অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া aswiki https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A4 MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter মাধ্যম বিশেষ বাৰ্তা সদস্য সদস্য বাৰ্তা ৱিকিপিডিয়া ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা চিত্ৰ চিত্ৰ বাৰ্তা মিডিয়াৱিকি মিডিয়াৱিকি আলোচনা সাঁচ সাঁচ বাৰ্তা সহায় সহায় বাৰ্তা শ্ৰেণী শ্ৰেণী বাৰ্তা ৱিকিচ'ৰা ৱিকিচ'ৰা আলোচনা MOS MOS talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 1886 651936 631784 2026-11-10T09:17:21Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651936 wikitext text/x-wiki {{stub literature}} {{সাহিত্য}} লিখন-শিল্পক এক কথাত '''সাহিত্য''' ({{lang-en|literature}}) বোলা হয়। [[গদ্য]], [[পদ্য]] আৰু [[নাটক]] - এই তিনি ধাৰাত প্ৰাথমিকভাৱে সাহিত্যক ভাগ কৰা হৈছে। গদ্যৰ কিছুমান ভাগ হৈছে [[প্ৰবন্ধ]], [[নিবন্ধ]], [[গল্প]] ইত্যাদি। [[সমাজ]] জীৱনৰ প্ৰকৃত ছবি যি মাধ্যমৰ জৰিয়তে লিখিতভাৱে প্ৰকাশ কৰা হয় সেয়ে '''সাহিত্য'''। ‘সম’ আৰু ‘হিত’ – এই দুয়োটা শব্দৰপৰাই সাহিত্য শব্দটোৰ সৃষ্টি হৈছে। সাহিত্যৰ লগত ভাষাৰ সম্পৰ্ক ওতপ্ৰোত, দুয়ো দুয়োৰে পৰিপূৰক। সাহিত্য হ’ল সমাজৰ দাপোন স্বৰূপ। সমাজত বৰ্তি থকা আৱেগ-অনুভূতি, বিদ্ৰোহ-আকাংক্ষা, মৰম-অত্যাচাৰ আদি বিভিন্ন দিশক সাহিত্যৰ যোগেদি প্ৰতিফলিত কৰা হয়। সামাজিক জনজীৱনৰ প্ৰতিটো দশকে ভাষাৰ সহায়ত সাহিত্যৰ যোগেদি প্ৰকাশ কৰিব পাৰি। সাহিত্য অবিহনে এটা [[ভাষা]] বা জাতি জীয়াই থাকিব নোৱাৰে। সাহিত্য চৰ্চাই ভাষা বা জাতিক উন্নতিৰ পথত আগুৱাই নিয়াত প্ৰত্যক্ষভাৱে সহায় কৰে। সাহিত্য হ'ল যিকোনো লিখিত ৰচনাৰ সংকলন, কিন্তু ইয়াক বিশেষভাৱে কলা বুলি গণ্য কৰা লেখাৰ বাবেও অধিক সংকীৰ্ণভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশেষকৈ উপন্যাস, নাটক আৰু কবিতাৰ বাবে।<ref name="OD">{{cite web|url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/american_english/literature|title=Literature: definition|publisher=Oxford Learner's Dictionaries|access-date=24 July 2020|archive-date=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610161527/https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/american_english/literature|url-status=live}}</ref> ইয়াত ছপা আৰু ডিজিটেল লেখা দুয়োটা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book|last=Rettberg|first=Scott|title=Electronic literature|url=https://archive.org/details/electroniclitera0000rett|date=2019|publisher=Polity press|isbn=978-1-5095-1677-3|location=Cambridge, UK Medford, MA}}</ref> শেহতীয়া শতিকাবোৰত এই সংজ্ঞাটো মৌখিক সাহিত্যকো সামৰি লোৱা হৈছে, যাৰ বহুখিনি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।{{sfn|Goody|1987|p=}}<ref name="archive">{{cite web|last=Goody|first=Jack|title=Oral literature|url=https://www.britannica.com/art/oral-literature|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191214104037/https://www.britannica.com/art/oral-literature|archive-date=14 December 2019|access-date=2020-07-27|publisher=[[Encyclopaedia Britannica]]}}; see also [[Homer]].</ref> সাহিত্য হৈছে জ্ঞান আৰু মনোৰঞ্জনৰ ৰেকৰ্ডিং, সংৰক্ষণ, আৰু প্ৰেৰণৰ এক পদ্ধতি। ইয়াৰ সামাজিক, মানসিক, আধ্যাত্মিক বা ৰাজনৈতিক ভূমিকাও থাকিব পাৰে। সাহিত্য সমালোচনা অন্যতম পুৰণি শৈক্ষিক শাখা, আৰু ই নিৰ্দিষ্ট গ্ৰন্থৰ সাহিত্যিক যোগ্যতা বা বৌদ্ধিক তাৎপৰ্য্যৰ সৈতে জড়িত। গ্ৰন্থ আৰু অন্যান্য গ্ৰন্থক শিল্পকৰ্ম বা পৰম্পৰা হিচাপে অধ্যয়ন কৰাটো ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে পাঠ্য সমালোচনা বা গ্ৰন্থখনৰ ইতিহাসে সামৰি লৈছে। "সাহিত্য", শিল্পৰূপ হিচাপে কেতিয়াবা সাহিত্যিক কল্পকাহিনী, শিল্পকৌশলতাৰ লক্ষ্যৰে লিখা কল্পকাহিনীৰ সমাৰ্থকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়,<ref>[https://nybookeditors.com/2018/07/what-is-literary-fiction/ A Beginner's Guide to Literary Fiction" | NY Book Editors].</ref><ref>Girolimon, Mars. [https://www.snhu.edu/about-us/newsroom/liberal-arts/types-of-genres "Types of Genres: A Literary Guide"], [[Southern New Hampshire University]], 11 December 2023. Retrieved 3 September 2024.</ref> কিন্তু বিভিন্ন অকল্পনীয় ধাৰা, যেনে জীৱনী, ডায়েৰী, স্মৃতিগ্ৰন্থ, চিঠি, আৰু ৰচনা। এই বহল সংজ্ঞাৰ ভিতৰত সাহিত্যত কোনো বিশেষ বিষয়ৰ অকাল্পনিক কিতাপ, প্ৰবন্ধ বা অন্যান্য লিখিত তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name="EB">{{Cite web|last=Rexroth|first=Kenneth|title=literature &#124; Definition, Characteristics, Genres, Types, & Facts|url=https://www.britannica.com/art/literature|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200729030437/https://www.britannica.com/art/literature|archive-date=29 July 2020|access-date=27 July 2020|website=Encyclopedia Britannica}}</ref><ref name="auto">''OED''{{full citation needed|date=November 2023}}</ref> ছপা প্ৰযুক্তিৰ বিকাশে লিখিত ৰচনাৰ প্ৰতিদিনে বৃদ্ধি পোৱা বিতৰণ আৰু প্ৰসাৰৰ সুবিধা দিছে, আনহাতে ডিজিটেল যুগে অনলাইন ইলেক্ট্ৰনিক সাহিত্য আৰু অন্যান্য আধুনিক সংবাদ মাধ্যমৰ মাজৰ ৰেখাডাল ম্লান কৰি পেলাইছে। == সংজ্ঞা == সাহিত্য শব্দটোৰ অৰ্থ ব্যাপক আৰু সংকুচিত দুটা ৰূপ পোৱা যায়। যিকোনো পুথিৰ প্ৰসংগতে সাহিত্য শব্দটো ব্যৱহাৰ হ'ব পাৰে। সেই অৰ্থত প্ৰচাৰ পুস্তিকাৰপৰা আৰম্ভকৰি জ্যোতিষ, ব্যাকৰণ, দৰ্শন, বিজ্ঞান, অংক অৰ্থশাস্ত্ৰ আদি যিবোৰ পুথিয়ে মানুহৰ জ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰৰ পৰিধি বিস্তৃত কৰে সেই সকলোবোৰেই সাহিত্য। কিন্তু জ্ঞান বিলোৱাটোৱে সাহিত্যৰ উদ্দেশ্য নহয়। সংস্কৃত আলংকৰিক তথা পাশ্চাত্য সাহিত্যবেত্তাসকলৰ পাঠক আৰু শ্ৰোতাৰ মনত আনন্দপূৰ্ণ মানসিক অৱস্থা এটা সৃষ্টি কৰাহে সাহিত্যৰ উদ্দেশ্য। আই এ ৰিচাৰ্ডচ আদি পাশ্চাত্য সাহিত্যিকেও এই আনন্দপূৰ্ণ অৱস্থাটোৰ ওপৰতহে গুৰুত্ব দিছে। তেওঁৰ মতে সাহিত্যৰ সহায়ত আমাৰ ভাবনা শক্তি অধিকভাৱে পৰিষ্কাৰ হয় আৰু সেই হেতুকে প্ৰাকৃতিক বস্তুত উপলব্ধ হোৱা আনন্দতকৈ সাহিত্যৰ আনন্দ বেছি তীব্ৰ আৰু প্ৰভাৱশালী। গতিকে প্ৰসাৰিত অৰ্থত সাধাৰণ প্ৰচাৰ পুস্তিকাৰপৰা আৰম্ভ কৰি জ্ঞান-বিজ্ঞানৰ গ্ৰন্থবোৰো সাহিত্য নামেৰেই পৰিচিত। আনহাতে অকল আনন্দদানক্ষম ৰচনাইহে প্ৰকৃত সাহিত্যৰ নাম পায়। য়ে হ'ল সাহিত্যৰ সংকুচিত ৰূপ। <ref name="পৰাগ"/> সময়ৰ লগে লগে সাহিত্যৰ সংজ্ঞা ভিন্ন হৈ আহিছে। পশ্চিম ইউৰোপত ১৮ শতিকাৰ আগতে সাহিত্যই সকলো কিতাপ আৰু লেখাক বুজাইছিল। ইয়াক পুৰণি, অধিক অন্তৰ্ভুক্ত ধাৰণালৈ ঘূৰি অহা বুলি ক’ব পাৰি, যাতে উদাহৰণস্বৰূপে সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত কেন’নিক ৰচনাৰ উপৰি জনপ্ৰিয় আৰু সংখ্যালঘু ধাৰাসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। এই শব্দটো অলিখিত ৰচনাৰ উল্লেখতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়: "মৌখিক সাহিত্য" আৰু "প্ৰাকসাক্ষৰ সংস্কৃতিৰ সাহিত্য"লৈ। ব্যুৎপত্তিগতভাৱে এই শব্দটো লেটিন লিটেৰাটুৰা/লিটেৰাটুৰা, "শিক্ষণ, লিখা, ব্যাকৰণ"ৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, মূলতঃ "আখৰেৰে গঠিত লিখা," লিটেৰা/লিটেৰা, "আখৰ"ৰপৰা।<ref name="oetyd">{{cite web|title=literature (n.)|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=literature&allowed_in_frame=0|publisher=Online Etymology Dictionary|access-date=9 February 2014|archive-date=22 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222162614/http://www.etymonline.com/index.php?term=literature&allowed_in_frame=0|url-status=live}}</ref> ইয়াৰ পিছতো এই শব্দটো প্ৰয়োগ কৰা হৈছে কথিত বা গোৱা গ্ৰন্থলৈ।<ref name="meyer">{{cite journal|last=Meyer|first=Jim|year=1997|title=What is Literature? A Definition Based on Prototypes|url=http://www.und.nodak.edu/dept/linguistics/wp/1997Meyer.htm|journal=Work Papers of the Summer Institute of Linguistics and University of North Dakota Session|volume=41|issue=1|access-date=11 February 2014}}{{Dead link|date=January 2021}}</ref><ref>{{cite journal|last=Finnegan|first=Ruth|title=How Oral Is Oral Literature?|url=https://archive.org/details/bulletin-soas_1974_37_1/page/52|journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies|year=1974|volume=37|issue=1|pages=52–64|jstor=614104|doi=10.1017/s0041977x00094842|s2cid=190730645}} {{subscription required}}</ref> সাহিত্যক প্ৰায়ে ছিনেকড'চিকভাৱে "লেখা" বুলি কোৱা হয়, বিশেষকৈ সৃষ্টিশীল লেখা আৰু কাব্যিকভাৱে "লেখাৰ কলা" (বা কেৱল "কলা") বুলি কোৱা হয়। ছিড ফিল্ডে তেওঁৰ শাখা চিত্ৰনাট্যক "এটা কলা যি মাজে মাজে শিল্পৰ স্তৰলৈ উন্নীত হয়" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite book|author-last=Field|author-first=Syd|title=Screenplay: The Foundations of Screenwriting|url=https://archive.org/details/screenplayfounda0000fiel_r1c5|section=Introduction|publisher=Delta|date=2005|isbn=978-0440582731}}</ref> সাহিত্যৰ মূল্য বিচাৰ সংজ্ঞাই ইয়াক কেৱল উচ্চমানৰ লেখাৰে গঠিত বুলি গণ্য কৰে যি বেলেছ-লেট্ৰেছ ("সূক্ষ্ম লেখা") পৰম্পৰাৰ অংশ।[14] ইয়াৰ উদাহৰণ ১৯১০–১৯১১ চনৰ এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাত সাহিত্যক "লেখালৈ হ্ৰাস কৰা শ্ৰেষ্ঠ চিন্তাৰ সৰ্বোত্তম প্ৰকাশ" বুলি শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Biswas, ''Critique of Poetics'', 538">{{cite book|surname=Biswas|given=A.R.|title=Critique of Poetics|volume=2|year=2005|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0377-1|url=https://books.google.com/books?id=9dpqORJYizkC&q=%22the%20best%20expression%20of%20the%20best%20thought%20reduced%20to%20writing%22&pg=PP1|archive-date=2021-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414114731/https://books.google.com/books?id=9dpqORJYizkC&q=%22the%20best%20expression%20of%20the%20best%20thought%20reduced%20to%20writing%22&pg=PP1|url-status=live|page=538}}</ref> মেথিউ আৰ্নল্ডে সাহিত্যক জীৱনৰ সমালোচনা বুলি উল্লেখ কৰিছে। জৰ্জ ইলিয়তে সাহিত্যক জীৱনৰ লগত সংলগ্ন বুলি উল্লেখ কৰিছে। <ref name="পৰাগ"/> ==সাহিত্যৰ বিষয়-বস্তু== সাহিত্যৰ বিষয়-বস্তু ব্যাপক হ'লেও সুবিধাৰ কাৰণে তাক কেইটামান ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি।<ref name="পৰাগ">{{cite book | title=সাহিত্য সংজ্ঞা আৰু আংগিক | publisher=অসম পাবলিচিং কোম্পানী | author=পৰাগ কুমাৰ ভট্টাচাৰ্য | year=২০০২}}</ref> সেইবোৰ হ'ল *ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতা: ব্যক্তিৰ ব্যক্তি হিচাপে আহৰিত অভিজ্ঞতাকেই ই সামৰি লয়। ব্যক্তিগত জীৱনৰ অন্তৰ আৰু বৰ্হিজগতৰ লগত ই সম্পৰ্কান্বিত। *মানৱীয় অভিজ্ঞতা: প্ৰত্যেক মানুহে জীৱন জগত ভগৱান ইত্যাদি বিষয় সম্পৰ্কে কিছুমান প্ৰশ্নৰ সন্মুখীন হয়। এই ধাৰণা আৰু অভিজ্ঞতাবোৰেই ব্যক্তিগত স্তৰৰপৰা সামূহিক স্তৰলৈ উন্নীত হয়। *মানুহৰ সমাজ প্ৰতিবেশী আৰু অন্য ব্যক্তিৰ লগত মানুহৰ সম্পৰ্কও সাহিত্যৰ বিষয় হয়। *নৈসৰ্গিক প্ৰকৃতি আৰু ইয়াৰ লগত মানুহৰ সম্পৰ্কও সাহিত্যৰ বিষয় হয়। *বিভিন্ন বিভিন্ন ৰূপত মানুহে সৃষ্টি আৰু প্ৰকাশ কৰা ক্ষমতা আৰু ইয়াৰ শিল্পায়িত ৰূপ সাহিত্যৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়।<br /> এই পাঁচটা বিষয়ৰ সন্দৰ্ভত সাহিত্যক এনেদৰে ভাগ কৰি দেখুৱাব পাৰি।<ref name="পৰাগ"/> *ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতাৰ সাহিত্য। *সাধাৰণ মানুহৰ জীৱনৰ ওপৰত ৰচিত সাহিত্য। *সামাজিক জীৱনৰ সাহিত্য *প্ৰকৃতি বিষয়ক সাহিত্য। *সাহিত্য আৰু কলাৰ বিশ্লেষণাত্মক সাহিত্য। == পৌৰাণিক সাহিত্য == ==বিভিন্ন প্ৰকাৰ== === কবিতা === === প্ৰবন্ধ === === গল্প === === উপন্যাস === === নাট্য সাহিত্য === ==লগতে চাওক== *[[অসমীয়া সাহিত্য]] * [[তৰুণ চন্দ্ৰ পামেগাম]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-55 ডিক্সনাৰী অৱ দ্য হিষ্টৰী অৱ আইদিয়াছ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090506142453/http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-55 |date=2009-05-06 }} * [http://arquivo.pt/wayback/20090723154731/http://www.ulib.org/ কাৰ্ণেগী মেলন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিশ্বজনীন পাঠগাৰ] * [http://www.ielforum.org ইংৰাজী লিটাৰেচাৰ ফোৰাম] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181228091532/http://ielforum.org/ |date=2018-12-28 }} * [http://gutenberg.net প্ৰজেক্ট গুটেনবাৰ্গৰ অনলাইন পাঠগাৰ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020124042653/http://gutenberg.net/ |date=2002-01-24 }} * [http://arts.bdnews24.com আৰ্টচ, বিডিনিউজ টুৱেণ্টি ফৰ ডটকম] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012232151/http://arts.bdnews24.com/ |date=2007-10-12 }} [[শ্ৰেণী: সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী: সাহিত্য|*]] f6yhcpydv44hi3cj7zwsvcwg7e39vlk 0 2232 651710 651294 2026-11-09T13:10:48Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651710 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = দৰং জিলা | native_name = দৰং | native_name_lang = as | settlement_type = [[অসমৰ জিলা|জিলা]] | image_skyline = Patharughat.JPG | image_alt = | image_caption = পথৰুঘাটৰ শ্বহীদ স্তমভ | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | mottoeng = | image_map = Darrang in Assam (India).svg | map_alt = | map_caption = দৰং জিলা | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = |latd= |latm= |lats= |latNS=N |longd= |longm= |longs= |longEW=E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[States of India|ৰাজ্য]] | subdivision_name = [[অসম]] | subdivision_type1 = দেশ | subdivision_name1 = [[ভাৰত]] | subdivision_type2 = সদৰ | subdivision_name2 = [[মঙ্গলদৈ]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = | seat = [[মঙ্গলদৈ]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_total = 908090 | population_as_of = ২০১১ | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +05:30 | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = | iso_code = IN-AS-DA | website = http://darrang.gov.in/ | footnotes = }} '''দৰং জিলা:''' ({{lang-en|Darrang District}}) হৈছে [[ভাৰত]]বৰ্ষৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ ৩১খন [[অসমৰ জিলা|জিলা]]ৰ ভিতৰত এখন জিলা। প্ৰশাসনিক জিলাখনৰ সদৰ স্থান আৰু একমাত্ৰ মহকুমাৰ হৈছে [[মঙ্গলদৈ]]। দৰং জিলাৰ দুখন পৌৰ নগৰ হৈছে মংগলদৈ আৰু ছিপাঝাৰ। ১৯৮৩ চনত অবিভক্ত দৰং জিলাৰ বিভাজন হয় আৰু তেজপুৰ মহকুমাক লৈ [[শোণিতপুৰ জিলা]] গঠন হয়। পূৰ্বৰ মঙ্গলদৈ মহকুমাক দৰং জিলা নাম দিয়া হয়। ২০০৪ চনত পুনৰ দৰং জিলাৰ এটা অংশৰপৰা [[ওদালগুৰি জিলা]] গঠন কৰা হয়। দৰং জিলাই বৰ্তমান ৩৪৮১ বৰ্গ কিলোমিটাৰ ঠাই অধিকাৰ কৰি আছে। ==নামৰ ইতিবৃত্ত== প্ৰাচীনকালত ভাৰতৰ [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব প্ৰান্তৰ]] লৌহিত্যৰ উত্তৰফালে থকা প্ৰাকৃতিক সীমাৰ ভিতৰৰ ভূ-ভাগক '''দৌৰঙ্গ''' বা '''দ্যোৰঙ্গ''' বুলিছিল।<ref name="Mangaldai">{{cite web | url=http://darrang.nic.in/darrang_files/dist.htm | title=DISTRICT AT A GLANCE | publisher=NIC, Darrang District Unit | work=NIC, Darrang District Unit | accessdate=24 আগষ্ট 2013}}</ref> স্বগীয় দীন কৰুণাময় হৰিপদ দেৱগোস্বামীদেৱে আগবঢ়োৱা ব্যাখ্যা অনুসৰি ''''দ্যোৰ'''' শব্দৰ অৰ্থ দেৱতাৰ আৰু ''''ৰঙ্গ''''ৰ অৰ্থ আনন্দ বা সুখৰ ঠাই। কালক্ৰমত এই ভূ-খণ্ডই দৰঙ্গ বা '''দৰং''' নামেৰে জনাজাত হল। আনহাতে স্বৰ্গীয় দিনেশ্বৰ শৰ্মা ৰ দৰে পণ্ডিতসকলে দৰং শব্দটো সংস্কৃত শব্দ দ্বাৰম অৰ্থাৎ পদূলি বা দ্বাৰ'ৰপৰা আহিছিল এনে মত পোষণ কৰে। প্ৰাচীন কালত এই ভূ-খণ্ডৰ উত্তৰ আৰু পশ্চিম দিশত গিৰিপথৰ মাজেৰে গমনা-গমনৰ বাবে ওঁঠৰখন এনে দুৱাৰ আছিল। তাৰপৰা [[নেপাল]], চীন আদিলৈ যাতায়াত আছিল। [[বাণীকান্ত কাকতি| ড॰ বাণীকান্ত কাকতি]]ৰ মতে দৰং শব্দতো অষ্ট্ৰিক ভাষাৰপৰা অহা।<ref>Assamese its Formation and Developement, Dr. Banikanta Kakati</ref> আন এজন ভাষাতাত্ত্বিক গ্ৰিয়াৰ্ছন চাহাবে তেওঁৰ গ্ৰন্থ 'ডি লেংগুইষ্টিক চাৰ্ভে অৱ ইণ্ডিয়া'ত দৰং শব্দটো বড়োমূলীয় বুলি মত পোষণ কৰিছে।<ref>মংগলদৈ নগৰৰ ইতিহাস, শ্ৰী ধনপতি কলিতা</ref> আন একাংশৰ মতে প্ৰাচীন কালত দৰঙত বেহা বেপাৰৰ বাবে চীন, নেপাল, ভূটান আদি ঠাইৰ সৈতে সম্পৰ্ক আছিল। সেই বাবে নামটো দ্বাৰ শব্দৰপৰা অপ্ৰভংশ হোৱা বুলি বহুতে বিশ্বাস কৰে।<ref>দুনী সাহিত্য সভাৰ মুখপত্ৰ, শ্ৰীমিশ্ৰ কুমাৰ শৰ্মা</ref> ==ইতিহাস== [[File:Southern border of Bhutan1985.jpg|thumb|280px|১৮৬৫ চনত ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ পূৰ্বে ভূটানৰ দক্ষিণ সীমান্তত অৱস্থিত দৰঙৰ দুৱাৰ অঞ্চলসমূহ। ]] ===প্ৰাচীন আৰু মধ্যযুগীয় ইতিহাস=== দৰং অঞ্চলৰ প্ৰাক্‌-মধ্যযুগীয় ইতিহাস সম্পৰ্কে নিশ্চিত তথ্যৰ অভাৱ আছে। পৰম্পৰাগত বিৱৰণ অনুসৰি, বৰ্তমানৰ দৰং অঞ্চল প্ৰাচীন [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই বৃহত্তৰ ভূ-খণ্ডৰ সৈতে [[মহাভাৰত]]ৰ কাহিনীসমূহো সম্পৰ্কিত কৰা হয়। অৱশ্যে ইতিহাসবিদ [[মহেশ্বৰ নেওগ]]ৰ মতে, ''দৰং'' নামৰ এটা নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলৰ উল্লেখ [[কোচ ৰাজ্য|কোচ ৰজা]] [[নৰনাৰায়ণ]]ৰ উত্থানৰ পিছৰপৰাহে স্পষ্টভাৱে পোৱা যায়। মধ্যযুগীয় বুৰঞ্জীসমূহত ঐতিহাসিক দৰঙৰ ৰৌতা অঞ্চলক [[বাৰভূঞা]]সকলৰ অন্যতম প্ৰধান অধিকাৰক্ষেত্ৰ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। এই অঞ্চল বৰ্তমানৰ দৰং আৰু [[ওদালগুৰি জিলা]]ৰ বিভিন্ন অংশত বিস্তৃত আছিল। ''পুৰণি অসম বুৰঞ্জী''ত ৰৌতা–তেমনি অঞ্চলৰ বাৰজন প্ৰধান ভূঞাৰ উল্লেখ আছে, যিসকলৰ প্ৰত্যেকৰে অধীনত আন আন সৰু মুখিয়াল আছিল। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''তো ৰৌতাৰ ভূঞাসকলৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে মধ্য অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত তেওঁলোকৰ ৰাজনৈতিক অধিকাৰ আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ভূঞাসকলৰ সংঘবদ্ধ শাসন ভাঙি পৰে আৰু তেওঁলোকৰ বহু মুখিয়াল তথা অনুগামীক অন্য অঞ্চললৈ, বিশেষকৈ বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ–বিশ্বনাথ অঞ্চললৈ, স্থানান্তৰিত কৰি পুনৰ্বসতি স্থাপন কৰোৱা হয়।<ref>{{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hemchandra |title=Purani Asam Buranji |edition=2nd |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |year=1977 |page=27 |language=as}}</ref><ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Satsari Asam Buranji |publisher=Publication Department, Gauhati University |year=1960 |page=16 |language=as}}</ref> আনহাতে, ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে এখন তাম্ৰশাসনৰ ভিত্তিত অনুমান কৰিছে যে চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষভাগত [[শদিয়া|সাধয়াপুৰ]]ৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজাসকলৰ]] ৰাজনৈতিক অধিকাৰ পশ্চিমে [[কমতাপুৰ]]লৈকে বিস্তৃত হৈছিল। এই ব্যাখ্যা অনুসৰি বৰ্তমানৰ দৰং অঞ্চলটোও সেই সময়ত চুতীয়া ৰজাসকলৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ ভিতৰত পৰিছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।<ref>{{cite journal |last=Neog |first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |year=1977 |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=58/59 |page=820 |jstor=41691751 |issn=0378-1143}}</ref> ===কোচ শাসন আৰু চুতীয়া–ভূঞা সম্পৰ্ক=== ষোড়শ শতিকাৰ মধ্যভাগলৈ দৰং অঞ্চল [[নৰনাৰায়ণ]]ৰ কোচ ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত কোচ ৰাজ্য বিভাজিত হোৱাৰ পিছত দৰং ৰঘুদেৱৰ অধীনস্থ [[কোচ হাজো]] ৰাজ্যৰ অংশ হয়। ৰৌতা আৰু শিঙৰি অঞ্চলসমূহ প্ৰথমতে ভূঞাসকলৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। [[চুহুংমুং]]ৰ ৰাজত্বকালত এই ভূঞাসকলৰ ওপৰত কিছু পৰিমাণে আহোম প্ৰভাৱ বিস্তাৰ হৈছিল যদিও ১৫৬৩ খ্ৰীষ্টাব্দত নৰনাৰায়ণৰ অসম আক্ৰমণৰ সময়ত তেওঁলোকে অৱশেষত কোচ ৰজাৰ অধীনতা স্বীকাৰ কৰে। ইয়াৰ পিছত অঞ্চলটো পূব কোচ ৰাজ্যৰ ৰাজনৈতিক পৰিসৰৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়। ৰঘুদেৱক প্ৰদান কৰা পূব কোচ ৰাজ্যৰ ভূ-খণ্ড পশ্চিমে সংকোচ নদীৰপৰা পূবে [[ভৰলু নদী|ভৰালী নদী]]লৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |publisher=EBH Publishers (India) |location=Guwahati |year=2016}}</ref> ''দৰং ৰাজবংশাৱলী''ত সংৰক্ষিত পৰম্পৰা অনুসৰি, চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত চুতীয়া ৰাজবংশৰ একাংশ সদস্যই নিজ ৰাজ্য এৰি পলাই আহি কোচ ৰজা নৰনাৰায়ণৰ আশ্ৰয় বিচাৰিছিল। নৰনাৰায়ণে তেওঁলোকক দৰঙৰ বাহবাৰী নামৰ ঠাইত বসতি স্থাপন কৰিবলৈ দিছিল। এই স্থানক বৰ্তমানৰ দৰঙৰ বাঁহবাৰীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোক কোচ ৰজাৰ মিত্ৰ হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite book |author=Baladev Suryakhari Daivajna |editor-last=Sarma |editor-first=Nabin Chandra |title=Darrang Raj Vamsavali |publisher=Bani Prakash |year=1973 |at=পদ ৩৭২–৩৭৩ |language=as}}</ref><ref>{{cite thesis |last=Bapari |first=Parimal |title=King Naranarayan and His Times |degree=PhD |publisher=University of North Bengal |year=2010 |page=88}}</ref> ইয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আন এটা পৰম্পৰাত ''চুতীয়া কোঁৱৰ'' নামৰ এটা ভূ-সম্পত্তি বা আঞ্চলিক অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই অধিকাৰক্ষেত্ৰক চুতীয়া ৰাজকোঁৱৰ সাধকনাৰায়ণৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে। পৰম্পৰা অনুসৰি, চুতীয়া ৰাজ্য জয়ৰ পিছত সাধকনাৰায়ণক দৰঙৰ ৰৌতা–পকাৰিগুৰি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰিবলৈ দিয়া হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত এই অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ মুখিয়ালে নৰনাৰায়ণৰ অধীনতা স্বীকাৰ কৰিছিল। ইতিহাসবিদ নিত্যানন্দ গগৈয়ে ''চুতীয়া কোঁৱৰ'' অধিকাৰক্ষেত্ৰটোক প্ৰায় বৰ্তমানৰ দলগাঁও ৰাজহ চক্ৰৰ অঞ্চলৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=234–235}}</ref>{{efn|১৮০০ খ্ৰীষ্টাব্দত প্ৰস্তুত কৰা জন পিটাৰ ৱেডৰ ভৌগোলিক বিৱৰণত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰত কছাৰীগাঁও আৰু পকাৰিগুৰিৰ ওচৰত ''Soontia'' বা ''Soontiagown'' নামৰ এটা প্ৰশাসনিক অঞ্চলৰ উল্লেখ আছে। নিত্যানন্দ গগৈয়ে এই অঞ্চলটোক পূৰ্বৰ ''চুতীয়া কোঁৱৰ'' অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Wade |first=John Peter |editor-last=Sharma |editor-first=Benudhar |title=An Account of Assam |publisher=R. Sarmah |location=Assam |year=1927 |at=A Geographical Sketch of Assam, pp. 11–12}}</ref><ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=234–235}}</ref>}} ===মোগল আক্ৰমণ আৰু দৰঙীয়া ৰাজবংশ=== কোচ ৰাজ্য বিভাজিত হোৱাৰ পিছতো [[বৰনদী]] আৰু ভৰালী নদীৰ মাজৰ অঞ্চলত স্থানীয় ভূঞা মুখিয়ালসকলৰ শাসন অব্যাহত আছিল। ১৬১২ খ্ৰীষ্টাব্দত মোগলসকলে কোচ হাজো অধিকাৰ কৰাৰ পাছত তেওঁলোকৰ ৰাজনৈতিক অধিকাৰ পূবে বৰনদীলৈকে বিস্তৃত হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত মোগল সৈন্যই অধিক পূবলৈ আগবাঢ়ি বৰনদী–ভৰালী অঞ্চলৰপৰা বাৰভূঞাসকলক বিতাড়িত কৰে।<ref name="Singh2023">{{cite web |last=Singh |first=Richa |title=Polities of North-Eastern India |year=2023 |publisher=Indira Gandhi National Open University |url=https://egyankosh.ac.in/handle/123456789/102536}}</ref> সপ্তদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মোগল আক্ৰমণৰ ফলত কোচ হাজোৰ শাসকবংশৰ সদস্য বলি নাৰায়ণে আহোম ৰজা [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ আশ্ৰয় আৰু সামৰিক সহায় লাভ কৰে। ১৬১৫–১৬ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোম ৰজাই তেওঁক ''ধৰ্মনাৰায়ণ'' নাম দি পূব কোচ ৰাজ্যৰ পুনৰুদ্ধাৰ কৰা অঞ্চলৰ শাসক হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে। বৰনদী আৰু ভৰালীৰ মাজৰ এই ভূ-খণ্ড আহোম ৰজাৰ অধীনস্থ কৰতলীয়া দৰং ৰাজ্যত পৰিণত হয়।<ref name="Singh2023"/> আহোম শাসনৰ অধীনস্থ এই কোচ ৰাজবংশৰ প্ৰাৰম্ভিক শাসনকেন্দ্ৰ মনমোহনপুৰ বা হাউলি আছিল বুলি স্থানীয় ঐতিহাসিক বিৱৰণত উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |last=Devi |first=Lakshmi |title=অসম দেশৰ বুৰঞ্জী}}</ref> বলি নাৰায়ণে মোগলসকলৰ অধিক আগ্ৰাসনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধ সংগঠিত কৰিছিল আৰু ১৬৩৭ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ বংশধৰসকলে দৰঙীয়া ৰজাসকলৰ এক বংশানুক্ৰমিক ৰাজবংশ গঠন কৰে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/dli.ernet.104191 |edition=2nd |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |year=1926 |pages=[https://archive.org/details/dli.ernet.104191/page/65 65]–66}}</ref> বলি নাৰায়ণক ধৰ্মনাৰায়ণ নামেৰে দৰঙৰ কৰতলীয়া শাসক হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ পাছত আহোম ৰাজ্যৰ [[উজনি অসম]]ৰপৰা ৩,০০০ চুতীয়া লোকক স্থানান্তৰ কৰি [[মঙ্গলদৈ]] অঞ্চলত ''পাইক'' হিচাপে বসতি স্থাপন কৰোৱা হয়।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |edition=2nd |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |year=1926 |page=68 |url=https://archive.org/details/dli.csl.4050}}</ref>{{efn|জন পিটাৰ ৱেডৰ বিৱৰণ অনুসৰি, ধৰ্মনাৰায়ণক চুতীয়া দেশৰপৰা ৩,০০০ লোক প্ৰদান কৰা হৈছিল। সুন্দৰনাৰায়ণৰ ৰাজত্বকালত এই ''চুতীয়া'' বা ''Soontia'' লোকসকল মঙ্গলদৈ অঞ্চলত বাস কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ৰজাৰ সৈতে হোৱা বিবাদৰ ফলত তেওঁলোকক তিনিজন হাজৰিকাৰ অধীনত ৰখা হয়।<ref>{{cite book |last=Wade |first=John Peter |editor-last=Sharma |editor-first=Benudhar |title=An Account of Assam |publisher=R. Sarmah |location=Assam |year=1927 |pages=224–225}}</ref>}} ধৰ্মনাৰায়ণৰ পিছত তেওঁৰ নাবালক পুত্ৰ মহেন্দ্ৰনাৰায়ণ দৰঙৰ ৰজা হয়। জন পিটাৰ ৱেডৰ বিৱৰণত তেওঁক ''সুন্দৰনাৰায়ণ'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছে। তেওঁ মঙ্গলদৈত নিজৰ বাসস্থান স্থাপন কৰিছিল। পৰৱৰ্তী দৰঙীয়া ৰজাসকলৰ ভিতৰত সূৰ্যনাৰায়ণ, ইন্দ্ৰনাৰায়ণ আৰু তেওঁলোকৰ উত্তৰাধিকাৰীসকল উল্লেখযোগ্য। অৱশ্যে সপ্তদশ আৰু অষ্টাদশ শতিকাত তেওঁলোকৰ ৰাজনৈতিক অধিকাৰ ক্ৰমে সংকুচিত হৈ আহে।<ref>{{cite book |last=Wade |first=John Peter |editor-last=Sharma |editor-first=Benudhar |title=An Account of Assam |publisher=R. Sarmah |location=Assam |year=1927 |pages=224–225}}</ref><ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/dli.ernet.104191 |edition=2nd |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |year=1926 |page=[https://archive.org/details/dli.ernet.104191/page/359 359]}}</ref> দৰঙীয়া ৰাজসভাখন সাহিত্য আৰু শিল্পকলাৰ পৃষ্ঠপোষকতাৰো এটা কেন্দ্ৰলৈ পৰিণত হৈছিল। অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষভাগত দৰঙৰ ৰজা সমুদ্ৰণাৰায়ণৰ পৃষ্ঠপোষকতাত সূৰ্যখৰি দৈৱজ্ঞই কোচ ৰাজবংশসমূহৰ পদ্যবদ্ধ ইতিহাস ''দৰং ৰাজবংশাৱলী'' ৰচনা কৰিছিল। এই গ্ৰন্থখনত চিত্ৰাংকিত পুথিৰ পৰম্পৰাও সংৰক্ষিত হৈছে।<ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Studies in the Literature of Assam |publisher=Lawyer's Book Stall |location=Gauhati |year=1962 |page=114}}</ref> ===ভূটানৰ অধীনস্থ দুৱাৰ অঞ্চল=== সপ্তদশ শতিকাৰ মধ্যভাগৰপৰা [[ভূটান]] ৰাজ্যই উত্তৰ দৰঙৰ দুৱাৰ অঞ্চল সমূহৰ ওপৰত নিজৰ অধিকাৰ বিস্তাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। কোচ হাজোৰ পতন আৰু আহোম–মোগল সংঘাতৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ ভূটানীসকলে পাহাৰৰ দক্ষিণৰ উৰ্বৰ সমতলভূমিৰ বিভিন্ন অংশ অধিকাৰ কৰে। কিছুমান ঠাইত তেওঁলোকৰ অধিকাৰ দক্ষিণে [[গোহাঁই কমল আলি]]লৈকে বিস্তৃত হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Das |first=Smriti |title=Assam Bhutan Relations with Special Reference to Duars from 1681 to 1949 |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=1998 |pages=13, 59 |hdl=10603/67909}}</ref> ভূটানী শাসন-ব্যৱস্থাত ''পনলপ'' (''Ponlop'') নামেৰে পৰিচিত প্ৰাদেশিক শাসকসকলৰদ্বাৰা নিযুক্ত বা তত্ত্বাৱধান কৰা স্থানীয় বিষয়াসকলৰ মাধ্যমেৰে দুৱাৰ অঞ্চলসমূহ পৰিচালনা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Phuntsho |first=Karma |title=The History of Bhutan |publisher=Penguin Books |year=2013 |page=394 |isbn=9781908323583}}</ref> দৰঙৰ এই দুৱাৰ অঞ্চলসমূহ ১৮৬৫ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ বিভিন্ন পৰিমাণে ভূটানী নিয়ন্ত্ৰণৰ অধীনত আছিল। দুৱাৰ যুদ্ধ আৰু পৰৱৰ্তী সিনচুলা সন্ধিৰ পিছত সেই বছৰতে ব্ৰিটিছ ভাৰতে অঞ্চলসমূহ নিজৰ অধীনলৈ আনে। ===অষ্টাদশ শতিকাৰ ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা=== অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষভাগত উজনি অসমত হোৱা ৰাজনৈতিক সংঘাত আৰু [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত বহু লোক আশ্ৰয়ৰ সন্ধানত দৰং অঞ্চললৈ আহিছিল। এইসকলৰ কিছুমানৰ লুণ্ঠনকাৰ্য আৰু অঞ্চলটোত সৃষ্টি হোৱা অস্থিৰতাৰ ফলত স্থানীয় জনসাধাৰণৰ মাজত অসন্তোষ বৃদ্ধি পাইছিল। এই অসন্তোষৰ সৈতে দৰঙীয়া ৰাজকোঁৱৰ কৃষ্ণনাৰায়ণৰ বিদ্ৰোহৰ সম্পৰ্ক আছিল। [[কামৰূপ]]ৰ একাংশ বাসিন্দায়ো তেওঁক সমৰ্থন কৰিছিল। বিশেষকৈ কামৰূপীয়া ব্যৱসায়ী আৰু বিষয়াসকলৰ [[গুৱাহাটী]]ত যাতায়াত আৰু অৱস্থানৰ ওপৰত আৰোপ কৰা বাধা-নিষেধে তেওঁলোকৰ মাজত ক্ষোভৰ সৃষ্টি কৰিছিল। বৰফুকনৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ গুৱাহাটীত কামৰূপীয়া ব্যৱসায়ী বা বিষয়াসকলক নিশা কটাবলৈ অনুমতি দিয়া নহৈছিল বুলি বিৱৰণ পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last=Baruah |first=S. L. |title=A Comprehensive History of Assam |publisher=Munshiram Manoharlal |year=1985 |page=323}}</ref> আহোম ৰাজতন্ত্ৰৰ কেন্দ্ৰীয় ক্ষমতা দুৰ্বল হৈ অহাৰ সুযোগ লৈ দৰঙীয়া ৰজাসকলে প্ৰায় ১৭৮৫ খ্ৰীষ্টাব্দত পুনৰ স্বাধীনতা প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। অৱশ্যে ১৭৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত কেপ্তেইন টমাছ ৱেলছৰ নেতৃত্বত অহা ব্ৰিটিছ অভিযানকাৰী বাহিনীৰ হাতত তেওঁলোক পৰাস্ত হয়। স্থানীয় ঐতিহাসিক বিৱৰণত এই অভিযানৰ সৈতে লেফটেনেণ্ট উইলিয়ামছৰ নামো জড়িত কৰা হৈছে আৰু ১৭৯২ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত কৃষ্ণনাৰায়ণ পৰাজিত হোৱাৰ কথা উল্লেখ আছে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ কোম্পানীৰ ব্যাৱসায়িক প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰিবলৈ বাধ্য হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite encyclopedia |title=Darrang |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |edition=11th |volume=7 |year=1911 |page=837}}</ref> তথাপি দৰঙীয়া ৰজাসকলৰ নিজা সৈন্যবাহিনী পৰৱৰ্তী সময়তো বৰ্তি আছিল। পৰৱৰ্তী কছাৰী–মোৱামৰীয়া সংঘাতৰ সময়ত দৰঙৰ দুজন ৰজাই ২,০০০ সৈন্যসহ জাগীচকীত উপস্থিত হোৱাৰ উল্লেখ ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত পোৱা যায়। বুৰঞ্জীখনত এই সৈন্যসকলক ''চুতীয়া-কোঁৱৰ'' গোটৰ সৈন্য বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। এই সামৰিক গোটটো সম্ভৱতঃ দৰঙত থকা ঐতিহাসিক ''চুতীয়া কোঁৱৰ'' অধিকাৰক্ষেত্ৰ আৰু তাৰ অধীনস্থ জনসমষ্টিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল।<ref>{{cite book |title=Tungkhungia Buranji: Or, A History of Assam, 1681–1826 A.D. |translator-last=Bhuyan |translator-first=Suryya Kumar |publisher=Oxford University Press |location=London |year=1933 |page=289 |url=https://archive.org/details/dli.csl.3954 |quote=The two Rajas of Darang with their two thousand soldiers of the Chutia-kowanr unit ... came up to Jagi-choki.}}</ref> ===ব্ৰিটিছ শাসন=== ১৮২৬ খ্ৰীষ্টাব্দত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]]ৰ পিছত দৰং অঞ্চল [[ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ শাসনৰ অধীনলৈ যায়। ব্ৰিটিছে অসমৰ প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা পুনৰ্গঠন কৰাৰ সময়ত ১৮৩৩ খ্ৰীষ্টাব্দত দৰং জিলা স্থাপন কৰি মঙ্গলদৈক জিলাখনৰ প্ৰশাসনিক সদৰ কৰে। ১৮৩৫ খ্ৰীষ্টাব্দত জিলাখনৰ সদৰ [[মঙ্গলদৈ]]ৰপৰা [[তেজপুৰ]]লৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। সেই সময়ৰ অবিভক্ত দৰং জিলাত তেজপুৰ আৰু মঙ্গলদৈ মহকুমা অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite web |title=History |url=https://sonitpur.assam.gov.in/about-us/history |publisher=Sonitpur District Administration, Government of Assam |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260914091642/https://sonitpur.assam.gov.in/about-us/history |archivedate=2026-09-14 |access-date=2026-06-11 |deadurl=yes}}</ref> ১৮৯৪ চনৰ ২৮ জানুৱাৰীত দৰং জিলাৰ [[পথৰুঘাট]]ত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ভূমিৰ খাজনা বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰতিবাদত কৃষকসকল সমবেত হৈছিল। ব্ৰিটিছ সেনাই প্ৰতিবাদকাৰী কৃষকসকলৰ ওপৰত গুলীচালনা কৰে। কিছুমান প্ৰকাশিত বিৱৰণ অনুসৰি, এই ঘটনাত প্ৰায় ১৪০ গৰাকী কৃষকৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু প্ৰায় ১৫০ গৰাকী আহত হৈছিল। এই ঘটনাটো অসমৰ ঔপনিৱেশিক শাসনবিৰোধী কৃষক আন্দোলনৰ ইতিহাসত ''পথৰুঘাটৰ কৃষক বিদ্ৰোহ'' নামেৰে পৰিচিত।<ref>{{cite web |title=Patharughat martyrs yet to get recognition |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2816/state053 |website=The Assam Tribune |access-date=22 October 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201023160946/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2816/state053 |archivedate=23 October 2020 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite book |last=Barua |first=Deepali |title=Urban History of India: A Case Study |publisher=Mittal Publications |location=New Delhi |year=1994 |page=149 |isbn=81-7099-538-8}}</ref> ===আধুনিক জিলা গঠন=== ঐতিহাসিক অবিভক্ত দৰং জিলাৰ পৰিসৰ বৰ্তমানৰ দৰং জিলাতকৈ যথেষ্ট বৃহৎ আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ [[শোণিতপুৰ জিলা]] আৰু [[ওদালগুৰি জিলা]]ৰ অঞ্চলসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ১৯৮৩ চনৰ ১ জুলাইত অবিভক্ত দৰং জিলা বিভক্ত কৰি তেজপুৰ মহকুমাক লৈ পৃথক শোণিতপুৰ জিলা আৰু মঙ্গলদৈ মহকুমাক লৈ বৰ্তমানৰ দৰং জিলা গঠন কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত তেজপুৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ সদৰ আৰু মঙ্গলদৈ পুনৰ্গঠিত দৰং জিলাৰ সদৰ হয়।<ref>{{cite web |title=About the District |url=https://kvkdarrang.aau.ac.in/index.php/about-the-district/ |publisher=Krishi Vigyan Kendra, Darrang, Assam Agricultural University}}</ref><ref>{{cite web |title=History |url=https://sonitpur.assam.gov.in/about-us/history |publisher=Sonitpur District Administration, Government of Assam |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260914091642/https://sonitpur.assam.gov.in/about-us/history |archivedate=2026-09-14 |access-date=2026-06-11 |deadurl=yes}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ২০০৪ চনৰ ১৪ জুনত দৰং জিলাৰ উত্তৰ অংশৰপৰা [[ওদালগুৰি জিলা]] গঠন কৰা হয়। এই নতুন জিলাখন "বড়োলেণ্ড স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ"ৰ অধীনৰ জিলাসমূহৰ অন্যতম হিচাপে সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref name="Statoids">{{cite web |last=Law |first=Gwillim |title=Districts of India |url=http://www.statoids.com/yin.html |work=Statoids |date=25 September 2011 |access-date=11 October 2011}}</ref><ref>{{cite web |title=District at a glance |url=https://udalguri.assam.gov.in/about-district/district-glance |publisher=Udalguri District Administration, Government of Assam |archiveurl=https://web.archive.org/web/20261022163704/https://udalguri.assam.gov.in/about-district/district-glance |archivedate=2026-10-22 |access-date=2026-10-22 |deadurl=yes}}</ref> ==ভৌগোলিক তথ্য== ; চাৰিসীমা: দৰং জিলাৰ ভূ অৱয়বৰপৰা ইয়াক সমভূমি অঞ্চল বুলিব পাৰি। এই জিলাৰ উত্তৰে [[ওদালগুৰি জিলা ]]আৰু দক্ষিণ সীমাত মহাবাহু ব্ৰহ্মপুত্ৰ বৈ গৈছেl পূবে [[শোণিতপুৰ জিলা]] আৰু পশ্চিমে [[কামৰূপ জিলা]]l জিলাখনৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ মুখ্য উপনৈ সমূহ হ’ল- বৰনদী, নোৱানৈ, কুলশীক নৈ,মঙ্গলদৈ নৈ আৰু ধনশিৰি নৈ। ; জলবায়ু: দৰং জিলাৰ জলবায়ু বেছ আনন্দদায়ক। শীতকালত জিলাখনৰ উত্তৰ ভাগত অন্য অংশতকৈ বেছি শীতল হয় কিয়নো এই অংশত ওডালগুৰি জিলাৰ হাবি-বননি আৰু পাহাৰ-পৰ্বতে আগুৰা। গড় উষ্ণতা ১০ ৰপৰা ৩০ ডিগ্ৰী চেণ্টিগ্ৰেড। ২১২০ মিলি হ’ল বাৰ্ষিক বৰষুণৰ পৰিমাণ। ; অৱস্থিতি: দৰং জিলা ২০ ডিগ্ৰী 9 মিনিট উত্তৰৰপৰা ২৬ ডিগ্ৰী ৯৫ মিনিট উত্তৰ অক্ষাংশলৈ আৰু ৯১ ডিগ্ৰী ৪৫ মিনিট পূৱৰপৰা ৯২ ডিগ্ৰী ২২ মিনিট পূৱ দ্ৰাঘিমাৰ মাজত অৱস্থিত মধ্য অসমৰ এখন জিলা। জিলা সদৰ [[মঙ্গলদৈ]]। ৬টা ৰাজহ চক্ৰত খণ্ডিত জিলাখনৰ মাটি-কালি ১৪২০.৫১ বৰ্গ কি.মি.<ref name='Reference Annual'>{{cite book | last1 = Srivastava, Dayawanti et al. (ed.) | title = India 2010: A Reference Annual | chapter = States and Union Territories: Assam: Government | edition = 54th | publisher = Additional Director General, Publications Division, [[Ministry of Information and Broadcasting (India)]], [[Government of India]] | year = 2010 | location = New Delhi, India | pages = 1116 | accessdate = 2011-10-11 | isbn = 978-81-230-1617-7}}</ref>। ২০০১ চনৰ পৰিসংখ্যা মতে জিলাখনৰ মুঠ জনসংখ্যা ৭,৫৯,৭১২জন আৰু শিক্ষিতৰ হাৰ ৫৫ শতাংশ। ; ভূ-অবয়ৱ জিলাখন সমভূমি আৰু ওখ-চাপৰ মাটিভাগেৰে আগুৰা। দক্ষিণ দিশত হাবি-বননিৰে বেষ্টিত। ভূ ভাগ ক্ৰমে উত্তৰৰপৰা দক্ষিণলৈ হেলনীয়া। সমুদ্ৰ পৃষ্টৰপৰা ৫০ মিটাৰৰ - ২৫০মিটাৰলৈ ঠাই ভেদে উন্নতি আছে। [[ওৰাং ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ কিছু অংশ দৰং জিলাত অৱস্থিত। ==জনগাঁথনি== ২০১১ চনৰ লোক পিয়ল তথ্য মতে প্ৰকৃত জনসংখ্যা ৯০৮,০৯০জনৰ বিপৰীতে ২০০১ চনৰ লোক পিয়ল মতে ৭৫৯৮৫৮ জন।<ref name=districtcensus>{{cite web | url = http://www.census2011.co.in/district.php | title = District Census 2011 | accessdate = 2011-09-30 | year = 2011 | publisher = Census2011.co.in}}</ref> ইয়াৰে পুৰুষ আৰু মহিলাৰ সংখ্যা ক্ৰমে ৪৭২১৩৮ আৰু ৪৩৫৯৫৬ যদিও ২০০১ চনৰ পিয়ল মতে ৩৯২৩৬২ আৰু ৩৬৭৪৯৬ গৰাকী জনা যায়। জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ হাৰ ২০১১ চনত ১৯.৫১ % বিপৰীতে ২০০১ চনত ২২.১৮ % হৈছিল। ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কি.মি ৪৯১জনৰ এতিয়াৰ সলনি ২০০১ চনৰ লোক পিয়ল মতে ৪১১জন আছিল। [[অসম]] ৰাজ্যৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ [[দৰং জিলা]]ৰ অংশ ২০১১ চনৰ পিয়লত ২.৯১ শতাংশ যি ২০০১ চনত ২.৮৫ শতাংশ আছিল। লিংগ অনুপাত (প্ৰতি ১০০০ জন) ২০১১ চনত ৯২৩জন আৰু ২০০১ চনত ৯৩৭জন পিয়ল মতে জনা যায়। ০-৬ বছৰৰ শিশুৰ লিংগ অনুপাত ২০১১ চনত ৯৪১ জন, সেই সংখ্যা ২০০১ চনত ৯৭৭জন আছিল। ২০১১ চনত গড় শিক্ষিতৰ হাৰ ৬৪.৫৫ % আৰু ইয়াৰে পুৰুষ আৰু মহিলাৰ হাৰ ক্ৰমে ৬৮.৩৬ আৰু ৬০.৪০ যি আগৰ দহকত গড় শিক্ষিতৰ হাৰ ৫৪.৩১, পুৰুষ আৰু মহিলাৰ হাৰ যথাক্ৰমে ৬১.৭০ আৰু ৪৬.৩৪ আছিল। মুঠ শিশু জনসংখ্যা(০-৬ বছৰ) ২০১১ চনৰ লোক পিয়ল মতে ১৪৯৬২৬জন যি ২০০১ চনৰ মতে ১৪৬৮১৮জন আছিল। লৰা- ছোৱালীৰ (০-৬ বছৰ ) পৰিসংখ্যা ক্ৰমে ৭৭০৯৬, ৭২৫৩০ যিতো সংখ্যা ৭৪২৭৪, ৭২৫৪৪জন পূৰ্বৰ দহকত (২০০১ লোক পিয়লত) আছিল। ২০১১ চনৰ লোক পিয়লত পুৰুষ আৰু মহিলা শিক্ষিত ক্ৰমে ২৭০০৩৬জন আৰু ২১৯৫২৩ জনী, (২৬৩৭৪৪ জন, ২০৬৫২১জনী ২০০১ চন মতে)। মুঠ শিক্ষিতৰ পৰিসংখ্যা ক্ৰমে ২০১১/২০০১ চন মতে ৪৮৯৫৫৯ আৰু ৪৭০২৬৬।<ref>All details regarding Darrang District have been processed from Govt. of India. We are not responsible for errors to population census details of Darrang District</ref> ==ভাষা== দৰং জিলাত সাধাৰণতে [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[বাংলা ভাষা|বাংলা]], [[বড়ো ভাষা|বড়ো]], [[নেপালী ভাষা|নেপালী]], [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]], ইংৰাজী আদি ভাষা প্ৰচলিত। ইয়াৰ উপৰি দৰং জিলাত দৰঙীয়া ভাষা নামেৰে স্থায়ী ভাষাৰ যথেষ্ট প্ৰচলন আছে। দৰং জিলাৰ স্থায়ী বাসিন্দাসকলে এই ভাষাতে অধিক কথা-বতৰা পাতে। এই ভাষাৰ শব্দ হৈছে - ঝিয়া-লিকিৰা (ল'ৰা-ছোৱালী)। লগতে ঠাই লৈ যেনে - দেওমৰনৈ, পাতিদৰং, দুনী,ঠেকেৰাবাৰী, মহলীয়াপাৰা, গড়গড়ী, বৈৰাগী পাৰা, ব্যাসপাৰা আদি অঞ্চলৰ লৰাসমূহৰ মাজত ''ঠাৰভাষা'' নামে একপ্ৰকাৰৰ ভাষা প্ৰচলিত আছে। ইয়াৰ বিভিন্ন অঞ্চল সমূহৰ ভাষা শৈলীৰ প্ৰতি দৃষ্টি প্ৰদান কৰিলে এই কথা ধৰা পৰে। ==সংস্কৃতি== অতীজৰেপৰা পৰম্পৰাগতভাৱে দৰং জিলা বিশেষকৈ মঙ্গলদৈ অঞ্চলৰ জনসাধাৰণৰ মাজত প্ৰৱৰ্তন হৈ অহা গীত আৰু কথাৰ ৰূপত মানুহৰ মুখে মুখে বাগৰি প্ৰকাশ লাভ কৰা ব্যাসৰ ওজাপালি, সুকন্নানী [[ওজাপালি]], দেওধনী নৃত্য, বৰঢুলীয়া, ঢেপাঢুলীয়া, কালীয়া, খুলীয়া ভাউৰীয়া, বিয়া গীত, নাঙেলী গীত, মহৌখুন্দা গীত, আইনাম, অপেশ্বৰীৰ নাম, চেওঁচাপৰি নাম,থিয়ানাম, আৰু চেৰাঢেক আদিয়ে হ’ল দৰঙী কলা-কৃষ্টি ৰুপে খ্যাত। দৰঙী কলা-কৃষ্টিত সাধাৰণতে ব্যক্তি মনৰ ভাব চিন্তা আৰু অনুভূতি আদি প্ৰকাশিত হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে লোক জীৱনৰ আশা নিৰাশা, হৰ্ষ বিষাদ, ভয় ভক্তি, প্ৰেম প্ৰণয় আনন্দ উৎসৱ, লোক বিশ্বাস, চিন্তাধাৰা আৰু সহজ-সৰল জীৱন-পদ্ধতি আদি লোক জীৱনৰ সমগ্ৰতা প্ৰকাশ হৈ আছে। ==বিধানসভা আৰু লোকসভা সমষ্টি== দৰং জিলাত মুঠ চাৰিটা বিধানসভা সমষ্টি আৰু এটা লোকসভা সমষ্টি আছে। সেইসমূহ হৈছে - ১) ৬৫ নং কলাইগাঁও বিধানসভা সমষ্টি। ২) ৬৬ নং [[ছিপাঝাৰ]] বিধানসভা সমষ্টি। ৩) ৬৭ নং [[মঙ্গলদৈ]] বিধানসভা সমষ্টি। ৪) ৬৮ নং দলগাঁও বিধানসভা সমষ্টি। ৫) মংগলদৈ লোকসভা সমষ্টি ==উল্লেখযোগ্য স্থান== [[File:mangaldaiSdsabha.jpg|thumb|180px|মঙলদৈ সনাতন ধৰ্ম সভা]] * '''[[মঙ্গলদৈ]]''': দৰং জিলাৰ এখন মুখ্য নগৰ। ইষ্ট-ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বনিক চাহাবসকলে এই নগৰখনৰ আৰম্ভণি কৰিছিল। ইংৰাজসকলে কোঁচ ৰজাৰপৰা দৰং ৰাজ্য কাঢ়ি লৈ মঙলদৈতে দৰঙৰ শাসন কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰে। ১৯৮৩ চনৰ জুলাইত নৱগঠিত দৰং জিলাৰ সদৰ স্থাপন কৰা হয় মঙলদৈ নগৰত। ইয়াৰ আগলৈকে মঙলদৈ আছিল একে নামৰ মহকুমাটোৰ সদৰ ঠাই।<ref name="Mangaldai" /> * '''[[ছিপাঝাৰ]]''': দৰং জিলাৰ এখন অন্যতম চহৰ। পুৰণি ছিফা নদীৰ পাৰৰ ঝাৰণি অঞ্চলেই বৰ্তমানৰ ছিপাঝাৰ বুলি পণ্ডিতসকলে কয়। মঙ্গলদৈ নগৰৰপৰা ১৫ কিলোমিটাৰ পশ্চিমত অৱস্থিত এই অঞ্চলটো এসময়ত এৰী, [[মুগা]] আৰু পাটপলু প্ৰতিপালনৰ বাবে বিখ্যাত আছিল। * '''ছিপাঝাৰ মহাবিদ্যালয়''': ছিপাঝাৰৰ মাজ-মজিয়াতে অৱস্থিত এই মহাবিদ্যালয়খনে কলা বিষয়ক শিক্ষা প্ৰদান কৰি 1971 চনৰপৰাই অঞ্চলটিক শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত গতিশীলতা প্ৰদান কৰি আহিছে। মঙ্গলদৈ, কলাইগাও, ডুমুনিচকী, কুৰুৱা, সোণাপুৰ আৰু টংলা আদি দূৰ-দূৰণিৰপৰা শিক্ষাৰ্থী আহি ইয়াত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি আছে। * '''পথৰুঘাট:''' ইংৰাজ শাসন কালত হোৱা কৃষক বিদ্ৰোহৰ সমূহৰ অন্যতম আৰু ঐতিহাসিক বিদ্ৰোহ হৈছে - পথৰুঘাটৰ কৃষক বিদ্ৰোহ। দৰং জিলাত ইংৰাজৰ অত্যধিক কৰ আৰু খাজনা বৃদ্ধিৰ প্ৰতিবাদ কৰি উক্ত স্থানত ইংৰাজ চিপাহীৰে সংঘাতত লিপ্ত হৈ বহু কৃষকে (প্ৰায় ১৪০জন) প্ৰাণ আহুতি দিলে। এই ঠাইখিনি বৰ্তমান পাথৰিঘাট নামেৰে জনাজাত। দৰং জিলাৰ ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান - ইয়াত কৃষক শ্বহীদ স্মৃতি ক্ষেত্ৰ আছে। * '''দেওমৰনৈ:''' দৰং জিলাৰ এক অন্যতম ইতিহাস প্ৰসিদ্ধ ঠাই তথা মংগলদৈ,ছিপাঝাৰ আৰু কলাইগাঁও বিধান সভা সমষ্টিৰ সংযোগ স্থলী। পূৰ্বতে দ্বিগ্বাসা নদীৰ পাৰত এই স্থান অৱস্থিত আছিল আৰু এই স্থানৰ সমীপতে ঐতিহাসিক শিয়ালা বৈষ্ণৱ সত্ৰ অৱস্থিত। সত্ৰৰ মূল ব্যক্তি তথা ঈশ্বৰিক পুৰুষ শিয়ালা গোহাঁইৰ অভিশাপত দ্বিগ্বাসা নদী মৰানৈ লৈ ৰূপান্তৰ হয় আৰু ঠাইখন ক্ৰমে দেৱে মৰা নৈ-দেৱমৰনৈ আৰু শেষত দেওমৰনৈ হয়‌। দেওমৰনৈ দৰং জিলাৰ শিক্ষাৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ স্বৰূপ কিয়নো ইয়াত আছে - বহুকেইখন প্ৰাথমিক বিদ্যালয়,জাতীয় বিদ্যালয়,শংকৰদেৱ শিশু নিকেতন,সাহিত্য সভাৰ বিদ্যালয়,দেওমৰনৈ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়(বিজ্ঞান),স্ত্ৰী শিক্ষাৰ বাবে দেওমৰনৈ ছোৱালী হাইস্কুল,দেওমৰনৈ মহাবিদ্যালয় (কনিষ্ঠ),দেওমৰনৈ স্নাতক মহাবিদ্যালয়, দেওমৰনৈ বি.এড মহাবিদ্যালয়,দেওমৰনৈ সংগীত মহাবিদ্যালয় আদি ইয়াৰ লগতে দেওমৰনৈ চিকিৎসালয়,,পশু চিকিৎসালয়,হস্ততাত শিল্পকেন্দ্ৰ,বেংক ব্যৱস্থা,সাপ্তাহিক বজাৰ,ঐতিহাসিক শ্ৰীশ্ৰীশিয়ালা বৈষ্ণৱ দেওমৰনৈ সত্ৰ,দুৰ্গা মন্দিৰ,ৰজাদিনীয়া পুখুৰী। দেওমৰনৈ অঞ্চলত আছে স্বাধীনতা আন্দোলনৰ সংগ্ৰামী,অসম আন্দোলনৰ শ্বহীদ,অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰাক্তন সভাপতি ড° পৰমানন্দ ৰাজবংশী,প্ৰধান সম্পাদক যাদৱ শৰ্মা আদি দেওমৰনৈৰ সন্তান। * '''শ্ৰীশ্ৰীশিয়ালা বৈষ্ণৱ দেওমৰনৈ সত্ৰ''' : ''শিয়ালা বৈষ্ণৱ চৰিত'' পুথি আৰু জনশ্ৰুতি অনুসৰি, খ্ৰীষ্টীয় নৱম–দশম শতিকাত ধৰ্মদেৱ বিপ্ৰ ভূঞা নামৰ এজন বৈষ্ণৱ ব্ৰাহ্মণ দৰঙলৈ আহি প্ৰথমে বৰাবাৰীত আৰু পিছলৈ দ্বিগ্বাসা নদীৰ পাৰত সত্ৰ স্থাপন কৰি দুই পত্নী কুণ্ডতৰা আৰু চান্দতৰাৰ সৈতে বসবাস কৰিছিল। জনশ্ৰুতি অনুসৰি, ধৰ্মদেৱ তীৰ্থভ্ৰমণলৈ যোৱাৰ সময়ত চান্দতৰাই এটি পুত্ৰসন্তান জন্ম দিয়ে। কিন্তু কুণ্ডতৰাই শিশুটিক অৰণ্যত এৰি অহাত এজনী শিয়ালীয়ে তাক প্ৰতিপালন কৰে। ধৰ্মদেৱে উভতি আহি শিশুটিক উদ্ধাৰ কৰি সম্বৎসৰ ভূঞা নাম দিয়ে। শিয়ালীৰদ্বাৰা প্ৰতিপালিত হোৱা বাবে তেওঁ পিছলৈ শিয়ালা বৈষ্ণৱ বা শিয়ালা গোসাঁই নামেৰে পৰিচিত হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত সম্বৎসৰে ৰম্ভাৱতীক বিবাহ কৰি সত্ৰৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। কথিত আছে যে এদিন নাৱৰীয়াসকলে দ্বিগ্বাসা নদীৰ ঘাট বন্ধ কৰি ৰখাত ৰম্ভাৱতীয়ে পানী আনিব নোৱাৰিলে। ইয়াত ক্ষুব্ধ হৈ শিয়ালা গোসাঁয়ে অভিশাপ দিয়াৰ ফলত নাওসমূহ ডুব যায় আৰু নদীখনৰ গতিপথ বিচ্ছিন্ন হৈ মৰানৈত পৰিণত হয়। এই লোককথাৰপৰাই ঠাইখনৰ নাম ''দেৱে-মৰা-নৈ''ৰপৰা কালক্ৰমত ''দেওমৰনৈ'' হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত মহামাৰীৰ ফলত অঞ্চলটো জনশূন্য হৈ পৰে যদিও বহু বছৰৰ পাছত পুনৰ জনবসতি গঢ় লৈ উঠে। স্বাধীনতাৰ পিছত স্থানীয় ৰাইজৰ উদ্যোগত জলজলীৰ বৈৰাগী সত্ৰৰ সত্ৰাধিকাৰ নৰেন্দ্ৰ দেৱ গোস্বামীৰ সহযোগত পুৰণি শিয়ালা মন্দিৰটো সত্ৰৰূপে পুনঃপ্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। প্ৰথমে ভাৰত চন্দ্ৰ কুমাৰে আৰু পিছলৈ শশীন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্যই ইয়াৰ ধৰ্মীয় কাৰ্য পৰিচালনাৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। সত্ৰখনত মূলত শ্ৰীকৃষ্ণৰ উপাসনা কৰা হয় আৰু জন্মাষ্টমী তথা দৌল উৎসৱ পালন কৰা হয়। * নাৰিকলি মন্দিৰ * '''পাতিদৰং অৰ্দ্ধনাৰীশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ''' :দৰং জিলাৰ পথৰিঘাট অঞ্চলৰ পাতিদৰং গাঁৱত অৱস্থিত অৰ্ধনাৰীশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ অসমৰ এক উল্লেখযোগ্য ঐতিহ্যমণ্ডিত শিৱ মন্দিৰ। পাতিদৰং গাঁও দৰং জিলাৰ পথৰিঘাট উপ-বিভাগৰ অন্তৰ্গত আৰু মন্দিৰটো বৰদৌলগুৰি–দেওমৰনৈ পথৰ কাষত অৱস্থিত। এই মন্দিৰৰ অধিষ্ঠিত দেৱতা হৈছে অৰ্ধনাৰীশ্বৰ। অৰ্ধনাৰীশ্বৰ হৈছে ভগৱান শিৱ আৰু দেৱী পাৰ্বতীৰ একত্ৰিত ৰূপ। এই ৰূপত শিৱৰ অৰ্ধেক আৰু পাৰ্বতীৰ অৰ্ধেকৰ প্ৰতীকী সমন্বয় দেখা যায়। ই শিৱ আৰু শক্তিৰ ঐক্য, পুৰুষ আৰু নাৰী শক্তিৰ পৰস্পৰ-পূৰকতা আৰু সাম্যৰ এক সুন্দৰ প্ৰতীক। পাতিদৰং অৰ্ধনাৰীশ্বৰ মন্দিৰৰ সৈতে দৰংৰ প্ৰাচীন ৰাজনৈতিক আৰু ধৰ্মীয় ইতিহাসৰ সম্পৰ্ক আছে। এটা গৱেষণামূলক অধ্যয়নত উল্লেখ কৰা হৈছে যে কোচ শাসনকালত ৰঘুদেৱ নাৰায়ণে পাতিদৰং গাঁৱৰ সৰাবাৰী মৌজাত এটা শিৱ মন্দিৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু ইয়াৰ কেন্দ্ৰত অৰ্ধনাৰীশ্বৰ শিৱৰ মূৰ্তি স্থাপন কৰা হৈছিল। মন্দিৰটোৰ প্ৰাচীনতা সম্পৰ্কে স্থানীয়ভাৱে বিভিন্ন মত প্ৰচলিত আছে। এটা স্থানীয় ভ্ৰমণ-বিৱৰণীত মন্দিৰটোক প্ৰায় ৫০০ বছৰ পুৰণি বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। একে উৎসত ৰজাদিনৰ সৈতে মন্দিৰটোৰ নিৰ্মাণৰ সম্পৰ্কৰ কথাও স্থানীয় পৰম্পৰা হিচাপে উল্লেখ আছে। এই তথ্যসমূহক নিশ্চিত ঐতিহাসিক তথ্যতকৈ স্থানীয় লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰা হিচাপে উল্লেখ কৰাটোৱেই উপযুক্ত। মন্দিৰৰ পৰিৱেশ অতি শান্ত আৰু মনোমোহা। মন্দিৰৰ ওচৰত থকা পুখুৰীটোও এই স্থানৰ অন্যতম আকৰ্ষণ। স্থানীয় লোক আৰু দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মন্দিৰৰ এই প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশে আধ্যাত্মিক পৰিৱেশটো অধিক সুন্দৰ কৰি তোলে। ইয়াত বিভিন্ন পূজা-পাৰ্বণ অনুষ্ঠিত হয়। বিশেষকৈ বাসন্তী পূজা আৰু জগদ্ধাত্ৰী পূজাৰ সৈতে মন্দিৰটোৰ সম্পৰ্কৰ কথা স্থানীয় তথ্যত পোৱা যায়। এই উৎসৱসমূহৰ সময়ত মন্দিৰত ভক্ত আৰু স্থানীয় ৰাইজৰ সমাগম বৃদ্ধি পায়। সামগ্ৰিকভাৱে, পাতিদৰং অৰ্ধনাৰীশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ কেৱল এটা ধৰ্মীয় স্থান নহয়; ই দৰং জিলাৰ ইতিহাস, লোকবিশ্বাস, শৈৱ পৰম্পৰা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান। অৰ্ধনাৰীশ্বৰ ৰূপৰ মাজেৰে শিৱ আৰু শক্তিৰ ঐক্যৰ যি বাৰ্তা প্ৰকাশ পায়, সেয়া এই মন্দিৰৰ বিশেষ আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য। সেয়েহে দৰং জিলাৰ ঐতিহ্য আৰু ধৰ্মীয়-সাংস্কৃতিক স্থানসমূহৰ বিষয়ে জানিবলৈ বিচৰা যিকোনো ব্যক্তিৰ বাবে পাতিদৰং অৰ্ধনাৰীশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ এক আকৰ্ষণীয় দৰ্শনীয় স্থান। * লখিমপুৰ পুখুৰী * বুঢ়ীনগৰ পুখুৰী * মহলীয়াপাৰা * হাজৰিকাপাৰা * কাপোৰপুৰি মন্দিৰ * '''দুনী''' * '''ভেৰুৱা''' * '''দিপীলা''' * ৰত্নাৱলী সত্ৰ * '''বেছিমাৰী''' * '''খটৰা:''' খটৰাত ঐতিহাসিক খটৰা সত্ৰ অৱস্থিত। ৫০০বছৰীয়া এই সত্ৰখন দৰং জিলাৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ। * '''দেৱানন্দ সত্ৰ''' * নামখলা * কলাইগাঁও * খাৰুপেটীয়া * দলগাও * ডুমুনীচকী * বেছিমাৰী শাক-পাচলিৰ বাবে অসমৰ এখন বিখ্যাত ঠাই আৰু এই ঠাইৰপৰা শাক-পাচলি অসমৰ সকলো ঠাইত বিয়পে। * ইয়াৰ উপৰি বহুতো সৰু-ডাঙৰ ৰজাদিনীয়া পুখুৰী আছে বাবে দৰঙক পুষ্কৰিণীৰ দেশ বুলিও কোৱা হয়। বিশেষকৈ ৰজা আৰিমত্তৰ দিনত খন্দোৱা এক কাউন পুখুৰী এইক্ষেত্ৰত উল্লেখযোগ্য। মাৰৈ স্বৰ্ণ শাখা সাহিত্য সভা ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin}} * {{cite book |last=Baruah |first=S. L. |title=A Comprehensive History of Assam |year=1985 |publisher=Munshiram Manoharlal}} * {{cite thesis |last=Das |first=Smriti |year=1998 |title=Assam Bhutan Relations with Special Reference to Duars from 1681 to 1949 |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |hdl=10603/67909 |url=https://ir.nbu.ac.in/handle/123456789/195}} * {{cite book |last=Phuntsho |first=Karma |title=The History of Bhutan |year=2013 |publisher=Penguin Books |isbn=9781908323583}} {{refend}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://darrang.gov.in/ দৰং জিলা প্ৰশাসনৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট] {{Geographic location |Centre = দৰং জিলা |North = [[ওদালগুৰি জিলা]] |Northeast = |East = [[শোণিতপুৰ জিলা]] |Southeast = |South = [[মৰিগাঁও জিলা]] |Southwest = |West = [[কামৰূপ জিলা]] |Northwest = }} {{অসমৰ জিলা}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জিলা]] [[শ্ৰেণী:দৰং জিলা]] rxj47a7vksdey7rlgnt4ewpd4yqjq7k 0 2309 651803 651325 2026-11-09T20:20:33Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651803 wikitext text/x-wiki {{Infobox Holiday |image =Bihu Dance-This photo crosses 28000 Views.jpg |caption = বিহু নৃত্য শিল্পী |holiday_name = বিহু |observedby = [[অসম|অসমীয়া]] |date = |observances = |type = cultural |longtype = কৃষিভিত্তিক উৎসৱ<br />ভাৰতীয় উৎসৱ |significance = |date2010 = |date2011 = }} {{বিহু}} '''বিহু''' [[অসম]]ৰ জাতীয় উৎসৱ। অসমৰ লগতে দাঁতি-কাষৰীয়া কিছুমান ৰাজ্যৰ কোনো কোনো জাতি-জনজাতিৰ মাজতো বিহু বা ইয়াৰ সমধৰ্মী উৎসৱ পালন কৰা দেখা যায়। বিহুৰ এটা বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ’ল—ই জাতি-বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সকলো লোকে একেলগে উদযাপন কৰিব পৰা উৎসৱ।<ref name="festival">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Bihu Festival | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL) | work=www.festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বিহু মূলতঃ কৃষিভিত্তিক উৎসৱ। "কৃষি উৎসৱ ঘাইকৈ তিনিটা: খেতিৰ আৰম্ভণিৰ বেলিকা, খেতিৰ বাঢ়নী বতৰত আৰু খেতি চপোৱাৰ ‍শেষত।"<ref>অসমৰ সংস্কৃতি: ড॰ লীলা গগৈ</ref> অসমত পালন কৰা বিহু তিনিটা হ’ল: [[ব'হাগ বিহু]] বা ৰঙালী বিহু, [[কাতি বিহু]] বা কঙালী বিহু, আৰু [[মাঘ বিহু]] বা ভোগালী বিহু। == বিহু শব্দৰ উৎপত্তি == ''বিহু'' শব্দৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে নানা মত আছে, কিন্তু কোনো মতেই সৰ্বসন্মত নহয়। কিছুমান পণ্ডিতৰ মতে [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] 'বিষুবত' শব্দৰ পৰা বিহু শব্দৰ উদ্ভৱ হৈছে।<ref>[https://tholgiri.com/%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a7%b0-%e0%a6%89%e0%a7%8e%e0%a6%aa%e0%a6%a4%e0%a7%8d%e0%a6%a4%e0%a6%bf-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a6%a8%e0%a7%83/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230331070705/https://tholgiri.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A7%B0-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%AA%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A7%83/ |date=2023-03-31 }}বিহুৰ উৎপত্তি আৰু বিহু নৃত্য।</ref><ref name="festivalsofindia.in">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Origin of the Word Bihu | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL | work=festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বৈদিক 'বিষুবন' পদে এবছৰজুৰি অনুষ্ঠিত হোৱা 'সত্ৰ' বা 'যজ্ঞ'ৰ মধ্যৱৰ্তী দিনটোক বুজায়; অৰ্থাৎ [[দিন]] আৰু ৰাতিৰ সমান হোৱা দিনটোৱেই 'বিষুবত' ৰূপে পৰিচিত। এই ব্যাখ্যা অনুসৰি ব’হাগ বিহুৰ দিনটো "বসন্ত বিষুবত",‌ মাঘ বিহুৰ দিনটো "উত্তৰায়ণ" আৰু কাতি বিহুৰ দিনা "হেমন্ত বিষুবত" ধৰা হয়।<ref>[https://www.boloji.com/articlephotos/a8002.png Dr. Rajen Barua, ''Reinventing the Indian (Hindu) Calendar'']</ref> সংস্কৃতৰ বিষুৱ শব্দৰ পৰা এপ্ৰিল মাহৰ ১৪/১৫ তাৰিখে উদযাপন কৰা অন্য বসন্ত উৎসৱ, যেনে কেৰেলাৰ বিচু (വിഷു)<ref>{{Cite web |title=विषुव (viṣuva) |website=Spoken Sanskrit Dictionary |url=http://spokensanskrit.org/index.php?mode=3&script=hk&tran_input=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A5%81%E0%A4%B5&direct=au&anz=100 |language=sa |access-date=2026-10-22}}</ref> উৎপত্তি হৈছে। লীলা গগৈয়ে এই ব্যুৎপত্তিৰ বিষয়ে সন্দেহ প্ৰকাশ কৰি উল্লেখ কৰিছে যে জ্যোতিষশাস্ত্ৰই সহজ-সৰল গাঁৱলীয়া সমাজক স্পৰ্শ কৰাৰ আগতেও কৃষিভিত্তিক বিহু প্ৰচলিত আছিল। তেওঁৰ মতে, বিহু মূলতঃ আদিম মানুহৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱৰূপে গঢ় লৈ উঠিছিল।<ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৫, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> তেওঁ লগতে যুক্তি দিছে যে যিহেতু বিহু কৃষিৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত, সেয়েহে ইয়াৰ উৎপত্তি কেৱল জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ‘বিষুৱন’ শব্দৰ পৰা হোৱা বুলি ধৰি লোৱাটো যুক্তিসংগত নহয়। তেওঁ উল্লেখ কৰিছে যে ‘বিষুৱন’ শব্দৰ পৰাই ‘বিহু’ শব্দৰ সৃষ্টি হোৱা হ’লে ইয়াৰ এক সৰ্বভাৰতীয় ৰূপ পৰিলক্ষিত হ’লহেঁতেন। কিন্তু বিহুৱে অসমৰ মাটিতহে নিজৰ স্বকীয় বৈশিষ্ট্য অক্ষুণ্ণ ৰাখি বিকাশ লাভ কৰিছে।<ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৬, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> এই দৃষ্টিভংগী অনুসৰি বিহু আৰ্য-অনাৰ্য সকলো জনগোষ্ঠীৰ সমূহীয়া আনন্দ-উল্লাসৰ প্ৰতিফলন, যি সময়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ লগে লগে ‘বিহু’ নাম গ্ৰহণ কৰি অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰিছে। আন এটা মত অনুসৰি, [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]]সকলৰ বৈচাগু, [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলৰ বুচু, কোচসকলৰ বিচুৱা, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বিহুৰ উৎসও উজনি অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু সোণোৱালসকলৰ "বিচু" পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত। এই মতৰ সমৰ্থকসকলে "বিচু" শব্দৰ অৰ্থ "আটাইতকৈ পবিত্ৰ দিন" এই ব্যাখ্যা অনুসৰি পৰৱৰ্তীকালত [[অসমীয়া ভাষা]]ত "চ" ধ্বনি "হ"লৈ ৰূপান্তৰিত হয়; উদাহৰণস্বৰূপে, চিলৈ হিলৈ হ’ল, চাৰি শাড়ী হ’ল বা চাপ সাপ হ’ল। ড° পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়াই ‘দেউৰী চুতীয়া’ত উল্লেখ কৰিছে: ''"চুতীয়া ভাষাত বিহুক "বিচু" বুলি কোৱা হয়। "বি" মানে অতি, "চু" মানে আনন্দময় বুজায়। গতিকে, "বিচু" শব্দটি অপ্ৰভ্ৰংশ হৈ ‘বিহু’ শব্দৰ উৎপত্তি হৈছে।"''<ref>পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়া, ‘কাতি বিহুৰ ৰূপৰেখা’, দেউৰী চুতীয়া, পৃষ্ঠাঃ ১০৯</ref> আনহাতে, গৱেষক ডিম্বেশ্বৰ গগৈয়ে মত প্ৰকাশ কৰিছে: "টাই ভাষাৰ ‘পয়হু’ শব্দই গো-পূজা বা গো-উৎসৱ বুজায়। "পয়" মানে উৎসৱ আৰু "হু" মানে গৰু। ... বহাগ বিহুৰ আগদিনা গৰুক গা-ধুৱাই গো-পূজা কৰা,...আৰু পবিত্ৰ গৰুৰ ছালৰ বাদ্যক আগস্থান দি গো-পূজাৰ দৰে সন্মান জনোৱা হয় বাবে এই উৎসৱক "পয়হু" বোলা হয়। সেই "পয়হু" শব্দৰ অপভ্ৰংশই "বিহু" হোৱা বুলি কৰা ধাৰণা অমুলক নহয়।"<ref>ডিম্বেশ্বৰ গগৈ, ‘অসমৰ বিহু সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা’, পৃষ্ঠাঃ ১৮-১৯</ref> ৰিদিপ কুমাৰে এই ব্যাখ্যাৰ বিপৰীতে যুক্তি দিছে যে ৰঙালী বিহু সম্পূৰ্ণৰূপে গৰুকেন্দ্ৰিক উৎসৱ নহয় আৰু কাতি বা মাঘ বিহুত গৰু-কেন্দ্ৰিক অনুৰূপ নিয়ম নাই; সেয়ে তেওঁ বিহুৰ ভাব আৰু অৰ্থৰ দিশৰ পৰা চুতীয়া ‘বিচু’ শব্দৰ সৈতে ইয়াৰ ব্যুৎপত্তিগত সম্পৰ্ক অধিক সম্ভাৱ্য বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>[https://www.sahapedia.org/%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%B0-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A7%B1-%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%83-%E0%A6%8F%E0%A6%95-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B7%E0%A6%A8#_ftn1 ৰিদিপ কুমাৰ, ''অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুঃ এক ঐতিসাহিক বিশ্লেষণ'']</ref> পৰম্পৰা অনুসৰি, বৈদিক প্ৰভাৱ পৰাৰ আগতে বিহু/বিচু ব’হাগ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোকসকলৰ লগতে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]<ref>{{cite web |title=Festival Celebrations |website=Majuli District |publisher=Government of Assam |url=https://majuli.assam.gov.in/tourist-place-detail/276 |quote=The Bisu of the Deoris begins in the first Wednesday of the (mid-April) month of Bohag. The Bisu is both a secular and a religious festival. |archiveurl=https://web.archive.org/web/20261008060916/https://majuli.assam.gov.in/tourist-place-detail/276 |archivedate=2026-10-08 |access-date=2026-10-07 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite journal |last=Bharali |first=Anup Jyoti |title=Spirit Possession: An Anthropological Interpretation on the Practice of Deo-Utha among the Deoris of Assam and Arunachal Pradesh |journal=Paripex Indian Journal of Research |volume=12 |issue=9 |year=2023 |page=19}}</ref> আৰু [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] সম্প্ৰদায়ৰ{{efn|মৰাণসকলে ব'হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে উৰুকা আৰু বুধবাৰে গৰু বিহু পালন কৰে। এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ মৰাণসকলৰ পুৰণি বিহুনামতো পোৱা যায়।<ref>{{cite web |last=Bhuyan |first=Sadananda |title=উজনি অসমৰ মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ ব'হাগ বিহুৰ পৰম্পৰা আৰু মৌখিক গীতি সাহিত্য |website=Xobdochitra |date=17 April 2022 |url=https://xobdochitra.com/2022/04/উজনি-অসমৰ-মৰাণ-জনগোষ্ঠীৰ/}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>}} লোকসকলে আজিও সেই দিনটোতে বিহু আৰম্ভ কৰে।{{efn|পূৰ্বতে [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলেও ব'হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা বিহু আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰথমে গোঁসানী থানত হুঁচৰি গাই তাৰ পাছত গাঁৱে-গাঁৱে হুঁচৰি গোৱাৰ প্ৰথা আছিল। এই পৰম্পৰা দেউৰী আৰু মৰাণসকলৰ মাজত বৰ্তি আছে; আনহাতে বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰভাৱত আন বহু চুতীয়াই বিহুৰ দিনাৰ পৰা হুঁচৰি আৰম্ভ কৰিবলৈ লয়।<ref>{{cite book|last=Barua|url=https://archive.org/details/chutiaburanji/mode/2up|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|date=2007|pages=388–390 |ref=harv}}</ref> এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ পুৰণি বিহুনামতো পোৱা যায়। পুৰণি হুঁচৰিৰ গীতত মঙলবাৰে উৰুকা আৰু বুধবাৰে বিহু পালনৰ কথা কোৱা হৈছে। গোঁসানীৰ পূজাৰ সৈতে জড়িত ''দেউ-বিহু'' আৰু পৰৱৰ্তী ''সাত-বিহু'', ''চেৰা-বিহু'' বা ''এৰা-বিহু''ৰ পৰম্পৰাও পোৱা যায়।।<ref>{{harvcol|Barua|2007|pp=388-390}}</ref>}} কিছুমান পুৰণি বিহু-হুঁচৰিৰ গীতত এই পৰম্পৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvcol|Barua|2007|p=390}}</ref> ''{{Quote|text=“হাচতি ঐ চʼত বিচুতি ঐ চʼত<br />বুধে গৰু বিহু মঙ্গলে উৰুকাৰ,<br />বিহু গৈ আছিলি ক'ত?”}}'' ==বিহুৰ ইতিহাস== ===উৎপত্তি=== <!-- [[File:বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ.jpg|thumb|বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ]] --> অসমৰ সামাজিক গাঁথনিৰ দৰেই বিহু উৎসৱত মংগোলীয় আৰু আৰ্য সংস্কৃতিৰ সংমিশ্ৰণ আছে। বিহুৰ বিৱৰ্তনৰ মাজতো অসমীয়া সংস্কৃতিৰ গঠন-প্ৰক্ৰিয়াৰ বিভিন্ন স্তৰ প্ৰতিফলিত হৈছে। মানুহে কৃষিক মূল জীৱিকা হিচাপে গ্ৰহণ কৰাৰ পাছৰে পৰা খেতি চপোৱাৰ সময়ৰ আনন্দোৎসৱে সমূহীয়া ৰূপ লাভ কৰি ক্ৰমে ৰীতি-নীতিত পৰিণত হয় আৰু কালক্ৰমত বিহুৰ দৰে কৃষিভিত্তিক উৎসৱৰ বিকাশ ঘটে। অসমত কৃষিৰ প্ৰাথমিক বিকাশ অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক আৰু তিব্বতীয়-বৰ্মীয় জনগোষ্ঠীৰ সৈতে জড়িত বুলি ধৰা হয়; সেই অনুসৰি বিহুৰ প্ৰাথমিক ৰূপকো এই গোষ্ঠীসমূহৰ কৃষি-সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে। উল্লেখযোগ্য যে অসমত বৰ্তমান পৃথক অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক ভাষাভাষী গোষ্ঠী দেখা নাযায়; ডি.এন.এ.-ভিত্তিক গৱেষণা অনুসৰি অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক জনগোষ্ঠীৰ বহু অংশ তিব্বতীয়-বৰ্মীয় জনগোষ্ঠীৰ মাজত বিলীন হৈ যায়।<ref>{{Cite web |title=Austroasiatics absorbed by Tibeto-burman groups |url=https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |access-date=2019-03-24 |archivedate=2019-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190405000120/https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |deadurl=yes }}</ref> প্ৰমোদচন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্যৰ মতে, পৰৱৰ্তী ইন্দো-আৰ্য সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত থলুৱা ''বিচু'' উৎসৱক ''বিষুৱ'' বা বিষুৱ-সংক্ৰান্তিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয় আৰু ব’হাগৰ এই বসন্তোৎসৱে ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ সমসাময়িক বসন্তকালীন উৎসৱসমূহৰ সৈতে কেলেণ্ডাৰগত সম্পৰ্ক লাভ কৰে।<ref>{{cite book |last=Bhattacharya |first=Pramod Chandra |title=Asamar Loka Utsav |year=1969 |location=Guwahati }}</ref> আগৰ দিনত বিহুৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে মিলি চ'ত মাহৰ ৰাতি নাচি গাই আনন্দ কৰিছিল। এই কালছোৱাত ব্যক্তিগত উচাহ আৰু প্ৰেমৰ প্ৰকাশেই বিহুত প্ৰাধান্য পাইছিল যদিও ধৰ্ম আৰু কৃষিও সমান্তৰালভাৱে জড়িত আছিল। দীনেশ গগৈৰ মতে, ''বিহু'' শব্দটো দেউৰী-চুতীয়া ভাষাৰ ''বিচু'' শব্দৰ পৰা উদ্ভূত, যাৰ অৰ্থ "অতি আনন্দ" বা "অত্যধিক আনন্দ"।<ref>Gogoi, Dinesh (2015), ''Baapoti Hahun Bihu'', pp. 17–18.</ref> লোকপৰম্পৰাত ''বিচু''ৰ উৎপত্তিক আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতেও জড়িত কৰা হয়। মামণি মহন্তৰ মতে, প্ৰাচীন চুতীয়া কৃষিব্যৱস্থাত আহু ধানৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছিল; খেতিয়কসকলে দিন-ৰাতি বনৰীয়া জীৱ-জন্তুৰ পৰা আহু খেতি ৰক্ষা কৰি থাকোঁতে গান, নাচ আৰু ৰং-ধেমালিৰে সময় কটাইছিল। আহু শস্যৰ সজীৱ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত এই বাৰ্ষিক আনন্দোৎসৱেই লোকপৰম্পৰাত ''বিচু'' নামেৰে পৰিচিত হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=156–157 }}</ref> বৰ্তমানৰ বিহুৰ বিকাশ উজনি অসমৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত বুলি কিছুমান লেখকে মত প্ৰকাশ কৰিছে। হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে লিখিছে, ''"বিহু কামৰূপে নাই, সৌমাৰে (উজনি অসম) অধিক"''<ref>হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ ৰচনাৱলী, p. 80</ref>। বড়োসকলৰ বৈচাগু, ডিমাছাসকলৰ বুচু, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বড়ো-কছাৰী মূলীয় জনগোষ্ঠীসমূহ—চুতীয়া, দেউৰী, মৰাণ আৰু সোণোৱালসকলে বিহু/বিচু উদযাপন কৰি আহিছে। চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত এই উৎসৱ প্ৰধান উৎসৱ হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল বুলি কোৱা হয়। সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড-ফি বা অক্ষয় বুৰঞ্জীৰ মতে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] ৰাজধানী [[শদিয়া|শদিয়াৰ]] কেঁচাইখাতী বা কলীমতী দেৱী বিহুৰ স্ৰষ্টা।<ref>শৰ্মা, নয়নমণি, "বিহু-সংস্কৃতি",p. 67,"সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিট ফি বা অক্ষয় বিহু বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াত কেঁচাইখাতী বা কলীমতীহে বিহুৰ স্ৰষ্টা।"</ref> ইতিহাসবিদ স্বৰ্গীয় হেম বুঢ়াগোহাঞিৰ অন্বেষণ অনুসৰি, মানুহৰ তেজ খাবলৈ চঞ্চল হৈ ফুৰা শিৱৰ ভণিয়েক কলীমতিয়ে বিহু আৰম্ভ কৰিছিল বুলি এক পৰম্পৰা আছে;<ref>বুঢ়াগোহাঞি, দুৰ্লভ, "কলীমতি", p.23</ref> দেউৰীসকলে কেঁচাইখাতী আৰু বলিয়া বাবাক বুঢ়া-বুঢ়ীৰ সতি-সন্ততি বুলি বিশ্বাস কৰে।<ref>{{cite book |last1=Bordoloi |first1=B. N. |last2=Sharmah Thakur |first2=G. C. |last3=Saikia |first3=M. C. |title=Tribes of Assam, Part I |publisher=Tribal Research Institute |location=Guwahati |year=1987|pages=30–31}}</ref> কামৰূপ যুগৰ কেইখনমান তাম্ৰশাসনত বিষুৱ আৰু সংক্ৰান্তিৰ দৰে বিশেষ দিনত ভূমিদান কৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। বলবৰ্মনৰ নগাঁও তাম্ৰশাসনখন ''বিষুৱৎ তিথি''ত জাৰি কৰা হৈছিল, যিটো বি. কে. বৰুৱাৰ মতে সম্ভৱতঃ চ'ত সংক্ৰান্তিৰ সৈতে মিলে। বৈদ্যদেৱৰ কামৌলি তাম্ৰশাসনখনো বৈশাখ মাহৰ ''বিষুৱতী সংক্ৰান্তি''ৰ একাদশী তিথিত জাৰি কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Venis |first=Arthur |title=Copper-plate Grant of Vaidya Deva, King of Kamarupa |journal=Epigraphia Indica |volume=2 |year=1893 |pages=347–358 |at=pp. 349, 357}}</ref> ''বিষুৱৎ সংক্ৰান্তি'' সূৰ্যৰ মেষ আৰু তুলা ৰাশিত প্ৰৱেশৰ দিনত পৰে, যি অসমত যথাক্ৰমে [[ব'হাগ বিহু]] আৰু [[কাতি বিহু]]ৰ সৈতে মিলে। ===পৌৰাণিক বিহুৰ ৰীতি-নীতি=== আগৰ দিনত ব’হাগ বিহুৰ উৎসৱ চ’ত মাহৰ পৰাই আৰম্ভ হোৱা বুলি পৰম্পৰাত পোৱা যায়। মূল ব’হাগী উৎসৱৰ আগৰ এই সময়ছোৱাক ''ৰাতি বিহু'' বা ''চ’তৰ বিহু'' বুলি কোৱা হৈছিল। এই সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে ৰাতি চাকি জ্বলাই ডাঙৰ গছৰ তলত আৰু থান আদি পৱিত্ৰ স্থানৰ চোতালত বিহু নাচিছিল। এক পৰম্পৰা অনুসৰি তাম্ৰেশ্বৰী‌(কলীমতী) শালৰ পৰা ৰাতিৰ ভাগত বিহু নমাই আনি আম বা আঁহত আদি ডাঙৰ গছৰ তলত নৃত্য-গীত কৰা হৈছিল। ''তৰুৱা কদম'' ফুলাক কলীমতীৰ যৌৱনপ্ৰাপ্তিৰ প্ৰতীক আৰু চ’তৰ বিহু আৰম্ভ হোৱাৰ সংকেত বুলিও গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-Chot">{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=146–152, 200–203 }}</ref> চ’তৰ ৰাতি বিহুৰ এনে স্থানীয় ৰূপ আজিও যোৰহাট-গোলাঘাট অঞ্চলৰ বৰহোলা আৰু বচা দৈয়াং, আদি ঠাইত দেখা যায়। এইবোৰত ডেকা-গাভৰুসকলে ডাঙৰ আম বা আঁহত গছৰ তলত ৰাতি বিহু কৰে; ''জোৰা নাম'', প্ৰেম-বিৰহৰ গীত আৰু পেঁপা বজোৱাৰ প্ৰতিযোগিতাও এই পৰম্পৰাৰ অংগ।<ref name="Richa-Chot"/> দেউৰীসকলৰ মাজতো তুলনীয় ''ৰাতি বিচু'' পৰম্পৰা আছে; ফাগুন আৰু চ’ত মাহত ডেকা-গাভৰুসকলে সমূহীয়াকৈ বিচুৰ গীত-নাচৰ অনুশীলন কৰে আৰু ব’হাগীয়া বিচুৰ সময়ত ৰাতিও নৃত্য-গীত চলে।<ref>{{cite journal |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Socio-Cultural Significance of Folk Musical Tradition: Weaving the Tapestry of Identity of the Deori Community of Assam |journal=Lokaratna |volume=XIX |year=2025 |page=40 }}</ref> ৰাতি বিহুৰ সামৰণি চ’তৰ শেষ দিন বা ব’হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে কৰা হৈছিল। এই দিনটোক ''উৰুকা'' বোলা হৈছিল; ''উৰুকা'' শব্দটোক দেউৰী-চুতীয়া ''উৰুকুৱা'' ("শেষ কৰা") শব্দৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। উৰুকাৰ ৰাতি দেওধনীসকলে গোটেই ৰাতি নৃত্য কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ দেহত কেঁচাইখাতী বা কলীমতী অধিষ্ঠিত হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। এই ঘটনাক দেৱী স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নামি অহা বা ''বিহু নমাই অনা''ৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছিল। চ’তৰ বিহুৰ সামৰণিৰ পাছত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ দিনা থানঘৰত পূজা আৰম্ভ কৰা হৈছিল। পুৱাৰ ভাগত গৰু গা ধুৱাই গৰু বিহু পালন কৰা হৈছিল; এই প্ৰথা আজিও আগৰ দৰেই পালন কৰা হয়। এই প্ৰথা বড়োসকলৰ বৈচাগু উৎসৱতো কৰা হয়। [[কণী যুঁজ]], [[কুকুৰা যুঁজ]] আদি ৰং-ধেমালিৰো আয়োজন কৰা হৈছিল। এই দিনা আবেলি বিহু গাই গাই থানঘৰৰ চোতাললৈ বিহু লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কেঁচাইখাতী (কলীমতী) দেৱীকে ধৰি চাৰি শাল গোসানীক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহুৰ আশীৰ্বাদ দিবলৈ নমাই অনা হৈছিল। ইয়াকেই "বিহু নমাই অনা" বোলা হৈছিল। কিছুমান প্ৰচলিত বিহুনামত আজিও কলীমতী (কেঁচাইখাতী)ৰ আগমনৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়। তেনে এটা বিহুনাম হৈছে: ''{{Quote|text="কলীমতী এ বাই ঘূৰি ব’হাগলৈ<br />আহিবি নে নাই?<br />আমি থাকিম আমি থাকিম<br />বাটলৈ চাই। "}}'' বৃহস্পতিবাৰৰ পৰা বলি-বিধান আৰম্ভ কৰা হৈছিল। সেইদিনা, অৰ্থাৎ মানুহ বিহুৰ দিনা দুপৰীয়া, ‘দেওধনি’ আৰু ‘বাৰিক’সকলে গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুক থানঘৰৰ বিহুলৈ যাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। দেওধনিসকলে আবেলি বলি-বিধান শেষ হোৱাৰ পাছত সাজ-পাৰ পিন্ধি, মণিকুটত ৰখা ৰূপৰ ফুল মূৰত আৰু কেৰু কাণত পিন্ধিছিল। বলি কটা স্থানত বহি গাঁৱৰ কুশল-মংগল অথবা বিপদ-আপদৰ বিষয়ে বাতৰি কোৱা হৈছিল। বাতৰি কোৱা শেষ কৰি দেওধনিয়ে নৃত্য কৰিছিল আৰু বিষয়ববীয়াসকলে সহযোগ কৰিছিল। ঢুলীয়াই ঢোলৰ চেৱত ঢোল বজাইছিল। থানঘৰৰ চোতালত পুৰুষ আৰু মহিলাৰ নাচৰ চেও বেলেগ বেলেগ আছিল। দেওধনি নৃত্য শেষ হোৱাৰ পাছত গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰু বিহুৱাসকলে ঘৰে ঘৰে গৈ বিহু কৰিছিল; ইয়াকেই হুঁচৰি বুলি কোৱা হয়। পিছৰ সপ্তাহৰ বুধবাৰে সকলোৱে পুনৰবাৰ থানঘৰৰ পৰা বিহু উলিয়াই গাঁৱৰ এমূৰত থকা নদী অথবা পুখুৰীৰ পাৰত থৈ আহিছিল। সেই সময়ত প্ৰতিবছৰে হুঁচৰি গোৱা নহৈছিল; কেৱল দেওধনিৰ নিৰ্দেশ পালেহে সেই বছৰত হুঁচৰি গোৱা হৈছিল। শেষৰ দিনা কলঢকুৱাৰে নাও সাজি, নাওখন জবা আৰু তগৰ ফুলেৰে সজোৱা হৈছিল; লগতে এটা সৰু কুকুৰা পোৱালি নাৱতে বান্ধি উটুৱাই দিয়া হৈছিল। তাৰ পাছত ঢোল-পেঁপা সামৰি বিহুৱা সমাজ গাঁৱলৈ ঘূৰি আহিছিল। [[File:Deori Bisu ritual.jpg|thumb|দেউৰী বিচুৰ দিনা পানীত উটুৱা ফুলেৰে সজোৱা কলঢকুৱাৰ নাও।]] ''{{quote|text="ল'হ ল'হৰি প্ৰাণৰ ভাই<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />চহৰা লিপিৰি সোধে আঁঠু কাঢ়ি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />কি খায় বুলালি দাঁতে সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />শদিয়াৰ ৰাজতে হোলেং হাতে পোৱা<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়...<br />ৰূপৰ নাও এখনি সোণৰ বঠাডালি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />ভাটিলৈ ভটিয়াই যায় সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়। "}}'' বিহুৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে এটা লোককথা প্ৰচলিত আছে। লোককথা অনুসৰি বৰদৈচিলা এই ভূমিৰ দেৱতাৰ জীয়ৰী আছিল আৰু কোনোবা সুদূৰ দেশলৈ বিয়া হৈ গৈছিল। প্ৰতি বছৰে বসন্ত ঋতুত বৰদৈচিলা মাকৰ ঘৰলৈ আহে বুলি কোৱা হয়; ইয়াক ধুমুহাৰ আগমনৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। সেই সময়তে বিহুৰ আৰম্ভণি হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু বৰদৈচিলা ঘূৰি যোৱা দিনা বিহুৰ সামৰণি পৰে। ‘বৰদৈচিলা’ শব্দটোক বড়ো-কছাৰী মূলীয় ‘বৰদৈচিখলা’ শব্দৰ পৰা উদ্ভূত বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়, যাৰ অৰ্থ "বায়ু (বৰ)-পানীৰ (দৈ) ছোৱালী (চিখলা)"—অৰ্থাৎ এবিধ ধুমুহা। একেই লোককথা বড়োসকলৰ মাজতো প্ৰচলিত। [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলে বিহু/বৈচাগুৰ সময়ত "বৰদৈচিখলা" নামৰ এটা নৃত্যও পৰিৱেশন কৰে। এই সাদৃশ্যৰ ভিত্তিত বিহুক বড়ো-কছাৰী মূলীয় উৎসৱ-পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয়। ===হুৰাই ৰঙালী আৰু হুঁচৰিৰ পৰম্পৰা=== এটি ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত ব’হাগ বিহুৰ আনুষ্ঠানিক আৰম্ভণিক শদিয়াৰ পৱিত্ৰ ''শাল''সমূহৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। ইয়াত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰে ''হুৰাই ৰঙালী'' নামৰ অনুষ্ঠান কৰা হয়। পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যামতে ''হুৰাই'' হৈছে ধৰ্মীয় গীতৰ মাধ্যমেৰে বিহুক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নমাই অনাৰ অনুষ্ঠান। আৰম্ভণিতে কেঁচাইখাতী আৰু আন শালসমূহত প্ৰাৰ্থনা কৰা হয় আৰু বিহুৰ সৈতে জড়িত ''আই কলীমতী''য়ে বিহু পৃথিৱীলৈ নমাই আনে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। হুৰাইৰ আৰম্ভণিৰ গীতত বিহু ক’ত আছিল বুলি সোধা হয় আৰু উত্তৰত শদিয়াৰ আঁহত গছৰ তলত আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> {{Quote|text= হাচতি ঐ চ’ত<br /> বিচতি ঐ চ’ত<br /> বিহু গৈ আছিলি ক’ত?<br /> শদিয়াৰ আঁহতৰ তলত।<br /> ...<br /> হুৰাই ল’ আঁহতৰ পাত,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেংখনি ঐ আমাৰ গাত।<br /> শদিয়া ৰাজ্যতে চাৰি শাল গোঁসানী,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেং ঐ আমাৰ গাত।<br /> হুৰাই ল’... }} হুঁচৰিৰ বিকাশৰ সৈতেও এই মন্দিৰকেন্দ্ৰিক বিহু-পৰম্পৰাক জড়িত কৰা হৈছে। মামণি মহন্তৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে প্ৰথমে [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ৰ সন্মুখত বিহু পৰিৱেশন কৰি তাৰ পাছত গাঁৱলৈ লৈ গৈছিল। ৰাজ্যখনৰ পতনৰ পাছত প্ৰথম বিহু স্থানীয় থানত আৰম্ভ হ’বলৈ ধৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত থানৰ ঠাইত [[নামঘৰ]]ে এই স্থান গ্ৰহণ কৰে; তাৰ পৰাই হুঁচৰি দল ঘৰে ঘৰে যোৱাৰ পৰম্পৰা বিকশিত হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=158–159 }}</ref> ''দেওলৰা মণিকোঁৱৰ'' নামৰ লোককথাত চোতালৰ বিহু আৰু হুঁচৰিৰ উৎপত্তিৰ আন এটা পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যা পোৱা যায়। কাহিনীটোত [[শদিয়া]]ৰ কুণ্ডিল অঞ্চলৰ এজন ৰজাই দৈৱিকভাৱে জন্ম লাভ কৰা মণিকোঁৱৰক লাভ কৰে। মণিকোঁৱৰে গীত-নৃত্য শিকি আৰু ৰচনা কৰি কৃষিজীৱী লোকসকলৰ চোতালত সেইবোৰ পৰিৱেশন কৰে আৰু গৃহস্থসকলক আশীৰ্বাদ দিয়ে। কাহিনীটোৱে এই পৰিৱেশনক চোতালৰ বিহু আৰু ৰাতি হুঁচৰি গোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সৈতে স্পষ্টভাৱে জড়িত কৰে।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=58–59 }}</ref> দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ মাজতো ঘৰে ঘৰে গৈ হুঁচৰি পৰিৱেশন কৰাৰ এক স্বকীয় ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা প্ৰচলিত। দেউৰীসকলৰ এই হুঁচৰি প্ৰতি বছৰে অনুষ্ঠিত নহয়; দেওধাই, দেওধনী, পুৰোহিত আৰু গাঁৱৰ ৰাইজৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি নিৰ্দিষ্ট বছৰত ইয়াৰ আয়োজন কৰা হয়। হুঁচৰি প্ৰথমে দেওশাল বা দেওঘৰত আৰম্ভ কৰি তাৰ পাছত বৰদেউৰী, সৰুদেউৰী, বৰভৰালী, সৰুভৰালী আৰু বাৰিক আদি পৰম্পৰাগত বিষয়ববীয়াসকলৰ ঘৰত পৰিৱেশন কৰা হয়। ইয়াৰ পাছত ধনী-দুখীয়া নিৰ্বিশেষে গাঁৱৰ প্ৰতিঘৰ মানুহৰ চোতালত হুঁচৰি গোৱা হয়। এই পৰম্পৰাত নামতি, টেকেলা আদি অংশগ্ৰহণকাৰীৰ লগতে বাঁহৰ হেতামাৰি আৰু বিশেষ নৃত্য-গীতৰ প্ৰচলন আছে। অৱশেষত নৈৰ পাৰত বিশেষ লোকাচাৰৰ জৰিয়তে হুঁচৰি উটুৱা হয়।<ref>{{Cite report |title=Documentation on Life and Culture of Deori |institution=Assam Institute of Research for Tribals and Scheduled Castes |url=https://repository.tribal.gov.in/bitstream/123456789/74136/1/AIRT_2018_0003_report.pdf}}</ref><ref>{{Cite web |last=দেউৰী |first=প্ৰাঞ্জল |title=দেউৰী বিচু, বিচু উটুৱা উৎসৱ আৰু দেউৰী হুঁচৰি |url=https://assam.nenow.in/deori-bisu-deori-bisu-farewell-and-bisu-husori/ |website=NE Now Assamese |date=2021-04-28 |language=as}}</ref> ===ইতিহাস=== অসমীয়া সমাজত এটা জনপ্ৰবাদ প্ৰচলিত আছে। <blockquote> ''"ঢোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''খোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''পুৱাই কলকলাই বান্দৰী নচুৱাই ''<br> ''বাঁহবাৰী বাঁহবাৰী চুতীয়াৰ ঘৰত।" '' </blockquote> ৰতনপুৰ আছিল [[চুতীয়া]] ৰজা ৰত্নধ্বজপালে গঢ়া এখন নগৰ।<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/170951/4/chapter%20iii.pdf Ratanpur was the capital of Chutia king Ratnadhwajpal]</ref> এসময়ত ই সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈছিল আৰু ঢোল, খোল আদি বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ বজোৱা হৈছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰতনপুৰৰ খোল কাঠেৰে নিৰ্মিত আছিল, মণিপুৰ আৰু মায়ামৰাসকলৰ খোলৰ দৰে।<ref>{{Cite web |title=কাঠেৰে নিৰ্মিত পোঙ খোল |url=https://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |access-date=2020-04-23 |archivedate=2020-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200407130306/http://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |deadurl=yes }}</ref> পৰৱৰ্তীকালত শংকৰদেৱে উত্তৰ ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ দৰে মাটিৰে খোল নিৰ্মাণ কৰি নৃত্য, নাট আদিত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। ইয়াৰ পৰা বিহু বা বিহুৰ ঢোলে উজনি অসমৰ ৰাইজৰ মাজত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। ‌‌ ১৯৩৫ চনত [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ ঘিলামৰা অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা ভূমিদানৰ তাম্ৰফলিৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ উগ্ৰবীৰ্য লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত 'পবিত্ৰ বিহু'ৰ দিনা ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল।<ref>Neog, Maheswar, "Prachya Sasanavali", Introduction, p.189</ref><ref>Barua, Swarnalata, "Chutia Jatir Buranji",p.40-41, "ফলিখনত স্বধয়াপুৰীশ্বৰ নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনাৰায়ণ আৰু এই সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণ ৰজাই ৰবিদেৱ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক বখনা গ্ৰামত ১৩২৩ শক (১৪০১ খ্ৰীঃ)ৰ বিষুব সংক্ৰান্তিৰ দিনা (অৰ্থাৎ ১ বহাগৰ বিহুৰ দিনা) ২০০ পুটি‌(পুৰা) ভূমি দান কৰাৰ কথা খোদিত আছে।"</ref> <blockquote> ''"এতস্মৈ শাসনপ্ৰাদা লক্ষ্মীনাৰায়ণো নৃপঃ''<br> ''উৎসৃজ্য বিষুবে (বিহুৱে) পুণ্য ৰবিদেৱ দ্বিজন্মনে...। "'' </blockquote> অৰ্থাৎ, তাম্ৰপত্ৰখনৰ মতে ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে দ্বিজ ৰবিদেৱক পুণ্য বিহুৰ দিনা ভূমি দান কৰিছিল। এই তাম্ৰশাসনক চুতীয়া ৰজাসকলৰ দিনত বিহুৰ ৰাজকীয় স্বীকৃতিৰ নিদৰ্শন হিচাপে উল্লেখ কৰা হয়। উল্লেখযোগ্য যে ৰাজধানী শদিয়াতো ৰজাসকলৰ আদেশত ৰাজপুৰোহিত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলে চাৰি শাল গোসাঁনীক স্মৰণ কৰি বিহু ৰাজ্যলৈ নমাই আনিছিল বুলি পৰম্পৰাত কোৱা হয়। এই বিষয়ে তেওঁলোকে বিচু-গীতত এনেদৰে গায়: <blockquote> ''"কুণ্ডিলৰ আগৰিত ওখৈক শিমলু''<br> ''তাতে লয় কুৰুৱাই বাহ।''<br> ''শদিয়া ৰাজত ঐ চাৰিশাল গোঁসাঁনী''<br> ''তালে নমস্কাৰ কৰো।''<br> ''সোণৰে জখলা, ৰূপৰ হেতামাৰি''<br> ''আহে চাৰিশালি নামি সৰিলৰে।"''<br> </blockquote> চুতীয়া ৰাজ্যৰ দৰে [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] ৰাজ্যতো ঢোল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। চীন, থাইলেণ্ড আদি দেশৰ বিভিন্ন তাই জনগোষ্ঠীয়েও নিজৰ উৎসৱ বা ৰীতি-নীতি পালন কৰোঁতে ঢোল ব্যৱহাৰ কৰে। অৱশ্যে, সেই ঢোলৰ গঠন আৰু বজোৱাৰ শৈলী অসমৰ থলুৱা ঢোলতকৈ পৃথক। তাই [[আহোম]] সমাজৰ লোকবিশ্বাসমতে ঢোল মাংগলিক বাদ্য। ঢোলৰ শব্দই প্ৰজনন শক্তি বৃদ্ধি কৰে, পৃথিৱীৰ মাটি কোমল আৰু উৰ্বৰা কৰে আৰু উন্মাদনা বৃদ্ধি কৰে বুলি আহোম সমাজত জনবিশ্বাস আছে। বিয়া, ওমফা পূজা, চোমদেউ পূজা আদিত ঢোল-বাদন অপৰিহাৰ্য। ওজাসকলে ৰচনা কৰা বিহু-মালিতাৰ পৰা জানিব পৰা যায় যে আহোম ৰাজসভাত আন বাদ্যৰ লগতে ঢোলো বজোৱা হৈছিল। ঢুলীয়া ওজাসকলে মালিতা গাওঁতে এইদৰে গায়— ''{{Quote|text=“স্বৰ্গৰ পৰা নামি ছ্যুকাফা স্বৰ্গদেও<br />কৰিলা ৰাজত্ব যাৰ নাহি সম কেউ।<br />নানা বাদ্য বাজনা কৰা সভাত<br />ঢাক ঢোল কৰতাল বাদ্য অসংখ্যাত।” }}'' অৱশ্যে, এই বাদ্য কোন জনগোষ্ঠীৰ লোকে বজাইছিল বা এই মালিতা কেতিয়া ৰচনা কৰা হৈছিল, সেই কথা জনা নাযায়। আহোম ৰাজসভা বা আহোম সমাজত ১৭ শতিকাৰ পৰাহে তাই ভাষাৰ সলনি অসমীয়া ভাষা প্ৰচলিত হৈছিল বুলি উল্লেখ কৰা হয়; সেয়ে এই ৰচনাসমূহ সেই যুগৰ বুলি ধৰা হয়। [[চিত্ৰ:Deori Bihu dance.webm|thumb|দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ বিহু]] সেই একেই মালিতাত সোধন ঢুলীয়া নামৰ এজন ওজাই আহোম ৰাজসভাত ঢোল বজাইছিল বুলি উল্লেখ আছে। ওজাৰ মালিতাত শুনা যায়— ''{{Quote|text=“কলি যুগে ইন্দ্ৰবংশী ৰজা নামি যায়,<br />সোধন ওজাই ঢোল বাই আনিলে নমাই।<br />আদিতে আছিল মাত্ৰ ঢোলৰ বাজনা,<br />সোধন ওজাই বাদ্য কৰিলে ৰচনা।” }}'' বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে চুকাফা ৰজাই পৰ্বতৰ পৰা নামি আহোঁতে বাটত পোৱা অসংখ্য স্থানীয় চুতীয়া, মৰাণ, বৰাহী, কছাৰী আদি লোকক নিজৰ লগত লৈ আহিছিল। <ref>"Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans or Borahis...given names according to the tasks they performed.", Saikia, Yasmin,''Fragmented Memories'', p.115</ref>‌‌ সেয়ে এই ওজাজন তাই লোক আছিল নে বাটত লগ পোৱা থলুৱা মৰাণ, বৰাহী, চুতীয়া বা কছাৰী লোক আছিল, সেই কথা জনা নাযায়। তদুপৰি ইতিহাসৰ পৰা জনা যায় যে ব্ৰাহ্মণ পূজাৰীসকলে ১৭ শতিকাতহে আহোম ৰজাসকলক হিন্দু ৰীতি-নীতিৰ মাজলৈ আনি "ইন্দ্ৰবংশী" বুলি ঘোষণা কৰিছিল। গতিকে এই মালিতা সেই যুগতে ৰচিত হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। দেওধাই অসম বুৰঞ্জী আৰু সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা বুৰঞ্জী অনুসৰি, ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ৭ ব’হাগৰ দিনা চুতীয়া সেনাপতি গজৰাজ বৰুৱাই আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক চুতীয়া ৰজাই আশ্ৰয় লৈ থকা ঠাইডোখৰ দেখুৱাই দিছিল। ১৫২৪ চনত সেই দিনা আছিল ‘ওজা বিচু’। ইয়াৰ পাছত আন কিছুমান চুতীয়া লোকৰ পৰামৰ্শত ফ্ৰাচেংমুঙে আত্মসমৰ্পণকাৰী চুতীয়া সৈনিকসকলক পৰ্বত বগাই ঘিলাগছত উঠি ঢোল বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। ইয়াৰ ফলত পাহাৰত আশ্ৰয় লৈ থকা চুতীয়া ৰজা আৰু সৈন্যসকলে যুদ্ধত জয়লাভ কৰা হৈছে বুলি ভাবি বিহু নাচিবলৈ ধৰে আৰু শেষত ঘাপ লৈ থকা আহোম সৈন্যৰ হাতত পৰাজিত হয়। ====ফাট বিহু আৰু আধুনিক বিহুনাচৰ বিকাশ==== শদিয়াৰ ''হুৰাই ৰঙালী'' পৰম্পৰাৰ এটা ৰূপ ঢকুৱাখনাৰ [[হাৰ্হি দেৱালয়]]তো বৰ্তি আছে, য’ত ব’হাগৰ সপ্তম দিনা এই অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। স্থানীয় পৰম্পৰাত হাৰ্হি দেৱালয়ক ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত শদিয়াৰ পৰা [[কেঁচাইখাতী]]ৰ উপাসনা স্থানান্তৰ কৰাৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> উপেন ৰাভা হাকাচামেও ঢকুৱাখনাৰ ফাট বিহুৰ পৰম্পৰাক শদিয়াৰ পৰা স্থানচ্যুত হৈ শেষত হাৰ্হি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰা লোকসকলৰ সৈতে জড়িত কৰিছে।<ref name="Hakacham-Faat">{{cite book |last=Hakacham |first=Upen Rabha |title=Origin of Bihu |year=2010 |location=Guwahati }}</ref> ''ফাট'' নামটোৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে একাধিক লোকব্যাখ্যা আছে। এটা পৰম্পৰাত ''ফাট''‌ শব্দক "বিচ্ছেদ" বা জনগোষ্ঠীৰ ছিন্ন-বিচ্ছিন্ন হৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ অৰ্থত ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। এই ব্যাখ্যাত বিহু-পৰম্পৰা শদিয়াৰ পৰা ঢকুৱাখনালৈ স্থানান্তৰিত কৰাৰ কথা কোৱা হয়। আন এক পৰম্পৰাত বিহু চাবলৈ হোৱা বৃহৎ জনসমাগমৰ ফলত পথাৰত ''ফাট'' বা চিৰা পৰা বুলি কোৱা হয় আৰু তাৰ পৰাই ''ফাট বিহু'' নাম হোৱা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=161–162 }}</ref> কিছুমান লেখকে ফাট বিহুক আধুনিক বিহুনাচৰ ৰূপ-বিকাশৰ সৈতে জড়িত কৰিছে। পৰম্পৰাগত বিৱৰণত আহোম ৰজা [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত ফাট বিহুৰ শিল্পীসকলক ৰাজকীয় অনুষ্ঠানত নৃত্য প্ৰদৰ্শনৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। ঊনবিংশ শতিকাত এই বিহুৰ ৰূপ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ আন জনগোষ্ঠীৰ মাজতো বিস্তৃত হৈ মহঘুলী চাপৰিত চুতীয়া, সোণোৱাল, দেউৰী, আহোম, মিচিং আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="Hakacham-Faat"/> [[File:Faat Bihu dance at Harhi dewaloi.jpg|thumb|হাৰ্হি দেৱালয়ত প্ৰতিবছৰে আয়োজিত কৰি অহা পৌৰাণিক ফাট বিহু]] আন এক বিহুগীতত মান দেশলৈকে বিহুৰ খ্যাতি বিয়পি পৰাৰ কাব্যিক উল্লেখ পোৱা যায়। ''{{Quote|text=“লাহে লাহে ঐ<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />পূৱে পশ্চিমে উত্তৰে দক্ষিণে<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />মান দেশত মানতৰা এযুৰি<br />আছিলে নৰিয়াত পৰি,<br />যেতিয়া শুনিলে বিহুৰে বতৰা<br />আহিলে লাখুটি ধৰি।”}}'' গীতটোৰ ভাবাৰ্থত বিহুৰ আকৰ্ষণ ইমানেই আছিল বুলি কাব্যিকভাৱে কোৱা হৈছে যে মান দেশৰ ([[ম্যানমাৰ]]) নৰিয়াত পৰি থকা মান (বাৰ্মিজ) বুঢ়া-বুঢ়ীসকলেও লাখুটি লৈ বিহু চাবলৈ আহিবলৈ মন কৰিছিল। সেইবাবে বুঢ়া-বুঢ়ীসকলে গম নোপোৱাকৈ লাহে লাহে বিহু নাচিবলৈ কোৱা হৈছিল। [[চিত্ৰ:Bihu dance performer.jpg|thumb|250px |পশ্চিম বংগৰ কলকাতাত অনুষ্ঠিত ভাৰত সাংস্কৃতিক উৎসৱ ২০২৩ত অসমৰ দুলীয়াজানৰ এগৰাকী বিহু নৃত্য পৰিবেশক।]] ১৬ শতিকাৰ শেষ ভাগত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱে]] প্ৰচাৰ কৰা একশৰণ নামধৰ্মৰ বিস্তৃত প্ৰভাৱ অসমৰ জনসাধাৰণৰ মাজত পৰাৰ লগে লগে বিহুৰ ওপৰতো উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন আহিছিল। আনহাতে, বিহুৰ নৃত্য-গীতৰ প্ৰভাৱো গুৰুজনাৰ বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিত পৰিছিল। এই সময়তে বিহুৱে এক পূৰ্ণাংগ সামাজিক উৎসৱৰ ৰূপ পায় আৰু [[উজনি অসম|উজনি অসমৰ]] বড়ো-কছাৰী মূলীয় জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজৰ পৰা অসমৰ বাকী জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত হয়। এই যুগৰ পৰা বিহুনামসমূহত পূৰ্বৰ "গোসাঁনী"ৰ স্থানত 'কৃষ্ণ/ৰাম'ৰ নাম লোৱা আৰম্ভ হয়। এই সম্পৰ্কে শঙ্কৰদেৱৰ 'কীৰ্ত্তন উৰেষা বৰ্ণন' আৰু ৰামচৰণ ঠাকুৰে লিখা 'গুৰু চৰিত'ত এনেদৰে লিখা হৈছে। {{Quote|text=উৰেষা বৰ্ণনাত লিখিছে-<br />''"বিষুদিনা বিধিমতে পঞ্চতীৰ্থ কৰি<br /> শুদ্ধ মনে দেখয়ে শুভদ্ৰা ৰাম হৰি <br />সিয়োজনে সমন্ত যজ্ঞৰ ফল পাইৰ<br /> পাতক নিস্তাৰি বিষ্ণুৰ ভুৱনক যাইব।"''}}{{Quote|text=গুৰু চৰিতত লিখিছে-<br />''"এহিবুলি তিনিজনে কৰন্ত কাতৰ<br />শুনি সৰ্বজয় বুলি মাতিলা শঙ্কৰ<br />চৈত্ৰ বিষু সংক্ৰমণে আসিয়া মিলিব<br />সেহিদিনা ৰুক্মিণীৰ মন্দিৰ উঠিব।"''}} [[চিত্ৰ:Bihubihu.jpg|thumb|right|300px|<center>বিহু নাচ<center>]] পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত আহোম স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ|ৰুদ্ৰ সিংহই]] চহা ৰাইজৰ বিহুলৈ পোনপতীয়া ৰজাঘৰীয়া পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়োৱা বুলি কোৱা হয়। এই বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ গছতলৰ বিহুক [[ৰংঘৰ|ৰংঘৰৰ]] বাকৰিলৈ আনে আৰু অংশগ্ৰহণকাৰী বিহুৱাসকলক পুৰস্কাৰ দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰে। অৱশ্যে, বহু লেখক-গৱেষকে আহোম স্বৰ্গদেউসকলে বিহুৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰা নাছিল বুলিও মত প্ৰকাশ কৰিছে। এই সন্দৰ্ভত পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ ভাষ্য এনেধৰণৰ: <blockquote>কোনো বুৰঞ্জীত আহোম ৰজাই ৰংঘৰৰ বাকৰিত বিহু চোৱা কথাৰ উল্লেখ নাই। সাতসৰী অসম বুৰঞ্জীৰ মতে, ৰংঘৰৰ ওপৰ মহলাত কোন ক’ত বহিব তাক নিৰ্দিষ্ট কৰা থাকে। সেইমতে ৰজা বহাৰ যিখন ঠাই, তাত যদি এজন মানুহ চকীটো বহে, তেওঁ ৰংঘৰৰ বাকৰিখন তাৰপৰা দেখা নেপায়। দ্বিতীয়তে, যদি ৰজাই তাত বিহু চাইছিল- এজন ৰজাই চাওক বা ধাৰাবাহিক কেইবাজনো ৰজাই চাওক- তেতিয়াহ’লে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি এটা বিষয়বাব সৃষ্টি হ’লহেতেন। কিন্তু তেনে কোনো শ্ৰেণী আমি নেপাওঁ। 'আহোম ৰজাসকলে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি বিষয়বাব বা ধাৰক–বাহক হিচাপে এটা শ্ৰেণীৰ সৃষ্টি নকৰিলেও তেওঁলোকৰ বিহু প্ৰীতি সৰ্বজন বিদিত।</blockquote> এইজন স্বৰ্গদেৱেই [[হুঁচৰি]] দলৰ আগত মূৰ দোৱাই আশীৰ্বাদ লোৱাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ কৰিছিল বুলিও কোৱা হয়। ইয়াৰ আগলৈকে বিহুৱা হুঁচৰি দলে থানৰ পৰা আৰম্ভ কৰি শেষত থানতে সামৰণি মাৰিছিল। কিন্তু স্বৰ্গদেৱৰ ইচ্ছামতে প্ৰথমে ৰজাঘৰলৈ আৰু ক্ৰমে ডা-ডাঙৰীয়াসকলৰ ঘৰলৈ গৈ হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়া প্ৰথা প্ৰচলিত হয়। এই সকলোবোৰ পৰিঘটনাই বিহুৰ আচাৰ-নীতিত আমূল পৰিৱৰ্তন আনিলেও বিহুৰ মূল বৈশিষ্ট্যৰ ওপৰত বিশেষ প্ৰভাৱ নপৰিল বুলি কোৱা হয়।{{cn}} ১৮২৬ চনৰ [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি [[অসম]] ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ যোৱাৰ লগে লগে অসমৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক সকলো দিশতে যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তনৰ সূচনা হয়। পশ্চিমীয়া শিক্ষা আৰু ভিক্টোৰিয়ান-ইংৰাজ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱে অসমৰ একাংশ ৰাইজক নিজৰ থলুৱা কৃষ্টিৰ প্ৰতি উদাসীন কৰি তোলে। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষভাগত অসমৰ শিক্ষিত সমাজৰ একাংশৰ মাজত বিহুৰ প্ৰতি বিৰূপ মনোভাব গঢ় লৈ উঠিছিল। সেই সময়ৰ কিছুমান উচ্চশিক্ষিত সমাজ-সংস্কাৰকে বিহুৰ নৃত্য-গীতক অশ্লীল বুলি সমালোচনা কৰি ইয়াৰ সামাজিক গুৰুত্বক অৱজ্ঞা কৰিছিল। ১৮৯৮ চনৰ ২৪ আগষ্টত বুদ্ধীন্দ্ৰনাথ দিলিহিয়াল ভট্টাচাৰ্যই ইংলেণ্ডৰ ''The National Guardian'' কাকতত ''The Assamese Bihoo'' শীৰ্ষক এটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰিছিল। প্ৰবন্ধটোত তেওঁ বিহু নৃত্য-গীতক অশ্লীল আৰু সমাজৰ বাবে ক্ষতিকাৰক বুলি সমালোচনা কৰি বিহু নিষিদ্ধ কৰিবলৈ আইন প্ৰণয়নৰ বাবে ব্ৰিটিছ চৰকাৰক আহ্বান জনাইছিল।<ref>{{Cite web |last=Kandali |first=Moushumi |title=Imagining the Community: The Making of the Spectacle of Bihu |url=https://www.nezine.com/info/VkhHQTk0cStWdzc3L2FLb0ZkTG9uZz09/imagining-the-community--the-making-of-the-spectacle-of-bihu.html |website=Nezine |date=2016-04-14 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=গগৈ |first=টুনুজ্যোতি |title=বৰ্ণবাদ বনাম বিহু |url=https://muktosinta.org/bornobad-bonam-bihu/ |website=মুক্ত চিন্তা |language=as}}</ref> এই সময়ত ৰত্নেশ্বৰ মহন্তয়েও বিহুগীতৰ কিছুমান দিশৰ সমালোচনা কৰিছিল। তেওঁৰ ৰচনাত বিহুগীতক অশালীন বুলি গণ্য কৰাৰ মনোভাব প্ৰকাশ পায়। একেদৰে হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকন, গুণাভিৰাম বৰুৱা আৰু কমলাকান্ত ভট্টাচাৰ্য আদিয়েও বিহুৰ নৃত্য-গীতৰ কিছুমান প্ৰচলিত ৰূপৰ বিৰোধিতা কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=বিহু আৰু অসমীয়া মধ্যবিত্ত : ঐতিহাসিক ভূমিকা আৰু সাম্প্ৰতিক প্ৰত্যাহ্বান |url=https://bohona.glmruc.in/বিহু-আৰু-অসমীয়া-মধ্যবিত/ |website=বহনা |date=2024 |language=as}}</ref> আনহাতে, [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]], [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]] প্ৰমুখ্যে অসমীয়া সাহিত্যিকসকলে বিহুৰ সপক্ষে মত প্ৰকাশ কৰিছিল। বেজবৰুৱাই তেওঁৰ ''ভাবৰ বুৰবুৰণি'' গ্ৰন্থৰ ''বিহু'' শীৰ্ষক ৰচনাত বিহুৰ প্ৰতি নগৰীয়া সমাজৰ একাংশৰ নেতিবাচক মনোভাবক ব্যংগ কৰিছিল। ৰজনীকান্ত বৰদলৈয়েও তেওঁৰ সাহিত্যকৃতিত, বিশেষকৈ ''ৰঙিলী'' উপন্যাসত, বিহুৰ বিভিন্ন দিশ চিত্ৰিত কৰিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Sarma |first=Momi |title=Source and Evolution of Bihu Song: An Analytical Study |journal=International Journal of Modern Agriculture |volume=9 |issue=4 |year=2020 |pages=262–263 |url=https://modern-journals.com/index.php/ijma/article/download/211/159/306}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষভাগৰ পৰা অসমীয়া সাংস্কৃতিক স্বকীয়তাৰ প্ৰতীক হিচাপে বিহুৰ প্ৰতি শিক্ষিত সমাজৰ একাংশৰ আগ্ৰহ বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰে। অৱশ্যে, বিহুৰ প্ৰচলিত ৰূপৰ প্ৰতি মধ্যবিত্ত সমাজৰ একাংশৰ বিৰোধিতা অব্যাহত আছিল। বিংশ শতিকাত বিহুৰ পুনৰুজ্জীৱন আৰু সাংস্কৃতিক স্বীকৃতিৰ প্ৰচেষ্টাই অধিক গতি লাভ কৰে।<ref>{{Cite journal |last=Dewri |first=Prachee |title=Bishnuprasad Rava and the Rural in Assam: Inspiration and Intervention through Music |journal=Review of Agrarian Studies |url=https://ras.org.in/articles/192/text/article.html}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত বিংশ শতিকাৰ তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ দশকৰ পৰা বিহু নৃত্য-গীতৰ ৰাজহুৱা তথা মঞ্চভিত্তিক পৰিৱেশনো বিস্তাৰ লাভ কৰিবলৈ ধৰে।<ref>{{Cite journal |last=Sarma |first=Momi |title=Source and Evolution of Bihu Song: An Analytical Study |journal=International Journal of Modern Agriculture |volume=9 |issue=4 |year=2020 |pages=263–264 |url=https://modern-journals.com/index.php/ijma/article/download/211/159/306}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ইতিমধ্যে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত পশ্চিমীয়া আৰ্হিৰ মঞ্চ নিৰ্মাণ হৈছিল আৰু তাত আন আন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান ৰাইজৰ আগত প্ৰদৰ্শনৰ ধাৰাও প্ৰচলিত হৈছিল। সেই সময়তে [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] বেতিয়নীত ১৯২৯ চনত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Scholar-throws-light-on-Bihus-origin/articleshow/8172141.cms?referral=PM First stage Bihu organised in Betioni, Golaghat]</ref> ১৯৪১ চনত [[মহেশ্বৰ নেওগ]] আদি ব্যক্তিৰ প্ৰচেষ্টাত শিৱসাগৰত মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ১৯৫১ চনত [[ৰাধাগোবিন্দ বৰুৱা]]ৰ পৃষ্ঠপোষকতাত [[গুৱাহাটী]]ত বিহু সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হয়। তাৰ পাছতে মঞ্চবিহুৱে সমগ্ৰ অসমজুৰি জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। মঞ্চবিহুত বিহু প্ৰদৰ্শনৰ লগতে বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতাৰ ওপৰতো গুৰুত্ব দিয়া হয় আৰু এই ৰূপ মূলতঃ দৰ্শকৰ মনোৰঞ্জনৰ উদ্দেশ্যে অনুষ্ঠিত হয়। ফলত মঞ্চবিহু নিৰ্দিষ্ট নীতি-নিৰ্দেশনা আৰু উপস্থাপনৰ ব্যাকৰণৰ মাজত পৰিৱেশিত হ’বলৈ ধৰে। ইয়াৰ ফলত বিহু নৃত্য-গীতে প্ৰদৰ্শনমূলক কলাৰ ৰূপ লাভ কৰে। মঞ্চবিহুৰ জনপ্ৰিয়তাৰ প্ৰভাৱত স্বতঃস্ফূৰ্ত গছতলৰ বিহু ক্ৰমে বিলুপ্তপ্ৰায় হৈ পৰে। [[File:বিহু নাচনী.JPG|thumb|বিহু নাচনী]] বৰ্তমান মঞ্চবিহু আৰু ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়াৰ পৰম্পৰা—এই দুয়ো ধৰণৰ বিহু অসমৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত উদযাপন কৰা দেখা যায়। বিহু সন্দৰ্ভত আন এটা উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন হৈছে দৃশ্য-শ্ৰব্য মাধ্যমেৰে প্ৰচাৰিত বিহু-সুৰীয়া গীত-মাতৰ জনপ্ৰিয়তা। নতুন প্ৰজন্মৰ মাজত এই গীতসমূহ বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয়। অৱশ্যে, এইবোৰক পৰম্পৰাগত বিহুনাচ বা বিহুনামৰ সলনি বিহু আৰু আধুনিক গীতৰ সংমিশ্ৰণ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। এই গীতসমূহত বিহুৰ থলুৱা সুৰৰ ভিত্তিত নতুনকৈ সুৰাৰোপণ কৰাৰ লগতে আধুনিক বাদ্যযন্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিহু গীতৰ উদাহৰণ<ref>[[লীলা গগৈ]], বিহুগীত আৰু বনঘোষা। </ref>: <blockquote> অতিকৈ চেনেহৰ মুগাৰে মহুৰা, তাতোকৈ চেনেহৰ মাকো<br /> তাতোকৈ চেনেহৰ ব’হাগৰ বিহুটি নাপাতি কেনৈকৈ থাকোঁ।<br /> </blockquote> <blockquote> আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু<br />চিৰে গৰখীয়াই তৰা;<br />সীতাই কুমাৰে বাদতি মাৰিলে<br />চ'তৰ বাৰে খৰৰপৰা। </blockquote> <blockquote> আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু <br /> আমাৰ বিহু কাপোৰ নাই;<br /> সমনীয়া সুধিলে কামে কি এবুলি<br /> সৰুতে একাজি আই।<br /> </blockquote> এইসমূহক যোজনা বুলি কোৱা হয়। বিহুনাচ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে যোজনা গোৱা হয়। যোজনাবোৰে বহু ক্ষেত্ৰত সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক তথ্য প্ৰতিফলিত কৰে।<ref> [https://essayinassamese.blogspot.com/2023/03/bihu-essay.html অসমৰ জাতীয় উৎসৱ - বিহুৰ বিষয়ে ৰচনা | Assamese Essay On Bihu]</ref> <blockquote> আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু <br /> নাহৰ ফুল ফুলিবৰ বতৰ<br /> ফুলপানী ছিগাতে ঢোলৰ মাত শুনিলো<br /> উজুটিত ভাঙি যাওঁ যঁতৰ।<br /> </blockquote> ==ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু== [[File:Bihu dance হুঁচৰি.jpg|thumb|right|ব'হাগ বিহুত সৰু ল'ৰা-ছোৱালীয়ে হুঁচৰি গোৱা পৰম্পৰা]] {{মূল|ব'হাগ বিহু}} বসন্তৰ আগমনত উদযাপন কৰা ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু অসমৰ মুখ্য বিহু উৎসৱ। বসন্তত প্ৰকৃতি নতুন ৰূপে জিলিকি উঠাৰ সময়ত চহা ৰাইজে উৎসৱমুখৰ হৈ জীৱন উপভোগ কৰে। ৰঙালী বিহুক যৌৱনৰ উৎসৱ বুলিও কোৱা হয়। ডেকা-গাভৰুৱে ৰাতি বিহু পাতে আৰু বিহুৰ মাজতে নিজৰ জীৱনসংগী বিচাৰি উলিওৱাৰ পৰম্পৰাও আছে। [[কৃষি]]-সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণিৰে পৰা এনেধৰণৰ উৎসৱ চলি আহিছে বুলি কোৱা হয়। যৌৱনৰ সৈতে খেতিমাটিৰ উৰ্বৰতাৰ সম্পৰ্ক আছে বুলি লোকবিশ্বাস আছে; সেয়ে খেতি আৰম্ভ কৰাৰ আগতে পালন কৰা ৰঙালী বিহুৰ সৈতে কৃষিৰ ওতপ্ৰোত সম্পৰ্ক আছে। ব'হাগ বা ৰঙালী বিহু একেৰাহে সাত দিন ধৰি উদযাপন কৰা হয়। চ’তৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ব’হাগৰ ৬ তাৰিখলৈ এই সাত দিন ধৰি থাকে। প্ৰতিটো দিনৰ বিহুৰ সুকীয়া নাম আছে; ইয়াক ‘সাত বিহু’ বুলি জনা যায়। চ'তৰ দোমাহীৰ দিনা গৰু বিহুৰে আৰম্ভ হৈ ক্ৰমে মানুহ বিহু, হাত বিহু, চেনেহী বিহু, মাইকী বিহু, ৰঙালী বিহু আৰু শেষৰ দিনা চেৰা বিহুৰে ব'হাগ বিহুৰ সামৰণি পৰে। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰত ইয়াৰে এটা দিনক ‘গোসাঁই বিহু’ বুলিও পালন কৰা হয়। ==কাতি বিহু বা কঙালী বিহু== {{মূল|কাতি বিহু}} আহিন আৰু কাতি মাহৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা [[কাতি বিহু]] পালন কৰা হয়। এই সময়ত আহু ধান শেষ হৈ যায়, আনহাতে শালি ধান চপোৱাৰ সময়ো নহয়। সেইবাবে বহু ঘৰত খাদ্যৰ নাটনি দেখা দিয়ে আৰু এই বিহুক [[কঙালী বিহু]] বোলা হয়। এই বিহুত ঘৰে ঘৰে তুলসীৰ পুলি ৰুই গধূলি তাৰ গুৰিত চাকি জ্বলাই নাম গোৱা হয়; ঘৰৰ চোতালৰ চাৰিওফালে আৰু খেতিপথাৰতো চাকি জ্বলোৱা হয়। ==মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু== {{মূল|মাঘ বিহু}} খেতি চপোৱাৰ ঠিক পাছতে পুহ-মাঘৰ দোমাহীত মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু পালন কৰা হয়। ই লগে-ভাগে খাই আনন্দ কৰাৰ উৎসৱ। পুহ-মাঘৰ সংক্ৰান্তিৰ সময়ত ভোগালী বিহু বা মাঘ বিহু সাধাৰণতে তিনিদিন ধৰি পালন কৰা হয়। পুহ মাহত শালি ধান, মাহ, তিল, মগু আদি শস্য চপাই মানুহে ভঁৰাল ভৰায়। এই সময়ত ধনী-দুখীয়া সকলোৰে ঘৰত ধান-চাউলৰ যোগান থাকে; সেইবাবে এই বিহুত খোৱা-বোৱাৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হয়। সান্দহ, চিৰা, নানা তৰহৰ পিঠা-পনা, লাডু, [[আখৈ]] আদি খাদ্য ঘৰে ঘৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়। মাঘ বিহুৰ মূল আকৰ্ষণ হ’ল [[মেজি]] জ্বলোৱা। গাঁৱৰ ডেকাসকলে পুহ মাহতে নৰা কাটি মেজি প্ৰস্তুত কৰে। উৰুকাৰ দিনা তেওঁলোকে লগ লাগি ভোজ-ভাত খাই, গীত গাই উজাগৰে থাকে। পুৱা হোৱাৰ লগে লগে গা-পা ধুই মেজিত জুই লগাই দিয়ে। জুই জ্বলি উঠিলে মন্ত্ৰ মাতি মাহ, মগু, পিঠা, চাউল, ঘিঁউ আদি দি অগ্নিক সেৱা জনায়। মেজি পোৰাৰ পাছত তাৰ ছাঁইৰে সকলোৱে ফোঁট লয়। অৱশ্যে, নৰাৰ সুবিধা নথকা ঠাইত কাঠ-বাঁহ আদিৰেই মেজি বনোৱা হয়। মেজি পোৰাৰ এই প্ৰথাক অগ্নিপূজাৰ এক ৰূপ বুলিও বিবেচনা কৰা হয়। জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুৱে অসমীয়া সমাজৰ ঐক্য আৰু মিলা-প্ৰীতিৰ ভাব অটুট ৰখাত ভূমিকা পালন কৰে বুলি কোৱা হয়। বিহুৰ বহু কাম সমূহীয়াভাৱে সম্পন্ন হয়, যিয়ে মানুহৰ মাজত ঐক্যবোধ বৃদ্ধি কৰে। ==পৰম্পৰা== বিহু অনুসৰি অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিভিন্ন পৰম্পৰা প্ৰচলিত হৈ আহিছে: <gallery class="center" widths="200" perrow="10"> File:হুঁচৰি বিহু Husori bihu.jpg|<br />বিহু উপলক্ষে ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাবলৈ যোৱা বিহুৰ দল। File:Magha Bihu megi 1.jpg|<br />মাঘ বিহুৰ [[মেজি]] জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:গৰু বিহুত বনোৱা চাত.jpg|<br />গৰু বিহুত বনোৱা চাত। File:Tradition of Bohag Bihu.jpg|<br />ব'হাগ বিহুত নাহৰৰ পাতত মন্ত্ৰ লিখাৰ পৰম্পৰা। File:Bhogali Bihu Delicacies.jpg|<br />বিহুৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা পিঠা-জলপান। File:বিহুৰ এশ এবিধ শাক.jpg|<br />বিহুৰ দিনত এশ এবিধ শাক খোৱাৰ পৰম্পৰা। File:Woman performing kati bihu rituals.jpg|<br />কাতি বিহুত শস্যৰ পথাৰত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:Kaati Bihu.jpg|<br />কাতি বিহুত তুলসীৰ তলত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:Mukuli bihu dance performance at Guwahati Assam.JPG|<br />ব'হাগ বিহুৰ সময়ত অনুষ্ঠিত মুকলি বিহু। File:Group Fishing at the occasion of Magh Bihu.jpg|<br />মাঘ বিহুত সমজুৱাকৈ মাছধৰা পৰম্পৰা। File:Bathing cattle in Rongali Bihu.jpg|ব'হাগ বিহুৰ গৰু বিহুৰ দিনা নৈত গৰুক গা ধুৱাই দিয়াৰ নিয়ম। File:Koni-juj.jpg|<br />বিহুৰ দিনত খেলা পৰম্পৰাগত খেল কণী যুঁজ। File:Meji burning in Kamrup, Assam.jpg|<br />মাঘ বিহুত জ্বলোৱা মেজি। </gallery> ==লগতে চাওক== * [[বিহুগীত]] * [[বিহু নৃত্য]] * [[বিহুৰ বাদ্যযন্ত্ৰ]] * [[বিহুৰ খাদ্য]] * [[বিহুৰ সাজ-পোচাক আৰু অলংকাৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==টোকা== {{notelist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons|Category:Bihu|বিহু}} {{Wikiquote}} * [[oldwikisource:বিহু গীত]] (ৱিকিউৎসত বিহুগীতসমূহৰ লিপি সন্নিবিষ্ট কৰা আছে।) * {{YouTube|id=IbupI6r5SxQ|title=মুকলি বিহু নৃত্য প্ৰতিযোগিতাৰ এটা দৃশ্য}} * {{YouTube|id=AqWF2MxvUow|title=দেউৰী বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * {{YouTube|id=1G1ebEXnOb8|title=মিচিং বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা — সম্পাদনা: ড॰ নাৰায়ণ দাস, ড॰ পৰমানন্দ ৰাজবংশী; পৃষ্ঠা ২৪০–২৪২ * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit2 Rongali Bihu-the spring festival of Assam]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Sawpon Dowerah * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit3 Rongali Bihu through the ages]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Debendra Prasad Das * [https://web.archive.org/web/20160307192221/http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html/edit4 Bihu: The lifeline of Assamese culture] An article by Journalist Md. Sabir Nishat {{অসমৰ উৎসৱ আৰু মেলাসমূহ}} {{অসম}} [[শ্ৰেণী:বিহু|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]] 4rhw6jtcrar8pudbiym5ffkb211o82n 0 2967 651885 650572 2026-11-10T05:36:15Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651885 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = লখিমপুৰ জিলা |settlement_type = [[অসমৰ জিলা|জিলা]] |native_name = |nickname = |image_skyline = |image_size = |image_caption = |image_flag = |image_seal = |image_map = Lakhimpur in Assam (India).svg |map_caption = [[অসম]]ত জিলাখনৰ অবস্থান |subdivision_type = দেশ |subdivision_name = [[ভাৰত]] {{flagicon|IND}} |subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]] |subdivision_name1 = [[অসম]] |subdivision_type2 = সদৰ |subdivision_name2 = [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] |leader_title = |leader_name = |established_title = |established_date = |area_magnitude = |area_total_km2 = 2277<!--২২৭৭--> |area_land_km2 = |area_water_km2 = |population_as_of = ২০১১ |population_note = |population_total = 1040644<!--১০৪০৬৪৪--> |population_metro = |population_density_km2 = |timezone =[[গ্ৰী.মা.স. +৫.৩০|ভাৰতীয় মান সময়]] |utc_offset = +৫:৩০ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |latd=|latm=|lats=|latNS=N |longd=|longm= |longs=|longEW=W |elevation_m = |blank_name = |blank_info = |website = [http://www.lakhimpur.nic.in www.lakhimpur.nic.in] |footnotes = }} '''লখিমপুৰ''' (পূৰ্বৰ নাম '''লক্ষীমপুৰ''') [[ভাৰত]]ৰ উত্তৰ-পূবত অৱস্থিত [[অসম]] ৰাজ্যৰ উত্তৰ-পূৱ কোণত অৱস্থিত এখন জিলা। উল্লেখ্য যে, [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]]ৰ সময়ত লক্ষীমপুৰ আৰু ডিব্ৰুগড় মহকুমা দুটাৰে তেতিয়াৰ লক্ষীমপুৰ জিলা গঠন হৈছিল। সেইসময়ত ইয়াৰ চাৰিসীমা আছিল: পূবে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী, পশ্চিমে হাৱাজান নৈ, উত্তৰে ''[[নেফা]]'' আৰু দক্ষিণে লোহিত সুঁতি। <ref name="ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামত উঃ লক্ষীমপুৰৰ ভূমিকা">{{cite book | title=ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামত উঃ লক্ষীমপুৰৰ ভূমিকা | publisher=লক্ষীমপুৰ জিলা মুক্তি যুঁজাৰু সন্মিলন, উত্তৰ লক্ষীমপুৰ, অসম | author=শ্ৰী হৰিচন্দ্ৰ বৰুৱা, সম্পাদক | year=২০০১-২০০২ | location=উত্তৰ লক্ষীমপুৰ | pages=১}}</ref> ১৯৭১ চনৰ ২ অক্টোবৰ তাৰিখে এই জিলাখনক লক্ষীমপুৰ আৰু ডিব্ৰুগড় জিলা হিচাপে দ্বিবিভক্ত কৰা হয়। পৰৱৰ্তী কালত লক্ষীমপুৰ জিলাৰ পৰা তেতিয়াৰ ধেমাজি মহকুমাকো আতঁৰাই সুকীয়া জিলাৰ স্বীকৃতি দিয়া হয়। বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাৰ চাৰিসীমা হ'ল উত্তৰে [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], দক্ষিণে [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]], গোলাঘাট আৰু [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]], পূবে [[ধেমাজি জিলা]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় জিলা]] আৰু পশ্চিমে [[বিশ্বনাথ জিলা]]। জিলাখনৰ সদৰ হৈছে [[উত্তৰ লখিমপুৰ]]। মহকুমা ৩টা- [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] [[নাৰায়ণপুৰ]] আৰু [[ঢকুৱাখনা]]। ==লখিমপুৰ (লক্ষীমপুৰ) নামৰ উৎপত্তি== ''লখিমপুৰ'' নামটো বৰ্তমানৰ [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] নগৰৰ পূৰ্বৰ নাম ''লক্ষীমপুৰ'' বা ''লক্ষ্মীপুৰ''ৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি এটা ঐতিহাসিক ব্যাখ্যা প্ৰচলিত আছে। জিলাখনৰ নামকৰণৰ বিষয়ে বিভিন্ন মত পোৱা যায়। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ পৰ্বতমালাৰ পাদদেশলৈকে বিস্তৃত এই উৰ্বৰ সমতল অঞ্চল অতীজৰে পৰা কৃষি আৰু প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ বাবে সমৃদ্ধিশালী আছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ১৯৭৬ চনৰ ''Assam District Gazetteers: Lakhimpur District'' অনুসৰি, চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ নামৰ সৈতে লক্ষীমপুৰ নামৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কিত কৰা হয়। চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষভাগ আৰু পঞ্চদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে এই ৰজাই বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাৰ পূব অংশত শাসন কৰিছিল। শক ১৩২৩ বা ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এখন তাম্ৰশাসনত তেওঁ [[সোৱণশিৰি নদী]]ৰ পশ্চিম পাৰত অৱস্থিত বাখনা গাঁৱত ব্ৰাহ্মণসকলক ভূমিদান কৰাৰ কথা উল্লেখ আছে। তেওঁৰ ৰাজধানী আছিল ''সাধয়াপুৰী'', যাক [[শদিয়া]]ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছে। গেজেটিয়াৰখনত লক্ষ্মীনাৰায়ণে নিজৰ ৰাজ্যৰ ভিতৰত এখন নগৰ স্থাপন কৰি নিজৰ নাম অনুসৰি তাৰ নামকৰণ কৰিছিল বুলি এটা সম্ভাৱনা উত্থাপন কৰা হৈছে।<ref name="LakhimpurGazetteer">{{cite book |title=Assam District Gazetteers: Lakhimpur District |author=Government of Assam |year=1976 |publisher=Government of Assam |location=Shillong |page=2 |language=English |quote=There are other historical accounts which show that a king named Laksminarayan ruled over the area, now included in the eastern part of Lakhimpur district, who during the 14th–15th century A.D. made a land grant dated Saka 1323 (A.D. 1401). The land was donated in the village of Bakhana on the western bank of the Subansiri. His capital was at Sadhayapuri, to be identified with Sadiya, the capital of Chutiya kings. This king Laksminarayan is likely to have built a town in his kingdom and named it after him. Sri Sarbeswar Barua of North Lakhimpur strongly believes that the district took its name from the town of Lakhimpur (later known as North Lakhimpur), originally selected as its headquarters, when Lakhimpur district was first formed in 1838 by the East India Company. He points out that this is known from the original seal of the district, as found in a sanad (manuscript) dated 1839 granted to the late Maheswar Sarma Bapu Barua and the note written by the Principal Assistant Commissioner in English at the top of the sanad just below the seal, where the name of Lakhimpur district is found written. The sanad was issued from North Lakhimpur. From this, Sri Barua concludes that the name of the district was derived from its first headquarters, viz., Lakhimpur.}}</ref> ইতিহাসবিদ সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই এই ব্যাখ্যাৰ সমৰ্থনত যুক্তি আগবঢ়াইছিল যে ১৮৩৮ খ্ৰীষ্টাব্দত ব্ৰিটিছ [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]য়ে লখিমপুৰ জিলা গঠন কৰোঁতে লক্ষীমপুৰ নগৰক প্ৰথম সদৰ হিচাপে নিৰ্বাচন কৰিছিল আৰু নগৰখনৰ নামৰ পৰাই জিলাখনৰ নামকৰণ হৈছিল। তেওঁ ১৮৩৯ খ্ৰীষ্টাব্দত মহেশ্বৰ শৰ্মা বাপু বৰুৱাক প্ৰদান কৰা এখন চনদক এই মতৰ সমৰ্থনত উল্লেখ কৰিছে। উত্তৰ লখিমপুৰৰ পৰা প্ৰদান কৰা এই চনদখনত জিলাখনৰ মূল মোহৰ আৰু তাৰ তলত প্ৰধান সহকাৰী আয়ুক্তই ইংৰাজীত লিখা টোকাত ''Lakhimpur district'' নামটো পোৱা যায়। বৰুৱাৰ মতে, এই তথ্যই জিলাখনৰ নাম প্ৰথম প্ৰশাসনিক সদৰ নগৰখনৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি সূচায়।<ref name="LakhimpurGazetteer"/> ==ইতিহাস== ===প্ৰাচীন ইতিহাস=== অসমৰ ইতিহাসত লখিমপুৰ অঞ্চলৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছে। ১৯১১ চনৰ ''Encyclopaedia Britannica''ত লখিমপুৰক পূব দিশৰ পৰা অহা বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত প্ৰৱেশ কৰা অঞ্চলসমূহৰ অন্যতম হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="EB1911">{{cite encyclopedia |title=Lakhimpur |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |edition=11th |volume=16 |year=1911 |page=94}}</ref> ===চুতীয়া শাসন=== মধ্যযুগত বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাৰ অধিকাংশ অঞ্চল [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল। ইতিহাসবিদ জাহ্নৱী গগৈৰ মতে, শদিয়াক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ় লৈ উঠা চুতীয়া ৰাজ্যই বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ, ধেমাজি, তিনিচুকীয়া আৰু ডিব্ৰুগড় জিলাৰ কিছুমান অংশ সামৰি লৈছিল। তেওঁৰ বৰ্ণনা অনুসৰি, চুতীয়া ৰাজ্যৰ ভূখণ্ড এই অঞ্চল অঞ্চলৰ পৰা পূবে ব্ৰহ্মপুত্ৰলৈ বিস্তৃত আছিল আৰু ইয়াৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ সীমা ক্ৰমে পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু বুঢ়ীদিহিং নদীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল। ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ৰ ফলত এই অঞ্চল আহোম ৰাজ্যৰ অধীনলৈ যায়।<ref name="gogoi-main">{{cite book |last=Gogoi |first=Jahnavi |title=Agrarian System of Medieval Assam |publisher=Concept Publishing Company |location=New Delhi |year=2002 |pages=20–21 |quote=Their kingdom called Sadiya extended in the north over the entire region from the Sisi in the west to the Brahmaputra in the east. The hills and the river Buri Dihing formed its northern and southern boundaries respectively. Thus, the Chutiya territory extended over almost the entire region of the present districts of Lakhimpur, Dhemaji, Tinsukia, and parts of Dibrugarh.}}</ref> পঞ্চদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ অধীনত এই অঞ্চলত এটা আঞ্চলিক শাসনকেন্দ্ৰ বা ক্ষুদ্ৰ ৰাজনৈতিক অধিকাৰক্ষেত্ৰ গঢ় লৈ উঠা বুলি বৰ্ণনা পোৱা যায়। ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত লক্ষ্মীনাৰায়ণে [[সোৱণশিৰি নদী]]ৰ পশ্চিম পাৰত প্ৰদান কৰা ভূমিদানৰ তাম্ৰশাসন আৰু বৰ্তমানৰ উত্তৰ লখিমপুৰ নগৰৰ ওচৰৰ ধল আৰু ঘাগৰ নদীৰ মাজত পোৱা প্ৰাচীন নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষক এই অঞ্চলত মধ্যযুগীয় বসতিৰ প্ৰমাণ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last=Neog |first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=58/59 |year=1977 |pages=818–820 |jstor=41691751 |url=https://www.jstor.org/stable/41691751}}</ref> পুৰণি স্থানীয় বিৱৰণ অনুসৰি, [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] নগৰৰ পৰা প্ৰায় পাঁচ মাইল নিলগত ধল আৰু ঘাগৰ নদীৰ মাজত চুতীয়া ৰাজবংশৰ এটা শাখাই এখন নগৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰি ৰাজত্ব কৰিছিল। এই অঞ্চলত প্ৰাচীন পৰিত্যক্ত নগৰৰ চিন পোৱা যায় বুলি উল্লেখ আছে। সত্যনাৰায়ণ আৰু লক্ষ্মীনাৰায়ণৰ দেৱোত্তৰ আৰু ব্ৰহ্মোত্তৰ ভূমিদানৰ তাম্ৰফলি উদ্ধাৰ হোৱাৰ পিছত এই নগৰ আৰু চুতীয়া ৰাজবংশৰ মাজৰ ঐতিহাসিক সম্পৰ্কৰ সম্ভাৱনা অধিক গুৰুত্ব লাভ কৰে।<ref name="Harendra2009"/> লখিমপুৰ জিলাৰ [[হাবুং]] অঞ্চলটোও চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চলক বৰ্তমানৰ [[ঢকুৱাখনা]] আৰু সোৱণশিৰি–ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ সংগমস্থলীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়। তাম্ৰশাসনৰ বিৱৰণ আৰু বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি "হাবুঙাধিপতি" বৃহৎপাত্ৰ নামৰ এজন চুতীয়া বিষয়াই অঞ্চলটো শাসন কৰাৰ<ref name="Guha1983p20">{{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |year=1983 |pages=3–34 |page=20 |doi=10.2307/3516963 |jstor=3516963 |url=https://www.jstor.org/stable/3516963}}</ref> লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Barua |editor-first=Gopal Chandra |title=Ahom-Buranji |year=1939 |page=55 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867}}</ref><ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Surya Kumar |title=Deodhai Asam Buranji: With Several Shorter Chronicles of Assam |year=1962 |at=অধ্যায় ৩১}}</ref> [[File:Baghar Sukar Doul.jpg|thumb|লখিমপুৰ জিলাৰ বাঘৰচুকৰ দৌল, যাক চুতীয়া যুগৰ স্থাপত্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Scheme for Development of Archaeological Sites and Monuments of Assam, Annual Plan 2016–17 |publisher=Directorate of Archaeology, Government of Assam |url=https://archaeology.assam.gov.in/sites/default/files/4/menu/schemes/Scheme-Development%2520of%2520%2520Archaeological%2520sites%2520and%2520monuments%2520of%2520assam%2520annual%2520plan%25202016-17-1.pdf}}</ref>]] ===আহোম শাসন=== ১৫২৩–২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ অঞ্চল [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অধীনলৈ যায়। আহোম ৰজা [[চুহুংমুং]]য়ে নতুনকৈ অধিকাৰ কৰা অঞ্চলসমূহৰ প্ৰশাসনিক পুনৰ্গঠন আৰম্ভ কৰে। ১৫২৬ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁ কনচেং ধনুধৰীয়া গোহাঁইক অঞ্চলটোৰ শাসনৰ বাবে ''ভটিয়লীয়া গোহাঁই'' বা ''নামনিয়াল সন্দিকৈ'' হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। পিছত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পূৰ্বৰ ''বৰপাত্ৰ'' পদবীৰ অনুকৰণত তেওঁক ''বৰপাত্ৰ গোহাঁই'' (চাও-চেং-লুং) উপাধি প্ৰদান কৰা হয়। একেসময়তে চেংপেম ধনুধৰীয়া গোহাঁইক ''থাওমুং কটক'' হিচাপে নিযুক্তি দি লখিমপুৰৰ ফুলবাৰীত ৰখা হয়।<ref>{{cite book |editor-last=Barua |editor-first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule, with Parallel English Translation |year=1930 |pages=59, 61 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n63/mode/1up}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম ৰজাই অঞ্চলটোত বাৰখন আঞ্চলিক সামন্তীয় শাসনকেন্দ্ৰ গঠন কৰি মধ্য অসমৰ [[বাৰভূঞা]]সকলক তাত সংস্থাপন কৰোৱা বুলি এটা ঐতিহাসিক বিৱৰণত উল্লেখ আছে। সেই বিৱৰণ অনুসৰি, [[কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ বিৰুদ্ধে আহোমসকলক সহায় কৰাৰ পুৰস্কাৰস্বৰূপে ভূঞাসকলক এই অঞ্চলসমূহৰ সামন্তীয় শাসনভাৰ দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Neog |first=Maheswar |title=Early History of the Vaiṣṇava Faith and Movement in Assam: Śaṅkaradeva and His Times |publisher=Motilal Banarsidass |location=Delhi |year=1980 |page=53}}</ref> বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকাৰ মতে দিহিঙীয়া ৰজা চুহুংমুংয়ে ৰটা-টেমনি মাৰি বাৰভূঞাক উত্তৰ কোলত (বৰ্তমানৰ লক্ষিমপুৰ, বিশ্বনাথ জিলা) পাতিছিল। এই ভূঞা সকলৰ মাজত বাৰ মুখ্য ভূঞা আছিল উতৈ, তমাই, ৰাই, সঁকাই, কৌষিক, উজিৰ, লস্কৰ, চোমদাৰ, সনাতন, কেহো, ৰামভট আৰু ভকতভূঞা। এই সকলৰ তলত চাৰিজন কৈ সৰু মূৰীয়া ভূঞা আছিল।<ref>Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p. 27-28, "বাৰ ভুঞা:- আৰু পূৰ্বে দিহীঙ্গিয়া ৰজা দেৱে ৰটাটেমনি মাৰি বাৰভূঞাক উত্তৰ কোলত পাতিলেনি। ভূঞাৰ নাম উতৈ ১,তমাই ১, ৰাই ১, সঁকাই ১, কৌষিক ১, উজিৰ ১, লস্কৰ ১, চোমদাৰ ১, সনাতন ১, কেহো ১, ৰামভট ১, ভকতভূঞা ১। এই বাৰটা মুখ্য ভূঞা। তাৰে চাৰিটাকৈ সৰু মূৰিয়া ভূঞা দুকুড়ি আঠোটা। ৰটা ভাঙি আনি লাচাম কলিতা ভূঞাৰ ঘৰ নি স্বৰ্গদেৱে বাঁহবাড়িত পাতি এক ভায়েকক সোণাৰি নৈত পাতিলে, এক ভায়েকক পৰ্বতত পাতিলে, এক ভায়েকক খঙ্গিয়া বুলিছিল। এই ঘৰে তিনি ঘৰ হ'ল।"</ref><ref>Bhuyan, S.K., ''Satsari Buranji'',p. 16, "কছাৰী কৰতলীয়া:- দেৱৰগাঁৱত, মৰঙ্গিত কছাৰী আছিল।..পাছে চুহুমফা ৰজাদেৱে সেই কছাৰীক বহুবাৰ যুঁজিলে, আৰু চেং ৰজাক খুনখৰাক ধৰি আনিলে... আমালৈ ঘোঁৰা দিবি ২০, বুঢ়াগোহাঁইলৈ দিবি ৩টা, মৰঙ্গিখোৱালৈ দিবি ১টা, এই নিৱদ্ধ। ভূঞা:- আতপাচে ৰৈয়ত ভাঙ্গি আনিলে। বিস্তৰ ৰাজত মানুহ পাই থানে-থানে পাতি ভূঞাহতক নিৱন্ধ দি মেলি পঠায়। সলাত গড় বান্ধি থৈ উত্তৰে-দক্ষিণে যি ৰাজ পায়, তাক মাৰিবৰ মন কৰিছে।"</ref> ===ব্ৰিটিছ শাসন আৰু জিলা গঠন=== ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ব্ৰহ্মদেশীয় সেনাই অসমৰ বিভিন্ন ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰিছিল। প্ৰথম ইংৰাজ–ব্ৰহ্মদেশ যুদ্ধৰ অন্তত ১৮২৬ খ্ৰীষ্টাব্দত স্বাক্ষৰিত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি ব্ৰিটিছে অসমত নিজৰ অধিকাৰ বিস্তাৰ কৰে আৰু ব্ৰহ্মদেশীয় সেনাক বিতাড়িত কৰে। ইয়াৰ পিছত শিৱসাগৰকে ধৰি উজনি অসমৰ দক্ষিণ পাৰৰ কিছু অঞ্চল [[পুৰন্দৰ সিংহ]]ৰ অধীনত ৰখা হৈছিল। অৱশ্যে ১৮৩৮ খ্ৰীষ্টাব্দতহে ব্ৰিটিছে এই সমগ্ৰ অঞ্চল নিজৰ প্ৰত্যক্ষ শাসনৰ অধীনলৈ আনে।<ref name="EB1911"/> ১৮৩৮ খ্ৰীষ্টাব্দত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে শেষৰজন কৰতলীয়া আহোম ৰজা পুৰন্দৰ সিংহৰ পৰা উজনি অসমৰ শাসনভাৰ পুনৰ গ্ৰহণ কৰে। তাৰ পিছত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণ পাৰে [[শিৱসাগৰ]] আৰু উত্তৰ পাৰে পশ্চিমে বিশ্বনাথৰ পৰা পূবে চিচি–ধেমাজি অঞ্চললৈ বিস্তৃত ভূখণ্ড সামৰি লক্ষীমপুৰ জিলাৰ প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলে। প্ৰথমতে [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] নগৰক জিলাখনৰ সদৰ হিচাপে নিৰ্বাচন কৰা হৈছিল।<ref name="LakhimpurGazetteer"/> লখিমপুৰ জিলা প্ৰশাসনৰ চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি, ১৮৩৯ চনৰ জুলাই মাহত তৎকালীন গৱৰ্ণৰ জেনেৰেলে জাৰি কৰা এখন ঘোষণাপত্ৰৰ জৰিয়তে লক্ষীমপুৰক আনুষ্ঠানিকভাৱে জিলা হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=About |url=https://lakhimpur.assam.gov.in/about-us/about |publisher=Lakhimpur District Administration, Government of Assam |access-date=22 October 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20261022133825/https://lakhimpur.assam.gov.in/about-us/about |archivedate=22 October 2026 |deadurl=yes}}</ref> ১৮৪২ খ্ৰীষ্টাব্দত ব্ৰিটিছে শদিয়া আৰু মটক ৰাজ্যৰ অঞ্চলসমূহ নিজৰ শাসনৰ অধীনলৈ অনাৰ পিছত লখিমপুৰ জিলাৰ পৰিসৰ অধিক বৃদ্ধি পায়। উত্তৰ লখিমপুৰৰ অপেক্ষাকৃত আওহতীয়া অৱস্থান আৰু যাতায়াতৰ অসুবিধাৰ বাবে জিলাখনৰ প্ৰশাসনিক সদৰ দক্ষিণ পাৰৰ [[ডিব্ৰুগড়]]লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত উত্তৰ পাৰৰ অঞ্চলটোক ''উত্তৰ লখিমপুৰ'' মহকুমা হিচাপে পৰিচালনা কৰা হয়। ব্ৰিটিছ শাসনকালত ঐতিহাসিক লখিমপুৰ জিলাৰ পৰিসৰৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ কেইবাটাও অঞ্চল অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই বৃহত্তৰ সীমান্তৱৰ্তী প্ৰশাসনিক অঞ্চলক ''লখিমপুৰ ফ্ৰণ্টিয়াৰ ট্ৰেক্ট'' (''Lakhimpur Frontier Tract'') বুলিও জনা গৈছিল।<ref name="EB1911"/> ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ পিছতো অবিভক্ত লখিমপুৰ জিলাত বৰ্তমানৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]] আৰু [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]] জিলাৰ অঞ্চলসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই বৃহত্তৰ জিলাখনৰ প্ৰশাসনিক সদৰ ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত আছিল। ১৯৭১ চনৰ ২ অক্টোবৰত, [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ জন্মদিনত, তৎকালীন অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[মহেন্দ্ৰ মোহন চৌধুৰী]]ৰ শাসনকালত অবিভক্ত লক্ষীমপুৰ জিলাক বিভক্ত কৰি পৃথক [[ডিব্ৰুগড় জিলা]] আৰু লক্ষীমপুৰ জিলা গঠন কৰা হয়। নতুন লখিমপুৰ জিলাৰ সদৰ হিচাপে উত্তৰ লখিমপুৰক নিৰ্বাচন কৰা হয়। এই পুনৰ্গঠনৰ পিছত জিলাখনত উত্তৰ লখিমপুৰ আৰু ধেমাজি মহকুমা আছিল।<ref name="Statoids">{{cite web |url=http://www.statoids.com/yin.html |title=Districts of India |last=Law |first=Gwillim |date=2011-09-25 |work=Statoids |access-date=2011-10-11}}</ref><ref>{{cite book |title=লক্ষীমপুৰ |work=লক্ষীমপুৰ কেন্দ্ৰীয় ৰঙালী বিহু সন্মিলনৰ স্বৰ্ণজয়ন্তী স্মাৰক গ্ৰন্থ |editor1=হিৰণ্য সভাপণ্ডিত |editor2=অৰবিন্দ ৰাজখোৱা}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৮৯ চনত লক্ষীমপুৰ জিলাৰ ধেমাজি অঞ্চল পৃথক কৰি [[ধেমাজি জিলা]] গঠন কৰা হয়। ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত উল্লেখিত তাৰিখ অনুসৰি, ১৪ অক্টোবৰ ১৯৮৯-ত এই পুনৰ্গঠন সম্পন্ন হৈছিল।<ref name="Statoids"/> এই বিভাজনৰ পিছত লখিমপুৰ জিলাত উত্তৰ লখিমপুৰ আৰু ঢকুৱাখনা মহকুমা আছিল বুলি ঐতিহাসিক প্ৰশাসনিক বিৱৰণত উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=History |url=https://lakhimpur.assam.gov.in/about-us/history |publisher=Lakhimpur District Administration, Government of Assam |access-date=22 October 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20261022133910/https://lakhimpur.assam.gov.in/about-us/history |archivedate=22 October 2026 |deadurl=yes}}</ref> ==ভৌগোলিক তথ্য== অসমৰ উত্তৰ-পূব অংশত লখিমপুৰ জিলাৰ অৱস্থান। অক্ষাংশ ২৬° ৪৮' উত্তৰৰপৰা ২৭° ৫৩' উত্তৰলৈ; আৰু দ্ৰাঘিমাংশ ৯৩° ৪২' পূবৰপৰা ৯৪° ২০' পূবলৈ বিস্তৃত। হিমালয় পৰ্বতৰ কাষ চুই ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰে বিয়পি আৰু মাজুলী নদী দ্বীপৰ পদ স্পৰ্শ কৰি থকা লখিমপুৰ জিলা,যি নদ-নদী,খাল-বিল, জলাশয় আৰু অলেখ জলজ সম্পদেৰে আছিল অতীত মহীয়ান। এইখন জিলাৰ উত্তৰে অৰুনাচল প্ৰদেশ,পূবে ধেমাজি জিলা,দক্ষিণে খেৰকটীয়া-লোহিত (সোৱণশিৰি) সুঁতি,যাক মাজুলীক সাৱটি থকা ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰাংশ বোলা হয় আৰু পশ্চিমে শোণিতপুৰ জিলাৰে পৰিৱেষ্টিত। ২২৭৭ বৰ্গ কিলোমিটাৰ মাটিকালিৰ লখিমপুৰ জিলাখন দক্ষিণ পশ্চিমৰ পৰা উত্তৰ-পূবলৈ ৮৫ কিলোমিটাৰ আৰু [[সোৱণশিৰি নদী]]ৰ বুকুৱেদি উত্তৰা-দক্ষিণাকৈ প্ৰায় ৪৫ কি: মি: বহল। ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ শীৰ্ষভাগলৈ বিয়পি থকা এইখন জিলা গঢ় লয় ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ উপনৈ যেনে সোৱণশিৰি, ৰঙানৈ, ডিক্ৰং আৰু ইহঁতৰ অলেখ উপনৈয়ৈ পেলাই যোৱা পলসেৰে, যি হিমালয়ৰ পৰা বাগৰি অহা মূল্যবান গেদেৰে চহকী। ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ উপ-তৰপামটো আছিল এখন শিলৰ বিছনা,যি ভাৰতীয় সমতলৰ আগছোৱাৰ প্ৰতিনিধি আৰু উত্তৰ-পূব মুখী প্ৰব্ৰজনত সংকুচিত হৈ আহিছে। যোৱা এক নিযুত বছৰ-জুৰি এই অঞ্চলৰ ওপৰত তৰপে তৰপে জমা হোৱা গেদ আৰু মাটিৰ সম্পদে গঢ়ি তুলিছে বৰ্তমানৰ সমতলভাগ। নৈ, উপনৈৰ সম্পদে এইভাগ মাটিক কৰি তুলিছে আৰু বেছি উৰ্বৰা। লখিমপুৰ জিলাৰ সমতলভাগক তিনিটা স্থলভাগত ভাগ কৰিব পাৰি,যাৰ প্ৰতিটোৰে স্বকীয় বৈশিষ্ট্য আছে। পাহাৰীয়া এলেকাটো বালি,পলসুৱা মাটি,চকমকী পাথৰ(শিলগুটি) আৰু নদীৰ শিলেৰে গঠিত হৈছে। সাগৰীয় পৃষ্ঠভাগৰ পৰা প্ৰায় ১২০ মিটাৰ উচ্চতাত এই অঞ্চল অৱস্থিত। এই উচ্চতা জিলাখনৰ মধ্যভাগত ৮৫-১০০মিটাৰলৈ আৰু দক্ষিণৰ ঢকুৱাখনা এলেকাত ৮৫ মিটাৰ,বদতিঘাটত ৮৩ মিটাৰ আৰু একেবাৰে দক্ষিণ-পূবত ৭৯ মিটাৰ নমা। যিহেতু জিলাখনৰ সাধাৰণ সমতলভাগ স্বাভাৱিকতে বহুত নিম্ন,সেয়েহে বৰ্ষাকালৰ বাহিৰে বছৰৰ অন্য সময়ত নদ-নদীৰ সোঁতৰ তীব্ৰতা সিমান প্ৰচণ্ড নহয়। লখিমপুৰৰ মুঠ মাটিকালি ২২৭৭ বৰ্গ কিলোমিটাৰ<ref>..http://lakhimpur.nic.in/..</ref> ===জলবায়ু=== [[হিমালয়]] পৰ্বতৰাশিৰ গাতে লাগি থকা এই জিলাৰ জলবায়ু তুলনামুলক ভাৱে চেঁচা আৰু সেমেকা। গড় উষ্ণতা শীতকালত ৫º ৰ পৰা ২০º ছেলছিয়াছ আৰু গ্ৰীষ্মকালত ১৮º ৰ পৰা ৩৬º ছেলছিয়াছলৈকে পৰিৱৰ্তিত হয়। আগষ্ট আৰু জানুৱাৰী মাহেই এইখন জিলাৰ ক্ৰমে আটাইতকৈ গৰম আৰু চেঁচা মাহ। বাৰ্ষিক গড় বৰষুণৰ পৰিমাণ ২০০ ছে.মি.ৰ পৰা ২৫০ ছে.মি.। ৬০% ৰ পৰা কেতিয়াও তললৈ ননমা এই অঞ্চলৰ জলবায়ুৰ আৰ্দ্ৰতা সদায়ে উচ্চ। অসমৰ অন্যান্য এলেকাত দেখা দিয়া বালি –ধুমুহা এই জিলাত নাই। ==জনগাঁথনি== ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি জিলাখনৰ মুঠ জনসংখ্যা হৈছে ১০,৪০,৬৪৪<ref>..http://lakhimpur.nic.in/profile.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051221101408/http://lakhimpur.nic.in/profile.htm |date=2005-12-21 }}..</ref>। ২০০১-২০১১ চনৰ ভিতৰত জনসংখ্যাৰ হাৰ হৈছে ১৭.০৫%<ref>..http://lakhimpur.nic.in/profile.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051221101408/http://lakhimpur.nic.in/profile.htm |date=2005-12-21 }}..</ref>। অতীততে লখিমপুৰ ঘন জনবসতিৰ অঞ্চল নাছিল। হয়তো ডাঠ হাবি-জংঘল, বাৰিষা সঘনাই হোৱা বানপানী আৰু যাতায়াত ব্যৱস্থাৰ অসুবিধাৰ বাবে মানুহে এই অঞ্চলত বাস কৰিবলৈ আগ্ৰহী নাছিল। চীনা আক্ৰমণৰ ঠিক পিছতে ১৯৬৩-৬৪ চনৰ ভিতৰত জিলাখনে মিটাৰগজ ৰেললাইনৰ মুখ দেখে। ৰেল চলাচল হোৱাৰ পিছৰ পৰাই লাহে লাহে জনসংখ্যা বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰে। লগতে ইংৰাজৰ ঔপনিৱেশিক ব্যৱস্থাই জনসংখ্যা বৃদ্ধিত অৰিহণা যোগালে। {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} ঊনৈশ শতিকাৰ পৰা জিলাখনত একেলগে বাইশটা জনগোষ্ঠীয়ে বাস কৰিছিল। ১৮৪৭-৪৮ চনত মুঠ জনসংখ্যা আছিল ৩৬,৭৪২ জন। ১৮৫২-৫৩ চনত কৰা জৰীপত জনসংখ্যা হয়গৈ ৪১,৭২৬ জন। তেওঁলোকৰ ভিতৰত হিন্দুলোকৰ সংখ্যা আছিল ৩৪,৬৬৫ জন। মুছলিম ২৫১ জন, জনগোষ্ঠীয় লোক আছিল ৫,৫৪৭ জন। ১৮৭২ চনত প্ৰথম চৰকাৰী লোকপিয়ল অনুসৰি জিলাখনৰ মুঠ জনসংখ্যা হয়গৈ ৩৯,১৫৪ জন। ১৯০১ চনত ৮৮.৩ শতাংশ বৃদ্ধিৰে এই জনসংখ্যা হয়গৈ ৭৩,৭৩৬ জন। হয়তো জিলাখনৰ ঠাই বিশেষে চাহ বাগিছা স্থাপনেই আছিল জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ মূল কাৰণ। বিশ-শতিকাৰ প্ৰথম দশকবোৰত পূব-বঙ্গৰ পৰা অবৈধভাৱে আহি বৰ্তমানৰ বঙালমৰা, ইছলামপুৰ, দৌলতপুৰৰ নিম্নপৃষ্ঠত থিতাপি লোৱা ভূমিহীন মুছলিম পৰিয়ালবোৰে জনসংখ্যা বৃদ্ধিত বিশেষ ভূমিকা বহন কৰিছিল। {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} সেই সময়তে আকৌ কিছু সংখ্যক নেপালীলোক ম’হসহ খেতি-বাতি হোৱা ঠাইত থিতাপি লৈছিল। এনেকৈ ১৯২১ চনত জিলাখনৰ জনসংখ্যা এক লাখৰো অধিক হয়গৈ। অবৈধ প্ৰবেশ চলি থাকি ১৯০১ চনৰ জনসংখ্যা তিনিগুণ হৈ ১৯৫১ চনত হ’লগৈ ২,২২,৯৬৯ জন। আচৰিতজনকভাৱে এক অৰ্ধশতিকাতে (২০০১-২০০৩) চাৰিগুণ বাঢ়ি গৈ জনসংখ্যা হয় ৮,৮৯,০১০ জন। ২০০১ চনত জিলাখনত জনজাতিলোকৰ সংখ্যা মুঠ জনসংখ্যাৰ ২৩.৪৯% হৈ এক বিশেষ স্থান লাভ কৰে, যি সময়ত ৰাজ্যখনত জনজাতিলোকৰ পৰিমাণ ১৯.৪১%। ৰাজ্যৰ অনুসূচীত জাতিৰ লোকৰ পৰিমাণ মুঠ জনসংখ্যাৰ ৬.৫৫ % হোৱাৰ বিপৰীতে লখিমপুৰত এই পৰিমাণ ৭.২৮ %। ২০০১ চনত মুঠ জনসংখ্যা ৮,৮৯,০১০ জনৰ ভিতৰত বিভিন্ন ধৰ্মাৱলম্বী লোকৰ সংখ্যা আছিল এনে ধৰণৰ: * হিন্দু- ৭,০২,৪৪১জন -৭৯.০৬ %, * মুছলিম ১,৪৩,৫০৫জন -১৬.১৪ %, * খ্ৰীষ্টিয়ান ৩৬,৬৬৭জন -৪.৪২ %। * বৌদ্ধ ধৰ্মাৱলম্বী -১,৩৬২ জন * জৈন ধৰ্মাৱলম্বী -১৪৮জন আৰু * অন্যান্য ধৰ্মৰ লোক -৩,৩৭১ জন। জনবসতিৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ৪৫৭জন<ref>..http://lakhimpur.nic.in/profile.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051221101408/http://lakhimpur.nic.in/profile.htm |date=2005-12-21 }}..</ref>। ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি জিলাখনৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৭৮.৩৯%। পুৰুষ আৰু মহিলাৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ক্ৰমে ৮৪.৬৬% আৰু ৭১.৯১%<ref>..http://lakhimpur.nic.in/profile.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051221101408/http://lakhimpur.nic.in/profile.htm |date=2005-12-21 }}..</ref> ==ভাষা== লখিমপুৰ জিলা অঞ্চল সুবৃহৎ অসমীয়া জাতিৰ অন্তৰ্ভুক্ত প্ৰায়বিলাক ধৰ্মীয়লোকৰ উপৰিও অজনজাতি আৰু জনজাতি লোকৰ বাসস্থান। ইয়াৰ বাহিৰেও কৰ্মেসূত্ৰে নেপাল, ৰাজস্থান, মৰোৱাড়, বিহাৰ, বঙ্গ,বাংলাদেশ, মধ্যপ্ৰদেশ, উৰিষ্যা,তামিলনাডু আদি ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰৰ পৰা অহা ভিন্ন ভাষীলোকো এই অঞ্চলত বহুকাল থাকি লখিমপুৰত স্থায়ীভাৱে বাসকৰা অসমীয়া লোকৰ লগত মিলি ভাষা সংস্কৃতি সমন্বয়ৰ পৰম্পৰাৰে এক স্বকীয় বৈশিষ্ট্য বহন কৰি আহিছে। লখিমপুৰ জিলাত স্থায়ীভাৱে বসবাস কৰি থকা বিভিন্ন ভাষা গোষ্ঠীৰ ভিতৰত * আৰ্য গোষ্ঠীৰ অন্তৰ্গত অসমীয়া, বঙালী, নেপালী, মাৰোৱাৰী, হিন্দী, উড়িয়া, পঞ্জাবী আদি ভাষা-ভাষীসকল অন্যতম। * চীন-তিব্বতীয় শাখাৰ অন্তৰ্গত বড়ো ভাষা গোষ্ঠীৰ উপশাখাৰ বড়ো, সোণোৱাল কছাৰী, মিচিং, দেউৰী,ৰাভা, খামতি সকলেই প্ৰধান। * অষ্ট্ৰীক গোষ্ঠীৰ অন্তৰ্গত-কোল বা মুণ্ডা শাখা। এই শাখাৰ উপশাখা হ’ল চাওঁতালী, মুণ্ডাৰী, শৱৰ আদি। ইয়াৰ অন্তৰ্গত বিভিন্ন ভাষা সমূহ চাহ বাগিচাৰ মজদুৰ বা বনুৱা সকলৰ মাজত প্ৰচলিত। উল্লিখিত ভাষা সমূহৰ ভিতৰত অসমীয়া ভাষীৰ বাদে আন ভাষা-ভাষী সকল হ’ল দ্বি-ভাষী। তেওঁলোক নিজ নিজ অঞ্চলত নিজৰ ভাষাভাষীৰ মাজত নিজৰ ভাষাতে কথা পাতে যদিও আনৰ লগত কথা বতৰা হওঁতে অসমীয়া ভাষাতে কথা পাতে। শিক্ষা-দীক্ষা, ব্যৱসায়িক লেনদেন, সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আদিত এওঁলোকে অসমীয়া ভাষাক সংযোগী বা সহযোগী ভাষা হিচাপে প্ৰয়োগ কৰে। লখিমপুৰৰ প্ৰধান ভাষা [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]। ইয়াৰ ৰূপ ঘাইকৈ দুটা: মান্য ৰূপ (লিখিত) আৰু কথ্য ৰূপ (মুখে মুখে প্ৰচলিত) * মান্য ৰূপ : মান্যভাষাটো সাধাৰণতে ৰুচিমাৰ্জিত আৰু পৰিশীলিত। লিখোঁতেহে এই মান্যৰূপৰ অসমীয়াৰ প্ৰচলন হয়। অৱশ্যে বিশেষ পৰিস্থিতিত নাটক, উপন্যাসৰ কথোপকথন তথা সংলাপ আদিত কেতিয়াবা সাহিত্যিক প্ৰয়োজনত কথ্য অসমীয়া প্ৰয়োগ কৰা হয় যদিও সেয়া কৃত্ৰিম ব্যৱহাৰ। * কথ্য ৰূপ : দৈনন্দিন জীৱনত প্ৰচলিত ভাষাৰ মাজত মানুহৰ ৰুচি অনুযায়ী মাতকথাই এটা নিৰ্দিষ্ট ৰূপ লয়। এনে কথ্যৰূপৰ প্ৰতিফলন লখিমপুৰৰ কথ্য অসমীয়াতো পোৱা যায়। ==লখিমপুৰৰ উল্লেখযোগ্য== ===লখিমপুৰ জিলাৰ বৈশিষ্ট্যমূলক স্থানসমূহ=== লখিমপুৰ জিলাৰ প্ৰশাসনিক পৰিসীমাৰ ভিতৰত বহুতো বৈশিষ্ট্যমূলক উল্লেখনীয় স্থান আছে। <ref name="ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামত উঃ লক্ষীমপুৰৰ ভূমিকা"/> ইয়াৰ ভিতৰত অন্যতম হৈছে নাৰায়ণপুৰত অৱস্থিত মহাপুৰুষ [[মাধৱদেৱ|শ্ৰী শ্ৰী মাধৱদেৱ]]ৰ জন্মস্থান। খেৰাজখাত মৌজাৰ কাচিকটা আৰু ৰঙাজান নৈৰ মাজত অৱস্থিত [[লেতেকুপুখুৰী]]ত মাধৱদেৱৰ জন্ম হৈছিল। [[মায়ামৰা সম্প্ৰদায়|মায়ামৰা সত্ৰ সম্প্ৰদায়]]ৰ প্ৰৱৰ্তক [[অনিৰুদ্ধদেৱ]]ৰ ধলপুৰৰ দকুৱা গাৱঁৰ বিষ্ণু বালিকুঞ্চিত জন্ম হৈছিল, আৰু সেই স্থানতে তেওঁৰ থান অৱস্থিত। আনহাতে, অনিৰুদ্ধদেৱৰ সমাধিস্থান [[নাহৰআটী থান]] [[বিহপুৰীয়া]] নগৰৰ সমীপৰ নাহৰআটীত অৱস্থিত। নাৰায়ণপুৰ নগৰৰে সমীপৰ শক্ৰাহিত বদলা পদ্ম আতা আৰু হৰিদেৱৰ জন্মস্থান। মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আৰু শ্ৰী মাধৱদেৱৰ মণিকাঞ্চন সংযোগৰ স্থান হিচাপে পৰিচিত মাজুলীৰ ধুৱাহাট বেলগুৰি সত্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ গৰাখহনীয়াৰ বাবে স্থানান্তৰিত হৈ নাৰায়ণপুৰতে পুনৰ প্ৰতিষ্ঠাপিত হয়। বেলগুৰি সত্ৰৰ নাতিদূৰতে বদুলা সত্ৰ আছে। আনহাতে, পদ্ম আতাৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠাপিত [[ফুলনি থান]] নাৰায়ণপুৰ নগৰতেই অৱস্থিত। <ref name="ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামত উঃ লক্ষীমপুৰৰ ভূমিকা"/> বিহপুৰীয়াৰ বদতিঘাটৰ সমীপত মহাপুৰুষ শংকৰদেৱে এবাৰ পদাৰ্পণ কৰা চাঙিনীথান, ধলপুৰৰ গণকদলনীত পেতুৱা গোসাঁনীৰ থান, ধলপুৰৰ ভাটোকুছিত কেশৱ চৰণ আতা থান, নাৰায়ণপুৰৰ ফুলবাৰীত [[মাঘনোৱা দ'ল]], খেৰাজখাতৰ গোসাঁইবাৰী আৰু নাৰায়ণপুৰৰ বৰখামতি গাৱঁত বাপুচাং আৰু বুদ্ধদেৱৰ মূৰ্ত্তি থকা বৌদ্ধ মন্দিৰ, বিহপুৰীয়া হমৰা কাচিকটা গাৱঁত বদলা পদ্ম আতাৰ জিৰণিস্থান হিচাপে চিহ্নিত ৰঘূগুৰি আৰু হমৰা থান, আৰু খেৰাজখাতত ফুলবাৰী দেৱালয় হৈছে লখিমপুৰৰ পশ্চিম প্ৰান্তৰ আন উল্লেখযোগ্য স্থানসমূহৰ অন্যতম। উল্লেখনীয় যে, কালিকাপুৰাণত ''গৌতমস্য মহাফলা তীৰ্থ'' হিচাপে লখিমপুৰ জিলাৰ দক্ষিণ-পশ্চিমৰ এই অঞ্চলৰ মাজেৰে পাৰ হোৱা ''পিচ্ছিলা'' (বৰ্তমানৰ পিছলা) নদীৰ উল্লেখ আছে। নাৰায়ণপুৰৰ অনতিদূৰত [[হাৰমতী]]ত একে নামৰ এগৰাকী কুৱঁৰীৰ নামেৰে হাৰমতী গড় আছে। যোগিনীতন্ত্ৰত উল্লেখ থকা সৌমাৰপীঠৰ হাৰমতীৰ ওচৰেদি অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী ''দিক্কৰ বাসিনী''য়ে ডিক্ৰং নামেৰে অৰুণাচলৰ পাহাৰৰ পৰা বৈ আহি দ্বিতীয় বাসুদেৱ থানৰ কাষেদি গৈ বদতিঘাটৰ ওচৰত সোৱণশিৰি নদীত মিলিছে। উত্তৰ লক্ষীমপুৰ নগৰৰ সমীপত ঘাৰমৰা সত্ৰ আৰু বৰমাহৰা সত্ৰ অৱস্থিত। খ্ৰীষ্টীয় চতুৰ্দ্দশ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰজা সত্যনাৰায়ণে প্ৰতিষ্ঠা কৰা শ্ৰী শ্ৰী বাসুদেৱ থান নৰোৱা সত্ৰ জিলাখনৰ [[ঢকুৱাখনা]] মহকুমাত থকা এক ঐতিহ্যমণ্ডিত ক্ষেত্ৰ। উক্ত সত্ৰখিনিলৈ নেপাল, ভূটান আদি ঠাইৰ পৰাও বহুলোকৰ আগমন ঘটে। ঢকুৱাখনাতে হাৰ্হি দেৱালয় আৰু বৰদলনিৰ কুমতীয়া নৈৰ পাৰত মণিপুৰীয়া গোসাঁনীৰ থান আছে। উত্তৰ লক্ষীমপুৰ নগৰত থকা পঞ্চানন দেৱালয়ত কৰ্ছন গাঁৱৰ পৰা ষোড়শী মহাবিদ্যাৰ বিগ্ৰহ আনি প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। <ref name="ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামত উঃ লক্ষীমপুৰৰ ভূমিকা"/> এই ঐতিহাসিক লক্ষীমপুৰৰ কমলাবৰিয়া মৌজাৰ ধেনুধৰিয়া গাঁৱতেই অৱস্থিত ঐতিহাসিক গৰকা "শ্ৰীশ্ৰী বঁটাৰ গঞা সত্ৰ।" যি খনি সত্ৰ শ্ৰীশ্ৰী বলোদেৱে শ্ৰীশ্ৰী দামোদৰ দেৱৰ আজ্ঞা অনুসৰি মাজুলীৰ বত্ৰগ্ৰামৰ বঁটাৰ চাপৰিত স্থাপিত কৰিছিল যি স্থান হয়টো বৰ্তমান ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ বুকুত জাহ গৈছে। মান ভগনৰ সময়ত এই সত্ৰ খনি ফাটি আহি লখিমপুৰ অৱস্থিত হল। মাত্ৰ অসমৰ এই সত্ৰখনিতেই একমাহজুৰি হোৱা পাল নামৰ পৰম্পৰা ৰক্ষা কৰি অহা হৈছে। ===লখিমপুৰ জিলাৰ নগৰ/চহৰ=== * [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] * [[ফুলবাৰী]] * [[বিহপুৰীয়া]] * [[নাৰায়ণপুৰ]] * [[ঢকুৱাখনা]] * [[লালুক]] * [[বান্দৰদেৱা]] * [[ঘিলামৰা]] * [[নাওবৈচা]] * [[হাৰমতি]] * [[ধলপুৰ]] * [[বগীনদী]] * [[ঢেকীয়াজুলি]] ===ঐতিহাসিক স্থানসমূহ=== {{multicol}}• শ্ৰী শ্ৰী বঁটাৰ গঞা সত্ৰ। * বাসুদেৱ থান নৰুৱা সত্ৰ। * ৰজাবাৰী। * হাৰ্হি দেৱালয়। * গৰখীয়া দৌল। * নীল দেৱালয়। * পঞ্চানন দেৱালয়। * লোণপানী দৌল। * মাঘনোৱা দ’ল|মাঘনোৱা দৌল আৰু দোতোলা। * ফুলবাৰী দেৱালয়। * বুটীকুৰ। * চাউলধোৱা। {{col-break}} * বাধাকৰা * শতজান * দুলুংমুখ * কদম * খগা * হাতীলুং * পকা দ’ল পিঠাগুৰি * হাৰমতী * ৰাজগড় আলি * বৈঠাৱতী দেৱালয় * মুঢ়া ভগা দ’ল {{col-break}} * বুঢ়ী গোসাঁনীৰ থান * দেওঘৰ * [[ঘাৰমৰা সত্ৰ]] * নাহৰ আটি সত্ৰ * বিষ্ণু বালিকুচি * লেতেকু পুখুৰী * বেলগুৰি থান বা সত্ৰ * পুণীয়া সত্ৰ * চাঙিনী থান * বাহজেঙনী সত্ৰ * কেঁচাই খাইতি আই থান,উজনি মিৰি গাঁও {{col-end}} ===শিক্ষানুষ্ঠান=== {{multicol}} * [[উত্তৰ লখিমপুৰ মহাবিদ্যালয় (বৰ্তমান বিশ্ববিদ্যালয়)]] * [[লখিমপুৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] * [[লালুক উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] * লখিমপুৰ বালিকা মহাবিদ্যালয় * লখিমপুৰ বাণিজ্য মহাবিদ্যালয় * লখিমপুৰ কেন্দ্ৰীয় মহাবিদ্যালয় * লখিমপুৰ আইন মহাবিদ্যালয় * স্নাতকোত্তৰ প্ৰশিক্ষণ মহাবিদ্যালয় * লখিমপুৰ তেলাহী কমলাবৰীয়া মহাবিদ্যালয় * ঘিলামৰা নৰ্থ বেংক মহাবিদ্যালয় * ঢকুৱাখনা মহাবিদ্যালয় * ঢকুৱাখনা বাণিজ্য মহাবিদ্যালয় * [[শংকৰদেৱ মহাবিদ্যালয়]] * ওম প্ৰকাশ দিনোদিয়া মহাবিদ্যালয় (পানীগাঁও) * [[মাধৱদেৱ বিশ্ববিদ্যালয়]] * বিহপুৰীয়া মহাবিদ্যালয় * বিহপুৰীয়া বাণিজ্য মহাবিদ্যালয় * পূব ডিক্ৰং মহাবিদ্যালয় * লালুক মহাবিদ্যালয় * নাওবৈচা মহাবিদ্যালয় * তেলহী তুৱাৰাম নাথ মহাবিদ্যালয় {{col-break}} * ভিবিৰাম হাজৰিকা মহাবিদ্যালয় * খেৰাজখাত মহাবিদ্যালয় * ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী একাডেমী * জিনিয়াছ একাডেমী * [[উত্তৰ লখিমপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] * উত্তৰ লখিমপুৰ বালিকা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * পানীগাঁও উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা বালিকা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * ধলপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * [[নাৰায়ণপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] * লোহিত-ডিক্ৰং উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * শংকৰদেৱ কলেজিয়েট * খ'ৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * বঙালমৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * খেৰাজখাত উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * নামনি সোৱণশিৰি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * কমলপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * গোঁহাই কমল উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * টাউন হাইস্কুল {{col-break}} * জ্ঞানজ্যোতি একাডেমী, নাৰায়ণপুৰ *জন ফাৰ্থ হাইস্কুল * বসন্তলতা বিশ্বেশ্বৰ চাংকাকতি সোঁৱৰণী শংকৰদেৱ শিশু নিকেতন, লখিমপুৰ * পিছলা নেশ্যনেল একাডেমি, নাৰায়ণপুৰ * সংগম একাডেমী * এচিয়ান পাব্লিক স্কুল * টাউন হাই মাদ্ৰাছা স্কুল * ৰে’লৱে স্কুল * লীলাৱতী বৰদলৈ হিন্দী স্কুল * টোল আদৰ্শ প্ৰাথমিক বিদ্যালয় * বৰবালি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * গড়েহগা বাঁগপাতি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * লখিমপুৰ কলেজিয়েট আদৰ্শ হাইস্কুল * পহুমৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * ফুলবাৰী বোকানদী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * চেণ্ট মেৰিছ স্কুল চাবতি * শংকৰদেৱৰ শিশু নিকেতন নাওবৈচা * লখিমপুৰ পশু চিকিৎসা বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয় * এছিয়ান একাডেমী খেলমাটী * বাধাকৰা উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * আমতলা হাই স্কুল, অমতলা * এ দি কে হাইস্কুল * মধ্য তেলাহী উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় {{col-end}} [[চিত্ৰ:Nlc1.jpg|thumb|right|[[উত্তৰ লখিমপুৰ মহাবিদ্যালয়]]]] ===সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান=== * পঞ্চানন নাট্য মন্দিৰ (উত্তৰ লখিমপুৰ) * নট সৈনিক (উত্তৰ লখিমপুৰ) * নাবিক (উত্তৰ লখিমপুৰ) * সন্মিলিত নাট্য সমাজ (বিহপুৰীয়া) * নাটকম (বিহপুৰীয়া) ===লখিমপুৰ জিলাৰ উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিসকল=== {{multicol}} * [[বিশ্বনাৰায়ণ শাস্ত্ৰী]] * [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা|পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱা]] * [[হোমেন বৰগোহাঞি]] * [[সৰ্বেশ্বৰ জালভাৰী ফুকন]] * ধৰ্মেশ্বৰ কটকী * লীলাৰাম ভূঞা (মুক্তিযোদ্ধা) * [[পূৰ্ণানন্দ দত্ত]] * প্ৰফুল্ল কুমাৰ বৰুৱা * [[গণেশ পেগু]] * বিশ্ব বৰুৱা * [[চন্দ্ৰধৰ চমুৱা|ড॰ চন্দ্ৰধৰ চমুৱা]] * জীৱন বৰা * [[তোষেশ্বৰ চেতিয়া]] * হৰেন্দ্ৰ দেৱগোস্বামী {{Multicol-break}} * [[শিৱ শৰ্মা]] * বোধেন হাজৰিকা * অনু বৰুৱা * দেবেন বৰগোঁহাই * চন্দ্ৰকমল গগৈ * [[আলি হাইদৰ]] * [[মুনীন ভূঞা]] * [[ঘন হাজৰিকা]] * [[পাণীন্দ্ৰ নাথ গগৈ]] * [[উদ্ধৱ ভৰালী]] (বিশিষ্ট উদ্ধাৱক) * [[ইন্দ্ৰ বণিয়া]] (বিশিষ্ট অভিনেতা) * শূল বৰা * যদু কলিতা * [[সেৱাব্ৰত বৰুৱা]] * [[নন্দ কিশোৰ মহেশ্বৰী]] * [[কালিনাথ পাংগিং]] {{Multicol-end}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} {{অসমৰ জিলা}} {{Geographic location |Centre = লখিমপুৰ জিলা |North = [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] |Northeast = |East = [[ধেমাজি জিলা]]<br>[[ডিব্ৰুগড় জিলা]] |Southeast = |South = [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]<br>[[মাজুলী জিলা]] |Southwest = |West = [[শোণিতপুৰ জিলা]] |Northwest = }} <!--শ্ৰেণী--> [[শ্ৰেণী:অসমৰ জিলা]] [[শ্ৰেণী:লখিমপুৰ জিলা|*]] nd14e0ojm7ri90npwa7j0bxcq0lbe2w 0 3397 651841 650479 2026-11-10T01:34:21Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651841 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = মাজুলী | image = {{multiple image | align = center | total_width = 250 | image_style = | perrow = 1/2/2/2 | image1 = Doriya River of Majuli.jpg | alt1 = | image2 = Sky lamps at Sri Sri Auniati Satra, Majuli.jpg | alt2 = | image3 = Majuli - The largest river island.jpg | alt3 = | image4 = Majuli Island.jpg | alt4 = | image5 = | alt5 = | image6 = | alt6 = | image7 = | alt7 = | image8 = | alt8 = | image9 = | alt9 = }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা বাওঁফালৰ পৰা সোঁফাললৈ: মাজুলীৰ দৰিয়া নদী; খেৰকটীয়া নদী; ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ এটা পৃথক সুঁতি | image_size = 200px | pushpin_map = India Assam | pushpin_caption = | nickname = <!-- India's First River Island District --> | location = [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]] | coordinates = {{Coord|27|00|N|94|13|E|region:IN|display=inline,title}} | archipelago = | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 880 | length_km = | width_km = | highest_mount = | elevation_m = 84.5 | country = দেশ {{flag|India}} | country_admin_divisions_title = ৰাজ্য | country_admin_divisions = [[অসম]] | country_admin_divisions_title_1 = জিলা | country_admin_divisions_1 = [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]] | country_admin_divisions_title_2 = | country_admin_divisions_2 = | country_largest_city = | country_largest_city_population = | population = 167,304 | population_as_of = 2011 | density_km2 = 300 | ethnic_groups = মিচিং, দেউৰী, কৈৱৰ্ত, সোণোৱাল কছাৰী, কোচ, আহোম, চুতীয়া, কলিতা, গোৰ্খা, ব্ৰাহ্মণ, সূত আৰু নাথ (যোগী) | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 785102, 785104, 785105, 785110, 785106 | area_code_type = Telephone code | area_code = 03775 | registration_plate = AS-29 | additional_info = }} '''মাজুলী''' (ইংৰাজীত ''Majuli'' বা ''Majoli'') হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ [[অসম]] ৰাজ্যত অৱস্থিত সৰ্ববৃহৎ নদীদ্বীপ। দ্বীপটোৰ দক্ষিণ আৰু পূবে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]], পশ্চিমে [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু উত্তৰে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ এটা পৃথক সুঁতি আছে। উত্তৰ পাৰৰ সেই সুঁতিক খেৰকটীয়া সুঁতি বোলা হয়।<ref>{{Cite web |title=MAJULI CULTURAL LANDSCAPE REGION |url=http://majulilandscape.gov.in/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20230327004127/http://majulilandscape.gov.in/ |archive-date=2023-03-27 |access-date=2026-08-26 |website=majulilandscape.gov.in}}</ref> ইয়াত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]], [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] আৰু [[সোণোৱাল কছাৰী]] জনগোষ্ঠীৰ লগতে আন বহু সম্প্ৰদায়ৰ লোক বসবাস কৰে। মাজুলী অসমীয়া নৱবৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ। [[যোৰহাট]]ৰ পৰা ফেৰী বা নাৱেৰে মাজুলীলৈ আহিব পাৰি; যোৰহাট [[গুৱাহাটী]]ৰ উত্তৰ-পূবে প্ৰায় ২৫০ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত।<ref>[http://www.india-north-east.com/2012/02/world-heritage-nominee-majuli.html World Heritage Nominee] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160423073732/http://www.india-north-east.com/2012/02/world-heritage-nominee-majuli.html |date=23 April 2016 }}, ''India-north-east.com''</ref> ২০১৬ চনত মাজুলী ভাৰতৰ প্ৰথমখন দ্বীপভিত্তিক জিলা হিচাপে স্বীকৃত হয়। ৮ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৬ তাৰিখে মুখ্যমন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]]ৰ কাৰ্যকালত ইয়াক পূৰ্বৰ [[যোৰহাট জিলা]]ৰ মহকুমাৰ পৰা পৃথক জিলা কৰা হয়; তেতিয়া অসমৰ জিলাৰ সংখ্যা ৩৩খন হয়। মাজুলী ২০০৪ চনৰ মাৰ্চৰ পৰা [[ইউনেস্কো]]ৰ বিশ্ব ঐতিহ্যৰ সম্ভাব্য তালিকাত সাংস্কৃতিক শ্ৰেণীত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে; ই চূড়ান্ত বিশ্ব ঐতিহ্যক্ষেত্ৰৰ স্বীকৃতি নহয়। মাজুলীক সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ কেন্দ্ৰ হোৱা বাবে ‘‘সত্ৰ নগৰী’’ বুলিও কোৱা হয়। পূৰ্বৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত ২০০১ চনত আয়তন ৮৮০ বৰ্গকিলোমিটাৰ আৰু ২০১২ চনত ৫০৮.১৩ বৰ্গকিলোমিটাৰ বুলি উল্লেখ আছিল; এই পৰস্পৰ পৃথক জৰীপ আৰু আয়তনৰ সংজ্ঞা একে নহ’বও পাৰে, সেয়েহে নিৰ্ভৰযোগ্য জৰীপৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref name=":0">{{cite news |last1=Majuli |first1=District |title=World's largest river island, Majuli, becomes India's first island district |url=https://www.firstpost.com/india/worlds-largest-river-island-majuli-becomes-indias-first-island-district-2995952.html |access-date=13 September 2016 |agency=FP India |date=8 September 2016}}</ref><ref>{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=River Island of Majuli in midstream of Brahmaputra River in Assam |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1870/ |access-date=2025-09-11 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref><ref>{{cite news |date=2004 |title=River Island of Majuli in midstream of Brahmaputra River in Assam |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1870/ |agency=UNESCO |access-date=18 December 2021}}</ref> ==বৃহত্তম নদীদ্বীপ== ''[[গিনিজ ৱৰ্ল্ড ৰেকৰ্ডছ]]''-এ মাজুলীক বিশ্বৰ বৃহত্তম অন্তৰ্দেশীয় নদীদ্বীপ হিচাপে স্বীকৃতি দিয়ে। দ্বীপটোৰ উত্তৰে সোৱণশিৰি আৰু দক্ষিণে ব্ৰহ্মপুত্ৰ। অৱশ্যে ''এনচাইক্ল'পিডিয়া ব্ৰিটানিকা''-ই [[ব্ৰাজিল]]ৰ বানানাল দ্বীপক বিশ্বৰ বৃহত্তম নদীদ্বীপ বুলি বৰ্ণনা কৰে।<ref>{{Cite news |last=Samrat |date=2017-07-01 |title=Samrat follows the trail of the mighty Brahmaputra |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/unbraiding-the-brahmaputra/article19192861.ece |access-date=2023-11-02 |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |title=Largest river island {{!}} Guinness World Records |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-river-island- |access-date=2025-06-26 |website=www.guinnessworldrecords.com}}</ref><ref>{{Cite news |last=Dey |first=Panchali |title=Majuli—the world's largest river island might just disappear in the future |url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/destinations/majulithe-worlds-largest-river-island-might-just-disappear-in-the-future/articleshow/64012861.cms |access-date=2025-02-09 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Bananal-Island |title=Bananal Island &#124; Amazon Rainforest, Wildlife & Conservation &#124; Britannica |date=2 March 2024}}</ref> ==নামৰ উৎপত্তি== মাজুলী নামৰ আক্ষৰিক ব্যাখ্যা অনুসৰি ই বৈ যোৱা নদীৰ মাজত থকা বহল চাপৰি বা দ্বীপক বুজায়। সাহিত্যিক অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকাই বিকল্প ব্যাখ্যাত ‘‘মা’’ক লক্ষ্মী আৰু ‘‘জুলী’’ক জোলোঙা বা ভঁৰালৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি মাজুলীক শস্য-মৎস্যেৰে সমৃদ্ধ ‘‘মা লক্ষ্মীৰ ভঁৰাল’’ হিচাপে বুজাইছিল। এইটো লোকব্যুৎপত্তিগত ব্যাখ্যা, প্ৰমাণিত ভাষাতাত্ত্বিক সিদ্ধান্ত নহয়। নকুল চন্দ্ৰ ভূঞাৰ বৰ্ণনাত জয়ধ্বজ সিংহৰ কালত মাজুলী উপদ্বীপৰ পৰা নদীদ্বীপ হোৱা বুলি উল্লেখ আছে। অষ্টাদশ শতিকাৰ জে. পি. ৱেডৰ বিৱৰণত মাজুলীৰ উল্লেখ পোৱা যায়। পূৰ্বৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত ৱেডৰ নামেৰে মাজুলীৰ দীঘ ১৬০ ব্ৰিটিছ মাইল আৰু প্ৰস্থ ৬০ ব্ৰিটিছ মাইল বুলি উল্লেখ আছে; তদুপৰি Gazetteer of Bengal and North East India-ৰ নামেৰে ১৯০১ চনত দ্বীপৰ আয়তন ৪৮৫ বৰ্গমাইল বুলি দিয়া আছে। এই পৰিমাপসমূহৰ মূল উৎস আৰু একক পৰীক্ষা কৰা প্ৰয়োজন।<ref>নকুল চন্দ্ৰ ভূঞা ৰচনা সমগ্ৰ</ref> ==ইতিহাস== ===দ্বীপটোৰ উৎপত্তি=== [[File:Majuli and Dihing in Assam et Boutan (1827).png|thumb||upright=1.5|ফিলিপ ভাণ্ডাৰমেলেনৰ ১৮২৭ চনৰ ''Assam et Boutan'' মানচিত্ৰৰ অংশবিশেষ। ইয়াত মাজুলীৰ উত্তৰে ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু দক্ষিণে বৰ্তমানৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণৰ নদীপথটোক ''দিহিং'' (''R. Dihing'') নামেৰে চিহ্নিত কৰা হৈছে। দিহিং নদীক পশ্চিমলৈ বৰ্তমানৰ কাজিৰঙা–বোকাখাত অঞ্চল অভিমুখে বৈ যোৱা আৰু ধনশিৰি নদীক উপনৈ হিচাপে গ্ৰহণ কৰা দেখুওৱা হৈছে।]] মাজুলী হৈছে অসমৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ত অৱস্থিত এটা দীঘলীয়া আৰু ঠেক নদীদ্বীপ। বানপানী আৰু নদীৰ গতিপথৰ পৰিৱৰ্তনৰ ফলত হোৱা ভূ-আকৃতিগত পৰিৱৰ্তনৰ মাধ্যমেৰে দ্বীপটোৰ সৃষ্টি হৈছিল। দ্বীপটো দুটা নদীপথৰ মাজত অৱস্থিত—উত্তৰে ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু দক্ষিণে [[দিহিং নদী|বুঢ়ীদিহিং]]ৰ পূৰ্বৰ নদীপথ। এসময়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ অন্যতম প্ৰধান উপনৈ দিহিং পৰস্পৰৰ ওচৰা-ওচৰিকৈ প্ৰায় সমান্তৰালভাৱে বৈ গৈছিল। ১৬৬২ চনত মীৰ জুমলাৰ অসম আক্ৰমণৰ সৈতে জড়িত পাৰ্চী ইতিহাসবিদ মহম্মদ কাজিমৰ বিৱৰণতো মাজুলীৰ ঐতিহাসিক নদী-পৰিৱেশৰ উল্লেখ পোৱা যায়। হেনৰী ভেনচিটাৰ্টে ইংৰাজীলৈ অনুবাদ কৰা আৰু ১৭৯৯ চনত ''Asiatick Researches''-ত প্ৰকাশিত এই বিৱৰণত ''ধোনেক'' (''Dhonec'') নামৰ এখন নদী ''লাকেইগেৰেহ'' (''Luckeigereh'') নামৰ গাঁৱৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰত মিলিত হোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। নদী দুখনৰ মাজত প্ৰায় পঞ্চাশ কোচ দৈৰ্ঘ্যৰ এখন বিস্তৃত, জনবসতিপূৰ্ণ আৰু কৃষিকাৰ্যৰ উপযোগী দ্বীপ আছিল বুলিও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last=Cazim |first=Mohammed |title=A Description of Asam |translator=Henry Vansittart |journal=Asiatick Researches |volume=2 |year=1799 |pages=171–172 |language=en }}</ref> ১৮৮৩ চনত এফ. ছেইণ্ট জন মিচেলে তেওঁৰ ''The North-East Frontier of India'' গ্ৰন্থত কাজিমৰ ''ধোনেক'' নদীখনক দিহিং হিচাপে চিনাক্ত কৰে। তেওঁৰ বিৱৰণ অনুসৰি, গড়গাঁৱত পৰাজিত হোৱাৰ পিছত আহোম বাহিনীয়ে দিহিং পাৰ হৈ দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ মাজৰ বিস্তৃত দ্বীপটোত আশ্ৰয় লৈছিল।<ref>{{cite book |last=Michell |first=F. St. John |title=The North-East Frontier of India: A Topographical, Political and Military Report |year=1883 |publisher=Government of India |language=en }}</ref> গৱেষক টম বয়ডেও কাজিমৰ ''ধোনেক''ক দিহিং আৰু ''লাকেইগেৰেহ''ক লাখৌগড় হিচাপে চিনাক্ত কৰিছে।<ref>{{cite thesis |last=Boyd |first=Thomas R. |title=Dreams and Disasters on the Banks of the Brahmaputra: Dwelling and Aspiration in Majuli, Northeast India |type=PhD thesis |institution=University of Manchester |year=2021 |url=https://research.manchester.ac.uk/files/216124556/FULL_TEXT.PDF }}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ মানচিত্ৰসমূহতো মাজুলীৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণৰ নদীপথৰ ঐতিহাসিক নামৰ নিদৰ্শন পোৱা যায়। বেলজিয়ামৰ মানচিত্ৰকাৰ ফিলিপ ভাণ্ডাৰমেলেনে ১৮২৭ চনত প্ৰকাশ কৰা ''Atlas Universel''-ৰ ''Assam et Boutan'' (Asie, নং ৮৪) মানচিত্ৰখনত মাজুলীৰ উত্তৰফালে ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু দক্ষিণফালে বৰ্তমানৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণৰ নদীপথটোক ''দিহিং'' (''R. Dihing'') নামেৰে চিহ্নিত কৰা হৈছে। মানচিত্ৰখনত দিহিং নদী উত্তৰৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰালভাৱে পশ্চিমলৈ বৰ্তমানৰ কাজিৰঙা–বোকাখাত অঞ্চল অভিমুখে বৈ যোৱা আৰু বাটত ধনশিৰি নদীৰ পানী গ্ৰহণ কৰা দেখুওৱা হৈছে।<ref>{{cite map |last=Vandermaelen |first=Philippe |title=Assam et Boutan |series=Atlas Universel, Asie no. 84 |year=1827 |publisher=Ph. Vandermaelen |location=Brussels |scale=1:1,641,836 |url=https://www.davidrumsey.com/luna/servlet/detail/RUMSEY~8~1~25150~990040:Assam-et-Boutan--Asie-84- }}</ref> ১৬৬১ চনৰ পৰা ১৬৯৬ চনৰ ভিতৰত সংঘটিত কেইবাটাও ভূমিকম্পই অঞ্চলটোৰ নদীব্যৱস্থাত পৰিৱৰ্তনৰ পটভূমি সৃষ্টি কৰিছিল।<ref>[https://books.google.com/books?id=lTvmPLv5_V0C&q=ratanpur&pg=PA21] ''Agrarian System of Medieval Assam'', Jahnabi Gogoi, p. 21.</ref> ১৭৫০ চনত হোৱা এক প্ৰলয়ংকৰী বানপানীৰ ফলত অঞ্চলটোৰ নদীপথৰ ব্যাপক পৰিৱৰ্তন ঘটে। এই বানপানীয়ে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ পানীৰ এটা অংশক পূৰ্বৰ সংগমস্থলীৰ প্ৰায় ১৯০ কিলোমিটাৰ উজনিত দিহিঙৰ নদীপথেৰে বোৱাই নিয়া বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref>[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0169555X03002666 J. N. Sarma, "Origin and some geomorphological changes of Majuli Island of the Brahmaputra River in Assam, India".]</ref><ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260922163640/https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archivedate=2026-09-22 |title=S. K. Phukan, ''A Linguistic Study of 24 Places of Assam'', p. 299. |url=http://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |access-date=2026-10-20 |deadurl=yes}}</ref> ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণৰ সুঁতিটো বুঢ়ী সুঁতি আৰু উত্তৰৰ সুঁতিটো লুইত সুঁতি নামেৰে পৰিচিত হয়। কালক্ৰমত লুইত সুঁতিৰ পানীৰ পৰিমাণ কমি ই খেৰকটীয়া সুঁতিলৈ পৰিণত হয়, আনহাতে বুঢ়ী সুঁতি বিস্তৃত হৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ বৰ্তমানৰ মূল নদীপথত পৰিণত হয়।<ref name=":2">{{Cite web |title=District at a glance Details Page {{!}} Majuli District {{!}} Government Of Assam, India |url=https://majuli.assam.gov.in/about-district/district-glance |access-date=2023-11-02 |website=majuli.assam.gov.in |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231102205900/https://majuli.assam.gov.in/about-district/district-glance |archivedate=2023-11-02 |deadurl=yes}}</ref> ===চুতীয়া যুগ=== দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ মাজৰ ভূখণ্ড, যি বৰ্তমানৰ মাজুলীৰ অধিকাংশ অঞ্চলৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ, প্ৰথমতে [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল।