিনি বছৰৰ মূৰে মূৰে চতুৰ্থ বছৰত ম'হ বলি দিয়া হয়। অতীতত এই শাল সমূহত নৰবলি দিয়া হৈছিল। এই শাল সমূহত এতিয়াও দেউৰী সকল পূজাৰীৰ কাম কৰি আছে। * বুঢ়া-বুঢ়ী শাল: চপাখোৱাৰ পৰা পশ্চিমে প্ৰায় সাত কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ বুঢ়াবুঢ়ী গাঁৱত অৱস্থিত। শিৱ-পাৰ্বতীক পূজা কৰা হয়। * [[কেঁচাইখাতী]] শাল বা [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]: চপাখোৱাৰ পৰা প্ৰায় এঘাৰ কিলোমিটাৰ দূৰৈত কুণ্ডিল নদীৰ পাৰৰ পুৰণি লখিমপুৰীয়া গাঁৱত অৱস্থিত। কেঁচাইখাতী গোসাঁনীক পূজা কৰা হয়। * পাতৰ শাল: চপাখোৱাৰ পৰা প্ৰায় বাৰ কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ কুকুৰামৰা গাঁৱৰ সমীপৰ বালিজান নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। শদিয়াৰে হলৌগাঁৱতো এখন পাতৰ শাল আছে কিন্তু উক্ত শালখন প্ৰকৃত পাতৰ শাল নহয়। * বলিয়া বাবাৰ থান: চপাখোৱাৰ পৰা পশ্চিমে প্ৰায় বাৰ কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ হৰিপুৰ গাঁৱত অৱস্থিত। বুঢ়া-বুঢ়ী বা শিৱ-পাৰ্বতীৰ পুত্ৰ বলিয়া বাবাক পূজা কৰা হয়। ইয়াত নাৰীৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ। ===পুখুৰী=== চুতীয়া ৰাজত্বকালত খন্দোৱা কেইবাটাও পুখুৰী শদিয়াত দেখিবলৈ পোৱা যায়। * কৰণো পুখুৰী: বৰ্তমান এই পুখুৰীটো সম্পূৰ্ণৰূপে অৰুণাচলৰ বাসিন্দাৰ দখলত। * পদুম পুখুৰী: চপাখোৱাৰ পৰা প্ৰায় পাঁচ কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ অৰুণাচল সীমান্তত অৱস্থিত পদুম পুখুৰী গাঁৱত আছে। কালি প্ৰায় দহ বৰ্গকিলোমিটাৰ, গভীৰতা দহ ফুট। * আম পুখুৰী: পদুম পুখুৰী পৰা প্ৰায় দুই কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ শলখনিৰ ওচৰত আছে। কালি প্ৰায় আধাবিঘামান হব। * বৰ পুখুৰী: চপাখোৱাৰ পৰা প্ৰায় পাঁচ কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ বৰ পুখুৰী গাঁৱত আছে। দীঘলে প্ৰায় এশমিটাৰ আৰু বহলে প্ৰায় ত্ৰিশমিটাৰ। * নৌ বহৰ: পুখুৰী সদৃশ এই নৌবিহৰটোক বৰ্তমান লাচিত ষ্টেডিয়াম নামেৰে জনাজাত। ইয়াক এখন খেল পথাৰলৈ উন্নিতকৰণ কৰা হৈছে। এই পুখুৰীত পানী জমা নহয়। অসমত হয়তো এইটোৱে এটা পুখুৰীত নিৰ্মাণ কৰা একমাত্ৰ ষ্টেডিয়াম। ===অন্যান্য কীৰ্তিচিহ্ন=== [[File:Bhismaknagar fort ruins.jpg|thumb|ভীষ্মকনগৰৰ ইটাৰ গাঁথনিৰ ধ্বংসাৱশেষ।]] * বৈৰাগী থান: চপাখোৱাৰ পৰা প্ৰায় ন কিলোমিটাৰ দূৰৈত অৱস্থিত। ড॰ [[ভূপেন হাজৰিকা সেতু]]ৰ পাৰ হৈ কেৱল এক কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ সাত মাইল নামৰ ঠাইৰ ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ কাষত অৱস্থিত এই থান খন। * প্ৰতিমা গড়: কেৱল ভগ্নাৱশেষ দেখা পোৱা যায়। ইয়াত চুতীয়াসকলৰ সকলৰ যুদ্ধৰ বেহু পাতিছিল বুলি কোৱা হয়। পুৰনি তৰানি গাওঁৱত এই ভগ্নাংশেষ এতিয়াও আছে। * [[ভীষ্মকনগৰ]]: বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ [[নামনি দিবাং উপত্যকা জিলা]]ৰ ৰ'ইঙৰ সমীপত অৱস্থিত চুতীয়া ৰাজত্বকালৰ এখন দুৰ্গীকৃত নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষ। প্ৰায় ১০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ বিস্তৃত এই প্ৰত্নস্থলীত ইটাৰ প্ৰাচীৰ, প্ৰৱেশদ্বাৰ, ৰাজপ্ৰাসাদসদৃশ গাঁথনি আৰু বিভিন্ন পোড়ামাটিৰ সামগ্ৰী উদ্ধাৰ হৈছে।<ref>{{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref><ref>{{harvcol|A. Raikar|1980|p=19}}</ref> * ৰুক্মিণীনগৰ: ৰ'ইঙৰ উত্তৰৰ চিদু আৰু চিমৰি গাঁৱৰ মাজত অৱস্থিত মধ্যযুগীয় ইটাৰ গাঁথনিৰ ধ্বংসাৱশেষ। ১৯৭৩–৭৪ চনৰ খননকাৰ্যত দুটা কোঠা আৰু ভীষ্মকনগৰৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা মৃৎপাত্ৰ উদ্ধাৰ হৈছিল।<ref name="LohitGaz">[http://www.arunachalpradesh.gov.in/wp-content/uploads/2017/08/Lohit.pdf ''Lohit District Gazetteer''.]</ref> * বৰনগৰ (চে-লুং): ঐতিহাসিক [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ ৰাজধানী অঞ্চল শদিয়াত অৱস্থিত এখন দুৰ্গীকৃত নগৰ আৰু ৰাজকীয় কেন্দ্ৰ। আহোম বুৰঞ্জীসমূহত ইয়াক ''বৰনগৰ'' বা টাই ভাষাত ''চে-লুং'' (অৰ্থাৎ বৃহৎ নগৰ) নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছে। ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত আহোম ৰজা [[চুহুংমুং]]ক এই স্থানতে বন্দী ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আৰু ৰাজকীয় সামগ্ৰীসমূহ অৰ্পণ কৰা হৈছিল। ১৫২৯ চনৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ বিৱৰণতো বৰনগৰৰ উল্লেখ আছে। ১৮৪৫ আৰু ১৮৪৮ চনত ব্ৰিটিছ বিষয়াসকলে শদিয়াৰ ডিক্ৰং (দেওপানী) আৰু [[দিবাং নদী]]ৰ মাজত বৃহৎ মাটিৰ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰ, ইটাৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ আৰু পকী পুখুৰীসমূহৰ ধ্বংসাৱশেষৰ বিৱৰণ দিছিল। এই প্ৰত্নস্থলীখনক বুৰঞ্জীত উল্লেখিত বৰনগৰৰ সৈতে চিনাক্ত কৰাৰ সম্ভাৱনা আছে যদিও সেয়া এতিয়াও নিশ্চিত হোৱা নাই।<ref name="AB1945">{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Assam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |location=Gauhati |year=1945 |page=11 |language=as}}</ref><ref name="AhomBuranji">{{cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |year=1930 |pages=56–64}}</ref><ref name="Hannay1848">{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |title=Notes on Ancient Temples and other Remains in the Vicinity of Suddyah, Upper Assam |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |volume=17 |issue=1 |year=1848 |pages=459–472}}</ref> * টিণ্ডোলং দুৰ্গ: [[তেজু]]ৰ পৰা প্ৰায় ছয় কিলোমিটাৰ দূৰৈত শদিয়া–তেজু পথৰ কাষত অৱস্থিত এখন প্ৰাচীন মাটিৰ দুৰ্গ। চতুৰ্দশ–পঞ্চদশ শতিকাৰ এই দুৰ্গটো শদিয়া আৰু ভীষ্মকনগৰৰ পৰা [[পৰশুৰাম কুণ্ড]]লৈ যোৱা পথৰ সামৰিক নিৰীক্ষণ চকী হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।{{sfn|Chattopadhyay|1984|p=71}} ==লগতে চাওক== * [[সতী সাধনী]] * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * [[বৰনগৰ, শদিয়া]] * পায়া–হাজু শিৱলিংগ মন্দিৰ ==টোকা== {{notelist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin}} * {{cite book |last1=Thant |first1=Myint-U |title=The Making of Modern Burma |publisher=Cambridge University Press |year=2001 |language=English |ref=harv|ref=harv}} * {{citation |last=(India) |first=Assam |title=Assam District Gazetteers: Lakhimpur District |publisher=Government of Assam |language=English |year=1976|ref=harv}} * {{citation |last=Nag |first=Sajal |title=Devour thy Neighbour: Foreign Invasions and the Decline of States in Eighteenth Century North East India |year=2018|ref=harv}} * {{cite book |last=Devi |first=Lakshmi |title=Ahom-tribal Relations: A Political Study |date=1968 |url=https://books.google.com/books?id=BVdXAAAAMAAJ|ref=harv}} * {{citation |last=Laine |first=Nicolas |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02344765/document |title=Phi Muangs. Forces of the Place among the Khamti in Arunachal Pradesh |date=2019|ref=harv}} * {{citation |last=Prinsep |first=F.R.S James |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |date=1838 |volume=7 |publisher=Asiatic Society (Calcutta, India) |url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&q=Journal+of+the+asiatic+7 |language=en|ref=harv}} * {{citation |last=Shin |first=Jae-Eun |year=2023 |title=Kecaikhaiti, Eater of Raw Flesh: A Profile of the Multifaceted Goddess in the North-East |publisher=Manohar Publishers & Distributors|ref=harv}} * {{citation |last=Gait |first=Edward Albert |date=1906 |title=A History of Assam |publisher=Calcutta, Thacker, Spink & Co. |isbn=9780404168193 |url=https://books.google.com/books?id=w-6kr1IyHJkC|ref=harv}} * {{cite book |last=Gogoi |first=Padmeswar |title=The Political Expansion of the Mao Shans |year=1956|ref=harv}} * {{cite book |last=Baruah |url=https://archive.org/details/chutiaburanji/mode/2up |first=Swarnalata |title=Chutia Jatir Buranji |date=2007 |publisher=Banalata Publications |place=Guwahati|ref=harv}} * {{citation |last=Sircar |first=D. C. |journal=Journal of Ancient Indian History |title=Journal of Ancient Indian History |volume=6 |year=1973|ref=harv}} * {{cite thesis |type=Ph.D. |last=Chattopadhyay |first=Subid |title=History and Archaeology of Arunachal Pradesh |publisher=University of Calcutta |year=1984 |hdl=10603/159414|ref=harv}} * {{cite book |last=A. Raikar |first=Yashavant |year=1980 |title=Archaeology in Arunachal Pradesh |publisher=Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh|ref=harv}} * {{citation |last=Laichen |first=Sun |url=https://www.researchgate.net/publication/34674094 |title=Ming-Southeast Asian Overland Interactions, 1368–1644 |year=2000|ref=harv}} * {{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |date=2004 |publisher=Duke University Press |isbn=9780822333739 |url=https://books.google.com/books?id=p9PkFF3uq_8C |language=en|ref=harv}} * {{citation |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |place=Allahabad |year=1985|ref=harv}} * {{cite book |last=M'Cosh |first=John |title=Topography of Assam |orig-year=1837 |year=1986 |edition=1st Indian reprint |location=New Delhi |publisher=Logos Press |ref=harv }} * {{cite book |last=Pemberton |first=R. Boileau |title=Report on the Eastern Frontier of British India |orig-year=1835 |year=1966 |edition=2nd |location=Gauhati |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies in Assam |ref=harv }} * {{citation |first=Col. Ved |last=Prakash |title=Encyclopedia of North East India |volume=2 |year=2007 |publisher=Atlantic Publishers & Dist.|ref=harv}} * {{cite book |last=Khanikar |first=Surjya Kanta |url=https://ia601602.us.archive.org/24/items/in.ernet.dli.2015.451783/2015.451783.Cutia-Jatir.pdf |title=Chutia Jatir Itihax aru Luko-sanskriti |date=2003|ref=harv}} * {{cite book |last=Hall |first=D. G. E. |title=A History of South-East Asia |url=https://archive.org/details/historyofsouthea0000hall |edition=4th |year=1981 |location=London |publisher=Macmillan Press |ref=harv }} * {{cite book |last=Barua |first=G. C. |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/mode/1up |title=Ahom Buranji |date=1939 |language=en|ref=harv}} * {{cite journal |last=Shin |first=Jae-Eun |year=2020 |title=Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas: Genealogical Claims and Political Process in Pre-modern Northeast India, the Chutiyas and the Dimasas |journal=The Indian Economic and Social History Review |volume=57 |issue=1 |pages=49–75 |doi=10.1177/0019464619894134 |s2cid=213213265|ref=harv}} * {{cite journal |last=Kaulback |first=Ronald |title=The Assam Border of Tibet |date=1934 |journal=The Geographical Journal |volume=83 |number=3 |pages=177–189 |jstor=1785520 |issn=0016-7398 |publisher=The Royal Geographical Society (with the Institute of British Geographers) |doi=10.2307/1785520 |bibcode=1934GeogJ..83..177K|ref=harv}} * {{cite book |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |publisher=EBH Publishers |place=India |year=2016|ref=harv}} * {{citation |last=Bhattacharjee |first=J. B. |contribution=The Kachari (Dimasa) State Formation |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |pages=391–397 |publisher=Assam Publication Board |place=Guwahati |year=1992|ref=harv}} {{refend}} [[শ্ৰেণী:তিনিচুকীয়া জিলা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] ffdxme2j8yt23psv28elm3h3ukb1xls 10 41379 648411 331823 2026-10-29T11:37:43Z Ananya Taye 28065 648411 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Silk | title = [[ৰেচম]] | listclass = hlist | group1 = প্ৰাথমিক | list1 = *[[ৰেচম]] *ৰেচমৰ ইতিহাস *ৰেচম শিল্প *বনজ ৰেচম |group2 = প্ৰকাৰ |list2 = *এটলাছ ৰেচম *[[মুগা|মুগা ৰেচম]] *[[এৰী ৰেচম]] *[[পাট|পাট ৰেচম]] *তছৰ ৰেচম *[[পদুম ৰেচম]] |group3 = ভৌগোলিক |list3 = *মায়শ্বৰ ৰেচম *[[অসমৰ ৰেচম শিল্প|অসম ৰেচম]] *জাপানী ৰেচম *[[ৰাজশ্বাহী ৰেচম]] *থাই ৰেচম |group4 = সম্পৰ্কীত বিষয় |list4 = *[[চাদৰ]] *[[মেখেলা]] *[[শাৰী]] *[[গামোচা]] *[[চেলেং]] *[[শুৱালকুছি]] }} 5lqkj5k11mu6bd5yd7bg3m6r2lgy9wq 2 43099 648323 648191 2026-10-28T20:12:58Z Kandarpajit Kallol 6257 /* ৱিকিমিডিয়াৰ পৰা পোৱা উপহাৰ */ 648323 wikitext text/x-wiki <!-- begin date code --> <div style="border:0px solid #ccc; background: none; text-align: center; padding:3px; float:right; font-size: smaller; font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 1.144; "> <div style="width:50"><br></div> <div style="width:50">{{CURRENTDAYNAME}}</div> <div style="font-size: x-large; width: 50; ">{{CURRENTDAY}}</div> <div style="width: 50; "> {{CURRENTMONTHNAME}}</div> <div class="plainlinks" style="background: #aaaa; color: #000; "><font color="#000000">{{CURRENTTIME}}</font> UTC</div> </div> <!-- end date code --> <div id="EnWpMpBook" style="padding:1em 0 0; background-repeat:no-repeat; background-position:0% 0%; text-align:center; "> <div style="font-size:150%; ">{{font color | green |'''''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোলৰ'''''}}</div> <center><div style="font-size:150%; ">{{Blue|'''''সদস্য পৃষ্ঠালৈ'''''}}</div></center> <center><div style="font-size:150%; ">{{Red|'''''স্বাগতম'''''}}</div></center> {{Infobox user |name= '''''[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]]''''' </br> [[সদস্য:Human Anubhav|হিউমেন অনুভৱ]] |image = Assamese couple in traditional dress (cropped).jpg|thumb |birthdate= {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}} |birthplace= [[হৰলটাৰী]], [[সাপটগ্ৰাম]], [[ধুবুৰী জিলা|ধুবুৰী]], [[অসম]], [[ভাৰত]] |location= [[বঙাইগাঁও]], [[অসম]], [[ভাৰত]] |nationality = {{flagicon|IND}} [[ভাৰতীয়]] | spouse = [[সদস্য:ৰুণুমী বৰ্মন কলিতা|ৰুণুমী বৰ্মন কলিতা]] | children = [[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|দুহিতা ৰাগিণী কলিতা]] |occupation= |nick_name = |language= |university= <!-- CONTACT INFO --------------> | email = kallolkandarpajit@gmail.com }} *[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Kandarpajit_Kallol/0/noredirects/live মোৰ '''অসমীয়া''' প্ৰবন্ধ] (২৭৮৮+[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Human_Anubhav ২১৫]=৩০০৩) * [[সদস্য:Kandarpajit Kallol/পৰীক্ষাগাৰ|মোৰ '''পৰীক্ষাগাৰ''']] *[https://commons.m.wikimedia.org/wiki/Special:ListFiles/Kandarpajit_Kallol মোৰ '''চিত্ৰ ভঁৰাল'''] ''(ৱিকি কমন্স)'' *[https://as.m.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:চিত্ৰ-তালিকা/Kandarpajit_Kallol মোৰ '''চিত্ৰ ভঁৰাল'''] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)'' * [https://meta.m.wikimedia.org/wiki/User:Kandarpajit_Kallol মোৰ '''অন্যান্য ভাষাৰ একাউণ্টসমূহ'''] *[https://as.wikipedia.org/wiki/সদস্য:Human_Anubhav মোৰ দ্বিতীয় একাউণ্ট] * [https://as.m.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%87%E0%A6%B7:CentralAuth/Kandarpajit_Kallol মোৰ '''গোলকীয় একাউণ্ট'''ৰ তথ্য] * [https://as.wikiquote.org/wiki/সদস্য:Kandarpajit_Kallol মোৰ '''ৱিকিউদ্ধৃতি''' একাউণ্ট] * [https://drive.google.com/drive/folders/1C1e8K-xoVcdCZ9IVoVapB6vZQZ0HiAkM মোৰ কবিতা, প্ৰবন্ধ, গল্প, অনুবাদ আদি] *[https://archive.org/details/@kandarpajit ইণ্টাৰনেট আৰ্কাইভত মোৰ পিডিএফ ফাইলসমূহ] * [https://youtube.com/@KKsVlogSapatgram মোৰ '''ইউটিউব চেনেল'''] * [https://www.facebook.com/kandarpajit মোৰ '''ফেচবুক একাউণ্ট'''] {{div col|2}} * [https://kandarpajit.blogspot.com/?m=0 মোৰ '''ব্লগ'''] * [https://www.kkallol.xtgem.com মোৰ '''ৱেবছাইট'''] {{div col end}} *[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ উপলক্ষে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া কৰ্মশালা, ২০২৫|“ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫” — কৰ্মশালা]] ---- ==মই পোৱা পদক, পুৰস্কাৰ== [[File:Barnstar mex gold.png|100px]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২১|মে' ২০২১]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৪|ডিচেম্বৰ ২০২৪]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৫|এপ্ৰিল ২০২৫]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জানুৱাৰী-২০২৬|জানুৱাৰী ২০২৬]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৬|মাৰ্চ ২০২৬]] [[File:Wiki expansion 200+ barnstar.png|100px]] * দুই শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৪|ডিচেম্বৰ ২০২৪]] [[File:Wiki expansion 400+ barnstar.png|100px]] * চাৰি শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৫|মাৰ্চ ২০২৫]] [[File:Wiki expansion 700+ barnstar.png|100px]] * সাত শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৫|এপ্ৰিল ২০২৫]] [[চিত্ৰ:Decent Article Barnstar 1br Degree Hires 2000v2.png|100px]] * দুই সহস্ৰাধিক প্ৰবন্ধৰ তাৰকা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৬|এপ্ৰিল ২০২৬]] [[File:Tireless Contributor Barnstar.gif|100px]] * অক্লান্ত কৰ্মী পদক: **৫ নৱেম্বৰ, ২০১৪ **[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৫|মে' ২০২৫]] [[File:Assamese Wikiquote Barnstar.png|100px]] * ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৬|মে’ ২০২৬]] [[File:WikiProject Barnstar Hires.png|100px]] * পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা পদক: **[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া_ৱিকিপিডিয়া_পোখালি_বিস্তাৰ_সম্পাদনা_মেলা_২০২৪ দ্বিতীয় স্থান] (২০২৪) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]]) **[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া_ৱিকিপিডিয়া_পোখালি_বিস্তাৰ_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫ প্ৰথম স্থান] (২০২৫) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৫|জুলাই ২০২৫]]) [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|100px]] * নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা পদক: **[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫ দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ]‌ (২০২৫) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]]) <br/> ***আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ত [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Global Consolation Top 10 winners] **[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬ প্ৰথম স্থান]‌ (২০২৬) <br/> ***আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ত [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2026/Results Global Top Winners (প্ৰথম স্থান)] [[File:Cleanup Barnstar a.png|thumb]] * চিকুণ কৰ্মী পদক: [https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ছেপ্টেম্বৰ-২০২৫ ছেপ্টেম্বৰ, ২০২৫] [[File:As-Ne-Bn Edit-a-thon 2025 Assamese Banner.svg|200px]] </br> *''[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালী-বাংলা_আন্তঃৱিকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]'' **[https://fountain.toolforge.org/editathons/anbwikiedit25 চতুৰ্থ স্থান] ''([[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]])'' [[File:As-Ne-Bn Edit-a-thon 2025 Bangla Banner.svg|200px]] </br> *''[[:bn:উইকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালি-বাংলা_আন্তঃউইকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালি-বাংলা আন্তঃউইকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]'' **[https://fountain.toolforge.org/editathons/as-ne-bn-2025 প্ৰথম স্থান] ''([[বাংলা ৱিকিপিডিয়া|বাংলা উইকিপিডিয়া]])'' [[File:Wikipedia Asian Month Certificate 2024.jpg|thumb|• [[:en:Wikipedia:Asian_Month|Wikipedia Asian Month]] Certificate]] [[চিত্ৰ:BlackHeraldicHorse.svg|100px]] * এডিটাথনৰ তেজীঘোঁৰা: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৫|ডিচেম্বৰ ২০২৫]] [[চিত্ৰ:বৰ্ষশ্ৰেষ্ঠ অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ান ২০২৫.jpg|thumb]]<br/> [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|100px]] *[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]], [https://fountain.toolforge.org/editathons/as-asianmonth25 দ্বিতীয় স্থান] * [[File:Wikipedia Asian Month, Assamese Wikipedia, 2nd place certificate.jpg|thumb|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫‌, অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ প্ৰতিযোগিতাত দ্বিতীয় স্থান হিচাপে লাভ কৰা চাৰ্টিফিকেট]] * [[File:2025 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|thumb|Wikipedia Asian Month 2025 Golden Barnstar]] ---- ==ৱিকিমিডিয়াৰ পৰা পোৱা উপহাৰ== [[File:Prizes and gift items (t-shirt and pen) Wiki Loves Folklore-Seven Sisters (2025)- Kandarpajit Kallol.jpg|thumb|• ''টি-চাৰ্ট আৰু কলম ([[২৬ জুন]], [[২০২৫]])'']] [[File:Prizes and gift items of Wiki Loves Folklore-Seven Sisters (2025).png|thumb|• দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ, [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৫]], ''[[এমাজন (কোম্পানী)|Amazon]] Gift Card (₹ 4000/-) ([[৩০ জুন]], [[২০২৫]])'']] * ''[https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ৰ] Gift Card,<br/> 70 USD (₹ 6025/-) ([[১৭ জুলাই]], [[২০২৫]])'' [[File:Gift from Wikipedia Asian Month 2025.jpg|thumb|• [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]-ত অংশগ্ৰহণ কৰি দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ হিচাপে লাভ কৰা উপহাৰ। <br/>''([[৮ জানুৱাৰী]], [[২০২৬]])'']] * [https://as.wikiquote.org/wiki/ৱিকিউদ্ধৃতি:চন্দন_চিৰিং_ফুকন_সোঁৱৰণী_উদ্ধৃতি_সংযোগ_মেলা_২০২৬ ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা ২০২৬] <br/> পঞ্চম পুৰস্কাৰ, ৫০০ টকা ''([[এমাজন (কোম্পানী)|Amazon]] Gift Card)'' [[File:Wikipedia Asian Month 2nd face.jpg|thumb|[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬|• ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়,<br/> ২০২৬]]-ৰ পুৰস্কাৰ।]] [[File:TTT Bag Hyderabad 2026.jpg|thumb|[[File:TTT OKI 2026.jpg|thumb]] • [https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Train_the_Trainer_Program/2026 TTT]-ত পোৱা উপহাৰ]] * [https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬ নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬]‌<br/> প্ৰথম স্থান — ''[[ফ্লিপকাৰ্ট|Flipkart]] Gift Card<br/> 55 USD (₹ 5258/-) ([[১৯ আগষ্ট]], [[২০২৬]])'' *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2026/Results Global Top Winners নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬] আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ৰ প্ৰথম পুৰস্কাৰ হিচাপে ''[[:en:Tanishq|Tanishq]] Gift Card<br/> 300 USD (₹ 28,674/-) ([[১৯ আগষ্ট]], [[২০২৬]])'' [[File:Recived laptop from Hardware donation program.jpg|thumb|• [https://meta.wikimedia.org/wiki/Hardware_donation_program Hardware donation program]ৰ তৰফৰ পৰা পোৱা লেপটপ ([[১১ ছেপ্টেম্বৰ]], [[২০২৬]])]] * [https://hi.wikipedia.org/w/index.php?title=विकिपीडिया%3Aस्वतंत्रता_दिवस_संपादनोत्सव_2026 स्वतंत्रता दिवस संपादनोत्सव], सांत्वना पुरस्कार,<br/> Hindi Usergroup-ৰ তৰফৰ পৰা ''[[এমাজন (কোম্পানী)|Amazon]] Gift Card ₹ 2000/- ([[২৭ অক্টোবৰ]], [[২০২৬]])'' ---- ==ভ্ৰমণ/সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ== *[https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Train_the_Trainer_Program/2026 IIT Hyderabad] (৯–১২ জুলাই, ২০২৬) ---- ==মনৰ কথা== *[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৫/ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা|'''ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা''']] ''([[জুলাই]], [[২০২৫]])'' *[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ছেপ্তেম্বৰ-২০২৬/ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা|'''ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা''']] ''([[ছেপ্টেম্বৰ]], [[২০২৬]])'' ---- [[শ্ৰেণী:User as]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়ান]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিমিডিয়ান]] rt135xjoofenbo7ue1vl5imbmxisxct 648376 648323 2026-10-29T07:37:37Z Kandarpajit Kallol 6257 /* ভ্ৰমণ/সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ */ 648376 wikitext text/x-wiki <!-- begin date code --> <div style="border:0px solid #ccc; background: none; text-align: center; padding:3px; float:right; font-size: smaller; font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 1.144; "> <div style="width:50"><br></div> <div style="width:50">{{CURRENTDAYNAME}}</div> <div style="font-size: x-large; width: 50; ">{{CURRENTDAY}}</div> <div style="width: 50; "> {{CURRENTMONTHNAME}}</div> <div class="plainlinks" style="background: #aaaa; color: #000; "><font color="#000000">{{CURRENTTIME}}</font> UTC</div> </div> <!-- end date code --> <div id="EnWpMpBook" style="padding:1em 0 0; background-repeat:no-repeat; background-position:0% 0%; text-align:center; "> <div style="font-size:150%; ">{{font color | green |'''''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোলৰ'''''}}</div> <center><div style="font-size:150%; ">{{Blue|'''''সদস্য পৃষ্ঠালৈ'''''}}</div></center> <center><div style="font-size:150%; ">{{Red|'''''স্বাগতম'''''}}</div></center> {{Infobox user |name= '''''[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]]''''' </br> [[সদস্য:Human Anubhav|হিউমেন অনুভৱ]] |image = Assamese couple in traditional dress (cropped).jpg|thumb |birthdate= {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}} |birthplace= [[হৰলটাৰী]], [[সাপটগ্ৰাম]], [[ধুবুৰী জিলা|ধুবুৰী]], [[অসম]], [[ভাৰত]] |location= [[বঙাইগাঁও]], [[অসম]], [[ভাৰত]] |nationality = {{flagicon|IND}} [[ভাৰতীয়]] | spouse = [[সদস্য:ৰুণুমী বৰ্মন কলিতা|ৰুণুমী বৰ্মন কলিতা]] | children = [[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|দুহিতা ৰাগিণী কলিতা]] |occupation= |nick_name = |language= |university= <!-- CONTACT INFO --------------> | email = kallolkandarpajit@gmail.com }} *[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Kandarpajit_Kallol/0/noredirects/live মোৰ '''অসমীয়া''' প্ৰবন্ধ] (২৭৮৮+[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Human_Anubhav ২১৫]=৩০০৩) * [[সদস্য:Kandarpajit Kallol/পৰীক্ষাগাৰ|মোৰ '''পৰীক্ষাগাৰ''']] *[https://commons.m.wikimedia.org/wiki/Special:ListFiles/Kandarpajit_Kallol মোৰ '''চিত্ৰ ভঁৰাল'''] ''(ৱিকি কমন্স)'' *[https://as.m.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:চিত্ৰ-তালিকা/Kandarpajit_Kallol মোৰ '''চিত্ৰ ভঁৰাল'''] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)'' * [https://meta.m.wikimedia.org/wiki/User:Kandarpajit_Kallol মোৰ '''অন্যান্য ভাষাৰ একাউণ্টসমূহ'''] *[https://as.wikipedia.org/wiki/সদস্য:Human_Anubhav মোৰ দ্বিতীয় একাউণ্ট] * [https://as.m.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%87%E0%A6%B7:CentralAuth/Kandarpajit_Kallol মোৰ '''গোলকীয় একাউণ্ট'''ৰ তথ্য] * [https://as.wikiquote.org/wiki/সদস্য:Kandarpajit_Kallol মোৰ '''ৱিকিউদ্ধৃতি''' একাউণ্ট] * [https://drive.google.com/drive/folders/1C1e8K-xoVcdCZ9IVoVapB6vZQZ0HiAkM মোৰ কবিতা, প্ৰবন্ধ, গল্প, অনুবাদ আদি] *[https://archive.org/details/@kandarpajit ইণ্টাৰনেট আৰ্কাইভত মোৰ পিডিএফ ফাইলসমূহ] * [https://youtube.com/@KKsVlogSapatgram মোৰ '''ইউটিউব চেনেল'''] * [https://www.facebook.com/kandarpajit মোৰ '''ফেচবুক একাউণ্ট'''] {{div col|2}} * [https://kandarpajit.blogspot.com/?m=0 মোৰ '''ব্লগ'''] * [https://www.kkallol.xtgem.com মোৰ '''ৱেবছাইট'''] {{div col end}} *[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ উপলক্ষে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া কৰ্মশালা, ২০২৫|“ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫” — কৰ্মশালা]] ---- ==মই পোৱা পদক, পুৰস্কাৰ== [[File:Barnstar mex gold.png|100px]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২১|মে' ২০২১]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৪|ডিচেম্বৰ ২০২৪]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৫|এপ্ৰিল ২০২৫]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জানুৱাৰী-২০২৬|জানুৱাৰী ২০২৬]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৬|মাৰ্চ ২০২৬]] [[File:Wiki expansion 200+ barnstar.png|100px]] * দুই শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৪|ডিচেম্বৰ ২০২৪]] [[File:Wiki expansion 400+ barnstar.png|100px]] * চাৰি শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৫|মাৰ্চ ২০২৫]] [[File:Wiki expansion 700+ barnstar.png|100px]] * সাত শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৫|এপ্ৰিল ২০২৫]] [[চিত্ৰ:Decent Article Barnstar 1br Degree Hires 2000v2.png|100px]] * দুই সহস্ৰাধিক প্ৰবন্ধৰ তাৰকা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৬|এপ্ৰিল ২০২৬]] [[File:Tireless Contributor Barnstar.gif|100px]] * অক্লান্ত কৰ্মী পদক: **৫ নৱেম্বৰ, ২০১৪ **[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৫|মে' ২০২৫]] [[File:Assamese Wikiquote Barnstar.png|100px]] * ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৬|মে’ ২০২৬]] [[File:WikiProject Barnstar Hires.png|100px]] * পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা পদক: **[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া_ৱিকিপিডিয়া_পোখালি_বিস্তাৰ_সম্পাদনা_মেলা_২০২৪ দ্বিতীয় স্থান] (২০২৪) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]]) **[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া_ৱিকিপিডিয়া_পোখালি_বিস্তাৰ_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫ প্ৰথম স্থান] (২০২৫) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৫|জুলাই ২০২৫]]) [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|100px]] * নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা পদক: **[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫ দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ]‌ (২০২৫) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]]) <br/> ***আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ত [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Global Consolation Top 10 winners] **[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬ প্ৰথম স্থান]‌ (২০২৬) <br/> ***আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ত [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2026/Results Global Top Winners (প্ৰথম স্থান)] [[File:Cleanup Barnstar a.png|thumb]] * চিকুণ কৰ্মী পদক: [https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ছেপ্টেম্বৰ-২০২৫ ছেপ্টেম্বৰ, ২০২৫] [[File:As-Ne-Bn Edit-a-thon 2025 Assamese Banner.svg|200px]] </br> *''[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালী-বাংলা_আন্তঃৱিকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]'' **[https://fountain.toolforge.org/editathons/anbwikiedit25 চতুৰ্থ স্থান] ''([[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]])'' [[File:As-Ne-Bn Edit-a-thon 2025 Bangla Banner.svg|200px]] </br> *''[[:bn:উইকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালি-বাংলা_আন্তঃউইকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালি-বাংলা আন্তঃউইকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]'' **[https://fountain.toolforge.org/editathons/as-ne-bn-2025 প্ৰথম স্থান] ''([[বাংলা ৱিকিপিডিয়া|বাংলা উইকিপিডিয়া]])'' [[File:Wikipedia Asian Month Certificate 2024.jpg|thumb|• [[:en:Wikipedia:Asian_Month|Wikipedia Asian Month]] Certificate]] [[চিত্ৰ:BlackHeraldicHorse.svg|100px]] * এডিটাথনৰ তেজীঘোঁৰা: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৫|ডিচেম্বৰ ২০২৫]] [[চিত্ৰ:বৰ্ষশ্ৰেষ্ঠ অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ান ২০২৫.jpg|thumb]]<br/> [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|100px]] *[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]], [https://fountain.toolforge.org/editathons/as-asianmonth25 দ্বিতীয় স্থান] * [[File:Wikipedia Asian Month, Assamese Wikipedia, 2nd place certificate.jpg|thumb|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫‌, অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ প্ৰতিযোগিতাত দ্বিতীয় স্থান হিচাপে লাভ কৰা চাৰ্টিফিকেট]] * [[File:2025 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|thumb|Wikipedia Asian Month 2025 Golden Barnstar]] ---- ==ৱিকিমিডিয়াৰ পৰা পোৱা উপহাৰ== [[File:Prizes and gift items (t-shirt and pen) Wiki Loves Folklore-Seven Sisters (2025)- Kandarpajit Kallol.jpg|thumb|• ''টি-চাৰ্ট আৰু কলম ([[২৬ জুন]], [[২০২৫]])'']] [[File:Prizes and gift items of Wiki Loves Folklore-Seven Sisters (2025).png|thumb|• দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ, [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৫]], ''[[এমাজন (কোম্পানী)|Amazon]] Gift Card (₹ 4000/-) ([[৩০ জুন]], [[২০২৫]])'']] * ''[https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ৰ] Gift Card,<br/> 70 USD (₹ 6025/-) ([[১৭ জুলাই]], [[২০২৫]])'' [[File:Gift from Wikipedia Asian Month 2025.jpg|thumb|• [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]-ত অংশগ্ৰহণ কৰি দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ হিচাপে লাভ কৰা উপহাৰ। <br/>''([[৮ জানুৱাৰী]], [[২০২৬]])'']] * [https://as.wikiquote.org/wiki/ৱিকিউদ্ধৃতি:চন্দন_চিৰিং_ফুকন_সোঁৱৰণী_উদ্ধৃতি_সংযোগ_মেলা_২০২৬ ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা ২০২৬] <br/> পঞ্চম পুৰস্কাৰ, ৫০০ টকা ''([[এমাজন (কোম্পানী)|Amazon]] Gift Card)'' [[File:Wikipedia Asian Month 2nd face.jpg|thumb|[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬|• ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়,<br/> ২০২৬]]-ৰ পুৰস্কাৰ।]] [[File:TTT Bag Hyderabad 2026.jpg|thumb|[[File:TTT OKI 2026.jpg|thumb]] • [https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Train_the_Trainer_Program/2026 TTT]-ত পোৱা উপহাৰ]] * [https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬ নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬]‌<br/> প্ৰথম স্থান — ''[[ফ্লিপকাৰ্ট|Flipkart]] Gift Card<br/> 55 USD (₹ 5258/-) ([[১৯ আগষ্ট]], [[২০২৬]])'' *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2026/Results Global Top Winners নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬] আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ৰ প্ৰথম পুৰস্কাৰ হিচাপে ''[[:en:Tanishq|Tanishq]] Gift Card<br/> 300 USD (₹ 28,674/-) ([[১৯ আগষ্ট]], [[২০২৬]])'' [[File:Recived laptop from Hardware donation program.jpg|thumb|• [https://meta.wikimedia.org/wiki/Hardware_donation_program Hardware donation program]ৰ তৰফৰ পৰা পোৱা লেপটপ ([[১১ ছেপ্টেম্বৰ]], [[২০২৬]])]] * [https://hi.wikipedia.org/w/index.php?title=विकिपीडिया%3Aस्वतंत्रता_दिवस_संपादनोत्सव_2026 स्वतंत्रता दिवस संपादनोत्सव], सांत्वना पुरस्कार,<br/> Hindi Usergroup-ৰ তৰফৰ পৰা ''[[এমাজন (কোম্পানী)|Amazon]] Gift Card ₹ 2000/- ([[২৭ অক্টোবৰ]], [[২০২৬]])'' ---- ==ভ্ৰমণ/সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ== *[https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Train_the_Trainer_Program/2026 IIT Hyderabad] (৯–১২ জুলাই, ২০২৬) * [https://bd.wikimedia.org/wiki/বাংলা_উইকিসম্মেলন_২০২৬ বাংলা উইকিসম্মেলন ২০২৬]<br/> (২৯ অক্টোবৰৰ পৰা ২ নৱেম্বৰ, ২০২৬) ---- ==মনৰ কথা== *[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৫/ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা|'''ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা''']] ''([[জুলাই]], [[২০২৫]])'' *[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ছেপ্তেম্বৰ-২০২৬/ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা|'''ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা''']] ''([[ছেপ্টেম্বৰ]], [[২০২৬]])'' ---- [[শ্ৰেণী:User as]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়ান]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিমিডিয়ান]] hpxchar2vu0da2bjiva1a3o9ma9w6m7 0 45125 648402 638403 2026-10-29T10:33:26Z Ananya Taye 28065 added cited info 648402 wikitext text/x-wiki {{Infobox geographical indication | name = মুগা | color = Golden | image = মূগা কাপোৰ ২.jpeg | image_size = 250px | caption = অসমীয়া শিপিনীয়ে তৈয়াৰ কৰা মুগা [[মেখেলা]]-চাদৰ | description = কেৱল অসমতহে পোৱা এবিধ ৰেচম | type = ৰেচম শিল্প | area = [[অসম]] | country = [[ভাৰত]] | material = ৰেচম | official website = {{URL|http://www.csb.gov.in/silk-sericulture/silk/muga-silk/}} }} '''মুগা (ৰেচম)''' {{En|Muga silk}} হৈছে [[এন্থেৰিয়া আছামেনছিছ]] প্ৰজাতিৰ পলুৰ পৰা সৃষ্টি কৰা এবিধ ৰেচম (silk)। মুগা পৃথিৱীৰ ভিতৰতে কেৱল অসমতহে পোৱা যায়।<ref name="GIIndia">{{cite web | url=http://ipindia.nic.in/girindia/ | title=GI Registry India | publisher=Intellectual property India | work=Statewise Registration Details of GI Applications | accessdate=27 January 2016 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130826183844/http://ipindia.nic.in/girindia/ | archivedate=26 August 2013 }}</ref> বৈজ্ঞানিক দৃষ্টিভংগীৰ পৰা অসমৰ বাতাবৰণ মুগা পলুৰ বাবে অনুকূল। [[চোম গছ]] (''Persea bombycina'' (King ex Hook.f.) Kosterm.)<ref name="AA">{{cite web | url=https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0001070984;jsessionid=01BFF0305A00C8B7C8B6777D988CBCBF | title=The World Flora Online | accessdate=5 December 2024}}</ref> আৰু [[সোঁৱালু]] গছৰ (''Litsea monopetala'' (Roxb.) Pers.)<ref name="BB">{{cite web | url=https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000365805 | title=WFO The World Flora Online | accessdate=5 December 2024}}</ref> পাত খাদ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰা মুগা পলু স্বভাৱতে বৰ আলসুৱা হয়। বৰ বেছি তাপমাত্ৰাৰ সাল-সলনি ই সহ্য কৰিব নোৱাৰে।<ref>{{Cite web |url=https://csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |title=Kautilya,''Arthashatra'',p.110, "The above will explain the fabrics known as ''kauseya'', silk-cloth, and ''chinapatta'', fabrics of China manufacture." |access-date=2020-02-06 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |url-status=dead |archivedate=2020-11-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |deadurl=yes }}</ref> তাৰোপৰি যিকোনো ধৰণৰ প্ৰদূষণেও মুগা পলুৰ জীৱন চক্ৰত বাধাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। ==ইতিহাস== [[File:Muga cocoon.jpg|thumb|মুগাৰ লেটা]] অসমত ৰেচম পালন আৰু মুগা উৎপাদন এক প্ৰাচীন উদ্যোগ, যদিও ইয়াৰ উৎপত্তিৰ সঠিক সময় নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাই। অসম অতীজৰে পৰা উচ্চমানৰ ৰেচম উৎপাদনৰ বাবে সুপৰিচিত আছিল। ৰেচম উৎপাদনৰ লগে লগে বয়নশিল্পৰো বিকাশ ঘটিছিল। সময়ৰ লগে লগে অসমৰ এই শিল্প ইমানেই উন্নত হৈছিল যে ভাৰতৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ লগতে বিদেশতো ইয়াৰ খ্যাতি বিয়পি পৰিছিল। অসমলৈ ৰেচম পালনৰ জ্ঞান সম্ভৱতঃ চীনৰ পৰা অহা তিব্বত-বাৰ্মী ভাষী জনগোষ্ঠীসমূহৰ সৈতে আহিছিল বুলি অনুমান কৰা হয়। এই আগমনৰ সময় সম্পৰ্কে বিভিন্ন বিৱৰণত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০০–২০০০ আৰু খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০০–১০০০ সময়সীমাৰ উল্লেখ পোৱা যায়, যদিও এই নিৰ্দিষ্ট কালনিৰ্ণয় নিশ্চিত নহয়। প্ৰাচীন কালত চীনৰ পৰা ব্ৰহ্মদেশ আৰু অসমৰ মাজেৰে মধ্য এছিয়ালৈ যোৱা দক্ষিণ-পশ্চিম ৰেচম পথৰ জৰিয়তে ৰেচমৰ বাণিজ্য চলিছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়। এই পথটো মধ্য এছিয়াৰ তুৰ্কমেনিস্তান অঞ্চলত মূল ৰেচম পথৰ সৈতে সংযুক্ত হৈছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ৰাজমোহন নাথে তেওঁৰ ''The Back-ground of Assamese Culture'' গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰিছে যে প্ৰাচীন অসমৰ কিৰাতসকল ৰেচমৰ ব্যৱসায়ৰ সৈতে জড়িত আছিল। তেওঁৰ মতে, ৰেচম বুজোৱা ''silk'' শব্দটোৰ উৎপত্তি মংগোলীয় ''sirkek'' শব্দৰ পৰা হৈছিল আৰু ভাৰতীয় ''sari'' শব্দটোৰ উৎপত্তিও সম্ভৱতঃ একেটা শব্দৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল। নাথে যুক্তি আগবঢ়াইছে যে প্ৰাচীন কালত তিব্বত, মধ্য এছিয়া আৰু চীনৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ ব্যৱসায়ীসকলে বিভিন্ন পথেৰে অসমলৈ আহিছিল। তেওঁলোকৰ বাণিজ্যৰ প্ৰধান সামগ্ৰী ৰেচম হোৱা বাবে তেওঁলোকক ''Seres'', ''Cirrahadoi'', ''Syrities'', ''Cirata'' আৰু ''Kirata'' আদি নামেৰে জনা গৈছিল বুলি তেওঁ মত প্ৰকাশ কৰে। নাথৰ ব্যাখ্যা অনুসৰি, ''কিৰাত'' শব্দটো মংগোলীয় মূলৰ জনগোষ্ঠীসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহৃত এক সাধাৰণ নাম আছিল আৰু বিশেষভাৱে বড়োসকলৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Rajmohan |title=The Back-ground of Assamese Culture |year=1948 |publisher=A. K. Nath |location=Shillong}}</ref> নাথে উল্লেখ কৰা বড়োসকলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত জনগোষ্ঠীসমূহ বৰ্তমান [[বড়ো-কছাৰী জনগোষ্ঠী]] নামেৰে পৰিচিত এক বিস্তৃত জনগোষ্ঠীগত সমষ্টিৰ সৈতে জড়িত। ইয়াৰ ভিতৰত [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]], [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[ডিমাচা জনগোষ্ঠী|ডিমাচা]], [[ঠেঙাল কছাৰী|ঠেঙাল]], [[ৰাভা জনগোষ্ঠী|ৰাভা]], [[সোণোৱাল কছাৰী|সোণোৱাল]], [[গাৰো জনগোষ্ঠী|গাৰো]], [[কোচ জনগোষ্ঠী|কোচ]] আদি জনগোষ্ঠীৰ উল্লেখ কৰা হয়। অৱশ্যে নাথৰ গ্ৰন্থত ব্যৱহৃত ''মংগোলীয়'' আদি জাতিগত শ্ৰেণীবিভাগসমূহ আধুনিক ভাষাতাত্ত্বিক আৰু নৃতাত্ত্বিক শ্ৰেণীবিভাগৰ সমাৰ্থক নহয়। জে. জিঅ'গেগানে তেওঁৰ ''Silk in India'' গ্ৰন্থত অসমত ৰেচম পালনৰ প্ৰৱৰ্তন সম্পৰ্কে কিৰাতসকলৰ ভূমিকা উল্লেখ কৰিছে। তেওঁৰ মতে, কিৰাতসকলেই অসমত বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ৰেচম পালন প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত অসমৰ পৰাই ভাৰতৰ মূল ভূখণ্ডলৈ ৰেচম পালন বিয়পি পৰিছিল। তেওঁ যুক্তি আগবঢ়াইছে যে ৰেচম পলু ভাৰতলৈ ঠিক কেতিয়া অনা হৈছিল সেয়া যিয়েই নহওক, পলুবিধৰ ভৌগোলিক বিস্তাৰ আৰু প্ৰথমে প্ৰৱৰ্তিত প্ৰজাতিটো বহুচক্ৰীয় (''multivoltine'') হোৱা তথ্যৰ ভিত্তিত ইয়াক উত্তৰ-পূব ভাৰত অৰ্থাৎ অসমৰ দিশৰ পৰাই ভাৰতলৈ অনা হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।<ref>{{cite book |last=Geoghegan |first=J. |title=Some Account of Silk in India, Especially of the Various Attempts to Encourage and Extend Sericulture in That Country |year=1872 |publisher=Office of the Superintendent of Government Printing |location=Calcutta}}</ref> ===প্ৰাচীন যুগ=== প্ৰাচীন যুগৰ অসমৰ ৰেচমৰ সম্ভৱতঃ প্ৰথম উল্লেখ বাল্মিকীৰ ''[[ৰামায়ণ]]''ত পোৱা যায়। ৰামায়ণৰ ''কিষ্কিন্ধ্যা কাণ্ড''ত উল্লেখ আছে যে পূব দিশলৈ যাত্ৰা কৰা ব্যক্তিয়ে প্ৰথমে মগধ, অংগ, পুণ্ড্ৰ আৰু তাৰ পিছত ''কোশ-কৰণ-ভূমি'' (অৰ্থাৎ পলু পোহাৰ দেশ) পাৰ হৈ যাব লাগে। এই কোশ-কৰণ-ভূমিক অসমৰ প্ৰাচীন ৰেচম উৎপাদনকাৰী অঞ্চলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref>Sharma, S. K., ''Discovery of North-East India'', p. 315.</ref><ref>Deka, Phani, ''The Great Indian Corridor in the East'', p. 63.</ref><ref>M, Mignonette, ''Society and Economy in North-east India'', Volume 2, 2004, p. 316.</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ৰাজনৈতিক সাহিত্য কৌটিল্যৰ ''[[অৰ্থশাস্ত্ৰ]]''তো অসমৰ উন্নতমানৰ ৰেচম বস্ত্ৰৰ উল্লেখ আছে। কৌটিল্যই ''বাঙ্গিক'' (বংগ বা দক্ষিণ বংগৰ পৰা), ''মাগধিক'' (মগধৰ পৰা) আৰু ''পৌণ্ড্ৰিক'' (পুণ্ড্ৰ বা উত্তৰ বংগৰ পৰা) কাপোৰৰ লগতে ''সুৱৰ্ণকুদ্যক'' (কামৰূপৰ পৰা) বস্ত্ৰ উৎপাদনৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। ইয়াৰে সুৱৰ্ণকুদ্যক, মাগধিক আৰু পৌণ্ড্ৰিক বস্ত্ৰসমূহ ''কৌশেয়'' (তচৰ বা মুগাৰ দৰে ৰেচম) আৰু ''চীনপট্ট'' (পাট বা মালবেৰী ৰেচম) জাতীয় বস্ত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |url=https://csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |title=Kautilya, ''Arthashastra'', p. 110, "The above will explain the fabrics known as kauseya, silk-cloth, and chinapatta, fabrics of China manufacture." |access-date=2020-02-06 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |url-status=dead}}</ref> কামৰূপত সুৱৰ্ণকুদ্যক উৎপন্ন হোৱা কথাটো অষ্টম শতিকাৰ পণ্ডিত [[কুমাৰিল ভট্ট]]ৰ বিৱৰণতো উল্লেখ পোৱা যায়। তেওঁ অৰ্থশাস্ত্ৰৰ ব্যাখ্যাত ''কামৰূপেচৈৱ সুৱৰ্ণকুদ্যাঃ'' (''Kamarupeschaiva Suvarna Kudyah'') বুলি উল্লেখ কৰিছে, যাৰ দ্বাৰা কামৰূপক সুৱৰ্ণকুদ্য বস্ত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref>[https://www.jstor.org/stable/42930897 Dhavalikar, M. K., ''Archaeology of Gauhati'', p. 139.]</ref> পুৰাতত্ত্ববিদ এম. কে. ধাৱালিকাৰৰ মতে, অৰ্থশাস্ত্ৰৰ বিৱৰণৰ পৰা নিশ্চিতভাৱে বুজিব পৰা যায় যে অসমৰ উৎপাদিত সামগ্ৰী গংগা উপত্যকাৰ বজাৰলৈ গৈছিল। তেওঁ অনুমান কৰিছে যে এই সামগ্ৰীসমূহ বৰ্তমানৰ দৰে সেই সময়তো থলুৱা জনজাতীয় জনগোষ্ঠীসমূহে উৎপাদন কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=139 |jstor=42930897 |quote=However, the evidence from the Arthasastra only shows that the products of Assam came to the markets in the Ganga valley. These articles were in all probability produced by tribals as is done today.}}</ref> অৰ্থশাস্ত্ৰৰ বৰ্ণনা অনুসৰি সুৱৰ্ণকুদ্যকৰ আঁহবোৰ ''মাখনৰ দৰে ৰঙৰ'', ''সূৰ্যৰ দৰে ৰঙা'' আৰু অতি উত্তম মানৰ আছিল।<ref>{{Cite web |url=https://csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |title=Kautilya, ''Arthashastra'', p. 110 |access-date=2020-02-06 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |url-status=dead}}</ref> এই ৰঙৰ বৰ্ণনাৰ ভিত্তিত সুৱৰ্ণকুদ্যকক মুগা ৰেচমৰ সৈতে চিনাক্ত কৰাৰ চেষ্টা কৰা হৈছে, যদিও ইয়াক নিশ্চিতভাৱে মুগা বুলি চিনাক্ত কৰাৰ বিষয়টো ব্যাখ্যাসাপেক্ষ। গ্ৰন্থখনত ৰেচম পলুৱে খাদ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰা চাৰিবিধ গছৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে—''বকুল'' (''Vakula''), ''লিকুচা'' (''Likucha''), ''বট'' (''Vata'') আৰু ''নাগবৃক্ষ'' (''Naga-vriksa'')। ইয়াৰে বকুল আৰু নাগবৃক্ষক ক্ৰমে এৰিকেলেছ (''Ericales'') আৰু মেগনোলিয়া (''Magnolia'')ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি মুগা পলু ''[[Antheraea assamensis]]''ৰ খাদ্য উদ্ভিদৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে। আনহাতে লিকুচা (''Artocarpus lakucha'') আৰু বট গছ ম'ৰেচি (''Moraceae'') পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত, যাক পাট ৰেচমৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে। ''নাগবৃক্ষ''ৰ সঠিক উদ্ভিদগত পৰিচয় সম্পৰ্কে মতভেদ আছে। অভিধানকাৰসকলে ইয়াক ''নাগকেশৰ'' অথবা ''পুন্নাগ'' গছৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে। নাগকেশৰৰ আন এটা নাম ''চম্পেয়'', যাক হালধীয়া ফুলধাৰী চম্পা গছৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে। অসমৰ পূৰ্বৰ ''চম্পা মুগা'' নামৰ ৰেচমৰ পলুৱে চম্পা (''Michelia champaca'') গছৰ পাত খাইছিল। জৰ্জ ৱাটৰ বিৱৰণ অনুসৰি চম্পা ৰেচম অতি মিহি বগা ৰঙৰ আছিল আৰু অতীতত অসমৰ ৰজা তথা অভিজাত লোকসকলে ইয়াৰ বস্ত্ৰ পৰিধান কৰিছিল।<ref>''Journal of the Bihar and Orissa Research Society'', Vol. 3, p. 215, আলোচনা: নাগবৃক্ষ, নাগকেশৰ, পুন্নাগ আৰু চম্পা মুগাৰ পৰিচয়; p. 212, চম্পা ৰেচম সম্পৰ্কে জৰ্জ ৱাটৰ বিৱৰণ।</ref> নৱম শতিকাৰ অভিধান ''[[অমৰকোষ]]''তো ''পত্ৰোৰ্ণ'' (''Patrorna'') নামৰ এবিধ বগা ৰেচমৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ইয়াক ধোৱা বা বগা কৰা এবিধ মূল্যৱান ''কৌশেয়'' ৰেচম বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। অমৰকোষৰ টীকাকাৰ ক্ষীৰস্বামীৰ মতে এই ৰেচমৰ পলুৱে লিকুচা (''Artocarpus lakucha''), বট (''Ficus benghalensis'') আদি গছৰ পাত খাইছিল।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.55117/page/n230/mode/1up ''Journal of the Bihar and Orissa Research Society'', Vol. 3, p. 214], অমৰকোষ আৰু ক্ষীৰস্বামীৰ টীকাত ''Patrorna''ৰ বিৱৰণ।</ref> অৰ্থশাস্ত্ৰত লগতে উল্লেখ আছে যে সুৱৰ্ণকুদ্যকৰ কাপোৰ বোৱাৰ সময়ত সূতাবোৰ অতি তিতা অৱস্থাত ৰাখি বোৱা হৈছিল। কাপোৰবিধক মণিৰ পৃষ্ঠৰ দৰে কোমল, সূৰ্যৰ দৰে ৰঙা আৰু সমান অথবা মিশ্ৰিত গাঁথনিৰ বস্ত্ৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। এই বিৱৰণক পৰৱৰ্তী সময়ৰ ৰেচম বয়নৰ কিছুমান পদ্ধতিৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |url=https://csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |title=Kautilya, ''Arthashastra'', p. 109, "and that which is the product of the country, Suvarnakudya, is as red as the sun, as soft as the surface of the gem, woven while the threads are very wet, and of uniform (chaturasra) or mixed texture (vyámisravána)." |access-date=2020-02-06 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |url-status=dead}}</ref> প্ৰাচীন গ্ৰন্থ ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত (দশম–একাদশ শতিকাৰ মাজৰ) কামৰূপৰ দেৱ-দেৱীৰ পূজাত ৰেচম ব্যৱহাৰ কৰাৰ কথা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনত ''ললিতকান্তা'' ৰূপত পূজিত মংগলচণ্ডী দেৱীয়ে ৰঙা ৰেচম (''ৰক্ত-কৌশেয়-ৱসন'') পৰিধান কৰাৰ উল্লেখ আছে।<ref>Shastri, B. N., ''The Kalikapurana: Text, Introduction and English Translation with Shloka Index'', p. 1240, "The goddess in her Lalitakanta (pleasantly charming) form is known as Mangala chandi,...she wears red silk (rakta-kauseya-vasana)."</ref> একেদৰে ব্ৰহ্মাৰ পূজাত ৰঙা ৰেচম (''ৰক্ত-কৌশেয়-বস্ত্ৰ'') প্ৰিয় বস্ত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Shastri, B. N., ''The Kalikapurana: Text, Introduction and English Translation with Shloka Index'', pp. 1243–1245, "O king! Listen to the procedure of worship of Brahma with rapt attention...Red silk (rakta-kauseya-vastram) is his (Brahma's) favourite cloth, rice cooked with milk, sesames, mixed with ghee are his favourite food."</ref> বিষ্ণুৰ পূজাত ৰঙা, হালধীয়া আৰু বগা ৰেচম ব্যৱহাৰৰ কথাও গ্ৰন্থখনত পোৱা যায়।<ref>Shastri, B. N., ''The Kalikapurana: Text, Introduction and English Translation with Shloka Index'', p. 1259, "Vasudeva may be worshipped briefly or elaborately. Red, yellow and white silk are the favourite cloths of Vishnu..."</ref> গ্ৰন্থখনৰ বিৱৰণ অনুসৰি [[শদিয়া]]ৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|তাম্ৰেশ্বৰী]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ''ডিক্কৰবাসিনী পীঠ''তো দেৱ-দেৱীৰ পূজাৰ সময়ত ৰঙা, হালধীয়া আৰু বগা ''কৌশেয়'' বস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়। ইয়াৰ কৌশেয় বস্ত্ৰসমূহ বনৰীয়া ৰেচম, সম্ভৱতঃ মুগাৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হ'ব পাৰে। পুৰণি কালত মুগা প্ৰাকৃতিক হালধীয়া বা সোণোৱালী ৰঙৰ উপৰি বগা ৰঙতো উপলব্ধ আছিল। বগা মুগাৰ এটা প্ৰকাৰ ''মেজানকাৰী মুগা'' (''Mezankari muga'') নামেৰে জনাজাত আছিল। ইয়াৰ পলুৱে ''আদাকাৰী'' (''Litsea citrata'') গছৰ পাত খাইছিল। উচ্চবৰ্গৰ লোকসকলে এনে মুগাৰ বস্ত্ৰ পৰিধান কৰিছিল আৰু ইয়াৰে অধিকাংশ কাপোৰ লাক্ষাৰে ৰঙা ৰং কৰা হৈছিল, যদিও কিছুমান বগা ৰঙৰেই ৰখা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত এই প্ৰকাৰৰ মুগা দুৰ্লভ হৈ পৰিছিল।<ref>''Journal of the Bihar and Orissa Research Society'', Vol. 3, p. 212, "There was another of similar quality. It is known as the Mezankari muga, the worm feeding on the Adakari tree (Litsea citrata). This muga constituted the dress of the higher ranks, most of which were dyed red with lac but some were white. It is now scarce."</ref> সপ্তম শতিকাত বাণভট্টই ৰচনা কৰা সংস্কৃত গ্ৰন্থ ''[[হৰ্ষচৰিত]]''তো কামৰূপৰ মূল্যৱান বস্ত্ৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়। উত্তৰ ভাৰতৰ শাসক হৰ্ষবৰ্ধনৰ ৰাজঅভিষেকৰ সময়ত কামৰূপৰ ৰজা [[ভাস্কৰবৰ্মণ]]ে তেওঁলৈ বহুতো বহুমূলীয়া সামগ্ৰী উপহাৰ হিচাপে পঠিয়াইছিল। ইয়াৰ ভিতৰত মূল্যৱান বস্ত্ৰ আৰু ৰত্ন বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য আছিল। উপহাৰৰ ভিতৰত ''দুকুল'' (''dukula'') বস্ত্ৰেৰে মেৰিয়াই থোৱা ছাতি, ''পট্টসূত্ৰ'' (''patta-sutra'') বস্ত্ৰৰ বস্তা আৰু শৰৎকালৰ চন্দ্ৰৰ পোহৰৰ দৰে নিৰ্মল ''ক্ষৌম'' (''ksoma'') বস্ত্ৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়। মূল বৰ্ণনাত ইয়াক ''শাৰদ চন্দ্ৰমা শৌচ ক্ষৌমাণি'' (''sharada chandrama shaucha ksamani'') বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। এই বস্ত্ৰসমূহ ৰেচম অথবা লিনেনৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হৈছিল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.32096/page/n125 Chatterjee, S. K., ''Kirata-jana-kriti'', 1951, pp. 95–96.]</ref> গ্ৰন্থখনত বস্ত্ৰৰ আঁহবোৰ ইমান মিহি, সমান আৰু মসৃণ আছিল যে সেয়া ভূৰ্জপত্ৰৰ সৈতে তুলনা কৰিব পৰা গৈছিল বুলিও উল্লেখ আছে। এই বৰ্ণনাকো ৰেচমৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref>[https://books.google.com/books?id=KItocaxbibUC Chatterjee, Suhas, ''Indian Civilisation and Culture'', p. 435.]</ref> চীনা পৰিব্ৰাজক [[হিউৱেন চাং]]ৰ ভ্ৰমণ বিৱৰণতো ভাস্কৰবৰ্মণৰ ৰাজত্বকালত কামৰূপত ৰেচমৰ ব্যৱহাৰ আৰু বাণিজ্যৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ===মধ্য যুগ=== মুগা পলুৰ জিনগত বৈচিত্ৰ্য সম্পৰ্কীয় কিছুমান বিৱৰণত অসমৰ ৰেচম উৎপাদনৰ প্ৰাচীন কেন্দ্ৰ হিচাপে দুটা অঞ্চলৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াৰে এটা আছিল প্ৰাচীন [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত [[গাৰো পাহাৰ]], যাৰ সৈতে বড়ো-কছাৰীসকলৰ ৰেচম পালনৰ পৰম্পৰাকো সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে; আনটো আছিল প্ৰাচীন [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত [[ঢকুৱাখনা]] অঞ্চল। অৱশ্যে এই দুটা অঞ্চলক মুগাৰ উৎপত্তিস্থল বুলি নিশ্চিত কৰাৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট জিনগত অধ্যয়নৰ তথ্যসূত্ৰ প্ৰয়োজন। বুৰঞ্জীসমূহৰ মতে, ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰজাই আহোম ৰজালৈ শান্তিৰ প্ৰস্তাৱ হিচাপে কিছুমান সোণোৱালী ৰঙৰ বস্ত্ৰ বা মেখেলা উপহাৰ দিছিল। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত এই বস্ত্ৰক ''সোনোৱালী কাপুৰ'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীৰ বৰ্ণনাত ইয়াক ''সিন-খাম'' (''Sin-kham'') অথবা ''খাম-চিন'' নামৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়, যাৰ অৰ্থ সোণোৱালী বস্ত্ৰ বা মেখেলা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। সম্ভৱতঃ এই সোণোৱালী বস্ত্ৰসমূহ মুগাৰে নিৰ্মিত আছিল। এই উল্লেখৰ পৰা চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজবস্ত্ৰ হিচাপে মুগাৰ ব্যৱহাৰ হোৱাৰ সম্ভাৱনাৰ কথা অনুমান কৰা হৈছে।<ref>Bhuyan, Surya Kumar, ''Deodhai Asam Buranji'', p. 18.</ref> ''নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, আহোম ৰাজসভাত মুগা বস্ত্ৰৰ ব্যৱহাৰ পৰৱৰ্তী কোনোবা সময়ত প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীখনত এই ঘটনাটো চুতুফা ৰজাৰ দিনৰ বুলি উল্লেখ আছে। বিৱৰণ অনুসৰি, আহোম ৰজাজনে তেওঁৰ মন্ত্ৰীসকলৰ পৰামৰ্শ মতে মুগা আৰু পাটৰ বস্ত্ৰ পৰিধান কৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিছিল। ইয়াৰ বাবে চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ এক হাজাৰ মুগা পালনকাৰী, সূতা কটা লোক আৰু শিপিনীক ৰাজধানীত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল যাতে তেওঁলোকে ৰাজপৰিয়ালৰ বাবে বস্ত্ৰ প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। অসমীয়া বিৱৰণ অনুসৰি, নিযুক্ত লোকসকলৰ ভিতৰত এহাজাৰ মহিলা পলুপালক, কাটনী আৰু শিপিনী আছিল। বুৰঞ্জীখনত চুতীয়াসকলক ''চুটীয়া-কছাৰী'' বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>[https://archive.org/details/3_20190901_20190901/54.jpg Padmeswar Naoboicha Phukan, ''Assam Buranji'', p. 30.]</ref> অৱশ্যে উক্ত ঘটনাটো চুতুফাৰ ৰাজত্বকালতেই সংঘটিত হৈছিল নে নাই, সেই বিষয়ে সন্দেহ আছে। কাৰণ একেখন বুৰঞ্জীতে সেই সময়ত শদিয়া, মৰঙী আদি অঞ্চল আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল বুলি উল্লেখ আছে। সেয়েহে এই ঘটনাটো পৰৱৰ্তী কোনোবা আহোম ৰজাৰ ৰাজত্বকালৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। তথাপিও বুৰঞ্জীৰ এই বিৱৰণৰ পৰা আহোম ৰাজসভাত থলুৱা জনগোষ্ঠীসমূহৰ ৰেচম উৎপাদন আৰু বয়নশিল্পৰ প্ৰভাৱৰ কথা জানিব পৰা যায়। শিৱসাগৰ জিলাত এতিয়াও ''চুতীয়া কাটনী'' আৰু ''চেতিয়া কাটনী'' নামৰ ঠাই দেখা পোৱা যায়। মুগা আৰু পাট বস্ত্ৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পূৰ্বে আহোমসকলে ক'লা ৰঙৰ কাপোৰ পৰিধান কৰিছিল বুলি বিভিন্ন বুৰঞ্জীত উল্লেখ পোৱা যায়। ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''ত ষোড়শ শতিকাৰ দুটা পৃথক ঘটনাত আহোমসকলক ''লুণ্ডা-মুণ্ডা কুলা কাপুৰ পিন্ধা লুক'' অৰ্থাৎ ক'লা কাপোৰ পিন্ধা মুণ্ডিত মস্তকৰ লোক বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>Mahanta, S., ''Assam Buranji'', D.H.A.S., 1945, p. 10.</ref> আন এটা ঘটনাত তেওঁলোকক ''কলীয়া বস্ত্ৰ পৰিধান কৰা'' লোক বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Mahanta, S., ''Assam Buranji'', D.H.A.S., 1945, p. 23.</ref> এই বৰ্ণনাসমূহৰ ভিত্তিত আহোমসকলে ষোড়শ শতিকালৈকে ইউনান আৰু ব্ৰহ্মদেশৰ আন কিছুমান টাই জনগোষ্ঠীৰ দৰে ক'লা কপাহী বস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। লীলা গগৈয়ে তেওঁৰ ''অসমৰ সংস্কৃতি'' গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰিছে যে আহোমসকলে আগতে ক'লা কাপোৰ পিন্ধিছিল আৰু পিছলৈ বগা কাপোৰ পৰিধান কৰিবলৈ লৈছিল। তেওঁৰ মতে, খামতি, ফাকিয়াল আৰু শ্যানসকলৰ মাজত ক'লা কাপোৰৰ পৰম্পৰা অব্যাহত আছিল। গগৈয়ে লগতে উল্লেখ কৰিছে যে পূৰ্বৰ পোছাকৰ পৰম্পৰা পৰিত্যাগ কৰাৰ বাবে আহোমসকলক ''টাই-ম্যুং-নুন্'' অৰ্থাৎ বগা কাপোৰ পিন্ধা টাই বুলি ভিতৰুৱাভাৱে ইতিকিং কৰা হৈছিল।<ref>{{Citation |last=Gogoi |first=Lila |year=1982 |title=Asamar Sanskriti |language=as |place=Jorhat |publisher=Bharati Prakashan |page=64 |quote=আহোম সকলে পূৰ্বতে কʼলা‌ কাপোৰ পিন্ধিছিল। বুৰঞ্জীত আহোম মানুহৰ বৰ্ণনা দিওঁতে কৈছে, "মানুহবোৰ লণ্ডা-মুণ্ডা গাতো কলীয়া কাপোৰ।" শকত-আৱত মানুহবোৰ, পিন্ধনত ক'লা কাপোৰ। পিছলৈ আহোম মানুহে ক'লা কাপোৰ এৰি বগা কাপোৰ পিন্ধিবলৈ ধৰে। তেওঁবিলাকৰ তেজ-মঙহৰ সম্বন্ধ থকা খামতি-ফাকিয়াল আৰু শ্যানসকলে এতিয়াও ক'লা কাপোৰ পিন্ধে। আহোমসকলে নিজৰ জাতীয় ৰীতি এৰি পেলোৱা বাবে এতিয়াও "টাই-ম্যুং-নুন্" অৰ্থাৎ বগা কাপোৰ পিন্ধা টাই বুলি ভিতৰুৱাকৈ ইতিকিং কৰে। }}</ref> থলুৱা শাসকসকলৰ এই বস্ত্ৰশৈলী গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত আহোম ৰাজবংশৰ পৰৱৰ্তী শাসনকালত মুগা উৎপাদনে ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল। ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আৰু উচ্চপদস্থ বিষয়াসকলৰ বাবে মুগাৰে নিৰ্মিত বস্ত্ৰ পৰিধানৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। আহোম ৰজাসকলে তেওঁলোকৰ ৰাজসভালৈ অহা বিশিষ্ট অতিথিসকলক উপহাৰ দিয়াৰ উদ্দেশ্যে ৰাজভঁৰালত বহুতো মূল্যৱান মুগাৰ সাজ সংৰক্ষণ কৰি ৰাখিছিল। ৰাণীসকলেও ব্যক্তিগতভাৱে শিপিনীসকলক বয়নৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়াৰ কামত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। যদিও অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত মহিলাসকলে ৰেচম পালন আৰু বয়নৰ কাম কৰিছিল, তথাপিও প্ৰাচীন কামৰূপ আৰু পৰৱৰ্তী আহোম শাসনকালত [[শুৱালকুছি]]ৰ ৰেচম বস্ত্ৰই বিশেষ খ্যাতি অৰ্জন কৰিছিল। শুৱালকুছিত এৰি, পাট আৰু মুগাৰ লগতে অন্যান্য বস্ত্ৰও বোৱা হৈছিল। ৯০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা প্ৰায় ১১০০ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ পশ্চিম অসমত শাসন কৰা [[পাল বংশ (কামৰূপ)|পাল বংশ]]ৰ ৰজা [[ধৰ্মপাল (কামৰূপ)|ধৰ্মপালে]] একাদশ শতিকাত শুৱালকুছি প্ৰতিষ্ঠা কৰা বুলি কোৱা হয়। প্ৰচলিত কাহিনী অনুসৰি ধৰ্মপালে বৰপেটাৰ তাঁতীকুছিৰ পৰা ২৬টা শিপিনী পৰিয়ালক শুৱালকুছিলৈ আনি বৰ্তমানৰ গুৱাহাটীৰ ওচৰত এখন শিপিনী গাঁও প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>[http://archive.indianexpress.com/news/trouble-looms/831610/ ''Trouble looms'', The Indian Express.]</ref> সেই সময়ছোৱাত ৰেচমশিল্পই ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল আৰু শুৱালকুছি ৰেচম বয়নৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল। শুৱালকুছিৰ তাঁতশিল্পত কপাহী বস্ত্ৰ, ৰেচম বস্ত্ৰ আৰু খাদী কাপোৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই পৰম্পৰাগত বস্ত্ৰসমূহে অসমৰ ভিতৰে-বাহিৰে সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক মূল্য লাভ কৰিছিল। বিশেষকৈ পাট আৰু মুগা ৰেচমৰ বাবে শুৱালকুছি বিখ্যাত হৈ পৰে। কেৱল অসমত উৎপাদিত সোণোৱালী আঁহ হিচাপে মুগাৰ ৰপ্তানিৰো বিশেষ সম্ভাৱনা আছে। এই বয়নশিল্পসমূহ বহুদিন ধৰি অসমীয়া সমাজৰ সংস্কৃতি আৰু পৰম্পৰাৰ সৈতে নিবিড়ভাৱে জড়িত হৈ আহিছে। অসমীয়া পূৰ্বৰ বিৱৰণত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ১৬৬২ চনত ফৰাচী ভ্ৰমণকাৰী [[জাঁ-বাতিষ্ট টাভাৰ্নিয়ে]] (Jean-Baptiste Tavernier)-য়ে অসমৰ মুগা ৰেচমক ইউৰোপীয় পাঠকৰ পৰিচয়ত আনিছিল বুলি কোৱা হয়। টাভাৰ্নিয়ে অসমৰ ৰেচমৰ গুণগত মান চীনা ৰেচমৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। অৱশ্যে তেওঁৱেই প্ৰথম মুগাক বিশ্বদৰবাৰলৈ লৈ গৈছিল বুলি কৰা দাবীটো পৃথকভাৱে নিশ্চিত কৰা প্ৰয়োজন। ===ঔপনিৱেশিক যুগ আৰু আধুনিক সময়=== ১৭৯৩ চনত অসমৰ পৰা ইংলেণ্ডলৈ মুগা সূতাৰ এক বৃহৎ ৰপ্তানিৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অসমীয়া পূৰ্বৰ বিৱৰণ অনুসৰি, সেই সময়ত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে আহোম স্বৰ্গদেউৰ শাসনকালত ২২৪ মোন মুগা সূতা ইংলেণ্ডলৈ ৰপ্তানি কৰিছিল। ইয়াক মুগাৰ প্ৰথম বৃহৎ ৰপ্তানিসমূহৰ এটা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ২০০৭ চনত মুগা ৰেচমে সুৰক্ষিত ভৌগোলিক স্বীকৃতি (''Geographical Indication'' বা GI) লাভ কৰে। অসমীয়া তথ্য অনুসৰি, ২০০৭ চনৰ ১৩ জুলাইত মুগা সূতাৰ বাবে এই স্বীকৃতি প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref name="CC"/> ২০১৪ চনৰ ৩ মাৰ্চত অসমৰ মুগা ৰেচমৰ ল'গ'ৰ বাবেও ভৌগোলিক স্বীকৃতি পঞ্জীয়ন কৰা হয়।<ref name="Logo"/> ২০১৪ চনত মুগাৰ বাবে GI ল'গ' ব্যৱহাৰৰ অনুমোদনৰ বিষয়টোও প্ৰকাশিত হয়। এই ল'গ' অসম বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তি আৰু পৰিৱেশ পৰিষদৰ সৈতে পঞ্জীয়ন কৰা হৈছিল।<ref name="The Telegraph">{{cite web |url=http://www.telegraphindia.com/1140428/jsp/northeast/story_18284649.jsp#.Vqt7xlIXVf4 |archive-url=https://archive.today/20160307064940/http://www.telegraphindia.com/1140428/jsp/northeast/story_18284649.jsp%23.Vqt7xlIXVf4 |url-status=dead |archive-date=2016-03-07 |title=Finally, muga gets GI logo |publisher=The Telegraph, Calcutta |date=28 April 2014 |accessdate=29 January 2016}}</ref> ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় ৰেচম পৰিষদক মুগা ৰেচমৰ সামগ্ৰীসমূহ পৰীক্ষা কৰা, ইয়াৰ বিশুদ্ধতা প্ৰমাণিত কৰা আৰু উৎপাদকসকলক GI ল'গ' ব্যৱহাৰৰ অনুমতি প্ৰদান কৰাৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছে। এই পৰিষদে অসমৰ [[যোৰহাট]]ত অৱস্থিত কেন্দ্ৰীয় মুগা-এৰি গৱেষণা আৰু প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান (''Central Muga Eri Research and Training Institute'' বা CMER&TI)-ৰ জৰিয়তে মুগাসহ অসমৰ ৰেচমশিল্পৰ গৱেষণা, উন্নয়ন আৰু আন্তঃগাঁথনি বিকাশতো অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref name="CMER&TI">{{cite web |url=http://cmerti.res.in/aboutus.html |title=CMER&TI |publisher=CMER&TI |accessdate=31 January 2016 |archive-date=12 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151212174526/http://www.cmerti.res.in/aboutus.html |url-status=dead}}</ref> ২০১৫ চনত হায়দৰাবাদৰ [[চেণ্টাৰ ফৰ ডি এন এ ফিংগাৰপ্ৰিণ্টিং এণ্ড ডায়েগনষ্টিক্স]]ত জাভাৰেগৌড়া নাগাৰাজুৰ গৱেষক দলৰ আদৰ্শ গুপ্তা কে., কাজুৱেই মিতা আৰু কল্লাৰে পি. অৰুণকুমাৰে মুগা ৰেচমৰ ফাইব্ৰ'ইন প্ৰ'টিনৰ সম্পূৰ্ণ জিনীয় অনুক্ৰম আৰু আণৱিক গঠন সম্পৰ্কে গৱেষণা প্ৰকাশ কৰে। এই গৱেষণাত মুগা ৰেচমৰ সোণোৱালী আভা, শক্তি আৰু অন্যান্য বৈশিষ্ট্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ফাইব্ৰ'ইনৰ গঠন অধ্যয়ন কৰা হৈছিল। গৱেষণাপত্ৰখন ''Scientific Reports'' আলোচনীত প্ৰকাশিত হয়।<ref>{{cite journal |last1=Gupta K |first1=Adarsh |last2=Mita |first2=Kazuei |last3=Arunkumar |first3=Kallare P. |last4=Nagaraju |first4=Javaregowda |title=Molecular architecture of silk fibroin of Indian golden silkmoth, Antheraea assama |journal=Scientific Reports |volume=5 |pages=12706 |year=2015 |doi=10.1038/srep12706 |url=https://www.nature.com/articles/srep12706}}</ref> ২০১৪–১৫ বিত্তীয় বৰ্ষত ভাৰতত মুঠ ১৫৮ টন মুগা ৰেচম উৎপাদন হৈছিল। ইয়াৰে ১৩৬ টন অসমত উৎপাদিত হৈছিল। একে সময়ছোৱাত ভাৰতৰ সকলো প্ৰকাৰৰ ৰেচমৰ মুঠ উৎপাদন আছিল ২৮,৭০৮ টন।<ref name="CSB Report">{{cite web |url=http://www.csb.gov.in/assets/Uploads/pdf-files/CSBAR-1415English.pdf |title=CSB Annual Report 14-15 |publisher=Central Silk Board, India |work=Annual Report 2014–15 |date=November 2015 |accessdate=29 January 2016 |pages=5, 123 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170809090716/http://www.csb.gov.in/assets/Uploads/pdf-files/CSBAR-1415English.pdf |archive-date=9 August 2017 |url-status=dead}}</ref> ==বাণিজ্য== [[File:Muga cocoon.jpg|thumb|মুগা লেটা]] ১৭৯৩ চনত ২২৪ মণ্ড মুগা সূতাৰ দাম দিয়া হৈছিল ৫৩,৮৯৯ টকা। ইয়াৰ পৰাই মুগাৰ অতীজত মূল্য কিমান আছিল অনুমান কৰিব পাৰি। বৰ্তমান সময়ত ১ কেজি মুগা সূতাৰ দাম বজাৰত ৩২০০ টকাৰ পৰা ৫০০০ টকা পৰ্যন্ত হ'ব পাৰে। সেয়েহে মুগাৰ বাণিজ্যত জড়িতসকলৰ বাণিজ্যিক স্বাৰ্থ সুৰক্ষা কৰিবলৈ ২০০৭ চনৰ ১৩ জুলাইত মুগাসূতাক GI (Geographical Indication - ভৌগলিক ইঙ্গিত) প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="CC">{{cite web | url=https://search.ipindia.gov.in/GIRPublic/Application/Details/55 | title=Geographical Indications Registry | accessdate=5 December 2024}}</ref> আনহাতে অসমৰ মুগা ৰেচমৰ ল'গক ৩ মাৰ্চ, ২০১৪ চনত GI প্ৰদান কৰা হয়৷<ref name="Logo">{{cite web | url=https://search.ipindia.gov.in/GIRPublic/Application/Details/384 | title=Geographical Indications Registry | accessdate=5 December 2024}}</ref> এই ল'গ প্ৰদান কৰাৰ পাছত মুগাৰ পৰা প্ৰস্তুত কৰা যিকোনো বস্ত্ৰ-সামগ্ৰীয়ে‍ বহন কৰিব পাৰিছে‍ নিজা চিহ্ন, যি ইয়াৰ বিশুদ্ধতা প্ৰমাণ কৰে। তাৰ উপৰি মুগাৰ যিকোনো ধৰণৰ অনুমোদিত নকলৰ (Bio piracy) পৰাও সুৰক্ষা প্ৰদান কৰিব GIয়ে। যিহেতু অসম বিশ্বৰ ভিতৰতে মুগা উৎপাদন কৰা একমাত্ৰ প্ৰান্ত সেয়েহে মুগাক GI দিয়াৰ বাবে মুগাৰ বিশুদ্ধতা ৰক্ষা হোৱাৰ লগতে, মুগাৰ সৃষ্টি আৰু বেপাৰ-বাণিজ্যত অসমৰ একাধিপত্য প্ৰতিস্থা হ'ব আৰু আমাৰ এই আপুৰুগীয়া সম্পদৰ পৰা আমাৰ মুগা খেতিয়ক, শিপিনী সকল বাৰুকৈ উপকাৰিত হ'ব। বাণিজ্যিক দিশৰ পৰা মুগাৰ পৰা অসমে ৪০ কোটি টকা বাৰ্ষিক আয় কৰে (মৰোৱা বজাৰৰ তথ্যৰ মতে)। অসমৰ প্ৰায় ২৩,৫৪৩টা পৰিয়াল মুগা খেতি আৰু বয়নশিল্পৰ (২০০৪) লগত জড়িত আৰু ২০০১-২০০৩ চনত অসমত ৯২ মিলিয়ন টন মুগা লেটা উৎপাদন কৰা হয় (Directorate of Sericulture, Government of Assam)। ইয়াৰ উপৰি মুগা সূতা আৰু কাপোৰৰ ৰপ্তানিৰ পৰা অসমে বাৰ্ষিক ১০০ৰ পৰা ১২০ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰে। ==উৎপাদন== [[Image:Muga Silkworm.JPG|right|thumb|চোম গছত মুগা পলু]] উৎপাদনৰ ফালৰ পৰা অসমৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ যোৰহাট, শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড়, কামৰূপ জিলা আৰু লখিমপুৰ জিলাৰ ঢকুৱাখনাত মুগা সৰ্বাধিক উৎপাদন হয়। ইয়াৰে ভিতৰত কামৰূপ জিলাৰ শুৱালকুছি হৈছে বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেচম উৎপাদনকাৰী গাঁও আৰু মুগা উৎপাদনৰ ক্ষেত্ৰতো ই বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ গাঁও হিচাপে স্বীকৃতি পাইছে । ১১ শতিকাত ৰজা ধৰ্মপালৰ নিৰ্দেশত ২৬ শিপিনী পৰিয়ালেৰে প্ৰথম স্থাপন হৈছিল শুৱালকুছিৰ। সেই তেতিয়াৰে পৰা এতিয়ালৈকে শুৱালকুছিৰ বাসিন্দাসকলে নিজৰ এই বস্ত্ৰশিল্পক এৰা নাই আৰু গাঁওখনৰ ৫০,০০০ জনবসতিৰ প্ৰায় ২৫,০০০ গৰাকী ব্যক্তি এই বয়নশিল্পৰ লগত জডি়ত। সেয়েহে শুৱালকুছিক পূৱৰ মানচেষ্টাৰ আখ্যা দিয়া হয়। ==অসমৰ সমাজত মুগা== সুন্দৰ সোণোৱালী বৰণ আৰু স্থায়িত্বৰ বাবে মুগা জনসাধাৰণৰ মাজত জনপ্ৰিয়। আন ৰেচমৰ তুলনাত মুগা অতি সোনকালে বেয়া নহয় আৰু ইয়াক সহজে ধুব পৰা যায়। এযোৰ মুগা কাপোৰৰ আয়ুস প্ৰায় ৫০ বছৰ বা তাতোধিক হ'ব পাৰে। কিন্তু যিহেতু মুগা সূতাৰ উৎপাদনৰ বাবে অত্যাধিক মাত্ৰাত মুগা লেটাৰ প্ৰয়োজন সেয়েহে মুগাৰ দাম বৰ্তমান বজাৰত বহুত বেছি। কিন্তু তথাপিও মুগাৰ চহিদা বজাৰত হ্ৰাস পোৱা নাই, বৰঞ্চ বাঢ়িছেহে। বিশেষকৈ অসমীয়া কলা-সংস্কৃতিৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ হিচাপে মুগাই অতীজৰে পৰা অসমীয়া সমাজত আদৰ পাই আহিছে। প্ৰতিগৰাকী অসমীয়া যুৱক-যুৱতীৰ ওচৰত এযোৰ মুগাৰ সাজ হোৱাতো গৌৰৱৰ কথা। ৰঙালী বিহুৰ যেন আধৰুৱা হৈ ৰ'ব একোযোৰ ৰঙা ফুল বছা মুগা মেখেলা-চাদৰ পৰিহিতা নাচনী আৰু মুগা চোলা পৰিধান কৰা ঢুলীয়াৰ অবিহনে। যিকোনো সামাজিক অনুষ্ঠানত মুগা কাপোৰে পিন্ধোতাৰ সৌন্দৰ্যত সোণত সুৱগা চৰায় আৰু তেওঁক জাকত জিলিকা কৰি তোলে। আৰু বৰ্তমান ফেশ্বনৰ যুগত মুগা সূতাৰ প্ৰয়োগ কেৱল মেখেলা-চাদৰ বা চোলা বোৱাতে সীমিত নাথাকি শাড়ী, চুৰিদাৰ, বিচনাচাদৰ, পৰ্দা ইত্যাদি নানান ধৰণৰ সামগ্ৰী উৎপাদনৰ বাবেও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref name="Central Silk Board">{{cite web | url=http://www.csb.gov.in/silk-sericulture/silk/muga-silk/ | title=Muga Silk | publisher=Central Silk Board, Ministry of Textiles, Government of India | date=3 July 2014 | accessdate=27 January 2016 | archivedate=5 December 2015 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20151205144704/http://www.csb.gov.in/silk-sericulture/silk/muga-silk | deadurl=yes }}</ref> বিভিন্ন ফেশ্বন ৱিকত মুগাৰে তৈয়াৰী নানান বস্ত্ৰই ৰাইজৰ মাজত বহুত সমাদৰ লাভ কৰিছে। কিন্তু এই সকলোবোৰৰ পাছতো অসমত মুগাৰ ব্যৱসায়ৰ যিমান বিকাশ হ'ব লাগিছিল সিমান হোৱা নাই। মুগা ব্যৱসায় এতিয়াও কুটিৰশিল্পৰ দৰেই চলি আছে কিন্তু প্ৰয়োজন মুগা ব্যৱসায়ক এক অতি উচ্চ পৰ্যায়ৰ বাণিজ্যিক স্বীকৃতি দিয়াৰ। সৰু সৰু নিজা ব্যৱসায়ৰ বা আত্মসহায়ক গোটৰ দ্বাৰা মুগা উৎপাদিত হোৱাৰ বিপৰীতে যদি এই মুগা ব্যৱসায়ী সকলক একগোট কৰি চৰকাৰী সাহাৰ্য্য যেনে আধুনিক মিল, সূতা কটা যন্ত্ৰ, মুগা পলু পালন কেন্দ্ৰ, যন্ত্ৰ চলিত তাঁত ইত্যাদি প্ৰদান কৰা হয়, তেনে অৱস্থাত মুগা উৎপাদন বৰ্তমানতকৈ বহুগুণ বেছি বৃদ্ধি কৰিব পৰা যাব। চৰকাৰী ৰেচম বিভাগেও নিজৰ উপস্থিতি মুগা খেতিৰ ক্ষেত্ৰত বাৰুকৈ প্ৰতিপন্ন কৰিব লাগে। বৰ্তমানে মুগাৰ যি বাণিজ্যিক সম্ভাৱনা আছে তাক যেন সঠিকভাৱে‍ অসমে নিষ্কৰ্ষ কৰিব পৰা নাই। তাৰ উপৰিও কম দামৰ তচৰ ৰেচম আৰু চীন দেশৰ কৃত্ৰিম ৰেচমে অসমৰ মুগাক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বজাৰত কিছু পৰিমাণে প্ৰতিযোগিতা দিয়াৰ চেষ্টা কৰা দেখা গৈছে। তাৰ উপৰিও বৰ্ধিত প্ৰদূষণেও মুগা পলুৰ জীৱন চক্ৰত কিছু বাধাৰ সৃষ্টি কৰি মুগা উৎপাদনত কিছু বিঘিনিৰ সৃষ্টি কৰিছে। <ref> দেৱযানী বড়া,মুগা - অসমৰ এক সোণালী সম্পদ, বৰ্হমথুৰি (এন আই টি শিলচৰৰ বসন্ত আলোচনী) https://docs.google.com/file/d/0B4ZC6NF4m4DvRnZYaEZ6NlNaTlE/edit </ref> <ref> KisHor Goswami,Impact of Globalisation on Silk Industry in Northeast India: an Assesment from Gender Perspectives, https://www.google.co.in/search?q=KisHor+Goswami%2CImpact+of+Globalisation+on+Silk+Industry+in+Northeast+India%3A+an+Assesment+from+Gender+Perspectives&oq=KisHor+Goswami%2CImpact+of+Globalisation+on+Silk+Industry+in+Northeast+India%3A+an+Assesment+from+Gender+Perspectives&aqs=chrome..69i57.1171j0j1&sourceid=chrome&es_sm=122&ie=UTF-8 </ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} {{Silk}} [[শ্ৰেণী:ৰেচম শিল্প]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ভৌগোলিক স্বীকৃতি]] niwe7hchfr954yqm31z7u7qhdqdlb1f 648410 648402 2026-10-29T11:36:37Z Ananya Taye 28065 648410 wikitext text/x-wiki {{Infobox geographical indication | name = মুগা | color = Golden | image = মূগা কাপোৰ ২.jpeg | image_size = 250px | caption = অসমীয়া শিপিনীয়ে তৈয়াৰ কৰা মুগা [[মেখেলা]]-চাদৰ | description = কেৱল অসমতহে পোৱা এবিধ ৰেচম | type = ৰেচম শিল্প | area = [[অসম]] | country = [[ভাৰত]] | material = ৰেচম | official website = {{URL|http://www.csb.gov.in/silk-sericulture/silk/muga-silk/}} }} '''মুগা (ৰেচম)''' {{En|Muga silk}} হৈছে [[এন্থেৰিয়া আছামেনছিছ]] প্ৰজাতিৰ পলুৰ পৰা সৃষ্টি কৰা এবিধ ৰেচম (silk)। মুগা পৃথিৱীৰ ভিতৰতে কেৱল অসমতহে পোৱা যায়।<ref name="GIIndia">{{cite web | url=http://ipindia.nic.in/girindia/ | title=GI Registry India | publisher=Intellectual property India | work=Statewise Registration Details of GI Applications | accessdate=27 January 2016 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130826183844/http://ipindia.nic.in/girindia/ | archivedate=26 August 2013 }}</ref> বৈজ্ঞানিক দৃষ্টিভংগীৰ পৰা অসমৰ বাতাবৰণ মুগা পলুৰ বাবে অনুকূল। [[চোম গছ]] (''Persea bombycina'' (King ex Hook.f.) Kosterm.)<ref name="AA">{{cite web | url=https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0001070984;jsessionid=01BFF0305A00C8B7C8B6777D988CBCBF | title=The World Flora Online | accessdate=5 December 2024}}</ref> আৰু [[সোঁৱালু]] গছৰ (''Litsea monopetala'' (Roxb.) Pers.)<ref name="BB">{{cite web | url=https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000365805 | title=WFO The World Flora Online | accessdate=5 December 2024}}</ref> পাত খাদ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰা মুগা পলু স্বভাৱতে বৰ আলসুৱা হয়। বৰ বেছি তাপমাত্ৰাৰ সাল-সলনি ই সহ্য কৰিব নোৱাৰে।<ref>{{Cite web |url=https://csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |title=Kautilya,''Arthashatra'',p.110, "The above will explain the fabrics known as ''kauseya'', silk-cloth, and ''chinapatta'', fabrics of China manufacture." |access-date=2020-02-06 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |url-status=dead |archivedate=2020-11-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |deadurl=yes }}</ref> তাৰোপৰি যিকোনো ধৰণৰ প্ৰদূষণেও মুগা পলুৰ জীৱন চক্ৰত বাধাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। ==ইতিহাস== [[File:Muga cocoon.jpg|thumb|মুগাৰ লেটা]] অসমত ৰেচম পালন আৰু মুগা উৎপাদন এক প্ৰাচীন উদ্যোগ, যদিও ইয়াৰ উৎপত্তিৰ সঠিক সময় নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাই। অসম অতীজৰে পৰা উচ্চমানৰ ৰেচম উৎপাদনৰ বাবে সুপৰিচিত আছিল। ৰেচম উৎপাদনৰ লগে লগে বয়নশিল্পৰো বিকাশ ঘটিছিল। সময়ৰ লগে লগে অসমৰ এই শিল্প ইমানেই উন্নত হৈছিল যে ভাৰতৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ লগতে বিদেশতো ইয়াৰ খ্যাতি বিয়পি পৰিছিল। অসমলৈ ৰেচম পালনৰ জ্ঞান সম্ভৱতঃ চীনৰ পৰা অহা তিব্বত-বাৰ্মী ভাষী জনগোষ্ঠীসমূহৰ সৈতে আহিছিল বুলি অনুমান কৰা হয়। এই আগমনৰ সময় সম্পৰ্কে বিভিন্ন বিৱৰণত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০০–২০০০ আৰু খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০০–১০০০ সময়সীমাৰ উল্লেখ পোৱা যায়, যদিও এই নিৰ্দিষ্ট কালনিৰ্ণয় নিশ্চিত নহয়। প্ৰাচীন কালত চীনৰ পৰা ব্ৰহ্মদেশ আৰু অসমৰ মাজেৰে মধ্য এছিয়ালৈ যোৱা দক্ষিণ-পশ্চিম ৰেচম পথৰ জৰিয়তে ৰেচমৰ বাণিজ্য চলিছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়। এই পথটো মধ্য এছিয়াৰ তুৰ্কমেনিস্তান অঞ্চলত মূল ৰেচম পথৰ সৈতে সংযুক্ত হৈছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ৰাজমোহন নাথে তেওঁৰ ''The Back-ground of Assamese Culture'' গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰিছে যে প্ৰাচীন অসমৰ কিৰাতসকল ৰেচমৰ ব্যৱসায়ৰ সৈতে জড়িত আছিল। তেওঁৰ মতে, ৰেচম বুজোৱা ''silk'' শব্দটোৰ উৎপত্তি মংগোলীয় ''sirkek'' শব্দৰ পৰা হৈছিল আৰু ভাৰতীয় ''sari'' শব্দটোৰ উৎপত্তিও সম্ভৱতঃ একেটা শব্দৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল। নাথে যুক্তি আগবঢ়াইছে যে প্ৰাচীন কালত তিব্বত, মধ্য এছিয়া আৰু চীনৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ ব্যৱসায়ীসকলে বিভিন্ন পথেৰে অসমলৈ আহিছিল। তেওঁলোকৰ বাণিজ্যৰ প্ৰধান সামগ্ৰী ৰেচম হোৱা বাবে তেওঁলোকক ''Seres'', ''Cirrahadoi'', ''Syrities'', ''Cirata'' আৰু ''Kirata'' আদি নামেৰে জনা গৈছিল বুলি তেওঁ মত প্ৰকাশ কৰে। নাথৰ ব্যাখ্যা অনুসৰি, ''কিৰাত'' শব্দটো মংগোলীয় মূলৰ জনগোষ্ঠীসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহৃত এক সাধাৰণ নাম আছিল আৰু বিশেষভাৱে বড়োসকলৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Rajmohan |title=The Back-ground of Assamese Culture |year=1948 |publisher=A. K. Nath |location=Shillong}}</ref> নাথে উল্লেখ কৰা বড়োসকলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত জনগোষ্ঠীসমূহ বৰ্তমান [[বড়ো-কছাৰী]] নামেৰে পৰিচিত এক বিস্তৃত জনগোষ্ঠীগত সমষ্টিৰ সৈতে জড়িত। ইয়াৰ ভিতৰত [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]], [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]], [[ঠেঙাল কছাৰী|ঠেঙাল]], [[ৰাভা জনগোষ্ঠী|ৰাভা]], [[সোণোৱাল কছাৰী|সোণোৱাল]], [[গাৰো জনগোষ্ঠী|গাৰো]], [[কোচ জনগোষ্ঠী|কোচ]] আদি জনগোষ্ঠীৰ উল্লেখ কৰা হয়। অৱশ্যে নাথৰ গ্ৰন্থত ব্যৱহৃত ''মংগোলীয়'' আদি জাতিগত শ্ৰেণীবিভাগসমূহ আধুনিক ভাষাতাত্ত্বিক আৰু নৃতাত্ত্বিক শ্ৰেণীবিভাগৰ সমাৰ্থক নহয়। জে. জিঅ'গেগানে তেওঁৰ ''Silk in India'' গ্ৰন্থত অসমত ৰেচম পালনৰ প্ৰৱৰ্তন সম্পৰ্কে কিৰাতসকলৰ ভূমিকা উল্লেখ কৰিছে। তেওঁৰ মতে, কিৰাতসকলেই অসমত বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ৰেচম পালন প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত অসমৰ পৰাই ভাৰতৰ মূল ভূখণ্ডলৈ ৰেচম পালন বিয়পি পৰিছিল। তেওঁ যুক্তি আগবঢ়াইছে যে ৰেচম পলু ভাৰতলৈ ঠিক কেতিয়া অনা হৈছিল সেয়া যিয়েই নহওক, পলুবিধৰ ভৌগোলিক বিস্তাৰ আৰু প্ৰথমে প্ৰৱৰ্তিত প্ৰজাতিটো বহুচক্ৰীয় (''multivoltine'') হোৱা তথ্যৰ ভিত্তিত ইয়াক উত্তৰ-পূব ভাৰত অৰ্থাৎ অসমৰ দিশৰ পৰাই ভাৰতলৈ অনা হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।<ref>{{cite book |last=Geoghegan |first=J. |title=Some Account of Silk in India, Especially of the Various Attempts to Encourage and Extend Sericulture in That Country |year=1872 |publisher=Office of the Superintendent of Government Printing |location=Calcutta}}</ref> ===প্ৰাচীন যুগ=== প্ৰাচীন যুগৰ অসমৰ ৰেচমৰ সম্ভৱতঃ প্ৰথম উল্লেখ বাল্মিকীৰ ''[[ৰামায়ণ]]''ত পোৱা যায়। ৰামায়ণৰ ''কিষ্কিন্ধ্যা কাণ্ড''ত উল্লেখ আছে যে পূব দিশলৈ যাত্ৰা কৰা ব্যক্তিয়ে প্ৰথমে মগধ, অংগ, পুণ্ড্ৰ আৰু তাৰ পিছত ''কোশ-কৰণ-ভূমি'' (অৰ্থাৎ পলু পোহাৰ দেশ) পাৰ হৈ যাব লাগে। এই কোশ-কৰণ-ভূমিক অসমৰ প্ৰাচীন ৰেচম উৎপাদনকাৰী অঞ্চলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref>Sharma, S. K., ''Discovery of North-East India'', p. 315.</ref><ref>Deka, Phani, ''The Great Indian Corridor in the East'', p. 63.</ref><ref>M, Mignonette, ''Society and Economy in North-east India'', Volume 2, 2004, p. 316.</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ৰাজনৈতিক সাহিত্য কৌটিল্যৰ ''[[অৰ্থশাস্ত্ৰ]]''তো অসমৰ উন্নতমানৰ ৰেচম বস্ত্ৰৰ উল্লেখ আছে। কৌটিল্যই ''বাঙ্গিক'' (বংগ বা দক্ষিণ বংগৰ পৰা), ''মাগধিক'' (মগধৰ পৰা) আৰু ''পৌণ্ড্ৰিক'' (পুণ্ড্ৰ বা উত্তৰ বংগৰ পৰা) কাপোৰৰ লগতে ''সুৱৰ্ণকুদ্যক'' (কামৰূপৰ পৰা) বস্ত্ৰ উৎপাদনৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। ইয়াৰে সুৱৰ্ণকুদ্যক, মাগধিক আৰু পৌণ্ড্ৰিক বস্ত্ৰসমূহ ''কৌশেয়'' (তচৰ বা মুগাৰ দৰে ৰেচম) আৰু ''চীনপট্ট'' (পাট বা মালবেৰী ৰেচম) জাতীয় বস্ত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |url=https://csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |title=Kautilya, ''Arthashastra'', p. 110, "The above will explain the fabrics known as kauseya, silk-cloth, and chinapatta, fabrics of China manufacture." |access-date=2020-02-06 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |url-status=dead}}</ref> কামৰূপত সুৱৰ্ণকুদ্যক উৎপন্ন হোৱা কথাটো অষ্টম শতিকাৰ পণ্ডিত [[কুমাৰিল ভট্ট]]ৰ বিৱৰণতো উল্লেখ পোৱা যায়। তেওঁ অৰ্থশাস্ত্ৰৰ ব্যাখ্যাত ''কামৰূপেচৈৱ সুৱৰ্ণকুদ্যাঃ'' (''Kamarupeschaiva Suvarna Kudyah'') বুলি উল্লেখ কৰিছে, যাৰ দ্বাৰা কামৰূপক সুৱৰ্ণকুদ্য বস্ত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref>[https://www.jstor.org/stable/42930897 Dhavalikar, M. K., ''Archaeology of Gauhati'', p. 139.]</ref> পুৰাতত্ত্ববিদ এম. কে. ধাৱালিকাৰৰ মতে, অৰ্থশাস্ত্ৰৰ বিৱৰণৰ পৰা নিশ্চিতভাৱে বুজিব পৰা যায় যে অসমৰ উৎপাদিত সামগ্ৰী গংগা উপত্যকাৰ বজাৰলৈ গৈছিল। তেওঁ অনুমান কৰিছে যে এই সামগ্ৰীসমূহ বৰ্তমানৰ দৰে সেই সময়তো থলুৱা জনজাতীয় জনগোষ্ঠীসমূহে উৎপাদন কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=139 |jstor=42930897 |quote=However, the evidence from the Arthasastra only shows that the products of Assam came to the markets in the Ganga valley. These articles were in all probability produced by tribals as is done today.}}</ref> অৰ্থশাস্ত্ৰৰ বৰ্ণনা অনুসৰি সুৱৰ্ণকুদ্যকৰ আঁহবোৰ ''মাখনৰ দৰে ৰঙৰ'', ''সূৰ্যৰ দৰে ৰঙা'' আৰু অতি উত্তম মানৰ আছিল।<ref>{{Cite web |url=https://csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |title=Kautilya, ''Arthashastra'', p. 110 |access-date=2020-02-06 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |url-status=dead}}</ref> এই ৰঙৰ বৰ্ণনাৰ ভিত্তিত সুৱৰ্ণকুদ্যকক মুগা ৰেচমৰ সৈতে চিনাক্ত কৰাৰ চেষ্টা কৰা হৈছে, যদিও ইয়াক নিশ্চিতভাৱে মুগা বুলি চিনাক্ত কৰাৰ বিষয়টো ব্যাখ্যাসাপেক্ষ। গ্ৰন্থখনত ৰেচম পলুৱে খাদ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰা চাৰিবিধ গছৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে—''বকুল'' (''Vakula''), ''লিকুচা'' (''Likucha''), ''বট'' (''Vata'') আৰু ''নাগবৃক্ষ'' (''Naga-vriksa'')। ইয়াৰে বকুল আৰু নাগবৃক্ষক ক্ৰমে এৰিকেলেছ (''Ericales'') আৰু মেগনোলিয়া (''Magnolia'')ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি মুগা পলু ''[[Antheraea assamensis]]''ৰ খাদ্য উদ্ভিদৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে। আনহাতে লিকুচা (''Artocarpus lakucha'') আৰু বট গছ ম'ৰেচি (''Moraceae'') পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত, যাক পাট ৰেচমৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে। ''নাগবৃক্ষ''ৰ সঠিক উদ্ভিদগত পৰিচয় সম্পৰ্কে মতভেদ আছে। অভিধানকাৰসকলে ইয়াক ''নাগকেশৰ'' অথবা ''পুন্নাগ'' গছৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে। নাগকেশৰৰ আন এটা নাম ''চম্পেয়'', যাক হালধীয়া ফুলধাৰী চম্পা গছৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে। অসমৰ পূৰ্বৰ ''চম্পা মুগা'' নামৰ ৰেচমৰ পলুৱে চম্পা (''Michelia champaca'') গছৰ পাত খাইছিল। জৰ্জ ৱাটৰ বিৱৰণ অনুসৰি চম্পা ৰেচম অতি মিহি বগা ৰঙৰ আছিল আৰু অতীতত অসমৰ ৰজা তথা অভিজাত লোকসকলে ইয়াৰ বস্ত্ৰ পৰিধান কৰিছিল।<ref>''Journal of the Bihar and Orissa Research Society'', Vol. 3, p. 215, আলোচনা: নাগবৃক্ষ, নাগকেশৰ, পুন্নাগ আৰু চম্পা মুগাৰ পৰিচয়; p. 212, চম্পা ৰেচম সম্পৰ্কে জৰ্জ ৱাটৰ বিৱৰণ।</ref> নৱম শতিকাৰ অভিধান ''[[অমৰকোষ]]''তো ''পত্ৰোৰ্ণ'' (''Patrorna'') নামৰ এবিধ বগা ৰেচমৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ইয়াক ধোৱা বা বগা কৰা এবিধ মূল্যৱান ''কৌশেয়'' ৰেচম বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। অমৰকোষৰ টীকাকাৰ ক্ষীৰস্বামীৰ মতে এই ৰেচমৰ পলুৱে লিকুচা (''Artocarpus lakucha''), বট (''Ficus benghalensis'') আদি গছৰ পাত খাইছিল।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.55117/page/n230/mode/1up ''Journal of the Bihar and Orissa Research Society'', Vol. 3, p. 214], অমৰকোষ আৰু ক্ষীৰস্বামীৰ টীকাত ''Patrorna''ৰ বিৱৰণ।</ref> অৰ্থশাস্ত্ৰত লগতে উল্লেখ আছে যে সুৱৰ্ণকুদ্যকৰ কাপোৰ বোৱাৰ সময়ত সূতাবোৰ অতি তিতা অৱস্থাত ৰাখি বোৱা হৈছিল। কাপোৰবিধক মণিৰ পৃষ্ঠৰ দৰে কোমল, সূৰ্যৰ দৰে ৰঙা আৰু সমান অথবা মিশ্ৰিত গাঁথনিৰ বস্ত্ৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। এই বিৱৰণক পৰৱৰ্তী সময়ৰ ৰেচম বয়নৰ কিছুমান পদ্ধতিৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |url=https://csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |title=Kautilya, ''Arthashastra'', p. 109, "and that which is the product of the country, Suvarnakudya, is as red as the sun, as soft as the surface of the gem, woven while the threads are very wet, and of uniform (chaturasra) or mixed texture (vyámisravána)." |access-date=2020-02-06 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |url-status=dead}}</ref> প্ৰাচীন গ্ৰন্থ ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত (দশম–একাদশ শতিকাৰ মাজৰ) কামৰূপৰ দেৱ-দেৱীৰ পূজাত ৰেচম ব্যৱহাৰ কৰাৰ কথা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনত ''ললিতকান্তা'' ৰূপত পূজিত মংগলচণ্ডী দেৱীয়ে ৰঙা ৰেচম (''ৰক্ত-কৌশেয়-ৱসন'') পৰিধান কৰাৰ উল্লেখ আছে।<ref>Shastri, B. N., ''The Kalikapurana: Text, Introduction and English Translation with Shloka Index'', p. 1240, "The goddess in her Lalitakanta (pleasantly charming) form is known as Mangala chandi,...she wears red silk (rakta-kauseya-vasana)."</ref> একেদৰে ব্ৰহ্মাৰ পূজাত ৰঙা ৰেচম (''ৰক্ত-কৌশেয়-বস্ত্ৰ'') প্ৰিয় বস্ত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Shastri, B. N., ''The Kalikapurana: Text, Introduction and English Translation with Shloka Index'', pp. 1243–1245, "O king! Listen to the procedure of worship of Brahma with rapt attention...Red silk (rakta-kauseya-vastram) is his (Brahma's) favourite cloth, rice cooked with milk, sesames, mixed with ghee are his favourite food."</ref> বিষ্ণুৰ পূজাত ৰঙা, হালধীয়া আৰু বগা ৰেচম ব্যৱহাৰৰ কথাও গ্ৰন্থখনত পোৱা যায়।<ref>Shastri, B. N., ''The Kalikapurana: Text, Introduction and English Translation with Shloka Index'', p. 1259, "Vasudeva may be worshipped briefly or elaborately. Red, yellow and white silk are the favourite cloths of Vishnu..."</ref> গ্ৰন্থখনৰ বিৱৰণ অনুসৰি [[শদিয়া]]ৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|তাম্ৰেশ্বৰী]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ''ডিক্কৰবাসিনী পীঠ''তো দেৱ-দেৱীৰ পূজাৰ সময়ত ৰঙা, হালধীয়া আৰু বগা ''কৌশেয়'' বস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়। ইয়াৰ কৌশেয় বস্ত্ৰসমূহ বনৰীয়া ৰেচম, সম্ভৱতঃ মুগাৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হ'ব পাৰে। পুৰণি কালত মুগা প্ৰাকৃতিক হালধীয়া বা সোণোৱালী ৰঙৰ উপৰি বগা ৰঙতো উপলব্ধ আছিল। বগা মুগাৰ এটা প্ৰকাৰ ''মেজানকাৰী মুগা'' (''Mezankari muga'') নামেৰে জনাজাত আছিল। ইয়াৰ পলুৱে ''আদাকাৰী'' (''Litsea citrata'') গছৰ পাত খাইছিল। উচ্চবৰ্গৰ লোকসকলে এনে মুগাৰ বস্ত্ৰ পৰিধান কৰিছিল আৰু ইয়াৰে অধিকাংশ কাপোৰ লাক্ষাৰে ৰঙা ৰং কৰা হৈছিল, যদিও কিছুমান বগা ৰঙৰেই ৰখা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত এই প্ৰকাৰৰ মুগা দুৰ্লভ হৈ পৰিছিল।<ref>''Journal of the Bihar and Orissa Research Society'', Vol. 3, p. 212, "There was another of similar quality. It is known as the Mezankari muga, the worm feeding on the Adakari tree (Litsea citrata). This muga constituted the dress of the higher ranks, most of which were dyed red with lac but some were white. It is now scarce."</ref> সপ্তম শতিকাত বাণভট্টই ৰচনা কৰা সংস্কৃত গ্ৰন্থ ''[[হৰ্ষচৰিত]]''তো কামৰূপৰ মূল্যৱান বস্ত্ৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়। উত্তৰ ভাৰতৰ শাসক হৰ্ষবৰ্ধনৰ ৰাজঅভিষেকৰ সময়ত কামৰূপৰ ৰজা [[ভাস্কৰবৰ্মণ]]ে তেওঁলৈ বহুতো বহুমূলীয়া সামগ্ৰী উপহাৰ হিচাপে পঠিয়াইছিল। ইয়াৰ ভিতৰত মূল্যৱান বস্ত্ৰ আৰু ৰত্ন বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য আছিল। উপহাৰৰ ভিতৰত ''দুকুল'' (''dukula'') বস্ত্ৰেৰে মেৰিয়াই থোৱা ছাতি, ''পট্টসূত্ৰ'' (''patta-sutra'') বস্ত্ৰৰ বস্তা আৰু শৰৎকালৰ চন্দ্ৰৰ পোহৰৰ দৰে নিৰ্মল ''ক্ষৌম'' (''ksoma'') বস্ত্ৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়। মূল বৰ্ণনাত ইয়াক ''শাৰদ চন্দ্ৰমা শৌচ ক্ষৌমাণি'' (''sharada chandrama shaucha ksamani'') বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। এই বস্ত্ৰসমূহ ৰেচম অথবা লিনেনৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হৈছিল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.32096/page/n125 Chatterjee, S. K., ''Kirata-jana-kriti'', 1951, pp. 95–96.]</ref> গ্ৰন্থখনত বস্ত্ৰৰ আঁহবোৰ ইমান মিহি, সমান আৰু মসৃণ আছিল যে সেয়া ভূৰ্জপত্ৰৰ সৈতে তুলনা কৰিব পৰা গৈছিল বুলিও উল্লেখ আছে। এই বৰ্ণনাকো ৰেচমৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref>[https://books.google.com/books?id=KItocaxbibUC Chatterjee, Suhas, ''Indian Civilisation and Culture'', p. 435.]</ref> চীনা পৰিব্ৰাজক [[হিউৱেন চাং]]ৰ ভ্ৰমণ বিৱৰণতো ভাস্কৰবৰ্মণৰ ৰাজত্বকালত কামৰূপত ৰেচমৰ ব্যৱহাৰ আৰু বাণিজ্যৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ===মধ্য যুগ=== মুগা পলুৰ জিনগত বৈচিত্ৰ্য সম্পৰ্কীয় কিছুমান বিৱৰণত অসমৰ ৰেচম উৎপাদনৰ প্ৰাচীন কেন্দ্ৰ হিচাপে দুটা অঞ্চলৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াৰে এটা আছিল প্ৰাচীন [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত গাৰো পাহাৰ, যাৰ সৈতে বড়ো-কছাৰীসকলৰ ৰেচম পালনৰ পৰম্পৰাকো সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে; আনটো আছিল প্ৰাচীন [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত [[ঢকুৱাখনা]] অঞ্চল। অৱশ্যে এই দুটা অঞ্চলক মুগাৰ উৎপত্তিস্থল বুলি নিশ্চিত কৰাৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট জিনগত অধ্যয়নৰ তথ্যসূত্ৰ প্ৰয়োজন। বুৰঞ্জীসমূহৰ মতে, ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰজাই আহোম ৰজালৈ শান্তিৰ প্ৰস্তাৱ হিচাপে কিছুমান সোণোৱালী ৰঙৰ বস্ত্ৰ বা মেখেলা উপহাৰ দিছিল। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত এই বস্ত্ৰক ''সোনোৱালী কাপুৰ'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীৰ বৰ্ণনাত ইয়াক ''সিন-খাম'' (''Sin-kham'') অথবা ''খাম-চিন'' নামৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়, যাৰ অৰ্থ সোণোৱালী বস্ত্ৰ বা মেখেলা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। সম্ভৱতঃ এই সোণোৱালী বস্ত্ৰসমূহ মুগাৰে নিৰ্মিত আছিল। এই উল্লেখৰ পৰা চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজবস্ত্ৰ হিচাপে মুগাৰ ব্যৱহাৰ হোৱাৰ সম্ভাৱনাৰ কথা অনুমান কৰা হৈছে।<ref>Bhuyan, Surya Kumar, ''Deodhai Asam Buranji'', p. 18.</ref> ''নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, আহোম ৰাজসভাত মুগা বস্ত্ৰৰ ব্যৱহাৰ পৰৱৰ্তী কোনোবা সময়ত প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীখনত এই ঘটনাটো চুতুফা ৰজাৰ দিনৰ বুলি উল্লেখ আছে। বিৱৰণ অনুসৰি, আহোম ৰজাজনে তেওঁৰ মন্ত্ৰীসকলৰ পৰামৰ্শ মতে মুগা আৰু পাটৰ বস্ত্ৰ পৰিধান কৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিছিল। ইয়াৰ বাবে চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ এক হাজাৰ মুগা পালনকাৰী, সূতা কটা লোক আৰু শিপিনীক ৰাজধানীত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল যাতে তেওঁলোকে ৰাজপৰিয়ালৰ বাবে বস্ত্ৰ প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। অসমীয়া বিৱৰণ অনুসৰি, নিযুক্ত লোকসকলৰ ভিতৰত এহাজাৰ মহিলা পলুপালক, কাটনী আৰু শিপিনী আছিল। বুৰঞ্জীখনত চুতীয়াসকলক ''চুটীয়া-কছাৰী'' বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>[https://archive.org/details/3_20190901_20190901/54.jpg Padmeswar Naoboicha Phukan, ''Assam Buranji'', p. 30.]</ref> অৱশ্যে উক্ত ঘটনাটো চুতুফাৰ ৰাজত্বকালতেই সংঘটিত হৈছিল নে নাই, সেই বিষয়ে সন্দেহ আছে। কাৰণ একেখন বুৰঞ্জীতে সেই সময়ত শদিয়া, মৰঙী আদি অঞ্চল আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল বুলি উল্লেখ আছে। সেয়েহে এই ঘটনাটো পৰৱৰ্তী কোনোবা আহোম ৰজাৰ ৰাজত্বকালৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। তথাপিও বুৰঞ্জীৰ এই বিৱৰণৰ পৰা আহোম ৰাজসভাত থলুৱা জনগোষ্ঠীসমূহৰ ৰেচম উৎপাদন আৰু বয়নশিল্পৰ প্ৰভাৱৰ কথা জানিব পৰা যায়। শিৱসাগৰ জিলাত এতিয়াও ''চুতীয়া কাটনী'' আৰু ''চেতিয়া কাটনী'' নামৰ ঠাই দেখা পোৱা যায়। মুগা আৰু পাট বস্ত্ৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পূৰ্বে আহোমসকলে ক'লা ৰঙৰ কাপোৰ পৰিধান কৰিছিল বুলি বিভিন্ন বুৰঞ্জীত উল্লেখ পোৱা যায়। ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''ত ষোড়শ শতিকাৰ দুটা পৃথক ঘটনাত আহোমসকলক ''লুণ্ডা-মুণ্ডা কুলা কাপুৰ পিন্ধা লুক'' অৰ্থাৎ ক'লা কাপোৰ পিন্ধা মুণ্ডিত মস্তকৰ লোক বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>Mahanta, S., ''Assam Buranji'', D.H.A.S., 1945, p. 10.</ref> আন এটা ঘটনাত তেওঁলোকক ''কলীয়া বস্ত্ৰ পৰিধান কৰা'' লোক বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Mahanta, S., ''Assam Buranji'', D.H.A.S., 1945, p. 23.</ref> এই বৰ্ণনাসমূহৰ ভিত্তিত আহোমসকলে ষোড়শ শতিকালৈকে ইউনান আৰু ব্ৰহ্মদেশৰ আন কিছুমান টাই জনগোষ্ঠীৰ দৰে ক'লা কপাহী বস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। লীলা গগৈয়ে তেওঁৰ ''অসমৰ সংস্কৃতি'' গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰিছে যে আহোমসকলে আগতে ক'লা কাপোৰ পিন্ধিছিল আৰু পিছলৈ বগা কাপোৰ পৰিধান কৰিবলৈ লৈছিল। তেওঁৰ মতে, খামতি, ফাকিয়াল আৰু শ্যানসকলৰ মাজত ক'লা কাপোৰৰ পৰম্পৰা অব্যাহত আছিল। গগৈয়ে লগতে উল্লেখ কৰিছে যে পূৰ্বৰ পোছাকৰ পৰম্পৰা পৰিত্যাগ কৰাৰ বাবে আহোমসকলক ''টাই-ম্যুং-নুন্'' অৰ্থাৎ বগা কাপোৰ পিন্ধা টাই বুলি ভিতৰুৱাভাৱে ইতিকিং কৰা হৈছিল।<ref>{{Citation |last=Gogoi |first=Lila |year=1982 |title=Asamar Sanskriti |language=as |place=Jorhat |publisher=Bharati Prakashan |page=64 |quote=আহোম সকলে পূৰ্বতে কʼলা‌ কাপোৰ পিন্ধিছিল। বুৰঞ্জীত আহোম মানুহৰ বৰ্ণনা দিওঁতে কৈছে, "মানুহবোৰ লণ্ডা-মুণ্ডা গাতো কলীয়া কাপোৰ।" শকত-আৱত মানুহবোৰ, পিন্ধনত ক'লা কাপোৰ। পিছলৈ আহোম মানুহে ক'লা কাপোৰ এৰি বগা কাপোৰ পিন্ধিবলৈ ধৰে। তেওঁবিলাকৰ তেজ-মঙহৰ সম্বন্ধ থকা খামতি-ফাকিয়াল আৰু শ্যানসকলে এতিয়াও ক'লা কাপোৰ পিন্ধে। আহোমসকলে নিজৰ জাতীয় ৰীতি এৰি পেলোৱা বাবে এতিয়াও "টাই-ম্যুং-নুন্" অৰ্থাৎ বগা কাপোৰ পিন্ধা টাই বুলি ভিতৰুৱাকৈ ইতিকিং কৰে। }}</ref> থলুৱা শাসকসকলৰ এই বস্ত্ৰশৈলী গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত আহোম ৰাজবংশৰ পৰৱৰ্তী শাসনকালত মুগা উৎপাদনে ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল। ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আৰু উচ্চপদস্থ বিষয়াসকলৰ বাবে মুগাৰে নিৰ্মিত বস্ত্ৰ পৰিধানৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। আহোম ৰজাসকলে তেওঁলোকৰ ৰাজসভালৈ অহা বিশিষ্ট অতিথিসকলক উপহাৰ দিয়াৰ উদ্দেশ্যে ৰাজভঁৰালত বহুতো মূল্যৱান মুগাৰ সাজ সংৰক্ষণ কৰি ৰাখিছিল। ৰাণীসকলেও ব্যক্তিগতভাৱে শিপিনীসকলক বয়নৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়াৰ কামত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। যদিও অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত মহিলাসকলে ৰেচম পালন আৰু বয়নৰ কাম কৰিছিল, তথাপিও প্ৰাচীন কামৰূপ আৰু পৰৱৰ্তী আহোম শাসনকালত [[শুৱালকুছি]]ৰ ৰেচম বস্ত্ৰই বিশেষ খ্যাতি অৰ্জন কৰিছিল। শুৱালকুছিত এৰি, পাট আৰু মুগাৰ লগতে অন্যান্য বস্ত্ৰও বোৱা হৈছিল। ৯০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা প্ৰায় ১১০০ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ পশ্চিম অসমত শাসন কৰা [[পাল বংশ (কামৰূপ)|পাল বংশ]]ৰ ৰজা |ধৰ্মপালে একাদশ শতিকাত শুৱালকুছি প্ৰতিষ্ঠা কৰা বুলি কোৱা হয়। প্ৰচলিত কাহিনী অনুসৰি ধৰ্মপালে বৰপেটাৰ তাঁতীকুছিৰ পৰা ২৬টা শিপিনী পৰিয়ালক শুৱালকুছিলৈ আনি বৰ্তমানৰ গুৱাহাটীৰ ওচৰত এখন শিপিনী গাঁও প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>[http://archive.indianexpress.com/news/trouble-looms/831610/ ''Trouble looms'', The Indian Express.]</ref> সেই সময়ছোৱাত ৰেচমশিল্পই ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল আৰু শুৱালকুছি ৰেচম বয়নৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল। শুৱালকুছিৰ তাঁতশিল্পত কপাহী বস্ত্ৰ, ৰেচম বস্ত্ৰ আৰু খাদী কাপোৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই পৰম্পৰাগত বস্ত্ৰসমূহে অসমৰ ভিতৰে-বাহিৰে সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক মূল্য লাভ কৰিছিল। বিশেষকৈ পাট আৰু মুগা ৰেচমৰ বাবে শুৱালকুছি বিখ্যাত হৈ পৰে। কেৱল অসমত উৎপাদিত সোণোৱালী আঁহ হিচাপে মুগাৰ ৰপ্তানিৰো বিশেষ সম্ভাৱনা আছে। এই বয়নশিল্পসমূহ বহুদিন ধৰি অসমীয়া সমাজৰ সংস্কৃতি আৰু পৰম্পৰাৰ সৈতে নিবিড়ভাৱে জড়িত হৈ আহিছে। অসমীয়া পূৰ্বৰ বিৱৰণত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ১৬৬২ চনত ফৰাচী ভ্ৰমণকাৰী জাঁ-বাতিষ্ট টাভাৰ্নিয়ে (Jean-Baptiste Tavernier)-য়ে অসমৰ মুগা ৰেচমক ইউৰোপীয় পাঠকৰ পৰিচয়ত আনিছিল বুলি কোৱা হয়। টাভাৰ্নিয়ে অসমৰ ৰেচমৰ গুণগত মান চীনা ৰেচমৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। অৱশ্যে তেওঁৱেই প্ৰথম মুগাক বিশ্বদৰবাৰলৈ লৈ গৈছিল বুলি কৰা দাবীটো পৃথকভাৱে নিশ্চিত কৰা প্ৰয়োজন। ===ঔপনিৱেশিক যুগ আৰু আধুনিক সময়=== ১৭৯৩ চনত অসমৰ পৰা ইংলেণ্ডলৈ মুগা সূতাৰ এক বৃহৎ ৰপ্তানিৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অসমীয়া পূৰ্বৰ বিৱৰণ অনুসৰি, সেই সময়ত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে আহোম স্বৰ্গদেউৰ শাসনকালত ২২৪ মোন মুগা সূতা ইংলেণ্ডলৈ ৰপ্তানি কৰিছিল। ইয়াক মুগাৰ প্ৰথম বৃহৎ ৰপ্তানিসমূহৰ এটা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ২০০৭ চনত মুগা ৰেচমে সুৰক্ষিত ভৌগোলিক স্বীকৃতি (''Geographical Indication'' বা GI) লাভ কৰে। অসমীয়া তথ্য অনুসৰি, ২০০৭ চনৰ ১৩ জুলাইত মুগা সূতাৰ বাবে এই স্বীকৃতি প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref name="CC"/> ২০১৪ চনৰ ৩ মাৰ্চত অসমৰ মুগা ৰেচমৰ ল'গ'ৰ বাবেও ভৌগোলিক স্বীকৃতি পঞ্জীয়ন কৰা হয়।<ref name="Logo"/> ২০১৪ চনত মুগাৰ বাবে GI ল'গ' ব্যৱহাৰৰ অনুমোদনৰ বিষয়টোও প্ৰকাশিত হয়। এই ল'গ' অসম বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তি আৰু পৰিৱেশ পৰিষদৰ সৈতে পঞ্জীয়ন কৰা হৈছিল।<ref name="The Telegraph">{{cite web |url=http://www.telegraphindia.com/1140428/jsp/northeast/story_18284649.jsp#.Vqt7xlIXVf4 |archive-url=https://archive.today/20160307064940/http://www.telegraphindia.com/1140428/jsp/northeast/story_18284649.jsp%23.Vqt7xlIXVf4 |url-status=dead |archive-date=2016-03-07 |title=Finally, muga gets GI logo |publisher=The Telegraph, Calcutta |date=28 April 2014 |accessdate=29 January 2016}}</ref> ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় ৰেচম পৰিষদক মুগা ৰেচমৰ সামগ্ৰীসমূহ পৰীক্ষা কৰা, ইয়াৰ বিশুদ্ধতা প্ৰমাণিত কৰা আৰু উৎপাদকসকলক GI ল'গ' ব্যৱহাৰৰ অনুমতি প্ৰদান কৰাৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছে। এই পৰিষদে অসমৰ [[যোৰহাট]]ত অৱস্থিত কেন্দ্ৰীয় মুগা-এৰি গৱেষণা আৰু প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান (''Central Muga Eri Research and Training Institute'' বা CMER&TI)-ৰ জৰিয়তে মুগাসহ অসমৰ ৰেচমশিল্পৰ গৱেষণা, উন্নয়ন আৰু আন্তঃগাঁথনি বিকাশতো অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref name="CMER&TI">{{cite web |url=http://cmerti.res.in/aboutus.html |title=CMER&TI |publisher=CMER&TI |accessdate=31 January 2016 |archive-date=12 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151212174526/http://www.cmerti.res.in/aboutus.html |url-status=dead}}</ref> ২০১৫ চনত হায়দৰাবাদৰ "চেণ্টাৰ ফৰ ডি এন এ ফিংগাৰপ্ৰিণ্টিং এণ্ড ডায়েগনষ্টিক্স"ত জাভাৰেগৌড়া নাগাৰাজুৰ গৱেষক দলৰ আদৰ্শ গুপ্তা কে., কাজুৱেই মিতা আৰু কল্লাৰে পি. অৰুণকুমাৰে মুগা ৰেচমৰ ফাইব্ৰ'ইন প্ৰ'টিনৰ সম্পূৰ্ণ জিনীয় অনুক্ৰম আৰু আণৱিক গঠন সম্পৰ্কে গৱেষণা প্ৰকাশ কৰে। এই গৱেষণাত মুগা ৰেচমৰ সোণোৱালী আভা, শক্তি আৰু অন্যান্য বৈশিষ্ট্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ফাইব্ৰ'ইনৰ গঠন অধ্যয়ন কৰা হৈছিল। গৱেষণাপত্ৰখন ''Scientific Reports'' আলোচনীত প্ৰকাশিত হয়।<ref>{{cite journal |last1=Gupta K |first1=Adarsh |last2=Mita |first2=Kazuei |last3=Arunkumar |first3=Kallare P. |last4=Nagaraju |first4=Javaregowda |title=Molecular architecture of silk fibroin of Indian golden silkmoth, Antheraea assama |journal=Scientific Reports |volume=5 |pages=12706 |year=2015 |doi=10.1038/srep12706 |url=https://www.nature.com/articles/srep12706}}</ref> ২০১৪–১৫ বিত্তীয় বৰ্ষত ভাৰতত মুঠ ১৫৮ টন মুগা ৰেচম উৎপাদন হৈছিল। ইয়াৰে ১৩৬ টন অসমত উৎপাদিত হৈছিল। একে সময়ছোৱাত ভাৰতৰ সকলো প্ৰকাৰৰ ৰেচমৰ মুঠ উৎপাদন আছিল ২৮,৭০৮ টন।<ref name="CSB Report">{{cite web |url=http://www.csb.gov.in/assets/Uploads/pdf-files/CSBAR-1415English.pdf |title=CSB Annual Report 14-15 |publisher=Central Silk Board, India |work=Annual Report 2014–15 |date=November 2015 |accessdate=29 January 2016 |pages=5, 123 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170809090716/http://www.csb.gov.in/assets/Uploads/pdf-files/CSBAR-1415English.pdf |archive-date=9 August 2017 |url-status=dead}}</ref> ==বাণিজ্য== [[File:Muga cocoon.jpg|thumb|মুগা লেটা]] ১৭৯৩ চনত ২২৪ মণ্ড মুগা সূতাৰ দাম দিয়া হৈছিল ৫৩,৮৯৯ টকা। ইয়াৰ পৰাই মুগাৰ অতীজত মূল্য কিমান আছিল অনুমান কৰিব পাৰি। বৰ্তমান সময়ত ১ কেজি মুগা সূতাৰ দাম বজাৰত ৩২০০ টকাৰ পৰা ৫০০০ টকা পৰ্যন্ত হ'ব পাৰে। সেয়েহে মুগাৰ বাণিজ্যত জড়িতসকলৰ বাণিজ্যিক স্বাৰ্থ সুৰক্ষা কৰিবলৈ ২০০৭ চনৰ ১৩ জুলাইত মুগাসূতাক GI (Geographical Indication - ভৌগলিক ইঙ্গিত) প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="CC">{{cite web | url=https://search.ipindia.gov.in/GIRPublic/Application/Details/55 | title=Geographical Indications Registry | accessdate=5 December 2024}}</ref> আনহাতে অসমৰ মুগা ৰেচমৰ ল'গক ৩ মাৰ্চ, ২০১৪ চনত GI প্ৰদান কৰা হয়৷<ref name="Logo">{{cite web | url=https://search.ipindia.gov.in/GIRPublic/Application/Details/384 | title=Geographical Indications Registry | accessdate=5 December 2024}}</ref> এই ল'গ প্ৰদান কৰাৰ পাছত মুগাৰ পৰা প্ৰস্তুত কৰা যিকোনো বস্ত্ৰ-সামগ্ৰীয়ে‍ বহন কৰিব পাৰিছে‍ নিজা চিহ্ন, যি ইয়াৰ বিশুদ্ধতা প্ৰমাণ কৰে। তাৰ উপৰি মুগাৰ যিকোনো ধৰণৰ অনুমোদিত নকলৰ (Bio piracy) পৰাও সুৰক্ষা প্ৰদান কৰিব GIয়ে। যিহেতু অসম বিশ্বৰ ভিতৰতে মুগা উৎপাদন কৰা একমাত্ৰ প্ৰান্ত সেয়েহে মুগাক GI দিয়াৰ বাবে মুগাৰ বিশুদ্ধতা ৰক্ষা হোৱাৰ লগতে, মুগাৰ সৃষ্টি আৰু বেপাৰ-বাণিজ্যত অসমৰ একাধিপত্য প্ৰতিস্থা হ'ব আৰু আমাৰ এই আপুৰুগীয়া সম্পদৰ পৰা আমাৰ মুগা খেতিয়ক, শিপিনী সকল বাৰুকৈ উপকাৰিত হ'ব। বাণিজ্যিক দিশৰ পৰা মুগাৰ পৰা অসমে ৪০ কোটি টকা বাৰ্ষিক আয় কৰে (মৰোৱা বজাৰৰ তথ্যৰ মতে)। অসমৰ প্ৰায় ২৩,৫৪৩টা পৰিয়াল মুগা খেতি আৰু বয়নশিল্পৰ (২০০৪) লগত জড়িত আৰু ২০০১-২০০৩ চনত অসমত ৯২ মিলিয়ন টন মুগা লেটা উৎপাদন কৰা হয় (Directorate of Sericulture, Government of Assam)। ইয়াৰ উপৰি মুগা সূতা আৰু কাপোৰৰ ৰপ্তানিৰ পৰা অসমে বাৰ্ষিক ১০০ৰ পৰা ১২০ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰে। ==উৎপাদন== [[Image:Muga Silkworm.JPG|right|thumb|চোম গছত মুগা পলু]] উৎপাদনৰ ফালৰ পৰা অসমৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ যোৰহাট, শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড়, কামৰূপ জিলা আৰু লখিমপুৰ জিলাৰ ঢকুৱাখনাত মুগা সৰ্বাধিক উৎপাদন হয়। ইয়াৰে ভিতৰত কামৰূপ জিলাৰ শুৱালকুছি হৈছে বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেচম উৎপাদনকাৰী গাঁও আৰু মুগা উৎপাদনৰ ক্ষেত্ৰতো ই বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ গাঁও হিচাপে স্বীকৃতি পাইছে । ১১ শতিকাত ৰজা ধৰ্মপালৰ নিৰ্দেশত ২৬ শিপিনী পৰিয়ালেৰে প্ৰথম স্থাপন হৈছিল শুৱালকুছিৰ। সেই তেতিয়াৰে পৰা এতিয়ালৈকে শুৱালকুছিৰ বাসিন্দাসকলে নিজৰ এই বস্ত্ৰশিল্পক এৰা নাই আৰু গাঁওখনৰ ৫০,০০০ জনবসতিৰ প্ৰায় ২৫,০০০ গৰাকী ব্যক্তি এই বয়নশিল্পৰ লগত জডি়ত। সেয়েহে শুৱালকুছিক পূৱৰ মানচেষ্টাৰ আখ্যা দিয়া হয়। ==অসমৰ সমাজত মুগা== সুন্দৰ সোণোৱালী বৰণ আৰু স্থায়িত্বৰ বাবে মুগা জনসাধাৰণৰ মাজত জনপ্ৰিয়। আন ৰেচমৰ তুলনাত মুগা অতি সোনকালে বেয়া নহয় আৰু ইয়াক সহজে ধুব পৰা যায়। এযোৰ মুগা কাপোৰৰ আয়ুস প্ৰায় ৫০ বছৰ বা তাতোধিক হ'ব পাৰে। কিন্তু যিহেতু মুগা সূতাৰ উৎপাদনৰ বাবে অত্যাধিক মাত্ৰাত মুগা লেটাৰ প্ৰয়োজন সেয়েহে মুগাৰ দাম বৰ্তমান বজাৰত বহুত বেছি। কিন্তু তথাপিও মুগাৰ চহিদা বজাৰত হ্ৰাস পোৱা নাই, বৰঞ্চ বাঢ়িছেহে। বিশেষকৈ অসমীয়া কলা-সংস্কৃতিৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ হিচাপে মুগাই অতীজৰে পৰা অসমীয়া সমাজত আদৰ পাই আহিছে। প্ৰতিগৰাকী অসমীয়া যুৱক-যুৱতীৰ ওচৰত এযোৰ মুগাৰ সাজ হোৱাতো গৌৰৱৰ কথা। ৰঙালী বিহুৰ যেন আধৰুৱা হৈ ৰ'ব একোযোৰ ৰঙা ফুল বছা মুগা মেখেলা-চাদৰ পৰিহিতা নাচনী আৰু মুগা চোলা পৰিধান কৰা ঢুলীয়াৰ অবিহনে। যিকোনো সামাজিক অনুষ্ঠানত মুগা কাপোৰে পিন্ধোতাৰ সৌন্দৰ্যত সোণত সুৱগা চৰায় আৰু তেওঁক জাকত জিলিকা কৰি তোলে। আৰু বৰ্তমান ফেশ্বনৰ যুগত মুগা সূতাৰ প্ৰয়োগ কেৱল মেখেলা-চাদৰ বা চোলা বোৱাতে সীমিত নাথাকি শাড়ী, চুৰিদাৰ, বিচনাচাদৰ, পৰ্দা ইত্যাদি নানান ধৰণৰ সামগ্ৰী উৎপাদনৰ বাবেও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref name="Central Silk Board">{{cite web | url=http://www.csb.gov.in/silk-sericulture/silk/muga-silk/ | title=Muga Silk | publisher=Central Silk Board, Ministry of Textiles, Government of India | date=3 July 2014 | accessdate=27 January 2016 | archivedate=5 December 2015 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20151205144704/http://www.csb.gov.in/silk-sericulture/silk/muga-silk | deadurl=yes }}</ref> বিভিন্ন ফেশ্বন ৱিকত মুগাৰে তৈয়াৰী নানান বস্ত্ৰই ৰাইজৰ মাজত বহুত সমাদৰ লাভ কৰিছে। কিন্তু এই সকলোবোৰৰ পাছতো অসমত মুগাৰ ব্যৱসায়ৰ যিমান বিকাশ হ'ব লাগিছিল সিমান হোৱা নাই। মুগা ব্যৱসায় এতিয়াও কুটিৰশিল্পৰ দৰেই চলি আছে কিন্তু প্ৰয়োজন মুগা ব্যৱসায়ক এক অতি উচ্চ পৰ্যায়ৰ বাণিজ্যিক স্বীকৃতি দিয়াৰ। সৰু সৰু নিজা ব্যৱসায়ৰ বা আত্মসহায়ক গোটৰ দ্বাৰা মুগা উৎপাদিত হোৱাৰ বিপৰীতে যদি এই মুগা ব্যৱসায়ী সকলক একগোট কৰি চৰকাৰী সাহাৰ্য্য যেনে আধুনিক মিল, সূতা কটা যন্ত্ৰ, মুগা পলু পালন কেন্দ্ৰ, যন্ত্ৰ চলিত তাঁত ইত্যাদি প্ৰদান কৰা হয়, তেনে অৱস্থাত মুগা উৎপাদন বৰ্তমানতকৈ বহুগুণ বেছি বৃদ্ধি কৰিব পৰা যাব। চৰকাৰী ৰেচম বিভাগেও নিজৰ উপস্থিতি মুগা খেতিৰ ক্ষেত্ৰত বাৰুকৈ প্ৰতিপন্ন কৰিব লাগে। বৰ্তমানে মুগাৰ যি বাণিজ্যিক সম্ভাৱনা আছে তাক যেন সঠিকভাৱে‍ অসমে নিষ্কৰ্ষ কৰিব পৰা নাই। তাৰ উপৰিও কম দামৰ তচৰ ৰেচম আৰু চীন দেশৰ কৃত্ৰিম ৰেচমে অসমৰ মুগাক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বজাৰত কিছু পৰিমাণে প্ৰতিযোগিতা দিয়াৰ চেষ্টা কৰা দেখা গৈছে। তাৰ উপৰিও বৰ্ধিত প্ৰদূষণেও মুগা পলুৰ জীৱন চক্ৰত কিছু বাধাৰ সৃষ্টি কৰি মুগা উৎপাদনত কিছু বিঘিনিৰ সৃষ্টি কৰিছে। <ref> দেৱযানী বড়া,মুগা - অসমৰ এক সোণালী সম্পদ, বৰ্হমথুৰি (এন আই টি শিলচৰৰ বসন্ত আলোচনী) https://docs.google.com/file/d/0B4ZC6NF4m4DvRnZYaEZ6NlNaTlE/edit </ref> <ref> KisHor Goswami,Impact of Globalisation on Silk Industry in Northeast India: an Assesment from Gender Perspectives, https://www.google.co.in/search?q=KisHor+Goswami%2CImpact+of+Globalisation+on+Silk+Industry+in+Northeast+India%3A+an+Assesment+from+Gender+Perspectives&oq=KisHor+Goswami%2CImpact+of+Globalisation+on+Silk+Industry+in+Northeast+India%3A+an+Assesment+from+Gender+Perspectives&aqs=chrome..69i57.1171j0j1&sourceid=chrome&es_sm=122&ie=UTF-8 </ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} {{Silk}} [[শ্ৰেণী:ৰেচম শিল্প]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ভৌগোলিক স্বীকৃতি]] 2o1s9bktzexqapsopvua5xhb1q5mlhe 648412 648410 2026-10-29T11:38:11Z Ananya Taye 28065 /* অসমৰ সমাজত মুগা */ 648412 wikitext text/x-wiki {{Infobox geographical indication | name = মুগা | color = Golden | image = মূগা কাপোৰ ২.jpeg | image_size = 250px | caption = অসমীয়া শিপিনীয়ে তৈয়াৰ কৰা মুগা [[মেখেলা]]-চাদৰ | description = কেৱল অসমতহে পোৱা এবিধ ৰেচম | type = ৰেচম শিল্প | area = [[অসম]] | country = [[ভাৰত]] | material = ৰেচম | official website = {{URL|http://www.csb.gov.in/silk-sericulture/silk/muga-silk/}} }} '''মুগা (ৰেচম)''' {{En|Muga silk}} হৈছে [[এন্থেৰিয়া আছামেনছিছ]] প্ৰজাতিৰ পলুৰ পৰা সৃষ্টি কৰা এবিধ ৰেচম (silk)। মুগা পৃথিৱীৰ ভিতৰতে কেৱল অসমতহে পোৱা যায়।<ref name="GIIndia">{{cite web | url=http://ipindia.nic.in/girindia/ | title=GI Registry India | publisher=Intellectual property India | work=Statewise Registration Details of GI Applications | accessdate=27 January 2016 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130826183844/http://ipindia.nic.in/girindia/ | archivedate=26 August 2013 }}</ref> বৈজ্ঞানিক দৃষ্টিভংগীৰ পৰা অসমৰ বাতাবৰণ মুগা পলুৰ বাবে অনুকূল। [[চোম গছ]] (''Persea bombycina'' (King ex Hook.f.) Kosterm.)<ref name="AA">{{cite web | url=https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0001070984;jsessionid=01BFF0305A00C8B7C8B6777D988CBCBF | title=The World Flora Online | accessdate=5 December 2024}}</ref> আৰু [[সোঁৱালু]] গছৰ (''Litsea monopetala'' (Roxb.) Pers.)<ref name="BB">{{cite web | url=https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000365805 | title=WFO The World Flora Online | accessdate=5 December 2024}}</ref> পাত খাদ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰা মুগা পলু স্বভাৱতে বৰ আলসুৱা হয়। বৰ বেছি তাপমাত্ৰাৰ সাল-সলনি ই সহ্য কৰিব নোৱাৰে।<ref>{{Cite web |url=https://csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |title=Kautilya,''Arthashatra'',p.110, "The above will explain the fabrics known as ''kauseya'', silk-cloth, and ''chinapatta'', fabrics of China manufacture." |access-date=2020-02-06 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |url-status=dead |archivedate=2020-11-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |deadurl=yes }}</ref> তাৰোপৰি যিকোনো ধৰণৰ প্ৰদূষণেও মুগা পলুৰ জীৱন চক্ৰত বাধাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। ==ইতিহাস== [[File:Muga cocoon.jpg|thumb|মুগাৰ লেটা]] অসমত ৰেচম পালন আৰু মুগা উৎপাদন এক প্ৰাচীন উদ্যোগ, যদিও ইয়াৰ উৎপত্তিৰ সঠিক সময় নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাই। অসম অতীজৰে পৰা উচ্চমানৰ ৰেচম উৎপাদনৰ বাবে সুপৰিচিত আছিল। ৰেচম উৎপাদনৰ লগে লগে বয়নশিল্পৰো বিকাশ ঘটিছিল। সময়ৰ লগে লগে অসমৰ এই শিল্প ইমানেই উন্নত হৈছিল যে ভাৰতৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ লগতে বিদেশতো ইয়াৰ খ্যাতি বিয়পি পৰিছিল। অসমলৈ ৰেচম পালনৰ জ্ঞান সম্ভৱতঃ চীনৰ পৰা অহা তিব্বত-বাৰ্মী ভাষী জনগোষ্ঠীসমূহৰ সৈতে আহিছিল বুলি অনুমান কৰা হয়। এই আগমনৰ সময় সম্পৰ্কে বিভিন্ন বিৱৰণত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০০–২০০০ আৰু খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০০–১০০০ সময়সীমাৰ উল্লেখ পোৱা যায়, যদিও এই নিৰ্দিষ্ট কালনিৰ্ণয় নিশ্চিত নহয়। প্ৰাচীন কালত চীনৰ পৰা ব্ৰহ্মদেশ আৰু অসমৰ মাজেৰে মধ্য এছিয়ালৈ যোৱা দক্ষিণ-পশ্চিম ৰেচম পথৰ জৰিয়তে ৰেচমৰ বাণিজ্য চলিছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়। এই পথটো মধ্য এছিয়াৰ তুৰ্কমেনিস্তান অঞ্চলত মূল ৰেচম পথৰ সৈতে সংযুক্ত হৈছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ৰাজমোহন নাথে তেওঁৰ ''The Back-ground of Assamese Culture'' গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰিছে যে প্ৰাচীন অসমৰ কিৰাতসকল ৰেচমৰ ব্যৱসায়ৰ সৈতে জড়িত আছিল। তেওঁৰ মতে, ৰেচম বুজোৱা ''silk'' শব্দটোৰ উৎপত্তি মংগোলীয় ''sirkek'' শব্দৰ পৰা হৈছিল আৰু ভাৰতীয় ''sari'' শব্দটোৰ উৎপত্তিও সম্ভৱতঃ একেটা শব্দৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল। নাথে যুক্তি আগবঢ়াইছে যে প্ৰাচীন কালত তিব্বত, মধ্য এছিয়া আৰু চীনৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ ব্যৱসায়ীসকলে বিভিন্ন পথেৰে অসমলৈ আহিছিল। তেওঁলোকৰ বাণিজ্যৰ প্ৰধান সামগ্ৰী ৰেচম হোৱা বাবে তেওঁলোকক ''Seres'', ''Cirrahadoi'', ''Syrities'', ''Cirata'' আৰু ''Kirata'' আদি নামেৰে জনা গৈছিল বুলি তেওঁ মত প্ৰকাশ কৰে। নাথৰ ব্যাখ্যা অনুসৰি, ''কিৰাত'' শব্দটো মংগোলীয় মূলৰ জনগোষ্ঠীসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহৃত এক সাধাৰণ নাম আছিল আৰু বিশেষভাৱে বড়োসকলৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Rajmohan |title=The Back-ground of Assamese Culture |year=1948 |publisher=A. K. Nath |location=Shillong}}</ref> নাথে উল্লেখ কৰা বড়োসকলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত জনগোষ্ঠীসমূহ বৰ্তমান [[বড়ো-কছাৰী]] নামেৰে পৰিচিত এক বিস্তৃত জনগোষ্ঠীগত সমষ্টিৰ সৈতে জড়িত। ইয়াৰ ভিতৰত [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]], [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]], [[ঠেঙাল কছাৰী|ঠেঙাল]], [[ৰাভা জনগোষ্ঠী|ৰাভা]], [[সোণোৱাল কছাৰী|সোণোৱাল]], [[গাৰো জনগোষ্ঠী|গাৰো]], [[কোচ জনগোষ্ঠী|কোচ]] আদি জনগোষ্ঠীৰ উল্লেখ কৰা হয়। অৱশ্যে নাথৰ গ্ৰন্থত ব্যৱহৃত ''মংগোলীয়'' আদি জাতিগত শ্ৰেণীবিভাগসমূহ আধুনিক ভাষাতাত্ত্বিক আৰু নৃতাত্ত্বিক শ্ৰেণীবিভাগৰ সমাৰ্থক নহয়। জে. জিঅ'গেগানে তেওঁৰ ''Silk in India'' গ্ৰন্থত অসমত ৰেচম পালনৰ প্ৰৱৰ্তন সম্পৰ্কে কিৰাতসকলৰ ভূমিকা উল্লেখ কৰিছে। তেওঁৰ মতে, কিৰাতসকলেই অসমত বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ৰেচম পালন প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত অসমৰ পৰাই ভাৰতৰ মূল ভূখণ্ডলৈ ৰেচম পালন বিয়পি পৰিছিল। তেওঁ যুক্তি আগবঢ়াইছে যে ৰেচম পলু ভাৰতলৈ ঠিক কেতিয়া অনা হৈছিল সেয়া যিয়েই নহওক, পলুবিধৰ ভৌগোলিক বিস্তাৰ আৰু প্ৰথমে প্ৰৱৰ্তিত প্ৰজাতিটো বহুচক্ৰীয় (''multivoltine'') হোৱা তথ্যৰ ভিত্তিত ইয়াক উত্তৰ-পূব ভাৰত অৰ্থাৎ অসমৰ দিশৰ পৰাই ভাৰতলৈ অনা হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।<ref>{{cite book |last=Geoghegan |first=J. |title=Some Account of Silk in India, Especially of the Various Attempts to Encourage and Extend Sericulture in That Country |year=1872 |publisher=Office of the Superintendent of Government Printing |location=Calcutta}}</ref> ===প্ৰাচীন যুগ=== প্ৰাচীন যুগৰ অসমৰ ৰেচমৰ সম্ভৱতঃ প্ৰথম উল্লেখ বাল্মিকীৰ ''[[ৰামায়ণ]]''ত পোৱা যায়। ৰামায়ণৰ ''কিষ্কিন্ধ্যা কাণ্ড''ত উল্লেখ আছে যে পূব দিশলৈ যাত্ৰা কৰা ব্যক্তিয়ে প্ৰথমে মগধ, অংগ, পুণ্ড্ৰ আৰু তাৰ পিছত ''কোশ-কৰণ-ভূমি'' (অৰ্থাৎ পলু পোহাৰ দেশ) পাৰ হৈ যাব লাগে। এই কোশ-কৰণ-ভূমিক অসমৰ প্ৰাচীন ৰেচম উৎপাদনকাৰী অঞ্চলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref>Sharma, S. K., ''Discovery of North-East India'', p. 315.</ref><ref>Deka, Phani, ''The Great Indian Corridor in the East'', p. 63.</ref><ref>M, Mignonette, ''Society and Economy in North-east India'', Volume 2, 2004, p. 316.</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ৰাজনৈতিক সাহিত্য কৌটিল্যৰ ''[[অৰ্থশাস্ত্ৰ]]''তো অসমৰ উন্নতমানৰ ৰেচম বস্ত্ৰৰ উল্লেখ আছে। কৌটিল্যই ''বাঙ্গিক'' (বংগ বা দক্ষিণ বংগৰ পৰা), ''মাগধিক'' (মগধৰ পৰা) আৰু ''পৌণ্ড্ৰিক'' (পুণ্ড্ৰ বা উত্তৰ বংগৰ পৰা) কাপোৰৰ লগতে ''সুৱৰ্ণকুদ্যক'' (কামৰূপৰ পৰা) বস্ত্ৰ উৎপাদনৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। ইয়াৰে সুৱৰ্ণকুদ্যক, মাগধিক আৰু পৌণ্ড্ৰিক বস্ত্ৰসমূহ ''কৌশেয়'' (তচৰ বা মুগাৰ দৰে ৰেচম) আৰু ''চীনপট্ট'' (পাট বা মালবেৰী ৰেচম) জাতীয় বস্ত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |url=https://csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |title=Kautilya, ''Arthashastra'', p. 110, "The above will explain the fabrics known as kauseya, silk-cloth, and chinapatta, fabrics of China manufacture." |access-date=2020-02-06 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |url-status=dead}}</ref> কামৰূপত সুৱৰ্ণকুদ্যক উৎপন্ন হোৱা কথাটো অষ্টম শতিকাৰ পণ্ডিত [[কুমাৰিল ভট্ট]]ৰ বিৱৰণতো উল্লেখ পোৱা যায়। তেওঁ অৰ্থশাস্ত্ৰৰ ব্যাখ্যাত ''কামৰূপেচৈৱ সুৱৰ্ণকুদ্যাঃ'' (''Kamarupeschaiva Suvarna Kudyah'') বুলি উল্লেখ কৰিছে, যাৰ দ্বাৰা কামৰূপক সুৱৰ্ণকুদ্য বস্ত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref>[https://www.jstor.org/stable/42930897 Dhavalikar, M. K., ''Archaeology of Gauhati'', p. 139.]</ref> পুৰাতত্ত্ববিদ এম. কে. ধাৱালিকাৰৰ মতে, অৰ্থশাস্ত্ৰৰ বিৱৰণৰ পৰা নিশ্চিতভাৱে বুজিব পৰা যায় যে অসমৰ উৎপাদিত সামগ্ৰী গংগা উপত্যকাৰ বজাৰলৈ গৈছিল। তেওঁ অনুমান কৰিছে যে এই সামগ্ৰীসমূহ বৰ্তমানৰ দৰে সেই সময়তো থলুৱা জনজাতীয় জনগোষ্ঠীসমূহে উৎপাদন কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=139 |jstor=42930897 |quote=However, the evidence from the Arthasastra only shows that the products of Assam came to the markets in the Ganga valley. These articles were in all probability produced by tribals as is done today.}}</ref> অৰ্থশাস্ত্ৰৰ বৰ্ণনা অনুসৰি সুৱৰ্ণকুদ্যকৰ আঁহবোৰ ''মাখনৰ দৰে ৰঙৰ'', ''সূৰ্যৰ দৰে ৰঙা'' আৰু অতি উত্তম মানৰ আছিল।<ref>{{Cite web |url=https://csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |title=Kautilya, ''Arthashastra'', p. 110 |access-date=2020-02-06 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |url-status=dead}}</ref> এই ৰঙৰ বৰ্ণনাৰ ভিত্তিত সুৱৰ্ণকুদ্যকক মুগা ৰেচমৰ সৈতে চিনাক্ত কৰাৰ চেষ্টা কৰা হৈছে, যদিও ইয়াক নিশ্চিতভাৱে মুগা বুলি চিনাক্ত কৰাৰ বিষয়টো ব্যাখ্যাসাপেক্ষ। গ্ৰন্থখনত ৰেচম পলুৱে খাদ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰা চাৰিবিধ গছৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে—''বকুল'' (''Vakula''), ''লিকুচা'' (''Likucha''), ''বট'' (''Vata'') আৰু ''নাগবৃক্ষ'' (''Naga-vriksa'')। ইয়াৰে বকুল আৰু নাগবৃক্ষক ক্ৰমে এৰিকেলেছ (''Ericales'') আৰু মেগনোলিয়া (''Magnolia'')ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি মুগা পলু ''[[Antheraea assamensis]]''ৰ খাদ্য উদ্ভিদৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে। আনহাতে লিকুচা (''Artocarpus lakucha'') আৰু বট গছ ম'ৰেচি (''Moraceae'') পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত, যাক পাট ৰেচমৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে। ''নাগবৃক্ষ''ৰ সঠিক উদ্ভিদগত পৰিচয় সম্পৰ্কে মতভেদ আছে। অভিধানকাৰসকলে ইয়াক ''নাগকেশৰ'' অথবা ''পুন্নাগ'' গছৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে। নাগকেশৰৰ আন এটা নাম ''চম্পেয়'', যাক হালধীয়া ফুলধাৰী চম্পা গছৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে। অসমৰ পূৰ্বৰ ''চম্পা মুগা'' নামৰ ৰেচমৰ পলুৱে চম্পা (''Michelia champaca'') গছৰ পাত খাইছিল। জৰ্জ ৱাটৰ বিৱৰণ অনুসৰি চম্পা ৰেচম অতি মিহি বগা ৰঙৰ আছিল আৰু অতীতত অসমৰ ৰজা তথা অভিজাত লোকসকলে ইয়াৰ বস্ত্ৰ পৰিধান কৰিছিল।<ref>''Journal of the Bihar and Orissa Research Society'', Vol. 3, p. 215, আলোচনা: নাগবৃক্ষ, নাগকেশৰ, পুন্নাগ আৰু চম্পা মুগাৰ পৰিচয়; p. 212, চম্পা ৰেচম সম্পৰ্কে জৰ্জ ৱাটৰ বিৱৰণ।</ref> নৱম শতিকাৰ অভিধান ''[[অমৰকোষ]]''তো ''পত্ৰোৰ্ণ'' (''Patrorna'') নামৰ এবিধ বগা ৰেচমৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ইয়াক ধোৱা বা বগা কৰা এবিধ মূল্যৱান ''কৌশেয়'' ৰেচম বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। অমৰকোষৰ টীকাকাৰ ক্ষীৰস্বামীৰ মতে এই ৰেচমৰ পলুৱে লিকুচা (''Artocarpus lakucha''), বট (''Ficus benghalensis'') আদি গছৰ পাত খাইছিল।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.55117/page/n230/mode/1up ''Journal of the Bihar and Orissa Research Society'', Vol. 3, p. 214], অমৰকোষ আৰু ক্ষীৰস্বামীৰ টীকাত ''Patrorna''ৰ বিৱৰণ।</ref> অৰ্থশাস্ত্ৰত লগতে উল্লেখ আছে যে সুৱৰ্ণকুদ্যকৰ কাপোৰ বোৱাৰ সময়ত সূতাবোৰ অতি তিতা অৱস্থাত ৰাখি বোৱা হৈছিল। কাপোৰবিধক মণিৰ পৃষ্ঠৰ দৰে কোমল, সূৰ্যৰ দৰে ৰঙা আৰু সমান অথবা মিশ্ৰিত গাঁথনিৰ বস্ত্ৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। এই বিৱৰণক পৰৱৰ্তী সময়ৰ ৰেচম বয়নৰ কিছুমান পদ্ধতিৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |url=https://csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |title=Kautilya, ''Arthashastra'', p. 109, "and that which is the product of the country, Suvarnakudya, is as red as the sun, as soft as the surface of the gem, woven while the threads are very wet, and of uniform (chaturasra) or mixed texture (vyámisravána)." |access-date=2020-02-06 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |url-status=dead}}</ref> প্ৰাচীন গ্ৰন্থ ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত (দশম–একাদশ শতিকাৰ মাজৰ) কামৰূপৰ দেৱ-দেৱীৰ পূজাত ৰেচম ব্যৱহাৰ কৰাৰ কথা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনত ''ললিতকান্তা'' ৰূপত পূজিত মংগলচণ্ডী দেৱীয়ে ৰঙা ৰেচম (''ৰক্ত-কৌশেয়-ৱসন'') পৰিধান কৰাৰ উল্লেখ আছে।<ref>Shastri, B. N., ''The Kalikapurana: Text, Introduction and English Translation with Shloka Index'', p. 1240, "The goddess in her Lalitakanta (pleasantly charming) form is known as Mangala chandi,...she wears red silk (rakta-kauseya-vasana)."</ref> একেদৰে ব্ৰহ্মাৰ পূজাত ৰঙা ৰেচম (''ৰক্ত-কৌশেয়-বস্ত্ৰ'') প্ৰিয় বস্ত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Shastri, B. N., ''The Kalikapurana: Text, Introduction and English Translation with Shloka Index'', pp. 1243–1245, "O king! Listen to the procedure of worship of Brahma with rapt attention...Red silk (rakta-kauseya-vastram) is his (Brahma's) favourite cloth, rice cooked with milk, sesames, mixed with ghee are his favourite food."</ref> বিষ্ণুৰ পূজাত ৰঙা, হালধীয়া আৰু বগা ৰেচম ব্যৱহাৰৰ কথাও গ্ৰন্থখনত পোৱা যায়।<ref>Shastri, B. N., ''The Kalikapurana: Text, Introduction and English Translation with Shloka Index'', p. 1259, "Vasudeva may be worshipped briefly or elaborately. Red, yellow and white silk are the favourite cloths of Vishnu..."</ref> গ্ৰন্থখনৰ বিৱৰণ অনুসৰি [[শদিয়া]]ৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|তাম্ৰেশ্বৰী]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ''ডিক্কৰবাসিনী পীঠ''তো দেৱ-দেৱীৰ পূজাৰ সময়ত ৰঙা, হালধীয়া আৰু বগা ''কৌশেয়'' বস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়। ইয়াৰ কৌশেয় বস্ত্ৰসমূহ বনৰীয়া ৰেচম, সম্ভৱতঃ মুগাৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হ'ব পাৰে। পুৰণি কালত মুগা প্ৰাকৃতিক হালধীয়া বা সোণোৱালী ৰঙৰ উপৰি বগা ৰঙতো উপলব্ধ আছিল। বগা মুগাৰ এটা প্ৰকাৰ ''মেজানকাৰী মুগা'' (''Mezankari muga'') নামেৰে জনাজাত আছিল। ইয়াৰ পলুৱে ''আদাকাৰী'' (''Litsea citrata'') গছৰ পাত খাইছিল। উচ্চবৰ্গৰ লোকসকলে এনে মুগাৰ বস্ত্ৰ পৰিধান কৰিছিল আৰু ইয়াৰে অধিকাংশ কাপোৰ লাক্ষাৰে ৰঙা ৰং কৰা হৈছিল, যদিও কিছুমান বগা ৰঙৰেই ৰখা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত এই প্ৰকাৰৰ মুগা দুৰ্লভ হৈ পৰিছিল।<ref>''Journal of the Bihar and Orissa Research Society'', Vol. 3, p. 212, "There was another of similar quality. It is known as the Mezankari muga, the worm feeding on the Adakari tree (Litsea citrata). This muga constituted the dress of the higher ranks, most of which were dyed red with lac but some were white. It is now scarce."</ref> সপ্তম শতিকাত বাণভট্টই ৰচনা কৰা সংস্কৃত গ্ৰন্থ ''[[হৰ্ষচৰিত]]''তো কামৰূপৰ মূল্যৱান বস্ত্ৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়। উত্তৰ ভাৰতৰ শাসক হৰ্ষবৰ্ধনৰ ৰাজঅভিষেকৰ সময়ত কামৰূপৰ ৰজা [[ভাস্কৰবৰ্মণ]]ে তেওঁলৈ বহুতো বহুমূলীয়া সামগ্ৰী উপহাৰ হিচাপে পঠিয়াইছিল। ইয়াৰ ভিতৰত মূল্যৱান বস্ত্ৰ আৰু ৰত্ন বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য আছিল। উপহাৰৰ ভিতৰত ''দুকুল'' (''dukula'') বস্ত্ৰেৰে মেৰিয়াই থোৱা ছাতি, ''পট্টসূত্ৰ'' (''patta-sutra'') বস্ত্ৰৰ বস্তা আৰু শৰৎকালৰ চন্দ্ৰৰ পোহৰৰ দৰে নিৰ্মল ''ক্ষৌম'' (''ksoma'') বস্ত্ৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়। মূল বৰ্ণনাত ইয়াক ''শাৰদ চন্দ্ৰমা শৌচ ক্ষৌমাণি'' (''sharada chandrama shaucha ksamani'') বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। এই বস্ত্ৰসমূহ ৰেচম অথবা লিনেনৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হৈছিল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.32096/page/n125 Chatterjee, S. K., ''Kirata-jana-kriti'', 1951, pp. 95–96.]</ref> গ্ৰন্থখনত বস্ত্ৰৰ আঁহবোৰ ইমান মিহি, সমান আৰু মসৃণ আছিল যে সেয়া ভূৰ্জপত্ৰৰ সৈতে তুলনা কৰিব পৰা গৈছিল বুলিও উল্লেখ আছে। এই বৰ্ণনাকো ৰেচমৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref>[https://books.google.com/books?id=KItocaxbibUC Chatterjee, Suhas, ''Indian Civilisation and Culture'', p. 435.]</ref> চীনা পৰিব্ৰাজক [[হিউৱেন চাং]]ৰ ভ্ৰমণ বিৱৰণতো ভাস্কৰবৰ্মণৰ ৰাজত্বকালত কামৰূপত ৰেচমৰ ব্যৱহাৰ আৰু বাণিজ্যৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ===মধ্য যুগ=== মুগা পলুৰ জিনগত বৈচিত্ৰ্য সম্পৰ্কীয় কিছুমান বিৱৰণত অসমৰ ৰেচম উৎপাদনৰ প্ৰাচীন কেন্দ্ৰ হিচাপে দুটা অঞ্চলৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াৰে এটা আছিল প্ৰাচীন [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত গাৰো পাহাৰ, যাৰ সৈতে বড়ো-কছাৰীসকলৰ ৰেচম পালনৰ পৰম্পৰাকো সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে; আনটো আছিল প্ৰাচীন [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত [[ঢকুৱাখনা]] অঞ্চল। অৱশ্যে এই দুটা অঞ্চলক মুগাৰ উৎপত্তিস্থল বুলি নিশ্চিত কৰাৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট জিনগত অধ্যয়নৰ তথ্যসূত্ৰ প্ৰয়োজন। বুৰঞ্জীসমূহৰ মতে, ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰজাই আহোম ৰজালৈ শান্তিৰ প্ৰস্তাৱ হিচাপে কিছুমান সোণোৱালী ৰঙৰ বস্ত্ৰ বা মেখেলা উপহাৰ দিছিল। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত এই বস্ত্ৰক ''সোনোৱালী কাপুৰ'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীৰ বৰ্ণনাত ইয়াক ''সিন-খাম'' (''Sin-kham'') অথবা ''খাম-চিন'' নামৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়, যাৰ অৰ্থ সোণোৱালী বস্ত্ৰ বা মেখেলা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। সম্ভৱতঃ এই সোণোৱালী বস্ত্ৰসমূহ মুগাৰে নিৰ্মিত আছিল। এই উল্লেখৰ পৰা চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজবস্ত্ৰ হিচাপে মুগাৰ ব্যৱহাৰ হোৱাৰ সম্ভাৱনাৰ কথা অনুমান কৰা হৈছে।<ref>Bhuyan, Surya Kumar, ''Deodhai Asam Buranji'', p. 18.</ref> ''নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, আহোম ৰাজসভাত মুগা বস্ত্ৰৰ ব্যৱহাৰ পৰৱৰ্তী কোনোবা সময়ত প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীখনত এই ঘটনাটো চুতুফা ৰজাৰ দিনৰ বুলি উল্লেখ আছে। বিৱৰণ অনুসৰি, আহোম ৰজাজনে তেওঁৰ মন্ত্ৰীসকলৰ পৰামৰ্শ মতে মুগা আৰু পাটৰ বস্ত্ৰ পৰিধান কৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিছিল। ইয়াৰ বাবে চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ এক হাজাৰ মুগা পালনকাৰী, সূতা কটা লোক আৰু শিপিনীক ৰাজধানীত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল যাতে তেওঁলোকে ৰাজপৰিয়ালৰ বাবে বস্ত্ৰ প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। অসমীয়া বিৱৰণ অনুসৰি, নিযুক্ত লোকসকলৰ ভিতৰত এহাজাৰ মহিলা পলুপালক, কাটনী আৰু শিপিনী আছিল। বুৰঞ্জীখনত চুতীয়াসকলক ''চুটীয়া-কছাৰী'' বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>[https://archive.org/details/3_20190901_20190901/54.jpg Padmeswar Naoboicha Phukan, ''Assam Buranji'', p. 30.]</ref> অৱশ্যে উক্ত ঘটনাটো চুতুফাৰ ৰাজত্বকালতেই সংঘটিত হৈছিল নে নাই, সেই বিষয়ে সন্দেহ আছে। কাৰণ একেখন বুৰঞ্জীতে সেই সময়ত শদিয়া, মৰঙী আদি অঞ্চল আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল বুলি উল্লেখ আছে। সেয়েহে এই ঘটনাটো পৰৱৰ্তী কোনোবা আহোম ৰজাৰ ৰাজত্বকালৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। তথাপিও বুৰঞ্জীৰ এই বিৱৰণৰ পৰা আহোম ৰাজসভাত থলুৱা জনগোষ্ঠীসমূহৰ ৰেচম উৎপাদন আৰু বয়নশিল্পৰ প্ৰভাৱৰ কথা জানিব পৰা যায়। শিৱসাগৰ জিলাত এতিয়াও ''চুতীয়া কাটনী'' আৰু ''চেতিয়া কাটনী'' নামৰ ঠাই দেখা পোৱা যায়। মুগা আৰু পাট বস্ত্ৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পূৰ্বে আহোমসকলে ক'লা ৰঙৰ কাপোৰ পৰিধান কৰিছিল বুলি বিভিন্ন বুৰঞ্জীত উল্লেখ পোৱা যায়। ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''ত ষোড়শ শতিকাৰ দুটা পৃথক ঘটনাত আহোমসকলক ''লুণ্ডা-মুণ্ডা কুলা কাপুৰ পিন্ধা লুক'' অৰ্থাৎ ক'লা কাপোৰ পিন্ধা মুণ্ডিত মস্তকৰ লোক বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>Mahanta, S., ''Assam Buranji'', D.H.A.S., 1945, p. 10.</ref> আন এটা ঘটনাত তেওঁলোকক ''কলীয়া বস্ত্ৰ পৰিধান কৰা'' লোক বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Mahanta, S., ''Assam Buranji'', D.H.A.S., 1945, p. 23.</ref> এই বৰ্ণনাসমূহৰ ভিত্তিত আহোমসকলে ষোড়শ শতিকালৈকে ইউনান আৰু ব্ৰহ্মদেশৰ আন কিছুমান টাই জনগোষ্ঠীৰ দৰে ক'লা কপাহী বস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। লীলা গগৈয়ে তেওঁৰ ''অসমৰ সংস্কৃতি'' গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰিছে যে আহোমসকলে আগতে ক'লা কাপোৰ পিন্ধিছিল আৰু পিছলৈ বগা কাপোৰ পৰিধান কৰিবলৈ লৈছিল। তেওঁৰ মতে, খামতি, ফাকিয়াল আৰু শ্যানসকলৰ মাজত ক'লা কাপোৰৰ পৰম্পৰা অব্যাহত আছিল। গগৈয়ে লগতে উল্লেখ কৰিছে যে পূৰ্বৰ পোছাকৰ পৰম্পৰা পৰিত্যাগ কৰাৰ বাবে আহোমসকলক ''টাই-ম্যুং-নুন্'' অৰ্থাৎ বগা কাপোৰ পিন্ধা টাই বুলি ভিতৰুৱাভাৱে ইতিকিং কৰা হৈছিল।<ref>{{Citation |last=Gogoi |first=Lila |year=1982 |title=Asamar Sanskriti |language=as |place=Jorhat |publisher=Bharati Prakashan |page=64 |quote=আহোম সকলে পূৰ্বতে কʼলা‌ কাপোৰ পিন্ধিছিল। বুৰঞ্জীত আহোম মানুহৰ বৰ্ণনা দিওঁতে কৈছে, "মানুহবোৰ লণ্ডা-মুণ্ডা গাতো কলীয়া কাপোৰ।" শকত-আৱত মানুহবোৰ, পিন্ধনত ক'লা কাপোৰ। পিছলৈ আহোম মানুহে ক'লা কাপোৰ এৰি বগা কাপোৰ পিন্ধিবলৈ ধৰে। তেওঁবিলাকৰ তেজ-মঙহৰ সম্বন্ধ থকা খামতি-ফাকিয়াল আৰু শ্যানসকলে এতিয়াও ক'লা কাপোৰ পিন্ধে। আহোমসকলে নিজৰ জাতীয় ৰীতি এৰি পেলোৱা বাবে এতিয়াও "টাই-ম্যুং-নুন্" অৰ্থাৎ বগা কাপোৰ পিন্ধা টাই বুলি ভিতৰুৱাকৈ ইতিকিং কৰে। }}</ref> থলুৱা শাসকসকলৰ এই বস্ত্ৰশৈলী গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত আহোম ৰাজবংশৰ পৰৱৰ্তী শাসনকালত মুগা উৎপাদনে ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল। ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আৰু উচ্চপদস্থ বিষয়াসকলৰ বাবে মুগাৰে নিৰ্মিত বস্ত্ৰ পৰিধানৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। আহোম ৰজাসকলে তেওঁলোকৰ ৰাজসভালৈ অহা বিশিষ্ট অতিথিসকলক উপহাৰ দিয়াৰ উদ্দেশ্যে ৰাজভঁৰালত বহুতো মূল্যৱান মুগাৰ সাজ সংৰক্ষণ কৰি ৰাখিছিল। ৰাণীসকলেও ব্যক্তিগতভাৱে শিপিনীসকলক বয়নৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়াৰ কামত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। যদিও অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত মহিলাসকলে ৰেচম পালন আৰু বয়নৰ কাম কৰিছিল, তথাপিও প্ৰাচীন কামৰূপ আৰু পৰৱৰ্তী আহোম শাসনকালত [[শুৱালকুছি]]ৰ ৰেচম বস্ত্ৰই বিশেষ খ্যাতি অৰ্জন কৰিছিল। শুৱালকুছিত এৰি, পাট আৰু মুগাৰ লগতে অন্যান্য বস্ত্ৰও বোৱা হৈছিল। ৯০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা প্ৰায় ১১০০ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ পশ্চিম অসমত শাসন কৰা [[পাল বংশ (কামৰূপ)|পাল বংশ]]ৰ ৰজা |ধৰ্মপালে একাদশ শতিকাত শুৱালকুছি প্ৰতিষ্ঠা কৰা বুলি কোৱা হয়। প্ৰচলিত কাহিনী অনুসৰি ধৰ্মপালে বৰপেটাৰ তাঁতীকুছিৰ পৰা ২৬টা শিপিনী পৰিয়ালক শুৱালকুছিলৈ আনি বৰ্তমানৰ গুৱাহাটীৰ ওচৰত এখন শিপিনী গাঁও প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>[http://archive.indianexpress.com/news/trouble-looms/831610/ ''Trouble looms'', The Indian Express.]</ref> সেই সময়ছোৱাত ৰেচমশিল্পই ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল আৰু শুৱালকুছি ৰেচম বয়নৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল। শুৱালকুছিৰ তাঁতশিল্পত কপাহী বস্ত্ৰ, ৰেচম বস্ত্ৰ আৰু খাদী কাপোৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই পৰম্পৰাগত বস্ত্ৰসমূহে অসমৰ ভিতৰে-বাহিৰে সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক মূল্য লাভ কৰিছিল। বিশেষকৈ পাট আৰু মুগা ৰেচমৰ বাবে শুৱালকুছি বিখ্যাত হৈ পৰে। কেৱল অসমত উৎপাদিত সোণোৱালী আঁহ হিচাপে মুগাৰ ৰপ্তানিৰো বিশেষ সম্ভাৱনা আছে। এই বয়নশিল্পসমূহ বহুদিন ধৰি অসমীয়া সমাজৰ সংস্কৃতি আৰু পৰম্পৰাৰ সৈতে নিবিড়ভাৱে জড়িত হৈ আহিছে। অসমীয়া পূৰ্বৰ বিৱৰণত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ১৬৬২ চনত ফৰাচী ভ্ৰমণকাৰী জাঁ-বাতিষ্ট টাভাৰ্নিয়ে (Jean-Baptiste Tavernier)-য়ে অসমৰ মুগা ৰেচমক ইউৰোপীয় পাঠকৰ পৰিচয়ত আনিছিল বুলি কোৱা হয়। টাভাৰ্নিয়ে অসমৰ ৰেচমৰ গুণগত মান চীনা ৰেচমৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। অৱশ্যে তেওঁৱেই প্ৰথম মুগাক বিশ্বদৰবাৰলৈ লৈ গৈছিল বুলি কৰা দাবীটো পৃথকভাৱে নিশ্চিত কৰা প্ৰয়োজন। ===ঔপনিৱেশিক যুগ আৰু আধুনিক সময়=== ১৭৯৩ চনত অসমৰ পৰা ইংলেণ্ডলৈ মুগা সূতাৰ এক বৃহৎ ৰপ্তানিৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অসমীয়া পূৰ্বৰ বিৱৰণ অনুসৰি, সেই সময়ত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে আহোম স্বৰ্গদেউৰ শাসনকালত ২২৪ মোন মুগা সূতা ইংলেণ্ডলৈ ৰপ্তানি কৰিছিল। ইয়াক মুগাৰ প্ৰথম বৃহৎ ৰপ্তানিসমূহৰ এটা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ২০০৭ চনত মুগা ৰেচমে সুৰক্ষিত ভৌগোলিক স্বীকৃতি (''Geographical Indication'' বা GI) লাভ কৰে। অসমীয়া তথ্য অনুসৰি, ২০০৭ চনৰ ১৩ জুলাইত মুগা সূতাৰ বাবে এই স্বীকৃতি প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref name="CC"/> ২০১৪ চনৰ ৩ মাৰ্চত অসমৰ মুগা ৰেচমৰ ল'গ'ৰ বাবেও ভৌগোলিক স্বীকৃতি পঞ্জীয়ন কৰা হয়।<ref name="Logo"/> ২০১৪ চনত মুগাৰ বাবে GI ল'গ' ব্যৱহাৰৰ অনুমোদনৰ বিষয়টোও প্ৰকাশিত হয়। এই ল'গ' অসম বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তি আৰু পৰিৱেশ পৰিষদৰ সৈতে পঞ্জীয়ন কৰা হৈছিল।<ref name="The Telegraph">{{cite web |url=http://www.telegraphindia.com/1140428/jsp/northeast/story_18284649.jsp#.Vqt7xlIXVf4 |archive-url=https://archive.today/20160307064940/http://www.telegraphindia.com/1140428/jsp/northeast/story_18284649.jsp%23.Vqt7xlIXVf4 |url-status=dead |archive-date=2016-03-07 |title=Finally, muga gets GI logo |publisher=The Telegraph, Calcutta |date=28 April 2014 |accessdate=29 January 2016}}</ref> ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় ৰেচম পৰিষদক মুগা ৰেচমৰ সামগ্ৰীসমূহ পৰীক্ষা কৰা, ইয়াৰ বিশুদ্ধতা প্ৰমাণিত কৰা আৰু উৎপাদকসকলক GI ল'গ' ব্যৱহাৰৰ অনুমতি প্ৰদান কৰাৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছে। এই পৰিষদে অসমৰ [[যোৰহাট]]ত অৱস্থিত কেন্দ্ৰীয় মুগা-এৰি গৱেষণা আৰু প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান (''Central Muga Eri Research and Training Institute'' বা CMER&TI)-ৰ জৰিয়তে মুগাসহ অসমৰ ৰেচমশিল্পৰ গৱেষণা, উন্নয়ন আৰু আন্তঃগাঁথনি বিকাশতো অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref name="CMER&TI">{{cite web |url=http://cmerti.res.in/aboutus.html |title=CMER&TI |publisher=CMER&TI |accessdate=31 January 2016 |archive-date=12 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151212174526/http://www.cmerti.res.in/aboutus.html |url-status=dead}}</ref> ২০১৫ চনত হায়দৰাবাদৰ "চেণ্টাৰ ফৰ ডি এন এ ফিংগাৰপ্ৰিণ্টিং এণ্ড ডায়েগনষ্টিক্স"ত জাভাৰেগৌড়া নাগাৰাজুৰ গৱেষক দলৰ আদৰ্শ গুপ্তা কে., কাজুৱেই মিতা আৰু কল্লাৰে পি. অৰুণকুমাৰে মুগা ৰেচমৰ ফাইব্ৰ'ইন প্ৰ'টিনৰ সম্পূৰ্ণ জিনীয় অনুক্ৰম আৰু আণৱিক গঠন সম্পৰ্কে গৱেষণা প্ৰকাশ কৰে। এই গৱেষণাত মুগা ৰেচমৰ সোণোৱালী আভা, শক্তি আৰু অন্যান্য বৈশিষ্ট্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ফাইব্ৰ'ইনৰ গঠন অধ্যয়ন কৰা হৈছিল। গৱেষণাপত্ৰখন ''Scientific Reports'' আলোচনীত প্ৰকাশিত হয়।<ref>{{cite journal |last1=Gupta K |first1=Adarsh |last2=Mita |first2=Kazuei |last3=Arunkumar |first3=Kallare P. |last4=Nagaraju |first4=Javaregowda |title=Molecular architecture of silk fibroin of Indian golden silkmoth, Antheraea assama |journal=Scientific Reports |volume=5 |pages=12706 |year=2015 |doi=10.1038/srep12706 |url=https://www.nature.com/articles/srep12706}}</ref> ২০১৪–১৫ বিত্তীয় বৰ্ষত ভাৰতত মুঠ ১৫৮ টন মুগা ৰেচম উৎপাদন হৈছিল। ইয়াৰে ১৩৬ টন অসমত উৎপাদিত হৈছিল। একে সময়ছোৱাত ভাৰতৰ সকলো প্ৰকাৰৰ ৰেচমৰ মুঠ উৎপাদন আছিল ২৮,৭০৮ টন।<ref name="CSB Report">{{cite web |url=http://www.csb.gov.in/assets/Uploads/pdf-files/CSBAR-1415English.pdf |title=CSB Annual Report 14-15 |publisher=Central Silk Board, India |work=Annual Report 2014–15 |date=November 2015 |accessdate=29 January 2016 |pages=5, 123 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170809090716/http://www.csb.gov.in/assets/Uploads/pdf-files/CSBAR-1415English.pdf |archive-date=9 August 2017 |url-status=dead}}</ref> ==বাণিজ্য== [[File:Muga cocoon.jpg|thumb|মুগা লেটা]] ১৭৯৩ চনত ২২৪ মণ্ড মুগা সূতাৰ দাম দিয়া হৈছিল ৫৩,৮৯৯ টকা। ইয়াৰ পৰাই মুগাৰ অতীজত মূল্য কিমান আছিল অনুমান কৰিব পাৰি। বৰ্তমান সময়ত ১ কেজি মুগা সূতাৰ দাম বজাৰত ৩২০০ টকাৰ পৰা ৫০০০ টকা পৰ্যন্ত হ'ব পাৰে। সেয়েহে মুগাৰ বাণিজ্যত জড়িতসকলৰ বাণিজ্যিক স্বাৰ্থ সুৰক্ষা কৰিবলৈ ২০০৭ চনৰ ১৩ জুলাইত মুগাসূতাক GI (Geographical Indication - ভৌগলিক ইঙ্গিত) প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="CC">{{cite web | url=https://search.ipindia.gov.in/GIRPublic/Application/Details/55 | title=Geographical Indications Registry | accessdate=5 December 2024}}</ref> আনহাতে অসমৰ মুগা ৰেচমৰ ল'গক ৩ মাৰ্চ, ২০১৪ চনত GI প্ৰদান কৰা হয়৷<ref name="Logo">{{cite web | url=https://search.ipindia.gov.in/GIRPublic/Application/Details/384 | title=Geographical Indications Registry | accessdate=5 December 2024}}</ref> এই ল'গ প্ৰদান কৰাৰ পাছত মুগাৰ পৰা প্ৰস্তুত কৰা যিকোনো বস্ত্ৰ-সামগ্ৰীয়ে‍ বহন কৰিব পাৰিছে‍ নিজা চিহ্ন, যি ইয়াৰ বিশুদ্ধতা প্ৰমাণ কৰে। তাৰ উপৰি মুগাৰ যিকোনো ধৰণৰ অনুমোদিত নকলৰ (Bio piracy) পৰাও সুৰক্ষা প্ৰদান কৰিব GIয়ে। যিহেতু অসম বিশ্বৰ ভিতৰতে মুগা উৎপাদন কৰা একমাত্ৰ প্ৰান্ত সেয়েহে মুগাক GI দিয়াৰ বাবে মুগাৰ বিশুদ্ধতা ৰক্ষা হোৱাৰ লগতে, মুগাৰ সৃষ্টি আৰু বেপাৰ-বাণিজ্যত অসমৰ একাধিপত্য প্ৰতিস্থা হ'ব আৰু আমাৰ এই আপুৰুগীয়া সম্পদৰ পৰা আমাৰ মুগা খেতিয়ক, শিপিনী সকল বাৰুকৈ উপকাৰিত হ'ব। বাণিজ্যিক দিশৰ পৰা মুগাৰ পৰা অসমে ৪০ কোটি টকা বাৰ্ষিক আয় কৰে (মৰোৱা বজাৰৰ তথ্যৰ মতে)। অসমৰ প্ৰায় ২৩,৫৪৩টা পৰিয়াল মুগা খেতি আৰু বয়নশিল্পৰ (২০০৪) লগত জড়িত আৰু ২০০১-২০০৩ চনত অসমত ৯২ মিলিয়ন টন মুগা লেটা উৎপাদন কৰা হয় (Directorate of Sericulture, Government of Assam)। ইয়াৰ উপৰি মুগা সূতা আৰু কাপোৰৰ ৰপ্তানিৰ পৰা অসমে বাৰ্ষিক ১০০ৰ পৰা ১২০ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰে। ==উৎপাদন== [[Image:Muga Silkworm.JPG|right|thumb|চোম গছত মুগা পলু]] উৎপাদনৰ ফালৰ পৰা অসমৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ যোৰহাট, শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড়, কামৰূপ জিলা আৰু লখিমপুৰ জিলাৰ ঢকুৱাখনাত মুগা সৰ্বাধিক উৎপাদন হয়। ইয়াৰে ভিতৰত কামৰূপ জিলাৰ শুৱালকুছি হৈছে বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেচম উৎপাদনকাৰী গাঁও আৰু মুগা উৎপাদনৰ ক্ষেত্ৰতো ই বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ গাঁও হিচাপে স্বীকৃতি পাইছে । ১১ শতিকাত ৰজা ধৰ্মপালৰ নিৰ্দেশত ২৬ শিপিনী পৰিয়ালেৰে প্ৰথম স্থাপন হৈছিল শুৱালকুছিৰ। সেই তেতিয়াৰে পৰা এতিয়ালৈকে শুৱালকুছিৰ বাসিন্দাসকলে নিজৰ এই বস্ত্ৰশিল্পক এৰা নাই আৰু গাঁওখনৰ ৫০,০০০ জনবসতিৰ প্ৰায় ২৫,০০০ গৰাকী ব্যক্তি এই বয়নশিল্পৰ লগত জডি়ত। সেয়েহে শুৱালকুছিক পূৱৰ মানচেষ্টাৰ আখ্যা দিয়া হয়। ==অসমৰ সমাজত মুগা== সুন্দৰ সোণোৱালী বৰণ আৰু স্থায়িত্বৰ বাবে মুগা জনসাধাৰণৰ মাজত জনপ্ৰিয়। আন ৰেচমৰ তুলনাত মুগা অতি সোনকালে বেয়া নহয় আৰু ইয়াক সহজে ধুব পৰা যায়। এযোৰ মুগা কাপোৰৰ আয়ুস প্ৰায় ৫০ বছৰ বা তাতোধিক হ'ব পাৰে। কিন্তু যিহেতু মুগা সূতাৰ উৎপাদনৰ বাবে অত্যাধিক মাত্ৰাত মুগা লেটাৰ প্ৰয়োজন সেয়েহে মুগাৰ দাম বৰ্তমান বজাৰত বহুত বেছি। কিন্তু তথাপিও মুগাৰ চহিদা বজাৰত হ্ৰাস পোৱা নাই, বৰঞ্চ বাঢ়িছেহে। বিশেষকৈ অসমীয়া কলা-সংস্কৃতিৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ হিচাপে মুগাই অতীজৰে পৰা অসমীয়া সমাজত আদৰ পাই আহিছে। প্ৰতিগৰাকী অসমীয়া যুৱক-যুৱতীৰ ওচৰত এযোৰ মুগাৰ সাজ হোৱাতো গৌৰৱৰ কথা। ৰঙালী বিহুৰ যেন আধৰুৱা হৈ ৰ'ব একোযোৰ ৰঙা ফুল বছা মুগা মেখেলা-চাদৰ পৰিহিতা নাচনী আৰু মুগা চোলা পৰিধান কৰা ঢুলীয়াৰ অবিহনে। যিকোনো সামাজিক অনুষ্ঠানত মুগা কাপোৰে পিন্ধোতাৰ সৌন্দৰ্যত সোণত সুৱগা চৰায় আৰু তেওঁক জাকত জিলিকা কৰি তোলে। আৰু বৰ্তমান ফেশ্বনৰ যুগত মুগা সূতাৰ প্ৰয়োগ কেৱল মেখেলা-চাদৰ বা চোলা বোৱাতে সীমিত নাথাকি শাড়ী, চুৰিদাৰ, বিচনাচাদৰ, পৰ্দা ইত্যাদি নানান ধৰণৰ সামগ্ৰী উৎপাদনৰ বাবেও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref name="Central Silk Board">{{cite web | url=http://www.csb.gov.in/silk-sericulture/silk/muga-silk/ | title=Muga Silk | publisher=Central Silk Board, Ministry of Textiles, Government of India | date=3 July 2014 | accessdate=27 January 2016 | archivedate=5 December 2015 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20151205144704/http://www.csb.gov.in/silk-sericulture/silk/muga-silk | deadurl=yes }}</ref> বিভিন্ন ফেশ্বন ৱিকত মুগাৰে তৈয়াৰী নানান বস্ত্ৰই ৰাইজৰ মাজত বহুত সমাদৰ লাভ কৰিছে। কিন্তু এই সকলোবোৰৰ পাছতো অসমত মুগাৰ ব্যৱসায়ৰ যিমান বিকাশ হ'ব লাগিছিল সিমান হোৱা নাই। মুগা ব্যৱসায় এতিয়াও কুটিৰশিল্পৰ দৰেই চলি আছে কিন্তু প্ৰয়োজন মুগা ব্যৱসায়ক এক অতি উচ্চ পৰ্যায়ৰ বাণিজ্যিক স্বীকৃতি দিয়াৰ। সৰু সৰু নিজা ব্যৱসায়ৰ বা আত্মসহায়ক গোটৰ দ্বাৰা মুগা উৎপাদিত হোৱাৰ বিপৰীতে যদি এই মুগা ব্যৱসায়ী সকলক একগোট কৰি চৰকাৰী সাহাৰ্য্য যেনে আধুনিক মিল, সূতা কটা যন্ত্ৰ, মুগা পলু পালন কেন্দ্ৰ, যন্ত্ৰ চলিত তাঁত ইত্যাদি প্ৰদান কৰা হয়, তেনে অৱস্থাত মুগা উৎপাদন বৰ্তমানতকৈ বহুগুণ বেছি বৃদ্ধি কৰিব পৰা যাব। চৰকাৰী ৰেচম বিভাগেও নিজৰ উপস্থিতি মুগা খেতিৰ ক্ষেত্ৰত বাৰুকৈ প্ৰতিপন্ন কৰিব লাগে। বৰ্তমানে মুগাৰ যি বাণিজ্যিক সম্ভাৱনা আছে তাক যেন সঠিকভাৱে‍ অসমে নিষ্কৰ্ষ কৰিব পৰা নাই। তাৰ উপৰিও কম দামৰ তচৰ ৰেচম আৰু চীন দেশৰ কৃত্ৰিম ৰেচমে অসমৰ মুগাক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বজাৰত কিছু পৰিমাণে প্ৰতিযোগিতা দিয়াৰ চেষ্টা কৰা দেখা গৈছে। তাৰ উপৰিও বৰ্ধিত প্ৰদূষণেও মুগা পলুৰ জীৱন চক্ৰত কিছু বাধাৰ সৃষ্টি কৰি মুগা উৎপাদনত কিছু বিঘিনিৰ সৃষ্টি কৰিছে। <ref> দেৱযানী বড়া,মুগা - অসমৰ এক সোণালী সম্পদ, বৰ্হমথুৰি (এন আই টি শিলচৰৰ বসন্ত আলোচনী) https://docs.google.com/file/d/0B4ZC6NF4m4DvRnZYaEZ6NlNaTlE/edit </ref> <ref> KisHor Goswami,Impact of Globalisation on Silk Industry in Northeast India: an Assesment from Gender Perspectives, https://www.google.co.in/search?q=KisHor+Goswami%2CImpact+of+Globalisation+on+Silk+Industry+in+Northeast+India%3A+an+Assesment+from+Gender+Perspectives&oq=KisHor+Goswami%2CImpact+of+Globalisation+on+Silk+Industry+in+Northeast+India%3A+an+Assesment+from+Gender+Perspectives&aqs=chrome..69i57.1171j0j1&sourceid=chrome&es_sm=122&ie=UTF-8 </ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} {{Silk}} [[শ্ৰেণী:ৰেচম শিল্প]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ভৌগোলিক স্বীকৃতি]] 19rbpvhxnghdozoi9oj6re43dwg1gsl 648413 648412 2026-10-29T11:38:41Z Ananya Taye 28065 /* ঔপনিৱেশিক যুগ আৰু আধুনিক সময় */ 648413 wikitext text/x-wiki {{Infobox geographical indication | name = মুগা | color = Golden | image = মূগা কাপোৰ ২.jpeg | image_size = 250px | caption = অসমীয়া শিপিনীয়ে তৈয়াৰ কৰা মুগা [[মেখেলা]]-চাদৰ | description = কেৱল অসমতহে পোৱা এবিধ ৰেচম | type = ৰেচম শিল্প | area = [[অসম]] | country = [[ভাৰত]] | material = ৰেচম | official website = {{URL|http://www.csb.gov.in/silk-sericulture/silk/muga-silk/}} }} '''মুগা (ৰেচম)''' {{En|Muga silk}} হৈছে [[এন্থেৰিয়া আছামেনছিছ]] প্ৰজাতিৰ পলুৰ পৰা সৃষ্টি কৰা এবিধ ৰেচম (silk)। মুগা পৃথিৱীৰ ভিতৰতে কেৱল অসমতহে পোৱা যায়।<ref name="GIIndia">{{cite web | url=http://ipindia.nic.in/girindia/ | title=GI Registry India | publisher=Intellectual property India | work=Statewise Registration Details of GI Applications | accessdate=27 January 2016 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130826183844/http://ipindia.nic.in/girindia/ | archivedate=26 August 2013 }}</ref> বৈজ্ঞানিক দৃষ্টিভংগীৰ পৰা অসমৰ বাতাবৰণ মুগা পলুৰ বাবে অনুকূল। [[চোম গছ]] (''Persea bombycina'' (King ex Hook.f.) Kosterm.)<ref name="AA">{{cite web | url=https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0001070984;jsessionid=01BFF0305A00C8B7C8B6777D988CBCBF | title=The World Flora Online | accessdate=5 December 2024}}</ref> আৰু [[সোঁৱালু]] গছৰ (''Litsea monopetala'' (Roxb.) Pers.)<ref name="BB">{{cite web | url=https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000365805 | title=WFO The World Flora Online | accessdate=5 December 2024}}</ref> পাত খাদ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰা মুগা পলু স্বভাৱতে বৰ আলসুৱা হয়। বৰ বেছি তাপমাত্ৰাৰ সাল-সলনি ই সহ্য কৰিব নোৱাৰে।<ref>{{Cite web |url=https://csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |title=Kautilya,''Arthashatra'',p.110, "The above will explain the fabrics known as ''kauseya'', silk-cloth, and ''chinapatta'', fabrics of China manufacture." |access-date=2020-02-06 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |url-status=dead |archivedate=2020-11-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |deadurl=yes }}</ref> তাৰোপৰি যিকোনো ধৰণৰ প্ৰদূষণেও মুগা পলুৰ জীৱন চক্ৰত বাধাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। ==ইতিহাস== [[File:Muga cocoon.jpg|thumb|মুগাৰ লেটা]] অসমত ৰেচম পালন আৰু মুগা উৎপাদন এক প্ৰাচীন উদ্যোগ, যদিও ইয়াৰ উৎপত্তিৰ সঠিক সময় নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাই। অসম অতীজৰে পৰা উচ্চমানৰ ৰেচম উৎপাদনৰ বাবে সুপৰিচিত আছিল। ৰেচম উৎপাদনৰ লগে লগে বয়নশিল্পৰো বিকাশ ঘটিছিল। সময়ৰ লগে লগে অসমৰ এই শিল্প ইমানেই উন্নত হৈছিল যে ভাৰতৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ লগতে বিদেশতো ইয়াৰ খ্যাতি বিয়পি পৰিছিল। অসমলৈ ৰেচম পালনৰ জ্ঞান সম্ভৱতঃ চীনৰ পৰা অহা তিব্বত-বাৰ্মী ভাষী জনগোষ্ঠীসমূহৰ সৈতে আহিছিল বুলি অনুমান কৰা হয়। এই আগমনৰ সময় সম্পৰ্কে বিভিন্ন বিৱৰণত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০০–২০০০ আৰু খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০০–১০০০ সময়সীমাৰ উল্লেখ পোৱা যায়, যদিও এই নিৰ্দিষ্ট কালনিৰ্ণয় নিশ্চিত নহয়। প্ৰাচীন কালত চীনৰ পৰা ব্ৰহ্মদেশ আৰু অসমৰ মাজেৰে মধ্য এছিয়ালৈ যোৱা দক্ষিণ-পশ্চিম ৰেচম পথৰ জৰিয়তে ৰেচমৰ বাণিজ্য চলিছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়। এই পথটো মধ্য এছিয়াৰ তুৰ্কমেনিস্তান অঞ্চলত মূল ৰেচম পথৰ সৈতে সংযুক্ত হৈছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ৰাজমোহন নাথে তেওঁৰ ''The Back-ground of Assamese Culture'' গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰিছে যে প্ৰাচীন অসমৰ কিৰাতসকল ৰেচমৰ ব্যৱসায়ৰ সৈতে জড়িত আছিল। তেওঁৰ মতে, ৰেচম বুজোৱা ''silk'' শব্দটোৰ উৎপত্তি মংগোলীয় ''sirkek'' শব্দৰ পৰা হৈছিল আৰু ভাৰতীয় ''sari'' শব্দটোৰ উৎপত্তিও সম্ভৱতঃ একেটা শব্দৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল। নাথে যুক্তি আগবঢ়াইছে যে প্ৰাচীন কালত তিব্বত, মধ্য এছিয়া আৰু চীনৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ ব্যৱসায়ীসকলে বিভিন্ন পথেৰে অসমলৈ আহিছিল। তেওঁলোকৰ বাণিজ্যৰ প্ৰধান সামগ্ৰী ৰেচম হোৱা বাবে তেওঁলোকক ''Seres'', ''Cirrahadoi'', ''Syrities'', ''Cirata'' আৰু ''Kirata'' আদি নামেৰে জনা গৈছিল বুলি তেওঁ মত প্ৰকাশ কৰে। নাথৰ ব্যাখ্যা অনুসৰি, ''কিৰাত'' শব্দটো মংগোলীয় মূলৰ জনগোষ্ঠীসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহৃত এক সাধাৰণ নাম আছিল আৰু বিশেষভাৱে বড়োসকলৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Rajmohan |title=The Back-ground of Assamese Culture |year=1948 |publisher=A. K. Nath |location=Shillong}}</ref> নাথে উল্লেখ কৰা বড়োসকলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত জনগোষ্ঠীসমূহ বৰ্তমান [[বড়ো-কছাৰী]] নামেৰে পৰিচিত এক বিস্তৃত জনগোষ্ঠীগত সমষ্টিৰ সৈতে জড়িত। ইয়াৰ ভিতৰত [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]], [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]], [[ঠেঙাল কছাৰী|ঠেঙাল]], [[ৰাভা জনগোষ্ঠী|ৰাভা]], [[সোণোৱাল কছাৰী|সোণোৱাল]], [[গাৰো জনগোষ্ঠী|গাৰো]], [[কোচ জনগোষ্ঠী|কোচ]] আদি জনগোষ্ঠীৰ উল্লেখ কৰা হয়। অৱশ্যে নাথৰ গ্ৰন্থত ব্যৱহৃত ''মংগোলীয়'' আদি জাতিগত শ্ৰেণীবিভাগসমূহ আধুনিক ভাষাতাত্ত্বিক আৰু নৃতাত্ত্বিক শ্ৰেণীবিভাগৰ সমাৰ্থক নহয়। জে. জিঅ'গেগানে তেওঁৰ ''Silk in India'' গ্ৰন্থত অসমত ৰেচম পালনৰ প্ৰৱৰ্তন সম্পৰ্কে কিৰাতসকলৰ ভূমিকা উল্লেখ কৰিছে। তেওঁৰ মতে, কিৰাতসকলেই অসমত বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ৰেচম পালন প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত অসমৰ পৰাই ভাৰতৰ মূল ভূখণ্ডলৈ ৰেচম পালন বিয়পি পৰিছিল। তেওঁ যুক্তি আগবঢ়াইছে যে ৰেচম পলু ভাৰতলৈ ঠিক কেতিয়া অনা হৈছিল সেয়া যিয়েই নহওক, পলুবিধৰ ভৌগোলিক বিস্তাৰ আৰু প্ৰথমে প্ৰৱৰ্তিত প্ৰজাতিটো বহুচক্ৰীয় (''multivoltine'') হোৱা তথ্যৰ ভিত্তিত ইয়াক উত্তৰ-পূব ভাৰত অৰ্থাৎ অসমৰ দিশৰ পৰাই ভাৰতলৈ অনা হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।<ref>{{cite book |last=Geoghegan |first=J. |title=Some Account of Silk in India, Especially of the Various Attempts to Encourage and Extend Sericulture in That Country |year=1872 |publisher=Office of the Superintendent of Government Printing |location=Calcutta}}</ref> ===প্ৰাচীন যুগ=== প্ৰাচীন যুগৰ অসমৰ ৰেচমৰ সম্ভৱতঃ প্ৰথম উল্লেখ বাল্মিকীৰ ''[[ৰামায়ণ]]''ত পোৱা যায়। ৰামায়ণৰ ''কিষ্কিন্ধ্যা কাণ্ড''ত উল্লেখ আছে যে পূব দিশলৈ যাত্ৰা কৰা ব্যক্তিয়ে প্ৰথমে মগধ, অংগ, পুণ্ড্ৰ আৰু তাৰ পিছত ''কোশ-কৰণ-ভূমি'' (অৰ্থাৎ পলু পোহাৰ দেশ) পাৰ হৈ যাব লাগে। এই কোশ-কৰণ-ভূমিক অসমৰ প্ৰাচীন ৰেচম উৎপাদনকাৰী অঞ্চলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref>Sharma, S. K., ''Discovery of North-East India'', p. 315.</ref><ref>Deka, Phani, ''The Great Indian Corridor in the East'', p. 63.</ref><ref>M, Mignonette, ''Society and Economy in North-east India'', Volume 2, 2004, p. 316.</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ৰাজনৈতিক সাহিত্য কৌটিল্যৰ ''[[অৰ্থশাস্ত্ৰ]]''তো অসমৰ উন্নতমানৰ ৰেচম বস্ত্ৰৰ উল্লেখ আছে। কৌটিল্যই ''বাঙ্গিক'' (বংগ বা দক্ষিণ বংগৰ পৰা), ''মাগধিক'' (মগধৰ পৰা) আৰু ''পৌণ্ড্ৰিক'' (পুণ্ড্ৰ বা উত্তৰ বংগৰ পৰা) কাপোৰৰ লগতে ''সুৱৰ্ণকুদ্যক'' (কামৰূপৰ পৰা) বস্ত্ৰ উৎপাদনৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। ইয়াৰে সুৱৰ্ণকুদ্যক, মাগধিক আৰু পৌণ্ড্ৰিক বস্ত্ৰসমূহ ''কৌশেয়'' (তচৰ বা মুগাৰ দৰে ৰেচম) আৰু ''চীনপট্ট'' (পাট বা মালবেৰী ৰেচম) জাতীয় বস্ত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |url=https://csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |title=Kautilya, ''Arthashastra'', p. 110, "The above will explain the fabrics known as kauseya, silk-cloth, and chinapatta, fabrics of China manufacture." |access-date=2020-02-06 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |url-status=dead}}</ref> কামৰূপত সুৱৰ্ণকুদ্যক উৎপন্ন হোৱা কথাটো অষ্টম শতিকাৰ পণ্ডিত [[কুমাৰিল ভট্ট]]ৰ বিৱৰণতো উল্লেখ পোৱা যায়। তেওঁ অৰ্থশাস্ত্ৰৰ ব্যাখ্যাত ''কামৰূপেচৈৱ সুৱৰ্ণকুদ্যাঃ'' (''Kamarupeschaiva Suvarna Kudyah'') বুলি উল্লেখ কৰিছে, যাৰ দ্বাৰা কামৰূপক সুৱৰ্ণকুদ্য বস্ত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref>[https://www.jstor.org/stable/42930897 Dhavalikar, M. K., ''Archaeology of Gauhati'', p. 139.]</ref> পুৰাতত্ত্ববিদ এম. কে. ধাৱালিকাৰৰ মতে, অৰ্থশাস্ত্ৰৰ বিৱৰণৰ পৰা নিশ্চিতভাৱে বুজিব পৰা যায় যে অসমৰ উৎপাদিত সামগ্ৰী গংগা উপত্যকাৰ বজাৰলৈ গৈছিল। তেওঁ অনুমান কৰিছে যে এই সামগ্ৰীসমূহ বৰ্তমানৰ দৰে সেই সময়তো থলুৱা জনজাতীয় জনগোষ্ঠীসমূহে উৎপাদন কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=139 |jstor=42930897 |quote=However, the evidence from the Arthasastra only shows that the products of Assam came to the markets in the Ganga valley. These articles were in all probability produced by tribals as is done today.}}</ref> অৰ্থশাস্ত্ৰৰ বৰ্ণনা অনুসৰি সুৱৰ্ণকুদ্যকৰ আঁহবোৰ ''মাখনৰ দৰে ৰঙৰ'', ''সূৰ্যৰ দৰে ৰঙা'' আৰু অতি উত্তম মানৰ আছিল।<ref>{{Cite web |url=https://csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |title=Kautilya, ''Arthashastra'', p. 110 |access-date=2020-02-06 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |url-status=dead}}</ref> এই ৰঙৰ বৰ্ণনাৰ ভিত্তিত সুৱৰ্ণকুদ্যকক মুগা ৰেচমৰ সৈতে চিনাক্ত কৰাৰ চেষ্টা কৰা হৈছে, যদিও ইয়াক নিশ্চিতভাৱে মুগা বুলি চিনাক্ত কৰাৰ বিষয়টো ব্যাখ্যাসাপেক্ষ। গ্ৰন্থখনত ৰেচম পলুৱে খাদ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰা চাৰিবিধ গছৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে—''বকুল'' (''Vakula''), ''লিকুচা'' (''Likucha''), ''বট'' (''Vata'') আৰু ''নাগবৃক্ষ'' (''Naga-vriksa'')। ইয়াৰে বকুল আৰু নাগবৃক্ষক ক্ৰমে এৰিকেলেছ (''Ericales'') আৰু মেগনোলিয়া (''Magnolia'')ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি মুগা পলু ''[[Antheraea assamensis]]''ৰ খাদ্য উদ্ভিদৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে। আনহাতে লিকুচা (''Artocarpus lakucha'') আৰু বট গছ ম'ৰেচি (''Moraceae'') পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত, যাক পাট ৰেচমৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে। ''নাগবৃক্ষ''ৰ সঠিক উদ্ভিদগত পৰিচয় সম্পৰ্কে মতভেদ আছে। অভিধানকাৰসকলে ইয়াক ''নাগকেশৰ'' অথবা ''পুন্নাগ'' গছৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে। নাগকেশৰৰ আন এটা নাম ''চম্পেয়'', যাক হালধীয়া ফুলধাৰী চম্পা গছৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে। অসমৰ পূৰ্বৰ ''চম্পা মুগা'' নামৰ ৰেচমৰ পলুৱে চম্পা (''Michelia champaca'') গছৰ পাত খাইছিল। জৰ্জ ৱাটৰ বিৱৰণ অনুসৰি চম্পা ৰেচম অতি মিহি বগা ৰঙৰ আছিল আৰু অতীতত অসমৰ ৰজা তথা অভিজাত লোকসকলে ইয়াৰ বস্ত্ৰ পৰিধান কৰিছিল।<ref>''Journal of the Bihar and Orissa Research Society'', Vol. 3, p. 215, আলোচনা: নাগবৃক্ষ, নাগকেশৰ, পুন্নাগ আৰু চম্পা মুগাৰ পৰিচয়; p. 212, চম্পা ৰেচম সম্পৰ্কে জৰ্জ ৱাটৰ বিৱৰণ।</ref> নৱম শতিকাৰ অভিধান ''[[অমৰকোষ]]''তো ''পত্ৰোৰ্ণ'' (''Patrorna'') নামৰ এবিধ বগা ৰেচমৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ইয়াক ধোৱা বা বগা কৰা এবিধ মূল্যৱান ''কৌশেয়'' ৰেচম বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। অমৰকোষৰ টীকাকাৰ ক্ষীৰস্বামীৰ মতে এই ৰেচমৰ পলুৱে লিকুচা (''Artocarpus lakucha''), বট (''Ficus benghalensis'') আদি গছৰ পাত খাইছিল।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.55117/page/n230/mode/1up ''Journal of the Bihar and Orissa Research Society'', Vol. 3, p. 214], অমৰকোষ আৰু ক্ষীৰস্বামীৰ টীকাত ''Patrorna''ৰ বিৱৰণ।</ref> অৰ্থশাস্ত্ৰত লগতে উল্লেখ আছে যে সুৱৰ্ণকুদ্যকৰ কাপোৰ বোৱাৰ সময়ত সূতাবোৰ অতি তিতা অৱস্থাত ৰাখি বোৱা হৈছিল। কাপোৰবিধক মণিৰ পৃষ্ঠৰ দৰে কোমল, সূৰ্যৰ দৰে ৰঙা আৰু সমান অথবা মিশ্ৰিত গাঁথনিৰ বস্ত্ৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। এই বিৱৰণক পৰৱৰ্তী সময়ৰ ৰেচম বয়নৰ কিছুমান পদ্ধতিৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |url=https://csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |title=Kautilya, ''Arthashastra'', p. 109, "and that which is the product of the country, Suvarnakudya, is as red as the sun, as soft as the surface of the gem, woven while the threads are very wet, and of uniform (chaturasra) or mixed texture (vyámisravána)." |access-date=2020-02-06 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |url-status=dead}}</ref> প্ৰাচীন গ্ৰন্থ ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত (দশম–একাদশ শতিকাৰ মাজৰ) কামৰূপৰ দেৱ-দেৱীৰ পূজাত ৰেচম ব্যৱহাৰ কৰাৰ কথা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনত ''ললিতকান্তা'' ৰূপত পূজিত মংগলচণ্ডী দেৱীয়ে ৰঙা ৰেচম (''ৰক্ত-কৌশেয়-ৱসন'') পৰিধান কৰাৰ উল্লেখ আছে।<ref>Shastri, B. N., ''The Kalikapurana: Text, Introduction and English Translation with Shloka Index'', p. 1240, "The goddess in her Lalitakanta (pleasantly charming) form is known as Mangala chandi,...she wears red silk (rakta-kauseya-vasana)."</ref> একেদৰে ব্ৰহ্মাৰ পূজাত ৰঙা ৰেচম (''ৰক্ত-কৌশেয়-বস্ত্ৰ'') প্ৰিয় বস্ত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Shastri, B. N., ''The Kalikapurana: Text, Introduction and English Translation with Shloka Index'', pp. 1243–1245, "O king! Listen to the procedure of worship of Brahma with rapt attention...Red silk (rakta-kauseya-vastram) is his (Brahma's) favourite cloth, rice cooked with milk, sesames, mixed with ghee are his favourite food."</ref> বিষ্ণুৰ পূজাত ৰঙা, হালধীয়া আৰু বগা ৰেচম ব্যৱহাৰৰ কথাও গ্ৰন্থখনত পোৱা যায়।<ref>Shastri, B. N., ''The Kalikapurana: Text, Introduction and English Translation with Shloka Index'', p. 1259, "Vasudeva may be worshipped briefly or elaborately. Red, yellow and white silk are the favourite cloths of Vishnu..."</ref> গ্ৰন্থখনৰ বিৱৰণ অনুসৰি [[শদিয়া]]ৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|তাম্ৰেশ্বৰী]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ''ডিক্কৰবাসিনী পীঠ''তো দেৱ-দেৱীৰ পূজাৰ সময়ত ৰঙা, হালধীয়া আৰু বগা ''কৌশেয়'' বস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়। ইয়াৰ কৌশেয় বস্ত্ৰসমূহ বনৰীয়া ৰেচম, সম্ভৱতঃ মুগাৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হ'ব পাৰে। পুৰণি কালত মুগা প্ৰাকৃতিক হালধীয়া বা সোণোৱালী ৰঙৰ উপৰি বগা ৰঙতো উপলব্ধ আছিল। বগা মুগাৰ এটা প্ৰকাৰ ''মেজানকাৰী মুগা'' (''Mezankari muga'') নামেৰে জনাজাত আছিল। ইয়াৰ পলুৱে ''আদাকাৰী'' (''Litsea citrata'') গছৰ পাত খাইছিল। উচ্চবৰ্গৰ লোকসকলে এনে মুগাৰ বস্ত্ৰ পৰিধান কৰিছিল আৰু ইয়াৰে অধিকাংশ কাপোৰ লাক্ষাৰে ৰঙা ৰং কৰা হৈছিল, যদিও কিছুমান বগা ৰঙৰেই ৰখা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত এই প্ৰকাৰৰ মুগা দুৰ্লভ হৈ পৰিছিল।<ref>''Journal of the Bihar and Orissa Research Society'', Vol. 3, p. 212, "There was another of similar quality. It is known as the Mezankari muga, the worm feeding on the Adakari tree (Litsea citrata). This muga constituted the dress of the higher ranks, most of which were dyed red with lac but some were white. It is now scarce."</ref> সপ্তম শতিকাত বাণভট্টই ৰচনা কৰা সংস্কৃত গ্ৰন্থ ''[[হৰ্ষচৰিত]]''তো কামৰূপৰ মূল্যৱান বস্ত্ৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়। উত্তৰ ভাৰতৰ শাসক হৰ্ষবৰ্ধনৰ ৰাজঅভিষেকৰ সময়ত কামৰূপৰ ৰজা [[ভাস্কৰবৰ্মণ]]ে তেওঁলৈ বহুতো বহুমূলীয়া সামগ্ৰী উপহাৰ হিচাপে পঠিয়াইছিল। ইয়াৰ ভিতৰত মূল্যৱান বস্ত্ৰ আৰু ৰত্ন বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য আছিল। উপহাৰৰ ভিতৰত ''দুকুল'' (''dukula'') বস্ত্ৰেৰে মেৰিয়াই থোৱা ছাতি, ''পট্টসূত্ৰ'' (''patta-sutra'') বস্ত্ৰৰ বস্তা আৰু শৰৎকালৰ চন্দ্ৰৰ পোহৰৰ দৰে নিৰ্মল ''ক্ষৌম'' (''ksoma'') বস্ত্ৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়। মূল বৰ্ণনাত ইয়াক ''শাৰদ চন্দ্ৰমা শৌচ ক্ষৌমাণি'' (''sharada chandrama shaucha ksamani'') বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। এই বস্ত্ৰসমূহ ৰেচম অথবা লিনেনৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হৈছিল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.32096/page/n125 Chatterjee, S. K., ''Kirata-jana-kriti'', 1951, pp. 95–96.]</ref> গ্ৰন্থখনত বস্ত্ৰৰ আঁহবোৰ ইমান মিহি, সমান আৰু মসৃণ আছিল যে সেয়া ভূৰ্জপত্ৰৰ সৈতে তুলনা কৰিব পৰা গৈছিল বুলিও উল্লেখ আছে। এই বৰ্ণনাকো ৰেচমৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref>[https://books.google.com/books?id=KItocaxbibUC Chatterjee, Suhas, ''Indian Civilisation and Culture'', p. 435.]</ref> চীনা পৰিব্ৰাজক [[হিউৱেন চাং]]ৰ ভ্ৰমণ বিৱৰণতো ভাস্কৰবৰ্মণৰ ৰাজত্বকালত কামৰূপত ৰেচমৰ ব্যৱহাৰ আৰু বাণিজ্যৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ===মধ্য যুগ=== মুগা পলুৰ জিনগত বৈচিত্ৰ্য সম্পৰ্কীয় কিছুমান বিৱৰণত অসমৰ ৰেচম উৎপাদনৰ প্ৰাচীন কেন্দ্ৰ হিচাপে দুটা অঞ্চলৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াৰে এটা আছিল প্ৰাচীন [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত গাৰো পাহাৰ, যাৰ সৈতে বড়ো-কছাৰীসকলৰ ৰেচম পালনৰ পৰম্পৰাকো সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে; আনটো আছিল প্ৰাচীন [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত [[ঢকুৱাখনা]] অঞ্চল। অৱশ্যে এই দুটা অঞ্চলক মুগাৰ উৎপত্তিস্থল বুলি নিশ্চিত কৰাৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট জিনগত অধ্যয়নৰ তথ্যসূত্ৰ প্ৰয়োজন। বুৰঞ্জীসমূহৰ মতে, ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰজাই আহোম ৰজালৈ শান্তিৰ প্ৰস্তাৱ হিচাপে কিছুমান সোণোৱালী ৰঙৰ বস্ত্ৰ বা মেখেলা উপহাৰ দিছিল। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত এই বস্ত্ৰক ''সোনোৱালী কাপুৰ'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীৰ বৰ্ণনাত ইয়াক ''সিন-খাম'' (''Sin-kham'') অথবা ''খাম-চিন'' নামৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়, যাৰ অৰ্থ সোণোৱালী বস্ত্ৰ বা মেখেলা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। সম্ভৱতঃ এই সোণোৱালী বস্ত্ৰসমূহ মুগাৰে নিৰ্মিত আছিল। এই উল্লেখৰ পৰা চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজবস্ত্ৰ হিচাপে মুগাৰ ব্যৱহাৰ হোৱাৰ সম্ভাৱনাৰ কথা অনুমান কৰা হৈছে।<ref>Bhuyan, Surya Kumar, ''Deodhai Asam Buranji'', p. 18.</ref> ''নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, আহোম ৰাজসভাত মুগা বস্ত্ৰৰ ব্যৱহাৰ পৰৱৰ্তী কোনোবা সময়ত প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীখনত এই ঘটনাটো চুতুফা ৰজাৰ দিনৰ বুলি উল্লেখ আছে। বিৱৰণ অনুসৰি, আহোম ৰজাজনে তেওঁৰ মন্ত্ৰীসকলৰ পৰামৰ্শ মতে মুগা আৰু পাটৰ বস্ত্ৰ পৰিধান কৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিছিল। ইয়াৰ বাবে চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ এক হাজাৰ মুগা পালনকাৰী, সূতা কটা লোক আৰু শিপিনীক ৰাজধানীত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল যাতে তেওঁলোকে ৰাজপৰিয়ালৰ বাবে বস্ত্ৰ প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। অসমীয়া বিৱৰণ অনুসৰি, নিযুক্ত লোকসকলৰ ভিতৰত এহাজাৰ মহিলা পলুপালক, কাটনী আৰু শিপিনী আছিল। বুৰঞ্জীখনত চুতীয়াসকলক ''চুটীয়া-কছাৰী'' বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>[https://archive.org/details/3_20190901_20190901/54.jpg Padmeswar Naoboicha Phukan, ''Assam Buranji'', p. 30.]</ref> অৱশ্যে উক্ত ঘটনাটো চুতুফাৰ ৰাজত্বকালতেই সংঘটিত হৈছিল নে নাই, সেই বিষয়ে সন্দেহ আছে। কাৰণ একেখন বুৰঞ্জীতে সেই সময়ত শদিয়া, মৰঙী আদি অঞ্চল আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল বুলি উল্লেখ আছে। সেয়েহে এই ঘটনাটো পৰৱৰ্তী কোনোবা আহোম ৰজাৰ ৰাজত্বকালৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। তথাপিও বুৰঞ্জীৰ এই বিৱৰণৰ পৰা আহোম ৰাজসভাত থলুৱা জনগোষ্ঠীসমূহৰ ৰেচম উৎপাদন আৰু বয়নশিল্পৰ প্ৰভাৱৰ কথা জানিব পৰা যায়। শিৱসাগৰ জিলাত এতিয়াও ''চুতীয়া কাটনী'' আৰু ''চেতিয়া কাটনী'' নামৰ ঠাই দেখা পোৱা যায়। মুগা আৰু পাট বস্ত্ৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পূৰ্বে আহোমসকলে ক'লা ৰঙৰ কাপোৰ পৰিধান কৰিছিল বুলি বিভিন্ন বুৰঞ্জীত উল্লেখ পোৱা যায়। ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''ত ষোড়শ শতিকাৰ দুটা পৃথক ঘটনাত আহোমসকলক ''লুণ্ডা-মুণ্ডা কুলা কাপুৰ পিন্ধা লুক'' অৰ্থাৎ ক'লা কাপোৰ পিন্ধা মুণ্ডিত মস্তকৰ লোক বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>Mahanta, S., ''Assam Buranji'', D.H.A.S., 1945, p. 10.</ref> আন এটা ঘটনাত তেওঁলোকক ''কলীয়া বস্ত্ৰ পৰিধান কৰা'' লোক বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Mahanta, S., ''Assam Buranji'', D.H.A.S., 1945, p. 23.</ref> এই বৰ্ণনাসমূহৰ ভিত্তিত আহোমসকলে ষোড়শ শতিকালৈকে ইউনান আৰু ব্ৰহ্মদেশৰ আন কিছুমান টাই জনগোষ্ঠীৰ দৰে ক'লা কপাহী বস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। লীলা গগৈয়ে তেওঁৰ ''অসমৰ সংস্কৃতি'' গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰিছে যে আহোমসকলে আগতে ক'লা কাপোৰ পিন্ধিছিল আৰু পিছলৈ বগা কাপোৰ পৰিধান কৰিবলৈ লৈছিল। তেওঁৰ মতে, খামতি, ফাকিয়াল আৰু শ্যানসকলৰ মাজত ক'লা কাপোৰৰ পৰম্পৰা অব্যাহত আছিল। গগৈয়ে লগতে উল্লেখ কৰিছে যে পূৰ্বৰ পোছাকৰ পৰম্পৰা পৰিত্যাগ কৰাৰ বাবে আহোমসকলক ''টাই-ম্যুং-নুন্'' অৰ্থাৎ বগা কাপোৰ পিন্ধা টাই বুলি ভিতৰুৱাভাৱে ইতিকিং কৰা হৈছিল।<ref>{{Citation |last=Gogoi |first=Lila |year=1982 |title=Asamar Sanskriti |language=as |place=Jorhat |publisher=Bharati Prakashan |page=64 |quote=আহোম সকলে পূৰ্বতে কʼলা‌ কাপোৰ পিন্ধিছিল। বুৰঞ্জীত আহোম মানুহৰ বৰ্ণনা দিওঁতে কৈছে, "মানুহবোৰ লণ্ডা-মুণ্ডা গাতো কলীয়া কাপোৰ।" শকত-আৱত মানুহবোৰ, পিন্ধনত ক'লা কাপোৰ। পিছলৈ আহোম মানুহে ক'লা কাপোৰ এৰি বগা কাপোৰ পিন্ধিবলৈ ধৰে। তেওঁবিলাকৰ তেজ-মঙহৰ সম্বন্ধ থকা খামতি-ফাকিয়াল আৰু শ্যানসকলে এতিয়াও ক'লা কাপোৰ পিন্ধে। আহোমসকলে নিজৰ জাতীয় ৰীতি এৰি পেলোৱা বাবে এতিয়াও "টাই-ম্যুং-নুন্" অৰ্থাৎ বগা কাপোৰ পিন্ধা টাই বুলি ভিতৰুৱাকৈ ইতিকিং কৰে। }}</ref> থলুৱা শাসকসকলৰ এই বস্ত্ৰশৈলী গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত আহোম ৰাজবংশৰ পৰৱৰ্তী শাসনকালত মুগা উৎপাদনে ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল। ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আৰু উচ্চপদস্থ বিষয়াসকলৰ বাবে মুগাৰে নিৰ্মিত বস্ত্ৰ পৰিধানৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। আহোম ৰজাসকলে তেওঁলোকৰ ৰাজসভালৈ অহা বিশিষ্ট অতিথিসকলক উপহাৰ দিয়াৰ উদ্দেশ্যে ৰাজভঁৰালত বহুতো মূল্যৱান মুগাৰ সাজ সংৰক্ষণ কৰি ৰাখিছিল। ৰাণীসকলেও ব্যক্তিগতভাৱে শিপিনীসকলক বয়নৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়াৰ কামত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। যদিও অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত মহিলাসকলে ৰেচম পালন আৰু বয়নৰ কাম কৰিছিল, তথাপিও প্ৰাচীন কামৰূপ আৰু পৰৱৰ্তী আহোম শাসনকালত [[শুৱালকুছি]]ৰ ৰেচম বস্ত্ৰই বিশেষ খ্যাতি অৰ্জন কৰিছিল। শুৱালকুছিত এৰি, পাট আৰু মুগাৰ লগতে অন্যান্য বস্ত্ৰও বোৱা হৈছিল। ৯০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা প্ৰায় ১১০০ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ পশ্চিম অসমত শাসন কৰা [[পাল বংশ (কামৰূপ)|পাল বংশ]]ৰ ৰজা |ধৰ্মপালে একাদশ শতিকাত শুৱালকুছি প্ৰতিষ্ঠা কৰা বুলি কোৱা হয়। প্ৰচলিত কাহিনী অনুসৰি ধৰ্মপালে বৰপেটাৰ তাঁতীকুছিৰ পৰা ২৬টা শিপিনী পৰিয়ালক শুৱালকুছিলৈ আনি বৰ্তমানৰ গুৱাহাটীৰ ওচৰত এখন শিপিনী গাঁও প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>[http://archive.indianexpress.com/news/trouble-looms/831610/ ''Trouble looms'', The Indian Express.]</ref> সেই সময়ছোৱাত ৰেচমশিল্পই ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল আৰু শুৱালকুছি ৰেচম বয়নৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল। শুৱালকুছিৰ তাঁতশিল্পত কপাহী বস্ত্ৰ, ৰেচম বস্ত্ৰ আৰু খাদী কাপোৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই পৰম্পৰাগত বস্ত্ৰসমূহে অসমৰ ভিতৰে-বাহিৰে সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক মূল্য লাভ কৰিছিল। বিশেষকৈ পাট আৰু মুগা ৰেচমৰ বাবে শুৱালকুছি বিখ্যাত হৈ পৰে। কেৱল অসমত উৎপাদিত সোণোৱালী আঁহ হিচাপে মুগাৰ ৰপ্তানিৰো বিশেষ সম্ভাৱনা আছে। এই বয়নশিল্পসমূহ বহুদিন ধৰি অসমীয়া সমাজৰ সংস্কৃতি আৰু পৰম্পৰাৰ সৈতে নিবিড়ভাৱে জড়িত হৈ আহিছে। অসমীয়া পূৰ্বৰ বিৱৰণত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ১৬৬২ চনত ফৰাচী ভ্ৰমণকাৰী জাঁ-বাতিষ্ট টাভাৰ্নিয়ে (Jean-Baptiste Tavernier)-য়ে অসমৰ মুগা ৰেচমক ইউৰোপীয় পাঠকৰ পৰিচয়ত আনিছিল বুলি কোৱা হয়। টাভাৰ্নিয়ে অসমৰ ৰেচমৰ গুণগত মান চীনা ৰেচমৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। অৱশ্যে তেওঁৱেই প্ৰথম মুগাক বিশ্বদৰবাৰলৈ লৈ গৈছিল বুলি কৰা দাবীটো পৃথকভাৱে নিশ্চিত কৰা প্ৰয়োজন। ===ঔপনিৱেশিক যুগ আৰু আধুনিক সময়=== ১৭৯৩ চনত অসমৰ পৰা ইংলেণ্ডলৈ মুগা সূতাৰ এক বৃহৎ ৰপ্তানিৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অসমীয়া পূৰ্বৰ বিৱৰণ অনুসৰি, সেই সময়ত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে আহোম স্বৰ্গদেউৰ শাসনকালত ২২৪ মোন মুগা সূতা ইংলেণ্ডলৈ ৰপ্তানি কৰিছিল। ইয়াক মুগাৰ প্ৰথম বৃহৎ ৰপ্তানিসমূহৰ এটা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ২০০৭ চনত মুগা ৰেচমে সুৰক্ষিত ভৌগোলিক স্বীকৃতি (''Geographical Indication'' বা GI) লাভ কৰে। অসমীয়া তথ্য অনুসৰি, ২০০৭ চনৰ ১৩ জুলাইত মুগা সূতাৰ বাবে এই স্বীকৃতি প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref name="CC"/> ২০১৪ চনৰ ৩ মাৰ্চত অসমৰ মুগা ৰেচমৰ ল'গ'ৰ বাবেও ভৌগোলিক স্বীকৃতি পঞ্জীয়ন কৰা হয়।<ref name="Logo"/> ২০১৪ চনত মুগাৰ বাবে GI ল'গ' ব্যৱহাৰৰ অনুমোদনৰ বিষয়টোও প্ৰকাশিত হয়। এই ল'গ' অসম বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তি আৰু পৰিৱেশ পৰিষদৰ সৈতে পঞ্জীয়ন কৰা হৈছিল।<ref name="The Telegraph">{{cite web |url=http://www.telegraphindia.com/1140428/jsp/northeast/story_18284649.jsp#.Vqt7xlIXVf4 |archive-url=https://archive.today/20160307064940/http://www.telegraphindia.com/1140428/jsp/northeast/story_18284649.jsp%23.Vqt7xlIXVf4 |url-status=dead |archive-date=2016-03-07 |title=Finally, muga gets GI logo |publisher=The Telegraph, Calcutta |date=28 April 2014 |accessdate=29 January 2016}}</ref> ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় ৰেচম পৰিষদক মুগা ৰেচমৰ সামগ্ৰীসমূহ পৰীক্ষা কৰা, ইয়াৰ বিশুদ্ধতা প্ৰমাণিত কৰা আৰু উৎপাদকসকলক GI ল'গ' ব্যৱহাৰৰ অনুমতি প্ৰদান কৰাৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছে। এই পৰিষদে অসমৰ [[যোৰহাট]]ত অৱস্থিত কেন্দ্ৰীয় মুগা-এৰি গৱেষণা আৰু প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান (''Central Muga Eri Research and Training Institute'' বা CMER&TI)-ৰ জৰিয়তে মুগাসহ অসমৰ ৰেচমশিল্পৰ গৱেষণা, উন্নয়ন আৰু আন্তঃগাঁথনি বিকাশতো অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref name="CMER&TI">{{cite web |url=http://cmerti.res.in/aboutus.html |title=CMER&TI |publisher=CMER&TI |accessdate=31 January 2016 |archive-date=12 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151212174526/http://www.cmerti.res.in/aboutus.html |url-status=dead}}</ref> ২০১৫ চনত হায়দৰাবাদৰ "চেণ্টাৰ ফৰ ডি এন এ ফিংগাৰপ্ৰিণ্টিং এণ্ড ডায়েগনষ্টিক্স"ত জাভাৰেগৌড়া নাগাৰাজুৰ গৱেষক দলৰ আদৰ্শ গুপ্তা কে., কাজুৱেই মিতা আৰু কল্লাৰে পি. অৰুণকুমাৰে মুগা ৰেচমৰ ফাইব্ৰ'ইন প্ৰ'টিনৰ সম্পূৰ্ণ জিনীয় অনুক্ৰম আৰু আণৱিক গঠন সম্পৰ্কে গৱেষণা প্ৰকাশ কৰে। এই গৱেষণাত মুগা ৰেচমৰ সোণোৱালী আভা, শক্তি আৰু অন্যান্য বৈশিষ্ট্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ফাইব্ৰ'ইনৰ গঠন অধ্যয়ন কৰা হৈছিল। গৱেষণাপত্ৰখন ''Scientific Reports'' আলোচনীত প্ৰকাশিত হয়।