<ref>[https://books.google.co.in/books?id=YELHow5lP9kC&focus=searchwithinvolume&q=%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%9F%E0%A6%BF%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%BE ''Assam Buranji'' (SM), p. 9.]</ref><ref name="Dihing 2007 p.56">{{cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |date=2023 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |page=532 |quote=About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56).}}</ref> দেওধাই অসম বুৰঞ্জী অনুসৰি চুতীয়া ৰজা‌ ৰত্নধ্বজপালে মাজুলী অঞ্চলত নিজৰ ৰাজধানী ''ৰতনপুৰ'' গঠন কৰিছিল।<ref>Bhuyan, S.K, "Deodhai Assam Buranji, p.165</ref> [[File:Dihing River Old course map.jpg|thumb|upright=1.8|দিহিং নদীৰ বৰ্তমানৰ গতিপথ আৰু মাজুলী দ্বীপৰ উৎপত্তিৰ পূৰ্বে ইয়াৰ সম্ভাব্য পুৰণি গতিপথৰ মানচিত্ৰ।<ref>Jogendra Nath Sarma, "A Study on Palaeochannels from Satellite Imagery in a Part of Upper Assam", in ''Proceedings of the National Symposium on Remote Sensing Applications for Resource Management with Special Emphasis on the North-Eastern Region'', Guwahati, 1993, pp. 74–83, Fig. 1, p. 76.</ref>]] বুৰঞ্জীসমূহৰ মতে, চুতীয়া বিষয়া মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱাই দিহিং–মাজুলী অঞ্চলত আহোমসকলৰ আক্ৰমণৰ বাতৰি পাই তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে সৈন্য লৈ আগবাঢ়িছিল। চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজত মাজুলী অঞ্চলৰ ''দিহিংমুখ'' (বৰ্তমানৰ দক্ষিণ মাজুলী), ''দিখৌমুখ'', ''চিৰাআটি''{{efn|''চিৰাআটি'' সম্ভৱতঃ ব্ৰিটিছ যুগৰ মানচিত্ৰত মধ্য মাজুলীৰ এখন ঠাই হিচাপে উল্লেখ থকা ''চিৰিআটি'' হ'ব পাৰে।}} আৰু ''চেৰোৱাকটা''ত যুদ্ধ সংঘটিত হৈছিল। সেই সময়ত ''দিহিংমুখ'' বৰ্তমানৰ বোকাখাত–কাজিৰঙা অঞ্চলৰ (লখৌ–মহুৰা) ওচৰত অৱস্থিত আছিল, য'ত দিহিং নদী ব্ৰহ্মপুত্ৰত মিলিত হৈছিল।{{efn|১৮২৫–১৮২৮ চনৰ জৰীপৰ ভিত্তিত ৰিচাৰ্ড উইলকক্সে উল্লেখ কৰিছিল যে পূৰ্বৰ দিহিং নদীয়ে ব্ৰহ্মপুত্ৰত পৰাৰ আগতে দিচাং, দিখৌ, জাঁজী আৰু দৈচাই নদীৰ পানী গ্ৰহণ কৰি মহুৰা নামৰ ঠাইৰ ওচৰত মূল নদীত মিলিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Wilcox |first=R. |title=Memoir of a Survey of Asam and the Neighbouring Countries, Executed in 1825-6-7-8 |journal=Asiatic Researches |volume=17 |year=1832 |page=320 |url=https://brahmaputra.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/WilcoxSurveyAsam.pdf |quote=...the Dihing did not disembogue itself where it does now into the Brahmaputra, but turning to the south-east received the Disang, and Dikko, the Jazi, and Disai river, and was discharged into the great river near Mahura.}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> এডৱাৰ্ড গেইটে ১৬৬২ চনৰ মীৰজুমলাৰ অসম আক্ৰমণৰ সময়ত লখৌক দিহিং–ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ সংগমস্থল হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল। তেওঁৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ অনুসৰি, সেই সময়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ বা লুইত মাজুলীৰ উত্তৰেদি বৈ গৈছিল। আনহাতে দিহিং নদী বৰ্তমান মাজুলীৰ দক্ষিণে থকা ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ নদীপথেৰে প্ৰায় সমান্তৰালভাৱে বৈ দিচাং আৰু দিখৌ নদীৰ পানী গ্ৰহণ কৰি মাজুলীৰ পশ্চিম প্ৰান্তত উত্তৰৰ নদীপথৰ সৈতে পুনৰ মিলিত হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert|title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/dli.ernet.104191 |year=1926 |edition=2nd |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |page=[https://archive.org/details/dli.ernet.104191/page/128 132]}}</ref>}} কোচ যুগৰ গ্ৰন্থ ''দৰং ৰাজবংশাৱলী''ত এই অঞ্চল পূৰ্বতে চুতীয়া ৰজাসকলৰ অধীনত থকাৰ এক পৰম্পৰাগত বৰ্ণনা পোৱা যায়। বুৰঞ্জীখনত উল্লেখ আছে যে ১৫৬৩ চনৰ কোচ আক্ৰমণৰ সময়ত [[নৰনাৰায়ণ]] মাজুলীৰ পৰা [[গড়গাঁও]] অভিমুখে আগবাঢ়িছিল আৰু সেই স্থানত (''সিঠাৱে'') পূৰ্বতে চুতীয়া ৰজাই শাসন কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত আহোমসকলে কেনেকৈ ছলেৰে চুতীয়া ৰজাক হত্যা কৰি তেওঁৰ ৰাজ্য অধিকাৰ কৰিছিল, তাৰ বৰ্ণনা দিয়া হৈছে।<ref>{{cite book |last=Daivajna |first=Baladev Suryakhari |title=Darrang Raj Vamsavali |editor-last=Sarma |editor-first=Nabin Chandra |publisher=Bani Prakash |location=Pathsala |year=1973 |pages=73–74 |language=as |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452606/page/72/mode/2up}}</ref> পূৰ্বৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত অতিৰিক্তভাৱে উল্লেখ আছে যে চুতীয়া ৰজা ৰত্নধ্বজপালে মাজুলী অঞ্চলত ৰতনপুৰ নামৰ এখন ৰাজধানী স্থাপন কৰিছিল। এইটো পৰম্পৰাগত ঐতিহাসিক দাবী; ইয়াৰ সঠিক স্থান আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ পৃথকভাৱে পৰীক্ষা কৰা প্ৰয়োজন। পুৰণি অসমীয়া খচৰাত ১৫১৩–১৫২২ চনৰ ভিতৰত চিৰাআটি, দিখৌমুখ, চেৰোৱাকটা আৰু দিহিংমুখত চুতীয়া–আহোম যুদ্ধ সংঘটিত হোৱা আৰু ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন ঘটাৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে। ===আহোম যুগ=== আহোমসকলৰ [[চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ|চুতীয়া ৰাজ্য বিজয়ৰ]] পিছত মাজুলী অঞ্চলক আহোম ৰাজ্যৰ ''মুং-ক্লাং'' বা দিহিং প্ৰদেশ হিচাপে পুনৰ্গঠন কৰা হয়। এই প্ৰদেশৰ শাসনভাৰ দিহিঙীয়া গোহাঁই বা ''থাওমুং মুংক্লাং'' নামৰ বিষয়াৰ অধীনত ন্যস্ত কৰা হয়। [[চুহুংমুং]] ৰজাই ১৫২৫ চনত এই পদবী সৃষ্টি কৰিছিল।<ref>Edward Gait, ''A History of Assam'', p. 86: "In 1525, Suhungmung proceeded in person to the Dihing country and appointed officers to administer the frontier provinces of Habung, Dihing, and Banlung."</ref> পূৰ্বৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত এই নিযুক্তিৰ সৈতে খেওখেন নামৰ এজন আহোম সেনাপতিক সম্পৰ্কিত কৰি ১৫২৬ চন উল্লেখ কৰা হৈছে। দুয়োটা তাৰিখৰ পাৰ্থক্য বুৰঞ্জীৰ মূল পাঠৰ সৈতে মিলাই পৰীক্ষা কৰা উচিত। ১৫৬৩ চনত মাজুলীত [[আহোম ৰাজ্য]] আৰু [[কোচ ৰাজ্য]]ৰ মাজত এখন [[মাজুলীৰ সন্ধি|সন্ধি]] স্বাক্ষৰিত হৈছিল। এই সন্ধিৰ ফলত আহোমসকলে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ সোৱণশিৰি নদীলৈকে বিস্তৃত অঞ্চল কোচসকলক এৰি দিবলগীয়া হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Nath |first=D. |title=History of the Koch Kingdom, C. 1515–1615 |publisher=Mittal Publications |location=Delhi |year=1989 |page=58}}</ref><ref>{{cite book |last=Sarkar |first=J. N. |chapter=Early Rulers of Koch Bihar |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |location=Guwahati |year=1992 |page=80}}</ref> সপ্তদশ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধত আহোম ৰজা [[প্ৰতাপ সিংহ]]ই মাজুলীত মেৰাগড় নামৰ এটা গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। ১৭৬৯–১৭৮০ চনলৈ শাসন কৰা আহোম ৰজা [[লক্ষ্মী সিংহ]]ই ১৭৭৬ চনত প্ৰদান কৰা এখন দানপত্ৰত ''মাজুলী প্ৰদেশ'' আৰু ইয়াৰ কমলাবাৰী সত্ৰ, অগ্নিচাপৰি, গজলা সত্ৰ আৰু টুনী নদীৰ উল্লেখ কৰিছিল। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত মাজুলী হৌহা নামৰ এজন মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহী নেতাৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল।<ref>{{Cite book |title=Nityananda Gogoi, Historical Geography of Medieval Assam |pages=271}}</ref> ষোড়শ শতিকাত সমাজসংস্কাৰক [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ আগমনৰ পিছত মাজুলী অসমৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক আৰু ধৰ্মীয় কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠে। নৱবৈষ্ণৱ আন্দোলনৰ নেতা শংকৰদেৱে বৈষ্ণৱ ধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰাৰ লগতে দ্বীপটোত [[সত্ৰ]] স্থাপন কৰিছিল। এই প্ৰতিষ্ঠানসমূহ পৰৱৰ্তী সময়ত অসমীয়া ধৰ্ম, সংস্কৃতি আৰু কলাৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ পৰে।<ref>{{cite web |last1=Brahma |first1=Debajit |last2=Poovaiah |first2=Ravi |title=Majuli – Pilgrimage Island of Assam: Art Forms of Satra Monasteries |publisher=IDC School of Design, IIT Bombay |website=D'source |access-date=25 August 2026 |url=https://www.dsource.in/resource/majuli-pilgrimage-island-assam/introduction}}</ref> সত্ৰসমূহৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ ফলত মাজুলী বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰলৈ পৰিণত হয় আৰু এই ভূমিকা কেইবা শতিকা ধৰি অব্যাহত থাকে। [[ব্ৰিটিছ শাসন]]ৰ সময়ত আৰু ১৯৪৭ চনত ভাৰত স্বাধীন হোৱাৰ পিছতো দ্বীপটো অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিচিত হৈ থাকে। ইয়াক বিশ্বৰ বৃহত্তম নদীদ্বীপ হিচাপেও স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।<ref>{{cite web |last1=Majuli |first1=River Island |title=Largest river island |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-river-island- |website=Guinness World Records |access-date=6 September 2016}}</ref> ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাত মাজুলীত ব্যাপক নদীখহনীয়া সংঘটিত হয় আৰু ইয়াৰ আয়তন যথেষ্ট হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite news |last=Yardley |first=Jim |date=14 April 2013 |title=A Capricious River, an Indian Island's Lifeline, Now Eats Away at It |url=https://www.nytimes.com/2013/04/15/world/asia/indian-island-shrinks-as-brahmaputra-swells-and-sways.html |work=The New York Times |location=Majuli, India}}</ref> ১৭৯০ৰ দশকত দ্বীপটোৰ আয়তন প্ৰায় ১,৩০০ বৰ্গকিলোমিটাৰ আছিল।<ref>{{cite book |last1=Guha |first1=Amalendu |title=Neo-Vaishnavism to Insurgency: Peasant Uprisings and Crisis of Feudalism in Late 18th Century Assam |date=1984 |page=30 |url=https://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/handle/20.500.12413/3262}}</ref> বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈ ইয়াৰ আয়তন সামান্য হ্ৰাস পাই প্ৰায় ১,২৫৫ বৰ্গকিলোমিটাৰ হৈছিল।<ref name=":1">{{Cite journal |last1=Sarma |first1=J. N. |last2=Phukan |first2=M. K. |date=3 May 2004 |title=Origin and some geomorphological changes of Majuli Island of the Brahmaputra River in Assam, India |journal=Geomorphology |volume=60 |issue=1–2 |pages=1–19 |doi=10.1016/j.geomorph.2003.07.013 |bibcode=2004Geomo..60....1S}}</ref> ইংৰাজী খচৰাত ২০২৪ চনলৈ অব্যাহত খহনীয়াৰ ফলত মাজুলীৰ আয়তন প্ৰায় ৮৮০ বৰ্গকিলোমিটাৰলৈ হ্ৰাস পোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Majuli, world's largest river island is shrinking and sinking |work=India Today |url=https://www.indiatoday.in/india/story/majuli-worlds-largest-river-island-is-shrinking-and-sinking-181678-2014-02-18 |author=Manogya Loiwal |date=18 February 2014 |access-date=5 April 2016}}</ref> ==ভৌগোলিক অৱস্থান আৰু জলবায়ু== ===ভৌগোলিক অৱস্থান=== মাজুলী অসমৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ মধ্যভাগত অৱস্থিত। পুৰণি ভৌগোলিক বৰ্ণনা অনুসৰি ইয়াৰ অৱস্থান ২৬°৪৮′ৰ পৰা ২৭°১২′ উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৯৩°৩৯′ৰ পৰা ৯৪°৩৫′ পূব দ্ৰাঘিমাংশৰ ভিতৰত।<ref>''Gazetteer of Bengal and North East India''.</ref> দ্বীপটোৰ দক্ষিণে যোৰহাট আৰু গোলাঘাট অঞ্চল, উত্তৰে লখিমপুৰ আৰু ধেমাজি অঞ্চল আৰু পূব দিশত শিৱসাগৰ অঞ্চল অৱস্থিত। ইয়াৰ সমতলভূমিৰ আকৃতিক শিলিখা ফলৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে। মাজুলীৰ ভৌগোলিক আয়তন সময়ৰ লগে লগে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ নদীখহনীয়াৰ ফলত সলনি হৈ আহিছে। পুৰণি তথ্যত ইয়াৰ আয়তন প্ৰায় ১,২৫০ বৰ্গকিলোমিটাৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। আগৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত ২০১২ চনত আয়তন প্ৰায় ৫০৮.১৩ বৰ্গকিলোমিটাৰ হোৱা বুলি উল্লেখ আছে। আনহাতে, অন্যান্য প্ৰকাশিত উৎসত দ্বীপটোৰ আয়তন প্ৰায় ৮৮০ বৰ্গকিলোমিটাৰ বুলি দেখুওৱা হৈছে। এই পৰিমাপসমূহ বেলেগ সময়ৰ জৰীপ বা ভূমিৰ সংজ্ঞাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল হ'ব পাৰে; সেয়েহে সেইবোৰক একে সময়ৰ পোনপটীয়া তুলনাযোগ্য পৰিসংখ্যা বুলি ধৰা উচিত নহয়। ===জলবায়ু=== মাজুলীৰ জলবায়ু উপক্ৰান্তীয় মৌচুমী প্ৰকৃতিৰ। মৌচুমী বায়ুৰ প্ৰভাৱত ইয়াত গ্ৰীষ্মকাল সাধাৰণতে গৰম আৰু সেমেকা হয়, আনহাতে শীতকালত বৰষুণ আৰু উষ্ণতা কমি ঠাণ্ডা বাঢ়ে। ঋতু অনুসৰি তাপমাত্ৰা আৰু বায়ুচাপৰ পৰিৱৰ্তনে মৌচুমী বায়ুপ্ৰবাহৰ সৃষ্টি কৰে। পূৰ্বৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত উল্লেখিত পৰিসংখ্যা অনুসৰি, গ্ৰীষ্মকালত মাজুলীৰ তাপমাত্ৰা সাধাৰণতে ২২°ৰ পৰা ৩৪° চেলছিয়াছ আৰু শীতকালত প্ৰায় ১০°ৰ পৰা ১২° চেলছিয়াছৰ ভিতৰত থাকে। নিয়মীয়া মৌচুমী বায়ুৰ প্ৰভাৱত বাৰ্ষিক বৰষুণৰ পৰিমাণ প্ৰায় ২০০ৰ পৰা ৩০০ ছেণ্টিমিটাৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। এই পৰিসংখ্যাসমূহৰ নিৰ্দিষ্ট জৰীপকাল আৰু বতৰবিজ্ঞানৰ উৎস নিশ্চিত কৰা হোৱা নাই। ==সংস্কৃতি আৰু জনগাঁথনি== ===নৱবৈষ্ণৱ সত্ৰসমূহ=== [[File:Majuli Island (45).jpg|thumb|কমলাবাৰী অঞ্চলৰ দৃশ্য।]] মাজুলী দীৰ্ঘদিন ধৰি অসমীয়া নৱবৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ কেন্দ্ৰ হৈ আহিছে। পঞ্চদশ শতিকাত মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] আৰু তেওঁৰ প্ৰধান শিষ্য [[মাধৱদেৱ]]ৰ নেতৃত্বত অসমত এই ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ বিকাশ ঘটে। শংকৰদেৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰা বহু সত্ৰই আজিও অসমীয়া সংস্কৃতিৰ পৰম্পৰা বহন কৰি আছে। পৰম্পৰা অনুসৰি, কছাৰীসকলৰ সৈতে বাৰভূঞাসকলৰ সংঘাতৰ পিছত শংকৰদেৱে বৰদোৱা এৰি প্ৰথমে বিশ্বনাথ অঞ্চলত কিছুদিন আশ্ৰয় লৈছিল। তাৰ পিছত তেওঁ উজাই গৈ কেইবাটাও স্থানত অৱস্থান কৰাৰ অন্তত মাজুলীৰ ধূঁৱাহাট–বেলগুৰিত আশ্ৰয় লয়। ইয়াতেই তেওঁ সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। পশ্চিম মাজুলীৰ বেলগুৰিত অৱস্থান কৰাৰ সময়ত শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱৰ প্ৰথম সাক্ষাৎ হয়। এই ঐতিহাসিক সাক্ষাৎক অসমীয়া বৈষ্ণৱ সাহিত্যত ''মণিকাঞ্চন সংযোগ'' বুলি অভিহিত কৰা হয়। পূৰ্বৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত এই সাক্ষাৎ ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দত সংঘটিত হোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। পৰম্পৰা অনুসৰি, শংকৰদেৱে মাজুলীত প্ৰতিষ্ঠা কৰা প্ৰথমখন সত্ৰ আছিল বেলগুৰি সত্ৰ। পৰৱৰ্তী সময়ত মাজুলীত মুঠ ৬৫খন সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল। অসমৰ প্ৰায় ৬৬৫খন পুৰণি সত্ৰৰ ভিতৰত ৬৫খন মাজুলীত অৱস্থিত আছিল বুলি উল্লেখ কৰা হয়। অৱশ্যে এই ৬৫খনৰ ভিতৰত বৰ্তমান মাত্ৰ ২৩খন সত্ৰ সক্ৰিয় অৱস্থাত আছে বুলি ইংৰাজী প্ৰবন্ধত উল্লেখ কৰা হৈছে। ১৮৩৭ শকৰ বাৰিষাত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ খহনীয়াত ঐতিহাসিক বেলগুৰি সত্ৰখন বিলীন হোৱাৰ পিছত সত্ৰখন লখিমপুৰৰ কাচিকটালৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। এই শক তাৰিখটো মূল ঐতিহাসিক উৎসৰ সৈতে মিলাই চোৱাৰ প্ৰয়োজন আছে। অসমীয়া সমাজত সত্ৰসমূহ কেৱল ধৰ্মীয় উপাসনাস্থলী নহয়; এইবোৰ সাহিত্য, সংগীত, নৃত্য, নাট্যকলা, চিত্ৰকলা আৰু সামাজিক জীৱনৰো গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ। সত্ৰৰ জৰিয়তে শংকৰদেৱে প্ৰচাৰ কৰা ভক্তিধৰ্ম আৰু নৱবৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ ঘটে। বিশেষকৈ মাজুলীৰ চাৰিখন প্ৰধান সত্ৰ—আউনীআটী, কমলাবাৰী, গড়মূৰ আৰু দক্ষিণপাট—অসমীয়া ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক জীৱনত বিশেষ স্থান অধিকাৰ কৰি আছে। ====প্ৰধান সত্ৰসমূহ==== [[File:Majuli Island (117).jpg|thumb|কমলাবাৰী সত্ৰ।]] মাজুলীৰ বৰ্তমানৰ প্ৰধান সত্ৰসমূহৰ ভিতৰত তলৰ সত্ৰকেইখন উল্লেখযোগ্য। ;[[দক্ষিণপাট সত্ৰ]] :দক্ষিণপাট সত্ৰ বনমালীদেৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। এই সত্ৰখন ৰাসলীলা উদ্‌যাপনৰ বাবে বিশেষভাৱে পৰিচিত। ৰাস মহোৎসৱ অসমৰ অন্যতম প্ৰধান ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক উৎসৱ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। দক্ষিণপাট সত্ৰত বৰগীত, মাটি আখৰা, সূত্ৰধাৰ, ওজাপালি, সত্ৰীয়া নৃত্য আৰু আন বিভিন্ন পৰম্পৰাগত কলাৰ চৰ্চা কৰা হয়। ;[[গড়মূৰ সত্ৰ]] :গড়মূৰ সত্ৰ লক্ষ্মীকান্তদেৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। এই সত্ৰখন গড়মূৰ বৰসত্ৰ আৰু গড়মূৰ সৰুসত্ৰ—এই দুটা ভাগত বিভক্ত। দুয়োটা ভাগতে শৰৎ ঋতুৰ শেষৰফালে ৰাসলীলা অনুষ্ঠিত হয়। সত্ৰখনত পুৰণি যুদ্ধাস্ত্ৰ, বিশেষকৈ বৰতোপ সংৰক্ষিত আছে। ;[[আউনীআটী সত্ৰ]] :আউনীআটী সত্ৰ নিৰঞ্জন পাঠকদেৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ইয়াত পালনাম আৰু অপ্সৰা নৃত্যৰ বিশেষ চৰ্চা হয়। সত্ৰখনত প্ৰাচীন অসমীয়া শিল্পসামগ্ৰী, পাত্ৰ, অলংকাৰ, হস্তশিল্প আৰু অন্যান্য ঐতিহাসিক সামগ্ৰীৰ এক বৃহৎ সংগ্ৰহ আছে। ইংৰাজী প্ৰবন্ধ অনুসৰি, সত্ৰখনৰ ১২৫গৰাকী শিষ্য আৰু বিশ্বজুৰি সাত লাখতকৈ অধিক অনুগামী আছে। ;[[কমলাবাৰী সত্ৰ]] :কমলাবাৰী সত্ৰ বদলা পদ্ম আতাই প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। এই সত্ৰখন মাজুলীৰ কলা, সংস্কৃতি, সাহিত্য আৰু শাস্ত্ৰীয় অধ্যয়নৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ। ইয়াৰ শাখা উত্তৰ কমলাবাৰী সত্ৰই দেশ-বিদেশত সত্ৰীয়া কলাৰ বিভিন্ন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছে। পূৰ্বৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত কমলাবাৰী সত্ৰৰ নাওশিল্প পৰ্যটকৰ বাবে আকৰ্ষণৰ কেন্দ্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ;নৰসিংহ সত্ৰ :আহোম স্বৰ্গদেউ প্ৰমত্ত সিংহই ১৭৪৬ খ্ৰীষ্টাব্দত এলেঙী নৰসিংহ সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। এই সত্ৰখন মাজুলীৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান। ;বেঙেনাআটী সত্ৰ :বেঙেনাআটী সত্ৰ শংকৰদেৱৰ মাহীমাকৰ নাতি মুৰাৰীদেৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। এই সত্ৰখন সাংস্কৃতিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰাচীন সামগ্ৰীৰ সংগ্ৰহশালা আৰু পৰিৱেশ্য কলাৰ এক উন্নত কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিচিত। ইয়াত আহোম স্বৰ্গদেউ [[গদাধৰ সিংহ]]ৰ সোণেৰে নিৰ্মিত ৰাজকীয় পোছাক আৰু এখন সোণৰ ৰাজছত্ৰ সংৰক্ষিত আছে।<ref name=":4">{{Cite web |last=Das |first=Bijoyeta |title=The slow death of India's Majuli Island |url=https://www.aljazeera.com/features/2013/8/19/the-slow-death-of-indias-majuli-island |access-date=2023-11-02 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> ;চামগুৰি সত্ৰ :চামগুৰি সত্ৰ ভাৰতৰ মুখাশিল্পৰ বাবে বিশেষভাৱে প্ৰখ্যাত। ইয়াত ৰাসলীলা আৰু ভাওনাত ব্যৱহাৰ কৰা বিভিন্ন চৰিত্ৰৰ মুখা নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা চলি আহিছে। মাজুলীৰ মুখাশিল্প দ্বীপটোৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য সাংস্কৃতিক পৰিচয়। ;বিহিমপুৰ সত্ৰ :বিহিমপুৰ সত্ৰত বৰগীত, মাটি আখৰা আৰু সত্ৰীয়া নৃত্যৰ বিভিন্ন ৰূপৰ পৰম্পৰা সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ঝুমুৰা, চালি, নটুৱা, নন্দী-ভৃংগী, সূত্ৰধাৰ, ওজাপালি, অপ্সৰা, সত্ৰীয়া কৃষ্ণনৃত্য আৰু দশাৱতাৰ নৃত্য উল্লেখযোগ্য। এই কলাৰূপসমূহ শংকৰদেৱে প্ৰচাৰ কৰা বৈষ্ণৱ সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অংশ। পীতাম্বৰ দেৱগোস্বামীৰ প্ৰচেষ্টাত সত্ৰখন উত্তৰ-পূব ভাৰতত আধ্যাত্মিক শুদ্ধিকৰণ বা ''শুদ্ধি'' অনুষ্ঠানৰ এক কেন্দ্ৰ হিচাপেও পৰিচিত হৈছে।<ref name=":4"/> ===জনসংখ্যা=== [[File:Assam 146.jpg|thumb|মাজুলীৰ এখন গাঁও।]] ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি মাজুলীৰ জনসংখ্যা ১,৬৭,৩০৪ গৰাকী। দ্বীপটোৰ জনসংখ্যাৰ ৪৬.৩৮ শতাংশ অনুসূচীত জনজাতি আৰু ১৪.২৭ শতাংশ অনুসূচীত জাতিৰ অন্তৰ্গত। ইয়াৰ উপৰি বিভিন্ন অজনজাতীয় অসমীয়া হিন্দু জনগোষ্ঠীৰ লোকো বসবাস কৰে। জনসংখ্যাৰ ৯৯.০৪ শতাংশই হিন্দুধৰ্ম পালন কৰে বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। মাজুলীৰ থলুৱা জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] (৪১.০১ শতাংশ), [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], কৈৱৰ্ত আৰু [[সোণোৱাল কছাৰী]] উল্লেখযোগ্য। অজনজাতীয় অসমীয়া জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত [[কোচ]], [[কলিতা]], [[আহোম জনগোষ্ঠী|আহোম]], [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] আৰু [[নাথ-যোগী সম্প্ৰদায়|যোগী]], আদি আছে। ইয়াৰ উপৰি গোৰ্খা, ব্ৰাহ্মণ, সূত, নাথ তথা অন্যান্য সম্প্ৰদায়ৰ লোকো বসবাস কৰে। আগৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত কিছুসংখ্যক বঙালী হিন্দু আৰু নেপালী সম্প্ৰদায়ৰ লোকৰ উপস্থিতিও উল্লেখ কৰা হৈছে। দ্বীপটোত প্ৰধানকৈ [[মিচিং ভাষা|মিচিং]], [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] আৰু [[দেউৰী ভাষা|দেউৰী]] ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। মাজুলীত ১৪৪খন গাঁও আছে বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু জনঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গকিলোমিটাৰত প্ৰায় ৩০০ গৰাকী।<ref name=":3">{{Cite news |last=Datta |first=Sudipta |date=2023-04-27 |title=Mitul Baruah's Slow Disaster: Life of the storytellers of Majuli |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/books/books-authors/mitul-baruah-book-slow-disaster-majuli-floods/article66773551.ece |access-date=2023-11-02 |issn=0971-751X}}</ref> [[File:People in Majuli.jpg|thumb|গামোচা বোৱা এগৰাকী দেউৰী মহিলা।]] মাজুলীৰ সৈতে [[যোৰহাট]]ৰ যোগাযোগৰ বাবে দৈনিক ছয়বাৰকৈ ফেৰী চলাচল কৰাৰ বৰ্ণনা পোৱা যায়। [[গুৱাহাটী]]ৰ পৰা লখিমপুৰ হৈ মাজুলীলৈ নৈশ বাছসেৱাৰ ব্যৱস্থাও আছে। বিভিন্ন অসুবিধাৰ মাজতো চিকিৎসাকেন্দ্ৰ আৰু শিক্ষানুষ্ঠান স্থাপনৰ জৰিয়তে আধুনিক সুবিধা দ্বীপটোলৈ সম্প্ৰসাৰিত হৈছে। পৰম্পৰাগত বাঁহ আৰু মাটিৰ ঘৰসমূহৰ লগতে কংক্ৰিটৰ নিৰ্মাণো বৃদ্ধি পাইছে।<ref name=":3"/> ===উৎসৱ-পাৰ্বণ=== [[File:Gayan Bayan in Majuli.jpg|right|thumb|মাজুলীত গায়ন-বায়ন।]] মাজুলীৰ মিচিং জনগোষ্ঠীৰ অন্যতম প্ৰধান উৎসৱ আলি আই লৃগাং। সাধাৰণতে ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ মাজভাগত ফাগুন মাহৰ দ্বিতীয় বুধবাৰৰ পৰা এই পাঁচদিনীয়া উৎসৱ আৰম্ভ হয়। ইয়াত পুৰাং আপিন (পাতত মেৰিয়াই সিজোৱা ভাত), [[আপং]] আৰু গাহৰি, মাছ, কুকুৰাৰ বিভিন্ন পৰম্পৰাগত ব্যঞ্জন পৰিৱেশন কৰা হয়। শস্যৰ ভাল উৎপাদনৰ কামনাৰে দঞি-পঃল (সূৰ্য আৰু চন্দ্ৰ)ৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা নিবেদন কৰি মিচিংসকলৰ পৰম্পৰাগত গুমৰাগ ছ'মান নৃত্য পৰিৱেশন কৰা হয়।<ref>{{Cite web |date=2021-07-12 |title=Less known facts about Majuli, the largest river island in the world |url=https://www.hindustantimes.com/photos/lifestyle/less-known-facts-about-majuli-the-largest-river-island-in-the-world-101626068500496.html |access-date=2023-11-02 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> উজনি মাজুলীৰ জেংৰাইমুখকে ধৰি কিছুমান অঞ্চলত বসবাস কৰা মিচিং খ্ৰীষ্টান সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে বৰদিন উদ্‌যাপন কৰে। মাজুলী প্ৰায় পাঁচ শতিকা ধৰি অসমীয়া সাংস্কৃতিক জীৱনৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিচিত।<ref>{{Cite web |date=2020-02-06 |title=How an Assam village is building its own tank for safe water during floods |url=https://indianexpress.com/article/north-east-india/assam/how-an-assam-village-is-building-its-own-tank-for-safe-water-during-floods-6254793/ |access-date=2023-11-02 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> মাজুলীৰ অন্যতম প্ৰধান ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক উৎসৱ হৈছে ৰাস মহোৎসৱ। প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ মাহত সত্ৰসমূহত ৰাসলীলা অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱত জাতি-ধৰ্ম-বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে বিভিন্ন সম্প্ৰদায়ৰ লোক অংশগ্ৰহণ কৰে। চামগুৰি, ভোগপুৰ, বিহিমপুৰ, কমলাবাৰী, দক্ষিণপাট, আউনীআটী, গড়মূৰ আৰু উত্তৰ কমলাবাৰী সত্ৰকে ধৰি বহু সত্ৰ আৰু মঞ্চত ৰাসলীলা প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। পূৰ্বৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত ৬০খনতকৈ অধিক মঞ্চত এই উৎসৱ অনুষ্ঠিত হোৱাৰ উল্লেখ আছে। দেশ-বিদেশৰ পৰ্যটক, গৱেষক, শিল্পী আৰু দৰ্শকে মাজুলীৰ ৰাস মহোৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰে। [[File:Raas Leela performance.jpg|right|thumb|মাজুলীত ৰাসলীলা প্ৰদৰ্শন।]] মাজুলীৰ আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান হৈছে পালনাম। নিৰ্দিষ্ট নিয়ম অনুসৰি পালে পালে নাম-কীৰ্তন গোৱা হয় বাবে ইয়াক পালনাম বোলা হয়। দক্ষিণপাট সত্ৰত উদয়াস্ত পালনাম, গড়মূৰ সত্ৰত সম্পূৰ্ণ নামঘোষাৰ এহেজাৰ ঘোষা পাঠেৰে এদিনীয়া পালনাম, কমলাবাৰী সত্ৰত উদয়াস্ত এদিনীয়া পালনাম, আউনীআটী সত্ৰত পাঁচদিনীয়া পালনাম আৰু কুৰুৱাবাহী সত্ৰত উদয়াস্ত পালনাম অনুষ্ঠিত হয়। এইবোৰৰ লগতে মিচিং, কছাৰী, দেউৰী আৰু আন জনগোষ্ঠীৰ পৰম্পৰাগত উৎসৱ আৰু পূজা-পাৰ্বণো পালন কৰা হয়। মাজুলীত বছৰি চাৰিদিনীয়াকৈ মাজুলী মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত কৰা হয়। এই মহোৎসৱত মাজুলী তথা অসমৰ কলা-সংস্কৃতি, থলুৱা খাদ্য আৰু কুটীৰ শিল্পৰ সামগ্ৰী দেশী-বিদেশী দৰ্শকৰ সন্মুখত প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ===সাহিত্য=== নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মপ্ৰচাৰক [[মাধৱদেৱ]]ে মাজুলীত নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰৱৰ্তক তথা তেওঁৰ গুৰু [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ সৈতে প্ৰথম সাক্ষাৎ কৰিছিল। এই ঐতিহাসিক ঘটনাক ''মণিকাঞ্চন সংযোগ'' বুলি অভিহিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=https://asom.in/manjuli-tourist-attractions/ |title=Manjuli Tourist Attractions |date=19 June 2018}}</ref> শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে [[নামঘোষা]], [[বৰগীত]] আৰু ভটিমাকে ধৰি বিভিন্ন সাহিত্যিক ৰচনা আৰু সাংস্কৃতিক সৃষ্টিৰ জৰিয়তে [[অসমীয়া সাহিত্য]] সমৃদ্ধ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ পদাংক অনুসৰণ কৰি সত্ৰসমূহত নাটক আৰু ভক্তিমূলক গীত ৰচনাৰ পৰম্পৰা গঢ় লৈ উঠে। মাজুলীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বহু সাহিত্যিকৰ ভিতৰত [[ধ্ৰুৱজ্যোতি বৰা]], কবি আৰু সমালোচক ৰাজীৱ বৰা, দ্বিভাষিক সমালোচক আৰু সাহিত্যিক ভাস্কৰজ্যোতি নাথ, জুৰী বৰা বৰগোহাঁই, দেৱভূষণ বৰা, ইতিহাসবিদ ডম্বৰুধৰ নাথ, ঔপন্যাসিক গোবিন খাউণ্ড আৰু কবি ডেনি গাম উল্লেখযোগ্য।<ref>{{Cite book |last=Tamuly |first=D. N. |url=https://books.google.com/books?id=9nFXyPDU-1cC&q=The+Majuli+Island+-+Assam+Dambarudhar+Nath |title=The Blessed Island: A Selection of Writings on Majuli and the Neo-Vaishnavite Movement in Assam |date=2013 |publisher=Programme Production Centre (North-East), Doordarshan |language=en}}</ref> অসমীয়াৰ দ্বিতীয়খন বাতৰি-কাকত ''অসম বিলাসিনী'' ১৮৭১ চনৰ পৰা মাজুলীৰ পৰা প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.thestellarnews.com/news/118404 |title=Assam Bilasini to Asom Barta : Majuli's Newspaper of News and Views |date=4 October 2021}}</ref> ===লোকসংস্কৃতি আৰু শিল্প=== লোকসংস্কৃতিৰ দিশৰ পৰা মাজুলী বিশেষভাৱে সমৃদ্ধ। সত্ৰীয়া পৰম্পৰা আৰু শংকৰী কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ অন্যতম কেন্দ্ৰ হোৱাৰ লগতে বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ সাংস্কৃতিক মিলনে মাজুলীৰ সমাজজীৱনক বৈচিত্ৰ্যময় কৰি তুলিছে। সত্ৰীয়া গীত-মাত, খোল-তাল, নৃত্য, ভাওনা, নাম-কীৰ্তন আৰু মিচিং জনগোষ্ঠীৰ ঐনিতমে মাজুলীৰ সাংস্কৃতিক জীৱনত গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান অধিকাৰ কৰি আছে। মাজুলীৰ পৰম্পৰাগত শিল্পসমূহৰ ভিতৰত মৃৎশিল্প, মুখাশিল্প, বাঁহ-বেতৰ শিল্প, হস্ততাঁত আৰু নাও নিৰ্মাণ উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ উপৰি গোগোল গছ আৰু কুঁহিলা গছৰ পৰা বিভিন্ন সামগ্ৰী নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰাও আছে। মাজুলীৰ মুখাশিল্প বিশেষকৈ চামগুৰি সত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। ৰাসলীলা আৰু ভাওনাত ব্যৱহাৰ কৰা বিভিন্ন পৌৰাণিক চৰিত্ৰৰ মুখা ইয়াত নিৰ্মাণ কৰা হয়। মাজুলীৰ গাঁওসমূহত নামঘৰে ধৰ্মীয় উপাসনাৰ লগতে সামাজিক জীৱনৰ কেন্দ্ৰ হিচাপেও ভূমিকা পালন কৰে। নাম-কীৰ্তন, ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান, সামাজিক আলোচনা, সভা আৰু অন্যান্য সামূহিক কাৰ্যসূচী নামঘৰত অনুষ্ঠিত হয়। মাজুলীৰ পৰম্পৰাগত জীৱনধাৰাত কৃষি, নদীকেন্দ্ৰিক যাতায়াত, মাছ ধৰা, তাঁতশিল্প আৰু সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা আছে। ==পৰিৱেশ আৰু প্ৰকৃতি== [[File:Assam 133.jpg|thumb|left|মাজুলীৰ জলাভূমি।]] মাজুলী এক বৃহৎ জলাভূমি অঞ্চল। ইয়াৰ জলাভূমিসমূহ বহু বিৰল আৰু বিপন্ন চৰাইৰ আশ্ৰয়স্থল, বিশেষকৈ শীতকালত অহা [[পৰিভ্ৰমী চৰাই]]সমূহৰ। ইয়াত [[বৰটোকোলা]], পেলিকান, চাইবেৰিয়ান ক্ৰেন আৰু [[শৰালি]] হাঁহকে ধৰি বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ চৰাই দেখা যায়। সন্ধিয়াৰ পিছত বনৰীয়া হাঁহ আৰু অন্যান্য জলচৰ চৰাই দূৰৱৰ্তী অঞ্চললৈ উৰি যায়।<ref>{{Cite book |last1=Cruz |first1=Cristina |url=https://books.google.com/books?id=Y_YvEAAAQBAJ&dq=Majuli+Island+Ecology&pg=PA94 |title=Soil Nitrogen Ecology |last2=Vishwakarma |first2=Kanchan |last3=Choudhary |first3=Devendra Kumar |last4=Varma |first4=Ajit |date=2021-05-24 |publisher=Springer Nature |isbn=978-3-030-71206-8 |language=en}}</ref> বৃহৎ উদ্যোগৰ অনুপস্থিতি আৰু নিয়মীয়া বৰষুণৰ বাবে দ্বীপটো তুলনামূলকভাৱে প্ৰদূষণমুক্ত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book |last=Nath |first=D. |url=https://books.google.com/books?id=qoFEPgAACAAJ |title=The Majuli Island: Society, Economy, and Culture |date=2009 |publisher=Anshah Publishing House |isbn=978-81-8364-056-5 |language=en}}</ref> অৱশ্যে মাজুলীৰ পাৰৰ ব্যাপক নদীখহনীয়াই দ্বীপটোৰ অস্তিত্বলৈ এক গুৰুতৰ ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছে। মৌচুমী বানপানীৰ সময়ত খহনীয়া প্ৰতিৰোধৰ উদ্দেশ্যে উজনিৰ ওচৰৰ নগৰাঞ্চলসমূহত নিৰ্মাণ কৰা বৃহৎ মথাউৰিসমূহৰ কিছুমান অনাকাঙ্ক্ষিত প্ৰভাৱ পৰিছে বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ প্ৰবল সোঁতে দ্বীপটোৰ বৃহৎ অংশ খহাই নিয়া অব্যাহত ৰাখিছে। কিছুমান প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ১৮৫৩ চনত মাজুলীৰ মুঠ আয়তন প্ৰায় ১,১৫০ বৰ্গকিলোমিটাৰ আছিল। বিংশ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধত ইয়াৰ প্ৰায় ৩৩ শতাংশ ভূমি খহনীয়াত বিলীন হোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ১৯৯১ চনৰ পিছত ৩৫খনতকৈ অধিক গাঁও নদীখহনীয়াত বিলীন হৈছে। কিছুমান জৰীপত মাজুলী আগন্তুক ১৫–২০ বছৰৰ ভিতৰত বিলুপ্ত হ'ব পাৰে বুলি আশংকা ব্যক্ত কৰা হৈছিল। এইটো প্ৰকাশিত পূৰ্বাভাস, দ্বীপটোৰ বিলুপ্তিৰ কোনো নিশ্চিত সময়সীমা নহয়।<ref>{{Cite book |last1=Phartiyal |first1=Binita |url=https://books.google.com/books?id=SC6oEAAAQBAJ&dq=Majuli+Island+Ecology&pg=PA64 |title=Climate Change and Environmental Impacts: Past, Present and Future Perspective |last2=Mohan |first2=Rahul |last3=Chakraborty |first3=Supriyo |last4=Dutta |first4=Venkatesh |last5=Gupta |first5=Anil Kumar |date=2023-01-17 |publisher=Springer Nature |isbn=978-3-031-13119-6 |language=en}}</ref> মাজুলী সংৰক্ষণৰ উদ্দেশ্যে [[ভাৰত চৰকাৰ]]ে ২.৫০ বিলিয়ন টকা, তৎকালীন হিচাপত প্ৰায় ৫.৫ কোটি মাৰ্কিন ডলাৰ, অনুমোদন দিছিল। জলসম্পদ বিভাগ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ ব'ৰ্ডে বিগত কেইবাটাও দশক ধৰি খহনীয়া সমস্যাৰ সমাধানৰ চেষ্টা চলাই আহিছে যদিও বিশেষ সফলতা লাভ কৰা নাই বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। মাজুলীৰ দক্ষিণ সীমাৰ কাষে কংক্ৰিটৰ আৱৰণযুক্ত চাৰিলেনযুক্ত পথ নিৰ্মাণ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ নদীতল খননৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল। এই প্ৰকল্পত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ এটা সুঁতি খেৰকটীয়া সুঁতিত দুটা জলদ্বাৰ নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনাও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ইংৰাজী প্ৰবন্ধত উল্লেখিত উৎসসমূহৰ সময়লৈ এই ব্ৰহ্মপুত্ৰ পুনৰুদ্ধাৰ প্ৰকল্প কাৰ্যকৰী হোৱা নাছিল। মাজুলীক [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] হিচাপে ঘোষণা কৰাৰ বাবে [[ইউনেস্কো]]ৰ ওচৰত মনোনয়নো দাখিল কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2016-09-07 |title=Majuli's largest river island status to help UNESCO World heritage bid: Mahesh Sharma |url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/assam-majulis-largest-river-island-stauts-unesco-world-heritage-union-culture-minister-mahesh-sharma-3017429/ |access-date=2023-11-02 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> স্থানীয় পৰিৱেশকৰ্মী [[যাদৱ পায়েং]]ই দ্বীপটোৰ খহনীয়া প্ৰতিৰোধৰ উদ্দেশ্যে প্ৰায় ৫৫০ হেক্টৰ অঞ্চলত গছ ৰোপণ কৰি "মলাই অৰণ্য" গঢ়ি তুলিছে।<ref>{{Cite news |last=PTI |date=2023-03-21 |title='Forest man of India' wants tree plantation to be taught at schools in world |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/forest-man-of-india-wants-tree-plantation-to-be-taught-at-schools-in-world/article66644889.ece |access-date=2023-11-02 |issn=0971-751X}}</ref> পূৰ্বতে এই অঞ্চলৰ বৃহৎ অংশ খহনীয়াৰ আশংকা থকা উন্মুক্ত বালিচৰ আছিল। পায়েঙৰ বনানীকৰণৰ প্ৰচেষ্টাত অঞ্চলটো ঘন অৰণ্যলৈ পৰিণত হয়। বৰ্তমান এই অৰণ্য হাতী, বাঘ, হৰিণ আৰু শগুণকে ধৰি বিভিন্ন বন্যপ্ৰাণীৰ আশ্ৰয়স্থল।<ref>{{cite web |last1=Kalita |first1=Jitu |title=India Man Plants Forest Bigger Than Central Park to Save His Island |url=http://video.nationalgeographic.com/video/short-film-showcase/india-man-plants-forest-bigger-than-central-park-to-save-his-island |archive-url=https://web.archive.org/web/20141020003641/http://video.nationalgeographic.com/video/short-film-showcase/india-man-plants-forest-bigger-than-central-park-to-save-his-island |url-status=dead |archive-date=20 October 2014 |website=National Geographic |publisher=National Geographic Society |access-date=24 May 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141020003641/http://video.nationalgeographic.com/video/short-film-showcase/india-man-plants-forest-bigger-than-central-park-to-save-his-island |archivedate=20 October 2014 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news |date=17 May 2017 |title=How one man saved an island and brought its animals back |url=https://en.newsner.com/news/how-one-man-saved-an-island-and-brought-its-animals-back/ |agency=Newsner}}</ref> ===জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ ভাবুকি=== জলাভূমিৰ সংকোচন আৰু চৰম জলবায়ুগত পৰিস্থিতিৰ ফলত মাজুলী সম্পূৰ্ণৰূপে বিলুপ্ত হোৱাৰ আশংকাৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref>{{Cite web |last=Staff |first=D. T. E. |date=2016-06-28 |title=Disappearing Majuli, India's first river island district |url=https://www.downtoearth.org.in/environment/disappearing-majuli-india-s-first-river-island-district-54610 |access-date=2025-04-03 |website=Down To Earth |language=en}}</ref><ref name="Tandon">{{Cite web |last=Tandon |first=Aditi |date=2024-04-15 |title=Majuli's shrinking wetlands and their fight for survival |url=https://india.mongabay.com/2024/04/majulis-shrinking-wetlands-and-their-fight-for-survival/ |access-date=2025-04-03 |website=Mongabay-India |language=en-US}}</ref> দ্বীপটোৱে বৰ্ধিত বানপানী,<ref name="Tandon"/> নদীখহনীয়া,<ref>{{Cite news |last=Dey |first=Panchali |title=Majuli—the world's largest river island might just disappear in the future |url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/destinations/majulithe-worlds-largest-river-island-might-just-disappear-in-the-future/articleshow/64012861.cms |access-date=2025-02-09 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> বাসস্থানচ্যুতি, অভ্যন্তৰীণ প্ৰব্ৰজন আৰু কৃষি উৎপাদনশীলতা হ্ৰাসৰ দৰে সমস্যাৰো সন্মুখীন হৈছে।<ref name=":4"/> ==অৰ্থনীতি== ===কৃষি আৰু অন্যান্য উদ্যোগ=== [[কৃষি]] মাজুলীৰ অৰ্থনীতিৰ প্ৰধান ভিত্তি। ধান ইয়াৰ মুখ্য কৃষিজাত উৎপাদন। দ্বীপটোত এশৰো অধিক প্ৰজাতিৰ ধানৰ খেতি কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত কোমল চাউল, বাওধান আৰু আঠাযুক্ত চাউল উল্লেখযোগ্য। এই চাউলসমূহ পৰম্পৰাগত জলপান আৰু [[পিঠা]] প্ৰস্তুত কৰাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কৃষিৰ উপৰি হস্ততাঁত, মাছ ধৰা, দুগ্ধ উৎপাদন, [[মৃৎশিল্প]] আৰু নাও নিৰ্মাণ মাজুলীৰ অৰ্থনীতিৰ আন গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ।<ref>[http://www.assamlog.com ''The Only Govt Jobs updates website open from Majuli''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170501122301/http://assamlog.com/ |date=1 May 2017}}</ref> [[File:Jengraimukh paddy field.jpg|thumb|জেংৰাইমুখৰ এখন ধাননি পথাৰ।]] মাজুলীৰ গাঁও অঞ্চলত হস্ততাঁত বহু পৰিয়ালৰ অন্যতম জীৱিকাৰ উপায়। পৰম্পৰাগতভাৱে মহিলাসকলে তাঁতশালত বিভিন্ন বস্ত্ৰ বয়। মাজুলীৰ অধিবাসীসকল নাও চলোৱা আৰু নদীপথৰ যাতায়াতৰ ক্ষেত্ৰতো দক্ষ। দ্বীপটোৰ নদীকেন্দ্ৰিক ভৌগোলিক অৱস্থাৰ বাবে নাও নিৰ্মাণ আৰু নাও চলোৱাৰ পৰম্পৰাই স্থানীয় অৰ্থনীতি আৰু দৈনন্দিন জীৱনত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ===শিক্ষা=== মাজুলীৰ চৰকাৰী বিদ্যালয়সমূহ [[অসম চৰকাৰ]]ৰ অধীনত পৰিচালিত হয় আৰু [[অসম ৰাজ্যিক বিদ্যালয় শিক্ষা পৰিষদ]]ৰ দ্বাৰা নিয়ন্ত্ৰিত।<ref>{{cite web |title=Welcome to Assam State School Education Board (ASSEB) |url=https://asseb.in/ |website=asseb.in |access-date=19 September 2025}}</ref> দ্বীপটোত উচ্চতৰ মাধ্যমিক, স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ পৰ্যায়ৰ শিক্ষা প্ৰদান কৰা কেইবাখনো বিশ্ববিদ্যালয়, মহাবিদ্যালয় আৰু শিক্ষানুষ্ঠান আছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[মাজুলী সাংস্কৃতিক বিশ্ববিদ্যালয়]], ৰাষ্ট্ৰীয় ইলেক্ট্ৰনিক্স আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, [[মাজুলী মহাবিদ্যালয়]], [[জেংৰাইমুখ মহাবিদ্যালয়]], ৰঙাচাহী মহাবিদ্যালয় আৰু পূব মাজুলী মহাবিদ্যালয় উল্লেখযোগ্য। ===পৰ্যটন=== [[File:Majuli Island (103).jpg|thumb|মাজুলীৰ বিভিন্ন অঞ্চল চৰাই নিৰীক্ষণৰ বাবে জনপ্ৰিয়।]] মাজুলী [[যোৰহাট]]ৰ পৰা প্ৰায় {{convert|20|km|mi}} দূৰত্বত অৱস্থিত। পৰ্যটকসকলে যোৰহাটৰ নিমাতী ষ্টীমাৰ ঘাটৰ পৰা বাছ আৰু ফেৰী ব্যৱহাৰ কৰি দ্বীপটোলৈ যাব পাৰে। যাতায়াতৰ মাধ্যম সলনি কৰিবলগীয়া হোৱা বাবে এই যাত্ৰাত তিনিঘণ্টাতকৈ অধিক সময় লাগিব পাৰে। মাজুলীৰ ওচৰৰ প্ৰধান নগৰসমূহৰ ভিতৰত [[উত্তৰ লখিমপুৰ]], [[গোলাঘাট]], [[শিৱসাগৰ]] আৰু [[ডিব্ৰুগড়]] উল্লেখযোগ্য।<ref>{{Cite web |date=2005-10-06 |title=Manufacturing identities? |url=https://frontline.thehindu.com/the-nation/article30206559.ece |access-date=2023-11-02 |website=Frontline |language=en}}</ref> মাজুলীৰ প্ৰধান পৰ্যটন আকৰ্ষণসমূহৰ ভিতৰত বৈষ্ণৱ সত্ৰসমূহ আৰু পৰম্পৰাগত শিল্পসমূহ উল্লেখযোগ্য। মৃৎশিল্প, মুখাশিল্প আৰু হাতেৰে বোৱা মেখেলা-চাদৰৰ দৰে বস্ত্ৰশিল্প পৰ্যটকৰ বাবে বিশেষ আকৰ্ষণ। দ্বীপটোত আলি আই লৃগাং, পালনাম, ফলকু আৰু পৰাগ উৎসৱকে ধৰি বিভিন্ন উৎসৱো উদ্‌যাপন কৰা হয়।<ref>{{Cite book |last=Mody |first=Sri Anuj |url=https://books.google.com/books?id=OLNsEAAAQBAJ&dq=Madhya+Majuli+Tourism&pg=PA29 |title=Socio-economic and environment impacts of tourism |last2=Borah |first2=Philip |publisher=Archers & Elevators Publishing House |isbn=978-93-90996-34-6 |language=en}}</ref> নৱেম্বৰৰ পৰা মাৰ্চ মাহলৈ অনুকূল বতৰ আৰু পৰিভ্ৰমী চৰাইৰ অধিক উপস্থিতিৰ বাবে মাজুলীৰ দক্ষিণ অংশ চৰাই নিৰীক্ষণৰ বাবে বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয়।<ref>{{Cite web |title=World's largest river island is in India! |url=https://www.indiatoday.in/travel/destinations/story/worlds-largest-river-island-is-in-india-assam-majuli-307702-2016-02-08 |access-date=2023-11-03 |website=India Today |date=8 February 2016 |language=en}}</ref> চৰাই নিৰীক্ষণৰ আন উল্লেখযোগ্য স্থানসমূহৰ ভিতৰত চাকুলি বিল, ভেৰকী বিল আৰু মগুৰমাৰী বিল অন্যতম।<ref>{{Cite book |last=Phukon |first=Pallabita Bora |url=https://books.google.com/books?id=qNJGEAAAQBAJ&dq=Majuli+There+are+three+locales+for+birdwatching&pg=PT114 |title=Jajabor: Wanderlust Assam |date=2021-10-07 |publisher=Notion Press |isbn=978-1-68538-338-1 |language=en}}</ref> পূৰ্বৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত তলৰ স্থানসমূহকো মাজুলীৰ পৰ্যটন আকৰ্ষণ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। * চৰাইচোং * ৰাওনা পুখুৰী * চামগুৰিৰ মুখাশিল্প * মাজুলীৰ সত্ৰসমূহ * ৰাস মহোৎসৱ মাজুলীত চাৰিদিনীয়াকৈ উদ্‌যাপিত মাজুলী মহোৎসৱো পৰ্যটনৰ এক উল্লেখযোগ্য আকৰ্ষণ। এই উৎসৱত দ্বীপটোৰ পৰম্পৰাগত কলা-সংস্কৃতি, থলুৱা খাদ্য আৰু কুটীৰ শিল্পৰ সামগ্ৰী প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ===যাতায়াত=== [[File:Way To Majuli.jpg|thumb|right|200px|যোৰহাটৰ পৰা মাজুলীলৈ যোৱাৰ পথ।]] মাজুলীৰ সৈতে অসমৰ মূল ভূখণ্ডৰ যোগাযোগৰ প্ৰধান মাধ্যম হৈছে নদীপথৰ ফেৰী সেৱা। [[যোৰহাট]] আৰু [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]]—দুয়ো দিশৰ পৰা মাজুলীলৈ যাতায়াত কৰিব পাৰি। যোৰহাটৰ পৰা যাত্ৰা কৰিলে নগৰখনৰ উপকণ্ঠত অৱস্থিত নিমাতী ঘাটলৈ বাছ বা টেক্সীৰে যাব লাগে। তাৰ পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰ হৈ মাজুলীৰ বিভিন্ন ফেৰীঘাটলৈ যাব পাৰি। নিমাতী ঘাটৰ পৰা মাজুলীৰ কমলাবাৰী, অফলামুখ, শালমৰা, ফুলনি বা বগৰীগুৰি, দক্ষিণপাট আৰু চুমৈমাৰী আদি ঘাটলৈ ফেৰী চলাচলৰ ব্যৱস্থা আছে। ফেৰীসমূহত যাত্ৰীৰ লগতে কিছুমান লঘু যানবাহনো পাৰাপাৰ কৰিব পৰা যায়। ভাৰতীয় আভ্যন্তৰীণ জলপথ প্ৰাধিকৰণৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ৰোল-অন/ৰোল-অফ বা ৰ'-ৰ' ফেৰী সেৱাই ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ২ৰ মাজুলী বন্দৰলৈ যোগাযোগৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। এই সেৱাত কম গভীৰ পানীত চলিব পৰা দুখন জাহাজ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। প্ৰতিখন জাহাজে প্ৰায় ২০০ গৰাকী যাত্ৰী, চাৰিখন গাড়ী আৰু দুখন ট্ৰাক কঢ়িয়াব পাৰে। নদীপথৰ উপৰি মাজুলী আৰু যোৰহাটৰ মাজত পোনপটীয়া স্থলপথৰ যোগাযোগ স্থাপনৰ উদ্দেশ্যে এখন দুইলেনযুক্ত দলং নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ২০২১ চনৰ ১৮ ফেব্ৰুৱাৰীত দলংখনৰ নিৰ্মাণকাৰ্য আৰম্ভ হয়। দলংখনে নিমাতী ঘাট আৰু কমলাবাৰী অঞ্চলক সংযোগ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=https://www.timesnownews.com/india/article/importance-of-mahabahu-brahmaputra-project-bhumi-pujan-majuli-bridge-on-pm-modi-itinerary-on-18-february-inauguration-jogighopa-foundation-stone/721374 |title=Importance of Mahabahu-Brahmaputra project, Majuli bridge on PM Modi itinerary on 18 February explained |date=17 February 2021}}</ref> লখিমপুৰৰ পৰা মাজুলীলৈ যাবলৈ লুইত আৰু খাবলু নামৰ দুটা ঘাট পাৰ হ'বলগীয়া হয় বুলি পূৰ্বৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধত উল্লেখ কৰা হৈছে। [[বিহপুৰীয়া]] হৈ মাজুলীলৈ যোৱা আন এটা পথো আছে। এই পথ তুলনামূলকভাৱে সুচল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। মাজুলীৰ বালিচাপৰীৰ পৰা ধূনাগুৰি ঘাট পাৰ হৈ লখিমপুৰ জিলালৈ নিয়মীয়া যানবাহন চলাচলৰ ব্যৱস্থাও আছে। [[বগীবিল দলং]] নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পিছত ধেমাজি আৰু ঢকুৱাখনা হৈ মাজুলীলৈ যোৱাৰ বাবে সকলো বতৰৰ উপযোগী এক বিকল্প পথ ব্যৱহাৰ কৰাৰ সুবিধা সৃষ্টি হৈছে। ইয়াৰ উপৰি [[গুৱাহাটী]]ৰ পৰা লখিমপুৰ–ঢকুৱাখনা পথেৰে মাজুলীলৈ নৈশ বাছসেৱাৰ ব্যৱস্থা আছে। এই যাতায়াত ব্যৱস্থাসমূহে মাজুলীৰ অধিবাসী আৰু পৰ্যটকসকলৰ মূল ভূখণ্ডৰ সৈতে যোগাযোগত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ==চিত্ৰভঁৰাল== <gallery mode="packed" heights="160"> File:Raas Majuli 1.jpg|মাজুলীৰ ৰাস মহোৎসৱৰ এক দৃশ্য File:Raas Majuli 2.jpg|মাজুলীৰ ৰাস মহোৎসৱৰ আন এক দৃশ্য File:Mask Raas Majuli.jpg|মাজুলীৰ ৰাসত ব্যৱহৃত মুখা File:Kamalabari Satra.jpg|[[কমলাবাৰী সত্ৰ]] File:Dakhinpat Temple.jpg|[[দক্ষিণপাট সত্ৰ]] File:Filial Piety Rituals.jpg|দক্ষিণপাট সত্ৰত পূজা File:Assam 098.jpg|[[আউনীআটী সত্ৰ]]ত গৰুড়ৰ মূৰ্তি File:Aauniati satra gate.jpg|আউনীআটী সত্ৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ File:Majuli Island , Assam (19).jpg|কমলাবাৰী ডাকঘৰ File:Sotro of Majuli.jpg|মাজুলীৰ সত্ৰ-সংস্কৃতি File:Dakhinpat Satra.jpg|দক্ষিণপাট সত্ৰৰ ভিতৰচ'ৰা File:সত্ৰ.jpg|আউনীআটী সত্ৰৰ ভিতৰচ'ৰা File:অফলামুখ.jpg|অফলামুখ–নিমাতী ফেৰী সেৱা </gallery> ==লগতে চাওক== * [[মাজুলী জিলা]] * [[মাজুলী বিধানসভা সমষ্টি]] * [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]] * [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} ==টোকা== {{notelist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Majuli|মাজুলী}} * [https://web.archive.org/web/20030409100449/http://www.majuli.org/ Majuli.org] — Majuli Island Protection & Development Council (MIPDC) * [https://www.majuliislands.com/ MajuliIslands.com] — মাজুলী সম্পৰ্কীয় তথ্য * [https://web.archive.org/web/20150321060222/http://www.majuli.org/ মাজুলীৰ ঐতিহাসিক ৱেবছাইট] * [https://web.archive.org/web/20060502183309/http://www.cfar.umd.edu/~venu/NFI/majuli.html Life in Majuli] * [https://web.archive.org/web/20020204073652/http://members.tripod.com/majuli/sanjoy/majinfo.htm Culture of Majuli] * [https://web.archive.org/web/20120715044404/http://www.1upindia.com/states/assam/cities.html Satras of Majuli] * [https://web.archive.org/web/20210309114353/http://www.majuli.info/ World's Largest River Island] * [https://jorhat.nic.in/dmp11-12.pdf Disaster Management Plan 2011–12, Jorhat District] {{অসম}} {{যোৰহাট জিলা}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জিলা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ পৰ্যটনস্থলী]] [[শ্ৰেণী:নদী দ্বীপ]] [[শ্ৰেণী:মাজুলী|*]] m5vfs2puk8yqaywpfrawlaaakrursx0 0 4096 651889 639657 2026-11-10T05:54:10Z AjayDas 12623 /* সাহিত্যিক জীৱন */ 651889 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | bgcolour = darkblack | name = অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী | image = AmbikagiriRaichoudhuryPic.jpeg | image_size = 140px | caption = | birth_date = ১৮ ডিচেম্বৰ, ১৮৮৫ | birth_place = [[বৰপেটা]] | death_date = ২ জানুৱাৰী, ১৯৬৭ | death_place = | occupation = কবি, গায়ক, লেখক, সংবাদসেৱী, সমাজ-সেৱক, স্বাধীনতা সংগ্ৰামী | notable_works = বেদনাৰ উল্কা, তুমি, বীণা | parents = কৃষ্ণৰাম ৰায়চৌধুৰী (পিতৃ) <br />দেৱকী দেৱী (মাতৃ) | spouse = কৌশল্যা দেৱী | children =[[শুচিব্ৰতা ৰায়চৌধুৰী]] | relatives = [[গিৰীশ চন্দ্ৰ ৰায়চৌধুৰী]] (জেষ্ঠ ভাতৃ) | nationality = ভাৰতীয় | period = | awards = [[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা]] | influenced = | signature = }} '''অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী''' ({{lang-en|Ambikagiri Raichoudhury}}; ১৮৮৫-১৯৬৭) কুৰি শতিকাৰ [[অসম]]ৰ এজন কবি, গীতিকাৰ, গায়ক, গদ্য-লেখক, সংবাদ-সেৱী, আলোচনী সম্পাদক, সমাজ-সেৱক আৰু [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰাম]]ৰ সংগ্ৰামী। ওৰে জীৱন অসম আৰু অসমীয়াৰ স্বাৰ্থৰ হকে মাত মতা আৰু জাগৰণৰ চেতনা সঞ্চাৰিত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা বাবে তেওঁক ''অসম কেশৰী'' (কেশৰী = Lion) উপাধিৰে সম্বোধিত কৰা হয়। ১৯৫০ চনৰ ১১ আৰু ১২ মাৰ্চত [[মাৰ্ঘেৰিটা]]ত অনুষ্ঠিত [[অসম সাহিত্য সভা|অসম সাহিত্য সভাৰ]] একবিংশতম অধিৱেশনত ৰায়চৌধুৰীয়ে সভাপতিত্ব কৰিছিল৷<ref name="ৰায়চৌধুৰী">{{cite book | title=অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী | publisher=[[অসম সাহিত্য সভা]] | author=[[নন্দ তালুকদাৰ]] | Author's article name=অম্বিকাগিৰী : জীৱন পৰিচিতি | year=১৯৬৮ | location=[[যোৰহাট]] | pages=২৩৯-২৪৬}}</ref><ref>[http://www.asamsahityasabha.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=56 ১৯১৭ চনৰ পৰা অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতিসকলৰ তালিকা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130129233721/http://www.asamsahityasabha.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=56 |date=2013-01-29 }} [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ ৱেবছাইট, আহৰণ: ১৮ নৱেম্বৰ, ২০১২।</ref> ১৯৬৫ চনত ৰায়চৌধুৰীয়ে সাহিত্য অকাডেমী বঁটা লাভ কৰে।<ref name="indiaonline.in">{{cite web | url=https://www.indiaonline.in/about/personalities/writersandpoets/ambikagiri-raichoudhry | title=Ambikagiri Raichoudhry | publisher=indiaonline.in | accessdate=22 June 2022 | archivedate=22 June 2022 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20220622103156/https://www.indiaonline.in/about/personalities/writersandpoets/ambikagiri-raichoudhry | deadurl=yes }}</ref> ==শৈশৱ আৰু বংশ পৰিচয়== [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ]] বংশৰ জগদানন্দ বা ৰামৰায় অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ পূৰ্বপুৰুষ। ১৮০৭ শকৰ ৪ পুহত, ইংৰাজী ১৮৮৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত; বৰপেটাত অম্বিকাগিৰিৰ জন্ম হয়। বৰপেটাৰ বিখ্যাত কায়স্থ কুলীয় ৰায়চৌধুৰী পৰিয়ালৰ কৃষ্ণৰাম ৰায়চৌধুৰী অম্বিকাগিৰীৰ পিতৃ আৰু মাতৃ দেৱকী দেৱী [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ]] চৰিত প্ৰণেতা শ্ৰীৰামচৰণ ঠাকুৰৰ বংশজাত।<ref name="indiaonline.in" /><ref name="ৰায়চৌধুৰী"/> তেওঁ পিতৃ-মাতৃৰ দ্বিতীয় সন্তান আছিল। ককায়েক গিৰীশ চন্দ্ৰ ৰায়চৌধুৰী অভিনেতা আৰু শিক্ষাবিদ আছিল। আন দুগৰাকী ভগ্নী, ক্ৰমে ৰোহিণী দেৱী আৰু লক্ষ্মী প্ৰিয়া দেৱী। ৰোহিণী দেৱীৰ পুত্ৰ সাহিত্যিক মহেশচন্দ্ৰ দেৱগোস্বামী নগাঁও ছোৱালী কলেজৰ অধ্যক্ষ আছিল। সৰুতেই পিতৃ বিয়োগ হোৱাত অম্বিকাগিৰী আৰু ককায়েক গিৰীশ চন্দ্ৰৰ পঢ়া-শুনাৰ ভাৰ লৈছিল মোমায়েকসকলে। [[বৰপেটা|বৰপেটাত]] প্ৰাথমিক শিক্ষা লাভ কৰা অম্বিকাগিৰীয়ে বৃত্তি লাভ কৰি প্ৰাইমেৰী পৰীক্ষাত উৰ্ত্তীণ হৈছিল। ১৮৯৯ খৃঃত তেওঁ তাৰাবাৰী হৈ জাহাজত গুৱাহাটীলৈ আহে আৰু [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীৰ]] সোণাৰাম হাইস্কুলত ইংৰাজী শিক্ষা লয়। পঢ়ি থাকোঁতেই তেওঁ পান বজাৰৰ বিখ্যাত ব্যায়াম বীৰ বিভৱানন্দ চৌধুৰীৰ অধীনত ব্যায়াম শিকিছিল। ১৯০০ খৃঃৰ পিছত কিছুদিন তেওঁ গৌৰীপুৰ আৰু শিৱসাগৰতো পঢ়িছিল। পিছত পুনৰ গুৱাহাটীলৈ আহে। <ref name="ৰায়চৌধুৰী"/> স্কুলীয়া শিক্ষা আধাতে বিসৰ্জন দি ১৯০৪-০৫ চনৰ পৰাই তেওঁ [[স্বদেশী আন্দোলন]]ত আৰু সামাজিক উন্নয়নমূলক কাম-কাজত যোগ দিছিল। আন কেইজনমান ডেকা ছাত্ৰৰ লগ লাগি তেওঁ এই সময়ছোৱাতে ইংৰাজ-বিৰোধী এনাৰ্কিষ্ট দল গঠন কৰি দীঘলী পুখুৰীৰ উত্তৰ পাৰে থকা ইংৰাজ চাহাবৰ ক্লাৱ ঘৰত অগ্নিসংযোগ কৰিছিল। সৰস্বতী পূজাৰ সময়ত একে ৰাতিতে বন্দিনী ভাৰত মাতা নামে এখন নাটক লিখি কলেজিয়েট স্কুলত পূজাৰ দিনা মঞ্চস্থ কৰিছিল। নাটকখনে দৰ্শকৰ মাজত মৃদু উত্তেজনাৰ সৃষ্টি কৰিছিল। পিছত পুলিচে এইখন বাজেয়াপ্ত কৰে।<ref name="ৰায়চৌধুৰী"/> উগ্ৰবাদী কৰ্ম-কাণ্ডত জড়িত হোৱাৰ সময়ত অম্বিকাগিৰিয়ে দীঘাই কলিতালৈ নাম সলাইছিল। তেওঁক ইংৰাজ চৰকাৰে ১৯০৭ চনৰপৰা ১৯১৫ চনলৈ [[বৰপেটা]]ত নজৰবন্দী কৰি ৰাখে। নজৰবন্দী হৈ থকা সময়ছোৱাতে তেওঁ ''বীণা'', ''তুমি'', ''অনুভূতি'' আদি কবিতা সংকলনৰ কবিতাসমূহ লিখে। <ref name="কথা">{{cite book | title=কথা বৰণ্য ১০০ (সম্পাদক: শোণিত বিজয় দাস, মুনীন বায়ন) | publisher=কথা | author=ড° তিলক বৰা | Author's article name=অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী | year=২০০৬ | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=৪৮-৪৯ | isbn=81-89148-14-1}}</ref> ==ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক জীৱন== [[বৰপেটা]]ত থকা কালছোৱাত অম্বিকাগিৰীয়ে ৰাজনৈতিক কাৰ্যাৱলী পৰিহাৰ কৰি বৰপেটাৰ সমাজ জীৱনলৈ চাই কিছুমান সামাজিক সংগঠনমূলক আৰু সাহিত্য-সংস্কৃতিমূলক কামত আত্মনিয়োগ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য আছিল- দুখীয়া ছাত্ৰৰ পঢ়া-শুনাৰ সুবিধাৰ্থে পুঁজি গঠন, থলুৱা ঢুলীয়া চাৰ্কাচৰ সংশোধিত ৰূপত “[[শংকৰদেৱ চাৰ্কাচ]]” গঠন, অসমীয়া [[লোকগীত]] আৰু [[বৰগীত]] চৰ্চাৰ বাবে মানুহক উৎসাহিত কৰা ইত্যাদি। তদুপৰি তেওঁ বৰপেটাৰ সমাজ জীৱনৰ পৰা বঙলা যাত্ৰা নাটৰ প্ৰভাৱ লোপ কৰাত প্ৰভূত অৰিহণা যোগায়। ১৯১৫ চনত [[ডিব্ৰুগড়]]লৈ গৈ অম্বিকাগিৰীয়ে ৰে'ল বিভাগত টাইপিষ্ট, সংগীত শিক্ষক আদি হিচাপে কৰ্মৰত হোৱাৰ উপৰিও হৰেকৃষ্ণ দাসৰ সৈতে ''[[আসাম বান্ধৱ]]'' নামৰ সাহিত্য আলোচনীখনৰ সাহিত্য সম্পাদক ৰূপে কাম কৰে। তাৰ পিছৰ কালছোৱাত তেওঁৰ সৰহভাগ সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক চিন্তাধাৰা নিজে ছপাই উলিওৱা ''[[চেতনা]]''ৰ সম্পাদকীয় ৰূপেই প্ৰকাশ পাইছিল। ইয়াৰ লগতে ''ডেকা অসম'' নামৰ আলোচনীৰো তেওঁ সম্পাদক আছিল।<ref name="indiaonline.in" /> [[অসহযোগ আন্দোলন]]ৰ সময়ত কাৰাবাসত ভোগা শাস্তিৰ অভিজ্ঞতাৰে তেওঁ ''তই ভাঙিব লাগিব শিল'', ''ধৰ ঝাৰু ধৰ ভাই'', ''কি দেখাবি ভয় কাৰাগাৰ'' আদি সংগ্ৰামী উদ্দীপনাৰ গীত ৰচনা কৰে, যিবোৰে আন সংগ্ৰামীসকলক যথেষ্ট অনুপ্ৰেৰণা যোগায়। ১৯৩০ চনৰ আন্দোলনত অম্বিকাগিৰিয়ে পুনৰ কাৰাবাস খাটে। সেই সময়ৰ কংগ্ৰেছৰ সাংগঠনিক কাৰ্যৰ বাবে তেওঁ ‘ডিক্টেটৰ’ নিয়োজিত হৈছিল। ৰাজনৈতিক দিশত তেওঁ [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ অনুগামী এজন নিভাঁজ দেশপ্ৰেমিক আহিল। যি ক্ষেত্ৰত কংগ্ৰেছৰ নেতাসকলে আন্দোলনৰ সময়ছোৱাত বিবিধ দিশৰ পৰা অসমীয়া জাতি সত্ত্বাক হেঁচা মাৰি ধৰিব বিচৰা বহিৰাগতৰ সমাগম, অসমৰ খেতিৰ মাটিৰ ওপৰত পমুৱাৰ বে-দখল, চাকৰি-ব্যৱসায় আদি ক্ষেত্ৰৰ পৰা অসমীয়াৰ অধিকাৰ সংকোচন ইত্যাদি প্ৰশ্নৰ প্ৰতি মনোযোগ কমকৈ দিছিল সেই ক্ষেত্ৰত [[অসম]] আৰু [[অসমীয়া]]ৰ ভৱিষ্যতলৈ লক্ষ্য কৰি অম্বিকাগিৰীয়ে [[কংগ্ৰেছ]]ৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিও “অসমীয়াৰ অধিকাৰ আৰু স্বাৰ্থ সংৰক্ষণী সভা”, “[[অসম জাতীয় মহাসভা]]”, আৰু ''[[অসম শিক্ষা প্ৰচাৰ সমিতি]]'' আদি স্থাপন কৰিছিল আৰু অসমীয়া জাতিৰ মৰ্যাদা ৰক্ষাৰ বাবে অহোপুৰুষাৰ্থ কৰিছিল। স্বদেশী আন্দোলনৰ সময়ত তেওঁ "সেৱা সংঘ" নামৰ এটা বিপ্লৱী সংগঠনৰ জন্ম দিছিল ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ''স্বদেশী কিনক সংঘ'' খুলি নিজে ''মায়াবিনী কেমিকেল ৱৰ্কছ'' নামৰ ব্যৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠান পাতি অম্বিকাগিৰীয়ে অসমীয়া সমাজক অৰ্থনৈতিকভাৱে আত্মপ্ৰতিষ্ঠাৰ পথ প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ যত্ন কৰিছিল। নিজৰ মতবাদ ৰাইজৰ মাজত প্ৰকাশ কৰিবলৈ তেওঁ ''ডেকা-ডেকেৰীৰ বেদ'', ''আহুতি'' আদি পুথি ৰচনা কৰিছিল। ১৯৪৬-৪৭ চনত অসমক [[পাকিস্তান]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ আশংকাৰ সময়ত জাতি ৰক্ষাৰ উদ্দেশ্যেৰে অসমীয়া হিন্দু-মুছলমানৰ ঐক্যবদ্ধ প্ৰচেষ্টাৰে সংগঠিত কৰিছিল ''অসম আত্মৰক্ষী বাহিনী''। আনহাতে সমষ্টি গঠনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ জনাই আমৰণ অনশনৰ সংকল্প ঘোষণা কৰিছিল । ১৯৬০ চনৰ [[চৰকাৰী ভাষা আন্দোলন (অসম)|ভাষা আন্দোলন]]ৰ সময়ত, চৰকাৰে অসমীয়া ভাষাক ৰাজ্যভাষা ৰূপে ঘোষণা কৰিবলৈ ইতস্ততঃ বোধ কৰাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত, অসম চৰকাৰে তেওঁক দিয়া “সাহিত্যিক পেঞ্চন” তেওঁ বৰ্জন কৰিছিল।<ref>প্ৰণতি শৰ্মা গোস্বামী আৰু অনিল শৰ্মা (সম্পাদনা) ১৯৯৯ ''কুৰি শতিকাৰ কুৰিজন বিশিষ্ট অসমীয়া'', জাৰ্নাল এম্পৰিয়াম,পৃ: ৬৬</ref> ==সাহিত্যিক জীৱন== অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে ১৯১৫ চনত ''তুমি'' আৰু ১৯১৬ চনত ‘বীণা’ নামৰ কবিতা পুথি প্ৰকাশ কৰে। ১৯১৮ চনত চন্দ্ৰনাথ শৰ্মাৰ সহযোগিতাত ‘চেতনা’ নামৰ মাহেকীয়া আলোচনী উলিয়ায়। তেখেতে ‘চেতনা’ৰ লিখাবোৰত [[স্বাধীনতা আন্দোলন]], অসহযোগিতা, ৰাজনীতিত হিংসা-অহিংসাৰ স্থান, দেশ-বিদেশৰ বিবিধ সমস্যা আদিৰ উপৰি বিশেষভাৱে [[অসম]] দেশ,অসমৰ জাতীয় সমস্যা আদিৰ বিষয়ে বিষদভাৱে আলোচনা কৰিছিল। ১৯২১ চনৰ [[অসহযোগ আন্দোলন]]ৰ সময়ত জেলত থাকোঁতে বহুতো জাতীয়তাবাদী গীত ৰচনা কৰে। ইয়াৰেই [[ইংৰাজী]] ভাঙনি ‘Songs of The Cell’ নামেৰে পিছলৈ প্ৰকাশ পায়। ৰায়চৌধুৰীৰ প্ৰকাশিত আন কবিতা পুথিসমূহ হ’ল- ‘অনুভূতি’, ‘স্থাপন কৰ, স্থাপন কৰ’(১৯৫৮), ‘বেদনাৰ উল্কা’(১৯৬৪) আৰু ‘আজি বন্দো কি ছন্দেৰে’<ref name="এনাজৰী ডট কম">{{cite web | url=http://enajori.com/2012/02/%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A6%BF-%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%9A%E0%A7%8C%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%B0/ | title=অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰীৰ মই বিপ্লৱী মই তাণ্ডৱী – সমকালীন সমাজৰ এক প্ৰতিচ্ছবি | accessdate=ফেব্ৰুৱাৰী, ০২, ২০১২ | author=অঞ্জল বৰা | archivedate=2012-03-24 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120324124757/http://enajori.com/2012/02/%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A6%BF-%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%9A%E0%A7%8C%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%B0/ | deadurl=yes }}</ref>। তাৰ বাহিৰেও ভালেখিনি কবিতা বিবিধ আলোচনীত প্ৰকাশ পায়। গদ্যৰ ভিতৰত ‘আহুতি’ (১৯৫৪), ‘ডেকা-ডেকেৰীৰ বেদ’ আৰু ‘কল্যাণময়ী’, ‘ভক্তগৌৰৱ’, ‘জয়দ্ৰথ বধ’ নামৰ তিনিখন নাটক প্ৰকাশ হৈছে। ৰায়চৌধুৰীৰ কবিতাত দুটা প্ৰধান সুৰ ধ্বনিত হৈছে। এটা হৈছে দৃপ্ত [[জাতীয়তাবাদ]]ৰ দুন্দভিধ্বনি আৰু আনটো ''তুমি'' আৰু ''বীণা''ত থকা ৰহস্যবাদ বা অতীন্দ্ৰিয়বাদৰ কোমল সুৰ। ‘তুমি’ কাব্য প্ৰিয়তমাৰ দৈহিক সৌন্দৰ্য-আকৰ্ষণত আৰম্ভ হৈ শেষত বিশ্বসুন্দৰৰ বিশ্বব্যাপী সৌন্দৰ্য আৰু অতীন্দ্ৰিয় আকৰ্ষণত পৰিসমাপ্তি ঘটিছে। তেওঁৰ জাতীয়তাবাদী কবিতাত নিষ্পেষণ আৰু অত্যাচাৰৰ বিৰূদ্ধে তীব্ৰ প্ৰতিবাদ, ''দুৰ্গম গিৰি কান্তাৰ মৰু'' অতিক্ৰম কৰি জীৱনযুদ্ধত বীৰদৰ্পে আগবাঢ়িবলৈ উদাত্ত আহ্বান পোৱা যায়<ref name="এনাজৰী ডট কম" />। কবিয়ে এনে এটা জীৱন কামনা কৰে য’ত ব্যক্তিয়ে সংগ্ৰামৰ মাজেদি সকলো গ্লানি,ভণ্ডামি,নীচতা আঁতৰাই মানৱতাই বিকাশ ঘটাব পাৰে। ৰায়চৌধুৰীৰ কবিতাৰ শব্দগঠন আৰু তান বা শ্বাসাঘাত প্ৰধান বলিষ্ঠ ছন্দও অসমীয়া [[কবিতা]]ৰ বিশেষ সম্পদ।<ref>সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা, ১৯৯৬, ''অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত'', অৰুণোদয় প্ৰেছ, পৃ: ২৮৬</ref> ১৯৬৭ চনৰ ২ জানুৱাৰীৰ সন্ধিয়া ৬ বাজি ৪৫ মিনিটত, ৮২ বছৰ বয়সত অসম কেশৰী অম্বিকাগিৰীয়ে মৃত্যুবৰণ কৰে। ৩ জানুৱাৰীৰ দিনৰ ১ বাজি ৩০ মিনিটত [[শিলপুখুৰী|শিলপুখুৰীৰ]] নৱগ্ৰহ শ্মশানত তেওঁৰ শেষকৃত্য সম্পন্ন হয়।<ref name="ৰায়চৌধুৰী"/> ==সংবাদপত্ৰ আৰু প্ৰকাশন জগতলৈ অৱদান== অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ সাহিত্যিক আৰু ৰাজনৈতিক চিন্তাধাৰা প্ৰচাৰৰ অন্যতম মাধ্যম আছিল সংবাদপত্ৰ আৰু আলোচনী। তেওঁ কেৱল সাহিত্য ৰচনা কৰাই নহয়, নিজৰ চিন্তাধাৰা প্ৰকাশ আৰু জনসাধাৰণৰ মাজত জাতীয় চেতনা জগাই তোলাৰ উদ্দেশ্যে প্ৰকাশন কাৰ্যতো জড়িত হৈছিল। ১৯১৮ চনত চন্দ্ৰনাথ শৰ্মাৰ সহযোগত তেওঁ ''চেতনা'' নামৰ মাহেকীয়া আলোচনী প্ৰকাশ কৰে। এই আলোচনীৰ জৰিয়তে তেওঁ স্বাধীনতা আন্দোলন, স্বদেশপ্ৰেম, জাতীয় সমস্যা, সমাজ সংস্কাৰ আৰু অসমীয়া ভাষা-সংস্কৃতিৰ বিভিন্ন দিশৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=অম্বিকাগিৰীৰ ‘চেতনা’ আৰু সমাজ ইতিহাসৰ পটভূমি |url=https://mahabahu.com/%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A7%B0-%E0%A6%9A%E0%A7%87%E0%A6%A4%E0%A6%A8%E0%A6%BE-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81/?amp=1 |website=মহাবাহু |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> গুৱাহাটীত তেওঁ ''অৰুণা প্ৰেছ'' স্থাপন কৰি প্ৰকাশন কাৰ্য আগবঢ়াই নিছিল। এই প্ৰেছৰ জৰিয়তে অসমীয়া ভাষাত সাহিত্য আৰু চিন্তামূলক লেখা প্ৰকাশৰ সুবিধা সৃষ্টি হৈছিল। তেওঁৰ প্ৰকাশন কাৰ্য কেৱল সাহিত্য চৰ্চাতে সীমাবদ্ধ নাছিল। অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰচাৰ, জাতীয় চেতনা আৰু সামাজিক দায়বদ্ধতাৰ প্ৰসাৰো ইয়াৰ অন্যতম উদ্দেশ্য আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ''ডেকা অসম'' নামৰ কাকত প্ৰকাশ আৰু সম্পাদনাৰ সৈতেও জড়িত হৈছিল।<ref>{{cite web |title=অম্বিকাগিৰীৰ ‘চেতনা’ আৰু সমাজ ইতিহাসৰ পটভূমি |url=https://mahabahu.com/%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A7%B0-%E0%A6%9A%E0%A7%87%E0%A6%A4%E0%A6%A8%E0%A6%BE-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81/?amp=1 |website=মহাবাহু |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==সংগঠনমূলক আৰু অৰ্থনৈতিক অৱদান== অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে অসমীয়া সমাজৰ সামগ্ৰিক উন্নতিৰ বাবে বিভিন্ন সংগঠন আৰু প্ৰতিষ্ঠান গঢ়ি তোলাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁৰ মতে, এটা জাতিৰ উন্নতিৰ বাবে ৰাজনৈতিক স্বাধীনতাৰ লগতে ভাষা, সংস্কৃতি আৰু অৰ্থনৈতিক স্বাৱলম্বিতাও সমানে প্ৰয়োজনীয়। এই চিন্তাৰ আধাৰত তেওঁ অসমীয়া সমাজৰ অধিকাৰ আৰু স্বাৰ্থ ৰক্ষাৰ বাবে বিভিন্ন সংগঠন গঠনৰ উদ্যোগ লৈছিল। তেওঁ অসম সংৰক্ষিণী সভা আৰু অসম জাতীয় মহাসভাৰ সৈতে জড়িত আছিল। অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰচাৰ আৰু শিক্ষাৰ বিস্তাৰৰ উদ্দেশ্যে অসম শিক্ষা প্ৰচাৰ সমিতিও গঠন কৰিছিল। এই সংগঠনসমূহৰ জৰিয়তে তেওঁ অসমীয়া জাতিৰ স্বকীয়তা, ভাষিক অধিকাৰ আৰু সামাজিক সংহতিৰ প্ৰতি জনসাধাৰণৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Ambikagiri Raichoudhury |url=https://www.assams.info/people/ambikagiri-raichoudhury |website=Assams.Info |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰতো তেওঁ আত্মনিৰ্ভৰশীলতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। স্বদেশী সামগ্ৰীৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি আৰু থলুৱা উদ্যোগ স্থাপনৰ জৰিয়তে অসমীয়া লোকসকলক স্বাৱলম্বী কৰি তোলাৰ চেষ্টা কৰিছিল। এই উদ্দেশ্যে তেওঁ স্বদেশী কিনক সংঘ গঠন কৰাৰ লগতে মায়াবিনী কেমিকেল ৱৰ্কছ নামৰ উদ্যোগ স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ এই প্ৰচেষ্টাই জাতীয়তাবাদৰ সৈতে অৰ্থনৈতিক আত্মপ্ৰতিষ্ঠাৰ ধাৰণাকো সংযুক্ত কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী আৰু অসমীয়া সাংবাদিকতা |url=https://mahabahu.com/%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%9A%E0%A7%8C%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%86/ |website=মহাবাহু |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==সাহিত্যিক চিন্তাধাৰা আৰু বৈশিষ্ট্য== অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ সাহিত্যৰ মূল বৈশিষ্ট্য হৈছে জাতীয়তাবাদ, দেশপ্ৰেম, মানৱতাবাদ আৰু আধ্যাত্মিক চিন্তাৰ সমন্বয়। তেওঁৰ কবিতাত এফালে পৰাধীনতাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ আৰু আনফালে মানৱ জীৱনৰ সৌন্দৰ্য, প্ৰেম আৰু আধ্যাত্মিক অনুভূতি প্ৰকাশ পাইছে। তেওঁৰ ৰচনাত ব্যক্তিগত অনুভূতিৰ লগতে সমগ্ৰ সমাজ আৰু জাতিৰ আশা-আকাংক্ষাও প্ৰতিফলিত হৈছে। তেওঁৰ জাতীয়তাবাদী কবিতাসমূহত পৰাধীনতাৰ শৃংখল ভাঙি স্বাধীনতা অৰ্জনৰ আহ্বান প্ৰকাশ পাইছে। তেওঁৰ গীতসমূহত সুৰ আৰু শব্দৰ মাজেৰে দেশপ্ৰেমৰ অনুভূতি প্ৰকাশ কৰাৰ বিশেষ ক্ষমতা দেখা যায়। স্বাধীনতা আন্দোলনৰ সময়ত ৰচিত তেওঁৰ সংগ্ৰামী গীতসমূহে আন্দোলনকাৰীসকলৰ মাজত সাহস আৰু উদ্দীপনা সঞ্চাৰ কৰিছিল। আনহাতে, ''তুমি'' আৰু ''বীণা''ৰ দৰে কাব্যগ্ৰন্থত প্ৰেম, সৌন্দৰ্য আৰু অতীন্দ্ৰিয় অনুভূতিৰ প্ৰকাশ দেখা যায়। তেওঁৰ কবিতাৰ ভাষা শক্তিশালী, ছন্দ গম্ভীৰ আৰু প্ৰকাশভংগী উদ্দীপনামূলক। অসমীয়া কবিতাত জাতীয়তাবাদী চেতনাৰ বিকাশত তেওঁৰ ৰচনাৰ বিশেষ স্থান আছে।<ref>{{cite web |title=আজি অসম কেশৰী অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰীৰ জন্মদিন |url=https://newsonair.gov.in/as/%E0%A6%86%E0%A6%9C%E0%A6%BF-%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0/ |website=আকাশবাণী |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==সন্মান আৰু স্মৃতি== অসমীয়া সাহিত্য আৰু জাতীয় জীৱনলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী অসমৰ সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ ইতিহাসত স্মৰণীয় হৈ আছে। ১৯৫০ চনত তেওঁ [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ মাৰ্ঘেৰিটা অধিৱেশনৰ সভাপতিৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল। তেওঁৰ সাহিত্যিক অৱদানৰ স্বীকৃতিস্বৰূপে ''বেদনাৰ উল্কা'' কাব্যগ্ৰন্থৰ বাবে তেওঁ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=আজি অসম কেশৰী অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰীৰ জন্মদিন |url=https://newsonair.gov.in/as/%E0%A6%86%E0%A6%9C%E0%A6%BF-%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0/ |website=আকাশবাণী |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> তেওঁৰ জন্ম আৰু মৃত্যুদিন উপলক্ষে অসমৰ বিভিন্ন স্থানত স্মৃতিচাৰণ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়। বৰপেটা চহৰৰ নবীন চন্দ্ৰ বৰদলৈ উদ্যানৰ ওচৰত থকা তেওঁৰ প্ৰতিমূৰ্তিস্থলীত বিভিন্ন অনুষ্ঠান-সংগঠনে শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জ্ঞাপন কৰে। তেওঁৰ জন্মদিন উপলক্ষে কবিতা আবৃত্তি আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচীৰো আয়োজন কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=ৰাজ্যৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত আজি অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰীৰ জন্মদিন উপলক্ষে শ্ৰদ্ধা নিবেদন |url=https://newsonair.gov.in/as/ambikagiri-2/ |website=আকাশবাণী |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==ৰায়চৌধুৰীৰ গ্ৰন্থপঞ্জী== ===কবিতা=== * তুমি (ৰচনা: ১৯০৭, বৰপেটা; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯১৬ খৃঃ, ডিব্ৰুগড়) * বীণা (ৰচনা: ১৯০৭, বৰপেটা; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯১৬ খৃঃ, ডিব্ৰুগড়) * অনুভূতি (ৰচনা: ১৯১০-১৯৫৪, ৬১টা কবিতাৰ সংকলন, প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৫৪, গুৱাহাটী) * স্থাপন কৰ স্থাপন কৰ আৰু মই আছোঁ মই আছোঁ (দুটা কবিতাৰ সংকলন; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৫৮, গুৱাহাটী) * বেদনাৰ উল্কা (৪৬ টা কবিতাৰ সংকলন; ৰচনা:১৯২০-১৯৬০; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৬৪, গুৱাহাটী) * দেশেই ভগৱান (প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৬৫, গুৱাহাটী) ===গীত=== * বন্দো কি ছন্দেৰে (২৫টা গীতৰ সংকলন; ৰচনা: ১৯০৫-১৯৫০; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৫৮, গুৱাহাটী) ===গদ্য ৰচনা=== * জগতৰ শেষ আদৰ্শ আৰু বিশ্ব শান্তি স্থাপনৰ পথ (ৰচনা:১৯১৪; প্ৰথম প্ৰকাশ:১৯১৬, ডিব্ৰুগড়) * শতধাৰ (ৰচনা: ১৯২৩, গুৱাহাটী) * আহুতি (৪১টা প্ৰৱন্ধৰ সংকলন; ৰচনা: ১৯১৪-১৯৫০; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৫৩, গুৱাহাটী) * ডেকা-ডেকেৰীৰ বেদ (ৰচনা: ১৯৩৫-৪২; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৪২, গুৱাহাটী) * ভাৰতীয় স্বৰাজ আৰু অসমীয়া স্বৰাজ (প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৩৪) * স্বাধীন পঞ্চায়ৎ ৰাষ্ট্ৰগঠনৰ প্ৰাথমিক আঁচনি (প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৪২, গুৱাহাটী) * আত্মৰক্ষী বাহিনী গঠন (প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৮৭, গুৱাহাটী) ===নাটক=== * জয়দ্ৰথ বধ (ৰচনা: ১৯১১, বৰপেটা; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৬১, গুৱাহাটী) * কল্যাণময়ী (ৰচনা: ১৯১১, বৰপেটা; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯১৪, আৱাহন) ===বিবিধ=== * স্বৰ্গ মৰ্ত ডাক বিভাগ (ৰূপাত্মক ৰচনা, আসাম বান্ধৱ ২য় বছৰ, ১ম সংখ্যা) * বিপ্লৱৰ শেষ (চেতনাত প্ৰকাশিত) * বিশ্বনাট্য (ৰূপক নাট, ১ম বছৰ চেতনাত প্ৰকাশিত) * ধুনপেচ (নাট্য দৃশ্য, আসাম বান্ধৱ ৮ম বছৰ, ১২শ সংখ্যা) * শ্ৰীৰামচন্দ্ৰ আৰু তাৰা (ৰেডিঅ’ নাট, ১৯৬৫ খৃঃত প্ৰচাৰিত) * ফৰাছী মহিলাৰ উক্তি (নাটকীয় কবিতা, আসাম বান্ধৱ ৭ম বছৰ, ৩য় সংখ্যা) ===সম্পাদিত=== * সাহিত্য মঞ্জৰী (শুচিব্ৰতা ৰায়চৌধুৰীৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে সম্পাদিত) * বেণু (গীতৰ সংকলন) * মোৰ দাদা (স্বৰ্গীয় গিৰীশচন্দ্ৰ ৰায়চৌধুৰীৰ জীৱনী) * মোৰ জীৱনৰ ধুমুহা এছাটি (অসম বাণী, অসম বাতৰি, ৰামধেনু আদিত প্ৰকাশিত প্ৰৱন্ধ সংকলন) * বন্দিনী ভাৰত (নাটক) * ভক্ত গৌৰৱ বা শিখীধ্বজৰ দান পৰীক্ষা (যাত্ৰা গীতিনাট্য) ===ইংৰাজী=== * চঙচ্‌ অৱ দ্য চেল (অনুবাদ: বাণীকান্ত কাকতি আৰু ড° বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা, ১৯৪২) * ফাইনেল গল অৱ এ মেন এণ্ড লাষ্টিং পিচ (অনুবাদ: মহেন্দ্ৰ বৰা, ১৯৬০) (প্ৰথমখন কাৰাবাসত থকাৰ সময়ত লিখা গীতৰ পুথি, দ্বিতীয়খন জগতৰ শেষ আদৰ্শ আৰু বিশ্ব শান্তি স্থাপনৰ পথ শীৰ্ষক প্ৰৱন্ধৰ ইংৰাজী ভাষান্তৰ) ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বহিঃ সংযোগ== * [http://www.xophura.net/tag/ambikagiri-raichoudhury অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰীৰ কেইটামান কবিতা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140429233156/http://www.xophura.net/tag/ambikagiri-raichoudhury |date=2014-04-29 }} {{অসমীয়া ভাষাত সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰা সাহিত্যিকসকল}} {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া নাট্যকাৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]] [[শ্ৰেণী:অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী]] 8k8727h09cvblrt7lbavtjhhkgw3y9o 651891 651889 2026-11-10T05:55:31Z AjayDas 12623 /* সাহিত্যিক জীৱন */ 651891 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | bgcolour = darkblack | name = অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী | image = AmbikagiriRaichoudhuryPic.jpeg | image_size = 140px | caption = | birth_date = ১৮ ডিচেম্বৰ, ১৮৮৫ | birth_place = [[বৰপেটা]] | death_date = ২ জানুৱাৰী, ১৯৬৭ | death_place = | occupation = কবি, গায়ক, লেখক, সংবাদসেৱী, সমাজ-সেৱক, স্বাধীনতা সংগ্ৰামী | notable_works = বেদনাৰ উল্কা, তুমি, বীণা | parents = কৃষ্ণৰাম ৰায়চৌধুৰী (পিতৃ) <br />দেৱকী দেৱী (মাতৃ) | spouse = কৌশল্যা দেৱী | children =[[শুচিব্ৰতা ৰায়চৌধুৰী]] | relatives = [[গিৰীশ চন্দ্ৰ ৰায়চৌধুৰী]] (জেষ্ঠ ভাতৃ) | nationality = ভাৰতীয় | period = | awards = [[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা]] | influenced = | signature = }} '''অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী''' ({{lang-en|Ambikagiri Raichoudhury}}; ১৮৮৫-১৯৬৭) কুৰি শতিকাৰ [[অসম]]ৰ এজন কবি, গীতিকাৰ, গায়ক, গদ্য-লেখক, সংবাদ-সেৱী, আলোচনী সম্পাদক, সমাজ-সেৱক আৰু [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰাম]]ৰ সংগ্ৰামী। ওৰে জীৱন অসম আৰু অসমীয়াৰ স্বাৰ্থৰ হকে মাত মতা আৰু জাগৰণৰ চেতনা সঞ্চাৰিত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা বাবে তেওঁক ''অসম কেশৰী'' (কেশৰী = Lion) উপাধিৰে সম্বোধিত কৰা হয়। ১৯৫০ চনৰ ১১ আৰু ১২ মাৰ্চত [[মাৰ্ঘেৰিটা]]ত অনুষ্ঠিত [[অসম সাহিত্য সভা|অসম সাহিত্য সভাৰ]] একবিংশতম অধিৱেশনত ৰায়চৌধুৰীয়ে সভাপতিত্ব কৰিছিল৷<ref name="ৰায়চৌধুৰী">{{cite book | title=অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী | publisher=[[অসম সাহিত্য সভা]] | author=[[নন্দ তালুকদাৰ]] | Author's article name=অম্বিকাগিৰী : জীৱন পৰিচিতি | year=১৯৬৮ | location=[[যোৰহাট]] | pages=২৩৯-২৪৬}}</ref><ref>[http://www.asamsahityasabha.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=56 ১৯১৭ চনৰ পৰা অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতিসকলৰ তালিকা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130129233721/http://www.asamsahityasabha.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=56 |date=2013-01-29 }} [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ ৱেবছাইট, আহৰণ: ১৮ নৱেম্বৰ, ২০১২।</ref> ১৯৬৫ চনত ৰায়চৌধুৰীয়ে সাহিত্য অকাডেমী বঁটা লাভ কৰে।<ref name="indiaonline.in">{{cite web | url=https://www.indiaonline.in/about/personalities/writersandpoets/ambikagiri-raichoudhry | title=Ambikagiri Raichoudhry | publisher=indiaonline.in | accessdate=22 June 2022 | archivedate=22 June 2022 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20220622103156/https://www.indiaonline.in/about/personalities/writersandpoets/ambikagiri-raichoudhry | deadurl=yes }}</ref> ==শৈশৱ আৰু বংশ পৰিচয়== [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ]] বংশৰ জগদানন্দ বা ৰামৰায় অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ পূৰ্বপুৰুষ। ১৮০৭ শকৰ ৪ পুহত, ইংৰাজী ১৮৮৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত; বৰপেটাত অম্বিকাগিৰিৰ জন্ম হয়। বৰপেটাৰ বিখ্যাত কায়স্থ কুলীয় ৰায়চৌধুৰী পৰিয়ালৰ কৃষ্ণৰাম ৰায়চৌধুৰী অম্বিকাগিৰীৰ পিতৃ আৰু মাতৃ দেৱকী দেৱী [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ]] চৰিত প্ৰণেতা শ্ৰীৰামচৰণ ঠাকুৰৰ বংশজাত।<ref name="indiaonline.in" /><ref name="ৰায়চৌধুৰী"/> তেওঁ পিতৃ-মাতৃৰ দ্বিতীয় সন্তান আছিল। ককায়েক গিৰীশ চন্দ্ৰ ৰায়চৌধুৰী অভিনেতা আৰু শিক্ষাবিদ আছিল। আন দুগৰাকী ভগ্নী, ক্ৰমে ৰোহিণী দেৱী আৰু লক্ষ্মী প্ৰিয়া দেৱী। ৰোহিণী দেৱীৰ পুত্ৰ সাহিত্যিক মহেশচন্দ্ৰ দেৱগোস্বামী নগাঁও ছোৱালী কলেজৰ অধ্যক্ষ আছিল। সৰুতেই পিতৃ বিয়োগ হোৱাত অম্বিকাগিৰী আৰু ককায়েক গিৰীশ চন্দ্ৰৰ পঢ়া-শুনাৰ ভাৰ লৈছিল মোমায়েকসকলে। [[বৰপেটা|বৰপেটাত]] প্ৰাথমিক শিক্ষা লাভ কৰা অম্বিকাগিৰীয়ে বৃত্তি লাভ কৰি প্ৰাইমেৰী পৰীক্ষাত উৰ্ত্তীণ হৈছিল। ১৮৯৯ খৃঃত তেওঁ তাৰাবাৰী হৈ জাহাজত গুৱাহাটীলৈ আহে আৰু [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীৰ]] সোণাৰাম হাইস্কুলত ইংৰাজী শিক্ষা লয়। পঢ়ি থাকোঁতেই তেওঁ পান বজাৰৰ বিখ্যাত ব্যায়াম বীৰ বিভৱানন্দ চৌধুৰীৰ অধীনত ব্যায়াম শিকিছিল। ১৯০০ খৃঃৰ পিছত কিছুদিন তেওঁ গৌৰীপুৰ আৰু শিৱসাগৰতো পঢ়িছিল। পিছত পুনৰ গুৱাহাটীলৈ আহে। <ref name="ৰায়চৌধুৰী"/> স্কুলীয়া শিক্ষা আধাতে বিসৰ্জন দি ১৯০৪-০৫ চনৰ পৰাই তেওঁ [[স্বদেশী আন্দোলন]]ত আৰু সামাজিক উন্নয়নমূলক কাম-কাজত যোগ দিছিল। আন কেইজনমান ডেকা ছাত্ৰৰ লগ লাগি তেওঁ এই সময়ছোৱাতে ইংৰাজ-বিৰোধী এনাৰ্কিষ্ট দল গঠন কৰি দীঘলী পুখুৰীৰ উত্তৰ পাৰে থকা ইংৰাজ চাহাবৰ ক্লাৱ ঘৰত অগ্নিসংযোগ কৰিছিল। সৰস্বতী পূজাৰ সময়ত একে ৰাতিতে বন্দিনী ভাৰত মাতা নামে এখন নাটক লিখি কলেজিয়েট স্কুলত পূজাৰ দিনা মঞ্চস্থ কৰিছিল। নাটকখনে দৰ্শকৰ মাজত মৃদু উত্তেজনাৰ সৃষ্টি কৰিছিল। পিছত পুলিচে এইখন বাজেয়াপ্ত কৰে।<ref name="ৰায়চৌধুৰী"/> উগ্ৰবাদী কৰ্ম-কাণ্ডত জড়িত হোৱাৰ সময়ত অম্বিকাগিৰিয়ে দীঘাই কলিতালৈ নাম সলাইছিল। তেওঁক ইংৰাজ চৰকাৰে ১৯০৭ চনৰপৰা ১৯১৫ চনলৈ [[বৰপেটা]]ত নজৰবন্দী কৰি ৰাখে। নজৰবন্দী হৈ থকা সময়ছোৱাতে তেওঁ ''বীণা'', ''তুমি'', ''অনুভূতি'' আদি কবিতা সংকলনৰ কবিতাসমূহ লিখে। <ref name="কথা">{{cite book | title=কথা বৰণ্য ১০০ (সম্পাদক: শোণিত বিজয় দাস, মুনীন বায়ন) | publisher=কথা | author=ড° তিলক বৰা | Author's article name=অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী | year=২০০৬ | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=৪৮-৪৯ | isbn=81-89148-14-1}}</ref> ==ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক জীৱন== [[বৰপেটা]]ত থকা কালছোৱাত অম্বিকাগিৰীয়ে ৰাজনৈতিক কাৰ্যাৱলী পৰিহাৰ কৰি বৰপেটাৰ সমাজ জীৱনলৈ চাই কিছুমান সামাজিক সংগঠনমূলক আৰু সাহিত্য-সংস্কৃতিমূলক কামত আত্মনিয়োগ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য আছিল- দুখীয়া ছাত্ৰৰ পঢ়া-শুনাৰ সুবিধাৰ্থে পুঁজি গঠন, থলুৱা ঢুলীয়া চাৰ্কাচৰ সংশোধিত ৰূপত “[[শংকৰদেৱ চাৰ্কাচ]]” গঠন, অসমীয়া [[লোকগীত]] আৰু [[বৰগীত]] চৰ্চাৰ বাবে মানুহক উৎসাহিত কৰা ইত্যাদি। তদুপৰি তেওঁ বৰপেটাৰ সমাজ জীৱনৰ পৰা বঙলা যাত্ৰা নাটৰ প্ৰভাৱ লোপ কৰাত প্ৰভূত অৰিহণা যোগায়। ১৯১৫ চনত [[ডিব্ৰুগড়]]লৈ গৈ অম্বিকাগিৰীয়ে ৰে'ল বিভাগত টাইপিষ্ট, সংগীত শিক্ষক আদি হিচাপে কৰ্মৰত হোৱাৰ উপৰিও হৰেকৃষ্ণ দাসৰ সৈতে ''[[আসাম বান্ধৱ]]'' নামৰ সাহিত্য আলোচনীখনৰ সাহিত্য সম্পাদক ৰূপে কাম কৰে। তাৰ পিছৰ কালছোৱাত তেওঁৰ সৰহভাগ সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক চিন্তাধাৰা নিজে ছপাই উলিওৱা ''[[চেতনা]]''ৰ সম্পাদকীয় ৰূপেই প্ৰকাশ পাইছিল। ইয়াৰ লগতে ''ডেকা অসম'' নামৰ আলোচনীৰো তেওঁ সম্পাদক আছিল।<ref name="indiaonline.in" /> [[অসহযোগ আন্দোলন]]ৰ সময়ত কাৰাবাসত ভোগা শাস্তিৰ অভিজ্ঞতাৰে তেওঁ ''তই ভাঙিব লাগিব শিল'', ''ধৰ ঝাৰু ধৰ ভাই'', ''কি দেখাবি ভয় কাৰাগাৰ'' আদি সংগ্ৰামী উদ্দীপনাৰ গীত ৰচনা কৰে, যিবোৰে আন সংগ্ৰামীসকলক যথেষ্ট অনুপ্ৰেৰণা যোগায়। ১৯৩০ চনৰ আন্দোলনত অম্বিকাগিৰিয়ে পুনৰ কাৰাবাস খাটে। সেই সময়ৰ কংগ্ৰেছৰ সাংগঠনিক কাৰ্যৰ বাবে তেওঁ ‘ডিক্টেটৰ’ নিয়োজিত হৈছিল। ৰাজনৈতিক দিশত তেওঁ [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ অনুগামী এজন নিভাঁজ দেশপ্ৰেমিক আহিল। যি ক্ষেত্ৰত কংগ্ৰেছৰ নেতাসকলে আন্দোলনৰ সময়ছোৱাত বিবিধ দিশৰ পৰা অসমীয়া জাতি সত্ত্বাক হেঁচা মাৰি ধৰিব বিচৰা বহিৰাগতৰ সমাগম, অসমৰ খেতিৰ মাটিৰ ওপৰত পমুৱাৰ বে-দখল, চাকৰি-ব্যৱসায় আদি ক্ষেত্ৰৰ পৰা অসমীয়াৰ অধিকাৰ সংকোচন ইত্যাদি প্ৰশ্নৰ প্ৰতি মনোযোগ কমকৈ দিছিল সেই ক্ষেত্ৰত [[অসম]] আৰু [[অসমীয়া]]ৰ ভৱিষ্যতলৈ লক্ষ্য কৰি অম্বিকাগিৰীয়ে [[কংগ্ৰেছ]]ৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিও “অসমীয়াৰ অধিকাৰ আৰু স্বাৰ্থ সংৰক্ষণী সভা”, “[[অসম জাতীয় মহাসভা]]”, আৰু ''[[অসম শিক্ষা প্ৰচাৰ সমিতি]]'' আদি স্থাপন কৰিছিল আৰু অসমীয়া জাতিৰ মৰ্যাদা ৰক্ষাৰ বাবে অহোপুৰুষাৰ্থ কৰিছিল। স্বদেশী আন্দোলনৰ সময়ত তেওঁ "সেৱা সংঘ" নামৰ এটা বিপ্লৱী সংগঠনৰ জন্ম দিছিল ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ''স্বদেশী কিনক সংঘ'' খুলি নিজে ''মায়াবিনী কেমিকেল ৱৰ্কছ'' নামৰ ব্যৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠান পাতি অম্বিকাগিৰীয়ে অসমীয়া সমাজক অৰ্থনৈতিকভাৱে আত্মপ্ৰতিষ্ঠাৰ পথ প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ যত্ন কৰিছিল। নিজৰ মতবাদ ৰাইজৰ মাজত প্ৰকাশ কৰিবলৈ তেওঁ ''ডেকা-ডেকেৰীৰ বেদ'', ''আহুতি'' আদি পুথি ৰচনা কৰিছিল। ১৯৪৬-৪৭ চনত অসমক [[পাকিস্তান]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ আশংকাৰ সময়ত জাতি ৰক্ষাৰ উদ্দেশ্যেৰে অসমীয়া হিন্দু-মুছলমানৰ ঐক্যবদ্ধ প্ৰচেষ্টাৰে সংগঠিত কৰিছিল ''অসম আত্মৰক্ষী বাহিনী''। আনহাতে সমষ্টি গঠনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ জনাই আমৰণ অনশনৰ সংকল্প ঘোষণা কৰিছিল । ১৯৬০ চনৰ [[চৰকাৰী ভাষা আন্দোলন (অসম)|ভাষা আন্দোলন]]ৰ সময়ত, চৰকাৰে অসমীয়া ভাষাক ৰাজ্যভাষা ৰূপে ঘোষণা কৰিবলৈ ইতস্ততঃ বোধ কৰাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত, অসম চৰকাৰে তেওঁক দিয়া “সাহিত্যিক পেঞ্চন” তেওঁ বৰ্জন কৰিছিল।<ref>প্ৰণতি শৰ্মা গোস্বামী আৰু অনিল শৰ্মা (সম্পাদনা) ১৯৯৯ ''কুৰি শতিকাৰ কুৰিজন বিশিষ্ট অসমীয়া'', জাৰ্নাল এম্পৰিয়াম,পৃ: ৬৬</ref> ==সাহিত্যিক জীৱন== অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে ১৯১৫ চনত ''তুমি'' আৰু ১৯১৬ চনত ‘বীণা’ নামৰ কবিতা পুথি প্ৰকাশ কৰে। ১৯১৮ চনত চন্দ্ৰনাথ শৰ্মাৰ সহযোগিতাত ‘চেতনা’ নামৰ মাহেকীয়া আলোচনী উলিয়ায়। তেখেতে ‘চেতনা’ৰ লিখাবোৰত [[স্বাধীনতা আন্দোলন]], অসহযোগিতা, ৰাজনীতিত হিংসা-অহিংসাৰ স্থান, দেশ-বিদেশৰ বিবিধ সমস্যা আদিৰ উপৰি বিশেষভাৱে [[অসম]] দেশ,অসমৰ জাতীয় সমস্যা আদিৰ বিষয়ে বিষদভাৱে আলোচনা কৰিছিল। ১৯২১ চনৰ [[অসহযোগ আন্দোলন]]ৰ সময়ত জেলত থাকোঁতে বহুতো জাতীয়তাবাদী গীত ৰচনা কৰে। ইয়াৰেই [[ইংৰাজী]] ভাঙনি ‘Songs of The Cell’ নামেৰে পিছলৈ প্ৰকাশ পায়। ৰায়চৌধুৰীৰ প্ৰকাশিত আন কবিতা পুথিসমূহ হ’ল- ‘অনুভূতি’, ‘স্থাপন কৰ, স্থাপন কৰ’(১৯৫৮), ‘বেদনাৰ উল্কা’(১৯৬৪) আৰু ‘আজি বন্দো কি ছন্দেৰে’<ref name="এনাজৰী ডট কম">{{cite web | url=http://enajori.com/2012/02/%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A6%BF-%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%9A%E0%A7%8C%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%B0/ | title=অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰীৰ মই বিপ্লৱী মই তাণ্ডৱী – সমকালীন সমাজৰ এক প্ৰতিচ্ছবি | accessdate=ফেব্ৰুৱাৰী, ০২, ২০১২ | author=অঞ্জল বৰা | archivedate=2012-03-24 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120324124757/http://enajori.com/2012/02/%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A6%BF-%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%9A%E0%A7%8C%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%B0/ | deadurl=yes }}</ref>। তাৰ বাহিৰেও ভালেখিনি কবিতা বিবিধ আলোচনীত প্ৰকাশ পায়। গদ্যৰ ভিতৰত ‘আহুতি’ (১৯৫৪), ‘ডেকা-ডেকেৰীৰ বেদ’ আৰু ‘কল্যাণময়ী’, ‘ভক্তগৌৰৱ’, ‘জয়দ্ৰথ বধ’ নামৰ তিনিখন নাটক প্ৰকাশ হৈছে। ৰায়চৌধুৰীৰ কবিতাত দুটা প্ৰধান সুৰ ধ্বনিত হৈছে। এটা হৈছে দৃপ্ত [[জাতীয়তাবাদ]]ৰ দুন্দভিধ্বনি আৰু আনটো ''তুমি'' আৰু ''বীণা''ত থকা ৰহস্যবাদ বা অতীন্দ্ৰিয়বাদৰ কোমল সুৰ। ‘তুমি’ কাব্য প্ৰিয়তমাৰ দৈহিক সৌন্দৰ্য-আকৰ্ষণত আৰম্ভ হৈ শেষত বিশ্বসুন্দৰৰ বিশ্বব্যাপী সৌন্দৰ্য আৰু অতীন্দ্ৰিয় আকৰ্ষণত পৰিসমাপ্তি ঘটিছে। তেওঁৰ জাতীয়তাবাদী কবিতাত নিষ্পেষণ আৰু অত্যাচাৰৰ বিৰূদ্ধে তীব্ৰ প্ৰতিবাদ, ''দুৰ্গম গিৰি কান্তাৰ মৰু'' অতিক্ৰম কৰি জীৱনযুদ্ধত বীৰদৰ্পে আগবাঢ়িবলৈ উদাত্ত আহ্বান পোৱা যায়<ref name="এনাজৰী ডট কম" />। কবিয়ে এনে এটা জীৱন কামনা কৰে য’ত ব্যক্তিয়ে সংগ্ৰামৰ মাজেদি সকলো গ্লানি,ভণ্ডামি,নীচতা আঁতৰাই মানৱতাই বিকাশ ঘটাব পাৰে। ৰায়চৌধুৰীৰ কবিতাৰ শব্দগঠন আৰু তান বা শ্বাসাঘাত প্ৰধান বলিষ্ঠ ছন্দও অসমীয়া [[কবিতা]]ৰ বিশেষ সম্পদ।<ref>সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা, ১৯৯৬, ''অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত'', অৰুণোদয় প্ৰেছ, পৃ: ২৮৬</ref> ==মৃত্যু== ১৯৬৭ চনৰ ২ জানুৱাৰীৰ সন্ধিয়া ৬ বাজি ৪৫ মিনিটত ৮২ বছৰ বয়সত অসম কেশৰী অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ মৃত্যু হয়। ৩ জানুৱাৰীৰ দিনৰ ১ বাজি ৩০ মিনিটত গুৱাহাটীৰ [[শিলপুখুৰী]]স্থিত নৱগ্ৰহ শ্মশানত তেওঁৰ শেষকৃত্য সম্পন্ন কৰা হয়।<ref name="ৰায়চৌধুৰী"/><ref>{{cite web |title=আজি অসম কেশৰী অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰীৰ জন্মদিন |url=https://newsonair.gov.in/as/%E0%A6%86%E0%A6%9C%E0%A6%BF-%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0/ |website=আকাশবাণী |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==সংবাদপত্ৰ আৰু প্ৰকাশন জগতলৈ অৱদান== অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ সাহিত্যিক আৰু ৰাজনৈতিক চিন্তাধাৰা প্ৰচাৰৰ অন্যতম মাধ্যম আছিল সংবাদপত্ৰ আৰু আলোচনী। তেওঁ কেৱল সাহিত্য ৰচনা কৰাই নহয়, নিজৰ চিন্তাধাৰা প্ৰকাশ আৰু জনসাধাৰণৰ মাজত জাতীয় চেতনা জগাই তোলাৰ উদ্দেশ্যে প্ৰকাশন কাৰ্যতো জড়িত হৈছিল। ১৯১৮ চনত চন্দ্ৰনাথ শৰ্মাৰ সহযোগত তেওঁ ''চেতনা'' নামৰ মাহেকীয়া আলোচনী প্ৰকাশ কৰে। এই আলোচনীৰ জৰিয়তে তেওঁ স্বাধীনতা আন্দোলন, স্বদেশপ্ৰেম, জাতীয় সমস্যা, সমাজ সংস্কাৰ আৰু অসমীয়া ভাষা-সংস্কৃতিৰ বিভিন্ন দিশৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=অম্বিকাগিৰীৰ ‘চেতনা’ আৰু সমাজ ইতিহাসৰ পটভূমি |url=https://mahabahu.com/%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A7%B0-%E0%A6%9A%E0%A7%87%E0%A6%A4%E0%A6%A8%E0%A6%BE-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81/?amp=1 |website=মহাবাহু |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> গুৱাহাটীত তেওঁ ''অৰুণা প্ৰেছ'' স্থাপন কৰি প্ৰকাশন কাৰ্য আগবঢ়াই নিছিল। এই প্ৰেছৰ জৰিয়তে অসমীয়া ভাষাত সাহিত্য আৰু চিন্তামূলক লেখা প্ৰকাশৰ সুবিধা সৃষ্টি হৈছিল। তেওঁৰ প্ৰকাশন কাৰ্য কেৱল সাহিত্য চৰ্চাতে সীমাবদ্ধ নাছিল। অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰচাৰ, জাতীয় চেতনা আৰু সামাজিক দায়বদ্ধতাৰ প্ৰসাৰো ইয়াৰ অন্যতম উদ্দেশ্য আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ''ডেকা অসম'' নামৰ কাকত প্ৰকাশ আৰু সম্পাদনাৰ সৈতেও জড়িত হৈছিল।<ref>{{cite web |title=অম্বিকাগিৰীৰ ‘চেতনা’ আৰু সমাজ ইতিহাসৰ পটভূমি |url=https://mahabahu.com/%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A7%B0-%E0%A6%9A%E0%A7%87%E0%A6%A4%E0%A6%A8%E0%A6%BE-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81/?amp=1 |website=মহাবাহু |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==সংগঠনমূলক আৰু অৰ্থনৈতিক অৱদান== অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে অসমীয়া সমাজৰ সামগ্ৰিক উন্নতিৰ বাবে বিভিন্ন সংগঠন আৰু প্ৰতিষ্ঠান গঢ়ি তোলাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁৰ মতে, এটা জাতিৰ উন্নতিৰ বাবে ৰাজনৈতিক স্বাধীনতাৰ লগতে ভাষা, সংস্কৃতি আৰু অৰ্থনৈতিক স্বাৱলম্বিতাও সমানে প্ৰয়োজনীয়। এই চিন্তাৰ আধাৰত তেওঁ অসমীয়া সমাজৰ অধিকাৰ আৰু স্বাৰ্থ ৰক্ষাৰ বাবে বিভিন্ন সংগঠন গঠনৰ উদ্যোগ লৈছিল। তেওঁ অসম সংৰক্ষিণী সভা আৰু অসম জাতীয় মহাসভাৰ সৈতে জড়িত আছিল। অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰচাৰ আৰু শিক্ষাৰ বিস্তাৰৰ উদ্দেশ্যে অসম শিক্ষা প্ৰচাৰ সমিতিও গঠন কৰিছিল। এই সংগঠনসমূহৰ জৰিয়তে তেওঁ অসমীয়া জাতিৰ স্বকীয়তা, ভাষিক অধিকাৰ আৰু সামাজিক সংহতিৰ প্ৰতি জনসাধাৰণৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Ambikagiri Raichoudhury |url=https://www.assams.info/people/ambikagiri-raichoudhury |website=Assams.Info |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰতো তেওঁ আত্মনিৰ্ভৰশীলতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। স্বদেশী সামগ্ৰীৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি আৰু থলুৱা উদ্যোগ স্থাপনৰ জৰিয়তে অসমীয়া লোকসকলক স্বাৱলম্বী কৰি তোলাৰ চেষ্টা কৰিছিল। এই উদ্দেশ্যে তেওঁ স্বদেশী কিনক সংঘ গঠন কৰাৰ লগতে মায়াবিনী কেমিকেল ৱৰ্কছ নামৰ উদ্যোগ স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ এই প্ৰচেষ্টাই জাতীয়তাবাদৰ সৈতে অৰ্থনৈতিক আত্মপ্ৰতিষ্ঠাৰ ধাৰণাকো সংযুক্ত কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী আৰু অসমীয়া সাংবাদিকতা |url=https://mahabahu.com/%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%9A%E0%A7%8C%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%86/ |website=মহাবাহু |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==সাহিত্যিক চিন্তাধাৰা আৰু বৈশিষ্ট্য== অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ সাহিত্যৰ মূল বৈশিষ্ট্য হৈছে জাতীয়তাবাদ, দেশপ্ৰেম, মানৱতাবাদ আৰু আধ্যাত্মিক চিন্তাৰ সমন্বয়। তেওঁৰ কবিতাত এফালে পৰাধীনতাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ আৰু আনফালে মানৱ জীৱনৰ সৌন্দৰ্য, প্ৰেম আৰু আধ্যাত্মিক অনুভূতি প্ৰকাশ পাইছে। তেওঁৰ ৰচনাত ব্যক্তিগত অনুভূতিৰ লগতে সমগ্ৰ সমাজ আৰু জাতিৰ আশা-আকাংক্ষাও প্ৰতিফলিত হৈছে। তেওঁৰ জাতীয়তাবাদী কবিতাসমূহত পৰাধীনতাৰ শৃংখল ভাঙি স্বাধীনতা অৰ্জনৰ আহ্বান প্ৰকাশ পাইছে। তেওঁৰ গীতসমূহত সুৰ আৰু শব্দৰ মাজেৰে দেশপ্ৰেমৰ অনুভূতি প্ৰকাশ কৰাৰ বিশেষ ক্ষমতা দেখা যায়। স্বাধীনতা আন্দোলনৰ সময়ত ৰচিত তেওঁৰ সংগ্ৰামী গীতসমূহে আন্দোলনকাৰীসকলৰ মাজত সাহস আৰু উদ্দীপনা সঞ্চাৰ কৰিছিল। আনহাতে, ''তুমি'' আৰু ''বীণা''ৰ দৰে কাব্যগ্ৰন্থত প্ৰেম, সৌন্দৰ্য আৰু অতীন্দ্ৰিয় অনুভূতিৰ প্ৰকাশ দেখা যায়। তেওঁৰ কবিতাৰ ভাষা শক্তিশালী, ছন্দ গম্ভীৰ আৰু প্ৰকাশভংগী উদ্দীপনামূলক। অসমীয়া কবিতাত জাতীয়তাবাদী চেতনাৰ বিকাশত তেওঁৰ ৰচনাৰ বিশেষ স্থান আছে।<ref>{{cite web |title=আজি অসম কেশৰী অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰীৰ জন্মদিন |url=https://newsonair.gov.in/as/%E0%A6%86%E0%A6%9C%E0%A6%BF-%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0/ |website=আকাশবাণী |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==সন্মান আৰু স্মৃতি== অসমীয়া সাহিত্য আৰু জাতীয় জীৱনলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী অসমৰ সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ ইতিহাসত স্মৰণীয় হৈ আছে। ১৯৫০ চনত তেওঁ [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ মাৰ্ঘেৰিটা অধিৱেশনৰ সভাপতিৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল। তেওঁৰ সাহিত্যিক অৱদানৰ স্বীকৃতিস্বৰূপে ''বেদনাৰ উল্কা'' কাব্যগ্ৰন্থৰ বাবে তেওঁ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=আজি অসম কেশৰী অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰীৰ জন্মদিন |url=https://newsonair.gov.in/as/%E0%A6%86%E0%A6%9C%E0%A6%BF-%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0/ |website=আকাশবাণী |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> তেওঁৰ জন্ম আৰু মৃত্যুদিন উপলক্ষে অসমৰ বিভিন্ন স্থানত স্মৃতিচাৰণ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়। বৰপেটা চহৰৰ নবীন চন্দ্ৰ বৰদলৈ উদ্যানৰ ওচৰত থকা তেওঁৰ প্ৰতিমূৰ্তিস্থলীত বিভিন্ন অনুষ্ঠান-সংগঠনে শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জ্ঞাপন কৰে। তেওঁৰ জন্মদিন উপলক্ষে কবিতা আবৃত্তি আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচীৰো আয়োজন কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=ৰাজ্যৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত আজি অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰীৰ জন্মদিন উপলক্ষে শ্ৰদ্ধা নিবেদন |url=https://newsonair.gov.in/as/ambikagiri-2/ |website=আকাশবাণী |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==ৰায়চৌধুৰীৰ গ্ৰন্থপঞ্জী== ===কবিতা=== * তুমি (ৰচনা: ১৯০৭, বৰপেটা; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯১৬ খৃঃ, ডিব্ৰুগড়) * বীণা (ৰচনা: ১৯০৭, বৰপেটা; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯১৬ খৃঃ, ডিব্ৰুগড়) * অনুভূতি (ৰচনা: ১৯১০-১৯৫৪, ৬১টা কবিতাৰ সংকলন, প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৫৪, গুৱাহাটী) * স্থাপন কৰ স্থাপন কৰ আৰু মই আছোঁ মই আছোঁ (দুটা কবিতাৰ সংকলন; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৫৮, গুৱাহাটী) * বেদনাৰ উল্কা (৪৬ টা কবিতাৰ সংকলন; ৰচনা:১৯২০-১৯৬০; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৬৪, গুৱাহাটী) * দেশেই ভগৱান (প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৬৫, গুৱাহাটী) ===গীত=== * বন্দো কি ছন্দেৰে (২৫টা গীতৰ সংকলন; ৰচনা: ১৯০৫-১৯৫০; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৫৮, গুৱাহাটী) ===গদ্য ৰচনা=== * জগতৰ শেষ আদৰ্শ আৰু বিশ্ব শান্তি স্থাপনৰ পথ (ৰচনা:১৯১৪; প্ৰথম প্ৰকাশ:১৯১৬, ডিব্ৰুগড়) * শতধাৰ (ৰচনা: ১৯২৩, গুৱাহাটী) * আহুতি (৪১টা প্ৰৱন্ধৰ সংকলন; ৰচনা: ১৯১৪-১৯৫০; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৫৩, গুৱাহাটী) * ডেকা-ডেকেৰীৰ বেদ (ৰচনা: ১৯৩৫-৪২; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৪২, গুৱাহাটী) * ভাৰতীয় স্বৰাজ আৰু অসমীয়া স্বৰাজ (প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৩৪) * স্বাধীন পঞ্চায়ৎ ৰাষ্ট্ৰগঠনৰ প্ৰাথমিক আঁচনি (প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৪২, গুৱাহাটী) * আত্মৰক্ষী বাহিনী গঠন (প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৮৭, গুৱাহাটী) ===নাটক=== * জয়দ্ৰথ বধ (ৰচনা: ১৯১১, বৰপেটা; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৬১, গুৱাহাটী) * কল্যাণময়ী (ৰচনা: ১৯১১, বৰপেটা; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯১৪, আৱাহন) ===বিবিধ=== * স্বৰ্গ মৰ্ত ডাক বিভাগ (ৰূপাত্মক ৰচনা, আসাম বান্ধৱ ২য় বছৰ, ১ম সংখ্যা) * বিপ্লৱৰ শেষ (চেতনাত প্ৰকাশিত) * বিশ্বনাট্য (ৰূপক নাট, ১ম বছৰ চেতনাত প্ৰকাশিত) * ধুনপেচ (নাট্য দৃশ্য, আসাম বান্ধৱ ৮ম বছৰ, ১২শ সংখ্যা) * শ্ৰীৰামচন্দ্ৰ আৰু তাৰা (ৰেডিঅ’ নাট, ১৯৬৫ খৃঃত প্ৰচাৰিত) * ফৰাছী মহিলাৰ উক্তি (নাটকীয় কবিতা, আসাম বান্ধৱ ৭ম বছৰ, ৩য় সংখ্যা) ===সম্পাদিত=== * সাহিত্য মঞ্জৰী (শুচিব্ৰতা ৰায়চৌধুৰীৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে সম্পাদিত) * বেণু (গীতৰ সংকলন) * মোৰ দাদা (স্বৰ্গীয় গিৰীশচন্দ্ৰ ৰায়চৌধুৰীৰ জীৱনী) * মোৰ জীৱনৰ ধুমুহা এছাটি (অসম বাণী, অসম বাতৰি, ৰামধেনু আদিত প্ৰকাশিত প্ৰৱন্ধ সংকলন) * বন্দিনী ভাৰত (নাটক) * ভক্ত গৌৰৱ বা শিখীধ্বজৰ দান পৰীক্ষা (যাত্ৰা গীতিনাট্য) ===ইংৰাজী=== * চঙচ্‌ অৱ দ্য চেল (অনুবাদ: বাণীকান্ত কাকতি আৰু ড° বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা, ১৯৪২) * ফাইনেল গল অৱ এ মেন এণ্ড লাষ্টিং পিচ (অনুবাদ: মহেন্দ্ৰ বৰা, ১৯৬০) (প্ৰথমখন কাৰাবাসত থকাৰ সময়ত লিখা গীতৰ পুথি, দ্বিতীয়খন জগতৰ শেষ আদৰ্শ আৰু বিশ্ব শান্তি স্থাপনৰ পথ শীৰ্ষক প্ৰৱন্ধৰ ইংৰাজী ভাষান্তৰ) ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বহিঃ সংযোগ== * [http://www.xophura.net/tag/ambikagiri-raichoudhury অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰীৰ কেইটামান কবিতা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140429233156/http://www.xophura.net/tag/ambikagiri-raichoudhury |date=2014-04-29 }} {{অসমীয়া ভাষাত সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰা সাহিত্যিকসকল}} {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া নাট্যকাৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]] [[শ্ৰেণী:অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী]] em9zd38suptii5j9rql1iwjjva6u60c 651892 651891 2026-11-10T05:57:10Z AjayDas 12623 651892 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | bgcolour = darkblack | name = অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী | image = AmbikagiriRaichoudhuryPic.jpeg | image_size = 140px | caption = | birth_date = ১৮ ডিচেম্বৰ, ১৮৮৫ | birth_place = [[বৰপেটা]] | death_date = ২ জানুৱাৰী, ১৯৬৭ | death_place = | occupation = কবি, গায়ক, লেখক, সংবাদসেৱী, সমাজ-সেৱক, স্বাধীনতা সংগ্ৰামী | notable_works = বেদনাৰ উল্কা, তুমি, বীণা | parents = কৃষ্ণৰাম ৰায়চৌধুৰী (পিতৃ) <br />দেৱকী দেৱী (মাতৃ) | spouse = কৌশল্যা দেৱী | children =[[শুচিব্ৰতা ৰায়চৌধুৰী]] | relatives = [[গিৰীশ চন্দ্ৰ ৰায়চৌধুৰী]] (জেষ্ঠ ভাতৃ) | nationality = ভাৰতীয় | period = | awards = [[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা]] | influenced = | signature = }} '''অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী''' ({{lang-en|Ambikagiri Raichoudhury}}; ১৮৮৫-১৯৬৭) কুৰি শতিকাৰ [[অসম]]ৰ এজন কবি, গীতিকাৰ, গায়ক, গদ্য-লেখক, সংবাদ-সেৱী, আলোচনী সম্পাদক, সমাজ-সেৱক আৰু [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰাম]]ৰ সংগ্ৰামী। ওৰে জীৱন অসম আৰু অসমীয়াৰ স্বাৰ্থৰ হকে মাত মতা আৰু জাগৰণৰ চেতনা সঞ্চাৰিত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা বাবে তেওঁক ''অসম কেশৰী'' (কেশৰী = Lion) উপাধিৰে সম্বোধিত কৰা হয়। ১৯৫০ চনৰ ১১ আৰু ১২ মাৰ্চত [[মাৰ্ঘেৰিটা]]ত অনুষ্ঠিত [[অসম সাহিত্য সভা|অসম সাহিত্য সভাৰ]] একবিংশতম অধিৱেশনত ৰায়চৌধুৰীয়ে সভাপতিত্ব কৰিছিল৷<ref name="ৰায়চৌধুৰী">{{cite book | title=অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী | publisher=[[অসম সাহিত্য সভা]] | author=[[নন্দ তালুকদাৰ]] | Author's article name=অম্বিকাগিৰী : জীৱন পৰিচিতি | year=১৯৬৮ | location=[[যোৰহাট]] | pages=২৩৯-২৪৬}}</ref><ref>[http://www.asamsahityasabha.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=56 ১৯১৭ চনৰ পৰা অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতিসকলৰ তালিকা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130129233721/http://www.asamsahityasabha.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=56 |date=2013-01-29 }} [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ ৱেবছাইট, আহৰণ: ১৮ নৱেম্বৰ, ২০১২।</ref> ১৯৬৫ চনত ৰায়চৌধুৰীয়ে সাহিত্য অকাডেমী বঁটা লাভ কৰে।<ref name="indiaonline.in">{{cite web | url=https://www.indiaonline.in/about/personalities/writersandpoets/ambikagiri-raichoudhry | title=Ambikagiri Raichoudhry | publisher=indiaonline.in | accessdate=22 June 2022 | archivedate=22 June 2022 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20220622103156/https://www.indiaonline.in/about/personalities/writersandpoets/ambikagiri-raichoudhry | deadurl=yes }}</ref> ==শৈশৱ আৰু বংশ পৰিচয়== [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ]] বংশৰ জগদানন্দ বা ৰামৰায় অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ পূৰ্বপুৰুষ। ১৮০৭ শকৰ ৪ পুহত, ইংৰাজী ১৮৮৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত; বৰপেটাত অম্বিকাগিৰিৰ জন্ম হয়। বৰপেটাৰ বিখ্যাত কায়স্থ কুলীয় ৰায়চৌধুৰী পৰিয়ালৰ কৃষ্ণৰাম ৰায়চৌধুৰী অম্বিকাগিৰীৰ পিতৃ আৰু মাতৃ দেৱকী দেৱী [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ]] চৰিত প্ৰণেতা শ্ৰীৰামচৰণ ঠাকুৰৰ বংশজাত।<ref name="indiaonline.in" /><ref name="ৰায়চৌধুৰী"/> তেওঁ পিতৃ-মাতৃৰ দ্বিতীয় সন্তান আছিল। ককায়েক গিৰীশ চন্দ্ৰ ৰায়চৌধুৰী অভিনেতা আৰু শিক্ষাবিদ আছিল। আন দুগৰাকী ভগ্নী, ক্ৰমে ৰোহিণী দেৱী আৰু লক্ষ্মী প্ৰিয়া দেৱী। ৰোহিণী দেৱীৰ পুত্ৰ সাহিত্যিক মহেশচন্দ্ৰ দেৱগোস্বামী নগাঁও ছোৱালী কলেজৰ অধ্যক্ষ আছিল। সৰুতেই পিতৃ বিয়োগ হোৱাত অম্বিকাগিৰী আৰু ককায়েক গিৰীশ চন্দ্ৰৰ পঢ়া-শুনাৰ ভাৰ লৈছিল মোমায়েকসকলে। [[বৰপেটা|বৰপেটাত]] প্ৰাথমিক শিক্ষা লাভ কৰা অম্বিকাগিৰীয়ে বৃত্তি লাভ কৰি প্ৰাইমেৰী পৰীক্ষাত উৰ্ত্তীণ হৈছিল। ১৮৯৯ খৃঃত তেওঁ তাৰাবাৰী হৈ জাহাজত গুৱাহাটীলৈ আহে আৰু [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীৰ]] সোণাৰাম হাইস্কুলত ইংৰাজী শিক্ষা লয়। পঢ়ি থাকোঁতেই তেওঁ পান বজাৰৰ বিখ্যাত ব্যায়াম বীৰ বিভৱানন্দ চৌধুৰীৰ অধীনত ব্যায়াম শিকিছিল। ১৯০০ খৃঃৰ পিছত কিছুদিন তেওঁ গৌৰীপুৰ আৰু শিৱসাগৰতো পঢ়িছিল। পিছত পুনৰ গুৱাহাটীলৈ আহে। <ref name="ৰায়চৌধুৰী"/> স্কুলীয়া শিক্ষা আধাতে বিসৰ্জন দি ১৯০৪-০৫ চনৰ পৰাই তেওঁ [[স্বদেশী আন্দোলন]]ত আৰু সামাজিক উন্নয়নমূলক কাম-কাজত যোগ দিছিল। আন কেইজনমান ডেকা ছাত্ৰৰ লগ লাগি তেওঁ এই সময়ছোৱাতে ইংৰাজ-বিৰোধী এনাৰ্কিষ্ট দল গঠন কৰি দীঘলী পুখুৰীৰ উত্তৰ পাৰে থকা ইংৰাজ চাহাবৰ ক্লাৱ ঘৰত অগ্নিসংযোগ কৰিছিল। সৰস্বতী পূজাৰ সময়ত একে ৰাতিতে বন্দিনী ভাৰত মাতা নামে এখন নাটক লিখি কলেজিয়েট স্কুলত পূজাৰ দিনা মঞ্চস্থ কৰিছিল। নাটকখনে দৰ্শকৰ মাজত মৃদু উত্তেজনাৰ সৃষ্টি কৰিছিল। পিছত পুলিচে এইখন বাজেয়াপ্ত কৰে।<ref name="ৰায়চৌধুৰী"/> উগ্ৰবাদী কৰ্ম-কাণ্ডত জড়িত হোৱাৰ সময়ত অম্বিকাগিৰিয়ে দীঘাই কলিতালৈ নাম সলাইছিল। তেওঁক ইংৰাজ চৰকাৰে ১৯০৭ চনৰপৰা ১৯১৫ চনলৈ [[বৰপেটা]]ত নজৰবন্দী কৰি ৰাখে। নজৰবন্দী হৈ থকা সময়ছোৱাতে তেওঁ ''বীণা'', ''তুমি'', ''অনুভূতি'' আদি কবিতা সংকলনৰ কবিতাসমূহ লিখে। <ref name="কথা">{{cite book | title=কথা বৰণ্য ১০০ (সম্পাদক: শোণিত বিজয় দাস, মুনীন বায়ন) | publisher=কথা | author=ড° তিলক বৰা | Author's article name=অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী | year=২০০৬ | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=৪৮-৪৯ | isbn=81-89148-14-1}}</ref> ==ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক জীৱন== [[বৰপেটা]]ত থকা কালছোৱাত অম্বিকাগিৰীয়ে ৰাজনৈতিক কাৰ্যাৱলী পৰিহাৰ কৰি বৰপেটাৰ সমাজ জীৱনলৈ চাই কিছুমান সামাজিক সংগঠনমূলক আৰু সাহিত্য-সংস্কৃতিমূলক কামত আত্মনিয়োগ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য আছিল- দুখীয়া ছাত্ৰৰ পঢ়া-শুনাৰ সুবিধাৰ্থে পুঁজি গঠন, থলুৱা ঢুলীয়া চাৰ্কাচৰ সংশোধিত ৰূপত “[[শংকৰদেৱ চাৰ্কাচ]]” গঠন, অসমীয়া [[লোকগীত]] আৰু [[বৰগীত]] চৰ্চাৰ বাবে মানুহক উৎসাহিত কৰা ইত্যাদি। তদুপৰি তেওঁ বৰপেটাৰ সমাজ জীৱনৰ পৰা বঙলা যাত্ৰা নাটৰ প্ৰভাৱ লোপ কৰাত প্ৰভূত অৰিহণা যোগায়। ১৯১৫ চনত [[ডিব্ৰুগড়]]লৈ গৈ অম্বিকাগিৰীয়ে ৰে'ল বিভাগত টাইপিষ্ট, সংগীত শিক্ষক আদি হিচাপে কৰ্মৰত হোৱাৰ উপৰিও হৰেকৃষ্ণ দাসৰ সৈতে ''[[আসাম বান্ধৱ]]'' নামৰ সাহিত্য আলোচনীখনৰ সাহিত্য সম্পাদক ৰূপে কাম কৰে। তাৰ পিছৰ কালছোৱাত তেওঁৰ সৰহভাগ সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক চিন্তাধাৰা নিজে ছপাই উলিওৱা ''[[চেতনা]]''ৰ সম্পাদকীয় ৰূপেই প্ৰকাশ পাইছিল। ইয়াৰ লগতে ''ডেকা অসম'' নামৰ আলোচনীৰো তেওঁ সম্পাদক আছিল।<ref name="indiaonline.in" /> [[অসহযোগ আন্দোলন]]ৰ সময়ত কাৰাবাসত ভোগা শাস্তিৰ অভিজ্ঞতাৰে তেওঁ ''তই ভাঙিব লাগিব শিল'', ''ধৰ ঝাৰু ধৰ ভাই'', ''কি দেখাবি ভয় কাৰাগাৰ'' আদি সংগ্ৰামী উদ্দীপনাৰ গীত ৰচনা কৰে, যিবোৰে আন সংগ্ৰামীসকলক যথেষ্ট অনুপ্ৰেৰণা যোগায়। ১৯৩০ চনৰ আন্দোলনত অম্বিকাগিৰিয়ে পুনৰ কাৰাবাস খাটে। সেই সময়ৰ কংগ্ৰেছৰ সাংগঠনিক কাৰ্যৰ বাবে তেওঁ ‘ডিক্টেটৰ’ নিয়োজিত হৈছিল। ৰাজনৈতিক দিশত তেওঁ [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ অনুগামী এজন নিভাঁজ দেশপ্ৰেমিক আহিল। যি ক্ষেত্ৰত কংগ্ৰেছৰ নেতাসকলে আন্দোলনৰ সময়ছোৱাত বিবিধ দিশৰ পৰা অসমীয়া জাতি সত্ত্বাক হেঁচা মাৰি ধৰিব বিচৰা বহিৰাগতৰ সমাগম, অসমৰ খেতিৰ মাটিৰ ওপৰত পমুৱাৰ বে-দখল, চাকৰি-ব্যৱসায় আদি ক্ষেত্ৰৰ পৰা অসমীয়াৰ অধিকাৰ সংকোচন ইত্যাদি প্ৰশ্নৰ প্ৰতি মনোযোগ কমকৈ দিছিল সেই ক্ষেত্ৰত [[অসম]] আৰু [[অসমীয়া]]ৰ ভৱিষ্যতলৈ লক্ষ্য কৰি অম্বিকাগিৰীয়ে [[কংগ্ৰেছ]]ৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিও “অসমীয়াৰ অধিকাৰ আৰু স্বাৰ্থ সংৰক্ষণী সভা”, “[[অসম জাতীয় মহাসভা]]”, আৰু ''[[অসম শিক্ষা প্ৰচাৰ সমিতি]]'' আদি স্থাপন কৰিছিল আৰু অসমীয়া জাতিৰ মৰ্যাদা ৰক্ষাৰ বাবে অহোপুৰুষাৰ্থ কৰিছিল। স্বদেশী আন্দোলনৰ সময়ত তেওঁ "সেৱা সংঘ" নামৰ এটা বিপ্লৱী সংগঠনৰ জন্ম দিছিল ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ''স্বদেশী কিনক সংঘ'' খুলি নিজে ''মায়াবিনী কেমিকেল ৱৰ্কছ'' নামৰ ব্যৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠান পাতি অম্বিকাগিৰীয়ে অসমীয়া সমাজক অৰ্থনৈতিকভাৱে আত্মপ্ৰতিষ্ঠাৰ পথ প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ যত্ন কৰিছিল। নিজৰ মতবাদ ৰাইজৰ মাজত প্ৰকাশ কৰিবলৈ তেওঁ ''ডেকা-ডেকেৰীৰ বেদ'', ''আহুতি'' আদি পুথি ৰচনা কৰিছিল। ১৯৪৬-৪৭ চনত অসমক [[পাকিস্তান]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ আশংকাৰ সময়ত জাতি ৰক্ষাৰ উদ্দেশ্যেৰে অসমীয়া হিন্দু-মুছলমানৰ ঐক্যবদ্ধ প্ৰচেষ্টাৰে সংগঠিত কৰিছিল ''অসম আত্মৰক্ষী বাহিনী''। আনহাতে সমষ্টি গঠনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ জনাই আমৰণ অনশনৰ সংকল্প ঘোষণা কৰিছিল । ১৯৬০ চনৰ [[চৰকাৰী ভাষা আন্দোলন (অসম)|ভাষা আন্দোলন]]ৰ সময়ত, চৰকাৰে অসমীয়া ভাষাক ৰাজ্যভাষা ৰূপে ঘোষণা কৰিবলৈ ইতস্ততঃ বোধ কৰাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত, অসম চৰকাৰে তেওঁক দিয়া “সাহিত্যিক পেঞ্চন” তেওঁ বৰ্জন কৰিছিল।<ref>প্ৰণতি শৰ্মা গোস্বামী আৰু অনিল শৰ্মা (সম্পাদনা) ১৯৯৯ ''কুৰি শতিকাৰ কুৰিজন বিশিষ্ট অসমীয়া'', জাৰ্নাল এম্পৰিয়াম,পৃ: ৬৬</ref> ==সাহিত্যিক জীৱন== অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে ১৯১৫ চনত ''তুমি'' আৰু ১৯১৬ চনত ‘বীণা’ নামৰ কবিতা পুথি প্ৰকাশ কৰে। ১৯১৮ চনত চন্দ্ৰনাথ শৰ্মাৰ সহযোগিতাত ‘চেতনা’ নামৰ মাহেকীয়া আলোচনী উলিয়ায়। তেখেতে ‘চেতনা’ৰ লিখাবোৰত [[স্বাধীনতা আন্দোলন]], অসহযোগিতা, ৰাজনীতিত হিংসা-অহিংসাৰ স্থান, দেশ-বিদেশৰ বিবিধ সমস্যা আদিৰ উপৰি বিশেষভাৱে [[অসম]] দেশ,অসমৰ জাতীয় সমস্যা আদিৰ বিষয়ে বিষদভাৱে আলোচনা কৰিছিল। ১৯২১ চনৰ [[অসহযোগ আন্দোলন]]ৰ সময়ত জেলত থাকোঁতে বহুতো জাতীয়তাবাদী গীত ৰচনা কৰে। ইয়াৰেই [[ইংৰাজী]] ভাঙনি ‘Songs of The Cell’ নামেৰে পিছলৈ প্ৰকাশ পায়। ৰায়চৌধুৰীৰ প্ৰকাশিত আন কবিতা পুথিসমূহ হ’ল- ‘অনুভূতি’, ‘স্থাপন কৰ, স্থাপন কৰ’(১৯৫৮), ‘বেদনাৰ উল্কা’(১৯৬৪) আৰু ‘আজি বন্দো কি ছন্দেৰে’<ref name="এনাজৰী ডট কম">{{cite web | url=http://enajori.com/2012/02/%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A6%BF-%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%9A%E0%A7%8C%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%B0/ | title=অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰীৰ মই বিপ্লৱী মই তাণ্ডৱী – সমকালীন সমাজৰ এক প্ৰতিচ্ছবি | accessdate=ফেব্ৰুৱাৰী, ০২, ২০১২ | author=অঞ্জল বৰা | archivedate=2012-03-24 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120324124757/http://enajori.com/2012/02/%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A6%BF-%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%9A%E0%A7%8C%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%B0/ | deadurl=yes }}</ref>। তাৰ বাহিৰেও ভালেখিনি কবিতা বিবিধ আলোচনীত প্ৰকাশ পায়। গদ্যৰ ভিতৰত ‘আহুতি’ (১৯৫৪), ‘ডেকা-ডেকেৰীৰ বেদ’ আৰু ‘কল্যাণময়ী’, ‘ভক্তগৌৰৱ’, ‘জয়দ্ৰথ বধ’ নামৰ তিনিখন নাটক প্ৰকাশ হৈছে। ৰায়চৌধুৰীৰ কবিতাত দুটা প্ৰধান সুৰ ধ্বনিত হৈছে। এটা হৈছে দৃপ্ত [[জাতীয়তাবাদ]]ৰ দুন্দভিধ্বনি আৰু আনটো ''তুমি'' আৰু ''বীণা''ত থকা ৰহস্যবাদ বা অতীন্দ্ৰিয়বাদৰ কোমল সুৰ। ‘তুমি’ কাব্য প্ৰিয়তমাৰ দৈহিক সৌন্দৰ্য-আকৰ্ষণত আৰম্ভ হৈ শেষত বিশ্বসুন্দৰৰ বিশ্বব্যাপী সৌন্দৰ্য আৰু অতীন্দ্ৰিয় আকৰ্ষণত পৰিসমাপ্তি ঘটিছে। তেওঁৰ জাতীয়তাবাদী কবিতাত নিষ্পেষণ আৰু অত্যাচাৰৰ বিৰূদ্ধে তীব্ৰ প্ৰতিবাদ, ''দুৰ্গম গিৰি কান্তাৰ মৰু'' অতিক্ৰম কৰি জীৱনযুদ্ধত বীৰদৰ্পে আগবাঢ়িবলৈ উদাত্ত আহ্বান পোৱা যায়<ref name="এনাজৰী ডট কম" />। কবিয়ে এনে এটা জীৱন কামনা কৰে য’ত ব্যক্তিয়ে সংগ্ৰামৰ মাজেদি সকলো গ্লানি,ভণ্ডামি,নীচতা আঁতৰাই মানৱতাই বিকাশ ঘটাব পাৰে। ৰায়চৌধুৰীৰ কবিতাৰ শব্দগঠন আৰু তান বা শ্বাসাঘাত প্ৰধান বলিষ্ঠ ছন্দও অসমীয়া [[কবিতা]]ৰ বিশেষ সম্পদ।<ref>সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা, ১৯৯৬, ''অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত'', অৰুণোদয় প্ৰেছ, পৃ: ২৮৬</ref> ===সাহিত্যিক চিন্তাধাৰা আৰু বৈশিষ্ট্য=== অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ সাহিত্যৰ মূল বৈশিষ্ট্য হৈছে জাতীয়তাবাদ, দেশপ্ৰেম, মানৱতাবাদ আৰু আধ্যাত্মিক চিন্তাৰ সমন্বয়। তেওঁৰ কবিতাত এফালে পৰাধীনতাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ আৰু আনফালে মানৱ জীৱনৰ সৌন্দৰ্য, প্ৰেম আৰু আধ্যাত্মিক অনুভূতি প্ৰকাশ পাইছে। তেওঁৰ ৰচনাত ব্যক্তিগত অনুভূতিৰ লগতে সমগ্ৰ সমাজ আৰু জাতিৰ আশা-আকাংক্ষাও প্ৰতিফলিত হৈছে। তেওঁৰ জাতীয়তাবাদী কবিতাসমূহত পৰাধীনতাৰ শৃংখল ভাঙি স্বাধীনতা অৰ্জনৰ আহ্বান প্ৰকাশ পাইছে। তেওঁৰ গীতসমূহত সুৰ আৰু শব্দৰ মাজেৰে দেশপ্ৰেমৰ অনুভূতি প্ৰকাশ কৰাৰ বিশেষ ক্ষমতা দেখা যায়। স্বাধীনতা আন্দোলনৰ সময়ত ৰচিত তেওঁৰ সংগ্ৰামী গীতসমূহে আন্দোলনকাৰীসকলৰ মাজত সাহস আৰু উদ্দীপনা সঞ্চাৰ কৰিছিল। আনহাতে, ''তুমি'' আৰু ''বীণা''ৰ দৰে কাব্যগ্ৰন্থত প্ৰেম, সৌন্দৰ্য আৰু অতীন্দ্ৰিয় অনুভূতিৰ প্ৰকাশ দেখা যায়। তেওঁৰ কবিতাৰ ভাষা শক্তিশালী, ছন্দ গম্ভীৰ আৰু প্ৰকাশভংগী উদ্দীপনামূলক। অসমীয়া কবিতাত জাতীয়তাবাদী চেতনাৰ বিকাশত তেওঁৰ ৰচনাৰ বিশেষ স্থান আছে।<ref>{{cite web |title=আজি অসম কেশৰী অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰীৰ জন্মদিন |url=https://newsonair.gov.in/as/%E0%A6%86%E0%A6%9C%E0%A6%BF-%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0/ |website=আকাশবাণী |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==সংবাদপত্ৰ আৰু প্ৰকাশন জগতলৈ অৱদান== অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ সাহিত্যিক আৰু ৰাজনৈতিক চিন্তাধাৰা প্ৰচাৰৰ অন্যতম মাধ্যম আছিল সংবাদপত্ৰ আৰু আলোচনী। তেওঁ কেৱল সাহিত্য ৰচনা কৰাই নহয়, নিজৰ চিন্তাধাৰা প্ৰকাশ আৰু জনসাধাৰণৰ মাজত জাতীয় চেতনা জগাই তোলাৰ উদ্দেশ্যে প্ৰকাশন কাৰ্যতো জড়িত হৈছিল। ১৯১৮ চনত চন্দ্ৰনাথ শৰ্মাৰ সহযোগত তেওঁ ''চেতনা'' নামৰ মাহেকীয়া আলোচনী প্ৰকাশ কৰে। এই আলোচনীৰ জৰিয়তে তেওঁ স্বাধীনতা আন্দোলন, স্বদেশপ্ৰেম, জাতীয় সমস্যা, সমাজ সংস্কাৰ আৰু অসমীয়া ভাষা-সংস্কৃতিৰ বিভিন্ন দিশৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=অম্বিকাগিৰীৰ ‘চেতনা’ আৰু সমাজ ইতিহাসৰ পটভূমি |url=https://mahabahu.com/%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A7%B0-%E0%A6%9A%E0%A7%87%E0%A6%A4%E0%A6%A8%E0%A6%BE-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81/?amp=1 |website=মহাবাহু |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> গুৱাহাটীত তেওঁ ''অৰুণা প্ৰেছ'' স্থাপন কৰি প্ৰকাশন কাৰ্য আগবঢ়াই নিছিল। এই প্ৰেছৰ জৰিয়তে অসমীয়া ভাষাত সাহিত্য আৰু চিন্তামূলক লেখা প্ৰকাশৰ সুবিধা সৃষ্টি হৈছিল। তেওঁৰ প্ৰকাশন কাৰ্য কেৱল সাহিত্য চৰ্চাতে সীমাবদ্ধ নাছিল। অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰচাৰ, জাতীয় চেতনা আৰু সামাজিক দায়বদ্ধতাৰ প্ৰসাৰো ইয়াৰ অন্যতম উদ্দেশ্য আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ''ডেকা অসম'' নামৰ কাকত প্ৰকাশ আৰু সম্পাদনাৰ সৈতেও জড়িত হৈছিল।<ref>{{cite web |title=অম্বিকাগিৰীৰ ‘চেতনা’ আৰু সমাজ ইতিহাসৰ পটভূমি |url=https://mahabahu.com/%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A7%B0-%E0%A6%9A%E0%A7%87%E0%A6%A4%E0%A6%A8%E0%A6%BE-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81/?amp=1 |website=মহাবাহু |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==সংগঠনমূলক আৰু অৰ্থনৈতিক অৱদান== অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে অসমীয়া সমাজৰ সামগ্ৰিক উন্নতিৰ বাবে বিভিন্ন সংগঠন আৰু প্ৰতিষ্ঠান গঢ়ি তোলাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁৰ মতে, এটা জাতিৰ উন্নতিৰ বাবে ৰাজনৈতিক স্বাধীনতাৰ লগতে ভাষা, সংস্কৃতি আৰু অৰ্থনৈতিক স্বাৱলম্বিতাও সমানে প্ৰয়োজনীয়। এই চিন্তাৰ আধাৰত তেওঁ অসমীয়া সমাজৰ অধিকাৰ আৰু স্বাৰ্থ ৰক্ষাৰ বাবে বিভিন্ন সংগঠন গঠনৰ উদ্যোগ লৈছিল। তেওঁ অসম সংৰক্ষিণী সভা আৰু অসম জাতীয় মহাসভাৰ সৈতে জড়িত আছিল। অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰচাৰ আৰু শিক্ষাৰ বিস্তাৰৰ উদ্দেশ্যে অসম শিক্ষা প্ৰচাৰ সমিতিও গঠন কৰিছিল। এই সংগঠনসমূহৰ জৰিয়তে তেওঁ অসমীয়া জাতিৰ স্বকীয়তা, ভাষিক অধিকাৰ আৰু সামাজিক সংহতিৰ প্ৰতি জনসাধাৰণৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Ambikagiri Raichoudhury |url=https://www.assams.info/people/ambikagiri-raichoudhury |website=Assams.Info |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰতো তেওঁ আত্মনিৰ্ভৰশীলতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। স্বদেশী সামগ্ৰীৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি আৰু থলুৱা উদ্যোগ স্থাপনৰ জৰিয়তে অসমীয়া লোকসকলক স্বাৱলম্বী কৰি তোলাৰ চেষ্টা কৰিছিল। এই উদ্দেশ্যে তেওঁ স্বদেশী কিনক সংঘ গঠন কৰাৰ লগতে মায়াবিনী কেমিকেল ৱৰ্কছ নামৰ উদ্যোগ স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ এই প্ৰচেষ্টাই জাতীয়তাবাদৰ সৈতে অৰ্থনৈতিক আত্মপ্ৰতিষ্ঠাৰ ধাৰণাকো সংযুক্ত কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী আৰু অসমীয়া সাংবাদিকতা |url=https://mahabahu.com/%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%9A%E0%A7%8C%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%86/ |website=মহাবাহু |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==মৃত্যু== ১৯৬৭ চনৰ ২ জানুৱাৰীৰ সন্ধিয়া ৬ বাজি ৪৫ মিনিটত ৮২ বছৰ বয়সত অসম কেশৰী অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ মৃত্যু হয়। ৩ জানুৱাৰীৰ দিনৰ ১ বাজি ৩০ মিনিটত গুৱাহাটীৰ [[শিলপুখুৰী]]স্থিত নৱগ্ৰহ শ্মশানত তেওঁৰ শেষকৃত্য সম্পন্ন কৰা হয়।<ref name="ৰায়চৌধুৰী"/><ref>{{cite web |title=আজি অসম কেশৰী অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰীৰ জন্মদিন |url=https://newsonair.gov.in/as/%E0%A6%86%E0%A6%9C%E0%A6%BF-%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0/ |website=আকাশবাণী |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==সন্মান আৰু স্মৃতি== অসমীয়া সাহিত্য আৰু জাতীয় জীৱনলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী অসমৰ সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ ইতিহাসত স্মৰণীয় হৈ আছে। ১৯৫০ চনত তেওঁ [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ মাৰ্ঘেৰিটা অধিৱেশনৰ সভাপতিৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল। তেওঁৰ সাহিত্যিক অৱদানৰ স্বীকৃতিস্বৰূপে ''বেদনাৰ উল্কা'' কাব্যগ্ৰন্থৰ বাবে তেওঁ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=আজি অসম কেশৰী অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰীৰ জন্মদিন |url=https://newsonair.gov.in/as/%E0%A6%86%E0%A6%9C%E0%A6%BF-%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0/ |website=আকাশবাণী |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> তেওঁৰ জন্ম আৰু মৃত্যুদিন উপলক্ষে অসমৰ বিভিন্ন স্থানত স্মৃতিচাৰণ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়। বৰপেটা চহৰৰ নবীন চন্দ্ৰ বৰদলৈ উদ্যানৰ ওচৰত থকা তেওঁৰ প্ৰতিমূৰ্তিস্থলীত বিভিন্ন অনুষ্ঠান-সংগঠনে শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জ্ঞাপন কৰে। তেওঁৰ জন্মদিন উপলক্ষে কবিতা আবৃত্তি আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচীৰো আয়োজন কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=ৰাজ্যৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত আজি অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰীৰ জন্মদিন উপলক্ষে শ্ৰদ্ধা নিবেদন |url=https://newsonair.gov.in/as/ambikagiri-2/ |website=আকাশবাণী |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==ৰায়চৌধুৰীৰ গ্ৰন্থপঞ্জী== ===কবিতা=== * তুমি (ৰচনা: ১৯০৭, বৰপেটা; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯১৬ খৃঃ, ডিব্ৰুগড়) * বীণা (ৰচনা: ১৯০৭, বৰপেটা; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯১৬ খৃঃ, ডিব্ৰুগড়) * অনুভূতি (ৰচনা: ১৯১০-১৯৫৪, ৬১টা কবিতাৰ সংকলন, প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৫৪, গুৱাহাটী) * স্থাপন কৰ স্থাপন কৰ আৰু মই আছোঁ মই আছোঁ (দুটা কবিতাৰ সংকলন; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৫৮, গুৱাহাটী) * বেদনাৰ উল্কা (৪৬ টা কবিতাৰ সংকলন; ৰচনা:১৯২০-১৯৬০; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৬৪, গুৱাহাটী) * দেশেই ভগৱান (প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৬৫, গুৱাহাটী) ===গীত=== * বন্দো কি ছন্দেৰে (২৫টা গীতৰ সংকলন; ৰচনা: ১৯০৫-১৯৫০; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৫৮, গুৱাহাটী) ===গদ্য ৰচনা=== * জগতৰ শেষ আদৰ্শ আৰু বিশ্ব শান্তি স্থাপনৰ পথ (ৰচনা:১৯১৪; প্ৰথম প্ৰকাশ:১৯১৬, ডিব্ৰুগড়) * শতধাৰ (ৰচনা: ১৯২৩, গুৱাহাটী) * আহুতি (৪১টা প্ৰৱন্ধৰ সংকলন; ৰচনা: ১৯১৪-১৯৫০; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৫৩, গুৱাহাটী) * ডেকা-ডেকেৰীৰ বেদ (ৰচনা: ১৯৩৫-৪২; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৪২, গুৱাহাটী) * ভাৰতীয় স্বৰাজ আৰু অসমীয়া স্বৰাজ (প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৩৪) * স্বাধীন পঞ্চায়ৎ ৰাষ্ট্ৰগঠনৰ প্ৰাথমিক আঁচনি (প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৪২, গুৱাহাটী) * আত্মৰক্ষী বাহিনী গঠন (প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৮৭, গুৱাহাটী) ===নাটক=== * জয়দ্ৰথ বধ (ৰচনা: ১৯১১, বৰপেটা; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৬১, গুৱাহাটী) * কল্যাণময়ী (ৰচনা: ১৯১১, বৰপেটা; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯১৪, আৱাহন) ===বিবিধ=== * স্বৰ্গ মৰ্ত ডাক বিভাগ (ৰূপাত্মক ৰচনা, আসাম বান্ধৱ ২য় বছৰ, ১ম সংখ্যা) * বিপ্লৱৰ শেষ (চেতনাত প্ৰকাশিত) * বিশ্বনাট্য (ৰূপক নাট, ১ম বছৰ চেতনাত প্ৰকাশিত) * ধুনপেচ (নাট্য দৃশ্য, আসাম বান্ধৱ ৮ম বছৰ, ১২শ সংখ্যা) * শ্ৰীৰামচন্দ্ৰ আৰু তাৰা (ৰেডিঅ’ নাট, ১৯৬৫ খৃঃত প্ৰচাৰিত) * ফৰাছী মহিলাৰ উক্তি (নাটকীয় কবিতা, আসাম বান্ধৱ ৭ম বছৰ, ৩য় সংখ্যা) ===সম্পাদিত=== * সাহিত্য মঞ্জৰী (শুচিব্ৰতা ৰায়চৌধুৰীৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে সম্পাদিত) * বেণু (গীতৰ সংকলন) * মোৰ দাদা (স্বৰ্গীয় গিৰীশচন্দ্ৰ ৰায়চৌধুৰীৰ জীৱনী) * মোৰ জীৱনৰ ধুমুহা এছাটি (অসম বাণী, অসম বাতৰি, ৰামধেনু আদিত প্ৰকাশিত প্ৰৱন্ধ সংকলন) * বন্দিনী ভাৰত (নাটক) * ভক্ত গৌৰৱ বা শিখীধ্বজৰ দান পৰীক্ষা (যাত্ৰা গীতিনাট্য) ===ইংৰাজী=== * চঙচ্‌ অৱ দ্য চেল (অনুবাদ: বাণীকান্ত কাকতি আৰু ড° বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা, ১৯৪২) * ফাইনেল গল অৱ এ মেন এণ্ড লাষ্টিং পিচ (অনুবাদ: মহেন্দ্ৰ বৰা, ১৯৬০) (প্ৰথমখন কাৰাবাসত থকাৰ সময়ত লিখা গীতৰ পুথি, দ্বিতীয়খন জগতৰ শেষ আদৰ্শ আৰু বিশ্ব শান্তি স্থাপনৰ পথ শীৰ্ষক প্ৰৱন্ধৰ ইংৰাজী ভাষান্তৰ) ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বহিঃ সংযোগ== * [http://www.xophura.net/tag/ambikagiri-raichoudhury অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰীৰ কেইটামান কবিতা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140429233156/http://www.xophura.net/tag/ambikagiri-raichoudhury |date=2014-04-29 }} {{অসমীয়া ভাষাত সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰা সাহিত্যিকসকল}} {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া নাট্যকাৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]] [[শ্ৰেণী:অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী]] gm6gptb9qy5frqmjwamyxilpzti8dy2 651894 651892 2026-11-10T05:59:06Z AjayDas 12623 /* সন্মান আৰু স্মৃতি */ 651894 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | bgcolour = darkblack | name = অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী | image = AmbikagiriRaichoudhuryPic.jpeg | image_size = 140px | caption = | birth_date = ১৮ ডিচেম্বৰ, ১৮৮৫ | birth_place = [[বৰপেটা]] | death_date = ২ জানুৱাৰী, ১৯৬৭ | death_place = | occupation = কবি, গায়ক, লেখক, সংবাদসেৱী, সমাজ-সেৱক, স্বাধীনতা সংগ্ৰামী | notable_works = বেদনাৰ উল্কা, তুমি, বীণা | parents = কৃষ্ণৰাম ৰায়চৌধুৰী (পিতৃ) <br />দেৱকী দেৱী (মাতৃ) | spouse = কৌশল্যা দেৱী | children =[[শুচিব্ৰতা ৰায়চৌধুৰী]] | relatives = [[গিৰীশ চন্দ্ৰ ৰায়চৌধুৰী]] (জেষ্ঠ ভাতৃ) | nationality = ভাৰতীয় | period = | awards = [[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা]] | influenced = | signature = }} '''অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী''' ({{lang-en|Ambikagiri Raichoudhury}}; ১৮৮৫-১৯৬৭) কুৰি শতিকাৰ [[অসম]]ৰ এজন কবি, গীতিকাৰ, গায়ক, গদ্য-লেখক, সংবাদ-সেৱী, আলোচনী সম্পাদক, সমাজ-সেৱক আৰু [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰাম]]ৰ সংগ্ৰামী। ওৰে জীৱন অসম আৰু অসমীয়াৰ স্বাৰ্থৰ হকে মাত মতা আৰু জাগৰণৰ চেতনা সঞ্চাৰিত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা বাবে তেওঁক ''অসম কেশৰী'' (কেশৰী = Lion) উপাধিৰে সম্বোধিত কৰা হয়। ১৯৫০ চনৰ ১১ আৰু ১২ মাৰ্চত [[মাৰ্ঘেৰিটা]]ত অনুষ্ঠিত [[অসম সাহিত্য সভা|অসম সাহিত্য সভাৰ]] একবিংশতম অধিৱেশনত ৰায়চৌধুৰীয়ে সভাপতিত্ব কৰিছিল৷<ref name="ৰায়চৌধুৰী">{{cite book | title=অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী | publisher=[[অসম সাহিত্য সভা]] | author=[[নন্দ তালুকদাৰ]] | Author's article name=অম্বিকাগিৰী : জীৱন পৰিচিতি | year=১৯৬৮ | location=[[যোৰহাট]] | pages=২৩৯-২৪৬}}</ref><ref>[http://www.asamsahityasabha.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=56 ১৯১৭ চনৰ পৰা অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতিসকলৰ তালিকা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130129233721/http://www.asamsahityasabha.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=56 |date=2013-01-29 }} [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ ৱেবছাইট, আহৰণ: ১৮ নৱেম্বৰ, ২০১২।</ref> ১৯৬৫ চনত ৰায়চৌধুৰীয়ে সাহিত্য অকাডেমী বঁটা লাভ কৰে।<ref name="indiaonline.in">{{cite web | url=https://www.indiaonline.in/about/personalities/writersandpoets/ambikagiri-raichoudhry | title=Ambikagiri Raichoudhry | publisher=indiaonline.in | accessdate=22 June 2022 | archivedate=22 June 2022 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20220622103156/https://www.indiaonline.in/about/personalities/writersandpoets/ambikagiri-raichoudhry | deadurl=yes }}</ref> ==শৈশৱ আৰু বংশ পৰিচয়== [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ]] বংশৰ জগদানন্দ বা ৰামৰায় অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ পূৰ্বপুৰুষ। ১৮০৭ শকৰ ৪ পুহত, ইংৰাজী ১৮৮৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত; বৰপেটাত অম্বিকাগিৰিৰ জন্ম হয়। বৰপেটাৰ বিখ্যাত কায়স্থ কুলীয় ৰায়চৌধুৰী পৰিয়ালৰ কৃষ্ণৰাম ৰায়চৌধুৰী অম্বিকাগিৰীৰ পিতৃ আৰু মাতৃ দেৱকী দেৱী [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ]] চৰিত প্ৰণেতা শ্ৰীৰামচৰণ ঠাকুৰৰ বংশজাত।<ref name="indiaonline.in" /><ref name="ৰায়চৌধুৰী"/> তেওঁ পিতৃ-মাতৃৰ দ্বিতীয় সন্তান আছিল। ককায়েক গিৰীশ চন্দ্ৰ ৰায়চৌধুৰী অভিনেতা আৰু শিক্ষাবিদ আছিল। আন দুগৰাকী ভগ্নী, ক্ৰমে ৰোহিণী দেৱী আৰু লক্ষ্মী প্ৰিয়া দেৱী। ৰোহিণী দেৱীৰ পুত্ৰ সাহিত্যিক মহেশচন্দ্ৰ দেৱগোস্বামী নগাঁও ছোৱালী কলেজৰ অধ্যক্ষ আছিল। সৰুতেই পিতৃ বিয়োগ হোৱাত অম্বিকাগিৰী আৰু ককায়েক গিৰীশ চন্দ্ৰৰ পঢ়া-শুনাৰ ভাৰ লৈছিল মোমায়েকসকলে। [[বৰপেটা|বৰপেটাত]] প্ৰাথমিক শিক্ষা লাভ কৰা অম্বিকাগিৰীয়ে বৃত্তি লাভ কৰি প্ৰাইমেৰী পৰীক্ষাত উৰ্ত্তীণ হৈছিল। ১৮৯৯ খৃঃত তেওঁ তাৰাবাৰী হৈ জাহাজত গুৱাহাটীলৈ আহে আৰু [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীৰ]] সোণাৰাম হাইস্কুলত ইংৰাজী শিক্ষা লয়। পঢ়ি থাকোঁতেই তেওঁ পান বজাৰৰ বিখ্যাত ব্যায়াম বীৰ বিভৱানন্দ চৌধুৰীৰ অধীনত ব্যায়াম শিকিছিল। ১৯০০ খৃঃৰ পিছত কিছুদিন তেওঁ গৌৰীপুৰ আৰু শিৱসাগৰতো পঢ়িছিল। পিছত পুনৰ গুৱাহাটীলৈ আহে। <ref name="ৰায়চৌধুৰী"/> স্কুলীয়া শিক্ষা আধাতে বিসৰ্জন দি ১৯০৪-০৫ চনৰ পৰাই তেওঁ [[স্বদেশী আন্দোলন]]ত আৰু সামাজিক উন্নয়নমূলক কাম-কাজত যোগ দিছিল। আন কেইজনমান ডেকা ছাত্ৰৰ লগ লাগি তেওঁ এই সময়ছোৱাতে ইংৰাজ-বিৰোধী এনাৰ্কিষ্ট দল গঠন কৰি দীঘলী পুখুৰীৰ উত্তৰ পাৰে থকা ইংৰাজ চাহাবৰ ক্লাৱ ঘৰত অগ্নিসংযোগ কৰিছিল। সৰস্বতী পূজাৰ সময়ত একে ৰাতিতে বন্দিনী ভাৰত মাতা নামে এখন নাটক লিখি কলেজিয়েট স্কুলত পূজাৰ দিনা মঞ্চস্থ কৰিছিল। নাটকখনে দৰ্শকৰ মাজত মৃদু উত্তেজনাৰ সৃষ্টি কৰিছিল। পিছত পুলিচে এইখন বাজেয়াপ্ত কৰে।<ref name="ৰায়চৌধুৰী"/> উগ্ৰবাদী কৰ্ম-কাণ্ডত জড়িত হোৱাৰ সময়ত অম্বিকাগিৰিয়ে দীঘাই কলিতালৈ নাম সলাইছিল। তেওঁক ইংৰাজ চৰকাৰে ১৯০৭ চনৰপৰা ১৯১৫ চনলৈ [[বৰপেটা]]ত নজৰবন্দী কৰি ৰাখে। নজৰবন্দী হৈ থকা সময়ছোৱাতে তেওঁ ''বীণা'', ''তুমি'', ''অনুভূতি'' আদি কবিতা সংকলনৰ কবিতাসমূহ লিখে। <ref name="কথা">{{cite book | title=কথা বৰণ্য ১০০ (সম্পাদক: শোণিত বিজয় দাস, মুনীন বায়ন) | publisher=কথা | author=ড° তিলক বৰা | Author's article name=অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী | year=২০০৬ | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=৪৮-৪৯ | isbn=81-89148-14-1}}</ref> ==ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক জীৱন== [[বৰপেটা]]ত থকা কালছোৱাত অম্বিকাগিৰীয়ে ৰাজনৈতিক কাৰ্যাৱলী পৰিহাৰ কৰি বৰপেটাৰ সমাজ জীৱনলৈ চাই কিছুমান সামাজিক সংগঠনমূলক আৰু সাহিত্য-সংস্কৃতিমূলক কামত আত্মনিয়োগ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য আছিল- দুখীয়া ছাত্ৰৰ পঢ়া-শুনাৰ সুবিধাৰ্থে পুঁজি গঠন, থলুৱা ঢুলীয়া চাৰ্কাচৰ সংশোধিত ৰূপত “[[শংকৰদেৱ চাৰ্কাচ]]” গঠন, অসমীয়া [[লোকগীত]] আৰু [[বৰগীত]] চৰ্চাৰ বাবে মানুহক উৎসাহিত কৰা ইত্যাদি। তদুপৰি তেওঁ বৰপেটাৰ সমাজ জীৱনৰ পৰা বঙলা যাত্ৰা নাটৰ প্ৰভাৱ লোপ কৰাত প্ৰভূত অৰিহণা যোগায়। ১৯১৫ চনত [[ডিব্ৰুগড়]]লৈ গৈ অম্বিকাগিৰীয়ে ৰে'ল বিভাগত টাইপিষ্ট, সংগীত শিক্ষক আদি হিচাপে কৰ্মৰত হোৱাৰ উপৰিও হৰেকৃষ্ণ দাসৰ সৈতে ''[[আসাম বান্ধৱ]]'' নামৰ সাহিত্য আলোচনীখনৰ সাহিত্য সম্পাদক ৰূপে কাম কৰে। তাৰ পিছৰ কালছোৱাত তেওঁৰ সৰহভাগ সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক চিন্তাধাৰা নিজে ছপাই উলিওৱা ''[[চেতনা]]''ৰ সম্পাদকীয় ৰূপেই প্ৰকাশ পাইছিল। ইয়াৰ লগতে ''ডেকা অসম'' নামৰ আলোচনীৰো তেওঁ সম্পাদক আছিল।<ref name="indiaonline.in" /> [[অসহযোগ আন্দোলন]]ৰ সময়ত কাৰাবাসত ভোগা শাস্তিৰ অভিজ্ঞতাৰে তেওঁ ''তই ভাঙিব লাগিব শিল'', ''ধৰ ঝাৰু ধৰ ভাই'', ''কি দেখাবি ভয় কাৰাগাৰ'' আদি সংগ্ৰামী উদ্দীপনাৰ গীত ৰচনা কৰে, যিবোৰে আন সংগ্ৰামীসকলক যথেষ্ট অনুপ্ৰেৰণা যোগায়। ১৯৩০ চনৰ আন্দোলনত অম্বিকাগিৰিয়ে পুনৰ কাৰাবাস খাটে। সেই সময়ৰ কংগ্ৰেছৰ সাংগঠনিক কাৰ্যৰ বাবে তেওঁ ‘ডিক্টেটৰ’ নিয়োজিত হৈছিল। ৰাজনৈতিক দিশত তেওঁ [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ অনুগামী এজন নিভাঁজ দেশপ্ৰেমিক আহিল। যি ক্ষেত্ৰত কংগ্ৰেছৰ নেতাসকলে আন্দোলনৰ সময়ছোৱাত বিবিধ দিশৰ পৰা অসমীয়া জাতি সত্ত্বাক হেঁচা মাৰি ধৰিব বিচৰা বহিৰাগতৰ সমাগম, অসমৰ খেতিৰ মাটিৰ ওপৰত পমুৱাৰ বে-দখল, চাকৰি-ব্যৱসায় আদি ক্ষেত্ৰৰ পৰা অসমীয়াৰ অধিকাৰ সংকোচন ইত্যাদি প্ৰশ্নৰ প্ৰতি মনোযোগ কমকৈ দিছিল সেই ক্ষেত্ৰত [[অসম]] আৰু [[অসমীয়া]]ৰ ভৱিষ্যতলৈ লক্ষ্য কৰি অম্বিকাগিৰীয়ে [[কংগ্ৰেছ]]ৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিও “অসমীয়াৰ অধিকাৰ আৰু স্বাৰ্থ সংৰক্ষণী সভা”, “[[অসম জাতীয় মহাসভা]]”, আৰু ''[[অসম শিক্ষা প্ৰচাৰ সমিতি]]'' আদি স্থাপন কৰিছিল আৰু অসমীয়া জাতিৰ মৰ্যাদা ৰক্ষাৰ বাবে অহোপুৰুষাৰ্থ কৰিছিল। স্বদেশী আন্দোলনৰ সময়ত তেওঁ "সেৱা সংঘ" নামৰ এটা বিপ্লৱী সংগঠনৰ জন্ম দিছিল ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ''স্বদেশী কিনক সংঘ'' খুলি নিজে ''মায়াবিনী কেমিকেল ৱৰ্কছ'' নামৰ ব্যৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠান পাতি অম্বিকাগিৰীয়ে অসমীয়া সমাজক অৰ্থনৈতিকভাৱে আত্মপ্ৰতিষ্ঠাৰ পথ প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ যত্ন কৰিছিল। নিজৰ মতবাদ ৰাইজৰ মাজত প্ৰকাশ কৰিবলৈ তেওঁ ''ডেকা-ডেকেৰীৰ বেদ'', ''আহুতি'' আদি পুথি ৰচনা কৰিছিল। ১৯৪৬-৪৭ চনত অসমক [[পাকিস্তান]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ আশংকাৰ সময়ত জাতি ৰক্ষাৰ উদ্দেশ্যেৰে অসমীয়া হিন্দু-মুছলমানৰ ঐক্যবদ্ধ প্ৰচেষ্টাৰে সংগঠিত কৰিছিল ''অসম আত্মৰক্ষী বাহিনী''। আনহাতে সমষ্টি গঠনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ জনাই আমৰণ অনশনৰ সংকল্প ঘোষণা কৰিছিল । ১৯৬০ চনৰ [[চৰকাৰী ভাষা আন্দোলন (অসম)|ভাষা আন্দোলন]]ৰ সময়ত, চৰকাৰে অসমীয়া ভাষাক ৰাজ্যভাষা ৰূপে ঘোষণা কৰিবলৈ ইতস্ততঃ বোধ কৰাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত, অসম চৰকাৰে তেওঁক দিয়া “সাহিত্যিক পেঞ্চন” তেওঁ বৰ্জন কৰিছিল।<ref>প্ৰণতি শৰ্মা গোস্বামী আৰু অনিল শৰ্মা (সম্পাদনা) ১৯৯৯ ''কুৰি শতিকাৰ কুৰিজন বিশিষ্ট অসমীয়া'', জাৰ্নাল এম্পৰিয়াম,পৃ: ৬৬</ref> ==সাহিত্যিক জীৱন== অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে ১৯১৫ চনত ''তুমি'' আৰু ১৯১৬ চনত ‘বীণা’ নামৰ কবিতা পুথি প্ৰকাশ কৰে। ১৯১৮ চনত চন্দ্ৰনাথ শৰ্মাৰ সহযোগিতাত ‘চেতনা’ নামৰ মাহেকীয়া আলোচনী উলিয়ায়। তেখেতে ‘চেতনা’ৰ লিখাবোৰত [[স্বাধীনতা আন্দোলন]], অসহযোগিতা, ৰাজনীতিত হিংসা-অহিংসাৰ স্থান, দেশ-বিদেশৰ বিবিধ সমস্যা আদিৰ উপৰি বিশেষভাৱে [[অসম]] দেশ,অসমৰ জাতীয় সমস্যা আদিৰ বিষয়ে বিষদভাৱে আলোচনা কৰিছিল। ১৯২১ চনৰ [[অসহযোগ আন্দোলন]]ৰ সময়ত জেলত থাকোঁতে বহুতো জাতীয়তাবাদী গীত ৰচনা কৰে। ইয়াৰেই [[ইংৰাজী]] ভাঙনি ‘Songs of The Cell’ নামেৰে পিছলৈ প্ৰকাশ পায়। ৰায়চৌধুৰীৰ প্ৰকাশিত আন কবিতা পুথিসমূহ হ’ল- ‘অনুভূতি’, ‘স্থাপন কৰ, স্থাপন কৰ’(১৯৫৮), ‘বেদনাৰ উল্কা’(১৯৬৪) আৰু ‘আজি বন্দো কি ছন্দেৰে’<ref name="এনাজৰী ডট কম">{{cite web | url=http://enajori.com/2012/02/%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A6%BF-%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%9A%E0%A7%8C%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%B0/ | title=অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰীৰ মই বিপ্লৱী মই তাণ্ডৱী – সমকালীন সমাজৰ এক প্ৰতিচ্ছবি | accessdate=ফেব্ৰুৱাৰী, ০২, ২০১২ | author=অঞ্জল বৰা | archivedate=2012-03-24 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120324124757/http://enajori.com/2012/02/%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A6%BF-%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%9A%E0%A7%8C%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%B0/ | deadurl=yes }}</ref>। তাৰ বাহিৰেও ভালেখিনি কবিতা বিবিধ আলোচনীত প্ৰকাশ পায়। গদ্যৰ ভিতৰত ‘আহুতি’ (১৯৫৪), ‘ডেকা-ডেকেৰীৰ বেদ’ আৰু ‘কল্যাণময়ী’, ‘ভক্তগৌৰৱ’, ‘জয়দ্ৰথ বধ’ নামৰ তিনিখন নাটক প্ৰকাশ হৈছে। ৰায়চৌধুৰীৰ কবিতাত দুটা প্ৰধান সুৰ ধ্বনিত হৈছে। এটা হৈছে দৃপ্ত [[জাতীয়তাবাদ]]ৰ দুন্দভিধ্বনি আৰু আনটো ''তুমি'' আৰু ''বীণা''ত থকা ৰহস্যবাদ বা অতীন্দ্ৰিয়বাদৰ কোমল সুৰ। ‘তুমি’ কাব্য প্ৰিয়তমাৰ দৈহিক সৌন্দৰ্য-আকৰ্ষণত আৰম্ভ হৈ শেষত বিশ্বসুন্দৰৰ বিশ্বব্যাপী সৌন্দৰ্য আৰু অতীন্দ্ৰিয় আকৰ্ষণত পৰিসমাপ্তি ঘটিছে। তেওঁৰ জাতীয়তাবাদী কবিতাত নিষ্পেষণ আৰু অত্যাচাৰৰ বিৰূদ্ধে তীব্ৰ প্ৰতিবাদ, ''দুৰ্গম গিৰি কান্তাৰ মৰু'' অতিক্ৰম কৰি জীৱনযুদ্ধত বীৰদৰ্পে আগবাঢ়িবলৈ উদাত্ত আহ্বান পোৱা যায়<ref name="এনাজৰী ডট কম" />। কবিয়ে এনে এটা জীৱন কামনা কৰে য’ত ব্যক্তিয়ে সংগ্ৰামৰ মাজেদি সকলো গ্লানি,ভণ্ডামি,নীচতা আঁতৰাই মানৱতাই বিকাশ ঘটাব পাৰে। ৰায়চৌধুৰীৰ কবিতাৰ শব্দগঠন আৰু তান বা শ্বাসাঘাত প্ৰধান বলিষ্ঠ ছন্দও অসমীয়া [[কবিতা]]ৰ বিশেষ সম্পদ।<ref>সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা, ১৯৯৬, ''অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত'', অৰুণোদয় প্ৰেছ, পৃ: ২৮৬</ref> ===সাহিত্যিক চিন্তাধাৰা আৰু বৈশিষ্ট্য=== অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ সাহিত্যৰ মূল বৈশিষ্ট্য হৈছে জাতীয়তাবাদ, দেশপ্ৰেম, মানৱতাবাদ আৰু আধ্যাত্মিক চিন্তাৰ সমন্বয়। তেওঁৰ কবিতাত এফালে পৰাধীনতাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ আৰু আনফালে মানৱ জীৱনৰ সৌন্দৰ্য, প্ৰেম আৰু আধ্যাত্মিক অনুভূতি প্ৰকাশ পাইছে। তেওঁৰ ৰচনাত ব্যক্তিগত অনুভূতিৰ লগতে সমগ্ৰ সমাজ আৰু জাতিৰ আশা-আকাংক্ষাও প্ৰতিফলিত হৈছে। তেওঁৰ জাতীয়তাবাদী কবিতাসমূহত পৰাধীনতাৰ শৃংখল ভাঙি স্বাধীনতা অৰ্জনৰ আহ্বান প্ৰকাশ পাইছে। তেওঁৰ গীতসমূহত সুৰ আৰু শব্দৰ মাজেৰে দেশপ্ৰেমৰ অনুভূতি প্ৰকাশ কৰাৰ বিশেষ ক্ষমতা দেখা যায়। স্বাধীনতা আন্দোলনৰ সময়ত ৰচিত তেওঁৰ সংগ্ৰামী গীতসমূহে আন্দোলনকাৰীসকলৰ মাজত সাহস আৰু উদ্দীপনা সঞ্চাৰ কৰিছিল। আনহাতে, ''তুমি'' আৰু ''বীণা''ৰ দৰে কাব্যগ্ৰন্থত প্ৰেম, সৌন্দৰ্য আৰু অতীন্দ্ৰিয় অনুভূতিৰ প্ৰকাশ দেখা যায়। তেওঁৰ কবিতাৰ ভাষা শক্তিশালী, ছন্দ গম্ভীৰ আৰু প্ৰকাশভংগী উদ্দীপনামূলক। অসমীয়া কবিতাত জাতীয়তাবাদী চেতনাৰ বিকাশত তেওঁৰ ৰচনাৰ বিশেষ স্থান আছে।<ref>{{cite web |title=আজি অসম কেশৰী অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰীৰ জন্মদিন |url=https://newsonair.gov.in/as/%E0%A6%86%E0%A6%9C%E0%A6%BF-%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0/ |website=আকাশবাণী |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==সংবাদপত্ৰ আৰু প্ৰকাশন জগতলৈ অৱদান== অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ সাহিত্যিক আৰু ৰাজনৈতিক চিন্তাধাৰা প্ৰচাৰৰ অন্যতম মাধ্যম আছিল সংবাদপত্ৰ আৰু আলোচনী। তেওঁ কেৱল সাহিত্য ৰচনা কৰাই নহয়, নিজৰ চিন্তাধাৰা প্ৰকাশ আৰু জনসাধাৰণৰ মাজত জাতীয় চেতনা জগাই তোলাৰ উদ্দেশ্যে প্ৰকাশন কাৰ্যতো জড়িত হৈছিল। ১৯১৮ চনত চন্দ্ৰনাথ শৰ্মাৰ সহযোগত তেওঁ ''চেতনা'' নামৰ মাহেকীয়া আলোচনী প্ৰকাশ কৰে। এই আলোচনীৰ জৰিয়তে তেওঁ স্বাধীনতা আন্দোলন, স্বদেশপ্ৰেম, জাতীয় সমস্যা, সমাজ সংস্কাৰ আৰু অসমীয়া ভাষা-সংস্কৃতিৰ বিভিন্ন দিশৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=অম্বিকাগিৰীৰ ‘চেতনা’ আৰু সমাজ ইতিহাসৰ পটভূমি |url=https://mahabahu.com/%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A7%B0-%E0%A6%9A%E0%A7%87%E0%A6%A4%E0%A6%A8%E0%A6%BE-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81/?amp=1 |website=মহাবাহু |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> গুৱাহাটীত তেওঁ ''অৰুণা প্ৰেছ'' স্থাপন কৰি প্ৰকাশন কাৰ্য আগবঢ়াই নিছিল। এই প্ৰেছৰ জৰিয়তে অসমীয়া ভাষাত সাহিত্য আৰু চিন্তামূলক লেখা প্ৰকাশৰ সুবিধা সৃষ্টি হৈছিল। তেওঁৰ প্ৰকাশন কাৰ্য কেৱল সাহিত্য চৰ্চাতে সীমাবদ্ধ নাছিল। অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰচাৰ, জাতীয় চেতনা আৰু সামাজিক দায়বদ্ধতাৰ প্ৰসাৰো ইয়াৰ অন্যতম উদ্দেশ্য আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ''ডেকা অসম'' নামৰ কাকত প্ৰকাশ আৰু সম্পাদনাৰ সৈতেও জড়িত হৈছিল।<ref>{{cite web |title=অম্বিকাগিৰীৰ ‘চেতনা’ আৰু সমাজ ইতিহাসৰ পটভূমি |url=https://mahabahu.com/%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A7%B0-%E0%A6%9A%E0%A7%87%E0%A6%A4%E0%A6%A8%E0%A6%BE-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81/?amp=1 |website=মহাবাহু |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==সংগঠনমূলক আৰু অৰ্থনৈতিক অৱদান== অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে অসমীয়া সমাজৰ সামগ্ৰিক উন্নতিৰ বাবে বিভিন্ন সংগঠন আৰু প্ৰতিষ্ঠান গঢ়ি তোলাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁৰ মতে, এটা জাতিৰ উন্নতিৰ বাবে ৰাজনৈতিক স্বাধীনতাৰ লগতে ভাষা, সংস্কৃতি আৰু অৰ্থনৈতিক স্বাৱলম্বিতাও সমানে প্ৰয়োজনীয়। এই চিন্তাৰ আধাৰত তেওঁ অসমীয়া সমাজৰ অধিকাৰ আৰু স্বাৰ্থ ৰক্ষাৰ বাবে বিভিন্ন সংগঠন গঠনৰ উদ্যোগ লৈছিল। তেওঁ অসম সংৰক্ষিণী সভা আৰু অসম জাতীয় মহাসভাৰ সৈতে জড়িত আছিল। অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰচাৰ আৰু শিক্ষাৰ বিস্তাৰৰ উদ্দেশ্যে অসম শিক্ষা প্ৰচাৰ সমিতিও গঠন কৰিছিল। এই সংগঠনসমূহৰ জৰিয়তে তেওঁ অসমীয়া জাতিৰ স্বকীয়তা, ভাষিক অধিকাৰ আৰু সামাজিক সংহতিৰ প্ৰতি জনসাধাৰণৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Ambikagiri Raichoudhury |url=https://www.assams.info/people/ambikagiri-raichoudhury |website=Assams.Info |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰতো তেওঁ আত্মনিৰ্ভৰশীলতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। স্বদেশী সামগ্ৰীৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি আৰু থলুৱা উদ্যোগ স্থাপনৰ জৰিয়তে অসমীয়া লোকসকলক স্বাৱলম্বী কৰি তোলাৰ চেষ্টা কৰিছিল। এই উদ্দেশ্যে তেওঁ স্বদেশী কিনক সংঘ গঠন কৰাৰ লগতে মায়াবিনী কেমিকেল ৱৰ্কছ নামৰ উদ্যোগ স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ এই প্ৰচেষ্টাই জাতীয়তাবাদৰ সৈতে অৰ্থনৈতিক আত্মপ্ৰতিষ্ঠাৰ ধাৰণাকো সংযুক্ত কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী আৰু অসমীয়া সাংবাদিকতা |url=https://mahabahu.com/%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%9A%E0%A7%8C%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%86/ |website=মহাবাহু |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==মৃত্যু== ১৯৬৭ চনৰ ২ জানুৱাৰীৰ সন্ধিয়া ৬ বাজি ৪৫ মিনিটত ৮২ বছৰ বয়সত অসম কেশৰী অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ মৃত্যু হয়। ৩ জানুৱাৰীৰ দিনৰ ১ বাজি ৩০ মিনিটত গুৱাহাটীৰ [[শিলপুখুৰী]]স্থিত নৱগ্ৰহ শ্মশানত তেওঁৰ শেষকৃত্য সম্পন্ন কৰা হয়।<ref name="ৰায়চৌধুৰী"/><ref>{{cite web |title=আজি অসম কেশৰী অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰীৰ জন্মদিন |url=https://newsonair.gov.in/as/%E0%A6%86%E0%A6%9C%E0%A6%BF-%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0/ |website=আকাশবাণী |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==সন্মান আৰু স্মৃতি== অসমীয়া সাহিত্য আৰু জাতীয় জীৱনলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী অসমৰ সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ ইতিহাসত স্মৰণীয় হৈ আছে। ১৯৫০ চনত তেওঁ [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ মাৰ্ঘেৰিটা অধিৱেশনৰ সভাপতিৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল। তেওঁৰ সাহিত্যিক অৱদানৰ স্বীকৃতিস্বৰূপে ''বেদনাৰ উল্কা'' কাব্যগ্ৰন্থৰ বাবে তেওঁ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=আজি অসম কেশৰী অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰীৰ জন্মদিন |url=https://newsonair.gov.in/as/%E0%A6%86%E0%A6%9C%E0%A6%BF-%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0/ |website=আকাশবাণী |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> তেওঁৰ জন্ম আৰু মৃত্যুদিন উপলক্ষে অসমৰ বিভিন্ন স্থানত স্মৃতিচাৰণ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়। বৰপেটা চহৰৰ নবীন চন্দ্ৰ বৰদলৈ উদ্যানৰ ওচৰত থকা তেওঁৰ প্ৰতিমূৰ্তিস্থলীত বিভিন্ন অনুষ্ঠান-সংগঠনে শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জ্ঞাপন কৰে। তেওঁৰ জন্মদিন উপলক্ষে কবিতা আবৃত্তি আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচীৰো আয়োজন কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=ৰাজ্যৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত আজি অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰীৰ জন্মদিন উপলক্ষে শ্ৰদ্ধা নিবেদন |url=https://newsonair.gov.in/as/ambikagiri-2/ |website=আকাশবাণী |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ===তেওঁৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা অনুষ্ঠান আৰু স্মৃতিচিহ্ন=== অসম কেশৰী অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ স্মৃতি যুগমীয়া কৰি ৰখাৰ উদ্দেশ্যে অসমত কেইবাটাও অনুষ্ঠান আৰু স্মৃতিচিহ্ন স্থাপন কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্যসমূহ হ’ল— * ''অম্বিকাগিৰী উদ্যান:'' গুৱাহাটীৰ নৱগিৰি পথত অৱস্থিত এই উদ্যানখন তেওঁৰ স্মৃতিত নামকৰণ কৰা হৈছে। উদ্যানখনত তেওঁৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তিও স্থাপন কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Tribute paid to Axom Kexori Ambikagiri Raichoudhury in Guwahati |url=https://www.sentinelassam.com/cities/guwahati-city/tribute-paid-to-axom-kexori-ambikagiri-raichoudhury-in-guwahati-571129 |website=The Sentinel |date=২ জানুৱাৰী ২০২২}}</ref> * ''অম্বিকাগিৰী স্মৃতি ন্যাস:'' ১৯৮৮ চনত তেওঁৰ কন্যা সুচিব্ৰতা ৰায়চৌধুৰীয়ে তেওঁৰ আদৰ্শ আৰু স্মৃতি সংৰক্ষণৰ উদ্দেশ্যে এই ন্যাস প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ন্যাসটোৱে স্মৃতিচাৰণমূলক আলোচনা-চক্ৰ, কৰ্মশালা আৰু প্ৰকাশনৰ লগতে বিভিন্ন সমাজকল্যাণমূলক কাম-কাজো সম্পন্ন কৰে।<ref>{{cite web |title=How We Started |url=https://amarghar.in/how-we-started-1 |website=Amar Ghar}}</ref> * ''আমাৰ ঘৰ:'' গুৱাহাটীৰ পাথৰকুৱাৰীত অৱস্থিত এই বৃদ্ধাশ্ৰমখন অম্বিকাগিৰী স্মৃতি ন্যাসৰ অধীনত পৰিচালিত। তেওঁৰ স্মৃতিৰ সৈতে সংগতি ৰাখি ইয়াক অম্বিকাগিৰী স্মৃতি বৃদ্ধাশ্ৰম বুলিও জনা যায়।<ref>{{cite web |title=A different home at 60, but not alone |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/a-different-home-at-60-but-not-alone-assam-s-first-old-age-home-coming-up-in-litterateur-ambikagiri-s-memory/cid/847124 |website=The Telegraph |date=২৯ জানুৱাৰী ২০০৩}}</ref> * ''অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী বঁটা:'' অসম সাহিত্য সভাই তেওঁৰ স্মৃতিত এই বঁটা প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite web |title=The Founders |url=https://amarghar.in/the-founders |website=Amar Ghar}}</ref> * ''স্মৃতিমূৰ্তি, বৰপেটা:'' ২০১৮ চনত বৰপেটা চহৰৰ আমতলাত তেওঁৰ স্মৃতিত এটা প্ৰতিমূৰ্তি স্থাপনৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Foundation for Ambikagiri memorial statue laid in Barpeta |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/foundation-for-ambikagiri-memorial-statue-laid-in-barpeta |website=The Sentinel |date=২৬ অক্টোবৰ ২০১৮}}</ref> ==ৰায়চৌধুৰীৰ গ্ৰন্থপঞ্জী== ===কবিতা=== * তুমি (ৰচনা: ১৯০৭, বৰপেটা; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯১৬ খৃঃ, ডিব্ৰুগড়) * বীণা (ৰচনা: ১৯০৭, বৰপেটা; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯১৬ খৃঃ, ডিব্ৰুগড়) * অনুভূতি (ৰচনা: ১৯১০-১৯৫৪, ৬১টা কবিতাৰ সংকলন, প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৫৪, গুৱাহাটী) * স্থাপন কৰ স্থাপন কৰ আৰু মই আছোঁ মই আছোঁ (দুটা কবিতাৰ সংকলন; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৫৮, গুৱাহাটী) * বেদনাৰ উল্কা (৪৬ টা কবিতাৰ সংকলন; ৰচনা:১৯২০-১৯৬০; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৬৪, গুৱাহাটী) * দেশেই ভগৱান (প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৬৫, গুৱাহাটী) ===গীত=== * বন্দো কি ছন্দেৰে (২৫টা গীতৰ সংকলন; ৰচনা: ১৯০৫-১৯৫০; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৫৮, গুৱাহাটী) ===গদ্য ৰচনা=== * জগতৰ শেষ আদৰ্শ আৰু বিশ্ব শান্তি স্থাপনৰ পথ (ৰচনা:১৯১৪; প্ৰথম প্ৰকাশ:১৯১৬, ডিব্ৰুগড়) * শতধাৰ (ৰচনা: ১৯২৩, গুৱাহাটী) * আহুতি (৪১টা প্ৰৱন্ধৰ সংকলন; ৰচনা: ১৯১৪-১৯৫০; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৫৩, গুৱাহাটী) * ডেকা-ডেকেৰীৰ বেদ (ৰচনা: ১৯৩৫-৪২; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৪২, গুৱাহাটী) * ভাৰতীয় স্বৰাজ আৰু অসমীয়া স্বৰাজ (প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৩৪) * স্বাধীন পঞ্চায়ৎ ৰাষ্ট্ৰগঠনৰ প্ৰাথমিক আঁচনি (প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৪২, গুৱাহাটী) * আত্মৰক্ষী বাহিনী গঠন (প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৮৭, গুৱাহাটী) ===নাটক=== * জয়দ্ৰথ বধ (ৰচনা: ১৯১১, বৰপেটা; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৬১, গুৱাহাটী) * কল্যাণময়ী (ৰচনা: ১৯১১, বৰপেটা; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯১৪, আৱাহন) ===বিবিধ=== * স্বৰ্গ মৰ্ত ডাক বিভাগ (ৰূপাত্মক ৰচনা, আসাম বান্ধৱ ২য় বছৰ, ১ম সংখ্যা) * বিপ্লৱৰ শেষ (চেতনাত প্ৰকাশিত) * বিশ্বনাট্য (ৰূপক নাট, ১ম বছৰ চেতনাত প্ৰকাশিত) * ধুনপেচ (নাট্য দৃশ্য, আসাম বান্ধৱ ৮ম বছৰ, ১২শ সংখ্যা) * শ্ৰীৰামচন্দ্ৰ আৰু তাৰা (ৰেডিঅ’ নাট, ১৯৬৫ খৃঃত প্ৰচাৰিত) * ফৰাছী মহিলাৰ উক্তি (নাটকীয় কবিতা, আসাম বান্ধৱ ৭ম বছৰ, ৩য় সংখ্যা) ===সম্পাদিত=== * সাহিত্য মঞ্জৰী (শুচিব্ৰতা ৰায়চৌধুৰীৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে সম্পাদিত) * বেণু (গীতৰ সংকলন) * মোৰ দাদা (স্বৰ্গীয় গিৰীশচন্দ্ৰ ৰায়চৌধুৰীৰ জীৱনী) * মোৰ জীৱনৰ ধুমুহা এছাটি (অসম বাণী, অসম বাতৰি, ৰামধেনু আদিত প্ৰকাশিত প্ৰৱন্ধ সংকলন) * বন্দিনী ভাৰত (নাটক) * ভক্ত গৌৰৱ বা শিখীধ্বজৰ দান পৰীক্ষা (যাত্ৰা গীতিনাট্য) ===ইংৰাজী=== * চঙচ্‌ অৱ দ্য চেল (অনুবাদ: বাণীকান্ত কাকতি আৰু ড° বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা, ১৯৪২) * ফাইনেল গল অৱ এ মেন এণ্ড লাষ্টিং পিচ (অনুবাদ: মহেন্দ্ৰ বৰা, ১৯৬০) (প্ৰথমখন কাৰাবাসত থকাৰ সময়ত লিখা গীতৰ পুথি, দ্বিতীয়খন জগতৰ শেষ আদৰ্শ আৰু বিশ্ব শান্তি স্থাপনৰ পথ শীৰ্ষক প্ৰৱন্ধৰ ইংৰাজী ভাষান্তৰ) ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বহিঃ সংযোগ== * [http://www.xophura.net/tag/ambikagiri-raichoudhury অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰীৰ কেইটামান কবিতা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140429233156/http://www.xophura.net/tag/ambikagiri-raichoudhury |date=2014-04-29 }} {{অসমীয়া ভাষাত সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰা সাহিত্যিকসকল}} {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া নাট্যকাৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]] [[শ্ৰেণী:অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী]] 68wv5j6334ctfqonrdzbip36tx9srl0 651906 651894 2026-11-10T06:39:27Z AjayDas 12623 /* সাহিত্যিক চিন্তাধাৰা আৰু বৈশিষ্ট্য */ 651906 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | bgcolour = darkblack | name = অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী | image = AmbikagiriRaichoudhuryPic.jpeg | image_size = 140px | caption = | birth_date = ১৮ ডিচেম্বৰ, ১৮৮৫ | birth_place = [[বৰপেটা]] | death_date = ২ জানুৱাৰী, ১৯৬৭ | death_place = | occupation = কবি, গায়ক, লেখক, সংবাদসেৱী, সমাজ-সেৱক, স্বাধীনতা সংগ্ৰামী | notable_works = বেদনাৰ উল্কা, তুমি, বীণা | parents = কৃষ্ণৰাম ৰায়চৌধুৰী (পিতৃ) <br />দেৱকী দেৱী (মাতৃ) | spouse = কৌশল্যা দেৱী | children =[[শুচিব্ৰতা ৰায়চৌধুৰী]] | relatives = [[গিৰীশ চন্দ্ৰ ৰায়চৌধুৰী]] (জেষ্ঠ ভাতৃ) | nationality = ভাৰতীয় | period = | awards = [[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা]] | influenced = | signature = }} '''অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী''' ({{lang-en|Ambikagiri Raichoudhury}}; ১৮৮৫-১৯৬৭) কুৰি শতিকাৰ [[অসম]]ৰ এজন কবি, গীতিকাৰ, গায়ক, গদ্য-লেখক, সংবাদ-সেৱী, আলোচনী সম্পাদক, সমাজ-সেৱক আৰু [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰাম]]ৰ সংগ্ৰামী। ওৰে জীৱন অসম আৰু অসমীয়াৰ স্বাৰ্থৰ হকে মাত মতা আৰু জাগৰণৰ চেতনা সঞ্চাৰিত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা বাবে তেওঁক ''অসম কেশৰী'' (কেশৰী = Lion) উপাধিৰে সম্বোধিত কৰা হয়। ১৯৫০ চনৰ ১১ আৰু ১২ মাৰ্চত [[মাৰ্ঘেৰিটা]]ত অনুষ্ঠিত [[অসম সাহিত্য সভা|অসম সাহিত্য সভাৰ]] একবিংশতম অধিৱেশনত ৰায়চৌধুৰীয়ে সভাপতিত্ব কৰিছিল৷<ref name="ৰায়চৌধুৰী">{{cite book | title=অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী | publisher=[[অসম সাহিত্য সভা]] | author=[[নন্দ তালুকদাৰ]] | Author's article name=অম্বিকাগিৰী : জীৱন পৰিচিতি | year=১৯৬৮ | location=[[যোৰহাট]] | pages=২৩৯-২৪৬}}</ref><ref>[http://www.asamsahityasabha.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=56 ১৯১৭ চনৰ পৰা অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতিসকলৰ তালিকা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130129233721/http://www.asamsahityasabha.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=56 |date=2013-01-29 }} [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ ৱেবছাইট, আহৰণ: ১৮ নৱেম্বৰ, ২০১২।</ref> ১৯৬৫ চনত ৰায়চৌধুৰীয়ে সাহিত্য অকাডেমী বঁটা লাভ কৰে।<ref name="indiaonline.in">{{cite web | url=https://www.indiaonline.in/about/personalities/writersandpoets/ambikagiri-raichoudhry | title=Ambikagiri Raichoudhry | publisher=indiaonline.in | accessdate=22 June 2022 | archivedate=22 June 2022 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20220622103156/https://www.indiaonline.in/about/personalities/writersandpoets/ambikagiri-raichoudhry | deadurl=yes }}</ref> ==শৈশৱ আৰু বংশ পৰিচয়== [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ]] বংশৰ জগদানন্দ বা ৰামৰায় অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ পূৰ্বপুৰুষ। ১৮০৭ শকৰ ৪ পুহত, ইংৰাজী ১৮৮৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত; বৰপেটাত অম্বিকাগিৰিৰ জন্ম হয়। বৰপেটাৰ বিখ্যাত কায়স্থ কুলীয় ৰায়চৌধুৰী পৰিয়ালৰ কৃষ্ণৰাম ৰায়চৌধুৰী অম্বিকাগিৰীৰ পিতৃ আৰু মাতৃ দেৱকী দেৱী [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ]] চৰিত প্ৰণেতা শ্ৰীৰামচৰণ ঠাকুৰৰ বংশজাত।<ref name="indiaonline.in" /><ref name="ৰায়চৌধুৰী"/> তেওঁ পিতৃ-মাতৃৰ দ্বিতীয় সন্তান আছিল। ককায়েক গিৰীশ চন্দ্ৰ ৰায়চৌধুৰী অভিনেতা আৰু শিক্ষাবিদ আছিল। আন দুগৰাকী ভগ্নী, ক্ৰমে ৰোহিণী দেৱী আৰু লক্ষ্মী প্ৰিয়া দেৱী। ৰোহিণী দেৱীৰ পুত্ৰ সাহিত্যিক মহেশচন্দ্ৰ দেৱগোস্বামী নগাঁও ছোৱালী কলেজৰ অধ্যক্ষ আছিল। সৰুতেই পিতৃ বিয়োগ হোৱাত অম্বিকাগিৰী আৰু ককায়েক গিৰীশ চন্দ্ৰৰ পঢ়া-শুনাৰ ভাৰ লৈছিল মোমায়েকসকলে। [[বৰপেটা|বৰপেটাত]] প্ৰাথমিক শিক্ষা লাভ কৰা অম্বিকাগিৰীয়ে বৃত্তি লাভ কৰি প্ৰাইমেৰী পৰীক্ষাত উৰ্ত্তীণ হৈছিল। ১৮৯৯ খৃঃত তেওঁ তাৰাবাৰী হৈ জাহাজত গুৱাহাটীলৈ আহে আৰু [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীৰ]] সোণাৰাম হাইস্কুলত ইংৰাজী শিক্ষা লয়। পঢ়ি থাকোঁতেই তেওঁ পান বজাৰৰ বিখ্যাত ব্যায়াম বীৰ বিভৱানন্দ চৌধুৰীৰ অধীনত ব্যায়াম শিকিছিল। ১৯০০ খৃঃৰ পিছত কিছুদিন তেওঁ গৌৰীপুৰ আৰু শিৱসাগৰতো পঢ়িছিল। পিছত পুনৰ গুৱাহাটীলৈ আহে। <ref name="ৰায়চৌধুৰী"/> স্কুলীয়া শিক্ষা আধাতে বিসৰ্জন দি ১৯০৪-০৫ চনৰ পৰাই তেওঁ [[স্বদেশী আন্দোলন]]ত আৰু সামাজিক উন্নয়নমূলক কাম-কাজত যোগ দিছিল। আন কেইজনমান ডেকা ছাত্ৰৰ লগ লাগি তেওঁ এই সময়ছোৱাতে ইংৰাজ-বিৰোধী এনাৰ্কিষ্ট দল গঠন কৰি দীঘলী পুখুৰীৰ উত্তৰ পাৰে থকা ইংৰাজ চাহাবৰ ক্লাৱ ঘৰত অগ্নিসংযোগ কৰিছিল। সৰস্বতী পূজাৰ সময়ত একে ৰাতিতে বন্দিনী ভাৰত মাতা নামে এখন নাটক লিখি কলেজিয়েট স্কুলত পূজাৰ দিনা মঞ্চস্থ কৰিছিল। নাটকখনে দৰ্শকৰ মাজত মৃদু উত্তেজনাৰ সৃষ্টি কৰিছিল। পিছত পুলিচে এইখন বাজেয়াপ্ত কৰে।<ref name="ৰায়চৌধুৰী"/> উগ্ৰবাদী কৰ্ম-কাণ্ডত জড়িত হোৱাৰ সময়ত অম্বিকাগিৰিয়ে দীঘাই কলিতালৈ নাম সলাইছিল। তেওঁক ইংৰাজ চৰকাৰে ১৯০৭ চনৰপৰা ১৯১৫ চনলৈ [[বৰপেটা]]ত নজৰবন্দী কৰি ৰাখে। নজৰবন্দী হৈ থকা সময়ছোৱাতে তেওঁ ''বীণা'', ''তুমি'', ''অনুভূতি'' আদি কবিতা সংকলনৰ কবিতাসমূহ লিখে। <ref name="কথা">{{cite book | title=কথা বৰণ্য ১০০ (সম্পাদক: শোণিত বিজয় দাস, মুনীন বায়ন) | publisher=কথা | author=ড° তিলক বৰা | Author's article name=অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী | year=২০০৬ | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=৪৮-৪৯ | isbn=81-89148-14-1}}</ref> ==ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক জীৱন== [[বৰপেটা]]ত থকা কালছোৱাত অম্বিকাগিৰীয়ে ৰাজনৈতিক কাৰ্যাৱলী পৰিহাৰ কৰি বৰপেটাৰ সমাজ জীৱনলৈ চাই কিছুমান সামাজিক সংগঠনমূলক আৰু সাহিত্য-সংস্কৃতিমূলক কামত আত্মনিয়োগ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য আছিল- দুখীয়া ছাত্ৰৰ পঢ়া-শুনাৰ সুবিধাৰ্থে পুঁজি গঠন, থলুৱা ঢুলীয়া চাৰ্কাচৰ সংশোধিত ৰূপত “[[শংকৰদেৱ চাৰ্কাচ]]” গঠন, অসমীয়া [[লোকগীত]] আৰু [[বৰগীত]] চৰ্চাৰ বাবে মানুহক উৎসাহিত কৰা ইত্যাদি। তদুপৰি তেওঁ বৰপেটাৰ সমাজ জীৱনৰ পৰা বঙলা যাত্ৰা নাটৰ প্ৰভাৱ লোপ কৰাত প্ৰভূত অৰিহণা যোগায়। ১৯১৫ চনত [[ডিব্ৰুগড়]]লৈ গৈ অম্বিকাগিৰীয়ে ৰে'ল বিভাগত টাইপিষ্ট, সংগীত শিক্ষক আদি হিচাপে কৰ্মৰত হোৱাৰ উপৰিও হৰেকৃষ্ণ দাসৰ সৈতে ''[[আসাম বান্ধৱ]]'' নামৰ সাহিত্য আলোচনীখনৰ সাহিত্য সম্পাদক ৰূপে কাম কৰে। তাৰ পিছৰ কালছোৱাত তেওঁৰ সৰহভাগ সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক চিন্তাধাৰা নিজে ছপাই উলিওৱা ''[[চেতনা]]''ৰ সম্পাদকীয় ৰূপেই প্ৰকাশ পাইছিল। ইয়াৰ লগতে ''ডেকা অসম'' নামৰ আলোচনীৰো তেওঁ সম্পাদক আছিল।<ref name="indiaonline.in" /> [[অসহযোগ আন্দোলন]]ৰ সময়ত কাৰাবাসত ভোগা শাস্তিৰ অভিজ্ঞতাৰে তেওঁ ''তই ভাঙিব লাগিব শিল'', ''ধৰ ঝাৰু ধৰ ভাই'', ''কি দেখাবি ভয় কাৰাগাৰ'' আদি সংগ্ৰামী উদ্দীপনাৰ গীত ৰচনা কৰে, যিবোৰে আন সংগ্ৰামীসকলক যথেষ্ট অনুপ্ৰেৰণা যোগায়। ১৯৩০ চনৰ আন্দোলনত অম্বিকাগিৰিয়ে পুনৰ কাৰাবাস খাটে। সেই সময়ৰ কংগ্ৰেছৰ সাংগঠনিক কাৰ্যৰ বাবে তেওঁ ‘ডিক্টেটৰ’ নিয়োজিত হৈছিল। ৰাজনৈতিক দিশত তেওঁ [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ অনুগামী এজন নিভাঁজ দেশপ্ৰেমিক আহিল। যি ক্ষেত্ৰত কংগ্ৰেছৰ নেতাসকলে আন্দোলনৰ সময়ছোৱাত বিবিধ দিশৰ পৰা অসমীয়া জাতি সত্ত্বাক হেঁচা মাৰি ধৰিব বিচৰা বহিৰাগতৰ সমাগম, অসমৰ খেতিৰ মাটিৰ ওপৰত পমুৱাৰ বে-দখল, চাকৰি-ব্যৱসায় আদি ক্ষেত্ৰৰ পৰা অসমীয়াৰ অধিকাৰ সংকোচন ইত্যাদি প্ৰশ্নৰ প্ৰতি মনোযোগ কমকৈ দিছিল সেই ক্ষেত্ৰত [[অসম]] আৰু [[অসমীয়া]]ৰ ভৱিষ্যতলৈ লক্ষ্য কৰি অম্বিকাগিৰীয়ে [[কংগ্ৰেছ]]ৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিও “অসমীয়াৰ অধিকাৰ আৰু স্বাৰ্থ সংৰক্ষণী সভা”, “[[অসম জাতীয় মহাসভা]]”, আৰু ''[[অসম শিক্ষা প্ৰচাৰ সমিতি]]'' আদি স্থাপন কৰিছিল আৰু অসমীয়া জাতিৰ মৰ্যাদা ৰক্ষাৰ বাবে অহোপুৰুষাৰ্থ কৰিছিল। স্বদেশী আন্দোলনৰ সময়ত তেওঁ "সেৱা সংঘ" নামৰ এটা বিপ্লৱী সংগঠনৰ জন্ম দিছিল ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ''স্বদেশী কিনক সংঘ'' খুলি নিজে ''মায়াবিনী কেমিকেল ৱৰ্কছ'' নামৰ ব্যৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠান পাতি অম্বিকাগিৰীয়ে অসমীয়া সমাজক অৰ্থনৈতিকভাৱে আত্মপ্ৰতিষ্ঠাৰ পথ প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ যত্ন কৰিছিল। নিজৰ মতবাদ ৰাইজৰ মাজত প্ৰকাশ কৰিবলৈ তেওঁ ''ডেকা-ডেকেৰীৰ বেদ'', ''আহুতি'' আদি পুথি ৰচনা কৰিছিল। ১৯৪৬-৪৭ চনত অসমক [[পাকিস্তান]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ আশংকাৰ সময়ত জাতি ৰক্ষাৰ উদ্দেশ্যেৰে অসমীয়া হিন্দু-মুছলমানৰ ঐক্যবদ্ধ প্ৰচেষ্টাৰে সংগঠিত কৰিছিল ''অসম আত্মৰক্ষী বাহিনী''। আনহাতে সমষ্টি গঠনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ জনাই আমৰণ অনশনৰ সংকল্প ঘোষণা কৰিছিল । ১৯৬০ চনৰ [[চৰকাৰী ভাষা আন্দোলন (অসম)|ভাষা আন্দোলন]]ৰ সময়ত, চৰকাৰে অসমীয়া ভাষাক ৰাজ্যভাষা ৰূপে ঘোষণা কৰিবলৈ ইতস্ততঃ বোধ কৰাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত, অসম চৰকাৰে তেওঁক দিয়া “সাহিত্যিক পেঞ্চন” তেওঁ বৰ্জন কৰিছিল।<ref>প্ৰণতি শৰ্মা গোস্বামী আৰু অনিল শৰ্মা (সম্পাদনা) ১৯৯৯ ''কুৰি শতিকাৰ কুৰিজন বিশিষ্ট অসমীয়া'', জাৰ্নাল এম্পৰিয়াম,পৃ: ৬৬</ref> ==সাহিত্যিক জীৱন== অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে ১৯১৫ চনত ''তুমি'' আৰু ১৯১৬ চনত ‘বীণা’ নামৰ কবিতা পুথি প্ৰকাশ কৰে। ১৯১৮ চনত চন্দ্ৰনাথ শৰ্মাৰ সহযোগিতাত ‘চেতনা’ নামৰ মাহেকীয়া আলোচনী উলিয়ায়। তেখেতে ‘চেতনা’ৰ লিখাবোৰত [[স্বাধীনতা আন্দোলন]], অসহযোগিতা, ৰাজনীতিত হিংসা-অহিংসাৰ স্থান, দেশ-বিদেশৰ বিবিধ সমস্যা আদিৰ উপৰি বিশেষভাৱে [[অসম]] দেশ,অসমৰ জাতীয় সমস্যা আদিৰ বিষয়ে বিষদভাৱে আলোচনা কৰিছিল। ১৯২১ চনৰ [[অসহযোগ আন্দোলন]]ৰ সময়ত জেলত থাকোঁতে বহুতো জাতীয়তাবাদী গীত ৰচনা কৰে। ইয়াৰেই [[ইংৰাজী]] ভাঙনি ‘Songs of The Cell’ নামেৰে পিছলৈ প্ৰকাশ পায়। ৰায়চৌধুৰীৰ প্ৰকাশিত আন কবিতা পুথিসমূহ হ’ল- ‘অনুভূতি’, ‘স্থাপন কৰ, স্থাপন কৰ’(১৯৫৮), ‘বেদনাৰ উল্কা’(১৯৬৪) আৰু ‘আজি বন্দো কি ছন্দেৰে’<ref name="এনাজৰী ডট কম">{{cite web | url=http://enajori.com/2012/02/%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A6%BF-%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%9A%E0%A7%8C%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%B0/ | title=অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰীৰ মই বিপ্লৱী মই তাণ্ডৱী – সমকালীন সমাজৰ এক প্ৰতিচ্ছবি | accessdate=ফেব্ৰুৱাৰী, ০২, ২০১২ | author=অঞ্জল বৰা | archivedate=2012-03-24 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120324124757/http://enajori.com/2012/02/%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A6%BF-%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%9A%E0%A7%8C%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%B0/ | deadurl=yes }}</ref>। তাৰ বাহিৰেও ভালেখিনি কবিতা বিবিধ আলোচনীত প্ৰকাশ পায়। গদ্যৰ ভিতৰত ‘আহুতি’ (১৯৫৪), ‘ডেকা-ডেকেৰীৰ বেদ’ আৰু ‘কল্যাণময়ী’, ‘ভক্তগৌৰৱ’, ‘জয়দ্ৰথ বধ’ নামৰ তিনিখন নাটক প্ৰকাশ হৈছে। ৰায়চৌধুৰীৰ কবিতাত দুটা প্ৰধান সুৰ ধ্বনিত হৈছে। এটা হৈছে দৃপ্ত [[জাতীয়তাবাদ]]ৰ দুন্দভিধ্বনি আৰু আনটো ''তুমি'' আৰু ''বীণা''ত থকা ৰহস্যবাদ বা অতীন্দ্ৰিয়বাদৰ কোমল সুৰ। ‘তুমি’ কাব্য প্ৰিয়তমাৰ দৈহিক সৌন্দৰ্য-আকৰ্ষণত আৰম্ভ হৈ শেষত বিশ্বসুন্দৰৰ বিশ্বব্যাপী সৌন্দৰ্য আৰু অতীন্দ্ৰিয় আকৰ্ষণত পৰিসমাপ্তি ঘটিছে। তেওঁৰ জাতীয়তাবাদী কবিতাত নিষ্পেষণ আৰু অত্যাচাৰৰ বিৰূদ্ধে তীব্ৰ প্ৰতিবাদ, ''দুৰ্গম গিৰি কান্তাৰ মৰু'' অতিক্ৰম কৰি জীৱনযুদ্ধত বীৰদৰ্পে আগবাঢ়িবলৈ উদাত্ত আহ্বান পোৱা যায়<ref name="এনাজৰী ডট কম" />। কবিয়ে এনে এটা জীৱন কামনা কৰে য’ত ব্যক্তিয়ে সংগ্ৰামৰ মাজেদি সকলো গ্লানি,ভণ্ডামি,নীচতা আঁতৰাই মানৱতাই বিকাশ ঘটাব পাৰে। ৰায়চৌধুৰীৰ কবিতাৰ শব্দগঠন আৰু তান বা শ্বাসাঘাত প্ৰধান বলিষ্ঠ ছন্দও অসমীয়া [[কবিতা]]ৰ বিশেষ সম্পদ।<ref>সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা, ১৯৯৬, ''অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত'', অৰুণোদয় প্ৰেছ, পৃ: ২৮৬</ref> ===সাহিত্যিক চিন্তাধাৰা আৰু বৈশিষ্ট্য=== অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ সাহিত্যৰ মূল বৈশিষ্ট্য হৈছে জাতীয়তাবাদ, দেশপ্ৰেম, মানৱতাবাদ আৰু আধ্যাত্মিক চিন্তাৰ সমন্বয়। তেওঁৰ কবিতাত এফালে পৰাধীনতাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ আৰু আনফালে মানৱ জীৱনৰ সৌন্দৰ্য, প্ৰেম আৰু আধ্যাত্মিক অনুভূতি প্ৰকাশ পাইছে। তেওঁৰ ৰচনাত ব্যক্তিগত অনুভূতিৰ লগতে সমগ্ৰ সমাজ আৰু জাতিৰ আশা-আকাংক্ষাও প্ৰতিফলিত হৈছে। তেওঁৰ জাতীয়তাবাদী কবিতাসমূহত পৰাধীনতাৰ শৃংখল ভাঙি স্বাধীনতা অৰ্জনৰ আহ্বান প্ৰকাশ পাইছে। তেওঁৰ গীতসমূহত সুৰ আৰু শব্দৰ মাজেৰে দেশপ্ৰেমৰ অনুভূতি প্ৰকাশ কৰাৰ বিশেষ ক্ষমতা দেখা যায়। স্বাধীনতা আন্দোলনৰ সময়ত ৰচিত তেওঁৰ সংগ্ৰামী গীতসমূহে আন্দোলনকাৰীসকলৰ মাজত সাহস আৰু উদ্দীপনা সঞ্চাৰ কৰিছিল। আনহাতে, ''তুমি'' আৰু ''বীণা''ৰ দৰে কাব্যগ্ৰন্থত প্ৰেম, সৌন্দৰ্য আৰু অতীন্দ্ৰিয় অনুভূতিৰ প্ৰকাশ দেখা যায়। তেওঁৰ কবিতাৰ ভাষা শক্তিশালী, ছন্দ গম্ভীৰ আৰু প্ৰকাশভংগী উদ্দীপনামূলক। অসমীয়া কবিতাত জাতীয়তাবাদী চেতনাৰ বিকাশত তেওঁৰ ৰচনাৰ বিশেষ স্থান আছে।<ref>{{cite web |title=আজি অসম কেশৰী অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰীৰ জন্মদিন |url=https://newsonair.gov.in/as/%E0%A6%86%E0%A6%9C%E0%A6%BF-%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0/ |website=আকাশবাণী |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==সংবাদপত্ৰ আৰু প্ৰকাশন জগতলৈ অৱদান== অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ সাহিত্যিক আৰু ৰাজনৈতিক চিন্তাধাৰা প্ৰচাৰৰ অন্যতম মাধ্যম আছিল সংবাদপত্ৰ আৰু আলোচনী। তেওঁ কেৱল সাহিত্য ৰচনা কৰাই নহয়, নিজৰ চিন্তাধাৰা প্ৰকাশ আৰু জনসাধাৰণৰ মাজত জাতীয় চেতনা জগাই তোলাৰ উদ্দেশ্যে প্ৰকাশন কাৰ্যতো জড়িত হৈছিল। ১৯১৮ চনত চন্দ্ৰনাথ শৰ্মাৰ সহযোগত তেওঁ ''চেতনা'' নামৰ মাহেকীয়া আলোচনী প্ৰকাশ কৰে। এই আলোচনীৰ জৰিয়তে তেওঁ স্বাধীনতা আন্দোলন, স্বদেশপ্ৰেম, জাতীয় সমস্যা, সমাজ সংস্কাৰ আৰু অসমীয়া ভাষা-সংস্কৃতিৰ বিভিন্ন দিশৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=অম্বিকাগিৰীৰ ‘চেতনা’ আৰু সমাজ ইতিহাসৰ পটভূমি |url=https://mahabahu.com/%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A7%B0-%E0%A6%9A%E0%A7%87%E0%A6%A4%E0%A6%A8%E0%A6%BE-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81/?amp=1 |website=মহাবাহু |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> গুৱাহাটীত তেওঁ ''অৰুণা প্ৰেছ'' স্থাপন কৰি প্ৰকাশন কাৰ্য আগবঢ়াই নিছিল। এই প্ৰেছৰ জৰিয়তে অসমীয়া ভাষাত সাহিত্য আৰু চিন্তামূলক লেখা প্ৰকাশৰ সুবিধা সৃষ্টি হৈছিল। তেওঁৰ প্ৰকাশন কাৰ্য কেৱল সাহিত্য চৰ্চাতে সীমাবদ্ধ নাছিল। অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰচাৰ, জাতীয় চেতনা আৰু সামাজিক দায়বদ্ধতাৰ প্ৰসাৰো ইয়াৰ অন্যতম উদ্দেশ্য আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ''ডেকা অসম'' নামৰ কাকত প্ৰকাশ আৰু সম্পাদনাৰ সৈতেও জড়িত হৈছিল।<ref>{{cite web |title=অম্বিকাগিৰীৰ ‘চেতনা’ আৰু সমাজ ইতিহাসৰ পটভূমি |url=https://mahabahu.com/%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A7%B0-%E0%A6%9A%E0%A7%87%E0%A6%A4%E0%A6%A8%E0%A6%BE-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81/?amp=1 |website=মহাবাহু |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==সংগঠনমূলক আৰু অৰ্থনৈতিক অৱদান== অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে অসমীয়া সমাজৰ সামগ্ৰিক উন্নতিৰ বাবে বিভিন্ন সংগঠন আৰু প্ৰতিষ্ঠান গঢ়ি তোলাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁৰ মতে, এটা জাতিৰ উন্নতিৰ বাবে ৰাজনৈতিক স্বাধীনতাৰ লগতে ভাষা, সংস্কৃতি আৰু অৰ্থনৈতিক স্বাৱলম্বিতাও সমানে প্ৰয়োজনীয়। এই চিন্তাৰ আধাৰত তেওঁ অসমীয়া সমাজৰ অধিকাৰ আৰু স্বাৰ্থ ৰক্ষাৰ বাবে বিভিন্ন সংগঠন গঠনৰ উদ্যোগ লৈছিল। তেওঁ অসম সংৰক্ষিণী সভা আৰু অসম জাতীয় মহাসভাৰ সৈতে জড়িত আছিল। অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰচাৰ আৰু শিক্ষাৰ বিস্তাৰৰ উদ্দেশ্যে অসম শিক্ষা প্ৰচাৰ সমিতিও গঠন কৰিছিল। এই সংগঠনসমূহৰ জৰিয়তে তেওঁ অসমীয়া জাতিৰ স্বকীয়তা, ভাষিক অধিকাৰ আৰু সামাজিক সংহতিৰ প্ৰতি জনসাধাৰণৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Ambikagiri Raichoudhury |url=https://www.assams.info/people/ambikagiri-raichoudhury |website=Assams.Info |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰতো তেওঁ আত্মনিৰ্ভৰশীলতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। স্বদেশী সামগ্ৰীৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি আৰু থলুৱা উদ্যোগ স্থাপনৰ জৰিয়তে অসমীয়া লোকসকলক স্বাৱলম্বী কৰি তোলাৰ চেষ্টা কৰিছিল। এই উদ্দেশ্যে তেওঁ স্বদেশী কিনক সংঘ গঠন কৰাৰ লগতে মায়াবিনী কেমিকেল ৱৰ্কছ নামৰ উদ্যোগ স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ এই প্ৰচেষ্টাই জাতীয়তাবাদৰ সৈতে অৰ্থনৈতিক আত্মপ্ৰতিষ্ঠাৰ ধাৰণাকো সংযুক্ত কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী আৰু অসমীয়া সাংবাদিকতা |url=https://mahabahu.com/%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%9A%E0%A7%8C%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%86/ |website=মহাবাহু |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==মৃত্যু== ১৯৬৭ চনৰ ২ জানুৱাৰীৰ সন্ধিয়া ৬ বাজি ৪৫ মিনিটত ৮২ বছৰ বয়সত অসম কেশৰী অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ মৃত্যু হয়। ৩ জানুৱাৰীৰ দিনৰ ১ বাজি ৩০ মিনিটত গুৱাহাটীৰ [[শিলপুখুৰী]]স্থিত নৱগ্ৰহ শ্মশানত তেওঁৰ শেষকৃত্য সম্পন্ন কৰা হয়।<ref name="ৰায়চৌধুৰী"/><ref>{{cite web |title=আজি অসম কেশৰী অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰীৰ জন্মদিন |url=https://newsonair.gov.in/as/%E0%A6%86%E0%A6%9C%E0%A6%BF-%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0/ |website=আকাশবাণী |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==সন্মান আৰু স্মৃতি== অসমীয়া সাহিত্য আৰু জাতীয় জীৱনলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী অসমৰ সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ ইতিহাসত স্মৰণীয় হৈ আছে। ১৯৫০ চনত তেওঁ [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ মাৰ্ঘেৰিটা অধিৱেশনৰ সভাপতিৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল। তেওঁৰ সাহিত্যিক অৱদানৰ স্বীকৃতিস্বৰূপে ''বেদনাৰ উল্কা'' কাব্যগ্ৰন্থৰ বাবে তেওঁ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=আজি অসম কেশৰী অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰীৰ জন্মদিন |url=https://newsonair.gov.in/as/%E0%A6%86%E0%A6%9C%E0%A6%BF-%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0/ |website=আকাশবাণী |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> তেওঁৰ জন্ম আৰু মৃত্যুদিন উপলক্ষে অসমৰ বিভিন্ন স্থানত স্মৃতিচাৰণ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়। বৰপেটা চহৰৰ নবীন চন্দ্ৰ বৰদলৈ উদ্যানৰ ওচৰত থকা তেওঁৰ প্ৰতিমূৰ্তিস্থলীত বিভিন্ন অনুষ্ঠান-সংগঠনে শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জ্ঞাপন কৰে। তেওঁৰ জন্মদিন উপলক্ষে কবিতা আবৃত্তি আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচীৰো আয়োজন কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=ৰাজ্যৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত আজি অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰীৰ জন্মদিন উপলক্ষে শ্ৰদ্ধা নিবেদন |url=https://newsonair.gov.in/as/ambikagiri-2/ |website=আকাশবাণী |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ===তেওঁৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা অনুষ্ঠান আৰু স্মৃতিচিহ্ন=== অসম কেশৰী অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ স্মৃতি যুগমীয়া কৰি ৰখাৰ উদ্দেশ্যে অসমত কেইবাটাও অনুষ্ঠান আৰু স্মৃতিচিহ্ন স্থাপন কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্যসমূহ হ’ল— * ''অম্বিকাগিৰী উদ্যান:'' গুৱাহাটীৰ নৱগিৰি পথত অৱস্থিত এই উদ্যানখন তেওঁৰ স্মৃতিত নামকৰণ কৰা হৈছে। উদ্যানখনত তেওঁৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তিও স্থাপন কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Tribute paid to Axom Kexori Ambikagiri Raichoudhury in Guwahati |url=https://www.sentinelassam.com/cities/guwahati-city/tribute-paid-to-axom-kexori-ambikagiri-raichoudhury-in-guwahati-571129 |website=The Sentinel |date=২ জানুৱাৰী ২০২২}}</ref> * ''অম্বিকাগিৰী স্মৃতি ন্যাস:'' ১৯৮৮ চনত তেওঁৰ কন্যা সুচিব্ৰতা ৰায়চৌধুৰীয়ে তেওঁৰ আদৰ্শ আৰু স্মৃতি সংৰক্ষণৰ উদ্দেশ্যে এই ন্যাস প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ন্যাসটোৱে স্মৃতিচাৰণমূলক আলোচনা-চক্ৰ, কৰ্মশালা আৰু প্ৰকাশনৰ লগতে বিভিন্ন সমাজকল্যাণমূলক কাম-কাজো সম্পন্ন কৰে।<ref>{{cite web |title=How We Started |url=https://amarghar.in/how-we-started-1 |website=Amar Ghar}}</ref> * ''আমাৰ ঘৰ:'' গুৱাহাটীৰ পাথৰকুৱাৰীত অৱস্থিত এই বৃদ্ধাশ্ৰমখন অম্বিকাগিৰী স্মৃতি ন্যাসৰ অধীনত পৰিচালিত। তেওঁৰ স্মৃতিৰ সৈতে সংগতি ৰাখি ইয়াক অম্বিকাগিৰী স্মৃতি বৃদ্ধাশ্ৰম বুলিও জনা যায়।<ref>{{cite web |title=A different home at 60, but not alone |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/a-different-home-at-60-but-not-alone-assam-s-first-old-age-home-coming-up-in-litterateur-ambikagiri-s-memory/cid/847124 |website=The Telegraph |date=২৯ জানুৱাৰী ২০০৩}}</ref> * ''অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী বঁটা:'' অসম সাহিত্য সভাই তেওঁৰ স্মৃতিত এই বঁটা প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite web |title=The Founders |url=https://amarghar.in/the-founders |website=Amar Ghar}}</ref> * ''স্মৃতিমূৰ্তি, বৰপেটা:'' ২০১৮ চনত বৰপেটা চহৰৰ আমতলাত তেওঁৰ স্মৃতিত এটা প্ৰতিমূৰ্তি স্থাপনৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Foundation for Ambikagiri memorial statue laid in Barpeta |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/foundation-for-ambikagiri-memorial-statue-laid-in-barpeta |website=The Sentinel |date=২৬ অক্টোবৰ ২০১৮}}</ref> ==ৰায়চৌধুৰীৰ গ্ৰন্থপঞ্জী== ===কবিতা=== * তুমি (ৰচনা: ১৯০৭, বৰপেটা; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯১৬ খৃঃ, ডিব্ৰুগড়) * বীণা (ৰচনা: ১৯০৭, বৰপেটা; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯১৬ খৃঃ, ডিব্ৰুগড়) * অনুভূতি (ৰচনা: ১৯১০-১৯৫৪, ৬১টা কবিতাৰ সংকলন, প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৫৪, গুৱাহাটী) * স্থাপন কৰ স্থাপন কৰ আৰু মই আছোঁ মই আছোঁ (দুটা কবিতাৰ সংকলন; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৫৮, গুৱাহাটী) * বেদনাৰ উল্কা (৪৬ টা কবিতাৰ সংকলন; ৰচনা:১৯২০-১৯৬০; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৬৪, গুৱাহাটী) * দেশেই ভগৱান (প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৬৫, গুৱাহাটী) ===গীত=== * বন্দো কি ছন্দেৰে (২৫টা গীতৰ সংকলন; ৰচনা: ১৯০৫-১৯৫০; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৫৮, গুৱাহাটী) ===গদ্য ৰচনা=== * জগতৰ শেষ আদৰ্শ আৰু বিশ্ব শান্তি স্থাপনৰ পথ (ৰচনা:১৯১৪; প্ৰথম প্ৰকাশ:১৯১৬, ডিব্ৰুগড়) * শতধাৰ (ৰচনা: ১৯২৩, গুৱাহাটী) * আহুতি (৪১টা প্ৰৱন্ধৰ সংকলন; ৰচনা: ১৯১৪-১৯৫০; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৫৩, গুৱাহাটী) * ডেকা-ডেকেৰীৰ বেদ (ৰচনা: ১৯৩৫-৪২; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৪২, গুৱাহাটী) * ভাৰতীয় স্বৰাজ আৰু অসমীয়া স্বৰাজ (প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৩৪) * স্বাধীন পঞ্চায়ৎ ৰাষ্ট্ৰগঠনৰ প্ৰাথমিক আঁচনি (প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৪২, গুৱাহাটী) * আত্মৰক্ষী বাহিনী গঠন (প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৮৭, গুৱাহাটী) ===নাটক=== * জয়দ্ৰথ বধ (ৰচনা: ১৯১১, বৰপেটা; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৬১, গুৱাহাটী) * কল্যাণময়ী (ৰচনা: ১৯১১, বৰপেটা; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯১৪, আৱাহন) ===বিবিধ=== * স্বৰ্গ মৰ্ত ডাক বিভাগ (ৰূপাত্মক ৰচনা, আসাম বান্ধৱ ২য় বছৰ, ১ম সংখ্যা) * বিপ্লৱৰ শেষ (চেতনাত প্ৰকাশিত) * বিশ্বনাট্য (ৰূপক নাট, ১ম বছৰ চেতনাত প্ৰকাশিত) * ধুনপেচ (নাট্য দৃশ্য, আসাম বান্ধৱ ৮ম বছৰ, ১২শ সংখ্যা) * শ্ৰীৰামচন্দ্ৰ আৰু তাৰা (ৰেডিঅ’ নাট, ১৯৬৫ খৃঃত প্ৰচাৰিত) * ফৰাছী মহিলাৰ উক্তি (নাটকীয় কবিতা, আসাম বান্ধৱ ৭ম বছৰ, ৩য় সংখ্যা) ===সম্পাদিত=== * সাহিত্য মঞ্জৰী (শুচিব্ৰতা ৰায়চৌধুৰীৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে সম্পাদিত) * বেণু (গীতৰ সংকলন) * মোৰ দাদা (স্বৰ্গীয় গিৰীশচন্দ্ৰ ৰায়চৌধুৰীৰ জীৱনী) * মোৰ জীৱনৰ ধুমুহা এছাটি (অসম বাণী, অসম বাতৰি, ৰামধেনু আদিত প্ৰকাশিত প্ৰৱন্ধ সংকলন) * বন্দিনী ভাৰত (নাটক) * ভক্ত গৌৰৱ বা শিখীধ্বজৰ দান পৰীক্ষা (যাত্ৰা গীতিনাট্য) ===ইংৰাজী=== * চঙচ্‌ অৱ দ্য চেল (অনুবাদ: বাণীকান্ত কাকতি আৰু ড° বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা, ১৯৪২) * ফাইনেল গল অৱ এ মেন এণ্ড লাষ্টিং পিচ (অনুবাদ: মহেন্দ্ৰ বৰা, ১৯৬০) (প্ৰথমখন কাৰাবাসত থকাৰ সময়ত লিখা গীতৰ পুথি, দ্বিতীয়খন জগতৰ শেষ আদৰ্শ আৰু বিশ্ব শান্তি স্থাপনৰ পথ শীৰ্ষক প্ৰৱন্ধৰ ইংৰাজী ভাষান্তৰ) ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বহিঃ সংযোগ== * [http://www.xophura.net/tag/ambikagiri-raichoudhury অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰীৰ কেইটামান কবিতা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140429233156/http://www.xophura.net/tag/ambikagiri-raichoudhury |date=2014-04-29 }} {{অসমীয়া ভাষাত সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰা সাহিত্যিকসকল}} {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া নাট্যকাৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]] [[শ্ৰেণী:অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী]] hqy8cpxep8044896x2g8uipdpcq8q2e 651907 651906 2026-11-10T06:39:40Z AjayDas 12623 /* মৃত্যু */ 651907 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | bgcolour = darkblack | name = অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী | image = AmbikagiriRaichoudhuryPic.jpeg | image_size = 140px | caption = | birth_date = ১৮ ডিচেম্বৰ, ১৮৮৫ | birth_place = [[বৰপেটা]] | death_date = ২ জানুৱাৰী, ১৯৬৭ | death_place = | occupation = কবি, গায়ক, লেখক, সংবাদসেৱী, সমাজ-সেৱক, স্বাধীনতা সংগ্ৰামী | notable_works = বেদনাৰ উল্কা, তুমি, বীণা | parents = কৃষ্ণৰাম ৰায়চৌধুৰী (পিতৃ) <br />দেৱকী দেৱী (মাতৃ) | spouse = কৌশল্যা দেৱী | children =[[শুচিব্ৰতা ৰায়চৌধুৰী]] | relatives = [[গিৰীশ চন্দ্ৰ ৰায়চৌধুৰী]] (জেষ্ঠ ভাতৃ) | nationality = ভাৰতীয় | period = | awards = [[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা]] | influenced = | signature = }} '''অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী''' ({{lang-en|Ambikagiri Raichoudhury}}; ১৮৮৫-১৯৬৭) কুৰি শতিকাৰ [[অসম]]ৰ এজন কবি, গীতিকাৰ, গায়ক, গদ্য-লেখক, সংবাদ-সেৱী, আলোচনী সম্পাদক, সমাজ-সেৱক আৰু [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰাম]]ৰ সংগ্ৰামী। ওৰে জীৱন অসম আৰু অসমীয়াৰ স্বাৰ্থৰ হকে মাত মতা আৰু জাগৰণৰ চেতনা সঞ্চাৰিত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা বাবে তেওঁক ''অসম কেশৰী'' (কেশৰী = Lion) উপাধিৰে সম্বোধিত কৰা হয়। ১৯৫০ চনৰ ১১ আৰু ১২ মাৰ্চত [[মাৰ্ঘেৰিটা]]ত অনুষ্ঠিত [[অসম সাহিত্য সভা|অসম সাহিত্য সভাৰ]] একবিংশতম অধিৱেশনত ৰায়চৌধুৰীয়ে সভাপতিত্ব কৰিছিল৷<ref name="ৰায়চৌধুৰী">{{cite book | title=অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী | publisher=[[অসম সাহিত্য সভা]] | author=[[নন্দ তালুকদাৰ]] | Author's article name=অম্বিকাগিৰী : জীৱন পৰিচিতি | year=১৯৬৮ | location=[[যোৰহাট]] | pages=২৩৯-২৪৬}}</ref><ref>[http://www.asamsahityasabha.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=56 ১৯১৭ চনৰ পৰা অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতিসকলৰ তালিকা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130129233721/http://www.asamsahityasabha.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=56 |date=2013-01-29 }} [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ ৱেবছাইট, আহৰণ: ১৮ নৱেম্বৰ, ২০১২।</ref> ১৯৬৫ চনত ৰায়চৌধুৰীয়ে সাহিত্য অকাডেমী বঁটা লাভ কৰে।<ref name="indiaonline.in">{{cite web | url=https://www.indiaonline.in/about/personalities/writersandpoets/ambikagiri-raichoudhry | title=Ambikagiri Raichoudhry | publisher=indiaonline.in | accessdate=22 June 2022 | archivedate=22 June 2022 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20220622103156/https://www.indiaonline.in/about/personalities/writersandpoets/ambikagiri-raichoudhry | deadurl=yes }}</ref> ==শৈশৱ আৰু বংশ পৰিচয়== [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ]] বংশৰ জগদানন্দ বা ৰামৰায় অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ পূৰ্বপুৰুষ। ১৮০৭ শকৰ ৪ পুহত, ইংৰাজী ১৮৮৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত; বৰপেটাত অম্বিকাগিৰিৰ জন্ম হয়। বৰপেটাৰ বিখ্যাত কায়স্থ কুলীয় ৰায়চৌধুৰী পৰিয়ালৰ কৃষ্ণৰাম ৰায়চৌধুৰী অম্বিকাগিৰীৰ পিতৃ আৰু মাতৃ দেৱকী দেৱী [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ]] চৰিত প্ৰণেতা শ্ৰীৰামচৰণ ঠাকুৰৰ বংশজাত।<ref name="indiaonline.in" /><ref name="ৰায়চৌধুৰী"/> তেওঁ পিতৃ-মাতৃৰ দ্বিতীয় সন্তান আছিল। ককায়েক গিৰীশ চন্দ্ৰ ৰায়চৌধুৰী অভিনেতা আৰু শিক্ষাবিদ আছিল। আন দুগৰাকী ভগ্নী, ক্ৰমে ৰোহিণী দেৱী আৰু লক্ষ্মী প্ৰিয়া দেৱী। ৰোহিণী দেৱীৰ পুত্ৰ সাহিত্যিক মহেশচন্দ্ৰ দেৱগোস্বামী নগাঁও ছোৱালী কলেজৰ অধ্যক্ষ আছিল। সৰুতেই পিতৃ বিয়োগ হোৱাত অম্বিকাগিৰী আৰু ককায়েক গিৰীশ চন্দ্ৰৰ পঢ়া-শুনাৰ ভাৰ লৈছিল মোমায়েকসকলে। [[বৰপেটা|বৰপেটাত]] প্ৰাথমিক শিক্ষা লাভ কৰা অম্বিকাগিৰীয়ে বৃত্তি লাভ কৰি প্ৰাইমেৰী পৰীক্ষাত উৰ্ত্তীণ হৈছিল। ১৮৯৯ খৃঃত তেওঁ তাৰাবাৰী হৈ জাহাজত গুৱাহাটীলৈ আহে আৰু [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীৰ]] সোণাৰাম হাইস্কুলত ইংৰাজী শিক্ষা লয়। পঢ়ি থাকোঁতেই তেওঁ পান বজাৰৰ বিখ্যাত ব্যায়াম বীৰ বিভৱানন্দ চৌধুৰীৰ অধীনত ব্যায়াম শিকিছিল। ১৯০০ খৃঃৰ পিছত কিছুদিন তেওঁ গৌৰীপুৰ আৰু শিৱসাগৰতো পঢ়িছিল। পিছত পুনৰ গুৱাহাটীলৈ আহে। <ref name="ৰায়চৌধুৰী"/> স্কুলীয়া শিক্ষা আধাতে বিসৰ্জন দি ১৯০৪-০৫ চনৰ পৰাই তেওঁ [[স্বদেশী আন্দোলন]]ত আৰু সামাজিক উন্নয়নমূলক কাম-কাজত যোগ দিছিল। আন কেইজনমান ডেকা ছাত্ৰৰ লগ লাগি তেওঁ এই সময়ছোৱাতে ইংৰাজ-বিৰোধী এনাৰ্কিষ্ট দল গঠন কৰি দীঘলী পুখুৰীৰ উত্তৰ পাৰে থকা ইংৰাজ চাহাবৰ ক্লাৱ ঘৰত অগ্নিসংযোগ কৰিছিল। সৰস্বতী পূজাৰ সময়ত একে ৰাতিতে বন্দিনী ভাৰত মাতা নামে এখন নাটক লিখি কলেজিয়েট স্কুলত পূজাৰ দিনা মঞ্চস্থ কৰিছিল। নাটকখনে দৰ্শকৰ মাজত মৃদু উত্তেজনাৰ সৃষ্টি কৰিছিল। পিছত পুলিচে এইখন বাজেয়াপ্ত কৰে।<ref name="ৰায়চৌধুৰী"/> উগ্ৰবাদী কৰ্ম-কাণ্ডত জড়িত হোৱাৰ সময়ত অম্বিকাগিৰিয়ে দীঘাই কলিতালৈ নাম সলাইছিল। তেওঁক ইংৰাজ চৰকাৰে ১৯০৭ চনৰপৰা ১৯১৫ চনলৈ [[বৰপেটা]]ত নজৰবন্দী কৰি ৰাখে। নজৰবন্দী হৈ থকা সময়ছোৱাতে তেওঁ ''বীণা'', ''তুমি'', ''অনুভূতি'' আদি কবিতা সংকলনৰ কবিতাসমূহ লিখে। <ref name="কথা">{{cite book | title=কথা বৰণ্য ১০০ (সম্পাদক: শোণিত বিজয় দাস, মুনীন বায়ন) | publisher=কথা | author=ড° তিলক বৰা | Author's article name=অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী | year=২০০৬ | location=[[গুৱাহাটী]] | pages=৪৮-৪৯ | isbn=81-89148-14-1}}</ref> ==ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক জীৱন== [[বৰপেটা]]ত থকা কালছোৱাত অম্বিকাগিৰীয়ে ৰাজনৈতিক কাৰ্যাৱলী পৰিহাৰ কৰি বৰপেটাৰ সমাজ জীৱনলৈ চাই কিছুমান সামাজিক সংগঠনমূলক আৰু সাহিত্য-সংস্কৃতিমূলক কামত আত্মনিয়োগ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য আছিল- দুখীয়া ছাত্ৰৰ পঢ়া-শুনাৰ সুবিধাৰ্থে পুঁজি গঠন, থলুৱা ঢুলীয়া চাৰ্কাচৰ সংশোধিত ৰূপত “[[শংকৰদেৱ চাৰ্কাচ]]” গঠন, অসমীয়া [[লোকগীত]] আৰু [[বৰগীত]] চৰ্চাৰ বাবে মানুহক উৎসাহিত কৰা ইত্যাদি। তদুপৰি তেওঁ বৰপেটাৰ সমাজ জীৱনৰ পৰা বঙলা যাত্ৰা নাটৰ প্ৰভাৱ লোপ কৰাত প্ৰভূত অৰিহণা যোগায়। ১৯১৫ চনত [[ডিব্ৰুগড়]]লৈ গৈ অম্বিকাগিৰীয়ে ৰে'ল বিভাগত টাইপিষ্ট, সংগীত শিক্ষক আদি হিচাপে কৰ্মৰত হোৱাৰ উপৰিও হৰেকৃষ্ণ দাসৰ সৈতে ''[[আসাম বান্ধৱ]]'' নামৰ সাহিত্য আলোচনীখনৰ সাহিত্য সম্পাদক ৰূপে কাম কৰে। তাৰ পিছৰ কালছোৱাত তেওঁৰ সৰহভাগ সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক চিন্তাধাৰা নিজে ছপাই উলিওৱা ''[[চেতনা]]''ৰ সম্পাদকীয় ৰূপেই প্ৰকাশ পাইছিল। ইয়াৰ লগতে ''ডেকা অসম'' নামৰ আলোচনীৰো তেওঁ সম্পাদক আছিল।<ref name="indiaonline.in" /> [[অসহযোগ আন্দোলন]]ৰ সময়ত কাৰাবাসত ভোগা শাস্তিৰ অভিজ্ঞতাৰে তেওঁ ''তই ভাঙিব লাগিব শিল'', ''ধৰ ঝাৰু ধৰ ভাই'', ''কি দেখাবি ভয় কাৰাগাৰ'' আদি সংগ্ৰামী উদ্দীপনাৰ গীত ৰচনা কৰে, যিবোৰে আন সংগ্ৰামীসকলক যথেষ্ট অনুপ্ৰেৰণা যোগায়। ১৯৩০ চনৰ আন্দোলনত অম্বিকাগিৰিয়ে পুনৰ কাৰাবাস খাটে। সেই সময়ৰ কংগ্ৰেছৰ সাংগঠনিক কাৰ্যৰ বাবে তেওঁ ‘ডিক্টেটৰ’ নিয়োজিত হৈছিল। ৰাজনৈতিক দিশত তেওঁ [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ অনুগামী এজন নিভাঁজ দেশপ্ৰেমিক আহিল। যি ক্ষেত্ৰত কংগ্ৰেছৰ নেতাসকলে আন্দোলনৰ সময়ছোৱাত বিবিধ দিশৰ পৰা অসমীয়া জাতি সত্ত্বাক হেঁচা মাৰি ধৰিব বিচৰা বহিৰাগতৰ সমাগম, অসমৰ খেতিৰ মাটিৰ ওপৰত পমুৱাৰ বে-দখল, চাকৰি-ব্যৱসায় আদি ক্ষেত্ৰৰ পৰা অসমীয়াৰ অধিকাৰ সংকোচন ইত্যাদি প্ৰশ্নৰ প্ৰতি মনোযোগ কমকৈ দিছিল সেই ক্ষেত্ৰত [[অসম]] আৰু [[অসমীয়া]]ৰ ভৱিষ্যতলৈ লক্ষ্য কৰি অম্বিকাগিৰীয়ে [[কংগ্ৰেছ]]ৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিও “অসমীয়াৰ অধিকাৰ আৰু স্বাৰ্থ সংৰক্ষণী সভা”, “[[অসম জাতীয় মহাসভা]]”, আৰু ''[[অসম শিক্ষা প্ৰচাৰ সমিতি]]'' আদি স্থাপন কৰিছিল আৰু অসমীয়া জাতিৰ মৰ্যাদা ৰক্ষাৰ বাবে অহোপুৰুষাৰ্থ কৰিছিল। স্বদেশী আন্দোলনৰ সময়ত তেওঁ "সেৱা সংঘ" নামৰ এটা বিপ্লৱী সংগঠনৰ জন্ম দিছিল ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ''স্বদেশী কিনক সংঘ'' খুলি নিজে ''মায়াবিনী কেমিকেল ৱৰ্কছ'' নামৰ ব্যৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠান পাতি অম্বিকাগিৰীয়ে অসমীয়া সমাজক অৰ্থনৈতিকভাৱে আত্মপ্ৰতিষ্ঠাৰ পথ প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ যত্ন কৰিছিল। নিজৰ মতবাদ ৰাইজৰ মাজত প্ৰকাশ কৰিবলৈ তেওঁ ''ডেকা-ডেকেৰীৰ বেদ'', ''আহুতি'' আদি পুথি ৰচনা কৰিছিল। ১৯৪৬-৪৭ চনত অসমক [[পাকিস্তান]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ আশংকাৰ সময়ত জাতি ৰক্ষাৰ উদ্দেশ্যেৰে অসমীয়া হিন্দু-মুছলমানৰ ঐক্যবদ্ধ প্ৰচেষ্টাৰে সংগঠিত কৰিছিল ''অসম আত্মৰক্ষী বাহিনী''। আনহাতে সমষ্টি গঠনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ জনাই আমৰণ অনশনৰ সংকল্প ঘোষণা কৰিছিল । ১৯৬০ চনৰ [[চৰকাৰী ভাষা আন্দোলন (অসম)|ভাষা আন্দোলন]]ৰ সময়ত, চৰকাৰে অসমীয়া ভাষাক ৰাজ্যভাষা ৰূপে ঘোষণা কৰিবলৈ ইতস্ততঃ বোধ কৰাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত, অসম চৰকাৰে তেওঁক দিয়া “সাহিত্যিক পেঞ্চন” তেওঁ বৰ্জন কৰিছিল।<ref>প্ৰণতি শৰ্মা গোস্বামী আৰু অনিল শৰ্মা (সম্পাদনা) ১৯৯৯ ''কুৰি শতিকাৰ কুৰিজন বিশিষ্ট অসমীয়া'', জাৰ্নাল এম্পৰিয়াম,পৃ: ৬৬</ref> ==সাহিত্যিক জীৱন== অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে ১৯১৫ চনত ''তুমি'' আৰু ১৯১৬ চনত ‘বীণা’ নামৰ কবিতা পুথি প্ৰকাশ কৰে। ১৯১৮ চনত চন্দ্ৰনাথ শৰ্মাৰ সহযোগিতাত ‘চেতনা’ নামৰ মাহেকীয়া আলোচনী উলিয়ায়। তেখেতে ‘চেতনা’ৰ লিখাবোৰত [[স্বাধীনতা আন্দোলন]], অসহযোগিতা, ৰাজনীতিত হিংসা-অহিংসাৰ স্থান, দেশ-বিদেশৰ বিবিধ সমস্যা আদিৰ উপৰি বিশেষভাৱে [[অসম]] দেশ,অসমৰ জাতীয় সমস্যা আদিৰ বিষয়ে বিষদভাৱে আলোচনা কৰিছিল। ১৯২১ চনৰ [[অসহযোগ আন্দোলন]]ৰ সময়ত জেলত থাকোঁতে বহুতো জাতীয়তাবাদী গীত ৰচনা কৰে। ইয়াৰেই [[ইংৰাজী]] ভাঙনি ‘Songs of The Cell’ নামেৰে পিছলৈ প্ৰকাশ পায়। ৰায়চৌধুৰীৰ প্ৰকাশিত আন কবিতা পুথিসমূহ হ’ল- ‘অনুভূতি’, ‘স্থাপন কৰ, স্থাপন কৰ’(১৯৫৮), ‘বেদনাৰ উল্কা’(১৯৬৪) আৰু ‘আজি বন্দো কি ছন্দেৰে’<ref name="এনাজৰী ডট কম">{{cite web | url=http://enajori.com/2012/02/%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A6%BF-%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%9A%E0%A7%8C%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%B0/ | title=অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰীৰ মই বিপ্লৱী মই তাণ্ডৱী – সমকালীন সমাজৰ এক প্ৰতিচ্ছবি | accessdate=ফেব্ৰুৱাৰী, ০২, ২০১২ | author=অঞ্জল বৰা | archivedate=2012-03-24 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120324124757/http://enajori.com/2012/02/%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A6%BF-%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%9A%E0%A7%8C%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%B0/ | deadurl=yes }}</ref>। তাৰ বাহিৰেও ভালেখিনি কবিতা বিবিধ আলোচনীত প্ৰকাশ পায়। গদ্যৰ ভিতৰত ‘আহুতি’ (১৯৫৪), ‘ডেকা-ডেকেৰীৰ বেদ’ আৰু ‘কল্যাণময়ী’, ‘ভক্তগৌৰৱ’, ‘জয়দ্ৰথ বধ’ নামৰ তিনিখন নাটক প্ৰকাশ হৈছে। ৰায়চৌধুৰীৰ কবিতাত দুটা প্ৰধান সুৰ ধ্বনিত হৈছে। এটা হৈছে দৃপ্ত [[জাতীয়তাবাদ]]ৰ দুন্দভিধ্বনি আৰু আনটো ''তুমি'' আৰু ''বীণা''ত থকা ৰহস্যবাদ বা অতীন্দ্ৰিয়বাদৰ কোমল সুৰ। ‘তুমি’ কাব্য প্ৰিয়তমাৰ দৈহিক সৌন্দৰ্য-আকৰ্ষণত আৰম্ভ হৈ শেষত বিশ্বসুন্দৰৰ বিশ্বব্যাপী সৌন্দৰ্য আৰু অতীন্দ্ৰিয় আকৰ্ষণত পৰিসমাপ্তি ঘটিছে। তেওঁৰ জাতীয়তাবাদী কবিতাত নিষ্পেষণ আৰু অত্যাচাৰৰ বিৰূদ্ধে তীব্ৰ প্ৰতিবাদ, ''দুৰ্গম গিৰি কান্তাৰ মৰু'' অতিক্ৰম কৰি জীৱনযুদ্ধত বীৰদৰ্পে আগবাঢ়িবলৈ উদাত্ত আহ্বান পোৱা যায়<ref name="এনাজৰী ডট কম" />। কবিয়ে এনে এটা জীৱন কামনা কৰে য’ত ব্যক্তিয়ে সংগ্ৰামৰ মাজেদি সকলো গ্লানি,ভণ্ডামি,নীচতা আঁতৰাই মানৱতাই বিকাশ ঘটাব পাৰে। ৰায়চৌধুৰীৰ কবিতাৰ শব্দগঠন আৰু তান বা শ্বাসাঘাত প্ৰধান বলিষ্ঠ ছন্দও অসমীয়া [[কবিতা]]ৰ বিশেষ সম্পদ।<ref>সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা, ১৯৯৬, ''অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত'', অৰুণোদয় প্ৰেছ, পৃ: ২৮৬</ref> ===সাহিত্যিক চিন্তাধাৰা আৰু বৈশিষ্ট্য=== অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ সাহিত্যৰ মূল বৈশিষ্ট্য হৈছে জাতীয়তাবাদ, দেশপ্ৰেম, মানৱতাবাদ আৰু আধ্যাত্মিক চিন্তাৰ সমন্বয়। তেওঁৰ কবিতাত এফালে পৰাধীনতাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ আৰু আনফালে মানৱ জীৱনৰ সৌন্দৰ্য, প্ৰেম আৰু আধ্যাত্মিক অনুভূতি প্ৰকাশ পাইছে। তেওঁৰ ৰচনাত ব্যক্তিগত অনুভূতিৰ লগতে সমগ্ৰ সমাজ আৰু জাতিৰ আশা-আকাংক্ষাও প্ৰতিফলিত হৈছে। তেওঁৰ জাতীয়তাবাদী কবিতাসমূহত পৰাধীনতাৰ শৃংখল ভাঙি স্বাধীনতা অৰ্জনৰ আহ্বান প্ৰকাশ পাইছে। তেওঁৰ গীতসমূহত সুৰ আৰু শব্দৰ মাজেৰে দেশপ্ৰেমৰ অনুভূতি প্ৰকাশ কৰাৰ বিশেষ ক্ষমতা দেখা যায়। স্বাধীনতা আন্দোলনৰ সময়ত ৰচিত তেওঁৰ সংগ্ৰামী গীতসমূহে আন্দোলনকাৰীসকলৰ মাজত সাহস আৰু উদ্দীপনা সঞ্চাৰ কৰিছিল। আনহাতে, ''তুমি'' আৰু ''বীণা''ৰ দৰে কাব্যগ্ৰন্থত প্ৰেম, সৌন্দৰ্য আৰু অতীন্দ্ৰিয় অনুভূতিৰ প্ৰকাশ দেখা যায়। তেওঁৰ কবিতাৰ ভাষা শক্তিশালী, ছন্দ গম্ভীৰ আৰু প্ৰকাশভংগী উদ্দীপনামূলক। অসমীয়া কবিতাত জাতীয়তাবাদী চেতনাৰ বিকাশত তেওঁৰ ৰচনাৰ বিশেষ স্থান আছে।<ref>{{cite web |title=আজি অসম কেশৰী অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰীৰ জন্মদিন |url=https://newsonair.gov.in/as/%E0%A6%86%E0%A6%9C%E0%A6%BF-%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0/ |website=আকাশবাণী |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==সংবাদপত্ৰ আৰু প্ৰকাশন জগতলৈ অৱদান== অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ সাহিত্যিক আৰু ৰাজনৈতিক চিন্তাধাৰা প্ৰচাৰৰ অন্যতম মাধ্যম আছিল সংবাদপত্ৰ আৰু আলোচনী। তেওঁ কেৱল সাহিত্য ৰচনা কৰাই নহয়, নিজৰ চিন্তাধাৰা প্ৰকাশ আৰু জনসাধাৰণৰ মাজত জাতীয় চেতনা জগাই তোলাৰ উদ্দেশ্যে প্ৰকাশন কাৰ্যতো জড়িত হৈছিল। ১৯১৮ চনত চন্দ্ৰনাথ শৰ্মাৰ সহযোগত তেওঁ ''চেতনা'' নামৰ মাহেকীয়া আলোচনী প্ৰকাশ কৰে। এই আলোচনীৰ জৰিয়তে তেওঁ স্বাধীনতা আন্দোলন, স্বদেশপ্ৰেম, জাতীয় সমস্যা, সমাজ সংস্কাৰ আৰু অসমীয়া ভাষা-সংস্কৃতিৰ বিভিন্ন দিশৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=অম্বিকাগিৰীৰ ‘চেতনা’ আৰু সমাজ ইতিহাসৰ পটভূমি |url=https://mahabahu.com/%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A7%B0-%E0%A6%9A%E0%A7%87%E0%A6%A4%E0%A6%A8%E0%A6%BE-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81/?amp=1 |website=মহাবাহু |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> গুৱাহাটীত তেওঁ ''অৰুণা প্ৰেছ'' স্থাপন কৰি প্ৰকাশন কাৰ্য আগবঢ়াই নিছিল। এই প্ৰেছৰ জৰিয়তে অসমীয়া ভাষাত সাহিত্য আৰু চিন্তামূলক লেখা প্ৰকাশৰ সুবিধা সৃষ্টি হৈছিল। তেওঁৰ প্ৰকাশন কাৰ্য কেৱল সাহিত্য চৰ্চাতে সীমাবদ্ধ নাছিল। অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰচাৰ, জাতীয় চেতনা আৰু সামাজিক দায়বদ্ধতাৰ প্ৰসাৰো ইয়াৰ অন্যতম উদ্দেশ্য আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ''ডেকা অসম'' নামৰ কাকত প্ৰকাশ আৰু সম্পাদনাৰ সৈতেও জড়িত হৈছিল।<ref>{{cite web |title=অম্বিকাগিৰীৰ ‘চেতনা’ আৰু সমাজ ইতিহাসৰ পটভূমি |url=https://mahabahu.com/%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A7%B0-%E0%A6%9A%E0%A7%87%E0%A6%A4%E0%A6%A8%E0%A6%BE-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81/?amp=1 |website=মহাবাহু |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==সংগঠনমূলক আৰু অৰ্থনৈতিক অৱদান== অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে অসমীয়া সমাজৰ সামগ্ৰিক উন্নতিৰ বাবে বিভিন্ন সংগঠন আৰু প্ৰতিষ্ঠান গঢ়ি তোলাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁৰ মতে, এটা জাতিৰ উন্নতিৰ বাবে ৰাজনৈতিক স্বাধীনতাৰ লগতে ভাষা, সংস্কৃতি আৰু অৰ্থনৈতিক স্বাৱলম্বিতাও সমানে প্ৰয়োজনীয়। এই চিন্তাৰ আধাৰত তেওঁ অসমীয়া সমাজৰ অধিকাৰ আৰু স্বাৰ্থ ৰক্ষাৰ বাবে বিভিন্ন সংগঠন গঠনৰ উদ্যোগ লৈছিল। তেওঁ অসম সংৰক্ষিণী সভা আৰু অসম জাতীয় মহাসভাৰ সৈতে জড়িত আছিল। অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰচাৰ আৰু শিক্ষাৰ বিস্তাৰৰ উদ্দেশ্যে অসম শিক্ষা প্ৰচাৰ সমিতিও গঠন কৰিছিল। এই সংগঠনসমূহৰ জৰিয়তে তেওঁ অসমীয়া জাতিৰ স্বকীয়তা, ভাষিক অধিকাৰ আৰু সামাজিক সংহতিৰ প্ৰতি জনসাধাৰণৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Ambikagiri Raichoudhury |url=https://www.assams.info/people/ambikagiri-raichoudhury |website=Assams.Info |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰতো তেওঁ আত্মনিৰ্ভৰশীলতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। স্বদেশী সামগ্ৰীৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি আৰু থলুৱা উদ্যোগ স্থাপনৰ জৰিয়তে অসমীয়া লোকসকলক স্বাৱলম্বী কৰি তোলাৰ চেষ্টা কৰিছিল। এই উদ্দেশ্যে তেওঁ স্বদেশী কিনক সংঘ গঠন কৰাৰ লগতে মায়াবিনী কেমিকেল ৱৰ্কছ নামৰ উদ্যোগ স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ এই প্ৰচেষ্টাই জাতীয়তাবাদৰ সৈতে অৰ্থনৈতিক আত্মপ্ৰতিষ্ঠাৰ ধাৰণাকো সংযুক্ত কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী আৰু অসমীয়া সাংবাদিকতা |url=https://mahabahu.com/%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%9A%E0%A7%8C%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%86/ |website=মহাবাহু |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==মৃত্যু== ১৯৬৭ চনৰ ২ জানুৱাৰীৰ সন্ধিয়া ৬ বাজি ৪৫ মিনিটত ৮২ বছৰ বয়সত অসম কেশৰী অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ মৃত্যু হয়। ৩ জানুৱাৰীৰ দিনৰ ১ বাজি ৩০ মিনিটত গুৱাহাটীৰ [[শিলপুখুৰী]]স্থিত নৱগ্ৰহ শ্মশানত তেওঁৰ শেষকৃত্য সম্পন্ন কৰা হয়।<ref name="ৰায়চৌধুৰী"/><ref>{{cite web |title=আজি অসম কেশৰী অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰীৰ জন্মদিন |url=https://newsonair.gov.in/as/%E0%A6%86%E0%A6%9C%E0%A6%BF-%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0/ |website=আকাশবাণী |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==সন্মান আৰু স্মৃতি== অসমীয়া সাহিত্য আৰু জাতীয় জীৱনলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী অসমৰ সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ ইতিহাসত স্মৰণীয় হৈ আছে। ১৯৫০ চনত তেওঁ [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ মাৰ্ঘেৰিটা অধিৱেশনৰ সভাপতিৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল। তেওঁৰ সাহিত্যিক অৱদানৰ স্বীকৃতিস্বৰূপে ''বেদনাৰ উল্কা'' কাব্যগ্ৰন্থৰ বাবে তেওঁ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=আজি অসম কেশৰী অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰীৰ জন্মদিন |url=https://newsonair.gov.in/as/%E0%A6%86%E0%A6%9C%E0%A6%BF-%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A7%B0/ |website=আকাশবাণী |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> তেওঁৰ জন্ম আৰু মৃত্যুদিন উপলক্ষে অসমৰ বিভিন্ন স্থানত স্মৃতিচাৰণ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়। বৰপেটা চহৰৰ নবীন চন্দ্ৰ বৰদলৈ উদ্যানৰ ওচৰত থকা তেওঁৰ প্ৰতিমূৰ্তিস্থলীত বিভিন্ন অনুষ্ঠান-সংগঠনে শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জ্ঞাপন কৰে। তেওঁৰ জন্মদিন উপলক্ষে কবিতা আবৃত্তি আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচীৰো আয়োজন কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=ৰাজ্যৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত আজি অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰীৰ জন্মদিন উপলক্ষে শ্ৰদ্ধা নিবেদন |url=https://newsonair.gov.in/as/ambikagiri-2/ |website=আকাশবাণী |access-date=১০ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ===তেওঁৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা অনুষ্ঠান আৰু স্মৃতিচিহ্ন=== অসম কেশৰী অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ স্মৃতি যুগমীয়া কৰি ৰখাৰ উদ্দেশ্যে অসমত কেইবাটাও অনুষ্ঠান আৰু স্মৃতিচিহ্ন স্থাপন কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্যসমূহ হ’ল— * ''অম্বিকাগিৰী উদ্যান:'' গুৱাহাটীৰ নৱগিৰি পথত অৱস্থিত এই উদ্যানখন তেওঁৰ স্মৃতিত নামকৰণ কৰা হৈছে। উদ্যানখনত তেওঁৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তিও স্থাপন কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Tribute paid to Axom Kexori Ambikagiri Raichoudhury in Guwahati |url=https://www.sentinelassam.com/cities/guwahati-city/tribute-paid-to-axom-kexori-ambikagiri-raichoudhury-in-guwahati-571129 |website=The Sentinel |date=২ জানুৱাৰী ২০২২}}</ref> * ''অম্বিকাগিৰী স্মৃতি ন্যাস:'' ১৯৮৮ চনত তেওঁৰ কন্যা সুচিব্ৰতা ৰায়চৌধুৰীয়ে তেওঁৰ আদৰ্শ আৰু স্মৃতি সংৰক্ষণৰ উদ্দেশ্যে এই ন্যাস প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ন্যাসটোৱে স্মৃতিচাৰণমূলক আলোচনা-চক্ৰ, কৰ্মশালা আৰু প্ৰকাশনৰ লগতে বিভিন্ন সমাজকল্যাণমূলক কাম-কাজো সম্পন্ন কৰে।<ref>{{cite web |title=How We Started |url=https://amarghar.in/how-we-started-1 |website=Amar Ghar}}</ref> * ''আমাৰ ঘৰ:'' গুৱাহাটীৰ পাথৰকুৱাৰীত অৱস্থিত এই বৃদ্ধাশ্ৰমখন অম্বিকাগিৰী স্মৃতি ন্যাসৰ অধীনত পৰিচালিত। তেওঁৰ স্মৃতিৰ সৈতে সংগতি ৰাখি ইয়াক অম্বিকাগিৰী স্মৃতি বৃদ্ধাশ্ৰম বুলিও জনা যায়।<ref>{{cite web |title=A different home at 60, but not alone |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/a-different-home-at-60-but-not-alone-assam-s-first-old-age-home-coming-up-in-litterateur-ambikagiri-s-memory/cid/847124 |website=The Telegraph |date=২৯ জানুৱাৰী ২০০৩}}</ref> * ''অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী বঁটা:'' অসম সাহিত্য সভাই তেওঁৰ স্মৃতিত এই বঁটা প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite web |title=The Founders |url=https://amarghar.in/the-founders |website=Amar Ghar}}</ref> * ''স্মৃতিমূৰ্তি, বৰপেটা:'' ২০১৮ চনত বৰপেটা চহৰৰ আমতলাত তেওঁৰ স্মৃতিত এটা প্ৰতিমূৰ্তি স্থাপনৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Foundation for Ambikagiri memorial statue laid in Barpeta |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/foundation-for-ambikagiri-memorial-statue-laid-in-barpeta |website=The Sentinel |date=২৬ অক্টোবৰ ২০১৮}}</ref> ==ৰায়চৌধুৰীৰ গ্ৰন্থপঞ্জী== ===কবিতা=== * তুমি (ৰচনা: ১৯০৭, বৰপেটা; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯১৬ খৃঃ, ডিব্ৰুগড়) * বীণা (ৰচনা: ১৯০৭, বৰপেটা; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯১৬ খৃঃ, ডিব্ৰুগড়) * অনুভূতি (ৰচনা: ১৯১০-১৯৫৪, ৬১টা কবিতাৰ সংকলন, প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৫৪, গুৱাহাটী) * স্থাপন কৰ স্থাপন কৰ আৰু মই আছোঁ মই আছোঁ (দুটা কবিতাৰ সংকলন; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৫৮, গুৱাহাটী) * বেদনাৰ উল্কা (৪৬ টা কবিতাৰ সংকলন; ৰচনা:১৯২০-১৯৬০; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৬৪, গুৱাহাটী) * দেশেই ভগৱান (প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৬৫, গুৱাহাটী) ===গীত=== * বন্দো কি ছন্দেৰে (২৫টা গীতৰ সংকলন; ৰচনা: ১৯০৫-১৯৫০; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৫৮, গুৱাহাটী) ===গদ্য ৰচনা=== * জগতৰ শেষ আদৰ্শ আৰু বিশ্ব শান্তি স্থাপনৰ পথ (ৰচনা:১৯১৪; প্ৰথম প্ৰকাশ:১৯১৬, ডিব্ৰুগড়) * শতধাৰ (ৰচনা: ১৯২৩, গুৱাহাটী) * আহুতি (৪১টা প্ৰৱন্ধৰ সংকলন; ৰচনা: ১৯১৪-১৯৫০; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৫৩, গুৱাহাটী) * ডেকা-ডেকেৰীৰ বেদ (ৰচনা: ১৯৩৫-৪২; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৪২, গুৱাহাটী) * ভাৰতীয় স্বৰাজ আৰু অসমীয়া স্বৰাজ (প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৩৪) * স্বাধীন পঞ্চায়ৎ ৰাষ্ট্ৰগঠনৰ প্ৰাথমিক আঁচনি (প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৪২, গুৱাহাটী) * আত্মৰক্ষী বাহিনী গঠন (প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৮৭, গুৱাহাটী) ===নাটক=== * জয়দ্ৰথ বধ (ৰচনা: ১৯১১, বৰপেটা; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯৬১, গুৱাহাটী) * কল্যাণময়ী (ৰচনা: ১৯১১, বৰপেটা; প্ৰথম প্ৰকাশ: ১৯১৪, আৱাহন) ===বিবিধ=== * স্বৰ্গ মৰ্ত ডাক বিভাগ (ৰূপাত্মক ৰচনা, আসাম বান্ধৱ ২য় বছৰ, ১ম সংখ্যা) * বিপ্লৱৰ শেষ (চেতনাত প্ৰকাশিত) * বিশ্বনাট্য (ৰূপক নাট, ১ম বছৰ চেতনাত প্ৰকাশিত) * ধুনপেচ (নাট্য দৃশ্য, আসাম বান্ধৱ ৮ম বছৰ, ১২শ সংখ্যা) * শ্ৰীৰামচন্দ্ৰ আৰু তাৰা (ৰেডিঅ’ নাট, ১৯৬৫ খৃঃত প্ৰচাৰিত) * ফৰাছী মহিলাৰ উক্তি (নাটকীয় কবিতা, আসাম বান্ধৱ ৭ম বছৰ, ৩য় সংখ্যা) ===সম্পাদিত=== * সাহিত্য মঞ্জৰী (শুচিব্ৰতা ৰায়চৌধুৰীৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে সম্পাদিত) * বেণু (গীতৰ সংকলন) * মোৰ দাদা (স্বৰ্গীয় গিৰীশচন্দ্ৰ ৰায়চৌধুৰীৰ জীৱনী) * মোৰ জীৱনৰ ধুমুহা এছাটি (অসম বাণী, অসম বাতৰি, ৰামধেনু আদিত প্ৰকাশিত প্ৰৱন্ধ সংকলন) * বন্দিনী ভাৰত (নাটক) * ভক্ত গৌৰৱ বা শিখীধ্বজৰ দান পৰীক্ষা (যাত্ৰা গীতিনাট্য) ===ইংৰাজী=== * চঙচ্‌ অৱ দ্য চেল (অনুবাদ: বাণীকান্ত কাকতি আৰু ড° বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা, ১৯৪২) * ফাইনেল গল অৱ এ মেন এণ্ড লাষ্টিং পিচ (অনুবাদ: মহেন্দ্ৰ বৰা, ১৯৬০) (প্ৰথমখন কাৰাবাসত থকাৰ সময়ত লিখা গীতৰ পুথি, দ্বিতীয়খন জগতৰ শেষ আদৰ্শ আৰু বিশ্ব শান্তি স্থাপনৰ পথ শীৰ্ষক প্ৰৱন্ধৰ ইংৰাজী ভাষান্তৰ) ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বহিঃ সংযোগ== * [http://www.xophura.net/tag/ambikagiri-raichoudhury অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰীৰ কেইটামান কবিতা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140429233156/http://www.xophura.net/tag/ambikagiri-raichoudhury |date=2014-04-29 }} {{অসমীয়া ভাষাত সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰা সাহিত্যিকসকল}} {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া নাট্যকাৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]] [[শ্ৰেণী:অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী]] 99vcpsh3n09mzrvo0vuegvj53rahtbp 0 4106 651914 623552 2026-11-10T06:54:24Z AjayDas 12623 651914 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization |name=অসম সাহিত্য সভা |image=Asam Sahitya Sabha Logo.png |caption=অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰতীক চিহ্ন |motto=[[চিৰ চেনেহী মোৰ ভাষা জননী]] |formation=১৯১৭ |purpose=[[অসমীয়া ভাষা]], [[অসমীয়া সাহিত্য|সাহিত্য]] আৰু [[অসমৰ সংস্কৃতি|সংস্কৃতিৰ]] সৰ্বাংগীণ উন্নতি |headquarters=চন্দ্ৰকান্ত সন্দিকৈ ভৱন, [[যোৰহাট]], [[অসম]] |language=[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] |leader_title=সভাপতি |leader_name=[[বসন্ত কুমাৰ গোস্বামী]] |website=[http://www.assamsahityasabha.org/ assamsahityasabha.org] |former name=অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধিনী সভা }} '''অসম সাহিত্য সভা''' অসমৰ ভাষা, সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিৰ বিকাশৰ বাবে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এক সাহিত্যিক অনুষ্ঠান। ১৯১৭ চনত [[অসমীয়া ভাষা]] আৰু সংস্কৃতিৰ বিকাশ আৰু প্ৰসাৰৰ উদ্দেশ্যে এই সভাৰ জন্ম হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.sahityasabha.8k.com/recept.html |title=Recept |publisher=Sahityasabha.8k.com |date= |accessdate=2013-03-12 |archivedate=2012-02-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120219074612/http://www.sahityasabha.8k.com/recept.html |deadurl=yes }}</ref> বৰ্তমানে [[অসম]] আৰু অসমৰ বাহিৰৰ বিভিন্ন ঠাইত ইয়াৰ হাজাৰৰো অধিক শাখা আছে। ইয়াৰ প্ৰধান কাৰ্যালয় [[যোৰহাট]]ৰ [[চন্দ্ৰকান্ত সন্দিকৈ ভৱন]]ত অৱস্থিত। ১৯১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত [[শিৱসাগৰ]] জিলাত অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰথমখন অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু ইয়াত সভাপতিত্ব কৰিছিল [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]]ই। [[শৰৎচন্দ্ৰ গোস্বামী]] অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সম্পাদক আছিল। ১৯২০ চনৰ পৰা ১৯২৭ চনলৈকে তেখেতে সম্পাদকৰ পদত অধিষ্ঠিত আছিল।<ref name="book">[http://books.google.co.in/books?id=zB4n3MVozbUC&pg=PA1457&lpg=PA1457&dq=Sarat+Chandra+Goswami&source=bl&ots=OB1W__Xn2V&sig=m2X2M2mv388QkGW1cLpK6De74NA&hl=en&sa=X&ei=h0GqUNSMEoOQrgecm4GgAw&ved=0CFQQ6AEwCQ#v=onepage&q=Sarat%20Chandra%20Goswami&f=false Encyclopaedia of Indian Literature: devraj to jyoti, Volume 2], আহৰণ: ১৯-১১-২০১২</ref> সভাৰ আদৰ্শবাণী হৈছে ''চিৰ চেনেহী মোৰ ভাষা জননী''।<ref>{{cite web |title=অসম সাহিত্য সভা |url=https://assamese-encyclopedia.org/assamese-encyclopedia/অসম-সাহিত্য-সভা |website=অসমীয়া বিশ্বকোষ |access-date=10 November 2026}}</ref> ==অসম সাহিত্য সভাৰ ইতিহাস== {{Details|অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধিনী সভা}} ঊনৈছ শতিকাৰ শেষৰ ফালে [[কলিকতা]]ত পঢ়ি থকা অসমীয়া ছাত্ৰসকলে অসমীয়া সাহিত্যক বিশ্বদৰবাৰত প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ দেহেকেহে খাটিছিল। অসমত আন ভাষাৰ আগ্ৰাসন ৰোধ কৰিবলৈ আৰু অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ উন্নতিৰ কথা মনত ৰাখিয়েই তেওঁলোকে ১৮৮৮ চনৰ ২৫ আগষ্টত "অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধিনী সভা" প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref name="timesofassam1">{{cite web|author=Times of Assam |url=http://www.timesofassam.com/articles/asom-sahitya-sabha-a-contemporary-analysis/ |title=Asom Sahitya Sabha – A contemporary Analysis |publisher=Timesofassam.com |date= |accessdate=2013-03-12}}</ref> এই অনুষ্ঠানৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তিসকল আছিল [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]], [[হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী]], [[বেণুধৰ ৰাজখোৱা]], ডালিমচন্দ্ৰ বৰা, [[তীৰ্থনাথ শৰ্মা]], কমলচন্দ্ৰ শৰ্মা আদি। ক্ৰমে ইয়াৰ সদস্যসংখ্যা বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰে। এই অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ চৰ্চা, গ্ৰন্থ প্ৰকাশ আৰু ভাষাটোৰ উন্নতিৰ বাবে বিভিন্ন কাৰ্যসূচী গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। পিছলৈ এই অনুষ্ঠানৰ পৰিসৰ আৰু কাৰ্যকলাপ বৃদ্ধি পায়। অৱশেষত ১৯১৭ চনত অসম সাহিত্য সভাই এক সংগঠিত ৰূপ লাভ কৰে।<ref name="timesofassam1"/> ১৯১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত [[শিৱসাগৰ]]ত অনুষ্ঠিত সাহিত্য সন্মিলনত অসম সাহিত্য সভাৰ জন্মৰ আনুষ্ঠানিক সূচনা হয়। এই সন্মিলনত [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]]ই সভাপতিত্ব কৰিছিল। ১৯১৮ চনৰ পৰা সভাৰ কাৰ্যকলাপ নিয়মীয়াভাৱে আৰম্ভ হয়।<ref>{{cite web |title=অসম সাহিত্য সভাৰ ষষ্ঠদশ বাৰ্ষিক সন্মিলনৰ অভ্যৰ্থনা সমিতিৰ সভাপতিৰ অভিভাষণ |url=https://as.wikisource.org/wiki/অসম_সাহিত্য_সভাৰ_ষষ্ঠদশ_বাৰ্ষিক_সন্মিলনৰ_অভ্যৰ্থনা_সমিতিৰ_সভাপতিৰ_অভিভাষণ |website=ৱিকিউৎস |access-date=10 November 2026}}</ref> সভাৰ প্ৰথমখন অধিৱেশনৰ পিছৰে পৰা অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত নিয়মীয়াকৈ অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হ'বলৈ ধৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ সাহিত্যিক, ভাষাবিদ, গৱেষক আৰু সাহিত্যপ্ৰেমীসকল এক উমৈহতীয়া মঞ্চত মিলিত হোৱাৰ সুযোগ লাভ কৰে।<ref>{{cite web |title=Session ends on hope note |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/session-ends-on-hope-note/cid/1528300 |website=The Telegraph |date=5 February 2015 |access-date=10 November 2026}}</ref> ==উদ্দেশ্য== অসম সাহিত্য সভাৰ সংবিধানত উল্লেখ কৰা মতে ইয়াৰ উদ্দেশ্য এনে ধৰণৰ— অসমীয়া ভাষা, সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিৰ সৰ্বাংগীণ উন্নতি কৰাই এই সভাৰ ঘাই উদ্দেশ্য। লগতে অসমৰ থলুৱা ভাষা-সংস্কৃতিৰ উন্নয়নৰ বাবে কাম কৰাও সভাৰ অন্যতম উদ্দেশ্য। সেই উদ্দেশ্যে তলত দিয়া ধৰণে কাৰ্য কৰিবলৈ সভা যত্নপৰ হ'ব— # অভিধান, ব্যাকৰণ আৰু অন্যান্য গ্ৰন্থৰ সংকলন আৰু প্ৰকাশ কৰা; # প্ৰাচীন সাহিত্য আৰু লোক-সাহিত্যৰ অনুসন্ধান, সংগ্ৰহ, গৱেষণা আৰু প্ৰকাশ কৰা; # অসমীয়া সাহিত্যত যি যি বিষয়ৰ পুথিৰ অভাৱ, সেই অভাৱ দূৰ কৰা; # প্ৰকাশিত গ্ৰন্থৰ ভিতৰত উপযুক্ত গ্ৰন্থৰ গ্ৰন্থকাৰক বঁটা আৰু সামৰ্থহীন সাহিত্যিকক সাহায্য প্ৰদান কৰা; # সংগীত, চিত্ৰবিদ্যা আৰু ভাস্কৰ্যবিদ্যাৰ উন্নতিসূচক কাৰ্য কৰা; # সভাৰ এখন মুখপত্ৰ আৰু প্ৰচাৰপত্ৰ প্ৰকাশ কৰা; # ভাষা আৰু সাহিত্যৰ প্ৰচাৰ-পত্ৰ আদি প্ৰকাশ কৰা; # ভাষা-সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা; # সাহিত্য আৰু সংস্কৃতি সম্পৰ্কীয় বিনিময় আঁচনি কাৰ্যকৰী কৰা; # অসমীয়া ভাষা, সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিৰ উন্নয়ন আৰু বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত থকা অন্তৰায় দূৰ কৰা; # অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ উন্নতিৰ অৰ্থে অন্যান্য কাৰ্য কৰা। ==সাংগঠনিক গঠন আৰু কাৰ্যকলাপ== অসম সাহিত্য সভাৰ সাংগঠনিক ব্যৱস্থা কেন্দ্ৰীয় সমিতি, জিলা সাহিত্য সভা আৰু শাখা সাহিত্য সভাৰ জৰিয়তে পৰিচালিত হয়। কেন্দ্ৰীয় সমিতিয়ে সভাৰ সামগ্ৰিক কাম-কাজ পৰিচালনা কৰাৰ লগতে বিভিন্ন জিলা আৰু শাখাৰ মাজত সমন্বয় ৰক্ষা কৰে। অসমৰ বিভিন্ন জিলাৰ উপৰি অসমৰ বাহিৰতো সভাৰ শাখা আছে। এই শাখাসমূহে নিজ নিজ অঞ্চলত সাহিত্য সভা, আলোচনা চক্ৰ, গ্ৰন্থ উন্মোচন, কবি সন্মিলন, বক্তৃতানুষ্ঠান আৰু বিভিন্ন সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে স্থানীয় সাহিত্যিক আৰু নতুন প্ৰজন্মৰ লেখকসকলে সাহিত্য চৰ্চাৰ সুযোগ লাভ কৰে।<ref>{{cite web |title=About Asam Sahitya Sabha |url=https://www.assams.info/assam/about-asam-sahitya-sabha |website=Assams.info |access-date=10 November 2026}}</ref> সভাৰ সভাপতি আৰু প্ৰধান সম্পাদকৰ নেতৃত্বত কেন্দ্ৰীয় কাৰ্যনিৰ্বাহক সমিতিয়ে বিভিন্ন সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে। সভাৰ কাম-কাজৰ ভিতৰত সাহিত্যৰ চৰ্চা, গৱেষণা, প্ৰকাশন, ভাষাৰ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰ অন্যতম। ==বাৰ্ষিক অধিৱেশন== অসম সাহিত্য সভাই প্ৰতিষ্ঠাৰ সময়ৰে পৰা নিয়মীয়াকৈ অধিৱেশন অনুষ্ঠিত কৰি আহিছে। এই অধিৱেশনসমূহত অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ সাহিত্যিক, কবি, লেখক, গৱেষক, ভাষাবিদ আৰু সাহিত্যপ্ৰেমীসকলে অংশগ্ৰহণ কৰে। অধিৱেশনত সাহিত্য, ভাষা, সংস্কৃতি, শিক্ষা আৰু সমাজৰ বিভিন্ন বিষয়ৰ ওপৰত আলোচনা কৰা হয়। সভাৰ অধিৱেশনসমূহ অসমৰ সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক জীৱনৰ এক উল্লেখযোগ্য অনুষ্ঠান হিচাপে পৰিচিত। অধিৱেশনৰ সময়ত গ্ৰন্থমেলা, কবি সন্মিলন, আলোচনা চক্ৰ, সাহিত্যিকৰ সৈতে মত বিনিময়, সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আৰু গ্ৰন্থ উন্মোচন আদি কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত হয়। সভাৰ প্ৰথম অধিৱেশন ১৯১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত [[শিৱসাগৰ]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। ইয়াত [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]]ই সভাপতিত্ব কৰিছিল। পিছৰ অধিৱেশনসমূহ ক্ৰমে [[গোৱালপাৰা]], [[বৰপেটা]], [[তেজপুৰ]], [[যোৰহাট]] আদি বিভিন্ন ঠাইত অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{cite book |title=Annals of Asam Sahitya-Sabha, 1917-1975 |author=মহেশ্বৰ নেওগ |publisher=Asam Sahitya-Sabha |year=1976}}</ref> ২০১৭ চনত সভাৰ শতবৰ্ষ উদ্‌যাপন কৰা হয়। এই উপলক্ষে [[শিৱসাগৰ]]ত পাঁচদিনীয়া কাৰ্যসূচীৰে শতবৰ্ষৰ বিশেষ অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Centenary celebrations of Assam literary body starts with hoisting of 1 lakh flags |url=https://indianexpress.com/article/cities/pune/centenary-celebrations-of-assam-literary-body-starts-with-hoisting-of-1-lakh-flags-4448257/ |website=The Indian Express |date=December 2016 |access-date=10 November 2026}}</ref> ==প্ৰকাশন আৰু গ্ৰন্থ প্ৰকাশ== অসম সাহিত্য সভাৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ কাম হৈছে অসমীয়া ভাষাত গ্ৰন্থ প্ৰকাশ। সভাই প্ৰাচীন আৰু আধুনিক সাহিত্যৰ বিভিন্ন শাখাৰ গ্ৰন্থ প্ৰকাশৰ জৰিয়তে অসমীয়া সাহিত্যৰ ভঁৰাল সমৃদ্ধ কৰি আহিছে। সভাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক প্ৰধান সম্পাদক [[শৰৎচন্দ্ৰ গোস্বামী]]ৰ নেতৃত্বত গ্ৰন্থ প্ৰকাশৰ কাম আৰম্ভ হয়। সভাই প্ৰকাশ কৰা প্ৰথম গ্ৰন্থখন আছিল ''নৰদেৱ গ্ৰন্থাৱলী''ৰ অন্তৰ্গত ''শ্ৰীশ্ৰী দামোদৰদেৱ চৰিত''। ১৯২৭ চনত প্ৰকাশিত এই গ্ৰন্থখন নীলকণ্ঠ দাসে ৰচনা কৰিছিল আৰু [[শৰৎচন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে সম্পাদনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=অসম সাহিত্য সভা |url=https://www.sarothiasom.in/2021/05/23/assam-sahitya-sobha/ |website=সাৰথি |date=23 May 2021 |access-date=10 November 2026}}</ref> সভাই অভিধান, ব্যাকৰণ, জীৱনী, প্ৰাচীন পুথি, গৱেষণামূলক গ্ৰন্থ, লোকসাহিত্য, শিশু সাহিত্য, কবিতা, উপন্যাস আৰু অন্যান্য সাহিত্যিক গ্ৰন্থ প্ৰকাশ কৰি আহিছে। ইয়াৰ উপৰি বিভিন্ন সময়ত স্মৃতিগ্ৰন্থ, অধিৱেশনৰ স্মাৰকগ্ৰন্থ আৰু সাহিত্যিকৰ ৰচনা সংকলনো প্ৰকাশ কৰা হয়। ==অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা== {{Main|অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা}} ১৯২৬ চনৰ পৰা অসম সাহিত্য সভাই [[অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা]] নামেৰে অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ গৱেষণাধৰ্মী আৰু বিশ্লেষণাত্মক প্ৰবন্ধৰে এখন তিনিমহীয়া আলোচনী প্ৰকাশ কৰি আহিছে। [[দ্বিতীয় মহাসমৰ]]ৰ সময়ত পত্ৰিকাখনৰ প্ৰকাশ বন্ধ কৰিবলগীয়া হয়। কেইবছৰমান প্ৰকাশ বন্ধ হৈ থকাৰ পিছত ১৯৫৪ চনৰ পৰা ই পুনৰ নিয়মীয়াভাৱে প্ৰকাশ হৈ আছে।<ref>[[অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা]], ষটষষ্টিতম বৰ্ষ, প্ৰথম সংখ্যাৰ সম্পাদকীয়</ref> এই পত্ৰিকাত অসমীয়া ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি, ইতিহাস, লোকসাহিত্য, ভাষাতত্ত্ব আৰু গৱেষণাৰ বিভিন্ন বিষয়ৰ প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ পায়। অসমীয়া সাহিত্যৰ গৱেষক, লেখক আৰু পাঠকৰ বাবে এই পত্ৰিকা এক উল্লেখযোগ্য প্ৰকাশন। ==অসমীয়া ভাষা আৰু সাহিত্যলৈ অৱদান== অসমীয়া ভাষা আৰু সাহিত্যৰ বিকাশত অসম সাহিত্য সভাই বিভিন্ন ধৰণে অৱদান আগবঢ়াই আহিছে। ভাষা আৰু সাহিত্যৰ চৰ্চাৰ বাবে এক উমৈহতীয়া মঞ্চ গঢ়ি তোলাৰ লগতে সভাই গ্ৰন্থ প্ৰকাশ, গৱেষণা, আলোচনা চক্ৰ আৰু সাহিত্যিক অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰচাৰ আৰু প্ৰসাৰত সহায় কৰিছে। সভাই প্ৰাচীন অসমীয়া সাহিত্যৰ পুথি আৰু অন্যান্য সাহিত্যিক সমল সংগ্ৰহ, সংৰক্ষণ আৰু প্ৰকাশৰ ক্ষেত্ৰতো কাম কৰি আহিছে। ইয়াৰ জৰিয়তে অসমীয়া সাহিত্যৰ ইতিহাস, পৰম্পৰা আৰু ঐতিহ্যৰ বিষয়ে অধ্যয়নৰ সুযোগ বৃদ্ধি পাইছে। অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ উন্নয়নৰ বিষয়েও সভাই গুৰুত্ব আৰোপ কৰি আহিছে। অসমৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক বৈচিত্ৰ্যৰ মাজত পাৰস্পৰিক বুজাবুজি আৰু সমন্বয় গঢ়ি তোলাৰ ক্ষেত্ৰতো সভাৰ ভূমিকা আছে। ==শতবৰ্ষ উদ্‌যাপন== ২০১৭ চনত অসম সাহিত্য সভাই প্ৰতিষ্ঠাৰ এশ বছৰ সম্পূৰ্ণ কৰে। এই উপলক্ষে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত বছৰজোৰা কাৰ্যসূচীৰে শতবৰ্ষ উদ্‌যাপন কৰা হয়। ২০১৭ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা [[শিৱসাগৰ]]ত পাঁচদিনীয়া কাৰ্যসূচীৰে শতবৰ্ষৰ বিশেষ অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হয়। সভাৰ প্ৰথম অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হোৱা স্থান হিচাপে শিৱসাগৰক এই উদ্‌যাপনৰ বাবে নিৰ্বাচন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Centenary celebrations of Assam literary body starts with hoisting of 1 lakh flags |url=https://indianexpress.com/article/cities/pune/centenary-celebrations-of-assam-literary-body-starts-with-hoisting-of-1-lakh-flags-4448257/ |website=The Indian Express |access-date=10 November 2026}}</ref> শতবৰ্ষ উদ্‌যাপনৰ সময়ত সভাৰ ইতিহাস, অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ বিকাশ আৰু ভৱিষ্যতৰ কৰণীয় সম্পৰ্কে বিভিন্ন আলোচনা আৰু অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। ==বৰ্তমানৰ নেতৃত্ব== ২০২৫–২০২৭ কাৰ্যকালৰ বাবে ড° [[বসন্ত কুমাৰ গোস্বামী]] অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।<ref>{{cite web |title=২০২৫-২৭ বৰ্ষৰ বাবে ড° বসন্ত কুমাৰ গোস্বামী অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি হিচাপে নিৰ্বাচিত |url=https://newsonair.gov.in/as/%E0%A7%A8%E0%A7%A6%E0%A7%A8%E0%A7%AB-%E0%A7%A8%E0%A7%AD-%E0%A6%AC%E0%A7%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%B0-%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%AC%E0%A7%87-%E0%A6%A1%E0%A6%83-%E0%A6%AC%E0%A6%B8%E0%A6%A8%E0%A7%8D/ |website=আকাশবাণী |date=30 December 2024 |access-date=10 November 2026}}</ref> ==সাহিত্য সভাৰ আদৰণি-গীত== {{মূল|চিৰ চেনেহী মোৰ ভাষা জননী}} গীতিকাৰ: মিত্ৰদেৱ মহন্ত অধিকাৰ। এই গীতৰ স্বৰলিপি তথা সুৰ যোৰহাটৰ প্ৰয়াত দৰ্পনাথ শৰ্মাৰ। <poem> <center> চিৰ চেনেহী মোৰ ভাষা জননী। ধন্যে পুণ্যে হৃত পাৱনী, আই॥ প্ৰকৃতি পৰশ ৰসে অমল কমল চঞ্চল হৃদি জলে ঢালে পৰিমল কোমল চম্পাৰ কলি ঢৌৱে ঢৌৱে ঢৌৱে তুলি ৰিণিকি ৰিণিকি কোনে তোলে ৰাগিণী॥ সংসাৰ গুৰুভাৰে অৱশ পৰাণ হিয়াত বিলীন হয় হিয়াভৰা গান কাৰ নিচুকনি শুনা শুনি বাণী ব্যথা পমা চকুতে চকুৰ নীৰে লয় জিৰণি॥ জীৱনে মৰণে ৰণে লহৰী সুধাৰ ৰসনা শিতানে বহি সিঁচা শতধাৰ হে মোৰ মধুৰননা মাগিছোঁ মাধুৰী কণা দিয়া দিয়া দিয়া আই মধু ভাষিণী॥ </center></poem> ==অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতিসকল== {| class="sortable wikitable" style="width:80%; " |- ! চন ! সভাপতি<ref>[http://www.asamsahityasabha.org/?president ১৯১৭ চনৰ পৰা অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতিসকলৰ তালিকা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150412055029/http://www.asamsahityasabha.org/?president |date=2015-04-12 }} [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ ৱেবছাইট, আহৰণ: ৬ এপ্ৰিল, ২০১৫</ref> ! অধিবেশন ! ছবি |- | ১৯১৭ | [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]] (১৮৭১-১৯৪৬) | [[শিৱসাগৰ]], প্ৰথম সন্মিলন, ২৬-২৭ ডিচেম্বৰ | |- | ১৯১৮ | [[চন্দ্ৰধৰ বৰুৱা]] (১৮৭৪-১৯৬১) | [[গোৱালপাৰা]], দ্বিতীয় সন্মিলন, ২৭-২৮-২৯ ডিচেম্বৰ | |- |১৯১৯ | [[কালিৰাম মেধি]] (১৮৮০-১৯৫৪) | [[বৰপেটা]], তৃতীয় সন্মিলন, ২৬-২৭ ডিচেম্বৰ | |- | ১৯২০ | [[হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী]] (১৮৭২-১৯২৮) | [[তেজপুৰ]], | |- |১৯২৩ | [[অমৃতভূষণ দেৱ অধিকাৰী]] (১৮৫৮-১৯৪২) | [[যোৰহাট]] | |- |১৯২৪ | [[কনকলাল বৰুৱা]] (১৮৭২-১৯৪০) | [[ডিব্ৰুগড়]] | |- | ১৯২৪ | [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] (১৮৬৪-১৯৩৮) | [[গুৱাহাটী]] | |- |১৯২৫ | [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]] (১৮৬৭-১৯৪০) | [[নগাঁও]] | |- | ১৯২৬ | [[বেণুধৰ ৰাজখোৱা]] (১৮৭২-১৯৫৫) | [[ধুবুৰী]] | |- | ১৯২৭ | [[তৰুণৰাম ফুকন]] (১৮৭৭-১৯৩৯) | [[গোৱালপাৰা]] | |- |১৯২৯ | [[কমলাকান্ত ভট্টাচাৰ্য্য]] (১৮৫৩-১৯৩৬) | [[যোৰহাট]] | |- | ১৯৩০ | [[মফিজুদ্দিন আহমদ হাজৰিকা]] (১৮৭০-১৯৫৮) | [[গোলাঘাট]] | |- | ১৯৩১ | [[নগেন্দ্ৰ নাৰায়ণ চৌধুৰী]] (১৮৮১-১৯৪৭) | [[শিৱসাগৰ]] | |- |১৯৩৩ | [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] (১৮৮০-১৯৫৫) | [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] | |- |১৯৩৪ |[[আনন্দ চন্দ্ৰ আগৰৱালা]] (১৮৭৪-১৯৪০) | [[মঙ্গলদৈ]] | |- | ১৯৩৬ | [[ৰঘুনাথ চৌধাৰী]] (১৮৭৯-১৯৬৭) | [[তেজপুৰ]] | |- |১৯৩৭ | [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] (১৮৯৮-১৯৮২) | [[গুৱাহাটী]] | |- |১৯৪০ | [[ময়িদুল ইছলাম বৰা]] (১৮৯৯-১৯৪৪) | [[যোৰহাট]] | |- |১৯৪৪ | [[নীলমণি ফুকন (জেষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]] (১৮৮০-১৯৭৮) | [[শিৱসাগৰ]] | |- |১৯৪৭ | [[নীলমণি ফুকন (জেষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]] (১৮৮০-১৯৭৮) | [[ডিব্ৰুগড়]] | |- |১৯৫০ | [[অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী]] (১৮৮৫-১৯৬৭) | [[মাৰ্ঘেৰিটা]] | |- |১৯৫৩ | [[সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা]] (১৮৯৪-১৯৬৪) | [[শ্বিলং]] | |- |১৯৫৪ | [[নলিনীবালা দেৱী]] (১৮৯৮-১৯৭৭) | [[যোৰহাট]] | |- |১৯৫৫ | [[যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা]] (১৮৯২-১৯৬৪) | [[গুৱাহাটী]] | |- |১৯৫৬ | [[বেণুধৰ শৰ্মা]] (১৮৯৪-১৯৮১) | [[ধুবুৰী]] | |- |১৯৫৮ | [[পদ্মধৰ চলিহা]] (১৮৯৫-১৯৬৯) | [[তিনিচুকীয়া]] | |- |১৯৫৯ | [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] (১৯০৩-১৯৮৬) | [[নগাঁও]] | |- |১৯৬০ | [[ত্ৰৈলোক্যনাথ গোস্বামী]] (১৯০৬-১৯৮৮) | [[পলাশবাৰী]] | |- |১৯৬১ | [[ত্ৰৈলোক্যনাথ গোস্বামী]] (১৯০৬-১৯৮৮) | [[গোৱালপাৰা]] | |- |১৯৬৩ | [[ৰত্নকান্ত বৰকাকতী]] (১৮৯৭-১৯৬৩) | [[নাজিৰা]] | |- |১৯৬৪ | [[মিত্ৰদেৱ মহন্ত]] (১৮৯৪-১৯৮৩) | [[ডিগবৈ]] | |- |১৯৬৫ | [[ডিম্বেশ্বৰ নেওগ]] (১৮৯৯-১৯৬৬) | [[নলবাৰী]] | |- |১৯৬৬ | [[বিনন্দ চন্দ্ৰ বৰুৱা]] (১৯০১-১৯৯৪) | [[উত্তৰ লখিমপুৰ|উত্তৰ লক্ষিমপুৰ]] | |- |১৯৬৭ | [[নকুলচন্দ্ৰ ভূঞা]] (১৮৯৫-১৯৬৮) | [[ডিব্ৰুগড়]] | |- |১৯৬৮ | [[জ্ঞাননাথ বৰা]] (১৮৯০-১৯৬৮) | [[তেজপুৰ]], ৩৫তম সন্মিলন, ২৬-২৭-২৮ জানুৱাৰী | |- |১৯৬৯ | [[আনন্দ চন্দ্ৰ বৰুৱা]] (১৯০৭-১৯৮৩) | [[বৰপেটা]], ৩৬তম সন্মিলন, ৭-৮-৯ ফেব্ৰুৱাৰী | |- |১৯৭০ | [[উপেন্দ্ৰচন্দ্ৰ লেখাৰু]] (১৯০৫-১৯৭৯) | [[ধিং]], ৩৭তম সন্মিলন, ১৩-১৪-১৫ ফেব্ৰুৱাৰী | |- |১৯৭১ | [[তীৰ্থনাথ শৰ্মা]] (১৯১১-১৯৮৬) | [[মাকুম]], ৩৮তম সন্মিলন | |- |১৯৭২ | [[হেম বৰুৱা]] (১৯১৫-১৯৭৭) | [[ধুবুৰী]], ৩৯তম সন্মিলন, ৭-৮-৯ এপ্ৰিল | |- |১৯৭৩ | [[গিৰিধৰ শৰ্মা]] (১৯১২-১৯৭৭) | [[ৰঙিয়া]], ৪০তম সন্মিলন | |- |১৯৭৪ | [[মহেশ্বৰ নেওগ]] (১৯১৫-১৯৯৫) | [[মঙ্গলদৈ]], ৪১তম সন্মিলন, ৭-৮-৯-১০ ফেব্ৰুৱাৰী | |- |১৯৭৫ | [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] (১৯১৭-১৯৯৯) | [[তিতাবৰ]], ৪২তম সন্মিলন | |- |১৯৭৬ | [[যজ্ঞেশ্বৰ শৰ্মা]] (১৯০৬-১৯৯৮) | [[টিহু]], ৪৩তম সন্মিলন | |- |১৯৭৭ | [[চৈয়দ আব্দুল মালিক]] (১৯১৯-২০০০) | [[অভয়াপুৰী]], ৪৪তম সন্মিলন | |- |১৯৭৮ | [[প্ৰসন্নলাল চৌধুৰী]] (১৮৯৮-১৯৮৬) | [[গোলাঘাট]], ৪৫তম সন্মিলন | |- |১৯৭৯ | [[অতুল চন্দ্ৰ বৰুৱা]] (১৯১৬-২০০১) | [[শুৱালকুছি]], ৪৬তম সন্মিলন | |- |১৯৮০ | [[যতীন্দ্ৰনাথ গোস্বামী]] (১৯১৮-২০০৫) | [[ৰহা]], ৪৭তম সন্মিলন | |- |১৯৮১ | [[সীতানাথ ব্ৰহ্মচৌধুৰী]] (১৯০৮-১৯৮২) | [[তিনিচুকীয়া]], ৪৮তম সন্মিলন | |- |১৯৮২ | [[সীতানাথ ব্ৰহ্মচৌধুৰী]] (১৯০৮-১৯৮২) | [[ডিফু]], ৪৯তম সন্মিলন | |- |১৯৮৩ | [[বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ভট্টাচাৰ্য]] (১৯২৪-১৯৯৭) | [[বঙাইগাঁও]], ৫০তম সন্মিলন | |- |১৯৮৫ | [[যোগেশ দাস]] (১৯২৭-১৯৯৯) | [[বিহপুৰীয়া]], ৫১তম সন্মিলন | |- |১৯৮৬ | [[বীৰেণ বৰকটকী]] (১৯২৪-২০০২) | [[কামপুৰ]], ৫২তম সন্মিলন | |- |১৯৮৭ | [[মহেন্দ্ৰ বৰা]] (১৯২৯-১৯৯৬) | [[পাঠশালা]], ৫৩তম সন্মিলন | |- |১৯৮৮ | [[কীৰ্তিনাথ হাজৰিকা]] (১৯২২-২০০২) | [[হাইলাকান্দি]], ৫৪তম সন্মিলন | |- |১৯৮৯ | [[মহিম বৰা]] (১৯২৪-২০১৬) | [[ডুমডুমা]] | |- |১৯৯০ | [[নৱকান্ত বৰুৱা]] (১৯২৬-২০০২) | [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি]] | |- |১৯৯১ | [[নিৰ্মলপ্ৰভা বৰদলৈ]] (১৯৩৩-২০০৪) | [[দুধনৈ]] | |- |১৯৯২ | [[লক্ষ্যধৰ চৌধুৰী]] (১৯১৪-২০০০) | [[গোৰেশ্বৰ]] | |- |১৯৯৩ | [[ভূপেন হাজৰিকা]] (১৯২৬-২০১১) | [[শিৱসাগৰ]] | |- |১৯৯৪ | [[লীলা গগৈ]] (১৯৩০-১৯৯৪) | [[মৰিগাঁও]] | |- |১৯৯৫ | [[হিতেশ ডেকা]] (১৯২৪-২০০০) | [[সৰ্থেবাৰী]] | |- |১৯৯৬ | [[লক্ষ্মীনন্দন বৰা]] (১৯৩২-২০২১) | [[বোকাখাত]] | |- |১৯৯৭ | [[নগেন শইকীয়া]] (১৯৩৯-) | [[বিলাসীপাৰা]] | |- |১৯৯৮ | [[নগেন শইকীয়া]] (১৯৩৯-) | [[হাওৰাঘাট]] | |- |১৯৯৯ | [[চন্দ্ৰপ্ৰসাদ শ‍ইকীয়া]] (১৯২৭-২০০৬) | [[হাজো]] | |- | ২০০০ | [[চন্দ্ৰপ্ৰসাদ শ‍ইকীয়া]] (১৯২৭-২০০৬) | [[যোৰহাট]] | |- | ২০০১ | [[হোমেন বৰগোহাঞি]] (১৯৩২-২০২১) | [[অসম সাহিত্য সভাৰ ডিব্ৰুগড় অধিৱেশন (২০০১)|ডিব্ৰুগড়]] | |- | ২০০২ | [[হোমেন বৰগোহাঞি]] (১৯৩২-২০২১) | [[কলগাছিয়া]] | |- | ২০০৩ | [[বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত]] (১৯৩৫-২০২৩) | [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] | |- | ২০০৪ | [[বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত]] (১৯৩৫-২০২৩) | [[হোজাই]] | |- |২০০৫ | [[কনকসেন ডেকা]] (১৯৩৩-) | [[ছিপাঝাৰ]] | |- |২০০৬ | [[কনকসেন ডেকা]] (১৯৩৩-) | [[বেলশৰ]] | |- |২০০৭ | [[কনকসেন ডেকা]] (১৯৩৩-) | [[চাপৰ]] | |- | ২০০৯ | [[ৰংবং তেৰাং]] (১৯৩৭-) | [[ধেমাজি]] | |- |২০১০ | [[ৰংবং তেৰাং]] (১৯৩৭-) | [[অসম সাহিত্য সভাৰ দেৰগাঁও অধিৱেশন (২০১১)|দেৰগাঁও]] | |- |২০১৩ | [[ইমৰাণ শ্বাহ]] (১৯৩৩-) | [[অসম সাহিত্য সভাৰ বৰপেটাৰোড অধিৱেশন (২০১৩)|বৰপেটা ৰোড]] | |- |২০১৫ | [[ধ্ৰুৱজ্যোতি বৰা|ডাঃ ধ্ৰুৱজ্যোতি বৰা]] (১৯৫৫-) <ref name="আমাৰ অসম">{{cite news | url=http://amarasom.glpublications.in/Details.aspx?id=19930&boxid=12305187 | title=অসম সাহিত্য সভাৰ নতুন সভাপতি | date=১৭ নৱেম্বৰ, ২০১৪ | agency=জি এল পাব্লিকেশ্যন | accessdate=17 নৱেম্বৰ 2014 | pages=১ম পৃষ্ঠা | archivedate=2016-03-04 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304124501/http://amarasom.glpublications.in/Details.aspx?id=19930&boxid=12305187 | deadurl=yes }}</ref> | [[অসম সাহিত্য সভাৰ কলিয়াবৰ অধিৱেশন (২০১৫)|কলিয়াবৰ]] | |- | ২০১৭ | [[লক্ষ্মীনন্দন বৰা]] (১৯৩২-২০২১) | [[শিৱসাগৰ]] (শতবৰ্ষ অধিবেশন) | |- |২০১৮ | [[পৰমানন্দ ৰাজবংশী]] (১৯৫৯-) | [[বৰডুমচা]] | |- | ২০২০ | [[কুল শইকীয়া]] (১৯৫৯-) | [[অসম সাহিত্য সভাৰ শুৱালকুছি অধিৱেশন (২০২০)|শুৱালকুছি, কামৰূপ]] | |- | ২০২২ | ড°[[সূৰ্যকান্ত হাজৰিকা]] (১৯৫৬-) <ref>{{Cite web|url= https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/surjya-hazarika-president-asam-sahitya-sabha |website=প্ৰতিদিন টাইম|title=Dr Surjya Hazarika Elected New President of Asam Sahitya Sabha|language=en|access-date=24 December 2022}}</ref> | নাৰায়ণপুৰ (২০২৩) | |- | ২০২৪ | [[বসন্ত কুমাৰ গোস্বামী]] (১৯৪২-) <ref>{{cite web | url=https://www.pratidintime.com/top-stories/asam-sahitya-sabha-poll-results-dr-basanta-goswami-elected-president-8576073 | title=Asam Sahitya Sabha Poll Results : Dr Basanta Goswami Elected President | publisher=Pratidin Times | work=Pratidin Times | date=29 December 2024 | accessdate=30 December 2024}}</ref> | [[পাঠশালা]] (২০২৫) | |} ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery mode="packed" heights="180"> File:Asam Sahitya Sabha Logo.png|অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰতীক চিহ্ন File:Chandrakanta Handique Bhawan.JPG|চন্দ্ৰকান্ত সন্দিকৈ ভৱন File:Side view of Chandra Kanta Handique Bhavan, HQ of Asom Xahitya Xobha.JPG|অসম সাহিত্য সভাৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ৰ আন এটা দৃশ্য File:Inside Chandrakanta Handique Bhawan.JPG|চন্দ্ৰকান্ত সন্দিকৈ ভৱনৰ ভিতৰভাগ File:Assam Sahitya Sabha Adhibeshan, Barpetaroad.jpg|বৰপেটাৰোডত অনুষ্ঠিত অসম সাহিত্য সভাৰ অধিৱেশন File:Entrance of the Assam sahitya sabha Raha convention.jpg|ৰহা অধিৱেশনৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ File:Tezpur Sahitya Sabha Bhawan.jpg|তেজপুৰ সাহিত্য সভা ভৱন </gallery> ==লগতে পঢ়ক== * [[অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধিনী সভা]] * [[অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা]] *[[বড়ো সাহিত্য সভা]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{কমন্স শ্ৰেণী|Asom Sahitya Sabha|অসম সাহিত্য সভা}} {{অসম সাহিত্য সভা}} [[শ্ৰেণী:অসমীয়া সাহিত্য]] [[শ্ৰেণী:অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা]] [[শ্ৰেণী:অসম সাহিত্য সভা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া সাহিত্য সংগঠন]] t1ynpld6ok2aczwxqwv3zilgjja0q9u 651915 651914 2026-11-10T06:56:46Z AjayDas 12623 651915 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization |name=অসম সাহিত্য সভা |image=Asam Sahitya Sabha Logo.png |caption=অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰতীক চিহ্ন |formation=১৯১৭ |purpose=[[অসমীয়া ভাষা]], [[অসমীয়া সাহিত্য|সাহিত্য]] আৰু [[অসমৰ সংস্কৃতি|সংস্কৃতিৰ]] সৰ্বাংগীণ উন্নতি |headquarters=চন্দ্ৰকান্ত সন্দিকৈ ভৱন, [[যোৰহাট]], [[অসম]] |language=[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] |leader_title=সভাপতি |leader_name=[[বসন্ত কুমাৰ গোস্বামী]] |website=[http://www.assamsahityasabha.org/ assamsahityasabha.org] }} '''অসম সাহিত্য সভা''' অসমৰ ভাষা, সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিৰ বিকাশৰ বাবে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এক সাহিত্যিক অনুষ্ঠান। ১৯১৭ চনত [[অসমীয়া ভাষা]] আৰু সংস্কৃতিৰ বিকাশ আৰু প্ৰসাৰৰ উদ্দেশ্যে এই সভাৰ জন্ম হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.sahityasabha.8k.com/recept.html |title=Recept |publisher=Sahityasabha.8k.com |date= |accessdate=2013-03-12 |archivedate=2012-02-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120219074612/http://www.sahityasabha.8k.com/recept.html |deadurl=yes }}</ref> বৰ্তমানে [[অসম]] আৰু অসমৰ বাহিৰৰ বিভিন্ন ঠাইত ইয়াৰ হাজাৰৰো অধিক শাখা আছে। ইয়াৰ প্ৰধান কাৰ্যালয় [[যোৰহাট]]ৰ [[চন্দ্ৰকান্ত সন্দিকৈ ভৱন]]ত অৱস্থিত। ১৯১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত [[শিৱসাগৰ]] জিলাত অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰথমখন অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু ইয়াত সভাপতিত্ব কৰিছিল [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]]ই। [[শৰৎচন্দ্ৰ গোস্বামী]] অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সম্পাদক আছিল। ১৯২০ চনৰ পৰা ১৯২৭ চনলৈকে তেখেতে সম্পাদকৰ পদত অধিষ্ঠিত আছিল।<ref name="book">[http://books.google.co.in/books?id=zB4n3MVozbUC&pg=PA1457&lpg=PA1457&dq=Sarat+Chandra+Goswami&source=bl&ots=OB1W__Xn2V&sig=m2X2M2mv388QkGW1cLpK6De74NA&hl=en&sa=X&ei=h0GqUNSMEoOQrgecm4GgAw&ved=0CFQQ6AEwCQ#v=onepage&q=Sarat%20Chandra%20Goswami&f=false Encyclopaedia of Indian Literature: devraj to jyoti, Volume 2], আহৰণ: ১৯-১১-২০১২</ref> সভাৰ আদৰ্শবাণী হৈছে ''চিৰ চেনেহী মোৰ ভাষা জননী''।<ref>{{cite web |title=অসম সাহিত্য সভা |url=https://assamese-encyclopedia.org/assamese-encyclopedia/অসম-সাহিত্য-সভা |website=অসমীয়া বিশ্বকোষ |access-date=10 November 2026}}</ref> ==অসম সাহিত্য সভাৰ ইতিহাস== {{Details|অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধিনী সভা}} ঊনৈছ শতিকাৰ শেষৰ ফালে [[কলিকতা]]ত পঢ়ি থকা অসমীয়া ছাত্ৰসকলে অসমীয়া সাহিত্যক বিশ্বদৰবাৰত প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ দেহেকেহে খাটিছিল। অসমত আন ভাষাৰ আগ্ৰাসন ৰোধ কৰিবলৈ আৰু অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ উন্নতিৰ কথা মনত ৰাখিয়েই তেওঁলোকে ১৮৮৮ চনৰ ২৫ আগষ্টত "অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধিনী সভা" প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref name="timesofassam1">{{cite web|author=Times of Assam |url=http://www.timesofassam.com/articles/asom-sahitya-sabha-a-contemporary-analysis/ |title=Asom Sahitya Sabha – A contemporary Analysis |publisher=Timesofassam.com |date= |accessdate=2013-03-12}}</ref> এই অনুষ্ঠানৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তিসকল আছিল [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]], [[হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী]], [[বেণুধৰ ৰাজখোৱা]], ডালিমচন্দ্ৰ বৰা, [[তীৰ্থনাথ শৰ্মা]], কমলচন্দ্ৰ শৰ্মা আদি। ক্ৰমে ইয়াৰ সদস্যসংখ্যা বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰে। এই অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ চৰ্চা, গ্ৰন্থ প্ৰকাশ আৰু ভাষাটোৰ উন্নতিৰ বাবে বিভিন্ন কাৰ্যসূচী গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। পিছলৈ এই অনুষ্ঠানৰ পৰিসৰ আৰু কাৰ্যকলাপ বৃদ্ধি পায়। অৱশেষত ১৯১৭ চনত অসম সাহিত্য সভাই এক সংগঠিত ৰূপ লাভ কৰে।<ref name="timesofassam1"/> ১৯১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত [[শিৱসাগৰ]]ত অনুষ্ঠিত সাহিত্য সন্মিলনত অসম সাহিত্য সভাৰ জন্মৰ আনুষ্ঠানিক সূচনা হয়। এই সন্মিলনত [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]]ই সভাপতিত্ব কৰিছিল। ১৯১৮ চনৰ পৰা সভাৰ কাৰ্যকলাপ নিয়মীয়াভাৱে আৰম্ভ হয়।<ref>{{cite web |title=অসম সাহিত্য সভাৰ ষষ্ঠদশ বাৰ্ষিক সন্মিলনৰ অভ্যৰ্থনা সমিতিৰ সভাপতিৰ অভিভাষণ |url=https://as.wikisource.org/wiki/অসম_সাহিত্য_সভাৰ_ষষ্ঠদশ_বাৰ্ষিক_সন্মিলনৰ_অভ্যৰ্থনা_সমিতিৰ_সভাপতিৰ_অভিভাষণ |website=ৱিকিউৎস |access-date=10 November 2026}}</ref> সভাৰ প্ৰথমখন অধিৱেশনৰ পিছৰে পৰা অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত নিয়মীয়াকৈ অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হ'বলৈ ধৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ সাহিত্যিক, ভাষাবিদ, গৱেষক আৰু সাহিত্যপ্ৰেমীসকল এক উমৈহতীয়া মঞ্চত মিলিত হোৱাৰ সুযোগ লাভ কৰে।<ref>{{cite web |title=Session ends on hope note |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/session-ends-on-hope-note/cid/1528300 |website=The Telegraph |date=5 February 2015 |access-date=10 November 2026}}</ref> ==উদ্দেশ্য== অসম সাহিত্য সভাৰ সংবিধানত উল্লেখ কৰা মতে ইয়াৰ উদ্দেশ্য এনে ধৰণৰ— অসমীয়া ভাষা, সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিৰ সৰ্বাংগীণ উন্নতি কৰাই এই সভাৰ ঘাই উদ্দেশ্য। লগতে অসমৰ থলুৱা ভাষা-সংস্কৃতিৰ উন্নয়নৰ বাবে কাম কৰাও সভাৰ অন্যতম উদ্দেশ্য। সেই উদ্দেশ্যে তলত দিয়া ধৰণে কাৰ্য কৰিবলৈ সভা যত্নপৰ হ'ব— # অভিধান, ব্যাকৰণ আৰু অন্যান্য গ্ৰন্থৰ সংকলন আৰু প্ৰকাশ কৰা; # প্ৰাচীন সাহিত্য আৰু লোক-সাহিত্যৰ অনুসন্ধান, সংগ্ৰহ, গৱেষণা আৰু প্ৰকাশ কৰা; # অসমীয়া সাহিত্যত যি যি বিষয়ৰ পুথিৰ অভাৱ, সেই অভাৱ দূৰ কৰা; # প্ৰকাশিত গ্ৰন্থৰ ভিতৰত উপযুক্ত গ্ৰন্থৰ গ্ৰন্থকাৰক বঁটা আৰু সামৰ্থহীন সাহিত্যিকক সাহায্য প্ৰদান কৰা; # সংগীত, চিত্ৰবিদ্যা আৰু ভাস্কৰ্যবিদ্যাৰ উন্নতিসূচক কাৰ্য কৰা; # সভাৰ এখন মুখপত্ৰ আৰু প্ৰচাৰপত্ৰ প্ৰকাশ কৰা; # ভাষা আৰু সাহিত্যৰ প্ৰচাৰ-পত্ৰ আদি প্ৰকাশ কৰা; # ভাষা-সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা; # সাহিত্য আৰু সংস্কৃতি সম্পৰ্কীয় বিনিময় আঁচনি কাৰ্যকৰী কৰা; # অসমীয়া ভাষা, সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিৰ উন্নয়ন আৰু বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত থকা অন্তৰায় দূৰ কৰা; # অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ উন্নতিৰ অৰ্থে অন্যান্য কাৰ্য কৰা। ==সাংগঠনিক গঠন আৰু কাৰ্যকলাপ== অসম সাহিত্য সভাৰ সাংগঠনিক ব্যৱস্থা কেন্দ্ৰীয় সমিতি, জিলা সাহিত্য সভা আৰু শাখা সাহিত্য সভাৰ জৰিয়তে পৰিচালিত হয়। কেন্দ্ৰীয় সমিতিয়ে সভাৰ সামগ্ৰিক কাম-কাজ পৰিচালনা কৰাৰ লগতে বিভিন্ন জিলা আৰু শাখাৰ মাজত সমন্বয় ৰক্ষা কৰে। অসমৰ বিভিন্ন জিলাৰ উপৰি অসমৰ বাহিৰতো সভাৰ শাখা আছে। এই শাখাসমূহে নিজ নিজ অঞ্চলত সাহিত্য সভা, আলোচনা চক্ৰ, গ্ৰন্থ উন্মোচন, কবি সন্মিলন, বক্তৃতানুষ্ঠান আৰু বিভিন্ন সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে স্থানীয় সাহিত্যিক আৰু নতুন প্ৰজন্মৰ লেখকসকলে সাহিত্য চৰ্চাৰ সুযোগ লাভ কৰে।<ref>{{cite web |title=About Asam Sahitya Sabha |url=https://www.assams.info/assam/about-asam-sahitya-sabha |website=Assams.info |access-date=10 November 2026}}</ref> সভাৰ সভাপতি আৰু প্ৰধান সম্পাদকৰ নেতৃত্বত কেন্দ্ৰীয় কাৰ্যনিৰ্বাহক সমিতিয়ে বিভিন্ন সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে। সভাৰ কাম-কাজৰ ভিতৰত সাহিত্যৰ চৰ্চা, গৱেষণা, প্ৰকাশন, ভাষাৰ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰ অন্যতম। ==বাৰ্ষিক অধিৱেশন== অসম সাহিত্য সভাই প্ৰতিষ্ঠাৰ সময়ৰে পৰা নিয়মীয়াকৈ অধিৱেশন অনুষ্ঠিত কৰি আহিছে। এই অধিৱেশনসমূহত অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ সাহিত্যিক, কবি, লেখক, গৱেষক, ভাষাবিদ আৰু সাহিত্যপ্ৰেমীসকলে অংশগ্ৰহণ কৰে। অধিৱেশনত সাহিত্য, ভাষা, সংস্কৃতি, শিক্ষা আৰু সমাজৰ বিভিন্ন বিষয়ৰ ওপৰত আলোচনা কৰা হয়। সভাৰ অধিৱেশনসমূহ অসমৰ সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক জীৱনৰ এক উল্লেখযোগ্য অনুষ্ঠান হিচাপে পৰিচিত। অধিৱেশনৰ সময়ত গ্ৰন্থমেলা, কবি সন্মিলন, আলোচনা চক্ৰ, সাহিত্যিকৰ সৈতে মত বিনিময়, সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আৰু গ্ৰন্থ উন্মোচন আদি কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত হয়। সভাৰ প্ৰথম অধিৱেশন ১৯১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত [[শিৱসাগৰ]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। ইয়াত [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]]ই সভাপতিত্ব কৰিছিল। পিছৰ অধিৱেশনসমূহ ক্ৰমে [[গোৱালপাৰা]], [[বৰপেটা]], [[তেজপুৰ]], [[যোৰহাট]] আদি বিভিন্ন ঠাইত অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{cite book |title=Annals of Asam Sahitya-Sabha, 1917-1975 |author=মহেশ্বৰ নেওগ |publisher=Asam Sahitya-Sabha |year=1976}}</ref> ২০১৭ চনত সভাৰ শতবৰ্ষ উদ্‌যাপন কৰা হয়। এই উপলক্ষে [[শিৱসাগৰ]]ত পাঁচদিনীয়া কাৰ্যসূচীৰে শতবৰ্ষৰ বিশেষ অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Centenary celebrations of Assam literary body starts with hoisting of 1 lakh flags |url=https://indianexpress.com/article/cities/pune/centenary-celebrations-of-assam-literary-body-starts-with-hoisting-of-1-lakh-flags-4448257/ |website=The Indian Express |date=December 2016 |access-date=10 November 2026}}</ref> ==প্ৰকাশন আৰু গ্ৰন্থ প্ৰকাশ== অসম সাহিত্য সভাৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ কাম হৈছে অসমীয়া ভাষাত গ্ৰন্থ প্ৰকাশ। সভাই প্ৰাচীন আৰু আধুনিক সাহিত্যৰ বিভিন্ন শাখাৰ গ্ৰন্থ প্ৰকাশৰ জৰিয়তে অসমীয়া সাহিত্যৰ ভঁৰাল সমৃদ্ধ কৰি আহিছে। সভাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক প্ৰধান সম্পাদক [[শৰৎচন্দ্ৰ গোস্বামী]]ৰ নেতৃত্বত গ্ৰন্থ প্ৰকাশৰ কাম আৰম্ভ হয়। সভাই প্ৰকাশ কৰা প্ৰথম গ্ৰন্থখন আছিল ''নৰদেৱ গ্ৰন্থাৱলী''ৰ অন্তৰ্গত ''শ্ৰীশ্ৰী দামোদৰদেৱ চৰিত''। ১৯২৭ চনত প্ৰকাশিত এই গ্ৰন্থখন নীলকণ্ঠ দাসে ৰচনা কৰিছিল আৰু [[শৰৎচন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে সম্পাদনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=অসম সাহিত্য সভা |url=https://www.sarothiasom.in/2021/05/23/assam-sahitya-sobha/ |website=সাৰথি |date=23 May 2021 |access-date=10 November 2026}}</ref> সভাই অভিধান, ব্যাকৰণ, জীৱনী, প্ৰাচীন পুথি, গৱেষণামূলক গ্ৰন্থ, লোকসাহিত্য, শিশু সাহিত্য, কবিতা, উপন্যাস আৰু অন্যান্য সাহিত্যিক গ্ৰন্থ প্ৰকাশ কৰি আহিছে। ইয়াৰ উপৰি বিভিন্ন সময়ত স্মৃতিগ্ৰন্থ, অধিৱেশনৰ স্মাৰকগ্ৰন্থ আৰু সাহিত্যিকৰ ৰচনা সংকলনো প্ৰকাশ কৰা হয়। ==অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা== {{Main|অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা}} ১৯২৬ চনৰ পৰা অসম সাহিত্য সভাই [[অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা]] নামেৰে অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ গৱেষণাধৰ্মী আৰু বিশ্লেষণাত্মক প্ৰবন্ধৰে এখন তিনিমহীয়া আলোচনী প্ৰকাশ কৰি আহিছে। [[দ্বিতীয় মহাসমৰ]]ৰ সময়ত পত্ৰিকাখনৰ প্ৰকাশ বন্ধ কৰিবলগীয়া হয়। কেইবছৰমান প্ৰকাশ বন্ধ হৈ থকাৰ পিছত ১৯৫৪ চনৰ পৰা ই পুনৰ নিয়মীয়াভাৱে প্ৰকাশ হৈ আছে।<ref>[[অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা]], ষটষষ্টিতম বৰ্ষ, প্ৰথম সংখ্যাৰ সম্পাদকীয়</ref> এই পত্ৰিকাত অসমীয়া ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি, ইতিহাস, লোকসাহিত্য, ভাষাতত্ত্ব আৰু গৱেষণাৰ বিভিন্ন বিষয়ৰ প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ পায়। অসমীয়া সাহিত্যৰ গৱেষক, লেখক আৰু পাঠকৰ বাবে এই পত্ৰিকা এক উল্লেখযোগ্য প্ৰকাশন। ==অসমীয়া ভাষা আৰু সাহিত্যলৈ অৱদান== অসমীয়া ভাষা আৰু সাহিত্যৰ বিকাশত অসম সাহিত্য সভাই বিভিন্ন ধৰণে অৱদান আগবঢ়াই আহিছে। ভাষা আৰু সাহিত্যৰ চৰ্চাৰ বাবে এক উমৈহতীয়া মঞ্চ গঢ়ি তোলাৰ লগতে সভাই গ্ৰন্থ প্ৰকাশ, গৱেষণা, আলোচনা চক্ৰ আৰু সাহিত্যিক অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰচাৰ আৰু প্ৰসাৰত সহায় কৰিছে। সভাই প্ৰাচীন অসমীয়া সাহিত্যৰ পুথি আৰু অন্যান্য সাহিত্যিক সমল সংগ্ৰহ, সংৰক্ষণ আৰু প্ৰকাশৰ ক্ষেত্ৰতো কাম কৰি আহিছে। ইয়াৰ জৰিয়তে অসমীয়া সাহিত্যৰ ইতিহাস, পৰম্পৰা আৰু ঐতিহ্যৰ বিষয়ে অধ্যয়নৰ সুযোগ বৃদ্ধি পাইছে। অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ উন্নয়নৰ বিষয়েও সভাই গুৰুত্ব আৰোপ কৰি আহিছে। অসমৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক বৈচিত্ৰ্যৰ মাজত পাৰস্পৰিক বুজাবুজি আৰু সমন্বয় গঢ়ি তোলাৰ ক্ষেত্ৰতো সভাৰ ভূমিকা আছে। ==শতবৰ্ষ উদ্‌যাপন== ২০১৭ চনত অসম সাহিত্য সভাই প্ৰতিষ্ঠাৰ এশ বছৰ সম্পূৰ্ণ কৰে। এই উপলক্ষে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত বছৰজোৰা কাৰ্যসূচীৰে শতবৰ্ষ উদ্‌যাপন কৰা হয়। ২০১৭ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা [[শিৱসাগৰ]]ত পাঁচদিনীয়া কাৰ্যসূচীৰে শতবৰ্ষৰ বিশেষ অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হয়। সভাৰ প্ৰথম অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হোৱা স্থান হিচাপে শিৱসাগৰক এই উদ্‌যাপনৰ বাবে নিৰ্বাচন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Centenary celebrations of Assam literary body starts with hoisting of 1 lakh flags |url=https://indianexpress.com/article/cities/pune/centenary-celebrations-of-assam-literary-body-starts-with-hoisting-of-1-lakh-flags-4448257/ |website=The Indian Express |access-date=10 November 2026}}</ref> শতবৰ্ষ উদ্‌যাপনৰ সময়ত সভাৰ ইতিহাস, অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ বিকাশ আৰু ভৱিষ্যতৰ কৰণীয় সম্পৰ্কে বিভিন্ন আলোচনা আৰু অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। ==বৰ্তমানৰ নেতৃত্ব== ২০২৫–২০২৭ কাৰ্যকালৰ বাবে ড° [[বসন্ত কুমাৰ গোস্বামী]] অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।<ref>{{cite web |title=২০২৫-২৭ বৰ্ষৰ বাবে ড° বসন্ত কুমাৰ গোস্বামী অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি হিচাপে নিৰ্বাচিত |url=https://newsonair.gov.in/as/%E0%A7%A8%E0%A7%A6%E0%A7%A8%E0%A7%AB-%E0%A7%A8%E0%A7%AD-%E0%A6%AC%E0%A7%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%B0-%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%AC%E0%A7%87-%E0%A6%A1%E0%A6%83-%E0%A6%AC%E0%A6%B8%E0%A6%A8%E0%A7%8D/ |website=আকাশবাণী |date=30 December 2024 |access-date=10 November 2026}}</ref> ==সাহিত্য সভাৰ আদৰণি-গীত== {{মূল|চিৰ চেনেহী মোৰ ভাষা জননী}} গীতিকাৰ: মিত্ৰদেৱ মহন্ত অধিকাৰ। এই গীতৰ স্বৰলিপি তথা সুৰ যোৰহাটৰ প্ৰয়াত দৰ্পনাথ শৰ্মাৰ। <poem> <center> চিৰ চেনেহী মোৰ ভাষা জননী। ধন্যে পুণ্যে হৃত পাৱনী, আই॥ প্ৰকৃতি পৰশ ৰসে অমল কমল চঞ্চল হৃদি জলে ঢালে পৰিমল কোমল চম্পাৰ কলি ঢৌৱে ঢৌৱে ঢৌৱে তুলি ৰিণিকি ৰিণিকি কোনে তোলে ৰাগিণী॥ সংসাৰ গুৰুভাৰে অৱশ পৰাণ হিয়াত বিলীন হয় হিয়াভৰা গান কাৰ নিচুকনি শুনা শুনি বাণী ব্যথা পমা চকুতে চকুৰ নীৰে লয় জিৰণি॥ জীৱনে মৰণে ৰণে লহৰী সুধাৰ ৰসনা শিতানে বহি সিঁচা শতধাৰ হে মোৰ মধুৰননা মাগিছোঁ মাধুৰী কণা দিয়া দিয়া দিয়া আই মধু ভাষিণী॥ </center></poem> ==অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতিসকল== {| class="sortable wikitable" style="width:80%; " |- ! চন ! সভাপতি<ref>[http://www.asamsahityasabha.org/?president ১৯১৭ চনৰ পৰা অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতিসকলৰ তালিকা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150412055029/http://www.asamsahityasabha.org/?president |date=2015-04-12 }} [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ ৱেবছাইট, আহৰণ: ৬ এপ্ৰিল, ২০১৫</ref> ! অধিবেশন ! ছবি |- | ১৯১৭ | [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]] (১৮৭১-১৯৪৬) | [[শিৱসাগৰ]], প্ৰথম সন্মিলন, ২৬-২৭ ডিচেম্বৰ | |- | ১৯১৮ | [[চন্দ্ৰধৰ বৰুৱা]] (১৮৭৪-১৯৬১) | [[গোৱালপাৰা]], দ্বিতীয় সন্মিলন, ২৭-২৮-২৯ ডিচেম্বৰ | |- |১৯১৯ | [[কালিৰাম মেধি]] (১৮৮০-১৯৫৪) | [[বৰপেটা]], তৃতীয় সন্মিলন, ২৬-২৭ ডিচেম্বৰ | |- | ১৯২০ | [[হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী]] (১৮৭২-১৯২৮) | [[তেজপুৰ]], | |- |১৯২৩ | [[অমৃতভূষণ দেৱ অধিকাৰী]] (১৮৫৮-১৯৪২) | [[যোৰহাট]] | |- |১৯২৪ | [[কনকলাল বৰুৱা]] (১৮৭২-১৯৪০) | [[ডিব্ৰুগড়]] | |- | ১৯২৪ | [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] (১৮৬৪-১৯৩৮) | [[গুৱাহাটী]] | |- |১৯২৫ | [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]] (১৮৬৭-১৯৪০) | [[নগাঁও]] | |- | ১৯২৬ | [[বেণুধৰ ৰাজখোৱা]] (১৮৭২-১৯৫৫) | [[ধুবুৰী]] | |- | ১৯২৭ | [[তৰুণৰাম ফুকন]] (১৮৭৭-১৯৩৯) | [[গোৱালপাৰা]] | |- |১৯২৯ | [[কমলাকান্ত ভট্টাচাৰ্য্য]] (১৮৫৩-১৯৩৬) | [[যোৰহাট]] | |- | ১৯৩০ | [[মফিজুদ্দিন আহমদ হাজৰিকা]] (১৮৭০-১৯৫৮) | [[গোলাঘাট]] | |- | ১৯৩১ | [[নগেন্দ্ৰ নাৰায়ণ চৌধুৰী]] (১৮৮১-১৯৪৭) | [[শিৱসাগৰ]] | |- |১৯৩৩ | [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] (১৮৮০-১৯৫৫) | [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] | |- |১৯৩৪ |[[আনন্দ চন্দ্ৰ আগৰৱালা]] (১৮৭৪-১৯৪০) | [[মঙ্গলদৈ]] | |- | ১৯৩৬ | [[ৰঘুনাথ চৌধাৰী]] (১৮৭৯-১৯৬৭) | [[তেজপুৰ]] | |- |১৯৩৭ | [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] (১৮৯৮-১৯৮২) | [[গুৱাহাটী]] | |- |১৯৪০ | [[ময়িদুল ইছলাম বৰা]] (১৮৯৯-১৯৪৪) | [[যোৰহাট]] | |- |১৯৪৪ | [[নীলমণি ফুকন (জেষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]] (১৮৮০-১৯৭৮) | [[শিৱসাগৰ]] | |- |১৯৪৭ | [[নীলমণি ফুকন (জেষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]] (১৮৮০-১৯৭৮) | [[ডিব্ৰুগড়]] | |- |১৯৫০ | [[অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী]] (১৮৮৫-১৯৬৭) | [[মাৰ্ঘেৰিটা]] | |- |১৯৫৩ | [[সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা]] (১৮৯৪-১৯৬৪) | [[শ্বিলং]] | |- |১৯৫৪ | [[নলিনীবালা দেৱী]] (১৮৯৮-১৯৭৭) | [[যোৰহাট]] | |- |১৯৫৫ | [[যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা]] (১৮৯২-১৯৬৪) | [[গুৱাহাটী]] | |- |১৯৫৬ | [[বেণুধৰ শৰ্মা]] (১৮৯৪-১৯৮১) | [[ধুবুৰী]] | |- |১৯৫৮ | [[পদ্মধৰ চলিহা]] (১৮৯৫-১৯৬৯) | [[তিনিচুকীয়া]] | |- |১৯৫৯ | [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] (১৯০৩-১৯৮৬) | [[নগাঁও]] | |- |১৯৬০ | [[ত্ৰৈলোক্যনাথ গোস্বামী]] (১৯০৬-১৯৮৮) | [[পলাশবাৰী]] | |- |১৯৬১ | [[ত্ৰৈলোক্যনাথ গোস্বামী]] (১৯০৬-১৯৮৮) | [[গোৱালপাৰা]] | |- |১৯৬৩ | [[ৰত্নকান্ত বৰকাকতী]] (১৮৯৭-১৯৬৩) | [[নাজিৰা]] | |- |১৯৬৪ | [[মিত্ৰদেৱ মহন্ত]] (১৮৯৪-১৯৮৩) | [[ডিগবৈ]] | |- |১৯৬৫ | [[ডিম্বেশ্বৰ নেওগ]] (১৮৯৯-১৯৬৬) | [[নলবাৰী]] | |- |১৯৬৬ | [[বিনন্দ চন্দ্ৰ বৰুৱা]] (১৯০১-১৯৯৪) | [[উত্তৰ লখিমপুৰ|উত্তৰ লক্ষিমপুৰ]] | |- |১৯৬৭ | [[নকুলচন্দ্ৰ ভূঞা]] (১৮৯৫-১৯৬৮) | [[ডিব্ৰুগড়]] | |- |১৯৬৮ | [[জ্ঞাননাথ বৰা]] (১৮৯০-১৯৬৮) | [[তেজপুৰ]], ৩৫তম সন্মিলন, ২৬-২৭-২৮ জানুৱাৰী | |- |১৯৬৯ | [[আনন্দ চন্দ্ৰ বৰুৱা]] (১৯০৭-১৯৮৩) | [[বৰপেটা]], ৩৬তম সন্মিলন, ৭-৮-৯ ফেব্ৰুৱাৰী | |- |১৯৭০ | [[উপেন্দ্ৰচন্দ্ৰ লেখাৰু]] (১৯০৫-১৯৭৯) | [[ধিং]], ৩৭তম সন্মিলন, ১৩-১৪-১৫ ফেব্ৰুৱাৰী | |- |১৯৭১ | [[তীৰ্থনাথ শৰ্মা]] (১৯১১-১৯৮৬) | [[মাকুম]], ৩৮তম সন্মিলন | |- |১৯৭২ | [[হেম বৰুৱা]] (১৯১৫-১৯৭৭) | [[ধুবুৰী]], ৩৯তম সন্মিলন, ৭-৮-৯ এপ্ৰিল | |- |১৯৭৩ | [[গিৰিধৰ শৰ্মা]] (১৯১২-১৯৭৭) | [[ৰঙিয়া]], ৪০তম সন্মিলন | |- |১৯৭৪ | [[মহেশ্বৰ নেওগ]] (১৯১৫-১৯৯৫) | [[মঙ্গলদৈ]], ৪১তম সন্মিলন, ৭-৮-৯-১০ ফেব্ৰুৱাৰী | |- |১৯৭৫ | [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] (১৯১৭-১৯৯৯) | [[তিতাবৰ]], ৪২তম সন্মিলন | |- |১৯৭৬ | [[যজ্ঞেশ্বৰ শৰ্মা]] (১৯০৬-১৯৯৮) | [[টিহু]], ৪৩তম সন্মিলন | |- |১৯৭৭ | [[চৈয়দ আব্দুল মালিক]] (১৯১৯-২০০০) | [[অভয়াপুৰী]], ৪৪তম সন্মিলন | |- |১৯৭৮ | [[প্ৰসন্নলাল চৌধুৰী]] (১৮৯৮-১৯৮৬) | [[গোলাঘাট]], ৪৫তম সন্মিলন | |- |১৯৭৯ | [[অতুল চন্দ্ৰ বৰুৱা]] (১৯১৬-২০০১) | [[শুৱালকুছি]], ৪৬তম সন্মিলন | |- |১৯৮০ | [[যতীন্দ্ৰনাথ গোস্বামী]] (১৯১৮-২০০৫) | [[ৰহা]], ৪৭তম সন্মিলন | |- |১৯৮১ | [[সীতানাথ ব্ৰহ্মচৌধুৰী]] (১৯০৮-১৯৮২) | [[তিনিচুকীয়া]], ৪৮তম সন্মিলন | |- |১৯৮২ | [[সীতানাথ ব্ৰহ্মচৌধুৰী]] (১৯০৮-১৯৮২) | [[ডিফু]], ৪৯তম সন্মিলন | |- |১৯৮৩ | [[বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ভট্টাচাৰ্য]] (১৯২৪-১৯৯৭) | [[বঙাইগাঁও]], ৫০তম সন্মিলন | |- |১৯৮৫ | [[যোগেশ দাস]] (১৯২৭-১৯৯৯) | [[বিহপুৰীয়া]], ৫১তম সন্মিলন | |- |১৯৮৬ | [[বীৰেণ বৰকটকী]] (১৯২৪-২০০২) | [[কামপুৰ]], ৫২তম সন্মিলন | |- |১৯৮৭ | [[মহেন্দ্ৰ বৰা]] (১৯২৯-১৯৯৬) | [[পাঠশালা]], ৫৩তম সন্মিলন | |- |১৯৮৮ | [[কীৰ্তিনাথ হাজৰিকা]] (১৯২২-২০০২) | [[হাইলাকান্দি]], ৫৪তম সন্মিলন | |- |১৯৮৯ | [[মহিম বৰা]] (১৯২৪-২০১৬) | [[ডুমডুমা]] | |- |১৯৯০ | [[নৱকান্ত বৰুৱা]] (১৯২৬-২০০২) | [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি]] | |- |১৯৯১ | [[নিৰ্মলপ্ৰভা বৰদলৈ]] (১৯৩৩-২০০৪) | [[দুধনৈ]] | |- |১৯৯২ | [[লক্ষ্যধৰ চৌধুৰী]] (১৯১৪-২০০০) | [[গোৰেশ্বৰ]] | |- |১৯৯৩ | [[ভূপেন হাজৰিকা]] (১৯২৬-২০১১) | [[শিৱসাগৰ]] | |- |১৯৯৪ | [[লীলা গগৈ]] (১৯৩০-১৯৯৪) | [[মৰিগাঁও]] | |- |১৯৯৫ | [[হিতেশ ডেকা]] (১৯২৪-২০০০) | [[সৰ্থেবাৰী]] | |- |১৯৯৬ | [[লক্ষ্মীনন্দন বৰা]] (১৯৩২-২০২১) | [[বোকাখাত]] | |- |১৯৯৭ | [[নগেন শইকীয়া]] (১৯৩৯-) | [[বিলাসীপাৰা]] | |- |১৯৯৮ | [[নগেন শইকীয়া]] (১৯৩৯-) | [[হাওৰাঘাট]] | |- |১৯৯৯ | [[চন্দ্ৰপ্ৰসাদ শ‍ইকীয়া]] (১৯২৭-২০০৬) | [[হাজো]] | |- | ২০০০ | [[চন্দ্ৰপ্ৰসাদ শ‍ইকীয়া]] (১৯২৭-২০০৬) | [[যোৰহাট]] | |- | ২০০১ | [[হোমেন বৰগোহাঞি]] (১৯৩২-২০২১) | [[অসম সাহিত্য সভাৰ ডিব্ৰুগড় অধিৱেশন (২০০১)|ডিব্ৰুগড়]] | |- | ২০০২ | [[হোমেন বৰগোহাঞি]] (১৯৩২-২০২১) | [[কলগাছিয়া]] | |- | ২০০৩ | [[বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত]] (১৯৩৫-২০২৩) | [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] | |- | ২০০৪ | [[বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত]] (১৯৩৫-২০২৩) | [[হোজাই]] | |- |২০০৫ | [[কনকসেন ডেকা]] (১৯৩৩-) | [[ছিপাঝাৰ]] | |- |২০০৬ | [[কনকসেন ডেকা]] (১৯৩৩-) | [[বেলশৰ]] | |- |২০০৭ | [[কনকসেন ডেকা]] (১৯৩৩-) | [[চাপৰ]] | |- | ২০০৯ | [[ৰংবং তেৰাং]] (১৯৩৭-) | [[ধেমাজি]] | |- |২০১০ | [[ৰংবং তেৰাং]] (১৯৩৭-) | [[অসম সাহিত্য সভাৰ দেৰগাঁও অধিৱেশন (২০১১)|দেৰগাঁও]] | |- |২০১৩ | [[ইমৰাণ শ্বাহ]] (১৯৩৩-) | [[অসম সাহিত্য সভাৰ বৰপেটাৰোড অধিৱেশন (২০১৩)|বৰপেটা ৰোড]] | |- |২০১৫ | [[ধ্ৰুৱজ্যোতি বৰা|ডাঃ ধ্ৰুৱজ্যোতি বৰা]] (১৯৫৫-) <ref name="আমাৰ অসম">{{cite news | url=http://amarasom.glpublications.in/Details.aspx?id=19930&boxid=12305187 | title=অসম সাহিত্য সভাৰ নতুন সভাপতি | date=১৭ নৱেম্বৰ, ২০১৪ | agency=জি এল পাব্লিকেশ্যন | accessdate=17 নৱেম্বৰ 2014 | pages=১ম পৃষ্ঠা | archivedate=2016-03-04 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304124501/http://amarasom.glpublications.in/Details.aspx?id=19930&boxid=12305187 | deadurl=yes }}</ref> | [[অসম সাহিত্য সভাৰ কলিয়াবৰ অধিৱেশন (২০১৫)|কলিয়াবৰ]] | |- | ২০১৭ | [[লক্ষ্মীনন্দন বৰা]] (১৯৩২-২০২১) | [[শিৱসাগৰ]] (শতবৰ্ষ অধিবেশন) | |- |২০১৮ | [[পৰমানন্দ ৰাজবংশী]] (১৯৫৯-) | [[বৰডুমচা]] | |- | ২০২০ | [[কুল শইকীয়া]] (১৯৫৯-) | [[অসম সাহিত্য সভাৰ শুৱালকুছি অধিৱেশন (২০২০)|শুৱালকুছি, কামৰূপ]] | |- | ২০২২ | ড°[[সূৰ্যকান্ত হাজৰিকা]] (১৯৫৬-) <ref>{{Cite web|url= https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/surjya-hazarika-president-asam-sahitya-sabha |website=প্ৰতিদিন টাইম|title=Dr Surjya Hazarika Elected New President of Asam Sahitya Sabha|language=en|access-date=24 December 2022}}</ref> | নাৰায়ণপুৰ (২০২৩) | |- | ২০২৪ | [[বসন্ত কুমাৰ গোস্বামী]] (১৯৪২-) <ref>{{cite web | url=https://www.pratidintime.com/top-stories/asam-sahitya-sabha-poll-results-dr-basanta-goswami-elected-president-8576073 | title=Asam Sahitya Sabha Poll Results : Dr Basanta Goswami Elected President | publisher=Pratidin Times | work=Pratidin Times | date=29 December 2024 | accessdate=30 December 2024}}</ref> | [[পাঠশালা]] (২০২৫) | |} ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery mode="packed" heights="180"> File:Asam Sahitya Sabha Logo.png|অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰতীক চিহ্ন File:Chandrakanta Handique Bhawan.JPG|চন্দ্ৰকান্ত সন্দিকৈ ভৱন File:Side view of Chandra Kanta Handique Bhavan, HQ of Asom Xahitya Xobha.JPG|অসম সাহিত্য সভাৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ৰ আন এটা দৃশ্য File:Inside Chandrakanta Handique Bhawan.JPG|চন্দ্ৰকান্ত সন্দিকৈ ভৱনৰ ভিতৰভাগ File:Assam Sahitya Sabha Adhibeshan, Barpetaroad.jpg|বৰপেটাৰোডত অনুষ্ঠিত অসম সাহিত্য সভাৰ অধিৱেশন File:Entrance of the Assam sahitya sabha Raha convention.jpg|ৰহা অধিৱেশনৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ File:Tezpur Sahitya Sabha Bhawan.jpg|তেজপুৰ সাহিত্য সভা ভৱন </gallery> ==লগতে পঢ়ক== * [[অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধিনী সভা]] * [[অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা]] *[[বড়ো সাহিত্য সভা]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{কমন্স শ্ৰেণী|Asom Sahitya Sabha|অসম সাহিত্য সভা}} {{অসম সাহিত্য সভা}} [[শ্ৰেণী:অসমীয়া সাহিত্য]] [[শ্ৰেণী:অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা]] [[শ্ৰেণী:অসম সাহিত্য সভা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া সাহিত্য সংগঠন]] alak11b8fwydui2sc7btgztjfdjma6w 651916 651915 2026-11-10T06:59:02Z AjayDas 12623 651916 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization |name=অসম সাহিত্য সভা |image=Asam Sahitya Sabha Logo.png |caption=অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰতীক চিহ্ন |formation=১৯১৭ |purpose=[[অসমীয়া ভাষা]], [[অসমীয়া সাহিত্য|সাহিত্য]] আৰু [[অসমৰ সংস্কৃতি|সংস্কৃতিৰ]] সৰ্বাংগীণ উন্নতি |headquarters=চন্দ্ৰকান্ত সন্দিকৈ ভৱন, [[যোৰহাট]], [[অসম]] |language=[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] |leader_title=সভাপতি |leader_name=[[বসন্ত কুমাৰ গোস্বামী]] |website=[http://www.assamsahityasabha.org/ assamsahityasabha.org] }} '''অসম সাহিত্য সভা''' অসমৰ ভাষা, সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিৰ বিকাশৰ বাবে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এক সাহিত্যিক অনুষ্ঠান। ১৯১৭ চনত [[অসমীয়া ভাষা]] আৰু সংস্কৃতিৰ বিকাশ আৰু প্ৰসাৰৰ উদ্দেশ্যে এই সভাৰ জন্ম হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.sahityasabha.8k.com/recept.html |title=Recept |publisher=Sahityasabha.8k.com |date= |accessdate=2013-03-12 |archivedate=2012-02-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120219074612/http://www.sahityasabha.8k.com/recept.html |deadurl=yes }}</ref> বৰ্তমানে [[অসম]] আৰু অসমৰ বাহিৰৰ বিভিন্ন ঠাইত ইয়াৰ হাজাৰৰো অধিক শাখা আছে। ইয়াৰ প্ৰধান কাৰ্যালয় [[যোৰহাট]]ৰ [[চন্দ্ৰকান্ত সন্দিকৈ ভৱন]]ত অৱস্থিত। ১৯১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত [[শিৱসাগৰ]] জিলাত অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰথমখন অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু ইয়াত সভাপতিত্ব কৰিছিল [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]]ই। [[শৰৎচন্দ্ৰ গোস্বামী]] অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সম্পাদক আছিল। ১৯২০ চনৰ পৰা ১৯২৭ চনলৈকে তেখেতে সম্পাদকৰ পদত অধিষ্ঠিত আছিল।<ref name="book">[http://books.google.co.in/books?id=zB4n3MVozbUC&pg=PA1457&lpg=PA1457&dq=Sarat+Chandra+Goswami&source=bl&ots=OB1W__Xn2V&sig=m2X2M2mv388QkGW1cLpK6De74NA&hl=en&sa=X&ei=h0GqUNSMEoOQrgecm4GgAw&ved=0CFQQ6AEwCQ#v=onepage&q=Sarat%20Chandra%20Goswami&f=false Encyclopaedia of Indian Literature: devraj to jyoti, Volume 2], আহৰণ: ১৯-১১-২০১২</ref> সভাৰ আদৰ্শবাণী হৈছে ''চিৰ চেনেহী মোৰ ভাষা জননী''।<ref>{{cite web |title=অসম সাহিত্য সভা |url=https://assamese-encyclopedia.org/assamese-encyclopedia/অসম-সাহিত্য-সভা |website=অসমীয়া বিশ্বকোষ |access-date=10 November 2026}}</ref> ==অসম সাহিত্য সভাৰ ইতিহাস== {{Details|অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধিনী সভা}} ঊনৈছ শতিকাৰ শেষৰ ফালে [[কলিকতা]]ত পঢ়ি থকা অসমীয়া ছাত্ৰসকলে অসমীয়া সাহিত্যক বিশ্বদৰবাৰত প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ দেহেকেহে খাটিছিল। অসমত আন ভাষাৰ আগ্ৰাসন ৰোধ কৰিবলৈ আৰু অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ উন্নতিৰ কথা মনত ৰাখিয়েই তেওঁলোকে ১৮৮৮ চনৰ ২৫ আগষ্টত "অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধিনী সভা" প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref name="timesofassam1">{{cite web|author=Times of Assam |url=http://www.timesofassam.com/articles/asom-sahitya-sabha-a-contemporary-analysis/ |title=Asom Sahitya Sabha – A contemporary Analysis |publisher=Timesofassam.com |date= |accessdate=2013-03-12}}</ref> এই অনুষ্ঠানৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তিসকল আছিল [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]], [[হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী]], [[বেণুধৰ ৰাজখোৱা]], ডালিমচন্দ্ৰ বৰা, [[তীৰ্থনাথ শৰ্মা]], কমলচন্দ্ৰ শৰ্মা আদি। ক্ৰমে ইয়াৰ সদস্যসংখ্যা বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰে। এই অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ চৰ্চা, গ্ৰন্থ প্ৰকাশ আৰু ভাষাটোৰ উন্নতিৰ বাবে বিভিন্ন কাৰ্যসূচী গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। পিছলৈ এই অনুষ্ঠানৰ পৰিসৰ আৰু কাৰ্যকলাপ বৃদ্ধি পায়। অৱশেষত ১৯১৭ চনত অসম সাহিত্য সভাই এক সংগঠিত ৰূপ লাভ কৰে।<ref name="timesofassam1"/> ১৯১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত [[শিৱসাগৰ]]ত অনুষ্ঠিত সাহিত্য সন্মিলনত অসম সাহিত্য সভাৰ জন্মৰ আনুষ্ঠানিক সূচনা হয়। এই সন্মিলনত [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]]ই সভাপতিত্ব কৰিছিল। ১৯১৮ চনৰ পৰা সভাৰ কাৰ্যকলাপ নিয়মীয়াভাৱে আৰম্ভ হয়।<ref>{{cite web |title=অসম সাহিত্য সভাৰ ষষ্ঠদশ বাৰ্ষিক সন্মিলনৰ অভ্যৰ্থনা সমিতিৰ সভাপতিৰ অভিভাষণ |url=https://as.wikisource.org/wiki/অসম_সাহিত্য_সভাৰ_ষষ্ঠদশ_বাৰ্ষিক_সন্মিলনৰ_অভ্যৰ্থনা_সমিতিৰ_সভাপতিৰ_অভিভাষণ |website=ৱিকিউৎস |access-date=10 November 2026}}</ref> সভাৰ প্ৰথমখন অধিৱেশনৰ পিছৰে পৰা অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত নিয়মীয়াকৈ অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হ'বলৈ ধৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ সাহিত্যিক, ভাষাবিদ, গৱেষক আৰু সাহিত্যপ্ৰেমীসকল এক উমৈহতীয়া মঞ্চত মিলিত হোৱাৰ সুযোগ লাভ কৰে।<ref>{{cite web |title=Session ends on hope note |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/session-ends-on-hope-note/cid/1528300 |website=The Telegraph |date=5 February 2015 |access-date=10 November 2026}}</ref> ==উদ্দেশ্য== অসম সাহিত্য সভাৰ সংবিধানত উল্লেখ কৰা মতে ইয়াৰ উদ্দেশ্য এনে ধৰণৰ— অসমীয়া ভাষা, সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিৰ সৰ্বাংগীণ উন্নতি কৰাই এই সভাৰ ঘাই উদ্দেশ্য। লগতে অসমৰ থলুৱা ভাষা-সংস্কৃতিৰ উন্নয়নৰ বাবে কাম কৰাও সভাৰ অন্যতম উদ্দেশ্য। সেই উদ্দেশ্যে তলত দিয়া ধৰণে কাৰ্য কৰিবলৈ সভা যত্নপৰ হ'ব— # অভিধান, ব্যাকৰণ আৰু অন্যান্য গ্ৰন্থৰ সংকলন আৰু প্ৰকাশ কৰা; # প্ৰাচীন সাহিত্য আৰু লোক-সাহিত্যৰ অনুসন্ধান, সংগ্ৰহ, গৱেষণা আৰু প্ৰকাশ কৰা; # অসমীয়া সাহিত্যত যি যি বিষয়ৰ পুথিৰ অভাৱ, সেই অভাৱ দূৰ কৰা; # প্ৰকাশিত গ্ৰন্থৰ ভিতৰত উপযুক্ত গ্ৰন্থৰ গ্ৰন্থকাৰক বঁটা আৰু সামৰ্থহীন সাহিত্যিকক সাহায্য প্ৰদান কৰা; # সংগীত, চিত্ৰবিদ্যা আৰু ভাস্কৰ্যবিদ্যাৰ উন্নতিসূচক কাৰ্য কৰা; # সভাৰ এখন মুখপত্ৰ আৰু প্ৰচাৰপত্ৰ প্ৰকাশ কৰা; # ভাষা আৰু সাহিত্যৰ প্ৰচাৰ-পত্ৰ আদি প্ৰকাশ কৰা; # ভাষা-সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা; # সাহিত্য আৰু সংস্কৃতি সম্পৰ্কীয় বিনিময় আঁচনি কাৰ্যকৰী কৰা; # অসমীয়া ভাষা, সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিৰ উন্নয়ন আৰু বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত থকা অন্তৰায় দূৰ কৰা; # অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ উন্নতিৰ অৰ্থে অন্যান্য কাৰ্য কৰা। ==সাংগঠনিক গঠন আৰু কাৰ্যকলাপ== অসম সাহিত্য সভাৰ সাংগঠনিক ব্যৱস্থা কেন্দ্ৰীয় সমিতি, জিলা সাহিত্য সভা আৰু শাখা সাহিত্য সভাৰ জৰিয়তে পৰিচালিত হয়। কেন্দ্ৰীয় সমিতিয়ে সভাৰ সামগ্ৰিক কাম-কাজ পৰিচালনা কৰাৰ লগতে বিভিন্ন জিলা আৰু শাখাৰ মাজত সমন্বয় ৰক্ষা কৰে। অসমৰ বিভিন্ন জিলাৰ উপৰি অসমৰ বাহিৰতো সভাৰ শাখা আছে। এই শাখাসমূহে নিজ নিজ অঞ্চলত সাহিত্য সভা, আলোচনা চক্ৰ, গ্ৰন্থ উন্মোচন, কবি সন্মিলন, বক্তৃতানুষ্ঠান আৰু বিভিন্ন সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে স্থানীয় সাহিত্যিক আৰু নতুন প্ৰজন্মৰ লেখকসকলে সাহিত্য চৰ্চাৰ সুযোগ লাভ কৰে।<ref>{{cite web |title=About Asam Sahitya Sabha |url=https://www.assams.info/assam/about-asam-sahitya-sabha |website=Assams.info |access-date=10 November 2026}}</ref> সভাৰ সভাপতি আৰু প্ৰধান সম্পাদকৰ নেতৃত্বত কেন্দ্ৰীয় কাৰ্যনিৰ্বাহক সমিতিয়ে বিভিন্ন সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে। সভাৰ কাম-কাজৰ ভিতৰত সাহিত্যৰ চৰ্চা, গৱেষণা, প্ৰকাশন, ভাষাৰ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰ অন্যতম। ==বাৰ্ষিক অধিৱেশন== অসম সাহিত্য সভাই প্ৰতিষ্ঠাৰ সময়ৰে পৰা নিয়মীয়াকৈ অধিৱেশন অনুষ্ঠিত কৰি আহিছে। এই অধিৱেশনসমূহত অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ সাহিত্যিক, কবি, লেখক, গৱেষক, ভাষাবিদ আৰু সাহিত্যপ্ৰেমীসকলে অংশগ্ৰহণ কৰে। অধিৱেশনত সাহিত্য, ভাষা, সংস্কৃতি, শিক্ষা আৰু সমাজৰ বিভিন্ন বিষয়ৰ ওপৰত আলোচনা কৰা হয়। সভাৰ অধিৱেশনসমূহ অসমৰ সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক জীৱনৰ এক উল্লেখযোগ্য অনুষ্ঠান হিচাপে পৰিচিত। অধিৱেশনৰ সময়ত গ্ৰন্থমেলা, কবি সন্মিলন, আলোচনা চক্ৰ, সাহিত্যিকৰ সৈতে মত বিনিময়, সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আৰু গ্ৰন্থ উন্মোচন আদি কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত হয়। সভাৰ প্ৰথম অধিৱেশন ১৯১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত [[শিৱসাগৰ]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। ইয়াত [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]]ই সভাপতিত্ব কৰিছিল। পিছৰ অধিৱেশনসমূহ ক্ৰমে [[গোৱালপাৰা]], [[বৰপেটা]], [[তেজপুৰ]], [[যোৰহাট]] আদি বিভিন্ন ঠাইত অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{cite book |title=Annals of Asam Sahitya-Sabha, 1917-1975 |author=মহেশ্বৰ নেওগ |publisher=Asam Sahitya-Sabha |year=1976}}</ref> ২০১৭ চনত সভাৰ শতবৰ্ষ উদ্‌যাপন কৰা হয়। এই উপলক্ষে [[শিৱসাগৰ]]ত পাঁচদিনীয়া কাৰ্যসূচীৰে শতবৰ্ষৰ বিশেষ অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Centenary celebrations of Assam literary body starts with hoisting of 1 lakh flags |url=https://indianexpress.com/article/cities/pune/centenary-celebrations-of-assam-literary-body-starts-with-hoisting-of-1-lakh-flags-4448257/ |website=The Indian Express |date=December 2016 |access-date=10 November 2026}}</ref> ==প্ৰকাশন আৰু গ্ৰন্থ প্ৰকাশ== অসম সাহিত্য সভাৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ কাম হৈছে অসমীয়া ভাষাত গ্ৰন্থ প্ৰকাশ। সভাই প্ৰাচীন আৰু আধুনিক সাহিত্যৰ বিভিন্ন শাখাৰ গ্ৰন্থ প্ৰকাশৰ জৰিয়তে অসমীয়া সাহিত্যৰ ভঁৰাল সমৃদ্ধ কৰি আহিছে। সভাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক প্ৰধান সম্পাদক [[শৰৎচন্দ্ৰ গোস্বামী]]ৰ নেতৃত্বত গ্ৰন্থ প্ৰকাশৰ কাম আৰম্ভ হয়। সভাই প্ৰকাশ কৰা প্ৰথম গ্ৰন্থখন আছিল ''নৰদেৱ গ্ৰন্থাৱলী''ৰ অন্তৰ্গত ''শ্ৰীশ্ৰী দামোদৰদেৱ চৰিত''। ১৯২৭ চনত প্ৰকাশিত এই গ্ৰন্থখন নীলকণ্ঠ দাসে ৰচনা কৰিছিল আৰু [[শৰৎচন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে সম্পাদনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=অসম সাহিত্য সভা |url=https://www.sarothiasom.in/2021/05/23/assam-sahitya-sobha/ |website=সাৰথি |date=23 May 2021 |access-date=10 November 2026}}</ref> সভাই অভিধান, ব্যাকৰণ, জীৱনী, প্ৰাচীন পুথি, গৱেষণামূলক গ্ৰন্থ, লোকসাহিত্য, শিশু সাহিত্য, কবিতা, উপন্যাস আৰু অন্যান্য সাহিত্যিক গ্ৰন্থ প্ৰকাশ কৰি আহিছে। ইয়াৰ উপৰি বিভিন্ন সময়ত স্মৃতিগ্ৰন্থ, অধিৱেশনৰ স্মাৰকগ্ৰন্থ আৰু সাহিত্যিকৰ ৰচনা সংকলনো প্ৰকাশ কৰা হয়। ==অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা== {{Main|অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা}} ১৯২৬ চনৰ পৰা অসম সাহিত্য সভাই [[অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা]] নামেৰে অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ গৱেষণাধৰ্মী আৰু বিশ্লেষণাত্মক প্ৰবন্ধৰে এখন তিনিমহীয়া আলোচনী প্ৰকাশ কৰি আহিছে। [[দ্বিতীয় মহাসমৰ]]ৰ সময়ত পত্ৰিকাখনৰ প্ৰকাশ বন্ধ কৰিবলগীয়া হয়। কেইবছৰমান প্ৰকাশ বন্ধ হৈ থকাৰ পিছত ১৯৫৪ চনৰ পৰা ই পুনৰ নিয়মীয়াভাৱে প্ৰকাশ হৈ আছে।<ref>[[অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা]], ষটষষ্টিতম বৰ্ষ, প্ৰথম সংখ্যাৰ সম্পাদকীয়</ref> এই পত্ৰিকাত অসমীয়া ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি, ইতিহাস, লোকসাহিত্য, ভাষাতত্ত্ব আৰু গৱেষণাৰ বিভিন্ন বিষয়ৰ প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ পায়। অসমীয়া সাহিত্যৰ গৱেষক, লেখক আৰু পাঠকৰ বাবে এই পত্ৰিকা এক উল্লেখযোগ্য প্ৰকাশন। ==অসমীয়া ভাষা আৰু সাহিত্যলৈ অৱদান== অসমীয়া ভাষা আৰু সাহিত্যৰ বিকাশত অসম সাহিত্য সভাই বিভিন্ন ধৰণে অৱদান আগবঢ়াই আহিছে। ভাষা আৰু সাহিত্যৰ চৰ্চাৰ বাবে এক উমৈহতীয়া মঞ্চ গঢ়ি তোলাৰ লগতে সভাই গ্ৰন্থ প্ৰকাশ, গৱেষণা, আলোচনা চক্ৰ আৰু সাহিত্যিক অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰচাৰ আৰু প্ৰসাৰত সহায় কৰিছে। সভাই প্ৰাচীন অসমীয়া সাহিত্যৰ পুথি আৰু অন্যান্য সাহিত্যিক সমল সংগ্ৰহ, সংৰক্ষণ আৰু প্ৰকাশৰ ক্ষেত্ৰতো কাম কৰি আহিছে। ইয়াৰ জৰিয়তে অসমীয়া সাহিত্যৰ ইতিহাস, পৰম্পৰা আৰু ঐতিহ্যৰ বিষয়ে অধ্যয়নৰ সুযোগ বৃদ্ধি পাইছে। অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ উন্নয়নৰ বিষয়েও সভাই গুৰুত্ব আৰোপ কৰি আহিছে। অসমৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক বৈচিত্ৰ্যৰ মাজত পাৰস্পৰিক বুজাবুজি আৰু সমন্বয় গঢ়ি তোলাৰ ক্ষেত্ৰতো সভাৰ ভূমিকা আছে। ==শতবৰ্ষ উদ্‌যাপন== ২০১৭ চনত অসম সাহিত্য সভাই প্ৰতিষ্ঠাৰ এশ বছৰ সম্পূৰ্ণ কৰে। এই উপলক্ষে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত বছৰজোৰা কাৰ্যসূচীৰে শতবৰ্ষ উদ্‌যাপন কৰা হয়। ২০১৭ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা [[শিৱসাগৰ]]ত পাঁচদিনীয়া কাৰ্যসূচীৰে শতবৰ্ষৰ বিশেষ অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হয়। সভাৰ প্ৰথম অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হোৱা স্থান হিচাপে শিৱসাগৰক এই উদ্‌যাপনৰ বাবে নিৰ্বাচন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Centenary celebrations of Assam literary body starts with hoisting of 1 lakh flags |url=https://indianexpress.com/article/cities/pune/centenary-celebrations-of-assam-literary-body-starts-with-hoisting-of-1-lakh-flags-4448257/ |website=The Indian Express |access-date=10 November 2026}}</ref> শতবৰ্ষ উদ্‌যাপনৰ সময়ত সভাৰ ইতিহাস, অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ বিকাশ আৰু ভৱিষ্যতৰ কৰণীয় সম্পৰ্কে বিভিন্ন আলোচনা আৰু অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। ==বৰ্তমানৰ নেতৃত্ব== ২০২৫–২০২৭ কাৰ্যকালৰ বাবে ড° [[বসন্ত কুমাৰ গোস্বামী]] অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।<ref>{{cite web |title=২০২৫-২৭ বৰ্ষৰ বাবে ড° বসন্ত কুমাৰ গোস্বামী অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি হিচাপে নিৰ্বাচিত |url=https://newsonair.gov.in/as/%E0%A7%A8%E0%A7%A6%E0%A7%A8%E0%A7%AB-%E0%A7%A8%E0%A7%AD-%E0%A6%AC%E0%A7%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%B0-%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%AC%E0%A7%87-%E0%A6%A1%E0%A6%83-%E0%A6%AC%E0%A6%B8%E0%A6%A8%E0%A7%8D/ |website=আকাশবাণী |date=30 December 2024 |access-date=10 November 2026}}</ref> ==সাহিত্য সভাৰ আদৰণি-গীত== {{মূল|চিৰ চেনেহী মোৰ ভাষা জননী}} গীতিকাৰ: মিত্ৰদেৱ মহন্ত অধিকাৰ। এই গীতৰ স্বৰলিপি তথা সুৰ যোৰহাটৰ প্ৰয়াত দৰ্পনাথ শৰ্মাৰ। <poem> <center> চিৰ চেনেহী মোৰ ভাষা জননী। ধন্যে পুণ্যে হৃত পাৱনী, আই॥ প্ৰকৃতি পৰশ ৰসে অমল কমল চঞ্চল হৃদি জলে ঢালে পৰিমল কোমল চম্পাৰ কলি ঢৌৱে ঢৌৱে ঢৌৱে তুলি ৰিণিকি ৰিণিকি কোনে তোলে ৰাগিণী॥ সংসাৰ গুৰুভাৰে অৱশ পৰাণ হিয়াত বিলীন হয় হিয়াভৰা গান কাৰ নিচুকনি শুনা শুনি বাণী ব্যথা পমা চকুতে চকুৰ নীৰে লয় জিৰণি॥ জীৱনে মৰণে ৰণে লহৰী সুধাৰ ৰসনা শিতানে বহি সিঁচা শতধাৰ হে মোৰ মধুৰননা মাগিছোঁ মাধুৰী কণা দিয়া দিয়া দিয়া আই মধু ভাষিণী॥ </center></poem> ==অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতিসকল== {| class="sortable wikitable" style="width:80%; " |- ! চন ! সভাপতি<ref>[http://www.asamsahityasabha.org/?president ১৯১৭ চনৰ পৰা অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতিসকলৰ তালিকা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150412055029/http://www.asamsahityasabha.org/?president |date=2015-04-12 }} [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ ৱেবছাইট, আহৰণ: ৬ এপ্ৰিল, ২০১৫</ref> ! অধিবেশন ! ছবি |- | ১৯১৭ | [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]] (১৮৭১-১৯৪৬) | [[শিৱসাগৰ]], প্ৰথম সন্মিলন, ২৬-২৭ ডিচেম্বৰ | |- | ১৯১৮ | [[চন্দ্ৰধৰ বৰুৱা]] (১৮৭৪-১৯৬১) | [[গোৱালপাৰা]], দ্বিতীয় সন্মিলন, ২৭-২৮-২৯ ডিচেম্বৰ | |- |১৯১৯ | [[কালিৰাম মেধি]] (১৮৮০-১৯৫৪) | [[বৰপেটা]], তৃতীয় সন্মিলন, ২৬-২৭ ডিচেম্বৰ | |- | ১৯২০ | [[হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী]] (১৮৭২-১৯২৮) | [[তেজপুৰ]], | |- |১৯২৩ | [[অমৃতভূষণ দেৱ অধিকাৰী]] (১৮৫৮-১৯৪২) | [[যোৰহাট]] | |- |১৯২৪ | [[কনকলাল বৰুৱা]] (১৮৭২-১৯৪০) | [[ডিব্ৰুগড়]] | |- | ১৯২৪ | [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] (১৮৬৪-১৯৩৮) | [[গুৱাহাটী]] | |- |১৯২৫ | [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]] (১৮৬৭-১৯৪০) | [[নগাঁও]] | |- | ১৯২৬ | [[বেণুধৰ ৰাজখোৱা]] (১৮৭২-১৯৫৫) | [[ধুবুৰী]] | |- | ১৯২৭ | [[তৰুণৰাম ফুকন]] (১৮৭৭-১৯৩৯) | [[গোৱালপাৰা]] | |- |১৯২৯ | [[কমলাকান্ত ভট্টাচাৰ্য্য]] (১৮৫৩-১৯৩৬) | [[যোৰহাট]] | |- | ১৯৩০ | [[মফিজুদ্দিন আহমদ হাজৰিকা]] (১৮৭০-১৯৫৮) | [[গোলাঘাট]] | |- | ১৯৩১ | [[নগেন্দ্ৰ নাৰায়ণ চৌধুৰী]] (১৮৮১-১৯৪৭) | [[শিৱসাগৰ]] | |- |১৯৩৩ | [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] (১৮৮০-১৯৫৫) | [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] | |- |১৯৩৪ |[[আনন্দ চন্দ্ৰ আগৰৱালা]] (১৮৭৪-১৯৪০) | [[মঙ্গলদৈ]] | |- | ১৯৩৬ | [[ৰঘুনাথ চৌধাৰী]] (১৮৭৯-১৯৬৭) | [[তেজপুৰ]] | |- |১৯৩৭ | [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] (১৮৯৮-১৯৮২) | [[গুৱাহাটী]] | |- |১৯৪০ | [[ময়িদুল ইছলাম বৰা]] (১৮৯৯-১৯৪৪) | [[যোৰহাট]] | |- |১৯৪৪ | [[নীলমণি ফুকন (জেষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]] (১৮৮০-১৯৭৮) | [[শিৱসাগৰ]] | |- |১৯৪৭ | [[নীলমণি ফুকন (জেষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]] (১৮৮০-১৯৭৮) | [[ডিব্ৰুগড়]] | |- |১৯৫০ | [[অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী]] (১৮৮৫-১৯৬৭) | [[মাৰ্ঘেৰিটা]] | |- |১৯৫৩ | [[সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা]] (১৮৯৪-১৯৬৪) | [[শ্বিলং]] | |- |১৯৫৪ | [[নলিনীবালা দেৱী]] (১৮৯৮-১৯৭৭) | [[যোৰহাট]] | |- |১৯৫৫ | [[যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা]] (১৮৯২-১৯৬৪) | [[গুৱাহাটী]] | |- |১৯৫৬ | [[বেণুধৰ শৰ্মা]] (১৮৯৪-১৯৮১) | [[ধুবুৰী]] | |- |১৯৫৮ | [[পদ্মধৰ চলিহা]] (১৮৯৫-১৯৬৯) | [[তিনিচুকীয়া]] | |- |১৯৫৯ | [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] (১৯০৩-১৯৮৬) | [[নগাঁও]] | |- |১৯৬০ | [[ত্ৰৈলোক্যনাথ গোস্বামী]] (১৯০৬-১৯৮৮) | [[পলাশবাৰী]] | |- |১৯৬১ | [[ত্ৰৈলোক্যনাথ গোস্বামী]] (১৯০৬-১৯৮৮) | [[গোৱালপাৰা]] | |- |১৯৬৩ | [[ৰত্নকান্ত বৰকাকতী]] (১৮৯৭-১৯৬৩) | [[নাজিৰা]] | |- |১৯৬৪ | [[মিত্ৰদেৱ মহন্ত]] (১৮৯৪-১৯৮৩) | [[ডিগবৈ]] | |- |১৯৬৫ | [[ডিম্বেশ্বৰ নেওগ]] (১৮৯৯-১৯৬৬) | [[নলবাৰী]] | |- |১৯৬৬ | [[বিনন্দ চন্দ্ৰ বৰুৱা]] (১৯০১-১৯৯৪) | [[উত্তৰ লখিমপুৰ|উত্তৰ লক্ষিমপুৰ]] | |- |১৯৬৭ | [[নকুলচন্দ্ৰ ভূঞা]] (১৮৯৫-১৯৬৮) | [[ডিব্ৰুগড়]] | |- |১৯৬৮ | [[জ্ঞাননাথ বৰা]] (১৮৯০-১৯৬৮) | [[তেজপুৰ]], ৩৫তম সন্মিলন, ২৬-২৭-২৮ জানুৱাৰী | |- |১৯৬৯ | [[আনন্দ চন্দ্ৰ বৰুৱা]] (১৯০৭-১৯৮৩) | [[বৰপেটা]], ৩৬তম সন্মিলন, ৭-৮-৯ ফেব্ৰুৱাৰী | |- |১৯৭০ | [[উপেন্দ্ৰচন্দ্ৰ লেখাৰু]] (১৯০৫-১৯৭৯) | [[ধিং]], ৩৭তম সন্মিলন, ১৩-১৪-১৫ ফেব্ৰুৱাৰী | |- |১৯৭১ | [[তীৰ্থনাথ শৰ্মা]] (১৯১১-১৯৮৬) | [[মাকুম]], ৩৮তম সন্মিলন | |- |১৯৭২ | [[হেম বৰুৱা]] (১৯১৫-১৯৭৭) | [[ধুবুৰী]], ৩৯তম সন্মিলন, ৭-৮-৯ এপ্ৰিল | |- |১৯৭৩ | [[গিৰিধৰ শৰ্মা]] (১৯১২-১৯৭৭) | [[ৰঙিয়া]], ৪০তম সন্মিলন | |- |১৯৭৪ | [[মহেশ্বৰ নেওগ]] (১৯১৫-১৯৯৫) | [[মঙ্গলদৈ]], ৪১তম সন্মিলন, ৭-৮-৯-১০ ফেব্ৰুৱাৰী | |- |১৯৭৫ | [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] (১৯১৭-১৯৯৯) | [[তিতাবৰ]], ৪২তম সন্মিলন | |- |১৯৭৬ | [[যজ্ঞেশ্বৰ শৰ্মা]] (১৯০৬-১৯৯৮) | [[টিহু]], ৪৩তম সন্মিলন | |- |১৯৭৭ | [[চৈয়দ আব্দুল মালিক]] (১৯১৯-২০০০) | [[অভয়াপুৰী]], ৪৪তম সন্মিলন | |- |১৯৭৮ | [[প্ৰসন্নলাল চৌধুৰী]] (১৮৯৮-১৯৮৬) | [[গোলাঘাট]], ৪৫তম সন্মিলন | |- |১৯৭৯ | [[অতুল চন্দ্ৰ বৰুৱা]] (১৯১৬-২০০১) | [[শুৱালকুছি]], ৪৬তম সন্মিলন | |- |১৯৮০ | [[যতীন্দ্ৰনাথ গোস্বামী]] (১৯১৮-২০০৫) | [[ৰহা]], ৪৭তম সন্মিলন | |- |১৯৮১ | [[সীতানাথ ব্ৰহ্মচৌধুৰী]] (১৯০৮-১৯৮২) | [[তিনিচুকীয়া]], ৪৮তম সন্মিলন | |- |১৯৮২ | [[সীতানাথ ব্ৰহ্মচৌধুৰী]] (১৯০৮-১৯৮২) | [[ডিফু]], ৪৯তম সন্মিলন | |- |১৯৮৩ | [[বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ভট্টাচাৰ্য]] (১৯২৪-১৯৯৭) | [[বঙাইগাঁও]], ৫০তম সন্মিলন | |- |১৯৮৫ | [[যোগেশ দাস]] (১৯২৭-১৯৯৯) | [[বিহপুৰীয়া]], ৫১তম সন্মিলন | |- |১৯৮৬ | [[বীৰেণ বৰকটকী]] (১৯২৪-২০০২) | [[কামপুৰ]], ৫২তম সন্মিলন | |- |১৯৮৭ | [[মহেন্দ্ৰ বৰা]] (১৯২৯-১৯৯৬) | [[পাঠশালা]], ৫৩তম সন্মিলন | |- |১৯৮৮ | [[কীৰ্তিনাথ হাজৰিকা]] (১৯২২-২০০২) | [[হাইলাকান্দি]], ৫৪তম সন্মিলন | |- |১৯৮৯ | [[মহিম বৰা]] (১৯২৪-২০১৬) | [[ডুমডুমা]] | |- |১৯৯০ | [[নৱকান্ত বৰুৱা]] (১৯২৬-২০০২) | [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি]] | |- |১৯৯১ | [[নিৰ্মলপ্ৰভা বৰদলৈ]] (১৯৩৩-২০০৪) | [[দুধনৈ]] | |- |১৯৯২ | [[লক্ষ্যধৰ চৌধুৰী]] (১৯১৪-২০০০) | [[গোৰেশ্বৰ]] | |- |১৯৯৩ | [[ভূপেন হাজৰিকা]] (১৯২৬-২০১১) | [[শিৱসাগৰ]] | |- |১৯৯৪ | [[লীলা গগৈ]] (১৯৩০-১৯৯৪) | [[মৰিগাঁও]] | |- |১৯৯৫ | [[হিতেশ ডেকা]] (১৯২৪-২০০০) | [[সৰ্থেবাৰী]] | |- |১৯৯৬ | [[লক্ষ্মীনন্দন বৰা]] (১৯৩২-২০২১) | [[বোকাখাত]] | |- |১৯৯৭ | [[নগেন শইকীয়া]] (১৯৩৯-) | [[বিলাসীপাৰা]] | |- |১৯৯৮ | [[নগেন শইকীয়া]] (১৯৩৯-) | [[হাওৰাঘাট]] | |- |১৯৯৯ | [[চন্দ্ৰপ্ৰসাদ শ‍ইকীয়া]] (১৯২৭-২০০৬) | [[হাজো]] | |- | ২০০০ | [[চন্দ্ৰপ্ৰসাদ শ‍ইকীয়া]] (১৯২৭-২০০৬) | [[যোৰহাট]] | |- | ২০০১ | [[হোমেন বৰগোহাঞি]] (১৯৩২-২০২১) | [[অসম সাহিত্য সভাৰ ডিব্ৰুগড় অধিৱেশন (২০০১)|ডিব্ৰুগড়]] | |- | ২০০২ | [[হোমেন বৰগোহাঞি]] (১৯৩২-২০২১) | [[কলগাছিয়া]] | |- | ২০০৩ | [[বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত]] (১৯৩৫-২০২৩) | [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] | |- | ২০০৪ | [[বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত]] (১৯৩৫-২০২৩) | [[হোজাই]] | |- |২০০৫ | [[কনকসেন ডেকা]] (১৯৩৩-) | [[ছিপাঝাৰ]] | |- |২০০৬ | [[কনকসেন ডেকা]] (১৯৩৩-) | [[বেলশৰ]] | |- |২০০৭ | [[কনকসেন ডেকা]] (১৯৩৩-) | [[চাপৰ]] | |- | ২০০৯ | [[ৰংবং তেৰাং]] (১৯৩৭-) | [[ধেমাজি]] | |- |২০১০ | [[ৰংবং তেৰাং]] (১৯৩৭-) | [[অসম সাহিত্য সভাৰ দেৰগাঁও অধিৱেশন (২০১১)|দেৰগাঁও]] | |- |২০১৩ | [[ইমৰাণ শ্বাহ]] (১৯৩৩-) | [[অসম সাহিত্য সভাৰ বৰপেটাৰোড অধিৱেশন (২০১৩)|বৰপেটা ৰোড]] | |- |২০১৫ | [[ধ্ৰুৱজ্যোতি বৰা|ডাঃ ধ্ৰুৱজ্যোতি বৰা]] (১৯৫৫-) <ref name="আমাৰ অসম">{{cite news | url=http://amarasom.glpublications.in/Details.aspx?id=19930&boxid=12305187 | title=অসম সাহিত্য সভাৰ নতুন সভাপতি | date=১৭ নৱেম্বৰ, ২০১৪ | agency=জি এল পাব্লিকেশ্যন | accessdate=17 নৱেম্বৰ 2014 | pages=১ম পৃষ্ঠা | archivedate=2016-03-04 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304124501/http://amarasom.glpublications.in/Details.aspx?id=19930&boxid=12305187 | deadurl=yes }}</ref> | [[অসম সাহিত্য সভাৰ কলিয়াবৰ অধিৱেশন (২০১৫)|কলিয়াবৰ]] | |- | ২০১৭ | [[লক্ষ্মীনন্দন বৰা]] (১৯৩২-২০২১) | [[শিৱসাগৰ]] (শতবৰ্ষ অধিবেশন) | |- |২০১৮ | [[পৰমানন্দ ৰাজবংশী]] (১৯৫৯-) | [[বৰডুমচা]] | |- | ২০২০ | [[কুল শইকীয়া]] (১৯৫৯-) | [[অসম সাহিত্য সভাৰ শুৱালকুছি অধিৱেশন (২০২০)|শুৱালকুছি, কামৰূপ]] | |- | ২০২২ | ড°[[সূৰ্যকান্ত হাজৰিকা]] (১৯৫৬-) <ref>{{Cite web|url= https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/surjya-hazarika-president-asam-sahitya-sabha |website=প্ৰতিদিন টাইম|title=Dr Surjya Hazarika Elected New President of Asam Sahitya Sabha|language=en|access-date=24 December 2022}}</ref> | নাৰায়ণপুৰ (২০২৩) | |- | ২০২৪ | [[বসন্ত কুমাৰ গোস্বামী]] (১৯৪২-) <ref>{{cite web | url=https://www.pratidintime.com/top-stories/asam-sahitya-sabha-poll-results-dr-basanta-goswami-elected-president-8576073 | title=Asam Sahitya Sabha Poll Results : Dr Basanta Goswami Elected President | publisher=Pratidin Times | work=Pratidin Times | date=29 December 2024 | accessdate=30 December 2024}}</ref> | [[পাঠশালা]] (২০২৫) | |} ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery mode="packed" heights="180"> File:Asam Sahitya Sabha Logo.png|অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰতীক চিহ্ন File:Chandrakanta Handique Bhawan.JPG|চন্দ্ৰকান্ত সন্দিকৈ ভৱন File:Side view of Chandra Kanta Handique Bhavan, HQ of Asom Xahitya Xobha.JPG|অসম সাহিত্য সভাৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ৰ আন এটা দৃশ্য File:Inside Chandrakanta Handique Bhawan.JPG|চন্দ্ৰকান্ত সন্দিকৈ ভৱনৰ ভিতৰভাগ File:Assam Sahitya Sabha Adhibeshan, Barpetaroad.jpg|বৰপেটাৰোডত অনুষ্ঠিত অসম সাহিত্য সভাৰ অধিৱেশন File:Entrance of the Assam sahitya sabha Raha convention.jpg|ৰহা অধিৱেশনৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ File:Tezpur Sahitya Sabha Bhawan.jpg|তেজপুৰ সাহিত্য সভা ভৱন </gallery> ==লগতে পঢ়ক== * [[অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধিনী সভা]] * [[অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা]] *[[বড়ো সাহিত্য সভা]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{কমন্স শ্ৰেণী|Asom Sahitya Sabha|অসম সাহিত্য সভা}} [[শ্ৰেণী:অসমীয়া সাহিত্য]] [[শ্ৰেণী:অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা]] [[শ্ৰেণী:অসম সাহিত্য সভা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া সাহিত্য সংগঠন]] hmhfb7705s6ri1t30rp6yzwq4vjikhk 651917 651916 2026-11-10T06:59:43Z AjayDas 12623 [[Special:Contributions/AjayDas|AjayDas]] ([[User talk:AjayDas|আলোচনা]])-ই কৰা [[Special:Diff/651916|651916]] নম্বৰ সম্পাদনাটো বাতিল কৰা হৈছে 651917 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization |name=অসম সাহিত্য সভা |image=Asam Sahitya Sabha Logo.png |caption=অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰতীক চিহ্ন |formation=১৯১৭ |purpose=[[অসমীয়া ভাষা]], [[অসমীয়া সাহিত্য|সাহিত্য]] আৰু [[অসমৰ সংস্কৃতি|সংস্কৃতিৰ]] সৰ্বাংগীণ উন্নতি |headquarters=চন্দ্ৰকান্ত সন্দিকৈ ভৱন, [[যোৰহাট]], [[অসম]] |language=[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] |leader_title=সভাপতি |leader_name=[[বসন্ত কুমাৰ গোস্বামী]] |website=[http://www.assamsahityasabha.org/ assamsahityasabha.org] }} '''অসম সাহিত্য সভা''' অসমৰ ভাষা, সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিৰ বিকাশৰ বাবে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এক সাহিত্যিক অনুষ্ঠান। ১৯১৭ চনত [[অসমীয়া ভাষা]] আৰু সংস্কৃতিৰ বিকাশ আৰু প্ৰসাৰৰ উদ্দেশ্যে এই সভাৰ জন্ম হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.sahityasabha.8k.com/recept.html |title=Recept |publisher=Sahityasabha.8k.com |date= |accessdate=2013-03-12 |archivedate=2012-02-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120219074612/http://www.sahityasabha.8k.com/recept.html |deadurl=yes }}</ref> বৰ্তমানে [[অসম]] আৰু অসমৰ বাহিৰৰ বিভিন্ন ঠাইত ইয়াৰ হাজাৰৰো অধিক শাখা আছে। ইয়াৰ প্ৰধান কাৰ্যালয় [[যোৰহাট]]ৰ [[চন্দ্ৰকান্ত সন্দিকৈ ভৱন]]ত অৱস্থিত। ১৯১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত [[শিৱসাগৰ]] জিলাত অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰথমখন অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু ইয়াত সভাপতিত্ব কৰিছিল [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]]ই। [[শৰৎচন্দ্ৰ গোস্বামী]] অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সম্পাদক আছিল। ১৯২০ চনৰ পৰা ১৯২৭ চনলৈকে তেখেতে সম্পাদকৰ পদত অধিষ্ঠিত আছিল।<ref name="book">[http://books.google.co.in/books?id=zB4n3MVozbUC&pg=PA1457&lpg=PA1457&dq=Sarat+Chandra+Goswami&source=bl&ots=OB1W__Xn2V&sig=m2X2M2mv388QkGW1cLpK6De74NA&hl=en&sa=X&ei=h0GqUNSMEoOQrgecm4GgAw&ved=0CFQQ6AEwCQ#v=onepage&q=Sarat%20Chandra%20Goswami&f=false Encyclopaedia of Indian Literature: devraj to jyoti, Volume 2], আহৰণ: ১৯-১১-২০১২</ref> সভাৰ আদৰ্শবাণী হৈছে ''চিৰ চেনেহী মোৰ ভাষা জননী''।<ref>{{cite web |title=অসম সাহিত্য সভা |url=https://assamese-encyclopedia.org/assamese-encyclopedia/অসম-সাহিত্য-সভা |website=অসমীয়া বিশ্বকোষ |access-date=10 November 2026}}</ref> ==অসম সাহিত্য সভাৰ ইতিহাস== {{Details|অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধিনী সভা}} ঊনৈছ শতিকাৰ শেষৰ ফালে [[কলিকতা]]ত পঢ়ি থকা অসমীয়া ছাত্ৰসকলে অসমীয়া সাহিত্যক বিশ্বদৰবাৰত প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ দেহেকেহে খাটিছিল। অসমত আন ভাষাৰ আগ্ৰাসন ৰোধ কৰিবলৈ আৰু অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ উন্নতিৰ কথা মনত ৰাখিয়েই তেওঁলোকে ১৮৮৮ চনৰ ২৫ আগষ্টত "অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধিনী সভা" প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref name="timesofassam1">{{cite web|author=Times of Assam |url=http://www.timesofassam.com/articles/asom-sahitya-sabha-a-contemporary-analysis/ |title=Asom Sahitya Sabha – A contemporary Analysis |publisher=Timesofassam.com |date= |accessdate=2013-03-12}}</ref> এই অনুষ্ঠানৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তিসকল আছিল [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]], [[হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী]], [[বেণুধৰ ৰাজখোৱা]], ডালিমচন্দ্ৰ বৰা, [[তীৰ্থনাথ শৰ্মা]], কমলচন্দ্ৰ শৰ্মা আদি। ক্ৰমে ইয়াৰ সদস্যসংখ্যা বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰে। এই অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ চৰ্চা, গ্ৰন্থ প্ৰকাশ আৰু ভাষাটোৰ উন্নতিৰ বাবে বিভিন্ন কাৰ্যসূচী গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। পিছলৈ এই অনুষ্ঠানৰ পৰিসৰ আৰু কাৰ্যকলাপ বৃদ্ধি পায়। অৱশেষত ১৯১৭ চনত অসম সাহিত্য সভাই এক সংগঠিত ৰূপ লাভ কৰে।<ref name="timesofassam1"/> ১৯১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত [[শিৱসাগৰ]]ত অনুষ্ঠিত সাহিত্য সন্মিলনত অসম সাহিত্য সভাৰ জন্মৰ আনুষ্ঠানিক সূচনা হয়। এই সন্মিলনত [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]]ই সভাপতিত্ব কৰিছিল। ১৯১৮ চনৰ পৰা সভাৰ কাৰ্যকলাপ নিয়মীয়াভাৱে আৰম্ভ হয়।<ref>{{cite web |title=অসম সাহিত্য সভাৰ ষষ্ঠদশ বাৰ্ষিক সন্মিলনৰ অভ্যৰ্থনা সমিতিৰ সভাপতিৰ অভিভাষণ |url=https://as.wikisource.org/wiki/অসম_সাহিত্য_সভাৰ_ষষ্ঠদশ_বাৰ্ষিক_সন্মিলনৰ_অভ্যৰ্থনা_সমিতিৰ_সভাপতিৰ_অভিভাষণ |website=ৱিকিউৎস |access-date=10 November 2026}}</ref> সভাৰ প্ৰথমখন অধিৱেশনৰ পিছৰে পৰা অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত নিয়মীয়াকৈ অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হ'বলৈ ধৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ সাহিত্যিক, ভাষাবিদ, গৱেষক আৰু সাহিত্যপ্ৰেমীসকল এক উমৈহতীয়া মঞ্চত মিলিত হোৱাৰ সুযোগ লাভ কৰে।<ref>{{cite web |title=Session ends on hope note |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/session-ends-on-hope-note/cid/1528300 |website=The Telegraph |date=5 February 2015 |access-date=10 November 2026}}</ref> ==উদ্দেশ্য== অসম সাহিত্য সভাৰ সংবিধানত উল্লেখ কৰা মতে ইয়াৰ উদ্দেশ্য এনে ধৰণৰ— অসমীয়া ভাষা, সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিৰ সৰ্বাংগীণ উন্নতি কৰাই এই সভাৰ ঘাই উদ্দেশ্য। লগতে অসমৰ থলুৱা ভাষা-সংস্কৃতিৰ উন্নয়নৰ বাবে কাম কৰাও সভাৰ অন্যতম উদ্দেশ্য। সেই উদ্দেশ্যে তলত দিয়া ধৰণে কাৰ্য কৰিবলৈ সভা যত্নপৰ হ'ব— # অভিধান, ব্যাকৰণ আৰু অন্যান্য গ্ৰন্থৰ সংকলন আৰু প্ৰকাশ কৰা; # প্ৰাচীন সাহিত্য আৰু লোক-সাহিত্যৰ অনুসন্ধান, সংগ্ৰহ, গৱেষণা আৰু প্ৰকাশ কৰা; # অসমীয়া সাহিত্যত যি যি বিষয়ৰ পুথিৰ অভাৱ, সেই অভাৱ দূৰ কৰা; # প্ৰকাশিত গ্ৰন্থৰ ভিতৰত উপযুক্ত গ্ৰন্থৰ গ্ৰন্থকাৰক বঁটা আৰু সামৰ্থহীন সাহিত্যিকক সাহায্য প্ৰদান কৰা; # সংগীত, চিত্ৰবিদ্যা আৰু ভাস্কৰ্যবিদ্যাৰ উন্নতিসূচক কাৰ্য কৰা; # সভাৰ এখন মুখপত্ৰ আৰু প্ৰচাৰপত্ৰ প্ৰকাশ কৰা; # ভাষা আৰু সাহিত্যৰ প্ৰচাৰ-পত্ৰ আদি প্ৰকাশ কৰা; # ভাষা-সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা; # সাহিত্য আৰু সংস্কৃতি সম্পৰ্কীয় বিনিময় আঁচনি কাৰ্যকৰী কৰা; # অসমীয়া ভাষা, সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিৰ উন্নয়ন আৰু বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত থকা অন্তৰায় দূৰ কৰা; # অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ উন্নতিৰ অৰ্থে অন্যান্য কাৰ্য কৰা। ==সাংগঠনিক গঠন আৰু কাৰ্যকলাপ== অসম সাহিত্য সভাৰ সাংগঠনিক ব্যৱস্থা কেন্দ্ৰীয় সমিতি, জিলা সাহিত্য সভা আৰু শাখা সাহিত্য সভাৰ জৰিয়তে পৰিচালিত হয়। কেন্দ্ৰীয় সমিতিয়ে সভাৰ সামগ্ৰিক কাম-কাজ পৰিচালনা কৰাৰ লগতে বিভিন্ন জিলা আৰু শাখাৰ মাজত সমন্বয় ৰক্ষা কৰে। অসমৰ বিভিন্ন জিলাৰ উপৰি অসমৰ বাহিৰতো সভাৰ শাখা আছে। এই শাখাসমূহে নিজ নিজ অঞ্চলত সাহিত্য সভা, আলোচনা চক্ৰ, গ্ৰন্থ উন্মোচন, কবি সন্মিলন, বক্তৃতানুষ্ঠান আৰু বিভিন্ন সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে স্থানীয় সাহিত্যিক আৰু নতুন প্ৰজন্মৰ লেখকসকলে সাহিত্য চৰ্চাৰ সুযোগ লাভ কৰে।<ref>{{cite web |title=About Asam Sahitya Sabha |url=https://www.assams.info/assam/about-asam-sahitya-sabha |website=Assams.info |access-date=10 November 2026}}</ref> সভাৰ সভাপতি আৰু প্ৰধান সম্পাদকৰ নেতৃত্বত কেন্দ্ৰীয় কাৰ্যনিৰ্বাহক সমিতিয়ে বিভিন্ন সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে। সভাৰ কাম-কাজৰ ভিতৰত সাহিত্যৰ চৰ্চা, গৱেষণা, প্ৰকাশন, ভাষাৰ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰ অন্যতম। ==বাৰ্ষিক অধিৱেশন== অসম সাহিত্য সভাই প্ৰতিষ্ঠাৰ সময়ৰে পৰা নিয়মীয়াকৈ অধিৱেশন অনুষ্ঠিত কৰি আহিছে। এই অধিৱেশনসমূহত অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ সাহিত্যিক, কবি, লেখক, গৱেষক, ভাষাবিদ আৰু সাহিত্যপ্ৰেমীসকলে অংশগ্ৰহণ কৰে। অধিৱেশনত সাহিত্য, ভাষা, সংস্কৃতি, শিক্ষা আৰু সমাজৰ বিভিন্ন বিষয়ৰ ওপৰত আলোচনা কৰা হয়। সভাৰ অধিৱেশনসমূহ অসমৰ সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক জীৱনৰ এক উল্লেখযোগ্য অনুষ্ঠান হিচাপে পৰিচিত। অধিৱেশনৰ সময়ত গ্ৰন্থমেলা, কবি সন্মিলন, আলোচনা চক্ৰ, সাহিত্যিকৰ সৈতে মত বিনিময়, সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আৰু গ্ৰন্থ উন্মোচন আদি কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত হয়। সভাৰ প্ৰথম অধিৱেশন ১৯১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত [[শিৱসাগৰ]]ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। ইয়াত [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]]ই সভাপতিত্ব কৰিছিল। পিছৰ অধিৱেশনসমূহ ক্ৰমে [[গোৱালপাৰা]], [[বৰপেটা]], [[তেজপুৰ]], [[যোৰহাট]] আদি বিভিন্ন ঠাইত অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{cite book |title=Annals of Asam Sahitya-Sabha, 1917-1975 |author=মহেশ্বৰ নেওগ |publisher=Asam Sahitya-Sabha |year=1976}}</ref> ২০১৭ চনত সভাৰ শতবৰ্ষ উদ্‌যাপন কৰা হয়। এই উপলক্ষে [[শিৱসাগৰ]]ত পাঁচদিনীয়া কাৰ্যসূচীৰে শতবৰ্ষৰ বিশেষ অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Centenary celebrations of Assam literary body starts with hoisting of 1 lakh flags |url=https://indianexpress.com/article/cities/pune/centenary-celebrations-of-assam-literary-body-starts-with-hoisting-of-1-lakh-flags-4448257/ |website=The Indian Express |date=December 2016 |access-date=10 November 2026}}</ref> ==প্ৰকাশন আৰু গ্ৰন্থ প্ৰকাশ== অসম সাহিত্য সভাৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ কাম হৈছে অসমীয়া ভাষাত গ্ৰন্থ প্ৰকাশ। সভাই প্ৰাচীন আৰু আধুনিক সাহিত্যৰ বিভিন্ন শাখাৰ গ্ৰন্থ প্ৰকাশৰ জৰিয়তে অসমীয়া সাহিত্যৰ ভঁৰাল সমৃদ্ধ কৰি আহিছে। সভাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক প্ৰধান সম্পাদক [[শৰৎচন্দ্ৰ গোস্বামী]]ৰ নেতৃত্বত গ্ৰন্থ প্ৰকাশৰ কাম আৰম্ভ হয়। সভাই প্ৰকাশ কৰা প্ৰথম গ্ৰন্থখন আছিল ''নৰদেৱ গ্ৰন্থাৱলী''ৰ অন্তৰ্গত ''শ্ৰীশ্ৰী দামোদৰদেৱ চৰিত''। ১৯২৭ চনত প্ৰকাশিত এই গ্ৰন্থখন নীলকণ্ঠ দাসে ৰচনা কৰিছিল আৰু [[শৰৎচন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে সম্পাদনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=অসম সাহিত্য সভা |url=https://www.sarothiasom.in/2021/05/23/assam-sahitya-sobha/ |website=সাৰথি |date=23 May 2021 |access-date=10 November 2026}}</ref> সভাই অভিধান, ব্যাকৰণ, জীৱনী, প্ৰাচীন পুথি, গৱেষণামূলক গ্ৰন্থ, লোকসাহিত্য, শিশু সাহিত্য, কবিতা, উপন্যাস আৰু অন্যান্য সাহিত্যিক গ্ৰন্থ প্ৰকাশ কৰি আহিছে। ইয়াৰ উপৰি বিভিন্ন সময়ত স্মৃতিগ্ৰন্থ, অধিৱেশনৰ স্মাৰকগ্ৰন্থ আৰু সাহিত্যিকৰ ৰচনা সংকলনো প্ৰকাশ কৰা হয়। ==অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা== {{Main|অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা}} ১৯২৬ চনৰ পৰা অসম সাহিত্য সভাই [[অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা]] নামেৰে অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ গৱেষণাধৰ্মী আৰু বিশ্লেষণাত্মক প্ৰবন্ধৰে এখন তিনিমহীয়া আলোচনী প্ৰকাশ কৰি আহিছে। [[দ্বিতীয় মহাসমৰ]]ৰ সময়ত পত্ৰিকাখনৰ প্ৰকাশ বন্ধ কৰিবলগীয়া হয়। কেইবছৰমান প্ৰকাশ বন্ধ হৈ থকাৰ পিছত ১৯৫৪ চনৰ পৰা ই পুনৰ নিয়মীয়াভাৱে প্ৰকাশ হৈ আছে।<ref>[[অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা]], ষটষষ্টিতম বৰ্ষ, প্ৰথম সংখ্যাৰ সম্পাদকীয়</ref> এই পত্ৰিকাত অসমীয়া ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি, ইতিহাস, লোকসাহিত্য, ভাষাতত্ত্ব আৰু গৱেষণাৰ বিভিন্ন বিষয়ৰ প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ পায়। অসমীয়া সাহিত্যৰ গৱেষক, লেখক আৰু পাঠকৰ বাবে এই পত্ৰিকা এক উল্লেখযোগ্য প্ৰকাশন। ==অসমীয়া ভাষা আৰু সাহিত্যলৈ অৱদান== অসমীয়া ভাষা আৰু সাহিত্যৰ বিকাশত অসম সাহিত্য সভাই বিভিন্ন ধৰণে অৱদান আগবঢ়াই আহিছে। ভাষা আৰু সাহিত্যৰ চৰ্চাৰ বাবে এক উমৈহতীয়া মঞ্চ গঢ়ি তোলাৰ লগতে সভাই গ্ৰন্থ প্ৰকাশ, গৱেষণা, আলোচনা চক্ৰ আৰু সাহিত্যিক অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰচাৰ আৰু প্ৰসাৰত সহায় কৰিছে। সভাই প্ৰাচীন অসমীয়া সাহিত্যৰ পুথি আৰু অন্যান্য সাহিত্যিক সমল সংগ্ৰহ, সংৰক্ষণ আৰু প্ৰকাশৰ ক্ষেত্ৰতো কাম কৰি আহিছে। ইয়াৰ জৰিয়তে অসমীয়া সাহিত্যৰ ইতিহাস, পৰম্পৰা আৰু ঐতিহ্যৰ বিষয়ে অধ্যয়নৰ সুযোগ বৃদ্ধি পাইছে। অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ উন্নয়নৰ বিষয়েও সভাই গুৰুত্ব আৰোপ কৰি আহিছে। অসমৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক বৈচিত্ৰ্যৰ মাজত পাৰস্পৰিক বুজাবুজি আৰু সমন্বয় গঢ়ি তোলাৰ ক্ষেত্ৰতো সভাৰ ভূমিকা আছে। ==শতবৰ্ষ উদ্‌যাপন== ২০১৭ চনত অসম সাহিত্য সভাই প্ৰতিষ্ঠাৰ এশ বছৰ সম্পূৰ্ণ কৰে। এই উপলক্ষে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত বছৰজোৰা কাৰ্যসূচীৰে শতবৰ্ষ উদ্‌যাপন কৰা হয়। ২০১৭ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা [[শিৱসাগৰ]]ত পাঁচদিনীয়া কাৰ্যসূচীৰে শতবৰ্ষৰ বিশেষ অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হয়। সভাৰ প্ৰথম অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হোৱা স্থান হিচাপে শিৱসাগৰক এই উদ্‌যাপনৰ বাবে নিৰ্বাচন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Centenary celebrations of Assam literary body starts with hoisting of 1 lakh flags |url=https://indianexpress.com/article/cities/pune/centenary-celebrations-of-assam-literary-body-starts-with-hoisting-of-1-lakh-flags-4448257/ |website=The Indian Express |access-date=10 November 2026}}</ref> শতবৰ্ষ উদ্‌যাপনৰ সময়ত সভাৰ ইতিহাস, অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ বিকাশ আৰু ভৱিষ্যতৰ কৰণীয় সম্পৰ্কে বিভিন্ন আলোচনা আৰু অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। ==বৰ্তমানৰ নেতৃত্ব== ২০২৫–২০২৭ কাৰ্যকালৰ বাবে ড° [[বসন্ত কুমাৰ গোস্বামী]] অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।<ref>{{cite web |title=২০২৫-২৭ বৰ্ষৰ বাবে ড° বসন্ত কুমাৰ গোস্বামী অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি হিচাপে নিৰ্বাচিত |url=https://newsonair.gov.in/as/%E0%A7%A8%E0%A7%A6%E0%A7%A8%E0%A7%AB-%E0%A7%A8%E0%A7%AD-%E0%A6%AC%E0%A7%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%B0-%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%AC%E0%A7%87-%E0%A6%A1%E0%A6%83-%E0%A6%AC%E0%A6%B8%E0%A6%A8%E0%A7%8D/ |website=আকাশবাণী |date=30 December 2024 |access-date=10 November 2026}}</ref> ==সাহিত্য সভাৰ আদৰণি-গীত== {{মূল|চিৰ চেনেহী মোৰ ভাষা জননী}} গীতিকাৰ: মিত্ৰদেৱ মহন্ত অধিকাৰ। এই গীতৰ স্বৰলিপি তথা সুৰ যোৰহাটৰ প্ৰয়াত দৰ্পনাথ শৰ্মাৰ। <poem> <center> চিৰ চেনেহী মোৰ ভাষা জননী। ধন্যে পুণ্যে হৃত পাৱনী, আই॥ প্ৰকৃতি পৰশ ৰসে অমল কমল চঞ্চল হৃদি জলে ঢালে পৰিমল কোমল চম্পাৰ কলি ঢৌৱে ঢৌৱে ঢৌৱে তুলি ৰিণিকি ৰিণিকি কোনে তোলে ৰাগিণী॥ সংসাৰ গুৰুভাৰে অৱশ পৰাণ হিয়াত বিলীন হয় হিয়াভৰা গান কাৰ নিচুকনি শুনা শুনি বাণী ব্যথা পমা চকুতে চকুৰ নীৰে লয় জিৰণি॥ জীৱনে মৰণে ৰণে লহৰী সুধাৰ ৰসনা শিতানে বহি সিঁচা শতধাৰ হে মোৰ মধুৰননা মাগিছোঁ মাধুৰী কণা দিয়া দিয়া দিয়া আই মধু ভাষিণী॥ </center></poem> ==অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতিসকল== {| class="sortable wikitable" style="width:80%; " |- ! চন ! সভাপতি<ref>[http://www.asamsahityasabha.org/?president ১৯১৭ চনৰ পৰা অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতিসকলৰ তালিকা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150412055029/http://www.asamsahityasabha.org/?president |date=2015-04-12 }} [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ ৱেবছাইট, আহৰণ: ৬ এপ্ৰিল, ২০১৫</ref> ! অধিবেশন ! ছবি |- | ১৯১৭ | [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]] (১৮৭১-১৯৪৬) | [[শিৱসাগৰ]], প্ৰথম সন্মিলন, ২৬-২৭ ডিচেম্বৰ | |- | ১৯১৮ | [[চন্দ্ৰধৰ বৰুৱা]] (১৮৭৪-১৯৬১) | [[গোৱালপাৰা]], দ্বিতীয় সন্মিলন, ২৭-২৮-২৯ ডিচেম্বৰ | |- |১৯১৯ | [[কালিৰাম মেধি]] (১৮৮০-১৯৫৪) | [[বৰপেটা]], তৃতীয় সন্মিলন, ২৬-২৭ ডিচেম্বৰ | |- | ১৯২০ | [[হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী]] (১৮৭২-১৯২৮) | [[তেজপুৰ]], | |- |১৯২৩ | [[অমৃতভূষণ দেৱ অধিকাৰী]] (১৮৫৮-১৯৪২) | [[যোৰহাট]] | |- |১৯২৪ | [[কনকলাল বৰুৱা]] (১৮৭২-১৯৪০) | [[ডিব্ৰুগড়]] | |- | ১৯২৪ | [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] (১৮৬৪-১৯৩৮) | [[গুৱাহাটী]] | |- |১৯২৫ | [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]] (১৮৬৭-১৯৪০) | [[নগাঁও]] | |- | ১৯২৬ | [[বেণুধৰ ৰাজখোৱা]] (১৮৭২-১৯৫৫) | [[ধুবুৰী]] | |- | ১৯২৭ | [[তৰুণৰাম ফুকন]] (১৮৭৭-১৯৩৯) | [[গোৱালপাৰা]] | |- |১৯২৯ | [[কমলাকান্ত ভট্টাচাৰ্য্য]] (১৮৫৩-১৯৩৬) | [[যোৰহাট]] | |- | ১৯৩০ | [[মফিজুদ্দিন আহমদ হাজৰিকা]] (১৮৭০-১৯৫৮) | [[গোলাঘাট]] | |- | ১৯৩১ | [[নগেন্দ্ৰ নাৰায়ণ চৌধুৰী]] (১৮৮১-১৯৪৭) | [[শিৱসাগৰ]] | |- |১৯৩৩ | [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] (১৮৮০-১৯৫৫) | [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] | |- |১৯৩৪ |[[আনন্দ চন্দ্ৰ আগৰৱালা]] (১৮৭৪-১৯৪০) | [[মঙ্গলদৈ]] | |- | ১৯৩৬ | [[ৰঘুনাথ চৌধাৰী]] (১৮৭৯-১৯৬৭) | [[তেজপুৰ]] | |- |১৯৩৭ | [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] (১৮৯৮-১৯৮২) | [[গুৱাহাটী]] | |- |১৯৪০ | [[ময়িদুল ইছলাম বৰা]] (১৮৯৯-১৯৪৪) | [[যোৰহাট]] | |- |১৯৪৪ | [[নীলমণি ফুকন (জেষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]] (১৮৮০-১৯৭৮) | [[শিৱসাগৰ]] | |- |১৯৪৭ | [[নীলমণি ফুকন (জেষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]] (১৮৮০-১৯৭৮) | [[ডিব্ৰুগড়]] | |- |১৯৫০ | [[অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী]] (১৮৮৫-১৯৬৭) | [[মাৰ্ঘেৰিটা]] | |- |১৯৫৩ | [[সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা]] (১৮৯৪-১৯৬৪) | [[শ্বিলং]] | |- |১৯৫৪ | [[নলিনীবালা দেৱী]] (১৮৯৮-১৯৭৭) | [[যোৰহাট]] | |- |১৯৫৫ | [[যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা]] (১৮৯২-১৯৬৪) | [[গুৱাহাটী]] | |- |১৯৫৬ | [[বেণুধৰ শৰ্মা]] (১৮৯৪-১৯৮১) | [[ধুবুৰী]] | |- |১৯৫৮ | [[পদ্মধৰ চলিহা]] (১৮৯৫-১৯৬৯) | [[তিনিচুকীয়া]] | |- |১৯৫৯ | [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] (১৯০৩-১৯৮৬) | [[নগাঁও]] | |- |১৯৬০ | [[ত্ৰৈলোক্যনাথ গোস্বামী]] (১৯০৬-১৯৮৮) | [[পলাশবাৰী]] | |- |১৯৬১ | [[ত্ৰৈলোক্যনাথ গোস্বামী]] (১৯০৬-১৯৮৮) | [[গোৱালপাৰা]] | |- |১৯৬৩ | [[ৰত্নকান্ত বৰকাকতী]] (১৮৯৭-১৯৬৩) | [[নাজিৰা]] | |- |১৯৬৪ | [[মিত্ৰদেৱ মহন্ত]] (১৮৯৪-১৯৮৩) | [[ডিগবৈ]] | |- |১৯৬৫ | [[ডিম্বেশ্বৰ নেওগ]] (১৮৯৯-১৯৬৬) | [[নলবাৰী]] | |- |১৯৬৬ | [[বিনন্দ চন্দ্ৰ বৰুৱা]] (১৯০১-১৯৯৪) | [[উত্তৰ লখিমপুৰ|উত্তৰ লক্ষিমপুৰ]] | |- |১৯৬৭ | [[নকুলচন্দ্ৰ ভূঞা]] (১৮৯৫-১৯৬৮) | [[ডিব্ৰুগড়]] | |- |১৯৬৮ | [[জ্ঞাননাথ বৰা]] (১৮৯০-১৯৬৮) | [[তেজপুৰ]], ৩৫তম সন্মিলন, ২৬-২৭-২৮ জানুৱাৰী | |- |১৯৬৯ | [[আনন্দ চন্দ্ৰ বৰুৱা]] (১৯০৭-১৯৮৩) | [[বৰপেটা]], ৩৬তম সন্মিলন, ৭-৮-৯ ফেব্ৰুৱাৰী | |- |১৯৭০ | [[উপেন্দ্ৰচন্দ্ৰ লেখাৰু]] (১৯০৫-১৯৭৯) | [[ধিং]], ৩৭তম সন্মিলন, ১৩-১৪-১৫ ফেব্ৰুৱাৰী | |- |১৯৭১ | [[তীৰ্থনাথ শৰ্মা]] (১৯১১-১৯৮৬) | [[মাকুম]], ৩৮তম সন্মিলন | |- |১৯৭২ | [[হেম বৰুৱা]] (১৯১৫-১৯৭৭) | [[ধুবুৰী]], ৩৯তম সন্মিলন, ৭-৮-৯ এপ্ৰিল | |- |১৯৭৩ | [[গিৰিধৰ শৰ্মা]] (১৯১২-১৯৭৭) | [[ৰঙিয়া]], ৪০তম সন্মিলন | |- |১৯৭৪ | [[মহেশ্বৰ নেওগ]] (১৯১৫-১৯৯৫) | [[মঙ্গলদৈ]], ৪১তম সন্মিলন, ৭-৮-৯-১০ ফেব্ৰুৱাৰী | |- |১৯৭৫ | [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] (১৯১৭-১৯৯৯) | [[তিতাবৰ]], ৪২তম সন্মিলন | |- |১৯৭৬ | [[যজ্ঞেশ্বৰ শৰ্মা]] (১৯০৬-১৯৯৮) | [[টিহু]], ৪৩তম সন্মিলন | |- |১৯৭৭ | [[চৈয়দ আব্দুল মালিক]] (১৯১৯-২০০০) | [[অভয়াপুৰী]], ৪৪তম সন্মিলন | |- |১৯৭৮ | [[প্ৰসন্নলাল চৌধুৰী]] (১৮৯৮-১৯৮৬) | [[গোলাঘাট]], ৪৫তম সন্মিলন | |- |১৯৭৯ | [[অতুল চন্দ্ৰ বৰুৱা]] (১৯১৬-২০০১) | [[শুৱালকুছি]], ৪৬তম সন্মিলন | |- |১৯৮০ | [[যতীন্দ্ৰনাথ গোস্বামী]] (১৯১৮-২০০৫) | [[ৰহা]], ৪৭তম সন্মিলন | |- |১৯৮১ | [[সীতানাথ ব্ৰহ্মচৌধুৰী]] (১৯০৮-১৯৮২) | [[তিনিচুকীয়া]], ৪৮তম সন্মিলন | |- |১৯৮২ | [[সীতানাথ ব্ৰহ্মচৌধুৰী]] (১৯০৮-১৯৮২) | [[ডিফু]], ৪৯তম সন্মিলন | |- |১৯৮৩ | [[বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ভট্টাচাৰ্য]] (১৯২৪-১৯৯৭) | [[বঙাইগাঁও]], ৫০তম সন্মিলন | |- |১৯৮৫ | [[যোগেশ দাস]] (১৯২৭-১৯৯৯) | [[বিহপুৰীয়া]], ৫১তম সন্মিলন | |- |১৯৮৬ | [[বীৰেণ বৰকটকী]] (১৯২৪-২০০২) | [[কামপুৰ]], ৫২তম সন্মিলন | |- |১৯৮৭ | [[মহেন্দ্ৰ বৰা]] (১৯২৯-১৯৯৬) | [[পাঠশালা]], ৫৩তম সন্মিলন | |- |১৯৮৮ | [[কীৰ্তিনাথ হাজৰিকা]] (১৯২২-২০০২) | [[হাইলাকান্দি]], ৫৪তম সন্মিলন | |- |১৯৮৯ | [[মহিম বৰা]] (১৯২৪-২০১৬) | [[ডুমডুমা]] | |- |১৯৯০ | [[নৱকান্ত বৰুৱা]] (১৯২৬-২০০২) | [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি]] | |- |১৯৯১ | [[নিৰ্মলপ্ৰভা বৰদলৈ]] (১৯৩৩-২০০৪) | [[দুধনৈ]] | |- |১৯৯২ | [[লক্ষ্যধৰ চৌধুৰী]] (১৯১৪-২০০০) | [[গোৰেশ্বৰ]] | |- |১৯৯৩ | [[ভূপেন হাজৰিকা]] (১৯২৬-২০১১) | [[শিৱসাগৰ]] | |- |১৯৯৪ | [[লীলা গগৈ]] (১৯৩০-১৯৯৪) | [[মৰিগাঁও]] | |- |১৯৯৫ | [[হিতেশ ডেকা]] (১৯২৪-২০০০) | [[সৰ্থেবাৰী]] | |- |১৯৯৬ | [[লক্ষ্মীনন্দন বৰা]] (১৯৩২-২০২১) | [[বোকাখাত]] | |- |১৯৯৭ | [[নগেন শইকীয়া]] (১৯৩৯-) | [[বিলাসীপাৰা]] | |- |১৯৯৮ | [[নগেন শইকীয়া]] (১৯৩৯-) | [[হাওৰাঘাট]] | |- |১৯৯৯ | [[চন্দ্ৰপ্ৰসাদ শ‍ইকীয়া]] (১৯২৭-২০০৬) | [[হাজো]] | |- | ২০০০ | [[চন্দ্ৰপ্ৰসাদ শ‍ইকীয়া]] (১৯২৭-২০০৬) | [[যোৰহাট]] | |- | ২০০১ | [[হোমেন বৰগোহাঞি]] (১৯৩২-২০২১) | [[অসম সাহিত্য সভাৰ ডিব্ৰুগড় অধিৱেশন (২০০১)|ডিব্ৰুগড়]] | |- | ২০০২ | [[হোমেন বৰগোহাঞি]] (১৯৩২-২০২১) | [[কলগাছিয়া]] | |- | ২০০৩ | [[বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত]] (১৯৩৫-২০২৩) | [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] | |- | ২০০৪ | [[বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত]] (১৯৩৫-২০২৩) | [[হোজাই]] | |- |২০০৫ | [[কনকসেন ডেকা]] (১৯৩৩-) | [[ছিপাঝাৰ]] | |- |২০০৬ | [[কনকসেন ডেকা]] (১৯৩৩-) | [[বেলশৰ]] | |- |২০০৭ | [[কনকসেন ডেকা]] (১৯৩৩-) | [[চাপৰ]] | |- | ২০০৯ | [[ৰংবং তেৰাং]] (১৯৩৭-) | [[ধেমাজি]] | |- |২০১০ | [[ৰংবং তেৰাং]] (১৯৩৭-) | [[অসম সাহিত্য সভাৰ দেৰগাঁও অধিৱেশন (২০১১)|দেৰগাঁও]] | |- |২০১৩ | [[ইমৰাণ শ্বাহ]] (১৯৩৩-) | [[অসম সাহিত্য সভাৰ বৰপেটাৰোড অধিৱেশন (২০১৩)|বৰপেটা ৰোড]] | |- |২০১৫ | [[ধ্ৰুৱজ্যোতি বৰা|ডাঃ ধ্ৰুৱজ্যোতি বৰা]] (১৯৫৫-) <ref name="আমাৰ অসম">{{cite news | url=http://amarasom.glpublications.in/Details.aspx?id=19930&boxid=12305187 | title=অসম সাহিত্য সভাৰ নতুন সভাপতি | date=১৭ নৱেম্বৰ, ২০১৪ | agency=জি এল পাব্লিকেশ্যন | accessdate=17 নৱেম্বৰ 2014 | pages=১ম পৃষ্ঠা | archivedate=2016-03-04 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304124501/http://amarasom.glpublications.in/Details.aspx?id=19930&boxid=12305187 | deadurl=yes }}</ref> | [[অসম সাহিত্য সভাৰ কলিয়াবৰ অধিৱেশন (২০১৫)|কলিয়াবৰ]] | |- | ২০১৭ | [[লক্ষ্মীনন্দন বৰা]] (১৯৩২-২০২১) | [[শিৱসাগৰ]] (শতবৰ্ষ অধিবেশন) | |- |২০১৮ | [[পৰমানন্দ ৰাজবংশী]] (১৯৫৯-) | [[বৰডুমচা]] | |- | ২০২০ | [[কুল শইকীয়া]] (১৯৫৯-) | [[অসম সাহিত্য সভাৰ শুৱালকুছি অধিৱেশন (২০২০)|শুৱালকুছি, কামৰূপ]] | |- | ২০২২ | ড°[[সূৰ্যকান্ত হাজৰিকা]] (১৯৫৬-) <ref>{{Cite web|url= https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/surjya-hazarika-president-asam-sahitya-sabha |website=প্ৰতিদিন টাইম|title=Dr Surjya Hazarika Elected New President of Asam Sahitya Sabha|language=en|access-date=24 December 2022}}</ref> | নাৰায়ণপুৰ (২০২৩) | |- | ২০২৪ | [[বসন্ত কুমাৰ গোস্বামী]] (১৯৪২-) <ref>{{cite web | url=https://www.pratidintime.com/top-stories/asam-sahitya-sabha-poll-results-dr-basanta-goswami-elected-president-8576073 | title=Asam Sahitya Sabha Poll Results : Dr Basanta Goswami Elected President | publisher=Pratidin Times | work=Pratidin Times | date=29 December 2024 | accessdate=30 December 2024}}</ref> | [[পাঠশালা]] (২০২৫) | |} ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery mode="packed" heights="180"> File:Asam Sahitya Sabha Logo.png|অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰতীক চিহ্ন File:Chandrakanta Handique Bhawan.JPG|চন্দ্ৰকান্ত সন্দিকৈ ভৱন File:Side view of Chandra Kanta Handique Bhavan, HQ of Asom Xahitya Xobha.JPG|অসম সাহিত্য সভাৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ৰ আন এটা দৃশ্য File:Inside Chandrakanta Handique Bhawan.JPG|চন্দ্ৰকান্ত সন্দিকৈ ভৱনৰ ভিতৰভাগ File:Assam Sahitya Sabha Adhibeshan, Barpetaroad.jpg|বৰপেটাৰোডত অনুষ্ঠিত অসম সাহিত্য সভাৰ অধিৱেশন File:Entrance of the Assam sahitya sabha Raha convention.jpg|ৰহা অধিৱেশনৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ File:Tezpur Sahitya Sabha Bhawan.jpg|তেজপুৰ সাহিত্য সভা ভৱন </gallery> ==লগতে পঢ়ক== * [[অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধিনী সভা]] * [[অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা]] *[[বড়ো সাহিত্য সভা]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{কমন্স শ্ৰেণী|Asom Sahitya Sabha|অসম সাহিত্য সভা}} {{অসম সাহিত্য সভা}} [[শ্ৰেণী:অসমীয়া সাহিত্য]] [[শ্ৰেণী:অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা]] [[শ্ৰেণী:অসম সাহিত্য সভা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া সাহিত্য সংগঠন]] alak11b8fwydui2sc7btgztjfdjma6w 0 4408 651791 641790 2026-11-09T19:34:37Z KhiLanTzi 23530 added [[Category:টাই ইতিহাস]] using [[WP:HC|HotCat]] 651791 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = মু'ঙ দুন চুন খাম (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫:) <br>অসম ৰাজ্য |conventional_long_name = |common_name = |official_languages = [[আহোম ভাষা]] |year_start = [[অসম দিৱস]] ({{Start date and age|২ ডিচেম্বৰ ১২২৮}}) |date_start = |event1 = |date_event1 = |event_end = |year_end = [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] ({{Start date and age|২৪ ফেব্ৰুৱাৰী ১৮২৬}}) |date_end = |p1 = কামৰূপ |flag_p1 = |p2 = |flag_p2 = |s1 = কনবৌঙ |flag_s1 = Flag of Burma peacock 1.png |image_flag = |flag_type = |image_coat = |image_map = Ahom-kingdom-c1826p1.png |image_map_caption = ১৭০০ শতিকাৰ অসম ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ |capital = {{hlist| খামজাং (বৰ্তমানৰ চাগাইং শাখা, [[মানদেশ]]) <ref>{{cite journal|last=Nirmolia|first=Lakhya Protim|title=Sukapha and his Life: An Overview|journal=Kakojan College|date=1 Jan 2010|url=https://www.academia.edu/143089794/Sukapha_and_his_Life_An_Overview|access-date=24 Mar 2026|page=}}</ref>(অস্থায়ী) | [[টিপাম]](অস্থায়ী-৩ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | মৌঙ-ক্লং(অভয়পুৰ)(অস্থায়ী-৫ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | [[হাবুং]](অস্থায়ী-৩ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | চনটক (অস্থায়ী-২ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | শিমলুগুৰি(অস্থায়ী-৬ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | [[চৰাইদেউ]] (প্ৰথম স্থায়ী) | চৰগুৱা | [[বকতা]] | চে'-মুন (বৰ্তমানৰ [[শিৱসাগৰ]] আৰু [[ৰংপুৰ (আহোম ৰাজধানী)|ৰংপুৰ]]) | চে'-হুঙ (বৰ্তমানৰ [[গড়গাঁও]]) | [[যোৰহাট]] }} |common_languages = [[আহোম ভাষা]] (ৰাজভাষা)<br>[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (প্ৰজাৰ ভাষা) |religion = [[ফুৰালুং ধৰ্ম]]<br>[[বাথৌ ধৰ্ম]]<br>[[ডনি-প'ল']]<br>[[হিন্দু ধৰ্ম]]<br>[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] |government_type = ৰাজতন্ত্ৰ |leader1 = [[চুকাফা]] |year_leader1 = ১২২৮-১২৬৮ |leader2 = [[চুতামলা]] |year_leader2 = ১৬৪৮-১৬৬৩ |leader3 = চুডিংফা |year_leader3 = ১৮১১-১৮১৮, ১৮১৯-১৮২১ |title_leader = [[চাওফা]] |legislature = ||era=আহোম যুগ|symbol=ঙি ঙাও খাম|empire=[[মু'ঙ মাও]]|currency=[[আহোম মুদ্ৰা]]|symbol_type=ঙি ঙাও খাম|micronation=|ethnic_groups=[[খিলঞ্জীয়া]]}} '''অসম ৰাজ্য'''<ref> {{cite web|last=[[বাণীকান্ত কাকতি|Kakati]]|first=[[বাণীকান্ত কাকতি|Dr. B.K.]]|title=Assamese:Its formation and development : Dr. B.K. Kakati : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=1941||page=3|url=https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n37/mode/1up|access-date=September 26, 2024}}</ref> ({{lang-en|Kingdom of Assam}}) বা '''মু'ঙ দুন চুন খাম''' ([[আহোম ভাষা]]:𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫: ''Mérng dérn sun khám'') আধুনিক নাম '''আহোম ৰাজ্য''' এখন মধ্যযুগীয় ৰাজ্য আছিল যি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত ৬০০ বছৰ শাসন কৰাৰ লগতে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব]]ত মোগলৰ শাসনত বাধা দিছিল। [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] ৰাজকোঁৱৰ [[চুকাফা]]ই ৯০০০ টাই মূলীয় [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] মানুহৰ সৈতে প্ৰথমে প্ৰাচীন যুগৰ পৰা ইয়াত বাস কৰা টাই মূলীয় লান মাখ্ৰু মটক মুখিয়াল সকলৰ সহায়ত আহোম ৰাজ্য স্থাপন কৰে।<ref>"He met the Mataks in Tipam. With the help of their head, Suikafa extended..." {{Cite book |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Phukhao Chamba Matak |publisher=Samprity Publication |location=Dibrugarh, Assam |date=November 2012 |isbn=978-93-5174-339-2 |url=https://www.researchgate.net/publication/321755073_Phukhao_Chamba_Matak |via=ResearchGate |access-date=2026-07-04 |page=38}}</ref><ref>{{Cite web|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}}</ref> পাছলৈ উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধানত চীনা-তিব্বতীয় জনগোষ্ঠী যেনে বৰাহী, [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]], [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], নগা আদি জনগোষ্ঠীসমূহে যোগ দিয়ে।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Sayeeda Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati and Delhi |year=1997 |page=4 |isbn=81-85319-61-8 |quote=“Along the way, a number of people were captured and brought along with. They were either Chutias, Morans, Barahis—thus the migrating band expanded.”}}</ref><ref>“Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans, [or] Barahis ... given names according to the task they performed.”{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|pp=115-116}}</ref>{{sfn|Gohain|2018}} কালক্ৰমত বিস্তাৰিত হৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত এক শক্তিশালী ৰাজনৈতিক শক্তিত পৰিণত হয়। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]] আৰু [[মানৰ অসম আক্ৰমণ|মানৰ আক্ৰমণ]]ৰ পাছত ১৮২৬ত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে অসম [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ হাতলৈ যায়। ঔপনিবেশিক আৰু পিছৰ কালত আহোম ৰাজ্য বুলি কোৱা হ'লেও পূৰ্বে ইয়াক অসম ৰাজ্য বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Kakati">Kakati,Banikanta,Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language, Being a Thesis Approved for the Ph.D. Degree of the Calcutta University in 1935, 1995, LBS Publication,https://books.google.co.in/books?id=OTSrmQEACAAJ&dq,https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n3}}</ref> == নামসমূহ == '''মু'ঙ ডুন চুন খাম''': চাওলুং [[চুকাফা]]ই প্ৰথম ৰাজ্য স্থাপন কৰোঁতে এই ৰাজ্যক '''মুঙ ডুন চুন্‌ খাম''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫:) (অৰ্থ : {{lang-as|সোণোৱালী শইচৰ দেশ}}; {{lang-en|country of Golden Crops}})নাম দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Gohain|first=Birendra kr|title=Origin of the Tai and Chao Lung Hsukapha: A Historical Perspective|url=https://books.google.co.in/books?id=k01uAAAAMAAJ}}</ref><ref>{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|p=187}}</ref><ref>{{harvcol|দেওধাই ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=89}}</ref> '''অসম ৰাজ্য বা আছাম ৰাজ্য''': পুৰণি অসমীয়াত অন্য জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে টাই সকলক ''আচাম'' বা ''অচম'' বা ''অসম'' বুলি কৈছিল।<ref>{{cite web|title=The history of medieval Assam : (from the thirteenth to the seventeenth century) ; a critical and comprehensive history of Assam during the first four centuries of Ahom rule, based on original Assamese sources, available both in India and England : Acharyya, N. N : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=October 23, 2016|url=https://archive.org/details/dli.pahar.3309/page/43/mode/1up|ref={{sfnref|Internet Archive|2016}}|access-date=September 28, 2024|page=43}}</ref> ১৬ শতিকাৰ শেষলৈ মোগল সকলৰ আইন ই আকবৰি নামৰ কিতাপ খনত আহোম ৰাজ্যক آشام (Asham) বুলি লিখিছিল। জন ভান লিনানে ১৬৬১ চনত নিজৰ উল্লেখত আহোম ৰাজ্যক আছাম বুলি লিখিছিল। ঠিক সেইদৰে জন বেপ্টিষ্ট ট্ৰেভাৰনিয়াৰে ১৬৭৮ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বাবে Aſem শব্দৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ১৬৭৯ চনত A Geographical Account of Countries around Bay of Bengal কিতাপত আহোম ৰাজ্যক বুজাবলৈ আছাম (Acham) শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এইদৰেই ভিন্ন উল্লেখত ব্ৰিটিছ সকলে ইংৰাজীত আহোম ৰাজ্যক ''kingdom of Assam'' বুলি কৈছিল। ১৮৩৮ চনৰ পিছত ব্ৰিটিছ শাসিত অঞ্চল আৰু পিছলৈ [[ভাৰত]] অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা ৰাজ্যখন একে নামেৰে জনাজাত হয়। '''আহোম ৰাজ্য''': ৰাজ্যখনৰ আধুনিক অসমীয়া নাম হৈছে আহোম ৰাজ্য। আধুনিক অসমীয়া শব্দ আহোমটো অসম শব্দৰে অপভ্ৰংশ। টাই সকলৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা অসমীয়া শব্দ আছাম, পাছলৈ আচম, আহম আৰু শেষত আহোম হয়। <ref>"Tai people are known evidently goes back to early Assamese Asam; Asam > Aham, Ahom." {{Cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language |publisher=Government of Assam, Department of Historical and Antiquarian Studies, Narayani Handiqui Historical Institute |location=Gauhati, Assam |date=1941 |url=https://ia800404.us.archive.org/9/items/in.ernet.dli.2015.84251/2015.84251.Assamese-Its-Formation-And-Development_text.pdf |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=66}}</ref> ==ইতিহাস== {{আহোম ৰাজবংশ}} {{Main|আহোম ৰাজবংশ|আহোম-মোগল যুদ্ধ|শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ}} ===আগমন=== ১২১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[চুকাফা]]ই [[মু'ঙ মাও]]ৰ ৰাজধানী কিং চেন মাও লুঙ (বৰ্তমানৰ [[চীনদেশ|চীনদেশৰ]] [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰান্ত]]) পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকালৈ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>"...Sukaphaa left Mong Mao in 1215.." {{Cite journal |last=Dutta |first=Dhruba Jyoti |title=Su-Ka-Pha The Founder of Ahom Kingdom in Assam: A Historical Study |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=9 |issue=8 |date=2021-08 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2108523.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=e609}}</ref><ref>"...Siu-Ka-Pha left King-Sen Mao-Lung, the capital of Mong Mao kingdom in 1215 A. D..." {{Cite web |last=Nirmolia |first=Lakhya Pratim |title=Sukapha and his Life: An Overview |website=Academia.edu |publisher=Kakojan College, Department of History |year=2010 |url=https://www.academia.edu/143089794/Sukapha_and_his_Life_An_Overview |language=en |access-date=2026-07-04 |page=6}}</ref> '''মুং খাম য়াং''': তেওঁলোক ড'য় কাও ৰেঙ (পাছলৈ [[পাটকাই পৰ্বত]]) পাৰ হৈ খামনামজাং নামৰ নদী পাৰ হৈ নং য়াং হ্ৰদৰ পাৰত প্ৰথমখন মুং খামজাং স্থাপন কৰিছিল।<ref>"...he arrived in Khamjang..." {{Cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |date=1926 |url=https://archive.org/details/dli.csl.4050/page/n97/mode/1up |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=77}}</ref> [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই পৰ্বতেদি]] অসমৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া জিলাৰ]] পুহ অঞ্চলৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। তেওঁ আহি বিভিন্ন ঠাইত অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] উপত্যকাত প্ৰবেশ কৰাৰ পিছত আহোম ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। ===ৰাজ্য স্থাপন=== '''নামৰূপ আৰু টিপাম''': চাওলুং চুকাফাই প্ৰথম ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত আহি ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত নামৰূপ নামৰ অঞ্চলত উপস্থিত হৈছিল আৰু টিপাম অঞ্চলত প্ৰথম অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। মূল আহোম বুৰঞ্জী অনুসৰি চাওলুং চুকাফাক ককায়েক চুখ্ৰাংফাই মুঠ ৯০০০ টাই মানুহ দিছিল।<ref>"...He gave Sukapha 9,000 men..." {{Cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |publisher=Duke University Press |location=Durham, North Carolina |date=2004 |isbn=978-0-8223-3373-9 |doi=10.1215/9780822386162 |url=https://books.google.co.in/books?id=WfSmsuO6QugC |via=Google Books |access-date=2026-07-04 |page=115}}</ref> পিছে পাছলৈ ১৮৪৪ চনত কাশীনাথ তামূলী ফুকনে নিজে লিখা বুৰঞ্জীত ১০৮০ জন টাই মানু্হ আহিছিল বুলি লিখি দিছিল। এনে বুৰঞ্জীবোৰক ব্ৰিটিছ প্ৰশাসনে সঁচা আহোম শাসকৰ বুৰঞ্জী বুলি ধৰি লৈছিল।<ref>"...the colonial administration accepted them as the "true" history of the Ahom rulers..." {{Cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |publisher=Duke University Press |location=Durham, North Carolina |date=2004 |isbn=978-0-8223-3373-9 |doi=10.1215/9780822386162 |url=https://books.google.co.in/books?id=WfSmsuO6QugC |via=Google Books |access-date=2026-07-04 |page=115}}</ref> পিছে অধিকাংশ বুৰঞ্জীবিদে বৰ্তমান ৯০০০ জন টাই ব্যক্তি অহাৰ কথাই সমৰ্থন কৰে। এই বিশাল টাই দলটোৰ পূৰ্বেও অসমত ফু খাও নামৰ টাই জনগোষ্ঠী বাস কৰিছিল যাক পাছলৈ টাই-আহোম ভাষাত লান মাখ্ৰু ফৈদ আৰু মটক জনগোষ্ঠী বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>"The Mataks are a tribal group of people of Assam, belonging to Tai Mongoloid origin..." {{Cite journal |last=Senapoti |first=Ishani |date=2021-03-01 |title=The Mataks and Their Livelihood: An Analysis |journal=International Journal of Modern Agriculture |volume=10 |issue=1 |pages=610–613 |issn=2305-7246 |url=https://www.modern-journals.com/index.php/ijma/article/download/633/583/1098 |publisher=International Journal of Modern Agriculture |language=en |access-date=2026-07-04 |page=610 |archivedate=2026-07-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260705025547/https://www.modern-journals.com/index.php/ijma/article/download/633/583/1098 |deadurl=yes }}</ref> চুকাফাৰ সৈতে অহা দলৰ পূৰ্বৰ টাই সকলৰ কথা মূল আহোম বুৰঞ্জীত টাই-আহোম ভাষাত ''ফু খাও আন কাও'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>"The word Phukhao is derived from the Tai..." {{Cite journal |last=Baruah |first=Sukanya |title=Role of Women in Decision Making Process of a Family: An Ethnographic Study on Women of Matak Community in Dibrugarh District of Assam |journal=Elementary Education Online |url=https://ilkogretim-online.org/index.php/pub/article/download/5048/4891/9672 |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}} </ref> হিউৱেন চাংৰ উল্লেখত পুৰণি হান চীনা ভাষাত কামৰূপৰ পাহাৰৰ অঞ্চলত লাও (獠) অৰ্থাৎ টাই সকল বাস কৰিছিল বুলি উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>"..hence the inhabitants were akin to the '''Man and the Lao..."