<ref>{{cite journal |last1=Gupta K |first1=Adarsh |last2=Mita |first2=Kazuei |last3=Arunkumar |first3=Kallare P. |last4=Nagaraju |first4=Javaregowda |title=Molecular architecture of silk fibroin of Indian golden silkmoth, Antheraea assama |journal=Scientific Reports |volume=5 |pages=12706 |year=2015 |doi=10.1038/srep12706 |url=https://www.nature.com/articles/srep12706}}</ref> ২০১৪–১৫ বিত্তীয় বৰ্ষত ভাৰতত মুঠ ১৫৮ টন মুগা ৰেচম উৎপাদন হৈছিল। ইয়াৰে ১৩৬ টন অসমত উৎপাদিত হৈছিল। একে সময়ছোৱাত ভাৰতৰ সকলো প্ৰকাৰৰ ৰেচমৰ মুঠ উৎপাদন আছিল ২৮,৭০৮ টন।<ref name="CSB Report">{{cite web |url=http://www.csb.gov.in/assets/Uploads/pdf-files/CSBAR-1415English.pdf |title=CSB Annual Report 14-15 |publisher=Central Silk Board, India |work=Annual Report 2014–15 |date=November 2015 |accessdate=29 January 2016 |pages=5, 123 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170809090716/http://www.csb.gov.in/assets/Uploads/pdf-files/CSBAR-1415English.pdf |archive-date=9 August 2017 |url-status=dead}}</ref> ==বাণিজ্য== [[File:Muga cocoon.jpg|thumb|মুগা লেটা]] ১৭৯৩ চনত ২২৪ মণ্ড মুগা সূতাৰ দাম দিয়া হৈছিল ৫৩,৮৯৯ টকা। ইয়াৰ পৰাই মুগাৰ অতীজত মূল্য কিমান আছিল অনুমান কৰিব পাৰি। বৰ্তমান সময়ত ১ কেজি মুগা সূতাৰ দাম বজাৰত ৩২০০ টকাৰ পৰা ৫০০০ টকা পৰ্যন্ত হ'ব পাৰে। সেয়েহে মুগাৰ বাণিজ্যত জড়িতসকলৰ বাণিজ্যিক স্বাৰ্থ সুৰক্ষা কৰিবলৈ ২০০৭ চনৰ ১৩ জুলাইত মুগাসূতাক GI (Geographical Indication - ভৌগলিক ইঙ্গিত) প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="CC">{{cite web | url=https://search.ipindia.gov.in/GIRPublic/Application/Details/55 | title=Geographical Indications Registry | accessdate=5 December 2024}}</ref> আনহাতে অসমৰ মুগা ৰেচমৰ ল'গক ৩ মাৰ্চ, ২০১৪ চনত GI প্ৰদান কৰা হয়৷<ref name="Logo">{{cite web | url=https://search.ipindia.gov.in/GIRPublic/Application/Details/384 | title=Geographical Indications Registry | accessdate=5 December 2024}}</ref> এই ল'গ প্ৰদান কৰাৰ পাছত মুগাৰ পৰা প্ৰস্তুত কৰা যিকোনো বস্ত্ৰ-সামগ্ৰীয়ে‍ বহন কৰিব পাৰিছে‍ নিজা চিহ্ন, যি ইয়াৰ বিশুদ্ধতা প্ৰমাণ কৰে। তাৰ উপৰি মুগাৰ যিকোনো ধৰণৰ অনুমোদিত নকলৰ (Bio piracy) পৰাও সুৰক্ষা প্ৰদান কৰিব GIয়ে। যিহেতু অসম বিশ্বৰ ভিতৰতে মুগা উৎপাদন কৰা একমাত্ৰ প্ৰান্ত সেয়েহে মুগাক GI দিয়াৰ বাবে মুগাৰ বিশুদ্ধতা ৰক্ষা হোৱাৰ লগতে, মুগাৰ সৃষ্টি আৰু বেপাৰ-বাণিজ্যত অসমৰ একাধিপত্য প্ৰতিস্থা হ'ব আৰু আমাৰ এই আপুৰুগীয়া সম্পদৰ পৰা আমাৰ মুগা খেতিয়ক, শিপিনী সকল বাৰুকৈ উপকাৰিত হ'ব। বাণিজ্যিক দিশৰ পৰা মুগাৰ পৰা অসমে ৪০ কোটি টকা বাৰ্ষিক আয় কৰে (মৰোৱা বজাৰৰ তথ্যৰ মতে)। অসমৰ প্ৰায় ২৩,৫৪৩টা পৰিয়াল মুগা খেতি আৰু বয়নশিল্পৰ (২০০৪) লগত জড়িত আৰু ২০০১-২০০৩ চনত অসমত ৯২ মিলিয়ন টন মুগা লেটা উৎপাদন কৰা হয় (Directorate of Sericulture, Government of Assam)। ইয়াৰ উপৰি মুগা সূতা আৰু কাপোৰৰ ৰপ্তানিৰ পৰা অসমে বাৰ্ষিক ১০০ৰ পৰা ১২০ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰে। ==উৎপাদন== [[Image:Muga Silkworm.JPG|right|thumb|চোম গছত মুগা পলু]] উৎপাদনৰ ফালৰ পৰা অসমৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ যোৰহাট, শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড়, কামৰূপ জিলা আৰু লখিমপুৰ জিলাৰ ঢকুৱাখনাত মুগা সৰ্বাধিক উৎপাদন হয়। ইয়াৰে ভিতৰত কামৰূপ জিলাৰ শুৱালকুছি হৈছে বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেচম উৎপাদনকাৰী গাঁও আৰু মুগা উৎপাদনৰ ক্ষেত্ৰতো ই বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ গাঁও হিচাপে স্বীকৃতি পাইছে । ১১ শতিকাত ৰজা ধৰ্মপালৰ নিৰ্দেশত ২৬ শিপিনী পৰিয়ালেৰে প্ৰথম স্থাপন হৈছিল শুৱালকুছিৰ। সেই তেতিয়াৰে পৰা এতিয়ালৈকে শুৱালকুছিৰ বাসিন্দাসকলে নিজৰ এই বস্ত্ৰশিল্পক এৰা নাই আৰু গাঁওখনৰ ৫০,০০০ জনবসতিৰ প্ৰায় ২৫,০০০ গৰাকী ব্যক্তি এই বয়নশিল্পৰ লগত জডি়ত। সেয়েহে শুৱালকুছিক পূৱৰ মানচেষ্টাৰ আখ্যা দিয়া হয়। ==অসমৰ সমাজত মুগা== সুন্দৰ সোণোৱালী বৰণ আৰু স্থায়িত্বৰ বাবে মুগা জনসাধাৰণৰ মাজত জনপ্ৰিয়। আন ৰেচমৰ তুলনাত মুগা অতি সোনকালে বেয়া নহয় আৰু ইয়াক সহজে ধুব পৰা যায়। এযোৰ মুগা কাপোৰৰ আয়ুস প্ৰায় ৫০ বছৰ বা তাতোধিক হ'ব পাৰে। কিন্তু যিহেতু মুগা সূতাৰ উৎপাদনৰ বাবে অত্যাধিক মাত্ৰাত মুগা লেটাৰ প্ৰয়োজন সেয়েহে মুগাৰ দাম বৰ্তমান বজাৰত বহুত বেছি। কিন্তু তথাপিও মুগাৰ চহিদা বজাৰত হ্ৰাস পোৱা নাই, বৰঞ্চ বাঢ়িছেহে। বিশেষকৈ অসমীয়া কলা-সংস্কৃতিৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ হিচাপে মুগাই অতীজৰে পৰা অসমীয়া সমাজত আদৰ পাই আহিছে। প্ৰতিগৰাকী অসমীয়া যুৱক-যুৱতীৰ ওচৰত এযোৰ মুগাৰ সাজ হোৱাতো গৌৰৱৰ কথা। ৰঙালী বিহুৰ যেন আধৰুৱা হৈ ৰ'ব একোযোৰ ৰঙা ফুল বছা মুগা মেখেলা-চাদৰ পৰিহিতা নাচনী আৰু মুগা চোলা পৰিধান কৰা ঢুলীয়াৰ অবিহনে। যিকোনো সামাজিক অনুষ্ঠানত মুগা কাপোৰে পিন্ধোতাৰ সৌন্দৰ্যত সোণত সুৱগা চৰায় আৰু তেওঁক জাকত জিলিকা কৰি তোলে। আৰু বৰ্তমান ফেশ্বনৰ যুগত মুগা সূতাৰ প্ৰয়োগ কেৱল মেখেলা-চাদৰ বা চোলা বোৱাতে সীমিত নাথাকি শাড়ী, চুৰিদাৰ, বিচনাচাদৰ, পৰ্দা ইত্যাদি নানান ধৰণৰ সামগ্ৰী উৎপাদনৰ বাবেও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref name="Central Silk Board">{{cite web | url=http://www.csb.gov.in/silk-sericulture/silk/muga-silk/ | title=Muga Silk | publisher=Central Silk Board, Ministry of Textiles, Government of India | date=3 July 2014 | accessdate=27 January 2016 | archivedate=5 December 2015 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20151205144704/http://www.csb.gov.in/silk-sericulture/silk/muga-silk | deadurl=yes }}</ref> বিভিন্ন ফেশ্বন ৱিকত মুগাৰে তৈয়াৰী নানান বস্ত্ৰই ৰাইজৰ মাজত বহুত সমাদৰ লাভ কৰিছে। কিন্তু এই সকলোবোৰৰ পাছতো অসমত মুগাৰ ব্যৱসায়ৰ যিমান বিকাশ হ'ব লাগিছিল সিমান হোৱা নাই। মুগা ব্যৱসায় এতিয়াও কুটিৰশিল্পৰ দৰেই চলি আছে কিন্তু প্ৰয়োজন মুগা ব্যৱসায়ক এক অতি উচ্চ পৰ্যায়ৰ বাণিজ্যিক স্বীকৃতি দিয়াৰ। সৰু সৰু নিজা ব্যৱসায়ৰ বা আত্মসহায়ক গোটৰ দ্বাৰা মুগা উৎপাদিত হোৱাৰ বিপৰীতে যদি এই মুগা ব্যৱসায়ী সকলক একগোট কৰি চৰকাৰী সাহাৰ্য্য যেনে আধুনিক মিল, সূতা কটা যন্ত্ৰ, মুগা পলু পালন কেন্দ্ৰ, যন্ত্ৰ চলিত তাঁত ইত্যাদি প্ৰদান কৰা হয়, তেনে অৱস্থাত মুগা উৎপাদন বৰ্তমানতকৈ বহুগুণ বেছি বৃদ্ধি কৰিব পৰা যাব। চৰকাৰী ৰেচম বিভাগেও নিজৰ উপস্থিতি মুগা খেতিৰ ক্ষেত্ৰত বাৰুকৈ প্ৰতিপন্ন কৰিব লাগে। বৰ্তমানে মুগাৰ যি বাণিজ্যিক সম্ভাৱনা আছে তাক যেন সঠিকভাৱে‍ অসমে নিষ্কৰ্ষ কৰিব পৰা নাই। তাৰ উপৰিও কম দামৰ তচৰ ৰেচম আৰু চীন দেশৰ কৃত্ৰিম ৰেচমে অসমৰ মুগাক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বজাৰত কিছু পৰিমাণে প্ৰতিযোগিতা দিয়াৰ চেষ্টা কৰা দেখা গৈছে। তাৰ উপৰিও বৰ্ধিত প্ৰদূষণেও মুগা পলুৰ জীৱন চক্ৰত কিছু বাধাৰ সৃষ্টি কৰি মুগা উৎপাদনত কিছু বিঘিনিৰ সৃষ্টি কৰিছে। <ref> দেৱযানী বড়া,মুগা - অসমৰ এক সোণালী সম্পদ, বৰ্হমথুৰি (এন আই টি শিলচৰৰ বসন্ত আলোচনী) https://docs.google.com/file/d/0B4ZC6NF4m4DvRnZYaEZ6NlNaTlE/edit </ref> <ref> KisHor Goswami,Impact of Globalisation on Silk Industry in Northeast India: an Assesment from Gender Perspectives, https://www.google.co.in/search?q=KisHor+Goswami%2CImpact+of+Globalisation+on+Silk+Industry+in+Northeast+India%3A+an+Assesment+from+Gender+Perspectives&oq=KisHor+Goswami%2CImpact+of+Globalisation+on+Silk+Industry+in+Northeast+India%3A+an+Assesment+from+Gender+Perspectives&aqs=chrome..69i57.1171j0j1&sourceid=chrome&es_sm=122&ie=UTF-8 </ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} {{Silk}} [[শ্ৰেণী:ৰেচম শিল্প]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ভৌগোলিক স্বীকৃতি]] go3ud8pnp7p5gx274tg3c0qrlsu4xjw 0 45280 648405 648153 2026-10-29T11:28:27Z Ananya Taye 28065 added cited content 648405 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = বড়ো-কছাৰী জনগোষ্ঠীসমূহ | image = File:Kherai Dance of Assam.jpg | image_caption = [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ খেৰাই নৃত্য | population = প্ৰায় ১.২–১.৪ কোটি (ইংৰাজী খচৰাৰ আনুমানিক সংখ্যা) | regions = [[অসম]], [[ত্ৰিপুৰা]], [[মেঘালয়]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[পশ্চিমবংগ]], [[বাংলাদেশ]] | languages = বড়ো-গাৰো ভাষাসমূহ, [[অসমীয়া ভাষা]] | religions = [[হিন্দু ধৰ্ম]], [[বাথৌ ধৰ্ম]], [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]], [[ইছলাম]]<ref>{{Cite web |title=Assam govt. for economic survey of Kachari Muslims |work=The Hindu |date=4 March 2020 |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/assam-govt-for-economic-survey-of-kachari-muslims/article30926943.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20231121205521/https://www.thehindu.com/news/national/other-states/assam-govt-for-economic-survey-of-kachari-muslims/article30926943.ece |archive-date=21 November 2023 |access-date=15 November 2025}}</ref> | related = তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় জনগোষ্ঠী, [[নাগা জনগোষ্ঠী]], কাচিন জনগোষ্ঠী }} '''বড়ো-কছাৰী''' হৈছে [[অসম]]ৰ [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা পৰিয়াল]]ৰ "বড়ো-গাৰো" ভাষা কোৱা কেইবাটাও থলুৱা জনগোষ্ঠীক সামগ্ৰিকভাৱে বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা নাম। পূৰ্বতে এই জনগোষ্ঠী সমূহৰ মাজত যথেষ্ট ভাষিক পাৰ্থক্য আছিল যদিও বৰ্তমান তেওঁলোকৰ মাজত [[অসমীয়া ভাষা]] আৰু বড়ো-গাৰো ভাষা কোৱা লোকৰ সংখ্যাই অধিক। এই বৃহত্তৰ নামটোৰ অন্তৰ্গত জনগোষ্ঠীসমূহ প্ৰধানকৈ [[অসম]], [[ত্ৰিপুৰা]], [[মেঘালয়]] আৰু [[পশ্চিমবংগ]]ত বসবাস কৰে; [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[বাংলাদেশ]]তো ইয়াৰ অন্তৰ্গত কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ বসতি আছে।<ref name="Bathari-14-Bodos">{{harvcol|Bathari|2014|p=14}}</ref> তেওঁলোকে বৰ্তমান মূলতঃ বড়ো-গাৰো শাখাৰ ভাষা অথবা অসমীয়া ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে।{{citation needed|date=April 2023}} অৱশ্যে ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ আশে-পাশে বাস কৰা সকলো তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষাভাষী জনগোষ্ঠীকে এই গোটত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা নহয়; উদাহৰণস্বৰূপে মিচিং আৰু কাৰ্বিসকলক সাধাৰণতে বড়ো-কছাৰী হিচাপে গণ্য কৰা নহয়। বৃহত্তৰ এই গোষ্ঠীৰ কিছুমান জনগোষ্ঠীয়ে মধ্যযুগৰ অন্তিম পৰ্বত [[চুতীয়া ৰাজ্য]], [[কছাৰী ৰাজ্য|ডিমাছা ৰাজ্য]], [[কোচ ৰাজবংশ]] আৰু [[ত্ৰিপুৰা (দেশীয় ৰাজ্য)|ত্ৰিপুৰা ৰাজ্য]]ৰ দৰে ৰাজ্য গঠন কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ মাজত বিভিন্ন মাত্ৰাত সংস্কৃতায়ন (''Sanskrisation'') ঘটিছিল।<ref>{{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |year=1983 |page=5 |doi=10.2307/3516963 |jstor=3516963}}</ref> বড়ো-কছাৰী জনগোষ্ঠীসমূহ সাংস্কৃতিকভাৱে একৰূপ নহয়। বড়ো, চুতীয়া, মৰাণ, দেউৰী, ত্ৰিপুৰী আৰু ৰিয়াংসকলে পিতৃসূত্ৰীয় বংশানুক্ৰম অনুসৰণ কৰে; গাৰো, ৰাভা আৰু কোচসকলৰ মাজত মাতৃসূত্ৰীয় বংশানুক্ৰম আছে; ডিমাছাসকলৰ মাজত উভয়সূত্ৰীয় আৰু তিৱাসকলৰ মাজত পৰিৱৰ্তনশীল বা দ্বৈতসূত্ৰীয় বংশানুক্ৰম পোৱা যায়।<ref>{{Cite journal |last1=Bouchery |first1=Pascal |last2=Longmailai |first2=Monali |date=2018 |title=The Kinship Terminology of the Dimasa: Alternate Generation Equivalence in the Tibeto-Burman Area |url=https://www.jstor.org/stable/26773379 |journal=Anthropological Linguistics |volume=60 |issue=3 |page=228 |jstor=26773379}}</ref> মৰাণ আৰু শৰণীয়াৰ দৰে কিছুমান জনগোষ্ঠীয়ে [[একশৰণ নামধৰ্ম]] অনুসৰণকাৰী হিন্দু হিচাপে আত্মপৰিচয় দিয়ে। ==উৎপত্তি== 'বড়ো' নামটো [[অসম]]ৰ [[মেচ জনগোষ্ঠী|মেচ]] তথা কছাৰী ভাষিক গোষ্ঠীটোক সামগ্ৰিকভাৱে বুজাবলৈ পোন প্ৰথমে ব্যৱহাৰ কৰিছিল B H Hodgson-এ। অসমৰ পশ্চিমে বাস কৰা মেচ জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলক ব'ৰ' নামেৰে জনা গৈছিল। কালক্ৰমত অসমলৈ আহি থিতাপি লোৱা এই মেচ সকলকে তেওঁ [[বড়ো]] (Bodo) নামেৰে অভিহিত কৰে। জনশ্ৰুতি অনুসৰি, ব্ৰহ্ম বা বাৰ্মী জনগোষ্ঠীৰ ঠাল এটা তিব্বতত সোমাই তাত তিষ্ঠিব নোৱাৰি দাৰ্জিলিঙৰ ঘন অৰণ্যত সোমাইহি আৰু তাতে কিছুদিন থাকি দুটা গোটত বিভক্ত হৈ এটা নামনিৰ মেচি নদীৰ পাৰত থাকিবলৈ লয় আৰু আনটো ওপৰলৈ পাহাৰৰ ফালে গুছি যায়। মেচি নদীৰ পাৰত বাস কৰা সকল পিছত মেচ নামেৰে আৰু নেপালৰ ফালে গুছি যোৱা গোটটো "লিম্বু" নামেৰে জনাজাত হয়। এই মেচ সকলেই লাহে লাহে বিস্তাৰ হৈ [[অসম]], [[ত্ৰিপুৰা]], উত্তৰ-বংগ আৰু [[বাংলাদেশ]]ৰ অঞ্চলবিশেষে বিয়পি পৰে আৰু অসমত তেওঁলোক বড়ো নামে জনাজাত হৈ পৰে। অসমৰ পূব অঞ্চলৰ হিন্দু অধিবাসী সকলে এই ব'ৰ' তথা মেচ সকলক কছাৰী নাম দিয়ে। Grierson-এ উল্লেখ কৰা মতে, কছাৰী নামটো প্ৰথমতে উত্তৰ কাছাৰত বসবাস কৰা ডিমাচা সকলৰ মাজতে আৱদ্ধ আছিল। কালৰ সোঁতত এই নামে আন আন ঠাইত থকা একে মূলৰ ব'ৰ' তথা মেচ সকলক সাঙুৰি লোৱাত বড়ো-কছাৰী নামটো জনপ্ৰিয় হৈ উঠে। মেচ তথা ব'ৰ' সকলৰ ভাষাৰ লগতে [[ৰাভা]], [[লালুং]], [[ডিমাচা]], [[গাৰো]], [[তিপুৰা]] আৰু [[চুতীয়া]] এই তিব্বত-বাৰ্মী ভাষাত ভিত্তি কৰি গঢ়ি উঠা গোষ্ঠীটোকে Hodgson-এ ১৮৪৭ চনত বড়ো নামেৰে নামাংকিত কৰে। ===নামকৰণ আৰু শব্দব্যুৎপত্তি=== ====বড়ো==== ''বড়ো'' শব্দটো তুলনামূলকভাৱে আধুনিক সামূহিক নাম। ১৮৪৭ চনত ব্ৰায়ান হাউটন হডছনৰ গ্ৰন্থত মেচ আৰু কছাৰীসকলক বুজাবলৈ ইয়াৰ প্ৰথম উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Bathari|2014|p=15}}</ref> ফ্ৰাঁছোৱা জাকেছনৰ মতে, হডছনে প্ৰথমে বহুতো জনগোষ্ঠীক ''বড়ো'' হিচাপে ধৰি লৈছিল যদিও শেষলৈ সন্দেহযুক্ত গোষ্ঠীসমূহক অন্তৰ্ভুক্ত নকৰি কেৱল মেচ আৰু কছাৰীসকলক নথিভুক্ত কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Jacquesson|2008|p=21}}</ref> জৰ্জ আব্ৰাহাম গ্ৰিয়াৰ্ছনে ''বড়ো'' নামটো চীনা-তিব্বতীয় ভাষাপৰিয়ালৰ তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় শাখাৰ অসম–বাৰ্মা গোটৰ এটা অংশ বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।{{sfn|Choudhury|2007|p=1}} ইয়াত মেচ, ৰাভা, লালুং বা তিৱা, ডিমাছা বা পাহাৰীয়া কছাৰী, গাৰো, তিপ্ৰাচা, দেউৰী, মৰাণ আৰু বড়ো ভাষা অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite book |last=Joseph |first=Umbavu |title=Languages of the Greater Himalayan Region, Volume 1 Rabha |publisher=BRILL |date=1 December 2006 |pages=13 |isbn=9789047404699 |url=https://books.google.com/books?id=JOx5DwAAQBAJ&pg=PA13}}</ref> পৰৱৰ্তী কালত নৃতত্ত্ব আৰু ভাষাবিজ্ঞান দুয়োটা ক্ষেত্ৰত ''বড়ো'' এটা সামূহিক নাম হিচাপে ব্যৱহৃত হয়।<ref name="Bathari-14-Bodos"/> এই পৰিসৰত বংগ আৰু নেপালৰ মেচ; অসমৰ বড়ো, ডিমাছা, চুতীয়া, সোনোৱাল, মৰাণ, ৰাভা আৰু তিৱা; আৰু ত্ৰিপুৰা তথা বাংলাদেশৰ ককবৰকভাষী জনগোষ্ঠীসমূহক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Bathari|2014|p=14}}</ref><ref name="jacobnote">{{harv|George|1994|p=878f}}</ref> চট্টোপাধ্যায়ে ''Bodo'' নামটো বৃহত্তৰ গোট আৰু বিশেষ বড়ো জনগোষ্ঠী উভয়ৰে বাবে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Chatterji|1974|p=23}}</ref> কিন্তু সাম্প্ৰতিক ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক ব্যৱহাৰত ''বড়ো'' নামটো বিশেষকৈ বড়োলেণ্ড আঞ্চলিক অঞ্চলৰ বড়ো জনগোষ্ঠীক বুজায়।{{sfn|Choudhury|2007|p=1}} এইদৰে ভাষিক-নৃতাত্ত্বিক সামূহিক নাম আৰু সুকীয়া জনগোষ্ঠীৰ নামৰ মাজত পাৰ্থক্য আছে। কিছুমান আত্মীয় ভাষাত ''বড়ো'' বা সম্বন্ধীয় শব্দৰ অৰ্থ ''মানুহ'' (বড়ো ভাষাত ''বড়ো'', ত্ৰিপুৰী ভাষাত ''বৰক''); কিন্তু গাৰোত ''মান্দে'' আৰু কাৰ্বিত ''আৰলেন'' শব্দ ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{harvcol|Brahma|2008|pp=1–2}}</ref> কিছুমান ইতিহাসবিদে শব্দটোৰ উৎপত্তি তিব্বতী ''Hbrogpa'' শব্দৰ পৰা হোৱা বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{harvcol|Brahma|2008|p=2}}</ref> উত্তম বাথাৰীৰ মতে, সকলো উপগোষ্ঠীয়ে ভাষিক আৰু পূৰ্বপুৰুষগত সম্বন্ধ স্বীকাৰ কৰিলেও সুকীয়া পৰিচয় প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ বিচাৰে। সংখ্যাত তুলনামূলকভাৱে সৰু কিছুমান গোষ্ঠী, বিশেষকৈ ডিমাছাসকলে, ''বড়ো''ক সকলোৰে সামূহিক নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত আপত্তি প্ৰকাশ কৰিছে; তেওঁলোকে ইয়াক বড়ো জনগোষ্ঠীৰ প্ৰাধান্য প্ৰতিষ্ঠা আৰু ডিমাছা ইতিহাস-ভাষাৰ আত্মসাৎ হিচাপে গণ্য কৰা বুলি বাথাৰীয়ে উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{harv|Bathari|2014|pp=14–15}}</ref> হডছনৰ পূৰ্বৰ ধাৰণাৰ বিপৰীতে, বড়ো ভাষাক এতিয়া বড়ো-গাৰো ভাষাগোষ্ঠীৰ কেন্দ্ৰীয় বা মূল ভাষা হিচাপে স্বতঃসিদ্ধভাৱে গণ্য কৰা নহয়।<ref>{{harvcol|Jacquesson|2008|p=42}}</ref> সেইবাবে জাকেছন আৰু চৌধুৰীয়ে বৃহত্তৰ গোটটোক ''বড়ো'' নাম দিয়াৰ উপযুক্ততা পুনৰ্বিবেচনাৰ পৰামৰ্শ দিছে।<ref>{{harvcol|Jacquesson|2008|p=45}}</ref>{{sfn|Choudhury|2007}} ====কছাৰী==== ''কছাৰী'' নামটো বহু পুৰণি কালৰ পৰা আধুনিক যুগত ''বড়ো'' নামেৰে বুজোৱা কেইবাটাও গোটক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ হৈছিল।<ref>{{harvcol|Bathari|2014|p=14}}</ref> ষোড়শ শতিকাৰ [[শংকৰদেৱৰ ভাগৱত]]ত ''কিৰাত কছাৰী খাচী গাৰো মিৰি'' আদি জনগোষ্ঠীৰ তালিকাত ''কছাৰী'' শব্দ পোৱা যায়।<ref>শ্ৰীমদ্ভাগৱত, দ্বিতীয় স্কন্ধ, এইচ. দত্তবৰুৱা এণ্ড কোং, নলবাৰী, পৃ. ৩৮।</ref> ইয়াত কোচ আৰু মেচসকলৰ নাম পৃথককৈ উল্লেখ থকা প্ৰসংগত মহেশ্বৰ নেওগে ''কছাৰী'' শব্দৰ কিৰাতৰ সৈতে সমাৰ্থক ব্যৱহাৰৰ কথা উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{harvcol|Neog|1980|p=75}}</ref> [[বুৰঞ্জী]] আৰু ঔপনিৱেশিক নথিত সমতল ভূমিত থকা বড়ো-গাৰো ভাষাভাষী গোষ্ঠীসমূহক সাধাৰণভাৱে ''কছাৰী'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Ramirez|2014|p=9}}</ref> ছিডনি এণ্ডলৰ ১৯১১ চনৰ ''The Kacharis'' গ্ৰন্থত সমতলৰ কছাৰী বা বড়ো আৰু পাহাৰৰ কছাৰী বা ডিমাছাৰ লগতে আন গোষ্ঠীসমূহৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{harvcol|Jacquesson|2008|p=28}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত সোনোৱাল কছাৰী আৰু শৰণীয়া কছাৰীৰ দৰে অসমীয়া ভাষা-সমাজত সংযুক্ত গোষ্ঠীসমূহে ''কছাৰী'' উপনাম বজাই ৰাখিছিল; আনহাতে পূৰ্বে কছাৰী নামেৰে পৰিচিত কিছুমান গোষ্ঠীয়ে ''বড়ো'' বা ''ডিমাছা''ৰ দৰে সুকীয়া আত্মনাম গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Ramirez|2014|p=17}}</ref> ''কছাৰী'' শব্দৰ উচ্চাৰণ ''কাছাৰী'' অথবা ''কোছাৰী'' ৰূপেও পোৱা যায়। আৰ. এন. মুছাহাৰীৰ মতে, নামটোৰ সম্ভাব্য উৎস এটা পুৰণি বড়ো গীতত থকা ''কৰোছা আৰিছ'' নামৰ আত্মপৰিচয়।<ref>{{harvcol|Mosahary|1983|p=47}}</ref> <poem> ''Pra Ari, Korasa Ari'' ''Jong pari lari lari'' (আমি কৰোছা আৰিছ, সাগৰজাত প্ৰথম বংশ; আমাৰ বংশধাৰা অবিচ্ছিন্ন) </poem> ===প্ৰাচীন বসতি আৰু ভাষিক উৎস=== বৃহত্তৰ গোটটোৰ বহুতো জনগোষ্ঠীয়ে এতিয়া বড়ো-গাৰো তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষা অথবা অসমীয়া আৰু বাংলাৰ দৰে ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা কয়। ভাষাবিদসকলৰ মতে, প্ৰথম তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষাভাষীসকল ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত উপস্থিত হোৱাৰ আগতেই অঞ্চলটোত অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক বা মন-খমেৰ ভাষাভাষী জনসমষ্টিৰ বসতি আছিল।<ref>{{harvcol|DeLancey|2012|p=12}}</ref><ref>{{harvcol|Jacquesson|2017|p=117}}</ref><ref>{{harv|Post|Burling|2017|p=214}}</ref> জনগোষ্ঠীসমূহৰ মৌখিক পৰম্পৰা আৰু গৱেষকসকলৰ মাজত এই অঞ্চললৈ তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষাৰ প্ৰৱেশ উত্তৰ অথবা পূব দিশৰ পৰা হৈছিল বুলি সাধাৰণ সহমত আছে; কিন্তু মূল বিস্তাৰকেন্দ্ৰ কিমান উত্তৰে বা পূবে আছিল সেই বিষয়ে মতভেদ আছে।<ref>{{harvcol|DeLancey|2013|p=56}}</ref> চীনা-তিব্বতীয় ভাষাপৰিয়ালৰ আধুনিক ভাষিক বংশবৃক্ষসম্বন্ধীয় গৱেষণাত উত্তৰ চীনৰ হালধীয়া নদীৰ আশে-পাশে প্ৰাচীন সাধাৰণ পূৰ্বপুৰুষ ভাষাৰ উৎসৰ তত্ত্ব আলোচনা কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|Zhang|Ji|Pagel|Mace|2020}}</ref> কিছুমান ভাষাবিদে ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষাভাষীসকলৰ প্ৰথম প্ৰৱেশ বৰ্তমানৰ পৰা প্ৰায় ৩,০০০ বছৰ বা তাতোকৈ আগতে ঘটিছিল বুলি প্ৰস্তাৱ কৰিছে।<ref>{{harvcol|DeLancey|2013|p=56}}</ref> স্কট ডেলেন্সীৰ মতে, প্ৰাচীন বড়ো-গাৰো ভাষাভাষী প্ৰব্ৰজনকাৰীসকল সম্ভৱতঃ আগৰ স্থানীয় জনসমষ্টিতকৈ সংখ্যাত কম আছিল।<ref>{{harvtxt|DeLancey|2012|p=13}}</ref> বড়ো-গাৰো ভাষাসমূহৰ দুটা উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য হৈছে ইয়াৰ অত্যন্ত সংমিশ্ৰিত তথা সৰলীকৃত ব্যাকৰণ আৰু বিশাল ভৌগোলিক বিস্তৃতি। পশ্চিমে নেপালৰ মেচ ভাষাৰ অঞ্চলৰ পৰা পূবে অসমৰ ডিমাছা ভাষাৰ অঞ্চললৈ এই বিস্তৃতি ১,২০০ কিলোমিটাৰতকৈও অধিক।<ref>{{harvcol|DeLancey|2013|p=55}}</ref> বড়ো-কছাৰীসকল নদী উপত্যকাৰ প্ৰাচীন বসতিস্থাপক আছিল বুলি কৰা যুক্তিৰ এটা ভিত্তি হৈছে অঞ্চলৰ বহু নদীৰ নাম। [[দিবাং নদী|দিবাং]], দিহাং, [[দিখৌ নদী|দিখৌ]], [[দিহিং নদী|দিহিং]], দৈয়াং আৰু দৈগ্ৰুং আদি নামৰ ''দি/দৈ'' অংশটো বহু তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষাত ''পানী'' অৰ্থত ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{harvcol|Ramirez|2014|p=4}}</ref> কিছুমান গৱেষকে এই নামসমূহৰ ''-অং'' অংশৰ সৈতে অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাৰ পানীবাচক শব্দৰ সাদৃশ্য উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{harvcol|Bareh|1987|pp=269–270}}</ref> অসমত কছাৰীসকলক প্ৰথম ৰেচম পলু পালন আৰু ৰেচম সামগ্ৰী উৎপাদন কৰা লোক হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |title=Handloom and Textile of Bodos |journal=G Brahma PhD Thesis |page=139 |url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/220083/10/10_chapter%206.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20251221205105/http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/220083/10/10_chapter%206.pdf |archive-date=21 December 2025}}</ref> শালি ধানৰ ৰোৱা খেতি গংগা উপত্যকাৰ পৰা প্ৰসাৰিত হোৱাৰ আগতে তেওঁলোকক আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছিল। অমলেন্দু গুহৰ মতে, কছাৰীসকলৰ কিছুমান উন্নত গোটে পাহাৰৰ পাদদেশত ''খৰ্মা আহু'' নামৰ জলসিঞ্চিত কিন্তু সদায় ৰোৱা নহয় এনে ধানৰ খেতিও কৰিছিল; একে সময়তে বিভিন্ন জাতিগোষ্ঠীয়ে শুকান ভূমিৰ আহু খেতিতো অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Guha|1982|pp=481–482}}</ref> ===বড়ো-গাৰো ভাষাৰ সংযোগী ভাষা হিচাপে বিকাশ=== ৰবিন্স বাৰ্লিঙে (২০০৭) নাগামিজ, জিংফৌ আৰু গাৰো ভাষাসমূহৰ উদাহৰণেৰে সংযোগী ভাষাৰ বিকাশ, ভাষা পৰিৱৰ্তন, সংমিশ্ৰণ, ভাষিক ধাৰাবাহিকতাৰ বিচ্ছেদ আৰু জাতিগত সংমিশ্ৰণৰ এটা চক্ৰৰ কথা আলোচনা কৰিছে।<ref>{{harvtxt|Burling|2007}}</ref> ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত খ্ৰীষ্টীয় চতুৰ্থ–পঞ্চম শতিকালৈও অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাৰ উপস্থিতি থকা বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|DeLancey|2012|p=13}}</ref> প্ৰাচীন অসমত সংস্কৃত শিক্ষিত আৰু প্ৰশাসনিক ভাষা, অষ্ট্ৰিক আৰু তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় জনজাতীয় ভাষা, লগতে অসমীয়া ভাষালৈ বিকশিত হোৱা স্থানীয় প্ৰাকৃতৰ উপস্থিতিৰ কথা মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মাই উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Sharma |first=Mukunda Madhava |year=1978 |title=Inscriptions of Ancient Assam |publisher=Gauhati University |pages=xxiv–xxviii}}</ref> ডেলেন্সীৰ প্ৰস্তাৱ অনুসৰি, প্ৰাক্-কামৰূপ, [[কামৰূপ ৰাজ্য]] আৰু কামৰূপ-উত্তৰ ৰাজনৈতিক গঠনসমূহত তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় আৰু অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাভাষীসকলৰ মাজত প্ৰাচীন বড়ো-গাৰো এটা সংযোগী ভাষা হিচাপে বিকশিত হৈছিল।<ref>{{harvcol|DeLancey|2013|p=57}}</ref> পোষ্ট আৰু বাৰ্লিঙে এই তত্ত্বক গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰিছে, কাৰণ ইয়াৰ জৰিয়তে ভাষাগোষ্ঠীটোৰ বিস্তৃতি আৰু তুলনামূলকভাৱে সৰল ৰূপতাত্ত্বিক গঠন ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি।<ref>{{harvcol|Post|Burling|2017|p=227}}</ref> এই তত্ত্ব অনুসৰি, প্ৰথম অৱস্থাত বিভিন্ন মাতৃভাষাৰ লোকৰ মাজত যোগাযোগৰ মাধ্যম হোৱাৰ ফলত প্ৰাক্-বড়ো-গাৰো ভাষাৰ গঠন সৰল আৰু স্বচ্ছ হৈ পৰিছিল।<ref>{{harvcol|DeLancey|2012|p=3}}</ref> জাকেছনৰ মতে, গাৰো, ৰাভা আৰু কিছুমান কোচ গোটৰ মাতৃসূত্ৰীয় বংশানুক্ৰম আৰু বিবাহোত্তৰ স্ত্ৰীগৃহবাসৰ পৰম্পৰাৰ সৈতে খাচী সমাজৰ সাদৃশ্য আছে। এই বৈশিষ্ট্যৰ এটা সম্ভাব্য ব্যাখ্যা হৈছে অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাভাষী পূৰ্বপুৰুষৰ বংশধৰসকলে ভাষা সলনি কৰিও নিজৰ কিছুমান সামাজিক বৈশিষ্ট্য অক্ষুণ্ণ ৰাখিছিল, অথবা খাচী সমাজৰ দীৰ্ঘ প্ৰভাৱ আছিল।<ref>{{harvcol|Jacquesson|2017|p=99}}</ref> ডেলেন্সীৰ মতে, ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ তিব্বত-ব্ৰহ্মীয়কৰণ সম্পূৰ্ণ জনসংখ্যা প্ৰতিস্থাপনৰ তুলনাত ভাষা পৰিৱৰ্তনৰ ফল হোৱাৰ সম্ভাৱনা অধিক।<ref>{{harvcol|DeLancey|2012|p=13}}</ref> জিনগত গৱেষণাতো উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষাভাষীসকলৰ মাজত অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক জনগোষ্ঠীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত পিতৃসূত্ৰীয় O2a-M95 গোষ্ঠীৰ উপস্থিতি পোৱা গৈছে; উদাহৰণস্বৰূপে গাৰোসকলৰ মাজতো এই গোষ্ঠীৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{harvcol|van Driem|2007|p=237}}</ref><ref>{{harvcol|Chaubey|2011|p=1015}}</ref> ==শ্ৰেণীকৰণ== ১৮৮১ চনৰ পিয়ল অনুসৰি, বড়ো-মেচ, দেউৰী, ডিমাচা, ঢিমাল, গাৰো, হাজং, কোচ, লালুং(তিৱা), মেচ, মৰান, মটক, ফুলগৰিয়া, চুতীয়া, ৰাভা, সোনোৱাল, শৰণীয়া, সোলেমিয়া ঠেঙ্গাল আৰু তিপ্ৰাচা- এই সকলো জনগোষ্ঠীকে কছাৰী বুলি শ্ৰেণীভূক্ত কৰা হয়। ===ইংৰাজী খচৰাৰ জনগোষ্ঠী অনুসৰি তালিকা=== ইংৰাজী খচৰাত তলত দেখুওৱা জনগোষ্ঠীসমূহৰ প্ৰধান ভাষা, বসতি অঞ্চল আৰু আনুমানিক জনসংখ্যা দিয়া হৈছে। কিছুমান সংখ্যাৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট তথ্যসূত্ৰ নাই আৰু পৃথক পৃথক বছৰৰ অনুমান একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। {| class="wikitable sortable" ! জনগোষ্ঠী !! প্ৰধান ভাষা !! প্ৰধান বসতি !! আনুমানিক জনসংখ্যা |- | [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]] || [[বড়ো ভাষা]] || অসম, বিশেষকৈ বড়োলেণ্ড আঞ্চলিক অঞ্চল || ১৫–১৬ লাখ<ref>{{cite web |title=Census report 2011 |url=http://censusindia.gov.in/2011Census/Language-2011/Statement-1.pdf |access-date=5 January 2020}}</ref> |- | [[ত্ৰিপুৰা|ত্ৰিপুৰী]] || [[ককবৰক ভাষা]] || ত্ৰিপুৰা, মিজোৰাম, বাংলাদেশ || ১২–১৩ লাখ<ref name="TripuriCensus">{{cite web |title=Distribution of the 99 Non-Scheduled Languages—2011 Census |url=https://www.censusindia.gov.in/2011Census/Language-2011/Part-B.pdf |pages=48–49}}</ref><ref>{{cite web |title=Table 1.4 Ethnic Population by Group and Sex |year=2021 |publisher=Bangladesh Bureau of Statistics |page=33 |url=http://bbs.portal.gov.bd/sites/default/files/files/bbs.portal.gov.bd/page/b343a8b4_956b_45ca_872f_4cf9b2f1a6e0/2022-07-28-14-31-b21f81d1c15171f1770c661020381666.pdf}}</ref> |- | [[গাৰো জনগোষ্ঠী|গাৰো]] || [[গাৰো ভাষা]] || মেঘালয়ৰ পশ্চিমাংশ, বাংলাদেশ || প্ৰায় ১২ লাখ<ref>{{cite web |title=A-11 Individual Scheduled Tribe Primary Census Abstract Data |publisher=Government of India |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/ST.html}}</ref> |- | [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] || [[অসমীয়া ভাষা]] || উজনি অসম, মধ্য অসম, অৰুণাচল প্ৰদেশ || ৮–১০ লাখ |- | [[তিৱা জনগোষ্ঠী|তিৱা]] || [[তিৱা ভাষা]], অসমীয়া || মধ্য অসম || প্ৰায় ৪ লাখ<ref>{{cite web |title=A-11 Individual Scheduled Tribe Primary Census Abstract Data |publisher=Government of India |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/ST.html}}</ref> |- | [[ৰাভা জনগোষ্ঠী|ৰাভা]] || [[ৰাভা ভাষা]] || অসম, পশ্চিমবংগ, মেঘালয়, ভূটান || ৩.৫–৪ লাখ |- | [[সোনোৱাল কছাৰী]] || অসমীয়া || উজনি অসম, অৰুণাচল প্ৰদেশ || ২.৫–৩ লাখ<ref>Sonowal, Ripunjoy (2014). Some Folklore Medicines of the Sonowal Kachari tribe of Upper Assam, North East India. Scholars Academic Journal of Biosciences, 2, 541–543.</ref> |- | [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]] || [[ডিমাছা ভাষা]] || [[ডিমা হাছাও জিলা]] || ২–২.৫ লাখ |- | [[হাজং জনগোষ্ঠী|হাজং]] || [[হাজং ভাষা]] || মেঘালয় || ৮০–৯০ হাজাৰ<ref>{{cite web |title=Ethnologue—Hajong |url=https://www.ethnologue.com/language/haj |access-date=28 April 2019}}</ref> |- | [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] || অসমীয়া, [[দেউৰী ভাষা]] || উজনি অসম, অৰুণাচল প্ৰদেশ || ৬০–৭০ হাজাৰ |- | [[কোচ জনগোষ্ঠী|কোচ]] || অসমীয়া, [[কোচ ভাষা]], কামতাপুৰী || নামনি অসম, মেঘালয়, পশ্চিমবংগ, বাংলাদেশ || ৫০–৬০ হাজাৰ (জনজাতীয়) |- | [[মেচ জনগোষ্ঠী|মেচ]] || বড়ো || অসম, পশ্চিমবংগ, নাগালেণ্ড, দক্ষিণ-পূব নেপাল || প্ৰায় ৫৫ হাজাৰ |- | [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] || অসমীয়া || উজনি অসম, অৰুণাচল প্ৰদেশ || অজ্ঞাত |- | [[শৰণীয়া কছাৰী]] || অসমীয়া || নামনি অসম || অজ্ঞাত |- | [[ঠেঙাল কছাৰী]] || অসমীয়া || উজনি অসম || অজ্ঞাত |} ===প্ৰধান জনগোষ্ঠীসমূহ=== ====বড়ো==== {{মূল|বড়ো জনগোষ্ঠী}} বড়োসকলক ''বডো'' বুলিও কোৱা হয়। অসমৰ [[গোৱালপাৰা]] আৰু কামৰূপৰ উত্তৰৰ [[ডুৱাৰ্ছ]] অঞ্চলত তেওঁলোকৰ ঘন বসতি আছে। ''কছাৰী'' নামটোৰ উৎপত্তি বড়োসকলৰ নিজৰ মাজত পৰিচিত নাছিল যদিও বাহিৰৰ লোকৰ মাজত প্ৰচলিত আছিল। তেওঁলোকে নিজকে ''বড়ো'', ''বাডা'', ''বডো'' আৰু ''বাৰাফিছা'' বুলিও পৰিচয় দিছিল। ''বাৰাফিছা'' শব্দৰ অৰ্থ ''বাৰা'' বা মহানজনৰ সন্তান বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।{{citation needed|date=April 2023}} ====মেচ==== {{মূল|মেচ জনগোষ্ঠী}} মেচসকল অসম আৰু বংগ উভয়তে বসবাস কৰে। হডছনে (১৮৪৭) লিখিছিল যে ''মেচ'' হৈছে বাহিৰৰ লোকে দিয়া নাম, আৰু লোকসকলে নিজকে ''বডো'' বুলি কয়। তেওঁলোকৰ প্ৰধান ভাষা বড়ো।<ref>{{cite book |last=Hodgson |first=B. H. |title=Essay the first; On the Kocch, Bódo and Dhimál tribes |year=1847 |publisher=J. Thomas |location=Calcutta |pages=105, 142, 154–156}}</ref> জে. ডি. এণ্ডাৰছনে উল্লেখ কৰিছিল যে অসমত হিন্দুসকলে তেওঁলোকক কছাৰী আৰু বংগত মেচ বুলি কয়; কিন্তু তেওঁলোকৰ আত্মনাম বড়ো বা বডো।<ref>{{harvcol|Anderson|1911|p=xv}}</ref> ====ৰাভা==== {{মূল|ৰাভা জনগোষ্ঠী}} ৰাভাসকল অসম, পশ্চিমবংগ আৰু মেঘালয়ৰ গাৰো পাহাৰ অঞ্চলত, বিশেষকৈ নামনি অসমৰ সমতল আৰু দুৱাৰ অঞ্চলত বসবাস কৰে। এণ্ডলে (১৮৮৪) তেওঁলোকক ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰত গোৱালপাৰা আৰু কামৰূপৰ সংকোশ আৰু ধনশিৰি নদীৰ মাজৰ অঞ্চলত বসবাস কৰা সৰু জনগোষ্ঠী বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacháris |publisher=Macmillan and Co. |year=1884 |pages=1–2}}</ref> ৰাভা ভাষাৰ প্ৰধান উপভাষাসমূহ মাইতৰি, ৰংদানি আৰু কোচা; দাহৰি নামৰ আন এটা উপভাষা প্ৰায় বিলুপ্ত।<ref>{{cite book |last=Joseph |first=U. V. |title=Languages of the Greater Himalayan Region, Volume 1: Rabha |publisher=Brill |year=2007 |pages=ix–x}}</ref> গ্ৰিয়াৰ্ছনে (১৯০৩) তেওঁলোকৰ আত্মনাম ''ৰাভা'' বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Grierson|1903|p=109}}</ref> ====ডিমাছা==== {{মূল|ডিমাছা জনগোষ্ঠী}} ডিমাছাসকলৰ মাজত ''হাছনুছা'' নামৰ শাসক বংশ বা গোত্ৰৰ উল্লেখ আছে। কিছুমান ডিমাছা গৱেষকৰ মতে অতীতত জনগোষ্ঠীটোকো হাছনুছা বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{cite web |title=The Dimasa were known as Kachari who migrated to Dimapur |url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/69516/7/07_chapter%202.pdf}}</ref> ====চুতীয়া==== {{মূল|চুতীয়া জনগোষ্ঠী}} চুতীয়াসকলক বড়ো-কছাৰী গোষ্ঠীৰ এটা অংশ হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|p=48}}</ref> কিছুমান লেখকে চুতীয়াসকলৰ মাজত শান জনগোষ্ঠীৰ সম্ভাব্য সংমিশ্ৰণৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। গেইটৰ শাৰীৰিক বৈশিষ্ট্যভিত্তিক ব্যাখ্যাৰ উল্লেখ কৰি দত্তই চুতীয়াসকল দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ শানসকলৰ চুবুৰীয়া আছিল বাবে এনে সংমিশ্ৰণ সম্ভৱ বুলি লিখিছে।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref> ২০০৬ চনৰ এটা দেহমিতিক অধ্যয়নত উজনি অসমৰ ছয়টা জনসমষ্টি তুলনা কৰি চুতীয়াসকলৰ সৈতে দেউৰীসকলৰ সৰ্বাধিক সাদৃশ্য, তাৰ পিছত মিচিং আৰু মৰাণসকলৰ সাদৃশ্য পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Baruah |first1=Tiluttoma |last2=Mondal |first2=Sudipta |last3=Gharami |first3=Ajay Kumar |last4=Adak |first4=Dipak Kumar |title=The Tai-Phake of Assam, India—A morphometric study and population comparison with neighbouring groups |journal=Collegium Antropologicum |volume=30 |issue=3 |year=2006 |pages=579–583 |pmid=17058528 |url=https://hrcak.srce.hr/file/43439}}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে পদ্মেশ্বৰ নাওবৈচা ফুকনে চুতীয়াসকলক পূৰ্বতে ''চুতীয়া-কছাৰী'' বুলি কোৱা হৈছিল আৰু তেওঁলোকৰ মূল বংশ কছাৰী আছিল বুলি লিখিছিল।<ref>{{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=Chutia Jatir Buranji |year=2007 |page=62 |url=https://archive.org/details/chutiaburanji/mode/2up}}</ref> চুতীয়াসকলৰ মাজত ''বুৰুক'' শব্দই সম্ভ্ৰান্ত বা মহান লোকক বুজায়। শক্তিশালী বুলি পৰিচিত বুৰুক শ্ৰেণীৰ লোকসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰশাসনিক আৰু সামৰিক পদত কাম কৰিছিল। মটক ৰজা [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]কো বুৰুক চুতীয়া শাখাৰ অন্তৰ্গত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Dambarudhar Nath, The Mataks and their Revolt |page=13 |url=http://atributetosankaradeva.org/mayamara.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160819031029/http://atributetosankaradeva.org/mayamara.pdf |archive-date=19 August 2016}}</ref> বৰা, বৰহা আৰু বৰুৱাৰ দৰে উপাধিসমূহৰ উৎস চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে; বড়ো/বাৰা/বুৰুক শব্দৰ সৈতেও ইয়াৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে। চুতীয়া সেনাবাহিনীৰ সেনাপতি হিচাপে মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱা, ঢেলা বৰা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref>স্বৰ্ণলতা বৰুৱা, ''চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী'' (২০০৪), পৃ. ১৪৫।</ref><ref>স্বৰ্ণলতা বৰুৱা, ''চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী'' (২০০৪), পৃ. ১২৯।</ref> ====মৰাণ==== {{মূল|মৰাণ জনগোষ্ঠী}} মৰাণসকলক সাধাৰণতে বড়ো-কছাৰী গোষ্ঠীৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Dutta|1985|pp=21–23}} ঐতিহাসিকভাৱে তেওঁলোকে ডিমাছা ভাষাৰ ঘনিষ্ঠ তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় [[মৰাণ ভাষা]] কৈছিল। জাকেছনৰ মতে, পূৰ্বতে গাৰ্ডনে লিপিবদ্ধ কৰা মৰাণ ভাষাৰ ৰূপটো ডিমাছাৰ এটা প্ৰকাৰ আছিল, কাৰণ ইয়াত ডিমাছাৰ ব্যঞ্জনধ্বনিৰ গুচ্ছ আৰু দ্বিস্বৰধ্বনিৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ আছিল।<ref>{{harvcol|Jacquesson|2017|p=108}}</ref> টাই জনগোষ্ঠীৰ আগমনৰ পূৰ্বে মৰাণসকলৰ নিজা মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসনব্যৱস্থা আছিল। তেওঁলোকৰ মুখীয়ালক ''বদৌচা'' বা ''বডৌচা'' (মহান পুত্ৰ) বুলি কোৱা হৈছিল; মৰাণ ভাষাত ''চা'' শব্দৰ অৰ্থ সন্তান বা পুত্ৰ। বৰ্তমান মৰাণ ভাষাৰ অৱশিষ্ট ব্যৱহাৰত অসমীয়া আৰু মৰাণ শব্দৰ সংমিশ্ৰণ পোৱা যায় আৰু বড়ো তথা ডিমাছাৰ সৈতে বহু সাদৃশ্য আছে। তেওঁলোকক ''হাবুঙীয়া'' বা ''হাছা'' বুলিও কোৱা হৈছিল; এই ব্যাখ্যামতে ''হা'' মানে মাটি আৰু ''চা'' মানে পুত্ৰ, অৰ্থাৎ মাটিৰ পুত্ৰ।<ref>{{cite web |title=Moran chief Badaucha |url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/69486/9/09_chapter%202.pdf}}</ref> ====দেউৰী==== {{মূল|দেউৰী জনগোষ্ঠী}} ঐতিহাসিকভাৱে পুৰোহিত হিচাপে কাম কৰা দেউৰীসকলৰ মাজতো ''বুৰুক'' নামৰ গোত্ৰ আছে। তেওঁলোকে নিজকে ''জিমোচায়ন'' বা সূৰ্য আৰু চন্দ্ৰৰ সন্তান বুলি কয় আৰু নিজস্ব পৰম্পৰাগত ভাষা-সংস্কৃতি সংৰক্ষণ কৰি আহিছে। ঐতিহাসিকভাৱে তেওঁলোকে জয়দাম আৰু পাটকাই পাহাৰৰ পাদদেশ তথা ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উজনি উপত্যকাত বসবাস কৰিছিল। দেউৰী সমাজত চাৰিটা প্ৰধান ভৌগোলিক শাখা আৰু প্ৰায় ১৬–২৫টা উপগোত্ৰ (''বজাই'')ৰ উল্লেখ আছে। ====তিৱা বা লালুং==== {{মূল|তিৱা জনগোষ্ঠী}} তিৱাসকল প্ৰধানকৈ অসম আৰু মেঘালয়ত বসবাস কৰে। অসমীয়া বুৰঞ্জীসমূহত তেওঁলোকক ''লালুং'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল যদিও তেওঁলোকে ''তিৱা'' নামটো পছন্দ কৰে; ইয়াৰ অৰ্থ ''তলৰ পৰা ওপৰলৈ উঠোৱা লোক'' বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। কিছুমান চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীয়ে এতিয়াও তেওঁলোকক লালুং বুলি কয়।<ref>{{harvcol|Ramirez|2014|p=19}}</ref> তিৱাসকলক পাহাৰীয়া তিৱা আৰু ভৈয়ামৰ তিৱা—দুটা সাংস্কৃতিকভাৱে পৃথক গোটত ভাগ কৰা হয়। পাহাৰীয়া তিৱাসকলে তিৱা ভাষা কয় আৰু তেওঁলোকৰ বংশানুক্ৰমত উভয়সূত্ৰীয়তাৰ লগতে মাতৃসূত্ৰীয়তাৰ উচ্চ প্ৰভাৱ আছে। তেওঁলোকৰ গাঁওসমূহ ''ছামাদি'' ডেকাচাঙক কেন্দ্ৰ কৰি গঠিত।<ref>{{harv|Ramirez|2014|p=19}}</ref> সংখ্যাত অধিক ভৈয়ামৰ তিৱাসকলে সাধাৰণতে অসমীয়া কয় আৰু পিতৃসূত্ৰীয় সামাজিক ব্যৱস্থা অনুসৰণ কৰে।<ref>{{harvcol|Ramirez|2014|p=20}}</ref> ====ত্ৰিপুৰী==== {{মূল|ত্ৰিপুৰা}} ত্ৰিপুৰীসকল ঐতিহাসিক [[ত্ৰিপুৰা (দেশীয় ৰাজ্য)|ত্ৰিপুৰা ৰাজ্য]]ৰ অধিবাসী।[মাণিক্য ৰাজবংশৰ দৰে ত্ৰিপুৰী শাসকবংশই ত্ৰিপুৰা ৰাজ্য শাসন কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Historical account of Assam |url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/69486/9/09_chapter%202.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20190123223410/http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/69486/9/09_chapter%202.pdf |archive-date=23 January 2019}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin|2}} * {{cite book |last1=Anderson |first1=J. D. |author-link1=James Drummond Anderson (1852–1920) |chapter=Introduction |editor1=Endle, Sidney |title=The Kacháris |url=https://www.gutenberg.org/files/50008/50008-h/50008-h.htm |date=1911 |location=London |publisher=Macmillan and Co., Ltd |oclc=3358569}} * {{Citation |last=Bareh| first=Hamlet| contribution=Khasi-Jaintia State Formation| year=1987| title =Tribal Polities and State Systems in Pre-colonial Eastern and North Eastern India| editor-last=Sinha| editor-first=Surajit| pages=261–306| place=New Delhi| publisher=K P Bagchi & Company}} *{{Cite book|last=Barua|first=Birinchi Kumar|url=https://books.google.com/books?id=a4HRAAAAMAAJ|title=History of Assamese Literature|date=1964|publisher=East-West Center Press|isbn=9780842611459|language=en}} * {{cite journal|last1=Basu|first1=Analabha|year=2003|title=Ethnic India: A Genomic View, With Special Reference to Peopling and Structure|journal=Genome Research|volume=13|issue=10|pages=2277–2290|doi=10.1101/gr.1413403|pmid=14525929|pmc=403703}} * {{cite thesis|type=PhD|first=Uttam|last=Bathari|title=Memory History and polity a study of dimasa identity in colonial past and post colonial present|publisher=Gauhati University|year=2014|hdl=10603/115353}} * {{cite thesis|type=PhD|first=Nirjay Kumar|last=Brahma|title= Socio political institutions in bodo society|publisher=Gauhati University|year=2008|hdl=10603/66535}} * {{cite journal|last1=Burling |first1=Robbins |title=The Lingua Franca Cycle: Implications for Language Shift, Language Change, and Language Classification |journal=Anthropological Linguistics |year=2007 |volume=49 |number=3/4 |pages=207–234 |jstor=27667609}} * {{cite book|last=Burling|first=Robbins|chapter=The Tibeto-Burman Languages of Northeastern India|editor-last=LaPolla|editor-first=Randy J.|title=Sino-Tibetan languages|year=2013|isbn=9781135797171|publisher=Routledge|chapter-url=https://books.google.com/books?id=kYJFPZ34ihMC&pg=PT146}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=4ba1AAAAIAAJ|title=The place of Assam in the history and civilisation of India|last=Chatterjee|first=S.K.|publisher=Guwahati University|year=1970}} * {{cite book | last = Chatterji | first = S. K. | title = Kirata-Jana-Krti | url = https://archive.org/stream/in.ernet.dli.2015.32096/2015.32096.Kirata-jana-krti_djvu.txt | publisher = The Asiatic Society | year = 1974 | location = Calcutta}} * {{cite journal |display-authors=1 |last1=Chaubey |first1=Gyaneshwar |last2=Mait |year=2011 |title=Population Genetic Structure in Indian Austroasiatic Speakers: The Role of Landscape Barriers and Sex-Specific Admixture |journal=Mol. Biol. Evol. |volume=28 |issue=2 |pages=1013–1024 |doi=10.1093/molbev/msq288|pmid=20978040 |pmc=3355372 |doi-access=free |ref={{harvid|Chaubey|2011}}}} * {{cite book|last=Choudhury|first=Sujit|title=The Bodos: Emergence and Assertion of an ethnic minority|url=https://books.google.com/books?id=K2YMAQAAMAAJ|year=2007|publisher=Indian Institute of Advanced Study|location=Shimla|isbn=9788179860540}} * {{cite journal |last1=DeLancey |first1=Scott |editor3-first=Mark |editor3-last=w. Post |editor2-first=Stephen |editor2-last=Morey |editor1-first=Gwendolyn |editor1-last=Hyslop |year=2012 |title=On the Origin of Bodo-Garo |journal=Northeast Indian Linguistics |volume=4 |pages=3–20 |doi=10.1017/UPO9789382264521.003 |isbn=9789382264521 }} * {{cite book |last1=DeLancey |first1=Scott |chapter=Creolization in the Divergence of the Tibeto-Burman Languages |editor-last1=Owen-Smith |editor-first1=Thomas |editor-last2=Hill |editor-first2=Nathan |title=Trans-Himalayan Linguistics: Historical and Descriptive Linguistics of the Himalayan Area |date=12 December 2013 |publisher=Walter de Gruyter |isbn=978-3-11-031083-2 |url=https://books.google.com/books?id=sR_oBQAAQBAJ |language=en}} * {{cite book|last=Endle|first=Sidney|title=The Kacharis|url=https://archive.org/details/kacharis009491mbp|access-date=20 February 2013|year=1911|publisher=Macmillan and Co.|location=London}} * {{cite journal|last1=George|first1=Sudhir Jacob|year=1994|title=The Bodo Movement in Assam: Unrest to Accord|journal=Asian Survey|publisher=University of California Press|pages=878–892|volume=34|number=10|doi=10.2307/2644967|jstor=2644967 }} * {{cite book |last=Guha |first=Amalendu |contribution=Medieval Economy of Assam |year=1982 |title=The Cambridge Economic History of India |editor-last1=Chaudhuri |editor-first1=Tapan |editor-last2=Habib |editor-first2=Irfan |volume=1 |pages=478–505 |place=New Delhi |publisher=Cambridge University Press}} * {{Cite journal|last=Jacquesson|first=François|date=2008|title=Discovering Boro–Garo|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|journal=History of an Analytical and Descriptive Linguistic Category|access-date=23 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803001248/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|archive-date=3 August 2019|url-status=dead}} * {{cite journal |last1=Jacquesson |first1=François |translator-last=van Breugel |translator-first=Seino |orig-year=2006 |year=2017 |title=The linguistic reconstruction of the past: The case of the Boro–Garo languages |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |volume=40 |issue=1 |pages=90–122 |doi=10.1075/ltba.40.1.04van}} * {{cite conference|last=Mosahary|first=R N|title=The Boros : Their Origin, Migration and Settlement in Assam|book-title=Proceedings of Northeast India History Association|url=http://dspace.nehu.ac.in/xmlui/bitstream/handle/1/11330/The%20boros%20(RN%20Mosahary).pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20190701071648/http://dspace.nehu.ac.in/xmlui/bitstream/handle/1/11330/The%20boros%20(RN%20Mosahary).pdf|url-status=dead|archive-date=2019-07-01|access-date=2019-06-30|year=1983|publisher=Northeast India History Association|location=Barapani|pages=42–70}} * {{cite book|last=Narjinari|first=Hira Charan|title=Reassertiveness of the Great Bodos|url=https://books.google.com/books?id=A1RuAAAAMAAJ|year=2000}} * {{cite book |surname=Neog |given=Maheswar |title=Early History of the Vaiṣṇava Faith and Movement in Assam: Śaṅkaradeva and His Times |year=1980 |url={{Google books|DcReZM-rI0MC|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}} |publisher=[[Motilal Banarsidass]] |place=Delhi}} * {{cite book|last1=Post |first1=Mark |last2=Burling|first2=Robbins|chapter=The Tibeto-Burman Languages of Northeastern India |editor-last1=Thurgood |editor-first1=G |editor-last2=LaPolla|editor-first2=Randy J. |title=The Sino-Tibetan languages|year=2017|isbn= |publisher=Routledge}} * {{cite book|last=Ramirez|first=Philippe|title=People of the Margins: Across Ethnic Boundaries in North-East India|year=2014|publisher=SPECTRUM PUBLICATIONS}} * {{Citation|url=https://books.google.com/books?id=lC6FCZ9VcaAC&pg=PA73|last=Sharma|first=Chandan Kumar|contribution=Oral discourse and Bodo identity construction|editor-last=Muthukumaraswamy|editor-first=M.D.|title=Folklore as Discourse|pages=73–94|publisher=National folklore support centre|year=2006|isbn=9788190148160}} * {{cite journal|last1=Shin|first1=Jae-Eun|year=2020|title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, The Chutiyas and the Dimasas|journal=The Indian Economic and Social History Review|volume=57|issue=1|pages=49–75|doi=10.1177/0019464619894134|s2cid=213213265}} * {{cite journal |last1=van Driem |first1=G |year=2007 |title=The diversity of the Tibeto-Burman language family and the linguistic ancestry of Chinese |journal=Bulletin of Chinese Linguistics |volume=1 |issue=2 |pages=211–270 |doi= 10.1163/2405478X-90000023}} * {{Cite journal |last1=Zhang |first1=Hanzhi |last2=Ji |first2=Ting |last3=Pagel |first3=Mark |last4=Mace |first4=Ruth |date=2020-11-27 |title=Dated phylogeny suggests early Neolithic origin of Sino-Tibetan languages |journal=Scientific Reports |language=en |volume=10 |issue=1 |pages=20792 |doi=10.1038/s41598-020-77404-4 |doi-access=free|pmid=33247154 |pmc=7695722 |bibcode=2020NatSR..1020792Z |s2cid=227191604 |issn=2045-2322}} * {{cite book|ref=eighth|last=GoI|title=Eighth Scheduled Indian Languages|url=http://mha.nic.in/hindi/sites/upload_files/mhahindi/files/pdf/Eighth_Schedule.pdf|access-date=13 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305010536/http://mha.nic.in/hindi/sites/upload_files/mhahindi/files/pdf/Eighth_Schedule.pdf|archive-date=5 March 2016|url-status=dead|df=dmy-all}} * {{Citation |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |place=Allahabad |year=1985}} * {{cite web |title=Charu Chandra Sanyal source |url=https://books.google.co.in/books?id=3-4CAAAAMAAJ}} * {{cite web |title=Linguistic Survey of India, Volume III, Part II |url=http://dsal.uchicago.edu/books/lsi/lsi.php?volume=3-2&pages=540#page/1/mode/1up}} * {{cite web |title=Additional original Assamese source |url=https://books.google.co.in/books?id=mLlH-ug25o8C&lpg=PP1&pg=PP1#v=onepage&q&f=true}} {{refend}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:বড়ো জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:কছাৰী জনগোষ্ঠী]] 9paun6xhjw9iwu2bt5ptsmxzyu3pgc3 648406 648405 2026-10-29T11:30:11Z Ananya Taye 28065 648406 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = বড়ো-কছাৰী জনগোষ্ঠীসমূহ | image = [[File:Kherai Dance of Assam.jpg|thumb]] | image_caption = [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ খেৰাই নৃত্য | population = প্ৰায় ১.২–১.৪ কোটি (ইংৰাজী খচৰাৰ আনুমানিক সংখ্যা) | regions = [[অসম]], [[ত্ৰিপুৰা]], [[মেঘালয়]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[পশ্চিমবংগ]], [[বাংলাদেশ]] | languages = বড়ো-গাৰো ভাষাসমূহ, [[অসমীয়া ভাষা]] | religions = [[হিন্দু ধৰ্ম]], [[বাথৌ ধৰ্ম]], [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]], [[ইছলাম]]<ref>{{Cite web |title=Assam govt. for economic survey of Kachari Muslims |work=The Hindu |date=4 March 2020 |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/assam-govt-for-economic-survey-of-kachari-muslims/article30926943.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20231121205521/https://www.thehindu.com/news/national/other-states/assam-govt-for-economic-survey-of-kachari-muslims/article30926943.ece |archive-date=21 November 2023 |access-date=15 November 2025}}</ref> | related = তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় জনগোষ্ঠী, [[নাগা জনগোষ্ঠী]], কাচিন জনগোষ্ঠী }} '''বড়ো-কছাৰী''' হৈছে [[অসম]]ৰ [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা পৰিয়াল]]ৰ "বড়ো-গাৰো" ভাষা কোৱা কেইবাটাও থলুৱা জনগোষ্ঠীক সামগ্ৰিকভাৱে বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা নাম। পূৰ্বতে এই জনগোষ্ঠী সমূহৰ মাজত যথেষ্ট ভাষিক পাৰ্থক্য আছিল যদিও বৰ্তমান তেওঁলোকৰ মাজত [[অসমীয়া ভাষা]] আৰু বড়ো-গাৰো ভাষা কোৱা লোকৰ সংখ্যাই অধিক। এই বৃহত্তৰ নামটোৰ অন্তৰ্গত জনগোষ্ঠীসমূহ প্ৰধানকৈ [[অসম]], [[ত্ৰিপুৰা]], [[মেঘালয়]] আৰু [[পশ্চিমবংগ]]ত বসবাস কৰে; [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[বাংলাদেশ]]তো ইয়াৰ অন্তৰ্গত কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ বসতি আছে।<ref name="Bathari-14-Bodos">{{harvcol|Bathari|2014|p=14}}</ref> তেওঁলোকে বৰ্তমান মূলতঃ বড়ো-গাৰো শাখাৰ ভাষা অথবা অসমীয়া ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে।{{citation needed|date=April 2023}} অৱশ্যে ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ আশে-পাশে বাস কৰা সকলো তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষাভাষী জনগোষ্ঠীকে এই গোটত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা নহয়; উদাহৰণস্বৰূপে মিচিং আৰু কাৰ্বিসকলক সাধাৰণতে বড়ো-কছাৰী হিচাপে গণ্য কৰা নহয়। বৃহত্তৰ এই গোষ্ঠীৰ কিছুমান জনগোষ্ঠীয়ে মধ্যযুগৰ অন্তিম পৰ্বত [[চুতীয়া ৰাজ্য]], [[কছাৰী ৰাজ্য|ডিমাছা ৰাজ্য]], [[কোচ ৰাজবংশ]] আৰু [[ত্ৰিপুৰা (দেশীয় ৰাজ্য)|ত্ৰিপুৰা ৰাজ্য]]ৰ দৰে ৰাজ্য গঠন কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ মাজত বিভিন্ন মাত্ৰাত সংস্কৃতায়ন (''Sanskrisation'') ঘটিছিল।<ref>{{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |year=1983 |page=5 |doi=10.2307/3516963 |jstor=3516963}}</ref> বড়ো-কছাৰী জনগোষ্ঠীসমূহ সাংস্কৃতিকভাৱে একৰূপ নহয়। বড়ো, চুতীয়া, মৰাণ, দেউৰী, ত্ৰিপুৰী আৰু ৰিয়াংসকলে পিতৃসূত্ৰীয় বংশানুক্ৰম অনুসৰণ কৰে; গাৰো, ৰাভা আৰু কোচসকলৰ মাজত মাতৃসূত্ৰীয় বংশানুক্ৰম আছে; ডিমাছাসকলৰ মাজত উভয়সূত্ৰীয় আৰু তিৱাসকলৰ মাজত পৰিৱৰ্তনশীল বা দ্বৈতসূত্ৰীয় বংশানুক্ৰম পোৱা যায়।<ref>{{Cite journal |last1=Bouchery |first1=Pascal |last2=Longmailai |first2=Monali |date=2018 |title=The Kinship Terminology of the Dimasa: Alternate Generation Equivalence in the Tibeto-Burman Area |url=https://www.jstor.org/stable/26773379 |journal=Anthropological Linguistics |volume=60 |issue=3 |page=228 |jstor=26773379}}</ref> মৰাণ আৰু শৰণীয়াৰ দৰে কিছুমান জনগোষ্ঠীয়ে [[একশৰণ নামধৰ্ম]] অনুসৰণকাৰী হিন্দু হিচাপে আত্মপৰিচয় দিয়ে। ==উৎপত্তি== 'বড়ো' নামটো [[অসম]]ৰ [[মেচ জনগোষ্ঠী|মেচ]] তথা কছাৰী ভাষিক গোষ্ঠীটোক সামগ্ৰিকভাৱে বুজাবলৈ পোন প্ৰথমে ব্যৱহাৰ কৰিছিল B H Hodgson-এ। অসমৰ পশ্চিমে বাস কৰা মেচ জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলক ব'ৰ' নামেৰে জনা গৈছিল। কালক্ৰমত অসমলৈ আহি থিতাপি লোৱা এই মেচ সকলকে তেওঁ [[বড়ো]] (Bodo) নামেৰে অভিহিত কৰে। জনশ্ৰুতি অনুসৰি, ব্ৰহ্ম বা বাৰ্মী জনগোষ্ঠীৰ ঠাল এটা তিব্বতত সোমাই তাত তিষ্ঠিব নোৱাৰি দাৰ্জিলিঙৰ ঘন অৰণ্যত সোমাইহি আৰু তাতে কিছুদিন থাকি দুটা গোটত বিভক্ত হৈ এটা নামনিৰ মেচি নদীৰ পাৰত থাকিবলৈ লয় আৰু আনটো ওপৰলৈ পাহাৰৰ ফালে গুছি যায়। মেচি নদীৰ পাৰত বাস কৰা সকল পিছত মেচ নামেৰে আৰু নেপালৰ ফালে গুছি যোৱা গোটটো "লিম্বু" নামেৰে জনাজাত হয়। এই মেচ সকলেই লাহে লাহে বিস্তাৰ হৈ [[অসম]], [[ত্ৰিপুৰা]], উত্তৰ-বংগ আৰু [[বাংলাদেশ]]ৰ অঞ্চলবিশেষে বিয়পি পৰে আৰু অসমত তেওঁলোক বড়ো নামে জনাজাত হৈ পৰে। অসমৰ পূব অঞ্চলৰ হিন্দু অধিবাসী সকলে এই ব'ৰ' তথা মেচ সকলক কছাৰী নাম দিয়ে। Grierson-এ উল্লেখ কৰা মতে, কছাৰী নামটো প্ৰথমতে উত্তৰ কাছাৰত বসবাস কৰা ডিমাচা সকলৰ মাজতে আৱদ্ধ আছিল। কালৰ সোঁতত এই নামে আন আন ঠাইত থকা একে মূলৰ ব'ৰ' তথা মেচ সকলক সাঙুৰি লোৱাত বড়ো-কছাৰী নামটো জনপ্ৰিয় হৈ উঠে। মেচ তথা ব'ৰ' সকলৰ ভাষাৰ লগতে [[ৰাভা]], [[লালুং]], [[ডিমাচা]], [[গাৰো]], [[ত্ৰিপুৰা]] আৰু [[চুতীয়া]] এই তিব্বত-বাৰ্মী ভাষাত ভিত্তি কৰি গঢ়ি উঠা গোষ্ঠীটোকে Hodgson-এ ১৮৪৭ চনত বড়ো নামেৰে নামাংকিত কৰে। ===নামকৰণ আৰু শব্দব্যুৎপত্তি=== ====বড়ো==== ''বড়ো'' শব্দটো তুলনামূলকভাৱে আধুনিক সামূহিক নাম। ১৮৪৭ চনত ব্ৰায়ান হাউটন হডছনৰ গ্ৰন্থত মেচ আৰু কছাৰীসকলক বুজাবলৈ ইয়াৰ প্ৰথম উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Bathari|2014|p=15}}</ref> ফ্ৰাঁছোৱা জাকেছনৰ মতে, হডছনে প্ৰথমে বহুতো জনগোষ্ঠীক ''বড়ো'' হিচাপে ধৰি লৈছিল যদিও শেষলৈ সন্দেহযুক্ত গোষ্ঠীসমূহক অন্তৰ্ভুক্ত নকৰি কেৱল মেচ আৰু কছাৰীসকলক নথিভুক্ত কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Jacquesson|2008|p=21}}</ref> জৰ্জ আব্ৰাহাম গ্ৰিয়াৰ্ছনে ''বড়ো'' নামটো চীনা-তিব্বতীয় ভাষাপৰিয়ালৰ তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় শাখাৰ অসম–বাৰ্মা গোটৰ এটা অংশ বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।{{sfn|Choudhury|2007|p=1}} ইয়াত মেচ, ৰাভা, লালুং বা তিৱা, ডিমাছা বা পাহাৰীয়া কছাৰী, গাৰো, তিপ্ৰাচা, দেউৰী, মৰাণ আৰু বড়ো ভাষা অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite book |last=Joseph |first=Umbavu |title=Languages of the Greater Himalayan Region, Volume 1 Rabha |publisher=BRILL |date=1 December 2006 |pages=13 |isbn=9789047404699 |url=https://books.google.com/books?id=JOx5DwAAQBAJ&pg=PA13}}</ref> পৰৱৰ্তী কালত নৃতত্ত্ব আৰু ভাষাবিজ্ঞান দুয়োটা ক্ষেত্ৰত ''বড়ো'' এটা সামূহিক নাম হিচাপে ব্যৱহৃত হয়।<ref name="Bathari-14-Bodos"/> এই পৰিসৰত বংগ আৰু নেপালৰ মেচ; অসমৰ বড়ো, ডিমাছা, চুতীয়া, সোনোৱাল, মৰাণ, ৰাভা আৰু তিৱা; আৰু ত্ৰিপুৰা তথা বাংলাদেশৰ ককবৰকভাষী জনগোষ্ঠীসমূহক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Bathari|2014|p=14}}</ref><ref name="jacobnote">{{harv|George|1994|p=878f}}</ref> চট্টোপাধ্যায়ে ''Bodo'' নামটো বৃহত্তৰ গোট আৰু বিশেষ বড়ো জনগোষ্ঠী উভয়ৰে বাবে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Chatterji|1974|p=23}}</ref> কিন্তু সাম্প্ৰতিক ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক ব্যৱহাৰত ''বড়ো'' নামটো বিশেষকৈ বড়োলেণ্ড আঞ্চলিক অঞ্চলৰ বড়ো জনগোষ্ঠীক বুজায়।{{sfn|Choudhury|2007|p=1}} এইদৰে ভাষিক-নৃতাত্ত্বিক সামূহিক নাম আৰু সুকীয়া জনগোষ্ঠীৰ নামৰ মাজত পাৰ্থক্য আছে। কিছুমান আত্মীয় ভাষাত ''বড়ো'' বা সম্বন্ধীয় শব্দৰ অৰ্থ ''মানুহ'' (বড়ো ভাষাত ''বড়ো'', ত্ৰিপুৰী ভাষাত ''বৰক''); কিন্তু গাৰোত ''মান্দে'' আৰু কাৰ্বিত ''আৰলেন'' শব্দ ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{harvcol|Brahma|2008|pp=1–2}}</ref> কিছুমান ইতিহাসবিদে শব্দটোৰ উৎপত্তি তিব্বতী ''Hbrogpa'' শব্দৰ পৰা হোৱা বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{harvcol|Brahma|2008|p=2}}</ref> উত্তম বাথাৰীৰ মতে, সকলো উপগোষ্ঠীয়ে ভাষিক আৰু পূৰ্বপুৰুষগত সম্বন্ধ স্বীকাৰ কৰিলেও সুকীয়া পৰিচয় প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ বিচাৰে। সংখ্যাত তুলনামূলকভাৱে সৰু কিছুমান গোষ্ঠী, বিশেষকৈ ডিমাছাসকলে, ''বড়ো''ক সকলোৰে সামূহিক নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত আপত্তি প্ৰকাশ কৰিছে; তেওঁলোকে ইয়াক বড়ো জনগোষ্ঠীৰ প্ৰাধান্য প্ৰতিষ্ঠা আৰু ডিমাছা ইতিহাস-ভাষাৰ আত্মসাৎ হিচাপে গণ্য কৰা বুলি বাথাৰীয়ে উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{harv|Bathari|2014|pp=14–15}}</ref> হডছনৰ পূৰ্বৰ ধাৰণাৰ বিপৰীতে, বড়ো ভাষাক এতিয়া বড়ো-গাৰো ভাষাগোষ্ঠীৰ কেন্দ্ৰীয় বা মূল ভাষা হিচাপে স্বতঃসিদ্ধভাৱে গণ্য কৰা নহয়।<ref>{{harvcol|Jacquesson|2008|p=42}}</ref> সেইবাবে জাকেছন আৰু চৌধুৰীয়ে বৃহত্তৰ গোটটোক ''বড়ো'' নাম দিয়াৰ উপযুক্ততা পুনৰ্বিবেচনাৰ পৰামৰ্শ দিছে।<ref>{{harvcol|Jacquesson|2008|p=45}}</ref>{{sfn|Choudhury|2007}} ====কছাৰী==== ''কছাৰী'' নামটো বহু পুৰণি কালৰ পৰা আধুনিক যুগত ''বড়ো'' নামেৰে বুজোৱা কেইবাটাও গোটক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ হৈছিল।<ref>{{harvcol|Bathari|2014|p=14}}</ref> ষোড়শ শতিকাৰ [[শংকৰদেৱৰ ভাগৱত]]ত ''কিৰাত কছাৰী খাচী গাৰো মিৰি'' আদি জনগোষ্ঠীৰ তালিকাত ''কছাৰী'' শব্দ পোৱা যায়।<ref>শ্ৰীমদ্ভাগৱত, দ্বিতীয় স্কন্ধ, এইচ. দত্তবৰুৱা এণ্ড কোং, নলবাৰী, পৃ. ৩৮।</ref> ইয়াত কোচ আৰু মেচসকলৰ নাম পৃথককৈ উল্লেখ থকা প্ৰসংগত মহেশ্বৰ নেওগে ''কছাৰী'' শব্দৰ কিৰাতৰ সৈতে সমাৰ্থক ব্যৱহাৰৰ কথা উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{harvcol|Neog|1980|p=75}}</ref> [[বুৰঞ্জী]] আৰু ঔপনিৱেশিক নথিত সমতল ভূমিত থকা বড়ো-গাৰো ভাষাভাষী গোষ্ঠীসমূহক সাধাৰণভাৱে ''কছাৰী'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Ramirez|2014|p=9}}</ref> ছিডনি এণ্ডলৰ ১৯১১ চনৰ ''The Kacharis'' গ্ৰন্থত সমতলৰ কছাৰী বা বড়ো আৰু পাহাৰৰ কছাৰী বা ডিমাছাৰ লগতে আন গোষ্ঠীসমূহৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{harvcol|Jacquesson|2008|p=28}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত সোনোৱাল কছাৰী আৰু শৰণীয়া কছাৰীৰ দৰে অসমীয়া ভাষা-সমাজত সংযুক্ত গোষ্ঠীসমূহে ''কছাৰী'' উপনাম বজাই ৰাখিছিল; আনহাতে পূৰ্বে কছাৰী নামেৰে পৰিচিত কিছুমান গোষ্ঠীয়ে ''বড়ো'' বা ''ডিমাছা''ৰ দৰে সুকীয়া আত্মনাম গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Ramirez|2014|p=17}}</ref> ''কছাৰী'' শব্দৰ উচ্চাৰণ ''কাছাৰী'' অথবা ''কোছাৰী'' ৰূপেও পোৱা যায়। আৰ. এন. মুছাহাৰীৰ মতে, নামটোৰ সম্ভাব্য উৎস এটা পুৰণি বড়ো গীতত থকা ''কৰোছা আৰিছ'' নামৰ আত্মপৰিচয়।<ref>{{harvcol|Mosahary|1983|p=47}}</ref> <poem> ''Pra Ari, Korasa Ari'' ''Jong pari lari lari'' (আমি কৰোছা আৰিছ, সাগৰজাত প্ৰথম বংশ; আমাৰ বংশধাৰা অবিচ্ছিন্ন) </poem> ===প্ৰাচীন বসতি আৰু ভাষিক উৎস=== বৃহত্তৰ গোটটোৰ বহুতো জনগোষ্ঠীয়ে এতিয়া বড়ো-গাৰো তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষা অথবা অসমীয়া আৰু বাংলাৰ দৰে ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা কয়। ভাষাবিদসকলৰ মতে, প্ৰথম তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষাভাষীসকল ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত উপস্থিত হোৱাৰ আগতেই অঞ্চলটোত অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক বা মন-খমেৰ ভাষাভাষী জনসমষ্টিৰ বসতি আছিল।<ref>{{harvcol|DeLancey|2012|p=12}}</ref><ref>{{harvcol|Jacquesson|2017|p=117}}</ref><ref>{{harv|Post|Burling|2017|p=214}}</ref> জনগোষ্ঠীসমূহৰ মৌখিক পৰম্পৰা আৰু গৱেষকসকলৰ মাজত এই অঞ্চললৈ তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষাৰ প্ৰৱেশ উত্তৰ অথবা পূব দিশৰ পৰা হৈছিল বুলি সাধাৰণ সহমত আছে; কিন্তু মূল বিস্তাৰকেন্দ্ৰ কিমান উত্তৰে বা পূবে আছিল সেই বিষয়ে মতভেদ আছে।<ref>{{harvcol|DeLancey|2013|p=56}}</ref> চীনা-তিব্বতীয় ভাষাপৰিয়ালৰ আধুনিক ভাষিক বংশবৃক্ষসম্বন্ধীয় গৱেষণাত উত্তৰ চীনৰ হালধীয়া নদীৰ আশে-পাশে প্ৰাচীন সাধাৰণ পূৰ্বপুৰুষ ভাষাৰ উৎসৰ তত্ত্ব আলোচনা কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|Zhang|Ji|Pagel|Mace|2020}}</ref> কিছুমান ভাষাবিদে ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষাভাষীসকলৰ প্ৰথম প্ৰৱেশ বৰ্তমানৰ পৰা প্ৰায় ৩,০০০ বছৰ বা তাতোকৈ আগতে ঘটিছিল বুলি প্ৰস্তাৱ কৰিছে।<ref>{{harvcol|DeLancey|2013|p=56}}</ref> স্কট ডেলেন্সীৰ মতে, প্ৰাচীন বড়ো-গাৰো ভাষাভাষী প্ৰব্ৰজনকাৰীসকল সম্ভৱতঃ আগৰ স্থানীয় জনসমষ্টিতকৈ সংখ্যাত কম আছিল।<ref>{{harvtxt|DeLancey|2012|p=13}}</ref> বড়ো-গাৰো ভাষাসমূহৰ দুটা উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য হৈছে ইয়াৰ অত্যন্ত সংমিশ্ৰিত তথা সৰলীকৃত ব্যাকৰণ আৰু বিশাল ভৌগোলিক বিস্তৃতি। পশ্চিমে নেপালৰ মেচ ভাষাৰ অঞ্চলৰ পৰা পূবে অসমৰ ডিমাছা ভাষাৰ অঞ্চললৈ এই বিস্তৃতি ১,২০০ কিলোমিটাৰতকৈও অধিক।<ref>{{harvcol|DeLancey|2013|p=55}}</ref> বড়ো-কছাৰীসকল নদী উপত্যকাৰ প্ৰাচীন বসতিস্থাপক আছিল বুলি কৰা যুক্তিৰ এটা ভিত্তি হৈছে অঞ্চলৰ বহু নদীৰ নাম। [[দিবাং নদী|দিবাং]], দিহাং, [[দিখৌ নদী|দিখৌ]], [[দিহিং নদী|দিহিং]], দৈয়াং আৰু দৈগ্ৰুং আদি নামৰ ''দি/দৈ'' অংশটো বহু তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষাত ''পানী'' অৰ্থত ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{harvcol|Ramirez|2014|p=4}}</ref> কিছুমান গৱেষকে এই নামসমূহৰ ''-অং'' অংশৰ সৈতে অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাৰ পানীবাচক শব্দৰ সাদৃশ্য উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{harvcol|Bareh|1987|pp=269–270}}</ref> অসমত কছাৰীসকলক প্ৰথম ৰেচম পলু পালন আৰু ৰেচম সামগ্ৰী উৎপাদন কৰা লোক হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |title=Handloom and Textile of Bodos |journal=G Brahma PhD Thesis |page=139 |url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/220083/10/10_chapter%206.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20251221205105/http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/220083/10/10_chapter%206.pdf |archive-date=21 December 2025}}</ref> শালি ধানৰ ৰোৱা খেতি গংগা উপত্যকাৰ পৰা প্ৰসাৰিত হোৱাৰ আগতে তেওঁলোকক আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছিল। অমলেন্দু গুহৰ মতে, কছাৰীসকলৰ কিছুমান উন্নত গোটে পাহাৰৰ পাদদেশত ''খৰ্মা আহু'' নামৰ জলসিঞ্চিত কিন্তু সদায় ৰোৱা নহয় এনে ধানৰ খেতিও কৰিছিল; একে সময়তে বিভিন্ন জাতিগোষ্ঠীয়ে শুকান ভূমিৰ আহু খেতিতো অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Guha|1982|pp=481–482}}</ref> ===বড়ো-গাৰো ভাষাৰ সংযোগী ভাষা হিচাপে বিকাশ=== ৰবিন্স বাৰ্লিঙে (২০০৭) নাগামিজ, জিংফৌ আৰু গাৰো ভাষাসমূহৰ উদাহৰণেৰে সংযোগী ভাষাৰ বিকাশ, ভাষা পৰিৱৰ্তন, সংমিশ্ৰণ, ভাষিক ধাৰাবাহিকতাৰ বিচ্ছেদ আৰু জাতিগত সংমিশ্ৰণৰ এটা চক্ৰৰ কথা আলোচনা কৰিছে।<ref>{{harvtxt|Burling|2007}}</ref> ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত খ্ৰীষ্টীয় চতুৰ্থ–পঞ্চম শতিকালৈও অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাৰ উপস্থিতি থকা বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|DeLancey|2012|p=13}}</ref> প্ৰাচীন অসমত সংস্কৃত শিক্ষিত আৰু প্ৰশাসনিক ভাষা, অষ্ট্ৰিক আৰু তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় জনজাতীয় ভাষা, লগতে অসমীয়া ভাষালৈ বিকশিত হোৱা স্থানীয় প্ৰাকৃতৰ উপস্থিতিৰ কথা মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মাই উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Sharma |first=Mukunda Madhava |year=1978 |title=Inscriptions of Ancient Assam |publisher=Gauhati University |pages=xxiv–xxviii}}</ref> ডেলেন্সীৰ প্ৰস্তাৱ অনুসৰি, প্ৰাক্-কামৰূপ, [[কামৰূপ ৰাজ্য]] আৰু কামৰূপ-উত্তৰ ৰাজনৈতিক গঠনসমূহত তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় আৰু অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাভাষীসকলৰ মাজত প্ৰাচীন বড়ো-গাৰো এটা সংযোগী ভাষা হিচাপে বিকশিত হৈছিল।<ref>{{harvcol|DeLancey|2013|p=57}}</ref> পোষ্ট আৰু বাৰ্লিঙে এই তত্ত্বক গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰিছে, কাৰণ ইয়াৰ জৰিয়তে ভাষাগোষ্ঠীটোৰ বিস্তৃতি আৰু তুলনামূলকভাৱে সৰল ৰূপতাত্ত্বিক গঠন ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি।<ref>{{harvcol|Post|Burling|2017|p=227}}</ref> এই তত্ত্ব অনুসৰি, প্ৰথম অৱস্থাত বিভিন্ন মাতৃভাষাৰ লোকৰ মাজত যোগাযোগৰ মাধ্যম হোৱাৰ ফলত প্ৰাক্-বড়ো-গাৰো ভাষাৰ গঠন সৰল আৰু স্বচ্ছ হৈ পৰিছিল।<ref>{{harvcol|DeLancey|2012|p=3}}</ref> জাকেছনৰ মতে, গাৰো, ৰাভা আৰু কিছুমান কোচ গোটৰ মাতৃসূত্ৰীয় বংশানুক্ৰম আৰু বিবাহোত্তৰ স্ত্ৰীগৃহবাসৰ পৰম্পৰাৰ সৈতে খাচী সমাজৰ সাদৃশ্য আছে। এই বৈশিষ্ট্যৰ এটা সম্ভাব্য ব্যাখ্যা হৈছে অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাভাষী পূৰ্বপুৰুষৰ বংশধৰসকলে ভাষা সলনি কৰিও নিজৰ কিছুমান সামাজিক বৈশিষ্ট্য অক্ষুণ্ণ ৰাখিছিল, অথবা খাচী সমাজৰ দীৰ্ঘ প্ৰভাৱ আছিল।<ref>{{harvcol|Jacquesson|2017|p=99}}</ref> ডেলেন্সীৰ মতে, ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ তিব্বত-ব্ৰহ্মীয়কৰণ সম্পূৰ্ণ জনসংখ্যা প্ৰতিস্থাপনৰ তুলনাত ভাষা পৰিৱৰ্তনৰ ফল হোৱাৰ সম্ভাৱনা অধিক।<ref>{{harvcol|DeLancey|2012|p=13}}</ref> জিনগত গৱেষণাতো উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষাভাষীসকলৰ মাজত অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক জনগোষ্ঠীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত পিতৃসূত্ৰীয় O2a-M95 গোষ্ঠীৰ উপস্থিতি পোৱা গৈছে; উদাহৰণস্বৰূপে গাৰোসকলৰ মাজতো এই গোষ্ঠীৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{harvcol|van Driem|2007|p=237}}</ref><ref>{{harvcol|Chaubey|2011|p=1015}}</ref> ==শ্ৰেণীকৰণ== ১৮৮১ চনৰ পিয়ল অনুসৰি, বড়ো-মেচ, দেউৰী, ডিমাচা, ঢিমাল, গাৰো, হাজং, কোচ, লালুং(তিৱা), মেচ, মৰান, মটক, ফুলগৰিয়া, চুতীয়া, ৰাভা, সোনোৱাল, শৰণীয়া, সোলেমিয়া ঠেঙ্গাল আৰু তিপ্ৰাচা- এই সকলো জনগোষ্ঠীকে কছাৰী বুলি শ্ৰেণীভূক্ত কৰা হয়। ===ইংৰাজী খচৰাৰ জনগোষ্ঠী অনুসৰি তালিকা=== ইংৰাজী খচৰাত তলত দেখুওৱা জনগোষ্ঠীসমূহৰ প্ৰধান ভাষা, বসতি অঞ্চল আৰু আনুমানিক জনসংখ্যা দিয়া হৈছে। কিছুমান সংখ্যাৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট তথ্যসূত্ৰ নাই আৰু পৃথক পৃথক বছৰৰ অনুমান একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। {| class="wikitable sortable" ! জনগোষ্ঠী !! প্ৰধান ভাষা !! প্ৰধান বসতি !! আনুমানিক জনসংখ্যা |- | [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]] || [[বড়ো ভাষা]] || অসম, বিশেষকৈ বড়োলেণ্ড আঞ্চলিক অঞ্চল || ১৫–১৬ লাখ<ref>{{cite web |title=Census report 2011 |url=http://censusindia.gov.in/2011Census/Language-2011/Statement-1.pdf |access-date=5 January 2020}}</ref> |- | [[ত্ৰিপুৰা|ত্ৰিপুৰী]] || [[ককবৰক ভাষা]] || ত্ৰিপুৰা, মিজোৰাম, বাংলাদেশ || ১২–১৩ লাখ<ref name="TripuriCensus">{{cite web |title=Distribution of the 99 Non-Scheduled Languages—2011 Census |url=https://www.censusindia.gov.in/2011Census/Language-2011/Part-B.pdf |pages=48–49}}</ref><ref>{{cite web |title=Table 1.4 Ethnic Population by Group and Sex |year=2021 |publisher=Bangladesh Bureau of Statistics |page=33 |url=http://bbs.portal.gov.bd/sites/default/files/files/bbs.portal.gov.bd/page/b343a8b4_956b_45ca_872f_4cf9b2f1a6e0/2022-07-28-14-31-b21f81d1c15171f1770c661020381666.pdf}}</ref> |- | [[গাৰো জনগোষ্ঠী|গাৰো]] || [[গাৰো ভাষা]] || মেঘালয়ৰ পশ্চিমাংশ, বাংলাদেশ || প্ৰায় ১২ লাখ<ref>{{cite web |title=A-11 Individual Scheduled Tribe Primary Census Abstract Data |publisher=Government of India |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/ST.html}}</ref> |- | [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] || [[অসমীয়া ভাষা]] || উজনি অসম, মধ্য অসম, অৰুণাচল প্ৰদেশ || ৮–১০ লাখ |- | [[তিৱা জনগোষ্ঠী|তিৱা]] || [[তিৱা ভাষা]], অসমীয়া || মধ্য অসম || প্ৰায় ৪ লাখ<ref>{{cite web |title=A-11 Individual Scheduled Tribe Primary Census Abstract Data |publisher=Government of India |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/ST.html}}</ref> |- | [[ৰাভা জনগোষ্ঠী|ৰাভা]] || [[ৰাভা ভাষা]] || অসম, পশ্চিমবংগ, মেঘালয়, ভূটান || ৩.৫–৪ লাখ |- | [[সোনোৱাল কছাৰী]] || অসমীয়া || উজনি অসম, অৰুণাচল প্ৰদেশ || ২.৫–৩ লাখ<ref>Sonowal, Ripunjoy (2014). Some Folklore Medicines of the Sonowal Kachari tribe of Upper Assam, North East India. Scholars Academic Journal of Biosciences, 2, 541–543.</ref> |- | [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]] || [[ডিমাছা ভাষা]] || [[ডিমা হাছাও জিলা]] || ২–২.৫ লাখ |- | [[হাজং জনগোষ্ঠী|হাজং]] || [[হাজং ভাষা]] || মেঘালয় || ৮০–৯০ হাজাৰ<ref>{{cite web |title=Ethnologue—Hajong |url=https://www.ethnologue.com/language/haj |access-date=28 April 2019}}</ref> |- | [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] || অসমীয়া, [[দেউৰী ভাষা]] || উজনি অসম, অৰুণাচল প্ৰদেশ || ৬০–৭০ হাজাৰ |- | [[কোচ জনগোষ্ঠী|কোচ]] || অসমীয়া, [[কোচ ভাষা]], কামতাপুৰী || নামনি অসম, মেঘালয়, পশ্চিমবংগ, বাংলাদেশ || ৫০–৬০ হাজাৰ (জনজাতীয়) |- | [[মেচ জনগোষ্ঠী|মেচ]] || বড়ো || অসম, পশ্চিমবংগ, নাগালেণ্ড, দক্ষিণ-পূব নেপাল || প্ৰায় ৫৫ হাজাৰ |- | [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] || অসমীয়া || উজনি অসম, অৰুণাচল প্ৰদেশ || অজ্ঞাত |- | [[শৰণীয়া কছাৰী]] || অসমীয়া || নামনি অসম || অজ্ঞাত |- | [[ঠেঙাল কছাৰী]] || অসমীয়া || উজনি অসম || অজ্ঞাত |} ===প্ৰধান জনগোষ্ঠীসমূহ=== ====বড়ো==== {{মূল|বড়ো জনগোষ্ঠী}} বড়োসকলক ''বডো'' বুলিও কোৱা হয়। অসমৰ [[গোৱালপাৰা]] আৰু কামৰূপৰ উত্তৰৰ দুৱাৰ অঞ্চলত তেওঁলোকৰ ঘন বসতি আছে। ''কছাৰী'' নামটোৰ উৎপত্তি বড়োসকলৰ নিজৰ মাজত পৰিচিত নাছিল যদিও বাহিৰৰ লোকৰ মাজত প্ৰচলিত আছিল। তেওঁলোকে নিজকে ''বড়ো'', ''বাডা'', ''বডো'' আৰু ''বাৰাফিছা'' বুলিও পৰিচয় দিছিল। ''বাৰাফিছা'' শব্দৰ অৰ্থ ''বাৰা'' বা মহানজনৰ সন্তান বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।{{citation needed|date=April 2023}} ====মেচ==== {{মূল|মেচ জনগোষ্ঠী}} মেচসকল অসম আৰু বংগ উভয়তে বসবাস কৰে। হডছনে (১৮৪৭) লিখিছিল যে ''মেচ'' হৈছে বাহিৰৰ লোকে দিয়া নাম, আৰু লোকসকলে নিজকে ''বডো'' বুলি কয়। তেওঁলোকৰ প্ৰধান ভাষা বড়ো।<ref>{{cite book |last=Hodgson |first=B. H. |title=Essay the first; On the Kocch, Bódo and Dhimál tribes |year=1847 |publisher=J. Thomas |location=Calcutta |pages=105, 142, 154–156}}</ref> জে. ডি. এণ্ডাৰছনে উল্লেখ কৰিছিল যে অসমত হিন্দুসকলে তেওঁলোকক কছাৰী আৰু বংগত মেচ বুলি কয়; কিন্তু তেওঁলোকৰ আত্মনাম বড়ো বা বডো।<ref>{{harvcol|Anderson|1911|p=xv}}</ref> ====ৰাভা==== {{মূল|ৰাভা জনগোষ্ঠী}} ৰাভাসকল অসম, পশ্চিমবংগ আৰু মেঘালয়ৰ গাৰো পাহাৰ অঞ্চলত, বিশেষকৈ নামনি অসমৰ সমতল আৰু দুৱাৰ অঞ্চলত বসবাস কৰে। এণ্ডলে (১৮৮৪) তেওঁলোকক ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰত গোৱালপাৰা আৰু কামৰূপৰ সংকোশ আৰু ধনশিৰি নদীৰ মাজৰ অঞ্চলত বসবাস কৰা সৰু জনগোষ্ঠী বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacháris |publisher=Macmillan and Co. |year=1884 |pages=1–2}}</ref> ৰাভা ভাষাৰ প্ৰধান উপভাষাসমূহ মাইতৰি, ৰংদানি আৰু কোচা; দাহৰি নামৰ আন এটা উপভাষা প্ৰায় বিলুপ্ত।<ref>{{cite book |last=Joseph |first=U. V. |title=Languages of the Greater Himalayan Region, Volume 1: Rabha |publisher=Brill |year=2007 |pages=ix–x}}</ref> গ্ৰিয়াৰ্ছনে (১৯০৩) তেওঁলোকৰ আত্মনাম ''ৰাভা'' বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Grierson|1903|p=109}}</ref> ====ডিমাছা==== {{মূল|ডিমাছা জনগোষ্ঠী}} ডিমাছাসকলৰ মাজত ''হাছনুছা'' নামৰ শাসক বংশ বা গোত্ৰৰ উল্লেখ আছে। কিছুমান ডিমাছা গৱেষকৰ মতে অতীতত জনগোষ্ঠীটোকো হাছনুছা বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{cite web |title=The Dimasa were known as Kachari who migrated to Dimapur |url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/69516/7/07_chapter%202.pdf}}</ref> ====চুতীয়া==== {{মূল|চুতীয়া জনগোষ্ঠী}} চুতীয়াসকলক বড়ো-কছাৰী গোষ্ঠীৰ এটা অংশ হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|p=48}}</ref> কিছুমান লেখকে চুতীয়াসকলৰ মাজত শান জনগোষ্ঠীৰ সম্ভাব্য সংমিশ্ৰণৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। গেইটৰ শাৰীৰিক বৈশিষ্ট্যভিত্তিক ব্যাখ্যাৰ উল্লেখ কৰি দত্তই চুতীয়াসকল দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ শানসকলৰ চুবুৰীয়া আছিল বাবে এনে সংমিশ্ৰণ সম্ভৱ বুলি লিখিছে।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref> ২০০৬ চনৰ এটা দেহমিতিক অধ্যয়নত উজনি অসমৰ ছয়টা জনসমষ্টি তুলনা কৰি চুতীয়াসকলৰ সৈতে দেউৰীসকলৰ সৰ্বাধিক সাদৃশ্য, তাৰ পিছত মিচিং আৰু মৰাণসকলৰ সাদৃশ্য পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Baruah |first1=Tiluttoma |last2=Mondal |first2=Sudipta |last3=Gharami |first3=Ajay Kumar |last4=Adak |first4=Dipak Kumar |title=The Tai-Phake of Assam, India—A morphometric study and population comparison with neighbouring groups |journal=Collegium Antropologicum |volume=30 |issue=3 |year=2006 |pages=579–583 |pmid=17058528 |url=https://hrcak.srce.hr/file/43439}}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে পদ্মেশ্বৰ নাওবৈচা ফুকনে চুতীয়াসকলক পূৰ্বতে ''চুতীয়া-কছাৰী'' বুলি কোৱা হৈছিল আৰু তেওঁলোকৰ মূল বংশ কছাৰী আছিল বুলি লিখিছিল।<ref>{{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=Chutia Jatir Buranji |year=2007 |page=62 |url=https://archive.org/details/chutiaburanji/mode/2up}}</ref> চুতীয়াসকলৰ মাজত ''বুৰুক'' শব্দই সম্ভ্ৰান্ত বা মহান লোকক বুজায়। শক্তিশালী বুলি পৰিচিত বুৰুক শ্ৰেণীৰ লোকসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰশাসনিক আৰু সামৰিক পদত কাম কৰিছিল। মটক ৰজা [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]কো বুৰুক চুতীয়া শাখাৰ অন্তৰ্গত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Dambarudhar Nath, The Mataks and their Revolt |page=13 |url=http://atributetosankaradeva.org/mayamara.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160819031029/http://atributetosankaradeva.org/mayamara.pdf |archive-date=19 August 2016}}</ref> বৰা, বৰহা আৰু বৰুৱাৰ দৰে উপাধিসমূহৰ উৎস চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে; বড়ো/বাৰা/বুৰুক শব্দৰ সৈতেও ইয়াৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে। চুতীয়া সেনাবাহিনীৰ সেনাপতি হিচাপে মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱা, ঢেলা বৰা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref>স্বৰ্ণলতা বৰুৱা, ''চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী'' (২০০৪), পৃ. ১৪৫।</ref><ref>স্বৰ্ণলতা বৰুৱা, ''চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী'' (২০০৪), পৃ. ১২৯।</ref> ====মৰাণ==== {{মূল|মৰাণ জনগোষ্ঠী}} মৰাণসকলক সাধাৰণতে বড়ো-কছাৰী গোষ্ঠীৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Dutta|1985|pp=21–23}} ঐতিহাসিকভাৱে তেওঁলোকে ডিমাছা ভাষাৰ ঘনিষ্ঠ তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় [[মৰাণ ভাষা]] কৈছিল। জাকেছনৰ মতে, পূৰ্বতে গাৰ্ডনে লিপিবদ্ধ কৰা মৰাণ ভাষাৰ ৰূপটো ডিমাছাৰ এটা প্ৰকাৰ আছিল, কাৰণ ইয়াত ডিমাছাৰ ব্যঞ্জনধ্বনিৰ গুচ্ছ আৰু দ্বিস্বৰধ্বনিৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ আছিল।<ref>{{harvcol|Jacquesson|2017|p=108}}</ref> টাই জনগোষ্ঠীৰ আগমনৰ পূৰ্বে মৰাণসকলৰ নিজা মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসনব্যৱস্থা আছিল। তেওঁলোকৰ মুখীয়ালক ''বদৌচা'' বা ''বডৌচা'' (মহান পুত্ৰ) বুলি কোৱা হৈছিল; মৰাণ ভাষাত ''চা'' শব্দৰ অৰ্থ সন্তান বা পুত্ৰ। বৰ্তমান মৰাণ ভাষাৰ অৱশিষ্ট ব্যৱহাৰত অসমীয়া আৰু মৰাণ শব্দৰ সংমিশ্ৰণ পোৱা যায় আৰু বড়ো তথা ডিমাছাৰ সৈতে বহু সাদৃশ্য আছে। তেওঁলোকক ''হাবুঙীয়া'' বা ''হাছা'' বুলিও কোৱা হৈছিল; এই ব্যাখ্যামতে ''হা'' মানে মাটি আৰু ''চা'' মানে পুত্ৰ, অৰ্থাৎ মাটিৰ পুত্ৰ।<ref>{{cite web |title=Moran chief Badaucha |url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/69486/9/09_chapter%202.pdf}}</ref> ====দেউৰী==== {{মূল|দেউৰী জনগোষ্ঠী}} ঐতিহাসিকভাৱে পুৰোহিত হিচাপে কাম কৰা দেউৰীসকলৰ মাজতো ''বুৰুক'' নামৰ গোত্ৰ আছে। তেওঁলোকে নিজকে ''জিমোচায়ন'' বা সূৰ্য আৰু চন্দ্ৰৰ সন্তান বুলি কয় আৰু নিজস্ব পৰম্পৰাগত ভাষা-সংস্কৃতি সংৰক্ষণ কৰি আহিছে। ঐতিহাসিকভাৱে তেওঁলোকে জয়দাম আৰু পাটকাই পাহাৰৰ পাদদেশ তথা ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উজনি উপত্যকাত বসবাস কৰিছিল। দেউৰী সমাজত চাৰিটা প্ৰধান ভৌগোলিক শাখা আৰু প্ৰায় ১৬–২৫টা উপগোত্ৰ (''বজাই'')ৰ উল্লেখ আছে। ====তিৱা বা লালুং==== {{মূল|তিৱা জনগোষ্ঠী}} তিৱাসকল প্ৰধানকৈ অসম আৰু মেঘালয়ত বসবাস কৰে। অসমীয়া বুৰঞ্জীসমূহত তেওঁলোকক ''লালুং'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল যদিও তেওঁলোকে ''তিৱা'' নামটো পছন্দ কৰে; ইয়াৰ অৰ্থ ''তলৰ পৰা ওপৰলৈ উঠোৱা লোক'' বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। কিছুমান চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীয়ে এতিয়াও তেওঁলোকক লালুং বুলি কয়।<ref>{{harvcol|Ramirez|2014|p=19}}</ref> তিৱাসকলক পাহাৰীয়া তিৱা আৰু ভৈয়ামৰ তিৱা—দুটা সাংস্কৃতিকভাৱে পৃথক গোটত ভাগ কৰা হয়। পাহাৰীয়া তিৱাসকলে তিৱা ভাষা কয় আৰু তেওঁলোকৰ বংশানুক্ৰমত উভয়সূত্ৰীয়তাৰ লগতে মাতৃসূত্ৰীয়তাৰ উচ্চ প্ৰভাৱ আছে। তেওঁলোকৰ গাঁওসমূহ ''ছামাদি'' ডেকাচাঙক কেন্দ্ৰ কৰি গঠিত।<ref>{{harv|Ramirez|2014|p=19}}</ref> সংখ্যাত অধিক ভৈয়ামৰ তিৱাসকলে সাধাৰণতে অসমীয়া কয় আৰু পিতৃসূত্ৰীয় সামাজিক ব্যৱস্থা অনুসৰণ কৰে।<ref>{{harvcol|Ramirez|2014|p=20}}</ref> ====ত্ৰিপুৰী==== {{মূল|ত্ৰিপুৰা}} ত্ৰিপুৰীসকল ঐতিহাসিক [[ত্ৰিপুৰা (দেশীয় ৰাজ্য)|ত্ৰিপুৰা ৰাজ্য]]ৰ অধিবাসী।[মাণিক্য ৰাজবংশৰ দৰে ত্ৰিপুৰী শাসকবংশই ত্ৰিপুৰা ৰাজ্য শাসন কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Historical account of Assam |url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/69486/9/09_chapter%202.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20190123223410/http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/69486/9/09_chapter%202.pdf |archive-date=23 January 2019}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin|2}} * {{cite book |last1=Anderson |first1=J. D. |author-link1=James Drummond Anderson (1852–1920) |chapter=Introduction |editor1=Endle, Sidney |title=The Kacháris |url=https://www.gutenberg.org/files/50008/50008-h/50008-h.htm |date=1911 |location=London |publisher=Macmillan and Co., Ltd |oclc=3358569}} * {{Citation |last=Bareh| first=Hamlet| contribution=Khasi-Jaintia State Formation| year=1987| title =Tribal Polities and State Systems in Pre-colonial Eastern and North Eastern India| editor-last=Sinha| editor-first=Surajit| pages=261–306| place=New Delhi| publisher=K P Bagchi & Company}} *{{Cite book|last=Barua|first=Birinchi Kumar|url=https://books.google.com/books?id=a4HRAAAAMAAJ|title=History of Assamese Literature|date=1964|publisher=East-West Center Press|isbn=9780842611459|language=en}} * {{cite journal|last1=Basu|first1=Analabha|year=2003|title=Ethnic India: A Genomic View, With Special Reference to Peopling and Structure|journal=Genome Research|volume=13|issue=10|pages=2277–2290|doi=10.1101/gr.1413403|pmid=14525929|pmc=403703}} * {{cite thesis|type=PhD|first=Uttam|last=Bathari|title=Memory History and polity a study of dimasa identity in colonial past and post colonial present|publisher=Gauhati University|year=2014|hdl=10603/115353}} * {{cite thesis|type=PhD|first=Nirjay Kumar|last=Brahma|title= Socio political institutions in bodo society|publisher=Gauhati University|year=2008|hdl=10603/66535}} * {{cite journal|last1=Burling |first1=Robbins |title=The Lingua Franca Cycle: Implications for Language Shift, Language Change, and Language Classification |journal=Anthropological Linguistics |year=2007 |volume=49 |number=3/4 |pages=207–234 |jstor=27667609}} * {{cite book|last=Burling|first=Robbins|chapter=The Tibeto-Burman Languages of Northeastern India|editor-last=LaPolla|editor-first=Randy J.|title=Sino-Tibetan languages|year=2013|isbn=9781135797171|publisher=Routledge|chapter-url=https://books.google.com/books?id=kYJFPZ34ihMC&pg=PT146}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=4ba1AAAAIAAJ|title=The place of Assam in the history and civilisation of India|last=Chatterjee|first=S.K.|publisher=Guwahati University|year=1970}} * {{cite book | last = Chatterji | first = S. K. | title = Kirata-Jana-Krti | url = https://archive.org/stream/in.ernet.dli.2015.32096/2015.32096.Kirata-jana-krti_djvu.txt | publisher = The Asiatic Society | year = 1974 | location = Calcutta}} * {{cite journal |display-authors=1 |last1=Chaubey |first1=Gyaneshwar |last2=Mait |year=2011 |title=Population Genetic Structure in Indian Austroasiatic Speakers: The Role of Landscape Barriers and Sex-Specific Admixture |journal=Mol. Biol. Evol. |volume=28 |issue=2 |pages=1013–1024 |doi=10.1093/molbev/msq288|pmid=20978040 |pmc=3355372 |doi-access=free |ref={{harvid|Chaubey|2011}}}} * {{cite book|last=Choudhury|first=Sujit|title=The Bodos: Emergence and Assertion of an ethnic minority|url=https://books.google.com/books?id=K2YMAQAAMAAJ|year=2007|publisher=Indian Institute of Advanced Study|location=Shimla|isbn=9788179860540}} * {{cite journal |last1=DeLancey |first1=Scott |editor3-first=Mark |editor3-last=w. Post |editor2-first=Stephen |editor2-last=Morey |editor1-first=Gwendolyn |editor1-last=Hyslop |year=2012 |title=On the Origin of Bodo-Garo |journal=Northeast Indian Linguistics |volume=4 |pages=3–20 |doi=10.1017/UPO9789382264521.003 |isbn=9789382264521 }} * {{cite book |last1=DeLancey |first1=Scott |chapter=Creolization in the Divergence of the Tibeto-Burman Languages |editor-last1=Owen-Smith |editor-first1=Thomas |editor-last2=Hill |editor-first2=Nathan |title=Trans-Himalayan Linguistics: Historical and Descriptive Linguistics of the Himalayan Area |date=12 December 2013 |publisher=Walter de Gruyter |isbn=978-3-11-031083-2 |url=https://books.google.com/books?id=sR_oBQAAQBAJ |language=en}} * {{cite book|last=Endle|first=Sidney|title=The Kacharis|url=https://archive.org/details/kacharis009491mbp|access-date=20 February 2013|year=1911|publisher=Macmillan and Co.|location=London}} * {{cite journal|last1=George|first1=Sudhir Jacob|year=1994|title=The Bodo Movement in Assam: Unrest to Accord|journal=Asian Survey|publisher=University of California Press|pages=878–892|volume=34|number=10|doi=10.2307/2644967|jstor=2644967 }} * {{cite book |last=Guha |first=Amalendu |contribution=Medieval Economy of Assam |year=1982 |title=The Cambridge Economic History of India |editor-last1=Chaudhuri |editor-first1=Tapan |editor-last2=Habib |editor-first2=Irfan |volume=1 |pages=478–505 |place=New Delhi |publisher=Cambridge University Press}} * {{Cite journal|last=Jacquesson|first=François|date=2008|title=Discovering Boro–Garo|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|journal=History of an Analytical and Descriptive Linguistic Category|access-date=23 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803001248/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|archive-date=3 August 2019|url-status=dead}} * {{cite journal |last1=Jacquesson |first1=François |translator-last=van Breugel |translator-first=Seino |orig-year=2006 |year=2017 |title=The linguistic reconstruction of the past: The case of the Boro–Garo languages |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |volume=40 |issue=1 |pages=90–122 |doi=10.1075/ltba.40.1.04van}} * {{cite conference|last=Mosahary|first=R N|title=The Boros : Their Origin, Migration and Settlement in Assam|book-title=Proceedings of Northeast India History Association|url=http://dspace.nehu.ac.in/xmlui/bitstream/handle/1/11330/The%20boros%20(RN%20Mosahary).pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20190701071648/http://dspace.nehu.ac.in/xmlui/bitstream/handle/1/11330/The%20boros%20(RN%20Mosahary).pdf|url-status=dead|archive-date=2019-07-01|access-date=2019-06-30|year=1983|publisher=Northeast India History Association|location=Barapani|pages=42–70}} * {{cite book|last=Narjinari|first=Hira Charan|title=Reassertiveness of the Great Bodos|url=https://books.google.com/books?id=A1RuAAAAMAAJ|year=2000}} * {{cite book |surname=Neog |given=Maheswar |title=Early History of the Vaiṣṇava Faith and Movement in Assam: Śaṅkaradeva and His Times |year=1980 |url={{Google books|DcReZM-rI0MC|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}} |publisher=[[Motilal Banarsidass]] |place=Delhi}} * {{cite book|last1=Post |first1=Mark |last2=Burling|first2=Robbins|chapter=The Tibeto-Burman Languages of Northeastern India |editor-last1=Thurgood |editor-first1=G |editor-last2=LaPolla|editor-first2=Randy J. |title=The Sino-Tibetan languages|year=2017|isbn= |publisher=Routledge}} * {{cite book|last=Ramirez|first=Philippe|title=People of the Margins: Across Ethnic Boundaries in North-East India|year=2014|publisher=SPECTRUM PUBLICATIONS}} * {{Citation|url=https://books.google.com/books?id=lC6FCZ9VcaAC&pg=PA73|last=Sharma|first=Chandan Kumar|contribution=Oral discourse and Bodo identity construction|editor-last=Muthukumaraswamy|editor-first=M.D.|title=Folklore as Discourse|pages=73–94|publisher=National folklore support centre|year=2006|isbn=9788190148160}} * {{cite journal|last1=Shin|first1=Jae-Eun|year=2020|title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, The Chutiyas and the Dimasas|journal=The Indian Economic and Social History Review|volume=57|issue=1|pages=49–75|doi=10.1177/0019464619894134|s2cid=213213265}} * {{cite journal |last1=van Driem |first1=G |year=2007 |title=The diversity of the Tibeto-Burman language family and the linguistic ancestry of Chinese |journal=Bulletin of Chinese Linguistics |volume=1 |issue=2 |pages=211–270 |doi= 10.1163/2405478X-90000023}} * {{Cite journal |last1=Zhang |first1=Hanzhi |last2=Ji |first2=Ting |last3=Pagel |first3=Mark |last4=Mace |first4=Ruth |date=2020-11-27 |title=Dated phylogeny suggests early Neolithic origin of Sino-Tibetan languages |journal=Scientific Reports |language=en |volume=10 |issue=1 |pages=20792 |doi=10.1038/s41598-020-77404-4 |doi-access=free|pmid=33247154 |pmc=7695722 |bibcode=2020NatSR..1020792Z |s2cid=227191604 |issn=2045-2322}} * {{cite book|ref=eighth|last=GoI|title=Eighth Scheduled Indian Languages|url=http://mha.nic.in/hindi/sites/upload_files/mhahindi/files/pdf/Eighth_Schedule.pdf|access-date=13 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305010536/http://mha.nic.in/hindi/sites/upload_files/mhahindi/files/pdf/Eighth_Schedule.pdf|archive-date=5 March 2016|url-status=dead|df=dmy-all}} * {{Citation |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |place=Allahabad |year=1985}} * {{cite web |title=Charu Chandra Sanyal source |url=https://books.google.co.in/books?id=3-4CAAAAMAAJ}} * {{cite web |title=Linguistic Survey of India, Volume III, Part II |url=http://dsal.uchicago.edu/books/lsi/lsi.php?volume=3-2&pages=540#page/1/mode/1up}} * {{cite web |title=Additional original Assamese source |url=https://books.google.co.in/books?id=mLlH-ug25o8C&lpg=PP1&pg=PP1#v=onepage&q&f=true}} {{refend}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:বড়ো জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:কছাৰী জনগোষ্ঠী]] iqnkk3hdi1c1irludqud5dc28qni099 648407 648406 2026-10-29T11:30:34Z Ananya Taye 28065 /* ইংৰাজী খচৰাৰ জনগোষ্ঠী অনুসৰি তালিকা */ 648407 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = বড়ো-কছাৰী জনগোষ্ঠীসমূহ | image = [[File:Kherai Dance of Assam.jpg|thumb]] | image_caption = [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ খেৰাই নৃত্য | population = প্ৰায় ১.২–১.৪ কোটি (ইংৰাজী খচৰাৰ আনুমানিক সংখ্যা) | regions = [[অসম]], [[ত্ৰিপুৰা]], [[মেঘালয়]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[পশ্চিমবংগ]], [[বাংলাদেশ]] | languages = বড়ো-গাৰো ভাষাসমূহ, [[অসমীয়া ভাষা]] | religions = [[হিন্দু ধৰ্ম]], [[বাথৌ ধৰ্ম]], [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]], [[ইছলাম]]<ref>{{Cite web |title=Assam govt. for economic survey of Kachari Muslims |work=The Hindu |date=4 March 2020 |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/assam-govt-for-economic-survey-of-kachari-muslims/article30926943.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20231121205521/https://www.thehindu.com/news/national/other-states/assam-govt-for-economic-survey-of-kachari-muslims/article30926943.ece |archive-date=21 November 2023 |access-date=15 November 2025}}</ref> | related = তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় জনগোষ্ঠী, [[নাগা জনগোষ্ঠী]], কাচিন জনগোষ্ঠী }} '''বড়ো-কছাৰী''' হৈছে [[অসম]]ৰ [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা পৰিয়াল]]ৰ "বড়ো-গাৰো" ভাষা কোৱা কেইবাটাও থলুৱা জনগোষ্ঠীক সামগ্ৰিকভাৱে বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা নাম। পূৰ্বতে এই জনগোষ্ঠী সমূহৰ মাজত যথেষ্ট ভাষিক পাৰ্থক্য আছিল যদিও বৰ্তমান তেওঁলোকৰ মাজত [[অসমীয়া ভাষা]] আৰু বড়ো-গাৰো ভাষা কোৱা লোকৰ সংখ্যাই অধিক। এই বৃহত্তৰ নামটোৰ অন্তৰ্গত জনগোষ্ঠীসমূহ প্ৰধানকৈ [[অসম]], [[ত্ৰিপুৰা]], [[মেঘালয়]] আৰু [[পশ্চিমবংগ]]ত বসবাস কৰে; [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[বাংলাদেশ]]তো ইয়াৰ অন্তৰ্গত কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ বসতি আছে।<ref name="Bathari-14-Bodos">{{harvcol|Bathari|2014|p=14}}</ref> তেওঁলোকে বৰ্তমান মূলতঃ বড়ো-গাৰো শাখাৰ ভাষা অথবা অসমীয়া ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে।{{citation needed|date=April 2023}} অৱশ্যে ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ আশে-পাশে বাস কৰা সকলো তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষাভাষী জনগোষ্ঠীকে এই গোটত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা নহয়; উদাহৰণস্বৰূপে মিচিং আৰু কাৰ্বিসকলক সাধাৰণতে বড়ো-কছাৰী হিচাপে গণ্য কৰা নহয়। বৃহত্তৰ এই গোষ্ঠীৰ কিছুমান জনগোষ্ঠীয়ে মধ্যযুগৰ অন্তিম পৰ্বত [[চুতীয়া ৰাজ্য]], [[কছাৰী ৰাজ্য|ডিমাছা ৰাজ্য]], [[কোচ ৰাজবংশ]] আৰু [[ত্ৰিপুৰা (দেশীয় ৰাজ্য)|ত্ৰিপুৰা ৰাজ্য]]ৰ দৰে ৰাজ্য গঠন কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ মাজত বিভিন্ন মাত্ৰাত সংস্কৃতায়ন (''Sanskrisation'') ঘটিছিল।<ref>{{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |year=1983 |page=5 |doi=10.2307/3516963 |jstor=3516963}}</ref> বড়ো-কছাৰী জনগোষ্ঠীসমূহ সাংস্কৃতিকভাৱে একৰূপ নহয়। বড়ো, চুতীয়া, মৰাণ, দেউৰী, ত্ৰিপুৰী আৰু ৰিয়াংসকলে পিতৃসূত্ৰীয় বংশানুক্ৰম অনুসৰণ কৰে; গাৰো, ৰাভা আৰু কোচসকলৰ মাজত মাতৃসূত্ৰীয় বংশানুক্ৰম আছে; ডিমাছাসকলৰ মাজত উভয়সূত্ৰীয় আৰু তিৱাসকলৰ মাজত পৰিৱৰ্তনশীল বা দ্বৈতসূত্ৰীয় বংশানুক্ৰম পোৱা যায়।<ref>{{Cite journal |last1=Bouchery |first1=Pascal |last2=Longmailai |first2=Monali |date=2018 |title=The Kinship Terminology of the Dimasa: Alternate Generation Equivalence in the Tibeto-Burman Area |url=https://www.jstor.org/stable/26773379 |journal=Anthropological Linguistics |volume=60 |issue=3 |page=228 |jstor=26773379}}</ref> মৰাণ আৰু শৰণীয়াৰ দৰে কিছুমান জনগোষ্ঠীয়ে [[একশৰণ নামধৰ্ম]] অনুসৰণকাৰী হিন্দু হিচাপে আত্মপৰিচয় দিয়ে। ==উৎপত্তি== 'বড়ো' নামটো [[অসম]]ৰ [[মেচ জনগোষ্ঠী|মেচ]] তথা কছাৰী ভাষিক গোষ্ঠীটোক সামগ্ৰিকভাৱে বুজাবলৈ পোন প্ৰথমে ব্যৱহাৰ কৰিছিল B H Hodgson-এ। অসমৰ পশ্চিমে বাস কৰা মেচ জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলক ব'ৰ' নামেৰে জনা গৈছিল। কালক্ৰমত অসমলৈ আহি থিতাপি লোৱা এই মেচ সকলকে তেওঁ [[বড়ো]] (Bodo) নামেৰে অভিহিত কৰে। জনশ্ৰুতি অনুসৰি, ব্ৰহ্ম বা বাৰ্মী জনগোষ্ঠীৰ ঠাল এটা তিব্বতত সোমাই তাত তিষ্ঠিব নোৱাৰি দাৰ্জিলিঙৰ ঘন অৰণ্যত সোমাইহি আৰু তাতে কিছুদিন থাকি দুটা গোটত বিভক্ত হৈ এটা নামনিৰ মেচি নদীৰ পাৰত থাকিবলৈ লয় আৰু আনটো ওপৰলৈ পাহাৰৰ ফালে গুছি যায়। মেচি নদীৰ পাৰত বাস কৰা সকল পিছত মেচ নামেৰে আৰু নেপালৰ ফালে গুছি যোৱা গোটটো "লিম্বু" নামেৰে জনাজাত হয়। এই মেচ সকলেই লাহে লাহে বিস্তাৰ হৈ [[অসম]], [[ত্ৰিপুৰা]], উত্তৰ-বংগ আৰু [[বাংলাদেশ]]ৰ অঞ্চলবিশেষে বিয়পি পৰে আৰু অসমত তেওঁলোক বড়ো নামে জনাজাত হৈ পৰে। অসমৰ পূব অঞ্চলৰ হিন্দু অধিবাসী সকলে এই ব'ৰ' তথা মেচ সকলক কছাৰী নাম দিয়ে। Grierson-এ উল্লেখ কৰা মতে, কছাৰী নামটো প্ৰথমতে উত্তৰ কাছাৰত বসবাস কৰা ডিমাচা সকলৰ মাজতে আৱদ্ধ আছিল। কালৰ সোঁতত এই নামে আন আন ঠাইত থকা একে মূলৰ ব'ৰ' তথা মেচ সকলক সাঙুৰি লোৱাত বড়ো-কছাৰী নামটো জনপ্ৰিয় হৈ উঠে। মেচ তথা ব'ৰ' সকলৰ ভাষাৰ লগতে [[ৰাভা]], [[লালুং]], [[ডিমাচা]], [[গাৰো]], [[ত্ৰিপুৰা]] আৰু [[চুতীয়া]] এই তিব্বত-বাৰ্মী ভাষাত ভিত্তি কৰি গঢ়ি উঠা গোষ্ঠীটোকে Hodgson-এ ১৮৪৭ চনত বড়ো নামেৰে নামাংকিত কৰে। ===নামকৰণ আৰু শব্দব্যুৎপত্তি=== ====বড়ো==== ''বড়ো'' শব্দটো তুলনামূলকভাৱে আধুনিক সামূহিক নাম। ১৮৪৭ চনত ব্ৰায়ান হাউটন হডছনৰ গ্ৰন্থত মেচ আৰু কছাৰীসকলক বুজাবলৈ ইয়াৰ প্ৰথম উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Bathari|2014|p=15}}</ref> ফ্ৰাঁছোৱা জাকেছনৰ মতে, হডছনে প্ৰথমে বহুতো জনগোষ্ঠীক ''বড়ো'' হিচাপে ধৰি লৈছিল যদিও শেষলৈ সন্দেহযুক্ত গোষ্ঠীসমূহক অন্তৰ্ভুক্ত নকৰি কেৱল মেচ আৰু কছাৰীসকলক নথিভুক্ত কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Jacquesson|2008|p=21}}</ref> জৰ্জ আব্ৰাহাম গ্ৰিয়াৰ্ছনে ''বড়ো'' নামটো চীনা-তিব্বতীয় ভাষাপৰিয়ালৰ তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় শাখাৰ অসম–বাৰ্মা গোটৰ এটা অংশ বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।{{sfn|Choudhury|2007|p=1}} ইয়াত মেচ, ৰাভা, লালুং বা তিৱা, ডিমাছা বা পাহাৰীয়া কছাৰী, গাৰো, তিপ্ৰাচা, দেউৰী, মৰাণ আৰু বড়ো ভাষা অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite book |last=Joseph |first=Umbavu |title=Languages of the Greater Himalayan Region, Volume 1 Rabha |publisher=BRILL |date=1 December 2006 |pages=13 |isbn=9789047404699 |url=https://books.google.com/books?id=JOx5DwAAQBAJ&pg=PA13}}</ref> পৰৱৰ্তী কালত নৃতত্ত্ব আৰু ভাষাবিজ্ঞান দুয়োটা ক্ষেত্ৰত ''বড়ো'' এটা সামূহিক নাম হিচাপে ব্যৱহৃত হয়।<ref name="Bathari-14-Bodos"/> এই পৰিসৰত বংগ আৰু নেপালৰ মেচ; অসমৰ বড়ো, ডিমাছা, চুতীয়া, সোনোৱাল, মৰাণ, ৰাভা আৰু তিৱা; আৰু ত্ৰিপুৰা তথা বাংলাদেশৰ ককবৰকভাষী জনগোষ্ঠীসমূহক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Bathari|2014|p=14}}</ref><ref name="jacobnote">{{harv|George|1994|p=878f}}</ref> চট্টোপাধ্যায়ে ''Bodo'' নামটো বৃহত্তৰ গোট আৰু বিশেষ বড়ো জনগোষ্ঠী উভয়ৰে বাবে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Chatterji|1974|p=23}}</ref> কিন্তু সাম্প্ৰতিক ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক ব্যৱহাৰত ''বড়ো'' নামটো বিশেষকৈ বড়োলেণ্ড আঞ্চলিক অঞ্চলৰ বড়ো জনগোষ্ঠীক বুজায়।{{sfn|Choudhury|2007|p=1}} এইদৰে ভাষিক-নৃতাত্ত্বিক সামূহিক নাম আৰু সুকীয়া জনগোষ্ঠীৰ নামৰ মাজত পাৰ্থক্য আছে। কিছুমান আত্মীয় ভাষাত ''বড়ো'' বা সম্বন্ধীয় শব্দৰ অৰ্থ ''মানুহ'' (বড়ো ভাষাত ''বড়ো'', ত্ৰিপুৰী ভাষাত ''বৰক''); কিন্তু গাৰোত ''মান্দে'' আৰু কাৰ্বিত ''আৰলেন'' শব্দ ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{harvcol|Brahma|2008|pp=1–2}}</ref> কিছুমান ইতিহাসবিদে শব্দটোৰ উৎপত্তি তিব্বতী ''Hbrogpa'' শব্দৰ পৰা হোৱা বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{harvcol|Brahma|2008|p=2}}</ref> উত্তম বাথাৰীৰ মতে, সকলো উপগোষ্ঠীয়ে ভাষিক আৰু পূৰ্বপুৰুষগত সম্বন্ধ স্বীকাৰ কৰিলেও সুকীয়া পৰিচয় প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ বিচাৰে। সংখ্যাত তুলনামূলকভাৱে সৰু কিছুমান গোষ্ঠী, বিশেষকৈ ডিমাছাসকলে, ''বড়ো''ক সকলোৰে সামূহিক নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত আপত্তি প্ৰকাশ কৰিছে; তেওঁলোকে ইয়াক বড়ো জনগোষ্ঠীৰ প্ৰাধান্য প্ৰতিষ্ঠা আৰু ডিমাছা ইতিহাস-ভাষাৰ আত্মসাৎ হিচাপে গণ্য কৰা বুলি বাথাৰীয়ে উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{harv|Bathari|2014|pp=14–15}}</ref> হডছনৰ পূৰ্বৰ ধাৰণাৰ বিপৰীতে, বড়ো ভাষাক এতিয়া বড়ো-গাৰো ভাষাগোষ্ঠীৰ কেন্দ্ৰীয় বা মূল ভাষা হিচাপে স্বতঃসিদ্ধভাৱে গণ্য কৰা নহয়।<ref>{{harvcol|Jacquesson|2008|p=42}}</ref> সেইবাবে জাকেছন আৰু চৌধুৰীয়ে বৃহত্তৰ গোটটোক ''বড়ো'' নাম দিয়াৰ উপযুক্ততা পুনৰ্বিবেচনাৰ পৰামৰ্শ দিছে।<ref>{{harvcol|Jacquesson|2008|p=45}}</ref>{{sfn|Choudhury|2007}} ====কছাৰী==== ''কছাৰী'' নামটো বহু পুৰণি কালৰ পৰা আধুনিক যুগত ''বড়ো'' নামেৰে বুজোৱা কেইবাটাও গোটক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ হৈছিল।<ref>{{harvcol|Bathari|2014|p=14}}</ref> ষোড়শ শতিকাৰ [[শংকৰদেৱৰ ভাগৱত]]ত ''কিৰাত কছাৰী খাচী গাৰো মিৰি'' আদি জনগোষ্ঠীৰ তালিকাত ''কছাৰী'' শব্দ পোৱা যায়।<ref>শ্ৰীমদ্ভাগৱত, দ্বিতীয় স্কন্ধ, এইচ. দত্তবৰুৱা এণ্ড কোং, নলবাৰী, পৃ. ৩৮।</ref> ইয়াত কোচ আৰু মেচসকলৰ নাম পৃথককৈ উল্লেখ থকা প্ৰসংগত মহেশ্বৰ নেওগে ''কছাৰী'' শব্দৰ কিৰাতৰ সৈতে সমাৰ্থক ব্যৱহাৰৰ কথা উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{harvcol|Neog|1980|p=75}}</ref> [[বুৰঞ্জী]] আৰু ঔপনিৱেশিক নথিত সমতল ভূমিত থকা বড়ো-গাৰো ভাষাভাষী গোষ্ঠীসমূহক সাধাৰণভাৱে ''কছাৰী'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Ramirez|2014|p=9}}</ref> ছিডনি এণ্ডলৰ ১৯১১ চনৰ ''The Kacharis'' গ্ৰন্থত সমতলৰ কছাৰী বা বড়ো আৰু পাহাৰৰ কছাৰী বা ডিমাছাৰ লগতে আন গোষ্ঠীসমূহৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{harvcol|Jacquesson|2008|p=28}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত সোনোৱাল কছাৰী আৰু শৰণীয়া কছাৰীৰ দৰে অসমীয়া ভাষা-সমাজত সংযুক্ত গোষ্ঠীসমূহে ''কছাৰী'' উপনাম বজাই ৰাখিছিল; আনহাতে পূৰ্বে কছাৰী নামেৰে পৰিচিত কিছুমান গোষ্ঠীয়ে ''বড়ো'' বা ''ডিমাছা''ৰ দৰে সুকীয়া আত্মনাম গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Ramirez|2014|p=17}}</ref> ''কছাৰী'' শব্দৰ উচ্চাৰণ ''কাছাৰী'' অথবা ''কোছাৰী'' ৰূপেও পোৱা যায়। আৰ. এন. মুছাহাৰীৰ মতে, নামটোৰ সম্ভাব্য উৎস এটা পুৰণি বড়ো গীতত থকা ''কৰোছা আৰিছ'' নামৰ আত্মপৰিচয়।<ref>{{harvcol|Mosahary|1983|p=47}}</ref> <poem> ''Pra Ari, Korasa Ari'' ''Jong pari lari lari'' (আমি কৰোছা আৰিছ, সাগৰজাত প্ৰথম বংশ; আমাৰ বংশধাৰা অবিচ্ছিন্ন) </poem> ===প্ৰাচীন বসতি আৰু ভাষিক উৎস=== বৃহত্তৰ গোটটোৰ বহুতো জনগোষ্ঠীয়ে এতিয়া বড়ো-গাৰো তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষা অথবা অসমীয়া আৰু বাংলাৰ দৰে ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা কয়। ভাষাবিদসকলৰ মতে, প্ৰথম তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষাভাষীসকল ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত উপস্থিত হোৱাৰ আগতেই অঞ্চলটোত অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক বা মন-খমেৰ ভাষাভাষী জনসমষ্টিৰ বসতি আছিল।<ref>{{harvcol|DeLancey|2012|p=12}}</ref><ref>{{harvcol|Jacquesson|2017|p=117}}</ref><ref>{{harv|Post|Burling|2017|p=214}}</ref> জনগোষ্ঠীসমূহৰ মৌখিক পৰম্পৰা আৰু গৱেষকসকলৰ মাজত এই অঞ্চললৈ তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষাৰ প্ৰৱেশ উত্তৰ অথবা পূব দিশৰ পৰা হৈছিল বুলি সাধাৰণ সহমত আছে; কিন্তু মূল বিস্তাৰকেন্দ্ৰ কিমান উত্তৰে বা পূবে আছিল সেই বিষয়ে মতভেদ আছে।<ref>{{harvcol|DeLancey|2013|p=56}}</ref> চীনা-তিব্বতীয় ভাষাপৰিয়ালৰ আধুনিক ভাষিক বংশবৃক্ষসম্বন্ধীয় গৱেষণাত উত্তৰ চীনৰ হালধীয়া নদীৰ আশে-পাশে প্ৰাচীন সাধাৰণ পূৰ্বপুৰুষ ভাষাৰ উৎসৰ তত্ত্ব আলোচনা কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|Zhang|Ji|Pagel|Mace|2020}}</ref> কিছুমান ভাষাবিদে ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষাভাষীসকলৰ প্ৰথম প্ৰৱেশ বৰ্তমানৰ পৰা প্ৰায় ৩,০০০ বছৰ বা তাতোকৈ আগতে ঘটিছিল বুলি প্ৰস্তাৱ কৰিছে।<ref>{{harvcol|DeLancey|2013|p=56}}</ref> স্কট ডেলেন্সীৰ মতে, প্ৰাচীন বড়ো-গাৰো ভাষাভাষী প্ৰব্ৰজনকাৰীসকল সম্ভৱতঃ আগৰ স্থানীয় জনসমষ্টিতকৈ সংখ্যাত কম আছিল।<ref>{{harvtxt|DeLancey|2012|p=13}}</ref> বড়ো-গাৰো ভাষাসমূহৰ দুটা উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য হৈছে ইয়াৰ অত্যন্ত সংমিশ্ৰিত তথা সৰলীকৃত ব্যাকৰণ আৰু বিশাল ভৌগোলিক বিস্তৃতি। পশ্চিমে নেপালৰ মেচ ভাষাৰ অঞ্চলৰ পৰা পূবে অসমৰ ডিমাছা ভাষাৰ অঞ্চললৈ এই বিস্তৃতি ১,২০০ কিলোমিটাৰতকৈও অধিক।<ref>{{harvcol|DeLancey|2013|p=55}}</ref> বড়ো-কছাৰীসকল নদী উপত্যকাৰ প্ৰাচীন বসতিস্থাপক আছিল বুলি কৰা যুক্তিৰ এটা ভিত্তি হৈছে অঞ্চলৰ বহু নদীৰ নাম। [[দিবাং নদী|দিবাং]], দিহাং, [[দিখৌ নদী|দিখৌ]], [[দিহিং নদী|দিহিং]], দৈয়াং আৰু দৈগ্ৰুং আদি নামৰ ''দি/দৈ'' অংশটো বহু তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষাত ''পানী'' অৰ্থত ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{harvcol|Ramirez|2014|p=4}}</ref> কিছুমান গৱেষকে এই নামসমূহৰ ''-অং'' অংশৰ সৈতে অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাৰ পানীবাচক শব্দৰ সাদৃশ্য উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{harvcol|Bareh|1987|pp=269–270}}</ref> অসমত কছাৰীসকলক প্ৰথম ৰেচম পলু পালন আৰু ৰেচম সামগ্ৰী উৎপাদন কৰা লোক হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |title=Handloom and Textile of Bodos |journal=G Brahma PhD Thesis |page=139 |url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/220083/10/10_chapter%206.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20251221205105/http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/220083/10/10_chapter%206.pdf |archive-date=21 December 2025}}</ref> শালি ধানৰ ৰোৱা খেতি গংগা উপত্যকাৰ পৰা প্ৰসাৰিত হোৱাৰ আগতে তেওঁলোকক আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছিল। অমলেন্দু গুহৰ মতে, কছাৰীসকলৰ কিছুমান উন্নত গোটে পাহাৰৰ পাদদেশত ''খৰ্মা আহু'' নামৰ জলসিঞ্চিত কিন্তু সদায় ৰোৱা নহয় এনে ধানৰ খেতিও কৰিছিল; একে সময়তে বিভিন্ন জাতিগোষ্ঠীয়ে শুকান ভূমিৰ আহু খেতিতো অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Guha|1982|pp=481–482}}</ref> ===বড়ো-গাৰো ভাষাৰ সংযোগী ভাষা হিচাপে বিকাশ=== ৰবিন্স বাৰ্লিঙে (২০০৭) নাগামিজ, জিংফৌ আৰু গাৰো ভাষাসমূহৰ উদাহৰণেৰে সংযোগী ভাষাৰ বিকাশ, ভাষা পৰিৱৰ্তন, সংমিশ্ৰণ, ভাষিক ধাৰাবাহিকতাৰ বিচ্ছেদ আৰু জাতিগত সংমিশ্ৰণৰ এটা চক্ৰৰ কথা আলোচনা কৰিছে।<ref>{{harvtxt|Burling|2007}}</ref> ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত খ্ৰীষ্টীয় চতুৰ্থ–পঞ্চম শতিকালৈও অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাৰ উপস্থিতি থকা বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|DeLancey|2012|p=13}}</ref> প্ৰাচীন অসমত সংস্কৃত শিক্ষিত আৰু প্ৰশাসনিক ভাষা, অষ্ট্ৰিক আৰু তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় জনজাতীয় ভাষা, লগতে অসমীয়া ভাষালৈ বিকশিত হোৱা স্থানীয় প্ৰাকৃতৰ উপস্থিতিৰ কথা মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মাই উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Sharma |first=Mukunda Madhava |year=1978 |title=Inscriptions of Ancient Assam |publisher=Gauhati University |pages=xxiv–xxviii}}</ref> ডেলেন্সীৰ প্ৰস্তাৱ অনুসৰি, প্ৰাক্-কামৰূপ, [[কামৰূপ ৰাজ্য]] আৰু কামৰূপ-উত্তৰ ৰাজনৈতিক গঠনসমূহত তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় আৰু অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাভাষীসকলৰ মাজত প্ৰাচীন বড়ো-গাৰো এটা সংযোগী ভাষা হিচাপে বিকশিত হৈছিল।<ref>{{harvcol|DeLancey|2013|p=57}}</ref> পোষ্ট আৰু বাৰ্লিঙে এই তত্ত্বক গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰিছে, কাৰণ ইয়াৰ জৰিয়তে ভাষাগোষ্ঠীটোৰ বিস্তৃতি আৰু তুলনামূলকভাৱে সৰল ৰূপতাত্ত্বিক গঠন ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি।<ref>{{harvcol|Post|Burling|2017|p=227}}</ref> এই তত্ত্ব অনুসৰি, প্ৰথম অৱস্থাত বিভিন্ন মাতৃভাষাৰ লোকৰ মাজত যোগাযোগৰ মাধ্যম হোৱাৰ ফলত প্ৰাক্-বড়ো-গাৰো ভাষাৰ গঠন সৰল আৰু স্বচ্ছ হৈ পৰিছিল।<ref>{{harvcol|DeLancey|2012|p=3}}</ref> জাকেছনৰ মতে, গাৰো, ৰাভা আৰু কিছুমান কোচ গোটৰ মাতৃসূত্ৰীয় বংশানুক্ৰম আৰু বিবাহোত্তৰ স্ত্ৰীগৃহবাসৰ পৰম্পৰাৰ সৈতে খাচী সমাজৰ সাদৃশ্য আছে। এই বৈশিষ্ট্যৰ এটা সম্ভাব্য ব্যাখ্যা হৈছে অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাভাষী পূৰ্বপুৰুষৰ বংশধৰসকলে ভাষা সলনি কৰিও নিজৰ কিছুমান সামাজিক বৈশিষ্ট্য অক্ষুণ্ণ ৰাখিছিল, অথবা খাচী সমাজৰ দীৰ্ঘ প্ৰভাৱ আছিল।<ref>{{harvcol|Jacquesson|2017|p=99}}</ref> ডেলেন্সীৰ মতে, ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ তিব্বত-ব্ৰহ্মীয়কৰণ সম্পূৰ্ণ জনসংখ্যা প্ৰতিস্থাপনৰ তুলনাত ভাষা পৰিৱৰ্তনৰ ফল হোৱাৰ সম্ভাৱনা অধিক।<ref>{{harvcol|DeLancey|2012|p=13}}</ref> জিনগত গৱেষণাতো উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষাভাষীসকলৰ মাজত অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক জনগোষ্ঠীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত পিতৃসূত্ৰীয় O2a-M95 গোষ্ঠীৰ উপস্থিতি পোৱা গৈছে; উদাহৰণস্বৰূপে গাৰোসকলৰ মাজতো এই গোষ্ঠীৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{harvcol|van Driem|2007|p=237}}</ref><ref>{{harvcol|Chaubey|2011|p=1015}}</ref> ==শ্ৰেণীকৰণ== ১৮৮১ চনৰ পিয়ল অনুসৰি, বড়ো-মেচ, দেউৰী, ডিমাচা, ঢিমাল, গাৰো, হাজং, কোচ, লালুং(তিৱা), মেচ, মৰান, মটক, ফুলগৰিয়া, চুতীয়া, ৰাভা, সোনোৱাল, শৰণীয়া, সোলেমিয়া ঠেঙ্গাল আৰু তিপ্ৰাচা- এই সকলো জনগোষ্ঠীকে কছাৰী বুলি শ্ৰেণীভূক্ত কৰা হয়। ===ইংৰাজী খচৰাৰ জনগোষ্ঠী অনুসৰি তালিকা=== ইংৰাজী খচৰাত তলত দেখুওৱা জনগোষ্ঠীসমূহৰ প্ৰধান ভাষা, বসতি অঞ্চল আৰু আনুমানিক জনসংখ্যা দিয়া হৈছে। কিছুমান সংখ্যাৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট তথ্যসূত্ৰ নাই আৰু পৃথক পৃথক বছৰৰ অনুমান একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। {| class="wikitable sortable" ! জনগোষ্ঠী !! প্ৰধান ভাষা !! প্ৰধান বসতি !! আনুমানিক জনসংখ্যা |- | [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]] || [[বড়ো ভাষা]] || অসম, বিশেষকৈ বড়োলেণ্ড আঞ্চলিক অঞ্চল || ১৫–১৬ লাখ<ref>{{cite web |title=Census report 2011 |url=http://censusindia.gov.in/2011Census/Language-2011/Statement-1.pdf |access-date=5 January 2020}}</ref> |- | [[ত্ৰিপুৰা|ত্ৰিপুৰী]] || [[ককবৰক ভাষা]] || ত্ৰিপুৰা, মিজোৰাম, বাংলাদেশ || ১২–১৩ লাখ<ref name="TripuriCensus">{{cite web |title=Distribution of the 99 Non-Scheduled Languages—2011 Census |url=https://www.censusindia.gov.in/2011Census/Language-2011/Part-B.pdf |pages=48–49}}</ref><ref>{{cite web |title=Table 1.4 Ethnic Population by Group and Sex |year=2021 |publisher=Bangladesh Bureau of Statistics |page=33 |url=http://bbs.portal.gov.bd/sites/default/files/files/bbs.portal.gov.bd/page/b343a8b4_956b_45ca_872f_4cf9b2f1a6e0/2022-07-28-14-31-b21f81d1c15171f1770c661020381666.pdf}}</ref> |- | [[গাৰো জনগোষ্ঠী|গাৰো]] || [[গাৰো ভাষা]] || মেঘালয়ৰ পশ্চিমাংশ, বাংলাদেশ || প্ৰায় ১২ লাখ<ref>{{cite web |title=A-11 Individual Scheduled Tribe Primary Census Abstract Data |publisher=Government of India |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/ST.html}}</ref> |- | [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] || [[অসমীয়া ভাষা]] || উজনি অসম, মধ্য অসম, অৰুণাচল প্ৰদেশ || ৮–১০ লাখ |- | [[তিৱা জনগোষ্ঠী|তিৱা]] || তিৱা ভাষা, অসমীয়া || মধ্য অসম || প্ৰায় ৪ লাখ<ref>{{cite web |title=A-11 Individual Scheduled Tribe Primary Census Abstract Data |publisher=Government of India |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/ST.html}}</ref> |- | [[ৰাভা জনগোষ্ঠী|ৰাভা]] || [[ৰাভা ভাষা]] || অসম, পশ্চিমবংগ, মেঘালয়, ভূটান || ৩.৫–৪ লাখ |- | [[সোনোৱাল কছাৰী]] || অসমীয়া || উজনি অসম, অৰুণাচল প্ৰদেশ || ২.৫–৩ লাখ<ref>Sonowal, Ripunjoy (2014). Some Folklore Medicines of the Sonowal Kachari tribe of Upper Assam, North East India. Scholars Academic Journal of Biosciences, 2, 541–543.</ref> |- | [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]] || [[ডিমাছা ভাষা]] || [[ডিমা হাছাও জিলা]] || ২–২.৫ লাখ |- | [[হাজং জনগোষ্ঠী|হাজং]] || [[হাজং ভাষা]] || মেঘালয় || ৮০–৯০ হাজাৰ<ref>{{cite web |title=Ethnologue—Hajong |url=https://www.ethnologue.com/language/haj |access-date=28 April 2019}}</ref> |- | [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] || অসমীয়া, [[দেউৰী ভাষা]] || উজনি অসম, অৰুণাচল প্ৰদেশ || ৬০–৭০ হাজাৰ |- | [[কোচ জনগোষ্ঠী|কোচ]] || অসমীয়া, [[কোচ ভাষা]], কামতাপুৰী || নামনি অসম, মেঘালয়, পশ্চিমবংগ, বাংলাদেশ || ৫০–৬০ হাজাৰ (জনজাতীয়) |- | [[মেচ জনগোষ্ঠী|মেচ]] || বড়ো || অসম, পশ্চিমবংগ, নাগালেণ্ড, দক্ষিণ-পূব নেপাল || প্ৰায় ৫৫ হাজাৰ |- | [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] || অসমীয়া || উজনি অসম, অৰুণাচল প্ৰদেশ || অজ্ঞাত |- | [[শৰণীয়া কছাৰী]] || অসমীয়া || নামনি অসম || অজ্ঞাত |- | [[ঠেঙাল কছাৰী]] || অসমীয়া || উজনি অসম || অজ্ঞাত |} ===প্ৰধান জনগোষ্ঠীসমূহ=== ====বড়ো==== {{মূল|বড়ো জনগোষ্ঠী}} বড়োসকলক ''বডো'' বুলিও কোৱা হয়। অসমৰ [[গোৱালপাৰা]] আৰু কামৰূপৰ উত্তৰৰ দুৱাৰ অঞ্চলত তেওঁলোকৰ ঘন বসতি আছে। ''কছাৰী'' নামটোৰ উৎপত্তি বড়োসকলৰ নিজৰ মাজত পৰিচিত নাছিল যদিও বাহিৰৰ লোকৰ মাজত প্ৰচলিত আছিল। তেওঁলোকে নিজকে ''বড়ো'', ''বাডা'', ''বডো'' আৰু ''বাৰাফিছা'' বুলিও পৰিচয় দিছিল। ''বাৰাফিছা'' শব্দৰ অৰ্থ ''বাৰা'' বা মহানজনৰ সন্তান বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।{{citation needed|date=April 2023}} ====মেচ==== {{মূল|মেচ জনগোষ্ঠী}} মেচসকল অসম আৰু বংগ উভয়তে বসবাস কৰে। হডছনে (১৮৪৭) লিখিছিল যে ''মেচ'' হৈছে বাহিৰৰ লোকে দিয়া নাম, আৰু লোকসকলে নিজকে ''বডো'' বুলি কয়। তেওঁলোকৰ প্ৰধান ভাষা বড়ো।<ref>{{cite book |last=Hodgson |first=B. H. |title=Essay the first; On the Kocch, Bódo and Dhimál tribes |year=1847 |publisher=J. Thomas |location=Calcutta |pages=105, 142, 154–156}}</ref> জে. ডি. এণ্ডাৰছনে উল্লেখ কৰিছিল যে অসমত হিন্দুসকলে তেওঁলোকক কছাৰী আৰু বংগত মেচ বুলি কয়; কিন্তু তেওঁলোকৰ আত্মনাম বড়ো বা বডো।<ref>{{harvcol|Anderson|1911|p=xv}}</ref> ====ৰাভা==== {{মূল|ৰাভা জনগোষ্ঠী}} ৰাভাসকল অসম, পশ্চিমবংগ আৰু মেঘালয়ৰ গাৰো পাহাৰ অঞ্চলত, বিশেষকৈ নামনি অসমৰ সমতল আৰু দুৱাৰ অঞ্চলত বসবাস কৰে। এণ্ডলে (১৮৮৪) তেওঁলোকক ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰত গোৱালপাৰা আৰু কামৰূপৰ সংকোশ আৰু ধনশিৰি নদীৰ মাজৰ অঞ্চলত বসবাস কৰা সৰু জনগোষ্ঠী বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacháris |publisher=Macmillan and Co. |year=1884 |pages=1–2}}</ref> ৰাভা ভাষাৰ প্ৰধান উপভাষাসমূহ মাইতৰি, ৰংদানি আৰু কোচা; দাহৰি নামৰ আন এটা উপভাষা প্ৰায় বিলুপ্ত।<ref>{{cite book |last=Joseph |first=U. V. |title=Languages of the Greater Himalayan Region, Volume 1: Rabha |publisher=Brill |year=2007 |pages=ix–x}}</ref> গ্ৰিয়াৰ্ছনে (১৯০৩) তেওঁলোকৰ আত্মনাম ''ৰাভা'' বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Grierson|1903|p=109}}</ref> ====ডিমাছা==== {{মূল|ডিমাছা জনগোষ্ঠী}} ডিমাছাসকলৰ মাজত ''হাছনুছা'' নামৰ শাসক বংশ বা গোত্ৰৰ উল্লেখ আছে। কিছুমান ডিমাছা গৱেষকৰ মতে অতীতত জনগোষ্ঠীটোকো হাছনুছা বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{cite web |title=The Dimasa were known as Kachari who migrated to Dimapur |url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/69516/7/07_chapter%202.pdf}}</ref> ====চুতীয়া==== {{মূল|চুতীয়া জনগোষ্ঠী}} চুতীয়াসকলক বড়ো-কছাৰী গোষ্ঠীৰ এটা অংশ হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|p=48}}</ref> কিছুমান লেখকে চুতীয়াসকলৰ মাজত শান জনগোষ্ঠীৰ সম্ভাব্য সংমিশ্ৰণৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। গেইটৰ শাৰীৰিক বৈশিষ্ট্যভিত্তিক ব্যাখ্যাৰ উল্লেখ কৰি দত্তই চুতীয়াসকল দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ শানসকলৰ চুবুৰীয়া আছিল বাবে এনে সংমিশ্ৰণ সম্ভৱ বুলি লিখিছে।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref> ২০০৬ চনৰ এটা দেহমিতিক অধ্যয়নত উজনি অসমৰ ছয়টা জনসমষ্টি তুলনা কৰি চুতীয়াসকলৰ সৈতে দেউৰীসকলৰ সৰ্বাধিক সাদৃশ্য, তাৰ পিছত মিচিং আৰু মৰাণসকলৰ সাদৃশ্য পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Baruah |first1=Tiluttoma |last2=Mondal |first2=Sudipta |last3=Gharami |first3=Ajay Kumar |last4=Adak |first4=Dipak Kumar |title=The Tai-Phake of Assam, India—A morphometric study and population comparison with neighbouring groups |journal=Collegium Antropologicum |volume=30 |issue=3 |year=2006 |pages=579–583 |pmid=17058528 |url=https://hrcak.srce.hr/file/43439}}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে পদ্মেশ্বৰ নাওবৈচা ফুকনে চুতীয়াসকলক পূৰ্বতে ''চুতীয়া-কছাৰী'' বুলি কোৱা হৈছিল আৰু তেওঁলোকৰ মূল বংশ কছাৰী আছিল বুলি লিখিছিল।<ref>{{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=Chutia Jatir Buranji |year=2007 |page=62 |url=https://archive.org/details/chutiaburanji/mode/2up}}</ref> চুতীয়াসকলৰ মাজত ''বুৰুক'' শব্দই সম্ভ্ৰান্ত বা মহান লোকক বুজায়। শক্তিশালী বুলি পৰিচিত বুৰুক শ্ৰেণীৰ লোকসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰশাসনিক আৰু সামৰিক পদত কাম কৰিছিল। মটক ৰজা [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]কো বুৰুক চুতীয়া শাখাৰ অন্তৰ্গত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Dambarudhar Nath, The Mataks and their Revolt |page=13 |url=http://atributetosankaradeva.org/mayamara.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160819031029/http://atributetosankaradeva.org/mayamara.pdf |archive-date=19 August 2016}}</ref> বৰা, বৰহা আৰু বৰুৱাৰ দৰে উপাধিসমূহৰ উৎস চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে; বড়ো/বাৰা/বুৰুক শব্দৰ সৈতেও ইয়াৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে। চুতীয়া সেনাবাহিনীৰ সেনাপতি হিচাপে মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱা, ঢেলা বৰা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref>স্বৰ্ণলতা বৰুৱা, ''চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী'' (২০০৪), পৃ. ১৪৫।</ref><ref>স্বৰ্ণলতা বৰুৱা, ''চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী'' (২০০৪), পৃ. ১২৯।</ref> ====মৰাণ==== {{মূল|মৰাণ জনগোষ্ঠী}} মৰাণসকলক সাধাৰণতে বড়ো-কছাৰী গোষ্ঠীৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Dutta|1985|pp=21–23}} ঐতিহাসিকভাৱে তেওঁলোকে ডিমাছা ভাষাৰ ঘনিষ্ঠ তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় [[মৰাণ ভাষা]] কৈছিল। জাকেছনৰ মতে, পূৰ্বতে গাৰ্ডনে লিপিবদ্ধ কৰা মৰাণ ভাষাৰ ৰূপটো ডিমাছাৰ এটা প্ৰকাৰ আছিল, কাৰণ ইয়াত ডিমাছাৰ ব্যঞ্জনধ্বনিৰ গুচ্ছ আৰু দ্বিস্বৰধ্বনিৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ আছিল।<ref>{{harvcol|Jacquesson|2017|p=108}}</ref> টাই জনগোষ্ঠীৰ আগমনৰ পূৰ্বে মৰাণসকলৰ নিজা মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসনব্যৱস্থা আছিল। তেওঁলোকৰ মুখীয়ালক ''বদৌচা'' বা ''বডৌচা'' (মহান পুত্ৰ) বুলি কোৱা হৈছিল; মৰাণ ভাষাত ''চা'' শব্দৰ অৰ্থ সন্তান বা পুত্ৰ। বৰ্তমান মৰাণ ভাষাৰ অৱশিষ্ট ব্যৱহাৰত অসমীয়া আৰু মৰাণ শব্দৰ সংমিশ্ৰণ পোৱা যায় আৰু বড়ো তথা ডিমাছাৰ সৈতে বহু সাদৃশ্য আছে। তেওঁলোকক ''হাবুঙীয়া'' বা ''হাছা'' বুলিও কোৱা হৈছিল; এই ব্যাখ্যামতে ''হা'' মানে মাটি আৰু ''চা'' মানে পুত্ৰ, অৰ্থাৎ মাটিৰ পুত্ৰ।<ref>{{cite web |title=Moran chief Badaucha |url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/69486/9/09_chapter%202.pdf}}</ref> ====দেউৰী==== {{মূল|দেউৰী জনগোষ্ঠী}} ঐতিহাসিকভাৱে পুৰোহিত হিচাপে কাম কৰা দেউৰীসকলৰ মাজতো ''বুৰুক'' নামৰ গোত্ৰ আছে। তেওঁলোকে নিজকে ''জিমোচায়ন'' বা সূৰ্য আৰু চন্দ্ৰৰ সন্তান বুলি কয় আৰু নিজস্ব পৰম্পৰাগত ভাষা-সংস্কৃতি সংৰক্ষণ কৰি আহিছে। ঐতিহাসিকভাৱে তেওঁলোকে জয়দাম আৰু পাটকাই পাহাৰৰ পাদদেশ তথা ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উজনি উপত্যকাত বসবাস কৰিছিল। দেউৰী সমাজত চাৰিটা প্ৰধান ভৌগোলিক শাখা আৰু প্ৰায় ১৬–২৫টা উপগোত্ৰ (''বজাই'')ৰ উল্লেখ আছে। ====তিৱা বা লালুং==== {{মূল|তিৱা জনগোষ্ঠী}} তিৱাসকল প্ৰধানকৈ অসম আৰু মেঘালয়ত বসবাস কৰে। অসমীয়া বুৰঞ্জীসমূহত তেওঁলোকক ''লালুং'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল যদিও তেওঁলোকে ''তিৱা'' নামটো পছন্দ কৰে; ইয়াৰ অৰ্থ ''তলৰ পৰা ওপৰলৈ উঠোৱা লোক'' বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। কিছুমান চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীয়ে এতিয়াও তেওঁলোকক লালুং বুলি কয়।<ref>{{harvcol|Ramirez|2014|p=19}}</ref> তিৱাসকলক পাহাৰীয়া তিৱা আৰু ভৈয়ামৰ তিৱা—দুটা সাংস্কৃতিকভাৱে পৃথক গোটত ভাগ কৰা হয়। পাহাৰীয়া তিৱাসকলে তিৱা ভাষা কয় আৰু তেওঁলোকৰ বংশানুক্ৰমত উভয়সূত্ৰীয়তাৰ লগতে মাতৃসূত্ৰীয়তাৰ উচ্চ প্ৰভাৱ আছে। তেওঁলোকৰ গাঁওসমূহ ''ছামাদি'' ডেকাচাঙক কেন্দ্ৰ কৰি গঠিত।<ref>{{harv|Ramirez|2014|p=19}}</ref> সংখ্যাত অধিক ভৈয়ামৰ তিৱাসকলে সাধাৰণতে অসমীয়া কয় আৰু পিতৃসূত্ৰীয় সামাজিক ব্যৱস্থা অনুসৰণ কৰে।<ref>{{harvcol|Ramirez|2014|p=20}}</ref> ====ত্ৰিপুৰী==== {{মূল|ত্ৰিপুৰা}} ত্ৰিপুৰীসকল ঐতিহাসিক [[ত্ৰিপুৰা (দেশীয় ৰাজ্য)|ত্ৰিপুৰা ৰাজ্য]]ৰ অধিবাসী।[মাণিক্য ৰাজবংশৰ দৰে ত্ৰিপুৰী শাসকবংশই ত্ৰিপুৰা ৰাজ্য শাসন কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Historical account of Assam |url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/69486/9/09_chapter%202.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20190123223410/http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/69486/9/09_chapter%202.pdf |archive-date=23 January 2019}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin|2}} * {{cite book |last1=Anderson |first1=J. D. |author-link1=James Drummond Anderson (1852–1920) |chapter=Introduction |editor1=Endle, Sidney |title=The Kacháris |url=https://www.gutenberg.org/files/50008/50008-h/50008-h.htm |date=1911 |location=London |publisher=Macmillan and Co., Ltd |oclc=3358569}} * {{Citation |last=Bareh| first=Hamlet| contribution=Khasi-Jaintia State Formation| year=1987| title =Tribal Polities and State Systems in Pre-colonial Eastern and North Eastern India| editor-last=Sinha| editor-first=Surajit| pages=261–306| place=New Delhi| publisher=K P Bagchi & Company}} *{{Cite book|last=Barua|first=Birinchi Kumar|url=https://books.google.com/books?id=a4HRAAAAMAAJ|title=History of Assamese Literature|date=1964|publisher=East-West Center Press|isbn=9780842611459|language=en}} * {{cite journal|last1=Basu|first1=Analabha|year=2003|title=Ethnic India: A Genomic View, With Special Reference to Peopling and Structure|journal=Genome Research|volume=13|issue=10|pages=2277–2290|doi=10.1101/gr.1413403|pmid=14525929|pmc=403703}} * {{cite thesis|type=PhD|first=Uttam|last=Bathari|title=Memory History and polity a study of dimasa identity in colonial past and post colonial present|publisher=Gauhati University|year=2014|hdl=10603/115353}} * {{cite thesis|type=PhD|first=Nirjay Kumar|last=Brahma|title= Socio political institutions in bodo society|publisher=Gauhati University|year=2008|hdl=10603/66535}} * {{cite journal|last1=Burling |first1=Robbins |title=The Lingua Franca Cycle: Implications for Language Shift, Language Change, and Language Classification |journal=Anthropological Linguistics |year=2007 |volume=49 |number=3/4 |pages=207–234 |jstor=27667609}} * {{cite book|last=Burling|first=Robbins|chapter=The Tibeto-Burman Languages of Northeastern India|editor-last=LaPolla|editor-first=Randy J.|title=Sino-Tibetan languages|year=2013|isbn=9781135797171|publisher=Routledge|chapter-url=https://books.google.com/books?id=kYJFPZ34ihMC&pg=PT146}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=4ba1AAAAIAAJ|title=The place of Assam in the history and civilisation of India|last=Chatterjee|first=S.K.|publisher=Guwahati University|year=1970}} * {{cite book | last = Chatterji | first = S. K. | title = Kirata-Jana-Krti | url = https://archive.org/stream/in.ernet.dli.2015.32096/2015.32096.Kirata-jana-krti_djvu.txt | publisher = The Asiatic Society | year = 1974 | location = Calcutta}} * {{cite journal |display-authors=1 |last1=Chaubey |first1=Gyaneshwar |last2=Mait |year=2011 |title=Population Genetic Structure in Indian Austroasiatic Speakers: The Role of Landscape Barriers and Sex-Specific Admixture |journal=Mol. Biol. Evol. |volume=28 |issue=2 |pages=1013–1024 |doi=10.1093/molbev/msq288|pmid=20978040 |pmc=3355372 |doi-access=free |ref={{harvid|Chaubey|2011}}}} * {{cite book|last=Choudhury|first=Sujit|title=The Bodos: Emergence and Assertion of an ethnic minority|url=https://books.google.com/books?id=K2YMAQAAMAAJ|year=2007|publisher=Indian Institute of Advanced Study|location=Shimla|isbn=9788179860540}} * {{cite journal |last1=DeLancey |first1=Scott |editor3-first=Mark |editor3-last=w. Post |editor2-first=Stephen |editor2-last=Morey |editor1-first=Gwendolyn |editor1-last=Hyslop |year=2012 |title=On the Origin of Bodo-Garo |journal=Northeast Indian Linguistics |volume=4 |pages=3–20 |doi=10.1017/UPO9789382264521.003 |isbn=9789382264521 }} * {{cite book |last1=DeLancey |first1=Scott |chapter=Creolization in the Divergence of the Tibeto-Burman Languages |editor-last1=Owen-Smith |editor-first1=Thomas |editor-last2=Hill |editor-first2=Nathan |title=Trans-Himalayan Linguistics: Historical and Descriptive Linguistics of the Himalayan Area |date=12 December 2013 |publisher=Walter de Gruyter |isbn=978-3-11-031083-2 |url=https://books.google.com/books?id=sR_oBQAAQBAJ |language=en}} * {{cite book|last=Endle|first=Sidney|title=The Kacharis|url=https://archive.org/details/kacharis009491mbp|access-date=20 February 2013|year=1911|publisher=Macmillan and Co.|location=London}} * {{cite journal|last1=George|first1=Sudhir Jacob|year=1994|title=The Bodo Movement in Assam: Unrest to Accord|journal=Asian Survey|publisher=University of California Press|pages=878–892|volume=34|number=10|doi=10.2307/2644967|jstor=2644967 }} * {{cite book |last=Guha |first=Amalendu |contribution=Medieval Economy of Assam |year=1982 |title=The Cambridge Economic History of India |editor-last1=Chaudhuri |editor-first1=Tapan |editor-last2=Habib |editor-first2=Irfan |volume=1 |pages=478–505 |place=New Delhi |publisher=Cambridge University Press}} * {{Cite journal|last=Jacquesson|first=François|date=2008|title=Discovering Boro–Garo|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|journal=History of an Analytical and Descriptive Linguistic Category|access-date=23 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803001248/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|archive-date=3 August 2019|url-status=dead}} * {{cite journal |last1=Jacquesson |first1=François |translator-last=van Breugel |translator-first=Seino |orig-year=2006 |year=2017 |title=The linguistic reconstruction of the past: The case of the Boro–Garo languages |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |volume=40 |issue=1 |pages=90–122 |doi=10.1075/ltba.40.1.04van}} * {{cite conference|last=Mosahary|first=R N|title=The Boros : Their Origin, Migration and Settlement in Assam|book-title=Proceedings of Northeast India History Association|url=http://dspace.nehu.ac.in/xmlui/bitstream/handle/1/11330/The%20boros%20(RN%20Mosahary).pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20190701071648/http://dspace.nehu.ac.in/xmlui/bitstream/handle/1/11330/The%20boros%20(RN%20Mosahary).pdf|url-status=dead|archive-date=2019-07-01|access-date=2019-06-30|year=1983|publisher=Northeast India History Association|location=Barapani|pages=42–70}} * {{cite book|last=Narjinari|first=Hira Charan|title=Reassertiveness of the Great Bodos|url=https://books.google.com/books?id=A1RuAAAAMAAJ|year=2000}} * {{cite book |surname=Neog |given=Maheswar |title=Early History of the Vaiṣṇava Faith and Movement in Assam: Śaṅkaradeva and His Times |year=1980 |url={{Google books|DcReZM-rI0MC|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}} |publisher=[[Motilal Banarsidass]] |place=Delhi}} * {{cite book|last1=Post |first1=Mark |last2=Burling|first2=Robbins|chapter=The Tibeto-Burman Languages of Northeastern India |editor-last1=Thurgood |editor-first1=G |editor-last2=LaPolla|editor-first2=Randy J. |title=The Sino-Tibetan languages|year=2017|isbn= |publisher=Routledge}} * {{cite book|last=Ramirez|first=Philippe|title=People of the Margins: Across Ethnic Boundaries in North-East India|year=2014|publisher=SPECTRUM PUBLICATIONS}} * {{Citation|url=https://books.google.com/books?id=lC6FCZ9VcaAC&pg=PA73|last=Sharma|first=Chandan Kumar|contribution=Oral discourse and Bodo identity construction|editor-last=Muthukumaraswamy|editor-first=M.D.|title=Folklore as Discourse|pages=73–94|publisher=National folklore support centre|year=2006|isbn=9788190148160}} * {{cite journal|last1=Shin|first1=Jae-Eun|year=2020|title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, The Chutiyas and the Dimasas|journal=The Indian Economic and Social History Review|volume=57|issue=1|pages=49–75|doi=10.1177/0019464619894134|s2cid=213213265}} * {{cite journal |last1=van Driem |first1=G |year=2007 |title=The diversity of the Tibeto-Burman language family and the linguistic ancestry of Chinese |journal=Bulletin of Chinese Linguistics |volume=1 |issue=2 |pages=211–270 |doi= 10.1163/2405478X-90000023}} * {{Cite journal |last1=Zhang |first1=Hanzhi |last2=Ji |first2=Ting |last3=Pagel |first3=Mark |last4=Mace |first4=Ruth |date=2020-11-27 |title=Dated phylogeny suggests early Neolithic origin of Sino-Tibetan languages |journal=Scientific Reports |language=en |volume=10 |issue=1 |pages=20792 |doi=10.1038/s41598-020-77404-4 |doi-access=free|pmid=33247154 |pmc=7695722 |bibcode=2020NatSR..1020792Z |s2cid=227191604 |issn=2045-2322}} * {{cite book|ref=eighth|last=GoI|title=Eighth Scheduled Indian Languages|url=http://mha.nic.in/hindi/sites/upload_files/mhahindi/files/pdf/Eighth_Schedule.pdf|access-date=13 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305010536/http://mha.nic.in/hindi/sites/upload_files/mhahindi/files/pdf/Eighth_Schedule.pdf|archive-date=5 March 2016|url-status=dead|df=dmy-all}} * {{Citation |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |place=Allahabad |year=1985}} * {{cite web |title=Charu Chandra Sanyal source |url=https://books.google.co.in/books?id=3-4CAAAAMAAJ}} * {{cite web |title=Linguistic Survey of India, Volume III, Part II |url=http://dsal.uchicago.edu/books/lsi/lsi.php?volume=3-2&pages=540#page/1/mode/1up}} * {{cite web |title=Additional original Assamese source |url=https://books.google.co.in/books?id=mLlH-ug25o8C&lpg=PP1&pg=PP1#v=onepage&q&f=true}} {{refend}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:বড়ো জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:কছাৰী জনগোষ্ঠী]] r9j5za7dig607d3agelid21mdect6pq 648408 648407 2026-10-29T11:32:43Z Ananya Taye 28065 /* শ্ৰেণীকৰণ */ 648408 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = বড়ো-কছাৰী জনগোষ্ঠীসমূহ | image = [[File:Kherai Dance of Assam.jpg|thumb]] | image_caption = [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ খেৰাই নৃত্য | population = প্ৰায় ১.২–১.৪ কোটি (ইংৰাজী খচৰাৰ আনুমানিক সংখ্যা) | regions = [[অসম]], [[ত্ৰিপুৰা]], [[মেঘালয়]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[পশ্চিমবংগ]], [[বাংলাদেশ]] | languages = বড়ো-গাৰো ভাষাসমূহ, [[অসমীয়া ভাষা]] | religions = [[হিন্দু ধৰ্ম]], [[বাথৌ ধৰ্ম]], [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]], [[ইছলাম]]<ref>{{Cite web |title=Assam govt. for economic survey of Kachari Muslims |work=The Hindu |date=4 March 2020 |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/assam-govt-for-economic-survey-of-kachari-muslims/article30926943.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20231121205521/https://www.thehindu.com/news/national/other-states/assam-govt-for-economic-survey-of-kachari-muslims/article30926943.ece |archive-date=21 November 2023 |access-date=15 November 2025}}</ref> | related = তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় জনগোষ্ঠী, [[নাগা জনগোষ্ঠী]], কাচিন জনগোষ্ঠী }} '''বড়ো-কছাৰী''' হৈছে [[অসম]]ৰ [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা পৰিয়াল]]ৰ "বড়ো-গাৰো" ভাষা কোৱা কেইবাটাও থলুৱা জনগোষ্ঠীক সামগ্ৰিকভাৱে বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা নাম। পূৰ্বতে এই জনগোষ্ঠী সমূহৰ মাজত যথেষ্ট ভাষিক পাৰ্থক্য আছিল যদিও বৰ্তমান তেওঁলোকৰ মাজত [[অসমীয়া ভাষা]] আৰু বড়ো-গাৰো ভাষা কোৱা লোকৰ সংখ্যাই অধিক। এই বৃহত্তৰ নামটোৰ অন্তৰ্গত জনগোষ্ঠীসমূহ প্ৰধানকৈ [[অসম]], [[ত্ৰিপুৰা]], [[মেঘালয়]] আৰু [[পশ্চিমবংগ]]ত বসবাস কৰে; [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[বাংলাদেশ]]তো ইয়াৰ অন্তৰ্গত কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ বসতি আছে।<ref name="Bathari-14-Bodos">{{harvcol|Bathari|2014|p=14}}</ref> তেওঁলোকে বৰ্তমান মূলতঃ বড়ো-গাৰো শাখাৰ ভাষা অথবা অসমীয়া ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে।{{citation needed|date=April 2023}} অৱশ্যে ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ আশে-পাশে বাস কৰা সকলো তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষাভাষী জনগোষ্ঠীকে এই গোটত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা নহয়; উদাহৰণস্বৰূপে মিচিং আৰু কাৰ্বিসকলক সাধাৰণতে বড়ো-কছাৰী হিচাপে গণ্য কৰা নহয়। বৃহত্তৰ এই গোষ্ঠীৰ কিছুমান জনগোষ্ঠীয়ে মধ্যযুগৰ অন্তিম পৰ্বত [[চুতীয়া ৰাজ্য]], [[কছাৰী ৰাজ্য|ডিমাছা ৰাজ্য]], [[কোচ ৰাজবংশ]] আৰু [[ত্ৰিপুৰা (দেশীয় ৰাজ্য)|ত্ৰিপুৰা ৰাজ্য]]ৰ দৰে ৰাজ্য গঠন কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ মাজত বিভিন্ন মাত্ৰাত সংস্কৃতায়ন (''Sanskrisation'') ঘটিছিল।<ref>{{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |year=1983 |page=5 |doi=10.2307/3516963 |jstor=3516963}}</ref> বড়ো-কছাৰী জনগোষ্ঠীসমূহ সাংস্কৃতিকভাৱে একৰূপ নহয়। বড়ো, চুতীয়া, মৰাণ, দেউৰী, ত্ৰিপুৰী আৰু ৰিয়াংসকলে পিতৃসূত্ৰীয় বংশানুক্ৰম অনুসৰণ কৰে; গাৰো, ৰাভা আৰু কোচসকলৰ মাজত মাতৃসূত্ৰীয় বংশানুক্ৰম আছে; ডিমাছাসকলৰ মাজত উভয়সূত্ৰীয় আৰু তিৱাসকলৰ মাজত পৰিৱৰ্তনশীল বা দ্বৈতসূত্ৰীয় বংশানুক্ৰম পোৱা যায়।<ref>{{Cite journal |last1=Bouchery |first1=Pascal |last2=Longmailai |first2=Monali |date=2018 |title=The Kinship Terminology of the Dimasa: Alternate Generation Equivalence in the Tibeto-Burman Area |url=https://www.jstor.org/stable/26773379 |journal=Anthropological Linguistics |volume=60 |issue=3 |page=228 |jstor=26773379}}</ref> মৰাণ আৰু শৰণীয়াৰ দৰে কিছুমান জনগোষ্ঠীয়ে [[একশৰণ নামধৰ্ম]] অনুসৰণকাৰী হিন্দু হিচাপে আত্মপৰিচয় দিয়ে। ==উৎপত্তি== 'বড়ো' নামটো [[অসম]]ৰ [[মেচ জনগোষ্ঠী|মেচ]] তথা কছাৰী ভাষিক গোষ্ঠীটোক সামগ্ৰিকভাৱে বুজাবলৈ পোন প্ৰথমে ব্যৱহাৰ কৰিছিল B H Hodgson-এ। অসমৰ পশ্চিমে বাস কৰা মেচ জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলক ব'ৰ' নামেৰে জনা গৈছিল। কালক্ৰমত অসমলৈ আহি থিতাপি লোৱা এই মেচ সকলকে তেওঁ [[বড়ো]] (Bodo) নামেৰে অভিহিত কৰে। জনশ্ৰুতি অনুসৰি, ব্ৰহ্ম বা বাৰ্মী জনগোষ্ঠীৰ ঠাল এটা তিব্বতত সোমাই তাত তিষ্ঠিব নোৱাৰি দাৰ্জিলিঙৰ ঘন অৰণ্যত সোমাইহি আৰু তাতে কিছুদিন থাকি দুটা গোটত বিভক্ত হৈ এটা নামনিৰ মেচি নদীৰ পাৰত থাকিবলৈ লয় আৰু আনটো ওপৰলৈ পাহাৰৰ ফালে গুছি যায়। মেচি নদীৰ পাৰত বাস কৰা সকল পিছত মেচ নামেৰে আৰু নেপালৰ ফালে গুছি যোৱা গোটটো "লিম্বু" নামেৰে জনাজাত হয়। এই মেচ সকলেই লাহে লাহে বিস্তাৰ হৈ [[অসম]], [[ত্ৰিপুৰা]], উত্তৰ-বংগ আৰু [[বাংলাদেশ]]ৰ অঞ্চলবিশেষে বিয়পি পৰে আৰু অসমত তেওঁলোক বড়ো নামে জনাজাত হৈ পৰে। অসমৰ পূব অঞ্চলৰ হিন্দু অধিবাসী সকলে এই ব'ৰ' তথা মেচ সকলক কছাৰী নাম দিয়ে। Grierson-এ উল্লেখ কৰা মতে, কছাৰী নামটো প্ৰথমতে উত্তৰ কাছাৰত বসবাস কৰা ডিমাচা সকলৰ মাজতে আৱদ্ধ আছিল। কালৰ সোঁতত এই নামে আন আন ঠাইত থকা একে মূলৰ ব'ৰ' তথা মেচ সকলক সাঙুৰি লোৱাত বড়ো-কছাৰী নামটো জনপ্ৰিয় হৈ উঠে। মেচ তথা ব'ৰ' সকলৰ ভাষাৰ লগতে [[ৰাভা]], [[লালুং]], [[ডিমাচা]], [[গাৰো]], [[ত্ৰিপুৰা]] আৰু [[চুতীয়া]] এই তিব্বত-বাৰ্মী ভাষাত ভিত্তি কৰি গঢ়ি উঠা গোষ্ঠীটোকে Hodgson-এ ১৮৪৭ চনত বড়ো নামেৰে নামাংকিত কৰে। ===নামকৰণ আৰু শব্দব্যুৎপত্তি=== ====বড়ো==== ''বড়ো'' শব্দটো তুলনামূলকভাৱে আধুনিক সামূহিক নাম। ১৮৪৭ চনত ব্ৰায়ান হাউটন হডছনৰ গ্ৰন্থত মেচ আৰু কছাৰীসকলক বুজাবলৈ ইয়াৰ প্ৰথম উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Bathari|2014|p=15}}</ref> ফ্ৰাঁছোৱা জাকেছনৰ মতে, হডছনে প্ৰথমে বহুতো জনগোষ্ঠীক ''বড়ো'' হিচাপে ধৰি লৈছিল যদিও শেষলৈ সন্দেহযুক্ত গোষ্ঠীসমূহক অন্তৰ্ভুক্ত নকৰি কেৱল মেচ আৰু কছাৰীসকলক নথিভুক্ত কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Jacquesson|2008|p=21}}</ref> জৰ্জ আব্ৰাহাম গ্ৰিয়াৰ্ছনে ''বড়ো'' নামটো চীনা-তিব্বতীয় ভাষাপৰিয়ালৰ তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় শাখাৰ অসম–বাৰ্মা গোটৰ এটা অংশ বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।{{sfn|Choudhury|2007|p=1}} ইয়াত মেচ, ৰাভা, লালুং বা তিৱা, ডিমাছা বা পাহাৰীয়া কছাৰী, গাৰো, তিপ্ৰাচা, দেউৰী, মৰাণ আৰু বড়ো ভাষা অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite book |last=Joseph |first=Umbavu |title=Languages of the Greater Himalayan Region, Volume 1 Rabha |publisher=BRILL |date=1 December 2006 |pages=13 |isbn=9789047404699 |url=https://books.google.com/books?id=JOx5DwAAQBAJ&pg=PA13}}</ref> পৰৱৰ্তী কালত নৃতত্ত্ব আৰু ভাষাবিজ্ঞান দুয়োটা ক্ষেত্ৰত ''বড়ো'' এটা সামূহিক নাম হিচাপে ব্যৱহৃত হয়।<ref name="Bathari-14-Bodos"/> এই পৰিসৰত বংগ আৰু নেপালৰ মেচ; অসমৰ বড়ো, ডিমাছা, চুতীয়া, সোনোৱাল, মৰাণ, ৰাভা আৰু তিৱা; আৰু ত্ৰিপুৰা তথা বাংলাদেশৰ ককবৰকভাষী জনগোষ্ঠীসমূহক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Bathari|2014|p=14}}</ref><ref name="jacobnote">{{harv|George|1994|p=878f}}</ref> চট্টোপাধ্যায়ে ''Bodo'' নামটো বৃহত্তৰ গোট আৰু বিশেষ বড়ো জনগোষ্ঠী উভয়ৰে বাবে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Chatterji|1974|p=23}}</ref> কিন্তু সাম্প্ৰতিক ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক ব্যৱহাৰত ''বড়ো'' নামটো বিশেষকৈ বড়োলেণ্ড আঞ্চলিক অঞ্চলৰ বড়ো জনগোষ্ঠীক বুজায়।{{sfn|Choudhury|2007|p=1}} এইদৰে ভাষিক-নৃতাত্ত্বিক সামূহিক নাম আৰু সুকীয়া জনগোষ্ঠীৰ নামৰ মাজত পাৰ্থক্য আছে। কিছুমান আত্মীয় ভাষাত ''বড়ো'' বা সম্বন্ধীয় শব্দৰ অৰ্থ ''মানুহ'' (বড়ো ভাষাত ''বড়ো'', ত্ৰিপুৰী ভাষাত ''বৰক''); কিন্তু গাৰোত ''মান্দে'' আৰু কাৰ্বিত ''আৰলেন'' শব্দ ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{harvcol|Brahma|2008|pp=1–2}}</ref> কিছুমান ইতিহাসবিদে শব্দটোৰ উৎপত্তি তিব্বতী ''Hbrogpa'' শব্দৰ পৰা হোৱা বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{harvcol|Brahma|2008|p=2}}</ref> উত্তম বাথাৰীৰ মতে, সকলো উপগোষ্ঠীয়ে ভাষিক আৰু পূৰ্বপুৰুষগত সম্বন্ধ স্বীকাৰ কৰিলেও সুকীয়া পৰিচয় প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ বিচাৰে। সংখ্যাত তুলনামূলকভাৱে সৰু কিছুমান গোষ্ঠী, বিশেষকৈ ডিমাছাসকলে, ''বড়ো''ক সকলোৰে সামূহিক নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত আপত্তি প্ৰকাশ কৰিছে; তেওঁলোকে ইয়াক বড়ো জনগোষ্ঠীৰ প্ৰাধান্য প্ৰতিষ্ঠা আৰু ডিমাছা ইতিহাস-ভাষাৰ আত্মসাৎ হিচাপে গণ্য কৰা বুলি বাথাৰীয়ে উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{harv|Bathari|2014|pp=14–15}}</ref> হডছনৰ পূৰ্বৰ ধাৰণাৰ বিপৰীতে, বড়ো ভাষাক এতিয়া বড়ো-গাৰো ভাষাগোষ্ঠীৰ কেন্দ্ৰীয় বা মূল ভাষা হিচাপে স্বতঃসিদ্ধভাৱে গণ্য কৰা নহয়।<ref>{{harvcol|Jacquesson|2008|p=42}}</ref> সেইবাবে জাকেছন আৰু চৌধুৰীয়ে বৃহত্তৰ গোটটোক ''বড়ো'' নাম দিয়াৰ উপযুক্ততা পুনৰ্বিবেচনাৰ পৰামৰ্শ দিছে।<ref>{{harvcol|Jacquesson|2008|p=45}}</ref>{{sfn|Choudhury|2007}} ====কছাৰী==== ''কছাৰী'' নামটো বহু পুৰণি কালৰ পৰা আধুনিক যুগত ''বড়ো'' নামেৰে বুজোৱা কেইবাটাও গোটক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ হৈছিল।<ref>{{harvcol|Bathari|2014|p=14}}</ref> ষোড়শ শতিকাৰ [[শংকৰদেৱৰ ভাগৱত]]ত ''কিৰাত কছাৰী খাচী গাৰো মিৰি'' আদি জনগোষ্ঠীৰ তালিকাত ''কছাৰী'' শব্দ পোৱা যায়।<ref>শ্ৰীমদ্ভাগৱত, দ্বিতীয় স্কন্ধ, এইচ. দত্তবৰুৱা এণ্ড কোং, নলবাৰী, পৃ. ৩৮।</ref> ইয়াত কোচ আৰু মেচসকলৰ নাম পৃথককৈ উল্লেখ থকা প্ৰসংগত মহেশ্বৰ নেওগে ''কছাৰী'' শব্দৰ কিৰাতৰ সৈতে সমাৰ্থক ব্যৱহাৰৰ কথা উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{harvcol|Neog|1980|p=75}}</ref> [[বুৰঞ্জী]] আৰু ঔপনিৱেশিক নথিত সমতল ভূমিত থকা বড়ো-গাৰো ভাষাভাষী গোষ্ঠীসমূহক সাধাৰণভাৱে ''কছাৰী'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Ramirez|2014|p=9}}</ref> ছিডনি এণ্ডলৰ ১৯১১ চনৰ ''The Kacharis'' গ্ৰন্থত সমতলৰ কছাৰী বা বড়ো আৰু পাহাৰৰ কছাৰী বা ডিমাছাৰ লগতে আন গোষ্ঠীসমূহৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{harvcol|Jacquesson|2008|p=28}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত সোনোৱাল কছাৰী আৰু শৰণীয়া কছাৰীৰ দৰে অসমীয়া ভাষা-সমাজত সংযুক্ত গোষ্ঠীসমূহে ''কছাৰী'' উপনাম বজাই ৰাখিছিল; আনহাতে পূৰ্বে কছাৰী নামেৰে পৰিচিত কিছুমান গোষ্ঠীয়ে ''বড়ো'' বা ''ডিমাছা''ৰ দৰে সুকীয়া আত্মনাম গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Ramirez|2014|p=17}}</ref> ''কছাৰী'' শব্দৰ উচ্চাৰণ ''কাছাৰী'' অথবা ''কোছাৰী'' ৰূপেও পোৱা যায়। আৰ. এন. মুছাহাৰীৰ মতে, নামটোৰ সম্ভাব্য উৎস এটা পুৰণি বড়ো গীতত থকা ''কৰোছা আৰিছ'' নামৰ আত্মপৰিচয়।<ref>{{harvcol|Mosahary|1983|p=47}}</ref> <poem> ''Pra Ari, Korasa Ari'' ''Jong pari lari lari'' (আমি কৰোছা আৰিছ, সাগৰজাত প্ৰথম বংশ; আমাৰ বংশধাৰা অবিচ্ছিন্ন) </poem> ===প্ৰাচীন বসতি আৰু ভাষিক উৎস=== বৃহত্তৰ গোটটোৰ বহুতো জনগোষ্ঠীয়ে এতিয়া বড়ো-গাৰো তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষা অথবা অসমীয়া আৰু বাংলাৰ দৰে ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা কয়। ভাষাবিদসকলৰ মতে, প্ৰথম তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষাভাষীসকল ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত উপস্থিত হোৱাৰ আগতেই অঞ্চলটোত অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক বা মন-খমেৰ ভাষাভাষী জনসমষ্টিৰ বসতি আছিল।<ref>{{harvcol|DeLancey|2012|p=12}}</ref><ref>{{harvcol|Jacquesson|2017|p=117}}</ref><ref>{{harv|Post|Burling|2017|p=214}}</ref> জনগোষ্ঠীসমূহৰ মৌখিক পৰম্পৰা আৰু গৱেষকসকলৰ মাজত এই অঞ্চললৈ তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষাৰ প্ৰৱেশ উত্তৰ অথবা পূব দিশৰ পৰা হৈছিল বুলি সাধাৰণ সহমত আছে; কিন্তু মূল বিস্তাৰকেন্দ্ৰ কিমান উত্তৰে বা পূবে আছিল সেই বিষয়ে মতভেদ আছে।<ref>{{harvcol|DeLancey|2013|p=56}}</ref> চীনা-তিব্বতীয় ভাষাপৰিয়ালৰ আধুনিক ভাষিক বংশবৃক্ষসম্বন্ধীয় গৱেষণাত উত্তৰ চীনৰ হালধীয়া নদীৰ আশে-পাশে প্ৰাচীন সাধাৰণ পূৰ্বপুৰুষ ভাষাৰ উৎসৰ তত্ত্ব আলোচনা কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|Zhang|Ji|Pagel|Mace|2020}}</ref> কিছুমান ভাষাবিদে ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষাভাষীসকলৰ প্ৰথম প্ৰৱেশ বৰ্তমানৰ পৰা প্ৰায় ৩,০০০ বছৰ বা তাতোকৈ আগতে ঘটিছিল বুলি প্ৰস্তাৱ কৰিছে।<ref>{{harvcol|DeLancey|2013|p=56}}</ref> স্কট ডেলেন্সীৰ মতে, প্ৰাচীন বড়ো-গাৰো ভাষাভাষী প্ৰব্ৰজনকাৰীসকল সম্ভৱতঃ আগৰ স্থানীয় জনসমষ্টিতকৈ সংখ্যাত কম আছিল।<ref>{{harvtxt|DeLancey|2012|p=13}}</ref> বড়ো-গাৰো ভাষাসমূহৰ দুটা উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য হৈছে ইয়াৰ অত্যন্ত সংমিশ্ৰিত তথা সৰলীকৃত ব্যাকৰণ আৰু বিশাল ভৌগোলিক বিস্তৃতি। পশ্চিমে নেপালৰ মেচ ভাষাৰ অঞ্চলৰ পৰা পূবে অসমৰ ডিমাছা ভাষাৰ অঞ্চললৈ এই বিস্তৃতি ১,২০০ কিলোমিটাৰতকৈও অধিক।<ref>{{harvcol|DeLancey|2013|p=55}}</ref> বড়ো-কছাৰীসকল নদী উপত্যকাৰ প্ৰাচীন বসতিস্থাপক আছিল বুলি কৰা যুক্তিৰ এটা ভিত্তি হৈছে অঞ্চলৰ বহু নদীৰ নাম। [[দিবাং নদী|দিবাং]], দিহাং, [[দিখৌ নদী|দিখৌ]], [[দিহিং নদী|দিহিং]], দৈয়াং আৰু দৈগ্ৰুং আদি নামৰ ''দি/দৈ'' অংশটো বহু তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষাত ''পানী'' অৰ্থত ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{harvcol|Ramirez|2014|p=4}}</ref> কিছুমান গৱেষকে এই নামসমূহৰ ''-অং'' অংশৰ সৈতে অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাৰ পানীবাচক শব্দৰ সাদৃশ্য উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{harvcol|Bareh|1987|pp=269–270}}</ref> অসমত কছাৰীসকলক প্ৰথম ৰেচম পলু পালন আৰু ৰেচম সামগ্ৰী উৎপাদন কৰা লোক হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |title=Handloom and Textile of Bodos |journal=G Brahma PhD Thesis |page=139 |url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/220083/10/10_chapter%206.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20251221205105/http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/220083/10/10_chapter%206.pdf |archive-date=21 December 2025}}</ref> শালি ধানৰ ৰোৱা খেতি গংগা উপত্যকাৰ পৰা প্ৰসাৰিত হোৱাৰ আগতে তেওঁলোকক আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছিল। অমলেন্দু গুহৰ মতে, কছাৰীসকলৰ কিছুমান উন্নত গোটে পাহাৰৰ পাদদেশত ''খৰ্মা আহু'' নামৰ জলসিঞ্চিত কিন্তু সদায় ৰোৱা নহয় এনে ধানৰ খেতিও কৰিছিল; একে সময়তে বিভিন্ন জাতিগোষ্ঠীয়ে শুকান ভূমিৰ আহু খেতিতো অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Guha|1982|pp=481–482}}</ref> ===বড়ো-গাৰো ভাষাৰ সংযোগী ভাষা হিচাপে বিকাশ=== ৰবিন্স বাৰ্লিঙে (২০০৭) নাগামিজ, জিংফৌ আৰু গাৰো ভাষাসমূহৰ উদাহৰণেৰে সংযোগী ভাষাৰ বিকাশ, ভাষা পৰিৱৰ্তন, সংমিশ্ৰণ, ভাষিক ধাৰাবাহিকতাৰ বিচ্ছেদ আৰু জাতিগত সংমিশ্ৰণৰ এটা চক্ৰৰ কথা আলোচনা কৰিছে।<ref>{{harvtxt|Burling|2007}}</ref> ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত খ্ৰীষ্টীয় চতুৰ্থ–পঞ্চম শতিকালৈও অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাৰ উপস্থিতি থকা বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|DeLancey|2012|p=13}}</ref> প্ৰাচীন অসমত সংস্কৃত শিক্ষিত আৰু প্ৰশাসনিক ভাষা, অষ্ট্ৰিক আৰু তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় জনজাতীয় ভাষা, লগতে অসমীয়া ভাষালৈ বিকশিত হোৱা স্থানীয় প্ৰাকৃতৰ উপস্থিতিৰ কথা মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মাই উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Sharma |first=Mukunda Madhava |year=1978 |title=Inscriptions of Ancient Assam |publisher=Gauhati University |pages=xxiv–xxviii}}</ref> ডেলেন্সীৰ প্ৰস্তাৱ অনুসৰি, প্ৰাক্-কামৰূপ, [[কামৰূপ ৰাজ্য]] আৰু কামৰূপ-উত্তৰ ৰাজনৈতিক গঠনসমূহত তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় আৰু অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাভাষীসকলৰ মাজত প্ৰাচীন বড়ো-গাৰো এটা সংযোগী ভাষা হিচাপে বিকশিত হৈছিল।<ref>{{harvcol|DeLancey|2013|p=57}}</ref> পোষ্ট আৰু বাৰ্লিঙে এই তত্ত্বক গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰিছে, কাৰণ ইয়াৰ জৰিয়তে ভাষাগোষ্ঠীটোৰ বিস্তৃতি আৰু তুলনামূলকভাৱে সৰল ৰূপতাত্ত্বিক গঠন ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি।<ref>{{harvcol|Post|Burling|2017|p=227}}</ref> এই তত্ত্ব অনুসৰি, প্ৰথম অৱস্থাত বিভিন্ন মাতৃভাষাৰ লোকৰ মাজত যোগাযোগৰ মাধ্যম হোৱাৰ ফলত প্ৰাক্-বড়ো-গাৰো ভাষাৰ গঠন সৰল আৰু স্বচ্ছ হৈ পৰিছিল।<ref>{{harvcol|DeLancey|2012|p=3}}</ref> জাকেছনৰ মতে, গাৰো, ৰাভা আৰু কিছুমান কোচ গোটৰ মাতৃসূত্ৰীয় বংশানুক্ৰম আৰু বিবাহোত্তৰ স্ত্ৰীগৃহবাসৰ পৰম্পৰাৰ সৈতে খাচী সমাজৰ সাদৃশ্য আছে। এই বৈশিষ্ট্যৰ এটা সম্ভাব্য ব্যাখ্যা হৈছে অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাভাষী পূৰ্বপুৰুষৰ বংশধৰসকলে ভাষা সলনি কৰিও নিজৰ কিছুমান সামাজিক বৈশিষ্ট্য অক্ষুণ্ণ ৰাখিছিল, অথবা খাচী সমাজৰ দীৰ্ঘ প্ৰভাৱ আছিল।<ref>{{harvcol|Jacquesson|2017|p=99}}</ref> ডেলেন্সীৰ মতে, ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ তিব্বত-ব্ৰহ্মীয়কৰণ সম্পূৰ্ণ জনসংখ্যা প্ৰতিস্থাপনৰ তুলনাত ভাষা পৰিৱৰ্তনৰ ফল হোৱাৰ সম্ভাৱনা অধিক।<ref>{{harvcol|DeLancey|2012|p=13}}</ref> জিনগত গৱেষণাতো উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষাভাষীসকলৰ মাজত অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক জনগোষ্ঠীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত পিতৃসূত্ৰীয় O2a-M95 গোষ্ঠীৰ উপস্থিতি পোৱা গৈছে; উদাহৰণস্বৰূপে গাৰোসকলৰ মাজতো এই গোষ্ঠীৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{harvcol|van Driem|2007|p=237}}</ref><ref>{{harvcol|Chaubey|2011|p=1015}}</ref> ==শ্ৰেণীকৰণ== ১৮৮১ চনৰ পিয়ল অনুসৰি, বড়ো-মেচ, দেউৰী, ডিমাচা, ঢিমাল, গাৰো, হাজং, কোচ, লালুং(তিৱা), মেচ, মৰান, মটক, ফুলগৰিয়া, চুতীয়া, ৰাভা, সোনোৱাল, শৰণীয়া, সোলেমিয়া ঠেঙ্গাল আৰু তিপ্ৰাচা- এই সকলো জনগোষ্ঠীকে কছাৰী বুলি শ্ৰেণীভূক্ত কৰা হয়। ===ইংৰাজী খচৰাৰ জনগোষ্ঠী অনুসৰি তালিকা=== ইংৰাজী খচৰাত তলত দেখুওৱা জনগোষ্ঠীসমূহৰ প্ৰধান ভাষা, বসতি অঞ্চল আৰু আনুমানিক জনসংখ্যা দিয়া হৈছে। কিছুমান সংখ্যাৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট তথ্যসূত্ৰ নাই আৰু পৃথক পৃথক বছৰৰ অনুমান একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। {| class="wikitable sortable" ! জনগোষ্ঠী !! প্ৰধান ভাষা !! প্ৰধান বসতি !! আনুমানিক জনসংখ্যা |- | [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]] || [[বড়ো ভাষা]] || অসম, বিশেষকৈ বড়োলেণ্ড আঞ্চলিক অঞ্চল || ১৫–১৬ লাখ<ref>{{cite web |title=Census report 2011 |url=http://censusindia.gov.in/2011Census/Language-2011/Statement-1.pdf |access-date=5 January 2020}}</ref> |- | [[ত্ৰিপুৰা|ত্ৰিপুৰী]] || [[ককবৰক ভাষা]] || ত্ৰিপুৰা, মিজোৰাম, বাংলাদেশ || ১২–১৩ লাখ<ref name="TripuriCensus">{{cite web |title=Distribution of the 99 Non-Scheduled Languages—2011 Census |url=https://www.censusindia.gov.in/2011Census/Language-2011/Part-B.pdf |pages=48–49}}</ref><ref>{{cite web |title=Table 1.4 Ethnic Population by Group and Sex |year=2021 |publisher=Bangladesh Bureau of Statistics |page=33 |url=http://bbs.portal.gov.bd/sites/default/files/files/bbs.portal.gov.bd/page/b343a8b4_956b_45ca_872f_4cf9b2f1a6e0/2022-07-28-14-31-b21f81d1c15171f1770c661020381666.pdf}}</ref> |- | [[গাৰো জনগোষ্ঠী|গাৰো]] || [[গাৰো ভাষা]] || মেঘালয়ৰ পশ্চিমাংশ, বাংলাদেশ || প্ৰায় ১২ লাখ<ref>{{cite web |title=A-11 Individual Scheduled Tribe Primary Census Abstract Data |publisher=Government of India |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/ST.html}}</ref> |- | [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] || [[অসমীয়া ভাষা]] || উজনি অসম, মধ্য অসম, অৰুণাচল প্ৰদেশ || ৮–১০ লাখ |- | [[তিৱা জনগোষ্ঠী|তিৱা]] || তিৱা ভাষা, অসমীয়া || মধ্য অসম || প্ৰায় ৪ লাখ<ref>{{cite web |title=A-11 Individual Scheduled Tribe Primary Census Abstract Data |publisher=Government of India |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/ST.html}}</ref> |- | [[ৰাভা জনগোষ্ঠী|ৰাভা]] || [[ৰাভা ভাষা]] || অসম, পশ্চিমবংগ, মেঘালয়, ভূটান || ৩.৫–৪ লাখ |- | [[সোনোৱাল কছাৰী]] || অসমীয়া || উজনি অসম, অৰুণাচল প্ৰদেশ || ২.৫–৩ লাখ<ref>Sonowal, Ripunjoy (2014). Some Folklore Medicines of the Sonowal Kachari tribe of Upper Assam, North East India. Scholars Academic Journal of Biosciences, 2, 541–543.</ref> |- | [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]] || [[ডিমাছা ভাষা]] || [[ডিমা হাছাও জিলা]] || ২–২.৫ লাখ |- | [[হাজং জনগোষ্ঠী|হাজং]] || [[হাজং ভাষা]] || মেঘালয় || ৮০–৯০ হাজাৰ<ref>{{cite web |title=Ethnologue—Hajong |url=https://www.ethnologue.com/language/haj |access-date=28 April 2019}}</ref> |- | [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] || অসমীয়া, [[দেউৰী ভাষা]] || উজনি অসম, অৰুণাচল প্ৰদেশ || ৬০–৭০ হাজাৰ |- | [[কোচ জনগোষ্ঠী|কোচ]] || অসমীয়া, [[কোচ ভাষা]], কামতাপুৰী || নামনি অসম, মেঘালয়, পশ্চিমবংগ, বাংলাদেশ || ৫০–৬০ হাজাৰ (জনজাতীয়) |- | [[মেচ জনগোষ্ঠী|মেচ]] || বড়ো || অসম, পশ্চিমবংগ, নাগালেণ্ড, দক্ষিণ-পূব নেপাল || প্ৰায় ৫৫ হাজাৰ |- | [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] || অসমীয়া || উজনি অসম, অৰুণাচল প্ৰদেশ || অজ্ঞাত |- | [[শৰণীয়া কছাৰী]] || অসমীয়া || নামনি অসম || অজ্ঞাত |- | [[ঠেঙাল কছাৰী]] || অসমীয়া || উজনি অসম || অজ্ঞাত |} ===প্ৰধান জনগোষ্ঠীসমূহ=== ====বড়ো==== {{মূল|বড়ো জনগোষ্ঠী}} বড়োসকলক ''বডো'' বুলিও কোৱা হয়। অসমৰ [[গোৱালপাৰা]] আৰু কামৰূপৰ উত্তৰৰ দুৱাৰ অঞ্চলত তেওঁলোকৰ ঘন বসতি আছে। ''কছাৰী'' নামটোৰ উৎপত্তি বড়োসকলৰ নিজৰ মাজত পৰিচিত নাছিল যদিও বাহিৰৰ লোকৰ মাজত প্ৰচলিত আছিল। তেওঁলোকে নিজকে ''বড়ো'', ''বাডা'', ''বডো'' আৰু ''বাৰাফিছা'' বুলিও পৰিচয় দিছিল। ''বাৰাফিছা'' শব্দৰ অৰ্থ ''বাৰা'' বা মহানজনৰ সন্তান বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।{{citation needed|date=April 2023}} ====মেচ==== {{মূল|মেচ জনগোষ্ঠী}} মেচসকল অসম আৰু বংগ উভয়তে বসবাস কৰে। হডছনে (১৮৪৭) লিখিছিল যে ''মেচ'' হৈছে বাহিৰৰ লোকে দিয়া নাম, আৰু লোকসকলে নিজকে ''বডো'' বুলি কয়। তেওঁলোকৰ প্ৰধান ভাষা বড়ো।<ref>{{cite book |last=Hodgson |first=B. H. |title=Essay the first; On the Kocch, Bódo and Dhimál tribes |year=1847 |publisher=J. Thomas |location=Calcutta |pages=105, 142, 154–156}}</ref> জে. ডি. এণ্ডাৰছনে উল্লেখ কৰিছিল যে অসমত হিন্দুসকলে তেওঁলোকক কছাৰী আৰু বংগত মেচ বুলি কয়; কিন্তু তেওঁলোকৰ আত্মনাম বড়ো বা বডো।<ref>{{harvcol|Anderson|1911|p=xv}}</ref> ====ৰাভা==== {{মূল|ৰাভা জনগোষ্ঠী}} ৰাভাসকল অসম, পশ্চিমবংগ আৰু মেঘালয়ৰ গাৰো পাহাৰ অঞ্চলত, বিশেষকৈ নামনি অসমৰ সমতল আৰু দুৱাৰ অঞ্চলত বসবাস কৰে। এণ্ডলে (১৮৮৪) তেওঁলোকক ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰত গোৱালপাৰা আৰু কামৰূপৰ সংকোশ আৰু ধনশিৰি নদীৰ মাজৰ অঞ্চলত বসবাস কৰা সৰু জনগোষ্ঠী বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacháris |publisher=Macmillan and Co. |year=1884 |pages=1–2}}</ref> ৰাভা ভাষাৰ প্ৰধান উপভাষাসমূহ মাইতৰি, ৰংদানি আৰু কোচা; দাহৰি নামৰ আন এটা উপভাষা প্ৰায় বিলুপ্ত।<ref>{{cite book |last=Joseph |first=U. V. |title=Languages of the Greater Himalayan Region, Volume 1: Rabha |publisher=Brill |year=2007 |pages=ix–x}}</ref> গ্ৰিয়াৰ্ছনে (১৯০৩) তেওঁলোকৰ আত্মনাম ''ৰাভা'' বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Grierson|1903|p=109}}</ref> ====ডিমাছা==== {{মূল|ডিমাছা জনগোষ্ঠী}} ডিমাছাসকলৰ মাজত ''হাছনুছা'' নামৰ শাসক বংশ বা গোত্ৰৰ উল্লেখ আছে। কিছুমান ডিমাছা গৱেষকৰ মতে অতীতত জনগোষ্ঠীটোকো হাছনুছা বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{cite web |title=The Dimasa were known as Kachari who migrated to Dimapur |url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/69516/7/07_chapter%202.pdf}}</ref> ====চুতীয়া==== {{মূল|চুতীয়া জনগোষ্ঠী}} চুতীয়াসকলক বড়ো-কছাৰী গোষ্ঠীৰ এটা অংশ হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|p=48}}</ref> কিছুমান লেখকে চুতীয়াসকলৰ মাজত শান জনগোষ্ঠীৰ সম্ভাব্য সংমিশ্ৰণৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। গেইটৰ শাৰীৰিক বৈশিষ্ট্যভিত্তিক ব্যাখ্যাৰ উল্লেখ কৰি দত্তই চুতীয়াসকল দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ শানসকলৰ চুবুৰীয়া আছিল বাবে এনে সংমিশ্ৰণ সম্ভৱ বুলি লিখিছে।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref> ২০০৬ চনৰ এটা দেহমিতিক অধ্যয়নত উজনি অসমৰ ছয়টা জনসমষ্টি তুলনা কৰি চুতীয়াসকলৰ সৈতে দেউৰীসকলৰ সৰ্বাধিক সাদৃশ্য, তাৰ পিছত মিচিং আৰু মৰাণসকলৰ সাদৃশ্য পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Baruah |first1=Tiluttoma |last2=Mondal |first2=Sudipta |last3=Gharami |first3=Ajay Kumar |last4=Adak |first4=Dipak Kumar |title=The Tai-Phake of Assam, India—A morphometric study and population comparison with neighbouring groups |journal=Collegium Antropologicum |volume=30 |issue=3 |year=2006 |pages=579–583 |pmid=17058528 |url=https://hrcak.srce.hr/file/43439}}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে পদ্মেশ্বৰ নাওবৈচা ফুকনে চুতীয়াসকলক পূৰ্বতে ''চুতীয়া-কছাৰী'' বুলি কোৱা হৈছিল আৰু তেওঁলোকৰ মূল বংশ কছাৰী আছিল বুলি লিখিছিল।<ref>{{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=Chutia Jatir Buranji |year=2007 |page=62 |url=https://archive.org/details/chutiaburanji/mode/2up}}</ref> চুতীয়াসকলৰ মাজত ''বুৰুক'' শব্দই সম্ভ্ৰান্ত বা মহান লোকক বুজায়। শক্তিশালী বুলি পৰিচিত বুৰুক শ্ৰেণীৰ লোকসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰশাসনিক আৰু সামৰিক পদত কাম কৰিছিল। মটক ৰজা [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]কো বুৰুক চুতীয়া শাখাৰ অন্তৰ্গত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Dambarudhar Nath, The Mataks and their Revolt |page=13 |url=http://atributetosankaradeva.org/mayamara.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160819031029/http://atributetosankaradeva.org/mayamara.pdf |archive-date=19 August 2016}}</ref> বৰা, বৰহা আৰু বৰুৱাৰ দৰে উপাধিসমূহৰ উৎস চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে; বড়ো/বাৰা/বুৰুক শব্দৰ সৈতেও ইয়াৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে। চুতীয়া সেনাবাহিনীৰ সেনাপতি হিচাপে মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱা, ঢেলা বৰা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref>স্বৰ্ণলতা বৰুৱা, ''চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী'' (২০০৪), পৃ. ১৪৫।</ref><ref>স্বৰ্ণলতা বৰুৱা, ''চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী'' (২০০৪), পৃ. ১২৯।</ref> ====মৰাণ==== {{মূল|মৰাণ জনগোষ্ঠী}} মৰাণসকলক সাধাৰণতে বড়ো-কছাৰী গোষ্ঠীৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Dutta|1985|pp=21–23}} ঐতিহাসিকভাৱে তেওঁলোকে ডিমাছা ভাষাৰ ঘনিষ্ঠ তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় [[মৰাণ ভাষা]] কৈছিল। জাকেছনৰ মতে, পূৰ্বতে গাৰ্ডনে লিপিবদ্ধ কৰা মৰাণ ভাষাৰ ৰূপটো ডিমাছাৰ এটা প্ৰকাৰ আছিল, কাৰণ ইয়াত ডিমাছাৰ ব্যঞ্জনধ্বনিৰ গুচ্ছ আৰু দ্বিস্বৰধ্বনিৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ আছিল।<ref>{{harvcol|Jacquesson|2017|p=108}}</ref> টাই জনগোষ্ঠীৰ আগমনৰ পূৰ্বে মৰাণসকলৰ নিজা মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসনব্যৱস্থা আছিল। তেওঁলোকৰ মুখীয়ালক ''বদৌচা'' বা ''বডৌচা'' (মহান পুত্ৰ) বুলি কোৱা হৈছিল; মৰাণ ভাষাত ''চা'' শব্দৰ অৰ্থ সন্তান বা পুত্ৰ। বৰ্তমান মৰাণ ভাষাৰ অৱশিষ্ট ব্যৱহাৰত অসমীয়া আৰু মৰাণ শব্দৰ সংমিশ্ৰণ পোৱা যায় আৰু বড়ো তথা ডিমাছাৰ সৈতে বহু সাদৃশ্য আছে। তেওঁলোকক ''হাবুঙীয়া'' বা ''হাছা'' বুলিও কোৱা হৈছিল; এই ব্যাখ্যামতে ''হা'' মানে মাটি আৰু ''চা'' মানে পুত্ৰ, অৰ্থাৎ মাটিৰ পুত্ৰ।<ref>{{cite web |title=Moran chief Badaucha |url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/69486/9/09_chapter%202.pdf}}</ref> ====দেউৰী==== {{মূল|দেউৰী জনগোষ্ঠী}} ঐতিহাসিকভাৱে পুৰোহিত হিচাপে কাম কৰা দেউৰীসকলৰ মাজতো ''বুৰুক'' নামৰ গোত্ৰ আছে। তেওঁলোকে নিজকে ''জিমোচায়ন'' বা সূৰ্য আৰু চন্দ্ৰৰ সন্তান বুলি কয় আৰু নিজস্ব পৰম্পৰাগত ভাষা-সংস্কৃতি সংৰক্ষণ কৰি আহিছে। ঐতিহাসিকভাৱে তেওঁলোকে জয়দাম আৰু পাটকাই পাহাৰৰ পাদদেশ তথা ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উজনি উপত্যকাত বসবাস কৰিছিল। দেউৰী সমাজত চাৰিটা প্ৰধান ভৌগোলিক শাখা আৰু প্ৰায় ১৬–২৫টা উপগোত্ৰ (''বজাই'')ৰ উল্লেখ আছে। ====তিৱা বা লালুং==== {{মূল|তিৱা জনগোষ্ঠী}} তিৱাসকল প্ৰধানকৈ অসম আৰু মেঘালয়ত বসবাস কৰে। অসমীয়া বুৰঞ্জীসমূহত তেওঁলোকক ''লালুং'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল যদিও তেওঁলোকে ''তিৱা'' নামটো পছন্দ কৰে; ইয়াৰ অৰ্থ ''তলৰ পৰা ওপৰলৈ উঠোৱা লোক'' বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। কিছুমান চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীয়ে এতিয়াও তেওঁলোকক লালুং বুলি কয়।<ref>{{harvcol|Ramirez|2014|p=19}}</ref> তিৱাসকলক পাহাৰীয়া তিৱা আৰু ভৈয়ামৰ তিৱা—দুটা সাংস্কৃতিকভাৱে পৃথক গোটত ভাগ কৰা হয়। পাহাৰীয়া তিৱাসকলে তিৱা ভাষা কয় আৰু তেওঁলোকৰ বংশানুক্ৰমত উভয়সূত্ৰীয়তাৰ লগতে মাতৃসূত্ৰীয়তাৰ উচ্চ প্ৰভাৱ আছে। তেওঁলোকৰ গাঁওসমূহ ''ছামাদি'' ডেকাচাঙক কেন্দ্ৰ কৰি গঠিত।<ref>{{harv|Ramirez|2014|p=19}}</ref> সংখ্যাত অধিক ভৈয়ামৰ তিৱাসকলে সাধাৰণতে অসমীয়া কয় আৰু পিতৃসূত্ৰীয় সামাজিক ব্যৱস্থা অনুসৰণ কৰে।<ref>{{harvcol|Ramirez|2014|p=20}}</ref> ====ত্ৰিপুৰী==== {{মূল|ত্ৰিপুৰা}} ত্ৰিপুৰীসকল ঐতিহাসিক [[ত্ৰিপুৰা (দেশীয় ৰাজ্য)|ত্ৰিপুৰা ৰাজ্য]]ৰ অধিবাসী।মাণিক্য ৰাজবংশৰ দৰে ত্ৰিপুৰী শাসকবংশই ত্ৰিপুৰা ৰাজ্য শাসন কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Historical account of Assam |url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/69486/9/09_chapter%202.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20190123223410/http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/69486/9/09_chapter%202.pdf |archive-date=23 January 2019}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin|2}} * {{cite book |last1=Anderson |first1=J. D. |author-link1=James Drummond Anderson (1852–1920) |chapter=Introduction |editor1=Endle, Sidney |title=The Kacháris |url=https://www.gutenberg.org/files/50008/50008-h/50008-h.htm |date=1911 |location=London |publisher=Macmillan and Co., Ltd |oclc=3358569}} * {{Citation |last=Bareh| first=Hamlet| contribution=Khasi-Jaintia State Formation| year=1987| title =Tribal Polities and State Systems in Pre-colonial Eastern and North Eastern India| editor-last=Sinha| editor-first=Surajit| pages=261–306| place=New Delhi| publisher=K P Bagchi & Company}} *{{Cite book|last=Barua|first=Birinchi Kumar|url=https://books.google.com/books?id=a4HRAAAAMAAJ|title=History of Assamese Literature|date=1964|publisher=East-West Center Press|isbn=9780842611459|language=en}} * {{cite journal|last1=Basu|first1=Analabha|year=2003|title=Ethnic India: A Genomic View, With Special Reference to Peopling and Structure|journal=Genome Research|volume=13|issue=10|pages=2277–2290|doi=10.1101/gr.1413403|pmid=14525929|pmc=403703}} * {{cite thesis|type=PhD|first=Uttam|last=Bathari|title=Memory History and polity a study of dimasa identity in colonial past and post colonial present|publisher=Gauhati University|year=2014|hdl=10603/115353}} * {{cite thesis|type=PhD|first=Nirjay Kumar|last=Brahma|title= Socio political institutions in bodo society|publisher=Gauhati University|year=2008|hdl=10603/66535}} * {{cite journal|last1=Burling |first1=Robbins |title=The Lingua Franca Cycle: Implications for Language Shift, Language Change, and Language Classification |journal=Anthropological Linguistics |year=2007 |volume=49 |number=3/4 |pages=207–234 |jstor=27667609}} * {{cite book|last=Burling|first=Robbins|chapter=The Tibeto-Burman Languages of Northeastern India|editor-last=LaPolla|editor-first=Randy J.|title=Sino-Tibetan languages|year=2013|isbn=9781135797171|publisher=Routledge|chapter-url=https://books.google.com/books?id=kYJFPZ34ihMC&pg=PT146}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=4ba1AAAAIAAJ|title=The place of Assam in the history and civilisation of India|last=Chatterjee|first=S.K.|publisher=Guwahati University|year=1970}} * {{cite book | last = Chatterji | first = S. K. | title = Kirata-Jana-Krti | url = https://archive.org/stream/in.ernet.dli.2015.32096/2015.32096.Kirata-jana-krti_djvu.txt | publisher = The Asiatic Society | year = 1974 | location = Calcutta}} * {{cite journal |display-authors=1 |last1=Chaubey |first1=Gyaneshwar |last2=Mait |year=2011 |title=Population Genetic Structure in Indian Austroasiatic Speakers: The Role of Landscape Barriers and Sex-Specific Admixture |journal=Mol. Biol. Evol. |volume=28 |issue=2 |pages=1013–1024 |doi=10.1093/molbev/msq288|pmid=20978040 |pmc=3355372 |doi-access=free |ref={{harvid|Chaubey|2011}}}} * {{cite book|last=Choudhury|first=Sujit|title=The Bodos: Emergence and Assertion of an ethnic minority|url=https://books.google.com/books?id=K2YMAQAAMAAJ|year=2007|publisher=Indian Institute of Advanced Study|location=Shimla|isbn=9788179860540}} * {{cite journal |last1=DeLancey |first1=Scott |editor3-first=Mark |editor3-last=w. Post |editor2-first=Stephen |editor2-last=Morey |editor1-first=Gwendolyn |editor1-last=Hyslop |year=2012 |title=On the Origin of Bodo-Garo |journal=Northeast Indian Linguistics |volume=4 |pages=3–20 |doi=10.1017/UPO9789382264521.003 |isbn=9789382264521 }} * {{cite book |last1=DeLancey |first1=Scott |chapter=Creolization in the Divergence of the Tibeto-Burman Languages |editor-last1=Owen-Smith |editor-first1=Thomas |editor-last2=Hill |editor-first2=Nathan |title=Trans-Himalayan Linguistics: Historical and Descriptive Linguistics of the Himalayan Area |date=12 December 2013 |publisher=Walter de Gruyter |isbn=978-3-11-031083-2 |url=https://books.google.com/books?id=sR_oBQAAQBAJ |language=en}} * {{cite book|last=Endle|first=Sidney|title=The Kacharis|url=https://archive.org/details/kacharis009491mbp|access-date=20 February 2013|year=1911|publisher=Macmillan and Co.|location=London}} * {{cite journal|last1=George|first1=Sudhir Jacob|year=1994|title=The Bodo Movement in Assam: Unrest to Accord|journal=Asian Survey|publisher=University of California Press|pages=878–892|volume=34|number=10|doi=10.2307/2644967|jstor=2644967 }} * {{cite book |last=Guha |first=Amalendu |contribution=Medieval Economy of Assam |year=1982 |title=The Cambridge Economic History of India |editor-last1=Chaudhuri |editor-first1=Tapan |editor-last2=Habib |editor-first2=Irfan |volume=1 |pages=478–505 |place=New Delhi |publisher=Cambridge University Press}} * {{Cite journal|last=Jacquesson|first=François|date=2008|title=Discovering Boro–Garo|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|journal=History of an Analytical and Descriptive Linguistic Category|access-date=23 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803001248/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|archive-date=3 August 2019|url-status=dead}} * {{cite journal |last1=Jacquesson |first1=François |translator-last=van Breugel |translator-first=Seino |orig-year=2006 |year=2017 |title=The linguistic reconstruction of the past: The case of the Boro–Garo languages |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |volume=40 |issue=1 |pages=90–122 |doi=10.1075/ltba.40.1.04van}} * {{cite conference|last=Mosahary|first=R N|title=The Boros : Their Origin, Migration and Settlement in Assam|book-title=Proceedings of Northeast India History Association|url=http://dspace.nehu.ac.in/xmlui/bitstream/handle/1/11330/The%20boros%20(RN%20Mosahary).pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20190701071648/http://dspace.nehu.ac.in/xmlui/bitstream/handle/1/11330/The%20boros%20(RN%20Mosahary).pdf|url-status=dead|archive-date=2019-07-01|access-date=2019-06-30|year=1983|publisher=Northeast India History Association|location=Barapani|pages=42–70}} * {{cite book|last=Narjinari|first=Hira Charan|title=Reassertiveness of the Great Bodos|url=https://books.google.com/books?id=A1RuAAAAMAAJ|year=2000}} * {{cite book |surname=Neog |given=Maheswar |title=Early History of the Vaiṣṇava Faith and Movement in Assam: Śaṅkaradeva and His Times |year=1980 |url={{Google books|DcReZM-rI0MC|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}} |publisher=[[Motilal Banarsidass]] |place=Delhi}} * {{cite book|last1=Post |first1=Mark |last2=Burling|first2=Robbins|chapter=The Tibeto-Burman Languages of Northeastern India |editor-last1=Thurgood |editor-first1=G |editor-last2=LaPolla|editor-first2=Randy J. |title=The Sino-Tibetan languages|year=2017|isbn= |publisher=Routledge}} * {{cite book|last=Ramirez|first=Philippe|title=People of the Margins: Across Ethnic Boundaries in North-East India|year=2014|publisher=SPECTRUM PUBLICATIONS}} * {{Citation|url=https://books.google.com/books?id=lC6FCZ9VcaAC&pg=PA73|last=Sharma|first=Chandan Kumar|contribution=Oral discourse and Bodo identity construction|editor-last=Muthukumaraswamy|editor-first=M.D.|title=Folklore as Discourse|pages=73–94|publisher=National folklore support centre|year=2006|isbn=9788190148160}} * {{cite journal|last1=Shin|first1=Jae-Eun|year=2020|title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, The Chutiyas and the Dimasas|journal=The Indian Economic and Social History Review|volume=57|issue=1|pages=49–75|doi=10.1177/0019464619894134|s2cid=213213265}} * {{cite journal |last1=van Driem |first1=G |year=2007 |title=The diversity of the Tibeto-Burman language family and the linguistic ancestry of Chinese |journal=Bulletin of Chinese Linguistics |volume=1 |issue=2 |pages=211–270 |doi= 10.1163/2405478X-90000023}} * {{Cite journal |last1=Zhang |first1=Hanzhi |last2=Ji |first2=Ting |last3=Pagel |first3=Mark |last4=Mace |first4=Ruth |date=2020-11-27 |title=Dated phylogeny suggests early Neolithic origin of Sino-Tibetan languages |journal=Scientific Reports |language=en |volume=10 |issue=1 |pages=20792 |doi=10.1038/s41598-020-77404-4 |doi-access=free|pmid=33247154 |pmc=7695722 |bibcode=2020NatSR..1020792Z |s2cid=227191604 |issn=2045-2322}} * {{cite book|ref=eighth|last=GoI|title=Eighth Scheduled Indian Languages|url=http://mha.nic.in/hindi/sites/upload_files/mhahindi/files/pdf/Eighth_Schedule.pdf|access-date=13 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305010536/http://mha.nic.in/hindi/sites/upload_files/mhahindi/files/pdf/Eighth_Schedule.pdf|archive-date=5 March 2016|url-status=dead|df=dmy-all}} * {{Citation |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |place=Allahabad |year=1985}} * {{cite web |title=Charu Chandra Sanyal source |url=https://books.google.co.in/books?id=3-4CAAAAMAAJ}} * {{cite web |title=Linguistic Survey of India, Volume III, Part II |url=http://dsal.uchicago.edu/books/lsi/lsi.php?volume=3-2&pages=540#page/1/mode/1up}} * {{cite web |title=Additional original Assamese source |url=https://books.google.co.in/books?id=mLlH-ug25o8C&lpg=PP1&pg=PP1#v=onepage&q&f=true}} {{refend}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:বড়ো জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:কছাৰী জনগোষ্ঠী]] ou00aslozowxpw45xlvxeeiqxdp0o81 648409 648408 2026-10-29T11:33:36Z Ananya Taye 28065 648409 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = বড়ো-কছাৰী জনগোষ্ঠীসমূহ | image = [[File:Kherai Dance of Assam.jpg|thumb]] | image_caption = [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ খেৰাই নৃত্য | population = প্ৰায় ১.২–১.৪ কোটি (ইংৰাজী খচৰাৰ আনুমানিক সংখ্যা) | regions = [[অসম]], [[ত্ৰিপুৰা]], [[মেঘালয়]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[পশ্চিমবংগ]], [[বাংলাদেশ]] | languages = বড়ো-গাৰো ভাষাসমূহ, [[অসমীয়া ভাষা]] | religions = [[হিন্দু ধৰ্ম]], [[বাথৌ ধৰ্ম]], [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]], [[ইছলাম]]<ref>{{Cite web |title=Assam govt. for economic survey of Kachari Muslims |work=The Hindu |date=4 March 2020 |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/assam-govt-for-economic-survey-of-kachari-muslims/article30926943.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20231121205521/https://www.thehindu.com/news/national/other-states/assam-govt-for-economic-survey-of-kachari-muslims/article30926943.ece |archive-date=21 November 2023 |access-date=15 November 2025}}</ref> | related = তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় জনগোষ্ঠী, [[নাগা জনগোষ্ঠী]], কাচিন জনগোষ্ঠী }} '''বড়ো-কছাৰী''' হৈছে [[অসম]]ৰ [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা পৰিয়াল]]ৰ "বড়ো-গাৰো" ভাষা কোৱা কেইবাটাও থলুৱা জনগোষ্ঠীক সামগ্ৰিকভাৱে বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা নাম। পূৰ্বতে এই জনগোষ্ঠী সমূহৰ মাজত যথেষ্ট ভাষিক পাৰ্থক্য আছিল যদিও বৰ্তমান তেওঁলোকৰ মাজত [[অসমীয়া ভাষা]] আৰু বড়ো-গাৰো ভাষা কোৱা লোকৰ সংখ্যাই অধিক। এই বৃহত্তৰ নামটোৰ অন্তৰ্গত জনগোষ্ঠীসমূহ প্ৰধানকৈ [[অসম]], [[ত্ৰিপুৰা]], [[মেঘালয়]] আৰু [[পশ্চিমবংগ]]ত বসবাস কৰে; [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[বাংলাদেশ]]তো ইয়াৰ অন্তৰ্গত কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ বসতি আছে।