{{Cite book |last=Watters |first=Thomas |editor-last1=Davids |editor-first1=T. W. Rhys |editor-last2=Bushell |editor-first2=S. W. |title=On Yuan Chwang's Travels in India, 629–645 A.D. |volume=I |series=Oriental Translation Fund, New Series |publisher=Royal Asiatic Society |location=London |year=1904 |url=https://dhamma-library.b-cdn.net/13.%20Rare-Buddhist-Books-1/On%20Yuan%20Chwang%27s%20Travels%20in%20India%20I%20%28Thomas%20Watters%29.pdf |access-date=2026-06-15 |page=186}}</ref> লাও হৈছে টাই সকলৰ বাবে হান চীনা সকলে ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ।<ref>"...refer to ethnic groupings”, with the Lao being figured as Tai..." {{Cite journal |last=Evans |first=Grant |title=The Tai Original Diaspora |journal=Journal of the Siam Society |volume=104 |pages=1–26 |date=2016 |issn=0857-7099 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/2016/04/JSS_104_0b_Evans_TaiOriginalDiaspora.pdf |publisher=The Siam Society Under Royal Patronage |language=en |access-date=2026-07-04 |page=17}}</ref> চুকাফাই বাটত পোৱা নগা সকলৰ লগত ৰণ কৰিছিল যদিও অসমত প্ৰৱেশ কৰি কোনো প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজ্যৰ লগত যুদ্ধ কৰা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.45</ref> ===উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধান=== চৰাইদেউত স্থায়ী ৰাজধানী পতা আগতে চুকাফাই কেইবা ঠাইতো থাকি উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধান কৰিছিল।‌ তাৰে কিছুমান অঞ্চলত মানুহ ৰাখি থৈ গৈছিল যিবোৰ অঞ্চলকে লয় পাছলৈ আহোম ৰাজ্য গঠন কৰা হৈছিল। আহোম সকলে প্ৰথম খামজাং নামৰ ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> আহোম গণনা অনুসৰি [[লাক-নি]] তে কাওত উক্ত ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। তাৰ পাছত খামজাঙত কাঙখ্ৰুমুঙক থৈ দৈ-কাওৰং (পাটকাইৰ পুৰণি নাম) পৰ্বত পাৰ হৈ অসমৰ ভূমিত ভৰি দিয়ে। দিহিং নৈ ভটিয়াই আহি নামৰূপলৈ আহিছিল আৰু [[লাক-নি]] দাপ ৰাওত নামৰূপ এৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> তাৰ পৰা [[লাক-নি]] দাপ লাওত লাখেন তেউচা অঞ্চলত থাকিব লৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> লাক-নি ৰাইঙীত তাত খোনতাঙক থৈ ভটিয়াই আহি তিপামত প্ৰৱেশ কৰে। তিপামত তেওঁ ৩ বছৰ থাকি কানঙানক তাত থৈ আকৌ দিহিঙে ভটিয়াই আহি মৌঙ ক্লাঙ(বৰ্তমানৰ অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ খেতি কৰে। তাত খুঁত চি ঙা, ৰাংমুত, তাওছা, কা ৰাও, কাপ মিত মুঠ পাঁচটা [[লাক-নি]] বৰ্ষ ৰাজধানী হিচাপে থাকে। অভয়াপুৰত কিন্তু অন্য ঠাইৰ দৰে কাকো থৈ যোৱা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> অভয়াপুৰৰ পৰা তেওঁ দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰে দি ভটিয়াই আহি [[হাবুং]] অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে। তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও, মুঙ প্লাও তিনি [[লাক-নি]] বৰ্ষ খেতি কৰি থাকে। <ref>{{Harvcol|Gogoi|1968|p=266}}</ref> অভয়াপুৰৰ দৰে হাবুঙতো তেওঁ কাকোকে থৈ নাযায়। তাৰ পৰা তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰয়ে দি ভটিয়াই আহি দিখৌ নৈ দি উজাই আহি মোঙ-ৰিণ-মোঙ-চিং অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে আৰু জেগা টোক চন-টক নাম দিয়ে। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তাৰ পৰা শিমলুগুৰি, টিমান, টিমাক, ইত্যাদি অঞ্চলত থাকি শেষত চৰাইদেউৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী নিৰ্মাণ কৰে।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তেওঁ স্থানীয় বৰাহী আৰু মৰাণ মানুহৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰি শেষত [[চৰাইদেউ| ছে ৰাই দয়]]ত ৰাজধানী পাতে আৰু [[বুঢ়াগোহাঁ‌ই]] আৰু [[বৰগোহাঁ‌ই]]ক থাপে। ১২৮০ চনমানত এওঁলোক দুজনক স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল চম্ভালি ল'বলৈ দায়িত্ব দিয়া হয়। [[File:Ahom Kingdom Map.jpg|thumb|স্বৰ্গদেউ চুহুংমুঙ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰা আগৰ আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা ]] আহোমসকলে তেওঁলোকৰ ধান খেতিৰ পদ্ধতি আন মানুহক শিকাইছিল। মানুহবোৰে লাহে লাহে আহোমৰ জীৱনশৈলী গ্ৰহণ কৰি পিছলৈ একে জাতিত লীন হৈ গ'ল।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=12}}</ref> ইয়াৰ ফলত বৰাহী লোকসকল প্ৰায় লোপ পাল; কিছু নগা আৰু মৰাণ লোক আহোম হৈ পৰিল আৰু আহোমৰ সংখ্যা বাঢ়িবলৈ ধৰিলে। বিশেষকৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] স্বৰ্গদেৱে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] আৰু [[কছাৰী ৰাজ্য|কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ কিছু অঞ্চল জয় কৰি ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰোঁতে এই আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়াই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। [[Image:Rangghar Assam.JPG|thumb|left|180px|প্ৰমত্ত সিংহৰ (চুচেনফা; ১৭৪৪-১৭৫১) দিনত [[শিৱসাগৰ]]ৰ ওচৰৰ ৰংপুৰত নিৰ্মাণ কৰা পেভেলিয়ন [[ৰংঘৰ]]। ]] আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া ইমানেই দ্ৰুত আছিল যে এটা সময়ত প্ৰকৃত আহোম নিজৰ ৰাজ্যত সংখ্যালঘু হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ চৰিত্ৰ সলনি হৈ ই বহুজাতিক হৈ পৰে। ১৪শ শতিকাত বামুণী কোঁৱৰৰ শাসনত আৰম্ভ হোৱা [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] প্ৰভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা ল'বলৈ ধৰে। আহোম ৰাজসভাত [[টাই ভাষা]]ৰ লগতে [[অসমীয়া ভাষা]]ও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে। পিছলৈ আন দুটা উচ্চ মন্ত্ৰী পদৰ লগতে [[বৰপাত্ৰগোহাঁ‌ই]] পদ সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া আৰু কছাৰী ৰাজ্যৰ পৰা জয় কৰা অঞ্চলসমূহ নিৰীক্ষণৰ বাবে "শদিয়াখোৱা গোহাঁই" আৰু "মৰঙীখোৱা গোহাঁই" নামৰ বিশেষ পদৰ সৃষ্টি কৰা হয়। ফৈদ পদ্ধতিৰ আধাৰত [[পাইক প্ৰথা]]ৰে প্ৰজাসকলক সংগঠিত কৰা হৈছিল। বংগৰ তুৰ্কী আৰু আফগান শাসকসকলৰ আক্ৰমণ আহোমে সফলতাৰে প্ৰতিহত কৰিছিল। এনে এক ঘটনাত টংখাম বৰগোহাঁয়ে আক্ৰমণকাৰীসকলক খেদি কৰতোৱা নদী পাৰ কৰাই আহে, আৰু তেতিয়াৰেপৰা আহোমসকলে নিজকে [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ যোগ্য উত্তৰাধিকাৰীৰূপে গণ্য কৰিবলৈ লয়।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=24}}, and notes.</ref> ===পূৰ্ণ ৰূপ=== [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ শাসনকালত আহোম ৰাজ্যই ভালেখিনি পূৰ্ণতা পায়। "ফৈদ প্ৰথা" বাদ দি [[পাইক প্ৰথা]]ক "খেল" প্ৰণালীৰ আধাৰত পুনৰ্সংগঠিত কৰা হয়। তেওঁৰ দিনতে [[বৰফুকন]] আৰু [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ৰাজ্যৰ পতনলৈকে ৰাজ্যগঠনৰ আন কোনো গুৰুত্বপূৰ্ণ সালসলনি হোৱা নাছিল। ১৭শ শতিকাত আহোম ৰাজ্য [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]]ৰ পুনঃ পুনঃ আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হয়। ১৬৬২ খ্ৰীষ্টাব্দত মীৰ জুমলাই নেতৃত্ব দিয়া তেনে এক আক্ৰমণত মোগলে ৰাজধানী গড়গাওঁ অধিকাৰ কৰে। কিছুদিন পিছতে [[শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ]]ত [[লাচিত বৰফুকন]]ৰ নেতৃত্বত আহোমে মোগলক পৰাস্ত কৰে আৰু পশ্চিমে মানস নদীলৈকে নিজৰ সীমা বিস্তাৰ কৰে। শাসনক লৈ এক খেলিমেলি পৰ্বৰ পিছত [[গদাধৰ সিংহ]]ই ৰাজ্যত তুংখুঙীয়া ফৈদৰ ৰজাৰ শাসন আৰম্ভ কৰে। [[File:Ahom Kingdom Expansion.gif|thumb|আহোম ৰাজ্যৰ বিস্তাৰ আৰু ১৭ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পূৰ্ণ ৰূপ।]] তুংখুঙীয়া ৰজাসকলৰ শাসনকালত শান্তি বিৰাজ কৰাৰ লগতে কলা আৰু অভিযান্ত্ৰিক ক্ষেত্ৰতো ৰাজ্যই সফলতা লাভ কৰিছিল। শাসনৰ পিছৰফালে সামাজিক মতানৈক্য বাঢ়ি আহে আৰু [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সূত্ৰপাত হয়। বিদ্ৰোহীসকলে কিছুবছৰৰ বাবে ৰাজধানী ৰংপুৰ অধিকাৰ কৰে আৰু শেষত কেপ্তেইন ৱেল্‌ছৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছে তেওঁলোকক আঁতৰাই পঠায়। ৰাজ্যৰ শক্তি লাহে লাহে টুটিবলৈ ধৰে আৰু মানৰ আক্ৰমণত আহোম ৰাজ্যৰ পতন হয়। ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]]মতে অসমৰ শাসন ব্ৰিটিছৰ হাতলৈ যায়। ==আহোম অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা== [[File:Ahom coins.png|thumb|স্বৰ্গদেৱ [[গৌৰীনাথ সিংহ]]ৰ (১৭৮০-১৭৯৫ খ্ৰী:) ৰূপৰ মোহৰ, [[তিতাবৰ]]।]] আহোম ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাৰ ভেঁটি আছিল [[পাইক প্ৰথা]]। পাইক প্ৰথা এক ধৰণৰ 'বাধ্যতামূলক শ্ৰমদান ব্যৱস্থা' (unfree labour/[[:en:Corvee Labour|Corvee Labour]])। এই প্ৰথা [[সামন্তবাদী]] বা [[এছীয়-প্ৰথা]] (কেন্দ্ৰীয়ভাৱে স্থিত শক্তিয়ে পাৰ্শ্বীয় অঞ্চলৰপৰা উৎপাদনৰ উৎবৃত্ত কাঢ়ি অনা এক ব্যৱস্থা। যাৰ প্ৰথম উল্লেখ কৰিছিল [[কাৰ্ল মাৰ্ক্স]]-য়ে।) আহোমসকলেই প্ৰথমে উজনি অসমত ধানৰ [[পানী খেতি]]ৰ সূচনা কৰিছিল। ধান উৎপাদনৰ বাবে তেওঁলোকে ব্যৱহাৰ কৰা উন্নত প্ৰযুক্তিৰ লগতে খাল-খান্দি, মথাউৰি বান্ধি জলসিঞ্চনৰ উপযুক্ত ব্যৱস্থা কৰি পতিত মাটিক খেতিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰি তেওঁলোকে প্ৰথমাৱস্থাত ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক আন্তঃগাঁঠনি গঢ়ি তুলিছিল। যোড়শ শতিকাৰ আহোম ৰজা [[ছুক্লেনমুঙ]]ৰ শাসন কালত মুদ্ৰাৰ প্ৰচলন আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে পাইক প্ৰথাৰ অৱসান হোৱা নাছিল। সোতৰ শতিকাত আহোম ৰাজ্যই পশ্চিমৰ [[কোচ ৰাজ্য]] আৰু [[মোগল সাম্ৰাজ্য]]ৰ কিছু অংশ নিজৰ অধীন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইয়াৰ পাছতহে আহোম ৰাজ্যত [[ৰাজহ-ব্যৱস্থা]]ৰ সূত্ৰপাত হয় আৰু ইয়াক নিজৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি সাল-সলনি ঘটাই প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ==আহোম প্ৰশাসন== {{Main|স্বৰ্গদেউ|বুঢ়াগোহাঞি|বৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰবৰুৱা|বৰফুকন}} ===স্বৰ্গদেউ আৰু পাত্ৰমন্ত্ৰীসকল=== আহোম ৰজাসকল মং মাওৰ পৰা অসমলৈ অহা প্ৰথম ৰজা [[চুকাফা]]ৰ বংশধৰ আছিল। তেওঁক "[[স্বৰ্গদেউ]]" ([[টাই ভাষা]]: ''চাও-ফা'') বুলি কোৱা হৈছিল। সাধাৰণতে উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰেই ৰজাৰ বাছনি হৈছিল, কিন্তু পৰিস্থিতি সাপেক্ষে মন্ত্ৰীসকলে ("ডাঙৰীয়া") আন আন কোনো বংশধৰক বাছনি কৰিছিল বা অধিষ্ঠিত ৰজাকো সলাব পাৰিছিল। '''ডাঙৰীয়াসকল''': ৰাজ্যশাসনত সহায় কৰিবলৈ [[চুকাফা]]ই দুজন গোহাঁই পাতিছিল: [[বুঢ়াগোহাঞি|বুঢ়াগোহাঁই]] আৰু [[বৰগোহাঞি|বৰগোহাঁই]]। ১২৮০ চনত তেওঁলোকক শাসনৰ বাবে স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল দিয়া হৈছিল। বুঢ়াগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰে শদিয়া আৰু গেৰেলুৱা নদীৰ মাজত, আৰু বৰগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল পশ্চিমফালে বুৰৈ নদীলৈকে।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=42}}</ref> সেই অঞ্চলৰ "পাইক"সকলৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ পূৰ্ণ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। উচ্চ আহোম পৰিয়ালৰ লোকেৰে তেওঁলোকৰ পদ পূৰণ কৰা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ পদৰ বাবে উপযুক্ত ৰাজকোঁৱৰ মন্ত্ৰীপদৰ বাবে উপযুক্ত নাছিল, আৰু তাৰ ওলোটাটোও। ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] ৰজাই [[বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঁই]] বুলি তৃতীয় মন্ত্ৰীপদ এটাৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁৰ শাসিত অঞ্চল আছিল আন দুজন গোহাঁইৰ মাজত। '''ৰাজকৰ্মীসকল''': [[চুচেংফা|প্ৰতাপ সিংহ]]ই ৰজাৰ প্ৰতক্ষ্য অধীনস্থ দুটা পদৰ সৃষ্টি কৰে: [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]। এজন সামৰিক আৰু ন্যায়িক মুৰব্বী হিছাপে কাম কৰা বৰবৰুৱাৰ অধীনত আছিল কলিয়াবৰৰ পূবে থকা অঞ্চল। তেওঁ ব্যক্তিগত কামৰ বাবে পাইকৰ এটা কম অংশহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিছিল। বৰফুকন কলিয়াবৰৰ পশ্চিমৰ অঞ্চলত সামৰিক আৰু অসামৰিক নিয়ন্ত্ৰণৰ দায়িত্বত আছিল আৰু পশ্চিমে স্বৰ্গদেউৰ পৰিচালক হিছাপে কাম কৰিছিল। '''পাত্ৰ মন্ত্ৰীসকল''': পাঁচটা পদে "পাত্ৰ মন্ত্ৰী"ৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। চুপিম্‌ফাৰ (১৪৯২-১৪৯৭) দিনৰ পৰা তাৰে এজন পাত্ৰ মন্ত্ৰীক "ৰাজমন্ত্ৰী" বা "বৰপাত্ৰ" ([[টাই ভাষা]]ত "চেংলুং") পতা হয় যি জকাইচুক গাঁৱৰ এহেজাৰ অতিৰিক্ত পাইকৰ সেৱাৰ লগতে আন আন ক্ষমতা লাভ কৰিছিল। ===আন বিষয়ববীয়াসকল=== [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]ৰ সামৰিক আৰু ন্যায়িক দায়িত্ব আছিল আৰু তেওঁলোকক দুখন বেলেগ বেলেগ "ফুকন"ৰ "চ'ৰা"ই সহায় কৰিছিল। বৰফুকনৰ "চ'ৰা" বহিছিল গুৱাহাটীত আৰু বৰবৰুৱাৰ "চ'ৰা" বহিছিল ৰাজধানীত। তদাৰকী বিষয়াসকলক "বৰুৱা" বুলি কোৱা হৈছিল। বিষয়াসকলৰ ভিতৰত ফুকনৰ পদ আছিল সৰ্বোচ্চ ক্ষমতাসম্পন্ন। তেওঁলোকৰ ছজন মিলি বৰবৰুৱাৰ পৰিষদ গঠন কৰাৰ লগতে নিজৰ নিজৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল। এহেজাৰ মানুহ লৈ ৰাজ নাৱৰ তদাৰক কৰা নৌবৈছা ফুকন, ভিতৰুৱাল ফুকন, ন ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, ডেকা ফুকন আৰু নেওগ ফুকনে ফুকনৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। বৰফুকনৰ তলতো তলতীয়া ফুকনৰ এখন পৰিষদ আছিল। তাৰ ভিতৰত আছিল ছয় হেজাৰ পাইকৰ দায়িত্বত থকা পানী ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, নেক ফুকন আৰু দুজন চুতীয়া ফুকন। বিছজনমান বৰুৱাৰ ভিতৰত আছিল ভাণ্ডাৰী বৰুৱা বা কোষাধক্ষ্য, ৰাজকীয় দোলাৰ দায়িত্বত থকা দুলীয়া বৰুৱা, শাস্তিৰ দায়িত্বত থকা চৌদাং বৰুৱা, ৰূপাঙ্কনৰ দায়িত্বত থকা খনিকৰ বৰুৱা, সোণাদাৰ বৰুৱা যি অলঙ্কাৰৰ কাম-কাজ চাইছিল, ৰাজ পৰিয়ালৰ চিকিৎসাৰ দায়িত্বত থকা বেজ বৰুৱা, জীৱ-জন্তুৰ তদাৰক কৰা হাতী বৰুৱা, ঘোঁৰা বৰুৱা আদি। আন বিষয়াসকল আছিল বাৰজন ৰাজখোৱা, কেইজনমান কটকী আৰু দলৈ। ৰাজখোৱাই সৰু অঞ্চল একোটা আৰু তিনিশ পাইকৰ তদাৰক কৰিছিল। তেওঁ স্থানীয় মতানৈক্য আঁতৰ কৰিছিল আৰু ৰাজহুৱা কামৰ নিৰীক্ষণ কৰিছিল। কটকীয়ে বিদেশী ৰাজ্য আৰু পাহাৰীয়া জনজাতিৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰাৰ লগতে ৰাজকীয় নথি লিখিছিল। দলৈসকলে জ্যোতিষবিজ্ঞান চৰ্চা কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ কামৰ বাবে তাৰিখ তথা সময় নিৰূপণ কৰিছিল। ===শাসক=== ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যই নিৰ্দিষ্ট অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ পাইছিল। তেওঁলোকক "ৰজা" বোলা হৈছিল। * ''চাৰিং ৰজা'': স্বৰ্গদেউৰ আপাত উত্তৰাধিকাৰী। তেওঁক বুঢ়ীদিহিং নদীৰ সোঁপাৰে জয়পুৰৰ ওচৰত স্থাপন কৰা হৈছিল। * ''টিপাম ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত দ্বিতীয়জন। * ''নামৰূপ ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত তৃতীয়জন। তলখাপৰ পদত থকা ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যক "মেল" নামৰ অঞ্চলসমূহ দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক "মেলদঙীয়া" বা "মেলখোৱা ৰজা" বোলা হৈছিল। তাতোকৈ তলৰ পদত আছিল "মেলডঙীয়া গোহাঁই"। তাৰ ভিতৰত আছিল "মাজুমেলীয়া গোহাঁই" আৰু "সৰুমেলীয়া গোহাঁই"।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> ৰাজপৰিয়ালকো নিৰ্দিষ্ট "মেল" দিয়া হৈছিল। ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত তেনে মেল বাৰখন হৈছিল। তাৰ ভিতৰত সকলোতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল বৰৰাণীক দিয়া "ৰাইডঙীয়া মেল"।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> পূৰ্বে সামৰিক দায়িত্বত থকা কিছুমান বিষয়াক নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক গোহাঁই বাবৰ উপযুক্ত পৰিয়ালৰ পৰা নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। * ''শদিয়া খোৱা গোহাঁই'': ১৫২৩ চনত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] জয়ৰ পিছত লাভ কৰা অঞ্চলসমূহ শদিয়াৰ পৰা চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''মৰঙী খোৱা গোহাঁই'': ধনশিৰি নৈৰ পশ্চিমে নগা অঞ্চলৰ লগত লাগি থকা ঠাই চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''সলাল গোহাঁই'': [[বৰফুকন]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[গুৱাহাটী]]লৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ পিছত [[নগাঁৱ]]ৰ এক বৃহৎ অংশ আৰু চাৰিদুৱাৰৰ কিছু অংশৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্বত আছিল। * ''কাজলিমুখীয়া গোহাঁই'': বৰফুকনৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। কাজলিমুখ চোৱাচিতা কৰাৰ লগতে জয়ন্তীয়া আৰু ডিমৰুৱাৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> * ''জাগীয়াল গোহাঁই'': বৰবৰুৱাৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। নগাঁৱৰ জাগীৰ প্ৰশাসন চম্ভালাৰ লগতে সাতজন জনজাতীয় মুৰব্বী "সাত ৰজা"ৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল। <ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> তলখাপৰ ৰাজবিষয়াক ৰাজখোৱা বোলা হৈছিল। তেওঁলোকৰ মাজত আছিল: * বচা * দৰং * চলাগুৰি * অভয়পুৰ পৰাধীন ৰজা বা সমন্তসকলকো "ৰজা" বুলি কোৱা হৈছিল। ৰাণী অঞ্চলৰ ৰজাৰ বাহিৰে সকলোৱে বাৰ্ষিক কৰ পৰিশোধ কৰিছিল। প্ৰয়োজন হোৱা সময়ত পাইক আৰু আন সম্পদ এইসকল ৰজাই যোগাৰ কৰি দিব লাগিছিল। * দৰং ৰজাই পিছৰ যুগৰ দৰং জিলাৰ অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক আছিল [[কোচ ৰাজবংশ]]ৰ সেনাপতি [[চিলাৰায়]]ৰ পৰিনাতি সুন্দৰ নাৰায়ণৰ বংশধৰ। * ৰাণী * বেলতলা ৰজাই গুৱাহাটীৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক [[চিলাৰায়]]ৰ নাতি গজ নাৰায়ণৰ বংশধৰ আছিল। * লুকী * বৰদুৱাৰ * ডিমৰুৱা * তপকুচী ===পাইক প্ৰথা=== {{details|পাইক প্ৰথা}} <!-- The Ahom kingdom was dependent on the [[Paik system]], a form of [[corvee labor]]. Every common subject was a ''paik'', and four ''paiks'' formed a ''got''. At any time of the year, one of the ''paiks'' in the ''got'' rendered direct service to the king, as the others in his ''got'' tended to his fields. The Paik system was administered by the Paik officials: Bora was in charge of 20 ''paiks'', a Saikia of 100 and a Hazarika of 1000. --> '''পাইক প্ৰথা''' [[আহোম সাম্ৰাজ্য|আহোমসকলৰ ৰাজত্ব কাল]]ত প্ৰচলিত এক প্ৰথা আছিল। বিশ্বাস কৰা হয় যে, এই প্ৰথাটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াত প্ৰচলিত আছিল। আহোমসকল ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[অসম]]লৈ অহাৰ পিছত এই প্ৰথাৰ প্ৰচলন কৰে। এই প্ৰথাটোকে ১৬০৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই কিছু সাল-সলনি কৰি নতুনকৈ প্ৰচলন কৰে। বিজ্ঞসকলে মত প্ৰকাশ কৰে যে, এই পাইক প্ৰথাই আহোমসকলৰ পতনৰ মূল কাৰণ আছিল। আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজবংশীয় লোক, পুৰোহিত, উচ্চ বৰ্গৰ জাতি অথবা দাস সকলৰ বাদ দি পোন্ধৰৰ পৰা পঞ্চাশ বছৰ বয়সীয়া সকলো পুৰুষকেই ''পাইক'' বোলা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত প্ৰায় ১৭১৪ খ্ৰীষ্টাব্দত মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৯০% শতাংশ লোক এই শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই প্ৰথা অনুসৰি অসমৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক মানুহবিলাকক কিছুমান খেলত বিভক্ত কৰা হৈছিল। প্ৰতি খেলৰে নাও তৈয়াৰ কৰা, নাও সজা, গৃহ নিৰ্মাণ কৰা, ৰচদ যোগান ধৰা, আলি-পদূলি নিৰ্মাণ কৰা, ৰাজহ তোলা, হাতী ধৰা, শেন চোৱা, হাবি-বন পৰিদৰ্শন কৰা আদি বিভিন্ন কৰ্ম আছিল। খেলবিলাকৰ ওপৰত [[ফুকন]], [[বৰুৱা]], [[ৰাজখোৱা]] প্ৰভৃতি আছিল। ==মাটিৰ জোখ-মাখ== [[গদাধৰ সিংহ]]ই স্বৰ্গদেউ হোৱাৰ পূৰ্বে কামৰূপত লুকাই থকা কালত মোগলৰ ভূমি জোখাৰ প্ৰণালীৰ লগত পৰিচিত হৈছিল। মোগলৰ লগত যুদ্ধ শেষ হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ নিজৰ ৰাজ্যতো তেনে প্ৰণালী আৰম্ভ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। এই কামৰ বাবে কোচবিহাৰ আৰু বঙ্গৰ পৰা জৰীপকাৰী মানুহ অনা হৈছিল। প্ৰথমতে শিৱসাগৰত জৰীপ আৰম্ভ কৰা হয়, কিন্তু গদাধৰ সিংহৰ মৃত্যুলৈকে সেয়া শেষ নহ'ল। তাৰপিছত [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত নগাঁৱত জৰীপৰ কাম আৰম্ভ হয়। বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতে এই কামত ১২ ফুট (৩.৭ মিটাৰ) দৈৰ্ঘ্যৰ "নাল" বা বাঁহেৰে মাটি এটুকুৰাৰ চাৰিওদিশ জোখা হৈছিল আৰু মাটিকালি গণনা কৰা হৈছিল। মাটিৰ একক আছিল "লোচা" বা ১৪৪ বৰ্গফুট (১৩.৪ বৰ্গমিটাৰ) আৰু ১৪৪,০০ বৰ্গফুট (১,৩৪০ বৰ্গমিটাৰ) অঞ্চলক "বিঘা" বুলি কোৱা হৈছিল। চাৰি বিঘাই হৈছিল এক "পূৰা"। আধুনিক যুগতো অসমত এনে প্ৰণালী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==বিষয়বাবৰ শ্ৰেণী== তৃতীয় আহোম ৰজা চুবিন্‌ফাই (১২৮১-১২৯৩) আহোমৰ অভিজাত সাতটা বংশক "সাতঘৰীয়া আহোম" নাম দিয়ে। ইয়াৰে প্ৰথমটো বংশ আছিল ৰজাৰ। দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় বংশ আছিল ক্ৰমে বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁইৰ। শেষৰ চাৰিটা বংশ আছিল আহোম পুৰোহিত শ্ৰেণী "দেওধাই", "মহন", "বাইলুং" আৰু "চিৰিং"। পিছলৈ এই পদ্ধতি বিস্তাৰ কৰা হয়। ৰজা কেৱল প্ৰথম পৰিয়ালতহে থাকিব পাৰিছিল; বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁই কেৱল দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় পৰিয়ালত। নামনি অসমৰ প্ৰশাসক চুতীয়া জনগোষ্ঠীয় আছিল। আনহাতে বৰবৰুৱাসকল আছিল মৰাণ, কছাৰী, চিৰিং আৰু খামটি সম্প্ৰদায়ৰ।<ref>"Most of the Borbaruas were selected from Moran, Kachari, Chiring and Khamti families. The office of the Governor general, lower Assam, was appointed from a Chutiya family."{{Harvcol|Gogoi|2006|p=9}}</ref> পিছলৈ নগা, মিচিং আৰু নৰা লোক "বাইলুং" গোটত সুমায়। এইসকল মাটি থকা উচ্চখাপৰ আৰু পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ লোকে কোনো কৰ দিব নালাগিছিল। "আপাইকন চমুৱা"সকল "খেল"ৰ পৰা মুক্ত আছিল আৰু কেৱল ধনেৰে কৰ দিব লাগিছিল। কলা, সাহিত্যত পাৰ্গতালি থকা "পাইকন চমুৱা"সকলে কৰৰ বাবদ নিজৰ কামেৰে খাটিছিল। "কন্ৰী পাইক"সকলে শাৰিৰীক শ্ৰম কৰিছিল। আটাইতকৈ তলত আছিল "লিক্‌চৌ", "বান্দী-বেটী" আৰু তেনে কাম কৰা লোকসকল। শ্ৰেণীবোৰ অৱশ্যে সদায় ধৰাবন্ধা নাছিল। [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই একেবাৰে তলখাপৰ পৰা আহি [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ দিনত দিনত প্ৰথম [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ লাভ কৰিছিল। ==সমৰ সজ্জা== যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বে আহোমসকলে ''ট্ৰেন'' নামৰ এক উপাস্য দেৱতাৰ পূজা অনুষ্ঠিত কৰিছিল। আহোম সকলৰ স্থলসেনাৰ বিভাগটোৰ লগতে এটা নৌসেনা বিভাগো আছিল। স্থলযুদ্ধৰ মূল সেনাপতি গৰাকীক ''ফুকন'' আৰু নৌসেনা বিভাগৰ সেনাপতি গৰাকীক ''পানী ফুকন'' খিতাপ দিয়া হৈছিল। সেনাপতিৰ তলৰ সেনাপতি কেইগৰাকীক ''বৰ নেওগ'' আৰু ''নেওগ'' হিচাবে জনা গৈছিল। যুদ্ধলৈ যাওঁতে আহোমে সেনাবাহিনীয়ে কেইগৰাকী মান পণ্ডিত লগত লৈ গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত বেজবৰুৱা, বাইলুং, দেওধাই আদিয়ে প্ৰধান। বেজবৰুৱা সকলে সাধাৰণতে যুদ্ধত আহত সৈনিক সকলৰ চিকিৎসা কৰিছিল আনহাতে বাইলুং, দেওধাই আদি সকলে গণকৰ কাম কৰিছিল। কোন দিশৰ পৰা কেনেকৈ আক্ৰমণ কৰিব লাগে, অথবা কোন দিশৰপৰা শত্ৰুৱে আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি ইত্যাদিৰ কথা গণক সকলে গণনা কৰি উলিয়াইছিল। প্ৰয়োজন সাপেক্ষে আহোম ৰাজদৰবাৰৰ মুখ্য বিষয়াসকল যেনে বৰফুকন, বৰবৰুৱা আদিয়েও যুদ্ধক্ষেত্ৰত গৈ যুদ্ধ কৰিছিল। কেতিয়াবা স্বৰ্গদেউয়েও নিজেই গৈ যুঁজিছিল। প্ৰধান বিষয়াসকলে মূলতঃ হাতীৰ পিঠিত উঠি যুদ্ধ কৰিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত কোনো আহোম সৈন্য যুদ্ধ আধাতে এৰি পলাই সাৰিব নোৱাৰিছিল। সেয়া লাগিলে সেনাপতিয়েই হওক অথবা সৈন্যয়েই হওক। এওঁলোকক কঠোৰতম শাস্তি বিহা হৈছিল। আন আন সেনাসকলৰ সন্মুখত এওঁলোকক হত্যা কৰা হৈছিল যাতে ভৱিষ্যতে আন সেনাসকল যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ পৰা পলায়ন কৰিবলৈ সাহ নকৰে। ===যুদ্ধ সামগ্ৰী=== প্ৰথমাৱস্থাত আহোমসকলে যুদ্ধত কাঁড়, হেংদান, দা, যাঠি আদি অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আগ্নেয় অস্ত্ৰৰ আৱিষ্কাৰ প্ৰথম চীনত নৱম শতিকাত হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Lorge |first=Peter A. |title=The Asian Military Revolution: From Gunpowder to the Bomb |url=https://archive.org/details/asianmilitaryrev0000lorg |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |date=2008 |isbn=978-0-521-60954-8 |page=[https://archive.org/details/asianmilitaryrev0000lorg/page/32 32]}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম সকলে আগ্নেয় অস্ত্ৰ চীনা আৰু মান সকলৰ পৰা ব্যৱসায়ৰ মাধ্যমে লাভ কৰিছিল।<ref>"...the Ahoms encountered through trade with the Burmese and Chinese,..." {{Cite journal |last=Rajguru |first=Nayan |title=The Ahom Kingdom: Statecraft, Military Innovation and Its Role in South Asian History |journal=International Journal of History |volume=5 |issue=2 |pages=315–318 |date=2023 |issn=2706-9109 |url=https://www.historyjournal.net/article/330/6-2-68-918.pdf |publisher=International Journal of History |language=en |access-date=2026-07-04 |page=316}}</ref> টাই সকলে আগ্নেয় অস্ত্ৰ সমূহক আহোম ভাষাত কঙ লুং (𑜀𑜨𑜂𑜫 𑜎𑜥𑜂𑜫) আৰু শান ভাষাত কং ফাই (တူၼ်းၸၢပ်ႈ) বুলি কৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=22}}</ref> ১৩৯৭ চনত টাই সকলৰ শাসক চি-লুন-ফাই চীনা সৈনিকৰ দ্বাৰা আগ্নেয় অস্ত্ৰৰ সংস্পৰ্শত আহিছিল।<ref>"..They were familiar with cannons and guns. Si Lun-fa was pleased with their abilities...." {{Cite journal |last=Fernquest |first=Jon |title=Crucible of War: Burma and the Ming in the Tai Frontier Zone (1382–1454) |journal=SOAS Bulletin of Burma Research |volume=4 |issue=2 |pages=1–138 |date=2006 |publisher=School of Oriental and African Studies |url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs4/SBBR4.2-Fernquest.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=47}}</ref> উল্লেখযোগ্য যে আহোম ৰাজ্যই আন টাই ৰাজ্যসমূহৰ সৈতে, ঘনিষ্ঠ ৰাজনৈতিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল যত আগ্নেয় অস্ত্ৰৰ ব্যৱহাৰ উল্লেখিত পোৱা যায়।<ref>{{Cite journal |last=Phukan |first=J. N. |title=Relations of the Ahom Kings of Assam with Those of Mong Mao (in Yunnan, China) and of Mong Kwang (Mogaung in Myanmar) |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=52 |pages=888–893 |date=1991 |publisher=Indian History Congress |issn=2249-1937 |jstor=44142722 |url=https://www.jstor.org/stable/44142722 |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}}</ref> আহোম যুগত যুদ্ধ আদিত ঘাইকৈ ব্যৱহৃত হোৱা কেইবিধ মান হিলৈ আছিল বৰহিলৈ, তোৱা, জুমুৰী, তৱকী, গঠীয়া, হলঙি, চুটিয়া হিলৈ, পোটকটা হিলৈ, চেঙা হিলৈ, খঁৰা হিলৈ।<ref>[http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE আসামীছ অনলাইন] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230412041546/http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE |date=2023-04-12 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ তাৰিখ- ৩ জুন, ২০১২</ref> অসমৰ কেইখনমান নিৰ্দিষ্ট স্থানত যুদ্ধৰ সামগ্ৰী সমূহ তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰোপৰি বোমা বাৰুদত ব্যৱহৃত খাৰ নিৰ্মাণতো আহোম সকল আগৰণুৱা আছিল। এই খাৰবোৰ নিৰ্মাণৰ তদাৰক কৰিছিল এগৰাকী আহোম বিষয়াই যাক ''খাৰঘৰীয়া ফুকন'' হিচাবে জনা গৈছিল। [[File:আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী.jpg|thumb|আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী]] ==আৰু চাওক== * [[আহোম ৰাজবংশ]] * [[পাইক প্ৰথা]] ==টোকা== {{reflist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{refbegin}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Jahnabi | title=Agrarian system of medieval Assam | publisher=Concept Publishing Company, New Delhi | year=2002}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Lila | title=The History of the system of Ahom administration | publisher=Punthi Pustak, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Nitul Kumar | title=Continuity and Change among the Ahoms |publisher=Concept Publishing Company, Delhi | year=2006}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Padmeshwar | title=The Tai and the Tai kingdoms | publisher=Gauhati University, Guwahati | year=1968}} * {{Citation| surname=Guha | given=Amalendu | title=Medieval and Early Colonial Assam: Society, Polity and Economy | publisher=K.P. Bagchi & Co, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| last = Guha| first = Amalendu| title = The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)| journal = Social Scientist| volume = 11 |pages = 3–34| date = December 1983| year = 1983| doi = 10.2307/3516963| issue = 12| jstor = 3516963 }} *{{Citation| surname=Kakoty | given=Sanjeeb | title=Technology, Production and Social Formation in the Evolution of the Ahom State | publisher=Regency Publications, New Delhi | year=2003}} *{{cite book |last=দেওধাই ফুকন,বৰুৱা |first=বি,এন এন|date=১৯৬৪|title= আহোম লেগজিকন |publisher=ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ, অসম চৰকাৰ|isbn= |chapter= |page=|url= |language=[[আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া]]}} *{{Citation|last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}} *{{Citation|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://supriyadutta.in/ahom-v2/ 600 years of Ahom Kingdom, DATA NARRATIVE STORY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210619160124/http://supriyadutta.in/ahom-v2/ |date=2021-06-19 }} * [http://coinindia.com/galleries-assam.html আহোম ৰাজত্বত প্ৰচলিত কেইটামান মূদ্ৰা] {{coord|26|55|59|N|94|44|53|E|source:kolossus-svwiki|display=title}} {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:টাই ইতিহাস]] lhhzagjtfei3wg2cxbyq3zxi9ufldls 651796 651791 2026-11-09T19:37:54Z KhiLanTzi 23530 added [[Category:এছিয়াৰ পূৰ্বৰ ৰাজতন্ত্ৰ]] using [[WP:HC|HotCat]] 651796 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = মু'ঙ দুন চুন খাম (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫:) <br>অসম ৰাজ্য |conventional_long_name = |common_name = |official_languages = [[আহোম ভাষা]] |year_start = [[অসম দিৱস]] ({{Start date and age|২ ডিচেম্বৰ ১২২৮}}) |date_start = |event1 = |date_event1 = |event_end = |year_end = [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] ({{Start date and age|২৪ ফেব্ৰুৱাৰী ১৮২৬}}) |date_end = |p1 = কামৰূপ |flag_p1 = |p2 = |flag_p2 = |s1 = কনবৌঙ |flag_s1 = Flag of Burma peacock 1.png |image_flag = |flag_type = |image_coat = |image_map = Ahom-kingdom-c1826p1.png |image_map_caption = ১৭০০ শতিকাৰ অসম ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ |capital = {{hlist| খামজাং (বৰ্তমানৰ চাগাইং শাখা, [[মানদেশ]]) <ref>{{cite journal|last=Nirmolia|first=Lakhya Protim|title=Sukapha and his Life: An Overview|journal=Kakojan College|date=1 Jan 2010|url=https://www.academia.edu/143089794/Sukapha_and_his_Life_An_Overview|access-date=24 Mar 2026|page=}}</ref>(অস্থায়ী) | [[টিপাম]](অস্থায়ী-৩ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | মৌঙ-ক্লং(অভয়পুৰ)(অস্থায়ী-৫ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | [[হাবুং]](অস্থায়ী-৩ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | চনটক (অস্থায়ী-২ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | শিমলুগুৰি(অস্থায়ী-৬ বছৰ)<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.46</ref> | [[চৰাইদেউ]] (প্ৰথম স্থায়ী) | চৰগুৱা | [[বকতা]] | চে'-মুন (বৰ্তমানৰ [[শিৱসাগৰ]] আৰু [[ৰংপুৰ (আহোম ৰাজধানী)|ৰংপুৰ]]) | চে'-হুঙ (বৰ্তমানৰ [[গড়গাঁও]]) | [[যোৰহাট]] }} |common_languages = [[আহোম ভাষা]] (ৰাজভাষা)<br>[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (প্ৰজাৰ ভাষা) |religion = [[ফুৰালুং ধৰ্ম]]<br>[[বাথৌ ধৰ্ম]]<br>[[ডনি-প'ল']]<br>[[হিন্দু ধৰ্ম]]<br>[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] |government_type = ৰাজতন্ত্ৰ |leader1 = [[চুকাফা]] |year_leader1 = ১২২৮-১২৬৮ |leader2 = [[চুতামলা]] |year_leader2 = ১৬৪৮-১৬৬৩ |leader3 = চুডিংফা |year_leader3 = ১৮১১-১৮১৮, ১৮১৯-১৮২১ |title_leader = [[চাওফা]] |legislature = ||era=আহোম যুগ|symbol=ঙি ঙাও খাম|empire=[[মু'ঙ মাও]]|currency=[[আহোম মুদ্ৰা]]|symbol_type=ঙি ঙাও খাম|micronation=|ethnic_groups=[[খিলঞ্জীয়া]]}} '''অসম ৰাজ্য'''<ref> {{cite web|last=[[বাণীকান্ত কাকতি|Kakati]]|first=[[বাণীকান্ত কাকতি|Dr. B.K.]]|title=Assamese:Its formation and development : Dr. B.K. Kakati : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=1941||page=3|url=https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n37/mode/1up|access-date=September 26, 2024}}</ref> ({{lang-en|Kingdom of Assam}}) বা '''মু'ঙ দুন চুন খাম''' ([[আহোম ভাষা]]:𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫: ''Mérng dérn sun khám'') আধুনিক নাম '''আহোম ৰাজ্য''' এখন মধ্যযুগীয় ৰাজ্য আছিল যি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত ৬০০ বছৰ শাসন কৰাৰ লগতে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব]]ত মোগলৰ শাসনত বাধা দিছিল। [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] ৰাজকোঁৱৰ [[চুকাফা]]ই ৯০০০ টাই মূলীয় [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] মানুহৰ সৈতে প্ৰথমে প্ৰাচীন যুগৰ পৰা ইয়াত বাস কৰা টাই মূলীয় লান মাখ্ৰু মটক মুখিয়াল সকলৰ সহায়ত আহোম ৰাজ্য স্থাপন কৰে।<ref>"He met the Mataks in Tipam. With the help of their head, Suikafa extended..." {{Cite book |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Phukhao Chamba Matak |publisher=Samprity Publication |location=Dibrugarh, Assam |date=November 2012 |isbn=978-93-5174-339-2 |url=https://www.researchgate.net/publication/321755073_Phukhao_Chamba_Matak |via=ResearchGate |access-date=2026-07-04 |page=38}}</ref><ref>{{Cite web|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}}</ref> পাছলৈ উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধানত চীনা-তিব্বতীয় জনগোষ্ঠী যেনে বৰাহী, [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]], [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], নগা আদি জনগোষ্ঠীসমূহে যোগ দিয়ে।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Sayeeda Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati and Delhi |year=1997 |page=4 |isbn=81-85319-61-8 |quote=“Along the way, a number of people were captured and brought along with. They were either Chutias, Morans, Barahis—thus the migrating band expanded.”}}</ref><ref>“Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans, [or] Barahis ... given names according to the task they performed.”{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|pp=115-116}}</ref>{{sfn|Gohain|2018}} কালক্ৰমত বিস্তাৰিত হৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত এক শক্তিশালী ৰাজনৈতিক শক্তিত পৰিণত হয়। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]] আৰু [[মানৰ অসম আক্ৰমণ|মানৰ আক্ৰমণ]]ৰ পাছত ১৮২৬ত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে অসম [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ হাতলৈ যায়। ঔপনিবেশিক আৰু পিছৰ কালত আহোম ৰাজ্য বুলি কোৱা হ'লেও পূৰ্বে ইয়াক অসম ৰাজ্য বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Kakati">Kakati,Banikanta,Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language, Being a Thesis Approved for the Ph.D. Degree of the Calcutta University in 1935, 1995, LBS Publication,https://books.google.co.in/books?id=OTSrmQEACAAJ&dq,https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n3}}</ref> == নামসমূহ == '''মু'ঙ ডুন চুন খাম''': চাওলুং [[চুকাফা]]ই প্ৰথম ৰাজ্য স্থাপন কৰোঁতে এই ৰাজ্যক '''মুঙ ডুন চুন্‌ খাম''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫:) (অৰ্থ : {{lang-as|সোণোৱালী শইচৰ দেশ}}; {{lang-en|country of Golden Crops}})নাম দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Gohain|first=Birendra kr|title=Origin of the Tai and Chao Lung Hsukapha: A Historical Perspective|url=https://books.google.co.in/books?id=k01uAAAAMAAJ}}</ref><ref>{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|p=187}}</ref><ref>{{harvcol|দেওধাই ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=89}}</ref> '''অসম ৰাজ্য বা আছাম ৰাজ্য''': পুৰণি অসমীয়াত অন্য জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে টাই সকলক ''আচাম'' বা ''অচম'' বা ''অসম'' বুলি কৈছিল।<ref>{{cite web|title=The history of medieval Assam : (from the thirteenth to the seventeenth century) ; a critical and comprehensive history of Assam during the first four centuries of Ahom rule, based on original Assamese sources, available both in India and England : Acharyya, N. N : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=October 23, 2016|url=https://archive.org/details/dli.pahar.3309/page/43/mode/1up|ref={{sfnref|Internet Archive|2016}}|access-date=September 28, 2024|page=43}}</ref> ১৬ শতিকাৰ শেষলৈ মোগল সকলৰ আইন ই আকবৰি নামৰ কিতাপ খনত আহোম ৰাজ্যক آشام (Asham) বুলি লিখিছিল। জন ভান লিনানে ১৬৬১ চনত নিজৰ উল্লেখত আহোম ৰাজ্যক আছাম বুলি লিখিছিল। ঠিক সেইদৰে জন বেপ্টিষ্ট ট্ৰেভাৰনিয়াৰে ১৬৭৮ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বাবে Aſem শব্দৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ১৬৭৯ চনত A Geographical Account of Countries around Bay of Bengal কিতাপত আহোম ৰাজ্যক বুজাবলৈ আছাম (Acham) শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এইদৰেই ভিন্ন উল্লেখত ব্ৰিটিছ সকলে ইংৰাজীত আহোম ৰাজ্যক ''kingdom of Assam'' বুলি কৈছিল। ১৮৩৮ চনৰ পিছত ব্ৰিটিছ শাসিত অঞ্চল আৰু পিছলৈ [[ভাৰত]] অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা ৰাজ্যখন একে নামেৰে জনাজাত হয়। '''আহোম ৰাজ্য''': ৰাজ্যখনৰ আধুনিক অসমীয়া নাম হৈছে আহোম ৰাজ্য। আধুনিক অসমীয়া শব্দ আহোমটো অসম শব্দৰে অপভ্ৰংশ। টাই সকলৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা অসমীয়া শব্দ আছাম, পাছলৈ আচম, আহম আৰু শেষত আহোম হয়। <ref>"Tai people are known evidently goes back to early Assamese Asam; Asam > Aham, Ahom." {{Cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language |publisher=Government of Assam, Department of Historical and Antiquarian Studies, Narayani Handiqui Historical Institute |location=Gauhati, Assam |date=1941 |url=https://ia800404.us.archive.org/9/items/in.ernet.dli.2015.84251/2015.84251.Assamese-Its-Formation-And-Development_text.pdf |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=66}}</ref> ==ইতিহাস== {{আহোম ৰাজবংশ}} {{Main|আহোম ৰাজবংশ|আহোম-মোগল যুদ্ধ|শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ}} ===আগমন=== ১২১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[চুকাফা]]ই [[মু'ঙ মাও]]ৰ ৰাজধানী কিং চেন মাও লুঙ (বৰ্তমানৰ [[চীনদেশ|চীনদেশৰ]] [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰান্ত]]) পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকালৈ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>"...Sukaphaa left Mong Mao in 1215.." {{Cite journal |last=Dutta |first=Dhruba Jyoti |title=Su-Ka-Pha The Founder of Ahom Kingdom in Assam: A Historical Study |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=9 |issue=8 |date=2021-08 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2108523.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=e609}}</ref><ref>"...Siu-Ka-Pha left King-Sen Mao-Lung, the capital of Mong Mao kingdom in 1215 A. D..." {{Cite web |last=Nirmolia |first=Lakhya Pratim |title=Sukapha and his Life: An Overview |website=Academia.edu |publisher=Kakojan College, Department of History |year=2010 |url=https://www.academia.edu/143089794/Sukapha_and_his_Life_An_Overview |language=en |access-date=2026-07-04 |page=6}}</ref> '''মুং খাম য়াং''': তেওঁলোক ড'য় কাও ৰেঙ (পাছলৈ [[পাটকাই পৰ্বত]]) পাৰ হৈ খামনামজাং নামৰ নদী পাৰ হৈ নং য়াং হ্ৰদৰ পাৰত প্ৰথমখন মুং খামজাং স্থাপন কৰিছিল।<ref>"...he arrived in Khamjang..." {{Cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |date=1926 |url=https://archive.org/details/dli.csl.4050/page/n97/mode/1up |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=77}}</ref> [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই পৰ্বতেদি]] অসমৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া জিলাৰ]] পুহ অঞ্চলৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। তেওঁ আহি বিভিন্ন ঠাইত অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] উপত্যকাত প্ৰবেশ কৰাৰ পিছত আহোম ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। ===ৰাজ্য স্থাপন=== '''নামৰূপ আৰু টিপাম''': চাওলুং চুকাফাই প্ৰথম ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত আহি ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত নামৰূপ নামৰ অঞ্চলত উপস্থিত হৈছিল আৰু টিপাম অঞ্চলত প্ৰথম অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। মূল আহোম বুৰঞ্জী অনুসৰি চাওলুং চুকাফাক ককায়েক চুখ্ৰাংফাই মুঠ ৯০০০ টাই মানুহ দিছিল।<ref>"...He gave Sukapha 9,000 men..." {{Cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |publisher=Duke University Press |location=Durham, North Carolina |date=2004 |isbn=978-0-8223-3373-9 |doi=10.1215/9780822386162 |url=https://books.google.co.in/books?id=WfSmsuO6QugC |via=Google Books |access-date=2026-07-04 |page=115}}</ref> পিছে পাছলৈ ১৮৪৪ চনত কাশীনাথ তামূলী ফুকনে নিজে লিখা বুৰঞ্জীত ১০৮০ জন টাই মানু্হ আহিছিল বুলি লিখি দিছিল। এনে বুৰঞ্জীবোৰক ব্ৰিটিছ প্ৰশাসনে সঁচা আহোম শাসকৰ বুৰঞ্জী বুলি ধৰি লৈছিল।<ref>"...the colonial administration accepted them as the "true" history of the Ahom rulers..." {{Cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |publisher=Duke University Press |location=Durham, North Carolina |date=2004 |isbn=978-0-8223-3373-9 |doi=10.1215/9780822386162 |url=https://books.google.co.in/books?id=WfSmsuO6QugC |via=Google Books |access-date=2026-07-04 |page=115}}</ref> পিছে অধিকাংশ বুৰঞ্জীবিদে বৰ্তমান ৯০০০ জন টাই ব্যক্তি অহাৰ কথাই সমৰ্থন কৰে। এই বিশাল টাই দলটোৰ পূৰ্বেও অসমত ফু খাও নামৰ টাই জনগোষ্ঠী বাস কৰিছিল যাক পাছলৈ টাই-আহোম ভাষাত লান মাখ্ৰু ফৈদ আৰু মটক জনগোষ্ঠী বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>"The Mataks are a tribal group of people of Assam, belonging to Tai Mongoloid origin..." {{Cite journal |last=Senapoti |first=Ishani |date=2021-03-01 |title=The Mataks and Their Livelihood: An Analysis |journal=International Journal of Modern Agriculture |volume=10 |issue=1 |pages=610–613 |issn=2305-7246 |url=https://www.modern-journals.com/index.php/ijma/article/download/633/583/1098 |publisher=International Journal of Modern Agriculture |language=en |access-date=2026-07-04 |page=610 |archivedate=2026-07-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260705025547/https://www.modern-journals.com/index.php/ijma/article/download/633/583/1098 |deadurl=yes }}</ref> চুকাফাৰ সৈতে অহা দলৰ পূৰ্বৰ টাই সকলৰ কথা মূল আহোম বুৰঞ্জীত টাই-আহোম ভাষাত ''ফু খাও আন কাও'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>"The word Phukhao is derived from the Tai..." {{Cite journal |last=Baruah |first=Sukanya |title=Role of Women in Decision Making Process of a Family: An Ethnographic Study on Women of Matak Community in Dibrugarh District of Assam |journal=Elementary Education Online |url=https://ilkogretim-online.org/index.php/pub/article/download/5048/4891/9672 |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}} </ref> হিউৱেন চাংৰ উল্লেখত পুৰণি হান চীনা ভাষাত কামৰূপৰ পাহাৰৰ অঞ্চলত লাও (獠) অৰ্থাৎ টাই সকল বাস কৰিছিল বুলি উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>"..hence the inhabitants were akin to the '''Man and the Lao..."{{Cite book |last=Watters |first=Thomas |editor-last1=Davids |editor-first1=T. W. Rhys |editor-last2=Bushell |editor-first2=S. W. |title=On Yuan Chwang's Travels in India, 629–645 A.D. |volume=I |series=Oriental Translation Fund, New Series |publisher=Royal Asiatic Society |location=London |year=1904 |url=https://dhamma-library.b-cdn.net/13.%20Rare-Buddhist-Books-1/On%20Yuan%20Chwang%27s%20Travels%20in%20India%20I%20%28Thomas%20Watters%29.pdf |access-date=2026-06-15 |page=186}}</ref> লাও হৈছে টাই সকলৰ বাবে হান চীনা সকলে ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ।<ref>"...refer to ethnic groupings”, with the Lao being figured as Tai..." {{Cite journal |last=Evans |first=Grant |title=The Tai Original Diaspora |journal=Journal of the Siam Society |volume=104 |pages=1–26 |date=2016 |issn=0857-7099 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/2016/04/JSS_104_0b_Evans_TaiOriginalDiaspora.pdf |publisher=The Siam Society Under Royal Patronage |language=en |access-date=2026-07-04 |page=17}}</ref> চুকাফাই বাটত পোৱা নগা সকলৰ লগত ৰণ কৰিছিল যদিও অসমত প্ৰৱেশ কৰি কোনো প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজ্যৰ লগত যুদ্ধ কৰা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.45</ref> ===উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধান=== চৰাইদেউত স্থায়ী ৰাজধানী পতা আগতে চুকাফাই কেইবা ঠাইতো থাকি উপযুক্ত ৰাজধানীৰ সন্ধান কৰিছিল।‌ তাৰে কিছুমান অঞ্চলত মানুহ ৰাখি থৈ গৈছিল যিবোৰ অঞ্চলকে লয় পাছলৈ আহোম ৰাজ্য গঠন কৰা হৈছিল। আহোম সকলে প্ৰথম খামজাং নামৰ ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> আহোম গণনা অনুসৰি [[লাক-নি]] তে কাওত উক্ত ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। তাৰ পাছত খামজাঙত কাঙখ্ৰুমুঙক থৈ দৈ-কাওৰং (পাটকাইৰ পুৰণি নাম) পৰ্বত পাৰ হৈ অসমৰ ভূমিত ভৰি দিয়ে। দিহিং নৈ ভটিয়াই আহি নামৰূপলৈ আহিছিল আৰু [[লাক-নি]] দাপ ৰাওত নামৰূপ এৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> তাৰ পৰা [[লাক-নি]] দাপ লাওত লাখেন তেউচা অঞ্চলত থাকিব লৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> লাক-নি ৰাইঙীত তাত খোনতাঙক থৈ ভটিয়াই আহি তিপামত প্ৰৱেশ কৰে। তিপামত তেওঁ ৩ বছৰ থাকি কানঙানক তাত থৈ আকৌ দিহিঙে ভটিয়াই আহি মৌঙ ক্লাঙ(বৰ্তমানৰ অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ খেতি কৰে। তাত খুঁত চি ঙা, ৰাংমুত, তাওছা, কা ৰাও, কাপ মিত মুঠ পাঁচটা [[লাক-নি]] বৰ্ষ ৰাজধানী হিচাপে থাকে। অভয়াপুৰত কিন্তু অন্য ঠাইৰ দৰে কাকো থৈ যোৱা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> অভয়াপুৰৰ পৰা তেওঁ দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰে দি ভটিয়াই আহি [[হাবুং]] অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে। তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও, মুঙ প্লাও তিনি [[লাক-নি]] বৰ্ষ খেতি কৰি থাকে। <ref>{{Harvcol|Gogoi|1968|p=266}}</ref> অভয়াপুৰৰ দৰে হাবুঙতো তেওঁ কাকোকে থৈ নাযায়। তাৰ পৰা তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰয়ে দি ভটিয়াই আহি দিখৌ নৈ দি উজাই আহি মোঙ-ৰিণ-মোঙ-চিং অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে আৰু জেগা টোক চন-টক নাম দিয়ে। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তাৰ পৰা শিমলুগুৰি, টিমান, টিমাক, ইত্যাদি অঞ্চলত থাকি শেষত চৰাইদেউৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী নিৰ্মাণ কৰে।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তেওঁ স্থানীয় বৰাহী আৰু মৰাণ মানুহৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰি শেষত [[চৰাইদেউ| ছে ৰাই দয়]]ত ৰাজধানী পাতে আৰু [[বুঢ়াগোহাঁ‌ই]] আৰু [[বৰগোহাঁ‌ই]]ক থাপে। ১২৮০ চনমানত এওঁলোক দুজনক স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল চম্ভালি ল'বলৈ দায়িত্ব দিয়া হয়। [[File:Ahom Kingdom Map.jpg|thumb|স্বৰ্গদেউ চুহুংমুঙ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰা আগৰ আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা ]] আহোমসকলে তেওঁলোকৰ ধান খেতিৰ পদ্ধতি আন মানুহক শিকাইছিল। মানুহবোৰে লাহে লাহে আহোমৰ জীৱনশৈলী গ্ৰহণ কৰি পিছলৈ একে জাতিত লীন হৈ গ'ল।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=12}}</ref> ইয়াৰ ফলত বৰাহী লোকসকল প্ৰায় লোপ পাল; কিছু নগা আৰু মৰাণ লোক আহোম হৈ পৰিল আৰু আহোমৰ সংখ্যা বাঢ়িবলৈ ধৰিলে। বিশেষকৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] স্বৰ্গদেৱে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] আৰু [[কছাৰী ৰাজ্য|কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ কিছু অঞ্চল জয় কৰি ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰোঁতে এই আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়াই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। [[Image:Rangghar Assam.JPG|thumb|left|180px|প্ৰমত্ত সিংহৰ (চুচেনফা; ১৭৪৪-১৭৫১) দিনত [[শিৱসাগৰ]]ৰ ওচৰৰ ৰংপুৰত নিৰ্মাণ কৰা পেভেলিয়ন [[ৰংঘৰ]]। ]] আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া ইমানেই দ্ৰুত আছিল যে এটা সময়ত প্ৰকৃত আহোম নিজৰ ৰাজ্যত সংখ্যালঘু হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ চৰিত্ৰ সলনি হৈ ই বহুজাতিক হৈ পৰে। ১৪শ শতিকাত বামুণী কোঁৱৰৰ শাসনত আৰম্ভ হোৱা [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] প্ৰভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা ল'বলৈ ধৰে। আহোম ৰাজসভাত [[টাই ভাষা]]ৰ লগতে [[অসমীয়া ভাষা]]ও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে। পিছলৈ আন দুটা উচ্চ মন্ত্ৰী পদৰ লগতে [[বৰপাত্ৰগোহাঁ‌ই]] পদ সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া আৰু কছাৰী ৰাজ্যৰ পৰা জয় কৰা অঞ্চলসমূহ নিৰীক্ষণৰ বাবে "শদিয়াখোৱা গোহাঁই" আৰু "মৰঙীখোৱা গোহাঁই" নামৰ বিশেষ পদৰ সৃষ্টি কৰা হয়। ফৈদ পদ্ধতিৰ আধাৰত [[পাইক প্ৰথা]]ৰে প্ৰজাসকলক সংগঠিত কৰা হৈছিল। বংগৰ তুৰ্কী আৰু আফগান শাসকসকলৰ আক্ৰমণ আহোমে সফলতাৰে প্ৰতিহত কৰিছিল। এনে এক ঘটনাত টংখাম বৰগোহাঁয়ে আক্ৰমণকাৰীসকলক খেদি কৰতোৱা নদী পাৰ কৰাই আহে, আৰু তেতিয়াৰেপৰা আহোমসকলে নিজকে [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ যোগ্য উত্তৰাধিকাৰীৰূপে গণ্য কৰিবলৈ লয়।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=24}}, and notes.</ref> ===পূৰ্ণ ৰূপ=== [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ শাসনকালত আহোম ৰাজ্যই ভালেখিনি পূৰ্ণতা পায়। "ফৈদ প্ৰথা" বাদ দি [[পাইক প্ৰথা]]ক "খেল" প্ৰণালীৰ আধাৰত পুনৰ্সংগঠিত কৰা হয়। তেওঁৰ দিনতে [[বৰফুকন]] আৰু [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ৰাজ্যৰ পতনলৈকে ৰাজ্যগঠনৰ আন কোনো গুৰুত্বপূৰ্ণ সালসলনি হোৱা নাছিল। ১৭শ শতিকাত আহোম ৰাজ্য [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]]ৰ পুনঃ পুনঃ আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হয়। ১৬৬২ খ্ৰীষ্টাব্দত মীৰ জুমলাই নেতৃত্ব দিয়া তেনে এক আক্ৰমণত মোগলে ৰাজধানী গড়গাওঁ অধিকাৰ কৰে। কিছুদিন পিছতে [[শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ]]ত [[লাচিত বৰফুকন]]ৰ নেতৃত্বত আহোমে মোগলক পৰাস্ত কৰে আৰু পশ্চিমে মানস নদীলৈকে নিজৰ সীমা বিস্তাৰ কৰে। শাসনক লৈ এক খেলিমেলি পৰ্বৰ পিছত [[গদাধৰ সিংহ]]ই ৰাজ্যত তুংখুঙীয়া ফৈদৰ ৰজাৰ শাসন আৰম্ভ কৰে। [[File:Ahom Kingdom Expansion.gif|thumb|আহোম ৰাজ্যৰ বিস্তাৰ আৰু ১৭ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পূৰ্ণ ৰূপ।]] তুংখুঙীয়া ৰজাসকলৰ শাসনকালত শান্তি বিৰাজ কৰাৰ লগতে কলা আৰু অভিযান্ত্ৰিক ক্ষেত্ৰতো ৰাজ্যই সফলতা লাভ কৰিছিল। শাসনৰ পিছৰফালে সামাজিক মতানৈক্য বাঢ়ি আহে আৰু [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সূত্ৰপাত হয়। বিদ্ৰোহীসকলে কিছুবছৰৰ বাবে ৰাজধানী ৰংপুৰ অধিকাৰ কৰে আৰু শেষত কেপ্তেইন ৱেল্‌ছৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছে তেওঁলোকক আঁতৰাই পঠায়। ৰাজ্যৰ শক্তি লাহে লাহে টুটিবলৈ ধৰে আৰু মানৰ আক্ৰমণত আহোম ৰাজ্যৰ পতন হয়। ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]]মতে অসমৰ শাসন ব্ৰিটিছৰ হাতলৈ যায়। ==আহোম অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা== [[File:Ahom coins.png|thumb|স্বৰ্গদেৱ [[গৌৰীনাথ সিংহ]]ৰ (১৭৮০-১৭৯৫ খ্ৰী:) ৰূপৰ মোহৰ, [[তিতাবৰ]]।]] আহোম ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাৰ ভেঁটি আছিল [[পাইক প্ৰথা]]। পাইক প্ৰথা এক ধৰণৰ 'বাধ্যতামূলক শ্ৰমদান ব্যৱস্থা' (unfree labour/[[:en:Corvee Labour|Corvee Labour]])। এই প্ৰথা [[সামন্তবাদী]] বা [[এছীয়-প্ৰথা]] (কেন্দ্ৰীয়ভাৱে স্থিত শক্তিয়ে পাৰ্শ্বীয় অঞ্চলৰপৰা উৎপাদনৰ উৎবৃত্ত কাঢ়ি অনা এক ব্যৱস্থা। যাৰ প্ৰথম উল্লেখ কৰিছিল [[কাৰ্ল মাৰ্ক্স]]-য়ে।) আহোমসকলেই প্ৰথমে উজনি অসমত ধানৰ [[পানী খেতি]]ৰ সূচনা কৰিছিল। ধান উৎপাদনৰ বাবে তেওঁলোকে ব্যৱহাৰ কৰা উন্নত প্ৰযুক্তিৰ লগতে খাল-খান্দি, মথাউৰি বান্ধি জলসিঞ্চনৰ উপযুক্ত ব্যৱস্থা কৰি পতিত মাটিক খেতিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰি তেওঁলোকে প্ৰথমাৱস্থাত ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক আন্তঃগাঁঠনি গঢ়ি তুলিছিল। যোড়শ শতিকাৰ আহোম ৰজা [[ছুক্লেনমুঙ]]ৰ শাসন কালত মুদ্ৰাৰ প্ৰচলন আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে পাইক প্ৰথাৰ অৱসান হোৱা নাছিল। সোতৰ শতিকাত আহোম ৰাজ্যই পশ্চিমৰ [[কোচ ৰাজ্য]] আৰু [[মোগল সাম্ৰাজ্য]]ৰ কিছু অংশ নিজৰ অধীন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইয়াৰ পাছতহে আহোম ৰাজ্যত [[ৰাজহ-ব্যৱস্থা]]ৰ সূত্ৰপাত হয় আৰু ইয়াক নিজৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি সাল-সলনি ঘটাই প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ==আহোম প্ৰশাসন== {{Main|স্বৰ্গদেউ|বুঢ়াগোহাঞি|বৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰবৰুৱা|বৰফুকন}} ===স্বৰ্গদেউ আৰু পাত্ৰমন্ত্ৰীসকল=== আহোম ৰজাসকল মং মাওৰ পৰা অসমলৈ অহা প্ৰথম ৰজা [[চুকাফা]]ৰ বংশধৰ আছিল। তেওঁক "[[স্বৰ্গদেউ]]" ([[টাই ভাষা]]: ''চাও-ফা'') বুলি কোৱা হৈছিল। সাধাৰণতে উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰেই ৰজাৰ বাছনি হৈছিল, কিন্তু পৰিস্থিতি সাপেক্ষে মন্ত্ৰীসকলে ("ডাঙৰীয়া") আন আন কোনো বংশধৰক বাছনি কৰিছিল বা অধিষ্ঠিত ৰজাকো সলাব পাৰিছিল। '''ডাঙৰীয়াসকল''': ৰাজ্যশাসনত সহায় কৰিবলৈ [[চুকাফা]]ই দুজন গোহাঁই পাতিছিল: [[বুঢ়াগোহাঞি|বুঢ়াগোহাঁই]] আৰু [[বৰগোহাঞি|বৰগোহাঁই]]। ১২৮০ চনত তেওঁলোকক শাসনৰ বাবে স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল দিয়া হৈছিল। বুঢ়াগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰে শদিয়া আৰু গেৰেলুৱা নদীৰ মাজত, আৰু বৰগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল পশ্চিমফালে বুৰৈ নদীলৈকে।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=42}}</ref> সেই অঞ্চলৰ "পাইক"সকলৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ পূৰ্ণ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। উচ্চ আহোম পৰিয়ালৰ লোকেৰে তেওঁলোকৰ পদ পূৰণ কৰা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ পদৰ বাবে উপযুক্ত ৰাজকোঁৱৰ মন্ত্ৰীপদৰ বাবে উপযুক্ত নাছিল, আৰু তাৰ ওলোটাটোও। ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] ৰজাই [[বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঁই]] বুলি তৃতীয় মন্ত্ৰীপদ এটাৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁৰ শাসিত অঞ্চল আছিল আন দুজন গোহাঁইৰ মাজত। '''ৰাজকৰ্মীসকল''': [[চুচেংফা|প্ৰতাপ সিংহ]]ই ৰজাৰ প্ৰতক্ষ্য অধীনস্থ দুটা পদৰ সৃষ্টি কৰে: [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]। এজন সামৰিক আৰু ন্যায়িক মুৰব্বী হিছাপে কাম কৰা বৰবৰুৱাৰ অধীনত আছিল কলিয়াবৰৰ পূবে থকা অঞ্চল। তেওঁ ব্যক্তিগত কামৰ বাবে পাইকৰ এটা কম অংশহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিছিল। বৰফুকন কলিয়াবৰৰ পশ্চিমৰ অঞ্চলত সামৰিক আৰু অসামৰিক নিয়ন্ত্ৰণৰ দায়িত্বত আছিল আৰু পশ্চিমে স্বৰ্গদেউৰ পৰিচালক হিছাপে কাম কৰিছিল। '''পাত্ৰ মন্ত্ৰীসকল''': পাঁচটা পদে "পাত্ৰ মন্ত্ৰী"ৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। চুপিম্‌ফাৰ (১৪৯২-১৪৯৭) দিনৰ পৰা তাৰে এজন পাত্ৰ মন্ত্ৰীক "ৰাজমন্ত্ৰী" বা "বৰপাত্ৰ" ([[টাই ভাষা]]ত "চেংলুং") পতা হয় যি জকাইচুক গাঁৱৰ এহেজাৰ অতিৰিক্ত পাইকৰ সেৱাৰ লগতে আন আন ক্ষমতা লাভ কৰিছিল। ===আন বিষয়ববীয়াসকল=== [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]ৰ সামৰিক আৰু ন্যায়িক দায়িত্ব আছিল আৰু তেওঁলোকক দুখন বেলেগ বেলেগ "ফুকন"ৰ "চ'ৰা"ই সহায় কৰিছিল। বৰফুকনৰ "চ'ৰা" বহিছিল গুৱাহাটীত আৰু বৰবৰুৱাৰ "চ'ৰা" বহিছিল ৰাজধানীত। তদাৰকী বিষয়াসকলক "বৰুৱা" বুলি কোৱা হৈছিল। বিষয়াসকলৰ ভিতৰত ফুকনৰ পদ আছিল সৰ্বোচ্চ ক্ষমতাসম্পন্ন। তেওঁলোকৰ ছজন মিলি বৰবৰুৱাৰ পৰিষদ গঠন কৰাৰ লগতে নিজৰ নিজৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল। এহেজাৰ মানুহ লৈ ৰাজ নাৱৰ তদাৰক কৰা নৌবৈছা ফুকন, ভিতৰুৱাল ফুকন, ন ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, ডেকা ফুকন আৰু নেওগ ফুকনে ফুকনৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। বৰফুকনৰ তলতো তলতীয়া ফুকনৰ এখন পৰিষদ আছিল। তাৰ ভিতৰত আছিল ছয় হেজাৰ পাইকৰ দায়িত্বত থকা পানী ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, নেক ফুকন আৰু দুজন চুতীয়া ফুকন। বিছজনমান বৰুৱাৰ ভিতৰত আছিল ভাণ্ডাৰী বৰুৱা বা কোষাধক্ষ্য, ৰাজকীয় দোলাৰ দায়িত্বত থকা দুলীয়া বৰুৱা, শাস্তিৰ দায়িত্বত থকা চৌদাং বৰুৱা, ৰূপাঙ্কনৰ দায়িত্বত থকা খনিকৰ বৰুৱা, সোণাদাৰ বৰুৱা যি অলঙ্কাৰৰ কাম-কাজ চাইছিল, ৰাজ পৰিয়ালৰ চিকিৎসাৰ দায়িত্বত থকা বেজ বৰুৱা, জীৱ-জন্তুৰ তদাৰক কৰা হাতী বৰুৱা, ঘোঁৰা বৰুৱা আদি। আন বিষয়াসকল আছিল বাৰজন ৰাজখোৱা, কেইজনমান কটকী আৰু দলৈ। ৰাজখোৱাই সৰু অঞ্চল একোটা আৰু তিনিশ পাইকৰ তদাৰক কৰিছিল। তেওঁ স্থানীয় মতানৈক্য আঁতৰ কৰিছিল আৰু ৰাজহুৱা কামৰ নিৰীক্ষণ কৰিছিল। কটকীয়ে বিদেশী ৰাজ্য আৰু পাহাৰীয়া জনজাতিৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰাৰ লগতে ৰাজকীয় নথি লিখিছিল। দলৈসকলে জ্যোতিষবিজ্ঞান চৰ্চা কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ কামৰ বাবে তাৰিখ তথা সময় নিৰূপণ কৰিছিল। ===শাসক=== ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যই নিৰ্দিষ্ট অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ পাইছিল। তেওঁলোকক "ৰজা" বোলা হৈছিল। * ''চাৰিং ৰজা'': স্বৰ্গদেউৰ আপাত উত্তৰাধিকাৰী। তেওঁক বুঢ়ীদিহিং নদীৰ সোঁপাৰে জয়পুৰৰ ওচৰত স্থাপন কৰা হৈছিল। * ''টিপাম ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত দ্বিতীয়জন। * ''নামৰূপ ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত তৃতীয়জন। তলখাপৰ পদত থকা ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যক "মেল" নামৰ অঞ্চলসমূহ দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক "মেলদঙীয়া" বা "মেলখোৱা ৰজা" বোলা হৈছিল। তাতোকৈ তলৰ পদত আছিল "মেলডঙীয়া গোহাঁই"। তাৰ ভিতৰত আছিল "মাজুমেলীয়া গোহাঁই" আৰু "সৰুমেলীয়া গোহাঁই"।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> ৰাজপৰিয়ালকো নিৰ্দিষ্ট "মেল" দিয়া হৈছিল। ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত তেনে মেল বাৰখন হৈছিল। তাৰ ভিতৰত সকলোতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল বৰৰাণীক দিয়া "ৰাইডঙীয়া মেল"।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> পূৰ্বে সামৰিক দায়িত্বত থকা কিছুমান বিষয়াক নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক গোহাঁই বাবৰ উপযুক্ত পৰিয়ালৰ পৰা নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। * ''শদিয়া খোৱা গোহাঁই'': ১৫২৩ চনত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] জয়ৰ পিছত লাভ কৰা অঞ্চলসমূহ শদিয়াৰ পৰা চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''মৰঙী খোৱা গোহাঁই'': ধনশিৰি নৈৰ পশ্চিমে নগা অঞ্চলৰ লগত লাগি থকা ঠাই চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''সলাল গোহাঁই'': [[বৰফুকন]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[গুৱাহাটী]]লৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ পিছত [[নগাঁৱ]]ৰ এক বৃহৎ অংশ আৰু চাৰিদুৱাৰৰ কিছু অংশৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্বত আছিল। * ''কাজলিমুখীয়া গোহাঁই'': বৰফুকনৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। কাজলিমুখ চোৱাচিতা কৰাৰ লগতে জয়ন্তীয়া আৰু ডিমৰুৱাৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> * ''জাগীয়াল গোহাঁই'': বৰবৰুৱাৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। নগাঁৱৰ জাগীৰ প্ৰশাসন চম্ভালাৰ লগতে সাতজন জনজাতীয় মুৰব্বী "সাত ৰজা"ৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল। <ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> তলখাপৰ ৰাজবিষয়াক ৰাজখোৱা বোলা হৈছিল। তেওঁলোকৰ মাজত আছিল: * বচা * দৰং * চলাগুৰি * অভয়পুৰ পৰাধীন ৰজা বা সমন্তসকলকো "ৰজা" বুলি কোৱা হৈছিল। ৰাণী অঞ্চলৰ ৰজাৰ বাহিৰে সকলোৱে বাৰ্ষিক কৰ পৰিশোধ কৰিছিল। প্ৰয়োজন হোৱা সময়ত পাইক আৰু আন সম্পদ এইসকল ৰজাই যোগাৰ কৰি দিব লাগিছিল। * দৰং ৰজাই পিছৰ যুগৰ দৰং জিলাৰ অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক আছিল [[কোচ ৰাজবংশ]]ৰ সেনাপতি [[চিলাৰায়]]ৰ পৰিনাতি সুন্দৰ নাৰায়ণৰ বংশধৰ। * ৰাণী * বেলতলা ৰজাই গুৱাহাটীৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক [[চিলাৰায়]]ৰ নাতি গজ নাৰায়ণৰ বংশধৰ আছিল। * লুকী * বৰদুৱাৰ * ডিমৰুৱা * তপকুচী ===পাইক প্ৰথা=== {{details|পাইক প্ৰথা}} <!-- The Ahom kingdom was dependent on the [[Paik system]], a form of [[corvee labor]]. Every common subject was a ''paik'', and four ''paiks'' formed a ''got''. At any time of the year, one of the ''paiks'' in the ''got'' rendered direct service to the king, as the others in his ''got'' tended to his fields. The Paik system was administered by the Paik officials: Bora was in charge of 20 ''paiks'', a Saikia of 100 and a Hazarika of 1000. --> '''পাইক প্ৰথা''' [[আহোম সাম্ৰাজ্য|আহোমসকলৰ ৰাজত্ব কাল]]ত প্ৰচলিত এক প্ৰথা আছিল। বিশ্বাস কৰা হয় যে, এই প্ৰথাটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াত প্ৰচলিত আছিল। আহোমসকল ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[অসম]]লৈ অহাৰ পিছত এই প্ৰথাৰ প্ৰচলন কৰে। এই প্ৰথাটোকে ১৬০৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই কিছু সাল-সলনি কৰি নতুনকৈ প্ৰচলন কৰে। বিজ্ঞসকলে মত প্ৰকাশ কৰে যে, এই পাইক প্ৰথাই আহোমসকলৰ পতনৰ মূল কাৰণ আছিল। আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজবংশীয় লোক, পুৰোহিত, উচ্চ বৰ্গৰ জাতি অথবা দাস সকলৰ বাদ দি পোন্ধৰৰ পৰা পঞ্চাশ বছৰ বয়সীয়া সকলো পুৰুষকেই ''পাইক'' বোলা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত প্ৰায় ১৭১৪ খ্ৰীষ্টাব্দত মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৯০% শতাংশ লোক এই শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই প্ৰথা অনুসৰি অসমৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক মানুহবিলাকক কিছুমান খেলত বিভক্ত কৰা হৈছিল। প্ৰতি খেলৰে নাও তৈয়াৰ কৰা, নাও সজা, গৃহ নিৰ্মাণ কৰা, ৰচদ যোগান ধৰা, আলি-পদূলি নিৰ্মাণ কৰা, ৰাজহ তোলা, হাতী ধৰা, শেন চোৱা, হাবি-বন পৰিদৰ্শন কৰা আদি বিভিন্ন কৰ্ম আছিল। খেলবিলাকৰ ওপৰত [[ফুকন]], [[বৰুৱা]], [[ৰাজখোৱা]] প্ৰভৃতি আছিল। ==মাটিৰ জোখ-মাখ== [[গদাধৰ সিংহ]]ই স্বৰ্গদেউ হোৱাৰ পূৰ্বে কামৰূপত লুকাই থকা কালত মোগলৰ ভূমি জোখাৰ প্ৰণালীৰ লগত পৰিচিত হৈছিল। মোগলৰ লগত যুদ্ধ শেষ হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ নিজৰ ৰাজ্যতো তেনে প্ৰণালী আৰম্ভ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। এই কামৰ বাবে কোচবিহাৰ আৰু বঙ্গৰ পৰা জৰীপকাৰী মানুহ অনা হৈছিল। প্ৰথমতে শিৱসাগৰত জৰীপ আৰম্ভ কৰা হয়, কিন্তু গদাধৰ সিংহৰ মৃত্যুলৈকে সেয়া শেষ নহ'ল। তাৰপিছত [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত নগাঁৱত জৰীপৰ কাম আৰম্ভ হয়। বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতে এই কামত ১২ ফুট (৩.৭ মিটাৰ) দৈৰ্ঘ্যৰ "নাল" বা বাঁহেৰে মাটি এটুকুৰাৰ চাৰিওদিশ জোখা হৈছিল আৰু মাটিকালি গণনা কৰা হৈছিল। মাটিৰ একক আছিল "লোচা" বা ১৪৪ বৰ্গফুট (১৩.৪ বৰ্গমিটাৰ) আৰু ১৪৪,০০ বৰ্গফুট (১,৩৪০ বৰ্গমিটাৰ) অঞ্চলক "বিঘা" বুলি কোৱা হৈছিল। চাৰি বিঘাই হৈছিল এক "পূৰা"। আধুনিক যুগতো অসমত এনে প্ৰণালী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==বিষয়বাবৰ শ্ৰেণী== তৃতীয় আহোম ৰজা চুবিন্‌ফাই (১২৮১-১২৯৩) আহোমৰ অভিজাত সাতটা বংশক "সাতঘৰীয়া আহোম" নাম দিয়ে। ইয়াৰে প্ৰথমটো বংশ আছিল ৰজাৰ। দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় বংশ আছিল ক্ৰমে বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁইৰ। শেষৰ চাৰিটা বংশ আছিল আহোম পুৰোহিত শ্ৰেণী "দেওধাই", "মহন", "বাইলুং" আৰু "চিৰিং"। পিছলৈ এই পদ্ধতি বিস্তাৰ কৰা হয়। ৰজা কেৱল প্ৰথম পৰিয়ালতহে থাকিব পাৰিছিল; বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁই কেৱল দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় পৰিয়ালত। নামনি অসমৰ প্ৰশাসক চুতীয়া জনগোষ্ঠীয় আছিল। আনহাতে বৰবৰুৱাসকল আছিল মৰাণ, কছাৰী, চিৰিং আৰু খামটি সম্প্ৰদায়ৰ।<ref>"Most of the Borbaruas were selected from Moran, Kachari, Chiring and Khamti families. The office of the Governor general, lower Assam, was appointed from a Chutiya family."{{Harvcol|Gogoi|2006|p=9}}</ref> পিছলৈ নগা, মিচিং আৰু নৰা লোক "বাইলুং" গোটত সুমায়। এইসকল মাটি থকা উচ্চখাপৰ আৰু পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ লোকে কোনো কৰ দিব নালাগিছিল। "আপাইকন চমুৱা"সকল "খেল"ৰ পৰা মুক্ত আছিল আৰু কেৱল ধনেৰে কৰ দিব লাগিছিল। কলা, সাহিত্যত পাৰ্গতালি থকা "পাইকন চমুৱা"সকলে কৰৰ বাবদ নিজৰ কামেৰে খাটিছিল। "কন্ৰী পাইক"সকলে শাৰিৰীক শ্ৰম কৰিছিল। আটাইতকৈ তলত আছিল "লিক্‌চৌ", "বান্দী-বেটী" আৰু তেনে কাম কৰা লোকসকল। শ্ৰেণীবোৰ অৱশ্যে সদায় ধৰাবন্ধা নাছিল। [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই একেবাৰে তলখাপৰ পৰা আহি [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ দিনত দিনত প্ৰথম [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ লাভ কৰিছিল। ==সমৰ সজ্জা== যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বে আহোমসকলে ''ট্ৰেন'' নামৰ এক উপাস্য দেৱতাৰ পূজা অনুষ্ঠিত কৰিছিল। আহোম সকলৰ স্থলসেনাৰ বিভাগটোৰ লগতে এটা নৌসেনা বিভাগো আছিল। স্থলযুদ্ধৰ মূল সেনাপতি গৰাকীক ''ফুকন'' আৰু নৌসেনা বিভাগৰ সেনাপতি গৰাকীক ''পানী ফুকন'' খিতাপ দিয়া হৈছিল। সেনাপতিৰ তলৰ সেনাপতি কেইগৰাকীক ''বৰ নেওগ'' আৰু ''নেওগ'' হিচাবে জনা গৈছিল। যুদ্ধলৈ যাওঁতে আহোমে সেনাবাহিনীয়ে কেইগৰাকী মান পণ্ডিত লগত লৈ গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত বেজবৰুৱা, বাইলুং, দেওধাই আদিয়ে প্ৰধান। বেজবৰুৱা সকলে সাধাৰণতে যুদ্ধত আহত সৈনিক সকলৰ চিকিৎসা কৰিছিল আনহাতে বাইলুং, দেওধাই আদি সকলে গণকৰ কাম কৰিছিল। কোন দিশৰ পৰা কেনেকৈ আক্ৰমণ কৰিব লাগে, অথবা কোন দিশৰপৰা শত্ৰুৱে আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি ইত্যাদিৰ কথা গণক সকলে গণনা কৰি উলিয়াইছিল। প্ৰয়োজন সাপেক্ষে আহোম ৰাজদৰবাৰৰ মুখ্য বিষয়াসকল যেনে বৰফুকন, বৰবৰুৱা আদিয়েও যুদ্ধক্ষেত্ৰত গৈ যুদ্ধ কৰিছিল। কেতিয়াবা স্বৰ্গদেউয়েও নিজেই গৈ যুঁজিছিল। প্ৰধান বিষয়াসকলে মূলতঃ হাতীৰ পিঠিত উঠি যুদ্ধ কৰিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত কোনো আহোম সৈন্য যুদ্ধ আধাতে এৰি পলাই সাৰিব নোৱাৰিছিল। সেয়া লাগিলে সেনাপতিয়েই হওক অথবা সৈন্যয়েই হওক। এওঁলোকক কঠোৰতম শাস্তি বিহা হৈছিল। আন আন সেনাসকলৰ সন্মুখত এওঁলোকক হত্যা কৰা হৈছিল যাতে ভৱিষ্যতে আন সেনাসকল যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ পৰা পলায়ন কৰিবলৈ সাহ নকৰে। ===যুদ্ধ সামগ্ৰী=== প্ৰথমাৱস্থাত আহোমসকলে যুদ্ধত কাঁড়, হেংদান, দা, যাঠি আদি অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আগ্নেয় অস্ত্ৰৰ আৱিষ্কাৰ প্ৰথম চীনত নৱম শতিকাত হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Lorge |first=Peter A. |title=The Asian Military Revolution: From Gunpowder to the Bomb |url=https://archive.org/details/asianmilitaryrev0000lorg |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |date=2008 |isbn=978-0-521-60954-8 |page=[https://archive.org/details/asianmilitaryrev0000lorg/page/32 32]}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম সকলে আগ্নেয় অস্ত্ৰ চীনা আৰু মান সকলৰ পৰা ব্যৱসায়ৰ মাধ্যমে লাভ কৰিছিল।<ref>"...the Ahoms encountered through trade with the Burmese and Chinese,..." {{Cite journal |last=Rajguru |first=Nayan |title=The Ahom Kingdom: Statecraft, Military Innovation and Its Role in South Asian History |journal=International Journal of History |volume=5 |issue=2 |pages=315–318 |date=2023 |issn=2706-9109 |url=https://www.historyjournal.net/article/330/6-2-68-918.pdf |publisher=International Journal of History |language=en |access-date=2026-07-04 |page=316}}</ref> টাই সকলে আগ্নেয় অস্ত্ৰ সমূহক আহোম ভাষাত কঙ লুং (𑜀𑜨𑜂𑜫 𑜎𑜥𑜂𑜫) আৰু শান ভাষাত কং ফাই (တူၼ်းၸၢပ်ႈ) বুলি কৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=22}}</ref> ১৩৯৭ চনত টাই সকলৰ শাসক চি-লুন-ফাই চীনা সৈনিকৰ দ্বাৰা আগ্নেয় অস্ত্ৰৰ সংস্পৰ্শত আহিছিল।<ref>"..They were familiar with cannons and guns. Si Lun-fa was pleased with their abilities...." {{Cite journal |last=Fernquest |first=Jon |title=Crucible of War: Burma and the Ming in the Tai Frontier Zone (1382–1454) |journal=SOAS Bulletin of Burma Research |volume=4 |issue=2 |pages=1–138 |date=2006 |publisher=School of Oriental and African Studies |url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs4/SBBR4.2-Fernquest.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=47}}</ref> উল্লেখযোগ্য যে আহোম ৰাজ্যই আন টাই ৰাজ্যসমূহৰ সৈতে, ঘনিষ্ঠ ৰাজনৈতিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল যত আগ্নেয় অস্ত্ৰৰ ব্যৱহাৰ উল্লেখিত পোৱা যায়।<ref>{{Cite journal |last=Phukan |first=J. N. |title=Relations of the Ahom Kings of Assam with Those of Mong Mao (in Yunnan, China) and of Mong Kwang (Mogaung in Myanmar) |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=52 |pages=888–893 |date=1991 |publisher=Indian History Congress |issn=2249-1937 |jstor=44142722 |url=https://www.jstor.org/stable/44142722 |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}}</ref> আহোম যুগত যুদ্ধ আদিত ঘাইকৈ ব্যৱহৃত হোৱা কেইবিধ মান হিলৈ আছিল বৰহিলৈ, তোৱা, জুমুৰী, তৱকী, গঠীয়া, হলঙি, চুটিয়া হিলৈ, পোটকটা হিলৈ, চেঙা হিলৈ, খঁৰা হিলৈ।<ref>[http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE আসামীছ অনলাইন] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230412041546/http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE |date=2023-04-12 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ তাৰিখ- ৩ জুন, ২০১২</ref> অসমৰ কেইখনমান নিৰ্দিষ্ট স্থানত যুদ্ধৰ সামগ্ৰী সমূহ তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰোপৰি বোমা বাৰুদত ব্যৱহৃত খাৰ নিৰ্মাণতো আহোম সকল আগৰণুৱা আছিল। এই খাৰবোৰ নিৰ্মাণৰ তদাৰক কৰিছিল এগৰাকী আহোম বিষয়াই যাক ''খাৰঘৰীয়া ফুকন'' হিচাবে জনা গৈছিল। [[File:আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী.jpg|thumb|আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী]] ==আৰু চাওক== * [[আহোম ৰাজবংশ]] * [[পাইক প্ৰথা]] ==টোকা== {{reflist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{refbegin}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Jahnabi | title=Agrarian system of medieval Assam | publisher=Concept Publishing Company, New Delhi | year=2002}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Lila | title=The History of the system of Ahom administration | publisher=Punthi Pustak, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Nitul Kumar | title=Continuity and Change among the Ahoms |publisher=Concept Publishing Company, Delhi | year=2006}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Padmeshwar | title=The Tai and the Tai kingdoms | publisher=Gauhati University, Guwahati | year=1968}} * {{Citation| surname=Guha | given=Amalendu | title=Medieval and Early Colonial Assam: Society, Polity and Economy | publisher=K.P. Bagchi & Co, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| last = Guha| first = Amalendu| title = The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)| journal = Social Scientist| volume = 11 |pages = 3–34| date = December 1983| year = 1983| doi = 10.2307/3516963| issue = 12| jstor = 3516963 }} *{{Citation| surname=Kakoty | given=Sanjeeb | title=Technology, Production and Social Formation in the Evolution of the Ahom State | publisher=Regency Publications, New Delhi | year=2003}} *{{cite book |last=দেওধাই ফুকন,বৰুৱা |first=বি,এন এন|date=১৯৬৪|title= আহোম লেগজিকন |publisher=ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ, অসম চৰকাৰ|isbn= |chapter= |page=|url= |language=[[আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া]]}} *{{Citation|last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}} *{{Citation|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://supriyadutta.in/ahom-v2/ 600 years of Ahom Kingdom, DATA NARRATIVE STORY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210619160124/http://supriyadutta.in/ahom-v2/ |date=2021-06-19 }} * [http://coinindia.com/galleries-assam.html আহোম ৰাজত্বত প্ৰচলিত কেইটামান মূদ্ৰা] {{coord|26|55|59|N|94|44|53|E|source:kolossus-svwiki|display=title}} {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:টাই ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:এছিয়াৰ পূৰ্বৰ ৰাজতন্ত্ৰ]] 2z3l0276x85uysymnl3yx5m9zo1jwnb 0 4698 651724 651511 2026-11-09T14:10:34Z Pranamikaadhikary 27435 /* বিষয়বস্তু */ 651724 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ}} [[File:RAM BIJOY ANKIA NAAT11.jpg|thumb|ৰাম বিজয় নাটৰ দৃশ্য]] [[File:Entry of a demon king in a "Bhaona" in Assam.webm|thumb|অংকীয়া নাটত অসুৰৰ প্ৰৱেশ]] মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ|মাধৱদেৱে]] পৌৰাণিক আখ্যানৰ ভিত্তিত [[ব্ৰজাৱলী ভাষা]]ত ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''অংকীয়া নাট''' বোলে। মহাপুৰুষ দুজনাই তেওঁলোকে ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''নাট''', '''যাত্ৰা''' বা '''নৃত্য''' বুলিছিল। পৰৱৰ্তী কালত বৈষ্ণৱ ভকতসকলে ইয়াক 'অংকীয়া নাট' বুলি নামকৰণ কৰে যদিও আংগিকৰ ফালৰ পৰা [[মাধৱদেৱ]]ৰ নাটসমূহক [[ঝুমুৰা]]ও বোলা হয়। গুৰু দুজনাই লিখা নাটক 'অংকীয়া ভাওনা' বুলি কোৱা হয়। [[ভাওনা]] শব্দৰ প্ৰকৃত অৰ্থ 'ভাও দি দেখুওৱা কাৰ্য'। অংকীয়া নাটৰ অভিনয়ক ভাওনা বোলা হয়। পৰৱৰ্তীকালত বধকাব্যসমূহ আৰু আন আন সত্ৰাধিকাৰ-মহন্তই লিখা নাটৰ অভিনয়কো ভাওনা বোলা ৰীতি প্ৰচলিত হ’ল। খ্ৰীষ্টিয় পঞ্চদশ শতিকাৰ দ্বিতীয়ভাগত শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰ‌ৱৰ্তিত ধৰ্মীয় তথা জনপ্ৰিয় মনোৰঞ্জনৰ মাধ্যম অংকীয়া নাট ভাওনাই হ’ল অসমীয়া নাট্য ইতিহাসৰ প্ৰথম নিদৰ্শন। তাৰ আগতে প্ৰাচীন [[কামৰূপ]]ৰ কোনো কোনো বিদ্যোৎসাহী আৰু কলাপ্ৰেমী ৰজাৰ ৰাজসভাত নৃত্য, গীত, অভিনয়ৰ অনুশীলন হৈছিল বুলি জনা যায় যদিও সেইসমূহৰ কোনো নিদৰ্শন পো‌ৱা নাযায়।<ref name=sarma>অসমীয়া নাট্য সাহিত্য, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]</ref> == নামৰ উৎস আৰু সংস্কৃত নাটৰ প্ৰভাৱ == [[File:মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, পাটবাউসী সত্ৰ, বৰপেটা.jpg|thumb|মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]], বৰপেটা]] [[File:কাঠৰ মুখা.jpg|thumb|ভাওনাত ব্যৱহাৰ কৰা শংকৰদেৱৰ দিনৰ কাঠৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]]ত সংৰক্ষিত]] বুৎপত্তিগত অৰ্থৰ ফালৰ পৰা চালে দেখা যায় যে অংকীয়া নাটৰ অৰ্থ 'একাংকিকা নাটক'। কিন্তু মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱ আৰু তেখেতৰ প্ৰিয় শিষ্য মাধ‌ৱদেৱে তেখেতসকলৰ নাটসমূহক 'নাট', 'নাটক' বা 'যাত্ৰা' আদি নামেৰেহে অভিহিত কৰিছিল। 'অংকীয়া নাট' শব্দটি তুলনামূলক ভাৱে আধুনিক শব্দ। নাট বুজো‌ৱা শব্দ 'অংক'-ৰ লগত 'ঈয়া' প্ৰত্যয় লগলগাই পিছৰ কালৰ [[নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্ম|বৈষ্ণ‌ৱ সমাজে]] এই শব্দক [[বিশেষণ]] ৰূপত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়।<ref name=sarma/> এই শব্দ সৰ্বপ্ৰথমে ব্যৱহৃত হয় গুৰুদুজনাৰ অন্যতম শিষ্য [[দৈত্যাৰি ঠাকুৰ]] আৰু [[ৰামচৰণ ঠাকুৰ]]ৰ দ্বাৰা ৰচিত [[চৰিত পুথি]]ত।<ref name="pathak">Ankiyanat : A Tradition of pride.(Article)-- Dr. Dayananda Pathak</ref> গুৰুদুজনাৰ দ্বাৰা ৰচিত নাটসমূহৰ লিখিত পাঠক অংকীয়া নাট আৰু সেই পাঠসমূহৰ নাট্য প্ৰদৰ্শনক অংকীয়া ভাওনা বা ভা‌ৱনা বুলি কো‌ৱা হয়। 'অংকীয়া' শব্দৰ ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে ভিন্ন জনে ভিন্ন মত পোষণ কৰা দেখা যায়। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ই, “আমাৰ ভাওনাত আঙ্গিক অভিনয়ই ঘাই, সেই দেখি 'অঙ্গ' শব্দৰ পৰাই 'অংক' শব্দটো উদ্ভূত হো‌ৱা সম্ভ‌ৱ” বুলি মত পোষণ কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]ই তেওঁৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎপত্তি আৰু বৈশিষ্ট্য' নামৰ প্ৰ‌ৱন্ধত উল্লেখ কৰিছে, “…মহাপুৰুষ দুজনৰ নাটত যি কলা কৌশল আৰু ভাষা প্ৰয়োগ হৈছিল পিছৰ নাট লিখোঁতাসকলে তাৰপৰা ভালেখিনি ফালৰি কাটি গৈছিল। ব্ৰজা‌ৱলী পৰিহৃত হ’ল, নান্দীশ্লোক, ভটিমা আদিও নোহো‌ৱা হ’ল। গতিকে মহাপুৰুষ দুজনৰ নাট বা সেই সাঁচত ঢলা নাটসমূহক পিছৰ নাটৰ পৰা পৃথক কৰি দেখু‌ৱাবৰ নিমিত্তে 'অংকীয়া নাট' বুলিবলৈ ধৰে।”<ref name=sarma/> শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰদৰ্শিত সৰ্বপ্ৰথম নাট বা ভাওনা আছিল '[[চিহ্ন-যাত্ৰা]]'; এই চিহ্নযাত্ৰা পৰিবেশনৰ বাবে গুৰুজনাই সাত বৈকুণ্ঠৰ চিত্ৰপট অংকন কৰিছিল। এই কথাকে ভিত্তি হিচাপে লৈ 'সন্তাৱলী' নামৰ চৰিত গ্ৰন্থত অংকীয়া শব্দৰ ব্য‌ৱহাৰ সম্পৰ্কে কো‌ৱা হৈছে এইদৰে, “অংকিত কৰিলা দেখি অংকীয়া যে নাম”। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে তেওঁৰ 'সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতক সমৰ্থন কৰি কয়, “উক্ত (সন্তা‌ৱলী) পুথিৰ মতে 'অংকীয়া' শব্দৰ অৰ্থ হ’ল নাটকত অভিনেতা সকলক ৰং বৰণ সানি প্ৰবেশ কৰো‌ৱা বা বিভিন্ন প্ৰকাৰে চিত্ৰপট আঁকি (পাৰিষদ সকলক চিত্ৰত চিত্ৰিত কৰি দেখু‌ৱাই) চোঁ-মুখা সাজি অংকণ কৰি দৰ্শক সকলক দেখুউ‌ৱাৰ কাৰণে 'অংকীয়া' নাম পালে। অংকীয়া নাটকৰ মূল উৎস বা ভেটি হ’ল 'চিহ্নযাত্ৰা'। অংক শব্দটো‌ৱে এই অৰ্থত অংকণ কৰা বুজাইছে। … 'চিহ্নযাত্ৰা' কালত যিবিলাক মুখা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু চিত্ৰত যিবিলাক ব্যক্তিক চিত্ৰিত কৰা হৈছিল, সিয়েই পিছত অংকীয়া নাম পায় আৰু উত্তৰ কালত ৰচিত বাকী 'বাৰছো‌ৱা' নাটেও 'অংকীয়া নাট' নামেৰে জনাজাত হয়।”<ref name=goswami>সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা—নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী</ref> [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] [[নাট্যশাস্ত্ৰ]]ত অংক শব্দৰ অৰ্থ হ’ল 'চিহ্ন', অৰ্থাৎ নাটকীয় কাহিনীৰ স্তৰ চিহ্নিত কৰা বিভাগ ({{Lang|en|an Act}})। গতিকে এই অংক শব্দৰ পৰাই অংকীয়া শব্দৰ সৃষ্টি হৈছে বুলি মত পোষণ কৰে কোনো কোনো পণ্ডিতে। তেওঁলোকে কয় যে “অংক মাত্ৰ যাৰ আছে, সেয়ে অংকীয়া”। নাট্যশাস্ত্ৰত দহ প্ৰকাৰৰ [[নাটক]] বা ৰূপকৰ উল্লেখ আৰু বি‌ৱৰণ আছে। সেয়া হ’ল: 'নাটক', 'প্ৰকৰণ', 'সম‌ৱকাৰ', 'ঈহমৃগ', 'ডিম', ‌'ৱ্যয়োগ', 'অংক' বা 'উৎসৃষ্টিকাঙ্ক', 'প্ৰহসণ', 'ভাণ' আৰু ‌'ৱিথি'।<ref name=ghosh>The Natyashastra—(Trans. & Ed.)- Dr. Manomohan Ghosh</ref> এই দহৰূপক বা দশৰূপক বা দহ প্ৰকাৰৰ নাটক (ৰূপক)-ৰ অন্তৰ্গত অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক নামৰ ৰূপক বিধৰ পৰা 'অংক' আৰু "অংকীয়া" অভিধাদুটি আহিব পাৰে বুলিও কোনো কোনো পণ্ডিতে ক’ব খোজে। কিন্তু অংকীয়া নাটত মাত্ৰ এটাহে অংক থকাৰ বাহিৰে অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক ৰূপক বিধৰ লগত ইয়াৰ আন কোনো অন্তৰংগ সাদৃশ্য বিচাৰি পো‌ৱা নাযায়<ref name=chaliha>শংকৰী সাহিত্যৰ সমীক্ষা- (সম্পা:)-ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> ==সংস্কৃত নাটৰ সৈতে পাৰ্থক্য== [[File:Gayan Bayan 1.jpg|thumb|]] [[File:Khol Badan.jpg|thumb|]] শংকৰদেৱে সংস্কৃত নাটৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ অংকীয়া নাট ৰচনা কৰিছিল বুলি কোৱা হয় যদিও অংকীয়া নাটৰ আংগিক সংস্কৃত নাটৰ লগত নিমিলে। অংকীয়া নাট আছিল সৰ্বসাধাৰণ ৰাইজৰ মনোৰঞ্জন আৰু ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে; আনহাতে সংস্কৃত নাট ৰাজকীয় পৰিৱেশত বা আভিজাত্য পৰিৱেশত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল আৰু ই আছিল কেৱল আভিজাত্য, ধনাঢ্য শ্ৰেণীৰ মনোৰঞ্জনৰ আহিলা। ইয়াৰ উপৰি সংস্কৃত নাট আৰু অংকীয়া নাটৰ কেইটামান বিশেষ পাৰ্থক্য দেখা যায়। অংকীয়া নাটৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত নাট্যশাস্ত্ৰৰ প্ৰভা‌ৱ সুস্পষ্ট ভাবে দেখা যায়। অংকীয়া ভাওনাত সূত্ৰধাৰৰ উপৰিও 'পূৰ্বৰঙ্গ' (আমাৰ ধেমালি), 'নান্দী', 'প্ৰৰোচনা', 'প্ৰস্তা‌ৱনা', 'ভৰত বাক্য'ৰ অনুৰূপ 'মুক্তি-মঙ্গল ভটিমা' আদি বিভিন্ন দিশত নাট্যশাস্ত্ৰৰ নীতি-নিয়ম বহুপৰিমাণে মানি চলা হয়। অংকীয়া নাটত এটাই মাত্ৰ অংক থাকিলেও তাত নাট্যশাস্ত্ৰত বৰ্ণিত 'অ‌ৱস্থা' (নাটকীয় ঘটনাৰ স্তৰ), 'সন্ধি' (বিভিন্ন নাটকীয় ঘটনা বা পৰিস্থিতিৰ সংযোজক) আৰু 'অংক' বিভাজনৰ সম্পূৰ্ণ অ‌ৱকাশ আছে। ভক্তিৰস প্ৰধান হ’লেও নাটসমূহত নাট্যশাস্ত্ৰৰ 'ন‌ৱৰস'ৰ সকলোবোৰ ৰসেই কম বেছি পৰিমাণে আছে। সেইদৰে, অংকীয়া নাটৰ নায়ক নায়িকাও সংস্কৃত নাট্য-তত্ত্বত আলোচিত 'নায়ক-ভেদ' আৰু 'নায়িকা-ভেদ' (নায়ক আৰু নায়িকাৰ শ্ৰেণী বিচাৰ)-ৰ বিভিন্ন ভাগ-বিভাগৰ ভিতৰতে পৰে। অভিনয়ৰ ক্ষত্ৰতো 'আঙ্গিক',‌ 'ৱাচিক', 'সাত্বিক' আৰু 'আহাৰ্য' এই চাৰিওবিধ অভিনয়ৰে উপাদান অংকীয়া ভাওনাত বিদ্যমান। অবশ্যে স্থান-কাল-পাত্ৰ আৰু পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি গুৰুজনাই বহুক্ষেত্ৰতনাট্যশাস্ত্ৰৰ বিধি-নিষেধো অবাধে ভঙ্গ কৰিছে আৰু যুদ্ধ, শয়ন, ভোজন, মৃত্যু আদি দৃশ্যৰ অ‌ৱতাৰণাও কৰিছে। যি তেখেতৰ মৌলিক প্ৰতিভাৰ স্বাক্ষৰো বহন কৰিছে। তদুপৰি কো‌ৱা বাহুল্য যে শংকৰদেৱে কোনো ক্ষেত্ৰতে সংস্কৃত নাটকৰ হুবহু অনুকৰণ কৰা নাই। গতিকে, এই কথা নিশ্চয় ক’ব পাৰি যে, ভাৰতবৰ্ষৰ নাট্যপৰম্পৰাৰ মূল ভেটি নাট্যশাস্ত্ৰৰ আলমত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱৰ মৌলিক সৃষ্টিশীল সত্ত্বাৰ পৰাই এই ওপজা অংকীয়া নাট। ===সূত্ৰধাৰ=== [[File:"Sutradhar"- A unique dance style from Assam-v2.webm|thumb|সূত্ৰধাৰীৰ নৃত্য]] [[File:সূত্ৰধাৰ সূত্ৰধাৰী নৃত্য.jpg|thumb|অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ।]] [[File:Masks ofthe Lord Narasimham, 3rd incarnaation of the Lord Vishnu in mask form at Chamaguri Satra, Majuli.jpg|thumb|অংকীয়া নাটত ব্যৱহৃত নৰসিংহৰ মুখা]] সংস্কৃত নাটৰ দৰে অংকীয়া নাটতো সূত্ৰধাৰ বুলি এটা চৰিত্ৰ আছে যদিও দুয়োপ্ৰকাৰ নাটত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকা বেলেগ বেলেগ। সংস্কৃত নাটত সূত্ৰধাৰে নাটৰ আৰম্ভণিতে নান্দীশ্লোক গাই প্ৰৰোচনা আৰু প্ৰস্তাৱনাৰ শ্লোক উপস্থাপন কৰি নাটৰ পৰা বাহিৰ হয়। কিন্তু অংকীয়া নাটত সূত্ৰধাৰেই নাটখন চলাই নিয়াৰ মূল দায়িত্ব পালন কৰে। সূত্ৰধাৰে নান্দী গাই নৃত্য কৰে, নৃত্যৰ মাজেৰে নাটৰ নাম আৰু বিষয়বস্তু উপস্থাপন কৰে, চৰিত্ৰসমূহৰ পৰিচয় আৰু প্ৰৱেশ ঘোষণা কৰে আৰু কাহিনীৰ মাজত সংগতি ৰক্ষা কৰিবলৈ “আহে সভাসদ লোক’’ বুলি কাহিনী ক’ৰ পৰা ক’লৈ গতি কৰিছে বুজাই দিয়ে। যিবোৰ দৃশ্য নাটত উপস্থাপন কৰিব নোৱাৰি, তেনেবোৰ দৃশ্য সংলাপৰ মাজেৰে দৰ্শকক বুজাই দিয়ে।<ref name="অংক-১"/> ===বহুৱা আৰু বিদূষক=== সংস্কৃত নাটকত বিদূষকৰ চৰিত্ৰ একোটা থাকে। বিদূষকগৰাকীয়ে সংস্কৃত নাটত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়। অংকীয়া নাটত শংকৰদেৱে বিদূষকৰ চৰিত্ৰ পৰিৱৰ্তে সূত্ৰধাৰ আৰু কিছু চৰিত্ৰৰ যোগেৰে ধেমেলীয়া দৃশ্যৰ অৱতাৰণা ঘটাইছে।<ref name="অংক-১"/> আজিকালি উত্তৰ-শংকৰী যুগত ৰচিত নাটত পৰিৱেশনকালৰ মাজতে নাটৰ লগতে সংগতি নথকাকৈ [[বহুৱা]] প্ৰৱেশৰ ৰীতি প্ৰচলিত হৈছে। ===ভাষা=== অংকীয়া নাটৰ ভাষা ব্ৰজাৱলী। এয়া মথুৰাত ব্যৱহৃত ব্ৰজাৱলী নহয়। মৈথিলী মিশ্ৰিত মথুৰাত প্ৰচলিত ব্ৰজবুলি ভাষাৰ অনুকৰণত শংকৰদেৱে থলুৱা ভাষাৰ মিশ্ৰণ ঘটাই অসমৰ মানুহে সহজে বুজিব পৰাকৈ এটি ভাষাৰ ৰূপ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াত থলুৱা ভাষাৰ উপৰি অৱধি, ভোজপুৰী, পাৰ্চী আৰু সংস্কৃত ভাষাৰ শব্দসম্ভাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সম্ভৱতঃ ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল অসমৰ সকলো লোকে সহজে বুজিব পৰাৰ উপৰি অসমৰ বাহিৰৰ লোকেও যাতে এই ভাষা বুজিব পাৰে।<ref name="অংক-১"/> ==স্থানীয় উপাদান== [[গোৱালপাৰা]] অঞ্চলত প্ৰচলিত [[ভাৰীগান]], [[কুশান গান]], গো‌ৱালিনী-যাত্ৰা আদিয়েও অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টিত অৰিহণা যোগাইছে। অবশ্যে এইবিলাকৰ প্ৰাচীনতা সম্পৰ্কে সন্দেহৰ অ‌ৱকাশ আছে। তদুপৰি এইসমূহত নাটকীয় উপাদানো তেনেই নগণ্য।<ref name=chaliha/> সেইদৰে [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]দেৱেও অসমীয়া আৰু অনা-অসমীয়া দুয়োবিধ প্ৰভা‌ৱকে স্বীকাৰ কৰি লৈছে আৰু তেখেতৰ 'অংকীয়া নাট'ৰ ভূমিকাত মন্তব্য কৰিছে যে কাব্যশাস্ত্ৰৰ আবৃত্তি, [[ওজাপালি]]ৰ সমূহীয়া গায়ন শৈলী আৰু ভাৰতৰ আন আন অঞ্চলত প্ৰচলিত বিভিন্ন দৃষ্টি-আকৰ্ষক নাট্যানুষ্ঠানে অসমীয়া নাটকৰ পূৰ্ণ বিকাশত অৰিহণা যোগাইছে বুলি ক’ব পাৰি।<ref name=chaliha/> [[কালিৰাম মেধি]]য়ে ''অংকাৱলী''ৰ পাতনিত অনা-অসমীয়া সকলোধৰণৰ নাট্যানুষ্ঠানৰ প্ৰভা‌ৱ অস্বীকাৰ কৰি একমাত্ৰ স্থানীয় উপাদানৰ পৰা, বিশেষকৈ ওজাপালিৰ প্ৰভা‌ৱত শংকৰদেৱে অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টি কৰিলে বুলি মন্তব্য কৰিছে।<ref name=medhi>অংকা‌ৱলী—(সম্পা:)-কালিৰাম মেধি</ref> প্ৰাচীন অসমত প্ৰচলিত পুতলা নাচ, ঢুলীয়া ভাওনা, পচতি, কুশান গান, ওজাপলি আদিৰ পৰা উপাদান লৈ অংকীয়া নাট সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="অংক-১">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=পাঠক, ড° দয়ানন্দ | authorlink=অংকীয়া নাট পৰম্পৰা | year=১৯৯৭ | pages=৯৩}}</ref> ==বিষয়বস্তু== শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা অংকীয়া নাটৰ বিষয়বস্তু আছিল [[ভাগৱত]] পুৰাণ, হৰিবংশ আৰু ৰামায়ণৰ কাহিনী। বেছিভাগ নাটেই ভাগৱত পুৰাণৰ বিভিন্ন কৃষ্ণকেন্দ্ৰিক কাহিনীৰে নিৰ্মিত। শংকৰদেৱে কেৱল [[ৰাম বিজয়]] নাটখনেই ৰামায়ণৰ কাহিনীৰ এছোৱাৰে ৰচনা কৰিছিল। ==ভাৰতৰ অন্যান্য নাট্য সংস্কৃতি আৰু অংকীয়া নাট== প্ৰাচীন কালৰে পৰা ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত নাট্য-পৰিৱেশ্য কলাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়। ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত প্ৰচলিত পৰিৱেশ্য কলা যেনে [[কেৰালা]]ৰ [[কুডিয়াট্টম]], [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[যক্ষগান]], অযোধ্যাৰ [[ৰামলীলা]], [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ [[নৌটংকী]], [[তামিলনাডু]]ৰ [[ভাগৱত মেলা]], [[গুজৰাট]]ৰ [[ভৱাই]] আৰু অসমৰ অংকীয়া নাট একে বৰ্গৰে পৰিৱেশ্য কলা।<ref name="অংক-৪">{{cite book | title=শংকৰদেৱ অধ্যয়ন প্ৰসংগ | publisher=বাণী মন্দিৰ | author=দেৱগোস্বামী, কেশৱানন্দ | authorlink=শংকৰদেৱৰ নাট আৰু ভাওনা | year=২০০৫ | pages=৫২}}</ref> সম্ভ‌ৱতঃ, [[ভাৰত]]ৰ বিভিন্ন প্ৰাদেশিক ভাষাত ৰচিত পূৰ্ণাঙ্গ নাটকৰ ভিতৰত অংকীয়া নাটকৰ ঐতিহ্যই সকলোতকৈ পুৰণি। এই অংকীয়া নাট আৰু ভাওনাৰ উৎস বিচাৰিও ভিন্ন জনে ভিন্ন মত প্ৰকাশ কৰিছে। মনোমোহন ঘোষে অংকীয়া নাট ভাওনাক প্ৰাগ্-ঐতিহাসিক যুগত প্ৰচলিত এক শ্ৰেণীৰ নাট্যৰূপৰ নিদৰ্শন হ’ব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে কোনো কোনোৱে অংকীয়া নাট [[মধ্যযুগ]]ৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰতীয় কিছুমান পৰম্পৰাগত আৰু লোক নৃত্য আৰু নাট্য শৈলীৰ আৰ্হি বা প্ৰেৰণাত সৃষ্ট বুলি ক’ব খোজে। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে এই মতৰ প্ৰতি আংশিকভাবে সমৰ্থন আগবঢ়াই উল্লেখ কৰে, “গুৰুজনাই কেইবাবিধো উপাদান একত্ৰ কৰি অংকীয়া ভাওনাত সংযোগ কৰি দিয়ে। তাৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ চাৰিবিধ উপাদান পৰিষ্কাৰ ভাবে দেখা যায়। সেয়া হ’ল- (১) প্ৰাচীন ভাৰতীয় নাট্যশাস্ত্ৰৰ উপাদান, (২) বিভিন্ন তীৰ্থ ভ্ৰমণ তথা সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ পৰা পো‌ৱা উপাদান, (৩) স্থানীয় প্ৰচলিত [[পুতলা নাচ]] বা তৎকালীন সাংস্কৃতিক কাৰ্যক্ৰমৰ উপাদান আৰু (৪) নিজস্ব প্ৰতিভা বিকাশ উপাদান।”<ref name=goswami/> সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় কিছুমান নাট্যধৰ্মী অনুষ্ঠানৰ লগত অংকীয়া ভাওনাৰ কিছুমান সাদৃশ্যৰ কথা উল্লেখ কৰি প্ৰভা‌ৱশালী উপাদান হিচাপে পুতলা নাচ আৰু ওজাপালিৰ ওপৰতেই গুৰুত্ব আৰোপ কৰে আৰু লগতে [[কেৰালা]]ৰ 'কুট্টু' আৰু সিংহলৰ 'কোল নাটম'ৰ প্ৰভা‌ৱৰ কথাও দাঙি ধৰিছে।<ref name=sarma/> পৰবৰ্তী কালত প্ৰকাশিত আন এক প্ৰবন্ধত তেখেতে 'মহানাটক', 'গীত-গোবিন্দ', 'শ্ৰীকৃষ্ণ কীৰ্তন', চৈতন্যদে‌ৱৰ 'অংকবন্ধন', 'মৈথিলী' আৰু 'মৈথিলী নে‌ৱাৰী নাটক' আদিৰ প্ৰসঙ্গ উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো স্থিৰ সিদ্ধান্তত উপনীত হ’ব পৰা নাই।<ref name=chaliha2>শংকৰী সংস্কৃতিৰ অধ্যয়ন--(সম্পা:)- ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> জগদীশ চন্দ্ৰ মাথুৰে নাট্যশাস্ত্ৰ, সাহিত্য দৰ্পণ আদিতো উল্লেখ নথকা 'সঙ্গীতক' নামৰ এক অখ্যাত নাট্য পৰম্পৰাৰ প্ৰভা‌ৱ অংকীয়া নাটকত পৰিব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে। কৃষ্ণনাৰায়ণ প্ৰসাদ মাগধেও তেখেতৰ 'শংকৰদে‌ৱ: সাহিত্যকাৰ ঔৰ ‌ৱিচাৰক' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতৰ প্ৰতি সমৰ্থণ আগবঢ়াইছে।<ref name=chaliha/> বৈষ্ণ‌ৱ পণ্ডিত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই বাকী সকলোধৰণৰ প্ৰভাৱ অস্বীকাৰ কৰি কে‌ৱল নাট্যশাস্ত্ৰ আৰু সংস্কৃত নাট্য পৰম্পৰাই অংকীয়া নাটৰ বিকাশত অৰিহণা যোগো‌ৱা একমাত্ৰ প্ৰভাৱী উপাদান বুলি ক’ব খোজে। শইকীয়াই তেখেতৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎস বিচাৰ' নামৰ প্ৰবন্ধত এই বিষয়ে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিছে এইদৰে, “হাজাৰ বছৰীয়া সংস্কৃত নাটকৰ ঐতিহ্য বিদ্যমান থাকোঁতে অংকীয়া নাটৰ উৎস পুতলা নাচ বা কাব্যশাষ্ট্ৰ আবৃত্তিৰ মাজত বিচাৰিবলৈ যো‌ৱাটো চকু থাকি খালত পৰাৰ নিছিনা কথা।”<ref name=chaliha/> তেওঁ লগতে এই কথাও ব্যক্ত কৰে যে মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় বিভিন্ন পৰম্পৰাগত নাট্য শৈলীৰ মাজত যি সাদৃশ্য বা মিল দেখা যায় সেয়া এটা শৈলীয়ে আনটোৰ পৰা উপাদান ধাৰ কৰাৰ বাবে নহয় বৰং একেখন নাট্যশাস্ত্ৰকে বহুদিশত মানি চলাৰ বাবেহে দেখা যায়। বিজ্ঞ সমাজত সততে এই কথা আলোচনা হয় বা অনুমান কৰা হয় যে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজন অসমত পূৰ্বৰে পৰা প্ৰচলিত ওজাপালি অনুষ্ঠানৰ ওজাজনৰে এক পৰিকল্পিত, পৰিসংস্কৰিত আৰু বিকশিত ৰূপ। কিন্তু আন এক ধাৰণা মতে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজনক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাত অবতীৰ্ণ কৰো‌ৱাৰ আঁৰত ওজাৰ প্ৰভাবতকৈ অবস্থা আৰু প্ৰয়োজনহে বেছি কাৰ্যকৰী আছিল। এই ধাৰণা পূৰ্বৰ ধাৰণাতকৈ অধিক যুক্তিযুক্ত আৰু প্ৰায়োগিক যেন ভা‌ব হয়। এই সম্পৰ্কত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই কয়, “শংকৰদেৱে নাট্যকলা সৃষ্টি কৰি প্ৰাথমিক অভিনয়ত নিজেই নাটৰ সকলোদিশ পৰিচালনাৰ দ্বায়িত্ব বহন কৰিবলগীয়াত পৰিছিল। নহ’লে প্ৰশিক্ষণপ্ৰাপ্ত হ’লেও অনভিজ্ঞ সহযোগীসকলে অভিনয়ত পদে পদে বিভ্ৰাট ঘটো‌ৱাৰ সম্ভা‌ৱনা। সেইবাবেই সূত্ৰধাৰ চৰিত্ৰটো এনেভাবে গঢ় দিব লগা হৈছিল যাতে অভিনয়ৰ আদিৰ পৰা অন্তলৈকে উপস্থিত থাকি তাক সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। প্ৰথম অভিনয়ত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকাত এজন দায়িত্বশীল অভিজ্ঞ ব্যক্তিৰ উপযোগিতা প্ৰতিপন্ন হো‌ৱাত পৰবৰ্তী নাটবোৰতো তাৰ অন্যথা নকৰিলে। …গতিকে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ সংস্কৃত নাটকৰ সূত্ৰধাৰৰ ভেটিত দেশ-কাল-পাত্ৰৰ প্ৰয়োজন সাপেক্ষে শংকৰদে‌ৱৰ এক মৌলিক সুসৃষ্টি।”<ref name=chaliha/> ==আংগিক== এখন পূৰ্ণাংগ ভাওনা হ’বলৈ ইয়াৰ অংগস্বৰূপ কেইটামান বিশেষ অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। সত্ৰীয়া ৰীতি-নীতিৰ মাজেৰেহে এখন নাট পৰিৱেশন কৰা হয়। সেইবোৰ-নাট-মেলা, গন্ধ গোৱা, যোৰা উঠা আৰু নাট-সামৰণি।<ref name="অংক-৩"/> ===নাটমেলা=== অংকীয়া নাট এখন পৰিৱেশন কৰাৰ আগতে গাঁৱৰ ৰাইজ মিলি নিৰ্দিষ্ট এটা দিনৰ সন্ধিয়া নামঘৰত শলা-বন্তি জ্বলাই, শৰাই-গুৱা আগবঢ়াই প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু নাটখনৰ এটা নান্দী গীত গাই নাট মেলে। সেইদিনাৰ পিছৰ পৰা ধাৰাবাহিকভাবে নাটৰ আখৰা চলে।<ref name="অংক-৩"/> ===গন্ধ গোৱা বা গন্ধ বাদন=== ভাওনাৰ আগদিনা সন্ধিয়া আখৰাৰ পৰিৱৰ্তে ভাওনাখন সুকলমে হৈ যোৱাৰ বাবে শৰাই আগবঢ়াই নামঘৰত সেৱা লোৱা হয় আৰু গন্ধৰ গীত গোৱা হয়। এই গন্ধৰ গীত মহাপুৰুষ দুজনাৰ ৰচিত নহয়। কোনো কোনো সত্ৰত গুৰু দুজনা ৰচিত বসন্ত, কেদাৰ আৰু ভাটিয়ালী ৰাগৰ গীত গোৱা হয়।<ref name="অংক-৩"/> এই গীতৰ পাছত নাম-প্ৰসংগ কৰা হয়। ===যোৰা উঠা বা গাণিকা=== মূল ভাওনাৰ দিনা ছোঁঘৰত সজ্জিত হৈ গায়ন-বায়নে হৰিধ্বনি কৰি অগ্নিগড়ৰ তলেৰে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰি যোৰা উঠে। খোল বাদ্য বজাই বিভিন্ন বোল তুলি তালে তালে থাপনাৰ আগলৈ সাতপাক মাৰি নৃত্য ভংগী কৰে। বায়নৰ লগত গায়নো থাকে। সাধাৰণতে একোটা যোৰাত নগৰাকী বায়ন আৰু ছয়গৰাকী গায়ন থাকে। বহা চাহিনী, থিয় চাহিনী, ফলা বাজনাৰ পিছত ধেমালি হয়। ধেমালি তিনিপ্ৰকাৰৰ। নাচ-ধেমালি, বৰ-ধেমালি আৰু ঘোষা-ধেমালি। তাৰপিছতে গুৰু-ঘাত বজায়। গুৰু-ঘাত গুৰু শংকৰদেৱৰ সন্মানাৰ্থে বজোৱা হয়। তাৰপিছত বন্দনাগীত গায় আৰু সূত্ৰধাৰৰ প্ৰৱেশ ঘটে।<ref name="অংক-৩"/> ===নাট সামৰণি=== ভাওনা পৰিৱেশন কৰাৰ তৃতীয় দিনা সন্ধিয়া নাট-ভাওনাৰ দায়-দোষৰ ক্ষমা বিচাৰি থাপনাৰ আগত বন্তি জ্বলাই শৰাই আগবঢ়োৱা হয়। ঠাইভেদে তৃতীয় দিনাৰ পৰিৱৰ্তে ৰাইজৰ সুবিধাৰ্থে আন দিনো ধাৰ্য কৰা হয়। সেইদিনা নাটখন পুনৰ এবাৰ পাঠ কৰি সামৰণি মৰা হয়।<ref name="অংক-৩"/> ==গীত== অংকীয়া নাটত প্ৰচুৰ পৰিমাণে গীত প্ৰয়োগ কৰা হৈছে। নাটত ব্যৱহৃত গীতসমূহক পাঁচটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি; নান্দীগীত বা নান্দী ভটিমা, প্ৰৱেশৰ গীত, কাহিনী বুজাবলৈ দৰ্শকক উদ্দেশ্যি গোৱা গীত, পয়াৰ আৰু মুক্তিমংগল ভটিমা।<ref name="অংক-১"/> ===নান্দীগীত=== নাটৰ আৰম্ভণিত নান্দীশ্লোক আৰু নান্দীগীত গোৱা হয়। নান্দীশ্লোকক মংগলাচৰণ বুলিও কোৱা হয়।<ref name="অংক-৩">{{cite book | title=শংকৰদেৱৰ নাট | publisher=অসম প্ৰকাশন পৰিষদ | author=বৰা, মহিম | authorlink=নাট ছখনৰ ওপৰত প্ৰসঙ্গীয়া টোকা | year=১৯৮৯ | location=১৯}}</ref> ===ভটিমা=== *মূল প্ৰবন্ধ [[ভটিমা]] চাওক। ভটিমা চাৰিপ্ৰকাৰ। নাটভটিমা, ৰাজভটিমা, দেৱভটিমা আৰু গুৰুভটিমা। নাটৰ আৰম্ভণি আৰু শেষৰ ভটিমাক নাটভটিমা বোলে। নাটৰ যৱনিকা পেলোৱা গীত-পদক মুক্তিমংগল ভটিমা বোলা হয় আৰু ইয়াক একেবাৰে শেষত গোৱা হয়।<ref name="অংক-১"/> ===পয়াৰ=== নাটৰ মাজত কাহিনীৰ কাব্যিক বৰ্ণনা আৰু চৰিত্ৰৰ মানসিক অৱস্থাৰ বৰ্ণনা কৰিবলৈ গোৱা ভটিমাগীতক পয়াৰ বোলে।<ref name="অংক-২">{{cite book | title=ভটিমা মাধুৰী | publisher=বেদকণ্ঠ | author=শইকীয়া, মহেন্দ্ৰনাথ | authorlink=ভটিমা:এটি অৱলোকন | year=২০১৪ | pages=১৩ | isbn=978-93-82931-29-4}}</ref> ই এক প্ৰকাৰৰ ছন্দও। সচৰাচৰ পয়াৰসমূহত বিলাপগীতৰ সুৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা দেখা যায়। ==আহাৰ্য== == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ দুজনা গুৰুৰ অংকীয়া নাট আৰু পৰৱৰ্তী সময়ৰ অংকীয়া নাটসমূহৰ তুলনামূলক বিশ্লেষণ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160916212842/http://nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ |date=2016-09-16 }}, নীলাচৰাই ডট কম ৱেবছাইটত * [http://www.atributetosankaradeva.org/ankiya.htm Ankiyā Nāt - The Dramas of Sankaradeva] এ টিৰিবিউট টু শংলৰদেৱ ডট অৰ্গ ৱেবছাইটত * [http://www.indianetzone.com/18/the_ankiya_nat_assam.htm Ankiya Nat, Assam]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} www.indianetzone.com ৱেবছাইটত <!-- *[https://satirtha.in/%e0%a6%85%e0%a6%82%e0%a6%95%e0%a7%80%e0%a7%9f%e0%a6%be-%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%93%e0%a6%a8%e0%a6%be-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ae%e0%a6%be%e0%a6%a4%e0%a7%83%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%b7/ অংকীয়া ভাওনা আৰু মাতৃভাষা ভাওনা এক তুলনামূলক বিচাৰ] satirtha.in ৱেবছাইটত --> [[শ্ৰেণী:নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ভাওনা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা]] j6e83pb39jj8lvjbxaxio9ehic10gbo 651726 651724 2026-11-09T14:12:21Z Pranamikaadhikary 27435 /* বিষয়বস্তু */ 651726 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ}} [[File:RAM BIJOY ANKIA NAAT11.jpg|thumb|ৰাম বিজয় নাটৰ দৃশ্য]] [[File:Entry of a demon king in a "Bhaona" in Assam.webm|thumb|অংকীয়া নাটত অসুৰৰ প্ৰৱেশ]] মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ|মাধৱদেৱে]] পৌৰাণিক আখ্যানৰ ভিত্তিত [[ব্ৰজাৱলী ভাষা]]ত ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''অংকীয়া নাট''' বোলে। মহাপুৰুষ দুজনাই তেওঁলোকে ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''নাট''', '''যাত্ৰা''' বা '''নৃত্য''' বুলিছিল। পৰৱৰ্তী কালত বৈষ্ণৱ ভকতসকলে ইয়াক 'অংকীয়া নাট' বুলি নামকৰণ কৰে যদিও আংগিকৰ ফালৰ পৰা [[মাধৱদেৱ]]ৰ নাটসমূহক [[ঝুমুৰা]]ও বোলা হয়। গুৰু দুজনাই লিখা নাটক 'অংকীয়া ভাওনা' বুলি কোৱা হয়। [[ভাওনা]] শব্দৰ প্ৰকৃত অৰ্থ 'ভাও দি দেখুওৱা কাৰ্য'। অংকীয়া নাটৰ অভিনয়ক ভাওনা বোলা হয়। পৰৱৰ্তীকালত বধকাব্যসমূহ আৰু আন আন সত্ৰাধিকাৰ-মহন্তই লিখা নাটৰ অভিনয়কো ভাওনা বোলা ৰীতি প্ৰচলিত হ’ল। খ্ৰীষ্টিয় পঞ্চদশ শতিকাৰ দ্বিতীয়ভাগত শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰ‌ৱৰ্তিত ধৰ্মীয় তথা জনপ্ৰিয় মনোৰঞ্জনৰ মাধ্যম অংকীয়া নাট ভাওনাই হ’ল অসমীয়া নাট্য ইতিহাসৰ প্ৰথম নিদৰ্শন। তাৰ আগতে প্ৰাচীন [[কামৰূপ]]ৰ কোনো কোনো বিদ্যোৎসাহী আৰু কলাপ্ৰেমী ৰজাৰ ৰাজসভাত নৃত্য, গীত, অভিনয়ৰ অনুশীলন হৈছিল বুলি জনা যায় যদিও সেইসমূহৰ কোনো নিদৰ্শন পো‌ৱা নাযায়।<ref name=sarma>অসমীয়া নাট্য সাহিত্য, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]</ref> == নামৰ উৎস আৰু সংস্কৃত নাটৰ প্ৰভাৱ == [[File:মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, পাটবাউসী সত্ৰ, বৰপেটা.jpg|thumb|মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]], বৰপেটা]] [[File:কাঠৰ মুখা.jpg|thumb|ভাওনাত ব্যৱহাৰ কৰা শংকৰদেৱৰ দিনৰ কাঠৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]]ত সংৰক্ষিত]] বুৎপত্তিগত অৰ্থৰ ফালৰ পৰা চালে দেখা যায় যে অংকীয়া নাটৰ অৰ্থ 'একাংকিকা নাটক'। কিন্তু মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱ আৰু তেখেতৰ প্ৰিয় শিষ্য মাধ‌ৱদেৱে তেখেতসকলৰ নাটসমূহক 'নাট', 'নাটক' বা 'যাত্ৰা' আদি নামেৰেহে অভিহিত কৰিছিল। 'অংকীয়া নাট' শব্দটি তুলনামূলক ভাৱে আধুনিক শব্দ। নাট বুজো‌ৱা শব্দ 'অংক'-ৰ লগত 'ঈয়া' প্ৰত্যয় লগলগাই পিছৰ কালৰ [[নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্ম|বৈষ্ণ‌ৱ সমাজে]] এই শব্দক [[বিশেষণ]] ৰূপত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়।<ref name=sarma/> এই শব্দ সৰ্বপ্ৰথমে ব্যৱহৃত হয় গুৰুদুজনাৰ অন্যতম শিষ্য [[দৈত্যাৰি ঠাকুৰ]] আৰু [[ৰামচৰণ ঠাকুৰ]]ৰ দ্বাৰা ৰচিত [[চৰিত পুথি]]ত।<ref name="pathak">Ankiyanat : A Tradition of pride.(Article)-- Dr. Dayananda Pathak</ref> গুৰুদুজনাৰ দ্বাৰা ৰচিত নাটসমূহৰ লিখিত পাঠক অংকীয়া নাট আৰু সেই পাঠসমূহৰ নাট্য প্ৰদৰ্শনক অংকীয়া ভাওনা বা ভা‌ৱনা বুলি কো‌ৱা হয়। 'অংকীয়া' শব্দৰ ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে ভিন্ন জনে ভিন্ন মত পোষণ কৰা দেখা যায়। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ই, “আমাৰ ভাওনাত আঙ্গিক অভিনয়ই ঘাই, সেই দেখি 'অঙ্গ' শব্দৰ পৰাই 'অংক' শব্দটো উদ্ভূত হো‌ৱা সম্ভ‌ৱ” বুলি মত পোষণ কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]ই তেওঁৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎপত্তি আৰু বৈশিষ্ট্য' নামৰ প্ৰ‌ৱন্ধত উল্লেখ কৰিছে, “…মহাপুৰুষ দুজনৰ নাটত যি কলা কৌশল আৰু ভাষা প্ৰয়োগ হৈছিল পিছৰ নাট লিখোঁতাসকলে তাৰপৰা ভালেখিনি ফালৰি কাটি গৈছিল। ব্ৰজা‌ৱলী পৰিহৃত হ’ল, নান্দীশ্লোক, ভটিমা আদিও নোহো‌ৱা হ’ল। গতিকে মহাপুৰুষ দুজনৰ নাট বা সেই সাঁচত ঢলা নাটসমূহক পিছৰ নাটৰ পৰা পৃথক কৰি দেখু‌ৱাবৰ নিমিত্তে 'অংকীয়া নাট' বুলিবলৈ ধৰে।”<ref name=sarma/> শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰদৰ্শিত সৰ্বপ্ৰথম নাট বা ভাওনা আছিল '[[চিহ্ন-যাত্ৰা]]'; এই চিহ্নযাত্ৰা পৰিবেশনৰ বাবে গুৰুজনাই সাত বৈকুণ্ঠৰ চিত্ৰপট অংকন কৰিছিল। এই কথাকে ভিত্তি হিচাপে লৈ 'সন্তাৱলী' নামৰ চৰিত গ্ৰন্থত অংকীয়া শব্দৰ ব্য‌ৱহাৰ সম্পৰ্কে কো‌ৱা হৈছে এইদৰে, “অংকিত কৰিলা দেখি অংকীয়া যে নাম”। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে তেওঁৰ 'সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতক সমৰ্থন কৰি কয়, “উক্ত (সন্তা‌ৱলী) পুথিৰ মতে 'অংকীয়া' শব্দৰ অৰ্থ হ’ল নাটকত অভিনেতা সকলক ৰং বৰণ সানি প্ৰবেশ কৰো‌ৱা বা বিভিন্ন প্ৰকাৰে চিত্ৰপট আঁকি (পাৰিষদ সকলক চিত্ৰত চিত্ৰিত কৰি দেখু‌ৱাই) চোঁ-মুখা সাজি অংকণ কৰি দৰ্শক সকলক দেখুউ‌ৱাৰ কাৰণে 'অংকীয়া' নাম পালে। অংকীয়া নাটকৰ মূল উৎস বা ভেটি হ’ল 'চিহ্নযাত্ৰা'। অংক শব্দটো‌ৱে এই অৰ্থত অংকণ কৰা বুজাইছে। … 'চিহ্নযাত্ৰা' কালত যিবিলাক মুখা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু চিত্ৰত যিবিলাক ব্যক্তিক চিত্ৰিত কৰা হৈছিল, সিয়েই পিছত অংকীয়া নাম পায় আৰু উত্তৰ কালত ৰচিত বাকী 'বাৰছো‌ৱা' নাটেও 'অংকীয়া নাট' নামেৰে জনাজাত হয়।”<ref name=goswami>সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা—নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী</ref> [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] [[নাট্যশাস্ত্ৰ]]ত অংক শব্দৰ অৰ্থ হ’ল 'চিহ্ন', অৰ্থাৎ নাটকীয় কাহিনীৰ স্তৰ চিহ্নিত কৰা বিভাগ ({{Lang|en|an Act}})। গতিকে এই অংক শব্দৰ পৰাই অংকীয়া শব্দৰ সৃষ্টি হৈছে বুলি মত পোষণ কৰে কোনো কোনো পণ্ডিতে। তেওঁলোকে কয় যে “অংক মাত্ৰ যাৰ আছে, সেয়ে অংকীয়া”। নাট্যশাস্ত্ৰত দহ প্ৰকাৰৰ [[নাটক]] বা ৰূপকৰ উল্লেখ আৰু বি‌ৱৰণ আছে। সেয়া হ’ল: 'নাটক', 'প্ৰকৰণ', 'সম‌ৱকাৰ', 'ঈহমৃগ', 'ডিম', ‌'ৱ্যয়োগ', 'অংক' বা 'উৎসৃষ্টিকাঙ্ক', 'প্ৰহসণ', 'ভাণ' আৰু ‌'ৱিথি'।<ref name=ghosh>The Natyashastra—(Trans. & Ed.)- Dr. Manomohan Ghosh</ref> এই দহৰূপক বা দশৰূপক বা দহ প্ৰকাৰৰ নাটক (ৰূপক)-ৰ অন্তৰ্গত অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক নামৰ ৰূপক বিধৰ পৰা 'অংক' আৰু "অংকীয়া" অভিধাদুটি আহিব পাৰে বুলিও কোনো কোনো পণ্ডিতে ক’ব খোজে। কিন্তু অংকীয়া নাটত মাত্ৰ এটাহে অংক থকাৰ বাহিৰে অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক ৰূপক বিধৰ লগত ইয়াৰ আন কোনো অন্তৰংগ সাদৃশ্য বিচাৰি পো‌ৱা নাযায়<ref name=chaliha>শংকৰী সাহিত্যৰ সমীক্ষা- (সম্পা:)-ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> ==সংস্কৃত নাটৰ সৈতে পাৰ্থক্য== [[File:Gayan Bayan 1.jpg|thumb|]] [[File:Khol Badan.jpg|thumb|]] শংকৰদেৱে সংস্কৃত নাটৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ অংকীয়া নাট ৰচনা কৰিছিল বুলি কোৱা হয় যদিও অংকীয়া নাটৰ আংগিক সংস্কৃত নাটৰ লগত নিমিলে। অংকীয়া নাট আছিল সৰ্বসাধাৰণ ৰাইজৰ মনোৰঞ্জন আৰু ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে; আনহাতে সংস্কৃত নাট ৰাজকীয় পৰিৱেশত বা আভিজাত্য পৰিৱেশত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল আৰু ই আছিল কেৱল আভিজাত্য, ধনাঢ্য শ্ৰেণীৰ মনোৰঞ্জনৰ আহিলা। ইয়াৰ উপৰি সংস্কৃত নাট আৰু অংকীয়া নাটৰ কেইটামান বিশেষ পাৰ্থক্য দেখা যায়। অংকীয়া নাটৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত নাট্যশাস্ত্ৰৰ প্ৰভা‌ৱ সুস্পষ্ট ভাবে দেখা যায়। অংকীয়া ভাওনাত সূত্ৰধাৰৰ উপৰিও 'পূৰ্বৰঙ্গ' (আমাৰ ধেমালি), 'নান্দী', 'প্ৰৰোচনা', 'প্ৰস্তা‌ৱনা', 'ভৰত বাক্য'ৰ অনুৰূপ 'মুক্তি-মঙ্গল ভটিমা' আদি বিভিন্ন দিশত নাট্যশাস্ত্ৰৰ নীতি-নিয়ম বহুপৰিমাণে মানি চলা হয়। অংকীয়া নাটত এটাই মাত্ৰ অংক থাকিলেও তাত নাট্যশাস্ত্ৰত বৰ্ণিত 'অ‌ৱস্থা' (নাটকীয় ঘটনাৰ স্তৰ), 'সন্ধি' (বিভিন্ন নাটকীয় ঘটনা বা পৰিস্থিতিৰ সংযোজক) আৰু 'অংক' বিভাজনৰ সম্পূৰ্ণ অ‌ৱকাশ আছে। ভক্তিৰস প্ৰধান হ’লেও নাটসমূহত নাট্যশাস্ত্ৰৰ 'ন‌ৱৰস'ৰ সকলোবোৰ ৰসেই কম বেছি পৰিমাণে আছে। সেইদৰে, অংকীয়া নাটৰ নায়ক নায়িকাও সংস্কৃত নাট্য-তত্ত্বত আলোচিত 'নায়ক-ভেদ' আৰু 'নায়িকা-ভেদ' (নায়ক আৰু নায়িকাৰ শ্ৰেণী বিচাৰ)-ৰ বিভিন্ন ভাগ-বিভাগৰ ভিতৰতে পৰে। অভিনয়ৰ ক্ষত্ৰতো 'আঙ্গিক',‌ 'ৱাচিক', 'সাত্বিক' আৰু 'আহাৰ্য' এই চাৰিওবিধ অভিনয়ৰে উপাদান অংকীয়া ভাওনাত বিদ্যমান। অবশ্যে স্থান-কাল-পাত্ৰ আৰু পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি গুৰুজনাই বহুক্ষেত্ৰতনাট্যশাস্ত্ৰৰ বিধি-নিষেধো অবাধে ভঙ্গ কৰিছে আৰু যুদ্ধ, শয়ন, ভোজন, মৃত্যু আদি দৃশ্যৰ অ‌ৱতাৰণাও কৰিছে। যি তেখেতৰ মৌলিক প্ৰতিভাৰ স্বাক্ষৰো বহন কৰিছে। তদুপৰি কো‌ৱা বাহুল্য যে শংকৰদেৱে কোনো ক্ষেত্ৰতে সংস্কৃত নাটকৰ হুবহু অনুকৰণ কৰা নাই। গতিকে, এই কথা নিশ্চয় ক’ব পাৰি যে, ভাৰতবৰ্ষৰ নাট্যপৰম্পৰাৰ মূল ভেটি নাট্যশাস্ত্ৰৰ আলমত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱৰ মৌলিক সৃষ্টিশীল সত্ত্বাৰ পৰাই এই ওপজা অংকীয়া নাট। ===সূত্ৰধাৰ=== [[File:"Sutradhar"- A unique dance style from Assam-v2.webm|thumb|সূত্ৰধাৰীৰ নৃত্য]] [[File:সূত্ৰধাৰ সূত্ৰধাৰী নৃত্য.jpg|thumb|অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ।]] [[File:Masks ofthe Lord Narasimham, 3rd incarnaation of the Lord Vishnu in mask form at Chamaguri Satra, Majuli.jpg|thumb|অংকীয়া নাটত ব্যৱহৃত নৰসিংহৰ মুখা]] সংস্কৃত নাটৰ দৰে অংকীয়া নাটতো সূত্ৰধাৰ বুলি এটা চৰিত্ৰ আছে যদিও দুয়োপ্ৰকাৰ নাটত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকা বেলেগ বেলেগ। সংস্কৃত নাটত সূত্ৰধাৰে নাটৰ আৰম্ভণিতে নান্দীশ্লোক গাই প্ৰৰোচনা আৰু প্ৰস্তাৱনাৰ শ্লোক উপস্থাপন কৰি নাটৰ পৰা বাহিৰ হয়। কিন্তু অংকীয়া নাটত সূত্ৰধাৰেই নাটখন চলাই নিয়াৰ মূল দায়িত্ব পালন কৰে। সূত্ৰধাৰে নান্দী গাই নৃত্য কৰে, নৃত্যৰ মাজেৰে নাটৰ নাম আৰু বিষয়বস্তু উপস্থাপন কৰে, চৰিত্ৰসমূহৰ পৰিচয় আৰু প্ৰৱেশ ঘোষণা কৰে আৰু কাহিনীৰ মাজত সংগতি ৰক্ষা কৰিবলৈ “আহে সভাসদ লোক’’ বুলি কাহিনী ক’ৰ পৰা ক’লৈ গতি কৰিছে বুজাই দিয়ে। যিবোৰ দৃশ্য নাটত উপস্থাপন কৰিব নোৱাৰি, তেনেবোৰ দৃশ্য সংলাপৰ মাজেৰে দৰ্শকক বুজাই দিয়ে।<ref name="অংক-১"/> ===বহুৱা আৰু বিদূষক=== সংস্কৃত নাটকত বিদূষকৰ চৰিত্ৰ একোটা থাকে। বিদূষকগৰাকীয়ে সংস্কৃত নাটত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়। অংকীয়া নাটত শংকৰদেৱে বিদূষকৰ চৰিত্ৰ পৰিৱৰ্তে সূত্ৰধাৰ আৰু কিছু চৰিত্ৰৰ যোগেৰে ধেমেলীয়া দৃশ্যৰ অৱতাৰণা ঘটাইছে।<ref name="অংক-১"/> আজিকালি উত্তৰ-শংকৰী যুগত ৰচিত নাটত পৰিৱেশনকালৰ মাজতে নাটৰ লগতে সংগতি নথকাকৈ [[বহুৱা]] প্ৰৱেশৰ ৰীতি প্ৰচলিত হৈছে। ===ভাষা=== অংকীয়া নাটৰ ভাষা ব্ৰজাৱলী। এয়া মথুৰাত ব্যৱহৃত ব্ৰজাৱলী নহয়। মৈথিলী মিশ্ৰিত মথুৰাত প্ৰচলিত ব্ৰজবুলি ভাষাৰ অনুকৰণত শংকৰদেৱে থলুৱা ভাষাৰ মিশ্ৰণ ঘটাই অসমৰ মানুহে সহজে বুজিব পৰাকৈ এটি ভাষাৰ ৰূপ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াত থলুৱা ভাষাৰ উপৰি অৱধি, ভোজপুৰী, পাৰ্চী আৰু সংস্কৃত ভাষাৰ শব্দসম্ভাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সম্ভৱতঃ ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল অসমৰ সকলো লোকে সহজে বুজিব পৰাৰ উপৰি অসমৰ বাহিৰৰ লোকেও যাতে এই ভাষা বুজিব পাৰে।<ref name="অংক-১"/> ==স্থানীয় উপাদান== [[গোৱালপাৰা]] অঞ্চলত প্ৰচলিত [[ভাৰীগান]], [[কুশান গান]], গো‌ৱালিনী-যাত্ৰা আদিয়েও অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টিত অৰিহণা যোগাইছে। অবশ্যে এইবিলাকৰ প্ৰাচীনতা সম্পৰ্কে সন্দেহৰ অ‌ৱকাশ আছে। তদুপৰি এইসমূহত নাটকীয় উপাদানো তেনেই নগণ্য।<ref name=chaliha/> সেইদৰে [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]দেৱেও অসমীয়া আৰু অনা-অসমীয়া দুয়োবিধ প্ৰভা‌ৱকে স্বীকাৰ কৰি লৈছে আৰু তেখেতৰ 'অংকীয়া নাট'ৰ ভূমিকাত মন্তব্য কৰিছে যে কাব্যশাস্ত্ৰৰ আবৃত্তি, [[ওজাপালি]]ৰ সমূহীয়া গায়ন শৈলী আৰু ভাৰতৰ আন আন অঞ্চলত প্ৰচলিত বিভিন্ন দৃষ্টি-আকৰ্ষক নাট্যানুষ্ঠানে অসমীয়া নাটকৰ পূৰ্ণ বিকাশত অৰিহণা যোগাইছে বুলি ক’ব পাৰি।<ref name=chaliha/> [[কালিৰাম মেধি]]য়ে ''অংকাৱলী''ৰ পাতনিত অনা-অসমীয়া সকলোধৰণৰ নাট্যানুষ্ঠানৰ প্ৰভা‌ৱ অস্বীকাৰ কৰি একমাত্ৰ স্থানীয় উপাদানৰ পৰা, বিশেষকৈ ওজাপালিৰ প্ৰভা‌ৱত শংকৰদেৱে অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টি কৰিলে বুলি মন্তব্য কৰিছে।<ref name=medhi>অংকা‌ৱলী—(সম্পা:)-কালিৰাম মেধি</ref> প্ৰাচীন অসমত প্ৰচলিত পুতলা নাচ, ঢুলীয়া ভাওনা, পচতি, কুশান গান, ওজাপলি আদিৰ পৰা উপাদান লৈ অংকীয়া নাট সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="অংক-১">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=পাঠক, ড° দয়ানন্দ | authorlink=অংকীয়া নাট পৰম্পৰা | year=১৯৯৭ | pages=৯৩}}</ref> ==বিষয়বস্তু== শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা অংকীয়া নাটৰ বিষয়বস্তু আছিল [[ভাগৱত]] পুৰাণ, হৰিবংশ আৰু [[ৰামায়ণ]]ৰ কাহিনী। বেছিভাগ নাটেই ভাগৱত পুৰাণৰ বিভিন্ন কৃষ্ণকেন্দ্ৰিক কাহিনীৰে নিৰ্মিত। শংকৰদেৱে কেৱল [[ৰাম বিজয়]] নাটখনেই ৰামায়ণৰ কাহিনীৰ এছোৱাৰে ৰচনা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত [[মহাভাৰত]] আৰু অন্যান্য ধৰ্মীয় গ্ৰন্থৰ কাহিনীৰ আধাৰত নাট-ভাওনা ৰচিত হ’বলৈ ধৰে। ==অংকীয়া নাটত ৰস== ==ভাৰতৰ অন্যান্য নাট্য সংস্কৃতি আৰু অংকীয়া নাট== প্ৰাচীন কালৰে পৰা ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত নাট্য-পৰিৱেশ্য কলাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়। ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত প্ৰচলিত পৰিৱেশ্য কলা যেনে [[কেৰালা]]ৰ [[কুডিয়াট্টম]], [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[যক্ষগান]], অযোধ্যাৰ [[ৰামলীলা]], [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ [[নৌটংকী]], [[তামিলনাডু]]ৰ [[ভাগৱত মেলা]], [[গুজৰাট]]ৰ [[ভৱাই]] আৰু অসমৰ অংকীয়া নাট একে বৰ্গৰে পৰিৱেশ্য কলা।<ref name="অংক-৪">{{cite book | title=শংকৰদেৱ অধ্যয়ন প্ৰসংগ | publisher=বাণী মন্দিৰ | author=দেৱগোস্বামী, কেশৱানন্দ | authorlink=শংকৰদেৱৰ নাট আৰু ভাওনা | year=২০০৫ | pages=৫২}}</ref> সম্ভ‌ৱতঃ, [[ভাৰত]]ৰ বিভিন্ন প্ৰাদেশিক ভাষাত ৰচিত পূৰ্ণাঙ্গ নাটকৰ ভিতৰত অংকীয়া নাটকৰ ঐতিহ্যই সকলোতকৈ পুৰণি। এই অংকীয়া নাট আৰু ভাওনাৰ উৎস বিচাৰিও ভিন্ন জনে ভিন্ন মত প্ৰকাশ কৰিছে। মনোমোহন ঘোষে অংকীয়া নাট ভাওনাক প্ৰাগ্-ঐতিহাসিক যুগত প্ৰচলিত এক শ্ৰেণীৰ নাট্যৰূপৰ নিদৰ্শন হ’ব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে কোনো কোনোৱে অংকীয়া নাট [[মধ্যযুগ]]ৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰতীয় কিছুমান পৰম্পৰাগত আৰু লোক নৃত্য আৰু নাট্য শৈলীৰ আৰ্হি বা প্ৰেৰণাত সৃষ্ট বুলি ক’ব খোজে। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে এই মতৰ প্ৰতি আংশিকভাবে সমৰ্থন আগবঢ়াই উল্লেখ কৰে, “গুৰুজনাই কেইবাবিধো উপাদান একত্ৰ কৰি অংকীয়া ভাওনাত সংযোগ কৰি দিয়ে। তাৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ চাৰিবিধ উপাদান পৰিষ্কাৰ ভাবে দেখা যায়। সেয়া হ’ল- (১) প্ৰাচীন ভাৰতীয় নাট্যশাস্ত্ৰৰ উপাদান, (২) বিভিন্ন তীৰ্থ ভ্ৰমণ তথা সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ পৰা পো‌ৱা উপাদান, (৩) স্থানীয় প্ৰচলিত [[পুতলা নাচ]] বা তৎকালীন সাংস্কৃতিক কাৰ্যক্ৰমৰ উপাদান আৰু (৪) নিজস্ব প্ৰতিভা বিকাশ উপাদান।”<ref name=goswami/> সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় কিছুমান নাট্যধৰ্মী অনুষ্ঠানৰ লগত অংকীয়া ভাওনাৰ কিছুমান সাদৃশ্যৰ কথা উল্লেখ কৰি প্ৰভা‌ৱশালী উপাদান হিচাপে পুতলা নাচ আৰু ওজাপালিৰ ওপৰতেই গুৰুত্ব আৰোপ কৰে আৰু লগতে [[কেৰালা]]ৰ 'কুট্টু' আৰু সিংহলৰ 'কোল নাটম'ৰ প্ৰভা‌ৱৰ কথাও দাঙি ধৰিছে।<ref name=sarma/> পৰবৰ্তী কালত প্ৰকাশিত আন এক প্ৰবন্ধত তেখেতে 'মহানাটক', 'গীত-গোবিন্দ', 'শ্ৰীকৃষ্ণ কীৰ্তন', চৈতন্যদে‌ৱৰ 'অংকবন্ধন', 'মৈথিলী' আৰু 'মৈথিলী নে‌ৱাৰী নাটক' আদিৰ প্ৰসঙ্গ উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো স্থিৰ সিদ্ধান্তত উপনীত হ’ব পৰা নাই।<ref name=chaliha2>শংকৰী সংস্কৃতিৰ অধ্যয়ন--(সম্পা:)- ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> জগদীশ চন্দ্ৰ মাথুৰে নাট্যশাস্ত্ৰ, সাহিত্য দৰ্পণ আদিতো উল্লেখ নথকা 'সঙ্গীতক' নামৰ এক অখ্যাত নাট্য পৰম্পৰাৰ প্ৰভা‌ৱ অংকীয়া নাটকত পৰিব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে। কৃষ্ণনাৰায়ণ প্ৰসাদ মাগধেও তেখেতৰ 'শংকৰদে‌ৱ: সাহিত্যকাৰ ঔৰ ‌ৱিচাৰক' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতৰ প্ৰতি সমৰ্থণ আগবঢ়াইছে।<ref name=chaliha/> বৈষ্ণ‌ৱ পণ্ডিত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই বাকী সকলোধৰণৰ প্ৰভাৱ অস্বীকাৰ কৰি কে‌ৱল নাট্যশাস্ত্ৰ আৰু সংস্কৃত নাট্য পৰম্পৰাই অংকীয়া নাটৰ বিকাশত অৰিহণা যোগো‌ৱা একমাত্ৰ প্ৰভাৱী উপাদান বুলি ক’ব খোজে। শইকীয়াই তেখেতৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎস বিচাৰ' নামৰ প্ৰবন্ধত এই বিষয়ে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিছে এইদৰে, “হাজাৰ বছৰীয়া সংস্কৃত নাটকৰ ঐতিহ্য বিদ্যমান থাকোঁতে অংকীয়া নাটৰ উৎস পুতলা নাচ বা কাব্যশাষ্ট্ৰ আবৃত্তিৰ মাজত বিচাৰিবলৈ যো‌ৱাটো চকু থাকি খালত পৰাৰ নিছিনা কথা।”<ref name=chaliha/> তেওঁ লগতে এই কথাও ব্যক্ত কৰে যে মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় বিভিন্ন পৰম্পৰাগত নাট্য শৈলীৰ মাজত যি সাদৃশ্য বা মিল দেখা যায় সেয়া এটা শৈলীয়ে আনটোৰ পৰা উপাদান ধাৰ কৰাৰ বাবে নহয় বৰং একেখন নাট্যশাস্ত্ৰকে বহুদিশত মানি চলাৰ বাবেহে দেখা যায়। বিজ্ঞ সমাজত সততে এই কথা আলোচনা হয় বা অনুমান কৰা হয় যে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজন অসমত পূৰ্বৰে পৰা প্ৰচলিত ওজাপালি অনুষ্ঠানৰ ওজাজনৰে এক পৰিকল্পিত, পৰিসংস্কৰিত আৰু বিকশিত ৰূপ। কিন্তু আন এক ধাৰণা মতে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজনক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাত অবতীৰ্ণ কৰো‌ৱাৰ আঁৰত ওজাৰ প্ৰভাবতকৈ অবস্থা আৰু প্ৰয়োজনহে বেছি কাৰ্যকৰী আছিল। এই ধাৰণা পূৰ্বৰ ধাৰণাতকৈ অধিক যুক্তিযুক্ত আৰু প্ৰায়োগিক যেন ভা‌ব হয়। এই সম্পৰ্কত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই কয়, “শংকৰদেৱে নাট্যকলা সৃষ্টি কৰি প্ৰাথমিক অভিনয়ত নিজেই নাটৰ সকলোদিশ পৰিচালনাৰ দ্বায়িত্ব বহন কৰিবলগীয়াত পৰিছিল। নহ’লে প্ৰশিক্ষণপ্ৰাপ্ত হ’লেও অনভিজ্ঞ সহযোগীসকলে অভিনয়ত পদে পদে বিভ্ৰাট ঘটো‌ৱাৰ সম্ভা‌ৱনা। সেইবাবেই সূত্ৰধাৰ চৰিত্ৰটো এনেভাবে গঢ় দিব লগা হৈছিল যাতে অভিনয়ৰ আদিৰ পৰা অন্তলৈকে উপস্থিত থাকি তাক সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। প্ৰথম অভিনয়ত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকাত এজন দায়িত্বশীল অভিজ্ঞ ব্যক্তিৰ উপযোগিতা প্ৰতিপন্ন হো‌ৱাত পৰবৰ্তী নাটবোৰতো তাৰ অন্যথা নকৰিলে। …গতিকে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ সংস্কৃত নাটকৰ সূত্ৰধাৰৰ ভেটিত দেশ-কাল-পাত্ৰৰ প্ৰয়োজন সাপেক্ষে শংকৰদে‌ৱৰ এক মৌলিক সুসৃষ্টি।”<ref name=chaliha/> ==আংগিক== এখন পূৰ্ণাংগ ভাওনা হ’বলৈ ইয়াৰ অংগস্বৰূপ কেইটামান বিশেষ অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। সত্ৰীয়া ৰীতি-নীতিৰ মাজেৰেহে এখন নাট পৰিৱেশন কৰা হয়। সেইবোৰ-নাট-মেলা, গন্ধ গোৱা, যোৰা উঠা আৰু নাট-সামৰণি।<ref name="অংক-৩"/> ===নাটমেলা=== অংকীয়া নাট এখন পৰিৱেশন কৰাৰ আগতে গাঁৱৰ ৰাইজ মিলি নিৰ্দিষ্ট এটা দিনৰ সন্ধিয়া নামঘৰত শলা-বন্তি জ্বলাই, শৰাই-গুৱা আগবঢ়াই প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু নাটখনৰ এটা নান্দী গীত গাই নাট মেলে। সেইদিনাৰ পিছৰ পৰা ধাৰাবাহিকভাবে নাটৰ আখৰা চলে।<ref name="অংক-৩"/> ===গন্ধ গোৱা বা গন্ধ বাদন=== ভাওনাৰ আগদিনা সন্ধিয়া আখৰাৰ পৰিৱৰ্তে ভাওনাখন সুকলমে হৈ যোৱাৰ বাবে শৰাই আগবঢ়াই নামঘৰত সেৱা লোৱা হয় আৰু গন্ধৰ গীত গোৱা হয়। এই গন্ধৰ গীত মহাপুৰুষ দুজনাৰ ৰচিত নহয়। কোনো কোনো সত্ৰত গুৰু দুজনা ৰচিত বসন্ত, কেদাৰ আৰু ভাটিয়ালী ৰাগৰ গীত গোৱা হয়।<ref name="অংক-৩"/> এই গীতৰ পাছত নাম-প্ৰসংগ কৰা হয়। ===যোৰা উঠা বা গাণিকা=== মূল ভাওনাৰ দিনা ছোঁঘৰত সজ্জিত হৈ গায়ন-বায়নে হৰিধ্বনি কৰি অগ্নিগড়ৰ তলেৰে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰি যোৰা উঠে। খোল বাদ্য বজাই বিভিন্ন বোল তুলি তালে তালে থাপনাৰ আগলৈ সাতপাক মাৰি নৃত্য ভংগী কৰে। বায়নৰ লগত গায়নো থাকে। সাধাৰণতে একোটা যোৰাত নগৰাকী বায়ন আৰু ছয়গৰাকী গায়ন থাকে। বহা চাহিনী, থিয় চাহিনী, ফলা বাজনাৰ পিছত ধেমালি হয়। ধেমালি তিনিপ্ৰকাৰৰ। নাচ-ধেমালি, বৰ-ধেমালি আৰু ঘোষা-ধেমালি। তাৰপিছতে গুৰু-ঘাত বজায়। গুৰু-ঘাত গুৰু শংকৰদেৱৰ সন্মানাৰ্থে বজোৱা হয়। তাৰপিছত বন্দনাগীত গায় আৰু সূত্ৰধাৰৰ প্ৰৱেশ ঘটে।<ref name="অংক-৩"/> ===নাট সামৰণি=== ভাওনা পৰিৱেশন কৰাৰ তৃতীয় দিনা সন্ধিয়া নাট-ভাওনাৰ দায়-দোষৰ ক্ষমা বিচাৰি থাপনাৰ আগত বন্তি জ্বলাই শৰাই আগবঢ়োৱা হয়। ঠাইভেদে তৃতীয় দিনাৰ পৰিৱৰ্তে ৰাইজৰ সুবিধাৰ্থে আন দিনো ধাৰ্য কৰা হয়। সেইদিনা নাটখন পুনৰ এবাৰ পাঠ কৰি সামৰণি মৰা হয়।<ref name="অংক-৩"/> ==গীত== অংকীয়া নাটত প্ৰচুৰ পৰিমাণে গীত প্ৰয়োগ কৰা হৈছে। নাটত ব্যৱহৃত গীতসমূহক পাঁচটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি; নান্দীগীত বা নান্দী ভটিমা, প্ৰৱেশৰ গীত, কাহিনী বুজাবলৈ দৰ্শকক উদ্দেশ্যি গোৱা গীত, পয়াৰ আৰু মুক্তিমংগল ভটিমা।<ref name="অংক-১"/> ===নান্দীগীত=== নাটৰ আৰম্ভণিত নান্দীশ্লোক আৰু নান্দীগীত গোৱা হয়। নান্দীশ্লোকক মংগলাচৰণ বুলিও কোৱা হয়।<ref name="অংক-৩">{{cite book | title=শংকৰদেৱৰ নাট | publisher=অসম প্ৰকাশন পৰিষদ | author=বৰা, মহিম | authorlink=নাট ছখনৰ ওপৰত প্ৰসঙ্গীয়া টোকা | year=১৯৮৯ | location=১৯}}</ref> ===ভটিমা=== *মূল প্ৰবন্ধ [[ভটিমা]] চাওক। ভটিমা চাৰিপ্ৰকাৰ। নাটভটিমা, ৰাজভটিমা, দেৱভটিমা আৰু গুৰুভটিমা। নাটৰ আৰম্ভণি আৰু শেষৰ ভটিমাক নাটভটিমা বোলে। নাটৰ যৱনিকা পেলোৱা গীত-পদক মুক্তিমংগল ভটিমা বোলা হয় আৰু ইয়াক একেবাৰে শেষত গোৱা হয়।<ref name="অংক-১"/> ===পয়াৰ=== নাটৰ মাজত কাহিনীৰ কাব্যিক বৰ্ণনা আৰু চৰিত্ৰৰ মানসিক অৱস্থাৰ বৰ্ণনা কৰিবলৈ গোৱা ভটিমাগীতক পয়াৰ বোলে।<ref name="অংক-২">{{cite book | title=ভটিমা মাধুৰী | publisher=বেদকণ্ঠ | author=শইকীয়া, মহেন্দ্ৰনাথ | authorlink=ভটিমা:এটি অৱলোকন | year=২০১৪ | pages=১৩ | isbn=978-93-82931-29-4}}</ref> ই এক প্ৰকাৰৰ ছন্দও। সচৰাচৰ পয়াৰসমূহত বিলাপগীতৰ সুৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা দেখা যায়। ==আহাৰ্য== == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ দুজনা গুৰুৰ অংকীয়া নাট আৰু পৰৱৰ্তী সময়ৰ অংকীয়া নাটসমূহৰ তুলনামূলক বিশ্লেষণ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160916212842/http://nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ |date=2016-09-16 }}, নীলাচৰাই ডট কম ৱেবছাইটত * [http://www.atributetosankaradeva.org/ankiya.htm Ankiyā Nāt - The Dramas of Sankaradeva] এ টিৰিবিউট টু শংলৰদেৱ ডট অৰ্গ ৱেবছাইটত * [http://www.indianetzone.com/18/the_ankiya_nat_assam.htm Ankiya Nat, Assam]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} www.indianetzone.com ৱেবছাইটত <!-- *[https://satirtha.in/%e0%a6%85%e0%a6%82%e0%a6%95%e0%a7%80%e0%a7%9f%e0%a6%be-%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%93%e0%a6%a8%e0%a6%be-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ae%e0%a6%be%e0%a6%a4%e0%a7%83%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%b7/ অংকীয়া ভাওনা আৰু মাতৃভাষা ভাওনা এক তুলনামূলক বিচাৰ] satirtha.in ৱেবছাইটত --> [[শ্ৰেণী:নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ভাওনা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা]] 5azb9g8c5adoi7dpf8g4dgmvp7s1xr4 651727 651726 2026-11-09T14:16:54Z Pranamikaadhikary 27435 /* আহাৰ্য */ 651727 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ}} [[File:RAM BIJOY ANKIA NAAT11.jpg|thumb|ৰাম বিজয় নাটৰ দৃশ্য]] [[File:Entry of a demon king in a "Bhaona" in Assam.webm|thumb|অংকীয়া নাটত অসুৰৰ প্ৰৱেশ]] মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ|মাধৱদেৱে]] পৌৰাণিক আখ্যানৰ ভিত্তিত [[ব্ৰজাৱলী ভাষা]]ত ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''অংকীয়া নাট''' বোলে। মহাপুৰুষ দুজনাই তেওঁলোকে ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''নাট''', '''যাত্ৰা''' বা '''নৃত্য''' বুলিছিল। পৰৱৰ্তী কালত বৈষ্ণৱ ভকতসকলে ইয়াক 'অংকীয়া নাট' বুলি নামকৰণ কৰে যদিও আংগিকৰ ফালৰ পৰা [[মাধৱদেৱ]]ৰ নাটসমূহক [[ঝুমুৰা]]ও বোলা হয়। গুৰু দুজনাই লিখা নাটক 'অংকীয়া ভাওনা' বুলি কোৱা হয়। [[ভাওনা]] শব্দৰ প্ৰকৃত অৰ্থ 'ভাও দি দেখুওৱা কাৰ্য'। অংকীয়া নাটৰ অভিনয়ক ভাওনা বোলা হয়। পৰৱৰ্তীকালত বধকাব্যসমূহ আৰু আন আন সত্ৰাধিকাৰ-মহন্তই লিখা নাটৰ অভিনয়কো ভাওনা বোলা ৰীতি প্ৰচলিত হ’ল। খ্ৰীষ্টিয় পঞ্চদশ শতিকাৰ দ্বিতীয়ভাগত শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰ‌ৱৰ্তিত ধৰ্মীয় তথা জনপ্ৰিয় মনোৰঞ্জনৰ মাধ্যম অংকীয়া নাট ভাওনাই হ’ল অসমীয়া নাট্য ইতিহাসৰ প্ৰথম নিদৰ্শন। তাৰ আগতে প্ৰাচীন [[কামৰূপ]]ৰ কোনো কোনো বিদ্যোৎসাহী আৰু কলাপ্ৰেমী ৰজাৰ ৰাজসভাত নৃত্য, গীত, অভিনয়ৰ অনুশীলন হৈছিল বুলি জনা যায় যদিও সেইসমূহৰ কোনো নিদৰ্শন পো‌ৱা নাযায়।<ref name=sarma>অসমীয়া নাট্য সাহিত্য, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]</ref> == নামৰ উৎস আৰু সংস্কৃত নাটৰ প্ৰভাৱ == [[File:মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, পাটবাউসী সত্ৰ, বৰপেটা.jpg|thumb|মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]], বৰপেটা]] [[File:কাঠৰ মুখা.jpg|thumb|ভাওনাত ব্যৱহাৰ কৰা শংকৰদেৱৰ দিনৰ কাঠৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]]ত সংৰক্ষিত]] বুৎপত্তিগত অৰ্থৰ ফালৰ পৰা চালে দেখা যায় যে অংকীয়া নাটৰ অৰ্থ 'একাংকিকা নাটক'। কিন্তু মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱ আৰু তেখেতৰ প্ৰিয় শিষ্য মাধ‌ৱদেৱে তেখেতসকলৰ নাটসমূহক 'নাট', 'নাটক' বা 'যাত্ৰা' আদি নামেৰেহে অভিহিত কৰিছিল। 'অংকীয়া নাট' শব্দটি তুলনামূলক ভাৱে আধুনিক শব্দ। নাট বুজো‌ৱা শব্দ 'অংক'-ৰ লগত 'ঈয়া' প্ৰত্যয় লগলগাই পিছৰ কালৰ [[নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্ম|বৈষ্ণ‌ৱ সমাজে]] এই শব্দক [[বিশেষণ]] ৰূপত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়।<ref name=sarma/> এই শব্দ সৰ্বপ্ৰথমে ব্যৱহৃত হয় গুৰুদুজনাৰ অন্যতম শিষ্য [[দৈত্যাৰি ঠাকুৰ]] আৰু [[ৰামচৰণ ঠাকুৰ]]ৰ দ্বাৰা ৰচিত [[চৰিত পুথি]]ত।<ref name="pathak">Ankiyanat : A Tradition of pride.(Article)-- Dr. Dayananda Pathak</ref> গুৰুদুজনাৰ দ্বাৰা ৰচিত নাটসমূহৰ লিখিত পাঠক অংকীয়া নাট আৰু সেই পাঠসমূহৰ নাট্য প্ৰদৰ্শনক অংকীয়া ভাওনা বা ভা‌ৱনা বুলি কো‌ৱা হয়। 'অংকীয়া' শব্দৰ ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে ভিন্ন জনে ভিন্ন মত পোষণ কৰা দেখা যায়। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ই, “আমাৰ ভাওনাত আঙ্গিক অভিনয়ই ঘাই, সেই দেখি 'অঙ্গ' শব্দৰ পৰাই 'অংক' শব্দটো উদ্ভূত হো‌ৱা সম্ভ‌ৱ” বুলি মত পোষণ কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]ই তেওঁৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎপত্তি আৰু বৈশিষ্ট্য' নামৰ প্ৰ‌ৱন্ধত উল্লেখ কৰিছে, “…মহাপুৰুষ দুজনৰ নাটত যি কলা কৌশল আৰু ভাষা প্ৰয়োগ হৈছিল পিছৰ নাট লিখোঁতাসকলে তাৰপৰা ভালেখিনি ফালৰি কাটি গৈছিল। ব্ৰজা‌ৱলী পৰিহৃত হ’ল, নান্দীশ্লোক, ভটিমা আদিও নোহো‌ৱা হ’ল। গতিকে মহাপুৰুষ দুজনৰ নাট বা সেই সাঁচত ঢলা নাটসমূহক পিছৰ নাটৰ পৰা পৃথক কৰি দেখু‌ৱাবৰ নিমিত্তে 'অংকীয়া নাট' বুলিবলৈ ধৰে।”<ref name=sarma/> শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰদৰ্শিত সৰ্বপ্ৰথম নাট বা ভাওনা আছিল '[[চিহ্ন-যাত্ৰা]]'; এই চিহ্নযাত্ৰা পৰিবেশনৰ বাবে গুৰুজনাই সাত বৈকুণ্ঠৰ চিত্ৰপট অংকন কৰিছিল। এই কথাকে ভিত্তি হিচাপে লৈ 'সন্তাৱলী' নামৰ চৰিত গ্ৰন্থত অংকীয়া শব্দৰ ব্য‌ৱহাৰ সম্পৰ্কে কো‌ৱা হৈছে এইদৰে, “অংকিত কৰিলা দেখি অংকীয়া যে নাম”। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে তেওঁৰ 'সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতক সমৰ্থন কৰি কয়, “উক্ত (সন্তা‌ৱলী) পুথিৰ মতে 'অংকীয়া' শব্দৰ অৰ্থ হ’ল নাটকত অভিনেতা সকলক ৰং বৰণ সানি প্ৰবেশ কৰো‌ৱা বা বিভিন্ন প্ৰকাৰে চিত্ৰপট আঁকি (পাৰিষদ সকলক চিত্ৰত চিত্ৰিত কৰি দেখু‌ৱাই) চোঁ-মুখা সাজি অংকণ কৰি দৰ্শক সকলক দেখুউ‌ৱাৰ কাৰণে 'অংকীয়া' নাম পালে। অংকীয়া নাটকৰ মূল উৎস বা ভেটি হ’ল 'চিহ্নযাত্ৰা'। অংক শব্দটো‌ৱে এই অৰ্থত অংকণ কৰা বুজাইছে। … 'চিহ্নযাত্ৰা' কালত যিবিলাক মুখা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু চিত্ৰত যিবিলাক ব্যক্তিক চিত্ৰিত কৰা হৈছিল, সিয়েই পিছত অংকীয়া নাম পায় আৰু উত্তৰ কালত ৰচিত বাকী 'বাৰছো‌ৱা' নাটেও 'অংকীয়া নাট' নামেৰে জনাজাত হয়।”<ref name=goswami>সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা—নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী</ref> [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] [[নাট্যশাস্ত্ৰ]]ত অংক শব্দৰ অৰ্থ হ’ল 'চিহ্ন', অৰ্থাৎ নাটকীয় কাহিনীৰ স্তৰ চিহ্নিত কৰা বিভাগ ({{Lang|en|an Act}})। গতিকে এই অংক শব্দৰ পৰাই অংকীয়া শব্দৰ সৃষ্টি হৈছে বুলি মত পোষণ কৰে কোনো কোনো পণ্ডিতে। তেওঁলোকে কয় যে “অংক মাত্ৰ যাৰ আছে, সেয়ে অংকীয়া”। নাট্যশাস্ত্ৰত দহ প্ৰকাৰৰ [[নাটক]] বা ৰূপকৰ উল্লেখ আৰু বি‌ৱৰণ আছে। সেয়া হ’ল: 'নাটক', 'প্ৰকৰণ', 'সম‌ৱকাৰ', 'ঈহমৃগ', 'ডিম', ‌'ৱ্যয়োগ', 'অংক' বা 'উৎসৃষ্টিকাঙ্ক', 'প্ৰহসণ', 'ভাণ' আৰু ‌'ৱিথি'।<ref name=ghosh>The Natyashastra—(Trans. & Ed.)- Dr. Manomohan Ghosh</ref> এই দহৰূপক বা দশৰূপক বা দহ প্ৰকাৰৰ নাটক (ৰূপক)-ৰ অন্তৰ্গত অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক নামৰ ৰূপক বিধৰ পৰা 'অংক' আৰু "অংকীয়া" অভিধাদুটি আহিব পাৰে বুলিও কোনো কোনো পণ্ডিতে ক’ব খোজে। কিন্তু অংকীয়া নাটত মাত্ৰ এটাহে অংক থকাৰ বাহিৰে অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক ৰূপক বিধৰ লগত ইয়াৰ আন কোনো অন্তৰংগ সাদৃশ্য বিচাৰি পো‌ৱা নাযায়<ref name=chaliha>শংকৰী সাহিত্যৰ সমীক্ষা- (সম্পা:)-ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> ==সংস্কৃত নাটৰ সৈতে পাৰ্থক্য== [[File:Gayan Bayan 1.jpg|thumb|]] [[File:Khol Badan.jpg|thumb|]] শংকৰদেৱে সংস্কৃত নাটৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ অংকীয়া নাট ৰচনা কৰিছিল বুলি কোৱা হয় যদিও অংকীয়া নাটৰ আংগিক সংস্কৃত নাটৰ লগত নিমিলে। অংকীয়া নাট আছিল সৰ্বসাধাৰণ ৰাইজৰ মনোৰঞ্জন আৰু ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে; আনহাতে সংস্কৃত নাট ৰাজকীয় পৰিৱেশত বা আভিজাত্য পৰিৱেশত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল আৰু ই আছিল কেৱল আভিজাত্য, ধনাঢ্য শ্ৰেণীৰ মনোৰঞ্জনৰ আহিলা। ইয়াৰ উপৰি সংস্কৃত নাট আৰু অংকীয়া নাটৰ কেইটামান বিশেষ পাৰ্থক্য দেখা যায়। অংকীয়া নাটৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত নাট্যশাস্ত্ৰৰ প্ৰভা‌ৱ সুস্পষ্ট ভাবে দেখা যায়। অংকীয়া ভাওনাত সূত্ৰধাৰৰ উপৰিও 'পূৰ্বৰঙ্গ' (আমাৰ ধেমালি), 'নান্দী', 'প্ৰৰোচনা', 'প্ৰস্তা‌ৱনা', 'ভৰত বাক্য'ৰ অনুৰূপ 'মুক্তি-মঙ্গল ভটিমা' আদি বিভিন্ন দিশত নাট্যশাস্ত্ৰৰ নীতি-নিয়ম বহুপৰিমাণে মানি চলা হয়। অংকীয়া নাটত এটাই মাত্ৰ অংক থাকিলেও তাত নাট্যশাস্ত্ৰত বৰ্ণিত 'অ‌ৱস্থা' (নাটকীয় ঘটনাৰ স্তৰ), 'সন্ধি' (বিভিন্ন নাটকীয় ঘটনা বা পৰিস্থিতিৰ সংযোজক) আৰু 'অংক' বিভাজনৰ সম্পূৰ্ণ অ‌ৱকাশ আছে। ভক্তিৰস প্ৰধান হ’লেও নাটসমূহত নাট্যশাস্ত্ৰৰ 'ন‌ৱৰস'ৰ সকলোবোৰ ৰসেই কম বেছি পৰিমাণে আছে। সেইদৰে, অংকীয়া নাটৰ নায়ক নায়িকাও সংস্কৃত নাট্য-তত্ত্বত আলোচিত 'নায়ক-ভেদ' আৰু 'নায়িকা-ভেদ' (নায়ক আৰু নায়িকাৰ শ্ৰেণী বিচাৰ)-ৰ বিভিন্ন ভাগ-বিভাগৰ ভিতৰতে পৰে। অভিনয়ৰ ক্ষত্ৰতো 'আঙ্গিক',‌ 'ৱাচিক', 'সাত্বিক' আৰু 'আহাৰ্য' এই চাৰিওবিধ অভিনয়ৰে উপাদান অংকীয়া ভাওনাত বিদ্যমান। অবশ্যে স্থান-কাল-পাত্ৰ আৰু পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি গুৰুজনাই বহুক্ষেত্ৰতনাট্যশাস্ত্ৰৰ বিধি-নিষেধো অবাধে ভঙ্গ কৰিছে আৰু যুদ্ধ, শয়ন, ভোজন, মৃত্যু আদি দৃশ্যৰ অ‌ৱতাৰণাও কৰিছে। যি তেখেতৰ মৌলিক প্ৰতিভাৰ স্বাক্ষৰো বহন কৰিছে। তদুপৰি কো‌ৱা বাহুল্য যে শংকৰদেৱে কোনো ক্ষেত্ৰতে সংস্কৃত নাটকৰ হুবহু অনুকৰণ কৰা নাই। গতিকে, এই কথা নিশ্চয় ক’ব পাৰি যে, ভাৰতবৰ্ষৰ নাট্যপৰম্পৰাৰ মূল ভেটি নাট্যশাস্ত্ৰৰ আলমত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱৰ মৌলিক সৃষ্টিশীল সত্ত্বাৰ পৰাই এই ওপজা অংকীয়া নাট। ===সূত্ৰধাৰ=== [[File:"Sutradhar"- A unique dance style from Assam-v2.webm|thumb|সূত্ৰধাৰীৰ নৃত্য]] [[File:সূত্ৰধাৰ সূত্ৰধাৰী নৃত্য.jpg|thumb|অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ।]] [[File:Masks ofthe Lord Narasimham, 3rd incarnaation of the Lord Vishnu in mask form at Chamaguri Satra, Majuli.jpg|thumb|অংকীয়া নাটত ব্যৱহৃত নৰসিংহৰ মুখা]] সংস্কৃত নাটৰ দৰে অংকীয়া নাটতো সূত্ৰধাৰ বুলি এটা চৰিত্ৰ আছে যদিও দুয়োপ্ৰকাৰ নাটত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকা বেলেগ বেলেগ। সংস্কৃত নাটত সূত্ৰধাৰে নাটৰ আৰম্ভণিতে নান্দীশ্লোক গাই প্ৰৰোচনা আৰু প্ৰস্তাৱনাৰ শ্লোক উপস্থাপন কৰি নাটৰ পৰা বাহিৰ হয়। কিন্তু অংকীয়া নাটত সূত্ৰধাৰেই নাটখন চলাই নিয়াৰ মূল দায়িত্ব পালন কৰে। সূত্ৰধাৰে নান্দী গাই নৃত্য কৰে, নৃত্যৰ মাজেৰে নাটৰ নাম আৰু বিষয়বস্তু উপস্থাপন কৰে, চৰিত্ৰসমূহৰ পৰিচয় আৰু প্ৰৱেশ ঘোষণা কৰে আৰু কাহিনীৰ মাজত সংগতি ৰক্ষা কৰিবলৈ “আহে সভাসদ লোক’’ বুলি কাহিনী ক’ৰ পৰা ক’লৈ গতি কৰিছে বুজাই দিয়ে। যিবোৰ দৃশ্য নাটত উপস্থাপন কৰিব নোৱাৰি, তেনেবোৰ দৃশ্য সংলাপৰ মাজেৰে দৰ্শকক বুজাই দিয়ে।<ref name="অংক-১"/> ===বহুৱা আৰু বিদূষক=== সংস্কৃত নাটকত বিদূষকৰ চৰিত্ৰ একোটা থাকে। বিদূষকগৰাকীয়ে সংস্কৃত নাটত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়। অংকীয়া নাটত শংকৰদেৱে বিদূষকৰ চৰিত্ৰ পৰিৱৰ্তে সূত্ৰধাৰ আৰু কিছু চৰিত্ৰৰ যোগেৰে ধেমেলীয়া দৃশ্যৰ অৱতাৰণা ঘটাইছে।<ref name="অংক-১"/> আজিকালি উত্তৰ-শংকৰী যুগত ৰচিত নাটত পৰিৱেশনকালৰ মাজতে নাটৰ লগতে সংগতি নথকাকৈ [[বহুৱা]] প্ৰৱেশৰ ৰীতি প্ৰচলিত হৈছে। ===ভাষা=== অংকীয়া নাটৰ ভাষা ব্ৰজাৱলী। এয়া মথুৰাত ব্যৱহৃত ব্ৰজাৱলী নহয়। মৈথিলী মিশ্ৰিত মথুৰাত প্ৰচলিত ব্ৰজবুলি ভাষাৰ অনুকৰণত শংকৰদেৱে থলুৱা ভাষাৰ মিশ্ৰণ ঘটাই অসমৰ মানুহে সহজে বুজিব পৰাকৈ এটি ভাষাৰ ৰূপ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াত থলুৱা ভাষাৰ উপৰি অৱধি, ভোজপুৰী, পাৰ্চী আৰু সংস্কৃত ভাষাৰ শব্দসম্ভাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সম্ভৱতঃ ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল অসমৰ সকলো লোকে সহজে বুজিব পৰাৰ উপৰি অসমৰ বাহিৰৰ লোকেও যাতে এই ভাষা বুজিব পাৰে।<ref name="অংক-১"/> ==স্থানীয় উপাদান== [[গোৱালপাৰা]] অঞ্চলত প্ৰচলিত [[ভাৰীগান]], [[কুশান গান]], গো‌ৱালিনী-যাত্ৰা আদিয়েও অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টিত অৰিহণা যোগাইছে। অবশ্যে এইবিলাকৰ প্ৰাচীনতা সম্পৰ্কে সন্দেহৰ অ‌ৱকাশ আছে। তদুপৰি এইসমূহত নাটকীয় উপাদানো তেনেই নগণ্য।<ref name=chaliha/> সেইদৰে [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]দেৱেও অসমীয়া আৰু অনা-অসমীয়া দুয়োবিধ প্ৰভা‌ৱকে স্বীকাৰ কৰি লৈছে আৰু তেখেতৰ 'অংকীয়া নাট'ৰ ভূমিকাত মন্তব্য কৰিছে যে কাব্যশাস্ত্ৰৰ আবৃত্তি, [[ওজাপালি]]ৰ সমূহীয়া গায়ন শৈলী আৰু ভাৰতৰ আন আন অঞ্চলত প্ৰচলিত বিভিন্ন দৃষ্টি-আকৰ্ষক নাট্যানুষ্ঠানে অসমীয়া নাটকৰ পূৰ্ণ বিকাশত অৰিহণা যোগাইছে বুলি ক’ব পাৰি।<ref name=chaliha/> [[কালিৰাম মেধি]]য়ে ''অংকাৱলী''ৰ পাতনিত অনা-অসমীয়া সকলোধৰণৰ নাট্যানুষ্ঠানৰ প্ৰভা‌ৱ অস্বীকাৰ কৰি একমাত্ৰ স্থানীয় উপাদানৰ পৰা, বিশেষকৈ ওজাপালিৰ প্ৰভা‌ৱত শংকৰদেৱে অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টি কৰিলে বুলি মন্তব্য কৰিছে।<ref name=medhi>অংকা‌ৱলী—(সম্পা:)-কালিৰাম মেধি</ref> প্ৰাচীন অসমত প্ৰচলিত পুতলা নাচ, ঢুলীয়া ভাওনা, পচতি, কুশান গান, ওজাপলি আদিৰ পৰা উপাদান লৈ অংকীয়া নাট সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="অংক-১">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=পাঠক, ড° দয়ানন্দ | authorlink=অংকীয়া নাট পৰম্পৰা | year=১৯৯৭ | pages=৯৩}}</ref> ==বিষয়বস্তু== শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা অংকীয়া নাটৰ বিষয়বস্তু আছিল [[ভাগৱত]] পুৰাণ, হৰিবংশ আৰু [[ৰামায়ণ]]ৰ কাহিনী। বেছিভাগ নাটেই ভাগৱত পুৰাণৰ বিভিন্ন কৃষ্ণকেন্দ্ৰিক কাহিনীৰে নিৰ্মিত। শংকৰদেৱে কেৱল [[ৰাম বিজয়]] নাটখনেই ৰামায়ণৰ কাহিনীৰ এছোৱাৰে ৰচনা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত [[মহাভাৰত]] আৰু অন্যান্য ধৰ্মীয় গ্ৰন্থৰ কাহিনীৰ আধাৰত নাট-ভাওনা ৰচিত হ’বলৈ ধৰে। ==অংকীয়া নাটত ৰস== ==ভাৰতৰ অন্যান্য নাট্য সংস্কৃতি আৰু অংকীয়া নাট== প্ৰাচীন কালৰে পৰা ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত নাট্য-পৰিৱেশ্য কলাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়। ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত প্ৰচলিত পৰিৱেশ্য কলা যেনে [[কেৰালা]]ৰ [[কুডিয়াট্টম]], [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[যক্ষগান]], অযোধ্যাৰ [[ৰামলীলা]], [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ [[নৌটংকী]], [[তামিলনাডু]]ৰ [[ভাগৱত মেলা]], [[গুজৰাট]]ৰ [[ভৱাই]] আৰু অসমৰ অংকীয়া নাট একে বৰ্গৰে পৰিৱেশ্য কলা।<ref name="অংক-৪">{{cite book | title=শংকৰদেৱ অধ্যয়ন প্ৰসংগ | publisher=বাণী মন্দিৰ | author=দেৱগোস্বামী, কেশৱানন্দ | authorlink=শংকৰদেৱৰ নাট আৰু ভাওনা | year=২০০৫ | pages=৫২}}</ref> সম্ভ‌ৱতঃ, [[ভাৰত]]ৰ বিভিন্ন প্ৰাদেশিক ভাষাত ৰচিত পূৰ্ণাঙ্গ নাটকৰ ভিতৰত অংকীয়া নাটকৰ ঐতিহ্যই সকলোতকৈ পুৰণি। এই অংকীয়া নাট আৰু ভাওনাৰ উৎস বিচাৰিও ভিন্ন জনে ভিন্ন মত প্ৰকাশ কৰিছে। মনোমোহন ঘোষে অংকীয়া নাট ভাওনাক প্ৰাগ্-ঐতিহাসিক যুগত প্ৰচলিত এক শ্ৰেণীৰ নাট্যৰূপৰ নিদৰ্শন হ’ব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে কোনো কোনোৱে অংকীয়া নাট [[মধ্যযুগ]]ৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰতীয় কিছুমান পৰম্পৰাগত আৰু লোক নৃত্য আৰু নাট্য শৈলীৰ আৰ্হি বা প্ৰেৰণাত সৃষ্ট বুলি ক’ব খোজে। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে এই মতৰ প্ৰতি আংশিকভাবে সমৰ্থন আগবঢ়াই উল্লেখ কৰে, “গুৰুজনাই কেইবাবিধো উপাদান একত্ৰ কৰি অংকীয়া ভাওনাত সংযোগ কৰি দিয়ে। তাৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ চাৰিবিধ উপাদান পৰিষ্কাৰ ভাবে দেখা যায়। সেয়া হ’ল- (১) প্ৰাচীন ভাৰতীয় নাট্যশাস্ত্ৰৰ উপাদান, (২) বিভিন্ন তীৰ্থ ভ্ৰমণ তথা সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ পৰা পো‌ৱা উপাদান, (৩) স্থানীয় প্ৰচলিত [[পুতলা নাচ]] বা তৎকালীন সাংস্কৃতিক কাৰ্যক্ৰমৰ উপাদান আৰু (৪) নিজস্ব প্ৰতিভা বিকাশ উপাদান।”<ref name=goswami/> সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় কিছুমান নাট্যধৰ্মী অনুষ্ঠানৰ লগত অংকীয়া ভাওনাৰ কিছুমান সাদৃশ্যৰ কথা উল্লেখ কৰি প্ৰভা‌ৱশালী উপাদান হিচাপে পুতলা নাচ আৰু ওজাপালিৰ ওপৰতেই গুৰুত্ব আৰোপ কৰে আৰু লগতে [[কেৰালা]]ৰ 'কুট্টু' আৰু সিংহলৰ 'কোল নাটম'ৰ প্ৰভা‌ৱৰ কথাও দাঙি ধৰিছে।<ref name=sarma/> পৰবৰ্তী কালত প্ৰকাশিত আন এক প্ৰবন্ধত তেখেতে 'মহানাটক', 'গীত-গোবিন্দ', 'শ্ৰীকৃষ্ণ কীৰ্তন', চৈতন্যদে‌ৱৰ 'অংকবন্ধন', 'মৈথিলী' আৰু 'মৈথিলী নে‌ৱাৰী নাটক' আদিৰ প্ৰসঙ্গ উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো স্থিৰ সিদ্ধান্তত উপনীত হ’ব পৰা নাই।<ref name=chaliha2>শংকৰী সংস্কৃতিৰ অধ্যয়ন--(সম্পা:)- ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> জগদীশ চন্দ্ৰ মাথুৰে নাট্যশাস্ত্ৰ, সাহিত্য দৰ্পণ আদিতো উল্লেখ নথকা 'সঙ্গীতক' নামৰ এক অখ্যাত নাট্য পৰম্পৰাৰ প্ৰভা‌ৱ অংকীয়া নাটকত পৰিব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে। কৃষ্ণনাৰায়ণ প্ৰসাদ মাগধেও তেখেতৰ 'শংকৰদে‌ৱ: সাহিত্যকাৰ ঔৰ ‌ৱিচাৰক' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতৰ প্ৰতি সমৰ্থণ আগবঢ়াইছে।<ref name=chaliha/> বৈষ্ণ‌ৱ পণ্ডিত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই বাকী সকলোধৰণৰ প্ৰভাৱ অস্বীকাৰ কৰি কে‌ৱল নাট্যশাস্ত্ৰ আৰু সংস্কৃত নাট্য পৰম্পৰাই অংকীয়া নাটৰ বিকাশত অৰিহণা যোগো‌ৱা একমাত্ৰ প্ৰভাৱী উপাদান বুলি ক’ব খোজে। শইকীয়াই তেখেতৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎস বিচাৰ' নামৰ প্ৰবন্ধত এই বিষয়ে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিছে এইদৰে, “হাজাৰ বছৰীয়া সংস্কৃত নাটকৰ ঐতিহ্য বিদ্যমান থাকোঁতে অংকীয়া নাটৰ উৎস পুতলা নাচ বা কাব্যশাষ্ট্ৰ আবৃত্তিৰ মাজত বিচাৰিবলৈ যো‌ৱাটো চকু থাকি খালত পৰাৰ নিছিনা কথা।”<ref name=chaliha/> তেওঁ লগতে এই কথাও ব্যক্ত কৰে যে মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় বিভিন্ন পৰম্পৰাগত নাট্য শৈলীৰ মাজত যি সাদৃশ্য বা মিল দেখা যায় সেয়া এটা শৈলীয়ে আনটোৰ পৰা উপাদান ধাৰ কৰাৰ বাবে নহয় বৰং একেখন নাট্যশাস্ত্ৰকে বহুদিশত মানি চলাৰ বাবেহে দেখা যায়। বিজ্ঞ সমাজত সততে এই কথা আলোচনা হয় বা অনুমান কৰা হয় যে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজন অসমত পূৰ্বৰে পৰা প্ৰচলিত ওজাপালি অনুষ্ঠানৰ ওজাজনৰে এক পৰিকল্পিত, পৰিসংস্কৰিত আৰু বিকশিত ৰূপ। কিন্তু আন এক ধাৰণা মতে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজনক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাত অবতীৰ্ণ কৰো‌ৱাৰ আঁৰত ওজাৰ প্ৰভাবতকৈ অবস্থা আৰু প্ৰয়োজনহে বেছি কাৰ্যকৰী আছিল। এই ধাৰণা পূৰ্বৰ ধাৰণাতকৈ অধিক যুক্তিযুক্ত আৰু প্ৰায়োগিক যেন ভা‌ব হয়। এই সম্পৰ্কত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই কয়, “শংকৰদেৱে নাট্যকলা সৃষ্টি কৰি প্ৰাথমিক অভিনয়ত নিজেই নাটৰ সকলোদিশ পৰিচালনাৰ দ্বায়িত্ব বহন কৰিবলগীয়াত পৰিছিল। নহ’লে প্ৰশিক্ষণপ্ৰাপ্ত হ’লেও অনভিজ্ঞ সহযোগীসকলে অভিনয়ত পদে পদে বিভ্ৰাট ঘটো‌ৱাৰ সম্ভা‌ৱনা। সেইবাবেই সূত্ৰধাৰ চৰিত্ৰটো এনেভাবে গঢ় দিব লগা হৈছিল যাতে অভিনয়ৰ আদিৰ পৰা অন্তলৈকে উপস্থিত থাকি তাক সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। প্ৰথম অভিনয়ত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকাত এজন দায়িত্বশীল অভিজ্ঞ ব্যক্তিৰ উপযোগিতা প্ৰতিপন্ন হো‌ৱাত পৰবৰ্তী নাটবোৰতো তাৰ অন্যথা নকৰিলে। …গতিকে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ সংস্কৃত নাটকৰ সূত্ৰধাৰৰ ভেটিত দেশ-কাল-পাত্ৰৰ প্ৰয়োজন সাপেক্ষে শংকৰদে‌ৱৰ এক মৌলিক সুসৃষ্টি।”<ref name=chaliha/> ==আংগিক== এখন পূৰ্ণাংগ ভাওনা হ’বলৈ ইয়াৰ অংগস্বৰূপ কেইটামান বিশেষ অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। সত্ৰীয়া ৰীতি-নীতিৰ মাজেৰেহে এখন নাট পৰিৱেশন কৰা হয়। সেইবোৰ-নাট-মেলা, গন্ধ গোৱা, যোৰা উঠা আৰু নাট-সামৰণি।<ref name="অংক-৩"/> ===নাটমেলা=== অংকীয়া নাট এখন পৰিৱেশন কৰাৰ আগতে গাঁৱৰ ৰাইজ মিলি নিৰ্দিষ্ট এটা দিনৰ সন্ধিয়া নামঘৰত শলা-বন্তি জ্বলাই, শৰাই-গুৱা আগবঢ়াই প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু নাটখনৰ এটা নান্দী গীত গাই নাট মেলে। সেইদিনাৰ পিছৰ পৰা ধাৰাবাহিকভাবে নাটৰ আখৰা চলে।<ref name="অংক-৩"/> ===গন্ধ গোৱা বা গন্ধ বাদন=== ভাওনাৰ আগদিনা সন্ধিয়া আখৰাৰ পৰিৱৰ্তে ভাওনাখন সুকলমে হৈ যোৱাৰ বাবে শৰাই আগবঢ়াই নামঘৰত সেৱা লোৱা হয় আৰু গন্ধৰ গীত গোৱা হয়। এই গন্ধৰ গীত মহাপুৰুষ দুজনাৰ ৰচিত নহয়। কোনো কোনো সত্ৰত গুৰু দুজনা ৰচিত বসন্ত, কেদাৰ আৰু ভাটিয়ালী ৰাগৰ গীত গোৱা হয়।<ref name="অংক-৩"/> এই গীতৰ পাছত নাম-প্ৰসংগ কৰা হয়। ===যোৰা উঠা বা গাণিকা=== মূল ভাওনাৰ দিনা ছোঁঘৰত সজ্জিত হৈ গায়ন-বায়নে হৰিধ্বনি কৰি অগ্নিগড়ৰ তলেৰে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰি যোৰা উঠে। খোল বাদ্য বজাই বিভিন্ন বোল তুলি তালে তালে থাপনাৰ আগলৈ সাতপাক মাৰি নৃত্য ভংগী কৰে। বায়নৰ লগত গায়নো থাকে। সাধাৰণতে একোটা যোৰাত নগৰাকী বায়ন আৰু ছয়গৰাকী গায়ন থাকে। বহা চাহিনী, থিয় চাহিনী, ফলা বাজনাৰ পিছত ধেমালি হয়। ধেমালি তিনিপ্ৰকাৰৰ। নাচ-ধেমালি, বৰ-ধেমালি আৰু ঘোষা-ধেমালি। তাৰপিছতে গুৰু-ঘাত বজায়। গুৰু-ঘাত গুৰু শংকৰদেৱৰ সন্মানাৰ্থে বজোৱা হয়। তাৰপিছত বন্দনাগীত গায় আৰু সূত্ৰধাৰৰ প্ৰৱেশ ঘটে।<ref name="অংক-৩"/> ===নাট সামৰণি=== ভাওনা পৰিৱেশন কৰাৰ তৃতীয় দিনা সন্ধিয়া নাট-ভাওনাৰ দায়-দোষৰ ক্ষমা বিচাৰি থাপনাৰ আগত বন্তি জ্বলাই শৰাই আগবঢ়োৱা হয়। ঠাইভেদে তৃতীয় দিনাৰ পৰিৱৰ্তে ৰাইজৰ সুবিধাৰ্থে আন দিনো ধাৰ্য কৰা হয়। সেইদিনা নাটখন পুনৰ এবাৰ পাঠ কৰি সামৰণি মৰা হয়।<ref name="অংক-৩"/> ==গীত== অংকীয়া নাটত প্ৰচুৰ পৰিমাণে গীত প্ৰয়োগ কৰা হৈছে। নাটত ব্যৱহৃত গীতসমূহক পাঁচটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি; নান্দীগীত বা নান্দী ভটিমা, প্ৰৱেশৰ গীত, কাহিনী বুজাবলৈ দৰ্শকক উদ্দেশ্যি গোৱা গীত, পয়াৰ আৰু মুক্তিমংগল ভটিমা।<ref name="অংক-১"/> ===নান্দীগীত=== নাটৰ আৰম্ভণিত নান্দীশ্লোক আৰু নান্দীগীত গোৱা হয়। নান্দীশ্লোকক মংগলাচৰণ বুলিও কোৱা হয়।<ref name="অংক-৩">{{cite book | title=শংকৰদেৱৰ নাট | publisher=অসম প্ৰকাশন পৰিষদ | author=বৰা, মহিম | authorlink=নাট ছখনৰ ওপৰত প্ৰসঙ্গীয়া টোকা | year=১৯৮৯ | location=১৯}}</ref> ===ভটিমা=== *মূল প্ৰবন্ধ [[ভটিমা]] চাওক। ভটিমা চাৰিপ্ৰকাৰ। নাটভটিমা, ৰাজভটিমা, দেৱভটিমা আৰু গুৰুভটিমা। নাটৰ আৰম্ভণি আৰু শেষৰ ভটিমাক নাটভটিমা বোলে। নাটৰ যৱনিকা পেলোৱা গীত-পদক মুক্তিমংগল ভটিমা বোলা হয় আৰু ইয়াক একেবাৰে শেষত গোৱা হয়।<ref name="অংক-১"/> ===পয়াৰ=== নাটৰ মাজত কাহিনীৰ কাব্যিক বৰ্ণনা আৰু চৰিত্ৰৰ মানসিক অৱস্থাৰ বৰ্ণনা কৰিবলৈ গোৱা ভটিমাগীতক পয়াৰ বোলে।<ref name="অংক-২">{{cite book | title=ভটিমা মাধুৰী | publisher=বেদকণ্ঠ | author=শইকীয়া, মহেন্দ্ৰনাথ | authorlink=ভটিমা:এটি অৱলোকন | year=২০১৪ | pages=১৩ | isbn=978-93-82931-29-4}}</ref> ই এক প্ৰকাৰৰ ছন্দও। সচৰাচৰ পয়াৰসমূহত বিলাপগীতৰ সুৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা দেখা যায়। ==আহাৰ্য== ভৰতমুনিৰ নাট্যশাস্ত্ৰমতে আঙ্গিক, বাচিক, আহাৰ্য আৰু সাত্বিক- এই চাৰিপ্ৰকাৰ উপাদান নাটৰ অবিচ্ছেদ্য বিষয়।<ref>https://nilacharai.com/costumes-and-props-in-preserving-the-tradition-of-ankiya-bhaona/</ref> অংকীয়া নাটতো আহাৰ্যৰ পৰিপূৰ্ণ পয়োভৰ দেখা যায়। == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ দুজনা গুৰুৰ অংকীয়া নাট আৰু পৰৱৰ্তী সময়ৰ অংকীয়া নাটসমূহৰ তুলনামূলক বিশ্লেষণ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160916212842/http://nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ |date=2016-09-16 }}, নীলাচৰাই ডট কম ৱেবছাইটত * [http://www.atributetosankaradeva.org/ankiya.htm Ankiyā Nāt - The Dramas of Sankaradeva] এ টিৰিবিউট টু শংলৰদেৱ ডট অৰ্গ ৱেবছাইটত * [http://www.indianetzone.com/18/the_ankiya_nat_assam.htm Ankiya Nat, Assam]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} www.indianetzone.com ৱেবছাইটত <!-- *[https://satirtha.in/%e0%a6%85%e0%a6%82%e0%a6%95%e0%a7%80%e0%a7%9f%e0%a6%be-%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%93%e0%a6%a8%e0%a6%be-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ae%e0%a6%be%e0%a6%a4%e0%a7%83%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%b7/ অংকীয়া ভাওনা আৰু মাতৃভাষা ভাওনা এক তুলনামূলক বিচাৰ] satirtha.in ৱেবছাইটত --> [[শ্ৰেণী:নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ভাওনা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা]] 3slner83b1rjxhakycjp898fg7c1qza 651728 651727 2026-11-09T14:24:26Z Pranamikaadhikary 27435 /* আহাৰ্য */ 651728 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ}} [[File:RAM BIJOY ANKIA NAAT11.jpg|thumb|ৰাম বিজয় নাটৰ দৃশ্য]] [[File:Entry of a demon king in a "Bhaona" in Assam.webm|thumb|অংকীয়া নাটত অসুৰৰ প্ৰৱেশ]] মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ|মাধৱদেৱে]] পৌৰাণিক আখ্যানৰ ভিত্তিত [[ব্ৰজাৱলী ভাষা]]ত ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''অংকীয়া নাট''' বোলে। মহাপুৰুষ দুজনাই তেওঁলোকে ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''নাট''', '''যাত্ৰা''' বা '''নৃত্য''' বুলিছিল। পৰৱৰ্তী কালত বৈষ্ণৱ ভকতসকলে ইয়াক 'অংকীয়া নাট' বুলি নামকৰণ কৰে যদিও আংগিকৰ ফালৰ পৰা [[মাধৱদেৱ]]ৰ নাটসমূহক [[ঝুমুৰা]]ও বোলা হয়। গুৰু দুজনাই লিখা নাটক 'অংকীয়া ভাওনা' বুলি কোৱা হয়। [[ভাওনা]] শব্দৰ প্ৰকৃত অৰ্থ 'ভাও দি দেখুওৱা কাৰ্য'। অংকীয়া নাটৰ অভিনয়ক ভাওনা বোলা হয়। পৰৱৰ্তীকালত বধকাব্যসমূহ আৰু আন আন সত্ৰাধিকাৰ-মহন্তই লিখা নাটৰ অভিনয়কো ভাওনা বোলা ৰীতি প্ৰচলিত হ’ল। খ্ৰীষ্টিয় পঞ্চদশ শতিকাৰ দ্বিতীয়ভাগত শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰ‌ৱৰ্তিত ধৰ্মীয় তথা জনপ্ৰিয় মনোৰঞ্জনৰ মাধ্যম অংকীয়া নাট ভাওনাই হ’ল অসমীয়া নাট্য ইতিহাসৰ প্ৰথম নিদৰ্শন। তাৰ আগতে প্ৰাচীন [[কামৰূপ]]ৰ কোনো কোনো বিদ্যোৎসাহী আৰু কলাপ্ৰেমী ৰজাৰ ৰাজসভাত নৃত্য, গীত, অভিনয়ৰ অনুশীলন হৈছিল বুলি জনা যায় যদিও সেইসমূহৰ কোনো নিদৰ্শন পো‌ৱা নাযায়।<ref name=sarma>অসমীয়া নাট্য সাহিত্য, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]</ref> == নামৰ উৎস আৰু সংস্কৃত নাটৰ প্ৰভাৱ == [[File:মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, পাটবাউসী সত্ৰ, বৰপেটা.jpg|thumb|মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]], বৰপেটা]] [[File:কাঠৰ মুখা.jpg|thumb|ভাওনাত ব্যৱহাৰ কৰা শংকৰদেৱৰ দিনৰ কাঠৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]]ত সংৰক্ষিত]] বুৎপত্তিগত অৰ্থৰ ফালৰ পৰা চালে দেখা যায় যে অংকীয়া নাটৰ অৰ্থ 'একাংকিকা নাটক'। কিন্তু মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱ আৰু তেখেতৰ প্ৰিয় শিষ্য মাধ‌ৱদেৱে তেখেতসকলৰ নাটসমূহক 'নাট', 'নাটক' বা 'যাত্ৰা' আদি নামেৰেহে অভিহিত কৰিছিল। 'অংকীয়া নাট' শব্দটি তুলনামূলক ভাৱে আধুনিক শব্দ। নাট বুজো‌ৱা শব্দ 'অংক'-ৰ লগত 'ঈয়া' প্ৰত্যয় লগলগাই পিছৰ কালৰ [[নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্ম|বৈষ্ণ‌ৱ সমাজে]] এই শব্দক [[বিশেষণ]] ৰূপত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়।<ref name=sarma/> এই শব্দ সৰ্বপ্ৰথমে ব্যৱহৃত হয় গুৰুদুজনাৰ অন্যতম শিষ্য [[দৈত্যাৰি ঠাকুৰ]] আৰু [[ৰামচৰণ ঠাকুৰ]]ৰ দ্বাৰা ৰচিত [[চৰিত পুথি]]ত।<ref name="pathak">Ankiyanat : A Tradition of pride.(Article)-- Dr. Dayananda Pathak</ref> গুৰুদুজনাৰ দ্বাৰা ৰচিত নাটসমূহৰ লিখিত পাঠক অংকীয়া নাট আৰু সেই পাঠসমূহৰ নাট্য প্ৰদৰ্শনক অংকীয়া ভাওনা বা ভা‌ৱনা বুলি কো‌ৱা হয়। 'অংকীয়া' শব্দৰ ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে ভিন্ন জনে ভিন্ন মত পোষণ কৰা দেখা যায়। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ই, “আমাৰ ভাওনাত আঙ্গিক অভিনয়ই ঘাই, সেই দেখি 'অঙ্গ' শব্দৰ পৰাই 'অংক' শব্দটো উদ্ভূত হো‌ৱা সম্ভ‌ৱ” বুলি মত পোষণ কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]ই তেওঁৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎপত্তি আৰু বৈশিষ্ট্য' নামৰ প্ৰ‌ৱন্ধত উল্লেখ কৰিছে, “…মহাপুৰুষ দুজনৰ নাটত যি কলা কৌশল আৰু ভাষা প্ৰয়োগ হৈছিল পিছৰ নাট লিখোঁতাসকলে তাৰপৰা ভালেখিনি ফালৰি কাটি গৈছিল। ব্ৰজা‌ৱলী পৰিহৃত হ’ল, নান্দীশ্লোক, ভটিমা আদিও নোহো‌ৱা হ’ল। গতিকে মহাপুৰুষ দুজনৰ নাট বা সেই সাঁচত ঢলা নাটসমূহক পিছৰ নাটৰ পৰা পৃথক কৰি দেখু‌ৱাবৰ নিমিত্তে 'অংকীয়া নাট' বুলিবলৈ ধৰে।”<ref name=sarma/> শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰদৰ্শিত সৰ্বপ্ৰথম নাট বা ভাওনা আছিল '[[চিহ্ন-যাত্ৰা]]'; এই চিহ্নযাত্ৰা পৰিবেশনৰ বাবে গুৰুজনাই সাত বৈকুণ্ঠৰ চিত্ৰপট অংকন কৰিছিল। এই কথাকে ভিত্তি হিচাপে লৈ 'সন্তাৱলী' নামৰ চৰিত গ্ৰন্থত অংকীয়া শব্দৰ ব্য‌ৱহাৰ সম্পৰ্কে কো‌ৱা হৈছে এইদৰে, “অংকিত কৰিলা দেখি অংকীয়া যে নাম”। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে তেওঁৰ 'সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতক সমৰ্থন কৰি কয়, “উক্ত (সন্তা‌ৱলী) পুথিৰ মতে 'অংকীয়া' শব্দৰ অৰ্থ হ’ল নাটকত অভিনেতা সকলক ৰং বৰণ সানি প্ৰবেশ কৰো‌ৱা বা বিভিন্ন প্ৰকাৰে চিত্ৰপট আঁকি (পাৰিষদ সকলক চিত্ৰত চিত্ৰিত কৰি দেখু‌ৱাই) চোঁ-মুখা সাজি অংকণ কৰি দৰ্শক সকলক দেখুউ‌ৱাৰ কাৰণে 'অংকীয়া' নাম পালে। অংকীয়া নাটকৰ মূল উৎস বা ভেটি হ’ল 'চিহ্নযাত্ৰা'। অংক শব্দটো‌ৱে এই অৰ্থত অংকণ কৰা বুজাইছে। … 'চিহ্নযাত্ৰা' কালত যিবিলাক মুখা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু চিত্ৰত যিবিলাক ব্যক্তিক চিত্ৰিত কৰা হৈছিল, সিয়েই পিছত অংকীয়া নাম পায় আৰু উত্তৰ কালত ৰচিত বাকী 'বাৰছো‌ৱা' নাটেও 'অংকীয়া নাট' নামেৰে জনাজাত হয়।”<ref name=goswami>সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা—নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী</ref> [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] [[নাট্যশাস্ত্ৰ]]ত অংক শব্দৰ অৰ্থ হ’ল 'চিহ্ন', অৰ্থাৎ নাটকীয় কাহিনীৰ স্তৰ চিহ্নিত কৰা বিভাগ ({{Lang|en|an Act}})। গতিকে এই অংক শব্দৰ পৰাই অংকীয়া শব্দৰ সৃষ্টি হৈছে বুলি মত পোষণ কৰে কোনো কোনো পণ্ডিতে। তেওঁলোকে কয় যে “অংক মাত্ৰ যাৰ আছে, সেয়ে অংকীয়া”। নাট্যশাস্ত্ৰত দহ প্ৰকাৰৰ [[নাটক]] বা ৰূপকৰ উল্লেখ আৰু বি‌ৱৰণ আছে। সেয়া হ’ল: 'নাটক', 'প্ৰকৰণ', 'সম‌ৱকাৰ', 'ঈহমৃগ', 'ডিম', ‌'ৱ্যয়োগ', 'অংক' বা 'উৎসৃষ্টিকাঙ্ক', 'প্ৰহসণ', 'ভাণ' আৰু ‌'ৱিথি'।<ref name=ghosh>The Natyashastra—(Trans. & Ed.)- Dr. Manomohan Ghosh</ref> এই দহৰূপক বা দশৰূপক বা দহ প্ৰকাৰৰ নাটক (ৰূপক)-ৰ অন্তৰ্গত অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক নামৰ ৰূপক বিধৰ পৰা 'অংক' আৰু "অংকীয়া" অভিধাদুটি আহিব পাৰে বুলিও কোনো কোনো পণ্ডিতে ক’ব খোজে। কিন্তু অংকীয়া নাটত মাত্ৰ এটাহে অংক থকাৰ বাহিৰে অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক ৰূপক বিধৰ লগত ইয়াৰ আন কোনো অন্তৰংগ সাদৃশ্য বিচাৰি পো‌ৱা নাযায়<ref name=chaliha>শংকৰী সাহিত্যৰ সমীক্ষা- (সম্পা:)-ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> ==সংস্কৃত নাটৰ সৈতে পাৰ্থক্য== [[File:Gayan Bayan 1.jpg|thumb|]] [[File:Khol Badan.jpg|thumb|]] শংকৰদেৱে সংস্কৃত নাটৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ অংকীয়া নাট ৰচনা কৰিছিল বুলি কোৱা হয় যদিও অংকীয়া নাটৰ আংগিক সংস্কৃত নাটৰ লগত নিমিলে। অংকীয়া নাট আছিল সৰ্বসাধাৰণ ৰাইজৰ মনোৰঞ্জন আৰু ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে; আনহাতে সংস্কৃত নাট ৰাজকীয় পৰিৱেশত বা আভিজাত্য পৰিৱেশত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল আৰু ই আছিল কেৱল আভিজাত্য, ধনাঢ্য শ্ৰেণীৰ মনোৰঞ্জনৰ আহিলা। ইয়াৰ উপৰি সংস্কৃত নাট আৰু অংকীয়া নাটৰ কেইটামান বিশেষ পাৰ্থক্য দেখা যায়। অংকীয়া নাটৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত নাট্যশাস্ত্ৰৰ প্ৰভা‌ৱ সুস্পষ্ট ভাবে দেখা যায়। অংকীয়া ভাওনাত সূত্ৰধাৰৰ উপৰিও 'পূৰ্বৰঙ্গ' (আমাৰ ধেমালি), 'নান্দী', 'প্ৰৰোচনা', 'প্ৰস্তা‌ৱনা', 'ভৰত বাক্য'ৰ অনুৰূপ 'মুক্তি-মঙ্গল ভটিমা' আদি বিভিন্ন দিশত নাট্যশাস্ত্ৰৰ নীতি-নিয়ম বহুপৰিমাণে মানি চলা হয়। অংকীয়া নাটত এটাই মাত্ৰ অংক থাকিলেও তাত নাট্যশাস্ত্ৰত বৰ্ণিত 'অ‌ৱস্থা' (নাটকীয় ঘটনাৰ স্তৰ), 'সন্ধি' (বিভিন্ন নাটকীয় ঘটনা বা পৰিস্থিতিৰ সংযোজক) আৰু 'অংক' বিভাজনৰ সম্পূৰ্ণ অ‌ৱকাশ আছে। ভক্তিৰস প্ৰধান হ’লেও নাটসমূহত নাট্যশাস্ত্ৰৰ 'ন‌ৱৰস'ৰ সকলোবোৰ ৰসেই কম বেছি পৰিমাণে আছে। সেইদৰে, অংকীয়া নাটৰ নায়ক নায়িকাও সংস্কৃত নাট্য-তত্ত্বত আলোচিত 'নায়ক-ভেদ' আৰু 'নায়িকা-ভেদ' (নায়ক আৰু নায়িকাৰ শ্ৰেণী বিচাৰ)-ৰ বিভিন্ন ভাগ-বিভাগৰ ভিতৰতে পৰে। অভিনয়ৰ ক্ষত্ৰতো 'আঙ্গিক',‌ 'ৱাচিক', 'সাত্বিক' আৰু 'আহাৰ্য' এই চাৰিওবিধ অভিনয়ৰে উপাদান অংকীয়া ভাওনাত বিদ্যমান। অবশ্যে স্থান-কাল-পাত্ৰ আৰু পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি গুৰুজনাই বহুক্ষেত্ৰতনাট্যশাস্ত্ৰৰ বিধি-নিষেধো অবাধে ভঙ্গ কৰিছে আৰু যুদ্ধ, শয়ন, ভোজন, মৃত্যু আদি দৃশ্যৰ অ‌ৱতাৰণাও কৰিছে। যি তেখেতৰ মৌলিক প্ৰতিভাৰ স্বাক্ষৰো বহন কৰিছে। তদুপৰি কো‌ৱা বাহুল্য যে শংকৰদেৱে কোনো ক্ষেত্ৰতে সংস্কৃত নাটকৰ হুবহু অনুকৰণ কৰা নাই। গতিকে, এই কথা নিশ্চয় ক’ব পাৰি যে, ভাৰতবৰ্ষৰ নাট্যপৰম্পৰাৰ মূল ভেটি নাট্যশাস্ত্ৰৰ আলমত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱৰ মৌলিক সৃষ্টিশীল সত্ত্বাৰ পৰাই এই ওপজা অংকীয়া নাট। ===সূত্ৰধাৰ=== [[File:"Sutradhar"- A unique dance style from Assam-v2.webm|thumb|সূত্ৰধাৰীৰ নৃত্য]] [[File:সূত্ৰধাৰ সূত্ৰধাৰী নৃত্য.jpg|thumb|অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ।]] [[File:Masks ofthe Lord Narasimham, 3rd incarnaation of the Lord Vishnu in mask form at Chamaguri Satra, Majuli.jpg|thumb|অংকীয়া নাটত ব্যৱহৃত নৰসিংহৰ মুখা]] সংস্কৃত নাটৰ দৰে অংকীয়া নাটতো সূত্ৰধাৰ বুলি এটা চৰিত্ৰ আছে যদিও দুয়োপ্ৰকাৰ নাটত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকা বেলেগ বেলেগ। সংস্কৃত নাটত সূত্ৰধাৰে নাটৰ আৰম্ভণিতে নান্দীশ্লোক গাই প্ৰৰোচনা আৰু প্ৰস্তাৱনাৰ শ্লোক উপস্থাপন কৰি নাটৰ পৰা বাহিৰ হয়। কিন্তু অংকীয়া নাটত সূত্ৰধাৰেই নাটখন চলাই নিয়াৰ মূল দায়িত্ব পালন কৰে। সূত্ৰধাৰে নান্দী গাই নৃত্য কৰে, নৃত্যৰ মাজেৰে নাটৰ নাম আৰু বিষয়বস্তু উপস্থাপন কৰে, চৰিত্ৰসমূহৰ পৰিচয় আৰু প্ৰৱেশ ঘোষণা কৰে আৰু কাহিনীৰ মাজত সংগতি ৰক্ষা কৰিবলৈ “আহে সভাসদ লোক’’ বুলি কাহিনী ক’ৰ পৰা ক’লৈ গতি কৰিছে বুজাই দিয়ে। যিবোৰ দৃশ্য নাটত উপস্থাপন কৰিব নোৱাৰি, তেনেবোৰ দৃশ্য সংলাপৰ মাজেৰে দৰ্শকক বুজাই দিয়ে।<ref name="অংক-১"/> ===বহুৱা আৰু বিদূষক=== সংস্কৃত নাটকত বিদূষকৰ চৰিত্ৰ একোটা থাকে। বিদূষকগৰাকীয়ে সংস্কৃত নাটত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়। অংকীয়া নাটত শংকৰদেৱে বিদূষকৰ চৰিত্ৰ পৰিৱৰ্তে সূত্ৰধাৰ আৰু কিছু চৰিত্ৰৰ যোগেৰে ধেমেলীয়া দৃশ্যৰ অৱতাৰণা ঘটাইছে।<ref name="অংক-১"/> আজিকালি উত্তৰ-শংকৰী যুগত ৰচিত নাটত পৰিৱেশনকালৰ মাজতে নাটৰ লগতে সংগতি নথকাকৈ [[বহুৱা]] প্ৰৱেশৰ ৰীতি প্ৰচলিত হৈছে। ===ভাষা=== অংকীয়া নাটৰ ভাষা ব্ৰজাৱলী। এয়া মথুৰাত ব্যৱহৃত ব্ৰজাৱলী নহয়। মৈথিলী মিশ্ৰিত মথুৰাত প্ৰচলিত ব্ৰজবুলি ভাষাৰ অনুকৰণত শংকৰদেৱে থলুৱা ভাষাৰ মিশ্ৰণ ঘটাই অসমৰ মানুহে সহজে বুজিব পৰাকৈ এটি ভাষাৰ ৰূপ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াত থলুৱা ভাষাৰ উপৰি অৱধি, ভোজপুৰী, পাৰ্চী আৰু সংস্কৃত ভাষাৰ শব্দসম্ভাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সম্ভৱতঃ ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল অসমৰ সকলো লোকে সহজে বুজিব পৰাৰ উপৰি অসমৰ বাহিৰৰ লোকেও যাতে এই ভাষা বুজিব পাৰে।<ref name="অংক-১"/> ==স্থানীয় উপাদান== [[গোৱালপাৰা]] অঞ্চলত প্ৰচলিত [[ভাৰীগান]], [[কুশান গান]], গো‌ৱালিনী-যাত্ৰা আদিয়েও অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টিত অৰিহণা যোগাইছে। অবশ্যে এইবিলাকৰ প্ৰাচীনতা সম্পৰ্কে সন্দেহৰ অ‌ৱকাশ আছে। তদুপৰি এইসমূহত নাটকীয় উপাদানো তেনেই নগণ্য।<ref name=chaliha/> সেইদৰে [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]দেৱেও অসমীয়া আৰু অনা-অসমীয়া দুয়োবিধ প্ৰভা‌ৱকে স্বীকাৰ কৰি লৈছে আৰু তেখেতৰ 'অংকীয়া নাট'ৰ ভূমিকাত মন্তব্য কৰিছে যে কাব্যশাস্ত্ৰৰ আবৃত্তি, [[ওজাপালি]]ৰ সমূহীয়া গায়ন শৈলী আৰু ভাৰতৰ আন আন অঞ্চলত প্ৰচলিত বিভিন্ন দৃষ্টি-আকৰ্ষক নাট্যানুষ্ঠানে অসমীয়া নাটকৰ পূৰ্ণ বিকাশত অৰিহণা যোগাইছে বুলি ক’ব পাৰি।<ref name=chaliha/> [[কালিৰাম মেধি]]য়ে ''অংকাৱলী''ৰ পাতনিত অনা-অসমীয়া সকলোধৰণৰ নাট্যানুষ্ঠানৰ প্ৰভা‌ৱ অস্বীকাৰ কৰি একমাত্ৰ স্থানীয় উপাদানৰ পৰা, বিশেষকৈ ওজাপালিৰ প্ৰভা‌ৱত শংকৰদেৱে অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টি কৰিলে বুলি মন্তব্য কৰিছে।<ref name=medhi>অংকা‌ৱলী—(সম্পা:)-কালিৰাম মেধি</ref> প্ৰাচীন অসমত প্ৰচলিত পুতলা নাচ, ঢুলীয়া ভাওনা, পচতি, কুশান গান, ওজাপলি আদিৰ পৰা উপাদান লৈ অংকীয়া নাট সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="অংক-১">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=পাঠক, ড° দয়ানন্দ | authorlink=অংকীয়া নাট পৰম্পৰা | year=১৯৯৭ | pages=৯৩}}</ref> ==বিষয়বস্তু== শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা অংকীয়া নাটৰ বিষয়বস্তু আছিল [[ভাগৱত]] পুৰাণ, হৰিবংশ আৰু [[ৰামায়ণ]]ৰ কাহিনী। বেছিভাগ নাটেই ভাগৱত পুৰাণৰ বিভিন্ন কৃষ্ণকেন্দ্ৰিক কাহিনীৰে নিৰ্মিত। শংকৰদেৱে কেৱল [[ৰাম বিজয়]] নাটখনেই ৰামায়ণৰ কাহিনীৰ এছোৱাৰে ৰচনা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত [[মহাভাৰত]] আৰু অন্যান্য ধৰ্মীয় গ্ৰন্থৰ কাহিনীৰ আধাৰত নাট-ভাওনা ৰচিত হ’বলৈ ধৰে। ==অংকীয়া নাটত ৰস== ==ভাৰতৰ অন্যান্য নাট্য সংস্কৃতি আৰু অংকীয়া নাট== প্ৰাচীন কালৰে পৰা ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত নাট্য-পৰিৱেশ্য কলাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়। ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত প্ৰচলিত পৰিৱেশ্য কলা যেনে [[কেৰালা]]ৰ [[কুডিয়াট্টম]], [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[যক্ষগান]], অযোধ্যাৰ [[ৰামলীলা]], [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ [[নৌটংকী]], [[তামিলনাডু]]ৰ [[ভাগৱত মেলা]], [[গুজৰাট]]ৰ [[ভৱাই]] আৰু অসমৰ অংকীয়া নাট একে বৰ্গৰে পৰিৱেশ্য কলা।<ref name="অংক-৪">{{cite book | title=শংকৰদেৱ অধ্যয়ন প্ৰসংগ | publisher=বাণী মন্দিৰ | author=দেৱগোস্বামী, কেশৱানন্দ | authorlink=শংকৰদেৱৰ নাট আৰু ভাওনা | year=২০০৫ | pages=৫২}}</ref> সম্ভ‌ৱতঃ, [[ভাৰত]]ৰ বিভিন্ন প্ৰাদেশিক ভাষাত ৰচিত পূৰ্ণাঙ্গ নাটকৰ ভিতৰত অংকীয়া নাটকৰ ঐতিহ্যই সকলোতকৈ পুৰণি। এই অংকীয়া নাট আৰু ভাওনাৰ উৎস বিচাৰিও ভিন্ন জনে ভিন্ন মত প্ৰকাশ কৰিছে। মনোমোহন ঘোষে অংকীয়া নাট ভাওনাক প্ৰাগ্-ঐতিহাসিক যুগত প্ৰচলিত এক শ্ৰেণীৰ নাট্যৰূপৰ নিদৰ্শন হ’ব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে কোনো কোনোৱে অংকীয়া নাট [[মধ্যযুগ]]ৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰতীয় কিছুমান পৰম্পৰাগত আৰু লোক নৃত্য আৰু নাট্য শৈলীৰ আৰ্হি বা প্ৰেৰণাত সৃষ্ট বুলি ক’ব খোজে। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে এই মতৰ প্ৰতি আংশিকভাবে সমৰ্থন আগবঢ়াই উল্লেখ কৰে, “গুৰুজনাই কেইবাবিধো উপাদান একত্ৰ কৰি অংকীয়া ভাওনাত সংযোগ কৰি দিয়ে। তাৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ চাৰিবিধ উপাদান পৰিষ্কাৰ ভাবে দেখা যায়। সেয়া হ’ল- (১) প্ৰাচীন ভাৰতীয় নাট্যশাস্ত্ৰৰ উপাদান, (২) বিভিন্ন তীৰ্থ ভ্ৰমণ তথা সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ পৰা পো‌ৱা উপাদান, (৩) স্থানীয় প্ৰচলিত [[পুতলা নাচ]] বা তৎকালীন সাংস্কৃতিক কাৰ্যক্ৰমৰ উপাদান আৰু (৪) নিজস্ব প্ৰতিভা বিকাশ উপাদান।”<ref name=goswami/> সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় কিছুমান নাট্যধৰ্মী অনুষ্ঠানৰ লগত অংকীয়া ভাওনাৰ কিছুমান সাদৃশ্যৰ কথা উল্লেখ কৰি প্ৰভা‌ৱশালী উপাদান হিচাপে পুতলা নাচ আৰু ওজাপালিৰ ওপৰতেই গুৰুত্ব আৰোপ কৰে আৰু লগতে [[কেৰালা]]ৰ 'কুট্টু' আৰু সিংহলৰ 'কোল নাটম'ৰ প্ৰভা‌ৱৰ কথাও দাঙি ধৰিছে।<ref name=sarma/> পৰবৰ্তী কালত প্ৰকাশিত আন এক প্ৰবন্ধত তেখেতে 'মহানাটক', 'গীত-গোবিন্দ', 'শ্ৰীকৃষ্ণ কীৰ্তন', চৈতন্যদে‌ৱৰ 'অংকবন্ধন', 'মৈথিলী' আৰু 'মৈথিলী নে‌ৱাৰী নাটক' আদিৰ প্ৰসঙ্গ উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো স্থিৰ সিদ্ধান্তত উপনীত হ’ব পৰা নাই।<ref name=chaliha2>শংকৰী সংস্কৃতিৰ অধ্যয়ন--(সম্পা:)- ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> জগদীশ চন্দ্ৰ মাথুৰে নাট্যশাস্ত্ৰ, সাহিত্য দৰ্পণ আদিতো উল্লেখ নথকা 'সঙ্গীতক' নামৰ এক অখ্যাত নাট্য পৰম্পৰাৰ প্ৰভা‌ৱ অংকীয়া নাটকত পৰিব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে। কৃষ্ণনাৰায়ণ প্ৰসাদ মাগধেও তেখেতৰ 'শংকৰদে‌ৱ: সাহিত্যকাৰ ঔৰ ‌ৱিচাৰক' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতৰ প্ৰতি সমৰ্থণ আগবঢ়াইছে।<ref name=chaliha/> বৈষ্ণ‌ৱ পণ্ডিত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই বাকী সকলোধৰণৰ প্ৰভাৱ অস্বীকাৰ কৰি কে‌ৱল নাট্যশাস্ত্ৰ আৰু সংস্কৃত নাট্য পৰম্পৰাই অংকীয়া নাটৰ বিকাশত অৰিহণা যোগো‌ৱা একমাত্ৰ প্ৰভাৱী উপাদান বুলি ক’ব খোজে। শইকীয়াই তেখেতৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎস বিচাৰ' নামৰ প্ৰবন্ধত এই বিষয়ে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিছে এইদৰে, “হাজাৰ বছৰীয়া সংস্কৃত নাটকৰ ঐতিহ্য বিদ্যমান থাকোঁতে অংকীয়া নাটৰ উৎস পুতলা নাচ বা কাব্যশাষ্ট্ৰ আবৃত্তিৰ মাজত বিচাৰিবলৈ যো‌ৱাটো চকু থাকি খালত পৰাৰ নিছিনা কথা।”<ref name=chaliha/> তেওঁ লগতে এই কথাও ব্যক্ত কৰে যে মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় বিভিন্ন পৰম্পৰাগত নাট্য শৈলীৰ মাজত যি সাদৃশ্য বা মিল দেখা যায় সেয়া এটা শৈলীয়ে আনটোৰ পৰা উপাদান ধাৰ কৰাৰ বাবে নহয় বৰং একেখন নাট্যশাস্ত্ৰকে বহুদিশত মানি চলাৰ বাবেহে দেখা যায়। বিজ্ঞ সমাজত সততে এই কথা আলোচনা হয় বা অনুমান কৰা হয় যে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজন অসমত পূৰ্বৰে পৰা প্ৰচলিত ওজাপালি অনুষ্ঠানৰ ওজাজনৰে এক পৰিকল্পিত, পৰিসংস্কৰিত আৰু বিকশিত ৰূপ। কিন্তু আন এক ধাৰণা মতে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজনক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাত অবতীৰ্ণ কৰো‌ৱাৰ আঁৰত ওজাৰ প্ৰভাবতকৈ অবস্থা আৰু প্ৰয়োজনহে বেছি কাৰ্যকৰী আছিল। এই ধাৰণা পূৰ্বৰ ধাৰণাতকৈ অধিক যুক্তিযুক্ত আৰু প্ৰায়োগিক যেন ভা‌ব হয়। এই সম্পৰ্কত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই কয়, “শংকৰদেৱে নাট্যকলা সৃষ্টি কৰি প্ৰাথমিক অভিনয়ত নিজেই নাটৰ সকলোদিশ পৰিচালনাৰ দ্বায়িত্ব বহন কৰিবলগীয়াত পৰিছিল। নহ’লে প্ৰশিক্ষণপ্ৰাপ্ত হ’লেও অনভিজ্ঞ সহযোগীসকলে অভিনয়ত পদে পদে বিভ্ৰাট ঘটো‌ৱাৰ সম্ভা‌ৱনা। সেইবাবেই সূত্ৰধাৰ চৰিত্ৰটো এনেভাবে গঢ় দিব লগা হৈছিল যাতে অভিনয়ৰ আদিৰ পৰা অন্তলৈকে উপস্থিত থাকি তাক সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। প্ৰথম অভিনয়ত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকাত এজন দায়িত্বশীল অভিজ্ঞ ব্যক্তিৰ উপযোগিতা প্ৰতিপন্ন হো‌ৱাত পৰবৰ্তী নাটবোৰতো তাৰ অন্যথা নকৰিলে। …গতিকে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ সংস্কৃত নাটকৰ সূত্ৰধাৰৰ ভেটিত দেশ-কাল-পাত্ৰৰ প্ৰয়োজন সাপেক্ষে শংকৰদে‌ৱৰ এক মৌলিক সুসৃষ্টি।”<ref name=chaliha/> ==আংগিক== এখন পূৰ্ণাংগ ভাওনা হ’বলৈ ইয়াৰ অংগস্বৰূপ কেইটামান বিশেষ অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। সত্ৰীয়া ৰীতি-নীতিৰ মাজেৰেহে এখন নাট পৰিৱেশন কৰা হয়। সেইবোৰ-নাট-মেলা, গন্ধ গোৱা, যোৰা উঠা আৰু নাট-সামৰণি।<ref name="অংক-৩"/> ===নাটমেলা=== অংকীয়া নাট এখন পৰিৱেশন কৰাৰ আগতে গাঁৱৰ ৰাইজ মিলি নিৰ্দিষ্ট এটা দিনৰ সন্ধিয়া নামঘৰত শলা-বন্তি জ্বলাই, শৰাই-গুৱা আগবঢ়াই প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু নাটখনৰ এটা নান্দী গীত গাই নাট মেলে। সেইদিনাৰ পিছৰ পৰা ধাৰাবাহিকভাবে নাটৰ আখৰা চলে।<ref name="অংক-৩"/> ===গন্ধ গোৱা বা গন্ধ বাদন=== ভাওনাৰ আগদিনা সন্ধিয়া আখৰাৰ পৰিৱৰ্তে ভাওনাখন সুকলমে হৈ যোৱাৰ বাবে শৰাই আগবঢ়াই নামঘৰত সেৱা লোৱা হয় আৰু গন্ধৰ গীত গোৱা হয়। এই গন্ধৰ গীত মহাপুৰুষ দুজনাৰ ৰচিত নহয়। কোনো কোনো সত্ৰত গুৰু দুজনা ৰচিত বসন্ত, কেদাৰ আৰু ভাটিয়ালী ৰাগৰ গীত গোৱা হয়।<ref name="অংক-৩"/> এই গীতৰ পাছত নাম-প্ৰসংগ কৰা হয়। ===যোৰা উঠা বা গাণিকা=== মূল ভাওনাৰ দিনা ছোঁঘৰত সজ্জিত হৈ গায়ন-বায়নে হৰিধ্বনি কৰি অগ্নিগড়ৰ তলেৰে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰি যোৰা উঠে। খোল বাদ্য বজাই বিভিন্ন বোল তুলি তালে তালে থাপনাৰ আগলৈ সাতপাক মাৰি নৃত্য ভংগী কৰে। বায়নৰ লগত গায়নো থাকে। সাধাৰণতে একোটা যোৰাত নগৰাকী বায়ন আৰু ছয়গৰাকী গায়ন থাকে। বহা চাহিনী, থিয় চাহিনী, ফলা বাজনাৰ পিছত ধেমালি হয়। ধেমালি তিনিপ্ৰকাৰৰ। নাচ-ধেমালি, বৰ-ধেমালি আৰু ঘোষা-ধেমালি। তাৰপিছতে গুৰু-ঘাত বজায়। গুৰু-ঘাত গুৰু শংকৰদেৱৰ সন্মানাৰ্থে বজোৱা হয়। তাৰপিছত বন্দনাগীত গায় আৰু সূত্ৰধাৰৰ প্ৰৱেশ ঘটে।<ref name="অংক-৩"/> ===নাট সামৰণি=== ভাওনা পৰিৱেশন কৰাৰ তৃতীয় দিনা সন্ধিয়া নাট-ভাওনাৰ দায়-দোষৰ ক্ষমা বিচাৰি থাপনাৰ আগত বন্তি জ্বলাই শৰাই আগবঢ়োৱা হয়। ঠাইভেদে তৃতীয় দিনাৰ পৰিৱৰ্তে ৰাইজৰ সুবিধাৰ্থে আন দিনো ধাৰ্য কৰা হয়। সেইদিনা নাটখন পুনৰ এবাৰ পাঠ কৰি সামৰণি মৰা হয়।<ref name="অংক-৩"/> ==গীত== অংকীয়া নাটত প্ৰচুৰ পৰিমাণে গীত প্ৰয়োগ কৰা হৈছে। নাটত ব্যৱহৃত গীতসমূহক পাঁচটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি; নান্দীগীত বা নান্দী ভটিমা, প্ৰৱেশৰ গীত, কাহিনী বুজাবলৈ দৰ্শকক উদ্দেশ্যি গোৱা গীত, পয়াৰ আৰু মুক্তিমংগল ভটিমা।<ref name="অংক-১"/> ===নান্দীগীত=== নাটৰ আৰম্ভণিত নান্দীশ্লোক আৰু নান্দীগীত গোৱা হয়। নান্দীশ্লোকক মংগলাচৰণ বুলিও কোৱা হয়।<ref name="অংক-৩">{{cite book | title=শংকৰদেৱৰ নাট | publisher=অসম প্ৰকাশন পৰিষদ | author=বৰা, মহিম | authorlink=নাট ছখনৰ ওপৰত প্ৰসঙ্গীয়া টোকা | year=১৯৮৯ | location=১৯}}</ref> ===ভটিমা=== *মূল প্ৰবন্ধ [[ভটিমা]] চাওক। ভটিমা চাৰিপ্ৰকাৰ। নাটভটিমা, ৰাজভটিমা, দেৱভটিমা আৰু গুৰুভটিমা। নাটৰ আৰম্ভণি আৰু শেষৰ ভটিমাক নাটভটিমা বোলে। নাটৰ যৱনিকা পেলোৱা গীত-পদক মুক্তিমংগল ভটিমা বোলা হয় আৰু ইয়াক একেবাৰে শেষত গোৱা হয়।<ref name="অংক-১"/> ===পয়াৰ=== নাটৰ মাজত কাহিনীৰ কাব্যিক বৰ্ণনা আৰু চৰিত্ৰৰ মানসিক অৱস্থাৰ বৰ্ণনা কৰিবলৈ গোৱা ভটিমাগীতক পয়াৰ বোলে।<ref name="অংক-২">{{cite book | title=ভটিমা মাধুৰী | publisher=বেদকণ্ঠ | author=শইকীয়া, মহেন্দ্ৰনাথ | authorlink=ভটিমা:এটি অৱলোকন | year=২০১৪ | pages=১৩ | isbn=978-93-82931-29-4}}</ref> ই এক প্ৰকাৰৰ ছন্দও। সচৰাচৰ পয়াৰসমূহত বিলাপগীতৰ সুৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা দেখা যায়। ==আহাৰ্য== ভৰতমুনিৰ নাট্যশাস্ত্ৰমতে আঙ্গিক, বাচিক, আহাৰ্য আৰু সাত্বিক- এই চাৰিপ্ৰকাৰ উপাদান নাটৰ অবিচ্ছেদ্য বিষয়।<ref>https://nilacharai.com/costumes-and-props-in-preserving-the-tradition-of-ankiya-bhaona/</ref> অংকীয়া নাটতো আহাৰ্যৰ পৰিপূৰ্ণ পয়োভৰ দেখা যায়। আংগিক আৰু বাচিক উপাদান নাটকীয় চৰিত্ৰৰ যোগেৰে প্ৰকাশিত হয়। সাত্বিক অভিনয়ো অভিনেতাৰ ভাৱ প্ৰকাশৰ ব্যক্তিগত বিষয়। অভিনয়ক অধিক প্ৰাণৱন্ত কৰিবলৈ অন্য যিবোৰ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয় , সেইবোৰেই আহাৰ্য। ইংৰাজীত Stage property বোলা এই সামগ্ৰীসমূহ হ’ল, ৰং, অলংকাৰ, বস্ত্ৰ, আসন, চন্দ্ৰতাপ, আঁৰ-কাপোৰ, অগ্নিগড়, বিভিন্ন মূখা, মালা, ধনু-টূণ, অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, ৰথ, বাদ্যযন্ত্ৰ আদি। == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ দুজনা গুৰুৰ অংকীয়া নাট আৰু পৰৱৰ্তী সময়ৰ অংকীয়া নাটসমূহৰ তুলনামূলক বিশ্লেষণ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160916212842/http://nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ |date=2016-09-16 }}, নীলাচৰাই ডট কম ৱেবছাইটত * [http://www.atributetosankaradeva.org/ankiya.htm Ankiyā Nāt - The Dramas of Sankaradeva] এ টিৰিবিউট টু শংলৰদেৱ ডট অৰ্গ ৱেবছাইটত * [http://www.indianetzone.com/18/the_ankiya_nat_assam.htm Ankiya Nat, Assam]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} www.indianetzone.com ৱেবছাইটত <!-- *[https://satirtha.in/%e0%a6%85%e0%a6%82%e0%a6%95%e0%a7%80%e0%a7%9f%e0%a6%be-%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%93%e0%a6%a8%e0%a6%be-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ae%e0%a6%be%e0%a6%a4%e0%a7%83%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%b7/ অংকীয়া ভাওনা আৰু মাতৃভাষা ভাওনা এক তুলনামূলক বিচাৰ] satirtha.in ৱেবছাইটত --> [[শ্ৰেণী:নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ভাওনা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা]] 83ybe4w45mxnms1eui5knu1esjpcnn6 651730 651728 2026-11-09T14:29:50Z Pranamikaadhikary 27435 /* আহাৰ্য */ 651730 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ}} [[File:RAM BIJOY ANKIA NAAT11.jpg|thumb|ৰাম বিজয় নাটৰ দৃশ্য]] [[File:Entry of a demon king in a "Bhaona" in Assam.webm|thumb|অংকীয়া নাটত অসুৰৰ প্ৰৱেশ]] মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ|মাধৱদেৱে]] পৌৰাণিক আখ্যানৰ ভিত্তিত [[ব্ৰজাৱলী ভাষা]]ত ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''অংকীয়া নাট''' বোলে। মহাপুৰুষ দুজনাই তেওঁলোকে ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''নাট''', '''যাত্ৰা''' বা '''নৃত্য''' বুলিছিল। পৰৱৰ্তী কালত বৈষ্ণৱ ভকতসকলে ইয়াক 'অংকীয়া নাট' বুলি নামকৰণ কৰে যদিও আংগিকৰ ফালৰ পৰা [[মাধৱদেৱ]]ৰ নাটসমূহক [[ঝুমুৰা]]ও বোলা হয়। গুৰু দুজনাই লিখা নাটক 'অংকীয়া ভাওনা' বুলি কোৱা হয়। [[ভাওনা]] শব্দৰ প্ৰকৃত অৰ্থ 'ভাও দি দেখুওৱা কাৰ্য'। অংকীয়া নাটৰ অভিনয়ক ভাওনা বোলা হয়। পৰৱৰ্তীকালত বধকাব্যসমূহ আৰু আন আন সত্ৰাধিকাৰ-মহন্তই লিখা নাটৰ অভিনয়কো ভাওনা বোলা ৰীতি প্ৰচলিত হ’ল। খ্ৰীষ্টিয় পঞ্চদশ শতিকাৰ দ্বিতীয়ভাগত শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰ‌ৱৰ্তিত ধৰ্মীয় তথা জনপ্ৰিয় মনোৰঞ্জনৰ মাধ্যম অংকীয়া নাট ভাওনাই হ’ল অসমীয়া নাট্য ইতিহাসৰ প্ৰথম নিদৰ্শন। তাৰ আগতে প্ৰাচীন [[কামৰূপ]]ৰ কোনো কোনো বিদ্যোৎসাহী আৰু কলাপ্ৰেমী ৰজাৰ ৰাজসভাত নৃত্য, গীত, অভিনয়ৰ অনুশীলন হৈছিল বুলি জনা যায় যদিও সেইসমূহৰ কোনো নিদৰ্শন পো‌ৱা নাযায়।<ref name=sarma>অসমীয়া নাট্য সাহিত্য, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]</ref> == নামৰ উৎস আৰু সংস্কৃত নাটৰ প্ৰভাৱ == [[File:মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, পাটবাউসী সত্ৰ, বৰপেটা.jpg|thumb|মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]], বৰপেটা]] [[File:কাঠৰ মুখা.jpg|thumb|ভাওনাত ব্যৱহাৰ কৰা শংকৰদেৱৰ দিনৰ কাঠৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]]ত সংৰক্ষিত]] বুৎপত্তিগত অৰ্থৰ ফালৰ পৰা চালে দেখা যায় যে অংকীয়া নাটৰ অৰ্থ 'একাংকিকা নাটক'। কিন্তু মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱ আৰু তেখেতৰ প্ৰিয় শিষ্য মাধ‌ৱদেৱে তেখেতসকলৰ নাটসমূহক 'নাট', 'নাটক' বা 'যাত্ৰা' আদি নামেৰেহে অভিহিত কৰিছিল। 'অংকীয়া নাট' শব্দটি তুলনামূলক ভাৱে আধুনিক শব্দ। নাট বুজো‌ৱা শব্দ 'অংক'-ৰ লগত 'ঈয়া' প্ৰত্যয় লগলগাই পিছৰ কালৰ [[নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্ম|বৈষ্ণ‌ৱ সমাজে]] এই শব্দক [[বিশেষণ]] ৰূপত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়।<ref name=sarma/> এই শব্দ সৰ্বপ্ৰথমে ব্যৱহৃত হয় গুৰুদুজনাৰ অন্যতম শিষ্য [[দৈত্যাৰি ঠাকুৰ]] আৰু [[ৰামচৰণ ঠাকুৰ]]ৰ দ্বাৰা ৰচিত [[চৰিত পুথি]]ত।<ref name="pathak">Ankiyanat : A Tradition of pride.(Article)-- Dr. Dayananda Pathak</ref> গুৰুদুজনাৰ দ্বাৰা ৰচিত নাটসমূহৰ লিখিত পাঠক অংকীয়া নাট আৰু সেই পাঠসমূহৰ নাট্য প্ৰদৰ্শনক অংকীয়া ভাওনা বা ভা‌ৱনা বুলি কো‌ৱা হয়। 'অংকীয়া' শব্দৰ ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে ভিন্ন জনে ভিন্ন মত পোষণ কৰা দেখা যায়। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ই, “আমাৰ ভাওনাত আঙ্গিক অভিনয়ই ঘাই, সেই দেখি 'অঙ্গ' শব্দৰ পৰাই 'অংক' শব্দটো উদ্ভূত হো‌ৱা সম্ভ‌ৱ” বুলি মত পোষণ কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]ই তেওঁৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎপত্তি আৰু বৈশিষ্ট্য' নামৰ প্ৰ‌ৱন্ধত উল্লেখ কৰিছে, “…মহাপুৰুষ দুজনৰ নাটত যি কলা কৌশল আৰু ভাষা প্ৰয়োগ হৈছিল পিছৰ নাট লিখোঁতাসকলে তাৰপৰা ভালেখিনি ফালৰি কাটি গৈছিল। ব্ৰজা‌ৱলী পৰিহৃত হ’ল, নান্দীশ্লোক, ভটিমা আদিও নোহো‌ৱা হ’ল। গতিকে মহাপুৰুষ দুজনৰ নাট বা সেই সাঁচত ঢলা নাটসমূহক পিছৰ নাটৰ পৰা পৃথক কৰি দেখু‌ৱাবৰ নিমিত্তে 'অংকীয়া নাট' বুলিবলৈ ধৰে।”<ref name=sarma/> শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰদৰ্শিত সৰ্বপ্ৰথম নাট বা ভাওনা আছিল '[[চিহ্ন-যাত্ৰা]]'; এই চিহ্নযাত্ৰা পৰিবেশনৰ বাবে গুৰুজনাই সাত বৈকুণ্ঠৰ চিত্ৰপট অংকন কৰিছিল। এই কথাকে ভিত্তি হিচাপে লৈ 'সন্তাৱলী' নামৰ চৰিত গ্ৰন্থত অংকীয়া শব্দৰ ব্য‌ৱহাৰ সম্পৰ্কে কো‌ৱা হৈছে এইদৰে, “অংকিত কৰিলা দেখি অংকীয়া যে নাম”। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে তেওঁৰ 'সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতক সমৰ্থন কৰি কয়, “উক্ত (সন্তা‌ৱলী) পুথিৰ মতে 'অংকীয়া' শব্দৰ অৰ্থ হ’ল নাটকত অভিনেতা সকলক ৰং বৰণ সানি প্ৰবেশ কৰো‌ৱা বা বিভিন্ন প্ৰকাৰে চিত্ৰপট আঁকি (পাৰিষদ সকলক চিত্ৰত চিত্ৰিত কৰি দেখু‌ৱাই) চোঁ-মুখা সাজি অংকণ কৰি দৰ্শক সকলক দেখুউ‌ৱাৰ কাৰণে 'অংকীয়া' নাম পালে। অংকীয়া নাটকৰ মূল উৎস বা ভেটি হ’ল 'চিহ্নযাত্ৰা'। অংক শব্দটো‌ৱে এই অৰ্থত অংকণ কৰা বুজাইছে। … 'চিহ্নযাত্ৰা' কালত যিবিলাক মুখা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু চিত্ৰত যিবিলাক ব্যক্তিক চিত্ৰিত কৰা হৈছিল, সিয়েই পিছত অংকীয়া নাম পায় আৰু উত্তৰ কালত ৰচিত বাকী 'বাৰছো‌ৱা' নাটেও 'অংকীয়া নাট' নামেৰে জনাজাত হয়।”<ref name=goswami>সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা—নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী</ref> [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] [[নাট্যশাস্ত্ৰ]]ত অংক শব্দৰ অৰ্থ হ’ল 'চিহ্ন', অৰ্থাৎ নাটকীয় কাহিনীৰ স্তৰ চিহ্নিত কৰা বিভাগ ({{Lang|en|an Act}})। গতিকে এই অংক শব্দৰ পৰাই অংকীয়া শব্দৰ সৃষ্টি হৈছে বুলি মত পোষণ কৰে কোনো কোনো পণ্ডিতে। তেওঁলোকে কয় যে “অংক মাত্ৰ যাৰ আছে, সেয়ে অংকীয়া”। নাট্যশাস্ত্ৰত দহ প্ৰকাৰৰ [[নাটক]] বা ৰূপকৰ উল্লেখ আৰু বি‌ৱৰণ আছে। সেয়া হ’ল: 'নাটক', 'প্ৰকৰণ', 'সম‌ৱকাৰ', 'ঈহমৃগ', 'ডিম', ‌'ৱ্যয়োগ', 'অংক' বা 'উৎসৃষ্টিকাঙ্ক', 'প্ৰহসণ', 'ভাণ' আৰু ‌'ৱিথি'।<ref name=ghosh>The Natyashastra—(Trans. & Ed.)- Dr. Manomohan Ghosh</ref> এই দহৰূপক বা দশৰূপক বা দহ প্ৰকাৰৰ নাটক (ৰূপক)-ৰ অন্তৰ্গত অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক নামৰ ৰূপক বিধৰ পৰা 'অংক' আৰু "অংকীয়া" অভিধাদুটি আহিব পাৰে বুলিও কোনো কোনো পণ্ডিতে ক’ব খোজে। কিন্তু অংকীয়া নাটত মাত্ৰ এটাহে অংক থকাৰ বাহিৰে অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক ৰূপক বিধৰ লগত ইয়াৰ আন কোনো অন্তৰংগ সাদৃশ্য বিচাৰি পো‌ৱা নাযায়<ref name=chaliha>শংকৰী সাহিত্যৰ সমীক্ষা- (সম্পা:)-ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> ==সংস্কৃত নাটৰ সৈতে পাৰ্থক্য== [[File:Gayan Bayan 1.jpg|thumb|]] [[File:Khol Badan.jpg|thumb|]] শংকৰদেৱে সংস্কৃত নাটৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ অংকীয়া নাট ৰচনা কৰিছিল বুলি কোৱা হয় যদিও অংকীয়া নাটৰ আংগিক সংস্কৃত নাটৰ লগত নিমিলে। অংকীয়া নাট আছিল সৰ্বসাধাৰণ ৰাইজৰ মনোৰঞ্জন আৰু ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে; আনহাতে সংস্কৃত নাট ৰাজকীয় পৰিৱেশত বা আভিজাত্য পৰিৱেশত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল আৰু ই আছিল কেৱল আভিজাত্য, ধনাঢ্য শ্ৰেণীৰ মনোৰঞ্জনৰ আহিলা। ইয়াৰ উপৰি সংস্কৃত নাট আৰু অংকীয়া নাটৰ কেইটামান বিশেষ পাৰ্থক্য দেখা যায়। অংকীয়া নাটৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত নাট্যশাস্ত্ৰৰ প্ৰভা‌ৱ সুস্পষ্ট ভাবে দেখা যায়। অংকীয়া ভাওনাত সূত্ৰধাৰৰ উপৰিও 'পূৰ্বৰঙ্গ' (আমাৰ ধেমালি), 'নান্দী', 'প্ৰৰোচনা', 'প্ৰস্তা‌ৱনা', 'ভৰত বাক্য'ৰ অনুৰূপ 'মুক্তি-মঙ্গল ভটিমা' আদি বিভিন্ন দিশত নাট্যশাস্ত্ৰৰ নীতি-নিয়ম বহুপৰিমাণে মানি চলা হয়। অংকীয়া নাটত এটাই মাত্ৰ অংক থাকিলেও তাত নাট্যশাস্ত্ৰত বৰ্ণিত 'অ‌ৱস্থা' (নাটকীয় ঘটনাৰ স্তৰ), 'সন্ধি' (বিভিন্ন নাটকীয় ঘটনা বা পৰিস্থিতিৰ সংযোজক) আৰু 'অংক' বিভাজনৰ সম্পূৰ্ণ অ‌ৱকাশ আছে। ভক্তিৰস প্ৰধান হ’লেও নাটসমূহত নাট্যশাস্ত্ৰৰ 'ন‌ৱৰস'ৰ সকলোবোৰ ৰসেই কম বেছি পৰিমাণে আছে। সেইদৰে, অংকীয়া নাটৰ নায়ক নায়িকাও সংস্কৃত নাট্য-তত্ত্বত আলোচিত 'নায়ক-ভেদ' আৰু 'নায়িকা-ভেদ' (নায়ক আৰু নায়িকাৰ শ্ৰেণী বিচাৰ)-ৰ বিভিন্ন ভাগ-বিভাগৰ ভিতৰতে পৰে। অভিনয়ৰ ক্ষত্ৰতো 'আঙ্গিক',‌ 'ৱাচিক', 'সাত্বিক' আৰু 'আহাৰ্য' এই চাৰিওবিধ অভিনয়ৰে উপাদান অংকীয়া ভাওনাত বিদ্যমান। অবশ্যে স্থান-কাল-পাত্ৰ আৰু পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি গুৰুজনাই বহুক্ষেত্ৰতনাট্যশাস্ত্ৰৰ বিধি-নিষেধো অবাধে ভঙ্গ কৰিছে আৰু যুদ্ধ, শয়ন, ভোজন, মৃত্যু আদি দৃশ্যৰ অ‌ৱতাৰণাও কৰিছে। যি তেখেতৰ মৌলিক প্ৰতিভাৰ স্বাক্ষৰো বহন কৰিছে। তদুপৰি কো‌ৱা বাহুল্য যে শংকৰদেৱে কোনো ক্ষেত্ৰতে সংস্কৃত নাটকৰ হুবহু অনুকৰণ কৰা নাই। গতিকে, এই কথা নিশ্চয় ক’ব পাৰি যে, ভাৰতবৰ্ষৰ নাট্যপৰম্পৰাৰ মূল ভেটি নাট্যশাস্ত্ৰৰ আলমত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱৰ মৌলিক সৃষ্টিশীল সত্ত্বাৰ পৰাই এই ওপজা অংকীয়া নাট। ===সূত্ৰধাৰ=== [[File:"Sutradhar"- A unique dance style from Assam-v2.webm|thumb|সূত্ৰধাৰীৰ নৃত্য]] [[File:সূত্ৰধাৰ সূত্ৰধাৰী নৃত্য.jpg|thumb|অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ।]] [[File:Masks ofthe Lord Narasimham, 3rd incarnaation of the Lord Vishnu in mask form at Chamaguri Satra, Majuli.jpg|thumb|অংকীয়া নাটত ব্যৱহৃত নৰসিংহৰ মুখা]] সংস্কৃত নাটৰ দৰে অংকীয়া নাটতো সূত্ৰধাৰ বুলি এটা চৰিত্ৰ আছে যদিও দুয়োপ্ৰকাৰ নাটত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকা বেলেগ বেলেগ। সংস্কৃত নাটত সূত্ৰধাৰে নাটৰ আৰম্ভণিতে নান্দীশ্লোক গাই প্ৰৰোচনা আৰু প্ৰস্তাৱনাৰ শ্লোক উপস্থাপন কৰি নাটৰ পৰা বাহিৰ হয়। কিন্তু অংকীয়া নাটত সূত্ৰধাৰেই নাটখন চলাই নিয়াৰ মূল দায়িত্ব পালন কৰে। সূত্ৰধাৰে নান্দী গাই নৃত্য কৰে, নৃত্যৰ মাজেৰে নাটৰ নাম আৰু বিষয়বস্তু উপস্থাপন কৰে, চৰিত্ৰসমূহৰ পৰিচয় আৰু প্ৰৱেশ ঘোষণা কৰে আৰু কাহিনীৰ মাজত সংগতি ৰক্ষা কৰিবলৈ “আহে সভাসদ লোক’’ বুলি কাহিনী ক’ৰ পৰা ক’লৈ গতি কৰিছে বুজাই দিয়ে। যিবোৰ দৃশ্য নাটত উপস্থাপন কৰিব নোৱাৰি, তেনেবোৰ দৃশ্য সংলাপৰ মাজেৰে দৰ্শকক বুজাই দিয়ে।<ref name="অংক-১"/> ===বহুৱা আৰু বিদূষক=== সংস্কৃত নাটকত বিদূষকৰ চৰিত্ৰ একোটা থাকে। বিদূষকগৰাকীয়ে সংস্কৃত নাটত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়। অংকীয়া নাটত শংকৰদেৱে বিদূষকৰ চৰিত্ৰ পৰিৱৰ্তে সূত্ৰধাৰ আৰু কিছু চৰিত্ৰৰ যোগেৰে ধেমেলীয়া দৃশ্যৰ অৱতাৰণা ঘটাইছে।<ref name="অংক-১"/> আজিকালি উত্তৰ-শংকৰী যুগত ৰচিত নাটত পৰিৱেশনকালৰ মাজতে নাটৰ লগতে সংগতি নথকাকৈ [[বহুৱা]] প্ৰৱেশৰ ৰীতি প্ৰচলিত হৈছে। ===ভাষা=== অংকীয়া নাটৰ ভাষা ব্ৰজাৱলী। এয়া মথুৰাত ব্যৱহৃত ব্ৰজাৱলী নহয়। মৈথিলী মিশ্ৰিত মথুৰাত প্ৰচলিত ব্ৰজবুলি ভাষাৰ অনুকৰণত শংকৰদেৱে থলুৱা ভাষাৰ মিশ্ৰণ ঘটাই অসমৰ মানুহে সহজে বুজিব পৰাকৈ এটি ভাষাৰ ৰূপ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াত থলুৱা ভাষাৰ উপৰি অৱধি, ভোজপুৰী, পাৰ্চী আৰু সংস্কৃত ভাষাৰ শব্দসম্ভাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সম্ভৱতঃ ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল অসমৰ সকলো লোকে সহজে বুজিব পৰাৰ উপৰি অসমৰ বাহিৰৰ লোকেও যাতে এই ভাষা বুজিব পাৰে।<ref name="অংক-১"/> ==স্থানীয় উপাদান== [[গোৱালপাৰা]] অঞ্চলত প্ৰচলিত [[ভাৰীগান]], [[কুশান গান]], গো‌ৱালিনী-যাত্ৰা আদিয়েও অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টিত অৰিহণা যোগাইছে। অবশ্যে এইবিলাকৰ প্ৰাচীনতা সম্পৰ্কে সন্দেহৰ অ‌ৱকাশ আছে। তদুপৰি এইসমূহত নাটকীয় উপাদানো তেনেই নগণ্য।<ref name=chaliha/> সেইদৰে [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]দেৱেও অসমীয়া আৰু অনা-অসমীয়া দুয়োবিধ প্ৰভা‌ৱকে স্বীকাৰ কৰি লৈছে আৰু তেখেতৰ 'অংকীয়া নাট'ৰ ভূমিকাত মন্তব্য কৰিছে যে কাব্যশাস্ত্ৰৰ আবৃত্তি, [[ওজাপালি]]ৰ সমূহীয়া গায়ন শৈলী আৰু ভাৰতৰ আন আন অঞ্চলত প্ৰচলিত বিভিন্ন দৃষ্টি-আকৰ্ষক নাট্যানুষ্ঠানে অসমীয়া নাটকৰ পূৰ্ণ বিকাশত অৰিহণা যোগাইছে বুলি ক’ব পাৰি।<ref name=chaliha/> [[কালিৰাম মেধি]]য়ে ''অংকাৱলী''ৰ পাতনিত অনা-অসমীয়া সকলোধৰণৰ নাট্যানুষ্ঠানৰ প্ৰভা‌ৱ অস্বীকাৰ কৰি একমাত্ৰ স্থানীয় উপাদানৰ পৰা, বিশেষকৈ ওজাপালিৰ প্ৰভা‌ৱত শংকৰদেৱে অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টি কৰিলে বুলি মন্তব্য কৰিছে।<ref name=medhi>অংকা‌ৱলী—(সম্পা:)-কালিৰাম মেধি</ref> প্ৰাচীন অসমত প্ৰচলিত পুতলা নাচ, ঢুলীয়া ভাওনা, পচতি, কুশান গান, ওজাপলি আদিৰ পৰা উপাদান লৈ অংকীয়া নাট সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="অংক-১">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=পাঠক, ড° দয়ানন্দ | authorlink=অংকীয়া নাট পৰম্পৰা | year=১৯৯৭ | pages=৯৩}}</ref> ==বিষয়বস্তু== শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা অংকীয়া নাটৰ বিষয়বস্তু আছিল [[ভাগৱত]] পুৰাণ, হৰিবংশ আৰু [[ৰামায়ণ]]ৰ কাহিনী। বেছিভাগ নাটেই ভাগৱত পুৰাণৰ বিভিন্ন কৃষ্ণকেন্দ্ৰিক কাহিনীৰে নিৰ্মিত। শংকৰদেৱে কেৱল [[ৰাম বিজয়]] নাটখনেই ৰামায়ণৰ কাহিনীৰ এছোৱাৰে ৰচনা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত [[মহাভাৰত]] আৰু অন্যান্য ধৰ্মীয় গ্ৰন্থৰ কাহিনীৰ আধাৰত নাট-ভাওনা ৰচিত হ’বলৈ ধৰে। ==অংকীয়া নাটত ৰস== ==ভাৰতৰ অন্যান্য নাট্য সংস্কৃতি আৰু অংকীয়া নাট== প্ৰাচীন কালৰে পৰা ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত নাট্য-পৰিৱেশ্য কলাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়। ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত প্ৰচলিত পৰিৱেশ্য কলা যেনে [[কেৰালা]]ৰ [[কুডিয়াট্টম]], [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[যক্ষগান]], অযোধ্যাৰ [[ৰামলীলা]], [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ [[নৌটংকী]], [[তামিলনাডু]]ৰ [[ভাগৱত মেলা]], [[গুজৰাট]]ৰ [[ভৱাই]] আৰু অসমৰ অংকীয়া নাট একে বৰ্গৰে পৰিৱেশ্য কলা।<ref name="অংক-৪">{{cite book | title=শংকৰদেৱ অধ্যয়ন প্ৰসংগ | publisher=বাণী মন্দিৰ | author=দেৱগোস্বামী, কেশৱানন্দ | authorlink=শংকৰদেৱৰ নাট আৰু ভাওনা | year=২০০৫ | pages=৫২}}</ref> সম্ভ‌ৱতঃ, [[ভাৰত]]ৰ বিভিন্ন প্ৰাদেশিক ভাষাত ৰচিত পূৰ্ণাঙ্গ নাটকৰ ভিতৰত অংকীয়া নাটকৰ ঐতিহ্যই সকলোতকৈ পুৰণি। এই অংকীয়া নাট আৰু ভাওনাৰ উৎস বিচাৰিও ভিন্ন জনে ভিন্ন মত প্ৰকাশ কৰিছে। মনোমোহন ঘোষে অংকীয়া নাট ভাওনাক প্ৰাগ্-ঐতিহাসিক যুগত প্ৰচলিত এক শ্ৰেণীৰ নাট্যৰূপৰ নিদৰ্শন হ’ব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে কোনো কোনোৱে অংকীয়া নাট [[মধ্যযুগ]]ৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰতীয় কিছুমান পৰম্পৰাগত আৰু লোক নৃত্য আৰু নাট্য শৈলীৰ আৰ্হি বা প্ৰেৰণাত সৃষ্ট বুলি ক’ব খোজে। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে এই মতৰ প্ৰতি আংশিকভাবে সমৰ্থন আগবঢ়াই উল্লেখ কৰে, “গুৰুজনাই কেইবাবিধো উপাদান একত্ৰ কৰি অংকীয়া ভাওনাত সংযোগ কৰি দিয়ে। তাৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ চাৰিবিধ উপাদান পৰিষ্কাৰ ভাবে দেখা যায়। সেয়া হ’ল- (১) প্ৰাচীন ভাৰতীয় নাট্যশাস্ত্ৰৰ উপাদান, (২) বিভিন্ন তীৰ্থ ভ্ৰমণ তথা সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ পৰা পো‌ৱা উপাদান, (৩) স্থানীয় প্ৰচলিত [[পুতলা নাচ]] বা তৎকালীন সাংস্কৃতিক কাৰ্যক্ৰমৰ উপাদান আৰু (৪) নিজস্ব প্ৰতিভা বিকাশ উপাদান।”<ref name=goswami/> সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় কিছুমান নাট্যধৰ্মী অনুষ্ঠানৰ লগত অংকীয়া ভাওনাৰ কিছুমান সাদৃশ্যৰ কথা উল্লেখ কৰি প্ৰভা‌ৱশালী উপাদান হিচাপে পুতলা নাচ আৰু ওজাপালিৰ ওপৰতেই গুৰুত্ব আৰোপ কৰে আৰু লগতে [[কেৰালা]]ৰ 'কুট্টু' আৰু সিংহলৰ 'কোল নাটম'ৰ প্ৰভা‌ৱৰ কথাও দাঙি ধৰিছে।<ref name=sarma/> পৰবৰ্তী কালত প্ৰকাশিত আন এক প্ৰবন্ধত তেখেতে 'মহানাটক', 'গীত-গোবিন্দ', 'শ্ৰীকৃষ্ণ কীৰ্তন', চৈতন্যদে‌ৱৰ 'অংকবন্ধন', 'মৈথিলী' আৰু 'মৈথিলী নে‌ৱাৰী নাটক' আদিৰ প্ৰসঙ্গ উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো স্থিৰ সিদ্ধান্তত উপনীত হ’ব পৰা নাই।<ref name=chaliha2>শংকৰী সংস্কৃতিৰ অধ্যয়ন--(সম্পা:)- ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> জগদীশ চন্দ্ৰ মাথুৰে নাট্যশাস্ত্ৰ, সাহিত্য দৰ্পণ আদিতো উল্লেখ নথকা 'সঙ্গীতক' নামৰ এক অখ্যাত নাট্য পৰম্পৰাৰ প্ৰভা‌ৱ অংকীয়া নাটকত পৰিব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে। কৃষ্ণনাৰায়ণ প্ৰসাদ মাগধেও তেখেতৰ 'শংকৰদে‌ৱ: সাহিত্যকাৰ ঔৰ ‌ৱিচাৰক' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতৰ প্ৰতি সমৰ্থণ আগবঢ়াইছে।<ref name=chaliha/> বৈষ্ণ‌ৱ পণ্ডিত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই বাকী সকলোধৰণৰ প্ৰভাৱ অস্বীকাৰ কৰি কে‌ৱল নাট্যশাস্ত্ৰ আৰু সংস্কৃত নাট্য পৰম্পৰাই অংকীয়া নাটৰ বিকাশত অৰিহণা যোগো‌ৱা একমাত্ৰ প্ৰভাৱী উপাদান বুলি ক’ব খোজে। শইকীয়াই তেখেতৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎস বিচাৰ' নামৰ প্ৰবন্ধত এই বিষয়ে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিছে এইদৰে, “হাজাৰ বছৰীয়া সংস্কৃত নাটকৰ ঐতিহ্য বিদ্যমান থাকোঁতে অংকীয়া নাটৰ উৎস পুতলা নাচ বা কাব্যশাষ্ট্ৰ আবৃত্তিৰ মাজত বিচাৰিবলৈ যো‌ৱাটো চকু থাকি খালত পৰাৰ নিছিনা কথা।”<ref name=chaliha/> তেওঁ লগতে এই কথাও ব্যক্ত কৰে যে মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় বিভিন্ন পৰম্পৰাগত নাট্য শৈলীৰ মাজত যি সাদৃশ্য বা মিল দেখা যায় সেয়া এটা শৈলীয়ে আনটোৰ পৰা উপাদান ধাৰ কৰাৰ বাবে নহয় বৰং একেখন নাট্যশাস্ত্ৰকে বহুদিশত মানি চলাৰ বাবেহে দেখা যায়। বিজ্ঞ সমাজত সততে এই কথা আলোচনা হয় বা অনুমান কৰা হয় যে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজন অসমত পূৰ্বৰে পৰা প্ৰচলিত ওজাপালি অনুষ্ঠানৰ ওজাজনৰে এক পৰিকল্পিত, পৰিসংস্কৰিত আৰু বিকশিত ৰূপ। কিন্তু আন এক ধাৰণা মতে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজনক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাত অবতীৰ্ণ কৰো‌ৱাৰ আঁৰত ওজাৰ প্ৰভাবতকৈ অবস্থা আৰু প্ৰয়োজনহে বেছি কাৰ্যকৰী আছিল। এই ধাৰণা পূৰ্বৰ ধাৰণাতকৈ অধিক যুক্তিযুক্ত আৰু প্ৰায়োগিক যেন ভা‌ব হয়। এই সম্পৰ্কত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই কয়, “শংকৰদেৱে নাট্যকলা সৃষ্টি কৰি প্ৰাথমিক অভিনয়ত নিজেই নাটৰ সকলোদিশ পৰিচালনাৰ দ্বায়িত্ব বহন কৰিবলগীয়াত পৰিছিল। নহ’লে প্ৰশিক্ষণপ্ৰাপ্ত হ’লেও অনভিজ্ঞ সহযোগীসকলে অভিনয়ত পদে পদে বিভ্ৰাট ঘটো‌ৱাৰ সম্ভা‌ৱনা। সেইবাবেই সূত্ৰধাৰ চৰিত্ৰটো এনেভাবে গঢ় দিব লগা হৈছিল যাতে অভিনয়ৰ আদিৰ পৰা অন্তলৈকে উপস্থিত থাকি তাক সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। প্ৰথম অভিনয়ত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকাত এজন দায়িত্বশীল অভিজ্ঞ ব্যক্তিৰ উপযোগিতা প্ৰতিপন্ন হো‌ৱাত পৰবৰ্তী নাটবোৰতো তাৰ অন্যথা নকৰিলে। …গতিকে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ সংস্কৃত নাটকৰ সূত্ৰধাৰৰ ভেটিত দেশ-কাল-পাত্ৰৰ প্ৰয়োজন সাপেক্ষে শংকৰদে‌ৱৰ এক মৌলিক সুসৃষ্টি।”<ref name=chaliha/> ==আংগিক== এখন পূৰ্ণাংগ ভাওনা হ’বলৈ ইয়াৰ অংগস্বৰূপ কেইটামান বিশেষ অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। সত্ৰীয়া ৰীতি-নীতিৰ মাজেৰেহে এখন নাট পৰিৱেশন কৰা হয়। সেইবোৰ-নাট-মেলা, গন্ধ গোৱা, যোৰা উঠা আৰু নাট-সামৰণি।<ref name="অংক-৩"/> ===নাটমেলা=== অংকীয়া নাট এখন পৰিৱেশন কৰাৰ আগতে গাঁৱৰ ৰাইজ মিলি নিৰ্দিষ্ট এটা দিনৰ সন্ধিয়া নামঘৰত শলা-বন্তি জ্বলাই, শৰাই-গুৱা আগবঢ়াই প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু নাটখনৰ এটা নান্দী গীত গাই নাট মেলে। সেইদিনাৰ পিছৰ পৰা ধাৰাবাহিকভাবে নাটৰ আখৰা চলে।<ref name="অংক-৩"/> ===গন্ধ গোৱা বা গন্ধ বাদন=== ভাওনাৰ আগদিনা সন্ধিয়া আখৰাৰ পৰিৱৰ্তে ভাওনাখন সুকলমে হৈ যোৱাৰ বাবে শৰাই আগবঢ়াই নামঘৰত সেৱা লোৱা হয় আৰু গন্ধৰ গীত গোৱা হয়। এই গন্ধৰ গীত মহাপুৰুষ দুজনাৰ ৰচিত নহয়। কোনো কোনো সত্ৰত গুৰু দুজনা ৰচিত বসন্ত, কেদাৰ আৰু ভাটিয়ালী ৰাগৰ গীত গোৱা হয়।<ref name="অংক-৩"/> এই গীতৰ পাছত নাম-প্ৰসংগ কৰা হয়। ===যোৰা উঠা বা গাণিকা=== মূল ভাওনাৰ দিনা ছোঁঘৰত সজ্জিত হৈ গায়ন-বায়নে হৰিধ্বনি কৰি অগ্নিগড়ৰ তলেৰে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰি যোৰা উঠে। খোল বাদ্য বজাই বিভিন্ন বোল তুলি তালে তালে থাপনাৰ আগলৈ সাতপাক মাৰি নৃত্য ভংগী কৰে। বায়নৰ লগত গায়নো থাকে। সাধাৰণতে একোটা যোৰাত নগৰাকী বায়ন আৰু ছয়গৰাকী গায়ন থাকে। বহা চাহিনী, থিয় চাহিনী, ফলা বাজনাৰ পিছত ধেমালি হয়। ধেমালি তিনিপ্ৰকাৰৰ। নাচ-ধেমালি, বৰ-ধেমালি আৰু ঘোষা-ধেমালি। তাৰপিছতে গুৰু-ঘাত বজায়। গুৰু-ঘাত গুৰু শংকৰদেৱৰ সন্মানাৰ্থে বজোৱা হয়। তাৰপিছত বন্দনাগীত গায় আৰু সূত্ৰধাৰৰ প্ৰৱেশ ঘটে।<ref name="অংক-৩"/> ===নাট সামৰণি=== ভাওনা পৰিৱেশন কৰাৰ তৃতীয় দিনা সন্ধিয়া নাট-ভাওনাৰ দায়-দোষৰ ক্ষমা বিচাৰি থাপনাৰ আগত বন্তি জ্বলাই শৰাই আগবঢ়োৱা হয়। ঠাইভেদে তৃতীয় দিনাৰ পৰিৱৰ্তে ৰাইজৰ সুবিধাৰ্থে আন দিনো ধাৰ্য কৰা হয়। সেইদিনা নাটখন পুনৰ এবাৰ পাঠ কৰি সামৰণি মৰা হয়।<ref name="অংক-৩"/> ==গীত== অংকীয়া নাটত প্ৰচুৰ পৰিমাণে গীত প্ৰয়োগ কৰা হৈছে। নাটত ব্যৱহৃত গীতসমূহক পাঁচটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি; নান্দীগীত বা নান্দী ভটিমা, প্ৰৱেশৰ গীত, কাহিনী বুজাবলৈ দৰ্শকক উদ্দেশ্যি গোৱা গীত, পয়াৰ আৰু মুক্তিমংগল ভটিমা।<ref name="অংক-১"/> ===নান্দীগীত=== নাটৰ আৰম্ভণিত নান্দীশ্লোক আৰু নান্দীগীত গোৱা হয়। নান্দীশ্লোকক মংগলাচৰণ বুলিও কোৱা হয়।<ref name="অংক-৩">{{cite book | title=শংকৰদেৱৰ নাট | publisher=অসম প্ৰকাশন পৰিষদ | author=বৰা, মহিম | authorlink=নাট ছখনৰ ওপৰত প্ৰসঙ্গীয়া টোকা | year=১৯৮৯ | location=১৯}}</ref> ===ভটিমা=== *মূল প্ৰবন্ধ [[ভটিমা]] চাওক। ভটিমা চাৰিপ্ৰকাৰ। নাটভটিমা, ৰাজভটিমা, দেৱভটিমা আৰু গুৰুভটিমা। নাটৰ আৰম্ভণি আৰু শেষৰ ভটিমাক নাটভটিমা বোলে। নাটৰ যৱনিকা পেলোৱা গীত-পদক মুক্তিমংগল ভটিমা বোলা হয় আৰু ইয়াক একেবাৰে শেষত গোৱা হয়।<ref name="অংক-১"/> ===পয়াৰ=== নাটৰ মাজত কাহিনীৰ কাব্যিক বৰ্ণনা আৰু চৰিত্ৰৰ মানসিক অৱস্থাৰ বৰ্ণনা কৰিবলৈ গোৱা ভটিমাগীতক পয়াৰ বোলে।<ref name="অংক-২">{{cite book | title=ভটিমা মাধুৰী | publisher=বেদকণ্ঠ | author=শইকীয়া, মহেন্দ্ৰনাথ | authorlink=ভটিমা:এটি অৱলোকন | year=২০১৪ | pages=১৩ | isbn=978-93-82931-29-4}}</ref> ই এক প্ৰকাৰৰ ছন্দও। সচৰাচৰ পয়াৰসমূহত বিলাপগীতৰ সুৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা দেখা যায়। ==আহাৰ্য== ভৰতমুনিৰ নাট্যশাস্ত্ৰমতে আঙ্গিক, বাচিক, আহাৰ্য আৰু সাত্বিক- এই চাৰিপ্ৰকাৰ উপাদান নাটৰ অবিচ্ছেদ্য বিষয়।<ref>https://nilacharai.com/costumes-and-props-in-preserving-the-tradition-of-ankiya-bhaona/</ref> অংকীয়া নাটতো আহাৰ্যৰ পৰিপূৰ্ণ পয়োভৰ দেখা যায়। আংগিক আৰু বাচিক উপাদান নাটকীয় চৰিত্ৰৰ যোগেৰে প্ৰকাশিত হয়। সাত্বিক অভিনয়ো অভিনেতাৰ ভাৱ প্ৰকাশৰ ব্যক্তিগত বিষয়। অভিনয়ক অধিক প্ৰাণৱন্ত কৰিবলৈ অন্য যিবোৰ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয় , সেইবোৰেই আহাৰ্য। ইংৰাজীত Stage property বোলা এই সামগ্ৰীসমূহ হ’ল, ৰং, অলংকাৰ, বস্ত্ৰ, আসন, চন্দ্ৰতাপ, আঁৰ-কাপোৰ, অগ্নিগড়, বিভিন্ন মূখা, মালা, ধনু-টূণ, অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, ৰথ, বাদ্যযন্ত্ৰ আদি। শংকৰদেৱ নিজেই এগৰাকী পাকৈত খনিকৰ আছিল বুলি গুৰু চৰিতসমূহৰ পৰা জানিব পাৰি। [[চিহ্ন-যাত্ৰা]] নাট প্ৰদৰ্শন কৰোঁতে তেওঁ বাদ্য আৰু বিভিন্ন মূখা তৈয়াৰ কৰি লৈছিল। পৰৱৰ্তীকালত নাট-ভাওনাৰ আহাৰ্জ সামগ্ৰী সৃষ্টি কৰোঁতেই ভকতসকলৰ মাজত বিভিন্ন জীৱিকাৰো সৃষ্টি হৈছিল। ====অগ্নিগড়==== ====আঁৰ-কাপোৰ==== ====অলংকাৰ==== ====পোছাক-পৰিচ্ছদ==== ====মূখা==== == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ দুজনা গুৰুৰ অংকীয়া নাট আৰু পৰৱৰ্তী সময়ৰ অংকীয়া নাটসমূহৰ তুলনামূলক বিশ্লেষণ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160916212842/http://nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ |date=2016-09-16 }}, নীলাচৰাই ডট কম ৱেবছাইটত * [http://www.atributetosankaradeva.org/ankiya.htm Ankiyā Nāt - The Dramas of Sankaradeva] এ টিৰিবিউট টু শংলৰদেৱ ডট অৰ্গ ৱেবছাইটত * [http://www.indianetzone.com/18/the_ankiya_nat_assam.htm Ankiya Nat, Assam]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} www.indianetzone.com ৱেবছাইটত <!-- *[https://satirtha.in/%e0%a6%85%e0%a6%82%e0%a6%95%e0%a7%80%e0%a7%9f%e0%a6%be-%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%93%e0%a6%a8%e0%a6%be-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ae%e0%a6%be%e0%a6%a4%e0%a7%83%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%b7/ অংকীয়া ভাওনা আৰু মাতৃভাষা ভাওনা এক তুলনামূলক বিচাৰ] satirtha.in ৱেবছাইটত --> [[শ্ৰেণী:নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ভাওনা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা]] 5ybnjiqzkwrho7dscxgqkw8na01m5ae 651731 651730 2026-11-09T14:37:39Z Pranamikaadhikary 27435 /* অগ্নিগড় */ (edited with [[User:ProveIt_GT|ProveIt]]) 651731 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ}} [[File:RAM BIJOY ANKIA NAAT11.jpg|thumb|ৰাম বিজয় নাটৰ দৃশ্য]] [[File:Entry of a demon king in a "Bhaona" in Assam.webm|thumb|অংকীয়া নাটত অসুৰৰ প্ৰৱেশ]] মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ|মাধৱদেৱে]] পৌৰাণিক আখ্যানৰ ভিত্তিত [[ব্ৰজাৱলী ভাষা]]ত ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''অংকীয়া নাট''' বোলে। মহাপুৰুষ দুজনাই তেওঁলোকে ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''নাট''', '''যাত্ৰা''' বা '''নৃত্য''' বুলিছিল। পৰৱৰ্তী কালত বৈষ্ণৱ ভকতসকলে ইয়াক 'অংকীয়া নাট' বুলি নামকৰণ কৰে যদিও আংগিকৰ ফালৰ পৰা [[মাধৱদেৱ]]ৰ নাটসমূহক [[ঝুমুৰা]]ও বোলা হয়। গুৰু দুজনাই লিখা নাটক 'অংকীয়া ভাওনা' বুলি কোৱা হয়। [[ভাওনা]] শব্দৰ প্ৰকৃত অৰ্থ 'ভাও দি দেখুওৱা কাৰ্য'। অংকীয়া নাটৰ অভিনয়ক ভাওনা বোলা হয়। পৰৱৰ্তীকালত বধকাব্যসমূহ আৰু আন আন সত্ৰাধিকাৰ-মহন্তই লিখা নাটৰ অভিনয়কো ভাওনা বোলা ৰীতি প্ৰচলিত হ’ল। খ্ৰীষ্টিয় পঞ্চদশ শতিকাৰ দ্বিতীয়ভাগত শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰ‌ৱৰ্তিত ধৰ্মীয় তথা জনপ্ৰিয় মনোৰঞ্জনৰ মাধ্যম অংকীয়া নাট ভাওনাই হ’ল অসমীয়া নাট্য ইতিহাসৰ প্ৰথম নিদৰ্শন। তাৰ আগতে প্ৰাচীন [[কামৰূপ]]ৰ কোনো কোনো বিদ্যোৎসাহী আৰু কলাপ্ৰেমী ৰজাৰ ৰাজসভাত নৃত্য, গীত, অভিনয়ৰ অনুশীলন হৈছিল বুলি জনা যায় যদিও সেইসমূহৰ কোনো নিদৰ্শন পো‌ৱা নাযায়।<ref name=sarma>অসমীয়া নাট্য সাহিত্য, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]</ref> == নামৰ উৎস আৰু সংস্কৃত নাটৰ প্ৰভাৱ == [[File:মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, পাটবাউসী সত্ৰ, বৰপেটা.jpg|thumb|মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]], বৰপেটা]] [[File:কাঠৰ মুখা.jpg|thumb|ভাওনাত ব্যৱহাৰ কৰা শংকৰদেৱৰ দিনৰ কাঠৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]]ত সংৰক্ষিত]] বুৎপত্তিগত অৰ্থৰ ফালৰ পৰা চালে দেখা যায় যে অংকীয়া নাটৰ অৰ্থ 'একাংকিকা নাটক'। কিন্তু মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱ আৰু তেখেতৰ প্ৰিয় শিষ্য মাধ‌ৱদেৱে তেখেতসকলৰ নাটসমূহক 'নাট', 'নাটক' বা 'যাত্ৰা' আদি নামেৰেহে অভিহিত কৰিছিল। 'অংকীয়া নাট' শব্দটি তুলনামূলক ভাৱে আধুনিক শব্দ। নাট বুজো‌ৱা শব্দ 'অংক'-ৰ লগত 'ঈয়া' প্ৰত্যয় লগলগাই পিছৰ কালৰ [[নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্ম|বৈষ্ণ‌ৱ সমাজে]] এই শব্দক [[বিশেষণ]] ৰূপত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়।<ref name=sarma/> এই শব্দ সৰ্বপ্ৰথমে ব্যৱহৃত হয় গুৰুদুজনাৰ অন্যতম শিষ্য [[দৈত্যাৰি ঠাকুৰ]] আৰু [[ৰামচৰণ ঠাকুৰ]]ৰ দ্বাৰা ৰচিত [[চৰিত পুথি]]ত।<ref name="pathak">Ankiyanat : A Tradition of pride.(Article)-- Dr. Dayananda Pathak</ref> গুৰুদুজনাৰ দ্বাৰা ৰচিত নাটসমূহৰ লিখিত পাঠক অংকীয়া নাট আৰু সেই পাঠসমূহৰ নাট্য প্ৰদৰ্শনক অংকীয়া ভাওনা বা ভা‌ৱনা বুলি কো‌ৱা হয়। 'অংকীয়া' শব্দৰ ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে ভিন্ন জনে ভিন্ন মত পোষণ কৰা দেখা যায়। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ই, “আমাৰ ভাওনাত আঙ্গিক অভিনয়ই ঘাই, সেই দেখি 'অঙ্গ' শব্দৰ পৰাই 'অংক' শব্দটো উদ্ভূত হো‌ৱা সম্ভ‌ৱ” বুলি মত পোষণ কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]ই তেওঁৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎপত্তি আৰু বৈশিষ্ট্য' নামৰ প্ৰ‌ৱন্ধত উল্লেখ কৰিছে, “…মহাপুৰুষ দুজনৰ নাটত যি কলা কৌশল আৰু ভাষা প্ৰয়োগ হৈছিল পিছৰ নাট লিখোঁতাসকলে তাৰপৰা ভালেখিনি ফালৰি কাটি গৈছিল। ব্ৰজা‌ৱলী পৰিহৃত হ’ল, নান্দীশ্লোক, ভটিমা আদিও নোহো‌ৱা হ’ল। গতিকে মহাপুৰুষ দুজনৰ নাট বা সেই সাঁচত ঢলা নাটসমূহক পিছৰ নাটৰ পৰা পৃথক কৰি দেখু‌ৱাবৰ নিমিত্তে 'অংকীয়া নাট' বুলিবলৈ ধৰে।”<ref name=sarma/> শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰদৰ্শিত সৰ্বপ্ৰথম নাট বা ভাওনা আছিল '[[চিহ্ন-যাত্ৰা]]'; এই চিহ্নযাত্ৰা পৰিবেশনৰ বাবে গুৰুজনাই সাত বৈকুণ্ঠৰ চিত্ৰপট অংকন কৰিছিল। এই কথাকে ভিত্তি হিচাপে লৈ 'সন্তাৱলী' নামৰ চৰিত গ্ৰন্থত অংকীয়া শব্দৰ ব্য‌ৱহাৰ সম্পৰ্কে কো‌ৱা হৈছে এইদৰে, “অংকিত কৰিলা দেখি অংকীয়া যে নাম”। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে তেওঁৰ 'সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতক সমৰ্থন কৰি কয়, “উক্ত (সন্তা‌ৱলী) পুথিৰ মতে 'অংকীয়া' শব্দৰ অৰ্থ হ’ল নাটকত অভিনেতা সকলক ৰং বৰণ সানি প্ৰবেশ কৰো‌ৱা বা বিভিন্ন প্ৰকাৰে চিত্ৰপট আঁকি (পাৰিষদ সকলক চিত্ৰত চিত্ৰিত কৰি দেখু‌ৱাই) চোঁ-মুখা সাজি অংকণ কৰি দৰ্শক সকলক দেখুউ‌ৱাৰ কাৰণে 'অংকীয়া' নাম পালে। অংকীয়া নাটকৰ মূল উৎস বা ভেটি হ’ল 'চিহ্নযাত্ৰা'। অংক শব্দটো‌ৱে এই অৰ্থত অংকণ কৰা বুজাইছে। … 'চিহ্নযাত্ৰা' কালত যিবিলাক মুখা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু চিত্ৰত যিবিলাক ব্যক্তিক চিত্ৰিত কৰা হৈছিল, সিয়েই পিছত অংকীয়া নাম পায় আৰু উত্তৰ কালত ৰচিত বাকী 'বাৰছো‌ৱা' নাটেও 'অংকীয়া নাট' নামেৰে জনাজাত হয়।”<ref name=goswami>সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা—নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী</ref> [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] [[নাট্যশাস্ত্ৰ]]ত অংক শব্দৰ অৰ্থ হ’ল 'চিহ্ন', অৰ্থাৎ নাটকীয় কাহিনীৰ স্তৰ চিহ্নিত কৰা বিভাগ ({{Lang|en|an Act}})। গতিকে এই অংক শব্দৰ পৰাই অংকীয়া শব্দৰ সৃষ্টি হৈছে বুলি মত পোষণ কৰে কোনো কোনো পণ্ডিতে। তেওঁলোকে কয় যে “অংক মাত্ৰ যাৰ আছে, সেয়ে অংকীয়া”। নাট্যশাস্ত্ৰত দহ প্ৰকাৰৰ [[নাটক]] বা ৰূপকৰ উল্লেখ আৰু বি‌ৱৰণ আছে। সেয়া হ’ল: 'নাটক', 'প্ৰকৰণ', 'সম‌ৱকাৰ', 'ঈহমৃগ', 'ডিম', ‌'ৱ্যয়োগ', 'অংক' বা 'উৎসৃষ্টিকাঙ্ক', 'প্ৰহসণ', 'ভাণ' আৰু ‌'ৱিথি'।<ref name=ghosh>The Natyashastra—(Trans. & Ed.)- Dr. Manomohan Ghosh</ref> এই দহৰূপক বা দশৰূপক বা দহ প্ৰকাৰৰ নাটক (ৰূপক)-ৰ অন্তৰ্গত অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক নামৰ ৰূপক বিধৰ পৰা 'অংক' আৰু "অংকীয়া" অভিধাদুটি আহিব পাৰে বুলিও কোনো কোনো পণ্ডিতে ক’ব খোজে। কিন্তু অংকীয়া নাটত মাত্ৰ এটাহে অংক থকাৰ বাহিৰে অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক ৰূপক বিধৰ লগত ইয়াৰ আন কোনো অন্তৰংগ সাদৃশ্য বিচাৰি পো‌ৱা নাযায়<ref name=chaliha>শংকৰী সাহিত্যৰ সমীক্ষা- (সম্পা:)-ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> ==সংস্কৃত নাটৰ সৈতে পাৰ্থক্য== [[File:Gayan Bayan 1.jpg|thumb|]] [[File:Khol Badan.jpg|thumb|]] শংকৰদেৱে সংস্কৃত নাটৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ অংকীয়া নাট ৰচনা কৰিছিল বুলি কোৱা হয় যদিও অংকীয়া নাটৰ আংগিক সংস্কৃত নাটৰ লগত নিমিলে। অংকীয়া নাট আছিল সৰ্বসাধাৰণ ৰাইজৰ মনোৰঞ্জন আৰু ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে; আনহাতে সংস্কৃত নাট ৰাজকীয় পৰিৱেশত বা আভিজাত্য পৰিৱেশত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল আৰু ই আছিল কেৱল আভিজাত্য, ধনাঢ্য শ্ৰেণীৰ মনোৰঞ্জনৰ আহিলা। ইয়াৰ উপৰি সংস্কৃত নাট আৰু অংকীয়া নাটৰ কেইটামান বিশেষ পাৰ্থক্য দেখা যায়। অংকীয়া নাটৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত নাট্যশাস্ত্ৰৰ প্ৰভা‌ৱ সুস্পষ্ট ভাবে দেখা যায়। অংকীয়া ভাওনাত সূত্ৰধাৰৰ উপৰিও 'পূৰ্বৰঙ্গ' (আমাৰ ধেমালি), 'নান্দী', 'প্ৰৰোচনা', 'প্ৰস্তা‌ৱনা', 'ভৰত বাক্য'ৰ অনুৰূপ 'মুক্তি-মঙ্গল ভটিমা' আদি বিভিন্ন দিশত নাট্যশাস্ত্ৰৰ নীতি-নিয়ম বহুপৰিমাণে মানি চলা হয়। অংকীয়া নাটত এটাই মাত্ৰ অংক থাকিলেও তাত নাট্যশাস্ত্ৰত বৰ্ণিত 'অ‌ৱস্থা' (নাটকীয় ঘটনাৰ স্তৰ), 'সন্ধি' (বিভিন্ন নাটকীয় ঘটনা বা পৰিস্থিতিৰ সংযোজক) আৰু 'অংক' বিভাজনৰ সম্পূৰ্ণ অ‌ৱকাশ আছে। ভক্তিৰস প্ৰধান হ’লেও নাটসমূহত নাট্যশাস্ত্ৰৰ 'ন‌ৱৰস'ৰ সকলোবোৰ ৰসেই কম বেছি পৰিমাণে আছে। সেইদৰে, অংকীয়া নাটৰ নায়ক নায়িকাও সংস্কৃত নাট্য-তত্ত্বত আলোচিত 'নায়ক-ভেদ' আৰু 'নায়িকা-ভেদ' (নায়ক আৰু নায়িকাৰ শ্ৰেণী বিচাৰ)-ৰ বিভিন্ন ভাগ-বিভাগৰ ভিতৰতে পৰে। অভিনয়ৰ ক্ষত্ৰতো 'আঙ্গিক',‌ 'ৱাচিক', 'সাত্বিক' আৰু 'আহাৰ্য' এই চাৰিওবিধ অভিনয়ৰে উপাদান অংকীয়া ভাওনাত বিদ্যমান। অবশ্যে স্থান-কাল-পাত্ৰ আৰু পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি গুৰুজনাই বহুক্ষেত্ৰতনাট্যশাস্ত্ৰৰ বিধি-নিষেধো অবাধে ভঙ্গ কৰিছে আৰু যুদ্ধ, শয়ন, ভোজন, মৃত্যু আদি দৃশ্যৰ অ‌ৱতাৰণাও কৰিছে। যি তেখেতৰ মৌলিক প্ৰতিভাৰ স্বাক্ষৰো বহন কৰিছে। তদুপৰি কো‌ৱা বাহুল্য যে শংকৰদেৱে কোনো ক্ষেত্ৰতে সংস্কৃত নাটকৰ হুবহু অনুকৰণ কৰা নাই। গতিকে, এই কথা নিশ্চয় ক’ব পাৰি যে, ভাৰতবৰ্ষৰ নাট্যপৰম্পৰাৰ মূল ভেটি নাট্যশাস্ত্ৰৰ আলমত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱৰ মৌলিক সৃষ্টিশীল সত্ত্বাৰ পৰাই এই ওপজা অংকীয়া নাট। ===সূত্ৰধাৰ=== [[File:"Sutradhar"- A unique dance style from Assam-v2.webm|thumb|সূত্ৰধাৰীৰ নৃত্য]] [[File:সূত্ৰধাৰ সূত্ৰধাৰী নৃত্য.jpg|thumb|অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ।]] [[File:Masks ofthe Lord Narasimham, 3rd incarnaation of the Lord Vishnu in mask form at Chamaguri Satra, Majuli.jpg|thumb|অংকীয়া নাটত ব্যৱহৃত নৰসিংহৰ মুখা]] সংস্কৃত নাটৰ দৰে অংকীয়া নাটতো সূত্ৰধাৰ বুলি এটা চৰিত্ৰ আছে যদিও দুয়োপ্ৰকাৰ নাটত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকা বেলেগ বেলেগ। সংস্কৃত নাটত সূত্ৰধাৰে নাটৰ আৰম্ভণিতে নান্দীশ্লোক গাই প্ৰৰোচনা আৰু প্ৰস্তাৱনাৰ শ্লোক উপস্থাপন কৰি নাটৰ পৰা বাহিৰ হয়। কিন্তু অংকীয়া নাটত সূত্ৰধাৰেই নাটখন চলাই নিয়াৰ মূল দায়িত্ব পালন কৰে। সূত্ৰধাৰে নান্দী গাই নৃত্য কৰে, নৃত্যৰ মাজেৰে নাটৰ নাম আৰু বিষয়বস্তু উপস্থাপন কৰে, চৰিত্ৰসমূহৰ পৰিচয় আৰু প্ৰৱেশ ঘোষণা কৰে আৰু কাহিনীৰ মাজত সংগতি ৰক্ষা কৰিবলৈ “আহে সভাসদ লোক’’ বুলি কাহিনী ক’ৰ পৰা ক’লৈ গতি কৰিছে বুজাই দিয়ে। যিবোৰ দৃশ্য নাটত উপস্থাপন কৰিব নোৱাৰি, তেনেবোৰ দৃশ্য সংলাপৰ মাজেৰে দৰ্শকক বুজাই দিয়ে।<ref name="অংক-১"/> ===বহুৱা আৰু বিদূষক=== সংস্কৃত নাটকত বিদূষকৰ চৰিত্ৰ একোটা থাকে। বিদূষকগৰাকীয়ে সংস্কৃত নাটত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়। অংকীয়া নাটত শংকৰদেৱে বিদূষকৰ চৰিত্ৰ পৰিৱৰ্তে সূত্ৰধাৰ আৰু কিছু চৰিত্ৰৰ যোগেৰে ধেমেলীয়া দৃশ্যৰ অৱতাৰণা ঘটাইছে।<ref name="অংক-১"/> আজিকালি উত্তৰ-শংকৰী যুগত ৰচিত নাটত পৰিৱেশনকালৰ মাজতে নাটৰ লগতে সংগতি নথকাকৈ [[বহুৱা]] প্ৰৱেশৰ ৰীতি প্ৰচলিত হৈছে। ===ভাষা=== অংকীয়া নাটৰ ভাষা ব্ৰজাৱলী। এয়া মথুৰাত ব্যৱহৃত ব্ৰজাৱলী নহয়। মৈথিলী মিশ্ৰিত মথুৰাত প্ৰচলিত ব্ৰজবুলি ভাষাৰ অনুকৰণত শংকৰদেৱে থলুৱা ভাষাৰ মিশ্ৰণ ঘটাই অসমৰ মানুহে সহজে বুজিব পৰাকৈ এটি ভাষাৰ ৰূপ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াত থলুৱা ভাষাৰ উপৰি অৱধি, ভোজপুৰী, পাৰ্চী আৰু সংস্কৃত ভাষাৰ শব্দসম্ভাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সম্ভৱতঃ ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল অসমৰ সকলো লোকে সহজে বুজিব পৰাৰ উপৰি অসমৰ বাহিৰৰ লোকেও যাতে এই ভাষা বুজিব পাৰে।<ref name="অংক-১"/> ==স্থানীয় উপাদান== [[গোৱালপাৰা]] অঞ্চলত প্ৰচলিত [[ভাৰীগান]], [[কুশান গান]], গো‌ৱালিনী-যাত্ৰা আদিয়েও অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টিত অৰিহণা যোগাইছে। অবশ্যে এইবিলাকৰ প্ৰাচীনতা সম্পৰ্কে সন্দেহৰ অ‌ৱকাশ আছে। তদুপৰি এইসমূহত নাটকীয় উপাদানো তেনেই নগণ্য।<ref name=chaliha/> সেইদৰে [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]দেৱেও অসমীয়া আৰু অনা-অসমীয়া দুয়োবিধ প্ৰভা‌ৱকে স্বীকাৰ কৰি লৈছে আৰু তেখেতৰ 'অংকীয়া নাট'ৰ ভূমিকাত মন্তব্য কৰিছে যে কাব্যশাস্ত্ৰৰ আবৃত্তি, [[ওজাপালি]]ৰ সমূহীয়া গায়ন শৈলী আৰু ভাৰতৰ আন আন অঞ্চলত প্ৰচলিত বিভিন্ন দৃষ্টি-আকৰ্ষক নাট্যানুষ্ঠানে অসমীয়া নাটকৰ পূৰ্ণ বিকাশত অৰিহণা যোগাইছে বুলি ক’ব পাৰি।<ref name=chaliha/> [[কালিৰাম মেধি]]য়ে ''অংকাৱলী''ৰ পাতনিত অনা-অসমীয়া সকলোধৰণৰ নাট্যানুষ্ঠানৰ প্ৰভা‌ৱ অস্বীকাৰ কৰি একমাত্ৰ স্থানীয় উপাদানৰ পৰা, বিশেষকৈ ওজাপালিৰ প্ৰভা‌ৱত শংকৰদেৱে অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টি কৰিলে বুলি মন্তব্য কৰিছে।<ref name=medhi>অংকা‌ৱলী—(সম্পা:)-কালিৰাম মেধি</ref> প্ৰাচীন অসমত প্ৰচলিত পুতলা নাচ, ঢুলীয়া ভাওনা, পচতি, কুশান গান, ওজাপলি আদিৰ পৰা উপাদান লৈ অংকীয়া নাট সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="অংক-১">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=পাঠক, ড° দয়ানন্দ | authorlink=অংকীয়া নাট পৰম্পৰা | year=১৯৯৭ | pages=৯৩}}</ref> ==বিষয়বস্তু== শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা অংকীয়া নাটৰ বিষয়বস্তু আছিল [[ভাগৱত]] পুৰাণ, হৰিবংশ আৰু [[ৰামায়ণ]]ৰ কাহিনী। বেছিভাগ নাটেই ভাগৱত পুৰাণৰ বিভিন্ন কৃষ্ণকেন্দ্ৰিক কাহিনীৰে নিৰ্মিত। শংকৰদেৱে কেৱল [[ৰাম বিজয়]] নাটখনেই ৰামায়ণৰ কাহিনীৰ এছোৱাৰে ৰচনা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত [[মহাভাৰত]] আৰু অন্যান্য ধৰ্মীয় গ্ৰন্থৰ কাহিনীৰ আধাৰত নাট-ভাওনা ৰচিত হ’বলৈ ধৰে। ==অংকীয়া নাটত ৰস== ==ভাৰতৰ অন্যান্য নাট্য সংস্কৃতি আৰু অংকীয়া নাট== প্ৰাচীন কালৰে পৰা ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত নাট্য-পৰিৱেশ্য কলাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়। ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত প্ৰচলিত পৰিৱেশ্য কলা যেনে [[কেৰালা]]ৰ [[কুডিয়াট্টম]], [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[যক্ষগান]], অযোধ্যাৰ [[ৰামলীলা]], [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ [[নৌটংকী]], [[তামিলনাডু]]ৰ [[ভাগৱত মেলা]], [[গুজৰাট]]ৰ [[ভৱাই]] আৰু অসমৰ অংকীয়া নাট একে বৰ্গৰে পৰিৱেশ্য কলা।<ref name="অংক-৪">{{cite book | title=শংকৰদেৱ অধ্যয়ন প্ৰসংগ | publisher=বাণী মন্দিৰ | author=দেৱগোস্বামী, কেশৱানন্দ | authorlink=শংকৰদেৱৰ নাট আৰু ভাওনা | year=২০০৫ | pages=৫২}}</ref> সম্ভ‌ৱতঃ, [[ভাৰত]]ৰ বিভিন্ন প্ৰাদেশিক ভাষাত ৰচিত পূৰ্ণাঙ্গ নাটকৰ ভিতৰত অংকীয়া নাটকৰ ঐতিহ্যই সকলোতকৈ পুৰণি। এই অংকীয়া নাট আৰু ভাওনাৰ উৎস বিচাৰিও ভিন্ন জনে ভিন্ন মত প্ৰকাশ কৰিছে। মনোমোহন ঘোষে অংকীয়া নাট ভাওনাক প্ৰাগ্-ঐতিহাসিক যুগত প্ৰচলিত এক শ্ৰেণীৰ নাট্যৰূপৰ নিদৰ্শন হ’ব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে কোনো কোনোৱে অংকীয়া নাট [[মধ্যযুগ]]ৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰতীয় কিছুমান পৰম্পৰাগত আৰু লোক নৃত্য আৰু নাট্য শৈলীৰ আৰ্হি বা প্ৰেৰণাত সৃষ্ট বুলি ক’ব খোজে। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে এই মতৰ প্ৰতি আংশিকভাবে সমৰ্থন আগবঢ়াই উল্লেখ কৰে, “গুৰুজনাই কেইবাবিধো উপাদান একত্ৰ কৰি অংকীয়া ভাওনাত সংযোগ কৰি দিয়ে। তাৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ চাৰিবিধ উপাদান পৰিষ্কাৰ ভাবে দেখা যায়। সেয়া হ’ল- (১) প্ৰাচীন ভাৰতীয় নাট্যশাস্ত্ৰৰ উপাদান, (২) বিভিন্ন তীৰ্থ ভ্ৰমণ তথা সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ পৰা পো‌ৱা উপাদান, (৩) স্থানীয় প্ৰচলিত [[পুতলা নাচ]] বা তৎকালীন সাংস্কৃতিক কাৰ্যক্ৰমৰ উপাদান আৰু (৪) নিজস্ব প্ৰতিভা বিকাশ উপাদান।”<ref name=goswami/> সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় কিছুমান নাট্যধৰ্মী অনুষ্ঠানৰ লগত অংকীয়া ভাওনাৰ কিছুমান সাদৃশ্যৰ কথা উল্লেখ কৰি প্ৰভা‌ৱশালী উপাদান হিচাপে পুতলা নাচ আৰু ওজাপালিৰ ওপৰতেই গুৰুত্ব আৰোপ কৰে আৰু লগতে [[কেৰালা]]ৰ 'কুট্টু' আৰু সিংহলৰ 'কোল নাটম'ৰ প্ৰভা‌ৱৰ কথাও দাঙি ধৰিছে।<ref name=sarma/> পৰবৰ্তী কালত প্ৰকাশিত আন এক প্ৰবন্ধত তেখেতে 'মহানাটক', 'গীত-গোবিন্দ', 'শ্ৰীকৃষ্ণ কীৰ্তন', চৈতন্যদে‌ৱৰ 'অংকবন্ধন', 'মৈথিলী' আৰু 'মৈথিলী নে‌ৱাৰী নাটক' আদিৰ প্ৰসঙ্গ উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো স্থিৰ সিদ্ধান্তত উপনীত হ’ব পৰা নাই।<ref name=chaliha2>শংকৰী সংস্কৃতিৰ অধ্যয়ন--(সম্পা:)- ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> জগদীশ চন্দ্ৰ মাথুৰে নাট্যশাস্ত্ৰ, সাহিত্য দৰ্পণ আদিতো উল্লেখ নথকা 'সঙ্গীতক' নামৰ এক অখ্যাত নাট্য পৰম্পৰাৰ প্ৰভা‌ৱ অংকীয়া নাটকত পৰিব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে। কৃষ্ণনাৰায়ণ প্ৰসাদ মাগধেও তেখেতৰ 'শংকৰদে‌ৱ: সাহিত্যকাৰ ঔৰ ‌ৱিচাৰক' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতৰ প্ৰতি সমৰ্থণ আগবঢ়াইছে।<ref name=chaliha/> বৈষ্ণ‌ৱ পণ্ডিত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই বাকী সকলোধৰণৰ প্ৰভাৱ অস্বীকাৰ কৰি কে‌ৱল নাট্যশাস্ত্ৰ আৰু সংস্কৃত নাট্য পৰম্পৰাই অংকীয়া নাটৰ বিকাশত অৰিহণা যোগো‌ৱা একমাত্ৰ প্ৰভাৱী উপাদান বুলি ক’ব খোজে। শইকীয়াই তেখেতৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎস বিচাৰ' নামৰ প্ৰবন্ধত এই বিষয়ে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিছে এইদৰে, “হাজাৰ বছৰীয়া সংস্কৃত নাটকৰ ঐতিহ্য বিদ্যমান থাকোঁতে অংকীয়া নাটৰ উৎস পুতলা নাচ বা কাব্যশাষ্ট্ৰ আবৃত্তিৰ মাজত বিচাৰিবলৈ যো‌ৱাটো চকু থাকি খালত পৰাৰ নিছিনা কথা।”<ref name=chaliha/> তেওঁ লগতে এই কথাও ব্যক্ত কৰে যে মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় বিভিন্ন পৰম্পৰাগত নাট্য শৈলীৰ মাজত যি সাদৃশ্য বা মিল দেখা যায় সেয়া এটা শৈলীয়ে আনটোৰ পৰা উপাদান ধাৰ কৰাৰ বাবে নহয় বৰং একেখন নাট্যশাস্ত্ৰকে বহুদিশত মানি চলাৰ বাবেহে দেখা যায়। বিজ্ঞ সমাজত সততে এই কথা আলোচনা হয় বা অনুমান কৰা হয় যে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজন অসমত পূৰ্বৰে পৰা প্ৰচলিত ওজাপালি অনুষ্ঠানৰ ওজাজনৰে এক পৰিকল্পিত, পৰিসংস্কৰিত আৰু বিকশিত ৰূপ। কিন্তু আন এক ধাৰণা মতে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজনক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাত অবতীৰ্ণ কৰো‌ৱাৰ আঁৰত ওজাৰ প্ৰভাবতকৈ অবস্থা আৰু প্ৰয়োজনহে বেছি কাৰ্যকৰী আছিল। এই ধাৰণা পূৰ্বৰ ধাৰণাতকৈ অধিক যুক্তিযুক্ত আৰু প্ৰায়োগিক যেন ভা‌ব হয়। এই সম্পৰ্কত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই কয়, “শংকৰদেৱে নাট্যকলা সৃষ্টি কৰি প্ৰাথমিক অভিনয়ত নিজেই নাটৰ সকলোদিশ পৰিচালনাৰ দ্বায়িত্ব বহন কৰিবলগীয়াত পৰিছিল। নহ’লে প্ৰশিক্ষণপ্ৰাপ্ত হ’লেও অনভিজ্ঞ সহযোগীসকলে অভিনয়ত পদে পদে বিভ্ৰাট ঘটো‌ৱাৰ সম্ভা‌ৱনা। সেইবাবেই সূত্ৰধাৰ চৰিত্ৰটো এনেভাবে গঢ় দিব লগা হৈছিল যাতে অভিনয়ৰ আদিৰ পৰা অন্তলৈকে উপস্থিত থাকি তাক সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। প্ৰথম অভিনয়ত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকাত এজন দায়িত্বশীল অভিজ্ঞ ব্যক্তিৰ উপযোগিতা প্ৰতিপন্ন হো‌ৱাত পৰবৰ্তী নাটবোৰতো তাৰ অন্যথা নকৰিলে। …গতিকে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ সংস্কৃত নাটকৰ সূত্ৰধাৰৰ ভেটিত দেশ-কাল-পাত্ৰৰ প্ৰয়োজন সাপেক্ষে শংকৰদে‌ৱৰ এক মৌলিক সুসৃষ্টি।”<ref name=chaliha/> ==আংগিক== এখন পূৰ্ণাংগ ভাওনা হ’বলৈ ইয়াৰ অংগস্বৰূপ কেইটামান বিশেষ অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। সত্ৰীয়া ৰীতি-নীতিৰ মাজেৰেহে এখন নাট পৰিৱেশন কৰা হয়। সেইবোৰ-নাট-মেলা, গন্ধ গোৱা, যোৰা উঠা আৰু নাট-সামৰণি।<ref name="অংক-৩"/> ===নাটমেলা=== অংকীয়া নাট এখন পৰিৱেশন কৰাৰ আগতে গাঁৱৰ ৰাইজ মিলি নিৰ্দিষ্ট এটা দিনৰ সন্ধিয়া নামঘৰত শলা-বন্তি জ্বলাই, শৰাই-গুৱা আগবঢ়াই প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু নাটখনৰ এটা নান্দী গীত গাই নাট মেলে। সেইদিনাৰ পিছৰ পৰা ধাৰাবাহিকভাবে নাটৰ আখৰা চলে।<ref name="অংক-৩"/> ===গন্ধ গোৱা বা গন্ধ বাদন=== ভাওনাৰ আগদিনা সন্ধিয়া আখৰাৰ পৰিৱৰ্তে ভাওনাখন সুকলমে হৈ যোৱাৰ বাবে শৰাই আগবঢ়াই নামঘৰত সেৱা লোৱা হয় আৰু গন্ধৰ গীত গোৱা হয়। এই গন্ধৰ গীত মহাপুৰুষ দুজনাৰ ৰচিত নহয়। কোনো কোনো সত্ৰত গুৰু দুজনা ৰচিত বসন্ত, কেদাৰ আৰু ভাটিয়ালী ৰাগৰ গীত গোৱা হয়।<ref name="অংক-৩"/> এই গীতৰ পাছত নাম-প্ৰসংগ কৰা হয়। ===যোৰা উঠা বা গাণিকা=== মূল ভাওনাৰ দিনা ছোঁঘৰত সজ্জিত হৈ গায়ন-বায়নে হৰিধ্বনি কৰি অগ্নিগড়ৰ তলেৰে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰি যোৰা উঠে। খোল বাদ্য বজাই বিভিন্ন বোল তুলি তালে তালে থাপনাৰ আগলৈ সাতপাক মাৰি নৃত্য ভংগী কৰে। বায়নৰ লগত গায়নো থাকে। সাধাৰণতে একোটা যোৰাত নগৰাকী বায়ন আৰু ছয়গৰাকী গায়ন থাকে। বহা চাহিনী, থিয় চাহিনী, ফলা বাজনাৰ পিছত ধেমালি হয়। ধেমালি তিনিপ্ৰকাৰৰ। নাচ-ধেমালি, বৰ-ধেমালি আৰু ঘোষা-ধেমালি। তাৰপিছতে গুৰু-ঘাত বজায়। গুৰু-ঘাত গুৰু শংকৰদেৱৰ সন্মানাৰ্থে বজোৱা হয়। তাৰপিছত বন্দনাগীত গায় আৰু সূত্ৰধাৰৰ প্ৰৱেশ ঘটে।<ref name="অংক-৩"/> ===নাট সামৰণি=== ভাওনা পৰিৱেশন কৰাৰ তৃতীয় দিনা সন্ধিয়া নাট-ভাওনাৰ দায়-দোষৰ ক্ষমা বিচাৰি থাপনাৰ আগত বন্তি জ্বলাই শৰাই আগবঢ়োৱা হয়। ঠাইভেদে তৃতীয় দিনাৰ পৰিৱৰ্তে ৰাইজৰ সুবিধাৰ্থে আন দিনো ধাৰ্য কৰা হয়। সেইদিনা নাটখন পুনৰ এবাৰ পাঠ কৰি সামৰণি মৰা হয়।<ref name="অংক-৩"/> ==গীত== অংকীয়া নাটত প্ৰচুৰ পৰিমাণে গীত প্ৰয়োগ কৰা হৈছে। নাটত ব্যৱহৃত গীতসমূহক পাঁচটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি; নান্দীগীত বা নান্দী ভটিমা, প্ৰৱেশৰ গীত, কাহিনী বুজাবলৈ দৰ্শকক উদ্দেশ্যি গোৱা গীত, পয়াৰ আৰু মুক্তিমংগল ভটিমা।<ref name="অংক-১"/> ===নান্দীগীত=== নাটৰ আৰম্ভণিত নান্দীশ্লোক আৰু নান্দীগীত গোৱা হয়। নান্দীশ্লোকক মংগলাচৰণ বুলিও কোৱা হয়।<ref name="অংক-৩">{{cite book | title=শংকৰদেৱৰ নাট | publisher=অসম প্ৰকাশন পৰিষদ | author=বৰা, মহিম | authorlink=নাট ছখনৰ ওপৰত প্ৰসঙ্গীয়া টোকা | year=১৯৮৯ | location=১৯}}</ref> ===ভটিমা=== *মূল প্ৰবন্ধ [[ভটিমা]] চাওক। ভটিমা চাৰিপ্ৰকাৰ। নাটভটিমা, ৰাজভটিমা, দেৱভটিমা আৰু গুৰুভটিমা। নাটৰ আৰম্ভণি আৰু শেষৰ ভটিমাক নাটভটিমা বোলে। নাটৰ যৱনিকা পেলোৱা গীত-পদক মুক্তিমংগল ভটিমা বোলা হয় আৰু ইয়াক একেবাৰে শেষত গোৱা হয়।<ref name="অংক-১"/> ===পয়াৰ=== নাটৰ মাজত কাহিনীৰ কাব্যিক বৰ্ণনা আৰু চৰিত্ৰৰ মানসিক অৱস্থাৰ বৰ্ণনা কৰিবলৈ গোৱা ভটিমাগীতক পয়াৰ বোলে।<ref name="অংক-২">{{cite book | title=ভটিমা মাধুৰী | publisher=বেদকণ্ঠ | author=শইকীয়া, মহেন্দ্ৰনাথ | authorlink=ভটিমা:এটি অৱলোকন | year=২০১৪ | pages=১৩ | isbn=978-93-82931-29-4}}</ref> ই এক প্ৰকাৰৰ ছন্দও। সচৰাচৰ পয়াৰসমূহত বিলাপগীতৰ সুৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা দেখা যায়। ==আহাৰ্য== ভৰতমুনিৰ নাট্যশাস্ত্ৰমতে আঙ্গিক, বাচিক, আহাৰ্য আৰু সাত্বিক- এই চাৰিপ্ৰকাৰ উপাদান নাটৰ অবিচ্ছেদ্য বিষয়।<ref>https://nilacharai.com/costumes-and-props-in-preserving-the-tradition-of-ankiya-bhaona/</ref> অংকীয়া নাটতো আহাৰ্যৰ পৰিপূৰ্ণ পয়োভৰ দেখা যায়। আংগিক আৰু বাচিক উপাদান নাটকীয় চৰিত্ৰৰ যোগেৰে প্ৰকাশিত হয়। সাত্বিক অভিনয়ো অভিনেতাৰ ভাৱ প্ৰকাশৰ ব্যক্তিগত বিষয়। অভিনয়ক অধিক প্ৰাণৱন্ত কৰিবলৈ অন্য যিবোৰ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয় , সেইবোৰেই আহাৰ্য। ইংৰাজীত Stage property বোলা এই সামগ্ৰীসমূহ হ’ল, ৰং, অলংকাৰ, বস্ত্ৰ, আসন, চন্দ্ৰতাপ, আঁৰ-কাপোৰ, অগ্নিগড়, বিভিন্ন মূখা, মালা, ধনু-টূণ, অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, ৰথ, বাদ্যযন্ত্ৰ আদি। শংকৰদেৱ নিজেই এগৰাকী পাকৈত খনিকৰ আছিল বুলি গুৰু চৰিতসমূহৰ পৰা জানিব পাৰি। [[চিহ্ন-যাত্ৰা]] নাট প্ৰদৰ্শন কৰোঁতে তেওঁ বাদ্য আৰু বিভিন্ন মূখা তৈয়াৰ কৰি লৈছিল। পৰৱৰ্তীকালত নাট-ভাওনাৰ আহাৰ্জ সামগ্ৰী সৃষ্টি কৰোঁতেই ভকতসকলৰ মাজত বিভিন্ন জীৱিকাৰো সৃষ্টি হৈছিল। ====অগ্নিগড়==== অংকীয়া নাটৰ আহাৰ্যসমূহৰ মাজত উল্লেখযোগ্য উপাদান অগ্নিগড়। নাটখলাৰ প্ৰৱেশ দ্বাৰত ধেনুভিৰীয়াকৈ এডাল কাঠৰ ফ্ৰেমত দুইমূৰে দুটা মগৰৰ আকৃতি কাটি হেঙুল-হাইতালেৰে বোলাই দুটা খুটাৰ সহায়ত স্থাপন কৰা হয়। ধেনুভিৰীয়া কাঠত ন-গছি বন্তি বা আৰিয়া বা জোঁৰ জ্বলোৱা হয়। তাৰ মাজেৰে ভগৱানৰ চৰিত্ৰাভিনেতাৰ প্ৰৱেশ ঘটে। উক্ত ন-গছি বন্তিক নৱবিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=গোস্বামী, ৰাম | authorlink=সত্ৰীয়া ভাওনাত আহাৰ্যৰ বৈশিষ্ট্য | year=১৯৯৭ | pages=১০৪}}</ref> ====আঁৰ-কাপোৰ==== ====অলংকাৰ==== ====পোছাক-পৰিচ্ছদ==== ====মূখা==== == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ দুজনা গুৰুৰ অংকীয়া নাট আৰু পৰৱৰ্তী সময়ৰ অংকীয়া নাটসমূহৰ তুলনামূলক বিশ্লেষণ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160916212842/http://nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ |date=2016-09-16 }}, নীলাচৰাই ডট কম ৱেবছাইটত * [http://www.atributetosankaradeva.org/ankiya.htm Ankiyā Nāt - The Dramas of Sankaradeva] এ টিৰিবিউট টু শংলৰদেৱ ডট অৰ্গ ৱেবছাইটত * [http://www.indianetzone.com/18/the_ankiya_nat_assam.htm Ankiya Nat, Assam]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} www.indianetzone.com ৱেবছাইটত <!-- *[https://satirtha.in/%e0%a6%85%e0%a6%82%e0%a6%95%e0%a7%80%e0%a7%9f%e0%a6%be-%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%93%e0%a6%a8%e0%a6%be-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ae%e0%a6%be%e0%a6%a4%e0%a7%83%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%b7/ অংকীয়া ভাওনা আৰু মাতৃভাষা ভাওনা এক তুলনামূলক বিচাৰ] satirtha.in ৱেবছাইটত --> [[শ্ৰেণী:নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ভাওনা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা]] phs3170kwxghes58gmdhpyxrjpxsg8a 651733 651731 2026-11-09T14:46:16Z Pranamikaadhikary 27435 /* আহাৰ্য */ 651733 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ}} [[File:RAM BIJOY ANKIA NAAT11.jpg|thumb|ৰাম বিজয় নাটৰ দৃশ্য]] [[File:Entry of a demon king in a "Bhaona" in Assam.webm|thumb|অংকীয়া নাটত অসুৰৰ প্ৰৱেশ]] মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ|মাধৱদেৱে]] পৌৰাণিক আখ্যানৰ ভিত্তিত [[ব্ৰজাৱলী ভাষা]]ত ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''অংকীয়া নাট''' বোলে। মহাপুৰুষ দুজনাই তেওঁলোকে ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''নাট''', '''যাত্ৰা''' বা '''নৃত্য''' বুলিছিল। পৰৱৰ্তী কালত বৈষ্ণৱ ভকতসকলে ইয়াক 'অংকীয়া নাট' বুলি নামকৰণ কৰে যদিও আংগিকৰ ফালৰ পৰা [[মাধৱদেৱ]]ৰ নাটসমূহক [[ঝুমুৰা]]ও বোলা হয়। গুৰু দুজনাই লিখা নাটক 'অংকীয়া ভাওনা' বুলি কোৱা হয়। [[ভাওনা]] শব্দৰ প্ৰকৃত অৰ্থ 'ভাও দি দেখুওৱা কাৰ্য'। অংকীয়া নাটৰ অভিনয়ক ভাওনা বোলা হয়। পৰৱৰ্তীকালত বধকাব্যসমূহ আৰু আন আন সত্ৰাধিকাৰ-মহন্তই লিখা নাটৰ অভিনয়কো ভাওনা বোলা ৰীতি প্ৰচলিত হ’ল। খ্ৰীষ্টিয় পঞ্চদশ শতিকাৰ দ্বিতীয়ভাগত শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰ‌ৱৰ্তিত ধৰ্মীয় তথা জনপ্ৰিয় মনোৰঞ্জনৰ মাধ্যম অংকীয়া নাট ভাওনাই হ’ল অসমীয়া নাট্য ইতিহাসৰ প্ৰথম নিদৰ্শন। তাৰ আগতে প্ৰাচীন [[কামৰূপ]]ৰ কোনো কোনো বিদ্যোৎসাহী আৰু কলাপ্ৰেমী ৰজাৰ ৰাজসভাত নৃত্য, গীত, অভিনয়ৰ অনুশীলন হৈছিল বুলি জনা যায় যদিও সেইসমূহৰ কোনো নিদৰ্শন পো‌ৱা নাযায়।<ref name=sarma>অসমীয়া নাট্য সাহিত্য, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]</ref> == নামৰ উৎস আৰু সংস্কৃত নাটৰ প্ৰভাৱ == [[File:মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, পাটবাউসী সত্ৰ, বৰপেটা.jpg|thumb|মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]], বৰপেটা]] [[File:কাঠৰ মুখা.jpg|thumb|ভাওনাত ব্যৱহাৰ কৰা শংকৰদেৱৰ দিনৰ কাঠৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]]ত সংৰক্ষিত]] বুৎপত্তিগত অৰ্থৰ ফালৰ পৰা চালে দেখা যায় যে অংকীয়া নাটৰ অৰ্থ 'একাংকিকা নাটক'। কিন্তু মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱ আৰু তেখেতৰ প্ৰিয় শিষ্য মাধ‌ৱদেৱে তেখেতসকলৰ নাটসমূহক 'নাট', 'নাটক' বা 'যাত্ৰা' আদি নামেৰেহে অভিহিত কৰিছিল। 'অংকীয়া নাট' শব্দটি তুলনামূলক ভাৱে আধুনিক শব্দ। নাট বুজো‌ৱা শব্দ 'অংক'-ৰ লগত 'ঈয়া' প্ৰত্যয় লগলগাই পিছৰ কালৰ [[নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্ম|বৈষ্ণ‌ৱ সমাজে]] এই শব্দক [[বিশেষণ]] ৰূপত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়।<ref name=sarma/> এই শব্দ সৰ্বপ্ৰথমে ব্যৱহৃত হয় গুৰুদুজনাৰ অন্যতম শিষ্য [[দৈত্যাৰি ঠাকুৰ]] আৰু [[ৰামচৰণ ঠাকুৰ]]ৰ দ্বাৰা ৰচিত [[চৰিত পুথি]]ত।<ref name="pathak">Ankiyanat : A Tradition of pride.(Article)-- Dr. Dayananda Pathak</ref> গুৰুদুজনাৰ দ্বাৰা ৰচিত নাটসমূহৰ লিখিত পাঠক অংকীয়া নাট আৰু সেই পাঠসমূহৰ নাট্য প্ৰদৰ্শনক অংকীয়া ভাওনা বা ভা‌ৱনা বুলি কো‌ৱা হয়। 'অংকীয়া' শব্দৰ ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে ভিন্ন জনে ভিন্ন মত পোষণ কৰা দেখা যায়। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ই, “আমাৰ ভাওনাত আঙ্গিক অভিনয়ই ঘাই, সেই দেখি 'অঙ্গ' শব্দৰ পৰাই 'অংক' শব্দটো উদ্ভূত হো‌ৱা সম্ভ‌ৱ” বুলি মত পোষণ কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]ই তেওঁৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎপত্তি আৰু বৈশিষ্ট্য' নামৰ প্ৰ‌ৱন্ধত উল্লেখ কৰিছে, “…মহাপুৰুষ দুজনৰ নাটত যি কলা কৌশল আৰু ভাষা প্ৰয়োগ হৈছিল পিছৰ নাট লিখোঁতাসকলে তাৰপৰা ভালেখিনি ফালৰি কাটি গৈছিল। ব্ৰজা‌ৱলী পৰিহৃত হ’ল, নান্দীশ্লোক, ভটিমা আদিও নোহো‌ৱা হ’ল। গতিকে মহাপুৰুষ দুজনৰ নাট বা সেই সাঁচত ঢলা নাটসমূহক পিছৰ নাটৰ পৰা পৃথক কৰি দেখু‌ৱাবৰ নিমিত্তে 'অংকীয়া নাট' বুলিবলৈ ধৰে।”<ref name=sarma/> শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰদৰ্শিত সৰ্বপ্ৰথম নাট বা ভাওনা আছিল '[[চিহ্ন-যাত্ৰা]]'; এই চিহ্নযাত্ৰা পৰিবেশনৰ বাবে গুৰুজনাই সাত বৈকুণ্ঠৰ চিত্ৰপট অংকন কৰিছিল। এই কথাকে ভিত্তি হিচাপে লৈ 'সন্তাৱলী' নামৰ চৰিত গ্ৰন্থত অংকীয়া শব্দৰ ব্য‌ৱহাৰ সম্পৰ্কে কো‌ৱা হৈছে এইদৰে, “অংকিত কৰিলা দেখি অংকীয়া যে নাম”। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে তেওঁৰ 'সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতক সমৰ্থন কৰি কয়, “উক্ত (সন্তা‌ৱলী) পুথিৰ মতে 'অংকীয়া' শব্দৰ অৰ্থ হ’ল নাটকত অভিনেতা সকলক ৰং বৰণ সানি প্ৰবেশ কৰো‌ৱা বা বিভিন্ন প্ৰকাৰে চিত্ৰপট আঁকি (পাৰিষদ সকলক চিত্ৰত চিত্ৰিত কৰি দেখু‌ৱাই) চোঁ-মুখা সাজি অংকণ কৰি দৰ্শক সকলক দেখুউ‌ৱাৰ কাৰণে 'অংকীয়া' নাম পালে। অংকীয়া নাটকৰ মূল উৎস বা ভেটি হ’ল 'চিহ্নযাত্ৰা'। অংক শব্দটো‌ৱে এই অৰ্থত অংকণ কৰা বুজাইছে। … 'চিহ্নযাত্ৰা' কালত যিবিলাক মুখা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু চিত্ৰত যিবিলাক ব্যক্তিক চিত্ৰিত কৰা হৈছিল, সিয়েই পিছত অংকীয়া নাম পায় আৰু উত্তৰ কালত ৰচিত বাকী 'বাৰছো‌ৱা' নাটেও 'অংকীয়া নাট' নামেৰে জনাজাত হয়।”<ref name=goswami>সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা—নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী</ref> [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] [[নাট্যশাস্ত্ৰ]]ত অংক শব্দৰ অৰ্থ হ’ল 'চিহ্ন', অৰ্থাৎ নাটকীয় কাহিনীৰ স্তৰ চিহ্নিত কৰা বিভাগ ({{Lang|en|an Act}})। গতিকে এই অংক শব্দৰ পৰাই অংকীয়া শব্দৰ সৃষ্টি হৈছে বুলি মত পোষণ কৰে কোনো কোনো পণ্ডিতে। তেওঁলোকে কয় যে “অংক মাত্ৰ যাৰ আছে, সেয়ে অংকীয়া”। নাট্যশাস্ত্ৰত দহ প্ৰকাৰৰ [[নাটক]] বা ৰূপকৰ উল্লেখ আৰু বি‌ৱৰণ আছে। সেয়া হ’ল: 'নাটক', 'প্ৰকৰণ', 'সম‌ৱকাৰ', 'ঈহমৃগ', 'ডিম', ‌'ৱ্যয়োগ', 'অংক' বা 'উৎসৃষ্টিকাঙ্ক', 'প্ৰহসণ', 'ভাণ' আৰু ‌'ৱিথি'।<ref name=ghosh>The Natyashastra—(Trans. & Ed.)- Dr. Manomohan Ghosh</ref> এই দহৰূপক বা দশৰূপক বা দহ প্ৰকাৰৰ নাটক (ৰূপক)-ৰ অন্তৰ্গত অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক নামৰ ৰূপক বিধৰ পৰা 'অংক' আৰু "অংকীয়া" অভিধাদুটি আহিব পাৰে বুলিও কোনো কোনো পণ্ডিতে ক’ব খোজে। কিন্তু অংকীয়া নাটত মাত্ৰ এটাহে অংক থকাৰ বাহিৰে অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক ৰূপক বিধৰ লগত ইয়াৰ আন কোনো অন্তৰংগ সাদৃশ্য বিচাৰি পো‌ৱা নাযায়<ref name=chaliha>শংকৰী সাহিত্যৰ সমীক্ষা- (সম্পা:)-ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> ==সংস্কৃত নাটৰ সৈতে পাৰ্থক্য== [[File:Gayan Bayan 1.jpg|thumb|]] [[File:Khol Badan.jpg|thumb|]] শংকৰদেৱে সংস্কৃত নাটৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ অংকীয়া নাট ৰচনা কৰিছিল বুলি কোৱা হয় যদিও অংকীয়া নাটৰ আংগিক সংস্কৃত নাটৰ লগত নিমিলে। অংকীয়া নাট আছিল সৰ্বসাধাৰণ ৰাইজৰ মনোৰঞ্জন আৰু ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে; আনহাতে সংস্কৃত নাট ৰাজকীয় পৰিৱেশত বা আভিজাত্য পৰিৱেশত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল আৰু ই আছিল কেৱল আভিজাত্য, ধনাঢ্য শ্ৰেণীৰ মনোৰঞ্জনৰ আহিলা। ইয়াৰ উপৰি সংস্কৃত নাট আৰু অংকীয়া নাটৰ কেইটামান বিশেষ পাৰ্থক্য দেখা যায়। অংকীয়া নাটৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত নাট্যশাস্ত্ৰৰ প্ৰভা‌ৱ সুস্পষ্ট ভাবে দেখা যায়। অংকীয়া ভাওনাত সূত্ৰধাৰৰ উপৰিও 'পূৰ্বৰঙ্গ' (আমাৰ ধেমালি), 'নান্দী', 'প্ৰৰোচনা', 'প্ৰস্তা‌ৱনা', 'ভৰত বাক্য'ৰ অনুৰূপ 'মুক্তি-মঙ্গল ভটিমা' আদি বিভিন্ন দিশত নাট্যশাস্ত্ৰৰ নীতি-নিয়ম বহুপৰিমাণে মানি চলা হয়। অংকীয়া নাটত এটাই মাত্ৰ অংক থাকিলেও তাত নাট্যশাস্ত্ৰত বৰ্ণিত 'অ‌ৱস্থা' (নাটকীয় ঘটনাৰ স্তৰ), 'সন্ধি' (বিভিন্ন নাটকীয় ঘটনা বা পৰিস্থিতিৰ সংযোজক) আৰু 'অংক' বিভাজনৰ সম্পূৰ্ণ অ‌ৱকাশ আছে। ভক্তিৰস প্ৰধান হ’লেও নাটসমূহত নাট্যশাস্ত্ৰৰ 'ন‌ৱৰস'ৰ সকলোবোৰ ৰসেই কম বেছি পৰিমাণে আছে। সেইদৰে, অংকীয়া নাটৰ নায়ক নায়িকাও সংস্কৃত নাট্য-তত্ত্বত আলোচিত 'নায়ক-ভেদ' আৰু 'নায়িকা-ভেদ' (নায়ক আৰু নায়িকাৰ শ্ৰেণী বিচাৰ)-ৰ বিভিন্ন ভাগ-বিভাগৰ ভিতৰতে পৰে। অভিনয়ৰ ক্ষত্ৰতো 'আঙ্গিক',‌ 'ৱাচিক', 'সাত্বিক' আৰু 'আহাৰ্য' এই চাৰিওবিধ অভিনয়ৰে উপাদান অংকীয়া ভাওনাত বিদ্যমান। অবশ্যে স্থান-কাল-পাত্ৰ আৰু পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি গুৰুজনাই বহুক্ষেত্ৰতনাট্যশাস্ত্ৰৰ বিধি-নিষেধো অবাধে ভঙ্গ কৰিছে আৰু যুদ্ধ, শয়ন, ভোজন, মৃত্যু আদি দৃশ্যৰ অ‌ৱতাৰণাও কৰিছে। যি তেখেতৰ মৌলিক প্ৰতিভাৰ স্বাক্ষৰো বহন কৰিছে। তদুপৰি কো‌ৱা বাহুল্য যে শংকৰদেৱে কোনো ক্ষেত্ৰতে সংস্কৃত নাটকৰ হুবহু অনুকৰণ কৰা নাই। গতিকে, এই কথা নিশ্চয় ক’ব পাৰি যে, ভাৰতবৰ্ষৰ নাট্যপৰম্পৰাৰ মূল ভেটি নাট্যশাস্ত্ৰৰ আলমত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱৰ মৌলিক সৃষ্টিশীল সত্ত্বাৰ পৰাই এই ওপজা অংকীয়া নাট। ===সূত্ৰধাৰ=== [[File:"Sutradhar"- A unique dance style from Assam-v2.webm|thumb|সূত্ৰধাৰীৰ নৃত্য]] [[File:সূত্ৰধাৰ সূত্ৰধাৰী নৃত্য.jpg|thumb|অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ।]] [[File:Masks ofthe Lord Narasimham, 3rd incarnaation of the Lord Vishnu in mask form at Chamaguri Satra, Majuli.jpg|thumb|অংকীয়া নাটত ব্যৱহৃত নৰসিংহৰ মুখা]] সংস্কৃত নাটৰ দৰে অংকীয়া নাটতো সূত্ৰধাৰ বুলি এটা চৰিত্ৰ আছে যদিও দুয়োপ্ৰকাৰ নাটত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকা বেলেগ বেলেগ। সংস্কৃত নাটত সূত্ৰধাৰে নাটৰ আৰম্ভণিতে নান্দীশ্লোক গাই প্ৰৰোচনা আৰু প্ৰস্তাৱনাৰ শ্লোক উপস্থাপন কৰি নাটৰ পৰা বাহিৰ হয়। কিন্তু অংকীয়া নাটত সূত্ৰধাৰেই নাটখন চলাই নিয়াৰ মূল দায়িত্ব পালন কৰে। সূত্ৰধাৰে নান্দী গাই নৃত্য কৰে, নৃত্যৰ মাজেৰে নাটৰ নাম আৰু বিষয়বস্তু উপস্থাপন কৰে, চৰিত্ৰসমূহৰ পৰিচয় আৰু প্ৰৱেশ ঘোষণা কৰে আৰু কাহিনীৰ মাজত সংগতি ৰক্ষা কৰিবলৈ “আহে সভাসদ লোক’’ বুলি কাহিনী ক’ৰ পৰা ক’লৈ গতি কৰিছে বুজাই দিয়ে। যিবোৰ দৃশ্য নাটত উপস্থাপন কৰিব নোৱাৰি, তেনেবোৰ দৃশ্য সংলাপৰ মাজেৰে দৰ্শকক বুজাই দিয়ে।<ref name="অংক-১"/> ===বহুৱা আৰু বিদূষক=== সংস্কৃত নাটকত বিদূষকৰ চৰিত্ৰ একোটা থাকে। বিদূষকগৰাকীয়ে সংস্কৃত নাটত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়। অংকীয়া নাটত শংকৰদেৱে বিদূষকৰ চৰিত্ৰ পৰিৱৰ্তে সূত্ৰধাৰ আৰু কিছু চৰিত্ৰৰ যোগেৰে ধেমেলীয়া দৃশ্যৰ অৱতাৰণা ঘটাইছে।<ref name="অংক-১"/> আজিকালি উত্তৰ-শংকৰী যুগত ৰচিত নাটত পৰিৱেশনকালৰ মাজতে নাটৰ লগতে সংগতি নথকাকৈ [[বহুৱা]] প্ৰৱেশৰ ৰীতি প্ৰচলিত হৈছে। ===ভাষা=== অংকীয়া নাটৰ ভাষা ব্ৰজাৱলী। এয়া মথুৰাত ব্যৱহৃত ব্ৰজাৱলী নহয়। মৈথিলী মিশ্ৰিত মথুৰাত প্ৰচলিত ব্ৰজবুলি ভাষাৰ অনুকৰণত শংকৰদেৱে থলুৱা ভাষাৰ মিশ্ৰণ ঘটাই অসমৰ মানুহে সহজে বুজিব পৰাকৈ এটি ভাষাৰ ৰূপ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াত থলুৱা ভাষাৰ উপৰি অৱধি, ভোজপুৰী, পাৰ্চী আৰু সংস্কৃত ভাষাৰ শব্দসম্ভাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সম্ভৱতঃ ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল অসমৰ সকলো লোকে সহজে বুজিব পৰাৰ উপৰি অসমৰ বাহিৰৰ লোকেও যাতে এই ভাষা বুজিব পাৰে।<ref name="অংক-১"/> ==স্থানীয় উপাদান== [[গোৱালপাৰা]] অঞ্চলত প্ৰচলিত [[ভাৰীগান]], [[কুশান গান]], গো‌ৱালিনী-যাত্ৰা আদিয়েও অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টিত অৰিহণা যোগাইছে। অবশ্যে এইবিলাকৰ প্ৰাচীনতা সম্পৰ্কে সন্দেহৰ অ‌ৱকাশ আছে। তদুপৰি এইসমূহত নাটকীয় উপাদানো তেনেই নগণ্য।<ref name=chaliha/> সেইদৰে [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]দেৱেও অসমীয়া আৰু অনা-অসমীয়া দুয়োবিধ প্ৰভা‌ৱকে স্বীকাৰ কৰি লৈছে আৰু তেখেতৰ 'অংকীয়া নাট'ৰ ভূমিকাত মন্তব্য কৰিছে যে কাব্যশাস্ত্ৰৰ আবৃত্তি, [[ওজাপালি]]ৰ সমূহীয়া গায়ন শৈলী আৰু ভাৰতৰ আন আন অঞ্চলত প্ৰচলিত বিভিন্ন দৃষ্টি-আকৰ্ষক নাট্যানুষ্ঠানে অসমীয়া নাটকৰ পূৰ্ণ বিকাশত অৰিহণা যোগাইছে বুলি ক’ব পাৰি।<ref name=chaliha/> [[কালিৰাম মেধি]]য়ে ''অংকাৱলী''ৰ পাতনিত অনা-অসমীয়া সকলোধৰণৰ নাট্যানুষ্ঠানৰ প্ৰভা‌ৱ অস্বীকাৰ কৰি একমাত্ৰ স্থানীয় উপাদানৰ পৰা, বিশেষকৈ ওজাপালিৰ প্ৰভা‌ৱত শংকৰদেৱে অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টি কৰিলে বুলি মন্তব্য কৰিছে।<ref name=medhi>অংকা‌ৱলী—(সম্পা:)-কালিৰাম মেধি</ref> প্ৰাচীন অসমত প্ৰচলিত পুতলা নাচ, ঢুলীয়া ভাওনা, পচতি, কুশান গান, ওজাপলি আদিৰ পৰা উপাদান লৈ অংকীয়া নাট সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="অংক-১">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=পাঠক, ড° দয়ানন্দ | authorlink=অংকীয়া নাট পৰম্পৰা | year=১৯৯৭ | pages=৯৩}}</ref> ==বিষয়বস্তু== শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা অংকীয়া নাটৰ বিষয়বস্তু আছিল [[ভাগৱত]] পুৰাণ, হৰিবংশ আৰু [[ৰামায়ণ]]ৰ কাহিনী। বেছিভাগ নাটেই ভাগৱত পুৰাণৰ বিভিন্ন কৃষ্ণকেন্দ্ৰিক কাহিনীৰে নিৰ্মিত। শংকৰদেৱে কেৱল [[ৰাম বিজয়]] নাটখনেই ৰামায়ণৰ কাহিনীৰ এছোৱাৰে ৰচনা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত [[মহাভাৰত]] আৰু অন্যান্য ধৰ্মীয় গ্ৰন্থৰ কাহিনীৰ আধাৰত নাট-ভাওনা ৰচিত হ’বলৈ ধৰে। ==অংকীয়া নাটত ৰস== ==ভাৰতৰ অন্যান্য নাট্য সংস্কৃতি আৰু অংকীয়া নাট== প্ৰাচীন কালৰে পৰা ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত নাট্য-পৰিৱেশ্য কলাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়। ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত প্ৰচলিত পৰিৱেশ্য কলা যেনে [[কেৰালা]]ৰ [[কুডিয়াট্টম]], [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[যক্ষগান]], অযোধ্যাৰ [[ৰামলীলা]], [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ [[নৌটংকী]], [[তামিলনাডু]]ৰ [[ভাগৱত মেলা]], [[গুজৰাট]]ৰ [[ভৱাই]] আৰু অসমৰ অংকীয়া নাট একে বৰ্গৰে পৰিৱেশ্য কলা।<ref name="অংক-৪">{{cite book | title=শংকৰদেৱ অধ্যয়ন প্ৰসংগ | publisher=বাণী মন্দিৰ | author=দেৱগোস্বামী, কেশৱানন্দ | authorlink=শংকৰদেৱৰ নাট আৰু ভাওনা | year=২০০৫ | pages=৫২}}</ref> সম্ভ‌ৱতঃ, [[ভাৰত]]ৰ বিভিন্ন প্ৰাদেশিক ভাষাত ৰচিত পূৰ্ণাঙ্গ নাটকৰ ভিতৰত অংকীয়া নাটকৰ ঐতিহ্যই সকলোতকৈ পুৰণি। এই অংকীয়া নাট আৰু ভাওনাৰ উৎস বিচাৰিও ভিন্ন জনে ভিন্ন মত প্ৰকাশ কৰিছে। মনোমোহন ঘোষে অংকীয়া নাট ভাওনাক প্ৰাগ্-ঐতিহাসিক যুগত প্ৰচলিত এক শ্ৰেণীৰ নাট্যৰূপৰ নিদৰ্শন হ’ব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে কোনো কোনোৱে অংকীয়া নাট [[মধ্যযুগ]]ৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰতীয় কিছুমান পৰম্পৰাগত আৰু লোক নৃত্য আৰু নাট্য শৈলীৰ আৰ্হি বা প্ৰেৰণাত সৃষ্ট বুলি ক’ব খোজে। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে এই মতৰ প্ৰতি আংশিকভাবে সমৰ্থন আগবঢ়াই উল্লেখ কৰে, “গুৰুজনাই কেইবাবিধো উপাদান একত্ৰ কৰি অংকীয়া ভাওনাত সংযোগ কৰি দিয়ে। তাৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ চাৰিবিধ উপাদান পৰিষ্কাৰ ভাবে দেখা যায়। সেয়া হ’ল- (১) প্ৰাচীন ভাৰতীয় নাট্যশাস্ত্ৰৰ উপাদান, (২) বিভিন্ন তীৰ্থ ভ্ৰমণ তথা সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ পৰা পো‌ৱা উপাদান, (৩) স্থানীয় প্ৰচলিত [[পুতলা নাচ]] বা তৎকালীন সাংস্কৃতিক কাৰ্যক্ৰমৰ উপাদান আৰু (৪) নিজস্ব প্ৰতিভা বিকাশ উপাদান।”<ref name=goswami/> সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় কিছুমান নাট্যধৰ্মী অনুষ্ঠানৰ লগত অংকীয়া ভাওনাৰ কিছুমান সাদৃশ্যৰ কথা উল্লেখ কৰি প্ৰভা‌ৱশালী উপাদান হিচাপে পুতলা নাচ আৰু ওজাপালিৰ ওপৰতেই গুৰুত্ব আৰোপ কৰে আৰু লগতে [[কেৰালা]]ৰ 'কুট্টু' আৰু সিংহলৰ 'কোল নাটম'ৰ প্ৰভা‌ৱৰ কথাও দাঙি ধৰিছে।<ref name=sarma/> পৰবৰ্তী কালত প্ৰকাশিত আন এক প্ৰবন্ধত তেখেতে 'মহানাটক', 'গীত-গোবিন্দ', 'শ্ৰীকৃষ্ণ কীৰ্তন', চৈতন্যদে‌ৱৰ 'অংকবন্ধন', 'মৈথিলী' আৰু 'মৈথিলী নে‌ৱাৰী নাটক' আদিৰ প্ৰসঙ্গ উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো স্থিৰ সিদ্ধান্তত উপনীত হ’ব পৰা নাই।<ref name=chaliha2>শংকৰী সংস্কৃতিৰ অধ্যয়ন--(সম্পা:)- ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> জগদীশ চন্দ্ৰ মাথুৰে নাট্যশাস্ত্ৰ, সাহিত্য দৰ্পণ আদিতো উল্লেখ নথকা 'সঙ্গীতক' নামৰ এক অখ্যাত নাট্য পৰম্পৰাৰ প্ৰভা‌ৱ অংকীয়া নাটকত পৰিব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে। কৃষ্ণনাৰায়ণ প্ৰসাদ মাগধেও তেখেতৰ 'শংকৰদে‌ৱ: সাহিত্যকাৰ ঔৰ ‌ৱিচাৰক' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতৰ প্ৰতি সমৰ্থণ আগবঢ়াইছে।<ref name=chaliha/> বৈষ্ণ‌ৱ পণ্ডিত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই বাকী সকলোধৰণৰ প্ৰভাৱ অস্বীকাৰ কৰি কে‌ৱল নাট্যশাস্ত্ৰ আৰু সংস্কৃত নাট্য পৰম্পৰাই অংকীয়া নাটৰ বিকাশত অৰিহণা যোগো‌ৱা একমাত্ৰ প্ৰভাৱী উপাদান বুলি ক’ব খোজে। শইকীয়াই তেখেতৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎস বিচাৰ' নামৰ প্ৰবন্ধত এই বিষয়ে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিছে এইদৰে, “হাজাৰ বছৰীয়া সংস্কৃত নাটকৰ ঐতিহ্য বিদ্যমান থাকোঁতে অংকীয়া নাটৰ উৎস পুতলা নাচ বা কাব্যশাষ্ট্ৰ আবৃত্তিৰ মাজত বিচাৰিবলৈ যো‌ৱাটো চকু থাকি খালত পৰাৰ নিছিনা কথা।”<ref name=chaliha/> তেওঁ লগতে এই কথাও ব্যক্ত কৰে যে মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় বিভিন্ন পৰম্পৰাগত নাট্য শৈলীৰ মাজত যি সাদৃশ্য বা মিল দেখা যায় সেয়া এটা শৈলীয়ে আনটোৰ পৰা উপাদান ধাৰ কৰাৰ বাবে নহয় বৰং একেখন নাট্যশাস্ত্ৰকে বহুদিশত মানি চলাৰ বাবেহে দেখা যায়। বিজ্ঞ সমাজত সততে এই কথা আলোচনা হয় বা অনুমান কৰা হয় যে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজন অসমত পূৰ্বৰে পৰা প্ৰচলিত ওজাপালি অনুষ্ঠানৰ ওজাজনৰে এক পৰিকল্পিত, পৰিসংস্কৰিত আৰু বিকশিত ৰূপ। কিন্তু আন এক ধাৰণা মতে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজনক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাত অবতীৰ্ণ কৰো‌ৱাৰ আঁৰত ওজাৰ প্ৰভাবতকৈ অবস্থা আৰু প্ৰয়োজনহে বেছি কাৰ্যকৰী আছিল। এই ধাৰণা পূৰ্বৰ ধাৰণাতকৈ অধিক যুক্তিযুক্ত আৰু প্ৰায়োগিক যেন ভা‌ব হয়। এই সম্পৰ্কত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই কয়, “শংকৰদেৱে নাট্যকলা সৃষ্টি কৰি প্ৰাথমিক অভিনয়ত নিজেই নাটৰ সকলোদিশ পৰিচালনাৰ দ্বায়িত্ব বহন কৰিবলগীয়াত পৰিছিল। নহ’লে প্ৰশিক্ষণপ্ৰাপ্ত হ’লেও অনভিজ্ঞ সহযোগীসকলে অভিনয়ত পদে পদে বিভ্ৰাট ঘটো‌ৱাৰ সম্ভা‌ৱনা। সেইবাবেই সূত্ৰধাৰ চৰিত্ৰটো এনেভাবে গঢ় দিব লগা হৈছিল যাতে অভিনয়ৰ আদিৰ পৰা অন্তলৈকে উপস্থিত থাকি তাক সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। প্ৰথম অভিনয়ত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকাত এজন দায়িত্বশীল অভিজ্ঞ ব্যক্তিৰ উপযোগিতা প্ৰতিপন্ন হো‌ৱাত পৰবৰ্তী নাটবোৰতো তাৰ অন্যথা নকৰিলে। …গতিকে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ সংস্কৃত নাটকৰ সূত্ৰধাৰৰ ভেটিত দেশ-কাল-পাত্ৰৰ প্ৰয়োজন সাপেক্ষে শংকৰদে‌ৱৰ এক মৌলিক সুসৃষ্টি।”<ref name=chaliha/> ==আংগিক== এখন পূৰ্ণাংগ ভাওনা হ’বলৈ ইয়াৰ অংগস্বৰূপ কেইটামান বিশেষ অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। সত্ৰীয়া ৰীতি-নীতিৰ মাজেৰেহে এখন নাট পৰিৱেশন কৰা হয়। সেইবোৰ-নাট-মেলা, গন্ধ গোৱা, যোৰা উঠা আৰু নাট-সামৰণি।<ref name="অংক-৩"/> ===নাটমেলা=== অংকীয়া নাট এখন পৰিৱেশন কৰাৰ আগতে গাঁৱৰ ৰাইজ মিলি নিৰ্দিষ্ট এটা দিনৰ সন্ধিয়া নামঘৰত শলা-বন্তি জ্বলাই, শৰাই-গুৱা আগবঢ়াই প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু নাটখনৰ এটা নান্দী গীত গাই নাট মেলে। সেইদিনাৰ পিছৰ পৰা ধাৰাবাহিকভাবে নাটৰ আখৰা চলে।<ref name="অংক-৩"/> ===গন্ধ গোৱা বা গন্ধ বাদন=== ভাওনাৰ আগদিনা সন্ধিয়া আখৰাৰ পৰিৱৰ্তে ভাওনাখন সুকলমে হৈ যোৱাৰ বাবে শৰাই আগবঢ়াই নামঘৰত সেৱা লোৱা হয় আৰু গন্ধৰ গীত গোৱা হয়। এই গন্ধৰ গীত মহাপুৰুষ দুজনাৰ ৰচিত নহয়। কোনো কোনো সত্ৰত গুৰু দুজনা ৰচিত বসন্ত, কেদাৰ আৰু ভাটিয়ালী ৰাগৰ গীত গোৱা হয়।<ref name="অংক-৩"/> এই গীতৰ পাছত নাম-প্ৰসংগ কৰা হয়। ===যোৰা উঠা বা গাণিকা=== মূল ভাওনাৰ দিনা ছোঁঘৰত সজ্জিত হৈ গায়ন-বায়নে হৰিধ্বনি কৰি অগ্নিগড়ৰ তলেৰে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰি যোৰা উঠে। খোল বাদ্য বজাই বিভিন্ন বোল তুলি তালে তালে থাপনাৰ আগলৈ সাতপাক মাৰি নৃত্য ভংগী কৰে। বায়নৰ লগত গায়নো থাকে। সাধাৰণতে একোটা যোৰাত নগৰাকী বায়ন আৰু ছয়গৰাকী গায়ন থাকে। বহা চাহিনী, থিয় চাহিনী, ফলা বাজনাৰ পিছত ধেমালি হয়। ধেমালি তিনিপ্ৰকাৰৰ। নাচ-ধেমালি, বৰ-ধেমালি আৰু ঘোষা-ধেমালি। তাৰপিছতে গুৰু-ঘাত বজায়। গুৰু-ঘাত গুৰু শংকৰদেৱৰ সন্মানাৰ্থে বজোৱা হয়। তাৰপিছত বন্দনাগীত গায় আৰু সূত্ৰধাৰৰ প্ৰৱেশ ঘটে।<ref name="অংক-৩"/> ===নাট সামৰণি=== ভাওনা পৰিৱেশন কৰাৰ তৃতীয় দিনা সন্ধিয়া নাট-ভাওনাৰ দায়-দোষৰ ক্ষমা বিচাৰি থাপনাৰ আগত বন্তি জ্বলাই শৰাই আগবঢ়োৱা হয়। ঠাইভেদে তৃতীয় দিনাৰ পৰিৱৰ্তে ৰাইজৰ সুবিধাৰ্থে আন দিনো ধাৰ্য কৰা হয়। সেইদিনা নাটখন পুনৰ এবাৰ পাঠ কৰি সামৰণি মৰা হয়।<ref name="অংক-৩"/> ==গীত== অংকীয়া নাটত প্ৰচুৰ পৰিমাণে গীত প্ৰয়োগ কৰা হৈছে। নাটত ব্যৱহৃত গীতসমূহক পাঁচটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি; নান্দীগীত বা নান্দী ভটিমা, প্ৰৱেশৰ গীত, কাহিনী বুজাবলৈ দৰ্শকক উদ্দেশ্যি গোৱা গীত, পয়াৰ আৰু মুক্তিমংগল ভটিমা।<ref name="অংক-১"/> ===নান্দীগীত=== নাটৰ আৰম্ভণিত নান্দীশ্লোক আৰু নান্দীগীত গোৱা হয়। নান্দীশ্লোকক মংগলাচৰণ বুলিও কোৱা হয়।<ref name="অংক-৩">{{cite book | title=শংকৰদেৱৰ নাট | publisher=অসম প্ৰকাশন পৰিষদ | author=বৰা, মহিম | authorlink=নাট ছখনৰ ওপৰত প্ৰসঙ্গীয়া টোকা | year=১৯৮৯ | location=১৯}}</ref> ===ভটিমা=== *মূল প্ৰবন্ধ [[ভটিমা]] চাওক। ভটিমা চাৰিপ্ৰকাৰ। নাটভটিমা, ৰাজভটিমা, দেৱভটিমা আৰু গুৰুভটিমা। নাটৰ আৰম্ভণি আৰু শেষৰ ভটিমাক নাটভটিমা বোলে। নাটৰ যৱনিকা পেলোৱা গীত-পদক মুক্তিমংগল ভটিমা বোলা হয় আৰু ইয়াক একেবাৰে শেষত গোৱা হয়।<ref name="অংক-১"/> ===পয়াৰ=== নাটৰ মাজত কাহিনীৰ কাব্যিক বৰ্ণনা আৰু চৰিত্ৰৰ মানসিক অৱস্থাৰ বৰ্ণনা কৰিবলৈ গোৱা ভটিমাগীতক পয়াৰ বোলে।<ref name="অংক-২">{{cite book | title=ভটিমা মাধুৰী | publisher=বেদকণ্ঠ | author=শইকীয়া, মহেন্দ্ৰনাথ | authorlink=ভটিমা:এটি অৱলোকন | year=২০১৪ | pages=১৩ | isbn=978-93-82931-29-4}}</ref> ই এক প্ৰকাৰৰ ছন্দও। সচৰাচৰ পয়াৰসমূহত বিলাপগীতৰ সুৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা দেখা যায়। ==আহাৰ্য== ভৰতমুনিৰ নাট্যশাস্ত্ৰমতে আঙ্গিক, বাচিক, আহাৰ্য আৰু সাত্বিক- এই চাৰিপ্ৰকাৰ উপাদান নাটৰ অবিচ্ছেদ্য বিষয়।<ref>https://nilacharai.com/costumes-and-props-in-preserving-the-tradition-of-ankiya-bhaona/</ref> অংকীয়া নাটতো আহাৰ্যৰ পৰিপূৰ্ণ পয়োভৰ দেখা যায়। আংগিক আৰু বাচিক উপাদান নাটকীয় চৰিত্ৰৰ যোগেৰে প্ৰকাশিত হয়। সাত্বিক অভিনয়ো অভিনেতাৰ ভাৱ প্ৰকাশৰ ব্যক্তিগত বিষয়। অভিনয়ক অধিক প্ৰাণৱন্ত কৰিবলৈ অন্য যিবোৰ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয় , সেইবোৰেই আহাৰ্য। ইংৰাজীত Stage property বোলা এই সামগ্ৰীসমূহ হ’ল, ৰং, অলংকাৰ, বস্ত্ৰ, আসন, চন্দ্ৰতাপ, আঁৰ-কাপোৰ, অগ্নিগড়, বিভিন্ন মূখা, মালা, ধনু-টূণ, অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, ৰথ, বাদ্যযন্ত্ৰ আদি। শংকৰদেৱ নিজেই এগৰাকী পাকৈত খনিকৰ আছিল বুলি গুৰু চৰিতসমূহৰ পৰা জানিব পাৰি। [[চিহ্ন-যাত্ৰা]] নাট প্ৰদৰ্শন কৰোঁতে তেওঁ বাদ্য আৰু বিভিন্ন মূখা তৈয়াৰ কৰি লৈছিল। পৰৱৰ্তীকালত নাট-ভাওনাৰ আহাৰ্জ সামগ্ৰী সৃষ্টি কৰোঁতেই ভকতসকলৰ মাজত বিভিন্ন জীৱিকাৰো সৃষ্টি হৈছিল। ====অগ্নিগড়==== অংকীয়া নাটৰ আহাৰ্যসমূহৰ মাজত উল্লেখযোগ্য উপাদান অগ্নিগড়। নাটখলাৰ প্ৰৱেশ দ্বাৰত ধেনুভিৰীয়াকৈ এডাল কাঠৰ ফ্ৰেমত দুইমূৰে দুটা মগৰৰ আকৃতি কাটি হেঙুল-হাইতালেৰে বোলাই দুটা খুটাৰ সহায়ত স্থাপন কৰা হয়। ধেনুভিৰীয়া কাঠত ন-গছি বন্তি বা আৰিয়া বা জোঁৰ জ্বলোৱা হয়। তাৰ মাজেৰে ভগৱানৰ চৰিত্ৰাভিনেতাৰ প্ৰৱেশ ঘটে। উক্ত ন-গছি বন্তিক নৱবিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=গোস্বামী, ৰাম | authorlink=সত্ৰীয়া ভাওনাত আহাৰ্যৰ বৈশিষ্ট্য | year=১৯৯৭ | pages=১০৪}}</ref> ====আঁৰ-কাপোৰ==== অংকীয়া নাট-ভাওনাত চৰিত্ৰসমূহ প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে ছোঁঘৰৰ পৰা এখন আঁৰকাপোৰেৰে আঁৰ কৰি অনা হয়। এই আঁৰকাপোৰখনক মায়াৰ প্ৰতীক বুলি হয়। চৰিত্ৰাভিনেতাসকলে সংসাৰৰ মায়াৰ আৱৰণ ভেদ কৰি নৱ-বিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক অগ্নিগড়ৰ তলত সেৱা কৰিহে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰে। ====অলংকাৰ==== ====পোছাক-পৰিচ্ছদ==== ====মূখা==== == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ দুজনা গুৰুৰ অংকীয়া নাট আৰু পৰৱৰ্তী সময়ৰ অংকীয়া নাটসমূহৰ তুলনামূলক বিশ্লেষণ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160916212842/http://nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ |date=2016-09-16 }}, নীলাচৰাই ডট কম ৱেবছাইটত * [http://www.atributetosankaradeva.org/ankiya.htm Ankiyā Nāt - The Dramas of Sankaradeva] এ টিৰিবিউট টু শংলৰদেৱ ডট অৰ্গ ৱেবছাইটত * [http://www.indianetzone.com/18/the_ankiya_nat_assam.htm Ankiya Nat, Assam]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} www.indianetzone.com ৱেবছাইটত <!-- *[https://satirtha.in/%e0%a6%85%e0%a6%82%e0%a6%95%e0%a7%80%e0%a7%9f%e0%a6%be-%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%93%e0%a6%a8%e0%a6%be-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ae%e0%a6%be%e0%a6%a4%e0%a7%83%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%b7/ অংকীয়া ভাওনা আৰু মাতৃভাষা ভাওনা এক তুলনামূলক বিচাৰ] satirtha.in ৱেবছাইটত --> [[শ্ৰেণী:নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ভাওনা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা]] a3bv11uz8r6yljbxdrw5pelu4jwf0mk 651736 651733 2026-11-09T14:54:48Z Pranamikaadhikary 27435 /* অলংকাৰ */ 651736 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ}} [[File:RAM BIJOY ANKIA NAAT11.jpg|thumb|ৰাম বিজয় নাটৰ দৃশ্য]] [[File:Entry of a demon king in a "Bhaona" in Assam.webm|thumb|অংকীয়া নাটত অসুৰৰ প্ৰৱেশ]] মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ|মাধৱদেৱে]] পৌৰাণিক আখ্যানৰ ভিত্তিত [[ব্ৰজাৱলী ভাষা]]ত ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''অংকীয়া নাট''' বোলে। মহাপুৰুষ দুজনাই তেওঁলোকে ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''নাট''', '''যাত্ৰা''' বা '''নৃত্য''' বুলিছিল। পৰৱৰ্তী কালত বৈষ্ণৱ ভকতসকলে ইয়াক 'অংকীয়া নাট' বুলি নামকৰণ কৰে যদিও আংগিকৰ ফালৰ পৰা [[মাধৱদেৱ]]ৰ নাটসমূহক [[ঝুমুৰা]]ও বোলা হয়। গুৰু দুজনাই লিখা নাটক 'অংকীয়া ভাওনা' বুলি কোৱা হয়। [[ভাওনা]] শব্দৰ প্ৰকৃত অৰ্থ 'ভাও দি দেখুওৱা কাৰ্য'। অংকীয়া নাটৰ অভিনয়ক ভাওনা বোলা হয়। পৰৱৰ্তীকালত বধকাব্যসমূহ আৰু আন আন সত্ৰাধিকাৰ-মহন্তই লিখা নাটৰ অভিনয়কো ভাওনা বোলা ৰীতি প্ৰচলিত হ’ল। খ্ৰীষ্টিয় পঞ্চদশ শতিকাৰ দ্বিতীয়ভাগত শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰ‌ৱৰ্তিত ধৰ্মীয় তথা জনপ্ৰিয় মনোৰঞ্জনৰ মাধ্যম অংকীয়া নাট ভাওনাই হ’ল অসমীয়া নাট্য ইতিহাসৰ প্ৰথম নিদৰ্শন। তাৰ আগতে প্ৰাচীন [[কামৰূপ]]ৰ কোনো কোনো বিদ্যোৎসাহী আৰু কলাপ্ৰেমী ৰজাৰ ৰাজসভাত নৃত্য, গীত, অভিনয়ৰ অনুশীলন হৈছিল বুলি জনা যায় যদিও সেইসমূহৰ কোনো নিদৰ্শন পো‌ৱা নাযায়।<ref name=sarma>অসমীয়া নাট্য সাহিত্য, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]</ref> == নামৰ উৎস আৰু সংস্কৃত নাটৰ প্ৰভাৱ == [[File:মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, পাটবাউসী সত্ৰ, বৰপেটা.jpg|thumb|মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]], বৰপেটা]] [[File:কাঠৰ মুখা.jpg|thumb|ভাওনাত ব্যৱহাৰ কৰা শংকৰদেৱৰ দিনৰ কাঠৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]]ত সংৰক্ষিত]] বুৎপত্তিগত অৰ্থৰ ফালৰ পৰা চালে দেখা যায় যে অংকীয়া নাটৰ অৰ্থ 'একাংকিকা নাটক'। কিন্তু মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱ আৰু তেখেতৰ প্ৰিয় শিষ্য মাধ‌ৱদেৱে তেখেতসকলৰ নাটসমূহক 'নাট', 'নাটক' বা 'যাত্ৰা' আদি নামেৰেহে অভিহিত কৰিছিল। 'অংকীয়া নাট' শব্দটি তুলনামূলক ভাৱে আধুনিক শব্দ। নাট বুজো‌ৱা শব্দ 'অংক'-ৰ লগত 'ঈয়া' প্ৰত্যয় লগলগাই পিছৰ কালৰ [[নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্ম|বৈষ্ণ‌ৱ সমাজে]] এই শব্দক [[বিশেষণ]] ৰূপত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়।<ref name=sarma/> এই শব্দ সৰ্বপ্ৰথমে ব্যৱহৃত হয় গুৰুদুজনাৰ অন্যতম শিষ্য [[দৈত্যাৰি ঠাকুৰ]] আৰু [[ৰামচৰণ ঠাকুৰ]]ৰ দ্বাৰা ৰচিত [[চৰিত পুথি]]ত।<ref name="pathak">Ankiyanat : A Tradition of pride.(Article)-- Dr. Dayananda Pathak</ref> গুৰুদুজনাৰ দ্বাৰা ৰচিত নাটসমূহৰ লিখিত পাঠক অংকীয়া নাট আৰু সেই পাঠসমূহৰ নাট্য প্ৰদৰ্শনক অংকীয়া ভাওনা বা ভা‌ৱনা বুলি কো‌ৱা হয়। 'অংকীয়া' শব্দৰ ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে ভিন্ন জনে ভিন্ন মত পোষণ কৰা দেখা যায়। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ই, “আমাৰ ভাওনাত আঙ্গিক অভিনয়ই ঘাই, সেই দেখি 'অঙ্গ' শব্দৰ পৰাই 'অংক' শব্দটো উদ্ভূত হো‌ৱা সম্ভ‌ৱ” বুলি মত পোষণ কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]ই তেওঁৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎপত্তি আৰু বৈশিষ্ট্য' নামৰ প্ৰ‌ৱন্ধত উল্লেখ কৰিছে, “…মহাপুৰুষ দুজনৰ নাটত যি কলা কৌশল আৰু ভাষা প্ৰয়োগ হৈছিল পিছৰ নাট লিখোঁতাসকলে তাৰপৰা ভালেখিনি ফালৰি কাটি গৈছিল। ব্ৰজা‌ৱলী পৰিহৃত হ’ল, নান্দীশ্লোক, ভটিমা আদিও নোহো‌ৱা হ’ল। গতিকে মহাপুৰুষ দুজনৰ নাট বা সেই সাঁচত ঢলা নাটসমূহক পিছৰ নাটৰ পৰা পৃথক কৰি দেখু‌ৱাবৰ নিমিত্তে 'অংকীয়া নাট' বুলিবলৈ ধৰে।”<ref name=sarma/> শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰদৰ্শিত সৰ্বপ্ৰথম নাট বা ভাওনা আছিল '[[চিহ্ন-যাত্ৰা]]'; এই চিহ্নযাত্ৰা পৰিবেশনৰ বাবে গুৰুজনাই সাত বৈকুণ্ঠৰ চিত্ৰপট অংকন কৰিছিল। এই কথাকে ভিত্তি হিচাপে লৈ 'সন্তাৱলী' নামৰ চৰিত গ্ৰন্থত অংকীয়া শব্দৰ ব্য‌ৱহাৰ সম্পৰ্কে কো‌ৱা হৈছে এইদৰে, “অংকিত কৰিলা দেখি অংকীয়া যে নাম”। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে তেওঁৰ 'সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতক সমৰ্থন কৰি কয়, “উক্ত (সন্তা‌ৱলী) পুথিৰ মতে 'অংকীয়া' শব্দৰ অৰ্থ হ’ল নাটকত অভিনেতা সকলক ৰং বৰণ সানি প্ৰবেশ কৰো‌ৱা বা বিভিন্ন প্ৰকাৰে চিত্ৰপট আঁকি (পাৰিষদ সকলক চিত্ৰত চিত্ৰিত কৰি দেখু‌ৱাই) চোঁ-মুখা সাজি অংকণ কৰি দৰ্শক সকলক দেখুউ‌ৱাৰ কাৰণে 'অংকীয়া' নাম পালে। অংকীয়া নাটকৰ মূল উৎস বা ভেটি হ’ল 'চিহ্নযাত্ৰা'। অংক শব্দটো‌ৱে এই অৰ্থত অংকণ কৰা বুজাইছে। … 'চিহ্নযাত্ৰা' কালত যিবিলাক মুখা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু চিত্ৰত যিবিলাক ব্যক্তিক চিত্ৰিত কৰা হৈছিল, সিয়েই পিছত অংকীয়া নাম পায় আৰু উত্তৰ কালত ৰচিত বাকী 'বাৰছো‌ৱা' নাটেও 'অংকীয়া নাট' নামেৰে জনাজাত হয়।”<ref name=goswami>সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা—নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী</ref> [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] [[নাট্যশাস্ত্ৰ]]ত অংক শব্দৰ অৰ্থ হ’ল 'চিহ্ন', অৰ্থাৎ নাটকীয় কাহিনীৰ স্তৰ চিহ্নিত কৰা বিভাগ ({{Lang|en|an Act}})। গতিকে এই অংক শব্দৰ পৰাই অংকীয়া শব্দৰ সৃষ্টি হৈছে বুলি মত পোষণ কৰে কোনো কোনো পণ্ডিতে। তেওঁলোকে কয় যে “অংক মাত্ৰ যাৰ আছে, সেয়ে অংকীয়া”। নাট্যশাস্ত্ৰত দহ প্ৰকাৰৰ [[নাটক]] বা ৰূপকৰ উল্লেখ আৰু বি‌ৱৰণ আছে। সেয়া হ’ল: 'নাটক', 'প্ৰকৰণ', 'সম‌ৱকাৰ', 'ঈহমৃগ', 'ডিম', ‌'ৱ্যয়োগ', 'অংক' বা 'উৎসৃষ্টিকাঙ্ক', 'প্ৰহসণ', 'ভাণ' আৰু ‌'ৱিথি'।<ref name=ghosh>The Natyashastra—(Trans. & Ed.)- Dr. Manomohan Ghosh</ref> এই দহৰূপক বা দশৰূপক বা দহ প্ৰকাৰৰ নাটক (ৰূপক)-ৰ অন্তৰ্গত অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক নামৰ ৰূপক বিধৰ পৰা 'অংক' আৰু "অংকীয়া" অভিধাদুটি আহিব পাৰে বুলিও কোনো কোনো পণ্ডিতে ক’ব খোজে। কিন্তু অংকীয়া নাটত মাত্ৰ এটাহে অংক থকাৰ বাহিৰে অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক ৰূপক বিধৰ লগত ইয়াৰ আন কোনো অন্তৰংগ সাদৃশ্য বিচাৰি পো‌ৱা নাযায়<ref name=chaliha>শংকৰী সাহিত্যৰ সমীক্ষা- (সম্পা:)-ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> ==সংস্কৃত নাটৰ সৈতে পাৰ্থক্য== [[File:Gayan Bayan 1.jpg|thumb|]] [[File:Khol Badan.jpg|thumb|]] শংকৰদেৱে সংস্কৃত নাটৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ অংকীয়া নাট ৰচনা কৰিছিল বুলি কোৱা হয় যদিও অংকীয়া নাটৰ আংগিক সংস্কৃত নাটৰ লগত নিমিলে। অংকীয়া নাট আছিল সৰ্বসাধাৰণ ৰাইজৰ মনোৰঞ্জন আৰু ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে; আনহাতে সংস্কৃত নাট ৰাজকীয় পৰিৱেশত বা আভিজাত্য পৰিৱেশত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল আৰু ই আছিল কেৱল আভিজাত্য, ধনাঢ্য শ্ৰেণীৰ মনোৰঞ্জনৰ আহিলা। ইয়াৰ উপৰি সংস্কৃত নাট আৰু অংকীয়া নাটৰ কেইটামান বিশেষ পাৰ্থক্য দেখা যায়। অংকীয়া নাটৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত নাট্যশাস্ত্ৰৰ প্ৰভা‌ৱ সুস্পষ্ট ভাবে দেখা যায়। অংকীয়া ভাওনাত সূত্ৰধাৰৰ উপৰিও 'পূৰ্বৰঙ্গ' (আমাৰ ধেমালি), 'নান্দী', 'প্ৰৰোচনা', 'প্ৰস্তা‌ৱনা', 'ভৰত বাক্য'ৰ অনুৰূপ 'মুক্তি-মঙ্গল ভটিমা' আদি বিভিন্ন দিশত নাট্যশাস্ত্ৰৰ নীতি-নিয়ম বহুপৰিমাণে মানি চলা হয়। অংকীয়া নাটত এটাই মাত্ৰ অংক থাকিলেও তাত নাট্যশাস্ত্ৰত বৰ্ণিত 'অ‌ৱস্থা' (নাটকীয় ঘটনাৰ স্তৰ), 'সন্ধি' (বিভিন্ন নাটকীয় ঘটনা বা পৰিস্থিতিৰ সংযোজক) আৰু 'অংক' বিভাজনৰ সম্পূৰ্ণ অ‌ৱকাশ আছে। ভক্তিৰস প্ৰধান হ’লেও নাটসমূহত নাট্যশাস্ত্ৰৰ 'ন‌ৱৰস'ৰ সকলোবোৰ ৰসেই কম বেছি পৰিমাণে আছে। সেইদৰে, অংকীয়া নাটৰ নায়ক নায়িকাও সংস্কৃত নাট্য-তত্ত্বত আলোচিত 'নায়ক-ভেদ' আৰু 'নায়িকা-ভেদ' (নায়ক আৰু নায়িকাৰ শ্ৰেণী বিচাৰ)-ৰ বিভিন্ন ভাগ-বিভাগৰ ভিতৰতে পৰে। অভিনয়ৰ ক্ষত্ৰতো 'আঙ্গিক',‌ 'ৱাচিক', 'সাত্বিক' আৰু 'আহাৰ্য' এই চাৰিওবিধ অভিনয়ৰে উপাদান অংকীয়া ভাওনাত বিদ্যমান। অবশ্যে স্থান-কাল-পাত্ৰ আৰু পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি গুৰুজনাই বহুক্ষেত্ৰতনাট্যশাস্ত্ৰৰ বিধি-নিষেধো অবাধে ভঙ্গ কৰিছে আৰু যুদ্ধ, শয়ন, ভোজন, মৃত্যু আদি দৃশ্যৰ অ‌ৱতাৰণাও কৰিছে। যি তেখেতৰ মৌলিক প্ৰতিভাৰ স্বাক্ষৰো বহন কৰিছে। তদুপৰি কো‌ৱা বাহুল্য যে শংকৰদেৱে কোনো ক্ষেত্ৰতে সংস্কৃত নাটকৰ হুবহু অনুকৰণ কৰা নাই। গতিকে, এই কথা নিশ্চয় ক’ব পাৰি যে, ভাৰতবৰ্ষৰ নাট্যপৰম্পৰাৰ মূল ভেটি নাট্যশাস্ত্ৰৰ আলমত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱৰ মৌলিক সৃষ্টিশীল সত্ত্বাৰ পৰাই এই ওপজা অংকীয়া নাট। ===সূত্ৰধাৰ=== [[File:"Sutradhar"- A unique dance style from Assam-v2.webm|thumb|সূত্ৰধাৰীৰ নৃত্য]] [[File:সূত্ৰধাৰ সূত্ৰধাৰী নৃত্য.jpg|thumb|অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ।]] [[File:Masks ofthe Lord Narasimham, 3rd incarnaation of the Lord Vishnu in mask form at Chamaguri Satra, Majuli.jpg|thumb|অংকীয়া নাটত ব্যৱহৃত নৰসিংহৰ মুখা]] সংস্কৃত নাটৰ দৰে অংকীয়া নাটতো সূত্ৰধাৰ বুলি এটা চৰিত্ৰ আছে যদিও দুয়োপ্ৰকাৰ নাটত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকা বেলেগ বেলেগ। সংস্কৃত নাটত সূত্ৰধাৰে নাটৰ আৰম্ভণিতে নান্দীশ্লোক গাই প্ৰৰোচনা আৰু প্ৰস্তাৱনাৰ শ্লোক উপস্থাপন কৰি নাটৰ পৰা বাহিৰ হয়। কিন্তু অংকীয়া নাটত সূত্ৰধাৰেই নাটখন চলাই নিয়াৰ মূল দায়িত্ব পালন কৰে। সূত্ৰধাৰে নান্দী গাই নৃত্য কৰে, নৃত্যৰ মাজেৰে নাটৰ নাম আৰু বিষয়বস্তু উপস্থাপন কৰে, চৰিত্ৰসমূহৰ পৰিচয় আৰু প্ৰৱেশ ঘোষণা কৰে আৰু কাহিনীৰ মাজত সংগতি ৰক্ষা কৰিবলৈ “আহে সভাসদ লোক’’ বুলি কাহিনী ক’ৰ পৰা ক’লৈ গতি কৰিছে বুজাই দিয়ে। যিবোৰ দৃশ্য নাটত উপস্থাপন কৰিব নোৱাৰি, তেনেবোৰ দৃশ্য সংলাপৰ মাজেৰে দৰ্শকক বুজাই দিয়ে।<ref name="অংক-১"/> ===বহুৱা আৰু বিদূষক=== সংস্কৃত নাটকত বিদূষকৰ চৰিত্ৰ একোটা থাকে। বিদূষকগৰাকীয়ে সংস্কৃত নাটত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়। অংকীয়া নাটত শংকৰদেৱে বিদূষকৰ চৰিত্ৰ পৰিৱৰ্তে সূত্ৰধাৰ আৰু কিছু চৰিত্ৰৰ যোগেৰে ধেমেলীয়া দৃশ্যৰ অৱতাৰণা ঘটাইছে।<ref name="অংক-১"/> আজিকালি উত্তৰ-শংকৰী যুগত ৰচিত নাটত পৰিৱেশনকালৰ মাজতে নাটৰ লগতে সংগতি নথকাকৈ [[বহুৱা]] প্ৰৱেশৰ ৰীতি প্ৰচলিত হৈছে। ===ভাষা=== অংকীয়া নাটৰ ভাষা ব্ৰজাৱলী। এয়া মথুৰাত ব্যৱহৃত ব্ৰজাৱলী নহয়। মৈথিলী মিশ্ৰিত মথুৰাত প্ৰচলিত ব্ৰজবুলি ভাষাৰ অনুকৰণত শংকৰদেৱে থলুৱা ভাষাৰ মিশ্ৰণ ঘটাই অসমৰ মানুহে সহজে বুজিব পৰাকৈ এটি ভাষাৰ ৰূপ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াত থলুৱা ভাষাৰ উপৰি অৱধি, ভোজপুৰী, পাৰ্চী আৰু সংস্কৃত ভাষাৰ শব্দসম্ভাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সম্ভৱতঃ ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল অসমৰ সকলো লোকে সহজে বুজিব পৰাৰ উপৰি অসমৰ বাহিৰৰ লোকেও যাতে এই ভাষা বুজিব পাৰে।<ref name="অংক-১"/> ==স্থানীয় উপাদান== [[গোৱালপাৰা]] অঞ্চলত প্ৰচলিত [[ভাৰীগান]], [[কুশান গান]], গো‌ৱালিনী-যাত্ৰা আদিয়েও অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টিত অৰিহণা যোগাইছে। অবশ্যে এইবিলাকৰ প্ৰাচীনতা সম্পৰ্কে সন্দেহৰ অ‌ৱকাশ আছে। তদুপৰি এইসমূহত নাটকীয় উপাদানো তেনেই নগণ্য।<ref name=chaliha/> সেইদৰে [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]দেৱেও অসমীয়া আৰু অনা-অসমীয়া দুয়োবিধ প্ৰভা‌ৱকে স্বীকাৰ কৰি লৈছে আৰু তেখেতৰ 'অংকীয়া নাট'ৰ ভূমিকাত মন্তব্য কৰিছে যে কাব্যশাস্ত্ৰৰ আবৃত্তি, [[ওজাপালি]]ৰ সমূহীয়া গায়ন শৈলী আৰু ভাৰতৰ আন আন অঞ্চলত প্ৰচলিত বিভিন্ন দৃষ্টি-আকৰ্ষক নাট্যানুষ্ঠানে অসমীয়া নাটকৰ পূৰ্ণ বিকাশত অৰিহণা যোগাইছে বুলি ক’ব পাৰি।<ref name=chaliha/> [[কালিৰাম মেধি]]য়ে ''অংকাৱলী''ৰ পাতনিত অনা-অসমীয়া সকলোধৰণৰ নাট্যানুষ্ঠানৰ প্ৰভা‌ৱ অস্বীকাৰ কৰি একমাত্ৰ স্থানীয় উপাদানৰ পৰা, বিশেষকৈ ওজাপালিৰ প্ৰভা‌ৱত শংকৰদেৱে অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টি কৰিলে বুলি মন্তব্য কৰিছে।<ref name=medhi>অংকা‌ৱলী—(সম্পা:)-কালিৰাম মেধি</ref> প্ৰাচীন অসমত প্ৰচলিত পুতলা নাচ, ঢুলীয়া ভাওনা, পচতি, কুশান গান, ওজাপলি আদিৰ পৰা উপাদান লৈ অংকীয়া নাট সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="অংক-১">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=পাঠক, ড° দয়ানন্দ | authorlink=অংকীয়া নাট পৰম্পৰা | year=১৯৯৭ | pages=৯৩}}</ref> ==বিষয়বস্তু== শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা অংকীয়া নাটৰ বিষয়বস্তু আছিল [[ভাগৱত]] পুৰাণ, হৰিবংশ আৰু [[ৰামায়ণ]]ৰ কাহিনী। বেছিভাগ নাটেই ভাগৱত পুৰাণৰ বিভিন্ন কৃষ্ণকেন্দ্ৰিক কাহিনীৰে নিৰ্মিত। শংকৰদেৱে কেৱল [[ৰাম বিজয়]] নাটখনেই ৰামায়ণৰ কাহিনীৰ এছোৱাৰে ৰচনা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত [[মহাভাৰত]] আৰু অন্যান্য ধৰ্মীয় গ্ৰন্থৰ কাহিনীৰ আধাৰত নাট-ভাওনা ৰচিত হ’বলৈ ধৰে। ==অংকীয়া নাটত ৰস== ==ভাৰতৰ অন্যান্য নাট্য সংস্কৃতি আৰু অংকীয়া নাট== প্ৰাচীন কালৰে পৰা ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত নাট্য-পৰিৱেশ্য কলাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়। ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত প্ৰচলিত পৰিৱেশ্য কলা যেনে [[কেৰালা]]ৰ [[কুডিয়াট্টম]], [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[যক্ষগান]], অযোধ্যাৰ [[ৰামলীলা]], [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ [[নৌটংকী]], [[তামিলনাডু]]ৰ [[ভাগৱত মেলা]], [[গুজৰাট]]ৰ [[ভৱাই]] আৰু অসমৰ অংকীয়া নাট একে বৰ্গৰে পৰিৱেশ্য কলা।<ref name="অংক-৪">{{cite book | title=শংকৰদেৱ অধ্যয়ন প্ৰসংগ | publisher=বাণী মন্দিৰ | author=দেৱগোস্বামী, কেশৱানন্দ | authorlink=শংকৰদেৱৰ নাট আৰু ভাওনা | year=২০০৫ | pages=৫২}}</ref> সম্ভ‌ৱতঃ, [[ভাৰত]]ৰ বিভিন্ন প্ৰাদেশিক ভাষাত ৰচিত পূৰ্ণাঙ্গ নাটকৰ ভিতৰত অংকীয়া নাটকৰ ঐতিহ্যই সকলোতকৈ পুৰণি। এই অংকীয়া নাট আৰু ভাওনাৰ উৎস বিচাৰিও ভিন্ন জনে ভিন্ন মত প্ৰকাশ কৰিছে। মনোমোহন ঘোষে অংকীয়া নাট ভাওনাক প্ৰাগ্-ঐতিহাসিক যুগত প্ৰচলিত এক শ্ৰেণীৰ নাট্যৰূপৰ নিদৰ্শন হ’ব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে কোনো কোনোৱে অংকীয়া নাট [[মধ্যযুগ]]ৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰতীয় কিছুমান পৰম্পৰাগত আৰু লোক নৃত্য আৰু নাট্য শৈলীৰ আৰ্হি বা প্ৰেৰণাত সৃষ্ট বুলি ক’ব খোজে। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে এই মতৰ প্ৰতি আংশিকভাবে সমৰ্থন আগবঢ়াই উল্লেখ কৰে, “গুৰুজনাই কেইবাবিধো উপাদান একত্ৰ কৰি অংকীয়া ভাওনাত সংযোগ কৰি দিয়ে। তাৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ চাৰিবিধ উপাদান পৰিষ্কাৰ ভাবে দেখা যায়। সেয়া হ’ল- (১) প্ৰাচীন ভাৰতীয় নাট্যশাস্ত্ৰৰ উপাদান, (২) বিভিন্ন তীৰ্থ ভ্ৰমণ তথা সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ পৰা পো‌ৱা উপাদান, (৩) স্থানীয় প্ৰচলিত [[পুতলা নাচ]] বা তৎকালীন সাংস্কৃতিক কাৰ্যক্ৰমৰ উপাদান আৰু (৪) নিজস্ব প্ৰতিভা বিকাশ উপাদান।”<ref name=goswami/> সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় কিছুমান নাট্যধৰ্মী অনুষ্ঠানৰ লগত অংকীয়া ভাওনাৰ কিছুমান সাদৃশ্যৰ কথা উল্লেখ কৰি প্ৰভা‌ৱশালী উপাদান হিচাপে পুতলা নাচ আৰু ওজাপালিৰ ওপৰতেই গুৰুত্ব আৰোপ কৰে আৰু লগতে [[কেৰালা]]ৰ 'কুট্টু' আৰু সিংহলৰ 'কোল নাটম'ৰ প্ৰভা‌ৱৰ কথাও দাঙি ধৰিছে।<ref name=sarma/> পৰবৰ্তী কালত প্ৰকাশিত আন এক প্ৰবন্ধত তেখেতে 'মহানাটক', 'গীত-গোবিন্দ', 'শ্ৰীকৃষ্ণ কীৰ্তন', চৈতন্যদে‌ৱৰ 'অংকবন্ধন', 'মৈথিলী' আৰু 'মৈথিলী নে‌ৱাৰী নাটক' আদিৰ প্ৰসঙ্গ উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো স্থিৰ সিদ্ধান্তত উপনীত হ’ব পৰা নাই।<ref name=chaliha2>শংকৰী সংস্কৃতিৰ অধ্যয়ন--(সম্পা:)- ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> জগদীশ চন্দ্ৰ মাথুৰে নাট্যশাস্ত্ৰ, সাহিত্য দৰ্পণ আদিতো উল্লেখ নথকা 'সঙ্গীতক' নামৰ এক অখ্যাত নাট্য পৰম্পৰাৰ প্ৰভা‌ৱ অংকীয়া নাটকত পৰিব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে। কৃষ্ণনাৰায়ণ প্ৰসাদ মাগধেও তেখেতৰ 'শংকৰদে‌ৱ: সাহিত্যকাৰ ঔৰ ‌ৱিচাৰক' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতৰ প্ৰতি সমৰ্থণ আগবঢ়াইছে।<ref name=chaliha/> বৈষ্ণ‌ৱ পণ্ডিত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই বাকী সকলোধৰণৰ প্ৰভাৱ অস্বীকাৰ কৰি কে‌ৱল নাট্যশাস্ত্ৰ আৰু সংস্কৃত নাট্য পৰম্পৰাই অংকীয়া নাটৰ বিকাশত অৰিহণা যোগো‌ৱা একমাত্ৰ প্ৰভাৱী উপাদান বুলি ক’ব খোজে। শইকীয়াই তেখেতৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎস বিচাৰ' নামৰ প্ৰবন্ধত এই বিষয়ে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিছে এইদৰে, “হাজাৰ বছৰীয়া সংস্কৃত নাটকৰ ঐতিহ্য বিদ্যমান থাকোঁতে অংকীয়া নাটৰ উৎস পুতলা নাচ বা কাব্যশাষ্ট্ৰ আবৃত্তিৰ মাজত বিচাৰিবলৈ যো‌ৱাটো চকু থাকি খালত পৰাৰ নিছিনা কথা।”<ref name=chaliha/> তেওঁ লগতে এই কথাও ব্যক্ত কৰে যে মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় বিভিন্ন পৰম্পৰাগত নাট্য শৈলীৰ মাজত যি সাদৃশ্য বা মিল দেখা যায় সেয়া এটা শৈলীয়ে আনটোৰ পৰা উপাদান ধাৰ কৰাৰ বাবে নহয় বৰং একেখন নাট্যশাস্ত্ৰকে বহুদিশত মানি চলাৰ বাবেহে দেখা যায়। বিজ্ঞ সমাজত সততে এই কথা আলোচনা হয় বা অনুমান কৰা হয় যে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজন অসমত পূৰ্বৰে পৰা প্ৰচলিত ওজাপালি অনুষ্ঠানৰ ওজাজনৰে এক পৰিকল্পিত, পৰিসংস্কৰিত আৰু বিকশিত ৰূপ। কিন্তু আন এক ধাৰণা মতে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজনক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাত অবতীৰ্ণ কৰো‌ৱাৰ আঁৰত ওজাৰ প্ৰভাবতকৈ অবস্থা আৰু প্ৰয়োজনহে বেছি কাৰ্যকৰী আছিল। এই ধাৰণা পূৰ্বৰ ধাৰণাতকৈ অধিক যুক্তিযুক্ত আৰু প্ৰায়োগিক যেন ভা‌ব হয়। এই সম্পৰ্কত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই কয়, “শংকৰদেৱে নাট্যকলা সৃষ্টি কৰি প্ৰাথমিক অভিনয়ত নিজেই নাটৰ সকলোদিশ পৰিচালনাৰ দ্বায়িত্ব বহন কৰিবলগীয়াত পৰিছিল। নহ’লে প্ৰশিক্ষণপ্ৰাপ্ত হ’লেও অনভিজ্ঞ সহযোগীসকলে অভিনয়ত পদে পদে বিভ্ৰাট ঘটো‌ৱাৰ সম্ভা‌ৱনা। সেইবাবেই সূত্ৰধাৰ চৰিত্ৰটো এনেভাবে গঢ় দিব লগা হৈছিল যাতে অভিনয়ৰ আদিৰ পৰা অন্তলৈকে উপস্থিত থাকি তাক সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। প্ৰথম অভিনয়ত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকাত এজন দায়িত্বশীল অভিজ্ঞ ব্যক্তিৰ উপযোগিতা প্ৰতিপন্ন হো‌ৱাত পৰবৰ্তী নাটবোৰতো তাৰ অন্যথা নকৰিলে। …গতিকে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ সংস্কৃত নাটকৰ সূত্ৰধাৰৰ ভেটিত দেশ-কাল-পাত্ৰৰ প্ৰয়োজন সাপেক্ষে শংকৰদে‌ৱৰ এক মৌলিক সুসৃষ্টি।”<ref name=chaliha/> ==আংগিক== এখন পূৰ্ণাংগ ভাওনা হ’বলৈ ইয়াৰ অংগস্বৰূপ কেইটামান বিশেষ অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। সত্ৰীয়া ৰীতি-নীতিৰ মাজেৰেহে এখন নাট পৰিৱেশন কৰা হয়। সেইবোৰ-নাট-মেলা, গন্ধ গোৱা, যোৰা উঠা আৰু নাট-সামৰণি।<ref name="অংক-৩"/> ===নাটমেলা=== অংকীয়া নাট এখন পৰিৱেশন কৰাৰ আগতে গাঁৱৰ ৰাইজ মিলি নিৰ্দিষ্ট এটা দিনৰ সন্ধিয়া নামঘৰত শলা-বন্তি জ্বলাই, শৰাই-গুৱা আগবঢ়াই প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু নাটখনৰ এটা নান্দী গীত গাই নাট মেলে। সেইদিনাৰ পিছৰ পৰা ধাৰাবাহিকভাবে নাটৰ আখৰা চলে।<ref name="অংক-৩"/> ===গন্ধ গোৱা বা গন্ধ বাদন=== ভাওনাৰ আগদিনা সন্ধিয়া আখৰাৰ পৰিৱৰ্তে ভাওনাখন সুকলমে হৈ যোৱাৰ বাবে শৰাই আগবঢ়াই নামঘৰত সেৱা লোৱা হয় আৰু গন্ধৰ গীত গোৱা হয়। এই গন্ধৰ গীত মহাপুৰুষ দুজনাৰ ৰচিত নহয়। কোনো কোনো সত্ৰত গুৰু দুজনা ৰচিত বসন্ত, কেদাৰ আৰু ভাটিয়ালী ৰাগৰ গীত গোৱা হয়।<ref name="অংক-৩"/> এই গীতৰ পাছত নাম-প্ৰসংগ কৰা হয়। ===যোৰা উঠা বা গাণিকা=== মূল ভাওনাৰ দিনা ছোঁঘৰত সজ্জিত হৈ গায়ন-বায়নে হৰিধ্বনি কৰি অগ্নিগড়ৰ তলেৰে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰি যোৰা উঠে। খোল বাদ্য বজাই বিভিন্ন বোল তুলি তালে তালে থাপনাৰ আগলৈ সাতপাক মাৰি নৃত্য ভংগী কৰে। বায়নৰ লগত গায়নো থাকে। সাধাৰণতে একোটা যোৰাত নগৰাকী বায়ন আৰু ছয়গৰাকী গায়ন থাকে। বহা চাহিনী, থিয় চাহিনী, ফলা বাজনাৰ পিছত ধেমালি হয়। ধেমালি তিনিপ্ৰকাৰৰ। নাচ-ধেমালি, বৰ-ধেমালি আৰু ঘোষা-ধেমালি। তাৰপিছতে গুৰু-ঘাত বজায়। গুৰু-ঘাত গুৰু শংকৰদেৱৰ সন্মানাৰ্থে বজোৱা হয়। তাৰপিছত বন্দনাগীত গায় আৰু সূত্ৰধাৰৰ প্ৰৱেশ ঘটে।<ref name="অংক-৩"/> ===নাট সামৰণি=== ভাওনা পৰিৱেশন কৰাৰ তৃতীয় দিনা সন্ধিয়া নাট-ভাওনাৰ দায়-দোষৰ ক্ষমা বিচাৰি থাপনাৰ আগত বন্তি জ্বলাই শৰাই আগবঢ়োৱা হয়। ঠাইভেদে তৃতীয় দিনাৰ পৰিৱৰ্তে ৰাইজৰ সুবিধাৰ্থে আন দিনো ধাৰ্য কৰা হয়। সেইদিনা নাটখন পুনৰ এবাৰ পাঠ কৰি সামৰণি মৰা হয়।<ref name="অংক-৩"/> ==গীত== অংকীয়া নাটত প্ৰচুৰ পৰিমাণে গীত প্ৰয়োগ কৰা হৈছে। নাটত ব্যৱহৃত গীতসমূহক পাঁচটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি; নান্দীগীত বা নান্দী ভটিমা, প্ৰৱেশৰ গীত, কাহিনী বুজাবলৈ দৰ্শকক উদ্দেশ্যি গোৱা গীত, পয়াৰ আৰু মুক্তিমংগল ভটিমা।<ref name="অংক-১"/> ===নান্দীগীত=== নাটৰ আৰম্ভণিত নান্দীশ্লোক আৰু নান্দীগীত গোৱা হয়। নান্দীশ্লোকক মংগলাচৰণ বুলিও কোৱা হয়।<ref name="অংক-৩">{{cite book | title=শংকৰদেৱৰ নাট | publisher=অসম প্ৰকাশন পৰিষদ | author=বৰা, মহিম | authorlink=নাট ছখনৰ ওপৰত প্ৰসঙ্গীয়া টোকা | year=১৯৮৯ | location=১৯}}</ref> ===ভটিমা=== *মূল প্ৰবন্ধ [[ভটিমা]] চাওক। ভটিমা চাৰিপ্ৰকাৰ। নাটভটিমা, ৰাজভটিমা, দেৱভটিমা আৰু গুৰুভটিমা। নাটৰ আৰম্ভণি আৰু শেষৰ ভটিমাক নাটভটিমা বোলে। নাটৰ যৱনিকা পেলোৱা গীত-পদক মুক্তিমংগল ভটিমা বোলা হয় আৰু ইয়াক একেবাৰে শেষত গোৱা হয়।<ref name="অংক-১"/> ===পয়াৰ=== নাটৰ মাজত কাহিনীৰ কাব্যিক বৰ্ণনা আৰু চৰিত্ৰৰ মানসিক অৱস্থাৰ বৰ্ণনা কৰিবলৈ গোৱা ভটিমাগীতক পয়াৰ বোলে।<ref name="অংক-২">{{cite book | title=ভটিমা মাধুৰী | publisher=বেদকণ্ঠ | author=শইকীয়া, মহেন্দ্ৰনাথ | authorlink=ভটিমা:এটি অৱলোকন | year=২০১৪ | pages=১৩ | isbn=978-93-82931-29-4}}</ref> ই এক প্ৰকাৰৰ ছন্দও। সচৰাচৰ পয়াৰসমূহত বিলাপগীতৰ সুৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা দেখা যায়। ==আহাৰ্য== ভৰতমুনিৰ নাট্যশাস্ত্ৰমতে আঙ্গিক, বাচিক, আহাৰ্য আৰু সাত্বিক- এই চাৰিপ্ৰকাৰ উপাদান নাটৰ অবিচ্ছেদ্য বিষয়।<ref>https://nilacharai.com/costumes-and-props-in-preserving-the-tradition-of-ankiya-bhaona/</ref> অংকীয়া নাটতো আহাৰ্যৰ পৰিপূৰ্ণ পয়োভৰ দেখা যায়। আংগিক আৰু বাচিক উপাদান নাটকীয় চৰিত্ৰৰ যোগেৰে প্ৰকাশিত হয়। সাত্বিক অভিনয়ো অভিনেতাৰ ভাৱ প্ৰকাশৰ ব্যক্তিগত বিষয়। অভিনয়ক অধিক প্ৰাণৱন্ত কৰিবলৈ অন্য যিবোৰ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয় , সেইবোৰেই আহাৰ্য। ইংৰাজীত Stage property বোলা এই সামগ্ৰীসমূহ হ’ল, ৰং, অলংকাৰ, বস্ত্ৰ, আসন, চন্দ্ৰতাপ, আঁৰ-কাপোৰ, অগ্নিগড়, বিভিন্ন মূখা, মালা, ধনু-টূণ, অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, ৰথ, বাদ্যযন্ত্ৰ আদি। শংকৰদেৱ নিজেই এগৰাকী পাকৈত খনিকৰ আছিল বুলি গুৰু চৰিতসমূহৰ পৰা জানিব পাৰি। [[চিহ্ন-যাত্ৰা]] নাট প্ৰদৰ্শন কৰোঁতে তেওঁ বাদ্য আৰু বিভিন্ন মূখা তৈয়াৰ কৰি লৈছিল। পৰৱৰ্তীকালত নাট-ভাওনাৰ আহাৰ্জ সামগ্ৰী সৃষ্টি কৰোঁতেই ভকতসকলৰ মাজত বিভিন্ন জীৱিকাৰো সৃষ্টি হৈছিল। ====অগ্নিগড়==== অংকীয়া নাটৰ আহাৰ্যসমূহৰ মাজত উল্লেখযোগ্য উপাদান অগ্নিগড়। নাটখলাৰ প্ৰৱেশ দ্বাৰত ধেনুভিৰীয়াকৈ এডাল কাঠৰ ফ্ৰেমত দুইমূৰে দুটা মগৰৰ আকৃতি কাটি হেঙুল-হাইতালেৰে বোলাই দুটা খুটাৰ সহায়ত স্থাপন কৰা হয়। ধেনুভিৰীয়া কাঠত ন-গছি বন্তি বা আৰিয়া বা জোঁৰ জ্বলোৱা হয়। তাৰ মাজেৰে ভগৱানৰ চৰিত্ৰাভিনেতাৰ প্ৰৱেশ ঘটে। উক্ত ন-গছি বন্তিক নৱবিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=গোস্বামী, ৰাম | authorlink=সত্ৰীয়া ভাওনাত আহাৰ্যৰ বৈশিষ্ট্য | year=১৯৯৭ | pages=১০৪}}</ref> ====আঁৰ-কাপোৰ==== অংকীয়া নাট-ভাওনাত চৰিত্ৰসমূহ প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে ছোঁঘৰৰ পৰা এখন আঁৰকাপোৰেৰে আঁৰ কৰি অনা হয়। এই আঁৰকাপোৰখনক মায়াৰ প্ৰতীক বুলি হয়। চৰিত্ৰাভিনেতাসকলে সংসাৰৰ মায়াৰ আৱৰণ ভেদ কৰি নৱ-বিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক অগ্নিগড়ৰ তলত সেৱা কৰিহে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰে। ====অলংকাৰ==== অংকীয়া নাট বা ভাওনাত চৰিত্ৰানুযায়ী বিবিধ আৰু প্ৰাচুৰ্য্যময় অলংকাৰ পৰিধান কৰোৱা হয়। অৱশ্যে এই অলংকাৰবোৰ থলুৱা গঢ়ৰ। বিভিন্ন ৰাংপতা, বালিচন্দা আদি ব্যৱহাৰ কৰি সোণ-ৰূপৰ দৰে দেখা অলংকাৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ৰুদ্ৰাক্ষৰ মালা, কাঠৰ খৰম, বালু, কুণ্ডল, গলপতা, কিংকিনী,গামখাৰু, সাতসৰী আৰু কাৰুকাৰ্যখচিত মুকুট চৰিত্ৰসমূহৰ অলংকাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। অলংকাৰৰ লগতে অংগৰচনাও এক বিশেষ উপাদান। ঘাইকৈ মৰাপাটেৰে তৈয়াৰী নকল দাড়ি-চুলি, গাৰ বিভিন্ন ৰঙৰ বাবে হেঙুল, নীল, হাইতাল, পোৰা এঙাৰৰ গুড়ি, ছাই, সেন্দূৰ, পিঠাগুড়ি আদি অভিনেতাসকলৰ অংগৰচনাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ====পোছাক-পৰিচ্ছদ==== ====মূখা==== == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ দুজনা গুৰুৰ অংকীয়া নাট আৰু পৰৱৰ্তী সময়ৰ অংকীয়া নাটসমূহৰ তুলনামূলক বিশ্লেষণ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160916212842/http://nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ |date=2016-09-16 }}, নীলাচৰাই ডট কম ৱেবছাইটত * [http://www.atributetosankaradeva.org/ankiya.htm Ankiyā Nāt - The Dramas of Sankaradeva] এ টিৰিবিউট টু শংলৰদেৱ ডট অৰ্গ ৱেবছাইটত * [http://www.indianetzone.com/18/the_ankiya_nat_assam.htm Ankiya Nat, Assam]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} www.indianetzone.com ৱেবছাইটত <!-- *[https://satirtha.in/%e0%a6%85%e0%a6%82%e0%a6%95%e0%a7%80%e0%a7%9f%e0%a6%be-%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%93%e0%a6%a8%e0%a6%be-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ae%e0%a6%be%e0%a6%a4%e0%a7%83%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%b7/ অংকীয়া ভাওনা আৰু মাতৃভাষা ভাওনা এক তুলনামূলক বিচাৰ] satirtha.in ৱেবছাইটত --> [[শ্ৰেণী:নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ভাওনা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা]] qn7a53pb7r06reagbxhiv5m5ngqv451 651737 651736 2026-11-09T14:55:30Z Pranamikaadhikary 27435 /* আহাৰ্য */ 651737 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ}} [[File:RAM BIJOY ANKIA NAAT11.jpg|thumb|ৰাম বিজয় নাটৰ দৃশ্য]] [[File:Entry of a demon king in a "Bhaona" in Assam.webm|thumb|অংকীয়া নাটত অসুৰৰ প্ৰৱেশ]] মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ|মাধৱদেৱে]] পৌৰাণিক আখ্যানৰ ভিত্তিত [[ব্ৰজাৱলী ভাষা]]ত ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''অংকীয়া নাট''' বোলে। মহাপুৰুষ দুজনাই তেওঁলোকে ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''নাট''', '''যাত্ৰা''' বা '''নৃত্য''' বুলিছিল। পৰৱৰ্তী কালত বৈষ্ণৱ ভকতসকলে ইয়াক 'অংকীয়া নাট' বুলি নামকৰণ কৰে যদিও আংগিকৰ ফালৰ পৰা [[মাধৱদেৱ]]ৰ নাটসমূহক [[ঝুমুৰা]]ও বোলা হয়। গুৰু দুজনাই লিখা নাটক 'অংকীয়া ভাওনা' বুলি কোৱা হয়। [[ভাওনা]] শব্দৰ প্ৰকৃত অৰ্থ 'ভাও দি দেখুওৱা কাৰ্য'। অংকীয়া নাটৰ অভিনয়ক ভাওনা বোলা হয়। পৰৱৰ্তীকালত বধকাব্যসমূহ আৰু আন আন সত্ৰাধিকাৰ-মহন্তই লিখা নাটৰ অভিনয়কো ভাওনা বোলা ৰীতি প্ৰচলিত হ’ল। খ্ৰীষ্টিয় পঞ্চদশ শতিকাৰ দ্বিতীয়ভাগত শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰ‌ৱৰ্তিত ধৰ্মীয় তথা জনপ্ৰিয় মনোৰঞ্জনৰ মাধ্যম অংকীয়া নাট ভাওনাই হ’ল অসমীয়া নাট্য ইতিহাসৰ প্ৰথম নিদৰ্শন। তাৰ আগতে প্ৰাচীন [[কামৰূপ]]ৰ কোনো কোনো বিদ্যোৎসাহী আৰু কলাপ্ৰেমী ৰজাৰ ৰাজসভাত নৃত্য, গীত, অভিনয়ৰ অনুশীলন হৈছিল বুলি জনা যায় যদিও সেইসমূহৰ কোনো নিদৰ্শন পো‌ৱা নাযায়।<ref name=sarma>অসমীয়া নাট্য সাহিত্য, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]</ref> == নামৰ উৎস আৰু সংস্কৃত নাটৰ প্ৰভাৱ == [[File:মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, পাটবাউসী সত্ৰ, বৰপেটা.jpg|thumb|মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]], বৰপেটা]] [[File:কাঠৰ মুখা.jpg|thumb|ভাওনাত ব্যৱহাৰ কৰা শংকৰদেৱৰ দিনৰ কাঠৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]]ত সংৰক্ষিত]] বুৎপত্তিগত অৰ্থৰ ফালৰ পৰা চালে দেখা যায় যে অংকীয়া নাটৰ অৰ্থ 'একাংকিকা নাটক'। কিন্তু মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱ আৰু তেখেতৰ প্ৰিয় শিষ্য মাধ‌ৱদেৱে তেখেতসকলৰ নাটসমূহক 'নাট', 'নাটক' বা 'যাত্ৰা' আদি নামেৰেহে অভিহিত কৰিছিল। 'অংকীয়া নাট' শব্দটি তুলনামূলক ভাৱে আধুনিক শব্দ। নাট বুজো‌ৱা শব্দ 'অংক'-ৰ লগত 'ঈয়া' প্ৰত্যয় লগলগাই পিছৰ কালৰ [[নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্ম|বৈষ্ণ‌ৱ সমাজে]] এই শব্দক [[বিশেষণ]] ৰূপত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়।<ref name=sarma/> এই শব্দ সৰ্বপ্ৰথমে ব্যৱহৃত হয় গুৰুদুজনাৰ অন্যতম শিষ্য [[দৈত্যাৰি ঠাকুৰ]] আৰু [[ৰামচৰণ ঠাকুৰ]]ৰ দ্বাৰা ৰচিত [[চৰিত পুথি]]ত।<ref name="pathak">Ankiyanat : A Tradition of pride.(Article)-- Dr. Dayananda Pathak</ref> গুৰুদুজনাৰ দ্বাৰা ৰচিত নাটসমূহৰ লিখিত পাঠক অংকীয়া নাট আৰু সেই পাঠসমূহৰ নাট্য প্ৰদৰ্শনক অংকীয়া ভাওনা বা ভা‌ৱনা বুলি কো‌ৱা হয়। 'অংকীয়া' শব্দৰ ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে ভিন্ন জনে ভিন্ন মত পোষণ কৰা দেখা যায়। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ই, “আমাৰ ভাওনাত আঙ্গিক অভিনয়ই ঘাই, সেই দেখি 'অঙ্গ' শব্দৰ পৰাই 'অংক' শব্দটো উদ্ভূত হো‌ৱা সম্ভ‌ৱ” বুলি মত পোষণ কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]ই তেওঁৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎপত্তি আৰু বৈশিষ্ট্য' নামৰ প্ৰ‌ৱন্ধত উল্লেখ কৰিছে, “…মহাপুৰুষ দুজনৰ নাটত যি কলা কৌশল আৰু ভাষা প্ৰয়োগ হৈছিল পিছৰ নাট লিখোঁতাসকলে তাৰপৰা ভালেখিনি ফালৰি কাটি গৈছিল। ব্ৰজা‌ৱলী পৰিহৃত হ’ল, নান্দীশ্লোক, ভটিমা আদিও নোহো‌ৱা হ’ল। গতিকে মহাপুৰুষ দুজনৰ নাট বা সেই সাঁচত ঢলা নাটসমূহক পিছৰ নাটৰ পৰা পৃথক কৰি দেখু‌ৱাবৰ নিমিত্তে 'অংকীয়া নাট' বুলিবলৈ ধৰে।”<ref name=sarma/> শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰদৰ্শিত সৰ্বপ্ৰথম নাট বা ভাওনা আছিল '[[চিহ্ন-যাত্ৰা]]'; এই চিহ্নযাত্ৰা পৰিবেশনৰ বাবে গুৰুজনাই সাত বৈকুণ্ঠৰ চিত্ৰপট অংকন কৰিছিল। এই কথাকে ভিত্তি হিচাপে লৈ 'সন্তাৱলী' নামৰ চৰিত গ্ৰন্থত অংকীয়া শব্দৰ ব্য‌ৱহাৰ সম্পৰ্কে কো‌ৱা হৈছে এইদৰে, “অংকিত কৰিলা দেখি অংকীয়া যে নাম”। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে তেওঁৰ 'সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতক সমৰ্থন কৰি কয়, “উক্ত (সন্তা‌ৱলী) পুথিৰ মতে 'অংকীয়া' শব্দৰ অৰ্থ হ’ল নাটকত অভিনেতা সকলক ৰং বৰণ সানি প্ৰবেশ কৰো‌ৱা বা বিভিন্ন প্ৰকাৰে চিত্ৰপট আঁকি (পাৰিষদ সকলক চিত্ৰত চিত্ৰিত কৰি দেখু‌ৱাই) চোঁ-মুখা সাজি অংকণ কৰি দৰ্শক সকলক দেখুউ‌ৱাৰ কাৰণে 'অংকীয়া' নাম পালে। অংকীয়া নাটকৰ মূল উৎস বা ভেটি হ’ল 'চিহ্নযাত্ৰা'। অংক শব্দটো‌ৱে এই অৰ্থত অংকণ কৰা বুজাইছে। … 'চিহ্নযাত্ৰা' কালত যিবিলাক মুখা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু চিত্ৰত যিবিলাক ব্যক্তিক চিত্ৰিত কৰা হৈছিল, সিয়েই পিছত অংকীয়া নাম পায় আৰু উত্তৰ কালত ৰচিত বাকী 'বাৰছো‌ৱা' নাটেও 'অংকীয়া নাট' নামেৰে জনাজাত হয়।”<ref name=goswami>সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা—নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী</ref> [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] [[নাট্যশাস্ত্ৰ]]ত অংক শব্দৰ অৰ্থ হ’ল 'চিহ্ন', অৰ্থাৎ নাটকীয় কাহিনীৰ স্তৰ চিহ্নিত কৰা বিভাগ ({{Lang|en|an Act}})। গতিকে এই অংক শব্দৰ পৰাই অংকীয়া শব্দৰ সৃষ্টি হৈছে বুলি মত পোষণ কৰে কোনো কোনো পণ্ডিতে। তেওঁলোকে কয় যে “অংক মাত্ৰ যাৰ আছে, সেয়ে অংকীয়া”। নাট্যশাস্ত্ৰত দহ প্ৰকাৰৰ [[নাটক]] বা ৰূপকৰ উল্লেখ আৰু বি‌ৱৰণ আছে। সেয়া হ’ল: 'নাটক', 'প্ৰকৰণ', 'সম‌ৱকাৰ', 'ঈহমৃগ', 'ডিম', ‌'ৱ্যয়োগ', 'অংক' বা 'উৎসৃষ্টিকাঙ্ক', 'প্ৰহসণ', 'ভাণ' আৰু ‌'ৱিথি'।<ref name=ghosh>The Natyashastra—(Trans. & Ed.)- Dr. Manomohan Ghosh</ref> এই দহৰূপক বা দশৰূপক বা দহ প্ৰকাৰৰ নাটক (ৰূপক)-ৰ অন্তৰ্গত অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক নামৰ ৰূপক বিধৰ পৰা 'অংক' আৰু "অংকীয়া" অভিধাদুটি আহিব পাৰে বুলিও কোনো কোনো পণ্ডিতে ক’ব খোজে। কিন্তু অংকীয়া নাটত মাত্ৰ এটাহে অংক থকাৰ বাহিৰে অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক ৰূপক বিধৰ লগত ইয়াৰ আন কোনো অন্তৰংগ সাদৃশ্য বিচাৰি পো‌ৱা নাযায়<ref name=chaliha>শংকৰী সাহিত্যৰ সমীক্ষা- (সম্পা:)-ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> ==সংস্কৃত নাটৰ সৈতে পাৰ্থক্য== [[File:Gayan Bayan 1.jpg|thumb|]] [[File:Khol Badan.jpg|thumb|]] শংকৰদেৱে সংস্কৃত নাটৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ অংকীয়া নাট ৰচনা কৰিছিল বুলি কোৱা হয় যদিও অংকীয়া নাটৰ আংগিক সংস্কৃত নাটৰ লগত নিমিলে। অংকীয়া নাট আছিল সৰ্বসাধাৰণ ৰাইজৰ মনোৰঞ্জন আৰু ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে; আনহাতে সংস্কৃত নাট ৰাজকীয় পৰিৱেশত বা আভিজাত্য পৰিৱেশত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল আৰু ই আছিল কেৱল আভিজাত্য, ধনাঢ্য শ্ৰেণীৰ মনোৰঞ্জনৰ আহিলা। ইয়াৰ উপৰি সংস্কৃত নাট আৰু অংকীয়া নাটৰ কেইটামান বিশেষ পাৰ্থক্য দেখা যায়। অংকীয়া নাটৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত নাট্যশাস্ত্ৰৰ প্ৰভা‌ৱ সুস্পষ্ট ভাবে দেখা যায়। অংকীয়া ভাওনাত সূত্ৰধাৰৰ উপৰিও 'পূৰ্বৰঙ্গ' (আমাৰ ধেমালি), 'নান্দী', 'প্ৰৰোচনা', 'প্ৰস্তা‌ৱনা', 'ভৰত বাক্য'ৰ অনুৰূপ 'মুক্তি-মঙ্গল ভটিমা' আদি বিভিন্ন দিশত নাট্যশাস্ত্ৰৰ নীতি-নিয়ম বহুপৰিমাণে মানি চলা হয়। অংকীয়া নাটত এটাই মাত্ৰ অংক থাকিলেও তাত নাট্যশাস্ত্ৰত বৰ্ণিত 'অ‌ৱস্থা' (নাটকীয় ঘটনাৰ স্তৰ), 'সন্ধি' (বিভিন্ন নাটকীয় ঘটনা বা পৰিস্থিতিৰ সংযোজক) আৰু 'অংক' বিভাজনৰ সম্পূৰ্ণ অ‌ৱকাশ আছে। ভক্তিৰস প্ৰধান হ’লেও নাটসমূহত নাট্যশাস্ত্ৰৰ 'ন‌ৱৰস'ৰ সকলোবোৰ ৰসেই কম বেছি পৰিমাণে আছে। সেইদৰে, অংকীয়া নাটৰ নায়ক নায়িকাও সংস্কৃত নাট্য-তত্ত্বত আলোচিত 'নায়ক-ভেদ' আৰু 'নায়িকা-ভেদ' (নায়ক আৰু নায়িকাৰ শ্ৰেণী বিচাৰ)-ৰ বিভিন্ন ভাগ-বিভাগৰ ভিতৰতে পৰে। অভিনয়ৰ ক্ষত্ৰতো 'আঙ্গিক',‌ 'ৱাচিক', 'সাত্বিক' আৰু 'আহাৰ্য' এই চাৰিওবিধ অভিনয়ৰে উপাদান অংকীয়া ভাওনাত বিদ্যমান। অবশ্যে স্থান-কাল-পাত্ৰ আৰু পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি গুৰুজনাই বহুক্ষেত্ৰতনাট্যশাস্ত্ৰৰ বিধি-নিষেধো অবাধে ভঙ্গ কৰিছে আৰু যুদ্ধ, শয়ন, ভোজন, মৃত্যু আদি দৃশ্যৰ অ‌ৱতাৰণাও কৰিছে। যি তেখেতৰ মৌলিক প্ৰতিভাৰ স্বাক্ষৰো বহন কৰিছে। তদুপৰি কো‌ৱা বাহুল্য যে শংকৰদেৱে কোনো ক্ষেত্ৰতে সংস্কৃত নাটকৰ হুবহু অনুকৰণ কৰা নাই। গতিকে, এই কথা নিশ্চয় ক’ব পাৰি যে, ভাৰতবৰ্ষৰ নাট্যপৰম্পৰাৰ মূল ভেটি নাট্যশাস্ত্ৰৰ আলমত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱৰ মৌলিক সৃষ্টিশীল সত্ত্বাৰ পৰাই এই ওপজা অংকীয়া নাট। ===সূত্ৰধাৰ=== [[File:"Sutradhar"- A unique dance style from Assam-v2.webm|thumb|সূত্ৰধাৰীৰ নৃত্য]] [[File:সূত্ৰধাৰ সূত্ৰধাৰী নৃত্য.jpg|thumb|অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ।]] [[File:Masks ofthe Lord Narasimham, 3rd incarnaation of the Lord Vishnu in mask form at Chamaguri Satra, Majuli.jpg|thumb|অংকীয়া নাটত ব্যৱহৃত নৰসিংহৰ মুখা]] সংস্কৃত নাটৰ দৰে অংকীয়া নাটতো সূত্ৰধাৰ বুলি এটা চৰিত্ৰ আছে যদিও দুয়োপ্ৰকাৰ নাটত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকা বেলেগ বেলেগ। সংস্কৃত নাটত সূত্ৰধাৰে নাটৰ আৰম্ভণিতে নান্দীশ্লোক গাই প্ৰৰোচনা আৰু প্ৰস্তাৱনাৰ শ্লোক উপস্থাপন কৰি নাটৰ পৰা বাহিৰ হয়। কিন্তু অংকীয়া নাটত সূত্ৰধাৰেই নাটখন চলাই নিয়াৰ মূল দায়িত্ব পালন কৰে। সূত্ৰধাৰে নান্দী গাই নৃত্য কৰে, নৃত্যৰ মাজেৰে নাটৰ নাম আৰু বিষয়বস্তু উপস্থাপন কৰে, চৰিত্ৰসমূহৰ পৰিচয় আৰু প্ৰৱেশ ঘোষণা কৰে আৰু কাহিনীৰ মাজত সংগতি ৰক্ষা কৰিবলৈ “আহে সভাসদ লোক’’ বুলি কাহিনী ক’ৰ পৰা ক’লৈ গতি কৰিছে বুজাই দিয়ে। যিবোৰ দৃশ্য নাটত উপস্থাপন কৰিব নোৱাৰি, তেনেবোৰ দৃশ্য সংলাপৰ মাজেৰে দৰ্শকক বুজাই দিয়ে।<ref name="অংক-১"/> ===বহুৱা আৰু বিদূষক=== সংস্কৃত নাটকত বিদূষকৰ চৰিত্ৰ একোটা থাকে। বিদূষকগৰাকীয়ে সংস্কৃত নাটত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়। অংকীয়া নাটত শংকৰদেৱে বিদূষকৰ চৰিত্ৰ পৰিৱৰ্তে সূত্ৰধাৰ আৰু কিছু চৰিত্ৰৰ যোগেৰে ধেমেলীয়া দৃশ্যৰ অৱতাৰণা ঘটাইছে।<ref name="অংক-১"/> আজিকালি উত্তৰ-শংকৰী যুগত ৰচিত নাটত পৰিৱেশনকালৰ মাজতে নাটৰ লগতে সংগতি নথকাকৈ [[বহুৱা]] প্ৰৱেশৰ ৰীতি প্ৰচলিত হৈছে। ===ভাষা=== অংকীয়া নাটৰ ভাষা ব্ৰজাৱলী। এয়া মথুৰাত ব্যৱহৃত ব্ৰজাৱলী নহয়। মৈথিলী মিশ্ৰিত মথুৰাত প্ৰচলিত ব্ৰজবুলি ভাষাৰ অনুকৰণত শংকৰদেৱে থলুৱা ভাষাৰ মিশ্ৰণ ঘটাই অসমৰ মানুহে সহজে বুজিব পৰাকৈ এটি ভাষাৰ ৰূপ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াত থলুৱা ভাষাৰ উপৰি অৱধি, ভোজপুৰী, পাৰ্চী আৰু সংস্কৃত ভাষাৰ শব্দসম্ভাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সম্ভৱতঃ ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল অসমৰ সকলো লোকে সহজে বুজিব পৰাৰ উপৰি অসমৰ বাহিৰৰ লোকেও যাতে এই ভাষা বুজিব পাৰে।<ref name="অংক-১"/> ==স্থানীয় উপাদান== [[গোৱালপাৰা]] অঞ্চলত প্ৰচলিত [[ভাৰীগান]], [[কুশান গান]], গো‌ৱালিনী-যাত্ৰা আদিয়েও অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টিত অৰিহণা যোগাইছে। অবশ্যে এইবিলাকৰ প্ৰাচীনতা সম্পৰ্কে সন্দেহৰ অ‌ৱকাশ আছে। তদুপৰি এইসমূহত নাটকীয় উপাদানো তেনেই নগণ্য।<ref name=chaliha/> সেইদৰে [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]দেৱেও অসমীয়া আৰু অনা-অসমীয়া দুয়োবিধ প্ৰভা‌ৱকে স্বীকাৰ কৰি লৈছে আৰু তেখেতৰ 'অংকীয়া নাট'ৰ ভূমিকাত মন্তব্য কৰিছে যে কাব্যশাস্ত্ৰৰ আবৃত্তি, [[ওজাপালি]]ৰ সমূহীয়া গায়ন শৈলী আৰু ভাৰতৰ আন আন অঞ্চলত প্ৰচলিত বিভিন্ন দৃষ্টি-আকৰ্ষক নাট্যানুষ্ঠানে অসমীয়া নাটকৰ পূৰ্ণ বিকাশত অৰিহণা যোগাইছে বুলি ক’ব পাৰি।<ref name=chaliha/> [[কালিৰাম মেধি]]য়ে ''অংকাৱলী''ৰ পাতনিত অনা-অসমীয়া সকলোধৰণৰ নাট্যানুষ্ঠানৰ প্ৰভা‌ৱ অস্বীকাৰ কৰি একমাত্ৰ স্থানীয় উপাদানৰ পৰা, বিশেষকৈ ওজাপালিৰ প্ৰভা‌ৱত শংকৰদেৱে অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টি কৰিলে বুলি মন্তব্য কৰিছে।<ref name=medhi>অংকা‌ৱলী—(সম্পা:)-কালিৰাম মেধি</ref> প্ৰাচীন অসমত প্ৰচলিত পুতলা নাচ, ঢুলীয়া ভাওনা, পচতি, কুশান গান, ওজাপলি আদিৰ পৰা উপাদান লৈ অংকীয়া নাট সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="অংক-১">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=পাঠক, ড° দয়ানন্দ | authorlink=অংকীয়া নাট পৰম্পৰা | year=১৯৯৭ | pages=৯৩}}</ref> ==বিষয়বস্তু== শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা অংকীয়া নাটৰ বিষয়বস্তু আছিল [[ভাগৱত]] পুৰাণ, হৰিবংশ আৰু [[ৰামায়ণ]]ৰ কাহিনী। বেছিভাগ নাটেই ভাগৱত পুৰাণৰ বিভিন্ন কৃষ্ণকেন্দ্ৰিক কাহিনীৰে নিৰ্মিত। শংকৰদেৱে কেৱল [[ৰাম বিজয়]] নাটখনেই ৰামায়ণৰ কাহিনীৰ এছোৱাৰে ৰচনা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত [[মহাভাৰত]] আৰু অন্যান্য ধৰ্মীয় গ্ৰন্থৰ কাহিনীৰ আধাৰত নাট-ভাওনা ৰচিত হ’বলৈ ধৰে। ==অংকীয়া নাটত ৰস== ==ভাৰতৰ অন্যান্য নাট্য সংস্কৃতি আৰু অংকীয়া নাট== প্ৰাচীন কালৰে পৰা ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত নাট্য-পৰিৱেশ্য কলাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়। ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত প্ৰচলিত পৰিৱেশ্য কলা যেনে [[কেৰালা]]ৰ [[কুডিয়াট্টম]], [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[যক্ষগান]], অযোধ্যাৰ [[ৰামলীলা]], [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ [[নৌটংকী]], [[তামিলনাডু]]ৰ [[ভাগৱত মেলা]], [[গুজৰাট]]ৰ [[ভৱাই]] আৰু অসমৰ অংকীয়া নাট একে বৰ্গৰে পৰিৱেশ্য কলা।<ref name="অংক-৪">{{cite book | title=শংকৰদেৱ অধ্যয়ন প্ৰসংগ | publisher=বাণী মন্দিৰ | author=দেৱগোস্বামী, কেশৱানন্দ | authorlink=শংকৰদেৱৰ নাট আৰু ভাওনা | year=২০০৫ | pages=৫২}}</ref> সম্ভ‌ৱতঃ, [[ভাৰত]]ৰ বিভিন্ন প্ৰাদেশিক ভাষাত ৰচিত পূৰ্ণাঙ্গ নাটকৰ ভিতৰত অংকীয়া নাটকৰ ঐতিহ্যই সকলোতকৈ পুৰণি। এই অংকীয়া নাট আৰু ভাওনাৰ উৎস বিচাৰিও ভিন্ন জনে ভিন্ন মত প্ৰকাশ কৰিছে। মনোমোহন ঘোষে অংকীয়া নাট ভাওনাক প্ৰাগ্-ঐতিহাসিক যুগত প্ৰচলিত এক শ্ৰেণীৰ নাট্যৰূপৰ নিদৰ্শন হ’ব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে কোনো কোনোৱে অংকীয়া নাট [[মধ্যযুগ]]ৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰতীয় কিছুমান পৰম্পৰাগত আৰু লোক নৃত্য আৰু নাট্য শৈলীৰ আৰ্হি বা প্ৰেৰণাত সৃষ্ট বুলি ক’ব খোজে। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে এই মতৰ প্ৰতি আংশিকভাবে সমৰ্থন আগবঢ়াই উল্লেখ কৰে, “গুৰুজনাই কেইবাবিধো উপাদান একত্ৰ কৰি অংকীয়া ভাওনাত সংযোগ কৰি দিয়ে। তাৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ চাৰিবিধ উপাদান পৰিষ্কাৰ ভাবে দেখা যায়। সেয়া হ’ল- (১) প্ৰাচীন ভাৰতীয় নাট্যশাস্ত্ৰৰ উপাদান, (২) বিভিন্ন তীৰ্থ ভ্ৰমণ তথা সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ পৰা পো‌ৱা উপাদান, (৩) স্থানীয় প্ৰচলিত [[পুতলা নাচ]] বা তৎকালীন সাংস্কৃতিক কাৰ্যক্ৰমৰ উপাদান আৰু (৪) নিজস্ব প্ৰতিভা বিকাশ উপাদান।”<ref name=goswami/> সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় কিছুমান নাট্যধৰ্মী অনুষ্ঠানৰ লগত অংকীয়া ভাওনাৰ কিছুমান সাদৃশ্যৰ কথা উল্লেখ কৰি প্ৰভা‌ৱশালী উপাদান হিচাপে পুতলা নাচ আৰু ওজাপালিৰ ওপৰতেই গুৰুত্ব আৰোপ কৰে আৰু লগতে [[কেৰালা]]ৰ 'কুট্টু' আৰু সিংহলৰ 'কোল নাটম'ৰ প্ৰভা‌ৱৰ কথাও দাঙি ধৰিছে।<ref name=sarma/> পৰবৰ্তী কালত প্ৰকাশিত আন এক প্ৰবন্ধত তেখেতে 'মহানাটক', 'গীত-গোবিন্দ', 'শ্ৰীকৃষ্ণ কীৰ্তন', চৈতন্যদে‌ৱৰ 'অংকবন্ধন', 'মৈথিলী' আৰু 'মৈথিলী নে‌ৱাৰী নাটক' আদিৰ প্ৰসঙ্গ উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো স্থিৰ সিদ্ধান্তত উপনীত হ’ব পৰা নাই।<ref name=chaliha2>শংকৰী সংস্কৃতিৰ অধ্যয়ন--(সম্পা:)- ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> জগদীশ চন্দ্ৰ মাথুৰে নাট্যশাস্ত্ৰ, সাহিত্য দৰ্পণ আদিতো উল্লেখ নথকা 'সঙ্গীতক' নামৰ এক অখ্যাত নাট্য পৰম্পৰাৰ প্ৰভা‌ৱ অংকীয়া নাটকত পৰিব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে। কৃষ্ণনাৰায়ণ প্ৰসাদ মাগধেও তেখেতৰ 'শংকৰদে‌ৱ: সাহিত্যকাৰ ঔৰ ‌ৱিচাৰক' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতৰ প্ৰতি সমৰ্থণ আগবঢ়াইছে।<ref name=chaliha/> বৈষ্ণ‌ৱ পণ্ডিত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই বাকী সকলোধৰণৰ প্ৰভাৱ অস্বীকাৰ কৰি কে‌ৱল নাট্যশাস্ত্ৰ আৰু সংস্কৃত নাট্য পৰম্পৰাই অংকীয়া নাটৰ বিকাশত অৰিহণা যোগো‌ৱা একমাত্ৰ প্ৰভাৱী উপাদান বুলি ক’ব খোজে। শইকীয়াই তেখেতৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎস বিচাৰ' নামৰ প্ৰবন্ধত এই বিষয়ে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিছে এইদৰে, “হাজাৰ বছৰীয়া সংস্কৃত নাটকৰ ঐতিহ্য বিদ্যমান থাকোঁতে অংকীয়া নাটৰ উৎস পুতলা নাচ বা কাব্যশাষ্ট্ৰ আবৃত্তিৰ মাজত বিচাৰিবলৈ যো‌ৱাটো চকু থাকি খালত পৰাৰ নিছিনা কথা।”<ref name=chaliha/> তেওঁ লগতে এই কথাও ব্যক্ত কৰে যে মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় বিভিন্ন পৰম্পৰাগত নাট্য শৈলীৰ মাজত যি সাদৃশ্য বা মিল দেখা যায় সেয়া এটা শৈলীয়ে আনটোৰ পৰা উপাদান ধাৰ কৰাৰ বাবে নহয় বৰং একেখন নাট্যশাস্ত্ৰকে বহুদিশত মানি চলাৰ বাবেহে দেখা যায়। বিজ্ঞ সমাজত সততে এই কথা আলোচনা হয় বা অনুমান কৰা হয় যে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজন অসমত পূৰ্বৰে পৰা প্ৰচলিত ওজাপালি অনুষ্ঠানৰ ওজাজনৰে এক পৰিকল্পিত, পৰিসংস্কৰিত আৰু বিকশিত ৰূপ। কিন্তু আন এক ধাৰণা মতে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজনক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাত অবতীৰ্ণ কৰো‌ৱাৰ আঁৰত ওজাৰ প্ৰভাবতকৈ অবস্থা আৰু প্ৰয়োজনহে বেছি কাৰ্যকৰী আছিল। এই ধাৰণা পূৰ্বৰ ধাৰণাতকৈ অধিক যুক্তিযুক্ত আৰু প্ৰায়োগিক যেন ভা‌ব হয়। এই সম্পৰ্কত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই কয়, “শংকৰদেৱে নাট্যকলা সৃষ্টি কৰি প্ৰাথমিক অভিনয়ত নিজেই নাটৰ সকলোদিশ পৰিচালনাৰ দ্বায়িত্ব বহন কৰিবলগীয়াত পৰিছিল। নহ’লে প্ৰশিক্ষণপ্ৰাপ্ত হ’লেও অনভিজ্ঞ সহযোগীসকলে অভিনয়ত পদে পদে বিভ্ৰাট ঘটো‌ৱাৰ সম্ভা‌ৱনা। সেইবাবেই সূত্ৰধাৰ চৰিত্ৰটো এনেভাবে গঢ় দিব লগা হৈছিল যাতে অভিনয়ৰ আদিৰ পৰা অন্তলৈকে উপস্থিত থাকি তাক সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। প্ৰথম অভিনয়ত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকাত এজন দায়িত্বশীল অভিজ্ঞ ব্যক্তিৰ উপযোগিতা প্ৰতিপন্ন হো‌ৱাত পৰবৰ্তী নাটবোৰতো তাৰ অন্যথা নকৰিলে। …গতিকে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ সংস্কৃত নাটকৰ সূত্ৰধাৰৰ ভেটিত দেশ-কাল-পাত্ৰৰ প্ৰয়োজন সাপেক্ষে শংকৰদে‌ৱৰ এক মৌলিক সুসৃষ্টি।”<ref name=chaliha/> ==আংগিক== এখন পূৰ্ণাংগ ভাওনা হ’বলৈ ইয়াৰ অংগস্বৰূপ কেইটামান বিশেষ অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। সত্ৰীয়া ৰীতি-নীতিৰ মাজেৰেহে এখন নাট পৰিৱেশন কৰা হয়। সেইবোৰ-নাট-মেলা, গন্ধ গোৱা, যোৰা উঠা আৰু নাট-সামৰণি।<ref name="অংক-৩"/> ===নাটমেলা=== অংকীয়া নাট এখন পৰিৱেশন কৰাৰ আগতে গাঁৱৰ ৰাইজ মিলি নিৰ্দিষ্ট এটা দিনৰ সন্ধিয়া নামঘৰত শলা-বন্তি জ্বলাই, শৰাই-গুৱা আগবঢ়াই প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু নাটখনৰ এটা নান্দী গীত গাই নাট মেলে। সেইদিনাৰ পিছৰ পৰা ধাৰাবাহিকভাবে নাটৰ আখৰা চলে।<ref name="অংক-৩"/> ===গন্ধ গোৱা বা গন্ধ বাদন=== ভাওনাৰ আগদিনা সন্ধিয়া আখৰাৰ পৰিৱৰ্তে ভাওনাখন সুকলমে হৈ যোৱাৰ বাবে শৰাই আগবঢ়াই নামঘৰত সেৱা লোৱা হয় আৰু গন্ধৰ গীত গোৱা হয়। এই গন্ধৰ গীত মহাপুৰুষ দুজনাৰ ৰচিত নহয়। কোনো কোনো সত্ৰত গুৰু দুজনা ৰচিত বসন্ত, কেদাৰ আৰু ভাটিয়ালী ৰাগৰ গীত গোৱা হয়।<ref name="অংক-৩"/> এই গীতৰ পাছত নাম-প্ৰসংগ কৰা হয়। ===যোৰা উঠা বা গাণিকা=== মূল ভাওনাৰ দিনা ছোঁঘৰত সজ্জিত হৈ গায়ন-বায়নে হৰিধ্বনি কৰি অগ্নিগড়ৰ তলেৰে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰি যোৰা উঠে। খোল বাদ্য বজাই বিভিন্ন বোল তুলি তালে তালে থাপনাৰ আগলৈ সাতপাক মাৰি নৃত্য ভংগী কৰে। বায়নৰ লগত গায়নো থাকে। সাধাৰণতে একোটা যোৰাত নগৰাকী বায়ন আৰু ছয়গৰাকী গায়ন থাকে। বহা চাহিনী, থিয় চাহিনী, ফলা বাজনাৰ পিছত ধেমালি হয়। ধেমালি তিনিপ্ৰকাৰৰ। নাচ-ধেমালি, বৰ-ধেমালি আৰু ঘোষা-ধেমালি। তাৰপিছতে গুৰু-ঘাত বজায়। গুৰু-ঘাত গুৰু শংকৰদেৱৰ সন্মানাৰ্থে বজোৱা হয়। তাৰপিছত বন্দনাগীত গায় আৰু সূত্ৰধাৰৰ প্ৰৱেশ ঘটে।<ref name="অংক-৩"/> ===নাট সামৰণি=== ভাওনা পৰিৱেশন কৰাৰ তৃতীয় দিনা সন্ধিয়া নাট-ভাওনাৰ দায়-দোষৰ ক্ষমা বিচাৰি থাপনাৰ আগত বন্তি জ্বলাই শৰাই আগবঢ়োৱা হয়। ঠাইভেদে তৃতীয় দিনাৰ পৰিৱৰ্তে ৰাইজৰ সুবিধাৰ্থে আন দিনো ধাৰ্য কৰা হয়। সেইদিনা নাটখন পুনৰ এবাৰ পাঠ কৰি সামৰণি মৰা হয়।<ref name="অংক-৩"/> ==গীত== অংকীয়া নাটত প্ৰচুৰ পৰিমাণে গীত প্ৰয়োগ কৰা হৈছে। নাটত ব্যৱহৃত গীতসমূহক পাঁচটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি; নান্দীগীত বা নান্দী ভটিমা, প্ৰৱেশৰ গীত, কাহিনী বুজাবলৈ দৰ্শকক উদ্দেশ্যি গোৱা গীত, পয়াৰ আৰু মুক্তিমংগল ভটিমা।<ref name="অংক-১"/> ===নান্দীগীত=== নাটৰ আৰম্ভণিত নান্দীশ্লোক আৰু নান্দীগীত গোৱা হয়। নান্দীশ্লোকক মংগলাচৰণ বুলিও কোৱা হয়।<ref name="অংক-৩">{{cite book | title=শংকৰদেৱৰ নাট | publisher=অসম প্ৰকাশন পৰিষদ | author=বৰা, মহিম | authorlink=নাট ছখনৰ ওপৰত প্ৰসঙ্গীয়া টোকা | year=১৯৮৯ | location=১৯}}</ref> ===ভটিমা=== *মূল প্ৰবন্ধ [[ভটিমা]] চাওক। ভটিমা চাৰিপ্ৰকাৰ। নাটভটিমা, ৰাজভটিমা, দেৱভটিমা আৰু গুৰুভটিমা। নাটৰ আৰম্ভণি আৰু শেষৰ ভটিমাক নাটভটিমা বোলে। নাটৰ যৱনিকা পেলোৱা গীত-পদক মুক্তিমংগল ভটিমা বোলা হয় আৰু ইয়াক একেবাৰে শেষত গোৱা হয়।<ref name="অংক-১"/> ===পয়াৰ=== নাটৰ মাজত কাহিনীৰ কাব্যিক বৰ্ণনা আৰু চৰিত্ৰৰ মানসিক অৱস্থাৰ বৰ্ণনা কৰিবলৈ গোৱা ভটিমাগীতক পয়াৰ বোলে।<ref name="অংক-২">{{cite book | title=ভটিমা মাধুৰী | publisher=বেদকণ্ঠ | author=শইকীয়া, মহেন্দ্ৰনাথ | authorlink=ভটিমা:এটি অৱলোকন | year=২০১৪ | pages=১৩ | isbn=978-93-82931-29-4}}</ref> ই এক প্ৰকাৰৰ ছন্দও। সচৰাচৰ পয়াৰসমূহত বিলাপগীতৰ সুৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা দেখা যায়। ==আহাৰ্য== ভৰতমুনিৰ নাট্যশাস্ত্ৰমতে আঙ্গিক, বাচিক, আহাৰ্য আৰু সাত্বিক- এই চাৰিপ্ৰকাৰ উপাদান নাটৰ অবিচ্ছেদ্য বিষয়।<ref>https://nilacharai.com/costumes-and-props-in-preserving-the-tradition-of-ankiya-bhaona/</ref> অংকীয়া নাটতো আহাৰ্যৰ পৰিপূৰ্ণ পয়োভৰ দেখা যায়। আংগিক আৰু বাচিক উপাদান নাটকীয় চৰিত্ৰৰ যোগেৰে প্ৰকাশিত হয়। সাত্বিক অভিনয়ো অভিনেতাৰ ভাৱ প্ৰকাশৰ ব্যক্তিগত বিষয়। অভিনয়ক অধিক প্ৰাণৱন্ত কৰিবলৈ অন্য যিবোৰ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয় , সেইবোৰেই আহাৰ্য। ইংৰাজীত Stage property বোলা এই সামগ্ৰীসমূহ হ’ল, ৰং, অলংকাৰ, বস্ত্ৰ, আসন, চন্দ্ৰতাপ, আঁৰ-কাপোৰ, অগ্নিগড়, বিভিন্ন মূখা, মালা, ধনু-টূণ, অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, ৰথ, বাদ্যযন্ত্ৰ আদি। শংকৰদেৱ নিজেই এগৰাকী পাকৈত খনিকৰ আছিল বুলি গুৰু চৰিতসমূহৰ পৰা জানিব পাৰি। [[চিহ্ন-যাত্ৰা]] নাট প্ৰদৰ্শন কৰোঁতে তেওঁ বাদ্য আৰু বিভিন্ন মূখা তৈয়াৰ কৰি লৈছিল। পৰৱৰ্তীকালত নাট-ভাওনাৰ আহাৰ্জ সামগ্ৰী সৃষ্টি কৰোঁতেই ভকতসকলৰ মাজত বিভিন্ন জীৱিকাৰো সৃষ্টি হৈছিল। ====অগ্নিগড়==== অংকীয়া নাটৰ আহাৰ্যসমূহৰ মাজত উল্লেখযোগ্য উপাদান অগ্নিগড়। নাটখলাৰ প্ৰৱেশ দ্বাৰত ধেনুভিৰীয়াকৈ এডাল কাঠৰ ফ্ৰেমত দুইমূৰে দুটা মগৰৰ আকৃতি কাটি হেঙুল-হাইতালেৰে বোলাই দুটা খুটাৰ সহায়ত স্থাপন কৰা হয়। ধেনুভিৰীয়া কাঠত ন-গছি বন্তি বা আৰিয়া বা জোঁৰ জ্বলোৱা হয়। তাৰ মাজেৰে ভগৱানৰ চৰিত্ৰাভিনেতাৰ প্ৰৱেশ ঘটে। উক্ত ন-গছি বন্তিক নৱবিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=গোস্বামী, ৰাম | authorlink=সত্ৰীয়া ভাওনাত আহাৰ্যৰ বৈশিষ্ট্য | year=১৯৯৭ | pages=১০৪}}</ref> ====আঁৰ-কাপোৰ==== অংকীয়া নাট-ভাওনাত চৰিত্ৰসমূহ প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে ছোঁঘৰৰ পৰা এখন আঁৰকাপোৰেৰে আঁৰ কৰি অনা হয়। এই আঁৰকাপোৰখনক মায়াৰ প্ৰতীক বুলি হয়। চৰিত্ৰাভিনেতাসকলে সংসাৰৰ মায়াৰ আৱৰণ ভেদ কৰি নৱ-বিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক অগ্নিগড়ৰ তলত সেৱা কৰিহে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰে। ====অলংকাৰ==== অংকীয়া নাট বা ভাওনাত চৰিত্ৰানুযায়ী বিবিধ আৰু প্ৰাচুৰ্য্যময় অলংকাৰ পৰিধান কৰোৱা হয়। অৱশ্যে এই অলংকাৰবোৰ থলুৱা গঢ়ৰ। বিভিন্ন ৰাংপতা, বালিচন্দা আদি ব্যৱহাৰ কৰি সোণ-ৰূপৰ দৰে দেখা অলংকাৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ৰুদ্ৰাক্ষৰ মালা, কাঠৰ খৰম, বালু, কুণ্ডল, গলপতা, কিংকিনী,গামখাৰু, সাতসৰী আৰু কাৰুকাৰ্যখচিত মুকুট চৰিত্ৰসমূহৰ অলংকাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> অলংকাৰৰ লগতে অংগৰচনাও এক বিশেষ উপাদান। ঘাইকৈ মৰাপাটেৰে তৈয়াৰী নকল দাড়ি-চুলি, গাৰ বিভিন্ন ৰঙৰ বাবে হেঙুল, নীল, হাইতাল, পোৰা এঙাৰৰ গুড়ি, ছাই, সেন্দূৰ, পিঠাগুড়ি আদি অভিনেতাসকলৰ অংগৰচনাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> ====পোছাক-পৰিচ্ছদ==== ====মূখা==== == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ দুজনা গুৰুৰ অংকীয়া নাট আৰু পৰৱৰ্তী সময়ৰ অংকীয়া নাটসমূহৰ তুলনামূলক বিশ্লেষণ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160916212842/http://nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ |date=2016-09-16 }}, নীলাচৰাই ডট কম ৱেবছাইটত * [http://www.atributetosankaradeva.org/ankiya.htm Ankiyā Nāt - The Dramas of Sankaradeva] এ টিৰিবিউট টু শংলৰদেৱ ডট অৰ্গ ৱেবছাইটত * [http://www.indianetzone.com/18/the_ankiya_nat_assam.htm Ankiya Nat, Assam]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} www.indianetzone.com ৱেবছাইটত <!-- *[https://satirtha.in/%e0%a6%85%e0%a6%82%e0%a6%95%e0%a7%80%e0%a7%9f%e0%a6%be-%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%93%e0%a6%a8%e0%a6%be-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ae%e0%a6%be%e0%a6%a4%e0%a7%83%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%b7/ অংকীয়া ভাওনা আৰু মাতৃভাষা ভাওনা এক তুলনামূলক বিচাৰ] satirtha.in ৱেবছাইটত --> [[শ্ৰেণী:নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ভাওনা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা]] djv0bvvcjyl8txhst9hhalypyjlp3mn 651738 651737 2026-11-09T14:58:00Z Pranamikaadhikary 27435 /* ভাৰতৰ অন্যান্য নাট্য সংস্কৃতি আৰু অংকীয়া নাট */ 651738 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ}} [[File:RAM BIJOY ANKIA NAAT11.jpg|thumb|ৰাম বিজয় নাটৰ দৃশ্য]] [[File:Entry of a demon king in a "Bhaona" in Assam.webm|thumb|অংকীয়া নাটত অসুৰৰ প্ৰৱেশ]] মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ|মাধৱদেৱে]] পৌৰাণিক আখ্যানৰ ভিত্তিত [[ব্ৰজাৱলী ভাষা]]ত ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''অংকীয়া নাট''' বোলে। মহাপুৰুষ দুজনাই তেওঁলোকে ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''নাট''', '''যাত্ৰা''' বা '''নৃত্য''' বুলিছিল। পৰৱৰ্তী কালত বৈষ্ণৱ ভকতসকলে ইয়াক 'অংকীয়া নাট' বুলি নামকৰণ কৰে যদিও আংগিকৰ ফালৰ পৰা [[মাধৱদেৱ]]ৰ নাটসমূহক [[ঝুমুৰা]]ও বোলা হয়। গুৰু দুজনাই লিখা নাটক 'অংকীয়া ভাওনা' বুলি কোৱা হয়। [[ভাওনা]] শব্দৰ প্ৰকৃত অৰ্থ 'ভাও দি দেখুওৱা কাৰ্য'। অংকীয়া নাটৰ অভিনয়ক ভাওনা বোলা হয়। পৰৱৰ্তীকালত বধকাব্যসমূহ আৰু আন আন সত্ৰাধিকাৰ-মহন্তই লিখা নাটৰ অভিনয়কো ভাওনা বোলা ৰীতি প্ৰচলিত হ’ল। খ্ৰীষ্টিয় পঞ্চদশ শতিকাৰ দ্বিতীয়ভাগত শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰ‌ৱৰ্তিত ধৰ্মীয় তথা জনপ্ৰিয় মনোৰঞ্জনৰ মাধ্যম অংকীয়া নাট ভাওনাই হ’ল অসমীয়া নাট্য ইতিহাসৰ প্ৰথম নিদৰ্শন। তাৰ আগতে প্ৰাচীন [[কামৰূপ]]ৰ কোনো কোনো বিদ্যোৎসাহী আৰু কলাপ্ৰেমী ৰজাৰ ৰাজসভাত নৃত্য, গীত, অভিনয়ৰ অনুশীলন হৈছিল বুলি জনা যায় যদিও সেইসমূহৰ কোনো নিদৰ্শন পো‌ৱা নাযায়।<ref name=sarma>অসমীয়া নাট্য সাহিত্য, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]</ref> == নামৰ উৎস আৰু সংস্কৃত নাটৰ প্ৰভাৱ == [[File:মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, পাটবাউসী সত্ৰ, বৰপেটা.jpg|thumb|মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]], বৰপেটা]] [[File:কাঠৰ মুখা.jpg|thumb|ভাওনাত ব্যৱহাৰ কৰা শংকৰদেৱৰ দিনৰ কাঠৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]]ত সংৰক্ষিত]] বুৎপত্তিগত অৰ্থৰ ফালৰ পৰা চালে দেখা যায় যে অংকীয়া নাটৰ অৰ্থ 'একাংকিকা নাটক'। কিন্তু মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱ আৰু তেখেতৰ প্ৰিয় শিষ্য মাধ‌ৱদেৱে তেখেতসকলৰ নাটসমূহক 'নাট', 'নাটক' বা 'যাত্ৰা' আদি নামেৰেহে অভিহিত কৰিছিল। 'অংকীয়া নাট' শব্দটি তুলনামূলক ভাৱে আধুনিক শব্দ। নাট বুজো‌ৱা শব্দ 'অংক'-ৰ লগত 'ঈয়া' প্ৰত্যয় লগলগাই পিছৰ কালৰ [[নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্ম|বৈষ্ণ‌ৱ সমাজে]] এই শব্দক [[বিশেষণ]] ৰূপত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়।<ref name=sarma/> এই শব্দ সৰ্বপ্ৰথমে ব্যৱহৃত হয় গুৰুদুজনাৰ অন্যতম শিষ্য [[দৈত্যাৰি ঠাকুৰ]] আৰু [[ৰামচৰণ ঠাকুৰ]]ৰ দ্বাৰা ৰচিত [[চৰিত পুথি]]ত।<ref name="pathak">Ankiyanat : A Tradition of pride.(Article)-- Dr. Dayananda Pathak</ref> গুৰুদুজনাৰ দ্বাৰা ৰচিত নাটসমূহৰ লিখিত পাঠক অংকীয়া নাট আৰু সেই পাঠসমূহৰ নাট্য প্ৰদৰ্শনক অংকীয়া ভাওনা বা ভা‌ৱনা বুলি কো‌ৱা হয়। 'অংকীয়া' শব্দৰ ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে ভিন্ন জনে ভিন্ন মত পোষণ কৰা দেখা যায়। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ই, “আমাৰ ভাওনাত আঙ্গিক অভিনয়ই ঘাই, সেই দেখি 'অঙ্গ' শব্দৰ পৰাই 'অংক' শব্দটো উদ্ভূত হো‌ৱা সম্ভ‌ৱ” বুলি মত পোষণ কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]ই তেওঁৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎপত্তি আৰু বৈশিষ্ট্য' নামৰ প্ৰ‌ৱন্ধত উল্লেখ কৰিছে, “…মহাপুৰুষ দুজনৰ নাটত যি কলা কৌশল আৰু ভাষা প্ৰয়োগ হৈছিল পিছৰ নাট লিখোঁতাসকলে তাৰপৰা ভালেখিনি ফালৰি কাটি গৈছিল। ব্ৰজা‌ৱলী পৰিহৃত হ’ল, নান্দীশ্লোক, ভটিমা আদিও নোহো‌ৱা হ’ল। গতিকে মহাপুৰুষ দুজনৰ নাট বা সেই সাঁচত ঢলা নাটসমূহক পিছৰ নাটৰ পৰা পৃথক কৰি দেখু‌ৱাবৰ নিমিত্তে 'অংকীয়া নাট' বুলিবলৈ ধৰে।”<ref name=sarma/> শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰদৰ্শিত সৰ্বপ্ৰথম নাট বা ভাওনা আছিল '[[চিহ্ন-যাত্ৰা]]'; এই চিহ্নযাত্ৰা পৰিবেশনৰ বাবে গুৰুজনাই সাত বৈকুণ্ঠৰ চিত্ৰপট অংকন কৰিছিল। এই কথাকে ভিত্তি হিচাপে লৈ 'সন্তাৱলী' নামৰ চৰিত গ্ৰন্থত অংকীয়া শব্দৰ ব্য‌ৱহাৰ সম্পৰ্কে কো‌ৱা হৈছে এইদৰে, “অংকিত কৰিলা দেখি অংকীয়া যে নাম”। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে তেওঁৰ 'সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতক সমৰ্থন কৰি কয়, “উক্ত (সন্তা‌ৱলী) পুথিৰ মতে 'অংকীয়া' শব্দৰ অৰ্থ হ’ল নাটকত অভিনেতা সকলক ৰং বৰণ সানি প্ৰবেশ কৰো‌ৱা বা বিভিন্ন প্ৰকাৰে চিত্ৰপট আঁকি (পাৰিষদ সকলক চিত্ৰত চিত্ৰিত কৰি দেখু‌ৱাই) চোঁ-মুখা সাজি অংকণ কৰি দৰ্শক সকলক দেখুউ‌ৱাৰ কাৰণে 'অংকীয়া' নাম পালে। অংকীয়া নাটকৰ মূল উৎস বা ভেটি হ’ল 'চিহ্নযাত্ৰা'। অংক শব্দটো‌ৱে এই অৰ্থত অংকণ কৰা বুজাইছে। … 'চিহ্নযাত্ৰা' কালত যিবিলাক মুখা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু চিত্ৰত যিবিলাক ব্যক্তিক চিত্ৰিত কৰা হৈছিল, সিয়েই পিছত অংকীয়া নাম পায় আৰু উত্তৰ কালত ৰচিত বাকী 'বাৰছো‌ৱা' নাটেও 'অংকীয়া নাট' নামেৰে জনাজাত হয়।”<ref name=goswami>সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা—নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী</ref> [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] [[নাট্যশাস্ত্ৰ]]ত অংক শব্দৰ অৰ্থ হ’ল 'চিহ্ন', অৰ্থাৎ নাটকীয় কাহিনীৰ স্তৰ চিহ্নিত কৰা বিভাগ ({{Lang|en|an Act}})। গতিকে এই অংক শব্দৰ পৰাই অংকীয়া শব্দৰ সৃষ্টি হৈছে বুলি মত পোষণ কৰে কোনো কোনো পণ্ডিতে। তেওঁলোকে কয় যে “অংক মাত্ৰ যাৰ আছে, সেয়ে অংকীয়া”। নাট্যশাস্ত্ৰত দহ প্ৰকাৰৰ [[নাটক]] বা ৰূপকৰ উল্লেখ আৰু বি‌ৱৰণ আছে। সেয়া হ’ল: 'নাটক', 'প্ৰকৰণ', 'সম‌ৱকাৰ', 'ঈহমৃগ', 'ডিম', ‌'ৱ্যয়োগ', 'অংক' বা 'উৎসৃষ্টিকাঙ্ক', 'প্ৰহসণ', 'ভাণ' আৰু ‌'ৱিথি'।<ref name=ghosh>The Natyashastra—(Trans. & Ed.)- Dr. Manomohan Ghosh</ref> এই দহৰূপক বা দশৰূপক বা দহ প্ৰকাৰৰ নাটক (ৰূপক)-ৰ অন্তৰ্গত অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক নামৰ ৰূপক বিধৰ পৰা 'অংক' আৰু "অংকীয়া" অভিধাদুটি আহিব পাৰে বুলিও কোনো কোনো পণ্ডিতে ক’ব খোজে। কিন্তু অংকীয়া নাটত মাত্ৰ এটাহে অংক থকাৰ বাহিৰে অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক ৰূপক বিধৰ লগত ইয়াৰ আন কোনো অন্তৰংগ সাদৃশ্য বিচাৰি পো‌ৱা নাযায়<ref name=chaliha>শংকৰী সাহিত্যৰ সমীক্ষা- (সম্পা:)-ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> ==সংস্কৃত নাটৰ সৈতে পাৰ্থক্য== [[File:Gayan Bayan 1.jpg|thumb|]] [[File:Khol Badan.jpg|thumb|]] শংকৰদেৱে সংস্কৃত নাটৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ অংকীয়া নাট ৰচনা কৰিছিল বুলি কোৱা হয় যদিও অংকীয়া নাটৰ আংগিক সংস্কৃত নাটৰ লগত নিমিলে। অংকীয়া নাট আছিল সৰ্বসাধাৰণ ৰাইজৰ মনোৰঞ্জন আৰু ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে; আনহাতে সংস্কৃত নাট ৰাজকীয় পৰিৱেশত বা আভিজাত্য পৰিৱেশত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল আৰু ই আছিল কেৱল আভিজাত্য, ধনাঢ্য শ্ৰেণীৰ মনোৰঞ্জনৰ আহিলা। ইয়াৰ উপৰি সংস্কৃত নাট আৰু অংকীয়া নাটৰ কেইটামান বিশেষ পাৰ্থক্য দেখা যায়। অংকীয়া নাটৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত নাট্যশাস্ত্ৰৰ প্ৰভা‌ৱ সুস্পষ্ট ভাবে দেখা যায়। অংকীয়া ভাওনাত সূত্ৰধাৰৰ উপৰিও 'পূৰ্বৰঙ্গ' (আমাৰ ধেমালি), 'নান্দী', 'প্ৰৰোচনা', 'প্ৰস্তা‌ৱনা', 'ভৰত বাক্য'ৰ অনুৰূপ 'মুক্তি-মঙ্গল ভটিমা' আদি বিভিন্ন দিশত নাট্যশাস্ত্ৰৰ নীতি-নিয়ম বহুপৰিমাণে মানি চলা হয়। অংকীয়া নাটত এটাই মাত্ৰ অংক থাকিলেও তাত নাট্যশাস্ত্ৰত বৰ্ণিত 'অ‌ৱস্থা' (নাটকীয় ঘটনাৰ স্তৰ), 'সন্ধি' (বিভিন্ন নাটকীয় ঘটনা বা পৰিস্থিতিৰ সংযোজক) আৰু 'অংক' বিভাজনৰ সম্পূৰ্ণ অ‌ৱকাশ আছে। ভক্তিৰস প্ৰধান হ’লেও নাটসমূহত নাট্যশাস্ত্ৰৰ 'ন‌ৱৰস'ৰ সকলোবোৰ ৰসেই কম বেছি পৰিমাণে আছে। সেইদৰে, অংকীয়া নাটৰ নায়ক নায়িকাও সংস্কৃত নাট্য-তত্ত্বত আলোচিত 'নায়ক-ভেদ' আৰু 'নায়িকা-ভেদ' (নায়ক আৰু নায়িকাৰ শ্ৰেণী বিচাৰ)-ৰ বিভিন্ন ভাগ-বিভাগৰ ভিতৰতে পৰে। অভিনয়ৰ ক্ষত্ৰতো 'আঙ্গিক',‌ 'ৱাচিক', 'সাত্বিক' আৰু 'আহাৰ্য' এই চাৰিওবিধ অভিনয়ৰে উপাদান অংকীয়া ভাওনাত বিদ্যমান। অবশ্যে স্থান-কাল-পাত্ৰ আৰু পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি গুৰুজনাই বহুক্ষেত্ৰতনাট্যশাস্ত্ৰৰ বিধি-নিষেধো অবাধে ভঙ্গ কৰিছে আৰু যুদ্ধ, শয়ন, ভোজন, মৃত্যু আদি দৃশ্যৰ অ‌ৱতাৰণাও কৰিছে। যি তেখেতৰ মৌলিক প্ৰতিভাৰ স্বাক্ষৰো বহন কৰিছে। তদুপৰি কো‌ৱা বাহুল্য যে শংকৰদেৱে কোনো ক্ষেত্ৰতে সংস্কৃত নাটকৰ হুবহু অনুকৰণ কৰা নাই। গতিকে, এই কথা নিশ্চয় ক’ব পাৰি যে, ভাৰতবৰ্ষৰ নাট্যপৰম্পৰাৰ মূল ভেটি নাট্যশাস্ত্ৰৰ আলমত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱৰ মৌলিক সৃষ্টিশীল সত্ত্বাৰ পৰাই এই ওপজা অংকীয়া নাট। ===সূত্ৰধাৰ=== [[File:"Sutradhar"- A unique dance style from Assam-v2.webm|thumb|সূত্ৰধাৰীৰ নৃত্য]] [[File:সূত্ৰধাৰ সূত্ৰধাৰী নৃত্য.jpg|thumb|অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ।]] [[File:Masks ofthe Lord Narasimham, 3rd incarnaation of the Lord Vishnu in mask form at Chamaguri Satra, Majuli.jpg|thumb|অংকীয়া নাটত ব্যৱহৃত নৰসিংহৰ মুখা]] সংস্কৃত নাটৰ দৰে অংকীয়া নাটতো সূত্ৰধাৰ বুলি এটা চৰিত্ৰ আছে যদিও দুয়োপ্ৰকাৰ নাটত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকা বেলেগ বেলেগ। সংস্কৃত নাটত সূত্ৰধাৰে নাটৰ আৰম্ভণিতে নান্দীশ্লোক গাই প্ৰৰোচনা আৰু প্ৰস্তাৱনাৰ শ্লোক উপস্থাপন কৰি নাটৰ পৰা বাহিৰ হয়। কিন্তু অংকীয়া নাটত সূত্ৰধাৰেই নাটখন চলাই নিয়াৰ মূল দায়িত্ব পালন কৰে। সূত্ৰধাৰে নান্দী গাই নৃত্য কৰে, নৃত্যৰ মাজেৰে নাটৰ নাম আৰু বিষয়বস্তু উপস্থাপন কৰে, চৰিত্ৰসমূহৰ পৰিচয় আৰু প্ৰৱেশ ঘোষণা কৰে আৰু কাহিনীৰ মাজত সংগতি ৰক্ষা কৰিবলৈ “আহে সভাসদ লোক’’ বুলি কাহিনী ক’ৰ পৰা ক’লৈ গতি কৰিছে বুজাই দিয়ে। যিবোৰ দৃশ্য নাটত উপস্থাপন কৰিব নোৱাৰি, তেনেবোৰ দৃশ্য সংলাপৰ মাজেৰে দৰ্শকক বুজাই দিয়ে।<ref name="অংক-১"/> ===বহুৱা আৰু বিদূষক=== সংস্কৃত নাটকত বিদূষকৰ চৰিত্ৰ একোটা থাকে। বিদূষকগৰাকীয়ে সংস্কৃত নাটত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়। অংকীয়া নাটত শংকৰদেৱে বিদূষকৰ চৰিত্ৰ পৰিৱৰ্তে সূত্ৰধাৰ আৰু কিছু চৰিত্ৰৰ যোগেৰে ধেমেলীয়া দৃশ্যৰ অৱতাৰণা ঘটাইছে।<ref name="অংক-১"/> আজিকালি উত্তৰ-শংকৰী যুগত ৰচিত নাটত পৰিৱেশনকালৰ মাজতে নাটৰ লগতে সংগতি নথকাকৈ [[বহুৱা]] প্ৰৱেশৰ ৰীতি প্ৰচলিত হৈছে। ===ভাষা=== অংকীয়া নাটৰ ভাষা ব্ৰজাৱলী। এয়া মথুৰাত ব্যৱহৃত ব্ৰজাৱলী নহয়। মৈথিলী মিশ্ৰিত মথুৰাত প্ৰচলিত ব্ৰজবুলি ভাষাৰ অনুকৰণত শংকৰদেৱে থলুৱা ভাষাৰ মিশ্ৰণ ঘটাই অসমৰ মানুহে সহজে বুজিব পৰাকৈ এটি ভাষাৰ ৰূপ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াত থলুৱা ভাষাৰ উপৰি অৱধি, ভোজপুৰী, পাৰ্চী আৰু সংস্কৃত ভাষাৰ শব্দসম্ভাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সম্ভৱতঃ ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল অসমৰ সকলো লোকে সহজে বুজিব পৰাৰ উপৰি অসমৰ বাহিৰৰ লোকেও যাতে এই ভাষা বুজিব পাৰে।<ref name="অংক-১"/> ==স্থানীয় উপাদান== [[গোৱালপাৰা]] অঞ্চলত প্ৰচলিত [[ভাৰীগান]], [[কুশান গান]], গো‌ৱালিনী-যাত্ৰা আদিয়েও অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টিত অৰিহণা যোগাইছে। অবশ্যে এইবিলাকৰ প্ৰাচীনতা সম্পৰ্কে সন্দেহৰ অ‌ৱকাশ আছে। তদুপৰি এইসমূহত নাটকীয় উপাদানো তেনেই নগণ্য।<ref name=chaliha/> সেইদৰে [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]দেৱেও অসমীয়া আৰু অনা-অসমীয়া দুয়োবিধ প্ৰভা‌ৱকে স্বীকাৰ কৰি লৈছে আৰু তেখেতৰ 'অংকীয়া নাট'ৰ ভূমিকাত মন্তব্য কৰিছে যে কাব্যশাস্ত্ৰৰ আবৃত্তি, [[ওজাপালি]]ৰ সমূহীয়া গায়ন শৈলী আৰু ভাৰতৰ আন আন অঞ্চলত প্ৰচলিত বিভিন্ন দৃষ্টি-আকৰ্ষক নাট্যানুষ্ঠানে অসমীয়া নাটকৰ পূৰ্ণ বিকাশত অৰিহণা যোগাইছে বুলি ক’ব পাৰি।<ref name=chaliha/> [[কালিৰাম মেধি]]য়ে ''অংকাৱলী''ৰ পাতনিত অনা-অসমীয়া সকলোধৰণৰ নাট্যানুষ্ঠানৰ প্ৰভা‌ৱ অস্বীকাৰ কৰি একমাত্ৰ স্থানীয় উপাদানৰ পৰা, বিশেষকৈ ওজাপালিৰ প্ৰভা‌ৱত শংকৰদেৱে অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টি কৰিলে বুলি মন্তব্য কৰিছে।<ref name=medhi>অংকা‌ৱলী—(সম্পা:)-কালিৰাম মেধি</ref> প্ৰাচীন অসমত প্ৰচলিত পুতলা নাচ, ঢুলীয়া ভাওনা, পচতি, কুশান গান, ওজাপলি আদিৰ পৰা উপাদান লৈ অংকীয়া নাট সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="অংক-১">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=পাঠক, ড° দয়ানন্দ | authorlink=অংকীয়া নাট পৰম্পৰা | year=১৯৯৭ | pages=৯৩}}</ref> ==বিষয়বস্তু== শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা অংকীয়া নাটৰ বিষয়বস্তু আছিল [[ভাগৱত]] পুৰাণ, হৰিবংশ আৰু [[ৰামায়ণ]]ৰ কাহিনী। বেছিভাগ নাটেই ভাগৱত পুৰাণৰ বিভিন্ন কৃষ্ণকেন্দ্ৰিক কাহিনীৰে নিৰ্মিত। শংকৰদেৱে কেৱল [[ৰাম বিজয়]] নাটখনেই ৰামায়ণৰ কাহিনীৰ এছোৱাৰে ৰচনা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত [[মহাভাৰত]] আৰু অন্যান্য ধৰ্মীয় গ্ৰন্থৰ কাহিনীৰ আধাৰত নাট-ভাওনা ৰচিত হ’বলৈ ধৰে। ==অংকীয়া নাটত ৰস== ==ভাৰতৰ অন্যান্য নাট্য সংস্কৃতি আৰু অংকীয়া নাট== প্ৰাচীন কালৰে পৰা ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত নাট্য-পৰিৱেশ্য কলাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়। ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত প্ৰচলিত পৰিৱেশ্য কলা যেনে [[কেৰালা]]ৰ [[কুডিয়াট্টম]], [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[যক্ষগান]], অযোধ্যাৰ [[ৰামলীলা]], [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ [[নৌটংকী]], [[তামিলনাডু]]ৰ [[ভাগৱত মেলা]], [[গুজৰাট]]ৰ [[ভৱাই]] আৰু অসমৰ অংকীয়া নাট একে বৰ্গৰে পৰিৱেশ্য কলা।<ref name="অংক-৪">{{cite book | title=শংকৰদেৱ অধ্যয়ন প্ৰসংগ | publisher=বাণী মন্দিৰ | author=দেৱগোস্বামী, কেশৱানন্দ | authorlink=শংকৰদেৱৰ নাট আৰু ভাওনা | year=২০০৫ | pages=৫২}}</ref> সম্ভ‌ৱতঃ, [[ভাৰত]]ৰ বিভিন্ন প্ৰাদেশিক ভাষাত ৰচিত পূৰ্ণাঙ্গ নাটকৰ ভিতৰত অংকীয়া নাটকৰ ঐতিহ্যই সকলোতকৈ পুৰণি। এই অংকীয়া নাট আৰু ভাওনাৰ উৎস বিচাৰিও ভিন্ন জনে ভিন্ন মত প্ৰকাশ কৰিছে। মনোমোহন ঘোষে অংকীয়া নাট ভাওনাক প্ৰাগ্-ঐতিহাসিক যুগত প্ৰচলিত এক শ্ৰেণীৰ নাট্যৰূপৰ নিদৰ্শন হ’ব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে কোনো কোনোৱে অংকীয়া নাট [[মধ্যযুগ]]ৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰতীয় কিছুমান পৰম্পৰাগত আৰু লোক নৃত্য আৰু নাট্য শৈলীৰ আৰ্হি বা প্ৰেৰণাত সৃষ্ট বুলি ক’ব খোজে। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে এই মতৰ প্ৰতি আংশিকভাবে সমৰ্থন আগবঢ়াই উল্লেখ কৰে, “গুৰুজনাই কেইবাবিধো উপাদান একত্ৰ কৰি অংকীয়া ভাওনাত সংযোগ কৰি দিয়ে। তাৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ চাৰিবিধ উপাদান পৰিষ্কাৰ ভাবে দেখা যায়। *(১) প্ৰাচীন ভাৰতীয় নাট্যশাস্ত্ৰৰ উপাদান *(২) বিভিন্ন তীৰ্থ ভ্ৰমণ কৰি লাভ কৰা সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ উপাদান, *(৩) স্থানীয় প্ৰচলিত [[পুতলা নাচ]] বা তৎকালীন সাংস্কৃতিক কাৰ্যক্ৰমৰ উপাদান *(৪) নিজস্ব প্ৰতিভা বিকাশ।”<ref name=goswami/> সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় কিছুমান নাট্যধৰ্মী অনুষ্ঠানৰ লগত অংকীয়া ভাওনাৰ কিছুমান সাদৃশ্যৰ কথা উল্লেখ কৰি প্ৰভা‌ৱশালী উপাদান হিচাপে পুতলা নাচ আৰু ওজাপালিৰ ওপৰতেই গুৰুত্ব আৰোপ কৰে আৰু লগতে [[কেৰালা]]ৰ 'কুট্টু' আৰু সিংহলৰ 'কোল নাটম'ৰ প্ৰভা‌ৱৰ কথাও দাঙি ধৰিছে।<ref name=sarma/> পৰবৰ্তী কালত প্ৰকাশিত আন এক প্ৰবন্ধত তেখেতে 'মহানাটক', 'গীত-গোবিন্দ', 'শ্ৰীকৃষ্ণ কীৰ্তন', চৈতন্যদে‌ৱৰ 'অংকবন্ধন', 'মৈথিলী' আৰু 'মৈথিলী নে‌ৱাৰী নাটক' আদিৰ প্ৰসঙ্গ উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো স্থিৰ সিদ্ধান্তত উপনীত হ’ব পৰা নাই।<ref name=chaliha2>শংকৰী সংস্কৃতিৰ অধ্যয়ন--(সম্পা:)- ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> জগদীশ চন্দ্ৰ মাথুৰে নাট্যশাস্ত্ৰ, সাহিত্য দৰ্পণ আদিতো উল্লেখ নথকা 'সঙ্গীতক' নামৰ এক অখ্যাত নাট্য পৰম্পৰাৰ প্ৰভা‌ৱ অংকীয়া নাটকত পৰিব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে। কৃষ্ণনাৰায়ণ প্ৰসাদ মাগধেও তেখেতৰ 'শংকৰদে‌ৱ: সাহিত্যকাৰ ঔৰ ‌ৱিচাৰক' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতৰ প্ৰতি সমৰ্থণ আগবঢ়াইছে।<ref name=chaliha/> বৈষ্ণ‌ৱ পণ্ডিত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই বাকী সকলোধৰণৰ প্ৰভাৱ অস্বীকাৰ কৰি কে‌ৱল নাট্যশাস্ত্ৰ আৰু সংস্কৃত নাট্য পৰম্পৰাই অংকীয়া নাটৰ বিকাশত অৰিহণা যোগো‌ৱা একমাত্ৰ প্ৰভাৱী উপাদান বুলি ক’ব খোজে। শইকীয়াই তেখেতৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎস বিচাৰ' নামৰ প্ৰবন্ধত এই বিষয়ে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিছে এইদৰে, “হাজাৰ বছৰীয়া সংস্কৃত নাটকৰ ঐতিহ্য বিদ্যমান থাকোঁতে অংকীয়া নাটৰ উৎস পুতলা নাচ বা কাব্যশাষ্ট্ৰ আবৃত্তিৰ মাজত বিচাৰিবলৈ যো‌ৱাটো চকু থাকি খালত পৰাৰ নিছিনা কথা।”<ref name=chaliha/> তেওঁ লগতে এই কথাও ব্যক্ত কৰে যে মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় বিভিন্ন পৰম্পৰাগত নাট্য শৈলীৰ মাজত যি সাদৃশ্য বা মিল দেখা যায় সেয়া এটা শৈলীয়ে আনটোৰ পৰা উপাদান ধাৰ কৰাৰ বাবে নহয় বৰং একেখন নাট্যশাস্ত্ৰকে বহুদিশত মানি চলাৰ বাবেহে দেখা যায়। বিজ্ঞ সমাজত সততে এই কথা আলোচনা হয় বা অনুমান কৰা হয় যে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজন অসমত পূৰ্বৰে পৰা প্ৰচলিত ওজাপালি অনুষ্ঠানৰ ওজাজনৰে এক পৰিকল্পিত, পৰিসংস্কৰিত আৰু বিকশিত ৰূপ। কিন্তু আন এক ধাৰণা মতে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজনক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাত অবতীৰ্ণ কৰো‌ৱাৰ আঁৰত ওজাৰ প্ৰভাবতকৈ অবস্থা আৰু প্ৰয়োজনহে বেছি কাৰ্যকৰী আছিল। এই ধাৰণা পূৰ্বৰ ধাৰণাতকৈ অধিক যুক্তিযুক্ত আৰু প্ৰায়োগিক যেন ভা‌ব হয়। এই সম্পৰ্কত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই কয়, “শংকৰদেৱে নাট্যকলা সৃষ্টি কৰি প্ৰাথমিক অভিনয়ত নিজেই নাটৰ সকলোদিশ পৰিচালনাৰ দ্বায়িত্ব বহন কৰিবলগীয়াত পৰিছিল। নহ’লে প্ৰশিক্ষণপ্ৰাপ্ত হ’লেও অনভিজ্ঞ সহযোগীসকলে অভিনয়ত পদে পদে বিভ্ৰাট ঘটো‌ৱাৰ সম্ভা‌ৱনা। সেইবাবেই সূত্ৰধাৰ চৰিত্ৰটো এনেভাবে গঢ় দিব লগা হৈছিল যাতে অভিনয়ৰ আদিৰ পৰা অন্তলৈকে উপস্থিত থাকি তাক সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। প্ৰথম অভিনয়ত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকাত এজন দায়িত্বশীল অভিজ্ঞ ব্যক্তিৰ উপযোগিতা প্ৰতিপন্ন হো‌ৱাত পৰবৰ্তী নাটবোৰতো তাৰ অন্যথা নকৰিলে। …গতিকে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ সংস্কৃত নাটকৰ সূত্ৰধাৰৰ ভেটিত দেশ-কাল-পাত্ৰৰ প্ৰয়োজন সাপেক্ষে শংকৰদে‌ৱৰ এক মৌলিক সুসৃষ্টি।”<ref name=chaliha/> ==আংগিক== এখন পূৰ্ণাংগ ভাওনা হ’বলৈ ইয়াৰ অংগস্বৰূপ কেইটামান বিশেষ অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। সত্ৰীয়া ৰীতি-নীতিৰ মাজেৰেহে এখন নাট পৰিৱেশন কৰা হয়। সেইবোৰ-নাট-মেলা, গন্ধ গোৱা, যোৰা উঠা আৰু নাট-সামৰণি।<ref name="অংক-৩"/> ===নাটমেলা=== অংকীয়া নাট এখন পৰিৱেশন কৰাৰ আগতে গাঁৱৰ ৰাইজ মিলি নিৰ্দিষ্ট এটা দিনৰ সন্ধিয়া নামঘৰত শলা-বন্তি জ্বলাই, শৰাই-গুৱা আগবঢ়াই প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু নাটখনৰ এটা নান্দী গীত গাই নাট মেলে। সেইদিনাৰ পিছৰ পৰা ধাৰাবাহিকভাবে নাটৰ আখৰা চলে।<ref name="অংক-৩"/> ===গন্ধ গোৱা বা গন্ধ বাদন=== ভাওনাৰ আগদিনা সন্ধিয়া আখৰাৰ পৰিৱৰ্তে ভাওনাখন সুকলমে হৈ যোৱাৰ বাবে শৰাই আগবঢ়াই নামঘৰত সেৱা লোৱা হয় আৰু গন্ধৰ গীত গোৱা হয়। এই গন্ধৰ গীত মহাপুৰুষ দুজনাৰ ৰচিত নহয়। কোনো কোনো সত্ৰত গুৰু দুজনা ৰচিত বসন্ত, কেদাৰ আৰু ভাটিয়ালী ৰাগৰ গীত গোৱা হয়।<ref name="অংক-৩"/> এই গীতৰ পাছত নাম-প্ৰসংগ কৰা হয়। ===যোৰা উঠা বা গাণিকা=== মূল ভাওনাৰ দিনা ছোঁঘৰত সজ্জিত হৈ গায়ন-বায়নে হৰিধ্বনি কৰি অগ্নিগড়ৰ তলেৰে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰি যোৰা উঠে। খোল বাদ্য বজাই বিভিন্ন বোল তুলি তালে তালে থাপনাৰ আগলৈ সাতপাক মাৰি নৃত্য ভংগী কৰে। বায়নৰ লগত গায়নো থাকে। সাধাৰণতে একোটা যোৰাত নগৰাকী বায়ন আৰু ছয়গৰাকী গায়ন থাকে। বহা চাহিনী, থিয় চাহিনী, ফলা বাজনাৰ পিছত ধেমালি হয়। ধেমালি তিনিপ্ৰকাৰৰ। নাচ-ধেমালি, বৰ-ধেমালি আৰু ঘোষা-ধেমালি। তাৰপিছতে গুৰু-ঘাত বজায়। গুৰু-ঘাত গুৰু শংকৰদেৱৰ সন্মানাৰ্থে বজোৱা হয়। তাৰপিছত বন্দনাগীত গায় আৰু সূত্ৰধাৰৰ প্ৰৱেশ ঘটে।<ref name="অংক-৩"/> ===নাট সামৰণি=== ভাওনা পৰিৱেশন কৰাৰ তৃতীয় দিনা সন্ধিয়া নাট-ভাওনাৰ দায়-দোষৰ ক্ষমা বিচাৰি থাপনাৰ আগত বন্তি জ্বলাই শৰাই আগবঢ়োৱা হয়। ঠাইভেদে তৃতীয় দিনাৰ পৰিৱৰ্তে ৰাইজৰ সুবিধাৰ্থে আন দিনো ধাৰ্য কৰা হয়। সেইদিনা নাটখন পুনৰ এবাৰ পাঠ কৰি সামৰণি মৰা হয়।<ref name="অংক-৩"/> ==গীত== অংকীয়া নাটত প্ৰচুৰ পৰিমাণে গীত প্ৰয়োগ কৰা হৈছে। নাটত ব্যৱহৃত গীতসমূহক পাঁচটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি; নান্দীগীত বা নান্দী ভটিমা, প্ৰৱেশৰ গীত, কাহিনী বুজাবলৈ দৰ্শকক উদ্দেশ্যি গোৱা গীত, পয়াৰ আৰু মুক্তিমংগল ভটিমা।<ref name="অংক-১"/> ===নান্দীগীত=== নাটৰ আৰম্ভণিত নান্দীশ্লোক আৰু নান্দীগীত গোৱা হয়। নান্দীশ্লোকক মংগলাচৰণ বুলিও কোৱা হয়।