<ref name="Bathari-14-Bodos">{{harvcol|Bathari|2014|p=14}}</ref> তেওঁলোকে বৰ্তমান মূলতঃ বড়ো-গাৰো শাখাৰ ভাষা অথবা অসমীয়া ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে।{{citation needed|date=April 2023}} অৱশ্যে ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ আশে-পাশে বাস কৰা সকলো তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষাভাষী জনগোষ্ঠীকে এই গোটত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা নহয়; উদাহৰণস্বৰূপে মিচিং আৰু কাৰ্বিসকলক সাধাৰণতে বড়ো-কছাৰী হিচাপে গণ্য কৰা নহয়। বৃহত্তৰ এই গোষ্ঠীৰ কিছুমান জনগোষ্ঠীয়ে মধ্যযুগৰ অন্তিম পৰ্বত [[চুতীয়া ৰাজ্য]], [[কছাৰী ৰাজ্য|ডিমাছা ৰাজ্য]], [[কোচ ৰাজবংশ]] আৰু [[ত্ৰিপুৰা (দেশীয় ৰাজ্য)|ত্ৰিপুৰা ৰাজ্য]]ৰ দৰে ৰাজ্য গঠন কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ মাজত বিভিন্ন মাত্ৰাত সংস্কৃতায়ন (''Sanskrisation'') ঘটিছিল।<ref>{{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |year=1983 |page=5 |doi=10.2307/3516963 |jstor=3516963}}</ref> বড়ো-কছাৰী জনগোষ্ঠীসমূহ সাংস্কৃতিকভাৱে একৰূপ নহয়। বড়ো, চুতীয়া, মৰাণ, দেউৰী, ত্ৰিপুৰী আৰু ৰিয়াংসকলে পিতৃসূত্ৰীয় বংশানুক্ৰম অনুসৰণ কৰে; গাৰো, ৰাভা আৰু কোচসকলৰ মাজত মাতৃসূত্ৰীয় বংশানুক্ৰম আছে; ডিমাছাসকলৰ মাজত উভয়সূত্ৰীয় আৰু তিৱাসকলৰ মাজত পৰিৱৰ্তনশীল বা দ্বৈতসূত্ৰীয় বংশানুক্ৰম পোৱা যায়।<ref>{{Cite journal |last1=Bouchery |first1=Pascal |last2=Longmailai |first2=Monali |date=2018 |title=The Kinship Terminology of the Dimasa: Alternate Generation Equivalence in the Tibeto-Burman Area |url=https://www.jstor.org/stable/26773379 |journal=Anthropological Linguistics |volume=60 |issue=3 |page=228 |jstor=26773379}}</ref> মৰাণ আৰু শৰণীয়াৰ দৰে কিছুমান জনগোষ্ঠীয়ে [[একশৰণ নামধৰ্ম]] অনুসৰণকাৰী হিন্দু হিচাপে আত্মপৰিচয় দিয়ে। ==উৎপত্তি== 'বড়ো' নামটো [[অসম]]ৰ [[মেচ জনগোষ্ঠী|মেচ]] তথা কছাৰী ভাষিক গোষ্ঠীটোক সামগ্ৰিকভাৱে বুজাবলৈ পোন প্ৰথমে ব্যৱহাৰ কৰিছিল B H Hodgson-এ। অসমৰ পশ্চিমে বাস কৰা মেচ জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলক ব'ৰ' নামেৰে জনা গৈছিল। কালক্ৰমত অসমলৈ আহি থিতাপি লোৱা এই মেচ সকলকে তেওঁ [[বড়ো]] (Bodo) নামেৰে অভিহিত কৰে। জনশ্ৰুতি অনুসৰি, ব্ৰহ্ম বা বাৰ্মী জনগোষ্ঠীৰ ঠাল এটা তিব্বতত সোমাই তাত তিষ্ঠিব নোৱাৰি দাৰ্জিলিঙৰ ঘন অৰণ্যত সোমাইহি আৰু তাতে কিছুদিন থাকি দুটা গোটত বিভক্ত হৈ এটা নামনিৰ মেচি নদীৰ পাৰত থাকিবলৈ লয় আৰু আনটো ওপৰলৈ পাহাৰৰ ফালে গুছি যায়। মেচি নদীৰ পাৰত বাস কৰা সকল পিছত মেচ নামেৰে আৰু নেপালৰ ফালে গুছি যোৱা গোটটো "লিম্বু" নামেৰে জনাজাত হয়। এই মেচ সকলেই লাহে লাহে বিস্তাৰ হৈ [[অসম]], [[ত্ৰিপুৰা]], উত্তৰ-বংগ আৰু [[বাংলাদেশ]]ৰ অঞ্চলবিশেষে বিয়পি পৰে আৰু অসমত তেওঁলোক বড়ো নামে জনাজাত হৈ পৰে। অসমৰ পূব অঞ্চলৰ হিন্দু অধিবাসী সকলে এই ব'ৰ' তথা মেচ সকলক কছাৰী নাম দিয়ে। Grierson-এ উল্লেখ কৰা মতে, কছাৰী নামটো প্ৰথমতে উত্তৰ কাছাৰত বসবাস কৰা ডিমাচা সকলৰ মাজতে আৱদ্ধ আছিল। কালৰ সোঁতত এই নামে আন আন ঠাইত থকা একে মূলৰ ব'ৰ' তথা মেচ সকলক সাঙুৰি লোৱাত বড়ো-কছাৰী নামটো জনপ্ৰিয় হৈ উঠে। মেচ তথা ব'ৰ' সকলৰ ভাষাৰ লগতে [[ৰাভা]], [[লালুং]], [[ডিমাচা]], [[গাৰো]], [[ত্ৰিপুৰা]] আৰু [[চুতীয়া]] এই তিব্বত-বাৰ্মী ভাষাত ভিত্তি কৰি গঢ়ি উঠা গোষ্ঠীটোকে Hodgson-এ ১৮৪৭ চনত বড়ো নামেৰে নামাংকিত কৰে। ===নামকৰণ আৰু শব্দব্যুৎপত্তি=== ====বড়ো==== ''বড়ো'' শব্দটো তুলনামূলকভাৱে আধুনিক সামূহিক নাম। ১৮৪৭ চনত ব্ৰায়ান হাউটন হডছনৰ গ্ৰন্থত মেচ আৰু কছাৰীসকলক বুজাবলৈ ইয়াৰ প্ৰথম উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Bathari|2014|p=15}}</ref> ফ্ৰাঁছোৱা জাকেছনৰ মতে, হডছনে প্ৰথমে বহুতো জনগোষ্ঠীক ''বড়ো'' হিচাপে ধৰি লৈছিল যদিও শেষলৈ সন্দেহযুক্ত গোষ্ঠীসমূহক অন্তৰ্ভুক্ত নকৰি কেৱল মেচ আৰু কছাৰীসকলক নথিভুক্ত কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Jacquesson|2008|p=21}}</ref> জৰ্জ আব্ৰাহাম গ্ৰিয়াৰ্ছনে ''বড়ো'' নামটো চীনা-তিব্বতীয় ভাষাপৰিয়ালৰ তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় শাখাৰ অসম–বাৰ্মা গোটৰ এটা অংশ বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।{{sfn|Choudhury|2007|p=1}} ইয়াত মেচ, ৰাভা, লালুং বা তিৱা, ডিমাছা বা পাহাৰীয়া কছাৰী, গাৰো, তিপ্ৰাচা, দেউৰী, মৰাণ আৰু বড়ো ভাষা অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite book |last=Joseph |first=Umbavu |title=Languages of the Greater Himalayan Region, Volume 1 Rabha |publisher=BRILL |date=1 December 2006 |pages=13 |isbn=9789047404699 |url=https://books.google.com/books?id=JOx5DwAAQBAJ&pg=PA13}}</ref> পৰৱৰ্তী কালত নৃতত্ত্ব আৰু ভাষাবিজ্ঞান দুয়োটা ক্ষেত্ৰত ''বড়ো'' এটা সামূহিক নাম হিচাপে ব্যৱহৃত হয়।<ref name="Bathari-14-Bodos"/> এই পৰিসৰত বংগ আৰু নেপালৰ মেচ; অসমৰ বড়ো, ডিমাছা, চুতীয়া, সোনোৱাল, মৰাণ, ৰাভা আৰু তিৱা; আৰু ত্ৰিপুৰা তথা বাংলাদেশৰ ককবৰকভাষী জনগোষ্ঠীসমূহক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Bathari|2014|p=14}}</ref><ref name="jacobnote">{{harv|George|1994|p=878f}}</ref> চট্টোপাধ্যায়ে ''Bodo'' নামটো বৃহত্তৰ গোট আৰু বিশেষ বড়ো জনগোষ্ঠী উভয়ৰে বাবে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Chatterji|1974|p=23}}</ref> কিন্তু সাম্প্ৰতিক ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক ব্যৱহাৰত ''বড়ো'' নামটো বিশেষকৈ বড়োলেণ্ড আঞ্চলিক অঞ্চলৰ বড়ো জনগোষ্ঠীক বুজায়।{{sfn|Choudhury|2007|p=1}} এইদৰে ভাষিক-নৃতাত্ত্বিক সামূহিক নাম আৰু সুকীয়া জনগোষ্ঠীৰ নামৰ মাজত পাৰ্থক্য আছে। কিছুমান আত্মীয় ভাষাত ''বড়ো'' বা সম্বন্ধীয় শব্দৰ অৰ্থ ''মানুহ'' (বড়ো ভাষাত ''বড়ো'', ত্ৰিপুৰী ভাষাত ''বৰক''); কিন্তু গাৰোত ''মান্দে'' আৰু কাৰ্বিত ''আৰলেন'' শব্দ ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{harvcol|Brahma|2008|pp=1–2}}</ref> কিছুমান ইতিহাসবিদে শব্দটোৰ উৎপত্তি তিব্বতী ''Hbrogpa'' শব্দৰ পৰা হোৱা বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{harvcol|Brahma|2008|p=2}}</ref> উত্তম বাথাৰীৰ মতে, সকলো উপগোষ্ঠীয়ে ভাষিক আৰু পূৰ্বপুৰুষগত সম্বন্ধ স্বীকাৰ কৰিলেও সুকীয়া পৰিচয় প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ বিচাৰে। সংখ্যাত তুলনামূলকভাৱে সৰু কিছুমান গোষ্ঠী, বিশেষকৈ ডিমাছাসকলে, ''বড়ো''ক সকলোৰে সামূহিক নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত আপত্তি প্ৰকাশ কৰিছে; তেওঁলোকে ইয়াক বড়ো জনগোষ্ঠীৰ প্ৰাধান্য প্ৰতিষ্ঠা আৰু ডিমাছা ইতিহাস-ভাষাৰ আত্মসাৎ হিচাপে গণ্য কৰা বুলি বাথাৰীয়ে উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{harv|Bathari|2014|pp=14–15}}</ref> হডছনৰ পূৰ্বৰ ধাৰণাৰ বিপৰীতে, বড়ো ভাষাক এতিয়া বড়ো-গাৰো ভাষাগোষ্ঠীৰ কেন্দ্ৰীয় বা মূল ভাষা হিচাপে স্বতঃসিদ্ধভাৱে গণ্য কৰা নহয়।<ref>{{harvcol|Jacquesson|2008|p=42}}</ref> সেইবাবে জাকেছন আৰু চৌধুৰীয়ে বৃহত্তৰ গোটটোক ''বড়ো'' নাম দিয়াৰ উপযুক্ততা পুনৰ্বিবেচনাৰ পৰামৰ্শ দিছে।<ref>{{harvcol|Jacquesson|2008|p=45}}</ref>{{sfn|Choudhury|2007}} ====কছাৰী==== ''কছাৰী'' নামটো বহু পুৰণি কালৰ পৰা আধুনিক যুগত ''বড়ো'' নামেৰে বুজোৱা কেইবাটাও গোটক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ হৈছিল।<ref>{{harvcol|Bathari|2014|p=14}}</ref> ষোড়শ শতিকাৰ [[শংকৰদেৱৰ ভাগৱত]]ত ''কিৰাত কছাৰী খাচী গাৰো মিৰি'' আদি জনগোষ্ঠীৰ তালিকাত ''কছাৰী'' শব্দ পোৱা যায়।<ref>শ্ৰীমদ্ভাগৱত, দ্বিতীয় স্কন্ধ, এইচ. দত্তবৰুৱা এণ্ড কোং, নলবাৰী, পৃ. ৩৮।</ref> ইয়াত কোচ আৰু মেচসকলৰ নাম পৃথককৈ উল্লেখ থকা প্ৰসংগত মহেশ্বৰ নেওগে ''কছাৰী'' শব্দৰ কিৰাতৰ সৈতে সমাৰ্থক ব্যৱহাৰৰ কথা উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{harvcol|Neog|1980|p=75}}</ref> [[বুৰঞ্জী]] আৰু ঔপনিৱেশিক নথিত সমতল ভূমিত থকা বড়ো-গাৰো ভাষাভাষী গোষ্ঠীসমূহক সাধাৰণভাৱে ''কছাৰী'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Ramirez|2014|p=9}}</ref> ছিডনি এণ্ডলৰ ১৯১১ চনৰ ''The Kacharis'' গ্ৰন্থত সমতলৰ কছাৰী বা বড়ো আৰু পাহাৰৰ কছাৰী বা ডিমাছাৰ লগতে আন গোষ্ঠীসমূহৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{harvcol|Jacquesson|2008|p=28}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত সোনোৱাল কছাৰী আৰু শৰণীয়া কছাৰীৰ দৰে অসমীয়া ভাষা-সমাজত সংযুক্ত গোষ্ঠীসমূহে ''কছাৰী'' উপনাম বজাই ৰাখিছিল; আনহাতে পূৰ্বে কছাৰী নামেৰে পৰিচিত কিছুমান গোষ্ঠীয়ে ''বড়ো'' বা ''ডিমাছা''ৰ দৰে সুকীয়া আত্মনাম গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Ramirez|2014|p=17}}</ref> ''কছাৰী'' শব্দৰ উচ্চাৰণ ''কাছাৰী'' অথবা ''কোছাৰী'' ৰূপেও পোৱা যায়। আৰ. এন. মুছাহাৰীৰ মতে, নামটোৰ সম্ভাব্য উৎস এটা পুৰণি বড়ো গীতত থকা ''কৰোছা আৰিছ'' নামৰ আত্মপৰিচয়।<ref>{{harvcol|Mosahary|1983|p=47}}</ref> <poem> ''Pra Ari, Korasa Ari'' ''Jong pari lari lari'' (আমি কৰোছা আৰিছ, সাগৰজাত প্ৰথম বংশ; আমাৰ বংশধাৰা অবিচ্ছিন্ন) </poem> ===প্ৰাচীন বসতি আৰু ভাষিক উৎস=== বৃহত্তৰ গোটটোৰ বহুতো জনগোষ্ঠীয়ে এতিয়া বড়ো-গাৰো তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষা অথবা অসমীয়া আৰু বাংলাৰ দৰে ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা কয়। ভাষাবিদসকলৰ মতে, প্ৰথম তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষাভাষীসকল ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত উপস্থিত হোৱাৰ আগতেই অঞ্চলটোত অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক বা মন-খমেৰ ভাষাভাষী জনসমষ্টিৰ বসতি আছিল।<ref>{{harvcol|DeLancey|2012|p=12}}</ref><ref>{{harvcol|Jacquesson|2017|p=117}}</ref><ref>{{harv|Post|Burling|2017|p=214}}</ref> জনগোষ্ঠীসমূহৰ মৌখিক পৰম্পৰা আৰু গৱেষকসকলৰ মাজত এই অঞ্চললৈ তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষাৰ প্ৰৱেশ উত্তৰ অথবা পূব দিশৰ পৰা হৈছিল বুলি সাধাৰণ সহমত আছে; কিন্তু মূল বিস্তাৰকেন্দ্ৰ কিমান উত্তৰে বা পূবে আছিল সেই বিষয়ে মতভেদ আছে।<ref>{{harvcol|DeLancey|2013|p=56}}</ref> চীনা-তিব্বতীয় ভাষাপৰিয়ালৰ আধুনিক ভাষিক বংশবৃক্ষসম্বন্ধীয় গৱেষণাত উত্তৰ চীনৰ হালধীয়া নদীৰ আশে-পাশে প্ৰাচীন সাধাৰণ পূৰ্বপুৰুষ ভাষাৰ উৎসৰ তত্ত্ব আলোচনা কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|Zhang|Ji|Pagel|Mace|2020}}</ref> কিছুমান ভাষাবিদে ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষাভাষীসকলৰ প্ৰথম প্ৰৱেশ বৰ্তমানৰ পৰা প্ৰায় ৩,০০০ বছৰ বা তাতোকৈ আগতে ঘটিছিল বুলি প্ৰস্তাৱ কৰিছে।<ref>{{harvcol|DeLancey|2013|p=56}}</ref> স্কট ডেলেন্সীৰ মতে, প্ৰাচীন বড়ো-গাৰো ভাষাভাষী প্ৰব্ৰজনকাৰীসকল সম্ভৱতঃ আগৰ স্থানীয় জনসমষ্টিতকৈ সংখ্যাত কম আছিল।<ref>{{harvtxt|DeLancey|2012|p=13}}</ref> বড়ো-গাৰো ভাষাসমূহৰ দুটা উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য হৈছে ইয়াৰ অত্যন্ত সংমিশ্ৰিত তথা সৰলীকৃত ব্যাকৰণ আৰু বিশাল ভৌগোলিক বিস্তৃতি। পশ্চিমে নেপালৰ মেচ ভাষাৰ অঞ্চলৰ পৰা পূবে অসমৰ ডিমাছা ভাষাৰ অঞ্চললৈ এই বিস্তৃতি ১,২০০ কিলোমিটাৰতকৈও অধিক।<ref>{{harvcol|DeLancey|2013|p=55}}</ref> বড়ো-কছাৰীসকল নদী উপত্যকাৰ প্ৰাচীন বসতিস্থাপক আছিল বুলি কৰা যুক্তিৰ এটা ভিত্তি হৈছে অঞ্চলৰ বহু নদীৰ নাম। [[দিবাং নদী|দিবাং]], দিহাং, [[দিখৌ নদী|দিখৌ]], [[দিহিং নদী|দিহিং]], দৈয়াং আৰু দৈগ্ৰুং আদি নামৰ ''দি/দৈ'' অংশটো বহু তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষাত ''পানী'' অৰ্থত ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{harvcol|Ramirez|2014|p=4}}</ref> কিছুমান গৱেষকে এই নামসমূহৰ ''-অং'' অংশৰ সৈতে অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাৰ পানীবাচক শব্দৰ সাদৃশ্য উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{harvcol|Bareh|1987|pp=269–270}}</ref> অসমত কছাৰীসকলক প্ৰথম ৰেচম পলু পালন আৰু ৰেচম সামগ্ৰী উৎপাদন কৰা লোক হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |title=Handloom and Textile of Bodos |journal=G Brahma PhD Thesis |page=139 |url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/220083/10/10_chapter%206.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20251221205105/http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/220083/10/10_chapter%206.pdf |archive-date=21 December 2025}}</ref> শালি ধানৰ ৰোৱা খেতি গংগা উপত্যকাৰ পৰা প্ৰসাৰিত হোৱাৰ আগতে তেওঁলোকক আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছিল। অমলেন্দু গুহৰ মতে, কছাৰীসকলৰ কিছুমান উন্নত গোটে পাহাৰৰ পাদদেশত ''খৰ্মা আহু'' নামৰ জলসিঞ্চিত কিন্তু সদায় ৰোৱা নহয় এনে ধানৰ খেতিও কৰিছিল; একে সময়তে বিভিন্ন জাতিগোষ্ঠীয়ে শুকান ভূমিৰ আহু খেতিতো অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Guha|1982|pp=481–482}}</ref> ===বড়ো-গাৰো ভাষাৰ সংযোগী ভাষা হিচাপে বিকাশ=== ৰবিন্স বাৰ্লিঙে (২০০৭) নাগামিজ, জিংফৌ আৰু গাৰো ভাষাসমূহৰ উদাহৰণেৰে সংযোগী ভাষাৰ বিকাশ, ভাষা পৰিৱৰ্তন, সংমিশ্ৰণ, ভাষিক ধাৰাবাহিকতাৰ বিচ্ছেদ আৰু জাতিগত সংমিশ্ৰণৰ এটা চক্ৰৰ কথা আলোচনা কৰিছে।<ref>{{harvtxt|Burling|2007}}</ref> ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত খ্ৰীষ্টীয় চতুৰ্থ–পঞ্চম শতিকালৈও অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাৰ উপস্থিতি থকা বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|DeLancey|2012|p=13}}</ref> প্ৰাচীন অসমত সংস্কৃত শিক্ষিত আৰু প্ৰশাসনিক ভাষা, অষ্ট্ৰিক আৰু তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় জনজাতীয় ভাষা, লগতে অসমীয়া ভাষালৈ বিকশিত হোৱা স্থানীয় প্ৰাকৃতৰ উপস্থিতিৰ কথা মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মাই উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Sharma |first=Mukunda Madhava |year=1978 |title=Inscriptions of Ancient Assam |publisher=Gauhati University |pages=xxiv–xxviii}}</ref> ডেলেন্সীৰ প্ৰস্তাৱ অনুসৰি, প্ৰাক্-কামৰূপ, [[কামৰূপ ৰাজ্য]] আৰু কামৰূপ-উত্তৰ ৰাজনৈতিক গঠনসমূহত তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় আৰু অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাভাষীসকলৰ মাজত প্ৰাচীন বড়ো-গাৰো এটা সংযোগী ভাষা হিচাপে বিকশিত হৈছিল।<ref>{{harvcol|DeLancey|2013|p=57}}</ref> পোষ্ট আৰু বাৰ্লিঙে এই তত্ত্বক গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰিছে, কাৰণ ইয়াৰ জৰিয়তে ভাষাগোষ্ঠীটোৰ বিস্তৃতি আৰু তুলনামূলকভাৱে সৰল ৰূপতাত্ত্বিক গঠন ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি।<ref>{{harvcol|Post|Burling|2017|p=227}}</ref> এই তত্ত্ব অনুসৰি, প্ৰথম অৱস্থাত বিভিন্ন মাতৃভাষাৰ লোকৰ মাজত যোগাযোগৰ মাধ্যম হোৱাৰ ফলত প্ৰাক্-বড়ো-গাৰো ভাষাৰ গঠন সৰল আৰু স্বচ্ছ হৈ পৰিছিল।<ref>{{harvcol|DeLancey|2012|p=3}}</ref> জাকেছনৰ মতে, গাৰো, ৰাভা আৰু কিছুমান কোচ গোটৰ মাতৃসূত্ৰীয় বংশানুক্ৰম আৰু বিবাহোত্তৰ স্ত্ৰীগৃহবাসৰ পৰম্পৰাৰ সৈতে খাচী সমাজৰ সাদৃশ্য আছে। এই বৈশিষ্ট্যৰ এটা সম্ভাব্য ব্যাখ্যা হৈছে অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাভাষী পূৰ্বপুৰুষৰ বংশধৰসকলে ভাষা সলনি কৰিও নিজৰ কিছুমান সামাজিক বৈশিষ্ট্য অক্ষুণ্ণ ৰাখিছিল, অথবা খাচী সমাজৰ দীৰ্ঘ প্ৰভাৱ আছিল।<ref>{{harvcol|Jacquesson|2017|p=99}}</ref> ডেলেন্সীৰ মতে, ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ তিব্বত-ব্ৰহ্মীয়কৰণ সম্পূৰ্ণ জনসংখ্যা প্ৰতিস্থাপনৰ তুলনাত ভাষা পৰিৱৰ্তনৰ ফল হোৱাৰ সম্ভাৱনা অধিক।<ref>{{harvcol|DeLancey|2012|p=13}}</ref> জিনগত গৱেষণাতো উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় ভাষাভাষীসকলৰ মাজত অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক জনগোষ্ঠীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত পিতৃসূত্ৰীয় O2a-M95 গোষ্ঠীৰ উপস্থিতি পোৱা গৈছে; উদাহৰণস্বৰূপে গাৰোসকলৰ মাজতো এই গোষ্ঠীৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{harvcol|van Driem|2007|p=237}}</ref><ref>{{harvcol|Chaubey|2011|p=1015}}</ref> ==শ্ৰেণীকৰণ== ১৮৮১ চনৰ পিয়ল অনুসৰি, বড়ো-মেচ, দেউৰী, ডিমাচা, ঢিমাল, গাৰো, হাজং, কোচ, লালুং(তিৱা), মেচ, মৰান, মটক, ফুলগৰিয়া, চুতীয়া, ৰাভা, সোনোৱাল, শৰণীয়া, সোলেমিয়া ঠেঙ্গাল আৰু তিপ্ৰাচা- এই সকলো জনগোষ্ঠীকে কছাৰী বুলি শ্ৰেণীভূক্ত কৰা হয়। ===ইংৰাজী খচৰাৰ জনগোষ্ঠী অনুসৰি তালিকা=== ইংৰাজী খচৰাত তলত দেখুওৱা জনগোষ্ঠীসমূহৰ প্ৰধান ভাষা, বসতি অঞ্চল আৰু আনুমানিক জনসংখ্যা দিয়া হৈছে। কিছুমান সংখ্যাৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট তথ্যসূত্ৰ নাই আৰু পৃথক পৃথক বছৰৰ অনুমান একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। {| class="wikitable sortable" ! জনগোষ্ঠী !! প্ৰধান ভাষা !! প্ৰধান বসতি !! আনুমানিক জনসংখ্যা |- | [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]] || [[বড়ো ভাষা]] || অসম, বিশেষকৈ বড়োলেণ্ড আঞ্চলিক অঞ্চল || ১৫–১৬ লাখ<ref>{{cite web |title=Census report 2011 |url=http://censusindia.gov.in/2011Census/Language-2011/Statement-1.pdf |access-date=5 January 2020}}</ref> |- | [[ত্ৰিপুৰা|ত্ৰিপুৰী]] || [[ককবৰক ভাষা]] || ত্ৰিপুৰা, মিজোৰাম, বাংলাদেশ || ১২–১৩ লাখ<ref name="TripuriCensus">{{cite web |title=Distribution of the 99 Non-Scheduled Languages—2011 Census |url=https://www.censusindia.gov.in/2011Census/Language-2011/Part-B.pdf |pages=48–49}}</ref><ref>{{cite web |title=Table 1.4 Ethnic Population by Group and Sex |year=2021 |publisher=Bangladesh Bureau of Statistics |page=33 |url=http://bbs.portal.gov.bd/sites/default/files/files/bbs.portal.gov.bd/page/b343a8b4_956b_45ca_872f_4cf9b2f1a6e0/2022-07-28-14-31-b21f81d1c15171f1770c661020381666.pdf}}</ref> |- | [[গাৰো জনগোষ্ঠী|গাৰো]] || [[গাৰো ভাষা]] || মেঘালয়ৰ পশ্চিমাংশ, বাংলাদেশ || প্ৰায় ১২ লাখ<ref>{{cite web |title=A-11 Individual Scheduled Tribe Primary Census Abstract Data |publisher=Government of India |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/ST.html}}</ref> |- | [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] || [[অসমীয়া ভাষা]] || উজনি অসম, মধ্য অসম, অৰুণাচল প্ৰদেশ || ৮–১০ লাখ |- | [[তিৱা জনগোষ্ঠী|তিৱা]] || তিৱা ভাষা, অসমীয়া || মধ্য অসম || প্ৰায় ৪ লাখ<ref>{{cite web |title=A-11 Individual Scheduled Tribe Primary Census Abstract Data |publisher=Government of India |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/ST.html}}</ref> |- | [[ৰাভা জনগোষ্ঠী|ৰাভা]] || [[ৰাভা ভাষা]] || অসম, পশ্চিমবংগ, মেঘালয়, ভূটান || ৩.৫–৪ লাখ |- | [[সোনোৱাল কছাৰী]] || অসমীয়া || উজনি অসম, অৰুণাচল প্ৰদেশ || ২.৫–৩ লাখ<ref>Sonowal, Ripunjoy (2014). Some Folklore Medicines of the Sonowal Kachari tribe of Upper Assam, North East India. Scholars Academic Journal of Biosciences, 2, 541–543.</ref> |- | [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]] || [[ডিমাছা ভাষা]] || [[ডিমা হাছাও জিলা]] || ২–২.৫ লাখ |- | [[হাজং জনগোষ্ঠী|হাজং]] || [[হাজং ভাষা]] || মেঘালয় || ৮০–৯০ হাজাৰ<ref>{{cite web |title=Ethnologue—Hajong |url=https://www.ethnologue.com/language/haj |access-date=28 April 2019}}</ref> |- | [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] || অসমীয়া, [[দেউৰী ভাষা]] || উজনি অসম, অৰুণাচল প্ৰদেশ || ৬০–৭০ হাজাৰ |- | [[কোচ জনগোষ্ঠী|কোচ]] || অসমীয়া, [[কোচ ভাষা]], কামতাপুৰী || নামনি অসম, মেঘালয়, পশ্চিমবংগ, বাংলাদেশ || ৫০–৬০ হাজাৰ (জনজাতীয়) |- | [[মেচ জনগোষ্ঠী|মেচ]] || বড়ো || অসম, পশ্চিমবংগ, নাগালেণ্ড, দক্ষিণ-পূব নেপাল || প্ৰায় ৫৫ হাজাৰ |- | [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] || অসমীয়া || উজনি অসম, অৰুণাচল প্ৰদেশ || অজ্ঞাত |- | [[শৰণীয়া কছাৰী]] || অসমীয়া || নামনি অসম || অজ্ঞাত |- | [[ঠেঙাল কছাৰী]] || অসমীয়া || উজনি অসম || অজ্ঞাত |} ===প্ৰধান জনগোষ্ঠীসমূহ=== ====বড়ো==== {{মূল|বড়ো জনগোষ্ঠী}} বড়োসকলক ''বডো'' বুলিও কোৱা হয়। অসমৰ [[গোৱালপাৰা]] আৰু কামৰূপৰ উত্তৰৰ দুৱাৰ অঞ্চলত তেওঁলোকৰ ঘন বসতি আছে। ''কছাৰী'' নামটোৰ উৎপত্তি বড়োসকলৰ নিজৰ মাজত পৰিচিত নাছিল যদিও বাহিৰৰ লোকৰ মাজত প্ৰচলিত আছিল। তেওঁলোকে নিজকে ''বড়ো'', ''বাডা'', ''বডো'' আৰু ''বাৰাফিছা'' বুলিও পৰিচয় দিছিল। ''বাৰাফিছা'' শব্দৰ অৰ্থ ''বাৰা'' বা মহানজনৰ সন্তান বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।{{citation needed|date=April 2023}} ====মেচ==== {{মূল|মেচ জনগোষ্ঠী}} মেচসকল অসম আৰু বংগ উভয়তে বসবাস কৰে। হডছনে (১৮৪৭) লিখিছিল যে ''মেচ'' হৈছে বাহিৰৰ লোকে দিয়া নাম, আৰু লোকসকলে নিজকে ''বডো'' বুলি কয়। তেওঁলোকৰ প্ৰধান ভাষা বড়ো।<ref>{{cite book |last=Hodgson |first=B. H. |title=Essay the first; On the Kocch, Bódo and Dhimál tribes |year=1847 |publisher=J. Thomas |location=Calcutta |pages=105, 142, 154–156}}</ref> জে. ডি. এণ্ডাৰছনে উল্লেখ কৰিছিল যে অসমত হিন্দুসকলে তেওঁলোকক কছাৰী আৰু বংগত মেচ বুলি কয়; কিন্তু তেওঁলোকৰ আত্মনাম বড়ো বা বডো।<ref>{{harvcol|Anderson|1911|p=xv}}</ref> ====ৰাভা==== {{মূল|ৰাভা জনগোষ্ঠী}} ৰাভাসকল অসম, পশ্চিমবংগ আৰু মেঘালয়ৰ গাৰো পাহাৰ অঞ্চলত, বিশেষকৈ নামনি অসমৰ সমতল আৰু দুৱাৰ অঞ্চলত বসবাস কৰে। এণ্ডলে (১৮৮৪) তেওঁলোকক ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰত গোৱালপাৰা আৰু কামৰূপৰ সংকোশ আৰু ধনশিৰি নদীৰ মাজৰ অঞ্চলত বসবাস কৰা সৰু জনগোষ্ঠী বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacháris |publisher=Macmillan and Co. |year=1884 |pages=1–2}}</ref> ৰাভা ভাষাৰ প্ৰধান উপভাষাসমূহ মাইতৰি, ৰংদানি আৰু কোচা; দাহৰি নামৰ আন এটা উপভাষা প্ৰায় বিলুপ্ত।<ref>{{cite book |last=Joseph |first=U. V. |title=Languages of the Greater Himalayan Region, Volume 1: Rabha |publisher=Brill |year=2007 |pages=ix–x}}</ref> গ্ৰিয়াৰ্ছনে (১৯০৩) তেওঁলোকৰ আত্মনাম ''ৰাভা'' বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Grierson|1903|p=109}}</ref> ====ডিমাছা==== {{মূল|ডিমাছা জনগোষ্ঠী}} ডিমাছাসকলৰ মাজত ''হাছনুছা'' নামৰ শাসক বংশ বা গোত্ৰৰ উল্লেখ আছে। কিছুমান ডিমাছা গৱেষকৰ মতে অতীতত জনগোষ্ঠীটোকো হাছনুছা বুলি জনা গৈছিল।<ref>{{cite web |title=The Dimasa were known as Kachari who migrated to Dimapur |url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/69516/7/07_chapter%202.pdf}}</ref> ====চুতীয়া==== {{মূল|চুতীয়া জনগোষ্ঠী}} চুতীয়াসকলক বড়ো-কছাৰী গোষ্ঠীৰ এটা অংশ হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|p=48}}</ref> কিছুমান লেখকে চুতীয়াসকলৰ মাজত শান জনগোষ্ঠীৰ সম্ভাব্য সংমিশ্ৰণৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। গেইটৰ শাৰীৰিক বৈশিষ্ট্যভিত্তিক ব্যাখ্যাৰ উল্লেখ কৰি দত্তই চুতীয়াসকল দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ শানসকলৰ চুবুৰীয়া আছিল বাবে এনে সংমিশ্ৰণ সম্ভৱ বুলি লিখিছে।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref> ২০০৬ চনৰ এটা দেহমিতিক অধ্যয়নত উজনি অসমৰ ছয়টা জনসমষ্টি তুলনা কৰি চুতীয়াসকলৰ সৈতে দেউৰীসকলৰ সৰ্বাধিক সাদৃশ্য, তাৰ পিছত মিচিং আৰু মৰাণসকলৰ সাদৃশ্য পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Baruah |first1=Tiluttoma |last2=Mondal |first2=Sudipta |last3=Gharami |first3=Ajay Kumar |last4=Adak |first4=Dipak Kumar |title=The Tai-Phake of Assam, India—A morphometric study and population comparison with neighbouring groups |journal=Collegium Antropologicum |volume=30 |issue=3 |year=2006 |pages=579–583 |pmid=17058528 |url=https://hrcak.srce.hr/file/43439}}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে পদ্মেশ্বৰ নাওবৈচা ফুকনে চুতীয়াসকলক পূৰ্বতে ''চুতীয়া-কছাৰী'' বুলি কোৱা হৈছিল আৰু তেওঁলোকৰ মূল বংশ কছাৰী আছিল বুলি লিখিছিল।<ref>{{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=Chutia Jatir Buranji |year=2007 |page=62 |url=https://archive.org/details/chutiaburanji/mode/2up}}</ref> চুতীয়াসকলৰ মাজত ''বুৰুক'' শব্দই সম্ভ্ৰান্ত বা মহান লোকক বুজায়। শক্তিশালী বুলি পৰিচিত বুৰুক শ্ৰেণীৰ লোকসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰশাসনিক আৰু সামৰিক পদত কাম কৰিছিল। মটক ৰজা [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]কো বুৰুক চুতীয়া শাখাৰ অন্তৰ্গত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Dambarudhar Nath, The Mataks and their Revolt |page=13 |url=http://atributetosankaradeva.org/mayamara.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160819031029/http://atributetosankaradeva.org/mayamara.pdf |archive-date=19 August 2016}}</ref> বৰা, বৰহা আৰু বৰুৱাৰ দৰে উপাধিসমূহৰ উৎস চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে; বড়ো/বাৰা/বুৰুক শব্দৰ সৈতেও ইয়াৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে। চুতীয়া সেনাবাহিনীৰ সেনাপতি হিচাপে মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱা, ঢেলা বৰা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref>স্বৰ্ণলতা বৰুৱা, ''চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী'' (২০০৪), পৃ. ১৪৫।</ref><ref>স্বৰ্ণলতা বৰুৱা, ''চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী'' (২০০৪), পৃ. ১২৯।</ref> ====মৰাণ==== {{মূল|মৰাণ জনগোষ্ঠী}} মৰাণসকলক সাধাৰণতে বড়ো-কছাৰী গোষ্ঠীৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Dutta|1985|pp=21–23}} ঐতিহাসিকভাৱে তেওঁলোকে ডিমাছা ভাষাৰ ঘনিষ্ঠ তিব্বত-ব্ৰহ্মীয় [[মৰাণ ভাষা]] কৈছিল। জাকেছনৰ মতে, পূৰ্বতে গাৰ্ডনে লিপিবদ্ধ কৰা মৰাণ ভাষাৰ ৰূপটো ডিমাছাৰ এটা প্ৰকাৰ আছিল, কাৰণ ইয়াত ডিমাছাৰ ব্যঞ্জনধ্বনিৰ গুচ্ছ আৰু দ্বিস্বৰধ্বনিৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ আছিল।<ref>{{harvcol|Jacquesson|2017|p=108}}</ref> টাই জনগোষ্ঠীৰ আগমনৰ পূৰ্বে মৰাণসকলৰ নিজা মুখীয়ালকেন্দ্ৰিক শাসনব্যৱস্থা আছিল। তেওঁলোকৰ মুখীয়ালক ''বদৌচা'' বা ''বডৌচা'' (মহান পুত্ৰ) বুলি কোৱা হৈছিল; মৰাণ ভাষাত ''চা'' শব্দৰ অৰ্থ সন্তান বা পুত্ৰ। বৰ্তমান মৰাণ ভাষাৰ অৱশিষ্ট ব্যৱহাৰত অসমীয়া আৰু মৰাণ শব্দৰ সংমিশ্ৰণ পোৱা যায় আৰু বড়ো তথা ডিমাছাৰ সৈতে বহু সাদৃশ্য আছে। তেওঁলোকক ''হাবুঙীয়া'' বা ''হাছা'' বুলিও কোৱা হৈছিল; এই ব্যাখ্যামতে ''হা'' মানে মাটি আৰু ''চা'' মানে পুত্ৰ, অৰ্থাৎ মাটিৰ পুত্ৰ।<ref>{{cite web |title=Moran chief Badaucha |url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/69486/9/09_chapter%202.pdf}}</ref> ====দেউৰী==== {{মূল|দেউৰী জনগোষ্ঠী}} ঐতিহাসিকভাৱে পুৰোহিত হিচাপে কাম কৰা দেউৰীসকলৰ মাজতো ''বুৰুক'' নামৰ গোত্ৰ আছে। তেওঁলোকে নিজকে ''জিমোচায়ন'' বা সূৰ্য আৰু চন্দ্ৰৰ সন্তান বুলি কয় আৰু নিজস্ব পৰম্পৰাগত ভাষা-সংস্কৃতি সংৰক্ষণ কৰি আহিছে। ঐতিহাসিকভাৱে তেওঁলোকে জয়দাম আৰু পাটকাই পাহাৰৰ পাদদেশ তথা ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উজনি উপত্যকাত বসবাস কৰিছিল। দেউৰী সমাজত চাৰিটা প্ৰধান ভৌগোলিক শাখা আৰু প্ৰায় ১৬–২৫টা উপগোত্ৰ (''বজাই'')ৰ উল্লেখ আছে। ====তিৱা বা লালুং==== {{মূল|তিৱা জনগোষ্ঠী}} তিৱাসকল প্ৰধানকৈ অসম আৰু মেঘালয়ত বসবাস কৰে। অসমীয়া বুৰঞ্জীসমূহত তেওঁলোকক ''লালুং'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল যদিও তেওঁলোকে ''তিৱা'' নামটো পছন্দ কৰে; ইয়াৰ অৰ্থ ''তলৰ পৰা ওপৰলৈ উঠোৱা লোক'' বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। কিছুমান চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীয়ে এতিয়াও তেওঁলোকক লালুং বুলি কয়।<ref>{{harvcol|Ramirez|2014|p=19}}</ref> তিৱাসকলক পাহাৰীয়া তিৱা আৰু ভৈয়ামৰ তিৱা—দুটা সাংস্কৃতিকভাৱে পৃথক গোটত ভাগ কৰা হয়। পাহাৰীয়া তিৱাসকলে তিৱা ভাষা কয় আৰু তেওঁলোকৰ বংশানুক্ৰমত উভয়সূত্ৰীয়তাৰ লগতে মাতৃসূত্ৰীয়তাৰ উচ্চ প্ৰভাৱ আছে। তেওঁলোকৰ গাঁওসমূহ ''ছামাদি'' ডেকাচাঙক কেন্দ্ৰ কৰি গঠিত।<ref>{{harv|Ramirez|2014|p=19}}</ref> সংখ্যাত অধিক ভৈয়ামৰ তিৱাসকলে সাধাৰণতে অসমীয়া কয় আৰু পিতৃসূত্ৰীয় সামাজিক ব্যৱস্থা অনুসৰণ কৰে।<ref>{{harvcol|Ramirez|2014|p=20}}</ref> ====ত্ৰিপুৰী==== {{মূল|ত্ৰিপুৰা}} ত্ৰিপুৰীসকল ঐতিহাসিক [[ত্ৰিপুৰা (দেশীয় ৰাজ্য)|ত্ৰিপুৰা ৰাজ্য]]ৰ অধিবাসী।মাণিক্য ৰাজবংশৰ দৰে ত্ৰিপুৰী শাসকবংশই ত্ৰিপুৰা ৰাজ্য শাসন কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Historical account of Assam |url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/69486/9/09_chapter%202.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20190123223410/http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/69486/9/09_chapter%202.pdf |archive-date=23 January 2019}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin|2}} * {{cite book |last1=Anderson |first1=J. D. |author-link1=James Drummond Anderson (1852–1920) |chapter=Introduction |editor1=Endle, Sidney |title=The Kacháris |url=https://www.gutenberg.org/files/50008/50008-h/50008-h.htm |date=1911 |location=London |publisher=Macmillan and Co., Ltd |oclc=3358569}} * {{Citation |last=Bareh| first=Hamlet| contribution=Khasi-Jaintia State Formation| year=1987| title =Tribal Polities and State Systems in Pre-colonial Eastern and North Eastern India| editor-last=Sinha| editor-first=Surajit| pages=261–306| place=New Delhi| publisher=K P Bagchi & Company}} *{{Cite book|last=Barua|first=Birinchi Kumar|url=https://books.google.com/books?id=a4HRAAAAMAAJ|title=History of Assamese Literature|date=1964|publisher=East-West Center Press|isbn=9780842611459|language=en}} * {{cite journal|last1=Basu|first1=Analabha|year=2003|title=Ethnic India: A Genomic View, With Special Reference to Peopling and Structure|journal=Genome Research|volume=13|issue=10|pages=2277–2290|doi=10.1101/gr.1413403|pmid=14525929|pmc=403703}} * {{cite thesis|type=PhD|first=Uttam|last=Bathari|title=Memory History and polity a study of dimasa identity in colonial past and post colonial present|publisher=Gauhati University|year=2014|hdl=10603/115353}} * {{cite thesis|type=PhD|first=Nirjay Kumar|last=Brahma|title= Socio political institutions in bodo society|publisher=Gauhati University|year=2008|hdl=10603/66535}} * {{cite journal|last1=Burling |first1=Robbins |title=The Lingua Franca Cycle: Implications for Language Shift, Language Change, and Language Classification |journal=Anthropological Linguistics |year=2007 |volume=49 |number=3/4 |pages=207–234 |jstor=27667609}} * {{cite book|last=Burling|first=Robbins|chapter=The Tibeto-Burman Languages of Northeastern India|editor-last=LaPolla|editor-first=Randy J.|title=Sino-Tibetan languages|year=2013|isbn=9781135797171|publisher=Routledge|chapter-url=https://books.google.com/books?id=kYJFPZ34ihMC&pg=PT146}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=4ba1AAAAIAAJ|title=The place of Assam in the history and civilisation of India|last=Chatterjee|first=S.K.|publisher=Guwahati University|year=1970}} * {{cite book | last = Chatterji | first = S. K. | title = Kirata-Jana-Krti | url = https://archive.org/stream/in.ernet.dli.2015.32096/2015.32096.Kirata-jana-krti_djvu.txt | publisher = The Asiatic Society | year = 1974 | location = Calcutta}} * {{cite journal |display-authors=1 |last1=Chaubey |first1=Gyaneshwar |last2=Mait |year=2011 |title=Population Genetic Structure in Indian Austroasiatic Speakers: The Role of Landscape Barriers and Sex-Specific Admixture |journal=Mol. Biol. Evol. |volume=28 |issue=2 |pages=1013–1024 |doi=10.1093/molbev/msq288|pmid=20978040 |pmc=3355372 |doi-access=free |ref={{harvid|Chaubey|2011}}}} * {{cite book|last=Choudhury|first=Sujit|title=The Bodos: Emergence and Assertion of an ethnic minority|url=https://books.google.com/books?id=K2YMAQAAMAAJ|year=2007|publisher=Indian Institute of Advanced Study|location=Shimla|isbn=9788179860540}} * {{cite journal |last1=DeLancey |first1=Scott |editor3-first=Mark |editor3-last=w. Post |editor2-first=Stephen |editor2-last=Morey |editor1-first=Gwendolyn |editor1-last=Hyslop |year=2012 |title=On the Origin of Bodo-Garo |journal=Northeast Indian Linguistics |volume=4 |pages=3–20 |doi=10.1017/UPO9789382264521.003 |isbn=9789382264521 }} * {{cite book |last1=DeLancey |first1=Scott |chapter=Creolization in the Divergence of the Tibeto-Burman Languages |editor-last1=Owen-Smith |editor-first1=Thomas |editor-last2=Hill |editor-first2=Nathan |title=Trans-Himalayan Linguistics: Historical and Descriptive Linguistics of the Himalayan Area |date=12 December 2013 |publisher=Walter de Gruyter |isbn=978-3-11-031083-2 |url=https://books.google.com/books?id=sR_oBQAAQBAJ |language=en}} * {{cite book|last=Endle|first=Sidney|title=The Kacharis|url=https://archive.org/details/kacharis009491mbp|access-date=20 February 2013|year=1911|publisher=Macmillan and Co.|location=London}} * {{cite journal|last1=George|first1=Sudhir Jacob|year=1994|title=The Bodo Movement in Assam: Unrest to Accord|journal=Asian Survey|publisher=University of California Press|pages=878–892|volume=34|number=10|doi=10.2307/2644967|jstor=2644967 }} * {{cite book |last=Guha |first=Amalendu |contribution=Medieval Economy of Assam |year=1982 |title=The Cambridge Economic History of India |editor-last1=Chaudhuri |editor-first1=Tapan |editor-last2=Habib |editor-first2=Irfan |volume=1 |pages=478–505 |place=New Delhi |publisher=Cambridge University Press}} * {{Cite journal|last=Jacquesson|first=François|date=2008|title=Discovering Boro–Garo|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|journal=History of an Analytical and Descriptive Linguistic Category|access-date=23 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803001248/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|archive-date=3 August 2019|url-status=dead}} * {{cite journal |last1=Jacquesson |first1=François |translator-last=van Breugel |translator-first=Seino |orig-year=2006 |year=2017 |title=The linguistic reconstruction of the past: The case of the Boro–Garo languages |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |volume=40 |issue=1 |pages=90–122 |doi=10.1075/ltba.40.1.04van}} * {{cite conference|last=Mosahary|first=R N|title=The Boros : Their Origin, Migration and Settlement in Assam|book-title=Proceedings of Northeast India History Association|url=http://dspace.nehu.ac.in/xmlui/bitstream/handle/1/11330/The%20boros%20(RN%20Mosahary).pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20190701071648/http://dspace.nehu.ac.in/xmlui/bitstream/handle/1/11330/The%20boros%20(RN%20Mosahary).pdf|url-status=dead|archive-date=2019-07-01|access-date=2019-06-30|year=1983|publisher=Northeast India History Association|location=Barapani|pages=42–70}} * {{cite book|last=Narjinari|first=Hira Charan|title=Reassertiveness of the Great Bodos|url=https://books.google.com/books?id=A1RuAAAAMAAJ|year=2000}} * {{cite book |surname=Neog |given=Maheswar |title=Early History of the Vaiṣṇava Faith and Movement in Assam: Śaṅkaradeva and His Times |year=1980 |url={{Google books|DcReZM-rI0MC|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}} |publisher=Motilal Banarsidass |place=Delhi}} * {{cite book|last1=Post |first1=Mark |last2=Burling|first2=Robbins|chapter=The Tibeto-Burman Languages of Northeastern India |editor-last1=Thurgood |editor-first1=G |editor-last2=LaPolla|editor-first2=Randy J. |title=The Sino-Tibetan languages|year=2017|isbn= |publisher=Routledge}} * {{cite book|last=Ramirez|first=Philippe|title=People of the Margins: Across Ethnic Boundaries in North-East India|year=2014|publisher=SPECTRUM PUBLICATIONS}} * {{Citation|url=https://books.google.com/books?id=lC6FCZ9VcaAC&pg=PA73|last=Sharma|first=Chandan Kumar|contribution=Oral discourse and Bodo identity construction|editor-last=Muthukumaraswamy|editor-first=M.D.|title=Folklore as Discourse|pages=73–94|publisher=National folklore support centre|year=2006|isbn=9788190148160}} * {{cite journal|last1=Shin|first1=Jae-Eun|year=2020|title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, The Chutiyas and the Dimasas|journal=The Indian Economic and Social History Review|volume=57|issue=1|pages=49–75|doi=10.1177/0019464619894134|s2cid=213213265}} * {{cite journal |last1=van Driem |first1=G |year=2007 |title=The diversity of the Tibeto-Burman language family and the linguistic ancestry of Chinese |journal=Bulletin of Chinese Linguistics |volume=1 |issue=2 |pages=211–270 |doi= 10.1163/2405478X-90000023}} * {{Cite journal |last1=Zhang |first1=Hanzhi |last2=Ji |first2=Ting |last3=Pagel |first3=Mark |last4=Mace |first4=Ruth |date=2020-11-27 |title=Dated phylogeny suggests early Neolithic origin of Sino-Tibetan languages |journal=Scientific Reports |language=en |volume=10 |issue=1 |pages=20792 |doi=10.1038/s41598-020-77404-4 |doi-access=free|pmid=33247154 |pmc=7695722 |bibcode=2020NatSR..1020792Z |s2cid=227191604 |issn=2045-2322}} * {{cite book|ref=eighth|last=GoI|title=Eighth Scheduled Indian Languages|url=http://mha.nic.in/hindi/sites/upload_files/mhahindi/files/pdf/Eighth_Schedule.pdf|access-date=13 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305010536/http://mha.nic.in/hindi/sites/upload_files/mhahindi/files/pdf/Eighth_Schedule.pdf|archive-date=5 March 2016|url-status=dead|df=dmy-all}} * {{Citation |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |place=Allahabad |year=1985}} * {{cite web |title=Charu Chandra Sanyal source |url=https://books.google.co.in/books?id=3-4CAAAAMAAJ}} * {{cite web |title=Linguistic Survey of India, Volume III, Part II |url=http://dsal.uchicago.edu/books/lsi/lsi.php?volume=3-2&pages=540#page/1/mode/1up}} * {{cite web |title=Additional original Assamese source |url=https://books.google.co.in/books?id=mLlH-ug25o8C&lpg=PP1&pg=PP1#v=onepage&q&f=true}} {{refend}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:বড়ো জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:কছাৰী জনগোষ্ঠী]] eopz5jvta7g4axwlyp2voqfukx229rt 0 50899 648362 540162 2026-10-29T06:04:21Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 648362 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist |name = ৰামন পৰিমালা |image = Parimala.jpg |image_size = |caption = |birth_date = ২১ নৱেম্বৰ, ১৯৪৮ |birth_place = |death_date = |death_place = |residence = [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] |citizenship = |nationality = |ethnicity = [[হিন্দু]] |field = [[বীজগণিত]] |work_institutions = এমৰি বিশ্ববিদ্যালয় |alma_mater = মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়, [[টাটা মৌলিক গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]] |doctoral_advisor = আৰ শ্ৰীধৰন |doctoral_students = [[সুজাতা ৰামোদৰাই]]<br>সুৱেশ ৱেনাপল্লী |known_for = |author_abbrev_bot = |author_abbrev_zoo = |influences = |influenced = |prizes = [[শান্তি স্বৰূপ ভাটনাগৰ বঁটা]] <small>(১৯৮৭)</small> |religion = |footnotes = |signature = }} '''ৰামন পৰিমালা''' (জন্ম ২১ নৱেম্বৰ, ১৯৪৮)<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.agnesscott.edu/lriddle/women/parimala.htm|title=Raman Parimala|last=Riddle|first=Larry|website=Biographies of Young Women Mathematicians|publisher=Agnes Scott College|access-date=2016-03-23}}</ref> এগৰাকী ভাৰতীয় গণিতজ্ঞ। [[বীজগণিত]]ৰ ক্ষেত্ৰত অৱদানৰ বাবে তেখেতে সুনাম অৰ্জন কৰিছে। বৰ্তমান তেখেতে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ এমৰী বিশ্ববিদ্যালয়ত [[গণিত]]ৰ কলা আৰু বিজ্ঞান বিশিষ্ট অধ্যাপক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{Cite web|url=http://www.mathcs.emory.edu/faculty.php|title=Math/CS|website=www.mathcs.emory.edu|access-date=2016-03-23|archivedate=2018-11-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181125073953/http://www.mathcs.emory.edu/faculty.php|deadurl=yes}}</ref> বহু বছৰ ধৰি তেখেতে মুম্বাইৰ [[টাটা মৌলিক গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]] অধ্যাপক হিচাপে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ গৱেষণাত সংখ্যা তত্ত্ব, বীজগণিতীয় জ্যামিতি, আৰু ট'প'লজিৰ ব্যৱহাৰ হয়৷<ref>https://www.agnesscott.edu/lriddle/women/parimala.htm</ref> == পৰিচিতি == ভাৰতৰ [[তামিলনাডু]]ত পৰিমালাৰ জন্ম আৰু শৈশৱকাল পাৰ হৈছিল।<ref>{{Cite journal|last=|first=|date=September 2015|title=Biographies of Candidates 2015|url=http://www.ams.org/notices/201508/rnoti-p931a.pdf|journal=Notices of the AMS|publisher=American Mathematical Society|volume=62|issue=8|page=940|doi=|pmid=|access-date=23 March 2016|archivedate=4 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304102335/http://www.ams.org/notices/201508/rnoti-p931a.pdf|deadurl=yes}}</ref> তেখেতে [[চেন্নাই]]ৰ সাৰদা বিদ্যালয় ছোৱালী হাই স্কুল আৰু ষ্টেলা মাৰিচ কলেজত শিক্ষাগ্ৰহণ কৰিছিল। তেখেতে ১৯৭০ চনত [[মাদ্ৰাছ বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ পৰা স্নাতকোত্তৰ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰি ১৯৭৬ [[মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ পৰা ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেখেতৰ উপদেষ্টা আছিল [[টাটা মৌলিক গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]]ৰ (TIFR) ৰামায়েনগৰ শ্ৰীধৰন।<ref>{{Cite web|url=http://www.genealogy.ams.org/id.php?id=59460|title=The Mathematics Genealogy Project - Raman Parimala|website=www.genealogy.ams.org|access-date=2016-03-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190329155553/http://www.genealogy.ams.org/id.php?id=59460|archivedate=2019-03-29|deadurl=yes}}</ref> সংখ্যাতত্ব, টপোগণিত আৰু বীজগাণিতিক জ্যামিতিৰ সহায় লৈ ঘাইকৈ তেখেতে বীজগণিতৰ ক্ষেত্ৰত গৱেষণা কৰিছে। বীজগণিতৰ কেইবাটাও দীৰ্ঘদিনীয়া তত্ব সমৰ্থন বা নাকচ কৰি তেখেতে নানা গৱেষণাপত্ৰ প্ৰকাশ কৰিছে। ==বঁটা আৰু সন্মান== * ১৯৯৪ চনত পৰিমলাক [[জুৰিখ]]ত অনুষ্ঠিত "আন্তৰাষ্ট্ৰীয় গণিতজ্ঞ কংগ্ৰেছ"লৈ বক্তা হিচাপে আমন্ত্ৰিত কৰা হৈছিল ৷ <ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.mathunion.org/ICM/ICM1994.1/Main/icm1994.1.0324.0332.ocr.pdf |access-date=2020-02-24 |archivedate=2016-10-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161003181416/http://www.mathunion.org/ICM/ICM1994.1/Main/icm1994.1.0324.0332.ocr.pdf |deadurl=yes }}</ref> * ২০১০ চনত [[হায়দৰাবাদ]]ত অনুষ্ঠিত গাণিতিক কংগ্ৰেছৰ সভাতো তেওঁ বক্তৃতা ৰাখে ৷ বক্তৃতাৰ বিষয় আছিল- "দ্বিমাত্ৰিক ক্ষেত্ৰৰ ওপৰত ৰৈখিক বীজগণিতীয় গোটৰ অংক"(Arithmetic of Linear Algebraic Groups over Two-dimensional Fields)<ref>https://www.worldscientific.com/doi/abs/10.1142/9789814324359_0017</ref> * ভাৰতীয় বিজ্ঞান একাডেমীৰ সভ্য ৷ <ref name=":0" /> * ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞান একাডেমীৰ সভ্য ৷ <ref name=":0" /> * ১৯৮৭ চনত শান্তি স্বৰূপ ভাটনাগৰ বঁটা লাভ ৷<ref name=":0" /> * লাউছেন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ১৯৯৯ চনত সন্মানীয় ডক্তৰেট ডিগ্ৰী লাভ ৷ <ref name=":0" /> * ২০০৩ চনত [[শ্ৰীনিবাস ৰামানুজন]] জন্মশতবাৰ্ষিকী বঁটা লাভ ৷<ref name=":0" /> * ২০০৫ চনত গণিতত "বিজ্ঞানৰ গোলকীয় একাডেমী"(The World Academy of Science) বঁটা লাভ ৷<ref name=":0" /><ref name="Prizes and Awards">{{Cite web |url=http://twas.org/opportunities/prizes-and-awards |title=Prizes and Awards |date=2016 |publisher=The World Academy of Sciences}}</ref> * ২০১২ চনত আমেৰিকান গাণিতিক সমাজৰ সভ্য ৷<ref>[http://www.ams.org/profession/fellows-list List of Fellows of the American Mathematical Society] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180825194636/http://www.ams.org/profession/fellows-list |date=2018-08-25 }}, retrieved 2013-05-05.</ref> ==নিৰ্বাচিত প্ৰকাশনসমূহ== * Failure of a quadratic analogue of Serre's conjecture, Bulletin of the AMS, vol. 82, 1976, pp.&nbsp;962–964 {{mr|0419427}} * Quadratic spaces over polynomial extensions of regular rings of dimension 2, Mathematische Annalen, vol. 261, 1982, pp.&nbsp;287–292 {{doi|10.1007/BF01455449}} * Galois cohomology of the Classical groups over fields of cohomological dimension≦2, E Bayer-Fluckiger, R Parimala - Inventiones mathematicae, 1995 - Springer {{doi|10.1007/BF01231443}} * Hermitian analogue of a theorem of Springer, R Parimala, [[R. Sridharan]], V Suresh - Journal of Algebra, 2001 - Elsevier {{doi|10.1006/jabr.2001.8830}} * Classical groups and the Hasse principle, E Bayer-Fluckiger, R Parimala - Annals of Mathematics, 1998 - jstor.org<ref>[https://scholar.google.com/scholar?hl=en&lr=&q=%22R++Parimala%22&btnG=Search Google scholar]</ref> {{doi|10.2307/120961}} == টোকা == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == *[http://www.mathcs.emory.edu/faculty-member.php?name=Raman-Parimala Home page at Emory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161014155409/http://www.mathcs.emory.edu/faculty-member.php?name=Raman-Parimala |date=2016-10-14 }} *[http://www.agnesscott.edu/lriddle/women/parimala.htm Parimala's biography] in the [[Agnes Scott College]] database of women mathematicians {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গণিতজ্ঞ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মহিলা গণিতজ্ঞ]] [[শ্ৰেণী:বিংশ শতিকাৰ ভাৰতীয় মহিলা বিজ্ঞানী]] 1zg9yfo11p3aemfdu5g97qiiq87sai6 0 52866 648306 648130 2026-10-28T15:18:54Z Ananya Taye 28065 /* */ 648306 wikitext text/x-wiki {{Infobox event | title = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আদিবাসী দিৱস | image = Bodo dance.jpg | image_size = 250px | image_alt = | caption = [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ [[বাগৰুম্বা]] নৃত্য | native_name = | native_name_lang = | english_name = | time = | duration = | date = ৯ আগষ্ট | venue = | location = বিশ্বজুৰি | coordinates = <!-- {{coord|LAT|LON|region:XXXX_type:event|display=inline,title}} --> | also known as = বিশ্ব আদিবাসী দিৱস | type = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | theme = | cause = | first reporter = | budget = | patron = <!-- or |patrons= --> | organisers = <!-- or |organizers= --> | filmed by = | participants = | outcome = | casualties1 = | casualties2 = | casualties3 = | reported deaths = | reported injuries = | reported missing = | reported property damage = | burial = | inquiries = | inquest = | coroner = | arrests = | suspects = | accused = | convicted = | charges = | verdict = | convictions = | publication bans = | litigation = | awards = | url = | blank_label = <!-- or |blank_data= --> | blank1_label = <!-- or |blank1_data= --> | blank2_label = <!-- or |blank2_data= --> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | notes = }} '''আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আদিবাসী দিৱস''' বা '''বিশ্ব আদিবাসী দিৱস''' বা '''বিশ্ব খিলঞ্জীয়া দিবস''' প্ৰতি বছৰে আগষ্ট মাহৰ ৯ তাৰিখে গোটেই বিশ্বজুৰি পালন কৰা হয়। বিশ্বৰ আদিবাসী লোকসকলৰ অধিকাৰৰ ৰক্ষা কৰিবলৈ আৰু তেওঁলোকৰ অভিব্যক্তিক গোটেই বিশ্বৰ আগত দাঙি ধৰিবলৈ এই দিৱস পালন কৰা হয়। ইয়াৰ লগতে বিশ্বৰ বিভিন্ন সমস্যাৰ প্ৰতি আদিবাসী লোকসকলে আগবঢ়োৱা অৱদান আৰু পৰিৱেশতন্ত্ৰৰ সমস্যা সমাধানৰ হকে কাম কৰা ভূমিপুত্ৰ সকলক স্বীকৃতি প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে এই দিৱসৰ সূচনা কৰা হৈছিল। ১৯৮২ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ আদিবাসী জনসংখ্যাৰ কাৰ্যকৰী গোট আৰু মানৱ অধিকাৰৰ প্ৰচাৰ আৰু সংৰক্ষণ উপপৰিষদে এই দিৱস উদযাপনৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল। ১৯৯৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ সাধাৰণ সভা এই দিৱস উদযাপনৰ প্ৰস্তাৱ গৃহীত কৰিছিল। ভূমিপুত্ৰ সকলে পৃথিৱীৰ আনুমানিক ৭,০০০ ভাষাৰ গৰিষ্ঠ সংখ্যক আৰু ৫,০০০ বিভিন্ন সংস্কৃতিক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। ==তথ্য উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Official|https://www.un.org/en/events/indigenousday/}} ([[ৰাষ্ট্ৰসংঘ|ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ]] ৱেবচাইট) [[শ্ৰেণী:দিৱসসমূহ]] gk69h1oqrb0z3ka8kmfpknu6ine3ufq 648307 648306 2026-10-28T15:19:17Z Ananya Taye 28065 /* */ 648307 wikitext text/x-wiki {{Infobox event | title = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আদিবাসী দিৱস | image = Bodo dance.jpg | image_size = 250px | image_alt = | caption = [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ [[বাগৰুম্বা]] নৃত্য | native_name = | native_name_lang = | english_name = | time = | duration = | date = ৯ আগষ্ট | venue = | location = বিশ্বজুৰি | coordinates = <!-- {{coord|LAT|LON|region:XXXX_type:event|display=inline,title}} --> | also known as = বিশ্ব আদিবাসী দিৱস | type = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | theme = | cause = | first reporter = | budget = | patron = <!-- or |patrons= --> | organisers = <!-- or |organizers= --> | filmed by = | participants = | outcome = | casualties1 = | casualties2 = | casualties3 = | reported deaths = | reported injuries = | reported missing = | reported property damage = | burial = | inquiries = | inquest = | coroner = | arrests = | suspects = | accused = | convicted = | charges = | verdict = | convictions = | publication bans = | litigation = | awards = | url = | blank_label = <!-- or |blank_data= --> | blank1_label = <!-- or |blank1_data= --> | blank2_label = <!-- or |blank2_data= --> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | notes = }} '''আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আদিবাসী দিৱস''' বা '''বিশ্ব খিলঞ্জীয়া দিবস''' প্ৰতি বছৰে আগষ্ট মাহৰ ৯ তাৰিখে গোটেই বিশ্বজুৰি পালন কৰা হয়। বিশ্বৰ আদিবাসী লোকসকলৰ অধিকাৰৰ ৰক্ষা কৰিবলৈ আৰু তেওঁলোকৰ অভিব্যক্তিক গোটেই বিশ্বৰ আগত দাঙি ধৰিবলৈ এই দিৱস পালন কৰা হয়। ইয়াৰ লগতে বিশ্বৰ বিভিন্ন সমস্যাৰ প্ৰতি আদিবাসী লোকসকলে আগবঢ়োৱা অৱদান আৰু পৰিৱেশতন্ত্ৰৰ সমস্যা সমাধানৰ হকে কাম কৰা ভূমিপুত্ৰ সকলক স্বীকৃতি প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে এই দিৱসৰ সূচনা কৰা হৈছিল। ১৯৮২ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ আদিবাসী জনসংখ্যাৰ কাৰ্যকৰী গোট আৰু মানৱ অধিকাৰৰ প্ৰচাৰ আৰু সংৰক্ষণ উপপৰিষদে এই দিৱস উদযাপনৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল। ১৯৯৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ সাধাৰণ সভা এই দিৱস উদযাপনৰ প্ৰস্তাৱ গৃহীত কৰিছিল। ভূমিপুত্ৰ সকলে পৃথিৱীৰ আনুমানিক ৭,০০০ ভাষাৰ গৰিষ্ঠ সংখ্যক আৰু ৫,০০০ বিভিন্ন সংস্কৃতিক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। ==তথ্য উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Official|https://www.un.org/en/events/indigenousday/}} ([[ৰাষ্ট্ৰসংঘ|ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ]] ৱেবচাইট) [[শ্ৰেণী:দিৱসসমূহ]] 67ajha625mowwp601ui0kkgekocl3mz 0 55333 648338 631466 2026-10-29T01:39:14Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 648338 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = সুব্ৰহ্মণ্যন চন্দ্ৰশেখৰ | native_name = | honorific_suffix = এফ্ আৰ্ এছ্ | image = Subrahmanyan Chandrasekhar.gif | image_size = | caption = সুব্ৰহ্মণ্যন চন্দ্ৰশেখৰ | birth_date = ১৯ অক্টোবৰ, ১৯১০ | birth_place = [[লাহোৰ]], পঞ্জাব, ব্ৰিটিছ ইণ্ডিয়া<br />(এতিয়াৰ পঞ্জাব, [[পাকিস্তান]]) | death_date = ২১ আগষ্ট, ১৯৯৫ | death_place = চিকাগ', ইলিনয়, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] | residence = [[ভাৰত]], [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] | nationality = ভাৰতীয়, আমেৰিকান | alma_mater = {{Plainlist| * মাদ্ৰাজ বিশ্ববিদ্যালয় * ট্ৰিনিটি কলেজ,কেমব্ৰিজ}} | spouse = ললিথা ডৰাইস্বামী (১৯৩৬-১৯৯৫) | thesis_title = Polytropic distributions | thesis_year = ১৯৩৩ | doctoral_advisor = ৰাফ্ এইচ্ছ্ ফাউলাৰ<br />[[আৰ্থাৰ এডিংটন]] | doctoral_students = {{Plainlist| * ডনাল্ড এডৱাৰ্ড অষ্টাৰব্ৰক * গিড' মাঞ্চ্ * ৰ'নাল্ড্ উইনষ্টন * জেৰে'মিয়াহ্ পি. অষ্ট্ৰিকাৰ * জেৰম ক্ৰিষ্টিয়ান * য়ুছেফ চ'বৌটি * এন্ বাৰবাৰা আণ্ডাৰহিল * আৰ্থাৰ ক'ড * সুৰিন্দৰ কুমাৰ ত্ৰিহান<ref>{{cite web|url=https://www.genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=70801&fChrono=1|title=Subrahmanyan Chandrasekhar – The Mathematics Genealogy Project|website=www.genealogy.math.ndsu.nodak.edu|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240604162044/https://www.genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=70801&fChrono=1|archivedate=2024-06-04|access-date=2019-11-20|deadurl=yes}}</ref>}} | known_for = {{Plainlist| * [[চন্দ্ৰশেখৰ সীমা]] * চন্দ্ৰশেখৰ সংখ্যা * চন্দ্ৰশেখৰ-কেণ্ডাল ফলন * চন্দ্ৰশেখৰৰ H-ফলন * এমডেন-চন্দ্ৰশেখৰ সমীকৰণ * চন্দ্ৰশেখৰ-পে'জ সমীকৰণ * চন্দ্ৰশেখৰ টেনছৰ * Chandrasekhar virial equations * বাটছে'লৰ-চন্দ্ৰশেখৰ সমীকৰণ * স্কনবাৰ্গ-চন্দ্ৰশেখৰ সীমা * চন্দ্ৰশেখৰৰ শ্বেত বাওনা সমীকৰণ * চন্দ্ৰশেখৰৰ X- আৰু Y- ফলন * Discrete Ordinates Method}} | signature = Subrahmanyan Chandrasekhar signature.png | footnotes = | field = [[জ্যোতিৰ্পদাৰ্থবিজ্ঞান]] <br/>[[সাধাৰণ আপেক্ষিকতাবাদ]]<br/>[[তৰল গতিবিজ্ঞান]]<br/>[[বিকিৰণ]] | work_institutions = চিকাগ' বিশ্ববিদ্যালয়<br/>য়াৰ্কছ্ অবজাৰ্ভেটৰী<br/>বেলিষ্টিক ৰিচাৰ্ছ লেবৰেটৰী<br/>[[কেমব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়]] | prizes = {{Plainlist| * ৰয়েল চ'ছাইটিৰ সভ্যপদ (১৯৪৪)<ref name=frs>{{Cite journal | last1 = Tayler | first1 = R. J. | doi = 10.1098/rsbm.1996.0006 | title = Subrahmanyan Chandrasekhar. 19 October 1910 – 21 August 1995 | journal = Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society | volume = 42 | pages = 80–94| year = 1996 }}</ref> * আদামছ্ প্ৰাইজ (১৯৪৮) * পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ ন'বেল বঁটা (১৯৮৩) * ক'প্লে' মেডেল (1984) * নেশ্বনেল মেডেল অৱ্ চায়েন্স্ (১৯৬৬) * ৰয়েল মেডেল (১৯৬২) * [[পদ্মবিভূষণ]] (১৯৬৮) * হে'ইনমেন প্ৰাইজ (১৯৭৪)}} }} '''সুব্ৰহ্মণ্যন চন্দ্ৰশেখৰ''' ({{Lang-en|Subrahmanyan Chandrasekhar}}; ১৯ অক্টোবৰ ১৯১০ – ২১ আগষ্ট ১৯৯৫)<ref name="Osterbrock 1998 pp. 658-665">{{cite journal |title=Subrahmanyan Chandrasekhar (19 October 1910-21 August 1995) |url=https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-american-philosophical-society_1998-12_142_4/page/658 |first=Donald E. |last=Osterbrock |journal=Proceedings of the American Philosophical Society |volume=142 |issue=4 |date=December 1998 |pages=658–665 |publisher=American Philosophical Society |jstor=3152289 |issn=0003-049X }} {{link note|note=Registration or subscription required}}</ref> এগৰাকী ভাৰতীয় মূলৰ আমেৰিকান জ্যোতিৰ্পদাৰ্থবিজ্ঞানী। তেওঁ কৰ্মজীৱনৰ অধিকাংশ সময় [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ|আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰতে]] কটাইছিল।<ref name=":1">{{Cite book|title=Chandra : a biography of S. Chandrasekhar|url=https://archive.org/details/chandrabiography0000wali_a3y2|last=C.)|first=Wali, K. C. (Kameshwar|date=1991|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0226870540|location=Chicago|pages=[https://archive.org/details/chandrabiography0000wali_a3y2/page/9 9]|oclc=21297960}}</ref> "নক্ষত্ৰৰ গঠন আৰু বিৱৰ্তনসম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ ভৌতিক প্ৰক্ৰিয়াৰ তাত্ত্বিক গৱেষণা"ৰ বাবে তেওঁ ১৯৮৩ চনত ৱিলিয়াম এ. ফাউলাৰৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ ন'বেল বঁটা লাভ কৰিছিল। নাক্ষত্ৰিক বিৱৰ্তনসম্পৰ্কীয় তেওঁৰ গাণিতিক গৱেষণাই বৃহৎ নক্ষত্ৰ আৰু কৃষ্ণগহ্বৰবোৰৰ বিৱৰ্তনৰ পৰৱৰ্তী স্তৰসম্পৰ্কীয় এতিয়াৰ বহুকেইটা প্ৰতিষ্ঠিত তাত্ত্বিক আৰ্হি জন্ম লাভত সহায় কৰিছিল।<ref name=currentscience>{{cite journal | last=Vishveshwara | first=C.V. | title=Leaves from an unwritten diary: S. Chandrasekhar, Reminiscences and Reflections| journal=Current Science | volume=78 | issue=8 | pages=1025–1033 |date=25 April 2000 | url=http://www.ias.ac.in/currsci/apr252000/generalia.pdf}}</ref><ref>{{cite journal | last1 = Horgan | first1 = J. | year = 1994 | title = Profile: Subrahmanyan Chandrasekhar—Confronting the Final Limit | url = https://archive.org/details/sim_scientific-american_1994-03_270_3/page/32 | journal = Scientific American | volume = 270 | issue = 3| pages = 32–33 | doi = 10.1038/scientificamerican0394-32 }}</ref> "[[চন্দ্ৰশেখৰ সীমা]]" নামৰ পৰিভাষাটো তেওঁৰ নামেৰেই ৰখা হৈছে। চন্দ্ৰশেখৰে তেওঁৰ জীৱনকালত বিভিন্ন ভৌতিক সমস্যাৰ ওপৰত কাম কৰিছিল। নক্ষত্ৰৰ গঠন সম্পৰ্কে আজিৰ ধ্যান-ধাৰণা, শ্বেত বাওনা, নাক্ষত্ৰিক গতিবিজ্ঞান, প্ৰসম্ভাব্য প্ৰক্ৰিয়া (stochastic process), বিকিৰণৰ জৰিয়তে পৰিবহণ, হাইড্ৰ'জেন এনায়নৰ কোৱাণ্টাম তত্ত্ব, হাইড্ৰ'ডাইনেমিক আৰু হাইড্ৰ'মেগনেটিক সুস্থিৰতা, [[সাধাৰণ আপেক্ষিকতাবাদ]], [[কৃষ্ণগহ্বৰ|কৃষ্ণগহ্বৰৰ]] গাণিতিক তত্ত্ব, [[মহাকৰ্ষণিক তৰংগ|মহাকৰ্ষণিক তৰংগৰ]] সংঘৰ্ষৰ তত্ত্ব আদি বহুকেইখন ক্ষেত্ৰত তেওঁ অৰিহণা যোগাইছিল।<ref name=standrews>{{cite web|last=O'Connor|first=J. J.|title=Subrahmanyan Chandrasekhar|url=http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Chandrasekhar.html|website=Biographies|publisher=School of Mathematics and Statistics University of St Andrews, Scotland|accessdate=21 May 2012|author2=Robertson, E. F }}</ref> কেমব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ত থাকিবৰ সময়ত তেওঁ শ্বেত বাওনা তৰাবোৰৰ গঠন ব্যাখ্যা কৰিবলৈ এটা তাত্ত্বিক আৰ্হিৰ বিকাশসাধন কৰিছিল। ইয়াত তেওঁ অপভ্ৰষ্ট পদাৰ্থসমূহত থকা ইলেকট্ৰনৰ বেগৰ লগত ভৰৰ আপেক্ষিকীয় পৰিৱৰ্তনক ভিত্তি হিচাপে লৈছিল। তেওঁ দেখুৱাইছিল যে শ্বেত বাওনাৰ ভৰ সূৰ্য্যৰ ভৰৰ ১.৪৪ গুণতকৈ অৰ্থাৎ, চন্দ্ৰশেখৰ সীমাতকৈ বেছি হ'ব নোৱাৰে। তাৰকাৰাজ্য এখনৰ কেন্দ্ৰৰ সাপেক্ষে ঘূৰি থকা তৰাবোৰৰ ওপৰত দোলনশীল মহাকৰ্ষণীয় ক্ষেত্ৰই পেলোৱা প্ৰভাৱৰ ভিত্তিত জান উৰ্ট্ আৰু আন বিজ্ঞানীসকলে নক্ষত্ৰৰ গতিবিজ্ঞানৰ যি আৰ্হি উলিয়াইছিল, চন্দ্ৰশেখৰে সেয়া পুনৰীক্ষণ কৰিছিল। গতিবিজ্ঞানৰ এই কঠিন সমস্যাটোৰ সমাধান আগবঢ়াবলৈ তেওঁ ২০টা আংশিক অৱকলনীয় সমীকৰণৰ সহায় ল'ব লগা হৈছিল। "গতিবৈজ্ঞানিক ঘৰ্ষণ" নামৰ নতুন পৰিভাষা এটাও তেওঁ ব্যৱহাৰ কৰিছিল, যিয়ে নক্ষত্ৰৰ মন্থৰণ ঘটোৱা আৰু নক্ষত্ৰপুঞ্জক সাম্য অৱস্থালৈ নিয়াত প্ৰভাৱ পেলায়। চন্দ্ৰশেখৰে এই বিশ্লেষণখিনি আন্তঃনাক্ষত্ৰিক মহাকাশৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰয়োগ কৰিছিল আৰু দেখুৱাইছিল যে তাৰকাৰাজ্যিক গেছৰ ডাৱৰ আৰু ধূলিকণাবোৰ বৰ অসুষমভাৱে বিস্তৃত হৈ আছে। চন্দ্ৰশেখৰে প্ৰেসিডেন্সি কলেজ, মাদ্ৰাজ (এতিয়াৰ চেন্নাই) আৰু [[কেমব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়|কেমব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ত]] শিক্ষাগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ চিকাগ' বিশ্ববিদ্যালয়ত দীৰ্ঘদিন ধৰি অধ্যাপনা কৰিছিল। তেওঁ য়াৰ্কছ্ বীক্ষণাগাৰত কিছুদিন অধ্যয়ন চলোৱাৰ লগতে ১৯৫২ চনৰ পৰা ১৯৭১ চনলৈ "দ্য এষ্ট্ৰ'ফিজিকেল জাৰ্নেল"ৰ সম্পাদকৰ দায়িত্বভাৰ পালন কৰিছিল। ১৯৩৭ চনৰ পৰা ১৯৯৫ চনত ৮৪ বছৰ বয়সত মৃত্যু হোৱালৈ তেখেত দীৰ্ঘদিন ধৰি চিকাগ' বিশ্ববিদ্যালয়ৰ লগত জড়িত হৈ আছিল। তাত তেওঁ তাত্ত্বিক জ্যোতিৰ্পদাৰ্থবিজ্ঞান বিভাগৰ মৰ্টন ডি. হাল সন্মানীয় সেৱাৰ অধ্যাপক আছিল।<ref>{{Cite web|url=https://starchild.gsfc.nasa.gov/docs/StarChild/whos_who_level2/chandra.html|title=Subrahmanyan Chandrasekhar|website=starchild.gsfc.nasa.gov|access-date=2017-10-19|archivedate=2019-07-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190727135859/https://starchild.gsfc.nasa.gov/docs/StarChild/whos_who_level2/chandra.html|deadurl=yes}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == ১৯১০ চনৰ ১৯ অক্টোবৰত ব্ৰিটিছ অধীনস্থ ভাৰতৰ (এতিয়া পাকিস্তানৰ অন্তৰ্গত) লাহোৰ, পঞ্জাবত এটা তামিল হিন্দু পৰিয়ালত চন্দ্ৰশেখৰৰ জন্ম হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/who-is/who-is-subrahmanyan-chandrasekhar-nobel-prize-winner-physics-4897568/|title=Who was S Chandrasekhar?|date=19 October 2017|website=The Indian Express|language=en|access-date=2019-01-13}}</ref> তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃৰ নাম আছিল ক্ৰমে চন্দ্ৰশেখৰ সুব্ৰহ্মণ্য আয়াৰ (১৮৮৫-১৯৬০) আৰু সীতালক্ষ্মী (দিৱান বাহাদুৰ) বালাকৃষ্ণন (১৮৯১-১৯৩১)।<ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1983/chandrasekhar/biographical/|title=Subramanyan Chandrasekhar Biographical |website=NobelPrize.org|language=en-US|access-date=2019-09-24}}</ref> চন্দ্ৰশেখৰৰ জন্মৰ সময়ত দেউতাক উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্ত ৰেলৱে'ৰ হিচাপ-পৰীক্ষক বিষয়া হিচাপে লাহোৰত কৰ্মৰত আছিল। তেওঁৰ ৰাজলক্ষ্মী আৰু বালাপাৰ্বতী নামৰ দুগৰাকী জ্যেষ্ঠ ভগ্নী; বিশ্বনাথন, বালাকৃষ্ণন আৰু ৰামনাথন নামৰ তিনিজন কনিষ্ঠ ভাতৃ; আৰু সাৰদা, বিদ্যা, সাৱিত্ৰী আৰু সুন্দৰী নামৰ চাৰিগৰাকী কনিষ্ঠ ভগ্নী আছিল। [[ন'বেল বঁটা|ন'বেল বঁটাপ্ৰাপ্ত]] ভাৰতীয় পদাৰ্থ বিজ্ঞানী [[চি ভি ৰমণ]] আছিল তেওঁৰ খুড়াক। বৌদ্ধিক চিন্তা-চৰ্চাত আত্মনিয়োগ কৰা তেওঁৰ মাতৃয়ে হেনৰিক ইবছেনৰ "এ' ড'লছ্ হাউছ" কিতাপখন তামিল ভাষালৈ অনুবাদ কৰিছিল। অতি কম বয়সতে চন্দ্ৰশেখৰৰ মনত বৌদ্ধিক অনুসন্ধিৎসা জগাই তোলাৰ কৃতিত্বও তেওঁৰ মাতৃকে দিয়া হয়।<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.aljazeera.com/news/2017/10/chandrasekhar-google-honours-171018135910958.html|title=S Chandrasekhar: Why Google honours him|website=www.aljazeera.com|access-date=2017-10-18}}</ref> ১৯১৬ চনত তেওঁলোকৰ পৰিয়ালটো লাহোৰৰ পৰা এলাহবাদলৈ উঠি আহে, আৰু পিছলৈ ১৯১৮ চনত পৰিয়ালটো মাদ্ৰাজত থিতাপি লয়। ১২ বছৰ বয়সলৈ চন্দ্ৰশেখৰে ঘৰতে শিক্ষা লাভ কৰিছিল।<ref name=":0" /> মাধ্যমিক স্কুলৰ পৰ্য্যায়ত তেওঁক দেউতাকে গণিত আৰু পদাৰ্থ বিজ্ঞান, আৰু মাকে তামিল শিকাইছিল। ১৯২২ৰ পৰা ১৯২৫ চনলৈ তেওঁ মাদ্ৰাজৰ হিন্দু হাইস্কুলত শিক্ষা লৈছিল। ইয়াৰ পিছত ১৯২৫ৰ পৰা ১৯৩০ চনলৈ তেওঁ মাদ্ৰাজৰ প্ৰেসিডেন্সি কলেজত অধ্যয়ন কৰিছিল। ==ব্যক্তিগত জীৱন== ১৯৩৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত চন্দ্ৰশেখৰে ললিতা ডৰাইস্বামীৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল। প্ৰেসিডেন্সি কলেজত পঢ়ি থাকোতে তেওঁ ললিতাক সহপাঠী হিচাপে লগ পাইছিল। চন্দ্ৰশেখৰ ১৯৩০ চনত পদাৰ্থবিজ্ঞানৰ [[নোবেল বঁটা]] লাভ কৰা বিজ্ঞানী [[চি ভি ৰমণ|চি ভি ৰমণৰ]] ভাগিন আছিল। ১৯৫৩ চনত তেওঁ [[আমেৰিকা|আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ]] নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছিল। ১৯৯৫ চনত আকস্মিকভাৱে হৃদক্ৰিয়া বন্ধ হৈ চিকাগ' বিশ্ববিদ্যালয়ৰ চিকিৎসালয়ত চন্দ্ৰশেখৰৰ মৃত্যু হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে ১৯৭৫ চনতো এবাৰ তেওঁৰ হৃদক্ৰিয়া বন্ধ হৈ পৰিছিল যদিও সেইবাৰ তেওঁ কথমপি মৃত্যুৰ পৰা ৰক্ষা পৰিছিল।<ref name=":1" /> তেওঁৰ পত্নীৰ যোৱা ২ ছেপ্টেম্বৰ, ২০১৩ চনত ১০২ বছৰত মৃত্যু হয়। <ref>{{Cite news|work=[[The Hindu]]|url=http://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/nobel-laureates-wife-lalitha-chandrasekhar-dies-at-102/article5101654.ece|title=Nobel laureate's wife Lalitha Chandrasekhar dies at 102|date=7 September 2013}}</ref> তেওঁ সাহিত্য আৰু পশ্চিমীয়া ধ্ৰুপদী সংগীতৰ এগৰাকী ঐকান্তিক ছাত্ৰী আছিল।<ref name=":2" /> এবাৰ [[গীতা]] সম্পৰ্কে হোৱা আলোচনা সংক্ৰান্তত চন্দ্ৰশেখৰে কৈছিল, "মোৰ পৰৱৰ্তী মন্তব্যসমূহক লৈ যাতে কোনোধৰণৰ ভুল বুজাবুজিৰ সৃষ্টি নহয়, তাৰ বাবে মই আদিতে এটা ব্যক্তিগত বিবৃতি আগবঢ়াব বিচাৰিছোঁ। মই নিজকে এগৰাকী নাস্তিক বুলি ক'ব খোজোঁ।"<ref>''S. Chandrasekhar: the man behind the legend,'' Kameshwar C. Wali. Imperial College Press (1 January 1997) {{ISBN|978-1860940385}}</ref> তেওঁৰ আন কেবাটাও বক্তৃতাটো তেওঁ একেটা কথাই কৈছিল।<ref>{{cite book |title=Chandra: A Biography of Chandrasekhar |url=https://archive.org/details/chandrabiography0000wali |url-access=registration |date=1991 |publisher=University of Chicago Press |isbn=9780226870557 |page=[https://archive.org/details/chandrabiography0000wali/page/304 304] |author=Kameshwar C. Wali |quote=SC: I am not religious in any sense; in fact, I consider myself an atheist.}}</ref> ১৯৮৭ চনৰ ৬ অক্টোবৰত চিকাগ' বিশ্ববিদ্যালয়ত কেভিন ক্ৰিছিউনাছৰ সৈতে হোৱা এটা সাক্ষাৎকাৰত চন্দ্ৰশেখৰে কৈছিল, "অৱশ্যেই তেওঁ (অট' ষ্ট্ৰাভ) জানিছিল যে মই এগৰাকী নাস্তিক, আৰু সেইবাবে তেওঁ মোৰ ওচৰত কেতিয়াও সেই বিষয়টো উত্থাপন কৰা নাছিল।"<ref>{{cite web|url=http://www.aip.org/history/ohilist/4552.html|title=Interview with Dr. S. Chandrasekhar|publisher=American Institute of Physics|access-date=2021-05-30|archivedate=2015-02-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150202064758/http://www.aip.org/history/ohilist/4552.html|deadurl=yes}}</ref> চন্দ্ৰশেখৰ এগৰাকী নিৰামিষাহাৰী আছিল।<ref>Sullivan, Walter. (1995). [https://www.nytimes.com/1995/08/22/obituaries/subrahmanyan-chandrasekhar-84-is-dead-noble-laureate-uncovered-white-dwarfs.html "Subrahmanyan Chandrasekhar, 84, Is Dead; Noble Laureate Uncovered 'White Dwarfs'"]. ''The New York Times''. Retrieved 13 September 2020.</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} {{ন'বেল বঁটা বিজয়ী ভাৰতীয়}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মূলৰ আমেৰিকান]] [[শ্ৰেণী:পদাৰ্থ বিজ্ঞানী]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ ন'বেল বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:পদ্মবিভূষণ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:নাস্তিকতাবাদী]] 646li02mlwlqzs3jh64t1qvbzur2jtx 0 58585 648367 640417 2026-10-29T06:56:43Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 648367 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = ৰোহিনী গোডবোলে | image = Rohini Godbole.png | image_size = | alt = ৰোহিনী গোডবোলে | caption = | birth_date = ১৯৫২ | birth_place = | death_date = | death_place = | residence = বাংগালোৰ<ref>{{cite web | title=Prof. Rohini M. Godbole | url=http://chep.iisc.ac.in/Personnel/rohini.html | publisher=Centre for High Energy Physics - Indian Institute of Science | accessdate=16 May 2018 }}</ref> | citizenship = ভাৰতীয় | nationality = ভাৰতীয় | fields = কণিকা পদাৰ্থ বিজ্ঞান | alma_mater = ভাৰতীয় প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান,[[মুম্বাই]]<br>নিউ ইয়ৰ্ক ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, ষ্টনি ব্ৰুক বিশ্ববিদ্যালয় | doctoral_advisor = | dissertation = | academic_advisors = | doctoral_students = | notable_students = | known_for = | author_abbrev_bot = | author_abbrev_zoo = | influences = | influenced = | awards = [[পদ্মশ্ৰী]] {{small|(2019)}}, [[ভাৰত চৰকাৰ]] <ref>{{cite web|url=https://padmaawards.gov.in/|title=Padma Awards|website=padmaawards.gov.in}}</ref><ref>{{cite web|url=https://citytoday.news/environmentalist-thimakka-physicist-godbole-and-3-others-from-state-win-padma-awards/|title=Environmentalist Thimakka, physicist Godbole and 3 others from state win Padma awards|date=26 January 2019|publisher=|access-date=9 April 2020|archivedate=27 January 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190127035008/https://citytoday.news/environmentalist-thimakka-physicist-godbole-and-3-others-from-state-win-padma-awards/|deadurl=yes}}</ref> আইআইটি বোম্বাই, ১৯৭৪শ্ৰেণী, ৰূপৰ পদকপ্ৰাপ্ত<ref>{{cite web|url=http://www.iitb.ac.in/alumni/en/awards/2004/distinguished-alumnus/rohini-m-godbole|title=Rohini M. Godbole - Alumni and Corporate Relations|website=www.iitb.ac.in}}</ref> | signature = <!--(filename only)--> | signature_alt = | website = http://rmgodbole.in/ | footnotes = | spouse = }} '''ৰোহিনী গোডবোলে'''<ref>{{Cite web|url=http://nobelprizeseries.in/tbis/rgodbole|title=Rohini Godbole {{!}} The Best of Indian Science|website=nobelprizeseries.in|language=en|access-date=2020-04-09|archivedate=2018-03-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180325171553/http://nobelprizeseries.in/tbis/rgodbole|deadurl=yes}}</ref> হৈছে এগৰাকী ভাৰতীয় পদাৰ্থ বিজ্ঞানী আৰু শিক্ষাবিদ। তেখেতে বাংগালোৰস্থিত ভাৰতীয় বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠানৰ উচ্চ শক্তিৰ পদাৰ্থ বিজ্ঞান বিভাগত অধ্যাপনা কৰে। <ref>{{cite web|url=http://chep.iisc.ac.in/Personnel/rohini.html|title=Prof. Rohini M. Godbole|website=chep.iisc.ac.in|publisher=Centre for High Energy Physics, IISc}}</ref> তেখেতে বিগত তিনিটা দশকত কণিকা প্ৰপঞ্চবিজ্ঞানৰ কেইবাটাও দিশত উল্লেখনীয় কাম কৰিছে। তেখেতে ভাৰতৰ তিনিওটা বিজ্ঞান একাডেমীৰে সভ্য। তাৰ লগতে তেখেত "Science Academy of the Developing World (TWAS)"ৰো সভ্য।<ref>{{cite web|title=Participant Details- India France Technology Summit 2013|url=http://www.indiafrancesummit.org/participants.php?action=view&id=791|accessdate=4 April 2014|archivedate=7 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407075233/http://www.indiafrancesummit.org/participants.php?action=view&id=791|deadurl=yes}}</ref> বিদ্যায়তনিক দিশত উল্লেখযোগ্য কামৰ কৰাৰ উপৰিও তেখেতে নতুন প্ৰজন্মৰ মাজত বিজ্ঞান-শিক্ষাৰ জনপ্ৰিয়তাৰ হকে কাম কৰি আহিছে। নাৰীসমাজক বিজ্ঞানক্ষেত্ৰত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈকো তেখেতে উদগনি যোগাইছে। <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-literaryreview/Forgotten-daughters/article15942107.ece|title=Forgotten daughters|date=2009-04-05|work=The Hindu|access-date=2018-03-25|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books/about/Lilavati_s_Daughters.html?id=wMTxPgAACAAJ&redir_esc=y|title=Lilavati's Daughters: The Women Scientists of India|last=Godbole|first=Rohini M.|last2=Ramaswamy|first2=Ram|date=2008|publisher=Indian Academy of Sciences|isbn=9788184650051|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://www.amazon.in/LILAVATIS-DAUGHTERS-Women-Scientists-India/dp/B00DT7E5UW|title=LILAVATI'S DAUGHTERS- The Women Scientists of India|last=Godbole|first=Rohini|editor-last=Ramaswamy|editor-first=Ram}}</ref> ==শিক্ষা আৰু কৰ্মজীৱন== * পুণে বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনত ছাৰ পৰশুৰম্ভু মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা বিজ্ঞানত স্নাতক ডিগ্ৰী অৰ্জন। * আইআইটি,বোম্বাইৰ পৰা বিজ্ঞানত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী অৰ্জন। * নিউ ইয়ৰ্ক ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, ষ্টুনি ব্ৰুকৰ পৰা তাত্ত্বিক কণিকা পদাৰ্থ বিজ্ঞানত ১৯৭৯ চনত ডক্তৰেট ডিগ্ৰী লাভ। <ref>{{cite web|title=Indian Fellow|url=http://www.insaindia.org/detail.php?id=P03-1334|accessdate=29 March 2014|url-status=dead|archiveurl=https://archive.is/20140329110408/http://www.insaindia.org/detail.php?id=P03-1334|archivedate=29 March 2014}}</ref> * ১৯৭৯ চনতেই মুম্বাই টাটা মৌলিক গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানত অনাৱসিক সভ্য হিচাপে যোগদান। * ১৯৮২-৮৫ লৈকে মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পদাৰ্থ বিজ্ঞান বিভাগত প্ৰবক্তা আৰু ৰিডাৰ হিচাপে যোগদান। * ১৯৯৫ চনত তেখেতে বাংগালোৰৰ আইআইএছচিৰ তাত্ত্বিক অধ্যয়ন কেন্দ্ৰত যোগদান কৰে আৰু ১৯৯৮ চনত অধ্যাপকৰ পদ লাভ কৰে। বৰ্তমান তেখেত সেইখন প্ৰতিষ্ঠানত উচ্চ শক্তি পদাৰ্থ বিজ্ঞানত অধ্যাপনা কৰি আছে।<ref>http://rmgodbole.in/</ref> * তেখেতে ১৫০খনতকৈও অধিক গৱেষণাপত্ৰ লিখিছে। <ref>http://rmgodbole.in/wp-content/uploads/2018/07/pub_may-2018.pdf </ref> ==অৰিহণা== * ৰোহিনী গোডবোলে ''International Detector Advisory Group (IDAG)''ত সংযুক্ত হৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কাম কৰিছে। <ref>{{cite web|title=International Detector Advisory Group (IDAG)|url=http://www.linearcollider.org/ILC/physics-detectors/Detectors/IDAG|accessdate=29 March 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140331144320/http://www.linearcollider.org/ILC/physics-detectors/Detectors/IDAG|archivedate=31 March 2014|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|title=Chasing the one trillion trillionth of a second|url=http://www.thehindu.com/life-and-style/money-and-careers/chasing-the-one-trillion-trillionth-of-a-second/article2831537.ece|accessdate=4 April 2014}}</ref> এই গোটটোৱে আইএলচি ডিটেক্টৰৰ গৱেষণা আৰু উন্নয়নসমূহ পৰ্যবেক্ষণ কৰে। * তেখেত ভাৰতীয় বিজ্ঞান একাডেমীৰ ''বিজ্ঞানত নাৰী'' পৰিযোজনা পেনেলৰো আসন শুৱনি কৰিছে।<ref>{{cite web|title=Women in Science- an Indian Academy of Sciences Initiative|url=http://www.ias.ac.in/womeninscience/}}</ref> * ৰামাস্বামীৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে তেখেতে ''লীলাৱতীৰ ডটাৰছ'' নামৰ আত্মজীৱনীমূলক ৰচনা-সঙ্কলনখনো সম্পাদনা কৰি প্ৰকাশ কৰোৱাইছে। (২০০৮)<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-literaryreview/forgotten-daughters/article662225.ece|title=Forgotten daughters|work=The Hindu|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161030170235/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-literaryreview/forgotten-daughters/article662225.ece|archivedate=2016-10-30|access-date=2020-04-09|deadurl=yes}}</ref> == প্ৰকাশনসমূহ== * Low-virtuality leptoproduction of open-charm as a probe of the gluon Sivers function (2018)<ref>{{Cite journal|last=Godbole|first=Rohini M.|last2=Kaushik|first2=Abhiram|last3=Misra|first3=Anuradha|date=2018-03-10|title=Low-virtuality leptoproduction of open-charm as a probe of the gluon Sivers function|url=http://inspirehep.net/record/1656599|journal=Few Body Syst.|volume=59|pages=34|doi=10.1007/s00601-018-1349-z|arxiv=1802.06980}}</ref> * Transverse single-spin asymmetry in the low-virtuality leptoproduction of open charm as a probe of the gluon Sivers function (2017)<ref>{{Cite journal|last=Godbole|first=Rohini M.|last2=Kaushik|first2=Abhiram|last3=Misra|first3=Anuradha|date=2017|title=Transverse single-spin asymmetry in the low-virtuality leptoproduction of open charm as a probe of the gluon Sivers function|url=http://inspirehep.net/record/1622756}}</ref> * Proceedings, 2nd Asia-Europe-Pacific School of High-Energy Physics (AEPSHEP 2014) : Puri, India (2014)<ref>{{Cite journal|last=Mulders|first=Martijn|last2=Godbole|first2=Rohini|date=2017|title=Proceedings, 2nd Asia-Europe-Pacific School of High-Energy Physics (AEPSHEP 2014): Puri, India, November 04–17, 2014|url=http://inspirehep.net/record/1614008|doi=10.23730/CYRSP-2017-002}}</ref> == গ্ৰন্থাৱলী == * ''Theory And Phenomenology Of Sparticles: An Account Of Four-dimensional N=1 Supersymmetry In High Energy Physics'':<ref>{{Cite book|url=https://www.amazon.in/Theory-Phenomenology-Sparticles-Four-dimensional-Supersymmetry/dp/9812565310/ref=sr_1_1?s=books&ie=UTF8&qid=1521975557&sr=1-1|title=Theory And Phenomenology Of Sparticles: An Account Of Four-dimensional N=1 Supersymmetry In High Energy Physics|date=2005-01-18|publisher=World Scientific Publishing Co Pte Ltd|isbn=9789812565310|editor-last=Drees|editor-first=Manuel|location=New Jersey|language=English|editor-last2=Godbole|editor-first2=Rohini|editor-last3=Roy|editor-first3=Probir}}</ref> * ''The Girl's Guide to a Life in Science'':<ref>{{Cite book|url=https://www.amazon.in/Girls-Guide-Life-Science-ebook/dp/B00TIPFLMA/ref=sr_1_2?s=books&ie=UTF8&qid=1521975557&sr=1-2|title=The Girl's Guide to a Life in Science|last=Ramaswamy|first=Ram|date=2015-02-11|publisher=Zubaan|editor-last=Godbole|editor-first=Rohini|language=English|editor-last2=Dubey|editor-first2=Mandakini}}</ref> * ''LILAVATI'S DAUGHTERS- The Women Scientists of India (2008)''<ref>{{Cite book|url=https://www.amazon.in/LILAVATIS-DAUGHTERS-Women-Scientists-India/dp/B00DT7E5UW/ref=sr_1_3?s=books&ie=UTF8&qid=1521975557&sr=1-3|title=LILAVATI'S DAUGHTERS- The Women Scientists of India|last=Godbole|first=Rohini|editor-last=Ramaswamy|editor-first=Ram}}</ref> ==বঁটা-সন্মান== *বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যালৈ আগবঢ়োৱা অৰিহণাৰ বাবে ২০১৯ চনত ভাৰত চৰকাৰৰ পৰা পদ্মশ্ৰী সন্মান লাভ। . *ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞান একাডেমীৰ পৰা সত্যেন্দ্ৰনাথ বসু পদক(২০০৯)<ref>{{cite web|title=INSA- Awards Recipients|url=http://www.insaindia.org/recipients.php|url-status=dead|archiveurl=https://archive.is/20140404115326/http://www.insaindia.org/recipients.php|archivedate=2014-04-04}}</ref> *ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞান একাডেমীৰ সভ্য (২০০৭)<ref>{{cite web|url=http://nasi.nic.in/fellows.asp?RsFilter=G|title=NASI- List of Fellows|website=nasi.nic.in}}</ref> *''Academy of Sciences of the Developing World, TWAS''ৰ সভ্য(২০০৯)<ref>{{cite web|url=http://www.twas.org/network/members/g|title=Members- The World Academy of Sciences|website=www.twas.org|access-date=2020-04-09|archivedate=2017-06-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170614062704/https://twas.org/network/members/g|deadurl=yes}}</ref> *২০১৫ চনৰ আগষ্টত নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ গোটৰ পৰা দেৱী বঁটা লাভ। <ref>{{Cite web|url=http://www.eventxpress.com/devi2015/bengaluru/|title=Devi Awards 2015|website=www.eventxpress.com|language=en|access-date=2018-03-25}}</ref> ==তথ্যসংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==অন্য উৎস== * [http://www.ias.ac.in/womeninscience/LD_essays/110-113.pdf Autobiographical article by Rohini Godbole in Lilavati's Daughters] ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Authority control}} [[শ্ৰেণী: ভাৰতীয় বিজ্ঞানী]] [[শ্ৰেণী: ভাৰতীয় মহিলা বিজ্ঞানী]] [[শ্ৰেণী: ভাৰতীয় মহিলা পদাৰ্থ বিজ্ঞানী]] [[শ্ৰেণী: ভাৰতীয় শিক্ষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:বিংশ শতিকাৰ ভাৰতীয় মহিলা বিজ্ঞানী]] mpu7660ux0ruw3nhvsp7c38plbo2ov3 0 69029 648337 529119 2026-10-29T01:36:19Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 648337 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = সুনীতি কুমাৰ চট্টোপাধ্যায় | image = Sunitikumar Chatterjee.jpg | birth_date = {{Birth date|1890|11|26|df=yes}} | birth_place = শিৱপুৰ, হাওৰা জিলা, বংগ, [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]] | death_date = {{Death date and age|1977|5|29|1890|10|26|df=yes}} | death_place = [[কলকাতা]], [[পশ্চিম বংগ]], ভাৰত | occupation = ভাষাবিদ, সাহিত্যিক আৰু শিক্ষাবিদ | nationality = ভাৰতীয় | awards = [[পদ্মভূষণ]] {{small|(১৯৫৫)}}<br>[[পদ্মবিভূষণ]] {{small|(১৯৬৩)}} | signature = Suniti Kumar Chatterjii Bengali Sign.svg }} '''সুনীতি কুমাৰ চট্টোপাধ্যায়''' বা '''সুনীতি কুমাৰ চেটাৰ্জী''' ({{lang-en|Suniti Kumar Chatterji}},২৬ নৱেম্বৰ ১৮৯০ - ২৯ মে' ১৯৭৭) এগৰাকী ভাৰতীয় ভাষাবিদ, শিক্ষাবিদ আৰু সাহিত্যিক আছিল। কবিগুৰু [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ|ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰে]] তেওঁক ভাষাচাৰ্য উপাধি প্ৰদান কৰিছিল। তেওঁ ১৯৭২ চনত গঠন হোৱা [[মেঘালয়]] ৰাজ্যৰ নাম নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। তেওঁ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে [[ভাৰত চৰকাৰ|ভাৰত চৰকাৰে]] তেওঁক শিক্ষা আৰু সাহিত্য শিতানত ১৯৫৫ চনত দেশৰ তৃতীয় সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান [[পদ্মভূষণ]] আৰু ১৯৬৩ চনত দেশৰ দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ সন্মান [[পদ্মবিভূষণ]] প্ৰদান কৰে।<ref name="Padma Awards">{{cite web | url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | title=Padma Awards | publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India | date=2015 | access-date=21 July 2015 | archivedate=15 October 2015 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | deadurl=yes }}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৮৯০ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত হাওৰাৰ শিৱপুৰত সুনীতি কুমাৰ চট্টোপাধ্যায়ৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ এগৰাকী সমৃদ্ধ কুলীন ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালয় জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ হৰিদাস চট্টোপাধ্যায় ইংৰাজ সকলৰ সদাগৰী কাৰ্যালয়ৰ কেৰাণী আছিল। তেওঁৰ আজুককা ভৈৰৱ চেটাৰ্জী বৰ্তমানৰ [[বাংলাদেশ]]ৰ পূব বংগৰ ফৰিদপুৰ জিলাৰ তেওঁৰ পৈতৃক গাঁৱৰ ঘৰৰ পৰা হুগলী জিলাৰ এখন গাঁৱলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। ভৈৰৱ চেটাৰ্জী গোটেই দিন আন বহুতো কুলীন ব্ৰাহ্মণৰ দৰে মুখ্যতঃ বহুবিবাহ কৰাইছিল। চেটাৰ্জীৰ ককাদেউতাক ভৈৰৱৰ পুতেক ইশ্বৰচন্দ্ৰই বিদ্ৰোহ কালত উত্তৰ ভাৰতৰ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ সেৱা কৰিছিল। অৱসৰৰ পিছত তেওঁ কলিকতাত নিজৰ বাবে ঘৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু হুগলী গাঁৱৰ পৰা পৰিয়ালৰ বাসগৃহ স্থানান্তৰিত কৰিছিল। ঈশ্বৰৰ পুত্ৰ হৰিদাস চেটাৰ্জী সুনীতি কুমাৰৰ পিতৃ আছিল।<ref name=Banglapedia>{{cite book |last=Badiuzzaman |year=2012 |chapter=Chatterji, Suniti Kumar |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chatterji,_Suniti_Kumar |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=Asiatic Society of Bangladesh |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210803133336/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Chatterji,_Suniti_Kumar |archivedate=2021-08-03 |access-date=2021-04-04}}</ref> ==শিক্ষা== সুনিতি কুমাৰ এজন মেধাৱী শিক্ষাৰ্থী আছিল। ১৯০৭ চনত তেওঁ মুট্টি লাল ছিলৰ ফ্ৰী স্কুলৰ এণ্ট্ৰেন্স পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈছিল। তেওঁ স্কটিছ চাৰ্চ কলেজৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পূৰ্ব পৰীক্ষা এফএ তৃতীয় স্থানৰ সৈতে উত্তীৰ্ণ হৈছিল। তাৰপিছত তেওঁ কলকাতাৰ প্ৰেচিডেন্সী কলেজৰ পৰা ইংৰাজী সাহিত্যত তেওঁৰ মুখ্য বিষয় হিচাপে নামভৰ্তি কৰিছিল আৰু ১৯১১ চনত ইয়াৰ পৰা প্ৰথম শ্ৰেণীৰ প্ৰথম স্থানত উত্তীৰ্ণ হৈছিল। তেওঁৰ শৈশৱৰ বন্ধু আছিল পাৱাৰ টুলছ এণ্ড এপ্লায়েন্স কোং লিমিটেডৰ প্ৰতিষ্ঠাতা বিখ্যাত উদ্যোগপতি নগেন্দ্ৰ নাথ দাস। ১৯১৩ চনত তেওঁ ইংৰাজী সাহিত্যত এম.এ. সম্পূৰ্ণ কৰে আৰু এইবাৰো তেওঁ প্ৰথম হয়। একে বছৰতে তেওঁক কলকাতাৰ বিদ্যাসাগৰ মহাবিদ্যালয়ত ইংৰাজীত প্ৰবক্তা নিযুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ তেওঁৰ সহকৰ্মী আছিল শিশিৰ কুমাৰ ভাদুৰী। ==কৰ্মজীৱন== ১৯১৪ চনত তেওঁ [[কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ স্নাতকোত্তৰ বিভাগত ইংৰাজীৰ সহকাৰী অধ্যাপক পদত নিযুক্ত হয় আৰু ১৯১৯ চনলৈ এই পদত অধিষ্ঠিত থাকে। তেওঁ লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়ত পঢ়িবলৈ বিদেশলৈ গৈছিল। তেওঁ ফনোলজি, ভাৰত-ইউৰোপীয় ভাষাবিজ্ঞান, প্ৰাকৃত, পাৰ্চী, পুৰণি আইৰিছ, গথিক আৰু অন্যান্য ভাষা অধ্যয়ন কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁ পেৰিছলৈ গৈছিল আৰু ভাৰত-আৰ্য, স্লাভ আৰু ভাৰত-ইউৰোপীয় ভাষাবিদ্যা, গ্ৰীক আৰু লেটিনৰ ভাষাবিজ্ঞানৰ গৱেষণা কৰিছিল। তেওঁৰ শিক্ষক আছিল আন্তৰ্জাতিকভাৱে প্ৰশংসিত ভাষাবিদ জুলছ ব্লচ। ১৯২২ চনত ভাৰতলৈ উভতি অহাৰ পিছত তেওঁ কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ত ভাৰতীয় ভাষাবিজ্ঞান আৰু ফোনেটিক্স বিভাগৰ অধ্যাপক হিচাপে যোগদান কৰে। ১৯৫২ চনত অৱসৰৰ পিছত তেওঁক অধ্যাপক এমিৰিটাছ হিচাপে নিযুক্ত কৰা হয়। পিছলৈ ১৯৬৫ চনত ভাৰতৰ মানৱিকিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় গৱেষণা অধ্যাপক হিচাপে নিযুক্ত কৰা হয়। সুনীতি কুমাৰে [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ]]ৰ সৈতে মালয়, চ্যাম, সুমাত্ৰা, জাভা আৰু বালিলৈ গৈছিল। তেওঁ এইবোৰ অঞ্চলত ভাৰতীয় কলা আৰু সংস্কৃতিৰ ওপৰত বক্তৃতা প্ৰদান কৰিছিল।<ref name=Chakravarty_1961_1>Chakravarty 1961, p. 1</ref> তেওঁ পশ্চিম বংগ বিধান পৰিষদৰ (১৯৫২-৫৮) অধ্যক্ষ আৰু [[সাহিত্য অকাডেমি]]ৰ সভাপতি (১৯৬৯) আছিল। ==ৰচনা সমগ্ৰ== তেওঁ বাংলা ভাষাৰ উৎপত্তি আৰু বিকাশৰ ৩ টা খণ্ডৰ Origin and Development of the Bengali Language কিতাপ লিখি বাংলা ভাষাৰ উৎপত্তি আৰু বিকাশৰ বিষয়ে অসাধাৰণ পাণ্ডিত্যৰ পৰিচয় দিছিল। অন্যান্য উল্লেখযোগ্য গ্ৰন্থ সমূহ হৈছে: বেঙ্গলি ফোনেটিক ৰিডাৰ, কিৰাত জনকৃতি (১৯৫১), ভাৰত-সংস্কৃতি(১৯৪৪), বাঙ্গালা ভাষাতত্ত্বেৰ ভূমিকা(১৯২৯), পশ্চিমেৰ যাত্ৰী(১৯৩৮), ইউৰোপ ভ্ৰমণ, জাতি সংস্কৃতি সাহিত্য(১৯৩৮), ভাৰতেৰ ভাষা ও ভাষা সমস্যা(১৯৪৪), সংস্কৃতি কী, দ্বীপময় ভাৰত(১৯৬৫), ৰবীন্দ্ৰ সঙ্গমে(১৯৬৫), শ্যামদেশ(১৯৬৫) ইত্যাদি। ==বঁটা আৰু সন্মান== তেওঁ ১৯৩৫ চনত ৰয়েল এছিয়াটিক চচাইটিৰ সভ্য নিৰ্বাচিত হৈছিল। ১৯৪৮ চনত তেওঁ [[হিন্দী ভাষা]]ত তেওঁৰ বিশেষ অৱদানৰ বাবে সাহিত্য বাচস্পতি উপাধি লাভ কৰিছিল। ১৯৫০ চনত তেওঁ লণ্ডনৰ চচাইটি অফ আৰ্টছ এণ্ড চাইন্সেছৰ সদস্য নিৰ্বাচিত হৈছিল। তেওঁ ১৯৫২-১৯৫৮ চনত [[পশ্চিম বংগ]]ৰ বিধান পৰিষদৰ অধ্যক্ষ আছিল। ১৯৫৫ চনত তেওঁ অশ্লোৰ নৰৱেজীয় একাডেমীৰ সদস্য নিৰ্বাচিত হৈছিল। ১৯৫৫ চনত ভাৰত চৰকাৰে তেওঁক [[পদ্মভূষণ]] আৰু ১৯৬৩ [[পদ্মবিভূষণ]] প্ৰদান কৰে। তেওঁক ১৯৬৬ চনত ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় অধ্যাপকৰ মৰ্যাদা দিয়া হৈছিল আৰু ১৯৬৯ চনত [[সাহিত্য অকাডেমি]]ৰ সভাপতি পদ লাভ কৰিছিল। তেওঁ কবিগুৰু ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰৰ পৰা ভাষাচাৰ্য উপাধিও লাভ কৰিছিল। ==মৃত্যু== ১৯৭৭ চনৰ ২৯ মে তাৰিখত কলিকতাত সুনীতি কুমাৰৰ মৃত্যু হৈছিল। তেওঁৰ ঘৰৰ এটা ডাঙৰ অংশ 'সুধৰ্মা' ফেবইণ্ডিয়া দোকানলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হৈছে। ==উল্লেখযোগ্য শিক্ষাৰ্থী== * [[সুকুমাৰ সেন]] * সুকুমাৰী ভট্টাচাৰ্য * [[বাণীকান্ত কাকতি]] ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Sister project links| wikt=no | commons=no | b=no | n=no | q=Suniti Kumar Chatterji | s=no | v=no | voy=no | species=no | d=q2385894}} * {{Internet Archive author |sname=Suniti Kumar Chatterji}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:পশ্চিমবঙ্গৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সাহিত্যিক]] [[শ্ৰেণী:শিক্ষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:ভাষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:পদ্মভূষণ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:পদ্মবিভূষণ বঁটা বিজয়ী]] itgkkfazfhmpjb3co344v9e04odlkzd 1 70409 648295 648242 2026-10-28T14:08:55Z AjayDas 12623 /* শিৰোনাম */ উত্তৰ 648295 wikitext text/x-wiki {{talk page}} == শিৰোনাম == প্ৰিয় {{ping|Ananya Taye}} আপুনি "খিলঞ্জীয়া দিৱস" পৃষ্ঠাখনৰ নাম সলনি কৰি "আদিবাসী দিৱস" কৰিলে। এই পৰিৱৰ্তনৰ সপক্ষে যদি আপোনাৰ হাতত কোনো চৰকাৰী জাননী, বিভাগীয় আদেশ বা আধিকাৰিক উৎস আছে, তেন্তে অনুগ্ৰহ কৰি সেই তথ্য বা লিংকটো ইয়াতেই উল্লেখ কৰি থৈ যাবলৈ অনুৰোধ জনালোঁ, যাতে প্ৰমাণস্বৰূপে ইয়াক সংৰক্ষণ কৰি ৰাখিব পৰা যায়। ধন্যবাদ। -- [[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 21:03, 27 October 2026 (ইউ.টি.চি.) :খিলঞ্জীয়া আৰু আদিবাসীৰ অৰ্থ একে নহয়। খিলঞ্জীয়া অসমৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ। ইংৰাজীৰ Indigenous মানে আদিবাসী। যিহেতু এইটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উৎসৱ, গতিকে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰেক্ষাপটত ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ গ্ৰহণ কৰা হয়। :উদাহৰণ: [https://www.etvbharat.com/amp/assamese/assam/bharat/bharat-news/world-tribal-day/assam20190809105710051 বিশ্ব আদিবাসী দিৱস] [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 23:28, 27 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ::{{ping|Ananya Taye}} আপোনাৰ যুক্তিটো বুজি পাইছোঁ। কিন্তু ৱিকিপিডিয়াৰ নীতি [[WP:COMMONNAME]] আৰু [[WP:RS]] অনুসৰি পৃষ্ঠাখনৰ নাম '''"বিশ্ব খিলঞ্জীয়া দিৱস"''' ৰখাটোৱেই অধিক সংগতিপূৰ্ণ হ'ব; কাৰণ MyGov Assam-ৰ চৰকাৰী পোষ্ট, আকাশবাণী (News on AIR) আৰু অসমৰ আগশাৰীৰ বাতৰি কাকতসমূহত (যেনে: অসমীয়া প্ৰতিদিন) এই নামটোৱেই সৰ্বাধিক প্ৰচলিত আৰু ইয়াৰ Google Hits-অৰ সংখ্যাও বহুত বেছি। গতিকে নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী ([[WP:NPOV]]) বাহাল ৰাখি মূল প্ৰবন্ধৰ শিৰোনামটো সলনি নকৰাকৈয়ে ইয়াৰ লিড্ বা আৰম্ভণিতেই — '''বিশ্ব খিলঞ্জীয়া দিৱস''' বা '''বিশ্ব আদিবাসী দিৱস''' — বুলি দুয়োটা নাম উল্লেখ কৰি দিলে পাঠক আৰু তথ্যৰ শুদ্ধতা দুয়োটা দিশেই ৰক্ষা পৰিব। ধন্যবাদ। --[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 14:08, 28 October 2026 (ইউ.টি.চি.) qiajoeq70yvvoaru5d9e4off69fm3g6 648305 648295 2026-10-28T15:17:30Z Ananya Taye 28065 /* শিৰোনাম */ উত্তৰ 648305 wikitext text/x-wiki {{talk page}} == শিৰোনাম == প্ৰিয় {{ping|Ananya Taye}} আপুনি "খিলঞ্জীয়া দিৱস" পৃষ্ঠাখনৰ নাম সলনি কৰি "আদিবাসী দিৱস" কৰিলে। এই পৰিৱৰ্তনৰ সপক্ষে যদি আপোনাৰ হাতত কোনো চৰকাৰী জাননী, বিভাগীয় আদেশ বা আধিকাৰিক উৎস আছে, তেন্তে অনুগ্ৰহ কৰি সেই তথ্য বা লিংকটো ইয়াতেই উল্লেখ কৰি থৈ যাবলৈ অনুৰোধ জনালোঁ, যাতে প্ৰমাণস্বৰূপে ইয়াক সংৰক্ষণ কৰি ৰাখিব পৰা যায়। ধন্যবাদ। -- [[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 21:03, 27 October 2026 (ইউ.টি.চি.) :খিলঞ্জীয়া আৰু আদিবাসীৰ অৰ্থ একে নহয়। খিলঞ্জীয়া অসমৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ। ইংৰাজীৰ Indigenous মানে আদিবাসী। যিহেতু এইটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উৎসৱ, গতিকে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰেক্ষাপটত ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ গ্ৰহণ কৰা হয়। :উদাহৰণ: [https://www.etvbharat.com/amp/assamese/assam/bharat/bharat-news/world-tribal-day/assam20190809105710051 বিশ্ব আদিবাসী দিৱস] [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 23:28, 27 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ::{{ping|Ananya Taye}} আপোনাৰ যুক্তিটো বুজি পাইছোঁ। কিন্তু ৱিকিপিডিয়াৰ নীতি [[WP:COMMONNAME]] আৰু [[WP:RS]] অনুসৰি পৃষ্ঠাখনৰ নাম '''"বিশ্ব খিলঞ্জীয়া দিৱস"''' ৰখাটোৱেই অধিক সংগতিপূৰ্ণ হ'ব; কাৰণ MyGov Assam-ৰ চৰকাৰী পোষ্ট, আকাশবাণী (News on AIR) আৰু অসমৰ আগশাৰীৰ বাতৰি কাকতসমূহত (যেনে: অসমীয়া প্ৰতিদিন) এই নামটোৱেই সৰ্বাধিক প্ৰচলিত আৰু ইয়াৰ Google Hits-অৰ সংখ্যাও বহুত বেছি। গতিকে নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী ([[WP:NPOV]]) বাহাল ৰাখি মূল প্ৰবন্ধৰ শিৰোনামটো সলনি নকৰাকৈয়ে ইয়াৰ লিড্ বা আৰম্ভণিতেই — '''বিশ্ব খিলঞ্জীয়া দিৱস''' বা '''বিশ্ব আদিবাসী দিৱস''' — বুলি দুয়োটা নাম উল্লেখ কৰি দিলে পাঠক আৰু তথ্যৰ শুদ্ধতা দুয়োটা দিশেই ৰক্ষা পৰিব। ধন্যবাদ। --[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 14:08, 28 October 2026 (ইউ.টি.চি.) :::অসমত আদিবাসী ক'লে চাহ জনগোষ্ঠী বোৰক বুজোৱা হয় কাৰণে হয়টো সেই শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। কিন্তু world indigenous day বুলিলে কোনো ঠাইৰ ভূমিপুত্ৰ বা আদিবাসীকে বুজোৱা হয়। "খিলঞ্জীয়া" শব্দটোৰ মই জনাত এটা বিশেষ সুকী‌য়া অৰ্থ আছে। আদিবাসীৰ কাষতে খিলঞ্জীয়া লিখিব পাৰে। কিন্তু মূলতঃ আদিবাসী হে হ'ব লাগে। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 15:17, 28 October 2026 (ইউ.টি.চি.) 4hnkk41yhlcztafi8nds64ni6vlf8n9 648308 648305 2026-10-28T15:23:12Z Ananya Taye 28065 /* শিৰোনাম */ 648308 wikitext text/x-wiki {{talk page}} == শিৰোনাম == প্ৰিয় {{ping|Ananya Taye}} আপুনি "খিলঞ্জীয়া দিৱস" পৃষ্ঠাখনৰ নাম সলনি কৰি "আদিবাসী দিৱস" কৰিলে। এই পৰিৱৰ্তনৰ সপক্ষে যদি আপোনাৰ হাতত কোনো চৰকাৰী জাননী, বিভাগীয় আদেশ বা আধিকাৰিক উৎস আছে, তেন্তে অনুগ্ৰহ কৰি সেই তথ্য বা লিংকটো ইয়াতেই উল্লেখ কৰি থৈ যাবলৈ অনুৰোধ জনালোঁ, যাতে প্ৰমাণস্বৰূপে ইয়াক সংৰক্ষণ কৰি ৰাখিব পৰা যায়। ধন্যবাদ। -- [[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 21:03, 27 October 2026 (ইউ.টি.চি.) :খিলঞ্জীয়া আৰু আদিবাসীৰ অৰ্থ একে নহয়। খিলঞ্জীয়া অসমৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ। ইংৰাজীৰ Indigenous মানে আদিবাসী। যিহেতু এইটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উৎসৱ, গতিকে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰেক্ষাপটত ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ গ্ৰহণ কৰা হয়। :উদাহৰণ: [https://www.etvbharat.com/amp/assamese/assam/bharat/bharat-news/world-tribal-day/assam20190809105710051 বিশ্ব আদিবাসী দিৱস] [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 23:28, 27 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ::{{ping|Ananya Taye}} আপোনাৰ যুক্তিটো বুজি পাইছোঁ। কিন্তু ৱিকিপিডিয়াৰ নীতি [[WP:COMMONNAME]] আৰু [[WP:RS]] অনুসৰি পৃষ্ঠাখনৰ নাম '''"বিশ্ব খিলঞ্জীয়া দিৱস"''' ৰখাটোৱেই অধিক সংগতিপূৰ্ণ হ'ব; কাৰণ MyGov Assam-ৰ চৰকাৰী পোষ্ট, আকাশবাণী (News on AIR) আৰু অসমৰ আগশাৰীৰ বাতৰি কাকতসমূহত (যেনে: অসমীয়া প্ৰতিদিন) এই নামটোৱেই সৰ্বাধিক প্ৰচলিত আৰু ইয়াৰ Google Hits-অৰ সংখ্যাও বহুত বেছি। গতিকে নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী ([[WP:NPOV]]) বাহাল ৰাখি মূল প্ৰবন্ধৰ শিৰোনামটো সলনি নকৰাকৈয়ে ইয়াৰ লিড্ বা আৰম্ভণিতেই — '''বিশ্ব খিলঞ্জীয়া দিৱস''' বা '''বিশ্ব আদিবাসী দিৱস''' — বুলি দুয়োটা নাম উল্লেখ কৰি দিলে পাঠক আৰু তথ্যৰ শুদ্ধতা দুয়োটা দিশেই ৰক্ষা পৰিব। ধন্যবাদ। --[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 14:08, 28 October 2026 (ইউ.টি.চি.) :::অসমত আদিবাসী ক'লে চাহ জনগোষ্ঠী বোৰক বুজোৱা হয় কাৰণে হয়টো সেই শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। কিন্তু world indigenous day বুলিলে কোনো ঠাইৰ ভূমিপুত্ৰ বা আদিবাসীকে বুজোৱা হয়। "খিলঞ্জীয়া" শব্দটোৰ মই জনাত এটা বিশেষ সুকী‌য়া অৰ্থ আছে। <blockquote>অসমৰ খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠী বুলি শিথিলভাৱে ১৮২৬ চনৰ আগৰ পৰা অসমত বাস কৰা জনগোষ্ঠী সমূহক বুজোৱা হয়।<blockquote/> ১৮২৬ৰ আগৰ যে এই সকলো লোকক আদিবাসী ক'ব পাৰি, সেয়া এতিয়াও গৱেষক সকলে থিৰাং কৰা নাই। সেইবাবে মূলতঃ আদিবাসী হে হ'ব লাগে। মই আদিবাসীৰ কাষতে খিলঞ্জীয়া লিখি দিছো।[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 15:17, 28 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ackvkxp5ht15wbsrdj7sbfm11gdv3d7 648309 648308 2026-10-28T15:23:46Z Ananya Taye 28065 /* শিৰোনাম */ 648309 wikitext text/x-wiki {{talk page}} == শিৰোনাম == প্ৰিয় {{ping|Ananya Taye}} আপুনি "খিলঞ্জীয়া দিৱস" পৃষ্ঠাখনৰ নাম সলনি কৰি "আদিবাসী দিৱস" কৰিলে। এই পৰিৱৰ্তনৰ সপক্ষে যদি আপোনাৰ হাতত কোনো চৰকাৰী জাননী, বিভাগীয় আদেশ বা আধিকাৰিক উৎস আছে, তেন্তে অনুগ্ৰহ কৰি সেই তথ্য বা লিংকটো ইয়াতেই উল্লেখ কৰি থৈ যাবলৈ অনুৰোধ জনালোঁ, যাতে প্ৰমাণস্বৰূপে ইয়াক সংৰক্ষণ কৰি ৰাখিব পৰা যায়। ধন্যবাদ। -- [[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 21:03, 27 October 2026 (ইউ.টি.চি.) :খিলঞ্জীয়া আৰু আদিবাসীৰ অৰ্থ একে নহয়। খিলঞ্জীয়া অসমৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ। ইংৰাজীৰ Indigenous মানে আদিবাসী। যিহেতু এইটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উৎসৱ, গতিকে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰেক্ষাপটত ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ গ্ৰহণ কৰা হয়। :উদাহৰণ: [https://www.etvbharat.com/amp/assamese/assam/bharat/bharat-news/world-tribal-day/assam20190809105710051 বিশ্ব আদিবাসী দিৱস] [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 23:28, 27 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ::{{ping|Ananya Taye}} আপোনাৰ যুক্তিটো বুজি পাইছোঁ। কিন্তু ৱিকিপিডিয়াৰ নীতি [[WP:COMMONNAME]] আৰু [[WP:RS]] অনুসৰি পৃষ্ঠাখনৰ নাম '''"বিশ্ব খিলঞ্জীয়া দিৱস"''' ৰখাটোৱেই অধিক সংগতিপূৰ্ণ হ'ব; কাৰণ MyGov Assam-ৰ চৰকাৰী পোষ্ট, আকাশবাণী (News on AIR) আৰু অসমৰ আগশাৰীৰ বাতৰি কাকতসমূহত (যেনে: অসমীয়া প্ৰতিদিন) এই নামটোৱেই সৰ্বাধিক প্ৰচলিত আৰু ইয়াৰ Google Hits-অৰ সংখ্যাও বহুত বেছি। গতিকে নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী ([[WP:NPOV]]) বাহাল ৰাখি মূল প্ৰবন্ধৰ শিৰোনামটো সলনি নকৰাকৈয়ে ইয়াৰ লিড্ বা আৰম্ভণিতেই — '''বিশ্ব খিলঞ্জীয়া দিৱস''' বা '''বিশ্ব আদিবাসী দিৱস''' — বুলি দুয়োটা নাম উল্লেখ কৰি দিলে পাঠক আৰু তথ্যৰ শুদ্ধতা দুয়োটা দিশেই ৰক্ষা পৰিব। ধন্যবাদ। --[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 14:08, 28 October 2026 (ইউ.টি.চি.) :::অসমত আদিবাসী ক'লে চাহ জনগোষ্ঠী বোৰক বুজোৱা হয় কাৰণে হয়টো সেই শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। কিন্তু world indigenous day বুলিলে কোনো ঠাইৰ ভূমিপুত্ৰ বা আদিবাসীকে বুজোৱা হয়। "খিলঞ্জীয়া" শব্দটোৰ মই জনাত এটা বিশেষ সুকী‌য়া অৰ্থ আছে। <blockquote>অসমৰ খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠী বুলি শিথিলভাৱে ১৮২৬ চনৰ আগৰ পৰা অসমত বাস কৰা জনগোষ্ঠী সমূহক বুজোৱা হয়।<blockquote/> ১৮২৬ৰ আগৰ যে এই সকলো লোকক আদিবাসী ক'ব পাৰি, সেয়া এতিয়াও গৱেষক সকলে থিৰাং কৰা নাই। সেইবাবে মূলতঃ আদিবাসী হে হ'ব লাগে। মই আদিবাসীৰ কাষতে খিলঞ্জীয়া লিখি দিছো।[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 15:17, 28 October 2026 (ইউ.টি.চি.) j9wvtuo0swxspqtmqu64iewcxwjnv4e 648310 648309 2026-10-28T15:24:14Z Ananya Taye 28065 648310 wikitext text/x-wiki {{talk page}} == শিৰোনাম == প্ৰিয় {{ping|Ananya Taye}} আপুনি "খিলঞ্জীয়া দিৱস" পৃষ্ঠাখনৰ নাম সলনি কৰি "আদিবাসী দিৱস" কৰিলে। এই পৰিৱৰ্তনৰ সপক্ষে যদি আপোনাৰ হাতত কোনো চৰকাৰী জাননী, বিভাগীয় আদেশ বা আধিকাৰিক উৎস আছে, তেন্তে অনুগ্ৰহ কৰি সেই তথ্য বা লিংকটো ইয়াতেই উল্লেখ কৰি থৈ যাবলৈ অনুৰোধ জনালোঁ, যাতে প্ৰমাণস্বৰূপে ইয়াক সংৰক্ষণ কৰি ৰাখিব পৰা যায়। ধন্যবাদ। -- [[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 21:03, 27 October 2026 (ইউ.টি.চি.) :খিলঞ্জীয়া আৰু আদিবাসীৰ অৰ্থ একে নহয়। খিলঞ্জীয়া অসমৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ। ইংৰাজীৰ Indigenous মানে আদিবাসী। যিহেতু এইটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উৎসৱ, গতিকে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰেক্ষাপটত ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ গ্ৰহণ কৰা হয়। :উদাহৰণ: [https://www.etvbharat.com/amp/assamese/assam/bharat/bharat-news/world-tribal-day/assam20190809105710051 বিশ্ব আদিবাসী দিৱস] [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 23:28, 27 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ::{{ping|Ananya Taye}} আপোনাৰ যুক্তিটো বুজি পাইছোঁ। কিন্তু ৱিকিপিডিয়াৰ নীতি [[WP:COMMONNAME]] আৰু [[WP:RS]] অনুসৰি পৃষ্ঠাখনৰ নাম '''"বিশ্ব খিলঞ্জীয়া দিৱস"''' ৰখাটোৱেই অধিক সংগতিপূৰ্ণ হ'ব; কাৰণ MyGov Assam-ৰ চৰকাৰী পোষ্ট, আকাশবাণী (News on AIR) আৰু অসমৰ আগশাৰীৰ বাতৰি কাকতসমূহত (যেনে: অসমীয়া প্ৰতিদিন) এই নামটোৱেই সৰ্বাধিক প্ৰচলিত আৰু ইয়াৰ Google Hits-অৰ সংখ্যাও বহুত বেছি। গতিকে নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী ([[WP:NPOV]]) বাহাল ৰাখি মূল প্ৰবন্ধৰ শিৰোনামটো সলনি নকৰাকৈয়ে ইয়াৰ লিড্ বা আৰম্ভণিতেই — '''বিশ্ব খিলঞ্জীয়া দিৱস''' বা '''বিশ্ব আদিবাসী দিৱস''' — বুলি দুয়োটা নাম উল্লেখ কৰি দিলে পাঠক আৰু তথ্যৰ শুদ্ধতা দুয়োটা দিশেই ৰক্ষা পৰিব। ধন্যবাদ। --[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 14:08, 28 October 2026 (ইউ.টি.চি.) :::অসমত আদিবাসী ক'লে চাহ জনগোষ্ঠী বোৰক বুজোৱা হয় কাৰণে হয়টো সেই শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। কিন্তু world indigenous day বুলিলে কোনো ঠাইৰ ভূমিপুত্ৰ বা আদিবাসীকে বুজোৱা হয়। "খিলঞ্জীয়া" শব্দটোৰ মই জনাত এটা বিশেষ সুকী‌য়া অৰ্থ আছে। <blockquote>অসমৰ খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠী বুলি শিথিলভাৱে ১৮২৬ চনৰ আগৰ পৰা অসমত বাস কৰা জনগোষ্ঠী সমূহক বুজোৱা হয়।<blockquote/> :::১৮২৬ৰ আগৰ যে এই সকলো লোকক আদিবাসী ক'ব পাৰি, সেয়া এতিয়াও গৱেষক সকলে থিৰাং কৰা নাই। সেইবাবে মূলতঃ আদিবাসী হে হ'ব লাগে। :::মই আদিবাসীৰ কাষতে খিলঞ্জীয়া লিখি দিছো।[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 15:17, 28 October 2026 (ইউ.টি.চি.) 7szmbswf8d4l58t31d2s0r3wessycup 648398 648310 2026-10-29T10:16:38Z KhiLanTzi 23530 /* শিৰোনাম */ উত্তৰ 648398 wikitext text/x-wiki {{talk page}} == শিৰোনাম == প্ৰিয় {{ping|Ananya Taye}} আপুনি "খিলঞ্জীয়া দিৱস" পৃষ্ঠাখনৰ নাম সলনি কৰি "আদিবাসী দিৱস" কৰিলে। এই পৰিৱৰ্তনৰ সপক্ষে যদি আপোনাৰ হাতত কোনো চৰকাৰী জাননী, বিভাগীয় আদেশ বা আধিকাৰিক উৎস আছে, তেন্তে অনুগ্ৰহ কৰি সেই তথ্য বা লিংকটো ইয়াতেই উল্লেখ কৰি থৈ যাবলৈ অনুৰোধ জনালোঁ, যাতে প্ৰমাণস্বৰূপে ইয়াক সংৰক্ষণ কৰি ৰাখিব পৰা যায়। ধন্যবাদ। -- [[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 21:03, 27 October 2026 (ইউ.টি.চি.) :খিলঞ্জীয়া আৰু আদিবাসীৰ অৰ্থ একে নহয়। খিলঞ্জীয়া অসমৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ। ইংৰাজীৰ Indigenous মানে আদিবাসী। যিহেতু এইটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উৎসৱ, গতিকে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰেক্ষাপটত ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ গ্ৰহণ কৰা হয়। :উদাহৰণ: [https://www.etvbharat.com/amp/assamese/assam/bharat/bharat-news/world-tribal-day/assam20190809105710051 বিশ্ব আদিবাসী দিৱস] [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 23:28, 27 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ::{{ping|Ananya Taye}} আপোনাৰ যুক্তিটো বুজি পাইছোঁ। কিন্তু ৱিকিপিডিয়াৰ নীতি [[WP:COMMONNAME]] আৰু [[WP:RS]] অনুসৰি পৃষ্ঠাখনৰ নাম '''"বিশ্ব খিলঞ্জীয়া দিৱস"''' ৰখাটোৱেই অধিক সংগতিপূৰ্ণ হ'ব; কাৰণ MyGov Assam-ৰ চৰকাৰী পোষ্ট, আকাশবাণী (News on AIR) আৰু অসমৰ আগশাৰীৰ বাতৰি কাকতসমূহত (যেনে: অসমীয়া প্ৰতিদিন) এই নামটোৱেই সৰ্বাধিক প্ৰচলিত আৰু ইয়াৰ Google Hits-অৰ সংখ্যাও বহুত বেছি। গতিকে নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী ([[WP:NPOV]]) বাহাল ৰাখি মূল প্ৰবন্ধৰ শিৰোনামটো সলনি নকৰাকৈয়ে ইয়াৰ লিড্ বা আৰম্ভণিতেই — '''বিশ্ব খিলঞ্জীয়া দিৱস''' বা '''বিশ্ব আদিবাসী দিৱস''' — বুলি দুয়োটা নাম উল্লেখ কৰি দিলে পাঠক আৰু তথ্যৰ শুদ্ধতা দুয়োটা দিশেই ৰক্ষা পৰিব। ধন্যবাদ। --[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 14:08, 28 October 2026 (ইউ.টি.চি.) :::অসমত আদিবাসী ক'লে চাহ জনগোষ্ঠী বোৰক বুজোৱা হয় কাৰণে হয়টো সেই শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। কিন্তু world indigenous day বুলিলে কোনো ঠাইৰ ভূমিপুত্ৰ বা আদিবাসীকে বুজোৱা হয়। "খিলঞ্জীয়া" শব্দটোৰ মই জনাত এটা বিশেষ সুকী‌য়া অৰ্থ আছে। <blockquote>অসমৰ খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠী বুলি শিথিলভাৱে ১৮২৬ চনৰ আগৰ পৰা অসমত বাস কৰা জনগোষ্ঠী সমূহক বুজোৱা হয়।<blockquote/> :::১৮২৬ৰ আগৰ যে এই সকলো লোকক আদিবাসী ক'ব পাৰি, সেয়া এতিয়াও গৱেষক সকলে থিৰাং কৰা নাই। সেইবাবে মূলতঃ আদিবাসী হে হ'ব লাগে। :::মই আদিবাসীৰ কাষতে খিলঞ্জীয়া লিখি দিছো।[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 15:17, 28 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ::::@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ৱিকিপিডিয়াৰ নীতি অনুসৰি, কোনো আক্ষৰিকভাৱে শুদ্ধ নামেই গ্ৰহণ কৰিব লাগিব বুলি কোনো নিয়ম পোৱা নাই, কোনটো নাম শুদ্ধ সেয়া আমি নিজে সিদ্ধান্ত ল’ব নোৱাৰোঁ। নিজৰ গৱেষণাৰ ভিত্তিত কোনটো শুদ্ধ আৰু কোনটো অশুদ্ধ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে, আমি ৱিকিপিডিয়াৰ নীতি অনুসৰি প্ৰচলিত নামটো (Common Name) ব্যৱহাৰ কৰিব লাগিব। @[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ৰ সমৰ্থন জনালোঁ পুৰণি নামটোৱেই ৰখা উচিত। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 10:16, 29 October 2026 (ইউ.টি.চি.) 2hmjwaqu3j8njvko8jwdjot8gwd95ut 0 71846 648341 416672 2026-10-29T02:16:05Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 648341 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = সৌন্দৰ্যা | native_name = | image = Actress Soundarya.jpeg | image_size = 220px | image_caption = ২০০২ চনত সৌন্দৰ্যা | birth_date = {{birth date|df=yes|1972|07|18}}<ref name="Dr">{{cite web|last1=Pandya|first1=Haresh|title=Obituary: Soundarya|url=https://www.theguardian.com/news/2004/may/10/guardianobituaries.film|website=[[The Guardian]]|access-date=6 May 2016|date=10 May 2003 }}</ref> | birth_place = গাঞ্জিগুণ্টে, [[:en:Mulbagal|মুলবাগাল]], [[:en:Mysore State|মহীশূৰ ৰাজ্য]], (এতিয়া [[কৰ্ণাটক]]), ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2004|04|17|1972|07|18|df=y}} | death_place = [[বেংগালুৰু]], [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_cause = [[:en:Aeroplane crash|বিমান দুৰ্ঘটনা]] | occupation = অভিনেত্ৰী<ref name="Dr"/> | years_active = ১৯৯২—২০০৪ | works = [[Soundarya filmography|সম্পূৰ্ণ তালিকা]] | spouse = {{marriage|জি এছ|2003}} | birthname = কে এছ সৌম্যা }} '''কে এছ সৌম্যা''' ({{lang-en|K. S. Sowmya}}; (১৮ জুলাই ১৯৭২ – ১৭ এপ্ৰিল ২০০৪),<ref name="Dr"/> সৌন্দৰ্যা নামেৰে পৰিচিত ভাৰতীয় অভিনেত্ৰীগৰাকী তেলেগু চলচ্চিত্ৰৰ উপৰিও কন্নড় আৰু তামিল চলচ্চিত্ৰতো অভিনয় কৰিছিল।<ref name="graun1">{{cite news |url=https://www.theguardian.com/news/2004/may/10/guardianobituaries.film |title=Soundarya |last=Pandya |first=Haresh |date=2004-05-10 |work=Online edition|publisher=The Guardian|access-date=2009-06-20}}</ref> তেওঁ ২০০২ চনত কন্নড় চলচ্চিত্ৰ “দ্বিপা”ৰ প্ৰযোজকৰ শ্ৰেষ্ঠ ফিচাৰ চলচ্চিত্ৰৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] লাভ কৰে। ইয়াৰোপৰি তেওঁ নন্দী বঁটা, শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বাবে দুটা কৰ্ণাটক ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা আৰু কেইবাখনো চলচ্চিত্ৰত তেওঁৰ অভিনয়ৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ লাভ কৰিছে। যেনে- অম্মোৰু (১৯৯৪), পবিত্ৰ বন্ধম (১৯৯৬), অন্থাহপুৰাম (১৯৯৮), ৰাজা (১৯৯৯), দোনী চাগালী (১৯৯৮), [[দ্বীপ]] (২০০২), আৰু আপথামিত্ৰা (২০০৪)।<ref name="graun1" /><ref>{{cite web|url=http://pibarchive.nic.in/archieve/iffi/iffi2002/dweepa.html |title=International Film Festival of India-2002 |publisher=Pib.nic.in |date=2002-09-26 |access-date=2013-05-29}}</ref> সৌন্দৰ্যাই ১২ বছৰত প্ৰায় ১০০ খনতকৈও অধিক চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল৷<ref name="timesofindia.indiatimes.com">https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/soundaryas-44th-birth-anniversary-remembering-the-evergreen-actress-of-telugu-cinema/photostory/77037141.cms</ref><ref>https://www.ibtimes.co.in/mahanati-success-inspires-filmmaker-plan-soundaryas-biopic-769389</ref> তেওঁক তেলেগু চলচ্চিত্ৰৰ ইতিহাসৰ এগৰাকী শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name="timesofindia.indiatimes.com"/> == ব্যক্তিগত জীৱন আৰু শিক্ষা == ১৯৭২ চনৰ ১৮ জুলাইত কোলাৰ জিলাৰ মুলবাগালৰ গাঞ্জিগুণ্টে নামৰ এখন গাঁৱত সৌন্দৰ্যাৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ আছিল কে এছ সত্যনাৰায়ণ আৰু মাতৃ মঞ্জুলা। তেওঁৰ দেউতাক এগৰাকী কন্নড় চলচ্চিত্ৰৰ লেখক-প্ৰযোজক আছিল। বাংগালোৰত প্ৰথম বছৰৰ পিছত তেওঁ এমবিবিএছ পঢ়া বাদ দিয়ে।<ref>{{cite web |last1=TIMESOFINDIA |first1=TIMESOFINDIA |title=Soundarya's 44th Birth Anniversary: Remembering the evergreen actress of Telugu cinema |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/soundaryas-44th-birth-anniversary-remembering-the-evergreen-actress-of-telugu-cinema/photostory/77037141.cms |website=TIMESOFINDIA |publisher=TIMESOFINDIA |access-date=5 June 2021}}</ref><ref>{{cite web |last1=Upadhyaya |first1=Prakash |title=After Savithri biopic Mahanati's success, filmmaker ponders next one on Soundarya |url=https://www.ibtimes.co.in/mahanati-success-inspires-filmmaker-plan-soundaryas-biopic-769389 |website=International Business Times |publisher=International Business Times |access-date=5 June 2021}}</ref> ২০০৩ চনত তেওঁৰ মাতৃ সম্পৰ্কীয় জি. এছ. ৰঘুৰ সৈতে তেওঁ বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়, যি পেছাত এগৰাকী ছফ্টৱেৰ অভিযন্তা আছিল। == কৰ্মজীৱন == সৌন্দৰ্যাৰ প্ৰথম অভিনিত চলচ্চিত্ৰখন হৈছে ১৯৯২ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত কন্নড় চলচ্চিত্ৰ গন্ধৰ্ব। সেইটো বছৰতে তেওঁ ত্ৰিপুৰানেনী শ্ৰীপ্ৰসাদ ওৰফে বৰাপ্ৰসাদৰ দ্বাৰা পৰিচালিত তেলেগু চলচ্চিত্ৰ ৰাইথু ভাৰতমত কৃষ্ণাৰ সৈতে অভিনয় কৰে। ১২ বছৰত তেওঁ প্ৰায় ১০০ খনতকৈও অধিক চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল, প্ৰধানকৈ তেলেগু ভাষাত। তেলেগু অভিনেতা ভেঙ্কাটেশে তেওঁক “ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ এগৰাকী সম্পূৰ্ণ অভিনেত্ৰী” ("A thorough actress in Indian Cinema") বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref name="rediff1">{{cite news |url=http://www.rediff.com/entertai/1998/mar/28sou.htm|title=Child, woman, star|last=Kumar |first=Ch Sushil |date=1998-03-28 |work=Interview|publisher=[[Rediff.com]]|access-date=2009-06-20}}</ref> সৌন্দৰ্যাই তেওঁৰ মাতৃভাষা [[কন্নড় ভাষা]]ৰ চলচ্চিত্ৰৰ পৰা মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় আৰম্ভ কৰিলেও তেওঁ তেলেগু চলচ্চিত্ৰৰ পৰাহে বেছি জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। তেলেগু ভাষাত হিৰোইন হিচাপে তেওঁৰ প্ৰথম হিট ছবি আছিল এছ ভি কৃষ্ণ ৰেড্ডীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ ৰাজেন্দ্ৰুদু গজেন্দ্ৰুডু৷{{citation needed|date=June 2017}} প্ৰকৃত বাণিজ্যিক স্বীকৃতি তেওঁ ই ভি ভি সত্যনাৰায়ণৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ১৯৯৪ চনৰ চলচ্চিত্ৰ হেলো ব্ৰাদাৰৰ পৰাহে পায়, য'ত তেওঁ নাগাৰ্জুন আৰু ৰাম্য কৃষ্ণৰ সৈতে অভিনয় কৰিছিল।{{citation needed|date=June 2017}} কোডি ৰামকৃষ্ণৰ দ্বাৰা পৰিচালিত অম্মোৰুত বঁটা বিজয়ী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল, য'ত তেওঁ দেৱী অম্মোৰুৰ ভক্ত ভৱানীৰ চৰিত্ৰত ৰাম্য কৃষ্ণ আৰু সুৰেশৰ সৈতে অভিনয় কৰিছিল। ১৯৯৫ চনত তেওঁৰ ইলেভেন (eleven) মুক্তি পাইছিল।<ref name="rediff1" /> তামিল ভাষাত, পোন্নুমণিত তেওঁ কাৰ্তিক আৰু শিৱকুমাৰৰ বিপৰীতে এগৰাকী মানসিকভাৱে অক্ষম ব্যক্তিৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বাবে মুখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰে। === নিৰন্তৰ সফলতা, সমালোচকৰ প্ৰশংসা আৰু জনপ্ৰিয়তা === ডি. ৰামানাইডুৰ মতে, “তেলেগু চলচ্চিত্ৰৰ আটাইতকৈ ধুনীয়া যোৰ” ("Most Beautiful Pairs of Telugu cinema") হৈছে এন টি আৰ আৰু সাবিত্ৰী, এ এন আৰ আৰু বাণীশ্ৰী, চিৰঞ্জীৱী আৰু বিজয়শান্তি, ডাগ্গুবাটি ভেঙ্কাটেশ আৰু সৌন্দৰ্যা। ১৯৯৭ চনত, তেওঁ পবিত্ৰ বন্ধম, পেলি চেচুকুন্দম, আম্মা ডোংগা, মা আয়ানা বংগৰাম, অচি না মাৰাদালা আৰু আৰো প্ৰণামৰ যোগেদি সফলতা লাভ কৰে আৰু তেওঁৰ প্ৰদৰ্শনৰ বাবে সমগ্ৰ উদ্যোগৰ পৰা প্ৰশংসা লাভ কৰে। দক্ষিণ ভাৰতীয় চুপাৰষ্টাৰ ৰজনীকান্তৰ সৈতে তেওঁ অৰুণাচলমত অভিনয় কৰিছিল, যি ১৯৯৭ চনৰ তামিল চলচ্চিত্ৰৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী ছবি হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। উদ্যোগটোৱে যদিও তেওঁক সোণৰ হাত বুলি গণ্য কৰিছিল; তেওঁ এগৰাকী প্ৰাক্তন পৰিচালকৰ জীয়ৰী হিচাপে সদায় এই সফলতাক এগৰাকী ব্যক্তিৰ অনুষ্ঠান হিচাপে নহয় বৰং ৩৬টা বিভাগৰ দলবদ্ধ কাম হিচাপেহে গণ্য কৰিছিল।<ref name="rediff1" /> ১৯৯৮ চনত গুণশেখৰৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চূদালানী ভুন্দীত চিৰঞ্জীৱীৰ বিপৰীতে অভিনয় কৰি সৌন্দৰ্যাই গুৰুত্বপূৰ্ণ সফলতাৰে আগবাঢ়ি যায়। তেওঁ সিংগীতম শ্ৰীনিবাস ৰাওৰ দ্বাৰা পৰিচালিত তামিল চলচ্চিত্ৰ কাথালা কাথালাত কমল হাচান আৰু প্ৰভুদেৱাৰ সৈতে অভিনয় কৰিছিল, যিখন চলচ্চিত্ৰক সেইটো বছৰতে তেলেগু ভাষালৈ ডাব কৰা হৈছিল নাভান্দি লাভান্দি নামেৰে। তেলেগু চলচ্চিত্ৰ পেল্লী পিতালু, শ্ৰী ৰামুলায়, নিন্নে প্ৰেমীষ্টা আৰু কন্নড় চলচ্চিত্ৰ দোনী চাগালী বাণিজ্যিকভাৱে সফল হৈছিল। কৃষ্ণ বংশীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত অন্থাহপুৰামে সৌন্দৰ্যাৰ কেৰিয়াৰৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ প্ৰদৰ্শন হিচাপে পৰিগণিত হয়, তেওঁক শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বাবে ৰাজ্যিক নন্দী বঁটা আৰু শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বাবে তেওঁ একেৰাহে দুবাৰকৈ [[ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]] লাভ কৰিছিল। তেওঁৰ ১৯৯৯ চনত মুক্তি প্ৰাপ্ত ৰাজা চলচ্চিত্ৰত ভেঙ্কাটেশৰ বিপৰীতে অভিনয় কৰে, যিখন ব্লকবাষ্টাৰ ছবি আছিল আৰু তেওঁ তৃতীয় বাৰৰ বাবে [[ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]] লাভ কৰিছিল। তেওঁৰ মুক্তপ্ৰাপ্ত আন আন চলচ্চিত্ৰবোৰ হৈছে- [[ৰজনীকান্ত]]ৰ বিপৰীতে পাদায়াপ্পা, নাগাৰ্জুনৰ বিপৰীতে আজাদ আৰু প্ৰেমাকু ভেলেয়াৰা, প্ৰেমাকু স্বাগতম আৰু অৰুন্ধতীয়ে তেওঁৰ স্থিতি অধিক দৃঢ় কৰে। সেইটো বছৰতে, তেওঁ হিন্দী চলচ্চিত্ৰ সূৰ্যবংশমত [[অমিতাভ বচ্চন]]ৰ বিপৰীতে অভিনয় কৰে।<ref name="rediff1" /> ২০০০ চনত তেওঁ চিৰঞ্জীৱীৰ বিপৰীতে অন্নায়াত অভিনয় কৰে, জয়ম মানাদেৰা আৰু দেৱী পুত্ৰুডুত ভেঙ্কাটেশৰ বিপৰীতে, নিন্নে প্ৰেমীষ্টাত নাগাৰ্জুন আৰু শ্ৰীকান্তৰ বিপৰীতে আৰু তেওঁ আন কেইবাজনৰো সৈতে অভিনয় প্ৰদৰ্শন কৰে, যেনে চিৰঞ্জীৱীৰ বিপৰীতে এদুৰুলেনী মনীষী আৰু শ্ৰীমঞ্জুনাথ, অৰ্জুন সৰজা, অম্বৰীশ আৰু সুমালতা আৰু [[ৰজনীকান্ত]]ৰ বিপৰীতে নৰসিংহ আৰু ৰাম্যাকৃষ্ণৰ বিপৰীতে পেল্লী পেটালু, ডঙাটা আৰু নাগদেৱতা।<ref name="rediff1" /> তেওঁ গীতত গেষ্ট এপিয়াৰেঞ্চ হিচাপেও অভিনয় কৰিছিল। ২০০৪ চনত বালকৃষ্ণই হায়দৰাবাদৰ এটা উন্মোচন অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈ নৰ্তানাচালাৰ পুনৰ নিৰ্মাণৰ কথা ঘোষণা কৰে। সৌন্দৰ্যাই দ্ৰৌপদীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিবলৈ চুক্তিবদ্ধ হৈছিল<ref>{{cite web|url=http://www.pressreader.com/india/deccan-chronicle/20121024/282518655747664|title=PressReader.com - Connecting People Through News|website=www.pressreader.com}}</ref> কিন্তু তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত ছবিখন স্থগিত ৰখা হৈছিল। === অন্যান্য ভাষা === সৌন্দৰ্যাই [[অমিতাভ বচ্চন]]ৰ বিপৰীতে হিন্দী চলচ্চিত্ৰ সূৰ্যবংশমত অভিনয় কৰিছিল। তেওঁ [[ৰজনীকান্ত]] আৰু কাধলা কাধলাৰ সৈতে অৰুণাচলম আৰু পাদয়াপ্পাকে ধৰি কেইবাটাও তামিল চুপাৰ-হিট ছবিত অভিনয় কৰিছিল। তেওঁ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ কিলিচুন্দন মামপাজামত অভিনয় কৰিছিল। == পৰোপকাৰ == সৌন্দৰ্যাই বাংগালোৰত অনাথ শিশুসকলৰ বাবে তেওঁৰ দেউতাকৰ নামত তিনিখন বিদ্যালয় খুলিছিল। সৌন্দৰ্যাৰ মৃত্যুৰ পিছত, তেওঁৰ মাতৃ মঞ্জুলাই বাংগালোৰত “অমৰসৌন্দৰ্যা বিদ্যালয়াছ” নামেৰে অধিক বিদ্যালয়, প্ৰতিষ্ঠান আৰু অনাথ আশ্ৰম আৰম্ভ কৰিছিল। == মৃত্যু == ২০০৪ চনৰ ১৭ এপ্ৰিলত [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টিৰ]] হৈ নিৰ্বাচনী প্ৰচাৰৰ সময়ত বাংগালোৰৰ পৰা কৰিমনগৰলৈ যাত্ৰা কৰি থাকোঁতে তেওঁৰ ভাতৃ অমৰনাথৰ সৈতে বিমান দুৰ্ঘটনাত সৌন্দৰ্যাৰ মৃত্যু হয়, য’ত তেওঁ সেইটো বছৰতে [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টিত]] যোগদান কৰিছিল।<ref name="expind1">{{cite news|last=Press Trust of India|author-link=Press Trust of India|date=2004-04-17|title=Soundarya killed in plane crash. its a tragedy|work=[[The Indian Express]]|url=http://www.expressindia.com/news/fullstory.php?newsid=30461|access-date=2009-06-20|archivedate=2013-01-23|archiveurl=https://archive.ph/20130123013859/http://www.expressindia.com/news/fullstory.php?newsid=30461|deadurl=yes}}</ref> == বঁটা আৰু সন্মান == {| class="wikitable sortable" |- bgcolor="#d1e4fd" ! চন ! বঁটা ! বঁটাৰ ধৰণ ! চলচ্চিত্ৰ ! চৰিত্ৰ |- |- bgcolor=#edf3fe | ২০০৩|| [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] || [[:en:National Film Award for Best Feature Film|শ্ৰেষ্ঠ ফিচাৰ চলচ্চিত্ৰৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]]||''[[দ্বীপ]]''||[[:en:Film producer|প্ৰযোজক]] |- |- bgcolor=#edf3fe | ১৯৯৮ || [[:en:Karnataka State Film Awards|কৰ্ণাটক ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] ||[[:en:Karnataka State Film Award for Best Actress|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী]]|| ''[[:en:Doni Saagali|দোনী চাগালী]]''||ক্ষমা |- |- bgcolor=#edf3fe | ২০০৩|| [[:en:Karnataka State Film Awards|কৰ্ণাটক ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] ||[[:en:Karnataka State Film Award for Best Actress|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী]]||''[[:en:Dweepa|দ্বীপা]]''||নাগী |- |- bgcolor=#edf3fe | ১৯৯৫||[[:en:Filmfare Awards South|ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ]]|| [[:en:Filmfare Award for Best Actress – Telugu|ফিল্মফেয়াৰ এৱাৰ্ড ফোৰ বেষ্ট এক্ট্ৰেছ - তেলেগু]]||''[[:en:Ammoru|অম্মোৰু ]]''||ভৱানী |- |- bgcolor=#edf3fe | ১৯৯৮||[[:en:Filmfare Awards South|ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ]]|| [[:en:Filmfare Award for Best Actress – Telugu|ফিল্মফেয়াৰ এৱাৰ্ড ফোৰ বেষ্ট এক্ট্ৰেছ - তেলেগু]]||''[[:en:Anthapuram (1998 film)|অন্থাহপুৰাম ]]''||ভানুমতী |- |- bgcolor=#edf3fe | ১৯৯৯||[[:en:Filmfare Awards South|ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ]]|| [[:en:Filmfare Award for Best Actress – Telugu|ফিল্মফেয়াৰ এৱাৰ্ড ফোৰ বেষ্ট এক্ট্ৰেছ - তেলেগু]]||''[[:en:Raja (1999 film)|ৰাজা]]''<ref>{{cite web |url=http://www.pvv.ntnu.no/~kailasan/news/rahman_bags_12th_filmfare_award.htm |title=Rahman bags 12th Filmfare award |publisher=Pvv.ntnu.no |access-date=19 October 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020130651/http://www.pvv.ntnu.no/~kailasan/news/rahman_bags_12th_filmfare_award.htm |archive-date=20 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131020130651/http://www.pvv.ntnu.no/~kailasan/news/rahman_bags_12th_filmfare_award.htm |archivedate=20 October 2013 |deadurl=yes }}</ref>||অঞ্জলী |- |- bgcolor=#edf3fe | ২০০২||[[:en:Filmfare Awards South|ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ]]|| [[:en:Filmfare Award for Best Supporting Actress - Tamil|ফিল্মফেয়াৰ এৱাৰ্ড ফোৰ বেষ্ট চাপৰ্টিং এক্ট্ৰেছ - তামিল]]||''[[:en:Ivan (2002 film)|ইভান]]'' (Nominated)||দিক্ষাণ্যা |- |- bgcolor=#edf3fe | ২০০৩||[[:en:Filmfare Awards South|ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ]]|| [[:en:Filmfare Award for Best Actress – Kannada|ফিল্মফেয়াৰ এৱাৰ্ড ফোৰ বেষ্ট এক্ট্ৰেছ - কন্নড়]]||''[[:en:Dweepa|দ্বীপা]]''||নাগী |- |- bgcolor=#edf3fe | ২০০৩||[[:en:Filmfare Awards South|ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ]]|| [[:en:Filmfare Award for Best Film – Kannada|ফিল্মফেয়াৰ এৱাৰ্ড ফোৰ বেষ্ট ফিল্ম - কন্নড়]]||''[[:en:Dweepa|দ্বীপা]]''<ref>{{cite web |url=http://portal.bsnl.in/intranetnews.asp?url%3D%2Fbsnl%2Fasp%2Fcontent+mgmt%2Fhtml+content%2Fentertainment%2Fentertainment14489.html |title=Archived copy |access-date=October 19, 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721152719/http://portal.bsnl.in/intranetnews.asp?url=%2Fbsnl%2Fasp%2Fcontent%20mgmt%2Fhtml%20content%2Fentertainment%2Fentertainment14489.html |archive-date=July 21, 2011 |archivedate=July 21, 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110721152719/http://portal.bsnl.in/intranetnews.asp?url=%2Fbsnl%2Fasp%2Fcontent%20mgmt%2Fhtml%20content%2Fentertainment%2Fentertainment14489.html |deadurl=yes }}</ref>||প্ৰযোজক |- |- bgcolor=#edf3fe | ২০০৪|| [[:en:Filmfare Awards South|ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ]]|| [[:en:Filmfare Award for Best Actress – Kannada|ফিল্মফেয়াৰ এৱাৰ্ড ফোৰ বেষ্ট এক্ট্ৰেছ - কন্নড়]]||''[[:en:Apthamitra|আপথামিত্ৰা ]]'' (Posthumously awarded)||গংগা/ নাগাবাল্লী |- |- bgcolor=#edf3fe | ১৯৯৬|| [[:en:Nandi Award|নন্দী বঁটা]]||[[:en:Nandi Award for Best Actress|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী]] ||''[[:en:Pavithra Bandham|পৱিত্ৰ বন্ধন]]''|| ৰাধা |} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{IMDb name|id=0815897|name=সৌন্দৰ্যা}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] g05geo853xoxnpviwk769u4uwo31ule 0 76010 648344 646931 2026-10-29T02:37:52Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 648344 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = স্বৰ্ণকুমাৰী দেৱী<br />Swarnakumari Devi | image = Swarnakumari Devi.jpg | image_size = 200 px | caption = স্বৰ্ণকুমাৰী দেৱী | birth_date = {{Birth date|df=yes|1855|8|28}} | birth_place = [[কলিকতা]], বংগ প্ৰদেশ, ব্ৰিটিছ ভাৰত | death_date = {{Death date and age|df=yes|1932|7|3|1855|08|28}} | death_place = [[কলিকতা]], বংগ প্ৰদেশ, ব্ৰিটিছ ভাৰত | nationality = | occupation = কবি, ঔপন্যাসিকা, সংগীতশিল্পী, সমাজকৰ্মী | spouse = জানকীনাথ ঘোষাল | children = হিৰন্মিয়ী দেৱী<br/>[[সৰলা দেৱী চৌধুৰাণী]]<br/>ছাৰ জ্যোৎস্না ঘোষাল<br/>উৰ্মিলা ঠাকুৰ }} '''স্বৰ্ণকুমাৰী দেৱী''' ({{lang-en|Swarnakumari Devi}}; ২৮ আগষ্ট ১৮৫৫ – ৩ জুলাই ১৯৩২) আছিল এগৰাকী ভাৰতৰ বাংলা কবি, ঔপন্যাসিকা, সংগীতজ্ঞ আৰু সমাজকৰ্মী৷<ref name="Bose609">Sengupta, Subodh Chandra and Bose, Anjali (editors), 1976/1998, ''Sansad Bangali Charitabhidhan'' (Biographical dictionary) Vol I,pp. 609-610, {{ISBN|81-85626-65-0}}</ref><ref name="Indira">Devi Choudhurani, Indira, ''Smritisamput'', Rabindrabhaban, Viswabharati, pp.16-26.</ref> ভাৰতৰ প্ৰথমকেইগৰাকী ঔপন্যাসিকাৰ মাজত তেখেতৰ নামটোও লোৱা হয়৷<ref name="Dutta 2013">{{cite news |last1=Dutta |first1=Swapna |title=The home and the world |url=https://www.thehindu.com/books/books-authors/the-home-and-the-world/article4985438.ece |access-date=21 June 2021 |work=[[The Hindu]] |date=August 3, 2013}}</ref> বংগত বাংলা ভাষাত সাহিত্য চৰ্চা কৰি সমাদৰ লাভ কৰা প্ৰথমকেইগৰাকী লেখিকাৰ ভিতৰতো স্বৰ্ণকুমাৰী দেৱী অন্যতম৷<ref name="Banerjee">Banerjee, Hiranmay, ''Thakurbarir Katha'',p. 119, Sishu Sahitya Sansad.</ref> ==পৰিয়াল আৰু প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== স্বৰ্ণকুমাৰী দেৱী আছিল দেবেন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰৰ কন্যা সন্তানসকলৰ চতুৰ্থগৰাকী৷ ইয়াৰ লগতে তেখেত আছিল দ্বাৰকানাথ ঠাকুৰৰ নাতি৷ স্বৰ্ণকুমাৰী দেৱীৰ তিনিগৰাকী ভগ্নী সৌদামিনী, সুকুমাৰী আৰু শৰৎকুমাৰী তেওঁতকৈ আছিল বয়সত ডাঙৰ৷ আনহাতে বৰ্ণকুমাৰী আছিল কনিষ্ঠগৰাকী৷ সৌদামিনী বেথুন কলেজৰ প্ৰথমকেইগৰাকী শিক্ষাৰ্থীৰ মাজত অন্যতম৷ পৰিয়ালৰ বাকীকেইগৰাকী ছোৱালীয়েও তেখেতক অনুসৰণ কৰি শিক্ষাগ্ৰহণ কৰিছিল৷ কিন্তু স্বৰ্ণকুমাৰীয়ে মূলতঃ ঘৰতে শিক্ষাগ্ৰহণ কৰিছিল বুলি ক'ব পাৰি৷ <ref name="Indira"/>তেখেত [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ]]তকৈ পাঁচবছৰে জ্যেষ্ঠ আছিল৷<ref name="Banerjee"/> ''জৰাশংক ঠাকুৰবাড়ী''ত শিক্ষাক গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল৷ ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰে আত্মজীৱনীত লিখিছে, "বিদ্যালয়ৰ তুলনাত আমি ঘৰতহে অধিক শিকোঁ৷"<ref>{{cite book |last=Deb |first=Chitra |author-link=Chitra Deb |chapter=Jorasanko and the Thakur Family |year=1990 |editor-last=Chaudhuri |editor-first=Sukanta |editor-link=Sukanta Chaudhuri |title=Calcutta: The Living City |volume=Volume I: The Past |publisher=Oxford University Press |page=66 |isbn=978-0-19-563696-3}}</ref>কম বয়সৰ পৰাই স্বৰ্ণকুমাৰীয়ে বাকীসকল ছোৱালীৰ লগত বন্ধুত্ব গঢ়ি তুলিব পৰাকৈ সক্ষম আছিল৷ ==বিবাহ আৰু সন্তান== ১৮৬৮ চনত স্বৰ্ণকুমাৰীৰ বিবাহ সম্পন্ন হৈছিল জানকীনাথ ঘোষালৰ সৈতে৷ জানকীনাথ ঘোষাল আছিল এগৰাকী সুশিক্ষিত আৰু দৃঢ় মনোবলৰ মানুহ৷ নদীয়া জিলাৰ এটি জমিদাৰী পৰিয়ালৰ ল'ৰা জানকীনাথক পৰিয়ালৰ পৰা বৰ্জন কৰা হৈছিল৷ কাৰণ জানকীনাথে ব্ৰাহ্মধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু বিতৰ্কিত ব্ৰাহ্ম ৰীতিৰ "আনুষ্ঠানিকতা"ৰ মাজেৰে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল৷<ref>Ghoshal was 1 of 9 such grooms who petitioned for ''Brahmo Marriage Bill 1871'' to Sir Henry Maine. per Sibnath Sastri</ref> তেখেতক সকলোধৰণৰ উত্তৰাধিকাৰৰ পৰা বঞ্চিত কৰা হৈছিল৷ অৱশ্যে নিজৰ সামৰ্থ আৰু দৃঢ়তাৰ জোৰত তেখেতে ব্যৱসায় আৰম্ভ কৰি সফলতা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল৷ তেখেতক 'ৰাজা' উপাধি প্ৰদান কৰা হৈছিল৷<ref name="Bose609"/> <ref name="Indira"/> জানকীনাথে কম বয়সৰ পৰাই ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ লগত সক্ৰিয়তা বৰ্তাই ৰাখিছিল৷ <ref>Devi Choudhurani, Indira, ''Smritisamput'', Notes, p. 190.</ref> <ref name="Bose609"/> দম্পতীটোৰ সন্তানকেইগৰাকী হৈছে-হিৰন্ময়ী দেৱী(১৮৭০-১৯২৫),<ref>Devi Choudhurani, Indira, ''Smritisamput'', Notes, p. 218.</ref> জ্যোৎস্নানাথ ঘোষাল (১৮৭১-১৯৬২) আৰু [[সৰলা দেৱী চৌধুৰাণী]] (১৮৭২-১৯৪৫)৷<ref>Banerjee, Hiranmay, ''Thakurbarir Katha'', family chart, p. 224.</ref> জ্যোৎস্নানাথ ঘোষালে ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈ পশ্চিম ভাৰতত সেৱাদান কৰিছিল৷<ref name="Devi%20Choudhurani%20p%2E%20195">Devi Choudhurani, Indira, ''Smritisamput'', Notes, p. 195.</ref> ==সৃজনীমূলক প্ৰয়াস== স্বৰ্ণকুমাৰী দেৱীৰ প্ৰথমখন উপন্যাস হৈছে ''দ্বীপ নিৰ্বাণ''৷ প্ৰকাশ হৈছিল ১৮৭৬ চনত৷<ref name="Banerjee"/><ref name="Dutta 2013"/> এটা বিশেষ সূত্ৰৰ মতে, হানা কেথেৰিন মুলেন্স হৈছে বাংলা ভাষাত উপন্যাস লিখা প্ৰথমগৰাকী মহিলা; যিখন প্ৰকাশ হৈছিল ১৮৫২ চনত৷<ref>Sengupta, Subodh Chandra and Bose, p. 423</ref> তেনে এক প্ৰেক্ষাপটত স্বৰ্ণকুমাৰী আছিল বাংলা ভাষাত উপন্যাস লিখা প্ৰথমগৰাকী বাংলা মহিলা৷<ref name="Novel">{{cite book |last=Aziz |first=Mahibul |year=2012 |chapter=Novel |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Novel |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304195328/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Novel |archivedate=2016-03-04 |access-date=2021-09-30}}</ref><ref>Bandopadhyay, Brajendranath, ''Sahitye Banga Mahila'', in ''Bethune College and School Centenary Volume'', edited by Dr. Kalidas Nag, 1949, p. 199</ref> <ref>{{cite web | url = http://museum.rabindrabharatiuniversity.net/tagore_family/tagore_society.htm | title = The Tagores and society | access-date = 2007-05-04 | last = | first = | publisher = Rabindra Bharati University | archivedate = 2008-01-02 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080102090255/http://museum.rabindrabharatiuniversity.net/tagore_family/tagore_society.htm | deadurl = yes }}</ref> ১৮৭৯ চনত স্বৰ্ণকুমাৰীয়ে সম্ভৱতঃ বাংলা ভাষাত প্ৰথমখন অপেৰা লিখে৷ নাম আছিল ''বসন্ত উৎসৱ''৷<ref name="Banglapedia">{{cite book |last=Amin |first=Sonia |year=2012 |chapter=Devi, Swarna Kumari |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Devi,_Swarna_Kumari |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210519153704/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Devi,_Swarna_Kumari |archivedate=2021-05-19 |access-date=2021-09-30}}</ref> ==কৰ্মৰাজি== === উপন্যাস === # ''দ্বীপ নিৰ্বাণ'', ১৮৭৬<ref name="Dutta 2013"/> # ''মীবাৰ ৰাজ'', ১৮৭৭ # ''ছিন্ন মুকুল'' , ১৮৭৯<ref name="Dutta 2013"/> # ''মালতী'', ১৮৮১ # ''হুগলীৰ ইমাম বাড়ী'', ১৮৮৭ # ''বিদ্ৰোহ'', ১৮৯০ # ''স্নেহলতা বা পালিটা'' , ১৮৯২ # ''ফুলেৰমালা, ১৮৯৪ # ''কাহাকে'' , ১৮৯৮ # ''বিচিত্ৰ'', ১৯২০ # ''স্বপ্নভূমি'', ১৯২১ # ''মিলনৰাতি'', ১৯২৫ # ''ফুলেৰ মালা''<ref name="Bose609"/> === নাটক === # ''দ্য ৱেডিং টেংগল'' , ১৯০৪ # ''কোনেই বাদল'', ১৯০৬ # ''পাক চক্ৰ'', ১৯১১ # ''ৰাজকন্যা'' #* ''দিব্যকমল''<ref name="Bose609"/> === অপেৰা === # ''বসন্ত উৎসৱ'', ১৮৭৯ === কাব্য=== # ''গাঁথা'' # ''বসন্ত উৎসৱ'' # ''গীতিগুচ্ছ''<ref name="Bose609"/> === প্ৰবন্ধ === # ''পৃথিৱী''<ref name="Bose609"/> ==বঁটা আৰু সন্মান== [[কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়|কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ে]] স্বৰ্ণকুমাৰী দেৱীক ১৯২৭ চনত জগততাৰিণী সোণৰ পদক প্ৰদান কৰে৷<ref name="Banglapedia"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী]][[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সাহিত্যিক]][[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীতজ্ঞ]][[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]][[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বঙালী সাহিত্যিক]] bbxldb3ixld4f70bp0nax4h5ohtnuu3 0 83454 648339 453472 2026-10-29T01:49:34Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 648339 wikitext text/x-wiki {{Geobox |name = সুৰমা নদী |native_name = |other_name = |other_name1 = |image = Surma River 0003.jpg |image_size = |image_caption = সুৰমা নদীৰ দৃশ্য |etymology = |country = বাংলাদেশ |country1 = ভাৰত |state = অসম |state1 = |region = চিলেট বিভাগ |region1 = |district = [[চিলেট জিলা]] |district1 = [[সুনামগঞ্জ জিলা]] |city = |city1 = |landmark = |landmark1 = |landmark 2 = |length = 249 |watershed = |discharge_location = |discharge = |discharge_max = |discharge_min = |discharge1_location = |discharge1 = |source_name = বৰাক নদী |source_location = |source_district = |source_region = |source_state = |source_country = |source_lat_d = |source_lat_m = |source_lat_s = |source_lat_NS = |source_long_d = |source_long_m = |source_long_s = |source_long_EW = |source_elevation = |source_length = |mouth_name = বাউলাই নদী |mouth_location = |mouth_district = |mouth_region = |mouth_state = |mouth_country = |mouth_lat_d = |mouth_lat_m = |mouth_lat_s = |mouth_lat_NS = |mouth_long_d = |mouth_long_m = |mouth_long_s = |mouth_long_EW = |mouth_elevation = |tributary_left = |tributary_left1 = |tributary_right = |tributary_right1 = |free_name = |free_value = |map = Bangladesh LOC 1996 map.jpg |map_size = |map_caption = সুৰমাকে ধৰি বাংলাদেশৰ মূল নদীৰ গতিপথ }} '''সুৰমা নদী''' হৈছে [[বাংলাদেশ]]-[[ভাৰত]]ৰ সীমা অতিক্ৰম কৰা এখন নদী। সুৰমা নদী বাংলাদেশৰ উত্তৰ-পূবৰ চিলেট আৰু সুনামগঞ্জ জিলাৰ এখন নদী। সুৰমা নদীক বাংলাদেশ জল উন্নয়ন ব'ৰ্ড বা "PAUBO"-য়ে উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ৮৩ সংখ্যক নদী হিচাপে চিহ্নিত কৰিছে। ই বাংলাদেশৰ অন্যতম প্ৰধান নদী। ==অন্যান্য তথ্য== ই সুৰমা-মেঘনা নদী ব্যৱস্থাৰ অংশ। [[ইবন বটুতা]]ই ১৫ দিন এই নদী পথত সাগৰৰ মাজেৰে যাত্ৰা কৰিছিল, তেওঁৰ ৰেহলা গ্ৰন্থত ইয়াৰ বিশদ বিৱৰণ আছে। [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ পৰা অহা বৰাক নদী বাংলাদেশ সীমান্তত সুৰমা আৰু [[কুছিয়াৰা নদী]]ত বিভক্ত হোৱাৰ লগে লগে ইয়াৰ আৰম্ভণি হয়।<ref>[http://herkules.oulu.fi/isbn9514267117 Mannan, Abdul (2002) "Stratigraphic evolution and geochemistry of the Neogene Surma Group, Surma Basin, Sylhet, Bangladesh" University of Oulu, Oulu, Bangladesh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130423234743/http://herkules.oulu.fi/isbn9514267117/ |date=2013-04-23 }}, {{ISBN|951-42-6710-9}}</ref> ই চিলেট, সুনামগঞ্জ, নেত্ৰকোনা, কিশোৰগঞ্জৰ ওপৰেৰে বৈ গৈ মেঘনাৰ লগত মিলি যায়। ই ভৈৰব বাজাৰৰ ওপৰত কিশোৰগঞ্জ জিলাত শেষ হয়,<ref>{{GEOnet2|32FA88146F833774E0440003BA962ED3|Bhairab Bāzār (Approved)}}, [[National Geospatial-Intelligence Agency|United States National Geospatial-Intelligence Agency]]</ref> য'ত দুয়োখন নদী পুনৰ মিলি [[মেঘনা নদী]] গঠন হয়। নদীখনৰ পৰা ওলোৱা পানী শেষত [[বংগোপসাগৰ]]লৈ বৈ যায়। == ধাৰা == মণিপুৰ পাহাৰৰ মাও সংসঙৰ পৰা বৰাক নদীৰ উৎপত্তি হৈছে। বাংলাদেশ সীমান্তত নৈখন দুটা শাখাত বিভক্ত, ইয়াৰ উত্তৰ শাখাটো হৈছে সুৰমা নদী, আৰু দক্ষিণৰ শাখাটো হৈছে কুছিয়াৰা নদী। এইখিনিতে সুৰমা নৈ চিলেট অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰি [[সুৰমা অৱবাহিকা]] গঠন কৰে। ==ছবি সংগ্ৰহ== <gallery> File:Surma River 0002.jpg File:Surma river.JPG File:BD Surma 2.jpg File:05122009 River Surma Sylhet photo2 Ranadipam Basu.jpg </gallery> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{cite book |last=Chowdhury |first=Masud Hasan |year=2012 |chapter=Surma River |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Surma_River |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220922052207/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Surma_River |archivedate=2022-09-22 |access-date=2022-09-20}} {{Coord|25|01|N|91|21|E|display=title|region:BD_type:river_source:GNS-enwiki}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ নদী]] hyjy1jx7ynk7bdzg12gi5p4ztm4pk0k 0 88008 648333 647494 2026-10-29T01:02:39Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 648333 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = Sambalpuri | altname = Western Odia | nativename = {{lang-or|ସମ୍ବଲପୁରୀ|label=none|translit-std=ISO}} | states = [[India]] | region = [[Western Odisha]] | ethnicity = [[Odia people|Odias]] | image = {{Photomontage | photo1a = Sambalpuri Odia script.png | spacing = 2 | color = 0 | border = 0 | foot_montage = }} | imagecaption = 'Sambalpuri' in the [[Odia script]] | speakers = {{sigfig|2.630|3}} million | date = 2011 census | ref = <ref>{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/language/spv|title=Sambalpuri|website=Ethnologue}}</ref> | familycolor = Indo-European | fam2 = [[Indo-Iranian languages|Indo-Iranian]] | fam3 = [[Indo-Aryan languages|Indo-Aryan]] | fam4 = [[Eastern Indo-Aryan languages|Eastern]] | fam5 = [[Odia languages|Odia]] | script = [[Odia script|Odia]]<ref name="BASI">{{cite book|title=Bulletin of the Anthropological Survey of India|url=https://books.google.com/books?id=lnELAAAAIAAJ|year=1979|publisher=Director, Anthropological Survey of India, Indian Museum}}</ref><ref name="Pasayat1998">{{cite book|author=Chitrasen Pasayat|title=Tribe, Caste, and Folk Culture|url=https://books.google.com/books?id=E8TYAAAAMAAJ|year=1998|publisher=Rawat Publications|isbn=9788170334576}}</ref><ref name="Kapoor2002">{{cite book|author=Subodh Kapoor|title=The Indian Encyclopaedia: La Behmen-Maheya|url=https://books.google.com/books?id=4LqRXZPJTUoC&pg=PA4240|year=2002|publisher=Cosmo Publications|isbn=978-81-7755-271-3|pages=4240–}}</ref> | iso3 = spv | glotto = samb1325 | glottoname = Sambalpuri | map = Sambalpuri speaking areas.png | mapcaption = Sambalpuri speaking areas in Odisha and Chhattisgarh | map2 = Lang Status 80-VU.svg | mapscale = 1.0 | mapcaption2 = {{center| {{small|Sambalpuri is classified as Vulnerable language by the UNESCO [[Atlas of the World's Languages in Danger]]<ref>{{Cite web|url=https://en.wal.unesco.org/languages/sambalpuri|title=World Atlas of Languages: Sambalpuri|website=en.wal.unesco.org|access-date=9 December 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250212101216/https://en.wal.unesco.org/languages/sambalpuri|archivedate=12 February 2025|deadurl=yes}}</ref>}}}} | notice = IPA }} {{Contains special characters | special = [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]] পাঠ্য | fix = Help:Multilingual support#Odia | characters = Odia script }} [[চিত্ৰ:WIKITONGUES-_Nicolas_speaking_Sadri,_Kharia,_and_Sambalpuri.webm|thumb|চীনে ৰেকৰ্ড কৰা তিনিটা ভাষাত কথা কোৱা সম্বলপুৰী ভাষাবিদ।]] '''সম্বলপুৰী''' ({{Lang-en|Sambalpuri}}; {{ipa|spv|sɔmbɔlɔpuɾi|lang}}) এটি পূৰ্বী [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা]] যি [[ওড়িশা]]ৰ পশ্চিম ভাগত কথিত। এই ভাষাক '''পশ্চিমীয়া ওড়িয়া''' আৰু '''কোসলী''' নামেৰেও জনা যায়।<ref>{{e21|spv}}</ref> কোসালী এটি নতুনকৈ জনপ্ৰিয় হৈ উঠা নাম, যি বিবাদাস্পদ, কাৰণ ই ঐতিহাসিক [[দক্ষিণ কোসল]] অঞ্চলৰ সৈতে সম্পৰ্কৰ ইংগিত দিয়ে, যি অঞ্চলত বৰ্তমানৰ সম্বলপুৰ অঞ্চলো আছিল।{{sfn|Dash|1990|pp=4–5}} সম্বলপুৰী ভাষী লোকে সাধাৰণতে সম্বলপুৰীক এক পৃথক [[ভাষা]] হিচাপে চায়, যদিও বাহিৰৰ লোকে প্ৰায় ইয়াক [[উড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া ভাষা]]ৰ উপভাষা গণ্য কৰে।{{sfn|G.K. Sahu|2002|pp=1–2}} সম্বলপুৰী ভাষী লোকে আনুষ্ঠানিক কামৰ বাবে ওড়িয়া ব্যৱহাৰ কৰে।<ref>{{harvtxt|Patel|n.d.}} cited in {{harvtxt|Mathai|Kelsall|2013|p=3}}</ref> ২০০৬ চনৰ এক সমীক্ষাৰ মতে, সম্বলপুৰী আৰু মানক ওড়িয়াৰ শব্দসম্ভাৰত ৭৫% সামঞ্জস্য আছে।{{sfn|Mathai|Kelsall|2013|pp=4–6|ps=. The precise figures are 75{{ndash}}76%. This was based on comparisons of 210-item wordlists.}} == ভৌগোলিক বিতৰণ == ২০১১ চনৰ ভাৰতীয় জনগণনাত ২ নিযুত ৬৩০ হাজাৰ লোকে নিজৰ [[মাতৃভাষা]] সম্বলপুৰী বুলি নথিভুক্ত কৰিছিল, যাৰে প্ৰায় সকলো লোকেই আছিল উৰিষ্যাৰ বাসিন্দা।<ref>{{Cite web|title=C-16: Population by mother tongue, India – 2011|last=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10191|accessdate=14 October 2022}}</ref> এই ভাষা কোৱা লোক ঘাইকৈ আছিল [[বৰগঢ়]] (১১৩০০০০), [[সুবৰ্ণপুৰ]] (৩৬৪০০০), [[বালনগীৰ]] (৩৩৫০০০), [[সম্বলপুৰ]] (২৭৫০০০), [[ঝাৰছোগোড়া]] (২৪৫০০০), [[নুৱাপাড়া]] (১৪৫০০০), [[বৌধ]] (৯০৭০০) আৰু [[সুন্দৰগঢ়]] (৪২৭০০) জিলাৰ বাসিন্দা।<ref>{{Cite web|title=C-16: Population by mother tongue, Odisha – 2011|last=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10217|accessdate=16 December 2022}}</ref> == লিপি == পশ্চিম উৰিষ্যাৰ শিলালিপি আৰু সাহিত্য কৰ্ম ওড়িয়া লিপিতেই লিখা হৈছিল। ১২৬৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ [[পূৰ্বী গংগা ৰাজ্য|পূৰ্বী গংগা]]ৰ শাসক [[ভানু দেৱ ১]]ৰ স্তম্বেশ্বৰ শিলালিপি আৰু [[সোণেপুৰ ৰাজ্য|সোণেপুৰ]]ৰ ৰজা পৃথ্বী সিংহৰ গোবিন্দপুৰ ৰাজআজ্ঞাত দেখা পোৱাৰ দৰে।<ref>{{Citation|title=The Mirror Reflection of Sambalpur State through the Courtly Chronicle called Kosalananda Kavyam|publisher=Odisha History Congress|url=https://www.academia.edu/1773363|author=Ashok kumar Patnaik|date=December 2009|access-date=12 March 2021}}</ref> ১৭ শতিকাৰ [[সম্বলপুৰ ৰাজ্য]]ৰ চৌহান ৰজা বলিয়াৰ সিংহৰ কালত লিখা মহাকাব্য কোসলানন্দ কাব্যও সংস্কৃত ভাষাত [[ওড়িয়া লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হৈছিল।<ref>{{citation|title=The Mirror Reflection of Sambalpur State through the Courtly Chronicle called Kosalananda Kavyam|publisher=Odisha History Congress|url=https://www.academia.edu/1773363|author=Ashok kumar Patnaik|page=237|date=December 2009|access-date=12 March 2021}}</ref> অতীতত সম্ভৱতঃ দেৱনাগৰী লিপিও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>[http://Odisha.gov.in/e-magazine/Journal/jounalvol1/pdf/orhj-11.pdf Untitled-13] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130617021358/http://odisha.gov.in/e-magazine/Journal/jounalvol1/pdf/orhj-11.pdf|date=17 June 2013}}</ref> == ধ্বনিতত্ত্ব == সম্বলপুৰী ভাষাত ২৮টা ব্যঞ্জনধ্বনি, ২টা উপ-স্বৰধ্বনি আৰু ৫টা স্বৰধ্বনি পোৱা যায়।<ref name="Linguistic Survey of India">{{Cite book|last=Mahapatra|first1=B.P.|title=Linguistic Survey of India: Orissa|year=2002|publisher=Language Division, Office of the Registrar General|place=Kolkata, India|page=67,68|url=https://www.censusindia.gov.in/2011-Documents/LSI/lsi_Orissa/2_orissa_vol_page_no_63_to_78.pdf|access-date=5 August 2020}}</ref> == ভাষা আন্দোলন == সম্বলপুৰী ভাষী লোকে বহু সময় ধৰি এক ভাষা আন্দোলন চলাই আহিছে। এই আন্দোলনৰ মূল দাবী হ'ল সম্বলপুৰী ভাষাক [[ভাৰতৰ সংবিধান]]ৰ অষ্ট অনুসূচীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰোৱা।<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131105193144/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-otherstates/article2475325.ece |archivedate=2013-11-05 |title=Plea to include Kosli in 8th Schedule of Constitution |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-otherstates/article2475325.ece |access-date=2023-04-15 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web |title=Memorandum for Inclusion of Kosli Language in the 8th Schedule of the Indian Constitution |url=http://orissadiary.com/Shownews.asp?id=29260 |access-date=2023-04-15 |archivedate=2012-04-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120403004010/http://orissadiary.com/Shownews.asp?id=29260 |deadurl=yes }}</ref> == সাহিত্য == * সত্য নাৰায়ণ বোহিদৰে সম্বলপুৰী ভাষাত টিকচাম্ৰা (১৯৭৫), সম্বলপুৰী ভাষাৰ শব্দ-বিভৱ: বা সংক্ষিপ্ত সম্বলপুৰী ব্যাকাৰণ ও ৰচনা (১৯৭৭) আদি লিখিছে।<ref name="openlibrary">{{Cite web|url=https://openlibrary.org/authors/OL4655144A/Satya_Narayan_Bohidar|title=Satya Narayan Bohidar|work=Open Library}}</ref> * প্ৰয়াগ দত্ত যোশী, "স্বতন্ত্ৰ কোসলী ভাষাৰ পৰিচয়" আদি গ্ৰন্থৰ লেখক। * নীল মাধৱ পানীগ্ৰহী, মহাভাৰত কথাৰ লেখক।<ref>Panigrahi, Nil Madhab, "Mahabharat Katha", Lark books, Bhubaneswar, 1996, {{ISBN|81-7375-023-8}}.</ref> * [[হলধৰ নাগ]], বিখ্যাত সম্বলপুৰী কবি যাক "লোক কবি ৰত্ন" নামেৰেও জনা যায়। তেওঁৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ কাম: লোকগীত, সম্পৰ্দ, কৃষ্ণগুৰু, মহাসতি উৰ্মিলা, তাৰা মণ্ডোদৰী, অচ্ছিয়া, বচ্ছৰ, চিৰি সোমলই, বীৰ সুৰেন্দ্ৰ সাই, কৰমসানী, ৰসিয়া কবি, প্ৰেম পেচান।<ref name="telegraphindia-25sep2010">{{Cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1100925/jsp/orissa/story_12978196.jsp|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101124035314/http://www.telegraphindia.com/1100925/jsp/orissa/story_12978196.jsp|archivedate=24 November 2010|title=Poetry makes him known as new GangadharMeher|date=25 September 2010|dead-url=4 November 2010}}</ref> তেওঁৰ ৰচনাসমূহক "লোককবি হলধৰ গ্ৰন্থাৱলী"ত সংগ্ৰহ কৰা হৈছে।<ref>Nag, Haldhar, "Lokakabi Haladhar Granthabali", compiler – Dwarikanath Nayak, Bidya Prakashan, Cuttack, 2000, {{ISBN|81-7703-009-4}} (Five PhD theses on this class III-dropout poet)</ref> তেওঁ ২০১৬ চনত [[পদ্মশ্ৰী]] বঁটা লাভ কৰে।<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/india/5-PhD-theses-on-this-class-III-dropout-poet/articleshow/51607373.cms 5 PhD theses on this class III-dropout poet]</ref><ref>{{Cite news|title=Translation takes Nag's poems to more readers|url=https://www.telegraphindia.com/odisha/translation-takes-nag-s-poems-to-more-readers/cid/1474023|dead-url=14 February 2019|language=en}}</ref> * প্ৰফুল্ল কুমাৰ ত্ৰিপাঠী: সম্বলপুৰী ওড়িয়া অভিধান প্ৰণেতা।<ref>{{Cite web|url=https://www.odiasahitya.com/members/memberprofile/?member=prafulla+kumara+tripathi|title=Prafulla Kumar Tripathy|work=Odia Sahitya|access-date=2023-04-15|archivedate=2022-09-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220907120006/https://www.odiasahitya.com/members/memberprofile/?member=prafulla+kumara+tripathi|deadurl=yes}}</ref> * হেম চন্দ্ৰ আচাৰ্য: ৰামায়ণৰ সম্বলপুৰী অনুবাদ 'ৰাম ৰহ'ৰ লেখক।<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/RamRaha|title=Ram Raha|last=Hema Chandra Acharya|work=Archive.org}}</ref> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == গ্ৰন্থৰ তালিকা == * {{Cite thesis|last=Dash|first=Ashok Kumar|date=1990|title=Evolution of Sambalpuri language and its morphology}} * {{Cite report|last=Mathai|first=Eldose K.|year=2013|title=Sambalpuri of Orissa, India: A Brief Sociolinguistic Survey|url=https://www.sil.org/resources/publications/entry/54878}} * {{Cite thesis|last=Patel|first=Kunjaban|date=n.d.|title=A Sambalpuri phonetic reader}} * {{Cite thesis|last=Sahu|first=Gobardhan|date=2001|title=Generative phonology of Sambalpuri: a study (revised)}} * {{Cite thesis|last=Sahu|first=Gopal Krishna|date=2002|title=A derivational morphology of Sambalpuri}} == বাহ্যিক সংযোগ আৰু অন্য লেখ == * {{Cite journal|last=Biswal|first1=Tuna|year=2010|title=Politics of Sambalpuri or Kosali as a dialect of Oriy in Orissa|journal=Language in India|volume=10|issue=11|url=http://www.languageinindia.com/nov2010/sambalpuri.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210718113521/http://www.languageinindia.com/nov2010/sambalpuri.pdf|archivedate=2021-07-18|access-date=2023-04-15|deadurl=yes}} * [http://kddfonline.com/2012/10/10/registered-newspapers-and-magazines-published-in-kosli-language/ কোসলী ভাষাত প্ৰকাশিত পঞ্জীভুক্ত বাতৰি কাকত আৰু আলোচনী] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220122233828/http://kddfonline.com/2012/10/10/registered-newspapers-and-magazines-published-in-kosli-language/ |date=2022-01-22 }} * {{Cite book|last=Datta|first1=S.P.|date=2002|chapter=Sambalpuri dialect|title=Linguistic survey of India: special studies: Orissa|series=Special studies / Linguistic Survey of India|publisher=Language Division, Office of the Registrar General, India|place=Kolkata|pages=67–93}} [[শ্ৰেণী: ভাৰতৰ ভাষা]] [[শ্ৰেণী:ওড়িয়া ভাষা]] e9ip07bugl6ptqa6ttegd3jo684xhet 0 97899 648335 430914 2026-10-29T01:19:17Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 648335 wikitext text/x-wiki {{Infobox surname |name = সাহা |pronunciation = সাহা |image = |imagesize = |caption = |meaning = ব্যবসায়ী |region = [[অসম]], [[ত্ৰিপুৰা]], [[পশ্চিম বংগ]] আৰু [[বাংলাদেশ]] |origin = [[বাংলা ভাষা|বাংলা]] |variant = [[w:en:#Variations|অসংখ্য]] |footnotes = <ref>{{cite web |url=http://www.census.gov/genealogy/names/names_files.html |url-status=dead |title=1990 Census Name Files |date=30 March 2005 |website=United States Census Bureau |archive-url=https://web.archive.org/web/20050330030604/http://www.census.gov/genealogy/names/names_files.html |archive-date=30 March 2005 |access-date=8 October 2018}}</ref> }} '''সাহা''' ({{lang-en|Saha/Shaha}}) হৈছে ভাৰতৰ পশ্চিম বংগ, অসম আৰু ত্ৰিপুৰা ৰাজ্যৰ লগতে চুবুৰীয়া বাংলাদেশতো বাস কৰা এটা বঙালী হিন্দু উপাধি।<ref>{{Cite web |title=Saha |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Saha |website=Banglapedia |access-date=2020-07-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200717032012/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Saha |archivedate=2020-07-17 |deadurl=yes}}</ref> ==ইতিহাস== এই উপাধিটো ঐতিহাসিকভাৱে বৈশ্য (ব্যৱসায়ী) সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে জড়িত। সাহা শব্দটোৰ উৎপত্তি সংস্কৃত শব্দ সাধুৰ পৰা হৈছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে "সৎ" বা "ভাল"। সময়ৰ লগে লগে সাহাসকলে বাণিজ্য, ধন ঋণত দিয়া, খেতি ইত্যাদিৰ লগত জড়িত হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite book|title=Caste Dynamics Among the Bengali Hindus |last=Sarma |first= Jyotirmoyee|date= |page=|year=1980|access-date=|quote=}}</ref> এওঁলোকৰ ধৰ্মীয় আচাৰ-আচৰণ অন্যান্য বঙালী হিন্দু সকলৰ নিচিনা।<ref>{{cite web |url=https://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BE|title=সাহা |last= |first= |date= |website=banglapedia.org |publisher=|access-date=|quote=}}</ref> ==প্ৰাচীন সাহিত্যত== পয়াৰ ছন্দত লিখা '''শ্ৰী শ্ৰী হৰি লীলামৃত''' কবিতাত সাহাসকলৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>তাৰক চন্দ্ৰ সৰকাৰ, শ্ৰী শ্ৰী লীলামৃত (১৯১৬)</ref> {{cquote| ৰাই এসে সেই বোঝা শীঘ্ৰ নামাইল।<br />সাহা বলে তোমৰা কোথায় যাবে বল।।<br /> ৰাই বলে যা’ব মোৰা মধুমতী পাৰে।<br /> সাহা বলে উঠ দোঁহে দিব পাৰ কৰে।।}} ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== * [[মেঘনাদ সাহা]] - ভাৰতীয় জ্যোতিবিজ্ঞানী আৰু সাহা আয়নীয়কৰণ সমীকৰণৰ বিকাশক * [[আৰতি সাহা]] - ইংলিছ চেনেল সাঁতুৰি পাৰ হোৱা এছিয়া মহাদেশৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা আৰু ক্ৰীড়াক্ষেত্ৰত পদ্মশ্ৰী বঁটা প্ৰথম ভাৰতীয় মহিলা * [[মানিক সাহা]] - ত্ৰিপুৰা ৰাজ্যৰ মুখ্যমন্ত্ৰী * [[ঋদ্ধিমান সাহা]] - ভাৰতীয় ক্ৰিকেটাৰ * [[দেবত্তমা সাহা]] - ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} f8oijoigpkqrk3t0f0hnr00b3knyfez 0 101135 648347 401555 2026-10-29T03:06:19Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 648347 wikitext text/x-wiki '''হাজী মহম্মদ দানেশ ('''{{Lang-en|Haji Mohammad Danesh}}, (১৯০০ – ২৮ জুন ১৯৮৬) ব্ৰিটিছ ভাৰতত জন্মগ্ৰহণ কৰা এজন [[বাংলাদেশ|বাংলাদেশী]] ৰাজনীতিবিদ আৰু কমিউনিষ্ট কৰ্মী। == প্ৰাথমিক জীৱন == ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ বংগ ৰাষ্ট্ৰপতিত্বৰ দিনাজপুৰ জিলাৰ চুলতানপুৰ গাঁৱত বঙালী মুছলমান কৃষক পৰিয়ালত হাজী মহম্মদ দানেশৰ জন্ম হৈছিল, যি বৰ্তমান বাংলাদেশৰ অংশ।<ref name="F">{{cite book |last=Sarker |first=Mahfuzur Rahman |year=2012 |chapter=Danesh, Haji Mohammad |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Danesh,_Haji_Mohammad |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240104173700/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Danesh,_Haji_Mohammad |archivedate=2024-01-04 |access-date=2024-01-04}}</ref>দানেশে আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰে আৰু ১৯৩১ চনত [[ইতিহাস]]ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।১৯৩২ চনত আইন বিষয়তো ডিগ্ৰী লাভ কৰে আৰু দিনাজপুৰ জিলা আদালতৰ বাৰত যোগদান কৰে।<ref name="F"/><ref name="Sinha2004">{{cite journal |last=Sinha |first=Soumitra |year=2004 |title=The Quest for Modernity and the Bengali Muslims (1920-1947), part 2 |journal=The Quarterly Review of Historical Studies |volume=34 |pages=82–83}}</ref> == কমিউনিষ্ট সক্ৰিয়তা == ১৯৩০ চনত দনেশ বংগৰ কমিউনিষ্ট সংগঠন বিশেষকৈ ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ বংগ প্ৰাদেশিক সংগঠনৰ লগত সক্ৰিয় হৈ পৰে।<ref name="F"/> উত্তৰ বংগত ভূমিহীন কৃষক আৰু অংশীদাৰী খেতিয়কৰ বাবে জমিদাৰৰ মালিকৰ বিৰুদ্ধে আন্দোলন কৰা [[তেভাগা আন্দোলন]]ত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ বাবে বংগ চৰকাৰে তেওঁক দুবাৰকৈ গ্ৰেপ্তাৰ কৰিছিল, যাৰ অধিকাংশই জমিদাৰসকলৰ সমুখত আত্মসমৰ্পণ কৰিছিল।<ref name="F"/><ref name="Sinha2004"/> দানেশ সংগ্ৰামৰ কেইজনমান মুছলমান কমিউনিষ্ট নেতাৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল আৰু আন্দোলনৰ সপক্ষে মুছলমান কৃষকক সংগঠিত কৰাৰ দিশত কাম কৰিছিল।<ref name="D">{{cite book|title=Agrarian structure, movements and peasant organisations in India, Volume 1|publisher=V.V. Giri National Labour Institute|year=2004|isbn=978-81-7827-064-7}}</ref> ১৯৪৫ চনত তেওঁ অল ইণ্ডিয়া মুছলিম লীগত যোগদান কৰে, কিন্তু পিছলৈ তেবাঘা আন্দোলন অব্যাহত থকাৰ বাবে তেওঁক বহিষ্কাৰ কৰা হয়৷ ১৯৪৬ চনত বংগ চৰকাৰে পুনৰ তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰে।<ref name="F"/><ref name="Sinha2004"/> ১৯৪৭ চনত ভাৰত আৰু বংগ বিভাজনৰ পিছত দানেশে নিজৰ গৃহ জিলা দিনাজপুৰত থাকি যায়, যিখন জিলা মুছলমান সংখ্যাগৰিষ্ঠ পূব বংগৰ অন্তৰ্ভুক্ত, যিখন নতুনকৈ সৃষ্টি হোৱা মুছলমান ৰাজ্য পাকিস্তানৰ অংশ হৈ পৰে। দানেশে কিছু সময়ৰ বাবে সক্ৰিয় ৰাজনীতি এৰি দিনাজপুৰ সুৰেন্দ্ৰনাথ কলেজত আইন বিভাগৰ অধ্যাপক হিচাপে কাম কৰে।<ref name="F"/> == ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰত == ১৯৫৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহত দনেশে গণতন্ত্ৰী দল (ডেম'ক্ৰেটিক পাৰ্টি) গঠন কৰি পূব বংগৰ (পূব পাকিস্তান বুলিও জনা যায়) মূলসুঁতিৰ ৰাজনীতিত পুনৰ যোগদান কৰে। <ref name="F" />পূব বংগৰ প্ৰাদেশিক নিৰ্বাচনত শাসকীয় মুছলিম লীগক পৰাস্ত কৰা এ কে ফজলুল হুক নেতৃত্বত বহুদলীয় ইউনাইটেড ফ্ৰণ্টত দলটোৱে যোগদান কৰে। দানেশ পূব বংগৰ বিধায়িনী দললৈ নিৰ্বাচিত হয়।<ref>{{cite book |last=Umar |first=Badruddin |date=2004 |title=The Emergence of Bangladesh: Class Struggles in East Pakistan (1947–1958) |publisher=Oxford University Press |pages=233 |isbn=0-19-579571-7 |quote=At the conference of political workers in January 1953 in which the Ganatantri Dal was formed, Hajee Danesh of Dinajpur, a veteran communist and peasant leader of Tebagha fame, became its president.}}</ref>কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে ইউনাইটেড ফ্ৰণ্ট চৰকাৰক বৰ্খাস্ত কৰাৰ পিছত দানেশক আৰক্ষীয়ে গ্ৰেপ্তাৰ কৰি ১৯৫৬ চনত মুকলি কৰি দিয়ে।<ref name="F"/> ১৯৫৭ চনত তেওঁ গণতন্ত্ৰী দলক একত্ৰিত কৰি প্ৰবীণ সমাজবাদী নেতা [[মৌলানা আব্দুল হামিদ খান ভাসানী|মৌলানা আব্দুল হামিদ খান ভাষানী]]য়ে গঠন কৰা নতুন নেচনেল আৱামী পাৰ্টি (এন এ পি)ত একত্ৰিত কৰে। তেওঁ উপ-সভাপতি আৰু পিছলৈ এন এ পিৰ সাধাৰণ সম্পাদক নিৰ্বাচিত হয়।<ref name="B"/><ref name="A"/> ১৯৫৮ চনত আয়ুব খানৰ সামৰিক শাসনে সামৰিক আইন ঘোষণা কৰাৰ পিছতে দানেশক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। ডেনেছ আয়ুব খান শাসন ব্যৱস্থাৰ বিশিষ্ট সমালোচক হৈ পৰিছিল৷ তেওঁ ইয়াৰ গণতন্ত্ৰ দমন কৰা আৰু তেওঁ ইয়াৰ আমেৰিকা সমৰ্থক নীতিৰ বাবে আক্ৰমণ কৰিছিল।<ref name="B">{{cite book|title=The Emergence of Bangladesh: Rise of Bengali nationalism, 1958–71, Volume 2|author=Badruddin Umar|publisher=Oxford University Press|pages=92–93|year=2006|isbn=978-0-19-597908-4}}</ref> নেপৰ (National Awami Party, NAP)উপ-সভাপতি হিচাপে দানেশে আৱামি লীগৰ নেতা [[শ্বেখ মুজিবুৰ ৰহমান|শ্বেইখ মুজিবুৰ ৰহমানে]] কৰা পূব বংগৰ স্বায়ত্তশাসনৰ ছয় দফীয়া দাবীৰ বিৰোধিতা কৰিছিল।<ref name="A">{{cite book|title=Encyclopaedia of Bangladesh|author=Narendra Kr. Singh|publisher=Anmol Publications Pvt. Ltd.|pages=18–21|year=2003|isbn=978-81-261-1390-3}}</ref>তেওঁ স্বায়ত্তশাসনৰ বাবে ছটা পইণ্টক পূব বংগৰ কৃষকসকলৰ সমস্যা আৰু উদ্বেগক সম্বোধন নকৰা বুলি সমালোচনা কৰে আৰু পশ্চিম পাকিস্তানৰ পৰা পূব পাকিস্তানক পৃথক কৰাৰ লক্ষ্যৰে বিচ্ছিন্নতাবাদী পৰিকল্পনাৰ অস্তিত্বও দাবী কৰে।<ref name="A"/> পিছলৈ দানেশে মৌলানা ভাষানীৰ নেতৃত্বৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰিছিল৷ ভাষাণীয়ে আয়ুব সামৰিক শাসনৰ বিৰুদ্ধে আন্দোলন কৰিবলৈ অনিচ্ছুক বুলি বিবেচনা কৰি তেওঁ ভাষাণীক সমালোচনা কৰে। দানেশৰ পদত্যাগৰ পিছত নেপৰ আন বহুতো আগশাৰীৰ কৰ্মীয়ে বিদায় লয়।<ref name="A2">{{cite book|title=Encyclopaedia of Bangladesh|author=Narendra Kr. Singh|publisher=Anmol Publications Pvt. Ltd.|pages=46–49|year=2003|isbn=978-81-261-1390-3}}</ref> স্বাধীনোত্তৰ বাংলাদেশত দানেশে ১৯৭৩ চনত জাতীয় গণমুক্তি সংঘ (JGU) গঠন কৰে।<ref name="F"/> কিন্তু যেতিয়া সভাপতি শ্বেখ মুজিবুৰ ৰহমানৰ শাসকীয় বাংলাদেশ কৃষক শ্ৰমিক আৱামি লীগ (BAKSAL) ৰ বাহিৰে সকলো ৰাজনৈতিক দল নিষিদ্ধ কৰা হ'ল, তেতিয়া তেওঁ বাকছালত যোগদান কৰে আৰু কেন্দ্ৰীয় সমিতিৰ সদস্য হয়।<ref name="F"/>১৯৭৬ চনত তেওঁ JGU পুনৰুজ্জীৱিত কৰে যদিও ১৯৮০ চনত পুনৰ বিলুপ্ত কৰি গণতান্ত্ৰিক দল গঠন কৰে। এই দলটো ১৯৮৬ চনত তেতিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰপতি জেনেৰেল হুছেইন মহম্মদ এৰছাদৰ জাতীয় পাৰ্টিৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হয়।<ref name="F"/> == মৃত্যু == ১৯৮৬ চনৰ ২৮ জুনত, ঢাকাত হাজী মহম্মদ দানেশৰ মৃত্যু হয়।<ref name="F /> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] 61x590jpfev0t3z60f0othmwejl5zn2 0 101694 648298 646974 2026-10-28T14:19:33Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 648298 wikitext text/x-wiki {{Infobox Mandir |name=মৈৰামৰা দৌল (মৈৰামৰা থান) |primary_deity = |district=[[ডিব্ৰুগড় জিলা]] |state=[[অসম]] |country=[[ভাৰত]] |image = Moiramora temple ruins.jpg |alt = মইৰামৰা প্ৰত্নস্থলীত ইটাৰে নিৰ্মিত ভেটিৰ ধ্বংসাৱশেষ |caption = মইৰামৰা প্ৰত্নস্থলীত ইটাৰে নিৰ্মিত ভেটিৰ ধ্বংসাৱশেষ |pushpin_map = India Assam |latd = 27.335132 |longd = 94.931587 |map_caption = |map_size = 250 |architecture= |primary_deity = [[দুৰ্গা]] |date_built = নৱম–দশম শতিকা (শিলৰ মন্দিৰ)<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=535}}</ref>; ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকা (ইটাৰ মন্দিৰ)<ref name="Saikia">{{harvcol|Saikia|Taye|Amin|Konwar|2024|p=17}}</ref> |creator = [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজাসকল]]<ref name="heritageuniversityofkerala.com">"It can be stated that on the ruins of an early medieval temple structure of stone, built during the reign of the Chutiyas." {{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> |temple_quantity=}} '''মৈৰামৰা দৌল''' বা '''মৈৰামৰা থান''' ({{lang-en|Moiramora Doul}}) [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ মানকটা মৌজাৰ খামতি ঘাটত অৱস্থিত ঐতিহাসিক দৌল। এই দৌলটো পোণপ্ৰথমতে ১০ শতিকা মানত শিলেৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল যদিও পাছলৈ ১৩-১৪ শতিকাত [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনত ইটাৰে পুণৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।‌ বৰ্তমান সময়ত মৈৰামৰা দৌল বা থানৰ কেৱল ভগ্নাৱশেষ পোৱা গৈছে। মৈৰামৰা দৌলৰ ভগ্নাৱশেষৰ ঠাইত এতিয়া মৈৰামৰা সত্ৰ অৱস্থিত। এই প্ৰত্নস্থলীত আদি মধ্যযুগৰ পৰা পৰৱৰ্তী মধ্যযুগলৈকে বিভিন্ন ভংগী আৰু অভিব্যক্তি প্ৰকাশ কৰা শিলৰ ভাস্কৰ্যসমূহ সংৰক্ষিত হৈ আছে। এই ভাস্কৰ্যসমূহত স্থানীয় জনগোষ্ঠীয় শিল্পশৈলীৰ বৈশিষ্ট্যও দেখা যায়।<ref>{{cite web |url=https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/list-of-protected-archaeological-sites-and-monuments |title=Protected Archaeological Sites and Monuments – (104) Moiramora Doul, Khamtighat, Dibrugarh District |publisher=Directorate of Archaeology, Government of Assam |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250329171152/https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/list-of-protected-archaeological-sites-and-monuments |archivedate=2025-03-29 |access-date=2026-10-23 |deadurl=yes}}</ref> [[অসম চৰকাৰ]]ৰ পুৰাতত্ত্ব বিভাগে মৈৰামৰা দৌলক [[অসমৰ ৰাজ্যিক সংৰক্ষিত স্মৃতিচিহ্নসমূহৰ তালিকা|ৰাজ্যিক সংৰক্ষিত স্মৃতিচিহ্ন]] হিচাপে স্বীকৃতি প্ৰদান কৰিছে।<ref>{{Cite web|url=https://asi.nic.in/protected-monuments-in-assam/ |website= Archeological Survey of India|title=Protected Monuments in Assam|language=en|url-status=live|access-date=01 January 2024}}</ref> [[File:Moiramora temple ruins 4.png|thumb|Moiramora temple ruins]] ==ইতিহাস== ===পুৰণি যুগ=== মৈৰামৰা প্ৰত্নস্থলীত থকা মূল শিলৰ মন্দিৰটো স্থাপত্যশৈলীৰ ভিত্তিত আদি মধ্যযুগৰ নৱম–দশম শতিকাৰ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=535}}</ref> পৰবৰ্তী কালত শিলৰ ঠাইত দৌলটো ইটাৰে পুণৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। Thermoluminescence (TL) পদ্ধতিৰে ইটাবোৰৰ ওপৰত কৰা datingৰ অনুসৰি ইটাৰ দৌলটো ১৩-১৪ শতিকাত নিৰ্মিত<ref>Saikia, R.R,"Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History", p.17</ref>। যিহেতু সেই সময়ত এই অঞ্চলত [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজা]] সকলে শাসন কৰিছিল, সেইবাবে বুৰঞ্জীবিদ সকলে এই দ'লটো কোনোবা এজন চুতীয়া ৰজাৰ ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতাত নিৰ্মিত বুলি বিশ্বাস কৰে<ref> [https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf Bhuyan, R.R.,"Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam",p.533-534</ref>। আজিৰ দিনত দৌলটোৰ দক্ষিণত দিহিং নৈ বৈ গৈছে (দিহিং নৈৰ উত্তৰপাৰে চুতীয়া ৰাজ্য আছিল<ref>Assam Buranji(SM), p.9</ref><ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.56</ref>) যদিও মধ্যযুগত দিহিং নৈ দৌলটোৰ পৰা ভালেমান আঁতৰত দক্ষিণ পিণে বৈ‌ গৈছিল আৰু বকতা-চৰগুৱা পাৰ হৈ দিচাঙত পৰিছিল<ref>[https://www.researchgate.net/publication/282791359_A_study_on_Palaeochannels_from_satellite_imagery_in_a_part_of_Upper_Assam Sarma, J.N, A study on palaeochannels from satellite imagery in a part of Upper Assam, p.77-78]</ref>। আহোম বুৰঞ্জীত সেইবাবে বকতা আৰু চৰগুৱা অঞ্চল দিহিঙৰ পাৰত আছিল বুলি উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait |year=1906 |publisher=Thacker, Spink and Co.}}</ref> [[File:Moiramora temple ruins 3.jpg|thumb|Stone sculptures from Moiramora site]] ===সত্ৰৰ যুগ=== [[শংকৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ|শ্ৰীশ্ৰী মাধৱদেৱৰ]] প্ৰৱৰ্তিত নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ কাল-সংহতি সত্ৰৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[গোপাল আতা]]ৰ এজন প্ৰধান শিষ্য বৰযদুমণিদেৱে বুঢ়ীদিহিং নদীৰ পাৰত কলৌলোৱা নামৰ ঠাইত মৈৰামৰা সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। আহোম স্বৰ্গদেউ [[চুজিন্‌ফা]] (১৬৭৫-৭৭খ্ৰী:) আৰু ৰাজমন্ত্ৰী [[আতন বুঢ়াগোহাঁ‌ই]] ডাঙৰীয়াই নামধৰ্মত শৰণ লৈ মৈৰামৰা সত্ৰৰ শিষ্যত্ব গ্ৰহণ কৰিছিল। আহোম পৃষ্ঠপোষকতাত সত্ৰৰ পুখুৰী খন্দাই উৰ্চগা কৰা হৈছিল। পৰবৰ্তী সময়ত বুঢ়ীদিহিং নদীৰ বানপানী আৰু গৰাখহনীয়াৰ ফলত মৈৰামৰা সত্ৰৰ দৌলৰ ভেঁটিলৈকে খান্দি পেলোৱাত ভূমিকম্পৰ কৱলত পৰি দৌলটো বাগৰি পৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত সপ্তদশ–অষ্টাদশ শতিকাত আহোম ৰজাসকলে ক্ষতিগ্ৰস্ত সত্ৰখনৰ মেৰামতি কৰাইছিল।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগে ক্ষতিসাধন কৰা সত্ৰখন পিছলৈ [[আহোম ৰাজ্য]] অভ্যন্তৰীণ বিদ্ৰোহ আৰু মানৰ তৃতীয় বাৰ আক্ৰমণৰ ফলত জনবসতি বিহীন হৈ এৰাপৰলীয়া হৈ হাবি-জঙঘলৰ মাজত "থান" ৰূপে অৱশিষ্ট ৰয়গৈ। পিছলৈ মৈৰামৰা সত্ৰখন [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ হাঁহচৰা মৌজাৰ কুজিঁবালিত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। পিছলৈ বুঢ়ীদিহিং নদীয়ে নিজৰ সুতি সলাই সত্ৰৰ দৌল থকা অঞ্চলৰ পৰা আতঁৰি সত্ৰৰ উত্তৰ দিশেদি পোন বাট লোৱাত সত্ৰ- অঞ্চল লেঙেৰী মৌজাৰ পৰা ফাটি মানকটা মৌজাৰ ভিতৰলৈ আহে। পিছলৈ এই অঞ্চলত নতুনকৈ বসতি কৰিবলৈ অহা লোকে হাবিৰ মাজত মৈৰামৰা সত্ৰৰ ভগ্নাৱশেষ আবিষ্কাৰ কৰে আৰু "থান ঘৰ" সাজি পূজা সেৱা কৰিবলৈ ল'লে। উল্লেখযোগ্য যে, পূৰ্বৰ মৈৰামৰা সত্ৰৰ সত্ৰাধিকাৰৰ এটি পৰিয়ালৰ লোক পৰবৰ্তী সময়ত আহি পুনৰ সত্ৰ পাতি নামধৰ্ম প্ৰচাৰ আৰু প্ৰসাৰৰ দায়িত্ব অব্যাহত ৰাখিছে। [[File:Moiramora temple ruins 5.jpg|thumb|Moiramara Brick plinth]] ==বৰ্তমান স্থিতি== বৰ্তমান অসম চৰকাৰৰ পুৰাতত্ত্ব বিভাগৰ ২০১০ চনৰ এক আঁচনি অনুসৰি মৈৰামৰা সত্ৰ বা ম'ৰামৰা থানে সামৰা অঞ্চলটো সংৰক্ষণ আৰু সংবৰ্ধনৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছে। এই উপলক্ষে পুৰাতত্ত্ব বিভাগৰ লগতে ডিব্ৰুগড় জিলা প্ৰসাশন আৰু স্থানীয় যুৱ সংগঠনে চৌহদৰ প্ৰায় ৭ বিঘা মাটি আগুৰি বেৰা, এটি পকী সংগ্ৰহালয় আৰু বেদী নিৰ্মাণ কৰি পৰি থকা শিলৰ ভাস্কৰ্য্য সমূহৰ কেইপদমান সংগ্ৰহ কৰি সজাই ৰখা হৈছে। এই স্থানত ১৩টা শিলত কটা মূৰ্তি আৰু ভালেকেইটা মূৰ্তিৰ ভগ্নাংশ মৈৰামৰা থান পূৰাতাত্ত্বিক স্থানৰ উদ্যান আৰু স্থানীয় গেলেৰীত সংৰক্ষিত অৱস্থাত ৰখা হৈছে।<ref>{{Cite web|url=https://archaeology.assam.gov.in/as/information-services/পূৰাতাত্ত্বিক-উদ্যান-আৰু-স্থানীয়-যাদুঘৰ|website=পূৰাতাত্ত্বিক সঞ্চালকালয়, অসম চৰকাৰ|title=পূৰাতাত্ত্বিক উদ্যান আৰু স্থানীয় যাদুঘৰ|language=as|url-status=live|access-date=03 February 2024}}{{Dead link|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১৮ চনৰ খনন কাৰ্যত ইয়াত দুটা পৃথক সময়ৰ সাংস্কৃতিক সভ্যতাৰ উমান পোৱা গৈছে। খনত কাৰ্যত ইটাৰে নিৰ্মিত প্ৰাচীন মন্দিৰৰ বেদী, ব্ৰিটিছ যুগৰ তামৰ মুদ্ৰা, ৰূপৰ ফুল, শিলৰ ভাস্কৰ্য আৰু বিভিন্ন আকৃতিৰ পোৰামাটিৰ ইটা পোৱা গৈছে। ইয়াত উদ্ধাৰ হোৱা গ্ৰেনাইট শিলৰ ভাস্কৰ্যসমূহ খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম–নৱম শতিকাৰ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে। আনহাতে, বালিশিলৰ ভাস্কৰ্যসমূহ তুলনামূলকভাৱে পৰৱৰ্তী সময়ৰ বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="as">{{cite news |title=Moiramara samples sent for dating |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/moiramara-samples-sent-for-dating/cid/1443904 |work=The Telegraph}}</ref> [[File:Moiramora temple ruins 1.jpg|thumb|Brick remains from Moiramora site]] ==অৱস্থান== ডিব্ৰুগড় জিলাৰ মানকটা মৌজাৰ খামতি ঘাটৰ পৰা দুই কিলোমিটাৰমান পশ্চিমলৈ [[বুঢ়ীদিহিং নদী]]ৰ পাৰত মৈৰামৰা দৌল অৱস্থিত।<ref>{{Cite web|url=https://archaeology.assam.gov.in/as/information-services/সংৰক্ষিত-পূৰাতাত্ত্বিক-স্থান-আৰু-স্মৃতিসৌধসমূহ|website=Archeological Survey of India|title=সংৰক্ষিত পূৰাতাত্ত্বিক স্থান আৰু স্মৃতিসৌধসমূহ|language=as|url-status=live|access-date=01 January 2024}}{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> বৰ্তমান "জকাই নপাম থান গাঁও" নামেৰে অভিহিত পূৰ্বৰ লেঙেৰী মৌজাৰ কলৌলোৱা ঠাইত মৈৰামৰা সত্ৰখন অৱস্থিত। ডিব্ৰুগড় চহৰৰ পৰা ইয়ালৈ যাতায়াতৰ সু-ব্যৱস্থা আছে। ইয়াৰ পৰা [[ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] প্ৰায় ২০ কিঃমিঃ আৰু [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]]লৈ দূৰত্ব প্ৰায় ২৭ কিঃমিঃ। ==তথ্য উৎস== {{reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== * {{cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |date=2023 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |pages=532–537 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf }} * {{cite report |last=Deori |first=Nabajit |title=Preliminary Report of the Excavation Conducted at Moiramora Archaeological Site, Dibrugarh District of Assam (2017–2018) |year=2018 |publisher=Government of Assam |url=https://books.google.com/books?id=9TOGzAEACAAJ }} * {{cite journal |last1=Saikia |first1=Raktim Ranjan |last2=Taye |first2=Chaitra Dhar |last3=Amin |first3=Nurul |last4=Konwar |first4=Sorat |last5=Panzeri |first5=Laura |last6=Galli |first6=Anna |title=Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History |journal=Applied Sciences |volume=14 |issue=14 |year=2024 |doi=10.3390/app14146271 |doi-access=free |hdl=10281/522302 |hdl-access=free }} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ধৰ্মীয় স্থান]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ সংৰক্ষিত স্মৃতিচিহ্ন]] [[শ্ৰেণী:ডিব্ৰুগড় জিলাৰ পৰ্যটনস্থলী]] [[শ্ৰেণী:সত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] 6o58i9ism5slqxag0yz68rzxtkl95fm 0 102790 648351 433016 2026-10-29T04:13:59Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 648351 wikitext text/x-wiki '''হৰম'ন ৰিপ্লেচমেণ্ট থেৰাপী''' {{Lang-en|Hormone replacement therapy}}, হৈছে মহিলাৰ [[ৰজোনিবৃত্তি]]ৰ সৈতে জড়িত লক্ষণসমূহৰ চিকিৎসাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা এক [[হৰম'ন]] চিকিৎসা। ইয়াক [[ৰজোনিবৃত্তি]]ৰ পিছৰ [[হৰম'ন]] থেৰাপী বা [[ৰজোনিবৃত্তি]]ৰ পিছৰ হৰম'ন চিকিৎসা বুলিও কোৱা হয়।<ref name="pmid26444994">{{cite journal | vauthors = Stuenkel CA, Davis SR, Gompel A, Lumsden MA, Murad MH, Pinkerton JV, Santen RJ | title = Treatment of Symptoms of the Menopause: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline | journal = J. Clin. Endocrinol. Metab. | volume = 100 | issue = 11 | pages = 3975–4011 | date = November 2015 | pmid = 26444994 | doi = 10.1210/jc.2015-2236 | url = http://eprints.gla.ac.uk/113696/1/113696.pdf | doi-access = free }}</ref><ref name="pmid20566620">{{cite journal | vauthors = Santen RJ, Allred DC, Ardoin SP, Archer DF, Boyd N, Braunstein GD, Burger HG, Colditz GA, Davis SR, Gambacciani M, Gower BA, Henderson VW, Jarjour WN, Karas RH, Kleerekoper M, Lobo RA, Manson JE, Marsden J, Martin KA, Martin L, Pinkerton JV, Rubinow DR, Teede H, Thiboutot DM, Utian WH | title = Postmenopausal hormone therapy: an Endocrine Society scientific statement | journal = J. Clin. Endocrinol. Metab. | volume = 95 | issue = 7 Suppl 1 | pages = s1–s66 | date = July 2010 | pmid = 20566620 | pmc = 6287288 | doi = 10.1210/jc.2009-2509 }}</ref> [[ৰজোনিবৃত্তি]]ৰ প্ৰভাৱত হঠাতে গৰম লগা, ছালৰ বয়স বৃদ্ধি হোৱা, যোনি শুকান হোৱা, পেশীৰ ভৰ হ্ৰাস পোৱা, [[:en: Osteoporosis|অষ্টিঅ’পৰ’ছিছ]] (হাড়ৰ ক্ষয়), যৌন অক্ষমতা, আদি লক্ষণ হ’ব পাৰে। এই লক্ষণসমূহৰ বেছিভাগেই ৰজোনিবৃত্তিৰ সময়ত যৌন হৰম'ন (যেনে [[এষ্ট্ৰোজেন]]ৰ) মাত্ৰা হ্ৰাস পোৱাৰ বাবে হয়। <ref name="pmid26444994" /><ref name="pmid20566620" /> হৰম’ন ৰিপ্লেচমেণ্ট থেৰাপীত ব্যৱহৃত প্ৰধান [[হৰম’ন]] ঔষধ হৈছে [[এষ্ট্ৰোজেন]] আৰু প্ৰজেষ্টেৰন। প্ৰজেষ্টেৰন হৈছে প্ৰাকৃতিকভাৱে হোৱা মহিলাৰ প্ৰধান যৌন হৰম'ন যাৰ দ্বাৰা ৰজোনিবৃত্তিৰ হৰম'ন চিকিৎসাত ব্যৱহাৰ কৰা ঔষধো প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref name="pmid26444994" /> <ref name = Maturitas>{{Cite journal | last1 = Shuster | first1 = Lynne T.| last2 = Rhodes | first2 = Deborah J.| last3 = Gostout | first3 = Bobbie S.| last4 = Grossardt | first4 = Brandon R.| last5 = Rocca | first5 = Walter A.