<ref name="অংক-৩">{{cite book | title=শংকৰদেৱৰ নাট | publisher=অসম প্ৰকাশন পৰিষদ | author=বৰা, মহিম | authorlink=নাট ছখনৰ ওপৰত প্ৰসঙ্গীয়া টোকা | year=১৯৮৯ | location=১৯}}</ref> ===ভটিমা=== *মূল প্ৰবন্ধ [[ভটিমা]] চাওক। ভটিমা চাৰিপ্ৰকাৰ। নাটভটিমা, ৰাজভটিমা, দেৱভটিমা আৰু গুৰুভটিমা। নাটৰ আৰম্ভণি আৰু শেষৰ ভটিমাক নাটভটিমা বোলে। নাটৰ যৱনিকা পেলোৱা গীত-পদক মুক্তিমংগল ভটিমা বোলা হয় আৰু ইয়াক একেবাৰে শেষত গোৱা হয়।<ref name="অংক-১"/> ===পয়াৰ=== নাটৰ মাজত কাহিনীৰ কাব্যিক বৰ্ণনা আৰু চৰিত্ৰৰ মানসিক অৱস্থাৰ বৰ্ণনা কৰিবলৈ গোৱা ভটিমাগীতক পয়াৰ বোলে।<ref name="অংক-২">{{cite book | title=ভটিমা মাধুৰী | publisher=বেদকণ্ঠ | author=শইকীয়া, মহেন্দ্ৰনাথ | authorlink=ভটিমা:এটি অৱলোকন | year=২০১৪ | pages=১৩ | isbn=978-93-82931-29-4}}</ref> ই এক প্ৰকাৰৰ ছন্দও। সচৰাচৰ পয়াৰসমূহত বিলাপগীতৰ সুৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা দেখা যায়। ==আহাৰ্য== ভৰতমুনিৰ নাট্যশাস্ত্ৰমতে আঙ্গিক, বাচিক, আহাৰ্য আৰু সাত্বিক- এই চাৰিপ্ৰকাৰ উপাদান নাটৰ অবিচ্ছেদ্য বিষয়।<ref>https://nilacharai.com/costumes-and-props-in-preserving-the-tradition-of-ankiya-bhaona/</ref> অংকীয়া নাটতো আহাৰ্যৰ পৰিপূৰ্ণ পয়োভৰ দেখা যায়। আংগিক আৰু বাচিক উপাদান নাটকীয় চৰিত্ৰৰ যোগেৰে প্ৰকাশিত হয়। সাত্বিক অভিনয়ো অভিনেতাৰ ভাৱ প্ৰকাশৰ ব্যক্তিগত বিষয়। অভিনয়ক অধিক প্ৰাণৱন্ত কৰিবলৈ অন্য যিবোৰ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয় , সেইবোৰেই আহাৰ্য। ইংৰাজীত Stage property বোলা এই সামগ্ৰীসমূহ হ’ল, ৰং, অলংকাৰ, বস্ত্ৰ, আসন, চন্দ্ৰতাপ, আঁৰ-কাপোৰ, অগ্নিগড়, বিভিন্ন মূখা, মালা, ধনু-টূণ, অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, ৰথ, বাদ্যযন্ত্ৰ আদি। শংকৰদেৱ নিজেই এগৰাকী পাকৈত খনিকৰ আছিল বুলি গুৰু চৰিতসমূহৰ পৰা জানিব পাৰি। [[চিহ্ন-যাত্ৰা]] নাট প্ৰদৰ্শন কৰোঁতে তেওঁ বাদ্য আৰু বিভিন্ন মূখা তৈয়াৰ কৰি লৈছিল। পৰৱৰ্তীকালত নাট-ভাওনাৰ আহাৰ্জ সামগ্ৰী সৃষ্টি কৰোঁতেই ভকতসকলৰ মাজত বিভিন্ন জীৱিকাৰো সৃষ্টি হৈছিল। ====অগ্নিগড়==== অংকীয়া নাটৰ আহাৰ্যসমূহৰ মাজত উল্লেখযোগ্য উপাদান অগ্নিগড়। নাটখলাৰ প্ৰৱেশ দ্বাৰত ধেনুভিৰীয়াকৈ এডাল কাঠৰ ফ্ৰেমত দুইমূৰে দুটা মগৰৰ আকৃতি কাটি হেঙুল-হাইতালেৰে বোলাই দুটা খুটাৰ সহায়ত স্থাপন কৰা হয়। ধেনুভিৰীয়া কাঠত ন-গছি বন্তি বা আৰিয়া বা জোঁৰ জ্বলোৱা হয়। তাৰ মাজেৰে ভগৱানৰ চৰিত্ৰাভিনেতাৰ প্ৰৱেশ ঘটে। উক্ত ন-গছি বন্তিক নৱবিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=গোস্বামী, ৰাম | authorlink=সত্ৰীয়া ভাওনাত আহাৰ্যৰ বৈশিষ্ট্য | year=১৯৯৭ | pages=১০৪}}</ref> ====আঁৰ-কাপোৰ==== অংকীয়া নাট-ভাওনাত চৰিত্ৰসমূহ প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে ছোঁঘৰৰ পৰা এখন আঁৰকাপোৰেৰে আঁৰ কৰি অনা হয়। এই আঁৰকাপোৰখনক মায়াৰ প্ৰতীক বুলি হয়। চৰিত্ৰাভিনেতাসকলে সংসাৰৰ মায়াৰ আৱৰণ ভেদ কৰি নৱ-বিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক অগ্নিগড়ৰ তলত সেৱা কৰিহে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰে। ====অলংকাৰ==== অংকীয়া নাট বা ভাওনাত চৰিত্ৰানুযায়ী বিবিধ আৰু প্ৰাচুৰ্য্যময় অলংকাৰ পৰিধান কৰোৱা হয়। অৱশ্যে এই অলংকাৰবোৰ থলুৱা গঢ়ৰ। বিভিন্ন ৰাংপতা, বালিচন্দা আদি ব্যৱহাৰ কৰি সোণ-ৰূপৰ দৰে দেখা অলংকাৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ৰুদ্ৰাক্ষৰ মালা, কাঠৰ খৰম, বালু, কুণ্ডল, গলপতা, কিংকিনী,গামখাৰু, সাতসৰী আৰু কাৰুকাৰ্যখচিত মুকুট চৰিত্ৰসমূহৰ অলংকাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> অলংকাৰৰ লগতে অংগৰচনাও এক বিশেষ উপাদান। ঘাইকৈ মৰাপাটেৰে তৈয়াৰী নকল দাড়ি-চুলি, গাৰ বিভিন্ন ৰঙৰ বাবে হেঙুল, নীল, হাইতাল, পোৰা এঙাৰৰ গুড়ি, ছাই, সেন্দূৰ, পিঠাগুড়ি আদি অভিনেতাসকলৰ অংগৰচনাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> ====পোছাক-পৰিচ্ছদ==== ====মূখা==== == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ দুজনা গুৰুৰ অংকীয়া নাট আৰু পৰৱৰ্তী সময়ৰ অংকীয়া নাটসমূহৰ তুলনামূলক বিশ্লেষণ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160916212842/http://nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ |date=2016-09-16 }}, নীলাচৰাই ডট কম ৱেবছাইটত * [http://www.atributetosankaradeva.org/ankiya.htm Ankiyā Nāt - The Dramas of Sankaradeva] এ টিৰিবিউট টু শংলৰদেৱ ডট অৰ্গ ৱেবছাইটত * [http://www.indianetzone.com/18/the_ankiya_nat_assam.htm Ankiya Nat, Assam]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} www.indianetzone.com ৱেবছাইটত <!-- *[https://satirtha.in/%e0%a6%85%e0%a6%82%e0%a6%95%e0%a7%80%e0%a7%9f%e0%a6%be-%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%93%e0%a6%a8%e0%a6%be-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ae%e0%a6%be%e0%a6%a4%e0%a7%83%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%b7/ অংকীয়া ভাওনা আৰু মাতৃভাষা ভাওনা এক তুলনামূলক বিচাৰ] satirtha.in ৱেবছাইটত --> [[শ্ৰেণী:নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ভাওনা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা]] h12tms4h8cewtm4e6y4svayk6wew139 651739 651738 2026-11-09T14:58:24Z Pranamikaadhikary 27435 /* ভাৰতৰ অন্যান্য নাট্য সংস্কৃতি আৰু অংকীয়া নাট */ 651739 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ}} [[File:RAM BIJOY ANKIA NAAT11.jpg|thumb|ৰাম বিজয় নাটৰ দৃশ্য]] [[File:Entry of a demon king in a "Bhaona" in Assam.webm|thumb|অংকীয়া নাটত অসুৰৰ প্ৰৱেশ]] মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ|মাধৱদেৱে]] পৌৰাণিক আখ্যানৰ ভিত্তিত [[ব্ৰজাৱলী ভাষা]]ত ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''অংকীয়া নাট''' বোলে। মহাপুৰুষ দুজনাই তেওঁলোকে ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''নাট''', '''যাত্ৰা''' বা '''নৃত্য''' বুলিছিল। পৰৱৰ্তী কালত বৈষ্ণৱ ভকতসকলে ইয়াক 'অংকীয়া নাট' বুলি নামকৰণ কৰে যদিও আংগিকৰ ফালৰ পৰা [[মাধৱদেৱ]]ৰ নাটসমূহক [[ঝুমুৰা]]ও বোলা হয়। গুৰু দুজনাই লিখা নাটক 'অংকীয়া ভাওনা' বুলি কোৱা হয়। [[ভাওনা]] শব্দৰ প্ৰকৃত অৰ্থ 'ভাও দি দেখুওৱা কাৰ্য'। অংকীয়া নাটৰ অভিনয়ক ভাওনা বোলা হয়। পৰৱৰ্তীকালত বধকাব্যসমূহ আৰু আন আন সত্ৰাধিকাৰ-মহন্তই লিখা নাটৰ অভিনয়কো ভাওনা বোলা ৰীতি প্ৰচলিত হ’ল। খ্ৰীষ্টিয় পঞ্চদশ শতিকাৰ দ্বিতীয়ভাগত শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰ‌ৱৰ্তিত ধৰ্মীয় তথা জনপ্ৰিয় মনোৰঞ্জনৰ মাধ্যম অংকীয়া নাট ভাওনাই হ’ল অসমীয়া নাট্য ইতিহাসৰ প্ৰথম নিদৰ্শন। তাৰ আগতে প্ৰাচীন [[কামৰূপ]]ৰ কোনো কোনো বিদ্যোৎসাহী আৰু কলাপ্ৰেমী ৰজাৰ ৰাজসভাত নৃত্য, গীত, অভিনয়ৰ অনুশীলন হৈছিল বুলি জনা যায় যদিও সেইসমূহৰ কোনো নিদৰ্শন পো‌ৱা নাযায়।<ref name=sarma>অসমীয়া নাট্য সাহিত্য, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]</ref> == নামৰ উৎস আৰু সংস্কৃত নাটৰ প্ৰভাৱ == [[File:মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, পাটবাউসী সত্ৰ, বৰপেটা.jpg|thumb|মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]], বৰপেটা]] [[File:কাঠৰ মুখা.jpg|thumb|ভাওনাত ব্যৱহাৰ কৰা শংকৰদেৱৰ দিনৰ কাঠৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]]ত সংৰক্ষিত]] বুৎপত্তিগত অৰ্থৰ ফালৰ পৰা চালে দেখা যায় যে অংকীয়া নাটৰ অৰ্থ 'একাংকিকা নাটক'। কিন্তু মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱ আৰু তেখেতৰ প্ৰিয় শিষ্য মাধ‌ৱদেৱে তেখেতসকলৰ নাটসমূহক 'নাট', 'নাটক' বা 'যাত্ৰা' আদি নামেৰেহে অভিহিত কৰিছিল। 'অংকীয়া নাট' শব্দটি তুলনামূলক ভাৱে আধুনিক শব্দ। নাট বুজো‌ৱা শব্দ 'অংক'-ৰ লগত 'ঈয়া' প্ৰত্যয় লগলগাই পিছৰ কালৰ [[নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্ম|বৈষ্ণ‌ৱ সমাজে]] এই শব্দক [[বিশেষণ]] ৰূপত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়।<ref name=sarma/> এই শব্দ সৰ্বপ্ৰথমে ব্যৱহৃত হয় গুৰুদুজনাৰ অন্যতম শিষ্য [[দৈত্যাৰি ঠাকুৰ]] আৰু [[ৰামচৰণ ঠাকুৰ]]ৰ দ্বাৰা ৰচিত [[চৰিত পুথি]]ত।<ref name="pathak">Ankiyanat : A Tradition of pride.(Article)-- Dr. Dayananda Pathak</ref> গুৰুদুজনাৰ দ্বাৰা ৰচিত নাটসমূহৰ লিখিত পাঠক অংকীয়া নাট আৰু সেই পাঠসমূহৰ নাট্য প্ৰদৰ্শনক অংকীয়া ভাওনা বা ভা‌ৱনা বুলি কো‌ৱা হয়। 'অংকীয়া' শব্দৰ ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে ভিন্ন জনে ভিন্ন মত পোষণ কৰা দেখা যায়। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ই, “আমাৰ ভাওনাত আঙ্গিক অভিনয়ই ঘাই, সেই দেখি 'অঙ্গ' শব্দৰ পৰাই 'অংক' শব্দটো উদ্ভূত হো‌ৱা সম্ভ‌ৱ” বুলি মত পোষণ কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]ই তেওঁৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎপত্তি আৰু বৈশিষ্ট্য' নামৰ প্ৰ‌ৱন্ধত উল্লেখ কৰিছে, “…মহাপুৰুষ দুজনৰ নাটত যি কলা কৌশল আৰু ভাষা প্ৰয়োগ হৈছিল পিছৰ নাট লিখোঁতাসকলে তাৰপৰা ভালেখিনি ফালৰি কাটি গৈছিল। ব্ৰজা‌ৱলী পৰিহৃত হ’ল, নান্দীশ্লোক, ভটিমা আদিও নোহো‌ৱা হ’ল। গতিকে মহাপুৰুষ দুজনৰ নাট বা সেই সাঁচত ঢলা নাটসমূহক পিছৰ নাটৰ পৰা পৃথক কৰি দেখু‌ৱাবৰ নিমিত্তে 'অংকীয়া নাট' বুলিবলৈ ধৰে।”<ref name=sarma/> শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰদৰ্শিত সৰ্বপ্ৰথম নাট বা ভাওনা আছিল '[[চিহ্ন-যাত্ৰা]]'; এই চিহ্নযাত্ৰা পৰিবেশনৰ বাবে গুৰুজনাই সাত বৈকুণ্ঠৰ চিত্ৰপট অংকন কৰিছিল। এই কথাকে ভিত্তি হিচাপে লৈ 'সন্তাৱলী' নামৰ চৰিত গ্ৰন্থত অংকীয়া শব্দৰ ব্য‌ৱহাৰ সম্পৰ্কে কো‌ৱা হৈছে এইদৰে, “অংকিত কৰিলা দেখি অংকীয়া যে নাম”। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে তেওঁৰ 'সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতক সমৰ্থন কৰি কয়, “উক্ত (সন্তা‌ৱলী) পুথিৰ মতে 'অংকীয়া' শব্দৰ অৰ্থ হ’ল নাটকত অভিনেতা সকলক ৰং বৰণ সানি প্ৰবেশ কৰো‌ৱা বা বিভিন্ন প্ৰকাৰে চিত্ৰপট আঁকি (পাৰিষদ সকলক চিত্ৰত চিত্ৰিত কৰি দেখু‌ৱাই) চোঁ-মুখা সাজি অংকণ কৰি দৰ্শক সকলক দেখুউ‌ৱাৰ কাৰণে 'অংকীয়া' নাম পালে। অংকীয়া নাটকৰ মূল উৎস বা ভেটি হ’ল 'চিহ্নযাত্ৰা'। অংক শব্দটো‌ৱে এই অৰ্থত অংকণ কৰা বুজাইছে। … 'চিহ্নযাত্ৰা' কালত যিবিলাক মুখা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু চিত্ৰত যিবিলাক ব্যক্তিক চিত্ৰিত কৰা হৈছিল, সিয়েই পিছত অংকীয়া নাম পায় আৰু উত্তৰ কালত ৰচিত বাকী 'বাৰছো‌ৱা' নাটেও 'অংকীয়া নাট' নামেৰে জনাজাত হয়।”<ref name=goswami>সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা—নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী</ref> [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] [[নাট্যশাস্ত্ৰ]]ত অংক শব্দৰ অৰ্থ হ’ল 'চিহ্ন', অৰ্থাৎ নাটকীয় কাহিনীৰ স্তৰ চিহ্নিত কৰা বিভাগ ({{Lang|en|an Act}})। গতিকে এই অংক শব্দৰ পৰাই অংকীয়া শব্দৰ সৃষ্টি হৈছে বুলি মত পোষণ কৰে কোনো কোনো পণ্ডিতে। তেওঁলোকে কয় যে “অংক মাত্ৰ যাৰ আছে, সেয়ে অংকীয়া”। নাট্যশাস্ত্ৰত দহ প্ৰকাৰৰ [[নাটক]] বা ৰূপকৰ উল্লেখ আৰু বি‌ৱৰণ আছে। সেয়া হ’ল: 'নাটক', 'প্ৰকৰণ', 'সম‌ৱকাৰ', 'ঈহমৃগ', 'ডিম', ‌'ৱ্যয়োগ', 'অংক' বা 'উৎসৃষ্টিকাঙ্ক', 'প্ৰহসণ', 'ভাণ' আৰু ‌'ৱিথি'।<ref name=ghosh>The Natyashastra—(Trans. & Ed.)- Dr. Manomohan Ghosh</ref> এই দহৰূপক বা দশৰূপক বা দহ প্ৰকাৰৰ নাটক (ৰূপক)-ৰ অন্তৰ্গত অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক নামৰ ৰূপক বিধৰ পৰা 'অংক' আৰু "অংকীয়া" অভিধাদুটি আহিব পাৰে বুলিও কোনো কোনো পণ্ডিতে ক’ব খোজে। কিন্তু অংকীয়া নাটত মাত্ৰ এটাহে অংক থকাৰ বাহিৰে অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক ৰূপক বিধৰ লগত ইয়াৰ আন কোনো অন্তৰংগ সাদৃশ্য বিচাৰি পো‌ৱা নাযায়<ref name=chaliha>শংকৰী সাহিত্যৰ সমীক্ষা- (সম্পা:)-ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> ==সংস্কৃত নাটৰ সৈতে পাৰ্থক্য== [[File:Gayan Bayan 1.jpg|thumb|]] [[File:Khol Badan.jpg|thumb|]] শংকৰদেৱে সংস্কৃত নাটৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ অংকীয়া নাট ৰচনা কৰিছিল বুলি কোৱা হয় যদিও অংকীয়া নাটৰ আংগিক সংস্কৃত নাটৰ লগত নিমিলে। অংকীয়া নাট আছিল সৰ্বসাধাৰণ ৰাইজৰ মনোৰঞ্জন আৰু ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে; আনহাতে সংস্কৃত নাট ৰাজকীয় পৰিৱেশত বা আভিজাত্য পৰিৱেশত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল আৰু ই আছিল কেৱল আভিজাত্য, ধনাঢ্য শ্ৰেণীৰ মনোৰঞ্জনৰ আহিলা। ইয়াৰ উপৰি সংস্কৃত নাট আৰু অংকীয়া নাটৰ কেইটামান বিশেষ পাৰ্থক্য দেখা যায়। অংকীয়া নাটৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত নাট্যশাস্ত্ৰৰ প্ৰভা‌ৱ সুস্পষ্ট ভাবে দেখা যায়। অংকীয়া ভাওনাত সূত্ৰধাৰৰ উপৰিও 'পূৰ্বৰঙ্গ' (আমাৰ ধেমালি), 'নান্দী', 'প্ৰৰোচনা', 'প্ৰস্তা‌ৱনা', 'ভৰত বাক্য'ৰ অনুৰূপ 'মুক্তি-মঙ্গল ভটিমা' আদি বিভিন্ন দিশত নাট্যশাস্ত্ৰৰ নীতি-নিয়ম বহুপৰিমাণে মানি চলা হয়। অংকীয়া নাটত এটাই মাত্ৰ অংক থাকিলেও তাত নাট্যশাস্ত্ৰত বৰ্ণিত 'অ‌ৱস্থা' (নাটকীয় ঘটনাৰ স্তৰ), 'সন্ধি' (বিভিন্ন নাটকীয় ঘটনা বা পৰিস্থিতিৰ সংযোজক) আৰু 'অংক' বিভাজনৰ সম্পূৰ্ণ অ‌ৱকাশ আছে। ভক্তিৰস প্ৰধান হ’লেও নাটসমূহত নাট্যশাস্ত্ৰৰ 'ন‌ৱৰস'ৰ সকলোবোৰ ৰসেই কম বেছি পৰিমাণে আছে। সেইদৰে, অংকীয়া নাটৰ নায়ক নায়িকাও সংস্কৃত নাট্য-তত্ত্বত আলোচিত 'নায়ক-ভেদ' আৰু 'নায়িকা-ভেদ' (নায়ক আৰু নায়িকাৰ শ্ৰেণী বিচাৰ)-ৰ বিভিন্ন ভাগ-বিভাগৰ ভিতৰতে পৰে। অভিনয়ৰ ক্ষত্ৰতো 'আঙ্গিক',‌ 'ৱাচিক', 'সাত্বিক' আৰু 'আহাৰ্য' এই চাৰিওবিধ অভিনয়ৰে উপাদান অংকীয়া ভাওনাত বিদ্যমান। অবশ্যে স্থান-কাল-পাত্ৰ আৰু পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি গুৰুজনাই বহুক্ষেত্ৰতনাট্যশাস্ত্ৰৰ বিধি-নিষেধো অবাধে ভঙ্গ কৰিছে আৰু যুদ্ধ, শয়ন, ভোজন, মৃত্যু আদি দৃশ্যৰ অ‌ৱতাৰণাও কৰিছে। যি তেখেতৰ মৌলিক প্ৰতিভাৰ স্বাক্ষৰো বহন কৰিছে। তদুপৰি কো‌ৱা বাহুল্য যে শংকৰদেৱে কোনো ক্ষেত্ৰতে সংস্কৃত নাটকৰ হুবহু অনুকৰণ কৰা নাই। গতিকে, এই কথা নিশ্চয় ক’ব পাৰি যে, ভাৰতবৰ্ষৰ নাট্যপৰম্পৰাৰ মূল ভেটি নাট্যশাস্ত্ৰৰ আলমত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱৰ মৌলিক সৃষ্টিশীল সত্ত্বাৰ পৰাই এই ওপজা অংকীয়া নাট। ===সূত্ৰধাৰ=== [[File:"Sutradhar"- A unique dance style from Assam-v2.webm|thumb|সূত্ৰধাৰীৰ নৃত্য]] [[File:সূত্ৰধাৰ সূত্ৰধাৰী নৃত্য.jpg|thumb|অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ।]] [[File:Masks ofthe Lord Narasimham, 3rd incarnaation of the Lord Vishnu in mask form at Chamaguri Satra, Majuli.jpg|thumb|অংকীয়া নাটত ব্যৱহৃত নৰসিংহৰ মুখা]] সংস্কৃত নাটৰ দৰে অংকীয়া নাটতো সূত্ৰধাৰ বুলি এটা চৰিত্ৰ আছে যদিও দুয়োপ্ৰকাৰ নাটত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকা বেলেগ বেলেগ। সংস্কৃত নাটত সূত্ৰধাৰে নাটৰ আৰম্ভণিতে নান্দীশ্লোক গাই প্ৰৰোচনা আৰু প্ৰস্তাৱনাৰ শ্লোক উপস্থাপন কৰি নাটৰ পৰা বাহিৰ হয়। কিন্তু অংকীয়া নাটত সূত্ৰধাৰেই নাটখন চলাই নিয়াৰ মূল দায়িত্ব পালন কৰে। সূত্ৰধাৰে নান্দী গাই নৃত্য কৰে, নৃত্যৰ মাজেৰে নাটৰ নাম আৰু বিষয়বস্তু উপস্থাপন কৰে, চৰিত্ৰসমূহৰ পৰিচয় আৰু প্ৰৱেশ ঘোষণা কৰে আৰু কাহিনীৰ মাজত সংগতি ৰক্ষা কৰিবলৈ “আহে সভাসদ লোক’’ বুলি কাহিনী ক’ৰ পৰা ক’লৈ গতি কৰিছে বুজাই দিয়ে। যিবোৰ দৃশ্য নাটত উপস্থাপন কৰিব নোৱাৰি, তেনেবোৰ দৃশ্য সংলাপৰ মাজেৰে দৰ্শকক বুজাই দিয়ে।<ref name="অংক-১"/> ===বহুৱা আৰু বিদূষক=== সংস্কৃত নাটকত বিদূষকৰ চৰিত্ৰ একোটা থাকে। বিদূষকগৰাকীয়ে সংস্কৃত নাটত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়। অংকীয়া নাটত শংকৰদেৱে বিদূষকৰ চৰিত্ৰ পৰিৱৰ্তে সূত্ৰধাৰ আৰু কিছু চৰিত্ৰৰ যোগেৰে ধেমেলীয়া দৃশ্যৰ অৱতাৰণা ঘটাইছে।<ref name="অংক-১"/> আজিকালি উত্তৰ-শংকৰী যুগত ৰচিত নাটত পৰিৱেশনকালৰ মাজতে নাটৰ লগতে সংগতি নথকাকৈ [[বহুৱা]] প্ৰৱেশৰ ৰীতি প্ৰচলিত হৈছে। ===ভাষা=== অংকীয়া নাটৰ ভাষা ব্ৰজাৱলী। এয়া মথুৰাত ব্যৱহৃত ব্ৰজাৱলী নহয়। মৈথিলী মিশ্ৰিত মথুৰাত প্ৰচলিত ব্ৰজবুলি ভাষাৰ অনুকৰণত শংকৰদেৱে থলুৱা ভাষাৰ মিশ্ৰণ ঘটাই অসমৰ মানুহে সহজে বুজিব পৰাকৈ এটি ভাষাৰ ৰূপ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াত থলুৱা ভাষাৰ উপৰি অৱধি, ভোজপুৰী, পাৰ্চী আৰু সংস্কৃত ভাষাৰ শব্দসম্ভাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সম্ভৱতঃ ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল অসমৰ সকলো লোকে সহজে বুজিব পৰাৰ উপৰি অসমৰ বাহিৰৰ লোকেও যাতে এই ভাষা বুজিব পাৰে।<ref name="অংক-১"/> ==স্থানীয় উপাদান== [[গোৱালপাৰা]] অঞ্চলত প্ৰচলিত [[ভাৰীগান]], [[কুশান গান]], গো‌ৱালিনী-যাত্ৰা আদিয়েও অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টিত অৰিহণা যোগাইছে। অবশ্যে এইবিলাকৰ প্ৰাচীনতা সম্পৰ্কে সন্দেহৰ অ‌ৱকাশ আছে। তদুপৰি এইসমূহত নাটকীয় উপাদানো তেনেই নগণ্য।<ref name=chaliha/> সেইদৰে [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]দেৱেও অসমীয়া আৰু অনা-অসমীয়া দুয়োবিধ প্ৰভা‌ৱকে স্বীকাৰ কৰি লৈছে আৰু তেখেতৰ 'অংকীয়া নাট'ৰ ভূমিকাত মন্তব্য কৰিছে যে কাব্যশাস্ত্ৰৰ আবৃত্তি, [[ওজাপালি]]ৰ সমূহীয়া গায়ন শৈলী আৰু ভাৰতৰ আন আন অঞ্চলত প্ৰচলিত বিভিন্ন দৃষ্টি-আকৰ্ষক নাট্যানুষ্ঠানে অসমীয়া নাটকৰ পূৰ্ণ বিকাশত অৰিহণা যোগাইছে বুলি ক’ব পাৰি।<ref name=chaliha/> [[কালিৰাম মেধি]]য়ে ''অংকাৱলী''ৰ পাতনিত অনা-অসমীয়া সকলোধৰণৰ নাট্যানুষ্ঠানৰ প্ৰভা‌ৱ অস্বীকাৰ কৰি একমাত্ৰ স্থানীয় উপাদানৰ পৰা, বিশেষকৈ ওজাপালিৰ প্ৰভা‌ৱত শংকৰদেৱে অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টি কৰিলে বুলি মন্তব্য কৰিছে।<ref name=medhi>অংকা‌ৱলী—(সম্পা:)-কালিৰাম মেধি</ref> প্ৰাচীন অসমত প্ৰচলিত পুতলা নাচ, ঢুলীয়া ভাওনা, পচতি, কুশান গান, ওজাপলি আদিৰ পৰা উপাদান লৈ অংকীয়া নাট সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="অংক-১">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=পাঠক, ড° দয়ানন্দ | authorlink=অংকীয়া নাট পৰম্পৰা | year=১৯৯৭ | pages=৯৩}}</ref> ==বিষয়বস্তু== শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা অংকীয়া নাটৰ বিষয়বস্তু আছিল [[ভাগৱত]] পুৰাণ, হৰিবংশ আৰু [[ৰামায়ণ]]ৰ কাহিনী। বেছিভাগ নাটেই ভাগৱত পুৰাণৰ বিভিন্ন কৃষ্ণকেন্দ্ৰিক কাহিনীৰে নিৰ্মিত। শংকৰদেৱে কেৱল [[ৰাম বিজয়]] নাটখনেই ৰামায়ণৰ কাহিনীৰ এছোৱাৰে ৰচনা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত [[মহাভাৰত]] আৰু অন্যান্য ধৰ্মীয় গ্ৰন্থৰ কাহিনীৰ আধাৰত নাট-ভাওনা ৰচিত হ’বলৈ ধৰে। ==অংকীয়া নাটত ৰস== ==ভাৰতৰ অন্যান্য নাট্য সংস্কৃতি আৰু অংকীয়া নাট== প্ৰাচীন কালৰে পৰা ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত নাট্য-পৰিৱেশ্য কলাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়। ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত প্ৰচলিত পৰিৱেশ্য কলা যেনে [[কেৰালা]]ৰ [[কুডিয়াট্টম]], [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[যক্ষগান]], অযোধ্যাৰ [[ৰামলীলা]], [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ [[নৌটংকী]], [[তামিলনাডু]]ৰ [[ভাগৱত মেলা]], [[গুজৰাট]]ৰ [[ভৱাই]] আৰু অসমৰ অংকীয়া নাট একে বৰ্গৰে পৰিৱেশ্য কলা।<ref name="অংক-৪">{{cite book | title=শংকৰদেৱ অধ্যয়ন প্ৰসংগ | publisher=বাণী মন্দিৰ | author=দেৱগোস্বামী, কেশৱানন্দ | authorlink=শংকৰদেৱৰ নাট আৰু ভাওনা | year=২০০৫ | pages=৫২}}</ref> সম্ভ‌ৱতঃ, [[ভাৰত]]ৰ বিভিন্ন প্ৰাদেশিক ভাষাত ৰচিত পূৰ্ণাঙ্গ নাটকৰ ভিতৰত অংকীয়া নাটকৰ ঐতিহ্যই সকলোতকৈ পুৰণি। এই অংকীয়া নাট আৰু ভাওনাৰ উৎস বিচাৰিও ভিন্ন জনে ভিন্ন মত প্ৰকাশ কৰিছে। মনোমোহন ঘোষে অংকীয়া নাট ভাওনাক প্ৰাগ্-ঐতিহাসিক যুগত প্ৰচলিত এক শ্ৰেণীৰ নাট্যৰূপৰ নিদৰ্শন হ’ব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে কোনো কোনোৱে অংকীয়া নাট [[মধ্যযুগ]]ৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰতীয় কিছুমান পৰম্পৰাগত আৰু লোক নৃত্য আৰু নাট্য শৈলীৰ আৰ্হি বা প্ৰেৰণাত সৃষ্ট বুলি ক’ব খোজে। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে এই মতৰ প্ৰতি আংশিকভাবে সমৰ্থন আগবঢ়াই উল্লেখ কৰে, “গুৰুজনাই কেইবাবিধো উপাদান একত্ৰ কৰি অংকীয়া ভাওনাত সংযোগ কৰি দিয়ে। তাৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ চাৰিবিধ উপাদান পৰিষ্কাৰ ভাবে দেখা যায়। *প্ৰাচীন ভাৰতীয় নাট্যশাস্ত্ৰৰ উপাদান *বিভিন্ন তীৰ্থ ভ্ৰমণ কৰি লাভ কৰা সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ উপাদান, *স্থানীয় প্ৰচলিত [[পুতলা নাচ]] বা তৎকালীন সাংস্কৃতিক কাৰ্যক্ৰমৰ উপাদান *নিজস্ব প্ৰতিভা বিকাশ।”<ref name=goswami/> সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় কিছুমান নাট্যধৰ্মী অনুষ্ঠানৰ লগত অংকীয়া ভাওনাৰ কিছুমান সাদৃশ্যৰ কথা উল্লেখ কৰি প্ৰভা‌ৱশালী উপাদান হিচাপে পুতলা নাচ আৰু ওজাপালিৰ ওপৰতেই গুৰুত্ব আৰোপ কৰে আৰু লগতে [[কেৰালা]]ৰ 'কুট্টু' আৰু সিংহলৰ 'কোল নাটম'ৰ প্ৰভা‌ৱৰ কথাও দাঙি ধৰিছে।<ref name=sarma/> পৰবৰ্তী কালত প্ৰকাশিত আন এক প্ৰবন্ধত তেখেতে 'মহানাটক', 'গীত-গোবিন্দ', 'শ্ৰীকৃষ্ণ কীৰ্তন', চৈতন্যদে‌ৱৰ 'অংকবন্ধন', 'মৈথিলী' আৰু 'মৈথিলী নে‌ৱাৰী নাটক' আদিৰ প্ৰসঙ্গ উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো স্থিৰ সিদ্ধান্তত উপনীত হ’ব পৰা নাই।<ref name=chaliha2>শংকৰী সংস্কৃতিৰ অধ্যয়ন--(সম্পা:)- ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> জগদীশ চন্দ্ৰ মাথুৰে নাট্যশাস্ত্ৰ, সাহিত্য দৰ্পণ আদিতো উল্লেখ নথকা 'সঙ্গীতক' নামৰ এক অখ্যাত নাট্য পৰম্পৰাৰ প্ৰভা‌ৱ অংকীয়া নাটকত পৰিব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে। কৃষ্ণনাৰায়ণ প্ৰসাদ মাগধেও তেখেতৰ 'শংকৰদে‌ৱ: সাহিত্যকাৰ ঔৰ ‌ৱিচাৰক' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতৰ প্ৰতি সমৰ্থণ আগবঢ়াইছে।<ref name=chaliha/> বৈষ্ণ‌ৱ পণ্ডিত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই বাকী সকলোধৰণৰ প্ৰভাৱ অস্বীকাৰ কৰি কে‌ৱল নাট্যশাস্ত্ৰ আৰু সংস্কৃত নাট্য পৰম্পৰাই অংকীয়া নাটৰ বিকাশত অৰিহণা যোগো‌ৱা একমাত্ৰ প্ৰভাৱী উপাদান বুলি ক’ব খোজে। শইকীয়াই তেখেতৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎস বিচাৰ' নামৰ প্ৰবন্ধত এই বিষয়ে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিছে এইদৰে, “হাজাৰ বছৰীয়া সংস্কৃত নাটকৰ ঐতিহ্য বিদ্যমান থাকোঁতে অংকীয়া নাটৰ উৎস পুতলা নাচ বা কাব্যশাষ্ট্ৰ আবৃত্তিৰ মাজত বিচাৰিবলৈ যো‌ৱাটো চকু থাকি খালত পৰাৰ নিছিনা কথা।”<ref name=chaliha/> তেওঁ লগতে এই কথাও ব্যক্ত কৰে যে মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় বিভিন্ন পৰম্পৰাগত নাট্য শৈলীৰ মাজত যি সাদৃশ্য বা মিল দেখা যায় সেয়া এটা শৈলীয়ে আনটোৰ পৰা উপাদান ধাৰ কৰাৰ বাবে নহয় বৰং একেখন নাট্যশাস্ত্ৰকে বহুদিশত মানি চলাৰ বাবেহে দেখা যায়। বিজ্ঞ সমাজত সততে এই কথা আলোচনা হয় বা অনুমান কৰা হয় যে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজন অসমত পূৰ্বৰে পৰা প্ৰচলিত ওজাপালি অনুষ্ঠানৰ ওজাজনৰে এক পৰিকল্পিত, পৰিসংস্কৰিত আৰু বিকশিত ৰূপ। কিন্তু আন এক ধাৰণা মতে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজনক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাত অবতীৰ্ণ কৰো‌ৱাৰ আঁৰত ওজাৰ প্ৰভাবতকৈ অবস্থা আৰু প্ৰয়োজনহে বেছি কাৰ্যকৰী আছিল। এই ধাৰণা পূৰ্বৰ ধাৰণাতকৈ অধিক যুক্তিযুক্ত আৰু প্ৰায়োগিক যেন ভা‌ব হয়। এই সম্পৰ্কত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই কয়, “শংকৰদেৱে নাট্যকলা সৃষ্টি কৰি প্ৰাথমিক অভিনয়ত নিজেই নাটৰ সকলোদিশ পৰিচালনাৰ দ্বায়িত্ব বহন কৰিবলগীয়াত পৰিছিল। নহ’লে প্ৰশিক্ষণপ্ৰাপ্ত হ’লেও অনভিজ্ঞ সহযোগীসকলে অভিনয়ত পদে পদে বিভ্ৰাট ঘটো‌ৱাৰ সম্ভা‌ৱনা। সেইবাবেই সূত্ৰধাৰ চৰিত্ৰটো এনেভাবে গঢ় দিব লগা হৈছিল যাতে অভিনয়ৰ আদিৰ পৰা অন্তলৈকে উপস্থিত থাকি তাক সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। প্ৰথম অভিনয়ত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকাত এজন দায়িত্বশীল অভিজ্ঞ ব্যক্তিৰ উপযোগিতা প্ৰতিপন্ন হো‌ৱাত পৰবৰ্তী নাটবোৰতো তাৰ অন্যথা নকৰিলে। …গতিকে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ সংস্কৃত নাটকৰ সূত্ৰধাৰৰ ভেটিত দেশ-কাল-পাত্ৰৰ প্ৰয়োজন সাপেক্ষে শংকৰদে‌ৱৰ এক মৌলিক সুসৃষ্টি।”<ref name=chaliha/> ==আংগিক== এখন পূৰ্ণাংগ ভাওনা হ’বলৈ ইয়াৰ অংগস্বৰূপ কেইটামান বিশেষ অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। সত্ৰীয়া ৰীতি-নীতিৰ মাজেৰেহে এখন নাট পৰিৱেশন কৰা হয়। সেইবোৰ-নাট-মেলা, গন্ধ গোৱা, যোৰা উঠা আৰু নাট-সামৰণি।<ref name="অংক-৩"/> ===নাটমেলা=== অংকীয়া নাট এখন পৰিৱেশন কৰাৰ আগতে গাঁৱৰ ৰাইজ মিলি নিৰ্দিষ্ট এটা দিনৰ সন্ধিয়া নামঘৰত শলা-বন্তি জ্বলাই, শৰাই-গুৱা আগবঢ়াই প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু নাটখনৰ এটা নান্দী গীত গাই নাট মেলে। সেইদিনাৰ পিছৰ পৰা ধাৰাবাহিকভাবে নাটৰ আখৰা চলে।<ref name="অংক-৩"/> ===গন্ধ গোৱা বা গন্ধ বাদন=== ভাওনাৰ আগদিনা সন্ধিয়া আখৰাৰ পৰিৱৰ্তে ভাওনাখন সুকলমে হৈ যোৱাৰ বাবে শৰাই আগবঢ়াই নামঘৰত সেৱা লোৱা হয় আৰু গন্ধৰ গীত গোৱা হয়। এই গন্ধৰ গীত মহাপুৰুষ দুজনাৰ ৰচিত নহয়। কোনো কোনো সত্ৰত গুৰু দুজনা ৰচিত বসন্ত, কেদাৰ আৰু ভাটিয়ালী ৰাগৰ গীত গোৱা হয়।<ref name="অংক-৩"/> এই গীতৰ পাছত নাম-প্ৰসংগ কৰা হয়। ===যোৰা উঠা বা গাণিকা=== মূল ভাওনাৰ দিনা ছোঁঘৰত সজ্জিত হৈ গায়ন-বায়নে হৰিধ্বনি কৰি অগ্নিগড়ৰ তলেৰে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰি যোৰা উঠে। খোল বাদ্য বজাই বিভিন্ন বোল তুলি তালে তালে থাপনাৰ আগলৈ সাতপাক মাৰি নৃত্য ভংগী কৰে। বায়নৰ লগত গায়নো থাকে। সাধাৰণতে একোটা যোৰাত নগৰাকী বায়ন আৰু ছয়গৰাকী গায়ন থাকে। বহা চাহিনী, থিয় চাহিনী, ফলা বাজনাৰ পিছত ধেমালি হয়। ধেমালি তিনিপ্ৰকাৰৰ। নাচ-ধেমালি, বৰ-ধেমালি আৰু ঘোষা-ধেমালি। তাৰপিছতে গুৰু-ঘাত বজায়। গুৰু-ঘাত গুৰু শংকৰদেৱৰ সন্মানাৰ্থে বজোৱা হয়। তাৰপিছত বন্দনাগীত গায় আৰু সূত্ৰধাৰৰ প্ৰৱেশ ঘটে।<ref name="অংক-৩"/> ===নাট সামৰণি=== ভাওনা পৰিৱেশন কৰাৰ তৃতীয় দিনা সন্ধিয়া নাট-ভাওনাৰ দায়-দোষৰ ক্ষমা বিচাৰি থাপনাৰ আগত বন্তি জ্বলাই শৰাই আগবঢ়োৱা হয়। ঠাইভেদে তৃতীয় দিনাৰ পৰিৱৰ্তে ৰাইজৰ সুবিধাৰ্থে আন দিনো ধাৰ্য কৰা হয়। সেইদিনা নাটখন পুনৰ এবাৰ পাঠ কৰি সামৰণি মৰা হয়।<ref name="অংক-৩"/> ==গীত== অংকীয়া নাটত প্ৰচুৰ পৰিমাণে গীত প্ৰয়োগ কৰা হৈছে। নাটত ব্যৱহৃত গীতসমূহক পাঁচটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি; নান্দীগীত বা নান্দী ভটিমা, প্ৰৱেশৰ গীত, কাহিনী বুজাবলৈ দৰ্শকক উদ্দেশ্যি গোৱা গীত, পয়াৰ আৰু মুক্তিমংগল ভটিমা।<ref name="অংক-১"/> ===নান্দীগীত=== নাটৰ আৰম্ভণিত নান্দীশ্লোক আৰু নান্দীগীত গোৱা হয়। নান্দীশ্লোকক মংগলাচৰণ বুলিও কোৱা হয়।<ref name="অংক-৩">{{cite book | title=শংকৰদেৱৰ নাট | publisher=অসম প্ৰকাশন পৰিষদ | author=বৰা, মহিম | authorlink=নাট ছখনৰ ওপৰত প্ৰসঙ্গীয়া টোকা | year=১৯৮৯ | location=১৯}}</ref> ===ভটিমা=== *মূল প্ৰবন্ধ [[ভটিমা]] চাওক। ভটিমা চাৰিপ্ৰকাৰ। নাটভটিমা, ৰাজভটিমা, দেৱভটিমা আৰু গুৰুভটিমা। নাটৰ আৰম্ভণি আৰু শেষৰ ভটিমাক নাটভটিমা বোলে। নাটৰ যৱনিকা পেলোৱা গীত-পদক মুক্তিমংগল ভটিমা বোলা হয় আৰু ইয়াক একেবাৰে শেষত গোৱা হয়।<ref name="অংক-১"/> ===পয়াৰ=== নাটৰ মাজত কাহিনীৰ কাব্যিক বৰ্ণনা আৰু চৰিত্ৰৰ মানসিক অৱস্থাৰ বৰ্ণনা কৰিবলৈ গোৱা ভটিমাগীতক পয়াৰ বোলে।<ref name="অংক-২">{{cite book | title=ভটিমা মাধুৰী | publisher=বেদকণ্ঠ | author=শইকীয়া, মহেন্দ্ৰনাথ | authorlink=ভটিমা:এটি অৱলোকন | year=২০১৪ | pages=১৩ | isbn=978-93-82931-29-4}}</ref> ই এক প্ৰকাৰৰ ছন্দও। সচৰাচৰ পয়াৰসমূহত বিলাপগীতৰ সুৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা দেখা যায়। ==আহাৰ্য== ভৰতমুনিৰ নাট্যশাস্ত্ৰমতে আঙ্গিক, বাচিক, আহাৰ্য আৰু সাত্বিক- এই চাৰিপ্ৰকাৰ উপাদান নাটৰ অবিচ্ছেদ্য বিষয়।<ref>https://nilacharai.com/costumes-and-props-in-preserving-the-tradition-of-ankiya-bhaona/</ref> অংকীয়া নাটতো আহাৰ্যৰ পৰিপূৰ্ণ পয়োভৰ দেখা যায়। আংগিক আৰু বাচিক উপাদান নাটকীয় চৰিত্ৰৰ যোগেৰে প্ৰকাশিত হয়। সাত্বিক অভিনয়ো অভিনেতাৰ ভাৱ প্ৰকাশৰ ব্যক্তিগত বিষয়। অভিনয়ক অধিক প্ৰাণৱন্ত কৰিবলৈ অন্য যিবোৰ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয় , সেইবোৰেই আহাৰ্য। ইংৰাজীত Stage property বোলা এই সামগ্ৰীসমূহ হ’ল, ৰং, অলংকাৰ, বস্ত্ৰ, আসন, চন্দ্ৰতাপ, আঁৰ-কাপোৰ, অগ্নিগড়, বিভিন্ন মূখা, মালা, ধনু-টূণ, অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, ৰথ, বাদ্যযন্ত্ৰ আদি। শংকৰদেৱ নিজেই এগৰাকী পাকৈত খনিকৰ আছিল বুলি গুৰু চৰিতসমূহৰ পৰা জানিব পাৰি। [[চিহ্ন-যাত্ৰা]] নাট প্ৰদৰ্শন কৰোঁতে তেওঁ বাদ্য আৰু বিভিন্ন মূখা তৈয়াৰ কৰি লৈছিল। পৰৱৰ্তীকালত নাট-ভাওনাৰ আহাৰ্জ সামগ্ৰী সৃষ্টি কৰোঁতেই ভকতসকলৰ মাজত বিভিন্ন জীৱিকাৰো সৃষ্টি হৈছিল। ====অগ্নিগড়==== অংকীয়া নাটৰ আহাৰ্যসমূহৰ মাজত উল্লেখযোগ্য উপাদান অগ্নিগড়। নাটখলাৰ প্ৰৱেশ দ্বাৰত ধেনুভিৰীয়াকৈ এডাল কাঠৰ ফ্ৰেমত দুইমূৰে দুটা মগৰৰ আকৃতি কাটি হেঙুল-হাইতালেৰে বোলাই দুটা খুটাৰ সহায়ত স্থাপন কৰা হয়। ধেনুভিৰীয়া কাঠত ন-গছি বন্তি বা আৰিয়া বা জোঁৰ জ্বলোৱা হয়। তাৰ মাজেৰে ভগৱানৰ চৰিত্ৰাভিনেতাৰ প্ৰৱেশ ঘটে। উক্ত ন-গছি বন্তিক নৱবিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=গোস্বামী, ৰাম | authorlink=সত্ৰীয়া ভাওনাত আহাৰ্যৰ বৈশিষ্ট্য | year=১৯৯৭ | pages=১০৪}}</ref> ====আঁৰ-কাপোৰ==== অংকীয়া নাট-ভাওনাত চৰিত্ৰসমূহ প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে ছোঁঘৰৰ পৰা এখন আঁৰকাপোৰেৰে আঁৰ কৰি অনা হয়। এই আঁৰকাপোৰখনক মায়াৰ প্ৰতীক বুলি হয়। চৰিত্ৰাভিনেতাসকলে সংসাৰৰ মায়াৰ আৱৰণ ভেদ কৰি নৱ-বিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক অগ্নিগড়ৰ তলত সেৱা কৰিহে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰে। ====অলংকাৰ==== অংকীয়া নাট বা ভাওনাত চৰিত্ৰানুযায়ী বিবিধ আৰু প্ৰাচুৰ্য্যময় অলংকাৰ পৰিধান কৰোৱা হয়। অৱশ্যে এই অলংকাৰবোৰ থলুৱা গঢ়ৰ। বিভিন্ন ৰাংপতা, বালিচন্দা আদি ব্যৱহাৰ কৰি সোণ-ৰূপৰ দৰে দেখা অলংকাৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ৰুদ্ৰাক্ষৰ মালা, কাঠৰ খৰম, বালু, কুণ্ডল, গলপতা, কিংকিনী,গামখাৰু, সাতসৰী আৰু কাৰুকাৰ্যখচিত মুকুট চৰিত্ৰসমূহৰ অলংকাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> অলংকাৰৰ লগতে অংগৰচনাও এক বিশেষ উপাদান। ঘাইকৈ মৰাপাটেৰে তৈয়াৰী নকল দাড়ি-চুলি, গাৰ বিভিন্ন ৰঙৰ বাবে হেঙুল, নীল, হাইতাল, পোৰা এঙাৰৰ গুড়ি, ছাই, সেন্দূৰ, পিঠাগুড়ি আদি অভিনেতাসকলৰ অংগৰচনাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> ====পোছাক-পৰিচ্ছদ==== ====মূখা==== == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ দুজনা গুৰুৰ অংকীয়া নাট আৰু পৰৱৰ্তী সময়ৰ অংকীয়া নাটসমূহৰ তুলনামূলক বিশ্লেষণ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160916212842/http://nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ |date=2016-09-16 }}, নীলাচৰাই ডট কম ৱেবছাইটত * [http://www.atributetosankaradeva.org/ankiya.htm Ankiyā Nāt - The Dramas of Sankaradeva] এ টিৰিবিউট টু শংলৰদেৱ ডট অৰ্গ ৱেবছাইটত * [http://www.indianetzone.com/18/the_ankiya_nat_assam.htm Ankiya Nat, Assam]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} www.indianetzone.com ৱেবছাইটত <!-- *[https://satirtha.in/%e0%a6%85%e0%a6%82%e0%a6%95%e0%a7%80%e0%a7%9f%e0%a6%be-%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%93%e0%a6%a8%e0%a6%be-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ae%e0%a6%be%e0%a6%a4%e0%a7%83%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%b7/ অংকীয়া ভাওনা আৰু মাতৃভাষা ভাওনা এক তুলনামূলক বিচাৰ] satirtha.in ৱেবছাইটত --> [[শ্ৰেণী:নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ভাওনা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা]] 2ftggv22w7wgx8mva2utvdx2zcvqcsl 651742 651739 2026-11-09T15:08:58Z Pranamikaadhikary 27435 /* পোছাক-পৰিচ্ছদ */ 651742 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ}} [[File:RAM BIJOY ANKIA NAAT11.jpg|thumb|ৰাম বিজয় নাটৰ দৃশ্য]] [[File:Entry of a demon king in a "Bhaona" in Assam.webm|thumb|অংকীয়া নাটত অসুৰৰ প্ৰৱেশ]] মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ|মাধৱদেৱে]] পৌৰাণিক আখ্যানৰ ভিত্তিত [[ব্ৰজাৱলী ভাষা]]ত ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''অংকীয়া নাট''' বোলে। মহাপুৰুষ দুজনাই তেওঁলোকে ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''নাট''', '''যাত্ৰা''' বা '''নৃত্য''' বুলিছিল। পৰৱৰ্তী কালত বৈষ্ণৱ ভকতসকলে ইয়াক 'অংকীয়া নাট' বুলি নামকৰণ কৰে যদিও আংগিকৰ ফালৰ পৰা [[মাধৱদেৱ]]ৰ নাটসমূহক [[ঝুমুৰা]]ও বোলা হয়। গুৰু দুজনাই লিখা নাটক 'অংকীয়া ভাওনা' বুলি কোৱা হয়। [[ভাওনা]] শব্দৰ প্ৰকৃত অৰ্থ 'ভাও দি দেখুওৱা কাৰ্য'। অংকীয়া নাটৰ অভিনয়ক ভাওনা বোলা হয়। পৰৱৰ্তীকালত বধকাব্যসমূহ আৰু আন আন সত্ৰাধিকাৰ-মহন্তই লিখা নাটৰ অভিনয়কো ভাওনা বোলা ৰীতি প্ৰচলিত হ’ল। খ্ৰীষ্টিয় পঞ্চদশ শতিকাৰ দ্বিতীয়ভাগত শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰ‌ৱৰ্তিত ধৰ্মীয় তথা জনপ্ৰিয় মনোৰঞ্জনৰ মাধ্যম অংকীয়া নাট ভাওনাই হ’ল অসমীয়া নাট্য ইতিহাসৰ প্ৰথম নিদৰ্শন। তাৰ আগতে প্ৰাচীন [[কামৰূপ]]ৰ কোনো কোনো বিদ্যোৎসাহী আৰু কলাপ্ৰেমী ৰজাৰ ৰাজসভাত নৃত্য, গীত, অভিনয়ৰ অনুশীলন হৈছিল বুলি জনা যায় যদিও সেইসমূহৰ কোনো নিদৰ্শন পো‌ৱা নাযায়।<ref name=sarma>অসমীয়া নাট্য সাহিত্য, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]</ref> == নামৰ উৎস আৰু সংস্কৃত নাটৰ প্ৰভাৱ == [[File:মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, পাটবাউসী সত্ৰ, বৰপেটা.jpg|thumb|মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]], বৰপেটা]] [[File:কাঠৰ মুখা.jpg|thumb|ভাওনাত ব্যৱহাৰ কৰা শংকৰদেৱৰ দিনৰ কাঠৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]]ত সংৰক্ষিত]] বুৎপত্তিগত অৰ্থৰ ফালৰ পৰা চালে দেখা যায় যে অংকীয়া নাটৰ অৰ্থ 'একাংকিকা নাটক'। কিন্তু মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱ আৰু তেখেতৰ প্ৰিয় শিষ্য মাধ‌ৱদেৱে তেখেতসকলৰ নাটসমূহক 'নাট', 'নাটক' বা 'যাত্ৰা' আদি নামেৰেহে অভিহিত কৰিছিল। 'অংকীয়া নাট' শব্দটি তুলনামূলক ভাৱে আধুনিক শব্দ। নাট বুজো‌ৱা শব্দ 'অংক'-ৰ লগত 'ঈয়া' প্ৰত্যয় লগলগাই পিছৰ কালৰ [[নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্ম|বৈষ্ণ‌ৱ সমাজে]] এই শব্দক [[বিশেষণ]] ৰূপত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়।<ref name=sarma/> এই শব্দ সৰ্বপ্ৰথমে ব্যৱহৃত হয় গুৰুদুজনাৰ অন্যতম শিষ্য [[দৈত্যাৰি ঠাকুৰ]] আৰু [[ৰামচৰণ ঠাকুৰ]]ৰ দ্বাৰা ৰচিত [[চৰিত পুথি]]ত।<ref name="pathak">Ankiyanat : A Tradition of pride.(Article)-- Dr. Dayananda Pathak</ref> গুৰুদুজনাৰ দ্বাৰা ৰচিত নাটসমূহৰ লিখিত পাঠক অংকীয়া নাট আৰু সেই পাঠসমূহৰ নাট্য প্ৰদৰ্শনক অংকীয়া ভাওনা বা ভা‌ৱনা বুলি কো‌ৱা হয়। 'অংকীয়া' শব্দৰ ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে ভিন্ন জনে ভিন্ন মত পোষণ কৰা দেখা যায়। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ই, “আমাৰ ভাওনাত আঙ্গিক অভিনয়ই ঘাই, সেই দেখি 'অঙ্গ' শব্দৰ পৰাই 'অংক' শব্দটো উদ্ভূত হো‌ৱা সম্ভ‌ৱ” বুলি মত পোষণ কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]ই তেওঁৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎপত্তি আৰু বৈশিষ্ট্য' নামৰ প্ৰ‌ৱন্ধত উল্লেখ কৰিছে, “…মহাপুৰুষ দুজনৰ নাটত যি কলা কৌশল আৰু ভাষা প্ৰয়োগ হৈছিল পিছৰ নাট লিখোঁতাসকলে তাৰপৰা ভালেখিনি ফালৰি কাটি গৈছিল। ব্ৰজা‌ৱলী পৰিহৃত হ’ল, নান্দীশ্লোক, ভটিমা আদিও নোহো‌ৱা হ’ল। গতিকে মহাপুৰুষ দুজনৰ নাট বা সেই সাঁচত ঢলা নাটসমূহক পিছৰ নাটৰ পৰা পৃথক কৰি দেখু‌ৱাবৰ নিমিত্তে 'অংকীয়া নাট' বুলিবলৈ ধৰে।”<ref name=sarma/> শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰদৰ্শিত সৰ্বপ্ৰথম নাট বা ভাওনা আছিল '[[চিহ্ন-যাত্ৰা]]'; এই চিহ্নযাত্ৰা পৰিবেশনৰ বাবে গুৰুজনাই সাত বৈকুণ্ঠৰ চিত্ৰপট অংকন কৰিছিল। এই কথাকে ভিত্তি হিচাপে লৈ 'সন্তাৱলী' নামৰ চৰিত গ্ৰন্থত অংকীয়া শব্দৰ ব্য‌ৱহাৰ সম্পৰ্কে কো‌ৱা হৈছে এইদৰে, “অংকিত কৰিলা দেখি অংকীয়া যে নাম”। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে তেওঁৰ 'সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতক সমৰ্থন কৰি কয়, “উক্ত (সন্তা‌ৱলী) পুথিৰ মতে 'অংকীয়া' শব্দৰ অৰ্থ হ’ল নাটকত অভিনেতা সকলক ৰং বৰণ সানি প্ৰবেশ কৰো‌ৱা বা বিভিন্ন প্ৰকাৰে চিত্ৰপট আঁকি (পাৰিষদ সকলক চিত্ৰত চিত্ৰিত কৰি দেখু‌ৱাই) চোঁ-মুখা সাজি অংকণ কৰি দৰ্শক সকলক দেখুউ‌ৱাৰ কাৰণে 'অংকীয়া' নাম পালে। অংকীয়া নাটকৰ মূল উৎস বা ভেটি হ’ল 'চিহ্নযাত্ৰা'। অংক শব্দটো‌ৱে এই অৰ্থত অংকণ কৰা বুজাইছে। … 'চিহ্নযাত্ৰা' কালত যিবিলাক মুখা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু চিত্ৰত যিবিলাক ব্যক্তিক চিত্ৰিত কৰা হৈছিল, সিয়েই পিছত অংকীয়া নাম পায় আৰু উত্তৰ কালত ৰচিত বাকী 'বাৰছো‌ৱা' নাটেও 'অংকীয়া নাট' নামেৰে জনাজাত হয়।”<ref name=goswami>সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা—নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী</ref> [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] [[নাট্যশাস্ত্ৰ]]ত অংক শব্দৰ অৰ্থ হ’ল 'চিহ্ন', অৰ্থাৎ নাটকীয় কাহিনীৰ স্তৰ চিহ্নিত কৰা বিভাগ ({{Lang|en|an Act}})। গতিকে এই অংক শব্দৰ পৰাই অংকীয়া শব্দৰ সৃষ্টি হৈছে বুলি মত পোষণ কৰে কোনো কোনো পণ্ডিতে। তেওঁলোকে কয় যে “অংক মাত্ৰ যাৰ আছে, সেয়ে অংকীয়া”। নাট্যশাস্ত্ৰত দহ প্ৰকাৰৰ [[নাটক]] বা ৰূপকৰ উল্লেখ আৰু বি‌ৱৰণ আছে। সেয়া হ’ল: 'নাটক', 'প্ৰকৰণ', 'সম‌ৱকাৰ', 'ঈহমৃগ', 'ডিম', ‌'ৱ্যয়োগ', 'অংক' বা 'উৎসৃষ্টিকাঙ্ক', 'প্ৰহসণ', 'ভাণ' আৰু ‌'ৱিথি'।<ref name=ghosh>The Natyashastra—(Trans. & Ed.)- Dr. Manomohan Ghosh</ref> এই দহৰূপক বা দশৰূপক বা দহ প্ৰকাৰৰ নাটক (ৰূপক)-ৰ অন্তৰ্গত অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক নামৰ ৰূপক বিধৰ পৰা 'অংক' আৰু "অংকীয়া" অভিধাদুটি আহিব পাৰে বুলিও কোনো কোনো পণ্ডিতে ক’ব খোজে। কিন্তু অংকীয়া নাটত মাত্ৰ এটাহে অংক থকাৰ বাহিৰে অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক ৰূপক বিধৰ লগত ইয়াৰ আন কোনো অন্তৰংগ সাদৃশ্য বিচাৰি পো‌ৱা নাযায়<ref name=chaliha>শংকৰী সাহিত্যৰ সমীক্ষা- (সম্পা:)-ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> ==সংস্কৃত নাটৰ সৈতে পাৰ্থক্য== [[File:Gayan Bayan 1.jpg|thumb|]] [[File:Khol Badan.jpg|thumb|]] শংকৰদেৱে সংস্কৃত নাটৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ অংকীয়া নাট ৰচনা কৰিছিল বুলি কোৱা হয় যদিও অংকীয়া নাটৰ আংগিক সংস্কৃত নাটৰ লগত নিমিলে। অংকীয়া নাট আছিল সৰ্বসাধাৰণ ৰাইজৰ মনোৰঞ্জন আৰু ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে; আনহাতে সংস্কৃত নাট ৰাজকীয় পৰিৱেশত বা আভিজাত্য পৰিৱেশত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল আৰু ই আছিল কেৱল আভিজাত্য, ধনাঢ্য শ্ৰেণীৰ মনোৰঞ্জনৰ আহিলা। ইয়াৰ উপৰি সংস্কৃত নাট আৰু অংকীয়া নাটৰ কেইটামান বিশেষ পাৰ্থক্য দেখা যায়। অংকীয়া নাটৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত নাট্যশাস্ত্ৰৰ প্ৰভা‌ৱ সুস্পষ্ট ভাবে দেখা যায়। অংকীয়া ভাওনাত সূত্ৰধাৰৰ উপৰিও 'পূৰ্বৰঙ্গ' (আমাৰ ধেমালি), 'নান্দী', 'প্ৰৰোচনা', 'প্ৰস্তা‌ৱনা', 'ভৰত বাক্য'ৰ অনুৰূপ 'মুক্তি-মঙ্গল ভটিমা' আদি বিভিন্ন দিশত নাট্যশাস্ত্ৰৰ নীতি-নিয়ম বহুপৰিমাণে মানি চলা হয়। অংকীয়া নাটত এটাই মাত্ৰ অংক থাকিলেও তাত নাট্যশাস্ত্ৰত বৰ্ণিত 'অ‌ৱস্থা' (নাটকীয় ঘটনাৰ স্তৰ), 'সন্ধি' (বিভিন্ন নাটকীয় ঘটনা বা পৰিস্থিতিৰ সংযোজক) আৰু 'অংক' বিভাজনৰ সম্পূৰ্ণ অ‌ৱকাশ আছে। ভক্তিৰস প্ৰধান হ’লেও নাটসমূহত নাট্যশাস্ত্ৰৰ 'ন‌ৱৰস'ৰ সকলোবোৰ ৰসেই কম বেছি পৰিমাণে আছে। সেইদৰে, অংকীয়া নাটৰ নায়ক নায়িকাও সংস্কৃত নাট্য-তত্ত্বত আলোচিত 'নায়ক-ভেদ' আৰু 'নায়িকা-ভেদ' (নায়ক আৰু নায়িকাৰ শ্ৰেণী বিচাৰ)-ৰ বিভিন্ন ভাগ-বিভাগৰ ভিতৰতে পৰে। অভিনয়ৰ ক্ষত্ৰতো 'আঙ্গিক',‌ 'ৱাচিক', 'সাত্বিক' আৰু 'আহাৰ্য' এই চাৰিওবিধ অভিনয়ৰে উপাদান অংকীয়া ভাওনাত বিদ্যমান। অবশ্যে স্থান-কাল-পাত্ৰ আৰু পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি গুৰুজনাই বহুক্ষেত্ৰতনাট্যশাস্ত্ৰৰ বিধি-নিষেধো অবাধে ভঙ্গ কৰিছে আৰু যুদ্ধ, শয়ন, ভোজন, মৃত্যু আদি দৃশ্যৰ অ‌ৱতাৰণাও কৰিছে। যি তেখেতৰ মৌলিক প্ৰতিভাৰ স্বাক্ষৰো বহন কৰিছে। তদুপৰি কো‌ৱা বাহুল্য যে শংকৰদেৱে কোনো ক্ষেত্ৰতে সংস্কৃত নাটকৰ হুবহু অনুকৰণ কৰা নাই। গতিকে, এই কথা নিশ্চয় ক’ব পাৰি যে, ভাৰতবৰ্ষৰ নাট্যপৰম্পৰাৰ মূল ভেটি নাট্যশাস্ত্ৰৰ আলমত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱৰ মৌলিক সৃষ্টিশীল সত্ত্বাৰ পৰাই এই ওপজা অংকীয়া নাট। ===সূত্ৰধাৰ=== [[File:"Sutradhar"- A unique dance style from Assam-v2.webm|thumb|সূত্ৰধাৰীৰ নৃত্য]] [[File:সূত্ৰধাৰ সূত্ৰধাৰী নৃত্য.jpg|thumb|অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ।]] [[File:Masks ofthe Lord Narasimham, 3rd incarnaation of the Lord Vishnu in mask form at Chamaguri Satra, Majuli.jpg|thumb|অংকীয়া নাটত ব্যৱহৃত নৰসিংহৰ মুখা]] সংস্কৃত নাটৰ দৰে অংকীয়া নাটতো সূত্ৰধাৰ বুলি এটা চৰিত্ৰ আছে যদিও দুয়োপ্ৰকাৰ নাটত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকা বেলেগ বেলেগ। সংস্কৃত নাটত সূত্ৰধাৰে নাটৰ আৰম্ভণিতে নান্দীশ্লোক গাই প্ৰৰোচনা আৰু প্ৰস্তাৱনাৰ শ্লোক উপস্থাপন কৰি নাটৰ পৰা বাহিৰ হয়। কিন্তু অংকীয়া নাটত সূত্ৰধাৰেই নাটখন চলাই নিয়াৰ মূল দায়িত্ব পালন কৰে। সূত্ৰধাৰে নান্দী গাই নৃত্য কৰে, নৃত্যৰ মাজেৰে নাটৰ নাম আৰু বিষয়বস্তু উপস্থাপন কৰে, চৰিত্ৰসমূহৰ পৰিচয় আৰু প্ৰৱেশ ঘোষণা কৰে আৰু কাহিনীৰ মাজত সংগতি ৰক্ষা কৰিবলৈ “আহে সভাসদ লোক’’ বুলি কাহিনী ক’ৰ পৰা ক’লৈ গতি কৰিছে বুজাই দিয়ে। যিবোৰ দৃশ্য নাটত উপস্থাপন কৰিব নোৱাৰি, তেনেবোৰ দৃশ্য সংলাপৰ মাজেৰে দৰ্শকক বুজাই দিয়ে।<ref name="অংক-১"/> ===বহুৱা আৰু বিদূষক=== সংস্কৃত নাটকত বিদূষকৰ চৰিত্ৰ একোটা থাকে। বিদূষকগৰাকীয়ে সংস্কৃত নাটত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়। অংকীয়া নাটত শংকৰদেৱে বিদূষকৰ চৰিত্ৰ পৰিৱৰ্তে সূত্ৰধাৰ আৰু কিছু চৰিত্ৰৰ যোগেৰে ধেমেলীয়া দৃশ্যৰ অৱতাৰণা ঘটাইছে।<ref name="অংক-১"/> আজিকালি উত্তৰ-শংকৰী যুগত ৰচিত নাটত পৰিৱেশনকালৰ মাজতে নাটৰ লগতে সংগতি নথকাকৈ [[বহুৱা]] প্ৰৱেশৰ ৰীতি প্ৰচলিত হৈছে। ===ভাষা=== অংকীয়া নাটৰ ভাষা ব্ৰজাৱলী। এয়া মথুৰাত ব্যৱহৃত ব্ৰজাৱলী নহয়। মৈথিলী মিশ্ৰিত মথুৰাত প্ৰচলিত ব্ৰজবুলি ভাষাৰ অনুকৰণত শংকৰদেৱে থলুৱা ভাষাৰ মিশ্ৰণ ঘটাই অসমৰ মানুহে সহজে বুজিব পৰাকৈ এটি ভাষাৰ ৰূপ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াত থলুৱা ভাষাৰ উপৰি অৱধি, ভোজপুৰী, পাৰ্চী আৰু সংস্কৃত ভাষাৰ শব্দসম্ভাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সম্ভৱতঃ ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল অসমৰ সকলো লোকে সহজে বুজিব পৰাৰ উপৰি অসমৰ বাহিৰৰ লোকেও যাতে এই ভাষা বুজিব পাৰে।<ref name="অংক-১"/> ==স্থানীয় উপাদান== [[গোৱালপাৰা]] অঞ্চলত প্ৰচলিত [[ভাৰীগান]], [[কুশান গান]], গো‌ৱালিনী-যাত্ৰা আদিয়েও অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টিত অৰিহণা যোগাইছে। অবশ্যে এইবিলাকৰ প্ৰাচীনতা সম্পৰ্কে সন্দেহৰ অ‌ৱকাশ আছে। তদুপৰি এইসমূহত নাটকীয় উপাদানো তেনেই নগণ্য।<ref name=chaliha/> সেইদৰে [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]দেৱেও অসমীয়া আৰু অনা-অসমীয়া দুয়োবিধ প্ৰভা‌ৱকে স্বীকাৰ কৰি লৈছে আৰু তেখেতৰ 'অংকীয়া নাট'ৰ ভূমিকাত মন্তব্য কৰিছে যে কাব্যশাস্ত্ৰৰ আবৃত্তি, [[ওজাপালি]]ৰ সমূহীয়া গায়ন শৈলী আৰু ভাৰতৰ আন আন অঞ্চলত প্ৰচলিত বিভিন্ন দৃষ্টি-আকৰ্ষক নাট্যানুষ্ঠানে অসমীয়া নাটকৰ পূৰ্ণ বিকাশত অৰিহণা যোগাইছে বুলি ক’ব পাৰি।<ref name=chaliha/> [[কালিৰাম মেধি]]য়ে ''অংকাৱলী''ৰ পাতনিত অনা-অসমীয়া সকলোধৰণৰ নাট্যানুষ্ঠানৰ প্ৰভা‌ৱ অস্বীকাৰ কৰি একমাত্ৰ স্থানীয় উপাদানৰ পৰা, বিশেষকৈ ওজাপালিৰ প্ৰভা‌ৱত শংকৰদেৱে অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টি কৰিলে বুলি মন্তব্য কৰিছে।<ref name=medhi>অংকা‌ৱলী—(সম্পা:)-কালিৰাম মেধি</ref> প্ৰাচীন অসমত প্ৰচলিত পুতলা নাচ, ঢুলীয়া ভাওনা, পচতি, কুশান গান, ওজাপলি আদিৰ পৰা উপাদান লৈ অংকীয়া নাট সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="অংক-১">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=পাঠক, ড° দয়ানন্দ | authorlink=অংকীয়া নাট পৰম্পৰা | year=১৯৯৭ | pages=৯৩}}</ref> ==বিষয়বস্তু== শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা অংকীয়া নাটৰ বিষয়বস্তু আছিল [[ভাগৱত]] পুৰাণ, হৰিবংশ আৰু [[ৰামায়ণ]]ৰ কাহিনী। বেছিভাগ নাটেই ভাগৱত পুৰাণৰ বিভিন্ন কৃষ্ণকেন্দ্ৰিক কাহিনীৰে নিৰ্মিত। শংকৰদেৱে কেৱল [[ৰাম বিজয়]] নাটখনেই ৰামায়ণৰ কাহিনীৰ এছোৱাৰে ৰচনা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত [[মহাভাৰত]] আৰু অন্যান্য ধৰ্মীয় গ্ৰন্থৰ কাহিনীৰ আধাৰত নাট-ভাওনা ৰচিত হ’বলৈ ধৰে। ==অংকীয়া নাটত ৰস== ==ভাৰতৰ অন্যান্য নাট্য সংস্কৃতি আৰু অংকীয়া নাট== প্ৰাচীন কালৰে পৰা ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত নাট্য-পৰিৱেশ্য কলাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়। ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত প্ৰচলিত পৰিৱেশ্য কলা যেনে [[কেৰালা]]ৰ [[কুডিয়াট্টম]], [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[যক্ষগান]], অযোধ্যাৰ [[ৰামলীলা]], [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ [[নৌটংকী]], [[তামিলনাডু]]ৰ [[ভাগৱত মেলা]], [[গুজৰাট]]ৰ [[ভৱাই]] আৰু অসমৰ অংকীয়া নাট একে বৰ্গৰে পৰিৱেশ্য কলা।<ref name="অংক-৪">{{cite book | title=শংকৰদেৱ অধ্যয়ন প্ৰসংগ | publisher=বাণী মন্দিৰ | author=দেৱগোস্বামী, কেশৱানন্দ | authorlink=শংকৰদেৱৰ নাট আৰু ভাওনা | year=২০০৫ | pages=৫২}}</ref> সম্ভ‌ৱতঃ, [[ভাৰত]]ৰ বিভিন্ন প্ৰাদেশিক ভাষাত ৰচিত পূৰ্ণাঙ্গ নাটকৰ ভিতৰত অংকীয়া নাটকৰ ঐতিহ্যই সকলোতকৈ পুৰণি। এই অংকীয়া নাট আৰু ভাওনাৰ উৎস বিচাৰিও ভিন্ন জনে ভিন্ন মত প্ৰকাশ কৰিছে। মনোমোহন ঘোষে অংকীয়া নাট ভাওনাক প্ৰাগ্-ঐতিহাসিক যুগত প্ৰচলিত এক শ্ৰেণীৰ নাট্যৰূপৰ নিদৰ্শন হ’ব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে কোনো কোনোৱে অংকীয়া নাট [[মধ্যযুগ]]ৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰতীয় কিছুমান পৰম্পৰাগত আৰু লোক নৃত্য আৰু নাট্য শৈলীৰ আৰ্হি বা প্ৰেৰণাত সৃষ্ট বুলি ক’ব খোজে। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে এই মতৰ প্ৰতি আংশিকভাবে সমৰ্থন আগবঢ়াই উল্লেখ কৰে, “গুৰুজনাই কেইবাবিধো উপাদান একত্ৰ কৰি অংকীয়া ভাওনাত সংযোগ কৰি দিয়ে। তাৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ চাৰিবিধ উপাদান পৰিষ্কাৰ ভাবে দেখা যায়। *প্ৰাচীন ভাৰতীয় নাট্যশাস্ত্ৰৰ উপাদান *বিভিন্ন তীৰ্থ ভ্ৰমণ কৰি লাভ কৰা সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ উপাদান, *স্থানীয় প্ৰচলিত [[পুতলা নাচ]] বা তৎকালীন সাংস্কৃতিক কাৰ্যক্ৰমৰ উপাদান *নিজস্ব প্ৰতিভা বিকাশ।”<ref name=goswami/> সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় কিছুমান নাট্যধৰ্মী অনুষ্ঠানৰ লগত অংকীয়া ভাওনাৰ কিছুমান সাদৃশ্যৰ কথা উল্লেখ কৰি প্ৰভা‌ৱশালী উপাদান হিচাপে পুতলা নাচ আৰু ওজাপালিৰ ওপৰতেই গুৰুত্ব আৰোপ কৰে আৰু লগতে [[কেৰালা]]ৰ 'কুট্টু' আৰু সিংহলৰ 'কোল নাটম'ৰ প্ৰভা‌ৱৰ কথাও দাঙি ধৰিছে।<ref name=sarma/> পৰবৰ্তী কালত প্ৰকাশিত আন এক প্ৰবন্ধত তেখেতে 'মহানাটক', 'গীত-গোবিন্দ', 'শ্ৰীকৃষ্ণ কীৰ্তন', চৈতন্যদে‌ৱৰ 'অংকবন্ধন', 'মৈথিলী' আৰু 'মৈথিলী নে‌ৱাৰী নাটক' আদিৰ প্ৰসঙ্গ উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো স্থিৰ সিদ্ধান্তত উপনীত হ’ব পৰা নাই।<ref name=chaliha2>শংকৰী সংস্কৃতিৰ অধ্যয়ন--(সম্পা:)- ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> জগদীশ চন্দ্ৰ মাথুৰে নাট্যশাস্ত্ৰ, সাহিত্য দৰ্পণ আদিতো উল্লেখ নথকা 'সঙ্গীতক' নামৰ এক অখ্যাত নাট্য পৰম্পৰাৰ প্ৰভা‌ৱ অংকীয়া নাটকত পৰিব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে। কৃষ্ণনাৰায়ণ প্ৰসাদ মাগধেও তেখেতৰ 'শংকৰদে‌ৱ: সাহিত্যকাৰ ঔৰ ‌ৱিচাৰক' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতৰ প্ৰতি সমৰ্থণ আগবঢ়াইছে।<ref name=chaliha/> বৈষ্ণ‌ৱ পণ্ডিত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই বাকী সকলোধৰণৰ প্ৰভাৱ অস্বীকাৰ কৰি কে‌ৱল নাট্যশাস্ত্ৰ আৰু সংস্কৃত নাট্য পৰম্পৰাই অংকীয়া নাটৰ বিকাশত অৰিহণা যোগো‌ৱা একমাত্ৰ প্ৰভাৱী উপাদান বুলি ক’ব খোজে। শইকীয়াই তেখেতৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎস বিচাৰ' নামৰ প্ৰবন্ধত এই বিষয়ে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিছে এইদৰে, “হাজাৰ বছৰীয়া সংস্কৃত নাটকৰ ঐতিহ্য বিদ্যমান থাকোঁতে অংকীয়া নাটৰ উৎস পুতলা নাচ বা কাব্যশাষ্ট্ৰ আবৃত্তিৰ মাজত বিচাৰিবলৈ যো‌ৱাটো চকু থাকি খালত পৰাৰ নিছিনা কথা।”<ref name=chaliha/> তেওঁ লগতে এই কথাও ব্যক্ত কৰে যে মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় বিভিন্ন পৰম্পৰাগত নাট্য শৈলীৰ মাজত যি সাদৃশ্য বা মিল দেখা যায় সেয়া এটা শৈলীয়ে আনটোৰ পৰা উপাদান ধাৰ কৰাৰ বাবে নহয় বৰং একেখন নাট্যশাস্ত্ৰকে বহুদিশত মানি চলাৰ বাবেহে দেখা যায়। বিজ্ঞ সমাজত সততে এই কথা আলোচনা হয় বা অনুমান কৰা হয় যে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজন অসমত পূৰ্বৰে পৰা প্ৰচলিত ওজাপালি অনুষ্ঠানৰ ওজাজনৰে এক পৰিকল্পিত, পৰিসংস্কৰিত আৰু বিকশিত ৰূপ। কিন্তু আন এক ধাৰণা মতে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজনক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাত অবতীৰ্ণ কৰো‌ৱাৰ আঁৰত ওজাৰ প্ৰভাবতকৈ অবস্থা আৰু প্ৰয়োজনহে বেছি কাৰ্যকৰী আছিল। এই ধাৰণা পূৰ্বৰ ধাৰণাতকৈ অধিক যুক্তিযুক্ত আৰু প্ৰায়োগিক যেন ভা‌ব হয়। এই সম্পৰ্কত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই কয়, “শংকৰদেৱে নাট্যকলা সৃষ্টি কৰি প্ৰাথমিক অভিনয়ত নিজেই নাটৰ সকলোদিশ পৰিচালনাৰ দ্বায়িত্ব বহন কৰিবলগীয়াত পৰিছিল। নহ’লে প্ৰশিক্ষণপ্ৰাপ্ত হ’লেও অনভিজ্ঞ সহযোগীসকলে অভিনয়ত পদে পদে বিভ্ৰাট ঘটো‌ৱাৰ সম্ভা‌ৱনা। সেইবাবেই সূত্ৰধাৰ চৰিত্ৰটো এনেভাবে গঢ় দিব লগা হৈছিল যাতে অভিনয়ৰ আদিৰ পৰা অন্তলৈকে উপস্থিত থাকি তাক সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। প্ৰথম অভিনয়ত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকাত এজন দায়িত্বশীল অভিজ্ঞ ব্যক্তিৰ উপযোগিতা প্ৰতিপন্ন হো‌ৱাত পৰবৰ্তী নাটবোৰতো তাৰ অন্যথা নকৰিলে। …গতিকে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ সংস্কৃত নাটকৰ সূত্ৰধাৰৰ ভেটিত দেশ-কাল-পাত্ৰৰ প্ৰয়োজন সাপেক্ষে শংকৰদে‌ৱৰ এক মৌলিক সুসৃষ্টি।”<ref name=chaliha/> ==আংগিক== এখন পূৰ্ণাংগ ভাওনা হ’বলৈ ইয়াৰ অংগস্বৰূপ কেইটামান বিশেষ অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। সত্ৰীয়া ৰীতি-নীতিৰ মাজেৰেহে এখন নাট পৰিৱেশন কৰা হয়। সেইবোৰ-নাট-মেলা, গন্ধ গোৱা, যোৰা উঠা আৰু নাট-সামৰণি।<ref name="অংক-৩"/> ===নাটমেলা=== অংকীয়া নাট এখন পৰিৱেশন কৰাৰ আগতে গাঁৱৰ ৰাইজ মিলি নিৰ্দিষ্ট এটা দিনৰ সন্ধিয়া নামঘৰত শলা-বন্তি জ্বলাই, শৰাই-গুৱা আগবঢ়াই প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু নাটখনৰ এটা নান্দী গীত গাই নাট মেলে। সেইদিনাৰ পিছৰ পৰা ধাৰাবাহিকভাবে নাটৰ আখৰা চলে।<ref name="অংক-৩"/> ===গন্ধ গোৱা বা গন্ধ বাদন=== ভাওনাৰ আগদিনা সন্ধিয়া আখৰাৰ পৰিৱৰ্তে ভাওনাখন সুকলমে হৈ যোৱাৰ বাবে শৰাই আগবঢ়াই নামঘৰত সেৱা লোৱা হয় আৰু গন্ধৰ গীত গোৱা হয়। এই গন্ধৰ গীত মহাপুৰুষ দুজনাৰ ৰচিত নহয়। কোনো কোনো সত্ৰত গুৰু দুজনা ৰচিত বসন্ত, কেদাৰ আৰু ভাটিয়ালী ৰাগৰ গীত গোৱা হয়।<ref name="অংক-৩"/> এই গীতৰ পাছত নাম-প্ৰসংগ কৰা হয়। ===যোৰা উঠা বা গাণিকা=== মূল ভাওনাৰ দিনা ছোঁঘৰত সজ্জিত হৈ গায়ন-বায়নে হৰিধ্বনি কৰি অগ্নিগড়ৰ তলেৰে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰি যোৰা উঠে। খোল বাদ্য বজাই বিভিন্ন বোল তুলি তালে তালে থাপনাৰ আগলৈ সাতপাক মাৰি নৃত্য ভংগী কৰে। বায়নৰ লগত গায়নো থাকে। সাধাৰণতে একোটা যোৰাত নগৰাকী বায়ন আৰু ছয়গৰাকী গায়ন থাকে। বহা চাহিনী, থিয় চাহিনী, ফলা বাজনাৰ পিছত ধেমালি হয়। ধেমালি তিনিপ্ৰকাৰৰ। নাচ-ধেমালি, বৰ-ধেমালি আৰু ঘোষা-ধেমালি। তাৰপিছতে গুৰু-ঘাত বজায়। গুৰু-ঘাত গুৰু শংকৰদেৱৰ সন্মানাৰ্থে বজোৱা হয়। তাৰপিছত বন্দনাগীত গায় আৰু সূত্ৰধাৰৰ প্ৰৱেশ ঘটে।<ref name="অংক-৩"/> ===নাট সামৰণি=== ভাওনা পৰিৱেশন কৰাৰ তৃতীয় দিনা সন্ধিয়া নাট-ভাওনাৰ দায়-দোষৰ ক্ষমা বিচাৰি থাপনাৰ আগত বন্তি জ্বলাই শৰাই আগবঢ়োৱা হয়। ঠাইভেদে তৃতীয় দিনাৰ পৰিৱৰ্তে ৰাইজৰ সুবিধাৰ্থে আন দিনো ধাৰ্য কৰা হয়। সেইদিনা নাটখন পুনৰ এবাৰ পাঠ কৰি সামৰণি মৰা হয়।<ref name="অংক-৩"/> ==গীত== অংকীয়া নাটত প্ৰচুৰ পৰিমাণে গীত প্ৰয়োগ কৰা হৈছে। নাটত ব্যৱহৃত গীতসমূহক পাঁচটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি; নান্দীগীত বা নান্দী ভটিমা, প্ৰৱেশৰ গীত, কাহিনী বুজাবলৈ দৰ্শকক উদ্দেশ্যি গোৱা গীত, পয়াৰ আৰু মুক্তিমংগল ভটিমা।<ref name="অংক-১"/> ===নান্দীগীত=== নাটৰ আৰম্ভণিত নান্দীশ্লোক আৰু নান্দীগীত গোৱা হয়। নান্দীশ্লোকক মংগলাচৰণ বুলিও কোৱা হয়।<ref name="অংক-৩">{{cite book | title=শংকৰদেৱৰ নাট | publisher=অসম প্ৰকাশন পৰিষদ | author=বৰা, মহিম | authorlink=নাট ছখনৰ ওপৰত প্ৰসঙ্গীয়া টোকা | year=১৯৮৯ | location=১৯}}</ref> ===ভটিমা=== *মূল প্ৰবন্ধ [[ভটিমা]] চাওক। ভটিমা চাৰিপ্ৰকাৰ। নাটভটিমা, ৰাজভটিমা, দেৱভটিমা আৰু গুৰুভটিমা। নাটৰ আৰম্ভণি আৰু শেষৰ ভটিমাক নাটভটিমা বোলে। নাটৰ যৱনিকা পেলোৱা গীত-পদক মুক্তিমংগল ভটিমা বোলা হয় আৰু ইয়াক একেবাৰে শেষত গোৱা হয়।<ref name="অংক-১"/> ===পয়াৰ=== নাটৰ মাজত কাহিনীৰ কাব্যিক বৰ্ণনা আৰু চৰিত্ৰৰ মানসিক অৱস্থাৰ বৰ্ণনা কৰিবলৈ গোৱা ভটিমাগীতক পয়াৰ বোলে।<ref name="অংক-২">{{cite book | title=ভটিমা মাধুৰী | publisher=বেদকণ্ঠ | author=শইকীয়া, মহেন্দ্ৰনাথ | authorlink=ভটিমা:এটি অৱলোকন | year=২০১৪ | pages=১৩ | isbn=978-93-82931-29-4}}</ref> ই এক প্ৰকাৰৰ ছন্দও। সচৰাচৰ পয়াৰসমূহত বিলাপগীতৰ সুৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা দেখা যায়। ==আহাৰ্য== ভৰতমুনিৰ নাট্যশাস্ত্ৰমতে আঙ্গিক, বাচিক, আহাৰ্য আৰু সাত্বিক- এই চাৰিপ্ৰকাৰ উপাদান নাটৰ অবিচ্ছেদ্য বিষয়।<ref>https://nilacharai.com/costumes-and-props-in-preserving-the-tradition-of-ankiya-bhaona/</ref> অংকীয়া নাটতো আহাৰ্যৰ পৰিপূৰ্ণ পয়োভৰ দেখা যায়। আংগিক আৰু বাচিক উপাদান নাটকীয় চৰিত্ৰৰ যোগেৰে প্ৰকাশিত হয়। সাত্বিক অভিনয়ো অভিনেতাৰ ভাৱ প্ৰকাশৰ ব্যক্তিগত বিষয়। অভিনয়ক অধিক প্ৰাণৱন্ত কৰিবলৈ অন্য যিবোৰ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয় , সেইবোৰেই আহাৰ্য। ইংৰাজীত Stage property বোলা এই সামগ্ৰীসমূহ হ’ল, ৰং, অলংকাৰ, বস্ত্ৰ, আসন, চন্দ্ৰতাপ, আঁৰ-কাপোৰ, অগ্নিগড়, বিভিন্ন মূখা, মালা, ধনু-টূণ, অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, ৰথ, বাদ্যযন্ত্ৰ আদি। শংকৰদেৱ নিজেই এগৰাকী পাকৈত খনিকৰ আছিল বুলি গুৰু চৰিতসমূহৰ পৰা জানিব পাৰি। [[চিহ্ন-যাত্ৰা]] নাট প্ৰদৰ্শন কৰোঁতে তেওঁ বাদ্য আৰু বিভিন্ন মূখা তৈয়াৰ কৰি লৈছিল। পৰৱৰ্তীকালত নাট-ভাওনাৰ আহাৰ্জ সামগ্ৰী সৃষ্টি কৰোঁতেই ভকতসকলৰ মাজত বিভিন্ন জীৱিকাৰো সৃষ্টি হৈছিল। ====অগ্নিগড়==== অংকীয়া নাটৰ আহাৰ্যসমূহৰ মাজত উল্লেখযোগ্য উপাদান অগ্নিগড়। নাটখলাৰ প্ৰৱেশ দ্বাৰত ধেনুভিৰীয়াকৈ এডাল কাঠৰ ফ্ৰেমত দুইমূৰে দুটা মগৰৰ আকৃতি কাটি হেঙুল-হাইতালেৰে বোলাই দুটা খুটাৰ সহায়ত স্থাপন কৰা হয়। ধেনুভিৰীয়া কাঠত ন-গছি বন্তি বা আৰিয়া বা জোঁৰ জ্বলোৱা হয়। তাৰ মাজেৰে ভগৱানৰ চৰিত্ৰাভিনেতাৰ প্ৰৱেশ ঘটে। উক্ত ন-গছি বন্তিক নৱবিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=গোস্বামী, ৰাম | authorlink=সত্ৰীয়া ভাওনাত আহাৰ্যৰ বৈশিষ্ট্য | year=১৯৯৭ | pages=১০৪}}</ref> ====আঁৰ-কাপোৰ==== অংকীয়া নাট-ভাওনাত চৰিত্ৰসমূহ প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে ছোঁঘৰৰ পৰা এখন আঁৰকাপোৰেৰে আঁৰ কৰি অনা হয়। এই আঁৰকাপোৰখনক মায়াৰ প্ৰতীক বুলি হয়। চৰিত্ৰাভিনেতাসকলে সংসাৰৰ মায়াৰ আৱৰণ ভেদ কৰি নৱ-বিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক অগ্নিগড়ৰ তলত সেৱা কৰিহে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰে। ====অলংকাৰ==== অংকীয়া নাট বা ভাওনাত চৰিত্ৰানুযায়ী বিবিধ আৰু প্ৰাচুৰ্য্যময় অলংকাৰ পৰিধান কৰোৱা হয়। অৱশ্যে এই অলংকাৰবোৰ থলুৱা গঢ়ৰ। বিভিন্ন ৰাংপতা, বালিচন্দা আদি ব্যৱহাৰ কৰি সোণ-ৰূপৰ দৰে দেখা অলংকাৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ৰুদ্ৰাক্ষৰ মালা, কাঠৰ খৰম, বালু, কুণ্ডল, গলপতা, কিংকিনী,গামখাৰু, সাতসৰী আৰু কাৰুকাৰ্যখচিত মুকুট চৰিত্ৰসমূহৰ অলংকাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> অলংকাৰৰ লগতে অংগৰচনাও এক বিশেষ উপাদান। ঘাইকৈ মৰাপাটেৰে তৈয়াৰী নকল দাড়ি-চুলি, গাৰ বিভিন্ন ৰঙৰ বাবে হেঙুল, নীল, হাইতাল, পোৰা এঙাৰৰ গুড়ি, ছাই, সেন্দূৰ, পিঠাগুড়ি আদি অভিনেতাসকলৰ অংগৰচনাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> ====পোছাক-পৰিচ্ছদ==== অংকীয়া নাটত এজন লোকক চৰিত্ৰাভিনেতাসকলক সাজ-পোছাক পিন্ধোৱাৰ দায়িত্ব দিয়া হয়। সংস্কৃত নাট্যশাস্ত্ৰত এইসকলক ''বেশকাৰ'' বোলে। অংকীয়া নাটৰ বেশভূষা থলুৱা আৰ্হিৰ। বৰ্তমান সময়ত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছে যদিও ঘাইকৈ পুৰুষে চুৰিয়া বা ধূতি,চাপকন, বুকুচোলা, জালিচোলা, কোঁচ দিয়া ঘূৰী, জামদানী চেলেং পৰিধান কৰিছিল। পদমৰ্যাদা অনুসৰি ধূতি পিন্ধাৰ নিয়ম বেলেগ আছিল। কৃষ্ণক সচৰাচৰ হালধীয়া ৰঙৰ, ৰজা আৰু দেৱতাক পটী লগোৱা ৰঙীন ধূতি পিন্ধোৱা হয়। কমৰবন্ধ পিন্ধা হৈছিল। নাৰী ভাৱৰীয়াই ঘূৰীৰ দৰে পিন্ধা শাৰী, কঁকালৰ তলৰ অংশত লহঙা, হাত-দীঘল বুকুচোলা, ৰিহা, ওৰণি আদিৰ ব্যৱহাৰ হয়। ====মূখা==== == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ দুজনা গুৰুৰ অংকীয়া নাট আৰু পৰৱৰ্তী সময়ৰ অংকীয়া নাটসমূহৰ তুলনামূলক বিশ্লেষণ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160916212842/http://nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ |date=2016-09-16 }}, নীলাচৰাই ডট কম ৱেবছাইটত * [http://www.atributetosankaradeva.org/ankiya.htm Ankiyā Nāt - The Dramas of Sankaradeva] এ টিৰিবিউট টু শংলৰদেৱ ডট অৰ্গ ৱেবছাইটত * [http://www.indianetzone.com/18/the_ankiya_nat_assam.htm Ankiya Nat, Assam]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} www.indianetzone.com ৱেবছাইটত <!-- *[https://satirtha.in/%e0%a6%85%e0%a6%82%e0%a6%95%e0%a7%80%e0%a7%9f%e0%a6%be-%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%93%e0%a6%a8%e0%a6%be-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ae%e0%a6%be%e0%a6%a4%e0%a7%83%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%b7/ অংকীয়া ভাওনা আৰু মাতৃভাষা ভাওনা এক তুলনামূলক বিচাৰ] satirtha.in ৱেবছাইটত --> [[শ্ৰেণী:নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ভাওনা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা]] 3zm651tm3zbj4wldm8966b837bsr1fa 651743 651742 2026-11-09T15:12:10Z Pranamikaadhikary 27435 /* আহাৰ্য */ 651743 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ}} [[File:RAM BIJOY ANKIA NAAT11.jpg|thumb|ৰাম বিজয় নাটৰ দৃশ্য]] [[File:Entry of a demon king in a "Bhaona" in Assam.webm|thumb|অংকীয়া নাটত অসুৰৰ প্ৰৱেশ]] মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ|মাধৱদেৱে]] পৌৰাণিক আখ্যানৰ ভিত্তিত [[ব্ৰজাৱলী ভাষা]]ত ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''অংকীয়া নাট''' বোলে। মহাপুৰুষ দুজনাই তেওঁলোকে ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''নাট''', '''যাত্ৰা''' বা '''নৃত্য''' বুলিছিল। পৰৱৰ্তী কালত বৈষ্ণৱ ভকতসকলে ইয়াক 'অংকীয়া নাট' বুলি নামকৰণ কৰে যদিও আংগিকৰ ফালৰ পৰা [[মাধৱদেৱ]]ৰ নাটসমূহক [[ঝুমুৰা]]ও বোলা হয়। গুৰু দুজনাই লিখা নাটক 'অংকীয়া ভাওনা' বুলি কোৱা হয়। [[ভাওনা]] শব্দৰ প্ৰকৃত অৰ্থ 'ভাও দি দেখুওৱা কাৰ্য'। অংকীয়া নাটৰ অভিনয়ক ভাওনা বোলা হয়। পৰৱৰ্তীকালত বধকাব্যসমূহ আৰু আন আন সত্ৰাধিকাৰ-মহন্তই লিখা নাটৰ অভিনয়কো ভাওনা বোলা ৰীতি প্ৰচলিত হ’ল। খ্ৰীষ্টিয় পঞ্চদশ শতিকাৰ দ্বিতীয়ভাগত শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰ‌ৱৰ্তিত ধৰ্মীয় তথা জনপ্ৰিয় মনোৰঞ্জনৰ মাধ্যম অংকীয়া নাট ভাওনাই হ’ল অসমীয়া নাট্য ইতিহাসৰ প্ৰথম নিদৰ্শন। তাৰ আগতে প্ৰাচীন [[কামৰূপ]]ৰ কোনো কোনো বিদ্যোৎসাহী আৰু কলাপ্ৰেমী ৰজাৰ ৰাজসভাত নৃত্য, গীত, অভিনয়ৰ অনুশীলন হৈছিল বুলি জনা যায় যদিও সেইসমূহৰ কোনো নিদৰ্শন পো‌ৱা নাযায়।<ref name=sarma>অসমীয়া নাট্য সাহিত্য, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]</ref> == নামৰ উৎস আৰু সংস্কৃত নাটৰ প্ৰভাৱ == [[File:মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, পাটবাউসী সত্ৰ, বৰপেটা.jpg|thumb|মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]], বৰপেটা]] [[File:কাঠৰ মুখা.jpg|thumb|ভাওনাত ব্যৱহাৰ কৰা শংকৰদেৱৰ দিনৰ কাঠৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]]ত সংৰক্ষিত]] বুৎপত্তিগত অৰ্থৰ ফালৰ পৰা চালে দেখা যায় যে অংকীয়া নাটৰ অৰ্থ 'একাংকিকা নাটক'। কিন্তু মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱ আৰু তেখেতৰ প্ৰিয় শিষ্য মাধ‌ৱদেৱে তেখেতসকলৰ নাটসমূহক 'নাট', 'নাটক' বা 'যাত্ৰা' আদি নামেৰেহে অভিহিত কৰিছিল। 'অংকীয়া নাট' শব্দটি তুলনামূলক ভাৱে আধুনিক শব্দ। নাট বুজো‌ৱা শব্দ 'অংক'-ৰ লগত 'ঈয়া' প্ৰত্যয় লগলগাই পিছৰ কালৰ [[নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্ম|বৈষ্ণ‌ৱ সমাজে]] এই শব্দক [[বিশেষণ]] ৰূপত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়।<ref name=sarma/> এই শব্দ সৰ্বপ্ৰথমে ব্যৱহৃত হয় গুৰুদুজনাৰ অন্যতম শিষ্য [[দৈত্যাৰি ঠাকুৰ]] আৰু [[ৰামচৰণ ঠাকুৰ]]ৰ দ্বাৰা ৰচিত [[চৰিত পুথি]]ত।<ref name="pathak">Ankiyanat : A Tradition of pride.(Article)-- Dr. Dayananda Pathak</ref> গুৰুদুজনাৰ দ্বাৰা ৰচিত নাটসমূহৰ লিখিত পাঠক অংকীয়া নাট আৰু সেই পাঠসমূহৰ নাট্য প্ৰদৰ্শনক অংকীয়া ভাওনা বা ভা‌ৱনা বুলি কো‌ৱা হয়। 'অংকীয়া' শব্দৰ ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে ভিন্ন জনে ভিন্ন মত পোষণ কৰা দেখা যায়। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ই, “আমাৰ ভাওনাত আঙ্গিক অভিনয়ই ঘাই, সেই দেখি 'অঙ্গ' শব্দৰ পৰাই 'অংক' শব্দটো উদ্ভূত হো‌ৱা সম্ভ‌ৱ” বুলি মত পোষণ কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]ই তেওঁৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎপত্তি আৰু বৈশিষ্ট্য' নামৰ প্ৰ‌ৱন্ধত উল্লেখ কৰিছে, “…মহাপুৰুষ দুজনৰ নাটত যি কলা কৌশল আৰু ভাষা প্ৰয়োগ হৈছিল পিছৰ নাট লিখোঁতাসকলে তাৰপৰা ভালেখিনি ফালৰি কাটি গৈছিল। ব্ৰজা‌ৱলী পৰিহৃত হ’ল, নান্দীশ্লোক, ভটিমা আদিও নোহো‌ৱা হ’ল। গতিকে মহাপুৰুষ দুজনৰ নাট বা সেই সাঁচত ঢলা নাটসমূহক পিছৰ নাটৰ পৰা পৃথক কৰি দেখু‌ৱাবৰ নিমিত্তে 'অংকীয়া নাট' বুলিবলৈ ধৰে।”<ref name=sarma/> শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰদৰ্শিত সৰ্বপ্ৰথম নাট বা ভাওনা আছিল '[[চিহ্ন-যাত্ৰা]]'; এই চিহ্নযাত্ৰা পৰিবেশনৰ বাবে গুৰুজনাই সাত বৈকুণ্ঠৰ চিত্ৰপট অংকন কৰিছিল। এই কথাকে ভিত্তি হিচাপে লৈ 'সন্তাৱলী' নামৰ চৰিত গ্ৰন্থত অংকীয়া শব্দৰ ব্য‌ৱহাৰ সম্পৰ্কে কো‌ৱা হৈছে এইদৰে, “অংকিত কৰিলা দেখি অংকীয়া যে নাম”। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে তেওঁৰ 'সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতক সমৰ্থন কৰি কয়, “উক্ত (সন্তা‌ৱলী) পুথিৰ মতে 'অংকীয়া' শব্দৰ অৰ্থ হ’ল নাটকত অভিনেতা সকলক ৰং বৰণ সানি প্ৰবেশ কৰো‌ৱা বা বিভিন্ন প্ৰকাৰে চিত্ৰপট আঁকি (পাৰিষদ সকলক চিত্ৰত চিত্ৰিত কৰি দেখু‌ৱাই) চোঁ-মুখা সাজি অংকণ কৰি দৰ্শক সকলক দেখুউ‌ৱাৰ কাৰণে 'অংকীয়া' নাম পালে। অংকীয়া নাটকৰ মূল উৎস বা ভেটি হ’ল 'চিহ্নযাত্ৰা'। অংক শব্দটো‌ৱে এই অৰ্থত অংকণ কৰা বুজাইছে। … 'চিহ্নযাত্ৰা' কালত যিবিলাক মুখা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু চিত্ৰত যিবিলাক ব্যক্তিক চিত্ৰিত কৰা হৈছিল, সিয়েই পিছত অংকীয়া নাম পায় আৰু উত্তৰ কালত ৰচিত বাকী 'বাৰছো‌ৱা' নাটেও 'অংকীয়া নাট' নামেৰে জনাজাত হয়।”<ref name=goswami>সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা—নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী</ref> [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] [[নাট্যশাস্ত্ৰ]]ত অংক শব্দৰ অৰ্থ হ’ল 'চিহ্ন', অৰ্থাৎ নাটকীয় কাহিনীৰ স্তৰ চিহ্নিত কৰা বিভাগ ({{Lang|en|an Act}})। গতিকে এই অংক শব্দৰ পৰাই অংকীয়া শব্দৰ সৃষ্টি হৈছে বুলি মত পোষণ কৰে কোনো কোনো পণ্ডিতে। তেওঁলোকে কয় যে “অংক মাত্ৰ যাৰ আছে, সেয়ে অংকীয়া”। নাট্যশাস্ত্ৰত দহ প্ৰকাৰৰ [[নাটক]] বা ৰূপকৰ উল্লেখ আৰু বি‌ৱৰণ আছে। সেয়া হ’ল: 'নাটক', 'প্ৰকৰণ', 'সম‌ৱকাৰ', 'ঈহমৃগ', 'ডিম', ‌'ৱ্যয়োগ', 'অংক' বা 'উৎসৃষ্টিকাঙ্ক', 'প্ৰহসণ', 'ভাণ' আৰু ‌'ৱিথি'।<ref name=ghosh>The Natyashastra—(Trans. & Ed.)- Dr. Manomohan Ghosh</ref> এই দহৰূপক বা দশৰূপক বা দহ প্ৰকাৰৰ নাটক (ৰূপক)-ৰ অন্তৰ্গত অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক নামৰ ৰূপক বিধৰ পৰা 'অংক' আৰু "অংকীয়া" অভিধাদুটি আহিব পাৰে বুলিও কোনো কোনো পণ্ডিতে ক’ব খোজে। কিন্তু অংকীয়া নাটত মাত্ৰ এটাহে অংক থকাৰ বাহিৰে অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক ৰূপক বিধৰ লগত ইয়াৰ আন কোনো অন্তৰংগ সাদৃশ্য বিচাৰি পো‌ৱা নাযায়<ref name=chaliha>শংকৰী সাহিত্যৰ সমীক্ষা- (সম্পা:)-ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> ==সংস্কৃত নাটৰ সৈতে পাৰ্থক্য== [[File:Gayan Bayan 1.jpg|thumb|]] [[File:Khol Badan.jpg|thumb|]] শংকৰদেৱে সংস্কৃত নাটৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ অংকীয়া নাট ৰচনা কৰিছিল বুলি কোৱা হয় যদিও অংকীয়া নাটৰ আংগিক সংস্কৃত নাটৰ লগত নিমিলে। অংকীয়া নাট আছিল সৰ্বসাধাৰণ ৰাইজৰ মনোৰঞ্জন আৰু ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে; আনহাতে সংস্কৃত নাট ৰাজকীয় পৰিৱেশত বা আভিজাত্য পৰিৱেশত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল আৰু ই আছিল কেৱল আভিজাত্য, ধনাঢ্য শ্ৰেণীৰ মনোৰঞ্জনৰ আহিলা। ইয়াৰ উপৰি সংস্কৃত নাট আৰু অংকীয়া নাটৰ কেইটামান বিশেষ পাৰ্থক্য দেখা যায়। অংকীয়া নাটৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত নাট্যশাস্ত্ৰৰ প্ৰভা‌ৱ সুস্পষ্ট ভাবে দেখা যায়। অংকীয়া ভাওনাত সূত্ৰধাৰৰ উপৰিও 'পূৰ্বৰঙ্গ' (আমাৰ ধেমালি), 'নান্দী', 'প্ৰৰোচনা', 'প্ৰস্তা‌ৱনা', 'ভৰত বাক্য'ৰ অনুৰূপ 'মুক্তি-মঙ্গল ভটিমা' আদি বিভিন্ন দিশত নাট্যশাস্ত্ৰৰ নীতি-নিয়ম বহুপৰিমাণে মানি চলা হয়। অংকীয়া নাটত এটাই মাত্ৰ অংক থাকিলেও তাত নাট্যশাস্ত্ৰত বৰ্ণিত 'অ‌ৱস্থা' (নাটকীয় ঘটনাৰ স্তৰ), 'সন্ধি' (বিভিন্ন নাটকীয় ঘটনা বা পৰিস্থিতিৰ সংযোজক) আৰু 'অংক' বিভাজনৰ সম্পূৰ্ণ অ‌ৱকাশ আছে। ভক্তিৰস প্ৰধান হ’লেও নাটসমূহত নাট্যশাস্ত্ৰৰ 'ন‌ৱৰস'ৰ সকলোবোৰ ৰসেই কম বেছি পৰিমাণে আছে। সেইদৰে, অংকীয়া নাটৰ নায়ক নায়িকাও সংস্কৃত নাট্য-তত্ত্বত আলোচিত 'নায়ক-ভেদ' আৰু 'নায়িকা-ভেদ' (নায়ক আৰু নায়িকাৰ শ্ৰেণী বিচাৰ)-ৰ বিভিন্ন ভাগ-বিভাগৰ ভিতৰতে পৰে। অভিনয়ৰ ক্ষত্ৰতো 'আঙ্গিক',‌ 'ৱাচিক', 'সাত্বিক' আৰু 'আহাৰ্য' এই চাৰিওবিধ অভিনয়ৰে উপাদান অংকীয়া ভাওনাত বিদ্যমান। অবশ্যে স্থান-কাল-পাত্ৰ আৰু পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি গুৰুজনাই বহুক্ষেত্ৰতনাট্যশাস্ত্ৰৰ বিধি-নিষেধো অবাধে ভঙ্গ কৰিছে আৰু যুদ্ধ, শয়ন, ভোজন, মৃত্যু আদি দৃশ্যৰ অ‌ৱতাৰণাও কৰিছে। যি তেখেতৰ মৌলিক প্ৰতিভাৰ স্বাক্ষৰো বহন কৰিছে। তদুপৰি কো‌ৱা বাহুল্য যে শংকৰদেৱে কোনো ক্ষেত্ৰতে সংস্কৃত নাটকৰ হুবহু অনুকৰণ কৰা নাই। গতিকে, এই কথা নিশ্চয় ক’ব পাৰি যে, ভাৰতবৰ্ষৰ নাট্যপৰম্পৰাৰ মূল ভেটি নাট্যশাস্ত্ৰৰ আলমত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱৰ মৌলিক সৃষ্টিশীল সত্ত্বাৰ পৰাই এই ওপজা অংকীয়া নাট। ===সূত্ৰধাৰ=== [[File:"Sutradhar"- A unique dance style from Assam-v2.webm|thumb|সূত্ৰধাৰীৰ নৃত্য]] [[File:সূত্ৰধাৰ সূত্ৰধাৰী নৃত্য.jpg|thumb|অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ।]] [[File:Masks ofthe Lord Narasimham, 3rd incarnaation of the Lord Vishnu in mask form at Chamaguri Satra, Majuli.jpg|thumb|অংকীয়া নাটত ব্যৱহৃত নৰসিংহৰ মুখা]] সংস্কৃত নাটৰ দৰে অংকীয়া নাটতো সূত্ৰধাৰ বুলি এটা চৰিত্ৰ আছে যদিও দুয়োপ্ৰকাৰ নাটত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকা বেলেগ বেলেগ। সংস্কৃত নাটত সূত্ৰধাৰে নাটৰ আৰম্ভণিতে নান্দীশ্লোক গাই প্ৰৰোচনা আৰু প্ৰস্তাৱনাৰ শ্লোক উপস্থাপন কৰি নাটৰ পৰা বাহিৰ হয়। কিন্তু অংকীয়া নাটত সূত্ৰধাৰেই নাটখন চলাই নিয়াৰ মূল দায়িত্ব পালন কৰে। সূত্ৰধাৰে নান্দী গাই নৃত্য কৰে, নৃত্যৰ মাজেৰে নাটৰ নাম আৰু বিষয়বস্তু উপস্থাপন কৰে, চৰিত্ৰসমূহৰ পৰিচয় আৰু প্ৰৱেশ ঘোষণা কৰে আৰু কাহিনীৰ মাজত সংগতি ৰক্ষা কৰিবলৈ “আহে সভাসদ লোক’’ বুলি কাহিনী ক’ৰ পৰা ক’লৈ গতি কৰিছে বুজাই দিয়ে। যিবোৰ দৃশ্য নাটত উপস্থাপন কৰিব নোৱাৰি, তেনেবোৰ দৃশ্য সংলাপৰ মাজেৰে দৰ্শকক বুজাই দিয়ে।<ref name="অংক-১"/> ===বহুৱা আৰু বিদূষক=== সংস্কৃত নাটকত বিদূষকৰ চৰিত্ৰ একোটা থাকে। বিদূষকগৰাকীয়ে সংস্কৃত নাটত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়। অংকীয়া নাটত শংকৰদেৱে বিদূষকৰ চৰিত্ৰ পৰিৱৰ্তে সূত্ৰধাৰ আৰু কিছু চৰিত্ৰৰ যোগেৰে ধেমেলীয়া দৃশ্যৰ অৱতাৰণা ঘটাইছে।<ref name="অংক-১"/> আজিকালি উত্তৰ-শংকৰী যুগত ৰচিত নাটত পৰিৱেশনকালৰ মাজতে নাটৰ লগতে সংগতি নথকাকৈ [[বহুৱা]] প্ৰৱেশৰ ৰীতি প্ৰচলিত হৈছে। ===ভাষা=== অংকীয়া নাটৰ ভাষা ব্ৰজাৱলী। এয়া মথুৰাত ব্যৱহৃত ব্ৰজাৱলী নহয়। মৈথিলী মিশ্ৰিত মথুৰাত প্ৰচলিত ব্ৰজবুলি ভাষাৰ অনুকৰণত শংকৰদেৱে থলুৱা ভাষাৰ মিশ্ৰণ ঘটাই অসমৰ মানুহে সহজে বুজিব পৰাকৈ এটি ভাষাৰ ৰূপ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াত থলুৱা ভাষাৰ উপৰি অৱধি, ভোজপুৰী, পাৰ্চী আৰু সংস্কৃত ভাষাৰ শব্দসম্ভাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সম্ভৱতঃ ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল অসমৰ সকলো লোকে সহজে বুজিব পৰাৰ উপৰি অসমৰ বাহিৰৰ লোকেও যাতে এই ভাষা বুজিব পাৰে।<ref name="অংক-১"/> ==স্থানীয় উপাদান== [[গোৱালপাৰা]] অঞ্চলত প্ৰচলিত [[ভাৰীগান]], [[কুশান গান]], গো‌ৱালিনী-যাত্ৰা আদিয়েও অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টিত অৰিহণা যোগাইছে। অবশ্যে এইবিলাকৰ প্ৰাচীনতা সম্পৰ্কে সন্দেহৰ অ‌ৱকাশ আছে। তদুপৰি এইসমূহত নাটকীয় উপাদানো তেনেই নগণ্য।<ref name=chaliha/> সেইদৰে [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]দেৱেও অসমীয়া আৰু অনা-অসমীয়া দুয়োবিধ প্ৰভা‌ৱকে স্বীকাৰ কৰি লৈছে আৰু তেখেতৰ 'অংকীয়া নাট'ৰ ভূমিকাত মন্তব্য কৰিছে যে কাব্যশাস্ত্ৰৰ আবৃত্তি, [[ওজাপালি]]ৰ সমূহীয়া গায়ন শৈলী আৰু ভাৰতৰ আন আন অঞ্চলত প্ৰচলিত বিভিন্ন দৃষ্টি-আকৰ্ষক নাট্যানুষ্ঠানে অসমীয়া নাটকৰ পূৰ্ণ বিকাশত অৰিহণা যোগাইছে বুলি ক’ব পাৰি।<ref name=chaliha/> [[কালিৰাম মেধি]]য়ে ''অংকাৱলী''ৰ পাতনিত অনা-অসমীয়া সকলোধৰণৰ নাট্যানুষ্ঠানৰ প্ৰভা‌ৱ অস্বীকাৰ কৰি একমাত্ৰ স্থানীয় উপাদানৰ পৰা, বিশেষকৈ ওজাপালিৰ প্ৰভা‌ৱত শংকৰদেৱে অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টি কৰিলে বুলি মন্তব্য কৰিছে।<ref name=medhi>অংকা‌ৱলী—(সম্পা:)-কালিৰাম মেধি</ref> প্ৰাচীন অসমত প্ৰচলিত পুতলা নাচ, ঢুলীয়া ভাওনা, পচতি, কুশান গান, ওজাপলি আদিৰ পৰা উপাদান লৈ অংকীয়া নাট সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="অংক-১">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=পাঠক, ড° দয়ানন্দ | authorlink=অংকীয়া নাট পৰম্পৰা | year=১৯৯৭ | pages=৯৩}}</ref> ==বিষয়বস্তু== শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা অংকীয়া নাটৰ বিষয়বস্তু আছিল [[ভাগৱত]] পুৰাণ, হৰিবংশ আৰু [[ৰামায়ণ]]ৰ কাহিনী। বেছিভাগ নাটেই ভাগৱত পুৰাণৰ বিভিন্ন কৃষ্ণকেন্দ্ৰিক কাহিনীৰে নিৰ্মিত। শংকৰদেৱে কেৱল [[ৰাম বিজয়]] নাটখনেই ৰামায়ণৰ কাহিনীৰ এছোৱাৰে ৰচনা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত [[মহাভাৰত]] আৰু অন্যান্য ধৰ্মীয় গ্ৰন্থৰ কাহিনীৰ আধাৰত নাট-ভাওনা ৰচিত হ’বলৈ ধৰে। ==অংকীয়া নাটত ৰস== ==ভাৰতৰ অন্যান্য নাট্য সংস্কৃতি আৰু অংকীয়া নাট== প্ৰাচীন কালৰে পৰা ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত নাট্য-পৰিৱেশ্য কলাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়। ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত প্ৰচলিত পৰিৱেশ্য কলা যেনে [[কেৰালা]]ৰ [[কুডিয়াট্টম]], [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[যক্ষগান]], অযোধ্যাৰ [[ৰামলীলা]], [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ [[নৌটংকী]], [[তামিলনাডু]]ৰ [[ভাগৱত মেলা]], [[গুজৰাট]]ৰ [[ভৱাই]] আৰু অসমৰ অংকীয়া নাট একে বৰ্গৰে পৰিৱেশ্য কলা।<ref name="অংক-৪">{{cite book | title=শংকৰদেৱ অধ্যয়ন প্ৰসংগ | publisher=বাণী মন্দিৰ | author=দেৱগোস্বামী, কেশৱানন্দ | authorlink=শংকৰদেৱৰ নাট আৰু ভাওনা | year=২০০৫ | pages=৫২}}</ref> সম্ভ‌ৱতঃ, [[ভাৰত]]ৰ বিভিন্ন প্ৰাদেশিক ভাষাত ৰচিত পূৰ্ণাঙ্গ নাটকৰ ভিতৰত অংকীয়া নাটকৰ ঐতিহ্যই সকলোতকৈ পুৰণি। এই অংকীয়া নাট আৰু ভাওনাৰ উৎস বিচাৰিও ভিন্ন জনে ভিন্ন মত প্ৰকাশ কৰিছে। মনোমোহন ঘোষে অংকীয়া নাট ভাওনাক প্ৰাগ্-ঐতিহাসিক যুগত প্ৰচলিত এক শ্ৰেণীৰ নাট্যৰূপৰ নিদৰ্শন হ’ব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে কোনো কোনোৱে অংকীয়া নাট [[মধ্যযুগ]]ৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰতীয় কিছুমান পৰম্পৰাগত আৰু লোক নৃত্য আৰু নাট্য শৈলীৰ আৰ্হি বা প্ৰেৰণাত সৃষ্ট বুলি ক’ব খোজে। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে এই মতৰ প্ৰতি আংশিকভাবে সমৰ্থন আগবঢ়াই উল্লেখ কৰে, “গুৰুজনাই কেইবাবিধো উপাদান একত্ৰ কৰি অংকীয়া ভাওনাত সংযোগ কৰি দিয়ে। তাৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ চাৰিবিধ উপাদান পৰিষ্কাৰ ভাবে দেখা যায়। *প্ৰাচীন ভাৰতীয় নাট্যশাস্ত্ৰৰ উপাদান *বিভিন্ন তীৰ্থ ভ্ৰমণ কৰি লাভ কৰা সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ উপাদান, *স্থানীয় প্ৰচলিত [[পুতলা নাচ]] বা তৎকালীন সাংস্কৃতিক কাৰ্যক্ৰমৰ উপাদান *নিজস্ব প্ৰতিভা বিকাশ।”<ref name=goswami/> সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় কিছুমান নাট্যধৰ্মী অনুষ্ঠানৰ লগত অংকীয়া ভাওনাৰ কিছুমান সাদৃশ্যৰ কথা উল্লেখ কৰি প্ৰভা‌ৱশালী উপাদান হিচাপে পুতলা নাচ আৰু ওজাপালিৰ ওপৰতেই গুৰুত্ব আৰোপ কৰে আৰু লগতে [[কেৰালা]]ৰ 'কুট্টু' আৰু সিংহলৰ 'কোল নাটম'ৰ প্ৰভা‌ৱৰ কথাও দাঙি ধৰিছে।<ref name=sarma/> পৰবৰ্তী কালত প্ৰকাশিত আন এক প্ৰবন্ধত তেখেতে 'মহানাটক', 'গীত-গোবিন্দ', 'শ্ৰীকৃষ্ণ কীৰ্তন', চৈতন্যদে‌ৱৰ 'অংকবন্ধন', 'মৈথিলী' আৰু 'মৈথিলী নে‌ৱাৰী নাটক' আদিৰ প্ৰসঙ্গ উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো স্থিৰ সিদ্ধান্তত উপনীত হ’ব পৰা নাই।<ref name=chaliha2>শংকৰী সংস্কৃতিৰ অধ্যয়ন--(সম্পা:)- ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> জগদীশ চন্দ্ৰ মাথুৰে নাট্যশাস্ত্ৰ, সাহিত্য দৰ্পণ আদিতো উল্লেখ নথকা 'সঙ্গীতক' নামৰ এক অখ্যাত নাট্য পৰম্পৰাৰ প্ৰভা‌ৱ অংকীয়া নাটকত পৰিব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে। কৃষ্ণনাৰায়ণ প্ৰসাদ মাগধেও তেখেতৰ 'শংকৰদে‌ৱ: সাহিত্যকাৰ ঔৰ ‌ৱিচাৰক' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতৰ প্ৰতি সমৰ্থণ আগবঢ়াইছে।<ref name=chaliha/> বৈষ্ণ‌ৱ পণ্ডিত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই বাকী সকলোধৰণৰ প্ৰভাৱ অস্বীকাৰ কৰি কে‌ৱল নাট্যশাস্ত্ৰ আৰু সংস্কৃত নাট্য পৰম্পৰাই অংকীয়া নাটৰ বিকাশত অৰিহণা যোগো‌ৱা একমাত্ৰ প্ৰভাৱী উপাদান বুলি ক’ব খোজে। শইকীয়াই তেখেতৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎস বিচাৰ' নামৰ প্ৰবন্ধত এই বিষয়ে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিছে এইদৰে, “হাজাৰ বছৰীয়া সংস্কৃত নাটকৰ ঐতিহ্য বিদ্যমান থাকোঁতে অংকীয়া নাটৰ উৎস পুতলা নাচ বা কাব্যশাষ্ট্ৰ আবৃত্তিৰ মাজত বিচাৰিবলৈ যো‌ৱাটো চকু থাকি খালত পৰাৰ নিছিনা কথা।”<ref name=chaliha/> তেওঁ লগতে এই কথাও ব্যক্ত কৰে যে মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় বিভিন্ন পৰম্পৰাগত নাট্য শৈলীৰ মাজত যি সাদৃশ্য বা মিল দেখা যায় সেয়া এটা শৈলীয়ে আনটোৰ পৰা উপাদান ধাৰ কৰাৰ বাবে নহয় বৰং একেখন নাট্যশাস্ত্ৰকে বহুদিশত মানি চলাৰ বাবেহে দেখা যায়। বিজ্ঞ সমাজত সততে এই কথা আলোচনা হয় বা অনুমান কৰা হয় যে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজন অসমত পূৰ্বৰে পৰা প্ৰচলিত ওজাপালি অনুষ্ঠানৰ ওজাজনৰে এক পৰিকল্পিত, পৰিসংস্কৰিত আৰু বিকশিত ৰূপ। কিন্তু আন এক ধাৰণা মতে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজনক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাত অবতীৰ্ণ কৰো‌ৱাৰ আঁৰত ওজাৰ প্ৰভাবতকৈ অবস্থা আৰু প্ৰয়োজনহে বেছি কাৰ্যকৰী আছিল। এই ধাৰণা পূৰ্বৰ ধাৰণাতকৈ অধিক যুক্তিযুক্ত আৰু প্ৰায়োগিক যেন ভা‌ব হয়। এই সম্পৰ্কত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই কয়, “শংকৰদেৱে নাট্যকলা সৃষ্টি কৰি প্ৰাথমিক অভিনয়ত নিজেই নাটৰ সকলোদিশ পৰিচালনাৰ দ্বায়িত্ব বহন কৰিবলগীয়াত পৰিছিল। নহ’লে প্ৰশিক্ষণপ্ৰাপ্ত হ’লেও অনভিজ্ঞ সহযোগীসকলে অভিনয়ত পদে পদে বিভ্ৰাট ঘটো‌ৱাৰ সম্ভা‌ৱনা। সেইবাবেই সূত্ৰধাৰ চৰিত্ৰটো এনেভাবে গঢ় দিব লগা হৈছিল যাতে অভিনয়ৰ আদিৰ পৰা অন্তলৈকে উপস্থিত থাকি তাক সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। প্ৰথম অভিনয়ত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকাত এজন দায়িত্বশীল অভিজ্ঞ ব্যক্তিৰ উপযোগিতা প্ৰতিপন্ন হো‌ৱাত পৰবৰ্তী নাটবোৰতো তাৰ অন্যথা নকৰিলে। …গতিকে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ সংস্কৃত নাটকৰ সূত্ৰধাৰৰ ভেটিত দেশ-কাল-পাত্ৰৰ প্ৰয়োজন সাপেক্ষে শংকৰদে‌ৱৰ এক মৌলিক সুসৃষ্টি।”<ref name=chaliha/> ==আংগিক== এখন পূৰ্ণাংগ ভাওনা হ’বলৈ ইয়াৰ অংগস্বৰূপ কেইটামান বিশেষ অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। সত্ৰীয়া ৰীতি-নীতিৰ মাজেৰেহে এখন নাট পৰিৱেশন কৰা হয়। সেইবোৰ-নাট-মেলা, গন্ধ গোৱা, যোৰা উঠা আৰু নাট-সামৰণি।<ref name="অংক-৩"/> ===নাটমেলা=== অংকীয়া নাট এখন পৰিৱেশন কৰাৰ আগতে গাঁৱৰ ৰাইজ মিলি নিৰ্দিষ্ট এটা দিনৰ সন্ধিয়া নামঘৰত শলা-বন্তি জ্বলাই, শৰাই-গুৱা আগবঢ়াই প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু নাটখনৰ এটা নান্দী গীত গাই নাট মেলে। সেইদিনাৰ পিছৰ পৰা ধাৰাবাহিকভাবে নাটৰ আখৰা চলে।<ref name="অংক-৩"/> ===গন্ধ গোৱা বা গন্ধ বাদন=== ভাওনাৰ আগদিনা সন্ধিয়া আখৰাৰ পৰিৱৰ্তে ভাওনাখন সুকলমে হৈ যোৱাৰ বাবে শৰাই আগবঢ়াই নামঘৰত সেৱা লোৱা হয় আৰু গন্ধৰ গীত গোৱা হয়। এই গন্ধৰ গীত মহাপুৰুষ দুজনাৰ ৰচিত নহয়। কোনো কোনো সত্ৰত গুৰু দুজনা ৰচিত বসন্ত, কেদাৰ আৰু ভাটিয়ালী ৰাগৰ গীত গোৱা হয়।<ref name="অংক-৩"/> এই গীতৰ পাছত নাম-প্ৰসংগ কৰা হয়। ===যোৰা উঠা বা গাণিকা=== মূল ভাওনাৰ দিনা ছোঁঘৰত সজ্জিত হৈ গায়ন-বায়নে হৰিধ্বনি কৰি অগ্নিগড়ৰ তলেৰে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰি যোৰা উঠে। খোল বাদ্য বজাই বিভিন্ন বোল তুলি তালে তালে থাপনাৰ আগলৈ সাতপাক মাৰি নৃত্য ভংগী কৰে। বায়নৰ লগত গায়নো থাকে। সাধাৰণতে একোটা যোৰাত নগৰাকী বায়ন আৰু ছয়গৰাকী গায়ন থাকে। বহা চাহিনী, থিয় চাহিনী, ফলা বাজনাৰ পিছত ধেমালি হয়। ধেমালি তিনিপ্ৰকাৰৰ। নাচ-ধেমালি, বৰ-ধেমালি আৰু ঘোষা-ধেমালি। তাৰপিছতে গুৰু-ঘাত বজায়। গুৰু-ঘাত গুৰু শংকৰদেৱৰ সন্মানাৰ্থে বজোৱা হয়। তাৰপিছত বন্দনাগীত গায় আৰু সূত্ৰধাৰৰ প্ৰৱেশ ঘটে।<ref name="অংক-৩"/> ===নাট সামৰণি=== ভাওনা পৰিৱেশন কৰাৰ তৃতীয় দিনা সন্ধিয়া নাট-ভাওনাৰ দায়-দোষৰ ক্ষমা বিচাৰি থাপনাৰ আগত বন্তি জ্বলাই শৰাই আগবঢ়োৱা হয়। ঠাইভেদে তৃতীয় দিনাৰ পৰিৱৰ্তে ৰাইজৰ সুবিধাৰ্থে আন দিনো ধাৰ্য কৰা হয়। সেইদিনা নাটখন পুনৰ এবাৰ পাঠ কৰি সামৰণি মৰা হয়।<ref name="অংক-৩"/> ==গীত== অংকীয়া নাটত প্ৰচুৰ পৰিমাণে গীত প্ৰয়োগ কৰা হৈছে। নাটত ব্যৱহৃত গীতসমূহক পাঁচটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি; নান্দীগীত বা নান্দী ভটিমা, প্ৰৱেশৰ গীত, কাহিনী বুজাবলৈ দৰ্শকক উদ্দেশ্যি গোৱা গীত, পয়াৰ আৰু মুক্তিমংগল ভটিমা।<ref name="অংক-১"/> ===নান্দীগীত=== নাটৰ আৰম্ভণিত নান্দীশ্লোক আৰু নান্দীগীত গোৱা হয়। নান্দীশ্লোকক মংগলাচৰণ বুলিও কোৱা হয়।<ref name="অংক-৩">{{cite book | title=শংকৰদেৱৰ নাট | publisher=অসম প্ৰকাশন পৰিষদ | author=বৰা, মহিম | authorlink=নাট ছখনৰ ওপৰত প্ৰসঙ্গীয়া টোকা | year=১৯৮৯ | location=১৯}}</ref> ===ভটিমা=== *মূল প্ৰবন্ধ [[ভটিমা]] চাওক। ভটিমা চাৰিপ্ৰকাৰ। নাটভটিমা, ৰাজভটিমা, দেৱভটিমা আৰু গুৰুভটিমা। নাটৰ আৰম্ভণি আৰু শেষৰ ভটিমাক নাটভটিমা বোলে। নাটৰ যৱনিকা পেলোৱা গীত-পদক মুক্তিমংগল ভটিমা বোলা হয় আৰু ইয়াক একেবাৰে শেষত গোৱা হয়।<ref name="অংক-১"/> ===পয়াৰ=== নাটৰ মাজত কাহিনীৰ কাব্যিক বৰ্ণনা আৰু চৰিত্ৰৰ মানসিক অৱস্থাৰ বৰ্ণনা কৰিবলৈ গোৱা ভটিমাগীতক পয়াৰ বোলে।<ref name="অংক-২">{{cite book | title=ভটিমা মাধুৰী | publisher=বেদকণ্ঠ | author=শইকীয়া, মহেন্দ্ৰনাথ | authorlink=ভটিমা:এটি অৱলোকন | year=২০১৪ | pages=১৩ | isbn=978-93-82931-29-4}}</ref> ই এক প্ৰকাৰৰ ছন্দও। সচৰাচৰ পয়াৰসমূহত বিলাপগীতৰ সুৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা দেখা যায়। ==আহাৰ্য== ভৰতমুনিৰ নাট্যশাস্ত্ৰমতে আঙ্গিক, বাচিক, আহাৰ্য আৰু সাত্বিক- এই চাৰিপ্ৰকাৰ উপাদান নাটৰ অবিচ্ছেদ্য বিষয়।<ref>https://nilacharai.com/costumes-and-props-in-preserving-the-tradition-of-ankiya-bhaona/</ref> অংকীয়া নাটতো আহাৰ্যৰ পৰিপূৰ্ণ পয়োভৰ দেখা যায়। আংগিক আৰু বাচিক উপাদান নাটকীয় চৰিত্ৰৰ যোগেৰে প্ৰকাশিত হয়। সাত্বিক অভিনয়ো অভিনেতাৰ ভাৱ প্ৰকাশৰ ব্যক্তিগত বিষয়। অভিনয়ক অধিক প্ৰাণৱন্ত কৰিবলৈ অন্য যিবোৰ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয় , সেইবোৰেই আহাৰ্য। ইংৰাজীত Stage property বোলা এই সামগ্ৰীসমূহ হ’ল, ৰং, অলংকাৰ, বস্ত্ৰ, আসন, চন্দ্ৰতাপ, আঁৰ-কাপোৰ, অগ্নিগড়, বিভিন্ন মূখা, মালা, ধনু-টূণ, অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, ৰথ, বাদ্যযন্ত্ৰ আদি। শংকৰদেৱ নিজেই এগৰাকী পাকৈত খনিকৰ আছিল বুলি গুৰু চৰিতসমূহৰ পৰা জানিব পাৰি। [[চিহ্ন-যাত্ৰা]] নাট প্ৰদৰ্শন কৰোঁতে তেওঁ বাদ্য আৰু বিভিন্ন মূখা তৈয়াৰ কৰি লৈছিল। পৰৱৰ্তীকালত নাট-ভাওনাৰ আহাৰ্জ সামগ্ৰী সৃষ্টি কৰোঁতেই ভকতসকলৰ মাজত বিভিন্ন জীৱিকাৰো সৃষ্টি হৈছিল। ====অগ্নিগড়==== অংকীয়া নাটৰ আহাৰ্যসমূহৰ মাজত উল্লেখযোগ্য উপাদান অগ্নিগড়। নাটখলাৰ প্ৰৱেশ দ্বাৰত ধেনুভিৰীয়াকৈ এডাল কাঠৰ ফ্ৰেমত দুইমূৰে দুটা মগৰৰ আকৃতি কাটি হেঙুল-হাইতালেৰে বোলাই দুটা খুটাৰ সহায়ত স্থাপন কৰা হয়। ধেনুভিৰীয়া কাঠত ন-গছি বন্তি বা আৰিয়া বা জোঁৰ জ্বলোৱা হয়। তাৰ মাজেৰে ভগৱানৰ চৰিত্ৰাভিনেতাৰ প্ৰৱেশ ঘটে। উক্ত ন-গছি বন্তিক নৱবিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=গোস্বামী, ৰাম | authorlink=সত্ৰীয়া ভাওনাত আহাৰ্যৰ বৈশিষ্ট্য | year=১৯৯৭ | pages=১০৪}}</ref> ====আঁৰ-কাপোৰ==== অংকীয়া নাট-ভাওনাত চৰিত্ৰসমূহ প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে ছোঁঘৰৰ পৰা এখন আঁৰকাপোৰেৰে আঁৰ কৰি অনা হয়। এই আঁৰকাপোৰখনক মায়াৰ প্ৰতীক বুলি হয়। চৰিত্ৰাভিনেতাসকলে সংসাৰৰ মায়াৰ আৱৰণ ভেদ কৰি নৱ-বিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক অগ্নিগড়ৰ তলত সেৱা কৰিহে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰে। ====অলংকাৰ==== অংকীয়া নাট বা ভাওনাত চৰিত্ৰানুযায়ী বিবিধ আৰু প্ৰাচুৰ্য্যময় অলংকাৰ পৰিধান কৰোৱা হয়। অৱশ্যে এই অলংকাৰবোৰ থলুৱা গঢ়ৰ। বিভিন্ন ৰাংপতা, বালিচন্দা আদি ব্যৱহাৰ কৰি সোণ-ৰূপৰ দৰে দেখা অলংকাৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ৰুদ্ৰাক্ষৰ মালা, কাঠৰ খৰম, বালু, কুণ্ডল, গলপতা, কিংকিনী,গামখাৰু, সাতসৰী আৰু কাৰুকাৰ্যখচিত মুকুট চৰিত্ৰসমূহৰ অলংকাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> অলংকাৰৰ লগতে অংগৰচনাও এক বিশেষ উপাদান। ঘাইকৈ মৰাপাটেৰে তৈয়াৰী নকল দাড়ি-চুলি, গাৰ বিভিন্ন ৰঙৰ বাবে হেঙুল, নীল, হাইতাল, পোৰা এঙাৰৰ গুড়ি, ছাই, সেন্দূৰ, পিঠাগুড়ি আদি অভিনেতাসকলৰ অংগৰচনাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> ====পোছাক-পৰিচ্ছদ==== অংকীয়া নাটত এজন লোকক চৰিত্ৰাভিনেতাসকলক সাজ-পোছাক পিন্ধোৱাৰ দায়িত্ব দিয়া হয়। সংস্কৃত নাট্যশাস্ত্ৰত এইসকলক ''বেশকাৰ'' বোলে। অংকীয়া নাটৰ বেশভূষা থলুৱা আৰ্হিৰ। বৰ্তমান সময়ত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছে যদিও ঘাইকৈ পুৰুষে চুৰিয়া বা ধূতি,চাপকন, বুকুচোলা, জালিচোলা, কোঁচ দিয়া ঘূৰী, জামদানী চেলেং পৰিধান কৰিছিল। পদমৰ্যাদা অনুসৰি ধূতি পিন্ধাৰ নিয়ম বেলেগ আছিল। কৃষ্ণক সচৰাচৰ হালধীয়া ৰঙৰ, ৰজা আৰু দেৱতাক পটী লগোৱা ৰঙীন ধূতি পিন্ধোৱা হয়। কমৰবন্ধ পিন্ধা হৈছিল। নাৰী ভাৱৰীয়াই ঘূৰীৰ দৰে পিন্ধা শাৰী, কঁকালৰ তলৰ অংশত লহঙা, হাত-দীঘল বুকুচোলা, ৰিহা, ওৰণি আদিৰ ব্যৱহাৰ হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> ====মূখা==== *প্ৰধান প্ৰবন্ধ [[মূখা]] চাওক। মূখা অংকীয়া নাটৰ এবিধ আকৰ্ষণীয় তথা প্ৰাণৱন্ত উপাদান। কালীয়, গড়ুৰ, নৰসিংহ, বকাসুৰ, ৰাক্ষস-ৰাক্ষসী, হনুমান-জাম্বৱন্ত আদি চৰিত্ৰ প্ৰাণৱন্ত কৰি তুলিবলৈ মূখাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ দুজনা গুৰুৰ অংকীয়া নাট আৰু পৰৱৰ্তী সময়ৰ অংকীয়া নাটসমূহৰ তুলনামূলক বিশ্লেষণ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160916212842/http://nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ |date=2016-09-16 }}, নীলাচৰাই ডট কম ৱেবছাইটত * [http://www.atributetosankaradeva.org/ankiya.htm Ankiyā Nāt - The Dramas of Sankaradeva] এ টিৰিবিউট টু শংলৰদেৱ ডট অৰ্গ ৱেবছাইটত * [http://www.indianetzone.com/18/the_ankiya_nat_assam.htm Ankiya Nat, Assam]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} www.indianetzone.com ৱেবছাইটত <!-- *[https://satirtha.in/%e0%a6%85%e0%a6%82%e0%a6%95%e0%a7%80%e0%a7%9f%e0%a6%be-%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%93%e0%a6%a8%e0%a6%be-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ae%e0%a6%be%e0%a6%a4%e0%a7%83%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%b7/ অংকীয়া ভাওনা আৰু মাতৃভাষা ভাওনা এক তুলনামূলক বিচাৰ] satirtha.in ৱেবছাইটত --> [[শ্ৰেণী:নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ভাওনা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা]] lgogl63u3rvzudxelv8shu4gx1m4eiq 651744 651743 2026-11-09T15:14:49Z Pranamikaadhikary 27435 /* মূখা */ 651744 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ}} [[File:RAM BIJOY ANKIA NAAT11.jpg|thumb|ৰাম বিজয় নাটৰ দৃশ্য]] [[File:Entry of a demon king in a "Bhaona" in Assam.webm|thumb|অংকীয়া নাটত অসুৰৰ প্ৰৱেশ]] মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ|মাধৱদেৱে]] পৌৰাণিক আখ্যানৰ ভিত্তিত [[ব্ৰজাৱলী ভাষা]]ত ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''অংকীয়া নাট''' বোলে। মহাপুৰুষ দুজনাই তেওঁলোকে ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''নাট''', '''যাত্ৰা''' বা '''নৃত্য''' বুলিছিল। পৰৱৰ্তী কালত বৈষ্ণৱ ভকতসকলে ইয়াক 'অংকীয়া নাট' বুলি নামকৰণ কৰে যদিও আংগিকৰ ফালৰ পৰা [[মাধৱদেৱ]]ৰ নাটসমূহক [[ঝুমুৰা]]ও বোলা হয়। গুৰু দুজনাই লিখা নাটক 'অংকীয়া ভাওনা' বুলি কোৱা হয়। [[ভাওনা]] শব্দৰ প্ৰকৃত অৰ্থ 'ভাও দি দেখুওৱা কাৰ্য'। অংকীয়া নাটৰ অভিনয়ক ভাওনা বোলা হয়। পৰৱৰ্তীকালত বধকাব্যসমূহ আৰু আন আন সত্ৰাধিকাৰ-মহন্তই লিখা নাটৰ অভিনয়কো ভাওনা বোলা ৰীতি প্ৰচলিত হ’ল। খ্ৰীষ্টিয় পঞ্চদশ শতিকাৰ দ্বিতীয়ভাগত শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰ‌ৱৰ্তিত ধৰ্মীয় তথা জনপ্ৰিয় মনোৰঞ্জনৰ মাধ্যম অংকীয়া নাট ভাওনাই হ’ল অসমীয়া নাট্য ইতিহাসৰ প্ৰথম নিদৰ্শন। তাৰ আগতে প্ৰাচীন [[কামৰূপ]]ৰ কোনো কোনো বিদ্যোৎসাহী আৰু কলাপ্ৰেমী ৰজাৰ ৰাজসভাত নৃত্য, গীত, অভিনয়ৰ অনুশীলন হৈছিল বুলি জনা যায় যদিও সেইসমূহৰ কোনো নিদৰ্শন পো‌ৱা নাযায়।<ref name=sarma>অসমীয়া নাট্য সাহিত্য, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]</ref> == নামৰ উৎস আৰু সংস্কৃত নাটৰ প্ৰভাৱ == [[File:মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, পাটবাউসী সত্ৰ, বৰপেটা.jpg|thumb|মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]], বৰপেটা]] [[File:কাঠৰ মুখা.jpg|thumb|ভাওনাত ব্যৱহাৰ কৰা শংকৰদেৱৰ দিনৰ কাঠৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]]ত সংৰক্ষিত]] বুৎপত্তিগত অৰ্থৰ ফালৰ পৰা চালে দেখা যায় যে অংকীয়া নাটৰ অৰ্থ 'একাংকিকা নাটক'। কিন্তু মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱ আৰু তেখেতৰ প্ৰিয় শিষ্য মাধ‌ৱদেৱে তেখেতসকলৰ নাটসমূহক 'নাট', 'নাটক' বা 'যাত্ৰা' আদি নামেৰেহে অভিহিত কৰিছিল। 'অংকীয়া নাট' শব্দটি তুলনামূলক ভাৱে আধুনিক শব্দ। নাট বুজো‌ৱা শব্দ 'অংক'-ৰ লগত 'ঈয়া' প্ৰত্যয় লগলগাই পিছৰ কালৰ [[নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্ম|বৈষ্ণ‌ৱ সমাজে]] এই শব্দক [[বিশেষণ]] ৰূপত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়।<ref name=sarma/> এই শব্দ সৰ্বপ্ৰথমে ব্যৱহৃত হয় গুৰুদুজনাৰ অন্যতম শিষ্য [[দৈত্যাৰি ঠাকুৰ]] আৰু [[ৰামচৰণ ঠাকুৰ]]ৰ দ্বাৰা ৰচিত [[চৰিত পুথি]]ত।<ref name="pathak">Ankiyanat : A Tradition of pride.(Article)-- Dr. Dayananda Pathak</ref> গুৰুদুজনাৰ দ্বাৰা ৰচিত নাটসমূহৰ লিখিত পাঠক অংকীয়া নাট আৰু সেই পাঠসমূহৰ নাট্য প্ৰদৰ্শনক অংকীয়া ভাওনা বা ভা‌ৱনা বুলি কো‌ৱা হয়। 'অংকীয়া' শব্দৰ ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে ভিন্ন জনে ভিন্ন মত পোষণ কৰা দেখা যায়। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ই, “আমাৰ ভাওনাত আঙ্গিক অভিনয়ই ঘাই, সেই দেখি 'অঙ্গ' শব্দৰ পৰাই 'অংক' শব্দটো উদ্ভূত হো‌ৱা সম্ভ‌ৱ” বুলি মত পোষণ কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]ই তেওঁৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎপত্তি আৰু বৈশিষ্ট্য' নামৰ প্ৰ‌ৱন্ধত উল্লেখ কৰিছে, “…মহাপুৰুষ দুজনৰ নাটত যি কলা কৌশল আৰু ভাষা প্ৰয়োগ হৈছিল পিছৰ নাট লিখোঁতাসকলে তাৰপৰা ভালেখিনি ফালৰি কাটি গৈছিল। ব্ৰজা‌ৱলী পৰিহৃত হ’ল, নান্দীশ্লোক, ভটিমা আদিও নোহো‌ৱা হ’ল। গতিকে মহাপুৰুষ দুজনৰ নাট বা সেই সাঁচত ঢলা নাটসমূহক পিছৰ নাটৰ পৰা পৃথক কৰি দেখু‌ৱাবৰ নিমিত্তে 'অংকীয়া নাট' বুলিবলৈ ধৰে।”<ref name=sarma/> শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰদৰ্শিত সৰ্বপ্ৰথম নাট বা ভাওনা আছিল '[[চিহ্ন-যাত্ৰা]]'; এই চিহ্নযাত্ৰা পৰিবেশনৰ বাবে গুৰুজনাই সাত বৈকুণ্ঠৰ চিত্ৰপট অংকন কৰিছিল। এই কথাকে ভিত্তি হিচাপে লৈ 'সন্তাৱলী' নামৰ চৰিত গ্ৰন্থত অংকীয়া শব্দৰ ব্য‌ৱহাৰ সম্পৰ্কে কো‌ৱা হৈছে এইদৰে, “অংকিত কৰিলা দেখি অংকীয়া যে নাম”। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে তেওঁৰ 'সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতক সমৰ্থন কৰি কয়, “উক্ত (সন্তা‌ৱলী) পুথিৰ মতে 'অংকীয়া' শব্দৰ অৰ্থ হ’ল নাটকত অভিনেতা সকলক ৰং বৰণ সানি প্ৰবেশ কৰো‌ৱা বা বিভিন্ন প্ৰকাৰে চিত্ৰপট আঁকি (পাৰিষদ সকলক চিত্ৰত চিত্ৰিত কৰি দেখু‌ৱাই) চোঁ-মুখা সাজি অংকণ কৰি দৰ্শক সকলক দেখুউ‌ৱাৰ কাৰণে 'অংকীয়া' নাম পালে। অংকীয়া নাটকৰ মূল উৎস বা ভেটি হ’ল 'চিহ্নযাত্ৰা'। অংক শব্দটো‌ৱে এই অৰ্থত অংকণ কৰা বুজাইছে। … 'চিহ্নযাত্ৰা' কালত যিবিলাক মুখা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু চিত্ৰত যিবিলাক ব্যক্তিক চিত্ৰিত কৰা হৈছিল, সিয়েই পিছত অংকীয়া নাম পায় আৰু উত্তৰ কালত ৰচিত বাকী 'বাৰছো‌ৱা' নাটেও 'অংকীয়া নাট' নামেৰে জনাজাত হয়।”<ref name=goswami>সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা—নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী</ref> [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] [[নাট্যশাস্ত্ৰ]]ত অংক শব্দৰ অৰ্থ হ’ল 'চিহ্ন', অৰ্থাৎ নাটকীয় কাহিনীৰ স্তৰ চিহ্নিত কৰা বিভাগ ({{Lang|en|an Act}})। গতিকে এই অংক শব্দৰ পৰাই অংকীয়া শব্দৰ সৃষ্টি হৈছে বুলি মত পোষণ কৰে কোনো কোনো পণ্ডিতে। তেওঁলোকে কয় যে “অংক মাত্ৰ যাৰ আছে, সেয়ে অংকীয়া”। নাট্যশাস্ত্ৰত দহ প্ৰকাৰৰ [[নাটক]] বা ৰূপকৰ উল্লেখ আৰু বি‌ৱৰণ আছে। সেয়া হ’ল: 'নাটক', 'প্ৰকৰণ', 'সম‌ৱকাৰ', 'ঈহমৃগ', 'ডিম', ‌'ৱ্যয়োগ', 'অংক' বা 'উৎসৃষ্টিকাঙ্ক', 'প্ৰহসণ', 'ভাণ' আৰু ‌'ৱিথি'।<ref name=ghosh>The Natyashastra—(Trans. & Ed.)- Dr. Manomohan Ghosh</ref> এই দহৰূপক বা দশৰূপক বা দহ প্ৰকাৰৰ নাটক (ৰূপক)-ৰ অন্তৰ্গত অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক নামৰ ৰূপক বিধৰ পৰা 'অংক' আৰু "অংকীয়া" অভিধাদুটি আহিব পাৰে বুলিও কোনো কোনো পণ্ডিতে ক’ব খোজে। কিন্তু অংকীয়া নাটত মাত্ৰ এটাহে অংক থকাৰ বাহিৰে অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক ৰূপক বিধৰ লগত ইয়াৰ আন কোনো অন্তৰংগ সাদৃশ্য বিচাৰি পো‌ৱা নাযায়<ref name=chaliha>শংকৰী সাহিত্যৰ সমীক্ষা- (সম্পা:)-ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> ==সংস্কৃত নাটৰ সৈতে পাৰ্থক্য== [[File:Gayan Bayan 1.jpg|thumb|]] [[File:Khol Badan.jpg|thumb|]] শংকৰদেৱে সংস্কৃত নাটৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ অংকীয়া নাট ৰচনা কৰিছিল বুলি কোৱা হয় যদিও অংকীয়া নাটৰ আংগিক সংস্কৃত নাটৰ লগত নিমিলে। অংকীয়া নাট আছিল সৰ্বসাধাৰণ ৰাইজৰ মনোৰঞ্জন আৰু ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে; আনহাতে সংস্কৃত নাট ৰাজকীয় পৰিৱেশত বা আভিজাত্য পৰিৱেশত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল আৰু ই আছিল কেৱল আভিজাত্য, ধনাঢ্য শ্ৰেণীৰ মনোৰঞ্জনৰ আহিলা। ইয়াৰ উপৰি সংস্কৃত নাট আৰু অংকীয়া নাটৰ কেইটামান বিশেষ পাৰ্থক্য দেখা যায়। অংকীয়া নাটৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত নাট্যশাস্ত্ৰৰ প্ৰভা‌ৱ সুস্পষ্ট ভাবে দেখা যায়। অংকীয়া ভাওনাত সূত্ৰধাৰৰ উপৰিও 'পূৰ্বৰঙ্গ' (আমাৰ ধেমালি), 'নান্দী', 'প্ৰৰোচনা', 'প্ৰস্তা‌ৱনা', 'ভৰত বাক্য'ৰ অনুৰূপ 'মুক্তি-মঙ্গল ভটিমা' আদি বিভিন্ন দিশত নাট্যশাস্ত্ৰৰ নীতি-নিয়ম বহুপৰিমাণে মানি চলা হয়। অংকীয়া নাটত এটাই মাত্ৰ অংক থাকিলেও তাত নাট্যশাস্ত্ৰত বৰ্ণিত 'অ‌ৱস্থা' (নাটকীয় ঘটনাৰ স্তৰ), 'সন্ধি' (বিভিন্ন নাটকীয় ঘটনা বা পৰিস্থিতিৰ সংযোজক) আৰু 'অংক' বিভাজনৰ সম্পূৰ্ণ অ‌ৱকাশ আছে। ভক্তিৰস প্ৰধান হ’লেও নাটসমূহত নাট্যশাস্ত্ৰৰ 'ন‌ৱৰস'ৰ সকলোবোৰ ৰসেই কম বেছি পৰিমাণে আছে। সেইদৰে, অংকীয়া নাটৰ নায়ক নায়িকাও সংস্কৃত নাট্য-তত্ত্বত আলোচিত 'নায়ক-ভেদ' আৰু 'নায়িকা-ভেদ' (নায়ক আৰু নায়িকাৰ শ্ৰেণী বিচাৰ)-ৰ বিভিন্ন ভাগ-বিভাগৰ ভিতৰতে পৰে। অভিনয়ৰ ক্ষত্ৰতো 'আঙ্গিক',‌ 'ৱাচিক', 'সাত্বিক' আৰু 'আহাৰ্য' এই চাৰিওবিধ অভিনয়ৰে উপাদান অংকীয়া ভাওনাত বিদ্যমান। অবশ্যে স্থান-কাল-পাত্ৰ আৰু পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি গুৰুজনাই বহুক্ষেত্ৰতনাট্যশাস্ত্ৰৰ বিধি-নিষেধো অবাধে ভঙ্গ কৰিছে আৰু যুদ্ধ, শয়ন, ভোজন, মৃত্যু আদি দৃশ্যৰ অ‌ৱতাৰণাও কৰিছে। যি তেখেতৰ মৌলিক প্ৰতিভাৰ স্বাক্ষৰো বহন কৰিছে। তদুপৰি কো‌ৱা বাহুল্য যে শংকৰদেৱে কোনো ক্ষেত্ৰতে সংস্কৃত নাটকৰ হুবহু অনুকৰণ কৰা নাই। গতিকে, এই কথা নিশ্চয় ক’ব পাৰি যে, ভাৰতবৰ্ষৰ নাট্যপৰম্পৰাৰ মূল ভেটি নাট্যশাস্ত্ৰৰ আলমত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱৰ মৌলিক সৃষ্টিশীল সত্ত্বাৰ পৰাই এই ওপজা অংকীয়া নাট। ===সূত্ৰধাৰ=== [[File:"Sutradhar"- A unique dance style from Assam-v2.webm|thumb|সূত্ৰধাৰীৰ নৃত্য]] [[File:সূত্ৰধাৰ সূত্ৰধাৰী নৃত্য.jpg|thumb|অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ।]] [[File:Masks ofthe Lord Narasimham, 3rd incarnaation of the Lord Vishnu in mask form at Chamaguri Satra, Majuli.jpg|thumb|অংকীয়া নাটত ব্যৱহৃত নৰসিংহৰ মুখা]] সংস্কৃত নাটৰ দৰে অংকীয়া নাটতো সূত্ৰধাৰ বুলি এটা চৰিত্ৰ আছে যদিও দুয়োপ্ৰকাৰ নাটত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকা বেলেগ বেলেগ। সংস্কৃত নাটত সূত্ৰধাৰে নাটৰ আৰম্ভণিতে নান্দীশ্লোক গাই প্ৰৰোচনা আৰু প্ৰস্তাৱনাৰ শ্লোক উপস্থাপন কৰি নাটৰ পৰা বাহিৰ হয়। কিন্তু অংকীয়া নাটত সূত্ৰধাৰেই নাটখন চলাই নিয়াৰ মূল দায়িত্ব পালন কৰে। সূত্ৰধাৰে নান্দী গাই নৃত্য কৰে, নৃত্যৰ মাজেৰে নাটৰ নাম আৰু বিষয়বস্তু উপস্থাপন কৰে, চৰিত্ৰসমূহৰ পৰিচয় আৰু প্ৰৱেশ ঘোষণা কৰে আৰু কাহিনীৰ মাজত সংগতি ৰক্ষা কৰিবলৈ “আহে সভাসদ লোক’’ বুলি কাহিনী ক’ৰ পৰা ক’লৈ গতি কৰিছে বুজাই দিয়ে। যিবোৰ দৃশ্য নাটত উপস্থাপন কৰিব নোৱাৰি, তেনেবোৰ দৃশ্য সংলাপৰ মাজেৰে দৰ্শকক বুজাই দিয়ে।<ref name="অংক-১"/> ===বহুৱা আৰু বিদূষক=== সংস্কৃত নাটকত বিদূষকৰ চৰিত্ৰ একোটা থাকে। বিদূষকগৰাকীয়ে সংস্কৃত নাটত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়। অংকীয়া নাটত শংকৰদেৱে বিদূষকৰ চৰিত্ৰ পৰিৱৰ্তে সূত্ৰধাৰ আৰু কিছু চৰিত্ৰৰ যোগেৰে ধেমেলীয়া দৃশ্যৰ অৱতাৰণা ঘটাইছে।<ref name="অংক-১"/> আজিকালি উত্তৰ-শংকৰী যুগত ৰচিত নাটত পৰিৱেশনকালৰ মাজতে নাটৰ লগতে সংগতি নথকাকৈ [[বহুৱা]] প্ৰৱেশৰ ৰীতি প্ৰচলিত হৈছে। ===ভাষা=== অংকীয়া নাটৰ ভাষা ব্ৰজাৱলী। এয়া মথুৰাত ব্যৱহৃত ব্ৰজাৱলী নহয়। মৈথিলী মিশ্ৰিত মথুৰাত প্ৰচলিত ব্ৰজবুলি ভাষাৰ অনুকৰণত শংকৰদেৱে থলুৱা ভাষাৰ মিশ্ৰণ ঘটাই অসমৰ মানুহে সহজে বুজিব পৰাকৈ এটি ভাষাৰ ৰূপ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াত থলুৱা ভাষাৰ উপৰি অৱধি, ভোজপুৰী, পাৰ্চী আৰু সংস্কৃত ভাষাৰ শব্দসম্ভাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সম্ভৱতঃ ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল অসমৰ সকলো লোকে সহজে বুজিব পৰাৰ উপৰি অসমৰ বাহিৰৰ লোকেও যাতে এই ভাষা বুজিব পাৰে।<ref name="অংক-১"/> ==স্থানীয় উপাদান== [[গোৱালপাৰা]] অঞ্চলত প্ৰচলিত [[ভাৰীগান]], [[কুশান গান]], গো‌ৱালিনী-যাত্ৰা আদিয়েও অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টিত অৰিহণা যোগাইছে। অবশ্যে এইবিলাকৰ প্ৰাচীনতা সম্পৰ্কে সন্দেহৰ অ‌ৱকাশ আছে। তদুপৰি এইসমূহত নাটকীয় উপাদানো তেনেই নগণ্য।<ref name=chaliha/> সেইদৰে [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]দেৱেও অসমীয়া আৰু অনা-অসমীয়া দুয়োবিধ প্ৰভা‌ৱকে স্বীকাৰ কৰি লৈছে আৰু তেখেতৰ 'অংকীয়া নাট'ৰ ভূমিকাত মন্তব্য কৰিছে যে কাব্যশাস্ত্ৰৰ আবৃত্তি, [[ওজাপালি]]ৰ সমূহীয়া গায়ন শৈলী আৰু ভাৰতৰ আন আন অঞ্চলত প্ৰচলিত বিভিন্ন দৃষ্টি-আকৰ্ষক নাট্যানুষ্ঠানে অসমীয়া নাটকৰ পূৰ্ণ বিকাশত অৰিহণা যোগাইছে বুলি ক’ব পাৰি।<ref name=chaliha/> [[কালিৰাম মেধি]]য়ে ''অংকাৱলী''ৰ পাতনিত অনা-অসমীয়া সকলোধৰণৰ নাট্যানুষ্ঠানৰ প্ৰভা‌ৱ অস্বীকাৰ কৰি একমাত্ৰ স্থানীয় উপাদানৰ পৰা, বিশেষকৈ ওজাপালিৰ প্ৰভা‌ৱত শংকৰদেৱে অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টি কৰিলে বুলি মন্তব্য কৰিছে।<ref name=medhi>অংকা‌ৱলী—(সম্পা:)-কালিৰাম মেধি</ref> প্ৰাচীন অসমত প্ৰচলিত পুতলা নাচ, ঢুলীয়া ভাওনা, পচতি, কুশান গান, ওজাপলি আদিৰ পৰা উপাদান লৈ অংকীয়া নাট সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="অংক-১">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=পাঠক, ড° দয়ানন্দ | authorlink=অংকীয়া নাট পৰম্পৰা | year=১৯৯৭ | pages=৯৩}}</ref> ==বিষয়বস্তু== শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা অংকীয়া নাটৰ বিষয়বস্তু আছিল [[ভাগৱত]] পুৰাণ, হৰিবংশ আৰু [[ৰামায়ণ]]ৰ কাহিনী। বেছিভাগ নাটেই ভাগৱত পুৰাণৰ বিভিন্ন কৃষ্ণকেন্দ্ৰিক কাহিনীৰে নিৰ্মিত। শংকৰদেৱে কেৱল [[ৰাম বিজয়]] নাটখনেই ৰামায়ণৰ কাহিনীৰ এছোৱাৰে ৰচনা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত [[মহাভাৰত]] আৰু অন্যান্য ধৰ্মীয় গ্ৰন্থৰ কাহিনীৰ আধাৰত নাট-ভাওনা ৰচিত হ’বলৈ ধৰে। ==অংকীয়া নাটত ৰস== ==ভাৰতৰ অন্যান্য নাট্য সংস্কৃতি আৰু অংকীয়া নাট== প্ৰাচীন কালৰে পৰা ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত নাট্য-পৰিৱেশ্য কলাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়। ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত প্ৰচলিত পৰিৱেশ্য কলা যেনে [[কেৰালা]]ৰ [[কুডিয়াট্টম]], [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[যক্ষগান]], অযোধ্যাৰ [[ৰামলীলা]], [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ [[নৌটংকী]], [[তামিলনাডু]]ৰ [[ভাগৱত মেলা]], [[গুজৰাট]]ৰ [[ভৱাই]] আৰু অসমৰ অংকীয়া নাট একে বৰ্গৰে পৰিৱেশ্য কলা।<ref name="অংক-৪">{{cite book | title=শংকৰদেৱ অধ্যয়ন প্ৰসংগ | publisher=বাণী মন্দিৰ | author=দেৱগোস্বামী, কেশৱানন্দ | authorlink=শংকৰদেৱৰ নাট আৰু ভাওনা | year=২০০৫ | pages=৫২}}</ref> সম্ভ‌ৱতঃ, [[ভাৰত]]ৰ বিভিন্ন প্ৰাদেশিক ভাষাত ৰচিত পূৰ্ণাঙ্গ নাটকৰ ভিতৰত অংকীয়া নাটকৰ ঐতিহ্যই সকলোতকৈ পুৰণি। এই অংকীয়া নাট আৰু ভাওনাৰ উৎস বিচাৰিও ভিন্ন জনে ভিন্ন মত প্ৰকাশ কৰিছে। মনোমোহন ঘোষে অংকীয়া নাট ভাওনাক প্ৰাগ্-ঐতিহাসিক যুগত প্ৰচলিত এক শ্ৰেণীৰ নাট্যৰূপৰ নিদৰ্শন হ’ব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে কোনো কোনোৱে অংকীয়া নাট [[মধ্যযুগ]]ৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰতীয় কিছুমান পৰম্পৰাগত আৰু লোক নৃত্য আৰু নাট্য শৈলীৰ আৰ্হি বা প্ৰেৰণাত সৃষ্ট বুলি ক’ব খোজে। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে এই মতৰ প্ৰতি আংশিকভাবে সমৰ্থন আগবঢ়াই উল্লেখ কৰে, “গুৰুজনাই কেইবাবিধো উপাদান একত্ৰ কৰি অংকীয়া ভাওনাত সংযোগ কৰি দিয়ে। তাৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ চাৰিবিধ উপাদান পৰিষ্কাৰ ভাবে দেখা যায়। *প্ৰাচীন ভাৰতীয় নাট্যশাস্ত্ৰৰ উপাদান *বিভিন্ন তীৰ্থ ভ্ৰমণ কৰি লাভ কৰা সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ উপাদান, *স্থানীয় প্ৰচলিত [[পুতলা নাচ]] বা তৎকালীন সাংস্কৃতিক কাৰ্যক্ৰমৰ উপাদান *নিজস্ব প্ৰতিভা বিকাশ।”<ref name=goswami/> সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় কিছুমান নাট্যধৰ্মী অনুষ্ঠানৰ লগত অংকীয়া ভাওনাৰ কিছুমান সাদৃশ্যৰ কথা উল্লেখ কৰি প্ৰভা‌ৱশালী উপাদান হিচাপে পুতলা নাচ আৰু ওজাপালিৰ ওপৰতেই গুৰুত্ব আৰোপ কৰে আৰু লগতে [[কেৰালা]]ৰ 'কুট্টু' আৰু সিংহলৰ 'কোল নাটম'ৰ প্ৰভা‌ৱৰ কথাও দাঙি ধৰিছে।<ref name=sarma/> পৰবৰ্তী কালত প্ৰকাশিত আন এক প্ৰবন্ধত তেখেতে 'মহানাটক', 'গীত-গোবিন্দ', 'শ্ৰীকৃষ্ণ কীৰ্তন', চৈতন্যদে‌ৱৰ 'অংকবন্ধন', 'মৈথিলী' আৰু 'মৈথিলী নে‌ৱাৰী নাটক' আদিৰ প্ৰসঙ্গ উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো স্থিৰ সিদ্ধান্তত উপনীত হ’ব পৰা নাই।<ref name=chaliha2>শংকৰী সংস্কৃতিৰ অধ্যয়ন--(সম্পা:)- ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> জগদীশ চন্দ্ৰ মাথুৰে নাট্যশাস্ত্ৰ, সাহিত্য দৰ্পণ আদিতো উল্লেখ নথকা 'সঙ্গীতক' নামৰ এক অখ্যাত নাট্য পৰম্পৰাৰ প্ৰভা‌ৱ অংকীয়া নাটকত পৰিব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে। কৃষ্ণনাৰায়ণ প্ৰসাদ মাগধেও তেখেতৰ 'শংকৰদে‌ৱ: সাহিত্যকাৰ ঔৰ ‌ৱিচাৰক' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতৰ প্ৰতি সমৰ্থণ আগবঢ়াইছে।<ref name=chaliha/> বৈষ্ণ‌ৱ পণ্ডিত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই বাকী সকলোধৰণৰ প্ৰভাৱ অস্বীকাৰ কৰি কে‌ৱল নাট্যশাস্ত্ৰ আৰু সংস্কৃত নাট্য পৰম্পৰাই অংকীয়া নাটৰ বিকাশত অৰিহণা যোগো‌ৱা একমাত্ৰ প্ৰভাৱী উপাদান বুলি ক’ব খোজে। শইকীয়াই তেখেতৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎস বিচাৰ' নামৰ প্ৰবন্ধত এই বিষয়ে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিছে এইদৰে, “হাজাৰ বছৰীয়া সংস্কৃত নাটকৰ ঐতিহ্য বিদ্যমান থাকোঁতে অংকীয়া নাটৰ উৎস পুতলা নাচ বা কাব্যশাষ্ট্ৰ আবৃত্তিৰ মাজত বিচাৰিবলৈ যো‌ৱাটো চকু থাকি খালত পৰাৰ নিছিনা কথা।”<ref name=chaliha/> তেওঁ লগতে এই কথাও ব্যক্ত কৰে যে মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় বিভিন্ন পৰম্পৰাগত নাট্য শৈলীৰ মাজত যি সাদৃশ্য বা মিল দেখা যায় সেয়া এটা শৈলীয়ে আনটোৰ পৰা উপাদান ধাৰ কৰাৰ বাবে নহয় বৰং একেখন নাট্যশাস্ত্ৰকে বহুদিশত মানি চলাৰ বাবেহে দেখা যায়। বিজ্ঞ সমাজত সততে এই কথা আলোচনা হয় বা অনুমান কৰা হয় যে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজন অসমত পূৰ্বৰে পৰা প্ৰচলিত ওজাপালি অনুষ্ঠানৰ ওজাজনৰে এক পৰিকল্পিত, পৰিসংস্কৰিত আৰু বিকশিত ৰূপ। কিন্তু আন এক ধাৰণা মতে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজনক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাত অবতীৰ্ণ কৰো‌ৱাৰ আঁৰত ওজাৰ প্ৰভাবতকৈ অবস্থা আৰু প্ৰয়োজনহে বেছি কাৰ্যকৰী আছিল। এই ধাৰণা পূৰ্বৰ ধাৰণাতকৈ অধিক যুক্তিযুক্ত আৰু প্ৰায়োগিক যেন ভা‌ব হয়। এই সম্পৰ্কত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই কয়, “শংকৰদেৱে নাট্যকলা সৃষ্টি কৰি প্ৰাথমিক অভিনয়ত নিজেই নাটৰ সকলোদিশ পৰিচালনাৰ দ্বায়িত্ব বহন কৰিবলগীয়াত পৰিছিল। নহ’লে প্ৰশিক্ষণপ্ৰাপ্ত হ’লেও অনভিজ্ঞ সহযোগীসকলে অভিনয়ত পদে পদে বিভ্ৰাট ঘটো‌ৱাৰ সম্ভা‌ৱনা। সেইবাবেই সূত্ৰধাৰ চৰিত্ৰটো এনেভাবে গঢ় দিব লগা হৈছিল যাতে অভিনয়ৰ আদিৰ পৰা অন্তলৈকে উপস্থিত থাকি তাক সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। প্ৰথম অভিনয়ত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকাত এজন দায়িত্বশীল অভিজ্ঞ ব্যক্তিৰ উপযোগিতা প্ৰতিপন্ন হো‌ৱাত পৰবৰ্তী নাটবোৰতো তাৰ অন্যথা নকৰিলে। …গতিকে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ সংস্কৃত নাটকৰ সূত্ৰধাৰৰ ভেটিত দেশ-কাল-পাত্ৰৰ প্ৰয়োজন সাপেক্ষে শংকৰদে‌ৱৰ এক মৌলিক সুসৃষ্টি।”<ref name=chaliha/> ==আংগিক== এখন পূৰ্ণাংগ ভাওনা হ’বলৈ ইয়াৰ অংগস্বৰূপ কেইটামান বিশেষ অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। সত্ৰীয়া ৰীতি-নীতিৰ মাজেৰেহে এখন নাট পৰিৱেশন কৰা হয়। সেইবোৰ-নাট-মেলা, গন্ধ গোৱা, যোৰা উঠা আৰু নাট-সামৰণি।<ref name="অংক-৩"/> ===নাটমেলা=== অংকীয়া নাট এখন পৰিৱেশন কৰাৰ আগতে গাঁৱৰ ৰাইজ মিলি নিৰ্দিষ্ট এটা দিনৰ সন্ধিয়া নামঘৰত শলা-বন্তি জ্বলাই, শৰাই-গুৱা আগবঢ়াই প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু নাটখনৰ এটা নান্দী গীত গাই নাট মেলে। সেইদিনাৰ পিছৰ পৰা ধাৰাবাহিকভাবে নাটৰ আখৰা চলে।<ref name="অংক-৩"/> ===গন্ধ গোৱা বা গন্ধ বাদন=== ভাওনাৰ আগদিনা সন্ধিয়া আখৰাৰ পৰিৱৰ্তে ভাওনাখন সুকলমে হৈ যোৱাৰ বাবে শৰাই আগবঢ়াই নামঘৰত সেৱা লোৱা হয় আৰু গন্ধৰ গীত গোৱা হয়। এই গন্ধৰ গীত মহাপুৰুষ দুজনাৰ ৰচিত নহয়। কোনো কোনো সত্ৰত গুৰু দুজনা ৰচিত বসন্ত, কেদাৰ আৰু ভাটিয়ালী ৰাগৰ গীত গোৱা হয়।<ref name="অংক-৩"/> এই গীতৰ পাছত নাম-প্ৰসংগ কৰা হয়। ===যোৰা উঠা বা গাণিকা=== মূল ভাওনাৰ দিনা ছোঁঘৰত সজ্জিত হৈ গায়ন-বায়নে হৰিধ্বনি কৰি অগ্নিগড়ৰ তলেৰে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰি যোৰা উঠে। খোল বাদ্য বজাই বিভিন্ন বোল তুলি তালে তালে থাপনাৰ আগলৈ সাতপাক মাৰি নৃত্য ভংগী কৰে। বায়নৰ লগত গায়নো থাকে। সাধাৰণতে একোটা যোৰাত নগৰাকী বায়ন আৰু ছয়গৰাকী গায়ন থাকে। বহা চাহিনী, থিয় চাহিনী, ফলা বাজনাৰ পিছত ধেমালি হয়। ধেমালি তিনিপ্ৰকাৰৰ। নাচ-ধেমালি, বৰ-ধেমালি আৰু ঘোষা-ধেমালি। তাৰপিছতে গুৰু-ঘাত বজায়। গুৰু-ঘাত গুৰু শংকৰদেৱৰ সন্মানাৰ্থে বজোৱা হয়। তাৰপিছত বন্দনাগীত গায় আৰু সূত্ৰধাৰৰ প্ৰৱেশ ঘটে।<ref name="অংক-৩"/> ===নাট সামৰণি=== ভাওনা পৰিৱেশন কৰাৰ তৃতীয় দিনা সন্ধিয়া নাট-ভাওনাৰ দায়-দোষৰ ক্ষমা বিচাৰি থাপনাৰ আগত বন্তি জ্বলাই শৰাই আগবঢ়োৱা হয়। ঠাইভেদে তৃতীয় দিনাৰ পৰিৱৰ্তে ৰাইজৰ সুবিধাৰ্থে আন দিনো ধাৰ্য কৰা হয়। সেইদিনা নাটখন পুনৰ এবাৰ পাঠ কৰি সামৰণি মৰা হয়।<ref name="অংক-৩"/> ==গীত== অংকীয়া নাটত প্ৰচুৰ পৰিমাণে গীত প্ৰয়োগ কৰা হৈছে। নাটত ব্যৱহৃত গীতসমূহক পাঁচটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি; নান্দীগীত বা নান্দী ভটিমা, প্ৰৱেশৰ গীত, কাহিনী বুজাবলৈ দৰ্শকক উদ্দেশ্যি গোৱা গীত, পয়াৰ আৰু মুক্তিমংগল ভটিমা।<ref name="অংক-১"/> ===নান্দীগীত=== নাটৰ আৰম্ভণিত নান্দীশ্লোক আৰু নান্দীগীত গোৱা হয়। নান্দীশ্লোকক মংগলাচৰণ বুলিও কোৱা হয়।<ref name="অংক-৩">{{cite book | title=শংকৰদেৱৰ নাট | publisher=অসম প্ৰকাশন পৰিষদ | author=বৰা, মহিম | authorlink=নাট ছখনৰ ওপৰত প্ৰসঙ্গীয়া টোকা | year=১৯৮৯ | location=১৯}}</ref> ===ভটিমা=== *মূল প্ৰবন্ধ [[ভটিমা]] চাওক। ভটিমা চাৰিপ্ৰকাৰ। নাটভটিমা, ৰাজভটিমা, দেৱভটিমা আৰু গুৰুভটিমা। নাটৰ আৰম্ভণি আৰু শেষৰ ভটিমাক নাটভটিমা বোলে। নাটৰ যৱনিকা পেলোৱা গীত-পদক মুক্তিমংগল ভটিমা বোলা হয় আৰু ইয়াক একেবাৰে শেষত গোৱা হয়।<ref name="অংক-১"/> ===পয়াৰ=== নাটৰ মাজত কাহিনীৰ কাব্যিক বৰ্ণনা আৰু চৰিত্ৰৰ মানসিক অৱস্থাৰ বৰ্ণনা কৰিবলৈ গোৱা ভটিমাগীতক পয়াৰ বোলে।<ref name="অংক-২">{{cite book | title=ভটিমা মাধুৰী | publisher=বেদকণ্ঠ | author=শইকীয়া, মহেন্দ্ৰনাথ | authorlink=ভটিমা:এটি অৱলোকন | year=২০১৪ | pages=১৩ | isbn=978-93-82931-29-4}}</ref> ই এক প্ৰকাৰৰ ছন্দও। সচৰাচৰ পয়াৰসমূহত বিলাপগীতৰ সুৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা দেখা যায়। ==আহাৰ্য== ভৰতমুনিৰ নাট্যশাস্ত্ৰমতে আঙ্গিক, বাচিক, আহাৰ্য আৰু সাত্বিক- এই চাৰিপ্ৰকাৰ উপাদান নাটৰ অবিচ্ছেদ্য বিষয়।<ref>https://nilacharai.com/costumes-and-props-in-preserving-the-tradition-of-ankiya-bhaona/</ref> অংকীয়া নাটতো আহাৰ্যৰ পৰিপূৰ্ণ পয়োভৰ দেখা যায়। আংগিক আৰু বাচিক উপাদান নাটকীয় চৰিত্ৰৰ যোগেৰে প্ৰকাশিত হয়। সাত্বিক অভিনয়ো অভিনেতাৰ ভাৱ প্ৰকাশৰ ব্যক্তিগত বিষয়। অভিনয়ক অধিক প্ৰাণৱন্ত কৰিবলৈ অন্য যিবোৰ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয় , সেইবোৰেই আহাৰ্য। ইংৰাজীত Stage property বোলা এই সামগ্ৰীসমূহ হ’ল, ৰং, অলংকাৰ, বস্ত্ৰ, আসন, চন্দ্ৰতাপ, আঁৰ-কাপোৰ, অগ্নিগড়, বিভিন্ন মূখা, মালা, ধনু-টূণ, অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, ৰথ, বাদ্যযন্ত্ৰ আদি। শংকৰদেৱ নিজেই এগৰাকী পাকৈত খনিকৰ আছিল বুলি গুৰু চৰিতসমূহৰ পৰা জানিব পাৰি। [[চিহ্ন-যাত্ৰা]] নাট প্ৰদৰ্শন কৰোঁতে তেওঁ বাদ্য আৰু বিভিন্ন মূখা তৈয়াৰ কৰি লৈছিল। পৰৱৰ্তীকালত নাট-ভাওনাৰ আহাৰ্জ সামগ্ৰী সৃষ্টি কৰোঁতেই ভকতসকলৰ মাজত বিভিন্ন জীৱিকাৰো সৃষ্টি হৈছিল। ====অগ্নিগড়==== অংকীয়া নাটৰ আহাৰ্যসমূহৰ মাজত উল্লেখযোগ্য উপাদান অগ্নিগড়। নাটখলাৰ প্ৰৱেশ দ্বাৰত ধেনুভিৰীয়াকৈ এডাল কাঠৰ ফ্ৰেমত দুইমূৰে দুটা মগৰৰ আকৃতি কাটি হেঙুল-হাইতালেৰে বোলাই দুটা খুটাৰ সহায়ত স্থাপন কৰা হয়। ধেনুভিৰীয়া কাঠত ন-গছি বন্তি বা আৰিয়া বা জোঁৰ জ্বলোৱা হয়। তাৰ মাজেৰে ভগৱানৰ চৰিত্ৰাভিনেতাৰ প্ৰৱেশ ঘটে। উক্ত ন-গছি বন্তিক নৱবিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=গোস্বামী, ৰাম | authorlink=সত্ৰীয়া ভাওনাত আহাৰ্যৰ বৈশিষ্ট্য | year=১৯৯৭ | pages=১০৪}}</ref> ====আঁৰ-কাপোৰ==== অংকীয়া নাট-ভাওনাত চৰিত্ৰসমূহ প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে ছোঁঘৰৰ পৰা এখন আঁৰকাপোৰেৰে আঁৰ কৰি অনা হয়। এই আঁৰকাপোৰখনক মায়াৰ প্ৰতীক বুলি হয়। চৰিত্ৰাভিনেতাসকলে সংসাৰৰ মায়াৰ আৱৰণ ভেদ কৰি নৱ-বিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক অগ্নিগড়ৰ তলত সেৱা কৰিহে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰে। ====অলংকাৰ==== অংকীয়া নাট বা ভাওনাত চৰিত্ৰানুযায়ী বিবিধ আৰু প্ৰাচুৰ্য্যময় অলংকাৰ পৰিধান কৰোৱা হয়। অৱশ্যে এই অলংকাৰবোৰ থলুৱা গঢ়ৰ। বিভিন্ন ৰাংপতা, বালিচন্দা আদি ব্যৱহাৰ কৰি সোণ-ৰূপৰ দৰে দেখা অলংকাৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ৰুদ্ৰাক্ষৰ মালা, কাঠৰ খৰম, বালু, কুণ্ডল, গলপতা, কিংকিনী,গামখাৰু, সাতসৰী আৰু কাৰুকাৰ্যখচিত মুকুট চৰিত্ৰসমূহৰ অলংকাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> অলংকাৰৰ লগতে অংগৰচনাও এক বিশেষ উপাদান। ঘাইকৈ মৰাপাটেৰে তৈয়াৰী নকল দাড়ি-চুলি, গাৰ বিভিন্ন ৰঙৰ বাবে হেঙুল, নীল, হাইতাল, পোৰা এঙাৰৰ গুড়ি, ছাই, সেন্দূৰ, পিঠাগুড়ি আদি অভিনেতাসকলৰ অংগৰচনাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> ====পোছাক-পৰিচ্ছদ==== অংকীয়া নাটত এজন লোকক চৰিত্ৰাভিনেতাসকলক সাজ-পোছাক পিন্ধোৱাৰ দায়িত্ব দিয়া হয়। সংস্কৃত নাট্যশাস্ত্ৰত এইসকলক ''বেশকাৰ'' বোলে। অংকীয়া নাটৰ বেশভূষা থলুৱা আৰ্হিৰ। বৰ্তমান সময়ত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছে যদিও ঘাইকৈ পুৰুষে চুৰিয়া বা ধূতি,চাপকন, বুকুচোলা, জালিচোলা, কোঁচ দিয়া ঘূৰী, জামদানী চেলেং পৰিধান কৰিছিল। পদমৰ্যাদা অনুসৰি ধূতি পিন্ধাৰ নিয়ম বেলেগ আছিল। কৃষ্ণক সচৰাচৰ হালধীয়া ৰঙৰ, ৰজা আৰু দেৱতাক পটী লগোৱা ৰঙীন ধূতি পিন্ধোৱা হয়। কমৰবন্ধ পিন্ধা হৈছিল। নাৰী ভাৱৰীয়াই ঘূৰীৰ দৰে পিন্ধা শাৰী, কঁকালৰ তলৰ অংশত লহঙা, হাত-দীঘল বুকুচোলা, ৰিহা, ওৰণি আদিৰ ব্যৱহাৰ হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> ====মূখা==== *প্ৰধান প্ৰবন্ধ [[মূখা]] চাওক। মূখা অংকীয়া নাটৰ এবিধ আকৰ্ষণীয় তথা প্ৰাণৱন্ত উপাদান। কালীয়, [[গৰুড়]], [[নৰসিংহ (হিন্দু ধৰ্ম)|নৰসিংহ]], [[বকাসুৰ]], [[ৰাক্ষস]]-ৰাক্ষসী, [[হনুমান]]-[[জাম্বৱন্ত]] আদি চৰিত্ৰ প্ৰাণৱন্ত কৰি তুলিবলৈ মূখাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ দুজনা গুৰুৰ অংকীয়া নাট আৰু পৰৱৰ্তী সময়ৰ অংকীয়া নাটসমূহৰ তুলনামূলক বিশ্লেষণ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160916212842/http://nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ |date=2016-09-16 }}, নীলাচৰাই ডট কম ৱেবছাইটত * [http://www.atributetosankaradeva.org/ankiya.htm Ankiyā Nāt - The Dramas of Sankaradeva] এ টিৰিবিউট টু শংলৰদেৱ ডট অৰ্গ ৱেবছাইটত * [http://www.indianetzone.com/18/the_ankiya_nat_assam.htm Ankiya Nat, Assam]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} www.indianetzone.com ৱেবছাইটত <!-- *[https://satirtha.in/%e0%a6%85%e0%a6%82%e0%a6%95%e0%a7%80%e0%a7%9f%e0%a6%be-%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%93%e0%a6%a8%e0%a6%be-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ae%e0%a6%be%e0%a6%a4%e0%a7%83%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%b7/ অংকীয়া ভাওনা আৰু মাতৃভাষা ভাওনা এক তুলনামূলক বিচাৰ] satirtha.in ৱেবছাইটত --> [[শ্ৰেণী:নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ভাওনা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা]] s8y3zvafxh3lg83tdv8hafaf5wrimhn 651745 651744 2026-11-09T15:17:23Z Pranamikaadhikary 27435 /* আহাৰ্য */ 651745 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ}} [[File:RAM BIJOY ANKIA NAAT11.jpg|thumb|ৰাম বিজয় নাটৰ দৃশ্য]] [[File:Entry of a demon king in a "Bhaona" in Assam.webm|thumb|অংকীয়া নাটত অসুৰৰ প্ৰৱেশ]] মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ|মাধৱদেৱে]] পৌৰাণিক আখ্যানৰ ভিত্তিত [[ব্ৰজাৱলী ভাষা]]ত ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''অংকীয়া নাট''' বোলে। মহাপুৰুষ দুজনাই তেওঁলোকে ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''নাট''', '''যাত্ৰা''' বা '''নৃত্য''' বুলিছিল। পৰৱৰ্তী কালত বৈষ্ণৱ ভকতসকলে ইয়াক 'অংকীয়া নাট' বুলি নামকৰণ কৰে যদিও আংগিকৰ ফালৰ পৰা [[মাধৱদেৱ]]ৰ নাটসমূহক [[ঝুমুৰা]]ও বোলা হয়। গুৰু দুজনাই লিখা নাটক 'অংকীয়া ভাওনা' বুলি কোৱা হয়। [[ভাওনা]] শব্দৰ প্ৰকৃত অৰ্থ 'ভাও দি দেখুওৱা কাৰ্য'। অংকীয়া নাটৰ অভিনয়ক ভাওনা বোলা হয়। পৰৱৰ্তীকালত বধকাব্যসমূহ আৰু আন আন সত্ৰাধিকাৰ-মহন্তই লিখা নাটৰ অভিনয়কো ভাওনা বোলা ৰীতি প্ৰচলিত হ’ল। খ্ৰীষ্টিয় পঞ্চদশ শতিকাৰ দ্বিতীয়ভাগত শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰ‌ৱৰ্তিত ধৰ্মীয় তথা জনপ্ৰিয় মনোৰঞ্জনৰ মাধ্যম অংকীয়া নাট ভাওনাই হ’ল অসমীয়া নাট্য ইতিহাসৰ প্ৰথম নিদৰ্শন। তাৰ আগতে প্ৰাচীন [[কামৰূপ]]ৰ কোনো কোনো বিদ্যোৎসাহী আৰু কলাপ্ৰেমী ৰজাৰ ৰাজসভাত নৃত্য, গীত, অভিনয়ৰ অনুশীলন হৈছিল বুলি জনা যায় যদিও সেইসমূহৰ কোনো নিদৰ্শন পো‌ৱা নাযায়।<ref name=sarma>অসমীয়া নাট্য সাহিত্য, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]</ref> == নামৰ উৎস আৰু সংস্কৃত নাটৰ প্ৰভাৱ == [[File:মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, পাটবাউসী সত্ৰ, বৰপেটা.jpg|thumb|মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]], বৰপেটা]] [[File:কাঠৰ মুখা.jpg|thumb|ভাওনাত ব্যৱহাৰ কৰা শংকৰদেৱৰ দিনৰ কাঠৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]]ত সংৰক্ষিত]] বুৎপত্তিগত অৰ্থৰ ফালৰ পৰা চালে দেখা যায় যে অংকীয়া নাটৰ অৰ্থ 'একাংকিকা নাটক'। কিন্তু মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱ আৰু তেখেতৰ প্ৰিয় শিষ্য মাধ‌ৱদেৱে তেখেতসকলৰ নাটসমূহক 'নাট', 'নাটক' বা 'যাত্ৰা' আদি নামেৰেহে অভিহিত কৰিছিল। 'অংকীয়া নাট' শব্দটি তুলনামূলক ভাৱে আধুনিক শব্দ। নাট বুজো‌ৱা শব্দ 'অংক'-ৰ লগত 'ঈয়া' প্ৰত্যয় লগলগাই পিছৰ কালৰ [[নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্ম|বৈষ্ণ‌ৱ সমাজে]] এই শব্দক [[বিশেষণ]] ৰূপত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়।<ref name=sarma/> এই শব্দ সৰ্বপ্ৰথমে ব্যৱহৃত হয় গুৰুদুজনাৰ অন্যতম শিষ্য [[দৈত্যাৰি ঠাকুৰ]] আৰু [[ৰামচৰণ ঠাকুৰ]]ৰ দ্বাৰা ৰচিত [[চৰিত পুথি]]ত।<ref name="pathak">Ankiyanat : A Tradition of pride.(Article)-- Dr. Dayananda Pathak</ref> গুৰুদুজনাৰ দ্বাৰা ৰচিত নাটসমূহৰ লিখিত পাঠক অংকীয়া নাট আৰু সেই পাঠসমূহৰ নাট্য প্ৰদৰ্শনক অংকীয়া ভাওনা বা ভা‌ৱনা বুলি কো‌ৱা হয়। 'অংকীয়া' শব্দৰ ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে ভিন্ন জনে ভিন্ন মত পোষণ কৰা দেখা যায়। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ই, “আমাৰ ভাওনাত আঙ্গিক অভিনয়ই ঘাই, সেই দেখি 'অঙ্গ' শব্দৰ পৰাই 'অংক' শব্দটো উদ্ভূত হো‌ৱা সম্ভ‌ৱ” বুলি মত পোষণ কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]ই তেওঁৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎপত্তি আৰু বৈশিষ্ট্য' নামৰ প্ৰ‌ৱন্ধত উল্লেখ কৰিছে, “…মহাপুৰুষ দুজনৰ নাটত যি কলা কৌশল আৰু ভাষা প্ৰয়োগ হৈছিল পিছৰ নাট লিখোঁতাসকলে তাৰপৰা ভালেখিনি ফালৰি কাটি গৈছিল। ব্ৰজা‌ৱলী পৰিহৃত হ’ল, নান্দীশ্লোক, ভটিমা আদিও নোহো‌ৱা হ’ল। গতিকে মহাপুৰুষ দুজনৰ নাট বা সেই সাঁচত ঢলা নাটসমূহক পিছৰ নাটৰ পৰা পৃথক কৰি দেখু‌ৱাবৰ নিমিত্তে 'অংকীয়া নাট' বুলিবলৈ ধৰে।”<ref name=sarma/> শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰদৰ্শিত সৰ্বপ্ৰথম নাট বা ভাওনা আছিল '[[চিহ্ন-যাত্ৰা]]'; এই চিহ্নযাত্ৰা পৰিবেশনৰ বাবে গুৰুজনাই সাত বৈকুণ্ঠৰ চিত্ৰপট অংকন কৰিছিল। এই কথাকে ভিত্তি হিচাপে লৈ 'সন্তাৱলী' নামৰ চৰিত গ্ৰন্থত অংকীয়া শব্দৰ ব্য‌ৱহাৰ সম্পৰ্কে কো‌ৱা হৈছে এইদৰে, “অংকিত কৰিলা দেখি অংকীয়া যে নাম”। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে তেওঁৰ 'সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতক সমৰ্থন কৰি কয়, “উক্ত (সন্তা‌ৱলী) পুথিৰ মতে 'অংকীয়া' শব্দৰ অৰ্থ হ’ল নাটকত অভিনেতা সকলক ৰং বৰণ সানি প্ৰবেশ কৰো‌ৱা বা বিভিন্ন প্ৰকাৰে চিত্ৰপট আঁকি (পাৰিষদ সকলক চিত্ৰত চিত্ৰিত কৰি দেখু‌ৱাই) চোঁ-মুখা সাজি অংকণ কৰি দৰ্শক সকলক দেখুউ‌ৱাৰ কাৰণে 'অংকীয়া' নাম পালে। অংকীয়া নাটকৰ মূল উৎস বা ভেটি হ’ল 'চিহ্নযাত্ৰা'। অংক শব্দটো‌ৱে এই অৰ্থত অংকণ কৰা বুজাইছে। … 'চিহ্নযাত্ৰা' কালত যিবিলাক মুখা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু চিত্ৰত যিবিলাক ব্যক্তিক চিত্ৰিত কৰা হৈছিল, সিয়েই পিছত অংকীয়া নাম পায় আৰু উত্তৰ কালত ৰচিত বাকী 'বাৰছো‌ৱা' নাটেও 'অংকীয়া নাট' নামেৰে জনাজাত হয়।”<ref name=goswami>সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা—নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী</ref> [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] [[নাট্যশাস্ত্ৰ]]ত অংক শব্দৰ অৰ্থ হ’ল 'চিহ্ন', অৰ্থাৎ নাটকীয় কাহিনীৰ স্তৰ চিহ্নিত কৰা বিভাগ ({{Lang|en|an Act}})। গতিকে এই অংক শব্দৰ পৰাই অংকীয়া শব্দৰ সৃষ্টি হৈছে বুলি মত পোষণ কৰে কোনো কোনো পণ্ডিতে। তেওঁলোকে কয় যে “অংক মাত্ৰ যাৰ আছে, সেয়ে অংকীয়া”। নাট্যশাস্ত্ৰত দহ প্ৰকাৰৰ [[নাটক]] বা ৰূপকৰ উল্লেখ আৰু বি‌ৱৰণ আছে। সেয়া হ’ল: 'নাটক', 'প্ৰকৰণ', 'সম‌ৱকাৰ', 'ঈহমৃগ', 'ডিম', ‌'ৱ্যয়োগ', 'অংক' বা 'উৎসৃষ্টিকাঙ্ক', 'প্ৰহসণ', 'ভাণ' আৰু ‌'ৱিথি'।<ref name=ghosh>The Natyashastra—(Trans. & Ed.)- Dr. Manomohan Ghosh</ref> এই দহৰূপক বা দশৰূপক বা দহ প্ৰকাৰৰ নাটক (ৰূপক)-ৰ অন্তৰ্গত অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক নামৰ ৰূপক বিধৰ পৰা 'অংক' আৰু "অংকীয়া" অভিধাদুটি আহিব পাৰে বুলিও কোনো কোনো পণ্ডিতে ক’ব খোজে। কিন্তু অংকীয়া নাটত মাত্ৰ এটাহে অংক থকাৰ বাহিৰে অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক ৰূপক বিধৰ লগত ইয়াৰ আন কোনো অন্তৰংগ সাদৃশ্য বিচাৰি পো‌ৱা নাযায়<ref name=chaliha>শংকৰী সাহিত্যৰ সমীক্ষা- (সম্পা:)-ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> ==সংস্কৃত নাটৰ সৈতে পাৰ্থক্য== [[File:Gayan Bayan 1.jpg|thumb|]] [[File:Khol Badan.jpg|thumb|]] শংকৰদেৱে সংস্কৃত নাটৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ অংকীয়া নাট ৰচনা কৰিছিল বুলি কোৱা হয় যদিও অংকীয়া নাটৰ আংগিক সংস্কৃত নাটৰ লগত নিমিলে। অংকীয়া নাট আছিল সৰ্বসাধাৰণ ৰাইজৰ মনোৰঞ্জন আৰু ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে; আনহাতে সংস্কৃত নাট ৰাজকীয় পৰিৱেশত বা আভিজাত্য পৰিৱেশত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল আৰু ই আছিল কেৱল আভিজাত্য, ধনাঢ্য শ্ৰেণীৰ মনোৰঞ্জনৰ আহিলা। ইয়াৰ উপৰি সংস্কৃত নাট আৰু অংকীয়া নাটৰ কেইটামান বিশেষ পাৰ্থক্য দেখা যায়। অংকীয়া নাটৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত নাট্যশাস্ত্ৰৰ প্ৰভা‌ৱ সুস্পষ্ট ভাবে দেখা যায়। অংকীয়া ভাওনাত সূত্ৰধাৰৰ উপৰিও 'পূৰ্বৰঙ্গ' (আমাৰ ধেমালি), 'নান্দী', 'প্ৰৰোচনা', 'প্ৰস্তা‌ৱনা', 'ভৰত বাক্য'ৰ অনুৰূপ 'মুক্তি-মঙ্গল ভটিমা' আদি বিভিন্ন দিশত নাট্যশাস্ত্ৰৰ নীতি-নিয়ম বহুপৰিমাণে মানি চলা হয়। অংকীয়া নাটত এটাই মাত্ৰ অংক থাকিলেও তাত নাট্যশাস্ত্ৰত বৰ্ণিত 'অ‌ৱস্থা' (নাটকীয় ঘটনাৰ স্তৰ), 'সন্ধি' (বিভিন্ন নাটকীয় ঘটনা বা পৰিস্থিতিৰ সংযোজক) আৰু 'অংক' বিভাজনৰ সম্পূৰ্ণ অ‌ৱকাশ আছে। ভক্তিৰস প্ৰধান হ’লেও নাটসমূহত নাট্যশাস্ত্ৰৰ 'ন‌ৱৰস'ৰ সকলোবোৰ ৰসেই কম বেছি পৰিমাণে আছে। সেইদৰে, অংকীয়া নাটৰ নায়ক নায়িকাও সংস্কৃত নাট্য-তত্ত্বত আলোচিত 'নায়ক-ভেদ' আৰু 'নায়িকা-ভেদ' (নায়ক আৰু নায়িকাৰ শ্ৰেণী বিচাৰ)-ৰ বিভিন্ন ভাগ-বিভাগৰ ভিতৰতে পৰে। অভিনয়ৰ ক্ষত্ৰতো 'আঙ্গিক',‌ 'ৱাচিক', 'সাত্বিক' আৰু 'আহাৰ্য' এই চাৰিওবিধ অভিনয়ৰে উপাদান অংকীয়া ভাওনাত বিদ্যমান। অবশ্যে স্থান-কাল-পাত্ৰ আৰু পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি গুৰুজনাই বহুক্ষেত্ৰতনাট্যশাস্ত্ৰৰ বিধি-নিষেধো অবাধে ভঙ্গ কৰিছে আৰু যুদ্ধ, শয়ন, ভোজন, মৃত্যু আদি দৃশ্যৰ অ‌ৱতাৰণাও কৰিছে। যি তেখেতৰ মৌলিক প্ৰতিভাৰ স্বাক্ষৰো বহন কৰিছে। তদুপৰি কো‌ৱা বাহুল্য যে শংকৰদেৱে কোনো ক্ষেত্ৰতে সংস্কৃত নাটকৰ হুবহু অনুকৰণ কৰা নাই। গতিকে, এই কথা নিশ্চয় ক’ব পাৰি যে, ভাৰতবৰ্ষৰ নাট্যপৰম্পৰাৰ মূল ভেটি নাট্যশাস্ত্ৰৰ আলমত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱৰ মৌলিক সৃষ্টিশীল সত্ত্বাৰ পৰাই এই ওপজা অংকীয়া নাট। ===সূত্ৰধাৰ=== [[File:"Sutradhar"- A unique dance style from Assam-v2.webm|thumb|সূত্ৰধাৰীৰ নৃত্য]] [[File:সূত্ৰধাৰ সূত্ৰধাৰী নৃত্য.jpg|thumb|অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ।]] [[File:Masks ofthe Lord Narasimham, 3rd incarnaation of the Lord Vishnu in mask form at Chamaguri Satra, Majuli.jpg|thumb|অংকীয়া নাটত ব্যৱহৃত নৰসিংহৰ মুখা]] সংস্কৃত নাটৰ দৰে অংকীয়া নাটতো সূত্ৰধাৰ বুলি এটা চৰিত্ৰ আছে যদিও দুয়োপ্ৰকাৰ নাটত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকা বেলেগ বেলেগ। সংস্কৃত নাটত সূত্ৰধাৰে নাটৰ আৰম্ভণিতে নান্দীশ্লোক গাই প্ৰৰোচনা আৰু প্ৰস্তাৱনাৰ শ্লোক উপস্থাপন কৰি নাটৰ পৰা বাহিৰ হয়। কিন্তু অংকীয়া নাটত সূত্ৰধাৰেই নাটখন চলাই নিয়াৰ মূল দায়িত্ব পালন কৰে। সূত্ৰধাৰে নান্দী গাই নৃত্য কৰে, নৃত্যৰ মাজেৰে নাটৰ নাম আৰু বিষয়বস্তু উপস্থাপন কৰে, চৰিত্ৰসমূহৰ পৰিচয় আৰু প্ৰৱেশ ঘোষণা কৰে আৰু কাহিনীৰ মাজত সংগতি ৰক্ষা কৰিবলৈ “আহে সভাসদ লোক’’ বুলি কাহিনী ক’ৰ পৰা ক’লৈ গতি কৰিছে বুজাই দিয়ে। যিবোৰ দৃশ্য নাটত উপস্থাপন কৰিব নোৱাৰি, তেনেবোৰ দৃশ্য সংলাপৰ মাজেৰে দৰ্শকক বুজাই দিয়ে।<ref name="অংক-১"/> ===বহুৱা আৰু বিদূষক=== সংস্কৃত নাটকত বিদূষকৰ চৰিত্ৰ একোটা থাকে। বিদূষকগৰাকীয়ে সংস্কৃত নাটত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়। অংকীয়া নাটত শংকৰদেৱে বিদূষকৰ চৰিত্ৰ পৰিৱৰ্তে সূত্ৰধাৰ আৰু কিছু চৰিত্ৰৰ যোগেৰে ধেমেলীয়া দৃশ্যৰ অৱতাৰণা ঘটাইছে।<ref name="অংক-১"/> আজিকালি উত্তৰ-শংকৰী যুগত ৰচিত নাটত পৰিৱেশনকালৰ মাজতে নাটৰ লগতে সংগতি নথকাকৈ [[বহুৱা]] প্ৰৱেশৰ ৰীতি প্ৰচলিত হৈছে। ===ভাষা=== অংকীয়া নাটৰ ভাষা ব্ৰজাৱলী। এয়া মথুৰাত ব্যৱহৃত ব্ৰজাৱলী নহয়। মৈথিলী মিশ্ৰিত মথুৰাত প্ৰচলিত ব্ৰজবুলি ভাষাৰ অনুকৰণত শংকৰদেৱে থলুৱা ভাষাৰ মিশ্ৰণ ঘটাই অসমৰ মানুহে সহজে বুজিব পৰাকৈ এটি ভাষাৰ ৰূপ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াত থলুৱা ভাষাৰ উপৰি অৱধি, ভোজপুৰী, পাৰ্চী আৰু সংস্কৃত ভাষাৰ শব্দসম্ভাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সম্ভৱতঃ ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল অসমৰ সকলো লোকে সহজে বুজিব পৰাৰ উপৰি অসমৰ বাহিৰৰ লোকেও যাতে এই ভাষা বুজিব পাৰে।<ref name="অংক-১"/> ==স্থানীয় উপাদান== [[গোৱালপাৰা]] অঞ্চলত প্ৰচলিত [[ভাৰীগান]], [[কুশান গান]], গো‌ৱালিনী-যাত্ৰা আদিয়েও অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টিত অৰিহণা যোগাইছে। অবশ্যে এইবিলাকৰ প্ৰাচীনতা সম্পৰ্কে সন্দেহৰ অ‌ৱকাশ আছে। তদুপৰি এইসমূহত নাটকীয় উপাদানো তেনেই নগণ্য।<ref name=chaliha/> সেইদৰে [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]দেৱেও অসমীয়া আৰু অনা-অসমীয়া দুয়োবিধ প্ৰভা‌ৱকে স্বীকাৰ কৰি লৈছে আৰু তেখেতৰ 'অংকীয়া নাট'ৰ ভূমিকাত মন্তব্য কৰিছে যে কাব্যশাস্ত্ৰৰ আবৃত্তি, [[ওজাপালি]]ৰ সমূহীয়া গায়ন শৈলী আৰু ভাৰতৰ আন আন অঞ্চলত প্ৰচলিত বিভিন্ন দৃষ্টি-আকৰ্ষক নাট্যানুষ্ঠানে অসমীয়া নাটকৰ পূৰ্ণ বিকাশত অৰিহণা যোগাইছে বুলি ক’ব পাৰি।<ref name=chaliha/> [[কালিৰাম মেধি]]য়ে ''অংকাৱলী''ৰ পাতনিত অনা-অসমীয়া সকলোধৰণৰ নাট্যানুষ্ঠানৰ প্ৰভা‌ৱ অস্বীকাৰ কৰি একমাত্ৰ স্থানীয় উপাদানৰ পৰা, বিশেষকৈ ওজাপালিৰ প্ৰভা‌ৱত শংকৰদেৱে অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টি কৰিলে বুলি মন্তব্য কৰিছে।<ref name=medhi>অংকা‌ৱলী—(সম্পা:)-কালিৰাম মেধি</ref> প্ৰাচীন অসমত প্ৰচলিত পুতলা নাচ, ঢুলীয়া ভাওনা, পচতি, কুশান গান, ওজাপলি আদিৰ পৰা উপাদান লৈ অংকীয়া নাট সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="অংক-১">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=পাঠক, ড° দয়ানন্দ | authorlink=অংকীয়া নাট পৰম্পৰা | year=১৯৯৭ | pages=৯৩}}</ref> ==বিষয়বস্তু== শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা অংকীয়া নাটৰ বিষয়বস্তু আছিল [[ভাগৱত]] পুৰাণ, হৰিবংশ আৰু [[ৰামায়ণ]]ৰ কাহিনী। বেছিভাগ নাটেই ভাগৱত পুৰাণৰ বিভিন্ন কৃষ্ণকেন্দ্ৰিক কাহিনীৰে নিৰ্মিত। শংকৰদেৱে কেৱল [[ৰাম বিজয়]] নাটখনেই ৰামায়ণৰ কাহিনীৰ এছোৱাৰে ৰচনা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত [[মহাভাৰত]] আৰু অন্যান্য ধৰ্মীয় গ্ৰন্থৰ কাহিনীৰ আধাৰত নাট-ভাওনা ৰচিত হ’বলৈ ধৰে। ==অংকীয়া নাটত ৰস== ==ভাৰতৰ অন্যান্য নাট্য সংস্কৃতি আৰু অংকীয়া নাট== প্ৰাচীন কালৰে পৰা ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত নাট্য-পৰিৱেশ্য কলাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়। ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত প্ৰচলিত পৰিৱেশ্য কলা যেনে [[কেৰালা]]ৰ [[কুডিয়াট্টম]], [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[যক্ষগান]], অযোধ্যাৰ [[ৰামলীলা]], [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ [[নৌটংকী]], [[তামিলনাডু]]ৰ [[ভাগৱত মেলা]], [[গুজৰাট]]ৰ [[ভৱাই]] আৰু অসমৰ অংকীয়া নাট একে বৰ্গৰে পৰিৱেশ্য কলা।<ref name="অংক-৪">{{cite book | title=শংকৰদেৱ অধ্যয়ন প্ৰসংগ | publisher=বাণী মন্দিৰ | author=দেৱগোস্বামী, কেশৱানন্দ | authorlink=শংকৰদেৱৰ নাট আৰু ভাওনা | year=২০০৫ | pages=৫২}}</ref> সম্ভ‌ৱতঃ, [[ভাৰত]]ৰ বিভিন্ন প্ৰাদেশিক ভাষাত ৰচিত পূৰ্ণাঙ্গ নাটকৰ ভিতৰত অংকীয়া নাটকৰ ঐতিহ্যই সকলোতকৈ পুৰণি। এই অংকীয়া নাট আৰু ভাওনাৰ উৎস বিচাৰিও ভিন্ন জনে ভিন্ন মত প্ৰকাশ কৰিছে। মনোমোহন ঘোষে অংকীয়া নাট ভাওনাক প্ৰাগ্-ঐতিহাসিক যুগত প্ৰচলিত এক শ্ৰেণীৰ নাট্যৰূপৰ নিদৰ্শন হ’ব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে কোনো কোনোৱে অংকীয়া নাট [[মধ্যযুগ]]ৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰতীয় কিছুমান পৰম্পৰাগত আৰু লোক নৃত্য আৰু নাট্য শৈলীৰ আৰ্হি বা প্ৰেৰণাত সৃষ্ট বুলি ক’ব খোজে। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে এই মতৰ প্ৰতি আংশিকভাবে সমৰ্থন আগবঢ়াই উল্লেখ কৰে, “গুৰুজনাই কেইবাবিধো উপাদান একত্ৰ কৰি অংকীয়া ভাওনাত সংযোগ কৰি দিয়ে। তাৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ চাৰিবিধ উপাদান পৰিষ্কাৰ ভাবে দেখা যায়। *প্ৰাচীন ভাৰতীয় নাট্যশাস্ত্ৰৰ উপাদান *বিভিন্ন তীৰ্থ ভ্ৰমণ কৰি লাভ কৰা সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ উপাদান, *স্থানীয় প্ৰচলিত [[পুতলা নাচ]] বা তৎকালীন সাংস্কৃতিক কাৰ্যক্ৰমৰ উপাদান *নিজস্ব প্ৰতিভা বিকাশ।”<ref name=goswami/> সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় কিছুমান নাট্যধৰ্মী অনুষ্ঠানৰ লগত অংকীয়া ভাওনাৰ কিছুমান সাদৃশ্যৰ কথা উল্লেখ কৰি প্ৰভা‌ৱশালী উপাদান হিচাপে পুতলা নাচ আৰু ওজাপালিৰ ওপৰতেই গুৰুত্ব আৰোপ কৰে আৰু লগতে [[কেৰালা]]ৰ 'কুট্টু' আৰু সিংহলৰ 'কোল নাটম'ৰ প্ৰভা‌ৱৰ কথাও দাঙি ধৰিছে।<ref name=sarma/> পৰবৰ্তী কালত প্ৰকাশিত আন এক প্ৰবন্ধত তেখেতে 'মহানাটক', 'গীত-গোবিন্দ', 'শ্ৰীকৃষ্ণ কীৰ্তন', চৈতন্যদে‌ৱৰ 'অংকবন্ধন', 'মৈথিলী' আৰু 'মৈথিলী নে‌ৱাৰী নাটক' আদিৰ প্ৰসঙ্গ উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো স্থিৰ সিদ্ধান্তত উপনীত হ’ব পৰা নাই।<ref name=chaliha2>শংকৰী সংস্কৃতিৰ অধ্যয়ন--(সম্পা:)- ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> জগদীশ চন্দ্ৰ মাথুৰে নাট্যশাস্ত্ৰ, সাহিত্য দৰ্পণ আদিতো উল্লেখ নথকা 'সঙ্গীতক' নামৰ এক অখ্যাত নাট্য পৰম্পৰাৰ প্ৰভা‌ৱ অংকীয়া নাটকত পৰিব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে। কৃষ্ণনাৰায়ণ প্ৰসাদ মাগধেও তেখেতৰ 'শংকৰদে‌ৱ: সাহিত্যকাৰ ঔৰ ‌ৱিচাৰক' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতৰ প্ৰতি সমৰ্থণ আগবঢ়াইছে।<ref name=chaliha/> বৈষ্ণ‌ৱ পণ্ডিত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই বাকী সকলোধৰণৰ প্ৰভাৱ অস্বীকাৰ কৰি কে‌ৱল নাট্যশাস্ত্ৰ আৰু সংস্কৃত নাট্য পৰম্পৰাই অংকীয়া নাটৰ বিকাশত অৰিহণা যোগো‌ৱা একমাত্ৰ প্ৰভাৱী উপাদান বুলি ক’ব খোজে। শইকীয়াই তেখেতৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎস বিচাৰ' নামৰ প্ৰবন্ধত এই বিষয়ে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিছে এইদৰে, “হাজাৰ বছৰীয়া সংস্কৃত নাটকৰ ঐতিহ্য বিদ্যমান থাকোঁতে অংকীয়া নাটৰ উৎস পুতলা নাচ বা কাব্যশাষ্ট্ৰ আবৃত্তিৰ মাজত বিচাৰিবলৈ যো‌ৱাটো চকু থাকি খালত পৰাৰ নিছিনা কথা।”<ref name=chaliha/> তেওঁ লগতে এই কথাও ব্যক্ত কৰে যে মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় বিভিন্ন পৰম্পৰাগত নাট্য শৈলীৰ মাজত যি সাদৃশ্য বা মিল দেখা যায় সেয়া এটা শৈলীয়ে আনটোৰ পৰা উপাদান ধাৰ কৰাৰ বাবে নহয় বৰং একেখন নাট্যশাস্ত্ৰকে বহুদিশত মানি চলাৰ বাবেহে দেখা যায়। বিজ্ঞ সমাজত সততে এই কথা আলোচনা হয় বা অনুমান কৰা হয় যে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজন অসমত পূৰ্বৰে পৰা প্ৰচলিত ওজাপালি অনুষ্ঠানৰ ওজাজনৰে এক পৰিকল্পিত, পৰিসংস্কৰিত আৰু বিকশিত ৰূপ। কিন্তু আন এক ধাৰণা মতে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজনক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাত অবতীৰ্ণ কৰো‌ৱাৰ আঁৰত ওজাৰ প্ৰভাবতকৈ অবস্থা আৰু প্ৰয়োজনহে বেছি কাৰ্যকৰী আছিল। এই ধাৰণা পূৰ্বৰ ধাৰণাতকৈ অধিক যুক্তিযুক্ত আৰু প্ৰায়োগিক যেন ভা‌ব হয়। এই সম্পৰ্কত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই কয়, “শংকৰদেৱে নাট্যকলা সৃষ্টি কৰি প্ৰাথমিক অভিনয়ত নিজেই নাটৰ সকলোদিশ পৰিচালনাৰ দ্বায়িত্ব বহন কৰিবলগীয়াত পৰিছিল। নহ’লে প্ৰশিক্ষণপ্ৰাপ্ত হ’লেও অনভিজ্ঞ সহযোগীসকলে অভিনয়ত পদে পদে বিভ্ৰাট ঘটো‌ৱাৰ সম্ভা‌ৱনা। সেইবাবেই সূত্ৰধাৰ চৰিত্ৰটো এনেভাবে গঢ় দিব লগা হৈছিল যাতে অভিনয়ৰ আদিৰ পৰা অন্তলৈকে উপস্থিত থাকি তাক সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। প্ৰথম অভিনয়ত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকাত এজন দায়িত্বশীল অভিজ্ঞ ব্যক্তিৰ উপযোগিতা প্ৰতিপন্ন হো‌ৱাত পৰবৰ্তী নাটবোৰতো তাৰ অন্যথা নকৰিলে। …গতিকে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ সংস্কৃত নাটকৰ সূত্ৰধাৰৰ ভেটিত দেশ-কাল-পাত্ৰৰ প্ৰয়োজন সাপেক্ষে শংকৰদে‌ৱৰ এক মৌলিক সুসৃষ্টি।”<ref name=chaliha/> ==আংগিক== এখন পূৰ্ণাংগ ভাওনা হ’বলৈ ইয়াৰ অংগস্বৰূপ কেইটামান বিশেষ অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। সত্ৰীয়া ৰীতি-নীতিৰ মাজেৰেহে এখন নাট পৰিৱেশন কৰা হয়। সেইবোৰ-নাট-মেলা, গন্ধ গোৱা, যোৰা উঠা আৰু নাট-সামৰণি।<ref name="অংক-৩"/> ===নাটমেলা=== অংকীয়া নাট এখন পৰিৱেশন কৰাৰ আগতে গাঁৱৰ ৰাইজ মিলি নিৰ্দিষ্ট এটা দিনৰ সন্ধিয়া নামঘৰত শলা-বন্তি জ্বলাই, শৰাই-গুৱা আগবঢ়াই প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু নাটখনৰ এটা নান্দী গীত গাই নাট মেলে। সেইদিনাৰ পিছৰ পৰা ধাৰাবাহিকভাবে নাটৰ আখৰা চলে।<ref name="অংক-৩"/> ===গন্ধ গোৱা বা গন্ধ বাদন=== ভাওনাৰ আগদিনা সন্ধিয়া আখৰাৰ পৰিৱৰ্তে ভাওনাখন সুকলমে হৈ যোৱাৰ বাবে শৰাই আগবঢ়াই নামঘৰত সেৱা লোৱা হয় আৰু গন্ধৰ গীত গোৱা হয়। এই গন্ধৰ গীত মহাপুৰুষ দুজনাৰ ৰচিত নহয়। কোনো কোনো সত্ৰত গুৰু দুজনা ৰচিত বসন্ত, কেদাৰ আৰু ভাটিয়ালী ৰাগৰ গীত গোৱা হয়।<ref name="অংক-৩"/> এই গীতৰ পাছত নাম-প্ৰসংগ কৰা হয়। ===যোৰা উঠা বা গাণিকা=== মূল ভাওনাৰ দিনা ছোঁঘৰত সজ্জিত হৈ গায়ন-বায়নে হৰিধ্বনি কৰি অগ্নিগড়ৰ তলেৰে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰি যোৰা উঠে। খোল বাদ্য বজাই বিভিন্ন বোল তুলি তালে তালে থাপনাৰ আগলৈ সাতপাক মাৰি নৃত্য ভংগী কৰে। বায়নৰ লগত গায়নো থাকে। সাধাৰণতে একোটা যোৰাত নগৰাকী বায়ন আৰু ছয়গৰাকী গায়ন থাকে। বহা চাহিনী, থিয় চাহিনী, ফলা বাজনাৰ পিছত ধেমালি হয়। ধেমালি তিনিপ্ৰকাৰৰ। নাচ-ধেমালি, বৰ-ধেমালি আৰু ঘোষা-ধেমালি। তাৰপিছতে গুৰু-ঘাত বজায়। গুৰু-ঘাত গুৰু শংকৰদেৱৰ সন্মানাৰ্থে বজোৱা হয়। তাৰপিছত বন্দনাগীত গায় আৰু সূত্ৰধাৰৰ প্ৰৱেশ ঘটে।<ref name="অংক-৩"/> ===নাট সামৰণি=== ভাওনা পৰিৱেশন কৰাৰ তৃতীয় দিনা সন্ধিয়া নাট-ভাওনাৰ দায়-দোষৰ ক্ষমা বিচাৰি থাপনাৰ আগত বন্তি জ্বলাই শৰাই আগবঢ়োৱা হয়। ঠাইভেদে তৃতীয় দিনাৰ পৰিৱৰ্তে ৰাইজৰ সুবিধাৰ্থে আন দিনো ধাৰ্য কৰা হয়। সেইদিনা নাটখন পুনৰ এবাৰ পাঠ কৰি সামৰণি মৰা হয়।<ref name="অংক-৩"/> ==গীত== অংকীয়া নাটত প্ৰচুৰ পৰিমাণে গীত প্ৰয়োগ কৰা হৈছে। নাটত ব্যৱহৃত গীতসমূহক পাঁচটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি; নান্দীগীত বা নান্দী ভটিমা, প্ৰৱেশৰ গীত, কাহিনী বুজাবলৈ দৰ্শকক উদ্দেশ্যি গোৱা গীত, পয়াৰ আৰু মুক্তিমংগল ভটিমা।<ref name="অংক-১"/> ===নান্দীগীত=== নাটৰ আৰম্ভণিত নান্দীশ্লোক আৰু নান্দীগীত গোৱা হয়। নান্দীশ্লোকক মংগলাচৰণ বুলিও কোৱা হয়।<ref name="অংক-৩">{{cite book | title=শংকৰদেৱৰ নাট | publisher=অসম প্ৰকাশন পৰিষদ | author=বৰা, মহিম | authorlink=নাট ছখনৰ ওপৰত প্ৰসঙ্গীয়া টোকা | year=১৯৮৯ | location=১৯}}</ref> ===ভটিমা=== *মূল প্ৰবন্ধ [[ভটিমা]] চাওক। ভটিমা চাৰিপ্ৰকাৰ। নাটভটিমা, ৰাজভটিমা, দেৱভটিমা আৰু গুৰুভটিমা। নাটৰ আৰম্ভণি আৰু শেষৰ ভটিমাক নাটভটিমা বোলে। নাটৰ যৱনিকা পেলোৱা গীত-পদক মুক্তিমংগল ভটিমা বোলা হয় আৰু ইয়াক একেবাৰে শেষত গোৱা হয়।<ref name="অংক-১"/> ===পয়াৰ=== নাটৰ মাজত কাহিনীৰ কাব্যিক বৰ্ণনা আৰু চৰিত্ৰৰ মানসিক অৱস্থাৰ বৰ্ণনা কৰিবলৈ গোৱা ভটিমাগীতক পয়াৰ বোলে।<ref name="অংক-২">{{cite book | title=ভটিমা মাধুৰী | publisher=বেদকণ্ঠ | author=শইকীয়া, মহেন্দ্ৰনাথ | authorlink=ভটিমা:এটি অৱলোকন | year=২০১৪ | pages=১৩ | isbn=978-93-82931-29-4}}</ref> ই এক প্ৰকাৰৰ ছন্দও। সচৰাচৰ পয়াৰসমূহত বিলাপগীতৰ সুৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা দেখা যায়। ==আহাৰ্য== ভৰতমুনিৰ নাট্যশাস্ত্ৰমতে আঙ্গিক, বাচিক, আহাৰ্য আৰু সাত্বিক- এই চাৰিপ্ৰকাৰ উপাদান নাটৰ অবিচ্ছেদ্য বিষয়।<ref>https://nilacharai.com/costumes-and-props-in-preserving-the-tradition-of-ankiya-bhaona/</ref> অংকীয়া নাটতো আহাৰ্যৰ পৰিপূৰ্ণ পয়োভৰ দেখা যায়। আংগিক আৰু বাচিক উপাদান নাটকীয় চৰিত্ৰৰ যোগেৰে প্ৰকাশিত হয়। সাত্বিক অভিনয়ো অভিনেতাৰ ভাৱ প্ৰকাশৰ ব্যক্তিগত বিষয়। অভিনয়ক অধিক প্ৰাণৱন্ত কৰিবলৈ অন্য যিবোৰ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয় , সেইবোৰেই আহাৰ্য। ইংৰাজীত Stage property বোলা এই সামগ্ৰীসমূহ হ’ল, ৰং, অলংকাৰ, বস্ত্ৰ, আসন, চন্দ্ৰতাপ, আঁৰ-কাপোৰ, অগ্নিগড়, বিভিন্ন মুখা, মালা, ধনু-টূণ, অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, ৰথ, বাদ্যযন্ত্ৰ আদি। শংকৰদেৱ নিজেই এগৰাকী পাকৈত খনিকৰ আছিল বুলি গুৰু চৰিতসমূহৰ পৰা জানিব পাৰি। [[চিহ্ন-যাত্ৰা]] নাট প্ৰদৰ্শন কৰোঁতে তেওঁ বাদ্য আৰু বিভিন্ন মূখা তৈয়াৰ কৰি লৈছিল। পৰৱৰ্তীকালত নাট-ভাওনাৰ আহাৰ্জ সামগ্ৰী সৃষ্টি কৰোঁতেই ভকতসকলৰ মাজত বিভিন্ন জীৱিকাৰো সৃষ্টি হৈছিল। ====অগ্নিগড়==== অংকীয়া নাটৰ আহাৰ্যসমূহৰ মাজত উল্লেখযোগ্য উপাদান অগ্নিগড়। নাটখলাৰ প্ৰৱেশ দ্বাৰত ধেনুভিৰীয়াকৈ এডাল কাঠৰ ফ্ৰেমত দুইমূৰে দুটা মগৰৰ আকৃতি কাটি হেঙুল-হাইতালেৰে বোলাই দুটা খুটাৰ সহায়ত স্থাপন কৰা হয়। ধেনুভিৰীয়া কাঠত ন-গছি বন্তি বা আৰিয়া বা জোঁৰ জ্বলোৱা হয়। তাৰ মাজেৰে ভগৱানৰ চৰিত্ৰাভিনেতাৰ প্ৰৱেশ ঘটে। উক্ত ন-গছি বন্তিক নৱবিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=গোস্বামী, ৰাম | authorlink=সত্ৰীয়া ভাওনাত আহাৰ্যৰ বৈশিষ্ট্য | year=১৯৯৭ | pages=১০৪}}</ref> ====আঁৰ-কাপোৰ==== অংকীয়া নাট-ভাওনাত চৰিত্ৰসমূহ প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে ছোঁঘৰৰ পৰা এখন আঁৰকাপোৰেৰে আঁৰ কৰি অনা হয়। এই আঁৰকাপোৰখনক মায়াৰ প্ৰতীক বুলি হয়। চৰিত্ৰাভিনেতাসকলে সংসাৰৰ মায়াৰ আৱৰণ ভেদ কৰি নৱ-বিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক অগ্নিগড়ৰ তলত সেৱা কৰিহে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰে। ====অলংকাৰ==== অংকীয়া নাট বা ভাওনাত চৰিত্ৰানুযায়ী বিবিধ আৰু প্ৰাচুৰ্য্যময় অলংকাৰ পৰিধান কৰোৱা হয়। অৱশ্যে এই অলংকাৰবোৰ থলুৱা গঢ়ৰ। বিভিন্ন ৰাংপতা, বালিচন্দা আদি ব্যৱহাৰ কৰি সোণ-ৰূপৰ দৰে দেখা অলংকাৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ৰুদ্ৰাক্ষৰ মালা, কাঠৰ খৰম, বালু, কুণ্ডল, গলপতা, কিংকিনী, গামখাৰু, সাতসৰী আৰু কাৰুকাৰ্যখচিত মুকুট চৰিত্ৰসমূহৰ অলংকাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> অলংকাৰৰ লগতে অংগৰচনাও এক বিশেষ উপাদান। ঘাইকৈ মৰাপাটেৰে তৈয়াৰী নকল দাড়ি-চুলি, গাৰ বিভিন্ন ৰঙৰ বাবে হেঙুল, নীল, হাইতাল, পোৰা এঙাৰৰ গুড়ি, ছাই, সেন্দূৰ, পিঠাগুড়ি আদি অভিনেতাসকলৰ অংগৰচনাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> ====পোছাক-পৰিচ্ছদ==== অংকীয়া নাটত এজন লোকক চৰিত্ৰাভিনেতাসকলক সাজ-পোছাক পিন্ধোৱাৰ দায়িত্ব দিয়া হয়। সংস্কৃত নাট্যশাস্ত্ৰত এইসকলক ''বেশকাৰ'' বোলে। অংকীয়া নাটৰ বেশভূষা থলুৱা আৰ্হিৰ। বৰ্তমান সময়ত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছে যদিও ঘাইকৈ পুৰুষে চুৰিয়া বা ধূতি,চাপকন, বুকুচোলা, জালিচোলা, কোঁচ দিয়া ঘূৰী, জামদানী চেলেং পৰিধান কৰিছিল। পদমৰ্যাদা অনুসৰি ধূতি পিন্ধাৰ নিয়ম বেলেগ আছিল। কৃষ্ণক সচৰাচৰ হালধীয়া ৰঙৰ, ৰজা আৰু দেৱতাক পটী লগোৱা ৰঙীন ধূতি পিন্ধোৱা হয়। কমৰবন্ধ পিন্ধা হৈছিল। নাৰী ভাৱৰীয়াই ঘূৰীৰ দৰে পিন্ধা শাৰী, কঁকালৰ তলৰ অংশত লহঙা, হাত-দীঘল বুকুচোলা, ৰিহা, ওৰণি আদিৰ ব্যৱহাৰ হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> ====মুখা==== *প্ৰধান প্ৰবন্ধ [[মুখা]] চাওক। মুখা অংকীয়া নাটৰ এবিধ আকৰ্ষণীয় তথা প্ৰাণৱন্ত উপাদান। কালীয়, [[গৰুড়]], [[নৰসিংহ (হিন্দু ধৰ্ম)|নৰসিংহ]], [[বকাসুৰ]], [[ৰাক্ষস]]-ৰাক্ষসী, [[হনুমান]]-[[জাম্বৱন্ত]] আদি চৰিত্ৰ প্ৰাণৱন্ত কৰি তুলিবলৈ মূখাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ দুজনা গুৰুৰ অংকীয়া নাট আৰু পৰৱৰ্তী সময়ৰ অংকীয়া নাটসমূহৰ তুলনামূলক বিশ্লেষণ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160916212842/http://nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ |date=2016-09-16 }}, নীলাচৰাই ডট কম ৱেবছাইটত * [http://www.atributetosankaradeva.org/ankiya.htm Ankiyā Nāt - The Dramas of Sankaradeva] এ টিৰিবিউট টু শংলৰদেৱ ডট অৰ্গ ৱেবছাইটত * [http://www.indianetzone.com/18/the_ankiya_nat_assam.htm Ankiya Nat, Assam]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} www.indianetzone.com ৱেবছাইটত <!-- *[https://satirtha.in/%e0%a6%85%e0%a6%82%e0%a6%95%e0%a7%80%e0%a7%9f%e0%a6%be-%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%93%e0%a6%a8%e0%a6%be-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ae%e0%a6%be%e0%a6%a4%e0%a7%83%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%b7/ অংকীয়া ভাওনা আৰু মাতৃভাষা ভাওনা এক তুলনামূলক বিচাৰ] satirtha.in ৱেবছাইটত --> [[শ্ৰেণী:নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ভাওনা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা]] 77b705nqc5sbcqhhpe1trtwvzhcp8oo 651748 651745 2026-11-09T15:24:59Z Pranamikaadhikary 27435 /* আহাৰ্য */ 651748 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ}} [[File:RAM BIJOY ANKIA NAAT11.jpg|thumb|ৰাম বিজয় নাটৰ দৃশ্য]] [[File:Entry of a demon king in a "Bhaona" in Assam.webm|thumb|অংকীয়া নাটত অসুৰৰ প্ৰৱেশ]] মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ|মাধৱদেৱে]] পৌৰাণিক আখ্যানৰ ভিত্তিত [[ব্ৰজাৱলী ভাষা]]ত ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''অংকীয়া নাট''' বোলে। মহাপুৰুষ দুজনাই তেওঁলোকে ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''নাট''', '''যাত্ৰা''' বা '''নৃত্য''' বুলিছিল। পৰৱৰ্তী কালত বৈষ্ণৱ ভকতসকলে ইয়াক 'অংকীয়া নাট' বুলি নামকৰণ কৰে যদিও আংগিকৰ ফালৰ পৰা [[মাধৱদেৱ]]ৰ নাটসমূহক [[ঝুমুৰা]]ও বোলা হয়। গুৰু দুজনাই লিখা নাটক 'অংকীয়া ভাওনা' বুলি কোৱা হয়। [[ভাওনা]] শব্দৰ প্ৰকৃত অৰ্থ 'ভাও দি দেখুওৱা কাৰ্য'। অংকীয়া নাটৰ অভিনয়ক ভাওনা বোলা হয়। পৰৱৰ্তীকালত বধকাব্যসমূহ আৰু আন আন সত্ৰাধিকাৰ-মহন্তই লিখা নাটৰ অভিনয়কো ভাওনা বোলা ৰীতি প্ৰচলিত হ’ল। খ্ৰীষ্টিয় পঞ্চদশ শতিকাৰ দ্বিতীয়ভাগত শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰ‌ৱৰ্তিত ধৰ্মীয় তথা জনপ্ৰিয় মনোৰঞ্জনৰ মাধ্যম অংকীয়া নাট ভাওনাই হ’ল অসমীয়া নাট্য ইতিহাসৰ প্ৰথম নিদৰ্শন। তাৰ আগতে প্ৰাচীন [[কামৰূপ]]ৰ কোনো কোনো বিদ্যোৎসাহী আৰু কলাপ্ৰেমী ৰজাৰ ৰাজসভাত নৃত্য, গীত, অভিনয়ৰ অনুশীলন হৈছিল বুলি জনা যায় যদিও সেইসমূহৰ কোনো নিদৰ্শন পো‌ৱা নাযায়।<ref name=sarma>অসমীয়া নাট্য সাহিত্য, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]</ref> == নামৰ উৎস আৰু সংস্কৃত নাটৰ প্ৰভাৱ == [[File:মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, পাটবাউসী সত্ৰ, বৰপেটা.jpg|thumb|মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]], বৰপেটা]] [[File:কাঠৰ মুখা.jpg|thumb|ভাওনাত ব্যৱহাৰ কৰা শংকৰদেৱৰ দিনৰ কাঠৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]]ত সংৰক্ষিত]] বুৎপত্তিগত অৰ্থৰ ফালৰ পৰা চালে দেখা যায় যে অংকীয়া নাটৰ অৰ্থ 'একাংকিকা নাটক'। কিন্তু মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱ আৰু তেখেতৰ প্ৰিয় শিষ্য মাধ‌ৱদেৱে তেখেতসকলৰ নাটসমূহক 'নাট', 'নাটক' বা 'যাত্ৰা' আদি নামেৰেহে অভিহিত কৰিছিল। 'অংকীয়া নাট' শব্দটি তুলনামূলক ভাৱে আধুনিক শব্দ। নাট বুজো‌ৱা শব্দ 'অংক'-ৰ লগত 'ঈয়া' প্ৰত্যয় লগলগাই পিছৰ কালৰ [[নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্ম|বৈষ্ণ‌ৱ সমাজে]] এই শব্দক [[বিশেষণ]] ৰূপত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়।<ref name=sarma/> এই শব্দ সৰ্বপ্ৰথমে ব্যৱহৃত হয় গুৰুদুজনাৰ অন্যতম শিষ্য [[দৈত্যাৰি ঠাকুৰ]] আৰু [[ৰামচৰণ ঠাকুৰ]]ৰ দ্বাৰা ৰচিত [[চৰিত পুথি]]ত।<ref name="pathak">Ankiyanat : A Tradition of pride.(Article)-- Dr. Dayananda Pathak</ref> গুৰুদুজনাৰ দ্বাৰা ৰচিত নাটসমূহৰ লিখিত পাঠক অংকীয়া নাট আৰু সেই পাঠসমূহৰ নাট্য প্ৰদৰ্শনক অংকীয়া ভাওনা বা ভা‌ৱনা বুলি কো‌ৱা হয়। 'অংকীয়া' শব্দৰ ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে ভিন্ন জনে ভিন্ন মত পোষণ কৰা দেখা যায়। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ই, “আমাৰ ভাওনাত আঙ্গিক অভিনয়ই ঘাই, সেই দেখি 'অঙ্গ' শব্দৰ পৰাই 'অংক' শব্দটো উদ্ভূত হো‌ৱা সম্ভ‌ৱ” বুলি মত পোষণ কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]ই তেওঁৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎপত্তি আৰু বৈশিষ্ট্য' নামৰ প্ৰ‌ৱন্ধত উল্লেখ কৰিছে, “…মহাপুৰুষ দুজনৰ নাটত যি কলা কৌশল আৰু ভাষা প্ৰয়োগ হৈছিল পিছৰ নাট লিখোঁতাসকলে তাৰপৰা ভালেখিনি ফালৰি কাটি গৈছিল। ব্ৰজা‌ৱলী পৰিহৃত হ’ল, নান্দীশ্লোক, ভটিমা আদিও নোহো‌ৱা হ’ল। গতিকে মহাপুৰুষ দুজনৰ নাট বা সেই সাঁচত ঢলা নাটসমূহক পিছৰ নাটৰ পৰা পৃথক কৰি দেখু‌ৱাবৰ নিমিত্তে 'অংকীয়া নাট' বুলিবলৈ ধৰে।”<ref name=sarma/> শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰদৰ্শিত সৰ্বপ্ৰথম নাট বা ভাওনা আছিল '[[চিহ্ন-যাত্ৰা]]'; এই চিহ্নযাত্ৰা পৰিবেশনৰ বাবে গুৰুজনাই সাত বৈকুণ্ঠৰ চিত্ৰপট অংকন কৰিছিল। এই কথাকে ভিত্তি হিচাপে লৈ 'সন্তাৱলী' নামৰ চৰিত গ্ৰন্থত অংকীয়া শব্দৰ ব্য‌ৱহাৰ সম্পৰ্কে কো‌ৱা হৈছে এইদৰে, “অংকিত কৰিলা দেখি অংকীয়া যে নাম”। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে তেওঁৰ 'সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতক সমৰ্থন কৰি কয়, “উক্ত (সন্তা‌ৱলী) পুথিৰ মতে 'অংকীয়া' শব্দৰ অৰ্থ হ’ল নাটকত অভিনেতা সকলক ৰং বৰণ সানি প্ৰবেশ কৰো‌ৱা বা বিভিন্ন প্ৰকাৰে চিত্ৰপট আঁকি (পাৰিষদ সকলক চিত্ৰত চিত্ৰিত কৰি দেখু‌ৱাই) চোঁ-মুখা সাজি অংকণ কৰি দৰ্শক সকলক দেখুউ‌ৱাৰ কাৰণে 'অংকীয়া' নাম পালে। অংকীয়া নাটকৰ মূল উৎস বা ভেটি হ’ল 'চিহ্নযাত্ৰা'। অংক শব্দটো‌ৱে এই অৰ্থত অংকণ কৰা বুজাইছে। … 'চিহ্নযাত্ৰা' কালত যিবিলাক মুখা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু চিত্ৰত যিবিলাক ব্যক্তিক চিত্ৰিত কৰা হৈছিল, সিয়েই পিছত অংকীয়া নাম পায় আৰু উত্তৰ কালত ৰচিত বাকী 'বাৰছো‌ৱা' নাটেও 'অংকীয়া নাট' নামেৰে জনাজাত হয়।”<ref name=goswami>সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা—নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী</ref> [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] [[নাট্যশাস্ত্ৰ]]ত অংক শব্দৰ অৰ্থ হ’ল 'চিহ্ন', অৰ্থাৎ নাটকীয় কাহিনীৰ স্তৰ চিহ্নিত কৰা বিভাগ ({{Lang|en|an Act}})। গতিকে এই অংক শব্দৰ পৰাই অংকীয়া শব্দৰ সৃষ্টি হৈছে বুলি মত পোষণ কৰে কোনো কোনো পণ্ডিতে। তেওঁলোকে কয় যে “অংক মাত্ৰ যাৰ আছে, সেয়ে অংকীয়া”। নাট্যশাস্ত্ৰত দহ প্ৰকাৰৰ [[নাটক]] বা ৰূপকৰ উল্লেখ আৰু বি‌ৱৰণ আছে। সেয়া হ’ল: 'নাটক', 'প্ৰকৰণ', 'সম‌ৱকাৰ', 'ঈহমৃগ', 'ডিম', ‌'ৱ্যয়োগ', 'অংক' বা 'উৎসৃষ্টিকাঙ্ক', 'প্ৰহসণ', 'ভাণ' আৰু ‌'ৱিথি'।<ref name=ghosh>The Natyashastra—(Trans. & Ed.)- Dr. Manomohan Ghosh</ref> এই দহৰূপক বা দশৰূপক বা দহ প্ৰকাৰৰ নাটক (ৰূপক)-ৰ অন্তৰ্গত অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক নামৰ ৰূপক বিধৰ পৰা 'অংক' আৰু "অংকীয়া" অভিধাদুটি আহিব পাৰে বুলিও কোনো কোনো পণ্ডিতে ক’ব খোজে। কিন্তু অংকীয়া নাটত মাত্ৰ এটাহে অংক থকাৰ বাহিৰে অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক ৰূপক বিধৰ লগত ইয়াৰ আন কোনো অন্তৰংগ সাদৃশ্য বিচাৰি পো‌ৱা নাযায়<ref name=chaliha>শংকৰী সাহিত্যৰ সমীক্ষা- (সম্পা:)-ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> ==সংস্কৃত নাটৰ সৈতে পাৰ্থক্য== [[File:Gayan Bayan 1.jpg|thumb|]] [[File:Khol Badan.jpg|thumb|]] শংকৰদেৱে সংস্কৃত নাটৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ অংকীয়া নাট ৰচনা কৰিছিল বুলি কোৱা হয় যদিও অংকীয়া নাটৰ আংগিক সংস্কৃত নাটৰ লগত নিমিলে। অংকীয়া নাট আছিল সৰ্বসাধাৰণ ৰাইজৰ মনোৰঞ্জন আৰু ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে; আনহাতে সংস্কৃত নাট ৰাজকীয় পৰিৱেশত বা আভিজাত্য পৰিৱেশত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল আৰু ই আছিল কেৱল আভিজাত্য, ধনাঢ্য শ্ৰেণীৰ মনোৰঞ্জনৰ আহিলা। ইয়াৰ উপৰি সংস্কৃত নাট আৰু অংকীয়া নাটৰ কেইটামান বিশেষ পাৰ্থক্য দেখা যায়। অংকীয়া নাটৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত নাট্যশাস্ত্ৰৰ প্ৰভা‌ৱ সুস্পষ্ট ভাবে দেখা যায়। অংকীয়া ভাওনাত সূত্ৰধাৰৰ উপৰিও 'পূৰ্বৰঙ্গ' (আমাৰ ধেমালি), 'নান্দী', 'প্ৰৰোচনা', 'প্ৰস্তা‌ৱনা', 'ভৰত বাক্য'ৰ অনুৰূপ 'মুক্তি-মঙ্গল ভটিমা' আদি বিভিন্ন দিশত নাট্যশাস্ত্ৰৰ নীতি-নিয়ম বহুপৰিমাণে মানি চলা হয়। অংকীয়া নাটত এটাই মাত্ৰ অংক থাকিলেও তাত নাট্যশাস্ত্ৰত বৰ্ণিত 'অ‌ৱস্থা' (নাটকীয় ঘটনাৰ স্তৰ), 'সন্ধি' (বিভিন্ন নাটকীয় ঘটনা বা পৰিস্থিতিৰ সংযোজক) আৰু 'অংক' বিভাজনৰ সম্পূৰ্ণ অ‌ৱকাশ আছে। ভক্তিৰস প্ৰধান হ’লেও নাটসমূহত নাট্যশাস্ত্ৰৰ 'ন‌ৱৰস'ৰ সকলোবোৰ ৰসেই কম বেছি পৰিমাণে আছে। সেইদৰে, অংকীয়া নাটৰ নায়ক নায়িকাও সংস্কৃত নাট্য-তত্ত্বত আলোচিত 'নায়ক-ভেদ' আৰু 'নায়িকা-ভেদ' (নায়ক আৰু নায়িকাৰ শ্ৰেণী বিচাৰ)-ৰ বিভিন্ন ভাগ-বিভাগৰ ভিতৰতে পৰে। অভিনয়ৰ ক্ষত্ৰতো 'আঙ্গিক',‌ 'ৱাচিক', 'সাত্বিক' আৰু 'আহাৰ্য' এই চাৰিওবিধ অভিনয়ৰে উপাদান অংকীয়া ভাওনাত বিদ্যমান। অবশ্যে স্থান-কাল-পাত্ৰ আৰু পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি গুৰুজনাই বহুক্ষেত্ৰতনাট্যশাস্ত্ৰৰ বিধি-নিষেধো অবাধে ভঙ্গ কৰিছে আৰু যুদ্ধ, শয়ন, ভোজন, মৃত্যু আদি দৃশ্যৰ অ‌ৱতাৰণাও কৰিছে। যি তেখেতৰ মৌলিক প্ৰতিভাৰ স্বাক্ষৰো বহন কৰিছে। তদুপৰি কো‌ৱা বাহুল্য যে শংকৰদেৱে কোনো ক্ষেত্ৰতে সংস্কৃত নাটকৰ হুবহু অনুকৰণ কৰা নাই। গতিকে, এই কথা নিশ্চয় ক’ব পাৰি যে, ভাৰতবৰ্ষৰ নাট্যপৰম্পৰাৰ মূল ভেটি নাট্যশাস্ত্ৰৰ আলমত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱৰ মৌলিক সৃষ্টিশীল সত্ত্বাৰ পৰাই এই ওপজা অংকীয়া নাট। ===সূত্ৰধাৰ=== [[File:"Sutradhar"- A unique dance style from Assam-v2.webm|thumb|সূত্ৰধাৰীৰ নৃত্য]] [[File:সূত্ৰধাৰ সূত্ৰধাৰী নৃত্য.jpg|thumb|অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ।]] [[File:Masks ofthe Lord Narasimham, 3rd incarnaation of the Lord Vishnu in mask form at Chamaguri Satra, Majuli.jpg|thumb|অংকীয়া নাটত ব্যৱহৃত নৰসিংহৰ মুখা]] সংস্কৃত নাটৰ দৰে অংকীয়া নাটতো সূত্ৰধাৰ বুলি এটা চৰিত্ৰ আছে যদিও দুয়োপ্ৰকাৰ নাটত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকা বেলেগ বেলেগ। সংস্কৃত নাটত সূত্ৰধাৰে নাটৰ আৰম্ভণিতে নান্দীশ্লোক গাই প্ৰৰোচনা আৰু প্ৰস্তাৱনাৰ শ্লোক উপস্থাপন কৰি নাটৰ পৰা বাহিৰ হয়। কিন্তু অংকীয়া নাটত সূত্ৰধাৰেই নাটখন চলাই নিয়াৰ মূল দায়িত্ব পালন কৰে। সূত্ৰধাৰে নান্দী গাই নৃত্য কৰে, নৃত্যৰ মাজেৰে নাটৰ নাম আৰু বিষয়বস্তু উপস্থাপন কৰে, চৰিত্ৰসমূহৰ পৰিচয় আৰু প্ৰৱেশ ঘোষণা কৰে আৰু কাহিনীৰ মাজত সংগতি ৰক্ষা কৰিবলৈ “আহে সভাসদ লোক’’ বুলি কাহিনী ক’ৰ পৰা ক’লৈ গতি কৰিছে বুজাই দিয়ে। যিবোৰ দৃশ্য নাটত উপস্থাপন কৰিব নোৱাৰি, তেনেবোৰ দৃশ্য সংলাপৰ মাজেৰে দৰ্শকক বুজাই দিয়ে।<ref name="অংক-১"/> ===বহুৱা আৰু বিদূষক=== সংস্কৃত নাটকত বিদূষকৰ চৰিত্ৰ একোটা থাকে। বিদূষকগৰাকীয়ে সংস্কৃত নাটত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়। অংকীয়া নাটত শংকৰদেৱে বিদূষকৰ চৰিত্ৰ পৰিৱৰ্তে সূত্ৰধাৰ আৰু কিছু চৰিত্ৰৰ যোগেৰে ধেমেলীয়া দৃশ্যৰ অৱতাৰণা ঘটাইছে।<ref name="অংক-১"/> আজিকালি উত্তৰ-শংকৰী যুগত ৰচিত নাটত পৰিৱেশনকালৰ মাজতে নাটৰ লগতে সংগতি নথকাকৈ [[বহুৱা]] প্ৰৱেশৰ ৰীতি প্ৰচলিত হৈছে। ===ভাষা=== অংকীয়া নাটৰ ভাষা ব্ৰজাৱলী। এয়া মথুৰাত ব্যৱহৃত ব্ৰজাৱলী নহয়। মৈথিলী মিশ্ৰিত মথুৰাত প্ৰচলিত ব্ৰজবুলি ভাষাৰ অনুকৰণত শংকৰদেৱে থলুৱা ভাষাৰ মিশ্ৰণ ঘটাই অসমৰ মানুহে সহজে বুজিব পৰাকৈ এটি ভাষাৰ ৰূপ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াত থলুৱা ভাষাৰ উপৰি অৱধি, ভোজপুৰী, পাৰ্চী আৰু সংস্কৃত ভাষাৰ শব্দসম্ভাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সম্ভৱতঃ ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল অসমৰ সকলো লোকে সহজে বুজিব পৰাৰ উপৰি অসমৰ বাহিৰৰ লোকেও যাতে এই ভাষা বুজিব পাৰে।<ref name="অংক-১"/> ==স্থানীয় উপাদান== [[গোৱালপাৰা]] অঞ্চলত প্ৰচলিত [[ভাৰীগান]], [[কুশান গান]], গো‌ৱালিনী-যাত্ৰা আদিয়েও অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টিত অৰিহণা যোগাইছে। অবশ্যে এইবিলাকৰ প্ৰাচীনতা সম্পৰ্কে সন্দেহৰ অ‌ৱকাশ আছে। তদুপৰি এইসমূহত নাটকীয় উপাদানো তেনেই নগণ্য।<ref name=chaliha/> সেইদৰে [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]দেৱেও অসমীয়া আৰু অনা-অসমীয়া দুয়োবিধ প্ৰভা‌ৱকে স্বীকাৰ কৰি লৈছে আৰু তেখেতৰ 'অংকীয়া নাট'ৰ ভূমিকাত মন্তব্য কৰিছে যে কাব্যশাস্ত্ৰৰ আবৃত্তি, [[ওজাপালি]]ৰ সমূহীয়া গায়ন শৈলী আৰু ভাৰতৰ আন আন অঞ্চলত প্ৰচলিত বিভিন্ন দৃষ্টি-আকৰ্ষক নাট্যানুষ্ঠানে অসমীয়া নাটকৰ পূৰ্ণ বিকাশত অৰিহণা যোগাইছে বুলি ক’ব পাৰি।<ref name=chaliha/> [[কালিৰাম মেধি]]য়ে ''অংকাৱলী''ৰ পাতনিত অনা-অসমীয়া সকলোধৰণৰ নাট্যানুষ্ঠানৰ প্ৰভা‌ৱ অস্বীকাৰ কৰি একমাত্ৰ স্থানীয় উপাদানৰ পৰা, বিশেষকৈ ওজাপালিৰ প্ৰভা‌ৱত শংকৰদেৱে অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টি কৰিলে বুলি মন্তব্য কৰিছে।<ref name=medhi>অংকা‌ৱলী—(সম্পা:)-কালিৰাম মেধি</ref> প্ৰাচীন অসমত প্ৰচলিত পুতলা নাচ, ঢুলীয়া ভাওনা, পচতি, কুশান গান, ওজাপলি আদিৰ পৰা উপাদান লৈ অংকীয়া নাট সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="অংক-১">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=পাঠক, ড° দয়ানন্দ | authorlink=অংকীয়া নাট পৰম্পৰা | year=১৯৯৭ | pages=৯৩}}</ref> ==বিষয়বস্তু== শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা অংকীয়া নাটৰ বিষয়বস্তু আছিল [[ভাগৱত]] পুৰাণ, হৰিবংশ আৰু [[ৰামায়ণ]]ৰ কাহিনী। বেছিভাগ নাটেই ভাগৱত পুৰাণৰ বিভিন্ন কৃষ্ণকেন্দ্ৰিক কাহিনীৰে নিৰ্মিত। শংকৰদেৱে কেৱল [[ৰাম বিজয়]] নাটখনেই ৰামায়ণৰ কাহিনীৰ এছোৱাৰে ৰচনা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত [[মহাভাৰত]] আৰু অন্যান্য ধৰ্মীয় গ্ৰন্থৰ কাহিনীৰ আধাৰত নাট-ভাওনা ৰচিত হ’বলৈ ধৰে। ==অংকীয়া নাটত ৰস== ==ভাৰতৰ অন্যান্য নাট্য সংস্কৃতি আৰু অংকীয়া নাট== প্ৰাচীন কালৰে পৰা ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত নাট্য-পৰিৱেশ্য কলাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়। ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত প্ৰচলিত পৰিৱেশ্য কলা যেনে [[কেৰালা]]ৰ [[কুডিয়াট্টম]], [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[যক্ষগান]], অযোধ্যাৰ [[ৰামলীলা]], [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ [[নৌটংকী]], [[তামিলনাডু]]ৰ [[ভাগৱত মেলা]], [[গুজৰাট]]ৰ [[ভৱাই]] আৰু অসমৰ অংকীয়া নাট একে বৰ্গৰে পৰিৱেশ্য কলা।<ref name="অংক-৪">{{cite book | title=শংকৰদেৱ অধ্যয়ন প্ৰসংগ | publisher=বাণী মন্দিৰ | author=দেৱগোস্বামী, কেশৱানন্দ | authorlink=শংকৰদেৱৰ নাট আৰু ভাওনা | year=২০০৫ | pages=৫২}}</ref> সম্ভ‌ৱতঃ, [[ভাৰত]]ৰ বিভিন্ন প্ৰাদেশিক ভাষাত ৰচিত পূৰ্ণাঙ্গ নাটকৰ ভিতৰত অংকীয়া নাটকৰ ঐতিহ্যই সকলোতকৈ পুৰণি। এই অংকীয়া নাট আৰু ভাওনাৰ উৎস বিচাৰিও ভিন্ন জনে ভিন্ন মত প্ৰকাশ কৰিছে। মনোমোহন ঘোষে অংকীয়া নাট ভাওনাক প্ৰাগ্-ঐতিহাসিক যুগত প্ৰচলিত এক শ্ৰেণীৰ নাট্যৰূপৰ নিদৰ্শন হ’ব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে কোনো কোনোৱে অংকীয়া নাট [[মধ্যযুগ]]ৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰতীয় কিছুমান পৰম্পৰাগত আৰু লোক নৃত্য আৰু নাট্য শৈলীৰ আৰ্হি বা প্ৰেৰণাত সৃষ্ট বুলি ক’ব খোজে। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে এই মতৰ প্ৰতি আংশিকভাবে সমৰ্থন আগবঢ়াই উল্লেখ কৰে, “গুৰুজনাই কেইবাবিধো উপাদান একত্ৰ কৰি অংকীয়া ভাওনাত সংযোগ কৰি দিয়ে। তাৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ চাৰিবিধ উপাদান পৰিষ্কাৰ ভাবে দেখা যায়। *প্ৰাচীন ভাৰতীয় নাট্যশাস্ত্ৰৰ উপাদান *বিভিন্ন তীৰ্থ ভ্ৰমণ কৰি লাভ কৰা সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ উপাদান, *স্থানীয় প্ৰচলিত [[পুতলা নাচ]] বা তৎকালীন সাংস্কৃতিক কাৰ্যক্ৰমৰ উপাদান *নিজস্ব প্ৰতিভা বিকাশ।”<ref name=goswami/> সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় কিছুমান নাট্যধৰ্মী অনুষ্ঠানৰ লগত অংকীয়া ভাওনাৰ কিছুমান সাদৃশ্যৰ কথা উল্লেখ কৰি প্ৰভা‌ৱশালী উপাদান হিচাপে পুতলা নাচ আৰু ওজাপালিৰ ওপৰতেই গুৰুত্ব আৰোপ কৰে আৰু লগতে [[কেৰালা]]ৰ 'কুট্টু' আৰু সিংহলৰ 'কোল নাটম'ৰ প্ৰভা‌ৱৰ কথাও দাঙি ধৰিছে।<ref name=sarma/> পৰবৰ্তী কালত প্ৰকাশিত আন এক প্ৰবন্ধত তেখেতে 'মহানাটক', 'গীত-গোবিন্দ', 'শ্ৰীকৃষ্ণ কীৰ্তন', চৈতন্যদে‌ৱৰ 'অংকবন্ধন', 'মৈথিলী' আৰু 'মৈথিলী নে‌ৱাৰী নাটক' আদিৰ প্ৰসঙ্গ উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো স্থিৰ সিদ্ধান্তত উপনীত হ’ব পৰা নাই।<ref name=chaliha2>শংকৰী সংস্কৃতিৰ অধ্যয়ন--(সম্পা:)- ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> জগদীশ চন্দ্ৰ মাথুৰে নাট্যশাস্ত্ৰ, সাহিত্য দৰ্পণ আদিতো উল্লেখ নথকা 'সঙ্গীতক' নামৰ এক অখ্যাত নাট্য পৰম্পৰাৰ প্ৰভা‌ৱ অংকীয়া নাটকত পৰিব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে। কৃষ্ণনাৰায়ণ প্ৰসাদ মাগধেও তেখেতৰ 'শংকৰদে‌ৱ: সাহিত্যকাৰ ঔৰ ‌ৱিচাৰক' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতৰ প্ৰতি সমৰ্থণ আগবঢ়াইছে।<ref name=chaliha/> বৈষ্ণ‌ৱ পণ্ডিত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই বাকী সকলোধৰণৰ প্ৰভাৱ অস্বীকাৰ কৰি কে‌ৱল নাট্যশাস্ত্ৰ আৰু সংস্কৃত নাট্য পৰম্পৰাই অংকীয়া নাটৰ বিকাশত অৰিহণা যোগো‌ৱা একমাত্ৰ প্ৰভাৱী উপাদান বুলি ক’ব খোজে। শইকীয়াই তেখেতৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎস বিচাৰ' নামৰ প্ৰবন্ধত এই বিষয়ে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিছে এইদৰে, “হাজাৰ বছৰীয়া সংস্কৃত নাটকৰ ঐতিহ্য বিদ্যমান থাকোঁতে অংকীয়া নাটৰ উৎস পুতলা নাচ বা কাব্যশাষ্ট্ৰ আবৃত্তিৰ মাজত বিচাৰিবলৈ যো‌ৱাটো চকু থাকি খালত পৰাৰ নিছিনা কথা।”<ref name=chaliha/> তেওঁ লগতে এই কথাও ব্যক্ত কৰে যে মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় বিভিন্ন পৰম্পৰাগত নাট্য শৈলীৰ মাজত যি সাদৃশ্য বা মিল দেখা যায় সেয়া এটা শৈলীয়ে আনটোৰ পৰা উপাদান ধাৰ কৰাৰ বাবে নহয় বৰং একেখন নাট্যশাস্ত্ৰকে বহুদিশত মানি চলাৰ বাবেহে দেখা যায়। বিজ্ঞ সমাজত সততে এই কথা আলোচনা হয় বা অনুমান কৰা হয় যে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজন অসমত পূৰ্বৰে পৰা প্ৰচলিত ওজাপালি অনুষ্ঠানৰ ওজাজনৰে এক পৰিকল্পিত, পৰিসংস্কৰিত আৰু বিকশিত ৰূপ। কিন্তু আন এক ধাৰণা মতে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজনক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাত অবতীৰ্ণ কৰো‌ৱাৰ আঁৰত ওজাৰ প্ৰভাবতকৈ অবস্থা আৰু প্ৰয়োজনহে বেছি কাৰ্যকৰী আছিল। এই ধাৰণা পূৰ্বৰ ধাৰণাতকৈ অধিক যুক্তিযুক্ত আৰু প্ৰায়োগিক যেন ভা‌ব হয়। এই সম্পৰ্কত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই কয়, “শংকৰদেৱে নাট্যকলা সৃষ্টি কৰি প্ৰাথমিক অভিনয়ত নিজেই নাটৰ সকলোদিশ পৰিচালনাৰ দ্বায়িত্ব বহন কৰিবলগীয়াত পৰিছিল। নহ’লে প্ৰশিক্ষণপ্ৰাপ্ত হ’লেও অনভিজ্ঞ সহযোগীসকলে অভিনয়ত পদে পদে বিভ্ৰাট ঘটো‌ৱাৰ সম্ভা‌ৱনা। সেইবাবেই সূত্ৰধাৰ চৰিত্ৰটো এনেভাবে গঢ় দিব লগা হৈছিল যাতে অভিনয়ৰ আদিৰ পৰা অন্তলৈকে উপস্থিত থাকি তাক সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। প্ৰথম অভিনয়ত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকাত এজন দায়িত্বশীল অভিজ্ঞ ব্যক্তিৰ উপযোগিতা প্ৰতিপন্ন হো‌ৱাত পৰবৰ্তী নাটবোৰতো তাৰ অন্যথা নকৰিলে। …গতিকে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ সংস্কৃত নাটকৰ সূত্ৰধাৰৰ ভেটিত দেশ-কাল-পাত্ৰৰ প্ৰয়োজন সাপেক্ষে শংকৰদে‌ৱৰ এক মৌলিক সুসৃষ্টি।”<ref name=chaliha/> ==আংগিক== এখন পূৰ্ণাংগ ভাওনা হ’বলৈ ইয়াৰ অংগস্বৰূপ কেইটামান বিশেষ অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। সত্ৰীয়া ৰীতি-নীতিৰ মাজেৰেহে এখন নাট পৰিৱেশন কৰা হয়। সেইবোৰ-নাট-মেলা, গন্ধ গোৱা, যোৰা উঠা আৰু নাট-সামৰণি।<ref name="অংক-৩"/> ===নাটমেলা=== অংকীয়া নাট এখন পৰিৱেশন কৰাৰ আগতে গাঁৱৰ ৰাইজ মিলি নিৰ্দিষ্ট এটা দিনৰ সন্ধিয়া নামঘৰত শলা-বন্তি জ্বলাই, শৰাই-গুৱা আগবঢ়াই প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু নাটখনৰ এটা নান্দী গীত গাই নাট মেলে। সেইদিনাৰ পিছৰ পৰা ধাৰাবাহিকভাবে নাটৰ আখৰা চলে।<ref name="অংক-৩"/> ===গন্ধ গোৱা বা গন্ধ বাদন=== ভাওনাৰ আগদিনা সন্ধিয়া আখৰাৰ পৰিৱৰ্তে ভাওনাখন সুকলমে হৈ যোৱাৰ বাবে শৰাই আগবঢ়াই নামঘৰত সেৱা লোৱা হয় আৰু গন্ধৰ গীত গোৱা হয়। এই গন্ধৰ গীত মহাপুৰুষ দুজনাৰ ৰচিত নহয়। কোনো কোনো সত্ৰত গুৰু দুজনা ৰচিত বসন্ত, কেদাৰ আৰু ভাটিয়ালী ৰাগৰ গীত গোৱা হয়।