| title = Premature menopause or early menopause: Long-term health consequences | doi = 10.1016/j.maturitas.2009.08.003 | journal = [[Maturitas]]| issn = 0378-5122| volume = 65 | issue = 2 | pages = 161–166 | year = 2010 | pmid = 19733988| pmc =2815011 }}</ref><ref name="eden">{{cite journal|vauthors=Eden KJ, Wylie KR |title=Quality of sexual life and menopause|journal=Women's Health|volume=6|issue=4|pages=385–396|doi=10.2217/WHE.09.24|pmid = 19586430|date=1 July 2009|doi-access=free}}</ref> যদিও দুয়োটা শ্ৰেণীৰ হৰম’নৰ পৰাই লক্ষণীয়ভাৱে লাভৱান হ’ব পাৰি, তথাপিও এণ্ডোমেট্ৰিয়েল কেন্সাৰৰ বৃদ্ধি পোৱা সম্ভাৱনাৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ [[এষ্ট্ৰোজেন]] ৰেজিমেনত প্ৰজেষ্টেৰʼন বিশেষভাৱে যোগ কৰা হয়, যদিহে জৰায়ু আঁতৰোৱা হোৱা নাই। [[এষ্ট্ৰোজেন]] চিকিৎসাই এণ্ডোমেট্ৰিয়েল হাইপাৰপ্লাছিয়াক প্ৰসাৰিত কৰে আৰু কেন্সাৰৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি কৰে, আনহাতে প্ৰজেষ্টেৰনে এই আশংকা হ্ৰাস কৰে।[3][4] টেষ্টষ্টেৰনৰ দৰে এণ্ড্ৰজেনও কেতিয়াবা ব্যৱহাৰ কৰা হয়।[5] হৰম’ন ৰিপ্লেচমেণ্ট থেৰাপী বিভিন্ন উপায়েৰে উপলব্ধ।[1][2] ==হৰম’ন ৰিপ্লেচমেণ্ট থেৰাপী কি?== ৰজোনিবৃত্তিৰ লক্ষণসমূহৰ পৰা উপশম পোৱাৰ বাবে [[হৰম’ন]] ৰিপ্লেচমেণ্ট থেৰাপী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াক এই থেৰাপী [[ৰজোনিবৃত্তি]]ৰ হৰম’ন থেৰাপী আৰু [[এষ্ট্ৰোজেন]] ৰিপ্লেচমেণ্ট থেৰাপী বুলিও কোৱা হয়। হৰম’ন ৰিপ্লেচমেণ্ট থেৰাপীয়ে ৰজোনিবৃত্তি আৰম্ভ হ’লে নিম্ন মাত্ৰাত থকা হৰম’নৰ ([[এষ্ট্ৰোজেন]], প্ৰজেষ্টেৰন) ঠাই লৈ দুয়োটাৰে ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰে। যিহেতু হৰম’নে [[উদ্বিগ্নতা]], ভোক, শৰীৰৰ উষ্ণতা, মগজুৰ কাৰ্য্যক্ষমতা, হৃদস্পন্দন, [[বিপাক ক্ৰিয়া]], মেজাজ, টোপনিৰ চক্ৰ, যৌন কাৰ্য্য, মানসিক চাপ, প্ৰস্ৰাৱ, আদি নিয়ন্ত্ৰণ কৰে, হৰম’নৰ ভাৰসাম্যহীনতাই (অতি কম বা অতি বেছি) অস্বস্তিৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। ভাৰসাম্য ঘূৰাই আনিবলৈ হৰম’নৰ বিভিন্ন সংমিশ্ৰণ আৰু ইয়াক গ্ৰহণ কৰাৰ বিভিন্ন উপায় আছে: ক্ৰীম, পেত্চ, বড়ি আদি।<ref>https://www.cuimc.columbia.edu/news/what-you-should-know-about-hormone-therapy-and-menopause</ref> ৰজোনিবৃত্তিৰ লক্ষণসমূহ অতি দুখজনক হ’ব পাৰে আৰু ইয়াৰ ফলত মহিলাসকলৰ ব্যক্তিগত, সামাজিক আৰু কৰ্মজীৱনত যথেষ্ট প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে। ==চিকিৎসাৰ প্ৰয়োগ== [[Image:Blausen 0585 IUD.png|thumb|right|হৰম’ন ৰিপ্লেচমেণ্ট থেৰাপী কৰিবলৈ এক অন্তঃজৰায়ু সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।]] ৰজোনিবৃত্তিৰ এইচ.আৰ.টি.-ত ব্যৱহৃত ঔষধবোৰ প্ৰশাসনৰ বিভিন্নধৰণে ব্যৱহাৰৰ বাবে বিভিন্ন ফৰ্মুলেচনত উপলব্ধ:<ref name="pmid26444994" /><ref name="pmid20566620" /> * মৌখিক প্ৰয়োগ – টেবলেট, কেপচুল * ট্ৰেন্সডাৰ্মাল প্ৰয়োগ – পেচ, জেল, ক্ৰীম * যোনিত প্ৰয়োগ – টেবলেট, ক্ৰীম, চাপোজিটৰী, ৰিং * ইণ্ট্ৰামাস্কুলাৰ বা চাবকিউটেনিয়াছ বেজী – ভাইল বা এম্পুলত দ্ৰৱণ * চাবকিউটেনিয়াছ ইমপ্লাণ্ট – চৰ্বি কলাত অস্ত্ৰোপচাৰৰ দ্বাৰা সুমুৱাই দিয়া পেলেট * কম সচৰাচৰ উপভাষিক, বুক্কাল, আন্তঃনাক, আৰু মলদ্বাৰৰ প্ৰশাসন, লগতে অন্তঃজৰায়ু সঁজুলি ==ইতিহাস আৰু বিতৰ্ক== হৰম’ন ৰিপ্লেচমেণ্ট থেৰাপীৰ ইতিহাস ১৯৬০ চনৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল, ১৯৯০ চনত ইয়াৰ জনপ্ৰিয়তা অতিকৈ বাঢিছিল। ১৯৬০-ৰ দশকত নাৰীবাদী আন্দোলনে মহিলাৰ স্থিতি আৰু জীৱনৰ প্ৰত্যাশা সলনি কৰিছিল আৰু লগতে ৰজোনিবৃত্তি চিকিৎসাক উৎসাহিত কৰিছিল। বিশেষকৈ ইউৰোপীয় দেশসমূহত, ইয়াক "চিৰকালৰ বাবে নাৰী" ধাৰণাৰ সৈতে সংযোজিত কৰা হৈছিল। ১৯৬৬ চনত প্ৰকাশিত উইলছনৰ কিতাপ ("চিৰকালৰ বাবে নাৰী") বেষ্টচেলাৰ হৈ পৰিছিল, ইয়াৰ দাবী আছিল যে "ৰজোনিবৃত্তি হৈছে এক হৰমনৰ অভাৱৰ ৰোগ, নিৰাময়যোগ্য আৰু সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰতিৰোধযোগ্য, মাত্ৰ [[এষ্ট্ৰোজেন]] গ্ৰহণ কৰক" <ref>Wilson, R.A. In Feminine Forever; Evans, M., Ed.; Lippincott & Co.: Philadelphia, PA, USA, 1996.</ref>। হৰমন ৰিপ্লেচমেণ্ট থেৰাপী / এক থেৰাপী হিচাপে উপস্থাপন কৰা হৈছিল যিয়ে মহিলাসকলক [[এষ্ট্ৰোজেন]] হেৰুওৱাৰ পৰা নিজকে মুক্ত কৰিব আৰু তেওঁলোকৰ নাৰীত্ব সংৰক্ষণ কৰিব পাৰা এটা ওপায় বুলি ধৰণা কৰা হৈছিল। ১৯৭০-ৰ দশকত, এণ্ডোমেট্ৰিয়েল কৰ্কটৰোগৰ বৰ্ধিত বিপদাশংকাৰ সৈতে বিনা প্ৰতিদ্বন্দ্বিতামূলক [[এষ্ট্ৰোজেন]] পৰিপূৰকবোৰ সম্পৰ্কিত বুলি পোৱা তথ্যই হৰম’ন ৰিপ্লেচমেণ্ট থেৰাপীৰৰ খ্যাতিৰ ওপৰত বেয়া প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref>Ziel, H.K.; Finkle, W.D. Increased risk on endometrial carcinoma among users of conjugated estrogens. N. Engl. J. Med. 1975, 293, 1167–1170.</ref> <ref>Smith, D.C.; Prentice, R.; Thomson, D.J.; Herrmann, W.L. Association of exogenous estrogen and endogenous carcinoma. N. Engl. J. Med. 1975, 293, 1164–1167.</ref> [[এষ্ট্ৰোজেন]] প্ৰয়োগ আৰু এণ্ডোমেট্ৰিয়েল কৰ্কট ৰোগৰ বিকাশৰ মাজত এক সম্ভাৱ্য সম্পৰ্ক পৰিলক্ষিত হৈছিল।<ref>Smith, D.C.; Prentice, R.; Thomson, D.J.; Herrmann, W.L. Association of exogenous estrogen and endogenous carcinoma. N. Engl. J. Med. 1975, 293, 1164–1167.</ref> তথাপিও, পৰৱৰ্তী বছৰবোৰত, গৱেষকসকলে আৱিষ্কাৰ কৰিছিল যে এষ্ট্ৰোজেনৰ পৰিমাণ হ্ৰাস আৰু ইয়াক প্ৰজেষ্টেৰনৰ সৈতে মিহলি কৰিলে এণ্ডোমেট্ৰিয়েল কৰ্কট ৰোগৰ আশংকা হ্ৰাস কৰিব পাৰে।<ref>Woodruff, J.D.; Pickar, J.H. Incidence of endometrial hyperplasia in postmenopausal women taking conjugated estrogens (Premarin) with medroxyprogesterone acetate or conjugated estrogens alone. The Menopause Study Group. Am. J. Obstet. Gynecol. 1994, 170, 1213–1223.</ref> অক্ষত [[জৰায়ু]] থকা মহিলাসকলৰ বাবে এনে সংযুক্ত চিকিৎসাৰ পৰামৰ্শ দিয়া হৈছিল, যাৰ ফলত এই চিকিৎসাৰ প্ৰতি নতুন উৎসাহ বৃদ্ধি হয়। [[:en:Food and Drug Administration|এফ.ডি.এ.]]য়ে আৰম্ভণিতে কেৱল হট ফ্লেছ(হঠাতে গৰম লগা)ৰ চিকিৎসাৰ বাবেহে অনুমোদন কৰিছিল, দীৰ্ঘম্যাদী স্থিতি প্ৰতিৰোধৰ বাবে নহয়। কিন্তু ১৯৮৮ চনত কিন্তু 1988 চনত অষ্টিওপোৰোচিছ প্ৰতিৰোধকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref>Lobo, R.A. Hormone-replacement therapy: Current thinking. Nat. Rev. Endocrinol. 2017, 13, 220–231.</ref><ref>North American Menopause Society. The 2012 hormone therapy position statement of the North American Menopause Society. Menopause 2012, 19, 257–271.</ref> তদুপৰি, একে বছৰতে, অজস্ৰ পৰ্যৱেক্ষণমূলক অধ্যয়নে <ref>Grodstein, F.; Stampfer, M.J.; Colditz, G.A.; Willett, W.C.; Manson, J.E.; Joffe, M.; Rosner, B.; Fuchs, C.; Hankinson, S.E.; Hunter, D.J.; et al. Postmenopausal hormone therapy and mortality. N. Engl. J. Med. 1997, 336, 1769–1775.</ref> <ref>Yaffe, K.; Sawaya, G.; Lieberburg, I.; Grady, D. Estrogen therapy in postmenopausal women: Effects on cognitive function and dementia. JAMA 1998, 279, 688–695. </ref> <ref>Stampfer, M.J.; Colditz, G.A. Estrogen replacement therapy and coronary heart disease: A quantitative assessment of the epidemiologic evidence. Prev. Med. 1991, 20, 47–63. </ref> <ref>Grady, D.; Rubin, S.M.; Petitti, D.B.; Fox, C.S.; Black, D.; Ettinger, B.; Ernster, V.L.; Cummings, S.R. Hormone therapy to prevent disease and prolong life in postmenopausal women. Ann. Intern. Med. 1992, 117, 1016–1037.</ref>। পৰামৰ্শ দিছিল যে এই থেৰাপীৰ বিভিন্ন লাভালাভ আছে, কেৱল ৰজোনিবৃত্তিৰ লক্ষণবোৰৰ চিকিৎসাৰ ক্ষেত্ৰত নহয়, লগতে দীৰ্ঘম্যাদী ৰোগ প্ৰতিৰোধৰ ক্ষেত্ৰতো। সেয়েহে, ধাৰণাটো "চিৰকালৰ বাবে নাৰী" ৰ পৰা "চিৰদিনৰ বাবে স্বাস্থ্যৱান" লৈ সলনি হৈছিল। <ref>Cagnacci, A.; Venier, M. The Controversial History of Hormone Replacement Therapy. Medicina 2019, 55, 602. https://doi.org/10.3390/medicina55090602</ref>এইচ.আৰ.টি.-ৰ ব্যৱহাৰ আৰু বৃদ্ধি পাইছিল, আৰু আমেৰিকান কলেজ অফ ফিজিচিয়ানে ৰজোনিবৃত্তিৰ পিছৰ মহিলাসকলৰ দীৰ্ঘম্যাদী ৰোগৰ বাবে প্ৰতিৰোধমূলক চিকিৎসা হিচাপে এইচ.আৰ.টি. ব্যৱহাৰ কৰাৰ বাবে প্ৰথম নিৰ্দেশনা বিকশিত কৰিছিল, যদিও বিশেষজ্ঞসকলে এষ্ট্ৰোজেনৰ লাভালাভৰ ওপৰত প্ৰজেষ্ট্‌নৰ প্ৰভাৱৰ বিষয়ে কিছু উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছিল, বিশেষকৈ কাৰ্ডিওভাস্কুলাৰ প্ৰণালীত। <ref>Lobo, R.A.; Whitehead, M. Too much of a good thing? Use of progestogens in the menopause: An international consensus statement. Fertil. Steril. 1989, 51, 229–231</ref> এই থেৰাপী আৰু ৰজোনিবৃত্তিৰ পিছৰ অৱস্থাৰ ওপৰত প্ৰথম ক্লিনিকেল ট্ৰায়েল ১৯৯০ চনৰ শেষৰ ফালে আমেৰিকাত আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ২০০২ চনত মহিলা স্বাস্থ্য পদক্ষেপৰ প্ৰথম ফলাফল ঘোষণা কৰা হৈছিলা ফলাফলত দেখা গ’ল যে এইচ আৰ টিৰ উপকাৰী প্ৰভাৱতকৈ ক্ষতিকাৰক প্ৰভাৱ বেছি, ফলত হৰম’ন ৰিপ্লেচমেণ্ট থেৰাপীৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পাইছিল।<ref>Cagnacci, Angelo, and Martina Venier. 2019. "The Controversial History of Hormone Replacement Therapy" Medicina 55, no. 9: 602. https://doi.org/10.3390/medicina55090602</ref> ১৯৯৮ চনত, মহিলাৰ স্বাস্থ্য পদক্ষেপ বা ৱমেন হেল্থ ইনিচিয়েটিভৰ (Women Health Initiative) দ্বাৰা এক অধ্যয়ন আৰম্ভ কৰা হৈছিল, যি এতিয়ালৈকে সৰ্ববৃহৎ যাদৃচ্ছিক অধ্যয়ন। ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল ৰজোনিবৃত্তিৰ পিছৰ মহিলাৰ মৃত্যু আৰু বিকলাঙ্গতাৰ আটাইতকৈ সচৰাচৰ কাৰণবোৰৰ ওপৰত হৰম’ন ৰিপ্লেচমেণ্ট থেৰাপীৰ প্ৰভাৱ মূল্যাঙ্কন কৰা, যেনে কাৰ্ডিওভাস্কুলাৰ ৰোগ, কৰ্কট ৰোগ, আৰু অষ্টিওপোৰোচিছ। [[জৰায়ু]] থকা ১৬৬০৮ অংশগ্ৰহণকাৰী মহিলাসকলক যাদৃচ্ছিকভাৱে প্ৰাপ্ত কৰা হৈছিল আৰু ০.৬২৫ মি.গ্ৰা. কনজুগেটেড ইকুইন এষ্ট্ৰোজেন আৰু ২.৫ মি.গ্ৰা. মেড্ৰক্সিপ্ৰোজেষ্টেৰন এচিটেটৰ সংমিশ্ৰণ দিয়া হছিল, আৰু ১০,৭৩৯ অংশগ্ৰহণকাৰী জৰায়ু নথকা মহিলাক ০.৬২৫ মিগ্ৰা সংযোজিত ইকুইন [[:en:Placebo|প্লেচেবো]] দিয়া হছিল। প্ৰথম ফলাফল ৫.২ বছৰৰ গড় অনুসৰণ ম্যাদৰ পিছত ২০০২ চনত প্ৰকাশ কৰা হৈছিল। অক্ষত জৰায়ু থকা গোটটোত, অষ্টিওপোৰোটিক ফ্ৰেকচাৰ আৰু কলোৰেক্টল কৰ্কট হ্ৰাস হোৱাৰ সৈতে সহগামী হৈ কৰোনেৰী হৃদৰোগ আৰু [[স্তন কেন্সাৰ]]ৰ বৰ্ধিত ঘটনা দেখা গৈছিল <ref>Rossouw, J.E.; Anderson, G.L.; Prentice, R.L.; LaCroix, A.Z.; Kooperberg, C.; Stefanick, M.L.; Jackson, R.D.; Beresford, S.A.; Howard, B.V.; Johnson, K.C.; et al. Writing Group for the Women’s Health Initiative Investigators. Risks and benefits of estrogen plus progestin in healthy postmenopausal women: Principal results from the Women’s Health Initiative randomized controlled trial. JAMA 2002, 288, 321–333.</ref>। এই ফলাফলবোৰৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত, এনে লাগিছিল যে বিপদাশংকাবোৰ লাভালাভতকৈ অধিক আছিল, আৰু পৰীক্ষণটো অকালতে বন্ধ কৰা হৈছিল। তথ্যবোৰ মুখ্যতঃ সংবাদ মাধ্যমলৈ প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল, যাৰ ফলত এইচ.আৰ.টি. ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ মাজত আতংকৰ সৃষ্টি হৈছিল আৰু এইচ.আৰ.টি. নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত চিকিৎসকসকলৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা দিবলৈ বাধ্য হৈছিল। বাৰ্তাটো আছিল যে প্ৰশাসনৰ প্ৰকাৰ আৰু পথৰ কোনো নিৰ্দিষ্টতা নথকা এইচ.আৰ.টি. লাভালাভতকৈ অধিক বিপদাশংকাৰ সৈতে সম্পৰ্ক আছিল। অৱশ্যে, ব্যৱহাৰকাৰী আৰু তেওঁলোকৰ বয়সৰ মাজত কোনো পাৰ্থক্য কৰা হোৱা নাছিল।<ref>Lobo, R. A. (2017). Hormone-replacement therapy: current thinking. Nature Reviews Endocrinology, 13(4), 220-231.</ref> অধ্যয়নটোৰ নেতিবাচক ফলাফলে ব্যাপক প্ৰচাৰ লাভ কৰিছিল, যাৰ ফলত একাংশ ব্যৱহাৰকাৰীৰ মাজত আতংকৰ সৃষ্টি হৈছিল আৰু চিকিৎসকসকলৰ বাবে এইচ আৰ টি প্ৰেছক্ৰিপচনৰ ক্ষেত্ৰত নতুন নিৰ্দেশনা দিয়া হৈছিল। সংবাদ মাধ্যমৰ পৰা স্পষ্ট বাৰ্তাটো আছিল যে এইচ আৰ টিৰ সকলো মহিলাৰ বাবে উপকাৰতকৈ বিপদ বেছি। এই ফলাফলবোৰৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত, এনে লাগিছিল যে বিপদাশংকাবোৰ লাভালাভতকৈ অধিক আছিল, আৰু পৰীক্ষণটো অকালতে বন্ধ কৰা হৈছিল। তথ্যবোৰ মুখ্যতঃ সংবাদ মাধ্যমলৈ প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল, যাৰ ফলত হৰম’ন ৰিপ্লেচমেণ্ট থেৰাপী ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ মাজত আতংকৰ সৃষ্টি হৈছিল আৰু এইচ.আৰ.টি. নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত চিকিৎসকসকলৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা দিবলৈ বাধ্য হৈছিল। বাৰ্তাটো আছিল যে প্ৰশাসনৰ প্ৰকাৰ আৰু পথৰ কোনো নিৰ্দিষ্টতা নথকা হৰম’ন ৰিপ্লেচমেণ্ট থেৰাপী লাভালাভতকৈ অধিক বিপদাশংকাৰ সৈতে সম্পৰ্ক আছিল। অৱশ্যে, ব্যৱহাৰকাৰী আৰু তেওঁলোকৰ বয়সৰ মাজত কোনো পাৰ্থক্য কৰা হোৱা নাছিল।<ref>Lobo, R. A. (2017). Hormone-replacement therapy: current thinking. Nature Reviews Endocrinology, 13(4), 220-231.</ref> তাৰ পিছৰ বছৰবোৰত এই বিষয়টো মহিলা স্বাস্থ্য পদক্ষেপ(ৱমেন হেল্থ ইনিচিয়েটিভ)ৰ দ্বাৰা পুনৰ বিশ্লেষণ কৰা হয় আৰু নতুন গৱেষণাৰ পৰা দেখা গ’ল যে কম বয়সীয়া মহিলা বা ৰজোনিবৃত্তিৰ পিছৰ আৰম্ভণিৰ মহিলাৰ ক্ষেত্ৰত এইচ আৰ টিৰ ব্যৱহাৰে হৃদযন্ত্ৰৰ ওপৰত উপকাৰী প্ৰভাৱ পেলায়, ক’ৰ’নাৰী ৰোগ আৰু সকলো কাৰণতে হোৱা মৃত্যুৰ হাৰ হ্ৰাস কৰে। ইয়াৰ পিছতো এইচ আৰ টিৰ ওপৰত জনমত এতিয়াও সলনি হোৱা নাই, যাৰ ফলত মহিলাৰ স্বাস্থ্য আৰু জীৱনৰ মানদণ্ডৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ নেতিবাচক পৰিণতিৰ সৃষ্টি হৈছে। ইউনিভাৰ্চিটি অৱ ব্ৰিষ্টলৰ নেতৃত্বত কৰা ক্লিনিকেল ট্ৰায়েলৰ ফলাফলত দেখা গৈছে যে হৰম’ন থেৰাপীয়ে এড্ৰিনেলৰ সমস্যা থকা ৰোগীৰ লক্ষণসমূহ উন্নত কৰে।<ref>Nisticò, D., B. Bossini, S. Benvenuto, M. C. Pellegrin, G. Tornese, Daniela Nisticò, Benedetta Bossini, Simone Benvenuto, Maria Chiara Pellegrin, and Gianluca Tornese. "Translate to… Recent Posts."</ref> ২০২১ চনত প্ৰকাশিত এটা পৰ্যালোচনামূলক প্ৰবন্ধত দেখুৱাইছে যে এই থেৰাপীয়ে বহুতো স্বাস্থ্যজনিত অৱস্থাৰ ক্ষেত্ৰত ফলপ্ৰসূ সকাহ দিব পাৰে, আৰু পৃথক সমস্যাৰ বাবে একাধিক চিকিৎসাৰ প্ৰয়োজনীয়তা এৰাই চলিব পাৰে। দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে বহু মহিলা আৰু চিকিৎসকৰ মাজত এই থেৰাপীৰ সুবিধা/বিপদৰ ধাৰণা বিকৃত, আৰু ইয়াৰ ব্যৱহাৰ এৰাই চলা দেখা যায়, যাৰ ফলত অপ্ৰয়োজনীয় উত্তেজনাৰ সৃষ্টি হয়। ৱমেন হেল্থ ইনিচিয়েটিভৰ পিছত বহু চিকিৎসকে হৰম’ন ৰিপ্লেচমেণ্ট থেৰাপী দিবলৈ পৰ্যাপ্ত প্ৰশিক্ষণ লাভ কৰা নাই। ৰজোনিবৃত্তিৰ ১০ বছৰৰ ভিতৰত এই থেৰাপী আৰম্ভ কৰিলে সকলো কাৰণতে হোৱা মৃত্যু আৰু ক’ৰ’নাৰী ৰোগ, অষ্টিঅ’পৰ’ছিছ, ডিমেনচিয়াৰ সম্ভাৱনা হ্ৰাস পায় বুলি এই তথ্যত প্ৰকাশিত।<ref>R. D. Langer, H. N. Hodis, R. A. Lobo & M. A. Allison (2021) Hormone replacement therapy – where are we now?, Climacteric, 24:1, 3-10, DOI: 10.1080/13697137.2020.1851183</ref> ==থেৰাপীৰ ব্যৱহাৰ== গৱেষণাৰ পৰা দেখা গৈছে যে ৰজোনিবৃত্তিৰ ১০ বছৰৰ ভিতৰত হৰম’ন ৰিপ্লেচমেণ্ট থেৰাপী আৰম্ভ কৰিলে সকলো কাৰণতে হোৱা মৃত্যু আৰু ক’ৰ’নাৰী ৰোগ, অষ্টিঅ’পৰ’ছিছ, ডিমেনচিয়াৰ সম্ভাৱনা হ্ৰাস পায়। <ref>Langer, R. D., Hodis, H. N., Lobo, R. A., & Allison, M. A. (2021). Hormone replacement therapy–where are we now?. Climacteric, 24(1), 3-10.</ref> আমেৰিকাত হৰম’ন ৰিপ্লেচমেণ্ট থেৰাপী অনুমোদিত ব্যৱহাৰৰ ভিতৰত ৰজোনিবৃত্তিৰ লক্ষণ যেনে গৰম লগা আৰু যোনিৰ এট্ৰফিৰ হ্ৰস্বম্যাদী চিকিৎসা আৰু অষ্টিঅ'পৰ'ছিছ প্ৰতিৰোধ কৰা আদি অন্তৰ্ভুক্ত। আমেৰিকান কলেজ অৱ অব্ষ্টেট্ৰিস্ক এণ্ড গাইনেক'লজীয়ে ৰজোনিবৃত্তিৰ লক্ষণসমূহৰ পৰা সকাহ পোৱাৰ বাবে এই চিকিৎসাৰ অনুমোদন দিয়ে,<ref>{{cite web |last1=Lewis |first1=Ricki |title=ACOG Revises Guidelines on Treating Menopause Symptoms |url=https://www.medscape.com/viewarticle/818280 |website=login.medscape.com |publisher=Medscape |access-date=4 March 2019}}</ref> আৰু উপযুক্ত পৰিস্থিতিত ৬৫ বছৰৰ পিছত ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ পোষকতা কৰে।<ref>{{cite web |title=Hormone Therapy and Heart Disease – ACOG |url=https://www.acog.org/Clinical-Guidance-and-Publications/Committee-Opinions/Committee-on-Gynecologic-Practice/Hormone-Therapy-and-Heart-Disease |website=www.acog.org |publisher=Committee on Gynecologic Practice |access-date=4 March 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190306045517/https://www.acog.org/Clinical-Guidance-and-Publications/Committee-Opinions/Committee-on-Gynecologic-Practice/Hormone-Therapy-and-Heart-Disease |archivedate=6 March 2019 |deadurl=yes}}</ref> উত্তৰ আমেৰিকান মেনোপজ ছ'চাইটি ২০১৬ চনৰ বাৰ্ষিক সভাত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ৬০ বছৰৰ আগৰ মহিলাৰ ক্ষেত্ৰত হৰম'ন ৰিপ্লেচমেণ্ট থেৰাপীৰ বিপদতকৈ অধিক সুবিধা হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|title=Medscape|url=http://www.medscape.com/viewarticle/869397|website=www.medscape.com}}</ref> এই চিকিৎসা সাধাৰণতে মহিলাসকলৰ ৰজোনিবৃত্তিৰ পিছত, 'পেৰিমেন'প'জ' বা অস্ত্ৰোপচাৰৰ দ্বাৰা প্ৰৰোচিত ৰজোনিবৃত্তিৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ৰজোনিবৃত্তি হ’ল ডিম্বাশয়ৰ ফলিকুলাৰ কাৰ্য্যকলাপ হেৰুৱাৰ ফলত ঋতুস্ৰাৱ স্থায়ীভাৱে বন্ধ হয়। ঋতুচক্ৰ বন্ধ হোৱাৰ বাৰ মাহৰ পিছত ৰজোনিবৃত্তিৰ আৰম্ভ বুলি সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। এই বাৰ মাহৰ সময় বিন্দুটোৱে ৰজোনিবৃত্তিক প্ৰাৰম্ভিক আৰু শেষৰ পৰিৱৰ্তনকালত ভাগ কৰে যাক 'পেৰিমেন'প'জ' আৰু 'পোষ্টৰমেন'প'জ' বুলি জনা যায়।<ref>Eden KJ, Wylie KR (1 July 2009). "Quality of sexual life and menopause". Women's Health. 6 (4): 385–396. doi:10.2217/WHE.09.24. PMID 19586430</ref> ডিম্বাশয় অস্ত্ৰোপচাৰ কৰি আঁতৰাই দিলে অকাল ৰজোনিবৃত্তি হ’ব পাৰে, যিটো ডিম্বাশয় বা জৰায়ুৰ কৰ্কট ৰোগৰ চিকিৎসাৰ বাবে কিছুমান ক্ষেত্ৰত কৰা হয়। ==লগতে চাওক== * [https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A6%B9%E0%A7%B0%E0%A6%AE%E2%80%99%E0%A6%A8_%E0%A7%B0%E0%A6%BF%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%9A%E0%A6%AE%E0%A7%87%E0%A6%A3%E0%A7%8D%E0%A6%9F_%E0%A6%A5%E0%A7%87%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%80&ac ৰজোনিবৃত্তিৰ বাবে হৰমন ৰিপ্লেচমেণ্ট থেৰাপী] * [https://www.menopause.org/for-women/menopauseflashes/menopause-symptoms-and-treatments/hormone-therapy-benefits-risks হৰমন থেৰাপী: লাভালাভ আৰু বিপদাশংকা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240308065212/https://www.menopause.org/for-women/menopauseflashes/menopause-symptoms-and-treatments/hormone-therapy-benefits-risks |date=2024-03-08 }} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:চিকিৎসা বিজ্ঞান]] 8rm2u4sduz0k4vr74r0ojwo1xkxkybn 0 109203 648348 631596 2026-10-29T03:08:49Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 648348 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = হানিফ কুৰেছি | honorific_suffix = [[CBE]] | image = Hanif Kureishi.jpg | imagesize = 150px | caption = ২০০৮ চনত কুৰেছি | birth_date = {{Birth date and age|1954|12|5|df=y}} | birth_place = ব্ৰুমলি, কেণ্ট, [[ইংলেণ্ড]] | death_date = | death_place = | occupation = নাট্যকাৰ, চিত্ৰনাট্যকাৰ, ঔপন্যাসিক, চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক | period = ১৯৭৬ৰপৰা বৰ্তমানলৈ | movement = উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক সাহিত্য | notable_works = ''[[My Beautiful Laundrette]]''<br>''[[The Buddha of Suburbia (TV serial)|The Buddha of Suburbia]]'' | education = ব্ৰুমলি কলেজ অৱ টেকনলজি | alma_mater = কিংছ কলেজ, [[লণ্ডন]] | children = ৩ | signature = Hanif Kureishi Autograph.jpg }} '''হানিফ কুৰেছি ''চিবিই''''' ( ইংৰাজী : Hanif Kureishi CBE ; জন্ম: ৫ ডিচেম্বৰ ১৯৫৪) এজন ব্ৰিটিছ পাকিস্তানী নাট্যকাৰ, চিত্ৰনাট্যকাৰ, চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰু ঔপন্যাসিক। তেওঁ ‘''মাই বিউটিফুল লণ্ড্ৰেট''’ চলচ্চিত্ৰ আৰু ‘''দ্য বুদ্ধা অৱ চাবাৰ্বিয়া''’ উপন্যাসৰ বাবে পৰিচিত। ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৯৫৪ চনৰ ৫ ডিচেম্বৰত<ref name=whoswho>{{Who's Who | author=Anon| title=Kureishi, Hanif | id = U23470 | year = 2017 | doi =10.1093/ww/9780199540884.013.U23470 | edition = online [[Oxford University Press]]|location=Oxford}} Subscription needed.</ref> দক্ষিণ লণ্ডনৰ ব্ৰুমলিত হানিফ কুৰেছিৰ জন্ম হয়। তেওঁৰ দেউতাক ৰফিউছান (ছানু) কুৰেছি এগৰাকী পাকিস্তানী আৰু মাক অড্ৰে বাচ এগৰাকী ইংৰাজ।<ref Name=Times/><ref Name=McCrum /><ref name=Ballou>[[Emily Ballou]], [http://www.theaustralian.com.au/news/features/whims-of-the-father/story-e6frg8h6-1111118058817 "Whims of the father"] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''The Australia'', 15 November 2008.</ref> তেওঁৰ পিতৃ [[মাদ্ৰাজ]] (বৰ্তমান চেন্নাই) নিবাসী এটা ধনী পৰিয়ালৰ সন্তান আছিল, যি ১৯৪৭ চনৰ [[ভাৰত]] বিভাজনৰ পিছত [[পাকিস্তান|পাকিস্তানলৈ]] গুচি গৈছিল।<ref name=":0">{{Cite web |last=Brown |first=Mick |date=2024-11-20 |title=‘The worst thing is losing your hands’: Hanif Kureishi on life as a tetraplegic |url=https://www.smh.com.au/national/the-worst-thing-is-losing-your-hands-hanif-kureishi-on-life-as-a-tetraplegic-20241007-p5kgd3.html |access-date=2024-11-22 |website=The Sydney Morning Herald |language=en}}</ref> ১৯৫০ চনত ৰফিউছানে আইন অধ্যয়নৰ বাবে ব্ৰিটেইনলৈ গৈছিল<ref>{{Cite web|last1=Creative media|first1=Five on a bike|title=Interview – Hanif Kureishi in conversation with Kenan Malik|url=https://www.youtube.com/watch?v=ixQDEJ7CocE |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211212/ixQDEJ7CocE| archive-date=12 December 2021 |url-status=live|via=YouTube |access-date=19 December 2014}}{{cbignore}}</ref> যদিও হাতত থকা ধন শেষ হোৱাৰ বাবে তেওঁ পঢ়াৰ পৰিৱৰ্তে পাকিস্তানৰ হাইকমিচনত চাকৰি কৰিবলৈ লৈছিল।<ref name=McCrum>{{cite interview|interviewer=Robert McCrum|first=Hanif|last=Kureishi|title=Hanif Kureishi interview: 'Every 10 years you become someone else'|date=19 January 2014|work=The Observer|url=https://www.theguardian.com/books/2014/jan/19/hanif-kureishi-interview-last-word|access-date=11 December 2016|archive-date=26 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161226071430/https://www.theguardian.com/books/2014/jan/19/hanif-kureishi-interview-last-word|url-status=live}}</ref><ref name=Ballou /> তাতে তেওঁ তেওঁৰ হ’বলগীয়া পত্নী অড্ৰে বাচক লগ পায়।<ref>{{cite news|last1=Lacher|first1=Irene|title=No Fear He May Offend : Literary bad boy Hanif Kureishi knows that the racial and sexual themes in his works will scandalize many. But those elements, he says, reflect the realities of a diverse, changing world.|date=25 May 1990|work=Los Angeles Times|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1990-05-25-vw-326-story.html|access-date=6 January 2023|archive-date=7 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220707051243/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1990-05-25-vw-326-story.html|url-status=live}}</ref>তেওঁ এগৰাকী লেখক হ’ব খুজিছিল আৰু পাকঘৰৰ টেবুলত বহি উপন্যাস লেখিছিল যদিও এইবোৰ নাকচ হৈছিল।<ref Name=McCrum /> এই কথাই তেওঁৰ উচ্চাকাংক্ষাক প্ৰভাৱিত কৰিছিল আৰু তেওঁ হতাশাত ভুগিছিল। বিয়াৰ পিছত তেওঁলোক ব্ৰুমলিত থাকিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু তাতে তেওঁলোকৰ পুত্ৰ হানিফৰ জন্ম হয়। এটা সাক্ষাৎকাৰত কুৰেছিয়ে কৈছে; <blockquote>মোৰ ককাদেউতা (পৈতৃক) আছিল এগৰাকী সৈন্যবাহিনীৰ চিকিৎসক, ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সেনাবাহিনীৰ কৰ্ণেল। ডাঙৰ পৰিয়াল। চাকৰ। টেনিছ ক’ৰ্ট। ক্ৰিকেট। সকলো। মোৰ দেউতা [[চলমান ৰুশ্বদি|চলমান ৰুছদি]] পঢ়িবলৈ যোৱা কেথেড্ৰেল স্কুললৈ গৈছিল। পাছলৈ [[পাকিস্তান|পাকিস্তানত]] মোৰ পৰিয়ালটো ভুট্টোৰ ঘনিষ্ঠ আছিল। মোৰ খুড়া [[ওমৰ কুৰেছি|ওমৰ]] আছিল বাতৰি কাকতৰ স্তম্ভলেখক আৰু পাকিস্তান ক্ৰিকেট দলৰ মেনেজাৰ...মোৰ ককাদেউতা, কৰ্ণেলজন, অতি ভয়ংকৰ আছিল। কঠোৰ জীৱন নিৰ্বাহ কৰা, সাংঘাটিক মদ খাব পৰা জুৱাৰী। নাৰীপ্ৰিয়। তেওঁৰ চৌপাশ আছিল [[দ্য গডফাদাৰ]] চিনেমাৰ দৰে। তেওঁলোকে মদ খাইছিল আৰু গুজৱ কৰিছিল। মহিলাসকলৰ অহা-যোৱা চলিছিল।<ref Name=McCrum /></blockquote> হানিফ কুৰেছিয়ে ব্ৰুমলি টেকনিকেল হাইস্কুলত পঢ়িছিল আৰু ব্ৰুমলি কলেজ অৱ টেকনলজিৰপৰা স্কুলীয়া শিক্ষা ([[এ-লেভেল]]) সাং কৰিছিল।<ref Name=college>[http://hanifkureishi.co.uk/the-author/ Official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170906105922/http://hanifkureishi.co.uk/the-author/ |date=6 September 2017 }}. Retrieved 14 January 2016.</ref> ইয়াত পঢ়ি থাকোঁতে, ১৯৭২ চনত তেওঁ ছাত্ৰ সন্থাৰ সভাপতি ৰূপে নিৰ্বাচিত হৈছিল। তেওঁৰ ''দ্য বুদ্ধা অৱ চাবাৰ্বিয়া'' শীৰ্ষক অৰ্ধ-আত্মজীৱনীমূলক উপন্যাসখনৰ কিছু চৰিত্ৰ এই সময়ৰ।<ref name=did>{{cite web|first=Sue|last=Lawley|year=1996|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/p0093nmp|publisher=BBC|title=Hanif Kureishi: Desert Island Discs|quote="I write really in order to keep myself alive, to interest myself to find out what I think"}}</ref> লেংকাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়ত তেওঁ এবছৰৰ বাবে দৰ্শন অধ্যয়ন কৰি এৰি দিয়ে।<ref Name=college/> পিছত তেওঁ লণ্ডনৰ কিংছ কলেজত ভৰ্তি হয় আৰু ইয়াৰপৰাই দৰ্শন বিষয়ত ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref Name=college/> ==কৰ্মজীৱন== ১৯৭০ চনত, এণ্টনিয়া ফ্ৰেন্স<ref>{{Cite web|url=https://scholarblogs.emory.edu/postcolonialstudies/2014/06/11/kureishi-hanif/|title=Kureishi, Hanif|first=Surbhi|last=Sharma|date=May 2017|orig-date=Originally published Fall 1997|publisher=Postcolonial Studies @ Emory|archive-url=https://web.archive.org/web/20150406134205/https://scholarblogs.emory.edu/postcolonialstudies/2014/06/11/kureishi-hanif/|archive-date=6 April 2015|url-status=live|access-date=24 November 2024|archivedate=6 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150406134205/https://scholarblogs.emory.edu/postcolonialstudies/2014/06/11/kureishi-hanif/|deadurl=yes}}</ref> আৰু কৰিম ছদ্মনামেৰে<ref>Nahem Yousaf. ''Hanif Kureishi's The Buddha of Suburbia: a reader's guide'', p. 8.</ref> পৰ্ণগ্ৰাফী লেখক হিচাপে কুৰেছিয়ে লেখক জীৱন আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|last=Donadio|first=Rachel|title=My Beautiful London|work=The New York Times|date=8 August 2008|accessdate=5 December 2021|url=https://www.nytimes.com/2008/08/10/magazine/10kureishi-t.html|archive-date=5 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205192632/https://www.nytimes.com/2008/08/10/magazine/10kureishi-t.html|url-status=live}}</ref><ref>Interview with Hanif Kureishi, ''The Book Show'', Episode 18, Sky Arts.</ref> তাৰ পিছত তেওঁ হেম্পষ্টেড থিয়েটাৰ আৰু চ’হ’ পলিৰ বাবে নাটক লিখিছিল আৰু ১৮ বছৰ বয়সলৈকে ৰয়েল ক’ৰ্ট থিয়েটাৰৰ সৈতে কাম কৰিছিল।<ref Name=McCrum /> ==ব্যক্তিগত জীৱন== কুৰেছি এজন ''বাইচেক্সুৱেল''।<ref>{{Cite news|last=Lacher|first=Irene|title=No Fear He May Offend|work=Los Angeles Times|date=25 May 1990|accessdate=5 December 2021|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1990-05-25-vw-326-story.html|archive-date=5 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211205185848/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1990-05-25-vw-326-story.html|url-status=live}}</ref> তেওঁ [[লণ্ডন|পশ্চিম লণ্ডনত]] থাকে।<ref Name=McCrum/><ref Name=college/> ''হুজ হু'' (Who's Who (UK)ত তেওঁৰ বিনোদনসমূহক ''সংগীত, ক্ৰিকেট আৰু পাবত বহি থকা'' বুলি তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name=whoswho/> চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক ট্ৰেচি স্কফিল্ডৰ সৈতে তেওঁৰ সম্পৰ্কৰ ফালৰপৰা তেওঁৰ দুটি যমজ ল’ৰা আছে<ref>{{Cite news |first1=Katie|last1=Law|url=https://www.standard.co.uk/lifestyle/london-life/hanif-kureishi-i-had-to-write-about-the-theft-it-was-all-that-was-left-to-me-10295457.html|title=I had to write about the theft — it was all that was left to me|newspaper=Evening Standard|date=3 June 2015|access-date=4 April 2018|archive-date=7 November 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171107112216/https://www.standard.co.uk/lifestyle/london-life/hanif-kureishi-i-had-to-write-about-the-theft-it-was-all-that-was-left-to-me-10295457.html|url-status=live}}</ref> আৰু পূৰ্বৰ আন এটা সম্পৰ্কৰপৰাও তেওঁ আন এটি পুত্ৰ সন্তানৰ পিতৃ।<ref name=":0" /> তেওঁ তেওঁৰ পিতৃৰ পাকিস্তানী শিপাক স্বীকাৰ কৰে যদিও খুব কমেইহে [[পাকিস্তান]] ভ্ৰমণ কৰিছে। ব্ৰিটিছ কাউন্সিলৰ পৃষ্ঠপোষকতাত ২০১২ চনত কৰা ভ্ৰমণৰ সময়ত তেওঁ এইকথা স্বীকাৰ কৰে যে, যোৱা ২০ বছৰৰ ভিতৰত এইটোৱেই তেওঁৰ প্ৰথম [[পাকিস্তান]] ভ্ৰমণ।<ref>{{Cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/9722077/Hanif-Kureishi-the-pariah-of-suburbia.html|title=Hanif Kureishi: the pariah of suburbia|first=Cathy|last=Galvin|date=13 December 2012|work=The Daily Telegraph|access-date=4 April 2018|archive-date=16 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180316162946/https://www.telegraph.co.uk/culture/9722077/Hanif-Kureishi-the-pariah-of-suburbia.html|url-status=live}}</ref> লেখক, স্তম্ভলেখক আৰু পাকিস্তানী ক্ৰিকেটৰ ধাৰাভাষ্যকাৰ আৰু দলৰ পৰিচালক [[ওমৰ কুৰেছি]] আছিল হানিফ কুৰেছিৰ খুৰাক।<ref>Andreas Athanasiades, [http://euroacademia.eu/wordpress/wp-content/uploads/2014/02/Andreas_Athanasiades_Re-imagining_Identity-Revisiting_Hanif_Kureishis_My_Beautiful_Laundrette.pdf "Re-imagining Identity: Revisiting Hanif Kureishi's ''My Beautiful Laundrette''"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141219122832/http://euroacademia.eu/wordpress/wp-content/uploads/2014/02/Andreas_Athanasiades_Re-imagining_Identity-Revisiting_Hanif_Kureishis_My_Beautiful_Laundrette.pdf |date=19 December 2014 }}, University of Cyprus.</ref> কবি [[মাকি কুৰেছি]] তেওঁৰ পেহীয়েক আছিল।<ref>{{Cite book| url=https://books.google.com/books?id=elm3N0mPP6AC&q=Maki%20Kureishi&pg=PA27| title=Hanif Kureishi| author=B. J. Moore-Gilbert| publisher=Manchester University Press| year=2001| isbn=978-0-7190-5535-5| access-date=6 December 2020| archive-date=5 February 2023| archive-url=https://web.archive.org/web/20230205133226/https://books.google.com/books?id=elm3N0mPP6AC&q=Maki%20Kureishi&pg=PA27| url-status=live}}</ref> কুৰেছিৰ পৰিয়ালে সীমাৰ বাহিৰলৈ গৈ, কুৰেছিয়ে তেওঁলোকক নিজৰ উপন্যাসত ছদ্মবেশত উল্লেখ কৰি শোষণ কৰাই নহয়, নিজৰ লাভৰ বাবে বেচাৰ অভিযোগ কৰিছে। অৱশ্যে কুৰেছিয়ে নিজে এই দাবী অস্বীকাৰ কৰিছে। লেখক জীৱনৰ উত্থান-পতনক সামৰিবলৈ গৈ কুৰেছিয়ে ২০১৩ চনৰ আৰম্ভণিতে প্ৰৱঞ্চনাৰ বলি হৈ নিজা সঞ্চয়ৰ সকলোখিনি হেৰুৱায়।<ref>{{Cite news |first1=Miles|last1=Brignall|first2=Rupert|last2=Jones|url=https://www.theguardian.com/uk/2013/may/03/hanif-kureishi-victim-suspected-fraud|title=Author Hanif Kureishi loses life savings to suspected fraud|newspaper=The Guardian |date=3 May 2013|access-date=11 December 2016|archive-date=9 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160309150407/http://www.theguardian.com/uk/2013/may/03/hanif-kureishi-victim-suspected-fraud|url-status=live}}</ref> সেই বছৰৰ অক্টোবৰ মাহত কুৰেছিক [[লণ্ডন|লণ্ডনৰ]] কিংষ্টন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৃষ্টিশীল লেখা বিভাগৰ অধ্যাপক হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, ইয়াত তেওঁ আবাসী লেখক আছিল।<ref Name=Times>{{cite web|url=http://www.timeshighereducation.co.uk/news/people/qa-with-hanif-kureishi/2008915.article |title=Q&A with Hanif Kureishi |work=[[Times Higher Education]]|first= John|last= Elmes |date=14 November 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160307101610/https://www.timeshighereducation.com/news/people/qa-with-hanif-kureishi/2008915.article |archivedate=7 March 2016 }}</ref> ==স্বীকৃতি, বঁটা আৰু সন্মান== সাহিত্য আৰু নাট্য ক্ষেত্ৰলৈ আগবঢ়োৱা তেওঁৰ অৱদানৰ বাবে ২০০৮ চনত কুৰেছিক নৱবৰ্ষৰ পুৰস্কাৰ ৰূপে ''কমাণ্ডাৰ অৱ দ্য অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ব্ৰিটিছ এম্পায়াৰ''(CBE) সন্মানেৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=http://www.cccb.org/en/participants/file/hanif-kureishi/229475|title=Hanif Kureishi|website=Centre de Cultura Contemporània de Barcelona|access-date=16 September 2018|archive-date=16 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180916093237/http://www.cccb.org/en/participants/file/hanif-kureishi/229475|url-status=live}}</ref><ref name="London Gazette">{{cite web | url=https://www.thegazette.co.uk/London/issue/58557/supplement/ | title=New Year Honours —United Kingdom | publisher=The London Gazette | date=28 December 2007 | accessdate=21 November 2024}}</ref> একে বছৰতে দ্য টাইম আলোচনীয়ে কুৰেছিক ১৯৪৫ চনৰপৰা এতিয়ালৈকে লিখি থকা ৫০ জন সবাতোকৈ মহান ব্ৰিটিছ লেখকৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref>{{Cite web |url=https://www.thetimes.co.uk/article/the-50-greatest-british-writers-since-1945-ws3g69xrf90|url-access=subscription|title=The 50 greatest British writers since 1945 |date=5 January 2008 |work=[[The Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080511204023/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/books/article3127837.ece |archive-date=11 May 2008}}</ref> * ১৯৮০ থেমছ টেলিভিছন প্লেৰাইট এৱাৰ্ড, ''দ্য মাডাৰ কাণ্ট্ৰি'' * ১৯৮১ জৰ্জ ডিভাইন এৱাৰ্ড, ''আউটস্কাৰ্টচ্‌'' * ১৯৮৬ [[নিউয়ৰ্ক]] ফিল্ম ক্ৰিটিকচ্‌ চাৰ্কল এৱাৰ্ড, শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য, ''মাই বিউটিফুল লণ্ড্ৰেট'' * ১৯৮৬ [[অস্কাৰ বঁটা]]ৰ বাবে মনোনয়ন, শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য, ''মাই বিউটিফুল লণ্ড্ৰেট'' * ১৯৯০ হোৱাইটব্ৰেড ফাৰ্ষ্ট নভেল এৱাৰ্ড, ''দ্য বুদ্ধা অৱ চাবাৰ্বিয়া'' * ২০০৭ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুটি গল্প প্ৰতিযোগিতা, চৰ্টলিষ্ট, ''ৱেডিংচ্‌ এণ্ড বিহেডিংচ্‌'' * ২০১০ পেন/পিণ্টাৰ প্ৰাইজ * ২০১৩ দ্য এছিয়ান এৱাৰ্ডত কলাৰ ক্ষেত্ৰত উৎকৃষ্ট প্ৰাপ্তি (Outstanding Achievement in the Arts)<ref>{{Cite web |url=http://bollyspice.com/57703/asian-awards-winners-night-event |title=Winners at the Asian Awards |publisher=Bollyspice.com |date=18 April 2013 |access-date=6 June 2013 |archive-date=31 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531002802/http://bollyspice.com/57703/asian-awards-winners-night-event |url-status=live }}</ref> এইসমূহৰ উপৰিও তেওঁ অন্যান্য বহুতো বঁটা আৰু সন্মান লাভ কৰিছে। ==সৃষ্টিৰাজি== ===উপন্যাস=== * ১৯৯০ ''দ্য বুদ্ধা অৱ চাবাৰ্বিয়া'', [[লণ্ডন]]: ফেবাৰ এণ্ড ফেবাৰ * ১৯৯৫ ''দ্য ব্লেক এলবাম'', [[লণ্ডন]]: ফেবাৰ এণ্ড ফেবাৰ * ১৯৯৮ ''ইনটিমেচি'', [[লণ্ডন]]: ফেবাৰ এণ্ড ফেবাৰ * ২০০১ ''গ্ৰেবিয়েলচ্‌ গিফ্ট‌'', [[লণ্ডন]]: ফেবাৰ এণ্ড ফেবাৰ * ২০০৩ ''দ্য বডি'', [[লণ্ডন]]: ফেবাৰ এণ্ড ফেবাৰ * ২০০৮ ''চামথিং টু টেল য়্যু'', [[লণ্ডন]]: ফেবাৰ এণ্ড ফেবাৰ * ২০১৪ ''দ্য লাষ্ট ৱৰ্ড'', [[লণ্ডন]]: ফেবাৰ এণ্ড ফেবাৰ * ২০১৭ ''দ্য নাথিং'', [[লণ্ডন]]: ফেবাৰ এণ্ড ফেবাৰ * ২০১৯ ''হোৱাট হেপেনড্‌?'', [[লণ্ডন]]: ফেবাৰ এণ্ড ফেবাৰ ===চুটি ৰচনা=== * ১৯৯৭ ''লাভ ইন আ ব্লু টাইম'', [[লণ্ডন]]: ফেবাৰ এণ্ড ফেবাৰ * ১৯৯৯ ''মিডনাইট অল ডে'', [[লণ্ডন]]: ফেবাৰ এণ্ড ফেবাৰ * ২০১৯ "চি চেইড, হি চেইড", দ্য নিউ য়ৰ্কাৰ ===চুটি গল্প আৰু ৰচনা সংগ্ৰহ=== * ২০১১ ''কালেক্টেড এচেজ'', ফেবাৰ এণ্ড ফেবাৰ<ref>{{Cite book|title=Collected Essays|url=https://archive.org/details/collectedessays0000kure|first=Hanif|last=Kureishi|date=1 March 2011|publisher=Faber & Faber|isbn=978-0571249831}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/books/2011/mar/13/hanif-kureishi-collected-essays-review|title=Collected Essays by Hanif Kureishi – review|first=Leo|last=Robson|date=13 March 2011|website=The Guardian|access-date=18 September 2017|archive-date=18 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170918110554/https://www.theguardian.com/books/2011/mar/13/hanif-kureishi-collected-essays-review|url-status=live}}</ref> * ২০১৫ ''লাভ + হেট: ষ্ট’ৰিজ এণ্ড এচেজ'', ফেবাৰ এণ্ড ফেবাৰ ===নাটক আৰু চিত্ৰনাট্য=== * ১৯৮০ ''দ্য কিং এণ্ড মি'', [[লণ্ডন]]: ফেবাৰ এণ্ড ফেবাৰ * ১৯৮১ ''আউটস্কাৰ্টচ্‌'', [[লণ্ডন]]: ফেবাৰ এণ্ড ফেবাৰ * ১৯৮১ ''বৰ্ডাৰলাইন'', [[লণ্ডন]]: ফেবাৰ এণ্ড ফেবাৰ * ১৯৮৩ '' বাৰ্ডচ অৱ পেছেজ'', [[লণ্ডন]]: ফেবাৰ এণ্ড ফেবাৰ * ১৯৮৮ ''চেম্মি এণ্ড ৰৌজি গেট লেইড'', [[লণ্ডন]]: ফেবাৰ এণ্ড ফেবাৰ * ১৯৯১ ''লণ্ডন কিলচ্‌ মি'', [[লণ্ডন]]: ফেবাৰ এণ্ড ফেবাৰ * ১৯৯৬ ''মাই বিউটিফুল লণ্ড্ৰেট এণ্ড আডাৰ ৰাইটিংচ্‌'', [[লণ্ডন]]: ফেবাৰ এণ্ড ফেবাৰ * ১৯৯৭ ''মাই চান দ্য ফেনেটিক'', [[লণ্ডন]]: ফেবাৰ এণ্ড ফেবাৰ * ১৯৯৯ ''হানিফ কুৰেছি প্লেচ ওৱান'', [[লণ্ডন]]: ফেবাৰ এণ্ড ফেবাৰ * ১৯৯৯ ''শ্লিপ উইথ মি'', [[লণ্ডন]]: ফেবাৰ এণ্ড ফেবাৰ * ২০০২ ''কলেক্টেড স্ক্ৰীণপ্লেজ'' ভলিউম ওৱান, [[লণ্ডন]]: ফেবাৰ এণ্ড ফেবাৰ * ২০০৩ ''দ্য মাডাৰ'', [[লণ্ডন]]: ফেবাৰ এণ্ড ফেবাৰ * ২০০৪ ''হোৱেন দ্য নাইট বিগিনচ্‌'', [[লণ্ডন]]: ফেবাৰ এণ্ড ফেবাৰ * ২০০৭ ''ভেনাচ'', [[লণ্ডন]]: ফেবাৰ এণ্ড ফেবাৰ * ২০০৯ ''দ্য ব্লেক এলবাম'' (adapted from the novel), [[লণ্ডন]]: ফেবাৰ এণ্ড ফেবাৰ ===নন ফিকচন=== * ২০০২ ''ডিম্ৰিং এণ্ড স্কেমিং: ৰিফ্লেকচনচ্‌ অন ৰাইটিং এণ্ড পলিটিক্স'', [[লণ্ডন]]: ফেবাৰ এণ্ড ফেবাৰ * ২০০৪ ''মাই ইয়াৰ (Ear) এট হিজ হাৰ্ট'', [[লণ্ডন]]: ফেবাৰ এণ্ড ফেবাৰ * ২০০৫ ''দ্য ৱৰ্ড এণ্ড দ্য বম্ব'', [[লণ্ডন]]: ফেবাৰ এণ্ড ফেবাৰ * ২০১৪ ''আ থেফ্ট‌: মাই কন ম্যেন'', [[লণ্ডন]]: ফেবাৰ এণ্ড ফেবাৰ * ২০২৪ ''চেটাৰড: আ মেমৰ (Memoir)'', [[লণ্ডন]]: পেংগুইন ===সম্পাদক হিচাপে=== * ১৯৯৫ ''দ্য ফেবাৰ বুক অৱ পপ'', [[লণ্ডন]]: ফেবাৰ এণ্ড ফেবাৰ ==তথ্যসূত্ৰ== {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:সাহিত্যিক]] [[শ্ৰেণী:নাট্যকাৰ]] [[শ্ৰেণী:চিত্ৰনাট্য লেখক]] [[শ্ৰেণী:ঔপন্যাসিক]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] gtaeemzw725zkftz5m7p7pwk5paf8s5 0 109287 648358 632176 2026-10-29T05:40:03Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 648358 wikitext text/x-wiki [[File:Yap Stone Money.jpg|thumb|right|250px|গাচপাৰ গাঁৱৰ য়াপেচ শিল (ৰাই)ৰ এটা বৃহৎ (প্ৰায় ৮ ফুট (২.৪ মিটাৰ) উচ্চতা) উদাহৰণ]] '''ৰাই শিল''' ( {{Lang-en| rai stone}}),<ref>[http://www.trussel2.com/yap/yap-r.htm#raay "Raay₂".] ''Yapese Dictionary''. Updated 27 July 2012. Retrieved 25 November 2013.</ref> বা '''ফেই শিল''',<ref name="rain">{{Cite book |last=Rainbird |first=Paul |title=The archaeology of Micronesia |date=2004 |publisher=Cambridge Univ. Press |isbn=978-0-521-65630-6 |edition=1. publ |series=Cambridge world archaeology |location=Cambridge}}</ref> মাইক্ৰ'নেছিয়াৰ য়াপ দ্বীপপুঞ্জৰ থলুৱা বাসিন্দাসকলে নিৰ্মাণ কৰা আৰু মূল্যৱান বহুতো বৃহৎ সামগ্ৰীৰ ভিতৰত অন্যতম। এইবোৰক য়াপেচ শিলৰ টকা নাম বুলিও জনা যায়। সাধাৰণ ৰাই শিলটো স্ফটিকীয় চূণশিলৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ আকৃতি ডিস্কৰ দৰে আৰু ইয়াৰ মাজত এটা ফুটা থাকে। আটাইতকৈ সৰু ব্যাস ৩.৫ চেণ্টিমিটাৰ (১.৪ ইঞ্চি) হ’ব পাৰে। বৰ্তমানৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ শিলটো ৰিয়া গাঁৱৰ ওচৰত ৰুমুং দ্বীপত অৱস্থিত; ইয়াৰ ব্যাস ৩.৬ মিটাৰ (১২ ফুট) আৰু ডাঠ ৫০ চেণ্টিমিটাৰ (২০ ইঞ্চি) আৰু ওজন ৪,০০০ কিলোগ্ৰাম (৮,৮০০ পাউণ্ড)।<ref name=gill>{{cite book|last=Gillilland|first=Cora Lee C.|title=The Stone Money of Yap. A Numismatic Survey. (Smithsonian Studies in History and Technology 23)|year=1975|publisher=Smithsonian Institution Press|location=Washington, DC|pages=75}}</ref><ref name=wondermondo>{{cite web |url=http://www.wondermondo.com/Countries/Au/MicronesiaFS/Yap/RaiOfYap.htm |title=Rai of Yap – the stone money |date=13 November 2011 |publisher=Wondermondo |access-date=19 November 2024 |archivedate=1 November 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151101140520/http://www.wondermondo.com/Countries/Au/MicronesiaFS/Yap/RaiOfYap.htm |deadurl=yes }}</ref> মাইক্ৰ'নেছিয়াৰ মূলতঃ পালাউত কেইবাটাও দ্বীপত ৰাই শিল খনন কৰা হৈছিল, <ref>{{cite web|url=http://www.jps.auckland.ac.nz/document?wid=3202&page=0&action=null|title=The Settlement of Oceania: An Examination of the Accidental Voyage Theory|publisher=[[Journal of the Polynesian Society]], [[Auckland University]]|year=1962|author=G. S. Parsonson|access-date=19 September 2016|quote=The natives of Yap in Micronesia went 300 miles to the Palau Islands for "stone money", great calcite disks, six to twelve feet in diameter.|archive-date=12 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190912183258/http://www.jps.auckland.ac.nz/document/?wid=3202&page=0&action=null|url-status=dead|archivedate=12 September 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190912183258/http://www.jps.auckland.ac.nz/document/?wid=3202&page=0&action=null|deadurl=yes}}</ref> আৰু গুৱামতো সৰুকৈ খনন কৰা হৈছিল। ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে এই প্ৰথা বন্ধ হৈ গ’ল। আজি দ্বীপটোত প্ৰায় ৬,০০০টা ডাঙৰ ৰাই শিল আছে আৰু ইয়াৰে বহুতো বিশ্বৰ সংগ্ৰহালয়ত দেখা যায়।<ref>Patterson, Carolyn Bennett, et al. "At the Birth of Nations: In the Far Pacific". ''National Geographic Magazine'', October 1986, page 498. National Geographic Virtual Library.</ref><ref>{{cite web |url=http://airaistate.com/culture_files/metik%20era%20bisech.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130820063459/http://airaistate.com/culture_files/metik%20era%20bisech.html |archive-date=20 August 2013 |title=Metuker ra Bisech – Yapese Quarried Stone Money Site |work=AiraiState.com |access-date=19 November 2024 |archivedate=20 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130820063459/http://airaistate.com/culture_files/metik%20era%20bisech.html |deadurl=yes }}</ref> এই শিলবোৰ য়াপেজসকলৰ বাবে অতিশয় মূল্যৱান আছিল আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ আনুষ্ঠানিক উপহাৰৰ বাবে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিছিল। সহজে লৰাব নোৱাৰা এটা ডাঙৰ শিলৰ মালিকীস্বত্ব ইয়াৰ অৱস্থানৰ দ্বাৰা নহয়, মৌখিক পৰম্পৰাত লিপিবদ্ধ হোৱা ইতিহাসৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। শিলটোৰ মৌখিক ইতিহাসত এটা পৰিৱৰ্তন সংযোজন কৰিলে ইয়াৰ মালিকীস্বত্ব সলনি হয়।<ref name=gill/> কিছুমান আধুনিক অৰ্থনীতিবিদে মতামত শিলক ধন হিচাপে লয় আৰু শিলবোৰক প্ৰায়ে এই কথাৰ প্ৰদৰ্শন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় যে কিছুমান ধৰণৰ ধনৰ মূল্য কেৱল উক্ত মূল্যৰ ওপৰত ভাগ-বতৰা কৰা বিশ্বাসৰ দ্বাৰাহে নিৰ্ধাৰণ কৰিব পাৰি <ref name=gill/><ref name=fried>{{cite journal|last1=Friedman|first1=Milton|title=The Island of Stone Money|journal=Working Papers in Economics|date=1991|volume=E-91-3|url=https://miltonfriedman.hoover.org/internal/media/dispatcher/215061/full|access-date=15 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20211103172314/https://miltonfriedman.hoover.org/internal/media/dispatcher/215061/full|archive-date=3 November 2021|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211103172314/https://miltonfriedman.hoover.org/internal/media/dispatcher/215061/full|archivedate=3 November 2021|deadurl=yes}}</ref> ==নাম== মূলতঃ য়াপৰ উত্তৰ অংশত "ৰাই" আৰু দক্ষিণ অংশত "ফাই" নাম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। নামবোৰ ক্ৰমে "ৰেই" আৰু "ফেই" বুলিও লিপিবদ্ধ কৰা হয় আৰু প্ৰায়ে ডাঙৰ আখৰেৰে লিখা হয়। পালাউত এই শিলবোৰক পালান বুলি কোৱা হয়। <ref name="rain"/> ২০ শতিকাত "ফেই" নামটো অব্যৱহৃত হৈ পৰে।<ref name=gill/> "ৰাই" নামটোৰ অৰ্থ য়াপেছ ভাষাত "তিমি" হ'ব পাৰে। এইটো হয়তো উৎপত্তিৰ কিংবদন্তিসমূহৰ এটাৰ উল্লেখ হ’ব পাৰে, য’ত প্ৰথম শিলবোৰৰ আকৃতি মাছৰ দৰে আছিল।<ref name=fitz2006>Scott M. Fitzpatrick et al. (2006).</ref> ==আকৃতি== [[File:Völkerkundemuseum Hamburg Ozeanien 016.JPG|alt=Round tan stone with hole at center|thumb|[[মিউজিয়াম এম. ৰথেনবাম|হামবাৰ্গ নৃতাত্ত্বিক সংগ্ৰহালয়]] ত ৰাই শিল]] ৰাই শিলবোৰ প্ৰায় ঘূৰণীয়া যদিও শেহতীয়া কিছুমান শিল যথেষ্ট দীঘলীয়া।<ref name=mull>Muller, 1917.</ref><ref name="beau">{{Cite journal |last=De Beauclair |first=Inez |date=1963 |title=The Stone Money of Yap |journal=The Bulletin of the Institute of Ethnology |publisher=Academia Sinica |volume=16 |pages=147–160}}</ref> যিবোৰে সৰ্বোত্তম কাম কৰে, সেইবোৰত দুটা বা তিনিটা খোজত লাহে লাহে কেন্দ্ৰৰ পৰা ৰিমলৈকে ডাঠ কমি যায়। কেন্দ্ৰীয় গাঁতটোৰ ব্যাস শিলটোৰ ব্যাসৰ প্ৰায় ১/৬। কেতিয়াবা কেন্দ্ৰৰ বাহিৰত অতিৰিক্ত ফুটা থাকে।<ref name=mull/><ref name="WF">{{Cite book |last=Furness |first=William Henry |title=The Island of Stone Money: Uap of the Carolines |url=https://archive.org/details/islandofstonemon009573mbp |publisher=J. B. Lippincott Co. |year=1910 |location=Philadelphia and London}}</ref> ইয়াৰ ব্যাস ৩.৫ চেণ্টিমিটাৰ (১.৪ ইঞ্চি)ৰ পৰা ৩.৬ মিটাৰ (১২ ফুট)লৈকে হয় যদিও বেছিভাগেই ৩০ৰ পৰা ৫০ চেণ্টিমিটাৰ (১২ আৰু ২০ ইঞ্চি)ৰ ভিতৰত।<ref name=gill/> শিলবোৰ কেলচিয়াম কাৰ্বনেটেৰে গঠিত পাতল ৰঙৰ স্ফটিকীয় শিলৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত। বাদামী বা বগা ৰেখা থকা শিলবোৰ বিশেষভাৱে মূল্যৱান আছিল।<ref name=mull/> জীৰ্ণ শিলবোৰ নিস্তেজ ধূসৰ॥<ref name=WF/> পূৰ্বৰ প্ৰতিবেদনত ভুলকৈ কোৱা হৈছে যে এই পদাৰ্থটো হৈছে প্ৰবাল আৰু সাগৰীয় খোলা আৰু ইয়াৰ পৰা আহৰণ কৰা শিলত আটাইতকৈ সাধাৰণ খনিজ এৰাগ’নাইট। আধুনিক বিশ্লেষণে প্ৰকাশ কৰিলে যে এই খনিজটো আচলতে কেলচাইট।<ref name=fitz2001>Scott M. Fitzpatrick (2001): "Archaeological investigation of Omis Cave: a Yapese stone money quarry in Palau". ''Archaeology of Oceania'', volume 36, pages 153–162.</ref><ref name=marble>Bosiljka Glumac and Scott Fitzpatrick (2020), "[https://www.academia.edu/43289557/Yapese_Stone_Money_Local_Marble_as_a_Potential_Inspiration_for_Producing_Limestone_Exchange_Valuables_in_Palau_Micronesia Yapese stone money: Local marble as a potential inspiration for producing limestone exchange valuables in Palau, Micronesia]". Chapter of ''Cultures of Stone: An Interdisciplinary Approach to the Materiality of Stone'', {{isbn|978-90-8890-893-4}}, pages 65–78.</ref><ref name=fitz2006>Scott M. Fitzpatrick et al. (2006).</ref> বৰষুণৰ পানী (স্পেলিঅ’থেম, বিশেষকৈ ফ্ল’ষ্টোন) সোমাই কিছুমান গুহাৰ বেৰত লাহে লাহে আৱৰ্জনাৰ সৃষ্টি হোৱাৰ বাবে পালাউত এই শিলটো দেখা যায়। লাখ লাখ বছৰৰ আগতে টেকটনিক কাৰ্য্যকলাপে চূণশিলৰ নিক্ষেপসমূহ সাগৰৰ পৰা উলিয়াই আনি বৰষুণৰ পানীৰ দ্বাৰা খহাই পেলাইছিল আৰু এটা সাধাৰণ গুহা-ৰিল্ড কাৰ্ষ্ট ভূতাত্ত্ব গঠন কৰিছিল।<ref name=fitz2013>Scott M. Fitzpatrick (2013), "[https://www.academia.edu/3944549/An_Archaeological_Study_on_the_Extraction_of_Flowstone_from_Caves_and_Rockshelters_for_Producing_Stone_Money_in_Western_Micronesia An Archaeological Study on the Extraction of Flowstone from Caves and Rockshelters for Producing Stone Money in Western Micronesia]{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}". ''Cave and Karst sciences'', volume 30, issue 2, pages 75–82.</ref> ==ব্যৱহাৰ আৰু মূল্য== ৰাই শিল বিৰল গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক লেনদেনত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু এতিয়াও কৰা হয়,<ref name=NPR>{{cite web |last1=Goldstein |first1=Jacob |last2=Kestenbaum |first2=David |url=https://www.npr.org/blogs/money/2011/02/15/131934618/the-island-of-stone-money |title=The Island of Stone Money |website=NPR.org |publisher=NPR |access-date=5 January 2010}}</ref> বিৰল গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক লেনদেনত, যেনে বিবাহ, উত্তৰাধিকাৰ, ৰাজনৈতিক চুক্তি, সংকেত মিত্ৰতা, যুদ্ধত নিহতসকলক মুক্তিপণ দিয়া বা অধিক কমেইহে খাদ্যৰ বিনিময়ত।<ref name="gill" />{{rp|12}} বহুতো প্ৰেক্ষাগৃহৰ সন্মুখত, গাঁৱৰ আদালতৰ আশে-পাশে, বা পথৰ কাষত ৰখা হয়। যদিও কোনো বিশেষ শিলৰ মালিকীস্বত্ব সলনি হ’ব পাৰে, তথাপিও শিলটোৰ ওজন আৰু ক্ষতিৰ আশংকাৰ বাবে খুব কমকৈ লৰচৰ কৰা হয়। এইদৰে শিলটোৰ ভৌতিক অৱস্থান প্ৰায়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ নাছিল: মালিকীস্বত্ব ভাগ-বতৰা কৰা চুক্তিৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল আৰু শিলটোৰ ভৌতিক প্ৰৱেশ নথকাকৈও হস্তান্তৰ কৰিব পৰা গৈছিল। প্ৰতিটো ডাঙৰ শিলৰ মৌখিক ইতিহাস আছিল য’ত পূৰ্বৰ মালিকৰ নাম সন্নিবিষ্ট কৰা হৈছিল। এটা দৃষ্টান্তত কেনু আৰু আউটৰিগাৰে কঢ়িয়াই অনা এটা বৃহৎ ৰাই ভুলবশতঃ পৰি সাগৰৰ তলত ডুব যায়। যদিও আৰু কেতিয়াও দেখা নাপালে, ৰাই এতিয়াও থাকিব লাগে বুলি সকলোৱে একমত হৈছিল, গতিকে ইয়াৰ লেনদেন আন যিকোনো শিলৰ দৰেই চলি থাকিল।<ref name=NPR /> এটা নিৰ্দিষ্ট শিলৰ আনুমানিক মূল্য ইয়াৰ আকাৰ, কাৰুকাৰ্য্য আৰু ইতিহাসৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, কোনো বিখ্যাত নাৱিকে আনিছিল নে নাই বা ইয়াৰ পৰিবহণৰ সময়ত মানুহৰ মৃত্যু হৈছিল তাৰ ওপৰত মূল্য নিৰ্ভৰ কৰিব পাৰে।<ref name="gill"/>{{rp|11}} ==ইতিহাস== ===উৎপত্তিৰ কিংবদন্তি=== ৰাই শিলৰ উৎপত্তিৰ কাহিনী কেৱল য়াপেছ মৌখিক কিংবদন্তিতহে জীয়াই আছে। এটা তথ্য অনুসৰি, প্ৰায় ৫০০–৬০০ বছৰ আগতে<ref name=fitz2006/> টমিল দ্বীপৰ এজন য়াপেজ আনাগুমাঙক লে-গেৰেম দেৱতাই সাতজন সংগীৰ সৈতে নাৱেৰে পালাউৰ দক্ষিণে থকা পৌৰাণিক মাগাৰাগৰ দ্বীপলৈ যাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল, য'ত তেওঁ এটা জিলিকি থকা শিল দেখা পাইছিল। কিছুমান আৰ্হি অনুসৰি শিলবোৰ প্ৰথমে বিভিন্ন আকৃতিত কাটি লোৱা হৈছিল, যেনে মাছ, জেঠী, কাছ বা অৰ্ধচন্দ্ৰ। কিন্তু শেষত এই আটাইবোৰ পূৰ্ণিমাৰ জোনটোৰ দৰে আকৃতি লৈছিল আৰু কেন্দ্ৰত পৰিবহণৰ বাবে এটা ফুটা আছিল।<ref name=gill/><ref name=lessa>{{cite book|author=William Armand Less|date=1981|url=https://books.google.com/books?id=5fS5CSCOLqIC&pg=PA53|title=More Tales from Ulithi Atoll: A Content Analysis]|page=53|publisher=[[University of California, Berkeley]]|isbn=978-0-520-09615-8}}</ref><ref name=Pine>{{Cite news |last=Pine |first=Art |title=Fixed Assets, or Why a Loan in Yap is Hard to Roll Over |newspaper=The Wall Street Journal |page=A1 |date=29 March 1984}} reprinted in Mankiw, N. Gregory. ''Essentials of Economics, Third Edition.'' Mason: South-Western, 2004. pp. 454–455</ref> আন এটা সংস্কৰণত এই অনুসন্ধান অভিযানৰ নেতৃত্ব দিছিল এনাগুমাং আৰু য়াপৰ ৰুল দ্বীপপুঞ্জৰ এজন ফাথানে।<ref name=fitz2019>Fitzpatrick and McKeon (2019).</ref> এটা বেলেগ কিংবদন্তি অনুসৰি এই আৱিষ্কাৰৰ কাৰণ আছিল, আকস্মিকভাৱে ধুমুহাই পালাউলৈ ঠেলি দিয়া মাছমৰীয়াৰ এটা দল। আন এক সূত্ৰ অনুসৰি তেওঁলোকে স্থানীয় স্পাৰ্কিং ষ্টোনৰ পৰা মাছ এটা ফেশ্বন কৰি ধৰিব নোৱাৰা মাছৰ বিকল্প হিচাপে ৰুলৰ ৰজাৰ ওচৰলৈ লৈ যায়।<ref name=gill/> এটা সুকীয়া কিংবদন্তি অনুসৰি পালাউ খনি আৱিষ্কাৰ হোৱাৰ আগতে [[মাপ|মানচিত্ৰ দ্বীপ]] গাঁৱৰ বাসিন্দাসকলে স্থানীয় [[কোৱাৰ্টজাইট]] শিলৰ পৰা ৰাই শিল নিৰ্মাণৰ চেষ্টা কৰিছিল, কিন্তু প্ৰচেষ্টা পৰিত্যাগ কৰা হৈছিল যুদ্ধ। <ref name=mull/><ref name=gill/><ref name=leonard>Robert D. Leonard (1993), "[https://archive.org/stream/centinel41n1cent/centinel41n1cent_djvu.txt The Stone Money Of Yap]". ''Quarterly Journal of the Central States Numismatic Society'', volume 41, issue 1, pages 31–34.</ref> ===প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু নৃতত্ত্ববিজ্ঞানৰ প্ৰমাণ=== [[File:Micronesia-large.png|alt=Map of Yap, Palau, and nearby islands.|thumb|য়াপ, পালাউ, আৰু ওচৰৰ দ্বীপসমূহৰ মানচিত্ৰ]] য়াপত কিমান দিনৰ পৰা ৰাই শিল ব্যৱহাৰ হৈ আহিছে সেয়া জানিব পৰা হোৱা নাই। ২০০০ বছৰ বয়সৰ সমতল শিল তাত পোৱা গৈছে যদিও আটাইতকৈ পুৰণি শিলবোৰ আজিৰ ৰাই শিলৰ সৈতে মিল নাই আৰু ইয়াক কেনেকৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল সেয়া জনা নাযায়।<ref name=gill/> ৰায় শিলৰ উৎপত্তিৰ বাবে এটা বিকল্প অনুমান হ’ল যে ইয়াৰ বিকাশ হয়তো সৰু সৰু খোদিত গুটিৰ পৰা।<ref name=gill/> ৩.৫ চেণ্টিমিটাৰ (১.৪ ইঞ্চি) আৰু ১১.২ চেণ্টিমিটাৰ (৪.৪ ইঞ্চি) জোখৰ দুখন ডিস্ক (ফুটাবিহীন) পোৱা গৈছিল আৰু ৰেডিঅ’কাৰ্বনৰ তাৰিখ ক্ৰমে ১৬৩৬ ± ২০০ আৰু ১৭৫৬ ± ২০০ বুলি ধৰা হৈছিল। কিন্তু এই বস্তুবোৰ আৰু ৰাই শিলৰ মাজৰ সম্পৰ্ক স্পষ্ট নহয়।<ref name=giff>E. W. Gifford and D. S. Gifford (1959): "Archaeological Excavations in Yap", ''Anthropological Records'', volume 18, issue 2, pages 149–224.</ref> চূণশিলৰ পৰিৱৰ্তে বেছিভাগেই ৰূপান্তৰিত শিলৰ দ্বাৰা গঠিত য়াপ দ্বীপসমূহত কেলচাইট স্পেলিঅ’থেম দেখা নাযায়। কিন্তু মাৰ্বলৰ সৰু সৰু শিৰা আছে, যিটো ৰূপান্তৰিত উৎপত্তিৰ স্ফটিকীয় কেলচাইট শিল, যিবোৰৰ ৰূপ পালাউ ফ্ল’ষ্টোনৰ দৰেই জিলিকি থকা। অনুমান কৰা হৈছে যে য়াপেছে প্ৰথমে এই উৎসসমূহৰ পৰাই স্ফটিকীয় কেলচাইটৰ মূল্য ল’বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল, তাৰ পিছত পালাউ গুহাত বহুত বেছি প্ৰচুৰ পৰিমাণে জমা হোৱা ঠাই আৱিষ্কাৰ কৰিছিল।<ref name=marble/> ===স্থানীয় উৎপাদন=== [[File:Stone Money of Uap, 1903, Jayne, String Figures, p.160.jpg|alt=Round stones in a forest|thumb|কঢ়িয়াই নিয়া ল'গ'ৰ সৈতে ৰাই শিল, ১৯০৩]] ১৯ শতিকাৰ ভিতৰত ৰাই শিল উৎপাদন ভালদৰে বিকশিত হৈছিল। গাঁৱৰ মুখিয়ালৰ অনুমোদিত বা নিৰ্দেশ দিয়া লাখ লাখ যুৱকক লৈ পালাউলৈ অভিযান কেইবাবছৰ ধৰি চলিব পাৰে আৰু ইয়াৰ ফলত খনিসমূহত বা সাগৰীয় যাত্ৰাৰ সময়ত সদস্যসকলৰ মৃত্যু হ’ব পাৰে। কিছুমান বিৱৰণী অনুসৰি তেওঁলোক উভতি অহাৰ লগে লগে আটাইতকৈ ডাঙৰ শিল আৰু সৰু শিলৰ ২/৫ ভাগ মুখিয়ালৰ হাতত তুলি দিয়া হৈছিল আৰু মানুহবোৰক "তাৰো"ৰ টোপোলাৰে পুৰস্কৃত কৰা হৈছিল।<ref name=mull/><ref name=beau/> য়াপৰ পৰা ৪০০ কিলোমিটাৰ পশ্চিমে সৰলৰেখাত পালাউ অৱস্থিত। য়াপ আৰু পালাউৰ পিছৰ মৌখিক বিৱৰণী অনুসৰি য়াপেছসকলে প্ৰথমে মাগাৰাগাৰ (Ngaragasemiěg) নামৰ সৰু দ্বীপত খনন কৰিছিল, কাৰণ তেওঁলোকে ওচৰৰ বৃহত্তৰ পেলেলিউ দ্বীপত অৱতৰণ কৰিবলৈ ভয় কৰিছিল। অৱশেষত পালাউৰ স্থানীয় লোকসকলে য়াপেছসকলক শিলৰ খননৰ অনুমতি দিয়ে, ইয়াৰ বিনিময়ত গধুৰ শ্ৰম আৰু য়াপৰ পৰা অনা আন কেইটামান সামগ্ৰী। ১৯০৩ চনৰ এক প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছে যে কোৰ’ৰ দ্বীপৰ এটা বৃহৎ পকী পথ য়াপেছে নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref name=gill/> ==চিত্ৰ== <gallery> File:Rai stone from Yap currency.jpg|অট’ৱাৰ বেংক অৱ কানাডা কাৰেন্সী মিউজিয়ামত ৰাই শিল File:Yapese stone money 2007.jpg|য়াপত ৰাই শিল File:Yap Stone Coin, British Museum.jpg|য়াপ ষ্টোন, ব্ৰিটিছ মিউজিয়াম, লণ্ডন File:Frankfurt, Geldmuseum, Rai stone.jpg|ফ্ৰেংকফৰ্টৰ মানি মিউজিয়ামত প্ৰদৰ্শিত "ৰাই" শিলৰ ধন File:Presentation of Yapese stone money for FSM inauguration.jpg|[[মাইক্ৰ'নেছিয়াৰ ফেডাৰেটেড ষ্টেটছ]] উদ্বোধনী অনুষ্ঠানৰ বাবে য়াপেছ ৰাই শিলৰ উপস্থাপন File:Yap license plate 2000 series.jpg|য়াপৰ নম্বৰ প্লেটত চিত্ৰিত শিল File:HH1883 pg125 Hafen von Jap.jpg|য়াপ দ্বীপলৈ ৰাই শিলৰ পৰিবহণ (১৮৮০) </gallery> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:মুদ্ৰা]] hqz3o0egs8rdfeio9ophkoqb4c94bnt 0 109402 648346 646947 2026-10-29T03:02:47Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 648346 wikitext text/x-wiki [[File:Tanguar haor.jpg|thumb|টাংগুৱাৰ হাওৰ বাংলাদেশৰ অন্যতম বৃহৎ হাওৰ। সোঁফালে এটা সাধাৰণ মিঠা পানীৰ জলাশয়ৰ অৰণ্য দেখা গৈছে আৰু পশ্চাৎভূমিত [[মেঘালয়]]ৰ খাচী পাহাৰ]] [[File:BrahmanBaria Haor.jpg|thumb |ছিলেট জিলাৰ হাওৰ]] [[File:Haor basin annotated.png|thumb|হাওৰ বেচিনৰ পৰিসৰ আৰু অৱস্থান]] '''হাওৰ''' ({{lang-en|Haor}}) হৈছে বাংলাদেশৰ উত্তৰ-পূব অংশৰ এক জলাশয় পৰিৱেশতন্ত্ৰ, যি বাটি বা প্লেটৰ আকৃতিৰ অগভীৰ জলভূমি, যাক [[:en: backswamp|বেকস্বাম্প]] বুলিও কোৱা হয়।<ref name=Alam>MK Alam; ''Wave attack in Haor areas of Bangladesh and cement concrete blocks as structural revetment material''; ''Progress in Structural Engineering, Mechanics and Computation: Proceedings'' (ed. Alphose Zingoni); page 325; Taylor & Francis; 2004; {{ISBN|90-5809-568-1}}</ref><ref name=Zone>''Bio-ecological Zones of Bangladesh''; [[International Union for Conservation of Nature]] and Natural Resources, Bangladesh Country Office; page 31; The World Conservation Union (IUCN); 2002; {{ISBN|984-31-1090-0}}</ref><ref name=SDNPLand>[http://www.sdnpbd.org/sdi/international_days/wed/2006/bangladesh/landuse.htm Bangladesh & Desertification] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071230040459/http://www.sdnpbd.org/sdi/international_days/wed/2006/bangladesh/landuse.htm |date=2007-12-30 }}, Sustainable Development Networking Programme (SDNP), Bangladesh; ''Retrieved: 2007-12-04''</ref><ref name=AWA>{{citation |author=Abdul Wahab Akonda |chapter-url=https://portals.iucn.org/library/sites/library/files/documents/1989-Scott-001.pdf |chapter=Bangladesh |title=A directory of Asian wetlands |publisher=IUCN |year=1989 |pages=unpaginated |isbn=2-88032-984-1}}</ref><ref name=FAP6>{{cite book |last1=Bennett |first1=Sara |last2=Scott |first2=Derek |last3=Karim |first3=Ansarul |last4=Sobhan |first4=Istiak |last5=Khan |first5=Anisuzzaman |last6=Rashid |first6=S.M.A. |date=1995 |chapter=Chapter 3: Interpretive Description of the Region's Wetlands |chapter-url=http://bicn.com/wei/resources/nerp/wrs/ch3.htm |title=Wetland Specialist Study, Northeast Regional Water Management Plan, Bangladesh Flood Action Plan 6 |publisher=Bangladesh Water Development Board |archive-url=https://web.archive.org/web/20080807174022/http://www.bicn.com/wei/resources/nerp/wrs/ch3.htm |archive-date=2008-08-07 |access-date=2007-12-04}}</ref> বাৰিষাৰ সময়ত হাওৰে নদী আৰু খালৰ পৰা বাগৰি যোৱা পানী গ্ৰহণ কৰি বিশাল আকাৰ ধাৰণ কৰি অশান্ত জলাশয়লৈ পৰিণত হয়। "হাওৰ" শব্দটো "সাগৰ" শব্দৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। <ref name="Alam" /> ==হাওৰ. বাওৰ, বিল আৰু ঝিল== বঙালী ভাষাত হ্ৰদ শব্দটোৰ ভিন্নতা বুজাবলৈ কেইবাটাও শব্দ আছে, সেইকেইটা হ’ল- হাওৰ, বাওৰ, ঝিল আৰু বিল। <ref>Fikret Berkes; ''Sacred Ecology: Traditional Ecological Knowledge and Resource Management''; page 43; Taylor & Francis; 1999; {{ISBN|1-56032-694-8}}</ref><ref name=IUCNBang>[http://www.iucnbd.org/overview.html Overview] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202125726/http://www.iucnbd.org/overview.html |date=2007-12-02 }}, Official website of [[IUCN]] in Bangladesh; ''Retrieved: 2007-12-03''</ref> চাৰিওটা একে ধৰণৰ মিঠা পানীৰ জলাশয়।<ref name=BangWet>{{cite book |last1=Alam |first1=Mohd Shamsul |last2=Hossain |first2=Md Sazzad |year=2012 |chapter=Wetland |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Wetland |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250105071533/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Wetland |archivedate=2025-01-05 |access-date=2024-11-23}}</ref> হাওৰ, [[বিল]] বা বাওৰৰ মাজৰ পাৰ্থক্য সাধাৰণতে তেনেই সামান্য। সাধাৰণতে খহনীয়া বা অন্যান্য ভৌগোলিক প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলত উৎপন্ন হোৱা বিল হৈছে বহল আৰু অগভীৰ পানীৰ জলাশয়। কেতিয়াবা নিজৰ গতিপথ সলনি কৰা নদীৰ অৱশিষ্ট বিললৈ পৰিণত হয়। শীতকালত বহুতো বিল শুকাই যায়। কিন্তু বৰষুণৰ দিনত ই বিস্তাৰ লাভ কৰে, যিবোৰক মিঠা পানীৰ লেগুন বুলি বৰ্ণনা কৰিব পাৰি। <ref name=Banglapedia2>{{cite book |last1=Alam |first1=Mohd Shamsul |last2=Hossain |first2=Md Sazzad |year=2012 |chapter=Beel |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Beel |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> বিল সাধাৰণতে হাওৰতকৈ সৰু, কিন্তু [[বাংলাদেশ]]ৰ ৰাজশাহী সংমণ্ডলত চলন বিলৰ দৰে ডাঙৰ বিল আছে, যাৰ মাজেৰে আত্ৰেয়ী নদী পাৰ হৈ গৈছে। বছৰৰ পিছত বছৰ ধৰি ই সংকুচিত হৈ আহিছে যদিও খৰালি কালত এতিয়াও ই ২৬ বৰ্গ কিলোমিটাৰ অঞ্চল আৱৰি লয়। কেতিয়াবা হাওৰবোৰ শুকাই যোৱাৰ পিছতো হাওৰৰ ভিতৰত সৰু সৰু স্থায়ী জলভাগ থাকে। এইবোৰক বিল বুলিও কোৱা হয়। <ref name=ASCE>{{cite web |url=http://cedb.asce.org/cgi/WWWdisplay.cgi?9601961 |title=Environmental Considerations for Water Resources Development in Haor Areas of Northeastern Bangladesh |last=G. M. Akram Hossain |first=and Ainun Nishat |publisher=American Society of Civil Engineers |access-date=2007-11-23 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716095620/http://cedb.asce.org/cgi/WWWdisplay.cgi?9601961 |archive-date=2011-07-16 |archivedate=2011-07-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110716095620/http://cedb.asce.org/cgi/WWWdisplay.cgi?9601961 |deadurl=yes }}</ref> বাওৰ বা ঝিল হৈছে ধেনুভেৰীয়া হ্ৰদ, <ref name=Banglapedia5>{{cite book |last=Haque |first=M. Inamul |year=2012 |chapter=Haors_and_Wetlands |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Haors_and_Wetlands |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241227172055/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Haors_and_Wetlands |archivedate=2024-12-27 |access-date=2024-11-23}}</ref> অৰ্থাৎ ভৈৰৱ, কালিগংগা, গোৰাই আৰু কুমাৰ নদীৰ এৰাসুঁতি। <ref>Saila Parveen and Islam M Faisal, [http://www.lars2.org/unedited_papers/unedited_paper/Parveen.pdf ''Open-water Fisheries in Bangladesh: A Critical Review''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040804014154/http://lars2.org/unedited_papers/unedited_paper/Parveen.pdf |date=2004-08-04 }}, The Second International Symposium on the Management of Large Rivers for Fisheries, Large River Symposium</ref> জলবিজ্ঞানী ছাইলা পাৰবীনে এটা সহজ সংজ্ঞা দিছিল, "হাওৰ – ঋতুভিত্তিক জলাশয়, বাওৰ – ধেনুভেৰীয়া বা ঘোঁৰাশলখা আকতিৰ হ্ৰদ, আৰু বিল – বহুবৰ্ষজীৱী জলভাগ।" <ref>{{cite book |last1=Chakraborty |first1=Tapas Ranjan |year=2005 |url=http://wldb.ilec.or.jp/ILBMTrainingMaterials/resources/Bangladesh.pdf |title=Management of Haors, Baors, and Beels in Bangladesh |publisher=International Lake Environment Committee Foundation |access-date=2017-08-28 |archive-date=2017-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170828143833/http://wldb.ilec.or.jp/ILBMTrainingMaterials/resources/Bangladesh.pdf |url-status=dead |archivedate=2017-08-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170828143833/http://wldb.ilec.or.jp/ILBMTrainingMaterials/resources/Bangladesh.pdf }}</ref> ঝিল বা বাওৰ বৃহত্তৰ কুমিল্লা, ফৰিদপুৰ, ঢাকা আৰু পাবনা জিলাত বিয়পি আছে। হাওৰ প্ৰধানকৈ উত্তৰ-পূব বাংলাদেশৰ এটা বৈশিষ্ট্য। সমগ্ৰ বাংলাদেশ আৰু [[পশ্চিম বংগ]]ৰ চুবুৰীয়া জিলাসমূহত বিল দেখা পোৱা যায়। <ref>[http://www.machban.org/MACH_policy_brief/Factsheet/FactSheet_Bird.pdf Factsheet: Bird] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170828153115/http://www.machban.org/MACH_policy_brief/Factsheet/FactSheet_Bird.pdf |date=2017-08-28 }}, Management of Aquatic Ecosystem through Community Husbandry, Government of Bangladesh; ''Retrieved: 2007-12-05''</ref> ==পৰ্যটন== হাওৰ অনন্য জলাশয় আৰু ই পৰ্যটকক আকৰ্ষণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। হাওৰবোৰ পৰিভ্ৰমণ কৰিবলৈ সৰ্বোত্তম সময় হৈছে বাৰিষাৰ শেষৰ ফালে, যেনে আগষ্ট-ছেপ্টেম্বৰৰ আশে-পাশে। তেতিয়া হাওৰবোৰ পানীৰে ভৰি থাকে। ইয়াৰ পিছত হাওৰবোৰৰ পানী কমি যাবলৈ আৰম্ভ কৰে। শীতকালত হাওৰ আৰু বিলবোৰলৈ হাজাৰ হাজাৰ পৰিভ্ৰমী চৰাই আহে।<ref name="ASCE" /> চৰাই-চিৰিকটি চোৱা লোকৰ বাবে ই আদৰ্শ ঋতু। ল'নলি প্লেনেটে এই অঞ্চলসমূহক "বাংলাদেশৰ আটাইতকৈ মোহনীয় গ্ৰামাঞ্চলৰ কিয়দাংশ" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>McAdam, Marika, Bangladesh, p. 149, Sunamganj, ''Lonely Planet'', {{ISBN|1-74059-280-8}}</ref> বাংলাদেশৰ জলসম্পদ মন্ত্ৰালয়ৰ মতে ২০১২ চনত হাওৰ অঞ্চলত ১৪৪টা পৰ্যটনস্থলী আছিল, ইয়াৰে ৩৭টা প্ৰাকৃতিক আৰু ১০৭ টা আছিল মানৱসৃষ্ট। মন্ত্ৰালয়ে পৰ্যটন খণ্ডৰ বৰ্তমানৰ ২০১২ চনৰ জিডিপি হাৰ ০.৭০ৰ পৰা ভিতৰত ২০১৫ চনৰ ভিতৰত ২% আৰু তাৰ পিছত ২০২১ চনৰ ভিতৰত ৫%লৈ বৃদ্ধি কৰাৰ লক্ষ্য ঘোষণা কৰে। চৰকাৰে ১৩টা পৰ্যটন বিকাশ প্ৰকল্প ঘোষণা কৰে, য’ত অন্তৰ্ভূক্ত থাকিব ২খন ইক’-পাৰ্ক, ৬টা পৰ্যটনস্থলী, ৩টা চৰাই পৰ্যবেক্ষণ কেন্দ্ৰ, এখনন মংস্য পাৰ্ক, এখন বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য আৰু হাম্মান জলপ্ৰপাতৰ ওচৰত হোটেল, ৰেষ্টুৰেণ্ট, পাৰ্কিং সমন্বিতে এটা পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।<ref>[http://dbhwd.portal.gov.bd/sites/default/files/files/dbhwd.portal.gov.bd/publications/baf5341d_f248_4e19_8e6d_e7ab44f7ab65/Haor%20Master%20Plan%20Volume%201.pdf Master Plan of Haor Area] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240727220257/https://dbhwd.portal.gov.bd/sites/default/files/files/dbhwd.portal.gov.bd/publications/baf5341d_f248_4e19_8e6d_e7ab44f7ab65/Haor%20Master%20Plan%20Volume%201.pdf |date=2024-07-27 }}, Bangladesh Haor and Wetland Development Board, Ministry of Water Resources</ref> আন্তৰ্জাতিক প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ সংঘই (IUCN) পৰ্যটকৰ যাতায়ত বৃদ্ধিক "হাওৰৰ বাসিন্দাসকলৰ বাবে তেওঁলোকৰ জীৱিকা উন্নততৰ কৰাৰ এক সম্ভাৱ্য সুযোগ" বুলি গণ্য কৰে।<ref>[http://www.iucnthp.org/wp-content/uploads/2015/06/HYR_July-Dec12_THP-3.pdf Community Based Sustainable Management of Tanguar Haor Project: 3rd Phase], International Union for Conservation of Nature (IUCN)</ref> IUCN বাংলাদেশে [[টাংগুৱাৰ হাওৰ]] জলাশয় অঞ্চলত (এটা ৰামছাৰ স্থল) জলাশয়ৰ সম্পদৰ বহনক্ষম ব্যৱস্থাপনাৰ অন্যতম উপায় হিচাপে এটা সম্প্ৰদায়ভিত্তিক পৰ্যটন প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰে।<ref>[https://www.iucn.org/asia/countries/bangladesh/promoting-responsible-tourism-develop-climate-resilient-tourism-industry Promoting responsible tourism to develop climate resilient tourism industry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220308195017/https://www.iucn.org/asia/countries/bangladesh/promoting-responsible-tourism-develop-climate-resilient-tourism-industry |date=2022-03-08 }}, International Union for Conservation of Nature (IUCN)</ref> ==টোকা== {{notelist}} ==তথ্যউৎস== {{Reflist|30em}} ==অধিক জানিবলৈ পঢ়ক== * {{cite news |last=Niyogi |first=PK |date=16 November 2008 |title=Travel: Water, Water everywhere |newspaper=The Statesman |location=Kolkata}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons|Haor}} [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ জলাশয়]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] bbqr9g7ej1dlab5mhq04s3eiezsng68 0 109650 648343 597057 2026-10-29T02:26:20Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 648343 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = স্নেহা শ্ৰেষ্ঠ | other_names = ইমাজিন | birth_place = [[কাঠমাণ্ডু]], নেপাল | education = গেটিছবাৰ্গ কলেজ (বি এ), হাৰ্ভাৰ্ড গ্ৰেজুৱেট স্কুল অৱ এডুকেচন (এম ই ডি) | occupation = চিত্ৰশিল্পী, পথ শিল্পী, শিক্ষাবিদ, কলা প্ৰশাসক | website = {{URL|www.snehashrestha.com}} }} '''স্নেহা শ্ৰেষ্ঠ''' ({{Lang-ne|स्नेहा श्रेष्ठ}}) হৈছে এগৰাকী নেপালী সমসাময়িক দৃশ্য শিল্পী, পথ শিল্পী, শিক্ষাবিদ, আৰু কলা প্ৰশাসক। তেওঁ ''নেপালৰ শিশু কলা সংগ্ৰহালয়'' নামৰ সংগ্ৰহালয়টিৰ প্ৰতিষ্ঠাপক। তেওঁ '''ইমাজিন''' উপনামেৰে [[দেৱাল লিখন]]ৰ ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে পৰিচিত। == জীৱনী == শ্ৰেষ্ঠই [[নেপাল]]ৰ [[কাঠমাণ্ডু]]ত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web|last=Shea|first=Andrea|date=March 27, 2019|title=Sneha Shrestha, AKA 'Imagine,' Brings Her Native Alphabet To Boston's Burgeoning Street Art Scene|url=https://www.wbur.org/artery/2019/03/25/artery25-sneha-shrestha-imagine-street-art|access-date=2021-03-31|website=www.wbur.org|language=en}}</ref> ২০১০ চনত পেনচিলভেনিয়াৰ গেটিছবাৰ্গৰ গেটিছবাৰ্গ কলেজৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পিছত শ্ৰেষ্ঠই মেছাচুচেটছৰ বষ্টনলৈ গুচি যায়।<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web|title=Graffiti for good|url=https://www.gettysburg.edu/news/stories?id=63e35da4-f1cf-42f6-a886-0a49a5809e15|access-date=2021-03-31|website=Gettysburg College|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210128131519/https://www.gettysburg.edu/news/stories?id=63e35da4-f1cf-42f6-a886-0a49a5809e15|archivedate=2021-01-28|deadurl=yes}}</ref> ২০১৭ চনত হাৰ্ভাৰ্ড গ্ৰেজুৱেট স্কুল অৱ এডুকেশ্যনৰ পৰা তেওঁ স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=":2">{{Cite web|title=Imagine|url=https://www.gardnermuseum.org/about/community-efforts/luminaries/shrestha-sneha|access-date=2021-03-31|website=Isabella Stewart Gardner Museum|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2019|title=Ashcharya: An Exhibition|url=https://library.harvard.edu/events/ashcharya-exhibition|access-date=2021-03-31|website=Harvard Library|language=en}}</ref> বৰ্তমান তেওঁ হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মিত্তল ইনষ্টিটিউটত কলা কাৰ্যসূচী পৰিচালক হিচাপে কাম কৰে।<ref name=":3">{{Cite web|last=Weston|first=Tori|date=May 2020|title=IMAGINE, May Artist of the Month|url=http://somervilleartscouncil.org/artistmonth/imagine|access-date=2021-03-31|website=Somerville Arts Council}}</ref><ref>{{Cite web|date=2019|title=Alphabets of the Imagination Workshop with Artist IMAGINE (AKA Sneha Shrestha)|url=https://bostonchildrensmuseum.org/calendar/alphabets-imagination-workshop-artist-imagine-aka-sneha-shrestha|access-date=2021-03-31|website=Boston Children's Museum|archivedate=2021-11-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211119225125/https://bostonchildrensmuseum.org/calendar/alphabets-imagination-workshop-artist-imagine-aka-sneha-shrestha|deadurl=yes}}</ref> দেৱাল লিখনৰ কামসমূহৰ বাবে তেওঁ "ইমাজিন" নামেৰে স্বাক্ষৰ কৰে, যিটো তেওঁৰ মাকৰ নামৰ ইংৰাজী অনুবাদ।<ref name=":0" /> == কৰ্মজীৱন == === নেপালৰ শিশু কলা সংগ্ৰহালয় === শ্ৰেষ্ঠই ২০১৩ চনত ৱৰ্ল্ড লাৰ্নিঙৰ সহযোগত ''নেপালৰ শিশু কলা সংগ্ৰহালয়'' নামৰ সংগ্ৰহালয়টি প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=IMAGINE|url=http://www.powwowworldwide.com/participant/imagine|access-date=2021-03-31|website=Pow! Wow! Worldwide!|language=en|archivedate=2021-04-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210412211550/http://powwowworldwide.com/participant/imagine|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|last=|first=|date=2015-10-23|title=World Learning Celebrates 2015 Advancing Leaders Fellows in San Francisco|url=https://worldlearning.medium.com/world-learning-celebrates-new-advancing-leaders-fellows-f4df58d3988f|access-date=2021-03-31|website=Medium|language=en|archivedate=2020-12-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201202223322/https://worldlearning.medium.com/world-learning-celebrates-new-advancing-leaders-fellows-f4df58d3988f|deadurl=yes}}</ref><ref name=":4">{{Cite news|last=Khvan|first=Olga|date=November 6, 2013|title=Boston Street Artist to Open First Children's Art Museum in Nepal|work=Boston|url=https://www.bostonmagazine.com/arts-entertainment/2013/11/06/nepal-childrens-art-museum/|access-date=March 31, 2021}}</ref> === দেৱাল লিখন === দেৱাল লিখনৰ কামসমূহত শ্ৰেষ্ঠই নেপালী বৰ্ণমালাৰ ব্যৱহাৰ কৰে। [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] শাস্ত্ৰসমূহৰ পৰা তেওঁ এনে কাম কৰাৰ অনুপ্ৰেৰণা পায়।<ref name=":3" /><ref name=":0" /><ref name=":5">{{Cite web|date=2019|title=Golden Equinox|url=https://trustman.simmons.edu/exhibits/2019/golden-equinox/|access-date=2021-03-31|website=Trustman Gallery Simmons University}}</ref> শ্ৰেষ্ঠই এই কামবোৰক "কেলিগ্ৰাফিটি" বুলি অভিহিত কৰে, যি হৈছে [[কেলিগ্ৰাফী]] আৰু গ্ৰাফিটি শব্দ দুটাৰ এক মিশ্ৰণ।<ref name=":6">{{Cite web|date=2019|title=Simmons University presents "Golden Equinox" featuring work by IMAGINE (a.k.a. Sneha Shrestha) [03/27/19]|url=https://www.thebostoncalendar.com/events/simmons-university-presents-golden-equinox-featuring-work-by-imagine-a-k-a-sneha-shrestha|access-date=2021-03-31|website=The Boston Calendar}}</ref> তেওঁ [[ইষ্টানবুল]], কাঠমাণ্ডু আৰু বালিকে ধৰি বিশ্বৰ বিভিন্ন ঠাইত বহুতো মিউৰেল অংকন কৰিছে।<ref name=":5" /><ref name=":4" /> যাৰ ভিতৰত কেম্ব্ৰিজ আৰু বষ্টনৰ "ফৰ কেম্ব্ৰিজ উইথ লাভ ফ্ৰম নেপাল", "ছায়া পত্ৰী (দ্য ৱান উইথ এ হাণ্ড্ৰেড পেটালছ)",<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|title=Spotlight: IMAGINE Mural: Saya Patri (One with a Hundred Petals)|url=https://www.zone3westernave.com/project/imagine/|access-date=2021-03-31|website=Zone 3 Western Ave|language=en-US}}</ref> নৰ্থইষ্টাৰ্ণ ইউনিভাৰ্চিটিৰ "ন'লেজ ইজ পাৱাৰ"<ref>{{Cite web|date=2018|title=Knowledge is Power|url=https://www.northeastern.edu/art/knowledge-is-power/|access-date=2021-03-31|website=Northeastern University|archivedate=2021-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210305174400/https://www.northeastern.edu/art/knowledge-is-power/|deadurl=yes}}</ref> আদি উল্লেখযোগ্য। তেওঁলোকৰ শিল্পীৰ সমষ্টিগত সংগ্ৰহৰ অংশ হিচাপে তেওঁ ৰিবককে ধৰি বিভিন্ন কোম্পানীৰ লগত সহযোগিতা কৰিছে। যাৰ ভিতৰত ট্ৰিপএডভাইজাৰ, ৰেড বুল আৰু বষ্টন ক্ৰাফ্ট ব্ৰুৱেৰী এৰ'নাউট ব্ৰিউয়িং কোম্পানী আদি উল্লেখযোগ্য।<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|last=Guy|first=Ovadia|date=2018-11-02|title=Profile: artist Sneha Shrestha discusses new exhibit at The Distillery Gallery|url=https://huntnewsnu.com/55673/lifestyle/profile-artist-sneha-shrestha-discusses-new-exhibit-at-the-distillery-gallery/|access-date=2021-03-31|website=The Huntington News}}</ref> === বঁটা আৰু সন্মান === ২০১৮ চনত তেওঁ বষ্টনৰ ''আৰ্টিষ্ট-ইন-ৰেচিডেন্স'' হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।<ref name=":0" /><ref name=":2" /><ref>{{Cite web|date=2018-01-31|title=Sneha Shrestha|url=https://www.boston.gov/departments/arts-and-culture/sneha-shrestha|access-date=2021-03-31|website=City of Boston|language=en}}</ref> ২০১৯ চনত বষ্টন মিউজিয়াম অৱ ফাইন আৰ্টৰ কমিউনিটি আৰ্টছ ইনিচিয়েটিভ আৰ্টিষ্ট প্ৰজেক্টৰ বাবে নিৰ্বাচিত শিল্পীসকলৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল তেওঁ।<ref>{{Cite web|date=2020|title=Walking Tour with Artist IMAGINE|url=https://www.mfa.org/event/walking-tour-with-artist-imagine|access-date=2021-03-31|website=Museum of Fine Arts, Boston|language=en|archivedate=2021-11-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211119225120/https://www.mfa.org/event/walking-tour-with-artist-imagine|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|last=Icasiano|first=Spencer|date=September 25, 2019|title=Sneha Shrestha Wants 'Mindful Mandalas' To Be 'A Source Of Pride' For Boston's Young Artists|url=https://www.wbur.org/artery/2019/09/25/sneha-shrestha-mindful-mandalas-mfa|access-date=2021-03-31|website=W-BUR|language=en}}</ref> তেওঁৰ কামসমূহ কেপিটেল ৱান, ফিডেলিটি ইনভেষ্টমেণ্টছ, [[গুগল]] আৰু [[ফেইচবুক]]ৰ ব্যক্তিগত সংগ্ৰহত ৰখা হৈছে।<ref name=":2" /> == প্ৰদৰ্শনী == === একক প্ৰদৰ্শনী === * ২০১৯: ''গোল্ডেন ইকুইনক্স,'' ছিমনছ ইউনিভাৰ্চিটি ট্ৰাষ্টমেন গেলেৰী।<ref name=":6" /><ref name=":5" /> * ২০১৯: ''মাইণ্ডফুল মণ্ডলাছ'', মিউজিয়াম অৱ ফাইন আৰ্টছ, বষ্টন।<ref name=":2" /><ref>{{Cite web|date=2019|title=Community Arts Initiative: Mindful Mandalas|url=https://www.mfa.org/exhibitions/community-arts-initiative-mindful-mandalas|access-date=2021-03-31|website=Museum of Fine Arts, Boston|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2019|title=The Making of "Mindful Mandalas"|url=https://www.mfa.org/media/video/13006|access-date=2021-03-31|website=Museum of Fine Arts, Boston|language=en}}</ref> * ২০১৮: ''মন্ত্ৰ: স্নেহা শ্ৰেষ্ঠ,'' ডিষ্টিলেৰী গেলেৰী, বষ্টন।<ref>{{Cite web|last=Kryjak|first=William|date=2018-10-30|title=Went There: Mantra, Sneha Shrestha|url=https://bostonhassle.com/went-there-mantra-sneha-shrestha/|access-date=2021-03-31|website=BOSTON HASSLE|language=en-US}}</ref> == তথ্য উৎস == {{ৰেফলিষ্ট}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://www.imagine876.com/ IMAGINE website] * [https://www.beyond-walls.org/new-page-85 Video interview with ''Beyond Walls''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211119225116/https://www.beyond-walls.org/new-page-85 |date=2021-11-19 }} {{কৰ্তৃপক্ষ নিয়ন্ত্ৰণ}} {{DEFAULTSORT:স্নেহা শ্ৰেষ্ঠ}} [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:নেপালৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:চিত্ৰশিল্পী]] 8l97wfcmvckoamfyvgpw1ysdyssa7t0 3 115928 648403 484585 2026-10-29T10:58:44Z Neriah 29129 পৃষ্ঠা [[সদস্য বাৰ্তা:Bruhpedia]]ৰ পৰা [[সদস্য বাৰ্তা:Estoppel]]লৈ Neriahয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Bruhpedia|Bruhpedia]]" to "[[Special:CentralAuth/Estoppel|Estoppel]]" 484585 wikitext text/x-wiki {{tmbox | type = notice | image = [[চিত্ৰ:Assamese Jaapi.png|135px|left]] | imageright = [[চিত্ৰ:Wikipedia-logo.png|135px]] | style = border: 1px blue solid; | textstyle = | text = {{Center|<big>{{#if: {{{1}}} |'''নমস্কাৰ, {{#if: | {{{1}}} | {{BASEPAGENAME}} }}<br/>}}}} {{Center|'''[[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]]লৈ আপোনাক [[ৱিকিপিডিয়া:আদৰণি|আদৰণি জনাইছোঁ]]! '''</big><br/><br/> আপোনাৰ আগ্ৰহৰ বাবে ধন্যবাদ। আশা কৰোঁ আপুনি সদায় আমাৰ লগত জড়িত হৈ থাকিব। নৱাগত সকলৰ বাবে তলত দিয়া পৃষ্ঠাকেইখন অতি উপযোগী, অনুগ্ৰহ কৰি পৃষ্ঠাকেইখন এবাৰ চকু ফুৰাই চাই যেন। }}<br/> {{Center| '''ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনাৰ সহায়'''<br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:পৰিচয়|ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে অলপ]]</big><br/> <big> [[সহায়:সৰল সম্পাদনা|সম্পাদনাৰ থুলমুল আভাস]]</big><br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:সহায়িকা|ৱিকিপিডিয়া সম্পাদনাৰ বিষয়ে প্ৰয়োজনীয় আভাস]]</big><br/> <big> [[সহায়:নতুন প্ৰবন্ধ আৰম্ভ কৰক|প্ৰবন্ধ এটা কেনেকৈ আৰম্ভ কৰিব?]]</big><br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:সততে উদিত প্ৰশ্নসমূহ|সততে উদিত প্ৰশ্নসমূহ]] </big><br/> <br> '''ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনাৰ নিয়ম নীতি'''<br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:পাঁচটা স্তম্ভ|ৱিকিপিডিয়াৰ পঞ্চশীল নীতি]]</big><br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া কি নহয়|ৱিকিপিডিয়া কি নহয়]]</big><br/> }} <br/> '''ইয়াৰ উপৰিও ফে’চবুকত [https://www.facebook.com/groups/assamwikigroup/ {{Like|''Assamese Wikipedia Community''}}] বুলি আমাৰ এটা আলোচনা গোট আৰু [https://facebook.com/aswikipedia {{Like|''অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া''}}] নামৰ এটা পৃষ্ঠা আছে। ৱিকিপিডিয়ানসকলক লগ পাবলৈ আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে জানিবলৈ আপুনিও সেইবোৰৰ সদস্য হৈ ল’ব পাৰে। ''' আশা কৰোঁ ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰি আৰু এজন [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়ান|ৱিকিপিডিয়ান]] হোৱাটো উপভোগ কৰিব। <div class="center">{{Wikipedia in Social Media}}</div> | small = / yes | smallimage = none / [[Image:Some image.svg|30px]] | smallimageright = none / [[Image:Some image.svg|30px]] | smalltext = আদৰণি }} — [[সদস্য:AdoroniBot|AdoroniBot]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AdoroniBot|বাৰ্তা]]) 11:52, 1 March 2025 (ইউ.টি.চি.) <!-- This welcome message is delivered by [[User:AdoroniBot|AdoroniBot]] on behalf of Assamese Wikimedia Community. --> 1k48ywi1ol9fcb7raqqh5667ou7r3ca 0 117950 648365 518722 2026-10-29T06:22:07Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 648365 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ৰিৱায়ত | image = Riwayat.jpg | alt = | caption = Poster | director = [[বিজয় পাটকাৰ]] | producer = সঞ্জয় পাটোলে<br>[[অজয় ৰাণে]]<ref>{{cite web | url=http://www.prnewswire.com/news-releases/indian-origin-professor-ajay-rane-conferred-with-order-of-australia-medal-190134481.html | title=Indian-origin Professor Ajay Rane Conferred With Order of Australia Medal | publisher=PR News | work=Newsdesk | date=7 February 2013 | accessdate=5 February 2016}}</ref> | writer = অজয় পাটোলে<br>সঞ্জয় পাটোলে<ref>{{cite web | url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Its-tough-dealing-with-reality-Dr-Sanjay-Patole/articleshow/16503119.cms | title=It's tough dealing with reality: Dr Sanjay Patole | publisher=[[The Times of India]] | work=[[The Times Group]] | date=23 September 2012 | accessdate=5 February 2016 | author=Mohd. Salman Khan}}</ref> | starring = {{ubl|[[খালিদ ছিদ্দিকী]]|[[সমাপিকা দেৱনাথ]]|[[Saurabh Dubey (actor)|সৌৰভ ডুবে]]|[[ছালিল অংকোলা]]}} | music = সুশীল লালজী | cinematography = সুৰেশ সুবৰ্ণ | editing = দীনেশ মেংগাদে | studio = হৰাইজন ফিল্মছ প্ৰাইভেট লিমিটেড | distributor = | released = {{film date|2010|05|08|মনাকো চেৰিটি ফিল্ম ফেষ্টিভেল|ref1=<ref>{{cite web|url=https://issuu.com/adupont/docs/brochure_version_longue_web|title=MONACO CHARITY FILM FESTIVAL BROCHURE 2010|work=Issuu|date=7 April 2010|accessdate=29 June 2020|archivedate=15 September 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200915081537/https://issuu.com/adupont/docs/brochure_version_longue_web|deadurl=yes}}</ref>|2012|9|7|ভাৰত}} | runtime = ১২২ মিনিট<ref>{{cite web | url=https://www.theguardian.com/film/movie/147148/riwayat | title=Riwayat | work=[[The Guardian]] | accessdate=5 February 2016}}</ref> | country = ভাৰত | language = হিন্দী | budget = | gross = }} '''ৰিৱায়ত''' ({{lang-en|Riwayat}}) (অনুবাদঃ পৰম্পৰা) হ'ল ২০১০ চনত বিজয় পাটকাৰৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু অজয় ৰানে আৰু সঞ্জয় পাটোলেৰ প্ৰযোজনাত নিৰ্মিত এখন ভাৰতীয় বোলছবি।<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/riwayat-a-film-on-female-foeticide-by-doctors-news-national-mjdsatadceasi.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160205170024/http://www.sify.com/movies/riwayat-a-film-on-female-foeticide-by-doctors-news-national-mjdsatadceasi.html|archivedate=5 February 2016|title='Riwayat' a film on female foeticide by doctors|work=[[Sify]]|date=3 September 2012|accessdate=5 February 2016|last=[[Indo-Asian News Service]]}}</ref> ছবিখনত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে খালিদ ছিদ্দিকী, সমপিকা দেৱনাথ, সৌৰভ ডুবে আৰু সলিল অংকোলাই। ছবিখন [[ভাৰতত কন্যা ভ্ৰুণ হত্যা|ভাৰতত কন্যা ভ্ৰূণহত্যা]] বিষয়ৰ ওপৰত আধাৰিত। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰদৰ্শিত হোৱা ছবিখনে কেইবাটাও আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা লাভ কৰে। == অভিনয়ত == * ৰাজা দেশাই হিচাপে খালিদ ছিদ্দিকী * অনিতা দেশাই হিচাপে সামপিকা দেৱনাথ * দীপক দেশাই হিচাপে সলিল অংকোলা * সৌৰভ ডুবে-শেঠ গিৰ্ধৰ দেশাই (ৰাজা আৰু দীপকৰ পিতৃ) * কবীৰ হিচাপে নৰেন্দ্ৰ ঝা * গংগাৰাম হিচাপে আদিত্য লাখিয়া * ছায়াজী শ্বিন্দে * [[বিক্ৰমজিৎ কঁৱৰপাল|বিক্ৰমজিৎ কানৱাৰপাল]] * অচিন্ত কৌৰ * ৰাজেন্দ্ৰ গুপ্তা * ৰাধাৰ চৰিত্ৰত গৌৰী কুলকাৰ্ণী == সমালোচনামূলক অভ্যৰ্থনা == ছবিখনে লাভ কৰিছিল মিশ্ৰিত সমালোচনা। দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াৰ পৰা সৃজনা দাস মিত্ৰই ছবিখনক ৫ৰ ভিতৰত ২ ৰেটিং দি অভিনয়ক প্ৰশংসা কৰে আৰু সমালোচনা কৰে যে ছবিখনে "কেৱল বিষয়টোৰ ওপৰত আলোকপাত কৰা উচিত আছিল।" <ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-reviews/Riwayat/movie-review/16297407.cms|title=Riwayat Movie Review|publisher=[[Times of India]]|work=[[The Times Group]]|date=7 September 2012|accessdate=4 February 2016|last=Srijana Das Mitra}}</ref> মিড-ডেৰ শ্বাহীন পাৰ্কাৰে ৫ৰ ভিতৰত ১.৫ ৰেটিং পোৱা ছবিখনৰ কাহিনী আৰু পৰিচালনাক সমালোচনা কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.mid-day.com/articles/movie-review-riwayat/180543|title=Movie review: Riwayat|publisher=[[Mid-Day]]|date=8 September 2012|accessdate=5 February 2016|last=Shaheen Parker}}</ref> == প্ৰশংসা == মনাকো চেৰিটি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ, কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ, কায়ৰো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ, টালিন ব্লেক নাইটছ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ, চিনেফেষ্টঅ’জেড, ভাৰতৰ বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱকে ধৰি বহু চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত এই ছবিখন আনুষ্ঠানিকভাৱে নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=http://www.touregypt.net/featurestories/cairo-international-film-festival.htm|title=Cairo International Film Festival|publisher=[[Cairo International Film Festival]]|date=2010|accessdate=5 February 2016}}</ref><ref name="festts">{{Cite web|url=http://indyanews.in/riwayat-when-traditions-kill/|title=RIWAYAT- When traditions kill|publisher=IndyaNews|date=18 August 2012|accessdate=5 February 2016}}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> চলচ্চিত্ৰখনে বিভিন্ন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত পাঁচটা বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=http://archive.indianexpress.com/news/city-anchor-film-on-female-foeticide-by-australiabased-docs-out-next-month/990574/|title=city anchor: Film on female foeticide by Australia-based docs out next month|publisher=[[The Indian Express]]|work=[[Indian Express Group]]|date=20 August 2012|accessdate=5 February 2016|last=Garima Mishra}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/previews/Riwayat/articleshow/15389207.cms|title=Riwayat - TOI|publisher=[[The Times of India]]|work=[[The Times Group]]|date=7 August 2012|accessdate=5 February 2016|last=TNN}}</ref> {| class="wikitable" ! বঁটা প্ৰদান ! অনুষ্ঠান ! ফলাফল ! প্ৰসংগ (ছ) |- |উৎকৃষ্টতাৰ বাবে বঁটা |প্ৰশংসা প্ৰতিযোগিতা| বিজয়ী |<ref>{{Cite web|url=http://accoladecompetition.org/past-winners/august-2010/|title=Winners of August 2010|publisher=The Accolade Competition|date=2010|accessdate=5 February 2016|archivedate=5 February 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160205181154/http://accoladecompetition.org/past-winners/august-2010/|deadurl=yes}}</ref> |- |বিশেষ জুৰী বঁটা |মোনাকো দাতব্য আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ|বিজয়ী |<ref name="festts"/><ref>{{Cite web|url=http://www.theaustralian.com.au/higher-education/doctor-sanjay-patole-writes-script-for-indias-national-ill/story-e6frgcjx-1225874174684|title=Doctor Sanjay Patole writes script for India's national ill|publisher=[[The Australian]]|date=2 June 2010|accessdate=5 February 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160308141123/http://www.theaustralian.com.au/higher-education/doctor-sanjay-patole-writes-script-for-indias-national-ill/story-e6frgcjx-1225874174684|archivedate=8 March 2016|deadurl=yes}}</ref> |- |জুৰী বঁটা (কেনেছ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ) |কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ|বিজয়ী |<ref name="festts"/> |- |শ্ৰেষ্ঠ সহ-অভিনেত্ৰী-গৌৰী কুলকাৰ্ণী |মেভেৰিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা|বিজয়ী |<ref>{{Cite web|url=http://www.maverickmovieawards.com/2010.html|title=2010 Maverick Movie Awards|publisher=[[Maverick Movie Awards]]|date=2010|accessdate=5 February 2016|archivedate=24 March 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150324061813/http://www.maverickmovieawards.com/2010.html|deadurl=yes}}</ref> |- |বিশ্ব প্ৰিমিয়াৰৰ সৈতে আগন্তুক চলচ্চিত্ৰৰ বাবে য়েলো ৰোজ বঁটা-বিজয় পাটকাৰ |জয়পুৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ|বিজয়ী |<ref>{{Cite web|url=https://s3.amazonaws.com/external_clips/191906/50fa2dbfad8a5RED-CARPET-FINAL-PR.doc.pdf|title=3rd Jaipur International Film Festival 27-30 January, 2011|publisher=Jaipur International Film Festival|date=2011|accessdate=5 February 2016}}</ref> |} == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাৰী সম্পৰ্কীয় চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০১০ বৰ্ষৰ চলচ্চিত্ৰ]] 85yzm0t301ykgedmewbnyfk3mwlgfox 0 117963 648340 640296 2026-10-29T02:02:35Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 648340 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=সোণালী গুলাটী|image=|birth_name=|awards=গুগেনহাইম ফেল’শ্বিপ, ক্ৰিয়েটিভ কেপিটেল ফাউণ্ডেশ্যন বঁটা|website=https://www.sonalifilm.com/}}'''সোণালী গুলাটী''' এগৰাকী ভাৰতীয় আমেৰিকান স্বতন্ত্ৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, নাৰীবাদী, তৃণমূল পৰ্যায়ৰ কৰ্মী, আৰু শিক্ষাবিদ।<ref name="The Feminist Wire">{{Cite web|title=Feminists We Love: Sonali Gulati|url=http://thefeministwire.com/2013/03/feminists-we-love-sonali-gulati/|publisher=The Feminist Wire|accessdate=22 May 2014}}</ref> গুলাটি ভাৰতৰ নতুন দিল্লীত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=BIO|url=https://www.sonalifilm.com/about|accessdate=2022-10-12|work=Sonali Gulati|language=en-US}}</ref> তেওঁৰ মাতৃ, এগৰাকী শিক্ষয়িত্ৰী আৰু বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ,<ref name="Smith">{{Cite web|last=Smith|first=Tammie|title=Filmmaker Sonali Gulati explores layers of identity|url=https://richmond.com/entertainment/filmmaker-sonali-gulati-explores-layers-of-identity/article_73bcfbf3-48de-52b6-9908-312f1f528a02.html|accessdate=2022-10-12|work=Richmond Times-Dispatch|date=29 April 2012|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221012102020/https://richmond.com/entertainment/filmmaker-sonali-gulati-explores-layers-of-identity/article_73bcfbf3-48de-52b6-9908-312f1f528a02.html|archivedate=2022-10-12|deadurl=yes}}</ref> তেওঁক স্বতন্ত্ৰভাৱে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল,<ref>{{Cite web|title=Feminists We Love: Sonali Gulati – The Feminist Wire|url=https://thefeministwire.com/2013/03/feminists-we-love-sonali-gulati/|accessdate=2022-10-12|language=en-US}}</ref> তেওঁ কেইবাখনো ছবি নিৰ্মাণ কৰিছে যি বিশ্বজুৰি পাঁচশতকৈও অধিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰদৰ্শিত হৈছে। তেওঁৰ ছবিসমূহ হিৰ্ছহৰ্ণ মিউজিয়াম, বষ্টনৰ মিউজিয়াম অৱ ফাইন আৰ্টছ, নেচনেল মিউজিয়াম অৱ উইমেন ইন দ্য আৰ্টছৰ দৰে স্থানত আৰু মাৰ্গাৰেট মিড ফিল্ম ফেষ্টিভেল, ব্লেক মাৰিয়া ফিল্ম ফেষ্টিভেল, স্লেমডান্স ফিল্ম ফেষ্টিভেল, আৰু ব্লেকষ্টাৰ ফিল্ম ফেষ্টিভেলৰ দৰে চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰদৰ্শিত হৈছে। টেম্পল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ফিল্ম এণ্ড মিডিয়া আৰ্টছত এম এফ এ, আৰু মাউণ্ট হলিয়ক কলেজৰ পৰা সমালোচনাত্মক সামাজিক চিন্তাত বি এ ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref name="Mount Holyoke College">{{Cite web|date=8 June 2012|title=Sonali Gulati|url=https://www.mtholyoke.edu/175/gallery/sonali-gulati|publisher=Mount Holyoke College|accessdate=22 May 2014|archivedate=22 May 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140522091316/https://www.mtholyoke.edu/175/gallery/sonali-gulati}}</ref> বৰ্তমান তেওঁ ভাৰ্জিনিয়া কমনৱেলথ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ফটোগ্ৰাফী আৰু চলচ্চিত্ৰ বিভাগৰ অধ্যাপিকা।<ref name="Mount Holyoke College"/> == চলচ্চিত্ৰ == চোণালী গুলটীয়ে কেইবাটাও চুটি চলচ্চিত্ৰ আৰু এটা পূৰ্ণ দৈৰ্ঘ্যৰ তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰিছে।<ref name="The Feminist Wire" /> গুলটীৰ ২০০৫ চনৰ বঁটা বিজয়ী তথ্যচিত্ৰ ''নলিনী বাই ডে, নেন্সী বাই নাইট'' ভাৰতত ব্যৱসায়িক প্ৰক্ৰিয়া আউটছ'ৰ্চিংক কেন্দ্ৰ কৰি নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। এই চলচ্চিত্ৰটো আমেৰিকা, কানাডা, ইউৰোপ, অষ্ট্ৰেলিয়া, নিউ জিলেণ্ড, মধ্য প্ৰাচ্য, দক্ষিণ এছিয়া আৰু উত্তৰ আফ্ৰিকাৰ ৰাজহুৱা টেলিভিছনত প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল। তেওঁৰ ''আই এম'' নামৰ চলচ্চিত্ৰই ১৪টা বঁটা লাভ কৰিছে আৰু এতিয়াও ব্যাপকভাৱে প্ৰদৰ্শিত হৈ আছে। গুলটীৰ বঁটা বিজয়ী তথ্যচিত্ৰ ''আই এম'' আমেৰিকা আৰু পৰ্তুগালৰ ৰাজহুৱা আৰু কেবল টেলিভিছনত প্ৰচাৰ হৈছিল। তেওঁৰ তথ্যচিত্ৰ ''নলিনী বাই ডে, নেন্সী বাই নাইট'' আমেৰিকা, কানাডা, ইউৰোপ, অষ্ট্ৰেলিয়া, নিউ জিলেণ্ড, দক্ষিণ এছিয়া, আৰু উত্তৰ আফ্ৰিকাত টেলিভিছনত প্ৰচাৰ হৈছিল। == চলচ্চিত্ৰ তালিকা == * ''অকিউপাই'' <ref>{{Cite web |date=2022-08-26 |title=BlackStar Is the North Star for BIPOC Media Artists |url=https://www.documentary.org/feature/blackstar-north-star-bipoc-media-artists |access-date=2022-10-12 |website=International Documentary Association |language=en}}</ref> ''(কাৰ্য প্ৰগতিৰ অৱস্থাত)'' * ''বাই বাই লালাবাই'' (২০২৩) * ''মাইলছ এণ্ড কিলোমিটাৰছ'' (২০২১) * ''বিগ টাইম-মাই ডুডলড ডায়েৰী'' (২০১৫) * ''আই এম'' <ref>{{Cite web|url=http://www.sonalifilm.com/I-AM.html|title=I AM|website=www.sonalifilm.com|access-date=2016-03-09|archive-date=30 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170430173617/http://www.sonalifilm.com/I-AM.html|url-status=dead|archivedate=2017-04-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170430173617/http://www.sonalifilm.com/I-AM.html|deadurl=yes}}</ref> (২০১১) * ''২৪ ফ্ৰেমছ পাৰ ডে'' (২০০৮) * ''নলিনী বাই ডে, নেন্সী বাই নাইট'' (২০০৫) * ''হোৱেৰ ইজ দেৰ ৰুম?'' (২০০২) * ''নেম আই ক'ল মাইচেলফ'' (২০০১) * ''বেৰফিট'' (২০০০) * ''ছাম ট'টেল'' (১৯৯৯) == বঁটা == গুলটী "ফিল্ম" শাখাত গুগেনহাইম ফেলো। তেওঁ থাৰ্ড ৱেভ ফাউণ্ডেশ্যন, ৱৰ্ল্ড ষ্টুডিঅ' ফাউণ্ডেশ্যন, ৰবাৰ্ট গিয়াৰ্ড মেম'ৰিয়েল ফেল'শ্বিপ, থেৰেছা প'ল্যাক প্ৰাইজ ফৰ এক্সেলেন্স ইন দ্য আৰ্টছ, চেণ্টাৰ ফৰ এছিয়ান আমেৰিকান মিডিয়া (চিএএএম), ভিচিইউ স্কুল অৱ দ্য আৰ্টছ ফেকাল্টী এৱাৰ্ড অৱ এক্সেলেন্স ভাৰ্জিনিয়া ক্ৰিয়েটিভ কেপিটেল-ৰ বঁটা, অনুদান আৰু ফেলোশ্বিপ লাভ কৰিছে। ২০১৩ চনত তেওঁ গুগেনহাইম ফেলো আছিল। তেওঁৰ ''আই এম'' চলচ্চিত্ৰই আমেৰিকা আৰু ভাৰতত কেইবাটাও বঁটা লাভ কৰে: * গে/লেছ্বিয়ান উৎসৱৰ বঁটা (২০১১), গ্ৰেট লেকছ ফিল্ম ফেষ্টিভেল<ref>{{cite web |title=Day & Lesbian |url=https://greatlakesfilmfest.com/past-festival/2011-2/#content |website=greatlakesfilmfest.com |access-date=3 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130227080040/https://greatlakesfilmfest.com/past-festival/2011-2/#content |archive-date=February 27, 2013 |language=en |date=2011 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130227080040/https://greatlakesfilmfest.com/past-festival/2011-2/#content |archivedate=27 February 2013 |deadurl=yes}}</ref> * বিশেষ জুৰি বঁটা (২০১১), কাশিশ মুম্বাই আন্তঃলিঙ্গ চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ<ref>{{Cite web |title=Kashish 2011 |url=https://mumbaiqueerfest.com/kashish-2011-2/ |access-date=2022-10-12 |website=KASHISH Mumbai International Queer Film Festival |language=en-US}}</ref> * ডকুমেণ্টাৰী ফিচাৰৰ বাবে দৰ্শক পচন্দ বঁটা (২০১১), ফিলাডেলফিয়া এছিয়ান আমেৰিকান ফিল্ম ফেষ্টিভেল<ref>{{Cite web |title=2011 Season |url=https://paaff.org/2011-season/ |access-date=2022-10-12 |website=Philadelphia Asian American Film Festival |language=en-US |archivedate=2022-10-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221012100559/https://paaff.org/2011-season/ |deadurl=yes }}</ref> * জুৰি বঁটা, ১০তম এছিয়ান ফিল্ম ফেষ্টিভেল, ডালাছ, টেক্সাছ<ref>{{Cite web |date= |title=2011 (10th) Asian Film Festival of Dallas |url=}}</ref> * জুৰি বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ তথ্যচিত্ৰ, ইণ্ডিয়ান ফিল্ম ফেষ্টিভেল অৱ লছ এঞ্জেলেছ (IFFLA)<ref>{{Cite web |title=Udaan, I Am among winners at Indian Film Festival of LA |url=https://www.screendaily.com/udaan-i-am-among-winners-at-indian-film-festival-of-la/5026341.article}}</ref> == লেখা == * "প্লেচ অফ ছেইফ লেণ্ডিং", ''কুইয়াৰ পটলি - মেমৰীছ, ইমেজিনেশ্যনছ এণ্ড ৰি-ইমেজিনেশ্যনছ অৱ আৰ্বান কুইয়াৰ স্পেচেছ ইন ইণ্ডিয়া'', সম্পাদনা: পৱন ধল্ল, কিউআই পাব্লিচিং, ২০১৬ * "দা ফাইট টু লিভ", ''আউটলুক'', আউটলুক পাব্লিচিং গ্ৰুপ, ২ জুলাই ২০১৫ * "ৱেলকাম টু ইয়ৰ অ'ন ফেষ্টিভেল: ৰিভিউ অন নিগাহ কুইয়াৰফেষ্ট’০৭", ''বিব্লিঅ’ : এ ৰিভিউ অৱ বুকছ'', খণ্ড. XII, সংখ্যা. ৫ & ৬, জুন ২০০৭ * "কনফেচনছ অৱ এ দেশিডাইক: এ ফিল্মমেকাৰৰ জাৰ্নি ফ্ৰ’ম ইগন’ৰেন্স", ''ট্ৰিক’ন মেগাজিন'', খণ্ড. ২০, সংখ্যা. ৪, মাৰ্চ ২০০৬ * "ছাম ট'টেল", ''বিকজ আই হেভ এ ভইচ: কুইয়াৰ প'লিটিকছ ইন ইণ্ডিয়া'', সম্পাদনা: অৰবিন্দ নাৰেইন আৰু গৌতম ভান, যোডা প্ৰেছ, ২০০৫ ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Official website|http://www.sonalifilm.com}} *{{IMDb name|id=2116380|name=Sonali Gulati}} ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী]] [[শ্ৰেণী:এলজিবিটি সম্প্ৰদায়ৰ ব্যক্তি]] beyxoiocevvb7trmhnyhc7e3fho9chv 0 119041 648331 641537 2026-10-29T00:58:10Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 648331 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | embed = | honorific_prefix = | name = সন্ধ্যা মেনন | honorific_suffix = | image = Sandhya Menon.jpg | image_size = | image_upright = | alt = | caption = Menon in 2017 | native_name = | native_name_lang = | pseudonym = | birth_name = | birth_date = <!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} --> | birth_place = India | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --> | death_place = | resting_place = | occupation = Author | language = | residence = | nationality = | citizenship = | education = | alma_mater = | home_town = | period = | genre = [[Young adult fiction|Young Adult]]<!-- or: | genres = --> | subject = <!-- or: | subjects = --> | movement = | notableworks = <!-- or: | notablework = --> | spouse = <!-- or: | spouses = --> | partner = <!-- or: | partners = --> | children = | relatives = | awards = | signature = | signature_alt = | years_active = | module = | website = {{URL|http://www.sandhyamenon.com}} | portaldisp = <!-- "on", "yes", "true", etc.; or omit --> }} '''সন্ধ্যা মেনন''' {{lang-en|: Sandhya Menon}},আমেৰিকাৰ ক’লৰাড’ত বাস কৰা এগৰাকী [[মালয়ালী ভাৰতীয় আমেৰিকান]] লেখিকা। [[নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]ৰ বেষ্টচেলাৰ ''হোৱেন ডিম্পল মেট ৰিছি'' আৰু ''ফ্ৰম টুইংকল, উইথ লাভ''ৰ লেখিকা।<ref>{{Cite web|url=http://www.simonandschuster.com/authors/Sandhya-Menon/2086619766|title=Sandhya Menon|website=Simon & Schuster|language=en|access-date=2018-05-26}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://bookpage.com/interviews/21410-sandhya-menon|title=Sandhya Menon - Interview|work=BookPage.com|access-date=2018-05-26|language=en}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন== ভাৰতত ডাঙৰ-দীঘল হোৱা মেনন বলিউড চলচ্চিত্ৰৰ এক নিবিড় অনুৰাগী। পোন্ধৰ বছৰ বয়সত ভাৰতৰ পৰা আমেৰিকালৈ গুচি যায়।<ref name=":0">{{Cite news|url=http://www.germmagazine.com/the-story-behind-when-dimple-met-rishi-by-sandhya-menon/|title=The Story Behind 'When Dimple Met Rishi' by Sandhya Menon|last=author|first=Germ Magazine guest|date=2017-04-07|work=Germ Magazine|access-date=2018-05-26|language=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180527022928/http://www.germmagazine.com/the-story-behind-when-dimple-met-rishi-by-sandhya-menon/|archivedate=2018-05-27|deadurl=yes}}</ref> দুটা ভিন্ন সংস্কৃতিত ডাঙৰ-দীঘল হোৱাত তেওঁৰ বহুত কষ্ট হৈছিল আৰু তেওঁ কয় যে তেওঁ সদায় লেখিকা হ'ব বিচাৰিছিল, কিন্তু পৰিয়ালে তেওঁক চিকিৎসা বিজ্ঞান অধ্যয়ন কৰিবলৈ হেঁচা প্ৰয়োগ কৰিছিল।<ref name=":0"/> ==কেৰিয়াৰ== মেননে কিশোৰ-কিশোৰীসকলৰ বাবে যুৱ প্ৰাপ্তবয়স্ক কল্পকাহিনী আৰু ৰোমাণ্টিক-কমেডি [[ৰম-কম]] লিখে, য’ত সাধাৰণতে ভাৰতীয়-মাৰ্কিন চৰিত্ৰ থাকে। ২০১৭ চনত প্ৰকাশ পাইছিল তেওঁৰ প্ৰথমখন কিতাপ ''When Dimple Met Rishi''. এইখন হৈছে দুজন ভাৰতীয়-আমেৰিকান কিশোৰ-কিশোৰী ডিম্পল আৰু ঋষিৰ বিষয়ে লিখা এখন [[যুৱ প্ৰাপ্তবয়স্ক ৰম-কম]], যাৰ পিতৃ-মাতৃয়ে তেওঁলোকৰ মাজত বিবাহৰ ব্যৱস্থা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছে। [[হেচেটে]] প্ৰকাশ কৰা এই গ্ৰন্থখন [[নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]ৰ বেষ্টচেলাৰ আছিল।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/books/reviews/micro-review-when-dimple-met-rishi-is-a-refreshing-ya-romance/articleshow/60016304.cms|title=Micro review: When Dimple Met Rishi is a refreshing YA romance - Times of India|work=The Times of India|access-date=2018-05-26}}</ref><ref>{{Cite book|url=http://www.simonandschuster.com/books/When-Dimple-Met-Rishi/Sandhya-Menon/9781481478687|title=When Dimple Met Rishi|date=2017-05-30|isbn=9781481478687|language=en|last1=Menon|first1=Sandhya|publisher=Simon and Schuster }}</ref> ২০২০ চনত এই কিতাপখন [[নেটফ্লিক্স]]ৰ ধাৰাবাহিক [[''মিছমেচড'']]লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।<ref>{{Cite web|date=2020-07-16|title=Netflix India announces eight new titles for 2020, including Anurag Basu's Ludo, Mira Nair's A Suitable Boy |url=https://www.firstpost.com/entertainment/netflix-india-announces-eight-new-titles-for-2020-including-anurag-basus-ludo-mira-nairs-a-suitable-boy-8599001.html|access-date=2020-11-19|website=Firstpost}}</ref> মেননৰ পৰৱৰ্তী কিতাপ ''ফ্ৰম টুইংকল, উইথ লাভ'', য'ত এগৰাকী কিশোৰী ভাৰতীয়-আমেৰিকান উচ্চাকাংক্ষী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ বিষয়ে লিখা হৈছে যিয়ে তেওঁৰ ক্ৰাছৰ ভাতৃৰ সৈতে এখন তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাণত সহযোগিতা কৰে, ২০১৮ চনৰ মে' মাহত [[চাইমন পালছে]] প্ৰকাশ কৰে।<ref name=":1">{{Cite web|url=http://www.sandhyamenon.com/books/|title=Books {{!}} Sandhya Menon|website=www.sandhyamenon.com|language=en-US|access-date=2018-05-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.publishersweekly.com/978-1-4814-9540-0|title=Children's Book Review: From Twinkle, with Love by Sandhya Menon. Simon Pulse, $18.99 (336p) ISBN 978-1-4814-9540-0|website=PublishersWeekly.com|language=en|access-date=2019-03-17}}</ref> তেওঁৰ আত্মপ্ৰকাশৰ সংগী ''থেৰ'ছ ছামথিং এবাউট ছুইটি'' (There's Something About Sweetie) নামৰ দুজন ভাৰতীয়-আমেৰিকান কিশোৰ-কিশেৰিকলৈ আৰু তেওঁলোকৰ পিতৃ-মাতৃৰ সৈতে মিল থকা এৰেঞ্জ মেৰেজৰ বিষয়ে ২০১৯ চনত প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.bustle.com/p/theres-something-about-sweetie-by-sandhya-menon-is-a-love-story-that-fans-of-when-dimple-met-rishi-will-adore-12587637|title=A 'When Dimple Met Rishi' Character Gets The Spotlight In Sandhya Menon's New Book|last=Trombetta|first=Sadie|website=Bustle|date=17 October 2018 |language=en|access-date=2019-03-17}}</ref> এই কাহিনী ৰয়েল শিক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে এটা বোৰ্ডিং স্কুলক কেন্দ্ৰ কৰি ৰচিত আৰু ''বিউটি এণ্ড দ্য বিষ্ট''ৰ পুনৰাবৃত্তিক কেন্দ্ৰ কৰি লিখা তেওঁৰ প্ৰথম ধাৰাবাহিক ''অফ কাৰ্ছছ এণ্ড কিছছ''ৰ প্ৰথমখন কিতাপ ২০২০ চনত চাইমন পালছে প্ৰকাশ কৰে।<ref name=":1" /> তেওঁৰ ৰম-কমৰ প্ৰথম ছবি ''মেক-আপ ব্ৰেক আপ'', এগৰাকী ভাৰতীয়-আমেৰিকান উদ্যোগী আৰু তেওঁৰ মেচমেকিং ব্যৱসায়ৰ বিষয়ে, ২০২১ চনত ছেইণ্ট মাৰ্টিন প্ৰেছে প্ৰকাশ কৰে।<ref name=":1" /> ==ব্যক্তিগত জীৱন== মেনন এতিয়া ক'লৰাডোস্থিত [[ক'লৰাডো স্প্ৰিংছ]]ত তেওঁৰ স্বামী আৰু দুটা সন্তান, এজন পুত্ৰ আৰু এগৰাকী কন্যাৰ সৈতে থাকে।<ref>{{Cite web|url=https://www.sabaatahir.com/introducing-debut-author-sandhya-menon/|title=Introducing Debut Author Sandhya Menon|website=www.sabaatahir.com|language=en-US|access-date=2018-05-26}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==গ্ৰন্থতালিকা== *ডিম্পলে যেতিয়া ঋষিক লগ পাইছিল (২০১৭) *টুইংকলৰ পৰা, প্ৰেমৰ সৈতে (২০১৮) *চুইটিৰ বিষয়ে কিছু কথা (২০১৯) *As Kismet Would Have It (২০১৯) *প্ৰথম যুঁজত প্ৰেম (২০২০) *পিংকিৰ বিষয়ে মই ঘৃণা কৰা ১০টা কথা (২০২০) *অভিশাপ আৰু চুমা (২০২০) *মেক আপ ব্ৰেক আপ (২০২১) *অফ প্ৰিন্সেছ এণ্ড প্ৰমিজছ (২০২১) *তিনিটা চুমা, এটা মাজনিশা (২০২২) *সপোন আৰু ভাগ্যৰ (২০২৩) ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} be06hojroca4b7sp5z1lwqajdm99b2w 2 121841 648373 647968 2026-10-29T07:35:15Z Kandarpajit Kallol 6257 648373 wikitext text/x-wiki <inputbox> type = create buttonlabel = নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক width = 30 break = yes </inputbox> ==সাঁচসমূহ== ==={{}}=== {{div col|2}} # {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব} } # {{निर्माणाधीन} } # {{বিস্তাৰ} } # {{পোখালি} } # {{Expand article} } # {{wikify} } # {{under construction} } # {{unreferenced} } # {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন} } # {{Citation needed} } # {{More citations needed|date=February 2026} } # {{Delete|} } # {{rough translation} } # {{notability} } # {{cleanup} } # {{merge} } # {{অসম্পূৰ্ণ তালিকা} } # {{Empty section} } # {{New user article} } # {{confuse| } } # {{Moresources} } # {{more citations needed|date=October 2009} } # {{dead link} } # {{Better source needed} } # {{Failed verification} } # {{Unreliable source?} } {{div col end}} ===তাৰিখ=== * জন্ম: {{Birth date|df=yes|1987|4|6}} ; জীৱিত ব্যক্তিৰ বয়স গণনাৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}} ; মৃত ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date|1907|9|27|df=yes}} ([[ভগৎ সিং]]) * মৃত্যু: {{Death date and age|df=yes|1931|3|23|1907|9|27}} ([[ভগৎ সিং]]) ===সাক্ষৰ=== # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 19:00, 6 July 2025 (ইউ.টি.চি.) ===আখৰৰ আকাৰ আৰু '''<font color="green">ৰং</font>=== {{Div col|3}} *অসমীয়া *''অসমীয়া'' *'''অসমীয়া''' *'''''অসমীয়া''''' *'''^{অসমীয়া} *_{অসমীয়া} *<s>অসমীয়া</s> *<code>অসমীয়া</code> *<u>অসমীয়া</u> *<big>অসমীয়া</big> *'''<font color="red">অসমীয়া</font> *'''<font color="green">অসমীয়া</font> *'''<font color="blue">অসমীয়া</font> *'''<font color="purple">অসমীয়া</font> *'''<font color="yellow">অসমীয়া</font> *'''<font color="maroon">অসমীয়া</font> *'''<font color="silver">অসমীয়া</font> {{Div col end}} ==অন্যান্য== *[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/নতুন_পৃষ্ঠা_সৃষ্টি_কৰক|নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক]] *[https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=published&from=en&to=as পৃষ্ঠা অনুবাদ কৰক] *[https://as.m.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:বিশেষ_সংশোধনৰ_প্ৰয়োজন_থকা_প্ৰবন্ধ বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ] *[https://awnat.toolforge.org নতুন প্ৰবন্ধৰ তালিকা] *[https://obotrack.toolforge.org সদস্যৰ বৰঙনিৰ তালিকা ] ---- *[https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard ফাইল আপলোড] ''(ৱিকিমিডিয়া কমন্স)'' *[https://as.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:আপল’ড ফাইল আপলোড] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)'' *[https://croptool.toolforge.org/ Crop Tool] *[https://xtools.wmcloud.org/articleinfo প্ৰবন্ধৰ শব্দ গণনা টুল] ---- * [https://bd.wikimedia.org/wiki/বাংলা_উইকিসম্মেলন_২০২৬ বাংলা উইকিসম্মেলন ২০২৬] ---- ju78ev3tk2id2tu3wh1qt6zrkrqf6uj 648375 648373 2026-10-29T07:35:57Z Kandarpajit Kallol 6257 /* অন্যান্য */ 648375 wikitext text/x-wiki <inputbox> type = create buttonlabel = নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক width = 30 break = yes </inputbox> ==সাঁচসমূহ== ==={{}}=== {{div col|2}} # {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব} } # {{निर्माणाधीन} } # {{বিস্তাৰ} } # {{পোখালি} } # {{Expand article} } # {{wikify} } # {{under construction} } # {{unreferenced} } # {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন} } # {{Citation needed} } # {{More citations needed|date=February 2026} } # {{Delete|} } # {{rough translation} } # {{notability} } # {{cleanup} } # {{merge} } # {{অসম্পূৰ্ণ তালিকা} } # {{Empty section} } # {{New user article} } # {{confuse| } } # {{Moresources} } # {{more citations needed|date=October 2009} } # {{dead link} } # {{Better source needed} } # {{Failed verification} } # {{Unreliable source?} } {{div col end}} ===তাৰিখ=== * জন্ম: {{Birth date|df=yes|1987|4|6}} ; জীৱিত ব্যক্তিৰ বয়স গণনাৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}} ; মৃত ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date|1907|9|27|df=yes}} ([[ভগৎ সিং]]) * মৃত্যু: {{Death date and age|df=yes|1931|3|23|1907|9|27}} ([[ভগৎ সিং]]) ===সাক্ষৰ=== # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 19:00, 6 July 2025 (ইউ.টি.চি.) ===আখৰৰ আকাৰ আৰু '''<font color="green">ৰং</font>=== {{Div col|3}} *অসমীয়া *''অসমীয়া'' *'''অসমীয়া''' *'''''অসমীয়া''''' *'''^{অসমীয়া} *_{অসমীয়া} *<s>অসমীয়া</s> *<code>অসমীয়া</code> *<u>অসমীয়া</u> *<big>অসমীয়া</big> *'''<font color="red">অসমীয়া</font> *'''<font color="green">অসমীয়া</font> *'''<font color="blue">অসমীয়া</font> *'''<font color="purple">অসমীয়া</font> *'''<font color="yellow">অসমীয়া</font> *'''<font color="maroon">অসমীয়া</font> *'''<font color="silver">অসমীয়া</font> {{Div col end}} ==অন্যান্য== *[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/নতুন_পৃষ্ঠা_সৃষ্টি_কৰক|নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক]] *[https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=published&from=en&to=as পৃষ্ঠা অনুবাদ কৰক] *[https://as.m.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:বিশেষ_সংশোধনৰ_প্ৰয়োজন_থকা_প্ৰবন্ধ বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ] *[https://awnat.toolforge.org নতুন প্ৰবন্ধৰ তালিকা] *[https://obotrack.toolforge.org সদস্যৰ বৰঙনিৰ তালিকা ] ---- *[https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard ফাইল আপলোড] ''(ৱিকিমিডিয়া কমন্স)'' *[https://as.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:আপল’ড ফাইল আপলোড] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)'' *[https://croptool.toolforge.org/ Crop Tool] *[https://xtools.wmcloud.org/articleinfo প্ৰবন্ধৰ শব্দ গণনা টুল] ---- 7b1eh4oa659g4oct2ty17tffps3jehx 0 122434 648345 527659 2026-10-29T02:53:28Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 648345 wikitext text/x-wiki [[চিত্ৰ:شعار وزارة الحج والعمرة الجديد.jpg|thumb]] '''হজ আৰু উমৰাৰ মন্ত্ৰালয়''' ( '''Ministry of Hajj and Umrah''' চমুকৈ, MHU) ([[আৰবী ভাষা|আৰবী]]: وزارة الحج والعمرة) হৈছে [[চৌদি আৰৱ|ছৌদি আৰৱৰ]] এটা চৰকাৰী মন্ত্ৰালয় যিয়ে [[হজ্জ|হজ]] আৰু উমৰাৰ উদ্দেশ্যে দেশত উপস্থিত হোৱা তীৰ্থযাত্ৰীসকলৰ বাবে অত্যাৱশ্যকীয় সেৱাসমূহৰ সুবিধা প্ৰদানৰ তদাৰক কৰাৰ লগতে তেওঁলোকৰ নিৰাপদ পৰিবহণ আৰু পবিত্ৰ চহৰ [[মক্কা]] আৰু [[মদিনা|মদিনালৈ]] যোৱাৰ তদাৰক কৰা আদি কাম কৰে।<ref>[https://saudipedia.com/en/article/255/government-and-politics/ministries/ministry-of-hajj-and-umrah saudipedia.com Ministry of Hajj and Umrah - Saudipedia] Saudi Arabia, Mecca </ref> {{Infobox organization|name=হজ আৰু উমৰা মন্ত্ৰালয়|image=|type=চৰকাৰী|purpose=হজ যাত্ৰী|language=[[আৰৱী ভাষা]]|website=https://www.haj.gov.sa/en|caption=وزارة الحج والعمرة|headquarters=[[চৌদি আৰৱ]] , [[মক্কা]]}}ই মূলতঃ হজ আৰু উমৰা অভিযানৰ বাবে কাম কৰা বিভিন্ন খণ্ডৰ মাজত সমন্বয়ৰ লগতে মুছলমান দেশ আৰু বিশ্বজুৰি বিভিন্ন হজ সম্পৰ্কীয় সংস্থাৰ মাজত সমন্বয় সাধন কৰে।<ref>[https://www.saudia.com/pages/before-flying/travel-information/hajj-and-umrah?sc_lang=en Hajj and Umrah Pilgrimage] Government of Saudi Arabia </ref>তদুপৰি পবিত্ৰ মছজিদ দুটাৰ হজযাত্ৰী আৰু দৰ্শনাৰ্থীসকলক প্ৰদান কৰা সেৱাসমূহৰ পৰিকল্পনা প্ৰস্তুত কাৰ্যকৰী আৰু তদাৰক কৰাৰ দায়িত্ব মন্ত্ৰালয়ৰ।<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250523024210/https://hajinformation.com/ |archivedate=2025-05-23 |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://www.hajinformation.com/ |access-date=2025-06-06 |deadurl=yes}}</ref> মুছলমানসকলে [[হজ্জ|হজ]] আৰু উমৰাহ কৰা [[মক্কা]] আৰু [[মদিনা]] চহৰ দুয়োখনেই চৌদি আৰৱৰ অধীনলৈ আহে। শেহতীয়াকৈ মন্ত্ৰালয়ে উমৰা দৰ্শনাৰ্থী আৰু তীৰ্থযাত্ৰীৰ বাবে ই-ভিছা প্ৰদানৰ বাবে আবেদন আৰম্ভ কৰিছে। হজ আৰু উমৰাহৰ মন্ত্ৰী হৈছে ২০২১ চনত ড° ইছাম বিন ছাদ বিন ছাইদৰ উত্তৰাধিকাৰী তৌফিগ আল-ৰবিয়া।<ref>[https://saudipedia.com/en/article/255/government-and-politics/ministries/ministry-of-hajj-and-umrah Hajj pilgrimage Ministry of Saudi Arabia] 1947 ETD </ref> == কৌশলগত পদক্ষেপ == ২০৩০ চনৰ দৃষ্টিভংগীৰ কৌশলগত লক্ষ্য আৰু লক্ষ্যত উপনীত হ’বলৈ হজ আৰু উমৰা মন্ত্ৰালয়ে কেইবাটাও কৌশলগত পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰে। এই পদক্ষেপসমূহৰ ভিতৰত আছে সমবায় চৰকাৰী সংস্থাসমূহৰ বাবে এটা নিয়ন্ত্ৰণ পেনেল প্ৰদান কৰিবলৈ হজ আৰু উমৰা মন্ত্ৰালয়ত ইলেক্ট্ৰনিক নিয়ন্ত্ৰণ কেন্দ্ৰ আৰু ব্যৱস্থা স্থাপন কৰা। আন এটা পদক্ষেপ হৈছে হজ তীৰ্থযাত্ৰীসকলৰ ই-ব্ৰেচলেট কাৰ্যসূচী প্ৰৱৰ্তন কৰা যিয়ে তীৰ্থযাত্ৰীসকলৰ তথ্য সংৰক্ষণ কৰে আৰু তেওঁলোকক প্ৰয়োজনীয় সহায় প্ৰদান কৰাত সহায় কৰে। ২০১৯ চনত ৪১ লাখতকৈ অধিক ভিছা প্ৰদান কৰা উমৰা আৰু হজৰ ক্ষমতাও বৃদ্ধি কৰিছে মন্ত্ৰালয়ে। ২০২০ চনৰ জুন মাহত কৰ’না মহামাৰীৰ পাছত হজ আৰু উমৰা মন্ত্ৰালয়ে তীৰ্থযাত্ৰীৰ সংখ্যা ১০ হাজাৰলৈ সীমিত কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰিছিল। ইয়াত উল্লেখ কৰা হৈছে যে “মানুহক সুৰক্ষা দিবলৈ সকলো প্ৰতিৰোধমূলক ব্যৱস্থা আৰু প্ৰয়োজনীয় সামাজিক দূৰত্বৰ প্ৰট’কলসমূহ পালন কৰি জনস্বাস্থ্যৰ দৃষ্টিকোণৰ পৰা হজ সম্পন্ন কৰাটো নিশ্চিত কৰিবলৈ এই সিদ্ধান্ত মন্ত্ৰালয়ে এক বিবৃতিত কৰে। == গ্ৰেণ্ড [[হজ্জ|হজ]] চিম্পোজিয়াম == গ্ৰেণ্ড হজ চিম্পোজিয়াম হৈছে বছৰি মক্কাত হজৰ বতৰত অনুষ্ঠিত হোৱা সাংস্কৃতিক আৰু বৈজ্ঞানিক সভা। ইছলামিক বিশ্বৰ পণ্ডিত, চিন্তাবিদ, বুদ্ধিজীৱী, আৰু সাহিত্যিকসকলৰ অংশগ্ৰহণেৰে হজ আৰু উমৰা মন্ত্ৰালয়ৰ উদ্যোগত এই আলোচনা চক্ৰৰ আয়োজন কৰা হৈছে। == তথ্য উৎস == [[শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম]] awhns8414dmhiz1bci8ltv7v31mq3ae 0 123143 648342 521321 2026-10-29T02:24:46Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 648342 wikitext text/x-wiki {{Infobox aircraft occurrence | name = ১৯২১ৰ স্নেটা ফাৰমান গলিয়াথ বিমান দুৰ্ঘটনা | image = Farman goliath.jpg | alt = Photograph of a Farman Goliath. | caption = A Farman Goliath, similar to the accident aircraft | occurrence_type = দুৰ্ঘটনা | date = {{Start date|1921|08|26}} | summary = | site = ফ্ৰান্স উপকুলৰ ইংলিছ ছেনেল | coordinates = {{coord|51|3|0|N|2|3|0|E|type:event|display=inline,title}} | passengers = | crew = 2 | injuries = | fatalities = | missing = 2 | survivors = | aircraft_type = ফাৰমান এফ ৬০ গলিয়াথ | aircraft_name = | operator = স্নেটা (SNETA) | tail_number = O-BLAN | origin = যুক্তৰাজ্যৰ ক্ৰয়ডন বিমানবন্দৰ | destination = বেলজিয়ামৰ ব্ৰাছেলছ-এভাৰ বিমানবন্দৰ }} ১৯২১ চনৰ ২৬ আগষ্টত চিণ্ডিকেট নেচনেল ডি এটুড ডেচট্ৰান্সপ'ৰ্টছ এৰিয়ানছৰ ফাৰ্মান এফ.৬০ গলিয়াথ বিমান এখনে বেলজিয়ামৰ উপকূলৰ উত্তৰ সাগৰত পতিত হৈছিল। এই বিমানখন যুক্তৰাজ্যৰ ক্ৰয়ডন বিমানবন্দৰৰ পৰা বেলজিয়ামৰ ব্ৰাছেলছ-এভাৰ বিমানবন্দৰৰ মাজত মেইল ফ্লাইট হিচাপে কাৰ্যক্ষম হৈ আছিল। পিছত বিমানখন উদ্ধাৰ কৰি মেৰামতি কৰি পুনৰ সেৱাত যোগদান কৰা হয়। ==বিমান আৰু পৰিচাৰক== দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত বিমানখন আছিল ফাৰ্মান এফ.৬০ গলিয়াথ অ'-ব্লেন, msn 7248/17।<ref name=ASN>{{cite web |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19210826-0 |title=O-BLAN accident description |publisher=Aviation Safety Network |accessdate=3 September 2015}}</ref> এই দলটোত আছিল ফ্ৰান্সৰ বায়ুসেনাৰ এজন বিমানচালক পাইলট পল ডেলচেন আৰু মেকানিক ৰেমণ্ড ৰাইকাৰছ।<ref>{{Cite web|url=https://www.baaa-acro.com/crash/crash-farman-f60-goliath-calais-2-killed|title=Crash of a Farman F.60 Goliath off Calais: 2 killed &#124; Bureau of Aircraft Accidents Archives|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250103171122/https://www.baaa-acro.com/crash/crash-farman-f60-goliath-calais-2-killed|archivedate=2025-01-03|access-date=2025-06-28|deadurl=yes}}</ref> ==দুৰ্ঘটনা== চিণ্ডিকেট নেশ্যনেল ডি এটুড ডেছ ট্ৰেন্সপ’ৰ্টছ এৰিয়েন্স (SNETA)ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এই বিমানখনে যুক্তৰাজ্যৰ ক্ৰয়ডন বিমানবন্দৰৰ পৰা বেলজিয়ামৰ ব্ৰাছেলছ-এভাৰ বিমানবন্দৰলৈ মেইল বিমান চলাই আছিল। ক্ৰয়ডনৰ পৰা ১২:২৫ বজাত ৰাওনা হৈছিল। এজন সাক্ষী জেণ্ডাৰমে ১৩:৩২ বজাত “বিস্ফোৰণ” শুনিছিল আৰু ফ্ৰান্সৰ কেলেছৰ পৰা ৩ নটিকেল মাইল (৫.৬ কিলোমিটাৰ) দূৰত্বত ইংলিছ ছেনেলত বিমানখন নামি অহাৰ আগতে বিমানখনৰ গাঁথনি ভাঙি যোৱা দেখিছিল বুলি জনাইছে। টেলিগ্ৰাফৰ জৰিয়তে জেণ্ডাৰমে কেলেছক এই দুৰ্ঘটনাৰ খবৰ দিয়ে। এই প্ৰতিবেদন ব’ল’ন আৰু গ্ৰেভলাইনছৰ জেণ্ডাৰমেৰীলৈ প্ৰেৰণ কৰা হয়। বিমানখন বিচাৰিবলৈ বিভিন্ন মাছ ধৰা নাও, ইয়ট আৰু চাবমেৰিন প্ৰেৰণ কৰা হৈছিল। উপকূলৰ পৰা ৩ নটিকেল মাইল (৫.৬ কিলোমিটাৰ) দূৰত্বত অৱস্থিত এই ধ্বংসাৱশেষ। এই দুৰ্ঘটনাটোৰ সাক্ষী হৈছিল মটৰ বোটত থকা হাৰ্বাৰ্ট চুলিভানে। তেওঁ ৰেডিঅ’গ্ৰাম প্ৰেৰণ কৰি দুৰ্ঘটনাৰ খবৰ দিয়ে। চুলিভানে এটা মেইলৰ বেগ উদ্ধাৰ কৰে, তাৰ পিছত ইয়াক ব্ৰাছেলছৰ কৰ্তৃপক্ষলৈ প্ৰেৰণ কৰা হয়। দক্ষিণ-পূব আৰু চাথাম ৰেলৱেৰ জাহাজ মেইড অৱ অৰলিন্সে ৰেডিঅ’গ্ৰামটো লাভ কৰি লণ্ডনৰ সাধাৰণ ডাকঘৰলৈ প্ৰেৰণ কৰে। পিছলৈ ভাপ জাহাজ ট্ৰেগেনাই বিমানখনৰ ধ্বংসাৱশেষ বেলজিয়ামৰ উপকূলৰ ওচৰত (৫১°০৩′উত্তৰ ২°০৩′পূব) দেখা বুলি জনাইছিল।<ref name=Times270821>{{Cite newspaper The Times |title=Wreck of an Air Mail |date=27 August 1921 |page=9 |issue=42810 |column=F }}</ref> পাইলট আৰু মেকানিক দুয়োজন আৰোহীয়েই নিৰুদ্দেশ হোৱাৰ খবৰ পোৱা গৈছে।<ref name=Times290821>{{Cite newspaper The Times |title=Lost Air Mail |date=29 August 1921 |page=9 |issue=48211 |column=E }}</ref> এই দুৰ্ঘটনাটোৱেই আছিল অসামৰিক সেৱাত জড়িত ফাৰ্মান গলিয়াথৰ প্ৰথম দুৰ্ঘটনা।<ref name=Goliath>{{cite web |url=http://aviation-safety.net/database/types/Farman-F-60-Goliath/database |title=Accident list: Farman F.60 Goliath |publisher=Aviation Safety Network |accessdate=3 September 2015}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বিমান দুৰ্ঘটনা]] blqgw54a28qulmbr76kfw69a2g1sij4 0 124634 648349 631272 2026-10-29T03:20:52Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 648349 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{refimprove|date=January 2024}} {{Short description|ভাৰতীয় ফ্ৰী-ৰীড অৰ্গান সংগীতৰ যন্ত্ৰ}} [[file:Harmonium 20151009 (23914086965).jpg|thumb|এটা [[দিল্লী]] শৈলীৰ বিনা ব্ৰেণ্ডৰ ভাৰতীয় হাৰমনিয়াম, সহজে পৰিবহণৰ বাবে বিল্ট-ইন ছুটকেছৰ সৈতে আৰু ৯টা [[অৰ্গান ষ্টপ|বায়ু ষ্টপ]] নব (২, ৪, ৬, ৮ নম্বৰ ষ্টপ ড্ৰ’ন)। ]] [[file:Kathmandu-21.JPG|thumb|[[কাঠমাণ্ডু]], [[নেপাল]]ত সংগীতজ্ঞসকলে [[তবলা]] আৰু হাৰমনিয়াম বজাইছে। ]] '''ভাৰতীয় হাৰমনিয়াম,''' '''হাতৰ হাৰমনিয়াম,''' '''সংবাদিনী''', '''পেটী''' ("বাকচ"), বা '''ৱাজা''', প্ৰায়ে কেৱল '''হাৰমনিয়াম''' বুলি কোৱা হয়, এটা সৰু আৰু সুবিধাজনক হাতেৰে পাম্প কৰা [[পাম্প অৰ্গান|ৰীড অৰ্গান]] যি [[ভাৰতীয় উপমহাদেশ]]ত অতি জনপ্ৰিয়।<ref name=":1">Brahaspati, S.V. (2023). ''How to Play Harmonium,'' p. 3. Abhishek Publications.</ref> ইয়াৰ ধ্বনি [[একৰ্ডিয়ন]] বা অন্য বেল’ছ চালিত ফ্ৰী-[[ৰীড (মাউথপিছ)|ৰীড]] [[এৰোফোন]]ৰ দৰে।<ref name=":1" /> ১৯শ শতিকাৰ মধ্যভাগত ৰীড-অৰ্গান ভাৰতত আহিছিল, সম্ভৱতঃ মিছনেৰী বা ব্যৱসায়ীসকলৰ সৈতে।<ref name="Kasliwal" /> সময়ৰ সৈতে ভাৰতীয় কাৰিকৰসকলে ইয়াক মজিয়াত বজাব পৰাকৈ (যিহেতু বেছিভাগ পৰম্পৰাগত [[ভাৰতৰ সংগীত|ভাৰতীয় সংগীত]] এইদৰে কৰা হয়) আৰু সৰু আৰু অধিক সুবিধাজনক কৰি পৰিৱৰ্তন কৰিছিল।<ref name=":1" /> এই সৰু ভাৰতীয় হাৰমনিয়াম ১৯শ আৰু ২০শ শতিকাৰ [[ভাৰতৰ সংগীত|ভাৰতীয় সংগীত]]ত অতি জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছিল। ই মন্দিৰত আৰু ৰাজহুৱাভাৱে বজোৱা ভাৰতীয় ভক্তিমূলক সংগীতৰ বাবেও ব্যাপকভাৱে ব্যৱহৃত হৈছিল। ভাৰতীয় হাৰমনিয়াম এতিয়াও [[শিখ]], [[হিন্দু]], [[মুছলিম]], আৰু [[বৌদ্ধ ধৰ্ম|বৌদ্ধ]]সকলৰদ্বাৰা ভক্তিমূলক ধাৰা যেনে [[কাৱালী]], [[গজল]], [[কীৰ্তন]], আৰু [[ভজন]]ৰ বাবে ব্যাপকভাৱে ব্যৱহৃত হয়। [[দক্ষিণ এছিয়া]]ত, হাৰমনিয়াম সাধাৰণতে কণ্ঠশিল্পীৰ সংগতৰ বাবে অধিক ব্যৱহৃত হয়।<ref name=":1" /> ভাৰতীয় হাৰমনিয়াম শেহতীয়াকৈ পশ্চিমীয়া [[পশ্চিমীয়া যোগ|যোগ উপসংস্কৃতি]]টো জনপ্ৰিয় হৈছে। আমেৰিকান কীৰ্তন গায়ক যেনে [[কৃষ্ণ দাস (গায়ক)|কৃষ্ণ দাস]] আৰু [[জয় উত্তল]]ৰদ্বাৰা ইয়াক জনপ্ৰিয় কৰা হৈছে। এটা সম্পৰ্কিত যন্ত্ৰ হৈছে [[শ্ৰুতি বক্স]], এটা কীবিহীন হাৰমনিয়াম, যি কেৱল অন্য একক শিল্পীক সমৰ্থন কৰিবলৈ [[ড্ৰ’ন (ধ্বনি)|ড্ৰ’ন]] উৎপন্ন কৰিবলৈ ব্যৱহৃত হয়। == ইতিহাস == [[file:Lyon 8e - Rue du Général André - Classe-musée de la Plaine - Guide-chant.jpeg|thumb|এটা ফৰাচী [[গাইড-চাণ্ট]] যি টেবুলত ৰখি সোঁহাতেৰে বজোৱা হৈছিল, বাঁওহাতে হেণ্ডেলৰ সৈতে পাম্প কৰা হৈছিল। ]] [[File:Harmonium_repair.jpg|thumb|এজন কাৰিকৰ [[অমৃতসৰ]], ভাৰতত তেওঁৰ দোকানত হাৰমনিয়াম মেৰামতি কৰি আছে। ]] === ১৯শ শতিকাৰ সময়ত বিকাশ === ইউৰোপীয় হাৰমনিয়াম ১৮শ শতিকাত বিকশিত হৈছিল, চীনা [[শেং (যন্ত্ৰ)|শেং]], এটা লাউৰ [[মাউথ অৰ্গেয়ন]]ৰপৰা প্ৰেৰণা লৈ।<ref>Brahaspati, S.V. (2023). ''How to Play Harmonium,'' p. 5. Abhishek Publications.</ref> ১৯শ শতিকাত [[ভাৰত]]ত বিভিন্ন ধৰণৰ ইউৰোপীয় হাৰমনিয়াম আৰু ৰীড-অৰ্গান আহিছিল, কিছুমান মিছনেৰীয়ে আনিছিল।<ref name="Kasliwal">{{cite web |title=ভাৰতীয় যন্ত্ৰৰ সৰু বিশ্বকোষ |url=https://www.india-instruments.com/encyclopedia-harmonium.html#:~:text=It%20is%20probably%20the%20most,spread%20all%20over%20the%20country |website=india-instruments.com |quote=excerpt of Suneera Kasliwal, Classical Musical Instruments, Delhi 2001}}</ref><ref name=":1" /> ভাৰতীয় হাৰমনিয়াম [[ফ্ৰান্স]]ত বিকশিত ৰীড অৰ্গান ([[পাম্প অৰ্গান]])ৰ ডিজাইনৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে। প্ৰথমে, এইবোৰ আছিল বৃহৎ যন্ত্ৰ, যিবোৰ চকীত বহি বজাবলৈ ডিজাইন কৰা হৈছিল, যাৰ ফলত পেডেলৰ সৈতে পাম্প কৰা সম্ভৱ হৈছিল।<ref name="Ghose">{{cite web |title=হাতৰ হাৰমনিয়ামৰ উদ্ভাৱন |url=http://www.dwarkin.com/dwarkinaboutus.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20070409051040/http://dwarkin.com/dwarkinaboutus.htm |archive-date=2007-04-09 |access-date=2007-04-24 |publisher=Dwarkin & Sons (P) Ltd.}}</ref> সময়ৰ সৈতে, ইউৰোপীয়সকলে সৰু হাৰমনিয়াম ডিজাইন কৰিছিল, যেনে [[গাইড-চাণ্ট]], য’ত হাতেৰে পাম্প কৰা বেল’ছ আছিল।<ref>{{Cite web |title=গাইড-চাণ্ট |url=https://encyclopedie_universelle.fr-academic.com/191044/guide-chant |access-date=2022-11-06 |website=Dictionnaires et Encyclopédies sur 'Academic' |language=fr}}</ref> ভাৰতীয় কাৰিকৰসকলে ইউৰোপীয় ডিজাইনৰ ভিত্তিত এটা বহুত সৰু যন্ত্ৰ তৈয়াৰ কৰিছিল, যি মজিয়াত ৰখি বজাব পৰা যায় আৰু বাঁওহাতেৰে বেল’ছ পাম্প কৰা হয়। অন্যান্য উপাদান যোগ কৰা হৈছিল, যেনে ড্ৰ’ন ষ্টপৰ সংযোজন (ভাৰতীয় সংগীতত ড্ৰ’নৰ ব্যৱহাৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ)। এই যন্ত্ৰটো অতি সোনকালে জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছিল: ই লঘু আৰু সুবিধাজনক, নিৰ্ভৰযোগ্য, শিকিবলৈ সহজ আৰু এটা সমৃদ্ধ ধ্বনি উৎপন্ন কৰিছিল।<ref name=":2">Brahaspati, S.V. (2023). ''How to Play Harmonium,'' p. 7. Abhishek Publications.</ref> [[দ্বাৰকানাথ ঘোষ]] [[দ্বাৰকিন]] কোম্পানীৰ এজন প্ৰথম উদ্ভাৱক হিচাপে গণ্য হয়।<ref name="Ghose" /> [[দ্বিজেন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ]]ৰ ১৮৬০ চনত তেওঁৰ ব্যক্তিগত থিয়েটাৰত আমদানিকৃত যন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰাৰ কৃতিত্ব দিয়া হয়, কিন্তু ই সম্ভৱতঃ পেডেল-পাম্পড যন্ত্ৰ আছিল যি জটিল আছিল বা ৰীড অৰ্গানৰ কিছু পৰিৱৰ্তন আছিল। প্ৰথমতে, ই কৌতূহল জগাইছিল, কিন্তু ক্ৰমান্বয়ে মানুহে ইয়াক বজাবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল,<ref name="Banglapedia">{{cite book |last=Khan |first=Mobarak Hossain |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |year=2012 |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |edition=Second |chapter=Harmonium |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Harmonium |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241201200450/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Harmonium |archivedate=2024-12-01 |access-date=2025-08-26}}</ref> আৰু ঘোষে ইয়াক পৰিৱৰ্তনৰ উদ্যোগ লৈছিল।<ref name="Ghose" /> ভাৰতীয় প্ৰয়োজনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া হিচাপে নতুন হাৰমনিয়ামৰ প্ৰৱৰ্তন হৈছিল। সকলো ভাৰতীয় সংগীতৰ যন্ত্ৰ সংগীতজ্ঞই মজিয়াত বা মঞ্চত বহি, যন্ত্ৰটোৰ পিছফালে বা হাতত ধৰি বজায়। সেই যুগত, ভাৰতীয় ঘৰত টেবুল আৰু চকী ব্যৱহাৰ কৰা নহৈছিল।<ref name="Ghose" /> তদুপৰি, পশ্চিমীয়া সংগীত, যি হাৰ্মনিকভিত্তিক, তাত এজন বাদকৰ দুয়োহাতৰ প্ৰয়োজন আছিল কৰ্ড বজাবলৈ, সেয়েহে বেল’ছক ভৰিৰে নিযুক্তি দিয়াটোৱেই আছিল শ্ৰেষ্ঠ সমাধান; ভাৰতীয় সংগীতত, যি সুৰভিত্তিক, কেৱল এখন হাতৰ প্ৰয়োজন আছিল সুৰ বজাবলৈ, আৰু আনখন হাত বেল’ছৰ বাবে মুক্ত আছিল। === ২০শ শতিকাৰ বিতৰ্ক === [[file:Ustad Farrukh Fateh Ali Khan Saheb.jpg|thumb|[[ফাৰুখ ফতেহ আলি খান]], "হাৰমনিয়ামৰ ৰজা", ২০শ শতিকাৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ হাৰমনিয়াম বাদক]] [[file:Koushik Bhattacharjee in ITC SRA Sangeet Sammelan 2014.JPG|thumb|ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ প্ৰদৰ্শন হাৰমনিয়ামৰ সৈতে]] ১৯শ শতিকাৰ শেষৰফালে হাৰমনিয়াম ভাৰতীয় সংগীতত ব্যাপকভাৱে গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। ২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে, [[ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদ|ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদী]] আন্দোলনৰ প্ৰেক্ষাপটত, যিয়ে ভাৰতক পশ্চিমৰপৰা পৃথক হিচাপে চিত্ৰিত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল, হাৰমনিয়ামক এটা অবাঞ্ছিত বিদেশী অনুপ্ৰৱেশকাৰী হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হৈছিল। [[ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীত]]ৰ দৃষ্টিকোণৰ পৰা, হাৰমনিয়ামৰ সৈতে কাৰিকৰী উদ্বেগো আছিল, য’ত ইয়াৰ [[স্লাৰ (সংগীত)|স্লাৰ]], [[গমক (সংগীত)|গমক]] (নোটৰ মাজৰ আধা-টোন বজোৱা) আৰু [[মীণ্ড]] (নোটৰ মাজৰ স্লাইড) উৎপন্ন কৰিব নোৱাৰা, যি [[চিতাৰ]] আৰু [[চাৰোদ]]ৰ দৰে যন্ত্ৰত কৰিব পৰা যায়,<ref name="Kasliwal" /> আৰু এইটো যে, এটা কীব’ৰ্ড যন্ত্ৰ হিচাপে, ই নিৰ্দিষ্ট সুৰত স্থাপিত।<ref name="Kasliwal" /><ref name=":2" /> প্ৰদৰ্শনৰ সময়ত ইয়াক ট্ৰেন্সপ’জ কৰিব নোৱাৰে, যদিও কিছুমানত এনে পদ্ধতি থাকে। নোটৰ মাজত স্লাইড কৰিব নোৱাৰাটোৱে ইয়াক [[অন্দোলন (সংগীত)|অন্দোলন]], মৃদু দোলনৰ দৰে সূক্ষ্ম স্পন্দন প্ৰকাশ কৰাত বাধা দিয়ে, যি ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ বহুতো [[ৰাগ]]ৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। নিৰ্দিষ্ট সুৰৰ বাবে স্থাপিত হোৱাৰ ফলত ই ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় [[স্বৰ]]ৰ ধাৰণাৰ সৈতে কম সামঞ্জস্যপূৰ্ণ, যি নিৰ্দিষ্ট সুৰৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত নহয়, বৰঞ্চ সুৰৰ এটা পৰিসৰৰ ওপৰত।<ref name="Kasliwal" /> নিৰ্দিষ্ট সুৰবোৰে দুটা ভিন্ন ৰাগত দিয়া স্বৰৰ সুৰৰ সূক্ষ্ম পাৰ্থক্য প্ৰকাশ কৰাত বাধা দিয়ে।<ref name="Kasliwal" /> এই কাৰণত, ইয়াক ১৯৪০ৰপৰা ১৯৭১লৈ [[অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ’]]ত নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল।<ref name="Kasliwal" /> আনহাতে, ২০শ শতিকাৰ প্ৰথম ভাগত নতুনকৈ সংস্কাৰিত শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ বাবে হাৰমনিয়ামৰ বহুতো গুণে ইয়াক অতি উপযুক্ত কৰি তুলিছিল: ই শিক্ষানবিছসকলৰ বাবে শিকিবলৈ সহজ; ই দলীয় গান আৰু বৃহৎ কণ্ঠৰ শ্ৰেণী সমৰ্থন কৰে; ই ৰাগৰ ব্যাকৰণৰ বাবে এটা টেমপ্লেট প্ৰদান কৰে; ই এটা কনচাৰ্ট হলত ড্ৰ’ন প্ৰদান কৰিবলৈ যথেষ্ট উচ্চ। এই কাৰণত, ই উত্তৰ ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় কণ্ঠৰ বেছিভাগ ধাৰাৰ সংগতৰ বাবে পছন্দৰ যন্ত্ৰ হৈ পৰিছে, শীৰ্ষ কণ্ঠশিল্পীসকল (যেনে, [[ভীমসেন জোশী]]) নিয়মিতভাৱে তেওঁলোকৰ কনচাৰ্টত হাৰমনিয়ামৰ সংগত ব্যৱহাৰ কৰে। তদুপৰি, কিছুমান ভাৰতীয় সংগীতজ্ঞই হাৰমনিয়ামক একক যন্ত্ৰ হিচাপেও ব্যৱহাৰ কৰিছিল, য’ত আছে পণ্ডিত ভীষ্মদেৱ বেদী, পণ্ডিত মুনেশ্বৰ দয়াল, পণ্ডিত মণ্টু বেনাৰ্জী, আৰু পমভূষণ জ্ঞানপ্ৰকাশ ঘোষ।<ref name=":2" /> কিছুমান ভাৰতীয় সংগীতৰ পণ্ডিতে এতিয়াও হাৰমনিয়ামক অপছন্দ কৰে, যিয়ে [[চাৰঙ্গী]]ক [[খেয়াল]] গানৰ সংগতৰ বাবে পছন্দ কৰে।<ref name=":2" /> হাৰমনিয়ামৰ সীমাবদ্ধতাৰ বিষয়ে সংগীতৰ উদ্বেগসমূহে নতুন কাৰিকৰী উদ্ভাৱনৰ সৃষ্টি কৰিছিল যিয়ে ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ বাবে অধিক উপযুক্ত হাৰমনিয়াম তৈয়াৰ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। এনে এটা চেষ্টা হৈছে [[ভীষ্মদেৱ বেদী]]ৰ কাম, যিয়ে প্ৰথমে হাৰমনিয়ামৰ উন্নতিৰ কথা ভাবিছিল, যন্ত্ৰৰ ওপৰত সংযোজিত [[স্বৰমণ্ডল]] (হাৰ্পৰ দৰে তাঁৰৰ বাকচ)ৰ সৈতে। তেওঁৰ শিষ্য, মনোহৰ চিমোতে, পিছত এই ধাৰণাটো কাৰ্যকৰী কৰিছিল, যন্ত্ৰটোক কীৰ চাপৰ প্ৰতি অধিক সঁহাৰিজনক কৰি, আৰু এই যন্ত্ৰটোক ''সংবাদিনী'' নাম দিছিল—এটা নাম যি এতিয়া ব্যাপকভাৱে গ্ৰহণ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=সংবাদিনীৰ বিষয়ে |url=http://www.samvad.com.au/gurus/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140812210721/http://www.samvad.com.au/gurus/ |archive-date=August 12, 2014 |access-date=August 11, 2014 |publisher=Samvad (music centre) |location=Sydney |df=mdy-all |archivedate=August 12, 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140812210721/http://www.samvad.com.au/gurus/ |deadurl=yes }}</ref><ref name=":2" /> ভীষ্মদেৱ বেদীয়ে হাৰমনিয়ামৰ বাবে বিশেষভাৱে ৰচনা ডিজাইন কৰাৰ কথাও ভাবিছিল, যি "তন্তকাৰী"—তাঁৰৰ যন্ত্ৰত সংগীতৰ প্ৰদৰ্শনৰ শৈলীৰ অনুৰূপ। এই ৰচনাবোৰত প্ৰচুৰ কাট নোট আৰু উচ্চ-গতিৰ পথ থাকে, যি তাঁৰ টানাৰ দৰে প্ৰভাৱ সৃষ্টি কৰে। [[File:Dr_Vidyadhar_Oke.jpg|thumb|ড° [[বিদ্যাধৰ ওকে]] তেওঁৰ ২২-মাইক্ৰ’টোন হাৰমনিয়ামৰ সৈতে]] ১৯৫৪ চনত, স্বৰ্গীয় যোগেশ চন্দ্ৰ বিশ্বাসে প্ৰথমে তৎকালীন হাৰমনিয়ামবোৰ পৰিৱৰ্তন কৰিছিল, যাতে ইয়াক বহুত পাতল স্থানত ভাঁজ কৰিব পৰা যায় যাতে সহজে চলাচল কৰিব পৰা যায়। তাৰ আগতে, যদি যন্ত্ৰটো বাকচত ৰখা হৈছিল, তেন্তে দুজন লোকে দুয়োফালৰপৰা ধৰি বহন কৰিবলগীয়া হৈছিল। এই উন্নতিটো তেতিয়াৰপৰা বেছিভাগ হাৰমনিয়ামত এটা জেনেৰিক ডিজাইন হৈ পৰিছিল আৰু "ফ’ল্ডিং হাৰমনিয়াম" নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছিল। আন এটা পৰিৱৰ্তন হৈছে সংগীতবিদ [[বিদ্যাধৰ ওকে]]ৰ, যিয়ে এটা ২২-মাইক্ৰ’টোন হাৰমনিয়াম বিকশিত কৰিছিল, যি ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ প্ৰয়োজনীয় ২২টা মাইক্ৰ’টোন বজাব পাৰে। মৌলিক সুৰ ([[ষড়জ]]) আৰু পঞ্চম ([[স্বৰ|পঞ্চম]]) স্থিৰ, কিন্তু অন্য দহটা নোটৰ প্ৰত্যেকৰে দুটা মাইক্ৰ’টোন থাকে, এটা উচ্চ আৰু এটা নিম্ন। উচ্চ মাইক্ৰ’টোন কীৰ তলত থকা নব টানি বাছনি কৰা হয়। এইদৰে, ২২-শ্ৰুতি হাৰমনিয়াম যিকোনো বিশেষ ৰাগৰ বাবে টিউন কৰিব পৰা যায় কেৱল য’ত উচ্চ শ্ৰুতিৰ প্ৰয়োজন তাত নব টানি। == নিৰ্মাণ আৰু উপাদান == [[file:Tahir Hussain Harmonioum.JPG|thumb|তাহিৰ হুছেইন এটা স্কেল-চেঞ্জাৰ হাৰমনিয়ামৰ সৈতে]] [[File:22 shruti harmonium.jpg|thumb|এটা ২২ শ্ৰুতি হাৰমনিয়াম অসংখ্য সৰু ষ্টপৰ সৈতে]] ভাৰতীয় হাৰমনিয়ামৰ মৌলিক উপাদানসমূহৰ ভিতৰত আছে: বহনৰ বাবে দুটা ধাতুৰ হেণ্ডেলৰ সৈতে কাঠৰ শৰীৰ, [[ৰীড (মাউথপিছ)|পিতলৰ ৰীড]]ৰ বেংক (প্ৰায়ে ১, ২, বা ৩টা) কাঠৰ ৰীড ব’ৰ্ডত স্থাপিত, এটা পাম্পিং যন্ত্ৰ ([[বেল’ছ]]), বায়ু ষ্টপ (ড্ৰ’নৰ বাবে ষ্টপকে ধৰি), আৰু এটা [[কীব’ৰ্ড যন্ত্ৰ|কীব’ৰ্ড]] (যি পিয়ানো কীব’ৰ্ডৰ দৰে কিন্তু কমসংখ্যক কীৰ সৈতে)।<ref name=":3">Brahaspati, S.V. (2023). ''How to Play Harmonium,'' p. 6. Abhishek Publications.</ref> কিছুমান মডেলত এটা অষ্টক কাপলাৰ থাকে, এটা পদ্ধতি যিয়ে এটা ৰীড ভাল্ভক আন এটা নোটৰ সৈতে সংযোগ কৰে (সাধাৰণতে একে নোট এটা অষ্টক ওপৰত বা তলত)।<ref name=":3" /> ধ্বনি উৎপন্ন হয় বায়ুৰদ্বাৰা, যি বেল’ছৰদ্বাৰা হাৰমনিয়ামৰ ভিতৰৰ এটা অভ্যন্তৰীণ জলাশয় বেল’ছলৈ পাম্প কৰা হয়। এই ভিতৰৰ জলাশয়ৰপৰা বায়ু ওলাই ৰীডবোৰ কঁপাই তোলে। ইয়াৰ ফলত এটা অবিৰত ধ্বনি সম্ভৱ হয়।<ref name=":3" /> === প্ৰকাৰ === [[file:Pakistani Qawwali Harmonium.jpg|thumb|পাকিস্তানী লাহোৰ শৈলীৰ হাৰমনিয়াম, এইটো [[কাৱালী]] সংগীতত ব্যৱহৃত সাধাৰণ হাৰমনিয়াম]] [[file:German Jubilate Harmonium Reeds.jpg|thumb|জাৰ্মান জুবিলেট হাৰমনিয়ামৰ ৰীডৰ দুটা বেংক]] [[ভাৰত]]ত নিৰ্মিত মানক ভাৰতীয় হাৰমনিয়ামৰ (অৰ্থাৎ ইকুই-টেম্পাৰ্ড হাৰমনিয়াম) দুটা মুখ্য শৈলী আছে: [[দিল্লী]] শৈলী আৰু [[কলকাতা]] শৈলী। প্ৰত্যেক শৈলীয়ে পৰম্পৰাগতভাৱে বিভিন্ন ধৰণৰ কাঠ, নিৰ্মাণ পদ্ধতি আৰু ডিজাইন ব্যৱহাৰ কৰে, যাৰ ফলত ভিন্ন ধ্বনি আৰু অনুভৱ হয়। দিল্লী শৈলীৰ হাৰমনিয়াম সাধাৰণতে কলকাতা শৈলীৰ হাৰমনিয়ামতকৈ কম খৰচী, যি অধিক উচ্চমানৰ হয়। কলকাতা শৈলীৰ হাৰমনিয়ামত প্ৰায়ে তিনি বা চাৰিটা ৰীডৰ বেংক থাকে (যদিও দিল্লী শৈলীত সাধাৰণতে মাত্ৰ দুটা বেংক থাকে)। ইহঁত সাধাৰণতে [[কঠিন কাঠ|চেগুন]]ৰ দৰে কাঠৰপৰা তৈয়াৰ কৰা হয় (দিল্লী শৈলী প্ৰায়ে [[নৰম কাঠ|নৰম কাঠ]]ৰপৰা তৈয়াৰ কৰা হয়)। এই পাৰ্থক্যই কলকাতা শৈলীৰ হাৰমনিয়ামক অধিক খৰচী কৰে, কিন্তু ইয়াৰ ধ্বনি যথেষ্ট পূৰ্ণ আৰু ইয়াৰ [[ৰেঞ্জ (সংগীত)|ৰেঞ্জ]] ডাঙৰ। কলকাতা শৈলীৰ হাৰমনিয়াম সাধাৰণতে স্কেল চেঞ্জাৰৰ সৈতে ডিজাইন কৰা হয় যি কীব’ৰ্ডক স্লাইড কৰি কৰ্ডৰ অৱস্থান সলনি নকৰাকৈ স্কেল সলনি কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। ইয়াৰ ফলত খৰচ আৰু বৃদ্ধি পায়। [[পাকিস্তান]]ত নিৰ্মিত হাৰমনিয়ামৰ ক্ষেত্ৰত, [[লাহোৰ]] শৈলী (কেতিয়াবা [[কাৱালী]] শৈলী বা [[পাকিস্তানী]] বুলি কোৱা হয়) হাৰমনিয়ামবোৰো ইয়াৰ নিৰ্মাণত অনন্য। লাহোৰ শৈলীৰ হাৰমনিয়ামত সাধাৰণতে ভাৰতত নিৰ্মিত হাৰমনিয়ামত পোৱা অসংখ্য ষ্টপ আৰু ড্ৰ’ন নবৰ অভাৱ থাকে। উচ্চমানৰ মডেলত সাধাৰণতে বিৰল [[জাৰ্মান জুবিলেট হাৰমনিয়াম ৰীড|জাৰ্মান জুবিলেট হাৰমনিয়াম ৰীড]] থাকে। ইয়াত সাধাৰণতে স্থায়ীভাৱে নিয়োজিত সোঁ ওপৰৰ কাৰ্য্যৰ অষ্টক কাপলাৰো থাকিব পাৰে। কিছুমান হাৰমনিয়াম (কেতিয়াবা "পৰ্টেবল" বা "ট্ৰেভেল" মডেল নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়) বিল্ট-ইন কাঠৰ ছুটকেছৰ সৈতেও আহে। ছুটকেছৰ ওপৰৰ অংশ বিচ্ছিন্ন কৰিব পৰা যায়, আৰু তাৰ পিছত কীব’ৰ্ড বজোৱাৰ বাবে উত্তোলন কৰা হয়।<ref>Brahaspati, S.V. (2023). ''How to Play Harmonium,'' p. 9. Abhishek Publications.</ref> মানক হাৰমনিয়ামৰ উপৰি, হাৰমনিয়াম কেইবাটাও ভিন্ন আকাৰত আহে, আৰু তাৰ ফলত, ইয়াৰ ধ্বনি নিৰ্মাণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভিন্ন হয়। সৰু নিৰ্মাণত কীৰ সংখ্যা কম হ’ব পাৰে। মানক সংখ্যা হৈছে ৪২ কীৰ কীব’ৰ্ড, কিন্তু সৰু সংস্কৰণত ৩৯ বা ৩২ কী থাকিব পাৰে। সৰু মডেলবোৰ অলপ ভিন্ন ডিজাইনত নিৰ্মিত হ’ব পাৰে, বা ইহঁত ক্লাছিক ডিজাইনৰ সৰল সৰু সংস্কৰণ হ’ব পাৰে। সৰু মডেলত সাধাৰণতে কম [[এনভেলপ (সংগীত)|সাসটেইন]] থাকে আৰু ধ্বনি কম পূৰ্ণ হয়, যিহেতু ধ্বনি বাকচটো যথেষ্ট সৰু। আন এটা বিৰল আৰু অধিক খৰচী ধৰণৰ হাৰমনিয়াম হৈছে ২২ [[শ্ৰুতি (সংগীত)|শ্ৰুতি]] (২২ মাইক্ৰ’টোন) হাৰমনিয়াম। এইবোৰ বিশেষভাৱে ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ বাবে ব্যৱহৃত হয় কাৰণ ই [[ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীত]]ত ব্যৱহৃত ২২টা মাইক্ৰ’টোনৰ প্ৰতিলিপি কৰিব পাৰে, যি অন্য মডেলবোৰে কৰিব নোৱাৰে। == ব্যৱহাৰ == [[file:Qawwali singers at Fatehpur Sikri.jpg|thumb|[[ফতেহপুৰ ছিকৰী]]ত কাৱালী গায়কসকল]] [[File:Sikh_Rāgis_Kirtan_Jatha._Nairobi._1942.jpg|thumb|শিখ ৰাগী কীৰ্তন জাথা। নাইৰ’বি, ১৯৪২। ]] [[File:KDBhaktifestWest_20140906_(15217667881).jpg|thumb|[[কৃষ্ণ দাস (গায়ক)|কৃষ্ণ দাস]] [[ভক্তি ফেষ্ট|ভক্তি ফেষ্ট ৱেষ্ট]]ত ২০১৪ত]] হাৰমনিয়াম [[ভাৰতৰ সংগীত|ভাৰতীয়]], [[পাকিস্তানৰ সংগীত|পাকিস্তানী]], আৰু [[বাংলাদেশৰ সংগীত|বাংলাদেশী সংগীত]]ৰ বহুতো ধাৰাত এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ যন্ত্ৰ। ই দক্ষিণ এছিয়াৰ বহুতো সংগীতৰ ধাৰাত ব্যৱহৃত হয় য’ত আছে উত্তৰ ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ ধৰণ যেনে [[ধ্ৰুপদ]] আৰু [[খেয়াল|খেয়াল]], [[ছুফিজম|ছুফী মুছলিম]] [[কাৱালী]] সংগীত, [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] আৰু [[শিখ ধৰ্ম|শিখ]] ভক্তিমূলক ([[ভক্তি]]) সংগীত ([[ভজন]] আৰু [[কীৰ্তন]]), লগতে [[ভাৰতীয় লোকসংগীত|লোকসংগীত]], ফিল্মী সংগীত ([[ভাৰতৰ চিনেমা|ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]] সংগীত), [[গজল]], গীত, [[ধমৰ (সংগীত)|ধমৰ]], [[থুমৰী]], আৰু শবদ।<ref>{{Cite journal |last=Jones |first=L. JaFran |date=1990 |title=Review of Sufi Music of India and Pakistan.: Sound, Context and Meaning in Qawwali |url=https://www.jstor.org/stable/834116 |journal=Asian Music |volume=21 |issue=2 |pages=151–155 |doi=10.2307/834116 |issn=0044-9202 |jstor=834116|url-access=subscription }}</ref><ref>Brahaspati, S.V. (2023). ''How to Play Harmonium,'' p. 7-26. Abhishek Publications.</ref> বেছিভাগ ধাৰাত, ভাৰতীয় হাৰমনিয়াম সাধাৰণতে কিছুমান তাল যন্ত্ৰৰ সৈতে সংগত কৰা হয় যিয়ে সংগীতৰ [[তাল (সংগীত)|তাল]] প্ৰদান কৰে, যেনে [[তবলা]], [[ঢোলক]], [[তাল (যন্ত্ৰ)|তাল]], বা [[মৃদঙ্গম]]। প্ৰায় সকলো [[কাৱালী|কাৱাল]] গায়কে সংগীতৰ সংগতৰ বাবে হাৰমনিয়াম ব্যৱহাৰ কৰে।<ref name=":4">Brahaspati, S.V. (2023). ''How to Play Harmonium,'' p. 8. Abhishek Publications.</ref> বিখ্যাত পাকিস্তানী সংগীতজ্ঞ যেনে [[নুছৰত ফতেহ আলি খান]] (১৯৪৮–১৯৯৭) আৰু [[আজিজ মিয়াঁ]] (১৯৪২–২০০০)ৰদ্বাৰা কাৱালী সংগীতৰ ধাৰাটো জনপ্ৰিয় হোৱাৰ ফলত ই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত প্ৰকাশ পাইছে।<ref name=":4" /> হাৰমনিয়াম বিশ্বৰ [[গুৰদ্বাৰা]] (শিখ মন্দিৰ)ত সাধাৰণতে পোৱা যায়, য’ত ই সাধাৰণতে [[শবদ কীৰ্তন]] ভক্তিমূলক গানৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়। শিখসকলৰ বাবে, হাৰমনিয়াম ''ৱাজা'' বা ''বাজা'' (ਵਾਜਾ; ''Vājā'') নামেৰে জনাজাত। ই ১৯শ আৰু ২০শ শতিকাত শিখসকলৰদ্বাৰা ব্যাপকভাৱে গ্ৰহণ কৰা হৈছিল, প্ৰায়ে দেশীয় যন্ত্ৰসমূহৰ স্থান লৈ।<ref name=":0">{{Cite web |title=Sikh Saaj {{!}} Other {{!}} Tabla – Discover Sikhism |url=http://www.discoversikhism.com/sikh_saaj/other.html |access-date=2022-08-31 |website=www.discoversikhism.com}}</ref> ইয়াক [[উত্তৰ ভাৰত]] আৰু [[মহাৰাষ্ট্ৰ]]ৰ কিছু অংশত ''পেটী'' (শাব্দিকভাৱে, বাকচ) বুলিও কোৱা হয়, য’ত ই [[মাৰাঠী কীৰ্তন|মাৰাঠী কীৰ্তন]]ত ব্যাপকভাৱে ব্যৱহৃত হয়। ভাৰতীয় হাৰমনিয়াম ২০শ শতিকাত ভাৰতীয় ধৰ্মৰ পশ্চিমলৈ বিস্তাৰৰ সময়ত [[পশ্চিমীয়া বিশ্ব]]ত আহিছিল। [[ইণ্টাৰনেচনেল ছ’চাইটি ফৰ কৃষ্ণ কনচাছনেছ]] (ইস্কন) আৰু [[যোগী ভজন]]ৰ ৩এইচঅ’ৰ দৰে ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আন্দোলনে ভাৰতীয় ভক্তিমূলক কীৰ্তন পশ্চিমলৈ আনিছিল, য’ত হাৰমনিয়ামৰ ব্যৱহাৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite book |last=Jackson |first=Carl T. |title=Vedanta for the West |url=https://archive.org/details/vedantaforwestra0000jack |publisher=Indiana University Press |year=1994 |isbn=0-253-33098-X |page=[https://archive.org/details/vedantaforwestra0000jack/page/134 134]}}</ref> পশ্চিমীয়া কীৰ্তন গায়ক যেনে [[কৃষ্ণ দাস (গায়ক)|কৃষ্ণ দাস]], [[জয় উত্তল]], আৰু [[স্নাতম কৌৰ]] [[নিউ এইজ|নতুন যুগ]] আৰু [[যোগাৰ ব্যায়াম|যোগ]] উপসংস্কৃতিত বিশেষকৈ বিখ্যাত হাৰমনিয়াম বাদক হৈ পৰিছে।<ref name="Puremusic">{{cite journal |last=Goodman |first=Frank |date=January 2006 |title=Interview with Krishna Das |url=http://www.puremusic.com/pdf/krishnadas.pdf |journal=Puremusic |issue=61 |access-date=2014-01-15}}</ref><ref>{{cite news |last=Eckel |first=Sara |date=2009-03-05 |title=Chanting Is an Exercise in Body and Spirit |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2009/03/05/fashion/05fitness-01.html?_r=3&scp=1&sq=kirtan&st=cse |access-date=2009-04-21}}</ref> ==উল্লেখ== {{Reflist}} == বাহিৰৰ সংযোগ == * [https://www.india-instruments.com/encyclopedia-harmonium.html হাৰমনিয়ামৰ ওপৰত ভাৰতীয় যন্ত্ৰৰ পৃষ্ঠা] {{commons category|Indian harmonium}} {{ৰীড এৰোফোন}} {{Authority control}} [[Category:Keyboard instruments]] [[Category:Organs (music)]] [[Category:Sets of free reeds]] 3sn1czi6lw7jefsbvn3000jf6ir6ymy 0 125952 648336 632594 2026-10-29T01:29:18Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 648336 wikitext text/x-wiki [[File:Sidhasana.JPG|thumb|upright=1.35|সিদ্ধাসন]] '''সিদ্ধাসন''' বা কৃতিত্ব ভংগিমা হৈছে হঠযোগ আৰু ধ্যান-ধাৰণৰ বাবে উপযোগী ব্যায়াম হিচাপে আধুনিক যোগৰ সুবিধাজনক বহা আসন।<ref>{{cite web |url=http://www.yogaartandscience.com/poses/seatp/sidd/sidd.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922134446/http://www.yogaartandscience.com/poses/seatp/sidd/sidd.html |url-status=usurped |archive-date=September 22, 2008 | title=Witold Fitz-Simon - Siddhasana (Accomplished Pose) | access-date=4 July 2011}}</ref> ''মুক্তাসন'' ( Liberated Pose) আৰু ''বাৰ্মিজ আসন'' নামটো কেতিয়াবা একে ভংগিমাত, কেতিয়াবা সহজ ভিন্নতা অৰ্ধ সিদ্ধাসনলৈ দিয়া হয়। সিদ্ধাসন বা '''স্বস্তিকাসন'''ত দুয়োখন ভৰি যিমান পাৰি ভালদৰে বিপৰীত আঁঠুৰ ভাঁজত সোমাই থাকে। সিদ্ধাসন অন্যতম পুৰণি আসন। প্ৰাথমিক হঠযোগ গ্ৰন্থ অৰ্থাৎ দশম শতিকাৰ গোৰক্ষ সতকত ইয়াক ধ্যান আসন হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াত কোৱা হৈছে যে, [[পদ্মাসন]] (পদ্ম অৱস্থা)ৰ সমান্তৰালভাৱে সিদ্ধাসন আসনসমূহৰ ভিতৰত আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আসন হিচাপে স্থান লাভ কৰি মুক্তিৰ পথ মুকলি কৰে। পঞ্চদশ শতিকাৰ হঠযোগ প্ৰদীপিকায়ো একেদৰে কৈছে যে, সিদ্ধাসন আয়ত্ত কৰিলেই আন সকলো আসন অপ্ৰয়োজনীয়। ==শব্দৰ ব্যুৎপত্তি== {{multiple image | total_width = 300 | align = right | image1 = Jogapradipika 84 Siddhasana.jpg | caption1 = Siddhasana<!--as pose number 84-->১৯ শতিকাৰ যোগপ্ৰদীপিকাত সিদ্ধাসন। যোগীজনে বাঘৰ ছালত বহি ধ্যান কৰি আছে। | image2 = Gangaramaya Temple (Rows of Buddhas - close).jpg | caption2 = শ্ৰীলংকাৰ কলম্বোৰ গংগাৰমায়া মন্দিৰত বুদ্ধৰ মূৰ্তি }} এই নামটো সংস্কৃত শব্দ '''সিদ্ধ'''ৰ পৰা আহিছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে "নিখুঁত" আৰু "নিপুণ",<ref name="FeuersteinPayne2010">{{cite book |last1=Feuerstein |first1=Georg |author-link=Georg Feuerstein |last2=Payne |first2=Larry |title=Yoga For Dummies |url=https://books.google.com/books?id=bP2CnSidS3QC&pg=PA92 |date=5 April 2010 |publisher=For Dummies |isbn=978-0-470-50202-0 |page=92}}</ref> আৰু '''আসন''' অৰ্থাৎ "ভংগিমা" বা "আসন"।<ref name="Sinha1996">{{cite book |last=Sinha |first=S. C. |title=Dictionary of Philosophy |url=https://books.google.com/books?id=-zzRvh1fRzEC&pg=PA18 |date=1 June 1996 |publisher=Anmol Publications |isbn=978-81-7041-293-9 |page=18}}</ref> মুক্তাসন নামটো মুক্তৰ পৰা আহিছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে "মুক্তি"।<ref>{{Cite web |url=http://www.theyogatutor.com/pavana-muktasana |title=Pavana Muktasana |website=The Yoga Tutor |access-date=23 November 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181116173507/http://www.theyogatutor.com/pavana-muktasana |archivedate=16 November 2018 |deadurl=yes}}</ref><ref name=Yogapedia/> এন শ্বোৱানছনে লিখিছে যে, এই ভংগিমাটোক সম্পন্ন বুলি কোৱা হয় কাৰণ আন সকলো আসনৰ লক্ষ্য আছিল শৰীৰক এইদৰে ধ্যানত বহিবলৈ সাজু কৰা।<ref name="Swanson 2019">{{cite book |last=Swanson |first=Ann |title=Science of yoga : understand the anatomy and physiology to perfect your practice |url=https://archive.org/details/scienceofyogaund0000swan |publisher=[[DK Publishing]] |year=2019 |isbn=978-1-4654-7935-8 |oclc=1030608283 |page=[https://archive.org/details/scienceofyogaund0000swan/page/46 46]}}</ref> স্বস্তিকাসন নামটো সংস্কৃত [[স্বস্তিকা]] অৰ্থাৎ "শুভ"ৰ পৰা আহিছে। অষ্টম শতিকাৰ পতঞ্জলযোগশাস্ত্ৰবিৱৰণত আৰু দশম শতিকাৰ [[বিমানাৰ্চনাকল্প]]ত এই ভংগিমা ধ্যান আসনৰূপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book | last1=Mallinson | first1=James |author-link=James Mallinson (author) |last2=Singleton |first2=Mark |author2-link=Mark Singleton (yoga researcher) | title=[[Roots of Yoga]] | publisher=Penguin Books | year=2017 | isbn=978-0-241-25304-5 | oclc=928480104 |pages=[https://archive.org/details/rootsofyoga0000unse/page/97 97]–98, 100–101}}</ref> ==ইতিহাস== ===মধ্যযুগীয়=== সিদ্ধাসন আটাইতকৈ পুৰণি আসনসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম, দশম শতিকাৰ [[গোৰক্ষনাথ|গোৰক্ষ সতক]] ১.১০-১২ত ইয়াক ধ্যান আসন হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াত কোৱা হৈছে যে পদুমৰ অৱস্থানৰ লগতে সিদ্ধাসন আসনসমূহৰ ভিতৰত আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ (১.১০), মুক্তিৰ দুৱাৰ ভাঙি মুকলি কৰি দিয়ে (১.১১)।<ref name="Feuerstein2011"/> ১৫ শতিকাৰ হঠযোগ প্ৰদীপিকা ১.৩৭–৪৫ পদত আসনৰ প্ৰশংসা কৰা হৈছে, ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে যে ইয়াৰ দ্বাৰা অনুশীলনকাৰীসকলৰ প্ৰয়োজন হ'ব, "যেতিয়া সিদ্ধাসন আয়ত্ত কৰা হয়, তেতিয়া আন বিভিন্ন ভংগীমাৰ কি কাম?"<ref name="Feuerstein2011">{{cite book |last=Feuerstein |first=Georg |author-link=Georg Feuerstein |title=The Path of Yoga: An Essential Guide to Its Principles and Practices |url=https://books.google.com/books?id=Knp7nmz8qgMC&pg=PT63 |date=22 March 2011 |publisher=[[Shambhala Publications]] |isbn=978-1-59030-883-7 |page=63}}</ref> ইয়াত সিদ্ধাসনক "মোক্ষৰ দুৱাৰ মুকলি কৰা" আৰু "সকলো আসনৰ ভিতৰত প্ৰধান" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, ইয়াৰ কাৰণ হৈছে ভংগিমা "৭২,০০০ [[নাড়ী]]ৰ অশুদ্ধি পৰিষ্কাৰ কৰে", শৰীৰৰ সুক্ষ্ম সিৰা।<ref name="Bernard 2007"/> সপ্তদশ শতিকাৰ ঘেৰান্দ সংহিতা ২.৭ত পূৰ্বৰ গ্ৰন্থসমূহৰ সৈতে মিল থকা ভাষাত উল্লেখ আছে যে "যি অনুশীলনকাৰীয়ে নিজৰ আবেগক বশ কৰি, পায়ুপথৰ ছিদ্ৰত এটা গোৰোহা ৰাখি আনটো গোৰোহাটো প্ৰজনন অংগৰ শিপাত ৰাখিব লাগে; তাৰ পিছত তেওঁ থুঁতৰিটো বুকুৰ ওপৰত ৰাখিব লাগে আৰু নিস্তব্ধ আৰু পোন হৈ দুয়ো ভ্ৰূৰ মাজৰ ঠাইখিনিলৈ চাই থাকিব লাগে।" ইয়াক সিদ্ধাসন বোলা হয় যিয়ে মুক্তিৰ দিশত লৈ যায়"।<ref name="Bernard 2007"/> ===আধুনিক=== পৰম্পৰাগতভাৱে ধ্যান আৰু প্ৰাণায়াম (শ্বাস-প্ৰশ্বাসৰ ব্যায়াম)ৰ বাবে সিদ্ধাসন ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Iyengar 1979">{{cite book |last=Iyengar |first=B. K. S. |author-link=B. K. S. Iyengar |year=1979 |orig-year=1966 |title=[[Light on Yoga]] |publisher=Thorsons |pages=116–120}}</ref><ref name="Sharma2006">{{cite book |last1=Upadhyaya |first1=Rajnikant |last2=Sharma |first2=Gopal |title=Awake Kundalini |url=https://books.google.com/books?id=qKT5ciX9Rg4C&pg=PA54 |date=1 January 2006 |publisher=[[Lotus Press]] |isbn=978-81-8382-039-4 |page=54}}</ref> হঠযোগৰ প্ৰাচীন পশ্চিমীয়া ছাত্ৰ থিওছ বাৰ্নাৰ্ডে লিখিছে যে, তেওঁ ধ্যান আসনবোৰ আনবোৰৰ পিছত (যিবোৰক তেওঁ ৰিকণ্ডিচনিং আসন বুলি কয়) অনুশীলন কৰিছিল যাতে সেইবোৰ সহজে কৰিবলৈ নমনীয়তা লাভ কৰে। তেওঁ কয় যে তেওঁ কেৱল পদ্মাসন (পদ্ম অৱস্থা) আৰু সিদ্ধাসন ব্যৱহাৰ কৰে।<ref name="Bernard 2007">{{cite book |last=Bernard |first=Theos |author-link=Theos Casimir Bernard |title=Hatha Yoga: The Report of A Personal Experience |title-link=Hatha Yoga: The Report of A Personal Experience |publisher=Harmony |year=2007 |orig-year=1944 |isbn=978-0-9552412-2-2 |oclc=230987898 |pages=25–26 }}</ref> বি.কে.এছ.আয়েংগাৰে ১৯৬৬ চনত লিখা ''লাইট অন যোগ'' গ্ৰন্থত কেইবাটাও শাস্ত্ৰ উদ্ধৃতি দি উল্লেখ কৰিছে যে, যিজন যোগীয়ে আত্মাৰ চিন্তা কৰি ১২ বছৰ ধৰি সিদ্ধাসন অভ্যাস কৰে, তেওঁ যোগ সিদ্ধি, অলৌকিক শক্তি লাভ কৰে; আৰু যে এবাৰ ভংগিমা আয়ত্ত কৰিলে সমাধিয়ে "বিনা প্ৰচেষ্টাত" অনুসৰণ কৰে।<ref name="Iyengar 1979"/> [[পতঞ্জলি]]ৰ [[যোগ-সূত্ৰ]]ত এডউইন এফ ব্ৰায়াণ্টে শংকৰৰ পদ্যৰ লগতে আন কিছুমানৰ উদ্ধৃতি দি শাস্ত্ৰ আৰু ধাৰাবাহিকৰ জৰীপৰপৰা উল্লেখ কৰিছে যে, ভংগিমা আয়ত্ত কৰিলে যোগৰ লক্ষ্য উৎপন্ন নহয়; যোগৰ ক্ষেত্ৰত ক্লেশৰ বাধাৰপৰা মুক্তি পালেহে, আৰু সমাধি, ধ্যান বস্তুৰ ওপৰত অবিচ্যুত শোষণে যোগৰ লক্ষ্য উৎপন্ন কৰিব পাৰে।<ref>{{cite book |last=Bryant |first=Edwin F. |title=The Yoga sūtras of Patañjali : a new edition, translation, and commentary with insights from the traditional commentators |url=https://archive.org/details/yogastrasofpataj0000pata_g3p0 |date=2009 |publisher=[[North Point Press]] |isbn=978-0-86547-736-0 |edition=First |pages=Ch 2, Verse 46 (Patañjali II.46) referenced commentary |oclc=243544645}}</ref> ==বিৱৰণ== অনুশীলনকাৰীয়ে বহি থকাৰপৰা ভৰিৰ তলুৱাটো ভিতৰৰ উৰুৰ ওপৰত সমতল কৰি পায়ুদ্বাৰত হেঁচা মাৰি ধৰিবলৈ এটা গোৰোহা অনা হয়। এই গোৰোহাটোৰ ওপৰত শৰীৰটো বহি থাকে। শৰীৰটো আৰামদায়ক নোহোৱালৈকে আৰু চাপ দৃঢ়ভাৱে প্ৰয়োগ নকৰালৈকে সালসলনি কৰা হয়। তাৰ পিছত বিপৰীত গোৰোহাটো প্ৰথমটোৰ ওপৰত ৰখা হয়, গতিকে গোৰোহাৰ হাড়বোৰ স্পৰ্শ কৰি থাকে আৰু গোৰোহাবোৰ ইটোৱে সিটোৰ ওপৰত থাকে আৰু ওপৰৰ গোৰোহাটোৱে যৌনাংগৰ পোনে পোনে ওপৰত গুহাটো হেঁচা মাৰি ধৰে। তাৰ পিছত যৌনাংগ দুটা গোৰোহা দুটাৰ মাজত পৰি থাকিব। ভৰিৰ আঙুলি আৰু ওপৰৰ ভৰিৰ বাহিৰৰ প্ৰান্তটো তললৈ ঠেলি কৰঙন আৰু উৰুৰ পেশীৰ মাজৰ ঠাইখিনিলৈ ঠেলি দিয়া হয়। তলৰ ভৰিৰ আঙুলিবোৰ ওপৰলৈ টানি বিপৰীত ফালে থকা একে ধৰণৰ ঠাইলৈ টানি অনা হয়। মেৰুদণ্ড পোন কৰি ৰখা হয়। পিঠিখন উলম্বভাৱে প্ৰান্তিককৰণ কৰাত সহায় কৰিবলৈ কেতিয়াবা সৰু ধ্যান কুশ্বন বা [[জাফু]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Saraswati 1996">{{cite book|author=Swami Satyananda Saraswati |author-link=Satyananda Saraswati |title=Asana Pranayama Mudra Bandha |url=http://www.znakovi-vremena.net/en/Swami-Satyananda-Saraswati---Asana-Pranayama-Mudra-Bandha.pdf |publisher=Yoga Publications Trust |year=1996 |pages=100, 102 |isbn=978-81-86336-14-4}}</ref> মহিলাৰ বাবে একে ভংগিমাকে কেতিয়াবা সিদ্ধ যোনি আসন বুলিও কোৱা হয়।<ref name="Saraswati 1996"/> ==তাৰতম্য== মুক্তাসন, মুক্তিৰ ভংগিমা, হয় ১৫ শতিকাৰ হঠযোগ প্ৰদীপিকাত কোৱাৰ দৰে সিদ্ধাসনৰ সৈতে হুবহু একে নহয়, ইয়াত ভৰি দুখন পেৰিনেমৰ ওচৰত কিন্তু মাটিত থিয় হৈ থকা এটা ভিন্নতা, অৰ্থাৎ বাওঁ ভৰিখনে পেৰিনেয়াম স্পৰ্শ কৰে আৰু সোঁ ভৰিখন বাওঁ ভৰিৰ ওচৰত থাকে, কিন্তু মাটিত জিৰণি লয়।.<ref name=Yogapedia>{{cite web |title=Muktasana |url=https://www.yogapedia.com/definition/7190/muktasana |publisher=Yogapedia |access-date=23 November 2018}}</ref> এই ভিন্নতাক কেতিয়াবা ''অৰ্ধ সিদ্ধাসন'' বুলিও কোৱা হয়, আৰু নবীনসকলৰ বাবে ই বহুত সহজ।<ref>{{cite book |last=Maehle |first=Gregor |title=Ashtanga Yoga: Practice and Philosophy |url=https://books.google.com/books?id=f9ygWu2xM3QC&pg=PA57 |year=2011 |publisher=New World Library |isbn=978-1-57731-986-3 |page=57}}</ref> ধ্যান-ধাৰণাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিলে দুয়োটা ভিন্নতাক কেতিয়াবা বাৰ্মিজ অৱস্থান বুলিও কোৱা হয়।<ref>{{cite book |last=Reninger |first=Elizabeth|year=2015|title=Meditation Now: A Beginner's Guide: 10-Minute Meditations to Restore Calm and Joy Anytime, Anywhere |publisher=Callisto Media |isbn=978-1623154981}}</ref><ref>{{cite book |last=Powers |first=Sarah |author-link=Sarah Powers |year=2020 |title=Insight Yoga: An Innovative Synthesis of Traditional Yoga, Meditation, and Eastern Approaches to Healing and Well-Being |publisher=[[Shambhala Publications]] |isbn=978-0834822429}}</ref> স্বস্তিকাসনৰ প্ৰতিখন ভৰি যিমান পাৰি ভালদৰে বিপৰীত আঁঠুৰ ভাঁজত সোমাই থাকে।<ref>{{cite book |last=Sivananda |first=Swami |author-link=Swami Sivananda |title=Yoga Asanas |year=1983 |url=https://archive.org/details/ghs.yogaasanas0000sris |id={{ASIN|8170520088|country=in}} }}</ref> সুখাসন, সহজ ভংগিমা, ভৰি দুখন কৰঙনৰ মাজভাগত ক্ৰছ কৰা হৈছে। কুশ্বনত বহি ভংগিমাটো সহজে কৰিব পাৰি।<ref name="Swanson 2019"/> <gallery class="center" mode="nolines" heights="220px" "widths="200px"> File:Jogapradipika 1 Svastikasana.jpg|১৯ শতিকাৰ যোগপ্ৰদীপিকাত স্বস্তিকাসন File:Samanasana.jpg|মুক্তাসন। File:Sukhasana.jpg|সুখাসন </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:স্বাস্থ্য]] [[শ্ৰেণী:যোগাসন]] lfn6cojedkj8e735m5e9356o3riekqg 0 129026 648329 602720 2026-10-29T00:17:50Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 648329 wikitext text/x-wiki {{Short description|Indian cultural historian}} {{infobox person | name = শ্বেৰিং ডৰ্জে | image = Tshering Dorje.jpg | alt = | caption = | other_names = | birth_date = ১৯৩৬ চনৰ এপ্ৰিল মাহত | birth_place = গুস্কিয়াৰ গাঁও, লাহাউল তহচিল, কুল্লু মহকুমা, কাংৰা জিলা, পঞ্জাব প্ৰদেশ [[ বৃটিছ ভাৰত]] | death_date = ১৩ নৱেম্বৰ ২০২০ (বয়স ৮৬) | death_place = মাণ্ডী, [[হিমাচল প্ৰদেশ]] | nationality = ভাৰতীয় | education = থলিং মঠ, পশ্চিম তিব্বত <br>সা-ংগাগ-চোলিং মঠ, চেণ্ট্ৰেল তিব্বত | occupation = সাংস্কৃতিক ইতিহাসবিদ | known_for = পশ্চিম হিমালয়ৰ বৌদ্ধ অঞ্চলৰ সাংস্কৃতিক ইতিহাসৰ বিশেষজ্ঞতা<br>অটল সুৰংগ নিৰ্মাণত ভূমিকা। | website = }} '''শ্বেৰিং ডৰ্জে ({{lang_en|Tshering Dorje}})'''(এপ্ৰিল ১৯৩৬ – ১৩ নৱেম্বৰ, ২০২০; বানান চেৰিং ডৰ্জে আৰু চেৰিং ডৰ্জে) [[ভাৰত]]ৰ [[হিমাচল প্ৰদেশ]]ৰ এজন সাংস্কৃতিক ইতিহাসবিদ। লাহাউল আৰু স্পিটি জিলাৰ লগতে কাষৰীয়া কিছু অঞ্চলৰ সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা আৰু ইতিহাসৰ বিশেষজ্ঞ হিচাপে তেওঁক গণ্য কৰা হৈছিল। ৯.০২ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ উচ্চ উচ্চতাৰ অটল সুৰংগ নিৰ্মাণতো তেওঁ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। == জীৱনী == ব্ৰিটিছ [[ভাৰত]]ৰ পঞ্জাৱ প্ৰদেশৰ কাংগৰা জিলাৰ কুল্লু তহচিল লাহাউলৰ গহাৰ উপত্যকাৰ গুস্কিয়াৰ গাঁৱত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল – যিটো পিছলৈ [[হিমাচল প্ৰদেশ]] ৰাজ্যৰ লাহাউল আৰু স্পিটি জিলাৰ অংশ হৈ পৰিছিল। তেওঁৰ পৰিয়ালটো তিব্বতী [[বৌদ্ধ]] ধৰ্মাৱলম্বী আৰু খেতি আৰু পশুপালনৰ কামত নিয়োজিত আছিল। তেওঁ কীলঙত উৰ্দু মাধ্যমত স্কুলীয়া শিক্ষা লাভ কৰিছিল। তাৰ পিছত পাৰিবাৰিক পৰম্পৰা অনুসৰণ কৰি ডৰ্জে লামা হিচাপে প্ৰশিক্ষণ ল’বলৈ তিব্বতলৈ যায়। তেওঁ প্ৰথমে পশ্চিম তিব্বতৰ থোলিং মঠত তিব্বতী ভাষা আৰু মহামুদ্ৰা অধ্যয়ন কৰিছিল, আৰু তাৰ পিছত মধ্য [[তিব্বত]]ৰ ছা-ংগাগ-চোলিং মঠলৈ গৈ কাগ্যু শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। কিন্তু [[চীন]] গণৰাজ্যই তিব্বত দখল কৰাৰ বাবে [[তিব্বত]]ত ৰাজনৈতিক অশান্তিৰ বাবে তেওঁ লাহাউললৈ উভতি যাবলৈ বাধ্য হয়, যাৰ ফলত তেওঁৰ পঢ়া-শুনা আধৰুৱা হৈ পৰে। ১৯৬০ চনত লাহাউল আৰু স্পিটি জিলাৰ সৃষ্টি হোৱাৰ পিছত ডৰ্জে কীলঙত জিলাখনৰ উপ-সংগ্ৰাহকৰ কাৰ্যালয়ত ভোটি (তিব্বতী) শিক্ষক হিচাপে চাকৰি লাভ কৰে। যৌৱনত তেওঁ [[ৰাছিয়া]]ৰ তিব্বতবিজ্ঞানী জৰ্জ ৰ’ৰিচক লগ পায়, যিয়ে তেওঁৰ বৈজ্ঞানিক আৰু সৃষ্টিশীল কামক গঢ় দিয়াত উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল। কেইবাবছৰৰ পাছত ডৰ্জে জিলা জনসংযোগ বিষয়াৰ পদলৈ পদোন্নতি লাভ কৰে। অৱসৰৰ পিছত তেওঁ নিজৰ জন্ম গাঁও গুস্কিয়াৰ আৰু কুল্লুৰ মাজত সময় অতিবাহিত কৰিছিল। <ref>{{Cite web |date=2017-04-07 |title=Tsering Dorje |url=https://roerichinlahul.info/tshering-dorje/ |access-date=2023-01-09 |website=Roerich In Lahul |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |date=November 13, 2020 |title=To the Blessed Memory of Tsering Dorje… |url=http://irmtkullu.com/news/to-the-blessed-memory-of-tsering-dorje/ |access-date=2023-01-09 |website=irmtkullu.com |archivedate=2023-01-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230109090012/http://irmtkullu.com/news/to-the-blessed-memory-of-tsering-dorje/ |deadurl=yes }}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Gill |first=Manohar Singh |date=November 22, 2020 |title=Manohar Singh Gill remembers Tshering Dorje, his Lahaul-Spiti brother |url=https://www.tribuneindia.com/news/features/manohar-singh-gill-remembers-tshering-dorje-his-lahaul-spiti-brother-174061 |access-date=2023-01-09 |website=Tribuneindia News Service |language=en |archivedate=2023-01-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230109085057/https://www.tribuneindia.com/news/features/manohar-singh-gill-remembers-tshering-dorje-his-lahaul-spiti-brother-174061 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite news |last=Odenheimer |first=Micha |date=October 28, 2004 |title=Unknown Faces of Tibet |language=en |work=Haaretz |url=https://www.haaretz.com/2004-10-28/ty-article/unknown-faces-of-tibet/0000017f-dc26-d3a5-af7f-feae388c0000 |access-date=2023-01-11}}</ref> ১৩ নৱেম্বৰ, ২০২০ তাৰিখে মাণ্ডীৰ নেৰচৌক মেডিকেল কলেজত ক’ভিড-১৯ত আক্ৰান্ত হৈ ডৰ্জেৰ মৃত্যু হয়।<ref name=":4">{{Cite web |last=Thakur |first=Arvind |date=November 13, 2020 |title=एनसाइक्लोपीडिया ऑफ हिमालय के नाम से विख्यात छेरिंग दोरजे का निधन |url=https://www.amarujala.com/shimla/himachal-news-chhering-dorje-passes-away-in-nerchowk-medical-college-mandi |access-date=2023-01-09 |website=Amar Ujala |language=hi}}</ref> == প্ৰভাৱ == === গৱেষণা আৰু বৃত্তি === সীমিত আনুষ্ঠানিক শিক্ষাৰ সত্ত্বেও ডৰ্জে লাডাখ, লাহাউল, স্পিটি আৰু কিন্নৌৰকে ধৰি পশ্চিম আৰু হিমালয়ৰ অতিক্ৰমণ অঞ্চলৰ বিস্তৃত জ্ঞানৰ বাবে পৰিচিত হৈছিল।<ref name=":0">{{Cite web |last=Thakur |first=Kesang |date=December 3, 2020 |title=Tshering Dorje – FILMING लाहुल |url=https://www.filminglahaul.com/tshering-dorje/ |access-date=2023-01-09 |language=en-US |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230109084321/https://www.filminglahaul.com/tshering-dorje/ |archivedate=2023-01-09 |deadurl=yes}}</ref> লাহাউল আৰু স্পিটি জিলা আৰু চুবুৰীয়া অঞ্চলত তেওঁক ‘হিমালয়ৰ বিশ্বকোষ’ বুলি বহুলভাৱে উল্লেখ কৰা হৈছিল। <ref name=":0" /><ref name=":2" /><ref name=":7" /><ref>{{Cite web |last=Sharma |first=Rajesh |date=November 30, 2020 |title=Cherring Dorje: चेतना की नदी छेरिंग दोर्जे, कुल्लू या लाहुल ही नहीं, संपूर्ण हिमालय से सम्मान पाने वाले शख्‍स थे दोर्जे |url=https://www.jagran.com/himachal-pradesh/kangra-cherring-dorje-river-of-consciousness-he-was-received-honors-from-across-the-himalayas-not-only-kullu-or-lahaul-21115576.html |access-date=2023-01-09 |website=Dainik Jagran |language=hi}}</ref><ref name=":4" /> তেওঁক তিব্বতী ভাষাৰ বিশেষজ্ঞ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল; তিব্বতী বৌদ্ধ শাস্ত্ৰ; লাহাউল আৰু স্পিটি জিলাৰ [[বৌদ্ধ]], বন আৰু [[হিন্দু]] সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা; তিব্বতৰ বৌদ্ধ আৰু প্ৰাক-বৌদ্ধ ইতিহাস; আৰু পশ্চিম হিমালয়, তিব্বত আৰু মধ্য এছিয়াৰ মাজৰ ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক সংযোগ। ডৰ্জে ঝাং ঝুং ভাষাৰ ওপৰতো কিছু গৱেষণা কৰিছিল। <ref name=":0" /><ref name=":2" /><ref name=":1" /><ref>{{Cite web |date=November 13, 2020 |title=In Memoriam |url=https://roerichinlahul.info/tass/ |access-date=2023-01-11 |website=Roerich In Lahul |language=en}}</ref> তেওঁ হিমালয়ত খোজেৰে বহু যাত্ৰা কৰিছিল। <ref name=":3">{{Cite web |date=November 20, 2021 |title=Tsering Dorje death anniversary एनसाइक्लोपीडिया ऑफ हिमालय की पुण्यतिथि पर ढालपुर में कार्यक्रम आयोजित |url=https://www.etvbharat.com/hindi/himachal-pradesh/state/kullu/program-in-kullu-on-the-death-anniversary-of-tsering-dorje/hp20211120171108598 |access-date=2023-01-09 |website=ETV Bharat News |language=hi}}</ref><ref name=":8" /> ডৰ্জে কেইবা দশক ধৰি নগৰৰ ইণ্টাৰনেশ্যনেল ৰ’ৰিচ মেম’ৰিয়েল ট্ৰাষ্টৰ সৈতে জড়িত আছিল। ১৯৮০ চনৰপৰা তেওঁ ৰাছিয়ান ইণ্ড’লজিষ্ট আৰু ৰ’ৰিচৰ পণ্ডিত লিউডমিলা শ্বাপোছনিকোভাৰ সৈতে বিভিন্ন গৱেষণা প্ৰকল্পত সহযোগিতা কৰি আহিছে। ২০০৬ চনত ডৰ্জে লাহাউলত ৰ’ৰিচ ছ’চাইটি প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ২০১৭ চনৰপৰা তেওঁ বিখ্যাত ৰাছিয়ান প্ৰাচ্যবিদ, দাৰ্শনিক, চিত্ৰশিল্পী, আৰু অভিযাত্ৰী নিকোলাছ ৰ’ৰিচৰ কিয়লংত (মূলতঃ ১৯৩০-৩২ চনত নিৰ্মিত আৰু ২০১২ চনত তুষাৰপাতৰ ফলত ধ্বংস কৰা) গ্ৰীষ্মকালীন অধ্যয়নৰ পুনৰ্গঠনত মূল ভূমিকা পালন কৰিছিল। <ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Roerich In Lahul |url=https://roerichinlahul.info/ |access-date=2023-01-09 |website=Roerich In Lahul |language=en}}</ref> ডৰ্জে হিন্দী আৰু তিব্বতী ভাষাত কেইবাটাও প্ৰবন্ধ লিখিছিল। <ref name=":2" /><ref name=":0" /> বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁ কুল্লু আৰু লাহাউল আৰু স্পিটি জিলাত গৱেষণা কৰা অসংখ্য গৱেষকক পথ প্ৰদৰ্শন কৰিছিল <ref name=":2" /><ref name=":0" />এই তালিকাত অন্যান্যসকলৰ লগতে তিব্বতবিদ জন ভিনচেণ্ট বেলেজা আৰু টাছি চেৰিং <ref>{{Cite web |last=Belleza |first=John Vincent |date=2008 |title=Supplementary Journal 1990 |url=https://www.tibetarchaeology.com/february-2008/ |access-date=2023-01-11 |website=tibetarcheology.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Tsering |first=Tashi |date=2013 |title=On the Unknown History of a Himalayan Buddhist Enclave: Spiti Valley before the 10th Century |journal=Current Issues and Progress in Tibetan Studies |volume=51}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Tsering |first=Tashi |date=June 2012 |title=A historical overview of education and social change in Spiti Valley in India |journal=Ladakh Studies |volume=28 |pages=10}}</ref> আৰু নৃতত্ত্ববিদ হিমিকা ভট্টাচাৰ্যৰ নাম উল্লেখ কৰিব পাৰি। <ref name=":6">{{Cite book |last=Bhattacharya |first=Himika |url=https://books.google.com/books?id=Xm8kDwAAQBAJ&q=chhering+dorje&pg=PT7 |title=Narrating Love and Violence: Women Contesting Caste, Tribe, and State in Lahaul, India |date=2017 |publisher=Rutgers University Press |isbn=978-0-8135-8955-8 |language=en}}</ref> তেওঁ বহু বিদ্বান আৰু সাহিত্য আলোচনা-চক্ৰত আৰু কুল্লুৰ অন্যান্য সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানত ভাষণ দিছিল। <ref>{{Cite web |last=Sharma |first=Ambika |date=September 7, 2012 |title=CM says HP to be carbon-neutral |url=https://www.tribuneindia.com/2012/20120907/himachal.htm |access-date=2023-01-09 |website=www.tribuneindia.com}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=March 30, 2015 |title=Kavi sammelan on Birshu mela |url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/features/kavi-sammelan-on-birshu-mela-60128 |access-date=2023-01-09 |website=Tribuneindia News Service |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=115th Anniversary of George Roerich Marked in the Himalayan Roerich Estate |url=http://spb-icr.ru/en/news/index.php?news=1078 |access-date=2023-01-11 |website=spb-icr.ru |archivedate=2023-01-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230111130619/http://spb-icr.ru/en/news/index.php?news=1078 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Russia-India: the Art, Philosophy and Culture |url=http://irmtkullu.com/news/news-2019/russia-india-the-art-philosophy-and-culture/ |access-date=2023-01-11 |website=irmtkullu.com}}</ref>কুল্লু উপত্যকাৰ সাম্প্ৰতিক পৰিস্থিতিৰ ওপৰত মন্তব্যৰ বাবেও তেওঁক সংবাদ মাধ্যমে বিচাৰিছিল <ref>{{Cite web |date=November 21, 2012 |title=Treasure of gold coins |url=https://www.tribuneindia.com/2012/20121121/himplus.htm |access-date=2023-01-09 |website=www.tribuneindia.com}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |last=Bodh |first=Anand |date=August 17, 2018 |title='Rohtang tunnel Atal Bihari Vajpayee's biggest gift to state' {{!}} Shimla News – Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/shimla/rohtang-tunnel-vajpayees-biggest-gift-to-state/articleshow/65431651.cms |access-date=2023-01-09 |website=The Times of India |language=en}}</ref> ২০১২ চনত ডৰ্জে হিমাচল প্ৰদেশৰ ভাৰতীয় ইতিহাস সংকলন সমিতিৰ উপ-সভাপতি হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল <ref>{{Cite web |last= |first= |date=2012-09-06 |title=CM Stresses for the need to preserve Environment |url=https://thenewshimachal.com/2012/09/cm-stresses-for-the-need-to-preserve-environment/ |access-date=2023-01-09 |website=The News Himachal |language=en-US}}</ref> ২০১৮ চনত ডৰ্জে হিমাচল প্ৰদেশ একাডেমীৰ সাধাৰণ পৰিষদত লাহাউল আৰু স্পিটি জিলাৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে। <ref>{{Cite web |date=2019 |title=Himachal kala sanskriti bhasha akademi shimla – prastavna |url=https://secure.evidhan.nic.in/SecureFileStructure/AssemblyFiles/13/6/20190821/Documents/2_1_2.pdf}}</ref> === অটল সুৰংগ নিৰ্মাণত ভূমিকা === ১৯৯৯-২০০০ চনৰ ভিতৰত সহযোগী লাহাউলী তাছি দাৱা (উৰ্ধ্বতন ‘গোপাল অৰ্জুন’)ৰ সৈতে শ্বেৰিং দৰ্জেই তেতিয়াৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[অটল বিহাৰী বাজপেয়ী]]ক ৰোহটাং পাছৰ তলত সুৰংগ নিৰ্মাণৰ ধাৰণা প্ৰস্তাৱ কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ইয়াৰদ্বাৰা বছৰজুৰি লাহাউল উপত্যকালৈ পথ সংযোগ সম্ভৱ হ’লহেঁতেন, যিটো উপত্যকাত প্ৰতি বছৰে ৰোহটাং পাছ তুষাৰপাতৰ বাবে বন্ধ হৈ থকাৰ সময়ত ছমাহৰ বাবে বিচ্ছিন্ন হৈ পৰিছিল। ডাৱা আৰু ডৰ্জে [[হিমাচল প্ৰদেশ]]ৰ চাৰিজনীয়া প্ৰতিনিধি দলৰ অংশ আছিল যিয়ে দুবছৰৰ ভিতৰত কেইবাবাৰো প্ৰধানমন্ত্ৰী বাজপেয়ীৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰি পাছৰ তলত সুৰংগ নিৰ্মাণৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াই নিছিল। শেষত ইয়াৰ ফলত অটল সুৰংগ নিৰ্মাণ হয়, যিটো ২০২০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত উদ্বোধন কৰা হয়। <ref>{{Cite book |url=https://bro.gov.in/WriteReadData/linkimages/9390242669-t2.pdf |title=Atal Tunnel, Rohtang |publisher=Border Roads Organisation |year=2021 |location=New Delhi |pages=19}}</ref><ref name=":5" /><ref>{{Cite web |last=Bharti |first=Tulsi |date=November 13, 2020 |title=अटल टनल निर्माण में अहम भूमिका निभाने वाले प्रसिद्ध साहित्यकार छेरिंग दोरजे की कोरोना से मौत |url=https://hindi.news18.com/news/himachal-pradesh/kullu-lahual-spiti-infamous-writer-chering-dorje-died-due-to-corona-virus-in-mandi-hpvk-3336800.html |access-date=2023-01-09 |website=News18 हिंदी |language=hi }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Pokhriyal |first=Sanjay |date=October 1, 2020 |title=Atal Tunnel Rohtang: रोहतांग सुरंग की नींव में छेरिंग दोरजे के लिखे यह शब्द |url=https://www.jagran.com/editorial/apnibaat-leh-manali-rohtang-atal-tunnel-these-words-written-by-tsering-dorje-in-the-foundation-of-rohtang-tunnel-jagran-special-20818392.html |access-date=2023-01-11 |website=Dainik Jagran |language=hi}}</ref> ===অন্যান্য === * ১৯৬০ চনৰ আৰম্ভণিতে দৰ্জে ভোটি শিক্ষক আৰু মনোহৰ সিং গিলৰ ঘনিষ্ঠ সহায়ক হিচাপে কাম কৰিছিল, যেতিয়া পিছৰজনে লাহাউল আৰু স্পিটি জিলাৰ উপাযুক্ত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। গিলে স্বীকাৰ কৰে যে ডৰ্জে তেওঁৰ গ্ৰন্থ ''হিমালয়ান ৱণ্ডাৰলেণ্ড'' গঢ় দিয়াত কেন্দ্ৰীয় ভূমিকা পালন কৰিছিল। দশক দশক ধৰি ডৰ্জে আৰু এম. গিল ঘনিষ্ঠ বন্ধু হৈ পৰিল। <ref name=":1" /><ref>{{Cite book |last=Gill |first=Manohar Singh |url=https://books.google.com/books?id=e103zvNHXiIC&dq=himalayan+wonderland&pg=PR1 |title=Himalayan Wonderland: Travels in Lahaul and Spiti |date=2010 |publisher=Penguin Books India |isbn=978-0-670-08413-5 |pages=xx |language=en}}</ref> * ১৯৬০ চনৰ মাজভাগৰপৰা ডৰ্জে বৌদ্ধ ভিক্ষুনী টেনজিন পালমোৰ ঘনিষ্ঠ বন্ধু আছিল। ''কেভ ইন দ্য স্নো'' নামৰ কিতাপখনত কোৱাৰ দৰে তেওঁ তিনিবছৰীয়া কঠোৰ ধ্যান ৰিট্ৰিটত থকাৰ সময়তে ছমাহৰ মূৰে মূৰে এবাৰ লাহাউলৰ ওপৰত থকা তেওঁৰ গুহাটোলৈ সামগ্ৰী আনিছিল। <ref name=":8">{{Cite book |last=Mackenzie |first=Vicki |url=https://books.google.com/books?id=5pK5iqfS_ZcC&q=tshering+dorje |title=Cave In The Snow |date=1999 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-4088-2812-0 |language=en}}</ref><ref name=":7">{{Cite journal |last=Palmo |first=Tenzin |date=Summer 2021 |title=Tshering Dorje - In Memoriam |url=https://tenzinpalmo.com/gatsal/Gatsal38-English.pdf |journal=Gatsal |volume=38 |pages=11 |access-date=2025-12-08 |archivedate=2024-12-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241217051649/https://tenzinpalmo.com/gatsal/Gatsal38-English.pdf |deadurl=yes }}</ref> * ডৰ্জে ১৪ নং [[দালাই লামা]]ৰ ঘনিষ্ঠ বুলিও জনা গৈছিল। <ref name=":2" /> * লণ্ডনৰ ব্ৰিটিছ মিউজিয়ামত লাহাউলত থকা শ্বেৰিং ডৰ্জেৰ ঘৰৰ ফটো আছে, যিখন ১৯৭৪ চনত ক্ৰীষ্টিনা নোবেলে তুলিছিল <ref>{{Cite web |title=negative (polymer film) (black and white) {{!}} British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_2015-3057-118 |access-date=2023-01-16 |website=The British Museum |language=en}}</ref> * ডৰ্জে ২০১১ চনত ট্ৰাইচাইকেল আলোচনীৰ এটা প্ৰবন্ধত উল্লেখ কৰিছে, যিটো [[আমেৰিকা]]ৰ দাৰ্শনিক ডেন উইক্লাৰৰ হিমালয় ভ্ৰমণৰ সৈতে জড়িত এটা উপাখ্যানৰ সৈতে জড়িত। <ref>{{Cite web |last1=Tricycle |last2=Tricycle |date=2011-09-13 |title=Tibetan monks found chanting text by Oxford philosopher |url=https://tricycle.org/trikedaily/tibetan-monks-found-chanting-text-oxford-philosopher/ |access-date=2023-01-16 |website=Tricycle: The Buddhist Review |language=en}}</ref> == গ্ৰন্থতালিকা == * Dorje, Tshering. (2005). 'Punan ki boli mein ek geet'. ''Kunzom Magazine'', Volume 1 (pp.&nbsp; 35–36).<ref>{{Cite book |url=http://archive.org/details/kunzom-volume-01-2005 |title=Kunzom, Vol. 1 (2005) |date=2005 |publisher=Society for Conservation and Promotion of Culture in Lahaul & Spiti |others=Tobdan}}</ref> * Dorje, Tshering. (2017). 'Roerich in Lahoul (Lahul)'.<ref>{{Cite web |date=2017-03-25 |title=Roerich in Lahoul (Lahul) |url=https://roerichinlahul.info/roerich-in-lahoul-lahul/ |access-date=2023-01-11 |website=Roerich In Lahul |language=en}}</ref> == তথ্যৰ উৎস == <references /> [[শ্ৰেণী:হিমাচল প্ৰদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ইতিহাসবিদ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] brep74sh4u8j5mp7rvovfhw3thkkakr 0 130490 648350 572470 2026-10-29T04:12:11Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 648350 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = হৰপ্ৰসাদ শাস্ত্ৰী | image = Haraprasad Shastri.jpg | image_size = | caption = | alma_mater = সংস্কৃত কলেজ<br> প্ৰেছিডেন্সি কলেজ | birth_date = {{birth date|1853|12|6|df=y}} | birth_place = খুলনা, [[বংগ]] (বৰ্তমানৰ [[বাংলাদেশ]]) | death_date = {{death date and age|1931|11|17|1853|12|6|df=y}} | death_place = [[কলকাতা]], বংগ | occupation = সাহিত্যিক, ইতিহাসবিদ | spouse = }} '''হৰপ্ৰসাদ শাস্ত্ৰী''' ([[ইংৰাজী]]: '''''Hara Prasad Shastri''''', [[বাংলা]]: '''''হব়প্ৰসাদ শাস্ত্ৰী'''''; [[৬ ডিচেম্বৰ]] ১৮৫৩ – [[১৭ নৱেম্বৰ]] ১৯৩১) আছিল এগৰাকী ভাৰতীয় শিক্ষাবিদ, সংস্কৃত পণ্ডিত, সংৰক্ষণবিদ আৰু বাংলা সাহিত্যৰ ইতিহাসবিদ। বাংলা সাহিত্যৰ আদিম জ্ঞাত উদাহৰণ [[চৰ্যাপদ]] আৱিষ্কাৰ কৰাৰ বাবে তেওঁ বেছিকৈ পৰিচিত।<ref name=banglapedia>{{cite book |last=Chowdhury |first=Satyajit |year=2012 |chapter=Shastri, Haraprasad |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shastri,_Haraprasad |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251009073918/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Shastri,_Haraprasad |archivedate=2025-10-09 |access-date=2026-01-24}}</ref> তেওঁৰ জন্মগত নাম আছিল '''হৰপ্ৰসাদ ভট্টাচাৰ্য'''। ==প্ৰাথমিক জীৱন== [[বংগ]] (বৰ্তমান [[বাংলাদেশ]])ৰ খুলনা জিলাৰ কুমিৰা গাঁৱত হৰপ্ৰসাদ শাস্ত্ৰীৰ জন্ম হৈছিল<ref name=banglapedia/><ref name = "Bose612"/> বৰ্তমানৰ [[পশ্চিমবংগ]]ৰ উত্তৰ ২৪ পৰগনাৰ [[নৈহাটী]]ৰ পৰা অহা এটা পৰিয়ালত। পৰিয়ালৰ নামটো আছিল ভট্টাচাৰ্য, যিটো এটা সাধাৰণ বাঙালী ব্ৰাহ্মণ উপাধি। শাস্ত্ৰীয়ে প্ৰথমে গাঁৱৰ বিদ্যালয়ত আৰু তাৰ পিছত কলিকতা (বৰ্তমানৰ [[কলকাতা]])ৰ সংস্কৃত মহাবিদ্যালয় আৰু প্ৰেচিডেন্সি মহাবিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল। কলিকতাত থকাৰ সময়ত তেওঁ শাস্ত্ৰীৰ ডাঙৰ ভাতৃ নন্দকুমাৰ ন্যায়চুঞ্চুৰ বন্ধু বিখ্যাত বাঙালী পণ্ডিত তথা সমাজ সংস্কাৰক [[ঈশ্বৰ চন্দ্ৰ বিদ্যাসাগৰ]]ৰ লগত আছিল।<ref name=banglapedia/><ref name = "Bose612">{{cite book| editor1=Subodh Chandra Sengupta |editor2=Anjali Bose | year=1998 | title=Sansad Bangali Charitabhidhan | volume=I | edition=4th | publisher=Sahitya Samsad | pages=612–613 | isbn=81-85626-65-0}} {{in lang|bn}}</ref> ১৮৭১ চনত শাস্ত্ৰীয়ে প্ৰৱেশ (স্কুল-লিভিং) পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়, ১৮৭৩ চনত প্ৰথম কলা, স্নাতক ডিগ্ৰী, ১৮৭৬ চনত বি এ, আৰু ১৮৭৭ চনত সংস্কৃতত অনাৰ্ছ লাভ কৰে। পিছলৈ এম এ ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ সময়ত তেওঁক শাস্ত্ৰী উপাধি প্ৰদান কৰা হয়। যিসকলে প্ৰথম শ্ৰেণী (উচ্চতম শ্ৰেণী) লাভ কৰিছিল তেওঁলোকক শাস্ত্ৰী উপাধি প্ৰদান কৰা হৈছিল আৰু তেওঁৰ বেটচ (শ্ৰেণী)ৰ একমাত্ৰ ছাত্ৰ আছিল তেওঁ। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ১৮৭৮ চনত তেওঁ স্কুলত শিক্ষক হিচাপে যোগদান কৰে।<ref name=banglapedia/><ref name = "Bose612"/> ==পেছাদাৰী কেৰিয়াৰ== শাস্ত্ৰীয়ে নিজৰ কৰ্মজীৱনত বহুতো গুৰুত্বপূৰ্ণ পদ অলংকৃত কৰিছিল। ১৮৮৩ চনত তেওঁ সংস্কৃত কলেজত অধ্যাপক হিচাপে নিযুক্ত হয়। একে সময়তে তেওঁ বংগ চৰকাৰৰ সহকাৰী অনুবাদক হিচাপেও কাম কৰিছিল। ১৮৮৬ চনৰ পৰা ১৮৯৪ চনলৈ সংস্কৃত কলেজত পাঠদান কৰাৰ লগতে তেওঁ বংগ লাইব্ৰেৰীৰ গ্ৰন্থাগাৰিক (লাইব্ৰেৰিয়ান) আছিল। ১৮৯৫ চনত তেওঁ প্ৰেচিডেন্সি কলেজৰ সংস্কৃত বিভাগৰ মুৰব্বী হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name=banglapedia/><ref name="Bose612"/> ১৮৯৮–৯৯ চনৰ শীতকালত তেওঁ [[নেপাল]]ত গৱেষণাৰ সময়ত ড° চেচিল বেণ্ডলক গৱেষণা কাৰ্যত সহায় কৰিছিল। সেই সময়ত তেওঁ ৰানা প্ৰধানমন্ত্ৰী বীৰ শ্বুমশ্বেৰ জং বাহাদুৰ ৰানাৰ ব্যক্তিগত দৰবাৰ গ্ৰন্থাগাৰৰ পৰা পাণ্ডুলিপিসমূহৰ তথ্য সংগ্ৰহ কৰিছিল। এই পাণ্ডুলিপিসমূহৰ সম্পূৰ্ণ তালিকাকৰণ পিছলৈ ''A Catalogue of Palm-Leaf and selected Paper Manuscripts belonging to the Durbar Library, Nepal'' (কলিকতা, ১৯০৫) শীৰ্ষক গ্ৰন্থ হিচাপে প্ৰকাশ পাইছিল। এই গ্ৰন্থখনত চেচিল বেণ্ডেলে ৰচিত এটা ঐতিহাসিক ভূমিকাও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল, য'ত ''গোপাল ৰাজ বামশাৱলী''ৰ বিৱৰণো দিয়া হৈছে।<ref>{{Cite book|last1=Durbar Library (Nepal)|url=http://catalog.hathitrust.org/api/volumes/oclc/40208823.html|title=A catalogue of palm-leaf & selected paper mss. belonging to the Durbar library, Nepal|last2=Shastri|first2=Hara Prasad|last3=Bendall|first3=Cecil|last4=Bengal (India)|date=1905|publisher=Printed at the Baptist mission Press|location=Calcutta|pages=Historical Introduction, p. 1|language=en|oclc=894231596}}</ref> ১৯০০ চনত শাস্ত্ৰী সংস্কৃত কলেজৰ অধ্যক্ষ নিযুক্ত হয় আৰু ১৯০৮ চনলৈকে সেই পদত অধিষ্ঠিত থাকে। তাৰ পিছত তেওঁ চৰকাৰৰ তথ্য ব্যুৰোত যোগদান কৰে। ১৯২১ চনৰ পৰা ১৯২৪ চনলৈ তেওঁ [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]]ত বাংলা আৰু সংস্কৃত বিভাগৰ অধ্যাপক আৰু বিভাগীয় মুৰব্বীৰূপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে।<ref name=banglapedia/><ref name="Bose612"/> শাস্ত্ৰী এছিয়াটিক ছ'চাইটিৰ ভিতৰত বিভিন্ন পদত অধিষ্ঠিত আছিল আৰু দুবছৰ ধৰি ইয়াৰ সভাপতিৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল। লগতে তেওঁ বাৰ বছৰৰ বাবে বংগীয় সাহিত্য পৰিষদৰ সভাপতিও আছিল। লণ্ডনৰ ৰয়েল এছিয়াটিক ছ’চাইটিৰ তেওঁ এগৰাকী সন্মানীয় সদস্য আছিল।<ref name=banglapedia/><ref name="Bose612"/> ==ৰচনাসমূহ== শাস্ত্ৰীৰ প্ৰথম গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধ আছিল “ভাৰত মহিলা”, যি তেওঁ ছাত্ৰ অৱস্থাত থাকোতেই সাময়িকী ''[[বংগদৰ্শন]]''ত প্ৰকাশ পাইছিল। পিছলৈ তেওঁ এই সাময়িকীখনৰ নিয়মীয়া লেখক হৈ পৰে। সেই সময়ত সাময়িকীখন সম্পাদনা কৰিছিল প্ৰখ্যাত বাঙালী সাহিত্যিক [[বঙ্কিমচন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়]]ে। শাস্ত্ৰীয়ে বিভিন্ন বিষয়ত প্ৰায় ত্ৰিশটা প্ৰবন্ধৰ লগতে উপন্যাসসমূহৰ সমালোচনাও লিখিছিল। প্ৰখ্যাত ইণ্ডোলজিষ্ট ৰাজেন্দ্ৰলাল মিত্ৰৰ দ্বাৰাই শাস্ত্ৰী প্ৰথম গৱেষণাৰ সৈতে পৰিচিত হয়। মিত্ৰৰ স্বাস্থ্য অবনতি ঘটাৰ বাবে তেওঁ শাস্ত্ৰীক ''The Sanskrit Buddhist Literature of Nepal'' গ্ৰন্থখনৰ কামত সহায় কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰে। এই কামত শাস্ত্ৰীয়ে সংস্কৃত ভাষাত পণ্ডিতসকলৰ দ্বাৰা লিখিত পাণ্ডুলিপিসমূহৰ বিৱৰণ ইংৰাজীলৈ অনুবাদ কৰিছিল। শাস্ত্ৰী এছিয়াটিক ছ'ছাইটিৰ মিত্ৰৰ সহকাৰীও আছিল। মিত্ৰৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁ “Search of Sanskrit Manuscripts” কাৰ্যসূচীৰ কাৰ্যনিৰ্বাহী সঞ্চালক নিযুক্ত হয় আৰু ''Notices of Sanskrit MSS'' শীৰ্ষক গ্ৰন্থমালাৰ দশম খণ্ডৰ পৰা আগবঢ়াই নিয়ে।<ref name=banglapedia/><ref name="Bhatacharyya"/><ref name="Li"/> শাস্ত্ৰীয়ে আন কেইজনমান সহকৰ্মীৰ সহায়ত এছিয়াটিক ছ'ছাইটিৰ প্ৰায় দহ হাজাৰ পাণ্ডুলিপিৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। এই তালিকাৰ দীঘল ভূমিকা অংশত [[সংস্কৃত সাহিত্য]]ৰ ইতিহাস সম্পৰ্কে অমূল্য তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত আছে।<ref name=banglapedia/> লাহে লাহে শাস্ত্ৰী প্ৰাচীন বাঙালী পাণ্ডুলিপি সংগ্ৰহৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ উঠে আৰু ইয়াৰ ফলস্বৰূপে তেওঁ কেইবাবাৰো [[নেপাল]] ভ্ৰমণ কৰে। ১৯০৭ চনত নেপালৰ এখন গ্ৰন্থাগাৰত তেওঁ ''চৰ্যাগীতি'' বা ''[[চৰ্যাপদ]]''ৰ পুথি আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref name=banglapedia/> এই পাণ্ডুলিপিসমূহৰ ওপৰত কৰা তেওঁৰ গভীৰ গৱেষণাৰ ফলস্বৰূপে চৰ্যাপদক বাংলা ভাষাৰ প্ৰাচীনতম জ্ঞাত নিদৰ্শন হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।<ref name=banglapedia/> এই আৱিষ্কাৰ সম্পৰ্কে শাস্ত্ৰীয়ে ১৯১৬ চনত “হাজাব় বছব়েব় পুব়াণ বাংলা ভাষায় ব়চিত বৌদ্ধ গান ও দোঁহা” শীৰ্ষক গৱেষণাপত্ৰ প্ৰকাশ কৰে, যাৰ অৰ্থ হৈছে “এহাজাৰ বছৰ পুৰণি বাংলা ভাষাত ৰচিত বৌদ্ধ গীত আৰু দোঁহা”।<ref name="Bose612"/><ref name="EIL"/> শাস্ত্ৰী বহুতো প্ৰাচীন গ্ৰন্থৰ সংগ্ৰাহক আৰু প্ৰকাশক আছিল। তেওঁ অসংখ্য গৱেষণাপত্ৰ ৰচনা কৰিছিল আৰু এজন খ্যাতনামা ইতিহাসবিদ হিচাপে পৰিচিত আছিল। নিজৰ কৰ্মৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে তেওঁ বহুতো পুৰস্কাৰ আৰু উপাধি লাভ কৰিছিল।<ref name=banglapedia/> তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য [[বাংলা]] গ্ৰন্থসমূহৰ ভিতৰত আছে— ''বাল্মীকিৰ জয়'', ''মেঘদূত ব্যাখ্যা'', ''বেণেৰ মেয়ে'' (উপন্যাস), ''কাঞ্চনমালা'' (উপন্যাস), ''সচিত্ৰ ৰামায়ণ'', ''প্ৰাচীন বাংলাৰ গৌৰৱ'' আৰু ''বৌদ্ধ ধৰ্ম''।<ref name="Bose612"/> তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য [[ইংৰাজী]] ৰচনাসমূহ হৈছে— ''Magadhan Literature'', ''Sanskrit Culture in Modern India'' আৰু ''Discovery of Living Buddhism in Bengal''।<ref name="Bose612"/> ইয়াৰ উপৰিও, শাস্ত্ৰীয়ে নেপালৰ [[কাঠমাণ্ডু]]ৰ এখন গ্ৰন্থাগাৰত [[Gupta script|গুপ্ত লিপি]]ত ৰচিত স্কন্দ পুৰাণৰ এখন প্ৰাচীন তালপাতৰ পাণ্ডুলিপি আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.sf-encyclopedia.com/entry/shastri_h_p H P Shastri] at the [[The Encyclopedia of Science Fiction|Encyclopedia of Science Fiction]] * [https://www.sanskritcollegeanduniversity.org.in/ Sanskrit College new website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200813002010/https://www.sanskritcollegeanduniversity.org.in/ |date=13 August 2020 }}. Viewed in August 2020. [[শ্ৰেণী:বঙালী সাহিত্যিক]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ইতিহাসবিদ]] 6a8vlqq1ntwu5fbcxqufe5ogm4fv3g4 0 131978 648296 581315 2026-10-28T14:10:56Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 648296 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = মেডু বড়া | image = Medu Vada.JPG | alternate_name = গৰেলু, উদ্দিন ৱাডে, মেধু ৱাদা, উদ্দী ৱাদা, মিনাপা গেৰেলু, উজুন্নু ৱাদা, উদিদ ভাদা, উলুণ্ডু ৱাদৈ, উৰাদ ৱাদা, উলুণ্ডু ৱাডে, উৰ্দি বাৰা, বাটুক | country = [[ভাৰত]] | region = দক্ষিণ ভাৰত, [[শ্ৰীলংকা]] | type = মুখৰোছক | course = জলপান | served = নাৰিকল, দৈৰ চাটনি আৰু চাম্বৰৰ সৈতে | main_ingredient = [[মাটি মাহৰ দাইল]] চাউল | minor_ingredient = | variations = | serving_size = 100 g | calories = | protein = | fat = | carbohydrate = | glycemic_index = | similar_dish = | other = }} '''মেডু বড়া''' ''ভিগনা মুংগো'' (ক'লা মাটি মাহ)ৰপৰা তৈয়াৰী দক্ষিণ ভাৰতীয় ব্ৰেকফাষ্ট স্নেক। ইয়াক সাধাৰণতে ডোনাটৰ আকৃতিত তৈয়াৰ কৰা হয়, ইয়াৰ বাহিৰৰ অংশ খৰখৰীয়া আৰু ভিতৰৰ অংশ কোমল।<ref name="Richa_2015"/> দক্ষিণ ভাৰতীয় খাদ্যৰ জনপ্ৰিয় খাদ্য সামগ্ৰী<ref name="Meher_NDTV_2015"/> ইয়াক সাধাৰণতে ব্ৰেকফাষ্ট বা জলপান হিচাপে খোৱা হয়।<ref name="Richa_2015"/> ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== "মেডু"ৰ অৰ্থ দুয়োটা ভাষাতে "কোমল", গতিকে "মেডু ৱাড়া"ৰ অৰ্থ হৈছে "কোমল বড়া।"<ref name="Richa_2015">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=LCUCBQAAQBAJ&pg=PT122 |title=Vegan Richa's Indian Kitchen: Traditional and Creative Recipes for the Home Cook |author=[[Richa Hingle]] |publisher=Andrews McMeel |year=2015 |isbn=9781941252109 |page=pt122 }}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=r6xYAAAAMAAJ |title=Barkur Kannada |author=Alevur Sriramana Acharya |publisher=Deccan College |year=1971 |page=4 }}</ref><ref>{{cite dictionary |last=Winslow |first=Miron |entry=மெது ''metu'' |title=Winslow's A comprehensive Tamil and English dictionary |url=https://archive.org/details/winslowscomprehe00mwin/page/894/mode/1up |page=269 |date=1862}}</ref> মেনুত এই খাদ্যক প্ৰায়ে কেৱল "ৱাড়া" বুলি উল্লেখ কৰা হয়।<ref name="VS_Rude_2004"/> এই খাদ্যৰ আন নামসমূহ হ'ল উদ্দিন ভাড়ে কানাড়া, উৰাদ ৱাদা, মেধু বদৈ, উলুণ্ডু বদৈ (তামিল), গেৰেলু (তেলেগু), উজুন্নু ৱাদা (মালয়ালম),<ref name="Siva_Axe_2015">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=vNliCgAAQBAJ&pg=PT21 |title=Riding God's Axe |author=Siva Sadasivan |publisher=Leadstart |year=2015 |isbn=9789352013609 |page=21 }}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=hZ8HWnnC6AgC&pg=PA30 |title=Chettinad kitchen |author=Alamelu Vairavan |publisher=Westland |year=2010 |isbn=9789380283883 |page=30 }}</ref> বাটুক (নেপালী),<ref>{{Cite web|url = https://www.thegundruk.com/batuk-roti-made-from-black-lentils/|title = Batuk Roti- Black Lentil Patties|date = 29 January 2014|archiveurl = https://web.archive.org/web/20260511021642/https://www.thegundruk.com/batuk-roti-made-from-black-lentils/|archivedate = 11 May 2026|access-date = 21 February 2026|deadurl = yes}}</ref> আৰু উলুণ্ডু ৱাদৈ (সিংহল)। ==ইতিহাস== বীৰ সংঘৱীৰ মতে মেডু ৱাড়াৰ উৎপত্তি বৰ্তমানৰ কৰ্ণাটকৰ মাদ্দূৰ চহৰৰপৰা "কিছু নিশ্চিতভাৱে" অনুসন্ধান কৰিব পাৰি। দক্ষিণ ভাৰতৰ বাহিৰত মুম্বাইৰ উডুপি ৰেষ্টুৰেণ্টৰ মালিকসকলে এই খাদ্য জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল।<ref name="VS_Rude_2004">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=eK1uGVxmEiUC&pg=PA110 |title=Rude Food: The Collected Food Writings of Vir Sanghvi |author=Vir Sanghvi |publisher=Penguin India |year=2004 |isbn=9780143031390 |pages=110–111 }}</ref> ==প্ৰস্তুতি== মেডু বড়া প্ৰধানকৈ মাটিমাহৰ দাইলৰ গুড়িৰে তৈয়াৰ কৰা হয়।<ref name="Richa_2015"/> ক'লা মাটি দাইল কেইঘণ্টামান পানীত তিয়াই থোৱা হয়, আৰু তাৰ পিছত পিহি পেষ্ট কৰা হয়।<ref name="Richa_2015"/> পেষ্টত অন্যান্য উপাদান যেনে আছাফ'ইটিডা, মেথি গুটি (মেথি), আদা, জিৰা, ক'লা জলকীয়া, তৰকাৰী পাত, মৰিচা আৰু নাৰিকলৰ টুকুৰা আদিৰে সোৱাদ দিব পাৰি।<ref name="Richa_2015"/> তাৰ পিছত ইয়াক ডোনাটৰ আকৃতিত পেট কৰি তেলত সোণালী বৰণৰ হোৱালৈকে ভাজি লোৱা হয়।<ref name="Richa_2015"/><ref name="Meher_NDTV_2015">{{cite web |url=http://food.ndtv.com/opinions/medu-vada-in-its-many-avatars-1254795 |title=The Star of South India: Medu Vada in its Many Avatars |author=Meher Mirza |date=15 December 2015 |publisher=[[NDTV]] |access-date=21 February 2026 |archivedate=13 December 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241213113736/https://food.ndtv.com/opinions/medu-vada-in-its-many-avatars-1254795 |deadurl=yes }}</ref> এটা ভিন্নতাত ভজাৰ পৰিৱৰ্তে বেকিং কৰা হয়।<ref name="Richa_2015"/> খাদ্যৰ অন্যান্য ভিন্নতাত মাটিমাহৰ দাইলৰ বাহিৰে আন দালি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যেনে, আম-বাড়া (বা আমা ৱদৈ) চানা দালি (বিভক্ত চজিনাৰ মচুৰ দাইল)ৰে তৈয়াৰ কৰা হয়; মাজে মাজে টুয়াৰ (পাৰ চৰাই) আৰু মচুৰ দাইলো ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="KTA_1994">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=-cFcH2ZHWLcC |title=Indian Food: A Historical Companion |author=K. T. Achaya |author-link=K. T. Achaya |year=1994 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-563448-8 |page=127 }}</ref> ==পৰিৱেশন== সাধাৰণতে চাম্বাৰ (মচুৰ দাইল আৰু শাক-পাচলিৰ ষ্টু) আৰু নাৰিকলৰ চাটনিৰ সৈতে এই খাদ্য পৰিৱেশন কৰা হয়। ইডলীৰ লগতে ইয়াক প্ৰায়ে ব্ৰেকফাষ্টৰ ব্যঞ্জন হিচাপে খোৱা হয়। ইয়াক দুপৰীয়াৰ আহাৰ গ্ৰহণৰ আৰম্ভণি বা জলপান হিচাপেও খোৱা হয়।<ref name="Meher_NDTV_2015"/><ref name="ToI_2015-05-22">{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/life-style/food/recipes/Recipe-Medu-vada/articleshow/47372652.cms |title=Recipe: Medu vada |newspaper=[[The Times of India]] |date=22 May 2015 }}</ref> মেডু বড়া কেতিয়াবা দৈৰ সৈতেও পৰিৱেশন কৰা হয়, চাটৰ জলপান হিচাপে ([[দহি বাদা]] চাওক)।<ref name="Richa_2015"/> নেপালত মাঘে সংক্ৰান্তিৰ দিনা মানুহে বাটুক তৈয়াৰ কৰে, যিটো বিভিন্ন ধৰণৰ সিজোৱা কন্দ যেনে ৰঙালাও, তাৰো, মিঠা আলুৰ সৈতে খায়।<ref>{{Cite web|title=The culture, history and recipe of batuk|url=https://kathmandupost.com/recipes/2020/08/28/the-culture-history-and-recipe-of-batuk|access-date=2021-03-03|website=kathmandupost.com|language=English}}</ref> == চিত্ৰশালা == <gallery mode="packed"> File:Medu Vadas.JPG|Medu vadas served with coconut chutney File:Vada at Sagar Ratna restaurant, New Delhi.jpg|fried Medu vada with chutney File:Breakfast South India.jpg|A common South Indian breakfast: idli, medu vada, sambar and coconut chutney File:GKN Pongal Vada DSC 1069.JPG|Another common breakfast: medu vada, [[pongal (dish)|pongal]], sambar and coconut chutney File:Dahi Vada or Dahi Bhalla.JPG|In form of [[dahi vada]], with yogurt </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় খাদ্য]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ ভাৰতৰ খাদ্য]] 8o92zgpzxrb4l9g410mfm74lhug3hjf 0 132787 648294 648279 2026-10-28T13:36:38Z AjayDas 12623 [[Special:Contributions/Raj1920|Raj1920]] ([[User talk:Raj1920|আলোচনা]])-ই কৰা [[Special:Diff/648279|648279]] নম্বৰ সম্পাদনাটো বাতিল কৰা হৈছে 648294 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = মাইলী চাইৰাছ | image = Miley Cyrus Primavera19 -226 (48986293772) (cropped).jpg | caption = ২০১৯ চনত চাইৰাছ | birth_name = ডেষ্টিনি হোপ চাইৰাছ | birth_date = {{birth date and age|1992|11|23}} | birth_place = ফ্ৰেংকলিন, টেনেচি, [[আমেৰিকা]] | other_names = মাইলী ৰে চাইৰাছ<br>মাইলি ৰে হেমছৱৰ্থ | occupation = গায়িকা, গীতিকাৰ, অভিনেত্ৰী, নিৰ্দেশক | years_active = ২০০১–বৰ্তমান | organization = শুভ হিপ্পী ফাউণ্ডেচন<br>মাইলী চাইৰাছ ফাউণ্ডেশ্যন | works = ডিস্কোগ্ৰাফী<br>গীত<br>ভিডিঅ'<br>প্ৰদৰ্শনসমূহ | spouse = {{marriage|লিয়াম হেমছৱৰ্থ|2018|end=বিবাহ বিচ্ছেদ|2020}} | partner = মেক্স মৰাণ্ডো (২০২১–বৰ্তমান; নিয়োজিত) | parents = বিলি ৰে চাইৰাছ<br>টিছ চাইৰাছ | relatives = | awards = | genre = প’প, শিল | instrument = কণ্ঠ, গীটাৰ, পিয়ানো | label = ৱাল্ট ডিজনী<br>হলিউড<br>আৰ চি এ<br>স্মাইলী মাইলী<br>কলম্বিয়া | website = {{URL|mileycyrus.com}} | signature = MileyCyrus signature.svg }} '''মাইলী ৰে চাইৰাছ''' (জন্ম '''ডেষ্টিনি হোপ চাইৰাছ'''; ২৩ নৱেম্বৰ, ১৯৯২) এগৰাকী [[আমেৰিকা]]ন গায়িকা, গীতিকাৰ আৰু অভিনেত্ৰী। জনপ্ৰিয় সংগীতৰ এগৰাকী প্ৰভাৱশালী ব্যক্তিত্ব হিচাপে চাইৰাছ তেওঁৰ বিকশিত শিল্পশৈলী আৰু ছবি পুনৰ উদ্ভাৱনৰ বাবে পৰিচিত। প্ৰাপ্তবয়স্ক হিচাপে সফল মনোৰঞ্জন কেৰিয়াৰ গঢ়ি তোলাৰ পূৰ্বে তেওঁ এগৰাকী প্ৰতিষ্ঠিত শিশু অভিনেত্ৰী আছিল। ডিজনী চেনেলৰ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ''হান্না মণ্টানা'' (২০০৬–২০১১)ত মাইলী ষ্টুৱেৰ্টৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি চাইৰাছে কিশোৰ-কিশোৰীৰ মূৰ্তি হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে, যাৰ ফলত এটা লাভজনক ফ্ৰেঞ্চাইজি সৃষ্টি হয় আৰু বিলবোৰ্ড ২০০ত দুটা এক নম্বৰৰ চাউণ্ডট্ৰেক লাভ কৰে। চাইৰাছৰ একক সংগীত কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হৈছিল তেওঁৰ আমেৰিকাৰ এক নম্বৰ পপ-ৰক এলবাম ''মিট মাইলী চাইৰাছ'' (২০০৭) আৰু ''ব্ৰেকআউট'' (২০০৮)ৰপৰা। তেওঁৰ ইপি ''দ্য টাইম অৱ আৱাৰ লাইভছ'' (২০০৯)ৰ একক গীত "পাৰ্টি ইন দ্য ইউএছএ" ৰেকৰ্ডিং ইণ্ডাষ্ট্ৰি এছ’চিয়েচন অৱ আমেৰিকা (RIAA)ৰদ্বাৰা ১৪ বাৰ প্লেটিনাম প্ৰমাণ-পত্ৰ লাভ কৰে। তেখেতে ডান্স-পপ এলবাম ''কেন’ট বি টেমড'' (২০১০)ৰ জৰিয়তে অধিক পৰিপক্ব ভাবমূৰ্তি গঢ়ি তোলে আৰু পিছলৈ ''বেংগাৰ্জ'' (২০১৩)ৰ সৈতে ট্ৰেপ-পপ আৰু আৰ এণ্ড বি ধাৰালৈ আগবাঢ়ে, য’ত "উই কেন’ট ষ্টপ" আৰু তেওঁৰ প্ৰথম বিলবোৰ্ড হট ১০০ নম্বৰ-ৱান গীত "ৰেকিং বল" অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। পিছত তেওঁ ''মাইলী চাইৰাছ এণ্ড হাৰ ডেড পেটজ'' (২০১৫), ''ইয়ংগাৰ নাও'' (২০১৭) আৰু ''প্লাষ্টিক হাৰ্টছ'' (২০২০) আদি এলবামত চাইকেডেলিক, কাণ্ট্ৰি আৰু ৰক ধাৰা অন্বেষণ কৰে। কলম্বিয়া ৰেকৰ্ডছৰ সৈতে চুক্তিবদ্ধ হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ অষ্টম ষ্টুডিঅ’ এলবাম ''এণ্ডলেছ ছামাৰ ভেকেচন'' (২০২৩) আৰু ভিজুৱেল এলবাম ''ছামথিং বিউটিফুল'' (২০২৫) মুক্তি পায়। ইয়াৰ মুখ্য গীত "ফ্লাৱাৰ্ছ" তেওঁৰ দ্বিতীয়টো আমেৰিকাৰ এক নম্বৰ একক গীত হয় আৰু বছৰৰ ৰেকৰ্ডকে ধৰি দুটা গ্ৰেমী বঁটা লাভ কৰে। অভিনেত্ৰী হিচাপে চাইৰাছে ''বোল্ট'' (২০০৮), ''হান্না মণ্টানা: দ্য মুভি'' (২০০৯), ''দ্য লাষ্ট ছং'' (২০১০), ''এল অ’ এল'' (২০১২) আৰু ''ছ’ আণ্ডাৰকাভাৰ'' (২০১৩) আদি ছবিত অভিনয় কৰিছে। টেলিভিছনত তেওঁ তথ্যচিত্ৰ ''মাইলী: দ্য মুভমেণ্ট'' (২০১৩)ত উপস্থিত হৈছিল, মিনিচিৰিজ ''ক্ৰাইছিছ ইন ছিক্স ছিনছ'' (২০১৭)ত অভিনয় কৰিছিল, আৰু ''দ্য ভইচ''ৰ দুটা ছিজনত প্ৰশিক্ষক হিচাপে কাম কৰিছিল (২০১৬–২০১৭)। লগতে ''ব্লেক মিৰ’ৰ'' (২০১৯)ৰ "ৰেচেল, জেক আৰু এছলী টু" খণ্ডতো অভিনয় কৰিছিল আৰু ছুটীৰ বিশেষ অনুষ্ঠান ''মাইলীৰ নৱবৰ্ষৰ পাৰ্টি'' (২০২১–২০২২) আয়োজন কৰিছিল। চাইৰাছে বিভিন্ন প্ৰশংসা লাভ কৰিছে, য’ত তিনিটা গ্ৰেমী বঁটা, এটা ব্ৰিট বঁটা, পাঁচটা বিলবোৰ্ড মিউজিক বঁটা, তিনিটা এমটিভি ভিডিঅ’ মিউজিক বঁটা আৰু আঠটা গিনিজ ৱৰ্ল্ড ৰেকৰ্ড অন্তৰ্ভুক্ত। তেওঁ ডিজনী লিজেণ্ড হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে আৰু বিলবোৰ্ডে একবিংশ শতিকাৰ শ্ৰেষ্ঠ পপ তাৰকাৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে। চাইৰাছ RIAAৰদ্বাৰা অষ্টম সৰ্বাধিক প্ৰমাণিত মহিলা ডিজিটেল একক শিল্পী। তেওঁ ''টাইম ১০০'' (২০০৮, ২০১৪) আৰু ''ফৰ্বছ চেলিব্ৰিটি ১০০'' (২০১০, ২০১৫) তালিকাতো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল। ২০১৪ চনত তেওঁ হেপি হিপ্পী ফাউণ্ডেশ্যন প্ৰতিষ্ঠা কৰে, যিয়ে এলজিবিটিকিউ সম্প্ৰদায় আৰু যুৱ গৃহহীনতাৰ সহায়ৰ বাবে কাম কৰে। ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু কেৰিয়াৰৰ আৰম্ভণি== ডেষ্টিনি হোপ চাইৰাছৰ জন্ম ১৯৯২ চনৰ ২৩ নৱেম্বৰত টেনেচিৰ ফ্ৰেংকলিনত হৈছিল,<ref name=childhood>{{cite web|title=Miley Cyrus Biography |url=http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/miley-cyrus.html |publisher=The Biography Channel |access-date=April 7, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150512170758/http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/miley-cyrus.html |archive-date=May 12, 2015 |url-status=dead }}</ref> লেটিচিয়া "টিছ" জিন চাইৰাছ (জন্ম ফিনলে) আৰু দেশীয় গায়ক বিলি ৰে চাইৰাছৰ ঘৰত।<ref name=childhood /> জন্মতে তেওঁৰ সুপ্ৰাভেণ্ট্ৰিকুলাৰ টেকিকাৰ্ডিয়া আছিল, যিটো অৱস্থাত জিৰণি লোৱাৰ সময়ত হৃদস্পন্দন অস্বাভাৱিকভাৱে বেগেৰে চলে।<ref>{{cite web |url=http://www.mtv.com/news/1606651/miley-cyrus-opens-up-about-heart-condition/ |title=Miley Cyrus Opens Up About Heart Condition |website=mtv.com |publisher=MTV |archive-url=https://web.archive.org/web/20170304192429/http://www.mtv.com/news/1606651/miley-cyrus-opens-up-about-heart-condition/ |archive-date=March 4, 2017 |access-date=March 4, 2017 |archivedate=March 4, 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170304192429/http://www.mtv.com/news/1606651/miley-cyrus-opens-up-about-heart-condition/ |deadurl=yes }}</ref> তেওঁৰ জন্মৰ নাম ডেষ্টিনি হোপে তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃৰ বিশ্বাস প্ৰকাশ কৰিছিল যে তেওঁ ডাঙৰ কাম সম্পন্ন কৰিব। তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে তেওঁক "স্মাইলী" বুলি ডাকনাম দিছিল, যিটো পিছলৈ চুটি কৰি "মাইলী" কৰা হয়, কাৰণ তেওঁ কেঁচুৱা অৱস্থাত প্ৰায়ে হাঁহিছিল।<ref name="signonsandiego">{{cite web|last=Hiltbrand|first=David|url=http://www.utsandiego.com/uniontrib/20060520/news_1c20hannah.html|title=Miley Cyrus braced for Disney stardom|work=The San Diego Union-Tribune|publisher=Platinum Equity|date=May 20, 2006|access-date=May 30, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305075515/http://www.sandiegouniontribune.com/uniontrib/20060520/news_1c20hannah.html|archive-date=March 5, 2016}}</ref> ২০০৮ চনত তেওঁ আইনগতভাৱে নিজৰ নাম সলনি কৰি মাইলী ৰে চাইৰাছ কৰে; তেওঁৰ মধ্যম নামটোৱে তেওঁৰ দাদা ৰ'নাল্ড ৰে চাইৰাছৰ সন্মান জনাইছে, যি কেণ্টাকিৰ ডেম'ক্ৰেটিক ৰাজনীতিবিদ আছিল।<ref name=":5">{{cite news|last=France | first=Lisa Respers |url=http://edition.cnn.com/2009/SHOWBIZ/08/25/billy.ray.cyrus/|title='Eraserhead' director inspired Billy Ray Cyrus|work=CNN|date=August 25, 2009|access-date=July 21, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20170304194018/http://edition.cnn.com/2009/SHOWBIZ/08/25/billy.ray.cyrus/|archive-date=March 4, 2017}}</ref> চাইৰাছৰ গডমাদাৰ হৈছে গায়িকা-গীতিকাৰ ডলী পাৰ্টন।<ref>{{cite web|url=https://music.yahoo.com/blogs/our-country/dolly-parton-surprising-family-role-just-may-not-205451471.html|title=Dolly Parton Has A Surprising Family Role–That You Just May Not Know About!|last=Geller|first=Wendy|date=January 18, 2013|publisher=Yahoo! Music|access-date=April 7, 2014|archive-date=September 7, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140907040539/https://music.yahoo.com/blogs/our-country/dolly-parton-surprising-family-role-just-may-not-205451471.html|url-status=live}}</ref> তেওঁৰ পিতৃৰ ৰেকৰ্ড কোম্পানীৰ পৰামৰ্শৰ বিপৰীতে,<ref name="abcnews"/> চাইৰাছৰ জন্মৰ এবছৰৰ পাছত ১৯৯৩ চনৰ ২৮ ডিচেম্বৰত তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে গোপনে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref name=GQBilly>{{cite web| url = https://www.gq.com/entertainment/celebrities/201103/billy-ray-cyrus-mr-hannah-montana-miley?currentPage=4| last = Heath| first = Chris| title = Mr. Hannah Montana's Achy Broken Heart| date = March 2011| work = GQ| access-date = September 10, 2017| archive-date = October 6, 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20141006175652/http://www.gq.com/entertainment/celebrities/201103/billy-ray-cyrus-mr-hannah-montana-miley?currentPage=4| url-status = live| archivedate = October 6, 2014| archiveurl = https://web.archive.org/web/20141006175652/http://www.gq.com/entertainment/celebrities/201103/billy-ray-cyrus-mr-hannah-montana-miley?currentPage=4| deadurl = yes}}</ref> তেওঁলোকৰ আৰু দুটা সন্তান আছে, পুত্ৰ ব্ৰেইছন আৰু কন্যা নোহ।<ref>{{cite news|title=Miley Cyrus' Brother Hospitalized With Serious Bleeding|url=https://hollywoodreporter.com/news/miley-cyrus-billy-ray-cyrus-braison-bloody-349473|work=The Hollywood Reporter|access-date=April 7, 2014|date=July 15, 2012|archive-date=June 8, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140608220052/http://www.hollywoodreporter.com/news/miley-cyrus-billy-ray-cyrus-braison-bloody-349473|url-status=live}}</ref> পূৰ্বৰ সম্পৰ্কৰপৰা তেওঁৰ মাতৃৰ আন দুটা সন্তান ব্ৰেণ্ডী আৰু ট্ৰেচ।<ref name="adopt">{{cite web |url=https://people.com/archive/cover-story-my-girl-billy-ray-and-miley-cyrus-vol-68-no-1/ |last=Tan |first=Michelle |title=My Girl |date=July 2, 2007 |access-date=March 7, 2019 |work=People |archive-date=December 19, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081219104405/http://www.people.com/people/archive/article/0,,20061306,00.html |url-status=live }}</ref> তেওঁৰ পিতৃৰ প্ৰথম সন্তান ক্ৰিষ্টোফাৰ ক'ডিৰ জন্ম হৈছিল ১৯৯২ চনৰ এপ্ৰিলত আৰু তেওঁ দক্ষিণ কেৰ'লিনাত মাতৃ ক্ৰিষ্টিন লাকিৰ সৈতে পৃথকে ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল।<ref name=GQBilly/><ref name="abcnews">{{cite web|url=https://abcnews.go.com/Primetime/story?id=132388&page=1|title=Once a Country Superstar, He Got Out of the Spotlight for Fatherhood|access-date=August 14, 2008|date=March 13, 2004|publisher=ABC News|work=ABC News|archive-url=https://web.archive.org/web/20131015215128/http://abcnews.go.com/Primetime/story?id=132388|archive-date=October 15, 2013}}</ref> চাইৰাছৰ মাতৃৰফালৰ সকলো ভাই-ভনী মনোৰঞ্জন জগতত জড়িত। ট্ৰেচ ইলেক্ট্ৰনিক পপ বেণ্ড মেট্ৰ' ষ্টেচনৰ কণ্ঠশিল্পী আৰু গীটাৰবাদক আছিল।<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/news/268332/metro-station-ready-to-roll-with-miley|title=Metro Station Ready To Roll With Miley|magazine=Billboard|date=June 19, 2009|access-date=August 4, 2009|last=Graff|first=Gary|location=Detroit, Michigan|archive-date=April 23, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130423122753/http://www.billboard.com/articles/news/268332/metro-station-ready-to-roll-with-miley|url-status=live}}</ref> নোহ এগৰাকী অভিনেত্ৰী আৰু গায়িকা; ব্ৰেইছনো মডেলিং, গায়ন আৰু গীতলেখনত জড়িত।<ref>{{cite magazine |url=https://www.billboard.com/articles/news/8473442/noah-cyrus-good-cry-ep-release-date |title=Noah Cyrus Announces 'Good Cry' EP Release Date |magazine=Billboard |access-date=January 12, 2019 |archive-date=September 5, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180905113246/https://www.billboard.com/articles/news/8473442/noah-cyrus-good-cry-ep-release-date |url-status=live }}</ref> ব্ৰেণ্ডী পূৰ্বতে ইণ্ডি ৰক বেণ্ড Frank + Derol ৰ সংগীতজ্ঞ আছিল আৰু এজন পেছাদাৰী ডিজে।<ref>{{cite web|last=Fisher|first=Luchina|title=5 Things About Miley Cyrus' Sister Brandi|url=https://abcnews.go.com/blogs/entertainment/2013/11/5-things-about-miley-cyrus-sister-brandi/|work=ABC News|access-date=April 7, 2014|date=November 25, 2013|archive-date=April 11, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140411182952/http://abcnews.go.com/blogs/entertainment/2013/11/5-things-about-miley-cyrus-sister-brandi/|url-status=live}}</ref> নেচভিলৰ বাহিৰত ৫০০ একৰ মাটিত চাইৰাছ পৰিয়ালৰ ফাৰ্মহাউচ অৱস্থিত।<ref name=":0">{{Cite journal|last=Cyrus|first=Miley|date=September 2017|title=Chillin' at Miley's House|journal=Cosmopolitan|volume=263| issue = 3|page=140}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Sister project links |wikt=no |commons=Miley Cyrus |commonscat=yes |b=no |n=no |q=Miley Cyrus |s=no |v=no |d=Q4235 |m=no|mw=no|species=no}} * {{AllMusic}} * {{IMDb name}} [[শ্ৰেণী:আমেৰিকান কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকান অভিনয় শিল্পী]] i1ido87vyg96ia9omp4qienpbkh4v36 0 133098 648356 597318 2026-10-29T05:18:54Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 648356 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = ৰচেল ডাইমণ্ড | image = | birth_name = ৰচেল এন ডাইমণ্ড | birth_date = {{birth year and age|1951}}<ref name=outwords>{{Cite web |title=Rochelle A. Diamond |url=https://theoutwordsarchive.org/interview/rochelle-a-diamond/ |access-date=2024-04-15 |website=The Outwords Archive}}</ref> | birth_place = ফিনিক্স, এৰিজোনা | death_date = | death_place = | years_active = | occupation = | alma_mater = কেলিফৰ্ণিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, ছাণ্টা বাৰ্বৰা | workplaces = কেলিফৰ্ণিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, লছ এঞ্জেলছ<br>কেলিফৰ্ণিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন'লজী | known_for = ফ্ল’ চাইট’মেট্ৰী, কোষ বিভাজন, সক্ৰিয়তাবাদ | nationality = }} '''ৰচেল এন "চেলী" ডাইমণ্ড''' ({{lang-en|Rochelle Anne Diamond}}; জন্ম: ১৯৫১) এগৰাকী গৱেষণা [[জীৱবিজ্ঞান]]ী, [[কুইয়াৰ]] সক্ৰিয়তাবাদী আৰু আউত টু ইন’ভেটৰ এমিৰিটাছ অধ্যক্ষ, যিটো পূৰ্বতে নেচনেল অৰ্গেনাইজেচন অৱ গে এণ্ড লেচবিয়ান চাইণ্টিষ্ট এণ্ড টেকনিকেল প্ৰফেচনেলছ নামেৰে জনাজাত আছিল। তেওঁ ১৯৮২ চনৰ পৰা ২০২৪ চনলৈকে কেলিফৰ্ণিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন'লজীৰ ফ্ল’ চাইট’মেট্ৰী এণ্ড চেল চৰ্টিং শ্বেয়াৰ্ড ৰিচ’ৰ্চ লেবৰেটৰীৰ সঞ্চালক আছিল আৰু লগতে ১৯৮২ চনৰ পৰা বৰ্তমানলৈকে এলেন ৰোথেনবাৰ্গৰ গৱেষণা পৰীক্ষাগাৰৰ লেব মেনেজাৰ হিচাপে কৰ্মৰত। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == ডাইমণ্ড ফিনিক্স, এৰিজোনাত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল আৰু সৰুতে এগৰাকী টমবয় আছিল।<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.autostraddle.com/queered-science-rochelle-diamond-and-noglstp-202283/|title=Queered Science: NOGLSTP's Rochelle Diamond Forged A Path For All of Us|last=|first=|date=November 1, 2013|website=Autostraddle|access-date=}}</ref> মহাবিদ্যালয়ৰ শিক্ষা সমাপ্ত কৰাৰ পিছত ডাইমণ্ড এগৰাকী পুৰুষ বন্ধুৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছিল। তেওঁৰ স্বামী ডাইমণ্ড যে এগৰাকী লেচবিয়ান সেই বিষয়ে অৱগত আছিল, যদিও তেওঁ কথাটো কিছু পৰিমাণে মানি লৈছিল। বিবাহৰ ১০ বছৰৰ পিছত তেওঁলোকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয়।<ref name=":0" /> ডাইমণ্ড ২০ বছৰ বয়সত নিজৰ পৰিয়ালৰ ওচৰত এগৰাকী লেচবিয়ান হিচাপে পৰিচয় দিছিল।<ref name=":0" /> ডাইমণ্ড ১৯৭৪ চনত কেলিফৰ্ণিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, ছাণ্টা বাৰ্বৰাৰ পৰা জৈৱ ৰসায়ন আৰু আণৱিক জীৱবিজ্ঞানত দ্বৈত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল।<ref name=":0" /> == কৰ্মজীৱন == ডাইমণ্ড কেলিফৰ্ণিয়াৰ পাছাদেনাস্থিত কেলিফৰ্ণিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন'লজীৰ ফ্ল’ চাইট’মেট্ৰী এণ্ড চেল চৰ্টিং শ্বেয়াৰ্ড ৰিচ’ৰ্চ লেবৰেটৰীৰ এপ্লিকেচন স্পেচিয়েলিষ্ট আৰু সঞ্চালক আছিল (১৯৮২–২০২৪)। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ এলেন ৰোথেনবাৰ্গৰ গৱেষণা পৰীক্ষাগাৰৰ লেব মেনেজাৰ।<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.sciencenewsforstudents.org/article/proud-be-different-stem|title=Proud to be different in STEM|last=Nelson|first=Bryn|date=May 14, 2019|website=Science news for Students|access-date=}}</ref> এই পৰীক্ষাগাৰত ৰোগ প্ৰতিৰোধ প্ৰণালীৰ অপৰিপক্ক কোষসমূহ আৰু এই কোষসমূহে কি বিশেষজ্ঞ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিব তাক প্ৰভাৱিত কৰা সংকেতবোৰৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰা হয়।<ref name=":1" /> তেওঁ আমেৰিকান এছ’চিয়েচন ফৰ দ্য এডভান্সমেণ্ট অৱ চাইন্সৰ (AAAS) এগৰাকী ফেল’ (২০০৮ চনত নিৰ্বাচিত)।<ref>{{Cite web|url=https://www.aaas.org/fellows/listing|title=Elected Fellows | American Association for the Advancement of Science}}</ref> == সক্ৰিয়তাবাদ == ব্যক্তিগত আৰু বৃত্তিমূলক জীৱনত সমকামিতাৰ বিৰুদ্ধে ঘৃণা বা ‘হ’ম’ফ’বিয়া’ৰ সন্মুখীন হোৱাৰ পিছত ডাইমণ্ড সক্ৰিয়তাবাদৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ পৰিছিল।<ref name=":0" /> ১৯৮১ চনত তেওঁ চিটি অৱ হোপ ৰিচাৰ্চ ইনষ্টিটিউটত কাম কৰি থকা অৱস্থাত তাৰ পৰা ওলাই আহিবলৈ বাধ্য হৈছিল, কাৰণ এজন সহকৰ্মীয়ে তেওঁ সমকামী বুলি গম পাইছিল আৰু তেওঁৰ পৰীক্ষাগাৰৰ পৰীক্ষাবোৰত বাধা দিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ডাইমণ্ডক ''নেচনেল অৰ্গেনাইজেচন অৱ গে এণ্ড লেচবিয়ান চাইণ্টিষ্ট এণ্ড টেকনিকেল প্ৰফেচনেলছ'' (NOGLSTP) আৰম্ভ কৰাত সহায় কৰিছিল, যিটো বৰ্তমান আউত টু ইন’ভেট নামেৰে জনাজাত। এইটো এনে এটা সংগঠন যিয়ে যুৱ কুইয়াৰ বিজ্ঞানীসকলক ইজনে সিজনৰ সৈতে নেটৱৰ্ক গঢ়ি তোলাত সহায় কৰে।<ref name=":1" /> তেওঁ এতিয়া এই সংগঠনটোৰ এমিৰিটাছ অধ্যক্ষ।<ref>{{Cite web |last=Rubin |first=Allie |date=February 27, 2015 |title=Ask a Scientist: Rochelle Diamond, Chair of the National Organization of Gay and Lesbian Scientists… |url=https://www.thehairpin.com/2015/02/ask-a-scientist-rochelle-diamond-chair-of-the-national-organization-of-gay-and-lesbian-scientists/ |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007114016/https://www.thehairpin.com/2015/02/ask-a-scientist-rochelle-diamond-chair-of-the-national-organization-of-gay-and-lesbian-scientists/ |archive-date=October 7, 2023 |access-date= |website=The Hairpin |archivedate=October 7, 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231007114016/https://www.thehairpin.com/2015/02/ask-a-scientist-rochelle-diamond-chair-of-the-national-organization-of-gay-and-lesbian-scientists/ |deadurl=yes }}</ref><ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://www.science.org/content/article/closeted-discoverers-lesbian-gay-bisexual-and-transgender-scientists|title=Closeted discoverers: Lesbian, gay, bisexual, and transgender scientists|last=Ruttimann Oberst|first=Jacqueline|date=October 1, 2010|website=Science Mag|access-date=}}</ref> ডাইমণ্ড STEM (বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তি, অভিযান্ত্ৰিক আৰু গণিত) ক্ষেত্ৰত থকা LGBTQ+ লোকসকলক সৱলীকৰণ কৰিবলৈ আৰু কৰ্মক্ষেত্ৰত তেওঁলোকে সন্মুখীন হোৱা বৈষম্যৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ NOGLSTP-ৰ সৈতে জড়িত হৈ কাম কৰি আহিছে।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> তেওঁ বিশ্বাস কৰে যে "বিজ্ঞানী আৰু অভিযন্তাসকলে যেতিয়া নিজৰ পৰিচয় লৈ মুক্তভাৱে কাম কৰিব পাৰে, তেতিয়া তেওঁলোক অধিক উৎপাদনশীল হয়"।<ref name=":1" /> STEM ক্ষেত্ৰত কুইয়াৰ লোকসকলৰ দৃশ্যমানতা বৃদ্ধি কৰিবলৈ তেওঁ কৰা কামৰ ভিতৰত আছে "ঐতিহাসিকভাৱে উল্লেখযোগ্য কুইয়াৰ বিজ্ঞানীসকলৰ" এখন তালিকা প্ৰস্তুত কৰি ৰখা আৰু যুৱ শিক্ষাৰ্থী তথা বিজ্ঞানীসকলে নিজৰ পছন্দৰ বৃত্তিত জ্যেষ্ঠ ব্যক্তিক লগ পাব পৰাকৈ এক মেণ্টৰিং কাৰ্যসূচীক সমৰ্থন কৰা।<ref name=":0" /> == ব্যক্তিগত জীৱন == লছ এঞ্জেলছৰ কুইয়াৰ সক্ৰিয়তাবাদী সমাজত পৰিচিত হোৱাৰ পিছত ডাইমণ্ড ৰসায়নবিদ বাৰ্বৰা বেলমণ্টৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ বিবাহিত জীৱনৰ ৩০ বছৰতকৈও অধিক সময় পাৰ হৈছে।<ref name=":0" /> == বাহ্যিক সংযোগ == *[https://web.archive.org/web/20140329105608/http://www.noglstp.org/?page_id=13 ঐতিহাসিকভাৱে উল্লেখযোগ্য কুইয়াৰ বিজ্ঞানীসকলৰ তালিকা] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:লেচবিয়ান বিজ্ঞানী]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]] bknddnka8x6jrlrrgedivoqm5mz9sjg 0 133471 648330 612373 2026-10-29T00:20:01Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 648330 wikitext text/x-wiki '''শ্ৰিয়া শ্বাহ-ক্লৰফাইন''' ({{lang-en|:Shriya Shah-Klorfine, ১১ জানুৱাৰী, ১৯৭৯ – ১৯ মে’, ২০১২}}) নেপালত জন্মগ্ৰহণ কৰা এগৰাকী কানাডিয়ান মহিলা আছিল। তেওঁ ২০১২ চনত মাউণ্ট এভাৰেষ্টৰ শিখৰৰ পৰা নামি আহি থকা অৱস্থাত মৃত্যুবৰণ কৰে।<ref name="citynews">{{cite web |url=https://toronto.citynews.ca/2012/05/29/body-of-canadian-everest-climber-taken-off-mountain-by-helicopter/ |title=Body of Canadian Everest climber taken off mountain by helicopter |work=[[CityNews]] |date=May 29, 2012 |author=News Staff |access-date=September 16, 2016}}</ref><ref name="klor">{{cite web |url=https://www.cbc.ca/news/canada/exclusive-canadian-everest-victim-used-inexperienced-company-lacked-oxygen-1.1195149 |title=EXCLUSIVE {{!}} Canadian Everest victim used inexperienced company, lacked oxygen |work=[[CBC News]] |date=September 13, 2012 |access-date=September 16, 2016 |archive-date=September 18, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130918072953/https://www.cbc.ca/news/canada/exclusive-canadian-everest-victim-used-inexperienced-company-lacked-oxygen-1.1195149 |url-status=live }}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== চিটিনিউজৰ মতে, শ্বাহ-ক্লৰফাইনৰ জন্ম হৈছিল নেপালৰ কাঠমাণ্ডুত।<ref name="citynews" /> ন বছৰ বয়সত শ্বাহ-ক্লৰফাইনে পিতৃৰ সৈতে হেলিকপ্টাৰত উঠি মাউণ্ট এভাৰেষ্ট ভ্ৰমণ কৰিছিল।<ref name="thestar.com">{{cite web |url=https://www.thestar.com/news/gta/2012/05/22/toronto_woman_dies_on_mount_everest_descent.html |title=Toronto woman dies on Mount Everest descent |work=[[Toronto Star]] |first=Josh |last=Tapper |date=May 22, 2012 |access-date=September 16, 2016 |archive-date=June 17, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160617185649/https://www.thestar.com/news/gta/2012/05/22/toronto_woman_dies_on_mount_everest_descent.html |url-status=live }}</ref>তেওঁ নেপালৰ কাঠমাণ্ডুস্থিত ত্ৰিভুৱন বিশ্ববিদ্যালয়ত পঢ়িছিল।<ref name="macleans.ca">{{cite web |url=http://www.macleans.ca/general/the-lure-and-the-cruelty-of-mount-everest/ |title=The lure, and the cruelty, of Mount Everest |first=Barbara |last=Amiel |work=Maclean's |date=June 1, 2012 |access-date=September 16, 2016 |archive-date=September 19, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160919115408/http://www.macleans.ca/general/the-lure-and-the-cruelty-of-mount-everest/ |url-status=live }}</ref> শ্বাহ-ক্লৰফাইন ভাৰতৰ মুম্বাইত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। তাৰ পৰা ক্ৰুজ জাহাজত যাত্ৰীসকলৰ সেৱা আৰু প্ৰশাসনিক কাম চোৱা এজন দায়িত্বশীল কৰ্মচাৰী বা পাৰ্চাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="citynews" /> ক্ৰুজ জাহাজত কাম কৰি থাকোঁতে তেওঁৰ ভৱিষ্যত স্বামী ব্ৰুচ ক্লৰফাইনক লগ পায়, যিজন জাজ আৰু ইভেণ্ট পিয়ানোবাদক আছিল। তেওঁলোকে বিয়া হৈ তেওঁৰ গৃহ চহৰ কানাডাৰ টৰন্টোত বসতি স্থাপন কৰে আৰু তাৰ পৰাই তেওঁ ফেয়াৰৱেদাৰ মহিলাৰ কাপোৰৰ শৃংখলৰ ফেশ্বন ক্ৰেতা হৈ পৰে।<ref>{{cite web |url=https://notestowomen.wordpress.com/2012/05/22/shriya-shah-klorfine/ |title=Shriya Shah-Klorfine |date=May 22, 2012 |work=Notes to Women |access-date=September 16, 2016 |archive-date=October 12, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161012174922/https://notestowomen.wordpress.com/2012/05/22/shriya-shah-klorfine/ |url-status=live }}</ref><ref name="macleans.ca"/> এভাৰেষ্টত তেওঁৰ মৃত্যুৰ আগতে প্ৰায় এদশক ধৰি দুয়ো একেলগে আছিল।<ref name="thestar.com"/><ref name=klor/><ref name="ReferenceA">{{cite web |url=http://www.macleans.ca/society/life/more-details-and-blame-in-the-death-of-canadian-everest-victim/ |title=More details, and blame, in the death of Canadian Everest victim |work=[[Maclean's]] |first=Scaachi |last=Koul |date=September 14, 2012 |access-date=September 16, 2016 |archive-date=September 3, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160903114539/http://www.macleans.ca/society/life/more-details-and-blame-in-the-death-of-canadian-everest-victim/ |url-status=live}}</ref> শ্বাহ-ক্লৰফাইন এগৰাকী ব্যৱসায়ীও আছিল যিয়ে "এছ অ’ এছ স্প্লেছ অৱ ষ্টাইল ইনক্" আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="citynews" /> ২০১১ চনৰ অন্টাৰিঅ’ৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ সময়ত তেওঁ মিচিছাগা ইষ্ট—কুকছভিলৰ প্ৰাৰ্থী হিচাবেও অংশগ্ৰহণ কৰিছিল ।<ref name="thestar.com"/><ref name="theaustralian" /> ==এভাৰেষ্টৰ অভিজ্ঞতা== শ্বাহ-ক্লৰফাইনে আটমষ্ট এডভেঞ্চাৰ ট্ৰেকিং নামৰ এটা নতুন গাইডিং কোম্পানীৰ সৈতে আৰোহণ কৰাৰ সম্পৰ্কত বুকিং কৰিছিল।<ref name="klor" /><ref name="ReferenceA" /> এই আৰোহণৰ খৰচ প্ৰায় ৩৬,০০০ ৰ পৰা ৪০,০০০ ডলাৰ আছিল, যি আন গাইড কোম্পানীবোৰৰ তুলনাত অলপ কম আছিল। বিমান ভাড়া আৰু সামগ্ৰী যোগ কৰিলে মুঠ খৰচ প্ৰায় ১,০০,০০০ ডলাৰ হৈছিল। বিমান ভাড়া আৰু সঁজুলি যোগ কৰাৰ পিছত মুঠ খৰচ আছিল প্ৰায় এক লাখ ডলাৰ। এই অভিযানৰ বাবে টকা সংগ্ৰহ কৰিবলৈ তেওঁ myeverestexpedition.com নামৰ ৱেবছাইটৰ জৰিয়তে অনুদান বিচাৰিছিল আৰু কিছুমান তহবিল সংগ্ৰহ অনুষ্ঠানো আয়োজন কৰিছিল, কিন্তু তাত বেছি ধন সংগ্ৰহ নহ’ল। শেষত তেওঁ নিজৰ ঘৰৰ ওপৰত দ্বিতীয়বাৰ বন্ধক লৈ এই অভিযানৰ খৰচ যোগান ধৰিছিল।<ref>{{cite web | url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/death-on-everest | title=Death on Everest | access-date=2023-01-16 | archive-date=2023-01-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230116224215/https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/death-on-everest | url-status=live}}</ref> শ্বাহ-ক্লৰফাইনে আৰোহণ কৰিবলৈ বুকিং কৰা গাইডিং কোম্পানীৰ কোনো এজন গাইডৰ পৰ্বত বগোৱা বিশেষ অভিজ্ঞতা নাছিল আনকি তেওঁৰ নিজৰু নাছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.alanarnette.com/blog/2012/10/16/what-is-wrong-with-everest/ |title=What is Wrong with Everest |work=The Blog on alanarnette.com |first=Alan |last=Arnette |date=October 16, 2016 |access-date=September 16, 2016}}</ref> গাইডিং কোম্পানীৰ নেতাজনে কয় যে তেওঁ শ্বাহ-ক্লৰফাইনক সেইদিনা শিখৰত উপনীত হ’বলৈ চেষ্টা নকৰিবলৈ কৈছিল আৰু ইয়াকো সকীয়াই দিছিল যে তেওঁ এগৰাকী অনভিজ্ঞ গড় হিচাপে তলৰ পৰ্বতাৰোহী।<ref name="ReferenceA" /> কিন্তু আন এটা গাইড কোম্পানীয়ে কয় যে তেওঁক পৰ্যাপ্ত পৰিমাণৰ বটলত অক্সিজেন দিয়া হোৱা নাছিল।<ref name="ReferenceA" /> সেইদিনা গাইড ফাৰ্ম আৰু অন্যান্য পৰ্বতাৰোহীসকলে লক্ষ্য কৰা আন এটা বিষয় আছিল পাহাৰ সংকীৰ্ণ পথত লাহে লাহে যোৱাৰ ফলত বহু সময় লাগিছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.theglobeandmail.com/news/national/save-me-canadian-climber-told-sherpas-after-being-urged-to-turn-back/article4198348/ |title='Save me,' Canadian climber told sherpas after being urged to turn back |work=[[The Globe and Mail]] |last1=Tu |first1=Thanh Ha |first2=Renata |last2=D'Aliesio |date=May 22, 2012 |access-date=September 16, 2016 |archive-date=October 1, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161001225834/http://www.theglobeandmail.com/news/national/save-me-canadian-climber-told-sherpas-after-being-urged-to-turn-back/article4198348/ |url-status=live }}</ref> ১৯৯৬ চনৰ এভাৰেষ্ট আৰোহণ পিছত ২০১২ চনটোক সৰ্বাধিক বিপজ্জনক ঋতু হিচাপে ধৰা হয়, য’ত প্ৰায় ১১ জন মানুহৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.spiegel.de/international/zeitgeist/mount-everest-records-deadliest-year-in-over-a-decade-a-859533.html |title=The Story Behind another Deadly Year on Everest |work=[[Spiegel Online]] |first=Lukas |last=Eberle |date=October 5, 2012 |access-date=September 16, 2016 |archive-date=September 7, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160907103401/http://www.spiegel.de/international/zeitgeist/mount-everest-records-deadliest-year-in-over-a-decade-a-859533.html |url-status=live }}</ref> হিমালয়ান তথ্যকোষত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে যে ২০১২ চনৰ ১৯ ​​মে’ত মাউণ্ট এভাৰেষ্টৰ দক্ষিণ দিশত ৮৪০০ মিটাৰ উচ্চতাত শ্বাহ-ক্লৰফাইনৰ মৃত্যু হয়।<ref name="hd">{{cite web |url=http://www.himalayandatabase.com/2012%20Season%20Lists/2012%20Spring%20A18.html |work=The Himalayan Database |title=Deaths - Spring 2012 |publisher=The American Alpine Club |access-date=September 16, 2016 |archive-date=October 1, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161001115507/http://www.himalayandatabase.com/2012%20Season%20Lists/2012%20Spring%20A18.html |url-status=live}}</ref> সেই ঋতুত আৰু অধিক উত্তৰ দিশত দুজন আৰু দক্ষিণ দিশত সাতজন লোকৰ মৃত্যু হয়। শ্বাহ-ক্লৰফাইনৰ মৃত্যুৰ একেদিনাই আন চাৰিজনৰ মৃত্যু হয়।<ref name="hd" /> চতুৰ্থ শিবিৰৰ পৰা ২৫০ মিটাৰ (৮২০ ফুট) দূৰত্বত (নেপালৰ ফালে) শ্বাহ-ক্লৰফাইনৰ মৃত্যু হোৱা বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite news |url=https://www.torontosun.com/2012/05/22/repatriation-efforts-begin-for-toronto-woman-who-died-on-everest |title=Everest climber's last words: 'Save me' |first=Maryam |last=Shah |newspaper=[[Toronto Sun]] |date=May 22, 2012 |access-date=September 16, 2016 |archive-date=August 8, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160808123441/http://www.torontosun.com/2012/05/22/repatriation-efforts-begin-for-toronto-woman-who-died-on-everest |url-status=live }}</ref> মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ৩৩ বছৰ।<ref name="ReferenceA"/> মৃত্যুৰ পিছদিনা পৰ্বতাৰোহী লিয়ান শ্বাটলৱৰ্থ শ্বাহ-ক্লৰফাইনৰ মৃতদেহটো দেখা পায়।<ref name="theaustralian">{{cite web |url=http://www.theaustralian.com.au/news/world/ego-driven-climbers-fall-to-everests-lethal-lure/story-fnb64oi6-1226370332184 |title=Ego-driven climbers fall to Everest's lethal lure |first=Nicola |last=Smith |work=[[The Australian]] |date=May 29, 2012 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20120531092932/http://www.theaustralian.com.au/news/world/ego-driven-climbers-fall-to-everests-lethal-lure/story-fnb64oi6-1226370332184 |archive-date=May 31, 2012 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120531092932/http://www.theaustralian.com.au/news/world/ego-driven-climbers-fall-to-everests-lethal-lure/story-fnb64oi6-1226370332184 |archivedate=May 31, 2012 |access-date=March 13, 2026 |deadurl=yes}}</ref> শ্বাটলৱৰ্থ আৰু শ্বাহ-ক্লৰফাইনৰ দেউতাক, যাৰ লগত শ্বাহ-ক্লৰফাইন বগাই আছিল, তেওঁৰ মৃতদেহৰ চাৰিওফালে ঘূৰিবলগীয়া হৈছিল, কাৰণ এতিয়াও বগাই যোৱা লাইনত ক্লিপ হৈ তেওঁ লাগি আছিল।<ref name="theaustralian" /> তেওঁৰ মৃতদেহটো প্ৰায় দহ দিন পাহাৰত আছিল আৰু তাৰ পিছত পুনৰ তললৈ লৈ যোৱা হৈছিল।<ref name="klor" /> ৮০০০ মিটাৰতকৈ অধিক উচ্চতাৰ পৰা মৃতদেহটো উদ্ধাৰ কৰি হেলিকপ্টাৰেৰে পাহাৰৰ পৰা নমাই অনা হয়।<ref>{{cite web |url=https://nationalpost.com/news/canada/canadian-climber-shriya-shah-klorfines-body-removed-from-mount-everest-by-helicopter |title=Canadian climber Shriya Shah-Klorfine's body removed from Mount Everest by helicopter |work=[[National Post]] |agency=[[The Canadian Press|CP]] |date=May 29, 2012 |access-date=September 16, 2016 }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১২ চনৰ ৮ জুলাইত কানাডাৰ টৰন্টোৰ এটা গীৰ্জাত তেওঁৰ বাবে স্মৃতিচাৰণ সভা অনুষ্ঠিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.gettyimages.com/detail/news-photo/friends-of-33-year-old-shriya-shah-klorfine-hold-a-memorial-news-photo/165450288 |publisher=[[Getty Images]] |title=Friends of 33 year old Shriya Shah-Klorfine, hold a memorial Sunday July 8, 2012 at Malvern Methodist Church in Toronto, Ontario |date=July 8, 2012 |access-date=September 16, 2016 |archive-date=June 11, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160611210547/http://www.gettyimages.com/detail/news-photo/friends-of-33-year-old-shriya-shah-klorfine-hold-a-memorial-news-photo/165450288 |url-status=live |archivedate=June 11, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160611210547/http://www.gettyimages.com/detail/news-photo/friends-of-33-year-old-shriya-shah-klorfine-hold-a-memorial-news-photo/165450288 |deadurl=yes }}</ref> ==তথ্য সূত্ৰ== {{reflist}} 89k7k1jjgen8187crhq2333byfr0wk5 0 133991 648352 589447 2026-10-29T04:22:19Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 648352 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ১০০ নাইটছ অৱ হিৰো | image = | caption = ছবিঘৰত মুক্তিৰ পোষ্টাৰ | director = জুলিয়া জেকমেন | screenplay = জুলিয়া জেকমেন | based_on = ইছাবেল গ্ৰীণবাৰ্গৰ ''দ্য ৱান হাণ্ড্ৰেড নাইটছ অৱ হিৰো''ৰ আধাৰত | producer = {{Plainlist| * হেলেন চিমন্স * ষ্টিফানি এস্পিন * গ্ৰাণ্ট এছ জনছন }} | starring = {{Plainlist| * এমা কৰিন * নিকোলাছ গালিটজিন * মাইকা মনৰো * আমিৰ এল-মাছৰী * চাৰ্লি এক্সচিএক্স * ৰিচাৰ্ড ই গ্ৰাণ্ট * ফেলিচিটি জন্স }} | cinematography = জেনিয়া পেট্ৰিচিয়া | editing = আমেলি লাব্ৰেচ | music = অলিভাৰ কোটছ | studio = {{Plainlist| * ইৰেবিয়াছ পিক্সাৰ্ছ * প্ৰজেক্ট ইনফিনিটি }} | distributor = {{Plainlist| * ইণ্ডিপেণ্ডেন্ট ফিল্ম কোম্পানী (আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ) * ভিউ লুমিয়েৰ (যুক্তৰাজ্য) }} | released = {{Film date|2025|9|6|df=y|ভেনচিয়া|2025|12|5|আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ|2026|2|6|যুক্তৰাজ্য}} | runtime = ৯১ মিনিট<ref>{{Cite web |date=16 January 2026 |title=''100 Nights of Hero'' (12A) |url=https://www.bbfc.co.uk/release/100-nights-of-hero-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmta5mjm0 |access-date=16 January 2026 |website=[[British Board of Film Classification]] |language=en}}</ref> | country = {{Plainlist| * [[যুক্তৰাজ্য]] * [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] }} | language = [[ইংৰাজী]] | budget = ৫.৩ নিযুত ডলাৰ<ref>https://www.screendaily.com/features/how-julia-jackmans-100-nights-of-hero-brought-together-a-starry-cast-including-charli-xcx/5208559.article</ref> | gross = ৪৬৫ হাজাৰ ডলাৰ<ref name="BOM">{{Cite web |title=100 Nights of Hero (2025) |url=https://www.boxofficemojo.com/release/rl1826717697/?ref_=bo_da_table_18 |access-date=December 19, 2025 |website=[[Box Office Mojo]]}}</ref><ref name="NUM">{{Cite web |title=100 Nights of Hero (2025) - Box Office and Financial Information |url=https://www.the-numbers.com/movie/100-Nights-of-Hero-(2025-United-Kingdom)#tab=summary |access-date=December 19, 2025 |website=[[The Numbers (website)|The Numbers]]}}</ref> }} '''''১০০ নাইটছ অৱ হিৰো''''' ([[ইংৰাজী]]: 100 Nights of Hero) হ’ল জুলিয়া জেকমেনৰ দ্বাৰা ৰচিত আৰু পৰিচালিত ২০২৫ চনৰ এখন ঐতিহাসিক ফেণ্টাচি ৰোমান্টিক চলচ্চিত্ৰ। এইখন ইছাবেল গ্ৰীণবাৰ্গৰ গ্ৰাফিক উপন্যাস ''দ্য ৱান হাণ্ড্ৰেড নাইটছ অৱ হিৰো''ৰ ওপৰত আধাৰিত, যিখন নিজেই মধ্যপ্ৰাচ্যৰ লোককথা ''[[এহেজাৰ এনিশা (লোকগাথা)|এহেজাৰ এনিশা]] (One Thousand and One Nights)''ৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল। ইয়াত এমা কৰিন, নিকোলাছ গালিটজিন, মাইকা মনৰো, আমিৰ এল-মাছৰী, চাৰ্লি এক্সচিএক্স, ৰিচাৰ্ড ই গ্ৰাণ্ট আৰু ফেলিচিটি জন্স অভিনয় কৰিছে। ইয়াত এগৰাকী মহিলাৰ (মনৰো) কাহিনী বৰ্ণনা কৰা হৈছে যাৰ অবজ্ঞাকাৰী স্বামীয়ে (এল-মাছৰী) তেওঁৰ বিশ্বাসযোগ্যতা পৰীক্ষা কৰিবলৈ এশ দিনৰ বাবে অকলে এৰি থৈ যায়। সেই সময়ছোৱাত তেওঁ তেওঁৰ নিষ্ঠাবান পৰিচাৰিকা (কৰিন) আৰু স্বামীৰ প্ৰলোভনকাৰী বন্ধুৰ (গালিটজিন) সৈতে এক ত্ৰিকোণী প্ৰেমৰ সম্পৰ্কত সোমাই পৰে। চলচ্চিত্ৰখনৰ বিশ্ব প্ৰিমিয়াৰ ২০২৫ চনৰ ৬ ছেপ্টেম্বৰত ৮২তম ভেনিচ আন্তৰ্জাতিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ ''চেটিমানা ইণ্টাৰনেচনেল ডেলা ক্ৰিটিচ'' শাখাত অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু ২০২৫ চনৰ বিএফআই লণ্ডন চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ অন্তিম নিশাৰ চলচ্চিত্ৰ (Closing Night film) আছিল। ইণ্ডিপেণ্ডেন্ট ফিল্ম কোম্পানীয়ে ২০২৫ চনৰ ৫ ডিচেম্বৰত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত আৰু ২০২৬ চনৰ আৰম্ভণিতে ভিউ লুমিয়েৰে যুক্তৰাজ্য আৰু আয়াৰলেণ্ডত ছবিখন মুক্তি দিছিল। == নিৰ্মাণ == ২০২৪ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ঘোষণা কৰা হৈছিল যে ইছাবেল গ্ৰীণবাৰ্গৰ গ্ৰাফিক উপন্যাস ''দ্য ৱান হাণ্ড্ৰেড নাইটছ অৱ হিৰো''ৰ এখন চলচ্চিত্ৰ অভিযোজনৰ কাম চলি আছে। জুলিয়া জেকমেনে ইয়াৰ কাহিনী লিখাৰ লগতে পৰিচালনাৰ দায়িত্ব লৈছিল আৰু নিকোলাছ গালিটজিন, এমা কৰিন, মাইকা মনৰো আৰু চাৰ্লি এক্সচিএক্স অভিনয় শিল্পী হিচাপে যোগদান কৰিছিল।<ref name="DL">{{cite web|url=https://deadline.com/2024/09/nicholas-galitzine-to-star-100-nights-of-hero-movie-julia-jackman-1236082482/|title=Nicholas Galitzine Boards ''100 Nights Of Hero'', Graphic Novel Adaptation From Director Julia Jackman|website=[[Deadline Hollywood]]|first=Matt|last=Grobar|date=September 9, 2024|access-date=September 12, 2024|archive-date=12 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912192618/https://deadline.com/2024/09/nicholas-galitzine-to-star-100-nights-of-hero-movie-julia-jackman-1236082482/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2024/09/emma-corrin-maika-monroe-charli-xcx-join-100-nights-of-hero-movie-1236083056/|title=Emma Corrin & Maika Monroe To Topline Julia Jackman's ''100 Nights Of Hero''; Charli xcx Also Set|website=[[Deadline Hollywood]]|first=Matt|last=Grobar|date=September 12, 2024|access-date=September 12, 2024|archive-date=13 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240913002400/https://deadline.com/2024/09/emma-corrin-maika-monroe-charli-xcx-join-100-nights-of-hero-movie-1236083056/|url-status=live}}</ref> নৱেম্বৰ মাহত প্ৰকাশ পায় যে ৰিচাৰ্ড ই গ্ৰাণ্ট, আমিৰ এল-মাছৰী আৰু ফেলিচিটি জন্সও এই ছবিখনৰ অংশ হ’ব।<ref name="DL2">{{cite web|url=https://deadline.com/2024/11/100-nights-of-hero-richard-e-grant-amir-el-masry-felicity-jones-join-movie-1236180605/|title=Richard E. Grant, Amir El-Masry & Felicity Jones Among Final Additions To '100 Nights Of Hero'|website=[[Deadline Hollywood]]|first=Matt|last=Grobar|date=November 19, 2024|access-date=November 19, 2024|archive-date=19 November 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241119163250/https://deadline.com/2024/11/100-nights-of-hero-richard-e-grant-amir-el-masry-felicity-jones-join-movie-1236180605/|url-status=live}}</ref> জেনিয়া পেট্ৰিচিয়াই চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ হিচাপে কাম কৰাৰ বিপৰীতে আমেলি লাব্ৰেচ আৰু উনা ফ্লেহাৰ্টিয়ে ছবিখনৰ সম্পাদনা কৰিছিল আৰু অলিভাৰ কোটছে সংগীত ৰচনা কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.sicvenezia.it/en/films/100-nights-of-hero/|title='100 Nights Of Hero' - Settimana Internazionale Della Critica|website=Settimana Internazionale|access-date=27 July 2025|archive-date=22 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250722105651/https://www.sicvenezia.it/en/films/100-nights-of-hero/|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250722105651/https://www.sicvenezia.it/en/films/100-nights-of-hero/|archivedate=22 July 2025|deadurl=yes}}</ref> === চিত্ৰগ্ৰহণ === ২০২৪ চনৰ ২৭ ছেপ্টেম্বৰত ছবিখনৰ মূল চিত্ৰগ্ৰহণ আৰম্ভ হৈছিল আৰু ২৯ অক্টোবৰত ইয়াৰ সামৰণি পৰে।<ref name="DL" /><ref name="DL2" /> == মুক্তি == ২০২৫ চনৰ ৬ ছেপ্টেম্বৰত ৮২তম ভেনিচ আন্তৰ্জাতিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ ''চেটিমানা ইণ্টাৰনেচনেল ডেলা ক্ৰিটিচ'' শাখাত ''১০০ নাইটছ অৱ হিৰো''ৰ বিশ্ব প্ৰিমিয়াৰ অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2025/08/100-nights-of-hero-teaser-1236496801/|title=Maika Monroe's Bride Is Tested In '100 Nights Of Hero' Teaser Trailer|website=[[Deadline Hollywood]]|date=August 25, 2025|first=Dessi|last=Gomez}}</ref> ২০২৫ চনৰ মে’ মাহত ইণ্ডিপেণ্ডেন্ট ফিল্ম কোম্পানীয়ে ছবিখনৰ উত্তৰ আমেৰিকাৰ অধিকাৰ লাভ কৰে।<ref>{{cite web|title='100 Nights of Hero', Fairy Tale Romance Starring Emma Corrin, Charli xcx, Nicholas Galitzine, Maika Monroe Sells to Independent Film Company|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|first=Brent|last=Lang|date=May 12, 2025|access-date=May 13, 2025|url=https://variety.com/2025/film/markets-festivals/100-nights-of-hero-emma-corrin-nicholas-galitzine-charli-xcx-sells-1236394196/|archive-date=13 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250513061821/https://variety.com/2025/film/markets-festivals/100-nights-of-hero-emma-corrin-nicholas-galitzine-charli-xcx-sells-1236394196/|url-status=live}}</ref> ছবিখন ২০২৫ চনৰ ৫ ডিচেম্বৰত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত মুক্তি দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite web|title=Nicholas Galitzine tries to seduce Maika Monroe in first trailer for 100 Nights of Hero: 'He's relentless' (exclusive)|website=[[Entertainment Weekly]]|first=Jessica|last=Wang|date=August 25, 2025|access-date=August 25, 2025|url=https://ew.com/100-night-of-heroes-trailer-nicholas-galitzine-emma-corrin-maika-monroe-11793270|archive-date=24 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250924041707/https://ew.com/100-night-of-heroes-trailer-nicholas-galitzine-emma-corrin-maika-monroe-11793270|url-status=live}}</ref> ২০২৫ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ইয়াক ৬৯তম বিএফআই লণ্ডন চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সামৰণি নিশাৰ চলচ্চিত্ৰ হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ২০২৫ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ভিউ লুমিয়েৰে ছবিখনৰ যুক্তৰাজ্য আৰু আয়াৰলেণ্ডৰ অধিকাৰ লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |title=LFF closing title ‘100 Nights Of Hero’ acquired for UK-Ireland |url=https://www.screendaily.com/news/lff-closing-title-100-nights-of-hero-acquired-for-uk-ireland/5209519.article |access-date=2025-10-13 |website=Screen |language=en |archive-date=9 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251009151052/https://www.screendaily.com/news/lff-closing-title-100-nights-of-hero-acquired-for-uk-ireland/5209519.article |url-status=live }}</ref> == সঁহাৰি == সমালোচনা সংগ্ৰহকাৰী ৱেবছাইট ৰটেন টমেটোছত ৭১গৰাকী সমালোচকৰ সমীক্ষাৰ ভিতৰত ৬৯% ইতিবাচক। ৱেবছাইটটোৰ সন্মতিসূচক মত এনেধৰণৰ: "''১০০ নাইটছ অৱ হিৰো'' হ’ল এক অসমতাপূৰ্ণ, অদ্ভুত সাধুকথা যাৰ আড়ম্বৰপূৰ্ণ দৃশ্যশৈলী, ধেমেলীয়া অভিনয় আৰু উদ্ভাৱনীমূলক মুহূৰ্তবোৰ প্ৰায়ে এক পাতল, পৃষ্ঠীয় পৰ্যায়ৰ আখ্যানৰ দ্বাৰা ম্লান হৈ পৰে।"<ref>{{Cite web |title=100 Nights of Hero {{!}} Rotten Tomatoes |url=https://www.rottentomatoes.com/m/100_nights_of_hero |access-date=2026-02-08 |website=www.rottentomatoes.com |language=en |archive-date=7 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251007030345/https://www.rottentomatoes.com/m/100_nights_of_hero |url-status=live }}</ref> মেটাক্ৰিটিকত ২২গৰাকী সমালোচকৰ মতামতৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ছবিখনে ১০০ৰ ভিতৰত ৬৪ নম্বৰ লাভ কৰিছে, যিয়ে "সাধাৰণতে অনুকূল সমীক্ষা" সূচায়।<ref>{{Cite web|title=100 Nights of Hero Reviews|url=https://www.metacritic.com|website=[[Metacritic]]|access-date=6 February 2026}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:লোককথা]] [[শ্ৰেণী:ইংৰাজী চলচ্চিত্ৰ]] 9x2gp5gguidhtpvsxghqfvudzc967j4 0 136874 648382 648190 2026-10-29T08:25:18Z Mg. Hemchandra Mili 49582 /* যাতায়াত */ 648382 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}}{{Infobox settlement | name = চাৰহ মিচিং <br/>Charoh Mising | settlement_type = গাঁও | image_skyline = Charoh Mising.jpg | pushpin_map = India Assam | pushpin_map_caption = [[অসম]]ত চাৰহ মিচিং গাঁৱৰ অৱস্থান | pushpin_label_position = left | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = [[ভাৰত]] | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = জিলা | subdivision_name2 = [[গোলাঘাট জিলা]] | population_total = 1000ৰ অধিক | population_as_of = ২০১১ | postal_code = 785614 | registration_plate = AS-05 }} '''চাৰহ মিচিং ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী:]] Charoh Mising)''' [[অসম]]ৰ [[গোলাঘাট জিলা]]ৰ [[দেৰগাঁও]]ৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য [[মিচিং]] গাঁও। ই ১০৪ নং দেৰগাঁও বিধানসভা সমষ্টি আৰু ১০ নং কাজিৰঙা লোকসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্ভুক্ত। <ref>https://nregastrep.nic.in/Netnrega/writereaddata/citizen_out/WA_0414001_0414001003_WH_9010199999.html{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == নামকৰণ == এই গাঁওখনত বাস কৰা [[মিচিং]]সকলৰ ভিতৰত ''চাৰহ'' উপাধিৰ মানুহ অধিক থকা বাবে গাঁওখনৰ নাম ''চাৰহ মিচিং'' হিচাপে নামকৰণ কৰা হয় বুলি স্থানীয় লোকে মত প্ৰকাশ কৰে। <ref>তথ্যদাতা : আনন্দ মোহন মিলি, বয়স: ৪৯</ref> == ভৌগোলিক বিৱৰণ == ইয়াৰ চাৰিসীমা― পূবে যোৰহাট জিলা; পশ্চিমে বোকাখাত; উত্তৰে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী আৰু দক্ষিণে ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ। ই দেৰগাঁও চাৰিআলিৰপৰা ৯ কিলোমিটাৰ, ৰঙামাটিৰপৰা ৬ কিলোমিটাৰ আৰু বাদুলিপাৰৰ পৰা ৯ কিলোমিটাৰ উত্তৰত অৱস্থিত। স্বাধীনতা সংগ্ৰামী শ্বহীদ [[কমলা মিৰি]]ৰ জন্মস্থান ওপৰ টেমেৰাৰ পৰা ৪ কিলোমিটাৰ পূবত অৱস্থিত গাঁওখনৰ মাজেৰে [[দিচৈ নদী]] বৈ গৈছে। গাঁওখন দেৰগাঁও উত্তৰ উন্নয়ন খণ্ডৰ পশ্চিম ব্ৰহ্মপুত্ৰ গাঁও পঞ্চায়তৰ অন্তৰ্গত।<ref>https://nregastrep.nic.in/netnrega/asset_report_dtl.aspx?lflag=eng&state_name=ASSAM&state_code=04&district_name=GOLAGHAT&district_code=0414&block_name=DERGAON%20NORTH&block_code=&panchayat_name=PACHIM%20BRAHAMAPUTRA&panchayat_code=0414001003&fin_year=2025-2026&source=&Digest=q8WDjMftuILaZksdv/61cw{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ক্ৰমিক নং 504, আহৰণ কৰা হৈছে</ref> == যাতায়াত == <mapframe latitude="30" longitude="0" zoom="2" width="303" height="230">{ "type": "FeatureCollection", "features": [ { "type": "Feature", "properties": {}, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 93.89799, 26.725044 ] } } ] }</mapframe> [[দেৰগাঁও]] চহৰৰ পৰা চাৰহ মিচিং গাঁৱলৈ যাব পৰা যাতায়াত ব্যৱস্থা আছে আৰু ৰঙামাটিৰ পৰাও গাঁওখনলৈ যাতায়ত সুচল আছে। সেইদৰে বাদুলিপাৰৰ পৰাও চাৰহ মিচিং গাঁৱলৈ যাব পৰা সুবিধা আছে। ইয়াৰ নিকটতম ৰেলৱে ষ্টেচন হৈছে বৰুৱাবামুণ গাঁও ৰেলৱে ষ্টেচন। চাৰহ মিচিং গাঁৱৰ নিকটবৰ্ত্তী বিমানবন্দৰ হৈছে যোৰাহাটৰ [[ৰৰৈয়া বিমানবন্দৰ]]। == সমাজ জীৱন আৰু জনগাঁথনি == গাঁওখনৰ মিচিং লোকসকলে প্ৰধানকৈ চাংঘৰ সাজি বাস কৰে। অৱশ্যে বৰ্তমান সময়ত শিল, ইটা, চিমেণ্টেৰে সজা চাংঘৰৰ লগতে মাটিৰে সজা ঘৰো দেখিবলৈ পোৱা যায়। গাঁৱখনৰ বেছিভাগ লোকেই কৃষি আৰু বেহা-বেপাৰ কৰি অৰ্থোপাৰ্জন কৰে। প্ৰত্যেক ঘৰতে হাঁহ-কুকুৰা, গাহৰি আদি পোহাৰ পৰম্পৰা আছে। দৈনন্দিন জীৱনত বিভিন্ন সকাম-নিকাম, বিয়া-সবাহ, উৎসৱ-পাৰ্ৱণ আদিৰ বাবে আৰু লগতে আলহী-অতিথিক আপ্যায়ন কৰিবৰ বাবে তেওঁলোকৰ থলুৱা পানীয় [[আপং]] (নগিন আপং আৰু প:ৰ: আপং) প্ৰস্তত কৰে। এই মিচিং গাঁওখনত মিচিংসকলৰ অন্যতম ফৈদ পাগ্‌ৰ ফৈদৰ লোকে বসবাস কৰে। গাঁওখনত মিলি, চাৰহ, পাওঁ, মৰাং এইকেইটা মিচিং উপাধিৰ মানুহ দেখিবলৈ পোৱা যায়। ঘৰুৱা জীৱনত তেওঁলোকে মাতৃভাষা হিচাপে [[মিচিং ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে। আনহাতে, শিক্ষাৰ মাধ্যম আৰু অনা-মিচিং লোকৰ সৈতে ভাব বিনিময়ৰ মাধ্যম হিচাপে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে। বৰ্তমান গাঁওখনত প্ৰায় এহেজাৰৰ ওপৰত জনসংখ্যা আছে। ইয়াৰে ৯৯ শতাংশই অনুসূচীত জনজাতি (ভৈয়াম)ৰ অন্তৰ্ভুক্ত মিচিং জনগোষ্ঠীৰ লোক। == উৎসৱ-পাৰ্ৱণ == মিচিং জনগোষ্ঠীৰ এই গাঁওখনত কৃষিভিত্তিক উৎসৱ [[আলি আঃয়ে লৃগাং]] আৰু [[পঃৰাগ]] উৎসৱ উদ্‌যাপন কৰা দেখিবলৈ পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰিও দৈনন্দিন জীৱনত নানান পূজা-পাতল, যেনে [[দবুৰ পূজা]] আদি পালন কৰে। == অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান == চাৰহ মিচিং গাঁৱত দুটা [[নামঘৰ]] (Ríkkong  আৰু Rígdum), এটা মুৰং অকুম, এখন প্ৰথমিক বিদ্যালয়,<ref>https://schools.org.in/golaghat/18180305604/chara-mising-lps.html আহৰণ কৰা হৈছে</ref> এখন মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয়, এখন উচ্চ মাধ্যমিক বালিকা বিদ্যালয়, তিনিটা অংগনবাড়ি কেন্দ্ৰ আৰু এটা যুৱক সংঘ (Charoh Mising Lolat Youth Club) আছে।<ref>https://rfsfinance.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/rfs_finance_uneecopscloud_com_oid_75/portlet/level_1/files/ngo_registered_for_the_year_2017-18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240909005359/https://rfsfinance.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/rfs_finance_uneecopscloud_com_oid_75/portlet/level_1/files/ngo_registered_for_the_year_2017-18.pdf |date=2024-09-09 }} আহৰণ কৰা হৈছে। পৃ,৬০ ১৬ মে', ২০২৬</ref> == চিত্ৰ বীথিকা == <gallery> চিত্ৰ:Sunset view at Charoh Mising Village,Dergaon, Assam.jpg|চাৰহ মিচিং গাঁৱৰ সূৰ্যাস্ত চিত্ৰ:The Girls High School located in Charoh Mising Village.jpg|চাৰহ মিচিং গাঁৱত অৱস্থিত শ্বহীদ স্মৃতি খকন্দগুৰি উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় চিত্ৰ:Jurki, a fishing tool used in Charoh Mising Village, Assam.jpg|জুৰকি, চাৰহ মিচিং গাঁৱত ব্যৱহৃত এবিধ মাছ ধৰা সঁজুলি চিত্ৰ:A view of Ali Ayé Lígang celebrated in Charoh Mising Village.jpg|গাঁওখনত উদযাপিত আলি আ:য়ে লৃগাঙৰ দৃশ্য চিত্ৰ:Taléng okum Charoh Mising, Dergaon, Assam.jpg|চাৰহ মিচিং গাঁৱত এটি চাংঘৰৰ ভিতৰৰ দৃশ্য চিত্ৰ:Fishing in the Disoi River at Charoh Mising Village, Assam, India.jpg|চাৰহ মিচিং গাঁৱৰ মাজেৰে বৈ যোৱা দিচৈ নদীত মাছ ধৰি থকা অৱস্থাত চিত্ৰ:View of the Disoi River at Charoh Mising Village, Assam, India.jpg|চাৰহ মিচিং গাঁৱত দিচৈ নদীৰ দৃশ্য চিত্ৰ:A girl in traditional Mising attire in a crop field in Charoh Mising, Dergaon, Assam.jpg|গাঁওখনৰ এখন পথাৰত পৰম্পৰাগত সাজেৰে এগৰাকী যুৱতী চিত্ৰ:Ploughing the land in Charoh Mising, Dergaon, Assam, India.jpg|আধুনিক সৰু যন্ত্ৰৰ দ্বাৰা মাটি চহ কৰাৰ দৃশ্য চিত্ৰ:Farmers transplanting rice seedlings at Charoh Mising Village, Golaghat, Assam.jpg|পথাৰত কঠীয়া ৰুই থকাৰ দৃশ্য চিত্ৰ:Taleng okum (Chang Ghar).jpg|গাঁওখনৰ এটি চাংঘৰৰ দৃশ্য চিত্ৰ:Modern Mising Taléng okum, Charoh Mising (Chang Ghar).jpg| গাঁওখনৰ এটি আধুনিক চাংঘৰ </gallery> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]] [[শ্ৰেণী:গোলাঘাট জিলা]] kjp1c1oq1mew0ngzc1whwr0jk9k6d11 648389 648382 2026-10-29T09:05:53Z Mg. Hemchandra Mili 49582 648389 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}}{{Infobox settlement | name = চাৰহ মিচিং <br/>Charoh Mising | settlement_type = গাঁও | image_skyline = Charoh Mising.jpg | pushpin_map = India Assam | pushpin_map_caption = [[অসম]]ত চাৰহ মিচিং গাঁৱৰ অৱস্থান | pushpin_label_position = left | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = [[ভাৰত]] | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = জিলা | subdivision_name2 = [[গোলাঘাট জিলা]] | population_total = 1000ৰ অধিক | population_as_of = ২০১১ | postal_code = 785614 | registration_plate = AS-05 }} '''চাৰহ মিচিং ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী:]] Charoh Mising)''' [[অসম]]ৰ [[গোলাঘাট জিলা]]ৰ [[দেৰগাঁও]]ৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য [[মিচিং]] গাঁও। ই ১০৪ নং দেৰগাঁও বিধানসভা সমষ্টি আৰু ১০ নং কাজিৰঙা লোকসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্ভুক্ত। <ref>https://nregastrep.nic.in/Netnrega/writereaddata/citizen_out/WA_0414001_0414001003_WH_9010199999.html{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == নামকৰণ == এই গাঁওখনত বাস কৰা [[মিচিং]]সকলৰ ভিতৰত ''চাৰহ'' উপাধিৰ মানুহ অধিক থকা বাবে গাঁওখনৰ নাম ''চাৰহ মিচিং'' হিচাপে নামকৰণ কৰা হয় বুলি স্থানীয় লোকে মত প্ৰকাশ কৰে। <ref>তথ্যদাতা : আনন্দ মোহন মিলি, বয়স: ৪৯</ref> == ভৌগোলিক বিৱৰণ == ইয়াৰ চাৰিসীমা― পূবে যোৰহাট জিলা; পশ্চিমে বোকাখাত; উত্তৰে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী আৰু দক্ষিণে ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ। ই দেৰগাঁও চাৰিআলিৰপৰা ৯ কিলোমিটাৰ, ৰঙামাটিৰপৰা ৬ কিলোমিটাৰ আৰু বাদুলিপাৰৰ পৰা ৯ কিলোমিটাৰ উত্তৰত অৱস্থিত। স্বাধীনতা সংগ্ৰামী শ্বহীদ [[কমলা মিৰি]]ৰ জন্মস্থান ওপৰ টেমেৰাৰ পৰা ৪ কিলোমিটাৰ পূবত অৱস্থিত গাঁওখনৰ মাজেৰে [[দিচৈ নদী]] বৈ গৈছে। গাঁওখন দেৰগাঁও উত্তৰ উন্নয়ন খণ্ডৰ পশ্চিম ব্ৰহ্মপুত্ৰ গাঁও পঞ্চায়তৰ অন্তৰ্গত।<ref>https://nregastrep.nic.in/netnrega/asset_report_dtl.aspx?lflag=eng&state_name=ASSAM&state_code=04&district_name=GOLAGHAT&district_code=0414&block_name=DERGAON%20NORTH&block_code=&panchayat_name=PACHIM%20BRAHAMAPUTRA&panchayat_code=0414001003&fin_year=2025-2026&source=&Digest=q8WDjMftuILaZksdv/61cw{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ক্ৰমিক নং 504, আহৰণ কৰা হৈছে</ref> == যাতায়াত == <mapframe latitude="30" longitude="0" zoom="2" width="303" height="230">{ "type": "FeatureCollection", "features": [ { "type": "Feature", "properties": {}, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 93.89799, 26.725044 ] } } ] }</mapframe> [[দেৰগাঁও]] চহৰৰ পৰা চাৰহ মিচিং গাঁৱলৈ যাব পৰা যাতায়াত ব্যৱস্থা আছে আৰু ৰঙামাটিৰ পৰাও গাঁওখনলৈ যাতায়ত সুচল আছে। সেইদৰে বাদুলিপাৰৰ পৰাও চাৰহ মিচিং গাঁৱলৈ যাব পৰা সুবিধা আছে। ইয়াৰ নিকটতম ৰেলৱে ষ্টেচন হৈছে বৰুৱাবামুণ গাঁও ৰেলৱে ষ্টেচন। চাৰহ মিচিং গাঁৱৰ নিকটবৰ্ত্তী বিমানবন্দৰ হৈছে যোৰাহাটৰ [[ৰৰৈয়া বিমানবন্দৰ]]। == সমাজ জীৱন আৰু জনগাঁথনি == গাঁওখনৰ মিচিং লোকসকলে প্ৰধানকৈ চাংঘৰ সাজি বাস কৰে। অৱশ্যে বৰ্তমান সময়ত শিল, ইটা, চিমেণ্টেৰে সজা চাংঘৰৰ লগতে মাটিৰে সজা ঘৰো দেখিবলৈ পোৱা যায়। দৈনন্দিন জীৱনত বিভিন্ন সকাম-নিকাম, বিয়া-সবাহ, উৎসৱ-পাৰ্ৱণ আদিৰ বাবে আৰু লগতে আলহী-অতিথিক আপ্যায়ন কৰিবৰ বাবে তেওঁলোকৰ থলুৱা পানীয় [[আপং]] (নগিন আপং আৰু প:ৰ: আপং) প্ৰস্তত কৰে। এই মিচিং গাঁওখনত মিচিংসকলৰ অন্যতম ফৈদ পাগ্‌ৰ ফৈদৰ লোকে বসবাস কৰে। গাঁওখনত মিলি, চাৰহ, পাওঁ, মৰাং এইকেইটা মিচিং উপাধিৰ মানুহ দেখিবলৈ পোৱা যায়। বৰ্তমান গাঁওখনত প্ৰায় এহেজাৰৰ ওপৰত জনসংখ্যা আছে। ইয়াৰে ৯৯ শতাংশই অনুসূচীত জনজাতি (ভৈয়াম)ৰ অন্তৰ্ভুক্ত মিচিং জনগোষ্ঠীৰ লোক। == ভাষা == ঘৰুৱা জীৱনত তেওঁলোকে মাতৃভাষা হিচাপে [[মিচিং ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে। আনহাতে, শিক্ষাৰ মাধ্যম আৰু অনা-মিচিং লোকৰ সৈতে ভাব বিনিময়ৰ মাধ্যম হিচাপে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে। == অৰ্থনীতি == পৰম্পৰাগতভাৱে চাৰহ মিচিং গাঁৱৰ অৰ্থনীতি কৃষিনিৰ্ভৰ। গাঁৱখনৰ বেছিভাগ লোকেই কৃষি আৰু বেহা-বেপাৰ কৰি অৰ্থোপাৰ্জন কৰে। প্ৰত্যেক ঘৰতে হাঁহ-কুকুৰা, গাহৰি আদি পোহাৰ পৰম্পৰা আছে। ধান ইয়াৰ প্ৰধান শস্য। ইয়াৰ উপৰিও সৰিয়হ, শাক-পাচলি আদি খেতি কৰা হয়। বৰ্তমান নতুন প্ৰজন্মই ব্যৱসায়, শিক্ষা আৰু বিভিন্ন পেছাত আগ্ৰহ দেখুৱাইছে। == উৎসৱ-পাৰ্ৱণ == মিচিং জনগোষ্ঠীৰ এই গাঁওখনত কৃষিভিত্তিক উৎসৱ [[আলি আঃয়ে লৃগাং]] আৰু [[পঃৰাগ]] উৎসৱ উদ্‌যাপন কৰা দেখিবলৈ পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰিও দৈনন্দিন জীৱনত নানান পূজা-পাতল, যেনে [[দবুৰ পূজা]] আদি পালন কৰে। == অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান == চাৰহ মিচিং গাঁৱত দুটা [[নামঘৰ]] (Ríkkong  আৰু Rígdum), এটা মুৰং অকুম, এখন প্ৰথমিক বিদ্যালয়,<ref>https://schools.org.in/golaghat/18180305604/chara-mising-lps.html আহৰণ কৰা হৈছে</ref> এখন মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয়, এখন উচ্চ মাধ্যমিক বালিকা বিদ্যালয়, তিনিটা অংগনবাড়ি কেন্দ্ৰ আৰু এটা যুৱক সংঘ (Charoh Mising Lolat Youth Club) আছে।<ref>https://rfsfinance.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/rfs_finance_uneecopscloud_com_oid_75/portlet/level_1/files/ngo_registered_for_the_year_2017-18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240909005359/https://rfsfinance.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/rfs_finance_uneecopscloud_com_oid_75/portlet/level_1/files/ngo_registered_for_the_year_2017-18.pdf |date=2024-09-09 }} আহৰণ কৰা হৈছে। পৃ,৬০ ১৬ মে', ২০২৬</ref> == চিত্ৰ বীথিকা == <gallery> চিত্ৰ:Sunset view at Charoh Mising Village,Dergaon, Assam.jpg|চাৰহ মিচিং গাঁৱৰ সূৰ্যাস্ত চিত্ৰ:The Girls High School located in Charoh Mising Village.jpg|চাৰহ মিচিং গাঁৱত অৱস্থিত শ্বহীদ স্মৃতি খকন্দগুৰি উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় চিত্ৰ:Jurki, a fishing tool used in Charoh Mising Village, Assam.jpg|জুৰকি, চাৰহ মিচিং গাঁৱত ব্যৱহৃত এবিধ মাছ ধৰা সঁজুলি চিত্ৰ:A view of Ali Ayé Lígang celebrated in Charoh Mising Village.jpg|গাঁওখনত উদযাপিত আলি আ:য়ে লৃগাঙৰ দৃশ্য চিত্ৰ:Taléng okum Charoh Mising, Dergaon, Assam.jpg|চাৰহ মিচিং গাঁৱত এটি চাংঘৰৰ ভিতৰৰ দৃশ্য চিত্ৰ:Fishing in the Disoi River at Charoh Mising Village, Assam, India.jpg|চাৰহ মিচিং গাঁৱৰ মাজেৰে বৈ যোৱা দিচৈ নদীত মাছ ধৰি থকা অৱস্থাত চিত্ৰ:View of the Disoi River at Charoh Mising Village, Assam, India.jpg|চাৰহ মিচিং গাঁৱত দিচৈ নদীৰ দৃশ্য চিত্ৰ:A girl in traditional Mising attire in a crop field in Charoh Mising, Dergaon, Assam.jpg|গাঁওখনৰ এখন পথাৰত পৰম্পৰাগত সাজেৰে এগৰাকী যুৱতী চিত্ৰ:Ploughing the land in Charoh Mising, Dergaon, Assam, India.jpg|আধুনিক সৰু যন্ত্ৰৰ দ্বাৰা মাটি চহ কৰাৰ দৃশ্য চিত্ৰ:Farmers transplanting rice seedlings at Charoh Mising Village, Golaghat, Assam.jpg|পথাৰত কঠীয়া ৰুই থকাৰ দৃশ্য চিত্ৰ:Taleng okum (Chang Ghar).jpg|গাঁওখনৰ এটি চাংঘৰৰ দৃশ্য চিত্ৰ:Modern Mising Taléng okum, Charoh Mising (Chang Ghar).jpg| গাঁওখনৰ এটি আধুনিক চাংঘৰ </gallery> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]] [[শ্ৰেণী:গোলাঘাট জিলা]] 42rygyg7tmy0baoutqwrlakpe74iax4 0 139601 648324 648237 2026-10-28T21:19:52Z Ananya Taye 28065 648324 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ | date = ১৫১২–১৫২৩/২৪ | image = [[File:Mural showing Chutia women in war.png|300px]] | caption = ১৫২৪ চনৰ চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলক দেখুওৱা এখন ভিত্তিচিত্ৰ। | place = [[উজনি অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] (মূলত [[হাবুং]], [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]], [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]], [[মাজুলী]], [[ডিব্ৰুগড়]], [[শদিয়া]], [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]] আৰু চন্দনগিৰি অঞ্চল) | result = আহোম বিজয় | territory = [[চুতীয়া ৰাজ্য]] [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয় আৰু শদিয়াত আহোম প্ৰশাসন স্থাপন কৰা হয় | combatant1 = [[File:Chutia royal Insignia.png|25px]] [[চুতীয়া ৰাজ্য]] | combatant2 = [[File:Ahom insignia plain.svg|25px]] [[আহোম ৰাজ্য]] | commander1 = [[ধীৰনাৰায়ণ]]<br />[[নীতিপাল]]†{{efn|চুতীয়া বুৰঞ্জীত নীতিপালক শাসক হিচাপে নামোল্লেখ কৰা হৈছে। ''আহোম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত নীতিপালক ''চন্দ্ৰনাৰায়ণ'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Bhuyan, S. K. (ed.), ''Deodhai Assam Buranji'', p. 18.</ref>}}<br />কাশীতৰা†<br />[[সতী সাধনী]]†<br />মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা<br />বৰহুলৈ বৰুৱা<br />ধেলা<br />বৰপাত্ৰ<br />চুলুকী চেতিয়া<br />বুঢ়া বৰুৱা | commander2 = [[চুহুংমুং]]<br />ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই<br />কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই<br />খেনমুং†<br />[[চুক্লেনমুং]]ৰ এজন পুত্ৰ†{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}}<br />কনচেং<br />চাও চুখ্ৰিং<br />থাওমুং ৰাইলুং<br />জাংমুংখাম ফুকে-চং | strength1 = অজ্ঞাত | strength2 = অজ্ঞাত | casualties1 = অজ্ঞাত | casualties2 = অজ্ঞাত }} '''চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধসমূহ''' আছিল উজনি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজত সংঘটিত এক শৃংখল সামৰিক সংঘাত, যাৰ পৰিণতিত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত চুতীয়া ৰাজ্য আহোমসকলৰ দ্বাৰা বিজিত হয়। যদিও দুয়ো শক্তিৰ মাজত ৰাজনৈতিক যোগাযোগ আৰু পূৰ্বৰ এটা সংঘাত চতুৰ্দশ শতিকাৰ পৰাই লিপিবদ্ধ আছে, ১৫১২ চনত আহোমসকলৰ [[হাবুং]] অভিমুখী অগ্ৰগতি আৰু ১৫১৩ আৰু ১৫২০ চনত ক্ৰমে [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] আৰু [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]]ত হোৱা চুতীয়া প্ৰত্যাক্ৰমণৰ পৰাহে স্থায়ী যুদ্ধ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Baruah|1986|pp=227–229}} পৰৱৰ্তী সময়ত যুদ্ধৰ মুখ্য ক্ষেত্ৰ পূবলৈ সৰি যায়—প্ৰথমে [[ডিব্ৰুগড়|ডিব্ৰু]] নদীৰ মোহনালৈ, আৰু শেষত [[শদিয়া]] আৰু বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ দাতিকাষৰীয়া পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহলৈ।{{sfn|Phukan|1992|pp=55–56}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–65}} এই যুদ্ধ একেৰাহে চলা অভিযান নাছিল। ১৫১৩ চনৰ আহোম বিজয়ৰ পিছত, চুতীয়াসকলে ১৫২০ চনত দিহিঙমুখৰ মুংখ্ৰাং (বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]]-কাজিৰঙা)<ref name="Dihing">"About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56)."{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> পুনৰ দখল কৰি তাৰ আহোম সেনাপতিক হত্যা কৰে আৰু আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ১৫২২ চনৰ শেষভাগত আহোমসকলে দিহিঙমুখত প্ৰত্যাক্ৰমণ কৰি ডিব্ৰুমুখৰ ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ স্থাপন কৰে আৰু তাৰ পাছত ১৫২৩ চনত হোৱা চুতীয়া প্ৰত্যাক্ৰমণ ৰোধ কৰি শদিয়াৰ দিশে আগবাঢ়ে। চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ সমূহ আত্মসমৰ্পণ কৰিবলৈ দাবী কৰাত শান্তি-আলোচনা ব্যৰ্থ হয়। পৰৱৰ্তী অভিযানত ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজবংশীয় শাসনৰ বেলি মাৰ যায়।{{sfn|Baruah|1986|pp=227–230}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–88}} চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰিলেও আহোমসকলে তৎক্ষণাৎ পূবৰ অঞ্চলসমূহ সম্পূৰ্ণ সুৰক্ষিত কৰিব পৰা নাছিল। চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ অব্যাহত থাকে; ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ চনত বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয় আৰু ষোড়শ শতিকাজুৰি আন বহুতো বিদ্ৰোহ দেখা যায়।{{sfn|Devi|1968|pp=67–70}}{{sfn|Acharyya|1966|pp=238–239}} তথাপি এই বিজয়ে আহোম ৰাজ্যৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰ আৰু প্ৰশাসনিক ৰূপান্তৰৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যায় সূচিত কৰে। নতুনকৈ বিজিত চুতীয়া ৰাজধানী অঞ্চল শাসনৰ বাবে ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই'' পদ সৃষ্টি কৰা হয়, আৰু চুতীয়া সম্ভ্ৰান্ত, সামৰিক কৰ্মী, কাৰিগৰ আৰু বিশেষায়িত পেশাগত গোটসমূহক বিস্তাৰমান আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Shin|2020|pp=52–53}}{{sfn|Dutta|1985|p=30}} ==উৎস আৰু কালানুক্ৰম== এই সংঘাতসমূহৰ বিশদ বৰ্ণনা মূলত [[বুৰঞ্জী]]ৰ পৰা আহে। গুৰুত্বপূৰ্ণ বিৱৰণসমূহ পোৱা যায় গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা আৰু অনুবাদ কৰা টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী'', ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী'', ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'', সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী (SM)'', আৰু আন কেইবাখনো অসমীয়া বুৰঞ্জীত।{{sfn|Barua|1930|pp=48–60}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=15–19}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=9, 57–62}}{{sfn|Bhuyan|1945|pp=9-12}} ==প্ৰাৰম্ভিক সম্পৰ্ক== ===চুকাফাৰ সময়ৰ যোগাযোগ=== বুৰঞ্জীসমূহে চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজৰ যোগাযোগ [[চুকাফা]]ৰ সময়লৈকে লৈ যায়। কিছুমান বিৱৰণ অনুসৰি, উজনি অসমত চুকাফাৰ যাত্ৰাৰ সময়ত চুতীয়া, মৰাণ আৰু বৰাহীসকলৰ সৈতে যোগাযোগ হয় আৰু তেওঁলোকৰ কিছুমানক চুকাফাৰ অনুগামী গোটত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=3–4}} এই বুৰঞ্জীসমূহত পৰৱৰ্তী আহোম পৰিয়াল বা পদবীৰ কিছুমানৰ উৎপত্তি প্ৰাৰম্ভিক আহোম বসতিত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা চুতীয়া লোকৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে।{{sfn|Goswami|1977|pp=23-25}}<ref>"পূৰ্বে চুকাফা মহাৰাজৰ দিনত চুটিয়াৰ গাঁঞো মাৰি এটা মানুহ আনিলে, সি‌ ঝলম বাটিব পাৰে। পাচে মহাৰাজা ঝলম বটা দেখি স্বৰ্গদেৱৰ ঘৰত চয়জৰি বটাকৈ দিলে। চাঙ্গচাই নাম দি আহামৰ লগত থাকিব দিলে।" {{harvcol|Goswami|1977|p=26}}</ref><ref>"বাটত আহোঁতে পূৰ্বে চুকাফা দেৱে "গৰীয়া" বোলা পলৰীয়া মানুহ এঘৰ পাই আনিছিল। তাৰে সতি-সন্ততিক পাই এইজনা(চুবিনফা) ৰজাদেৱে 'চইজৰি বটাকৈ' দিলে, নাম থলে "চেঙ্গচাই"; বেজিৰ কামো কৰিবলৈ দিলে। পাছে সেই ঘৰকে পাছলৈ 'বকতিয়াল' বুলিলে।"{{harvcol|Borboruah|1997|p=26}}</ref> ৰাজনৈতিক স্তৰত, প্ৰাৰম্ভিক আহোম যুগৰ বেছিভাগ সময় সম্পৰ্ক সাধাৰণতে শান্তিপূৰ্ণ আছিল বুলি দেখা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-এ উল্লেখ কৰে যে চুকাফাৰ এজন পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা [[চুতুফা]]ৰ ৰাজত্বকাললৈকে চুতীয়া ৰজাৰ সৈতে মৈত্ৰী বা সৌহাৰ্দ্যপূৰ্ণ সম্পৰ্ক আছিল।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}} ইতিহাসবিদ ইয়াছমিন শইকীয়াই উল্লেখ কৰিছে যে [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|কছাৰীসকল]]ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰ সন্মুখীন হৈ প্ৰাৰম্ভিক [[আহোম জনগোষ্ঠী|টাই-আহোমসকলে]] চুতীয়াসকলৰ সৈতে বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; যদিও চতুৰ্দশ শতিকাৰ মাজভাগত হোৱা এটা প্ৰাৰম্ভিক প্ৰচেষ্টা সফল নহ'ল আৰু তাৰ পিছত প্ৰায় এশ বছৰ ধৰি উল্লেখযোগ্য সংঘাত দেখা নাযায়।<ref>{{harvcol|Saikia|1997|p=189}}: "Faced with significant political opposition from the Kacharis, the Tai-Ahoms sought the friendship of the Chutias. An early attempt, in the mid-fourteenth century, did not produce positive results and there was a lull for nearly a century."</ref> ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনে সেয়েহে চুতুফাৰ সময়ৰ সংঘৰ্ষক দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত স্পষ্টভাৱে লিপিবদ্ধ প্ৰথম ৰাজনৈতিক সংঘাত বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Shin|2020|p=51}} ===চুতুফাৰ মৃত্যু=== চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষভাগত আহোম ৰজা [[চুতুফা]]ক চুতীয়াসকলে চাফ্ৰাই নদীৰ ওচৰত এখন সাক্ষাতলৈ আমন্ত্ৰণ কৰে। তাত বিবাদ সৃষ্টি হয় আৰু চুতুফাক বন্দী কৰি হত্যা কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1945|p=7}} তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতি লৈ বুৰঞ্জীসমূহৰ মাজত ভিন্নতা আছে। কিছুমান বুৰঞ্জীত তেওঁক ষাঁড়েৰে গচকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হয়, আনবোৰত নাওত তেওঁৰ হত্যা হৈছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত কেৱল এইটো লিপিবদ্ধ যে ''Tiora'' বা চুতীয়াসকলে তেওঁক লৈ গৈ হত্যা কৰে; কোনো চুতীয়া ৰজাৰ নাম স্পষ্টকৈ দিয়া হোৱা নাই।{{sfn|Barua|1930|p=48}} চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পিছত আহোম ৰাজ্যত ৰাজশূন্যতা দেখা দিয়ে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-এ এই অন্তৰাল চাৰি বছৰ বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Barua|1930|p=49}} তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী [[ত্যাও খাম্‌টি]]য়ে হত্যাৰ প্ৰতিশোধ ল’বলৈ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে অভিযান চলায়, কিন্তু সফল নহ’ল।{{sfn|Dutta|1985|p=29}} তাৰ পিছত এশ বছৰতকৈ অধিক সময় দুয়ো ৰাজ্যৰ মাজত কোনো স্থায়ী যুদ্ধৰ উল্লেখ নাই। ==পটভূমি== ===যুদ্ধৰ পূৰ্বৰ ভূখণ্ডীয় অৱস্থা=== {{See also|চুতীয়া ৰাজ্য|আহোম ৰাজ্য}} [[File:Chutia kingdom Map.png|thumb|300px|১৫১২ৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ।]] দীৰ্ঘস্থায়ী সংঘাত আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বে [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ ৰাজধানী আছিল [[শদিয়া|শদিয়া বা সধয়াপুৰ]] আৰু ইয়াৰ অধীনত [[উজনি অসম]]ৰ এক বিস্তৃত অঞ্চলৰ লগতে বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ সংলগ্ন সমভূমি আৰু পাহাৰৰ পাদদেশসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ৰাজ্যখনৰ মুখ্য ভূখণ্ড [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]], [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]], [[লোহিত নদী|লোহিত]] আৰু [[দিহিং নদী|দিহিং]] নদীৰ উপত্যকাসমূহত বিস্তৃত আছিল বুলি পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হৈছে,<ref>"In the main, however, their territory was confined to the river valleys of the Suvansiri, Brahmaputra, Lohit, and the Dihing." {{harvcol|Nath|2013|p=27}}</ref> আনহাতে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ [[হাবুং]] চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনস্থ অঞ্চল আছিল।<ref>"Before its annexation by Ahoms, Habung was a Chutia dependency." {{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref> ইতিহাসবিদ সকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমা পশ্চিমে বৰ্তমানৰ [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]] অঞ্চললৈকে আছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে<ref>"..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west. Robinson and, following him, N.N.Acharya, are of the opinion that the Chutia kingdom extended up to Viswanath in the present Darrang district of Assam."{{harvcol|Dutta|1985|pp=28}}</ref><ref>"Though the geographical extent of these rulers' power is not yet known in detail, according to Neog, the present-day North Lakhimpur district of Assam, which covers the find sites of most inscriptions, perhaps formed a part of their political dominion. If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers extended as far as the outer limit of Darrang district, to the westernmost extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutiyas in the early part of the sixteenth century." {{harvcol|Shin|2020|pp=52–53}}</ref> আৰু উত্তৰফালে বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ [[ইটানগৰ]] অঞ্চললৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি ধৰিছে।<ref name="Gogoi1994p21">{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2 |quote=During the days of his successors, this kingdom[Chutia], at times, included besides the regions as mentioned above, also a part of the hilly province of present Arunachal Pradesh inclusive of Itānagar, its present capital, and its adjacent territories in the Brahmaputra valley as far west as to the river Bargāng near Biswanath in the Sonitpur District. Similar marks on stones found in the old archaeological ruins in Sadiyā, on the bank of the Buroi river and in the Naxāpāhār at the confluence of the Bargāng and the Dikai rivers inside Arunachal Pradesh, support this belief. Moreover, the inscriptions like the Dhenukhanā Copper Plate of Satyanārāyan of Śaka 1314 (1392 A.D.), the Barmutiyā Bil Copper Plate of the prince Dharmanārāyan a son of Satyanarayan of Śaka 1314, the Ghilāmorā Copper Plate of Laksminārāyan of Śaka 1323 (1401 A.D.), the Chepākhowā Copper Plate of Śaka 1350 (1428 A.D.) and the Pāyā-tāmreswari Temple Inscription of Mukta (Yuva) Dharmanārāyan of Śaka 1364 (1442 A.D.), also confirm that this line of kings had their capital at Sadiyā or Sadhayāpur and they ruled once an extensive country comprising a part of Upper Assam and Arunachal Pradesh, at least in the last part of the 14th century and the first part of the 15th century A.D.}}</ref> বৰ্তমানৰ [[মাজুলী]]ৰ দক্ষিণেদি পশ্চিমমুৱা হৈ বৈ যোৱা পুৰণি [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]]ক ৰাজ্যখনৰ দক্ষিণ সীমা হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>"..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west" {{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref><ref name="Bhuyan">"About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century, the area was brought under the control of the Ahoms and before that the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas." {{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> [[File:Ahom Kingdom Map.jpg|thumb|300px|300 px|১৫১২ৰ আহোম ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ।]] ইয়াৰ বিপৰীতে, [[আহোম ৰাজ্য]] মূলতঃ উজনি অসমৰ দক্ষিণ-পূব অংশত বিয়পি আছিল। [[চুকাফা]]ই স্থাপন কৰা প্ৰাৰম্ভিক আহোম ৰাজ্যখন [[দিখৌ নদী|দিখৌ]] আৰু [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]]ৰ মাজৰ অঞ্চলত সীমাবদ্ধ আছিল। তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী [[চুতেওফা]]ই পশ্চিম সীমা দিখৌৰ উপনৈ [[নামদাং নদী]]লৈকে সম্প্ৰসাৰিত কৰে। ইয়াৰ পিছত প্ৰায় দুটা শতিকা ধৰি আহোম ৰাজ্যৰ সীমা বহুলাংশে অপৰিবৰ্তিত হৈ থাকে।<ref>"Sukapha, the founder of the Ahom kingdom, crossed the Patkai hills and carved out a principality of his own in the south-eastern corner of the present district of Sibsagar, and the eastern corner of the present Tinsukia district between the river Dikhow and the Buri-Dihing... Sukapha was succeeded by his son Suteupha (1268–1281), who extended the western boundary up to the Namdang river by applying diplomacy with the Kacharis. From Subinpha, the third king, to Supimpha (1493–1497) the thirteenth king, the boundary of the Ahom kingdom remained unchanged." {{harvcol|Devi|1968|p=8}}</ref> উত্তৰফালে [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]] চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ মাজৰ সীমা হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। দিহিঙৰ ঐতিহাসিক গতিপথ বৰ্তমানৰ বুঢ়ী দিহিঙতকৈ বহু পশ্চিমলৈ বিস্তৃত আছিল; ই শিৱসাগৰ অঞ্চলৰ মাজেদি পশ্চিমমুৱা হৈ বৈ [[মাজুলী]]ৰ পশ্চিম প্ৰান্তৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰত মিলিত হৈছিল। ফলত এই নদী-ব্যৱস্থাই প্ৰাৰম্ভিক আহোম ৰাজ্যৰ উত্তৰ আৰু পশ্চিম দিশৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সীমা গঠন কৰিছিল।<ref name="Bhuyan"/> পূবফালে [[পাটকাই]] পৰ্বতমালা আহোম ৰাজ্য আৰু টাই ৰাজ্য মুঙকংৰ মাজৰ স্বীকৃত সীমা আছিল। [[চুডাংফা]]ৰ ৰাজত্বকালত মুঙ কোৱাঙৰ আক্ৰমণৰ পিছত ১৪০১ চনত সম্পাদিত এখন সন্ধিৰ দ্বাৰা পাটকাই পৰ্বতমালাক দুয়োখন ৰাজ্যৰ আনুষ্ঠানিক সীমা হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল।<ref>"There were no further hostilities, and a formal treaty was concluded in 1401 by which the Pātkāi was fixed as the boundary between the two countries." {{harvcol|Gait|1926|p=81}}</ref> সেয়েহে চুহুংমুঙৰ সম্প্ৰসাৰণৰ ঠিক পূৰ্বে আহোম ৰাজ্য সীমিত ভূখণ্ডবিশিষ্ট এক ৰাজনৈতিক সত্তা আছিল, যাৰ কেন্দ্ৰ আছিল শিৱসাগৰ–চৰাইদেউ–নামৰূপ–টিপাম অঞ্চল; উত্তৰ আৰু পশ্চিমফালে বুঢ়ী দিহিং নদী, দক্ষিণ, দক্ষিণ-পশ্চিমফালে নামদাং–দিখৌ অঞ্চল আৰু পূবফালে পাটকাই পৰ্বতমালাই ইয়াৰ মোটামুটি সীমা আছিল। ===চুহুংমুং আৰু হাবুং অভিমুখী অগ্ৰগতি=== [[চুহুংমুং]] (১৪৯৭–১৫৩৯)-ৰ শাসনকালত শক্তিৰ সমীকৰণ সলনি হয়; তেওঁৰ অধীনত আহোম ৰাজ্য তীব্ৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰৰ এক পৰ্যায়ত প্ৰৱেশ কৰে। ১৫১২ চনত আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ে, যি তেতিয়া চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চল আছিল।<ref>"Before its annexation by Ahoms, Habung was a Chutia dependency"{{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref><ref>"He first annexed Habung in 1512, a Chutiya dependency until then. Thereafter, the whole of the Hinduised Chutiya kingdom." {{harvcol|Guha|1983|p=27}}</ref><ref>"He annexed the Chutiya dependency of Habung in 1512"{{harvcol|Sinha|1987|p=163}}</ref> তাত তেওঁ সেই [[ব্ৰাহ্মণ]] পৰিয়ালটোৰ সৈতে দেখা পায় যিয়ে পূৰ্বে [[চুদাংফা|বামুণী কোঁৱৰ]]ক ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। চুহুংমুঙে সেই ব্ৰাহ্মণজনক নিজৰ সেৱাত লয়, সোণৰ লগুণ দিয়ে আৰু হাতীৰ বাবে ঘাঁহ যোগানৰ দায়িত্ব থকা এজন বিষয়া হিচাপে নিযুক্ত কৰে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}} এই অগ্ৰগতি কৌশলগতভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল, কাৰণ হাবুং দুয়ো ৰাজ্যৰ নদীমুখী সীমান্তৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত আছিল। বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণসমূহত [[দিহিং নদী|দিহিং]] আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন জলপথসমূহক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিভাজন অঞ্চল হিচাপে দেখুওৱা হৈছে—উত্তৰত চুতীয়া অঞ্চল আৰু দক্ষিণত আহোম ভূখণ্ড।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1960|p=56}} ===দিহিংত মাছ ধৰাৰ বিবাদ=== চুহুংমুং পানবাৰীত থকাৰ সময়ত তেওঁ কিছুমান সৈন্যক [[দিহিং নদী]]ত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়ায়। আহোম সৈন্যসকলে নদীত এটা ডাঙৰ ''বৰালি'' মাছ ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে চুতীয়াসকলে তেওঁলোকক দেখে। চুতীয়া বিষয়াসকলে ইয়াক চুতীয়া জলসীমাত অনধিকাৰ প্ৰৱেশ বুলি গণ্য কৰে। সম্ভৱত দিহিং উপত্যকাৰ কোনো বিষয়া মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই লোক পঠিয়াই হস্তক্ষেপ কৰে। কিন্তু আহোম সৈন্যসকলে মাছটোৰ লগতে চুতীয়া লোকসকলকো বন্দী কৰি লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} তাৰ পিছত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ঘটনাটো চুতীয়া ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ জোঁৱাই নিতাইক জনায়; নিতাইয়ে ৰজাক জানিবলৈ দিয়ে যে আহোমসকলে মান্য দিহিং সীমা পাৰ হৈ চুতীয়া ভূখণ্ডত প্ৰৱেশ কৰিছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}} ==সংঘাতসমূহ== {{OSM Location map |coord = {{coord|27.38|94.3}} |zoom=7 |float=right |width=450 |height=300 |magnify=1 |scalemark=8 |nolabels=1 |title=চুতীয়া–আহোম সংঘাতসমূহ (১৫১২–১৫২৪) |caption=সংঘাতসমূহৰ কিছুমান মুখ্য স্থান। ষোড়শ শতিকাৰ দিখৌমুখ আৰু দিহিংমুখ—যি দুয়োটাই তেতিয়া কাজিৰঙা–পশ্চিম মাজুলী অঞ্চলত আছিল—ইয়াত আনুমানিকভাৱে দেখুওৱা হৈছে, কাৰণ এই সময়ৰ পিছৰ শতাব্দীবোৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ উপনদীসমূহৰ গতিপথ যথেষ্ট সলনি হৈছে।<ref>স্থানসমূহ {{harvcol|Bhuyan|1960|pp=57–62}}, {{harvcol|Barua|1930|pp=55–61}} আৰু {{harvcol|Gait|1926|pp=84–87}}-ত বৰ্ণিত সামৰিক অভিযানৰ আধাৰত দেখুওৱা হৈছে।</ref> |auto-caption=14 |mark-sizeD=17,14 |shapeD=n-circle |shape-outlineD=white |shape-colorD=hard blue |label-colorD=hard blue |label-posD=left |ldyD=0 |ldxD=0 |mark-coord1={{coord|26.978083|93.877750}} |mark-title1=পানবাৰী (হাবুং) |label-pos1=left |ldx1=-4 |ldy1=0 |mark-coord2={{coord|26.65|93.35}} |mark-title2=দিখৌমুখ |label-pos2=bottom |ldx2=0 |ldy2=7 |mark-coord3={{coord|26.761361|93.711667}} |mark-title3=চেৰুৱাকাটা |label-pos3=top |ldx3=0 |ldy3=-6 |mark-coord4={{coord|26.913556|94.288222}} |mark-title4=চিৰা আটি |label-pos4=left |ldx4=-4 |ldy4=0 |mark-coord5={{coord|26.685333|93.54}} |mark-title5=মুংখ্ৰাং (দিহিংমুখ) |label-pos5=bottom |ldx5=0 |ldy5=7 |mark-coord6={{coord|27.265111|94.711278}} |mark-title6=চেচামুখ |label-pos6=left |ldx6=-4 |ldy6=0 |mark-coord7={{coord|27.4845|94.9019}} |mark-title7=ডিব্ৰুমুখ (ডিব্ৰুগড়) |label-pos7=right |ldx7=5 |ldy7=0 |mark-coord8={{coord|27.541993|95.136425}} |mark-title8=লাৰুপৰা |label-pos8=right |ldx8=5 |ldy8=0 |mark-coord9={{coord|27.83|95.67}} |mark-title9=লোহিতমুখ |label-pos9=left |ldx9=-4 |ldy9=0 |mark-coord10={{coord|27.959639|95.673111}} |mark-title10=[[বৰনগৰ, শদিয়া|বৰনগৰ]] (শদিয়া ৰাজধানী) |label-pos10=left |ldx10=-4 |ldy10=0 |mark-coord11={{coord|28.178|95.764}} |mark-title11=চন্দনগিৰি |label-pos11=top |ldx11=-4 |ldy11=-8 |mark-coord12={{coord|28.0467|96.0058}} |mark-title12=দইথাং |label-pos12=right |ldx12=5 |ldy12=0 }} ===দিখৌমুখ অভিযান, ১৫১৩=== সীমান্ত বিবাদৰ পিছত [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে চুতীয়া বাহিনী সংগঠিত কৰি ১৫১৩ চনত পশ্চিমমুখী অগ্ৰগতি আৰম্ভ কৰে। চুতীয়া সেনাই [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ ধাৰে ধাৰে আগবাঢ়ি [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]]ত এটা সুৰক্ষিত শিবিৰ স্থাপন কৰে। এই দুৰ্গটোক ''পচলা-গড়'' বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে—কলগছ বা কলগছৰ কাণ্ডেৰে নিৰ্মিত এক প্ৰতিৰক্ষামূলক গড়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ বৰ্ণনা অনুসৰি, চুতীয়াসকলে পানীৰ ওপৰত পচলাৰ গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। ইয়াৰ বাবে দুই-তিনিডাল কলগছ একেলগে বান্ধি ভূঁৰ সাজি তাৰ ওপৰত অধিক কলগছ জাপি উচ্চতা বৃদ্ধি কৰা হৈছিল। এই গড়ৰ আঁৰত আশ্ৰয় লৈ শত্ৰুপক্ষলৈ অস্ত্ৰ নিক্ষেপ কৰিব পৰা গৈছিল আৰু প্ৰয়োজন অনুসৰি পানীৰ ওপৰেৰে গড়টো এঠাইৰ পৰা আন ঠাইলৈ স্থানান্তৰ কৰিব পৰা গৈছিল।{{sfn|Baruah|2007|pp=147}} সেই সময়ত দিখৌমুখ বৰ্তমানৰ অৱস্থানতকৈ বহু পশ্চিমে, আধুনিক [[কাজিৰঙা]]ৰ ওচৰত আছিল। তাৰ পৰা চুতীয়া বাহিনী ''চেৰুৱাকাটা'' অঞ্চললৈ আগবাঢ়ি ''নংকমুং'' বিলৰ ওচৰত আন এটা শিবিৰ স্থাপন কৰে। তাৰ পিছত সেনাৰ এটা অংশ চেৰুৱাকাটাৰ পৰা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও (''বৰ-নাও'')ত উঠি ''চিৰা-আটি'' নামে জনাজাত অঞ্চলৰ দিশে যায়।{{sfn|Barua|1930|pp=54–55}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–58}} চুহুংমুঙে চাও চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্যসহ চুতীয়া নৌবাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়, আনহাতে মূল আহোম বাহিনীয়ে স্থলপথৰ স্থিতিসমূহত আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=54}} স্থল আৰু জল দুয়ো দিশত যুদ্ধ হয়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি ৪,০০০ চুতীয়া সৈন্য নিহত আৰু আন ৩,০০০ জন বন্দী হয়। ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে বন্দীসকলৰ শিৰচ্ছেদ কৰা হয় আৰু আহোম ৰজাই তেওঁলোকৰ কটা মূৰৰ মালা তৈয়াৰ কৰায়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}} ''অসম বুৰঞ্জী(SM)''ৰ অনুসৰি সংঘটিত যুদ্ধত আহোমৰ ডেকা ৰজা [[চুক্লেনমুং]]ৰ এজন পুত্ৰ নিহত হৈছিল। বুৰঞ্জীখনত স্পষ্টকৈ উল্লেখ আছে, "ডেকা ৰজাৰ পোৱক যুদ্ধত পৰিল।"{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}} ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি যুদ্ধ দিখৌমুখতেই শেষ হোৱা নাছিল। চুতীয়া বাহিনী উজাই যায় আৰু ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলৰ ''তিনিমুনী''ত পাঁচ দিন ধৰি আন এখন যুদ্ধ হয়। এই সংঘৰ্ষত অংশ লোৱা চুতীয়া নেতাসকলৰ ভিতৰত আছিল মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা, ধেলা (চুতীয়া ৰজাৰ ভায়েক) আৰু বৰহুলৈ বৰুৱা। যুদ্ধৰ সময়ত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা এটা কাঁড়ে আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। বৰহুলৈ বৰুৱাৰ অধীনস্থ বাহিনীসহ চুতীয়া সেনাই তাৰ পিছত [[শদিয়া]]ৰ দিশে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ উল্লেখ আন বুৰঞ্জীসমূহৰ ভিতৰত মাত্ৰ ''অসম বুৰঞ্জী(SM)'' খনত হে আছে। কিন্তু সেইখন বুৰঞ্জীতো ঘটনাটো ১৪৪৩ শক (১৫২১ খৃষ্টাব্দৰ) পাছত হোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}} সেয়েহে সম্ভৱতঃ ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-এ ১৫১৩ খৃষ্টাব্দৰ বিৱৰণত দিহিংমুখ আৰু ডিব্ৰুমুখত পৰৱৰ্তী সময়ত (১৫২২ খৃষ্টাব্দত) হোৱা যুদ্ধৰ অংশ মিহলাইছে, য’ত চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হয় আৰু আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। পৰাজয়ৰ পিছত দিখৌমুখত থকা চুতীয়া বাহিনী অঞ্চলটো ত্যাগ কৰে আৰু পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়। দিখৌমুখৰ পিছত আহোম অগ্ৰগতি তৎক্ষণাৎ শদিয়া আক্ৰমণলৈ আগবঢ়া নাছিল। তাৰ পৰিৱৰ্তে নতুন সীমান্ত সুৰক্ষিত দুৰ্গৰ জৰিয়তে সুদৃঢ় কৰা হয়। ১৫১৯ চনত চুহুংমুং পুনৰ হাবুংৰ পৰা দিহিংমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত ''মুংখ্ৰাং'' নামে এটা সামৰিক চকী নিৰ্মাণ কৰে,{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} যি চুতীয়া ভূখণ্ডৰ অংশ আছিল।<ref name="Phukan">{{cite book |last=Phukan |first=J. N. |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=II |chapter=The Tai-Ahom Power in Asam |year=2003 |edition=2nd |publisher=Publication Board Assam |location=Guwahati |page=55 |quote=This was followed by the erection of a fort by the Ahoms at Mong-khrang in the Chutiya territory. }}</ref> এই বিৱৰণসমূহত উল্লেখ কৰা দিহিংমুখ বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]]ৰ এক অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ; ইয়াত ষোড়শ শতিকাত দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী-ব্যৱস্থাৰ ভিন্ন গতিপথ প্ৰতিফলিত হৈছে।<ref name="Dihing"/> ===মুংখ্ৰাং পুনৰুদ্ধাৰ, ১৫২০=== ১৫২০ চনত চুতীয়া বাহিনী পুনৰ নামনি দিশে আগবাঢ়ি দিহিংমুখৰ সদ্য নিৰ্মিত আহোম দুৰ্গ ''মুংখ্ৰাং'' আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Phukan|1992|p=55}} দুৰ্গৰ দায়িত্বত থকা আহোম সেনাপতি খেনমুং আক্ৰমণকাৰী বাহিনীক বাধা দিবলৈ ওলাই আহে আৰু যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}} অৱশিষ্ট আহোম সৈন্যই অৱস্থান ত্যাগ কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}}{{sfn|Barua|1930|p=55}}{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}} ফলত দিহিংমুখ অঞ্চল পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।<ref>"Failing to obtain help from outside, the Chutiyas made no effort to recover their lost territory until 1520, when they attacked the Ahom fort at Mungkhrang. ... and for a time the Chutiyas once more ruled this tract of country."{{harvcol|Gait|1926|p=85-86}}</ref> এইটো যুদ্ধখনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ চুতীয়া বিজয় আছিল, কাৰণ ইয়াৰ ফলত দিহিং সীমান্তত আহোমসকলৰ আগৰ অগ্ৰগতিৰ বহু অংশ উল্টাই যায় আৰু চুহুংমুংক দুবছৰ পিছত নতুন প্ৰতিআক্ৰমণ সংগঠিত কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজনৈতিক অৱস্থা=== ১৫২২ চনত ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে [[হাবুং]] অঞ্চলত, প্ৰায় বৰ্তমানৰ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ ঠাইত, এজন ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰে।{{sfn|Baruah|2007|pp=41-42}} চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ [[সতী সাধনী|সাধনী]] নামে এগৰাকী জীয়েক আছিল আৰু পিছত সাধক নাৰায়ণ নামে এজন সৰু পুত্ৰ জন্মিছিল। সাধনীৰ বিবাহ নিতাই নামৰ এজন ব্যক্তিৰ সৈতে হয়; তেওঁক উত্তৰাধিকাৰী বা অভিভাৱক শাসক কৰা হয় আৰু [[নীতিপাল]] বা নিতিপাল নামে ৰাজনাম গ্ৰহণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}{{sfn|Devi|1968|pp=60–61}} [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ পিছত [[নীতিপাল]]ৰ সিংহাসনাৰোহণ ৰাজনৈতিকভাৱে অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক নিম্ন সামাজিক পটভূমিৰ এজন ব্যক্তিক উন্নীত কৰা হোৱা বাবে প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজপৰিয়াল আৰু অভিজাত বৰ্গৰ সদস্যসকলে অসন্তুষ্ট হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}} [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ ভায়েক সুৰজিত বা সুৰধ্বজপালৰ নেতৃত্বত এটা গোটে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ষড়যন্ত্ৰ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। নীতিপালে প্ৰতিষ্ঠিত বিষয়াসকলক অপসাৰণ কৰি নিজৰ ব্যক্তিগত অনুগত লোকক নিযুক্ত কৰে। নীতিপালে মন্ত্ৰী কাশীতৰাক সুৰধ্বজপালক বন্দী কৰিবলৈ পঠিয়ায়, কিন্তু সুৰধ্বজ ৰাজ্যৰ পৰা পলাই যায় আৰু তেওঁক ধৰা নাযায়।{{sfn|Baruah|2007|pp=132-33}} বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ সাধাৰণ পৰিয়ালৰ সঙ্গীসকলক ক্ৰমে ক্ষমতাৰ পদত নিযুক্ত কৰি প্ৰতিষ্ঠিত অভিজাত পৰিয়ালসমূহক বিচ্ছিন্ন কৰি তোলে আৰু তেওঁলোকৰ আস্থা আৰু আনুগত্য হেৰুৱায়। বুৰঞ্জীত তেওঁক স্বেচ্ছাচাৰী প্ৰশাসন আৰু প্ৰজাৰ ওপৰত অত্যাচাৰৰো অভিযোগ দিয়া হৈছে; যোগ্যতা বা দোষ-গুণ অনুসৰি বিচাৰ নকৰা বুলি কোৱা হৈছে। ফলত জনসাধাৰণৰ মাজত তেওঁৰ নিন্দাসূচক নাম ''অনীতিপাল'', অৰ্থাৎ অন্যায় বা অধাৰ্মিক শাসক, প্ৰচলিত হৈছিল বুলি কোৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}} ===আহোম প্ৰতিআক্ৰমণ, ১৫২২=== ১৫২২ চনৰ শেষভাগত চুহুংমুঙে এটা বৃহৎ প্ৰতিআক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। ৰজা নংকমুং বিলৰ ওচৰলৈ আহে, আৰু ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইৰ অধীনত আহোম বাহিনী দিহিংমুখ অঞ্চল দখল কৰি থকা চুতীয়া সৈন্যৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}} আহোম বাহিনীৰ নেতৃত্ব দিয়া বৰগোহাঁইয়ে চুতীয়া সৈন্যক দিহিংমুখৰ পৰা পূবমুখে ঠেলি নিয়ে।{{sfn|Goswami|1977|p=40}} অভিযানৰ সময়ত তেওঁলোকে বহুতো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা যুদ্ধ-নাও দখল কৰে। লাছাইতাই নামৰ এজন ব্যক্তিক দখল কৰা যুদ্ধ-নাও এটাত উঠাই চুতীয়া বাহিনীৰ অৱস্থান সম্পৰ্কে খবৰ লৈ চুহুংমুংৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেতিয়ালৈ ৰজা চেৰুৱাকাটালৈ আগবাঢ়িছিল। লাছাইতাইয়ে জনায় যে চুতীয়া বাহিনী ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলত আৰু পূবে অৱস্থান লৈছে।{{sfn|Barua|1930|pp=55–56}}{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}} সম্ভৱতঃ ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত বৰ্ণিত, পূৰ্বোল্লিখিত ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধখন এই ৰণখনৰ পিছতেই সংঘটিত হৈছিল। ===ডিব্ৰুগড় অভিযান, ১৫২৩=== দিহিংৰ অৱস্থান পুনৰ দখল কৰাৰ পিছত আহোমসকলে পূবলৈ আগ বাঢ়ি আহি আন এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুংৰ আদেশ অনুসৰি ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে পূৰ্ণ বাহিনী লৈ ডিব্ৰু নদীৰ মোহনা ([[ডিব্ৰুগড়]])ত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুং তেতিয়া [[চৰাইদেউ]]লৈ উভতি যায়, য’ত তেওঁ পুনৰ অভিযান আৰম্ভ কৰাৰ আগতে দেৱতাসকললৈ বলি আগবঢ়ায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Barua|1930|p=55}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}} ১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুং পুনৰ সৈন্যসহ আগবাঢ়ি ''চেচামুখ''ত শিবিৰ স্থাপন কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}} আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা বুলি জানিব পোৱাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাই [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ (বৰ্তমানৰ [[চাবুৱা]]ৰ ওচৰৰ অঞ্চল) আগবাঢ়ি নতুন আহোম দুৰ্গৰ ওপৰত আক্ৰমণৰ প্ৰস্তুতি লয়। লাৰুপৰাৰ পৰা চুতীয়া ৰজাই শত্ৰুক দেশৰ পৰা খেদিবলৈ বুঢ়া বৰুৱা (''থাওবান বৰুৱা'')ৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰুমুখ লৈ সৈন্য বাহিনী পঠিয়ায়। ৰজাৰ আদেশ অনুসৰি চুতীয়া সেনাপতিয়ে ডিব্ৰুমুখৰ আহোম দুৰ্গ আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}} চুহুংমুঙো ডিব্ৰুমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি ব্যক্তিগতভাৱে অভিযানত যোগ দিয়ে। ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে একলগ হৈ স্থলপথে দি আগবাঢ়ি চুতীয়া নৌবাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া নৌবাহিনীৰ নেতৃত্বত আছিল তিনিজন সেনাপতি—কাশীতৰা, এলেঙী চেতিয়া আৰু বৰপাত্ৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}<ref>Tai-Ahom text, translated as: “Phrasenmung Borgohain (Thaomunglung Phrasenmung) and Chao Senglung Kinglun, together with all the principal officers (poi-thau-tang-móng), went forth (poi) and joined battle (hit ti kan). There were then deaths in the fighting on land (khau cang tai tang buk jeu). They thereupon engaged and checked (tô kit) the naval force (riu) of Kaitara, Alangki Chetia and Patorlung there (kä nai koi).”{{harvcol||Barua|1930|pp=55}}</ref> বৰপাত্ৰ উপাধিটো বিশেষ তাৎপৰ্যপূৰ্ণ, কাৰণ হাবুংৰ আগৰ চুতীয়া প্ৰশাসনৰ তামৰ ফলিৰ পৰা ''বৃহৎ-পাত্ৰ'' বা "বৰপাত্ৰ" পদৰ উল্লেখ পোৱা যায়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}} পাছদিনা চুহুংমুঙে দুৰ্গত থকা মন্ত্ৰী, জ্যেষ্ঠ বিষয়া আৰু সৈন্যসকলক একত্ৰিত কৰি পূবলৈ আগবাঢ়ে আৰু সোণাৰী (বৰ্তমানৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|কাকপথাৰ]]) অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55}} ===শান্তি-আলোচনা=== ডিব্ৰু–টিফাও সীমান্তত পৰাজয়ৰ পিছত চুতীয়া শাসকে চুহুংমুংৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। বুৰঞ্জীসমূহত এই কূটনৈতিক আদান-প্ৰদানৰ অস্বাভাৱিকভাৱে বিশদ বৰ্ণনা আছে। প্ৰথম দূতাবাসে সোণৰ ''কেৰু'' কাণফুলি (''tong-ru-kham''), [[মুগা (ৰেচম)|মুগা]] বা সোণেৰে সজোৱা ''মেখেলা'' (''sin-kham''), কপাহৰ কাপোৰ (''phra-nun''), ৰূপৰ খাট (''tha-ka-ngen'') আৰু পাটি আদি মূল্যবান সামগ্ৰী লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}{{sfn|Barua|1930|p=55}}{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}}{{sfn|Goswami|1977|pp=40-41}} সকলো উপহাৰ গ্ৰহণ কৰিও চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ(সোণ আৰু ৰূপৰ মেকুৰী মূৰ্তি, সোণ আৰু ৰূপৰ ছত্ৰ, সোণৰ খাট আৰু সোণৰ দণ্ড), ১০টা দতাল হাতী, এজনী মাখুন্দী হাতী আৰু এজনী ছোৱালী বিচাৰি পঠায়।{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}{{sfn|Basu|1970|p=23}}{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}} চুতীয়া শাসকে হাতী আৰু ছোৱালী গৰাকীক দিবলৈ মান্তি হয়, কিন্তু মুখ্য ৰাজবংশীয় ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে; তেওঁৰ যুক্তি আছিল যে এইবোৰ তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষৰ পৰা পোৱা ৰাজ সম্পদ। প্ৰায় এমাহ পিছত নতুন উপহাৰসমূহ পঠিয়োৱা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল সোণ-ৰূপৰ ''জাপি'' (''kup-ngen-chon-kham''), সোণৰ বাকচ (''khup-kham''), সোণৰ পাত্ৰ (''liu-kham''), সোণৰ ছত্ৰ (''chang-kham''), সোণৰ বালা (''mao-kham'') আৰু নূপুৰ (''khu-tin-kham''), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাঁতৰ পাটি, এখন দা বা ছুৰী, আৰু উৎকৃষ্ট কাপোৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55-56}}{{sfn|Goswami|1977|pp=40-41}}{{sfn|Bhuyan|1945|p=11}} একে সময়তে চুতীয়াসকলে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰি আছিল।{{sfn|Barua|1930|pp=56}} এই নিৰ্মাণ অব্যাহত থকা, ৰাজচিহ্নসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা আৰু লগতে উপহাৰৰ মাজত কটাৰী দেখি হুংমুঙ ৰজাই শদিয়াপুৰ আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰে।[{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}{{sfn|Goswami|1977|p=41}}{sfn|Bhuyan|1945|p=11}}{{sfn|Barua|1930|pp=55-56}} ===শদিয়া অভিমুখী অগ্ৰগতি, ১৫২৩–২৪=== আহোম বাহিনীয়ে নাওৰ সাঁকো বা নাওৰ শাৰী ব্যৱহাৰ কৰি লুইত পাৰ হয় আৰু প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক স্থানচ্যুত কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Bhuyan|1945|p=11}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}{{sfn|Goswami|1977|p=41}} এটা বিৱৰণ অনুসৰি সেই সময়ত চুতীয়া ৰজা এটা পুখুৰী খন্দোৱা কামত লাগি আছিল। লুইতৰ মোহনাৰ ওচৰৰ দুৰ্গত হোৱা হঠাৎ আহোম আক্ৰমণে তেওঁক সেই অৱস্থান এৰি নগৰত নোসোমাই চন্দনগিৰিলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=108}} আনহাতে কাশীতৰা দইথাং পাহাৰীয়া দুৰ্গলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17-18}} শদিয়া দখল কৰাৰ পিছত চুহুংমুং অঞ্চলটোৰ মুখ্য নগৰ ''[[বৰনগৰ, শদিয়া|বৰ-নগৰ]]''ত থাকে আৰু অৱশিষ্ট চুতীয়া অৱস্থানসমূহলৈ অভিযানৰ বাবে নিজৰ বাহিনী ভাগ কৰে।{{sfn|Bhuyan|1945|pp=11}}{{sfn|Goswami|1977|p=41}} ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক চন্দনগিৰিলৈ পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে ধনুধাৰী গোহাঁই (''Chao-seng Kung-rin'') কনচেংক [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]লৈ কাশীতৰাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–19}} ===চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ যুদ্ধ=== চন্দনগিৰিয়ে প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক এক শক্তিশালী প্ৰাকৃতিক অৱস্থান দিছিল। আহোম বাহিনীয়ে চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰাই বৰুৱা আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালক বন্দী কৰে‌ আৰু চুতীয়া ৰজা ৰাণীৰ আত্মগোপনৰ স্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য কৰোৱাই। বুৰঞ্জীৰ বৰ্ণনা অনুসৰি গজৰাই নিজেও অৰণ্যত লুকাই আছিল। তাৰে ল'ৰাৰ কান্দন শুনি ফ্ৰাচেংমুঙৰ পুত্ৰ ঘৰ সন্দিকৈয়ে বেঢ়ি ধৰিলে‌ বোলে-"ৰজাৰ কথা ক নকলে‌ কাটিম।" এই বুলি তাৰ ল'ৰা তিৰোতাক বন্দী কৰি তাক পঠাই দিলে। বহু প্ৰচেষ্টা সত্ত্বেও গজৰায়ে ৰজাক বিচাৰি নাপাইছিল। শেষত ৰাণীৰ ভোক লাগিলত জুৰি‌ এখনৰ কাষত ভাত ৰান্ধোতে উঠা ধোঁৱা দেখিহে গম পালে আৰু সেইমতে আহোম বিষয়াসকলক জনালেহি যে চুতীয়া ৰজা ৰাণীয়ে চন্দনগিৰিৰ এখন পাহাৰীয়া জুৰিৰ ওচৰত আশ্ৰয় লৈছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}} প্ৰথম অৱস্থাত চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবৰ কাৰণে আহোম সেনাই আপ্ৰাণ চেষ্টা চলাইও সফল নহয়। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল বগৰাই আৰু নিক্ষেপ কৰি আক্ৰমণকাৰী সৈন্যসকলৰ বহুজনক হত্যা কৰে আৰু আহোম বাহিনীক পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}} ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' আৰু সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''ত কোৱা হৈছে যে [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]] যুদ্ধৰ সময়ত গৰ্ভৱতী আছিল।।{{sfn|Bhuyan|1945|p=11}}{{sfn|Bhuyan|1960|p=59}} গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা কৰা টাই-ভাষাৰ বুৰঞ্জীখনত চুতীয়াসকলৰ প্ৰধান ৰাণীগৰাকীক ''নাং লুং'' বা ''বৰকুঁৱৰী'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। লগতে এজন ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ কথাও আছে। ফ্ৰাঁছোৱা জেকেছনে আহোম–চুতীয়া যুদ্ধ সম্পৰ্কীয় টাই পাণ্ডুলিপিসমূহৰ অনুবাদ আলোচনা কৰি উল্লেখ কৰিছে যে গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ সম্পাদিত ''আহোম বুৰঞ্জী''ত টাই ভাষাৰ ''নাং'' শব্দৰ দুটা উল্লেখৰ মাজত থকা সম্পূৰ্ণ এটা শাৰীৰ অনুবাদ বাদ পৰিছিল। সেই শাৰীটোত মূলতঃ ৰাণীগৰাকীৰ বিষয়ে তথ্য সন্নিৱিষ্ট আছিল।<ref>{{citation |last=Jacquesson |first=Francois |title=Ahom Buranji Translation: Chutia-Ahom Wars |url=https://archive.org/details/ahom-buranji-translations |page=21 |quote=Borua's edition jumped one full line between two nang. }}</ref> এই সংস্কৰণত তিনিজন ৰাজপৰিয়ালৰ ব্যক্তিৰ সঠিক পৰিচয় অনিশ্চিত, কাৰণ ''নাং লুং'' শব্দটোক ৰাণী বা ৰাজকুমাৰী—দুয়ো ধৰণে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। বুৰঞ্জীৰ ব্যাখ্যাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি এই তিনিজন [[ধীৰনাৰায়ণ]], সাধনী আৰু নীতিপাল বা সাধক নাৰায়ণ হ’ব পাৰে; বা নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁলোকৰ পুত্ৰও হ’ব পাৰে। ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''ৰ অনুসৰি সাধনী আৰু নীতিপালৰ বিবাহ ১৫১২–১৩ৰ আগতেই হৈছিল বুলি দেখা যায়, কাৰণ ১৫১৩ চনৰ সংঘাতৰ ঘটনাত [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে জোঁৱাইৰ জৰিয়তে আহোমসকলৰ বিষয়ে তথ্য পোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত ৰজা জনক ''চন্দ্ৰনাৰায়ণ'' বা নীতিপাল নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=18}} আহোম সৈন্য চন্দনগিৰি পৰ্বতত সন্মুখৰ পৰা আৰোহণ কৰিব নোৱাৰি পিছুৱাই আহিব লগাত পৰে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক লগত ধৰি আনে। তাৰ পিছত তেওঁলোকে কৌশল সলাই পাহাৰটো তিনিফালৰ পৰা ঘেৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। চাও ৰু-পাকৰ নেতৃত্বৰ এটা দলে ''ঘিলা'' লতা বা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি আৰোহণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ওপৰত উঠি তেওঁলোকে প্ৰথমে কোনো প্ৰতিৰক্ষাকাৰী নেদেখে।{{sfn|Gait|1926|p=87}}{{sfn|Goswami|1977|p=42}} আৰু আগবাঢ়ি তেওঁলোকে প্ৰায় চল্লিশজন লোক থকা এটা বসতি পায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=18}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত সন্নিৱিষ্ট ''চুতীয়া বুৰঞ্জী'' অনুসৰি ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইয়ে তাৰ পিছত কিছুমান মানুহক গছ বা উখ ঠাইত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ দিয়ে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} আগ বাঢ়ি গৈ চুতীয়া ৰজাক ''বৰ-দুৱাৰ''ত দেখিলে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=18}}{{sfn|Goswami|1977|p=42}} অৱশিষ্ট চুতীয়া সৈন্যসকলে তৎসত্ত্বেও প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখে আৰু পুনৰ শিল নিক্ষেপ কৰি অধিক আহোম সৈন্য হত্যা কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=42}} নীতিপালে শত্ৰুৰ ওপৰত কাঁড় চলাবলৈ আৰম্ভ কৰে, কিন্তু জাংমুংখাম ফুকে-চঙে মৰা কাঁড়ে আঘাত কৰি তেওঁক হত্যা কৰে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=87}}{{sfn|Bhuyan|2001|p=18}}{{sfn|Goswami|1977|p=42}}{{sfn|Barua|1930|p=57}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত লিপিবদ্ধ চুতীয়া বুৰঞ্জীয়ে ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলৰ অংশগ্ৰহণক বিশেষভাৱে গুৰুত্ব দিয়ে। সাধনী আৰু বৃহৎ সংখ্যক ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰী (১২০ গৰাকী ৰাজনাৰী বা ৰাজকুমাৰী) আক্ৰমণকাৰী বাহিনীৰ ওপৰত শিল কঢ়িয়াই বা বগৰাই প্ৰতিৰক্ষাত সহায় কৰা বুলি বৰ্ণিত।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} একে সময়তে কনচেংৰ বাহিনীয়ে দইথাংত কাশীতৰাক আক্ৰমণ কৰে। অৱশেষত চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থান আহোমসকলে দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} ৰাজ্য ধ্বংস হোৱাৰ মাত্ৰ কেইবছৰ পিছতেই ১৫২৯ চনত চন্দনগিৰি আৰু দইথাং দুয়ো ঠাইতে পুনৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয়, যাৰ পৰা বুজা যায় যে শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছতো প্ৰতিৰোধৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ আছিল। ===চুতীয়া শাসক আৰু সাধনীৰ মৃত্যুৰ ইতিহাস=== শেষৰ সংঘৰ্ষসমূহত কোন নিহত বা বন্দী হৈছিল সেই বিষয়ে উৎসসমূহৰ মাজত যথেষ্ট মতভেদ আছে। ''আহোম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত চুতীয়া ৰজা আৰু এজন ৰাজপুত্ৰৰ মৃত্যুৰ কথা বৰ্ণিত। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত ''চন্দ্ৰনাৰায়ণ''ৰ মৃত্যুৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=18}} এছ. এল. বৰুৱাই এই বিৱৰণসমূহ [[ধীৰনাৰায়ণ]] আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।{{sfn|Baruah|1986|p=229}} নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰা একেলগ কৰি ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে [[ধীৰনাৰায়ণ]] আৰু তেওঁৰ জোঁৱাই [[নীতিপাল]]ক শেষ যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ সাধক নাৰায়ণ জীৱিত থাকিল বুলি কয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত সন্নিৱিষ্ট চুতীয়া বংশাৱলী-বুৰঞ্জীয়ে নীতিপালক শাসনকাৰী ৰজা হিচাপে দেখুৱাই আৰু শেষ প্ৰতিৰোধত [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]]ক কেন্দ্ৰীয় স্থান দিয়ে। এই বংশাৱলীত নীতিপালক ''চন্দ্ৰনাৰায়ণ'' বুলি কোৱা হৈছে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} সাধনীৰ মৃত্যুৰ ধৰণো বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাত ভিন্ন। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত সন্নিৱিষ্ট ''চুতীয়া বুৰঞ্জী'' অনুসৰি তেওঁ বন্দী হ’বলৈ অস্বীকাৰ কৰি চন্দনগিৰিৰ পৰা জঁপিয়াই মৃত্যুবৰণ কৰে,{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} আনহাতে ''পুৰণি অসম বুৰঞ্জী''ৰ বিৱৰণত প্ৰধান ৰাণীগৰাকীক যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি কোৱা হৈছে।{{sfn|Goswami|1977|p=42}} গেইটে লিখিছে যে তেওঁ বৰছা বা অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈছিল আৰু আন ৰাজপত্নীসকলৰ কিছুমান নিহত আৰু কিছুমান বন্দী হৈছিল।{{sfn|Gait|1926|p=85}} টাই-ভাষাৰ বিৱৰণতো এগৰাকী প্ৰধান ৰাণী বা ''নাং লুং'' অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱা বুলি উল্লেখ আছে।{{efn|ফ্ৰঁছোৱা জেকেছনে উল্লেখ কৰিছে যে গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই প্ৰকাশ কৰা ''আহোম বুৰঞ্জী''-ৰ অনুবাদত ''nang'' শব্দটোৰ দুটা উল্লেখৰ মাজত থকা এটা সম্পূৰ্ণ শাৰী বাদ পৰিছিল; সেই শাৰীটোত ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীৰ বিষয়ে অধিক তথ্য আছিল।<ref>{{citation |last=Jacquesson |first=Francois |title=আহোম বুৰঞ্জী Translation : Chutia-Ahom wars |url=https://archive.org/details/ahom-buranji-translations |page=21 |quote=Borua's edition jumped one full line between two nang.}}</ref>}} ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-ত কোৱা হৈছে যে জাংমুঙে মুখ্য চুতীয়া ৰাজকুমাৰী (''বৰকুঁৱৰী'')ৰ শিৰচ্ছেদ কৰি তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ সভালৈ লৈ যায়,<ref>{{harvcol|Saikia|1997|p=188}} "Jangmung beheaded the chief Chutia princess(Barkonwari) and brought her head to the assembly."</ref>{{sfn|Bhuyan|1960|p=14}} আনহাতে ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''-এ যোগ কৰে যে তেওঁৰ কঁকালত আঘাত কৰা হয়, সোণৰ কঁকালবন্ধ লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|1945|p=11}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-য়ো তেওঁক আত্মসমৰ্পণ নকৰি প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰখা বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু ৰজাৰ বৰকুঁৱৰীৰ মূৰ কাটি অনা হৈছিল বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} মৃত্যুৰ ধৰণক লৈ ভিন্নতা থাকিলেও উৎসসমূহে একে ধৰণে প্ৰধান ৰাণীগৰাকীক শেষ প্ৰতিৰোধৰ সময়ত নিহত হোৱা বা জীৱিত বন্দী নোহোৱা হিচাপে উপস্থাপন কৰে। এই পৰাজয়ে স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটায়। মুখ্য ৰাজচিহ্ন আৰু অন্যান্য সম্পত্তি পৰৱৰ্তী সময়ত আহোমসকলৰ হাতলৈ যায়।{{sfn|Dutta|1985|p=30}}{{sfn|Baruah|1986|pp=229–230}}{{sfn|Barua|1930|p=57}}{{sfn|Bhuyan|1945|p=11}}{{sfn|Goswami|1977|p=42}}{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} ==যুদ্ধ আৰু সংঘৰ্ষসমূহৰ তালিকা== {| class="wikitable" |- ! style="background:orange;"| <span style="color:white">সংঘাতৰ নাম</span> ! style="background:orange; width:130px;"| <span style="color:white">পক্ষ</span> ! style="background:orange; width:130px;"| <span style="color:white">পক্ষ</span> ! style="background:orange; width:280px;"| <span style="color:white">ফলাফল</span> |- |'''[[হাবুং]]লৈ আহোম অগ্ৰগতি''' (১৫১২ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম ভূখণ্ডীয় লাভ''' * আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ি, চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চলটো দখল কৰে।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Sinha|1987|p=163}} |- |'''[[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] অভিযান''' (১৫১৩ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম বিজয়''' * চুতীয়াসকলে পশ্চিমমুখে অগ্ৰগতি কৰি [[মাজুলী]]ৰ দিখৌমুখ আৰু নংকমুং সুৰক্ষিত কৰে। * তেওঁলোকৰ স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে; পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} |- |'''মুংখ্ৰাং ([[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]])ৰ চুতীয়া পুনৰুদ্ধাৰ''' (১৫২০ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''চুতীয়া বিজয়''' * চুতীয়াসকলে আহোম-অধিকৃত<ref name="Phukan"/> মুংখ্ৰাং–দিহিংমুখ অঞ্চল (বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী–কাজিৰঙা) আক্ৰমণ কৰে। * আহোম সেনাপতি ''খেনমুং'' নিহত হয় আৰু অৱশিষ্ট সৈন্যবাহিনী পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য হয়; ফলত অঞ্চলটো পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}} |- |'''দিহিংমুখত আহোম প্ৰতিআক্ৰমণ''' (১৫২২ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম বিজয়''' * ''ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই''য়ে চুতীয়াসকলক দিহিংমুখৰ পৰা পূবলৈ ঠেলি নিয়ে। * আহোমসকলে কেইবাখনো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}} |- |'''ডিব্ৰুগড় অভিযান''' (১৫২৩ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম বিজয়''' * আহোমসকলে ডিব্ৰুৰ ([[ডিব্ৰুগড়]]) ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰাৰ পিছত চুতীয়া শাসকে [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ আগবাঢ়ি ''বুঢ়া বৰুৱা''ক আহোমৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়। * ডিব্ৰুমুখত চুতীয়া স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16–17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}} |- |'''শান্তি-আলোচনা''' (১৫২৩ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আলোচনা ব্যৰ্থ''' * চুতীয়া শাসকে [[চুহুংমুং]]ৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ মূল্যবান সামগ্ৰী, হাতী আৰু অন্যান্য উপহাৰসহ দুটা দূতাবাস পঠিয়ায়। * চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজসম্পদ সমূহৰ আত্মসমৰ্পণ দাবী কৰে; শাসকে পূৰ্বপুৰুষৰ ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাত যুদ্ধ পুনৰ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} |- |'''[[শদিয়া]] অভিমুখী অগ্ৰগতি''' (১৫২৩–২৪ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম বিজয়''' * আহোমসকলে লুইত পাৰ হৈ সুৰক্ষিত চুতীয়া অৱস্থানৰ পৰা প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক উৎখাত কৰে। * চুতীয়া শাসক চন্দনগিৰিৰ দিশে পিছুৱাই যায়, আনহাতে কাশীতৰা [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]লৈ যায়।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–18}} * সধয়াপুৰৰ বৰনগৰ আহোমসকলে দখল কৰে। |- |'''চন্দনগিৰি আৰু [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ৰ যুদ্ধ''' (১৫২৪ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম বিজয়''' * চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল বগৰাই দিয়াত আহোমসকলৰ প্ৰথম আক্ৰমণ ব্যৰ্থ হয়।{{sfn|Gait|1926|p=87}} * আহোম বাহিনীয়ে পিছত পাশ্বৰীয়া পথে পাহাৰৰ ওপৰত উঠে, আনহাতে কনচেংয়ে দইথাং আক্ৰমণ কৰে। * প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয়; স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}}{{sfn|Barua|1930|p=61}} |} ==বিজয়োত্তৰ প্ৰতিৰোধ== চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনে সশস্ত্ৰ প্ৰতিৰোধ তৎক্ষণাৎ শেষ কৰা নাছিল। বুৰঞ্জীসমূহে ষোড়শ শতিকাজুৰি পূৰ্বৰ চুতীয়া ভূখণ্ডৰ বিভিন্ন অংশত পুনঃপুনঃ বিদ্ৰোহৰ উল্লেখ কৰে। ===১৫২৭ চনৰ বিদ্ৰোহ=== প্ৰথম বৃহৎ বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনত ঘটে। নতুনকৈ স্থাপিত আহোম প্ৰশাসনৰ বিৰুদ্ধে চুতীয়া বাহিনী উঠে আৰু শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ সীমান্ত চকীসমূহ ঘেৰাও বা হুমকি দিয়ে।{{sfn|Devi|1968|p=67}} টাই উপাধি থাওমুং মুংক্লাং নামে পৰিচিত দিহিঙীয়া গোহাঁইক ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইক সহায় কৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেওঁ যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Gait|1926|pp=90–91}}{{sfn|Devi|1968|p=67}} শেষত আহোমসকলে বিদ্ৰোহ দমন কৰে, কিন্তু এজন জ্যেষ্ঠ সীমান্ত বিষয়াৰ মৃত্যুয়ে নতুন প্ৰদেশত নিয়ন্ত্ৰণ যে অনিশ্চিত আছিল সেয়া দেখুৱায়। বিদ্ৰোহৰ পিছত প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা সলনি কৰা হয়। কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক টাই বুৰঞ্জীত থাওমুংলুং ব-ঙেন বুলি বৰ্ণিত পূব সীমান্তৰ এটা পদত নিযুক্ত কৰা হয়; তেওঁৰ কৰ্তৃত্ব কাঙখামৰ পৰা উজনি লোহিত অঞ্চললৈ বিস্তৃত আছিল।{{sfn|Barua|1930|p=61}} ===১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ=== ১৫২৯ চনৰ শেষভাগত আৰু বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয়। যুদ্ধ পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজধানী আৰু সংলগ্ন পাহাৰীয়া অঞ্চলজুৰি বিস্তৃত আছিল। চুহুংমুং নিজে জ্যেষ্ঠ বিষয়াসকলসহ পূবলৈ আগবাঢ়ি কাঙখাম পায়। দিবাংপাৰৰ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে বাহিনী পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে ৰজা শদিয়ালৈ আগবাঢ়ে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} আহোম সেনাক একাধিক মুকাবিলাৰ ক্ষেত্ৰত ভাগ কৰা হয়। তেতিয়া টিপাম ৰজা [[চুক্লেনমুং]] আৰু আন বিষয়াসকলক দইথাং দখল কৰি থকা চুতীয়া বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়। তাত চুতীয়াসকল পৰাস্ত হয় আৰু তাৰ পিছত মৰাণকাওত আন এটা আহোম বিজয় ঘটে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} তাৰ পিছত পুনৰ চন্দনগিৰিত যুদ্ধ আৰম্ভ হয়—স্বাধীন ৰাজ্যৰ শেষ অভিযানৰ সৈতে জড়িত একে পাহাৰীয়া দুৰ্গ। ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইয়ে আক্ৰমণৰ নেতৃত্ব দিয়ে। পূৰ্বৰ যুদ্ধৰ দৰে এইবাৰো চুতীয়াসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ উঠিবলৈ চেষ্টা কৰা সৈন্যৰ ওপৰত ডাঙৰ শিল বগৰাই দিয়ে, ফলত প্ৰথম আক্ৰমণত আহোম বাহিনী পিছু হটিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Devi|1968|pp=68–69}} আন সংঘৰ্ষসমূহ ব্ৰহ্মপুত্ৰ, দিবাং আৰু কুণ্ডিল–লোহিত নদী-ব্যৱস্থাৰ কাষতো ঘটে।{{sfn|Gait|1926|p=91}} বিদ্ৰোহৰ সময়ত আহোম সীমান্ত বিষয়া চাও চুলিং সাময়িকভাৱে বন্দী হয়, যদিও পিছত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। একাধিক সংঘৰ্ষৰ পিছত বিদ্ৰোহ দমন হয় আৰু শদিয়াত আহোম কৰ্তৃত্ব পুনৰ স্থাপিত হয়। ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহৰ বিস্তৃতি আৰু ভৌগোলিক ব্যাপ্তিয়ে দেখুৱায় যে ১৫২৩–২৪ চনৰ বিজয়ে চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰ ধ্বংস কৰিলেও পূৰ্বৰ হৃদভূমিত সংগঠিত প্ৰতিৰোধ শেষ কৰিব পৰা নাছিল। ===পৰৱৰ্তী ষোড়শ-শতিকীয় প্ৰতিৰোধ=== চুহুংমুংৰ শাসনৰ পিছতো সৰু বা স্থানীয় চুতীয়া বিদ্ৰোহ অব্যাহত থাকে। নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই [[চুক্লেনমুং]]ৰ সময়ত '''১৫৪২ চনত''' আন এটা চুতীয়া আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=98}} '''১৫৫০ চনত''' শদিয়া প্ৰশাসনৰ অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ কংসপাত্ৰ নামে এজন চুতীয়া নেতাই শদিয়া অঞ্চলত নিজকে ৰজা ঘোষণা কৰে। তেওঁ কেইবাজনো অসন্তুষ্ট আহোম ৰাজপুত্ৰসহ বিভিন্ন বিদ্ৰোহী গোটৰ সমৰ্থন লাভ কৰে আৰু ১৫৫৩ চনত পৰাস্ত আৰু নিহত হোৱালৈকে আহোম কৰ্তৃত্বৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধ কৰে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত '''১৫৬৫ চনত''' চুতীয়া বাহিনীয়ে নামৰূপ আৰু খেৰাম অঞ্চল লুণ্ঠন কৰাৰ উল্লেখ আছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} '''১৫৭২ চনত''' কেৱল ''সেনাপতি'' বুলি উল্লেখ কৰা এজন চুতীয়া নেতাৰ অধীনত আন এটা বৃহৎ বিদ্ৰোহ ঘটে। বিদ্ৰোহীসকলক কাঞ্চাই পাৰ হৈ পুখুৰীখানালৈ খেদি নিয়া হয়, য’ত সেনাপতি আৰু তেওঁৰ বহু অনুগামী বন্দী হয়।{{sfn|Devi|1968|p=70}} এই পৰৱৰ্তী অস্থিৰতাসমূহ স্বাধীন চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ মাজৰ যুদ্ধ নাছিল। এইবোৰ আছিল চুতীয়া নেতা আৰু জনসাধাৰণৰ প্ৰতিৰোধ। এই প্ৰতিৰোধ '''১৬৭৩ চন'''লৈকে চলি থাকে; তাৰ পিছত চুতীয়াসকল আহোম ৰাজ্যত অধিক সম্পূৰ্ণভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা দেখা যায়। লক্ষ্মী দেৱীৰ মতে ১৬৭৩ চনৰ পৰা আহোম শাসনৰ শেষলৈকে আৰু কোনো চুতীয়া অশান্তিৰ উল্লেখ নাই।{{sfn|Devi|1968|pp=70–73}} ==সামৰিক বৈশিষ্ট্য== এই সংঘাতসমূহ মূলত নদীকেন্দ্ৰিক পৰিৱেশত সংঘটিত হৈছিল। দুয়ো ৰাজ্যই সৈন্য পৰিবহণ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ তথা ইয়াৰ উপনদীৰ কাষত থকা অৱস্থানসমূহ আক্ৰমণৰ বাবে নাওৰ ওপৰত যথেষ্ট নিৰ্ভৰ কৰিছিল। বুৰঞ্জীসমূহে বাৰে বাৰে স্থলপথে আগবঢ়া বাহিনী আৰু একে সময়তে নদীত কাৰ্যৰত নৌবাহিনী পৃথককৈ উল্লেখ কৰে। ১৫২২ চনৰ অভিযানত চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ নাও দখল আৰু দিহিং, ডিব্ৰু আৰু টিফাওৰ মোহনাত আহোম দুৰ্গ ধ্বংস কৰাৰ প্ৰচেষ্টা নৌ-গতিশীলতাৰ গুৰুত্ব দেখুৱায়। দুৰ্গ নিৰ্মাণো সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। দিখৌমুখৰ চুতীয়া অৱস্থান ''পচলা-গড়''েৰে সুৰক্ষিত আছিল, আনহাতে আহোমসকলে ক্ৰমে মুংখ্ৰাং আৰু ডিব্ৰু–টিফাও ৰেখাত অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল। শেষ পৰ্যায়ত চুতীয়া বাহিনীয়ে খোলা বন্যাপ্ৰৱণ সমতল ত্যাগ কৰি কৈতৰা, চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ প্ৰাকৃতিক দুৰ্গসমূহত আশ্ৰয় লয়। চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধই সমতলৰ যুদ্ধ আৰু শদিয়াৰ পাহাৰীয়া প্ৰৱেশপথৰ যুদ্ধৰ মাজৰ বৈপৰীত্য স্পষ্ট কৰে। স্থল আৰু নদীপথৰ যৌথ অভিযানত চুতীয়াসকলক পূবমুখে ঠেলি নিয়া আহোম বাহিনীয়ে প্ৰথমে পাহাৰ সন্মুখৰ পৰা দখল কৰিব নোৱাৰি পাশ্বৰীয়া বা পশ্চাৎপথৰ আশ্ৰয় লয়। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ আক্ৰমণকাৰীৰ ওপৰত শিল বগৰাই দিছিল। ==লোককথা আৰু স্মৃতি== বিশেষকৈ ডিব্ৰু আৰু শদিয়া অঞ্চলৰ যুদ্ধ তথা সাধনীৰ মৃত্যুৰ স্মৃতি চুতীয়া মৌখিক পৰম্পৰাত টিকি থাকে। পৰৱৰ্তী বিহু গীতসমূহত ডিব্ৰু আৰু শদিয়াৰ যুদ্ধলৈ যোৱা পুৰুষ আৰু তেওঁলোকৰ উভতি অহাৰ অপেক্ষাত থকা পৰিয়ালসমূহৰ উদ্বেগৰ উল্লেখ আছে। আন গীতত চুতীয়া ৰজা আৰু সাধনীৰ মৃত্যুক স্মৰণ কৰা হয়। এই গীতসমূহ ষোড়শ শতিকাৰ যুদ্ধৰ সমসাময়িক স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ নহয়, বৰং সংঘাতৰ পৰৱৰ্তী সামূহিক স্মৃতিৰ সাক্ষ্য হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ।<ref>[https://archive.org/details/yoi-malini-e-magazine-acjsa/page/32/mode/1up Barua, Nipu, ''"Yoi Malini"'', p.43]</ref> আধুনিক চুতীয়া সাংস্কৃতিক স্মৃতিত চন্দনগিৰিৰ ঘটনা আৰু সাধনীৰ আত্মসমৰ্পণ অস্বীকাৰ স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ মুখ্য প্ৰতীক হৈ উঠিছে। ==আৰু চাওক== * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]] * [[আহোম ৰাজ্য]] * [[শদিয়া]] * [[সতী সাধনী]] * [[নীতিপাল]] * [[ধীৰনাৰায়ণ]] * [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]] * [[বৰনগৰ, শদিয়া]] * [[ভীষ্মকনগৰ]] * [[ডিব্ৰুগড়]] * [[মাজুলী]] ==টোকা== {{notelist}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== ===প্ৰাথমিক আৰু বুৰঞ্জী উৎস=== {{refbegin}} * {{cite book |editor-last=Barua |editor-first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule, with Parallel English Translation |year=1930 |publisher=Assam Administration, Baptist Mission Press |location=Calcutta |ref=harv }} * {{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=অসম বুৰঞ্জী: Or, A Chronicle of Assam from the Earliest Ahom Kings to Swargadeo Gadadhar Singha |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Government of Assam |location=Gauhati |year=1945 |edition=1st |language=as |ref=harv }} * {{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী |year=1960 |publisher=Gauhati University |location=Gauhati |language=as |ref=harv }} * {{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hemchandra |title=পুৰণি অসম বুৰঞ্জী |trans-title=The Ancient Chronicles of Assam: From Chukapha to Gadadhar Sinha |edition=2nd |publisher=Lawyer's Book Stall |location=Gauhati |year=1977 |language=as |orig-year=1922 |language=as |ref=harv }} * {{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=দেওধাই অসম বুৰঞ্জী: An Earlier Ahom History with Several Shorter Chronicles of Assam |edition=4th |language=as |year=2001 |orig-year=1932 |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |location=Guwahati |ref=harv }} {{refend}} ===গৌণ উৎস=== {{refbegin}} * {{cite book |last=Acharyya |first=Nagendra Nath |title=The History of Medieval Assam: From the Thirteenth to the Seventeenth Century |year=1966 |publisher=Dutta Baruah |location=Gauhati |ref=harv }} * {{cite book |last=Baruah |first=S. L. |title=A Comprehensive History of Assam |year=1986 |publisher=Munshiram Manoharlal |location=New Delhi |ref=harv }} * {{cite book |last=Basu |first=Nirmal Kumar |title=Assam in the Ahom Age, 1228–1826: Being Politico-economic and Socio-cultural Studies |year=1970 |publisher=Sanskrit Pustak Bhandar |location=Calcutta |ref=harv }} * {{cite book |last=Devi |first=Lakshmi |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study |year=1968 |publisher=Lawyer's Book Stall |location=Gauhati |ref=harv }} * {{cite book |last=Borboruah |first=Hiteswar |title=Ahomar Din |edition=2nd |publisher=Assam Publication Board |location=Guwahati |year=1997 |language=as |ref=harv }} * {{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |year=1985 |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |ref=harv }} * {{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/dli.ernet.104191 |edition=2nd |year=1926 |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |ref=harv }} * {{cite book |last1=Sinha |first1=Surajit |title=Tribal Polities and State Systems in Pre-colonial Eastern and North Eastern India |url=https://archive.org/details/dli.scoerat.13620tribalpolitiesandstatesystemsinprecolonialeasternandnoryheasternindia |date=1987 |ref=harv }} * {{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |year=1983 |pages=3–34 |doi=10.2307/3516963 |jstor=3516963 |url=https://figshare.com/articles/report/The_Ahom_Political_System_an_Enquiry_into_the_State_Formation_Process_in_Medieval_Assam_1228-1714/26443978 |ref=harv }} * {{cite book |last=Phukan |first=J. N. |chapter=The Tai-Ahom Power in Assam |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=II |year=1992 |publisher=Publication Board Assam |location=Guwahati |pages=49–60 |ref=harv }} * {{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |year=1997 |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |ref=harv }} * {{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply |journal=Social Scientist |volume=12 |issue=6 |year=1984 |pages=70–77 |doi=10.2307/3517005 |jstor=3517005 |ref=harv }} * {{cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |date=2023 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |ref=harv }} * {{cite journal |last=Shin |first=Jae-Eun |title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, the Chutiyas and the Dimasas |journal=The Indian Economic & Social History Review |volume=57 |issue=1 |year=2020 |pages=49–75 |doi=10.1177/0019464619894134 |ref=harv }} * {{Cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |url=https://archive.org/details/chutiaburanji |title=Chutia Jatir Buranji |date=2007 |language=as |ref=harv }} * {{Citation |last=Nath |first= D |contribution=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |year=2013 |title=Early States in North East India |editor-last1=Bhattarcharjee |editor-first1=J B| editor-last2=Syiemlieh |editor-first2=David R |pages = 24–49 |place=Delhi |publisher=Regency Publications| isbn=978-81-89233-86-0 |ref=harv}} {{refend}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী: চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী: অসম]] [[শ্ৰেণী: অৰুণাচল প্ৰদেশ]] [[শ্ৰেণী: আহোম ৰাজ্য]] nfdlpjrl3b4wxa5utkqk476o36z29f3 648326 648324 2026-10-28T22:21:47Z Ananya Taye 28065 648326 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ | date = ১৫১২–১৫২৩/২৪ | image = [[File:Mural showing Chutia women in war.png|300px]] | caption = ১৫২৪ চনৰ চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলক দেখুওৱা এখন ভিত্তিচিত্ৰ। | place = [[উজনি অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] (মূলত [[হাবুং]], [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]], [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]], [[মাজুলী]], [[ডিব্ৰুগড়]], [[শদিয়া]], [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]] আৰু চন্দনগিৰি অঞ্চল) | result = আহোম বিজয় | territory = [[চুতীয়া ৰাজ্য]] [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয় আৰু শদিয়াত আহোম প্ৰশাসন স্থাপন কৰা হয় | combatant1 = [[File:Chutia royal Insignia.png|25px]] [[চুতীয়া ৰাজ্য]] | combatant2 = [[File:Ahom insignia plain.svg|25px]] [[আহোম ৰাজ্য]] | commander1 = [[ধীৰনাৰায়ণ]]<br />[[নীতিপাল]]†{{efn|চুতীয়া বুৰঞ্জীত নীতিপালক শাসক হিচাপে নামোল্লেখ কৰা হৈছে। ''আহোম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত নীতিপালক ''চন্দ্ৰনাৰায়ণ'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Bhuyan, S. K. (ed.), ''Deodhai Assam Buranji'', p. 18.</ref>}}<br />কাশীতৰা†<br />[[সতী সাধনী]]†<br />মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা<br />বৰহুলৈ বৰুৱা<br />ধেলা<br />বৰপাত্ৰ<br />চুলুকী চেতিয়া<br />বুঢ়া বৰুৱা | commander2 = [[চুহুংমুং]]<br />ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই<br />কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই<br />খেনমুং†<br />[[চুক্লেনমুং]]ৰ এজন পুত্ৰ†{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}}<br />কনচেং<br />চাও চুখ্ৰিং<br />থাওমুং ৰাইলুং<br />জাংমুংখাম ফুকে-চং | strength1 = অজ্ঞাত | strength2 = অজ্ঞাত | casualties1 = অজ্ঞাত | casualties2 = অজ্ঞাত }} '''চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধসমূহ''' আছিল উজনি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজত সংঘটিত এক শৃংখল সামৰিক সংঘাত, যাৰ পৰিণতিত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত চুতীয়া ৰাজ্য আহোমসকলৰ দ্বাৰা বিজিত হয়। যদিও দুয়ো শক্তিৰ মাজত ৰাজনৈতিক যোগাযোগ আৰু পূৰ্বৰ এটা সংঘাত চতুৰ্দশ শতিকাৰ পৰাই লিপিবদ্ধ আছে, ১৫১২ চনত আহোমসকলৰ [[হাবুং]] অভিমুখী অগ্ৰগতি আৰু ১৫১৩ আৰু ১৫২০ চনত ক্ৰমে [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] আৰু [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]]ত হোৱা চুতীয়া প্ৰত্যাক্ৰমণৰ পৰাহে স্থায়ী যুদ্ধ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Baruah|1986|pp=227–229}} পৰৱৰ্তী সময়ত যুদ্ধৰ মুখ্য ক্ষেত্ৰ পূবলৈ সৰি যায়—প্ৰথমে [[ডিব্ৰুগড়|ডিব্ৰু]] নদীৰ মোহনালৈ, আৰু শেষত [[শদিয়া]] আৰু বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ দাতিকাষৰীয়া পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহলৈ।{{sfn|Phukan|1992|pp=55–56}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–65}} এই যুদ্ধ একেৰাহে চলা অভিযান নাছিল। ১৫১৩ চনৰ আহোম বিজয়ৰ পিছত, চুতীয়াসকলে ১৫২০ চনত দিহিঙমুখৰ মুংখ্ৰাং (বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]]-কাজিৰঙা)<ref name="Dihing">"About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56)."{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> পুনৰ দখল কৰি তাৰ আহোম সেনাপতিক হত্যা কৰে আৰু আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ১৫২২ চনৰ শেষভাগত আহোমসকলে দিহিঙমুখত প্ৰত্যাক্ৰমণ কৰি ডিব্ৰুমুখৰ ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ স্থাপন কৰে আৰু তাৰ পাছত ১৫২৩ চনত হোৱা চুতীয়া প্ৰত্যাক্ৰমণ ৰোধ কৰি শদিয়াৰ দিশে আগবাঢ়ে। চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ সমূহ আত্মসমৰ্পণ কৰিবলৈ দাবী কৰাত শান্তি-আলোচনা ব্যৰ্থ হয়। পৰৱৰ্তী অভিযানত ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজবংশীয় শাসনৰ বেলি মাৰ যায়।{{sfn|Baruah|1986|pp=227–230}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–88}} চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰিলেও আহোমসকলে তৎক্ষণাৎ পূবৰ অঞ্চলসমূহ সম্পূৰ্ণ সুৰক্ষিত কৰিব পৰা নাছিল। চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ অব্যাহত থাকে; ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ চনত বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয় আৰু ষোড়শ শতিকাজুৰি আন বহুতো বিদ্ৰোহ দেখা যায়।{{sfn|Devi|1968|pp=67–70}}{{sfn|Acharyya|1966|pp=238–239}} তথাপি এই বিজয়ে আহোম ৰাজ্যৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰ আৰু প্ৰশাসনিক ৰূপান্তৰৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যায় সূচিত কৰে। নতুনকৈ বিজিত চুতীয়া ৰাজধানী অঞ্চল শাসনৰ বাবে ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই'' পদ সৃষ্টি কৰা হয়, আৰু চুতীয়া সম্ভ্ৰান্ত, সামৰিক কৰ্মী, কাৰিগৰ আৰু বিশেষায়িত পেশাগত গোটসমূহক বিস্তাৰমান আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Shin|2020|pp=52–53}}{{sfn|Dutta|1985|p=30}} ==উৎস আৰু কালানুক্ৰম== এই সংঘাতসমূহৰ বিশদ বৰ্ণনা মূলত [[বুৰঞ্জী]]ৰ পৰা আহে। গুৰুত্বপূৰ্ণ বিৱৰণসমূহ পোৱা যায় গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা আৰু অনুবাদ কৰা টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী'', ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী'', ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'', সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী (SM)'', আৰু আন কেইবাখনো অসমীয়া বুৰঞ্জীত।{{sfn|Barua|1930|pp=48–60}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=15–19}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=9, 57–62}}{{sfn|Bhuyan|1945|pp=9-12}} ==প্ৰাৰম্ভিক সম্পৰ্ক== ===চুকাফাৰ সময়ৰ যোগাযোগ=== বুৰঞ্জীসমূহে চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজৰ যোগাযোগ [[চুকাফা]]ৰ সময়লৈকে লৈ যায়। কিছুমান বিৱৰণ অনুসৰি, উজনি অসমত চুকাফাৰ যাত্ৰাৰ সময়ত চুতীয়া, মৰাণ আৰু বৰাহীসকলৰ সৈতে যোগাযোগ হয় আৰু তেওঁলোকৰ কিছুমানক চুকাফাৰ অনুগামী গোটত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=3–4}} এই বুৰঞ্জীসমূহত পৰৱৰ্তী আহোম পৰিয়াল বা পদবীৰ কিছুমানৰ উৎপত্তি প্ৰাৰম্ভিক আহোম বসতিত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা চুতীয়া লোকৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে।{{sfn|Goswami|1977|pp=23-25}}<ref>"পূৰ্বে চুকাফা মহাৰাজৰ দিনত চুটিয়াৰ গাঁঞো মাৰি এটা মানুহ আনিলে, সি‌ ঝলম বাটিব পাৰে। পাচে মহাৰাজা ঝলম বটা দেখি স্বৰ্গদেৱৰ ঘৰত চয়জৰি বটাকৈ দিলে। চাঙ্গচাই নাম দি আহামৰ লগত থাকিব দিলে।" {{harvcol|Goswami|1977|p=26}}</ref><ref>"বাটত আহোঁতে পূৰ্বে চুকাফা দেৱে "গৰীয়া" বোলা পলৰীয়া মানুহ এঘৰ পাই আনিছিল। তাৰে সতি-সন্ততিক পাই এইজনা(চুবিনফা) ৰজাদেৱে 'চইজৰি বটাকৈ' দিলে, নাম থলে "চেঙ্গচাই"; বেজিৰ কামো কৰিবলৈ দিলে। পাছে সেই ঘৰকে পাছলৈ 'বকতিয়াল' বুলিলে।"{{harvcol|Borboruah|1997|p=26}}</ref> ৰাজনৈতিক স্তৰত, প্ৰাৰম্ভিক আহোম যুগৰ বেছিভাগ সময় সম্পৰ্ক সাধাৰণতে শান্তিপূৰ্ণ আছিল বুলি দেখা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-এ উল্লেখ কৰে যে চুকাফাৰ এজন পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা [[চুতুফা]]ৰ ৰাজত্বকাললৈকে চুতীয়া ৰজাৰ সৈতে মৈত্ৰী বা সৌহাৰ্দ্যপূৰ্ণ সম্পৰ্ক আছিল।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}} ইতিহাসবিদ ইয়াছমিন শইকীয়াই উল্লেখ কৰিছে যে [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|কছাৰীসকল]]ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰ সন্মুখীন হৈ প্ৰাৰম্ভিক [[আহোম জনগোষ্ঠী|টাই-আহোমসকলে]] চুতীয়াসকলৰ সৈতে বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; যদিও চতুৰ্দশ শতিকাৰ মাজভাগত হোৱা এটা প্ৰাৰম্ভিক প্ৰচেষ্টা সফল নহ'ল আৰু তাৰ পিছত প্ৰায় এশ বছৰ ধৰি উল্লেখযোগ্য সংঘাত দেখা নাযায়।<ref>{{harvcol|Saikia|1997|p=189}}: "Faced with significant political opposition from the Kacharis, the Tai-Ahoms sought the friendship of the Chutias. An early attempt, in the mid-fourteenth century, did not produce positive results and there was a lull for nearly a century."</ref> ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনে সেয়েহে চুতুফাৰ সময়ৰ সংঘৰ্ষক দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত স্পষ্টভাৱে লিপিবদ্ধ প্ৰথম ৰাজনৈতিক সংঘাত বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Shin|2020|p=51}} ===চুতুফাৰ মৃত্যু=== চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষভাগত আহোম ৰজা [[চুতুফা]]ক চুতীয়াসকলে চাফ্ৰাই নদীৰ ওচৰত এখন সাক্ষাতলৈ আমন্ত্ৰণ কৰে। তাত বিবাদ সৃষ্টি হয় আৰু চুতুফাক বন্দী কৰি হত্যা কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1945|p=7}} তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতি লৈ বুৰঞ্জীসমূহৰ মাজত ভিন্নতা আছে। কিছুমান বুৰঞ্জীত তেওঁক ষাঁড়েৰে গচকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হয়, আনবোৰত নাওত তেওঁৰ হত্যা হৈছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত কেৱল এইটো লিপিবদ্ধ যে ''Tiora'' বা চুতীয়াসকলে তেওঁক লৈ গৈ হত্যা কৰে; কোনো চুতীয়া ৰজাৰ নাম স্পষ্টকৈ দিয়া হোৱা নাই।{{sfn|Barua|1930|p=48}} চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পিছত আহোম ৰাজ্যত ৰাজশূন্যতা দেখা দিয়ে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-এ এই অন্তৰাল চাৰি বছৰ বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Barua|1930|p=49}} তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী [[ত্যাও খাম্‌টি]]য়ে হত্যাৰ প্ৰতিশোধ ল’বলৈ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে অভিযান চলায়, কিন্তু সফল নহ’ল।{{sfn|Dutta|1985|p=29}} তাৰ পিছত এশ বছৰতকৈ অধিক সময় দুয়ো ৰাজ্যৰ মাজত কোনো স্থায়ী যুদ্ধৰ উল্লেখ নাই। ==পটভূমি== ===যুদ্ধৰ পূৰ্বৰ ভূখণ্ডীয় অৱস্থা=== {{See also|চুতীয়া ৰাজ্য|আহোম ৰাজ্য}} [[File:Chutia kingdom Map.png|thumb|300px|১৫১২ৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ।]] দীৰ্ঘস্থায়ী সংঘাত আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বে [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ ৰাজধানী আছিল [[শদিয়া|শদিয়া বা সধয়াপুৰ]] আৰু ইয়াৰ অধীনত [[উজনি অসম]]ৰ এক বিস্তৃত অঞ্চলৰ লগতে বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ সংলগ্ন সমভূমি আৰু পাহাৰৰ পাদদেশসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ৰাজ্যখনৰ মুখ্য ভূখণ্ড [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]], [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]], [[লোহিত নদী|লোহিত]] আৰু [[দিহিং নদী|দিহিং]] নদীৰ উপত্যকাসমূহত বিস্তৃত আছিল বুলি পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হৈছে,<ref>"In the main, however, their territory was confined to the river valleys of the Suvansiri, Brahmaputra, Lohit, and the Dihing." {{harvcol|Nath|2013|p=27}}</ref> আনহাতে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ [[হাবুং]] চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনস্থ অঞ্চল আছিল।<ref>"Before its annexation by Ahoms, Habung was a Chutia dependency." {{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref> ইতিহাসবিদ সকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমা পশ্চিমে বৰ্তমানৰ [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]] অঞ্চললৈকে আছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে<ref>"..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west. Robinson and, following him, N.N.Acharya, are of the opinion that the Chutia kingdom extended up to Viswanath in the present Darrang district of Assam."{{harvcol|Dutta|1985|pp=28}}</ref><ref>"Though the geographical extent of these rulers' power is not yet known in detail, according to Neog, the present-day North Lakhimpur district of Assam, which covers the find sites of most inscriptions, perhaps formed a part of their political dominion. If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers extended as far as the outer limit of Darrang district, to the westernmost extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutiyas in the early part of the sixteenth century." {{harvcol|Shin|2020|pp=52–53}}</ref> আৰু উত্তৰফালে বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ [[ইটানগৰ]] অঞ্চললৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি ধৰিছে।<ref name="Gogoi1994p21">{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2 |quote=During the days of his successors, this kingdom[Chutia], at times, included besides the regions as mentioned above, also a part of the hilly province of present Arunachal Pradesh inclusive of Itānagar, its present capital, and its adjacent territories in the Brahmaputra valley as far west as to the river Bargāng near Biswanath in the Sonitpur District. Similar marks on stones found in the old archaeological ruins in Sadiyā, on the bank of the Buroi river and in the Naxāpāhār at the confluence of the Bargāng and the Dikai rivers inside Arunachal Pradesh, support this belief. Moreover, the inscriptions like the Dhenukhanā Copper Plate of Satyanārāyan of Śaka 1314 (1392 A.D.), the Barmutiyā Bil Copper Plate of the prince Dharmanārāyan a son of Satyanarayan of Śaka 1314, the Ghilāmorā Copper Plate of Laksminārāyan of Śaka 1323 (1401 A.D.), the Chepākhowā Copper Plate of Śaka 1350 (1428 A.D.) and the Pāyā-tāmreswari Temple Inscription of Mukta (Yuva) Dharmanārāyan of Śaka 1364 (1442 A.D.), also confirm that this line of kings had their capital at Sadiyā or Sadhayāpur and they ruled once an extensive country comprising a part of Upper Assam and Arunachal Pradesh, at least in the last part of the 14th century and the first part of the 15th century A.D.}}</ref> বৰ্তমানৰ [[মাজুলী]]ৰ দক্ষিণেদি পশ্চিমমুৱা হৈ বৈ যোৱা পুৰণি [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]]ক ৰাজ্যখনৰ দক্ষিণ সীমা হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>"..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west" {{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref><ref name="Bhuyan">"About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century, the area was brought under the control of the Ahoms and before that the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas." {{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> [[File:Ahom Kingdom Map.jpg|thumb|300px|300 px|১৫১২ৰ আহোম ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ।]] ইয়াৰ বিপৰীতে, [[আহোম ৰাজ্য]] মূলতঃ উজনি অসমৰ দক্ষিণ-পূব অংশত বিয়পি আছিল। [[চুকাফা]]ই স্থাপন কৰা প্ৰাৰম্ভিক আহোম ৰাজ্যখন [[দিখৌ নদী|দিখৌ]] আৰু [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]]ৰ মাজৰ অঞ্চলত সীমাবদ্ধ আছিল। তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী [[চুতেওফা]]ই পশ্চিম সীমা দিখৌৰ উপনৈ [[নামদাং নদী]]লৈকে সম্প্ৰসাৰিত কৰে। ইয়াৰ পিছত প্ৰায় দুটা শতিকা ধৰি আহোম ৰাজ্যৰ সীমা বহুলাংশে অপৰিবৰ্তিত হৈ থাকে।<ref>"Sukapha, the founder of the Ahom kingdom, crossed the Patkai hills and carved out a principality of his own in the south-eastern corner of the present district of Sibsagar, and the eastern corner of the present Tinsukia district between the river Dikhow and the Buri-Dihing... Sukapha was succeeded by his son Suteupha (1268–1281), who extended the western boundary up to the Namdang river by applying diplomacy with the Kacharis. From Subinpha, the third king, to Supimpha (1493–1497) the thirteenth king, the boundary of the Ahom kingdom remained unchanged." {{harvcol|Devi|1968|p=8}}</ref> উত্তৰফালে [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]] চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ মাজৰ সীমা হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। দিহিঙৰ ঐতিহাসিক গতিপথ বৰ্তমানৰ বুঢ়ী দিহিঙতকৈ বহু পশ্চিমলৈ বিস্তৃত আছিল; ই শিৱসাগৰ অঞ্চলৰ মাজেদি পশ্চিমমুৱা হৈ বৈ [[মাজুলী]]ৰ পশ্চিম প্ৰান্তৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰত মিলিত হৈছিল। ফলত এই নদী-ব্যৱস্থাই প্ৰাৰম্ভিক আহোম ৰাজ্যৰ উত্তৰ আৰু পশ্চিম দিশৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সীমা গঠন কৰিছিল।<ref name="Bhuyan"/> পূবফালে [[পাটকাই]] পৰ্বতমালা আহোম ৰাজ্য আৰু টাই ৰাজ্য মুঙকংৰ মাজৰ স্বীকৃত সীমা আছিল। [[চুডাংফা]]ৰ ৰাজত্বকালত মুঙ কোৱাঙৰ আক্ৰমণৰ পিছত ১৪০১ চনত সম্পাদিত এখন সন্ধিৰ দ্বাৰা পাটকাই পৰ্বতমালাক দুয়োখন ৰাজ্যৰ আনুষ্ঠানিক সীমা হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল।<ref>"There were no further hostilities, and a formal treaty was concluded in 1401 by which the Pātkāi was fixed as the boundary between the two countries." {{harvcol|Gait|1926|p=81}}</ref> সেয়েহে চুহুংমুঙৰ সম্প্ৰসাৰণৰ ঠিক পূৰ্বে আহোম ৰাজ্য সীমিত ভূখণ্ডবিশিষ্ট এক ৰাজনৈতিক সত্তা আছিল, যাৰ কেন্দ্ৰ আছিল শিৱসাগৰ–চৰাইদেউ–নামৰূপ–টিপাম অঞ্চল; উত্তৰ আৰু পশ্চিমফালে বুঢ়ী দিহিং নদী, দক্ষিণ, দক্ষিণ-পশ্চিমফালে নামদাং–দিখৌ অঞ্চল আৰু পূবফালে পাটকাই পৰ্বতমালাই ইয়াৰ মোটামুটি সীমা আছিল। ===চুহুংমুং আৰু হাবুং অভিমুখী অগ্ৰগতি=== [[চুহুংমুং]] (১৪৯৭–১৫৩৯)-ৰ শাসনকালত শক্তিৰ সমীকৰণ সলনি হয়; তেওঁৰ অধীনত আহোম ৰাজ্য তীব্ৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰৰ এক পৰ্যায়ত প্ৰৱেশ কৰে। ১৫১২ চনত আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ে, যি তেতিয়া চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চল আছিল।<ref>"Before its annexation by Ahoms, Habung was a Chutia dependency"{{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref><ref>"He first annexed Habung in 1512, a Chutiya dependency until then. Thereafter, the whole of the Hinduised Chutiya kingdom." {{harvcol|Guha|1983|p=27}}</ref><ref>"He annexed the Chutiya dependency of Habung in 1512"{{harvcol|Sinha|1987|p=163}}</ref> তাত তেওঁ সেই [[ব্ৰাহ্মণ]] পৰিয়ালটোৰ সৈতে দেখা পায় যিয়ে পূৰ্বে [[চুদাংফা|বামুণী কোঁৱৰ]]ক ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। চুহুংমুঙে সেই ব্ৰাহ্মণজনক নিজৰ সেৱাত লয়, সোণৰ লগুণ দিয়ে আৰু হাতীৰ বাবে ঘাঁহ যোগানৰ দায়িত্ব থকা এজন বিষয়া হিচাপে নিযুক্ত কৰে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}} এই অগ্ৰগতি কৌশলগতভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল, কাৰণ হাবুং দুয়ো ৰাজ্যৰ নদীমুখী সীমান্তৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত আছিল। বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণসমূহত [[দিহিং নদী|দিহিং]] আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন জলপথসমূহক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিভাজন অঞ্চল হিচাপে দেখুওৱা হৈছে—উত্তৰত চুতীয়া অঞ্চল আৰু দক্ষিণত আহোম ভূখণ্ড।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1960|p=56}} ===দিহিংত মাছ ধৰাৰ বিবাদ=== চুহুংমুং পানবাৰীত থকাৰ সময়ত তেওঁ কিছুমান সৈন্যক [[দিহিং নদী]]ত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়ায়। আহোম সৈন্যসকলে নদীত এটা ডাঙৰ ''বৰালি'' মাছ ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে চুতীয়াসকলে তেওঁলোকক দেখে। চুতীয়া বিষয়াসকলে ইয়াক চুতীয়া জলসীমাত অনধিকাৰ প্ৰৱেশ বুলি গণ্য কৰে। সম্ভৱত দিহিং উপত্যকাৰ কোনো বিষয়া মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই লোক পঠিয়াই হস্তক্ষেপ কৰে। কিন্তু আহোম সৈন্যসকলে মাছটোৰ লগতে চুতীয়া লোকসকলকো বন্দী কৰি লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} তাৰ পিছত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ঘটনাটো চুতীয়া ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ জোঁৱাই নিতাইক জনায়; নিতাইয়ে ৰজাক জানিবলৈ দিয়ে যে আহোমসকলে মান্য দিহিং সীমা পাৰ হৈ চুতীয়া ভূখণ্ডত প্ৰৱেশ কৰিছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}} ==সংঘাতসমূহ== {{OSM Location map |coord = {{coord|27.38|94.3}} |zoom=7 |float=right |width=450 |height=300 |magnify=1 |scalemark=8 |nolabels=1 |title=চুতীয়া–আহোম সংঘাতসমূহ (১৫১২–১৫২৪) |caption=সংঘাতসমূহৰ কিছুমান মুখ্য স্থান। ষোড়শ শতিকাৰ দিখৌমুখ আৰু দিহিংমুখ—যি দুয়োটাই তেতিয়া কাজিৰঙা–পশ্চিম মাজুলী অঞ্চলত আছিল—ইয়াত আনুমানিকভাৱে দেখুওৱা হৈছে, কাৰণ এই সময়ৰ পিছৰ শতাব্দীবোৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ উপনদীসমূহৰ গতিপথ যথেষ্ট সলনি হৈছে।<ref>স্থানসমূহ {{harvcol|Bhuyan|1960|pp=57–62}}, {{harvcol|Barua|1930|pp=55–61}} আৰু {{harvcol|Gait|1926|pp=84–87}}-ত বৰ্ণিত সামৰিক অভিযানৰ আধাৰত দেখুওৱা হৈছে।</ref> |auto-caption=14 |mark-sizeD=17,14 |shapeD=n-circle |shape-outlineD=white |shape-colorD=hard blue |label-colorD=hard blue |label-posD=left |ldyD=0 |ldxD=0 |mark-coord1={{coord|26.978083|93.877750}} |mark-title1=পানবাৰী (হাবুং) |label-pos1=left |ldx1=-4 |ldy1=0 |mark-coord2={{coord|26.65|93.35}} |mark-title2=দিখৌমুখ |label-pos2=bottom |ldx2=0 |ldy2=7 |mark-coord3={{coord|26.761361|93.711667}} |mark-title3=চেৰুৱাকাটা |label-pos3=top |ldx3=0 |ldy3=-6 |mark-coord4={{coord|26.913556|94.288222}} |mark-title4=চিৰা আটি |label-pos4=left |ldx4=-4 |ldy4=0 |mark-coord5={{coord|26.685333|93.54}} |mark-title5=মুংখ্ৰাং (দিহিংমুখ) |label-pos5=bottom |ldx5=0 |ldy5=7 |mark-coord6={{coord|27.265111|94.711278}} |mark-title6=চেচামুখ |label-pos6=left |ldx6=-4 |ldy6=0 |mark-coord7={{coord|27.4845|94.9019}} |mark-title7=ডিব্ৰুমুখ (ডিব্ৰুগড়) |label-pos7=right |ldx7=5 |ldy7=0 |mark-coord8={{coord|27.541993|95.136425}} |mark-title8=লাৰুপৰা |label-pos8=right |ldx8=5 |ldy8=0 |mark-coord9={{coord|27.83|95.67}} |mark-title9=লোহিতমুখ |label-pos9=left |ldx9=-4 |ldy9=0 |mark-coord10={{coord|27.959639|95.673111}} |mark-title10=[[বৰনগৰ, শদিয়া|বৰনগৰ]] (শদিয়া ৰাজধানী) |label-pos10=left |ldx10=-4 |ldy10=0 |mark-coord11={{coord|28.178|95.764}} |mark-title11=চন্দনগিৰি |label-pos11=top |ldx11=-4 |ldy11=-8 |mark-coord12={{coord|28.0467|96.0058}} |mark-title12=দইথাং |label-pos12=right |ldx12=5 |ldy12=0 }} ===দিখৌমুখ অভিযান, ১৫১৩=== সীমান্ত বিবাদৰ পিছত [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে চুতীয়া বাহিনী সংগঠিত কৰি ১৫১৩ চনত পশ্চিমমুখী অগ্ৰগতি আৰম্ভ কৰে। চুতীয়া সেনাই [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ ধাৰে ধাৰে আগবাঢ়ি [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]]ত এটা সুৰক্ষিত শিবিৰ স্থাপন কৰে। এই দুৰ্গটোক ''পচলা-গড়'' বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে—কলগছ বা কলগছৰ কাণ্ডেৰে নিৰ্মিত এক প্ৰতিৰক্ষামূলক গড়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ বৰ্ণনা অনুসৰি, চুতীয়াসকলে পানীৰ ওপৰত পচলাৰ গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। ইয়াৰ বাবে দুই-তিনিডাল কলগছ একেলগে বান্ধি ভূঁৰ সাজি তাৰ ওপৰত অধিক কলগছ জাপি উচ্চতা বৃদ্ধি কৰা হৈছিল। এই গড়ৰ আঁৰত আশ্ৰয় লৈ শত্ৰুপক্ষলৈ অস্ত্ৰ নিক্ষেপ কৰিব পৰা গৈছিল আৰু প্ৰয়োজন অনুসৰি পানীৰ ওপৰেৰে গড়টো এঠাইৰ পৰা আন ঠাইলৈ স্থানান্তৰ কৰিব পৰা গৈছিল।{{sfn|Baruah|2007|pp=147}} সেই সময়ত দিখৌমুখ বৰ্তমানৰ অৱস্থানতকৈ বহু পশ্চিমে, আধুনিক [[কাজিৰঙা]]ৰ ওচৰত আছিল। তাৰ পৰা চুতীয়া বাহিনী ''চেৰুৱাকাটা'' অঞ্চললৈ আগবাঢ়ি ''নংকমুং'' বিলৰ ওচৰত আন এটা শিবিৰ স্থাপন কৰে। তাৰ পিছত সেনাৰ এটা অংশ চেৰুৱাকাটাৰ পৰা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও (''বৰ-নাও'')ত উঠি ''চিৰা-আটি'' নামে জনাজাত অঞ্চলৰ দিশে যায়।{{sfn|Barua|1930|pp=54–55}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–58}} চুহুংমুঙে চাও চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্যসহ চুতীয়া নৌবাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়, আনহাতে মূল আহোম বাহিনীয়ে স্থলপথৰ স্থিতিসমূহত আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=54}} স্থল আৰু জল দুয়ো দিশত যুদ্ধ হয়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি ৪,০০০ চুতীয়া সৈন্য নিহত আৰু আন ৩,০০০ জন বন্দী হয়। ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে বন্দীসকলৰ শিৰচ্ছেদ কৰা হয় আৰু আহোম ৰজাই তেওঁলোকৰ কটা মূৰৰ মালা তৈয়াৰ কৰায়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}} ''অসম বুৰঞ্জী(SM)''ৰ অনুসৰি সংঘটিত যুদ্ধত আহোমৰ ডেকা ৰজা [[চুক্লেনমুং]]ৰ এজন পুত্ৰ নিহত হৈছিল। বুৰঞ্জীখনত স্পষ্টকৈ উল্লেখ আছে, "ডেকা ৰজাৰ পোৱক যুদ্ধত পৰিল।"{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}} ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি যুদ্ধ দিখৌমুখতেই শেষ হোৱা নাছিল। চুতীয়া বাহিনী উজাই যায় আৰু ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলৰ ''তিনিমুনী''ত পাঁচ দিন ধৰি আন এখন যুদ্ধ হয়। এই সংঘৰ্ষত অংশ লোৱা চুতীয়া নেতাসকলৰ ভিতৰত আছিল মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা, ধেলা (চুতীয়া ৰজাৰ ভায়েক) আৰু বৰহুলৈ বৰুৱা। যুদ্ধৰ সময়ত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা এটা কাঁড়ে আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। বৰহুলৈ বৰুৱাৰ অধীনস্থ বাহিনীসহ চুতীয়া সেনাই তাৰ পিছত [[শদিয়া]]ৰ দিশে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ উল্লেখ আন বুৰঞ্জীসমূহৰ ভিতৰত মাত্ৰ ''অসম বুৰঞ্জী(SM)'' খনত হে আছে। কিন্তু সেইখন বুৰঞ্জীতো ঘটনাটো ১৪৪৩ শক (১৫২১ খৃষ্টাব্দৰ) পাছত হোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}} সেয়েহে, সম্ভৱতঃ ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ৰ ১৫১৩ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বিৱৰণত পৰৱৰ্তী সময়ত, অৰ্থাৎ ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দত দিহিংমুখ আৰু ডিব্ৰুমুখত সংঘটিত যুদ্ধৰ ঘটনাও সংমিশ্ৰিত হৈছে। এই পৰৱৰ্তী যুদ্ধসমূহত চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈছিল আৰু আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল। পৰাজয়ৰ পিছত দিখৌমুখত থকা চুতীয়া বাহিনী অঞ্চলটো ত্যাগ কৰে আৰু পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়। দিখৌমুখৰ পিছত আহোম অগ্ৰগতি তৎক্ষণাৎ শদিয়া আক্ৰমণলৈ আগবঢ়া নাছিল। তাৰ পৰিৱৰ্তে নতুন সীমান্ত সুৰক্ষিত দুৰ্গৰ জৰিয়তে সুদৃঢ় কৰা হয়। ১৫১৯ চনত চুহুংমুং পুনৰ হাবুংৰ পৰা দিহিংমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত ''মুংখ্ৰাং'' নামে এটা সামৰিক চকী নিৰ্মাণ কৰে,{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} যি চুতীয়া ভূখণ্ডৰ অংশ আছিল।<ref name="Phukan">{{cite book |last=Phukan |first=J. N. |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=II |chapter=The Tai-Ahom Power in Asam |year=2003 |edition=2nd |publisher=Publication Board Assam |location=Guwahati |page=55 |quote=This was followed by the erection of a fort by the Ahoms at Mong-khrang in the Chutiya territory. }}</ref> এই বিৱৰণসমূহত উল্লেখ কৰা দিহিংমুখ বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]]ৰ এক অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ; ইয়াত ষোড়শ শতিকাত দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী-ব্যৱস্থাৰ ভিন্ন গতিপথ প্ৰতিফলিত হৈছে।<ref name="Dihing"/> ===মুংখ্ৰাং পুনৰুদ্ধাৰ, ১৫২০=== ১৫২০ চনত চুতীয়া বাহিনী পুনৰ নামনি দিশে আগবাঢ়ি দিহিংমুখৰ সদ্য নিৰ্মিত আহোম দুৰ্গ ''মুংখ্ৰাং'' আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Phukan|1992|p=55}} দুৰ্গৰ দায়িত্বত থকা আহোম সেনাপতি খেনমুং আক্ৰমণকাৰী বাহিনীক বাধা দিবলৈ ওলাই আহে আৰু যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}} অৱশিষ্ট আহোম সৈন্যই অৱস্থান ত্যাগ কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}}{{sfn|Barua|1930|p=55}}{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}} ফলত দিহিংমুখ অঞ্চল পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।<ref>"Failing to obtain help from outside, the Chutiyas made no effort to recover their lost territory until 1520, when they attacked the Ahom fort at Mungkhrang. ... and for a time the Chutiyas once more ruled this tract of country."{{harvcol|Gait|1926|p=85-86}}</ref> এইটো যুদ্ধখনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ চুতীয়া বিজয় আছিল, কাৰণ ইয়াৰ ফলত দিহিং সীমান্তত আহোমসকলৰ আগৰ অগ্ৰগতিৰ বহু অংশ উল্টাই যায় আৰু চুহুংমুংক দুবছৰ পিছত নতুন প্ৰতিআক্ৰমণ সংগঠিত কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজনৈতিক অৱস্থা=== ১৫২২ চনত ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে [[হাবুং]] অঞ্চলত, প্ৰায় বৰ্তমানৰ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ ঠাইত, এজন ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰে।{{sfn|Baruah|2007|pp=41-42}} চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ [[সতী সাধনী|সাধনী]] নামে এগৰাকী জীয়েক আছিল আৰু পিছত সাধক নাৰায়ণ নামে এজন সৰু পুত্ৰ জন্মিছিল। সাধনীৰ বিবাহ নিতাই নামৰ এজন ব্যক্তিৰ সৈতে হয়; তেওঁক উত্তৰাধিকাৰী বা অভিভাৱক শাসক কৰা হয় আৰু [[নীতিপাল]] বা নিতিপাল নামে ৰাজনাম গ্ৰহণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}{{sfn|Devi|1968|pp=60–61}} [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ পিছত [[নীতিপাল]]ৰ সিংহাসনাৰোহণ ৰাজনৈতিকভাৱে অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক নিম্ন সামাজিক পটভূমিৰ এজন ব্যক্তিক উন্নীত কৰা হোৱা বাবে প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজপৰিয়াল আৰু অভিজাত বৰ্গৰ সদস্যসকলে অসন্তুষ্ট হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}} [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ ভায়েক সুৰজিত বা সুৰধ্বজপালৰ নেতৃত্বত এটা গোটে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ষড়যন্ত্ৰ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। নীতিপালে প্ৰতিষ্ঠিত বিষয়াসকলক অপসাৰণ কৰি নিজৰ ব্যক্তিগত অনুগত লোকক নিযুক্ত কৰে। নীতিপালে মন্ত্ৰী কাশীতৰাক সুৰধ্বজপালক বন্দী কৰিবলৈ পঠিয়ায়, কিন্তু সুৰধ্বজ ৰাজ্যৰ পৰা পলাই যায় আৰু তেওঁক ধৰা নাযায়।{{sfn|Baruah|2007|pp=132-33}} বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ সাধাৰণ পৰিয়ালৰ সঙ্গীসকলক ক্ৰমে ক্ষমতাৰ পদত নিযুক্ত কৰি প্ৰতিষ্ঠিত অভিজাত পৰিয়ালসমূহক বিচ্ছিন্ন কৰি তোলে আৰু তেওঁলোকৰ আস্থা আৰু আনুগত্য হেৰুৱায়। বুৰঞ্জীত তেওঁক স্বেচ্ছাচাৰী প্ৰশাসন আৰু প্ৰজাৰ ওপৰত অত্যাচাৰৰো অভিযোগ দিয়া হৈছে; যোগ্যতা বা দোষ-গুণ অনুসৰি বিচাৰ নকৰা বুলি কোৱা হৈছে। ফলত জনসাধাৰণৰ মাজত তেওঁৰ নিন্দাসূচক নাম ''অনীতিপাল'', অৰ্থাৎ অন্যায় বা অধাৰ্মিক শাসক, প্ৰচলিত হৈছিল বুলি কোৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}} ===আহোম প্ৰতিআক্ৰমণ, ১৫২২=== ১৫২২ চনৰ শেষভাগত চুহুংমুঙে এটা বৃহৎ প্ৰতিআক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। ৰজা নংকমুং বিলৰ ওচৰলৈ আহে, আৰু ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইৰ অধীনত আহোম বাহিনী দিহিংমুখ অঞ্চল দখল কৰি থকা চুতীয়া সৈন্যৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}} আহোম বাহিনীৰ নেতৃত্ব দিয়া বৰগোহাঁইয়ে চুতীয়া সৈন্যক দিহিংমুখৰ পৰা পূবমুখে ঠেলি নিয়ে।{{sfn|Goswami|1977|p=40}} অভিযানৰ সময়ত তেওঁলোকে বহুতো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা যুদ্ধ-নাও দখল কৰে। লাছাইতাই নামৰ এজন ব্যক্তিক দখল কৰা যুদ্ধ-নাও এটাত উঠাই চুতীয়া বাহিনীৰ অৱস্থান সম্পৰ্কে খবৰ লৈ চুহুংমুংৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেতিয়ালৈ ৰজা চেৰুৱাকাটালৈ আগবাঢ়িছিল। লাছাইতাইয়ে জনায় যে চুতীয়া বাহিনী ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলত আৰু পূবে অৱস্থান লৈছে।{{sfn|Barua|1930|pp=55–56}}{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57-58}} সম্ভৱতঃ ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত বৰ্ণিত, পূৰ্বোল্লিখিত ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধখন এই ৰণখনৰ পিছতেই সংঘটিত হৈছিল। ===ডিব্ৰুগড় অভিযান, ১৫২৩=== দিহিংৰ অৱস্থান পুনৰ দখল কৰাৰ পিছত আহোমসকলে পূবলৈ আগ বাঢ়ি আহি আন এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুংৰ আদেশ অনুসৰি ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে পূৰ্ণ বাহিনী লৈ ডিব্ৰু নদীৰ মোহনা ([[ডিব্ৰুগড়]])ত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুং তেতিয়া [[চৰাইদেউ]]লৈ উভতি যায়, য’ত তেওঁ পুনৰ অভিযান আৰম্ভ কৰাৰ আগতে দেৱতাসকললৈ বলি আগবঢ়ায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Barua|1930|p=55}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}}{{sfn|Bhuyan|1960|p=58}} ১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুং পুনৰ সৈন্যসহ আগবাঢ়ি ''চেচামুখ''ত শিবিৰ স্থাপন কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}}{{sfn|Bhuyan|1960|p=58}} আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা বুলি জানিব পোৱাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাই [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ (বৰ্তমানৰ [[চাবুৱা]]ৰ ওচৰৰ অঞ্চল) আগবাঢ়ি নতুন আহোম দুৰ্গৰ ওপৰত আক্ৰমণৰ প্ৰস্তুতি লয়। লাৰুপৰাৰ পৰা চুতীয়া ৰজাই শত্ৰুক দেশৰ পৰা খেদিবলৈ বুঢ়া বৰুৱা (''থাওবান বৰুৱা'')ৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰুমুখ লৈ সৈন্য বাহিনী পঠিয়ায়। ৰজাৰ আদেশ অনুসৰি চুতীয়া সেনাপতিয়ে ডিব্ৰুমুখৰ আহোম দুৰ্গ আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}}{{sfn|Bhuyan|1960|p=58}} চুহুংমুঙো ডিব্ৰুমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি ব্যক্তিগতভাৱে অভিযানত যোগ দিয়ে। ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে একলগ হৈ স্থলপথে দি আগবাঢ়ি চুতীয়া নৌবাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া নৌবাহিনীৰ নেতৃত্বত আছিল তিনিজন সেনাপতি—কাশীতৰা, এলেঙী চেতিয়া আৰু বৰপাত্ৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}<ref>Tai-Ahom text, translated as: “Phrasenmung Borgohain (Thaomunglung Phrasenmung) and Chao Senglung Kinglun, together with all the principal officers (poi-thau-tang-móng), went forth (poi) and joined battle (hit ti kan). There were then deaths in the fighting on land (khau cang tai tang buk jeu). They thereupon engaged and checked (tô kit) the naval force (riu) of Kaitara, Alangki Chetia and Patorlung there (kä nai koi).”{{harvcol||Barua|1930|pp=55}}</ref> বৰপাত্ৰ উপাধিটো বিশেষ তাৎপৰ্যপূৰ্ণ, কাৰণ হাবুংৰ আগৰ চুতীয়া প্ৰশাসনৰ তামৰ ফলিৰ পৰা ''বৃহৎ-পাত্ৰ'' বা "বৰপাত্ৰ" পদৰ উল্লেখ পোৱা যায়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}} পাছদিনা চুহুংমুঙে দুৰ্গত থকা মন্ত্ৰী, জ্যেষ্ঠ বিষয়া আৰু সৈন্যসকলক একত্ৰিত কৰি পূবলৈ আগবাঢ়ে আৰু সোণাৰী (বৰ্তমানৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|কাকপথাৰ]]) অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55}} ===শান্তি-আলোচনা=== ডিব্ৰু–টিফাও সীমান্তত পৰাজয়ৰ পিছত চুতীয়া শাসকে চুহুংমুংৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। বুৰঞ্জীসমূহত এই কূটনৈতিক আদান-প্ৰদানৰ অস্বাভাৱিকভাৱে বিশদ বৰ্ণনা আছে। প্ৰথম দূতাবাসে সোণৰ ''কেৰু'' কাণফুলি (''tong-ru-kham''), [[মুগা (ৰেচম)|মুগা]] বা সোণেৰে সজোৱা ''মেখেলা'' (''sin-kham''), কপাহৰ কাপোৰ (''phra-nun''), ৰূপৰ খাট (''tha-ka-ngen'') আৰু পাটি আদি মূল্যবান সামগ্ৰী লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}{{sfn|Barua|1930|p=55}}{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}}{{sfn|Goswami|1977|pp=40-41}} সকলো উপহাৰ গ্ৰহণ কৰিও চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ(সোণ আৰু ৰূপৰ মেকুৰী মূৰ্তি, সোণ আৰু ৰূপৰ ছত্ৰ, সোণৰ খাট আৰু সোণৰ দণ্ড), ১০টা দতাল হাতী, এজনী মাখুন্দী হাতী আৰু এজনী ছোৱালী বিচাৰি পঠায়।{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}{{sfn|Basu|1970|p=23}}{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}} চুতীয়া শাসকে হাতী আৰু ছোৱালী গৰাকীক দিবলৈ মান্তি হয়, কিন্তু মুখ্য ৰাজবংশীয় ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে; তেওঁৰ যুক্তি আছিল যে এইবোৰ তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষৰ পৰা পোৱা ৰাজ সম্পদ। প্ৰায় এমাহ পিছত নতুন উপহাৰসমূহ পঠিয়োৱা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল সোণ-ৰূপৰ ''জাপি'' (''kup-ngen-chon-kham''), সোণৰ বাকচ (''khup-kham''), সোণৰ পাত্ৰ (''liu-kham''), সোণৰ ছত্ৰ (''chang-kham''), সোণৰ বালা (''mao-kham'') আৰু নূপুৰ (''khu-tin-kham''), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাঁতৰ পাটি, এখন দা বা ছুৰী, আৰু উৎকৃষ্ট কাপোৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55-56}}{{sfn|Goswami|1977|pp=40-41}}{{sfn|Bhuyan|1945|p=11}} একে সময়তে চুতীয়াসকলে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰি আছিল।{{sfn|Barua|1930|pp=56}} এই নিৰ্মাণ অব্যাহত থকা, ৰাজচিহ্নসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা আৰু লগতে উপহাৰৰ মাজত কটাৰী দেখি হুংমুঙ ৰজাই শদিয়াপুৰ আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰে।[{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}{{sfn|Goswami|1977|p=41}}{sfn|Bhuyan|1945|p=11}}{{sfn|Barua|1930|pp=55-56}} ===শদিয়া অভিমুখী অগ্ৰগতি, ১৫২৩–২৪=== আহোম বাহিনীয়ে নাওৰ সাঁকো বা নাওৰ শাৰী ব্যৱহাৰ কৰি লুইত পাৰ হয় আৰু প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক স্থানচ্যুত কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Bhuyan|1945|p=11}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}{{sfn|Goswami|1977|p=41}} এটা বিৱৰণ অনুসৰি সেই সময়ত চুতীয়া ৰজা এটা পুখুৰী খন্দোৱা কামত লাগি আছিল। লুইতৰ মোহনাৰ ওচৰৰ দুৰ্গত হোৱা হঠাৎ আহোম আক্ৰমণে তেওঁক সেই অৱস্থান এৰি নগৰত নোসোমাই চন্দনগিৰিলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=108}}{{sfn|Bhuyan|1960|p=59}} আনহাতে কাশীতৰা দইথাং পাহাৰীয়া দুৰ্গলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17-18}} শদিয়া দখল কৰাৰ পিছত চুহুংমুং অঞ্চলটোৰ মুখ্য নগৰ ''[[বৰনগৰ, শদিয়া|বৰ-নগৰ]]''ত থাকে আৰু অৱশিষ্ট চুতীয়া অৱস্থানসমূহলৈ অভিযানৰ বাবে নিজৰ বাহিনী ভাগ কৰে।{{sfn|Bhuyan|1945|pp=11}}{{sfn|Goswami|1977|p=41}}{{sfn|Bhuyan|1960|p=59}} ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক চন্দনগিৰিলৈ পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে ধনুধাৰী গোহাঁই (''Chao-seng Kung-rin'') কনচেংক [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]লৈ কাশীতৰাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–19}} ===চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ যুদ্ধ=== চন্দনগিৰিয়ে প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক এক শক্তিশালী প্ৰাকৃতিক অৱস্থান দিছিল। আহোম বাহিনীয়ে চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰাই বৰুৱা আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালক বন্দী কৰে‌ আৰু চুতীয়া ৰজা ৰাণীৰ আত্মগোপনৰ স্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য কৰোৱাই। বুৰঞ্জীৰ বৰ্ণনা অনুসৰি গজৰাই নিজেও অৰণ্যত লুকাই আছিল। তাৰে ল'ৰাৰ কান্দন শুনি ফ্ৰাচেংমুঙৰ পুত্ৰ ঘৰ সন্দিকৈয়ে বেঢ়ি ধৰিলে‌ বোলে-"ৰজাৰ কথা ক নকলে‌ কাটিম।" এই বুলি তাৰ ল'ৰা তিৰোতাক বন্দী কৰি তাক পঠাই দিলে। বহু প্ৰচেষ্টা সত্ত্বেও গজৰায়ে ৰজাক বিচাৰি নাপাইছিল। শেষত ৰাণীৰ ভোক লাগিলত জুৰি‌ এখনৰ কাষত ভাত ৰান্ধোতে উঠা ধোঁৱা দেখিহে গম পালে আৰু সেইমতে আহোম বিষয়াসকলক জনালেহি যে চুতীয়া ৰজা ৰাণীয়ে চন্দনগিৰিৰ এখন পাহাৰীয়া জুৰিৰ ওচৰত আশ্ৰয় লৈছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}} প্ৰথম অৱস্থাত চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবৰ কাৰণে আহোম সেনাই আপ্ৰাণ চেষ্টা চলাইও সফল নহয়। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল বগৰাই আৰু নিক্ষেপ কৰি আক্ৰমণকাৰী সৈন্যসকলৰ বহুজনক হত্যা কৰে আৰু আহোম বাহিনীক পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}{{sfn|Bhuyan|1960|p=59}} ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' আৰু সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''ত কোৱা হৈছে যে [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]] যুদ্ধৰ সময়ত গৰ্ভৱতী আছিল।।{{sfn|Bhuyan|1945|p=11}}{{sfn|Bhuyan|1960|p=59}} গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা কৰা টাই-ভাষাৰ বুৰঞ্জীখনত চুতীয়াসকলৰ প্ৰধান ৰাণীগৰাকীক ''নাং লুং'' বা ''বৰকুঁৱৰী'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। লগতে এজন ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ কথাও আছে। ফ্ৰাঁছোৱা জেকেছনে আহোম–চুতীয়া যুদ্ধ সম্পৰ্কীয় টাই পাণ্ডুলিপিসমূহৰ অনুবাদ আলোচনা কৰি উল্লেখ কৰিছে যে গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ সম্পাদিত ''আহোম বুৰঞ্জী''ত টাই ভাষাৰ ''নাং'' শব্দৰ দুটা উল্লেখৰ মাজত থকা সম্পূৰ্ণ এটা শাৰীৰ অনুবাদ বাদ পৰিছিল। সেই শাৰীটোত মূলতঃ ৰাণীগৰাকীৰ বিষয়ে তথ্য সন্নিৱিষ্ট আছিল।<ref>{{citation |last=Jacquesson |first=Francois |title=Ahom Buranji Translation: Chutia-Ahom Wars |url=https://archive.org/details/ahom-buranji-translations |page=21 |quote=Borua's edition jumped one full line between two nang. }}</ref> এই সংস্কৰণত তিনিজন ৰাজপৰিয়ালৰ ব্যক্তিৰ সঠিক পৰিচয় অনিশ্চিত, কাৰণ ''নাং লুং'' শব্দটোক ৰাণী বা ৰাজকুমাৰী—দুয়ো ধৰণে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। বুৰঞ্জীৰ ব্যাখ্যাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি এই তিনিজন [[ধীৰনাৰায়ণ]], সাধনী আৰু নীতিপাল বা সাধক নাৰায়ণ হ’ব পাৰে; বা নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁলোকৰ পুত্ৰও হ’ব পাৰে। ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''ৰ অনুসৰি সাধনী আৰু নীতিপালৰ বিবাহ ১৫১২–১৩ৰ আগতেই হৈছিল বুলি দেখা যায়, কাৰণ ১৫১৩ চনৰ সংঘাতৰ ঘটনাত [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে জোঁৱাইৰ জৰিয়তে আহোমসকলৰ বিষয়ে তথ্য পোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত ৰজা জনক ''চন্দ্ৰনাৰায়ণ'' বা নীতিপাল নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=18}} আহোম সৈন্য চন্দনগিৰি পৰ্বতত সন্মুখৰ পৰা আৰোহণ কৰিব নোৱাৰি পিছুৱাই আহিব লগাত পৰে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক লগত ধৰি আনে। তাৰ পিছত তেওঁলোকে কৌশল সলাই পাহাৰটো তিনিফালৰ পৰা ঘেৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। চাও ৰু-পাকৰ নেতৃত্বৰ এটা দলে ''ঘিলা'' লতা বা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি আৰোহণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ওপৰত উঠি তেওঁলোকে প্ৰথমে কোনো প্ৰতিৰক্ষাকাৰী নেদেখে।{{sfn|Gait|1926|p=87}}{{sfn|Goswami|1977|p=42}} আৰু আগবাঢ়ি তেওঁলোকে প্ৰায় চল্লিশজন লোক থকা এটা বসতি পায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=18}}{{sfn|Bhuyan|1960|p=59}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত সন্নিৱিষ্ট ''চুতীয়া বুৰঞ্জী'' অনুসৰি ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইয়ে তাৰ পিছত কিছুমান মানুহক গছ বা উখ ঠাইত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ দিয়ে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} আগ বাঢ়ি গৈ চুতীয়া ৰজাক ''বৰ-দুৱাৰ''ত দেখিলে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=18}}{{sfn|Goswami|1977|p=42}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=59-60}} অৱশিষ্ট চুতীয়া সৈন্যসকলে তৎসত্ত্বেও প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখে আৰু পুনৰ শিল নিক্ষেপ কৰি অধিক আহোম সৈন্য হত্যা কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=42}} নীতিপালে শত্ৰুৰ ওপৰত কাঁড় চলাবলৈ আৰম্ভ কৰে, কিন্তু জাংমুংখাম ফুকে-চঙে মৰা কাঁড়ে আঘাত কৰি তেওঁক হত্যা কৰে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=87}}{{sfn|Bhuyan|2001|p=18}}{{sfn|Goswami|1977|p=42}}{{sfn|Barua|1930|p=57}}{{sfn|Bhuyan|1960|p=60}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত লিপিবদ্ধ চুতীয়া বুৰঞ্জীয়ে ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলৰ অংশগ্ৰহণক বিশেষভাৱে গুৰুত্ব দিয়ে। সাধনী আৰু বৃহৎ সংখ্যক ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰী (১২০ গৰাকী ৰাজনাৰী বা ৰাজকুমাৰী) আক্ৰমণকাৰী বাহিনীৰ ওপৰত শিল কঢ়িয়াই বা বগৰাই প্ৰতিৰক্ষাত সহায় কৰা বুলি বৰ্ণিত।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} একে সময়তে কনচেংৰ বাহিনীয়ে দইথাংত কাশীতৰাক আক্ৰমণ কৰে। অৱশেষত চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থান আহোমসকলে দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} ৰাজ্য ধ্বংস হোৱাৰ মাত্ৰ কেইবছৰ পিছতেই ১৫২৯ চনত চন্দনগিৰি আৰু দইথাং দুয়ো ঠাইতে পুনৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয়, যাৰ পৰা বুজা যায় যে শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছতো প্ৰতিৰোধৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ আছিল। ===চুতীয়া শাসক আৰু সাধনীৰ মৃত্যুৰ ইতিহাস=== শেষৰ সংঘৰ্ষসমূহত কোন নিহত বা বন্দী হৈছিল সেই বিষয়ে উৎসসমূহৰ মাজত যথেষ্ট মতভেদ আছে। ''আহোম বুৰঞ্জী'', ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত চুতীয়া ৰজা আৰু এজন ৰাজপুত্ৰৰ মৃত্যুৰ কথা বৰ্ণিত। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত ''চন্দ্ৰনাৰায়ণ''ৰ মৃত্যুৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=18}} এছ. এল. বৰুৱাই এই বিৱৰণসমূহ [[ধীৰনাৰায়ণ]] আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।{{sfn|Baruah|1986|p=229}} নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰা একেলগ কৰি ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে [[ধীৰনাৰায়ণ]] আৰু তেওঁৰ জোঁৱাই [[নীতিপাল]]ক শেষ যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ সাধক নাৰায়ণ জীৱিত থাকিল বুলি কয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত সন্নিৱিষ্ট চুতীয়া বংশাৱলী-বুৰঞ্জীয়ে নীতিপালক শাসনকাৰী ৰজা হিচাপে দেখুৱাই আৰু শেষ প্ৰতিৰোধত [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]]ক কেন্দ্ৰীয় স্থান দিয়ে। এই বংশাৱলীত নীতিপালক ''চন্দ্ৰনাৰায়ণ'' বুলি কোৱা হৈছে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} সাধনীৰ মৃত্যুৰ ধৰণো বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাত ভিন্ন। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত সন্নিৱিষ্ট ''চুতীয়া বুৰঞ্জী'' অনুসৰি তেওঁ বন্দী হ’বলৈ অস্বীকাৰ কৰি চন্দনগিৰিৰ পৰা জঁপিয়াই মৃত্যুবৰণ কৰে,{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} আনহাতে ''পুৰণি অসম বুৰঞ্জী''ৰ বিৱৰণত প্ৰধান ৰাণীগৰাকীক যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি কোৱা হৈছে।{{sfn|Goswami|1977|p=42}} গেইটে লিখিছে যে তেওঁ বৰছা বা অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈছিল আৰু আন ৰাজপত্নীসকলৰ কিছুমান নিহত আৰু কিছুমান বন্দী হৈছিল।{{sfn|Gait|1926|p=85}} ''আহোম বুৰঞ্জী''ৰ টাই-ভাষাৰ বিৱৰণতো এগৰাকী প্ৰধান ৰাণী বা ''নাং লুং'' অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱা বুলি উল্লেখ আছে।{{efn|ফ্ৰঁছোৱা জেকেছনে উল্লেখ কৰিছে যে গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই প্ৰকাশ কৰা ''আহোম বুৰঞ্জী''-ৰ অনুবাদত ''nang'' শব্দটোৰ দুটা উল্লেখৰ মাজত থকা এটা সম্পূৰ্ণ শাৰী বাদ পৰিছিল; সেই শাৰীটোত ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীৰ বিষয়ে অধিক তথ্য আছিল।<ref>{{citation |last=Jacquesson |first=Francois |title=আহোম বুৰঞ্জী Translation : Chutia-Ahom wars |url=https://archive.org/details/ahom-buranji-translations |page=21 |quote=Borua's edition jumped one full line between two nang.}}</ref>}} ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''-এ যোগ কৰে যে তেওঁৰ কঁকালত আঘাত কৰা হয়, সোণৰ কঁকালবন্ধ লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|1945|p=11}} ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ৰ এটা বিৱৰণত কোৱা হৈছে যে জাংমুঙে চুতীয়া ৰাজকুমাৰী (''বৰকুঁৱৰী'')ৰ শিৰচ্ছেদ কৰি তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ সভালৈ লৈ যায়।<ref>{{harvcol|Saikia|1997|p=188}} "Jangmung beheaded the chief Chutia princess (Barkonwari) and brought her head to the assembly."</ref>{{sfn|Bhuyan|1960|p=14}} একেখন বুৰঞ্জীৰ আন এটা বিৱৰণত বৰকুঁৱৰীক হত্যা কৰাৰ কথা উল্লেখ নকৰি কেৱল ''বৰকুঁৱৰীক ধৰি আনিলে'' বুলি কোৱা হৈছে।{{sfn|Bhuyan|1960|p=60}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-য়ো তেওঁক আত্মসমৰ্পণ নকৰি প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰখা বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু ৰজাৰ বৰকুঁৱৰীৰ মূৰ কাটি অনা হৈছিল বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} মৃত্যুৰ ধৰণক লৈ ভিন্নতা থাকিলেও উৎসসমূহে একে ধৰণে প্ৰধান ৰাণীগৰাকীক শেষ প্ৰতিৰোধৰ সময়ত নিহত হোৱা বা জীৱিত বন্দী নোহোৱা হিচাপে উপস্থাপন কৰে। এই পৰাজয়ে স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটায়। মুখ্য ৰাজচিহ্ন আৰু অন্যান্য সম্পত্তি পৰৱৰ্তী সময়ত আহোমসকলৰ হাতলৈ যায়।{{sfn|Dutta|1985|p=30}}{{sfn|Baruah|1986|pp=229–230}}{{sfn|Barua|1930|p=57}}{{sfn|Bhuyan|1945|p=11}}{{sfn|Goswami|1977|p=42}}{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} ==যুদ্ধ আৰু সংঘৰ্ষসমূহৰ তালিকা== {| class="wikitable" |- ! style="background:orange;"| <span style="color:white">সংঘাতৰ নাম</span> ! style="background:orange; width:130px;"| <span style="color:white">পক্ষ</span> ! style="background:orange; width:130px;"| <span style="color:white">পক্ষ</span> ! style="background:orange; width:280px;"| <span style="color:white">ফলাফল</span> |- |'''[[হাবুং]]লৈ আহোম অগ্ৰগতি''' (১৫১২ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম ভূখণ্ডীয় লাভ''' * আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ি, চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চলটো দখল কৰে।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Sinha|1987|p=163}} |- |'''[[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] অভিযান''' (১৫১৩ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম বিজয়''' * চুতীয়াসকলে পশ্চিমমুখে অগ্ৰগতি কৰি [[মাজুলী]]ৰ দিখৌমুখ আৰু নংকমুং সুৰক্ষিত কৰে। * তেওঁলোকৰ স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে; পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} |- |'''মুংখ্ৰাং ([[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]])ৰ চুতীয়া পুনৰুদ্ধাৰ''' (১৫২০ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''চুতীয়া বিজয়''' * চুতীয়াসকলে আহোম-অধিকৃত<ref name="Phukan"/> মুংখ্ৰাং–দিহিংমুখ অঞ্চল (বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী–কাজিৰঙা) আক্ৰমণ কৰে। * আহোম সেনাপতি ''খেনমুং'' নিহত হয় আৰু অৱশিষ্ট সৈন্যবাহিনী পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য হয়; ফলত অঞ্চলটো পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}} |- |'''দিহিংমুখত আহোম প্ৰতিআক্ৰমণ''' (১৫২২ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম বিজয়''' * ''ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই''য়ে চুতীয়াসকলক দিহিংমুখৰ পৰা পূবলৈ ঠেলি নিয়ে। * আহোমসকলে কেইবাখনো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}} |- |'''ডিব্ৰুগড় অভিযান''' (১৫২৩ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম বিজয়''' * আহোমসকলে ডিব্ৰুৰ ([[ডিব্ৰুগড়]]) ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰাৰ পিছত চুতীয়া শাসকে [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ আগবাঢ়ি ''বুঢ়া বৰুৱা''ক আহোমৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়। * ডিব্ৰুমুখত চুতীয়া স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16–17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}} |- |'''শান্তি-আলোচনা''' (১৫২৩ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আলোচনা ব্যৰ্থ''' * চুতীয়া শাসকে [[চুহুংমুং]]ৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ মূল্যবান সামগ্ৰী, হাতী আৰু অন্যান্য উপহাৰসহ দুটা দূতাবাস পঠিয়ায়। * চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজসম্পদ সমূহৰ আত্মসমৰ্পণ দাবী কৰে; শাসকে পূৰ্বপুৰুষৰ ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাত যুদ্ধ পুনৰ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} |- |'''[[শদিয়া]] অভিমুখী অগ্ৰগতি''' (১৫২৩–২৪ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম বিজয়''' * আহোমসকলে লুইত পাৰ হৈ সুৰক্ষিত চুতীয়া অৱস্থানৰ পৰা প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক উৎখাত কৰে। * চুতীয়া শাসক চন্দনগিৰিৰ দিশে পিছুৱাই যায়, আনহাতে কাশীতৰা [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]লৈ যায়।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–18}} * সধয়াপুৰৰ বৰনগৰ আহোমসকলে দখল কৰে। |- |'''চন্দনগিৰি আৰু [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ৰ যুদ্ধ''' (১৫২৪ খ্ৰী.) |[[চুতীয়া ৰাজ্য]] |[[আহোম ৰাজ্য]] |'''আহোম বিজয়''' * চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল বগৰাই দিয়াত আহোমসকলৰ প্ৰথম আক্ৰমণ ব্যৰ্থ হয়।{{sfn|Gait|1926|p=87}} * আহোম বাহিনীয়ে পিছত পাশ্বৰীয়া পথে পাহাৰৰ ওপৰত উঠে, আনহাতে কনচেংয়ে দইথাং আক্ৰমণ কৰে। * প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয়; স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}}{{sfn|Barua|1930|p=61}} |} ==বিজয়োত্তৰ প্ৰতিৰোধ== চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনে সশস্ত্ৰ প্ৰতিৰোধ তৎক্ষণাৎ শেষ কৰা নাছিল। বুৰঞ্জীসমূহে ষোড়শ শতিকাজুৰি পূৰ্বৰ চুতীয়া ভূখণ্ডৰ বিভিন্ন অংশত পুনঃপুনঃ বিদ্ৰোহৰ উল্লেখ কৰে। ===১৫২৭ চনৰ বিদ্ৰোহ=== প্ৰথম বৃহৎ বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনত ঘটে। নতুনকৈ স্থাপিত আহোম প্ৰশাসনৰ বিৰুদ্ধে চুতীয়া বাহিনী উঠে আৰু শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ সীমান্ত চকীসমূহ ঘেৰাও বা হুমকি দিয়ে।{{sfn|Devi|1968|p=67}} টাই উপাধি থাওমুং মুংক্লাং নামে পৰিচিত দিহিঙীয়া গোহাঁইক ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইক সহায় কৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেওঁ যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Gait|1926|pp=90–91}}{{sfn|Devi|1968|p=67}} শেষত আহোমসকলে বিদ্ৰোহ দমন কৰে, কিন্তু এজন জ্যেষ্ঠ সীমান্ত বিষয়াৰ মৃত্যুয়ে নতুন প্ৰদেশত নিয়ন্ত্ৰণ যে অনিশ্চিত আছিল সেয়া দেখুৱায়। বিদ্ৰোহৰ পিছত প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা সলনি কৰা হয়। কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক টাই বুৰঞ্জীত থাওমুংলুং ব-ঙেন বুলি বৰ্ণিত পূব সীমান্তৰ এটা পদত নিযুক্ত কৰা হয়; তেওঁৰ কৰ্তৃত্ব কাঙখামৰ পৰা উজনি লোহিত অঞ্চললৈ বিস্তৃত আছিল।{{sfn|Barua|1930|p=61}} ===১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ=== ১৫২৯ চনৰ শেষভাগত আৰু বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয়। যুদ্ধ পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজধানী আৰু সংলগ্ন পাহাৰীয়া অঞ্চলজুৰি বিস্তৃত আছিল। চুহুংমুং নিজে জ্যেষ্ঠ বিষয়াসকলসহ পূবলৈ আগবাঢ়ি কাঙখাম পায়। দিবাংপাৰৰ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে বাহিনী পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে ৰজা শদিয়ালৈ আগবাঢ়ে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} আহোম সেনাক একাধিক মুকাবিলাৰ ক্ষেত্ৰত ভাগ কৰা হয়। তেতিয়া টিপাম ৰজা [[চুক্লেনমুং]] আৰু আন বিষয়াসকলক দইথাং দখল কৰি থকা চুতীয়া বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়। তাত চুতীয়াসকল পৰাস্ত হয় আৰু তাৰ পিছত মৰাণকাওত আন এটা আহোম বিজয় ঘটে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} তাৰ পিছত পুনৰ চন্দনগিৰিত যুদ্ধ আৰম্ভ হয়—স্বাধীন ৰাজ্যৰ শেষ অভিযানৰ সৈতে জড়িত একে পাহাৰীয়া দুৰ্গ। ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইয়ে আক্ৰমণৰ নেতৃত্ব দিয়ে। পূৰ্বৰ যুদ্ধৰ দৰে এইবাৰো চুতীয়াসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ উঠিবলৈ চেষ্টা কৰা সৈন্যৰ ওপৰত ডাঙৰ শিল বগৰাই দিয়ে, ফলত প্ৰথম আক্ৰমণত আহোম বাহিনী পিছু হটিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Devi|1968|pp=68–69}} আন সংঘৰ্ষসমূহ ব্ৰহ্মপুত্ৰ, দিবাং আৰু কুণ্ডিল–লোহিত নদী-ব্যৱস্থাৰ কাষতো ঘটে।{{sfn|Gait|1926|p=91}} বিদ্ৰোহৰ সময়ত আহোম সীমান্ত বিষয়া চাও চুলিং সাময়িকভাৱে বন্দী হয়, যদিও পিছত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। একাধিক সংঘৰ্ষৰ পিছত বিদ্ৰোহ দমন হয় আৰু শদিয়াত আহোম কৰ্তৃত্ব পুনৰ স্থাপিত হয়। ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহৰ বিস্তৃতি আৰু ভৌগোলিক ব্যাপ্তিয়ে দেখুৱায় যে ১৫২৩–২৪ চনৰ বিজয়ে চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰ ধ্বংস কৰিলেও পূৰ্বৰ হৃদভূমিত সংগঠিত প্ৰতিৰোধ শেষ কৰিব পৰা নাছিল। ===পৰৱৰ্তী ষোড়শ-শতিকীয় প্ৰতিৰোধ=== চুহুংমুংৰ শাসনৰ পিছতো সৰু বা স্থানীয় চুতীয়া বিদ্ৰোহ অব্যাহত থাকে। নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই [[চুক্লেনমুং]]ৰ সময়ত '''১৫৪২ চনত''' আন এটা চুতীয়া আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=98}} '''১৫৫০ চনত''' শদিয়া প্ৰশাসনৰ অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ কংসপাত্ৰ নামে এজন চুতীয়া নেতাই শদিয়া অঞ্চলত নিজকে ৰজা ঘোষণা কৰে। তেওঁ কেইবাজনো অসন্তুষ্ট আহোম ৰাজপুত্ৰসহ বিভিন্ন বিদ্ৰোহী গোটৰ সমৰ্থন লাভ কৰে আৰু ১৫৫৩ চনত পৰাস্ত আৰু নিহত হোৱালৈকে আহোম কৰ্তৃত্বৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধ কৰে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত '''১৫৬৫ চনত''' চুতীয়া বাহিনীয়ে নামৰূপ আৰু খেৰাম অঞ্চল লুণ্ঠন কৰাৰ উল্লেখ আছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} '''১৫৭২ চনত''' কেৱল ''সেনাপতি'' বুলি উল্লেখ কৰা এজন চুতীয়া নেতাৰ অধীনত আন এটা বৃহৎ বিদ্ৰোহ ঘটে। বিদ্ৰোহীসকলক কাঞ্চাই পাৰ হৈ পুখুৰীখানালৈ খেদি নিয়া হয়, য’ত সেনাপতি আৰু তেওঁৰ বহু অনুগামী বন্দী হয়।{{sfn|Devi|1968|p=70}} এই পৰৱৰ্তী অস্থিৰতাসমূহ স্বাধীন চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ মাজৰ যুদ্ধ নাছিল। এইবোৰ আছিল চুতীয়া নেতা আৰু জনসাধাৰণৰ প্ৰতিৰোধ। এই প্ৰতিৰোধ '''১৬৭৩ চন'''লৈকে চলি থাকে; তাৰ পিছত চুতীয়াসকল আহোম ৰাজ্যত অধিক সম্পূৰ্ণভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা দেখা যায়। লক্ষ্মী দেৱীৰ মতে ১৬৭৩ চনৰ পৰা আহোম শাসনৰ শেষলৈকে আৰু কোনো চুতীয়া অশান্তিৰ উল্লেখ নাই।{{sfn|Devi|1968|pp=70–73}} ==সামৰিক বৈশিষ্ট্য== এই সংঘাতসমূহ মূলত নদীকেন্দ্ৰিক পৰিৱেশত সংঘটিত হৈছিল। দুয়ো ৰাজ্যই সৈন্য পৰিবহণ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ তথা ইয়াৰ উপনদীৰ কাষত থকা অৱস্থানসমূহ আক্ৰমণৰ বাবে নাওৰ ওপৰত যথেষ্ট নিৰ্ভৰ কৰিছিল। বুৰঞ্জীসমূহে বাৰে বাৰে স্থলপথে আগবঢ়া বাহিনী আৰু একে সময়তে নদীত কাৰ্যৰত নৌবাহিনী পৃথককৈ উল্লেখ কৰে। ১৫২২ চনৰ অভিযানত চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ নাও দখল আৰু দিহিং, ডিব্ৰু আৰু টিফাওৰ মোহনাত আহোম দুৰ্গ ধ্বংস কৰাৰ প্ৰচেষ্টা নৌ-গতিশীলতাৰ গুৰুত্ব দেখুৱায়। দুৰ্গ নিৰ্মাণো সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। দিখৌমুখৰ চুতীয়া অৱস্থান ''পচলা-গড়''েৰে সুৰক্ষিত আছিল, আনহাতে আহোমসকলে ক্ৰমে মুংখ্ৰাং আৰু ডিব্ৰু–টিফাও ৰেখাত অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল। শেষ পৰ্যায়ত চুতীয়া বাহিনীয়ে খোলা বন্যাপ্ৰৱণ সমতল ত্যাগ কৰি কৈতৰা, চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ প্ৰাকৃতিক দুৰ্গসমূহত আশ্ৰয় লয়। চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধই সমতলৰ যুদ্ধ আৰু শদিয়াৰ পাহাৰীয়া প্ৰৱেশপথৰ যুদ্ধৰ মাজৰ বৈপৰীত্য স্পষ্ট কৰে। স্থল আৰু নদীপথৰ যৌথ অভিযানত চুতীয়াসকলক পূবমুখে ঠেলি নিয়া আহোম বাহিনীয়ে প্ৰথমে পাহাৰ সন্মুখৰ পৰা দখল কৰিব নোৱাৰি পাশ্বৰীয়া বা পশ্চাৎপথৰ আশ্ৰয় লয়। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ আক্ৰমণকাৰীৰ ওপৰত শিল বগৰাই দিছিল। ==লোককথা আৰু স্মৃতি== বিশেষকৈ ডিব্ৰু আৰু শদিয়া অঞ্চলৰ যুদ্ধ তথা সাধনীৰ মৃত্যুৰ স্মৃতি চুতীয়া মৌখিক পৰম্পৰাত টিকি থাকে। পৰৱৰ্তী বিহু গীতসমূহত ডিব্ৰু আৰু শদিয়াৰ যুদ্ধলৈ যোৱা পুৰুষ আৰু তেওঁলোকৰ উভতি অহাৰ অপেক্ষাত থকা পৰিয়ালসমূহৰ উদ্বেগৰ উল্লেখ আছে। আন গীতত চুতীয়া ৰজা আৰু সাধনীৰ মৃত্যুক স্মৰণ কৰা হয়। এই গীতসমূহ ষোড়শ শতিকাৰ যুদ্ধৰ সমসাময়িক স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ নহয়, বৰং সংঘাতৰ পৰৱৰ্তী সামূহিক স্মৃতিৰ সাক্ষ্য হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ।<ref>[https://archive.org/details/yoi-malini-e-magazine-acjsa/page/32/mode/1up Barua, Nipu, ''"Yoi Malini"'', p.43]</ref> আধুনিক চুতীয়া সাংস্কৃতিক স্মৃতিত চন্দনগিৰিৰ ঘটনা আৰু সাধনীৰ আত্মসমৰ্পণ অস্বীকাৰ স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ মুখ্য প্ৰতীক হৈ উঠিছে। ==আৰু চাওক== * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]] * [[আহোম ৰাজ্য]] * [[শদিয়া]] * [[সতী সাধনী]] * [[নীতিপাল]] * [[ধীৰনাৰায়ণ]] * [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]] * [[বৰনগৰ, শদিয়া]] * [[ভীষ্মকনগৰ]] * [[ডিব্ৰুগড়]] * [[মাজুলী]] ==টোকা== {{notelist}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== ===প্ৰাথমিক আৰু বুৰঞ্জী উৎস=== {{refbegin}} * {{cite book |editor-last=Barua |editor-first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule, with Parallel English Translation |year=1930 |publisher=Assam Administration, Baptist Mission Press |location=Calcutta |ref=harv }} * {{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=অসম বুৰঞ্জী: Or, A Chronicle of Assam from the Earliest Ahom Kings to Swargadeo Gadadhar Singha |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Government of Assam |location=Gauhati |year=1945 |edition=1st |language=as |ref=harv }} * {{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী |year=1960 |publisher=Gauhati University |location=Gauhati |language=as |ref=harv }} * {{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hemchandra |title=পুৰণি অসম বুৰঞ্জী |trans-title=The Ancient Chronicles of Assam: From Chukapha to Gadadhar Sinha |edition=2nd |publisher=Lawyer's Book Stall |location=Gauhati |year=1977 |language=as |orig-year=1922 |language=as |ref=harv }} * {{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=দেওধাই অসম বুৰঞ্জী: An Earlier Ahom History with Several Shorter Chronicles of Assam |edition=4th |language=as |year=2001 |orig-year=1932 |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |location=Guwahati |ref=harv }} {{refend}} ===গৌণ উৎস=== {{refbegin}} * {{cite book |last=Acharyya |first=Nagendra Nath |title=The History of Medieval Assam: From the Thirteenth to the Seventeenth Century |year=1966 |publisher=Dutta Baruah |location=Gauhati |ref=harv }} * {{cite book |last=Baruah |first=S. L. |title=A Comprehensive History of Assam |year=1986 |publisher=Munshiram Manoharlal |location=New Delhi |ref=harv }} * {{cite book |last=Basu |first=Nirmal Kumar |title=Assam in the Ahom Age, 1228–1826: Being Politico-economic and Socio-cultural Studies |year=1970 |publisher=Sanskrit Pustak Bhandar |location=Calcutta |ref=harv }} * {{cite book |last=Devi |first=Lakshmi |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study |year=1968 |publisher=Lawyer's Book Stall |location=Gauhati |ref=harv }} * {{cite book |last=Borboruah |first=Hiteswar |title=Ahomar Din |edition=2nd |publisher=Assam Publication Board |location=Guwahati |year=1997 |language=as |ref=harv }} * {{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |year=1985 |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |ref=harv }} * {{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/dli.ernet.104191 |edition=2nd |year=1926 |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |ref=harv }} * {{cite book |last1=Sinha |first1=Surajit |title=Tribal Polities and State Systems in Pre-colonial Eastern and North Eastern India |url=https://archive.org/details/dli.scoerat.13620tribalpolitiesandstatesystemsinprecolonialeasternandnoryheasternindia |date=1987 |ref=harv }} * {{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |year=1983 |pages=3–34 |doi=10.2307/3516963 |jstor=3516963 |url=https://figshare.com/articles/report/The_Ahom_Political_System_an_Enquiry_into_the_State_Formation_Process_in_Medieval_Assam_1228-1714/26443978 |ref=harv }} * {{cite book |last=Phukan |first=J. N. |chapter=The Tai-Ahom Power in Assam |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=II |year=1992 |publisher=Publication Board Assam |location=Guwahati |pages=49–60 |ref=harv }} * {{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |year=1997 |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |ref=harv }} * {{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply |journal=Social Scientist |volume=12 |issue=6 |year=1984 |pages=70–77 |doi=10.2307/3517005 |jstor=3517005 |ref=harv }} * {{cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |date=2023 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |ref=harv }} * {{cite journal |last=Shin |first=Jae-Eun |title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, the Chutiyas and the Dimasas |journal=The Indian Economic & Social History Review |volume=57 |issue=1 |year=2020 |pages=49–75 |doi=10.1177/0019464619894134 |ref=harv }} * {{Cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |url=https://archive.org/details/chutiaburanji |title=Chutia Jatir Buranji |date=2007 |language=as |ref=harv }} * {{Citation |last=Nath |first= D |contribution=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |year=2013 |title=Early States in North East India |editor-last1=Bhattarcharjee |editor-first1=J B| editor-last2=Syiemlieh |editor-first2=David R |pages = 24–49 |place=Delhi |publisher=Regency Publications| isbn=978-81-89233-86-0 |ref=harv}} {{refend}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী: চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী: অসম]] [[শ্ৰেণী: অৰুণাচল প্ৰদেশ]] [[শ্ৰেণী: আহোম ৰাজ্য]] qyywr2klxz1uts3r31hjpjwdb655ndz 0 140091 648361 643662 2026-10-29T06:02:11Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 648361 wikitext text/x-wiki {{Short description|ভাৰতীয় লেখক আৰু ইতিহাসবিদ (জন্ম ১৯২৫)}} '''ৰাম গোপাল''' (জন্ম ১০ জানুৱাৰী ১৯২৫) এগৰাকী ভাৰতীয় লেখক আৰু ইতিহাসবিদ।<ref>{{cite web|url=http://www.dkpd.com/servlet/dkGetBiblio?bno=067576|title=Century of Indian National Congress|first1=P. N.|last1=Chopra|first2=Ram|last2=Gopal|publisher=D K Publishers Distributors (INDIA)|website=www.dkpd.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110710141125if_/http://www.dkpd.com/servlet/dkGetBiblio?bno=067576|archive-date=2011-07-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110710141125/http://www.dkpd.com/servlet/dkGetBiblio?bno=067576|archivedate=2011-07-10|access-date=2026-10-05|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.dkagencies.com/doc/from/1063/to/1123/bkId/DK645523321337675037760231371/details.html | title=Quit India movement : A challenge to the British power in India / }}</ref> ==জীৱন আৰু কৰ্ম== ৰাম গোপালৰ জন্ম ১০ জানুৱাৰী ১৯২৫ চনত।<ref>{{cite book| url=https://books.google.com/books?id=HwHk-Y9S9UMC&q=Ram+Gopal+-ver| title=Kalidasa: his art and culture | publisher= Concept Publishing Company| year= 1984 }}</ref><ref>{{cite web |title=Vaidika Vyakarana |url=https://catalog.hathitrust.org/Record/010012565 |website=HathiTrust |access-date=8 July 2026}}</ref> [[লোকমান্য তিলক]]ৰ জীৱনীমূলক গ্ৰন্থখনক সংবাদ মাধ্যমে ‘এখন প্ৰশংসনীয় ইতিহাস আৰু প্ৰামাণিক তথা মানসম্পন্ন গ্ৰন্থ’ হিচাপে অভিহিত কৰিছিল। ''দ্য টাইমচ'' এ গ্ৰন্থখনৰ সমালোচনা কৰি কৈছিল যে ই ‘অত্যন্ত সুন্দৰভাৱে লিখা হৈছে’। তেওঁৰ ''ইণ্ডিয়ান মুছলিমছ্‌ – এ পলিটিকেল হিষ্টৰী(1858–1947)'' গ্ৰন্থখনেও উচ্চ প্ৰশংসা লাভ কৰিছিল। ''ইণ্টাৰনেচনেল এফেয়াৰ্ছ'' গ্ৰন্থখনৰ সমালোচনা কৰি ৰাছব্ৰুক উইলিয়ামছএ কৈছিল যে লেখকে নিৰপেক্ষতা বজাই ৰখাৰ বাবে সৰ্বাধিক যত্ন লৈছে আৰু তেওঁৰ গ্ৰন্থখন পৰিশ্ৰমী গৱেষণাৰ ফল, লগতে ই অত্যন্ত সুন্দৰভাৱে লিখা হৈছে। তেওঁ পৌৰনীতি আৰু ৰাজনীতি বিষয়ক কেইবাখনো গ্ৰন্থৰো লেখক আছিল। কিছুসময়ৰ বাবে তেওঁ ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলনৰ ইতিহাসৰ ব'ৰ্ডত কেন্দ্ৰীয় শিক্ষা মন্ত্ৰ্যালয়ৰ হৈ গৱেষণাৰ কাম কৰিছিল। গোপালক ১৯৪২ চনৰ আগষ্ট মাহৰ [[ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন]]ৰ সৈতে জড়িত থকাৰ অভিযোগত গ্ৰেপ্তাৰ কৰি লক্ষ্ণৌ কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰত আটক কৰি ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://uparchives.up.nic.in/oral_history.htm |title=Archived copy |access-date=2010-12-22 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100607131715/http://uparchives.up.nic.in/oral_history.htm |archive-date=7 June 2010 |df=dmy-all |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100607131715/http://uparchives.up.nic.in/oral_history.htm |archivedate=2010-06-07 |deadurl=yes }}</ref> কৰ্মজীৱনৰ আৰম্ভণিতে তেওঁ উত্তৰ প্ৰদেশৰ [[এলাহাবাদ]]ৰপৰা প্ৰকাশিত এখন প্ৰসিদ্ধ ইংৰাজী ভাষাৰ বাতৰি কাকতত সম্পাদকীয় পদত কাম কৰিছিল। তেওঁ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] বিধান পৰিষদৰ সদস্যও আছিল। ==গ্ৰন্থাৱলী== ===ইংৰাজী গ্ৰন্থ=== *(''Lokmanya Tilak—A Biography'' ) ''লোকমান্য তিলক এ বায়'গ্ৰাফী'' *(''Indian Muslims—A Political Study (1858–1947)'') ''ইণ্ডিয়ান মুছলিমছ এ পলিটিকেল ষ্টাডী (১৮৫৮–১৯৪৭)'' *(''British Rule in India—An Assessment'') ''ব্ৰিটিছ ৰুল ইন ইণ্ডিয়া এন এছেছমেণ্ট'' *''Trails of Nehru'' — ''ট্ৰেইলছ অৱ নেহৰু'' *(''How the British Occupied Bengal'') ''হাউ দ্য ব্ৰিটিছ অকুপাইড বেংগল'' *(''Linguistic Affairs of India'' ) ''লিংগুইষ্টিক এফেয়াৰ্ছ অৱ ইণ্ডিয়া'' *(''Indo-Pakistan War and Peace'' ) ''ইণ্ডো-পাকিস্তান ৱাৰ এণ্ড পীচ'' *(''How India Struggled for Freedom'') ''হাউ ইণ্ডিয়া ষ্ট্ৰাগল্ড ফৰ ফ্ৰিডম'' *(''Man and Reason'') ''মেন এণ্ড ৰিজন'' *(''Spotlight on Democracy in India'') ''স্পটলাইট অন ডেম'ক্ৰেচী ইন ইণ্ডিয়া'' *(''India Under Indra'') ''ইণ্ডিয়া আণ্ডাৰ ইন্দিৰা'' *(''Eight Leading Lights'') ''এইট লিডিং লাইটছ'' *(''Indian Freedom Rhetorics & Realities'') ''ইণ্ডিয়ান ফ্ৰিডম ৰেটৰিকছ এণ্ড ৰিয়েলিটিজ'' *(''Kalidasa: His Art and Culture'') ''কালিদাস: হিজ আৰ্ট এণ্ড কালচাৰ'' * {{cite book| url=https://books.google.com/books?id=wVr_f_gXOX4C&q=Ram+Gopal+-ver| title=Hindu culture during and after Muslim rule: survival and subsequent challenges | publisher= M.D. Publications Pvt. Ltd.| year= 1994 | isbn= 978-81-85880-26-6 }}''হিন্দু কালচাৰ ডিউৰিং এণ্ড আফটাৰ মুছলিম ৰুল: ছাৰ্ভাইভেল এণ্ড ছাবছিকুৱেণ্ট চেলেঞ্জেছ'' ===হিন্দী গ্ৰন্থ=== * Bhartiya [[Raajneeti]] Victoriya se Nehru Tak * [[Hindi]] ke sangharsh (Svatantratā-pūrva Hindī ke saṅgharsha kā itihāsa)<ref>https://catalog.loc.gov/vwebv/holdingsInfo?searchId=1972&recCount=25&recPointer=87&bibId=8937110</ref> * Tapaswani ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Gopal, Ram}} [[শ্ৰেণী:সাহিত্যিক]] [[শ্ৰেণী:ইতিহাসবিদ]] [[শ্ৰেণী:মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৬]] 1fl6cwd5gr1buruwktou01wp4jit6n5 0 140330 648328 645600 2026-10-29T00:06:04Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 648328 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = শ্বাহ মাখদুম বিমানবন্দৰ, ৰাজশাহী | native_name = শাহ মাকদুম বিমানবন্দৰ, ৰাজশাহী | image = Shah Makhdum Airport, Rajshahi, Bangladesh.JPG | image_size = 250 | IATA = RJH | ICAO = VGRJ | pushpin_map = Bangladesh | pushpin_caption = Location of airport in Bangladesh | pushpin_label = '''RJH''' | pushpin_label_position = right | type = ৰাজহুৱা | owner = | operator = [[Civil Aviation Authority, Bangladesh]] | area_served = [[ৰাজশাহী]] | location = <!--if different than above--> | elevation_f = 55 | elevation_m = 16.8 | coordinates = {{coord|24|26|13|N|088|36|59|E|region:BD_type:airport|display=inline,title}} | website = | metric_rwy = y | r1_number = 17/35 | r1_length_m = 1,829 | r1_length_f = 6,000 | r1_surface = Asphalt | stat_year = January 2018 – January 2018 | stat1_header = Passengers | stat1_data = 83,451 {{increase}} <!--Do not change or remove the figures, these are strictly as per the sources mentioned below and changing them will cause conflicting with sources.--> | stat2_header = Aircraft movements | stat2_data = | stat3_header = Cargo tonnage | stat3_data = | footnotes = Source:<ref>{{cite web |title=Bangladesh Air Traffic Movement: Passenger: Aerodrome: Rajshahi |url=https://www.ceicdata.com/en/bangladesh/air-traffic-movement/air-traffic-movement-passenger-aerodrome-rajshahi|access-date=10 January 2020}}</ref> [[DAFIF]]<ref name="WAD">{{usurped|1={{Deprecated archive|url=https://archive.today/20130217020001/http://www.worldaerodata.com/wad.cgi?airport=VGRJ|title=Airport information for VGRJ}}}} from [[DAFIF]] (effective October 2006)</ref><ref name="GCM">{{GCM|RJH|source=DAFIF}}</ref> }} '''শ্বাহ মাখদুম বিমানবন্দৰ''', [[ৰাজশাহী]] (IATA: RJH, ICAO: VGRJ) হৈছে বাংলাদেশৰ ৰাজশাহী ডিভিজনৰ প্ৰধান চহৰ ৰাজশাহীত<ref name="WAD" /> সেৱা আগবঢ়োৱা এটা ঘৰুৱা বিমানবন্দৰ। ই ৰাজশাহী চহৰৰ মাজ-মজিয়াৰপৰা প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ উত্তৰ দিশত নৌহাটাত অৱস্থিত আৰু চুফী সাধু [[শ্বাহ মখদুম]] ৰূপোছৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। বিমানবন্দৰটোৱে দুখন উৰণ প্ৰশিক্ষণ একাডেমীৰ ভিত্তি হিচাপেও কাম কৰে। ==সুবিধাসমূহ== গড় সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ৫৫ ফুট (১৭ মিটাৰ) উচ্চতাত এই বিমানবন্দৰটো অৱস্থিত। ইয়াত একমাত্ৰ এটা ৰাণৱে আছে, যিটোক ১৭/৩৫ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াৰ পৃষ্ঠভাগ ১,৮২৯ বাই ৩০ মিটাৰ (৬,০০১ ফুট × ৯৮ ফুট)।<ref name="WAD" /> ==বিকাশ== বিমানবন্দৰটোৰ বৰ্তমানৰ সুবিধাসমূহ বৃদ্ধিৰ বাবে এটা প্ৰকল্প চলি আছে। উন্নয়ন প্ৰকল্প সমাপ্ত কৰাৰ পাছত টাৰ্মিনেলটোৰ মুঠ ৩১০০০ বৰ্গফুট এলেকা হ’ব। ৰাণৱেৰ দৈৰ্ঘ্য ১০০০০ ফুট দীঘল আৰু ১৫০ ফুট বহল হ’ব। এপ্ৰ'ন ২৭৫×২৫০ ফুট হ'ব।<ref>{{cite news|url=https://www.banglanews24.com/national/news/bd/764549.details|title=আধুনিকতাৰ ছোঁয়া লাগছে শাহ মখদুম বিমানবন্দৰে|newspaper=Banglanews24|accessdate=9 February 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240309124547/https://www.banglanews24.com/national/news/bd/764549.details|archivedate=9 March 2024|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.tbsnews.net/economy/aviation/ecnec-approves-tk566cr-domestic-airport-development-project-147478|title=ECNEC approves Tk566cr domestic airport development project|newspaper=The Business Standard|accessdate=9 February 2024}}</ref> ২০২৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ঘোষণা কৰা হয় যে বিমানবন্দৰটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হ’ব।<ref>{{cite news|url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/366600/rajshahi-airport-to-get-modern-makeover-with|title=Rajshahi airport to get modern makeover with runway expansion|date=29 November 2024|access-date=29 November 2024|work=[[Dhaka Tribune]]}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.tbsnews.net/bangladesh/rajshahi-airport-get-new-look-amid-runway-expansion-modernisation-1005456|title=Rajshahi Airport to get new look amid runway expansion, modernisation|date=29 November 2024|access-date=29 November 2024|work=The Business Standard}}</ref> ==বিমান সংস্থা আৰু গন্তব্যস্থান== ২০২২ চনৰ ১৭ নৱেম্বৰত নভ’এয়াৰে ঢাকাৰ বাহিৰে আন চহৰৰ বিমান চলাচল কৰা দেশৰ প্ৰথমটো বিমান সংস্থা হিচাপে পৰিগণিত হয় আৰু ৰাজশাহীক কক্স বজাৰৰ সৈতে সংযোগ কৰে।<ref>{{cite news |title=Novoair starts Rajshahi-Cox's Bazar direct flights |url=https://www.tbsnews.net/economy/aviation/novoair-starts-rajshahi-coxs-bazar-direct-flights-533510 |access-date=19 December 2022 |work=The Business Standard |date=17 November 2022 |language=en}}</ref> <!-- Please use only independent sources, not the airport or airline as they are not independent. --> {{Airport-dest-list|3rdcoltitle={{Abbr|Refs.|References}}|3rdcolunsortable=yes <!-- --> |[[বিমান বাংলাদেশ এয়াৰলাইনছ্]] | [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>{{cite web |title=Flight Schedule -Biman Bangladesh |url=https://www.biman-airlines.com/flights/schedule |website=biman-airlines.com |access-date=11 January 2020}}</ref> <!-- --> |[[নভ’এয়াৰ]] | [[কক্সবাজাৰ বিমানবন্দৰ|কক্স বাজাৰ]], [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>[https://www.flynovoair.com/destinations flynovoair.com - Destinations] retrieved 11 January 2020</ref> <!-- --> |[[ইউএছ-বাংলা বিমানবন্দৰ]] | [[শ্বাহজালাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|ঢাকা]] |<ref>{{cite news |script-title=bn:সৈয়দপুৰ, ৰাজশাহী ও বৰিশালে ইউএস বাংলাৰ অতিৰিক্ত ফ্লাইট |url=https://www.prothomalo.com/economy/article/1627328/ |access-date=11 December 2019 |work=Prothom Alo |language=bn}}</ref> <!-- --> }} ==ঘটনা আৰু দুৰ্ঘটনা== *'''২৫ এপ্ৰিল ২০১৩''': বাংলাদেশ ফ্লাইং একাডেমীৰ উৰণ প্ৰশিক্ষণ বিমান ২ জনীয়া ''চেছনা ১৫২ (S2-ABI)'' বিমান এখন বিয়লি ৪:২৪ বজাত বিমানবন্দৰত দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত হৈ অৱতৰণ কৰে।<ref name=Accident1>{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/beta2/news/training-plane-crashes-in-rajshahi/|title=Training plane crashes in Rajshahi|date=26 April 2013|newspaper=The Daily Star|access-date=26 April 2013}}</ref> বিমানখন ওলোটাকৈ উলটি যায়; বিমানখনৰ প্ৰশিক্ষক আৰু বিমানখনৰ প্ৰশিক্ষাৰ্থী পাইলট সামান্য আঘাত পাই পলায়ন কৰে।<ref name=Accident1 /> *'''১ এপ্ৰিল ২০১৫''': বাংলাদেশ ফ্লাইং একাডেমীৰ আন এখন ''চেছনা ১৫২ (S2-ADI)'' বিমান দুপৰীয়া প্ৰায় ২ বজাত বিমানবন্দৰত দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত হয় আৰু পাইলটে কাৰিকৰী সমস্যা অনুভৱ কৰি টেক অফ বাতিল কৰাৰ পিছত জুই লাগি যায়।<ref name=Accident2>{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/country/trainee-pilot-killed-rajshahi-plane-crash-75001|title=Plane crash in Rajshahi kills female pilot|date=1 April 2015|newspaper=The Daily Star|access-date=2 April 2015}}</ref> এই দুৰ্ঘটনাত মহিলা প্ৰশিক্ষাৰ্থী পাইলটগৰাকীৰ মৃত্যু হয়, আৰু বিমান প্ৰশিক্ষকগৰাকীৰ মৃত্যু হয়। কিছু সময়ৰ পাছত বিমান প্ৰশিক্ষকজনৰো মৃত্যু হয়।<ref name=Accident2 /> *'''১৬ এপ্ৰিল ২০২১''':ৰাজশাহীৰ তানোৰ লালপুৰত আলুৰ পথাৰত বাংলাদেশ উৰণ একাডেমীৰ এখন চেছনা প্ৰশিক্ষণ বিমান (S2-AGG) দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত হয়। পৰিদৰ্শনৰ পিছত নিশ্চিত হয় যে বিমানখনে পিঞ্জৰা আৰু ইঞ্জিনৰ ত্ৰুটী অনুভৱ কৰি দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত কৰিছিল। ৪ দিন আগতে মিড এয়াৰত বিমানখনে মিছ মেনুৱেৰ হোৱা দেখা গৈছিল। সেই বিমানখনত প্ৰশিক্ষক বিষয়া আছিল অৱসৰপ্ৰাপ্ত সেনা বিষয়া কেপ্তেইন মাহফিজুৰ ৰহমান আৰু প্ৰশিক্ষক আছিল কেডেট নাহিদ ইৰছাদ। সামান্য আঘাত পায় যদিও দুয়োজনেই নিৰাপদ আৰু এদিন পিছত তাৰ পৰাই বিমানখন উলিয়াই অনা হয়। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বিমানবন্দৰ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] 8hkffv2vnt1bzbev7lxgha9kmiqsdsv 0 140341 648359 645639 2026-10-29T05:50:05Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 648359 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization |name = ৰাজশাহী ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল |image = Rajshahi General Library 01.jpg |image_border = |image_size = |image_alt = |caption = ৰাজশাহীৰ অন্যতম পুৰণি পুথিভঁৰাল। সেইটো পূৰ্বতে ৰাজশাহী সাধাৰন পুস্তকালয় নামেৰে জনাজাত আছিল। ১৯৭৫ চনত ইয়াক ৰাজশাহী ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাললৈ সলনি কৰা হৈছে। |map = |map_size = |map_alt = |map_caption = |abbreviation = |formation = {{Start date and age|1884}} |extinction = |type = |status = |purpose = |headquarters = [[ৰাজশাহী]], বাংলাদেশ |location = |coordinates = <!-- Coordinates of location using a coordinates template --> |region_served = বাংলাদেশ |num_members = |language = বাংলা ভাষা |leader_title = |leader_name = |main_organ = |parent_organization = |affiliations = |num_staff = |num_volunteers = |budget = |website = |remarks = }} '''ৰাজশাহী পুথিভঁৰাল''' ৰাজশাহীৰ এটা ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল আৰু বাংলাদেশৰ অন্যতম পুৰণি পুথিভঁৰাল। ==ইতিহাস== ৰাজশাহী ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল আননাদ নাথ ৰায়ে ১৮৬৬ চনত আননাদ নাথ পুথিভঁৰাল হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে। আননদ নাথ ৰায় আছিল নাটোৰৰ ৰজা। ১৮৮৪ চনত পুথিভঁৰালটোৰ নাম সলনি কৰি ৰাজশাহী ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল কৰা হয়। পুথিভঁৰালটো ৰাজা চন্দ্ৰ নাথ ৰায়ৰ পিতৃ ৰাজা আনন্দ নাথ ৰায়ৰ মৃত্যুৰ পাছত সহযোগিতা আগবঢ়ায়। ১৮৮৪ চনৰপৰা ১৯২৫ চনত মৃত্যুৰ আগলৈকে ৰাজা প্ৰমোদনাথ ৰায়ে পুথিভঁৰালৰ অধ্যক্ষতা কৰে। ১৯২৫ চনৰপৰা ১৯৪২ চনলৈ এই পুথিভঁৰালটোৰ অধ্যক্ষতা আছিল কুমাৰ শৰতকুমাৰ সত্যজিৎ। ১৯৪২ চনৰপৰা ১৯৪৩ চনলৈ এই পুথিভঁৰালটোৰ অধ্যক্ষ আছিল নাটৰেৰ ৰজা যোগীন্দনাথ ৰায়। ১৯৪৩ চনৰপৰা ১৯৫২ চনলৈ দীঘপটীয়াৰ ৰজা বাবু কিশোৰী মোহন চৌধুৰীয়ে অধ্যক্ষতা কৰিছিল। ভাৰত বিভাজনৰ পিছত পুথিভঁৰালটোৰ বহু পৃষ্ঠপোষক ভাৰতলৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ বাবে এই পুথিভঁৰালটোৰ অৱনতি ঘটে।<ref name="rpl">{{cite web |title=Rajshahi Public Library |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Rajshahi_Public_Library |website=Banglapedia |publisher=Asiatic Society of Bangladesh |access-date=25 November 2018 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125115620/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Rajshahi_Public_Library |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181125115620/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Rajshahi_Public_Library |archivedate=25 November 2018 |deadurl=yes}}</ref> ১৯৫২ চনৰপৰা এই পুথিভঁৰালটো ৰাজশাহী জিলাৰ জিলা উপায়ুক্তই পৰিচালনা কৰি আহিছে। ১৯৭১ চনত বাংলাদেশ মুক্তি যুদ্ধৰ সময়ত এই পুথিভঁৰালটোৱে নিজৰ অভিলেখ আৰু বহুতো কিতাপ আৰু আচ-বাব হেৰুৱাই পেলায়। বাংলাদেশৰ স্বাধীনতাৰ পিছত গ্ৰন্থসমূহৰ তালিকা এখন তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। এই পুথিভঁৰালটোত ৩৫ হাজাৰৰো অধিক কিতাপ আছে।<ref name="rpl" /> ২০১৭ চনত ৰাজশাহী চহৰ নিগমে ভাৰত চৰকাৰৰ আৰ্থিক সাহায্যৰে পুথিভঁৰালটো সংস্কাৰ কৰাৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite news |url=http://www.daily-sun.com/printversion/details/257231/Public-library-in-Rajshahi-to-get-facelift |title=Public library in Rajshahi to get facelift |work=Daily Sun |access-date=25 November 2018}}</ref> ১৩০বছৰীয়া ভৱনটো ভাঙি তাৰ ঠাইত একেবাৰে নতুন পুথিভঁৰাল ভৱন নিৰ্মাণ কৰাৰ পৰিকল্পনাই সেই সময়ত বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল।<ref>{{Cite news |url=http://www.theindependentbd.com/post/115614 |title=130-year-old Rajshahi library bldg awaits demolition |work=The Independent |location=Dhaka |access-date=2018-11-25 |archive-date=2018-11-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125115720/http://www.theindependentbd.com/post/115614 |url-status=live}}</ref> ২০২৬ চনৰ ৯ মাৰ্চত পুথিভঁৰালটোৰ নতুন ভৱনটো উদ্বোধন কৰা হয়।<ref name="bss">{{Cite web |title=New building of Rajshahi Public Library inaugurated {{!}} District |url=https://www.bssnews.net/district/367202 |access-date=2026-05-22 |website=BSS}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পুথিভঁৰাল]] [[শ্ৰেণী:ৰাজশাহী]] njji9y5xuesgx6lewenkdopt81nv4te 0 140353 648353 647003 2026-10-29T04:52:25Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 648353 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | location = [[বাংলাদেশ]] | date = ১৩ – ১৯ অক্টোবৰ ২০২১ | target = [[বাংলাদেশত হিন্দুধৰ্ম|হিন্দু]] | type = [[সাম্প্ৰদায়িক হিংসা]], [[ধৰ্মীয় হিংসা]], [[ধ্বংসাত্মকতা]], [[সামাজিক বিশৃংখলতা]] | fatalities = ৮+ | injuries = ১৫০+ | perpetrators = [[ইছলামিক উগ্ৰবাদ|ইছলামিক উগ্ৰবাদী]] | numparts = ৪,০০০+ | motive = [[কোৰআন]] অপবিত্ৰ কৰা | convicted = ৪৫০ }} ২০২১ চনৰ ১৩ৰপৰা ১৯ অক্টোবৰলৈকে [[দুৰ্গা পূজা]] উৎসৱৰ সময়ত সমগ্ৰ [[বাংলাদেশ]]ত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ বিৰুদ্ধে মুছলমান গোটে সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ প্ৰৰোচনা কৰিছিল, এই ঘটনা এটা ভাইৰেল ভিডিঅ’ৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই [[কোৰআন]]ক মন্দিৰৰ মূৰ্তিৰ ভৰিৰ তলত ৰখা হৈছিল। সমগ্ৰ বাংলাদেশতে ৫০ টাতকৈও অধিক মন্দিৰ আৰু অস্থায়ী উপাসনাৰ ব্যৱস্থা ভাঙি পেলোৱা হয়।<ref name="tg16Oct2021" /> বাংলাদেশ চৰকাৰে বাংলাদেশৰ ৬৪খন প্ৰশাসনিক জিলাৰ ভিতৰত ২২খন জিলাত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত হোৱা হিংসা দমন কৰিবলৈ [[সীমান্তৰক্ষী বাংলাদেশ বাহিনী]] মোতায়েন কৰে। সংঘৰ্ষ আৰু আক্ৰমণক লৈ আৰক্ষীয়ে কমেও ৪৫০ জন লোকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰে। ২০২১ চনৰ ২০ অক্টোবৰলৈকে সমগ্ৰ দেশতে ৩ জন হিন্দু আৰু ৫ জন মুছলমানকে ধৰি কমেও ৮ জন লোকৰ মৃত্যু হৈছে।<ref>{{cite news |date=15 October 2021 |script-title=bn:কুমিল্লার পূজামণ্ডপে কোরআন রাখার সাথে জড়িত এক ব্যক্তিকে শনাক্ত করা হয়েছে: পুলিশ |url=https://www.bbc.com/bengali/news-58982999 |newspaper=[[BBC Bangla]] |language=bn |access-date=20 October 2021 |archive-date=20 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211020193453/https://www.bbc.com/bengali/news-58982999 |url-status=live }}</ref><ref name="tg16Oct2021">{{cite news |date=16 October 2021 |title=Seven dead after violence erupts during Hindu festival in Bangladesh |url=https://www.theguardian.com/world/2021/oct/16/four-die-after-violence-erupts-at-hindu-festival-in-bangladesh |access-date=5 September 2022 |archive-date=15 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220215102851/https://www.theguardian.com/world/2021/oct/16/four-die-after-violence-erupts-at-hindu-festival-in-bangladesh |url-status=live }}</ref> ২৪ অক্টোবৰত এই সংঘৰ্ষৰ সময়ত আহত হোৱা আৰু এজন হিন্দু লোকৰ ঢাকাত চিকিৎসাধীন অৱস্থাত মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite news |title=Cumilla Hindu temple attack victim dies in Dhaka |url=https://bdnews24.com/bangladesh/cumilla-hindu-temple-attack-victim-dies-in-dhaka |access-date=4 September 2022 |work=[[bdnews24.com]] |archive-date=4 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220904220833/https://bdnews24.com/bangladesh/cumilla-hindu-temple-attack-victim-dies-in-dhaka |url-status=live }}</ref><ref name="tg16Oct2021" /> ==পৃষ্ঠভূমি== বাংলাদেশৰ জনসংখ্যাৰ ৭.৯% হিন্দু।<ref name="aj18Oct2021">{{cite news |title=Two Hindu men killed, temples vandalised in Bangladesh violence |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/10/18/bangladesh-hindus-men-killed-temples-vandalised-religious-violence |publisher=[[Al Jazeera]] |date=18 October 2021}}</ref> বাংলাদেশৰ হিন্দু সংখ্যালঘু লোকে ২০২১ চনৰ অক্টোবৰৰ দ্বিতীয় সপ্তাহত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ সৰ্ববৃহৎ ধৰ্মীয় উৎসৱৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাইছিল। প্ৰতি বছৰৰ দৰে সমগ্ৰ দেশতে পূজা-অৰ্চনাৰ অস্থায়ী ব্যৱস্থা স্থাপন কৰা হৈছিল। ১৩ অক্টোবৰৰ পুৱা কমিলা জিলাৰ এটা অস্থায়ী মন্দিৰৰপৰা [[কোৰআন]]ক বদনাম কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল, যেতিয়া ছ’চিয়েল মিডিয়া প্লেটফৰ্মৰ জৰিয়তে কোৰআনৰ প্ৰতিলিপি এটা মূৰ্তিৰ কোলাত পোৱাৰ খবৰ প্ৰচাৰ হৈছিল। তাৎক্ষণিক প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে চৰকাৰে ৰাইজক শান্ত হ’বলৈ আহ্বান জনোৱাৰ লগতে ঘটনাৰ তদন্ত কৰিবলৈ আৰক্ষীক নিৰ্দেশ দিয়ে। কিন্তু এই প্ৰতিবেদন প্ৰচাৰ হোৱাৰ কিছুসময়ৰ পাছতে কমিলাৰ স্থানীয় মন্দিৰত ক্ষুব্ধ জনসাধাৰণে আক্ৰমণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। অতি সোনকালেই বাংলাদেশৰ আন আন জিলাতো এই ধৰ্মীয় উত্তেজনা বিয়পি পৰে। কিছুদিন পাছত ১৩ অক্টোবৰত কমিলাৰ নানুৱা দিঘিৰ পাৰ পূজা মণ্ডপত [[কোৰআন]]ৰ প্ৰতিলিপি মূৰ্তিটোৰ কোলাত ৰখাৰ অপৰাধত ইকবাল হোছেইন নামৰ এজন মুছলমান লোকক আৰক্ষীয়ে গ্ৰেপ্তাৰ কৰে।<ref>{{cite news |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/20/police-man-who-placed-the-quran-on-a-puja-idol-identified |title=Police: Comilla resident Iqbal placed the Quran on a Puja idol |work=[[Dhaka Tribune]] |date=20 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211020155313/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/20/police-man-who-placed-the-quran-on-a-puja-idol-identified |archive-date=20 October 2021}}</ref> ===মৃত, আহত আৰু মন্দিৰত আক্ৰমণৰ সাৰাংশ=== ২২ অক্টোবৰৰ ভিতৰত কমেও ৩ জন হিন্দু নিহত হোৱাৰ খবৰ পোৱা গৈছিল, আৰু কমেও ১৫০ জনতকৈ অধিক লোক আহত হৈছিল। কমেও ৮০টা মন্দিৰ (২০০টা [[মণ্ডপ]]) জনসাধাৰণৰ আক্ৰমণৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। কমেও ৪,০০০ লোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ উত্থাপন কৰা হয় আৰু ৪০০ লোকক আৰক্ষীয়ে আটক কৰে।<ref name="aj18Oct2021"/> ==হিন্দু মন্দিৰ আৰু সংখ্যালঘু জনগোষ্ঠীৰ ওপৰত আক্ৰমণ== [[বাংলাদেশ]]ৰ কমেও এক ডজন জিলাত অধিকাংশই দক্ষিণ অঞ্চলৰ, মন্দিৰ, ঘৰ, সংখ্যালঘু লোকৰ দোকানত আক্ৰমণ, সামগ্ৰী লুণ্ঠন, হত্যাৰ বাতৰি নথিভুক্ত কৰা হৈছিল, য’ত [[কমিলা জিলা|কমিলা]], [[চান্দপুৰ]], [[নোৱাখালি]], [[চট্টগ্ৰাম]], [[বান্দৰবন]], [[কক্স বজাৰ]], [[নৰশ্বিংডি]] আৰু [[গাজীপুৰ]] আদি জিলাৰ ভিতৰত আছিল। ===কমিলা=== কমিলা জিলাৰপৰা আৰম্ভ হোৱা এই ঘটনাত ১৩ অক্টোবৰৰপৰা ১৬ অক্টোবৰলৈ বিভিন্ন মন্দিৰলৈ আক্ৰমণ বিয়পি গৈছিল। ননুৱা দিঘিৰ পাৰ আৰু চান্দমনি কালী মন্দিৰৰ দুৰ্গা পূজা স্থান অঞ্চলজুৰি [[কোৰআন]]ক হেয়জ্ঞান কৰাৰ উৰাবাতৰি বিয়পি পৰাৰ পাছতে আক্ৰমণকাৰীৰ লক্ষ্য হৈ পৰে। সোতৰবছৰীয়া হিন্দু যুৱক দিলীপ দাসৰ চিকিৎসালয়ত মৃত্যু হয়।<ref name="tg16Oct2021"/> ===চান্দপুৰ=== চান্দপুৰত আৰক্ষীয়ে শোভাযাত্ৰা কৰি জিলাখনৰ কোনোবা দুৰ্গা পূজাৰ স্থানত আক্ৰমণ চলাই আগুৱাই অহা ক্ষুব্ধ জনসাধাৰণৰ ওপৰত গুলীচালনা কৰে, ১৩ অক্টোবৰত কমেও ৪ জন লোকৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{cite news |date=19 October 2021 |script-title=bn:ফেসবুকে 'আন্দোলনেৰ' ডাক, এৰপৰ মিছিল–হামলা |url=http://www.prothomalo.com/bangladesh/ফেসবুকে-আন্দোলনেৰ-ডাক-এৰপৰ-মিছিলহামলা |work=[[Prothom Alo]] |language=bn |access-date=24 October 2021}}</ref> ছাত্ৰ লীগৰ হাজিগঞ্জ পৌৰসভা শাখাৰ সদস্য আৰিয়ান ছাজ্জাদ আৰু স্থানীয় আৱামি লীগৰ নেত্ৰী শ্বাহিদা বেগমৰ পুত্ৰ হৃদয় হাছান জাহিদে<ref name="ds20Oct2021">{{cite news |date=20 October 2021 |title=Hajiganj mayhem began with Facebook post like previous incidents of communal violence |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/pattern-always-the-same-2202321 |work=[[The Daily Star (Bangladesh)]] |access-date=24 October 2021 |archive-date=24 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211024040638/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/pattern-always-the-same-2202321 |url-status=live }}</ref> কমিলাত "কোৰআনৰ অপৱিত্ৰ"ৰ প্ৰতিবাদত স্থানীয় মুছলমানসকলক হিন্দুসকলৰ মন্দিৰ আৰু মণ্ডপত আক্ৰমণ চলাবলৈ পৰামৰ্শ দিছিল। পোষ্টবোৰৰ পিছত গোট খাই অলপ সময়ৰ প্ৰতিবাদৰ অন্তত হিন্দু মন্দিৰ আৰু মণ্ডপবোৰত আক্ৰমণ চলায়।<ref name="ds20Oct2021"/> ===বান্দৰবন=== স্থানীয় আৱামী লীগৰ নেতাৰ নেতৃত্বত ১৪ অক্টোবৰত বান্দৰবনৰ লামা অঞ্চলত হিন্দূৰ মালিকানাধীন মন্দিৰ আৰু প্ৰতিষ্ঠানত ক্ষুব্ধ ৰাইজে আক্ৰমণ চলাইছিল। লামা কেন্দ্ৰীয় হৰি মন্দিৰত "কোৰআনক হেয়জ্ঞান" কৰাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰা ক্ষুব্ধ জনসাধাৰণৰ সমাৱেশৰপৰা আক্ৰমণ কৰা হয়। লগতে লামা বজাৰ এলেকাত হিন্দু লোকৰ দোকানত আক্ৰমণ কৰে। স্থানীয় আৰক্ষী বিষয়াসকলৰ মতে, লামা উপাজিলা আৱামী লীগৰ সাধাৰণ সম্পাদক জাহিৰুল ইছলামে মন্দিৰত আক্ৰমণ আৰম্ভ কৰাৰ পূৰ্বে গোটটোক সম্বোধন কৰিছিল।<ref>{{cite news |date=16 October 2021 |title=Attack, Vandalism in Bandarban |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/friends-became-strangers-the-blink-eye-2199336 |newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]] |access-date=16 October 2021}}</ref> ===নোৱাখালি=== শুকুৰবাৰে বাংলাদেশৰ নোৱাখালিৰ বেগমগঞ্জৰ চৌমুহানীত আক্ৰমণৰ পিছত শনিবাৰে মন্দিৰৰ কাষৰ পুখুৰীৰপৰা এজন হিন্দু লোকৰ মৃতদেহ উদ্ধাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite news |last=Kundu |first=Indrajit |date=16 October 2021 |title=Devotee's body recovered day after attack on ISKCON temple in Bangladesh's Noakhali |url=https://www.indiatoday.in/world/story/bangladesh-noakhali-iskcon-temple-attack-devotee-body-found-pranta-chandra-das-1865517-2021-10-16 |access-date=17 October 2021 |work=[[India Today]] |language=en}}</ref> বুধবাৰে কমিলাত পূজা মণ্ডপত কোৰআন গ্ৰহণ কৰাৰ পাছত কমিলা আৰু চান্দপুৰকে ধৰি দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত মন্দিৰ আৰু পূজা মণ্ডপত সংঘটিত আক্ৰমণ আৰু হিংসাত ছয়জন লোক নিহত হয়।<ref>{{Cite news |title=Anti-Hindu violence in Bangladesh: After attack on Noakhali temple, ISKCON asks PM Modi to talk to Hasina |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/news/anti-hindu-violence-in-bangladesh-after-attack-on-noakhali-temple-iskcon-asks-pm-modi-to-talk-to-hasina/videoshow/87063606.cms |access-date=17 October 2021 |work=[[The Times of India]] |language=en |archive-date=16 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211016165850/https://timesofindia.indiatimes.com/videos/news/anti-hindu-violence-in-bangladesh-after-attack-on-noakhali-temple-iskcon-asks-pm-modi-to-talk-to-hasina/videoshow/87063606.cms |url-status=live }}</ref> আৰক্ষীয়ে জনোৱা মতে, শুকুৰবাৰে নোৱাখালী জিলাৰ বেগমগঞ্জত পূজা মণ্ডপত আক্ৰমণ কৰি অগ্নিসংযোগ কৰাৰ লগতে আন এটা মন্দিৰৰ ভিতৰত মূৰ্তি ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰে। স্থানীয় হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ নেতাসকলে দাবী কৰে যে পুখুৰীত যিজন লোকৰ মৃতদেহ উদ্ধাৰ হয়, তেওঁ আগদিনাৰ আক্ৰমণত নিহত হয়। এই আক্ৰমণত আন তিনিজন গুৰুতৰভাৱে আহত হৈ চিকিৎসালয়ত চিকিৎসাধীন হৈ আছে। আগদিনা নোৱাখালিৰ বেগমগঞ্জৰ চৌমুহানীত সংঘটিত হোৱা সংঘৰ্ষত এজন লোক নিহত হোৱা বুলি আৰক্ষীয়ে পূৰ্বে নিশ্চিত কৰিছিল। কিন্তু সেইদিনা ৰাতিপুৱা চৌমুহানীৰ ইস্কন মন্দিৰৰ গাতে লাগি থকা পুখুৰীটোত যেতিয়া আন এটা মৃতদেহ ওপঙি উঠিল, তেতিয়া মন্দিৰৰ মানুহে তেওঁক চিনি পালে। ইস্কন<ref>{{Cite news |date=16 October 2021 |title=Bangladesh: ISKCON temple vandalised, 1 killed in fresh violence in Noakhali |url=https://www.livemint.com/news/world/bangladesh-iskcon-temple-vandalised-1-killed-in-fresh-violence-in-noakhali-11634355066468.html |access-date=17 October 2021 |work=mint |language=en |archive-date=17 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017023359/https://www.livemint.com/news/world/bangladesh-iskcon-temple-vandalised-1-killed-in-fresh-violence-in-noakhali-11634355066468.html |url-status=live }}</ref> চিট্টগঙৰ সংমণ্ডল সম্পাদক চিন্ময় কৃষ্ণদাস ব্ৰহ্মচাৰীয়ে কয় যে উদ্ধাৰ হোৱা মৃতদেহটো প্ৰান্ত চন্দ্ৰ দাসৰ। সংঘৰ্ষৰ পিছৰেপৰা তেওঁ সন্ধানহীন হৈ আছিল। "আমি ল'ৰাটোক বিচাৰি নাপালোঁ। আমি ৰাতি পুখুৰীতো বহুত বিচাৰিলোঁ। যিহেতু ইতিমধ্যে তেওঁক তীব্ৰ প্ৰহাৰ কৰা হৈছিল সেয়েহে ল’ৰাটোক আঘাত কৰি হত্যা কৰা হৈছিল। ৰাতিপুৱা তেওঁৰ মৃতদেহ উদ্ধাৰ হৈছিল। আৰক্ষী আৰু অগ্নিনিৰ্বাপক বাহিনীয়ে আহি উদ্ধাৰ কৰিছিল।" - দাস ডাঙৰীয়াই কয়। মৃতদেহটো উদ্ধাৰ হোৱাৰ পিছতে ৰাজপথলৈ ওলাই আহি প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ লোকে। ===গাজীপুৰ=== কাশিমপুৰ বজাৰৰ পালপাৰা শ্ৰী শ্ৰী ৰাধা গোবিন্দ মন্দিৰৰ পৰিচালনা সমিতিৰ সভাপতি তথা কাশিমপুৰ পূজা উদ্‌যাপন সমিতিৰ সভাপতি বাবুল ৰুদ্ৰই কয় যে বৃহস্পতিবাৰে পুৱা ৮ বজাৰ পিছত যেতিয়া মন্দিৰত উপাসকসকলে উপাসনা কৰি আছিল তেতিয়া হঠাতে ‘শ শ লোকে’ লক্ষ্মীক লাঠিৰে আক্ৰমণ কৰিছিল। অসুৰৰ মূৰ্তি ভাঙি গুচি যায়। ইয়াৰ ফলত অঞ্চলটোত আতংকৰ সৃষ্টি হয়। ইয়াৰ পূৰ্বে পুৱা প্ৰায় ৬ বজাত 'তিনিশৰো অধিক লোকে' কাশিমপুৰ পাছিম্পাৰা অঞ্চলৰ ব্যৱসায়ী সুবল দাসৰ পৰিয়ালৰ মন্দিৰ আৰু স্থানীয় পালপাৰা নমাবজাৰ ৰাজহুৱা মন্দিৰ, উপ আৰক্ষী আয়ুক্ত জাকিৰ হাছানক আক্ৰমণ কৰে।<ref>{{Cite news |date=14 October 2021 |title=Hindu temples attacked, idols vandalized in Gazipur, Bandarban |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/14/hindu-temples-idols-vanadalized-in-gazipur-20-held |access-date=17 October 2021 |work=[[Dhaka Tribune]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20211014100223/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/14/hindu-temples-idols-vanadalized-in-gazipur-20-held |archive-date=14 October 2021}}</ref> ===চট্টগ্ৰাম=== শুকুৰবাৰে (১৫ অক্টোবৰ) শুকুৰবাৰৰ নামাজৰ পিছত মানুহে আণ্ডাৰকিলা শ্বাহী জামে মছজিদৰপৰা ওলাই আহি কাষৰীয়া জেএমচেন হলৰ গেট ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰে।<ref>{{Cite news |date=15 October 2021 |title=Durga Puja venue attacked in Chittagong |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/15/durga-puja-venue-attacked-in-chittagong |access-date=17 October 2021 |work=[[Dhaka Tribune]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20211015104520/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/15/durga-puja-venue-attacked-in-chittagong |archive-date=15 October 2021}}</ref> পূজা কমিটীয়ে বেনাৰখন ভাঙি মূৰ্তিটোৰ ওপৰত শিলগুটি নিক্ষেপ কৰাৰ অভিযোগো উত্থাপন কৰে। প্ৰত্যক্ষদৰ্শীয়ে জনোৱা মতে, কমিলা কাণ্ডৰ প্ৰতিবাদত শুকুৰবাৰৰ নামাজৰ অন্তত আণ্ডাৰকিলা শ্বাহী জামে মছজিদৰ গেটত একাংশ উপাসক সমবেত হয়। তাৰপৰা তেওঁলোকে জে এমচেন হলৰফালে খোজ দিয়ে। যদিও চুকটোত ট্ৰেফিক পুলিচৰ কৰ্ডন আছিল, তথাপি তেওঁলোকে সেইটো ভাঙি আগবাঢ়িল। জেএমচেন হলৰ চৌহদৰ মূল গেটখন ইতিমধ্যে বন্ধ হৈ থকাৰ বাবে তেওঁলোকে গেটখন ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=16 October 2021 |title=Six-hour hartal observed in Chittagong protesting attack on Durga Puja venue |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2021/10/16/six-hour-hartal-observed-in-chittagong-protesting-attack-on-durga-puja-venue |access-date=17 October 2021 |work=[[Dhaka Tribune]] |archive-date=17 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017073851/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2021/10/16/six-hour-hartal-observed-in-chittagong-protesting-attack-on-durga-puja-venue |url-status=live }}</ref> এই সময়ত তেওঁলোকে ভিতৰত শিলগুটি দলিয়াই পূজাৰ বাবে পথ আৰু চাৰিওফালৰ দেৱালত ওলমি থকা বিভিন্ন বেনাৰ ভাঙি পেলালে। জে এমচেন হলৰ পূজা মণ্ডপত বিভিন্ন বয়সৰ মহিলাসকলে পানীয়, তেল আৰু সিন্দূৰেৰে দেৱীক বিদায় দিবলৈ সাজু হৈছিল। বাহিৰত যেতিয়া হুলস্থূল আৰম্ভ হ’ল, তেতিয়া তেওঁলোকৰ মাজত আতংকৰ সৃষ্টি হ’ল। আৰক্ষীৰ আৰক্ষী সদস্যই চকুলোৰ গোলাটো ছত্ৰভংগ দি আক্ৰমণকাৰীক ছত্ৰভংগ দিয়ে। এই সময়তে আক্ৰমণকাৰী পলায়ন কৰে। চট্টগ্ৰাম মহানগৰ পূজা উদ্‌যাপন পৰিষদৰ সভাপতি আশীস ভট্টাচাৰ্যই সাংবাদিকৰ আগত কয়, ‘প্ৰতি বছৰে পুৱা ১১ বজাৰপৰা বিসৰ্জনৰ কাম আৰম্ভ হয়। এইবাৰ চৰকাৰে নিৰ্দেশ দিছিল যে দুপৰীয়া ডেৰ বজাৰ পিছত পূজা মণ্ডপত প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ বাবে ওলাই যাব লাগে। সেইবাবেই আমি মণ্ডপত ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতি কৰিবলৈ অপেক্ষা কৰি আছিলোঁ। ঠিক সময়ত আমাক ইয়াত আক্ৰমণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=15 October 2021 |title=Chittagong puja mandap attack: Immersion resumed after 4-hour suspension |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/15/chittagong-puja-mandap-attack-immersion-resumed-after-4-hour-suspension |access-date=17 October 2021 |work=[[Dhaka Tribune]] |archive-date=17 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017073849/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2021/10/15/chittagong-puja-mandap-attack-immersion-resumed-after-4-hour-suspension |url-status=live }}</ref> আণ্ডাৰকিলা অঞ্চলত উলিওৱা শোভাযাত্ৰাৰপৰা উদ্যমী দল এটাই জে এম সেন হল পূজা মণ্ডপক লক্ষ্য কৰি ইটা-বটল নিক্ষেপ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। প্ৰত্যক্ষদৰ্শীয়ে জনোৱা মতে, গোটটোৱে মণ্ডপটো থকা মন্দিৰটোত ইটাৰ টুকুৰা নিক্ষেপ কৰি ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে আৰক্ষীয়ে তেওঁলোকক খেদি পঠিয়ায় আৰু আইন প্ৰয়োগকাৰী আৰু উগ্ৰপন্থীৰ মাজত সংঘৰ্ষৰ সৃষ্টি কৰে। জুমআহৰ নামাজৰ পিছত শোভাযাত্ৰা উলিয়াই অনা আক্ৰমণকাৰীক ছত্ৰভংগ দিবলৈ আৰক্ষীয়ে শূন্যলৈ গুলীচালনা কৰাৰ লগতে কন্দুৱা গেছৰ প্ৰয়োগ কৰে। আৰক্ষীয়ে কয় যে তেওঁলোকে সেই স্থানৰপৰাই প্ৰায় ৫০ জন প্ৰতিবাদকাৰীক আটক কৰে।<ref>{{cite news |date=19 October 2021 |title=Violence, vandalism in districts: Man killed in Noakhali; home minister warns perpetrators |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/violence-vandalism-districts-man-killed-noakhali-home-minister-warns-perpetrators-2199106 |newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]] |access-date=19 October 2021 |archive-date=19 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211019100315/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/violence-vandalism-districts-man-killed-noakhali-home-minister-warns-perpetrators-2199106 |url-status=live }}</ref> ===কক্স বজাৰ=== বুধবাৰে (১৩ অক্টোবৰ) সন্ধিয়া এটা শোভাযাত্ৰাৰ সৈতে উগ্ৰপন্থী দুষ্কৃতিকাৰীৰ দলে পেকুৱা উপাজিলাৰ সদৰ ইউনিয়নৰ বিশ্বাস পাৰাৰ পূজা মণ্ডপত উচটনিমূলক শ্লোগানেৰে আক্ৰমণ কৰে। এই খবৰ পোৱাৰ পিছতে আৰক্ষীয়ে সেই স্থানত উপস্থিত হৈ আক্ৰমণকাৰীক খেদি পঠিয়ায়। পৰিস্থিতি নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ আৰক্ষীয়ে শূন্যলৈ গুলীচালনা কৰে। এটা সময়ত আক্ৰমণকাৰীয়ে পলায়ন কৰাৰ সময়তে আশে-পাশে থকা হিন্দু সমাজৰ কেইবাটাও ঘৰ ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰে। এই ঘটনাৰ পিছত নিশা পেকুৱাৰ বিভিন্ন অঞ্চলত উগ্ৰপন্থীয়ে বিভিন্ন শোভাযাত্ৰা উলিয়াইছিল। এই শোভাযাত্ৰাৰপৰা শিলখালীৰ কছাৰী মুৰা শিল পাৰা আৰু মগনামাৰ শিল পাৰাকে ধৰি বিভিন্ন অঞ্চলৰ হিন্দুসকলৰ পূজা মণ্ডপ আৰু ঘৰ ভাঙি জুই লগাই দিয়া হয়। জিলা পূজা উদ্‌যাপন পৰিষদৰ তথ্য অনুসৰি পেকুৱাত উগ্ৰপন্থীয়ে ছটা পূজা মণ্ডপ আৰু ৩০টা ঘৰ ভাঙি পেলোৱাৰ লগতে এটা ঘৰত জুই লগাইছে। ===মৌলৱীবজাৰ=== কমলগঞ্জ উপজিলা পূজা উদ্‌যাপন সমিতিৰ সাধাৰণ সম্পাদক শ্যামল চন্দ্ৰ দাসে কয় যে বুধবাৰে নিশা ৮:৩০ বজাৰপৰা ১০:৩০ বজাৰ ভিতৰত মুইদিবজাৰ মইদৈল পূজা মণ্ডপত এদল লোকে আক্ৰমণ কৰি মূৰ্তিটো ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰে। ইয়াৰ উপৰি বাসুদেৱপুৰ পূজা মণ্ডপৰ তোৰণ আৰু বৈদ্যুতিক লাইট, পতনুষাৰ ইউনিয়নৰ বৃন্দাবনপুৰ জগন্নাথ জিঅ’ৰ আখৰা পূজা মণ্ডপ আৰু বৈৰাগীৰ চ’ক পাব্লিক পূজা মণ্ডপৰ ভাঙি-ছিঙি ভাঙি পেলোৱাৰ লগতে মুন্সীবাজাৰ ইউনিয়ন পৰিষদৰ সদস্য, সুনীল মালাকাৰ আৰু ৰেজাউল কৰিম নোমানে ৰামপুৰ পাব্লিক পূজা মণ্ডপ আৰু নাৰায়ণখেত শব্দাকাৰ একাডেমীৰ দুৱাৰত ভাঙি পেলোৱাৰ কথা জানিবলৈ দিয়ে পূজা মণ্ডপকো ভাঙি পেলোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite news |title=Attack on Hindu houses in Sunamganj: Prime accused held in Moulvibazar |url=https://www.unb.com.bd/category/Bangladesh/attack-on-hindu-houses-in-sunamganj-prime-accused-held-in-moulvibazar/66346 |access-date=17 October 2021 |work=[[United News of Bangladesh]] |language=en}}</ref> কমলগঞ্জ উপাজিলা পৰিষদৰ উপাধ্যক্ষ ৰামভজন কৈৰীয়ে কামাৰচৰা চাহবাগিছা পূজামণ্ডপত মূৰ্তিটো ভাঙি-ছিঙি ক্ষতিসাধন সংঘটিত হোৱাটো নিশ্চিত কৰে। মৌলৱীবজাৰ জিলা পূজা উদ্‌যাপন পৰিষদৰ নেতা জাহৰ তাৰাফদাৰে কয় যে কমলগঞ্জৰ ছটা মন্দিৰ আৰু কুলাউৰাৰ আন দুটা ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত আক্ৰমণ কৰা হৈছে। "কমলগঞ্জত ভঙা মন্দিৰ দুটাৰ ভিতৰত এটাত সুকীয়া ঠাইত পাত্ৰ ৰাখি দেৱীৰ নৱমী পূজাহে কৰা হ’ব। অৱশ্যে এই মুহূৰ্তত জিলাখনৰ পৰিস্থিতি শান্ত।" কমলগঞ্জ উপাজিলা নিৰ্বাহী বিষয়া আশ্বেকুল হকে কয়, "আমি সকলো ঠাই পৰিদৰ্শন কৰি আছোঁ। পৰিস্থিতি নিয়ন্ত্ৰণত আছে। বৃহস্পতিবাৰে পুৱাৰেপৰা পূজা মণ্ডপাৰ নিৰাপত্তা প্ৰদানৰ বাবে বিজিবি মোতায়েন কৰা হৈছে। একে সময়তে শান্তিপূৰ্ণভাৱে পূজা চলাবলৈ বৃহৎসংখ্যক আৰক্ষী মোতায়েন কৰা হৈছে।" ===ফেনি=== ১৬ অক্টোবৰত ফেনীত দুৰ্গা পূজা উৎসৱৰ সময়ত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত দেশজোৰা আক্ৰমণৰ প্ৰতিবাদত জিলাখনৰ হিন্দু বাসিন্দাৰ এটা দলে স্থানীয় হিন্দু সম্প্ৰদায় আৰু মুছলমানৰ মাজত সংঘৰ্ষৰ সৃষ্টি কৰে। এই সংঘৰ্ষত দুয়োটা সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰায় এক ডজন লোক আহত হয়।<ref>{{cite news |date=16 October 2021 |title=Violent clashes leave scores injured in Feni amid communal tension |url=https://bdnews24.com/bangladesh/violent-clashes-leave-scores-injured-in-feni-amid-communal-tension |newspaper=[[bdnews24.com]] |access-date=17 October 2021}}</ref> ===কিশোৰগঞ্জ=== কিশোৰগঞ্জ জিলাৰ কৰিমগঞ্জ উপাজিলাৰ কালী মন্দিৰৰ মূৰ্তি ১৫ অক্টোবৰত ভাঙি পেলোৱা হয়।<ref>{{cite news |title=Hate spiral must end |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/hate-spiral-must-stop-2200026 |work=[[The Daily Star (Bangladesh)]]|date=17 October 2021 |access-date=20 June 2024 |archive-date=20 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240620024714/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/hate-spiral-must-stop-2200026 |url-status=live }}</ref> ===ৰংপুৰ=== [[File:Communal violence in Pirganj.jpg|thumb|right|property damage to by communal violence in Pirganj]] ১৭ অক্টোবৰত ৰংপুৰৰ পীৰগঞ্জ উপজিলাৰ দিয়ে স্থানীয় হিন্দু ল'ৰা এজনে [[কাবা]]ত কৰা কথিত পোষ্ট ভাইৰেল হোৱাৰ পিছত প্ৰায় ডজন হিন্দু মালিকানাধীন ঘৰত জুই লগাই।<ref>{{cite news |date=17 October 2021 |title=Hindu houses set on fire in Rangpur following Facebook post |url=https://www.newagebd.net/article/152086/hindu-houses-set-on-fire-in-rangpur-following-facebook-post |newspaper=[[New Age (Bangladesh)]] |access-date=18 October 2021 |archive-date=17 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017201204/https://www.newagebd.net/article/152086/hindu-houses-set-on-fire-in-rangpur-following-facebook-post |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211017201204/https://www.newagebd.net/article/152086/hindu-houses-set-on-fire-in-rangpur-following-facebook-post |archivedate=17 October 2021 |deadurl=yes }}</ref> স্থানীয় বাংলাদেশ ছাত্ৰ লীগৰ নেতাসকলে এই পোষ্টটোৱে পৱিত্ৰ স্থানটোক হেয়জ্ঞান কৰি ঘৰবোৰ ভাঙি পেলোৱা, জুই লগাই আৰু অগ্নিনিৰ্বাপক বাহিনীৰ লোকসকলক জুই নিৰ্বাপন কৰাত বাধা দিয়াৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে।<ref name="ds23Oct2021">{{cite news |date=23 October 2021 |title=Pirganj Communal Violence: BCL man sparked the blaze |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/pirganj-communal-violence-bcl-man-sparked-the-blaze-2204896 |newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)]]|access-date=24 October 2021 |archive-date=23 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023215043/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/crime-justice/news/pirganj-communal-violence-bcl-man-sparked-the-blaze-2204896 |url-status=live }}</ref> পিছত পোহৰলৈ আহিল যে, ৰংপুৰৰ কাৰ্মাইকেল কলেজৰ দৰ্শন বিভাগৰ ছাত্ৰ লীগৰ উপ-সভাপতি চৈকাত মণ্ডলৰ এজন স্থানীয় হিন্দূৰ সৈতে ব্যক্তিগত সংঘাত হৈছিল, যাক পৰিতোষ সৰকাৰ বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। দেশজোৰা সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ সময়ত বাংলাদেশ ছাত্ৰ লীগৰ ছাইকাত আৰু তেওঁৰ অনুগামীসকলে স্থানীয় মছজিদৰ ইমামৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি স্থানীয় মুছলমান জনসাধাৰণক অঞ্চলটোৰ হিন্দু গাঁওসমূহত আক্ৰমণ চলাবলৈ উচটনি দিছিল।<ref name="ds23Oct2021"/> ==চৰকাৰী সঁহাৰি== ১৭ অক্টোবৰত বাংলাদেশ আৰক্ষীয়ে হিংসাৰ সৈতে জড়িত ৪,০০০ৰো অধিক সন্দেহযুক্ত লোকৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তৰে।<ref name="ht18Oct2021"/> কিন্তু ২০২১ চনৰ অক্টোবৰ মাহত দুৰ্গা পূজা উৎসৱৰ সময়ত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত সংঘটিত হোৱা সাম্প্ৰদায়িক আক্ৰমণৰ সন্দৰ্ভত বাংলাদেশৰ উচ্চ ন্যায়ালয়ে নিৰ্দেশ দিয়া ন্যায়িক তদন্তত ২০২২ চনৰ ৩০ জানুৱাৰীত বাংলাদেশৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে স্থগিত ৰাখিছিল। ইয়াৰ উপৰি ন্যায়াধীশ জে বি এম হাছানৰ নেতৃত্বত উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ বিচাৰপীঠে ছখন জিলাৰ সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত আক্ৰমণৰ সৈতে জড়িত এখন আবেদন নিষ্পত্তি কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হয়। ন্যায়াধীশ হাছান ফায়েজ ছিদ্দিকীৰ নেতৃত্বত ছয়জন ন্যায়াধীশৰ আপীলকাৰী সংস্থাই এই নিৰ্দেশ গৃহীত কৰিছে। ৰিট আবেদনকাৰীৰ অধিবক্তা সুব্ৰত চৌধুৰীয়ে স্থগিতাদেশৰ আদেশত আপত্তি কৰি কয় যে, "যোৱা বছৰৰ দুৰ্গা পূজাৰ সময়ত স্থানীয় প্ৰশাসনে হিন্দু আৰু তেওঁলোকৰ সম্পত্তি আৰু উপাসনা স্থানসমূহক সাম্প্ৰদায়িক আক্ৰমণৰপৰা ৰক্ষা কৰাত ব্যৰ্থ হৈছে।"<ref>{{cite news |title=Bangladesh : Supreme Court stays judicial probe into attacks on Hindus |url=https://insightonlinenews.in/bangladesh-supreme-court-stays-judicial-probe-into-attacks-on-hindus/ |access-date=7 February 2022 |date=31 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220207233213/https://insightonlinenews.in/bangladesh-supreme-court-stays-judicial-probe-into-attacks-on-hindus/ |archive-date=7 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220207233213/https://insightonlinenews.in/bangladesh-supreme-court-stays-judicial-probe-into-attacks-on-hindus/ |archivedate=7 February 2022 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news |script-title=bn:দুর্গাপূজাকালীন সহিংসতা: বিচার বিভাগীয় তদন্ত স্থগিতের নির্দেশ সুপ্রিম কোর্টের |url=https://www.thedailystar.net/bangla/%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%A6/%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6/%E0%A6%85%E0%A6%AA%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A7-%E0%A6%93-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%B0/%E0%A6%A6%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%82%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%80%E0%A6%A8-%E0%A6%B8%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%82%E0%A6%B8%E0%A6%A4%E0%A6%BE-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A7%80%E0%A6%AF%E0%A6%BC-%E0%A6%A4%E0%A6%A6%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6-%E0%A6%B8%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%AE |access-date=7 February 2022 |work=[[The Daily Star (Bangladesh)]] |date=30 January 2022 |language=bn}}</ref> ==প্ৰতিক্ৰিয়া== ২০২১ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত শুকুৰবাৰৰ নামাজৰ পিছত ঢাকাৰ বিভিন্ন মছজিদৰপৰা ১০ হাজাৰৰো অধিক মুছলমানৰ ভিৰে ইছলামিক ৰাজনৈতিক দলৰ বেনাৰ লৈ ৰাজপথলৈ ওলাই আহি "ইছলামৰ শত্ৰুৰ সৈতে নিপাত যাওক" আৰু "দোষীক ফাঁচি দিয়ক" বুলি ধ্বনি দিয়ে। সেইদিনা ওচৰৰ প্ৰায় ১০০০ হিন্দুৱেও মন্দিৰত আক্ৰমণ আৰু মুছলমান গোটৰদ্বাৰা হিন্দুক হত্যা কৰাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে।<ref name="aj18Oct2021"/><ref>{{cite news |title=Islam is not our state religion, will revert to 1972 constitution: Bangladesh Minister after attack on Hindus, South Asia News |work=[[WION]] |date=18 October 2021 |url=https://www.wionews.com/south-asia/islam-is-not-our-state-religion-will-revert-to-1972-constitution-bangladesh-minister-after-attack-on-hindus-421645 |access-date=18 October 2021 |archive-date=18 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211018035141/https://www.wionews.com/south-asia/islam-is-not-our-state-religion-will-revert-to-1972-constitution-bangladesh-minister-after-attack-on-hindus-421645 |url-status=live }}</ref><ref name="Sify">{{Cite news |title=Don't think of yourself as a minority, Sheikh Hasina tells Hindu community |url=https://www.sify.com/news/dont-think-of-yourself-as-a-minority-sheikh-hasina-tells-hindu-community-news-international-vkoskebcabcce.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023204315/https://www.sify.com/news/dont-think-of-yourself-as-a-minority-sheikh-hasina-tells-hindu-community-news-international-vkoskebcabcce.html |archive-date=23 October 2021 |access-date=18 October 2021 |work=Sify}}</ref> গৃহ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আছাদুজ্জামান খানে কয় যে এই কাণ্ডসমূহ পূৰ্ব পৰিকল্পিত আছিল: "আমাৰ বোধেৰে এইটো এটা গুপ্ত গোটৰ প্ৰৰোচিত কাৰ্য্য আছিল... কেৱল কমিলাতে নহয়, ৰামু আৰু নাছিৰনগৰত সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ জৰিয়তেও পূৰ্বতে দেশখনক অস্থিৰ কৰাৰ চেষ্টা কৰা হৈছিল।"<ref name="ht18Oct2021">{{cite news |title='Attacks on Durga Puja pandals pre-planned': Bangladesh home minister |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/attacks-on-durga-puja-pandals-pre-planned-says-bangladesh-home-minister-101634517188664.html |work=[[Hindustan Times]] |date=18 October 2021}}</ref> বাংলাদেশৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী এ কে আব্দুল মোমেনে সাম্প্ৰদায়িক হিংসা সন্দৰ্ভত স্পষ্টীকৰণ জাৰি কৰি কয় যে ৬ জন লোক নিহত হৈছে, ৪ জন মুছলমান আৰু ২ জন হিন্দু নিহত হৈছে ইয়াৰে এজনৰ মৃত্যু হৈছে প্ৰাকৃতিক কাৰণত আৰু আনজনৰ পুখুৰীত জঁপিয়াই পৰি মৃত্যু হৈছে। তেওঁ দাবী কৰে যে হিংসাৰ সময়ত "এটাও মন্দিৰ ধ্বংস হোৱা নাছিল" কিন্তু "দেৱতা বা দেৱীমূৰ্তি ভাঙি পেলোৱা হৈছিল।" তেওঁ কয় যে চৰকাৰখন “ধৰ্মীয় সম্প্ৰীতিৰ প্ৰতি দায়বদ্ধ” আৰু চৰকাৰক “লাজ” দিব বিচৰা “উৎসাহী সংবাদ মাধ্যম”ৰ আক্ৰমণৰ সন্দৰ্ভত “চলি থকা অপপ্ৰচাৰ” বিশ্বাস নকৰিবলৈ মানুহক পৰামৰ্শ দিয়ে। ড° মোমেনে লগতে কয় যে চৰকাৰে হিন্দুৰ ঘৰ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰিছে আৰু হিংসাৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত সকলোকে উদাৰ ক্ষতিপূৰণ প্ৰদান কৰিছে। তেওঁ লগতে উল্লেখ কৰে যে বাংলাদেশত অভিলেখসংখ্যক পূজা মণ্ডপ আছে, ইয়াৰ কাৰণ আংশিকভাৱে চৰকাৰী পুঁজিৰে দিয়া ৰাজসাহায্য।<ref>{{Cite news |url=https://mofa.gov.bd/site/page/6758ab52-c643-43fa-b76e-4eb99fcf5b47 |title=Statement of Foreign Minister Dr AK Abdul Momen, MP, About Recent Communal Violence |work=[[Ministry of Foreign Affairs (Bangladesh)]] |access-date=1 November 2021 |archive-url=https://archive.today/20211101094125/https://mofa.gov.bd/site/page/6758ab52-c643-43fa-b76e-4eb99fcf5b47#selection-1173.0-1173.253 |archive-date=1 November 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211101095203/https://mofa.gov.bd/site/page/6758ab52-c643-43fa-b76e-4eb99fcf5b47 |archivedate=1 November 2021 |deadurl=yes}}</ref> বাংলাদেশ জাতীয়তাবাদী পাৰ্টিৰ মহাসচিব মিৰ্জা ফখৰুল ইছলাম আলমগীৰে "হিন্দু ভাই"ৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাক গৰিহণা দিয়ে, আৰু আক্ৰমণৰ আঁৰত চৰকাৰী ষড়যন্ত্ৰৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। তেওঁ পৰৱৰ্তী নিৰ্বাচনৰ পূৰ্বে ক্ষমতা দখল কৰিবলৈ দলবিহীন চৰকাৰৰ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |date=15 October 2021 |title=Govt plot behind attack |url=https://unb.com.bd/category/politics/govt-plot-behind-communal-incidents-alleges-bnp/80546 |newspaper=[[United News of Bangladesh]] |access-date=16 October 2021}}</ref> বাংলাদেশ হিন্দু বৌদ্ধ খ্ৰীষ্টান ঐক্য পৰিষদে চট্টাগ্ৰামৰ দুৰ্গা পূজা স্থানত হোৱা আক্ৰমণৰ প্ৰতিবাদত চট্টাগ্ৰামত আধাদিনীয়া ধৰ্মঘট পালন কৰে।<ref>{{cite news |date=15 October 2021 |title=Half Day hartal on Saturday |url=https://unb.com.bd/category/bangladesh/mandap-attack-half-day-hartal-called-in-ctg-for-saturday/80587 |newspaper=[[United News of Bangladesh]] |access-date=16 October 2021 |archive-date=16 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211016181816/https://unb.com.bd/category/bangladesh/mandap-attack-half-day-hartal-called-in-ctg-for-saturday/80587 |url-status=live }}</ref> সংস্থাটোৰ সাধাৰণ সম্পাদকে এক সাক্ষাৎকাৰত দাবী কৰিছিল যে স্থানীয় আৱামী লীগৰ গৰিষ্ঠসংখ্যক নেতাই হিংসাত সহযোগী বা সক্ৰিয়ভাৱে সহায় কৰিছিল।<ref>{{cite news |date=15 October 2021 |title=Attacks on minorities part of a blueprint |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/attacks-minorities-parts-blueprint-2200036 |newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)]] |access-date=1 November 2021 |archive-date=1 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101095720/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/attacks-minorities-parts-blueprint-2200036 |url-status=live }}</ref> তেওঁ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত ভৱিষ্যতে আক্ৰমণ ৰোধ কৰিবলৈ আৱামী লীগৰ "আত্ম-বিশুদ্ধকৰণ"ৰ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite news |date=29 October 2021 |title=We want self-purification in the ruling party: Rana Dasgupta |url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/we-want-self-purification-in-the-ruling-party-rana-dasgupta |newspaper=[[Prothom Alo]] |access-date=1 November 2021 |archive-date=1 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101100238/https://en.prothomalo.com/bangladesh/we-want-self-purification-in-the-ruling-party-rana-dasgupta |url-status=live }}</ref> ২০২১ চনৰ ২২ অক্টোবৰত নেপালৰ কাঠমাণ্ডুত ভুক্তভোগীসকলৰ প্ৰতি সংহতি প্ৰকাশ আৰু অপৰাধীক শাস্তি প্ৰদানৰ দাবীত এক বিক্ষোভ প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref>{{Cite news |script-title=hi:बंगलादेशमा भएको हिन्दु धार्मिक समूहमाथिको आक्रमणविरूद्ध माइतीघरमा मैनबत्ती बालेर विरोध (तस्बिरहरू) |url=https://www.setopati.com/social/251928/ |access-date=23 October 2021 |work=Setopati |archive-date=23 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023070954/https://www.setopati.com/social/251928/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211023070954/https://www.setopati.com/social/251928/ |archivedate=23 October 2021 |title=আৰ্কাইভ কপি |deadurl=yes }}</ref>{{better source needed|date=March 2023}} ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোডী]]ক এই বিষয়ত মৌনতা অৱলম্বন কৰাৰ বাবে আঞ্চলিক দলসমূহে তীব্ৰ সমালোচনা কৰে।<ref>{{Cite news |title=Why is PM Modi inactive on Bangladesh violence? Asks TMC |url=https://www.indiatoday.in/india/story/narendra-modi-bangladesh-violence-hindu-muslims-tmc-1866483-2021-10-19 |access-date=1 November 2021 |archive-date=19 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211019145419/https://www.indiatoday.in/india/story/narendra-modi-bangladesh-violence-hindu-muslims-tmc-1866483-2021-10-19 |url-status=live }}</ref> চুবুৰীয়া ভাৰতীয় ৰাজ্য [[ত্ৰিপুৰা]], য'ত বহুসংখ্যক হিন্দু থাকে, যাৰ পূৰ্বপুৰুষ বৰ্তমান বাংলাদেশৰপৰা পলায়ন কৰা, দুৰ্গা পূজাৰ হিংসাৰ বিৰুদ্ধে বিশ্ব হিন্দু পৰিষদৰ সমাৱেশৰ সময়ত স্থানীয় মুছলমানসকলৰ বিৰুদ্ধে সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ সৃষ্টি হয়।<ref>{{Cite news |date=27 October 2021 |title=Tripura: Mosque vandalised, two shops set on fire during VHP rally |url=https://indianexpress.com/article/north-east-india/tripura/tripura-mosque-vandalised-two-shops-set-on-fire-during-vhp-rally-7592208/ |access-date=11 June 2022 |work=[[The Indian Express]] |language=en |archive-date=30 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220730003817/https://indianexpress.com/article/north-east-india/tripura/tripura-mosque-vandalised-two-shops-set-on-fire-during-vhp-rally-7592208/ |url-status=live }}</ref> ==উত্তৰাধিকাৰ== ধৰ্মীয় সম্প্ৰীতিৰ ক্ষেত্ৰত পিছ পৰি আছে বাংলাদেশ। বাংলাদেশৰ জাতীয় হিন্দু মহজোতেৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি কেৱল ২০১৭ চনতে কমেও ২৫ গৰাকী হিন্দু ছোৱালী আৰু শিশুক ধৰ্ষণ কৰি ২৩৫টা মন্দিৰ আৰু মূৰ্তি ভাঙি পেলোৱা হৈছিল। হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ বিৰুদ্ধে বছৰটোত মুঠ অত্যাচাৰৰ সংখ্যা আছিল ৬,৪৭৪টা।<ref>{{Cite news |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2018/01/06/bjhm-107-hindus-killed-31-forcibly-disappeared-2017 |title=BJHM: 107 Hindus killed, 31 forcibly disappeared in 2017 |work=[[Dhaka Tribune]] |date=6 January 2018 |access-date=1 November 2021 |archive-date=29 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329091215/http://www.dhakatribune.com/bangladesh/2018/01/06/bjhm-107-hindus-killed-31-forcibly-disappeared-2017 |url-status=live }}</ref> একে বছৰৰ আৰম্ভণিতে বাংলাদেশত মোডী বিৰোধী প্ৰতিবাদ দ্ৰুতগতিত হিন্দু বিৰোধী দাঙ্গালৈ পৰিণত হৈছিল আৰু কেইবাটাও হিন্দু মন্দিৰ ভাঙি পেলোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite news |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/bangladesh-violence-spreads-after-modi-visit-attacks-hindu-temples-train-2021-03-28/ |title=Bangladesh violence spreads after Modi's visit, attacks on Hindu temples, train |newspaper=Reuters |date=28 March 2021 |last1=Paul |first1=Ruma |access-date=1 November 2021 |archive-date=1 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101131956/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/bangladesh-violence-spreads-after-modi-visit-attacks-hindu-temples-train-2021-03-28/ |url-status=live }}</ref> বাংলাদেশত হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ বিৰুদ্ধে অহৰহ আক্ৰমণ চলি থকাৰ বাবে বিশ্লেষকসকলে বিশ্বাস কৰে যে ২০৫০ চনৰ ভিতৰত "বাংলাদেশত কোনো হিন্দু নাথাকিব।"<ref>{{Cite news |last=PTI |date=22 November 2016 |title=No Hindus will be left in Bangladesh after 30 years: professor |url=https://www.thehindu.com/news/international/No-Hindus-will-be-left-in-Bangladesh-after-30-years-professor/article16675228.ece |access-date=22 October 2024 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X |archive-date=31 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331110048/https://www.thehindu.com/news/international/No-Hindus-will-be-left-in-Bangladesh-after-30-years-professor/article16675228.ece |url-status=live }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] anfxitwhmshn7rp6un67ig808fe5q7h 0 140433 648371 648248 2026-10-29T07:33:21Z Rahul Doley 52086 648371 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}}{{Infobox settlement | name = পূৱ ছাগলীকটা<br/>Pub Chagolikata | settlement_type = গাঁও | image_skyline = Pub Chagolikata.jpg | pushpin_map = India Assam | pushpin_map_caption = [[অসম]]ত পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱৰ অৱস্থান | pushpin_label_position = left | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = [[ভাৰত]] | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = জিলা | subdivision_name2 = [[লখিমপুৰ জিলা]] | population_total = ৫০০ ৰ অধিক | population_as_of = ২০১১ | postal_code = 787032 | registration_plate = AS-07 }} '''পূৱ ছাগলীকটা''' ([[ইংৰাজী]] : Pub Chagolikata) [[ভাৰত]] ৰাষ্ট্ৰৰ [[অসম]]ৰ [[লখিমপুৰ]] জিলাৰ [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য [[মিচিং]] গাঁও। ই ৭৬ নং [[লখিমপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]] আৰু ১২ নং [[লখিমপুৰ (লোকসভা সমষ্টি)|লখিমপুৰ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত। <ref>{{cite web |title=PUB-SAGALIKATA LPS - 4 No. Hindu District Lakhimpur (Assam) |url=https://schools.org.in/lakhimpur/18120414703/pub-sagalikata-lps.html |website=Schools.org.in |access-date=2026-10-27}}</ref> == নামকৰণ == এই গাঁওখনত বাস কৰা লোকসকলৰ মত অনুসৰি খেতি পথাৰত গাঁৱৰ মানুহবোৰে ছাগলী এৰি দিছিল ফলত [[কৈৱৰ্ত জনগোষ্ঠী|কৈৱৰ্ত সম্প্ৰদায়]]ৰ লোকে খেতি নষ্ট কৰাৰ বাবে খঙতে ছাগলীৰ ঠেং কাটিছিল বুলি গাঁৱৰ বয়োজেষ্ঠ্য লোকে মত প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও লখিমপুৰ নগৰৰ পূৱ দিশত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে পূৱ শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী সময়ত গাঁৱৰ নামটো পূৱ ছাগলীকটা নামেৰে নামাকৰণ কৰা হৈছিল। == ভৌগোলিক বিৱৰণ== গাঁওখনৰ চাৰিসীমা- পূৱে [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ঘূণাসুঁতি]] [[মিচিং]] গাঁও ([[মিৰি জীয়ৰী]] খ্যাত [[জংকি পানৈ]]ৰ দেশ); পশ্চিমে ৭ কিলোমিটাৰ নিলগত [[লখিমপুৰ]] চহৰ; উত্তৰে বাধাকৰা-কাছিকটা [[মিচিং]] গাঁও আৰু দক্ষিণে মহাইজান [[মিচিং]] গাঁও অন্তৰ্গত। ==যাতায়াত == লখিমপুৰ জিলাৰ উত্তৰ লখিমপুৰ চহৰৰ পৰা ৭ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত এন টি ৰোড হৈ নকাড়ী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পথেদি পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা ব্যৱস্থা আছে আৰু ডি কে ৰোড ([[ঢকুৱাখনা]]) মূল পথেদিও পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা সুবিধা আছে। == সমাজ জীৱন আৰু জনগাঁথনি== গাঁওখনৰ [[মিচিং]] জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে অধিকাংশই চাংঘৰ সাজি বসবাস কৰে। অৱশ্যে বৰ্তমান সময়ত শিল, বালি, ইটা চিমেণ্টেৰে সজা চাংঘৰৰ লগতে মাটিৰে সজা আৰু পকাৰে নিৰ্মাণ কৰা আছাম টাইপৰ ঘৰো দেখিবলৈ পোৱা যায়। বৰ্তমান সময়ত খেৰ বা কহুঁৱাৰে সজা ঘৰ দেখিবলৈ পোৱা নাযায়। গাঁওখনৰ অধিকাংশ লোকেই কৃষিজীৱী আৰু ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰি জীৱন নিৰ্বাহ কৰি আছে। প্ৰত্যেক ঘৰতে হাঁহ-কুকুৰা, গাহৰি আদি পুহি দৈনন্দিন জীৱনত সকাম-নিকাম,বিয়া-সবাহ, উৎসৱ-পাৰ্ৱণ আদিৰ বাবে আলহী-অতিথিক আপ্যায়ন কৰিবৰ বাবে থলুৱা পানীয় ([[আপং]]), বিশেষকৈ নগিন [[আপং]] আৰু প:ৰ [[আপং]] প্ৰস্তুত কৰে। এই [[মিচিং]] গাঁওখনত মিচিংসকলৰ অন্যতম ফৈদ বা খেল পাগৰ্ খেলৰ লোকে বসবাস কৰে। গাঁওখনত বিশেষকৈ [[দলে]], পেগু, পাতিৰ, পাঠৰী, টাইদ, কামান, কুলি, মিলি, নৰহ, পায়েং, পগাগ দাপাক এই উপাধিৰ লোক দেখিবলৈ পোৱা যায়। তেওঁলোকে দৈনন্দিন জীৱনত মাতৃভাষা হিচাপে [[মিচিং ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে আৰু যোগাযোগৰ মাধ্যম বা অন্য ভাষী লোকৰ লগত মত বিনিময় কৰোঁতে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে। বৰ্তমান গাঁওখনৰ জন গাঁথনি হিচাপে ৫০০ ৰো অধিক জনসংখ্যা আছে। ইয়াৰে এশ শতকৰাই অনূসূচিত জনজাতি (ভৈয়াম)ৰ অন্তৰ্ভুক্ত মিচিং জনজাতিৰ লোক। == উৎসৱ-পাৰ্ৱণ== এই গাঁওখনত কৃষিভিত্তিক উৎসৱ হিচাপে [[আলি-আয়ে-লৃগাং]] উদযাপন কৰা দেখিবলৈ পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰিও দৈনন্দিন জীৱনত পূজা-পাতল হিচাপে অসমীয়া জেঠ মাহৰ ১৫ তাৰিখ আৰু কাতি মাহৰ ১৫ তাৰিখে [[দবুৰ পূজা]] পালন কৰে। == অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান== পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱত তিনিটা নামঘৰ, দুখন প্ৰাথমিক বিদ্যালয় <ref>{{cite web |title=Ghagar Kalakhowa LPS |url=https://schools.org.in/lakhimpur/18120414701/ghagar-kalakhowa-lps.html |website=Schools.org.in |access-date=27 October 2026}}</ref> ,এখন মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয় <ref>{{cite web |title=Pub Ghagar M.E. School |url=https://schools.org.in/lakhimpur/18120414702/pub-ghagar-m-e-school.html |website=Schools.org.in |access-date=27 October 2026}}</ref> , তিনিটা অংগনাবাড়ী কেন্দ্ৰ আৰু এটা যুৱক সংঘ (পূৱ ঘাগৰ যুৱ সংঘ) আছে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]] [[শ্ৰেণী:লখিমপুৰ জিলা]] bpyvp5rlfv8m0j54juz3vzw2te3zfgs 648372 648371 2026-10-29T07:34:50Z Rahul Doley 52086 648372 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}}{{Infobox settlement | name = পূৱ ছাগলীকটা<br/>Pub Chagolikata | settlement_type = গাঁও | image_skyline = Pub Chagolikata .jpg | pushpin_map = India Assam | pushpin_map_caption = [[অসম]]ত পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱৰ অৱস্থান | pushpin_label_position = left | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = [[ভাৰত]] | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = জিলা | subdivision_name2 = [[লখিমপুৰ জিলা]] | population_total = ৫০০ ৰ অধিক | population_as_of = ২০১১ | postal_code = 787032 | registration_plate = AS-07 }} '''পূৱ ছাগলীকটা''' ([[ইংৰাজী]] : Pub Chagolikata) [[ভাৰত]] ৰাষ্ট্ৰৰ [[অসম]]ৰ [[লখিমপুৰ]] জিলাৰ [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য [[মিচিং]] গাঁও। ই ৭৬ নং [[লখিমপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]] আৰু ১২ নং [[লখিমপুৰ (লোকসভা সমষ্টি)|লখিমপুৰ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত। <ref>{{cite web |title=PUB-SAGALIKATA LPS - 4 No. Hindu District Lakhimpur (Assam) |url=https://schools.org.in/lakhimpur/18120414703/pub-sagalikata-lps.html |website=Schools.org.in |access-date=2026-10-27}}</ref> == নামকৰণ == এই গাঁওখনত বাস কৰা লোকসকলৰ মত অনুসৰি খেতি পথাৰত গাঁৱৰ মানুহবোৰে ছাগলী এৰি দিছিল ফলত [[কৈৱৰ্ত জনগোষ্ঠী|কৈৱৰ্ত সম্প্ৰদায়]]ৰ লোকে খেতি নষ্ট কৰাৰ বাবে খঙতে ছাগলীৰ ঠেং কাটিছিল বুলি গাঁৱৰ বয়োজেষ্ঠ্য লোকে মত প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও লখিমপুৰ নগৰৰ পূৱ দিশত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে পূৱ শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী সময়ত গাঁৱৰ নামটো পূৱ ছাগলীকটা নামেৰে নামাকৰণ কৰা হৈছিল। == ভৌগোলিক বিৱৰণ== গাঁওখনৰ চাৰিসীমা- পূৱে [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ঘূণাসুঁতি]] [[মিচিং]] গাঁও ([[মিৰি জীয়ৰী]] খ্যাত [[জংকি পানৈ]]ৰ দেশ); পশ্চিমে ৭ কিলোমিটাৰ নিলগত [[লখিমপুৰ]] চহৰ; উত্তৰে বাধাকৰা-কাছিকটা [[মিচিং]] গাঁও আৰু দক্ষিণে মহাইজান [[মিচিং]] গাঁও অন্তৰ্গত। ==যাতায়াত == লখিমপুৰ জিলাৰ উত্তৰ লখিমপুৰ চহৰৰ পৰা ৭ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত এন টি ৰোড হৈ নকাড়ী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পথেদি পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা ব্যৱস্থা আছে আৰু ডি কে ৰোড ([[ঢকুৱাখনা]]) মূল পথেদিও পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা সুবিধা আছে। == সমাজ জীৱন আৰু জনগাঁথনি== গাঁওখনৰ [[মিচিং]] জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে অধিকাংশই চাংঘৰ সাজি বসবাস কৰে। অৱশ্যে বৰ্তমান সময়ত শিল, বালি, ইটা চিমেণ্টেৰে সজা চাংঘৰৰ লগতে মাটিৰে সজা আৰু পকাৰে নিৰ্মাণ কৰা আছাম টাইপৰ ঘৰো দেখিবলৈ পোৱা যায়। বৰ্তমান সময়ত খেৰ বা কহুঁৱাৰে সজা ঘৰ দেখিবলৈ পোৱা নাযায়। গাঁওখনৰ অধিকাংশ লোকেই কৃষিজীৱী আৰু ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰি জীৱন নিৰ্বাহ কৰি আছে। প্ৰত্যেক ঘৰতে হাঁহ-কুকুৰা, গাহৰি আদি পুহি দৈনন্দিন জীৱনত সকাম-নিকাম,বিয়া-সবাহ, উৎসৱ-পাৰ্ৱণ আদিৰ বাবে আলহী-অতিথিক আপ্যায়ন কৰিবৰ বাবে থলুৱা পানীয় ([[আপং]]), বিশেষকৈ নগিন [[আপং]] আৰু প:ৰ [[আপং]] প্ৰস্তুত কৰে। এই [[মিচিং]] গাঁওখনত মিচিংসকলৰ অন্যতম ফৈদ বা খেল পাগৰ্ খেলৰ লোকে বসবাস কৰে। গাঁওখনত বিশেষকৈ [[দলে]], পেগু, পাতিৰ, পাঠৰী, টাইদ, কামান, কুলি, মিলি, নৰহ, পায়েং, পগাগ, দাপাক এই উপাধিৰ লোক দেখিবলৈ পোৱা যায়। তেওঁলোকে দৈনন্দিন জীৱনত মাতৃভাষা হিচাপে [[মিচিং ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে আৰু যোগাযোগৰ মাধ্যম বা অন্য ভাষী লোকৰ লগত মত বিনিময় কৰোঁতে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে। বৰ্তমান গাঁওখনৰ জন গাঁথনি হিচাপে ৫০০ ৰো অধিক জনসংখ্যা আছে। ইয়াৰে এশ শতকৰাই অনূসূচিত জনজাতি (ভৈয়াম)ৰ অন্তৰ্ভুক্ত মিচিং জনজাতিৰ লোক। == উৎসৱ-পাৰ্ৱণ== এই গাঁওখনত কৃষিভিত্তিক উৎসৱ হিচাপে [[আলি-আয়ে-লৃগাং]] উদযাপন কৰা দেখিবলৈ পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰিও দৈনন্দিন জীৱনত পূজা-পাতল হিচাপে অসমীয়া জেঠ মাহৰ ১৫ তাৰিখ আৰু কাতি মাহৰ ১৫ তাৰিখে [[দবুৰ পূজা]] পালন কৰে। == অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান== পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱত তিনিটা নামঘৰ, দুখন প্ৰাথমিক বিদ্যালয় <ref>{{cite web |title=Ghagar Kalakhowa LPS |url=https://schools.org.in/lakhimpur/18120414701/ghagar-kalakhowa-lps.html |website=Schools.org.in |access-date=27 October 2026}}</ref> ,এখন মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয় <ref>{{cite web |title=Pub Ghagar M.E. School |url=https://schools.org.in/lakhimpur/18120414702/pub-ghagar-m-e-school.html |website=Schools.org.in |access-date=27 October 2026}}</ref> , তিনিটা অংগনাবাড়ী কেন্দ্ৰ আৰু এটা যুৱক সংঘ (পূৱ ঘাগৰ যুৱ সংঘ) আছে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]] [[শ্ৰেণী:লখিমপুৰ জিলা]] a4l6r7z1colqxrx0gam903pv72396m6 648374 648372 2026-10-29T07:35:20Z Rahul Doley 52086 648374 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}}{{Infobox settlement | name = পূৱ ছাগলীকটা<br/>Pub Chagolikata | settlement_type = গাঁও | image_skyline = Pub Chagolikata.jpg | pushpin_map = India Assam | pushpin_map_caption = [[অসম]]ত পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱৰ অৱস্থান | pushpin_label_position = left | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = [[ভাৰত]] | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = জিলা | subdivision_name2 = [[লখিমপুৰ জিলা]] | population_total = ৫০০ ৰ অধিক | population_as_of = ২০১১ | postal_code = 787032 | registration_plate = AS-07 }} '''পূৱ ছাগলীকটা''' ([[ইংৰাজী]] : Pub Chagolikata) [[ভাৰত]] ৰাষ্ট্ৰৰ [[অসম]]ৰ [[লখিমপুৰ]] জিলাৰ [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য [[মিচিং]] গাঁও। ই ৭৬ নং [[লখিমপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]] আৰু ১২ নং [[লখিমপুৰ (লোকসভা সমষ্টি)|লখিমপুৰ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত। <ref>{{cite web |title=PUB-SAGALIKATA LPS - 4 No. Hindu District Lakhimpur (Assam) |url=https://schools.org.in/lakhimpur/18120414703/pub-sagalikata-lps.html |website=Schools.org.in |access-date=2026-10-27}}</ref> == নামকৰণ == এই গাঁওখনত বাস কৰা লোকসকলৰ মত অনুসৰি খেতি পথাৰত গাঁৱৰ মানুহবোৰে ছাগলী এৰি দিছিল ফলত [[কৈৱৰ্ত জনগোষ্ঠী|কৈৱৰ্ত সম্প্ৰদায়]]ৰ লোকে খেতি নষ্ট কৰাৰ বাবে খঙতে ছাগলীৰ ঠেং কাটিছিল বুলি গাঁৱৰ বয়োজেষ্ঠ্য লোকে মত প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও লখিমপুৰ নগৰৰ পূৱ দিশত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে পূৱ শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী সময়ত গাঁৱৰ নামটো পূৱ ছাগলীকটা নামেৰে নামাকৰণ কৰা হৈছিল। == ভৌগোলিক বিৱৰণ== গাঁওখনৰ চাৰিসীমা- পূৱে [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ঘূণাসুঁতি]] [[মিচিং]] গাঁও ([[মিৰি জীয়ৰী]] খ্যাত [[জংকি পানৈ]]ৰ দেশ); পশ্চিমে ৭ কিলোমিটাৰ নিলগত [[লখিমপুৰ]] চহৰ; উত্তৰে বাধাকৰা-কাছিকটা [[মিচিং]] গাঁও আৰু দক্ষিণে মহাইজান [[মিচিং]] গাঁও অন্তৰ্গত। ==যাতায়াত == লখিমপুৰ জিলাৰ উত্তৰ লখিমপুৰ চহৰৰ পৰা ৭ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত এন টি ৰোড হৈ নকাড়ী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পথেদি পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা ব্যৱস্থা আছে আৰু ডি কে ৰোড ([[ঢকুৱাখনা]]) মূল পথেদিও পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা সুবিধা আছে। == সমাজ জীৱন আৰু জনগাঁথনি== গাঁওখনৰ [[মিচিং]] জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে অধিকাংশই চাংঘৰ সাজি বসবাস কৰে। অৱশ্যে বৰ্তমান সময়ত শিল, বালি, ইটা চিমেণ্টেৰে সজা চাংঘৰৰ লগতে মাটিৰে সজা আৰু পকাৰে নিৰ্মাণ কৰা আছাম টাইপৰ ঘৰো দেখিবলৈ পোৱা যায়। বৰ্তমান সময়ত খেৰ বা কহুঁৱাৰে সজা ঘৰ দেখিবলৈ পোৱা নাযায়। গাঁওখনৰ অধিকাংশ লোকেই কৃষিজীৱী আৰু ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰি জীৱন নিৰ্বাহ কৰি আছে। প্ৰত্যেক ঘৰতে হাঁহ-কুকুৰা, গাহৰি আদি পুহি দৈনন্দিন জীৱনত সকাম-নিকাম,বিয়া-সবাহ, উৎসৱ-পাৰ্ৱণ আদিৰ বাবে আলহী-অতিথিক আপ্যায়ন কৰিবৰ বাবে থলুৱা পানীয় ([[আপং]]), বিশেষকৈ নগিন [[আপং]] আৰু প:ৰ [[আপং]] প্ৰস্তুত কৰে। এই [[মিচিং]] গাঁওখনত মিচিংসকলৰ অন্যতম ফৈদ বা খেল পাগৰ্ খেলৰ লোকে বসবাস কৰে। গাঁওখনত বিশেষকৈ [[দলে]], পেগু, পাতিৰ, পাঠৰী, টাইদ, কামান, কুলি, মিলি, নৰহ, পায়েং, পগাগ, দাপাক এই উপাধিৰ লোক দেখিবলৈ পোৱা যায়। তেওঁলোকে দৈনন্দিন জীৱনত মাতৃভাষা হিচাপে [[মিচিং ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে আৰু যোগাযোগৰ মাধ্যম বা অন্য ভাষী লোকৰ লগত মত বিনিময় কৰোঁতে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে। বৰ্তমান গাঁওখনৰ জন গাঁথনি হিচাপে ৫০০ ৰো অধিক জনসংখ্যা আছে। ইয়াৰে এশ শতকৰাই অনূসূচিত জনজাতি (ভৈয়াম)ৰ অন্তৰ্ভুক্ত মিচিং জনজাতিৰ লোক। == উৎসৱ-পাৰ্ৱণ== এই গাঁওখনত কৃষিভিত্তিক উৎসৱ হিচাপে [[আলি-আয়ে-লৃগাং]] উদযাপন কৰা দেখিবলৈ পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰিও দৈনন্দিন জীৱনত পূজা-পাতল হিচাপে অসমীয়া জেঠ মাহৰ ১৫ তাৰিখ আৰু কাতি মাহৰ ১৫ তাৰিখে [[দবুৰ পূজা]] পালন কৰে। == অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান== পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱত তিনিটা নামঘৰ, দুখন প্ৰাথমিক বিদ্যালয় <ref>{{cite web |title=Ghagar Kalakhowa LPS |url=https://schools.org.in/lakhimpur/18120414701/ghagar-kalakhowa-lps.html |website=Schools.org.in |access-date=27 October 2026}}</ref> ,এখন মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয় <ref>{{cite web |title=Pub Ghagar M.E. School |url=https://schools.org.in/lakhimpur/18120414702/pub-ghagar-m-e-school.html |website=Schools.org.in |access-date=27 October 2026}}</ref> , তিনিটা অংগনাবাড়ী কেন্দ্ৰ আৰু এটা যুৱক সংঘ (পূৱ ঘাগৰ যুৱ সংঘ) আছে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]] [[শ্ৰেণী:লখিমপুৰ জিলা]] 8yxqotycbt5xt0rx7gul2hrh2zmrra3 648377 648374 2026-10-29T07:41:22Z Rahul Doley 52086 648377 wikitext text/x-wiki '''পূৱ ছাগলীকটা''' ([[ইংৰাজী]] : Pub Chagolikata) [[ভাৰত]] ৰাষ্ট্ৰৰ [[অসম]]ৰ [[লখিমপুৰ]] জিলাৰ [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য [[মিচিং]] গাঁও। ই ৭৬ নং [[লখিমপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]] আৰু ১২ নং [[লখিমপুৰ (লোকসভা সমষ্টি)|লখিমপুৰ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত। <ref>{{cite web |title=PUB-SAGALIKATA LPS - 4 No. Hindu District Lakhimpur (Assam) |url=https://schools.org.in/lakhimpur/18120414703/pub-sagalikata-lps.html |website=Schools.org.in |access-date=2026-10-27}}</ref> == নামকৰণ == এই গাঁওখনত বাস কৰা লোকসকলৰ মত অনুসৰি খেতি পথাৰত গাঁৱৰ মানুহবোৰে ছাগলী এৰি দিছিল ফলত [[কৈৱৰ্ত জনগোষ্ঠী|কৈৱৰ্ত সম্প্ৰদায়]]ৰ লোকে খেতি নষ্ট কৰাৰ বাবে খঙতে ছাগলীৰ ঠেং কাটিছিল বুলি গাঁৱৰ বয়োজেষ্ঠ্য লোকে মত প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও লখিমপুৰ নগৰৰ পূৱ দিশত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে পূৱ শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী সময়ত গাঁৱৰ নামটো পূৱ ছাগলীকটা নামেৰে নামাকৰণ কৰা হৈছিল। == ভৌগোলিক বিৱৰণ== গাঁওখনৰ চাৰিসীমা- পূৱে [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ঘূণাসুঁতি]] [[মিচিং]] গাঁও ([[মিৰি জীয়ৰী]] খ্যাত [[জংকি পানৈ]]ৰ দেশ); পশ্চিমে ৭ কিলোমিটাৰ নিলগত [[লখিমপুৰ]] চহৰ; উত্তৰে বাধাকৰা-কাছিকটা [[মিচিং]] গাঁও আৰু দক্ষিণে মহাইজান [[মিচিং]] গাঁও অন্তৰ্গত। ==যাতায়াত == লখিমপুৰ জিলাৰ উত্তৰ লখিমপুৰ চহৰৰ পৰা ৭ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত এন টি ৰোড হৈ নকাড়ী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পথেদি পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা ব্যৱস্থা আছে আৰু ডি কে ৰোড ([[ঢকুৱাখনা]]) মূল পথেদিও পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা সুবিধা আছে। == সমাজ জীৱন আৰু জনগাঁথনি== গাঁওখনৰ [[মিচিং]] জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে অধিকাংশই চাংঘৰ সাজি বসবাস কৰে। অৱশ্যে বৰ্তমান সময়ত শিল, বালি, ইটা চিমেণ্টেৰে সজা চাংঘৰৰ লগতে মাটিৰে সজা আৰু পকাৰে নিৰ্মাণ কৰা আছাম টাইপৰ ঘৰো দেখিবলৈ পোৱা যায়। বৰ্তমান সময়ত খেৰ বা কহুঁৱাৰে সজা ঘৰ দেখিবলৈ পোৱা নাযায়। গাঁওখনৰ অধিকাংশ লোকেই কৃষিজীৱী আৰু ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰি জীৱন নিৰ্বাহ কৰি আছে। প্ৰত্যেক ঘৰতে হাঁহ-কুকুৰা, গাহৰি আদি পুহি দৈনন্দিন জীৱনত সকাম-নিকাম,বিয়া-সবাহ, উৎসৱ-পাৰ্ৱণ আদিৰ বাবে আলহী-অতিথিক আপ্যায়ন কৰিবৰ বাবে থলুৱা পানীয় ([[আপং]]), বিশেষকৈ নগিন [[আপং]] আৰু প:ৰ [[আপং]] প্ৰস্তুত কৰে। এই [[মিচিং]] গাঁওখনত মিচিংসকলৰ অন্যতম ফৈদ বা খেল পাগৰ্ খেলৰ লোকে বসবাস কৰে। গাঁওখনত বিশেষকৈ [[দলে]], পেগু, পাতিৰ, পাঠৰী, টাইদ, কামান, কুলি, মিলি, নৰহ, পায়েং, পগাগ, দাপাক এই উপাধিৰ লোক দেখিবলৈ পোৱা যায়। তেওঁলোকে দৈনন্দিন জীৱনত মাতৃভাষা হিচাপে [[মিচিং ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে আৰু যোগাযোগৰ মাধ্যম বা অন্য ভাষী লোকৰ লগত মত বিনিময় কৰোঁতে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে। বৰ্তমান গাঁওখনৰ জন গাঁথনি হিচাপে ৫০০ ৰো অধিক জনসংখ্যা আছে। ইয়াৰে এশ শতকৰাই অনূসূচিত জনজাতি (ভৈয়াম)ৰ অন্তৰ্ভুক্ত মিচিং জনজাতিৰ লোক। == উৎসৱ-পাৰ্ৱণ== এই গাঁওখনত কৃষিভিত্তিক উৎসৱ হিচাপে [[আলি-আয়ে-লৃগাং]] উদযাপন কৰা দেখিবলৈ পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰিও দৈনন্দিন জীৱনত পূজা-পাতল হিচাপে অসমীয়া জেঠ মাহৰ ১৫ তাৰিখ আৰু কাতি মাহৰ ১৫ তাৰিখে [[দবুৰ পূজা]] পালন কৰে। == অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান== পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱত তিনিটা নামঘৰ, দুখন প্ৰাথমিক বিদ্যালয় <ref>{{cite web |title=Ghagar Kalakhowa LPS |url=https://schools.org.in/lakhimpur/18120414701/ghagar-kalakhowa-lps.html |website=Schools.org.in |access-date=27 October 2026}}</ref> ,এখন মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয় <ref>{{cite web |title=Pub Ghagar M.E. School |url=https://schools.org.in/lakhimpur/18120414702/pub-ghagar-m-e-school.html |website=Schools.org.in |access-date=27 October 2026}}</ref> , তিনিটা অংগনাবাড়ী কেন্দ্ৰ আৰু এটা যুৱক সংঘ (পূৱ ঘাগৰ যুৱ সংঘ) আছে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]] [[শ্ৰেণী:লখিমপুৰ জিলা]] 5t01grktv223fmws9fmu03o4i8gfx2g 648378 648377 2026-10-29T07:43:28Z Rahul Doley 52086 648378 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}}{{Infobox settlement | name = পূৱ ছাগলীকটা<br/>Pub Chagolikata | settlement_type = গাঁও | image_skyline = Pub Chagolikata Dolung.jpg | pushpin_map = India Assam | pushpin_map_caption = [[অসম]]ত পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱৰ অৱস্থান | pushpin_label_position = left | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = [[ভাৰত]] | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = জিলা | subdivision_name2 = [[লখিমপুৰ জিলা]] | population_total = ৫০০ ৰ অধিক | population_as_of = ২০১১ | postal_code = 787032 | registration_plate = AS-07 }} '''পূৱ ছাগলীকটা''' ([[ইংৰাজী]] : Pub Chagolikata) [[ভাৰত]] ৰাষ্ট্ৰৰ [[অসম]]ৰ [[লখিমপুৰ]] জিলাৰ [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য [[মিচিং]] গাঁও। ই ৭৬ নং [[লখিমপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]] আৰু ১২ নং [[লখিমপুৰ (লোকসভা সমষ্টি)|লখিমপুৰ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত। <ref>{{cite web |title=PUB-SAGALIKATA LPS - 4 No. Hindu District Lakhimpur (Assam) |url=https://schools.org.in/lakhimpur/18120414703/pub-sagalikata-lps.html |website=Schools.org.in |access-date=2026-10-27}}</ref> == নামকৰণ == এই গাঁওখনত বাস কৰা লোকসকলৰ মত অনুসৰি খেতি পথাৰত গাঁৱৰ মানুহবোৰে ছাগলী এৰি দিছিল ফলত [[কৈৱৰ্ত জনগোষ্ঠী|কৈৱৰ্ত সম্প্ৰদায়]]ৰ লোকে খেতি নষ্ট কৰাৰ বাবে খঙতে ছাগলীৰ ঠেং কাটিছিল বুলি গাঁৱৰ বয়োজেষ্ঠ্য লোকে মত প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও লখিমপুৰ নগৰৰ পূৱ দিশত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে পূৱ শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী সময়ত গাঁৱৰ নামটো পূৱ ছাগলীকটা নামেৰে নামাকৰণ কৰা হৈছিল। == ভৌগোলিক বিৱৰণ== গাঁওখনৰ চাৰিসীমা- পূৱে [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ঘূণাসুঁতি]] [[মিচিং]] গাঁও ([[মিৰি জীয়ৰী]] খ্যাত [[জংকি পানৈ]]ৰ দেশ); পশ্চিমে ৭ কিলোমিটাৰ নিলগত [[লখিমপুৰ]] চহৰ; উত্তৰে বাধাকৰা-কাছিকটা [[মিচিং]] গাঁও আৰু দক্ষিণে মহাইজান [[মিচিং]] গাঁও অন্তৰ্গত। ==যাতায়াত == লখিমপুৰ জিলাৰ উত্তৰ লখিমপুৰ চহৰৰ পৰা ৭ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত এন টি ৰোড হৈ নকাড়ী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পথেদি পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা ব্যৱস্থা আছে আৰু ডি কে ৰোড ([[ঢকুৱাখনা]]) মূল পথেদিও পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা সুবিধা আছে। == সমাজ জীৱন আৰু জনগাঁথনি== গাঁওখনৰ [[মিচিং]] জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে অধিকাংশই চাংঘৰ সাজি বসবাস কৰে। অৱশ্যে বৰ্তমান সময়ত শিল, বালি, ইটা চিমেণ্টেৰে সজা চাংঘৰৰ লগতে মাটিৰে সজা আৰু পকাৰে নিৰ্মাণ কৰা আছাম টাইপৰ ঘৰো দেখিবলৈ পোৱা যায়। বৰ্তমান সময়ত খেৰ বা কহুঁৱাৰে সজা ঘৰ দেখিবলৈ পোৱা নাযায়। গাঁওখনৰ অধিকাংশ লোকেই কৃষিজীৱী আৰু ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰি জীৱন নিৰ্বাহ কৰি আছে। প্ৰত্যেক ঘৰতে হাঁহ-কুকুৰা, গাহৰি আদি পুহি দৈনন্দিন জীৱনত সকাম-নিকাম,বিয়া-সবাহ, উৎসৱ-পাৰ্ৱণ আদিৰ বাবে আলহী-অতিথিক আপ্যায়ন কৰিবৰ বাবে থলুৱা পানীয় ([[আপং]]), বিশেষকৈ নগিন [[আপং]] আৰু প:ৰ [[আপং]] প্ৰস্তুত কৰে। এই [[মিচিং]] গাঁওখনত মিচিংসকলৰ অন্যতম ফৈদ বা খেল পাগৰ্ খেলৰ লোকে বসবাস কৰে। গাঁওখনত বিশেষকৈ [[দলে]], পেগু, পাতিৰ, পাঠৰী, টাইদ, কামান, কুলি, মিলি, নৰহ, পায়েং, পগাগ, দাপাক এই উপাধিৰ লোক দেখিবলৈ পোৱা যায়। তেওঁলোকে দৈনন্দিন জীৱনত মাতৃভাষা হিচাপে [[মিচিং ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে আৰু যোগাযোগৰ মাধ্যম বা অন্য ভাষী লোকৰ লগত মত বিনিময় কৰোঁতে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে। বৰ্তমান গাঁওখনৰ জন গাঁথনি হিচাপে ৫০০ ৰো অধিক জনসংখ্যা আছে। ইয়াৰে এশ শতকৰাই অনূসূচিত জনজাতি (ভৈয়াম)ৰ অন্তৰ্ভুক্ত মিচিং জনজাতিৰ লোক। == উৎসৱ-পাৰ্ৱণ== এই গাঁওখনত কৃষিভিত্তিক উৎসৱ হিচাপে [[আলি-আয়ে-লৃগাং]] উদযাপন কৰা দেখিবলৈ পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰিও দৈনন্দিন জীৱনত পূজা-পাতল হিচাপে অসমীয়া জেঠ মাহৰ ১৫ তাৰিখ আৰু কাতি মাহৰ ১৫ তাৰিখে [[দবুৰ পূজা]] পালন কৰে। == অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান== পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱত তিনিটা নামঘৰ, দুখন প্ৰাথমিক বিদ্যালয় <ref>{{cite web |title=Ghagar Kalakhowa LPS |url=https://schools.org.in/lakhimpur/18120414701/ghagar-kalakhowa-lps.html |website=Schools.org.in |access-date=27 October 2026}}</ref> ,এখন মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয় <ref>{{cite web |title=Pub Ghagar M.E. School |url=https://schools.org.in/lakhimpur/18120414702/pub-ghagar-m-e-school.html |website=Schools.org.in |access-date=27 October 2026}}</ref> , তিনিটা অংগনাবাড়ী কেন্দ্ৰ আৰু এটা যুৱক সংঘ (পূৱ ঘাগৰ যুৱ সংঘ) আছে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]] [[শ্ৰেণী:লখিমপুৰ জিলা]] 5h78v30hrkmhxfywa0voncvzsxid6pd 648379 648378 2026-10-29T07:44:30Z Rahul Doley 52086 648379 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}}{{Infobox settlement | name = পূৱ ছাগলীকটা<br/>Pub Chagolikata | settlement_type = গাঁও | image_skyline = Pub Chagolikata Dolung.jpg | pushpin_map = India Assam | pushpin_map_caption = [[অসম]]ত পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱৰ অৱস্থান | pushpin_label_position = left | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = [[ভাৰত]] | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = জিলা | subdivision_name2 = [[লখিমপুৰ জিলা]] | population_total = ৫০০ ৰ অধিক | population_as_of = ২০১১ | postal_code = 787032 | registration_plate = AS-07 }} '''পূৱ ছাগলীকটা''' ([[ইংৰাজী]] : Pub Chagolikata) [[ভাৰত]] ৰাষ্ট্ৰৰ [[অসম]]ৰ [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য [[মিচিং]] গাঁও। ই ৭৬ নং [[লখিমপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]] আৰু ১২ নং [[লখিমপুৰ (লোকসভা সমষ্টি)|লখিমপুৰ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত। <ref>{{cite web |title=PUB-SAGALIKATA LPS - 4 No. Hindu District Lakhimpur (Assam) |url=https://schools.org.in/lakhimpur/18120414703/pub-sagalikata-lps.html |website=Schools.org.in |access-date=2026-10-27}}</ref> == নামকৰণ == এই গাঁওখনত বাস কৰা লোকসকলৰ মত অনুসৰি খেতি পথাৰত গাঁৱৰ মানুহবোৰে ছাগলী এৰি দিছিল ফলত [[কৈৱৰ্ত জনগোষ্ঠী|কৈৱৰ্ত সম্প্ৰদায়]]ৰ লোকে খেতি নষ্ট কৰাৰ বাবে খঙতে ছাগলীৰ ঠেং কাটিছিল বুলি গাঁৱৰ বয়োজেষ্ঠ্য লোকে মত প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও লখিমপুৰ নগৰৰ পূৱ দিশত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে পূৱ শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী সময়ত গাঁৱৰ নামটো পূৱ ছাগলীকটা নামেৰে নামাকৰণ কৰা হৈছিল। == ভৌগোলিক বিৱৰণ== গাঁওখনৰ চাৰিসীমা- পূৱে [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ঘূণাসুঁতি]] [[মিচিং]] গাঁও ([[মিৰি জীয়ৰী]] খ্যাত [[জংকি পানৈ]]ৰ দেশ); পশ্চিমে ৭ কিলোমিটাৰ নিলগত [[লখিমপুৰ]] চহৰ; উত্তৰে বাধাকৰা-কাছিকটা [[মিচিং]] গাঁও আৰু দক্ষিণে মহাইজান [[মিচিং]] গাঁও অন্তৰ্গত। ==যাতায়াত == লখিমপুৰ জিলাৰ উত্তৰ লখিমপুৰ চহৰৰ পৰা ৭ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত এন টি ৰোড হৈ নকাড়ী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পথেদি পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা ব্যৱস্থা আছে আৰু ডি কে ৰোড ([[ঢকুৱাখনা]]) মূল পথেদিও পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱলৈ যাব পৰা সুবিধা আছে। == সমাজ জীৱন আৰু জনগাঁথনি== গাঁওখনৰ [[মিচিং]] জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে অধিকাংশই চাংঘৰ সাজি বসবাস কৰে। অৱশ্যে বৰ্তমান সময়ত শিল, বালি, ইটা চিমেণ্টেৰে সজা চাংঘৰৰ লগতে মাটিৰে সজা আৰু পকাৰে নিৰ্মাণ কৰা আছাম টাইপৰ ঘৰো দেখিবলৈ পোৱা যায়। বৰ্তমান সময়ত খেৰ বা কহুঁৱাৰে সজা ঘৰ দেখিবলৈ পোৱা নাযায়। গাঁওখনৰ অধিকাংশ লোকেই কৃষিজীৱী আৰু ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰি জীৱন নিৰ্বাহ কৰি আছে। প্ৰত্যেক ঘৰতে হাঁহ-কুকুৰা, গাহৰি আদি পুহি দৈনন্দিন জীৱনত সকাম-নিকাম,বিয়া-সবাহ, উৎসৱ-পাৰ্ৱণ আদিৰ বাবে আলহী-অতিথিক আপ্যায়ন কৰিবৰ বাবে থলুৱা পানীয় ([[আপং]]), বিশেষকৈ নগিন [[আপং]] আৰু প:ৰ [[আপং]] প্ৰস্তুত কৰে। এই [[মিচিং]] গাঁওখনত মিচিংসকলৰ অন্যতম ফৈদ বা খেল পাগৰ্ খেলৰ লোকে বসবাস কৰে। গাঁওখনত বিশেষকৈ [[দলে]], পেগু, পাতিৰ, পাঠৰী, টাইদ, কামান, কুলি, মিলি, নৰহ, পায়েং, পগাগ, দাপাক এই উপাধিৰ লোক দেখিবলৈ পোৱা যায়। তেওঁলোকে দৈনন্দিন জীৱনত মাতৃভাষা হিচাপে [[মিচিং ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে আৰু যোগাযোগৰ মাধ্যম বা অন্য ভাষী লোকৰ লগত মত বিনিময় কৰোঁতে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে। বৰ্তমান গাঁওখনৰ জন গাঁথনি হিচাপে ৫০০ ৰো অধিক জনসংখ্যা আছে। ইয়াৰে এশ শতকৰাই অনূসূচিত জনজাতি (ভৈয়াম)ৰ অন্তৰ্ভুক্ত মিচিং জনজাতিৰ লোক। == উৎসৱ-পাৰ্ৱণ== এই গাঁওখনত কৃষিভিত্তিক উৎসৱ হিচাপে [[আলি-আয়ে-লৃগাং]] উদযাপন কৰা দেখিবলৈ পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰিও দৈনন্দিন জীৱনত পূজা-পাতল হিচাপে অসমীয়া জেঠ মাহৰ ১৫ তাৰিখ আৰু কাতি মাহৰ ১৫ তাৰিখে [[দবুৰ পূজা]] পালন কৰে। == অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান== পূৱ ছাগলীকটা গাঁৱত তিনিটা নামঘৰ, দুখন প্ৰাথমিক বিদ্যালয় <ref>{{cite web |title=Ghagar Kalakhowa LPS |url=https://schools.org.in/lakhimpur/18120414701/ghagar-kalakhowa-lps.html |website=Schools.org.in |access-date=27 October 2026}}</ref> ,এখন মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয় <ref>{{cite web |title=Pub Ghagar M.E. School |url=https://schools.org.in/lakhimpur/18120414702/pub-ghagar-m-e-school.html |website=Schools.org.in |access-date=27 October 2026}}</ref> , তিনিটা অংগনাবাড়ী কেন্দ্ৰ আৰু এটা যুৱক সংঘ (পূৱ ঘাগৰ যুৱ সংঘ) আছে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]] [[শ্ৰেণী:লখিমপুৰ জিলা]] hu0zxtvgccvytt67x2x1ewadepwyn0g 0 140501 648292 648169 2026-10-28T13:22:34Z ManjurKhan 18997 /* তথ্যসূত্ৰ */ 648292 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | name = মাথাভাঙা | type = SLA | constituency_no = ২ | map_image = {{Maplink|frame=yes|plain=y|frame-width=300|frame-height=300|frame-align=center|type=shape|from=Vidhan Sabha constituencies/West Bengal/Mathabhanga.map}} | map_caption = | state = [[পশ্চিমবঙ্গ]] | division = জলপাইগুড়ি | loksabha_cons = [[কোচবিহাৰ লোকসভা সমষ্টি|কোচবিহাৰ]] | district = [[কোচবিহাৰ জিলা|কোচবিহাৰ]] | established = ১৯৫১ | reservation = [[অনুসূচীত জাতি আৰু অনুসূচীত জনজাতি|অনুসূচিত জাতি]] | mla = সুশীল বৰ্মন | party = {{Party index link|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী}} | alliance = {{Party index link|ৰাষ্ট্ৰীয় গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা}} | latest_election_year = [[২০২১ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২১]] | electors = ২,৪৯,৯৭৮ }} '''মাথাভাঙা বিধানসভা সমষ্টি''' ({{lang-en|Mathabhanga Assembly constituency}}) হৈছে ভাৰতৰ [[পশ্চিমবঙ্গ]] ৰাজ্যৰ ২৯৪ টা বিধানসভা সমষ্টিৰ অন্যতম তথা ২ নং সমষ্টি। ১৯৫১ চনত প্ৰথম সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ সময়তে এই সমষ্টিটো গঠন কৰা হৈছিল। এই সমষ্টিটো [[কোচবিহাৰ জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত আৰু ই ১ নং [[কোচবিহাৰ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ এক অংশ। সমষ্টিটো [[অনুসূচীত জাতি আৰু অনুসূচীত জনজাতি|অনুসূচিত জাতি]]ৰ প্ৰাৰ্থীৰ বাবে সংৰক্ষিত। ২০২১ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পৰা [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]]ৰ সুশীল বৰ্মনে এই সমষ্টিটোক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি আহিছে। {{Pie chart|caption=মাথাভাঙা বিধানসভা সমষ্টিৰ সৰ্বাধিক সফল দলসমূহ (১৯৫১ চনৰ পৰা)|other=|value1=44.44|label1=[[ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী)|'''ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী)''' (৮ বাৰ)]]|color1={{party color|ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী)}}|value2=33.33|label2=[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|'''ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ''' (৬ বাৰ)]]|color2={{party color|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ}}|value3=11.11|label3=[[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ|'''সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ''' (২ বাৰ)]]|color3={{party color|সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ}}|value4=5.56|label4=[[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|'''ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী''' (১ বাৰ)]]|color4={{party color|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী}}|value5=5.56|label5=[[নিৰ্দলীয় ৰাজনীতিবিদ|'''স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী''' (১ বাৰ)]]|color5=#DCDCDC}} == ভৌগোলিক অৱস্থান আৰু সীমা == মাথাভাঙা সমষ্টিটো পশ্চিমবঙ্গৰ উত্তৰ অংশত অৱস্থিত কোচবিহাৰ জিলাৰ মধ্য-পশ্চিম অঞ্চল সামৰি গঠিত। ভাৰতীয় নিৰ্বাচন আয়োগৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ আদেশ (২০০৮) অনুসৰি, মাথাভাঙা পৌৰসভা, মাথাভাঙা-২ সামূহিক উন্নয়ন খণ্ড আৰু মাথাভাঙা-১ সামূহিক উন্নয়ন খণ্ডৰ অন্তৰ্গত হাজৰাহাট-১, হাজৰাহাট-২ আৰু পচাগড় গাঁও পঞ্চায়তক সামৰি এই সমষ্টিটো গঠিত হৈছে। এই সমষ্টিৰ পশ্চিম দিশত [[মেখলিগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি|১-মেখলিগঞ্জ সমষ্টি]], পূব দিশত [[কোচবিহাৰ উত্তৰ বিধানসভা সমষ্টি|৩-কোচবিহাৰ উত্তৰ]] আৰু [[শীতলকুচি বিধানসভা সমষ্টি|৫-শীতলকুচি সমষ্টি]], উত্তৰ দিশত জলপাইগুড়ি জিলা আৰু দক্ষিণ দিশত বাংলাদেশৰ সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চলসমূহ অৱস্থিত। == বিধানসভাৰ সদস্যসকল == {| class="wikitable sortable" ! চন ! বিজয়ী সদস্য ! colspan="2" | ৰাজনৈতিক দল |- | ১৯৫১ | শৰৎ চন্দ্ৰ সিংহ সৰকাৰ | style="background-color: {{party color|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ}}" | | [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ১৯৫৭ | শৰৎ চন্দ্ৰ সিংহ সৰকাৰ | style="background-color: {{party color|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ}}" | | [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ১৯৬২ | মহেন্দ্ৰনাথ ডাকুৱা | style="background-color: {{party color|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ}}" | | [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ১৯৬৭ | দীনেশ চন্দ্ৰ ডাকুৱা | style="background-color: {{party color|ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী)}}" | | [[ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী)]] |- | ১৯৬৯ | বীৰেন্দ্ৰনাথ ৰায় | style="background-color: {{party color|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ}}" | | [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ১৯৭১ | বীৰেন্দ্ৰনাথ ৰায় | style="background-color: {{party color|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ}}" | | [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ১৯৭২ | বীৰেন্দ্ৰনাথ ৰায় | style="background-color: {{party color|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ}}" | | [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ১৯৭৭ | দীনেশ চন্দ্ৰ ডাকুৱা | rowspan="7" style="background-color: {{party color|ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী)}}" | | rowspan="7" | [[ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী)]] |- | ১৯৮২ | দীনেশ চন্দ্ৰ ডাকুৱা |- | ১৯৮৭ | দীনেশ চন্দ্ৰ ডাকুৱা |- | ১৯৯১ | দীনেশ চন্দ্ৰ ডাকুৱা |- | ১৯৯৬ | দীনেশ চন্দ্ৰ ডাকুৱা |- | ২০০১ | দীনেশ চন্দ্ৰ ডাকুৱা |- | ২০০৬ | অনন্ত ৰায় |- | ২০১১ | বিনয় কৃষ্ণ বৰ্মন | rowspan="2" style="background-color: {{party color|সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ}}" | | rowspan="2" | [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ]] |- | ২০১৬ | বিনয় কৃষ্ণ বৰ্মন |- | ২০২১ | সুশীল বৰ্মন | style="background-color: {{party color|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী}}" | | [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |} == নিৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২১ চনৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচনত [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]]ৰ প্ৰাৰ্থী সুশীল বৰ্মনে ২৬,১৩৪ টা ভোটৰ ব্যৱধানত সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ প্ৰাৰ্থী গিৰীন্দ্ৰ নাথ বৰ্মনক পৰাস্ত কৰি বিধায়ক হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।<ref name="eci_2021">{{cite web |title=West Bengal General Legislative Election 2021 |url=https://eci.gov.in/files/file/13620-west-bengal-2021/ |publisher=Election Commission of India |accessdate=8 October 2026}}</ref> {{Election box begin | title=[[২০২১ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: মাথাভাঙা<ref name="eci_2021" />}} {{Election box winning candidate with party link | party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | candidate = সুশীল বৰ্মন | votes = 1,13,249 | percentage = 52.87 | change = +37.27 }} {{Election box candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = গিৰীন্দ্ৰ নাথ বৰ্মন | votes = 87,115 | percentage = 40.67 | change = -7.43 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) | candidate = অশোক বৰ্মন | votes = 7,718 | percentage = 3.60 | change = -28.58 }} {{Election box candidate | party = অমৰা বাঙালী | candidate = ভাৱেশ চন্দ্ৰ বৰ্মন | votes = 1,351 | percentage = 0.63 | change = +0.10 }} {{Election box candidate | party = কামতাপুৰ পিপলছ পাৰ্টি (ইউনাইটেড) | candidate = অনন্ত বৰ্মন | votes = 1,225 | percentage = 0.57 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate | party = বহুজন সমাজ পাৰ্টী | candidate = সুনীতি ৰঞ্জন বৰ্মন | votes = 1,029 | percentage = 0.48 | change = -0.42 }} {{Election box candidate | party = ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]]) | candidate = নটা | votes = 2,525 | percentage = 1.18 | change = -0.45 }} {{Election box majority | votes = 26,134 | percentage = 12.20 | change = -3.72 }} {{Election box turnout | votes = 2,14,212 | percentage = 85.69 | change = -1.62 }} {{Election box registered electors | electors = 2,49,978 | change = +11.19 }} {{Election box gain with party link | winner = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | loser = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | swing = +22.35 }} {{Election box end}} === ২০১৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০১৬ চনৰ সাধাৰণ বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ ফলাফল তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:<ref name="eci_2016">{{cite web |title=West Bengal General Legislative Election 2016 |url=https://eci.gov.in/files/file/3400-west-bengal-2016/ |publisher=Election Commission of India |accessdate=8 October 2026}}</ref> {{Election box begin | title=[[২০১৬ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: মাথাভাঙা<ref name="eci_2016" />}} {{Election box winning candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = বিনয় কৃষ্ণ বৰ্মন | votes = 96,383 | percentage = 48.10 | change = +1.64 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) | candidate = খগেন চন্দ্ৰ বৰ্মন | votes = 64,465 | percentage = 32.18 | change = -11.12 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | candidate = সুশীল বৰ্মন | votes = 31,258 | percentage = 15.60 | change = +8.88 }} {{Election box candidate | party = বহুজন সমাজ পাৰ্টী | candidate = মনীন্দ্ৰ নাথ দাস | votes = 1,797 | percentage = 0.90 | change = -0.18 }} {{Election box candidate | party = অমৰা বাঙালী | candidate = দীনেশ চন্দ্ৰ ৰায় | votes = 1,061 | percentage = 0.53 | change = -0.19 }} {{Election box candidate | party = ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]]) | candidate = নটা | votes = 3,274 | percentage = 1.63 | change = ''নতুন'' }} {{Election box majority | votes = 31,918 | percentage = 15.92 | change = +12.76 }} {{Election box turnout | votes = 2,00,381 | percentage = 87.31 | change = +1.34 }} {{Election box registered electors | electors = 2,24,821 | change = +15.94 }} {{Election box hold with party link | winner = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | swing = +1.64 }} {{Election box end}} === ২০১১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০১১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ ফলাফল আছিল এনেধৰণৰ:<ref name="eci_2011">{{cite web |title=West Bengal General Legislative Election 2011 |url=https://eci.gov.in/files/file/3399-west-bengal-2011/ |publisher=Election Commission of India |accessdate=8 October 2026}}</ref> {{Election box begin | title=[[২০১১ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: মাথাভাঙা<ref name="eci_2011" />}} {{Election box winning candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = বিনয় কৃষ্ণ বৰ্মন | votes = 78,249 | percentage = 46.46 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) | candidate = অনন্ত ৰায় | votes = 72,925 | percentage = 43.30 | change = -9.00 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | candidate = সুশীল বৰ্মন | votes = 11,308 | percentage = 6.72 | change = +2.23 }} {{Election box candidate | party = স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী | candidate = মণ্টু বৰ্মন | votes = 2,919 | percentage = 1.73 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate | party = বহুজন সমাজ পাৰ্টী | candidate = গোবিন্দ বৰ্মন | votes = 1,826 | percentage = 1.08 | change = -0.47 }} {{Election box candidate | party = অমৰা বাঙালী | candidate = ৰমেশ চন্দ্ৰ বৰ্মন | votes = 1,213 | percentage = 0.72 | change = ''নতুন'' }} {{Election box majority | votes = 5,324 | percentage = 3.16 | change = -10.37 }} {{Election box turnout | votes = 1,68,440 | percentage = 85.97 | change = +0.67 }} {{Election box registered electors | electors = 1,93,908 | change = +18.23 }} {{Election box gain with party link | winner = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | loser = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) | swing = +27.73 }} {{Election box end}} == লগতে চাওক == * [[কোচবিহাৰ জিলা]] * [[পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[পশ্চিমবংগৰ বিধানসভা সমষ্টি]] 42l0mewi5jptuuj5f3v47xu86wzcoer 648293 648292 2026-10-28T13:23:33Z ManjurKhan 18997 /* তথ্যসূত্ৰ */ 648293 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | name = মাথাভাঙা | type = SLA | constituency_no = ২ | map_image = {{Maplink|frame=yes|plain=y|frame-width=300|frame-height=300|frame-align=center|type=shape|from=Vidhan Sabha constituencies/West Bengal/Mathabhanga.map}} | map_caption = | state = [[পশ্চিমবঙ্গ]] | division = জলপাইগুড়ি | loksabha_cons = [[কোচবিহাৰ লোকসভা সমষ্টি|কোচবিহাৰ]] | district = [[কোচবিহাৰ জিলা|কোচবিহাৰ]] | established = ১৯৫১ | reservation = [[অনুসূচীত জাতি আৰু অনুসূচীত জনজাতি|অনুসূচিত জাতি]] | mla = সুশীল বৰ্মন | party = {{Party index link|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী}} | alliance = {{Party index link|ৰাষ্ট্ৰীয় গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা}} | latest_election_year = [[২০২১ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২১]] | electors = ২,৪৯,৯৭৮ }} '''মাথাভাঙা বিধানসভা সমষ্টি''' ({{lang-en|Mathabhanga Assembly constituency}}) হৈছে ভাৰতৰ [[পশ্চিমবঙ্গ]] ৰাজ্যৰ ২৯৪ টা বিধানসভা সমষ্টিৰ অন্যতম তথা ২ নং সমষ্টি। ১৯৫১ চনত প্ৰথম সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ সময়তে এই সমষ্টিটো গঠন কৰা হৈছিল। এই সমষ্টিটো [[কোচবিহাৰ জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত আৰু ই ১ নং [[কোচবিহাৰ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ এক অংশ। সমষ্টিটো [[অনুসূচীত জাতি আৰু অনুসূচীত জনজাতি|অনুসূচিত জাতি]]ৰ প্ৰাৰ্থীৰ বাবে সংৰক্ষিত। ২০২১ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পৰা [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]]ৰ সুশীল বৰ্মনে এই সমষ্টিটোক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি আহিছে। {{Pie chart|caption=মাথাভাঙা বিধানসভা সমষ্টিৰ সৰ্বাধিক সফল দলসমূহ (১৯৫১ চনৰ পৰা)|other=|value1=44.44|label1=[[ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী)|'''ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী)''' (৮ বাৰ)]]|color1={{party color|ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী)}}|value2=33.33|label2=[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|'''ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ''' (৬ বাৰ)]]|color2={{party color|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ}}|value3=11.11|label3=[[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ|'''সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ''' (২ বাৰ)]]|color3={{party color|সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ}}|value4=5.56|label4=[[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|'''ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী''' (১ বাৰ)]]|color4={{party color|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী}}|value5=5.56|label5=[[নিৰ্দলীয় ৰাজনীতিবিদ|'''স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী''' (১ বাৰ)]]|color5=#DCDCDC}} == ভৌগোলিক অৱস্থান আৰু সীমা == মাথাভাঙা সমষ্টিটো পশ্চিমবঙ্গৰ উত্তৰ অংশত অৱস্থিত কোচবিহাৰ জিলাৰ মধ্য-পশ্চিম অঞ্চল সামৰি গঠিত। ভাৰতীয় নিৰ্বাচন আয়োগৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ আদেশ (২০০৮) অনুসৰি, মাথাভাঙা পৌৰসভা, মাথাভাঙা-২ সামূহিক উন্নয়ন খণ্ড আৰু মাথাভাঙা-১ সামূহিক উন্নয়ন খণ্ডৰ অন্তৰ্গত হাজৰাহাট-১, হাজৰাহাট-২ আৰু পচাগড় গাঁও পঞ্চায়তক সামৰি এই সমষ্টিটো গঠিত হৈছে। এই সমষ্টিৰ পশ্চিম দিশত [[মেখলিগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি|১-মেখলিগঞ্জ সমষ্টি]], পূব দিশত [[কোচবিহাৰ উত্তৰ বিধানসভা সমষ্টি|৩-কোচবিহাৰ উত্তৰ]] আৰু [[শীতলকুচি বিধানসভা সমষ্টি|৫-শীতলকুচি সমষ্টি]], উত্তৰ দিশত জলপাইগুড়ি জিলা আৰু দক্ষিণ দিশত বাংলাদেশৰ সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চলসমূহ অৱস্থিত। == বিধানসভাৰ সদস্যসকল == {| class="wikitable sortable" ! চন ! বিজয়ী সদস্য ! colspan="2" | ৰাজনৈতিক দল |- | ১৯৫১ | শৰৎ চন্দ্ৰ সিংহ সৰকাৰ | style="background-color: {{party color|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ}}" | | [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ১৯৫৭ | শৰৎ চন্দ্ৰ সিংহ সৰকাৰ | style="background-color: {{party color|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ}}" | | [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ১৯৬২ | মহেন্দ্ৰনাথ ডাকুৱা | style="background-color: {{party color|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ}}" | | [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ১৯৬৭ | দীনেশ চন্দ্ৰ ডাকুৱা | style="background-color: {{party color|ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী)}}" | | [[ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী)]] |- | ১৯৬৯ | বীৰেন্দ্ৰনাথ ৰায় | style="background-color: {{party color|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ}}" | | [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ১৯৭১ | বীৰেন্দ্ৰনাথ ৰায় | style="background-color: {{party color|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ}}" | | [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ১৯৭২ | বীৰেন্দ্ৰনাথ ৰায় | style="background-color: {{party color|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ}}" | | [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ১৯৭৭ | দীনেশ চন্দ্ৰ ডাকুৱা | rowspan="7" style="background-color: {{party color|ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী)}}" | | rowspan="7" | [[ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী)]] |- | ১৯৮২ | দীনেশ চন্দ্ৰ ডাকুৱা |- | ১৯৮৭ | দীনেশ চন্দ্ৰ ডাকুৱা |- | ১৯৯১ | দীনেশ চন্দ্ৰ ডাকুৱা |- | ১৯৯৬ | দীনেশ চন্দ্ৰ ডাকুৱা |- | ২০০১ | দীনেশ চন্দ্ৰ ডাকুৱা |- | ২০০৬ | অনন্ত ৰায় |- | ২০১১ | বিনয় কৃষ্ণ বৰ্মন | rowspan="2" style="background-color: {{party color|সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ}}" | | rowspan="2" | [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ]] |- | ২০১৬ | বিনয় কৃষ্ণ বৰ্মন |- | ২০২১ | সুশীল বৰ্মন | style="background-color: {{party color|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী}}" | | [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |} == নিৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২১ চনৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচনত [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]]ৰ প্ৰাৰ্থী সুশীল বৰ্মনে ২৬,১৩৪ টা ভোটৰ ব্যৱধানত সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ প্ৰাৰ্থী গিৰীন্দ্ৰ নাথ বৰ্মনক পৰাস্ত কৰি বিধায়ক হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।<ref name="eci_2021">{{cite web |title=West Bengal General Legislative Election 2021 |url=https://eci.gov.in/files/file/13620-west-bengal-2021/ |publisher=Election Commission of India |accessdate=8 October 2026}}</ref> {{Election box begin | title=[[২০২১ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: মাথাভাঙা<ref name="eci_2021" />}} {{Election box winning candidate with party link | party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | candidate = সুশীল বৰ্মন | votes = 1,13,249 | percentage = 52.87 | change = +37.27 }} {{Election box candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = গিৰীন্দ্ৰ নাথ বৰ্মন | votes = 87,115 | percentage = 40.67 | change = -7.43 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) | candidate = অশোক বৰ্মন | votes = 7,718 | percentage = 3.60 | change = -28.58 }} {{Election box candidate | party = অমৰা বাঙালী | candidate = ভাৱেশ চন্দ্ৰ বৰ্মন | votes = 1,351 | percentage = 0.63 | change = +0.10 }} {{Election box candidate | party = কামতাপুৰ পিপলছ পাৰ্টি (ইউনাইটেড) | candidate = অনন্ত বৰ্মন | votes = 1,225 | percentage = 0.57 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate | party = বহুজন সমাজ পাৰ্টী | candidate = সুনীতি ৰঞ্জন বৰ্মন | votes = 1,029 | percentage = 0.48 | change = -0.42 }} {{Election box candidate | party = ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]]) | candidate = নটা | votes = 2,525 | percentage = 1.18 | change = -0.45 }} {{Election box majority | votes = 26,134 | percentage = 12.20 | change = -3.72 }} {{Election box turnout | votes = 2,14,212 | percentage = 85.69 | change = -1.62 }} {{Election box registered electors | electors = 2,49,978 | change = +11.19 }} {{Election box gain with party link | winner = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | loser = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | swing = +22.35 }} {{Election box end}} === ২০১৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০১৬ চনৰ সাধাৰণ বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ ফলাফল তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:<ref name="eci_2016">{{cite web |title=West Bengal General Legislative Election 2016 |url=https://eci.gov.in/files/file/3400-west-bengal-2016/ |publisher=Election Commission of India |accessdate=8 October 2026}}</ref> {{Election box begin | title=[[২০১৬ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: মাথাভাঙা<ref name="eci_2016" />}} {{Election box winning candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = বিনয় কৃষ্ণ বৰ্মন | votes = 96,383 | percentage = 48.10 | change = +1.64 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) | candidate = খগেন চন্দ্ৰ বৰ্মন | votes = 64,465 | percentage = 32.18 | change = -11.12 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | candidate = সুশীল বৰ্মন | votes = 31,258 | percentage = 15.60 | change = +8.88 }} {{Election box candidate | party = বহুজন সমাজ পাৰ্টী | candidate = মনীন্দ্ৰ নাথ দাস | votes = 1,797 | percentage = 0.90 | change = -0.18 }} {{Election box candidate | party = অমৰা বাঙালী | candidate = দীনেশ চন্দ্ৰ ৰায় | votes = 1,061 | percentage = 0.53 | change = -0.19 }} {{Election box candidate | party = ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]]) | candidate = নটা | votes = 3,274 | percentage = 1.63 | change = ''নতুন'' }} {{Election box majority | votes = 31,918 | percentage = 15.92 | change = +12.76 }} {{Election box turnout | votes = 2,00,381 | percentage = 87.31 | change = +1.34 }} {{Election box registered electors | electors = 2,24,821 | change = +15.94 }} {{Election box hold with party link | winner = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | swing = +1.64 }} {{Election box end}} === ২০১১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০১১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ ফলাফল আছিল এনেধৰণৰ:<ref name="eci_2011">{{cite web |title=West Bengal General Legislative Election 2011 |url=https://eci.gov.in/files/file/3399-west-bengal-2011/ |publisher=Election Commission of India |accessdate=8 October 2026}}</ref> {{Election box begin | title=[[২০১১ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: মাথাভাঙা<ref name="eci_2011" />}} {{Election box winning candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = বিনয় কৃষ্ণ বৰ্মন | votes = 78,249 | percentage = 46.46 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) | candidate = অনন্ত ৰায় | votes = 72,925 | percentage = 43.30 | change = -9.00 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | candidate = সুশীল বৰ্মন | votes = 11,308 | percentage = 6.72 | change = +2.23 }} {{Election box candidate | party = স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী | candidate = মণ্টু বৰ্মন | votes = 2,919 | percentage = 1.73 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate | party = বহুজন সমাজ পাৰ্টী | candidate = গোবিন্দ বৰ্মন | votes = 1,826 | percentage = 1.08 | change = -0.47 }} {{Election box candidate | party = অমৰা বাঙালী | candidate = ৰমেশ চন্দ্ৰ বৰ্মন | votes = 1,213 | percentage = 0.72 | change = ''নতুন'' }} {{Election box majority | votes = 5,324 | percentage = 3.16 | change = -10.37 }} {{Election box turnout | votes = 1,68,440 | percentage = 85.97 | change = +0.67 }} {{Election box registered electors | electors = 1,93,908 | change = +18.23 }} {{Election box gain with party link | winner = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | loser = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) | swing = +27.73 }} {{Election box end}} == লগতে চাওক == * [[কোচবিহাৰ জিলা]] * [[পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:পশ্চিমবংগৰ বিধানসভা সমষ্টি]] exvi7tdklwoz4uyx8ns1matatwbcq41 0 140514 648354 648291 2026-10-29T04:56:52Z Poli Borah24 43763 648354 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = গিলিয়ান টেট | honorific_suffix = {{postnominals|country=GBR|size=100%|OBE}} | image = Gillian Tett FT Autumn Party 2014 crop.jpg | image_size = | alt = | caption = ২০১৪ চনত গিলিয়ান টেট | office = [[List of provosts of King's College, Cambridge|কিংছ কলেজৰ প্ৰভ'ষ্ট, কেম্ব্ৰিজ]] | status = | term_start = October 2023 | term_end = | predecessor = [[Michael Proctor (academic)|মাইকেল প্ৰক্টৰ]] | successor = | birth_name = গিলিয়ান ৰোমেইন টেট | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1967|07|10}}<ref> name=whoswho</ref><ref>{{cite web|url=http://www.worldcat.org/identities/lccn-n2003103099/|title=Tett, Gillian|accessdate=27 September 2014|website=worldcat.org}}</ref> | birth_place = | occupation = সাংবাদিক | ethnicity = | citizenship = ব্ৰিটিছ | education = নৰ্থ লণ্ডন কলেজিয়েট স্কুল | alma_mater = কেমব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয় (এম.এ., পিএইচ.ডি.)<ref>{{cite web|url=http://aboutus.ft.com/2014/05/15/financial-times-appoints-gillian-tett-us-managing-editor-2/#axzz3EKjnV4Hd/|title=Financial Times appoints Gillian Tett US managing editor|work=Financial Times|accessdate=27 September 2014|archive-date=14 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141014020745/http://aboutus.ft.com/2014/05/15/financial-times-appoints-gillian-tett-us-managing-editor-2/#axzz3EKjnV4Hd/|url-status=dead}}</ref> | period = | notableworks = | module = {{Infobox academic | embed=yes | thesis_title = Ambiguous alliances : marriage and identity in a Muslim village in Soviet Tajikistan | thesis_url = https://www.worldcat.org/oclc/886727091 | thesis_year = 1996 | doctoral_advisor = }} | spouse = | partner = | children = 2 | relatives = | influences = | influenced = | awards = [[President's Medal (British Academy)|ৰাষ্ট্ৰপতিৰ পদক]] (২০১১) | website = {{Official URL}} }} '''গিলিয়ান ৰোমেইন টেট''' অ'বিই ({{Lang-en|Gillian Romaine Tett}}, জন্ম ১০ জুলাই ১৯৬৭) এগৰাকী ব্ৰিটিছ লেখিকা আৰু সাংবাদিক। তেওঁ কেম্ব্ৰিজৰ কিংছ কলেজৰ প্ৰভোষ্ট আৰু 'ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ'ৰ সম্পাদকীয় বোৰ্ডৰ সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref> name=whoswho</ref><ref>{{Cite web |title=Gillian Tett elected as next Provost at King's |url=https://www.kings.cam.ac.uk/news/2023/gillian-tett-elected-next-provost-kings |access-date=2023-02-10 |website=King's College Cambridge |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Gillian Tett Profile|url=https://www.ft.com/gillian-tett |publisher=[[Financial Times]]|website=ft.com/gillian-tett}}</ref><ref>{{cite web|url=http://aboutus.ft.com/2014/05/15/financial-times-appoints-gillian-tett-us-managing-editor-2/#axzz3EKjnV4Hd/|publisher=Financial|title=Financial Times appoints Gillian Tett US managing editor|work=Financial Times|accessdate=27 September 2014|archive-date=14 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141014020745/http://aboutus.ft.com/2014/05/15/financial-times-appoints-gillian-tett-us-managing-editor-2/#axzz3EKjnV4Hd/|url-status=dead}}</ref><ref> name=crimson>{{Cite web |last=Mete |first=Thomas |date=4 February 2023 |title=Journalist Gillian Tett Touts Insight from Anthropology at Harvard |url=https://www.thecrimson.com/article/2023/2/8/gillian-tett-iop-forum/ |access-date=6 January 2024 |website=thecrimson.com|publisher=[[The Harvard Crimson]]}}</ref> তেওঁ অৰ্থনৈতিক, বিত্তীয়, ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক বিষয়সমূহ সাঙুৰি সাপ্তাহিক স্তম্ভ লিখে। টেটে এই কাকতখনৰ বহনক্ষমতা বিষয়ক নিউজলেটাৰ 'মৰেল মানি'ৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ২০০৮ চনৰ আৰ্থিক সংকটৰ ওপৰত কৰা তেওঁৰ প্ৰতিবেদনসমূহে সংবাদ মাধ্যমত ব্যাপক মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰিছিল, কিয়নো তেওঁ সেই আৰ্থিক সংকটৰ সৃষ্টি কৰা বিত্তীয় আহিলাবোৰৰ বিষয়ে পূৰ্বানুমান কৰি সঠিকভাৱে দাঙি ধৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।<ref>{{cite web |title=All Those Arrows |first=Donald |last=MacKenzie |date=25 June 2009 |accessdate=24 July 2009|publisher=[[London Review of Books]]|url=http://www.lrb.co.uk/v31/n12/mack01_.html|website=lrb.co.uk}}</ref><ref>{{cite web|title=Why journalism matters: Lionel Barber's speech in full|date=16 July 2009|accessdate=24 July 2009|publisher=[[Press Gazette]]|first=Lionel|last=Barber|url=http://www.pressgazette.co.uk/story.asp?storycode=43985|archive-date=16 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110616183832/http://www.pressgazette.co.uk/story.asp?storycode=43985|url-status=dead|website=pressgazette.co.uk}}</ref><ref>{{cite web|title=Why didn't the City journalists see the financial crisis coming? |first=James|last=Robinson|date=12 October 2008|accessdate=24 July 2009|publisher=[[The Guardian]]|url=https://www.theguardian.com/media/2008/oct/12/pressandpublishing-creditcrunch|website=theguardian.com}}</ref><ref> name="SfAAN" </ref><ref name=imdb>{{IMDb name}}</ref><ref> name=cspan>{{C-SPAN}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == টেটৰ জন্ম ১৯৬৭ চনৰ ১০ জুলাইত হৈছিল আৰু তেওঁ লণ্ডন বৰো অৱ হেৰ’ত অৱস্থিত ব্যক্তিগত খণ্ডৰ নৰ্থ লণ্ডন কলেজিয়েট স্কুলত পঢ়া-শুনা কৰিছিল।<ref> name=whoswho</ref><ref>{{cite news | title = Birthdays | newspaper = [[The Guardian]] | pages = 31 | date = 10 July 2014 }}</ref> <ref>[http://www.nlcs.org.uk/767/old-north-londoners/news-and-notables/accomplished-onls Accomplished ONLS – Distinguished ONLS List] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140507070031/http://www.nlcs.org.uk/767/old-north-londoners/news-and-notables/accomplished-onls |date=7 May 2014 }} Publisher: ''[[North London Collegiate]]''. Retrieved: 23 February 2014.</ref> ১৭ বছৰ বয়সতে তেওঁ পাকিস্তানৰ এটা অলাভজনক প্ৰতিষ্ঠানত কাম কৰিছিল।<ref> name="SfAAN">McKenna, Brian (2011):[http://www.sfaa.net/newsletter/feb11nl.pdf Bestselling Anthropologist "Predicted" Financial Meltdown of 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140226055538/http://www.sfaa.net/newsletter/feb11nl.pdf |date=26 February 2014 }}, ''Society for Applied Anthropology Newsletter''</ref> টেটে কেম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ ক্লেয়াৰ কলেজত অধ্যয়ন কৰে আৰু ১৯৮৯ চনত পুৰাতত্ত্ব আৰু নৃতত্ত্ব বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত, প্ৰাক্তন ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ অন্তৰ্গত তাজিকিস্তানত কৰা ক্ষেত্ৰভিত্তিক গৱেষণাৰ বাবে ১৯৯৬ চনত তেওঁক সামাজিক নৃতত্ত্ব বিষয়ত ডক্টৰেট অৱ ফিল’ছপী ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref> name=anthro>{{cite book |last=Tett |first=Gillian |author-link=Gillian Tett |date=2021 |title=Anthro-Vision: A New Way to See in Business and Life |publisher=Penguin Books |page= 13}} {{ISBN missing}}</ref><ref name=whoswho>{{Who's Who | author=Anon | title = Tett, Gillian Romaine | id =U253985 | year = 2025 | doi =10.1093/ww/9780199540884.013.U253985 | edition = 177th |publisher=[[Oxford University Press]]|location=Oxford|isbn=9781399411837|oclc=1427336388|pages=2720}}</ref> <ref> name=phd>{{cite thesis |degree=PhD|last1=Tett |first1=Gillian Romaine|title=Ambiguous alliances: marriage and identity in a Muslim village in Soviet Tajikistan. |url=https://idiscover.lib.cam.ac.uk/permalink/44CAM_INST/rmisas/alma99207304103606|website=cam.ac.uk|id={{EThOS|uk.bl.ethos.264360}} |publisher=University of Cambridge |access-date= 2023-02-23 |date=1996|oclc= 886727091}}</ref><ref name="FTProfile" /><ref>{{cite web|title=Take Three |year=2009 |accessdate=31 March 2010 |publisher=[[University of Cambridge]] |first=Dina |last=Medland |url=http://www.alumni.cam.ac.uk/uploads/File/CAM57/Cam57.pdf |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110716063034/http://www.alumni.cam.ac.uk/uploads/File/CAM57/Cam57.pdf |archivedate=16 July 2011 |df=dmy }}</ref>তেওঁ শৈক্ষিক নৃতত্ত্বৰ সমসাময়িক প্ৰচলিত উত্তৰ-আধুনিকতাবাদৰ ধাৰাটোৰ প্ৰতি ক্ষোভ প্ৰকাশ কৰিছিল, যি ইমানেই বেছি আত্ম-সমালোচনামূলক হৈ পৰিছিল যে তেওঁৰ মতে ই একপ্ৰকাৰৰ "বৌদ্ধিক আত্মহত্যা" হে কৰিছিল। সেইবাবে তেওঁ নৃতত্ত্বৰ শৈক্ষিক ক্ষেত্ৰখন এৰি সাংবাদিকতাৰ কেৰিয়াৰ বাছনি কৰে।<ref> name="SfAAN"/> Instead, she pursued a career in journalism.<ref name="Daiwa">{{cite web|url=http://www.dajf.org.uk/event_page.asp?Section=Eventssec&ID=328|title=Saving the Sun: Shinsei and the Battle for Japan's Future|date=February 2004|work=Book launch event – author biography|publisher=The Daiwa Anglo Japanese Foundation|accessdate=27 July 2009}}{{Dead link|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> == কৰ্মজীৱন == ১৯৯৩ চনত টেটে প্ৰাক্তন ছোভিয়েট ইউনিয়ন আৰু ইউৰোপৰ এগৰাকী সংবাদদাতা হিচাপে 'ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ'ত যোগদান কৰে। ১৯৯৭ চনত তেওঁক টকিঅ’ত নিযুক্তি দিয়া হয়, য’ত তেওঁ পিছলৈ ব্যুৰো চিফ হৈ পৰে।<ref> name="FTProfile"</ref> ২০০৩ চনত তেওঁ 'লেক্স কলাম'ৰ ডেপুটি হেড হয়। ইয়াৰ পিছত টেটে এফটি-ত ইউ.এছ. মেনেজিং এডিটৰ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত এগৰাকী এচিষ্টেণ্ট এডিটৰ আৰু স্তম্ভলেখক হিচাপে কাম কৰাৰ পিছত পুনৰ ইউ.এছ. মেনেজিং এডিটৰৰ পদলৈ ঘূৰি আহে।<ref>{{cite web|publisher=[[HM Treasury]]|date=19 May 1997|accessdate=27 July 2009|title=Barclays Chief Executive to Spearhead Task Force on Tax and Benefits|url=http://www.hm-treasury.gov.uk/press_47_97.htm}}</ref><ref>{{cite news|title=Financial Times doubles coverage of Lex column|first=Daniel|last=Farey-Jones|publisher=[[Brand Republic]]|date= 26 September 2005|accessdate=27 July 2009|url=http://www.brandrepublic.com/news/518919/financial-times-doubles-coverage-lex-column-/}}</ref><ref>{{cite news|title=FT's Lex expands|date=30 September 2007|accessdate=27 July 2009|first=Jean|last=Morgan|work=[[Press Gazette]]|url=http://www.pressgazette.co.uk/story.asp?storyCode=32003&sectioncode=1}}</ref><ref>{{cite news|title=WSJ To Sever Ties With Breakingviews; Selling Its Minority Stake?|first=Rafat|last=Ali|date=6 June 2008|accessdate=27 July 2009|publisher=[[Paidcontent.org]]|url=http://paidcontent.org/article/419-wsj-to-sever-ties-with-breakingviews-selling-its-minority-stake/|archive-date=27 April 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100427200255/http://paidcontent.org/article/419-wsj-to-sever-ties-with-breakingviews-selling-its-minority-stake/|url-status=dead}}</ref><ref> name=FTProfile>{{cite web|url=http://www.ft.com/comment/columnists/gilliantett|title=Gillian Tett profile|accessdate=24 July 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://aboutus.ft.com/2014/05/15/financial-times-appoints-gillian-tett-us-managing-editor-2/#axzz33UCiCa93|title=Financial Times appoints Gillian Tett US managing editor|work=Financial Times|accessdate=27 September 2014|archive-date=14 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141014020745/http://aboutus.ft.com/2014/05/15/financial-times-appoints-gillian-tett-us-managing-editor-2/#axzz33UCiCa93|url-status=dead}}</ref> ২০০৫ চনৰ পৰা ২০০৭ চনলৈ টেটে আমেৰিকাৰ বেংকিং প্ৰতিষ্ঠান জেপি মৰ্গান-ৰ ওপৰত এক নৃতাত্ত্বিক গৱেষণা চলাইছিল। এই গৱেষণাৰ জৰিয়তে তেওঁ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল যে প্ৰতিষ্ঠানটোৰ একাকী তথা আছুতীয়া সংস্কৃতিয়ে এনে কিছুমান বিত্তীয় আহিলা গঢ়ি তুলিছিল যাৰ কোনো বাস্তৱিক ভিত্তি নাছিল আৰু যিবোৰে ভয়াৱহ অৰ্থনৈতিক প্ৰত্যাহ্বানৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰিলেহেঁতেন।<ref>{{Cite news |date=2006-11-30 |title=Financial wizards' debt to ratings agencies |work=Financial Times |url=https://www.ft.com/content/86a53ab8-809c-11db-9096-0000779e2340 |access-date=2023-10-19}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elaborate debt deals spread risk but distort the data |publisher=Financial Times |url=https://www.ft.com/content/d09dbf32-a3f1-11db-bec4-0000779e2340 |access-date=2023-10-15 |website=www.ft.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Failing grades?|publisher=Financial Times |url=https://www.ft.com/content/595b8988-03da-11dc-a931-000b5df10621 |access-date=2023-10-15 |website=ft.com}}</ref><ref>{{cite news|title=On the money|first=Laura|last=Barton|date=31 October 2008|accessdate=24 July 2009|url=https://www.theguardian.com/business/2008/oct/31/creditcrunch-gillian-tett-financial-times|work=[[The Guardian]]}}</ref><ref> name="SfAAN" </ref> ২০০৬-০৭ চনৰ ভিতৰত ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ত প্ৰকাশিত ধাৰাবাহিক প্ৰবন্ধত তেওঁ ছিকিউৰিটাইজেচন, বিত্তীয় ডেৰিভেটিভছ আৰু ক্ৰেডিট ৰেটিং এজেন্সীসমূহৰ অবিশ্বাস্যতাই সৃষ্টি কৰিব পৰা বিপদৰ বিষয়ে লিখিছিল। ২০০৮ চনৰ অৰ্থনৈতিক সংকট আৰু ইয়াৰ পৰিণতিত হোৱা মোক্ষম আঘাতৰ পটভূমিক লৈ তেওঁ ২০০৯ চনত '''ফুলছ গ’ল্ড''' নামৰ এখন গ্ৰন্থ ৰচনা কৰে।<ref> name=foolsgold</ref> <ref> name="SfAAN"</ref>২০০৮ চনৰ বিশ্বজনীন আৰ্থিক সংকটৰ ওপৰত নিৰ্মিত ২০১০ চনৰ বিখ্যাত তথ্যচিত্ৰ ইনচাইড জব-তো তেওঁ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁৰ এই গ্ৰন্থখনে ২০০৯ চনৰ শ্ৰেষ্ঠ বিত্তীয় গ্ৰন্থ হিচাপে '''স্পীয়াৰ্ছ বুক এৱাৰ্ড''' লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।<ref>{{cite web |last=Allentuck |first=Andrew |date=3 July 2009 |title=Imaginary money |url=https://www.theglobeandmail.com/books/fools-gold-by-gillian-tett-house-of-cards-by-william-d-cohan-street-fighters-by-kate-kelly/article1198642/ |accessdate=27 July 2009 |website=theglobeandmail.compublisher=[[The Globe and Mail]]}}</ref><ref>{{cite web |last=Barrett |first=Paul M. |date=12 June 2009 |title=Rewriting the Rules |url=https://www.nytimes.com/2009/06/14/books/review/Barrett-t.html |accessdate=27 July 2009 |publisher=[[The New York Times]]|website=nytimes.com}}</ref> ২০২১ চনৰ জুন মাহত তেওঁৰ আন এখন উল্লেখ্য গ্ৰন্থ '''এন্থ্ৰ’-ভিজন''' প্ৰকাশ পায়।<ref> name=anthro</ref> === কিংছ কলেজ, কেম্ব্ৰিজ === ২০২৩ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত তেওঁক কেম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কিংছ কলেজৰ প্ৰভোষ্ট (Provost) হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০২৩ চনৰ অক্টোবৰ মাহৰ পৰা তেওঁ মাইকেল প্ৰক্টৰৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে এই পদত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।ৰ কিংছ কলেজৰ প্ৰভোষ্ট (Provost) হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০২৩ চনৰ অক্টোবৰ মাহৰ পৰা তেওঁ মাইকেল প্ৰক্টৰৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে এই পদত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref> name=kcc>{{Cite web |title=Catz and King's announce new college heads |url=https://www.varsity.co.uk/news/25031 |access-date=2023-02-10 |website=varsity.co.uk|publisher=[[Varsity (Cambridge)|Varsity]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Gillian Tett elected as next Provost at King's |url=https://www.kings.cam.ac.uk/news/2023/gillian-tett-elected-next-provost-kings |access-date=2023-02-10 |website=kings.cam.ac.uk|publisher=King's College Cambridge |language=en}}</ref> == বঁটা আৰু সন্মান == * ২০০৭: বিত্তীয় সাংবাদিকতাৰ বাবে উইনকট বঁটা (পুঁজি বজাৰ অৰ্থাৎ সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনৰ বাবে)।<ref>{{cite web|title=Press & Broadcasting Awards List of Winners: Senior Financial Journalist|publisher=The Wincott Foundation|accessdate=27 July 2009|url=http://www.wincott.co.uk/sfj.htm|archive-date=6 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006124557/http://www.wincott.co.uk/sfj.htm|url-status=dead|website=wincott.co.uk}}</ref> * ২০০৮: ব্ৰিটিছ প্ৰেছ এৱাৰ্ডছৰ তৰফৰ পৰা 'বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ ব্যৱসায়িক সাংবাদিক' সন্মান।<ref>{{cite news|title=British Press Awards 2008: The full list of winners |work=[[Press Gazette]] |date=8 April 2008 |accessdate=27 July 2009 |url=http://www.pressgazette.co.uk/story.asp?storycode=40813 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081217031939/http://www.pressgazette.co.uk/story.asp?storycode=40813 |archivedate=17 December 2008 |df=dmy }}</ref> * ২০০৯: ব্ৰিটিছ প্ৰেছ এৱাৰ্ডছৰ তৰফৰ পৰা 'বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ সাংবাদিক' সন্মান।<ref>{{cite news |title=British Press Awards 2009: The full list of winners |date=1 April 2009 |accessdate=27 July 2009 |work=[[Press Gazette]] |url=http://www.pressgazette.co.uk/story.asp?storycode=43456 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081217031939/http://www.pressgazette.co.uk/story.asp?storycode=40813 |archivedate=17 December 2008 |df=dmy }}</ref> * ২০০৯: তেওঁৰ বিখ্যাত গ্ৰন্থ 'ফুলছ গ’ল্ড'-ৰ বাবে 'বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ বিত্তীয় গ্ৰন্থ' বঁটা।<ref>{{cite news|title=Fool's Gold, By Gillian Tett|first=Stephen|last=Foley|date=1 May 2009|accessdate=24 July 2009|work=[[The Independent]]|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/fools-gold-by-gillian-tett-1676686.html}}</ref><ref>{{cite web|title=Spear's Book Awards: Winners|publisher=[[Spear's Wealth Management Survey]]|accessdate=27 July 2009|url=http://www.spearswms.com/good-life/books/12452/spears-book-awards-winners.thtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017152421/http://www.spearswms.com/good-life/books/12452/spears-book-awards-winners.thtml|archive-date=17 October 2013|url-status=dead}}</ref> * ২০১১: ব্ৰিটিছ একাডেমীৰ সন্মানীয় 'প্ৰেচিডেণ্টছ মেডেল'।<ref> name=pres>{{cite web|title=The British Academy President's Medal|url=http://www.britac.ac.uk/british-academy-presidents-medal|publisher=[[British Academy]]|accessdate=23 July 2017|website=britac.ac.uk}}</ref> * ২০১২: 'Madoff spins his story' শীৰ্ষক শ্ৰেষ্ঠ বিশেষ প্ৰবন্ধৰ বাবে 'চছাইটি অৱ আমেৰিকান বিজনেছ এডিটৰ্ছ এণ্ড ৰাইটাৰ্ছ' বঁটা। * ২০১৩: চিটি ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ নিউয়ৰ্কৰ অধীনস্থ বাৰুখ কলেজৰ পৰা সন্মানীয় ডক্টৰেট ডিগ্ৰী।<ref>{{cite web|url=http://www.insidehighered.com/news/2013/05/07/colleges-announce-commencement-speakers|title=Colleges announce commencement speakers @insidehighered|accessdate=27 September 2014}}</ref> * ২০১৫: লেংকাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা সন্মানীয় ডিগ্ৰী।<ref>{{cite web|url=http://www.lancaster.ac.uk/lums/news/gillian-tett-receives-honorary-degree/ |title=FT's Gillian Tett receives honorary degree|publisher=Lancaster University|website=lancaster.ac.uk|date=21 July 2015|accessdate=22 December 2017}}</ref> * ২০১৬: এক্সেটাৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা সন্মানীয় ডিগ্ৰী।<ref> name=exeter>{{cite web|url=http://www.exeter.ac.uk/honorarygraduates/honorarygraduates/ceremony11/|title=Honorary graduates 2016-17, Gillian Tett (DLitt)|publisher=University of Exeter|website=exeter.ac.uk|year=2016|accessdate=22 December 2017|archive-date=28 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171228232308/http://www.exeter.ac.uk/honorarygraduates/honorarygraduates/ceremony11/|url-status=dead}}</ref> * ২০১৬: মায়ামী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা সন্মানীয় ডিগ্ৰী।<ref>{{cite web|url=http://commencement.miami.edu/about-us/archives/honorary-degree-recipients/index.html |title=Honorary Degree Recipients|publisher=University of Miami|website=miami.ed|year=2017|accessdate=22 December 2017}}</ref><ref>{{cite web|author=Gillian Tett|url=https://news.miami.edu/_assets/pdf/Gillian-Tett-Commencement-speech-for-University-of-Miami.pdf|title= Commencement speech for University of Miami "''Connecting the dots in a dangerous fragmented world''"|publisher=University of Miami|date=6 May 2016|accessdate=22 December 2017}}</ref> * ২০১৭: গোল্ডস্মিথছ, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সন্মানীয় ফেলোশ্বিপ।<ref>{{cite web|author=Pete Wilson|url=https://www.gold.ac.uk/news/december-honorands/|title=Goldsmiths Fellowships for stars who inform, engage, and entertain|publisher=Goldsmiths, University of London|website=gold.ac.uk|date=21 December 2017|accessdate=22 December 2017}}</ref> * ২০১৭: কাৰ্নেগী মেলন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তৰফৰ পৰা 'টেপাৰ স্কুল অৱ বিজনেছ এৱাৰ্ড ফৰ প্ৰফেচনেল এক্সেলেন্স'।<ref>{{cite web|url=https://tepper.cmu.edu/news/stories/2017/05/2017-05-24-commencement-wrap-up|title=CMU Commencent and TepperSchool Diploma Ceremonies Honored Graduates and Faculty|publisher=Carnegie Mellon University|website=cmu.eduyear=2017|accessdate=22 December 2017|archive-date=28 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171228232322/https://tepper.cmu.edu/news/stories/2017/05/2017-05-24-commencement-wrap-up|url-status=dead}}</ref> * ২০১৭: এডিটৰিয়েল ইণ্টেলিজেন্সৰ দ্বাৰা 'বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ বিদেশী স্তম্ভলেখক' সন্মান। * ২০১৯: তেওঁ সহ-প্ৰতিষ্ঠা কৰা নিউজলেটাৰ 'মৰেল মানি'-ৰ বাবে 'বেষ্ট ইন বিজনেছ অনৰীজ' সন্মান।<ref>https://sabew.org/2019-best-in-business-honorees</ref> * ২০১৯: চেইণ্ট এণ্ড্ৰিউজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা সন্মানীয় ডিগ্ৰী।<ref>{{Cite web |title=Laureation address Dr Gillian Tett - Graduation - University of St Andrews |url=https://archive.st-andrews.ac.uk/graduation/2019/gillian-tett/index.html |access-date=2026-02-06 |website=archive.st-andrews.ac.uk}}</ref> * ২০২০: নিউজলেটাৰ শ্ৰেণীত 'মৰেল মানি'-ৰ বাবে বিজয়ী বঁটা।<ref>https://sabew.org/2020-best-in-business-honorees-judging-comments</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ফাইনেন্সিয়েল টাইমছৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মহিলা ব্যৱসায়িক আৰু আৰ্থিক সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:মহিলা ব্যৱসায়িক লেখক]] [[শ্ৰেণী:ইংৰাজ আৰ্থিক লেখক]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ ব্যৱসায়িক লেখক]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ ব্যৱসায়িক আৰু আৰ্থিক সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:২০শ শতিকাৰ ব্ৰিটিছ মহিলা সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত বসবাস কৰা ব্ৰিটিছ প্ৰবাসী]] [[শ্ৰেণী:ক্লেয়াৰ কলেজ, কেম্ব্ৰিজৰ প্ৰাক্তন ছাত্ৰ-ছাত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] 9b1xqbbxv9jj790gp1jgqycrxlgnxa5 648360 648354 2026-10-29T05:56:07Z Poli Borah24 43763 648360 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = গিলিয়ান টেট | honorific_suffix = {{postnominals|country=GBR|size=100%|OBE}} | image = Gillian Tett FT Autumn Party 2014 crop.jpg | image_size = | alt = | caption = ২০১৪ চনত গিলিয়ান টেট | office = [[List of provosts of King's College, Cambridge|কিংছ কলেজৰ প্ৰভ'ষ্ট, কেম্ব্ৰিজ]] | status = | term_start = October 2023 | term_end = | predecessor = [[Michael Proctor (academic)|মাইকেল প্ৰক্টৰ]] | successor = | birth_name = গিলিয়ান ৰোমেইন টেট | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1967|07|10}}<ref> name=whoswho</ref><ref>{{cite web|url=http://www.worldcat.org/identities/lccn-n2003103099/|title=Tett, Gillian|accessdate=27 September 2014|website=worldcat.org}}</ref> | birth_place = | occupation = সাংবাদিক | ethnicity = | citizenship = ব্ৰিটিছ | education = নৰ্থ লণ্ডন কলেজিয়েট স্কুল | alma_mater = কেমব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয় (এম.এ., পিএইচ.ডি.)<ref>{{cite web|url=http://aboutus.ft.com/2014/05/15/financial-times-appoints-gillian-tett-us-managing-editor-2/#axzz3EKjnV4Hd/|title=Financial Times appoints Gillian Tett US managing editor|work=Financial Times|accessdate=27 September 2014|archive-date=14 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141014020745/http://aboutus.ft.com/2014/05/15/financial-times-appoints-gillian-tett-us-managing-editor-2/#axzz3EKjnV4Hd/|url-status=dead}}</ref> | period = | notableworks = | module = {{Infobox academic | embed=yes | thesis_title = Ambiguous alliances : marriage and identity in a Muslim village in Soviet Tajikistan | thesis_url = https://www.worldcat.org/oclc/886727091 | thesis_year = 1996 | doctoral_advisor = }} | spouse = | partner = | children = 2 | relatives = | influences = | influenced = | awards = [[President's Medal (British Academy)|ৰাষ্ট্ৰপতিৰ পদক]] (২০১১) | website = {{Official URL}} }} '''গিলিয়ান ৰোমেইন টেট''' অ'বিই ({{Lang-en|Gillian Romaine Tett}}, জন্ম ১০ জুলাই ১৯৬৭) এগৰাকী ব্ৰিটিছ লেখিকা আৰু সাংবাদিক। তেওঁ কেম্ব্ৰিজৰ কিংছ কলেজৰ প্ৰভোষ্ট আৰু 'ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ'ৰ সম্পাদকীয় বোৰ্ডৰ সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref> name=whoswho</ref><ref>{{Cite web |title=Gillian Tett elected as next Provost at King's |url=https://www.kings.cam.ac.uk/news/2023/gillian-tett-elected-next-provost-kings |access-date=2023-02-10 |website=King's College Cambridge |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Gillian Tett Profile|url=https://www.ft.com/gillian-tett |publisher=[[Financial Times]]|website=ft.com/gillian-tett}}</ref><ref>{{cite web|url=http://aboutus.ft.com/2014/05/15/financial-times-appoints-gillian-tett-us-managing-editor-2/#axzz3EKjnV4Hd/|publisher=Financial|title=Financial Times appoints Gillian Tett US managing editor|work=Financial Times|accessdate=27 September 2014|archive-date=14 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141014020745/http://aboutus.ft.com/2014/05/15/financial-times-appoints-gillian-tett-us-managing-editor-2/#axzz3EKjnV4Hd/|url-status=dead}}</ref><ref> name=crimson>{{Cite web |last=Mete |first=Thomas |date=4 February 2023 |title=Journalist Gillian Tett Touts Insight from Anthropology at Harvard |url=https://www.thecrimson.com/article/2023/2/8/gillian-tett-iop-forum/ |access-date=6 January 2024 |website=thecrimson.com|publisher=[[The Harvard Crimson]]}}</ref> তেওঁ অৰ্থনৈতিক, বিত্তীয়, ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক বিষয়সমূহ সাঙুৰি সাপ্তাহিক স্তম্ভ লিখে। টেটে এই কাকতখনৰ বহনক্ষমতা বিষয়ক নিউজলেটাৰ 'মৰেল মানি'ৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ২০০৮ চনৰ আৰ্থিক সংকটৰ ওপৰত কৰা তেওঁৰ প্ৰতিবেদনসমূহে সংবাদ মাধ্যমত ব্যাপক মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰিছিল, কিয়নো তেওঁ সেই আৰ্থিক সংকটৰ সৃষ্টি কৰা বিত্তীয় আহিলাবোৰৰ বিষয়ে পূৰ্বানুমান কৰি সঠিকভাৱে দাঙি ধৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।<ref>{{cite web |title=All Those Arrows |first=Donald |last=MacKenzie |date=25 June 2009 |accessdate=24 July 2009|publisher=[[London Review of Books]]|url=http://www.lrb.co.uk/v31/n12/mack01_.html|website=lrb.co.uk}}</ref><ref>{{cite web|title=Why journalism matters: Lionel Barber's speech in full|date=16 July 2009|accessdate=24 July 2009|publisher=[[Press Gazette]]|first=Lionel|last=Barber|url=http://www.pressgazette.co.uk/story.asp?storycode=43985|archive-date=16 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110616183832/http://www.pressgazette.co.uk/story.asp?storycode=43985|url-status=dead|website=pressgazette.co.uk}}</ref><ref>{{cite web|title=Why didn't the City journalists see the financial crisis coming? |first=James|last=Robinson|date=12 October 2008|accessdate=24 July 2009|publisher=[[The Guardian]]|url=https://www.theguardian.com/media/2008/oct/12/pressandpublishing-creditcrunch|website=theguardian.com}}</ref><ref> name="SfAAN" </ref><ref name=imdb>{{IMDb name}}</ref><ref> name=cspan>{{C-SPAN}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == টেটৰ জন্ম ১৯৬৭ চনৰ ১০ জুলাইত হৈছিল আৰু তেওঁ লণ্ডন বৰো অৱ হেৰ’ত অৱস্থিত ব্যক্তিগত খণ্ডৰ নৰ্থ লণ্ডন কলেজিয়েট স্কুলত পঢ়া-শুনা কৰিছিল।<ref> name=whoswho</ref><ref>{{cite news | title = Birthdays | newspaper = [[The Guardian]] | pages = 31 | date = 10 July 2014 }}</ref> <ref>[http://www.nlcs.org.uk/767/old-north-londoners/news-and-notables/accomplished-onls Accomplished ONLS – Distinguished ONLS List] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140507070031/http://www.nlcs.org.uk/767/old-north-londoners/news-and-notables/accomplished-onls |date=7 May 2014 }} Publisher: ''[[North London Collegiate]]''. Retrieved: 23 February 2014.</ref> ১৭ বছৰ বয়সতে তেওঁ পাকিস্তানৰ এটা অলাভজনক প্ৰতিষ্ঠানত কাম কৰিছিল।<ref> name="SfAAN">McKenna, Brian (2011):[http://www.sfaa.net/newsletter/feb11nl.pdf Bestselling Anthropologist "Predicted" Financial Meltdown of 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140226055538/http://www.sfaa.net/newsletter/feb11nl.pdf |date=26 February 2014 }}, ''Society for Applied Anthropology Newsletter''</ref> টেটে কেম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ ক্লেয়াৰ কলেজত অধ্যয়ন কৰে আৰু ১৯৮৯ চনত পুৰাতত্ত্ব আৰু নৃতত্ত্ব বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত, প্ৰাক্তন ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ অন্তৰ্গত তাজিকিস্তানত কৰা ক্ষেত্ৰভিত্তিক গৱেষণাৰ বাবে ১৯৯৬ চনত তেওঁক সামাজিক নৃতত্ত্ব বিষয়ত ডক্টৰেট অৱ ফিল’ছপী ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref> name=anthro>{{cite book |last=Tett |first=Gillian |author-link=Gillian Tett |date=2021 |title=Anthro-Vision: A New Way to See in Business and Life |publisher=Penguin Books |page= 13}} {{ISBN missing}}</ref><ref name=whoswho>{{Who's Who | author=Anon | title = Tett, Gillian Romaine | id =U253985 | year = 2025 | doi =10.1093/ww/9780199540884.013.U253985 | edition = 177th |publisher=[[Oxford University Press]]|location=Oxford|isbn=9781399411837|oclc=1427336388|pages=2720}}</ref> <ref> name=phd>{{cite thesis |degree=PhD|last1=Tett |first1=Gillian Romaine|title=Ambiguous alliances: marriage and identity in a Muslim village in Soviet Tajikistan. |url=https://idiscover.lib.cam.ac.uk/permalink/44CAM_INST/rmisas/alma99207304103606|website=cam.ac.uk|id={{EThOS|uk.bl.ethos.264360}} |publisher=University of Cambridge |access-date= 2023-02-23 |date=1996|oclc= 886727091}}</ref><ref name="FTProfile" /><ref>{{cite web|title=Take Three |year=2009 |accessdate=31 March 2010 |publisher=[[University of Cambridge]] |first=Dina |last=Medland |url=http://www.alumni.cam.ac.uk/uploads/File/CAM57/Cam57.pdf |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110716063034/http://www.alumni.cam.ac.uk/uploads/File/CAM57/Cam57.pdf |archivedate=16 July 2011 |df=dmy }}</ref>তেওঁ শৈক্ষিক নৃতত্ত্বৰ সমসাময়িক প্ৰচলিত উত্তৰ-আধুনিকতাবাদৰ ধাৰাটোৰ প্ৰতি ক্ষোভ প্ৰকাশ কৰিছিল, যি ইমানেই বেছি আত্ম-সমালোচনামূলক হৈ পৰিছিল যে তেওঁৰ মতে ই একপ্ৰকাৰৰ "বৌদ্ধিক আত্মহত্যা" হে কৰিছিল। সেইবাবে তেওঁ নৃতত্ত্বৰ শৈক্ষিক ক্ষেত্ৰখন এৰি সাংবাদিকতাৰ কেৰিয়াৰ বাছনি কৰে।<ref> name="SfAAN"/> Instead, she pursued a career in journalism.<ref name="Daiwa">{{cite web|url=http://www.dajf.org.uk/event_page.asp?Section=Eventssec&ID=328|title=Saving the Sun: Shinsei and the Battle for Japan's Future|date=February 2004|work=Book launch event – author biography|publisher=The Daiwa Anglo Japanese Foundation|accessdate=27 July 2009}}{{Dead link|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> == কৰ্মজীৱন == ১৯৯৩ চনত টেটে প্ৰাক্তন ছোভিয়েট ইউনিয়ন আৰু ইউৰোপৰ এগৰাকী সংবাদদাতা হিচাপে 'ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ'ত যোগদান কৰে। ১৯৯৭ চনত তেওঁক টকিঅ’ত নিযুক্তি দিয়া হয়, য’ত তেওঁ পিছলৈ ব্যুৰো চিফ হৈ পৰে।<ref> name="FTProfile"</ref> ২০০৩ চনত তেওঁ 'লেক্স কলাম'ৰ ডেপুটি হেড হয়। ইয়াৰ পিছত টেটে এফটি-ত ইউ.এছ. মেনেজিং এডিটৰ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত এগৰাকী এচিষ্টেণ্ট এডিটৰ আৰু স্তম্ভলেখক হিচাপে কাম কৰাৰ পিছত পুনৰ ইউ.এছ. মেনেজিং এডিটৰৰ পদলৈ ঘূৰি আহে।<ref>{{cite web|publisher=[[HM Treasury]]|date=19 May 1997|accessdate=27 July 2009|title=Barclays Chief Executive to Spearhead Task Force on Tax and Benefits|url=http://www.hm-treasury.gov.uk/press_47_97.htm}}</ref><ref>{{cite news|title=Financial Times doubles coverage of Lex column|first=Daniel|last=Farey-Jones|publisher=[[Brand Republic]]|date= 26 September 2005|accessdate=27 July 2009|url=http://www.brandrepublic.com/news/518919/financial-times-doubles-coverage-lex-column-/}}</ref><ref>{{cite news|title=FT's Lex expands|date=30 September 2007|accessdate=27 July 2009|first=Jean|last=Morgan|work=[[Press Gazette]]|url=http://www.pressgazette.co.uk/story.asp?storyCode=32003&sectioncode=1}}</ref><ref>{{cite news|title=WSJ To Sever Ties With Breakingviews; Selling Its Minority Stake?|first=Rafat|last=Ali|date=6 June 2008|accessdate=27 July 2009|publisher=[[Paidcontent.org]]|url=http://paidcontent.org/article/419-wsj-to-sever-ties-with-breakingviews-selling-its-minority-stake/|archive-date=27 April 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100427200255/http://paidcontent.org/article/419-wsj-to-sever-ties-with-breakingviews-selling-its-minority-stake/|url-status=dead}}</ref><ref> name=FTProfile>{{cite web|url=http://www.ft.com/comment/columnists/gilliantett|title=Gillian Tett profile|accessdate=24 July 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://aboutus.ft.com/2014/05/15/financial-times-appoints-gillian-tett-us-managing-editor-2/#axzz33UCiCa93|title=Financial Times appoints Gillian Tett US managing editor|work=Financial Times|accessdate=27 September 2014|archive-date=14 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141014020745/http://aboutus.ft.com/2014/05/15/financial-times-appoints-gillian-tett-us-managing-editor-2/#axzz33UCiCa93|url-status=dead}}</ref> ২০০৫ চনৰ পৰা ২০০৭ চনলৈ টেটে আমেৰিকাৰ বেংকিং প্ৰতিষ্ঠান জেপি মৰ্গান-ৰ ওপৰত এক নৃতাত্ত্বিক গৱেষণা চলাইছিল। এই গৱেষণাৰ জৰিয়তে তেওঁ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল যে প্ৰতিষ্ঠানটোৰ একাকী তথা আছুতীয়া সংস্কৃতিয়ে এনে কিছুমান বিত্তীয় আহিলা গঢ়ি তুলিছিল যাৰ কোনো বাস্তৱিক ভিত্তি নাছিল আৰু যিবোৰে ভয়াৱহ অৰ্থনৈতিক প্ৰত্যাহ্বানৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰিলেহেঁতেন।<ref>{{Cite news |date=2006-11-30 |title=Financial wizards' debt to ratings agencies |work=Financial Times |url=https://www.ft.com/content/86a53ab8-809c-11db-9096-0000779e2340 |access-date=2023-10-19}}</ref><ref>{{Cite web |title=Elaborate debt deals spread risk but distort the data |publisher=Financial Times |url=https://www.ft.com/content/d09dbf32-a3f1-11db-bec4-0000779e2340 |access-date=2023-10-15 |website=www.ft.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Failing grades?|publisher=Financial Times |url=https://www.ft.com/content/595b8988-03da-11dc-a931-000b5df10621 |access-date=2023-10-15 |website=ft.com}}</ref><ref>{{cite news|title=On the money|first=Laura|last=Barton|date=31 October 2008|accessdate=24 July 2009|url=https://www.theguardian.com/business/2008/oct/31/creditcrunch-gillian-tett-financial-times|work=[[The Guardian]]}}</ref><ref> name="SfAAN" </ref> ২০০৬-০৭ চনৰ ভিতৰত ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ত প্ৰকাশিত ধাৰাবাহিক প্ৰবন্ধত তেওঁ ছিকিউৰিটাইজেচন, বিত্তীয় ডেৰিভেটিভছ আৰু ক্ৰেডিট ৰেটিং এজেন্সীসমূহৰ অবিশ্বাস্যতাই সৃষ্টি কৰিব পৰা বিপদৰ বিষয়ে লিখিছিল। ২০০৮ চনৰ অৰ্থনৈতিক সংকট আৰু ইয়াৰ পৰিণতিত হোৱা মোক্ষম আঘাতৰ পটভূমিক লৈ তেওঁ ২০০৯ চনত '''ফুলছ গ’ল্ড''' নামৰ এখন গ্ৰন্থ ৰচনা কৰে।<ref> name=foolsgold</ref> <ref> name="SfAAN"</ref>২০০৮ চনৰ বিশ্বজনীন আৰ্থিক সংকটৰ ওপৰত নিৰ্মিত ২০১০ চনৰ বিখ্যাত তথ্যচিত্ৰ ইনচাইড জব-তো তেওঁ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁৰ এই গ্ৰন্থখনে ২০০৯ চনৰ শ্ৰেষ্ঠ বিত্তীয় গ্ৰন্থ হিচাপে '''স্পীয়াৰ্ছ বুক এৱাৰ্ড''' লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।<ref>{{cite web |last=Allentuck |first=Andrew |date=3 July 2009 |title=Imaginary money |url=https://www.theglobeandmail.com/books/fools-gold-by-gillian-tett-house-of-cards-by-william-d-cohan-street-fighters-by-kate-kelly/article1198642/ |accessdate=27 July 2009 |website=theglobeandmail.compublisher=[[The Globe and Mail]]}}</ref><ref>{{cite web |last=Barrett |first=Paul M. |date=12 June 2009 |title=Rewriting the Rules |url=https://www.nytimes.com/2009/06/14/books/review/Barrett-t.html |accessdate=27 July 2009 |publisher=[[The New York Times]]|website=nytimes.com}}</ref> ২০২১ চনৰ জুন মাহত তেওঁৰ আন এখন উল্লেখ্য গ্ৰন্থ '''এন্থ্ৰ’-ভিজন''' প্ৰকাশ পায়।<ref> name=anthro</ref> === কিংছ কলেজ, কেম্ব্ৰিজ === ২০২৩ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত তেওঁক কেম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কিংছ কলেজৰ প্ৰভোষ্ট (Provost) হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০২৩ চনৰ অক্টোবৰ মাহৰ পৰা তেওঁ মাইকেল প্ৰক্টৰৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে এই পদত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।ৰ কিংছ কলেজৰ প্ৰভোষ্ট (Provost) হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০২৩ চনৰ অক্টোবৰ মাহৰ পৰা তেওঁ মাইকেল প্ৰক্টৰৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে এই পদত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref> name=kcc>{{Cite web |title=Catz and King's announce new college heads |url=https://www.varsity.co.uk/news/25031 |access-date=2023-02-10 |website=varsity.co.uk|publisher=[[Varsity (Cambridge)|Varsity]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Gillian Tett elected as next Provost at King's |url=https://www.kings.cam.ac.uk/news/2023/gillian-tett-elected-next-provost-kings |access-date=2023-02-10 |website=kings.cam.ac.uk|publisher=King's College Cambridge |language=en}}</ref> == বঁটা আৰু সন্মান == * ২০০৭: বিত্তীয় সাংবাদিকতাৰ বাবে উইনকট বঁটা (পুঁজি বজাৰ অৰ্থাৎ সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনৰ বাবে)।<ref>{{cite web|title=Press & Broadcasting Awards List of Winners: Senior Financial Journalist|publisher=The Wincott Foundation|accessdate=27 July 2009|url=http://www.wincott.co.uk/sfj.htm|archive-date=6 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006124557/http://www.wincott.co.uk/sfj.htm|url-status=dead|website=wincott.co.uk}}</ref> * ২০০৮: ব্ৰিটিছ প্ৰেছ এৱাৰ্ডছৰ তৰফৰ পৰা 'বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ ব্যৱসায়িক সাংবাদিক' সন্মান।<ref>{{cite news|title=British Press Awards 2008: The full list of winners |work=[[Press Gazette]] |date=8 April 2008 |accessdate=27 July 2009 |url=http://www.pressgazette.co.uk/story.asp?storycode=40813 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081217031939/http://www.pressgazette.co.uk/story.asp?storycode=40813 |archivedate=17 December 2008 |df=dmy }}</ref> * ২০০৯: ব্ৰিটিছ প্ৰেছ এৱাৰ্ডছৰ তৰফৰ পৰা 'বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ সাংবাদিক' সন্মান।<ref>{{cite news |title=British Press Awards 2009: The full list of winners |date=1 April 2009 |accessdate=27 July 2009 |work=[[Press Gazette]] |url=http://www.pressgazette.co.uk/story.asp?storycode=43456 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081217031939/http://www.pressgazette.co.uk/story.asp?storycode=40813 |archivedate=17 December 2008 |df=dmy }}</ref> * ২০০৯: তেওঁৰ বিখ্যাত গ্ৰন্থ 'ফুলছ গ’ল্ড'-ৰ বাবে 'বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ বিত্তীয় গ্ৰন্থ' বঁটা।<ref>{{cite news|title=Fool's Gold, By Gillian Tett|first=Stephen|last=Foley|date=1 May 2009|accessdate=24 July 2009|work=[[The Independent]]|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/fools-gold-by-gillian-tett-1676686.html}}</ref><ref>{{cite web|title=Spear's Book Awards: Winners|publisher=[[Spear's Wealth Management Survey]]|accessdate=27 July 2009|url=http://www.spearswms.com/good-life/books/12452/spears-book-awards-winners.thtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017152421/http://www.spearswms.com/good-life/books/12452/spears-book-awards-winners.thtml|archive-date=17 October 2013|url-status=dead}}</ref> * ২০১১: ব্ৰিটিছ একাডেমীৰ সন্মানীয় 'প্ৰেচিডেণ্টছ মেডেল'।<ref> name=pres>{{cite web|title=The British Academy President's Medal|url=http://www.britac.ac.uk/british-academy-presidents-medal|publisher=[[British Academy]]|accessdate=23 July 2017|website=britac.ac.uk}}</ref> * ২০১২: 'Madoff spins his story' শীৰ্ষক শ্ৰেষ্ঠ বিশেষ প্ৰবন্ধৰ বাবে 'চছাইটি অৱ আমেৰিকান বিজনেছ এডিটৰ্ছ এণ্ড ৰাইটাৰ্ছ' বঁটা। * ২০১৩: চিটি ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ নিউয়ৰ্কৰ অধীনস্থ বাৰুখ কলেজৰ পৰা সন্মানীয় ডক্টৰেট ডিগ্ৰী।<ref>{{cite web|url=http://www.insidehighered.com/news/2013/05/07/colleges-announce-commencement-speakers|title=Colleges announce commencement speakers @insidehighered|accessdate=27 September 2014}}</ref> * ২০১৫: লেংকাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা সন্মানীয় ডিগ্ৰী।<ref>{{cite web|url=http://www.lancaster.ac.uk/lums/news/gillian-tett-receives-honorary-degree/ |title=FT's Gillian Tett receives honorary degree|publisher=Lancaster University|website=lancaster.ac.uk|date=21 July 2015|accessdate=22 December 2017}}</ref> * ২০১৬: এক্সেটাৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা সন্মানীয় ডিগ্ৰী।<ref> name=exeter>{{cite web|url=http://www.exeter.ac.uk/honorarygraduates/honorarygraduates/ceremony11/|title=Honorary graduates 2016-17, Gillian Tett (DLitt)|publisher=University of Exeter|website=exeter.ac.uk|year=2016|accessdate=22 December 2017|archive-date=28 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171228232308/http://www.exeter.ac.uk/honorarygraduates/honorarygraduates/ceremony11/|url-status=dead}}</ref> * ২০১৬: মায়ামী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা সন্মানীয় ডিগ্ৰী।<ref>{{cite web|url=http://commencement.miami.edu/about-us/archives/honorary-degree-recipients/index.html |title=Honorary Degree Recipients|publisher=University of Miami|website=miami.ed|year=2017|accessdate=22 December 2017}}</ref><ref>{{cite web|author=Gillian Tett|url=https://news.miami.edu/_assets/pdf/Gillian-Tett-Commencement-speech-for-University-of-Miami.pdf|title= Commencement speech for University of Miami "''Connecting the dots in a dangerous fragmented world''"|publisher=University of Miami|date=6 May 2016|accessdate=22 December 2017}}</ref> * ২০১৭: গোল্ডস্মিথছ, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সন্মানীয় ফেলোশ্বিপ।<ref>{{cite web|author=Pete Wilson|url=https://www.gold.ac.uk/news/december-honorands/|title=Goldsmiths Fellowships for stars who inform, engage, and entertain|publisher=Goldsmiths, University of London|website=gold.ac.uk|date=21 December 2017|accessdate=22 December 2017}}</ref> * ২০১৭: কাৰ্নেগী মেলন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তৰফৰ পৰা 'টেপাৰ স্কুল অৱ বিজনেছ এৱাৰ্ড ফৰ প্ৰফেচনেল এক্সেলেন্স'।<ref>{{cite web|url=https://tepper.cmu.edu/news/stories/2017/05/2017-05-24-commencement-wrap-up|title=CMU Commencent and TepperSchool Diploma Ceremonies Honored Graduates and Faculty|publisher=Carnegie Mellon University|website=cmu.eduyear=2017|accessdate=22 December 2017|archive-date=28 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171228232322/https://tepper.cmu.edu/news/stories/2017/05/2017-05-24-commencement-wrap-up|url-status=dead}}</ref> * ২০১৭: এডিটৰিয়েল ইণ্টেলিজেন্সৰ দ্বাৰা 'বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ বিদেশী স্তম্ভলেখক' সন্মান। * ২০১৯: তেওঁ সহ-প্ৰতিষ্ঠা কৰা নিউজলেটাৰ 'মৰেল মানি'-ৰ বাবে 'বেষ্ট ইন বিজনেছ অনৰীজ' সন্মান।<ref>https://sabew.org/2019-best-in-business-honorees</ref> * ২০১৯: চেইণ্ট এণ্ড্ৰিউজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা সন্মানীয় ডিগ্ৰী।<ref>{{Cite web |title=Laureation address Dr Gillian Tett - Graduation - University of St Andrews |url=https://archive.st-andrews.ac.uk/graduation/2019/gillian-tett/index.html |access-date=2026-02-06 |website=archive.st-andrews.ac.uk}}</ref> * ২০২০: নিউজলেটাৰ শ্ৰেণীত 'মৰেল মানি'-ৰ বাবে বিজয়ী বঁটা।<ref>https://sabew.org/2020-best-in-business-honorees-judging-comments</ref> == প্ৰকাশিত কিতাপসমূহ == টেটৰ প্ৰকাশিত কিতাপসমূহৰ ভিতৰত আছে: *''চেভিং দ্য চিল্ক: হাউ ৱাল ষ্ট্ৰীট মেভেৰিকছ শ্বুক আপ জাপানছ ফাইনেন্সিয়েল ৱৰ্ল্ড এণ্ড মেড বিলিয়ন্ছ'' (২০০৪)<ref> name=saving>Saving the Sun: How Wall Street Mavericks Shook Up Japan's Financial World and Made Billions 2004 {{ISBN|978-0060554255}}</ref> *''ফুলছ গোল্ড: হাউ আনৰেষ্ট্ৰেইণ্ড গ্ৰীড কৰাপ্টেড এ ড্ৰীম, শ্বেটাৰ্ড গ্ল’বেল মাৰ্কেটছ এণ্ড আনলীশড এ কেটেষ্ট্ৰ’ফি'' (২০০৯)<ref> name=foolsgold>''Fool's Gold: How Unrestrained Greed Corrupted a Dream, Shattered Global Markets and Unleashed a Catastrophe'' {{ISBN|978-1408701645}}</ref><ref>Alternative Title: ''How an Ingenious Tribe of Bankers Rewrote the Rules of Finance, Made a Fortune and Survived a Catastrophe'', 2009 {{ISBN|978-1408701676}}</ref><ref>Alternative Title: ''Fool's Gold: How the Bold Dreams of a Small Tribe at J.P. Morgan Was Corrupted by Wall Street Greed and Unleashed a Catastrophe'', 2010 {{ISBN|978-1416598572}}</ref><ref>Alternative Title: ''Fool's Gold: The Inside Story of J.P. Morgan and How Wall St. Greed Corrupted Its Bold Dream and Created a Financial Catastrophe'', 2010 {{ISBN|978-1439100134}}</ref> *''দ্য চাইলো ইফেক্ট: দ্য পেৰিল অৱ এক্সপাৰ্টাইজ এণ্ড দ্য প্ৰমিছ অৱ ব্ৰেকিং ডাউন বেৰিয়াৰ্ছ'' (২০১৫)<ref> name=silo>The Silo Effect: The Peril of Expertise and the Promise of Breaking Down Barriers 2015 {{ISBN|978-1451644739}}</ref> * ''এন্থ্ৰ’-ভিজন: এ নিউ ৱে টু চি ইন বিজনেছ এণ্ড লাইফ'' (২০০৯)<ref> name=anthro</ref> == স্বীকৃতি == অৰ্থনৈতিক সাংবাদিকতাৰ ক্ষেত্ৰখনলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে ২০২৪ চনৰ নিউ ইয়েৰ অনাৰ্ছত টেটক '''অফিচাৰ অৱ দ্য অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ব্ৰিটিছ এম্পায়াৰ''' (OBE) হিচাপে নিযুক্ত কৰা হৈছিল।<ref> name=whoswho</ref><ref>{{London Gazette | issue = 64269 | date = 30 December 2023 | page = N16 | supp = y }}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == টেটে ১৯৯৭ চনত মাইকেল জে কেম্পবেলৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছিল।<ref>https://www.imdb.com/name/nm3842799/</ref> She was a single parent to two daughters,<ref>{{Cite web |title=The 60-second interview: Gillian Tett, U.S. Managing editor, Financial Times |website=politico.com|publisher=[[Politico]] |date=14 May 2015 |url=https://www.politico.com/media/story/2015/05/the-60-second-interview-gillian-tett-us-managing-editor-financial-times-003775/}}</ref> until marrying Henrik Jones in 2024 (having met in 2021).<ref>https://www.nytimes.com/2024/07/26/style/gillian-tett-henrik-jones-wedding.html</ref> ২০২৪ চনত হেনৰিক জোনছৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হোৱাৰ পূৰ্বলৈকে (যাক তেওঁ ২০২১ চনত লগ পাইছিল) তেওঁ দুগৰাকী কন্যা সন্তানৰ এগৰাকী একক মাতৃ আছিল। তেওঁ অভাৰচিজ প্ৰেছ ক্লাবৰ এগৰাকী সদস্য।<ref> name=whoswho</ref><ref>{{Cite web |title=The 60-second interview: Gillian Tett, U.S. Managing editor, Financial Times |website=politico.com|publisher=[[Politico]] |date=14 May 2015 |url=https://www.politico.com/media/story/2015/05/the-60-second-interview-gillian-tett-us-managing-editor-financial-times-003775/}}</ref> টেট লণ্ডনত বসবাস কৰে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ফাইনেন্সিয়েল টাইমছৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মহিলা ব্যৱসায়িক আৰু আৰ্থিক সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:মহিলা ব্যৱসায়িক লেখক]] [[শ্ৰেণী:ইংৰাজ আৰ্থিক লেখক]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ ব্যৱসায়িক লেখক]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ ব্যৱসায়িক আৰু আৰ্থিক সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:২০শ শতিকাৰ ব্ৰিটিছ মহিলা সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত বসবাস কৰা ব্ৰিটিছ প্ৰবাসী]] [[শ্ৰেণী:ক্লেয়াৰ কলেজ, কেম্ব্ৰিজৰ প্ৰাক্তন ছাত্ৰ-ছাত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] qv3zl4kiex2ryqzygziv5i4sw3uf1be 0 140516 648297 2026-10-28T14:15:15Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 648297 wikitext text/x-wiki {{Short description|কানাডাৰ এগৰাকী ৰূপসজ্জাকাৰী}} {{Infobox person | name = ছুকি ডল | image = DragCon2024 @DVSROSS (222) (53872602613) (cropped).jpg | alt = | caption = [[ৰুপলৰ ড্ৰেগকন লছ এঞ্জেলছ|ৰুপলৰ ড্ৰেগকন লছ এঞ্জেলছ]]ত ছুকি ডল, ২০২৪ | birth_name = আন্দ্ৰে ফাম<ref>{{cite web|url=https://www.visiondrag.ca/news/suki-doll-24-heures |title=Suki Doll in 24hours |last=Benjamin |first=Sarah-Florence |website=visiondrag.ca |publisher=Vision Drag |access-date=September 29, 2023}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1993|7|4}}<ref name="draglicious">{{cite web|url=https://draglicious.com.br/2021/12/22/whos-that-queen-suki-doll/ |title=Who's That Queen? Suki Doll |language=pt |last=Vilhena |first=Arthur |website=draglicious.com.br |publisher=Draglicious |access-date=July 17, 2025}}</ref> | birth_place = [[মণ্ট্ৰিয়েল, কুৱেবেক]], [[কানাডা]] | death_date = | death_place = | other_names = | occupation = [[ৰূপসজ্জাকাৰী]] | years_active = | known_for = | television = ''[[কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ]]'' ([[কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ (দ্বিতীয় সংস্কৰণ)|দ্বিতীয় সংস্কৰণ]]) <br /> ''[[ফিলিপাইনছৰ ড্ৰেগ ৰেচ: স্লেছিয়ান ৰয়েল]]'' ([[ফিলিপাইনছৰ ড্ৰেগ ৰেচ: স্লেছিয়ান ৰয়েল|প্ৰথম সংস্কৰণ]]) | notable_works = | website = {{URL|thesukidoll.com}} }} '''আন্দ্ৰে ফাম''' (জন্ম ৪ জুলাই ১৯৯৩), মঞ্চনাম '''ছুকি ডল''' নামেৰে অধিক পৰিচিত। তেওঁ এগৰাকী কানাডীয় ৰূপসজ্জাকাৰী আৰু সাজ-পোছাকৰ নক্সাকাৰ। তেওঁ ''[[কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ (দ্বিতীয় সংস্কৰণ)|কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ]]''ৰ দ্বিতীয় সংস্কৰণ আৰু ''[[ফিলিপাইনছৰ ড্ৰেগ ৰেচ: স্লেছিয়ান ৰয়েল]]''ৰ প্ৰথম সংস্কৰণত প্ৰতিযোগী হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== আন্দ্ৰে ফামৰ জন্ম ১৯৯৩ চনৰ ৪ জুলাইত [[মণ্ট্ৰিয়েল, কুৱেবেক]], কানাডাত হৈছিল। তেওঁ ছটা সন্তানৰ ভিতৰত এগৰাকী। ধৰ্মীয় পৰিয়ালত ডাঙৰ-দীঘল হোৱা ফামে সৰুতে [[ক্ৰিষ্টিনা আগুইলেৰা]]ৰ "[[সুন্দৰ (ক্ৰিষ্টিনা আগুইলেৰাৰ গীত)|সুন্দৰ]]" গীতটো শুনি সান্ত্বনা লাভ কৰিছিল। সৰুতে তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হৈছিল আৰু তেওঁ আৰু তেওঁৰ ভাই-ভনীসকলক মাতৃয়ে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। পৰিয়ালটোক পোহপাল দিবলৈ মাতৃয়ে তিনিটা কাম কৰিছিল আৰু তেওঁলোকে [[চৰকাৰী আৱাস]]ত বাস কৰিছিল। ফামে প্ৰায়ে মাতৃৰ কাপোৰ, জোতা আৰু অলংকাৰ পিন্ধিছিল। ইয়াৰ ফলত তেওঁৰ সাজ-পোছাকৰ প্ৰতি আগ্ৰহ জন্মিছিল। পিছলৈ তেওঁ সাজ-পোছাকৰ বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু মাতৃক তেওঁৰ অন্যতম প্ৰধান প্ৰেৰণা বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref name="draglicious"/><ref>{{cite web|url=https://www.spilltheteamag.com/online-content/2021/11/6/interview-suki-doll-sfjxc |title=Exclusive Interview - Suki Doll |website=spilltheteamag.com |publisher=Spill the Tea Magazine |access-date=July 17, 2025}}</ref> ফামে ড্ৰেগ ৰেচত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ পাছত পূৰ্ণকালীনভাৱে ৰূপসজ্জাৰ কাম কৰিবলৈ লোৱাৰ আগতে দহ বছৰ ধৰি সাজ-পোছাকৰ উদ্যোগত নক্সাকাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="draglicious"/> ==কৰ্মজীৱন== ফামে ২০১৩ চনত তেওঁৰ তেতিয়াৰ প্ৰেমিক, এগৰাকী ৰূপসজ্জাকাৰীয়ে প্ৰথমবাৰৰ বাবে তেওঁৰ মুখত প্ৰসাধন কৰাৰ পাছত লেইলা ডল নামেৰে ৰূপসজ্জা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="draglicious"/><ref name="enmode">{{cite web|url=https://enmodedrag.com/2020/09/02/suki-doll/ |title=Suki Doll |language=fr |website=nobelprize.org |publisher=En Mode Drag |access-date=July 17, 2025}}</ref> তেওঁ প্ৰথমে ৰাজহুৱা স্থানত "শ্বুটাৰ ড্ৰেগ" হিচাপে দেখা দিছিল। শ্বুটাৰ ড্ৰেগ হৈছে এনে এগৰাকী ৰূপসজ্জাকাৰী, যিয়ে গ্ৰাহকক [[পানীয়ৰ সৰু গিলাচ|সৰু গিলাচত পৰিৱেশন কৰা মদ্যপানীয়]] বিক্ৰী কৰে।<ref name="now">{{cite web|url=https://nowtoronto.com/movies/suki-doll-finds-double-happiness-on-canadas-drag-race-as-sandra-oh/ |title=Suki Doll finds double happiness on Canada's Drag Race as Sandra Oh |website=nowtoronto.com |publisher=[[নাও (বাতৰি কাকত)|নাও]] |access-date=July 17, 2025}}</ref> তেওঁ ২০১৩ চনত মিছ স্কাইৰ খিতাপৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁ কিছুসময়ৰ বাবে ৰূপসজ্জাৰ কামৰপৰা আঁতৰি থাকে। ২০১৭ চনত তেওঁ [[কেবাৰে মাডো]]ত ''ড্ৰেগ-মই'' অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰি পুনৰ এই কামলৈ উভতি আহে।<ref name="enmode"/> ফামে ''[[কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ (দ্বিতীয় সংস্কৰণ)|কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ]]''ৰ দ্বিতীয় সংস্কৰণত ছুকি ডল নামেৰে প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁৰ মঞ্চনামৰ অৰ্থ হৈছে "প্ৰিয়জন।" এই নামটো তেওঁ তেওঁৰ মাতৃৰ প্ৰতি সন্মান জনাই বাছি লৈছিল। তেওঁৰ মাতৃয়ে তেওঁক "ভালপোৱা আৰু ইয়াৰ অসীম সীমাৰ বিষয়ে শিকাইছিল।" <ref>{{cite web|url=https://www.visiondrag.ca/sukidoll |title=About Suki Doll |website=visiondrag.ca |publisher=Vision Drag |access-date=July 17, 2025}}</ref> তেওঁৰ মঞ্চত প্ৰদৰ্শিত সাজ-পোছাকবোৰ [[আজেদিন আলাইয়া]] আৰু অভিনেত্ৰী [[ছান্দ্ৰা অ'হ]]ৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধাঞ্জলি আছিল।<ref name="now"/> তেওঁ [[স্নেচ গেম]] প্ৰতিযোগিতাত [[য়োকো অ'নো]]ৰ চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |last=Ritchie |first=Kevin |date=2021-11-06 |title=Suki Doll finds double happiness on Canada's Drag Race as Sandra Oh |url=https://nowtoronto.com/movies/suki-doll-finds-double-happiness-on-canadas-drag-race-as-sandra-oh/ |access-date=2023-09-28 |website=NOW Toronto |language=en-US |archive-date=2023-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529112321/https://nowtoronto.com/movies/suki-doll-finds-double-happiness-on-canadas-drag-race-as-sandra-oh/ |url-status=live }}</ref> পিছলৈ তেওঁৰ সহ-প্ৰতিযোগীসকলে তেওঁক মিছ কনজেনিয়েলিটি খিতাপ প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.pinkmafiapro.com/suki-doll |title=Suki Doll |website=pinkmafiapro.com |publisher=Pink Mafia |access-date=July 17, 2025}}</ref> অনুষ্ঠানটোৰ পিছত ছুকি ডলে তেওঁৰ সহ-প্ৰতিযোগীসকলৰ সৈতে ভ্ৰমণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2022-01-18 |title=Second season of Canada's Drag Race ending tour in Victoria |url=https://www.vicnews.com/entertainment/second-season-of-canadas-drag-race-ending-tour-in-victoria-95586 |access-date=2023-09-28 |website=Victoria News |language=en |archive-date=2023-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230908021029/https://www.vicnews.com/entertainment/second-season-of-canadas-drag-race-ending-tour-in-victoria-95586 |url-status=live }}</ref> তেওঁ ''কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ''ৰ প্ৰতিযোগী [[ইভ ৬০০০]], [[আইচেছ কুট্যুৰ]], [[কিমি কুট্যুৰ]], [[কিমোৰা আমুৰ]] আৰু [[অচেয়ান একুৱা-ব্লেক]]ৰ সৈতে ''কৰেজ এক্ৰছ কানাডা'' ভ্ৰমণতো অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=Green |first=Arthur C. |date=2023-02-02 |title=EPS says drag queen show optional for students |url=https://www.westernstandard.news/alberta/eps-says-drag-queen-show-optional-for-students/article_62f45c6e-a337-11ed-9bc2-7bce07d7d28b.html |access-date=2023-09-28 |website=Western Standard |language=en |archive-date=2023-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230208174004/https://www.westernstandard.news/alberta/eps-says-drag-queen-show-optional-for-students/article_62f45c6e-a337-11ed-9bc2-7bce07d7d28b.html |url-status=live }}</ref> ''[[এক্সট্ৰা আলোচনী]]''ৰ ৰাছ মেৰিনে ছুকি ডলক [[কুৱেবেক]]ত নিয়মীয়াকৈ কাম কৰা "এছীয় মূলৰ অতি কমসংখ্যক ৰূপসজ্জাকাৰীৰ এগৰাকী" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{Cite web |date=2021-11-08 |title='Canada's Drag Race' Season 2: After the Sashay with Suki Doll {{!}} Xtra Magazine |url=https://xtramagazine.com/video/canadas-drag-race-season-2-after-the-sashay-with-suki-doll-212078 |access-date=2023-09-28 |language=en-CA |archive-date=2021-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211108222711/https://xtramagazine.com/video/canadas-drag-race-season-2-after-the-sashay-with-suki-doll-212078 |url-status=live }}</ref> তেওঁ [[টৰণ্টো]]ৰ ''কুইনছ অৱ ডিম ছাম'' অনুষ্ঠানতো প্ৰদৰ্শন কৰিছিল। এই অনুষ্ঠানত এছীয় আৰু [[প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় দ্বীপপুঞ্জৰ লোক|প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় দ্বীপপুঞ্জৰ]] ৰূপসজ্জাকাৰীসকলক বিশেষভাৱে স্থান দিয়া হয়।<ref>{{Cite web |last=Feinstein |first=Clarrie |date=2022-11-10 |title=Toronto's Asian drag artists feel left out of mainstream queer culture. A brunch series aims to change that |url=https://www.thestar.com/news/gta/toronto-s-asian-drag-artists-feel-left-out-of-mainstream-queer-culture-a-brunch-series/article_b3017368-0f5a-57d0-a4c9-d12303ad62d5.html |access-date=2023-09-28 |website=Toronto Star |language=en |archive-date=2023-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928165615/https://www.thestar.com/news/gta/toronto-s-asian-drag-artists-feel-left-out-of-mainstream-queer-culture-a-brunch-series/article_b3017368-0f5a-57d0-a4c9-d12303ad62d5.html |url-status=live }}</ref> দ্বিতীয় সংস্কৰণত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ পাছতো তেওঁ সাজ-পোছাকৰ নক্সাকাৰ হিচাপে কাম কৰি আহিছে। তেওঁ [[আইচেছ কুট্যুৰ]] আৰু ''কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ''ৰ পিছৰ সংস্কৰণবোৰত [[ব্ৰুক লিন হাইটছ]]ৰ বাবে সাজ-পোছাক তৈয়াৰ কৰিছে।<ref>{{Cite web |last=Turner |first=Christopher |date=2024-03-04 |title=Spring 2024 Cover Story: Canada's Reigning Queens |url=https://inmagazine.ca/2024/03/spring-2024-cover-story-canadas-reigning-queens/ |access-date=2024-07-11 |website=IN Magazine |language=en}}</ref> তেওঁ [[নিকি ডল]] (''[[ফ্ৰান্সৰ ড্ৰেগ ৰেচ]]''), [[ৰিটা বাগা]] (''[[বেলজিয়ামৰ ড্ৰেগ ৰেচ]]''), [[মিছ ফিয়াৰকালিচিয়াছ]] (''[[কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ: কানাডা বনাম বিশ্ব]]'') আৰু [[পাইথিয়া (ৰূপসজ্জাকাৰী)|পাইথিয়া]] (''[[ৰুপলৰ ড্ৰেগ ৰেচ: বিশ্বৰ সকলো তাৰকা]]'')ৰ বাবেও সাজ-পোছাক তৈয়াৰ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=https://inmagazine.ca/2025/07/canadas-suki-doll-to-compete-in-new-slaysian-royale-spinoff-of-drag-race/ |title=Canada's Suki Doll To Compete In New Slaysian Royale Spinoff Of 'Drag Race' |last=Petar |first=Stephen |website=inmagazine.ca |publisher=IN Magazine |access-date=July 17, 2025}}</ref> ২০২৫ চনত ছুকি ডলক ''[[ফিলিপাইনছৰ ড্ৰেগ ৰেচ: স্লেছিয়ান ৰয়েল]]''ৰ প্ৰথম সংস্কৰণত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ নিৰ্বাচিত কৰা হয়।<ref>{{cite news |last=Fernando |first=Jefferson |title=''Drag Race Philippines'' returns with ''Slaysian Royale'' all-star showdown |url=https://tribune.net.ph/2025/07/16/drag-race-phl-returns-with-slaysian-royale-all-star-showdown |date=July 15, 2025 |access-date=July 16, 2025 |newspaper=[[ডেইলি ট্ৰিবিউন (ফিলিপাইনছ)|ডেইলি ট্ৰিবিউন]] }}</ref> তেওঁ মিছ কনজি-নিয়ালিটি খিতাপ লাভ কৰে আৰু [[এৰিজোনা ব্ৰেণ্ডি]]ৰ সৈতে শীৰ্ষ চাৰিগৰাকী প্ৰতিযোগীৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰি প্ৰতিযোগিতাৰপৰা বিদায় লয়।<ref>{{Cite web |last=Odtohan |first=Marilag |date=2025-10-16 |title=Brigiding wins inaugural season of 'Drag Race Philippines: Slaysian Royale' |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2025/10/15/brigiding-wins-inaugural-season-of-drag-race-philippines-slaysian-royale-032 |url-status=live |access-date=2026-01-03 |website=ABS-CBN News}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ফাম [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ৰ বাসিন্দা।<ref name=":0" /> তেওঁৰ বংশধাৰা চীনা, কম্বোডীয় আৰু ভিয়েটনামী।<ref>{{Cite web|url=https://xtramagazine.com/video/canadas-drag-race-season-2-after-the-sashay-with-suki-doll-212078|title='Canada's Drag Race' Season 2: After the Sashay with Suki Doll &#124; Xtra Magazine|date=November 8, 2021}}</ref> তেওঁৰ সাজ-পোছাকৰ প্ৰধান প্ৰেৰণাৰ উৎস হৈছে [[আজেদিন আলাইয়া]] আৰু [[গুও পেই]]।<ref name="now"/><ref name="enmode"/> ==চলচ্চিত আৰু দূৰদৰ্শন== * ''[[কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ]]'' * ''[[ফিলিপাইনছৰ ড্ৰেগ ৰেচ: স্লেছিয়ান ৰয়েল]]'' ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Commons category-inline|Suki Doll}} jpig2ksu4tzonjyxp6omyvpem23kzdd 648299 648297 2026-10-28T14:22:59Z AjayDas 12623 /* */ 648299 wikitext text/x-wiki {{Short description|কানাডাৰ এগৰাকী ড্ৰেগ কুইন}} {{Infobox person | name = ছুকি ডল | image = DragCon2024 @DVSROSS (222) (53872602613) (cropped).jpg | alt = | caption = ৰুপলৰ ড্ৰেগকন লছ এঞ্জেলছত ছুকি ডল, ২০২৪ | birth_name = আন্দ্ৰে ফাম<ref>{{cite web|url=https://www.visiondrag.ca/news/suki-doll-24-heures |title=Suki Doll in 24hours |last=Benjamin |first=Sarah-Florence |website=visiondrag.ca |publisher=Vision Drag |access-date=September 29, 2023}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1993|7|4}}<ref name="draglicious">{{cite web|url=https://draglicious.com.br/2021/12/22/whos-that-queen-suki-doll/ |title=Who's That Queen? Suki Doll |language=pt |last=Vilhena |first=Arthur |website=draglicious.com.br |publisher=Draglicious |access-date=July 17, 2025}}</ref> | birth_place = [[মণ্ট্ৰিয়েল]], কুৱেবেক, [[কানাডা]] | death_date = | death_place = | other_names = | occupation = [[ড্ৰেগ|ড্ৰেগ কুইন]] | years_active = | known_for = | television = ''কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ'' (দ্বিতীয় সংস্কৰণ)<br /> ''ফিলিপাইনছৰ ড্ৰেগ ৰেচ: স্লেছিয়ান ৰয়েল'' (প্ৰথম সংস্কৰণ) | notable_works = | website = {{URL|thesukidoll.com}} }} '''আন্দ্ৰে ফাম''' (জন্ম ৪ জুলাই ১৯৯৩), মঞ্চনাম '''ছুকি ডল''' নামেৰে অধিক পৰিচিত। তেওঁ এগৰাকী কানাডীয় ৰূপসজ্জাকাৰী আৰু সাজ-পোছাকৰ নক্সাকাৰ। তেওঁ ''কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ''ৰ দ্বিতীয় সংস্কৰণ আৰু ''ফিলিপাইনছৰ ড্ৰেগ ৰেচ: স্লেছিয়ান ৰয়েল''ৰ প্ৰথম সংস্কৰণত প্ৰতিযোগী হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== আন্দ্ৰে ফামৰ জন্ম ১৯৯৩ চনৰ ৪ জুলাইত [[মণ্ট্ৰিয়েল, কুৱেবেক]], কানাডাত হৈছিল। তেওঁ ছটা সন্তানৰ ভিতৰত এগৰাকী। ধৰ্মীয় পৰিয়ালত ডাঙৰ-দীঘল হোৱা ফামে সৰুতে [[ক্ৰিষ্টিনা আগুইলেৰা]]ৰ "[[সুন্দৰ (ক্ৰিষ্টিনা আগুইলেৰাৰ গীত)|সুন্দৰ]]" গীতটো শুনি সান্ত্বনা লাভ কৰিছিল। সৰুতে তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হৈছিল আৰু তেওঁ আৰু তেওঁৰ ভাই-ভনীসকলক মাতৃয়ে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। পৰিয়ালটোক পোহপাল দিবলৈ মাতৃয়ে তিনিটা কাম কৰিছিল আৰু তেওঁলোকে [[চৰকাৰী আৱাস]]ত বাস কৰিছিল। ফামে প্ৰায়ে মাতৃৰ কাপোৰ, জোতা আৰু অলংকাৰ পিন্ধিছিল। ইয়াৰ ফলত তেওঁৰ সাজ-পোছাকৰ প্ৰতি আগ্ৰহ জন্মিছিল। পিছলৈ তেওঁ সাজ-পোছাকৰ বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু মাতৃক তেওঁৰ অন্যতম প্ৰধান প্ৰেৰণা বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref name="draglicious"/><ref>{{cite web|url=https://www.spilltheteamag.com/online-content/2021/11/6/interview-suki-doll-sfjxc |title=Exclusive Interview - Suki Doll |website=spilltheteamag.com |publisher=Spill the Tea Magazine |access-date=July 17, 2025}}</ref> ফামে ড্ৰেগ ৰেচত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ পাছত পূৰ্ণকালীনভাৱে ৰূপসজ্জাৰ কাম কৰিবলৈ লোৱাৰ আগতে দহ বছৰ ধৰি সাজ-পোছাকৰ উদ্যোগত নক্সাকাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="draglicious"/> ==কৰ্মজীৱন== ফামে ২০১৩ চনত তেওঁৰ তেতিয়াৰ প্ৰেমিক, এগৰাকী ৰূপসজ্জাকাৰীয়ে প্ৰথমবাৰৰ বাবে তেওঁৰ মুখত প্ৰসাধন কৰাৰ পাছত লেইলা ডল নামেৰে ৰূপসজ্জা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="draglicious"/><ref name="enmode">{{cite web|url=https://enmodedrag.com/2020/09/02/suki-doll/ |title=Suki Doll |language=fr |website=nobelprize.org |publisher=En Mode Drag |access-date=July 17, 2025}}</ref> তেওঁ প্ৰথমে ৰাজহুৱা স্থানত "শ্বুটাৰ ড্ৰেগ" হিচাপে দেখা দিছিল। শ্বুটাৰ ড্ৰেগ হৈছে এনে এগৰাকী ৰূপসজ্জাকাৰী, যিয়ে গ্ৰাহকক [[পানীয়ৰ সৰু গিলাচ|সৰু গিলাচত পৰিৱেশন কৰা মদ্যপানীয়]] বিক্ৰী কৰে।<ref name="now">{{cite web|url=https://nowtoronto.com/movies/suki-doll-finds-double-happiness-on-canadas-drag-race-as-sandra-oh/ |title=Suki Doll finds double happiness on Canada's Drag Race as Sandra Oh |website=nowtoronto.com |publisher=[[নাও (বাতৰি কাকত)|নাও]] |access-date=July 17, 2025}}</ref> তেওঁ ২০১৩ চনত মিছ স্কাইৰ খিতাপৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁ কিছুসময়ৰ বাবে ৰূপসজ্জাৰ কামৰপৰা আঁতৰি থাকে। ২০১৭ চনত তেওঁ [[কেবাৰে মাডো]]ত ''ড্ৰেগ-মই'' অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰি পুনৰ এই কামলৈ উভতি আহে।<ref name="enmode"/> ফামে ''[[কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ (দ্বিতীয় সংস্কৰণ)|কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ]]''ৰ দ্বিতীয় সংস্কৰণত ছুকি ডল নামেৰে প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁৰ মঞ্চনামৰ অৰ্থ হৈছে "প্ৰিয়জন।" এই নামটো তেওঁ তেওঁৰ মাতৃৰ প্ৰতি সন্মান জনাই বাছি লৈছিল। তেওঁৰ মাতৃয়ে তেওঁক "ভালপোৱা আৰু ইয়াৰ অসীম সীমাৰ বিষয়ে শিকাইছিল।" <ref>{{cite web|url=https://www.visiondrag.ca/sukidoll |title=About Suki Doll |website=visiondrag.ca |publisher=Vision Drag |access-date=July 17, 2025}}</ref> তেওঁৰ মঞ্চত প্ৰদৰ্শিত সাজ-পোছাকবোৰ [[আজেদিন আলাইয়া]] আৰু অভিনেত্ৰী [[ছান্দ্ৰা অ'হ]]ৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধাঞ্জলি আছিল।<ref name="now"/> তেওঁ [[স্নেচ গেম]] প্ৰতিযোগিতাত [[য়োকো অ'নো]]ৰ চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |last=Ritchie |first=Kevin |date=2021-11-06 |title=Suki Doll finds double happiness on Canada's Drag Race as Sandra Oh |url=https://nowtoronto.com/movies/suki-doll-finds-double-happiness-on-canadas-drag-race-as-sandra-oh/ |access-date=2023-09-28 |website=NOW Toronto |language=en-US |archive-date=2023-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529112321/https://nowtoronto.com/movies/suki-doll-finds-double-happiness-on-canadas-drag-race-as-sandra-oh/ |url-status=live }}</ref> পিছলৈ তেওঁৰ সহ-প্ৰতিযোগীসকলে তেওঁক মিছ কনজেনিয়েলিটি খিতাপ প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.pinkmafiapro.com/suki-doll |title=Suki Doll |website=pinkmafiapro.com |publisher=Pink Mafia |access-date=July 17, 2025}}</ref> অনুষ্ঠানটোৰ পিছত ছুকি ডলে তেওঁৰ সহ-প্ৰতিযোগীসকলৰ সৈতে ভ্ৰমণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2022-01-18 |title=Second season of Canada's Drag Race ending tour in Victoria |url=https://www.vicnews.com/entertainment/second-season-of-canadas-drag-race-ending-tour-in-victoria-95586 |access-date=2023-09-28 |website=Victoria News |language=en |archive-date=2023-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230908021029/https://www.vicnews.com/entertainment/second-season-of-canadas-drag-race-ending-tour-in-victoria-95586 |url-status=live }}</ref> তেওঁ ''কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ''ৰ প্ৰতিযোগী [[ইভ ৬০০০]], [[আইচেছ কুট্যুৰ]], [[কিমি কুট্যুৰ]], [[কিমোৰা আমুৰ]] আৰু [[অচেয়ান একুৱা-ব্লেক]]ৰ সৈতে ''কৰেজ এক্ৰছ কানাডা'' ভ্ৰমণতো অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=Green |first=Arthur C. |date=2023-02-02 |title=EPS says drag queen show optional for students |url=https://www.westernstandard.news/alberta/eps-says-drag-queen-show-optional-for-students/article_62f45c6e-a337-11ed-9bc2-7bce07d7d28b.html |access-date=2023-09-28 |website=Western Standard |language=en |archive-date=2023-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230208174004/https://www.westernstandard.news/alberta/eps-says-drag-queen-show-optional-for-students/article_62f45c6e-a337-11ed-9bc2-7bce07d7d28b.html |url-status=live }}</ref> ''[[এক্সট্ৰা আলোচনী]]''ৰ ৰাছ মেৰিনে ছুকি ডলক [[কুৱেবেক]]ত নিয়মীয়াকৈ কাম কৰা "এছীয় মূলৰ অতি কমসংখ্যক ৰূপসজ্জাকাৰীৰ এগৰাকী" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{Cite web |date=2021-11-08 |title='Canada's Drag Race' Season 2: After the Sashay with Suki Doll {{!}} Xtra Magazine |url=https://xtramagazine.com/video/canadas-drag-race-season-2-after-the-sashay-with-suki-doll-212078 |access-date=2023-09-28 |language=en-CA |archive-date=2021-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211108222711/https://xtramagazine.com/video/canadas-drag-race-season-2-after-the-sashay-with-suki-doll-212078 |url-status=live }}</ref> তেওঁ [[টৰণ্টো]]ৰ ''কুইনছ অৱ ডিম ছাম'' অনুষ্ঠানতো প্ৰদৰ্শন কৰিছিল। এই অনুষ্ঠানত এছীয় আৰু [[প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় দ্বীপপুঞ্জৰ লোক|প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় দ্বীপপুঞ্জৰ]] ৰূপসজ্জাকাৰীসকলক বিশেষভাৱে স্থান দিয়া হয়।<ref>{{Cite web |last=Feinstein |first=Clarrie |date=2022-11-10 |title=Toronto's Asian drag artists feel left out of mainstream queer culture. A brunch series aims to change that |url=https://www.thestar.com/news/gta/toronto-s-asian-drag-artists-feel-left-out-of-mainstream-queer-culture-a-brunch-series/article_b3017368-0f5a-57d0-a4c9-d12303ad62d5.html |access-date=2023-09-28 |website=Toronto Star |language=en |archive-date=2023-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928165615/https://www.thestar.com/news/gta/toronto-s-asian-drag-artists-feel-left-out-of-mainstream-queer-culture-a-brunch-series/article_b3017368-0f5a-57d0-a4c9-d12303ad62d5.html |url-status=live }}</ref> দ্বিতীয় সংস্কৰণত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ পাছতো তেওঁ সাজ-পোছাকৰ নক্সাকাৰ হিচাপে কাম কৰি আহিছে। তেওঁ [[আইচেছ কুট্যুৰ]] আৰু ''কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ''ৰ পিছৰ সংস্কৰণবোৰত [[ব্ৰুক লিন হাইটছ]]ৰ বাবে সাজ-পোছাক তৈয়াৰ কৰিছে।<ref>{{Cite web |last=Turner |first=Christopher |date=2024-03-04 |title=Spring 2024 Cover Story: Canada's Reigning Queens |url=https://inmagazine.ca/2024/03/spring-2024-cover-story-canadas-reigning-queens/ |access-date=2024-07-11 |website=IN Magazine |language=en}}</ref> তেওঁ [[নিকি ডল]] (''[[ফ্ৰান্সৰ ড্ৰেগ ৰেচ]]''), [[ৰিটা বাগা]] (''[[বেলজিয়ামৰ ড্ৰেগ ৰেচ]]''), [[মিছ ফিয়াৰকালিচিয়াছ]] (''[[কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ: কানাডা বনাম বিশ্ব]]'') আৰু [[পাইথিয়া (ৰূপসজ্জাকাৰী)|পাইথিয়া]] (''[[ৰুপলৰ ড্ৰেগ ৰেচ: বিশ্বৰ সকলো তাৰকা]]'')ৰ বাবেও সাজ-পোছাক তৈয়াৰ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=https://inmagazine.ca/2025/07/canadas-suki-doll-to-compete-in-new-slaysian-royale-spinoff-of-drag-race/ |title=Canada's Suki Doll To Compete In New Slaysian Royale Spinoff Of 'Drag Race' |last=Petar |first=Stephen |website=inmagazine.ca |publisher=IN Magazine |access-date=July 17, 2025}}</ref> ২০২৫ চনত ছুকি ডলক ''[[ফিলিপাইনছৰ ড্ৰেগ ৰেচ: স্লেছিয়ান ৰয়েল]]''ৰ প্ৰথম সংস্কৰণত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ নিৰ্বাচিত কৰা হয়।<ref>{{cite news |last=Fernando |first=Jefferson |title=''Drag Race Philippines'' returns with ''Slaysian Royale'' all-star showdown |url=https://tribune.net.ph/2025/07/16/drag-race-phl-returns-with-slaysian-royale-all-star-showdown |date=July 15, 2025 |access-date=July 16, 2025 |newspaper=[[ডেইলি ট্ৰিবিউন (ফিলিপাইনছ)|ডেইলি ট্ৰিবিউন]] }}</ref> তেওঁ মিছ কনজি-নিয়ালিটি খিতাপ লাভ কৰে আৰু [[এৰিজোনা ব্ৰেণ্ডি]]ৰ সৈতে শীৰ্ষ চাৰিগৰাকী প্ৰতিযোগীৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰি প্ৰতিযোগিতাৰপৰা বিদায় লয়।<ref>{{Cite web |last=Odtohan |first=Marilag |date=2025-10-16 |title=Brigiding wins inaugural season of 'Drag Race Philippines: Slaysian Royale' |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2025/10/15/brigiding-wins-inaugural-season-of-drag-race-philippines-slaysian-royale-032 |url-status=live |access-date=2026-01-03 |website=ABS-CBN News}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ফাম [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ৰ বাসিন্দা।<ref name=":0" /> তেওঁৰ বংশধাৰা চীনা, কম্বোডীয় আৰু ভিয়েটনামী।<ref>{{Cite web|url=https://xtramagazine.com/video/canadas-drag-race-season-2-after-the-sashay-with-suki-doll-212078|title='Canada's Drag Race' Season 2: After the Sashay with Suki Doll &#124; Xtra Magazine|date=November 8, 2021}}</ref> তেওঁৰ সাজ-পোছাকৰ প্ৰধান প্ৰেৰণাৰ উৎস হৈছে [[আজেদিন আলাইয়া]] আৰু [[গুও পেই]]।<ref name="now"/><ref name="enmode"/> ==চলচ্চিত আৰু দূৰদৰ্শন== * ''[[কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ]]'' * ''[[ফিলিপাইনছৰ ড্ৰেগ ৰেচ: স্লেছিয়ান ৰয়েল]]'' ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Commons category-inline|Suki Doll}} jnvlad6t3sewjvvooa5qehr2071uatg 648300 648299 2026-10-28T14:26:39Z AjayDas 12623 /* প্ৰাৰম্ভিক জীৱন */ 648300 wikitext text/x-wiki {{Short description|কানাডাৰ এগৰাকী ড্ৰেগ কুইন}} {{Infobox person | name = ছুকি ডল | image = DragCon2024 @DVSROSS (222) (53872602613) (cropped).jpg | alt = | caption = ৰুপলৰ ড্ৰেগকন লছ এঞ্জেলছত ছুকি ডল, ২০২৪ | birth_name = আন্দ্ৰে ফাম<ref>{{cite web|url=https://www.visiondrag.ca/news/suki-doll-24-heures |title=Suki Doll in 24hours |last=Benjamin |first=Sarah-Florence |website=visiondrag.ca |publisher=Vision Drag |access-date=September 29, 2023}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1993|7|4}}<ref name="draglicious">{{cite web|url=https://draglicious.com.br/2021/12/22/whos-that-queen-suki-doll/ |title=Who's That Queen? Suki Doll |language=pt |last=Vilhena |first=Arthur |website=draglicious.com.br |publisher=Draglicious |access-date=July 17, 2025}}</ref> | birth_place = [[মণ্ট্ৰিয়েল]], কুৱেবেক, [[কানাডা]] | death_date = | death_place = | other_names = | occupation = [[ড্ৰেগ|ড্ৰেগ কুইন]] | years_active = | known_for = | television = ''কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ'' (দ্বিতীয় সংস্কৰণ)<br /> ''ফিলিপাইনছৰ ড্ৰেগ ৰেচ: স্লেছিয়ান ৰয়েল'' (প্ৰথম সংস্কৰণ) | notable_works = | website = {{URL|thesukidoll.com}} }} '''আন্দ্ৰে ফাম''' (জন্ম ৪ জুলাই ১৯৯৩), মঞ্চনাম '''ছুকি ডল''' নামেৰে অধিক পৰিচিত। তেওঁ এগৰাকী কানাডীয় ৰূপসজ্জাকাৰী আৰু সাজ-পোছাকৰ নক্সাকাৰ। তেওঁ ''কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ''ৰ দ্বিতীয় সংস্কৰণ আৰু ''ফিলিপাইনছৰ ড্ৰেগ ৰেচ: স্লেছিয়ান ৰয়েল''ৰ প্ৰথম সংস্কৰণত প্ৰতিযোগী হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৯৯৩ চনৰ ৪ জুলাইত কানাডাৰ কুৱেবেক প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত আন্দ্ৰে ফামৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ ছটা সন্তানৰ ভিতৰত এগৰাকী। ধৰ্মীয় পৰিয়ালত ডাঙৰ-দীঘল হোৱা ফামে সৰুতে ক্ৰিষ্টিনা আগুইলেৰাৰ "বিউটিফুল" গীতটো শুনি সান্ত্বনা লাভ কৰিছিল। সৰুতে তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হৈছিল আৰু তেওঁ আৰু তেওঁৰ ভাই-ভনীসকলক মাতৃয়ে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। পৰিয়ালটোক পোহপাল দিবলৈ মাতৃয়ে তিনিটা কাম কৰিছিল আৰু তেওঁলোকে চৰকাৰী আৱাসত বাস কৰিছিল। ফামে প্ৰায়ে মাতৃৰ কাপোৰ, জোতা আৰু অলংকাৰ পিন্ধিছিল। ইয়াৰ ফলত তেওঁৰ সাজ-পোছাকৰ প্ৰতি আগ্ৰহ জন্মিছিল। পিছলৈ তেওঁ সাজ-পোছাকৰ বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু মাতৃক তেওঁৰ অন্যতম প্ৰধান প্ৰেৰণা বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref name="draglicious"/><ref>{{cite web|url=https://www.spilltheteamag.com/online-content/2021/11/6/interview-suki-doll-sfjxc |title=Exclusive Interview - Suki Doll |website=spilltheteamag.com |publisher=Spill the Tea Magazine |access-date=July 17, 2025}}</ref> ফামে ড্ৰেগ ৰেচত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ পাছত পূৰ্ণকালীনভাৱে [[ড্ৰেগ|ড্ৰেগ কুইন]] কাম কৰিবলৈ লোৱাৰ আগতে দহ বছৰ ধৰি সাজ-পোছাকৰ উদ্যোগত নক্সাকাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="draglicious"/> ==কৰ্মজীৱন== ফামে ২০১৩ চনত তেওঁৰ তেতিয়াৰ প্ৰেমিক, এগৰাকী ৰূপসজ্জাকাৰীয়ে প্ৰথমবাৰৰ বাবে তেওঁৰ মুখত প্ৰসাধন কৰাৰ পাছত লেইলা ডল নামেৰে ৰূপসজ্জা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="draglicious"/><ref name="enmode">{{cite web|url=https://enmodedrag.com/2020/09/02/suki-doll/ |title=Suki Doll |language=fr |website=nobelprize.org |publisher=En Mode Drag |access-date=July 17, 2025}}</ref> তেওঁ প্ৰথমে ৰাজহুৱা স্থানত "শ্বুটাৰ ড্ৰেগ" হিচাপে দেখা দিছিল। শ্বুটাৰ ড্ৰেগ হৈছে এনে এগৰাকী ৰূপসজ্জাকাৰী, যিয়ে গ্ৰাহকক [[পানীয়ৰ সৰু গিলাচ|সৰু গিলাচত পৰিৱেশন কৰা মদ্যপানীয়]] বিক্ৰী কৰে।<ref name="now">{{cite web|url=https://nowtoronto.com/movies/suki-doll-finds-double-happiness-on-canadas-drag-race-as-sandra-oh/ |title=Suki Doll finds double happiness on Canada's Drag Race as Sandra Oh |website=nowtoronto.com |publisher=[[নাও (বাতৰি কাকত)|নাও]] |access-date=July 17, 2025}}</ref> তেওঁ ২০১৩ চনত মিছ স্কাইৰ খিতাপৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁ কিছুসময়ৰ বাবে ৰূপসজ্জাৰ কামৰপৰা আঁতৰি থাকে। ২০১৭ চনত তেওঁ [[কেবাৰে মাডো]]ত ''ড্ৰেগ-মই'' অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰি পুনৰ এই কামলৈ উভতি আহে।<ref name="enmode"/> ফামে ''[[কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ (দ্বিতীয় সংস্কৰণ)|কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ]]''ৰ দ্বিতীয় সংস্কৰণত ছুকি ডল নামেৰে প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁৰ মঞ্চনামৰ অৰ্থ হৈছে "প্ৰিয়জন।" এই নামটো তেওঁ তেওঁৰ মাতৃৰ প্ৰতি সন্মান জনাই বাছি লৈছিল। তেওঁৰ মাতৃয়ে তেওঁক "ভালপোৱা আৰু ইয়াৰ অসীম সীমাৰ বিষয়ে শিকাইছিল।" <ref>{{cite web|url=https://www.visiondrag.ca/sukidoll |title=About Suki Doll |website=visiondrag.ca |publisher=Vision Drag |access-date=July 17, 2025}}</ref> তেওঁৰ মঞ্চত প্ৰদৰ্শিত সাজ-পোছাকবোৰ [[আজেদিন আলাইয়া]] আৰু অভিনেত্ৰী [[ছান্দ্ৰা অ'হ]]ৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধাঞ্জলি আছিল।<ref name="now"/> তেওঁ [[স্নেচ গেম]] প্ৰতিযোগিতাত [[য়োকো অ'নো]]ৰ চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |last=Ritchie |first=Kevin |date=2021-11-06 |title=Suki Doll finds double happiness on Canada's Drag Race as Sandra Oh |url=https://nowtoronto.com/movies/suki-doll-finds-double-happiness-on-canadas-drag-race-as-sandra-oh/ |access-date=2023-09-28 |website=NOW Toronto |language=en-US |archive-date=2023-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529112321/https://nowtoronto.com/movies/suki-doll-finds-double-happiness-on-canadas-drag-race-as-sandra-oh/ |url-status=live }}</ref> পিছলৈ তেওঁৰ সহ-প্ৰতিযোগীসকলে তেওঁক মিছ কনজেনিয়েলিটি খিতাপ প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.pinkmafiapro.com/suki-doll |title=Suki Doll |website=pinkmafiapro.com |publisher=Pink Mafia |access-date=July 17, 2025}}</ref> অনুষ্ঠানটোৰ পিছত ছুকি ডলে তেওঁৰ সহ-প্ৰতিযোগীসকলৰ সৈতে ভ্ৰমণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2022-01-18 |title=Second season of Canada's Drag Race ending tour in Victoria |url=https://www.vicnews.com/entertainment/second-season-of-canadas-drag-race-ending-tour-in-victoria-95586 |access-date=2023-09-28 |website=Victoria News |language=en |archive-date=2023-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230908021029/https://www.vicnews.com/entertainment/second-season-of-canadas-drag-race-ending-tour-in-victoria-95586 |url-status=live }}</ref> তেওঁ ''কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ''ৰ প্ৰতিযোগী [[ইভ ৬০০০]], [[আইচেছ কুট্যুৰ]], [[কিমি কুট্যুৰ]], [[কিমোৰা আমুৰ]] আৰু [[অচেয়ান একুৱা-ব্লেক]]ৰ সৈতে ''কৰেজ এক্ৰছ কানাডা'' ভ্ৰমণতো অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=Green |first=Arthur C. |date=2023-02-02 |title=EPS says drag queen show optional for students |url=https://www.westernstandard.news/alberta/eps-says-drag-queen-show-optional-for-students/article_62f45c6e-a337-11ed-9bc2-7bce07d7d28b.html |access-date=2023-09-28 |website=Western Standard |language=en |archive-date=2023-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230208174004/https://www.westernstandard.news/alberta/eps-says-drag-queen-show-optional-for-students/article_62f45c6e-a337-11ed-9bc2-7bce07d7d28b.html |url-status=live }}</ref> ''[[এক্সট্ৰা আলোচনী]]''ৰ ৰাছ মেৰিনে ছুকি ডলক [[কুৱেবেক]]ত নিয়মীয়াকৈ কাম কৰা "এছীয় মূলৰ অতি কমসংখ্যক ৰূপসজ্জাকাৰীৰ এগৰাকী" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{Cite web |date=2021-11-08 |title='Canada's Drag Race' Season 2: After the Sashay with Suki Doll {{!}} Xtra Magazine |url=https://xtramagazine.com/video/canadas-drag-race-season-2-after-the-sashay-with-suki-doll-212078 |access-date=2023-09-28 |language=en-CA |archive-date=2021-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211108222711/https://xtramagazine.com/video/canadas-drag-race-season-2-after-the-sashay-with-suki-doll-212078 |url-status=live }}</ref> তেওঁ [[টৰণ্টো]]ৰ ''কুইনছ অৱ ডিম ছাম'' অনুষ্ঠানতো প্ৰদৰ্শন কৰিছিল। এই অনুষ্ঠানত এছীয় আৰু [[প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় দ্বীপপুঞ্জৰ লোক|প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় দ্বীপপুঞ্জৰ]] ৰূপসজ্জাকাৰীসকলক বিশেষভাৱে স্থান দিয়া হয়।<ref>{{Cite web |last=Feinstein |first=Clarrie |date=2022-11-10 |title=Toronto's Asian drag artists feel left out of mainstream queer culture. A brunch series aims to change that |url=https://www.thestar.com/news/gta/toronto-s-asian-drag-artists-feel-left-out-of-mainstream-queer-culture-a-brunch-series/article_b3017368-0f5a-57d0-a4c9-d12303ad62d5.html |access-date=2023-09-28 |website=Toronto Star |language=en |archive-date=2023-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928165615/https://www.thestar.com/news/gta/toronto-s-asian-drag-artists-feel-left-out-of-mainstream-queer-culture-a-brunch-series/article_b3017368-0f5a-57d0-a4c9-d12303ad62d5.html |url-status=live }}</ref> দ্বিতীয় সংস্কৰণত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ পাছতো তেওঁ সাজ-পোছাকৰ নক্সাকাৰ হিচাপে কাম কৰি আহিছে। তেওঁ [[আইচেছ কুট্যুৰ]] আৰু ''কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ''ৰ পিছৰ সংস্কৰণবোৰত [[ব্ৰুক লিন হাইটছ]]ৰ বাবে সাজ-পোছাক তৈয়াৰ কৰিছে।<ref>{{Cite web |last=Turner |first=Christopher |date=2024-03-04 |title=Spring 2024 Cover Story: Canada's Reigning Queens |url=https://inmagazine.ca/2024/03/spring-2024-cover-story-canadas-reigning-queens/ |access-date=2024-07-11 |website=IN Magazine |language=en}}</ref> তেওঁ [[নিকি ডল]] (''[[ফ্ৰান্সৰ ড্ৰেগ ৰেচ]]''), [[ৰিটা বাগা]] (''[[বেলজিয়ামৰ ড্ৰেগ ৰেচ]]''), [[মিছ ফিয়াৰকালিচিয়াছ]] (''[[কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ: কানাডা বনাম বিশ্ব]]'') আৰু [[পাইথিয়া (ৰূপসজ্জাকাৰী)|পাইথিয়া]] (''[[ৰুপলৰ ড্ৰেগ ৰেচ: বিশ্বৰ সকলো তাৰকা]]'')ৰ বাবেও সাজ-পোছাক তৈয়াৰ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=https://inmagazine.ca/2025/07/canadas-suki-doll-to-compete-in-new-slaysian-royale-spinoff-of-drag-race/ |title=Canada's Suki Doll To Compete In New Slaysian Royale Spinoff Of 'Drag Race' |last=Petar |first=Stephen |website=inmagazine.ca |publisher=IN Magazine |access-date=July 17, 2025}}</ref> ২০২৫ চনত ছুকি ডলক ''[[ফিলিপাইনছৰ ড্ৰেগ ৰেচ: স্লেছিয়ান ৰয়েল]]''ৰ প্ৰথম সংস্কৰণত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ নিৰ্বাচিত কৰা হয়।<ref>{{cite news |last=Fernando |first=Jefferson |title=''Drag Race Philippines'' returns with ''Slaysian Royale'' all-star showdown |url=https://tribune.net.ph/2025/07/16/drag-race-phl-returns-with-slaysian-royale-all-star-showdown |date=July 15, 2025 |access-date=July 16, 2025 |newspaper=[[ডেইলি ট্ৰিবিউন (ফিলিপাইনছ)|ডেইলি ট্ৰিবিউন]] }}</ref> তেওঁ মিছ কনজি-নিয়ালিটি খিতাপ লাভ কৰে আৰু [[এৰিজোনা ব্ৰেণ্ডি]]ৰ সৈতে শীৰ্ষ চাৰিগৰাকী প্ৰতিযোগীৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰি প্ৰতিযোগিতাৰপৰা বিদায় লয়।<ref>{{Cite web |last=Odtohan |first=Marilag |date=2025-10-16 |title=Brigiding wins inaugural season of 'Drag Race Philippines: Slaysian Royale' |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2025/10/15/brigiding-wins-inaugural-season-of-drag-race-philippines-slaysian-royale-032 |url-status=live |access-date=2026-01-03 |website=ABS-CBN News}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ফাম [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ৰ বাসিন্দা।<ref name=":0" /> তেওঁৰ বংশধাৰা চীনা, কম্বোডীয় আৰু ভিয়েটনামী।<ref>{{Cite web|url=https://xtramagazine.com/video/canadas-drag-race-season-2-after-the-sashay-with-suki-doll-212078|title='Canada's Drag Race' Season 2: After the Sashay with Suki Doll &#124; Xtra Magazine|date=November 8, 2021}}</ref> তেওঁৰ সাজ-পোছাকৰ প্ৰধান প্ৰেৰণাৰ উৎস হৈছে [[আজেদিন আলাইয়া]] আৰু [[গুও পেই]]।<ref name="now"/><ref name="enmode"/> ==চলচ্চিত আৰু দূৰদৰ্শন== * ''[[কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ]]'' * ''[[ফিলিপাইনছৰ ড্ৰেগ ৰেচ: স্লেছিয়ান ৰয়েল]]'' ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Commons category-inline|Suki Doll}} 9izf4sx2fmnxdusnrtsebxxg5nbrxmp 648301 648300 2026-10-28T14:31:22Z AjayDas 12623 /* ব্যক্তিগত জীৱন */ 648301 wikitext text/x-wiki {{Short description|কানাডাৰ এগৰাকী ড্ৰেগ কুইন}} {{Infobox person | name = ছুকি ডল | image = DragCon2024 @DVSROSS (222) (53872602613) (cropped).jpg | alt = | caption = ৰুপলৰ ড্ৰেগকন লছ এঞ্জেলছত ছুকি ডল, ২০২৪ | birth_name = আন্দ্ৰে ফাম<ref>{{cite web|url=https://www.visiondrag.ca/news/suki-doll-24-heures |title=Suki Doll in 24hours |last=Benjamin |first=Sarah-Florence |website=visiondrag.ca |publisher=Vision Drag |access-date=September 29, 2023}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1993|7|4}}<ref name="draglicious">{{cite web|url=https://draglicious.com.br/2021/12/22/whos-that-queen-suki-doll/ |title=Who's That Queen? Suki Doll |language=pt |last=Vilhena |first=Arthur |website=draglicious.com.br |publisher=Draglicious |access-date=July 17, 2025}}</ref> | birth_place = [[মণ্ট্ৰিয়েল]], কুৱেবেক, [[কানাডা]] | death_date = | death_place = | other_names = | occupation = [[ড্ৰেগ|ড্ৰেগ কুইন]] | years_active = | known_for = | television = ''কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ'' (দ্বিতীয় সংস্কৰণ)<br /> ''ফিলিপাইনছৰ ড্ৰেগ ৰেচ: স্লেছিয়ান ৰয়েল'' (প্ৰথম সংস্কৰণ) | notable_works = | website = {{URL|thesukidoll.com}} }} '''আন্দ্ৰে ফাম''' (জন্ম ৪ জুলাই ১৯৯৩), মঞ্চনাম '''ছুকি ডল''' নামেৰে অধিক পৰিচিত। তেওঁ এগৰাকী কানাডীয় ৰূপসজ্জাকাৰী আৰু সাজ-পোছাকৰ নক্সাকাৰ। তেওঁ ''কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ''ৰ দ্বিতীয় সংস্কৰণ আৰু ''ফিলিপাইনছৰ ড্ৰেগ ৰেচ: স্লেছিয়ান ৰয়েল''ৰ প্ৰথম সংস্কৰণত প্ৰতিযোগী হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৯৯৩ চনৰ ৪ জুলাইত কানাডাৰ কুৱেবেক প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত আন্দ্ৰে ফামৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ ছটা সন্তানৰ ভিতৰত এগৰাকী। ধৰ্মীয় পৰিয়ালত ডাঙৰ-দীঘল হোৱা ফামে সৰুতে ক্ৰিষ্টিনা আগুইলেৰাৰ "বিউটিফুল" গীতটো শুনি সান্ত্বনা লাভ কৰিছিল। সৰুতে তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হৈছিল আৰু তেওঁ আৰু তেওঁৰ ভাই-ভনীসকলক মাতৃয়ে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। পৰিয়ালটোক পোহপাল দিবলৈ মাতৃয়ে তিনিটা কাম কৰিছিল আৰু তেওঁলোকে চৰকাৰী আৱাসত বাস কৰিছিল। ফামে প্ৰায়ে মাতৃৰ কাপোৰ, জোতা আৰু অলংকাৰ পিন্ধিছিল। ইয়াৰ ফলত তেওঁৰ সাজ-পোছাকৰ প্ৰতি আগ্ৰহ জন্মিছিল। পিছলৈ তেওঁ সাজ-পোছাকৰ বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু মাতৃক তেওঁৰ অন্যতম প্ৰধান প্ৰেৰণা বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref name="draglicious"/><ref>{{cite web|url=https://www.spilltheteamag.com/online-content/2021/11/6/interview-suki-doll-sfjxc |title=Exclusive Interview - Suki Doll |website=spilltheteamag.com |publisher=Spill the Tea Magazine |access-date=July 17, 2025}}</ref> ফামে ড্ৰেগ ৰেচত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ পাছত পূৰ্ণকালীনভাৱে [[ড্ৰেগ|ড্ৰেগ কুইন]] কাম কৰিবলৈ লোৱাৰ আগতে দহ বছৰ ধৰি সাজ-পোছাকৰ উদ্যোগত নক্সাকাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="draglicious"/> ==কৰ্মজীৱন== ফামে ২০১৩ চনত তেওঁৰ তেতিয়াৰ প্ৰেমিক, এগৰাকী ৰূপসজ্জাকাৰীয়ে প্ৰথমবাৰৰ বাবে তেওঁৰ মুখত প্ৰসাধন কৰাৰ পাছত লেইলা ডল নামেৰে ৰূপসজ্জা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="draglicious"/><ref name="enmode">{{cite web|url=https://enmodedrag.com/2020/09/02/suki-doll/ |title=Suki Doll |language=fr |website=nobelprize.org |publisher=En Mode Drag |access-date=July 17, 2025}}</ref> তেওঁ প্ৰথমে ৰাজহুৱা স্থানত "শ্বুটাৰ ড্ৰেগ" হিচাপে দেখা দিছিল। শ্বুটাৰ ড্ৰেগ হৈছে এনে এগৰাকী ৰূপসজ্জাকাৰী, যিয়ে গ্ৰাহকক [[পানীয়ৰ সৰু গিলাচ|সৰু গিলাচত পৰিৱেশন কৰা মদ্যপানীয়]] বিক্ৰী কৰে।<ref name="now">{{cite web|url=https://nowtoronto.com/movies/suki-doll-finds-double-happiness-on-canadas-drag-race-as-sandra-oh/ |title=Suki Doll finds double happiness on Canada's Drag Race as Sandra Oh |website=nowtoronto.com |publisher=[[নাও (বাতৰি কাকত)|নাও]] |access-date=July 17, 2025}}</ref> তেওঁ ২০১৩ চনত মিছ স্কাইৰ খিতাপৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁ কিছুসময়ৰ বাবে ৰূপসজ্জাৰ কামৰপৰা আঁতৰি থাকে। ২০১৭ চনত তেওঁ [[কেবাৰে মাডো]]ত ''ড্ৰেগ-মই'' অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰি পুনৰ এই কামলৈ উভতি আহে।<ref name="enmode"/> ফামে ''[[কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ (দ্বিতীয় সংস্কৰণ)|কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ]]''ৰ দ্বিতীয় সংস্কৰণত ছুকি ডল নামেৰে প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁৰ মঞ্চনামৰ অৰ্থ হৈছে "প্ৰিয়জন।" এই নামটো তেওঁ তেওঁৰ মাতৃৰ প্ৰতি সন্মান জনাই বাছি লৈছিল। তেওঁৰ মাতৃয়ে তেওঁক "ভালপোৱা আৰু ইয়াৰ অসীম সীমাৰ বিষয়ে শিকাইছিল।" <ref>{{cite web|url=https://www.visiondrag.ca/sukidoll |title=About Suki Doll |website=visiondrag.ca |publisher=Vision Drag |access-date=July 17, 2025}}</ref> তেওঁৰ মঞ্চত প্ৰদৰ্শিত সাজ-পোছাকবোৰ [[আজেদিন আলাইয়া]] আৰু অভিনেত্ৰী [[ছান্দ্ৰা অ'হ]]ৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধাঞ্জলি আছিল।<ref name="now"/> তেওঁ [[স্নেচ গেম]] প্ৰতিযোগিতাত [[য়োকো অ'নো]]ৰ চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |last=Ritchie |first=Kevin |date=2021-11-06 |title=Suki Doll finds double happiness on Canada's Drag Race as Sandra Oh |url=https://nowtoronto.com/movies/suki-doll-finds-double-happiness-on-canadas-drag-race-as-sandra-oh/ |access-date=2023-09-28 |website=NOW Toronto |language=en-US |archive-date=2023-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529112321/https://nowtoronto.com/movies/suki-doll-finds-double-happiness-on-canadas-drag-race-as-sandra-oh/ |url-status=live }}</ref> পিছলৈ তেওঁৰ সহ-প্ৰতিযোগীসকলে তেওঁক মিছ কনজেনিয়েলিটি খিতাপ প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.pinkmafiapro.com/suki-doll |title=Suki Doll |website=pinkmafiapro.com |publisher=Pink Mafia |access-date=July 17, 2025}}</ref> অনুষ্ঠানটোৰ পিছত ছুকি ডলে তেওঁৰ সহ-প্ৰতিযোগীসকলৰ সৈতে ভ্ৰমণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2022-01-18 |title=Second season of Canada's Drag Race ending tour in Victoria |url=https://www.vicnews.com/entertainment/second-season-of-canadas-drag-race-ending-tour-in-victoria-95586 |access-date=2023-09-28 |website=Victoria News |language=en |archive-date=2023-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230908021029/https://www.vicnews.com/entertainment/second-season-of-canadas-drag-race-ending-tour-in-victoria-95586 |url-status=live }}</ref> তেওঁ ''কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ''ৰ প্ৰতিযোগী [[ইভ ৬০০০]], [[আইচেছ কুট্যুৰ]], [[কিমি কুট্যুৰ]], [[কিমোৰা আমুৰ]] আৰু [[অচেয়ান একুৱা-ব্লেক]]ৰ সৈতে ''কৰেজ এক্ৰছ কানাডা'' ভ্ৰমণতো অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=Green |first=Arthur C. |date=2023-02-02 |title=EPS says drag queen show optional for students |url=https://www.westernstandard.news/alberta/eps-says-drag-queen-show-optional-for-students/article_62f45c6e-a337-11ed-9bc2-7bce07d7d28b.html |access-date=2023-09-28 |website=Western Standard |language=en |archive-date=2023-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230208174004/https://www.westernstandard.news/alberta/eps-says-drag-queen-show-optional-for-students/article_62f45c6e-a337-11ed-9bc2-7bce07d7d28b.html |url-status=live }}</ref> ''[[এক্সট্ৰা আলোচনী]]''ৰ ৰাছ মেৰিনে ছুকি ডলক [[কুৱেবেক]]ত নিয়মীয়াকৈ কাম কৰা "এছীয় মূলৰ অতি কমসংখ্যক ৰূপসজ্জাকাৰীৰ এগৰাকী" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{Cite web |date=2021-11-08 |title='Canada's Drag Race' Season 2: After the Sashay with Suki Doll {{!}} Xtra Magazine |url=https://xtramagazine.com/video/canadas-drag-race-season-2-after-the-sashay-with-suki-doll-212078 |access-date=2023-09-28 |language=en-CA |archive-date=2021-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211108222711/https://xtramagazine.com/video/canadas-drag-race-season-2-after-the-sashay-with-suki-doll-212078 |url-status=live }}</ref> তেওঁ [[টৰণ্টো]]ৰ ''কুইনছ অৱ ডিম ছাম'' অনুষ্ঠানতো প্ৰদৰ্শন কৰিছিল। এই অনুষ্ঠানত এছীয় আৰু [[প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় দ্বীপপুঞ্জৰ লোক|প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় দ্বীপপুঞ্জৰ]] ৰূপসজ্জাকাৰীসকলক বিশেষভাৱে স্থান দিয়া হয়।<ref>{{Cite web |last=Feinstein |first=Clarrie |date=2022-11-10 |title=Toronto's Asian drag artists feel left out of mainstream queer culture. A brunch series aims to change that |url=https://www.thestar.com/news/gta/toronto-s-asian-drag-artists-feel-left-out-of-mainstream-queer-culture-a-brunch-series/article_b3017368-0f5a-57d0-a4c9-d12303ad62d5.html |access-date=2023-09-28 |website=Toronto Star |language=en |archive-date=2023-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928165615/https://www.thestar.com/news/gta/toronto-s-asian-drag-artists-feel-left-out-of-mainstream-queer-culture-a-brunch-series/article_b3017368-0f5a-57d0-a4c9-d12303ad62d5.html |url-status=live }}</ref> দ্বিতীয় সংস্কৰণত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ পাছতো তেওঁ সাজ-পোছাকৰ নক্সাকাৰ হিচাপে কাম কৰি আহিছে। তেওঁ [[আইচেছ কুট্যুৰ]] আৰু ''কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ''ৰ পিছৰ সংস্কৰণবোৰত [[ব্ৰুক লিন হাইটছ]]ৰ বাবে সাজ-পোছাক তৈয়াৰ কৰিছে।<ref>{{Cite web |last=Turner |first=Christopher |date=2024-03-04 |title=Spring 2024 Cover Story: Canada's Reigning Queens |url=https://inmagazine.ca/2024/03/spring-2024-cover-story-canadas-reigning-queens/ |access-date=2024-07-11 |website=IN Magazine |language=en}}</ref> তেওঁ [[নিকি ডল]] (''[[ফ্ৰান্সৰ ড্ৰেগ ৰেচ]]''), [[ৰিটা বাগা]] (''[[বেলজিয়ামৰ ড্ৰেগ ৰেচ]]''), [[মিছ ফিয়াৰকালিচিয়াছ]] (''[[কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ: কানাডা বনাম বিশ্ব]]'') আৰু [[পাইথিয়া (ৰূপসজ্জাকাৰী)|পাইথিয়া]] (''[[ৰুপলৰ ড্ৰেগ ৰেচ: বিশ্বৰ সকলো তাৰকা]]'')ৰ বাবেও সাজ-পোছাক তৈয়াৰ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=https://inmagazine.ca/2025/07/canadas-suki-doll-to-compete-in-new-slaysian-royale-spinoff-of-drag-race/ |title=Canada's Suki Doll To Compete In New Slaysian Royale Spinoff Of 'Drag Race' |last=Petar |first=Stephen |website=inmagazine.ca |publisher=IN Magazine |access-date=July 17, 2025}}</ref> ২০২৫ চনত ছুকি ডলক ''[[ফিলিপাইনছৰ ড্ৰেগ ৰেচ: স্লেছিয়ান ৰয়েল]]''ৰ প্ৰথম সংস্কৰণত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ নিৰ্বাচিত কৰা হয়।<ref>{{cite news |last=Fernando |first=Jefferson |title=''Drag Race Philippines'' returns with ''Slaysian Royale'' all-star showdown |url=https://tribune.net.ph/2025/07/16/drag-race-phl-returns-with-slaysian-royale-all-star-showdown |date=July 15, 2025 |access-date=July 16, 2025 |newspaper=[[ডেইলি ট্ৰিবিউন (ফিলিপাইনছ)|ডেইলি ট্ৰিবিউন]] }}</ref> তেওঁ মিছ কনজি-নিয়ালিটি খিতাপ লাভ কৰে আৰু [[এৰিজোনা ব্ৰেণ্ডি]]ৰ সৈতে শীৰ্ষ চাৰিগৰাকী প্ৰতিযোগীৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰি প্ৰতিযোগিতাৰপৰা বিদায় লয়।<ref>{{Cite web |last=Odtohan |first=Marilag |date=2025-10-16 |title=Brigiding wins inaugural season of 'Drag Race Philippines: Slaysian Royale' |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2025/10/15/brigiding-wins-inaugural-season-of-drag-race-philippines-slaysian-royale-032 |url-status=live |access-date=2026-01-03 |website=ABS-CBN News}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ফাম [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ৰ বাসিন্দা।<ref name=":0" /> তেওঁৰ বংশধাৰা চীনা, কম্বোডীয় আৰু ভিয়েটনামী।<ref>{{Cite web|url=https://xtramagazine.com/video/canadas-drag-race-season-2-after-the-sashay-with-suki-doll-212078|title='Canada's Drag Race' Season 2: After the Sashay with Suki Doll &#124; Xtra Magazine|date=November 8, 2021}}</ref> তেওঁৰ সাজ-পোছাকৰ প্ৰধান প্ৰেৰণাৰ উৎস হৈছে আজেদিন আলাইয়া আৰু গুও পেই।<ref name="now"/><ref name="enmode"/> ==চলচ্চিত আৰু দূৰদৰ্শন== * ''[[কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ]]'' * ''[[ফিলিপাইনছৰ ড্ৰেগ ৰেচ: স্লেছিয়ান ৰয়েল]]'' ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Commons category-inline|Suki Doll}} 93fsvnq7r0vis3dua12rnyo8hqolbrk 648302 648301 2026-10-28T14:31:57Z AjayDas 12623 /* চলচ্চিত আৰু দূৰদৰ্শন */ 648302 wikitext text/x-wiki {{Short description|কানাডাৰ এগৰাকী ড্ৰেগ কুইন}} {{Infobox person | name = ছুকি ডল | image = DragCon2024 @DVSROSS (222) (53872602613) (cropped).jpg | alt = | caption = ৰুপলৰ ড্ৰেগকন লছ এঞ্জেলছত ছুকি ডল, ২০২৪ | birth_name = আন্দ্ৰে ফাম<ref>{{cite web|url=https://www.visiondrag.ca/news/suki-doll-24-heures |title=Suki Doll in 24hours |last=Benjamin |first=Sarah-Florence |website=visiondrag.ca |publisher=Vision Drag |access-date=September 29, 2023}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1993|7|4}}<ref name="draglicious">{{cite web|url=https://draglicious.com.br/2021/12/22/whos-that-queen-suki-doll/ |title=Who's That Queen? Suki Doll |language=pt |last=Vilhena |first=Arthur |website=draglicious.com.br |publisher=Draglicious |access-date=July 17, 2025}}</ref> | birth_place = [[মণ্ট্ৰিয়েল]], কুৱেবেক, [[কানাডা]] | death_date = | death_place = | other_names = | occupation = [[ড্ৰেগ|ড্ৰেগ কুইন]] | years_active = | known_for = | television = ''কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ'' (দ্বিতীয় সংস্কৰণ)<br /> ''ফিলিপাইনছৰ ড্ৰেগ ৰেচ: স্লেছিয়ান ৰয়েল'' (প্ৰথম সংস্কৰণ) | notable_works = | website = {{URL|thesukidoll.com}} }} '''আন্দ্ৰে ফাম''' (জন্ম ৪ জুলাই ১৯৯৩), মঞ্চনাম '''ছুকি ডল''' নামেৰে অধিক পৰিচিত। তেওঁ এগৰাকী কানাডীয় ৰূপসজ্জাকাৰী আৰু সাজ-পোছাকৰ নক্সাকাৰ। তেওঁ ''কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ''ৰ দ্বিতীয় সংস্কৰণ আৰু ''ফিলিপাইনছৰ ড্ৰেগ ৰেচ: স্লেছিয়ান ৰয়েল''ৰ প্ৰথম সংস্কৰণত প্ৰতিযোগী হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৯৯৩ চনৰ ৪ জুলাইত কানাডাৰ কুৱেবেক প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত আন্দ্ৰে ফামৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ ছটা সন্তানৰ ভিতৰত এগৰাকী। ধৰ্মীয় পৰিয়ালত ডাঙৰ-দীঘল হোৱা ফামে সৰুতে ক্ৰিষ্টিনা আগুইলেৰাৰ "বিউটিফুল" গীতটো শুনি সান্ত্বনা লাভ কৰিছিল। সৰুতে তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হৈছিল আৰু তেওঁ আৰু তেওঁৰ ভাই-ভনীসকলক মাতৃয়ে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। পৰিয়ালটোক পোহপাল দিবলৈ মাতৃয়ে তিনিটা কাম কৰিছিল আৰু তেওঁলোকে চৰকাৰী আৱাসত বাস কৰিছিল। ফামে প্ৰায়ে মাতৃৰ কাপোৰ, জোতা আৰু অলংকাৰ পিন্ধিছিল। ইয়াৰ ফলত তেওঁৰ সাজ-পোছাকৰ প্ৰতি আগ্ৰহ জন্মিছিল। পিছলৈ তেওঁ সাজ-পোছাকৰ বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু মাতৃক তেওঁৰ অন্যতম প্ৰধান প্ৰেৰণা বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref name="draglicious"/><ref>{{cite web|url=https://www.spilltheteamag.com/online-content/2021/11/6/interview-suki-doll-sfjxc |title=Exclusive Interview - Suki Doll |website=spilltheteamag.com |publisher=Spill the Tea Magazine |access-date=July 17, 2025}}</ref> ফামে ড্ৰেগ ৰেচত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ পাছত পূৰ্ণকালীনভাৱে [[ড্ৰেগ|ড্ৰেগ কুইন]] কাম কৰিবলৈ লোৱাৰ আগতে দহ বছৰ ধৰি সাজ-পোছাকৰ উদ্যোগত নক্সাকাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="draglicious"/> ==কৰ্মজীৱন== ফামে ২০১৩ চনত তেওঁৰ তেতিয়াৰ প্ৰেমিক, এগৰাকী ৰূপসজ্জাকাৰীয়ে প্ৰথমবাৰৰ বাবে তেওঁৰ মুখত প্ৰসাধন কৰাৰ পাছত লেইলা ডল নামেৰে ৰূপসজ্জা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="draglicious"/><ref name="enmode">{{cite web|url=https://enmodedrag.com/2020/09/02/suki-doll/ |title=Suki Doll |language=fr |website=nobelprize.org |publisher=En Mode Drag |access-date=July 17, 2025}}</ref> তেওঁ প্ৰথমে ৰাজহুৱা স্থানত "শ্বুটাৰ ড্ৰেগ" হিচাপে দেখা দিছিল। শ্বুটাৰ ড্ৰেগ হৈছে এনে এগৰাকী ৰূপসজ্জাকাৰী, যিয়ে গ্ৰাহকক [[পানীয়ৰ সৰু গিলাচ|সৰু গিলাচত পৰিৱেশন কৰা মদ্যপানীয়]] বিক্ৰী কৰে।<ref name="now">{{cite web|url=https://nowtoronto.com/movies/suki-doll-finds-double-happiness-on-canadas-drag-race-as-sandra-oh/ |title=Suki Doll finds double happiness on Canada's Drag Race as Sandra Oh |website=nowtoronto.com |publisher=[[নাও (বাতৰি কাকত)|নাও]] |access-date=July 17, 2025}}</ref> তেওঁ ২০১৩ চনত মিছ স্কাইৰ খিতাপৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁ কিছুসময়ৰ বাবে ৰূপসজ্জাৰ কামৰপৰা আঁতৰি থাকে। ২০১৭ চনত তেওঁ [[কেবাৰে মাডো]]ত ''ড্ৰেগ-মই'' অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰি পুনৰ এই কামলৈ উভতি আহে।<ref name="enmode"/> ফামে ''[[কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ (দ্বিতীয় সংস্কৰণ)|কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ]]''ৰ দ্বিতীয় সংস্কৰণত ছুকি ডল নামেৰে প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁৰ মঞ্চনামৰ অৰ্থ হৈছে "প্ৰিয়জন।" এই নামটো তেওঁ তেওঁৰ মাতৃৰ প্ৰতি সন্মান জনাই বাছি লৈছিল। তেওঁৰ মাতৃয়ে তেওঁক "ভালপোৱা আৰু ইয়াৰ অসীম সীমাৰ বিষয়ে শিকাইছিল।" <ref>{{cite web|url=https://www.visiondrag.ca/sukidoll |title=About Suki Doll |website=visiondrag.ca |publisher=Vision Drag |access-date=July 17, 2025}}</ref> তেওঁৰ মঞ্চত প্ৰদৰ্শিত সাজ-পোছাকবোৰ [[আজেদিন আলাইয়া]] আৰু অভিনেত্ৰী [[ছান্দ্ৰা অ'হ]]ৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধাঞ্জলি আছিল।<ref name="now"/> তেওঁ [[স্নেচ গেম]] প্ৰতিযোগিতাত [[য়োকো অ'নো]]ৰ চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |last=Ritchie |first=Kevin |date=2021-11-06 |title=Suki Doll finds double happiness on Canada's Drag Race as Sandra Oh |url=https://nowtoronto.com/movies/suki-doll-finds-double-happiness-on-canadas-drag-race-as-sandra-oh/ |access-date=2023-09-28 |website=NOW Toronto |language=en-US |archive-date=2023-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529112321/https://nowtoronto.com/movies/suki-doll-finds-double-happiness-on-canadas-drag-race-as-sandra-oh/ |url-status=live }}</ref> পিছলৈ তেওঁৰ সহ-প্ৰতিযোগীসকলে তেওঁক মিছ কনজেনিয়েলিটি খিতাপ প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.pinkmafiapro.com/suki-doll |title=Suki Doll |website=pinkmafiapro.com |publisher=Pink Mafia |access-date=July 17, 2025}}</ref> অনুষ্ঠানটোৰ পিছত ছুকি ডলে তেওঁৰ সহ-প্ৰতিযোগীসকলৰ সৈতে ভ্ৰমণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2022-01-18 |title=Second season of Canada's Drag Race ending tour in Victoria |url=https://www.vicnews.com/entertainment/second-season-of-canadas-drag-race-ending-tour-in-victoria-95586 |access-date=2023-09-28 |website=Victoria News |language=en |archive-date=2023-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230908021029/https://www.vicnews.com/entertainment/second-season-of-canadas-drag-race-ending-tour-in-victoria-95586 |url-status=live }}</ref> তেওঁ ''কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ''ৰ প্ৰতিযোগী [[ইভ ৬০০০]], [[আইচেছ কুট্যুৰ]], [[কিমি কুট্যুৰ]], [[কিমোৰা আমুৰ]] আৰু [[অচেয়ান একুৱা-ব্লেক]]ৰ সৈতে ''কৰেজ এক্ৰছ কানাডা'' ভ্ৰমণতো অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=Green |first=Arthur C. |date=2023-02-02 |title=EPS says drag queen show optional for students |url=https://www.westernstandard.news/alberta/eps-says-drag-queen-show-optional-for-students/article_62f45c6e-a337-11ed-9bc2-7bce07d7d28b.html |access-date=2023-09-28 |website=Western Standard |language=en |archive-date=2023-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230208174004/https://www.westernstandard.news/alberta/eps-says-drag-queen-show-optional-for-students/article_62f45c6e-a337-11ed-9bc2-7bce07d7d28b.html |url-status=live }}</ref> ''[[এক্সট্ৰা আলোচনী]]''ৰ ৰাছ মেৰিনে ছুকি ডলক [[কুৱেবেক]]ত নিয়মীয়াকৈ কাম কৰা "এছীয় মূলৰ অতি কমসংখ্যক ৰূপসজ্জাকাৰীৰ এগৰাকী" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{Cite web |date=2021-11-08 |title='Canada's Drag Race' Season 2: After the Sashay with Suki Doll {{!}} Xtra Magazine |url=https://xtramagazine.com/video/canadas-drag-race-season-2-after-the-sashay-with-suki-doll-212078 |access-date=2023-09-28 |language=en-CA |archive-date=2021-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211108222711/https://xtramagazine.com/video/canadas-drag-race-season-2-after-the-sashay-with-suki-doll-212078 |url-status=live }}</ref> তেওঁ [[টৰণ্টো]]ৰ ''কুইনছ অৱ ডিম ছাম'' অনুষ্ঠানতো প্ৰদৰ্শন কৰিছিল। এই অনুষ্ঠানত এছীয় আৰু [[প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় দ্বীপপুঞ্জৰ লোক|প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় দ্বীপপুঞ্জৰ]] ৰূপসজ্জাকাৰীসকলক বিশেষভাৱে স্থান দিয়া হয়।<ref>{{Cite web |last=Feinstein |first=Clarrie |date=2022-11-10 |title=Toronto's Asian drag artists feel left out of mainstream queer culture. A brunch series aims to change that |url=https://www.thestar.com/news/gta/toronto-s-asian-drag-artists-feel-left-out-of-mainstream-queer-culture-a-brunch-series/article_b3017368-0f5a-57d0-a4c9-d12303ad62d5.html |access-date=2023-09-28 |website=Toronto Star |language=en |archive-date=2023-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928165615/https://www.thestar.com/news/gta/toronto-s-asian-drag-artists-feel-left-out-of-mainstream-queer-culture-a-brunch-series/article_b3017368-0f5a-57d0-a4c9-d12303ad62d5.html |url-status=live }}</ref> দ্বিতীয় সংস্কৰণত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ পাছতো তেওঁ সাজ-পোছাকৰ নক্সাকাৰ হিচাপে কাম কৰি আহিছে। তেওঁ [[আইচেছ কুট্যুৰ]] আৰু ''কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ''ৰ পিছৰ সংস্কৰণবোৰত [[ব্ৰুক লিন হাইটছ]]ৰ বাবে সাজ-পোছাক তৈয়াৰ কৰিছে।<ref>{{Cite web |last=Turner |first=Christopher |date=2024-03-04 |title=Spring 2024 Cover Story: Canada's Reigning Queens |url=https://inmagazine.ca/2024/03/spring-2024-cover-story-canadas-reigning-queens/ |access-date=2024-07-11 |website=IN Magazine |language=en}}</ref> তেওঁ [[নিকি ডল]] (''[[ফ্ৰান্সৰ ড্ৰেগ ৰেচ]]''), [[ৰিটা বাগা]] (''[[বেলজিয়ামৰ ড্ৰেগ ৰেচ]]''), [[মিছ ফিয়াৰকালিচিয়াছ]] (''[[কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ: কানাডা বনাম বিশ্ব]]'') আৰু [[পাইথিয়া (ৰূপসজ্জাকাৰী)|পাইথিয়া]] (''[[ৰুপলৰ ড্ৰেগ ৰেচ: বিশ্বৰ সকলো তাৰকা]]'')ৰ বাবেও সাজ-পোছাক তৈয়াৰ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=https://inmagazine.ca/2025/07/canadas-suki-doll-to-compete-in-new-slaysian-royale-spinoff-of-drag-race/ |title=Canada's Suki Doll To Compete In New Slaysian Royale Spinoff Of 'Drag Race' |last=Petar |first=Stephen |website=inmagazine.ca |publisher=IN Magazine |access-date=July 17, 2025}}</ref> ২০২৫ চনত ছুকি ডলক ''[[ফিলিপাইনছৰ ড্ৰেগ ৰেচ: স্লেছিয়ান ৰয়েল]]''ৰ প্ৰথম সংস্কৰণত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ নিৰ্বাচিত কৰা হয়।<ref>{{cite news |last=Fernando |first=Jefferson |title=''Drag Race Philippines'' returns with ''Slaysian Royale'' all-star showdown |url=https://tribune.net.ph/2025/07/16/drag-race-phl-returns-with-slaysian-royale-all-star-showdown |date=July 15, 2025 |access-date=July 16, 2025 |newspaper=[[ডেইলি ট্ৰিবিউন (ফিলিপাইনছ)|ডেইলি ট্ৰিবিউন]] }}</ref> তেওঁ মিছ কনজি-নিয়ালিটি খিতাপ লাভ কৰে আৰু [[এৰিজোনা ব্ৰেণ্ডি]]ৰ সৈতে শীৰ্ষ চাৰিগৰাকী প্ৰতিযোগীৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰি প্ৰতিযোগিতাৰপৰা বিদায় লয়।<ref>{{Cite web |last=Odtohan |first=Marilag |date=2025-10-16 |title=Brigiding wins inaugural season of 'Drag Race Philippines: Slaysian Royale' |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2025/10/15/brigiding-wins-inaugural-season-of-drag-race-philippines-slaysian-royale-032 |url-status=live |access-date=2026-01-03 |website=ABS-CBN News}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ফাম [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ৰ বাসিন্দা।<ref name=":0" /> তেওঁৰ বংশধাৰা চীনা, কম্বোডীয় আৰু ভিয়েটনামী।<ref>{{Cite web|url=https://xtramagazine.com/video/canadas-drag-race-season-2-after-the-sashay-with-suki-doll-212078|title='Canada's Drag Race' Season 2: After the Sashay with Suki Doll &#124; Xtra Magazine|date=November 8, 2021}}</ref> তেওঁৰ সাজ-পোছাকৰ প্ৰধান প্ৰেৰণাৰ উৎস হৈছে আজেদিন আলাইয়া আৰু গুও পেই।<ref name="now"/><ref name="enmode"/> ==চলচ্চিত আৰু দূৰদৰ্শন== * ''কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ'' * ''ড্ৰেগ ৰেচ ফিলিপাইনছ: স্লেছিয়ান ৰয়েল'' ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Commons category-inline|Suki Doll}} ek7vre9qqoj2eiswxfi0v8z1t35ovas 648303 648302 2026-10-28T14:37:51Z AjayDas 12623 /* কৰ্মজীৱন */ 648303 wikitext text/x-wiki {{Short description|কানাডাৰ এগৰাকী ড্ৰেগ কুইন}} {{Infobox person | name = ছুকি ডল | image = DragCon2024 @DVSROSS (222) (53872602613) (cropped).jpg | alt = | caption = ৰুপলৰ ড্ৰেগকন লছ এঞ্জেলছত ছুকি ডল, ২০২৪ | birth_name = আন্দ্ৰে ফাম<ref>{{cite web|url=https://www.visiondrag.ca/news/suki-doll-24-heures |title=Suki Doll in 24hours |last=Benjamin |first=Sarah-Florence |website=visiondrag.ca |publisher=Vision Drag |access-date=September 29, 2023}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1993|7|4}}<ref name="draglicious">{{cite web|url=https://draglicious.com.br/2021/12/22/whos-that-queen-suki-doll/ |title=Who's That Queen? Suki Doll |language=pt |last=Vilhena |first=Arthur |website=draglicious.com.br |publisher=Draglicious |access-date=July 17, 2025}}</ref> | birth_place = [[মণ্ট্ৰিয়েল]], কুৱেবেক, [[কানাডা]] | death_date = | death_place = | other_names = | occupation = [[ড্ৰেগ|ড্ৰেগ কুইন]] | years_active = | known_for = | television = ''কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ'' (দ্বিতীয় সংস্কৰণ)<br /> ''ফিলিপাইনছৰ ড্ৰেগ ৰেচ: স্লেছিয়ান ৰয়েল'' (প্ৰথম সংস্কৰণ) | notable_works = | website = {{URL|thesukidoll.com}} }} '''আন্দ্ৰে ফাম''' (জন্ম ৪ জুলাই ১৯৯৩), মঞ্চনাম '''ছুকি ডল''' নামেৰে অধিক পৰিচিত। তেওঁ এগৰাকী কানাডীয় ৰূপসজ্জাকাৰী আৰু সাজ-পোছাকৰ নক্সাকাৰ। তেওঁ ''কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ''ৰ দ্বিতীয় সংস্কৰণ আৰু ''ফিলিপাইনছৰ ড্ৰেগ ৰেচ: স্লেছিয়ান ৰয়েল''ৰ প্ৰথম সংস্কৰণত প্ৰতিযোগী হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৯৯৩ চনৰ ৪ জুলাইত কানাডাৰ কুৱেবেক প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত আন্দ্ৰে ফামৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ ছটা সন্তানৰ ভিতৰত এগৰাকী। ধৰ্মীয় পৰিয়ালত ডাঙৰ-দীঘল হোৱা ফামে সৰুতে ক্ৰিষ্টিনা আগুইলেৰাৰ "বিউটিফুল" গীতটো শুনি সান্ত্বনা লাভ কৰিছিল। সৰুতে তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হৈছিল আৰু তেওঁ আৰু তেওঁৰ ভাই-ভনীসকলক মাতৃয়ে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। পৰিয়ালটোক পোহপাল দিবলৈ মাতৃয়ে তিনিটা কাম কৰিছিল আৰু তেওঁলোকে চৰকাৰী আৱাসত বাস কৰিছিল। ফামে প্ৰায়ে মাতৃৰ কাপোৰ, জোতা আৰু অলংকাৰ পিন্ধিছিল। ইয়াৰ ফলত তেওঁৰ সাজ-পোছাকৰ প্ৰতি আগ্ৰহ জন্মিছিল। পিছলৈ তেওঁ সাজ-পোছাকৰ বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু মাতৃক তেওঁৰ অন্যতম প্ৰধান প্ৰেৰণা বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref name="draglicious"/><ref>{{cite web|url=https://www.spilltheteamag.com/online-content/2021/11/6/interview-suki-doll-sfjxc |title=Exclusive Interview - Suki Doll |website=spilltheteamag.com |publisher=Spill the Tea Magazine |access-date=July 17, 2025}}</ref> ফামে ড্ৰেগ ৰেচত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ পাছত পূৰ্ণকালীনভাৱে [[ড্ৰেগ|ড্ৰেগ কুইন]] কাম কৰিবলৈ লোৱাৰ আগতে দহ বছৰ ধৰি সাজ-পোছাকৰ উদ্যোগত নক্সাকাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="draglicious"/> ==কৰ্মজীৱন== ফামে ২০১৩ চনত তেওঁৰ তেতিয়াৰ প্ৰেমিক, এগৰাকী ড্ৰেগ কুইনে প্ৰথমবাৰৰ বাবে তেওঁৰ মুখত প্ৰসাধন কৰাৰ পাছত লেইলা ডল নামেৰে [[ড্ৰেগ]] কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="draglicious"/><ref name="enmode">{{cite web|url=https://enmodedrag.com/2020/09/02/suki-doll/ |title=Suki Doll |language=fr |website=nobelprize.org |publisher=En Mode Drag |access-date=July 17, 2025}}</ref> তেওঁ প্ৰথমে ৰাজহুৱা স্থানত "শ্বুটাৰ ড্ৰেগ" হিচাপে দেখা দিছিল। শ্বুটাৰ ড্ৰেগ হৈছে এনে এগৰাকী ড্ৰেগ কুইন, যিয়ে গ্ৰাহকক সৰু গিলাচত পৰিৱেশন কৰা মদ্যপানীয় বিক্ৰী কৰে।<ref name="now">{{cite web|url=https://nowtoronto.com/movies/suki-doll-finds-double-happiness-on-canadas-drag-race-as-sandra-oh/ |title=Suki Doll finds double happiness on Canada's Drag Race as Sandra Oh |website=nowtoronto.com |publisher=নাও |access-date=July 17, 2025}}</ref> তেওঁ ২০১৩ চনত মিছ স্কাইৰ খিতাপৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁ কিছুসময়ৰ বাবে ড্ৰেগৰ কামৰপৰা আঁতৰি থাকে। ২০১৭ চনত তেওঁ কেবাৰে মাডোত ''ড্ৰেগ-মই'' অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰি পুনৰ এই কামলৈ উভতি আহে।<ref name="enmode"/> ফামে ''কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ''ৰ দ্বিতীয় সংস্কৰণত ছুকি ডল নামেৰে প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁৰ মঞ্চনামৰ অৰ্থ হৈছে "প্ৰিয়জন।" এই নামটো তেওঁ তেওঁৰ মাতৃৰ প্ৰতি সন্মান জনাই বাছি লৈছিল। তেওঁৰ মাতৃয়ে তেওঁক "ভালপোৱা আৰু ইয়াৰ অসীম সীমাৰ বিষয়ে শিকাইছিল।" <ref>{{cite web|url=https://www.visiondrag.ca/sukidoll |title=About Suki Doll |website=visiondrag.ca |publisher=Vision Drag |access-date=July 17, 2025}}</ref> তেওঁৰ মঞ্চত প্ৰদৰ্শিত সাজ-পোছাকবোৰ আজেদিন আলাইয়া আৰু অভিনেত্ৰী ছান্দ্ৰা অ'হৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধাঞ্জলি আছিল।<ref name="now"/> তেওঁ স্নেচ গেম প্ৰতিযোগিতাত য়োকো অ'নোৰ চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |last=Ritchie |first=Kevin |date=2021-11-06 |title=Suki Doll finds double happiness on Canada's Drag Race as Sandra Oh |url=https://nowtoronto.com/movies/suki-doll-finds-double-happiness-on-canadas-drag-race-as-sandra-oh/ |access-date=2023-09-28 |website=NOW Toronto |language=en-US |archive-date=2023-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529112321/https://nowtoronto.com/movies/suki-doll-finds-double-happiness-on-canadas-drag-race-as-sandra-oh/ |url-status=live }}</ref> পিছলৈ তেওঁৰ সহ-প্ৰতিযোগীসকলে তেওঁক মিছ কনজেনিয়েলিটি খিতাপ প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.pinkmafiapro.com/suki-doll |title=Suki Doll |website=pinkmafiapro.com |publisher=Pink Mafia |access-date=July 17, 2025}}</ref> অনুষ্ঠানটোৰ পিছত ছুকি ডলে তেওঁৰ সহ-প্ৰতিযোগীসকলৰ সৈতে ভ্ৰমণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2022-01-18 |title=Second season of Canada's Drag Race ending tour in Victoria |url=https://www.vicnews.com/entertainment/second-season-of-canadas-drag-race-ending-tour-in-victoria-95586 |access-date=2023-09-28 |website=Victoria News |language=en |archive-date=2023-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230908021029/https://www.vicnews.com/entertainment/second-season-of-canadas-drag-race-ending-tour-in-victoria-95586 |url-status=live }}</ref> তেওঁ ''কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ''ৰ প্ৰতিযোগী ইভ ৬০০০, আইচেছ কুট্যুৰ, কিমি কুট্যুৰ, কিমোৰা আমুৰ আৰু অচেয়ান একুৱা-ব্লেকৰ সৈতে ''কৰেজ এক্ৰছ কানাডা'' ভ্ৰমণতো অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=Green |first=Arthur C. |date=2023-02-02 |title=EPS says drag queen show optional for students |url=https://www.westernstandard.news/alberta/eps-says-drag-queen-show-optional-for-students/article_62f45c6e-a337-11ed-9bc2-7bce07d7d28b.html |access-date=2023-09-28 |website=Western Standard |language=en |archive-date=2023-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230208174004/https://www.westernstandard.news/alberta/eps-says-drag-queen-show-optional-for-students/article_62f45c6e-a337-11ed-9bc2-7bce07d7d28b.html |url-status=live }}</ref> ''এক্সট্ৰা আলোচনী''ৰ ৰাছ মেৰিনে ছুকি ডলক কুৱেবেকত নিয়মীয়াকৈ কাম কৰা "এছীয় মূলৰ অতি কমসংখ্যক ৰূপসজ্জাকাৰীৰ এগৰাকী" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{Cite web |date=2021-11-08 |title='Canada's Drag Race' Season 2: After the Sashay with Suki Doll {{!}} Xtra Magazine |url=https://xtramagazine.com/video/canadas-drag-race-season-2-after-the-sashay-with-suki-doll-212078 |access-date=2023-09-28 |language=en-CA |archive-date=2021-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211108222711/https://xtramagazine.com/video/canadas-drag-race-season-2-after-the-sashay-with-suki-doll-212078 |url-status=live }}</ref> তেওঁ [[টৰণ্টো]]ৰ ''কুইনছ অৱ ডিম ছাম'' অনুষ্ঠানতো প্ৰদৰ্শন কৰিছিল। এই অনুষ্ঠানত এছীয় আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় দ্বীপপুঞ্জৰ ড্ৰেগ পৰিৱেশনকাৰী সকলক বিশেষভাৱে স্থান দিয়া হয়।<ref>{{Cite web |last=Feinstein |first=Clarrie |date=2022-11-10 |title=Toronto's Asian drag artists feel left out of mainstream queer culture. A brunch series aims to change that |url=https://www.thestar.com/news/gta/toronto-s-asian-drag-artists-feel-left-out-of-mainstream-queer-culture-a-brunch-series/article_b3017368-0f5a-57d0-a4c9-d12303ad62d5.html |access-date=2023-09-28 |website=Toronto Star |language=en |archive-date=2023-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928165615/https://www.thestar.com/news/gta/toronto-s-asian-drag-artists-feel-left-out-of-mainstream-queer-culture-a-brunch-series/article_b3017368-0f5a-57d0-a4c9-d12303ad62d5.html |url-status=live }}</ref> দ্বিতীয় সংস্কৰণত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ পাছতো তেওঁ সাজ-পোছাকৰ নক্সাকাৰ হিচাপে কাম কৰি আহিছে। তেওঁ আইচেছ কুট্যুৰ আৰু ''কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ''ৰ পিছৰ সংস্কৰণবোৰত ব্ৰুক লিন হাইটছৰ বাবে সাজ-পোছাক তৈয়াৰ কৰিছে।<ref>{{Cite web |last=Turner |first=Christopher |date=2024-03-04 |title=Spring 2024 Cover Story: Canada's Reigning Queens |url=https://inmagazine.ca/2024/03/spring-2024-cover-story-canadas-reigning-queens/ |access-date=2024-07-11 |website=IN Magazine |language=en}}</ref> তেওঁ নিকি ডল (''ফ্ৰান্সৰ ড্ৰেগ ৰেচ''), ৰিটা বাগা (''বেলজিয়ামৰ ড্ৰেগ ৰেচ''), মিছ ফিয়াৰকালিচিয়াছ (''কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ: কানাডা বনাম বিশ্ব'') আৰু পাইথিয়া (''ৰুপলৰ ড্ৰেগ ৰেচ: বিশ্বৰ সকলো তাৰকা'')ৰ বাবেও সাজ-পোছাক তৈয়াৰ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=https://inmagazine.ca/2025/07/canadas-suki-doll-to-compete-in-new-slaysian-royale-spinoff-of-drag-race/ |title=Canada's Suki Doll To Compete In New Slaysian Royale Spinoff Of 'Drag Race' |last=Petar |first=Stephen |website=inmagazine.ca |publisher=IN Magazine |access-date=July 17, 2025}}</ref> ২০২৫ চনত ছুকি ডলক ''ফিলিপাইনছৰ ড্ৰেগ ৰেচ: স্লেছিয়ান ৰয়েল''ৰ প্ৰথম সংস্কৰণত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ নিৰ্বাচিত কৰা হয়।<ref>{{cite news |last=Fernando |first=Jefferson |title=''Drag Race Philippines'' returns with ''Slaysian Royale'' all-star showdown |url=https://tribune.net.ph/2025/07/16/drag-race-phl-returns-with-slaysian-royale-all-star-showdown |date=July 15, 2025 |access-date=July 16, 2025 |newspaper=ডেইলি ট্ৰিবিউন }}</ref> তেওঁ মিছ কনজি-নিয়ালিটি খিতাপ লাভ কৰে আৰু এৰিজোনা ব্ৰেণ্ডিৰ সৈতে শীৰ্ষ চাৰিগৰাকী প্ৰতিযোগীৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰি প্ৰতিযোগিতাৰপৰা বিদায় লয়।<ref>{{Cite web |last=Odtohan |first=Marilag |date=2025-10-16 |title=Brigiding wins inaugural season of 'Drag Race Philippines: Slaysian Royale' |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2025/10/15/brigiding-wins-inaugural-season-of-drag-race-philippines-slaysian-royale-032 |url-status=live |access-date=2026-01-03 |website=ABS-CBN News}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ফাম [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ৰ বাসিন্দা।<ref name=":0" /> তেওঁৰ বংশধাৰা চীনা, কম্বোডীয় আৰু ভিয়েটনামী।<ref>{{Cite web|url=https://xtramagazine.com/video/canadas-drag-race-season-2-after-the-sashay-with-suki-doll-212078|title='Canada's Drag Race' Season 2: After the Sashay with Suki Doll &#124; Xtra Magazine|date=November 8, 2021}}</ref> তেওঁৰ সাজ-পোছাকৰ প্ৰধান প্ৰেৰণাৰ উৎস হৈছে আজেদিন আলাইয়া আৰু গুও পেই।<ref name="now"/><ref name="enmode"/> ==চলচ্চিত আৰু দূৰদৰ্শন== * ''কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ'' * ''ড্ৰেগ ৰেচ ফিলিপাইনছ: স্লেছিয়ান ৰয়েল'' ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Commons category-inline|Suki Doll}} sgiruqkc7ezps9e9oij6bwkvdd9efdf 648304 648303 2026-10-28T14:39:04Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 648304 wikitext text/x-wiki {{Short description|কানাডাৰ এগৰাকী ড্ৰেগ কুইন}} {{Infobox person | name = ছুকি ডল | image = DragCon2024 @DVSROSS (222) (53872602613) (cropped).jpg | alt = | caption = ৰুপলৰ ড্ৰেগকন লছ এঞ্জেলছত ছুকি ডল, ২০২৪ | birth_name = আন্দ্ৰে ফাম<ref>{{cite web|url=https://www.visiondrag.ca/news/suki-doll-24-heures |title=Suki Doll in 24hours |last=Benjamin |first=Sarah-Florence |website=visiondrag.ca |publisher=Vision Drag |access-date=September 29, 2023}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1993|7|4}}<ref name="draglicious">{{cite web|url=https://draglicious.com.br/2021/12/22/whos-that-queen-suki-doll/ |title=Who's That Queen? Suki Doll |language=pt |last=Vilhena |first=Arthur |website=draglicious.com.br |publisher=Draglicious |access-date=July 17, 2025}}</ref> | birth_place = [[মণ্ট্ৰিয়েল]], কুৱেবেক, [[কানাডা]] | death_date = | death_place = | other_names = | occupation = [[ড্ৰেগ|ড্ৰেগ কুইন]] | years_active = | known_for = | television = ''কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ'' (দ্বিতীয় সংস্কৰণ)<br /> ''ফিলিপাইনছৰ ড্ৰেগ ৰেচ: স্লেছিয়ান ৰয়েল'' (প্ৰথম সংস্কৰণ) | notable_works = | website = {{URL|thesukidoll.com}} }} '''আন্দ্ৰে ফাম''' (জন্ম ৪ জুলাই ১৯৯৩), মঞ্চনাম '''ছুকি ডল''' নামেৰে অধিক পৰিচিত। তেওঁ এগৰাকী কানাডীয় ৰূপসজ্জাকাৰী আৰু সাজ-পোছাকৰ নক্সাকাৰ। তেওঁ ''কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ''ৰ দ্বিতীয় সংস্কৰণ আৰু ''ফিলিপাইনছৰ ড্ৰেগ ৰেচ: স্লেছিয়ান ৰয়েল''ৰ প্ৰথম সংস্কৰণত প্ৰতিযোগী হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৯৯৩ চনৰ ৪ জুলাইত কানাডাৰ কুৱেবেক প্ৰদেশৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত আন্দ্ৰে ফামৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ ছটা সন্তানৰ ভিতৰত এগৰাকী। ধৰ্মীয় পৰিয়ালত ডাঙৰ-দীঘল হোৱা ফামে সৰুতে ক্ৰিষ্টিনা আগুইলেৰাৰ "বিউটিফুল" গীতটো শুনি সান্ত্বনা লাভ কৰিছিল। সৰুতে তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হৈছিল আৰু তেওঁ আৰু তেওঁৰ ভাই-ভনীসকলক মাতৃয়ে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। পৰিয়ালটোক পোহপাল দিবলৈ মাতৃয়ে তিনিটা কাম কৰিছিল আৰু তেওঁলোকে চৰকাৰী আৱাসত বাস কৰিছিল। ফামে প্ৰায়ে মাতৃৰ কাপোৰ, জোতা আৰু অলংকাৰ পিন্ধিছিল। ইয়াৰ ফলত তেওঁৰ সাজ-পোছাকৰ প্ৰতি আগ্ৰহ জন্মিছিল। পিছলৈ তেওঁ সাজ-পোছাকৰ বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু মাতৃক তেওঁৰ অন্যতম প্ৰধান প্ৰেৰণা বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref name="draglicious"/><ref>{{cite web|url=https://www.spilltheteamag.com/online-content/2021/11/6/interview-suki-doll-sfjxc |title=Exclusive Interview - Suki Doll |website=spilltheteamag.com |publisher=Spill the Tea Magazine |access-date=July 17, 2025}}</ref> ফামে ড্ৰেগ ৰেচত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ পাছত পূৰ্ণকালীনভাৱে [[ড্ৰেগ|ড্ৰেগ কুইন]] কাম কৰিবলৈ লোৱাৰ আগতে দহ বছৰ ধৰি সাজ-পোছাকৰ উদ্যোগত নক্সাকাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="draglicious"/> ==কৰ্মজীৱন== ফামে ২০১৩ চনত তেওঁৰ তেতিয়াৰ প্ৰেমিক, এগৰাকী ড্ৰেগ কুইনে প্ৰথমবাৰৰ বাবে তেওঁৰ মুখত প্ৰসাধন কৰাৰ পাছত লেইলা ডল নামেৰে [[ড্ৰেগ]] কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="draglicious"/><ref name="enmode">{{cite web|url=https://enmodedrag.com/2020/09/02/suki-doll/ |title=Suki Doll |language=fr |website=nobelprize.org |publisher=En Mode Drag |access-date=July 17, 2025}}</ref> তেওঁ প্ৰথমে ৰাজহুৱা স্থানত "শ্বুটাৰ ড্ৰেগ" হিচাপে দেখা দিছিল। শ্বুটাৰ ড্ৰেগ হৈছে এনে এগৰাকী ড্ৰেগ কুইন, যিয়ে গ্ৰাহকক সৰু গিলাচত পৰিৱেশন কৰা মদ্যপানীয় বিক্ৰী কৰে।<ref name="now">{{cite web|url=https://nowtoronto.com/movies/suki-doll-finds-double-happiness-on-canadas-drag-race-as-sandra-oh/ |title=Suki Doll finds double happiness on Canada's Drag Race as Sandra Oh |website=nowtoronto.com |publisher=নাও |access-date=July 17, 2025}}</ref> তেওঁ ২০১৩ চনত মিছ স্কাইৰ খিতাপৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁ কিছুসময়ৰ বাবে ড্ৰেগৰ কামৰপৰা আঁতৰি থাকে। ২০১৭ চনত তেওঁ কেবাৰে মাডোত ''ড্ৰেগ-মই'' অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰি পুনৰ এই কামলৈ উভতি আহে।<ref name="enmode"/> ফামে ''কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ''ৰ দ্বিতীয় সংস্কৰণত ছুকি ডল নামেৰে প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁৰ মঞ্চনামৰ অৰ্থ হৈছে "প্ৰিয়জন।" এই নামটো তেওঁ তেওঁৰ মাতৃৰ প্ৰতি সন্মান জনাই বাছি লৈছিল। তেওঁৰ মাতৃয়ে তেওঁক "ভালপোৱা আৰু ইয়াৰ অসীম সীমাৰ বিষয়ে শিকাইছিল।" <ref>{{cite web|url=https://www.visiondrag.ca/sukidoll |title=About Suki Doll |website=visiondrag.ca |publisher=Vision Drag |access-date=July 17, 2025}}</ref> তেওঁৰ মঞ্চত প্ৰদৰ্শিত সাজ-পোছাকবোৰ আজেদিন আলাইয়া আৰু অভিনেত্ৰী ছান্দ্ৰা অ'হৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধাঞ্জলি আছিল।<ref name="now"/> তেওঁ স্নেচ গেম প্ৰতিযোগিতাত য়োকো অ'নোৰ চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |last=Ritchie |first=Kevin |date=2021-11-06 |title=Suki Doll finds double happiness on Canada's Drag Race as Sandra Oh |url=https://nowtoronto.com/movies/suki-doll-finds-double-happiness-on-canadas-drag-race-as-sandra-oh/ |access-date=2023-09-28 |website=NOW Toronto |language=en-US |archive-date=2023-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529112321/https://nowtoronto.com/movies/suki-doll-finds-double-happiness-on-canadas-drag-race-as-sandra-oh/ |url-status=live }}</ref> পিছলৈ তেওঁৰ সহ-প্ৰতিযোগীসকলে তেওঁক মিছ কনজেনিয়েলিটি খিতাপ প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.pinkmafiapro.com/suki-doll |title=Suki Doll |website=pinkmafiapro.com |publisher=Pink Mafia |access-date=July 17, 2025}}</ref> অনুষ্ঠানটোৰ পিছত ছুকি ডলে তেওঁৰ সহ-প্ৰতিযোগীসকলৰ সৈতে ভ্ৰমণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2022-01-18 |title=Second season of Canada's Drag Race ending tour in Victoria |url=https://www.vicnews.com/entertainment/second-season-of-canadas-drag-race-ending-tour-in-victoria-95586 |access-date=2023-09-28 |website=Victoria News |language=en |archive-date=2023-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230908021029/https://www.vicnews.com/entertainment/second-season-of-canadas-drag-race-ending-tour-in-victoria-95586 |url-status=live }}</ref> তেওঁ ''কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ''ৰ প্ৰতিযোগী ইভ ৬০০০, আইচেছ কুট্যুৰ, কিমি কুট্যুৰ, কিমোৰা আমুৰ আৰু অচেয়ান একুৱা-ব্লেকৰ সৈতে ''কৰেজ এক্ৰছ কানাডা'' ভ্ৰমণতো অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=Green |first=Arthur C. |date=2023-02-02 |title=EPS says drag queen show optional for students |url=https://www.westernstandard.news/alberta/eps-says-drag-queen-show-optional-for-students/article_62f45c6e-a337-11ed-9bc2-7bce07d7d28b.html |access-date=2023-09-28 |website=Western Standard |language=en |archive-date=2023-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230208174004/https://www.westernstandard.news/alberta/eps-says-drag-queen-show-optional-for-students/article_62f45c6e-a337-11ed-9bc2-7bce07d7d28b.html |url-status=live }}</ref> ''এক্সট্ৰা আলোচনী''ৰ ৰাছ মেৰিনে ছুকি ডলক কুৱেবেকত নিয়মীয়াকৈ কাম কৰা "এছীয় মূলৰ অতি কমসংখ্যক ৰূপসজ্জাকাৰীৰ এগৰাকী" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{Cite web |date=2021-11-08 |title='Canada's Drag Race' Season 2: After the Sashay with Suki Doll {{!}} Xtra Magazine |url=https://xtramagazine.com/video/canadas-drag-race-season-2-after-the-sashay-with-suki-doll-212078 |access-date=2023-09-28 |language=en-CA |archive-date=2021-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211108222711/https://xtramagazine.com/video/canadas-drag-race-season-2-after-the-sashay-with-suki-doll-212078 |url-status=live }}</ref> তেওঁ [[টৰণ্টো]]ৰ ''কুইনছ অৱ ডিম ছাম'' অনুষ্ঠানতো প্ৰদৰ্শন কৰিছিল। এই অনুষ্ঠানত এছীয় আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় দ্বীপপুঞ্জৰ ড্ৰেগ পৰিৱেশনকাৰীসকলক বিশেষভাৱে স্থান দিয়া হয়।<ref>{{Cite web |last=Feinstein |first=Clarrie |date=2022-11-10 |title=Toronto's Asian drag artists feel left out of mainstream queer culture. A brunch series aims to change that |url=https://www.thestar.com/news/gta/toronto-s-asian-drag-artists-feel-left-out-of-mainstream-queer-culture-a-brunch-series/article_b3017368-0f5a-57d0-a4c9-d12303ad62d5.html |access-date=2023-09-28 |website=Toronto Star |language=en |archive-date=2023-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928165615/https://www.thestar.com/news/gta/toronto-s-asian-drag-artists-feel-left-out-of-mainstream-queer-culture-a-brunch-series/article_b3017368-0f5a-57d0-a4c9-d12303ad62d5.html |url-status=live }}</ref> দ্বিতীয় সংস্কৰণত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ পাছতো তেওঁ সাজ-পোছাকৰ নক্সাকাৰ হিচাপে কাম কৰি আহিছে। তেওঁ আইচেছ কুট্যুৰ আৰু ''কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ''ৰ পিছৰ সংস্কৰণবোৰত ব্ৰুক লিন হাইটছৰ বাবে সাজ-পোছাক তৈয়াৰ কৰিছে।<ref>{{Cite web |last=Turner |first=Christopher |date=2024-03-04 |title=Spring 2024 Cover Story: Canada's Reigning Queens |url=https://inmagazine.ca/2024/03/spring-2024-cover-story-canadas-reigning-queens/ |access-date=2024-07-11 |website=IN Magazine |language=en}}</ref> তেওঁ নিকি ডল (''ফ্ৰান্সৰ ড্ৰেগ ৰেচ''), ৰিটা বাগা (''বেলজিয়ামৰ ড্ৰেগ ৰেচ''), মিছ ফিয়াৰকালিচিয়াছ (''কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ: কানাডা বনাম বিশ্ব'') আৰু পাইথিয়া (''ৰুপলৰ ড্ৰেগ ৰেচ: বিশ্বৰ সকলো তাৰকা'')ৰ বাবেও সাজ-পোছাক তৈয়াৰ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=https://inmagazine.ca/2025/07/canadas-suki-doll-to-compete-in-new-slaysian-royale-spinoff-of-drag-race/ |title=Canada's Suki Doll To Compete In New Slaysian Royale Spinoff Of 'Drag Race' |last=Petar |first=Stephen |website=inmagazine.ca |publisher=IN Magazine |access-date=July 17, 2025}}</ref> ২০২৫ চনত ছুকি ডলক ''ফিলিপাইনছৰ ড্ৰেগ ৰেচ: স্লেছিয়ান ৰয়েল''ৰ প্ৰথম সংস্কৰণত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ নিৰ্বাচিত কৰা হয়।<ref>{{cite news |last=Fernando |first=Jefferson |title=''Drag Race Philippines'' returns with ''Slaysian Royale'' all-star showdown |url=https://tribune.net.ph/2025/07/16/drag-race-phl-returns-with-slaysian-royale-all-star-showdown |date=July 15, 2025 |access-date=July 16, 2025 |newspaper=ডেইলি ট্ৰিবিউন }}</ref> তেওঁ মিছ কনজি-নিয়ালিটি খিতাপ লাভ কৰে আৰু এৰিজোনা ব্ৰেণ্ডিৰ সৈতে শীৰ্ষ চাৰিগৰাকী প্ৰতিযোগীৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰি প্ৰতিযোগিতাৰপৰা বিদায় লয়।<ref>{{Cite web |last=Odtohan |first=Marilag |date=2025-10-16 |title=Brigiding wins inaugural season of 'Drag Race Philippines: Slaysian Royale' |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2025/10/15/brigiding-wins-inaugural-season-of-drag-race-philippines-slaysian-royale-032 |url-status=live |access-date=2026-01-03 |website=ABS-CBN News}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ফাম [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ৰ বাসিন্দা।<ref name=":0" /> তেওঁৰ বংশধাৰা চীনা, কম্বোডীয় আৰু ভিয়েটনামী।<ref>{{Cite web|url=https://xtramagazine.com/video/canadas-drag-race-season-2-after-the-sashay-with-suki-doll-212078|title='Canada's Drag Race' Season 2: After the Sashay with Suki Doll &#124; Xtra Magazine|date=November 8, 2021}}</ref> তেওঁৰ সাজ-পোছাকৰ প্ৰধান প্ৰেৰণাৰ উৎস হৈছে আজেদিন আলাইয়া আৰু গুও পেই।<ref name="now"/><ref name="enmode"/> ==চলচ্চিত আৰু দূৰদৰ্শন== * ''কানাডাৰ ড্ৰেগ ৰেচ'' * ''ড্ৰেগ ৰেচ ফিলিপাইনছ: স্লেছিয়ান ৰয়েল'' ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Commons category-inline|Suki Doll}} [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:কানাডাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:এলজিবিটি সম্প্ৰদায়ৰ ব্যক্তি]] pflu0hh8w2cuqer1xtnpww7lfx8i79b 3 140517 648332 2026-10-29T01:01:06Z কাকু চুতীয়া 52543 /* */ অসমীয়া ভাষাৰ শব্দ সাধন প্ৰক্ৰিয়া: 648332 wikitext text/x-wiki ইংৰাজী'Derivation' শশব্দটোৰ অসমীয়া প্ৰতিশব্দ হৈছে ‌'শব্দসাধন'। ইংৰাজী ভাষাত observe, name, defect, drive, Happy আদি শব্দৰ লগত -tion,-ly,-tive,-ness আদি সৰ্গ সংযোগ হৈ ক্ৰমে observation, namely, defective, happyness আদি নতুন নতুন শব্দ গঠন কৰা হয়। ঠিক তেনেদৰে অসমীয়া ভাষাত বন, ধান, গাওঁ, মিছা আদি শব্দবোৰৰ লগত সৰ্গ সংযোগ কৰি বন+আনি=বননি, ধান+অনি=ধাননি, গাওঁ+অলীয়া=গাঁৱলীয়া, মিছা+অলীয়া=মিছলীয়া আদি নতুন নতুন শব্দ গঠন কৰা হয়।। এনেদৰে ভাষাৰ মূল ৰূপৰ লগত বিভিন্ন প্রত্যয় বা সৰ্গ, শব্দ যোগ কৰি নতুন নতুন শব্দ সাধন বা গঠন কৰা প্রক্রিয়াকে শব্দ সাধন প্ৰক্ৰিয়া বোলে। 2p8e93lj2k0q0eqdqyiicas0egtye2z 2 140518 648334 2026-10-29T01:17:58Z কাকু চুতীয়া 52543 /* */ 648334 wikitext text/x-wiki '''ইংৰাজী 'Derivation' শব্দটোৰ অসমীয়া প্ৰতিশব্দ হৈছে ‌'শব্দসাধন'। ইংৰাজী ভাষাত observe, name, defect, drive, Happy আদি শব্দৰ লগত -tion,-ly,-tive,-ness আদি সৰ্গ সংযোগ হৈ ক্ৰমে observation, namely, defective, happyness আদি নতুন নতুন শব্দ গঠন কৰা হয়। ঠিক তেনেদৰে অসমীয়া ভাষাত বন, ধান, গাওঁ, মিছা আদি শব্দবোৰৰ লগত সৰ্গ সংযোগ কৰি বন+আনি=বননি, ধান+অনি=ধাননি, গাওঁ+অলীয়া=গাঁৱলীয়া, মিছা+অলীয়া=মিছলীয়া আদি নতুন নতুন শব্দ গঠন কৰা হয়।। এনেদৰে ভাষাৰ মূল ৰূপৰ লগত বিভিন্ন প্রত্যয় বা সৰ্গ, শব্দ যোগ কৰি নতুন নতুন শব্দ সাধন বা গঠন কৰা প্রক্রিয়াকে শব্দ সাধন প্ৰক্ৰিয়া বোলে।''' '''(কোঁৱৰ, ড°অৰ্পনা, অসমীয়া ভাষা-চিন্তন, বনলতা প্ৰকাশন, পৃষ্ঠা নং ১০৮,১০৯)।''' oghmj1e8x405mw8ooq0uqpipa5ohacv 0 140519 648363 2026-10-29T06:18:55Z Poli Borah24 43763 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox person | name = ৰানা ফ'ৰুহাৰ | image = FT Washington, D.C. Party 2017 (37166676085) (cropped).jpg | imagesize = | caption = ২০১৭ চনত ৰানা ফ'ৰুহাৰ | birth_name = ৰানা আইলিন ডোগাৰ | birth_date = {{birth date and age|1970|3|4}} | birth_place = ফ্ৰেংকফৰ্ট, ইণ্ডিয়া... 648363 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ৰানা ফ'ৰুহাৰ | image = FT Washington, D.C. Party 2017 (37166676085) (cropped).jpg | imagesize = | caption = ২০১৭ চনত ৰানা ফ'ৰুহাৰ | birth_name = ৰানা আইলিন ডোগাৰ | birth_date = {{birth date and age|1970|3|4}} | birth_place = ফ্ৰেংকফৰ্ট, ইণ্ডিয়ানা, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ | death_date = | death_place = | education = বাৰ্নাৰ্ড কলেজ, বি.এ. (কলা বিভাগৰ স্নাতক) | website = [https://www.ranaforoohar.com ranaforoohar.com] | children = ২ }} pdb9ic70826ur40a4dpnjj0d0yp337h 648366 648363 2026-10-29T06:36:26Z Poli Borah24 43763 648366 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ৰানা ফ'ৰুহাৰ | image = FT Washington, D.C. Party 2017 (37166676085) (cropped).jpg | imagesize = | caption = ২০১৭ চনত ৰানা ফ'ৰুহাৰ | birth_name = ৰানা আইলিন ডোগাৰ | birth_date = {{birth date and age|1970|3|4}} | birth_place = ফ্ৰেংকফৰ্ট, ইণ্ডিয়ানা, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ | death_date = | death_place = | education = বাৰ্নাৰ্ড কলেজ, বি.এ. (কলা বিভাগৰ স্নাতক) | website = [https://www.ranaforoohar.com ranaforoohar.com] | children = ২ }} '''ৰাণা আইলিন ফৰুহাৰ''' ({{Lang-en|Rana Aylin Foroohar}}, পূৰ্বৰ উপাধি ডোগাৰ; জন্ম ৪ মাৰ্চ, ১৯৭০) এগৰাকী আমেৰিকান লেখিকা, ব্যৱসায়িক স্তম্ভলেখক আৰু ‘ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ’-ৰ এগৰাকী সহযোগী সম্পাদিকা। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চি.এন.এন.-ৰ গোলকীয় অৰ্থনৈতিক বিশ্লেষক হিচাপে কৰ্মৰত। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ফৰুহাৰৰ জন্ম ইণ্ডিয়ানাৰ ফ্ৰেংকফৰ্টত ৰাণা আইলিন ডোগাৰ নামেৰে হৈছিল। তেওঁ ১৯৮৮ চনত ফ্ৰেংকফৰ্ট চিনিয়ৰ হাইস্কুলৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁৰ পিতৃ আয়গেন ইৰোল ডোগাৰ এগৰাকী তুৰস্কৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী তথা অভিযন্তা আছিল, আৰু তেওঁ মিডৱেষ্টত এটা সৰু উৎপাদনকাৰী ব্যৱসায় আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁৰ মাতৃ এন এগৰাকী স্কুলীয়া শিক্ষয়িত্ৰী আছিল আৰু তেওঁ নিজেও ছুইডেন আৰু ইংলেণ্ডৰ পৰা অহা প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ সন্তান আছিল। ১৯৯২ চনত ফৰুহাৰে বাৰ্নাৰ্ড কলেজৰ পৰা ইংৰাজী সাহিত্যত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == কৰ্মজীৱন == ফৰুহাৰে ‘নিউজউইক’-ত অৰ্থনীতি আৰু বৈদেশিক পৰিক্ৰমা সম্পাদক হিচাপে আৰু ইউৰোপ তথা মধ্য প্ৰাচ্যৰ বাতৰি সংগ্ৰহ কৰা লণ্ডনস্থিত এগৰাকী সংবাদদাত হিচাপে ১৩ বছৰ অতিবাহিত কৰিছিল। সেই সময়ছোৱাত তেওঁক 'ট্ৰান্সআটলাণ্টিক ৰিপৰ্টিঙ'ৰ বাবে জাৰ্মান মাৰ্ছল ফাণ্ডৰ 'পিটাৰ ৱেইটজ বঁটা' প্ৰদান কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ জনছ হপকিন্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পল এইচ. নিটজে স্কুল অব এডভান্সড ইণ্টাৰনেশ্যনেল ষ্টাডিজ আৰু ইষ্ট-ৱেষ্ট চেণ্টাৰৰ দৰে প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা বঁটা আৰু ফেল’শ্বিপ লাভ কৰিছে। ইয়াৰ পিছত ফৰুহাৰে ‘টাইম’ আলোচনীত এগৰাকী সহযোগী সম্পাদিকা আৰু অৰ্থনৈতিক স্তম্ভলেখক হিচাপে ৬ বছৰ কটাইছিল। তেওঁৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ ভিতৰত ২০১৩ চনৰ এটা বেটুপাতৰ কাহিনী আছিল যাৰ শিৰোনাম আছিল "দ্যা মিথ অব ফাইনেন্সিয়েল ৰিফৰ্ম" (বিত্তীয় সংস্কাৰৰ মিথ), আৰু এই কাহিনীক আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ৰাজভঁৰাল বিভাগে সমালোচনা কৰিছিল। ২০১৬ চনত তেওঁৰ ‘মেকাৰ্ছ এণ্ড টেকাৰ্ছ: দ্য ৰাইজ অব ফাইনেন্স এণ্ড দ্য ফল অব আমেৰিকান বিজনেছ’ নামৰ প্ৰথমখন কিতাপ প্ৰকাশ পায়। কিতাপখন ২০১৬ চনৰ বিত্তীয় টাইমছ আৰু মেকিন্সী বিজনেছ বুক অব দ্য ইয়ৰ বঁটাৰ বাবে চুটি তালিকাভুক্ত কৰা হৈছিল। তেওঁ ২০১৭ চনত এজন স্তম্ভলেখক আৰু সহযোগী সম্পাদক হিচাপে ‘ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ’ত যোগদান কৰে। ২০১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ফৰুহাৰে তেওঁৰ দ্বিতীয়খন কিতাপ ‘ডণ্ট বি ইভিল: হাউ বিগ টেক বিট্ৰেইড ইটছ ফাউণ্ডিং প্ৰিন্সিপলছ—এণ্ড অল অব আছ’ প্ৰকাশ কৰে। তেওঁৰ তৃতীয়খন কিতাপ ‘হোমকামিঙ: দ্য পাথ টু প্ৰচপেৰিটি ইন এ পোষ্ট-গ্লবেল ৱৰ্ল্ড’ ২০২২ চনৰ অক্টোবৰ মাহত প্ৰকাশ পাইছিল। তেওঁৰ লেখাসমূহ ‘দ্যা নিউয়ৰ্ক ৰিভিউ অব বুকছ’তো প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ উপৰিও নেচনেল পাব্লিক ৰেডিঅ’তো তেওঁৰ সাক্ষাৎকাৰ গ্ৰহণ কৰা হৈছে। == তথ্যসূত্ৰ == 7mi19hfm8e9yr6idc9bclkbcagkclyi 648368 648366 2026-10-29T06:57:14Z Poli Borah24 43763 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 648368 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ৰানা ফ'ৰুহাৰ | image = FT Washington, D.C. Party 2017 (37166676085) (cropped).jpg | imagesize = | caption = ২০১৭ চনত ৰানা ফ'ৰুহাৰ | birth_name = ৰানা আইলিন ডোগাৰ | birth_date = {{birth date and age|1970|3|4}} | birth_place = ফ্ৰেংকফৰ্ট, ইণ্ডিয়ানা, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ | death_date = | death_place = | education = বাৰ্নাৰ্ড কলেজ, বি.এ. (কলা বিভাগৰ স্নাতক) | website = [https://www.ranaforoohar.com ranaforoohar.com] | children = ২ }} '''ৰাণা আইলিন ফৰুহাৰ''' ({{Lang-en|Rana Aylin Foroohar}}, পূৰ্বৰ উপাধি ডোগাৰ; জন্ম ৪ মাৰ্চ, ১৯৭০) এগৰাকী আমেৰিকান লেখিকা, ব্যাৱসায়িক স্তম্ভলেখক আৰু ‘ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ’-ৰ এগৰাকী সহযোগী সম্পাদিকা।<ref>{{Cite web|url=https://www.ft.com/rana-foroohar|title=Rana Foroohar|website=Financial Times|access-date=December 4, 2017}}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ চি.এন.এন.-ৰ গোলকীয় অৰ্থনৈতিক বিশ্লেষক হিচাপে কৰ্মৰত। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ফৰুহাৰৰ জন্ম ইণ্ডিয়ানাৰ ফ্ৰেংকফৰ্টত ৰাণা আইলিন ডোগাৰ নামেৰে হৈছিল। তেওঁ ১৯৮৮ চনত ফ্ৰেংকফৰ্ট চিনিয়ৰ হাইস্কুলৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite news|url=https://www.newspapers.com/newspage/264389600/ |title=1988 High School Graduates|work=Journal and Courier |place=Lafayette, Indiana |date=May 24, 1988 |access-date=April 1, 2020}}</ref> তেওঁৰ পিতৃ আয়গেন ইৰোল ডোগাৰ এগৰাকী তুৰস্কৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী তথা অভিযন্তা আছিল, আৰু তেওঁ মিডৱেষ্টত এটা সৰু উৎপাদনকাৰী ব্যৱসায় আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁৰ মাতৃ এন এগৰাকী স্কুলীয়া শিক্ষয়িত্ৰী আছিল আৰু তেওঁ নিজেও ছুইডেন আৰু ইংলেণ্ডৰপৰা অহা প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ সন্তান আছিল।<ref>{{Cite web|url=http://www.ranaforoohar.com/about/|title=About – Rana Foroohar|website=ranaforoohar.com|language=en-US|access-date=December 4, 2017}}</ref><ref> name="TimeMediaKit">{{cite magazine|url=https://www.timemediakit.com/bios/foroohar/|title=Rana Foroohar – TIME Media Kit|magazine=Time|accessdate=March 19, 2018}}</ref> ১৯৯২ চনত ফৰুহাৰে বাৰ্নাৰ্ড কলেজৰপৰা ইংৰাজী সাহিত্যত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == কৰ্মজীৱন == ফৰুহাৰে ‘নিউজউইক’-ত অৰ্থনীতি আৰু বৈদেশিক পৰিক্ৰমা সম্পাদক হিচাপে আৰু ইউৰোপ তথা মধ্য প্ৰাচ্যৰ বাতৰি সংগ্ৰহ কৰা লণ্ডনস্থিত এগৰাকী সংবাদদাত হিচাপে ১৩ বছৰ অতিবাহিত কৰিছিল। সেই সময়ছোৱাত তেওঁক 'ট্ৰান্সআটলাণ্টিক ৰিপৰ্টিঙ'ৰ বাবে জাৰ্মান মাৰ্ছল ফাণ্ডৰ 'পিটাৰ ৱেইটজ বঁটা' প্ৰদান কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ জনছ হপকিন্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পল এইচ. নিটজে স্কুল অব এডভান্সড ইণ্টাৰনেশ্যনেল ষ্টাডিজ আৰু ইষ্ট-ৱেষ্ট চেণ্টাৰৰ দৰে প্ৰতিষ্ঠানৰপৰা বঁটা আৰু ফেল’শ্বিপ লাভ কৰিছে। ইয়াৰ পিছত ফৰুহাৰে ‘টাইম’ আলোচনীত এগৰাকী সহযোগী সম্পাদিকা আৰু অৰ্থনৈতিক স্তম্ভলেখক হিচাপে ৬ বছৰ কটাইছিল।<ref> name="TimeMediaKit" ,</ref> তেওঁৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ ভিতৰত ২০১৩ চনৰ এটা বেটুপাতৰ কাহিনী আছিল যাৰ শিৰোনাম আছিল "দ্যা মিথ অব ফাইনেন্সিয়েল ৰিফৰ্ম" (বিত্তীয় সংস্কাৰৰ মিথ), আৰু এই কাহিনীক আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ৰাজভঁৰাল বিভাগে সমালোচনা কৰিছিল।<ref>{{cite web|last1=Coley|first1=Anthony|title=Response to ''TIME'' Magazine Article on Financial Reform|url=https://www.treasury.gov/connect/blog/Pages/Response-to-TIME-Magazine-Article-on-Financial-Reform-.aspx|publisher=U.S. Department of the Treasury}}</ref> ২০১৬ চনত তেওঁৰ ‘মেকাৰ্ছ এণ্ড টেকাৰ্ছ: দ্য ৰাইজ অব ফাইনেন্স এণ্ড দ্য ফল অব আমেৰিকান বিজনেছ’ নামৰ প্ৰথমখন কিতাপ প্ৰকাশ পায়।<ref>{{cite web |last=Tseng |first=Nin-Hai |url=http://fortune.com/2016/04/24/books-societal-challenges/|title=3 New Books on What You Should Be Worried About This Spring|work=Fortune|date=April 24, 2016}}</ref> কিতাপখন ২০১৬ চনৰ বিত্তীয় টাইমছ আৰু মেকিন্সী বিজনেছ বুক অব দ্য ইয়ৰ বঁটাৰ বাবে চুটি তালিকাভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |last=Onwuemezi |first=Natasha |url=http://www.thebookseller.com/news/bloomsbury-get-two-ft-business-book-shortlist-390771 |title=Bloomsbury has two on FT Business Book shortlist |work=The Bookseller |date=September 8, 2016 |accessdate=September 9, 2016}}</ref> তেওঁ ২০১৭ চনত এজন স্তম্ভলেখক আৰু সহযোগী সম্পাদক হিচাপে ‘ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ’ত যোগদান কৰে।<ref>{{cite web|title=Rana Foroohar joins the ''Financial Times''|url=https://aboutus.ft.com/en-gb/announcements/rana-foroohar-joins-the-financial-times/|website=Financial Times|date=December 5, 2016|accessdate=February 19, 2018}}</ref> ২০১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ফৰুহাৰে তেওঁৰ দ্বিতীয়খন কিতাপ ‘ডণ্ট বি ইভিল: হাউ বিগ টেক বিট্ৰেইড ইটছ ফাউণ্ডিং প্ৰিন্সিপলছ—এণ্ড অল অব আছ’ প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite web |last=Naughton |first=John |url=https://www.theguardian.com/books/2019/nov/03/dont-be-evil-review-rana-foroohar-tech-giants-too-big-to-fail |title=Don't Be Evil review—how the tech giants have become too big to fail |work=The Guardian |date=November 3, 2019}}</ref> তেওঁৰ তৃতীয়খন কিতাপ ‘হোমকামিঙ: দ্য পাথ টু প্ৰচপেৰিটি ইন এ পোষ্ট-গ্লবেল ৱৰ্ল্ড’ ২০২২ চনৰ অক্টোবৰ মাহত প্ৰকাশ পাইছিল। তেওঁৰ লেখাসমূহ ‘দ্যা নিউয়ৰ্ক ৰিভিউ অব বুকছ’তো প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ উপৰি নেচনেল পাব্লিক ৰেডিঅ’তো তেওঁৰ সাক্ষাৎকাৰ গ্ৰহণ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |author=Gonyea, Don |url=https://www.npr.org/2018/12/29/680950652/market-volatility-forecast|title=Market Volatility Forecast|work=NPR|date=December 29, 2018}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == qd8f7s5bsimmvbrv5ys1civrgrs09ai 648369 648368 2026-10-29T07:01:32Z Poli Borah24 43763 648369 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ৰানা ফ'ৰুহাৰ | image = FT Washington, D.C. Party 2017 (37166676085) (cropped).jpg | imagesize = | caption = ২০১৭ চনত ৰানা ফ'ৰুহাৰ | birth_name = ৰানা আইলিন ডোগাৰ | birth_date = {{birth date and age|1970|3|4}} | birth_place = ফ্ৰেংকফৰ্ট, ইণ্ডিয়ানা, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ | death_date = | death_place = | education = বাৰ্নাৰ্ড কলেজ, বি.এ. (কলা বিভাগৰ স্নাতক) | website = [https://www.ranaforoohar.com ranaforoohar.com] | children = ২ }} '''ৰাণা আইলিন ফৰুহাৰ''' ({{Lang-en|Rana Aylin Foroohar}}, পূৰ্বৰ উপাধি ডোগাৰ; জন্ম ৪ মাৰ্চ, ১৯৭০) এগৰাকী আমেৰিকান লেখিকা, ব্যাৱসায়িক স্তম্ভলেখক আৰু ‘ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ’-ৰ এগৰাকী সহযোগী সম্পাদিকা।<ref>{{Cite web|url=https://www.ft.com/rana-foroohar|title=Rana Foroohar|website=Financial Times|access-date=December 4, 2017}}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ চি.এন.এন.-ৰ গোলকীয় অৰ্থনৈতিক বিশ্লেষক হিচাপে কৰ্মৰত। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ফৰুহাৰৰ জন্ম ইণ্ডিয়ানাৰ ফ্ৰেংকফৰ্টত ৰাণা আইলিন ডোগাৰ নামেৰে হৈছিল। তেওঁ ১৯৮৮ চনত ফ্ৰেংকফৰ্ট চিনিয়ৰ হাইস্কুলৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite news|url=https://www.newspapers.com/newspage/264389600/ |title=1988 High School Graduates|work=Journal and Courier |place=Lafayette, Indiana |date=May 24, 1988 |access-date=April 1, 2020}}</ref> তেওঁৰ পিতৃ আয়গেন ইৰোল ডোগাৰ এগৰাকী তুৰস্কৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী তথা অভিযন্তা আছিল, আৰু তেওঁ মিডৱেষ্টত এটা সৰু উৎপাদনকাৰী ব্যৱসায় আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁৰ মাতৃ এন এগৰাকী স্কুলীয়া শিক্ষয়িত্ৰী আছিল আৰু তেওঁ নিজেও ছুইডেন আৰু ইংলেণ্ডৰপৰা অহা প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ সন্তান আছিল।<ref>{{Cite web|url=http://www.ranaforoohar.com/about/|title=About – Rana Foroohar|website=ranaforoohar.com|language=en-US|access-date=December 4, 2017}}</ref><ref> name="TimeMediaKit">{{cite magazine|url=https://www.timemediakit.com/bios/foroohar/|title=Rana Foroohar – TIME Media Kit|magazine=Time|accessdate=March 19, 2018}}</ref> ১৯৯২ চনত ফৰুহাৰে বাৰ্নাৰ্ড কলেজৰপৰা ইংৰাজী সাহিত্যত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == কৰ্মজীৱন == ফৰুহাৰে ‘নিউজউইক’-ত অৰ্থনীতি আৰু বৈদেশিক পৰিক্ৰমা সম্পাদক হিচাপে আৰু ইউৰোপ তথা মধ্য প্ৰাচ্যৰ বাতৰি সংগ্ৰহ কৰা লণ্ডনস্থিত এগৰাকী সংবাদদাত হিচাপে ১৩ বছৰ অতিবাহিত কৰিছিল। সেই সময়ছোৱাত তেওঁক 'ট্ৰান্সআটলাণ্টিক ৰিপৰ্টিঙ'ৰ বাবে জাৰ্মান মাৰ্ছল ফাণ্ডৰ 'পিটাৰ ৱেইটজ বঁটা' প্ৰদান কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ জনছ হপকিন্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পল এইচ. নিটজে স্কুল অব এডভান্সড ইণ্টাৰনেশ্যনেল ষ্টাডিজ আৰু ইষ্ট-ৱেষ্ট চেণ্টাৰৰ দৰে প্ৰতিষ্ঠানৰপৰা বঁটা আৰু ফেল’শ্বিপ লাভ কৰিছে। ইয়াৰ পিছত ফৰুহাৰে ‘টাইম’ আলোচনীত এগৰাকী সহযোগী সম্পাদিকা আৰু অৰ্থনৈতিক স্তম্ভলেখক হিচাপে ৬ বছৰ কটাইছিল।<ref> name="TimeMediaKit" ,</ref> তেওঁৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ ভিতৰত ২০১৩ চনৰ এটা বেটুপাতৰ কাহিনী আছিল যাৰ শিৰোনাম আছিল "দ্যা মিথ অব ফাইনেন্সিয়েল ৰিফৰ্ম" (বিত্তীয় সংস্কাৰৰ মিথ), আৰু এই কাহিনীক আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ৰাজভঁৰাল বিভাগে সমালোচনা কৰিছিল।<ref>{{cite web|last1=Coley|first1=Anthony|title=Response to ''TIME'' Magazine Article on Financial Reform|url=https://www.treasury.gov/connect/blog/Pages/Response-to-TIME-Magazine-Article-on-Financial-Reform-.aspx|publisher=U.S. Department of the Treasury}}</ref> ২০১৬ চনত তেওঁৰ ‘মেকাৰ্ছ এণ্ড টেকাৰ্ছ: দ্য ৰাইজ অব ফাইনেন্স এণ্ড দ্য ফল অব আমেৰিকান বিজনেছ’ নামৰ প্ৰথমখন কিতাপ প্ৰকাশ পায়।<ref>{{cite web |last=Tseng |first=Nin-Hai |url=http://fortune.com/2016/04/24/books-societal-challenges/|title=3 New Books on What You Should Be Worried About This Spring|work=Fortune|date=April 24, 2016}}</ref> কিতাপখন ২০১৬ চনৰ বিত্তীয় টাইমছ আৰু মেকিন্সী বিজনেছ বুক অব দ্য ইয়ৰ বঁটাৰ বাবে চুটি তালিকাভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |last=Onwuemezi |first=Natasha |url=http://www.thebookseller.com/news/bloomsbury-get-two-ft-business-book-shortlist-390771 |title=Bloomsbury has two on FT Business Book shortlist |work=The Bookseller |date=September 8, 2016 |accessdate=September 9, 2016}}</ref> তেওঁ ২০১৭ চনত এজন স্তম্ভলেখক আৰু সহযোগী সম্পাদক হিচাপে ‘ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ’ত যোগদান কৰে।<ref>{{cite web|title=Rana Foroohar joins the ''Financial Times''|url=https://aboutus.ft.com/en-gb/announcements/rana-foroohar-joins-the-financial-times/|website=Financial Times|date=December 5, 2016|accessdate=February 19, 2018}}</ref> ২০১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ফৰুহাৰে তেওঁৰ দ্বিতীয়খন কিতাপ ‘ডণ্ট বি ইভিল: হাউ বিগ টেক বিট্ৰেইড ইটছ ফাউণ্ডিং প্ৰিন্সিপলছ—এণ্ড অল অব আছ’ প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite web |last=Naughton |first=John |url=https://www.theguardian.com/books/2019/nov/03/dont-be-evil-review-rana-foroohar-tech-giants-too-big-to-fail |title=Don't Be Evil review—how the tech giants have become too big to fail |work=The Guardian |date=November 3, 2019}}</ref> তেওঁৰ তৃতীয়খন কিতাপ ‘হোমকামিঙ: দ্য পাথ টু প্ৰচপেৰিটি ইন এ পোষ্ট-গ্লবেল ৱৰ্ল্ড’ ২০২২ চনৰ অক্টোবৰ মাহত প্ৰকাশ পাইছিল। তেওঁৰ লেখাসমূহ ‘দ্যা নিউয়ৰ্ক ৰিভিউ অব বুকছ’তো প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ উপৰি নেচনেল পাব্লিক ৰেডিঅ’তো তেওঁৰ সাক্ষাৎকাৰ গ্ৰহণ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |author=Gonyea, Don |url=https://www.npr.org/2018/12/29/680950652/market-volatility-forecast|title=Market Volatility Forecast|work=NPR|date=December 29, 2018}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == ফৰুহাৰে তেওঁৰ দুই সন্তান দৰিয়া আৰু এলেক্সৰ সৈতে ব্ৰুকলিন, নিউয়ৰ্কত বসবাস কৰে। ২০১৩ চনৰ পৰা ২০২৬ চনত তেওঁৰ মৃত্যূৰ সময়লৈকে, তেওঁ লেখক জন চেজৱিক -ৰ দ্বিতীয় পত্নী আছিল। == কিতাপসমূহ == * মেকাৰ্ছ এণ্ড টেকাৰ্ছ: দ্য ৰাইজ অব ফাইনেন্স এণ্ড দ্য ফল অব আমেৰিকান বিজনেছ — ২০১৬ চন * ডণ্ট বি ইভিল: হাউ বিগ টেক বিট্ৰেইড ইটছ ফাউণ্ডিং প্ৰিন্সিপলছ—এণ্ড অল অব আছ — ২০১৯ চন * হোমকামিঙ: দ্য পাথ টু প্ৰচপেৰিটি ইন এ পোষ্ট-গ্লবেল ৱৰ্ল্ড — ২০২২ চন == এইসমূহো চাওক == * এভ্ৰিথিং বাবল (Everything bubble): ফৰুহাৰে ২০২২ চনত ইয়াৰ বিস্ফোৰণ ঘটিব বুলি ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিছিল। == বাহ্য়িক সংযোগ == * {{official website|http://www.ranaforoohar.com}} * [https://www.cnn.com/profiles/rana-foroohar-profile CNN appearances] * [https://www.ft.com/rana-foroohar FT articles] * [https://time.com/author/rana-foroohar/ Time magazine articles] * {{IMDb name|4504693}} * {{C-SPAN|72267}} == তথ্যসূত্ৰ == el2b9bihz4bd6q3qgwn6cn3z3tbv1p6 648370 648369 2026-10-29T07:05:27Z Poli Borah24 43763 648370 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ৰানা ফ'ৰুহাৰ | image = FT Washington, D.C. Party 2017 (37166676085) (cropped).jpg | imagesize = | caption = ২০১৭ চনত ৰানা ফ'ৰুহাৰ | birth_name = ৰানা আইলিন ডোগাৰ | birth_date = {{birth date and age|1970|3|4}} | birth_place = ফ্ৰেংকফৰ্ট, ইণ্ডিয়ানা, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ | death_date = | death_place = | education = বাৰ্নাৰ্ড কলেজ, বি.এ. (কলা বিভাগৰ স্নাতক) | website = [https://www.ranaforoohar.com ranaforoohar.com] | children = ২ }} '''ৰাণা আইলিন ফৰুহাৰ''' ({{Lang-en|Rana Aylin Foroohar}}, পূৰ্বৰ উপাধি ডোগাৰ; জন্ম ৪ মাৰ্চ, ১৯৭০) এগৰাকী আমেৰিকান লেখিকা, ব্যাৱসায়িক স্তম্ভলেখক আৰু ‘ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ’-ৰ এগৰাকী সহযোগী সম্পাদিকা।<ref>{{Cite web|url=https://www.ft.com/rana-foroohar|title=Rana Foroohar|website=Financial Times|access-date=December 4, 2017}}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ চি.এন.এন.-ৰ গোলকীয় অৰ্থনৈতিক বিশ্লেষক হিচাপে কৰ্মৰত। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ফৰুহাৰৰ জন্ম ইণ্ডিয়ানাৰ ফ্ৰেংকফৰ্টত ৰাণা আইলিন ডোগাৰ নামেৰে হৈছিল। তেওঁ ১৯৮৮ চনত ফ্ৰেংকফৰ্ট চিনিয়ৰ হাইস্কুলৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite news|url=https://www.newspapers.com/newspage/264389600/ |title=1988 High School Graduates|work=Journal and Courier |place=Lafayette, Indiana |date=May 24, 1988 |access-date=April 1, 2020}}</ref> তেওঁৰ পিতৃ আয়গেন ইৰোল ডোগাৰ এগৰাকী তুৰস্কৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী তথা অভিযন্তা আছিল, আৰু তেওঁ মিডৱেষ্টত এটা সৰু উৎপাদনকাৰী ব্যৱসায় আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁৰ মাতৃ এন এগৰাকী স্কুলীয়া শিক্ষয়িত্ৰী আছিল আৰু তেওঁ নিজেও ছুইডেন আৰু ইংলেণ্ডৰপৰা অহা প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ সন্তান আছিল।<ref>{{Cite web|url=http://www.ranaforoohar.com/about/|title=About – Rana Foroohar|website=ranaforoohar.com|language=en-US|access-date=December 4, 2017}}</ref><ref> name="TimeMediaKit">{{cite magazine|url=https://www.timemediakit.com/bios/foroohar/|title=Rana Foroohar – TIME Media Kit|magazine=Time|accessdate=March 19, 2018}}</ref> ১৯৯২ চনত ফৰুহাৰে বাৰ্নাৰ্ড কলেজৰপৰা ইংৰাজী সাহিত্যত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == কৰ্মজীৱন == ফৰুহাৰে ‘নিউজউইক’-ত অৰ্থনীতি আৰু বৈদেশিক পৰিক্ৰমা সম্পাদক হিচাপে আৰু ইউৰোপ তথা মধ্য প্ৰাচ্যৰ বাতৰি সংগ্ৰহ কৰা লণ্ডনস্থিত এগৰাকী সংবাদদাত হিচাপে ১৩ বছৰ অতিবাহিত কৰিছিল। সেই সময়ছোৱাত তেওঁক 'ট্ৰান্সআটলাণ্টিক ৰিপৰ্টিঙ'ৰ বাবে জাৰ্মান মাৰ্ছল ফাণ্ডৰ 'পিটাৰ ৱেইটজ বঁটা' প্ৰদান কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ জনছ হপকিন্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পল এইচ. নিটজে স্কুল অব এডভান্সড ইণ্টাৰনেশ্যনেল ষ্টাডিজ আৰু ইষ্ট-ৱেষ্ট চেণ্টাৰৰ দৰে প্ৰতিষ্ঠানৰপৰা বঁটা আৰু ফেল’শ্বিপ লাভ কৰিছে। ইয়াৰ পিছত ফৰুহাৰে ‘টাইম’ আলোচনীত এগৰাকী সহযোগী সম্পাদিকা আৰু অৰ্থনৈতিক স্তম্ভলেখক হিচাপে ৬ বছৰ কটাইছিল।<ref> name="TimeMediaKit" ,</ref> তেওঁৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ ভিতৰত ২০১৩ চনৰ এটা বেটুপাতৰ কাহিনী আছিল যাৰ শিৰোনাম আছিল "দ্যা মিথ অব ফাইনেন্সিয়েল ৰিফৰ্ম" (বিত্তীয় সংস্কাৰৰ মিথ), আৰু এই কাহিনীক আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ৰাজভঁৰাল বিভাগে সমালোচনা কৰিছিল।<ref>{{cite web|last1=Coley|first1=Anthony|title=Response to ''TIME'' Magazine Article on Financial Reform|url=https://www.treasury.gov/connect/blog/Pages/Response-to-TIME-Magazine-Article-on-Financial-Reform-.aspx|publisher=U.S. Department of the Treasury}}</ref> ২০১৬ চনত তেওঁৰ ‘মেকাৰ্ছ এণ্ড টেকাৰ্ছ: দ্য ৰাইজ অব ফাইনেন্স এণ্ড দ্য ফল অব আমেৰিকান বিজনেছ’ নামৰ প্ৰথমখন কিতাপ প্ৰকাশ পায়।<ref>{{cite web |last=Tseng |first=Nin-Hai |url=http://fortune.com/2016/04/24/books-societal-challenges/|title=3 New Books on What You Should Be Worried About This Spring|work=Fortune|date=April 24, 2016}}</ref> কিতাপখন ২০১৬ চনৰ বিত্তীয় টাইমছ আৰু মেকিন্সী বিজনেছ বুক অব দ্য ইয়ৰ বঁটাৰ বাবে চুটি তালিকাভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |last=Onwuemezi |first=Natasha |url=http://www.thebookseller.com/news/bloomsbury-get-two-ft-business-book-shortlist-390771 |title=Bloomsbury has two on FT Business Book shortlist |work=The Bookseller |date=September 8, 2016 |accessdate=September 9, 2016}}</ref> তেওঁ ২০১৭ চনত এজন স্তম্ভলেখক আৰু সহযোগী সম্পাদক হিচাপে ‘ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ’ত যোগদান কৰে।<ref>{{cite web|title=Rana Foroohar joins the ''Financial Times''|url=https://aboutus.ft.com/en-gb/announcements/rana-foroohar-joins-the-financial-times/|website=Financial Times|date=December 5, 2016|accessdate=February 19, 2018}}</ref> ২০১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ফৰুহাৰে তেওঁৰ দ্বিতীয়খন কিতাপ ‘ডণ্ট বি ইভিল: হাউ বিগ টেক বিট্ৰেইড ইটছ ফাউণ্ডিং প্ৰিন্সিপলছ—এণ্ড অল অব আছ’ প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite web |last=Naughton |first=John |url=https://www.theguardian.com/books/2019/nov/03/dont-be-evil-review-rana-foroohar-tech-giants-too-big-to-fail |title=Don't Be Evil review—how the tech giants have become too big to fail |work=The Guardian |date=November 3, 2019}}</ref> তেওঁৰ তৃতীয়খন কিতাপ ‘হোমকামিঙ: দ্য পাথ টু প্ৰচপেৰিটি ইন এ পোষ্ট-গ্লবেল ৱৰ্ল্ড’ ২০২২ চনৰ অক্টোবৰ মাহত প্ৰকাশ পাইছিল। তেওঁৰ লেখাসমূহ ‘দ্যা নিউয়ৰ্ক ৰিভিউ অব বুকছ’তো প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ উপৰি নেচনেল পাব্লিক ৰেডিঅ’তো তেওঁৰ সাক্ষাৎকাৰ গ্ৰহণ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |author=Gonyea, Don |url=https://www.npr.org/2018/12/29/680950652/market-volatility-forecast|title=Market Volatility Forecast|work=NPR|date=December 29, 2018}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == ফৰুহাৰে তেওঁৰ দুই সন্তান দৰিয়া আৰু এলেক্সৰ সৈতে ব্ৰুকলিন, নিউয়ৰ্কত বসবাস কৰে। ২০১৩ চনৰ পৰা ২০২৬ চনত তেওঁৰ মৃত্যূৰ সময়লৈকে, তেওঁ লেখক জন চেজৱিক -ৰ দ্বিতীয় পত্নী আছিল। == কিতাপসমূহ == * মেকাৰ্ছ এণ্ড টেকাৰ্ছ: দ্য ৰাইজ অব ফাইনেন্স এণ্ড দ্য ফল অব আমেৰিকান বিজনেছ — ২০১৬ চন * ডণ্ট বি ইভিল: হাউ বিগ টেক বিট্ৰেইড ইটছ ফাউণ্ডিং প্ৰিন্সিপলছ—এণ্ড অল অব আছ — ২০১৯ চন * হোমকামিঙ: দ্য পাথ টু প্ৰচপেৰিটি ইন এ পোষ্ট-গ্লবেল ৱৰ্ল্ড — ২০২২ চন == বাহ্য়িক সংযোগ == * {{official website|http://www.ranaforoohar.com}} * [https://www.cnn.com/profiles/rana-foroohar-profile CNN appearances] * [https://www.ft.com/rana-foroohar FT articles] * [https://time.com/author/rana-foroohar/ Time magazine articles] * {{IMDb name|4504693}} * {{C-SPAN|72267}} == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:আমেৰিকান ব্যৱসায়িক আৰু আৰ্থিক সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:মহিলা ব্যৱসায়িক আৰু আৰ্থিক সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:ইংৰাজ বংশোদ্ভূত আমেৰিকান ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:তুৰ্কী বংশোদ্ভূত আমেৰিকান ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকান মহিলা স্তম্ভলেখক]] [[শ্ৰেণী:বাৰ্নাৰ্ড কলেজৰ প্ৰাক্তন ছাত্ৰ-ছাত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:চিএনএনৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:টাইম আলোচনীৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ফাইনেন্সিয়েল টাইমছৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তি]] p2ydnn7t8bqkbbxltwcp7afgrl0dpt7 0 140520 648380 2026-10-29T08:11:55Z Poli Borah24 43763 নতুন পৃষ্ঠা: '''গিডিয়ন ৰাছমেন''' ({{Lang-en|Gideon Rachman}}, জন্ম ১৯৬৩) এজন ব্ৰিটিছ সাংবাদিক। তেওঁ ২০০৬ চনৰ জুলাই মাহত ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ৰ মুখ্য বৈদেশিক পৰিক্ৰমা ধাৰাভাষ্যকাৰ হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে।... 648380 wikitext text/x-wiki '''গিডিয়ন ৰাছমেন''' ({{Lang-en|Gideon Rachman}}, জন্ম ১৯৬৩) এজন ব্ৰিটিছ সাংবাদিক। তেওঁ ২০০৬ চনৰ জুলাই মাহত ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ৰ মুখ্য বৈদেশিক পৰিক্ৰমা ধাৰাভাষ্যকাৰ হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে। ২০১৬ চনত তেওঁ ৰাজনৈতিক সাংবাদিকতাৰ বাবে অৰৱেল বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=Gideon Rachman|url=https://www.orwellfoundation.com/journalist/gideon-rachman-3/|access-date=2021-12-26|website=[[The Orwell Foundation]]|language=en}}</ref> একে বছৰতে তেওঁ ইউৰোপীয় প্ৰেছ প্ৰাইজ বঁটাত 'কমেণ্টেটৰ বঁটা'-ৰেও পুৰস্কৃত হয়।<ref> name=":0">{{Cite web|title=Gideon Rachman - Groupe d'études géopolitiques|url=https://geopolitique.eu/en/authors/gideon-rachman/|access-date=2021-12-26|website=geopolitique.eu|language=en}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == ৰাছমেনৰ জন্ম ১৯৬৩ চনত ইংলেণ্ডত হৈছিল। তেওঁ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় ইহুদী দম্পতীৰ পুত্ৰ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ শৈশৱৰ কিছু সময় দক্ষিণ আফ্ৰিকাত অতিবাহিত হৈছিল। তেওঁৰ খুৰাক/মামাক 'ৰনি হোপ' 'দ্য জেৰুজালেম পষ্ট'-ৰ সংবাদ সম্পাদক আছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.jewishtelegraph.com/prof_140.html|title=LUCK HELPS GIDEON TO SUMMIT OF JOURNALISM|last=Zatman|first=Alex|newspaper=[[Jewish Telegraph]] |access-date=2018-07-10}}</ref> ১৯৭৬ চনৰ পৰা ১৯৮০ চনলৈকে তেওঁ পশ্চিম লণ্ডনৰ বাৰ্নছত অৱস্থিত ল’ৰাৰ ব্যক্তিগত ডে স্কুল ‘ছেইণ্ট পলছ স্কুল’-ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ কেম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ ‘গনভিল এণ্ড কািয়াছ কলেজ’-ত অধ্যয়ন কৰে, য’ৰ পৰা ১৯৮৪ চনত তেওঁ প্ৰথম শ্ৰেণীৰ সন্মানসহ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://opclub.stpaulsschool.org.uk/annual-dinner-2022/|title=Old Pauline Club — OCTOBER 24, 2022 — Annual Dinner 2022|work=Old Pauline Club, St Paul's School|date=24 October 2022|accessdate=23 October 2026}}</ref> গনভিল এণ্ড কািয়াছ কলেজত পঢ়ি থকা সময়ত তেওঁ ভৱিষ্যতৰ এমআই৬ বিদ্ৰোহী এজেন্ট ৰিচাৰ্ড টমলিনছন-ৰ বন্ধু আছিল,আৰু তেওঁক কেনেডী স্কলাৰশ্বিপ আবেদনৰ বাবে এখন প্ৰশংসাপত্ৰ প্ৰদান কৰিছিল।<ref>{{cite news|author=Rachman|first=Gideon|date=14 February 2008|title=My friend, the renegade spy|language=en|work=[[Financial Times]]|url=https://www.ft.com/content/ba9bd508-6dbb-33b6-beca-d500f1c38e2d}}</ref> == কৰ্মজীৱন == ৰাছমেনে ১৯৮৪ চনত বিবিচি ৱৰ্ল্ড চাৰ্ভিচ (BBC World Service)-ৰ জৰিয়তে নিজৰ কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰিছিল। ১৯৮৮ চনৰ পৰা ১৯৯০ চনলৈকে তেওঁ ৱাশ্বিংটন ডি.চি.-ৰ পৰা প্ৰকাশিত দ্য ছাণ্ডে কৰেছপণ্ডেণ্ট (The Sunday Correspondent) সংবাদ পত্ৰৰ এজন প্ৰতিবেদক (reporter) আছিল। ৰাচমেনে দ্য ইকনমিষ্ট (The Economist) সংবাদ পত্ৰত ১৫ বছৰ অতিবাহিত কৰিছিল; প্ৰথমে ইয়াৰ উপ-আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ সম্পাদক (deputy United States editor) হিচাপে, তাৰ পিছত বেংককৰ পৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সংবাদদাত (Southeast Asia correspondent) হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ দ্য ইকনমিষ্ট-ৰ এছিয়া সম্পাদক হিচাপে সেৱা আগবঢ়ায় আৰু তাৰ পিছত ১৯৯৭ চনৰ পৰা ২০০০ চনলৈ ব্ৰিটেইন সম্পাদকৰ পদ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ব্ৰাছেলছত কৰ্মৰত হয়, য’ত তেওঁ ‘চাৰ্লমেন’ (Charlemagne) নামৰ ইউৰোপীয় পৰিক্ৰমাৰ স্তম্ভ (column) লিখিছিল। দ্য ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ত ৰাচমেনে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজনীতিৰ ওপৰত লিখে, য’ত তেওঁ বিশেষকৈ আমেৰিকাৰ বৈদেশিক নীতি, ইউৰোপীয় ইউনিয়ন আৰু এছিয়াৰ ভূ-ৰাজনীতিৰ (geopolitics) ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে। গিডিয়ন ৰাচমেনে এফটি (FT) ছাইটত এটা ব্লগ পৰিচালনা কৰে। তেওঁৰ ভাতৃ টম ৰাচমেন (Tom Rachman) দ্য ইম্পাৰফেকচনিষ্টছ (The Imperfectionists) উপন্যাসৰ লেখক আৰু তেওঁৰ ভগ্নী কাৰ্লা এজনী কলা ইতিহাসবিদ (art historian)। তেওঁলোকৰ আন এগৰাকী ভগ্নী এমিলিৰ ২০১২ চনত স্তন কেন্সাৰত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয়। ==তথ্যসূত্ৰ== jjuocw6smn0x2bpdc0ssstanw7i8nfn 648385 648380 2026-10-29T08:40:12Z Poli Borah24 43763 648385 wikitext text/x-wiki '''গিডিয়ন ৰাছমেন''' ({{Lang-en|Gideon Rachman}}, জন্ম ১৯৬৩) এজন ব্ৰিটিছ সাংবাদিক। তেওঁ ২০০৬ চনৰ জুলাই মাহত ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ৰ মুখ্য বৈদেশিক পৰিক্ৰমা ধাৰাভাষ্যকাৰ হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে। ২০১৬ চনত তেওঁ ৰাজনৈতিক সাংবাদিকতাৰ বাবে অৰৱেল বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=Gideon Rachman|url=https://www.orwellfoundation.com/journalist/gideon-rachman-3/|access-date=2021-12-26|website=[[The Orwell Foundation]]|language=en}}</ref> একে বছৰতে তেওঁ ইউৰোপীয় প্ৰেছ প্ৰাইজ বঁটাত 'কমেণ্টেটৰ বঁটা'-ৰেও পুৰস্কৃত হয়।<ref> name=":0">{{Cite web|title=Gideon Rachman - Groupe d'études géopolitiques|url=https://geopolitique.eu/en/authors/gideon-rachman/|access-date=2021-12-26|website=geopolitique.eu|language=en}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == ৰাছমেনৰ জন্ম ১৯৬৩ চনত ইংলেণ্ডত হৈছিল। তেওঁ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় ইহুদী দম্পতীৰ পুত্ৰ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ শৈশৱৰ কিছু সময় দক্ষিণ আফ্ৰিকাত অতিবাহিত হৈছিল। তেওঁৰ খুৰাক/মামাক 'ৰনি হোপ' 'দ্য জেৰুজালেম পষ্ট'-ৰ সংবাদ সম্পাদক আছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.jewishtelegraph.com/prof_140.html|title=LUCK HELPS GIDEON TO SUMMIT OF JOURNALISM|last=Zatman|first=Alex|newspaper=[[Jewish Telegraph]] |access-date=2018-07-10}}</ref> ১৯৭৬ চনৰ পৰা ১৯৮০ চনলৈকে তেওঁ পশ্চিম লণ্ডনৰ বাৰ্নছত অৱস্থিত ল’ৰাৰ ব্যক্তিগত ডে স্কুল ‘ছেইণ্ট পলছ স্কুল’-ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ কেম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ ‘গনভিল এণ্ড কািয়াছ কলেজ’-ত অধ্যয়ন কৰে, য’ৰ পৰা ১৯৮৪ চনত তেওঁ প্ৰথম শ্ৰেণীৰ সন্মানসহ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://opclub.stpaulsschool.org.uk/annual-dinner-2022/|title=Old Pauline Club — OCTOBER 24, 2022 — Annual Dinner 2022|work=Old Pauline Club, St Paul's School|date=24 October 2022|accessdate=23 October 2026}}</ref> গনভিল এণ্ড কিয়াছ কলেজত পঢ়ি থকা সময়ত তেওঁ ভৱিষ্যতৰ এমআই৬ বিদ্ৰোহী এজেন্ট ৰিচাৰ্ড টমলিনছন-ৰ বন্ধু আছিল,আৰু তেওঁক কেনেডী স্কলাৰশ্বিপ আবেদনৰ বাবে এখন প্ৰশংসাপত্ৰ প্ৰদান কৰিছিল।<ref>{{cite news|author=Rachman|first=Gideon|date=14 February 2008|title=My friend, the renegade spy|language=en|work=[[Financial Times]]|url=https://www.ft.com/content/ba9bd508-6dbb-33b6-beca-d500f1c38e2d}}</ref> == কৰ্মজীৱন == ৰাছমেনে ১৯৮৪ চনত বিবিচি ৱৰ্ল্ড চাৰ্ভিচ-ৰ জৰিয়তে নিজৰ কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰিছিল। ১৯৮৮ চনৰ পৰা ১৯৯০ চনলৈকে তেওঁ ৱাশ্বিংটন ডি.চি.-ৰ পৰা প্ৰকাশিত দ্য ছাণ্ডে কৰেছপণ্ডেণ্ট সংবাদ পত্ৰৰ এজন প্ৰতিবেদক আছিল। ৰাছমেনে দ্য ইকনমিষ্ট সংবাদ পত্ৰত ১৫ বছৰ অতিবাহিত কৰিছিল; প্ৰথমে ইয়াৰ উপ-আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ সম্পাদক হিচাপে, তাৰ পিছত বেংককৰ পৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সংবাদদাত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ দ্য ইকনমিষ্ট-ৰ এছিয়া সম্পাদক হিচাপে সেৱা আগবঢ়ায় আৰু তাৰ পিছত ১৯৯৭ চনৰ পৰা ২০০০ চনলৈ ব্ৰিটেইন সম্পাদকৰ পদ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ব্ৰাছেলছত কৰ্মৰত হয়, য’ত তেওঁ ‘চাৰ্লমেন’ নামৰ ইউৰোপীয় পৰিক্ৰমাৰ স্তম্ভ লিখিছিল। দ্য ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ত ৰাছমেনে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজনীতিৰ ওপৰত লিখে, য’ত তেওঁ বিশেষকৈ আমেৰিকাৰ বৈদেশিক নীতি, ইউৰোপীয় ইউনিয়ন আৰু এছিয়াৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি-ৰাজনীতি ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে। গিডিয়ন ৰাছমেনে এফটি ছাইটত এটা ব্লগ পৰিচালনা কৰে। তেওঁৰ ভাতৃ টম ৰাছমেন 'দ্য ইম্পাৰফেকচনিষ্টছ' উপন্যাসৰ লেখক আৰু তেওঁৰ ভগ্নী কাৰ্লা এজনী কলা ইতিহাসবিদ। তেওঁলোকৰ আন এগৰাকী ভগ্নী এমিলিৰ ২০১২ চনত স্তন কেন্সাৰত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয়। == দৃষ্টিভংগী == [[File:Wissem Tlili and Lina Ben Mhenni with Gideon Rachman.jpg|thumb|Rachman with Tunisian bloggers Wissem Tlili and [[Lina Ben Mhenni]] in 2018]] ==তথ্যসূত্ৰ== 54a0wjg73ra5xru19p8xixgf88xms3u 648386 648385 2026-10-29T08:53:24Z Poli Borah24 43763 648386 wikitext text/x-wiki '''গিডিয়ন ৰাছমেন''' ({{Lang-en|Gideon Rachman}}, জন্ম ১৯৬৩) এজন ব্ৰিটিছ সাংবাদিক। তেওঁ ২০০৬ চনৰ জুলাই মাহত ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ৰ মুখ্য বৈদেশিক পৰিক্ৰমা ধাৰাভাষ্যকাৰ হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে। ২০১৬ চনত তেওঁ ৰাজনৈতিক সাংবাদিকতাৰ বাবে অৰৱেল বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=Gideon Rachman|url=https://www.orwellfoundation.com/journalist/gideon-rachman-3/|access-date=2021-12-26|website=[[The Orwell Foundation]]|language=en}}</ref> একে বছৰতে তেওঁ ইউৰোপীয় প্ৰেছ প্ৰাইজ বঁটাত 'কমেণ্টেটৰ বঁটা'-ৰেও পুৰস্কৃত হয়।<ref> name=":0">{{Cite web|title=Gideon Rachman - Groupe d'études géopolitiques|url=https://geopolitique.eu/en/authors/gideon-rachman/|access-date=2021-12-26|website=geopolitique.eu|language=en}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == ৰাছমেনৰ জন্ম ১৯৬৩ চনত ইংলেণ্ডত হৈছিল। তেওঁ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় ইহুদী দম্পতীৰ পুত্ৰ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ শৈশৱৰ কিছু সময় দক্ষিণ আফ্ৰিকাত অতিবাহিত হৈছিল। তেওঁৰ খুৰাক/মামাক 'ৰনি হোপ' 'দ্য জেৰুজালেম পষ্ট'-ৰ সংবাদ সম্পাদক আছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.jewishtelegraph.com/prof_140.html|title=LUCK HELPS GIDEON TO SUMMIT OF JOURNALISM|last=Zatman|first=Alex|newspaper=[[Jewish Telegraph]] |access-date=2018-07-10}}</ref> ১৯৭৬ চনৰ পৰা ১৯৮০ চনলৈকে তেওঁ পশ্চিম লণ্ডনৰ বাৰ্নছত অৱস্থিত ল’ৰাৰ ব্যক্তিগত ডে স্কুল ‘ছেইণ্ট পলছ স্কুল’-ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ কেম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ ‘গনভিল এণ্ড কািয়াছ কলেজ’-ত অধ্যয়ন কৰে, য’ৰ পৰা ১৯৮৪ চনত তেওঁ প্ৰথম শ্ৰেণীৰ সন্মানসহ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://opclub.stpaulsschool.org.uk/annual-dinner-2022/|title=Old Pauline Club — OCTOBER 24, 2022 — Annual Dinner 2022|work=Old Pauline Club, St Paul's School|date=24 October 2022|accessdate=23 October 2026}}</ref> গনভিল এণ্ড কিয়াছ কলেজত পঢ়ি থকা সময়ত তেওঁ ভৱিষ্যতৰ এমআই৬ বিদ্ৰোহী এজেন্ট ৰিচাৰ্ড টমলিনছন-ৰ বন্ধু আছিল,আৰু তেওঁক কেনেডী স্কলাৰশ্বিপ আবেদনৰ বাবে এখন প্ৰশংসাপত্ৰ প্ৰদান কৰিছিল।<ref>{{cite news|author=Rachman|first=Gideon|date=14 February 2008|title=My friend, the renegade spy|language=en|work=[[Financial Times]]|url=https://www.ft.com/content/ba9bd508-6dbb-33b6-beca-d500f1c38e2d}}</ref> == কৰ্মজীৱন == ৰাছমেনে ১৯৮৪ চনত বিবিচি ৱৰ্ল্ড চাৰ্ভিচ-ৰ জৰিয়তে নিজৰ কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰিছিল। ১৯৮৮ চনৰ পৰা ১৯৯০ চনলৈকে তেওঁ ৱাশ্বিংটন ডি.চি.-ৰ পৰা প্ৰকাশিত দ্য ছাণ্ডে কৰেছপণ্ডেণ্ট সংবাদ পত্ৰৰ এজন প্ৰতিবেদক আছিল। ৰাছমেনে দ্য ইকনমিষ্ট সংবাদ পত্ৰত ১৫ বছৰ অতিবাহিত কৰিছিল; প্ৰথমে ইয়াৰ উপ-আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ সম্পাদক হিচাপে, তাৰ পিছত বেংককৰ পৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সংবাদদাত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ দ্য ইকনমিষ্ট-ৰ এছিয়া সম্পাদক হিচাপে সেৱা আগবঢ়ায় আৰু তাৰ পিছত ১৯৯৭ চনৰ পৰা ২০০০ চনলৈ ব্ৰিটেইন সম্পাদকৰ পদ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ব্ৰাছেলছত কৰ্মৰত হয়, য’ত তেওঁ ‘চাৰ্লমেন’ নামৰ ইউৰোপীয় পৰিক্ৰমাৰ স্তম্ভ লিখিছিল। দ্য ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ত ৰাছমেনে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজনীতিৰ ওপৰত লিখে, য’ত তেওঁ বিশেষকৈ আমেৰিকাৰ বৈদেশিক নীতি, ইউৰোপীয় ইউনিয়ন আৰু এছিয়াৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি-ৰাজনীতি ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে। গিডিয়ন ৰাছমেনে এফটি ছাইটত এটা ব্লগ পৰিচালনা কৰে। তেওঁৰ ভাতৃ টম ৰাছমেন 'দ্য ইম্পাৰফেকচনিষ্টছ' উপন্যাসৰ লেখক আৰু তেওঁৰ ভগ্নী কাৰ্লা এজনী কলা ইতিহাসবিদ। তেওঁলোকৰ আন এগৰাকী ভগ্নী এমিলিৰ ২০১২ চনত স্তন কেন্সাৰত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয়। == দৃষ্টিভংগী == [[File:Wissem Tlili and Lina Ben Mhenni with Gideon Rachman.jpg|thumb|২০১৮ চনত টিউনিছিয়াৰ ব্লগাৰ উইচেম তিলিলি আৰু লিনা বেন মেহেন্নিৰ সৈতে গিডিয়ন ৰাছমেন]] ৰাছমেনক এজন শিথিল, অ-ফেডাৰেল ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ সপক্ষে ওকালতি কৰাৰ বাবে জনা যায়। ২০০২ চনত তেওঁ ''[[Prospect (magazine)|প্ৰচপেক্ট]]'' আলোচনীত 'নিক ক্লেগ'ৰ সৈতে এটা বিতৰ্কৰ আয়োজন কৰিছিল। ক্লেগ সেই সময়ত ইষ্ট মিডলেণ্ডছৰ এগৰাকী ইউৰোপীয় সংসদৰ সদস্য আছিল। ক্লেগে জোৰ দি যুক্তি দিছিল যে ব্ৰিটেইনে ইউৰোপীয় একক মুদ্ৰা (ইউৰো) গ্ৰহণ কৰা উচিত। ৰাছমেনে ইয়াৰ সৈতে সন্মত হোৱা নাছিল আৰু লিখিছিল, "মই বিশ্বাস কৰোঁ যে ইউৰো গ্ৰহণ কৰাৰ সৈতে জড়িত ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তনসমূহে প্ৰচুৰ আশংকা কঢ়িয়াই আনিব। সেই আশংকাবোৰ হাতত লোৱাটো 'প্ৰগতিশীল' বা 'আত্মবিশ্বাসী' পদক্ষেপ হ'ব নোৱাৰে।"<ref>[http://www.prospectmagazine.co.uk/magazine/nick-clegg-joining-euro-risk-gideon-rachman/#.U2_BjXZgKSo Nick Clegg: Is joining the euro still too big a risk for Britain?], ''Prospect'' (20 January 2002). Retrieved 11 May 2014.</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== 2difr83h3cm6te8ec3y9yf85yi84vkv 648387 648386 2026-10-29T09:02:19Z Poli Borah24 43763 648387 wikitext text/x-wiki '''গিডিয়ন ৰাছমেন''' ({{Lang-en|Gideon Rachman}}, জন্ম ১৯৬৩) এজন ব্ৰিটিছ সাংবাদিক। তেওঁ ২০০৬ চনৰ জুলাই মাহত ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ৰ মুখ্য বৈদেশিক পৰিক্ৰমা ধাৰাভাষ্যকাৰ হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে। ২০১৬ চনত তেওঁ ৰাজনৈতিক সাংবাদিকতাৰ বাবে অৰৱেল বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=Gideon Rachman|url=https://www.orwellfoundation.com/journalist/gideon-rachman-3/|access-date=2021-12-26|website=[[The Orwell Foundation]]|language=en}}</ref> একে বছৰতে তেওঁ ইউৰোপীয় প্ৰেছ প্ৰাইজ বঁটাত 'কমেণ্টেটৰ বঁটা'-ৰেও পুৰস্কৃত হয়।<ref> name=":0">{{Cite web|title=Gideon Rachman - Groupe d'études géopolitiques|url=https://geopolitique.eu/en/authors/gideon-rachman/|access-date=2021-12-26|website=geopolitique.eu|language=en}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == ৰাছমেনৰ জন্ম ১৯৬৩ চনত ইংলেণ্ডত হৈছিল। তেওঁ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় ইহুদী দম্পতীৰ পুত্ৰ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ শৈশৱৰ কিছু সময় দক্ষিণ আফ্ৰিকাত অতিবাহিত হৈছিল। তেওঁৰ খুৰাক/মামাক 'ৰনি হোপ' 'দ্য জেৰুজালেম পষ্ট'-ৰ সংবাদ সম্পাদক আছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.jewishtelegraph.com/prof_140.html|title=LUCK HELPS GIDEON TO SUMMIT OF JOURNALISM|last=Zatman|first=Alex|newspaper=[[Jewish Telegraph]] |access-date=2018-07-10}}</ref> ১৯৭৬ চনৰ পৰা ১৯৮০ চনলৈকে তেওঁ পশ্চিম লণ্ডনৰ বাৰ্নছত অৱস্থিত ল’ৰাৰ ব্যক্তিগত ডে স্কুল ‘ছেইণ্ট পলছ স্কুল’-ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ কেম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ ‘গনভিল এণ্ড কািয়াছ কলেজ’-ত অধ্যয়ন কৰে, য’ৰ পৰা ১৯৮৪ চনত তেওঁ প্ৰথম শ্ৰেণীৰ সন্মানসহ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://opclub.stpaulsschool.org.uk/annual-dinner-2022/|title=Old Pauline Club — OCTOBER 24, 2022 — Annual Dinner 2022|work=Old Pauline Club, St Paul's School|date=24 October 2022|accessdate=23 October 2026}}</ref> গনভিল এণ্ড কিয়াছ কলেজত পঢ়ি থকা সময়ত তেওঁ ভৱিষ্যতৰ এমআই৬ বিদ্ৰোহী এজেন্ট ৰিচাৰ্ড টমলিনছন-ৰ বন্ধু আছিল,আৰু তেওঁক কেনেডী স্কলাৰশ্বিপ আবেদনৰ বাবে এখন প্ৰশংসাপত্ৰ প্ৰদান কৰিছিল।<ref>{{cite news|author=Rachman|first=Gideon|date=14 February 2008|title=My friend, the renegade spy|language=en|work=[[Financial Times]]|url=https://www.ft.com/content/ba9bd508-6dbb-33b6-beca-d500f1c38e2d}}</ref> == কৰ্মজীৱন == ৰাছমেনে ১৯৮৪ চনত বিবিচি ৱৰ্ল্ড চাৰ্ভিচ-ৰ জৰিয়তে নিজৰ কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰিছিল। ১৯৮৮ চনৰ পৰা ১৯৯০ চনলৈকে তেওঁ ৱাশ্বিংটন ডি.চি.-ৰ পৰা প্ৰকাশিত দ্য ছাণ্ডে কৰেছপণ্ডেণ্ট সংবাদ পত্ৰৰ এজন প্ৰতিবেদক আছিল। ৰাছমেনে দ্য ইকনমিষ্ট সংবাদ পত্ৰত ১৫ বছৰ অতিবাহিত কৰিছিল; প্ৰথমে ইয়াৰ উপ-আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ সম্পাদক হিচাপে, তাৰ পিছত বেংককৰ পৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সংবাদদাত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ দ্য ইকনমিষ্ট-ৰ এছিয়া সম্পাদক হিচাপে সেৱা আগবঢ়ায় আৰু তাৰ পিছত ১৯৯৭ চনৰ পৰা ২০০০ চনলৈ ব্ৰিটেইন সম্পাদকৰ পদ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ব্ৰাছেলছত কৰ্মৰত হয়, য’ত তেওঁ ‘চাৰ্লমেন’ নামৰ ইউৰোপীয় পৰিক্ৰমাৰ স্তম্ভ লিখিছিল। দ্য ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ত ৰাছমেনে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজনীতিৰ ওপৰত লিখে, য’ত তেওঁ বিশেষকৈ আমেৰিকাৰ বৈদেশিক নীতি, ইউৰোপীয় ইউনিয়ন আৰু এছিয়াৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি-ৰাজনীতি ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে। গিডিয়ন ৰাছমেনে এফটি ছাইটত এটা ব্লগ পৰিচালনা কৰে। তেওঁৰ ভাতৃ টম ৰাছমেন 'দ্য ইম্পাৰফেকচনিষ্টছ' উপন্যাসৰ লেখক আৰু তেওঁৰ ভগ্নী কাৰ্লা এজনী কলা ইতিহাসবিদ। তেওঁলোকৰ আন এগৰাকী ভগ্নী এমিলিৰ ২০১২ চনত স্তন কেন্সাৰত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয়। == দৃষ্টিভংগী == [[File:Wissem Tlili and Lina Ben Mhenni with Gideon Rachman.jpg|thumb|২০১৮ চনত টিউনিছিয়াৰ ব্লগাৰ উইচেম তিলিলি আৰু লিনা বেন মেহেন্নিৰ সৈতে গিডিয়ন ৰাছমেন]] ৰাছমেনক এজন শিথিল, অ-ফেডাৰেল ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ সপক্ষে ওকালতি কৰাৰ বাবে জনা যায়। ২০০২ চনত তেওঁ 'প্ৰচপেক্ট' আলোচনীত 'নিক ক্লেগ'ৰ সৈতে এটা বিতৰ্কৰ আয়োজন কৰিছিল। ক্লেগ সেই সময়ত ইষ্ট মিডলেণ্ডছৰ এগৰাকী ইউৰোপীয় সংসদৰ সদস্য আছিল। ক্লেগে জোৰ দি যুক্তি দিছিল যে ব্ৰিটেইনে ইউৰোপীয় একক মুদ্ৰা (ইউৰো) গ্ৰহণ কৰা উচিত। ৰাছমেনে ইয়াৰ সৈতে সন্মত হোৱা নাছিল আৰু লিখিছিল, "মই বিশ্বাস কৰোঁ যে ইউৰো গ্ৰহণ কৰাৰ সৈতে জড়িত ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তনসমূহে প্ৰচুৰ আশংকা কঢ়িয়াই আনিব। সেই আশংকাবোৰ হাতত লোৱাটো 'প্ৰগতিশীল' বা 'আত্মবিশ্বাসী' পদক্ষেপ হ'ব নোৱাৰে।"<ref>[http://www.prospectmagazine.co.uk/magazine/nick-clegg-joining-euro-risk-gideon-rachman/#.U2_BjXZgKSo Nick Clegg: Is joining the euro still too big a risk for Britain?], ''Prospect'' (20 January 2002). Retrieved 11 May 2014.</ref> অধিক শেহতীয়াকৈ, ৰাছমেনে ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ত যুক্তি দিছে যে ইউৰোপীয় ইউনিয়নে তেওঁলোকৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ ৰাজনৈতিক দাবীসমূহৰ প্ৰতি এক নমনীয় আৰু মুকলি দৃষ্টিভংগী গ্ৰহণ কৰিব লাগিব, অন্যথা ই ব্যৰ্থতাৰ সন্মুখীন হ'ব।<ref>{{cite web|url=https://www.ft.com/content/a2183a4c-0dc5-11e5-aa7b-00144feabdc0|title=If Europe cannot bend it will break|work=Financial Times|accessdate=30 May 2016}}</ref> অৱশ্যে, ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ সদস্যপদ সন্দৰ্ভত যুক্তৰাজ্যত অনুষ্ঠিত গণভোটৰ সময়ত ৰাছমেনে যুক্তৰাজ্যই ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ ভিতৰতে থকাৰ সপক্ষে ভোটদান কৰাৰ বাবে যুক্তি আগবঢ়াইছিল – তেওঁৰ মতে ত্ৰুটিপূৰ্ণ হ'লেও এই সংস্থাটো ইউৰোপৰ গণতান্ত্ৰিক মূল্যবোধ আৰু নিৰাপত্তাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অভিভাৱক আছিল। ৰাছমেনে ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিছিল যে যুক্তৰাজ্যই ইউৰোপীয় ইউনিয়ন এৰি যোৱাৰ সপক্ষে ভোট দিব।<ref>{{Cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2016-03-21 |title=Wake up — Britain is heading for Brexit |url=https://www.ft.com/content/35bef41c-ecfe-11e5-bb79-2303682345c8 |access-date=2023-01-26 |website=Financial Times |ref=none}}</ref> ৰাছমেনৰ পূব এছিয়া আৰু চীনৰ উত্থানৰ প্ৰতি তীব্ৰ আগ্ৰহ আছে, আৰু তেওঁ বাৰে বাৰে সকীয়াই দিছে যে চীন আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ উভয়ৰে অনমনীয়তাই সংঘাতৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>{{cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2015-11-09 |title=China is sailing into a sea of troubles |url=https://www.ft.com/content/022b5c62-86ce-11e5-9f8c-a8d619fa707c |accessdate=30 May 2016 |work=Financial Times}}</ref><ref>{{cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2015-09-28 |title=The ideas that divide China and America |url=https://www.ft.com/content/d3a08664-65c2-11e5-a28b-50226830d644 |url-access=subscription |accessdate=30 May 2016 |work=Financial Times}}</ref> তেওঁ প্ৰায়েই সমগ্ৰ বিশ্বতে আমেৰিকাৰ শক্তিৰ প্ৰতি অহা প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ ওপৰতো মনোযোগ কেন্দ্ৰীভূত কৰি আহিছে।<ref>{{Cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=12 October 2015 |title=A global test of American power |url=https://www.ft.com/content/cf420d44-70bd-11e5-ad6d-f4ed76f0900a |url-access=subscription |website=Financial Times}}</ref> ৰাছমেনে ৰাষ্ট্ৰপতি পদৰ বাবে দুবাৰকৈ 'বৰাক অ’বামা'ক সমৰ্থন কৰিছিল আৰু তেওঁৰ বৈদেশিক নীতিক প্ৰতিৰক্ষা কৰিছিল। চিৰিয়াত সামৰিক হস্তক্ষেপৰ বিষয়টোক লৈও তেওঁ সন্দেহ প্ৰকাশ কৰি আহিছে।<ref>{{Cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2018-04-16 |title=The realities of Syria's war remain unchanged by western strikes |url=https://www.ft.com/content/7fc2b1a6-414e-11e8-803a-295c97e6fd0b |url-access=subscription |access-date=2019-09-27 |website=Financial Times |language=en-GB}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== a0ucqr5bumbzbxxjtke3pzkhir9mf2p 648388 648387 2026-10-29T09:05:51Z Poli Borah24 43763 648388 wikitext text/x-wiki '''গিডিয়ন ৰাছমেন''' ({{Lang-en|Gideon Rachman}}, জন্ম ১৯৬৩) এজন ব্ৰিটিছ সাংবাদিক। তেওঁ ২০০৬ চনৰ জুলাই মাহত ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ৰ মুখ্য বৈদেশিক পৰিক্ৰমা ধাৰাভাষ্যকাৰ হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে। ২০১৬ চনত তেওঁ ৰাজনৈতিক সাংবাদিকতাৰ বাবে অৰৱেল বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=Gideon Rachman|url=https://www.orwellfoundation.com/journalist/gideon-rachman-3/|access-date=2021-12-26|website=[[The Orwell Foundation]]|language=en}}</ref> একে বছৰতে তেওঁ ইউৰোপীয় প্ৰেছ প্ৰাইজ বঁটাত 'কমেণ্টেটৰ বঁটা'-ৰেও পুৰস্কৃত হয়।<ref> name=":0">{{Cite web|title=Gideon Rachman - Groupe d'études géopolitiques|url=https://geopolitique.eu/en/authors/gideon-rachman/|access-date=2021-12-26|website=geopolitique.eu|language=en}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == ৰাছমেনৰ জন্ম ১৯৬৩ চনত ইংলেণ্ডত হৈছিল। তেওঁ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় ইহুদী দম্পতীৰ পুত্ৰ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ শৈশৱৰ কিছু সময় দক্ষিণ আফ্ৰিকাত অতিবাহিত হৈছিল। তেওঁৰ খুৰাক/মামাক 'ৰনি হোপ' 'দ্য জেৰুজালেম পষ্ট'-ৰ সংবাদ সম্পাদক আছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.jewishtelegraph.com/prof_140.html|title=LUCK HELPS GIDEON TO SUMMIT OF JOURNALISM|last=Zatman|first=Alex|newspaper=[[Jewish Telegraph]] |access-date=2018-07-10}}</ref> ১৯৭৬ চনৰ পৰা ১৯৮০ চনলৈকে তেওঁ পশ্চিম লণ্ডনৰ বাৰ্নছত অৱস্থিত ল’ৰাৰ ব্যক্তিগত ডে স্কুল ‘ছেইণ্ট পলছ স্কুল’-ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ কেম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ ‘গনভিল এণ্ড কািয়াছ কলেজ’-ত অধ্যয়ন কৰে, য’ৰ পৰা ১৯৮৪ চনত তেওঁ প্ৰথম শ্ৰেণীৰ সন্মানসহ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://opclub.stpaulsschool.org.uk/annual-dinner-2022/|title=Old Pauline Club — OCTOBER 24, 2022 — Annual Dinner 2022|work=Old Pauline Club, St Paul's School|date=24 October 2022|accessdate=23 October 2026}}</ref> গনভিল এণ্ড কিয়াছ কলেজত পঢ়ি থকা সময়ত তেওঁ ভৱিষ্যতৰ এমআই৬ বিদ্ৰোহী এজেন্ট ৰিচাৰ্ড টমলিনছন-ৰ বন্ধু আছিল,আৰু তেওঁক কেনেডী স্কলাৰশ্বিপ আবেদনৰ বাবে এখন প্ৰশংসাপত্ৰ প্ৰদান কৰিছিল।<ref>{{cite news|author=Rachman|first=Gideon|date=14 February 2008|title=My friend, the renegade spy|language=en|work=[[Financial Times]]|url=https://www.ft.com/content/ba9bd508-6dbb-33b6-beca-d500f1c38e2d}}</ref> == কৰ্মজীৱন == ৰাছমেনে ১৯৮৪ চনত বিবিচি ৱৰ্ল্ড চাৰ্ভিচ-ৰ জৰিয়তে নিজৰ কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰিছিল। ১৯৮৮ চনৰ পৰা ১৯৯০ চনলৈকে তেওঁ ৱাশ্বিংটন ডি.চি.-ৰ পৰা প্ৰকাশিত দ্য ছাণ্ডে কৰেছপণ্ডেণ্ট সংবাদ পত্ৰৰ এজন প্ৰতিবেদক আছিল। ৰাছমেনে দ্য ইকনমিষ্ট সংবাদ পত্ৰত ১৫ বছৰ অতিবাহিত কৰিছিল; প্ৰথমে ইয়াৰ উপ-আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ সম্পাদক হিচাপে, তাৰ পিছত বেংককৰ পৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সংবাদদাত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ দ্য ইকনমিষ্ট-ৰ এছিয়া সম্পাদক হিচাপে সেৱা আগবঢ়ায় আৰু তাৰ পিছত ১৯৯৭ চনৰ পৰা ২০০০ চনলৈ ব্ৰিটেইন সম্পাদকৰ পদ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ব্ৰাছেলছত কৰ্মৰত হয়, য’ত তেওঁ ‘চাৰ্লমেন’ নামৰ ইউৰোপীয় পৰিক্ৰমাৰ স্তম্ভ লিখিছিল। দ্য ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ত ৰাছমেনে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজনীতিৰ ওপৰত লিখে, য’ত তেওঁ বিশেষকৈ আমেৰিকাৰ বৈদেশিক নীতি, ইউৰোপীয় ইউনিয়ন আৰু এছিয়াৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি-ৰাজনীতি ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে। গিডিয়ন ৰাছমেনে এফটি ছাইটত এটা ব্লগ পৰিচালনা কৰে। তেওঁৰ ভাতৃ টম ৰাছমেন 'দ্য ইম্পাৰফেকচনিষ্টছ' উপন্যাসৰ লেখক আৰু তেওঁৰ ভগ্নী কাৰ্লা এজনী কলা ইতিহাসবিদ। তেওঁলোকৰ আন এগৰাকী ভগ্নী এমিলিৰ ২০১২ চনত স্তন কেন্সাৰত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয়। == দৃষ্টিভংগী == [[File:Wissem Tlili and Lina Ben Mhenni with Gideon Rachman.jpg|thumb|২০১৮ চনত টিউনিছিয়াৰ ব্লগাৰ উইচেম তিলিলি আৰু লিনা বেন মেহেন্নিৰ সৈতে গিডিয়ন ৰাছমেন]] ৰাছমেনক এজন শিথিল, অ-ফেডাৰেল ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ সপক্ষে ওকালতি কৰাৰ বাবে জনা যায়। ২০০২ চনত তেওঁ 'প্ৰচপেক্ট' আলোচনীত 'নিক ক্লেগ'ৰ সৈতে এটা বিতৰ্কৰ আয়োজন কৰিছিল। ক্লেগ সেই সময়ত ইষ্ট মিডলেণ্ডছৰ এগৰাকী ইউৰোপীয় সংসদৰ সদস্য আছিল। ক্লেগে জোৰ দি যুক্তি দিছিল যে ব্ৰিটেইনে ইউৰোপীয় একক মুদ্ৰা (ইউৰো) গ্ৰহণ কৰা উচিত। ৰাছমেনে ইয়াৰ সৈতে সন্মত হোৱা নাছিল আৰু লিখিছিল, "মই বিশ্বাস কৰোঁ যে ইউৰো গ্ৰহণ কৰাৰ সৈতে জড়িত ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তনসমূহে প্ৰচুৰ আশংকা কঢ়িয়াই আনিব। সেই আশংকাবোৰ হাতত লোৱাটো 'প্ৰগতিশীল' বা 'আত্মবিশ্বাসী' পদক্ষেপ হ'ব নোৱাৰে।"<ref>[http://www.prospectmagazine.co.uk/magazine/nick-clegg-joining-euro-risk-gideon-rachman/#.U2_BjXZgKSo Nick Clegg: Is joining the euro still too big a risk for Britain?], ''Prospect'' (20 January 2002). Retrieved 11 May 2014.</ref> অধিক শেহতীয়াকৈ, ৰাছমেনে ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ত যুক্তি দিছে যে ইউৰোপীয় ইউনিয়নে তেওঁলোকৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ ৰাজনৈতিক দাবীসমূহৰ প্ৰতি এক নমনীয় আৰু মুকলি দৃষ্টিভংগী গ্ৰহণ কৰিব লাগিব, অন্যথা ই ব্যৰ্থতাৰ সন্মুখীন হ'ব।<ref>{{cite web|url=https://www.ft.com/content/a2183a4c-0dc5-11e5-aa7b-00144feabdc0|title=If Europe cannot bend it will break|work=Financial Times|accessdate=30 May 2016}}</ref> অৱশ্যে, ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ সদস্যপদ সন্দৰ্ভত যুক্তৰাজ্যত অনুষ্ঠিত গণভোটৰ সময়ত ৰাছমেনে যুক্তৰাজ্যই ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ ভিতৰতে থকাৰ সপক্ষে ভোটদান কৰাৰ বাবে যুক্তি আগবঢ়াইছিল – তেওঁৰ মতে ত্ৰুটিপূৰ্ণ হ'লেও এই সংস্থাটো ইউৰোপৰ গণতান্ত্ৰিক মূল্যবোধ আৰু নিৰাপত্তাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অভিভাৱক আছিল। ৰাছমেনে ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিছিল যে যুক্তৰাজ্যই ইউৰোপীয় ইউনিয়ন এৰি যোৱাৰ সপক্ষে ভোট দিব।<ref>{{Cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2016-03-21 |title=Wake up — Britain is heading for Brexit |url=https://www.ft.com/content/35bef41c-ecfe-11e5-bb79-2303682345c8 |access-date=2023-01-26 |website=Financial Times |ref=none}}</ref> ৰাছমেনৰ পূব এছিয়া আৰু চীনৰ উত্থানৰ প্ৰতি তীব্ৰ আগ্ৰহ আছে, আৰু তেওঁ বাৰে বাৰে সকীয়াই দিছে যে চীন আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ উভয়ৰে অনমনীয়তাই সংঘাতৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>{{cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2015-11-09 |title=China is sailing into a sea of troubles |url=https://www.ft.com/content/022b5c62-86ce-11e5-9f8c-a8d619fa707c |accessdate=30 May 2016 |work=Financial Times}}</ref><ref>{{cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2015-09-28 |title=The ideas that divide China and America |url=https://www.ft.com/content/d3a08664-65c2-11e5-a28b-50226830d644 |url-access=subscription |accessdate=30 May 2016 |work=Financial Times}}</ref> তেওঁ প্ৰায়েই সমগ্ৰ বিশ্বতে আমেৰিকাৰ শক্তিৰ প্ৰতি অহা প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ ওপৰতো মনোযোগ কেন্দ্ৰীভূত কৰি আহিছে।<ref>{{Cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=12 October 2015 |title=A global test of American power |url=https://www.ft.com/content/cf420d44-70bd-11e5-ad6d-f4ed76f0900a |url-access=subscription |website=Financial Times}}</ref> ৰাছমেনে ৰাষ্ট্ৰপতি পদৰ বাবে দুবাৰকৈ 'বৰাক অ’বামা'ক সমৰ্থন কৰিছিল আৰু তেওঁৰ বৈদেশিক নীতিক প্ৰতিৰক্ষা কৰিছিল। চিৰিয়াত সামৰিক হস্তক্ষেপৰ বিষয়টোক লৈও তেওঁ সন্দেহ প্ৰকাশ কৰি আহিছে।<ref>{{Cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2018-04-16 |title=The realities of Syria's war remain unchanged by western strikes |url=https://www.ft.com/content/7fc2b1a6-414e-11e8-803a-295c97e6fd0b |url-access=subscription |access-date=2019-09-27 |website=Financial Times |language=en-GB}}</ref> [[File:Mark Carney and Gideon Rachman at the World Economic Forum Annual Meeting 2026.jpg|thumb|২০২৬ চনৰ বিশ্ব অৰ্থনৈতিক মঞ্চত প্ৰধানমন্ত্ৰী মাৰ্ক কাৰ্নিৰ সাক্ষাৎকাৰ গ্ৰহণ কৰি থকা গিডিয়ন ৰাছমেন]]]] ==তথ্যসূত্ৰ== malj5vj3oyzaklesr7lao98mutebjrr 648390 648388 2026-10-29T09:48:37Z Poli Borah24 43763 648390 wikitext text/x-wiki '''গিডিয়ন ৰাছমেন''' ({{Lang-en|Gideon Rachman}}, জন্ম ১৯৬৩) এজন ব্ৰিটিছ সাংবাদিক। তেওঁ ২০০৬ চনৰ জুলাই মাহত ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ৰ মুখ্য বৈদেশিক পৰিক্ৰমা ধাৰাভাষ্যকাৰ হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে। ২০১৬ চনত তেওঁ ৰাজনৈতিক সাংবাদিকতাৰ বাবে অৰৱেল বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=Gideon Rachman|url=https://www.orwellfoundation.com/journalist/gideon-rachman-3/|access-date=2021-12-26|website=[[The Orwell Foundation]]|language=en}}</ref> একে বছৰতে তেওঁ ইউৰোপীয় প্ৰেছ প্ৰাইজ বঁটাত 'কমেণ্টেটৰ বঁটা'-ৰেও পুৰস্কৃত হয়।<ref> name=":0">{{Cite web|title=Gideon Rachman - Groupe d'études géopolitiques|url=https://geopolitique.eu/en/authors/gideon-rachman/|access-date=2021-12-26|website=geopolitique.eu|language=en}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == ৰাছমেনৰ জন্ম ১৯৬৩ চনত ইংলেণ্ডত হৈছিল। তেওঁ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় ইহুদী দম্পতীৰ পুত্ৰ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ শৈশৱৰ কিছু সময় দক্ষিণ আফ্ৰিকাত অতিবাহিত হৈছিল। তেওঁৰ খুৰাক/মামাক 'ৰনি হোপ' 'দ্য জেৰুজালেম পষ্ট'-ৰ সংবাদ সম্পাদক আছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.jewishtelegraph.com/prof_140.html|title=LUCK HELPS GIDEON TO SUMMIT OF JOURNALISM|last=Zatman|first=Alex|newspaper=[[Jewish Telegraph]] |access-date=2018-07-10}}</ref> ১৯৭৬ চনৰ পৰা ১৯৮০ চনলৈকে তেওঁ পশ্চিম লণ্ডনৰ বাৰ্নছত অৱস্থিত ল’ৰাৰ ব্যক্তিগত ডে স্কুল ‘ছেইণ্ট পলছ স্কুল’-ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ কেম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ ‘গনভিল এণ্ড কািয়াছ কলেজ’-ত অধ্যয়ন কৰে, য’ৰ পৰা ১৯৮৪ চনত তেওঁ প্ৰথম শ্ৰেণীৰ সন্মানসহ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://opclub.stpaulsschool.org.uk/annual-dinner-2022/|title=Old Pauline Club — OCTOBER 24, 2022 — Annual Dinner 2022|work=Old Pauline Club, St Paul's School|date=24 October 2022|accessdate=23 October 2026}}</ref> গনভিল এণ্ড কিয়াছ কলেজত পঢ়ি থকা সময়ত তেওঁ ভৱিষ্যতৰ এমআই৬ বিদ্ৰোহী এজেন্ট ৰিচাৰ্ড টমলিনছন-ৰ বন্ধু আছিল,আৰু তেওঁক কেনেডী স্কলাৰশ্বিপ আবেদনৰ বাবে এখন প্ৰশংসাপত্ৰ প্ৰদান কৰিছিল।<ref>{{cite news|author=Rachman|first=Gideon|date=14 February 2008|title=My friend, the renegade spy|language=en|work=[[Financial Times]]|url=https://www.ft.com/content/ba9bd508-6dbb-33b6-beca-d500f1c38e2d}}</ref> == কৰ্মজীৱন == ৰাছমেনে ১৯৮৪ চনত বিবিচি ৱৰ্ল্ড চাৰ্ভিচ-ৰ জৰিয়তে নিজৰ কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰিছিল। ১৯৮৮ চনৰ পৰা ১৯৯০ চনলৈকে তেওঁ ৱাশ্বিংটন ডি.চি.-ৰ পৰা প্ৰকাশিত দ্য ছাণ্ডে কৰেছপণ্ডেণ্ট সংবাদ পত্ৰৰ এজন প্ৰতিবেদক আছিল। ৰাছমেনে দ্য ইকনমিষ্ট সংবাদ পত্ৰত ১৫ বছৰ অতিবাহিত কৰিছিল; প্ৰথমে ইয়াৰ উপ-আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ সম্পাদক হিচাপে, তাৰ পিছত বেংককৰ পৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সংবাদদাত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ দ্য ইকনমিষ্ট-ৰ এছিয়া সম্পাদক হিচাপে সেৱা আগবঢ়ায় আৰু তাৰ পিছত ১৯৯৭ চনৰ পৰা ২০০০ চনলৈ ব্ৰিটেইন সম্পাদকৰ পদ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ব্ৰাছেলছত কৰ্মৰত হয়, য’ত তেওঁ ‘চাৰ্লমেন’ নামৰ ইউৰোপীয় পৰিক্ৰমাৰ স্তম্ভ লিখিছিল। দ্য ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ত ৰাছমেনে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজনীতিৰ ওপৰত লিখে, য’ত তেওঁ বিশেষকৈ আমেৰিকাৰ বৈদেশিক নীতি, ইউৰোপীয় ইউনিয়ন আৰু এছিয়াৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি-ৰাজনীতি ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে। গিডিয়ন ৰাছমেনে এফটি ছাইটত এটা ব্লগ পৰিচালনা কৰে। তেওঁৰ ভাতৃ টম ৰাছমেন 'দ্য ইম্পাৰফেকচনিষ্টছ' উপন্যাসৰ লেখক আৰু তেওঁৰ ভগ্নী কাৰ্লা এজনী কলা ইতিহাসবিদ। তেওঁলোকৰ আন এগৰাকী ভগ্নী এমিলিৰ ২০১২ চনত স্তন কেন্সাৰত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয়। == দৃষ্টিভংগী == [[File:Wissem Tlili and Lina Ben Mhenni with Gideon Rachman.jpg|thumb|২০১৮ চনত টিউনিছিয়াৰ ব্লগাৰ উইচেম তিলিলি আৰু লিনা বেন মেহেন্নিৰ সৈতে গিডিয়ন ৰাছমেন]] ৰাছমেনক এজন শিথিল, অ-ফেডাৰেল ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ সপক্ষে ওকালতি কৰাৰ বাবে জনা যায়। ২০০২ চনত তেওঁ 'প্ৰচপেক্ট' আলোচনীত 'নিক ক্লেগ'ৰ সৈতে এটা বিতৰ্কৰ আয়োজন কৰিছিল। ক্লেগ সেই সময়ত ইষ্ট মিডলেণ্ডছৰ এগৰাকী ইউৰোপীয় সংসদৰ সদস্য আছিল। ক্লেগে জোৰ দি যুক্তি দিছিল যে ব্ৰিটেইনে ইউৰোপীয় একক মুদ্ৰা (ইউৰো) গ্ৰহণ কৰা উচিত। ৰাছমেনে ইয়াৰ সৈতে সন্মত হোৱা নাছিল আৰু লিখিছিল, "মই বিশ্বাস কৰোঁ যে ইউৰো গ্ৰহণ কৰাৰ সৈতে জড়িত ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তনসমূহে প্ৰচুৰ আশংকা কঢ়িয়াই আনিব। সেই আশংকাবোৰ হাতত লোৱাটো 'প্ৰগতিশীল' বা 'আত্মবিশ্বাসী' পদক্ষেপ হ'ব নোৱাৰে।"<ref>[http://www.prospectmagazine.co.uk/magazine/nick-clegg-joining-euro-risk-gideon-rachman/#.U2_BjXZgKSo Nick Clegg: Is joining the euro still too big a risk for Britain?], ''Prospect'' (20 January 2002). Retrieved 11 May 2014.</ref> অধিক শেহতীয়াকৈ, ৰাছমেনে ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ত যুক্তি দিছে যে ইউৰোপীয় ইউনিয়নে তেওঁলোকৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ ৰাজনৈতিক দাবীসমূহৰ প্ৰতি এক নমনীয় আৰু মুকলি দৃষ্টিভংগী গ্ৰহণ কৰিব লাগিব, অন্যথা ই ব্যৰ্থতাৰ সন্মুখীন হ'ব।<ref>{{cite web|url=https://www.ft.com/content/a2183a4c-0dc5-11e5-aa7b-00144feabdc0|title=If Europe cannot bend it will break|work=Financial Times|accessdate=30 May 2016}}</ref> অৱশ্যে, ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ সদস্যপদ সন্দৰ্ভত যুক্তৰাজ্যত অনুষ্ঠিত গণভোটৰ সময়ত ৰাছমেনে যুক্তৰাজ্যই ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ ভিতৰতে থকাৰ সপক্ষে ভোটদান কৰাৰ বাবে যুক্তি আগবঢ়াইছিল – তেওঁৰ মতে ত্ৰুটিপূৰ্ণ হ'লেও এই সংস্থাটো ইউৰোপৰ গণতান্ত্ৰিক মূল্যবোধ আৰু নিৰাপত্তাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অভিভাৱক আছিল। ৰাছমেনে ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিছিল যে যুক্তৰাজ্যই ইউৰোপীয় ইউনিয়ন এৰি যোৱাৰ সপক্ষে ভোট দিব।<ref>{{Cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2016-03-21 |title=Wake up — Britain is heading for Brexit |url=https://www.ft.com/content/35bef41c-ecfe-11e5-bb79-2303682345c8 |access-date=2023-01-26 |website=Financial Times |ref=none}}</ref> ৰাছমেনৰ পূব এছিয়া আৰু চীনৰ উত্থানৰ প্ৰতি তীব্ৰ আগ্ৰহ আছে, আৰু তেওঁ বাৰে বাৰে সকীয়াই দিছে যে চীন আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ উভয়ৰে অনমনীয়তাই সংঘাতৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>{{cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2015-11-09 |title=China is sailing into a sea of troubles |url=https://www.ft.com/content/022b5c62-86ce-11e5-9f8c-a8d619fa707c |accessdate=30 May 2016 |work=Financial Times}}</ref><ref>{{cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2015-09-28 |title=The ideas that divide China and America |url=https://www.ft.com/content/d3a08664-65c2-11e5-a28b-50226830d644 |url-access=subscription |accessdate=30 May 2016 |work=Financial Times}}</ref> তেওঁ প্ৰায়েই সমগ্ৰ বিশ্বতে আমেৰিকাৰ শক্তিৰ প্ৰতি অহা প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ ওপৰতো মনোযোগ কেন্দ্ৰীভূত কৰি আহিছে।<ref>{{Cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=12 October 2015 |title=A global test of American power |url=https://www.ft.com/content/cf420d44-70bd-11e5-ad6d-f4ed76f0900a |url-access=subscription |website=Financial Times}}</ref> ৰাছমেনে ৰাষ্ট্ৰপতি পদৰ বাবে দুবাৰকৈ 'বৰাক অ’বামা'ক সমৰ্থন কৰিছিল আৰু তেওঁৰ বৈদেশিক নীতিক প্ৰতিৰক্ষা কৰিছিল। চিৰিয়াত সামৰিক হস্তক্ষেপৰ বিষয়টোক লৈও তেওঁ সন্দেহ প্ৰকাশ কৰি আহিছে।<ref>{{Cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2018-04-16 |title=The realities of Syria's war remain unchanged by western strikes |url=https://www.ft.com/content/7fc2b1a6-414e-11e8-803a-295c97e6fd0b |url-access=subscription |access-date=2019-09-27 |website=Financial Times |language=en-GB}}</ref> [[File:Mark Carney and Gideon Rachman at the World Economic Forum Annual Meeting 2026.jpg|thumb|২০২৬ চনৰ বিশ্ব অৰ্থনৈতিক মঞ্চত প্ৰধানমন্ত্ৰী মাৰ্ক কাৰ্নিৰ সাক্ষাৎকাৰ গ্ৰহণ কৰি থকা গিডিয়ন ৰাছমেন]] ৰাছমেনে আঙুলিয়াই দিছিল যে ডনাল্ড ট্ৰাম্পৰ ৰাষ্ট্ৰপতি শাসনকালৰ বৈদেশিক আৰু ঘৰুৱা নীতিৰ ঐতিহাসিক পৰিৱৰ্তনসমূহ বাইডেন প্ৰশাসনে উত্তৰাধিকাৰী সূত্ৰে লাভ কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত আছিল 'মুক্ত বাণিজ্যৰ বিৰোধিতা' আৰু 'চীনৰ সৈতে প্ৰতিযোগিতা'। বাইডেনৰ দলে ট্ৰাম্পে আমেৰিকাৰ গণতন্ত্ৰলৈ অনা ভাবুকিক গৰিহণা দি আহিছে যদিও, বাণিজ্য, গোলকীকৰণ আৰু চীনৰ সৈতে থকা প্ৰতিদ্বন্দিতাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁলোকে ইতিমধ্যে ট্ৰাম্পৰ বহুতো মূল ধাৰণা বা দৃষ্টিভংগী ভাগ-বতৰা কৰে। <ref>{{Cite web |title=Why Joe Biden is the heir to Trump |url=https://www.ft.com/content/f43f0e63-0fa4-4771-8eb4-b5d61f87ada4 |date=August 7, 2023 |first=Gideon |last=Rachman |access-date=2024-02-26 |website=Financial Times |quote=But these are largely differences in implementation rather than underlying philosophy. Much as they would be loath to admit it, the Biden team has come to share many of Trump’s basic assumptions — about trade, globalisation and rivalry with China.}}</ref> == প্ৰকাশিত গ্ৰন্থসমূহ == ৰাছমেনৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ, ''Zero-Sum World: Politics, Power and Prosperity after the Crash'' ২০১০ চনত যুক্তৰাজ্যত প্ৰকাশ পাইছিল। <ref>{{sfn|Rachman|2011}}</ref> এইখন আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত ''Zero-Sum Future'' নামেৰে প্ৰকাশ হৈছিল আৰু চীনা, জাৰ্মান আৰু কোৰিয়ানকে ধৰি সাতটা ভাষালৈ অনূদিত হৈছিল।<ref>{{Cite web|last=MacShane|first=Denis|date=2010-12-10|title=Zero-Sum World, By Gideon Rachman|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/zero-sum-world-by-gideon-rachman-2155441.html|access-date=2019-11-28|website=[[The Independent]]|language=en}}</ref> গ্ৰন্থখন আছিল আংশিক ইতিহাস আৰু আংশিক ভৱিষ্যদ্বাণী। ইয়াত যুক্তি দিয়া হৈছিল যে ১৯৭৮ চনৰ পৰা ২০০৮ চনলৈকে এই ৩০টা বছৰ বিশ্বৰ মহাশক্তিৰ দ্বাৰা '''গোলকীকৰণ'''ক সামূহিকভাৱে গ্ৰহণ কৰাৰ দ্বাৰা গঢ়ি উঠিছিল, যিয়ে এখন "উভয় পক্ষৰে জয় নিশ্চিত কৰা বিশ্ব" গঢ়ি তুলিছিল আৰু অধিক শান্তি তথা সমৃদ্ধিৰ সূচনা কৰিছিল। ৰাছমেনে ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিছিল যে ২০০৮ চনত আৰম্ভ হোৱা বিত্তীয় আৰু অৰ্থনৈতিক সংকটে এখন জেৰ’-চাম বিশ্ব লৈ যাব, য’ত বিশ্বৰ প্ৰধান শক্তিসমূহৰ মাজত উত্তেজনা ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পাব। '''The New York Times''' কাকতে গ্ৰন্থখনক "ব্যক্তিগত স্বাধীনতা আৰু অৰ্থনৈতিক সমৃদ্ধিৰ ব্যাপক উত্তৰ-সাম্যবাদী প্ৰসাৰৰ বৰ্তমান উপলব্ধ সম্ভৱতঃ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ এক খণ্ডৰ বিৱৰণ" বুলি প্ৰশংসা কৰিছিল।<ref>{{Cite news|last=Malcomson|first=Scott|author-link=Scott Malcomson|date=2011-01-28|title=Diminished Expectations|language=en|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2011/01/30/books/review/Malcomson-t.html|access-date=2021-12-26|issn=0362-4331}}</ref> ২০১৬ চনত তেওঁৰ দ্বিতীয়খন গ্ৰন্থ, ''Easternisation: War and Peace in the Asian Century'', The Bodley Head-ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref>{{sfn|Rachman|2016}}</ref>ৰাছমেনে যুক্তি দিছিল যে এছিয়াত নতুন শক্তিসমূহৰ উত্থানৰ ফলত গোলকীয় ৰাজনীতিত পশ্চিমীয়া আধিপত্যৰ ৫০০ বছৰীয়া ইতিহাস অন্ত পৰিবলৈ ধৰিছে। তেওঁ আমেৰিকা আৰু চীনৰ মাজত হ’ব পৰা সংঘাতৰ ভাবুকি, আমেৰিকাৰ খহি পৰা গোলকীয় স্থিতি আৰু চীন তথা ইয়াৰ প্ৰতিৱেশী দেশসমূহৰ মাজৰ প্ৰতিদ্বন্দিতাৰ ওপৰত আলোকপাত কৰিছিল। গ্ৰন্থখনক চাণ্ডে টাইমছে দক্ষতাপূৰ্ণ <ref>{{Cite web|last=Fenby|first=Jonathan|author-link=Jonathan Fenby|date=31 July 2016|title=Books: Easternisation: War and Peace in the Asian Century by Gideon Rachman|url=https://www.thetimes.com/culture/article/books-easternisation-war-and-peace-in-the-asian-century-by-gideon-rachman-whxn93hzx|website=[[The Times]]}}</ref> আৰু '''দ্য ডেইলী টেলিগ্ৰাফ'''-এ উৎকৃষ্ট বুলি অভিহিত কৰিছিল। ব্ৰিটিছ ইতিহাসবিদ 'পল কেনেডী'য়ে কৈছিল – "এইখন আমাৰ ৰাজনৈতিক নেতাসকলে পঢ়াটো আৰু ইয়াৰ গভীৰ প্ৰভাৱসমূহৰ বিষয়ে চিন্তা কৰাটো প্ৰয়োজনীয়। ২০২২ চনত তেওঁৰ তৃতীয়খন গ্ৰন্থ, 'দ্য এজ অৱ দ্য ষ্ট্ৰংমেন: হাউ দ্য কাল্ট অৱ দ্য লিডাৰ থ্ৰেটেনছ ডেম’ক্ৰেচি এৰাউণ্ড দ্য ৱৰ্ল্ড' প্ৰকাশ পায়। ইয়াক দ্য ইক’নমিষ্ট, ফৰেন এফেয়াৰ্ছ, দ্য টাইমছ আৰু দেওবৰীয়া টাইমছৰ দ্বাৰা বছৰৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ গ্ৰন্থ হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>[https://www.penguinrandomhouse.com/books/705318/the-age-of-the-strongman-by-gideon-rachman/ Publisher site]</ref> ২০২৬ চনত তেওঁৰ চতুৰ্থখন গ্ৰন্থ, 'ৱাৰ ইজ ইন্টাৰেষ্টেড ইন ইউ: দ্য ব্ৰেকডাউন অৱ ইণ্টাৰনেশ্যনেল অৰ্ডাৰ এণ্ড দ্য থ্ৰেট অৱ ৱৰ্ল্ড ৱাৰ থ্ৰী' প্ৰকাশিত হয়। এই কিতাপখনৰ নামটো লিয়ন ট্ৰটস্কিৰ এটা বিখ্যাত উক্তিৰ পৰা লোৱা হৈছে: "আপুনি যুদ্ধৰ প্ৰতি আগ্ৰহী নহ'ব পাৰে। কিন্তু যুদ্ধ আপোনাৰ প্ৰতি আগ্ৰহী।" ৰেচমেনে যুক্তি আগবঢ়াইছে যে মহাশক্তিসমূহৰ মাজত থকা আপেক্ষিক সুস্থিৰতাৰ যুগ এতিয়া শেষ হৈছে। তেওঁৰ মতে, শীতল যুদ্ধৰ পিছত আমেৰিকাৰ যি আধিপত্য আছিল সেয়া হ্ৰাস পাইছে আৰু এতিয়া ৰাছিয়া, চীন, ইৰাণ আৰু উত্তৰ কোৰিয়াই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শৃংখলাক ওফৰাবলৈ চেষ্টা কৰিছে; ইউক্ৰেইন আৰু মধ্যপ্ৰাচ্যৰ সংঘাত, লগতে পূব এছিয়াক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠা প্ৰতিযোগিতাই কেনেকৈ এক বিশ্বযুদ্ধৰ ৰূপ ল’ব পাৰে, কিতাপখনত তাৰে মূল্যায়ন কৰা হৈছে। এই গ্ৰন্থখনত তেওঁ এগৰাকী বৈদেশিক পৰিক্ৰমা ভাষ্যকাৰ হিচাপে দীৰ্ঘদিন ধৰি ৰাজনৈতিক নেতা আৰু চোৰাংচোৱা বিষয়াসকলৰ সৈতে কৰা বাৰ্তালাপৰ অভিজ্ঞতাৰ সহায় লৈছে। ইয়াৰ এটা আমেৰিকান সংস্কৰণ ২০২৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত য়েল ইউনিভাৰ্চিটি প্ৰেছৰ দ্বাৰা প্ৰকাশ কৰাৰ দিন ধাৰ্য কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|title=War Is Interested In You|url=https://www.penguin.co.uk/books/475001/war-is-interested-in-you-by-rachman-gideon/9781847928986|website=Penguin Books|access-date=2026-10-25}}</ref><ref>{{cite web|title=War Is Interested in You|url=https://yalebooks.yale.edu/book/9780300289831/war-is-interested-in-you/|website=Yale University Press|access-date=2026-10-25}}</ref> == বঁটা আৰু সন্মান সমূহ == অৰৱেল প্ৰাইজ আৰু ইউৰোপীয় প্ৰেছ প্ৰাইজ লাভ কৰাৰ উপৰিও, ৰাছমেনক ২০১০ চনত ব্ৰিটেইনৰ কমেন্ট এৱাৰ্ডছত বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ বৈদেশিক ভাষ্যকাৰ হিচাপে মনোনীত কৰা হৈছিল। ''দ্য অবজাৰ্ভাৰ'' -এ তেওঁক ব্ৰিটেইনৰ ৩০০ গৰাকী আগশাৰীৰ বুদ্ধিজীৱীৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে। তেওঁ প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উড্ৰ’ উইলচন স্কুলৰ (১৯৮৮–৮৯) আৰু ওছলোত অৱস্থিত নৰৱেজিয়ান নোবেল ইনষ্টিটিউটৰ (২০১৩) এজন ভিজিটিং ফেলো আছিল। * {{cite book |author-mask=1 |last=Rachman |first=Gideon |title=Zero-Sum World: Politics, Power and Prosperity after the Crash |publisher=Atlantic Books |location=London |year=2011 |orig-date=2010 |isbn=978-1-84887-704-7 |url=https://archive.org/details/zerosumworldpoli0000rach |url-access=registration }} * {{cite book |author-mask=1 |last=Rachman |first=Gideon |title=Easternisation: War and Peace in the Asian Century |publisher=[[The Bodley Head]] |location=London |year=2016 |isbn=978-1-84792-333-2 |url=https://archive.org/details/easternisationwa0000rach |url-access=registration }} * {{cite book |author-mask=1 |last=Rachman |first=Gideon |title=The Age of the Strongman: How the Cult of the Leader Threatens Democracy around the World |publisher=[[The Bodley Head]] |location=London |year=2022 |isbn=978-1-84792-641-8 }} * {{cite book |author-mask=1 |last=Rachman |first=Gideon |title=War Is Interested in You: The Breakdown of International Order and the Threat of World War Three |publisher=[[The Bodley Head]] |location=London |year=2026 |isbn=978-1-84792-898-6 }} ==তথ্যসূত্ৰ== rk91f6l2uszndv9a185xdsqjib7r3i2 648391 648390 2026-10-29T09:50:58Z Poli Borah24 43763 648391 wikitext text/x-wiki '''গিডিয়ন ৰাছমেন''' ({{Lang-en|Gideon Rachman}}, জন্ম ১৯৬৩) এজন ব্ৰিটিছ সাংবাদিক। তেওঁ ২০০৬ চনৰ জুলাই মাহত ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ৰ মুখ্য বৈদেশিক পৰিক্ৰমা ধাৰাভাষ্যকাৰ হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে। ২০১৬ চনত তেওঁ ৰাজনৈতিক সাংবাদিকতাৰ বাবে অৰৱেল বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=Gideon Rachman|url=https://www.orwellfoundation.com/journalist/gideon-rachman-3/|access-date=2021-12-26|website=[[The Orwell Foundation]]|language=en}}</ref> একে বছৰতে তেওঁ ইউৰোপীয় প্ৰেছ প্ৰাইজ বঁটাত 'কমেণ্টেটৰ বঁটা'-ৰেও পুৰস্কৃত হয়।<ref> name=":0">{{Cite web|title=Gideon Rachman - Groupe d'études géopolitiques|url=https://geopolitique.eu/en/authors/gideon-rachman/|access-date=2021-12-26|website=geopolitique.eu|language=en}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == ৰাছমেনৰ জন্ম ১৯৬৩ চনত ইংলেণ্ডত হৈছিল। তেওঁ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় ইহুদী দম্পতীৰ পুত্ৰ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ শৈশৱৰ কিছু সময় দক্ষিণ আফ্ৰিকাত অতিবাহিত হৈছিল। তেওঁৰ খুৰাক/মামাক 'ৰনি হোপ' 'দ্য জেৰুজালেম পষ্ট'-ৰ সংবাদ সম্পাদক আছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.jewishtelegraph.com/prof_140.html|title=LUCK HELPS GIDEON TO SUMMIT OF JOURNALISM|last=Zatman|first=Alex|newspaper=[[Jewish Telegraph]] |access-date=2018-07-10}}</ref> ১৯৭৬ চনৰ পৰা ১৯৮০ চনলৈকে তেওঁ পশ্চিম লণ্ডনৰ বাৰ্নছত অৱস্থিত ল’ৰাৰ ব্যক্তিগত ডে স্কুল ‘ছেইণ্ট পলছ স্কুল’-ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ কেম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ ‘গনভিল এণ্ড কািয়াছ কলেজ’-ত অধ্যয়ন কৰে, য’ৰ পৰা ১৯৮৪ চনত তেওঁ প্ৰথম শ্ৰেণীৰ সন্মানসহ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://opclub.stpaulsschool.org.uk/annual-dinner-2022/|title=Old Pauline Club — OCTOBER 24, 2022 — Annual Dinner 2022|work=Old Pauline Club, St Paul's School|date=24 October 2022|accessdate=23 October 2026}}</ref> গনভিল এণ্ড কিয়াছ কলেজত পঢ়ি থকা সময়ত তেওঁ ভৱিষ্যতৰ এমআই৬ বিদ্ৰোহী এজেন্ট ৰিচাৰ্ড টমলিনছন-ৰ বন্ধু আছিল,আৰু তেওঁক কেনেডী স্কলাৰশ্বিপ আবেদনৰ বাবে এখন প্ৰশংসাপত্ৰ প্ৰদান কৰিছিল।<ref>{{cite news|author=Rachman|first=Gideon|date=14 February 2008|title=My friend, the renegade spy|language=en|work=[[Financial Times]]|url=https://www.ft.com/content/ba9bd508-6dbb-33b6-beca-d500f1c38e2d}}</ref> == কৰ্মজীৱন == ৰাছমেনে ১৯৮৪ চনত বিবিচি ৱৰ্ল্ড চাৰ্ভিচ-ৰ জৰিয়তে নিজৰ কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰিছিল। ১৯৮৮ চনৰ পৰা ১৯৯০ চনলৈকে তেওঁ ৱাশ্বিংটন ডি.চি.-ৰ পৰা প্ৰকাশিত দ্য ছাণ্ডে কৰেছপণ্ডেণ্ট সংবাদ পত্ৰৰ এজন প্ৰতিবেদক আছিল। ৰাছমেনে দ্য ইকনমিষ্ট সংবাদ পত্ৰত ১৫ বছৰ অতিবাহিত কৰিছিল; প্ৰথমে ইয়াৰ উপ-আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ সম্পাদক হিচাপে, তাৰ পিছত বেংককৰ পৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সংবাদদাত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ দ্য ইকনমিষ্ট-ৰ এছিয়া সম্পাদক হিচাপে সেৱা আগবঢ়ায় আৰু তাৰ পিছত ১৯৯৭ চনৰ পৰা ২০০০ চনলৈ ব্ৰিটেইন সম্পাদকৰ পদ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ব্ৰাছেলছত কৰ্মৰত হয়, য’ত তেওঁ ‘চাৰ্লমেন’ নামৰ ইউৰোপীয় পৰিক্ৰমাৰ স্তম্ভ লিখিছিল। দ্য ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ত ৰাছমেনে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজনীতিৰ ওপৰত লিখে, য’ত তেওঁ বিশেষকৈ আমেৰিকাৰ বৈদেশিক নীতি, ইউৰোপীয় ইউনিয়ন আৰু এছিয়াৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি-ৰাজনীতি ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে। গিডিয়ন ৰাছমেনে এফটি ছাইটত এটা ব্লগ পৰিচালনা কৰে। তেওঁৰ ভাতৃ টম ৰাছমেন 'দ্য ইম্পাৰফেকচনিষ্টছ' উপন্যাসৰ লেখক আৰু তেওঁৰ ভগ্নী কাৰ্লা এজনী কলা ইতিহাসবিদ। তেওঁলোকৰ আন এগৰাকী ভগ্নী এমিলিৰ ২০১২ চনত স্তন কেন্সাৰত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয়। == দৃষ্টিভংগী == [[File:Wissem Tlili and Lina Ben Mhenni with Gideon Rachman.jpg|thumb|২০১৮ চনত টিউনিছিয়াৰ ব্লগাৰ উইচেম তিলিলি আৰু লিনা বেন মেহেন্নিৰ সৈতে গিডিয়ন ৰাছমেন]] ৰাছমেনক এজন শিথিল, অ-ফেডাৰেল ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ সপক্ষে ওকালতি কৰাৰ বাবে জনা যায়। ২০০২ চনত তেওঁ 'প্ৰচপেক্ট' আলোচনীত 'নিক ক্লেগ'ৰ সৈতে এটা বিতৰ্কৰ আয়োজন কৰিছিল। ক্লেগ সেই সময়ত ইষ্ট মিডলেণ্ডছৰ এগৰাকী ইউৰোপীয় সংসদৰ সদস্য আছিল। ক্লেগে জোৰ দি যুক্তি দিছিল যে ব্ৰিটেইনে ইউৰোপীয় একক মুদ্ৰা (ইউৰো) গ্ৰহণ কৰা উচিত। ৰাছমেনে ইয়াৰ সৈতে সন্মত হোৱা নাছিল আৰু লিখিছিল, "মই বিশ্বাস কৰোঁ যে ইউৰো গ্ৰহণ কৰাৰ সৈতে জড়িত ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তনসমূহে প্ৰচুৰ আশংকা কঢ়িয়াই আনিব। সেই আশংকাবোৰ হাতত লোৱাটো 'প্ৰগতিশীল' বা 'আত্মবিশ্বাসী' পদক্ষেপ হ'ব নোৱাৰে।"<ref>[http://www.prospectmagazine.co.uk/magazine/nick-clegg-joining-euro-risk-gideon-rachman/#.U2_BjXZgKSo Nick Clegg: Is joining the euro still too big a risk for Britain?], ''Prospect'' (20 January 2002). Retrieved 11 May 2014.</ref> অধিক শেহতীয়াকৈ, ৰাছমেনে ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ত যুক্তি দিছে যে ইউৰোপীয় ইউনিয়নে তেওঁলোকৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ ৰাজনৈতিক দাবীসমূহৰ প্ৰতি এক নমনীয় আৰু মুকলি দৃষ্টিভংগী গ্ৰহণ কৰিব লাগিব, অন্যথা ই ব্যৰ্থতাৰ সন্মুখীন হ'ব।<ref>{{cite web|url=https://www.ft.com/content/a2183a4c-0dc5-11e5-aa7b-00144feabdc0|title=If Europe cannot bend it will break|work=Financial Times|accessdate=30 May 2016}}</ref> অৱশ্যে, ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ সদস্যপদ সন্দৰ্ভত যুক্তৰাজ্যত অনুষ্ঠিত গণভোটৰ সময়ত ৰাছমেনে যুক্তৰাজ্যই ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ ভিতৰতে থকাৰ সপক্ষে ভোটদান কৰাৰ বাবে যুক্তি আগবঢ়াইছিল – তেওঁৰ মতে ত্ৰুটিপূৰ্ণ হ'লেও এই সংস্থাটো ইউৰোপৰ গণতান্ত্ৰিক মূল্যবোধ আৰু নিৰাপত্তাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অভিভাৱক আছিল। ৰাছমেনে ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিছিল যে যুক্তৰাজ্যই ইউৰোপীয় ইউনিয়ন এৰি যোৱাৰ সপক্ষে ভোট দিব।<ref>{{Cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2016-03-21 |title=Wake up — Britain is heading for Brexit |url=https://www.ft.com/content/35bef41c-ecfe-11e5-bb79-2303682345c8 |access-date=2023-01-26 |website=Financial Times |ref=none}}</ref> ৰাছমেনৰ পূব এছিয়া আৰু চীনৰ উত্থানৰ প্ৰতি তীব্ৰ আগ্ৰহ আছে, আৰু তেওঁ বাৰে বাৰে সকীয়াই দিছে যে চীন আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ উভয়ৰে অনমনীয়তাই সংঘাতৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>{{cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2015-11-09 |title=China is sailing into a sea of troubles |url=https://www.ft.com/content/022b5c62-86ce-11e5-9f8c-a8d619fa707c |accessdate=30 May 2016 |work=Financial Times}}</ref><ref>{{cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2015-09-28 |title=The ideas that divide China and America |url=https://www.ft.com/content/d3a08664-65c2-11e5-a28b-50226830d644 |url-access=subscription |accessdate=30 May 2016 |work=Financial Times}}</ref> তেওঁ প্ৰায়েই সমগ্ৰ বিশ্বতে আমেৰিকাৰ শক্তিৰ প্ৰতি অহা প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ ওপৰতো মনোযোগ কেন্দ্ৰীভূত কৰি আহিছে।<ref>{{Cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=12 October 2015 |title=A global test of American power |url=https://www.ft.com/content/cf420d44-70bd-11e5-ad6d-f4ed76f0900a |url-access=subscription |website=Financial Times}}</ref> ৰাছমেনে ৰাষ্ট্ৰপতি পদৰ বাবে দুবাৰকৈ 'বৰাক অ’বামা'ক সমৰ্থন কৰিছিল আৰু তেওঁৰ বৈদেশিক নীতিক প্ৰতিৰক্ষা কৰিছিল। চিৰিয়াত সামৰিক হস্তক্ষেপৰ বিষয়টোক লৈও তেওঁ সন্দেহ প্ৰকাশ কৰি আহিছে।<ref>{{Cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2018-04-16 |title=The realities of Syria's war remain unchanged by western strikes |url=https://www.ft.com/content/7fc2b1a6-414e-11e8-803a-295c97e6fd0b |url-access=subscription |access-date=2019-09-27 |website=Financial Times |language=en-GB}}</ref> [[File:Mark Carney and Gideon Rachman at the World Economic Forum Annual Meeting 2026.jpg|thumb|২০২৬ চনৰ বিশ্ব অৰ্থনৈতিক মঞ্চত প্ৰধানমন্ত্ৰী মাৰ্ক কাৰ্নিৰ সাক্ষাৎকাৰ গ্ৰহণ কৰি থকা গিডিয়ন ৰাছমেন]] ৰাছমেনে আঙুলিয়াই দিছিল যে ডনাল্ড ট্ৰাম্পৰ ৰাষ্ট্ৰপতি শাসনকালৰ বৈদেশিক আৰু ঘৰুৱা নীতিৰ ঐতিহাসিক পৰিৱৰ্তনসমূহ বাইডেন প্ৰশাসনে উত্তৰাধিকাৰী সূত্ৰে লাভ কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত আছিল 'মুক্ত বাণিজ্যৰ বিৰোধিতা' আৰু 'চীনৰ সৈতে প্ৰতিযোগিতা'। বাইডেনৰ দলে ট্ৰাম্পে আমেৰিকাৰ গণতন্ত্ৰলৈ অনা ভাবুকিক গৰিহণা দি আহিছে যদিও, বাণিজ্য, গোলকীকৰণ আৰু চীনৰ সৈতে থকা প্ৰতিদ্বন্দিতাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁলোকে ইতিমধ্যে ট্ৰাম্পৰ বহুতো মূল ধাৰণা বা দৃষ্টিভংগী ভাগ-বতৰা কৰে। <ref>{{Cite web |title=Why Joe Biden is the heir to Trump |url=https://www.ft.com/content/f43f0e63-0fa4-4771-8eb4-b5d61f87ada4 |date=August 7, 2023 |first=Gideon |last=Rachman |access-date=2024-02-26 |website=Financial Times |quote=But these are largely differences in implementation rather than underlying philosophy. Much as they would be loath to admit it, the Biden team has come to share many of Trump’s basic assumptions — about trade, globalisation and rivalry with China.}}</ref> == প্ৰকাশিত গ্ৰন্থসমূহ == ৰাছমেনৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ, ''Zero-Sum World: Politics, Power and Prosperity after the Crash'' ২০১০ চনত যুক্তৰাজ্যত প্ৰকাশ পাইছিল। <ref>{{sfn|Rachman|2011}}</ref> এইখন আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত ''Zero-Sum Future'' নামেৰে প্ৰকাশ হৈছিল আৰু চীনা, জাৰ্মান আৰু কোৰিয়ানকে ধৰি সাতটা ভাষালৈ অনূদিত হৈছিল।<ref>{{Cite web|last=MacShane|first=Denis|date=2010-12-10|title=Zero-Sum World, By Gideon Rachman|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/zero-sum-world-by-gideon-rachman-2155441.html|access-date=2019-11-28|website=[[The Independent]]|language=en}}</ref> গ্ৰন্থখন আছিল আংশিক ইতিহাস আৰু আংশিক ভৱিষ্যদ্বাণী। ইয়াত যুক্তি দিয়া হৈছিল যে ১৯৭৮ চনৰ পৰা ২০০৮ চনলৈকে এই ৩০টা বছৰ বিশ্বৰ মহাশক্তিৰ দ্বাৰা '''গোলকীকৰণ'''ক সামূহিকভাৱে গ্ৰহণ কৰাৰ দ্বাৰা গঢ়ি উঠিছিল, যিয়ে এখন "উভয় পক্ষৰে জয় নিশ্চিত কৰা বিশ্ব" গঢ়ি তুলিছিল আৰু অধিক শান্তি তথা সমৃদ্ধিৰ সূচনা কৰিছিল। ৰাছমেনে ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিছিল যে ২০০৮ চনত আৰম্ভ হোৱা বিত্তীয় আৰু অৰ্থনৈতিক সংকটে এখন জেৰ’-চাম বিশ্ব লৈ যাব, য’ত বিশ্বৰ প্ৰধান শক্তিসমূহৰ মাজত উত্তেজনা ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পাব। '''The New York Times''' কাকতে গ্ৰন্থখনক "ব্যক্তিগত স্বাধীনতা আৰু অৰ্থনৈতিক সমৃদ্ধিৰ ব্যাপক উত্তৰ-সাম্যবাদী প্ৰসাৰৰ বৰ্তমান উপলব্ধ সম্ভৱতঃ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ এক খণ্ডৰ বিৱৰণ" বুলি প্ৰশংসা কৰিছিল।<ref>{{Cite news|last=Malcomson|first=Scott|author-link=Scott Malcomson|date=2011-01-28|title=Diminished Expectations|language=en|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2011/01/30/books/review/Malcomson-t.html|access-date=2021-12-26|issn=0362-4331}}</ref> ২০১৬ চনত তেওঁৰ দ্বিতীয়খন গ্ৰন্থ, ''Easternisation: War and Peace in the Asian Century'', The Bodley Head-ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref>{{sfn|Rachman|2016}}</ref>ৰাছমেনে যুক্তি দিছিল যে এছিয়াত নতুন শক্তিসমূহৰ উত্থানৰ ফলত গোলকীয় ৰাজনীতিত পশ্চিমীয়া আধিপত্যৰ ৫০০ বছৰীয়া ইতিহাস অন্ত পৰিবলৈ ধৰিছে। তেওঁ আমেৰিকা আৰু চীনৰ মাজত হ’ব পৰা সংঘাতৰ ভাবুকি, আমেৰিকাৰ খহি পৰা গোলকীয় স্থিতি আৰু চীন তথা ইয়াৰ প্ৰতিৱেশী দেশসমূহৰ মাজৰ প্ৰতিদ্বন্দিতাৰ ওপৰত আলোকপাত কৰিছিল। গ্ৰন্থখনক চাণ্ডে টাইমছে দক্ষতাপূৰ্ণ <ref>{{Cite web|last=Fenby|first=Jonathan|author-link=Jonathan Fenby|date=31 July 2016|title=Books: Easternisation: War and Peace in the Asian Century by Gideon Rachman|url=https://www.thetimes.com/culture/article/books-easternisation-war-and-peace-in-the-asian-century-by-gideon-rachman-whxn93hzx|website=[[The Times]]}}</ref> আৰু '''দ্য ডেইলী টেলিগ্ৰাফ'''-এ উৎকৃষ্ট বুলি অভিহিত কৰিছিল। ব্ৰিটিছ ইতিহাসবিদ 'পল কেনেডী'য়ে কৈছিল – "এইখন আমাৰ ৰাজনৈতিক নেতাসকলে পঢ়াটো আৰু ইয়াৰ গভীৰ প্ৰভাৱসমূহৰ বিষয়ে চিন্তা কৰাটো প্ৰয়োজনীয়। ২০২২ চনত তেওঁৰ তৃতীয়খন গ্ৰন্থ, 'দ্য এজ অৱ দ্য ষ্ট্ৰংমেন: হাউ দ্য কাল্ট অৱ দ্য লিডাৰ থ্ৰেটেনছ ডেম’ক্ৰেচি এৰাউণ্ড দ্য ৱৰ্ল্ড' প্ৰকাশ পায়। ইয়াক দ্য ইক’নমিষ্ট, ফৰেন এফেয়াৰ্ছ, দ্য টাইমছ আৰু দেওবৰীয়া টাইমছৰ দ্বাৰা বছৰৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ গ্ৰন্থ হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>[https://www.penguinrandomhouse.com/books/705318/the-age-of-the-strongman-by-gideon-rachman/ Publisher site]</ref> ২০২৬ চনত তেওঁৰ চতুৰ্থখন গ্ৰন্থ, 'ৱাৰ ইজ ইন্টাৰেষ্টেড ইন ইউ: দ্য ব্ৰেকডাউন অৱ ইণ্টাৰনেশ্যনেল অৰ্ডাৰ এণ্ড দ্য থ্ৰেট অৱ ৱৰ্ল্ড ৱাৰ থ্ৰী' প্ৰকাশিত হয়। এই কিতাপখনৰ নামটো লিয়ন ট্ৰটস্কিৰ এটা বিখ্যাত উক্তিৰ পৰা লোৱা হৈছে: "আপুনি যুদ্ধৰ প্ৰতি আগ্ৰহী নহ'ব পাৰে। কিন্তু যুদ্ধ আপোনাৰ প্ৰতি আগ্ৰহী।" ৰেচমেনে যুক্তি আগবঢ়াইছে যে মহাশক্তিসমূহৰ মাজত থকা আপেক্ষিক সুস্থিৰতাৰ যুগ এতিয়া শেষ হৈছে। তেওঁৰ মতে, শীতল যুদ্ধৰ পিছত আমেৰিকাৰ যি আধিপত্য আছিল সেয়া হ্ৰাস পাইছে আৰু এতিয়া ৰাছিয়া, চীন, ইৰাণ আৰু উত্তৰ কোৰিয়াই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শৃংখলাক ওফৰাবলৈ চেষ্টা কৰিছে; ইউক্ৰেইন আৰু মধ্যপ্ৰাচ্যৰ সংঘাত, লগতে পূব এছিয়াক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠা প্ৰতিযোগিতাই কেনেকৈ এক বিশ্বযুদ্ধৰ ৰূপ ল’ব পাৰে, কিতাপখনত তাৰে মূল্যায়ন কৰা হৈছে। এই গ্ৰন্থখনত তেওঁ এগৰাকী বৈদেশিক পৰিক্ৰমা ভাষ্যকাৰ হিচাপে দীৰ্ঘদিন ধৰি ৰাজনৈতিক নেতা আৰু চোৰাংচোৱা বিষয়াসকলৰ সৈতে কৰা বাৰ্তালাপৰ অভিজ্ঞতাৰ সহায় লৈছে। ইয়াৰ এটা আমেৰিকান সংস্কৰণ ২০২৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত য়েল ইউনিভাৰ্চিটি প্ৰেছৰ দ্বাৰা প্ৰকাশ কৰাৰ দিন ধাৰ্য কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|title=War Is Interested In You|url=https://www.penguin.co.uk/books/475001/war-is-interested-in-you-by-rachman-gideon/9781847928986|website=Penguin Books|access-date=2026-10-25}}</ref><ref>{{cite web|title=War Is Interested in You|url=https://yalebooks.yale.edu/book/9780300289831/war-is-interested-in-you/|website=Yale University Press|access-date=2026-10-25}}</ref> == বঁটা আৰু সন্মান সমূহ == অৰৱেল প্ৰাইজ আৰু ইউৰোপীয় প্ৰেছ প্ৰাইজ লাভ কৰাৰ উপৰিও, ৰাছমেনক ২০১০ চনত ব্ৰিটেইনৰ কমেন্ট এৱাৰ্ডছত বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ বৈদেশিক ভাষ্যকাৰ হিচাপে মনোনীত কৰা হৈছিল। ''দ্য অবজাৰ্ভাৰ'' -এ তেওঁক ব্ৰিটেইনৰ ৩০০ গৰাকী আগশাৰীৰ বুদ্ধিজীৱীৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে। তেওঁ প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উড্ৰ’ উইলচন স্কুলৰ (১৯৮৮–৮৯) আৰু ওছলোত অৱস্থিত নৰৱেজিয়ান নোবেল ইনষ্টিটিউটৰ (২০১৩) এজন ভিজিটিং ফেলো আছিল। == কৰ্মসমূহ == * {{cite book |author-mask=1 |last=Rachman |first=Gideon |title=Zero-Sum World: Politics, Power and Prosperity after the Crash |publisher=Atlantic Books |location=London |year=2011 |orig-date=2010 |isbn=978-1-84887-704-7 |url=https://archive.org/details/zerosumworldpoli0000rach |url-access=registration }} * {{cite book |author-mask=1 |last=Rachman |first=Gideon |title=Easternisation: War and Peace in the Asian Century |publisher=[[The Bodley Head]] |location=London |year=2016 |isbn=978-1-84792-333-2 |url=https://archive.org/details/easternisationwa0000rach |url-access=registration }} * {{cite book |author-mask=1 |last=Rachman |first=Gideon |title=The Age of the Strongman: How the Cult of the Leader Threatens Democracy around the World |publisher=[[The Bodley Head]] |location=London |year=2022 |isbn=978-1-84792-641-8 }} * {{cite book |author-mask=1 |last=Rachman |first=Gideon |title=War Is Interested in You: The Breakdown of International Order and the Threat of World War Three |publisher=[[The Bodley Head]] |location=London |year=2026 |isbn=978-1-84792-898-6 }} == বাহ্য়িক সংযোগ == * [https://www.ft.com/gideon-rachman Gideon Rachman] on the ''[[Financial Times]]'' * [https://www.theguardian.com/profile/gideon-rachman Gideon Rachman] on ''[[The Guardian]]'' * [https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/01636609609550186 Containing China] by Gideon Rachman ==তথ্যসূত্ৰ== ll9mi63v9uy4zg3d7j1obib6xr7vzj9 648392 648391 2026-10-29T09:56:05Z Poli Borah24 43763 648392 wikitext text/x-wiki '''গিডিয়ন ৰাছমেন''' ({{Lang-en|Gideon Rachman}}, জন্ম ১৯৬৩) এজন ব্ৰিটিছ সাংবাদিক। তেওঁ ২০০৬ চনৰ জুলাই মাহত ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ৰ মুখ্য বৈদেশিক পৰিক্ৰমা ধাৰাভাষ্যকাৰ হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে। ২০১৬ চনত তেওঁ ৰাজনৈতিক সাংবাদিকতাৰ বাবে অৰৱেল বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=Gideon Rachman|url=https://www.orwellfoundation.com/journalist/gideon-rachman-3/|access-date=2021-12-26|website=[[The Orwell Foundation]]|language=en}}</ref> একে বছৰতে তেওঁ ইউৰোপীয় প্ৰেছ প্ৰাইজ বঁটাত 'কমেণ্টেটৰ বঁটা'-ৰেও পুৰস্কৃত হয়।<ref> name=":0">{{Cite web|title=Gideon Rachman - Groupe d'études géopolitiques|url=https://geopolitique.eu/en/authors/gideon-rachman/|access-date=2021-12-26|website=geopolitique.eu|language=en}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == ৰাছমেনৰ জন্ম ১৯৬৩ চনত ইংলেণ্ডত হৈছিল। তেওঁ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় ইহুদী দম্পতীৰ পুত্ৰ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ শৈশৱৰ কিছু সময় দক্ষিণ আফ্ৰিকাত অতিবাহিত হৈছিল। তেওঁৰ খুৰাক/মামাক 'ৰনি হোপ' 'দ্য জেৰুজালেম পষ্ট'-ৰ সংবাদ সম্পাদক আছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.jewishtelegraph.com/prof_140.html|title=LUCK HELPS GIDEON TO SUMMIT OF JOURNALISM|last=Zatman|first=Alex|newspaper=[[Jewish Telegraph]] |access-date=2018-07-10}}</ref> ১৯৭৬ চনৰ পৰা ১৯৮০ চনলৈকে তেওঁ পশ্চিম লণ্ডনৰ বাৰ্নছত অৱস্থিত ল’ৰাৰ ব্যক্তিগত ডে স্কুল ‘ছেইণ্ট পলছ স্কুল’-ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ কেম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ ‘গনভিল এণ্ড কািয়াছ কলেজ’-ত অধ্যয়ন কৰে, য’ৰ পৰা ১৯৮৪ চনত তেওঁ প্ৰথম শ্ৰেণীৰ সন্মানসহ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://opclub.stpaulsschool.org.uk/annual-dinner-2022/|title=Old Pauline Club — OCTOBER 24, 2022 — Annual Dinner 2022|work=Old Pauline Club, St Paul's School|date=24 October 2022|accessdate=23 October 2026}}</ref> গনভিল এণ্ড কিয়াছ কলেজত পঢ়ি থকা সময়ত তেওঁ ভৱিষ্যতৰ এমআই৬ বিদ্ৰোহী এজেন্ট ৰিচাৰ্ড টমলিনছন-ৰ বন্ধু আছিল,আৰু তেওঁক কেনেডী স্কলাৰশ্বিপ আবেদনৰ বাবে এখন প্ৰশংসাপত্ৰ প্ৰদান কৰিছিল।<ref>{{cite news|author=Rachman|first=Gideon|date=14 February 2008|title=My friend, the renegade spy|language=en|work=[[Financial Times]]|url=https://www.ft.com/content/ba9bd508-6dbb-33b6-beca-d500f1c38e2d}}</ref> == কৰ্মজীৱন == ৰাছমেনে ১৯৮৪ চনত বিবিচি ৱৰ্ল্ড চাৰ্ভিচ-ৰ জৰিয়তে নিজৰ কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰিছিল। ১৯৮৮ চনৰ পৰা ১৯৯০ চনলৈকে তেওঁ ৱাশ্বিংটন ডি.চি.-ৰ পৰা প্ৰকাশিত দ্য ছাণ্ডে কৰেছপণ্ডেণ্ট সংবাদ পত্ৰৰ এজন প্ৰতিবেদক আছিল। ৰাছমেনে দ্য ইকনমিষ্ট সংবাদ পত্ৰত ১৫ বছৰ অতিবাহিত কৰিছিল; প্ৰথমে ইয়াৰ উপ-আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ সম্পাদক হিচাপে, তাৰ পিছত বেংককৰ পৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সংবাদদাত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ দ্য ইকনমিষ্ট-ৰ এছিয়া সম্পাদক হিচাপে সেৱা আগবঢ়ায় আৰু তাৰ পিছত ১৯৯৭ চনৰ পৰা ২০০০ চনলৈ ব্ৰিটেইন সম্পাদকৰ পদ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ব্ৰাছেলছত কৰ্মৰত হয়, য’ত তেওঁ ‘চাৰ্লমেন’ নামৰ ইউৰোপীয় পৰিক্ৰমাৰ স্তম্ভ লিখিছিল। দ্য ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ত ৰাছমেনে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজনীতিৰ ওপৰত লিখে, য’ত তেওঁ বিশেষকৈ আমেৰিকাৰ বৈদেশিক নীতি, ইউৰোপীয় ইউনিয়ন আৰু এছিয়াৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি-ৰাজনীতি ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে। গিডিয়ন ৰাছমেনে এফটি ছাইটত এটা ব্লগ পৰিচালনা কৰে। তেওঁৰ ভাতৃ টম ৰাছমেন 'দ্য ইম্পাৰফেকচনিষ্টছ' উপন্যাসৰ লেখক আৰু তেওঁৰ ভগ্নী কাৰ্লা এজনী কলা ইতিহাসবিদ। তেওঁলোকৰ আন এগৰাকী ভগ্নী এমিলিৰ ২০১২ চনত স্তন কেন্সাৰত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয়। == দৃষ্টিভংগী == [[File:Wissem Tlili and Lina Ben Mhenni with Gideon Rachman.jpg|thumb|২০১৮ চনত টিউনিছিয়াৰ ব্লগাৰ উইচেম তিলিলি আৰু লিনা বেন মেহেন্নিৰ সৈতে গিডিয়ন ৰাছমেন]] ৰাছমেনক এজন শিথিল, অ-ফেডাৰেল ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ সপক্ষে ওকালতি কৰাৰ বাবে জনা যায়। ২০০২ চনত তেওঁ 'প্ৰচপেক্ট' আলোচনীত 'নিক ক্লেগ'ৰ সৈতে এটা বিতৰ্কৰ আয়োজন কৰিছিল। ক্লেগ সেই সময়ত ইষ্ট মিডলেণ্ডছৰ এগৰাকী ইউৰোপীয় সংসদৰ সদস্য আছিল। ক্লেগে জোৰ দি যুক্তি দিছিল যে ব্ৰিটেইনে ইউৰোপীয় একক মুদ্ৰা (ইউৰো) গ্ৰহণ কৰা উচিত। ৰাছমেনে ইয়াৰ সৈতে সন্মত হোৱা নাছিল আৰু লিখিছিল, "মই বিশ্বাস কৰোঁ যে ইউৰো গ্ৰহণ কৰাৰ সৈতে জড়িত ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তনসমূহে প্ৰচুৰ আশংকা কঢ়িয়াই আনিব। সেই আশংকাবোৰ হাতত লোৱাটো 'প্ৰগতিশীল' বা 'আত্মবিশ্বাসী' পদক্ষেপ হ'ব নোৱাৰে।"<ref>[http://www.prospectmagazine.co.uk/magazine/nick-clegg-joining-euro-risk-gideon-rachman/#.U2_BjXZgKSo Nick Clegg: Is joining the euro still too big a risk for Britain?], ''Prospect'' (20 January 2002). Retrieved 11 May 2014.</ref> অধিক শেহতীয়াকৈ, ৰাছমেনে ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ত যুক্তি দিছে যে ইউৰোপীয় ইউনিয়নে তেওঁলোকৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ ৰাজনৈতিক দাবীসমূহৰ প্ৰতি এক নমনীয় আৰু মুকলি দৃষ্টিভংগী গ্ৰহণ কৰিব লাগিব, অন্যথা ই ব্যৰ্থতাৰ সন্মুখীন হ'ব।<ref>{{cite web|url=https://www.ft.com/content/a2183a4c-0dc5-11e5-aa7b-00144feabdc0|title=If Europe cannot bend it will break|work=Financial Times|accessdate=30 May 2016}}</ref> অৱশ্যে, ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ সদস্যপদ সন্দৰ্ভত যুক্তৰাজ্যত অনুষ্ঠিত গণভোটৰ সময়ত ৰাছমেনে যুক্তৰাজ্যই ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ ভিতৰতে থকাৰ সপক্ষে ভোটদান কৰাৰ বাবে যুক্তি আগবঢ়াইছিল – তেওঁৰ মতে ত্ৰুটিপূৰ্ণ হ'লেও এই সংস্থাটো ইউৰোপৰ গণতান্ত্ৰিক মূল্যবোধ আৰু নিৰাপত্তাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অভিভাৱক আছিল। ৰাছমেনে ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিছিল যে যুক্তৰাজ্যই ইউৰোপীয় ইউনিয়ন এৰি যোৱাৰ সপক্ষে ভোট দিব।<ref>{{Cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2016-03-21 |title=Wake up — Britain is heading for Brexit |url=https://www.ft.com/content/35bef41c-ecfe-11e5-bb79-2303682345c8 |access-date=2023-01-26 |website=Financial Times |ref=none}}</ref> ৰাছমেনৰ পূব এছিয়া আৰু চীনৰ উত্থানৰ প্ৰতি তীব্ৰ আগ্ৰহ আছে, আৰু তেওঁ বাৰে বাৰে সকীয়াই দিছে যে চীন আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ উভয়ৰে অনমনীয়তাই সংঘাতৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>{{cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2015-11-09 |title=China is sailing into a sea of troubles |url=https://www.ft.com/content/022b5c62-86ce-11e5-9f8c-a8d619fa707c |accessdate=30 May 2016 |work=Financial Times}}</ref><ref>{{cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2015-09-28 |title=The ideas that divide China and America |url=https://www.ft.com/content/d3a08664-65c2-11e5-a28b-50226830d644 |url-access=subscription |accessdate=30 May 2016 |work=Financial Times}}</ref> তেওঁ প্ৰায়েই সমগ্ৰ বিশ্বতে আমেৰিকাৰ শক্তিৰ প্ৰতি অহা প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ ওপৰতো মনোযোগ কেন্দ্ৰীভূত কৰি আহিছে।<ref>{{Cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=12 October 2015 |title=A global test of American power |url=https://www.ft.com/content/cf420d44-70bd-11e5-ad6d-f4ed76f0900a |url-access=subscription |website=Financial Times}}</ref> ৰাছমেনে ৰাষ্ট্ৰপতি পদৰ বাবে দুবাৰকৈ 'বৰাক অ’বামা'ক সমৰ্থন কৰিছিল আৰু তেওঁৰ বৈদেশিক নীতিক প্ৰতিৰক্ষা কৰিছিল। চিৰিয়াত সামৰিক হস্তক্ষেপৰ বিষয়টোক লৈও তেওঁ সন্দেহ প্ৰকাশ কৰি আহিছে।<ref>{{Cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2018-04-16 |title=The realities of Syria's war remain unchanged by western strikes |url=https://www.ft.com/content/7fc2b1a6-414e-11e8-803a-295c97e6fd0b |url-access=subscription |access-date=2019-09-27 |website=Financial Times |language=en-GB}}</ref> [[File:Mark Carney and Gideon Rachman at the World Economic Forum Annual Meeting 2026.jpg|thumb|২০২৬ চনৰ বিশ্ব অৰ্থনৈতিক মঞ্চত প্ৰধানমন্ত্ৰী মাৰ্ক কাৰ্নিৰ সাক্ষাৎকাৰ গ্ৰহণ কৰি থকা গিডিয়ন ৰাছমেন]] ৰাছমেনে আঙুলিয়াই দিছিল যে ডনাল্ড ট্ৰাম্পৰ ৰাষ্ট্ৰপতি শাসনকালৰ বৈদেশিক আৰু ঘৰুৱা নীতিৰ ঐতিহাসিক পৰিৱৰ্তনসমূহ বাইডেন প্ৰশাসনে উত্তৰাধিকাৰী সূত্ৰে লাভ কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত আছিল 'মুক্ত বাণিজ্যৰ বিৰোধিতা' আৰু 'চীনৰ সৈতে প্ৰতিযোগিতা'। বাইডেনৰ দলে ট্ৰাম্পে আমেৰিকাৰ গণতন্ত্ৰলৈ অনা ভাবুকিক গৰিহণা দি আহিছে যদিও, বাণিজ্য, গোলকীকৰণ আৰু চীনৰ সৈতে থকা প্ৰতিদ্বন্দিতাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁলোকে ইতিমধ্যে ট্ৰাম্পৰ বহুতো মূল ধাৰণা বা দৃষ্টিভংগী ভাগ-বতৰা কৰে। <ref>{{Cite web |title=Why Joe Biden is the heir to Trump |url=https://www.ft.com/content/f43f0e63-0fa4-4771-8eb4-b5d61f87ada4 |date=August 7, 2023 |first=Gideon |last=Rachman |access-date=2024-02-26 |website=Financial Times |quote=But these are largely differences in implementation rather than underlying philosophy. Much as they would be loath to admit it, the Biden team has come to share many of Trump’s basic assumptions — about trade, globalisation and rivalry with China.}}</ref> == প্ৰকাশিত গ্ৰন্থসমূহ == ৰাছমেনৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ, ''Zero-Sum World: Politics, Power and Prosperity after the Crash'' ২০১০ চনত যুক্তৰাজ্যত প্ৰকাশ পাইছিল। <ref>{{sfn|Rachman|2011}}</ref> এইখন আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত ''Zero-Sum Future'' নামেৰে প্ৰকাশ হৈছিল আৰু চীনা, জাৰ্মান আৰু কোৰিয়ানকে ধৰি সাতটা ভাষালৈ অনূদিত হৈছিল।<ref>{{Cite web|last=MacShane|first=Denis|date=2010-12-10|title=Zero-Sum World, By Gideon Rachman|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/zero-sum-world-by-gideon-rachman-2155441.html|access-date=2019-11-28|website=[[The Independent]]|language=en}}</ref> গ্ৰন্থখন আছিল আংশিক ইতিহাস আৰু আংশিক ভৱিষ্যদ্বাণী। ইয়াত যুক্তি দিয়া হৈছিল যে ১৯৭৮ চনৰ পৰা ২০০৮ চনলৈকে এই ৩০টা বছৰ বিশ্বৰ মহাশক্তিৰ দ্বাৰা '''গোলকীকৰণ'''ক সামূহিকভাৱে গ্ৰহণ কৰাৰ দ্বাৰা গঢ়ি উঠিছিল, যিয়ে এখন "উভয় পক্ষৰে জয় নিশ্চিত কৰা বিশ্ব" গঢ়ি তুলিছিল আৰু অধিক শান্তি তথা সমৃদ্ধিৰ সূচনা কৰিছিল। ৰাছমেনে ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিছিল যে ২০০৮ চনত আৰম্ভ হোৱা বিত্তীয় আৰু অৰ্থনৈতিক সংকটে এখন জেৰ’-চাম বিশ্ব লৈ যাব, য’ত বিশ্বৰ প্ৰধান শক্তিসমূহৰ মাজত উত্তেজনা ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পাব। '''The New York Times''' কাকতে গ্ৰন্থখনক "ব্যক্তিগত স্বাধীনতা আৰু অৰ্থনৈতিক সমৃদ্ধিৰ ব্যাপক উত্তৰ-সাম্যবাদী প্ৰসাৰৰ বৰ্তমান উপলব্ধ সম্ভৱতঃ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ এক খণ্ডৰ বিৱৰণ" বুলি প্ৰশংসা কৰিছিল।<ref>{{Cite news|last=Malcomson|first=Scott|author-link=Scott Malcomson|date=2011-01-28|title=Diminished Expectations|language=en|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2011/01/30/books/review/Malcomson-t.html|access-date=2021-12-26|issn=0362-4331}}</ref> ২০১৬ চনত তেওঁৰ দ্বিতীয়খন গ্ৰন্থ, ''Easternisation: War and Peace in the Asian Century'', The Bodley Head-ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref>{{sfn|Rachman|2016}}</ref>ৰাছমেনে যুক্তি দিছিল যে এছিয়াত নতুন শক্তিসমূহৰ উত্থানৰ ফলত গোলকীয় ৰাজনীতিত পশ্চিমীয়া আধিপত্যৰ ৫০০ বছৰীয়া ইতিহাস অন্ত পৰিবলৈ ধৰিছে। তেওঁ আমেৰিকা আৰু চীনৰ মাজত হ’ব পৰা সংঘাতৰ ভাবুকি, আমেৰিকাৰ খহি পৰা গোলকীয় স্থিতি আৰু চীন তথা ইয়াৰ প্ৰতিৱেশী দেশসমূহৰ মাজৰ প্ৰতিদ্বন্দিতাৰ ওপৰত আলোকপাত কৰিছিল। গ্ৰন্থখনক চাণ্ডে টাইমছে দক্ষতাপূৰ্ণ <ref>{{Cite web|last=Fenby|first=Jonathan|author-link=Jonathan Fenby|date=31 July 2016|title=Books: Easternisation: War and Peace in the Asian Century by Gideon Rachman|url=https://www.thetimes.com/culture/article/books-easternisation-war-and-peace-in-the-asian-century-by-gideon-rachman-whxn93hzx|website=[[The Times]]}}</ref> আৰু '''দ্য ডেইলী টেলিগ্ৰাফ'''-এ উৎকৃষ্ট বুলি অভিহিত কৰিছিল। ব্ৰিটিছ ইতিহাসবিদ 'পল কেনেডী'য়ে কৈছিল – "এইখন আমাৰ ৰাজনৈতিক নেতাসকলে পঢ়াটো আৰু ইয়াৰ গভীৰ প্ৰভাৱসমূহৰ বিষয়ে চিন্তা কৰাটো প্ৰয়োজনীয়। ২০২২ চনত তেওঁৰ তৃতীয়খন গ্ৰন্থ, 'দ্য এজ অৱ দ্য ষ্ট্ৰংমেন: হাউ দ্য কাল্ট অৱ দ্য লিডাৰ থ্ৰেটেনছ ডেম’ক্ৰেচি এৰাউণ্ড দ্য ৱৰ্ল্ড' প্ৰকাশ পায়। ইয়াক দ্য ইক’নমিষ্ট, ফৰেন এফেয়াৰ্ছ, দ্য টাইমছ আৰু দেওবৰীয়া টাইমছৰ দ্বাৰা বছৰৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ গ্ৰন্থ হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>[https://www.penguinrandomhouse.com/books/705318/the-age-of-the-strongman-by-gideon-rachman/ Publisher site]</ref> ২০২৬ চনত তেওঁৰ চতুৰ্থখন গ্ৰন্থ, 'ৱাৰ ইজ ইন্টাৰেষ্টেড ইন ইউ: দ্য ব্ৰেকডাউন অৱ ইণ্টাৰনেশ্যনেল অৰ্ডাৰ এণ্ড দ্য থ্ৰেট অৱ ৱৰ্ল্ড ৱাৰ থ্ৰী' প্ৰকাশিত হয়। এই কিতাপখনৰ নামটো লিয়ন ট্ৰটস্কিৰ এটা বিখ্যাত উক্তিৰ পৰা লোৱা হৈছে: "আপুনি যুদ্ধৰ প্ৰতি আগ্ৰহী নহ'ব পাৰে। কিন্তু যুদ্ধ আপোনাৰ প্ৰতি আগ্ৰহী।" ৰেচমেনে যুক্তি আগবঢ়াইছে যে মহাশক্তিসমূহৰ মাজত থকা আপেক্ষিক সুস্থিৰতাৰ যুগ এতিয়া শেষ হৈছে। তেওঁৰ মতে, শীতল যুদ্ধৰ পিছত আমেৰিকাৰ যি আধিপত্য আছিল সেয়া হ্ৰাস পাইছে আৰু এতিয়া ৰাছিয়া, চীন, ইৰাণ আৰু উত্তৰ কোৰিয়াই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শৃংখলাক ওফৰাবলৈ চেষ্টা কৰিছে; ইউক্ৰেইন আৰু মধ্যপ্ৰাচ্যৰ সংঘাত, লগতে পূব এছিয়াক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠা প্ৰতিযোগিতাই কেনেকৈ এক বিশ্বযুদ্ধৰ ৰূপ ল’ব পাৰে, কিতাপখনত তাৰে মূল্যায়ন কৰা হৈছে। এই গ্ৰন্থখনত তেওঁ এগৰাকী বৈদেশিক পৰিক্ৰমা ভাষ্যকাৰ হিচাপে দীৰ্ঘদিন ধৰি ৰাজনৈতিক নেতা আৰু চোৰাংচোৱা বিষয়াসকলৰ সৈতে কৰা বাৰ্তালাপৰ অভিজ্ঞতাৰ সহায় লৈছে। ইয়াৰ এটা আমেৰিকান সংস্কৰণ ২০২৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত য়েল ইউনিভাৰ্চিটি প্ৰেছৰ দ্বাৰা প্ৰকাশ কৰাৰ দিন ধাৰ্য কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|title=War Is Interested In You|url=https://www.penguin.co.uk/books/475001/war-is-interested-in-you-by-rachman-gideon/9781847928986|website=Penguin Books|access-date=2026-10-25}}</ref><ref>{{cite web|title=War Is Interested in You|url=https://yalebooks.yale.edu/book/9780300289831/war-is-interested-in-you/|website=Yale University Press|access-date=2026-10-25}}</ref> == বঁটা আৰু সন্মান সমূহ == অৰৱেল প্ৰাইজ আৰু ইউৰোপীয় প্ৰেছ প্ৰাইজ লাভ কৰাৰ উপৰিও, ৰাছমেনক ২০১০ চনত ব্ৰিটেইনৰ কমেন্ট এৱাৰ্ডছত বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ বৈদেশিক ভাষ্যকাৰ হিচাপে মনোনীত কৰা হৈছিল। ''দ্য অবজাৰ্ভাৰ'' -এ তেওঁক ব্ৰিটেইনৰ ৩০০ গৰাকী আগশাৰীৰ বুদ্ধিজীৱীৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে। তেওঁ প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উড্ৰ’ উইলচন স্কুলৰ (১৯৮৮–৮৯) আৰু ওছলোত অৱস্থিত নৰৱেজিয়ান নোবেল ইনষ্টিটিউটৰ (২০১৩) এজন ভিজিটিং ফেলো আছিল। == কৰ্মসমূহ == * {{cite book |author-mask=1 |last=Rachman |first=Gideon |title=Zero-Sum World: Politics, Power and Prosperity after the Crash |publisher=Atlantic Books |location=London |year=2011 |orig-date=2010 |isbn=978-1-84887-704-7 |url=https://archive.org/details/zerosumworldpoli0000rach |url-access=registration }} * {{cite book |author-mask=1 |last=Rachman |first=Gideon |title=Easternisation: War and Peace in the Asian Century |publisher=[[The Bodley Head]] |location=London |year=2016 |isbn=978-1-84792-333-2 |url=https://archive.org/details/easternisationwa0000rach |url-access=registration }} * {{cite book |author-mask=1 |last=Rachman |first=Gideon |title=The Age of the Strongman: How the Cult of the Leader Threatens Democracy around the World |publisher=[[The Bodley Head]] |location=London |year=2022 |isbn=978-1-84792-641-8 }} * {{cite book |author-mask=1 |last=Rachman |first=Gideon |title=War Is Interested in You: The Breakdown of International Order and the Threat of World War Three |publisher=[[The Bodley Head]] |location=London |year=2026 |isbn=978-1-84792-898-6 }} == বাহ্য়িক সংযোগ == * [https://www.ft.com/gideon-rachman Gideon Rachman] on the ''[[Financial Times]]'' * [https://www.theguardian.com/profile/gideon-rachman Gideon Rachman] on ''[[The Guardian]]'' * [https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/01636609609550186 Containing China] by Gideon Rachman ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:১৯৬৩ চনত জন্ম]] [[শ্ৰেণী:২০শ শতিকাৰ ইংৰাজ সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:২১শ শতিকাৰ ইংৰাজ সাংবাদিক]]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ বৈদেশিক নীতি বিষয়ক লেখক]] [[শ্ৰেণী:দ্য ইকনমিষ্টৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ইংৰাজ ৰাজনৈতিক সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:ইউৰোপীয় প্ৰেছ পুৰস্কাৰ বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ফাইনেন্সিয়েল টাইমছৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ইহুদী ব্ৰিটিছ সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:ইহুদী ইংৰাজ লেখক]] jrc5qu12dycyge0xxuypg2r376jx8vf 648394 648392 2026-10-29T10:01:02Z Poli Borah24 43763 648394 wikitext text/x-wiki '''গিডিয়ন ৰাছমেন''' ({{Lang-en|Gideon Rachman}}, জন্ম ১৯৬৩) এজন ব্ৰিটিছ সাংবাদিক। তেওঁ ২০০৬ চনৰ জুলাই মাহত ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ৰ মুখ্য বৈদেশিক পৰিক্ৰমা ধাৰাভাষ্যকাৰ হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে। ২০১৬ চনত তেওঁ ৰাজনৈতিক সাংবাদিকতাৰ বাবে অৰৱেল বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=Gideon Rachman|url=https://www.orwellfoundation.com/journalist/gideon-rachman-3/|access-date=2021-12-26|website=[[The Orwell Foundation]]|language=en}}</ref> একে বছৰতে তেওঁ ইউৰোপীয় প্ৰেছ প্ৰাইজ বঁটাত 'কমেণ্টেটৰ বঁটা'-ৰেও পুৰস্কৃত হয়।<ref> name=":0">{{Cite web|title=Gideon Rachman - Groupe d'études géopolitiques|url=https://geopolitique.eu/en/authors/gideon-rachman/|access-date=2021-12-26|website=geopolitique.eu|language=en}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == ৰাছমেনৰ জন্ম ১৯৬৩ চনত ইংলেণ্ডত হৈছিল। তেওঁ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় ইহুদী দম্পতীৰ পুত্ৰ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ শৈশৱৰ কিছু সময় দক্ষিণ আফ্ৰিকাত অতিবাহিত হৈছিল। তেওঁৰ খুৰাক/মামাক 'ৰনি হোপ' 'দ্য জেৰুজালেম পষ্ট'-ৰ সংবাদ সম্পাদক আছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.jewishtelegraph.com/prof_140.html|title=LUCK HELPS GIDEON TO SUMMIT OF JOURNALISM|last=Zatman|first=Alex|newspaper=[[Jewish Telegraph]] |access-date=2018-07-10}}</ref> ১৯৭৬ চনৰ পৰা ১৯৮০ চনলৈকে তেওঁ পশ্চিম লণ্ডনৰ বাৰ্নছত অৱস্থিত ল’ৰাৰ ব্যক্তিগত ডে স্কুল ‘ছেইণ্ট পলছ স্কুল’-ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ কেম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ ‘গনভিল এণ্ড কািয়াছ কলেজ’-ত অধ্যয়ন কৰে, য’ৰ পৰা ১৯৮৪ চনত তেওঁ প্ৰথম শ্ৰেণীৰ সন্মানসহ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://opclub.stpaulsschool.org.uk/annual-dinner-2022/|title=Old Pauline Club — OCTOBER 24, 2022 — Annual Dinner 2022|work=Old Pauline Club, St Paul's School|date=24 October 2022|accessdate=23 October 2026}}</ref> গনভিল এণ্ড কিয়াছ কলেজত পঢ়ি থকা সময়ত তেওঁ ভৱিষ্যতৰ এমআই৬ বিদ্ৰোহী এজেন্ট ৰিচাৰ্ড টমলিনছন-ৰ বন্ধু আছিল,আৰু তেওঁক কেনেডী স্কলাৰশ্বিপ আবেদনৰ বাবে এখন প্ৰশংসাপত্ৰ প্ৰদান কৰিছিল।<ref>{{cite news|author=Rachman|first=Gideon|date=14 February 2008|title=My friend, the renegade spy|language=en|work=[[Financial Times]]|url=https://www.ft.com/content/ba9bd508-6dbb-33b6-beca-d500f1c38e2d}}</ref> == কৰ্মজীৱন == ৰাছমেনে ১৯৮৪ চনত বিবিচি ৱৰ্ল্ড চাৰ্ভিচ-ৰ জৰিয়তে নিজৰ কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰিছিল। ১৯৮৮ চনৰ পৰা ১৯৯০ চনলৈকে তেওঁ ৱাশ্বিংটন ডি.চি.-ৰ পৰা প্ৰকাশিত দ্য ছাণ্ডে কৰেছপণ্ডেণ্ট সংবাদ পত্ৰৰ এজন প্ৰতিবেদক আছিল। ৰাছমেনে দ্য ইকনমিষ্ট সংবাদ পত্ৰত ১৫ বছৰ অতিবাহিত কৰিছিল; প্ৰথমে ইয়াৰ উপ-আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ সম্পাদক হিচাপে, তাৰ পিছত বেংককৰ পৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সংবাদদাত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ দ্য ইকনমিষ্ট-ৰ এছিয়া সম্পাদক হিচাপে সেৱা আগবঢ়ায় আৰু তাৰ পিছত ১৯৯৭ চনৰ পৰা ২০০০ চনলৈ ব্ৰিটেইন সম্পাদকৰ পদ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ব্ৰাছেলছত কৰ্মৰত হয়, য’ত তেওঁ ‘চাৰ্লমেন’ নামৰ ইউৰোপীয় পৰিক্ৰমাৰ স্তম্ভ লিখিছিল। দ্য ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ত ৰাছমেনে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজনীতিৰ ওপৰত লিখে, য’ত তেওঁ বিশেষকৈ আমেৰিকাৰ বৈদেশিক নীতি, ইউৰোপীয় ইউনিয়ন আৰু এছিয়াৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি-ৰাজনীতি ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে। গিডিয়ন ৰাছমেনে এফটি ছাইটত এটা ব্লগ পৰিচালনা কৰে। তেওঁৰ ভাতৃ টম ৰাছমেন 'দ্য ইম্পাৰফেকচনিষ্টছ' উপন্যাসৰ লেখক আৰু তেওঁৰ ভগ্নী কাৰ্লা এজনী কলা ইতিহাসবিদ। তেওঁলোকৰ আন এগৰাকী ভগ্নী এমিলিৰ ২০১২ চনত স্তন কেন্সাৰত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয়। == দৃষ্টিভংগী == [[File:Wissem Tlili and Lina Ben Mhenni with Gideon Rachman.jpg|thumb|২০১৮ চনত টিউনিছিয়াৰ ব্লগাৰ উইচেম তিলিলি আৰু লিনা বেন মেহেন্নিৰ সৈতে গিডিয়ন ৰাছমেন]] ৰাছমেনক এজন শিথিল, অ-ফেডাৰেল ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ সপক্ষে ওকালতি কৰাৰ বাবে জনা যায়। ২০০২ চনত তেওঁ 'প্ৰচপেক্ট' আলোচনীত 'নিক ক্লেগ'ৰ সৈতে এটা বিতৰ্কৰ আয়োজন কৰিছিল। ক্লেগ সেই সময়ত ইষ্ট মিডলেণ্ডছৰ এগৰাকী ইউৰোপীয় সংসদৰ সদস্য আছিল। ক্লেগে জোৰ দি যুক্তি দিছিল যে ব্ৰিটেইনে ইউৰোপীয় একক মুদ্ৰা (ইউৰো) গ্ৰহণ কৰা উচিত। ৰাছমেনে ইয়াৰ সৈতে সন্মত হোৱা নাছিল আৰু লিখিছিল, "মই বিশ্বাস কৰোঁ যে ইউৰো গ্ৰহণ কৰাৰ সৈতে জড়িত ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তনসমূহে প্ৰচুৰ আশংকা কঢ়িয়াই আনিব। সেই আশংকাবোৰ হাতত লোৱাটো 'প্ৰগতিশীল' বা 'আত্মবিশ্বাসী' পদক্ষেপ হ'ব নোৱাৰে।"<ref>[http://www.prospectmagazine.co.uk/magazine/nick-clegg-joining-euro-risk-gideon-rachman/#.U2_BjXZgKSo Nick Clegg: Is joining the euro still too big a risk for Britain?], ''Prospect'' (20 January 2002). Retrieved 11 May 2014.</ref> অধিক শেহতীয়াকৈ, ৰাছমেনে ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ত যুক্তি দিছে যে ইউৰোপীয় ইউনিয়নে তেওঁলোকৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ ৰাজনৈতিক দাবীসমূহৰ প্ৰতি এক নমনীয় আৰু মুকলি দৃষ্টিভংগী গ্ৰহণ কৰিব লাগিব, অন্যথা ই ব্যৰ্থতাৰ সন্মুখীন হ'ব।<ref>{{cite web|url=https://www.ft.com/content/a2183a4c-0dc5-11e5-aa7b-00144feabdc0|title=If Europe cannot bend it will break|work=Financial Times|accessdate=30 May 2016}}</ref> অৱশ্যে, ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ সদস্যপদ সন্দৰ্ভত যুক্তৰাজ্যত অনুষ্ঠিত গণভোটৰ সময়ত ৰাছমেনে যুক্তৰাজ্যই ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ ভিতৰতে থকাৰ সপক্ষে ভোটদান কৰাৰ বাবে যুক্তি আগবঢ়াইছিল – তেওঁৰ মতে ত্ৰুটিপূৰ্ণ হ'লেও এই সংস্থাটো ইউৰোপৰ গণতান্ত্ৰিক মূল্যবোধ আৰু নিৰাপত্তাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অভিভাৱক আছিল। ৰাছমেনে ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিছিল যে যুক্তৰাজ্যই ইউৰোপীয় ইউনিয়ন এৰি যোৱাৰ সপক্ষে ভোট দিব।<ref>{{Cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2016-03-21 |title=Wake up — Britain is heading for Brexit |url=https://www.ft.com/content/35bef41c-ecfe-11e5-bb79-2303682345c8 |access-date=2023-01-26 |website=Financial Times |ref=none}}</ref> ৰাছমেনৰ পূব এছিয়া আৰু চীনৰ উত্থানৰ প্ৰতি তীব্ৰ আগ্ৰহ আছে, আৰু তেওঁ বাৰে বাৰে সকীয়াই দিছে যে চীন আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ উভয়ৰে অনমনীয়তাই সংঘাতৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>{{cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2015-11-09 |title=China is sailing into a sea of troubles |url=https://www.ft.com/content/022b5c62-86ce-11e5-9f8c-a8d619fa707c |accessdate=30 May 2016 |work=Financial Times}}</ref><ref>{{cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2015-09-28 |title=The ideas that divide China and America |url=https://www.ft.com/content/d3a08664-65c2-11e5-a28b-50226830d644 |url-access=subscription |accessdate=30 May 2016 |work=Financial Times}}</ref> তেওঁ প্ৰায়েই সমগ্ৰ বিশ্বতে আমেৰিকাৰ শক্তিৰ প্ৰতি অহা প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ ওপৰতো মনোযোগ কেন্দ্ৰীভূত কৰি আহিছে।<ref>{{Cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=12 October 2015 |title=A global test of American power |url=https://www.ft.com/content/cf420d44-70bd-11e5-ad6d-f4ed76f0900a |url-access=subscription |website=Financial Times}}</ref> ৰাছমেনে ৰাষ্ট্ৰপতি পদৰ বাবে দুবাৰকৈ 'বৰাক অ’বামা'ক সমৰ্থন কৰিছিল আৰু তেওঁৰ বৈদেশিক নীতিক প্ৰতিৰক্ষা কৰিছিল। চিৰিয়াত সামৰিক হস্তক্ষেপৰ বিষয়টোক লৈও তেওঁ সন্দেহ প্ৰকাশ কৰি আহিছে।<ref>{{Cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2018-04-16 |title=The realities of Syria's war remain unchanged by western strikes |url=https://www.ft.com/content/7fc2b1a6-414e-11e8-803a-295c97e6fd0b |url-access=subscription |access-date=2019-09-27 |website=Financial Times |language=en-GB}}</ref> [[File:Mark Carney and Gideon Rachman at the World Economic Forum Annual Meeting 2026.jpg|thumb|২০২৬ চনৰ বিশ্ব অৰ্থনৈতিক মঞ্চত প্ৰধানমন্ত্ৰী মাৰ্ক কাৰ্নিৰ সাক্ষাৎকাৰ গ্ৰহণ কৰি থকা গিডিয়ন ৰাছমেন]] ৰাছমেনে আঙুলিয়াই দিছিল যে ডনাল্ড ট্ৰাম্পৰ ৰাষ্ট্ৰপতি শাসনকালৰ বৈদেশিক আৰু ঘৰুৱা নীতিৰ ঐতিহাসিক পৰিৱৰ্তনসমূহ বাইডেন প্ৰশাসনে উত্তৰাধিকাৰী সূত্ৰে লাভ কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত আছিল 'মুক্ত বাণিজ্যৰ বিৰোধিতা' আৰু 'চীনৰ সৈতে প্ৰতিযোগিতা'। বাইডেনৰ দলে ট্ৰাম্পে আমেৰিকাৰ গণতন্ত্ৰলৈ অনা ভাবুকিক গৰিহণা দি আহিছে যদিও, বাণিজ্য, গোলকীকৰণ আৰু চীনৰ সৈতে থকা প্ৰতিদ্বন্দিতাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁলোকে ইতিমধ্যে ট্ৰাম্পৰ বহুতো মূল ধাৰণা বা দৃষ্টিভংগী ভাগ-বতৰা কৰে। <ref>{{Cite web |title=Why Joe Biden is the heir to Trump |url=https://www.ft.com/content/f43f0e63-0fa4-4771-8eb4-b5d61f87ada4 |date=August 7, 2023 |first=Gideon |last=Rachman |access-date=2024-02-26 |website=Financial Times |quote=But these are largely differences in implementation rather than underlying philosophy. Much as they would be loath to admit it, the Biden team has come to share many of Trump’s basic assumptions — about trade, globalisation and rivalry with China.}}</ref> == প্ৰকাশিত গ্ৰন্থসমূহ == ৰাছমেনৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ, ''Zero-Sum World: Politics, Power and Prosperity after the Crash'' ২০১০ চনত যুক্তৰাজ্যত প্ৰকাশ পাইছিল। <ref>{{sfn|Rachman|2011}}</ref> এইখন আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত ''Zero-Sum Future'' নামেৰে প্ৰকাশ হৈছিল আৰু চীনা, জাৰ্মান আৰু কোৰিয়ানকে ধৰি সাতটা ভাষালৈ অনূদিত হৈছিল।<ref>{{Cite web|last=MacShane|first=Denis|date=2010-12-10|title=Zero-Sum World, By Gideon Rachman|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/zero-sum-world-by-gideon-rachman-2155441.html|access-date=2019-11-28|website=[[The Independent]]|language=en}}</ref> গ্ৰন্থখন আছিল আংশিক ইতিহাস আৰু আংশিক ভৱিষ্যদ্বাণী। ইয়াত যুক্তি দিয়া হৈছিল যে ১৯৭৮ চনৰ পৰা ২০০৮ চনলৈকে এই ৩০টা বছৰ বিশ্বৰ মহাশক্তিৰ দ্বাৰা '''গোলকীকৰণ'''ক সামূহিকভাৱে গ্ৰহণ কৰাৰ দ্বাৰা গঢ়ি উঠিছিল, যিয়ে এখন "উভয় পক্ষৰে জয় নিশ্চিত কৰা বিশ্ব" গঢ়ি তুলিছিল আৰু অধিক শান্তি তথা সমৃদ্ধিৰ সূচনা কৰিছিল। ৰাছমেনে ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিছিল যে ২০০৮ চনত আৰম্ভ হোৱা বিত্তীয় আৰু অৰ্থনৈতিক সংকটে এখন জেৰ’-চাম বিশ্ব লৈ যাব, য’ত বিশ্বৰ প্ৰধান শক্তিসমূহৰ মাজত উত্তেজনা ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পাব। '''The New York Times''' কাকতে গ্ৰন্থখনক "ব্যক্তিগত স্বাধীনতা আৰু অৰ্থনৈতিক সমৃদ্ধিৰ ব্যাপক উত্তৰ-সাম্যবাদী প্ৰসাৰৰ বৰ্তমান উপলব্ধ সম্ভৱতঃ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ এক খণ্ডৰ বিৱৰণ" বুলি প্ৰশংসা কৰিছিল।<ref>{{Cite news|last=Malcomson|first=Scott|author-link=Scott Malcomson|date=2011-01-28|title=Diminished Expectations|language=en|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2011/01/30/books/review/Malcomson-t.html|access-date=2021-12-26|issn=0362-4331}}</ref> ২০১৬ চনত তেওঁৰ দ্বিতীয়খন গ্ৰন্থ, ''Easternisation: War and Peace in the Asian Century'', The Bodley Head-ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref>{{sfn|Rachman|2016}}</ref>ৰাছমেনে যুক্তি দিছিল যে এছিয়াত নতুন শক্তিসমূহৰ উত্থানৰ ফলত গোলকীয় ৰাজনীতিত পশ্চিমীয়া আধিপত্যৰ ৫০০ বছৰীয়া ইতিহাস অন্ত পৰিবলৈ ধৰিছে। তেওঁ আমেৰিকা আৰু চীনৰ মাজত হ’ব পৰা সংঘাতৰ ভাবুকি, আমেৰিকাৰ খহি পৰা গোলকীয় স্থিতি আৰু চীন তথা ইয়াৰ প্ৰতিৱেশী দেশসমূহৰ মাজৰ প্ৰতিদ্বন্দিতাৰ ওপৰত আলোকপাত কৰিছিল। গ্ৰন্থখনক চাণ্ডে টাইমছে দক্ষতাপূৰ্ণ <ref>{{Cite web|last=Fenby|first=Jonathan|author-link=Jonathan Fenby|date=31 July 2016|title=Books: Easternisation: War and Peace in the Asian Century by Gideon Rachman|url=https://www.thetimes.com/culture/article/books-easternisation-war-and-peace-in-the-asian-century-by-gideon-rachman-whxn93hzx|website=[[The Times]]}}</ref> আৰু '''দ্য ডেইলী টেলিগ্ৰাফ'''-এ উৎকৃষ্ট বুলি অভিহিত কৰিছিল। ব্ৰিটিছ ইতিহাসবিদ 'পল কেনেডী'য়ে কৈছিল – "এইখন আমাৰ ৰাজনৈতিক নেতাসকলে পঢ়াটো আৰু ইয়াৰ গভীৰ প্ৰভাৱসমূহৰ বিষয়ে চিন্তা কৰাটো প্ৰয়োজনীয়। ২০২২ চনত তেওঁৰ তৃতীয়খন গ্ৰন্থ, 'দ্য এজ অৱ দ্য ষ্ট্ৰংমেন: হাউ দ্য কাল্ট অৱ দ্য লিডাৰ থ্ৰেটেনছ ডেম’ক্ৰেচি এৰাউণ্ড দ্য ৱৰ্ল্ড' প্ৰকাশ পায়। ইয়াক দ্য ইক’নমিষ্ট, ফৰেন এফেয়াৰ্ছ, দ্য টাইমছ আৰু দেওবৰীয়া টাইমছৰ দ্বাৰা বছৰৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ গ্ৰন্থ হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>[https://www.penguinrandomhouse.com/books/705318/the-age-of-the-strongman-by-gideon-rachman/ Publisher site]</ref> ২০২৬ চনত তেওঁৰ চতুৰ্থখন গ্ৰন্থ, 'ৱাৰ ইজ ইন্টাৰেষ্টেড ইন ইউ: দ্য ব্ৰেকডাউন অৱ ইণ্টাৰনেশ্যনেল অৰ্ডাৰ এণ্ড দ্য থ্ৰেট অৱ ৱৰ্ল্ড ৱাৰ থ্ৰী' প্ৰকাশিত হয়। এই কিতাপখনৰ নামটো লিয়ন ট্ৰটস্কিৰ এটা বিখ্যাত উক্তিৰ পৰা লোৱা হৈছে: "আপুনি যুদ্ধৰ প্ৰতি আগ্ৰহী নহ'ব পাৰে। কিন্তু যুদ্ধ আপোনাৰ প্ৰতি আগ্ৰহী।" ৰেচমেনে যুক্তি আগবঢ়াইছে যে মহাশক্তিসমূহৰ মাজত থকা আপেক্ষিক সুস্থিৰতাৰ যুগ এতিয়া শেষ হৈছে। তেওঁৰ মতে, শীতল যুদ্ধৰ পিছত আমেৰিকাৰ যি আধিপত্য আছিল সেয়া হ্ৰাস পাইছে আৰু এতিয়া ৰাছিয়া, চীন, ইৰাণ আৰু উত্তৰ কোৰিয়াই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শৃংখলাক ওফৰাবলৈ চেষ্টা কৰিছে; ইউক্ৰেইন আৰু মধ্যপ্ৰাচ্যৰ সংঘাত, লগতে পূব এছিয়াক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠা প্ৰতিযোগিতাই কেনেকৈ এক বিশ্বযুদ্ধৰ ৰূপ ল’ব পাৰে, কিতাপখনত তাৰে মূল্যায়ন কৰা হৈছে। এই গ্ৰন্থখনত তেওঁ এগৰাকী বৈদেশিক পৰিক্ৰমা ভাষ্যকাৰ হিচাপে দীৰ্ঘদিন ধৰি ৰাজনৈতিক নেতা আৰু চোৰাংচোৱা বিষয়াসকলৰ সৈতে কৰা বাৰ্তালাপৰ অভিজ্ঞতাৰ সহায় লৈছে। ইয়াৰ এটা আমেৰিকান সংস্কৰণ ২০২৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত য়েল ইউনিভাৰ্চিটি প্ৰেছৰ দ্বাৰা প্ৰকাশ কৰাৰ দিন ধাৰ্য কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|title=War Is Interested In You|url=https://www.penguin.co.uk/books/475001/war-is-interested-in-you-by-rachman-gideon/9781847928986|website=Penguin Books|access-date=2026-10-25}}</ref><ref>{{cite web|title=War Is Interested in You|url=https://yalebooks.yale.edu/book/9780300289831/war-is-interested-in-you/|website=Yale University Press|access-date=2026-10-25}}</ref> == বঁটা আৰু সন্মান সমূহ == অৰৱেল প্ৰাইজ আৰু ইউৰোপীয় প্ৰেছ প্ৰাইজ লাভ কৰাৰ উপৰিও, ৰাছমেনক ২০১০ চনত ব্ৰিটেইনৰ কমেন্ট এৱাৰ্ডছত বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ বৈদেশিক ভাষ্যকাৰ হিচাপে মনোনীত কৰা হৈছিল। ''দ্য অবজাৰ্ভাৰ'' -এ তেওঁক ব্ৰিটেইনৰ ৩০০ গৰাকী আগশাৰীৰ বুদ্ধিজীৱীৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে। তেওঁ প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উড্ৰ’ উইলচন স্কুলৰ (১৯৮৮–৮৯) আৰু ওছলোত অৱস্থিত নৰৱেজিয়ান নোবেল ইনষ্টিটিউটৰ (২০১৩) এজন ভিজিটিং ফেলো আছিল। == কৰ্মসমূহ == * {{cite book |author-mask=1 |last=Rachman |first=Gideon |title=Zero-Sum World: Politics, Power and Prosperity after the Crash |publisher=Atlantic Books |location=London |year=2011 |orig-date=2010 |isbn=978-1-84887-704-7 |url=https://archive.org/details/zerosumworldpoli0000rach |url-access=registration }} * {{cite book |author-mask=1 |last=Rachman |first=Gideon |title=Easternisation: War and Peace in the Asian Century |publisher=[[The Bodley Head]] |location=London |year=2016 |isbn=978-1-84792-333-2 |url=https://archive.org/details/easternisationwa0000rach |url-access=registration }} * {{cite book |author-mask=1 |last=Rachman |first=Gideon |title=The Age of the Strongman: How the Cult of the Leader Threatens Democracy around the World |publisher=[[The Bodley Head]] |location=London |year=2022 |isbn=978-1-84792-641-8 }} * {{cite book |author-mask=1 |last=Rachman |first=Gideon |title=War Is Interested in You: The Breakdown of International Order and the Threat of World War Three |publisher=[[The Bodley Head]] |location=London |year=2026 |isbn=978-1-84792-898-6 }} == বাহ্য়িক সংযোগ == * [https://www.ft.com/gideon-rachman Gideon Rachman] on the ''[[Financial Times]]'' * [https://www.theguardian.com/profile/gideon-rachman Gideon Rachman] on ''[[The Guardian]]'' * [https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/01636609609550186 Containing China] by Gideon Rachman ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:১৯৬৩ চনত জন্ম]] [[শ্ৰেণী:২০শ শতিকাৰ ইংৰাজ সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:২১শ শতিকাৰ ইংৰাজ সাংবাদিক]]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ বৈদেশিক নীতি বিষয়ক লেখক]] [[শ্ৰেণী:দ্য ইকনমিষ্টৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ইংৰাজ ৰাজনৈতিক সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:ইউৰোপীয় প্ৰেছ পুৰস্কাৰ বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ফাইনেন্সিয়েল টাইমছৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ইহুদী ব্ৰিটিছ সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:ইহুদী ইংৰাজ লেখক]] djf4lx5v6yfrs4djrthqz9cr2l8ih9q 648395 648394 2026-10-29T10:02:38Z Poli Borah24 43763 648395 wikitext text/x-wiki '''গিডিয়ন ৰাছমেন''' ({{Lang-en|Gideon Rachman}}, জন্ম ১৯৬৩) এজন ব্ৰিটিছ সাংবাদিক। তেওঁ ২০০৬ চনৰ জুলাই মাহত ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ৰ মুখ্য বৈদেশিক পৰিক্ৰমা ধাৰাভাষ্যকাৰ হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে। ২০১৬ চনত তেওঁ ৰাজনৈতিক সাংবাদিকতাৰ বাবে অৰৱেল বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=Gideon Rachman|url=https://www.orwellfoundation.com/journalist/gideon-rachman-3/|access-date=2021-12-26|website=[[The Orwell Foundation]]|language=en}}</ref> একে বছৰতে তেওঁ ইউৰোপীয় প্ৰেছ প্ৰাইজ বঁটাত 'কমেণ্টেটৰ বঁটা'-ৰেও পুৰস্কৃত হয়।<ref> name=":0">{{Cite web|title=Gideon Rachman - Groupe d'études géopolitiques|url=https://geopolitique.eu/en/authors/gideon-rachman/|access-date=2021-12-26|website=geopolitique.eu|language=en}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == ৰাছমেনৰ জন্ম ১৯৬৩ চনত ইংলেণ্ডত হৈছিল। তেওঁ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় ইহুদী দম্পতীৰ পুত্ৰ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ শৈশৱৰ কিছু সময় দক্ষিণ আফ্ৰিকাত অতিবাহিত হৈছিল। তেওঁৰ খুৰাক/মামাক 'ৰনি হোপ' 'দ্য জেৰুজালেম পষ্ট'-ৰ সংবাদ সম্পাদক আছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.jewishtelegraph.com/prof_140.html|title=LUCK HELPS GIDEON TO SUMMIT OF JOURNALISM|last=Zatman|first=Alex|newspaper=[[Jewish Telegraph]] |access-date=2018-07-10}}</ref> ১৯৭৬ চনৰ পৰা ১৯৮০ চনলৈকে তেওঁ পশ্চিম লণ্ডনৰ বাৰ্নছত অৱস্থিত ল’ৰাৰ ব্যক্তিগত ডে স্কুল ‘ছেইণ্ট পলছ স্কুল’-ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ কেম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ ‘গনভিল এণ্ড কািয়াছ কলেজ’-ত অধ্যয়ন কৰে, য’ৰ পৰা ১৯৮৪ চনত তেওঁ প্ৰথম শ্ৰেণীৰ সন্মানসহ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://opclub.stpaulsschool.org.uk/annual-dinner-2022/|title=Old Pauline Club — OCTOBER 24, 2022 — Annual Dinner 2022|work=Old Pauline Club, St Paul's School|date=24 October 2022|accessdate=23 October 2026}}</ref> গনভিল এণ্ড কিয়াছ কলেজত পঢ়ি থকা সময়ত তেওঁ ভৱিষ্যতৰ এমআই৬ বিদ্ৰোহী এজেন্ট ৰিচাৰ্ড টমলিনছন-ৰ বন্ধু আছিল,আৰু তেওঁক কেনেডী স্কলাৰশ্বিপ আবেদনৰ বাবে এখন প্ৰশংসাপত্ৰ প্ৰদান কৰিছিল।<ref>{{cite news|author=Rachman|first=Gideon|date=14 February 2008|title=My friend, the renegade spy|language=en|work=[[Financial Times]]|url=https://www.ft.com/content/ba9bd508-6dbb-33b6-beca-d500f1c38e2d}}</ref> == কৰ্মজীৱন == ৰাছমেনে ১৯৮৪ চনত বিবিচি ৱৰ্ল্ড চাৰ্ভিচ-ৰ জৰিয়তে নিজৰ কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰিছিল। ১৯৮৮ চনৰ পৰা ১৯৯০ চনলৈকে তেওঁ ৱাশ্বিংটন ডি.চি.-ৰ পৰা প্ৰকাশিত দ্য ছাণ্ডে কৰেছপণ্ডেণ্ট সংবাদ পত্ৰৰ এজন প্ৰতিবেদক আছিল। ৰাছমেনে দ্য ইকনমিষ্ট সংবাদ পত্ৰত ১৫ বছৰ অতিবাহিত কৰিছিল; প্ৰথমে ইয়াৰ উপ-আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ সম্পাদক হিচাপে, তাৰ পিছত বেংককৰ পৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সংবাদদাত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ দ্য ইকনমিষ্ট-ৰ এছিয়া সম্পাদক হিচাপে সেৱা আগবঢ়ায় আৰু তাৰ পিছত ১৯৯৭ চনৰ পৰা ২০০০ চনলৈ ব্ৰিটেইন সম্পাদকৰ পদ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ব্ৰাছেলছত কৰ্মৰত হয়, য’ত তেওঁ ‘চাৰ্লমেন’ নামৰ ইউৰোপীয় পৰিক্ৰমাৰ স্তম্ভ লিখিছিল। দ্য ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ত ৰাছমেনে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজনীতিৰ ওপৰত লিখে, য’ত তেওঁ বিশেষকৈ আমেৰিকাৰ বৈদেশিক নীতি, ইউৰোপীয় ইউনিয়ন আৰু এছিয়াৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি-ৰাজনীতি ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে। গিডিয়ন ৰাছমেনে এফটি ছাইটত এটা ব্লগ পৰিচালনা কৰে। তেওঁৰ ভাতৃ টম ৰাছমেন 'দ্য ইম্পাৰফেকচনিষ্টছ' উপন্যাসৰ লেখক আৰু তেওঁৰ ভগ্নী কাৰ্লা এজনী কলা ইতিহাসবিদ। তেওঁলোকৰ আন এগৰাকী ভগ্নী এমিলিৰ ২০১২ চনত স্তন কেন্সাৰত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয়। == দৃষ্টিভংগী == [[File:Wissem Tlili and Lina Ben Mhenni with Gideon Rachman.jpg|thumb|২০১৮ চনত টিউনিছিয়াৰ ব্লগাৰ উইচেম তিলিলি আৰু লিনা বেন মেহেন্নিৰ সৈতে গিডিয়ন ৰাছমেন]] ৰাছমেনক এজন শিথিল, অ-ফেডাৰেল ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ সপক্ষে ওকালতি কৰাৰ বাবে জনা যায়। ২০০২ চনত তেওঁ 'প্ৰচপেক্ট' আলোচনীত 'নিক ক্লেগ'ৰ সৈতে এটা বিতৰ্কৰ আয়োজন কৰিছিল। ক্লেগ সেই সময়ত ইষ্ট মিডলেণ্ডছৰ এগৰাকী ইউৰোপীয় সংসদৰ সদস্য আছিল। ক্লেগে জোৰ দি যুক্তি দিছিল যে ব্ৰিটেইনে ইউৰোপীয় একক মুদ্ৰা (ইউৰো) গ্ৰহণ কৰা উচিত। ৰাছমেনে ইয়াৰ সৈতে সন্মত হোৱা নাছিল আৰু লিখিছিল, "মই বিশ্বাস কৰোঁ যে ইউৰো গ্ৰহণ কৰাৰ সৈতে জড়িত ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তনসমূহে প্ৰচুৰ আশংকা কঢ়িয়াই আনিব। সেই আশংকাবোৰ হাতত লোৱাটো 'প্ৰগতিশীল' বা 'আত্মবিশ্বাসী' পদক্ষেপ হ'ব নোৱাৰে।"<ref>[http://www.prospectmagazine.co.uk/magazine/nick-clegg-joining-euro-risk-gideon-rachman/#.U2_BjXZgKSo Nick Clegg: Is joining the euro still too big a risk for Britain?], ''Prospect'' (20 January 2002). Retrieved 11 May 2014.</ref> অধিক শেহতীয়াকৈ, ৰাছমেনে ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ত যুক্তি দিছে যে ইউৰোপীয় ইউনিয়নে তেওঁলোকৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ ৰাজনৈতিক দাবীসমূহৰ প্ৰতি এক নমনীয় আৰু মুকলি দৃষ্টিভংগী গ্ৰহণ কৰিব লাগিব, অন্যথা ই ব্যৰ্থতাৰ সন্মুখীন হ'ব।<ref>{{cite web|url=https://www.ft.com/content/a2183a4c-0dc5-11e5-aa7b-00144feabdc0|title=If Europe cannot bend it will break|work=Financial Times|accessdate=30 May 2016}}</ref> অৱশ্যে, ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ সদস্যপদ সন্দৰ্ভত যুক্তৰাজ্যত অনুষ্ঠিত গণভোটৰ সময়ত ৰাছমেনে যুক্তৰাজ্যই ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ ভিতৰতে থকাৰ সপক্ষে ভোটদান কৰাৰ বাবে যুক্তি আগবঢ়াইছিল – তেওঁৰ মতে ত্ৰুটিপূৰ্ণ হ'লেও এই সংস্থাটো ইউৰোপৰ গণতান্ত্ৰিক মূল্যবোধ আৰু নিৰাপত্তাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অভিভাৱক আছিল। ৰাছমেনে ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিছিল যে যুক্তৰাজ্যই ইউৰোপীয় ইউনিয়ন এৰি যোৱাৰ সপক্ষে ভোট দিব।<ref>{{Cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2016-03-21 |title=Wake up — Britain is heading for Brexit |url=https://www.ft.com/content/35bef41c-ecfe-11e5-bb79-2303682345c8 |access-date=2023-01-26 |website=Financial Times |ref=none}}</ref> ৰাছমেনৰ পূব এছিয়া আৰু চীনৰ উত্থানৰ প্ৰতি তীব্ৰ আগ্ৰহ আছে, আৰু তেওঁ বাৰে বাৰে সকীয়াই দিছে যে চীন আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ উভয়ৰে অনমনীয়তাই সংঘাতৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>{{cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2015-11-09 |title=China is sailing into a sea of troubles |url=https://www.ft.com/content/022b5c62-86ce-11e5-9f8c-a8d619fa707c |accessdate=30 May 2016 |work=Financial Times}}</ref><ref>{{cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2015-09-28 |title=The ideas that divide China and America |url=https://www.ft.com/content/d3a08664-65c2-11e5-a28b-50226830d644 |url-access=subscription |accessdate=30 May 2016 |work=Financial Times}}</ref> তেওঁ প্ৰায়েই সমগ্ৰ বিশ্বতে আমেৰিকাৰ শক্তিৰ প্ৰতি অহা প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ ওপৰতো মনোযোগ কেন্দ্ৰীভূত কৰি আহিছে।<ref>{{Cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=12 October 2015 |title=A global test of American power |url=https://www.ft.com/content/cf420d44-70bd-11e5-ad6d-f4ed76f0900a |url-access=subscription |website=Financial Times}}</ref> ৰাছমেনে ৰাষ্ট্ৰপতি পদৰ বাবে দুবাৰকৈ 'বৰাক অ’বামা'ক সমৰ্থন কৰিছিল আৰু তেওঁৰ বৈদেশিক নীতিক প্ৰতিৰক্ষা কৰিছিল। চিৰিয়াত সামৰিক হস্তক্ষেপৰ বিষয়টোক লৈও তেওঁ সন্দেহ প্ৰকাশ কৰি আহিছে।<ref>{{Cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2018-04-16 |title=The realities of Syria's war remain unchanged by western strikes |url=https://www.ft.com/content/7fc2b1a6-414e-11e8-803a-295c97e6fd0b |url-access=subscription |access-date=2019-09-27 |website=Financial Times |language=en-GB}}</ref> [[File:Mark Carney and Gideon Rachman at the World Economic Forum Annual Meeting 2026.jpg|thumb|২০২৬ চনৰ বিশ্ব অৰ্থনৈতিক মঞ্চত প্ৰধানমন্ত্ৰী মাৰ্ক কাৰ্নিৰ সাক্ষাৎকাৰ গ্ৰহণ কৰি থকা গিডিয়ন ৰাছমেন]] ৰাছমেনে আঙুলিয়াই দিছিল যে ডনাল্ড ট্ৰাম্পৰ ৰাষ্ট্ৰপতি শাসনকালৰ বৈদেশিক আৰু ঘৰুৱা নীতিৰ ঐতিহাসিক পৰিৱৰ্তনসমূহ বাইডেন প্ৰশাসনে উত্তৰাধিকাৰী সূত্ৰে লাভ কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত আছিল 'মুক্ত বাণিজ্যৰ বিৰোধিতা' আৰু 'চীনৰ সৈতে প্ৰতিযোগিতা'। বাইডেনৰ দলে ট্ৰাম্পে আমেৰিকাৰ গণতন্ত্ৰলৈ অনা ভাবুকিক গৰিহণা দি আহিছে যদিও, বাণিজ্য, গোলকীকৰণ আৰু চীনৰ সৈতে থকা প্ৰতিদ্বন্দিতাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁলোকে ইতিমধ্যে ট্ৰাম্পৰ বহুতো মূল ধাৰণা বা দৃষ্টিভংগী ভাগ-বতৰা কৰে। <ref>{{Cite web |title=Why Joe Biden is the heir to Trump |url=https://www.ft.com/content/f43f0e63-0fa4-4771-8eb4-b5d61f87ada4 |date=August 7, 2023 |first=Gideon |last=Rachman |access-date=2024-02-26 |website=Financial Times |quote=But these are largely differences in implementation rather than underlying philosophy. Much as they would be loath to admit it, the Biden team has come to share many of Trump’s basic assumptions — about trade, globalisation and rivalry with China.}}</ref> == প্ৰকাশিত গ্ৰন্থসমূহ == ৰাছমেনৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ, ''Zero-Sum World: Politics, Power and Prosperity after the Crash'' ২০১০ চনত যুক্তৰাজ্যত প্ৰকাশ পাইছিল। <ref>{{sfn|Rachman|2011}}</ref> এইখন আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত ''Zero-Sum Future'' নামেৰে প্ৰকাশ হৈছিল আৰু চীনা, জাৰ্মান আৰু কোৰিয়ানকে ধৰি সাতটা ভাষালৈ অনূদিত হৈছিল।<ref>{{Cite web|last=MacShane|first=Denis|date=2010-12-10|title=Zero-Sum World, By Gideon Rachman|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/zero-sum-world-by-gideon-rachman-2155441.html|access-date=2019-11-28|website=[[The Independent]]|language=en}}</ref> গ্ৰন্থখন আছিল আংশিক ইতিহাস আৰু আংশিক ভৱিষ্যদ্বাণী। ইয়াত যুক্তি দিয়া হৈছিল যে ১৯৭৮ চনৰ পৰা ২০০৮ চনলৈকে এই ৩০টা বছৰ বিশ্বৰ মহাশক্তিৰ দ্বাৰা '''গোলকীকৰণ'''ক সামূহিকভাৱে গ্ৰহণ কৰাৰ দ্বাৰা গঢ়ি উঠিছিল, যিয়ে এখন "উভয় পক্ষৰে জয় নিশ্চিত কৰা বিশ্ব" গঢ়ি তুলিছিল আৰু অধিক শান্তি তথা সমৃদ্ধিৰ সূচনা কৰিছিল। ৰাছমেনে ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিছিল যে ২০০৮ চনত আৰম্ভ হোৱা বিত্তীয় আৰু অৰ্থনৈতিক সংকটে এখন জেৰ’-চাম বিশ্ব লৈ যাব, য’ত বিশ্বৰ প্ৰধান শক্তিসমূহৰ মাজত উত্তেজনা ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পাব। '''The New York Times''' কাকতে গ্ৰন্থখনক "ব্যক্তিগত স্বাধীনতা আৰু অৰ্থনৈতিক সমৃদ্ধিৰ ব্যাপক উত্তৰ-সাম্যবাদী প্ৰসাৰৰ বৰ্তমান উপলব্ধ সম্ভৱতঃ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ এক খণ্ডৰ বিৱৰণ" বুলি প্ৰশংসা কৰিছিল।<ref>{{Cite news|last=Malcomson|first=Scott|author-link=Scott Malcomson|date=2011-01-28|title=Diminished Expectations|language=en|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2011/01/30/books/review/Malcomson-t.html|access-date=2021-12-26|issn=0362-4331}}</ref> ২০১৬ চনত তেওঁৰ দ্বিতীয়খন গ্ৰন্থ, ''Easternisation: War and Peace in the Asian Century'', The Bodley Head-ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref>{{sfn|Rachman|2016}}</ref>ৰাছমেনে যুক্তি দিছিল যে এছিয়াত নতুন শক্তিসমূহৰ উত্থানৰ ফলত গোলকীয় ৰাজনীতিত পশ্চিমীয়া আধিপত্যৰ ৫০০ বছৰীয়া ইতিহাস অন্ত পৰিবলৈ ধৰিছে। তেওঁ আমেৰিকা আৰু চীনৰ মাজত হ’ব পৰা সংঘাতৰ ভাবুকি, আমেৰিকাৰ খহি পৰা গোলকীয় স্থিতি আৰু চীন তথা ইয়াৰ প্ৰতিৱেশী দেশসমূহৰ মাজৰ প্ৰতিদ্বন্দিতাৰ ওপৰত আলোকপাত কৰিছিল। গ্ৰন্থখনক চাণ্ডে টাইমছে দক্ষতাপূৰ্ণ <ref>{{Cite web|last=Fenby|first=Jonathan|author-link=Jonathan Fenby|date=31 July 2016|title=Books: Easternisation: War and Peace in the Asian Century by Gideon Rachman|url=https://www.thetimes.com/culture/article/books-easternisation-war-and-peace-in-the-asian-century-by-gideon-rachman-whxn93hzx|website=[[The Times]]}}</ref> আৰু '''দ্য ডেইলী টেলিগ্ৰাফ'''-এ উৎকৃষ্ট বুলি অভিহিত কৰিছিল। ব্ৰিটিছ ইতিহাসবিদ 'পল কেনেডী'য়ে কৈছিল – "এইখন আমাৰ ৰাজনৈতিক নেতাসকলে পঢ়াটো আৰু ইয়াৰ গভীৰ প্ৰভাৱসমূহৰ বিষয়ে চিন্তা কৰাটো প্ৰয়োজনীয়। ২০২২ চনত তেওঁৰ তৃতীয়খন গ্ৰন্থ, 'দ্য এজ অৱ দ্য ষ্ট্ৰংমেন: হাউ দ্য কাল্ট অৱ দ্য লিডাৰ থ্ৰেটেনছ ডেম’ক্ৰেচি এৰাউণ্ড দ্য ৱৰ্ল্ড' প্ৰকাশ পায়। ইয়াক দ্য ইক’নমিষ্ট, ফৰেন এফেয়াৰ্ছ, দ্য টাইমছ আৰু দেওবৰীয়া টাইমছৰ দ্বাৰা বছৰৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ গ্ৰন্থ হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>[https://www.penguinrandomhouse.com/books/705318/the-age-of-the-strongman-by-gideon-rachman/ Publisher site]</ref> ২০২৬ চনত তেওঁৰ চতুৰ্থখন গ্ৰন্থ, 'ৱাৰ ইজ ইন্টাৰেষ্টেড ইন ইউ: দ্য ব্ৰেকডাউন অৱ ইণ্টাৰনেশ্যনেল অৰ্ডাৰ এণ্ড দ্য থ্ৰেট অৱ ৱৰ্ল্ড ৱাৰ থ্ৰী' প্ৰকাশিত হয়। এই কিতাপখনৰ নামটো লিয়ন ট্ৰটস্কিৰ এটা বিখ্যাত উক্তিৰ পৰা লোৱা হৈছে: "আপুনি যুদ্ধৰ প্ৰতি আগ্ৰহী নহ'ব পাৰে। কিন্তু যুদ্ধ আপোনাৰ প্ৰতি আগ্ৰহী।" ৰেচমেনে যুক্তি আগবঢ়াইছে যে মহাশক্তিসমূহৰ মাজত থকা আপেক্ষিক সুস্থিৰতাৰ যুগ এতিয়া শেষ হৈছে। তেওঁৰ মতে, শীতল যুদ্ধৰ পিছত আমেৰিকাৰ যি আধিপত্য আছিল সেয়া হ্ৰাস পাইছে আৰু এতিয়া ৰাছিয়া, চীন, ইৰাণ আৰু উত্তৰ কোৰিয়াই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শৃংখলাক ওফৰাবলৈ চেষ্টা কৰিছে; ইউক্ৰেইন আৰু মধ্যপ্ৰাচ্যৰ সংঘাত, লগতে পূব এছিয়াক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠা প্ৰতিযোগিতাই কেনেকৈ এক বিশ্বযুদ্ধৰ ৰূপ ল’ব পাৰে, কিতাপখনত তাৰে মূল্যায়ন কৰা হৈছে। এই গ্ৰন্থখনত তেওঁ এগৰাকী বৈদেশিক পৰিক্ৰমা ভাষ্যকাৰ হিচাপে দীৰ্ঘদিন ধৰি ৰাজনৈতিক নেতা আৰু চোৰাংচোৱা বিষয়াসকলৰ সৈতে কৰা বাৰ্তালাপৰ অভিজ্ঞতাৰ সহায় লৈছে। ইয়াৰ এটা আমেৰিকান সংস্কৰণ ২০২৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত য়েল ইউনিভাৰ্চিটি প্ৰেছৰ দ্বাৰা প্ৰকাশ কৰাৰ দিন ধাৰ্য কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|title=War Is Interested In You|url=https://www.penguin.co.uk/books/475001/war-is-interested-in-you-by-rachman-gideon/9781847928986|website=Penguin Books|access-date=2026-10-25}}</ref><ref>{{cite web|title=War Is Interested in You|url=https://yalebooks.yale.edu/book/9780300289831/war-is-interested-in-you/|website=Yale University Press|access-date=2026-10-25}}</ref> == বঁটা আৰু সন্মান সমূহ == অৰৱেল প্ৰাইজ আৰু ইউৰোপীয় প্ৰেছ প্ৰাইজ লাভ কৰাৰ উপৰিও, ৰাছমেনক ২০১০ চনত ব্ৰিটেইনৰ কমেন্ট এৱাৰ্ডছত বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ বৈদেশিক ভাষ্যকাৰ হিচাপে মনোনীত কৰা হৈছিল। ''দ্য অবজাৰ্ভাৰ'' -এ তেওঁক ব্ৰিটেইনৰ ৩০০ গৰাকী আগশাৰীৰ বুদ্ধিজীৱীৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে। তেওঁ প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উড্ৰ’ উইলচন স্কুলৰ (১৯৮৮–৮৯) আৰু ওছলোত অৱস্থিত নৰৱেজিয়ান নোবেল ইনষ্টিটিউটৰ (২০১৩) এজন ভিজিটিং ফেলো আছিল। == কৰ্মসমূহ == * {{cite book |author-mask=1 |last=Rachman |first=Gideon |title=Zero-Sum World: Politics, Power and Prosperity after the Crash |publisher=Atlantic Books |location=London |year=2011 |orig-date=2010 |isbn=978-1-84887-704-7 |url=https://archive.org/details/zerosumworldpoli0000rach |url-access=registration }} * {{cite book |author-mask=1 |last=Rachman |first=Gideon |title=Easternisation: War and Peace in the Asian Century |publisher=[[The Bodley Head]] |location=London |year=2016 |isbn=978-1-84792-333-2 |url=https://archive.org/details/easternisationwa0000rach |url-access=registration }} * {{cite book |author-mask=1 |last=Rachman |first=Gideon |title=The Age of the Strongman: How the Cult of the Leader Threatens Democracy around the World |publisher=[[The Bodley Head]] |location=London |year=2022 |isbn=978-1-84792-641-8 }} * {{cite book |author-mask=1 |last=Rachman |first=Gideon |title=War Is Interested in You: The Breakdown of International Order and the Threat of World War Three |publisher=[[The Bodley Head]] |location=London |year=2026 |isbn=978-1-84792-898-6 }} == বাহ্য়িক সংযোগ == * [https://www.ft.com/gideon-rachman Gideon Rachman] on the ''[[Financial Times]]'' * [https://www.theguardian.com/profile/gideon-rachman Gideon Rachman] on ''[[The Guardian]]'' * [https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/01636609609550186 Containing China] by Gideon Rachman ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:১৯৬৩ চনত জন্ম]] [[শ্ৰেণী:২০শ শতিকাৰ ইংৰাজ সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:২১শ শতিকাৰ ইংৰাজ সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ বৈদেশিক নীতি বিষয়ক লেখক]] [[শ্ৰেণী:দ্য ইকনমিষ্টৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ইংৰাজ ৰাজনৈতিক সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:ইউৰোপীয় প্ৰেছ পুৰস্কাৰ বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ফাইনেন্সিয়েল টাইমছৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ইহুদী ব্ৰিটিছ সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:ইহুদী ইংৰাজ লেখক]] pnp4stxj0oergrm3lnwy28gegc1pc5v 648396 648395 2026-10-29T10:03:36Z Poli Borah24 43763 648396 wikitext text/x-wiki {{Short description|British journalist (born 1963)}} {{Use dmy dates|date=September 2016}} {{Use British English|date=September 2016}} {{Infobox person/Wikidata|fetchwikidata=ALL}} '''গিডিয়ন ৰাছমেন''' ({{Lang-en|Gideon Rachman}}, জন্ম ১৯৬৩) এজন ব্ৰিটিছ সাংবাদিক। তেওঁ ২০০৬ চনৰ জুলাই মাহত ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ৰ মুখ্য বৈদেশিক পৰিক্ৰমা ধাৰাভাষ্যকাৰ হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে। ২০১৬ চনত তেওঁ ৰাজনৈতিক সাংবাদিকতাৰ বাবে অৰৱেল বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=Gideon Rachman|url=https://www.orwellfoundation.com/journalist/gideon-rachman-3/|access-date=2021-12-26|website=[[The Orwell Foundation]]|language=en}}</ref> একে বছৰতে তেওঁ ইউৰোপীয় প্ৰেছ প্ৰাইজ বঁটাত 'কমেণ্টেটৰ বঁটা'-ৰেও পুৰস্কৃত হয়।<ref> name=":0">{{Cite web|title=Gideon Rachman - Groupe d'études géopolitiques|url=https://geopolitique.eu/en/authors/gideon-rachman/|access-date=2021-12-26|website=geopolitique.eu|language=en}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == ৰাছমেনৰ জন্ম ১৯৬৩ চনত ইংলেণ্ডত হৈছিল। তেওঁ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় ইহুদী দম্পতীৰ পুত্ৰ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ শৈশৱৰ কিছু সময় দক্ষিণ আফ্ৰিকাত অতিবাহিত হৈছিল। তেওঁৰ খুৰাক/মামাক 'ৰনি হোপ' 'দ্য জেৰুজালেম পষ্ট'-ৰ সংবাদ সম্পাদক আছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.jewishtelegraph.com/prof_140.html|title=LUCK HELPS GIDEON TO SUMMIT OF JOURNALISM|last=Zatman|first=Alex|newspaper=[[Jewish Telegraph]] |access-date=2018-07-10}}</ref> ১৯৭৬ চনৰ পৰা ১৯৮০ চনলৈকে তেওঁ পশ্চিম লণ্ডনৰ বাৰ্নছত অৱস্থিত ল’ৰাৰ ব্যক্তিগত ডে স্কুল ‘ছেইণ্ট পলছ স্কুল’-ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ কেম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ ‘গনভিল এণ্ড কািয়াছ কলেজ’-ত অধ্যয়ন কৰে, য’ৰ পৰা ১৯৮৪ চনত তেওঁ প্ৰথম শ্ৰেণীৰ সন্মানসহ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://opclub.stpaulsschool.org.uk/annual-dinner-2022/|title=Old Pauline Club — OCTOBER 24, 2022 — Annual Dinner 2022|work=Old Pauline Club, St Paul's School|date=24 October 2022|accessdate=23 October 2026}}</ref> গনভিল এণ্ড কিয়াছ কলেজত পঢ়ি থকা সময়ত তেওঁ ভৱিষ্যতৰ এমআই৬ বিদ্ৰোহী এজেন্ট ৰিচাৰ্ড টমলিনছন-ৰ বন্ধু আছিল,আৰু তেওঁক কেনেডী স্কলাৰশ্বিপ আবেদনৰ বাবে এখন প্ৰশংসাপত্ৰ প্ৰদান কৰিছিল।<ref>{{cite news|author=Rachman|first=Gideon|date=14 February 2008|title=My friend, the renegade spy|language=en|work=[[Financial Times]]|url=https://www.ft.com/content/ba9bd508-6dbb-33b6-beca-d500f1c38e2d}}</ref> == কৰ্মজীৱন == ৰাছমেনে ১৯৮৪ চনত বিবিচি ৱৰ্ল্ড চাৰ্ভিচ-ৰ জৰিয়তে নিজৰ কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰিছিল। ১৯৮৮ চনৰ পৰা ১৯৯০ চনলৈকে তেওঁ ৱাশ্বিংটন ডি.চি.-ৰ পৰা প্ৰকাশিত দ্য ছাণ্ডে কৰেছপণ্ডেণ্ট সংবাদ পত্ৰৰ এজন প্ৰতিবেদক আছিল। ৰাছমেনে দ্য ইকনমিষ্ট সংবাদ পত্ৰত ১৫ বছৰ অতিবাহিত কৰিছিল; প্ৰথমে ইয়াৰ উপ-আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ সম্পাদক হিচাপে, তাৰ পিছত বেংককৰ পৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সংবাদদাত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ দ্য ইকনমিষ্ট-ৰ এছিয়া সম্পাদক হিচাপে সেৱা আগবঢ়ায় আৰু তাৰ পিছত ১৯৯৭ চনৰ পৰা ২০০০ চনলৈ ব্ৰিটেইন সম্পাদকৰ পদ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ব্ৰাছেলছত কৰ্মৰত হয়, য’ত তেওঁ ‘চাৰ্লমেন’ নামৰ ইউৰোপীয় পৰিক্ৰমাৰ স্তম্ভ লিখিছিল। দ্য ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ত ৰাছমেনে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজনীতিৰ ওপৰত লিখে, য’ত তেওঁ বিশেষকৈ আমেৰিকাৰ বৈদেশিক নীতি, ইউৰোপীয় ইউনিয়ন আৰু এছিয়াৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি-ৰাজনীতি ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে। গিডিয়ন ৰাছমেনে এফটি ছাইটত এটা ব্লগ পৰিচালনা কৰে। তেওঁৰ ভাতৃ টম ৰাছমেন 'দ্য ইম্পাৰফেকচনিষ্টছ' উপন্যাসৰ লেখক আৰু তেওঁৰ ভগ্নী কাৰ্লা এজনী কলা ইতিহাসবিদ। তেওঁলোকৰ আন এগৰাকী ভগ্নী এমিলিৰ ২০১২ চনত স্তন কেন্সাৰত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয়। == দৃষ্টিভংগী == [[File:Wissem Tlili and Lina Ben Mhenni with Gideon Rachman.jpg|thumb|২০১৮ চনত টিউনিছিয়াৰ ব্লগাৰ উইচেম তিলিলি আৰু লিনা বেন মেহেন্নিৰ সৈতে গিডিয়ন ৰাছমেন]] ৰাছমেনক এজন শিথিল, অ-ফেডাৰেল ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ সপক্ষে ওকালতি কৰাৰ বাবে জনা যায়। ২০০২ চনত তেওঁ 'প্ৰচপেক্ট' আলোচনীত 'নিক ক্লেগ'ৰ সৈতে এটা বিতৰ্কৰ আয়োজন কৰিছিল। ক্লেগ সেই সময়ত ইষ্ট মিডলেণ্ডছৰ এগৰাকী ইউৰোপীয় সংসদৰ সদস্য আছিল। ক্লেগে জোৰ দি যুক্তি দিছিল যে ব্ৰিটেইনে ইউৰোপীয় একক মুদ্ৰা (ইউৰো) গ্ৰহণ কৰা উচিত। ৰাছমেনে ইয়াৰ সৈতে সন্মত হোৱা নাছিল আৰু লিখিছিল, "মই বিশ্বাস কৰোঁ যে ইউৰো গ্ৰহণ কৰাৰ সৈতে জড়িত ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তনসমূহে প্ৰচুৰ আশংকা কঢ়িয়াই আনিব। সেই আশংকাবোৰ হাতত লোৱাটো 'প্ৰগতিশীল' বা 'আত্মবিশ্বাসী' পদক্ষেপ হ'ব নোৱাৰে।"<ref>[http://www.prospectmagazine.co.uk/magazine/nick-clegg-joining-euro-risk-gideon-rachman/#.U2_BjXZgKSo Nick Clegg: Is joining the euro still too big a risk for Britain?], ''Prospect'' (20 January 2002). Retrieved 11 May 2014.</ref> অধিক শেহতীয়াকৈ, ৰাছমেনে ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ত যুক্তি দিছে যে ইউৰোপীয় ইউনিয়নে তেওঁলোকৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ ৰাজনৈতিক দাবীসমূহৰ প্ৰতি এক নমনীয় আৰু মুকলি দৃষ্টিভংগী গ্ৰহণ কৰিব লাগিব, অন্যথা ই ব্যৰ্থতাৰ সন্মুখীন হ'ব।<ref>{{cite web|url=https://www.ft.com/content/a2183a4c-0dc5-11e5-aa7b-00144feabdc0|title=If Europe cannot bend it will break|work=Financial Times|accessdate=30 May 2016}}</ref> অৱশ্যে, ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ সদস্যপদ সন্দৰ্ভত যুক্তৰাজ্যত অনুষ্ঠিত গণভোটৰ সময়ত ৰাছমেনে যুক্তৰাজ্যই ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ ভিতৰতে থকাৰ সপক্ষে ভোটদান কৰাৰ বাবে যুক্তি আগবঢ়াইছিল – তেওঁৰ মতে ত্ৰুটিপূৰ্ণ হ'লেও এই সংস্থাটো ইউৰোপৰ গণতান্ত্ৰিক মূল্যবোধ আৰু নিৰাপত্তাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অভিভাৱক আছিল। ৰাছমেনে ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিছিল যে যুক্তৰাজ্যই ইউৰোপীয় ইউনিয়ন এৰি যোৱাৰ সপক্ষে ভোট দিব।<ref>{{Cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2016-03-21 |title=Wake up — Britain is heading for Brexit |url=https://www.ft.com/content/35bef41c-ecfe-11e5-bb79-2303682345c8 |access-date=2023-01-26 |website=Financial Times |ref=none}}</ref> ৰাছমেনৰ পূব এছিয়া আৰু চীনৰ উত্থানৰ প্ৰতি তীব্ৰ আগ্ৰহ আছে, আৰু তেওঁ বাৰে বাৰে সকীয়াই দিছে যে চীন আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ উভয়ৰে অনমনীয়তাই সংঘাতৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>{{cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2015-11-09 |title=China is sailing into a sea of troubles |url=https://www.ft.com/content/022b5c62-86ce-11e5-9f8c-a8d619fa707c |accessdate=30 May 2016 |work=Financial Times}}</ref><ref>{{cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2015-09-28 |title=The ideas that divide China and America |url=https://www.ft.com/content/d3a08664-65c2-11e5-a28b-50226830d644 |url-access=subscription |accessdate=30 May 2016 |work=Financial Times}}</ref> তেওঁ প্ৰায়েই সমগ্ৰ বিশ্বতে আমেৰিকাৰ শক্তিৰ প্ৰতি অহা প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ ওপৰতো মনোযোগ কেন্দ্ৰীভূত কৰি আহিছে।<ref>{{Cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=12 October 2015 |title=A global test of American power |url=https://www.ft.com/content/cf420d44-70bd-11e5-ad6d-f4ed76f0900a |url-access=subscription |website=Financial Times}}</ref> ৰাছমেনে ৰাষ্ট্ৰপতি পদৰ বাবে দুবাৰকৈ 'বৰাক অ’বামা'ক সমৰ্থন কৰিছিল আৰু তেওঁৰ বৈদেশিক নীতিক প্ৰতিৰক্ষা কৰিছিল। চিৰিয়াত সামৰিক হস্তক্ষেপৰ বিষয়টোক লৈও তেওঁ সন্দেহ প্ৰকাশ কৰি আহিছে।<ref>{{Cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2018-04-16 |title=The realities of Syria's war remain unchanged by western strikes |url=https://www.ft.com/content/7fc2b1a6-414e-11e8-803a-295c97e6fd0b |url-access=subscription |access-date=2019-09-27 |website=Financial Times |language=en-GB}}</ref> [[File:Mark Carney and Gideon Rachman at the World Economic Forum Annual Meeting 2026.jpg|thumb|২০২৬ চনৰ বিশ্ব অৰ্থনৈতিক মঞ্চত প্ৰধানমন্ত্ৰী মাৰ্ক কাৰ্নিৰ সাক্ষাৎকাৰ গ্ৰহণ কৰি থকা গিডিয়ন ৰাছমেন]] ৰাছমেনে আঙুলিয়াই দিছিল যে ডনাল্ড ট্ৰাম্পৰ ৰাষ্ট্ৰপতি শাসনকালৰ বৈদেশিক আৰু ঘৰুৱা নীতিৰ ঐতিহাসিক পৰিৱৰ্তনসমূহ বাইডেন প্ৰশাসনে উত্তৰাধিকাৰী সূত্ৰে লাভ কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত আছিল 'মুক্ত বাণিজ্যৰ বিৰোধিতা' আৰু 'চীনৰ সৈতে প্ৰতিযোগিতা'। বাইডেনৰ দলে ট্ৰাম্পে আমেৰিকাৰ গণতন্ত্ৰলৈ অনা ভাবুকিক গৰিহণা দি আহিছে যদিও, বাণিজ্য, গোলকীকৰণ আৰু চীনৰ সৈতে থকা প্ৰতিদ্বন্দিতাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁলোকে ইতিমধ্যে ট্ৰাম্পৰ বহুতো মূল ধাৰণা বা দৃষ্টিভংগী ভাগ-বতৰা কৰে। <ref>{{Cite web |title=Why Joe Biden is the heir to Trump |url=https://www.ft.com/content/f43f0e63-0fa4-4771-8eb4-b5d61f87ada4 |date=August 7, 2023 |first=Gideon |last=Rachman |access-date=2024-02-26 |website=Financial Times |quote=But these are largely differences in implementation rather than underlying philosophy. Much as they would be loath to admit it, the Biden team has come to share many of Trump’s basic assumptions — about trade, globalisation and rivalry with China.}}</ref> == প্ৰকাশিত গ্ৰন্থসমূহ == ৰাছমেনৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ, ''Zero-Sum World: Politics, Power and Prosperity after the Crash'' ২০১০ চনত যুক্তৰাজ্যত প্ৰকাশ পাইছিল। <ref>{{sfn|Rachman|2011}}</ref> এইখন আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত ''Zero-Sum Future'' নামেৰে প্ৰকাশ হৈছিল আৰু চীনা, জাৰ্মান আৰু কোৰিয়ানকে ধৰি সাতটা ভাষালৈ অনূদিত হৈছিল।<ref>{{Cite web|last=MacShane|first=Denis|date=2010-12-10|title=Zero-Sum World, By Gideon Rachman|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/zero-sum-world-by-gideon-rachman-2155441.html|access-date=2019-11-28|website=[[The Independent]]|language=en}}</ref> গ্ৰন্থখন আছিল আংশিক ইতিহাস আৰু আংশিক ভৱিষ্যদ্বাণী। ইয়াত যুক্তি দিয়া হৈছিল যে ১৯৭৮ চনৰ পৰা ২০০৮ চনলৈকে এই ৩০টা বছৰ বিশ্বৰ মহাশক্তিৰ দ্বাৰা '''গোলকীকৰণ'''ক সামূহিকভাৱে গ্ৰহণ কৰাৰ দ্বাৰা গঢ়ি উঠিছিল, যিয়ে এখন "উভয় পক্ষৰে জয় নিশ্চিত কৰা বিশ্ব" গঢ়ি তুলিছিল আৰু অধিক শান্তি তথা সমৃদ্ধিৰ সূচনা কৰিছিল। ৰাছমেনে ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিছিল যে ২০০৮ চনত আৰম্ভ হোৱা বিত্তীয় আৰু অৰ্থনৈতিক সংকটে এখন জেৰ’-চাম বিশ্ব লৈ যাব, য’ত বিশ্বৰ প্ৰধান শক্তিসমূহৰ মাজত উত্তেজনা ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পাব। '''The New York Times''' কাকতে গ্ৰন্থখনক "ব্যক্তিগত স্বাধীনতা আৰু অৰ্থনৈতিক সমৃদ্ধিৰ ব্যাপক উত্তৰ-সাম্যবাদী প্ৰসাৰৰ বৰ্তমান উপলব্ধ সম্ভৱতঃ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ এক খণ্ডৰ বিৱৰণ" বুলি প্ৰশংসা কৰিছিল।<ref>{{Cite news|last=Malcomson|first=Scott|author-link=Scott Malcomson|date=2011-01-28|title=Diminished Expectations|language=en|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2011/01/30/books/review/Malcomson-t.html|access-date=2021-12-26|issn=0362-4331}}</ref> ২০১৬ চনত তেওঁৰ দ্বিতীয়খন গ্ৰন্থ, ''Easternisation: War and Peace in the Asian Century'', The Bodley Head-ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref>{{sfn|Rachman|2016}}</ref>ৰাছমেনে যুক্তি দিছিল যে এছিয়াত নতুন শক্তিসমূহৰ উত্থানৰ ফলত গোলকীয় ৰাজনীতিত পশ্চিমীয়া আধিপত্যৰ ৫০০ বছৰীয়া ইতিহাস অন্ত পৰিবলৈ ধৰিছে। তেওঁ আমেৰিকা আৰু চীনৰ মাজত হ’ব পৰা সংঘাতৰ ভাবুকি, আমেৰিকাৰ খহি পৰা গোলকীয় স্থিতি আৰু চীন তথা ইয়াৰ প্ৰতিৱেশী দেশসমূহৰ মাজৰ প্ৰতিদ্বন্দিতাৰ ওপৰত আলোকপাত কৰিছিল। গ্ৰন্থখনক চাণ্ডে টাইমছে দক্ষতাপূৰ্ণ <ref>{{Cite web|last=Fenby|first=Jonathan|author-link=Jonathan Fenby|date=31 July 2016|title=Books: Easternisation: War and Peace in the Asian Century by Gideon Rachman|url=https://www.thetimes.com/culture/article/books-easternisation-war-and-peace-in-the-asian-century-by-gideon-rachman-whxn93hzx|website=[[The Times]]}}</ref> আৰু '''দ্য ডেইলী টেলিগ্ৰাফ'''-এ উৎকৃষ্ট বুলি অভিহিত কৰিছিল। ব্ৰিটিছ ইতিহাসবিদ 'পল কেনেডী'য়ে কৈছিল – "এইখন আমাৰ ৰাজনৈতিক নেতাসকলে পঢ়াটো আৰু ইয়াৰ গভীৰ প্ৰভাৱসমূহৰ বিষয়ে চিন্তা কৰাটো প্ৰয়োজনীয়। ২০২২ চনত তেওঁৰ তৃতীয়খন গ্ৰন্থ, 'দ্য এজ অৱ দ্য ষ্ট্ৰংমেন: হাউ দ্য কাল্ট অৱ দ্য লিডাৰ থ্ৰেটেনছ ডেম’ক্ৰেচি এৰাউণ্ড দ্য ৱৰ্ল্ড' প্ৰকাশ পায়। ইয়াক দ্য ইক’নমিষ্ট, ফৰেন এফেয়াৰ্ছ, দ্য টাইমছ আৰু দেওবৰীয়া টাইমছৰ দ্বাৰা বছৰৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ গ্ৰন্থ হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>[https://www.penguinrandomhouse.com/books/705318/the-age-of-the-strongman-by-gideon-rachman/ Publisher site]</ref> ২০২৬ চনত তেওঁৰ চতুৰ্থখন গ্ৰন্থ, 'ৱাৰ ইজ ইন্টাৰেষ্টেড ইন ইউ: দ্য ব্ৰেকডাউন অৱ ইণ্টাৰনেশ্যনেল অৰ্ডাৰ এণ্ড দ্য থ্ৰেট অৱ ৱৰ্ল্ড ৱাৰ থ্ৰী' প্ৰকাশিত হয়। এই কিতাপখনৰ নামটো লিয়ন ট্ৰটস্কিৰ এটা বিখ্যাত উক্তিৰ পৰা লোৱা হৈছে: "আপুনি যুদ্ধৰ প্ৰতি আগ্ৰহী নহ'ব পাৰে। কিন্তু যুদ্ধ আপোনাৰ প্ৰতি আগ্ৰহী।" ৰেচমেনে যুক্তি আগবঢ়াইছে যে মহাশক্তিসমূহৰ মাজত থকা আপেক্ষিক সুস্থিৰতাৰ যুগ এতিয়া শেষ হৈছে। তেওঁৰ মতে, শীতল যুদ্ধৰ পিছত আমেৰিকাৰ যি আধিপত্য আছিল সেয়া হ্ৰাস পাইছে আৰু এতিয়া ৰাছিয়া, চীন, ইৰাণ আৰু উত্তৰ কোৰিয়াই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শৃংখলাক ওফৰাবলৈ চেষ্টা কৰিছে; ইউক্ৰেইন আৰু মধ্যপ্ৰাচ্যৰ সংঘাত, লগতে পূব এছিয়াক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠা প্ৰতিযোগিতাই কেনেকৈ এক বিশ্বযুদ্ধৰ ৰূপ ল’ব পাৰে, কিতাপখনত তাৰে মূল্যায়ন কৰা হৈছে। এই গ্ৰন্থখনত তেওঁ এগৰাকী বৈদেশিক পৰিক্ৰমা ভাষ্যকাৰ হিচাপে দীৰ্ঘদিন ধৰি ৰাজনৈতিক নেতা আৰু চোৰাংচোৱা বিষয়াসকলৰ সৈতে কৰা বাৰ্তালাপৰ অভিজ্ঞতাৰ সহায় লৈছে। ইয়াৰ এটা আমেৰিকান সংস্কৰণ ২০২৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত য়েল ইউনিভাৰ্চিটি প্ৰেছৰ দ্বাৰা প্ৰকাশ কৰাৰ দিন ধাৰ্য কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|title=War Is Interested In You|url=https://www.penguin.co.uk/books/475001/war-is-interested-in-you-by-rachman-gideon/9781847928986|website=Penguin Books|access-date=2026-10-25}}</ref><ref>{{cite web|title=War Is Interested in You|url=https://yalebooks.yale.edu/book/9780300289831/war-is-interested-in-you/|website=Yale University Press|access-date=2026-10-25}}</ref> == বঁটা আৰু সন্মান সমূহ == অৰৱেল প্ৰাইজ আৰু ইউৰোপীয় প্ৰেছ প্ৰাইজ লাভ কৰাৰ উপৰিও, ৰাছমেনক ২০১০ চনত ব্ৰিটেইনৰ কমেন্ট এৱাৰ্ডছত বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ বৈদেশিক ভাষ্যকাৰ হিচাপে মনোনীত কৰা হৈছিল। ''দ্য অবজাৰ্ভাৰ'' -এ তেওঁক ব্ৰিটেইনৰ ৩০০ গৰাকী আগশাৰীৰ বুদ্ধিজীৱীৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে। তেওঁ প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উড্ৰ’ উইলচন স্কুলৰ (১৯৮৮–৮৯) আৰু ওছলোত অৱস্থিত নৰৱেজিয়ান নোবেল ইনষ্টিটিউটৰ (২০১৩) এজন ভিজিটিং ফেলো আছিল। == কৰ্মসমূহ == * {{cite book |author-mask=1 |last=Rachman |first=Gideon |title=Zero-Sum World: Politics, Power and Prosperity after the Crash |publisher=Atlantic Books |location=London |year=2011 |orig-date=2010 |isbn=978-1-84887-704-7 |url=https://archive.org/details/zerosumworldpoli0000rach |url-access=registration }} * {{cite book |author-mask=1 |last=Rachman |first=Gideon |title=Easternisation: War and Peace in the Asian Century |publisher=[[The Bodley Head]] |location=London |year=2016 |isbn=978-1-84792-333-2 |url=https://archive.org/details/easternisationwa0000rach |url-access=registration }} * {{cite book |author-mask=1 |last=Rachman |first=Gideon |title=The Age of the Strongman: How the Cult of the Leader Threatens Democracy around the World |publisher=[[The Bodley Head]] |location=London |year=2022 |isbn=978-1-84792-641-8 }} * {{cite book |author-mask=1 |last=Rachman |first=Gideon |title=War Is Interested in You: The Breakdown of International Order and the Threat of World War Three |publisher=[[The Bodley Head]] |location=London |year=2026 |isbn=978-1-84792-898-6 }} == বাহ্য়িক সংযোগ == * [https://www.ft.com/gideon-rachman Gideon Rachman] on the ''[[Financial Times]]'' * [https://www.theguardian.com/profile/gideon-rachman Gideon Rachman] on ''[[The Guardian]]'' * [https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/01636609609550186 Containing China] by Gideon Rachman ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:১৯৬৩ চনত জন্ম]] [[শ্ৰেণী:২০শ শতিকাৰ ইংৰাজ সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:২১শ শতিকাৰ ইংৰাজ সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ বৈদেশিক নীতি বিষয়ক লেখক]] [[শ্ৰেণী:দ্য ইকনমিষ্টৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ইংৰাজ ৰাজনৈতিক সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:ইউৰোপীয় প্ৰেছ পুৰস্কাৰ বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ফাইনেন্সিয়েল টাইমছৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ইহুদী ব্ৰিটিছ সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:ইহুদী ইংৰাজ লেখক]] gqldc4u7v1u4w87xtc1mowl7sbuhtlv 648397 648396 2026-10-29T10:04:28Z Poli Borah24 43763 648397 wikitext text/x-wiki '''গিডিয়ন ৰাছমেন''' ({{Lang-en|Gideon Rachman}}, জন্ম ১৯৬৩) এজন ব্ৰিটিছ সাংবাদিক। তেওঁ ২০০৬ চনৰ জুলাই মাহত ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ৰ মুখ্য বৈদেশিক পৰিক্ৰমা ধাৰাভাষ্যকাৰ হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে। ২০১৬ চনত তেওঁ ৰাজনৈতিক সাংবাদিকতাৰ বাবে অৰৱেল বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=Gideon Rachman|url=https://www.orwellfoundation.com/journalist/gideon-rachman-3/|access-date=2021-12-26|website=[[The Orwell Foundation]]|language=en}}</ref> একে বছৰতে তেওঁ ইউৰোপীয় প্ৰেছ প্ৰাইজ বঁটাত 'কমেণ্টেটৰ বঁটা'-ৰেও পুৰস্কৃত হয়।<ref> name=":0">{{Cite web|title=Gideon Rachman - Groupe d'études géopolitiques|url=https://geopolitique.eu/en/authors/gideon-rachman/|access-date=2021-12-26|website=geopolitique.eu|language=en}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == ৰাছমেনৰ জন্ম ১৯৬৩ চনত ইংলেণ্ডত হৈছিল। তেওঁ দক্ষিণ আফ্ৰিকীয় ইহুদী দম্পতীৰ পুত্ৰ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ শৈশৱৰ কিছু সময় দক্ষিণ আফ্ৰিকাত অতিবাহিত হৈছিল। তেওঁৰ খুৰাক/মামাক 'ৰনি হোপ' 'দ্য জেৰুজালেম পষ্ট'-ৰ সংবাদ সম্পাদক আছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.jewishtelegraph.com/prof_140.html|title=LUCK HELPS GIDEON TO SUMMIT OF JOURNALISM|last=Zatman|first=Alex|newspaper=[[Jewish Telegraph]] |access-date=2018-07-10}}</ref> ১৯৭৬ চনৰ পৰা ১৯৮০ চনলৈকে তেওঁ পশ্চিম লণ্ডনৰ বাৰ্নছত অৱস্থিত ল’ৰাৰ ব্যক্তিগত ডে স্কুল ‘ছেইণ্ট পলছ স্কুল’-ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ কেম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ ‘গনভিল এণ্ড কািয়াছ কলেজ’-ত অধ্যয়ন কৰে, য’ৰ পৰা ১৯৮৪ চনত তেওঁ প্ৰথম শ্ৰেণীৰ সন্মানসহ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://opclub.stpaulsschool.org.uk/annual-dinner-2022/|title=Old Pauline Club — OCTOBER 24, 2022 — Annual Dinner 2022|work=Old Pauline Club, St Paul's School|date=24 October 2022|accessdate=23 October 2026}}</ref> গনভিল এণ্ড কিয়াছ কলেজত পঢ়ি থকা সময়ত তেওঁ ভৱিষ্যতৰ এমআই৬ বিদ্ৰোহী এজেন্ট ৰিচাৰ্ড টমলিনছন-ৰ বন্ধু আছিল,আৰু তেওঁক কেনেডী স্কলাৰশ্বিপ আবেদনৰ বাবে এখন প্ৰশংসাপত্ৰ প্ৰদান কৰিছিল।<ref>{{cite news|author=Rachman|first=Gideon|date=14 February 2008|title=My friend, the renegade spy|language=en|work=[[Financial Times]]|url=https://www.ft.com/content/ba9bd508-6dbb-33b6-beca-d500f1c38e2d}}</ref> == কৰ্মজীৱন == ৰাছমেনে ১৯৮৪ চনত বিবিচি ৱৰ্ল্ড চাৰ্ভিচ-ৰ জৰিয়তে নিজৰ কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰিছিল। ১৯৮৮ চনৰ পৰা ১৯৯০ চনলৈকে তেওঁ ৱাশ্বিংটন ডি.চি.-ৰ পৰা প্ৰকাশিত দ্য ছাণ্ডে কৰেছপণ্ডেণ্ট সংবাদ পত্ৰৰ এজন প্ৰতিবেদক আছিল। ৰাছমেনে দ্য ইকনমিষ্ট সংবাদ পত্ৰত ১৫ বছৰ অতিবাহিত কৰিছিল; প্ৰথমে ইয়াৰ উপ-আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ সম্পাদক হিচাপে, তাৰ পিছত বেংককৰ পৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সংবাদদাত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ দ্য ইকনমিষ্ট-ৰ এছিয়া সম্পাদক হিচাপে সেৱা আগবঢ়ায় আৰু তাৰ পিছত ১৯৯৭ চনৰ পৰা ২০০০ চনলৈ ব্ৰিটেইন সম্পাদকৰ পদ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ব্ৰাছেলছত কৰ্মৰত হয়, য’ত তেওঁ ‘চাৰ্লমেন’ নামৰ ইউৰোপীয় পৰিক্ৰমাৰ স্তম্ভ লিখিছিল। দ্য ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ত ৰাছমেনে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজনীতিৰ ওপৰত লিখে, য’ত তেওঁ বিশেষকৈ আমেৰিকাৰ বৈদেশিক নীতি, ইউৰোপীয় ইউনিয়ন আৰু এছিয়াৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি-ৰাজনীতি ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে। গিডিয়ন ৰাছমেনে এফটি ছাইটত এটা ব্লগ পৰিচালনা কৰে। তেওঁৰ ভাতৃ টম ৰাছমেন 'দ্য ইম্পাৰফেকচনিষ্টছ' উপন্যাসৰ লেখক আৰু তেওঁৰ ভগ্নী কাৰ্লা এজনী কলা ইতিহাসবিদ। তেওঁলোকৰ আন এগৰাকী ভগ্নী এমিলিৰ ২০১২ চনত স্তন কেন্সাৰত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয়। == দৃষ্টিভংগী == [[File:Wissem Tlili and Lina Ben Mhenni with Gideon Rachman.jpg|thumb|২০১৮ চনত টিউনিছিয়াৰ ব্লগাৰ উইচেম তিলিলি আৰু লিনা বেন মেহেন্নিৰ সৈতে গিডিয়ন ৰাছমেন]] ৰাছমেনক এজন শিথিল, অ-ফেডাৰেল ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ সপক্ষে ওকালতি কৰাৰ বাবে জনা যায়। ২০০২ চনত তেওঁ 'প্ৰচপেক্ট' আলোচনীত 'নিক ক্লেগ'ৰ সৈতে এটা বিতৰ্কৰ আয়োজন কৰিছিল। ক্লেগ সেই সময়ত ইষ্ট মিডলেণ্ডছৰ এগৰাকী ইউৰোপীয় সংসদৰ সদস্য আছিল। ক্লেগে জোৰ দি যুক্তি দিছিল যে ব্ৰিটেইনে ইউৰোপীয় একক মুদ্ৰা (ইউৰো) গ্ৰহণ কৰা উচিত। ৰাছমেনে ইয়াৰ সৈতে সন্মত হোৱা নাছিল আৰু লিখিছিল, "মই বিশ্বাস কৰোঁ যে ইউৰো গ্ৰহণ কৰাৰ সৈতে জড়িত ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তনসমূহে প্ৰচুৰ আশংকা কঢ়িয়াই আনিব। সেই আশংকাবোৰ হাতত লোৱাটো 'প্ৰগতিশীল' বা 'আত্মবিশ্বাসী' পদক্ষেপ হ'ব নোৱাৰে।"<ref>[http://www.prospectmagazine.co.uk/magazine/nick-clegg-joining-euro-risk-gideon-rachman/#.U2_BjXZgKSo Nick Clegg: Is joining the euro still too big a risk for Britain?], ''Prospect'' (20 January 2002). Retrieved 11 May 2014.</ref> অধিক শেহতীয়াকৈ, ৰাছমেনে ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ-ত যুক্তি দিছে যে ইউৰোপীয় ইউনিয়নে তেওঁলোকৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ ৰাজনৈতিক দাবীসমূহৰ প্ৰতি এক নমনীয় আৰু মুকলি দৃষ্টিভংগী গ্ৰহণ কৰিব লাগিব, অন্যথা ই ব্যৰ্থতাৰ সন্মুখীন হ'ব।<ref>{{cite web|url=https://www.ft.com/content/a2183a4c-0dc5-11e5-aa7b-00144feabdc0|title=If Europe cannot bend it will break|work=Financial Times|accessdate=30 May 2016}}</ref> অৱশ্যে, ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ সদস্যপদ সন্দৰ্ভত যুক্তৰাজ্যত অনুষ্ঠিত গণভোটৰ সময়ত ৰাছমেনে যুক্তৰাজ্যই ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ ভিতৰতে থকাৰ সপক্ষে ভোটদান কৰাৰ বাবে যুক্তি আগবঢ়াইছিল – তেওঁৰ মতে ত্ৰুটিপূৰ্ণ হ'লেও এই সংস্থাটো ইউৰোপৰ গণতান্ত্ৰিক মূল্যবোধ আৰু নিৰাপত্তাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অভিভাৱক আছিল। ৰাছমেনে ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিছিল যে যুক্তৰাজ্যই ইউৰোপীয় ইউনিয়ন এৰি যোৱাৰ সপক্ষে ভোট দিব।<ref>{{Cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2016-03-21 |title=Wake up — Britain is heading for Brexit |url=https://www.ft.com/content/35bef41c-ecfe-11e5-bb79-2303682345c8 |access-date=2023-01-26 |website=Financial Times |ref=none}}</ref> ৰাছমেনৰ পূব এছিয়া আৰু চীনৰ উত্থানৰ প্ৰতি তীব্ৰ আগ্ৰহ আছে, আৰু তেওঁ বাৰে বাৰে সকীয়াই দিছে যে চীন আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ উভয়ৰে অনমনীয়তাই সংঘাতৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>{{cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2015-11-09 |title=China is sailing into a sea of troubles |url=https://www.ft.com/content/022b5c62-86ce-11e5-9f8c-a8d619fa707c |accessdate=30 May 2016 |work=Financial Times}}</ref><ref>{{cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2015-09-28 |title=The ideas that divide China and America |url=https://www.ft.com/content/d3a08664-65c2-11e5-a28b-50226830d644 |url-access=subscription |accessdate=30 May 2016 |work=Financial Times}}</ref> তেওঁ প্ৰায়েই সমগ্ৰ বিশ্বতে আমেৰিকাৰ শক্তিৰ প্ৰতি অহা প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ ওপৰতো মনোযোগ কেন্দ্ৰীভূত কৰি আহিছে।<ref>{{Cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=12 October 2015 |title=A global test of American power |url=https://www.ft.com/content/cf420d44-70bd-11e5-ad6d-f4ed76f0900a |url-access=subscription |website=Financial Times}}</ref> ৰাছমেনে ৰাষ্ট্ৰপতি পদৰ বাবে দুবাৰকৈ 'বৰাক অ’বামা'ক সমৰ্থন কৰিছিল আৰু তেওঁৰ বৈদেশিক নীতিক প্ৰতিৰক্ষা কৰিছিল। চিৰিয়াত সামৰিক হস্তক্ষেপৰ বিষয়টোক লৈও তেওঁ সন্দেহ প্ৰকাশ কৰি আহিছে।<ref>{{Cite web |last=Rachman |first=Gideon |date=2018-04-16 |title=The realities of Syria's war remain unchanged by western strikes |url=https://www.ft.com/content/7fc2b1a6-414e-11e8-803a-295c97e6fd0b |url-access=subscription |access-date=2019-09-27 |website=Financial Times |language=en-GB}}</ref> [[File:Mark Carney and Gideon Rachman at the World Economic Forum Annual Meeting 2026.jpg|thumb|২০২৬ চনৰ বিশ্ব অৰ্থনৈতিক মঞ্চত প্ৰধানমন্ত্ৰী মাৰ্ক কাৰ্নিৰ সাক্ষাৎকাৰ গ্ৰহণ কৰি থকা গিডিয়ন ৰাছমেন]] ৰাছমেনে আঙুলিয়াই দিছিল যে ডনাল্ড ট্ৰাম্পৰ ৰাষ্ট্ৰপতি শাসনকালৰ বৈদেশিক আৰু ঘৰুৱা নীতিৰ ঐতিহাসিক পৰিৱৰ্তনসমূহ বাইডেন প্ৰশাসনে উত্তৰাধিকাৰী সূত্ৰে লাভ কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত আছিল 'মুক্ত বাণিজ্যৰ বিৰোধিতা' আৰু 'চীনৰ সৈতে প্ৰতিযোগিতা'। বাইডেনৰ দলে ট্ৰাম্পে আমেৰিকাৰ গণতন্ত্ৰলৈ অনা ভাবুকিক গৰিহণা দি আহিছে যদিও, বাণিজ্য, গোলকীকৰণ আৰু চীনৰ সৈতে থকা প্ৰতিদ্বন্দিতাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁলোকে ইতিমধ্যে ট্ৰাম্পৰ বহুতো মূল ধাৰণা বা দৃষ্টিভংগী ভাগ-বতৰা কৰে। <ref>{{Cite web |title=Why Joe Biden is the heir to Trump |url=https://www.ft.com/content/f43f0e63-0fa4-4771-8eb4-b5d61f87ada4 |date=August 7, 2023 |first=Gideon |last=Rachman |access-date=2024-02-26 |website=Financial Times |quote=But these are largely differences in implementation rather than underlying philosophy. Much as they would be loath to admit it, the Biden team has come to share many of Trump’s basic assumptions — about trade, globalisation and rivalry with China.}}</ref> == প্ৰকাশিত গ্ৰন্থসমূহ == ৰাছমেনৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ, ''Zero-Sum World: Politics, Power and Prosperity after the Crash'' ২০১০ চনত যুক্তৰাজ্যত প্ৰকাশ পাইছিল। <ref>{{sfn|Rachman|2011}}</ref> এইখন আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত ''Zero-Sum Future'' নামেৰে প্ৰকাশ হৈছিল আৰু চীনা, জাৰ্মান আৰু কোৰিয়ানকে ধৰি সাতটা ভাষালৈ অনূদিত হৈছিল।<ref>{{Cite web|last=MacShane|first=Denis|date=2010-12-10|title=Zero-Sum World, By Gideon Rachman|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/zero-sum-world-by-gideon-rachman-2155441.html|access-date=2019-11-28|website=[[The Independent]]|language=en}}</ref> গ্ৰন্থখন আছিল আংশিক ইতিহাস আৰু আংশিক ভৱিষ্যদ্বাণী। ইয়াত যুক্তি দিয়া হৈছিল যে ১৯৭৮ চনৰ পৰা ২০০৮ চনলৈকে এই ৩০টা বছৰ বিশ্বৰ মহাশক্তিৰ দ্বাৰা '''গোলকীকৰণ'''ক সামূহিকভাৱে গ্ৰহণ কৰাৰ দ্বাৰা গঢ়ি উঠিছিল, যিয়ে এখন "উভয় পক্ষৰে জয় নিশ্চিত কৰা বিশ্ব" গঢ়ি তুলিছিল আৰু অধিক শান্তি তথা সমৃদ্ধিৰ সূচনা কৰিছিল। ৰাছমেনে ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিছিল যে ২০০৮ চনত আৰম্ভ হোৱা বিত্তীয় আৰু অৰ্থনৈতিক সংকটে এখন জেৰ’-চাম বিশ্ব লৈ যাব, য’ত বিশ্বৰ প্ৰধান শক্তিসমূহৰ মাজত উত্তেজনা ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পাব। '''The New York Times''' কাকতে গ্ৰন্থখনক "ব্যক্তিগত স্বাধীনতা আৰু অৰ্থনৈতিক সমৃদ্ধিৰ ব্যাপক উত্তৰ-সাম্যবাদী প্ৰসাৰৰ বৰ্তমান উপলব্ধ সম্ভৱতঃ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ এক খণ্ডৰ বিৱৰণ" বুলি প্ৰশংসা কৰিছিল।<ref>{{Cite news|last=Malcomson|first=Scott|author-link=Scott Malcomson|date=2011-01-28|title=Diminished Expectations|language=en|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2011/01/30/books/review/Malcomson-t.html|access-date=2021-12-26|issn=0362-4331}}</ref> ২০১৬ চনত তেওঁৰ দ্বিতীয়খন গ্ৰন্থ, ''Easternisation: War and Peace in the Asian Century'', The Bodley Head-ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref>{{sfn|Rachman|2016}}</ref>ৰাছমেনে যুক্তি দিছিল যে এছিয়াত নতুন শক্তিসমূহৰ উত্থানৰ ফলত গোলকীয় ৰাজনীতিত পশ্চিমীয়া আধিপত্যৰ ৫০০ বছৰীয়া ইতিহাস অন্ত পৰিবলৈ ধৰিছে। তেওঁ আমেৰিকা আৰু চীনৰ মাজত হ’ব পৰা সংঘাতৰ ভাবুকি, আমেৰিকাৰ খহি পৰা গোলকীয় স্থিতি আৰু চীন তথা ইয়াৰ প্ৰতিৱেশী দেশসমূহৰ মাজৰ প্ৰতিদ্বন্দিতাৰ ওপৰত আলোকপাত কৰিছিল। গ্ৰন্থখনক চাণ্ডে টাইমছে দক্ষতাপূৰ্ণ <ref>{{Cite web|last=Fenby|first=Jonathan|author-link=Jonathan Fenby|date=31 July 2016|title=Books: Easternisation: War and Peace in the Asian Century by Gideon Rachman|url=https://www.thetimes.com/culture/article/books-easternisation-war-and-peace-in-the-asian-century-by-gideon-rachman-whxn93hzx|website=[[The Times]]}}</ref> আৰু '''দ্য ডেইলী টেলিগ্ৰাফ'''-এ উৎকৃষ্ট বুলি অভিহিত কৰিছিল। ব্ৰিটিছ ইতিহাসবিদ 'পল কেনেডী'য়ে কৈছিল – "এইখন আমাৰ ৰাজনৈতিক নেতাসকলে পঢ়াটো আৰু ইয়াৰ গভীৰ প্ৰভাৱসমূহৰ বিষয়ে চিন্তা কৰাটো প্ৰয়োজনীয়। ২০২২ চনত তেওঁৰ তৃতীয়খন গ্ৰন্থ, 'দ্য এজ অৱ দ্য ষ্ট্ৰংমেন: হাউ দ্য কাল্ট অৱ দ্য লিডাৰ থ্ৰেটেনছ ডেম’ক্ৰেচি এৰাউণ্ড দ্য ৱৰ্ল্ড' প্ৰকাশ পায়। ইয়াক দ্য ইক’নমিষ্ট, ফৰেন এফেয়াৰ্ছ, দ্য টাইমছ আৰু দেওবৰীয়া টাইমছৰ দ্বাৰা বছৰৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ গ্ৰন্থ হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>[https://www.penguinrandomhouse.com/books/705318/the-age-of-the-strongman-by-gideon-rachman/ Publisher site]</ref> ২০২৬ চনত তেওঁৰ চতুৰ্থখন গ্ৰন্থ, 'ৱাৰ ইজ ইন্টাৰেষ্টেড ইন ইউ: দ্য ব্ৰেকডাউন অৱ ইণ্টাৰনেশ্যনেল অৰ্ডাৰ এণ্ড দ্য থ্ৰেট অৱ ৱৰ্ল্ড ৱাৰ থ্ৰী' প্ৰকাশিত হয়। এই কিতাপখনৰ নামটো লিয়ন ট্ৰটস্কিৰ এটা বিখ্যাত উক্তিৰ পৰা লোৱা হৈছে: "আপুনি যুদ্ধৰ প্ৰতি আগ্ৰহী নহ'ব পাৰে। কিন্তু যুদ্ধ আপোনাৰ প্ৰতি আগ্ৰহী।" ৰেচমেনে যুক্তি আগবঢ়াইছে যে মহাশক্তিসমূহৰ মাজত থকা আপেক্ষিক সুস্থিৰতাৰ যুগ এতিয়া শেষ হৈছে। তেওঁৰ মতে, শীতল যুদ্ধৰ পিছত আমেৰিকাৰ যি আধিপত্য আছিল সেয়া হ্ৰাস পাইছে আৰু এতিয়া ৰাছিয়া, চীন, ইৰাণ আৰু উত্তৰ কোৰিয়াই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শৃংখলাক ওফৰাবলৈ চেষ্টা কৰিছে; ইউক্ৰেইন আৰু মধ্যপ্ৰাচ্যৰ সংঘাত, লগতে পূব এছিয়াক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠা প্ৰতিযোগিতাই কেনেকৈ এক বিশ্বযুদ্ধৰ ৰূপ ল’ব পাৰে, কিতাপখনত তাৰে মূল্যায়ন কৰা হৈছে। এই গ্ৰন্থখনত তেওঁ এগৰাকী বৈদেশিক পৰিক্ৰমা ভাষ্যকাৰ হিচাপে দীৰ্ঘদিন ধৰি ৰাজনৈতিক নেতা আৰু চোৰাংচোৱা বিষয়াসকলৰ সৈতে কৰা বাৰ্তালাপৰ অভিজ্ঞতাৰ সহায় লৈছে। ইয়াৰ এটা আমেৰিকান সংস্কৰণ ২০২৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত য়েল ইউনিভাৰ্চিটি প্ৰেছৰ দ্বাৰা প্ৰকাশ কৰাৰ দিন ধাৰ্য কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|title=War Is Interested In You|url=https://www.penguin.co.uk/books/475001/war-is-interested-in-you-by-rachman-gideon/9781847928986|website=Penguin Books|access-date=2026-10-25}}</ref><ref>{{cite web|title=War Is Interested in You|url=https://yalebooks.yale.edu/book/9780300289831/war-is-interested-in-you/|website=Yale University Press|access-date=2026-10-25}}</ref> == বঁটা আৰু সন্মান সমূহ == অৰৱেল প্ৰাইজ আৰু ইউৰোপীয় প্ৰেছ প্ৰাইজ লাভ কৰাৰ উপৰিও, ৰাছমেনক ২০১০ চনত ব্ৰিটেইনৰ কমেন্ট এৱাৰ্ডছত বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ বৈদেশিক ভাষ্যকাৰ হিচাপে মনোনীত কৰা হৈছিল। ''দ্য অবজাৰ্ভাৰ'' -এ তেওঁক ব্ৰিটেইনৰ ৩০০ গৰাকী আগশাৰীৰ বুদ্ধিজীৱীৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে। তেওঁ প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উড্ৰ’ উইলচন স্কুলৰ (১৯৮৮–৮৯) আৰু ওছলোত অৱস্থিত নৰৱেজিয়ান নোবেল ইনষ্টিটিউটৰ (২০১৩) এজন ভিজিটিং ফেলো আছিল। == কৰ্মসমূহ == * {{cite book |author-mask=1 |last=Rachman |first=Gideon |title=Zero-Sum World: Politics, Power and Prosperity after the Crash |publisher=Atlantic Books |location=London |year=2011 |orig-date=2010 |isbn=978-1-84887-704-7 |url=https://archive.org/details/zerosumworldpoli0000rach |url-access=registration }} * {{cite book |author-mask=1 |last=Rachman |first=Gideon |title=Easternisation: War and Peace in the Asian Century |publisher=[[The Bodley Head]] |location=London |year=2016 |isbn=978-1-84792-333-2 |url=https://archive.org/details/easternisationwa0000rach |url-access=registration }} * {{cite book |author-mask=1 |last=Rachman |first=Gideon |title=The Age of the Strongman: How the Cult of the Leader Threatens Democracy around the World |publisher=[[The Bodley Head]] |location=London |year=2022 |isbn=978-1-84792-641-8 }} * {{cite book |author-mask=1 |last=Rachman |first=Gideon |title=War Is Interested in You: The Breakdown of International Order and the Threat of World War Three |publisher=[[The Bodley Head]] |location=London |year=2026 |isbn=978-1-84792-898-6 }} == বাহ্য়িক সংযোগ == * [https://www.ft.com/gideon-rachman Gideon Rachman] on the ''[[Financial Times]]'' * [https://www.theguardian.com/profile/gideon-rachman Gideon Rachman] on ''[[The Guardian]]'' * [https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/01636609609550186 Containing China] by Gideon Rachman ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:১৯৬৩ চনত জন্ম]] [[শ্ৰেণী:২০শ শতিকাৰ ইংৰাজ সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:২১শ শতিকাৰ ইংৰাজ সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ বৈদেশিক নীতি বিষয়ক লেখক]] [[শ্ৰেণী:দ্য ইকনমিষ্টৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ইংৰাজ ৰাজনৈতিক সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:ইউৰোপীয় প্ৰেছ পুৰস্কাৰ বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ফাইনেন্সিয়েল টাইমছৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ইহুদী ব্ৰিটিছ সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:ইহুদী ইংৰাজ লেখক]] pnp4stxj0oergrm3lnwy28gegc1pc5v 0 140521 648383 2026-10-29T08:31:38Z ManjurKhan 18997 নতুন পৃষ্ঠা 648383 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | name = কোচবিহাৰ উত্তৰ | type = SLA | map_image = {{Maplink|frame=yes|plain=y|frame-width=300|frame-height=300|frame-align=center|type=shape|from=Vidhan Sabha constituencies/West Bengal/Cooch Behar Uttar.map}} | map_caption = কোচবিহাৰ উত্তৰ বিধানসভা সমষ্টিৰ ৰূপৰেখা দেখুওৱা মানচিত্ৰ | map_alt = | incumbent_image = | mla = সুকুমাৰ ৰায় | party = {{Party index link|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি}} | alliance = {{Party index link|ৰাষ্ট্ৰীয় গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা}} | latest_election_year = ২০২৬ | state = [[পশ্চিমবংগ]] | district = কোচবিহাৰ জিলা | loksabha_cons = কোচবিহাৰ | constituency_no = ৩ | established = ১৯৫১ | electors = ২,৮২,৯৮৮ (২০২১) | reservation = অনুসূচিত জাতি | abolished = }} '''কোচবিহাৰ উত্তৰ বিধানসভা সমষ্টি''' ([[ইংৰাজী]]: Cooch Behar Uttar Assembly constituency) হৈছে [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] [[পশ্চিমবংগ]] ৰাজ্যৰ [[কোচবিহাৰ জিলা|কোচবিহাৰ জিলাৰ]] এখন বিধানসভা সমষ্টি। এই সমষ্টিটো অনুসূচিত জাতিৰ (SC) প্ৰাৰ্থীৰ বাবে সংৰক্ষিত। == সমষ্টিৰ বিৱৰণ == ভাৰতৰ সমষ্টি পুনৰ্নিৰ্ধাৰণ আয়োগৰ (Delimitation Commission) আদেশ অনুসৰি, ৩ নং কোচবিহাৰ উত্তৰ বিধানসভা সমষ্টিটো তলত দিয়া অঞ্চলসমূহ সামৰি গঠিত হৈছে:<ref name="delimitation">{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/CurrentElections/CONSOLIDATED_ORDER%20_ECI%20.pdf |title=Delimitation Commission Order No. 18 dated 15 February 2006 |publisher=Election Commission of India |access-date=2010-10-15 |archive-date=2010-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100918121639/http://eci.nic.in/eci_main/CurrentElections/CONSOLIDATED_ORDER%20_ECI%20.pdf |url-status=live }}</ref> * কোচবিহাৰ ২ সামূহিক উন্নয়ন খণ্ড কোচবিহাৰ উত্তৰ বিধানসভা সমষ্টিটো ১ নং [[কোচবিহাৰ লোকসভা সমষ্টি|কোচবিহাৰ লোকসভা সমষ্টিৰ]] (অনুসূচিত জাতিৰ বাবে সংৰক্ষিত) অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="delimitation" /> == বিধানসভাৰ বিধায়কসকল == ১৯৫১ আৰু ১৯৫৭ চনত কোচবিহাৰ এখন যৌথ সমষ্টি আছিল। ১৯৬২ চনৰ পৰা ২০০৬ চনলৈ এই সমষ্টিটো "কোচবিহাৰ নৰ্থ" (কোচবিহাৰ উত্তৰ) নামেৰে জনাজাত আছিল। === কোচবিহাৰ সমষ্টি (১৯৫১–১৯৫৭) === {| class="wikitable" |- ! নিৰ্বাচনৰ বছৰ !! সমষ্টি !! বিধায়ক !! ৰাজনৈতিক দল |- | rowspan="2" | ১৯৫১ || rowspan="2" | কোচবিহাৰ || মজিৰুদ্দিন আহমেদ || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | যতীন্দ্ৰ নাথ সিংহ সৰকাৰ || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | rowspan="2" | ১৯৫৭ || rowspan="2" | কোচবিহাৰ || মজিৰুদ্দিন আহমেদ || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | সতীশ চন্দ্ৰ ৰায় সিংহ || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |} === কোচবিহাৰ নৰ্থ সমষ্টি (১৯৬২–২০০৬) === {| class="wikitable sortable" |- ! নিৰ্বাচন ! সদস্য ! colspan="2" | ৰাজনৈতিক দল |- | ১৯৬২ | সুনীল দাশগুপ্ত | style="background-color: {{party color|সৰ্বভাৰতীয় ফৰৱাৰ্ড ব্লক}}" | | [[সৰ্বভাৰতীয় ফৰৱাৰ্ড ব্লক]] |- | ১৯৬৭ | এম. আৰ. তাৰ | style="background-color: {{party color|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ}}" | | [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ১৯৬৯ | বিমল কান্তি বসু | style="background-color: {{party color|সৰ্বভাৰতীয় ফৰৱাৰ্ড ব্লক}}" | | [[সৰ্বভাৰতীয় ফৰৱাৰ্ড ব্লক]] |- | ১৯৭১ | সুনীল কৰ | style="background-color: {{party color|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ}}" | | [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ১৯৭২ | সুনীল কৰ | style="background-color: {{party color|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ}}" | | [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ১৯৭৭ | অপৰাজিতা গোপ্পী<ref name="vidhansabha1977">{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/StatisticalReportWestBengal77.pdf |title=General Elections, India, 1977, to the Legislative Assembly of West Bengal |publisher=Election Commission of India |access-date=3 December 2014}}</ref> | style="background-color: {{party color|সৰ্বভাৰতীয় ফৰৱাৰ্ড ব্লক}}" | | [[সৰ্বভাৰতীয় ফৰৱাৰ্ড ব্লক]] |- | ১৯৮২ | অপৰাজিতা গোপ্পী<ref name="vidhansabha1982">{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1982/StatisticalReportWestBengal82.pdf |title=General Elections, India, 1982, to the Legislative Assembly of West Bengal |publisher=Election Commission of India |access-date=3 December 2014}}</ref> | style="background-color: {{party color|সৰ্বভাৰতীয় ফৰৱাৰ্ড ব্লক}}" | | [[সৰ্বভাৰতীয় ফৰৱাৰ্ড ব্লক]] |- | ১৯৮৭ | অপৰাজিতা গোপ্পী<ref name="vidhansabha1987">{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1987/StatisticalReportWestBengal87.pdf |title=General Elections, India, 1987, to the Legislative Assembly of West Bengal |publisher=Election Commission of India |access-date=3 December 2014}}</ref> | style="background-color: {{party color|সৰ্বভাৰতীয় ফৰৱাৰ্ড ব্লক}}" | | [[সৰ্বভাৰতীয় ফৰৱাৰ্ড ব্লক]] |- | ১৯৯১ | বিমল কান্তি বসু<ref name="vidhansabha1991">{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1991/StatisticalReport-West%20Bengal91.pdf |title=General Elections, India, 1991, to the Legislative Assembly of West Bengal |publisher=Election Commission of India |access-date=3 December 2014}}</ref> | style="background-color: {{party color|সৰ্বভাৰতীয় ফৰৱাৰ্ড ব্লক}}" | | [[সৰ্বভাৰতীয় ফৰৱাৰ্ড ব্লক]] |- | ১৯৯৬ | মিহিৰ গোস্বামী<ref name="vidhansabha1996">{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1996/StatisticalReport-WB96.pdf |title=General Elections, India, 1996, to the Legislative Assembly of West Bengal |publisher=Election Commission of India |access-date=3 December 2014}}</ref> | style="background-color: {{party color|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ}}" | | [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ২০০১ | দীপক চন্দ্ৰ সৰকাৰ<ref name="vidhansabha2001">{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2001/StatRept_WB_2001.pdf |title=General Elections, India, 2001, to the Legislative Assembly of West Bengal |publisher=Election Commission of India |access-date=3 December 2014}}</ref> | style="background-color: {{party color|সৰ্বভাৰতীয় ফৰৱাৰ্ড ব্লক}}" | | [[সৰ্বভাৰতীয় ফৰৱাৰ্ড ব্লক]] |- | ২০০৬ | দীপক চন্দ্ৰ সৰকাৰ<ref name="vidhansabha2006">{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_WB_2006.pdf |title=General Elections, India, 2006, to the Legislative Assembly of West Bengal |publisher=Election Commission of India |access-date=3 December 2014}}</ref> | style="background-color: {{party color|ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী)}}" | | [[ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী)]] |} === কোচবিহাৰ উত্তৰ সমষ্টি (২০১১–বৰ্তমান) === {| class="wikitable sortable" |- ! নিৰ্বাচন ! সদস্য ! colspan="2" | ৰাজনৈতিক দল |- | [[2011 West Bengal Legislative Assembly election|২০১১]] | rowspan="2" | নগেন্দ্ৰ নাথ ৰায়<ref name="vidhansabha2011">{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/AE2011/stat_WB_May2011.pdf |title=General Elections, India, 2011, to the Legislative Assembly of West Bengal |publisher=Election Commission of India |access-date=6 February 2015}}</ref> | rowspan="2" style="background-color: {{party color|সৰ্বভাৰতীয় ফৰৱাৰ্ড ব্লক}}" | | rowspan="2" | [[সৰ্বভাৰতীয় ফৰৱাৰ্ড ব্লক]] |- | [[2016 West Bengal Legislative Assembly election|২০১৬]] |- | [[2021 West Bengal Legislative Assembly election|২০২১]] | rowspan="2" | [[সুকুমাৰ ৰায়]] | rowspan="2" style="background-color: {{party color|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি}}" | | rowspan="2" | [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]] |- | [[2026 West Bengal Legislative Assembly election|২০২৬]] |} == নিৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২৬ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২৬ চনৰ নিৰ্বাচনত ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টিৰ সুকুমাৰ ৰায়ে তেওঁৰ নিকটতম প্ৰতিদ্বন্দ্বী সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ পাৰ্থ প্ৰতিম ৰায়ক ৭০,৩৮৪ টা ভোটৰ ব্যৱধানত পৰাস্ত কৰে।<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/election/westbengal-cooch-behar-uttar-assembly-constituency/ |title=Cooch Behar Uttar Assembly Election 2026 |work=The Hindu |access-date=2026-10-05}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.oneindia.com/cooch-behar-uttar-assembly-elections-wb-3/ |title=Cooch Behar Uttar Assembly Election Results 2026 |work=Oneindia |access-date=2026-10-05}}</ref> {{Election box begin |title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০২৬]]: কোচবিহাৰ উত্তৰ}} {{Election box winning candidate with party link |candidate = [[সুকুমাৰ ৰায়]] |party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |votes = ১,৫৫,৩২৭ |percentage = ৬১.১১ |change = +১১.৭১ }} {{Election box candidate with party link |candidate = পাৰ্থ প্ৰতিম ৰায় |party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |votes = ৮৪,৯৪৩ |percentage = ৩৩.৪২ |change = -৯.৯৮ }} {{Election box candidate with party link |candidate = প্ৰণয় কাৰ্জী |party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী) |votes = ৫,২৯৩ |percentage = ২.০৮ |change = }} {{Election box candidate with party link |candidate = পাৰ্থ প্ৰতিম ঈশ্বৰ |party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |votes = ১,৯৩৯ |percentage = ০.৭৬ |change = }} {{Election box candidate |candidate = ওপৰৰ এটাও নহয় |party = ন'টা |votes = ১,৮১৯ |percentage = ০.৭২ |change = +০.০৮ }} {{Election box candidate with party link |candidate = পঞ্চানন ৰায় |party = নিৰ্দলীয় |votes = ৯৬১ |percentage = ০.৩৮ |change = }} {{Election box candidate with party link |candidate = উপেন্দ্ৰ নাথ বসুনিয়া |party = আমৰা বাঙালী |votes = ৮৭৪ |percentage = ০.৩৪ |change = +০.০৮ }} {{Election box candidate with party link |candidate = স্বপন কুমাৰ বৰ্মন |party = ছচিয়েলিষ্ট ইউনিটি চেণ্টাৰ অৱ ইণ্ডিয়া (কমিউনিষ্ট) |votes = ৩৮৮ |percentage = ০.১৫ |change = -০.৪২ }} {{Election box majority |votes = ৭০,৩৮৪ |percentage = ২৭.৬৯ |change = +২১.৬৯ }} {{Election box turnout |votes = ২,৫৪,১৮২ |percentage = |change = }} {{Election box hold with party link |winner = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |swing = +১০.৮৫ }} {{Election box end}} === ২০২১ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২১ চনৰ পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচনত ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টিৰ প্ৰাৰ্থী সুকুমাৰ ৰায়ে তেওঁৰ নিকটতম প্ৰতিদ্বন্দ্বী সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ বিনয় কৃষ্ণ বৰ্মনক ১৪,৬১৫ টা ভোটৰ ব্যৱধানত পৰাস্ত কৰে।<ref>{{cite web |url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2021/ConstituencywiseS253.htm |title=West Bengal Assembly Election 2021 Results: Cooch Behar Uttar |publisher=Election Commission of India |access-date=2021-05-02}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.ndtv.com/elections/west-bengal-assembly-election-results-2021/cooch-behar-uttar-mla-results |title=Cooch Behar Uttar Election Result 2021 LIVE: BJP Candidate Sukumar Roy Wins |publisher=NDTV |date=2021-05-02 |access-date=2021-05-06}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.anandabazar.com/west-bengal/assembly-election-2021/west-bengal-assembly-election-2021-results-coochbehar-uttar-constituency-dgtl/cid/1279268 |title=কোচবিহাৰ উত্তৰ বিধানসভা নির্বাচন ফলাফল ২০২১ |publisher=Anandabazar Patrika |language=bn |date=2021-05-02 |access-date=2021-05-06}}</ref> {{Election box begin |title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০২১]]: কোচবিহাৰ উত্তৰ}} {{Election box winning candidate with party link |candidate = [[সুকুমাৰ ৰায়]] |party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |votes = ১,২০,৪৮৩ |percentage = ৪৯.৪০ |change = +৩৫.৯৮ }} {{Election box candidate with party link |candidate = বিনয় কৃষ্ণ বৰ্মন |party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |votes = ১,০৫,৮৬৮ |percentage = ৪৩.৪০ |change = +৫.২৬ }} {{Election box candidate with party link |candidate = নগেন্দ্ৰ নাথ ৰায় |party = সৰ্বভাৰতীয় ফৰৱাৰ্ড ব্লক |votes = ১১,৪৭৫ |percentage = ৪.৭০ |change = -৩৮.৯৩ }} {{Election box candidate |candidate = ওপৰৰ এটাও নহয় |party = ন'টা |votes = ১,৫৭০ |percentage = ০.৬৪ |change = -০.৫৪ }} {{Election box candidate with party link |candidate = অনিল চন্দ্ৰ ৰায় |party = ছচিয়েলিষ্ট ইউনিটি চেণ্টাৰ অৱ ইণ্ডিয়া (কমিউনিষ্ট) |votes = ১,৩৮৬ |percentage = ০.৫৭ |change = -০.২০ }} {{Election box candidate with party link |candidate = নৰেশ চন্দ্ৰ ৰায় |party = নিৰ্দলীয় |votes = ১,৩৭৯ |percentage = ০.৫৭ |change = }} {{Election box candidate with party link |candidate = সমৰেশ ৰায় |party = কামতাপুৰ পিপলছ পাৰ্টি (ইউনাইটেড) |votes = ১,১২৭ |percentage = ০.৪৬ |change = }} {{Election box candidate with party link |candidate = গোপাল ৰায় |party = আমৰা বাঙালী |votes = ৬২৮ |percentage = ০.২৬ |change = }} {{Election box majority |votes = ১৪,৬১৫ |percentage = ৬.০০ |change = +০.৫১ }} {{Election box turnout |votes = ২,৪৩,৯১৬ |percentage = ৮৬.১৯ |change = -০.৩০ }} {{Election box gain with party link |winner = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |loser = সৰ্বভাৰতীয় ফৰৱাৰ্ড ব্লক |swing = +৩৭.৪৬ }} {{Election box end}} === ২০১৬ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০১৬ চনৰ নিৰ্বাচনত সৰ্বভাৰতীয় ফৰৱাৰ্ড ব্লকৰ নগেন্দ্ৰ নাথ ৰায়ে তেওঁৰ নিকটতম প্ৰতিদ্বন্দ্বী তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ পৰিমল বৰ্মনক ১২,২৯৩ টা ভোটৰ ব্যৱধানত পৰাস্ত কৰে।<ref>{{cite news |url=https://indianexpress.com/article/elections-2016/india/india-news-india/west-bengal-assembly-election-results-2016-live-updates-counting-vote-tmc-bjp-cpim-congress-2807661/ |title=West Bengal Election Result 2016: Complete list of winners |work=The Indian Express |date=2016-05-19 |access-date=2016-06-01}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.indiavotes.com/vidhan-sabha-details/2016/west-bengal/cooch-behar-uttar/9/46077/233 |title=Cooch Behar Uttar Assembly Election Results 2016 |work=IndiaVotes |access-date=2021-05-06}}</ref> {{Election box begin |title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০১৬]]: কোচবিহাৰ উত্তৰ}} {{Election box winning candidate with party link |candidate = নগেন্দ্ৰ নাথ ৰায় |party = সৰ্বভাৰতীয় ফৰৱাৰ্ড ব্লক |votes = ৯৭,৬২৯ |percentage = ৪৩.৬৩ |change = -১.৪৮ }} {{Election box candidate with party link |candidate = পৰিমল বৰ্মন |party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |votes = ৮৫,৩৩৬ |percentage = ৩৮.১৪ |change = -৫.৮০ }} {{Election box candidate with party link |candidate = [[সুকুমাৰ ৰায়]] |party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |votes = ৩০,০২৫ |percentage = ১৩.৪২ |change = +৬.৭১ }} {{Election box candidate |candidate = ওপৰৰ এটাও নহয় |party = ন'টা |votes = ২,৬৪৯ |percentage = ১.১৮ |change = }} {{Election box candidate with party link |candidate = প্ৰফুল্ল কুমাৰ দাস |party = নিৰ্দলীয় |votes = ১,৮৪৩ |percentage = ০.৮২ |change = }} {{Election box candidate with party link |candidate = অনিল চন্দ্ৰ ৰায় |party = ছচিয়েলিষ্ট ইউনিটি চেণ্টাৰ অৱ ইণ্ডিয়া (কমিউনিষ্ট) |votes = ১,৭৩১ |percentage = ০.৭৭ |change = }} {{Election box majority |votes = ১২,২৯৩ |percentage = ৫.৪৯ |change = +৪.৩২ }} {{Election box turnout |votes = ২,২৩,৭৭১ |percentage = ৮৬.৪৯ |change = +০.৪৪ }} {{Election box hold with party link |winner = সৰ্বভাৰতীয় ফৰৱাৰ্ড ব্লক |swing = +২.১৬ }} {{Election box end}} === ২০১১ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০১১ চনৰ নিৰ্বাচনত সৰ্বভাৰতীয় ফৰৱাৰ্ড ব্লকৰ প্ৰাৰ্থী নগেন্দ্ৰ নাথ ৰায়ে তেওঁৰ নিকটতম প্ৰতিদ্বন্দ্বী তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ প্ৰসেনজিত বৰ্মনক ২,১৯৭ টা ভোটৰ ব্যৱধানত পৰাস্ত কৰে।<ref>{{cite web |url=http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS253.htm |title=Constituency Wise Result Status - West Bengal 2011 |publisher=Election Commission of India |access-date=2011-05-17 |archive-date=2011-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110516050812/http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS253.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/cpi-m-swept-away-in-mamata-wave-trinamool-scripts-history-in-bengal/articleshow/8302061.cms |title=Trinamool scripts history in Bengal |work=The Times of India |date=2011-05-14 |access-date=2011-05-17}}</ref> {{Election box begin |title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০১১]]: কোচবিহাৰ উত্তৰ}} {{Election box winning candidate with party link |candidate = নগেন্দ্ৰ নাথ ৰায় |party = সৰ্বভাৰতীয় ফৰৱাৰ্ড ব্লক |votes = ৮৪,৮২৫ |percentage = ৪৫.১১ |change = }} {{Election box candidate with party link |candidate = প্ৰসেনজিত বৰ্মন |party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |votes = ৮২,৬২৮ |percentage = ৪৩.৯৪ |change = }} {{Election box candidate with party link |candidate = মালতী ৰাভা (ৰায়) |party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |votes = ১২,৬০৮ |percentage = ৬.৭১ |change = }} {{Election box candidate with party link |candidate = নিৰ্মল কুমাৰ ৰায় |party = নিৰ্দলীয় |votes = ৪,৭৪৫ |percentage = ২.৫২ |change = }} {{Election box majority |votes = ২,১৯৭ |percentage = ১.১৭ |change = }} {{Election box turnout |votes = ১,৮৮,০৩০ |percentage = ৮৬.০৫ |change = }} {{Election box hold with party link |winner = সৰ্বভাৰতীয় ফৰৱাৰ্ড ব্লক |swing = }} {{Election box end}} == ১৯৭৭–২০০৬: কোচবিহাৰ নৰ্থ সমষ্টি == ২০০৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচনত চিপিআই(এম)ৰ দীপক চন্দ্ৰ সৰকাৰে কোচবিহাৰ নৰ্থ আসনত জয়লাভ কৰে। ২০০১ চনত ফৰৱাৰ্ড ব্লকৰ দীপক চন্দ্ৰ সৰকাৰ জয়ী হৈছিল। ১৯৯৬ চনত কংগ্ৰেছৰ মিহিৰ গোস্বামীয়ে এই আসনত ফৰৱাৰ্ড ব্লকক পৰাস্ত কৰে। ১৯৯১ চনত ফৰৱাৰ্ড ব্লকৰ বিমল কান্তি বসু জয়ী হয়। ১৯৮৭, ১৯৮২ আৰু ১৯৭৭ চনত ফৰৱাৰ্ড ব্লকৰ অপৰাজিতা গোপ্পীয়ে এই সমষ্টিৰ পৰা ক্ৰমাগতভাৱে জয়লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://eci.nic.in/archive/ElectionAnalysis/AE/S25/Partycomp3.htm |title=3 - Cooch Behar North Assembly Constituency |work=Partywise Comparison Since 1977 |publisher=Election Commission of India |access-date=2010-12-07}}</ref> == লগতে চাওক == * [[কোচবিহাৰ লোকসভা সমষ্টি]] * [[পশ্চিমবংগ বিধানসভা]] * [[কোচবিহাৰ জিলা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://ceowestbengal.nic.in/ পশ্চিমবংগৰ মুখ্য নিৰ্বাচনী বিষয়াৰ আনুষ্ঠানিক ৱেবছাইট] [[শ্ৰেণী:পশ্চিমবংগৰ বিধানসভা সমষ্টি]] [[শ্ৰেণী:কোচবিহাৰ জিলা]] tioglbx7w0vmf42yrni1y69isaxla10 0 140522 648384 2026-10-29T08:35:54Z Jintu baro 51477 নতুন পৃষ্ঠা: কলাইগাঁও অসম ৰাজ্যৰ লুইতৰ উত্তৰ পাৰে ওদালগুৰি জিলাৰ অন্তৰ্গত এক বৃহৎ অঞ্চল। কলাইগাঁও অসমৰ ওদালগুৰি জিলাৰ এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ ঠাই। ইয়াৰ ধৰ্মীয় স্থান, স্থানীয় বজাৰ, প্ৰাকৃতি... 648384 wikitext text/x-wiki কলাইগাঁও অসম ৰাজ্যৰ লুইতৰ উত্তৰ পাৰে ওদালগুৰি জিলাৰ অন্তৰ্গত এক বৃহৎ অঞ্চল। কলাইগাঁও অসমৰ ওদালগুৰি জিলাৰ এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ ঠাই। ইয়াৰ ধৰ্মীয় স্থান, স্থানীয় বজাৰ, প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ বাবে অঞ্চলটো পৰিচিত।কলাইগাঁৱ পূৰ্বতে অবিভক্ত দৰং জিলাৰ অংশ আছিল।২০০৩ চনৰ ১০ফেব্ৰুৱাৰীত সম্পাদিত এক চুক্তি অনুসৰি বড়োলেণ্ড টেৰিটৰিয়েল এৰিয়া ডিষ্ট্ৰিক্ট (Bodoland Territorial Area District, সংক্ষেপে BTAD) নামৰ এক নতুন স্বায়ত্বশাসিত এলেকা গঠন হোৱাত দৰং জিলাৰ একাংশক লৈ ওদালগুৰি জিলা গঠন কৰা হয়। বৃহত্তৰ কলাইগাঁৱ অঞ্চলৰ কিছু এলেকাকো ওদালগুৰি জিলাত অন্তৰভুক্ত কৰা হয়। বৰ্ত্তমানেও কলাইগাঁৱৰ বহু এলেকা দৰং জিলাৰ অংশ। বৰ্তমান কলাইগাঁৱ বড়োলেণ্ডৰ ক্ষেত্ৰীয় পৰিষদৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য ঠাই হোৱাৰ লগতে দৰং জিলাৰ এখন উল্লেখযোগ্য ঠাই। ভৌগোলিক ভাবে চাবলৈ গলে কলগাওঁ চহৰৰ নিচেই কাষতে থকা চহৰ দুখন হল মঙলদৈ আৰু টংলা চহৰ। কলাইগাঁৱ‌ অঞ্চলত বিভিন্ন জাতি - জনগোষ্ঠীৰ মানুহ অতীতৰে পৰা বাস কৰি আহিছে। বিশেষকৈ বড়ো, ৰাভা, কোঁচ, কলিতা, ৰাজবংশী, ব্ৰাহ্মণ, বেংগলী, বিহাৰী, মাৰোৱাৰী , আদিবাসী, গাৰো, নাথ - যোগী ইত্যাদি সম্প্ৰদায়ৰ লোক এই বৃহত্তৰ অঞ্চলৰ লোক বাস কৰি আহিছে। সকলো জাতি - জনগোষ্ঠীৰ লোক মিলা প্ৰিতিৰে কলাইগাওঁ খনত ৰাজনৈতিক ,সামাজিক, সাংকৃতিক আৰু অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰত আগ ভাগ লৈ আহিছে। কলাইগাওঁ অঞ্চল লগতে অবিভক্ত দৰং জিলাত চলি অহা দেওধনী নৃত্য, উজাপালি, আই - নাম, বিয়া - নাম, খুলীয়া - ভাউৰীয়া, ঢেঁপা ঢুলীয়া, চেৰাঢক আদি পৰিবেশ্য কলাসমূহ অসমীয়া লোক সংস্কৃতিত এক সুকীয়া স্থান দখল কৰিছে। বৃহত্তৰ কলাইগাওঁ অঞ্চল বহুতো বৰন্য ব্যক্তি স্বাধীনতা আন্দোলনৰ লগত জড়িত আছিল লগতে বহুতো সাহিত্যক, শিল্পী, ৰাজনীতিবিদ, প্ৰশাসনিক, শিক্ষাবিদ, ক্ৰীড়াবিদ উদ্যোগপতি আদি কলাইগাওঁৰ বহুতো লোক অসমৰ লগতে ভাৰত আৰু বিশ্বত নাম উজালাবলৈ সক্ষম হৈছে। কলাইগাঁৱৰ বিষয়ে সংক্ষিপ্ত তথ্য স্থান: ওদালগুৰি জিলা অসম পিন নং -৭৮৪৫২৫ প্ৰধান জীৱিকা: কৃষি, বিশেষকৈ ধান খেতি, শাক - পাচলি , চাহ উৎপাদনো গুৰুত্ব পূৰ্ণ। প্ৰশাসনিক গুৰুত্ব: kalaigaon Revenue circle and Development Block ওদালগুৰি জিলাৰ প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাৰ অংশ। ৰেল যোগাযোগ: ওচৰৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰেল ষ্টেছন সমূহৰ ভিতৰত টংলা আৰু ওদালগুৰি আছে। কলাইগাঁও অঞ্চলৰ বিখ্যাত ঠাইসমূহ হল - ১) মূৰা দেৱালয় ২) ৰাম জানকী মন্দিৰ ৩) কলাইগাঁৱৰ কৃষ্ণ মন্দিৰ ৪) কলাইগাঁৱৰ ইস্কন মন্দিৰ ৫)কনকলতা জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য উদ্যান ৬)গেৰুৱা মা কামাখ্যা দেৱালয় কলাইগাঁৱৰ ওচৰৰ পৰ্যটনস্থলীসমূহ- ৭)ভৈৰৱকুণ্ড (Bhairabkunda) ৮)বৰনদী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য ৯)দ্বিজিৰি জলপ্ৰপাত (Dwijiri waterfall) জনগাঁথনি - ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ তথ্য অনুসৰি কলাইগাঁৱ মহকুমাৰ মুঠ জনসংখ্যা ১১০৮৬২ জন, ইয়াৰে ৫৬২৮৫ (৫০.৭৭%) পুৰুষ আৰু ৫৪৫৭৭(৪৯.২২%) মহিলা।কলাইগাঁৱৰ কিছুমান গাওঁ দৰং জিলাৰ লগত অন্তৰ্গত, আৰু তাত জনসংখ্যা আছিল ২৪২৪৬ জন (১২৭২৩) জন পুৰুষ আৰু ১২৫২৩ জন মহিলা)। বাকী অধিকাংশ গাওঁ ওদালগুৰি জিলাৰ অন্তৰ্গত, আৰু তাত জনসংখ্যা আছিল ৮৫৬১৬ জন (৪৩৫৬২ জন পুৰুষ আৰু ৪২০৫৮) জন মহিলা। অৰ্থনীতি - কলাইগাঁৱ ঠাইখন অৰ্থনীতি কৃষিৰ ওপৰত বহু পৰিমাণে নিৰ্ভৰশীল। ধানৰ খেতিয়েই হৈছে প্ৰধান খেতি, গৰু পালন, গাহৰি পালন, মাছ - পালন, হাঁহ কুকুৰা ইত্যাদি লগত জঢ়িত। বিভিন্ন সৰু - ডাঙৰ উদ্যোগ এই অঞ্চলত দেখা পোৱা যায়।কলাইগাঁৱৰ দেৱবাৰৰ বজাৰৰ চালযুক্ত আশ্ৰয় শিবিৰ কিন্তু যোৱা কেইবছৰমানৰ পৰা গ্ৰাহকবাদে গ্ৰাহক সামগ্ৰীৰ ব্যৱসায়ৰ তীব্ৰ উত্থানত অৰিহণা যোগাইছে। গধুৰ ধান খেতিৰ বাবে চহৰখনৰ ভিতৰত আৰু ইয়াৰ আশে - পাশে বহুতো সৰু সৰু থলুৱা ধানকল আহিলা যিবোৰ অসমৰ আন আন ঠাইলৈ ধান যোগান ধৰে, ইয়াৰ চাউলৰ সৰ্বাধিক গ্ৰাহক হোৱাৰ বাৱে গুৱাহাটী, মংগলদৈ চহৰ, আৰু বিভিন্ন স্থানলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।কলাইগাঁৱ ৰাইচ ব্ৰেণ্ডে এতিয়া অসমত নিজস্ব পৰিচয় গঢ়ি তুলিছে। শিক্ষা - এই অঞ্চলৰ উন্নয়নত শিক্ষা ব্যৱস্থাই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ইয়াত থকা বিদ্যালয় আৰু অন্যান্য শিক্ষানুষ্ঠানসমূহে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক শিক্ষা গ্ৰহণৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। এই অঞ্চলত উচ্চ শিক্ষাৰ বাৱে কলাইগাঁৱ স্নাতক মহাবিদ্যালয় আছে যত নেকি কলা আৰু বৰ্ত্তমান বিজ্ঞান খাখা আৰম্ভ কৰা হৈছে। ইয়াৰ লগতে এখন উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় , জুনিয়ৰ কলেজ, উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, মাধ্যমিক বিদ্যালয় আৰু বহুতো বেচৰকাৰী বিদ্যালয়, চেনিয়ৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল কলাইগাঁৱ আছে। এই বিদ্যালয় সমূহে এই অঞ্চলৰ লগতে জিলা আৰু অসম খনৰ নাম উজ্জালাবলৈ সক্ষম হৈছে। সামৰণিত ক’ব পাৰি যে কলাইগাঁও ওদালগুৰি জিলাৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অঞ্চল।এই অঞ্চলত নিবনুৱা সমস্যা, যাতায়াত, স্বাস্থ্যসেৱা আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ ক্ষেত্ৰত কিছুমান প্ৰত্যাহ্বান থাকিব পাৰে। শিক্ষা, স্বাস্থ্যসেৱা, বাট-পথ আৰু কৰ্মসংস্থাপনৰ অধিক উন্নয়নে স্থানীয় লোকসকলৰ জীৱন-যাত্ৰাৰ মান উন্নত কৰিব পাৰে। ইয়াৰ মানুহ, সংস্কৃতি আৰু পৰম্পৰাই অসমৰ সমৃদ্ধ ঐতিহ্যলৈ বিশেষ অৱদান আগবঢ়াইছে। 9cwixzhbx20rk7fo3u8hkkvqzr6p0i3 0 140523 648400 2026-10-29T10:21:50Z Poli Borah24 43763 নতুন পৃষ্ঠা: {{infobox newspaper | logo = [[File:Financial Times masthead.svg|frameless|class=skin-invert]] | language = English | image = Financial_Times_22_February_2021_cover.jpg | caption = Cover of the 22 February 2021 issue | founded = {{start date and age|1888|1|9|df=yes}} | format = {{plainlist| * [[Broadsheet]] (345[[millimeter|mm]] x 560mm) * [[Online Newspaper|Digital]] }} 648400 wikitext text/x-wiki {{infobox newspaper | logo = [[File:Financial Times masthead.svg|frameless|class=skin-invert]] | language = English | image = Financial_Times_22_February_2021_cover.jpg | caption = Cover of the 22 February 2021 issue | founded = {{start date and age|1888|1|9|df=yes}} | format = {{plainlist| * [[Broadsheet]] (345[[millimeter|mm]] x 560mm) * [[Online Newspaper|Digital]] }} 4c55gswomga7dcwbbd485g904vkb3ec 3 140524 648404 2026-10-29T10:58:44Z Neriah 29129 পৃষ্ঠা [[সদস্য বাৰ্তা:Bruhpedia]]ৰ পৰা [[সদস্য বাৰ্তা:Estoppel]]লৈ Neriahয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Bruhpedia|Bruhpedia]]" to "[[Special:CentralAuth/Estoppel|Estoppel]]" 648404 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[সদস্য বাৰ্তা:Estoppel]] d0rqpdf3byhpsr3k8wrh6eruhxlwbqf 2 140525 648414 2026-10-29T11:51:27Z SUDARSHANA PRIYODORSHINI 52519 নতুন পৃষ্ঠা: '''অৰ্থ পৰিবৰ্তনৰ ধাৰা:''' ভাষা এটা শুদ্ধ ৰূপত ব্যৱহাৰ কৰিবলে হʼলে, বিশেষকৈ শব্দ এটা শুদ্ধ অৰ্থত প্ৰয়োগ কৰিবলৈ শব্দৰ অৰ্থৰ পৰিবৰ্তনৰ ইতিহাস জনাটো অতি দৰকাৰী। প্ৰত্যেক ভাষাত ব্য... 648414 wikitext text/x-wiki '''অৰ্থ পৰিবৰ্তনৰ ধাৰা:''' ভাষা এটা শুদ্ধ ৰূপত ব্যৱহাৰ কৰিবলে হʼলে, বিশেষকৈ শব্দ এটা শুদ্ধ অৰ্থত প্ৰয়োগ কৰিবলৈ শব্দৰ অৰ্থৰ পৰিবৰ্তনৰ ইতিহাস জনাটো অতি দৰকাৰী। প্ৰত্যেক ভাষাত ব্যৱহৃত শব্দৰ অৰ্থৰ লগত জন্মগত সম্পৰ্ক নাই। মানুহে কেতয়াবা নজনাকৈয়ে আৰোপ শব্দৰ অৰ্থৰ পৰিসৰ কেতিয়াবা বহল হয়, কেতিয়াবা সংকুচিত হয় আৰু কেতিয়াবা সম্পূৰ্ণ বেলেগ ধৰণে শব্দৰ অৰ্থ আৰোপ কৰে। শব্দৰ অৰ্থৰ এনেধৰনৰ কথাবোৰ বিশ্লেষণ কৰি চোৱাৰ সুবিধাৰ বাবে শব্দাৰ্থৰ পৰিবৰ্তনক তিনিটা ধাৰাত বিভক্ত কৰা হৈছে।এই তিনিটা ধাৰা হ'ল : ক/ অৰ্থবিস্তাৰ খ/ অৰ্থসংকোচ গ/ অৰ্থ সংশ্লেষ '''ক) অর্থবিস্তাৰ''' - একালত সীমিত বা নির্দিষ্ট অৰ্থত , কম পৰিসৰত ব্যবহাৰ হোৱা শব্দ এটা যেতিয়া সময়ৰ পৰিবৰ্তনৰ লগে লগে অর্থব পৰিবর্তন হৈ বহল বা বিস্তাৰিত ৰূপত ব্যবহাৰ হ'বলৈ ধৰে, তেতিয়া তাক কোৱা হয় অর্থবিস্তাৰ। উদাহৰণস্বৰূপে - 'বুৰঞ্জী' শব্দটোৱে আহোম ৰজা দিনৰ ৰাজনৈতিক ঘটনাৱলী লিপিবদ্ধ কৰি ৰখা পুথিসমূহক বুজাইছিল, কিন্তু বর্তমান 'বুৰঞ্জী' শব্দটোৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি কৰা হল, যেনে- সাহিত্যৰ বুৰঞ্জী, অসম বুৰজী, অর্থনৈতিক বুৰঞ্জী আদি। আদিতে 'কাঁহী' শব্দই কাঁহৰ পৰা নির্মিত থাল' বুজাইছিল; আজি কালি ই 'যিকোনো উপাদানেৰে নির্মিত থাল' বুজায়। 'পাত্ৰ'মানে ধাতুৰে বা মার্টিৰে নির্মিত আধাৰ' আজিকালি ই 'উপযুক্ত দৰা' বুজোৱা হল। 'হাল' শব্দই মূলতে হাল বাবলৈ ব্যবহাৰ কৰা পশুৰ যোৰক বুজাইছিল, আজিকালি ই মানুলৈ সম্প্রসাৰিত হৈছে: যেনে-'ডেকা-গাভৰুহাল'। প্ৰত্যেক ভাষাতে এনেধৰণৰ অর্থ-বিস্তাৰৰ অলেখ দৃষ্টান্ত আছে। '''খ) অর্থসংকোচ :-''' ব্যাপক অর্থত ব্যবহৃত শব্দৰ একোটা যেতিয়া সীমিত অর্থত ব্যবহৃত হয়, তেতিয়া তাক অর্থ সংকোচ বোলে। উদাহশাস্বৰূপে- 'মৃগ'শব্দই অতীতত সকলো পশুকে বুজাইছিল,পশু চিকাৰ কৰিবলৈ যোৱা " মৃগয়া " শব্দটো ব্যবহাৰ কৰা হৈছিল, কিন্তু 'মৃগ শব্দ সংকুচিত হৈ বর্তমান অধুনিকা অসমীয়াত 'মৃগ' মানে 'হৰিণা' ইংৰাজী 'meat' শব্দ আহাৰ বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিন্তু 'meat শব্দ সংকুচিত হৈ এবিধ বিশেষ আহাৰ 'মাংসে'ক বুজাবলৈ ধৰিলে। সংস্কৃতত 'প্রদীপ' মানে 'সিকোনো পোহৰ' অসমীয়াত ই হ'লগৈ 'মাটি বা পিতলৰ চাকি'। এনেধৰণে প্ৰতিটো ভাষাতে শব্দৰ অর্থ-সংকোচৰ বহুতো উদাহরণ পোরা যায়। '''গ)অৰ্থ সংশ্লেষঃ'''- সম্য়য়ৰ পৰিবর্তনৰ লগে লগে কিছুমান শব্দৰ অর্থৰ পৰিধি বিস্তৃত অথবা সংকুচিত নহৈ আমূল পৰিবর্তিত হয়। ইয়াক কোরা হয় অর্থসংশ্লেষ। সংস্কৃতত 'ধুৰন্ধৰ' মানে আছিল 'দক্ষ, পাকৈত' অসমীয়াত ইয়াৰ অর্থ হ'লগৈ বদমাচ, দুষ্ট, দগাবাজ'। আকৌ 'পাষণ্ড' শব্দৰ অর্থ আছিল 'ধর্মসম্প্রদায়ক, কিন্তু অসমীয়াত ইয়াৰ অর্থ হ'লগৈ ʼদুর্মতিসম্পন্ন লোক।' 'দুখীয়া' শব্দৰ মূল অর্থ 'দুখী', অর্থাৎ যাৰ দুখ বেছি, এতিয়া 'দুখীয়া' মানে ধনহীন ব্যক্তি। ইংৰাজীত 'holiday' মানে আছিল 'পুণ্য তিথিৰ দিন' আজিকালি হ'লগৈ বন্ধ। সাম্প্রতিক কালৰ অসমীয়াতো 'অর্থসংশ্লেষʼৰ উদাহৰণ বিচাৰি পোৱা যায়। (-বিলাক) বিভক্তি আগতে সন্মানার্থত ব্যবহৃত হৈছিল। আজিকালি ই হেয় অর্থহে কৰে। ʼঅধ্যাপক বিলাকে বহুত দৰমহা পায়ʼ বুলিলে ʼঅধ্যাপকʼসকল ক্ষুণ্ণ হ'ব পৃথিবীৰ প্ৰায় সকলো ভাষাতে সময়ে সময়ে শব্দৰ অৰ্থৰ এনেধৰণে পৰিবর্তন হৈ আহিছে। '''উৎসঃ''' দত্ত বৰুৱা, (ড°)ফণীন্দ্র নারায়ণ: আধুনিক ভাষাবিজ্ঞান পৰিচয় কোঁৱৰ, (ড°) অর্পনা : ভাষাবিজ্ঞান উপক্রমণিকা পাঠক, (ড°) ৰমেশ : ভাষাবিজ্ঞানৰ ভূমিকা l02g573kqclpw03x5w1n27ugygv14ab 648415 648414 2026-10-29T11:56:19Z SUDARSHANA PRIYODORSHINI 52519 648415 wikitext text/x-wiki '''অৰ্থ পৰিবৰ্তনৰ ধাৰা:''' ভাষা এটা শুদ্ধ ৰূপত ব্যৱহাৰ কৰিবলে হʼলে, বিশেষকৈ শব্দ এটা শুদ্ধ অৰ্থত প্ৰয়োগ কৰিবলৈ শব্দৰ অৰ্থৰ পৰিবৰ্তনৰ ইতিহাস জনাটো অতি দৰকাৰী। প্ৰত্যেক ভাষাত ব্যৱহৃত শব্দৰ অৰ্থৰ লগত জন্মগত সম্পৰ্ক নাই। মানুহে কেতয়াবা নজনাকৈয়ে আৰোপ শব্দৰ অৰ্থৰ পৰিসৰ কেতিয়াবা বহল হয়, কেতিয়াবা সংকুচিত হয় আৰু কেতিয়াবা সম্পূৰ্ণ বেলেগ ধৰণে শব্দৰ অৰ্থ আৰোপ কৰে। শব্দৰ অৰ্থৰ এনেধৰনৰ কথাবোৰ বিশ্লেষণ কৰি চোৱাৰ সুবিধাৰ বাবে শব্দাৰ্থৰ পৰিবৰ্তনক তিনিটা ধাৰাত বিভক্ত কৰা হৈছে।এই তিনিটা ধাৰা হ'ল : ক/ অৰ্থবিস্তাৰ খ/ অৰ্থসংকোচ গ/ অৰ্থ সংশ্লেষ '''ক) অর্থবিস্তাৰ''' - একালত সীমিত বা নির্দিষ্ট অৰ্থত , কম পৰিসৰত ব্যবহাৰ হোৱা শব্দ এটা যেতিয়া সময়ৰ পৰিবৰ্তনৰ লগে লগে অর্থব পৰিবর্তন হৈ বহল বা বিস্তাৰিত ৰূপত ব্যবহাৰ হ'বলৈ ধৰে, তেতিয়া তাক কোৱা হয় অর্থবিস্তাৰ। উদাহৰণস্বৰূপে - 'বুৰঞ্জী' শব্দটোৱে আহোম ৰজা দিনৰ ৰাজনৈতিক ঘটনাৱলী লিপিবদ্ধ কৰি ৰখা পুথিসমূহক বুজাইছিল, কিন্তু বর্তমান 'বুৰঞ্জী' শব্দটোৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি কৰা হল, যেনে- সাহিত্যৰ বুৰঞ্জী, অসম বুৰজী, অর্থনৈতিক বুৰঞ্জী আদি। আদিতে 'কাঁহী' শব্দই কাঁহৰ পৰা নির্মিত থাল' বুজাইছিল; আজি কালি ই 'যিকোনো উপাদানেৰে নির্মিত থাল' বুজায়। 'পাত্ৰ'মানে ধাতুৰে বা মার্টিৰে নির্মিত আধাৰ' আজিকালি ই 'উপযুক্ত দৰা' বুজোৱা হল। 'হাল' শব্দই মূলতে হাল বাবলৈ ব্যবহাৰ কৰা পশুৰ যোৰক বুজাইছিল, আজিকালি ই মানুলৈ সম্প্রসাৰিত হৈছে: যেনে-'ডেকা-গাভৰুহাল'। প্ৰত্যেক ভাষাতে এনেধৰণৰ অর্থ-বিস্তাৰৰ অলেখ দৃষ্টান্ত আছে। '''খ) অর্থসংকোচ :-''' ব্যাপক অর্থত ব্যবহৃত শব্দৰ একোটা যেতিয়া সীমিত অর্থত ব্যবহৃত হয়, তেতিয়া তাক অর্থ সংকোচ বোলে। উদাহশাস্বৰূপে- 'মৃগ'শব্দই অতীতত সকলো পশুকে বুজাইছিল,পশু চিকাৰ কৰিবলৈ যোৱা " মৃগয়া " শব্দটো ব্যবহাৰ কৰা হৈছিল, কিন্তু 'মৃগ শব্দ সংকুচিত হৈ বর্তমান অধুনিকা অসমীয়াত 'মৃগ' মানে 'হৰিণা' ইংৰাজী 'meat' শব্দ আহাৰ বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিন্তু 'meat শব্দ সংকুচিত হৈ এবিধ বিশেষ আহাৰ 'মাংসে'ক বুজাবলৈ ধৰিলে। সংস্কৃতত 'প্রদীপ' মানে 'সিকোনো পোহৰ' অসমীয়াত ই হ'লগৈ 'মাটি বা পিতলৰ চাকি'। এনেধৰণে প্ৰতিটো ভাষাতে শব্দৰ অর্থ-সংকোচৰ বহুতো উদাহরণ পোরা যায়। '''গ)অৰ্থ সংশ্লেষঃ'''- সম্য়য়ৰ পৰিবর্তনৰ লগে লগে কিছুমান শব্দৰ অর্থৰ পৰিধি বিস্তৃত অথবা সংকুচিত নহৈ আমূল পৰিবর্তিত হয়। ইয়াক কোরা হয় অর্থসংশ্লেষ। সংস্কৃতত 'ধুৰন্ধৰ' মানে আছিল 'দক্ষ, পাকৈত' অসমীয়াত ইয়াৰ অর্থ হ'লগৈ বদমাচ, দুষ্ট, দগাবাজ'। আকৌ 'পাষণ্ড' শব্দৰ অর্থ আছিল 'ধর্মসম্প্রদায়ক, কিন্তু অসমীয়াত ইয়াৰ অর্থ হ'লগৈ ʼদুর্মতিসম্পন্ন লোক।' 'দুখীয়া' শব্দৰ মূল অর্থ 'দুখী', অর্থাৎ যাৰ দুখ বেছি, এতিয়া 'দুখীয়া' মানে ধনহীন ব্যক্তি। ইংৰাজীত 'holiday' মানে আছিল 'পুণ্য তিথিৰ দিন' আজিকালি হ'লগৈ বন্ধ। সাম্প্রতিক কালৰ অসমীয়াতো 'অর্থসংশ্লেষʼৰ উদাহৰণ বিচাৰি পোৱা যায়। (-বিলাক) বিভক্তি আগতে সন্মানার্থত ব্যবহৃত হৈছিল। আজিকালি ই হেয় অর্থহে কৰে। ʼঅধ্যাপক বিলাকে বহুত দৰমহা পায়ʼ বুলিলে ʼঅধ্যাপকʼসকল ক্ষুণ্ণ হ'ব পৃথিবীৰ প্ৰায় সকলো ভাষাতে সময়ে সময়ে শব্দৰ অৰ্থৰ এনেধৰণে পৰিবর্তন হৈ আহিছে। '''উৎসঃ''' দত্ত বৰুৱা, (ড°)ফণীন্দ্র নারায়ণ: আধুনিক ভাষাবিজ্ঞান পৰিচয় কোঁৱৰ, (ড°) অর্পনা : ভাষাবিজ্ঞান উপক্রমণিকা পাঠক, (ড°) ৰমেশ : ভাষাবিজ্ঞানৰ ভূমিকা mzt65p1adgr2u1scb6zn3ssyv1bq99e