<ref name="অংক-৩"/> এই গীতৰ পাছত নাম-প্ৰসংগ কৰা হয়। ===যোৰা উঠা বা গাণিকা=== মূল ভাওনাৰ দিনা ছোঁঘৰত সজ্জিত হৈ গায়ন-বায়নে হৰিধ্বনি কৰি অগ্নিগড়ৰ তলেৰে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰি যোৰা উঠে। খোল বাদ্য বজাই বিভিন্ন বোল তুলি তালে তালে থাপনাৰ আগলৈ সাতপাক মাৰি নৃত্য ভংগী কৰে। বায়নৰ লগত গায়নো থাকে। সাধাৰণতে একোটা যোৰাত নগৰাকী বায়ন আৰু ছয়গৰাকী গায়ন থাকে। বহা চাহিনী, থিয় চাহিনী, ফলা বাজনাৰ পিছত ধেমালি হয়। ধেমালি তিনিপ্ৰকাৰৰ। নাচ-ধেমালি, বৰ-ধেমালি আৰু ঘোষা-ধেমালি। তাৰপিছতে গুৰু-ঘাত বজায়। গুৰু-ঘাত গুৰু শংকৰদেৱৰ সন্মানাৰ্থে বজোৱা হয়। তাৰপিছত বন্দনাগীত গায় আৰু সূত্ৰধাৰৰ প্ৰৱেশ ঘটে।<ref name="অংক-৩"/> ===নাট সামৰণি=== ভাওনা পৰিৱেশন কৰাৰ তৃতীয় দিনা সন্ধিয়া নাট-ভাওনাৰ দায়-দোষৰ ক্ষমা বিচাৰি থাপনাৰ আগত বন্তি জ্বলাই শৰাই আগবঢ়োৱা হয়। ঠাইভেদে তৃতীয় দিনাৰ পৰিৱৰ্তে ৰাইজৰ সুবিধাৰ্থে আন দিনো ধাৰ্য কৰা হয়। সেইদিনা নাটখন পুনৰ এবাৰ পাঠ কৰি সামৰণি মৰা হয়।<ref name="অংক-৩"/> ==গীত== অংকীয়া নাটত প্ৰচুৰ পৰিমাণে গীত প্ৰয়োগ কৰা হৈছে। নাটত ব্যৱহৃত গীতসমূহক পাঁচটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি; নান্দীগীত বা নান্দী ভটিমা, প্ৰৱেশৰ গীত, কাহিনী বুজাবলৈ দৰ্শকক উদ্দেশ্যি গোৱা গীত, পয়াৰ আৰু মুক্তিমংগল ভটিমা।<ref name="অংক-১"/> ===নান্দীগীত=== নাটৰ আৰম্ভণিত নান্দীশ্লোক আৰু নান্দীগীত গোৱা হয়। নান্দীশ্লোকক মংগলাচৰণ বুলিও কোৱা হয়।<ref name="অংক-৩">{{cite book | title=শংকৰদেৱৰ নাট | publisher=অসম প্ৰকাশন পৰিষদ | author=বৰা, মহিম | authorlink=নাট ছখনৰ ওপৰত প্ৰসঙ্গীয়া টোকা | year=১৯৮৯ | location=১৯}}</ref> ===ভটিমা=== *মূল প্ৰবন্ধ [[ভটিমা]] চাওক। ভটিমা চাৰিপ্ৰকাৰ। নাটভটিমা, ৰাজভটিমা, দেৱভটিমা আৰু গুৰুভটিমা। নাটৰ আৰম্ভণি আৰু শেষৰ ভটিমাক নাটভটিমা বোলে। নাটৰ যৱনিকা পেলোৱা গীত-পদক মুক্তিমংগল ভটিমা বোলা হয় আৰু ইয়াক একেবাৰে শেষত গোৱা হয়।<ref name="অংক-১"/> ===পয়াৰ=== নাটৰ মাজত কাহিনীৰ কাব্যিক বৰ্ণনা আৰু চৰিত্ৰৰ মানসিক অৱস্থাৰ বৰ্ণনা কৰিবলৈ গোৱা ভটিমাগীতক পয়াৰ বোলে।<ref name="অংক-২">{{cite book | title=ভটিমা মাধুৰী | publisher=বেদকণ্ঠ | author=শইকীয়া, মহেন্দ্ৰনাথ | authorlink=ভটিমা:এটি অৱলোকন | year=২০১৪ | pages=১৩ | isbn=978-93-82931-29-4}}</ref> ই এক প্ৰকাৰৰ ছন্দও। সচৰাচৰ পয়াৰসমূহত বিলাপগীতৰ সুৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা দেখা যায়। ==আহাৰ্য== [[File:গামখাৰু ১.jpeg|thumb|গামখাৰু ১]] [[File:অসমীয়া কেঁচা সোণৰ অলঙ্কাৰ কেইপদ মান.jpeg|thumb|ভাওনাত মহিলাই পিন্ধা অলংকাৰ]] [[File:গদা.jpeg|thumb|গদা]] ভৰতমুনিৰ নাট্যশাস্ত্ৰমতে আঙ্গিক, বাচিক, আহাৰ্য আৰু সাত্বিক- এই চাৰিপ্ৰকাৰ উপাদান নাটৰ অবিচ্ছেদ্য বিষয়।<ref>https://nilacharai.com/costumes-and-props-in-preserving-the-tradition-of-ankiya-bhaona/</ref> অংকীয়া নাটতো আহাৰ্যৰ পৰিপূৰ্ণ পয়োভৰ দেখা যায়। আংগিক আৰু বাচিক উপাদান নাটকীয় চৰিত্ৰৰ যোগেৰে প্ৰকাশিত হয়। সাত্বিক অভিনয়ো অভিনেতাৰ ভাৱ প্ৰকাশৰ ব্যক্তিগত বিষয়। অভিনয়ক অধিক প্ৰাণৱন্ত কৰিবলৈ অন্য যিবোৰ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয় , সেইবোৰেই আহাৰ্য। ইংৰাজীত Stage property বোলা এই সামগ্ৰীসমূহ হ’ল, ৰং, অলংকাৰ, বস্ত্ৰ, আসন, চন্দ্ৰতাপ, আঁৰ-কাপোৰ, অগ্নিগড়, বিভিন্ন মুখা, মালা, ধনু-টূণ, অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, ৰথ, বাদ্যযন্ত্ৰ আদি। শংকৰদেৱ নিজেই এগৰাকী পাকৈত খনিকৰ আছিল বুলি গুৰু চৰিতসমূহৰ পৰা জানিব পাৰি। [[চিহ্ন-যাত্ৰা]] নাট প্ৰদৰ্শন কৰোঁতে তেওঁ বাদ্য আৰু বিভিন্ন মূখা তৈয়াৰ কৰি লৈছিল। পৰৱৰ্তীকালত নাট-ভাওনাৰ আহাৰ্জ সামগ্ৰী সৃষ্টি কৰোঁতেই ভকতসকলৰ মাজত বিভিন্ন জীৱিকাৰো সৃষ্টি হৈছিল। ====অগ্নিগড়==== অংকীয়া নাটৰ আহাৰ্যসমূহৰ মাজত উল্লেখযোগ্য উপাদান অগ্নিগড়। নাটখলাৰ প্ৰৱেশ দ্বাৰত ধেনুভিৰীয়াকৈ এডাল কাঠৰ ফ্ৰেমত দুইমূৰে দুটা মগৰৰ আকৃতি কাটি হেঙুল-হাইতালেৰে বোলাই দুটা খুটাৰ সহায়ত স্থাপন কৰা হয়। ধেনুভিৰীয়া কাঠত ন-গছি বন্তি বা আৰিয়া বা জোঁৰ জ্বলোৱা হয়। তাৰ মাজেৰে ভগৱানৰ চৰিত্ৰাভিনেতাৰ প্ৰৱেশ ঘটে। উক্ত ন-গছি বন্তিক নৱবিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=গোস্বামী, ৰাম | authorlink=সত্ৰীয়া ভাওনাত আহাৰ্যৰ বৈশিষ্ট্য | year=১৯৯৭ | pages=১০৪}}</ref> ====আঁৰ-কাপোৰ==== অংকীয়া নাট-ভাওনাত চৰিত্ৰসমূহ প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে ছোঁঘৰৰ পৰা এখন আঁৰকাপোৰেৰে আঁৰ কৰি অনা হয়। এই আঁৰকাপোৰখনক মায়াৰ প্ৰতীক বুলি হয়। চৰিত্ৰাভিনেতাসকলে সংসাৰৰ মায়াৰ আৱৰণ ভেদ কৰি নৱ-বিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক অগ্নিগড়ৰ তলত সেৱা কৰিহে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰে। ====অলংকাৰ==== অংকীয়া নাট বা ভাওনাত চৰিত্ৰানুযায়ী বিবিধ আৰু প্ৰাচুৰ্য্যময় অলংকাৰ পৰিধান কৰোৱা হয়। অৱশ্যে এই অলংকাৰবোৰ থলুৱা গঢ়ৰ। বিভিন্ন ৰাংপতা, বালিচন্দা আদি ব্যৱহাৰ কৰি সোণ-ৰূপৰ দৰে দেখা অলংকাৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ৰুদ্ৰাক্ষৰ মালা, কাঠৰ খৰম, বালু, কুণ্ডল, গলপতা, কিংকিনী, গামখাৰু, সাতসৰী আৰু কাৰুকাৰ্যখচিত মুকুট চৰিত্ৰসমূহৰ অলংকাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> অলংকাৰৰ লগতে অংগৰচনাও এক বিশেষ উপাদান। ঘাইকৈ মৰাপাটেৰে তৈয়াৰী নকল দাড়ি-চুলি, গাৰ বিভিন্ন ৰঙৰ বাবে হেঙুল, নীল, হাইতাল, পোৰা এঙাৰৰ গুড়ি, ছাই, সেন্দূৰ, পিঠাগুড়ি আদি অভিনেতাসকলৰ অংগৰচনাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> ====পোছাক-পৰিচ্ছদ==== অংকীয়া নাটত এজন লোকক চৰিত্ৰাভিনেতাসকলক সাজ-পোছাক পিন্ধোৱাৰ দায়িত্ব দিয়া হয়। সংস্কৃত নাট্যশাস্ত্ৰত এইসকলক ''বেশকাৰ'' বোলে। অংকীয়া নাটৰ বেশভূষা থলুৱা আৰ্হিৰ। বৰ্তমান সময়ত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছে যদিও ঘাইকৈ পুৰুষে চুৰিয়া বা ধূতি,চাপকন, বুকুচোলা, জালিচোলা, কোঁচ দিয়া ঘূৰী, জামদানী চেলেং পৰিধান কৰিছিল। পদমৰ্যাদা অনুসৰি ধূতি পিন্ধাৰ নিয়ম বেলেগ আছিল। কৃষ্ণক সচৰাচৰ হালধীয়া ৰঙৰ, ৰজা আৰু দেৱতাক পটী লগোৱা ৰঙীন ধূতি পিন্ধোৱা হয়। কমৰবন্ধ পিন্ধা হৈছিল। নাৰী ভাৱৰীয়াই ঘূৰীৰ দৰে পিন্ধা শাৰী, কঁকালৰ তলৰ অংশত লহঙা, হাত-দীঘল বুকুচোলা, ৰিহা, ওৰণি আদিৰ ব্যৱহাৰ হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> ====মুখা==== *প্ৰধান প্ৰবন্ধ [[মুখা]] চাওক। মুখা অংকীয়া নাটৰ এবিধ আকৰ্ষণীয় তথা প্ৰাণৱন্ত উপাদান। কালীয়, [[গৰুড়]], [[নৰসিংহ (হিন্দু ধৰ্ম)|নৰসিংহ]], [[বকাসুৰ]], [[ৰাক্ষস]]-ৰাক্ষসী, [[হনুমান]]-[[জাম্বৱন্ত]] আদি চৰিত্ৰ প্ৰাণৱন্ত কৰি তুলিবলৈ মূখাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ দুজনা গুৰুৰ অংকীয়া নাট আৰু পৰৱৰ্তী সময়ৰ অংকীয়া নাটসমূহৰ তুলনামূলক বিশ্লেষণ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160916212842/http://nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ |date=2016-09-16 }}, নীলাচৰাই ডট কম ৱেবছাইটত * [http://www.atributetosankaradeva.org/ankiya.htm Ankiyā Nāt - The Dramas of Sankaradeva] এ টিৰিবিউট টু শংলৰদেৱ ডট অৰ্গ ৱেবছাইটত * [http://www.indianetzone.com/18/the_ankiya_nat_assam.htm Ankiya Nat, Assam]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} www.indianetzone.com ৱেবছাইটত <!-- *[https://satirtha.in/%e0%a6%85%e0%a6%82%e0%a6%95%e0%a7%80%e0%a7%9f%e0%a6%be-%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%93%e0%a6%a8%e0%a6%be-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ae%e0%a6%be%e0%a6%a4%e0%a7%83%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%b7/ অংকীয়া ভাওনা আৰু মাতৃভাষা ভাওনা এক তুলনামূলক বিচাৰ] satirtha.in ৱেবছাইটত --> [[শ্ৰেণী:নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ভাওনা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা]] 46myma7nsrjtjthdwr8x4lz3i72imjp 651749 651748 2026-11-09T15:25:59Z Pranamikaadhikary 27435 /* মুখা */ 651749 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ}} [[File:RAM BIJOY ANKIA NAAT11.jpg|thumb|ৰাম বিজয় নাটৰ দৃশ্য]] [[File:Entry of a demon king in a "Bhaona" in Assam.webm|thumb|অংকীয়া নাটত অসুৰৰ প্ৰৱেশ]] মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ|মাধৱদেৱে]] পৌৰাণিক আখ্যানৰ ভিত্তিত [[ব্ৰজাৱলী ভাষা]]ত ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''অংকীয়া নাট''' বোলে। মহাপুৰুষ দুজনাই তেওঁলোকে ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''নাট''', '''যাত্ৰা''' বা '''নৃত্য''' বুলিছিল। পৰৱৰ্তী কালত বৈষ্ণৱ ভকতসকলে ইয়াক 'অংকীয়া নাট' বুলি নামকৰণ কৰে যদিও আংগিকৰ ফালৰ পৰা [[মাধৱদেৱ]]ৰ নাটসমূহক [[ঝুমুৰা]]ও বোলা হয়। গুৰু দুজনাই লিখা নাটক 'অংকীয়া ভাওনা' বুলি কোৱা হয়। [[ভাওনা]] শব্দৰ প্ৰকৃত অৰ্থ 'ভাও দি দেখুওৱা কাৰ্য'। অংকীয়া নাটৰ অভিনয়ক ভাওনা বোলা হয়। পৰৱৰ্তীকালত বধকাব্যসমূহ আৰু আন আন সত্ৰাধিকাৰ-মহন্তই লিখা নাটৰ অভিনয়কো ভাওনা বোলা ৰীতি প্ৰচলিত হ’ল। খ্ৰীষ্টিয় পঞ্চদশ শতিকাৰ দ্বিতীয়ভাগত শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰ‌ৱৰ্তিত ধৰ্মীয় তথা জনপ্ৰিয় মনোৰঞ্জনৰ মাধ্যম অংকীয়া নাট ভাওনাই হ’ল অসমীয়া নাট্য ইতিহাসৰ প্ৰথম নিদৰ্শন। তাৰ আগতে প্ৰাচীন [[কামৰূপ]]ৰ কোনো কোনো বিদ্যোৎসাহী আৰু কলাপ্ৰেমী ৰজাৰ ৰাজসভাত নৃত্য, গীত, অভিনয়ৰ অনুশীলন হৈছিল বুলি জনা যায় যদিও সেইসমূহৰ কোনো নিদৰ্শন পো‌ৱা নাযায়।<ref name=sarma>অসমীয়া নাট্য সাহিত্য, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]</ref> == নামৰ উৎস আৰু সংস্কৃত নাটৰ প্ৰভাৱ == [[File:মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, পাটবাউসী সত্ৰ, বৰপেটা.jpg|thumb|মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]], বৰপেটা]] [[File:কাঠৰ মুখা.jpg|thumb|ভাওনাত ব্যৱহাৰ কৰা শংকৰদেৱৰ দিনৰ কাঠৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]]ত সংৰক্ষিত]] বুৎপত্তিগত অৰ্থৰ ফালৰ পৰা চালে দেখা যায় যে অংকীয়া নাটৰ অৰ্থ 'একাংকিকা নাটক'। কিন্তু মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱ আৰু তেখেতৰ প্ৰিয় শিষ্য মাধ‌ৱদেৱে তেখেতসকলৰ নাটসমূহক 'নাট', 'নাটক' বা 'যাত্ৰা' আদি নামেৰেহে অভিহিত কৰিছিল। 'অংকীয়া নাট' শব্দটি তুলনামূলক ভাৱে আধুনিক শব্দ। নাট বুজো‌ৱা শব্দ 'অংক'-ৰ লগত 'ঈয়া' প্ৰত্যয় লগলগাই পিছৰ কালৰ [[নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্ম|বৈষ্ণ‌ৱ সমাজে]] এই শব্দক [[বিশেষণ]] ৰূপত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়।<ref name=sarma/> এই শব্দ সৰ্বপ্ৰথমে ব্যৱহৃত হয় গুৰুদুজনাৰ অন্যতম শিষ্য [[দৈত্যাৰি ঠাকুৰ]] আৰু [[ৰামচৰণ ঠাকুৰ]]ৰ দ্বাৰা ৰচিত [[চৰিত পুথি]]ত।<ref name="pathak">Ankiyanat : A Tradition of pride.(Article)-- Dr. Dayananda Pathak</ref> গুৰুদুজনাৰ দ্বাৰা ৰচিত নাটসমূহৰ লিখিত পাঠক অংকীয়া নাট আৰু সেই পাঠসমূহৰ নাট্য প্ৰদৰ্শনক অংকীয়া ভাওনা বা ভা‌ৱনা বুলি কো‌ৱা হয়। 'অংকীয়া' শব্দৰ ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে ভিন্ন জনে ভিন্ন মত পোষণ কৰা দেখা যায়। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ই, “আমাৰ ভাওনাত আঙ্গিক অভিনয়ই ঘাই, সেই দেখি 'অঙ্গ' শব্দৰ পৰাই 'অংক' শব্দটো উদ্ভূত হো‌ৱা সম্ভ‌ৱ” বুলি মত পোষণ কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]ই তেওঁৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎপত্তি আৰু বৈশিষ্ট্য' নামৰ প্ৰ‌ৱন্ধত উল্লেখ কৰিছে, “…মহাপুৰুষ দুজনৰ নাটত যি কলা কৌশল আৰু ভাষা প্ৰয়োগ হৈছিল পিছৰ নাট লিখোঁতাসকলে তাৰপৰা ভালেখিনি ফালৰি কাটি গৈছিল। ব্ৰজা‌ৱলী পৰিহৃত হ’ল, নান্দীশ্লোক, ভটিমা আদিও নোহো‌ৱা হ’ল। গতিকে মহাপুৰুষ দুজনৰ নাট বা সেই সাঁচত ঢলা নাটসমূহক পিছৰ নাটৰ পৰা পৃথক কৰি দেখু‌ৱাবৰ নিমিত্তে 'অংকীয়া নাট' বুলিবলৈ ধৰে।”<ref name=sarma/> শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰদৰ্শিত সৰ্বপ্ৰথম নাট বা ভাওনা আছিল '[[চিহ্ন-যাত্ৰা]]'; এই চিহ্নযাত্ৰা পৰিবেশনৰ বাবে গুৰুজনাই সাত বৈকুণ্ঠৰ চিত্ৰপট অংকন কৰিছিল। এই কথাকে ভিত্তি হিচাপে লৈ 'সন্তাৱলী' নামৰ চৰিত গ্ৰন্থত অংকীয়া শব্দৰ ব্য‌ৱহাৰ সম্পৰ্কে কো‌ৱা হৈছে এইদৰে, “অংকিত কৰিলা দেখি অংকীয়া যে নাম”। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে তেওঁৰ 'সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতক সমৰ্থন কৰি কয়, “উক্ত (সন্তা‌ৱলী) পুথিৰ মতে 'অংকীয়া' শব্দৰ অৰ্থ হ’ল নাটকত অভিনেতা সকলক ৰং বৰণ সানি প্ৰবেশ কৰো‌ৱা বা বিভিন্ন প্ৰকাৰে চিত্ৰপট আঁকি (পাৰিষদ সকলক চিত্ৰত চিত্ৰিত কৰি দেখু‌ৱাই) চোঁ-মুখা সাজি অংকণ কৰি দৰ্শক সকলক দেখুউ‌ৱাৰ কাৰণে 'অংকীয়া' নাম পালে। অংকীয়া নাটকৰ মূল উৎস বা ভেটি হ’ল 'চিহ্নযাত্ৰা'। অংক শব্দটো‌ৱে এই অৰ্থত অংকণ কৰা বুজাইছে। … 'চিহ্নযাত্ৰা' কালত যিবিলাক মুখা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু চিত্ৰত যিবিলাক ব্যক্তিক চিত্ৰিত কৰা হৈছিল, সিয়েই পিছত অংকীয়া নাম পায় আৰু উত্তৰ কালত ৰচিত বাকী 'বাৰছো‌ৱা' নাটেও 'অংকীয়া নাট' নামেৰে জনাজাত হয়।”<ref name=goswami>সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা—নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী</ref> [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] [[নাট্যশাস্ত্ৰ]]ত অংক শব্দৰ অৰ্থ হ’ল 'চিহ্ন', অৰ্থাৎ নাটকীয় কাহিনীৰ স্তৰ চিহ্নিত কৰা বিভাগ ({{Lang|en|an Act}})। গতিকে এই অংক শব্দৰ পৰাই অংকীয়া শব্দৰ সৃষ্টি হৈছে বুলি মত পোষণ কৰে কোনো কোনো পণ্ডিতে। তেওঁলোকে কয় যে “অংক মাত্ৰ যাৰ আছে, সেয়ে অংকীয়া”। নাট্যশাস্ত্ৰত দহ প্ৰকাৰৰ [[নাটক]] বা ৰূপকৰ উল্লেখ আৰু বি‌ৱৰণ আছে। সেয়া হ’ল: 'নাটক', 'প্ৰকৰণ', 'সম‌ৱকাৰ', 'ঈহমৃগ', 'ডিম', ‌'ৱ্যয়োগ', 'অংক' বা 'উৎসৃষ্টিকাঙ্ক', 'প্ৰহসণ', 'ভাণ' আৰু ‌'ৱিথি'।<ref name=ghosh>The Natyashastra—(Trans. & Ed.)- Dr. Manomohan Ghosh</ref> এই দহৰূপক বা দশৰূপক বা দহ প্ৰকাৰৰ নাটক (ৰূপক)-ৰ অন্তৰ্গত অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক নামৰ ৰূপক বিধৰ পৰা 'অংক' আৰু "অংকীয়া" অভিধাদুটি আহিব পাৰে বুলিও কোনো কোনো পণ্ডিতে ক’ব খোজে। কিন্তু অংকীয়া নাটত মাত্ৰ এটাহে অংক থকাৰ বাহিৰে অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক ৰূপক বিধৰ লগত ইয়াৰ আন কোনো অন্তৰংগ সাদৃশ্য বিচাৰি পো‌ৱা নাযায়<ref name=chaliha>শংকৰী সাহিত্যৰ সমীক্ষা- (সম্পা:)-ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> ==সংস্কৃত নাটৰ সৈতে পাৰ্থক্য== [[File:Gayan Bayan 1.jpg|thumb|]] [[File:Khol Badan.jpg|thumb|]] শংকৰদেৱে সংস্কৃত নাটৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ অংকীয়া নাট ৰচনা কৰিছিল বুলি কোৱা হয় যদিও অংকীয়া নাটৰ আংগিক সংস্কৃত নাটৰ লগত নিমিলে। অংকীয়া নাট আছিল সৰ্বসাধাৰণ ৰাইজৰ মনোৰঞ্জন আৰু ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে; আনহাতে সংস্কৃত নাট ৰাজকীয় পৰিৱেশত বা আভিজাত্য পৰিৱেশত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল আৰু ই আছিল কেৱল আভিজাত্য, ধনাঢ্য শ্ৰেণীৰ মনোৰঞ্জনৰ আহিলা। ইয়াৰ উপৰি সংস্কৃত নাট আৰু অংকীয়া নাটৰ কেইটামান বিশেষ পাৰ্থক্য দেখা যায়। অংকীয়া নাটৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত নাট্যশাস্ত্ৰৰ প্ৰভা‌ৱ সুস্পষ্ট ভাবে দেখা যায়। অংকীয়া ভাওনাত সূত্ৰধাৰৰ উপৰিও 'পূৰ্বৰঙ্গ' (আমাৰ ধেমালি), 'নান্দী', 'প্ৰৰোচনা', 'প্ৰস্তা‌ৱনা', 'ভৰত বাক্য'ৰ অনুৰূপ 'মুক্তি-মঙ্গল ভটিমা' আদি বিভিন্ন দিশত নাট্যশাস্ত্ৰৰ নীতি-নিয়ম বহুপৰিমাণে মানি চলা হয়। অংকীয়া নাটত এটাই মাত্ৰ অংক থাকিলেও তাত নাট্যশাস্ত্ৰত বৰ্ণিত 'অ‌ৱস্থা' (নাটকীয় ঘটনাৰ স্তৰ), 'সন্ধি' (বিভিন্ন নাটকীয় ঘটনা বা পৰিস্থিতিৰ সংযোজক) আৰু 'অংক' বিভাজনৰ সম্পূৰ্ণ অ‌ৱকাশ আছে। ভক্তিৰস প্ৰধান হ’লেও নাটসমূহত নাট্যশাস্ত্ৰৰ 'ন‌ৱৰস'ৰ সকলোবোৰ ৰসেই কম বেছি পৰিমাণে আছে। সেইদৰে, অংকীয়া নাটৰ নায়ক নায়িকাও সংস্কৃত নাট্য-তত্ত্বত আলোচিত 'নায়ক-ভেদ' আৰু 'নায়িকা-ভেদ' (নায়ক আৰু নায়িকাৰ শ্ৰেণী বিচাৰ)-ৰ বিভিন্ন ভাগ-বিভাগৰ ভিতৰতে পৰে। অভিনয়ৰ ক্ষত্ৰতো 'আঙ্গিক',‌ 'ৱাচিক', 'সাত্বিক' আৰু 'আহাৰ্য' এই চাৰিওবিধ অভিনয়ৰে উপাদান অংকীয়া ভাওনাত বিদ্যমান। অবশ্যে স্থান-কাল-পাত্ৰ আৰু পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি গুৰুজনাই বহুক্ষেত্ৰতনাট্যশাস্ত্ৰৰ বিধি-নিষেধো অবাধে ভঙ্গ কৰিছে আৰু যুদ্ধ, শয়ন, ভোজন, মৃত্যু আদি দৃশ্যৰ অ‌ৱতাৰণাও কৰিছে। যি তেখেতৰ মৌলিক প্ৰতিভাৰ স্বাক্ষৰো বহন কৰিছে। তদুপৰি কো‌ৱা বাহুল্য যে শংকৰদেৱে কোনো ক্ষেত্ৰতে সংস্কৃত নাটকৰ হুবহু অনুকৰণ কৰা নাই। গতিকে, এই কথা নিশ্চয় ক’ব পাৰি যে, ভাৰতবৰ্ষৰ নাট্যপৰম্পৰাৰ মূল ভেটি নাট্যশাস্ত্ৰৰ আলমত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱৰ মৌলিক সৃষ্টিশীল সত্ত্বাৰ পৰাই এই ওপজা অংকীয়া নাট। ===সূত্ৰধাৰ=== [[File:"Sutradhar"- A unique dance style from Assam-v2.webm|thumb|সূত্ৰধাৰীৰ নৃত্য]] [[File:সূত্ৰধাৰ সূত্ৰধাৰী নৃত্য.jpg|thumb|অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ।]] [[File:Masks ofthe Lord Narasimham, 3rd incarnaation of the Lord Vishnu in mask form at Chamaguri Satra, Majuli.jpg|thumb|অংকীয়া নাটত ব্যৱহৃত নৰসিংহৰ মুখা]] সংস্কৃত নাটৰ দৰে অংকীয়া নাটতো সূত্ৰধাৰ বুলি এটা চৰিত্ৰ আছে যদিও দুয়োপ্ৰকাৰ নাটত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকা বেলেগ বেলেগ। সংস্কৃত নাটত সূত্ৰধাৰে নাটৰ আৰম্ভণিতে নান্দীশ্লোক গাই প্ৰৰোচনা আৰু প্ৰস্তাৱনাৰ শ্লোক উপস্থাপন কৰি নাটৰ পৰা বাহিৰ হয়। কিন্তু অংকীয়া নাটত সূত্ৰধাৰেই নাটখন চলাই নিয়াৰ মূল দায়িত্ব পালন কৰে। সূত্ৰধাৰে নান্দী গাই নৃত্য কৰে, নৃত্যৰ মাজেৰে নাটৰ নাম আৰু বিষয়বস্তু উপস্থাপন কৰে, চৰিত্ৰসমূহৰ পৰিচয় আৰু প্ৰৱেশ ঘোষণা কৰে আৰু কাহিনীৰ মাজত সংগতি ৰক্ষা কৰিবলৈ “আহে সভাসদ লোক’’ বুলি কাহিনী ক’ৰ পৰা ক’লৈ গতি কৰিছে বুজাই দিয়ে। যিবোৰ দৃশ্য নাটত উপস্থাপন কৰিব নোৱাৰি, তেনেবোৰ দৃশ্য সংলাপৰ মাজেৰে দৰ্শকক বুজাই দিয়ে।<ref name="অংক-১"/> ===বহুৱা আৰু বিদূষক=== সংস্কৃত নাটকত বিদূষকৰ চৰিত্ৰ একোটা থাকে। বিদূষকগৰাকীয়ে সংস্কৃত নাটত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়। অংকীয়া নাটত শংকৰদেৱে বিদূষকৰ চৰিত্ৰ পৰিৱৰ্তে সূত্ৰধাৰ আৰু কিছু চৰিত্ৰৰ যোগেৰে ধেমেলীয়া দৃশ্যৰ অৱতাৰণা ঘটাইছে।<ref name="অংক-১"/> আজিকালি উত্তৰ-শংকৰী যুগত ৰচিত নাটত পৰিৱেশনকালৰ মাজতে নাটৰ লগতে সংগতি নথকাকৈ [[বহুৱা]] প্ৰৱেশৰ ৰীতি প্ৰচলিত হৈছে। ===ভাষা=== অংকীয়া নাটৰ ভাষা ব্ৰজাৱলী। এয়া মথুৰাত ব্যৱহৃত ব্ৰজাৱলী নহয়। মৈথিলী মিশ্ৰিত মথুৰাত প্ৰচলিত ব্ৰজবুলি ভাষাৰ অনুকৰণত শংকৰদেৱে থলুৱা ভাষাৰ মিশ্ৰণ ঘটাই অসমৰ মানুহে সহজে বুজিব পৰাকৈ এটি ভাষাৰ ৰূপ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াত থলুৱা ভাষাৰ উপৰি অৱধি, ভোজপুৰী, পাৰ্চী আৰু সংস্কৃত ভাষাৰ শব্দসম্ভাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সম্ভৱতঃ ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল অসমৰ সকলো লোকে সহজে বুজিব পৰাৰ উপৰি অসমৰ বাহিৰৰ লোকেও যাতে এই ভাষা বুজিব পাৰে।<ref name="অংক-১"/> ==স্থানীয় উপাদান== [[গোৱালপাৰা]] অঞ্চলত প্ৰচলিত [[ভাৰীগান]], [[কুশান গান]], গো‌ৱালিনী-যাত্ৰা আদিয়েও অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টিত অৰিহণা যোগাইছে। অবশ্যে এইবিলাকৰ প্ৰাচীনতা সম্পৰ্কে সন্দেহৰ অ‌ৱকাশ আছে। তদুপৰি এইসমূহত নাটকীয় উপাদানো তেনেই নগণ্য।<ref name=chaliha/> সেইদৰে [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]দেৱেও অসমীয়া আৰু অনা-অসমীয়া দুয়োবিধ প্ৰভা‌ৱকে স্বীকাৰ কৰি লৈছে আৰু তেখেতৰ 'অংকীয়া নাট'ৰ ভূমিকাত মন্তব্য কৰিছে যে কাব্যশাস্ত্ৰৰ আবৃত্তি, [[ওজাপালি]]ৰ সমূহীয়া গায়ন শৈলী আৰু ভাৰতৰ আন আন অঞ্চলত প্ৰচলিত বিভিন্ন দৃষ্টি-আকৰ্ষক নাট্যানুষ্ঠানে অসমীয়া নাটকৰ পূৰ্ণ বিকাশত অৰিহণা যোগাইছে বুলি ক’ব পাৰি।<ref name=chaliha/> [[কালিৰাম মেধি]]য়ে ''অংকাৱলী''ৰ পাতনিত অনা-অসমীয়া সকলোধৰণৰ নাট্যানুষ্ঠানৰ প্ৰভা‌ৱ অস্বীকাৰ কৰি একমাত্ৰ স্থানীয় উপাদানৰ পৰা, বিশেষকৈ ওজাপালিৰ প্ৰভা‌ৱত শংকৰদেৱে অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টি কৰিলে বুলি মন্তব্য কৰিছে।<ref name=medhi>অংকা‌ৱলী—(সম্পা:)-কালিৰাম মেধি</ref> প্ৰাচীন অসমত প্ৰচলিত পুতলা নাচ, ঢুলীয়া ভাওনা, পচতি, কুশান গান, ওজাপলি আদিৰ পৰা উপাদান লৈ অংকীয়া নাট সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="অংক-১">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=পাঠক, ড° দয়ানন্দ | authorlink=অংকীয়া নাট পৰম্পৰা | year=১৯৯৭ | pages=৯৩}}</ref> ==বিষয়বস্তু== শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা অংকীয়া নাটৰ বিষয়বস্তু আছিল [[ভাগৱত]] পুৰাণ, হৰিবংশ আৰু [[ৰামায়ণ]]ৰ কাহিনী। বেছিভাগ নাটেই ভাগৱত পুৰাণৰ বিভিন্ন কৃষ্ণকেন্দ্ৰিক কাহিনীৰে নিৰ্মিত। শংকৰদেৱে কেৱল [[ৰাম বিজয়]] নাটখনেই ৰামায়ণৰ কাহিনীৰ এছোৱাৰে ৰচনা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত [[মহাভাৰত]] আৰু অন্যান্য ধৰ্মীয় গ্ৰন্থৰ কাহিনীৰ আধাৰত নাট-ভাওনা ৰচিত হ’বলৈ ধৰে। ==অংকীয়া নাটত ৰস== ==ভাৰতৰ অন্যান্য নাট্য সংস্কৃতি আৰু অংকীয়া নাট== প্ৰাচীন কালৰে পৰা ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত নাট্য-পৰিৱেশ্য কলাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়। ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত প্ৰচলিত পৰিৱেশ্য কলা যেনে [[কেৰালা]]ৰ [[কুডিয়াট্টম]], [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[যক্ষগান]], অযোধ্যাৰ [[ৰামলীলা]], [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ [[নৌটংকী]], [[তামিলনাডু]]ৰ [[ভাগৱত মেলা]], [[গুজৰাট]]ৰ [[ভৱাই]] আৰু অসমৰ অংকীয়া নাট একে বৰ্গৰে পৰিৱেশ্য কলা।<ref name="অংক-৪">{{cite book | title=শংকৰদেৱ অধ্যয়ন প্ৰসংগ | publisher=বাণী মন্দিৰ | author=দেৱগোস্বামী, কেশৱানন্দ | authorlink=শংকৰদেৱৰ নাট আৰু ভাওনা | year=২০০৫ | pages=৫২}}</ref> সম্ভ‌ৱতঃ, [[ভাৰত]]ৰ বিভিন্ন প্ৰাদেশিক ভাষাত ৰচিত পূৰ্ণাঙ্গ নাটকৰ ভিতৰত অংকীয়া নাটকৰ ঐতিহ্যই সকলোতকৈ পুৰণি। এই অংকীয়া নাট আৰু ভাওনাৰ উৎস বিচাৰিও ভিন্ন জনে ভিন্ন মত প্ৰকাশ কৰিছে। মনোমোহন ঘোষে অংকীয়া নাট ভাওনাক প্ৰাগ্-ঐতিহাসিক যুগত প্ৰচলিত এক শ্ৰেণীৰ নাট্যৰূপৰ নিদৰ্শন হ’ব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে কোনো কোনোৱে অংকীয়া নাট [[মধ্যযুগ]]ৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰতীয় কিছুমান পৰম্পৰাগত আৰু লোক নৃত্য আৰু নাট্য শৈলীৰ আৰ্হি বা প্ৰেৰণাত সৃষ্ট বুলি ক’ব খোজে। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে এই মতৰ প্ৰতি আংশিকভাবে সমৰ্থন আগবঢ়াই উল্লেখ কৰে, “গুৰুজনাই কেইবাবিধো উপাদান একত্ৰ কৰি অংকীয়া ভাওনাত সংযোগ কৰি দিয়ে। তাৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ চাৰিবিধ উপাদান পৰিষ্কাৰ ভাবে দেখা যায়। *প্ৰাচীন ভাৰতীয় নাট্যশাস্ত্ৰৰ উপাদান *বিভিন্ন তীৰ্থ ভ্ৰমণ কৰি লাভ কৰা সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ উপাদান, *স্থানীয় প্ৰচলিত [[পুতলা নাচ]] বা তৎকালীন সাংস্কৃতিক কাৰ্যক্ৰমৰ উপাদান *নিজস্ব প্ৰতিভা বিকাশ।”<ref name=goswami/> সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় কিছুমান নাট্যধৰ্মী অনুষ্ঠানৰ লগত অংকীয়া ভাওনাৰ কিছুমান সাদৃশ্যৰ কথা উল্লেখ কৰি প্ৰভা‌ৱশালী উপাদান হিচাপে পুতলা নাচ আৰু ওজাপালিৰ ওপৰতেই গুৰুত্ব আৰোপ কৰে আৰু লগতে [[কেৰালা]]ৰ 'কুট্টু' আৰু সিংহলৰ 'কোল নাটম'ৰ প্ৰভা‌ৱৰ কথাও দাঙি ধৰিছে।<ref name=sarma/> পৰবৰ্তী কালত প্ৰকাশিত আন এক প্ৰবন্ধত তেখেতে 'মহানাটক', 'গীত-গোবিন্দ', 'শ্ৰীকৃষ্ণ কীৰ্তন', চৈতন্যদে‌ৱৰ 'অংকবন্ধন', 'মৈথিলী' আৰু 'মৈথিলী নে‌ৱাৰী নাটক' আদিৰ প্ৰসঙ্গ উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো স্থিৰ সিদ্ধান্তত উপনীত হ’ব পৰা নাই।<ref name=chaliha2>শংকৰী সংস্কৃতিৰ অধ্যয়ন--(সম্পা:)- ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> জগদীশ চন্দ্ৰ মাথুৰে নাট্যশাস্ত্ৰ, সাহিত্য দৰ্পণ আদিতো উল্লেখ নথকা 'সঙ্গীতক' নামৰ এক অখ্যাত নাট্য পৰম্পৰাৰ প্ৰভা‌ৱ অংকীয়া নাটকত পৰিব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে। কৃষ্ণনাৰায়ণ প্ৰসাদ মাগধেও তেখেতৰ 'শংকৰদে‌ৱ: সাহিত্যকাৰ ঔৰ ‌ৱিচাৰক' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতৰ প্ৰতি সমৰ্থণ আগবঢ়াইছে।<ref name=chaliha/> বৈষ্ণ‌ৱ পণ্ডিত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই বাকী সকলোধৰণৰ প্ৰভাৱ অস্বীকাৰ কৰি কে‌ৱল নাট্যশাস্ত্ৰ আৰু সংস্কৃত নাট্য পৰম্পৰাই অংকীয়া নাটৰ বিকাশত অৰিহণা যোগো‌ৱা একমাত্ৰ প্ৰভাৱী উপাদান বুলি ক’ব খোজে। শইকীয়াই তেখেতৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎস বিচাৰ' নামৰ প্ৰবন্ধত এই বিষয়ে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিছে এইদৰে, “হাজাৰ বছৰীয়া সংস্কৃত নাটকৰ ঐতিহ্য বিদ্যমান থাকোঁতে অংকীয়া নাটৰ উৎস পুতলা নাচ বা কাব্যশাষ্ট্ৰ আবৃত্তিৰ মাজত বিচাৰিবলৈ যো‌ৱাটো চকু থাকি খালত পৰাৰ নিছিনা কথা।”<ref name=chaliha/> তেওঁ লগতে এই কথাও ব্যক্ত কৰে যে মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় বিভিন্ন পৰম্পৰাগত নাট্য শৈলীৰ মাজত যি সাদৃশ্য বা মিল দেখা যায় সেয়া এটা শৈলীয়ে আনটোৰ পৰা উপাদান ধাৰ কৰাৰ বাবে নহয় বৰং একেখন নাট্যশাস্ত্ৰকে বহুদিশত মানি চলাৰ বাবেহে দেখা যায়। বিজ্ঞ সমাজত সততে এই কথা আলোচনা হয় বা অনুমান কৰা হয় যে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজন অসমত পূৰ্বৰে পৰা প্ৰচলিত ওজাপালি অনুষ্ঠানৰ ওজাজনৰে এক পৰিকল্পিত, পৰিসংস্কৰিত আৰু বিকশিত ৰূপ। কিন্তু আন এক ধাৰণা মতে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজনক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাত অবতীৰ্ণ কৰো‌ৱাৰ আঁৰত ওজাৰ প্ৰভাবতকৈ অবস্থা আৰু প্ৰয়োজনহে বেছি কাৰ্যকৰী আছিল। এই ধাৰণা পূৰ্বৰ ধাৰণাতকৈ অধিক যুক্তিযুক্ত আৰু প্ৰায়োগিক যেন ভা‌ব হয়। এই সম্পৰ্কত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই কয়, “শংকৰদেৱে নাট্যকলা সৃষ্টি কৰি প্ৰাথমিক অভিনয়ত নিজেই নাটৰ সকলোদিশ পৰিচালনাৰ দ্বায়িত্ব বহন কৰিবলগীয়াত পৰিছিল। নহ’লে প্ৰশিক্ষণপ্ৰাপ্ত হ’লেও অনভিজ্ঞ সহযোগীসকলে অভিনয়ত পদে পদে বিভ্ৰাট ঘটো‌ৱাৰ সম্ভা‌ৱনা। সেইবাবেই সূত্ৰধাৰ চৰিত্ৰটো এনেভাবে গঢ় দিব লগা হৈছিল যাতে অভিনয়ৰ আদিৰ পৰা অন্তলৈকে উপস্থিত থাকি তাক সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। প্ৰথম অভিনয়ত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকাত এজন দায়িত্বশীল অভিজ্ঞ ব্যক্তিৰ উপযোগিতা প্ৰতিপন্ন হো‌ৱাত পৰবৰ্তী নাটবোৰতো তাৰ অন্যথা নকৰিলে। …গতিকে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ সংস্কৃত নাটকৰ সূত্ৰধাৰৰ ভেটিত দেশ-কাল-পাত্ৰৰ প্ৰয়োজন সাপেক্ষে শংকৰদে‌ৱৰ এক মৌলিক সুসৃষ্টি।”<ref name=chaliha/> ==আংগিক== এখন পূৰ্ণাংগ ভাওনা হ’বলৈ ইয়াৰ অংগস্বৰূপ কেইটামান বিশেষ অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। সত্ৰীয়া ৰীতি-নীতিৰ মাজেৰেহে এখন নাট পৰিৱেশন কৰা হয়। সেইবোৰ-নাট-মেলা, গন্ধ গোৱা, যোৰা উঠা আৰু নাট-সামৰণি।<ref name="অংক-৩"/> ===নাটমেলা=== অংকীয়া নাট এখন পৰিৱেশন কৰাৰ আগতে গাঁৱৰ ৰাইজ মিলি নিৰ্দিষ্ট এটা দিনৰ সন্ধিয়া নামঘৰত শলা-বন্তি জ্বলাই, শৰাই-গুৱা আগবঢ়াই প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু নাটখনৰ এটা নান্দী গীত গাই নাট মেলে। সেইদিনাৰ পিছৰ পৰা ধাৰাবাহিকভাবে নাটৰ আখৰা চলে।<ref name="অংক-৩"/> ===গন্ধ গোৱা বা গন্ধ বাদন=== ভাওনাৰ আগদিনা সন্ধিয়া আখৰাৰ পৰিৱৰ্তে ভাওনাখন সুকলমে হৈ যোৱাৰ বাবে শৰাই আগবঢ়াই নামঘৰত সেৱা লোৱা হয় আৰু গন্ধৰ গীত গোৱা হয়। এই গন্ধৰ গীত মহাপুৰুষ দুজনাৰ ৰচিত নহয়। কোনো কোনো সত্ৰত গুৰু দুজনা ৰচিত বসন্ত, কেদাৰ আৰু ভাটিয়ালী ৰাগৰ গীত গোৱা হয়।<ref name="অংক-৩"/> এই গীতৰ পাছত নাম-প্ৰসংগ কৰা হয়। ===যোৰা উঠা বা গাণিকা=== মূল ভাওনাৰ দিনা ছোঁঘৰত সজ্জিত হৈ গায়ন-বায়নে হৰিধ্বনি কৰি অগ্নিগড়ৰ তলেৰে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰি যোৰা উঠে। খোল বাদ্য বজাই বিভিন্ন বোল তুলি তালে তালে থাপনাৰ আগলৈ সাতপাক মাৰি নৃত্য ভংগী কৰে। বায়নৰ লগত গায়নো থাকে। সাধাৰণতে একোটা যোৰাত নগৰাকী বায়ন আৰু ছয়গৰাকী গায়ন থাকে। বহা চাহিনী, থিয় চাহিনী, ফলা বাজনাৰ পিছত ধেমালি হয়। ধেমালি তিনিপ্ৰকাৰৰ। নাচ-ধেমালি, বৰ-ধেমালি আৰু ঘোষা-ধেমালি। তাৰপিছতে গুৰু-ঘাত বজায়। গুৰু-ঘাত গুৰু শংকৰদেৱৰ সন্মানাৰ্থে বজোৱা হয়। তাৰপিছত বন্দনাগীত গায় আৰু সূত্ৰধাৰৰ প্ৰৱেশ ঘটে।<ref name="অংক-৩"/> ===নাট সামৰণি=== ভাওনা পৰিৱেশন কৰাৰ তৃতীয় দিনা সন্ধিয়া নাট-ভাওনাৰ দায়-দোষৰ ক্ষমা বিচাৰি থাপনাৰ আগত বন্তি জ্বলাই শৰাই আগবঢ়োৱা হয়। ঠাইভেদে তৃতীয় দিনাৰ পৰিৱৰ্তে ৰাইজৰ সুবিধাৰ্থে আন দিনো ধাৰ্য কৰা হয়। সেইদিনা নাটখন পুনৰ এবাৰ পাঠ কৰি সামৰণি মৰা হয়।<ref name="অংক-৩"/> ==গীত== অংকীয়া নাটত প্ৰচুৰ পৰিমাণে গীত প্ৰয়োগ কৰা হৈছে। নাটত ব্যৱহৃত গীতসমূহক পাঁচটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি; নান্দীগীত বা নান্দী ভটিমা, প্ৰৱেশৰ গীত, কাহিনী বুজাবলৈ দৰ্শকক উদ্দেশ্যি গোৱা গীত, পয়াৰ আৰু মুক্তিমংগল ভটিমা।<ref name="অংক-১"/> ===নান্দীগীত=== নাটৰ আৰম্ভণিত নান্দীশ্লোক আৰু নান্দীগীত গোৱা হয়। নান্দীশ্লোকক মংগলাচৰণ বুলিও কোৱা হয়।<ref name="অংক-৩">{{cite book | title=শংকৰদেৱৰ নাট | publisher=অসম প্ৰকাশন পৰিষদ | author=বৰা, মহিম | authorlink=নাট ছখনৰ ওপৰত প্ৰসঙ্গীয়া টোকা | year=১৯৮৯ | location=১৯}}</ref> ===ভটিমা=== *মূল প্ৰবন্ধ [[ভটিমা]] চাওক। ভটিমা চাৰিপ্ৰকাৰ। নাটভটিমা, ৰাজভটিমা, দেৱভটিমা আৰু গুৰুভটিমা। নাটৰ আৰম্ভণি আৰু শেষৰ ভটিমাক নাটভটিমা বোলে। নাটৰ যৱনিকা পেলোৱা গীত-পদক মুক্তিমংগল ভটিমা বোলা হয় আৰু ইয়াক একেবাৰে শেষত গোৱা হয়।<ref name="অংক-১"/> ===পয়াৰ=== নাটৰ মাজত কাহিনীৰ কাব্যিক বৰ্ণনা আৰু চৰিত্ৰৰ মানসিক অৱস্থাৰ বৰ্ণনা কৰিবলৈ গোৱা ভটিমাগীতক পয়াৰ বোলে।<ref name="অংক-২">{{cite book | title=ভটিমা মাধুৰী | publisher=বেদকণ্ঠ | author=শইকীয়া, মহেন্দ্ৰনাথ | authorlink=ভটিমা:এটি অৱলোকন | year=২০১৪ | pages=১৩ | isbn=978-93-82931-29-4}}</ref> ই এক প্ৰকাৰৰ ছন্দও। সচৰাচৰ পয়াৰসমূহত বিলাপগীতৰ সুৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা দেখা যায়। ==আহাৰ্য== [[File:গামখাৰু ১.jpeg|thumb|গামখাৰু ১]] [[File:অসমীয়া কেঁচা সোণৰ অলঙ্কাৰ কেইপদ মান.jpeg|thumb|ভাওনাত মহিলাই পিন্ধা অলংকাৰ]] [[File:গদা.jpeg|thumb|গদা]] ভৰতমুনিৰ নাট্যশাস্ত্ৰমতে আঙ্গিক, বাচিক, আহাৰ্য আৰু সাত্বিক- এই চাৰিপ্ৰকাৰ উপাদান নাটৰ অবিচ্ছেদ্য বিষয়।<ref>https://nilacharai.com/costumes-and-props-in-preserving-the-tradition-of-ankiya-bhaona/</ref> অংকীয়া নাটতো আহাৰ্যৰ পৰিপূৰ্ণ পয়োভৰ দেখা যায়। আংগিক আৰু বাচিক উপাদান নাটকীয় চৰিত্ৰৰ যোগেৰে প্ৰকাশিত হয়। সাত্বিক অভিনয়ো অভিনেতাৰ ভাৱ প্ৰকাশৰ ব্যক্তিগত বিষয়। অভিনয়ক অধিক প্ৰাণৱন্ত কৰিবলৈ অন্য যিবোৰ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয় , সেইবোৰেই আহাৰ্য। ইংৰাজীত Stage property বোলা এই সামগ্ৰীসমূহ হ’ল, ৰং, অলংকাৰ, বস্ত্ৰ, আসন, চন্দ্ৰতাপ, আঁৰ-কাপোৰ, অগ্নিগড়, বিভিন্ন মুখা, মালা, ধনু-টূণ, অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, ৰথ, বাদ্যযন্ত্ৰ আদি। শংকৰদেৱ নিজেই এগৰাকী পাকৈত খনিকৰ আছিল বুলি গুৰু চৰিতসমূহৰ পৰা জানিব পাৰি। [[চিহ্ন-যাত্ৰা]] নাট প্ৰদৰ্শন কৰোঁতে তেওঁ বাদ্য আৰু বিভিন্ন মূখা তৈয়াৰ কৰি লৈছিল। পৰৱৰ্তীকালত নাট-ভাওনাৰ আহাৰ্জ সামগ্ৰী সৃষ্টি কৰোঁতেই ভকতসকলৰ মাজত বিভিন্ন জীৱিকাৰো সৃষ্টি হৈছিল। ====অগ্নিগড়==== অংকীয়া নাটৰ আহাৰ্যসমূহৰ মাজত উল্লেখযোগ্য উপাদান অগ্নিগড়। নাটখলাৰ প্ৰৱেশ দ্বাৰত ধেনুভিৰীয়াকৈ এডাল কাঠৰ ফ্ৰেমত দুইমূৰে দুটা মগৰৰ আকৃতি কাটি হেঙুল-হাইতালেৰে বোলাই দুটা খুটাৰ সহায়ত স্থাপন কৰা হয়। ধেনুভিৰীয়া কাঠত ন-গছি বন্তি বা আৰিয়া বা জোঁৰ জ্বলোৱা হয়। তাৰ মাজেৰে ভগৱানৰ চৰিত্ৰাভিনেতাৰ প্ৰৱেশ ঘটে। উক্ত ন-গছি বন্তিক নৱবিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=গোস্বামী, ৰাম | authorlink=সত্ৰীয়া ভাওনাত আহাৰ্যৰ বৈশিষ্ট্য | year=১৯৯৭ | pages=১০৪}}</ref> ====আঁৰ-কাপোৰ==== অংকীয়া নাট-ভাওনাত চৰিত্ৰসমূহ প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে ছোঁঘৰৰ পৰা এখন আঁৰকাপোৰেৰে আঁৰ কৰি অনা হয়। এই আঁৰকাপোৰখনক মায়াৰ প্ৰতীক বুলি হয়। চৰিত্ৰাভিনেতাসকলে সংসাৰৰ মায়াৰ আৱৰণ ভেদ কৰি নৱ-বিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক অগ্নিগড়ৰ তলত সেৱা কৰিহে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰে। ====অলংকাৰ==== অংকীয়া নাট বা ভাওনাত চৰিত্ৰানুযায়ী বিবিধ আৰু প্ৰাচুৰ্য্যময় অলংকাৰ পৰিধান কৰোৱা হয়। অৱশ্যে এই অলংকাৰবোৰ থলুৱা গঢ়ৰ। বিভিন্ন ৰাংপতা, বালিচন্দা আদি ব্যৱহাৰ কৰি সোণ-ৰূপৰ দৰে দেখা অলংকাৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ৰুদ্ৰাক্ষৰ মালা, কাঠৰ খৰম, বালু, কুণ্ডল, গলপতা, কিংকিনী, গামখাৰু, সাতসৰী আৰু কাৰুকাৰ্যখচিত মুকুট চৰিত্ৰসমূহৰ অলংকাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> অলংকাৰৰ লগতে অংগৰচনাও এক বিশেষ উপাদান। ঘাইকৈ মৰাপাটেৰে তৈয়াৰী নকল দাড়ি-চুলি, গাৰ বিভিন্ন ৰঙৰ বাবে হেঙুল, নীল, হাইতাল, পোৰা এঙাৰৰ গুড়ি, ছাই, সেন্দূৰ, পিঠাগুড়ি আদি অভিনেতাসকলৰ অংগৰচনাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> ====পোছাক-পৰিচ্ছদ==== অংকীয়া নাটত এজন লোকক চৰিত্ৰাভিনেতাসকলক সাজ-পোছাক পিন্ধোৱাৰ দায়িত্ব দিয়া হয়। সংস্কৃত নাট্যশাস্ত্ৰত এইসকলক ''বেশকাৰ'' বোলে। অংকীয়া নাটৰ বেশভূষা থলুৱা আৰ্হিৰ। বৰ্তমান সময়ত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছে যদিও ঘাইকৈ পুৰুষে চুৰিয়া বা ধূতি,চাপকন, বুকুচোলা, জালিচোলা, কোঁচ দিয়া ঘূৰী, জামদানী চেলেং পৰিধান কৰিছিল। পদমৰ্যাদা অনুসৰি ধূতি পিন্ধাৰ নিয়ম বেলেগ আছিল। কৃষ্ণক সচৰাচৰ হালধীয়া ৰঙৰ, ৰজা আৰু দেৱতাক পটী লগোৱা ৰঙীন ধূতি পিন্ধোৱা হয়। কমৰবন্ধ পিন্ধা হৈছিল। নাৰী ভাৱৰীয়াই ঘূৰীৰ দৰে পিন্ধা শাৰী, কঁকালৰ তলৰ অংশত লহঙা, হাত-দীঘল বুকুচোলা, ৰিহা, ওৰণি আদিৰ ব্যৱহাৰ হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> ====মুখা==== *প্ৰধান প্ৰবন্ধ [[মুখা]] চাওক। মুখা অংকীয়া নাটৰ এবিধ আকৰ্ষণীয় তথা প্ৰাণৱন্ত উপাদান। কালীয়, [[গৰুড়]], [[নৰসিংহ (হিন্দু ধৰ্ম)|নৰসিংহ]], [[বকাসুৰ]], [[ৰাক্ষস]]-ৰাক্ষসী, [[হনুমান]]-[[জাম্বৱন্ত]] আদি চৰিত্ৰ প্ৰাণৱন্ত কৰি তুলিবলৈ মুখাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ দুজনা গুৰুৰ অংকীয়া নাট আৰু পৰৱৰ্তী সময়ৰ অংকীয়া নাটসমূহৰ তুলনামূলক বিশ্লেষণ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160916212842/http://nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ |date=2016-09-16 }}, নীলাচৰাই ডট কম ৱেবছাইটত * [http://www.atributetosankaradeva.org/ankiya.htm Ankiyā Nāt - The Dramas of Sankaradeva] এ টিৰিবিউট টু শংলৰদেৱ ডট অৰ্গ ৱেবছাইটত * [http://www.indianetzone.com/18/the_ankiya_nat_assam.htm Ankiya Nat, Assam]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} www.indianetzone.com ৱেবছাইটত <!-- *[https://satirtha.in/%e0%a6%85%e0%a6%82%e0%a6%95%e0%a7%80%e0%a7%9f%e0%a6%be-%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%93%e0%a6%a8%e0%a6%be-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ae%e0%a6%be%e0%a6%a4%e0%a7%83%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%b7/ অংকীয়া ভাওনা আৰু মাতৃভাষা ভাওনা এক তুলনামূলক বিচাৰ] satirtha.in ৱেবছাইটত --> [[শ্ৰেণী:নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ভাওনা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা]] skpnkw7kiaf8o00hutz9d6deminvtxs 651750 651749 2026-11-09T15:27:31Z Pranamikaadhikary 27435 /* পোছাক-পৰিচ্ছদ */ 651750 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ}} [[File:RAM BIJOY ANKIA NAAT11.jpg|thumb|ৰাম বিজয় নাটৰ দৃশ্য]] [[File:Entry of a demon king in a "Bhaona" in Assam.webm|thumb|অংকীয়া নাটত অসুৰৰ প্ৰৱেশ]] মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ|মাধৱদেৱে]] পৌৰাণিক আখ্যানৰ ভিত্তিত [[ব্ৰজাৱলী ভাষা]]ত ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''অংকীয়া নাট''' বোলে। মহাপুৰুষ দুজনাই তেওঁলোকে ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''নাট''', '''যাত্ৰা''' বা '''নৃত্য''' বুলিছিল। পৰৱৰ্তী কালত বৈষ্ণৱ ভকতসকলে ইয়াক 'অংকীয়া নাট' বুলি নামকৰণ কৰে যদিও আংগিকৰ ফালৰ পৰা [[মাধৱদেৱ]]ৰ নাটসমূহক [[ঝুমুৰা]]ও বোলা হয়। গুৰু দুজনাই লিখা নাটক 'অংকীয়া ভাওনা' বুলি কোৱা হয়। [[ভাওনা]] শব্দৰ প্ৰকৃত অৰ্থ 'ভাও দি দেখুওৱা কাৰ্য'। অংকীয়া নাটৰ অভিনয়ক ভাওনা বোলা হয়। পৰৱৰ্তীকালত বধকাব্যসমূহ আৰু আন আন সত্ৰাধিকাৰ-মহন্তই লিখা নাটৰ অভিনয়কো ভাওনা বোলা ৰীতি প্ৰচলিত হ’ল। খ্ৰীষ্টিয় পঞ্চদশ শতিকাৰ দ্বিতীয়ভাগত শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰ‌ৱৰ্তিত ধৰ্মীয় তথা জনপ্ৰিয় মনোৰঞ্জনৰ মাধ্যম অংকীয়া নাট ভাওনাই হ’ল অসমীয়া নাট্য ইতিহাসৰ প্ৰথম নিদৰ্শন। তাৰ আগতে প্ৰাচীন [[কামৰূপ]]ৰ কোনো কোনো বিদ্যোৎসাহী আৰু কলাপ্ৰেমী ৰজাৰ ৰাজসভাত নৃত্য, গীত, অভিনয়ৰ অনুশীলন হৈছিল বুলি জনা যায় যদিও সেইসমূহৰ কোনো নিদৰ্শন পো‌ৱা নাযায়।<ref name=sarma>অসমীয়া নাট্য সাহিত্য, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]</ref> == নামৰ উৎস আৰু সংস্কৃত নাটৰ প্ৰভাৱ == [[File:মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, পাটবাউসী সত্ৰ, বৰপেটা.jpg|thumb|মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]], বৰপেটা]] [[File:কাঠৰ মুখা.jpg|thumb|ভাওনাত ব্যৱহাৰ কৰা শংকৰদেৱৰ দিনৰ কাঠৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]]ত সংৰক্ষিত]] বুৎপত্তিগত অৰ্থৰ ফালৰ পৰা চালে দেখা যায় যে অংকীয়া নাটৰ অৰ্থ 'একাংকিকা নাটক'। কিন্তু মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱ আৰু তেখেতৰ প্ৰিয় শিষ্য মাধ‌ৱদেৱে তেখেতসকলৰ নাটসমূহক 'নাট', 'নাটক' বা 'যাত্ৰা' আদি নামেৰেহে অভিহিত কৰিছিল। 'অংকীয়া নাট' শব্দটি তুলনামূলক ভাৱে আধুনিক শব্দ। নাট বুজো‌ৱা শব্দ 'অংক'-ৰ লগত 'ঈয়া' প্ৰত্যয় লগলগাই পিছৰ কালৰ [[নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্ম|বৈষ্ণ‌ৱ সমাজে]] এই শব্দক [[বিশেষণ]] ৰূপত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়।<ref name=sarma/> এই শব্দ সৰ্বপ্ৰথমে ব্যৱহৃত হয় গুৰুদুজনাৰ অন্যতম শিষ্য [[দৈত্যাৰি ঠাকুৰ]] আৰু [[ৰামচৰণ ঠাকুৰ]]ৰ দ্বাৰা ৰচিত [[চৰিত পুথি]]ত।<ref name="pathak">Ankiyanat : A Tradition of pride.(Article)-- Dr. Dayananda Pathak</ref> গুৰুদুজনাৰ দ্বাৰা ৰচিত নাটসমূহৰ লিখিত পাঠক অংকীয়া নাট আৰু সেই পাঠসমূহৰ নাট্য প্ৰদৰ্শনক অংকীয়া ভাওনা বা ভা‌ৱনা বুলি কো‌ৱা হয়। 'অংকীয়া' শব্দৰ ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে ভিন্ন জনে ভিন্ন মত পোষণ কৰা দেখা যায়। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ই, “আমাৰ ভাওনাত আঙ্গিক অভিনয়ই ঘাই, সেই দেখি 'অঙ্গ' শব্দৰ পৰাই 'অংক' শব্দটো উদ্ভূত হো‌ৱা সম্ভ‌ৱ” বুলি মত পোষণ কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]ই তেওঁৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎপত্তি আৰু বৈশিষ্ট্য' নামৰ প্ৰ‌ৱন্ধত উল্লেখ কৰিছে, “…মহাপুৰুষ দুজনৰ নাটত যি কলা কৌশল আৰু ভাষা প্ৰয়োগ হৈছিল পিছৰ নাট লিখোঁতাসকলে তাৰপৰা ভালেখিনি ফালৰি কাটি গৈছিল। ব্ৰজা‌ৱলী পৰিহৃত হ’ল, নান্দীশ্লোক, ভটিমা আদিও নোহো‌ৱা হ’ল। গতিকে মহাপুৰুষ দুজনৰ নাট বা সেই সাঁচত ঢলা নাটসমূহক পিছৰ নাটৰ পৰা পৃথক কৰি দেখু‌ৱাবৰ নিমিত্তে 'অংকীয়া নাট' বুলিবলৈ ধৰে।”<ref name=sarma/> শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰদৰ্শিত সৰ্বপ্ৰথম নাট বা ভাওনা আছিল '[[চিহ্ন-যাত্ৰা]]'; এই চিহ্নযাত্ৰা পৰিবেশনৰ বাবে গুৰুজনাই সাত বৈকুণ্ঠৰ চিত্ৰপট অংকন কৰিছিল। এই কথাকে ভিত্তি হিচাপে লৈ 'সন্তাৱলী' নামৰ চৰিত গ্ৰন্থত অংকীয়া শব্দৰ ব্য‌ৱহাৰ সম্পৰ্কে কো‌ৱা হৈছে এইদৰে, “অংকিত কৰিলা দেখি অংকীয়া যে নাম”। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে তেওঁৰ 'সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতক সমৰ্থন কৰি কয়, “উক্ত (সন্তা‌ৱলী) পুথিৰ মতে 'অংকীয়া' শব্দৰ অৰ্থ হ’ল নাটকত অভিনেতা সকলক ৰং বৰণ সানি প্ৰবেশ কৰো‌ৱা বা বিভিন্ন প্ৰকাৰে চিত্ৰপট আঁকি (পাৰিষদ সকলক চিত্ৰত চিত্ৰিত কৰি দেখু‌ৱাই) চোঁ-মুখা সাজি অংকণ কৰি দৰ্শক সকলক দেখুউ‌ৱাৰ কাৰণে 'অংকীয়া' নাম পালে। অংকীয়া নাটকৰ মূল উৎস বা ভেটি হ’ল 'চিহ্নযাত্ৰা'। অংক শব্দটো‌ৱে এই অৰ্থত অংকণ কৰা বুজাইছে। … 'চিহ্নযাত্ৰা' কালত যিবিলাক মুখা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু চিত্ৰত যিবিলাক ব্যক্তিক চিত্ৰিত কৰা হৈছিল, সিয়েই পিছত অংকীয়া নাম পায় আৰু উত্তৰ কালত ৰচিত বাকী 'বাৰছো‌ৱা' নাটেও 'অংকীয়া নাট' নামেৰে জনাজাত হয়।”<ref name=goswami>সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা—নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী</ref> [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] [[নাট্যশাস্ত্ৰ]]ত অংক শব্দৰ অৰ্থ হ’ল 'চিহ্ন', অৰ্থাৎ নাটকীয় কাহিনীৰ স্তৰ চিহ্নিত কৰা বিভাগ ({{Lang|en|an Act}})। গতিকে এই অংক শব্দৰ পৰাই অংকীয়া শব্দৰ সৃষ্টি হৈছে বুলি মত পোষণ কৰে কোনো কোনো পণ্ডিতে। তেওঁলোকে কয় যে “অংক মাত্ৰ যাৰ আছে, সেয়ে অংকীয়া”। নাট্যশাস্ত্ৰত দহ প্ৰকাৰৰ [[নাটক]] বা ৰূপকৰ উল্লেখ আৰু বি‌ৱৰণ আছে। সেয়া হ’ল: 'নাটক', 'প্ৰকৰণ', 'সম‌ৱকাৰ', 'ঈহমৃগ', 'ডিম', ‌'ৱ্যয়োগ', 'অংক' বা 'উৎসৃষ্টিকাঙ্ক', 'প্ৰহসণ', 'ভাণ' আৰু ‌'ৱিথি'।<ref name=ghosh>The Natyashastra—(Trans. & Ed.)- Dr. Manomohan Ghosh</ref> এই দহৰূপক বা দশৰূপক বা দহ প্ৰকাৰৰ নাটক (ৰূপক)-ৰ অন্তৰ্গত অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক নামৰ ৰূপক বিধৰ পৰা 'অংক' আৰু "অংকীয়া" অভিধাদুটি আহিব পাৰে বুলিও কোনো কোনো পণ্ডিতে ক’ব খোজে। কিন্তু অংকীয়া নাটত মাত্ৰ এটাহে অংক থকাৰ বাহিৰে অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক ৰূপক বিধৰ লগত ইয়াৰ আন কোনো অন্তৰংগ সাদৃশ্য বিচাৰি পো‌ৱা নাযায়<ref name=chaliha>শংকৰী সাহিত্যৰ সমীক্ষা- (সম্পা:)-ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> ==সংস্কৃত নাটৰ সৈতে পাৰ্থক্য== [[File:Gayan Bayan 1.jpg|thumb|]] [[File:Khol Badan.jpg|thumb|]] শংকৰদেৱে সংস্কৃত নাটৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ অংকীয়া নাট ৰচনা কৰিছিল বুলি কোৱা হয় যদিও অংকীয়া নাটৰ আংগিক সংস্কৃত নাটৰ লগত নিমিলে। অংকীয়া নাট আছিল সৰ্বসাধাৰণ ৰাইজৰ মনোৰঞ্জন আৰু ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে; আনহাতে সংস্কৃত নাট ৰাজকীয় পৰিৱেশত বা আভিজাত্য পৰিৱেশত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল আৰু ই আছিল কেৱল আভিজাত্য, ধনাঢ্য শ্ৰেণীৰ মনোৰঞ্জনৰ আহিলা। ইয়াৰ উপৰি সংস্কৃত নাট আৰু অংকীয়া নাটৰ কেইটামান বিশেষ পাৰ্থক্য দেখা যায়। অংকীয়া নাটৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত নাট্যশাস্ত্ৰৰ প্ৰভা‌ৱ সুস্পষ্ট ভাবে দেখা যায়। অংকীয়া ভাওনাত সূত্ৰধাৰৰ উপৰিও 'পূৰ্বৰঙ্গ' (আমাৰ ধেমালি), 'নান্দী', 'প্ৰৰোচনা', 'প্ৰস্তা‌ৱনা', 'ভৰত বাক্য'ৰ অনুৰূপ 'মুক্তি-মঙ্গল ভটিমা' আদি বিভিন্ন দিশত নাট্যশাস্ত্ৰৰ নীতি-নিয়ম বহুপৰিমাণে মানি চলা হয়। অংকীয়া নাটত এটাই মাত্ৰ অংক থাকিলেও তাত নাট্যশাস্ত্ৰত বৰ্ণিত 'অ‌ৱস্থা' (নাটকীয় ঘটনাৰ স্তৰ), 'সন্ধি' (বিভিন্ন নাটকীয় ঘটনা বা পৰিস্থিতিৰ সংযোজক) আৰু 'অংক' বিভাজনৰ সম্পূৰ্ণ অ‌ৱকাশ আছে। ভক্তিৰস প্ৰধান হ’লেও নাটসমূহত নাট্যশাস্ত্ৰৰ 'ন‌ৱৰস'ৰ সকলোবোৰ ৰসেই কম বেছি পৰিমাণে আছে। সেইদৰে, অংকীয়া নাটৰ নায়ক নায়িকাও সংস্কৃত নাট্য-তত্ত্বত আলোচিত 'নায়ক-ভেদ' আৰু 'নায়িকা-ভেদ' (নায়ক আৰু নায়িকাৰ শ্ৰেণী বিচাৰ)-ৰ বিভিন্ন ভাগ-বিভাগৰ ভিতৰতে পৰে। অভিনয়ৰ ক্ষত্ৰতো 'আঙ্গিক',‌ 'ৱাচিক', 'সাত্বিক' আৰু 'আহাৰ্য' এই চাৰিওবিধ অভিনয়ৰে উপাদান অংকীয়া ভাওনাত বিদ্যমান। অবশ্যে স্থান-কাল-পাত্ৰ আৰু পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি গুৰুজনাই বহুক্ষেত্ৰতনাট্যশাস্ত্ৰৰ বিধি-নিষেধো অবাধে ভঙ্গ কৰিছে আৰু যুদ্ধ, শয়ন, ভোজন, মৃত্যু আদি দৃশ্যৰ অ‌ৱতাৰণাও কৰিছে। যি তেখেতৰ মৌলিক প্ৰতিভাৰ স্বাক্ষৰো বহন কৰিছে। তদুপৰি কো‌ৱা বাহুল্য যে শংকৰদেৱে কোনো ক্ষেত্ৰতে সংস্কৃত নাটকৰ হুবহু অনুকৰণ কৰা নাই। গতিকে, এই কথা নিশ্চয় ক’ব পাৰি যে, ভাৰতবৰ্ষৰ নাট্যপৰম্পৰাৰ মূল ভেটি নাট্যশাস্ত্ৰৰ আলমত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱৰ মৌলিক সৃষ্টিশীল সত্ত্বাৰ পৰাই এই ওপজা অংকীয়া নাট। ===সূত্ৰধাৰ=== [[File:"Sutradhar"- A unique dance style from Assam-v2.webm|thumb|সূত্ৰধাৰীৰ নৃত্য]] [[File:সূত্ৰধাৰ সূত্ৰধাৰী নৃত্য.jpg|thumb|অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ।]] [[File:Masks ofthe Lord Narasimham, 3rd incarnaation of the Lord Vishnu in mask form at Chamaguri Satra, Majuli.jpg|thumb|অংকীয়া নাটত ব্যৱহৃত নৰসিংহৰ মুখা]] সংস্কৃত নাটৰ দৰে অংকীয়া নাটতো সূত্ৰধাৰ বুলি এটা চৰিত্ৰ আছে যদিও দুয়োপ্ৰকাৰ নাটত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকা বেলেগ বেলেগ। সংস্কৃত নাটত সূত্ৰধাৰে নাটৰ আৰম্ভণিতে নান্দীশ্লোক গাই প্ৰৰোচনা আৰু প্ৰস্তাৱনাৰ শ্লোক উপস্থাপন কৰি নাটৰ পৰা বাহিৰ হয়। কিন্তু অংকীয়া নাটত সূত্ৰধাৰেই নাটখন চলাই নিয়াৰ মূল দায়িত্ব পালন কৰে। সূত্ৰধাৰে নান্দী গাই নৃত্য কৰে, নৃত্যৰ মাজেৰে নাটৰ নাম আৰু বিষয়বস্তু উপস্থাপন কৰে, চৰিত্ৰসমূহৰ পৰিচয় আৰু প্ৰৱেশ ঘোষণা কৰে আৰু কাহিনীৰ মাজত সংগতি ৰক্ষা কৰিবলৈ “আহে সভাসদ লোক’’ বুলি কাহিনী ক’ৰ পৰা ক’লৈ গতি কৰিছে বুজাই দিয়ে। যিবোৰ দৃশ্য নাটত উপস্থাপন কৰিব নোৱাৰি, তেনেবোৰ দৃশ্য সংলাপৰ মাজেৰে দৰ্শকক বুজাই দিয়ে।<ref name="অংক-১"/> ===বহুৱা আৰু বিদূষক=== সংস্কৃত নাটকত বিদূষকৰ চৰিত্ৰ একোটা থাকে। বিদূষকগৰাকীয়ে সংস্কৃত নাটত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়। অংকীয়া নাটত শংকৰদেৱে বিদূষকৰ চৰিত্ৰ পৰিৱৰ্তে সূত্ৰধাৰ আৰু কিছু চৰিত্ৰৰ যোগেৰে ধেমেলীয়া দৃশ্যৰ অৱতাৰণা ঘটাইছে।<ref name="অংক-১"/> আজিকালি উত্তৰ-শংকৰী যুগত ৰচিত নাটত পৰিৱেশনকালৰ মাজতে নাটৰ লগতে সংগতি নথকাকৈ [[বহুৱা]] প্ৰৱেশৰ ৰীতি প্ৰচলিত হৈছে। ===ভাষা=== অংকীয়া নাটৰ ভাষা ব্ৰজাৱলী। এয়া মথুৰাত ব্যৱহৃত ব্ৰজাৱলী নহয়। মৈথিলী মিশ্ৰিত মথুৰাত প্ৰচলিত ব্ৰজবুলি ভাষাৰ অনুকৰণত শংকৰদেৱে থলুৱা ভাষাৰ মিশ্ৰণ ঘটাই অসমৰ মানুহে সহজে বুজিব পৰাকৈ এটি ভাষাৰ ৰূপ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াত থলুৱা ভাষাৰ উপৰি অৱধি, ভোজপুৰী, পাৰ্চী আৰু সংস্কৃত ভাষাৰ শব্দসম্ভাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সম্ভৱতঃ ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল অসমৰ সকলো লোকে সহজে বুজিব পৰাৰ উপৰি অসমৰ বাহিৰৰ লোকেও যাতে এই ভাষা বুজিব পাৰে।<ref name="অংক-১"/> ==স্থানীয় উপাদান== [[গোৱালপাৰা]] অঞ্চলত প্ৰচলিত [[ভাৰীগান]], [[কুশান গান]], গো‌ৱালিনী-যাত্ৰা আদিয়েও অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টিত অৰিহণা যোগাইছে। অবশ্যে এইবিলাকৰ প্ৰাচীনতা সম্পৰ্কে সন্দেহৰ অ‌ৱকাশ আছে। তদুপৰি এইসমূহত নাটকীয় উপাদানো তেনেই নগণ্য।<ref name=chaliha/> সেইদৰে [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]দেৱেও অসমীয়া আৰু অনা-অসমীয়া দুয়োবিধ প্ৰভা‌ৱকে স্বীকাৰ কৰি লৈছে আৰু তেখেতৰ 'অংকীয়া নাট'ৰ ভূমিকাত মন্তব্য কৰিছে যে কাব্যশাস্ত্ৰৰ আবৃত্তি, [[ওজাপালি]]ৰ সমূহীয়া গায়ন শৈলী আৰু ভাৰতৰ আন আন অঞ্চলত প্ৰচলিত বিভিন্ন দৃষ্টি-আকৰ্ষক নাট্যানুষ্ঠানে অসমীয়া নাটকৰ পূৰ্ণ বিকাশত অৰিহণা যোগাইছে বুলি ক’ব পাৰি।<ref name=chaliha/> [[কালিৰাম মেধি]]য়ে ''অংকাৱলী''ৰ পাতনিত অনা-অসমীয়া সকলোধৰণৰ নাট্যানুষ্ঠানৰ প্ৰভা‌ৱ অস্বীকাৰ কৰি একমাত্ৰ স্থানীয় উপাদানৰ পৰা, বিশেষকৈ ওজাপালিৰ প্ৰভা‌ৱত শংকৰদেৱে অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টি কৰিলে বুলি মন্তব্য কৰিছে।<ref name=medhi>অংকা‌ৱলী—(সম্পা:)-কালিৰাম মেধি</ref> প্ৰাচীন অসমত প্ৰচলিত পুতলা নাচ, ঢুলীয়া ভাওনা, পচতি, কুশান গান, ওজাপলি আদিৰ পৰা উপাদান লৈ অংকীয়া নাট সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="অংক-১">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=পাঠক, ড° দয়ানন্দ | authorlink=অংকীয়া নাট পৰম্পৰা | year=১৯৯৭ | pages=৯৩}}</ref> ==বিষয়বস্তু== শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা অংকীয়া নাটৰ বিষয়বস্তু আছিল [[ভাগৱত]] পুৰাণ, হৰিবংশ আৰু [[ৰামায়ণ]]ৰ কাহিনী। বেছিভাগ নাটেই ভাগৱত পুৰাণৰ বিভিন্ন কৃষ্ণকেন্দ্ৰিক কাহিনীৰে নিৰ্মিত। শংকৰদেৱে কেৱল [[ৰাম বিজয়]] নাটখনেই ৰামায়ণৰ কাহিনীৰ এছোৱাৰে ৰচনা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত [[মহাভাৰত]] আৰু অন্যান্য ধৰ্মীয় গ্ৰন্থৰ কাহিনীৰ আধাৰত নাট-ভাওনা ৰচিত হ’বলৈ ধৰে। ==অংকীয়া নাটত ৰস== ==ভাৰতৰ অন্যান্য নাট্য সংস্কৃতি আৰু অংকীয়া নাট== প্ৰাচীন কালৰে পৰা ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত নাট্য-পৰিৱেশ্য কলাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়। ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত প্ৰচলিত পৰিৱেশ্য কলা যেনে [[কেৰালা]]ৰ [[কুডিয়াট্টম]], [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[যক্ষগান]], অযোধ্যাৰ [[ৰামলীলা]], [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ [[নৌটংকী]], [[তামিলনাডু]]ৰ [[ভাগৱত মেলা]], [[গুজৰাট]]ৰ [[ভৱাই]] আৰু অসমৰ অংকীয়া নাট একে বৰ্গৰে পৰিৱেশ্য কলা।<ref name="অংক-৪">{{cite book | title=শংকৰদেৱ অধ্যয়ন প্ৰসংগ | publisher=বাণী মন্দিৰ | author=দেৱগোস্বামী, কেশৱানন্দ | authorlink=শংকৰদেৱৰ নাট আৰু ভাওনা | year=২০০৫ | pages=৫২}}</ref> সম্ভ‌ৱতঃ, [[ভাৰত]]ৰ বিভিন্ন প্ৰাদেশিক ভাষাত ৰচিত পূৰ্ণাঙ্গ নাটকৰ ভিতৰত অংকীয়া নাটকৰ ঐতিহ্যই সকলোতকৈ পুৰণি। এই অংকীয়া নাট আৰু ভাওনাৰ উৎস বিচাৰিও ভিন্ন জনে ভিন্ন মত প্ৰকাশ কৰিছে। মনোমোহন ঘোষে অংকীয়া নাট ভাওনাক প্ৰাগ্-ঐতিহাসিক যুগত প্ৰচলিত এক শ্ৰেণীৰ নাট্যৰূপৰ নিদৰ্শন হ’ব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে কোনো কোনোৱে অংকীয়া নাট [[মধ্যযুগ]]ৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰতীয় কিছুমান পৰম্পৰাগত আৰু লোক নৃত্য আৰু নাট্য শৈলীৰ আৰ্হি বা প্ৰেৰণাত সৃষ্ট বুলি ক’ব খোজে। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে এই মতৰ প্ৰতি আংশিকভাবে সমৰ্থন আগবঢ়াই উল্লেখ কৰে, “গুৰুজনাই কেইবাবিধো উপাদান একত্ৰ কৰি অংকীয়া ভাওনাত সংযোগ কৰি দিয়ে। তাৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ চাৰিবিধ উপাদান পৰিষ্কাৰ ভাবে দেখা যায়। *প্ৰাচীন ভাৰতীয় নাট্যশাস্ত্ৰৰ উপাদান *বিভিন্ন তীৰ্থ ভ্ৰমণ কৰি লাভ কৰা সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ উপাদান, *স্থানীয় প্ৰচলিত [[পুতলা নাচ]] বা তৎকালীন সাংস্কৃতিক কাৰ্যক্ৰমৰ উপাদান *নিজস্ব প্ৰতিভা বিকাশ।”<ref name=goswami/> সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় কিছুমান নাট্যধৰ্মী অনুষ্ঠানৰ লগত অংকীয়া ভাওনাৰ কিছুমান সাদৃশ্যৰ কথা উল্লেখ কৰি প্ৰভা‌ৱশালী উপাদান হিচাপে পুতলা নাচ আৰু ওজাপালিৰ ওপৰতেই গুৰুত্ব আৰোপ কৰে আৰু লগতে [[কেৰালা]]ৰ 'কুট্টু' আৰু সিংহলৰ 'কোল নাটম'ৰ প্ৰভা‌ৱৰ কথাও দাঙি ধৰিছে।<ref name=sarma/> পৰবৰ্তী কালত প্ৰকাশিত আন এক প্ৰবন্ধত তেখেতে 'মহানাটক', 'গীত-গোবিন্দ', 'শ্ৰীকৃষ্ণ কীৰ্তন', চৈতন্যদে‌ৱৰ 'অংকবন্ধন', 'মৈথিলী' আৰু 'মৈথিলী নে‌ৱাৰী নাটক' আদিৰ প্ৰসঙ্গ উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো স্থিৰ সিদ্ধান্তত উপনীত হ’ব পৰা নাই।<ref name=chaliha2>শংকৰী সংস্কৃতিৰ অধ্যয়ন--(সম্পা:)- ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> জগদীশ চন্দ্ৰ মাথুৰে নাট্যশাস্ত্ৰ, সাহিত্য দৰ্পণ আদিতো উল্লেখ নথকা 'সঙ্গীতক' নামৰ এক অখ্যাত নাট্য পৰম্পৰাৰ প্ৰভা‌ৱ অংকীয়া নাটকত পৰিব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে। কৃষ্ণনাৰায়ণ প্ৰসাদ মাগধেও তেখেতৰ 'শংকৰদে‌ৱ: সাহিত্যকাৰ ঔৰ ‌ৱিচাৰক' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতৰ প্ৰতি সমৰ্থণ আগবঢ়াইছে।<ref name=chaliha/> বৈষ্ণ‌ৱ পণ্ডিত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই বাকী সকলোধৰণৰ প্ৰভাৱ অস্বীকাৰ কৰি কে‌ৱল নাট্যশাস্ত্ৰ আৰু সংস্কৃত নাট্য পৰম্পৰাই অংকীয়া নাটৰ বিকাশত অৰিহণা যোগো‌ৱা একমাত্ৰ প্ৰভাৱী উপাদান বুলি ক’ব খোজে। শইকীয়াই তেখেতৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎস বিচাৰ' নামৰ প্ৰবন্ধত এই বিষয়ে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিছে এইদৰে, “হাজাৰ বছৰীয়া সংস্কৃত নাটকৰ ঐতিহ্য বিদ্যমান থাকোঁতে অংকীয়া নাটৰ উৎস পুতলা নাচ বা কাব্যশাষ্ট্ৰ আবৃত্তিৰ মাজত বিচাৰিবলৈ যো‌ৱাটো চকু থাকি খালত পৰাৰ নিছিনা কথা।”<ref name=chaliha/> তেওঁ লগতে এই কথাও ব্যক্ত কৰে যে মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় বিভিন্ন পৰম্পৰাগত নাট্য শৈলীৰ মাজত যি সাদৃশ্য বা মিল দেখা যায় সেয়া এটা শৈলীয়ে আনটোৰ পৰা উপাদান ধাৰ কৰাৰ বাবে নহয় বৰং একেখন নাট্যশাস্ত্ৰকে বহুদিশত মানি চলাৰ বাবেহে দেখা যায়। বিজ্ঞ সমাজত সততে এই কথা আলোচনা হয় বা অনুমান কৰা হয় যে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজন অসমত পূৰ্বৰে পৰা প্ৰচলিত ওজাপালি অনুষ্ঠানৰ ওজাজনৰে এক পৰিকল্পিত, পৰিসংস্কৰিত আৰু বিকশিত ৰূপ। কিন্তু আন এক ধাৰণা মতে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজনক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাত অবতীৰ্ণ কৰো‌ৱাৰ আঁৰত ওজাৰ প্ৰভাবতকৈ অবস্থা আৰু প্ৰয়োজনহে বেছি কাৰ্যকৰী আছিল। এই ধাৰণা পূৰ্বৰ ধাৰণাতকৈ অধিক যুক্তিযুক্ত আৰু প্ৰায়োগিক যেন ভা‌ব হয়। এই সম্পৰ্কত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই কয়, “শংকৰদেৱে নাট্যকলা সৃষ্টি কৰি প্ৰাথমিক অভিনয়ত নিজেই নাটৰ সকলোদিশ পৰিচালনাৰ দ্বায়িত্ব বহন কৰিবলগীয়াত পৰিছিল। নহ’লে প্ৰশিক্ষণপ্ৰাপ্ত হ’লেও অনভিজ্ঞ সহযোগীসকলে অভিনয়ত পদে পদে বিভ্ৰাট ঘটো‌ৱাৰ সম্ভা‌ৱনা। সেইবাবেই সূত্ৰধাৰ চৰিত্ৰটো এনেভাবে গঢ় দিব লগা হৈছিল যাতে অভিনয়ৰ আদিৰ পৰা অন্তলৈকে উপস্থিত থাকি তাক সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। প্ৰথম অভিনয়ত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকাত এজন দায়িত্বশীল অভিজ্ঞ ব্যক্তিৰ উপযোগিতা প্ৰতিপন্ন হো‌ৱাত পৰবৰ্তী নাটবোৰতো তাৰ অন্যথা নকৰিলে। …গতিকে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ সংস্কৃত নাটকৰ সূত্ৰধাৰৰ ভেটিত দেশ-কাল-পাত্ৰৰ প্ৰয়োজন সাপেক্ষে শংকৰদে‌ৱৰ এক মৌলিক সুসৃষ্টি।”<ref name=chaliha/> ==আংগিক== এখন পূৰ্ণাংগ ভাওনা হ’বলৈ ইয়াৰ অংগস্বৰূপ কেইটামান বিশেষ অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। সত্ৰীয়া ৰীতি-নীতিৰ মাজেৰেহে এখন নাট পৰিৱেশন কৰা হয়। সেইবোৰ-নাট-মেলা, গন্ধ গোৱা, যোৰা উঠা আৰু নাট-সামৰণি।<ref name="অংক-৩"/> ===নাটমেলা=== অংকীয়া নাট এখন পৰিৱেশন কৰাৰ আগতে গাঁৱৰ ৰাইজ মিলি নিৰ্দিষ্ট এটা দিনৰ সন্ধিয়া নামঘৰত শলা-বন্তি জ্বলাই, শৰাই-গুৱা আগবঢ়াই প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু নাটখনৰ এটা নান্দী গীত গাই নাট মেলে। সেইদিনাৰ পিছৰ পৰা ধাৰাবাহিকভাবে নাটৰ আখৰা চলে।<ref name="অংক-৩"/> ===গন্ধ গোৱা বা গন্ধ বাদন=== ভাওনাৰ আগদিনা সন্ধিয়া আখৰাৰ পৰিৱৰ্তে ভাওনাখন সুকলমে হৈ যোৱাৰ বাবে শৰাই আগবঢ়াই নামঘৰত সেৱা লোৱা হয় আৰু গন্ধৰ গীত গোৱা হয়। এই গন্ধৰ গীত মহাপুৰুষ দুজনাৰ ৰচিত নহয়। কোনো কোনো সত্ৰত গুৰু দুজনা ৰচিত বসন্ত, কেদাৰ আৰু ভাটিয়ালী ৰাগৰ গীত গোৱা হয়।<ref name="অংক-৩"/> এই গীতৰ পাছত নাম-প্ৰসংগ কৰা হয়। ===যোৰা উঠা বা গাণিকা=== মূল ভাওনাৰ দিনা ছোঁঘৰত সজ্জিত হৈ গায়ন-বায়নে হৰিধ্বনি কৰি অগ্নিগড়ৰ তলেৰে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰি যোৰা উঠে। খোল বাদ্য বজাই বিভিন্ন বোল তুলি তালে তালে থাপনাৰ আগলৈ সাতপাক মাৰি নৃত্য ভংগী কৰে। বায়নৰ লগত গায়নো থাকে। সাধাৰণতে একোটা যোৰাত নগৰাকী বায়ন আৰু ছয়গৰাকী গায়ন থাকে। বহা চাহিনী, থিয় চাহিনী, ফলা বাজনাৰ পিছত ধেমালি হয়। ধেমালি তিনিপ্ৰকাৰৰ। নাচ-ধেমালি, বৰ-ধেমালি আৰু ঘোষা-ধেমালি। তাৰপিছতে গুৰু-ঘাত বজায়। গুৰু-ঘাত গুৰু শংকৰদেৱৰ সন্মানাৰ্থে বজোৱা হয়। তাৰপিছত বন্দনাগীত গায় আৰু সূত্ৰধাৰৰ প্ৰৱেশ ঘটে।<ref name="অংক-৩"/> ===নাট সামৰণি=== ভাওনা পৰিৱেশন কৰাৰ তৃতীয় দিনা সন্ধিয়া নাট-ভাওনাৰ দায়-দোষৰ ক্ষমা বিচাৰি থাপনাৰ আগত বন্তি জ্বলাই শৰাই আগবঢ়োৱা হয়। ঠাইভেদে তৃতীয় দিনাৰ পৰিৱৰ্তে ৰাইজৰ সুবিধাৰ্থে আন দিনো ধাৰ্য কৰা হয়। সেইদিনা নাটখন পুনৰ এবাৰ পাঠ কৰি সামৰণি মৰা হয়।<ref name="অংক-৩"/> ==গীত== অংকীয়া নাটত প্ৰচুৰ পৰিমাণে গীত প্ৰয়োগ কৰা হৈছে। নাটত ব্যৱহৃত গীতসমূহক পাঁচটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি; নান্দীগীত বা নান্দী ভটিমা, প্ৰৱেশৰ গীত, কাহিনী বুজাবলৈ দৰ্শকক উদ্দেশ্যি গোৱা গীত, পয়াৰ আৰু মুক্তিমংগল ভটিমা।<ref name="অংক-১"/> ===নান্দীগীত=== নাটৰ আৰম্ভণিত নান্দীশ্লোক আৰু নান্দীগীত গোৱা হয়। নান্দীশ্লোকক মংগলাচৰণ বুলিও কোৱা হয়।<ref name="অংক-৩">{{cite book | title=শংকৰদেৱৰ নাট | publisher=অসম প্ৰকাশন পৰিষদ | author=বৰা, মহিম | authorlink=নাট ছখনৰ ওপৰত প্ৰসঙ্গীয়া টোকা | year=১৯৮৯ | location=১৯}}</ref> ===ভটিমা=== *মূল প্ৰবন্ধ [[ভটিমা]] চাওক। ভটিমা চাৰিপ্ৰকাৰ। নাটভটিমা, ৰাজভটিমা, দেৱভটিমা আৰু গুৰুভটিমা। নাটৰ আৰম্ভণি আৰু শেষৰ ভটিমাক নাটভটিমা বোলে। নাটৰ যৱনিকা পেলোৱা গীত-পদক মুক্তিমংগল ভটিমা বোলা হয় আৰু ইয়াক একেবাৰে শেষত গোৱা হয়।<ref name="অংক-১"/> ===পয়াৰ=== নাটৰ মাজত কাহিনীৰ কাব্যিক বৰ্ণনা আৰু চৰিত্ৰৰ মানসিক অৱস্থাৰ বৰ্ণনা কৰিবলৈ গোৱা ভটিমাগীতক পয়াৰ বোলে।<ref name="অংক-২">{{cite book | title=ভটিমা মাধুৰী | publisher=বেদকণ্ঠ | author=শইকীয়া, মহেন্দ্ৰনাথ | authorlink=ভটিমা:এটি অৱলোকন | year=২০১৪ | pages=১৩ | isbn=978-93-82931-29-4}}</ref> ই এক প্ৰকাৰৰ ছন্দও। সচৰাচৰ পয়াৰসমূহত বিলাপগীতৰ সুৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা দেখা যায়। ==আহাৰ্য== [[File:গামখাৰু ১.jpeg|thumb|গামখাৰু ১]] [[File:অসমীয়া কেঁচা সোণৰ অলঙ্কাৰ কেইপদ মান.jpeg|thumb|ভাওনাত মহিলাই পিন্ধা অলংকাৰ]] [[File:গদা.jpeg|thumb|গদা]] ভৰতমুনিৰ নাট্যশাস্ত্ৰমতে আঙ্গিক, বাচিক, আহাৰ্য আৰু সাত্বিক- এই চাৰিপ্ৰকাৰ উপাদান নাটৰ অবিচ্ছেদ্য বিষয়।<ref>https://nilacharai.com/costumes-and-props-in-preserving-the-tradition-of-ankiya-bhaona/</ref> অংকীয়া নাটতো আহাৰ্যৰ পৰিপূৰ্ণ পয়োভৰ দেখা যায়। আংগিক আৰু বাচিক উপাদান নাটকীয় চৰিত্ৰৰ যোগেৰে প্ৰকাশিত হয়। সাত্বিক অভিনয়ো অভিনেতাৰ ভাৱ প্ৰকাশৰ ব্যক্তিগত বিষয়। অভিনয়ক অধিক প্ৰাণৱন্ত কৰিবলৈ অন্য যিবোৰ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয় , সেইবোৰেই আহাৰ্য। ইংৰাজীত Stage property বোলা এই সামগ্ৰীসমূহ হ’ল, ৰং, অলংকাৰ, বস্ত্ৰ, আসন, চন্দ্ৰতাপ, আঁৰ-কাপোৰ, অগ্নিগড়, বিভিন্ন মুখা, মালা, ধনু-টূণ, অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, ৰথ, বাদ্যযন্ত্ৰ আদি। শংকৰদেৱ নিজেই এগৰাকী পাকৈত খনিকৰ আছিল বুলি গুৰু চৰিতসমূহৰ পৰা জানিব পাৰি। [[চিহ্ন-যাত্ৰা]] নাট প্ৰদৰ্শন কৰোঁতে তেওঁ বাদ্য আৰু বিভিন্ন মূখা তৈয়াৰ কৰি লৈছিল। পৰৱৰ্তীকালত নাট-ভাওনাৰ আহাৰ্জ সামগ্ৰী সৃষ্টি কৰোঁতেই ভকতসকলৰ মাজত বিভিন্ন জীৱিকাৰো সৃষ্টি হৈছিল। ====অগ্নিগড়==== অংকীয়া নাটৰ আহাৰ্যসমূহৰ মাজত উল্লেখযোগ্য উপাদান অগ্নিগড়। নাটখলাৰ প্ৰৱেশ দ্বাৰত ধেনুভিৰীয়াকৈ এডাল কাঠৰ ফ্ৰেমত দুইমূৰে দুটা মগৰৰ আকৃতি কাটি হেঙুল-হাইতালেৰে বোলাই দুটা খুটাৰ সহায়ত স্থাপন কৰা হয়। ধেনুভিৰীয়া কাঠত ন-গছি বন্তি বা আৰিয়া বা জোঁৰ জ্বলোৱা হয়। তাৰ মাজেৰে ভগৱানৰ চৰিত্ৰাভিনেতাৰ প্ৰৱেশ ঘটে। উক্ত ন-গছি বন্তিক নৱবিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=গোস্বামী, ৰাম | authorlink=সত্ৰীয়া ভাওনাত আহাৰ্যৰ বৈশিষ্ট্য | year=১৯৯৭ | pages=১০৪}}</ref> ====আঁৰ-কাপোৰ==== অংকীয়া নাট-ভাওনাত চৰিত্ৰসমূহ প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে ছোঁঘৰৰ পৰা এখন আঁৰকাপোৰেৰে আঁৰ কৰি অনা হয়। এই আঁৰকাপোৰখনক মায়াৰ প্ৰতীক বুলি হয়। চৰিত্ৰাভিনেতাসকলে সংসাৰৰ মায়াৰ আৱৰণ ভেদ কৰি নৱ-বিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক অগ্নিগড়ৰ তলত সেৱা কৰিহে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰে। ====অলংকাৰ==== অংকীয়া নাট বা ভাওনাত চৰিত্ৰানুযায়ী বিবিধ আৰু প্ৰাচুৰ্য্যময় অলংকাৰ পৰিধান কৰোৱা হয়। অৱশ্যে এই অলংকাৰবোৰ থলুৱা গঢ়ৰ। বিভিন্ন ৰাংপতা, বালিচন্দা আদি ব্যৱহাৰ কৰি সোণ-ৰূপৰ দৰে দেখা অলংকাৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ৰুদ্ৰাক্ষৰ মালা, কাঠৰ খৰম, বালু, কুণ্ডল, গলপতা, কিংকিনী, গামখাৰু, সাতসৰী আৰু কাৰুকাৰ্যখচিত মুকুট চৰিত্ৰসমূহৰ অলংকাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> অলংকাৰৰ লগতে অংগৰচনাও এক বিশেষ উপাদান। ঘাইকৈ মৰাপাটেৰে তৈয়াৰী নকল দাড়ি-চুলি, গাৰ বিভিন্ন ৰঙৰ বাবে হেঙুল, নীল, হাইতাল, পোৰা এঙাৰৰ গুড়ি, ছাই, সেন্দূৰ, পিঠাগুড়ি আদি অভিনেতাসকলৰ অংগৰচনাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> ====পোছাক-পৰিচ্ছদ==== অংকীয়া নাটত এজন লোকক চৰিত্ৰাভিনেতাসকলক সাজ-পোছাক পিন্ধোৱাৰ দায়িত্ব দিয়া হয়। সংস্কৃত নাট্যশাস্ত্ৰত এইসকলক ''বেশকাৰ'' বোলে। অংকীয়া নাটৰ বেশভূষা থলুৱা আৰ্হিৰ। বৰ্তমান সময়ত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছে যদিও ঘাইকৈ পুৰুষে চুৰিয়া বা [[ধুতি]], চাপকন, বুকুচোলা, জালিচোলা, কোঁচ দিয়া ঘূৰী, জামদানী [[চেলেং]] পৰিধান কৰিছিল। পদমৰ্যাদা অনুসৰি [[ধুতি]] পিন্ধাৰ নিয়ম বেলেগ আছিল। [[কৃষ্ণ]]ক সচৰাচৰ হালধীয়া ৰঙৰ, ৰজা আৰু দেৱতাক পটী লগোৱা ৰঙীন ধুতি পিন্ধোৱা হয়। [[কমৰবন্ধ]] পিন্ধা হৈছিল। নাৰী ভাৱৰীয়াই ঘূৰীৰ দৰে পিন্ধা [[শাৰী]], কঁকালৰ তলৰ অংশত লহঙা, হাত-দীঘল বুকুচোলা, [[ৰিহা]], [[ওৰণি]] আদিৰ ব্যৱহাৰ হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> ====মুখা==== *প্ৰধান প্ৰবন্ধ [[মুখা]] চাওক। মুখা অংকীয়া নাটৰ এবিধ আকৰ্ষণীয় তথা প্ৰাণৱন্ত উপাদান। কালীয়, [[গৰুড়]], [[নৰসিংহ (হিন্দু ধৰ্ম)|নৰসিংহ]], [[বকাসুৰ]], [[ৰাক্ষস]]-ৰাক্ষসী, [[হনুমান]]-[[জাম্বৱন্ত]] আদি চৰিত্ৰ প্ৰাণৱন্ত কৰি তুলিবলৈ মুখাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ দুজনা গুৰুৰ অংকীয়া নাট আৰু পৰৱৰ্তী সময়ৰ অংকীয়া নাটসমূহৰ তুলনামূলক বিশ্লেষণ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160916212842/http://nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ |date=2016-09-16 }}, নীলাচৰাই ডট কম ৱেবছাইটত * [http://www.atributetosankaradeva.org/ankiya.htm Ankiyā Nāt - The Dramas of Sankaradeva] এ টিৰিবিউট টু শংলৰদেৱ ডট অৰ্গ ৱেবছাইটত * [http://www.indianetzone.com/18/the_ankiya_nat_assam.htm Ankiya Nat, Assam]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} www.indianetzone.com ৱেবছাইটত <!-- *[https://satirtha.in/%e0%a6%85%e0%a6%82%e0%a6%95%e0%a7%80%e0%a7%9f%e0%a6%be-%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%93%e0%a6%a8%e0%a6%be-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ae%e0%a6%be%e0%a6%a4%e0%a7%83%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%b7/ অংকীয়া ভাওনা আৰু মাতৃভাষা ভাওনা এক তুলনামূলক বিচাৰ] satirtha.in ৱেবছাইটত --> [[শ্ৰেণী:নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ভাওনা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা]] po4dtgs3hbvual3tr0r660c5k1yrjl2 651751 651750 2026-11-09T15:28:06Z Pranamikaadhikary 27435 651751 wikitext text/x-wiki [[File:RAM BIJOY ANKIA NAAT11.jpg|thumb|ৰাম বিজয় নাটৰ দৃশ্য]] [[File:Entry of a demon king in a "Bhaona" in Assam.webm|thumb|অংকীয়া নাটত অসুৰৰ প্ৰৱেশ]] মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ|মাধৱদেৱে]] পৌৰাণিক আখ্যানৰ ভিত্তিত [[ব্ৰজাৱলী ভাষা]]ত ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''অংকীয়া নাট''' বোলে। মহাপুৰুষ দুজনাই তেওঁলোকে ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''নাট''', '''যাত্ৰা''' বা '''নৃত্য''' বুলিছিল। পৰৱৰ্তী কালত বৈষ্ণৱ ভকতসকলে ইয়াক 'অংকীয়া নাট' বুলি নামকৰণ কৰে যদিও আংগিকৰ ফালৰ পৰা [[মাধৱদেৱ]]ৰ নাটসমূহক [[ঝুমুৰা]]ও বোলা হয়। গুৰু দুজনাই লিখা নাটক 'অংকীয়া ভাওনা' বুলি কোৱা হয়। [[ভাওনা]] শব্দৰ প্ৰকৃত অৰ্থ 'ভাও দি দেখুওৱা কাৰ্য'। অংকীয়া নাটৰ অভিনয়ক ভাওনা বোলা হয়। পৰৱৰ্তীকালত বধকাব্যসমূহ আৰু আন আন সত্ৰাধিকাৰ-মহন্তই লিখা নাটৰ অভিনয়কো ভাওনা বোলা ৰীতি প্ৰচলিত হ’ল। খ্ৰীষ্টিয় পঞ্চদশ শতিকাৰ দ্বিতীয়ভাগত শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰ‌ৱৰ্তিত ধৰ্মীয় তথা জনপ্ৰিয় মনোৰঞ্জনৰ মাধ্যম অংকীয়া নাট ভাওনাই হ’ল অসমীয়া নাট্য ইতিহাসৰ প্ৰথম নিদৰ্শন। তাৰ আগতে প্ৰাচীন [[কামৰূপ]]ৰ কোনো কোনো বিদ্যোৎসাহী আৰু কলাপ্ৰেমী ৰজাৰ ৰাজসভাত নৃত্য, গীত, অভিনয়ৰ অনুশীলন হৈছিল বুলি জনা যায় যদিও সেইসমূহৰ কোনো নিদৰ্শন পো‌ৱা নাযায়।<ref name=sarma>অসমীয়া নাট্য সাহিত্য, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]</ref> == নামৰ উৎস আৰু সংস্কৃত নাটৰ প্ৰভাৱ == [[File:মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, পাটবাউসী সত্ৰ, বৰপেটা.jpg|thumb|মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]], বৰপেটা]] [[File:কাঠৰ মুখা.jpg|thumb|ভাওনাত ব্যৱহাৰ কৰা শংকৰদেৱৰ দিনৰ কাঠৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]]ত সংৰক্ষিত]] বুৎপত্তিগত অৰ্থৰ ফালৰ পৰা চালে দেখা যায় যে অংকীয়া নাটৰ অৰ্থ 'একাংকিকা নাটক'। কিন্তু মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱ আৰু তেখেতৰ প্ৰিয় শিষ্য মাধ‌ৱদেৱে তেখেতসকলৰ নাটসমূহক 'নাট', 'নাটক' বা 'যাত্ৰা' আদি নামেৰেহে অভিহিত কৰিছিল। 'অংকীয়া নাট' শব্দটি তুলনামূলক ভাৱে আধুনিক শব্দ। নাট বুজো‌ৱা শব্দ 'অংক'-ৰ লগত 'ঈয়া' প্ৰত্যয় লগলগাই পিছৰ কালৰ [[নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্ম|বৈষ্ণ‌ৱ সমাজে]] এই শব্দক [[বিশেষণ]] ৰূপত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়।<ref name=sarma/> এই শব্দ সৰ্বপ্ৰথমে ব্যৱহৃত হয় গুৰুদুজনাৰ অন্যতম শিষ্য [[দৈত্যাৰি ঠাকুৰ]] আৰু [[ৰামচৰণ ঠাকুৰ]]ৰ দ্বাৰা ৰচিত [[চৰিত পুথি]]ত।<ref name="pathak">Ankiyanat : A Tradition of pride.(Article)-- Dr. Dayananda Pathak</ref> গুৰুদুজনাৰ দ্বাৰা ৰচিত নাটসমূহৰ লিখিত পাঠক অংকীয়া নাট আৰু সেই পাঠসমূহৰ নাট্য প্ৰদৰ্শনক অংকীয়া ভাওনা বা ভা‌ৱনা বুলি কো‌ৱা হয়। 'অংকীয়া' শব্দৰ ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে ভিন্ন জনে ভিন্ন মত পোষণ কৰা দেখা যায়। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ই, “আমাৰ ভাওনাত আঙ্গিক অভিনয়ই ঘাই, সেই দেখি 'অঙ্গ' শব্দৰ পৰাই 'অংক' শব্দটো উদ্ভূত হো‌ৱা সম্ভ‌ৱ” বুলি মত পোষণ কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]ই তেওঁৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎপত্তি আৰু বৈশিষ্ট্য' নামৰ প্ৰ‌ৱন্ধত উল্লেখ কৰিছে, “…মহাপুৰুষ দুজনৰ নাটত যি কলা কৌশল আৰু ভাষা প্ৰয়োগ হৈছিল পিছৰ নাট লিখোঁতাসকলে তাৰপৰা ভালেখিনি ফালৰি কাটি গৈছিল। ব্ৰজা‌ৱলী পৰিহৃত হ’ল, নান্দীশ্লোক, ভটিমা আদিও নোহো‌ৱা হ’ল। গতিকে মহাপুৰুষ দুজনৰ নাট বা সেই সাঁচত ঢলা নাটসমূহক পিছৰ নাটৰ পৰা পৃথক কৰি দেখু‌ৱাবৰ নিমিত্তে 'অংকীয়া নাট' বুলিবলৈ ধৰে।”<ref name=sarma/> শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰদৰ্শিত সৰ্বপ্ৰথম নাট বা ভাওনা আছিল '[[চিহ্ন-যাত্ৰা]]'; এই চিহ্নযাত্ৰা পৰিবেশনৰ বাবে গুৰুজনাই সাত বৈকুণ্ঠৰ চিত্ৰপট অংকন কৰিছিল। এই কথাকে ভিত্তি হিচাপে লৈ 'সন্তাৱলী' নামৰ চৰিত গ্ৰন্থত অংকীয়া শব্দৰ ব্য‌ৱহাৰ সম্পৰ্কে কো‌ৱা হৈছে এইদৰে, “অংকিত কৰিলা দেখি অংকীয়া যে নাম”। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে তেওঁৰ 'সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতক সমৰ্থন কৰি কয়, “উক্ত (সন্তা‌ৱলী) পুথিৰ মতে 'অংকীয়া' শব্দৰ অৰ্থ হ’ল নাটকত অভিনেতা সকলক ৰং বৰণ সানি প্ৰবেশ কৰো‌ৱা বা বিভিন্ন প্ৰকাৰে চিত্ৰপট আঁকি (পাৰিষদ সকলক চিত্ৰত চিত্ৰিত কৰি দেখু‌ৱাই) চোঁ-মুখা সাজি অংকণ কৰি দৰ্শক সকলক দেখুউ‌ৱাৰ কাৰণে 'অংকীয়া' নাম পালে। অংকীয়া নাটকৰ মূল উৎস বা ভেটি হ’ল 'চিহ্নযাত্ৰা'। অংক শব্দটো‌ৱে এই অৰ্থত অংকণ কৰা বুজাইছে। … 'চিহ্নযাত্ৰা' কালত যিবিলাক মুখা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু চিত্ৰত যিবিলাক ব্যক্তিক চিত্ৰিত কৰা হৈছিল, সিয়েই পিছত অংকীয়া নাম পায় আৰু উত্তৰ কালত ৰচিত বাকী 'বাৰছো‌ৱা' নাটেও 'অংকীয়া নাট' নামেৰে জনাজাত হয়।”<ref name=goswami>সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা—নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী</ref> [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] [[নাট্যশাস্ত্ৰ]]ত অংক শব্দৰ অৰ্থ হ’ল 'চিহ্ন', অৰ্থাৎ নাটকীয় কাহিনীৰ স্তৰ চিহ্নিত কৰা বিভাগ ({{Lang|en|an Act}})। গতিকে এই অংক শব্দৰ পৰাই অংকীয়া শব্দৰ সৃষ্টি হৈছে বুলি মত পোষণ কৰে কোনো কোনো পণ্ডিতে। তেওঁলোকে কয় যে “অংক মাত্ৰ যাৰ আছে, সেয়ে অংকীয়া”। নাট্যশাস্ত্ৰত দহ প্ৰকাৰৰ [[নাটক]] বা ৰূপকৰ উল্লেখ আৰু বি‌ৱৰণ আছে। সেয়া হ’ল: 'নাটক', 'প্ৰকৰণ', 'সম‌ৱকাৰ', 'ঈহমৃগ', 'ডিম', ‌'ৱ্যয়োগ', 'অংক' বা 'উৎসৃষ্টিকাঙ্ক', 'প্ৰহসণ', 'ভাণ' আৰু ‌'ৱিথি'।<ref name=ghosh>The Natyashastra—(Trans. & Ed.)- Dr. Manomohan Ghosh</ref> এই দহৰূপক বা দশৰূপক বা দহ প্ৰকাৰৰ নাটক (ৰূপক)-ৰ অন্তৰ্গত অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক নামৰ ৰূপক বিধৰ পৰা 'অংক' আৰু "অংকীয়া" অভিধাদুটি আহিব পাৰে বুলিও কোনো কোনো পণ্ডিতে ক’ব খোজে। কিন্তু অংকীয়া নাটত মাত্ৰ এটাহে অংক থকাৰ বাহিৰে অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক ৰূপক বিধৰ লগত ইয়াৰ আন কোনো অন্তৰংগ সাদৃশ্য বিচাৰি পো‌ৱা নাযায়<ref name=chaliha>শংকৰী সাহিত্যৰ সমীক্ষা- (সম্পা:)-ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> ==সংস্কৃত নাটৰ সৈতে পাৰ্থক্য== [[File:Gayan Bayan 1.jpg|thumb|]] [[File:Khol Badan.jpg|thumb|]] শংকৰদেৱে সংস্কৃত নাটৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ অংকীয়া নাট ৰচনা কৰিছিল বুলি কোৱা হয় যদিও অংকীয়া নাটৰ আংগিক সংস্কৃত নাটৰ লগত নিমিলে। অংকীয়া নাট আছিল সৰ্বসাধাৰণ ৰাইজৰ মনোৰঞ্জন আৰু ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে; আনহাতে সংস্কৃত নাট ৰাজকীয় পৰিৱেশত বা আভিজাত্য পৰিৱেশত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল আৰু ই আছিল কেৱল আভিজাত্য, ধনাঢ্য শ্ৰেণীৰ মনোৰঞ্জনৰ আহিলা। ইয়াৰ উপৰি সংস্কৃত নাট আৰু অংকীয়া নাটৰ কেইটামান বিশেষ পাৰ্থক্য দেখা যায়। অংকীয়া নাটৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত নাট্যশাস্ত্ৰৰ প্ৰভা‌ৱ সুস্পষ্ট ভাবে দেখা যায়। অংকীয়া ভাওনাত সূত্ৰধাৰৰ উপৰিও 'পূৰ্বৰঙ্গ' (আমাৰ ধেমালি), 'নান্দী', 'প্ৰৰোচনা', 'প্ৰস্তা‌ৱনা', 'ভৰত বাক্য'ৰ অনুৰূপ 'মুক্তি-মঙ্গল ভটিমা' আদি বিভিন্ন দিশত নাট্যশাস্ত্ৰৰ নীতি-নিয়ম বহুপৰিমাণে মানি চলা হয়। অংকীয়া নাটত এটাই মাত্ৰ অংক থাকিলেও তাত নাট্যশাস্ত্ৰত বৰ্ণিত 'অ‌ৱস্থা' (নাটকীয় ঘটনাৰ স্তৰ), 'সন্ধি' (বিভিন্ন নাটকীয় ঘটনা বা পৰিস্থিতিৰ সংযোজক) আৰু 'অংক' বিভাজনৰ সম্পূৰ্ণ অ‌ৱকাশ আছে। ভক্তিৰস প্ৰধান হ’লেও নাটসমূহত নাট্যশাস্ত্ৰৰ 'ন‌ৱৰস'ৰ সকলোবোৰ ৰসেই কম বেছি পৰিমাণে আছে। সেইদৰে, অংকীয়া নাটৰ নায়ক নায়িকাও সংস্কৃত নাট্য-তত্ত্বত আলোচিত 'নায়ক-ভেদ' আৰু 'নায়িকা-ভেদ' (নায়ক আৰু নায়িকাৰ শ্ৰেণী বিচাৰ)-ৰ বিভিন্ন ভাগ-বিভাগৰ ভিতৰতে পৰে। অভিনয়ৰ ক্ষত্ৰতো 'আঙ্গিক',‌ 'ৱাচিক', 'সাত্বিক' আৰু 'আহাৰ্য' এই চাৰিওবিধ অভিনয়ৰে উপাদান অংকীয়া ভাওনাত বিদ্যমান। অবশ্যে স্থান-কাল-পাত্ৰ আৰু পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি গুৰুজনাই বহুক্ষেত্ৰতনাট্যশাস্ত্ৰৰ বিধি-নিষেধো অবাধে ভঙ্গ কৰিছে আৰু যুদ্ধ, শয়ন, ভোজন, মৃত্যু আদি দৃশ্যৰ অ‌ৱতাৰণাও কৰিছে। যি তেখেতৰ মৌলিক প্ৰতিভাৰ স্বাক্ষৰো বহন কৰিছে। তদুপৰি কো‌ৱা বাহুল্য যে শংকৰদেৱে কোনো ক্ষেত্ৰতে সংস্কৃত নাটকৰ হুবহু অনুকৰণ কৰা নাই। গতিকে, এই কথা নিশ্চয় ক’ব পাৰি যে, ভাৰতবৰ্ষৰ নাট্যপৰম্পৰাৰ মূল ভেটি নাট্যশাস্ত্ৰৰ আলমত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱৰ মৌলিক সৃষ্টিশীল সত্ত্বাৰ পৰাই এই ওপজা অংকীয়া নাট। ===সূত্ৰধাৰ=== [[File:"Sutradhar"- A unique dance style from Assam-v2.webm|thumb|সূত্ৰধাৰীৰ নৃত্য]] [[File:সূত্ৰধাৰ সূত্ৰধাৰী নৃত্য.jpg|thumb|অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ।]] [[File:Masks ofthe Lord Narasimham, 3rd incarnaation of the Lord Vishnu in mask form at Chamaguri Satra, Majuli.jpg|thumb|অংকীয়া নাটত ব্যৱহৃত নৰসিংহৰ মুখা]] সংস্কৃত নাটৰ দৰে অংকীয়া নাটতো সূত্ৰধাৰ বুলি এটা চৰিত্ৰ আছে যদিও দুয়োপ্ৰকাৰ নাটত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকা বেলেগ বেলেগ। সংস্কৃত নাটত সূত্ৰধাৰে নাটৰ আৰম্ভণিতে নান্দীশ্লোক গাই প্ৰৰোচনা আৰু প্ৰস্তাৱনাৰ শ্লোক উপস্থাপন কৰি নাটৰ পৰা বাহিৰ হয়। কিন্তু অংকীয়া নাটত সূত্ৰধাৰেই নাটখন চলাই নিয়াৰ মূল দায়িত্ব পালন কৰে। সূত্ৰধাৰে নান্দী গাই নৃত্য কৰে, নৃত্যৰ মাজেৰে নাটৰ নাম আৰু বিষয়বস্তু উপস্থাপন কৰে, চৰিত্ৰসমূহৰ পৰিচয় আৰু প্ৰৱেশ ঘোষণা কৰে আৰু কাহিনীৰ মাজত সংগতি ৰক্ষা কৰিবলৈ “আহে সভাসদ লোক’’ বুলি কাহিনী ক’ৰ পৰা ক’লৈ গতি কৰিছে বুজাই দিয়ে। যিবোৰ দৃশ্য নাটত উপস্থাপন কৰিব নোৱাৰি, তেনেবোৰ দৃশ্য সংলাপৰ মাজেৰে দৰ্শকক বুজাই দিয়ে।<ref name="অংক-১"/> ===বহুৱা আৰু বিদূষক=== সংস্কৃত নাটকত বিদূষকৰ চৰিত্ৰ একোটা থাকে। বিদূষকগৰাকীয়ে সংস্কৃত নাটত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়। অংকীয়া নাটত শংকৰদেৱে বিদূষকৰ চৰিত্ৰ পৰিৱৰ্তে সূত্ৰধাৰ আৰু কিছু চৰিত্ৰৰ যোগেৰে ধেমেলীয়া দৃশ্যৰ অৱতাৰণা ঘটাইছে।<ref name="অংক-১"/> আজিকালি উত্তৰ-শংকৰী যুগত ৰচিত নাটত পৰিৱেশনকালৰ মাজতে নাটৰ লগতে সংগতি নথকাকৈ [[বহুৱা]] প্ৰৱেশৰ ৰীতি প্ৰচলিত হৈছে। ===ভাষা=== অংকীয়া নাটৰ ভাষা ব্ৰজাৱলী। এয়া মথুৰাত ব্যৱহৃত ব্ৰজাৱলী নহয়। মৈথিলী মিশ্ৰিত মথুৰাত প্ৰচলিত ব্ৰজবুলি ভাষাৰ অনুকৰণত শংকৰদেৱে থলুৱা ভাষাৰ মিশ্ৰণ ঘটাই অসমৰ মানুহে সহজে বুজিব পৰাকৈ এটি ভাষাৰ ৰূপ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াত থলুৱা ভাষাৰ উপৰি অৱধি, ভোজপুৰী, পাৰ্চী আৰু সংস্কৃত ভাষাৰ শব্দসম্ভাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সম্ভৱতঃ ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল অসমৰ সকলো লোকে সহজে বুজিব পৰাৰ উপৰি অসমৰ বাহিৰৰ লোকেও যাতে এই ভাষা বুজিব পাৰে।<ref name="অংক-১"/> ==স্থানীয় উপাদান== [[গোৱালপাৰা]] অঞ্চলত প্ৰচলিত [[ভাৰীগান]], [[কুশান গান]], গো‌ৱালিনী-যাত্ৰা আদিয়েও অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টিত অৰিহণা যোগাইছে। অবশ্যে এইবিলাকৰ প্ৰাচীনতা সম্পৰ্কে সন্দেহৰ অ‌ৱকাশ আছে। তদুপৰি এইসমূহত নাটকীয় উপাদানো তেনেই নগণ্য।<ref name=chaliha/> সেইদৰে [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]দেৱেও অসমীয়া আৰু অনা-অসমীয়া দুয়োবিধ প্ৰভা‌ৱকে স্বীকাৰ কৰি লৈছে আৰু তেখেতৰ 'অংকীয়া নাট'ৰ ভূমিকাত মন্তব্য কৰিছে যে কাব্যশাস্ত্ৰৰ আবৃত্তি, [[ওজাপালি]]ৰ সমূহীয়া গায়ন শৈলী আৰু ভাৰতৰ আন আন অঞ্চলত প্ৰচলিত বিভিন্ন দৃষ্টি-আকৰ্ষক নাট্যানুষ্ঠানে অসমীয়া নাটকৰ পূৰ্ণ বিকাশত অৰিহণা যোগাইছে বুলি ক’ব পাৰি।<ref name=chaliha/> [[কালিৰাম মেধি]]য়ে ''অংকাৱলী''ৰ পাতনিত অনা-অসমীয়া সকলোধৰণৰ নাট্যানুষ্ঠানৰ প্ৰভা‌ৱ অস্বীকাৰ কৰি একমাত্ৰ স্থানীয় উপাদানৰ পৰা, বিশেষকৈ ওজাপালিৰ প্ৰভা‌ৱত শংকৰদেৱে অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টি কৰিলে বুলি মন্তব্য কৰিছে।<ref name=medhi>অংকা‌ৱলী—(সম্পা:)-কালিৰাম মেধি</ref> প্ৰাচীন অসমত প্ৰচলিত পুতলা নাচ, ঢুলীয়া ভাওনা, পচতি, কুশান গান, ওজাপলি আদিৰ পৰা উপাদান লৈ অংকীয়া নাট সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="অংক-১">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=পাঠক, ড° দয়ানন্দ | authorlink=অংকীয়া নাট পৰম্পৰা | year=১৯৯৭ | pages=৯৩}}</ref> ==বিষয়বস্তু== শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা অংকীয়া নাটৰ বিষয়বস্তু আছিল [[ভাগৱত]] পুৰাণ, হৰিবংশ আৰু [[ৰামায়ণ]]ৰ কাহিনী। বেছিভাগ নাটেই ভাগৱত পুৰাণৰ বিভিন্ন কৃষ্ণকেন্দ্ৰিক কাহিনীৰে নিৰ্মিত। শংকৰদেৱে কেৱল [[ৰাম বিজয়]] নাটখনেই ৰামায়ণৰ কাহিনীৰ এছোৱাৰে ৰচনা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত [[মহাভাৰত]] আৰু অন্যান্য ধৰ্মীয় গ্ৰন্থৰ কাহিনীৰ আধাৰত নাট-ভাওনা ৰচিত হ’বলৈ ধৰে। ==অংকীয়া নাটত ৰস== ==ভাৰতৰ অন্যান্য নাট্য সংস্কৃতি আৰু অংকীয়া নাট== প্ৰাচীন কালৰে পৰা ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত নাট্য-পৰিৱেশ্য কলাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়। ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত প্ৰচলিত পৰিৱেশ্য কলা যেনে [[কেৰালা]]ৰ [[কুডিয়াট্টম]], [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[যক্ষগান]], অযোধ্যাৰ [[ৰামলীলা]], [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ [[নৌটংকী]], [[তামিলনাডু]]ৰ [[ভাগৱত মেলা]], [[গুজৰাট]]ৰ [[ভৱাই]] আৰু অসমৰ অংকীয়া নাট একে বৰ্গৰে পৰিৱেশ্য কলা।<ref name="অংক-৪">{{cite book | title=শংকৰদেৱ অধ্যয়ন প্ৰসংগ | publisher=বাণী মন্দিৰ | author=দেৱগোস্বামী, কেশৱানন্দ | authorlink=শংকৰদেৱৰ নাট আৰু ভাওনা | year=২০০৫ | pages=৫২}}</ref> সম্ভ‌ৱতঃ, [[ভাৰত]]ৰ বিভিন্ন প্ৰাদেশিক ভাষাত ৰচিত পূৰ্ণাঙ্গ নাটকৰ ভিতৰত অংকীয়া নাটকৰ ঐতিহ্যই সকলোতকৈ পুৰণি। এই অংকীয়া নাট আৰু ভাওনাৰ উৎস বিচাৰিও ভিন্ন জনে ভিন্ন মত প্ৰকাশ কৰিছে। মনোমোহন ঘোষে অংকীয়া নাট ভাওনাক প্ৰাগ্-ঐতিহাসিক যুগত প্ৰচলিত এক শ্ৰেণীৰ নাট্যৰূপৰ নিদৰ্শন হ’ব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে কোনো কোনোৱে অংকীয়া নাট [[মধ্যযুগ]]ৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰতীয় কিছুমান পৰম্পৰাগত আৰু লোক নৃত্য আৰু নাট্য শৈলীৰ আৰ্হি বা প্ৰেৰণাত সৃষ্ট বুলি ক’ব খোজে। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে এই মতৰ প্ৰতি আংশিকভাবে সমৰ্থন আগবঢ়াই উল্লেখ কৰে, “গুৰুজনাই কেইবাবিধো উপাদান একত্ৰ কৰি অংকীয়া ভাওনাত সংযোগ কৰি দিয়ে। তাৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ চাৰিবিধ উপাদান পৰিষ্কাৰ ভাবে দেখা যায়। *প্ৰাচীন ভাৰতীয় নাট্যশাস্ত্ৰৰ উপাদান *বিভিন্ন তীৰ্থ ভ্ৰমণ কৰি লাভ কৰা সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ উপাদান, *স্থানীয় প্ৰচলিত [[পুতলা নাচ]] বা তৎকালীন সাংস্কৃতিক কাৰ্যক্ৰমৰ উপাদান *নিজস্ব প্ৰতিভা বিকাশ।”<ref name=goswami/> সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় কিছুমান নাট্যধৰ্মী অনুষ্ঠানৰ লগত অংকীয়া ভাওনাৰ কিছুমান সাদৃশ্যৰ কথা উল্লেখ কৰি প্ৰভা‌ৱশালী উপাদান হিচাপে পুতলা নাচ আৰু ওজাপালিৰ ওপৰতেই গুৰুত্ব আৰোপ কৰে আৰু লগতে [[কেৰালা]]ৰ 'কুট্টু' আৰু সিংহলৰ 'কোল নাটম'ৰ প্ৰভা‌ৱৰ কথাও দাঙি ধৰিছে।<ref name=sarma/> পৰবৰ্তী কালত প্ৰকাশিত আন এক প্ৰবন্ধত তেখেতে 'মহানাটক', 'গীত-গোবিন্দ', 'শ্ৰীকৃষ্ণ কীৰ্তন', চৈতন্যদে‌ৱৰ 'অংকবন্ধন', 'মৈথিলী' আৰু 'মৈথিলী নে‌ৱাৰী নাটক' আদিৰ প্ৰসঙ্গ উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো স্থিৰ সিদ্ধান্তত উপনীত হ’ব পৰা নাই।<ref name=chaliha2>শংকৰী সংস্কৃতিৰ অধ্যয়ন--(সম্পা:)- ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> জগদীশ চন্দ্ৰ মাথুৰে নাট্যশাস্ত্ৰ, সাহিত্য দৰ্পণ আদিতো উল্লেখ নথকা 'সঙ্গীতক' নামৰ এক অখ্যাত নাট্য পৰম্পৰাৰ প্ৰভা‌ৱ অংকীয়া নাটকত পৰিব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে। কৃষ্ণনাৰায়ণ প্ৰসাদ মাগধেও তেখেতৰ 'শংকৰদে‌ৱ: সাহিত্যকাৰ ঔৰ ‌ৱিচাৰক' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতৰ প্ৰতি সমৰ্থণ আগবঢ়াইছে।<ref name=chaliha/> বৈষ্ণ‌ৱ পণ্ডিত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই বাকী সকলোধৰণৰ প্ৰভাৱ অস্বীকাৰ কৰি কে‌ৱল নাট্যশাস্ত্ৰ আৰু সংস্কৃত নাট্য পৰম্পৰাই অংকীয়া নাটৰ বিকাশত অৰিহণা যোগো‌ৱা একমাত্ৰ প্ৰভাৱী উপাদান বুলি ক’ব খোজে। শইকীয়াই তেখেতৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎস বিচাৰ' নামৰ প্ৰবন্ধত এই বিষয়ে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিছে এইদৰে, “হাজাৰ বছৰীয়া সংস্কৃত নাটকৰ ঐতিহ্য বিদ্যমান থাকোঁতে অংকীয়া নাটৰ উৎস পুতলা নাচ বা কাব্যশাষ্ট্ৰ আবৃত্তিৰ মাজত বিচাৰিবলৈ যো‌ৱাটো চকু থাকি খালত পৰাৰ নিছিনা কথা।”<ref name=chaliha/> তেওঁ লগতে এই কথাও ব্যক্ত কৰে যে মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় বিভিন্ন পৰম্পৰাগত নাট্য শৈলীৰ মাজত যি সাদৃশ্য বা মিল দেখা যায় সেয়া এটা শৈলীয়ে আনটোৰ পৰা উপাদান ধাৰ কৰাৰ বাবে নহয় বৰং একেখন নাট্যশাস্ত্ৰকে বহুদিশত মানি চলাৰ বাবেহে দেখা যায়। বিজ্ঞ সমাজত সততে এই কথা আলোচনা হয় বা অনুমান কৰা হয় যে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজন অসমত পূৰ্বৰে পৰা প্ৰচলিত ওজাপালি অনুষ্ঠানৰ ওজাজনৰে এক পৰিকল্পিত, পৰিসংস্কৰিত আৰু বিকশিত ৰূপ। কিন্তু আন এক ধাৰণা মতে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজনক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাত অবতীৰ্ণ কৰো‌ৱাৰ আঁৰত ওজাৰ প্ৰভাবতকৈ অবস্থা আৰু প্ৰয়োজনহে বেছি কাৰ্যকৰী আছিল। এই ধাৰণা পূৰ্বৰ ধাৰণাতকৈ অধিক যুক্তিযুক্ত আৰু প্ৰায়োগিক যেন ভা‌ব হয়। এই সম্পৰ্কত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই কয়, “শংকৰদেৱে নাট্যকলা সৃষ্টি কৰি প্ৰাথমিক অভিনয়ত নিজেই নাটৰ সকলোদিশ পৰিচালনাৰ দ্বায়িত্ব বহন কৰিবলগীয়াত পৰিছিল। নহ’লে প্ৰশিক্ষণপ্ৰাপ্ত হ’লেও অনভিজ্ঞ সহযোগীসকলে অভিনয়ত পদে পদে বিভ্ৰাট ঘটো‌ৱাৰ সম্ভা‌ৱনা। সেইবাবেই সূত্ৰধাৰ চৰিত্ৰটো এনেভাবে গঢ় দিব লগা হৈছিল যাতে অভিনয়ৰ আদিৰ পৰা অন্তলৈকে উপস্থিত থাকি তাক সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। প্ৰথম অভিনয়ত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকাত এজন দায়িত্বশীল অভিজ্ঞ ব্যক্তিৰ উপযোগিতা প্ৰতিপন্ন হো‌ৱাত পৰবৰ্তী নাটবোৰতো তাৰ অন্যথা নকৰিলে। …গতিকে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ সংস্কৃত নাটকৰ সূত্ৰধাৰৰ ভেটিত দেশ-কাল-পাত্ৰৰ প্ৰয়োজন সাপেক্ষে শংকৰদে‌ৱৰ এক মৌলিক সুসৃষ্টি।”<ref name=chaliha/> ==আংগিক== এখন পূৰ্ণাংগ ভাওনা হ’বলৈ ইয়াৰ অংগস্বৰূপ কেইটামান বিশেষ অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। সত্ৰীয়া ৰীতি-নীতিৰ মাজেৰেহে এখন নাট পৰিৱেশন কৰা হয়। সেইবোৰ-নাট-মেলা, গন্ধ গোৱা, যোৰা উঠা আৰু নাট-সামৰণি।<ref name="অংক-৩"/> ===নাটমেলা=== অংকীয়া নাট এখন পৰিৱেশন কৰাৰ আগতে গাঁৱৰ ৰাইজ মিলি নিৰ্দিষ্ট এটা দিনৰ সন্ধিয়া নামঘৰত শলা-বন্তি জ্বলাই, শৰাই-গুৱা আগবঢ়াই প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু নাটখনৰ এটা নান্দী গীত গাই নাট মেলে। সেইদিনাৰ পিছৰ পৰা ধাৰাবাহিকভাবে নাটৰ আখৰা চলে।<ref name="অংক-৩"/> ===গন্ধ গোৱা বা গন্ধ বাদন=== ভাওনাৰ আগদিনা সন্ধিয়া আখৰাৰ পৰিৱৰ্তে ভাওনাখন সুকলমে হৈ যোৱাৰ বাবে শৰাই আগবঢ়াই নামঘৰত সেৱা লোৱা হয় আৰু গন্ধৰ গীত গোৱা হয়। এই গন্ধৰ গীত মহাপুৰুষ দুজনাৰ ৰচিত নহয়। কোনো কোনো সত্ৰত গুৰু দুজনা ৰচিত বসন্ত, কেদাৰ আৰু ভাটিয়ালী ৰাগৰ গীত গোৱা হয়।<ref name="অংক-৩"/> এই গীতৰ পাছত নাম-প্ৰসংগ কৰা হয়। ===যোৰা উঠা বা গাণিকা=== মূল ভাওনাৰ দিনা ছোঁঘৰত সজ্জিত হৈ গায়ন-বায়নে হৰিধ্বনি কৰি অগ্নিগড়ৰ তলেৰে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰি যোৰা উঠে। খোল বাদ্য বজাই বিভিন্ন বোল তুলি তালে তালে থাপনাৰ আগলৈ সাতপাক মাৰি নৃত্য ভংগী কৰে। বায়নৰ লগত গায়নো থাকে। সাধাৰণতে একোটা যোৰাত নগৰাকী বায়ন আৰু ছয়গৰাকী গায়ন থাকে। বহা চাহিনী, থিয় চাহিনী, ফলা বাজনাৰ পিছত ধেমালি হয়। ধেমালি তিনিপ্ৰকাৰৰ। নাচ-ধেমালি, বৰ-ধেমালি আৰু ঘোষা-ধেমালি। তাৰপিছতে গুৰু-ঘাত বজায়। গুৰু-ঘাত গুৰু শংকৰদেৱৰ সন্মানাৰ্থে বজোৱা হয়। তাৰপিছত বন্দনাগীত গায় আৰু সূত্ৰধাৰৰ প্ৰৱেশ ঘটে।<ref name="অংক-৩"/> ===নাট সামৰণি=== ভাওনা পৰিৱেশন কৰাৰ তৃতীয় দিনা সন্ধিয়া নাট-ভাওনাৰ দায়-দোষৰ ক্ষমা বিচাৰি থাপনাৰ আগত বন্তি জ্বলাই শৰাই আগবঢ়োৱা হয়। ঠাইভেদে তৃতীয় দিনাৰ পৰিৱৰ্তে ৰাইজৰ সুবিধাৰ্থে আন দিনো ধাৰ্য কৰা হয়। সেইদিনা নাটখন পুনৰ এবাৰ পাঠ কৰি সামৰণি মৰা হয়।<ref name="অংক-৩"/> ==গীত== অংকীয়া নাটত প্ৰচুৰ পৰিমাণে গীত প্ৰয়োগ কৰা হৈছে। নাটত ব্যৱহৃত গীতসমূহক পাঁচটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি; নান্দীগীত বা নান্দী ভটিমা, প্ৰৱেশৰ গীত, কাহিনী বুজাবলৈ দৰ্শকক উদ্দেশ্যি গোৱা গীত, পয়াৰ আৰু মুক্তিমংগল ভটিমা।<ref name="অংক-১"/> ===নান্দীগীত=== নাটৰ আৰম্ভণিত নান্দীশ্লোক আৰু নান্দীগীত গোৱা হয়। নান্দীশ্লোকক মংগলাচৰণ বুলিও কোৱা হয়।<ref name="অংক-৩">{{cite book | title=শংকৰদেৱৰ নাট | publisher=অসম প্ৰকাশন পৰিষদ | author=বৰা, মহিম | authorlink=নাট ছখনৰ ওপৰত প্ৰসঙ্গীয়া টোকা | year=১৯৮৯ | location=১৯}}</ref> ===ভটিমা=== *মূল প্ৰবন্ধ [[ভটিমা]] চাওক। ভটিমা চাৰিপ্ৰকাৰ। নাটভটিমা, ৰাজভটিমা, দেৱভটিমা আৰু গুৰুভটিমা। নাটৰ আৰম্ভণি আৰু শেষৰ ভটিমাক নাটভটিমা বোলে। নাটৰ যৱনিকা পেলোৱা গীত-পদক মুক্তিমংগল ভটিমা বোলা হয় আৰু ইয়াক একেবাৰে শেষত গোৱা হয়।<ref name="অংক-১"/> ===পয়াৰ=== নাটৰ মাজত কাহিনীৰ কাব্যিক বৰ্ণনা আৰু চৰিত্ৰৰ মানসিক অৱস্থাৰ বৰ্ণনা কৰিবলৈ গোৱা ভটিমাগীতক পয়াৰ বোলে।<ref name="অংক-২">{{cite book | title=ভটিমা মাধুৰী | publisher=বেদকণ্ঠ | author=শইকীয়া, মহেন্দ্ৰনাথ | authorlink=ভটিমা:এটি অৱলোকন | year=২০১৪ | pages=১৩ | isbn=978-93-82931-29-4}}</ref> ই এক প্ৰকাৰৰ ছন্দও। সচৰাচৰ পয়াৰসমূহত বিলাপগীতৰ সুৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা দেখা যায়। ==আহাৰ্য== [[File:গামখাৰু ১.jpeg|thumb|গামখাৰু ১]] [[File:অসমীয়া কেঁচা সোণৰ অলঙ্কাৰ কেইপদ মান.jpeg|thumb|ভাওনাত মহিলাই পিন্ধা অলংকাৰ]] [[File:গদা.jpeg|thumb|গদা]] ভৰতমুনিৰ নাট্যশাস্ত্ৰমতে আঙ্গিক, বাচিক, আহাৰ্য আৰু সাত্বিক- এই চাৰিপ্ৰকাৰ উপাদান নাটৰ অবিচ্ছেদ্য বিষয়।<ref>https://nilacharai.com/costumes-and-props-in-preserving-the-tradition-of-ankiya-bhaona/</ref> অংকীয়া নাটতো আহাৰ্যৰ পৰিপূৰ্ণ পয়োভৰ দেখা যায়। আংগিক আৰু বাচিক উপাদান নাটকীয় চৰিত্ৰৰ যোগেৰে প্ৰকাশিত হয়। সাত্বিক অভিনয়ো অভিনেতাৰ ভাৱ প্ৰকাশৰ ব্যক্তিগত বিষয়। অভিনয়ক অধিক প্ৰাণৱন্ত কৰিবলৈ অন্য যিবোৰ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয় , সেইবোৰেই আহাৰ্য। ইংৰাজীত Stage property বোলা এই সামগ্ৰীসমূহ হ’ল, ৰং, অলংকাৰ, বস্ত্ৰ, আসন, চন্দ্ৰতাপ, আঁৰ-কাপোৰ, অগ্নিগড়, বিভিন্ন মুখা, মালা, ধনু-টূণ, অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, ৰথ, বাদ্যযন্ত্ৰ আদি। শংকৰদেৱ নিজেই এগৰাকী পাকৈত খনিকৰ আছিল বুলি গুৰু চৰিতসমূহৰ পৰা জানিব পাৰি। [[চিহ্ন-যাত্ৰা]] নাট প্ৰদৰ্শন কৰোঁতে তেওঁ বাদ্য আৰু বিভিন্ন মূখা তৈয়াৰ কৰি লৈছিল। পৰৱৰ্তীকালত নাট-ভাওনাৰ আহাৰ্জ সামগ্ৰী সৃষ্টি কৰোঁতেই ভকতসকলৰ মাজত বিভিন্ন জীৱিকাৰো সৃষ্টি হৈছিল। ====অগ্নিগড়==== অংকীয়া নাটৰ আহাৰ্যসমূহৰ মাজত উল্লেখযোগ্য উপাদান অগ্নিগড়। নাটখলাৰ প্ৰৱেশ দ্বাৰত ধেনুভিৰীয়াকৈ এডাল কাঠৰ ফ্ৰেমত দুইমূৰে দুটা মগৰৰ আকৃতি কাটি হেঙুল-হাইতালেৰে বোলাই দুটা খুটাৰ সহায়ত স্থাপন কৰা হয়। ধেনুভিৰীয়া কাঠত ন-গছি বন্তি বা আৰিয়া বা জোঁৰ জ্বলোৱা হয়। তাৰ মাজেৰে ভগৱানৰ চৰিত্ৰাভিনেতাৰ প্ৰৱেশ ঘটে। উক্ত ন-গছি বন্তিক নৱবিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=গোস্বামী, ৰাম | authorlink=সত্ৰীয়া ভাওনাত আহাৰ্যৰ বৈশিষ্ট্য | year=১৯৯৭ | pages=১০৪}}</ref> ====আঁৰ-কাপোৰ==== অংকীয়া নাট-ভাওনাত চৰিত্ৰসমূহ প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে ছোঁঘৰৰ পৰা এখন আঁৰকাপোৰেৰে আঁৰ কৰি অনা হয়। এই আঁৰকাপোৰখনক মায়াৰ প্ৰতীক বুলি হয়। চৰিত্ৰাভিনেতাসকলে সংসাৰৰ মায়াৰ আৱৰণ ভেদ কৰি নৱ-বিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক অগ্নিগড়ৰ তলত সেৱা কৰিহে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰে। ====অলংকাৰ==== অংকীয়া নাট বা ভাওনাত চৰিত্ৰানুযায়ী বিবিধ আৰু প্ৰাচুৰ্য্যময় অলংকাৰ পৰিধান কৰোৱা হয়। অৱশ্যে এই অলংকাৰবোৰ থলুৱা গঢ়ৰ। বিভিন্ন ৰাংপতা, বালিচন্দা আদি ব্যৱহাৰ কৰি সোণ-ৰূপৰ দৰে দেখা অলংকাৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ৰুদ্ৰাক্ষৰ মালা, কাঠৰ খৰম, বালু, কুণ্ডল, গলপতা, কিংকিনী, গামখাৰু, সাতসৰী আৰু কাৰুকাৰ্যখচিত মুকুট চৰিত্ৰসমূহৰ অলংকাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> অলংকাৰৰ লগতে অংগৰচনাও এক বিশেষ উপাদান। ঘাইকৈ মৰাপাটেৰে তৈয়াৰী নকল দাড়ি-চুলি, গাৰ বিভিন্ন ৰঙৰ বাবে হেঙুল, নীল, হাইতাল, পোৰা এঙাৰৰ গুড়ি, ছাই, সেন্দূৰ, পিঠাগুড়ি আদি অভিনেতাসকলৰ অংগৰচনাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> ====পোছাক-পৰিচ্ছদ==== অংকীয়া নাটত এজন লোকক চৰিত্ৰাভিনেতাসকলক সাজ-পোছাক পিন্ধোৱাৰ দায়িত্ব দিয়া হয়। সংস্কৃত নাট্যশাস্ত্ৰত এইসকলক ''বেশকাৰ'' বোলে। অংকীয়া নাটৰ বেশভূষা থলুৱা আৰ্হিৰ। বৰ্তমান সময়ত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছে যদিও ঘাইকৈ পুৰুষে চুৰিয়া বা [[ধুতি]], চাপকন, বুকুচোলা, জালিচোলা, কোঁচ দিয়া ঘূৰী, জামদানী [[চেলেং]] পৰিধান কৰিছিল। পদমৰ্যাদা অনুসৰি [[ধুতি]] পিন্ধাৰ নিয়ম বেলেগ আছিল। [[কৃষ্ণ]]ক সচৰাচৰ হালধীয়া ৰঙৰ, ৰজা আৰু দেৱতাক পটী লগোৱা ৰঙীন ধুতি পিন্ধোৱা হয়। [[কমৰবন্ধ]] পিন্ধা হৈছিল। নাৰী ভাৱৰীয়াই ঘূৰীৰ দৰে পিন্ধা [[শাৰী]], কঁকালৰ তলৰ অংশত লহঙা, হাত-দীঘল বুকুচোলা, [[ৰিহা]], [[ওৰণি]] আদিৰ ব্যৱহাৰ হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> ====মুখা==== *প্ৰধান প্ৰবন্ধ [[মুখা]] চাওক। মুখা অংকীয়া নাটৰ এবিধ আকৰ্ষণীয় তথা প্ৰাণৱন্ত উপাদান। কালীয়, [[গৰুড়]], [[নৰসিংহ (হিন্দু ধৰ্ম)|নৰসিংহ]], [[বকাসুৰ]], [[ৰাক্ষস]]-ৰাক্ষসী, [[হনুমান]]-[[জাম্বৱন্ত]] আদি চৰিত্ৰ প্ৰাণৱন্ত কৰি তুলিবলৈ মুখাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ দুজনা গুৰুৰ অংকীয়া নাট আৰু পৰৱৰ্তী সময়ৰ অংকীয়া নাটসমূহৰ তুলনামূলক বিশ্লেষণ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160916212842/http://nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ |date=2016-09-16 }}, নীলাচৰাই ডট কম ৱেবছাইটত * [http://www.atributetosankaradeva.org/ankiya.htm Ankiyā Nāt - The Dramas of Sankaradeva] এ টিৰিবিউট টু শংলৰদেৱ ডট অৰ্গ ৱেবছাইটত * [http://www.indianetzone.com/18/the_ankiya_nat_assam.htm Ankiya Nat, Assam]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} www.indianetzone.com ৱেবছাইটত <!-- *[https://satirtha.in/%e0%a6%85%e0%a6%82%e0%a6%95%e0%a7%80%e0%a7%9f%e0%a6%be-%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%93%e0%a6%a8%e0%a6%be-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ae%e0%a6%be%e0%a6%a4%e0%a7%83%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%b7/ অংকীয়া ভাওনা আৰু মাতৃভাষা ভাওনা এক তুলনামূলক বিচাৰ] satirtha.in ৱেবছাইটত --> [[শ্ৰেণী:নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ভাওনা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা]] 0mcwslnmuitkic0pr64v3kiz3b1lgmh 651753 651751 2026-11-09T15:36:03Z Pranamikaadhikary 27435 /* সূত্ৰধাৰ */ (edited with [[User:ProveIt_GT|ProveIt]]) 651753 wikitext text/x-wiki [[File:RAM BIJOY ANKIA NAAT11.jpg|thumb|ৰাম বিজয় নাটৰ দৃশ্য]] [[File:Entry of a demon king in a "Bhaona" in Assam.webm|thumb|অংকীয়া নাটত অসুৰৰ প্ৰৱেশ]] মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ|মাধৱদেৱে]] পৌৰাণিক আখ্যানৰ ভিত্তিত [[ব্ৰজাৱলী ভাষা]]ত ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''অংকীয়া নাট''' বোলে। মহাপুৰুষ দুজনাই তেওঁলোকে ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''নাট''', '''যাত্ৰা''' বা '''নৃত্য''' বুলিছিল। পৰৱৰ্তী কালত বৈষ্ণৱ ভকতসকলে ইয়াক 'অংকীয়া নাট' বুলি নামকৰণ কৰে যদিও আংগিকৰ ফালৰ পৰা [[মাধৱদেৱ]]ৰ নাটসমূহক [[ঝুমুৰা]]ও বোলা হয়। গুৰু দুজনাই লিখা নাটক 'অংকীয়া ভাওনা' বুলি কোৱা হয়। [[ভাওনা]] শব্দৰ প্ৰকৃত অৰ্থ 'ভাও দি দেখুওৱা কাৰ্য'। অংকীয়া নাটৰ অভিনয়ক ভাওনা বোলা হয়। পৰৱৰ্তীকালত বধকাব্যসমূহ আৰু আন আন সত্ৰাধিকাৰ-মহন্তই লিখা নাটৰ অভিনয়কো ভাওনা বোলা ৰীতি প্ৰচলিত হ’ল। খ্ৰীষ্টিয় পঞ্চদশ শতিকাৰ দ্বিতীয়ভাগত শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰ‌ৱৰ্তিত ধৰ্মীয় তথা জনপ্ৰিয় মনোৰঞ্জনৰ মাধ্যম অংকীয়া নাট ভাওনাই হ’ল অসমীয়া নাট্য ইতিহাসৰ প্ৰথম নিদৰ্শন। তাৰ আগতে প্ৰাচীন [[কামৰূপ]]ৰ কোনো কোনো বিদ্যোৎসাহী আৰু কলাপ্ৰেমী ৰজাৰ ৰাজসভাত নৃত্য, গীত, অভিনয়ৰ অনুশীলন হৈছিল বুলি জনা যায় যদিও সেইসমূহৰ কোনো নিদৰ্শন পো‌ৱা নাযায়।<ref name=sarma>অসমীয়া নাট্য সাহিত্য, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]</ref> == নামৰ উৎস আৰু সংস্কৃত নাটৰ প্ৰভাৱ == [[File:মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, পাটবাউসী সত্ৰ, বৰপেটা.jpg|thumb|মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]], বৰপেটা]] [[File:কাঠৰ মুখা.jpg|thumb|ভাওনাত ব্যৱহাৰ কৰা শংকৰদেৱৰ দিনৰ কাঠৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]]ত সংৰক্ষিত]] বুৎপত্তিগত অৰ্থৰ ফালৰ পৰা চালে দেখা যায় যে অংকীয়া নাটৰ অৰ্থ 'একাংকিকা নাটক'। কিন্তু মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱ আৰু তেখেতৰ প্ৰিয় শিষ্য মাধ‌ৱদেৱে তেখেতসকলৰ নাটসমূহক 'নাট', 'নাটক' বা 'যাত্ৰা' আদি নামেৰেহে অভিহিত কৰিছিল। 'অংকীয়া নাট' শব্দটি তুলনামূলক ভাৱে আধুনিক শব্দ। নাট বুজো‌ৱা শব্দ 'অংক'-ৰ লগত 'ঈয়া' প্ৰত্যয় লগলগাই পিছৰ কালৰ [[নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্ম|বৈষ্ণ‌ৱ সমাজে]] এই শব্দক [[বিশেষণ]] ৰূপত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়।<ref name=sarma/> এই শব্দ সৰ্বপ্ৰথমে ব্যৱহৃত হয় গুৰুদুজনাৰ অন্যতম শিষ্য [[দৈত্যাৰি ঠাকুৰ]] আৰু [[ৰামচৰণ ঠাকুৰ]]ৰ দ্বাৰা ৰচিত [[চৰিত পুথি]]ত।<ref name="pathak">Ankiyanat : A Tradition of pride.(Article)-- Dr. Dayananda Pathak</ref> গুৰুদুজনাৰ দ্বাৰা ৰচিত নাটসমূহৰ লিখিত পাঠক অংকীয়া নাট আৰু সেই পাঠসমূহৰ নাট্য প্ৰদৰ্শনক অংকীয়া ভাওনা বা ভা‌ৱনা বুলি কো‌ৱা হয়। 'অংকীয়া' শব্দৰ ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে ভিন্ন জনে ভিন্ন মত পোষণ কৰা দেখা যায়। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ই, “আমাৰ ভাওনাত আঙ্গিক অভিনয়ই ঘাই, সেই দেখি 'অঙ্গ' শব্দৰ পৰাই 'অংক' শব্দটো উদ্ভূত হো‌ৱা সম্ভ‌ৱ” বুলি মত পোষণ কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]ই তেওঁৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎপত্তি আৰু বৈশিষ্ট্য' নামৰ প্ৰ‌ৱন্ধত উল্লেখ কৰিছে, “…মহাপুৰুষ দুজনৰ নাটত যি কলা কৌশল আৰু ভাষা প্ৰয়োগ হৈছিল পিছৰ নাট লিখোঁতাসকলে তাৰপৰা ভালেখিনি ফালৰি কাটি গৈছিল। ব্ৰজা‌ৱলী পৰিহৃত হ’ল, নান্দীশ্লোক, ভটিমা আদিও নোহো‌ৱা হ’ল। গতিকে মহাপুৰুষ দুজনৰ নাট বা সেই সাঁচত ঢলা নাটসমূহক পিছৰ নাটৰ পৰা পৃথক কৰি দেখু‌ৱাবৰ নিমিত্তে 'অংকীয়া নাট' বুলিবলৈ ধৰে।”<ref name=sarma/> শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰদৰ্শিত সৰ্বপ্ৰথম নাট বা ভাওনা আছিল '[[চিহ্ন-যাত্ৰা]]'; এই চিহ্নযাত্ৰা পৰিবেশনৰ বাবে গুৰুজনাই সাত বৈকুণ্ঠৰ চিত্ৰপট অংকন কৰিছিল। এই কথাকে ভিত্তি হিচাপে লৈ 'সন্তাৱলী' নামৰ চৰিত গ্ৰন্থত অংকীয়া শব্দৰ ব্য‌ৱহাৰ সম্পৰ্কে কো‌ৱা হৈছে এইদৰে, “অংকিত কৰিলা দেখি অংকীয়া যে নাম”। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে তেওঁৰ 'সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতক সমৰ্থন কৰি কয়, “উক্ত (সন্তা‌ৱলী) পুথিৰ মতে 'অংকীয়া' শব্দৰ অৰ্থ হ’ল নাটকত অভিনেতা সকলক ৰং বৰণ সানি প্ৰবেশ কৰো‌ৱা বা বিভিন্ন প্ৰকাৰে চিত্ৰপট আঁকি (পাৰিষদ সকলক চিত্ৰত চিত্ৰিত কৰি দেখু‌ৱাই) চোঁ-মুখা সাজি অংকণ কৰি দৰ্শক সকলক দেখুউ‌ৱাৰ কাৰণে 'অংকীয়া' নাম পালে। অংকীয়া নাটকৰ মূল উৎস বা ভেটি হ’ল 'চিহ্নযাত্ৰা'। অংক শব্দটো‌ৱে এই অৰ্থত অংকণ কৰা বুজাইছে। … 'চিহ্নযাত্ৰা' কালত যিবিলাক মুখা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু চিত্ৰত যিবিলাক ব্যক্তিক চিত্ৰিত কৰা হৈছিল, সিয়েই পিছত অংকীয়া নাম পায় আৰু উত্তৰ কালত ৰচিত বাকী 'বাৰছো‌ৱা' নাটেও 'অংকীয়া নাট' নামেৰে জনাজাত হয়।”<ref name=goswami>সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা—নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী</ref> [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] [[নাট্যশাস্ত্ৰ]]ত অংক শব্দৰ অৰ্থ হ’ল 'চিহ্ন', অৰ্থাৎ নাটকীয় কাহিনীৰ স্তৰ চিহ্নিত কৰা বিভাগ ({{Lang|en|an Act}})। গতিকে এই অংক শব্দৰ পৰাই অংকীয়া শব্দৰ সৃষ্টি হৈছে বুলি মত পোষণ কৰে কোনো কোনো পণ্ডিতে। তেওঁলোকে কয় যে “অংক মাত্ৰ যাৰ আছে, সেয়ে অংকীয়া”। নাট্যশাস্ত্ৰত দহ প্ৰকাৰৰ [[নাটক]] বা ৰূপকৰ উল্লেখ আৰু বি‌ৱৰণ আছে। সেয়া হ’ল: 'নাটক', 'প্ৰকৰণ', 'সম‌ৱকাৰ', 'ঈহমৃগ', 'ডিম', ‌'ৱ্যয়োগ', 'অংক' বা 'উৎসৃষ্টিকাঙ্ক', 'প্ৰহসণ', 'ভাণ' আৰু ‌'ৱিথি'।<ref name=ghosh>The Natyashastra—(Trans. & Ed.)- Dr. Manomohan Ghosh</ref> এই দহৰূপক বা দশৰূপক বা দহ প্ৰকাৰৰ নাটক (ৰূপক)-ৰ অন্তৰ্গত অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক নামৰ ৰূপক বিধৰ পৰা 'অংক' আৰু "অংকীয়া" অভিধাদুটি আহিব পাৰে বুলিও কোনো কোনো পণ্ডিতে ক’ব খোজে। কিন্তু অংকীয়া নাটত মাত্ৰ এটাহে অংক থকাৰ বাহিৰে অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক ৰূপক বিধৰ লগত ইয়াৰ আন কোনো অন্তৰংগ সাদৃশ্য বিচাৰি পো‌ৱা নাযায়<ref name=chaliha>শংকৰী সাহিত্যৰ সমীক্ষা- (সম্পা:)-ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> ==সংস্কৃত নাটৰ সৈতে পাৰ্থক্য== [[File:Gayan Bayan 1.jpg|thumb|]] [[File:Khol Badan.jpg|thumb|]] শংকৰদেৱে সংস্কৃত নাটৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ অংকীয়া নাট ৰচনা কৰিছিল বুলি কোৱা হয় যদিও অংকীয়া নাটৰ আংগিক সংস্কৃত নাটৰ লগত নিমিলে। অংকীয়া নাট আছিল সৰ্বসাধাৰণ ৰাইজৰ মনোৰঞ্জন আৰু ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে; আনহাতে সংস্কৃত নাট ৰাজকীয় পৰিৱেশত বা আভিজাত্য পৰিৱেশত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল আৰু ই আছিল কেৱল আভিজাত্য, ধনাঢ্য শ্ৰেণীৰ মনোৰঞ্জনৰ আহিলা। ইয়াৰ উপৰি সংস্কৃত নাট আৰু অংকীয়া নাটৰ কেইটামান বিশেষ পাৰ্থক্য দেখা যায়। অংকীয়া নাটৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত নাট্যশাস্ত্ৰৰ প্ৰভা‌ৱ সুস্পষ্ট ভাবে দেখা যায়। অংকীয়া ভাওনাত সূত্ৰধাৰৰ উপৰিও 'পূৰ্বৰঙ্গ' (আমাৰ ধেমালি), 'নান্দী', 'প্ৰৰোচনা', 'প্ৰস্তা‌ৱনা', 'ভৰত বাক্য'ৰ অনুৰূপ 'মুক্তি-মঙ্গল ভটিমা' আদি বিভিন্ন দিশত নাট্যশাস্ত্ৰৰ নীতি-নিয়ম বহুপৰিমাণে মানি চলা হয়। অংকীয়া নাটত এটাই মাত্ৰ অংক থাকিলেও তাত নাট্যশাস্ত্ৰত বৰ্ণিত 'অ‌ৱস্থা' (নাটকীয় ঘটনাৰ স্তৰ), 'সন্ধি' (বিভিন্ন নাটকীয় ঘটনা বা পৰিস্থিতিৰ সংযোজক) আৰু 'অংক' বিভাজনৰ সম্পূৰ্ণ অ‌ৱকাশ আছে। ভক্তিৰস প্ৰধান হ’লেও নাটসমূহত নাট্যশাস্ত্ৰৰ 'ন‌ৱৰস'ৰ সকলোবোৰ ৰসেই কম বেছি পৰিমাণে আছে। সেইদৰে, অংকীয়া নাটৰ নায়ক নায়িকাও সংস্কৃত নাট্য-তত্ত্বত আলোচিত 'নায়ক-ভেদ' আৰু 'নায়িকা-ভেদ' (নায়ক আৰু নায়িকাৰ শ্ৰেণী বিচাৰ)-ৰ বিভিন্ন ভাগ-বিভাগৰ ভিতৰতে পৰে। অভিনয়ৰ ক্ষত্ৰতো 'আঙ্গিক',‌ 'ৱাচিক', 'সাত্বিক' আৰু 'আহাৰ্য' এই চাৰিওবিধ অভিনয়ৰে উপাদান অংকীয়া ভাওনাত বিদ্যমান। অবশ্যে স্থান-কাল-পাত্ৰ আৰু পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি গুৰুজনাই বহুক্ষেত্ৰতনাট্যশাস্ত্ৰৰ বিধি-নিষেধো অবাধে ভঙ্গ কৰিছে আৰু যুদ্ধ, শয়ন, ভোজন, মৃত্যু আদি দৃশ্যৰ অ‌ৱতাৰণাও কৰিছে। যি তেখেতৰ মৌলিক প্ৰতিভাৰ স্বাক্ষৰো বহন কৰিছে। তদুপৰি কো‌ৱা বাহুল্য যে শংকৰদেৱে কোনো ক্ষেত্ৰতে সংস্কৃত নাটকৰ হুবহু অনুকৰণ কৰা নাই। গতিকে, এই কথা নিশ্চয় ক’ব পাৰি যে, ভাৰতবৰ্ষৰ নাট্যপৰম্পৰাৰ মূল ভেটি নাট্যশাস্ত্ৰৰ আলমত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱৰ মৌলিক সৃষ্টিশীল সত্ত্বাৰ পৰাই এই ওপজা অংকীয়া নাট। ===সূত্ৰধাৰ=== [[File:"Sutradhar"- A unique dance style from Assam-v2.webm|thumb|সূত্ৰধাৰীৰ নৃত্য]] [[File:সূত্ৰধাৰ সূত্ৰধাৰী নৃত্য.jpg|thumb|অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ।]] [[File:Masks ofthe Lord Narasimham, 3rd incarnaation of the Lord Vishnu in mask form at Chamaguri Satra, Majuli.jpg|thumb|অংকীয়া নাটত ব্যৱহৃত নৰসিংহৰ মুখা]] সংস্কৃত নাটৰ দৰে অংকীয়া নাটতো সূত্ৰধাৰ বুলি এটা চৰিত্ৰ আছে যদিও দুয়োপ্ৰকাৰ নাটত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকা বেলেগ বেলেগ। সংস্কৃত নাটত সূত্ৰধাৰে নাটৰ আৰম্ভণিতে নান্দীশ্লোক গাই প্ৰৰোচনা আৰু প্ৰস্তাৱনাৰ শ্লোক উপস্থাপন কৰি নাটৰ পৰা বাহিৰ হয়। কিন্তু অংকীয়া নাটত সূত্ৰধাৰেই নাটখন চলাই নিয়াৰ মূল দায়িত্ব পালন কৰে। সূত্ৰধাৰে নান্দী গাই নৃত্য কৰে, নৃত্যৰ মাজেৰে নাটৰ নাম আৰু বিষয়বস্তু উপস্থাপন কৰে, চৰিত্ৰসমূহৰ পৰিচয় আৰু প্ৰৱেশ ঘোষণা কৰে আৰু কাহিনীৰ মাজত সংগতি ৰক্ষা কৰিবলৈ “আহে সভাসদ লোক’’ বুলি কাহিনী ক’ৰ পৰা ক’লৈ গতি কৰিছে বুজাই দিয়ে। যিবোৰ দৃশ্য নাটত উপস্থাপন কৰিব নোৱাৰি, তেনেবোৰ দৃশ্য সংলাপৰ মাজেৰে দৰ্শকক বুজাই দিয়ে।<ref name="অংক-১"/><ref name="সূত্ৰ">{{cite book | title=শংকৰদেৱ চৰ্চা | publisher=ক্ৰান্তিকাল | author=বৰা, মহিম | authorlink=মুখবন্ধ | year=২০১৬ | location=৭ | isbn=978-93-84679-32-3}}</ref> ===বহুৱা আৰু বিদূষক=== সংস্কৃত নাটকত বিদূষকৰ চৰিত্ৰ একোটা থাকে। বিদূষকগৰাকীয়ে সংস্কৃত নাটত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়। অংকীয়া নাটত শংকৰদেৱে বিদূষকৰ চৰিত্ৰ পৰিৱৰ্তে সূত্ৰধাৰ আৰু কিছু চৰিত্ৰৰ যোগেৰে ধেমেলীয়া দৃশ্যৰ অৱতাৰণা ঘটাইছে।<ref name="অংক-১"/> আজিকালি উত্তৰ-শংকৰী যুগত ৰচিত নাটত পৰিৱেশনকালৰ মাজতে নাটৰ লগতে সংগতি নথকাকৈ [[বহুৱা]] প্ৰৱেশৰ ৰীতি প্ৰচলিত হৈছে। ===ভাষা=== অংকীয়া নাটৰ ভাষা ব্ৰজাৱলী। এয়া মথুৰাত ব্যৱহৃত ব্ৰজাৱলী নহয়। মৈথিলী মিশ্ৰিত মথুৰাত প্ৰচলিত ব্ৰজবুলি ভাষাৰ অনুকৰণত শংকৰদেৱে থলুৱা ভাষাৰ মিশ্ৰণ ঘটাই অসমৰ মানুহে সহজে বুজিব পৰাকৈ এটি ভাষাৰ ৰূপ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াত থলুৱা ভাষাৰ উপৰি অৱধি, ভোজপুৰী, পাৰ্চী আৰু সংস্কৃত ভাষাৰ শব্দসম্ভাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সম্ভৱতঃ ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল অসমৰ সকলো লোকে সহজে বুজিব পৰাৰ উপৰি অসমৰ বাহিৰৰ লোকেও যাতে এই ভাষা বুজিব পাৰে।<ref name="অংক-১"/> ==স্থানীয় উপাদান== [[গোৱালপাৰা]] অঞ্চলত প্ৰচলিত [[ভাৰীগান]], [[কুশান গান]], গো‌ৱালিনী-যাত্ৰা আদিয়েও অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টিত অৰিহণা যোগাইছে। অবশ্যে এইবিলাকৰ প্ৰাচীনতা সম্পৰ্কে সন্দেহৰ অ‌ৱকাশ আছে। তদুপৰি এইসমূহত নাটকীয় উপাদানো তেনেই নগণ্য।<ref name=chaliha/> সেইদৰে [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]দেৱেও অসমীয়া আৰু অনা-অসমীয়া দুয়োবিধ প্ৰভা‌ৱকে স্বীকাৰ কৰি লৈছে আৰু তেখেতৰ 'অংকীয়া নাট'ৰ ভূমিকাত মন্তব্য কৰিছে যে কাব্যশাস্ত্ৰৰ আবৃত্তি, [[ওজাপালি]]ৰ সমূহীয়া গায়ন শৈলী আৰু ভাৰতৰ আন আন অঞ্চলত প্ৰচলিত বিভিন্ন দৃষ্টি-আকৰ্ষক নাট্যানুষ্ঠানে অসমীয়া নাটকৰ পূৰ্ণ বিকাশত অৰিহণা যোগাইছে বুলি ক’ব পাৰি।<ref name=chaliha/> [[কালিৰাম মেধি]]য়ে ''অংকাৱলী''ৰ পাতনিত অনা-অসমীয়া সকলোধৰণৰ নাট্যানুষ্ঠানৰ প্ৰভা‌ৱ অস্বীকাৰ কৰি একমাত্ৰ স্থানীয় উপাদানৰ পৰা, বিশেষকৈ ওজাপালিৰ প্ৰভা‌ৱত শংকৰদেৱে অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টি কৰিলে বুলি মন্তব্য কৰিছে।<ref name=medhi>অংকা‌ৱলী—(সম্পা:)-কালিৰাম মেধি</ref> প্ৰাচীন অসমত প্ৰচলিত পুতলা নাচ, ঢুলীয়া ভাওনা, পচতি, কুশান গান, ওজাপলি আদিৰ পৰা উপাদান লৈ অংকীয়া নাট সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="অংক-১">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=পাঠক, ড° দয়ানন্দ | authorlink=অংকীয়া নাট পৰম্পৰা | year=১৯৯৭ | pages=৯৩}}</ref> ==বিষয়বস্তু== শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা অংকীয়া নাটৰ বিষয়বস্তু আছিল [[ভাগৱত]] পুৰাণ, হৰিবংশ আৰু [[ৰামায়ণ]]ৰ কাহিনী। বেছিভাগ নাটেই ভাগৱত পুৰাণৰ বিভিন্ন কৃষ্ণকেন্দ্ৰিক কাহিনীৰে নিৰ্মিত। শংকৰদেৱে কেৱল [[ৰাম বিজয়]] নাটখনেই ৰামায়ণৰ কাহিনীৰ এছোৱাৰে ৰচনা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত [[মহাভাৰত]] আৰু অন্যান্য ধৰ্মীয় গ্ৰন্থৰ কাহিনীৰ আধাৰত নাট-ভাওনা ৰচিত হ’বলৈ ধৰে। ==অংকীয়া নাটত ৰস== ==ভাৰতৰ অন্যান্য নাট্য সংস্কৃতি আৰু অংকীয়া নাট== প্ৰাচীন কালৰে পৰা ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত নাট্য-পৰিৱেশ্য কলাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়। ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত প্ৰচলিত পৰিৱেশ্য কলা যেনে [[কেৰালা]]ৰ [[কুডিয়াট্টম]], [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[যক্ষগান]], অযোধ্যাৰ [[ৰামলীলা]], [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ [[নৌটংকী]], [[তামিলনাডু]]ৰ [[ভাগৱত মেলা]], [[গুজৰাট]]ৰ [[ভৱাই]] আৰু অসমৰ অংকীয়া নাট একে বৰ্গৰে পৰিৱেশ্য কলা।<ref name="অংক-৪">{{cite book | title=শংকৰদেৱ অধ্যয়ন প্ৰসংগ | publisher=বাণী মন্দিৰ | author=দেৱগোস্বামী, কেশৱানন্দ | authorlink=শংকৰদেৱৰ নাট আৰু ভাওনা | year=২০০৫ | pages=৫২}}</ref> সম্ভ‌ৱতঃ, [[ভাৰত]]ৰ বিভিন্ন প্ৰাদেশিক ভাষাত ৰচিত পূৰ্ণাঙ্গ নাটকৰ ভিতৰত অংকীয়া নাটকৰ ঐতিহ্যই সকলোতকৈ পুৰণি। এই অংকীয়া নাট আৰু ভাওনাৰ উৎস বিচাৰিও ভিন্ন জনে ভিন্ন মত প্ৰকাশ কৰিছে। মনোমোহন ঘোষে অংকীয়া নাট ভাওনাক প্ৰাগ্-ঐতিহাসিক যুগত প্ৰচলিত এক শ্ৰেণীৰ নাট্যৰূপৰ নিদৰ্শন হ’ব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে কোনো কোনোৱে অংকীয়া নাট [[মধ্যযুগ]]ৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰতীয় কিছুমান পৰম্পৰাগত আৰু লোক নৃত্য আৰু নাট্য শৈলীৰ আৰ্হি বা প্ৰেৰণাত সৃষ্ট বুলি ক’ব খোজে। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে এই মতৰ প্ৰতি আংশিকভাবে সমৰ্থন আগবঢ়াই উল্লেখ কৰে, “গুৰুজনাই কেইবাবিধো উপাদান একত্ৰ কৰি অংকীয়া ভাওনাত সংযোগ কৰি দিয়ে। তাৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ চাৰিবিধ উপাদান পৰিষ্কাৰ ভাবে দেখা যায়। *প্ৰাচীন ভাৰতীয় নাট্যশাস্ত্ৰৰ উপাদান *বিভিন্ন তীৰ্থ ভ্ৰমণ কৰি লাভ কৰা সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ উপাদান, *স্থানীয় প্ৰচলিত [[পুতলা নাচ]] বা তৎকালীন সাংস্কৃতিক কাৰ্যক্ৰমৰ উপাদান *নিজস্ব প্ৰতিভা বিকাশ।”<ref name=goswami/> সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় কিছুমান নাট্যধৰ্মী অনুষ্ঠানৰ লগত অংকীয়া ভাওনাৰ কিছুমান সাদৃশ্যৰ কথা উল্লেখ কৰি প্ৰভা‌ৱশালী উপাদান হিচাপে পুতলা নাচ আৰু ওজাপালিৰ ওপৰতেই গুৰুত্ব আৰোপ কৰে আৰু লগতে [[কেৰালা]]ৰ 'কুট্টু' আৰু সিংহলৰ 'কোল নাটম'ৰ প্ৰভা‌ৱৰ কথাও দাঙি ধৰিছে।<ref name=sarma/> পৰবৰ্তী কালত প্ৰকাশিত আন এক প্ৰবন্ধত তেখেতে 'মহানাটক', 'গীত-গোবিন্দ', 'শ্ৰীকৃষ্ণ কীৰ্তন', চৈতন্যদে‌ৱৰ 'অংকবন্ধন', 'মৈথিলী' আৰু 'মৈথিলী নে‌ৱাৰী নাটক' আদিৰ প্ৰসঙ্গ উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো স্থিৰ সিদ্ধান্তত উপনীত হ’ব পৰা নাই।<ref name=chaliha2>শংকৰী সংস্কৃতিৰ অধ্যয়ন--(সম্পা:)- ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> জগদীশ চন্দ্ৰ মাথুৰে নাট্যশাস্ত্ৰ, সাহিত্য দৰ্পণ আদিতো উল্লেখ নথকা 'সঙ্গীতক' নামৰ এক অখ্যাত নাট্য পৰম্পৰাৰ প্ৰভা‌ৱ অংকীয়া নাটকত পৰিব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে। কৃষ্ণনাৰায়ণ প্ৰসাদ মাগধেও তেখেতৰ 'শংকৰদে‌ৱ: সাহিত্যকাৰ ঔৰ ‌ৱিচাৰক' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতৰ প্ৰতি সমৰ্থণ আগবঢ়াইছে।<ref name=chaliha/> বৈষ্ণ‌ৱ পণ্ডিত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই বাকী সকলোধৰণৰ প্ৰভাৱ অস্বীকাৰ কৰি কে‌ৱল নাট্যশাস্ত্ৰ আৰু সংস্কৃত নাট্য পৰম্পৰাই অংকীয়া নাটৰ বিকাশত অৰিহণা যোগো‌ৱা একমাত্ৰ প্ৰভাৱী উপাদান বুলি ক’ব খোজে। শইকীয়াই তেখেতৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎস বিচাৰ' নামৰ প্ৰবন্ধত এই বিষয়ে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিছে এইদৰে, “হাজাৰ বছৰীয়া সংস্কৃত নাটকৰ ঐতিহ্য বিদ্যমান থাকোঁতে অংকীয়া নাটৰ উৎস পুতলা নাচ বা কাব্যশাষ্ট্ৰ আবৃত্তিৰ মাজত বিচাৰিবলৈ যো‌ৱাটো চকু থাকি খালত পৰাৰ নিছিনা কথা।”<ref name=chaliha/> তেওঁ লগতে এই কথাও ব্যক্ত কৰে যে মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় বিভিন্ন পৰম্পৰাগত নাট্য শৈলীৰ মাজত যি সাদৃশ্য বা মিল দেখা যায় সেয়া এটা শৈলীয়ে আনটোৰ পৰা উপাদান ধাৰ কৰাৰ বাবে নহয় বৰং একেখন নাট্যশাস্ত্ৰকে বহুদিশত মানি চলাৰ বাবেহে দেখা যায়। বিজ্ঞ সমাজত সততে এই কথা আলোচনা হয় বা অনুমান কৰা হয় যে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজন অসমত পূৰ্বৰে পৰা প্ৰচলিত ওজাপালি অনুষ্ঠানৰ ওজাজনৰে এক পৰিকল্পিত, পৰিসংস্কৰিত আৰু বিকশিত ৰূপ। কিন্তু আন এক ধাৰণা মতে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজনক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাত অবতীৰ্ণ কৰো‌ৱাৰ আঁৰত ওজাৰ প্ৰভাবতকৈ অবস্থা আৰু প্ৰয়োজনহে বেছি কাৰ্যকৰী আছিল। এই ধাৰণা পূৰ্বৰ ধাৰণাতকৈ অধিক যুক্তিযুক্ত আৰু প্ৰায়োগিক যেন ভা‌ব হয়। এই সম্পৰ্কত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই কয়, “শংকৰদেৱে নাট্যকলা সৃষ্টি কৰি প্ৰাথমিক অভিনয়ত নিজেই নাটৰ সকলোদিশ পৰিচালনাৰ দ্বায়িত্ব বহন কৰিবলগীয়াত পৰিছিল। নহ’লে প্ৰশিক্ষণপ্ৰাপ্ত হ’লেও অনভিজ্ঞ সহযোগীসকলে অভিনয়ত পদে পদে বিভ্ৰাট ঘটো‌ৱাৰ সম্ভা‌ৱনা। সেইবাবেই সূত্ৰধাৰ চৰিত্ৰটো এনেভাবে গঢ় দিব লগা হৈছিল যাতে অভিনয়ৰ আদিৰ পৰা অন্তলৈকে উপস্থিত থাকি তাক সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। প্ৰথম অভিনয়ত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকাত এজন দায়িত্বশীল অভিজ্ঞ ব্যক্তিৰ উপযোগিতা প্ৰতিপন্ন হো‌ৱাত পৰবৰ্তী নাটবোৰতো তাৰ অন্যথা নকৰিলে। …গতিকে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ সংস্কৃত নাটকৰ সূত্ৰধাৰৰ ভেটিত দেশ-কাল-পাত্ৰৰ প্ৰয়োজন সাপেক্ষে শংকৰদে‌ৱৰ এক মৌলিক সুসৃষ্টি।”<ref name=chaliha/> ==আংগিক== এখন পূৰ্ণাংগ ভাওনা হ’বলৈ ইয়াৰ অংগস্বৰূপ কেইটামান বিশেষ অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। সত্ৰীয়া ৰীতি-নীতিৰ মাজেৰেহে এখন নাট পৰিৱেশন কৰা হয়। সেইবোৰ-নাট-মেলা, গন্ধ গোৱা, যোৰা উঠা আৰু নাট-সামৰণি।<ref name="অংক-৩"/> ===নাটমেলা=== অংকীয়া নাট এখন পৰিৱেশন কৰাৰ আগতে গাঁৱৰ ৰাইজ মিলি নিৰ্দিষ্ট এটা দিনৰ সন্ধিয়া নামঘৰত শলা-বন্তি জ্বলাই, শৰাই-গুৱা আগবঢ়াই প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু নাটখনৰ এটা নান্দী গীত গাই নাট মেলে। সেইদিনাৰ পিছৰ পৰা ধাৰাবাহিকভাবে নাটৰ আখৰা চলে।<ref name="অংক-৩"/> ===গন্ধ গোৱা বা গন্ধ বাদন=== ভাওনাৰ আগদিনা সন্ধিয়া আখৰাৰ পৰিৱৰ্তে ভাওনাখন সুকলমে হৈ যোৱাৰ বাবে শৰাই আগবঢ়াই নামঘৰত সেৱা লোৱা হয় আৰু গন্ধৰ গীত গোৱা হয়। এই গন্ধৰ গীত মহাপুৰুষ দুজনাৰ ৰচিত নহয়। কোনো কোনো সত্ৰত গুৰু দুজনা ৰচিত বসন্ত, কেদাৰ আৰু ভাটিয়ালী ৰাগৰ গীত গোৱা হয়।<ref name="অংক-৩"/> এই গীতৰ পাছত নাম-প্ৰসংগ কৰা হয়। ===যোৰা উঠা বা গাণিকা=== মূল ভাওনাৰ দিনা ছোঁঘৰত সজ্জিত হৈ গায়ন-বায়নে হৰিধ্বনি কৰি অগ্নিগড়ৰ তলেৰে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰি যোৰা উঠে। খোল বাদ্য বজাই বিভিন্ন বোল তুলি তালে তালে থাপনাৰ আগলৈ সাতপাক মাৰি নৃত্য ভংগী কৰে। বায়নৰ লগত গায়নো থাকে। সাধাৰণতে একোটা যোৰাত নগৰাকী বায়ন আৰু ছয়গৰাকী গায়ন থাকে। বহা চাহিনী, থিয় চাহিনী, ফলা বাজনাৰ পিছত ধেমালি হয়। ধেমালি তিনিপ্ৰকাৰৰ। নাচ-ধেমালি, বৰ-ধেমালি আৰু ঘোষা-ধেমালি। তাৰপিছতে গুৰু-ঘাত বজায়। গুৰু-ঘাত গুৰু শংকৰদেৱৰ সন্মানাৰ্থে বজোৱা হয়। তাৰপিছত বন্দনাগীত গায় আৰু সূত্ৰধাৰৰ প্ৰৱেশ ঘটে।<ref name="অংক-৩"/> ===নাট সামৰণি=== ভাওনা পৰিৱেশন কৰাৰ তৃতীয় দিনা সন্ধিয়া নাট-ভাওনাৰ দায়-দোষৰ ক্ষমা বিচাৰি থাপনাৰ আগত বন্তি জ্বলাই শৰাই আগবঢ়োৱা হয়। ঠাইভেদে তৃতীয় দিনাৰ পৰিৱৰ্তে ৰাইজৰ সুবিধাৰ্থে আন দিনো ধাৰ্য কৰা হয়। সেইদিনা নাটখন পুনৰ এবাৰ পাঠ কৰি সামৰণি মৰা হয়।<ref name="অংক-৩"/> ==গীত== অংকীয়া নাটত প্ৰচুৰ পৰিমাণে গীত প্ৰয়োগ কৰা হৈছে। নাটত ব্যৱহৃত গীতসমূহক পাঁচটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি; নান্দীগীত বা নান্দী ভটিমা, প্ৰৱেশৰ গীত, কাহিনী বুজাবলৈ দৰ্শকক উদ্দেশ্যি গোৱা গীত, পয়াৰ আৰু মুক্তিমংগল ভটিমা।<ref name="অংক-১"/> ===নান্দীগীত=== নাটৰ আৰম্ভণিত নান্দীশ্লোক আৰু নান্দীগীত গোৱা হয়। নান্দীশ্লোকক মংগলাচৰণ বুলিও কোৱা হয়।<ref name="অংক-৩">{{cite book | title=শংকৰদেৱৰ নাট | publisher=অসম প্ৰকাশন পৰিষদ | author=বৰা, মহিম | authorlink=নাট ছখনৰ ওপৰত প্ৰসঙ্গীয়া টোকা | year=১৯৮৯ | location=১৯}}</ref> ===ভটিমা=== *মূল প্ৰবন্ধ [[ভটিমা]] চাওক। ভটিমা চাৰিপ্ৰকাৰ। নাটভটিমা, ৰাজভটিমা, দেৱভটিমা আৰু গুৰুভটিমা। নাটৰ আৰম্ভণি আৰু শেষৰ ভটিমাক নাটভটিমা বোলে। নাটৰ যৱনিকা পেলোৱা গীত-পদক মুক্তিমংগল ভটিমা বোলা হয় আৰু ইয়াক একেবাৰে শেষত গোৱা হয়।<ref name="অংক-১"/> ===পয়াৰ=== নাটৰ মাজত কাহিনীৰ কাব্যিক বৰ্ণনা আৰু চৰিত্ৰৰ মানসিক অৱস্থাৰ বৰ্ণনা কৰিবলৈ গোৱা ভটিমাগীতক পয়াৰ বোলে।<ref name="অংক-২">{{cite book | title=ভটিমা মাধুৰী | publisher=বেদকণ্ঠ | author=শইকীয়া, মহেন্দ্ৰনাথ | authorlink=ভটিমা:এটি অৱলোকন | year=২০১৪ | pages=১৩ | isbn=978-93-82931-29-4}}</ref> ই এক প্ৰকাৰৰ ছন্দও। সচৰাচৰ পয়াৰসমূহত বিলাপগীতৰ সুৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা দেখা যায়। ==আহাৰ্য== [[File:গামখাৰু ১.jpeg|thumb|গামখাৰু ১]] [[File:অসমীয়া কেঁচা সোণৰ অলঙ্কাৰ কেইপদ মান.jpeg|thumb|ভাওনাত মহিলাই পিন্ধা অলংকাৰ]] [[File:গদা.jpeg|thumb|গদা]] ভৰতমুনিৰ নাট্যশাস্ত্ৰমতে আঙ্গিক, বাচিক, আহাৰ্য আৰু সাত্বিক- এই চাৰিপ্ৰকাৰ উপাদান নাটৰ অবিচ্ছেদ্য বিষয়।<ref>https://nilacharai.com/costumes-and-props-in-preserving-the-tradition-of-ankiya-bhaona/</ref> অংকীয়া নাটতো আহাৰ্যৰ পৰিপূৰ্ণ পয়োভৰ দেখা যায়। আংগিক আৰু বাচিক উপাদান নাটকীয় চৰিত্ৰৰ যোগেৰে প্ৰকাশিত হয়। সাত্বিক অভিনয়ো অভিনেতাৰ ভাৱ প্ৰকাশৰ ব্যক্তিগত বিষয়। অভিনয়ক অধিক প্ৰাণৱন্ত কৰিবলৈ অন্য যিবোৰ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয় , সেইবোৰেই আহাৰ্য। ইংৰাজীত Stage property বোলা এই সামগ্ৰীসমূহ হ’ল, ৰং, অলংকাৰ, বস্ত্ৰ, আসন, চন্দ্ৰতাপ, আঁৰ-কাপোৰ, অগ্নিগড়, বিভিন্ন মুখা, মালা, ধনু-টূণ, অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, ৰথ, বাদ্যযন্ত্ৰ আদি। শংকৰদেৱ নিজেই এগৰাকী পাকৈত খনিকৰ আছিল বুলি গুৰু চৰিতসমূহৰ পৰা জানিব পাৰি। [[চিহ্ন-যাত্ৰা]] নাট প্ৰদৰ্শন কৰোঁতে তেওঁ বাদ্য আৰু বিভিন্ন মূখা তৈয়াৰ কৰি লৈছিল। পৰৱৰ্তীকালত নাট-ভাওনাৰ আহাৰ্জ সামগ্ৰী সৃষ্টি কৰোঁতেই ভকতসকলৰ মাজত বিভিন্ন জীৱিকাৰো সৃষ্টি হৈছিল। ====অগ্নিগড়==== অংকীয়া নাটৰ আহাৰ্যসমূহৰ মাজত উল্লেখযোগ্য উপাদান অগ্নিগড়। নাটখলাৰ প্ৰৱেশ দ্বাৰত ধেনুভিৰীয়াকৈ এডাল কাঠৰ ফ্ৰেমত দুইমূৰে দুটা মগৰৰ আকৃতি কাটি হেঙুল-হাইতালেৰে বোলাই দুটা খুটাৰ সহায়ত স্থাপন কৰা হয়। ধেনুভিৰীয়া কাঠত ন-গছি বন্তি বা আৰিয়া বা জোঁৰ জ্বলোৱা হয়। তাৰ মাজেৰে ভগৱানৰ চৰিত্ৰাভিনেতাৰ প্ৰৱেশ ঘটে। উক্ত ন-গছি বন্তিক নৱবিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=গোস্বামী, ৰাম | authorlink=সত্ৰীয়া ভাওনাত আহাৰ্যৰ বৈশিষ্ট্য | year=১৯৯৭ | pages=১০৪}}</ref> ====আঁৰ-কাপোৰ==== অংকীয়া নাট-ভাওনাত চৰিত্ৰসমূহ প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে ছোঁঘৰৰ পৰা এখন আঁৰকাপোৰেৰে আঁৰ কৰি অনা হয়। এই আঁৰকাপোৰখনক মায়াৰ প্ৰতীক বুলি হয়। চৰিত্ৰাভিনেতাসকলে সংসাৰৰ মায়াৰ আৱৰণ ভেদ কৰি নৱ-বিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক অগ্নিগড়ৰ তলত সেৱা কৰিহে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰে। ====অলংকাৰ==== অংকীয়া নাট বা ভাওনাত চৰিত্ৰানুযায়ী বিবিধ আৰু প্ৰাচুৰ্য্যময় অলংকাৰ পৰিধান কৰোৱা হয়। অৱশ্যে এই অলংকাৰবোৰ থলুৱা গঢ়ৰ। বিভিন্ন ৰাংপতা, বালিচন্দা আদি ব্যৱহাৰ কৰি সোণ-ৰূপৰ দৰে দেখা অলংকাৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ৰুদ্ৰাক্ষৰ মালা, কাঠৰ খৰম, বালু, কুণ্ডল, গলপতা, কিংকিনী, গামখাৰু, সাতসৰী আৰু কাৰুকাৰ্যখচিত মুকুট চৰিত্ৰসমূহৰ অলংকাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> অলংকাৰৰ লগতে অংগৰচনাও এক বিশেষ উপাদান। ঘাইকৈ মৰাপাটেৰে তৈয়াৰী নকল দাড়ি-চুলি, গাৰ বিভিন্ন ৰঙৰ বাবে হেঙুল, নীল, হাইতাল, পোৰা এঙাৰৰ গুড়ি, ছাই, সেন্দূৰ, পিঠাগুড়ি আদি অভিনেতাসকলৰ অংগৰচনাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> ====পোছাক-পৰিচ্ছদ==== অংকীয়া নাটত এজন লোকক চৰিত্ৰাভিনেতাসকলক সাজ-পোছাক পিন্ধোৱাৰ দায়িত্ব দিয়া হয়। সংস্কৃত নাট্যশাস্ত্ৰত এইসকলক ''বেশকাৰ'' বোলে। অংকীয়া নাটৰ বেশভূষা থলুৱা আৰ্হিৰ। বৰ্তমান সময়ত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছে যদিও ঘাইকৈ পুৰুষে চুৰিয়া বা [[ধুতি]], চাপকন, বুকুচোলা, জালিচোলা, কোঁচ দিয়া ঘূৰী, জামদানী [[চেলেং]] পৰিধান কৰিছিল। পদমৰ্যাদা অনুসৰি [[ধুতি]] পিন্ধাৰ নিয়ম বেলেগ আছিল। [[কৃষ্ণ]]ক সচৰাচৰ হালধীয়া ৰঙৰ, ৰজা আৰু দেৱতাক পটী লগোৱা ৰঙীন ধুতি পিন্ধোৱা হয়। [[কমৰবন্ধ]] পিন্ধা হৈছিল। নাৰী ভাৱৰীয়াই ঘূৰীৰ দৰে পিন্ধা [[শাৰী]], কঁকালৰ তলৰ অংশত লহঙা, হাত-দীঘল বুকুচোলা, [[ৰিহা]], [[ওৰণি]] আদিৰ ব্যৱহাৰ হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> ====মুখা==== *প্ৰধান প্ৰবন্ধ [[মুখা]] চাওক। মুখা অংকীয়া নাটৰ এবিধ আকৰ্ষণীয় তথা প্ৰাণৱন্ত উপাদান। কালীয়, [[গৰুড়]], [[নৰসিংহ (হিন্দু ধৰ্ম)|নৰসিংহ]], [[বকাসুৰ]], [[ৰাক্ষস]]-ৰাক্ষসী, [[হনুমান]]-[[জাম্বৱন্ত]] আদি চৰিত্ৰ প্ৰাণৱন্ত কৰি তুলিবলৈ মুখাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ দুজনা গুৰুৰ অংকীয়া নাট আৰু পৰৱৰ্তী সময়ৰ অংকীয়া নাটসমূহৰ তুলনামূলক বিশ্লেষণ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160916212842/http://nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ |date=2016-09-16 }}, নীলাচৰাই ডট কম ৱেবছাইটত * [http://www.atributetosankaradeva.org/ankiya.htm Ankiyā Nāt - The Dramas of Sankaradeva] এ টিৰিবিউট টু শংলৰদেৱ ডট অৰ্গ ৱেবছাইটত * [http://www.indianetzone.com/18/the_ankiya_nat_assam.htm Ankiya Nat, Assam]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} www.indianetzone.com ৱেবছাইটত <!-- *[https://satirtha.in/%e0%a6%85%e0%a6%82%e0%a6%95%e0%a7%80%e0%a7%9f%e0%a6%be-%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%93%e0%a6%a8%e0%a6%be-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ae%e0%a6%be%e0%a6%a4%e0%a7%83%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%b7/ অংকীয়া ভাওনা আৰু মাতৃভাষা ভাওনা এক তুলনামূলক বিচাৰ] satirtha.in ৱেবছাইটত --> [[শ্ৰেণী:নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ভাওনা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা]] afrgjy0djww41fw5eemf6jiut1an81f 651754 651753 2026-11-09T15:37:38Z Pranamikaadhikary 27435 651754 wikitext text/x-wiki [[File:RAM BIJOY ANKIA NAAT11.jpg|thumb|ৰাম বিজয় নাটৰ দৃশ্য]] [[File:Entry of a demon king in a "Bhaona" in Assam.webm|thumb|অংকীয়া নাটত অসুৰৰ প্ৰৱেশ]] মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ|মাধৱদেৱে]] পৌৰাণিক আখ্যানৰ ভিত্তিত [[ব্ৰজাৱলী ভাষা]]ত ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''অংকীয়া নাট''' বোলে। মহাপুৰুষ দুজনাই তেওঁলোকে ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''নাট''', '''যাত্ৰা''' বা '''নৃত্য''' বুলিছিল। পৰৱৰ্তী কালত বৈষ্ণৱ ভকতসকলে ইয়াক 'অংকীয়া নাট' বুলি নামকৰণ কৰে যদিও আংগিকৰ ফালৰ পৰা [[মাধৱদেৱ]]ৰ নাটসমূহক [[ঝুমুৰা]]ও বোলা হয়। গুৰু দুজনাই লিখা নাটক 'অংকীয়া ভাওনা' বুলি কোৱা হয়। [[ভাওনা]] শব্দৰ প্ৰকৃত অৰ্থ 'ভাও দি দেখুওৱা কাৰ্য'। অংকীয়া নাটৰ অভিনয়ক ভাওনা বোলা হয়। পৰৱৰ্তীকালত বধকাব্যসমূহ আৰু আন আন সত্ৰাধিকাৰ-মহন্তই লিখা নাটৰ অভিনয়কো ভাওনা বোলা ৰীতি প্ৰচলিত হ’ল। খ্ৰীষ্টিয় পঞ্চদশ শতিকাৰ দ্বিতীয়ভাগত শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰ‌ৱৰ্তিত ধৰ্মীয় তথা জনপ্ৰিয় মনোৰঞ্জনৰ মাধ্যম অংকীয়া নাট ভাওনাই হ’ল অসমীয়া নাট্য ইতিহাসৰ প্ৰথম নিদৰ্শন। তাৰ আগতে প্ৰাচীন [[কামৰূপ]]ৰ কোনো কোনো বিদ্যোৎসাহী আৰু কলাপ্ৰেমী ৰজাৰ ৰাজসভাত নৃত্য, গীত, অভিনয়ৰ অনুশীলন হৈছিল বুলি জনা যায় যদিও সেইসমূহৰ কোনো নিদৰ্শন পো‌ৱা নাযায়।<ref name=sarma>অসমীয়া নাট্য সাহিত্য, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]</ref> == নামৰ উৎস আৰু সংস্কৃত নাটৰ প্ৰভাৱ == [[File:মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, পাটবাউসী সত্ৰ, বৰপেটা.jpg|thumb|মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]], বৰপেটা]] [[File:কাঠৰ মুখা.jpg|thumb|ভাওনাত ব্যৱহাৰ কৰা শংকৰদেৱৰ দিনৰ কাঠৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]]ত সংৰক্ষিত]] বুৎপত্তিগত অৰ্থৰ ফালৰ পৰা চালে দেখা যায় যে অংকীয়া নাটৰ অৰ্থ 'একাংকিকা নাটক'। কিন্তু মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱ আৰু তেখেতৰ প্ৰিয় শিষ্য মাধ‌ৱদেৱে তেখেতসকলৰ নাটসমূহক 'নাট', 'নাটক' বা 'যাত্ৰা' আদি নামেৰেহে অভিহিত কৰিছিল। 'অংকীয়া নাট' শব্দটি তুলনামূলক ভাৱে আধুনিক শব্দ। নাট বুজো‌ৱা শব্দ 'অংক'-ৰ লগত 'ঈয়া' প্ৰত্যয় লগলগাই পিছৰ কালৰ [[নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্ম|বৈষ্ণ‌ৱ সমাজে]] এই শব্দক [[বিশেষণ]] ৰূপত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়।<ref name=sarma/> এই শব্দ সৰ্বপ্ৰথমে ব্যৱহৃত হয় গুৰুদুজনাৰ অন্যতম শিষ্য [[দৈত্যাৰি ঠাকুৰ]] আৰু [[ৰামচৰণ ঠাকুৰ]]ৰ দ্বাৰা ৰচিত [[চৰিত পুথি]]ত।<ref name="pathak">Ankiyanat : A Tradition of pride.(Article)-- Dr. Dayananda Pathak</ref> গুৰুদুজনাৰ দ্বাৰা ৰচিত নাটসমূহৰ লিখিত পাঠক অংকীয়া নাট আৰু সেই পাঠসমূহৰ নাট্য প্ৰদৰ্শনক অংকীয়া ভাওনা বা ভা‌ৱনা বুলি কো‌ৱা হয়। 'অংকীয়া' শব্দৰ ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে ভিন্ন জনে ভিন্ন মত পোষণ কৰা দেখা যায়। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ই, “আমাৰ ভাওনাত আঙ্গিক অভিনয়ই ঘাই, সেই দেখি 'অঙ্গ' শব্দৰ পৰাই 'অংক' শব্দটো উদ্ভূত হো‌ৱা সম্ভ‌ৱ” বুলি মত পোষণ কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]ই তেওঁৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎপত্তি আৰু বৈশিষ্ট্য' নামৰ প্ৰ‌ৱন্ধত উল্লেখ কৰিছে, “…মহাপুৰুষ দুজনৰ নাটত যি কলা কৌশল আৰু ভাষা প্ৰয়োগ হৈছিল পিছৰ নাট লিখোঁতাসকলে তাৰপৰা ভালেখিনি ফালৰি কাটি গৈছিল। ব্ৰজা‌ৱলী পৰিহৃত হ’ল, নান্দীশ্লোক, ভটিমা আদিও নোহো‌ৱা হ’ল। গতিকে মহাপুৰুষ দুজনৰ নাট বা সেই সাঁচত ঢলা নাটসমূহক পিছৰ নাটৰ পৰা পৃথক কৰি দেখু‌ৱাবৰ নিমিত্তে 'অংকীয়া নাট' বুলিবলৈ ধৰে।”<ref name=sarma/> শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰদৰ্শিত সৰ্বপ্ৰথম নাট বা ভাওনা আছিল '[[চিহ্ন-যাত্ৰা]]'; এই চিহ্নযাত্ৰা পৰিবেশনৰ বাবে গুৰুজনাই সাত বৈকুণ্ঠৰ চিত্ৰপট অংকন কৰিছিল। এই কথাকে ভিত্তি হিচাপে লৈ 'সন্তাৱলী' নামৰ চৰিত গ্ৰন্থত অংকীয়া শব্দৰ ব্য‌ৱহাৰ সম্পৰ্কে কো‌ৱা হৈছে এইদৰে, “অংকিত কৰিলা দেখি অংকীয়া যে নাম”। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে তেওঁৰ 'সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতক সমৰ্থন কৰি কয়, “উক্ত (সন্তা‌ৱলী) পুথিৰ মতে 'অংকীয়া' শব্দৰ অৰ্থ হ’ল নাটকত অভিনেতা সকলক ৰং বৰণ সানি প্ৰবেশ কৰো‌ৱা বা বিভিন্ন প্ৰকাৰে চিত্ৰপট আঁকি (পাৰিষদ সকলক চিত্ৰত চিত্ৰিত কৰি দেখু‌ৱাই) চোঁ-মুখা সাজি অংকণ কৰি দৰ্শক সকলক দেখুউ‌ৱাৰ কাৰণে 'অংকীয়া' নাম পালে। অংকীয়া নাটকৰ মূল উৎস বা ভেটি হ’ল 'চিহ্নযাত্ৰা'। অংক শব্দটো‌ৱে এই অৰ্থত অংকণ কৰা বুজাইছে। … 'চিহ্নযাত্ৰা' কালত যিবিলাক মুখা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু চিত্ৰত যিবিলাক ব্যক্তিক চিত্ৰিত কৰা হৈছিল, সিয়েই পিছত অংকীয়া নাম পায় আৰু উত্তৰ কালত ৰচিত বাকী 'বাৰছো‌ৱা' নাটেও 'অংকীয়া নাট' নামেৰে জনাজাত হয়।”<ref name=goswami>সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা—নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী</ref> [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] [[নাট্যশাস্ত্ৰ]]ত অংক শব্দৰ অৰ্থ হ’ল 'চিহ্ন', অৰ্থাৎ নাটকীয় কাহিনীৰ স্তৰ চিহ্নিত কৰা বিভাগ ({{Lang|en|an Act}})। গতিকে এই অংক শব্দৰ পৰাই অংকীয়া শব্দৰ সৃষ্টি হৈছে বুলি মত পোষণ কৰে কোনো কোনো পণ্ডিতে। তেওঁলোকে কয় যে “অংক মাত্ৰ যাৰ আছে, সেয়ে অংকীয়া”। নাট্যশাস্ত্ৰত দহ প্ৰকাৰৰ [[নাটক]] বা ৰূপকৰ উল্লেখ আৰু বি‌ৱৰণ আছে। সেয়া হ’ল: 'নাটক', 'প্ৰকৰণ', 'সম‌ৱকাৰ', 'ঈহমৃগ', 'ডিম', ‌'ৱ্যয়োগ', 'অংক' বা 'উৎসৃষ্টিকাঙ্ক', 'প্ৰহসণ', 'ভাণ' আৰু ‌'ৱিথি'।<ref name=ghosh>The Natyashastra—(Trans. & Ed.)- Dr. Manomohan Ghosh</ref> এই দহৰূপক বা দশৰূপক বা দহ প্ৰকাৰৰ নাটক (ৰূপক)-ৰ অন্তৰ্গত অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক নামৰ ৰূপক বিধৰ পৰা 'অংক' আৰু "অংকীয়া" অভিধাদুটি আহিব পাৰে বুলিও কোনো কোনো পণ্ডিতে ক’ব খোজে। কিন্তু অংকীয়া নাটত মাত্ৰ এটাহে অংক থকাৰ বাহিৰে অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক ৰূপক বিধৰ লগত ইয়াৰ আন কোনো অন্তৰংগ সাদৃশ্য বিচাৰি পো‌ৱা নাযায়<ref name=chaliha>শংকৰী সাহিত্যৰ সমীক্ষা- (সম্পা:)-ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> ==সংস্কৃত নাটৰ সৈতে পাৰ্থক্য== [[File:Gayan Bayan 1.jpg|thumb|]] [[File:Khol Badan.jpg|thumb|]] শংকৰদেৱে সংস্কৃত নাটৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ অংকীয়া নাট ৰচনা কৰিছিল বুলি কোৱা হয় যদিও অংকীয়া নাটৰ আংগিক সংস্কৃত নাটৰ লগত নিমিলে। অংকীয়া নাট আছিল সৰ্বসাধাৰণ ৰাইজৰ মনোৰঞ্জন আৰু ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে; আনহাতে সংস্কৃত নাট ৰাজকীয় পৰিৱেশত বা আভিজাত্য পৰিৱেশত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল আৰু ই আছিল কেৱল আভিজাত্য, ধনাঢ্য শ্ৰেণীৰ মনোৰঞ্জনৰ আহিলা। ইয়াৰ উপৰি সংস্কৃত নাট আৰু অংকীয়া নাটৰ কেইটামান বিশেষ পাৰ্থক্য দেখা যায়। অংকীয়া নাটৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত নাট্যশাস্ত্ৰৰ প্ৰভা‌ৱ সুস্পষ্ট ভাবে দেখা যায়। অংকীয়া ভাওনাত সূত্ৰধাৰৰ উপৰিও 'পূৰ্বৰঙ্গ' (আমাৰ ধেমালি), 'নান্দী', 'প্ৰৰোচনা', 'প্ৰস্তা‌ৱনা', 'ভৰত বাক্য'ৰ অনুৰূপ 'মুক্তি-মঙ্গল ভটিমা' আদি বিভিন্ন দিশত নাট্যশাস্ত্ৰৰ নীতি-নিয়ম বহুপৰিমাণে মানি চলা হয়। অংকীয়া নাটত এটাই মাত্ৰ অংক থাকিলেও তাত নাট্যশাস্ত্ৰত বৰ্ণিত 'অ‌ৱস্থা' (নাটকীয় ঘটনাৰ স্তৰ), 'সন্ধি' (বিভিন্ন নাটকীয় ঘটনা বা পৰিস্থিতিৰ সংযোজক) আৰু 'অংক' বিভাজনৰ সম্পূৰ্ণ অ‌ৱকাশ আছে। ভক্তিৰস প্ৰধান হ’লেও নাটসমূহত নাট্যশাস্ত্ৰৰ 'ন‌ৱৰস'ৰ সকলোবোৰ ৰসেই কম বেছি পৰিমাণে আছে। সেইদৰে, অংকীয়া নাটৰ নায়ক নায়িকাও সংস্কৃত নাট্য-তত্ত্বত আলোচিত 'নায়ক-ভেদ' আৰু 'নায়িকা-ভেদ' (নায়ক আৰু নায়িকাৰ শ্ৰেণী বিচাৰ)-ৰ বিভিন্ন ভাগ-বিভাগৰ ভিতৰতে পৰে। অভিনয়ৰ ক্ষত্ৰতো 'আঙ্গিক',‌ 'ৱাচিক', 'সাত্বিক' আৰু 'আহাৰ্য' এই চাৰিওবিধ অভিনয়ৰে উপাদান অংকীয়া ভাওনাত বিদ্যমান। অবশ্যে স্থান-কাল-পাত্ৰ আৰু পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি গুৰুজনাই বহুক্ষেত্ৰতনাট্যশাস্ত্ৰৰ বিধি-নিষেধো অবাধে ভঙ্গ কৰিছে আৰু যুদ্ধ, শয়ন, ভোজন, মৃত্যু আদি দৃশ্যৰ অ‌ৱতাৰণাও কৰিছে। যি তেখেতৰ মৌলিক প্ৰতিভাৰ স্বাক্ষৰো বহন কৰিছে। তদুপৰি কো‌ৱা বাহুল্য যে শংকৰদেৱে কোনো ক্ষেত্ৰতে সংস্কৃত নাটকৰ হুবহু অনুকৰণ কৰা নাই। গতিকে, এই কথা নিশ্চয় ক’ব পাৰি যে, ভাৰতবৰ্ষৰ নাট্যপৰম্পৰাৰ মূল ভেটি নাট্যশাস্ত্ৰৰ আলমত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱৰ মৌলিক সৃষ্টিশীল সত্ত্বাৰ পৰাই এই ওপজা অংকীয়া নাট। ===সূত্ৰধাৰ=== [[File:"Sutradhar"- A unique dance style from Assam-v2.webm|thumb|সূত্ৰধাৰীৰ নৃত্য]] [[File:সূত্ৰধাৰ সূত্ৰধাৰী নৃত্য.jpg|thumb|অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ।]] [[File:Masks ofthe Lord Narasimham, 3rd incarnaation of the Lord Vishnu in mask form at Chamaguri Satra, Majuli.jpg|thumb|অংকীয়া নাটত ব্যৱহৃত নৰসিংহৰ মুখা]] সংস্কৃত নাটৰ দৰে অংকীয়া নাটতো সূত্ৰধাৰ বুলি এটা চৰিত্ৰ আছে যদিও দুয়োপ্ৰকাৰ নাটত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকা বেলেগ বেলেগ। সংস্কৃত নাটত সূত্ৰধাৰে নাটৰ আৰম্ভণিতে নান্দীশ্লোক গাই প্ৰৰোচনা আৰু প্ৰস্তাৱনাৰ শ্লোক উপস্থাপন কৰি নাটৰ পৰা বাহিৰ হয়। কিন্তু অংকীয়া নাটত সূত্ৰধাৰেই নাটখন চলাই নিয়াৰ মূল দায়িত্ব পালন কৰে। সূত্ৰধাৰে নান্দী গাই নৃত্য কৰে, নৃত্যৰ মাজেৰে নাটৰ নাম আৰু বিষয়বস্তু উপস্থাপন কৰে, চৰিত্ৰসমূহৰ পৰিচয় আৰু প্ৰৱেশ ঘোষণা কৰে আৰু কাহিনীৰ মাজত সংগতি ৰক্ষা কৰিবলৈ “আহে সভাসদ লোক’’ বুলি কাহিনী ক’ৰ পৰা ক’লৈ গতি কৰিছে বুজাই দিয়ে। যিবোৰ দৃশ্য নাটত উপস্থাপন কৰিব নোৱাৰি, তেনেবোৰ দৃশ্য সংলাপৰ মাজেৰে দৰ্শকক বুজাই দিয়ে।<ref name="অংক-১"/><ref name="সূত্ৰ">{{cite book | title=শংকৰদেৱ চৰ্চা | publisher=ক্ৰান্তিকাল | author=বৰা, মহিম | authorlink=মুখবন্ধ | year=২০১৬ | location=৭ | isbn=978-93-84679-32-3}}</ref> ===বহুৱা আৰু বিদূষক=== সংস্কৃত নাটকত বিদূষকৰ চৰিত্ৰ একোটা থাকে। বিদূষকগৰাকীয়ে সংস্কৃত নাটত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়। অংকীয়া নাটত শংকৰদেৱে বিদূষকৰ চৰিত্ৰ পৰিৱৰ্তে সূত্ৰধাৰ আৰু কিছু চৰিত্ৰৰ যোগেৰে ধেমেলীয়া দৃশ্যৰ অৱতাৰণা ঘটাইছে।<ref name="অংক-১"/> আজিকালি উত্তৰ-শংকৰী যুগত ৰচিত নাটত পৰিৱেশনকালৰ মাজতে নাটৰ লগতে সংগতি নথকাকৈ [[বহুৱা]] প্ৰৱেশৰ ৰীতি প্ৰচলিত হৈছে। ===ভাষা=== অংকীয়া নাটৰ ভাষা ব্ৰজাৱলী। এয়া মথুৰাত ব্যৱহৃত ব্ৰজাৱলী নহয়। মৈথিলী মিশ্ৰিত মথুৰাত প্ৰচলিত ব্ৰজবুলি ভাষাৰ অনুকৰণত শংকৰদেৱে থলুৱা ভাষাৰ মিশ্ৰণ ঘটাই অসমৰ মানুহে সহজে বুজিব পৰাকৈ এটি ভাষাৰ ৰূপ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াত থলুৱা ভাষাৰ উপৰি অৱধি, ভোজপুৰী, পাৰ্চী আৰু সংস্কৃত ভাষাৰ শব্দসম্ভাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সম্ভৱতঃ ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল অসমৰ সকলো লোকে সহজে বুজিব পৰাৰ উপৰি অসমৰ বাহিৰৰ লোকেও যাতে এই ভাষা বুজিব পাৰে।<ref name="অংক-১"/> ==স্থানীয় উপাদান== [[গোৱালপাৰা]] অঞ্চলত প্ৰচলিত [[ভাৰীগান]], [[কুশান গান]], গো‌ৱালিনী-যাত্ৰা আদিয়েও অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টিত অৰিহণা যোগাইছে। অবশ্যে এইবিলাকৰ প্ৰাচীনতা সম্পৰ্কে সন্দেহৰ অ‌ৱকাশ আছে। তদুপৰি এইসমূহত নাটকীয় উপাদানো তেনেই নগণ্য।<ref name=chaliha/> সেইদৰে [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]দেৱেও অসমীয়া আৰু অনা-অসমীয়া দুয়োবিধ প্ৰভা‌ৱকে স্বীকাৰ কৰি লৈছে আৰু তেখেতৰ 'অংকীয়া নাট'ৰ ভূমিকাত মন্তব্য কৰিছে যে কাব্যশাস্ত্ৰৰ আবৃত্তি, [[ওজাপালি]]ৰ সমূহীয়া গায়ন শৈলী আৰু ভাৰতৰ আন আন অঞ্চলত প্ৰচলিত বিভিন্ন দৃষ্টি-আকৰ্ষক নাট্যানুষ্ঠানে অসমীয়া নাটকৰ পূৰ্ণ বিকাশত অৰিহণা যোগাইছে বুলি ক’ব পাৰি।<ref name=chaliha/> [[কালিৰাম মেধি]]য়ে ''অংকাৱলী''ৰ পাতনিত অনা-অসমীয়া সকলোধৰণৰ নাট্যানুষ্ঠানৰ প্ৰভা‌ৱ অস্বীকাৰ কৰি একমাত্ৰ স্থানীয় উপাদানৰ পৰা, বিশেষকৈ ওজাপালিৰ প্ৰভা‌ৱত শংকৰদেৱে অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টি কৰিলে বুলি মন্তব্য কৰিছে।<ref name=medhi>অংকা‌ৱলী—(সম্পা:)-কালিৰাম মেধি</ref> প্ৰাচীন অসমত প্ৰচলিত পুতলা নাচ, ঢুলীয়া ভাওনা, পচতি, কুশান গান, ওজাপলি আদিৰ পৰা উপাদান লৈ অংকীয়া নাট সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="অংক-১">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=পাঠক, ড° দয়ানন্দ | authorlink=অংকীয়া নাট পৰম্পৰা | year=১৯৯৭ | pages=৯৩}}</ref> ==বিষয়বস্তু== শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা অংকীয়া নাটৰ বিষয়বস্তু আছিল [[ভাগৱত]] পুৰাণ, হৰিবংশ আৰু [[ৰামায়ণ]]ৰ কাহিনী। বেছিভাগ নাটেই ভাগৱত পুৰাণৰ বিভিন্ন কৃষ্ণকেন্দ্ৰিক কাহিনীৰে নিৰ্মিত। শংকৰদেৱে কেৱল [[ৰাম বিজয়]] নাটখনেই ৰামায়ণৰ কাহিনীৰ এছোৱাৰে ৰচনা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত [[মহাভাৰত]] আৰু অন্যান্য ধৰ্মীয় গ্ৰন্থৰ কাহিনীৰ আধাৰত নাট-ভাওনা ৰচিত হ’বলৈ ধৰে। ==অংকীয়া নাটত ৰস== ==ভাৰতৰ অন্যান্য নাট্য সংস্কৃতি আৰু অংকীয়া নাট== প্ৰাচীন কালৰে পৰা ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত নাট্য-পৰিৱেশ্য কলাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়। ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত প্ৰচলিত পৰিৱেশ্য কলা যেনে [[কেৰালা]]ৰ [[কুডিয়াট্টম]], [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[যক্ষগান]], অযোধ্যাৰ [[ৰামলীলা]], [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ [[নৌটংকী]], [[তামিলনাডু]]ৰ [[ভাগৱত মেলা]], [[গুজৰাট]]ৰ [[ভৱাই]] আৰু অসমৰ অংকীয়া নাট একে বৰ্গৰে পৰিৱেশ্য কলা।<ref name="অংক-৪">{{cite book | title=শংকৰদেৱ অধ্যয়ন প্ৰসংগ | publisher=বাণী মন্দিৰ | author=দেৱগোস্বামী, কেশৱানন্দ | authorlink=শংকৰদেৱৰ নাট আৰু ভাওনা | year=২০০৫ | pages=৫২}}</ref> সম্ভ‌ৱতঃ, [[ভাৰত]]ৰ বিভিন্ন প্ৰাদেশিক ভাষাত ৰচিত পূৰ্ণাঙ্গ নাটকৰ ভিতৰত অংকীয়া নাটকৰ ঐতিহ্যই সকলোতকৈ পুৰণি। এই অংকীয়া নাট আৰু ভাওনাৰ উৎস বিচাৰিও ভিন্ন জনে ভিন্ন মত প্ৰকাশ কৰিছে। মনোমোহন ঘোষে অংকীয়া নাট ভাওনাক প্ৰাগ্-ঐতিহাসিক যুগত প্ৰচলিত এক শ্ৰেণীৰ নাট্যৰূপৰ নিদৰ্শন হ’ব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে কোনো কোনোৱে অংকীয়া নাট [[মধ্যযুগ]]ৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰতীয় কিছুমান পৰম্পৰাগত আৰু লোক নৃত্য আৰু নাট্য শৈলীৰ আৰ্হি বা প্ৰেৰণাত সৃষ্ট বুলি ক’ব খোজে। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে এই মতৰ প্ৰতি আংশিকভাবে সমৰ্থন আগবঢ়াই উল্লেখ কৰে, “গুৰুজনাই কেইবাবিধো উপাদান একত্ৰ কৰি অংকীয়া ভাওনাত সংযোগ কৰি দিয়ে। তাৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ চাৰিবিধ উপাদান পৰিষ্কাৰ ভাবে দেখা যায়। *প্ৰাচীন ভাৰতীয় নাট্যশাস্ত্ৰৰ উপাদান *বিভিন্ন তীৰ্থ ভ্ৰমণ কৰি লাভ কৰা সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ উপাদান, *স্থানীয় প্ৰচলিত [[পুতলা নাচ]] বা তৎকালীন সাংস্কৃতিক কাৰ্যক্ৰমৰ উপাদান *নিজস্ব প্ৰতিভা বিকাশ।”<ref name=goswami/> সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় কিছুমান নাট্যধৰ্মী অনুষ্ঠানৰ লগত অংকীয়া ভাওনাৰ কিছুমান সাদৃশ্যৰ কথা উল্লেখ কৰি প্ৰভা‌ৱশালী উপাদান হিচাপে পুতলা নাচ আৰু ওজাপালিৰ ওপৰতেই গুৰুত্ব আৰোপ কৰে আৰু লগতে [[কেৰালা]]ৰ 'কুট্টু' আৰু সিংহলৰ 'কোল নাটম'ৰ প্ৰভা‌ৱৰ কথাও দাঙি ধৰিছে।<ref name=sarma/> পৰবৰ্তী কালত প্ৰকাশিত আন এক প্ৰবন্ধত তেখেতে 'মহানাটক', 'গীত-গোবিন্দ', 'শ্ৰীকৃষ্ণ কীৰ্তন', চৈতন্যদে‌ৱৰ 'অংকবন্ধন', 'মৈথিলী' আৰু 'মৈথিলী নে‌ৱাৰী নাটক' আদিৰ প্ৰসঙ্গ উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো স্থিৰ সিদ্ধান্তত উপনীত হ’ব পৰা নাই।<ref name=chaliha2>শংকৰী সংস্কৃতিৰ অধ্যয়ন--(সম্পা:)- ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> জগদীশ চন্দ্ৰ মাথুৰে নাট্যশাস্ত্ৰ, সাহিত্য দৰ্পণ আদিতো উল্লেখ নথকা 'সঙ্গীতক' নামৰ এক অখ্যাত নাট্য পৰম্পৰাৰ প্ৰভা‌ৱ অংকীয়া নাটকত পৰিব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে। কৃষ্ণনাৰায়ণ প্ৰসাদ মাগধেও তেখেতৰ 'শংকৰদে‌ৱ: সাহিত্যকাৰ ঔৰ ‌ৱিচাৰক' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতৰ প্ৰতি সমৰ্থণ আগবঢ়াইছে।<ref name=chaliha/> বৈষ্ণ‌ৱ পণ্ডিত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই বাকী সকলোধৰণৰ প্ৰভাৱ অস্বীকাৰ কৰি কে‌ৱল নাট্যশাস্ত্ৰ আৰু সংস্কৃত নাট্য পৰম্পৰাই অংকীয়া নাটৰ বিকাশত অৰিহণা যোগো‌ৱা একমাত্ৰ প্ৰভাৱী উপাদান বুলি ক’ব খোজে। শইকীয়াই তেখেতৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎস বিচাৰ' নামৰ প্ৰবন্ধত এই বিষয়ে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিছে এইদৰে, “হাজাৰ বছৰীয়া সংস্কৃত নাটকৰ ঐতিহ্য বিদ্যমান থাকোঁতে অংকীয়া নাটৰ উৎস পুতলা নাচ বা কাব্যশাষ্ট্ৰ আবৃত্তিৰ মাজত বিচাৰিবলৈ যো‌ৱাটো চকু থাকি খালত পৰাৰ নিছিনা কথা।”<ref name=chaliha/> তেওঁ লগতে এই কথাও ব্যক্ত কৰে যে মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় বিভিন্ন পৰম্পৰাগত নাট্য শৈলীৰ মাজত যি সাদৃশ্য বা মিল দেখা যায় সেয়া এটা শৈলীয়ে আনটোৰ পৰা উপাদান ধাৰ কৰাৰ বাবে নহয় বৰং একেখন নাট্যশাস্ত্ৰকে বহুদিশত মানি চলাৰ বাবেহে দেখা যায়। বিজ্ঞ সমাজত সততে এই কথা আলোচনা হয় বা অনুমান কৰা হয় যে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজন অসমত পূৰ্বৰে পৰা প্ৰচলিত ওজাপালি অনুষ্ঠানৰ ওজাজনৰে এক পৰিকল্পিত, পৰিসংস্কৰিত আৰু বিকশিত ৰূপ। কিন্তু আন এক ধাৰণা মতে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজনক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাত অবতীৰ্ণ কৰো‌ৱাৰ আঁৰত ওজাৰ প্ৰভাবতকৈ অবস্থা আৰু প্ৰয়োজনহে বেছি কাৰ্যকৰী আছিল। এই ধাৰণা পূৰ্বৰ ধাৰণাতকৈ অধিক যুক্তিযুক্ত আৰু প্ৰায়োগিক যেন ভা‌ব হয়। এই সম্পৰ্কত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই কয়, “শংকৰদেৱে নাট্যকলা সৃষ্টি কৰি প্ৰাথমিক অভিনয়ত নিজেই নাটৰ সকলোদিশ পৰিচালনাৰ দ্বায়িত্ব বহন কৰিবলগীয়াত পৰিছিল। নহ’লে প্ৰশিক্ষণপ্ৰাপ্ত হ’লেও অনভিজ্ঞ সহযোগীসকলে অভিনয়ত পদে পদে বিভ্ৰাট ঘটো‌ৱাৰ সম্ভা‌ৱনা। সেইবাবেই সূত্ৰধাৰ চৰিত্ৰটো এনেভাবে গঢ় দিব লগা হৈছিল যাতে অভিনয়ৰ আদিৰ পৰা অন্তলৈকে উপস্থিত থাকি তাক সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। প্ৰথম অভিনয়ত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকাত এজন দায়িত্বশীল অভিজ্ঞ ব্যক্তিৰ উপযোগিতা প্ৰতিপন্ন হো‌ৱাত পৰবৰ্তী নাটবোৰতো তাৰ অন্যথা নকৰিলে। …গতিকে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ সংস্কৃত নাটকৰ সূত্ৰধাৰৰ ভেটিত দেশ-কাল-পাত্ৰৰ প্ৰয়োজন সাপেক্ষে শংকৰদে‌ৱৰ এক মৌলিক সুসৃষ্টি।”<ref name=chaliha/> ==আংগিক== এখন পূৰ্ণাংগ ভাওনা হ’বলৈ ইয়াৰ অংগস্বৰূপ কেইটামান বিশেষ অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। সত্ৰীয়া ৰীতি-নীতিৰ মাজেৰেহে এখন নাট পৰিৱেশন কৰা হয়। সেইবোৰ-নাট-মেলা, গন্ধ গোৱা, যোৰা উঠা আৰু নাট-সামৰণি।<ref name="অংক-৩"/><ref name="সূত্ৰ"/> ===নাটমেলা=== অংকীয়া নাট এখন পৰিৱেশন কৰাৰ আগতে গাঁৱৰ ৰাইজ মিলি নিৰ্দিষ্ট এটা দিনৰ সন্ধিয়া নামঘৰত শলা-বন্তি জ্বলাই, শৰাই-গুৱা আগবঢ়াই প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু নাটখনৰ এটা নান্দী গীত গাই নাট মেলে। সেইদিনাৰ পিছৰ পৰা ধাৰাবাহিকভাবে নাটৰ আখৰা চলে।<ref name="অংক-৩"/> ===গন্ধ গোৱা বা গন্ধ বাদন=== ভাওনাৰ আগদিনা সন্ধিয়া আখৰাৰ পৰিৱৰ্তে ভাওনাখন সুকলমে হৈ যোৱাৰ বাবে শৰাই আগবঢ়াই নামঘৰত সেৱা লোৱা হয় আৰু গন্ধৰ গীত গোৱা হয়। এই গন্ধৰ গীত মহাপুৰুষ দুজনাৰ ৰচিত নহয়। কোনো কোনো সত্ৰত গুৰু দুজনা ৰচিত বসন্ত, কেদাৰ আৰু ভাটিয়ালী ৰাগৰ গীত গোৱা হয়।<ref name="অংক-৩"/> এই গীতৰ পাছত নাম-প্ৰসংগ কৰা হয়। ===যোৰা উঠা বা গাণিকা=== মূল ভাওনাৰ দিনা ছোঁঘৰত সজ্জিত হৈ গায়ন-বায়নে হৰিধ্বনি কৰি অগ্নিগড়ৰ তলেৰে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰি যোৰা উঠে। খোল বাদ্য বজাই বিভিন্ন বোল তুলি তালে তালে থাপনাৰ আগলৈ সাতপাক মাৰি নৃত্য ভংগী কৰে। বায়নৰ লগত গায়নো থাকে। সাধাৰণতে একোটা যোৰাত নগৰাকী বায়ন আৰু ছয়গৰাকী গায়ন থাকে। বহা চাহিনী, থিয় চাহিনী, ফলা বাজনাৰ পিছত ধেমালি হয়। ধেমালি তিনিপ্ৰকাৰৰ। নাচ-ধেমালি, বৰ-ধেমালি আৰু ঘোষা-ধেমালি। তাৰপিছতে গুৰু-ঘাত বজায়। গুৰু-ঘাত গুৰু শংকৰদেৱৰ সন্মানাৰ্থে বজোৱা হয়। তাৰপিছত বন্দনাগীত গায় আৰু সূত্ৰধাৰৰ প্ৰৱেশ ঘটে।<ref name="অংক-৩"/> ===নাট সামৰণি=== ভাওনা পৰিৱেশন কৰাৰ তৃতীয় দিনা সন্ধিয়া নাট-ভাওনাৰ দায়-দোষৰ ক্ষমা বিচাৰি থাপনাৰ আগত বন্তি জ্বলাই শৰাই আগবঢ়োৱা হয়। ঠাইভেদে তৃতীয় দিনাৰ পৰিৱৰ্তে ৰাইজৰ সুবিধাৰ্থে আন দিনো ধাৰ্য কৰা হয়। সেইদিনা নাটখন পুনৰ এবাৰ পাঠ কৰি সামৰণি মৰা হয়।<ref name="অংক-৩"/> ==গীত== অংকীয়া নাটত প্ৰচুৰ পৰিমাণে গীত প্ৰয়োগ কৰা হৈছে। নাটত ব্যৱহৃত গীতসমূহক পাঁচটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি; নান্দীগীত বা নান্দী ভটিমা, প্ৰৱেশৰ গীত, কাহিনী বুজাবলৈ দৰ্শকক উদ্দেশ্যি গোৱা গীত, পয়াৰ আৰু মুক্তিমংগল ভটিমা।<ref name="অংক-১"/> ===নান্দীগীত=== নাটৰ আৰম্ভণিত নান্দীশ্লোক আৰু নান্দীগীত গোৱা হয়। নান্দীশ্লোকক মংগলাচৰণ বুলিও কোৱা হয়।<ref name="অংক-৩">{{cite book | title=শংকৰদেৱৰ নাট | publisher=অসম প্ৰকাশন পৰিষদ | author=বৰা, মহিম | authorlink=নাট ছখনৰ ওপৰত প্ৰসঙ্গীয়া টোকা | year=১৯৮৯ | location=১৯}}</ref> ===ভটিমা=== *মূল প্ৰবন্ধ [[ভটিমা]] চাওক। ভটিমা চাৰিপ্ৰকাৰ। নাটভটিমা, ৰাজভটিমা, দেৱভটিমা আৰু গুৰুভটিমা। নাটৰ আৰম্ভণি আৰু শেষৰ ভটিমাক নাটভটিমা বোলে। নাটৰ যৱনিকা পেলোৱা গীত-পদক মুক্তিমংগল ভটিমা বোলা হয় আৰু ইয়াক একেবাৰে শেষত গোৱা হয়।<ref name="অংক-১"/> ===পয়াৰ=== নাটৰ মাজত কাহিনীৰ কাব্যিক বৰ্ণনা আৰু চৰিত্ৰৰ মানসিক অৱস্থাৰ বৰ্ণনা কৰিবলৈ গোৱা ভটিমাগীতক পয়াৰ বোলে।<ref name="অংক-২">{{cite book | title=ভটিমা মাধুৰী | publisher=বেদকণ্ঠ | author=শইকীয়া, মহেন্দ্ৰনাথ | authorlink=ভটিমা:এটি অৱলোকন | year=২০১৪ | pages=১৩ | isbn=978-93-82931-29-4}}</ref> ই এক প্ৰকাৰৰ ছন্দও। সচৰাচৰ পয়াৰসমূহত বিলাপগীতৰ সুৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা দেখা যায়। ==আহাৰ্য== [[File:গামখাৰু ১.jpeg|thumb|গামখাৰু ১]] [[File:অসমীয়া কেঁচা সোণৰ অলঙ্কাৰ কেইপদ মান.jpeg|thumb|ভাওনাত মহিলাই পিন্ধা অলংকাৰ]] [[File:গদা.jpeg|thumb|গদা]] ভৰতমুনিৰ নাট্যশাস্ত্ৰমতে আঙ্গিক, বাচিক, আহাৰ্য আৰু সাত্বিক- এই চাৰিপ্ৰকাৰ উপাদান নাটৰ অবিচ্ছেদ্য বিষয়।<ref>https://nilacharai.com/costumes-and-props-in-preserving-the-tradition-of-ankiya-bhaona/</ref> অংকীয়া নাটতো আহাৰ্যৰ পৰিপূৰ্ণ পয়োভৰ দেখা যায়। আংগিক আৰু বাচিক উপাদান নাটকীয় চৰিত্ৰৰ যোগেৰে প্ৰকাশিত হয়। সাত্বিক অভিনয়ো অভিনেতাৰ ভাৱ প্ৰকাশৰ ব্যক্তিগত বিষয়। অভিনয়ক অধিক প্ৰাণৱন্ত কৰিবলৈ অন্য যিবোৰ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয় , সেইবোৰেই আহাৰ্য। ইংৰাজীত Stage property বোলা এই সামগ্ৰীসমূহ হ’ল, ৰং, অলংকাৰ, বস্ত্ৰ, আসন, চন্দ্ৰতাপ, আঁৰ-কাপোৰ, অগ্নিগড়, বিভিন্ন মুখা, মালা, ধনু-টূণ, অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, ৰথ, বাদ্যযন্ত্ৰ আদি। শংকৰদেৱ নিজেই এগৰাকী পাকৈত খনিকৰ আছিল বুলি গুৰু চৰিতসমূহৰ পৰা জানিব পাৰি। [[চিহ্ন-যাত্ৰা]] নাট প্ৰদৰ্শন কৰোঁতে তেওঁ বাদ্য আৰু বিভিন্ন মূখা তৈয়াৰ কৰি লৈছিল। পৰৱৰ্তীকালত নাট-ভাওনাৰ আহাৰ্জ সামগ্ৰী সৃষ্টি কৰোঁতেই ভকতসকলৰ মাজত বিভিন্ন জীৱিকাৰো সৃষ্টি হৈছিল। ====অগ্নিগড়==== অংকীয়া নাটৰ আহাৰ্যসমূহৰ মাজত উল্লেখযোগ্য উপাদান অগ্নিগড়। নাটখলাৰ প্ৰৱেশ দ্বাৰত ধেনুভিৰীয়াকৈ এডাল কাঠৰ ফ্ৰেমত দুইমূৰে দুটা মগৰৰ আকৃতি কাটি হেঙুল-হাইতালেৰে বোলাই দুটা খুটাৰ সহায়ত স্থাপন কৰা হয়। ধেনুভিৰীয়া কাঠত ন-গছি বন্তি বা আৰিয়া বা জোঁৰ জ্বলোৱা হয়। তাৰ মাজেৰে ভগৱানৰ চৰিত্ৰাভিনেতাৰ প্ৰৱেশ ঘটে। উক্ত ন-গছি বন্তিক নৱবিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=গোস্বামী, ৰাম | authorlink=সত্ৰীয়া ভাওনাত আহাৰ্যৰ বৈশিষ্ট্য | year=১৯৯৭ | pages=১০৪}}</ref> ====আঁৰ-কাপোৰ==== অংকীয়া নাট-ভাওনাত চৰিত্ৰসমূহ প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে ছোঁঘৰৰ পৰা এখন আঁৰকাপোৰেৰে আঁৰ কৰি অনা হয়। এই আঁৰকাপোৰখনক মায়াৰ প্ৰতীক বুলি হয়। চৰিত্ৰাভিনেতাসকলে সংসাৰৰ মায়াৰ আৱৰণ ভেদ কৰি নৱ-বিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক অগ্নিগড়ৰ তলত সেৱা কৰিহে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰে। ====অলংকাৰ==== অংকীয়া নাট বা ভাওনাত চৰিত্ৰানুযায়ী বিবিধ আৰু প্ৰাচুৰ্য্যময় অলংকাৰ পৰিধান কৰোৱা হয়। অৱশ্যে এই অলংকাৰবোৰ থলুৱা গঢ়ৰ। বিভিন্ন ৰাংপতা, বালিচন্দা আদি ব্যৱহাৰ কৰি সোণ-ৰূপৰ দৰে দেখা অলংকাৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ৰুদ্ৰাক্ষৰ মালা, কাঠৰ খৰম, বালু, কুণ্ডল, গলপতা, কিংকিনী, গামখাৰু, সাতসৰী আৰু কাৰুকাৰ্যখচিত মুকুট চৰিত্ৰসমূহৰ অলংকাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> অলংকাৰৰ লগতে অংগৰচনাও এক বিশেষ উপাদান। ঘাইকৈ মৰাপাটেৰে তৈয়াৰী নকল দাড়ি-চুলি, গাৰ বিভিন্ন ৰঙৰ বাবে হেঙুল, নীল, হাইতাল, পোৰা এঙাৰৰ গুড়ি, ছাই, সেন্দূৰ, পিঠাগুড়ি আদি অভিনেতাসকলৰ অংগৰচনাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> ====পোছাক-পৰিচ্ছদ==== অংকীয়া নাটত এজন লোকক চৰিত্ৰাভিনেতাসকলক সাজ-পোছাক পিন্ধোৱাৰ দায়িত্ব দিয়া হয়। সংস্কৃত নাট্যশাস্ত্ৰত এইসকলক ''বেশকাৰ'' বোলে। অংকীয়া নাটৰ বেশভূষা থলুৱা আৰ্হিৰ। বৰ্তমান সময়ত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছে যদিও ঘাইকৈ পুৰুষে চুৰিয়া বা [[ধুতি]], চাপকন, বুকুচোলা, জালিচোলা, কোঁচ দিয়া ঘূৰী, জামদানী [[চেলেং]] পৰিধান কৰিছিল। পদমৰ্যাদা অনুসৰি [[ধুতি]] পিন্ধাৰ নিয়ম বেলেগ আছিল। [[কৃষ্ণ]]ক সচৰাচৰ হালধীয়া ৰঙৰ, ৰজা আৰু দেৱতাক পটী লগোৱা ৰঙীন ধুতি পিন্ধোৱা হয়। [[কমৰবন্ধ]] পিন্ধা হৈছিল। নাৰী ভাৱৰীয়াই ঘূৰীৰ দৰে পিন্ধা [[শাৰী]], কঁকালৰ তলৰ অংশত লহঙা, হাত-দীঘল বুকুচোলা, [[ৰিহা]], [[ওৰণি]] আদিৰ ব্যৱহাৰ হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> ====মুখা==== *প্ৰধান প্ৰবন্ধ [[মুখা]] চাওক। মুখা অংকীয়া নাটৰ এবিধ আকৰ্ষণীয় তথা প্ৰাণৱন্ত উপাদান। কালীয়, [[গৰুড়]], [[নৰসিংহ (হিন্দু ধৰ্ম)|নৰসিংহ]], [[বকাসুৰ]], [[ৰাক্ষস]]-ৰাক্ষসী, [[হনুমান]]-[[জাম্বৱন্ত]] আদি চৰিত্ৰ প্ৰাণৱন্ত কৰি তুলিবলৈ মুখাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ দুজনা গুৰুৰ অংকীয়া নাট আৰু পৰৱৰ্তী সময়ৰ অংকীয়া নাটসমূহৰ তুলনামূলক বিশ্লেষণ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160916212842/http://nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ |date=2016-09-16 }}, নীলাচৰাই ডট কম ৱেবছাইটত * [http://www.atributetosankaradeva.org/ankiya.htm Ankiyā Nāt - The Dramas of Sankaradeva] এ টিৰিবিউট টু শংলৰদেৱ ডট অৰ্গ ৱেবছাইটত * [http://www.indianetzone.com/18/the_ankiya_nat_assam.htm Ankiya Nat, Assam]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} www.indianetzone.com ৱেবছাইটত <!-- *[https://satirtha.in/%e0%a6%85%e0%a6%82%e0%a6%95%e0%a7%80%e0%a7%9f%e0%a6%be-%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%93%e0%a6%a8%e0%a6%be-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ae%e0%a6%be%e0%a6%a4%e0%a7%83%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%b7/ অংকীয়া ভাওনা আৰু মাতৃভাষা ভাওনা এক তুলনামূলক বিচাৰ] satirtha.in ৱেবছাইটত --> [[শ্ৰেণী:নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ভাওনা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা]] mkuihq289z0cs0lpew58pmv28796zz7 651773 651754 2026-11-09T17:47:08Z Pranamikaadhikary 27435 /* সংস্কৃত নাটৰ সৈতে পাৰ্থক্য */ (edited with [[User:ProveIt_GT|ProveIt]]) 651773 wikitext text/x-wiki [[File:RAM BIJOY ANKIA NAAT11.jpg|thumb|ৰাম বিজয় নাটৰ দৃশ্য]] [[File:Entry of a demon king in a "Bhaona" in Assam.webm|thumb|অংকীয়া নাটত অসুৰৰ প্ৰৱেশ]] মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ|মাধৱদেৱে]] পৌৰাণিক আখ্যানৰ ভিত্তিত [[ব্ৰজাৱলী ভাষা]]ত ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''অংকীয়া নাট''' বোলে। মহাপুৰুষ দুজনাই তেওঁলোকে ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''নাট''', '''যাত্ৰা''' বা '''নৃত্য''' বুলিছিল। পৰৱৰ্তী কালত বৈষ্ণৱ ভকতসকলে ইয়াক 'অংকীয়া নাট' বুলি নামকৰণ কৰে যদিও আংগিকৰ ফালৰ পৰা [[মাধৱদেৱ]]ৰ নাটসমূহক [[ঝুমুৰা]]ও বোলা হয়। গুৰু দুজনাই লিখা নাটক 'অংকীয়া ভাওনা' বুলি কোৱা হয়। [[ভাওনা]] শব্দৰ প্ৰকৃত অৰ্থ 'ভাও দি দেখুওৱা কাৰ্য'। অংকীয়া নাটৰ অভিনয়ক ভাওনা বোলা হয়। পৰৱৰ্তীকালত বধকাব্যসমূহ আৰু আন আন সত্ৰাধিকাৰ-মহন্তই লিখা নাটৰ অভিনয়কো ভাওনা বোলা ৰীতি প্ৰচলিত হ’ল। খ্ৰীষ্টিয় পঞ্চদশ শতিকাৰ দ্বিতীয়ভাগত শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰ‌ৱৰ্তিত ধৰ্মীয় তথা জনপ্ৰিয় মনোৰঞ্জনৰ মাধ্যম অংকীয়া নাট ভাওনাই হ’ল অসমীয়া নাট্য ইতিহাসৰ প্ৰথম নিদৰ্শন। তাৰ আগতে প্ৰাচীন [[কামৰূপ]]ৰ কোনো কোনো বিদ্যোৎসাহী আৰু কলাপ্ৰেমী ৰজাৰ ৰাজসভাত নৃত্য, গীত, অভিনয়ৰ অনুশীলন হৈছিল বুলি জনা যায় যদিও সেইসমূহৰ কোনো নিদৰ্শন পো‌ৱা নাযায়।<ref name=sarma>অসমীয়া নাট্য সাহিত্য, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]</ref> == নামৰ উৎস আৰু সংস্কৃত নাটৰ প্ৰভাৱ == [[File:মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, পাটবাউসী সত্ৰ, বৰপেটা.jpg|thumb|মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]], বৰপেটা]] [[File:কাঠৰ মুখা.jpg|thumb|ভাওনাত ব্যৱহাৰ কৰা শংকৰদেৱৰ দিনৰ কাঠৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]]ত সংৰক্ষিত]] বুৎপত্তিগত অৰ্থৰ ফালৰ পৰা চালে দেখা যায় যে অংকীয়া নাটৰ অৰ্থ 'একাংকিকা নাটক'। কিন্তু মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱ আৰু তেখেতৰ প্ৰিয় শিষ্য মাধ‌ৱদেৱে তেখেতসকলৰ নাটসমূহক 'নাট', 'নাটক' বা 'যাত্ৰা' আদি নামেৰেহে অভিহিত কৰিছিল। 'অংকীয়া নাট' শব্দটি তুলনামূলক ভাৱে আধুনিক শব্দ। নাট বুজো‌ৱা শব্দ 'অংক'-ৰ লগত 'ঈয়া' প্ৰত্যয় লগলগাই পিছৰ কালৰ [[নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্ম|বৈষ্ণ‌ৱ সমাজে]] এই শব্দক [[বিশেষণ]] ৰূপত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়।<ref name=sarma/> এই শব্দ সৰ্বপ্ৰথমে ব্যৱহৃত হয় গুৰুদুজনাৰ অন্যতম শিষ্য [[দৈত্যাৰি ঠাকুৰ]] আৰু [[ৰামচৰণ ঠাকুৰ]]ৰ দ্বাৰা ৰচিত [[চৰিত পুথি]]ত।<ref name="pathak">Ankiyanat : A Tradition of pride.(Article)-- Dr. Dayananda Pathak</ref> গুৰুদুজনাৰ দ্বাৰা ৰচিত নাটসমূহৰ লিখিত পাঠক অংকীয়া নাট আৰু সেই পাঠসমূহৰ নাট্য প্ৰদৰ্শনক অংকীয়া ভাওনা বা ভা‌ৱনা বুলি কো‌ৱা হয়। 'অংকীয়া' শব্দৰ ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে ভিন্ন জনে ভিন্ন মত পোষণ কৰা দেখা যায়। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ই, “আমাৰ ভাওনাত আঙ্গিক অভিনয়ই ঘাই, সেই দেখি 'অঙ্গ' শব্দৰ পৰাই 'অংক' শব্দটো উদ্ভূত হো‌ৱা সম্ভ‌ৱ” বুলি মত পোষণ কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]ই তেওঁৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎপত্তি আৰু বৈশিষ্ট্য' নামৰ প্ৰ‌ৱন্ধত উল্লেখ কৰিছে, “…মহাপুৰুষ দুজনৰ নাটত যি কলা কৌশল আৰু ভাষা প্ৰয়োগ হৈছিল পিছৰ নাট লিখোঁতাসকলে তাৰপৰা ভালেখিনি ফালৰি কাটি গৈছিল। ব্ৰজা‌ৱলী পৰিহৃত হ’ল, নান্দীশ্লোক, ভটিমা আদিও নোহো‌ৱা হ’ল। গতিকে মহাপুৰুষ দুজনৰ নাট বা সেই সাঁচত ঢলা নাটসমূহক পিছৰ নাটৰ পৰা পৃথক কৰি দেখু‌ৱাবৰ নিমিত্তে 'অংকীয়া নাট' বুলিবলৈ ধৰে।”<ref name=sarma/> শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰদৰ্শিত সৰ্বপ্ৰথম নাট বা ভাওনা আছিল '[[চিহ্ন-যাত্ৰা]]'; এই চিহ্নযাত্ৰা পৰিবেশনৰ বাবে গুৰুজনাই সাত বৈকুণ্ঠৰ চিত্ৰপট অংকন কৰিছিল। এই কথাকে ভিত্তি হিচাপে লৈ 'সন্তাৱলী' নামৰ চৰিত গ্ৰন্থত অংকীয়া শব্দৰ ব্য‌ৱহাৰ সম্পৰ্কে কো‌ৱা হৈছে এইদৰে, “অংকিত কৰিলা দেখি অংকীয়া যে নাম”। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে তেওঁৰ 'সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতক সমৰ্থন কৰি কয়, “উক্ত (সন্তা‌ৱলী) পুথিৰ মতে 'অংকীয়া' শব্দৰ অৰ্থ হ’ল নাটকত অভিনেতা সকলক ৰং বৰণ সানি প্ৰবেশ কৰো‌ৱা বা বিভিন্ন প্ৰকাৰে চিত্ৰপট আঁকি (পাৰিষদ সকলক চিত্ৰত চিত্ৰিত কৰি দেখু‌ৱাই) চোঁ-মুখা সাজি অংকণ কৰি দৰ্শক সকলক দেখুউ‌ৱাৰ কাৰণে 'অংকীয়া' নাম পালে। অংকীয়া নাটকৰ মূল উৎস বা ভেটি হ’ল 'চিহ্নযাত্ৰা'। অংক শব্দটো‌ৱে এই অৰ্থত অংকণ কৰা বুজাইছে। … 'চিহ্নযাত্ৰা' কালত যিবিলাক মুখা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু চিত্ৰত যিবিলাক ব্যক্তিক চিত্ৰিত কৰা হৈছিল, সিয়েই পিছত অংকীয়া নাম পায় আৰু উত্তৰ কালত ৰচিত বাকী 'বাৰছো‌ৱা' নাটেও 'অংকীয়া নাট' নামেৰে জনাজাত হয়।”<ref name=goswami>সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা—নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী</ref> [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] [[নাট্যশাস্ত্ৰ]]ত অংক শব্দৰ অৰ্থ হ’ল 'চিহ্ন', অৰ্থাৎ নাটকীয় কাহিনীৰ স্তৰ চিহ্নিত কৰা বিভাগ ({{Lang|en|an Act}})। গতিকে এই অংক শব্দৰ পৰাই অংকীয়া শব্দৰ সৃষ্টি হৈছে বুলি মত পোষণ কৰে কোনো কোনো পণ্ডিতে। তেওঁলোকে কয় যে “অংক মাত্ৰ যাৰ আছে, সেয়ে অংকীয়া”। নাট্যশাস্ত্ৰত দহ প্ৰকাৰৰ [[নাটক]] বা ৰূপকৰ উল্লেখ আৰু বি‌ৱৰণ আছে। সেয়া হ’ল: 'নাটক', 'প্ৰকৰণ', 'সম‌ৱকাৰ', 'ঈহমৃগ', 'ডিম', ‌'ৱ্যয়োগ', 'অংক' বা 'উৎসৃষ্টিকাঙ্ক', 'প্ৰহসণ', 'ভাণ' আৰু ‌'ৱিথি'।<ref name=ghosh>The Natyashastra—(Trans. & Ed.)- Dr. Manomohan Ghosh</ref> এই দহৰূপক বা দশৰূপক বা দহ প্ৰকাৰৰ নাটক (ৰূপক)-ৰ অন্তৰ্গত অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক নামৰ ৰূপক বিধৰ পৰা 'অংক' আৰু "অংকীয়া" অভিধাদুটি আহিব পাৰে বুলিও কোনো কোনো পণ্ডিতে ক’ব খোজে। কিন্তু অংকীয়া নাটত মাত্ৰ এটাহে অংক থকাৰ বাহিৰে অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক ৰূপক বিধৰ লগত ইয়াৰ আন কোনো অন্তৰংগ সাদৃশ্য বিচাৰি পো‌ৱা নাযায়<ref name=chaliha>শংকৰী সাহিত্যৰ সমীক্ষা- (সম্পা:)-ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> ==সংস্কৃত নাটৰ সৈতে পাৰ্থক্য== [[File:Gayan Bayan 1.jpg|thumb|]] [[File:Khol Badan.jpg|thumb|]] শংকৰদেৱে সংস্কৃত নাটৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ অংকীয়া নাট ৰচনা কৰিছিল বুলি কোৱা হয় যদিও অংকীয়া নাটৰ আংগিক সংস্কৃত নাটৰ লগত নিমিলে। তেওঁ সংস্কৃত নাটকৰ কঠোৰ নীতি মনা নাছিল।<ref name="নাট">{{cite journal | title=নাটকৰ ধাৰাবাহিকতা আৰু সাম্প্ৰতিক অসমীয়া নাটক | author=মহন্ত, ড° পোনা | journal=প্ৰকাশ | year=২০২৬ | month=ফেব্ৰুৱাৰী | pages=৫}}</ref> অংকীয়া নাট আছিল সৰ্বসাধাৰণ ৰাইজৰ মনোৰঞ্জন আৰু ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে; আনহাতে সংস্কৃত নাট ৰাজকীয় পৰিৱেশত বা আভিজাত্য পৰিৱেশত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল আৰু ই আছিল কেৱল আভিজাত্য, ধনাঢ্য শ্ৰেণীৰ মনোৰঞ্জনৰ আহিলা। ইয়াৰ উপৰি সংস্কৃত নাট আৰু অংকীয়া নাটৰ কেইটামান বিশেষ পাৰ্থক্য দেখা যায়। অংকীয়া নাটৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত নাট্যশাস্ত্ৰৰ প্ৰভা‌ৱ সুস্পষ্ট ভাবে দেখা যায়। অংকীয়া ভাওনাত সূত্ৰধাৰৰ উপৰিও 'পূৰ্বৰঙ্গ' (আমাৰ ধেমালি), 'নান্দী', 'প্ৰৰোচনা', 'প্ৰস্তা‌ৱনা', 'ভৰত বাক্য'ৰ অনুৰূপ 'মুক্তি-মঙ্গল ভটিমা' আদি বিভিন্ন দিশত নাট্যশাস্ত্ৰৰ নীতি-নিয়ম বহুপৰিমাণে মানি চলা হয়। অংকীয়া নাটত এটাই মাত্ৰ অংক থাকিলেও তাত নাট্যশাস্ত্ৰত বৰ্ণিত 'অ‌ৱস্থা' (নাটকীয় ঘটনাৰ স্তৰ), 'সন্ধি' (বিভিন্ন নাটকীয় ঘটনা বা পৰিস্থিতিৰ সংযোজক) আৰু 'অংক' বিভাজনৰ সম্পূৰ্ণ অ‌ৱকাশ আছে। ভক্তিৰস প্ৰধান হ’লেও নাটসমূহত নাট্যশাস্ত্ৰৰ 'ন‌ৱৰস'ৰ সকলোবোৰ ৰসেই কম বেছি পৰিমাণে আছে। সেইদৰে, অংকীয়া নাটৰ নায়ক নায়িকাও সংস্কৃত নাট্য-তত্ত্বত আলোচিত 'নায়ক-ভেদ' আৰু 'নায়িকা-ভেদ' (নায়ক আৰু নায়িকাৰ শ্ৰেণী বিচাৰ)-ৰ বিভিন্ন ভাগ-বিভাগৰ ভিতৰতে পৰে। অভিনয়ৰ ক্ষত্ৰতো 'আঙ্গিক',‌ 'ৱাচিক', 'সাত্বিক' আৰু 'আহাৰ্য' এই চাৰিওবিধ অভিনয়ৰে উপাদান অংকীয়া ভাওনাত বিদ্যমান। অবশ্যে স্থান-কাল-পাত্ৰ আৰু পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি গুৰুজনাই বহুক্ষেত্ৰতনাট্যশাস্ত্ৰৰ বিধি-নিষেধো অবাধে ভঙ্গ কৰিছে আৰু যুদ্ধ, শয়ন, ভোজন, মৃত্যু আদি দৃশ্যৰ অ‌ৱতাৰণাও কৰিছে। যি তেখেতৰ মৌলিক প্ৰতিভাৰ স্বাক্ষৰো বহন কৰিছে। তদুপৰি কো‌ৱা বাহুল্য যে শংকৰদেৱে কোনো ক্ষেত্ৰতে সংস্কৃত নাটকৰ হুবহু অনুকৰণ কৰা নাই। গতিকে, এই কথা নিশ্চয় ক’ব পাৰি যে, ভাৰতবৰ্ষৰ নাট্যপৰম্পৰাৰ মূল ভেটি নাট্যশাস্ত্ৰৰ আলমত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱৰ মৌলিক সৃষ্টিশীল সত্ত্বাৰ পৰাই এই ওপজা অংকীয়া নাট। ===সূত্ৰধাৰ=== [[File:"Sutradhar"- A unique dance style from Assam-v2.webm|thumb|সূত্ৰধাৰীৰ নৃত্য]] [[File:সূত্ৰধাৰ সূত্ৰধাৰী নৃত্য.jpg|thumb|অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ।]] [[File:Masks ofthe Lord Narasimham, 3rd incarnaation of the Lord Vishnu in mask form at Chamaguri Satra, Majuli.jpg|thumb|অংকীয়া নাটত ব্যৱহৃত নৰসিংহৰ মুখা]] সংস্কৃত নাটৰ দৰে অংকীয়া নাটতো সূত্ৰধাৰ বুলি এটা চৰিত্ৰ আছে যদিও দুয়োপ্ৰকাৰ নাটত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকা বেলেগ বেলেগ। সংস্কৃত নাটত সূত্ৰধাৰে নাটৰ আৰম্ভণিতে নান্দীশ্লোক গাই প্ৰৰোচনা আৰু প্ৰস্তাৱনাৰ শ্লোক উপস্থাপন কৰি নাটৰ পৰা বাহিৰ হয়। কিন্তু অংকীয়া নাটত সূত্ৰধাৰেই নাটখন চলাই নিয়াৰ মূল দায়িত্ব পালন কৰে। সূত্ৰধাৰে নান্দী গাই নৃত্য কৰে, নৃত্যৰ মাজেৰে নাটৰ নাম আৰু বিষয়বস্তু উপস্থাপন কৰে, চৰিত্ৰসমূহৰ পৰিচয় আৰু প্ৰৱেশ ঘোষণা কৰে আৰু কাহিনীৰ মাজত সংগতি ৰক্ষা কৰিবলৈ “আহে সভাসদ লোক’’ বুলি কাহিনী ক’ৰ পৰা ক’লৈ গতি কৰিছে বুজাই দিয়ে। যিবোৰ দৃশ্য নাটত উপস্থাপন কৰিব নোৱাৰি, তেনেবোৰ দৃশ্য সংলাপৰ মাজেৰে দৰ্শকক বুজাই দিয়ে।<ref name="অংক-১"/><ref name="সূত্ৰ">{{cite book | title=শংকৰদেৱ চৰ্চা | publisher=ক্ৰান্তিকাল | author=বৰা, মহিম | authorlink=মুখবন্ধ | year=২০১৬ | location=৭ | isbn=978-93-84679-32-3}}</ref> ===বহুৱা আৰু বিদূষক=== সংস্কৃত নাটকত বিদূষকৰ চৰিত্ৰ একোটা থাকে। বিদূষকগৰাকীয়ে সংস্কৃত নাটত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়। অংকীয়া নাটত শংকৰদেৱে বিদূষকৰ চৰিত্ৰ পৰিৱৰ্তে সূত্ৰধাৰ আৰু কিছু চৰিত্ৰৰ যোগেৰে ধেমেলীয়া দৃশ্যৰ অৱতাৰণা ঘটাইছে।<ref name="অংক-১"/> আজিকালি উত্তৰ-শংকৰী যুগত ৰচিত নাটত পৰিৱেশনকালৰ মাজতে নাটৰ লগতে সংগতি নথকাকৈ [[বহুৱা]] প্ৰৱেশৰ ৰীতি প্ৰচলিত হৈছে। ===ভাষা=== অংকীয়া নাটৰ ভাষা ব্ৰজাৱলী। এয়া মথুৰাত ব্যৱহৃত ব্ৰজাৱলী নহয়। মৈথিলী মিশ্ৰিত মথুৰাত প্ৰচলিত ব্ৰজবুলি ভাষাৰ অনুকৰণত শংকৰদেৱে থলুৱা ভাষাৰ মিশ্ৰণ ঘটাই অসমৰ মানুহে সহজে বুজিব পৰাকৈ এটি ভাষাৰ ৰূপ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াত থলুৱা ভাষাৰ উপৰি অৱধি, ভোজপুৰী, পাৰ্চী আৰু সংস্কৃত ভাষাৰ শব্দসম্ভাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সম্ভৱতঃ ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল অসমৰ সকলো লোকে সহজে বুজিব পৰাৰ উপৰি অসমৰ বাহিৰৰ লোকেও যাতে এই ভাষা বুজিব পাৰে।<ref name="অংক-১"/> ==স্থানীয় উপাদান== [[গোৱালপাৰা]] অঞ্চলত প্ৰচলিত [[ভাৰীগান]], [[কুশান গান]], গো‌ৱালিনী-যাত্ৰা আদিয়েও অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টিত অৰিহণা যোগাইছে। অবশ্যে এইবিলাকৰ প্ৰাচীনতা সম্পৰ্কে সন্দেহৰ অ‌ৱকাশ আছে। তদুপৰি এইসমূহত নাটকীয় উপাদানো তেনেই নগণ্য।<ref name=chaliha/> সেইদৰে [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]দেৱেও অসমীয়া আৰু অনা-অসমীয়া দুয়োবিধ প্ৰভা‌ৱকে স্বীকাৰ কৰি লৈছে আৰু তেখেতৰ 'অংকীয়া নাট'ৰ ভূমিকাত মন্তব্য কৰিছে যে কাব্যশাস্ত্ৰৰ আবৃত্তি, [[ওজাপালি]]ৰ সমূহীয়া গায়ন শৈলী আৰু ভাৰতৰ আন আন অঞ্চলত প্ৰচলিত বিভিন্ন দৃষ্টি-আকৰ্ষক নাট্যানুষ্ঠানে অসমীয়া নাটকৰ পূৰ্ণ বিকাশত অৰিহণা যোগাইছে বুলি ক’ব পাৰি।<ref name=chaliha/> [[কালিৰাম মেধি]]য়ে ''অংকাৱলী''ৰ পাতনিত অনা-অসমীয়া সকলোধৰণৰ নাট্যানুষ্ঠানৰ প্ৰভা‌ৱ অস্বীকাৰ কৰি একমাত্ৰ স্থানীয় উপাদানৰ পৰা, বিশেষকৈ ওজাপালিৰ প্ৰভা‌ৱত শংকৰদেৱে অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টি কৰিলে বুলি মন্তব্য কৰিছে।<ref name=medhi>অংকা‌ৱলী—(সম্পা:)-কালিৰাম মেধি</ref> প্ৰাচীন অসমত প্ৰচলিত পুতলা নাচ, ঢুলীয়া ভাওনা, পচতি, কুশান গান, ওজাপলি আদিৰ পৰা উপাদান লৈ অংকীয়া নাট সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="অংক-১">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=পাঠক, ড° দয়ানন্দ | authorlink=অংকীয়া নাট পৰম্পৰা | year=১৯৯৭ | pages=৯৩}}</ref> ==বিষয়বস্তু== শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা অংকীয়া নাটৰ বিষয়বস্তু আছিল [[ভাগৱত]] পুৰাণ, হৰিবংশ আৰু [[ৰামায়ণ]]ৰ কাহিনী। বেছিভাগ নাটেই ভাগৱত পুৰাণৰ বিভিন্ন কৃষ্ণকেন্দ্ৰিক কাহিনীৰে নিৰ্মিত। শংকৰদেৱে কেৱল [[ৰাম বিজয়]] নাটখনেই ৰামায়ণৰ কাহিনীৰ এছোৱাৰে ৰচনা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত [[মহাভাৰত]] আৰু অন্যান্য ধৰ্মীয় গ্ৰন্থৰ কাহিনীৰ আধাৰত নাট-ভাওনা ৰচিত হ’বলৈ ধৰে। ==অংকীয়া নাটত ৰস== ==ভাৰতৰ অন্যান্য নাট্য সংস্কৃতি আৰু অংকীয়া নাট== প্ৰাচীন কালৰে পৰা ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত নাট্য-পৰিৱেশ্য কলাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়। ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত প্ৰচলিত পৰিৱেশ্য কলা যেনে [[কেৰালা]]ৰ [[কুডিয়াট্টম]], [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[যক্ষগান]], অযোধ্যাৰ [[ৰামলীলা]], [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ [[নৌটংকী]], [[তামিলনাডু]]ৰ [[ভাগৱত মেলা]], [[গুজৰাট]]ৰ [[ভৱাই]] আৰু অসমৰ অংকীয়া নাট একে বৰ্গৰে পৰিৱেশ্য কলা।<ref name="অংক-৪">{{cite book | title=শংকৰদেৱ অধ্যয়ন প্ৰসংগ | publisher=বাণী মন্দিৰ | author=দেৱগোস্বামী, কেশৱানন্দ | authorlink=শংকৰদেৱৰ নাট আৰু ভাওনা | year=২০০৫ | pages=৫২}}</ref> সম্ভ‌ৱতঃ, [[ভাৰত]]ৰ বিভিন্ন প্ৰাদেশিক ভাষাত ৰচিত পূৰ্ণাঙ্গ নাটকৰ ভিতৰত অংকীয়া নাটকৰ ঐতিহ্যই সকলোতকৈ পুৰণি। এই অংকীয়া নাট আৰু ভাওনাৰ উৎস বিচাৰিও ভিন্ন জনে ভিন্ন মত প্ৰকাশ কৰিছে। মনোমোহন ঘোষে অংকীয়া নাট ভাওনাক প্ৰাগ্-ঐতিহাসিক যুগত প্ৰচলিত এক শ্ৰেণীৰ নাট্যৰূপৰ নিদৰ্শন হ’ব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে কোনো কোনোৱে অংকীয়া নাট [[মধ্যযুগ]]ৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰতীয় কিছুমান পৰম্পৰাগত আৰু লোক নৃত্য আৰু নাট্য শৈলীৰ আৰ্হি বা প্ৰেৰণাত সৃষ্ট বুলি ক’ব খোজে। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে এই মতৰ প্ৰতি আংশিকভাবে সমৰ্থন আগবঢ়াই উল্লেখ কৰে, “গুৰুজনাই কেইবাবিধো উপাদান একত্ৰ কৰি অংকীয়া ভাওনাত সংযোগ কৰি দিয়ে। তাৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ চাৰিবিধ উপাদান পৰিষ্কাৰ ভাবে দেখা যায়। *প্ৰাচীন ভাৰতীয় নাট্যশাস্ত্ৰৰ উপাদান *বিভিন্ন তীৰ্থ ভ্ৰমণ কৰি লাভ কৰা সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ উপাদান, *স্থানীয় প্ৰচলিত [[পুতলা নাচ]] বা তৎকালীন সাংস্কৃতিক কাৰ্যক্ৰমৰ উপাদান *নিজস্ব প্ৰতিভা বিকাশ।”<ref name=goswami/> সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় কিছুমান নাট্যধৰ্মী অনুষ্ঠানৰ লগত অংকীয়া ভাওনাৰ কিছুমান সাদৃশ্যৰ কথা উল্লেখ কৰি প্ৰভা‌ৱশালী উপাদান হিচাপে পুতলা নাচ আৰু ওজাপালিৰ ওপৰতেই গুৰুত্ব আৰোপ কৰে আৰু লগতে [[কেৰালা]]ৰ 'কুট্টু' আৰু সিংহলৰ 'কোল নাটম'ৰ প্ৰভা‌ৱৰ কথাও দাঙি ধৰিছে।<ref name=sarma/> পৰবৰ্তী কালত প্ৰকাশিত আন এক প্ৰবন্ধত তেখেতে 'মহানাটক', 'গীত-গোবিন্দ', 'শ্ৰীকৃষ্ণ কীৰ্তন', চৈতন্যদে‌ৱৰ 'অংকবন্ধন', 'মৈথিলী' আৰু 'মৈথিলী নে‌ৱাৰী নাটক' আদিৰ প্ৰসঙ্গ উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো স্থিৰ সিদ্ধান্তত উপনীত হ’ব পৰা নাই।<ref name=chaliha2>শংকৰী সংস্কৃতিৰ অধ্যয়ন--(সম্পা:)- ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> জগদীশ চন্দ্ৰ মাথুৰে নাট্যশাস্ত্ৰ, সাহিত্য দৰ্পণ আদিতো উল্লেখ নথকা 'সঙ্গীতক' নামৰ এক অখ্যাত নাট্য পৰম্পৰাৰ প্ৰভা‌ৱ অংকীয়া নাটকত পৰিব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে। কৃষ্ণনাৰায়ণ প্ৰসাদ মাগধেও তেখেতৰ 'শংকৰদে‌ৱ: সাহিত্যকাৰ ঔৰ ‌ৱিচাৰক' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতৰ প্ৰতি সমৰ্থণ আগবঢ়াইছে।<ref name=chaliha/> বৈষ্ণ‌ৱ পণ্ডিত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই বাকী সকলোধৰণৰ প্ৰভাৱ অস্বীকাৰ কৰি কে‌ৱল নাট্যশাস্ত্ৰ আৰু সংস্কৃত নাট্য পৰম্পৰাই অংকীয়া নাটৰ বিকাশত অৰিহণা যোগো‌ৱা একমাত্ৰ প্ৰভাৱী উপাদান বুলি ক’ব খোজে। শইকীয়াই তেখেতৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎস বিচাৰ' নামৰ প্ৰবন্ধত এই বিষয়ে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিছে এইদৰে, “হাজাৰ বছৰীয়া সংস্কৃত নাটকৰ ঐতিহ্য বিদ্যমান থাকোঁতে অংকীয়া নাটৰ উৎস পুতলা নাচ বা কাব্যশাষ্ট্ৰ আবৃত্তিৰ মাজত বিচাৰিবলৈ যো‌ৱাটো চকু থাকি খালত পৰাৰ নিছিনা কথা।”<ref name=chaliha/> তেওঁ লগতে এই কথাও ব্যক্ত কৰে যে মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় বিভিন্ন পৰম্পৰাগত নাট্য শৈলীৰ মাজত যি সাদৃশ্য বা মিল দেখা যায় সেয়া এটা শৈলীয়ে আনটোৰ পৰা উপাদান ধাৰ কৰাৰ বাবে নহয় বৰং একেখন নাট্যশাস্ত্ৰকে বহুদিশত মানি চলাৰ বাবেহে দেখা যায়। বিজ্ঞ সমাজত সততে এই কথা আলোচনা হয় বা অনুমান কৰা হয় যে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজন অসমত পূৰ্বৰে পৰা প্ৰচলিত ওজাপালি অনুষ্ঠানৰ ওজাজনৰে এক পৰিকল্পিত, পৰিসংস্কৰিত আৰু বিকশিত ৰূপ। কিন্তু আন এক ধাৰণা মতে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজনক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাত অবতীৰ্ণ কৰো‌ৱাৰ আঁৰত ওজাৰ প্ৰভাবতকৈ অবস্থা আৰু প্ৰয়োজনহে বেছি কাৰ্যকৰী আছিল। এই ধাৰণা পূৰ্বৰ ধাৰণাতকৈ অধিক যুক্তিযুক্ত আৰু প্ৰায়োগিক যেন ভা‌ব হয়। এই সম্পৰ্কত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই কয়, “শংকৰদেৱে নাট্যকলা সৃষ্টি কৰি প্ৰাথমিক অভিনয়ত নিজেই নাটৰ সকলোদিশ পৰিচালনাৰ দ্বায়িত্ব বহন কৰিবলগীয়াত পৰিছিল। নহ’লে প্ৰশিক্ষণপ্ৰাপ্ত হ’লেও অনভিজ্ঞ সহযোগীসকলে অভিনয়ত পদে পদে বিভ্ৰাট ঘটো‌ৱাৰ সম্ভা‌ৱনা। সেইবাবেই সূত্ৰধাৰ চৰিত্ৰটো এনেভাবে গঢ় দিব লগা হৈছিল যাতে অভিনয়ৰ আদিৰ পৰা অন্তলৈকে উপস্থিত থাকি তাক সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। প্ৰথম অভিনয়ত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকাত এজন দায়িত্বশীল অভিজ্ঞ ব্যক্তিৰ উপযোগিতা প্ৰতিপন্ন হো‌ৱাত পৰবৰ্তী নাটবোৰতো তাৰ অন্যথা নকৰিলে। …গতিকে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ সংস্কৃত নাটকৰ সূত্ৰধাৰৰ ভেটিত দেশ-কাল-পাত্ৰৰ প্ৰয়োজন সাপেক্ষে শংকৰদে‌ৱৰ এক মৌলিক সুসৃষ্টি।”<ref name=chaliha/> ==আংগিক== এখন পূৰ্ণাংগ ভাওনা হ’বলৈ ইয়াৰ অংগস্বৰূপ কেইটামান বিশেষ অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। সত্ৰীয়া ৰীতি-নীতিৰ মাজেৰেহে এখন নাট পৰিৱেশন কৰা হয়। সেইবোৰ-নাট-মেলা, গন্ধ গোৱা, যোৰা উঠা আৰু নাট-সামৰণি।<ref name="অংক-৩"/><ref name="সূত্ৰ"/> ===নাটমেলা=== অংকীয়া নাট এখন পৰিৱেশন কৰাৰ আগতে গাঁৱৰ ৰাইজ মিলি নিৰ্দিষ্ট এটা দিনৰ সন্ধিয়া নামঘৰত শলা-বন্তি জ্বলাই, শৰাই-গুৱা আগবঢ়াই প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু নাটখনৰ এটা নান্দী গীত গাই নাট মেলে। সেইদিনাৰ পিছৰ পৰা ধাৰাবাহিকভাবে নাটৰ আখৰা চলে।<ref name="অংক-৩"/> ===গন্ধ গোৱা বা গন্ধ বাদন=== ভাওনাৰ আগদিনা সন্ধিয়া আখৰাৰ পৰিৱৰ্তে ভাওনাখন সুকলমে হৈ যোৱাৰ বাবে শৰাই আগবঢ়াই নামঘৰত সেৱা লোৱা হয় আৰু গন্ধৰ গীত গোৱা হয়। এই গন্ধৰ গীত মহাপুৰুষ দুজনাৰ ৰচিত নহয়। কোনো কোনো সত্ৰত গুৰু দুজনা ৰচিত বসন্ত, কেদাৰ আৰু ভাটিয়ালী ৰাগৰ গীত গোৱা হয়।<ref name="অংক-৩"/> এই গীতৰ পাছত নাম-প্ৰসংগ কৰা হয়। ===যোৰা উঠা বা গাণিকা=== মূল ভাওনাৰ দিনা ছোঁঘৰত সজ্জিত হৈ গায়ন-বায়নে হৰিধ্বনি কৰি অগ্নিগড়ৰ তলেৰে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰি যোৰা উঠে। খোল বাদ্য বজাই বিভিন্ন বোল তুলি তালে তালে থাপনাৰ আগলৈ সাতপাক মাৰি নৃত্য ভংগী কৰে। বায়নৰ লগত গায়নো থাকে। সাধাৰণতে একোটা যোৰাত নগৰাকী বায়ন আৰু ছয়গৰাকী গায়ন থাকে। বহা চাহিনী, থিয় চাহিনী, ফলা বাজনাৰ পিছত ধেমালি হয়। ধেমালি তিনিপ্ৰকাৰৰ। নাচ-ধেমালি, বৰ-ধেমালি আৰু ঘোষা-ধেমালি। তাৰপিছতে গুৰু-ঘাত বজায়। গুৰু-ঘাত গুৰু শংকৰদেৱৰ সন্মানাৰ্থে বজোৱা হয়। তাৰপিছত বন্দনাগীত গায় আৰু সূত্ৰধাৰৰ প্ৰৱেশ ঘটে।<ref name="অংক-৩"/> ===নাট সামৰণি=== ভাওনা পৰিৱেশন কৰাৰ তৃতীয় দিনা সন্ধিয়া নাট-ভাওনাৰ দায়-দোষৰ ক্ষমা বিচাৰি থাপনাৰ আগত বন্তি জ্বলাই শৰাই আগবঢ়োৱা হয়। ঠাইভেদে তৃতীয় দিনাৰ পৰিৱৰ্তে ৰাইজৰ সুবিধাৰ্থে আন দিনো ধাৰ্য কৰা হয়। সেইদিনা নাটখন পুনৰ এবাৰ পাঠ কৰি সামৰণি মৰা হয়।<ref name="অংক-৩"/> ==গীত== অংকীয়া নাটত প্ৰচুৰ পৰিমাণে গীত প্ৰয়োগ কৰা হৈছে। নাটত ব্যৱহৃত গীতসমূহক পাঁচটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি; নান্দীগীত বা নান্দী ভটিমা, প্ৰৱেশৰ গীত, কাহিনী বুজাবলৈ দৰ্শকক উদ্দেশ্যি গোৱা গীত, পয়াৰ আৰু মুক্তিমংগল ভটিমা।<ref name="অংক-১"/> ===নান্দীগীত=== নাটৰ আৰম্ভণিত নান্দীশ্লোক আৰু নান্দীগীত গোৱা হয়। নান্দীশ্লোকক মংগলাচৰণ বুলিও কোৱা হয়।<ref name="অংক-৩">{{cite book | title=শংকৰদেৱৰ নাট | publisher=অসম প্ৰকাশন পৰিষদ | author=বৰা, মহিম | authorlink=নাট ছখনৰ ওপৰত প্ৰসঙ্গীয়া টোকা | year=১৯৮৯ | location=১৯}}</ref> ===ভটিমা=== *মূল প্ৰবন্ধ [[ভটিমা]] চাওক। ভটিমা চাৰিপ্ৰকাৰ। নাটভটিমা, ৰাজভটিমা, দেৱভটিমা আৰু গুৰুভটিমা। নাটৰ আৰম্ভণি আৰু শেষৰ ভটিমাক নাটভটিমা বোলে। নাটৰ যৱনিকা পেলোৱা গীত-পদক মুক্তিমংগল ভটিমা বোলা হয় আৰু ইয়াক একেবাৰে শেষত গোৱা হয়।<ref name="অংক-১"/> ===পয়াৰ=== নাটৰ মাজত কাহিনীৰ কাব্যিক বৰ্ণনা আৰু চৰিত্ৰৰ মানসিক অৱস্থাৰ বৰ্ণনা কৰিবলৈ গোৱা ভটিমাগীতক পয়াৰ বোলে।<ref name="অংক-২">{{cite book | title=ভটিমা মাধুৰী | publisher=বেদকণ্ঠ | author=শইকীয়া, মহেন্দ্ৰনাথ | authorlink=ভটিমা:এটি অৱলোকন | year=২০১৪ | pages=১৩ | isbn=978-93-82931-29-4}}</ref> ই এক প্ৰকাৰৰ ছন্দও। সচৰাচৰ পয়াৰসমূহত বিলাপগীতৰ সুৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা দেখা যায়। ==আহাৰ্য== [[File:গামখাৰু ১.jpeg|thumb|গামখাৰু ১]] [[File:অসমীয়া কেঁচা সোণৰ অলঙ্কাৰ কেইপদ মান.jpeg|thumb|ভাওনাত মহিলাই পিন্ধা অলংকাৰ]] [[File:গদা.jpeg|thumb|গদা]] ভৰতমুনিৰ নাট্যশাস্ত্ৰমতে আঙ্গিক, বাচিক, আহাৰ্য আৰু সাত্বিক- এই চাৰিপ্ৰকাৰ উপাদান নাটৰ অবিচ্ছেদ্য বিষয়।<ref>https://nilacharai.com/costumes-and-props-in-preserving-the-tradition-of-ankiya-bhaona/</ref> অংকীয়া নাটতো আহাৰ্যৰ পৰিপূৰ্ণ পয়োভৰ দেখা যায়। আংগিক আৰু বাচিক উপাদান নাটকীয় চৰিত্ৰৰ যোগেৰে প্ৰকাশিত হয়। সাত্বিক অভিনয়ো অভিনেতাৰ ভাৱ প্ৰকাশৰ ব্যক্তিগত বিষয়। অভিনয়ক অধিক প্ৰাণৱন্ত কৰিবলৈ অন্য যিবোৰ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয় , সেইবোৰেই আহাৰ্য। ইংৰাজীত Stage property বোলা এই সামগ্ৰীসমূহ হ’ল, ৰং, অলংকাৰ, বস্ত্ৰ, আসন, চন্দ্ৰতাপ, আঁৰ-কাপোৰ, অগ্নিগড়, বিভিন্ন মুখা, মালা, ধনু-টূণ, অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, ৰথ, বাদ্যযন্ত্ৰ আদি। শংকৰদেৱ নিজেই এগৰাকী পাকৈত খনিকৰ আছিল বুলি গুৰু চৰিতসমূহৰ পৰা জানিব পাৰি। [[চিহ্ন-যাত্ৰা]] নাট প্ৰদৰ্শন কৰোঁতে তেওঁ বাদ্য আৰু বিভিন্ন মূখা তৈয়াৰ কৰি লৈছিল। পৰৱৰ্তীকালত নাট-ভাওনাৰ আহাৰ্জ সামগ্ৰী সৃষ্টি কৰোঁতেই ভকতসকলৰ মাজত বিভিন্ন জীৱিকাৰো সৃষ্টি হৈছিল। ====অগ্নিগড়==== অংকীয়া নাটৰ আহাৰ্যসমূহৰ মাজত উল্লেখযোগ্য উপাদান অগ্নিগড়। নাটখলাৰ প্ৰৱেশ দ্বাৰত ধেনুভিৰীয়াকৈ এডাল কাঠৰ ফ্ৰেমত দুইমূৰে দুটা মগৰৰ আকৃতি কাটি হেঙুল-হাইতালেৰে বোলাই দুটা খুটাৰ সহায়ত স্থাপন কৰা হয়। ধেনুভিৰীয়া কাঠত ন-গছি বন্তি বা আৰিয়া বা জোঁৰ জ্বলোৱা হয়। তাৰ মাজেৰে ভগৱানৰ চৰিত্ৰাভিনেতাৰ প্ৰৱেশ ঘটে। উক্ত ন-গছি বন্তিক নৱবিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=গোস্বামী, ৰাম | authorlink=সত্ৰীয়া ভাওনাত আহাৰ্যৰ বৈশিষ্ট্য | year=১৯৯৭ | pages=১০৪}}</ref> ====আঁৰ-কাপোৰ==== অংকীয়া নাট-ভাওনাত চৰিত্ৰসমূহ প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে ছোঁঘৰৰ পৰা এখন আঁৰকাপোৰেৰে আঁৰ কৰি অনা হয়। এই আঁৰকাপোৰখনক মায়াৰ প্ৰতীক বুলি হয়। চৰিত্ৰাভিনেতাসকলে সংসাৰৰ মায়াৰ আৱৰণ ভেদ কৰি নৱ-বিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক অগ্নিগড়ৰ তলত সেৱা কৰিহে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰে। ====অলংকাৰ==== অংকীয়া নাট বা ভাওনাত চৰিত্ৰানুযায়ী বিবিধ আৰু প্ৰাচুৰ্য্যময় অলংকাৰ পৰিধান কৰোৱা হয়। অৱশ্যে এই অলংকাৰবোৰ থলুৱা গঢ়ৰ। বিভিন্ন ৰাংপতা, বালিচন্দা আদি ব্যৱহাৰ কৰি সোণ-ৰূপৰ দৰে দেখা অলংকাৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ৰুদ্ৰাক্ষৰ মালা, কাঠৰ খৰম, বালু, কুণ্ডল, গলপতা, কিংকিনী, গামখাৰু, সাতসৰী আৰু কাৰুকাৰ্যখচিত মুকুট চৰিত্ৰসমূহৰ অলংকাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> অলংকাৰৰ লগতে অংগৰচনাও এক বিশেষ উপাদান। ঘাইকৈ মৰাপাটেৰে তৈয়াৰী নকল দাড়ি-চুলি, গাৰ বিভিন্ন ৰঙৰ বাবে হেঙুল, নীল, হাইতাল, পোৰা এঙাৰৰ গুড়ি, ছাই, সেন্দূৰ, পিঠাগুড়ি আদি অভিনেতাসকলৰ অংগৰচনাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> ====পোছাক-পৰিচ্ছদ==== অংকীয়া নাটত এজন লোকক চৰিত্ৰাভিনেতাসকলক সাজ-পোছাক পিন্ধোৱাৰ দায়িত্ব দিয়া হয়। সংস্কৃত নাট্যশাস্ত্ৰত এইসকলক ''বেশকাৰ'' বোলে। অংকীয়া নাটৰ বেশভূষা থলুৱা আৰ্হিৰ। বৰ্তমান সময়ত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছে যদিও ঘাইকৈ পুৰুষে চুৰিয়া বা [[ধুতি]], চাপকন, বুকুচোলা, জালিচোলা, কোঁচ দিয়া ঘূৰী, জামদানী [[চেলেং]] পৰিধান কৰিছিল। পদমৰ্যাদা অনুসৰি [[ধুতি]] পিন্ধাৰ নিয়ম বেলেগ আছিল। [[কৃষ্ণ]]ক সচৰাচৰ হালধীয়া ৰঙৰ, ৰজা আৰু দেৱতাক পটী লগোৱা ৰঙীন ধুতি পিন্ধোৱা হয়। [[কমৰবন্ধ]] পিন্ধা হৈছিল। নাৰী ভাৱৰীয়াই ঘূৰীৰ দৰে পিন্ধা [[শাৰী]], কঁকালৰ তলৰ অংশত লহঙা, হাত-দীঘল বুকুচোলা, [[ৰিহা]], [[ওৰণি]] আদিৰ ব্যৱহাৰ হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> ====মুখা==== *প্ৰধান প্ৰবন্ধ [[মুখা]] চাওক। মুখা অংকীয়া নাটৰ এবিধ আকৰ্ষণীয় তথা প্ৰাণৱন্ত উপাদান। কালীয়, [[গৰুড়]], [[নৰসিংহ (হিন্দু ধৰ্ম)|নৰসিংহ]], [[বকাসুৰ]], [[ৰাক্ষস]]-ৰাক্ষসী, [[হনুমান]]-[[জাম্বৱন্ত]] আদি চৰিত্ৰ প্ৰাণৱন্ত কৰি তুলিবলৈ মুখাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ দুজনা গুৰুৰ অংকীয়া নাট আৰু পৰৱৰ্তী সময়ৰ অংকীয়া নাটসমূহৰ তুলনামূলক বিশ্লেষণ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160916212842/http://nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ |date=2016-09-16 }}, নীলাচৰাই ডট কম ৱেবছাইটত * [http://www.atributetosankaradeva.org/ankiya.htm Ankiyā Nāt - The Dramas of Sankaradeva] এ টিৰিবিউট টু শংলৰদেৱ ডট অৰ্গ ৱেবছাইটত * [http://www.indianetzone.com/18/the_ankiya_nat_assam.htm Ankiya Nat, Assam]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} www.indianetzone.com ৱেবছাইটত <!-- *[https://satirtha.in/%e0%a6%85%e0%a6%82%e0%a6%95%e0%a7%80%e0%a7%9f%e0%a6%be-%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%93%e0%a6%a8%e0%a6%be-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ae%e0%a6%be%e0%a6%a4%e0%a7%83%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%b7/ অংকীয়া ভাওনা আৰু মাতৃভাষা ভাওনা এক তুলনামূলক বিচাৰ] satirtha.in ৱেবছাইটত --> [[শ্ৰেণী:নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ভাওনা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা]] hunrteaeh5l20ip026huej4lx5i9fyl 651774 651773 2026-11-09T17:52:08Z Pranamikaadhikary 27435 /* আহাৰ্য */ (edited with [[User:ProveIt_GT|ProveIt]]) 651774 wikitext text/x-wiki [[File:RAM BIJOY ANKIA NAAT11.jpg|thumb|ৰাম বিজয় নাটৰ দৃশ্য]] [[File:Entry of a demon king in a "Bhaona" in Assam.webm|thumb|অংকীয়া নাটত অসুৰৰ প্ৰৱেশ]] মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ|মাধৱদেৱে]] পৌৰাণিক আখ্যানৰ ভিত্তিত [[ব্ৰজাৱলী ভাষা]]ত ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''অংকীয়া নাট''' বোলে। মহাপুৰুষ দুজনাই তেওঁলোকে ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''নাট''', '''যাত্ৰা''' বা '''নৃত্য''' বুলিছিল। পৰৱৰ্তী কালত বৈষ্ণৱ ভকতসকলে ইয়াক 'অংকীয়া নাট' বুলি নামকৰণ কৰে যদিও আংগিকৰ ফালৰ পৰা [[মাধৱদেৱ]]ৰ নাটসমূহক [[ঝুমুৰা]]ও বোলা হয়। গুৰু দুজনাই লিখা নাটক 'অংকীয়া ভাওনা' বুলি কোৱা হয়। [[ভাওনা]] শব্দৰ প্ৰকৃত অৰ্থ 'ভাও দি দেখুওৱা কাৰ্য'। অংকীয়া নাটৰ অভিনয়ক ভাওনা বোলা হয়। পৰৱৰ্তীকালত বধকাব্যসমূহ আৰু আন আন সত্ৰাধিকাৰ-মহন্তই লিখা নাটৰ অভিনয়কো ভাওনা বোলা ৰীতি প্ৰচলিত হ’ল। খ্ৰীষ্টিয় পঞ্চদশ শতিকাৰ দ্বিতীয়ভাগত শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰ‌ৱৰ্তিত ধৰ্মীয় তথা জনপ্ৰিয় মনোৰঞ্জনৰ মাধ্যম অংকীয়া নাট ভাওনাই হ’ল অসমীয়া নাট্য ইতিহাসৰ প্ৰথম নিদৰ্শন। তাৰ আগতে প্ৰাচীন [[কামৰূপ]]ৰ কোনো কোনো বিদ্যোৎসাহী আৰু কলাপ্ৰেমী ৰজাৰ ৰাজসভাত নৃত্য, গীত, অভিনয়ৰ অনুশীলন হৈছিল বুলি জনা যায় যদিও সেইসমূহৰ কোনো নিদৰ্শন পো‌ৱা নাযায়।<ref name=sarma>অসমীয়া নাট্য সাহিত্য, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]</ref> == নামৰ উৎস আৰু সংস্কৃত নাটৰ প্ৰভাৱ == [[File:মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, পাটবাউসী সত্ৰ, বৰপেটা.jpg|thumb|মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]], বৰপেটা]] [[File:কাঠৰ মুখা.jpg|thumb|ভাওনাত ব্যৱহাৰ কৰা শংকৰদেৱৰ দিনৰ কাঠৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]]ত সংৰক্ষিত]] বুৎপত্তিগত অৰ্থৰ ফালৰ পৰা চালে দেখা যায় যে অংকীয়া নাটৰ অৰ্থ 'একাংকিকা নাটক'। কিন্তু মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱ আৰু তেখেতৰ প্ৰিয় শিষ্য মাধ‌ৱদেৱে তেখেতসকলৰ নাটসমূহক 'নাট', 'নাটক' বা 'যাত্ৰা' আদি নামেৰেহে অভিহিত কৰিছিল। 'অংকীয়া নাট' শব্দটি তুলনামূলক ভাৱে আধুনিক শব্দ। নাট বুজো‌ৱা শব্দ 'অংক'-ৰ লগত 'ঈয়া' প্ৰত্যয় লগলগাই পিছৰ কালৰ [[নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্ম|বৈষ্ণ‌ৱ সমাজে]] এই শব্দক [[বিশেষণ]] ৰূপত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়।<ref name=sarma/> এই শব্দ সৰ্বপ্ৰথমে ব্যৱহৃত হয় গুৰুদুজনাৰ অন্যতম শিষ্য [[দৈত্যাৰি ঠাকুৰ]] আৰু [[ৰামচৰণ ঠাকুৰ]]ৰ দ্বাৰা ৰচিত [[চৰিত পুথি]]ত।<ref name="pathak">Ankiyanat : A Tradition of pride.(Article)-- Dr. Dayananda Pathak</ref> গুৰুদুজনাৰ দ্বাৰা ৰচিত নাটসমূহৰ লিখিত পাঠক অংকীয়া নাট আৰু সেই পাঠসমূহৰ নাট্য প্ৰদৰ্শনক অংকীয়া ভাওনা বা ভা‌ৱনা বুলি কো‌ৱা হয়। 'অংকীয়া' শব্দৰ ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে ভিন্ন জনে ভিন্ন মত পোষণ কৰা দেখা যায়। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ই, “আমাৰ ভাওনাত আঙ্গিক অভিনয়ই ঘাই, সেই দেখি 'অঙ্গ' শব্দৰ পৰাই 'অংক' শব্দটো উদ্ভূত হো‌ৱা সম্ভ‌ৱ” বুলি মত পোষণ কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]ই তেওঁৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎপত্তি আৰু বৈশিষ্ট্য' নামৰ প্ৰ‌ৱন্ধত উল্লেখ কৰিছে, “…মহাপুৰুষ দুজনৰ নাটত যি কলা কৌশল আৰু ভাষা প্ৰয়োগ হৈছিল পিছৰ নাট লিখোঁতাসকলে তাৰপৰা ভালেখিনি ফালৰি কাটি গৈছিল। ব্ৰজা‌ৱলী পৰিহৃত হ’ল, নান্দীশ্লোক, ভটিমা আদিও নোহো‌ৱা হ’ল। গতিকে মহাপুৰুষ দুজনৰ নাট বা সেই সাঁচত ঢলা নাটসমূহক পিছৰ নাটৰ পৰা পৃথক কৰি দেখু‌ৱাবৰ নিমিত্তে 'অংকীয়া নাট' বুলিবলৈ ধৰে।”<ref name=sarma/> শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰদৰ্শিত সৰ্বপ্ৰথম নাট বা ভাওনা আছিল '[[চিহ্ন-যাত্ৰা]]'; এই চিহ্নযাত্ৰা পৰিবেশনৰ বাবে গুৰুজনাই সাত বৈকুণ্ঠৰ চিত্ৰপট অংকন কৰিছিল। এই কথাকে ভিত্তি হিচাপে লৈ 'সন্তাৱলী' নামৰ চৰিত গ্ৰন্থত অংকীয়া শব্দৰ ব্য‌ৱহাৰ সম্পৰ্কে কো‌ৱা হৈছে এইদৰে, “অংকিত কৰিলা দেখি অংকীয়া যে নাম”। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে তেওঁৰ 'সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতক সমৰ্থন কৰি কয়, “উক্ত (সন্তা‌ৱলী) পুথিৰ মতে 'অংকীয়া' শব্দৰ অৰ্থ হ’ল নাটকত অভিনেতা সকলক ৰং বৰণ সানি প্ৰবেশ কৰো‌ৱা বা বিভিন্ন প্ৰকাৰে চিত্ৰপট আঁকি (পাৰিষদ সকলক চিত্ৰত চিত্ৰিত কৰি দেখু‌ৱাই) চোঁ-মুখা সাজি অংকণ কৰি দৰ্শক সকলক দেখুউ‌ৱাৰ কাৰণে 'অংকীয়া' নাম পালে। অংকীয়া নাটকৰ মূল উৎস বা ভেটি হ’ল 'চিহ্নযাত্ৰা'। অংক শব্দটো‌ৱে এই অৰ্থত অংকণ কৰা বুজাইছে। … 'চিহ্নযাত্ৰা' কালত যিবিলাক মুখা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু চিত্ৰত যিবিলাক ব্যক্তিক চিত্ৰিত কৰা হৈছিল, সিয়েই পিছত অংকীয়া নাম পায় আৰু উত্তৰ কালত ৰচিত বাকী 'বাৰছো‌ৱা' নাটেও 'অংকীয়া নাট' নামেৰে জনাজাত হয়।”<ref name=goswami>সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা—নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী</ref> [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] [[নাট্যশাস্ত্ৰ]]ত অংক শব্দৰ অৰ্থ হ’ল 'চিহ্ন', অৰ্থাৎ নাটকীয় কাহিনীৰ স্তৰ চিহ্নিত কৰা বিভাগ ({{Lang|en|an Act}})। গতিকে এই অংক শব্দৰ পৰাই অংকীয়া শব্দৰ সৃষ্টি হৈছে বুলি মত পোষণ কৰে কোনো কোনো পণ্ডিতে। তেওঁলোকে কয় যে “অংক মাত্ৰ যাৰ আছে, সেয়ে অংকীয়া”। নাট্যশাস্ত্ৰত দহ প্ৰকাৰৰ [[নাটক]] বা ৰূপকৰ উল্লেখ আৰু বি‌ৱৰণ আছে। সেয়া হ’ল: 'নাটক', 'প্ৰকৰণ', 'সম‌ৱকাৰ', 'ঈহমৃগ', 'ডিম', ‌'ৱ্যয়োগ', 'অংক' বা 'উৎসৃষ্টিকাঙ্ক', 'প্ৰহসণ', 'ভাণ' আৰু ‌'ৱিথি'।<ref name=ghosh>The Natyashastra—(Trans. & Ed.)- Dr. Manomohan Ghosh</ref> এই দহৰূপক বা দশৰূপক বা দহ প্ৰকাৰৰ নাটক (ৰূপক)-ৰ অন্তৰ্গত অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক নামৰ ৰূপক বিধৰ পৰা 'অংক' আৰু "অংকীয়া" অভিধাদুটি আহিব পাৰে বুলিও কোনো কোনো পণ্ডিতে ক’ব খোজে। কিন্তু অংকীয়া নাটত মাত্ৰ এটাহে অংক থকাৰ বাহিৰে অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক ৰূপক বিধৰ লগত ইয়াৰ আন কোনো অন্তৰংগ সাদৃশ্য বিচাৰি পো‌ৱা নাযায়<ref name=chaliha>শংকৰী সাহিত্যৰ সমীক্ষা- (সম্পা:)-ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> ==সংস্কৃত নাটৰ সৈতে পাৰ্থক্য== [[File:Gayan Bayan 1.jpg|thumb|]] [[File:Khol Badan.jpg|thumb|]] শংকৰদেৱে সংস্কৃত নাটৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ অংকীয়া নাট ৰচনা কৰিছিল বুলি কোৱা হয় যদিও অংকীয়া নাটৰ আংগিক সংস্কৃত নাটৰ লগত নিমিলে। তেওঁ সংস্কৃত নাটকৰ কঠোৰ নীতি মনা নাছিল।<ref name="নাট">{{cite journal | title=নাটকৰ ধাৰাবাহিকতা আৰু সাম্প্ৰতিক অসমীয়া নাটক | author=মহন্ত, ড° পোনা | journal=প্ৰকাশ | year=২০২৬ | month=ফেব্ৰুৱাৰী | pages=৫}}</ref> অংকীয়া নাট আছিল সৰ্বসাধাৰণ ৰাইজৰ মনোৰঞ্জন আৰু ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে; আনহাতে সংস্কৃত নাট ৰাজকীয় পৰিৱেশত বা আভিজাত্য পৰিৱেশত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল আৰু ই আছিল কেৱল আভিজাত্য, ধনাঢ্য শ্ৰেণীৰ মনোৰঞ্জনৰ আহিলা। ইয়াৰ উপৰি সংস্কৃত নাট আৰু অংকীয়া নাটৰ কেইটামান বিশেষ পাৰ্থক্য দেখা যায়। অংকীয়া নাটৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত নাট্যশাস্ত্ৰৰ প্ৰভা‌ৱ সুস্পষ্ট ভাবে দেখা যায়। অংকীয়া ভাওনাত সূত্ৰধাৰৰ উপৰিও 'পূৰ্বৰঙ্গ' (আমাৰ ধেমালি), 'নান্দী', 'প্ৰৰোচনা', 'প্ৰস্তা‌ৱনা', 'ভৰত বাক্য'ৰ অনুৰূপ 'মুক্তি-মঙ্গল ভটিমা' আদি বিভিন্ন দিশত নাট্যশাস্ত্ৰৰ নীতি-নিয়ম বহুপৰিমাণে মানি চলা হয়। অংকীয়া নাটত এটাই মাত্ৰ অংক থাকিলেও তাত নাট্যশাস্ত্ৰত বৰ্ণিত 'অ‌ৱস্থা' (নাটকীয় ঘটনাৰ স্তৰ), 'সন্ধি' (বিভিন্ন নাটকীয় ঘটনা বা পৰিস্থিতিৰ সংযোজক) আৰু 'অংক' বিভাজনৰ সম্পূৰ্ণ অ‌ৱকাশ আছে। ভক্তিৰস প্ৰধান হ’লেও নাটসমূহত নাট্যশাস্ত্ৰৰ 'ন‌ৱৰস'ৰ সকলোবোৰ ৰসেই কম বেছি পৰিমাণে আছে। সেইদৰে, অংকীয়া নাটৰ নায়ক নায়িকাও সংস্কৃত নাট্য-তত্ত্বত আলোচিত 'নায়ক-ভেদ' আৰু 'নায়িকা-ভেদ' (নায়ক আৰু নায়িকাৰ শ্ৰেণী বিচাৰ)-ৰ বিভিন্ন ভাগ-বিভাগৰ ভিতৰতে পৰে। অভিনয়ৰ ক্ষত্ৰতো 'আঙ্গিক',‌ 'ৱাচিক', 'সাত্বিক' আৰু 'আহাৰ্য' এই চাৰিওবিধ অভিনয়ৰে উপাদান অংকীয়া ভাওনাত বিদ্যমান। অবশ্যে স্থান-কাল-পাত্ৰ আৰু পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি গুৰুজনাই বহুক্ষেত্ৰতনাট্যশাস্ত্ৰৰ বিধি-নিষেধো অবাধে ভঙ্গ কৰিছে আৰু যুদ্ধ, শয়ন, ভোজন, মৃত্যু আদি দৃশ্যৰ অ‌ৱতাৰণাও কৰিছে। যি তেখেতৰ মৌলিক প্ৰতিভাৰ স্বাক্ষৰো বহন কৰিছে। তদুপৰি কো‌ৱা বাহুল্য যে শংকৰদেৱে কোনো ক্ষেত্ৰতে সংস্কৃত নাটকৰ হুবহু অনুকৰণ কৰা নাই। গতিকে, এই কথা নিশ্চয় ক’ব পাৰি যে, ভাৰতবৰ্ষৰ নাট্যপৰম্পৰাৰ মূল ভেটি নাট্যশাস্ত্ৰৰ আলমত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱৰ মৌলিক সৃষ্টিশীল সত্ত্বাৰ পৰাই এই ওপজা অংকীয়া নাট। ===সূত্ৰধাৰ=== [[File:"Sutradhar"- A unique dance style from Assam-v2.webm|thumb|সূত্ৰধাৰীৰ নৃত্য]] [[File:সূত্ৰধাৰ সূত্ৰধাৰী নৃত্য.jpg|thumb|অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ।]] [[File:Masks ofthe Lord Narasimham, 3rd incarnaation of the Lord Vishnu in mask form at Chamaguri Satra, Majuli.jpg|thumb|অংকীয়া নাটত ব্যৱহৃত নৰসিংহৰ মুখা]] সংস্কৃত নাটৰ দৰে অংকীয়া নাটতো সূত্ৰধাৰ বুলি এটা চৰিত্ৰ আছে যদিও দুয়োপ্ৰকাৰ নাটত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকা বেলেগ বেলেগ। সংস্কৃত নাটত সূত্ৰধাৰে নাটৰ আৰম্ভণিতে নান্দীশ্লোক গাই প্ৰৰোচনা আৰু প্ৰস্তাৱনাৰ শ্লোক উপস্থাপন কৰি নাটৰ পৰা বাহিৰ হয়। কিন্তু অংকীয়া নাটত সূত্ৰধাৰেই নাটখন চলাই নিয়াৰ মূল দায়িত্ব পালন কৰে। সূত্ৰধাৰে নান্দী গাই নৃত্য কৰে, নৃত্যৰ মাজেৰে নাটৰ নাম আৰু বিষয়বস্তু উপস্থাপন কৰে, চৰিত্ৰসমূহৰ পৰিচয় আৰু প্ৰৱেশ ঘোষণা কৰে আৰু কাহিনীৰ মাজত সংগতি ৰক্ষা কৰিবলৈ “আহে সভাসদ লোক’’ বুলি কাহিনী ক’ৰ পৰা ক’লৈ গতি কৰিছে বুজাই দিয়ে। যিবোৰ দৃশ্য নাটত উপস্থাপন কৰিব নোৱাৰি, তেনেবোৰ দৃশ্য সংলাপৰ মাজেৰে দৰ্শকক বুজাই দিয়ে।<ref name="অংক-১"/><ref name="সূত্ৰ">{{cite book | title=শংকৰদেৱ চৰ্চা | publisher=ক্ৰান্তিকাল | author=বৰা, মহিম | authorlink=মুখবন্ধ | year=২০১৬ | location=৭ | isbn=978-93-84679-32-3}}</ref> ===বহুৱা আৰু বিদূষক=== সংস্কৃত নাটকত বিদূষকৰ চৰিত্ৰ একোটা থাকে। বিদূষকগৰাকীয়ে সংস্কৃত নাটত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়। অংকীয়া নাটত শংকৰদেৱে বিদূষকৰ চৰিত্ৰ পৰিৱৰ্তে সূত্ৰধাৰ আৰু কিছু চৰিত্ৰৰ যোগেৰে ধেমেলীয়া দৃশ্যৰ অৱতাৰণা ঘটাইছে।<ref name="অংক-১"/> আজিকালি উত্তৰ-শংকৰী যুগত ৰচিত নাটত পৰিৱেশনকালৰ মাজতে নাটৰ লগতে সংগতি নথকাকৈ [[বহুৱা]] প্ৰৱেশৰ ৰীতি প্ৰচলিত হৈছে। ===ভাষা=== অংকীয়া নাটৰ ভাষা ব্ৰজাৱলী। এয়া মথুৰাত ব্যৱহৃত ব্ৰজাৱলী নহয়। মৈথিলী মিশ্ৰিত মথুৰাত প্ৰচলিত ব্ৰজবুলি ভাষাৰ অনুকৰণত শংকৰদেৱে থলুৱা ভাষাৰ মিশ্ৰণ ঘটাই অসমৰ মানুহে সহজে বুজিব পৰাকৈ এটি ভাষাৰ ৰূপ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াত থলুৱা ভাষাৰ উপৰি অৱধি, ভোজপুৰী, পাৰ্চী আৰু সংস্কৃত ভাষাৰ শব্দসম্ভাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সম্ভৱতঃ ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল অসমৰ সকলো লোকে সহজে বুজিব পৰাৰ উপৰি অসমৰ বাহিৰৰ লোকেও যাতে এই ভাষা বুজিব পাৰে।<ref name="অংক-১"/> ==স্থানীয় উপাদান== [[গোৱালপাৰা]] অঞ্চলত প্ৰচলিত [[ভাৰীগান]], [[কুশান গান]], গো‌ৱালিনী-যাত্ৰা আদিয়েও অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টিত অৰিহণা যোগাইছে। অবশ্যে এইবিলাকৰ প্ৰাচীনতা সম্পৰ্কে সন্দেহৰ অ‌ৱকাশ আছে। তদুপৰি এইসমূহত নাটকীয় উপাদানো তেনেই নগণ্য।<ref name=chaliha/> সেইদৰে [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]দেৱেও অসমীয়া আৰু অনা-অসমীয়া দুয়োবিধ প্ৰভা‌ৱকে স্বীকাৰ কৰি লৈছে আৰু তেখেতৰ 'অংকীয়া নাট'ৰ ভূমিকাত মন্তব্য কৰিছে যে কাব্যশাস্ত্ৰৰ আবৃত্তি, [[ওজাপালি]]ৰ সমূহীয়া গায়ন শৈলী আৰু ভাৰতৰ আন আন অঞ্চলত প্ৰচলিত বিভিন্ন দৃষ্টি-আকৰ্ষক নাট্যানুষ্ঠানে অসমীয়া নাটকৰ পূৰ্ণ বিকাশত অৰিহণা যোগাইছে বুলি ক’ব পাৰি।<ref name=chaliha/> [[কালিৰাম মেধি]]য়ে ''অংকাৱলী''ৰ পাতনিত অনা-অসমীয়া সকলোধৰণৰ নাট্যানুষ্ঠানৰ প্ৰভা‌ৱ অস্বীকাৰ কৰি একমাত্ৰ স্থানীয় উপাদানৰ পৰা, বিশেষকৈ ওজাপালিৰ প্ৰভা‌ৱত শংকৰদেৱে অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টি কৰিলে বুলি মন্তব্য কৰিছে।<ref name=medhi>অংকা‌ৱলী—(সম্পা:)-কালিৰাম মেধি</ref> প্ৰাচীন অসমত প্ৰচলিত পুতলা নাচ, ঢুলীয়া ভাওনা, পচতি, কুশান গান, ওজাপলি আদিৰ পৰা উপাদান লৈ অংকীয়া নাট সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="অংক-১">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=পাঠক, ড° দয়ানন্দ | authorlink=অংকীয়া নাট পৰম্পৰা | year=১৯৯৭ | pages=৯৩}}</ref> ==বিষয়বস্তু== শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা অংকীয়া নাটৰ বিষয়বস্তু আছিল [[ভাগৱত]] পুৰাণ, হৰিবংশ আৰু [[ৰামায়ণ]]ৰ কাহিনী। বেছিভাগ নাটেই ভাগৱত পুৰাণৰ বিভিন্ন কৃষ্ণকেন্দ্ৰিক কাহিনীৰে নিৰ্মিত। শংকৰদেৱে কেৱল [[ৰাম বিজয়]] নাটখনেই ৰামায়ণৰ কাহিনীৰ এছোৱাৰে ৰচনা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত [[মহাভাৰত]] আৰু অন্যান্য ধৰ্মীয় গ্ৰন্থৰ কাহিনীৰ আধাৰত নাট-ভাওনা ৰচিত হ’বলৈ ধৰে। ==অংকীয়া নাটত ৰস== ==ভাৰতৰ অন্যান্য নাট্য সংস্কৃতি আৰু অংকীয়া নাট== প্ৰাচীন কালৰে পৰা ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত নাট্য-পৰিৱেশ্য কলাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়। ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত প্ৰচলিত পৰিৱেশ্য কলা যেনে [[কেৰালা]]ৰ [[কুডিয়াট্টম]], [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[যক্ষগান]], অযোধ্যাৰ [[ৰামলীলা]], [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ [[নৌটংকী]], [[তামিলনাডু]]ৰ [[ভাগৱত মেলা]], [[গুজৰাট]]ৰ [[ভৱাই]] আৰু অসমৰ অংকীয়া নাট একে বৰ্গৰে পৰিৱেশ্য কলা।<ref name="অংক-৪">{{cite book | title=শংকৰদেৱ অধ্যয়ন প্ৰসংগ | publisher=বাণী মন্দিৰ | author=দেৱগোস্বামী, কেশৱানন্দ | authorlink=শংকৰদেৱৰ নাট আৰু ভাওনা | year=২০০৫ | pages=৫২}}</ref> সম্ভ‌ৱতঃ, [[ভাৰত]]ৰ বিভিন্ন প্ৰাদেশিক ভাষাত ৰচিত পূৰ্ণাঙ্গ নাটকৰ ভিতৰত অংকীয়া নাটকৰ ঐতিহ্যই সকলোতকৈ পুৰণি। এই অংকীয়া নাট আৰু ভাওনাৰ উৎস বিচাৰিও ভিন্ন জনে ভিন্ন মত প্ৰকাশ কৰিছে। মনোমোহন ঘোষে অংকীয়া নাট ভাওনাক প্ৰাগ্-ঐতিহাসিক যুগত প্ৰচলিত এক শ্ৰেণীৰ নাট্যৰূপৰ নিদৰ্শন হ’ব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে কোনো কোনোৱে অংকীয়া নাট [[মধ্যযুগ]]ৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰতীয় কিছুমান পৰম্পৰাগত আৰু লোক নৃত্য আৰু নাট্য শৈলীৰ আৰ্হি বা প্ৰেৰণাত সৃষ্ট বুলি ক’ব খোজে। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে এই মতৰ প্ৰতি আংশিকভাবে সমৰ্থন আগবঢ়াই উল্লেখ কৰে, “গুৰুজনাই কেইবাবিধো উপাদান একত্ৰ কৰি অংকীয়া ভাওনাত সংযোগ কৰি দিয়ে। তাৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ চাৰিবিধ উপাদান পৰিষ্কাৰ ভাবে দেখা যায়। *প্ৰাচীন ভাৰতীয় নাট্যশাস্ত্ৰৰ উপাদান *বিভিন্ন তীৰ্থ ভ্ৰমণ কৰি লাভ কৰা সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ উপাদান, *স্থানীয় প্ৰচলিত [[পুতলা নাচ]] বা তৎকালীন সাংস্কৃতিক কাৰ্যক্ৰমৰ উপাদান *নিজস্ব প্ৰতিভা বিকাশ।”<ref name=goswami/> সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় কিছুমান নাট্যধৰ্মী অনুষ্ঠানৰ লগত অংকীয়া ভাওনাৰ কিছুমান সাদৃশ্যৰ কথা উল্লেখ কৰি প্ৰভা‌ৱশালী উপাদান হিচাপে পুতলা নাচ আৰু ওজাপালিৰ ওপৰতেই গুৰুত্ব আৰোপ কৰে আৰু লগতে [[কেৰালা]]ৰ 'কুট্টু' আৰু সিংহলৰ 'কোল নাটম'ৰ প্ৰভা‌ৱৰ কথাও দাঙি ধৰিছে।<ref name=sarma/> পৰবৰ্তী কালত প্ৰকাশিত আন এক প্ৰবন্ধত তেখেতে 'মহানাটক', 'গীত-গোবিন্দ', 'শ্ৰীকৃষ্ণ কীৰ্তন', চৈতন্যদে‌ৱৰ 'অংকবন্ধন', 'মৈথিলী' আৰু 'মৈথিলী নে‌ৱাৰী নাটক' আদিৰ প্ৰসঙ্গ উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো স্থিৰ সিদ্ধান্তত উপনীত হ’ব পৰা নাই।<ref name=chaliha2>শংকৰী সংস্কৃতিৰ অধ্যয়ন--(সম্পা:)- ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> জগদীশ চন্দ্ৰ মাথুৰে নাট্যশাস্ত্ৰ, সাহিত্য দৰ্পণ আদিতো উল্লেখ নথকা 'সঙ্গীতক' নামৰ এক অখ্যাত নাট্য পৰম্পৰাৰ প্ৰভা‌ৱ অংকীয়া নাটকত পৰিব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে। কৃষ্ণনাৰায়ণ প্ৰসাদ মাগধেও তেখেতৰ 'শংকৰদে‌ৱ: সাহিত্যকাৰ ঔৰ ‌ৱিচাৰক' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতৰ প্ৰতি সমৰ্থণ আগবঢ়াইছে।<ref name=chaliha/> বৈষ্ণ‌ৱ পণ্ডিত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই বাকী সকলোধৰণৰ প্ৰভাৱ অস্বীকাৰ কৰি কে‌ৱল নাট্যশাস্ত্ৰ আৰু সংস্কৃত নাট্য পৰম্পৰাই অংকীয়া নাটৰ বিকাশত অৰিহণা যোগো‌ৱা একমাত্ৰ প্ৰভাৱী উপাদান বুলি ক’ব খোজে। শইকীয়াই তেখেতৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎস বিচাৰ' নামৰ প্ৰবন্ধত এই বিষয়ে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিছে এইদৰে, “হাজাৰ বছৰীয়া সংস্কৃত নাটকৰ ঐতিহ্য বিদ্যমান থাকোঁতে অংকীয়া নাটৰ উৎস পুতলা নাচ বা কাব্যশাষ্ট্ৰ আবৃত্তিৰ মাজত বিচাৰিবলৈ যো‌ৱাটো চকু থাকি খালত পৰাৰ নিছিনা কথা।”<ref name=chaliha/> তেওঁ লগতে এই কথাও ব্যক্ত কৰে যে মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় বিভিন্ন পৰম্পৰাগত নাট্য শৈলীৰ মাজত যি সাদৃশ্য বা মিল দেখা যায় সেয়া এটা শৈলীয়ে আনটোৰ পৰা উপাদান ধাৰ কৰাৰ বাবে নহয় বৰং একেখন নাট্যশাস্ত্ৰকে বহুদিশত মানি চলাৰ বাবেহে দেখা যায়। বিজ্ঞ সমাজত সততে এই কথা আলোচনা হয় বা অনুমান কৰা হয় যে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজন অসমত পূৰ্বৰে পৰা প্ৰচলিত ওজাপালি অনুষ্ঠানৰ ওজাজনৰে এক পৰিকল্পিত, পৰিসংস্কৰিত আৰু বিকশিত ৰূপ। কিন্তু আন এক ধাৰণা মতে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজনক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাত অবতীৰ্ণ কৰো‌ৱাৰ আঁৰত ওজাৰ প্ৰভাবতকৈ অবস্থা আৰু প্ৰয়োজনহে বেছি কাৰ্যকৰী আছিল। এই ধাৰণা পূৰ্বৰ ধাৰণাতকৈ অধিক যুক্তিযুক্ত আৰু প্ৰায়োগিক যেন ভা‌ব হয়। এই সম্পৰ্কত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই কয়, “শংকৰদেৱে নাট্যকলা সৃষ্টি কৰি প্ৰাথমিক অভিনয়ত নিজেই নাটৰ সকলোদিশ পৰিচালনাৰ দ্বায়িত্ব বহন কৰিবলগীয়াত পৰিছিল। নহ’লে প্ৰশিক্ষণপ্ৰাপ্ত হ’লেও অনভিজ্ঞ সহযোগীসকলে অভিনয়ত পদে পদে বিভ্ৰাট ঘটো‌ৱাৰ সম্ভা‌ৱনা। সেইবাবেই সূত্ৰধাৰ চৰিত্ৰটো এনেভাবে গঢ় দিব লগা হৈছিল যাতে অভিনয়ৰ আদিৰ পৰা অন্তলৈকে উপস্থিত থাকি তাক সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। প্ৰথম অভিনয়ত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকাত এজন দায়িত্বশীল অভিজ্ঞ ব্যক্তিৰ উপযোগিতা প্ৰতিপন্ন হো‌ৱাত পৰবৰ্তী নাটবোৰতো তাৰ অন্যথা নকৰিলে। …গতিকে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ সংস্কৃত নাটকৰ সূত্ৰধাৰৰ ভেটিত দেশ-কাল-পাত্ৰৰ প্ৰয়োজন সাপেক্ষে শংকৰদে‌ৱৰ এক মৌলিক সুসৃষ্টি।”<ref name=chaliha/> ==আংগিক== এখন পূৰ্ণাংগ ভাওনা হ’বলৈ ইয়াৰ অংগস্বৰূপ কেইটামান বিশেষ অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। সত্ৰীয়া ৰীতি-নীতিৰ মাজেৰেহে এখন নাট পৰিৱেশন কৰা হয়। সেইবোৰ-নাট-মেলা, গন্ধ গোৱা, যোৰা উঠা আৰু নাট-সামৰণি।<ref name="অংক-৩"/><ref name="সূত্ৰ"/> ===নাটমেলা=== অংকীয়া নাট এখন পৰিৱেশন কৰাৰ আগতে গাঁৱৰ ৰাইজ মিলি নিৰ্দিষ্ট এটা দিনৰ সন্ধিয়া নামঘৰত শলা-বন্তি জ্বলাই, শৰাই-গুৱা আগবঢ়াই প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু নাটখনৰ এটা নান্দী গীত গাই নাট মেলে। সেইদিনাৰ পিছৰ পৰা ধাৰাবাহিকভাবে নাটৰ আখৰা চলে।<ref name="অংক-৩"/> ===গন্ধ গোৱা বা গন্ধ বাদন=== ভাওনাৰ আগদিনা সন্ধিয়া আখৰাৰ পৰিৱৰ্তে ভাওনাখন সুকলমে হৈ যোৱাৰ বাবে শৰাই আগবঢ়াই নামঘৰত সেৱা লোৱা হয় আৰু গন্ধৰ গীত গোৱা হয়। এই গন্ধৰ গীত মহাপুৰুষ দুজনাৰ ৰচিত নহয়। কোনো কোনো সত্ৰত গুৰু দুজনা ৰচিত বসন্ত, কেদাৰ আৰু ভাটিয়ালী ৰাগৰ গীত গোৱা হয়।<ref name="অংক-৩"/> এই গীতৰ পাছত নাম-প্ৰসংগ কৰা হয়। ===যোৰা উঠা বা গাণিকা=== মূল ভাওনাৰ দিনা ছোঁঘৰত সজ্জিত হৈ গায়ন-বায়নে হৰিধ্বনি কৰি অগ্নিগড়ৰ তলেৰে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰি যোৰা উঠে। খোল বাদ্য বজাই বিভিন্ন বোল তুলি তালে তালে থাপনাৰ আগলৈ সাতপাক মাৰি নৃত্য ভংগী কৰে। বায়নৰ লগত গায়নো থাকে। সাধাৰণতে একোটা যোৰাত নগৰাকী বায়ন আৰু ছয়গৰাকী গায়ন থাকে। বহা চাহিনী, থিয় চাহিনী, ফলা বাজনাৰ পিছত ধেমালি হয়। ধেমালি তিনিপ্ৰকাৰৰ। নাচ-ধেমালি, বৰ-ধেমালি আৰু ঘোষা-ধেমালি। তাৰপিছতে গুৰু-ঘাত বজায়। গুৰু-ঘাত গুৰু শংকৰদেৱৰ সন্মানাৰ্থে বজোৱা হয়। তাৰপিছত বন্দনাগীত গায় আৰু সূত্ৰধাৰৰ প্ৰৱেশ ঘটে।<ref name="অংক-৩"/> ===নাট সামৰণি=== ভাওনা পৰিৱেশন কৰাৰ তৃতীয় দিনা সন্ধিয়া নাট-ভাওনাৰ দায়-দোষৰ ক্ষমা বিচাৰি থাপনাৰ আগত বন্তি জ্বলাই শৰাই আগবঢ়োৱা হয়। ঠাইভেদে তৃতীয় দিনাৰ পৰিৱৰ্তে ৰাইজৰ সুবিধাৰ্থে আন দিনো ধাৰ্য কৰা হয়। সেইদিনা নাটখন পুনৰ এবাৰ পাঠ কৰি সামৰণি মৰা হয়।<ref name="অংক-৩"/> ==গীত== অংকীয়া নাটত প্ৰচুৰ পৰিমাণে গীত প্ৰয়োগ কৰা হৈছে। নাটত ব্যৱহৃত গীতসমূহক পাঁচটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি; নান্দীগীত বা নান্দী ভটিমা, প্ৰৱেশৰ গীত, কাহিনী বুজাবলৈ দৰ্শকক উদ্দেশ্যি গোৱা গীত, পয়াৰ আৰু মুক্তিমংগল ভটিমা।<ref name="অংক-১"/> ===নান্দীগীত=== নাটৰ আৰম্ভণিত নান্দীশ্লোক আৰু নান্দীগীত গোৱা হয়। নান্দীশ্লোকক মংগলাচৰণ বুলিও কোৱা হয়।<ref name="অংক-৩">{{cite book | title=শংকৰদেৱৰ নাট | publisher=অসম প্ৰকাশন পৰিষদ | author=বৰা, মহিম | authorlink=নাট ছখনৰ ওপৰত প্ৰসঙ্গীয়া টোকা | year=১৯৮৯ | location=১৯}}</ref> ===ভটিমা=== *মূল প্ৰবন্ধ [[ভটিমা]] চাওক। ভটিমা চাৰিপ্ৰকাৰ। নাটভটিমা, ৰাজভটিমা, দেৱভটিমা আৰু গুৰুভটিমা। নাটৰ আৰম্ভণি আৰু শেষৰ ভটিমাক নাটভটিমা বোলে। নাটৰ যৱনিকা পেলোৱা গীত-পদক মুক্তিমংগল ভটিমা বোলা হয় আৰু ইয়াক একেবাৰে শেষত গোৱা হয়।<ref name="অংক-১"/> ===পয়াৰ=== নাটৰ মাজত কাহিনীৰ কাব্যিক বৰ্ণনা আৰু চৰিত্ৰৰ মানসিক অৱস্থাৰ বৰ্ণনা কৰিবলৈ গোৱা ভটিমাগীতক পয়াৰ বোলে।<ref name="অংক-২">{{cite book | title=ভটিমা মাধুৰী | publisher=বেদকণ্ঠ | author=শইকীয়া, মহেন্দ্ৰনাথ | authorlink=ভটিমা:এটি অৱলোকন | year=২০১৪ | pages=১৩ | isbn=978-93-82931-29-4}}</ref> ই এক প্ৰকাৰৰ ছন্দও। সচৰাচৰ পয়াৰসমূহত বিলাপগীতৰ সুৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা দেখা যায়। ==আহাৰ্য== [[File:গামখাৰু ১.jpeg|thumb|গামখাৰু ১]] [[File:অসমীয়া কেঁচা সোণৰ অলঙ্কাৰ কেইপদ মান.jpeg|thumb|ভাওনাত মহিলাই পিন্ধা অলংকাৰ]] [[File:গদা.jpeg|thumb|গদা]] ভৰতমুনিৰ নাট্যশাস্ত্ৰমতে আঙ্গিক, বাচিক, আহাৰ্য আৰু সাত্বিক- এই চাৰিপ্ৰকাৰ উপাদান নাটৰ অবিচ্ছেদ্য বিষয়।<ref>https://nilacharai.com/costumes-and-props-in-preserving-the-tradition-of-ankiya-bhaona/</ref> অংকীয়া নাটতো আহাৰ্যৰ পৰিপূৰ্ণ পয়োভৰ দেখা যায়। আংগিক আৰু বাচিক উপাদান নাটকীয় চৰিত্ৰৰ যোগেৰে প্ৰকাশিত হয়। সাত্বিক অভিনয়ো অভিনেতাৰ ভাৱ প্ৰকাশৰ ব্যক্তিগত বিষয়। অভিনয়ক অধিক প্ৰাণৱন্ত কৰিবলৈ অন্য যিবোৰ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয় , সেইবোৰেই আহাৰ্য। ইংৰাজীত Stage property বোলা এই সামগ্ৰীসমূহ হ’ল, ৰং, অলংকাৰ, বস্ত্ৰ, আসন, চন্দ্ৰতাপ, আঁৰ-কাপোৰ, অগ্নিগড়, বিভিন্ন মুখা, মালা, ধনু-টূণ, অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, ৰথ, বাদ্যযন্ত্ৰ আদি। শংকৰদেৱ নিজেই এগৰাকী পাকৈত খনিকৰ আছিল বুলি গুৰু চৰিতসমূহৰ পৰা জানিব পাৰি। [[চিহ্ন-যাত্ৰা]] নাট প্ৰদৰ্শন কৰোঁতে তেওঁ বাদ্য আৰু বিভিন্ন মূখা তৈয়াৰ কৰি লৈছিল। পৰৱৰ্তীকালত নাট-ভাওনাৰ আহাৰ্জ সামগ্ৰী সৃষ্টি কৰোঁতেই ভকতসকলৰ মাজত বিভিন্ন জীৱিকাৰো সৃষ্টি হৈছিল। ====অগ্নিগড়==== অংকীয়া নাটৰ আহাৰ্যসমূহৰ মাজত উল্লেখযোগ্য উপাদান অগ্নিগড়। নাটখলাৰ প্ৰৱেশ দ্বাৰত ধেনুভিৰীয়াকৈ এডাল কাঠৰ ফ্ৰেমত দুইমূৰে দুটা মগৰৰ আকৃতি কাটি হেঙুল-হাইতালেৰে বোলাই দুটা খুটাৰ সহায়ত স্থাপন কৰা হয়। ধেনুভিৰীয়া কাঠত ন-গছি বন্তি বা আৰিয়া বা জোঁৰ জ্বলোৱা হয়। তাৰ মাজেৰে ভগৱানৰ চৰিত্ৰাভিনেতাৰ প্ৰৱেশ ঘটে। উক্ত ন-গছি বন্তিক নৱবিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=গোস্বামী, ৰাম | authorlink=সত্ৰীয়া ভাওনাত আহাৰ্যৰ বৈশিষ্ট্য | year=১৯৯৭ | pages=১০৪}}</ref><ref name="অগ্নি">{{cite journal | title=গুৰুজনাৰ অনুপম সৃষ্টি-গায়ন বায়ন | author=ভূঞা, হিমাংশু ৰঞ্জন | journal=প্ৰান্তিক | year=২০২৬ | month=১-১৫ মে’ | issue=একাদশ সংখ্যা | pages=৩৯}}</ref> ====আঁৰ-কাপোৰ==== অংকীয়া নাট-ভাওনাত চৰিত্ৰসমূহ প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে ছোঁঘৰৰ পৰা এখন আঁৰকাপোৰেৰে আঁৰ কৰি অনা হয়। এই আঁৰকাপোৰখনক মায়াৰ প্ৰতীক বুলি হয়।<ref name="অগ্নি"/> চৰিত্ৰাভিনেতাসকলে সংসাৰৰ মায়াৰ আৱৰণ ভেদ কৰি নৱ-বিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক অগ্নিগড়ৰ তলত সেৱা কৰিহে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰে। ====অলংকাৰ==== অংকীয়া নাট বা ভাওনাত চৰিত্ৰানুযায়ী বিবিধ আৰু প্ৰাচুৰ্য্যময় অলংকাৰ পৰিধান কৰোৱা হয়। অৱশ্যে এই অলংকাৰবোৰ থলুৱা গঢ়ৰ। বিভিন্ন ৰাংপতা, বালিচন্দা আদি ব্যৱহাৰ কৰি সোণ-ৰূপৰ দৰে দেখা অলংকাৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ৰুদ্ৰাক্ষৰ মালা, কাঠৰ খৰম, বালু, কুণ্ডল, গলপতা, কিংকিনী, গামখাৰু, সাতসৰী আৰু কাৰুকাৰ্যখচিত মুকুট চৰিত্ৰসমূহৰ অলংকাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> অলংকাৰৰ লগতে অংগৰচনাও এক বিশেষ উপাদান। ঘাইকৈ মৰাপাটেৰে তৈয়াৰী নকল দাড়ি-চুলি, গাৰ বিভিন্ন ৰঙৰ বাবে হেঙুল, নীল, হাইতাল, পোৰা এঙাৰৰ গুড়ি, ছাই, সেন্দূৰ, পিঠাগুড়ি আদি অভিনেতাসকলৰ অংগৰচনাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> ====পোছাক-পৰিচ্ছদ==== অংকীয়া নাটত এজন লোকক চৰিত্ৰাভিনেতাসকলক সাজ-পোছাক পিন্ধোৱাৰ দায়িত্ব দিয়া হয়। সংস্কৃত নাট্যশাস্ত্ৰত এইসকলক ''বেশকাৰ'' বোলে। অংকীয়া নাটৰ বেশভূষা থলুৱা আৰ্হিৰ। বৰ্তমান সময়ত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছে যদিও ঘাইকৈ পুৰুষে চুৰিয়া বা [[ধুতি]], চাপকন, বুকুচোলা, জালিচোলা, কোঁচ দিয়া ঘূৰী, জামদানী [[চেলেং]] পৰিধান কৰিছিল। পদমৰ্যাদা অনুসৰি [[ধুতি]] পিন্ধাৰ নিয়ম বেলেগ আছিল। [[কৃষ্ণ]]ক সচৰাচৰ হালধীয়া ৰঙৰ, ৰজা আৰু দেৱতাক পটী লগোৱা ৰঙীন ধুতি পিন্ধোৱা হয়। [[কমৰবন্ধ]] পিন্ধা হৈছিল। নাৰী ভাৱৰীয়াই ঘূৰীৰ দৰে পিন্ধা [[শাৰী]], কঁকালৰ তলৰ অংশত লহঙা, হাত-দীঘল বুকুচোলা, [[ৰিহা]], [[ওৰণি]] আদিৰ ব্যৱহাৰ হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> ====মুখা==== *প্ৰধান প্ৰবন্ধ [[মুখা]] চাওক। মুখা অংকীয়া নাটৰ এবিধ আকৰ্ষণীয় তথা প্ৰাণৱন্ত উপাদান। কালীয়, [[গৰুড়]], [[নৰসিংহ (হিন্দু ধৰ্ম)|নৰসিংহ]], [[বকাসুৰ]], [[ৰাক্ষস]]-ৰাক্ষসী, [[হনুমান]]-[[জাম্বৱন্ত]] আদি চৰিত্ৰ প্ৰাণৱন্ত কৰি তুলিবলৈ মুখাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ দুজনা গুৰুৰ অংকীয়া নাট আৰু পৰৱৰ্তী সময়ৰ অংকীয়া নাটসমূহৰ তুলনামূলক বিশ্লেষণ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160916212842/http://nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ |date=2016-09-16 }}, নীলাচৰাই ডট কম ৱেবছাইটত * [http://www.atributetosankaradeva.org/ankiya.htm Ankiyā Nāt - The Dramas of Sankaradeva] এ টিৰিবিউট টু শংলৰদেৱ ডট অৰ্গ ৱেবছাইটত * [http://www.indianetzone.com/18/the_ankiya_nat_assam.htm Ankiya Nat, Assam]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} www.indianetzone.com ৱেবছাইটত <!-- *[https://satirtha.in/%e0%a6%85%e0%a6%82%e0%a6%95%e0%a7%80%e0%a7%9f%e0%a6%be-%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%93%e0%a6%a8%e0%a6%be-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ae%e0%a6%be%e0%a6%a4%e0%a7%83%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%b7/ অংকীয়া ভাওনা আৰু মাতৃভাষা ভাওনা এক তুলনামূলক বিচাৰ] satirtha.in ৱেবছাইটত --> [[শ্ৰেণী:নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ভাওনা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা]] 08n3glq9xft82jedh3fzg7eim5edby8 651775 651774 2026-11-09T17:53:19Z Pranamikaadhikary 27435 /* ভটিমা */ 651775 wikitext text/x-wiki [[File:RAM BIJOY ANKIA NAAT11.jpg|thumb|ৰাম বিজয় নাটৰ দৃশ্য]] [[File:Entry of a demon king in a "Bhaona" in Assam.webm|thumb|অংকীয়া নাটত অসুৰৰ প্ৰৱেশ]] মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ|মাধৱদেৱে]] পৌৰাণিক আখ্যানৰ ভিত্তিত [[ব্ৰজাৱলী ভাষা]]ত ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''অংকীয়া নাট''' বোলে। মহাপুৰুষ দুজনাই তেওঁলোকে ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''নাট''', '''যাত্ৰা''' বা '''নৃত্য''' বুলিছিল। পৰৱৰ্তী কালত বৈষ্ণৱ ভকতসকলে ইয়াক 'অংকীয়া নাট' বুলি নামকৰণ কৰে যদিও আংগিকৰ ফালৰ পৰা [[মাধৱদেৱ]]ৰ নাটসমূহক [[ঝুমুৰা]]ও বোলা হয়। গুৰু দুজনাই লিখা নাটক 'অংকীয়া ভাওনা' বুলি কোৱা হয়। [[ভাওনা]] শব্দৰ প্ৰকৃত অৰ্থ 'ভাও দি দেখুওৱা কাৰ্য'। অংকীয়া নাটৰ অভিনয়ক ভাওনা বোলা হয়। পৰৱৰ্তীকালত বধকাব্যসমূহ আৰু আন আন সত্ৰাধিকাৰ-মহন্তই লিখা নাটৰ অভিনয়কো ভাওনা বোলা ৰীতি প্ৰচলিত হ’ল। খ্ৰীষ্টিয় পঞ্চদশ শতিকাৰ দ্বিতীয়ভাগত শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰ‌ৱৰ্তিত ধৰ্মীয় তথা জনপ্ৰিয় মনোৰঞ্জনৰ মাধ্যম অংকীয়া নাট ভাওনাই হ’ল অসমীয়া নাট্য ইতিহাসৰ প্ৰথম নিদৰ্শন। তাৰ আগতে প্ৰাচীন [[কামৰূপ]]ৰ কোনো কোনো বিদ্যোৎসাহী আৰু কলাপ্ৰেমী ৰজাৰ ৰাজসভাত নৃত্য, গীত, অভিনয়ৰ অনুশীলন হৈছিল বুলি জনা যায় যদিও সেইসমূহৰ কোনো নিদৰ্শন পো‌ৱা নাযায়।<ref name=sarma>অসমীয়া নাট্য সাহিত্য, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]</ref> == নামৰ উৎস আৰু সংস্কৃত নাটৰ প্ৰভাৱ == [[File:মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, পাটবাউসী সত্ৰ, বৰপেটা.jpg|thumb|মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]], বৰপেটা]] [[File:কাঠৰ মুখা.jpg|thumb|ভাওনাত ব্যৱহাৰ কৰা শংকৰদেৱৰ দিনৰ কাঠৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]]ত সংৰক্ষিত]] বুৎপত্তিগত অৰ্থৰ ফালৰ পৰা চালে দেখা যায় যে অংকীয়া নাটৰ অৰ্থ 'একাংকিকা নাটক'। কিন্তু মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱ আৰু তেখেতৰ প্ৰিয় শিষ্য মাধ‌ৱদেৱে তেখেতসকলৰ নাটসমূহক 'নাট', 'নাটক' বা 'যাত্ৰা' আদি নামেৰেহে অভিহিত কৰিছিল। 'অংকীয়া নাট' শব্দটি তুলনামূলক ভাৱে আধুনিক শব্দ। নাট বুজো‌ৱা শব্দ 'অংক'-ৰ লগত 'ঈয়া' প্ৰত্যয় লগলগাই পিছৰ কালৰ [[নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্ম|বৈষ্ণ‌ৱ সমাজে]] এই শব্দক [[বিশেষণ]] ৰূপত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়।<ref name=sarma/> এই শব্দ সৰ্বপ্ৰথমে ব্যৱহৃত হয় গুৰুদুজনাৰ অন্যতম শিষ্য [[দৈত্যাৰি ঠাকুৰ]] আৰু [[ৰামচৰণ ঠাকুৰ]]ৰ দ্বাৰা ৰচিত [[চৰিত পুথি]]ত।<ref name="pathak">Ankiyanat : A Tradition of pride.(Article)-- Dr. Dayananda Pathak</ref> গুৰুদুজনাৰ দ্বাৰা ৰচিত নাটসমূহৰ লিখিত পাঠক অংকীয়া নাট আৰু সেই পাঠসমূহৰ নাট্য প্ৰদৰ্শনক অংকীয়া ভাওনা বা ভা‌ৱনা বুলি কো‌ৱা হয়। 'অংকীয়া' শব্দৰ ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে ভিন্ন জনে ভিন্ন মত পোষণ কৰা দেখা যায়। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ই, “আমাৰ ভাওনাত আঙ্গিক অভিনয়ই ঘাই, সেই দেখি 'অঙ্গ' শব্দৰ পৰাই 'অংক' শব্দটো উদ্ভূত হো‌ৱা সম্ভ‌ৱ” বুলি মত পোষণ কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]ই তেওঁৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎপত্তি আৰু বৈশিষ্ট্য' নামৰ প্ৰ‌ৱন্ধত উল্লেখ কৰিছে, “…মহাপুৰুষ দুজনৰ নাটত যি কলা কৌশল আৰু ভাষা প্ৰয়োগ হৈছিল পিছৰ নাট লিখোঁতাসকলে তাৰপৰা ভালেখিনি ফালৰি কাটি গৈছিল। ব্ৰজা‌ৱলী পৰিহৃত হ’ল, নান্দীশ্লোক, ভটিমা আদিও নোহো‌ৱা হ’ল। গতিকে মহাপুৰুষ দুজনৰ নাট বা সেই সাঁচত ঢলা নাটসমূহক পিছৰ নাটৰ পৰা পৃথক কৰি দেখু‌ৱাবৰ নিমিত্তে 'অংকীয়া নাট' বুলিবলৈ ধৰে।”<ref name=sarma/> শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰদৰ্শিত সৰ্বপ্ৰথম নাট বা ভাওনা আছিল '[[চিহ্ন-যাত্ৰা]]'; এই চিহ্নযাত্ৰা পৰিবেশনৰ বাবে গুৰুজনাই সাত বৈকুণ্ঠৰ চিত্ৰপট অংকন কৰিছিল। এই কথাকে ভিত্তি হিচাপে লৈ 'সন্তাৱলী' নামৰ চৰিত গ্ৰন্থত অংকীয়া শব্দৰ ব্য‌ৱহাৰ সম্পৰ্কে কো‌ৱা হৈছে এইদৰে, “অংকিত কৰিলা দেখি অংকীয়া যে নাম”। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে তেওঁৰ 'সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতক সমৰ্থন কৰি কয়, “উক্ত (সন্তা‌ৱলী) পুথিৰ মতে 'অংকীয়া' শব্দৰ অৰ্থ হ’ল নাটকত অভিনেতা সকলক ৰং বৰণ সানি প্ৰবেশ কৰো‌ৱা বা বিভিন্ন প্ৰকাৰে চিত্ৰপট আঁকি (পাৰিষদ সকলক চিত্ৰত চিত্ৰিত কৰি দেখু‌ৱাই) চোঁ-মুখা সাজি অংকণ কৰি দৰ্শক সকলক দেখুউ‌ৱাৰ কাৰণে 'অংকীয়া' নাম পালে। অংকীয়া নাটকৰ মূল উৎস বা ভেটি হ’ল 'চিহ্নযাত্ৰা'। অংক শব্দটো‌ৱে এই অৰ্থত অংকণ কৰা বুজাইছে। … 'চিহ্নযাত্ৰা' কালত যিবিলাক মুখা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু চিত্ৰত যিবিলাক ব্যক্তিক চিত্ৰিত কৰা হৈছিল, সিয়েই পিছত অংকীয়া নাম পায় আৰু উত্তৰ কালত ৰচিত বাকী 'বাৰছো‌ৱা' নাটেও 'অংকীয়া নাট' নামেৰে জনাজাত হয়।”<ref name=goswami>সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা—নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী</ref> [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] [[নাট্যশাস্ত্ৰ]]ত অংক শব্দৰ অৰ্থ হ’ল 'চিহ্ন', অৰ্থাৎ নাটকীয় কাহিনীৰ স্তৰ চিহ্নিত কৰা বিভাগ ({{Lang|en|an Act}})। গতিকে এই অংক শব্দৰ পৰাই অংকীয়া শব্দৰ সৃষ্টি হৈছে বুলি মত পোষণ কৰে কোনো কোনো পণ্ডিতে। তেওঁলোকে কয় যে “অংক মাত্ৰ যাৰ আছে, সেয়ে অংকীয়া”। নাট্যশাস্ত্ৰত দহ প্ৰকাৰৰ [[নাটক]] বা ৰূপকৰ উল্লেখ আৰু বি‌ৱৰণ আছে। সেয়া হ’ল: 'নাটক', 'প্ৰকৰণ', 'সম‌ৱকাৰ', 'ঈহমৃগ', 'ডিম', ‌'ৱ্যয়োগ', 'অংক' বা 'উৎসৃষ্টিকাঙ্ক', 'প্ৰহসণ', 'ভাণ' আৰু ‌'ৱিথি'।<ref name=ghosh>The Natyashastra—(Trans. & Ed.)- Dr. Manomohan Ghosh</ref> এই দহৰূপক বা দশৰূপক বা দহ প্ৰকাৰৰ নাটক (ৰূপক)-ৰ অন্তৰ্গত অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক নামৰ ৰূপক বিধৰ পৰা 'অংক' আৰু "অংকীয়া" অভিধাদুটি আহিব পাৰে বুলিও কোনো কোনো পণ্ডিতে ক’ব খোজে। কিন্তু অংকীয়া নাটত মাত্ৰ এটাহে অংক থকাৰ বাহিৰে অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক ৰূপক বিধৰ লগত ইয়াৰ আন কোনো অন্তৰংগ সাদৃশ্য বিচাৰি পো‌ৱা নাযায়<ref name=chaliha>শংকৰী সাহিত্যৰ সমীক্ষা- (সম্পা:)-ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> ==সংস্কৃত নাটৰ সৈতে পাৰ্থক্য== [[File:Gayan Bayan 1.jpg|thumb|]] [[File:Khol Badan.jpg|thumb|]] শংকৰদেৱে সংস্কৃত নাটৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ অংকীয়া নাট ৰচনা কৰিছিল বুলি কোৱা হয় যদিও অংকীয়া নাটৰ আংগিক সংস্কৃত নাটৰ লগত নিমিলে। তেওঁ সংস্কৃত নাটকৰ কঠোৰ নীতি মনা নাছিল।<ref name="নাট">{{cite journal | title=নাটকৰ ধাৰাবাহিকতা আৰু সাম্প্ৰতিক অসমীয়া নাটক | author=মহন্ত, ড° পোনা | journal=প্ৰকাশ | year=২০২৬ | month=ফেব্ৰুৱাৰী | pages=৫}}</ref> অংকীয়া নাট আছিল সৰ্বসাধাৰণ ৰাইজৰ মনোৰঞ্জন আৰু ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে; আনহাতে সংস্কৃত নাট ৰাজকীয় পৰিৱেশত বা আভিজাত্য পৰিৱেশত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল আৰু ই আছিল কেৱল আভিজাত্য, ধনাঢ্য শ্ৰেণীৰ মনোৰঞ্জনৰ আহিলা। ইয়াৰ উপৰি সংস্কৃত নাট আৰু অংকীয়া নাটৰ কেইটামান বিশেষ পাৰ্থক্য দেখা যায়। অংকীয়া নাটৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত নাট্যশাস্ত্ৰৰ প্ৰভা‌ৱ সুস্পষ্ট ভাবে দেখা যায়। অংকীয়া ভাওনাত সূত্ৰধাৰৰ উপৰিও 'পূৰ্বৰঙ্গ' (আমাৰ ধেমালি), 'নান্দী', 'প্ৰৰোচনা', 'প্ৰস্তা‌ৱনা', 'ভৰত বাক্য'ৰ অনুৰূপ 'মুক্তি-মঙ্গল ভটিমা' আদি বিভিন্ন দিশত নাট্যশাস্ত্ৰৰ নীতি-নিয়ম বহুপৰিমাণে মানি চলা হয়। অংকীয়া নাটত এটাই মাত্ৰ অংক থাকিলেও তাত নাট্যশাস্ত্ৰত বৰ্ণিত 'অ‌ৱস্থা' (নাটকীয় ঘটনাৰ স্তৰ), 'সন্ধি' (বিভিন্ন নাটকীয় ঘটনা বা পৰিস্থিতিৰ সংযোজক) আৰু 'অংক' বিভাজনৰ সম্পূৰ্ণ অ‌ৱকাশ আছে। ভক্তিৰস প্ৰধান হ’লেও নাটসমূহত নাট্যশাস্ত্ৰৰ 'ন‌ৱৰস'ৰ সকলোবোৰ ৰসেই কম বেছি পৰিমাণে আছে। সেইদৰে, অংকীয়া নাটৰ নায়ক নায়িকাও সংস্কৃত নাট্য-তত্ত্বত আলোচিত 'নায়ক-ভেদ' আৰু 'নায়িকা-ভেদ' (নায়ক আৰু নায়িকাৰ শ্ৰেণী বিচাৰ)-ৰ বিভিন্ন ভাগ-বিভাগৰ ভিতৰতে পৰে। অভিনয়ৰ ক্ষত্ৰতো 'আঙ্গিক',‌ 'ৱাচিক', 'সাত্বিক' আৰু 'আহাৰ্য' এই চাৰিওবিধ অভিনয়ৰে উপাদান অংকীয়া ভাওনাত বিদ্যমান। অবশ্যে স্থান-কাল-পাত্ৰ আৰু পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি গুৰুজনাই বহুক্ষেত্ৰতনাট্যশাস্ত্ৰৰ বিধি-নিষেধো অবাধে ভঙ্গ কৰিছে আৰু যুদ্ধ, শয়ন, ভোজন, মৃত্যু আদি দৃশ্যৰ অ‌ৱতাৰণাও কৰিছে। যি তেখেতৰ মৌলিক প্ৰতিভাৰ স্বাক্ষৰো বহন কৰিছে। তদুপৰি কো‌ৱা বাহুল্য যে শংকৰদেৱে কোনো ক্ষেত্ৰতে সংস্কৃত নাটকৰ হুবহু অনুকৰণ কৰা নাই। গতিকে, এই কথা নিশ্চয় ক’ব পাৰি যে, ভাৰতবৰ্ষৰ নাট্যপৰম্পৰাৰ মূল ভেটি নাট্যশাস্ত্ৰৰ আলমত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱৰ মৌলিক সৃষ্টিশীল সত্ত্বাৰ পৰাই এই ওপজা অংকীয়া নাট। ===সূত্ৰধাৰ=== [[File:"Sutradhar"- A unique dance style from Assam-v2.webm|thumb|সূত্ৰধাৰীৰ নৃত্য]] [[File:সূত্ৰধাৰ সূত্ৰধাৰী নৃত্য.jpg|thumb|অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ।]] [[File:Masks ofthe Lord Narasimham, 3rd incarnaation of the Lord Vishnu in mask form at Chamaguri Satra, Majuli.jpg|thumb|অংকীয়া নাটত ব্যৱহৃত নৰসিংহৰ মুখা]] সংস্কৃত নাটৰ দৰে অংকীয়া নাটতো সূত্ৰধাৰ বুলি এটা চৰিত্ৰ আছে যদিও দুয়োপ্ৰকাৰ নাটত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকা বেলেগ বেলেগ। সংস্কৃত নাটত সূত্ৰধাৰে নাটৰ আৰম্ভণিতে নান্দীশ্লোক গাই প্ৰৰোচনা আৰু প্ৰস্তাৱনাৰ শ্লোক উপস্থাপন কৰি নাটৰ পৰা বাহিৰ হয়। কিন্তু অংকীয়া নাটত সূত্ৰধাৰেই নাটখন চলাই নিয়াৰ মূল দায়িত্ব পালন কৰে। সূত্ৰধাৰে নান্দী গাই নৃত্য কৰে, নৃত্যৰ মাজেৰে নাটৰ নাম আৰু বিষয়বস্তু উপস্থাপন কৰে, চৰিত্ৰসমূহৰ পৰিচয় আৰু প্ৰৱেশ ঘোষণা কৰে আৰু কাহিনীৰ মাজত সংগতি ৰক্ষা কৰিবলৈ “আহে সভাসদ লোক’’ বুলি কাহিনী ক’ৰ পৰা ক’লৈ গতি কৰিছে বুজাই দিয়ে। যিবোৰ দৃশ্য নাটত উপস্থাপন কৰিব নোৱাৰি, তেনেবোৰ দৃশ্য সংলাপৰ মাজেৰে দৰ্শকক বুজাই দিয়ে।<ref name="অংক-১"/><ref name="সূত্ৰ">{{cite book | title=শংকৰদেৱ চৰ্চা | publisher=ক্ৰান্তিকাল | author=বৰা, মহিম | authorlink=মুখবন্ধ | year=২০১৬ | location=৭ | isbn=978-93-84679-32-3}}</ref> ===বহুৱা আৰু বিদূষক=== সংস্কৃত নাটকত বিদূষকৰ চৰিত্ৰ একোটা থাকে। বিদূষকগৰাকীয়ে সংস্কৃত নাটত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়। অংকীয়া নাটত শংকৰদেৱে বিদূষকৰ চৰিত্ৰ পৰিৱৰ্তে সূত্ৰধাৰ আৰু কিছু চৰিত্ৰৰ যোগেৰে ধেমেলীয়া দৃশ্যৰ অৱতাৰণা ঘটাইছে।<ref name="অংক-১"/> আজিকালি উত্তৰ-শংকৰী যুগত ৰচিত নাটত পৰিৱেশনকালৰ মাজতে নাটৰ লগতে সংগতি নথকাকৈ [[বহুৱা]] প্ৰৱেশৰ ৰীতি প্ৰচলিত হৈছে। ===ভাষা=== অংকীয়া নাটৰ ভাষা ব্ৰজাৱলী। এয়া মথুৰাত ব্যৱহৃত ব্ৰজাৱলী নহয়। মৈথিলী মিশ্ৰিত মথুৰাত প্ৰচলিত ব্ৰজবুলি ভাষাৰ অনুকৰণত শংকৰদেৱে থলুৱা ভাষাৰ মিশ্ৰণ ঘটাই অসমৰ মানুহে সহজে বুজিব পৰাকৈ এটি ভাষাৰ ৰূপ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াত থলুৱা ভাষাৰ উপৰি অৱধি, ভোজপুৰী, পাৰ্চী আৰু সংস্কৃত ভাষাৰ শব্দসম্ভাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সম্ভৱতঃ ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল অসমৰ সকলো লোকে সহজে বুজিব পৰাৰ উপৰি অসমৰ বাহিৰৰ লোকেও যাতে এই ভাষা বুজিব পাৰে।<ref name="অংক-১"/> ==স্থানীয় উপাদান== [[গোৱালপাৰা]] অঞ্চলত প্ৰচলিত [[ভাৰীগান]], [[কুশান গান]], গো‌ৱালিনী-যাত্ৰা আদিয়েও অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টিত অৰিহণা যোগাইছে। অবশ্যে এইবিলাকৰ প্ৰাচীনতা সম্পৰ্কে সন্দেহৰ অ‌ৱকাশ আছে। তদুপৰি এইসমূহত নাটকীয় উপাদানো তেনেই নগণ্য।<ref name=chaliha/> সেইদৰে [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]দেৱেও অসমীয়া আৰু অনা-অসমীয়া দুয়োবিধ প্ৰভা‌ৱকে স্বীকাৰ কৰি লৈছে আৰু তেখেতৰ 'অংকীয়া নাট'ৰ ভূমিকাত মন্তব্য কৰিছে যে কাব্যশাস্ত্ৰৰ আবৃত্তি, [[ওজাপালি]]ৰ সমূহীয়া গায়ন শৈলী আৰু ভাৰতৰ আন আন অঞ্চলত প্ৰচলিত বিভিন্ন দৃষ্টি-আকৰ্ষক নাট্যানুষ্ঠানে অসমীয়া নাটকৰ পূৰ্ণ বিকাশত অৰিহণা যোগাইছে বুলি ক’ব পাৰি।<ref name=chaliha/> [[কালিৰাম মেধি]]য়ে ''অংকাৱলী''ৰ পাতনিত অনা-অসমীয়া সকলোধৰণৰ নাট্যানুষ্ঠানৰ প্ৰভা‌ৱ অস্বীকাৰ কৰি একমাত্ৰ স্থানীয় উপাদানৰ পৰা, বিশেষকৈ ওজাপালিৰ প্ৰভা‌ৱত শংকৰদেৱে অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টি কৰিলে বুলি মন্তব্য কৰিছে।<ref name=medhi>অংকা‌ৱলী—(সম্পা:)-কালিৰাম মেধি</ref> প্ৰাচীন অসমত প্ৰচলিত পুতলা নাচ, ঢুলীয়া ভাওনা, পচতি, কুশান গান, ওজাপলি আদিৰ পৰা উপাদান লৈ অংকীয়া নাট সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="অংক-১">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=পাঠক, ড° দয়ানন্দ | authorlink=অংকীয়া নাট পৰম্পৰা | year=১৯৯৭ | pages=৯৩}}</ref> ==বিষয়বস্তু== শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা অংকীয়া নাটৰ বিষয়বস্তু আছিল [[ভাগৱত]] পুৰাণ, হৰিবংশ আৰু [[ৰামায়ণ]]ৰ কাহিনী। বেছিভাগ নাটেই ভাগৱত পুৰাণৰ বিভিন্ন কৃষ্ণকেন্দ্ৰিক কাহিনীৰে নিৰ্মিত। শংকৰদেৱে কেৱল [[ৰাম বিজয়]] নাটখনেই ৰামায়ণৰ কাহিনীৰ এছোৱাৰে ৰচনা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত [[মহাভাৰত]] আৰু অন্যান্য ধৰ্মীয় গ্ৰন্থৰ কাহিনীৰ আধাৰত নাট-ভাওনা ৰচিত হ’বলৈ ধৰে। ==অংকীয়া নাটত ৰস== ==ভাৰতৰ অন্যান্য নাট্য সংস্কৃতি আৰু অংকীয়া নাট== প্ৰাচীন কালৰে পৰা ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত নাট্য-পৰিৱেশ্য কলাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়। ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত প্ৰচলিত পৰিৱেশ্য কলা যেনে [[কেৰালা]]ৰ [[কুডিয়াট্টম]], [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[যক্ষগান]], অযোধ্যাৰ [[ৰামলীলা]], [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ [[নৌটংকী]], [[তামিলনাডু]]ৰ [[ভাগৱত মেলা]], [[গুজৰাট]]ৰ [[ভৱাই]] আৰু অসমৰ অংকীয়া নাট একে বৰ্গৰে পৰিৱেশ্য কলা।<ref name="অংক-৪">{{cite book | title=শংকৰদেৱ অধ্যয়ন প্ৰসংগ | publisher=বাণী মন্দিৰ | author=দেৱগোস্বামী, কেশৱানন্দ | authorlink=শংকৰদেৱৰ নাট আৰু ভাওনা | year=২০০৫ | pages=৫২}}</ref> সম্ভ‌ৱতঃ, [[ভাৰত]]ৰ বিভিন্ন প্ৰাদেশিক ভাষাত ৰচিত পূৰ্ণাঙ্গ নাটকৰ ভিতৰত অংকীয়া নাটকৰ ঐতিহ্যই সকলোতকৈ পুৰণি। এই অংকীয়া নাট আৰু ভাওনাৰ উৎস বিচাৰিও ভিন্ন জনে ভিন্ন মত প্ৰকাশ কৰিছে। মনোমোহন ঘোষে অংকীয়া নাট ভাওনাক প্ৰাগ্-ঐতিহাসিক যুগত প্ৰচলিত এক শ্ৰেণীৰ নাট্যৰূপৰ নিদৰ্শন হ’ব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে কোনো কোনোৱে অংকীয়া নাট [[মধ্যযুগ]]ৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰতীয় কিছুমান পৰম্পৰাগত আৰু লোক নৃত্য আৰু নাট্য শৈলীৰ আৰ্হি বা প্ৰেৰণাত সৃষ্ট বুলি ক’ব খোজে। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে এই মতৰ প্ৰতি আংশিকভাবে সমৰ্থন আগবঢ়াই উল্লেখ কৰে, “গুৰুজনাই কেইবাবিধো উপাদান একত্ৰ কৰি অংকীয়া ভাওনাত সংযোগ কৰি দিয়ে। তাৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ চাৰিবিধ উপাদান পৰিষ্কাৰ ভাবে দেখা যায়। *প্ৰাচীন ভাৰতীয় নাট্যশাস্ত্ৰৰ উপাদান *বিভিন্ন তীৰ্থ ভ্ৰমণ কৰি লাভ কৰা সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ উপাদান, *স্থানীয় প্ৰচলিত [[পুতলা নাচ]] বা তৎকালীন সাংস্কৃতিক কাৰ্যক্ৰমৰ উপাদান *নিজস্ব প্ৰতিভা বিকাশ।”<ref name=goswami/> সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় কিছুমান নাট্যধৰ্মী অনুষ্ঠানৰ লগত অংকীয়া ভাওনাৰ কিছুমান সাদৃশ্যৰ কথা উল্লেখ কৰি প্ৰভা‌ৱশালী উপাদান হিচাপে পুতলা নাচ আৰু ওজাপালিৰ ওপৰতেই গুৰুত্ব আৰোপ কৰে আৰু লগতে [[কেৰালা]]ৰ 'কুট্টু' আৰু সিংহলৰ 'কোল নাটম'ৰ প্ৰভা‌ৱৰ কথাও দাঙি ধৰিছে।<ref name=sarma/> পৰবৰ্তী কালত প্ৰকাশিত আন এক প্ৰবন্ধত তেখেতে 'মহানাটক', 'গীত-গোবিন্দ', 'শ্ৰীকৃষ্ণ কীৰ্তন', চৈতন্যদে‌ৱৰ 'অংকবন্ধন', 'মৈথিলী' আৰু 'মৈথিলী নে‌ৱাৰী নাটক' আদিৰ প্ৰসঙ্গ উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো স্থিৰ সিদ্ধান্তত উপনীত হ’ব পৰা নাই।<ref name=chaliha2>শংকৰী সংস্কৃতিৰ অধ্যয়ন--(সম্পা:)- ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> জগদীশ চন্দ্ৰ মাথুৰে নাট্যশাস্ত্ৰ, সাহিত্য দৰ্পণ আদিতো উল্লেখ নথকা 'সঙ্গীতক' নামৰ এক অখ্যাত নাট্য পৰম্পৰাৰ প্ৰভা‌ৱ অংকীয়া নাটকত পৰিব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে। কৃষ্ণনাৰায়ণ প্ৰসাদ মাগধেও তেখেতৰ 'শংকৰদে‌ৱ: সাহিত্যকাৰ ঔৰ ‌ৱিচাৰক' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতৰ প্ৰতি সমৰ্থণ আগবঢ়াইছে।<ref name=chaliha/> বৈষ্ণ‌ৱ পণ্ডিত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই বাকী সকলোধৰণৰ প্ৰভাৱ অস্বীকাৰ কৰি কে‌ৱল নাট্যশাস্ত্ৰ আৰু সংস্কৃত নাট্য পৰম্পৰাই অংকীয়া নাটৰ বিকাশত অৰিহণা যোগো‌ৱা একমাত্ৰ প্ৰভাৱী উপাদান বুলি ক’ব খোজে। শইকীয়াই তেখেতৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎস বিচাৰ' নামৰ প্ৰবন্ধত এই বিষয়ে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিছে এইদৰে, “হাজাৰ বছৰীয়া সংস্কৃত নাটকৰ ঐতিহ্য বিদ্যমান থাকোঁতে অংকীয়া নাটৰ উৎস পুতলা নাচ বা কাব্যশাষ্ট্ৰ আবৃত্তিৰ মাজত বিচাৰিবলৈ যো‌ৱাটো চকু থাকি খালত পৰাৰ নিছিনা কথা।”<ref name=chaliha/> তেওঁ লগতে এই কথাও ব্যক্ত কৰে যে মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় বিভিন্ন পৰম্পৰাগত নাট্য শৈলীৰ মাজত যি সাদৃশ্য বা মিল দেখা যায় সেয়া এটা শৈলীয়ে আনটোৰ পৰা উপাদান ধাৰ কৰাৰ বাবে নহয় বৰং একেখন নাট্যশাস্ত্ৰকে বহুদিশত মানি চলাৰ বাবেহে দেখা যায়। বিজ্ঞ সমাজত সততে এই কথা আলোচনা হয় বা অনুমান কৰা হয় যে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজন অসমত পূৰ্বৰে পৰা প্ৰচলিত ওজাপালি অনুষ্ঠানৰ ওজাজনৰে এক পৰিকল্পিত, পৰিসংস্কৰিত আৰু বিকশিত ৰূপ। কিন্তু আন এক ধাৰণা মতে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজনক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাত অবতীৰ্ণ কৰো‌ৱাৰ আঁৰত ওজাৰ প্ৰভাবতকৈ অবস্থা আৰু প্ৰয়োজনহে বেছি কাৰ্যকৰী আছিল। এই ধাৰণা পূৰ্বৰ ধাৰণাতকৈ অধিক যুক্তিযুক্ত আৰু প্ৰায়োগিক যেন ভা‌ব হয়। এই সম্পৰ্কত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই কয়, “শংকৰদেৱে নাট্যকলা সৃষ্টি কৰি প্ৰাথমিক অভিনয়ত নিজেই নাটৰ সকলোদিশ পৰিচালনাৰ দ্বায়িত্ব বহন কৰিবলগীয়াত পৰিছিল। নহ’লে প্ৰশিক্ষণপ্ৰাপ্ত হ’লেও অনভিজ্ঞ সহযোগীসকলে অভিনয়ত পদে পদে বিভ্ৰাট ঘটো‌ৱাৰ সম্ভা‌ৱনা। সেইবাবেই সূত্ৰধাৰ চৰিত্ৰটো এনেভাবে গঢ় দিব লগা হৈছিল যাতে অভিনয়ৰ আদিৰ পৰা অন্তলৈকে উপস্থিত থাকি তাক সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। প্ৰথম অভিনয়ত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকাত এজন দায়িত্বশীল অভিজ্ঞ ব্যক্তিৰ উপযোগিতা প্ৰতিপন্ন হো‌ৱাত পৰবৰ্তী নাটবোৰতো তাৰ অন্যথা নকৰিলে। …গতিকে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ সংস্কৃত নাটকৰ সূত্ৰধাৰৰ ভেটিত দেশ-কাল-পাত্ৰৰ প্ৰয়োজন সাপেক্ষে শংকৰদে‌ৱৰ এক মৌলিক সুসৃষ্টি।”<ref name=chaliha/> ==আংগিক== এখন পূৰ্ণাংগ ভাওনা হ’বলৈ ইয়াৰ অংগস্বৰূপ কেইটামান বিশেষ অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। সত্ৰীয়া ৰীতি-নীতিৰ মাজেৰেহে এখন নাট পৰিৱেশন কৰা হয়। সেইবোৰ-নাট-মেলা, গন্ধ গোৱা, যোৰা উঠা আৰু নাট-সামৰণি।<ref name="অংক-৩"/><ref name="সূত্ৰ"/> ===নাটমেলা=== অংকীয়া নাট এখন পৰিৱেশন কৰাৰ আগতে গাঁৱৰ ৰাইজ মিলি নিৰ্দিষ্ট এটা দিনৰ সন্ধিয়া নামঘৰত শলা-বন্তি জ্বলাই, শৰাই-গুৱা আগবঢ়াই প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু নাটখনৰ এটা নান্দী গীত গাই নাট মেলে। সেইদিনাৰ পিছৰ পৰা ধাৰাবাহিকভাবে নাটৰ আখৰা চলে।<ref name="অংক-৩"/> ===গন্ধ গোৱা বা গন্ধ বাদন=== ভাওনাৰ আগদিনা সন্ধিয়া আখৰাৰ পৰিৱৰ্তে ভাওনাখন সুকলমে হৈ যোৱাৰ বাবে শৰাই আগবঢ়াই নামঘৰত সেৱা লোৱা হয় আৰু গন্ধৰ গীত গোৱা হয়। এই গন্ধৰ গীত মহাপুৰুষ দুজনাৰ ৰচিত নহয়। কোনো কোনো সত্ৰত গুৰু দুজনা ৰচিত বসন্ত, কেদাৰ আৰু ভাটিয়ালী ৰাগৰ গীত গোৱা হয়।<ref name="অংক-৩"/> এই গীতৰ পাছত নাম-প্ৰসংগ কৰা হয়। ===যোৰা উঠা বা গাণিকা=== মূল ভাওনাৰ দিনা ছোঁঘৰত সজ্জিত হৈ গায়ন-বায়নে হৰিধ্বনি কৰি অগ্নিগড়ৰ তলেৰে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰি যোৰা উঠে। খোল বাদ্য বজাই বিভিন্ন বোল তুলি তালে তালে থাপনাৰ আগলৈ সাতপাক মাৰি নৃত্য ভংগী কৰে। বায়নৰ লগত গায়নো থাকে। সাধাৰণতে একোটা যোৰাত নগৰাকী বায়ন আৰু ছয়গৰাকী গায়ন থাকে। বহা চাহিনী, থিয় চাহিনী, ফলা বাজনাৰ পিছত ধেমালি হয়। ধেমালি তিনিপ্ৰকাৰৰ। নাচ-ধেমালি, বৰ-ধেমালি আৰু ঘোষা-ধেমালি। তাৰপিছতে গুৰু-ঘাত বজায়। গুৰু-ঘাত গুৰু শংকৰদেৱৰ সন্মানাৰ্থে বজোৱা হয়। তাৰপিছত বন্দনাগীত গায় আৰু সূত্ৰধাৰৰ প্ৰৱেশ ঘটে।<ref name="অংক-৩"/> ===নাট সামৰণি=== ভাওনা পৰিৱেশন কৰাৰ তৃতীয় দিনা সন্ধিয়া নাট-ভাওনাৰ দায়-দোষৰ ক্ষমা বিচাৰি থাপনাৰ আগত বন্তি জ্বলাই শৰাই আগবঢ়োৱা হয়। ঠাইভেদে তৃতীয় দিনাৰ পৰিৱৰ্তে ৰাইজৰ সুবিধাৰ্থে আন দিনো ধাৰ্য কৰা হয়। সেইদিনা নাটখন পুনৰ এবাৰ পাঠ কৰি সামৰণি মৰা হয়।<ref name="অংক-৩"/> ==গীত== অংকীয়া নাটত প্ৰচুৰ পৰিমাণে গীত প্ৰয়োগ কৰা হৈছে। নাটত ব্যৱহৃত গীতসমূহক পাঁচটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি; নান্দীগীত বা নান্দী ভটিমা, প্ৰৱেশৰ গীত, কাহিনী বুজাবলৈ দৰ্শকক উদ্দেশ্যি গোৱা গীত, পয়াৰ আৰু মুক্তিমংগল ভটিমা।<ref name="অংক-১"/> ===নান্দীগীত=== নাটৰ আৰম্ভণিত নান্দীশ্লোক আৰু নান্দীগীত গোৱা হয়। নান্দীশ্লোকক মংগলাচৰণ বুলিও কোৱা হয়।<ref name="অংক-৩">{{cite book | title=শংকৰদেৱৰ নাট | publisher=অসম প্ৰকাশন পৰিষদ | author=বৰা, মহিম | authorlink=নাট ছখনৰ ওপৰত প্ৰসঙ্গীয়া টোকা | year=১৯৮৯ | location=১৯}}</ref> ===ভটিমা=== *মূল প্ৰবন্ধ [[ভটিমা]] চাওক। ভটিমা চাৰিপ্ৰকাৰ। নাটভটিমা, ৰাজভটিমা, দেৱভটিমা আৰু গুৰুভটিমা। নাটৰ আৰম্ভণি আৰু শেষৰ ভটিমাক নাটভটিমা বোলে। নাটৰ যৱনিকা পেলোৱা গীত-পদক মুক্তিমংগল ভটিমা বোলা হয় আৰু ইয়াক একেবাৰে শেষত গোৱা হয়।<ref name="অংক-১"/><ref name="অগ্নি"/> ===পয়াৰ=== নাটৰ মাজত কাহিনীৰ কাব্যিক বৰ্ণনা আৰু চৰিত্ৰৰ মানসিক অৱস্থাৰ বৰ্ণনা কৰিবলৈ গোৱা ভটিমাগীতক পয়াৰ বোলে।<ref name="অংক-২">{{cite book | title=ভটিমা মাধুৰী | publisher=বেদকণ্ঠ | author=শইকীয়া, মহেন্দ্ৰনাথ | authorlink=ভটিমা:এটি অৱলোকন | year=২০১৪ | pages=১৩ | isbn=978-93-82931-29-4}}</ref> ই এক প্ৰকাৰৰ ছন্দও। সচৰাচৰ পয়াৰসমূহত বিলাপগীতৰ সুৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা দেখা যায়। ==আহাৰ্য== [[File:গামখাৰু ১.jpeg|thumb|গামখাৰু ১]] [[File:অসমীয়া কেঁচা সোণৰ অলঙ্কাৰ কেইপদ মান.jpeg|thumb|ভাওনাত মহিলাই পিন্ধা অলংকাৰ]] [[File:গদা.jpeg|thumb|গদা]] ভৰতমুনিৰ নাট্যশাস্ত্ৰমতে আঙ্গিক, বাচিক, আহাৰ্য আৰু সাত্বিক- এই চাৰিপ্ৰকাৰ উপাদান নাটৰ অবিচ্ছেদ্য বিষয়।<ref>https://nilacharai.com/costumes-and-props-in-preserving-the-tradition-of-ankiya-bhaona/</ref> অংকীয়া নাটতো আহাৰ্যৰ পৰিপূৰ্ণ পয়োভৰ দেখা যায়। আংগিক আৰু বাচিক উপাদান নাটকীয় চৰিত্ৰৰ যোগেৰে প্ৰকাশিত হয়। সাত্বিক অভিনয়ো অভিনেতাৰ ভাৱ প্ৰকাশৰ ব্যক্তিগত বিষয়। অভিনয়ক অধিক প্ৰাণৱন্ত কৰিবলৈ অন্য যিবোৰ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয় , সেইবোৰেই আহাৰ্য। ইংৰাজীত Stage property বোলা এই সামগ্ৰীসমূহ হ’ল, ৰং, অলংকাৰ, বস্ত্ৰ, আসন, চন্দ্ৰতাপ, আঁৰ-কাপোৰ, অগ্নিগড়, বিভিন্ন মুখা, মালা, ধনু-টূণ, অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, ৰথ, বাদ্যযন্ত্ৰ আদি। শংকৰদেৱ নিজেই এগৰাকী পাকৈত খনিকৰ আছিল বুলি গুৰু চৰিতসমূহৰ পৰা জানিব পাৰি। [[চিহ্ন-যাত্ৰা]] নাট প্ৰদৰ্শন কৰোঁতে তেওঁ বাদ্য আৰু বিভিন্ন মূখা তৈয়াৰ কৰি লৈছিল। পৰৱৰ্তীকালত নাট-ভাওনাৰ আহাৰ্জ সামগ্ৰী সৃষ্টি কৰোঁতেই ভকতসকলৰ মাজত বিভিন্ন জীৱিকাৰো সৃষ্টি হৈছিল। ====অগ্নিগড়==== অংকীয়া নাটৰ আহাৰ্যসমূহৰ মাজত উল্লেখযোগ্য উপাদান অগ্নিগড়। নাটখলাৰ প্ৰৱেশ দ্বাৰত ধেনুভিৰীয়াকৈ এডাল কাঠৰ ফ্ৰেমত দুইমূৰে দুটা মগৰৰ আকৃতি কাটি হেঙুল-হাইতালেৰে বোলাই দুটা খুটাৰ সহায়ত স্থাপন কৰা হয়। ধেনুভিৰীয়া কাঠত ন-গছি বন্তি বা আৰিয়া বা জোঁৰ জ্বলোৱা হয়। তাৰ মাজেৰে ভগৱানৰ চৰিত্ৰাভিনেতাৰ প্ৰৱেশ ঘটে। উক্ত ন-গছি বন্তিক নৱবিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=গোস্বামী, ৰাম | authorlink=সত্ৰীয়া ভাওনাত আহাৰ্যৰ বৈশিষ্ট্য | year=১৯৯৭ | pages=১০৪}}</ref><ref name="অগ্নি">{{cite journal | title=গুৰুজনাৰ অনুপম সৃষ্টি-গায়ন বায়ন | author=ভূঞা, হিমাংশু ৰঞ্জন | journal=প্ৰান্তিক | year=২০২৬ | month=১-১৫ মে’ | issue=একাদশ সংখ্যা | pages=৩৯}}</ref> ====আঁৰ-কাপোৰ==== অংকীয়া নাট-ভাওনাত চৰিত্ৰসমূহ প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে ছোঁঘৰৰ পৰা এখন আঁৰকাপোৰেৰে আঁৰ কৰি অনা হয়। এই আঁৰকাপোৰখনক মায়াৰ প্ৰতীক বুলি হয়।<ref name="অগ্নি"/> চৰিত্ৰাভিনেতাসকলে সংসাৰৰ মায়াৰ আৱৰণ ভেদ কৰি নৱ-বিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক অগ্নিগড়ৰ তলত সেৱা কৰিহে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰে। ====অলংকাৰ==== অংকীয়া নাট বা ভাওনাত চৰিত্ৰানুযায়ী বিবিধ আৰু প্ৰাচুৰ্য্যময় অলংকাৰ পৰিধান কৰোৱা হয়। অৱশ্যে এই অলংকাৰবোৰ থলুৱা গঢ়ৰ। বিভিন্ন ৰাংপতা, বালিচন্দা আদি ব্যৱহাৰ কৰি সোণ-ৰূপৰ দৰে দেখা অলংকাৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ৰুদ্ৰাক্ষৰ মালা, কাঠৰ খৰম, বালু, কুণ্ডল, গলপতা, কিংকিনী, গামখাৰু, সাতসৰী আৰু কাৰুকাৰ্যখচিত মুকুট চৰিত্ৰসমূহৰ অলংকাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> অলংকাৰৰ লগতে অংগৰচনাও এক বিশেষ উপাদান। ঘাইকৈ মৰাপাটেৰে তৈয়াৰী নকল দাড়ি-চুলি, গাৰ বিভিন্ন ৰঙৰ বাবে হেঙুল, নীল, হাইতাল, পোৰা এঙাৰৰ গুড়ি, ছাই, সেন্দূৰ, পিঠাগুড়ি আদি অভিনেতাসকলৰ অংগৰচনাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> ====পোছাক-পৰিচ্ছদ==== অংকীয়া নাটত এজন লোকক চৰিত্ৰাভিনেতাসকলক সাজ-পোছাক পিন্ধোৱাৰ দায়িত্ব দিয়া হয়। সংস্কৃত নাট্যশাস্ত্ৰত এইসকলক ''বেশকাৰ'' বোলে। অংকীয়া নাটৰ বেশভূষা থলুৱা আৰ্হিৰ। বৰ্তমান সময়ত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছে যদিও ঘাইকৈ পুৰুষে চুৰিয়া বা [[ধুতি]], চাপকন, বুকুচোলা, জালিচোলা, কোঁচ দিয়া ঘূৰী, জামদানী [[চেলেং]] পৰিধান কৰিছিল। পদমৰ্যাদা অনুসৰি [[ধুতি]] পিন্ধাৰ নিয়ম বেলেগ আছিল। [[কৃষ্ণ]]ক সচৰাচৰ হালধীয়া ৰঙৰ, ৰজা আৰু দেৱতাক পটী লগোৱা ৰঙীন ধুতি পিন্ধোৱা হয়। [[কমৰবন্ধ]] পিন্ধা হৈছিল। নাৰী ভাৱৰীয়াই ঘূৰীৰ দৰে পিন্ধা [[শাৰী]], কঁকালৰ তলৰ অংশত লহঙা, হাত-দীঘল বুকুচোলা, [[ৰিহা]], [[ওৰণি]] আদিৰ ব্যৱহাৰ হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> ====মুখা==== *প্ৰধান প্ৰবন্ধ [[মুখা]] চাওক। মুখা অংকীয়া নাটৰ এবিধ আকৰ্ষণীয় তথা প্ৰাণৱন্ত উপাদান। কালীয়, [[গৰুড়]], [[নৰসিংহ (হিন্দু ধৰ্ম)|নৰসিংহ]], [[বকাসুৰ]], [[ৰাক্ষস]]-ৰাক্ষসী, [[হনুমান]]-[[জাম্বৱন্ত]] আদি চৰিত্ৰ প্ৰাণৱন্ত কৰি তুলিবলৈ মুখাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ দুজনা গুৰুৰ অংকীয়া নাট আৰু পৰৱৰ্তী সময়ৰ অংকীয়া নাটসমূহৰ তুলনামূলক বিশ্লেষণ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160916212842/http://nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ |date=2016-09-16 }}, নীলাচৰাই ডট কম ৱেবছাইটত * [http://www.atributetosankaradeva.org/ankiya.htm Ankiyā Nāt - The Dramas of Sankaradeva] এ টিৰিবিউট টু শংলৰদেৱ ডট অৰ্গ ৱেবছাইটত * [http://www.indianetzone.com/18/the_ankiya_nat_assam.htm Ankiya Nat, Assam]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} www.indianetzone.com ৱেবছাইটত <!-- *[https://satirtha.in/%e0%a6%85%e0%a6%82%e0%a6%95%e0%a7%80%e0%a7%9f%e0%a6%be-%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%93%e0%a6%a8%e0%a6%be-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ae%e0%a6%be%e0%a6%a4%e0%a7%83%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%b7/ অংকীয়া ভাওনা আৰু মাতৃভাষা ভাওনা এক তুলনামূলক বিচাৰ] satirtha.in ৱেবছাইটত --> [[শ্ৰেণী:নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ভাওনা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা]] iipa079tag1areuyoq8d1d1pak2dyy2 651778 651775 2026-11-09T18:02:23Z Pranamikaadhikary 27435 /* গীত */ 651778 wikitext text/x-wiki [[File:RAM BIJOY ANKIA NAAT11.jpg|thumb|ৰাম বিজয় নাটৰ দৃশ্য]] [[File:Entry of a demon king in a "Bhaona" in Assam.webm|thumb|অংকীয়া নাটত অসুৰৰ প্ৰৱেশ]] মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ|মাধৱদেৱে]] পৌৰাণিক আখ্যানৰ ভিত্তিত [[ব্ৰজাৱলী ভাষা]]ত ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''অংকীয়া নাট''' বোলে। মহাপুৰুষ দুজনাই তেওঁলোকে ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''নাট''', '''যাত্ৰা''' বা '''নৃত্য''' বুলিছিল। পৰৱৰ্তী কালত বৈষ্ণৱ ভকতসকলে ইয়াক 'অংকীয়া নাট' বুলি নামকৰণ কৰে যদিও আংগিকৰ ফালৰ পৰা [[মাধৱদেৱ]]ৰ নাটসমূহক [[ঝুমুৰা]]ও বোলা হয়। গুৰু দুজনাই লিখা নাটক 'অংকীয়া ভাওনা' বুলি কোৱা হয়। [[ভাওনা]] শব্দৰ প্ৰকৃত অৰ্থ 'ভাও দি দেখুওৱা কাৰ্য'। অংকীয়া নাটৰ অভিনয়ক ভাওনা বোলা হয়। পৰৱৰ্তীকালত বধকাব্যসমূহ আৰু আন আন সত্ৰাধিকাৰ-মহন্তই লিখা নাটৰ অভিনয়কো ভাওনা বোলা ৰীতি প্ৰচলিত হ’ল। খ্ৰীষ্টিয় পঞ্চদশ শতিকাৰ দ্বিতীয়ভাগত শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰ‌ৱৰ্তিত ধৰ্মীয় তথা জনপ্ৰিয় মনোৰঞ্জনৰ মাধ্যম অংকীয়া নাট ভাওনাই হ’ল অসমীয়া নাট্য ইতিহাসৰ প্ৰথম নিদৰ্শন। তাৰ আগতে প্ৰাচীন [[কামৰূপ]]ৰ কোনো কোনো বিদ্যোৎসাহী আৰু কলাপ্ৰেমী ৰজাৰ ৰাজসভাত নৃত্য, গীত, অভিনয়ৰ অনুশীলন হৈছিল বুলি জনা যায় যদিও সেইসমূহৰ কোনো নিদৰ্শন পো‌ৱা নাযায়।<ref name=sarma>অসমীয়া নাট্য সাহিত্য, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]</ref> == নামৰ উৎস আৰু সংস্কৃত নাটৰ প্ৰভাৱ == [[File:মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, পাটবাউসী সত্ৰ, বৰপেটা.jpg|thumb|মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]], বৰপেটা]] [[File:কাঠৰ মুখা.jpg|thumb|ভাওনাত ব্যৱহাৰ কৰা শংকৰদেৱৰ দিনৰ কাঠৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]]ত সংৰক্ষিত]] বুৎপত্তিগত অৰ্থৰ ফালৰ পৰা চালে দেখা যায় যে অংকীয়া নাটৰ অৰ্থ 'একাংকিকা নাটক'। কিন্তু মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱ আৰু তেখেতৰ প্ৰিয় শিষ্য মাধ‌ৱদেৱে তেখেতসকলৰ নাটসমূহক 'নাট', 'নাটক' বা 'যাত্ৰা' আদি নামেৰেহে অভিহিত কৰিছিল। 'অংকীয়া নাট' শব্দটি তুলনামূলক ভাৱে আধুনিক শব্দ। নাট বুজো‌ৱা শব্দ 'অংক'-ৰ লগত 'ঈয়া' প্ৰত্যয় লগলগাই পিছৰ কালৰ [[নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্ম|বৈষ্ণ‌ৱ সমাজে]] এই শব্দক [[বিশেষণ]] ৰূপত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়।<ref name=sarma/> এই শব্দ সৰ্বপ্ৰথমে ব্যৱহৃত হয় গুৰুদুজনাৰ অন্যতম শিষ্য [[দৈত্যাৰি ঠাকুৰ]] আৰু [[ৰামচৰণ ঠাকুৰ]]ৰ দ্বাৰা ৰচিত [[চৰিত পুথি]]ত।<ref name="pathak">Ankiyanat : A Tradition of pride.(Article)-- Dr. Dayananda Pathak</ref> গুৰুদুজনাৰ দ্বাৰা ৰচিত নাটসমূহৰ লিখিত পাঠক অংকীয়া নাট আৰু সেই পাঠসমূহৰ নাট্য প্ৰদৰ্শনক অংকীয়া ভাওনা বা ভা‌ৱনা বুলি কো‌ৱা হয়। 'অংকীয়া' শব্দৰ ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে ভিন্ন জনে ভিন্ন মত পোষণ কৰা দেখা যায়। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ই, “আমাৰ ভাওনাত আঙ্গিক অভিনয়ই ঘাই, সেই দেখি 'অঙ্গ' শব্দৰ পৰাই 'অংক' শব্দটো উদ্ভূত হো‌ৱা সম্ভ‌ৱ” বুলি মত পোষণ কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]ই তেওঁৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎপত্তি আৰু বৈশিষ্ট্য' নামৰ প্ৰ‌ৱন্ধত উল্লেখ কৰিছে, “…মহাপুৰুষ দুজনৰ নাটত যি কলা কৌশল আৰু ভাষা প্ৰয়োগ হৈছিল পিছৰ নাট লিখোঁতাসকলে তাৰপৰা ভালেখিনি ফালৰি কাটি গৈছিল। ব্ৰজা‌ৱলী পৰিহৃত হ’ল, নান্দীশ্লোক, ভটিমা আদিও নোহো‌ৱা হ’ল। গতিকে মহাপুৰুষ দুজনৰ নাট বা সেই সাঁচত ঢলা নাটসমূহক পিছৰ নাটৰ পৰা পৃথক কৰি দেখু‌ৱাবৰ নিমিত্তে 'অংকীয়া নাট' বুলিবলৈ ধৰে।”<ref name=sarma/> শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰদৰ্শিত সৰ্বপ্ৰথম নাট বা ভাওনা আছিল '[[চিহ্ন-যাত্ৰা]]'; এই চিহ্নযাত্ৰা পৰিবেশনৰ বাবে গুৰুজনাই সাত বৈকুণ্ঠৰ চিত্ৰপট অংকন কৰিছিল। এই কথাকে ভিত্তি হিচাপে লৈ 'সন্তাৱলী' নামৰ চৰিত গ্ৰন্থত অংকীয়া শব্দৰ ব্য‌ৱহাৰ সম্পৰ্কে কো‌ৱা হৈছে এইদৰে, “অংকিত কৰিলা দেখি অংকীয়া যে নাম”। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে তেওঁৰ 'সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতক সমৰ্থন কৰি কয়, “উক্ত (সন্তা‌ৱলী) পুথিৰ মতে 'অংকীয়া' শব্দৰ অৰ্থ হ’ল নাটকত অভিনেতা সকলক ৰং বৰণ সানি প্ৰবেশ কৰো‌ৱা বা বিভিন্ন প্ৰকাৰে চিত্ৰপট আঁকি (পাৰিষদ সকলক চিত্ৰত চিত্ৰিত কৰি দেখু‌ৱাই) চোঁ-মুখা সাজি অংকণ কৰি দৰ্শক সকলক দেখুউ‌ৱাৰ কাৰণে 'অংকীয়া' নাম পালে। অংকীয়া নাটকৰ মূল উৎস বা ভেটি হ’ল 'চিহ্নযাত্ৰা'। অংক শব্দটো‌ৱে এই অৰ্থত অংকণ কৰা বুজাইছে। … 'চিহ্নযাত্ৰা' কালত যিবিলাক মুখা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু চিত্ৰত যিবিলাক ব্যক্তিক চিত্ৰিত কৰা হৈছিল, সিয়েই পিছত অংকীয়া নাম পায় আৰু উত্তৰ কালত ৰচিত বাকী 'বাৰছো‌ৱা' নাটেও 'অংকীয়া নাট' নামেৰে জনাজাত হয়।”<ref name=goswami>সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা—নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী</ref> [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] [[নাট্যশাস্ত্ৰ]]ত অংক শব্দৰ অৰ্থ হ’ল 'চিহ্ন', অৰ্থাৎ নাটকীয় কাহিনীৰ স্তৰ চিহ্নিত কৰা বিভাগ ({{Lang|en|an Act}})। গতিকে এই অংক শব্দৰ পৰাই অংকীয়া শব্দৰ সৃষ্টি হৈছে বুলি মত পোষণ কৰে কোনো কোনো পণ্ডিতে। তেওঁলোকে কয় যে “অংক মাত্ৰ যাৰ আছে, সেয়ে অংকীয়া”। নাট্যশাস্ত্ৰত দহ প্ৰকাৰৰ [[নাটক]] বা ৰূপকৰ উল্লেখ আৰু বি‌ৱৰণ আছে। সেয়া হ’ল: 'নাটক', 'প্ৰকৰণ', 'সম‌ৱকাৰ', 'ঈহমৃগ', 'ডিম', ‌'ৱ্যয়োগ', 'অংক' বা 'উৎসৃষ্টিকাঙ্ক', 'প্ৰহসণ', 'ভাণ' আৰু ‌'ৱিথি'।<ref name=ghosh>The Natyashastra—(Trans. & Ed.)- Dr. Manomohan Ghosh</ref> এই দহৰূপক বা দশৰূপক বা দহ প্ৰকাৰৰ নাটক (ৰূপক)-ৰ অন্তৰ্গত অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক নামৰ ৰূপক বিধৰ পৰা 'অংক' আৰু "অংকীয়া" অভিধাদুটি আহিব পাৰে বুলিও কোনো কোনো পণ্ডিতে ক’ব খোজে। কিন্তু অংকীয়া নাটত মাত্ৰ এটাহে অংক থকাৰ বাহিৰে অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক ৰূপক বিধৰ লগত ইয়াৰ আন কোনো অন্তৰংগ সাদৃশ্য বিচাৰি পো‌ৱা নাযায়<ref name=chaliha>শংকৰী সাহিত্যৰ সমীক্ষা- (সম্পা:)-ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> ==সংস্কৃত নাটৰ সৈতে পাৰ্থক্য== [[File:Gayan Bayan 1.jpg|thumb|]] [[File:Khol Badan.jpg|thumb|]] শংকৰদেৱে সংস্কৃত নাটৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ অংকীয়া নাট ৰচনা কৰিছিল বুলি কোৱা হয় যদিও অংকীয়া নাটৰ আংগিক সংস্কৃত নাটৰ লগত নিমিলে। তেওঁ সংস্কৃত নাটকৰ কঠোৰ নীতি মনা নাছিল।<ref name="নাট">{{cite journal | title=নাটকৰ ধাৰাবাহিকতা আৰু সাম্প্ৰতিক অসমীয়া নাটক | author=মহন্ত, ড° পোনা | journal=প্ৰকাশ | year=২০২৬ | month=ফেব্ৰুৱাৰী | pages=৫}}</ref> অংকীয়া নাট আছিল সৰ্বসাধাৰণ ৰাইজৰ মনোৰঞ্জন আৰু ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে; আনহাতে সংস্কৃত নাট ৰাজকীয় পৰিৱেশত বা আভিজাত্য পৰিৱেশত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল আৰু ই আছিল কেৱল আভিজাত্য, ধনাঢ্য শ্ৰেণীৰ মনোৰঞ্জনৰ আহিলা। ইয়াৰ উপৰি সংস্কৃত নাট আৰু অংকীয়া নাটৰ কেইটামান বিশেষ পাৰ্থক্য দেখা যায়। অংকীয়া নাটৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত নাট্যশাস্ত্ৰৰ প্ৰভা‌ৱ সুস্পষ্ট ভাবে দেখা যায়। অংকীয়া ভাওনাত সূত্ৰধাৰৰ উপৰিও 'পূৰ্বৰঙ্গ' (আমাৰ ধেমালি), 'নান্দী', 'প্ৰৰোচনা', 'প্ৰস্তা‌ৱনা', 'ভৰত বাক্য'ৰ অনুৰূপ 'মুক্তি-মঙ্গল ভটিমা' আদি বিভিন্ন দিশত নাট্যশাস্ত্ৰৰ নীতি-নিয়ম বহুপৰিমাণে মানি চলা হয়। অংকীয়া নাটত এটাই মাত্ৰ অংক থাকিলেও তাত নাট্যশাস্ত্ৰত বৰ্ণিত 'অ‌ৱস্থা' (নাটকীয় ঘটনাৰ স্তৰ), 'সন্ধি' (বিভিন্ন নাটকীয় ঘটনা বা পৰিস্থিতিৰ সংযোজক) আৰু 'অংক' বিভাজনৰ সম্পূৰ্ণ অ‌ৱকাশ আছে। ভক্তিৰস প্ৰধান হ’লেও নাটসমূহত নাট্যশাস্ত্ৰৰ 'ন‌ৱৰস'ৰ সকলোবোৰ ৰসেই কম বেছি পৰিমাণে আছে। সেইদৰে, অংকীয়া নাটৰ নায়ক নায়িকাও সংস্কৃত নাট্য-তত্ত্বত আলোচিত 'নায়ক-ভেদ' আৰু 'নায়িকা-ভেদ' (নায়ক আৰু নায়িকাৰ শ্ৰেণী বিচাৰ)-ৰ বিভিন্ন ভাগ-বিভাগৰ ভিতৰতে পৰে। অভিনয়ৰ ক্ষত্ৰতো 'আঙ্গিক',‌ 'ৱাচিক', 'সাত্বিক' আৰু 'আহাৰ্য' এই চাৰিওবিধ অভিনয়ৰে উপাদান অংকীয়া ভাওনাত বিদ্যমান। অবশ্যে স্থান-কাল-পাত্ৰ আৰু পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি গুৰুজনাই বহুক্ষেত্ৰতনাট্যশাস্ত্ৰৰ বিধি-নিষেধো অবাধে ভঙ্গ কৰিছে আৰু যুদ্ধ, শয়ন, ভোজন, মৃত্যু আদি দৃশ্যৰ অ‌ৱতাৰণাও কৰিছে। যি তেখেতৰ মৌলিক প্ৰতিভাৰ স্বাক্ষৰো বহন কৰিছে। তদুপৰি কো‌ৱা বাহুল্য যে শংকৰদেৱে কোনো ক্ষেত্ৰতে সংস্কৃত নাটকৰ হুবহু অনুকৰণ কৰা নাই। গতিকে, এই কথা নিশ্চয় ক’ব পাৰি যে, ভাৰতবৰ্ষৰ নাট্যপৰম্পৰাৰ মূল ভেটি নাট্যশাস্ত্ৰৰ আলমত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱৰ মৌলিক সৃষ্টিশীল সত্ত্বাৰ পৰাই এই ওপজা অংকীয়া নাট। ===সূত্ৰধাৰ=== [[File:"Sutradhar"- A unique dance style from Assam-v2.webm|thumb|সূত্ৰধাৰীৰ নৃত্য]] [[File:সূত্ৰধাৰ সূত্ৰধাৰী নৃত্য.jpg|thumb|অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ।]] [[File:Masks ofthe Lord Narasimham, 3rd incarnaation of the Lord Vishnu in mask form at Chamaguri Satra, Majuli.jpg|thumb|অংকীয়া নাটত ব্যৱহৃত নৰসিংহৰ মুখা]] সংস্কৃত নাটৰ দৰে অংকীয়া নাটতো সূত্ৰধাৰ বুলি এটা চৰিত্ৰ আছে যদিও দুয়োপ্ৰকাৰ নাটত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকা বেলেগ বেলেগ। সংস্কৃত নাটত সূত্ৰধাৰে নাটৰ আৰম্ভণিতে নান্দীশ্লোক গাই প্ৰৰোচনা আৰু প্ৰস্তাৱনাৰ শ্লোক উপস্থাপন কৰি নাটৰ পৰা বাহিৰ হয়। কিন্তু অংকীয়া নাটত সূত্ৰধাৰেই নাটখন চলাই নিয়াৰ মূল দায়িত্ব পালন কৰে। সূত্ৰধাৰে নান্দী গাই নৃত্য কৰে, নৃত্যৰ মাজেৰে নাটৰ নাম আৰু বিষয়বস্তু উপস্থাপন কৰে, চৰিত্ৰসমূহৰ পৰিচয় আৰু প্ৰৱেশ ঘোষণা কৰে আৰু কাহিনীৰ মাজত সংগতি ৰক্ষা কৰিবলৈ “আহে সভাসদ লোক’’ বুলি কাহিনী ক’ৰ পৰা ক’লৈ গতি কৰিছে বুজাই দিয়ে। যিবোৰ দৃশ্য নাটত উপস্থাপন কৰিব নোৱাৰি, তেনেবোৰ দৃশ্য সংলাপৰ মাজেৰে দৰ্শকক বুজাই দিয়ে।<ref name="অংক-১"/><ref name="সূত্ৰ">{{cite book | title=শংকৰদেৱ চৰ্চা | publisher=ক্ৰান্তিকাল | author=বৰা, মহিম | authorlink=মুখবন্ধ | year=২০১৬ | location=৭ | isbn=978-93-84679-32-3}}</ref> ===বহুৱা আৰু বিদূষক=== সংস্কৃত নাটকত বিদূষকৰ চৰিত্ৰ একোটা থাকে। বিদূষকগৰাকীয়ে সংস্কৃত নাটত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়। অংকীয়া নাটত শংকৰদেৱে বিদূষকৰ চৰিত্ৰ পৰিৱৰ্তে সূত্ৰধাৰ আৰু কিছু চৰিত্ৰৰ যোগেৰে ধেমেলীয়া দৃশ্যৰ অৱতাৰণা ঘটাইছে।<ref name="অংক-১"/> আজিকালি উত্তৰ-শংকৰী যুগত ৰচিত নাটত পৰিৱেশনকালৰ মাজতে নাটৰ লগতে সংগতি নথকাকৈ [[বহুৱা]] প্ৰৱেশৰ ৰীতি প্ৰচলিত হৈছে। ===ভাষা=== অংকীয়া নাটৰ ভাষা ব্ৰজাৱলী। এয়া মথুৰাত ব্যৱহৃত ব্ৰজাৱলী নহয়। মৈথিলী মিশ্ৰিত মথুৰাত প্ৰচলিত ব্ৰজবুলি ভাষাৰ অনুকৰণত শংকৰদেৱে থলুৱা ভাষাৰ মিশ্ৰণ ঘটাই অসমৰ মানুহে সহজে বুজিব পৰাকৈ এটি ভাষাৰ ৰূপ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াত থলুৱা ভাষাৰ উপৰি অৱধি, ভোজপুৰী, পাৰ্চী আৰু সংস্কৃত ভাষাৰ শব্দসম্ভাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সম্ভৱতঃ ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল অসমৰ সকলো লোকে সহজে বুজিব পৰাৰ উপৰি অসমৰ বাহিৰৰ লোকেও যাতে এই ভাষা বুজিব পাৰে।<ref name="অংক-১"/> ==স্থানীয় উপাদান== [[গোৱালপাৰা]] অঞ্চলত প্ৰচলিত [[ভাৰীগান]], [[কুশান গান]], গো‌ৱালিনী-যাত্ৰা আদিয়েও অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টিত অৰিহণা যোগাইছে। অবশ্যে এইবিলাকৰ প্ৰাচীনতা সম্পৰ্কে সন্দেহৰ অ‌ৱকাশ আছে। তদুপৰি এইসমূহত নাটকীয় উপাদানো তেনেই নগণ্য।<ref name=chaliha/> সেইদৰে [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]দেৱেও অসমীয়া আৰু অনা-অসমীয়া দুয়োবিধ প্ৰভা‌ৱকে স্বীকাৰ কৰি লৈছে আৰু তেখেতৰ 'অংকীয়া নাট'ৰ ভূমিকাত মন্তব্য কৰিছে যে কাব্যশাস্ত্ৰৰ আবৃত্তি, [[ওজাপালি]]ৰ সমূহীয়া গায়ন শৈলী আৰু ভাৰতৰ আন আন অঞ্চলত প্ৰচলিত বিভিন্ন দৃষ্টি-আকৰ্ষক নাট্যানুষ্ঠানে অসমীয়া নাটকৰ পূৰ্ণ বিকাশত অৰিহণা যোগাইছে বুলি ক’ব পাৰি।<ref name=chaliha/> [[কালিৰাম মেধি]]য়ে ''অংকাৱলী''ৰ পাতনিত অনা-অসমীয়া সকলোধৰণৰ নাট্যানুষ্ঠানৰ প্ৰভা‌ৱ অস্বীকাৰ কৰি একমাত্ৰ স্থানীয় উপাদানৰ পৰা, বিশেষকৈ ওজাপালিৰ প্ৰভা‌ৱত শংকৰদেৱে অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টি কৰিলে বুলি মন্তব্য কৰিছে।<ref name=medhi>অংকা‌ৱলী—(সম্পা:)-কালিৰাম মেধি</ref> প্ৰাচীন অসমত প্ৰচলিত পুতলা নাচ, ঢুলীয়া ভাওনা, পচতি, কুশান গান, ওজাপলি আদিৰ পৰা উপাদান লৈ অংকীয়া নাট সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="অংক-১">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=পাঠক, ড° দয়ানন্দ | authorlink=অংকীয়া নাট পৰম্পৰা | year=১৯৯৭ | pages=৯৩}}</ref> ==বিষয়বস্তু== শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা অংকীয়া নাটৰ বিষয়বস্তু আছিল [[ভাগৱত]] পুৰাণ, হৰিবংশ আৰু [[ৰামায়ণ]]ৰ কাহিনী। বেছিভাগ নাটেই ভাগৱত পুৰাণৰ বিভিন্ন কৃষ্ণকেন্দ্ৰিক কাহিনীৰে নিৰ্মিত। শংকৰদেৱে কেৱল [[ৰাম বিজয়]] নাটখনেই ৰামায়ণৰ কাহিনীৰ এছোৱাৰে ৰচনা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত [[মহাভাৰত]] আৰু অন্যান্য ধৰ্মীয় গ্ৰন্থৰ কাহিনীৰ আধাৰত নাট-ভাওনা ৰচিত হ’বলৈ ধৰে। ==অংকীয়া নাটত ৰস== ==ভাৰতৰ অন্যান্য নাট্য সংস্কৃতি আৰু অংকীয়া নাট== প্ৰাচীন কালৰে পৰা ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত নাট্য-পৰিৱেশ্য কলাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়। ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত প্ৰচলিত পৰিৱেশ্য কলা যেনে [[কেৰালা]]ৰ [[কুডিয়াট্টম]], [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[যক্ষগান]], অযোধ্যাৰ [[ৰামলীলা]], [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ [[নৌটংকী]], [[তামিলনাডু]]ৰ [[ভাগৱত মেলা]], [[গুজৰাট]]ৰ [[ভৱাই]] আৰু অসমৰ অংকীয়া নাট একে বৰ্গৰে পৰিৱেশ্য কলা।<ref name="অংক-৪">{{cite book | title=শংকৰদেৱ অধ্যয়ন প্ৰসংগ | publisher=বাণী মন্দিৰ | author=দেৱগোস্বামী, কেশৱানন্দ | authorlink=শংকৰদেৱৰ নাট আৰু ভাওনা | year=২০০৫ | pages=৫২}}</ref> সম্ভ‌ৱতঃ, [[ভাৰত]]ৰ বিভিন্ন প্ৰাদেশিক ভাষাত ৰচিত পূৰ্ণাঙ্গ নাটকৰ ভিতৰত অংকীয়া নাটকৰ ঐতিহ্যই সকলোতকৈ পুৰণি। এই অংকীয়া নাট আৰু ভাওনাৰ উৎস বিচাৰিও ভিন্ন জনে ভিন্ন মত প্ৰকাশ কৰিছে। মনোমোহন ঘোষে অংকীয়া নাট ভাওনাক প্ৰাগ্-ঐতিহাসিক যুগত প্ৰচলিত এক শ্ৰেণীৰ নাট্যৰূপৰ নিদৰ্শন হ’ব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে কোনো কোনোৱে অংকীয়া নাট [[মধ্যযুগ]]ৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰতীয় কিছুমান পৰম্পৰাগত আৰু লোক নৃত্য আৰু নাট্য শৈলীৰ আৰ্হি বা প্ৰেৰণাত সৃষ্ট বুলি ক’ব খোজে। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে এই মতৰ প্ৰতি আংশিকভাবে সমৰ্থন আগবঢ়াই উল্লেখ কৰে, “গুৰুজনাই কেইবাবিধো উপাদান একত্ৰ কৰি অংকীয়া ভাওনাত সংযোগ কৰি দিয়ে। তাৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ চাৰিবিধ উপাদান পৰিষ্কাৰ ভাবে দেখা যায়। *প্ৰাচীন ভাৰতীয় নাট্যশাস্ত্ৰৰ উপাদান *বিভিন্ন তীৰ্থ ভ্ৰমণ কৰি লাভ কৰা সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ উপাদান, *স্থানীয় প্ৰচলিত [[পুতলা নাচ]] বা তৎকালীন সাংস্কৃতিক কাৰ্যক্ৰমৰ উপাদান *নিজস্ব প্ৰতিভা বিকাশ।”<ref name=goswami/> সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় কিছুমান নাট্যধৰ্মী অনুষ্ঠানৰ লগত অংকীয়া ভাওনাৰ কিছুমান সাদৃশ্যৰ কথা উল্লেখ কৰি প্ৰভা‌ৱশালী উপাদান হিচাপে পুতলা নাচ আৰু ওজাপালিৰ ওপৰতেই গুৰুত্ব আৰোপ কৰে আৰু লগতে [[কেৰালা]]ৰ 'কুট্টু' আৰু সিংহলৰ 'কোল নাটম'ৰ প্ৰভা‌ৱৰ কথাও দাঙি ধৰিছে।<ref name=sarma/> পৰবৰ্তী কালত প্ৰকাশিত আন এক প্ৰবন্ধত তেখেতে 'মহানাটক', 'গীত-গোবিন্দ', 'শ্ৰীকৃষ্ণ কীৰ্তন', চৈতন্যদে‌ৱৰ 'অংকবন্ধন', 'মৈথিলী' আৰু 'মৈথিলী নে‌ৱাৰী নাটক' আদিৰ প্ৰসঙ্গ উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো স্থিৰ সিদ্ধান্তত উপনীত হ’ব পৰা নাই।<ref name=chaliha2>শংকৰী সংস্কৃতিৰ অধ্যয়ন--(সম্পা:)- ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> জগদীশ চন্দ্ৰ মাথুৰে নাট্যশাস্ত্ৰ, সাহিত্য দৰ্পণ আদিতো উল্লেখ নথকা 'সঙ্গীতক' নামৰ এক অখ্যাত নাট্য পৰম্পৰাৰ প্ৰভা‌ৱ অংকীয়া নাটকত পৰিব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে। কৃষ্ণনাৰায়ণ প্ৰসাদ মাগধেও তেখেতৰ 'শংকৰদে‌ৱ: সাহিত্যকাৰ ঔৰ ‌ৱিচাৰক' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতৰ প্ৰতি সমৰ্থণ আগবঢ়াইছে।<ref name=chaliha/> বৈষ্ণ‌ৱ পণ্ডিত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই বাকী সকলোধৰণৰ প্ৰভাৱ অস্বীকাৰ কৰি কে‌ৱল নাট্যশাস্ত্ৰ আৰু সংস্কৃত নাট্য পৰম্পৰাই অংকীয়া নাটৰ বিকাশত অৰিহণা যোগো‌ৱা একমাত্ৰ প্ৰভাৱী উপাদান বুলি ক’ব খোজে। শইকীয়াই তেখেতৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎস বিচাৰ' নামৰ প্ৰবন্ধত এই বিষয়ে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিছে এইদৰে, “হাজাৰ বছৰীয়া সংস্কৃত নাটকৰ ঐতিহ্য বিদ্যমান থাকোঁতে অংকীয়া নাটৰ উৎস পুতলা নাচ বা কাব্যশাষ্ট্ৰ আবৃত্তিৰ মাজত বিচাৰিবলৈ যো‌ৱাটো চকু থাকি খালত পৰাৰ নিছিনা কথা।”<ref name=chaliha/> তেওঁ লগতে এই কথাও ব্যক্ত কৰে যে মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় বিভিন্ন পৰম্পৰাগত নাট্য শৈলীৰ মাজত যি সাদৃশ্য বা মিল দেখা যায় সেয়া এটা শৈলীয়ে আনটোৰ পৰা উপাদান ধাৰ কৰাৰ বাবে নহয় বৰং একেখন নাট্যশাস্ত্ৰকে বহুদিশত মানি চলাৰ বাবেহে দেখা যায়। বিজ্ঞ সমাজত সততে এই কথা আলোচনা হয় বা অনুমান কৰা হয় যে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজন অসমত পূৰ্বৰে পৰা প্ৰচলিত ওজাপালি অনুষ্ঠানৰ ওজাজনৰে এক পৰিকল্পিত, পৰিসংস্কৰিত আৰু বিকশিত ৰূপ। কিন্তু আন এক ধাৰণা মতে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজনক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাত অবতীৰ্ণ কৰো‌ৱাৰ আঁৰত ওজাৰ প্ৰভাবতকৈ অবস্থা আৰু প্ৰয়োজনহে বেছি কাৰ্যকৰী আছিল। এই ধাৰণা পূৰ্বৰ ধাৰণাতকৈ অধিক যুক্তিযুক্ত আৰু প্ৰায়োগিক যেন ভা‌ব হয়। এই সম্পৰ্কত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই কয়, “শংকৰদেৱে নাট্যকলা সৃষ্টি কৰি প্ৰাথমিক অভিনয়ত নিজেই নাটৰ সকলোদিশ পৰিচালনাৰ দ্বায়িত্ব বহন কৰিবলগীয়াত পৰিছিল। নহ’লে প্ৰশিক্ষণপ্ৰাপ্ত হ’লেও অনভিজ্ঞ সহযোগীসকলে অভিনয়ত পদে পদে বিভ্ৰাট ঘটো‌ৱাৰ সম্ভা‌ৱনা। সেইবাবেই সূত্ৰধাৰ চৰিত্ৰটো এনেভাবে গঢ় দিব লগা হৈছিল যাতে অভিনয়ৰ আদিৰ পৰা অন্তলৈকে উপস্থিত থাকি তাক সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। প্ৰথম অভিনয়ত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকাত এজন দায়িত্বশীল অভিজ্ঞ ব্যক্তিৰ উপযোগিতা প্ৰতিপন্ন হো‌ৱাত পৰবৰ্তী নাটবোৰতো তাৰ অন্যথা নকৰিলে। …গতিকে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ সংস্কৃত নাটকৰ সূত্ৰধাৰৰ ভেটিত দেশ-কাল-পাত্ৰৰ প্ৰয়োজন সাপেক্ষে শংকৰদে‌ৱৰ এক মৌলিক সুসৃষ্টি।”<ref name=chaliha/> ==আংগিক== এখন পূৰ্ণাংগ ভাওনা হ’বলৈ ইয়াৰ অংগস্বৰূপ কেইটামান বিশেষ অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। সত্ৰীয়া ৰীতি-নীতিৰ মাজেৰেহে এখন নাট পৰিৱেশন কৰা হয়। সেইবোৰ-নাট-মেলা, গন্ধ গোৱা, যোৰা উঠা আৰু নাট-সামৰণি।<ref name="অংক-৩"/><ref name="সূত্ৰ"/> ===নাটমেলা=== অংকীয়া নাট এখন পৰিৱেশন কৰাৰ আগতে গাঁৱৰ ৰাইজ মিলি নিৰ্দিষ্ট এটা দিনৰ সন্ধিয়া নামঘৰত শলা-বন্তি জ্বলাই, শৰাই-গুৱা আগবঢ়াই প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু নাটখনৰ এটা নান্দী গীত গাই নাট মেলে। সেইদিনাৰ পিছৰ পৰা ধাৰাবাহিকভাবে নাটৰ আখৰা চলে।<ref name="অংক-৩"/> ===গন্ধ গোৱা বা গন্ধ বাদন=== ভাওনাৰ আগদিনা সন্ধিয়া আখৰাৰ পৰিৱৰ্তে ভাওনাখন সুকলমে হৈ যোৱাৰ বাবে শৰাই আগবঢ়াই নামঘৰত সেৱা লোৱা হয় আৰু গন্ধৰ গীত গোৱা হয়। এই গন্ধৰ গীত মহাপুৰুষ দুজনাৰ ৰচিত নহয়। কোনো কোনো সত্ৰত গুৰু দুজনা ৰচিত বসন্ত, কেদাৰ আৰু ভাটিয়ালী ৰাগৰ গীত গোৱা হয়।<ref name="অংক-৩"/> এই গীতৰ পাছত নাম-প্ৰসংগ কৰা হয়। ===যোৰা উঠা বা গাণিকা=== মূল ভাওনাৰ দিনা ছোঁঘৰত সজ্জিত হৈ গায়ন-বায়নে হৰিধ্বনি কৰি অগ্নিগড়ৰ তলেৰে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰি যোৰা উঠে। খোল বাদ্য বজাই বিভিন্ন বোল তুলি তালে তালে থাপনাৰ আগলৈ সাতপাক মাৰি নৃত্য ভংগী কৰে। বায়নৰ লগত গায়নো থাকে। সাধাৰণতে একোটা যোৰাত নগৰাকী বায়ন আৰু ছয়গৰাকী গায়ন থাকে। বহা চাহিনী, থিয় চাহিনী, ফলা বাজনাৰ পিছত ধেমালি হয়। ধেমালি তিনিপ্ৰকাৰৰ। নাচ-ধেমালি, বৰ-ধেমালি আৰু ঘোষা-ধেমালি। তাৰপিছতে গুৰু-ঘাত বজায়। গুৰু-ঘাত গুৰু শংকৰদেৱৰ সন্মানাৰ্থে বজোৱা হয়। তাৰপিছত বন্দনাগীত গায় আৰু সূত্ৰধাৰৰ প্ৰৱেশ ঘটে।<ref name="অংক-৩"/> ===নাট সামৰণি=== ভাওনা পৰিৱেশন কৰাৰ তৃতীয় দিনা সন্ধিয়া নাট-ভাওনাৰ দায়-দোষৰ ক্ষমা বিচাৰি থাপনাৰ আগত বন্তি জ্বলাই শৰাই আগবঢ়োৱা হয়। ঠাইভেদে তৃতীয় দিনাৰ পৰিৱৰ্তে ৰাইজৰ সুবিধাৰ্থে আন দিনো ধাৰ্য কৰা হয়। সেইদিনা নাটখন পুনৰ এবাৰ পাঠ কৰি সামৰণি মৰা হয়।<ref name="অংক-৩"/> ==গায়ন-বায়ন আৰু গীত== গায়ন-বায়ন অংকীয়া নাটত অপৰিহাৰ্য। গায়নে হাতত সৰুতাল লৈ গীত-পদ-ভটিমা গায় আৰু বায়নে খোল সংগত কৰি নাটখলাত এক নান্দনিক পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰে। অংকীয়া নাটত গায়ন-বায়নৰ বেশ-ভূষাও বিশেষ ধৰণৰ। তেওঁলোকে বগা চাপকন, ঠোৰমৰা চুৰিয়া আৰু পাগ পৰিধান কৰে। ডিঙিত বকুলৰ বা তুলসীৰ জপমালা পিন্ধে। খোল আৰু তাল গায়ন-বায়নৰ প্ৰধান বাদ্যযন্ত্ৰ।<ref name="অগ্নি"/> অংকীয়া নাটত প্ৰচুৰ পৰিমাণে গীত প্ৰয়োগ কৰা হৈছে। নাটত ব্যৱহৃত গীতসমূহক পাঁচটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি; নান্দীগীত বা নান্দী ভটিমা, প্ৰৱেশৰ গীত, কাহিনী বুজাবলৈ দৰ্শকক উদ্দেশ্যি গোৱা গীত, পয়াৰ আৰু মুক্তিমংগল ভটিমা।<ref name="অংক-১"/> ===নান্দীগীত=== নাটৰ আৰম্ভণিত নান্দীশ্লোক আৰু নান্দীগীত গোৱা হয়। নান্দীশ্লোকক মংগলাচৰণ বুলিও কোৱা হয়।<ref name="অংক-৩">{{cite book | title=শংকৰদেৱৰ নাট | publisher=অসম প্ৰকাশন পৰিষদ | author=বৰা, মহিম | authorlink=নাট ছখনৰ ওপৰত প্ৰসঙ্গীয়া টোকা | year=১৯৮৯ | location=১৯}}</ref> ===ভটিমা=== *মূল প্ৰবন্ধ [[ভটিমা]] চাওক। ভটিমা চাৰিপ্ৰকাৰ। নাটভটিমা, ৰাজভটিমা, দেৱভটিমা আৰু গুৰুভটিমা। নাটৰ আৰম্ভণি আৰু শেষৰ ভটিমাক নাটভটিমা বোলে। নাটৰ যৱনিকা পেলোৱা গীত-পদক মুক্তিমংগল ভটিমা বোলা হয় আৰু ইয়াক একেবাৰে শেষত গোৱা হয়।<ref name="অংক-১"/><ref name="অগ্নি"/> ===পয়াৰ=== নাটৰ মাজত কাহিনীৰ কাব্যিক বৰ্ণনা আৰু চৰিত্ৰৰ মানসিক অৱস্থাৰ বৰ্ণনা কৰিবলৈ গোৱা ভটিমাগীতক পয়াৰ বোলে।<ref name="অংক-২">{{cite book | title=ভটিমা মাধুৰী | publisher=বেদকণ্ঠ | author=শইকীয়া, মহেন্দ্ৰনাথ | authorlink=ভটিমা:এটি অৱলোকন | year=২০১৪ | pages=১৩ | isbn=978-93-82931-29-4}}</ref> ই এক প্ৰকাৰৰ ছন্দও। সচৰাচৰ পয়াৰসমূহত বিলাপগীতৰ সুৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা দেখা যায়। ==আহাৰ্য== [[File:গামখাৰু ১.jpeg|thumb|গামখাৰু ১]] [[File:অসমীয়া কেঁচা সোণৰ অলঙ্কাৰ কেইপদ মান.jpeg|thumb|ভাওনাত মহিলাই পিন্ধা অলংকাৰ]] [[File:গদা.jpeg|thumb|গদা]] ভৰতমুনিৰ নাট্যশাস্ত্ৰমতে আঙ্গিক, বাচিক, আহাৰ্য আৰু সাত্বিক- এই চাৰিপ্ৰকাৰ উপাদান নাটৰ অবিচ্ছেদ্য বিষয়।<ref>https://nilacharai.com/costumes-and-props-in-preserving-the-tradition-of-ankiya-bhaona/</ref> অংকীয়া নাটতো আহাৰ্যৰ পৰিপূৰ্ণ পয়োভৰ দেখা যায়। আংগিক আৰু বাচিক উপাদান নাটকীয় চৰিত্ৰৰ যোগেৰে প্ৰকাশিত হয়। সাত্বিক অভিনয়ো অভিনেতাৰ ভাৱ প্ৰকাশৰ ব্যক্তিগত বিষয়। অভিনয়ক অধিক প্ৰাণৱন্ত কৰিবলৈ অন্য যিবোৰ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয় , সেইবোৰেই আহাৰ্য। ইংৰাজীত Stage property বোলা এই সামগ্ৰীসমূহ হ’ল, ৰং, অলংকাৰ, বস্ত্ৰ, আসন, চন্দ্ৰতাপ, আঁৰ-কাপোৰ, অগ্নিগড়, বিভিন্ন মুখা, মালা, ধনু-টূণ, অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, ৰথ, বাদ্যযন্ত্ৰ আদি। শংকৰদেৱ নিজেই এগৰাকী পাকৈত খনিকৰ আছিল বুলি গুৰু চৰিতসমূহৰ পৰা জানিব পাৰি। [[চিহ্ন-যাত্ৰা]] নাট প্ৰদৰ্শন কৰোঁতে তেওঁ বাদ্য আৰু বিভিন্ন মূখা তৈয়াৰ কৰি লৈছিল। পৰৱৰ্তীকালত নাট-ভাওনাৰ আহাৰ্জ সামগ্ৰী সৃষ্টি কৰোঁতেই ভকতসকলৰ মাজত বিভিন্ন জীৱিকাৰো সৃষ্টি হৈছিল। ====অগ্নিগড়==== অংকীয়া নাটৰ আহাৰ্যসমূহৰ মাজত উল্লেখযোগ্য উপাদান অগ্নিগড়। নাটখলাৰ প্ৰৱেশ দ্বাৰত ধেনুভিৰীয়াকৈ এডাল কাঠৰ ফ্ৰেমত দুইমূৰে দুটা মগৰৰ আকৃতি কাটি হেঙুল-হাইতালেৰে বোলাই দুটা খুটাৰ সহায়ত স্থাপন কৰা হয়। ধেনুভিৰীয়া কাঠত ন-গছি বন্তি বা আৰিয়া বা জোঁৰ জ্বলোৱা হয়। তাৰ মাজেৰে ভগৱানৰ চৰিত্ৰাভিনেতাৰ প্ৰৱেশ ঘটে। উক্ত ন-গছি বন্তিক নৱবিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=গোস্বামী, ৰাম | authorlink=সত্ৰীয়া ভাওনাত আহাৰ্যৰ বৈশিষ্ট্য | year=১৯৯৭ | pages=১০৪}}</ref><ref name="অগ্নি">{{cite journal | title=গুৰুজনাৰ অনুপম সৃষ্টি-গায়ন বায়ন | author=ভূঞা, হিমাংশু ৰঞ্জন | journal=প্ৰান্তিক | year=২০২৬ | month=১-১৫ মে’ | issue=একাদশ সংখ্যা | pages=৩৯}}</ref> ====আঁৰ-কাপোৰ==== অংকীয়া নাট-ভাওনাত চৰিত্ৰসমূহ প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে ছোঁঘৰৰ পৰা এখন আঁৰকাপোৰেৰে আঁৰ কৰি অনা হয়। এই আঁৰকাপোৰখনক মায়াৰ প্ৰতীক বুলি হয়।<ref name="অগ্নি"/> চৰিত্ৰাভিনেতাসকলে সংসাৰৰ মায়াৰ আৱৰণ ভেদ কৰি নৱ-বিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক অগ্নিগড়ৰ তলত সেৱা কৰিহে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰে। ====অলংকাৰ==== অংকীয়া নাট বা ভাওনাত চৰিত্ৰানুযায়ী বিবিধ আৰু প্ৰাচুৰ্য্যময় অলংকাৰ পৰিধান কৰোৱা হয়। অৱশ্যে এই অলংকাৰবোৰ থলুৱা গঢ়ৰ। বিভিন্ন ৰাংপতা, বালিচন্দা আদি ব্যৱহাৰ কৰি সোণ-ৰূপৰ দৰে দেখা অলংকাৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ৰুদ্ৰাক্ষৰ মালা, কাঠৰ খৰম, বালু, কুণ্ডল, গলপতা, কিংকিনী, গামখাৰু, সাতসৰী আৰু কাৰুকাৰ্যখচিত মুকুট চৰিত্ৰসমূহৰ অলংকাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> অলংকাৰৰ লগতে অংগৰচনাও এক বিশেষ উপাদান। ঘাইকৈ মৰাপাটেৰে তৈয়াৰী নকল দাড়ি-চুলি, গাৰ বিভিন্ন ৰঙৰ বাবে হেঙুল, নীল, হাইতাল, পোৰা এঙাৰৰ গুড়ি, ছাই, সেন্দূৰ, পিঠাগুড়ি আদি অভিনেতাসকলৰ অংগৰচনাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> ====পোছাক-পৰিচ্ছদ==== অংকীয়া নাটত এজন লোকক চৰিত্ৰাভিনেতাসকলক সাজ-পোছাক পিন্ধোৱাৰ দায়িত্ব দিয়া হয়। সংস্কৃত নাট্যশাস্ত্ৰত এইসকলক ''বেশকাৰ'' বোলে। অংকীয়া নাটৰ বেশভূষা থলুৱা আৰ্হিৰ। বৰ্তমান সময়ত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছে যদিও ঘাইকৈ পুৰুষে চুৰিয়া বা [[ধুতি]], চাপকন, বুকুচোলা, জালিচোলা, কোঁচ দিয়া ঘূৰী, জামদানী [[চেলেং]] পৰিধান কৰিছিল। পদমৰ্যাদা অনুসৰি [[ধুতি]] পিন্ধাৰ নিয়ম বেলেগ আছিল। [[কৃষ্ণ]]ক সচৰাচৰ হালধীয়া ৰঙৰ, ৰজা আৰু দেৱতাক পটী লগোৱা ৰঙীন ধুতি পিন্ধোৱা হয়। [[কমৰবন্ধ]] পিন্ধা হৈছিল। নাৰী ভাৱৰীয়াই ঘূৰীৰ দৰে পিন্ধা [[শাৰী]], কঁকালৰ তলৰ অংশত লহঙা, হাত-দীঘল বুকুচোলা, [[ৰিহা]], [[ওৰণি]] আদিৰ ব্যৱহাৰ হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> ====মুখা==== *প্ৰধান প্ৰবন্ধ [[মুখা]] চাওক। মুখা অংকীয়া নাটৰ এবিধ আকৰ্ষণীয় তথা প্ৰাণৱন্ত উপাদান। কালীয়, [[গৰুড়]], [[নৰসিংহ (হিন্দু ধৰ্ম)|নৰসিংহ]], [[বকাসুৰ]], [[ৰাক্ষস]]-ৰাক্ষসী, [[হনুমান]]-[[জাম্বৱন্ত]] আদি চৰিত্ৰ প্ৰাণৱন্ত কৰি তুলিবলৈ মুখাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ দুজনা গুৰুৰ অংকীয়া নাট আৰু পৰৱৰ্তী সময়ৰ অংকীয়া নাটসমূহৰ তুলনামূলক বিশ্লেষণ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160916212842/http://nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ |date=2016-09-16 }}, নীলাচৰাই ডট কম ৱেবছাইটত * [http://www.atributetosankaradeva.org/ankiya.htm Ankiyā Nāt - The Dramas of Sankaradeva] এ টিৰিবিউট টু শংলৰদেৱ ডট অৰ্গ ৱেবছাইটত * [http://www.indianetzone.com/18/the_ankiya_nat_assam.htm Ankiya Nat, Assam]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} www.indianetzone.com ৱেবছাইটত <!-- *[https://satirtha.in/%e0%a6%85%e0%a6%82%e0%a6%95%e0%a7%80%e0%a7%9f%e0%a6%be-%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%93%e0%a6%a8%e0%a6%be-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ae%e0%a6%be%e0%a6%a4%e0%a7%83%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%b7/ অংকীয়া ভাওনা আৰু মাতৃভাষা ভাওনা এক তুলনামূলক বিচাৰ] satirtha.in ৱেবছাইটত --> [[শ্ৰেণী:নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ভাওনা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা]] 4pi0l6cvpf4a3mgvfl6bjlitnwpido0 651781 651778 2026-11-09T18:15:35Z Pranamikaadhikary 27435 /* অংকীয়া নাটত ৰস */ 651781 wikitext text/x-wiki [[File:RAM BIJOY ANKIA NAAT11.jpg|thumb|ৰাম বিজয় নাটৰ দৃশ্য]] [[File:Entry of a demon king in a "Bhaona" in Assam.webm|thumb|অংকীয়া নাটত অসুৰৰ প্ৰৱেশ]] মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ|মাধৱদেৱে]] পৌৰাণিক আখ্যানৰ ভিত্তিত [[ব্ৰজাৱলী ভাষা]]ত ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''অংকীয়া নাট''' বোলে। মহাপুৰুষ দুজনাই তেওঁলোকে ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''নাট''', '''যাত্ৰা''' বা '''নৃত্য''' বুলিছিল। পৰৱৰ্তী কালত বৈষ্ণৱ ভকতসকলে ইয়াক 'অংকীয়া নাট' বুলি নামকৰণ কৰে যদিও আংগিকৰ ফালৰ পৰা [[মাধৱদেৱ]]ৰ নাটসমূহক [[ঝুমুৰা]]ও বোলা হয়। গুৰু দুজনাই লিখা নাটক 'অংকীয়া ভাওনা' বুলি কোৱা হয়। [[ভাওনা]] শব্দৰ প্ৰকৃত অৰ্থ 'ভাও দি দেখুওৱা কাৰ্য'। অংকীয়া নাটৰ অভিনয়ক ভাওনা বোলা হয়। পৰৱৰ্তীকালত বধকাব্যসমূহ আৰু আন আন সত্ৰাধিকাৰ-মহন্তই লিখা নাটৰ অভিনয়কো ভাওনা বোলা ৰীতি প্ৰচলিত হ’ল। খ্ৰীষ্টিয় পঞ্চদশ শতিকাৰ দ্বিতীয়ভাগত শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰ‌ৱৰ্তিত ধৰ্মীয় তথা জনপ্ৰিয় মনোৰঞ্জনৰ মাধ্যম অংকীয়া নাট ভাওনাই হ’ল অসমীয়া নাট্য ইতিহাসৰ প্ৰথম নিদৰ্শন। তাৰ আগতে প্ৰাচীন [[কামৰূপ]]ৰ কোনো কোনো বিদ্যোৎসাহী আৰু কলাপ্ৰেমী ৰজাৰ ৰাজসভাত নৃত্য, গীত, অভিনয়ৰ অনুশীলন হৈছিল বুলি জনা যায় যদিও সেইসমূহৰ কোনো নিদৰ্শন পো‌ৱা নাযায়।<ref name=sarma>অসমীয়া নাট্য সাহিত্য, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]</ref> == নামৰ উৎস আৰু সংস্কৃত নাটৰ প্ৰভাৱ == [[File:মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, পাটবাউসী সত্ৰ, বৰপেটা.jpg|thumb|মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]], বৰপেটা]] [[File:কাঠৰ মুখা.jpg|thumb|ভাওনাত ব্যৱহাৰ কৰা শংকৰদেৱৰ দিনৰ কাঠৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]]ত সংৰক্ষিত]] বুৎপত্তিগত অৰ্থৰ ফালৰ পৰা চালে দেখা যায় যে অংকীয়া নাটৰ অৰ্থ 'একাংকিকা নাটক'। কিন্তু মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱ আৰু তেখেতৰ প্ৰিয় শিষ্য মাধ‌ৱদেৱে তেখেতসকলৰ নাটসমূহক 'নাট', 'নাটক' বা 'যাত্ৰা' আদি নামেৰেহে অভিহিত কৰিছিল। 'অংকীয়া নাট' শব্দটি তুলনামূলক ভাৱে আধুনিক শব্দ। নাট বুজো‌ৱা শব্দ 'অংক'-ৰ লগত 'ঈয়া' প্ৰত্যয় লগলগাই পিছৰ কালৰ [[নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্ম|বৈষ্ণ‌ৱ সমাজে]] এই শব্দক [[বিশেষণ]] ৰূপত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়।<ref name=sarma/> এই শব্দ সৰ্বপ্ৰথমে ব্যৱহৃত হয় গুৰুদুজনাৰ অন্যতম শিষ্য [[দৈত্যাৰি ঠাকুৰ]] আৰু [[ৰামচৰণ ঠাকুৰ]]ৰ দ্বাৰা ৰচিত [[চৰিত পুথি]]ত।<ref name="pathak">Ankiyanat : A Tradition of pride.(Article)-- Dr. Dayananda Pathak</ref> গুৰুদুজনাৰ দ্বাৰা ৰচিত নাটসমূহৰ লিখিত পাঠক অংকীয়া নাট আৰু সেই পাঠসমূহৰ নাট্য প্ৰদৰ্শনক অংকীয়া ভাওনা বা ভা‌ৱনা বুলি কো‌ৱা হয়। 'অংকীয়া' শব্দৰ ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে ভিন্ন জনে ভিন্ন মত পোষণ কৰা দেখা যায়। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ই, “আমাৰ ভাওনাত আঙ্গিক অভিনয়ই ঘাই, সেই দেখি 'অঙ্গ' শব্দৰ পৰাই 'অংক' শব্দটো উদ্ভূত হো‌ৱা সম্ভ‌ৱ” বুলি মত পোষণ কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]ই তেওঁৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎপত্তি আৰু বৈশিষ্ট্য' নামৰ প্ৰ‌ৱন্ধত উল্লেখ কৰিছে, “…মহাপুৰুষ দুজনৰ নাটত যি কলা কৌশল আৰু ভাষা প্ৰয়োগ হৈছিল পিছৰ নাট লিখোঁতাসকলে তাৰপৰা ভালেখিনি ফালৰি কাটি গৈছিল। ব্ৰজা‌ৱলী পৰিহৃত হ’ল, নান্দীশ্লোক, ভটিমা আদিও নোহো‌ৱা হ’ল। গতিকে মহাপুৰুষ দুজনৰ নাট বা সেই সাঁচত ঢলা নাটসমূহক পিছৰ নাটৰ পৰা পৃথক কৰি দেখু‌ৱাবৰ নিমিত্তে 'অংকীয়া নাট' বুলিবলৈ ধৰে।”<ref name=sarma/> শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰদৰ্শিত সৰ্বপ্ৰথম নাট বা ভাওনা আছিল '[[চিহ্ন-যাত্ৰা]]'; এই চিহ্নযাত্ৰা পৰিবেশনৰ বাবে গুৰুজনাই সাত বৈকুণ্ঠৰ চিত্ৰপট অংকন কৰিছিল। এই কথাকে ভিত্তি হিচাপে লৈ 'সন্তাৱলী' নামৰ চৰিত গ্ৰন্থত অংকীয়া শব্দৰ ব্য‌ৱহাৰ সম্পৰ্কে কো‌ৱা হৈছে এইদৰে, “অংকিত কৰিলা দেখি অংকীয়া যে নাম”। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে তেওঁৰ 'সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতক সমৰ্থন কৰি কয়, “উক্ত (সন্তা‌ৱলী) পুথিৰ মতে 'অংকীয়া' শব্দৰ অৰ্থ হ’ল নাটকত অভিনেতা সকলক ৰং বৰণ সানি প্ৰবেশ কৰো‌ৱা বা বিভিন্ন প্ৰকাৰে চিত্ৰপট আঁকি (পাৰিষদ সকলক চিত্ৰত চিত্ৰিত কৰি দেখু‌ৱাই) চোঁ-মুখা সাজি অংকণ কৰি দৰ্শক সকলক দেখুউ‌ৱাৰ কাৰণে 'অংকীয়া' নাম পালে। অংকীয়া নাটকৰ মূল উৎস বা ভেটি হ’ল 'চিহ্নযাত্ৰা'। অংক শব্দটো‌ৱে এই অৰ্থত অংকণ কৰা বুজাইছে। … 'চিহ্নযাত্ৰা' কালত যিবিলাক মুখা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু চিত্ৰত যিবিলাক ব্যক্তিক চিত্ৰিত কৰা হৈছিল, সিয়েই পিছত অংকীয়া নাম পায় আৰু উত্তৰ কালত ৰচিত বাকী 'বাৰছো‌ৱা' নাটেও 'অংকীয়া নাট' নামেৰে জনাজাত হয়।”<ref name=goswami>সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা—নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী</ref> [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] [[নাট্যশাস্ত্ৰ]]ত অংক শব্দৰ অৰ্থ হ’ল 'চিহ্ন', অৰ্থাৎ নাটকীয় কাহিনীৰ স্তৰ চিহ্নিত কৰা বিভাগ ({{Lang|en|an Act}})। গতিকে এই অংক শব্দৰ পৰাই অংকীয়া শব্দৰ সৃষ্টি হৈছে বুলি মত পোষণ কৰে কোনো কোনো পণ্ডিতে। তেওঁলোকে কয় যে “অংক মাত্ৰ যাৰ আছে, সেয়ে অংকীয়া”। নাট্যশাস্ত্ৰত দহ প্ৰকাৰৰ [[নাটক]] বা ৰূপকৰ উল্লেখ আৰু বি‌ৱৰণ আছে। সেয়া হ’ল: 'নাটক', 'প্ৰকৰণ', 'সম‌ৱকাৰ', 'ঈহমৃগ', 'ডিম', ‌'ৱ্যয়োগ', 'অংক' বা 'উৎসৃষ্টিকাঙ্ক', 'প্ৰহসণ', 'ভাণ' আৰু ‌'ৱিথি'।<ref name=ghosh>The Natyashastra—(Trans. & Ed.)- Dr. Manomohan Ghosh</ref> এই দহৰূপক বা দশৰূপক বা দহ প্ৰকাৰৰ নাটক (ৰূপক)-ৰ অন্তৰ্গত অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক নামৰ ৰূপক বিধৰ পৰা 'অংক' আৰু "অংকীয়া" অভিধাদুটি আহিব পাৰে বুলিও কোনো কোনো পণ্ডিতে ক’ব খোজে। কিন্তু অংকীয়া নাটত মাত্ৰ এটাহে অংক থকাৰ বাহিৰে অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক ৰূপক বিধৰ লগত ইয়াৰ আন কোনো অন্তৰংগ সাদৃশ্য বিচাৰি পো‌ৱা নাযায়<ref name=chaliha>শংকৰী সাহিত্যৰ সমীক্ষা- (সম্পা:)-ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> ==সংস্কৃত নাটৰ সৈতে পাৰ্থক্য== [[File:Gayan Bayan 1.jpg|thumb|]] [[File:Khol Badan.jpg|thumb|]] শংকৰদেৱে সংস্কৃত নাটৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ অংকীয়া নাট ৰচনা কৰিছিল বুলি কোৱা হয় যদিও অংকীয়া নাটৰ আংগিক সংস্কৃত নাটৰ লগত নিমিলে। তেওঁ সংস্কৃত নাটকৰ কঠোৰ নীতি মনা নাছিল।<ref name="নাট">{{cite journal | title=নাটকৰ ধাৰাবাহিকতা আৰু সাম্প্ৰতিক অসমীয়া নাটক | author=মহন্ত, ড° পোনা | journal=প্ৰকাশ | year=২০২৬ | month=ফেব্ৰুৱাৰী | pages=৫}}</ref> অংকীয়া নাট আছিল সৰ্বসাধাৰণ ৰাইজৰ মনোৰঞ্জন আৰু ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে; আনহাতে সংস্কৃত নাট ৰাজকীয় পৰিৱেশত বা আভিজাত্য পৰিৱেশত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল আৰু ই আছিল কেৱল আভিজাত্য, ধনাঢ্য শ্ৰেণীৰ মনোৰঞ্জনৰ আহিলা। ইয়াৰ উপৰি সংস্কৃত নাট আৰু অংকীয়া নাটৰ কেইটামান বিশেষ পাৰ্থক্য দেখা যায়। অংকীয়া নাটৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত নাট্যশাস্ত্ৰৰ প্ৰভা‌ৱ সুস্পষ্ট ভাবে দেখা যায়। অংকীয়া ভাওনাত সূত্ৰধাৰৰ উপৰিও 'পূৰ্বৰঙ্গ' (আমাৰ ধেমালি), 'নান্দী', 'প্ৰৰোচনা', 'প্ৰস্তা‌ৱনা', 'ভৰত বাক্য'ৰ অনুৰূপ 'মুক্তি-মঙ্গল ভটিমা' আদি বিভিন্ন দিশত নাট্যশাস্ত্ৰৰ নীতি-নিয়ম বহুপৰিমাণে মানি চলা হয়। অংকীয়া নাটত এটাই মাত্ৰ অংক থাকিলেও তাত নাট্যশাস্ত্ৰত বৰ্ণিত 'অ‌ৱস্থা' (নাটকীয় ঘটনাৰ স্তৰ), 'সন্ধি' (বিভিন্ন নাটকীয় ঘটনা বা পৰিস্থিতিৰ সংযোজক) আৰু 'অংক' বিভাজনৰ সম্পূৰ্ণ অ‌ৱকাশ আছে। ভক্তিৰস প্ৰধান হ’লেও নাটসমূহত নাট্যশাস্ত্ৰৰ 'ন‌ৱৰস'ৰ সকলোবোৰ ৰসেই কম বেছি পৰিমাণে আছে। সেইদৰে, অংকীয়া নাটৰ নায়ক নায়িকাও সংস্কৃত নাট্য-তত্ত্বত আলোচিত 'নায়ক-ভেদ' আৰু 'নায়িকা-ভেদ' (নায়ক আৰু নায়িকাৰ শ্ৰেণী বিচাৰ)-ৰ বিভিন্ন ভাগ-বিভাগৰ ভিতৰতে পৰে। অভিনয়ৰ ক্ষত্ৰতো 'আঙ্গিক',‌ 'ৱাচিক', 'সাত্বিক' আৰু 'আহাৰ্য' এই চাৰিওবিধ অভিনয়ৰে উপাদান অংকীয়া ভাওনাত বিদ্যমান। অবশ্যে স্থান-কাল-পাত্ৰ আৰু পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি গুৰুজনাই বহুক্ষেত্ৰতনাট্যশাস্ত্ৰৰ বিধি-নিষেধো অবাধে ভঙ্গ কৰিছে আৰু যুদ্ধ, শয়ন, ভোজন, মৃত্যু আদি দৃশ্যৰ অ‌ৱতাৰণাও কৰিছে। যি তেখেতৰ মৌলিক প্ৰতিভাৰ স্বাক্ষৰো বহন কৰিছে। তদুপৰি কো‌ৱা বাহুল্য যে শংকৰদেৱে কোনো ক্ষেত্ৰতে সংস্কৃত নাটকৰ হুবহু অনুকৰণ কৰা নাই। গতিকে, এই কথা নিশ্চয় ক’ব পাৰি যে, ভাৰতবৰ্ষৰ নাট্যপৰম্পৰাৰ মূল ভেটি নাট্যশাস্ত্ৰৰ আলমত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱৰ মৌলিক সৃষ্টিশীল সত্ত্বাৰ পৰাই এই ওপজা অংকীয়া নাট। ===সূত্ৰধাৰ=== [[File:"Sutradhar"- A unique dance style from Assam-v2.webm|thumb|সূত্ৰধাৰীৰ নৃত্য]] [[File:সূত্ৰধাৰ সূত্ৰধাৰী নৃত্য.jpg|thumb|অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ।]] [[File:Masks ofthe Lord Narasimham, 3rd incarnaation of the Lord Vishnu in mask form at Chamaguri Satra, Majuli.jpg|thumb|অংকীয়া নাটত ব্যৱহৃত নৰসিংহৰ মুখা]] সংস্কৃত নাটৰ দৰে অংকীয়া নাটতো সূত্ৰধাৰ বুলি এটা চৰিত্ৰ আছে যদিও দুয়োপ্ৰকাৰ নাটত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকা বেলেগ বেলেগ। সংস্কৃত নাটত সূত্ৰধাৰে নাটৰ আৰম্ভণিতে নান্দীশ্লোক গাই প্ৰৰোচনা আৰু প্ৰস্তাৱনাৰ শ্লোক উপস্থাপন কৰি নাটৰ পৰা বাহিৰ হয়। কিন্তু অংকীয়া নাটত সূত্ৰধাৰেই নাটখন চলাই নিয়াৰ মূল দায়িত্ব পালন কৰে। সূত্ৰধাৰে নান্দী গাই নৃত্য কৰে, নৃত্যৰ মাজেৰে নাটৰ নাম আৰু বিষয়বস্তু উপস্থাপন কৰে, চৰিত্ৰসমূহৰ পৰিচয় আৰু প্ৰৱেশ ঘোষণা কৰে আৰু কাহিনীৰ মাজত সংগতি ৰক্ষা কৰিবলৈ “আহে সভাসদ লোক’’ বুলি কাহিনী ক’ৰ পৰা ক’লৈ গতি কৰিছে বুজাই দিয়ে। যিবোৰ দৃশ্য নাটত উপস্থাপন কৰিব নোৱাৰি, তেনেবোৰ দৃশ্য সংলাপৰ মাজেৰে দৰ্শকক বুজাই দিয়ে।<ref name="অংক-১"/><ref name="সূত্ৰ">{{cite book | title=শংকৰদেৱ চৰ্চা | publisher=ক্ৰান্তিকাল | author=বৰা, মহিম | authorlink=মুখবন্ধ | year=২০১৬ | location=৭ | isbn=978-93-84679-32-3}}</ref> ===বহুৱা আৰু বিদূষক=== সংস্কৃত নাটকত বিদূষকৰ চৰিত্ৰ একোটা থাকে। বিদূষকগৰাকীয়ে সংস্কৃত নাটত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়। অংকীয়া নাটত শংকৰদেৱে বিদূষকৰ চৰিত্ৰ পৰিৱৰ্তে সূত্ৰধাৰ আৰু কিছু চৰিত্ৰৰ যোগেৰে ধেমেলীয়া দৃশ্যৰ অৱতাৰণা ঘটাইছে।<ref name="অংক-১"/> আজিকালি উত্তৰ-শংকৰী যুগত ৰচিত নাটত পৰিৱেশনকালৰ মাজতে নাটৰ লগতে সংগতি নথকাকৈ [[বহুৱা]] প্ৰৱেশৰ ৰীতি প্ৰচলিত হৈছে। ===ভাষা=== অংকীয়া নাটৰ ভাষা ব্ৰজাৱলী। এয়া মথুৰাত ব্যৱহৃত ব্ৰজাৱলী নহয়। মৈথিলী মিশ্ৰিত মথুৰাত প্ৰচলিত ব্ৰজবুলি ভাষাৰ অনুকৰণত শংকৰদেৱে থলুৱা ভাষাৰ মিশ্ৰণ ঘটাই অসমৰ মানুহে সহজে বুজিব পৰাকৈ এটি ভাষাৰ ৰূপ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াত থলুৱা ভাষাৰ উপৰি অৱধি, ভোজপুৰী, পাৰ্চী আৰু সংস্কৃত ভাষাৰ শব্দসম্ভাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সম্ভৱতঃ ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল অসমৰ সকলো লোকে সহজে বুজিব পৰাৰ উপৰি অসমৰ বাহিৰৰ লোকেও যাতে এই ভাষা বুজিব পাৰে।<ref name="অংক-১"/> ==স্থানীয় উপাদান== [[গোৱালপাৰা]] অঞ্চলত প্ৰচলিত [[ভাৰীগান]], [[কুশান গান]], গো‌ৱালিনী-যাত্ৰা আদিয়েও অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টিত অৰিহণা যোগাইছে। অবশ্যে এইবিলাকৰ প্ৰাচীনতা সম্পৰ্কে সন্দেহৰ অ‌ৱকাশ আছে। তদুপৰি এইসমূহত নাটকীয় উপাদানো তেনেই নগণ্য।<ref name=chaliha/> সেইদৰে [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]দেৱেও অসমীয়া আৰু অনা-অসমীয়া দুয়োবিধ প্ৰভা‌ৱকে স্বীকাৰ কৰি লৈছে আৰু তেখেতৰ 'অংকীয়া নাট'ৰ ভূমিকাত মন্তব্য কৰিছে যে কাব্যশাস্ত্ৰৰ আবৃত্তি, [[ওজাপালি]]ৰ সমূহীয়া গায়ন শৈলী আৰু ভাৰতৰ আন আন অঞ্চলত প্ৰচলিত বিভিন্ন দৃষ্টি-আকৰ্ষক নাট্যানুষ্ঠানে অসমীয়া নাটকৰ পূৰ্ণ বিকাশত অৰিহণা যোগাইছে বুলি ক’ব পাৰি।<ref name=chaliha/> [[কালিৰাম মেধি]]য়ে ''অংকাৱলী''ৰ পাতনিত অনা-অসমীয়া সকলোধৰণৰ নাট্যানুষ্ঠানৰ প্ৰভা‌ৱ অস্বীকাৰ কৰি একমাত্ৰ স্থানীয় উপাদানৰ পৰা, বিশেষকৈ ওজাপালিৰ প্ৰভা‌ৱত শংকৰদেৱে অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টি কৰিলে বুলি মন্তব্য কৰিছে।<ref name=medhi>অংকা‌ৱলী—(সম্পা:)-কালিৰাম মেধি</ref> প্ৰাচীন অসমত প্ৰচলিত পুতলা নাচ, ঢুলীয়া ভাওনা, পচতি, কুশান গান, ওজাপলি আদিৰ পৰা উপাদান লৈ অংকীয়া নাট সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="অংক-১">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=পাঠক, ড° দয়ানন্দ | authorlink=অংকীয়া নাট পৰম্পৰা | year=১৯৯৭ | pages=৯৩}}</ref> ==বিষয়বস্তু== শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা অংকীয়া নাটৰ বিষয়বস্তু আছিল [[ভাগৱত]] পুৰাণ, হৰিবংশ আৰু [[ৰামায়ণ]]ৰ কাহিনী। বেছিভাগ নাটেই ভাগৱত পুৰাণৰ বিভিন্ন কৃষ্ণকেন্দ্ৰিক কাহিনীৰে নিৰ্মিত। শংকৰদেৱে কেৱল [[ৰাম বিজয়]] নাটখনেই ৰামায়ণৰ কাহিনীৰ এছোৱাৰে ৰচনা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত [[মহাভাৰত]] আৰু অন্যান্য ধৰ্মীয় গ্ৰন্থৰ কাহিনীৰ আধাৰত নাট-ভাওনা ৰচিত হ’বলৈ ধৰে। ==অংকীয়া নাটত ৰস== অংকীয়া নাটত ভৰতমুনিয়ে নাট্যশাস্ত্ৰত উল্লেখ কৰা আঠবিধ আৰু অন্যান্য আলংকাৰিকে মতপোষণ কৰা নৱবিধ ৰস বিচাৰি পোৱা যায়। ইয়াৰ লগতে ভক্তিৰসকো সামৰি এখোপ উধাই শংকৰদেৱে দহবিধ ৰসেৰে অংকীয়া নাটসমূহ ৰচনা কৰিছে। তেওঁ ৰচনা কৰা ছয়খন নাট আৰু মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা ঝুমুৰাত এই কৰুণ, হাস্য, ৰৌদ্ৰ, ভয়ানক, বীৰ, শান্ত, শৃংগাৰ, বাৎসল্য আৰু ভক্তিৰস সম্পৃক্ত হৈ আছে। ==ভাৰতৰ অন্যান্য নাট্য সংস্কৃতি আৰু অংকীয়া নাট== প্ৰাচীন কালৰে পৰা ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত নাট্য-পৰিৱেশ্য কলাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়। ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত প্ৰচলিত পৰিৱেশ্য কলা যেনে [[কেৰালা]]ৰ [[কুডিয়াট্টম]], [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[যক্ষগান]], অযোধ্যাৰ [[ৰামলীলা]], [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ [[নৌটংকী]], [[তামিলনাডু]]ৰ [[ভাগৱত মেলা]], [[গুজৰাট]]ৰ [[ভৱাই]] আৰু অসমৰ অংকীয়া নাট একে বৰ্গৰে পৰিৱেশ্য কলা।<ref name="অংক-৪">{{cite book | title=শংকৰদেৱ অধ্যয়ন প্ৰসংগ | publisher=বাণী মন্দিৰ | author=দেৱগোস্বামী, কেশৱানন্দ | authorlink=শংকৰদেৱৰ নাট আৰু ভাওনা | year=২০০৫ | pages=৫২}}</ref> সম্ভ‌ৱতঃ, [[ভাৰত]]ৰ বিভিন্ন প্ৰাদেশিক ভাষাত ৰচিত পূৰ্ণাঙ্গ নাটকৰ ভিতৰত অংকীয়া নাটকৰ ঐতিহ্যই সকলোতকৈ পুৰণি। এই অংকীয়া নাট আৰু ভাওনাৰ উৎস বিচাৰিও ভিন্ন জনে ভিন্ন মত প্ৰকাশ কৰিছে। মনোমোহন ঘোষে অংকীয়া নাট ভাওনাক প্ৰাগ্-ঐতিহাসিক যুগত প্ৰচলিত এক শ্ৰেণীৰ নাট্যৰূপৰ নিদৰ্শন হ’ব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে কোনো কোনোৱে অংকীয়া নাট [[মধ্যযুগ]]ৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰতীয় কিছুমান পৰম্পৰাগত আৰু লোক নৃত্য আৰু নাট্য শৈলীৰ আৰ্হি বা প্ৰেৰণাত সৃষ্ট বুলি ক’ব খোজে। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে এই মতৰ প্ৰতি আংশিকভাবে সমৰ্থন আগবঢ়াই উল্লেখ কৰে, “গুৰুজনাই কেইবাবিধো উপাদান একত্ৰ কৰি অংকীয়া ভাওনাত সংযোগ কৰি দিয়ে। তাৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ চাৰিবিধ উপাদান পৰিষ্কাৰ ভাবে দেখা যায়। *প্ৰাচীন ভাৰতীয় নাট্যশাস্ত্ৰৰ উপাদান *বিভিন্ন তীৰ্থ ভ্ৰমণ কৰি লাভ কৰা সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ উপাদান, *স্থানীয় প্ৰচলিত [[পুতলা নাচ]] বা তৎকালীন সাংস্কৃতিক কাৰ্যক্ৰমৰ উপাদান *নিজস্ব প্ৰতিভা বিকাশ।”<ref name=goswami/> সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় কিছুমান নাট্যধৰ্মী অনুষ্ঠানৰ লগত অংকীয়া ভাওনাৰ কিছুমান সাদৃশ্যৰ কথা উল্লেখ কৰি প্ৰভা‌ৱশালী উপাদান হিচাপে পুতলা নাচ আৰু ওজাপালিৰ ওপৰতেই গুৰুত্ব আৰোপ কৰে আৰু লগতে [[কেৰালা]]ৰ 'কুট্টু' আৰু সিংহলৰ 'কোল নাটম'ৰ প্ৰভা‌ৱৰ কথাও দাঙি ধৰিছে।<ref name=sarma/> পৰবৰ্তী কালত প্ৰকাশিত আন এক প্ৰবন্ধত তেখেতে 'মহানাটক', 'গীত-গোবিন্দ', 'শ্ৰীকৃষ্ণ কীৰ্তন', চৈতন্যদে‌ৱৰ 'অংকবন্ধন', 'মৈথিলী' আৰু 'মৈথিলী নে‌ৱাৰী নাটক' আদিৰ প্ৰসঙ্গ উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো স্থিৰ সিদ্ধান্তত উপনীত হ’ব পৰা নাই।<ref name=chaliha2>শংকৰী সংস্কৃতিৰ অধ্যয়ন--(সম্পা:)- ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> জগদীশ চন্দ্ৰ মাথুৰে নাট্যশাস্ত্ৰ, সাহিত্য দৰ্পণ আদিতো উল্লেখ নথকা 'সঙ্গীতক' নামৰ এক অখ্যাত নাট্য পৰম্পৰাৰ প্ৰভা‌ৱ অংকীয়া নাটকত পৰিব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে। কৃষ্ণনাৰায়ণ প্ৰসাদ মাগধেও তেখেতৰ 'শংকৰদে‌ৱ: সাহিত্যকাৰ ঔৰ ‌ৱিচাৰক' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতৰ প্ৰতি সমৰ্থণ আগবঢ়াইছে।<ref name=chaliha/> বৈষ্ণ‌ৱ পণ্ডিত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই বাকী সকলোধৰণৰ প্ৰভাৱ অস্বীকাৰ কৰি কে‌ৱল নাট্যশাস্ত্ৰ আৰু সংস্কৃত নাট্য পৰম্পৰাই অংকীয়া নাটৰ বিকাশত অৰিহণা যোগো‌ৱা একমাত্ৰ প্ৰভাৱী উপাদান বুলি ক’ব খোজে। শইকীয়াই তেখেতৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎস বিচাৰ' নামৰ প্ৰবন্ধত এই বিষয়ে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিছে এইদৰে, “হাজাৰ বছৰীয়া সংস্কৃত নাটকৰ ঐতিহ্য বিদ্যমান থাকোঁতে অংকীয়া নাটৰ উৎস পুতলা নাচ বা কাব্যশাষ্ট্ৰ আবৃত্তিৰ মাজত বিচাৰিবলৈ যো‌ৱাটো চকু থাকি খালত পৰাৰ নিছিনা কথা।”<ref name=chaliha/> তেওঁ লগতে এই কথাও ব্যক্ত কৰে যে মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় বিভিন্ন পৰম্পৰাগত নাট্য শৈলীৰ মাজত যি সাদৃশ্য বা মিল দেখা যায় সেয়া এটা শৈলীয়ে আনটোৰ পৰা উপাদান ধাৰ কৰাৰ বাবে নহয় বৰং একেখন নাট্যশাস্ত্ৰকে বহুদিশত মানি চলাৰ বাবেহে দেখা যায়। বিজ্ঞ সমাজত সততে এই কথা আলোচনা হয় বা অনুমান কৰা হয় যে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজন অসমত পূৰ্বৰে পৰা প্ৰচলিত ওজাপালি অনুষ্ঠানৰ ওজাজনৰে এক পৰিকল্পিত, পৰিসংস্কৰিত আৰু বিকশিত ৰূপ। কিন্তু আন এক ধাৰণা মতে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজনক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাত অবতীৰ্ণ কৰো‌ৱাৰ আঁৰত ওজাৰ প্ৰভাবতকৈ অবস্থা আৰু প্ৰয়োজনহে বেছি কাৰ্যকৰী আছিল। এই ধাৰণা পূৰ্বৰ ধাৰণাতকৈ অধিক যুক্তিযুক্ত আৰু প্ৰায়োগিক যেন ভা‌ব হয়। এই সম্পৰ্কত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই কয়, “শংকৰদেৱে নাট্যকলা সৃষ্টি কৰি প্ৰাথমিক অভিনয়ত নিজেই নাটৰ সকলোদিশ পৰিচালনাৰ দ্বায়িত্ব বহন কৰিবলগীয়াত পৰিছিল। নহ’লে প্ৰশিক্ষণপ্ৰাপ্ত হ’লেও অনভিজ্ঞ সহযোগীসকলে অভিনয়ত পদে পদে বিভ্ৰাট ঘটো‌ৱাৰ সম্ভা‌ৱনা। সেইবাবেই সূত্ৰধাৰ চৰিত্ৰটো এনেভাবে গঢ় দিব লগা হৈছিল যাতে অভিনয়ৰ আদিৰ পৰা অন্তলৈকে উপস্থিত থাকি তাক সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। প্ৰথম অভিনয়ত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকাত এজন দায়িত্বশীল অভিজ্ঞ ব্যক্তিৰ উপযোগিতা প্ৰতিপন্ন হো‌ৱাত পৰবৰ্তী নাটবোৰতো তাৰ অন্যথা নকৰিলে। …গতিকে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ সংস্কৃত নাটকৰ সূত্ৰধাৰৰ ভেটিত দেশ-কাল-পাত্ৰৰ প্ৰয়োজন সাপেক্ষে শংকৰদে‌ৱৰ এক মৌলিক সুসৃষ্টি।”<ref name=chaliha/> ==আংগিক== এখন পূৰ্ণাংগ ভাওনা হ’বলৈ ইয়াৰ অংগস্বৰূপ কেইটামান বিশেষ অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। সত্ৰীয়া ৰীতি-নীতিৰ মাজেৰেহে এখন নাট পৰিৱেশন কৰা হয়। সেইবোৰ-নাট-মেলা, গন্ধ গোৱা, যোৰা উঠা আৰু নাট-সামৰণি।<ref name="অংক-৩"/><ref name="সূত্ৰ"/> ===নাটমেলা=== অংকীয়া নাট এখন পৰিৱেশন কৰাৰ আগতে গাঁৱৰ ৰাইজ মিলি নিৰ্দিষ্ট এটা দিনৰ সন্ধিয়া নামঘৰত শলা-বন্তি জ্বলাই, শৰাই-গুৱা আগবঢ়াই প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু নাটখনৰ এটা নান্দী গীত গাই নাট মেলে। সেইদিনাৰ পিছৰ পৰা ধাৰাবাহিকভাবে নাটৰ আখৰা চলে।<ref name="অংক-৩"/> ===গন্ধ গোৱা বা গন্ধ বাদন=== ভাওনাৰ আগদিনা সন্ধিয়া আখৰাৰ পৰিৱৰ্তে ভাওনাখন সুকলমে হৈ যোৱাৰ বাবে শৰাই আগবঢ়াই নামঘৰত সেৱা লোৱা হয় আৰু গন্ধৰ গীত গোৱা হয়। এই গন্ধৰ গীত মহাপুৰুষ দুজনাৰ ৰচিত নহয়। কোনো কোনো সত্ৰত গুৰু দুজনা ৰচিত বসন্ত, কেদাৰ আৰু ভাটিয়ালী ৰাগৰ গীত গোৱা হয়।<ref name="অংক-৩"/> এই গীতৰ পাছত নাম-প্ৰসংগ কৰা হয়। ===যোৰা উঠা বা গাণিকা=== মূল ভাওনাৰ দিনা ছোঁঘৰত সজ্জিত হৈ গায়ন-বায়নে হৰিধ্বনি কৰি অগ্নিগড়ৰ তলেৰে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰি যোৰা উঠে। খোল বাদ্য বজাই বিভিন্ন বোল তুলি তালে তালে থাপনাৰ আগলৈ সাতপাক মাৰি নৃত্য ভংগী কৰে। বায়নৰ লগত গায়নো থাকে। সাধাৰণতে একোটা যোৰাত নগৰাকী বায়ন আৰু ছয়গৰাকী গায়ন থাকে। বহা চাহিনী, থিয় চাহিনী, ফলা বাজনাৰ পিছত ধেমালি হয়। ধেমালি তিনিপ্ৰকাৰৰ। নাচ-ধেমালি, বৰ-ধেমালি আৰু ঘোষা-ধেমালি। তাৰপিছতে গুৰু-ঘাত বজায়। গুৰু-ঘাত গুৰু শংকৰদেৱৰ সন্মানাৰ্থে বজোৱা হয়। তাৰপিছত বন্দনাগীত গায় আৰু সূত্ৰধাৰৰ প্ৰৱেশ ঘটে।<ref name="অংক-৩"/> ===নাট সামৰণি=== ভাওনা পৰিৱেশন কৰাৰ তৃতীয় দিনা সন্ধিয়া নাট-ভাওনাৰ দায়-দোষৰ ক্ষমা বিচাৰি থাপনাৰ আগত বন্তি জ্বলাই শৰাই আগবঢ়োৱা হয়। ঠাইভেদে তৃতীয় দিনাৰ পৰিৱৰ্তে ৰাইজৰ সুবিধাৰ্থে আন দিনো ধাৰ্য কৰা হয়। সেইদিনা নাটখন পুনৰ এবাৰ পাঠ কৰি সামৰণি মৰা হয়।<ref name="অংক-৩"/> ==গায়ন-বায়ন আৰু গীত== গায়ন-বায়ন অংকীয়া নাটত অপৰিহাৰ্য। গায়নে হাতত সৰুতাল লৈ গীত-পদ-ভটিমা গায় আৰু বায়নে খোল সংগত কৰি নাটখলাত এক নান্দনিক পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰে। অংকীয়া নাটত গায়ন-বায়নৰ বেশ-ভূষাও বিশেষ ধৰণৰ। তেওঁলোকে বগা চাপকন, ঠোৰমৰা চুৰিয়া আৰু পাগ পৰিধান কৰে। ডিঙিত বকুলৰ বা তুলসীৰ জপমালা পিন্ধে। খোল আৰু তাল গায়ন-বায়নৰ প্ৰধান বাদ্যযন্ত্ৰ।<ref name="অগ্নি"/> অংকীয়া নাটত প্ৰচুৰ পৰিমাণে গীত প্ৰয়োগ কৰা হৈছে। নাটত ব্যৱহৃত গীতসমূহক পাঁচটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি; নান্দীগীত বা নান্দী ভটিমা, প্ৰৱেশৰ গীত, কাহিনী বুজাবলৈ দৰ্শকক উদ্দেশ্যি গোৱা গীত, পয়াৰ আৰু মুক্তিমংগল ভটিমা।<ref name="অংক-১"/> ===নান্দীগীত=== নাটৰ আৰম্ভণিত নান্দীশ্লোক আৰু নান্দীগীত গোৱা হয়। নান্দীশ্লোকক মংগলাচৰণ বুলিও কোৱা হয়।<ref name="অংক-৩">{{cite book | title=শংকৰদেৱৰ নাট | publisher=অসম প্ৰকাশন পৰিষদ | author=বৰা, মহিম | authorlink=নাট ছখনৰ ওপৰত প্ৰসঙ্গীয়া টোকা | year=১৯৮৯ | location=১৯}}</ref> ===ভটিমা=== *মূল প্ৰবন্ধ [[ভটিমা]] চাওক। ভটিমা চাৰিপ্ৰকাৰ। নাটভটিমা, ৰাজভটিমা, দেৱভটিমা আৰু গুৰুভটিমা। নাটৰ আৰম্ভণি আৰু শেষৰ ভটিমাক নাটভটিমা বোলে। নাটৰ যৱনিকা পেলোৱা গীত-পদক মুক্তিমংগল ভটিমা বোলা হয় আৰু ইয়াক একেবাৰে শেষত গোৱা হয়।<ref name="অংক-১"/><ref name="অগ্নি"/> ===পয়াৰ=== নাটৰ মাজত কাহিনীৰ কাব্যিক বৰ্ণনা আৰু চৰিত্ৰৰ মানসিক অৱস্থাৰ বৰ্ণনা কৰিবলৈ গোৱা ভটিমাগীতক পয়াৰ বোলে।<ref name="অংক-২">{{cite book | title=ভটিমা মাধুৰী | publisher=বেদকণ্ঠ | author=শইকীয়া, মহেন্দ্ৰনাথ | authorlink=ভটিমা:এটি অৱলোকন | year=২০১৪ | pages=১৩ | isbn=978-93-82931-29-4}}</ref> ই এক প্ৰকাৰৰ ছন্দও। সচৰাচৰ পয়াৰসমূহত বিলাপগীতৰ সুৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা দেখা যায়। ==আহাৰ্য== [[File:গামখাৰু ১.jpeg|thumb|গামখাৰু ১]] [[File:অসমীয়া কেঁচা সোণৰ অলঙ্কাৰ কেইপদ মান.jpeg|thumb|ভাওনাত মহিলাই পিন্ধা অলংকাৰ]] [[File:গদা.jpeg|thumb|গদা]] ভৰতমুনিৰ নাট্যশাস্ত্ৰমতে আঙ্গিক, বাচিক, আহাৰ্য আৰু সাত্বিক- এই চাৰিপ্ৰকাৰ উপাদান নাটৰ অবিচ্ছেদ্য বিষয়।<ref>https://nilacharai.com/costumes-and-props-in-preserving-the-tradition-of-ankiya-bhaona/</ref> অংকীয়া নাটতো আহাৰ্যৰ পৰিপূৰ্ণ পয়োভৰ দেখা যায়। আংগিক আৰু বাচিক উপাদান নাটকীয় চৰিত্ৰৰ যোগেৰে প্ৰকাশিত হয়। সাত্বিক অভিনয়ো অভিনেতাৰ ভাৱ প্ৰকাশৰ ব্যক্তিগত বিষয়। অভিনয়ক অধিক প্ৰাণৱন্ত কৰিবলৈ অন্য যিবোৰ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয় , সেইবোৰেই আহাৰ্য। ইংৰাজীত Stage property বোলা এই সামগ্ৰীসমূহ হ’ল, ৰং, অলংকাৰ, বস্ত্ৰ, আসন, চন্দ্ৰতাপ, আঁৰ-কাপোৰ, অগ্নিগড়, বিভিন্ন মুখা, মালা, ধনু-টূণ, অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, ৰথ, বাদ্যযন্ত্ৰ আদি। শংকৰদেৱ নিজেই এগৰাকী পাকৈত খনিকৰ আছিল বুলি গুৰু চৰিতসমূহৰ পৰা জানিব পাৰি। [[চিহ্ন-যাত্ৰা]] নাট প্ৰদৰ্শন কৰোঁতে তেওঁ বাদ্য আৰু বিভিন্ন মূখা তৈয়াৰ কৰি লৈছিল। পৰৱৰ্তীকালত নাট-ভাওনাৰ আহাৰ্জ সামগ্ৰী সৃষ্টি কৰোঁতেই ভকতসকলৰ মাজত বিভিন্ন জীৱিকাৰো সৃষ্টি হৈছিল। ====অগ্নিগড়==== অংকীয়া নাটৰ আহাৰ্যসমূহৰ মাজত উল্লেখযোগ্য উপাদান অগ্নিগড়। নাটখলাৰ প্ৰৱেশ দ্বাৰত ধেনুভিৰীয়াকৈ এডাল কাঠৰ ফ্ৰেমত দুইমূৰে দুটা মগৰৰ আকৃতি কাটি হেঙুল-হাইতালেৰে বোলাই দুটা খুটাৰ সহায়ত স্থাপন কৰা হয়। ধেনুভিৰীয়া কাঠত ন-গছি বন্তি বা আৰিয়া বা জোঁৰ জ্বলোৱা হয়। তাৰ মাজেৰে ভগৱানৰ চৰিত্ৰাভিনেতাৰ প্ৰৱেশ ঘটে। উক্ত ন-গছি বন্তিক নৱবিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=গোস্বামী, ৰাম | authorlink=সত্ৰীয়া ভাওনাত আহাৰ্যৰ বৈশিষ্ট্য | year=১৯৯৭ | pages=১০৪}}</ref><ref name="অগ্নি">{{cite journal | title=গুৰুজনাৰ অনুপম সৃষ্টি-গায়ন বায়ন | author=ভূঞা, হিমাংশু ৰঞ্জন | journal=প্ৰান্তিক | year=২০২৬ | month=১-১৫ মে’ | issue=একাদশ সংখ্যা | pages=৩৯}}</ref> ====আঁৰ-কাপোৰ==== অংকীয়া নাট-ভাওনাত চৰিত্ৰসমূহ প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে ছোঁঘৰৰ পৰা এখন আঁৰকাপোৰেৰে আঁৰ কৰি অনা হয়। এই আঁৰকাপোৰখনক মায়াৰ প্ৰতীক বুলি হয়।<ref name="অগ্নি"/> চৰিত্ৰাভিনেতাসকলে সংসাৰৰ মায়াৰ আৱৰণ ভেদ কৰি নৱ-বিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক অগ্নিগড়ৰ তলত সেৱা কৰিহে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰে। ====অলংকাৰ==== অংকীয়া নাট বা ভাওনাত চৰিত্ৰানুযায়ী বিবিধ আৰু প্ৰাচুৰ্য্যময় অলংকাৰ পৰিধান কৰোৱা হয়। অৱশ্যে এই অলংকাৰবোৰ থলুৱা গঢ়ৰ। বিভিন্ন ৰাংপতা, বালিচন্দা আদি ব্যৱহাৰ কৰি সোণ-ৰূপৰ দৰে দেখা অলংকাৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ৰুদ্ৰাক্ষৰ মালা, কাঠৰ খৰম, বালু, কুণ্ডল, গলপতা, কিংকিনী, গামখাৰু, সাতসৰী আৰু কাৰুকাৰ্যখচিত মুকুট চৰিত্ৰসমূহৰ অলংকাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> অলংকাৰৰ লগতে অংগৰচনাও এক বিশেষ উপাদান। ঘাইকৈ মৰাপাটেৰে তৈয়াৰী নকল দাড়ি-চুলি, গাৰ বিভিন্ন ৰঙৰ বাবে হেঙুল, নীল, হাইতাল, পোৰা এঙাৰৰ গুড়ি, ছাই, সেন্দূৰ, পিঠাগুড়ি আদি অভিনেতাসকলৰ অংগৰচনাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> ====পোছাক-পৰিচ্ছদ==== অংকীয়া নাটত এজন লোকক চৰিত্ৰাভিনেতাসকলক সাজ-পোছাক পিন্ধোৱাৰ দায়িত্ব দিয়া হয়। সংস্কৃত নাট্যশাস্ত্ৰত এইসকলক ''বেশকাৰ'' বোলে। অংকীয়া নাটৰ বেশভূষা থলুৱা আৰ্হিৰ। বৰ্তমান সময়ত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছে যদিও ঘাইকৈ পুৰুষে চুৰিয়া বা [[ধুতি]], চাপকন, বুকুচোলা, জালিচোলা, কোঁচ দিয়া ঘূৰী, জামদানী [[চেলেং]] পৰিধান কৰিছিল। পদমৰ্যাদা অনুসৰি [[ধুতি]] পিন্ধাৰ নিয়ম বেলেগ আছিল। [[কৃষ্ণ]]ক সচৰাচৰ হালধীয়া ৰঙৰ, ৰজা আৰু দেৱতাক পটী লগোৱা ৰঙীন ধুতি পিন্ধোৱা হয়। [[কমৰবন্ধ]] পিন্ধা হৈছিল। নাৰী ভাৱৰীয়াই ঘূৰীৰ দৰে পিন্ধা [[শাৰী]], কঁকালৰ তলৰ অংশত লহঙা, হাত-দীঘল বুকুচোলা, [[ৰিহা]], [[ওৰণি]] আদিৰ ব্যৱহাৰ হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> ====মুখা==== *প্ৰধান প্ৰবন্ধ [[মুখা]] চাওক। মুখা অংকীয়া নাটৰ এবিধ আকৰ্ষণীয় তথা প্ৰাণৱন্ত উপাদান। কালীয়, [[গৰুড়]], [[নৰসিংহ (হিন্দু ধৰ্ম)|নৰসিংহ]], [[বকাসুৰ]], [[ৰাক্ষস]]-ৰাক্ষসী, [[হনুমান]]-[[জাম্বৱন্ত]] আদি চৰিত্ৰ প্ৰাণৱন্ত কৰি তুলিবলৈ মুখাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ দুজনা গুৰুৰ অংকীয়া নাট আৰু পৰৱৰ্তী সময়ৰ অংকীয়া নাটসমূহৰ তুলনামূলক বিশ্লেষণ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160916212842/http://nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ |date=2016-09-16 }}, নীলাচৰাই ডট কম ৱেবছাইটত * [http://www.atributetosankaradeva.org/ankiya.htm Ankiyā Nāt - The Dramas of Sankaradeva] এ টিৰিবিউট টু শংলৰদেৱ ডট অৰ্গ ৱেবছাইটত * [http://www.indianetzone.com/18/the_ankiya_nat_assam.htm Ankiya Nat, Assam]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} www.indianetzone.com ৱেবছাইটত <!-- *[https://satirtha.in/%e0%a6%85%e0%a6%82%e0%a6%95%e0%a7%80%e0%a7%9f%e0%a6%be-%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%93%e0%a6%a8%e0%a6%be-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ae%e0%a6%be%e0%a6%a4%e0%a7%83%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%b7/ অংকীয়া ভাওনা আৰু মাতৃভাষা ভাওনা এক তুলনামূলক বিচাৰ] satirtha.in ৱেবছাইটত --> [[শ্ৰেণী:নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ভাওনা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা]] 4shbbqa3oqsjfq5xybugexjfgztn2ct 651783 651781 2026-11-09T18:23:41Z Pranamikaadhikary 27435 651783 wikitext text/x-wiki {{Infobox Martial art | image = RAM BIJOY ANKIA NAAT11.jpg | imagecaption = ৰাম-বিজয় নাটৰ এটা মুহূৰ্ত | name = ৰাম বিজয় নাট (অংকীয়া নাট) | aka = | focus = বৈষ্ণৱ ধৰ্ম প্ৰচাৰ | hardness = | country = [[অসম]] | area= | creator = [[শংকৰদেৱ]], [[মাধৱদেৱ]] | formation = অভিনয়, নৃত্য, গীত, বাদ্য }} [[File:Entry of a demon king in a "Bhaona" in Assam.webm|thumb|অংকীয়া নাটত অসুৰৰ প্ৰৱেশ]] মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ|মাধৱদেৱে]] পৌৰাণিক আখ্যানৰ ভিত্তিত [[ব্ৰজাৱলী ভাষা]]ত ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''অংকীয়া নাট''' বোলে। মহাপুৰুষ দুজনাই তেওঁলোকে ৰচনা কৰা নাটসমূহক '''নাট''', '''যাত্ৰা''' বা '''নৃত্য''' বুলিছিল। পৰৱৰ্তী কালত বৈষ্ণৱ ভকতসকলে ইয়াক 'অংকীয়া নাট' বুলি নামকৰণ কৰে যদিও আংগিকৰ ফালৰ পৰা [[মাধৱদেৱ]]ৰ নাটসমূহক [[ঝুমুৰা]]ও বোলা হয়। গুৰু দুজনাই লিখা নাটক 'অংকীয়া ভাওনা' বুলি কোৱা হয়। [[ভাওনা]] শব্দৰ প্ৰকৃত অৰ্থ 'ভাও দি দেখুওৱা কাৰ্য'। অংকীয়া নাটৰ অভিনয়ক ভাওনা বোলা হয়। পৰৱৰ্তীকালত বধকাব্যসমূহ আৰু আন আন সত্ৰাধিকাৰ-মহন্তই লিখা নাটৰ অভিনয়কো ভাওনা বোলা ৰীতি প্ৰচলিত হ’ল। খ্ৰীষ্টিয় পঞ্চদশ শতিকাৰ দ্বিতীয়ভাগত শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰ‌ৱৰ্তিত ধৰ্মীয় তথা জনপ্ৰিয় মনোৰঞ্জনৰ মাধ্যম অংকীয়া নাট ভাওনাই হ’ল অসমীয়া নাট্য ইতিহাসৰ প্ৰথম নিদৰ্শন। তাৰ আগতে প্ৰাচীন [[কামৰূপ]]ৰ কোনো কোনো বিদ্যোৎসাহী আৰু কলাপ্ৰেমী ৰজাৰ ৰাজসভাত নৃত্য, গীত, অভিনয়ৰ অনুশীলন হৈছিল বুলি জনা যায় যদিও সেইসমূহৰ কোনো নিদৰ্শন পো‌ৱা নাযায়।<ref name=sarma>অসমীয়া নাট্য সাহিত্য, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]</ref> == নামৰ উৎস আৰু সংস্কৃত নাটৰ প্ৰভাৱ == [[File:মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, পাটবাউসী সত্ৰ, বৰপেটা.jpg|thumb|মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সময়ৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত ভাওনাৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]], বৰপেটা]] [[File:কাঠৰ মুখা.jpg|thumb|ভাওনাত ব্যৱহাৰ কৰা শংকৰদেৱৰ দিনৰ কাঠৰ মুখা, [[পাটবাউসী সত্ৰ]]ত সংৰক্ষিত]] বুৎপত্তিগত অৰ্থৰ ফালৰ পৰা চালে দেখা যায় যে অংকীয়া নাটৰ অৰ্থ 'একাংকিকা নাটক'। কিন্তু মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱ আৰু তেখেতৰ প্ৰিয় শিষ্য মাধ‌ৱদেৱে তেখেতসকলৰ নাটসমূহক 'নাট', 'নাটক' বা 'যাত্ৰা' আদি নামেৰেহে অভিহিত কৰিছিল। 'অংকীয়া নাট' শব্দটি তুলনামূলক ভাৱে আধুনিক শব্দ। নাট বুজো‌ৱা শব্দ 'অংক'-ৰ লগত 'ঈয়া' প্ৰত্যয় লগলগাই পিছৰ কালৰ [[নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্ম|বৈষ্ণ‌ৱ সমাজে]] এই শব্দক [[বিশেষণ]] ৰূপত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়।<ref name=sarma/> এই শব্দ সৰ্বপ্ৰথমে ব্যৱহৃত হয় গুৰুদুজনাৰ অন্যতম শিষ্য [[দৈত্যাৰি ঠাকুৰ]] আৰু [[ৰামচৰণ ঠাকুৰ]]ৰ দ্বাৰা ৰচিত [[চৰিত পুথি]]ত।<ref name="pathak">Ankiyanat : A Tradition of pride.(Article)-- Dr. Dayananda Pathak</ref> গুৰুদুজনাৰ দ্বাৰা ৰচিত নাটসমূহৰ লিখিত পাঠক অংকীয়া নাট আৰু সেই পাঠসমূহৰ নাট্য প্ৰদৰ্শনক অংকীয়া ভাওনা বা ভা‌ৱনা বুলি কো‌ৱা হয়। 'অংকীয়া' শব্দৰ ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে ভিন্ন জনে ভিন্ন মত পোষণ কৰা দেখা যায়। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ই, “আমাৰ ভাওনাত আঙ্গিক অভিনয়ই ঘাই, সেই দেখি 'অঙ্গ' শব্দৰ পৰাই 'অংক' শব্দটো উদ্ভূত হো‌ৱা সম্ভ‌ৱ” বুলি মত পোষণ কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে, [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]ই তেওঁৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎপত্তি আৰু বৈশিষ্ট্য' নামৰ প্ৰ‌ৱন্ধত উল্লেখ কৰিছে, “…মহাপুৰুষ দুজনৰ নাটত যি কলা কৌশল আৰু ভাষা প্ৰয়োগ হৈছিল পিছৰ নাট লিখোঁতাসকলে তাৰপৰা ভালেখিনি ফালৰি কাটি গৈছিল। ব্ৰজা‌ৱলী পৰিহৃত হ’ল, নান্দীশ্লোক, ভটিমা আদিও নোহো‌ৱা হ’ল। গতিকে মহাপুৰুষ দুজনৰ নাট বা সেই সাঁচত ঢলা নাটসমূহক পিছৰ নাটৰ পৰা পৃথক কৰি দেখু‌ৱাবৰ নিমিত্তে 'অংকীয়া নাট' বুলিবলৈ ধৰে।”<ref name=sarma/> শংকৰদে‌ৱৰ দ্বাৰা প্ৰদৰ্শিত সৰ্বপ্ৰথম নাট বা ভাওনা আছিল '[[চিহ্ন-যাত্ৰা]]'; এই চিহ্নযাত্ৰা পৰিবেশনৰ বাবে গুৰুজনাই সাত বৈকুণ্ঠৰ চিত্ৰপট অংকন কৰিছিল। এই কথাকে ভিত্তি হিচাপে লৈ 'সন্তাৱলী' নামৰ চৰিত গ্ৰন্থত অংকীয়া শব্দৰ ব্য‌ৱহাৰ সম্পৰ্কে কো‌ৱা হৈছে এইদৰে, “অংকিত কৰিলা দেখি অংকীয়া যে নাম”। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে তেওঁৰ 'সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতক সমৰ্থন কৰি কয়, “উক্ত (সন্তা‌ৱলী) পুথিৰ মতে 'অংকীয়া' শব্দৰ অৰ্থ হ’ল নাটকত অভিনেতা সকলক ৰং বৰণ সানি প্ৰবেশ কৰো‌ৱা বা বিভিন্ন প্ৰকাৰে চিত্ৰপট আঁকি (পাৰিষদ সকলক চিত্ৰত চিত্ৰিত কৰি দেখু‌ৱাই) চোঁ-মুখা সাজি অংকণ কৰি দৰ্শক সকলক দেখুউ‌ৱাৰ কাৰণে 'অংকীয়া' নাম পালে। অংকীয়া নাটকৰ মূল উৎস বা ভেটি হ’ল 'চিহ্নযাত্ৰা'। অংক শব্দটো‌ৱে এই অৰ্থত অংকণ কৰা বুজাইছে। … 'চিহ্নযাত্ৰা' কালত যিবিলাক মুখা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু চিত্ৰত যিবিলাক ব্যক্তিক চিত্ৰিত কৰা হৈছিল, সিয়েই পিছত অংকীয়া নাম পায় আৰু উত্তৰ কালত ৰচিত বাকী 'বাৰছো‌ৱা' নাটেও 'অংকীয়া নাট' নামেৰে জনাজাত হয়।”<ref name=goswami>সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্বৰ্ণৰেখা—নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী</ref> [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] [[নাট্যশাস্ত্ৰ]]ত অংক শব্দৰ অৰ্থ হ’ল 'চিহ্ন', অৰ্থাৎ নাটকীয় কাহিনীৰ স্তৰ চিহ্নিত কৰা বিভাগ ({{Lang|en|an Act}})। গতিকে এই অংক শব্দৰ পৰাই অংকীয়া শব্দৰ সৃষ্টি হৈছে বুলি মত পোষণ কৰে কোনো কোনো পণ্ডিতে। তেওঁলোকে কয় যে “অংক মাত্ৰ যাৰ আছে, সেয়ে অংকীয়া”। নাট্যশাস্ত্ৰত দহ প্ৰকাৰৰ [[নাটক]] বা ৰূপকৰ উল্লেখ আৰু বি‌ৱৰণ আছে। সেয়া হ’ল: 'নাটক', 'প্ৰকৰণ', 'সম‌ৱকাৰ', 'ঈহমৃগ', 'ডিম', ‌'ৱ্যয়োগ', 'অংক' বা 'উৎসৃষ্টিকাঙ্ক', 'প্ৰহসণ', 'ভাণ' আৰু ‌'ৱিথি'।<ref name=ghosh>The Natyashastra—(Trans. & Ed.)- Dr. Manomohan Ghosh</ref> এই দহৰূপক বা দশৰূপক বা দহ প্ৰকাৰৰ নাটক (ৰূপক)-ৰ অন্তৰ্গত অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক নামৰ ৰূপক বিধৰ পৰা 'অংক' আৰু "অংকীয়া" অভিধাদুটি আহিব পাৰে বুলিও কোনো কোনো পণ্ডিতে ক’ব খোজে। কিন্তু অংকীয়া নাটত মাত্ৰ এটাহে অংক থকাৰ বাহিৰে অংক বা উৎসৃষ্টিকাঙ্ক ৰূপক বিধৰ লগত ইয়াৰ আন কোনো অন্তৰংগ সাদৃশ্য বিচাৰি পো‌ৱা নাযায়<ref name=chaliha>শংকৰী সাহিত্যৰ সমীক্ষা- (সম্পা:)-ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> ==সংস্কৃত নাটৰ সৈতে পাৰ্থক্য== [[File:Gayan Bayan 1.jpg|thumb|]] [[File:Khol Badan.jpg|thumb|]] শংকৰদেৱে সংস্কৃত নাটৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ অংকীয়া নাট ৰচনা কৰিছিল বুলি কোৱা হয় যদিও অংকীয়া নাটৰ আংগিক সংস্কৃত নাটৰ লগত নিমিলে। তেওঁ সংস্কৃত নাটকৰ কঠোৰ নীতি মনা নাছিল।<ref name="নাট">{{cite journal | title=নাটকৰ ধাৰাবাহিকতা আৰু সাম্প্ৰতিক অসমীয়া নাটক | author=মহন্ত, ড° পোনা | journal=প্ৰকাশ | year=২০২৬ | month=ফেব্ৰুৱাৰী | pages=৫}}</ref> অংকীয়া নাট আছিল সৰ্বসাধাৰণ ৰাইজৰ মনোৰঞ্জন আৰু ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে; আনহাতে সংস্কৃত নাট ৰাজকীয় পৰিৱেশত বা আভিজাত্য পৰিৱেশত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল আৰু ই আছিল কেৱল আভিজাত্য, ধনাঢ্য শ্ৰেণীৰ মনোৰঞ্জনৰ আহিলা। ইয়াৰ উপৰি সংস্কৃত নাট আৰু অংকীয়া নাটৰ কেইটামান বিশেষ পাৰ্থক্য দেখা যায়। অংকীয়া নাটৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত নাট্যশাস্ত্ৰৰ প্ৰভা‌ৱ সুস্পষ্ট ভাবে দেখা যায়। অংকীয়া ভাওনাত সূত্ৰধাৰৰ উপৰিও 'পূৰ্বৰঙ্গ' (আমাৰ ধেমালি), 'নান্দী', 'প্ৰৰোচনা', 'প্ৰস্তা‌ৱনা', 'ভৰত বাক্য'ৰ অনুৰূপ 'মুক্তি-মঙ্গল ভটিমা' আদি বিভিন্ন দিশত নাট্যশাস্ত্ৰৰ নীতি-নিয়ম বহুপৰিমাণে মানি চলা হয়। অংকীয়া নাটত এটাই মাত্ৰ অংক থাকিলেও তাত নাট্যশাস্ত্ৰত বৰ্ণিত 'অ‌ৱস্থা' (নাটকীয় ঘটনাৰ স্তৰ), 'সন্ধি' (বিভিন্ন নাটকীয় ঘটনা বা পৰিস্থিতিৰ সংযোজক) আৰু 'অংক' বিভাজনৰ সম্পূৰ্ণ অ‌ৱকাশ আছে। ভক্তিৰস প্ৰধান হ’লেও নাটসমূহত নাট্যশাস্ত্ৰৰ 'ন‌ৱৰস'ৰ সকলোবোৰ ৰসেই কম বেছি পৰিমাণে আছে। সেইদৰে, অংকীয়া নাটৰ নায়ক নায়িকাও সংস্কৃত নাট্য-তত্ত্বত আলোচিত 'নায়ক-ভেদ' আৰু 'নায়িকা-ভেদ' (নায়ক আৰু নায়িকাৰ শ্ৰেণী বিচাৰ)-ৰ বিভিন্ন ভাগ-বিভাগৰ ভিতৰতে পৰে। অভিনয়ৰ ক্ষত্ৰতো 'আঙ্গিক',‌ 'ৱাচিক', 'সাত্বিক' আৰু 'আহাৰ্য' এই চাৰিওবিধ অভিনয়ৰে উপাদান অংকীয়া ভাওনাত বিদ্যমান। অবশ্যে স্থান-কাল-পাত্ৰ আৰু পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি গুৰুজনাই বহুক্ষেত্ৰতনাট্যশাস্ত্ৰৰ বিধি-নিষেধো অবাধে ভঙ্গ কৰিছে আৰু যুদ্ধ, শয়ন, ভোজন, মৃত্যু আদি দৃশ্যৰ অ‌ৱতাৰণাও কৰিছে। যি তেখেতৰ মৌলিক প্ৰতিভাৰ স্বাক্ষৰো বহন কৰিছে। তদুপৰি কো‌ৱা বাহুল্য যে শংকৰদেৱে কোনো ক্ষেত্ৰতে সংস্কৃত নাটকৰ হুবহু অনুকৰণ কৰা নাই। গতিকে, এই কথা নিশ্চয় ক’ব পাৰি যে, ভাৰতবৰ্ষৰ নাট্যপৰম্পৰাৰ মূল ভেটি নাট্যশাস্ত্ৰৰ আলমত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদে‌ৱৰ মৌলিক সৃষ্টিশীল সত্ত্বাৰ পৰাই এই ওপজা অংকীয়া নাট। ===সূত্ৰধাৰ=== [[File:"Sutradhar"- A unique dance style from Assam-v2.webm|thumb|সূত্ৰধাৰীৰ নৃত্য]] [[File:সূত্ৰধাৰ সূত্ৰধাৰী নৃত্য.jpg|thumb|অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ।]] [[File:Masks ofthe Lord Narasimham, 3rd incarnaation of the Lord Vishnu in mask form at Chamaguri Satra, Majuli.jpg|thumb|অংকীয়া নাটত ব্যৱহৃত নৰসিংহৰ মুখা]] সংস্কৃত নাটৰ দৰে অংকীয়া নাটতো সূত্ৰধাৰ বুলি এটা চৰিত্ৰ আছে যদিও দুয়োপ্ৰকাৰ নাটত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকা বেলেগ বেলেগ। সংস্কৃত নাটত সূত্ৰধাৰে নাটৰ আৰম্ভণিতে নান্দীশ্লোক গাই প্ৰৰোচনা আৰু প্ৰস্তাৱনাৰ শ্লোক উপস্থাপন কৰি নাটৰ পৰা বাহিৰ হয়। কিন্তু অংকীয়া নাটত সূত্ৰধাৰেই নাটখন চলাই নিয়াৰ মূল দায়িত্ব পালন কৰে। সূত্ৰধাৰে নান্দী গাই নৃত্য কৰে, নৃত্যৰ মাজেৰে নাটৰ নাম আৰু বিষয়বস্তু উপস্থাপন কৰে, চৰিত্ৰসমূহৰ পৰিচয় আৰু প্ৰৱেশ ঘোষণা কৰে আৰু কাহিনীৰ মাজত সংগতি ৰক্ষা কৰিবলৈ “আহে সভাসদ লোক’’ বুলি কাহিনী ক’ৰ পৰা ক’লৈ গতি কৰিছে বুজাই দিয়ে। যিবোৰ দৃশ্য নাটত উপস্থাপন কৰিব নোৱাৰি, তেনেবোৰ দৃশ্য সংলাপৰ মাজেৰে দৰ্শকক বুজাই দিয়ে।<ref name="অংক-১"/><ref name="সূত্ৰ">{{cite book | title=শংকৰদেৱ চৰ্চা | publisher=ক্ৰান্তিকাল | author=বৰা, মহিম | authorlink=মুখবন্ধ | year=২০১৬ | location=৭ | isbn=978-93-84679-32-3}}</ref> ===বহুৱা আৰু বিদূষক=== সংস্কৃত নাটকত বিদূষকৰ চৰিত্ৰ একোটা থাকে। বিদূষকগৰাকীয়ে সংস্কৃত নাটত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়। অংকীয়া নাটত শংকৰদেৱে বিদূষকৰ চৰিত্ৰ পৰিৱৰ্তে সূত্ৰধাৰ আৰু কিছু চৰিত্ৰৰ যোগেৰে ধেমেলীয়া দৃশ্যৰ অৱতাৰণা ঘটাইছে।<ref name="অংক-১"/> আজিকালি উত্তৰ-শংকৰী যুগত ৰচিত নাটত পৰিৱেশনকালৰ মাজতে নাটৰ লগতে সংগতি নথকাকৈ [[বহুৱা]] প্ৰৱেশৰ ৰীতি প্ৰচলিত হৈছে। ===ভাষা=== অংকীয়া নাটৰ ভাষা ব্ৰজাৱলী। এয়া মথুৰাত ব্যৱহৃত ব্ৰজাৱলী নহয়। মৈথিলী মিশ্ৰিত মথুৰাত প্ৰচলিত ব্ৰজবুলি ভাষাৰ অনুকৰণত শংকৰদেৱে থলুৱা ভাষাৰ মিশ্ৰণ ঘটাই অসমৰ মানুহে সহজে বুজিব পৰাকৈ এটি ভাষাৰ ৰূপ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াত থলুৱা ভাষাৰ উপৰি অৱধি, ভোজপুৰী, পাৰ্চী আৰু সংস্কৃত ভাষাৰ শব্দসম্ভাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সম্ভৱতঃ ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল অসমৰ সকলো লোকে সহজে বুজিব পৰাৰ উপৰি অসমৰ বাহিৰৰ লোকেও যাতে এই ভাষা বুজিব পাৰে।<ref name="অংক-১"/> ==স্থানীয় উপাদান== [[গোৱালপাৰা]] অঞ্চলত প্ৰচলিত [[ভাৰীগান]], [[কুশান গান]], গো‌ৱালিনী-যাত্ৰা আদিয়েও অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টিত অৰিহণা যোগাইছে। অবশ্যে এইবিলাকৰ প্ৰাচীনতা সম্পৰ্কে সন্দেহৰ অ‌ৱকাশ আছে। তদুপৰি এইসমূহত নাটকীয় উপাদানো তেনেই নগণ্য।<ref name=chaliha/> সেইদৰে [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]দেৱেও অসমীয়া আৰু অনা-অসমীয়া দুয়োবিধ প্ৰভা‌ৱকে স্বীকাৰ কৰি লৈছে আৰু তেখেতৰ 'অংকীয়া নাট'ৰ ভূমিকাত মন্তব্য কৰিছে যে কাব্যশাস্ত্ৰৰ আবৃত্তি, [[ওজাপালি]]ৰ সমূহীয়া গায়ন শৈলী আৰু ভাৰতৰ আন আন অঞ্চলত প্ৰচলিত বিভিন্ন দৃষ্টি-আকৰ্ষক নাট্যানুষ্ঠানে অসমীয়া নাটকৰ পূৰ্ণ বিকাশত অৰিহণা যোগাইছে বুলি ক’ব পাৰি।<ref name=chaliha/> [[কালিৰাম মেধি]]য়ে ''অংকাৱলী''ৰ পাতনিত অনা-অসমীয়া সকলোধৰণৰ নাট্যানুষ্ঠানৰ প্ৰভা‌ৱ অস্বীকাৰ কৰি একমাত্ৰ স্থানীয় উপাদানৰ পৰা, বিশেষকৈ ওজাপালিৰ প্ৰভা‌ৱত শংকৰদেৱে অংকীয়া নাটৰ সৃষ্টি কৰিলে বুলি মন্তব্য কৰিছে।<ref name=medhi>অংকা‌ৱলী—(সম্পা:)-কালিৰাম মেধি</ref> প্ৰাচীন অসমত প্ৰচলিত পুতলা নাচ, ঢুলীয়া ভাওনা, পচতি, কুশান গান, ওজাপলি আদিৰ পৰা উপাদান লৈ অংকীয়া নাট সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="অংক-১">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=পাঠক, ড° দয়ানন্দ | authorlink=অংকীয়া নাট পৰম্পৰা | year=১৯৯৭ | pages=৯৩}}</ref> ==বিষয়বস্তু== শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা অংকীয়া নাটৰ বিষয়বস্তু আছিল [[ভাগৱত]] পুৰাণ, হৰিবংশ আৰু [[ৰামায়ণ]]ৰ কাহিনী। বেছিভাগ নাটেই ভাগৱত পুৰাণৰ বিভিন্ন কৃষ্ণকেন্দ্ৰিক কাহিনীৰে নিৰ্মিত। শংকৰদেৱে কেৱল [[ৰাম বিজয়]] নাটখনেই ৰামায়ণৰ কাহিনীৰ এছোৱাৰে ৰচনা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত [[মহাভাৰত]] আৰু অন্যান্য ধৰ্মীয় গ্ৰন্থৰ কাহিনীৰ আধাৰত নাট-ভাওনা ৰচিত হ’বলৈ ধৰে। ==অংকীয়া নাটত ৰস== অংকীয়া নাটত ভৰতমুনিয়ে নাট্যশাস্ত্ৰত উল্লেখ কৰা আঠবিধ আৰু অন্যান্য আলংকাৰিকে মতপোষণ কৰা নৱবিধ ৰস বিচাৰি পোৱা যায়। ইয়াৰ লগতে ভক্তিৰসকো সামৰি এখোপ উধাই শংকৰদেৱে দহবিধ ৰসেৰে অংকীয়া নাটসমূহ ৰচনা কৰিছে। তেওঁ ৰচনা কৰা ছয়খন নাট আৰু মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা ঝুমুৰাত এই কৰুণ, হাস্য, ৰৌদ্ৰ, ভয়ানক, বীৰ, শান্ত, শৃংগাৰ, বাৎসল্য আৰু ভক্তিৰস সম্পৃক্ত হৈ আছে। ==ভাৰতৰ অন্যান্য নাট্য সংস্কৃতি আৰু অংকীয়া নাট== প্ৰাচীন কালৰে পৰা ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত নাট্য-পৰিৱেশ্য কলাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়। ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত প্ৰচলিত পৰিৱেশ্য কলা যেনে [[কেৰালা]]ৰ [[কুডিয়াট্টম]], [[কৰ্ণাটক]]ৰ [[যক্ষগান]], অযোধ্যাৰ [[ৰামলীলা]], [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ [[নৌটংকী]], [[তামিলনাডু]]ৰ [[ভাগৱত মেলা]], [[গুজৰাট]]ৰ [[ভৱাই]] আৰু অসমৰ অংকীয়া নাট একে বৰ্গৰে পৰিৱেশ্য কলা।<ref name="অংক-৪">{{cite book | title=শংকৰদেৱ অধ্যয়ন প্ৰসংগ | publisher=বাণী মন্দিৰ | author=দেৱগোস্বামী, কেশৱানন্দ | authorlink=শংকৰদেৱৰ নাট আৰু ভাওনা | year=২০০৫ | pages=৫২}}</ref> সম্ভ‌ৱতঃ, [[ভাৰত]]ৰ বিভিন্ন প্ৰাদেশিক ভাষাত ৰচিত পূৰ্ণাঙ্গ নাটকৰ ভিতৰত অংকীয়া নাটকৰ ঐতিহ্যই সকলোতকৈ পুৰণি। এই অংকীয়া নাট আৰু ভাওনাৰ উৎস বিচাৰিও ভিন্ন জনে ভিন্ন মত প্ৰকাশ কৰিছে। মনোমোহন ঘোষে অংকীয়া নাট ভাওনাক প্ৰাগ্-ঐতিহাসিক যুগত প্ৰচলিত এক শ্ৰেণীৰ নাট্যৰূপৰ নিদৰ্শন হ’ব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে।<ref name=chaliha/> আনহাতে কোনো কোনোৱে অংকীয়া নাট [[মধ্যযুগ]]ৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰতীয় কিছুমান পৰম্পৰাগত আৰু লোক নৃত্য আৰু নাট্য শৈলীৰ আৰ্হি বা প্ৰেৰণাত সৃষ্ট বুলি ক’ব খোজে। [[নাৰায়ণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]]য়ে এই মতৰ প্ৰতি আংশিকভাবে সমৰ্থন আগবঢ়াই উল্লেখ কৰে, “গুৰুজনাই কেইবাবিধো উপাদান একত্ৰ কৰি অংকীয়া ভাওনাত সংযোগ কৰি দিয়ে। তাৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ চাৰিবিধ উপাদান পৰিষ্কাৰ ভাবে দেখা যায়। *প্ৰাচীন ভাৰতীয় নাট্যশাস্ত্ৰৰ উপাদান *বিভিন্ন তীৰ্থ ভ্ৰমণ কৰি লাভ কৰা সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ উপাদান, *স্থানীয় প্ৰচলিত [[পুতলা নাচ]] বা তৎকালীন সাংস্কৃতিক কাৰ্যক্ৰমৰ উপাদান *নিজস্ব প্ৰতিভা বিকাশ।”<ref name=goswami/> সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় কিছুমান নাট্যধৰ্মী অনুষ্ঠানৰ লগত অংকীয়া ভাওনাৰ কিছুমান সাদৃশ্যৰ কথা উল্লেখ কৰি প্ৰভা‌ৱশালী উপাদান হিচাপে পুতলা নাচ আৰু ওজাপালিৰ ওপৰতেই গুৰুত্ব আৰোপ কৰে আৰু লগতে [[কেৰালা]]ৰ 'কুট্টু' আৰু সিংহলৰ 'কোল নাটম'ৰ প্ৰভা‌ৱৰ কথাও দাঙি ধৰিছে।<ref name=sarma/> পৰবৰ্তী কালত প্ৰকাশিত আন এক প্ৰবন্ধত তেখেতে 'মহানাটক', 'গীত-গোবিন্দ', 'শ্ৰীকৃষ্ণ কীৰ্তন', চৈতন্যদে‌ৱৰ 'অংকবন্ধন', 'মৈথিলী' আৰু 'মৈথিলী নে‌ৱাৰী নাটক' আদিৰ প্ৰসঙ্গ উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো স্থিৰ সিদ্ধান্তত উপনীত হ’ব পৰা নাই।<ref name=chaliha2>শংকৰী সংস্কৃতিৰ অধ্যয়ন--(সম্পা:)- ভ‌ৱপ্ৰসাদ চলিহা</ref> জগদীশ চন্দ্ৰ মাথুৰে নাট্যশাস্ত্ৰ, সাহিত্য দৰ্পণ আদিতো উল্লেখ নথকা 'সঙ্গীতক' নামৰ এক অখ্যাত নাট্য পৰম্পৰাৰ প্ৰভা‌ৱ অংকীয়া নাটকত পৰিব পাৰে বুলি অনুমান কৰিছে। কৃষ্ণনাৰায়ণ প্ৰসাদ মাগধেও তেখেতৰ 'শংকৰদে‌ৱ: সাহিত্যকাৰ ঔৰ ‌ৱিচাৰক' নামৰ গ্ৰন্থত এই মতৰ প্ৰতি সমৰ্থণ আগবঢ়াইছে।<ref name=chaliha/> বৈষ্ণ‌ৱ পণ্ডিত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই বাকী সকলোধৰণৰ প্ৰভাৱ অস্বীকাৰ কৰি কে‌ৱল নাট্যশাস্ত্ৰ আৰু সংস্কৃত নাট্য পৰম্পৰাই অংকীয়া নাটৰ বিকাশত অৰিহণা যোগো‌ৱা একমাত্ৰ প্ৰভাৱী উপাদান বুলি ক’ব খোজে। শইকীয়াই তেখেতৰ 'অংকীয়া নাটৰ উৎস বিচাৰ' নামৰ প্ৰবন্ধত এই বিষয়ে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিছে এইদৰে, “হাজাৰ বছৰীয়া সংস্কৃত নাটকৰ ঐতিহ্য বিদ্যমান থাকোঁতে অংকীয়া নাটৰ উৎস পুতলা নাচ বা কাব্যশাষ্ট্ৰ আবৃত্তিৰ মাজত বিচাৰিবলৈ যো‌ৱাটো চকু থাকি খালত পৰাৰ নিছিনা কথা।”<ref name=chaliha/> তেওঁ লগতে এই কথাও ব্যক্ত কৰে যে মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় বিভিন্ন পৰম্পৰাগত নাট্য শৈলীৰ মাজত যি সাদৃশ্য বা মিল দেখা যায় সেয়া এটা শৈলীয়ে আনটোৰ পৰা উপাদান ধাৰ কৰাৰ বাবে নহয় বৰং একেখন নাট্যশাস্ত্ৰকে বহুদিশত মানি চলাৰ বাবেহে দেখা যায়। বিজ্ঞ সমাজত সততে এই কথা আলোচনা হয় বা অনুমান কৰা হয় যে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজন অসমত পূৰ্বৰে পৰা প্ৰচলিত ওজাপালি অনুষ্ঠানৰ ওজাজনৰে এক পৰিকল্পিত, পৰিসংস্কৰিত আৰু বিকশিত ৰূপ। কিন্তু আন এক ধাৰণা মতে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰজনক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাত অবতীৰ্ণ কৰো‌ৱাৰ আঁৰত ওজাৰ প্ৰভাবতকৈ অবস্থা আৰু প্ৰয়োজনহে বেছি কাৰ্যকৰী আছিল। এই ধাৰণা পূৰ্বৰ ধাৰণাতকৈ অধিক যুক্তিযুক্ত আৰু প্ৰায়োগিক যেন ভা‌ব হয়। এই সম্পৰ্কত বদন চন্দ্ৰ শইকীয়াই কয়, “শংকৰদেৱে নাট্যকলা সৃষ্টি কৰি প্ৰাথমিক অভিনয়ত নিজেই নাটৰ সকলোদিশ পৰিচালনাৰ দ্বায়িত্ব বহন কৰিবলগীয়াত পৰিছিল। নহ’লে প্ৰশিক্ষণপ্ৰাপ্ত হ’লেও অনভিজ্ঞ সহযোগীসকলে অভিনয়ত পদে পদে বিভ্ৰাট ঘটো‌ৱাৰ সম্ভা‌ৱনা। সেইবাবেই সূত্ৰধাৰ চৰিত্ৰটো এনেভাবে গঢ় দিব লগা হৈছিল যাতে অভিনয়ৰ আদিৰ পৰা অন্তলৈকে উপস্থিত থাকি তাক সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। প্ৰথম অভিনয়ত সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকাত এজন দায়িত্বশীল অভিজ্ঞ ব্যক্তিৰ উপযোগিতা প্ৰতিপন্ন হো‌ৱাত পৰবৰ্তী নাটবোৰতো তাৰ অন্যথা নকৰিলে। …গতিকে অংকীয়া নাটৰ সূত্ৰধাৰ সংস্কৃত নাটকৰ সূত্ৰধাৰৰ ভেটিত দেশ-কাল-পাত্ৰৰ প্ৰয়োজন সাপেক্ষে শংকৰদে‌ৱৰ এক মৌলিক সুসৃষ্টি।”<ref name=chaliha/> ==আংগিক== এখন পূৰ্ণাংগ ভাওনা হ’বলৈ ইয়াৰ অংগস্বৰূপ কেইটামান বিশেষ অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। সত্ৰীয়া ৰীতি-নীতিৰ মাজেৰেহে এখন নাট পৰিৱেশন কৰা হয়। সেইবোৰ-নাট-মেলা, গন্ধ গোৱা, যোৰা উঠা আৰু নাট-সামৰণি।<ref name="অংক-৩"/><ref name="সূত্ৰ"/> ===নাটমেলা=== অংকীয়া নাট এখন পৰিৱেশন কৰাৰ আগতে গাঁৱৰ ৰাইজ মিলি নিৰ্দিষ্ট এটা দিনৰ সন্ধিয়া নামঘৰত শলা-বন্তি জ্বলাই, শৰাই-গুৱা আগবঢ়াই প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু নাটখনৰ এটা নান্দী গীত গাই নাট মেলে। সেইদিনাৰ পিছৰ পৰা ধাৰাবাহিকভাবে নাটৰ আখৰা চলে।<ref name="অংক-৩"/> ===গন্ধ গোৱা বা গন্ধ বাদন=== ভাওনাৰ আগদিনা সন্ধিয়া আখৰাৰ পৰিৱৰ্তে ভাওনাখন সুকলমে হৈ যোৱাৰ বাবে শৰাই আগবঢ়াই নামঘৰত সেৱা লোৱা হয় আৰু গন্ধৰ গীত গোৱা হয়। এই গন্ধৰ গীত মহাপুৰুষ দুজনাৰ ৰচিত নহয়। কোনো কোনো সত্ৰত গুৰু দুজনা ৰচিত বসন্ত, কেদাৰ আৰু ভাটিয়ালী ৰাগৰ গীত গোৱা হয়।<ref name="অংক-৩"/> এই গীতৰ পাছত নাম-প্ৰসংগ কৰা হয়। ===যোৰা উঠা বা গাণিকা=== মূল ভাওনাৰ দিনা ছোঁঘৰত সজ্জিত হৈ গায়ন-বায়নে হৰিধ্বনি কৰি অগ্নিগড়ৰ তলেৰে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰি যোৰা উঠে। খোল বাদ্য বজাই বিভিন্ন বোল তুলি তালে তালে থাপনাৰ আগলৈ সাতপাক মাৰি নৃত্য ভংগী কৰে। বায়নৰ লগত গায়নো থাকে। সাধাৰণতে একোটা যোৰাত নগৰাকী বায়ন আৰু ছয়গৰাকী গায়ন থাকে। বহা চাহিনী, থিয় চাহিনী, ফলা বাজনাৰ পিছত ধেমালি হয়। ধেমালি তিনিপ্ৰকাৰৰ। নাচ-ধেমালি, বৰ-ধেমালি আৰু ঘোষা-ধেমালি। তাৰপিছতে গুৰু-ঘাত বজায়। গুৰু-ঘাত গুৰু শংকৰদেৱৰ সন্মানাৰ্থে বজোৱা হয়। তাৰপিছত বন্দনাগীত গায় আৰু সূত্ৰধাৰৰ প্ৰৱেশ ঘটে।<ref name="অংক-৩"/> ===নাট সামৰণি=== ভাওনা পৰিৱেশন কৰাৰ তৃতীয় দিনা সন্ধিয়া নাট-ভাওনাৰ দায়-দোষৰ ক্ষমা বিচাৰি থাপনাৰ আগত বন্তি জ্বলাই শৰাই আগবঢ়োৱা হয়। ঠাইভেদে তৃতীয় দিনাৰ পৰিৱৰ্তে ৰাইজৰ সুবিধাৰ্থে আন দিনো ধাৰ্য কৰা হয়। সেইদিনা নাটখন পুনৰ এবাৰ পাঠ কৰি সামৰণি মৰা হয়।<ref name="অংক-৩"/> ==গায়ন-বায়ন আৰু গীত== গায়ন-বায়ন অংকীয়া নাটত অপৰিহাৰ্য। গায়নে হাতত সৰুতাল লৈ গীত-পদ-ভটিমা গায় আৰু বায়নে খোল সংগত কৰি নাটখলাত এক নান্দনিক পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰে। অংকীয়া নাটত গায়ন-বায়নৰ বেশ-ভূষাও বিশেষ ধৰণৰ। তেওঁলোকে বগা চাপকন, ঠোৰমৰা চুৰিয়া আৰু পাগ পৰিধান কৰে। ডিঙিত বকুলৰ বা তুলসীৰ জপমালা পিন্ধে। খোল আৰু তাল গায়ন-বায়নৰ প্ৰধান বাদ্যযন্ত্ৰ।<ref name="অগ্নি"/> অংকীয়া নাটত প্ৰচুৰ পৰিমাণে গীত প্ৰয়োগ কৰা হৈছে। নাটত ব্যৱহৃত গীতসমূহক পাঁচটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি; নান্দীগীত বা নান্দী ভটিমা, প্ৰৱেশৰ গীত, কাহিনী বুজাবলৈ দৰ্শকক উদ্দেশ্যি গোৱা গীত, পয়াৰ আৰু মুক্তিমংগল ভটিমা।<ref name="অংক-১"/> ===নান্দীগীত=== নাটৰ আৰম্ভণিত নান্দীশ্লোক আৰু নান্দীগীত গোৱা হয়। নান্দীশ্লোকক মংগলাচৰণ বুলিও কোৱা হয়।<ref name="অংক-৩">{{cite book | title=শংকৰদেৱৰ নাট | publisher=অসম প্ৰকাশন পৰিষদ | author=বৰা, মহিম | authorlink=নাট ছখনৰ ওপৰত প্ৰসঙ্গীয়া টোকা | year=১৯৮৯ | location=১৯}}</ref> ===ভটিমা=== *মূল প্ৰবন্ধ [[ভটিমা]] চাওক। ভটিমা চাৰিপ্ৰকাৰ। নাটভটিমা, ৰাজভটিমা, দেৱভটিমা আৰু গুৰুভটিমা। নাটৰ আৰম্ভণি আৰু শেষৰ ভটিমাক নাটভটিমা বোলে। নাটৰ যৱনিকা পেলোৱা গীত-পদক মুক্তিমংগল ভটিমা বোলা হয় আৰু ইয়াক একেবাৰে শেষত গোৱা হয়।<ref name="অংক-১"/><ref name="অগ্নি"/> ===পয়াৰ=== নাটৰ মাজত কাহিনীৰ কাব্যিক বৰ্ণনা আৰু চৰিত্ৰৰ মানসিক অৱস্থাৰ বৰ্ণনা কৰিবলৈ গোৱা ভটিমাগীতক পয়াৰ বোলে।<ref name="অংক-২">{{cite book | title=ভটিমা মাধুৰী | publisher=বেদকণ্ঠ | author=শইকীয়া, মহেন্দ্ৰনাথ | authorlink=ভটিমা:এটি অৱলোকন | year=২০১৪ | pages=১৩ | isbn=978-93-82931-29-4}}</ref> ই এক প্ৰকাৰৰ ছন্দও। সচৰাচৰ পয়াৰসমূহত বিলাপগীতৰ সুৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা দেখা যায়। ==আহাৰ্য== [[File:গামখাৰু ১.jpeg|thumb|গামখাৰু ১]] [[File:অসমীয়া কেঁচা সোণৰ অলঙ্কাৰ কেইপদ মান.jpeg|thumb|ভাওনাত মহিলাই পিন্ধা অলংকাৰ]] [[File:গদা.jpeg|thumb|গদা]] ভৰতমুনিৰ নাট্যশাস্ত্ৰমতে আঙ্গিক, বাচিক, আহাৰ্য আৰু সাত্বিক- এই চাৰিপ্ৰকাৰ উপাদান নাটৰ অবিচ্ছেদ্য বিষয়।<ref>https://nilacharai.com/costumes-and-props-in-preserving-the-tradition-of-ankiya-bhaona/</ref> অংকীয়া নাটতো আহাৰ্যৰ পৰিপূৰ্ণ পয়োভৰ দেখা যায়। আংগিক আৰু বাচিক উপাদান নাটকীয় চৰিত্ৰৰ যোগেৰে প্ৰকাশিত হয়। সাত্বিক অভিনয়ো অভিনেতাৰ ভাৱ প্ৰকাশৰ ব্যক্তিগত বিষয়। অভিনয়ক অধিক প্ৰাণৱন্ত কৰিবলৈ অন্য যিবোৰ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয় , সেইবোৰেই আহাৰ্য। ইংৰাজীত Stage property বোলা এই সামগ্ৰীসমূহ হ’ল, ৰং, অলংকাৰ, বস্ত্ৰ, আসন, চন্দ্ৰতাপ, আঁৰ-কাপোৰ, অগ্নিগড়, বিভিন্ন মুখা, মালা, ধনু-টূণ, অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, ৰথ, বাদ্যযন্ত্ৰ আদি। শংকৰদেৱ নিজেই এগৰাকী পাকৈত খনিকৰ আছিল বুলি গুৰু চৰিতসমূহৰ পৰা জানিব পাৰি। [[চিহ্ন-যাত্ৰা]] নাট প্ৰদৰ্শন কৰোঁতে তেওঁ বাদ্য আৰু বিভিন্ন মূখা তৈয়াৰ কৰি লৈছিল। পৰৱৰ্তীকালত নাট-ভাওনাৰ আহাৰ্জ সামগ্ৰী সৃষ্টি কৰোঁতেই ভকতসকলৰ মাজত বিভিন্ন জীৱিকাৰো সৃষ্টি হৈছিল। ====অগ্নিগড়==== অংকীয়া নাটৰ আহাৰ্যসমূহৰ মাজত উল্লেখযোগ্য উপাদান অগ্নিগড়। নাটখলাৰ প্ৰৱেশ দ্বাৰত ধেনুভিৰীয়াকৈ এডাল কাঠৰ ফ্ৰেমত দুইমূৰে দুটা মগৰৰ আকৃতি কাটি হেঙুল-হাইতালেৰে বোলাই দুটা খুটাৰ সহায়ত স্থাপন কৰা হয়। ধেনুভিৰীয়া কাঠত ন-গছি বন্তি বা আৰিয়া বা জোঁৰ জ্বলোৱা হয়। তাৰ মাজেৰে ভগৱানৰ চৰিত্ৰাভিনেতাৰ প্ৰৱেশ ঘটে। উক্ত ন-গছি বন্তিক নৱবিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়">{{cite book | title=সত্ৰসূৰ্য | publisher=কলিয়াবৰ জিলা সত্ৰ মহাসভা | author=গোস্বামী, ৰাম | authorlink=সত্ৰীয়া ভাওনাত আহাৰ্যৰ বৈশিষ্ট্য | year=১৯৯৭ | pages=১০৪}}</ref><ref name="অগ্নি">{{cite journal | title=গুৰুজনাৰ অনুপম সৃষ্টি-গায়ন বায়ন | author=ভূঞা, হিমাংশু ৰঞ্জন | journal=প্ৰান্তিক | year=২০২৬ | month=১-১৫ মে’ | issue=একাদশ সংখ্যা | pages=৩৯}}</ref> ====আঁৰ-কাপোৰ==== অংকীয়া নাট-ভাওনাত চৰিত্ৰসমূহ প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে ছোঁঘৰৰ পৰা এখন আঁৰকাপোৰেৰে আঁৰ কৰি অনা হয়। এই আঁৰকাপোৰখনক মায়াৰ প্ৰতীক বুলি হয়।<ref name="অগ্নি"/> চৰিত্ৰাভিনেতাসকলে সংসাৰৰ মায়াৰ আৱৰণ ভেদ কৰি নৱ-বিধ ভক্তিৰ প্ৰতীক অগ্নিগড়ৰ তলত সেৱা কৰিহে ভাওনাথলীত প্ৰৱেশ কৰে। ====অলংকাৰ==== অংকীয়া নাট বা ভাওনাত চৰিত্ৰানুযায়ী বিবিধ আৰু প্ৰাচুৰ্য্যময় অলংকাৰ পৰিধান কৰোৱা হয়। অৱশ্যে এই অলংকাৰবোৰ থলুৱা গঢ়ৰ। বিভিন্ন ৰাংপতা, বালিচন্দা আদি ব্যৱহাৰ কৰি সোণ-ৰূপৰ দৰে দেখা অলংকাৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ৰুদ্ৰাক্ষৰ মালা, কাঠৰ খৰম, বালু, কুণ্ডল, গলপতা, কিংকিনী, গামখাৰু, সাতসৰী আৰু কাৰুকাৰ্যখচিত মুকুট চৰিত্ৰসমূহৰ অলংকাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> অলংকাৰৰ লগতে অংগৰচনাও এক বিশেষ উপাদান। ঘাইকৈ মৰাপাটেৰে তৈয়াৰী নকল দাড়ি-চুলি, গাৰ বিভিন্ন ৰঙৰ বাবে হেঙুল, নীল, হাইতাল, পোৰা এঙাৰৰ গুড়ি, ছাই, সেন্দূৰ, পিঠাগুড়ি আদি অভিনেতাসকলৰ অংগৰচনাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> ====পোছাক-পৰিচ্ছদ==== অংকীয়া নাটত এজন লোকক চৰিত্ৰাভিনেতাসকলক সাজ-পোছাক পিন্ধোৱাৰ দায়িত্ব দিয়া হয়। সংস্কৃত নাট্যশাস্ত্ৰত এইসকলক ''বেশকাৰ'' বোলে। অংকীয়া নাটৰ বেশভূষা থলুৱা আৰ্হিৰ। বৰ্তমান সময়ত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছে যদিও ঘাইকৈ পুৰুষে চুৰিয়া বা [[ধুতি]], চাপকন, বুকুচোলা, জালিচোলা, কোঁচ দিয়া ঘূৰী, জামদানী [[চেলেং]] পৰিধান কৰিছিল। পদমৰ্যাদা অনুসৰি [[ধুতি]] পিন্ধাৰ নিয়ম বেলেগ আছিল। [[কৃষ্ণ]]ক সচৰাচৰ হালধীয়া ৰঙৰ, ৰজা আৰু দেৱতাক পটী লগোৱা ৰঙীন ধুতি পিন্ধোৱা হয়। [[কমৰবন্ধ]] পিন্ধা হৈছিল। নাৰী ভাৱৰীয়াই ঘূৰীৰ দৰে পিন্ধা [[শাৰী]], কঁকালৰ তলৰ অংশত লহঙা, হাত-দীঘল বুকুচোলা, [[ৰিহা]], [[ওৰণি]] আদিৰ ব্যৱহাৰ হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> ====মুখা==== *প্ৰধান প্ৰবন্ধ [[মুখা]] চাওক। মুখা অংকীয়া নাটৰ এবিধ আকৰ্ষণীয় তথা প্ৰাণৱন্ত উপাদান। কালীয়, [[গৰুড়]], [[নৰসিংহ (হিন্দু ধৰ্ম)|নৰসিংহ]], [[বকাসুৰ]], [[ৰাক্ষস]]-ৰাক্ষসী, [[হনুমান]]-[[জাম্বৱন্ত]] আদি চৰিত্ৰ প্ৰাণৱন্ত কৰি তুলিবলৈ মুখাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="অগ্নিগড়"/> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ দুজনা গুৰুৰ অংকীয়া নাট আৰু পৰৱৰ্তী সময়ৰ অংকীয়া নাটসমূহৰ তুলনামূলক বিশ্লেষণ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160916212842/http://nilacharai.com/dujana-gurur-ankiya-naat-aaru/ |date=2016-09-16 }}, নীলাচৰাই ডট কম ৱেবছাইটত * [http://www.atributetosankaradeva.org/ankiya.htm Ankiyā Nāt - The Dramas of Sankaradeva] এ টিৰিবিউট টু শংলৰদেৱ ডট অৰ্গ ৱেবছাইটত * [http://www.indianetzone.com/18/the_ankiya_nat_assam.htm Ankiya Nat, Assam]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} www.indianetzone.com ৱেবছাইটত <!-- *[https://satirtha.in/%e0%a6%85%e0%a6%82%e0%a6%95%e0%a7%80%e0%a7%9f%e0%a6%be-%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%93%e0%a6%a8%e0%a6%be-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ae%e0%a6%be%e0%a6%a4%e0%a7%83%e0%a6%ad%e0%a6%be%e0%a6%b7/ অংকীয়া ভাওনা আৰু মাতৃভাষা ভাওনা এক তুলনামূলক বিচাৰ] satirtha.in ৱেবছাইটত --> [[শ্ৰেণী:নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ভাওনা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা]] j9g6i2njz850fhtt7gbtv2npg3ckja6 4 5475 651939 650862 2026-11-10T09:49:31Z Dr. GItanjali Hazarika 52533 /* স্বাক্ষৰ */ 651939 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Village pump pages|প্ৰস্তাৱ|alpha=yes|start=85|ৰাইজৰ চ’ৰাৰ এই পৃষ্ঠাত নতুন ভাব আৰু প্ৰস্তাৱসমূহ আপুনিও যোগ কৰিব পাৰে। <br/>ইয়াৰ বাহিৰে অন্য ৱিকিপিডিয়াৰ নীতি বিষয়ক পৃষ্ঠাসমূহ নৱ-প্ৰস্তাৱিত আৰু প্ৰচলিত নীতি-নিৰ্দেশনাসমূহৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিবলৈ কৰিবলৈ অনুগ্ৰহ কৰি ''[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ’ৰা (নীতি)|নীতি]]'' বিভাগৰ পৃষ্ঠা ব্যৱহাৰ কৰক।<br/>কোনো নীতি-নিৰ্দেশনাৰ প্ৰয়োগ বা ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কীয় সন্দেহ মৰিষণৰ কাৰণে বিভিন্ন [[:en:Wikipedia:Noticeboards|জাননী ফলক]]সমূহ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। যদি আপোনাৰ কাৰিকৰী জ্ঞান আছে তেন্তে উপযুক্তভাৱে অৱদান/আলোচনা/সহায় আগবঢ়াওক।<br/> সততে উদয় হোৱা প্ৰশ্নসমূহৰ এখন সূচী '''[[ৱিকিপিডিয়া:সততে উদিত হোৱা প্ৰশ্নসমূহ|এই FAQ পৃষ্ঠাত]]''' (FAQ: '''F'''requently '''A'''sked '''Q'''uestions) আছে, অনুগ্ৰহ কৰি প্ৰথমে তাত চাই লয় যেন। |WP:VPP}} {{cent}} __TOC__ <span id="below_toc"></span> </noinclude> {{archive box| [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/0|সবাতোকৈ পুৰণি]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/1|সংৰক্ষণ ১]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/2|সংৰক্ষণ ২]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/3|সংৰক্ষণ ৩ (জানুৱাৰী ২০১২-ডিচেম্বৰ ২০১২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/4|সংৰক্ষণ ৪ (জানুৱাৰী ২০১৩-ডিচেম্বৰ ২০১৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/5|সংৰক্ষণ ৫ (জানুৱাৰী ২০১৪-ডিচেম্বৰ ২০১৮)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/6|সংৰক্ষণ ৬ (জানুৱাৰী ২০১৯-ডিচেম্বৰ ২০২১)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/7|সংৰক্ষণ ৭ (জানুৱাৰী ২০২২-ডিচেম্বৰ ২০২২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/8|সংৰক্ষণ ৮ (জানুৱাৰী ২০২৩-ডিচেম্বৰ ২০২৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/9|সংৰক্ষণ ৯ (জানুৱাৰী ২০২৪-ডিচেম্বৰ ২০২৪)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/10|সংৰক্ষণ ১০ (জানুৱাৰী ২০২৫-ডিচেম্বৰ ২০২৫)]] }} ==ৱিকি-জন্মদিন, ২০২৬ উদ্‌যাপন== সন্মানীয় সদস্যসকল, আমি জানো যে, অহা ১৫ জানুৱাৰীত ৱিকিপিডিয়াৰ ২৫বছৰীয়া জন্মদিন। বিগত ২৪ বছৰ ধৰি ৱিকিপিডিয়াই আমাক এখন গোলকীয় গাঁৱৰ অনুভৱ আনি দিছে। ৱিকিপিডিয়াৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ ব্যক্তিগতভাৱে মই তৃপ্ত। সেয়ে, উক্ত শুভ দিনটোত মই '''২৫টা পৃষ্ঠা''' সৃষ্টিৰে উদ্‌যাপন কৰিম বুলি থিৰাং কৰিছোঁ। ১৪ জানুৱাৰীৰ ৰাতি ১২ বজাৰ পিছৰপৰা ১৫ জানুৱাৰী ৰাতি ১২ বজালৈ মোৰ এই উদ্‌যাপন চলিব। সন্মানীয় সদস্যসকলৰ কোনোবাই যদি সহযোগ কৰে ইয়াতেই সংযুক্ত হৈ কিবা সংকল্প ল’ব পাৰে বা মোৰ দৰে আপোনালোকেও নিজা নিজা সংকল্প লৈ একোটা পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰি ৱিকি-জন্মদিন উদ্‌যাপন কৰিব পাৰে। আহক আমি সকলোৱে মিলি গৌৰৱেৰে মুক্ত জ্ঞানৰ এই যাত্ৰাক উদ্‌যাপন কৰোঁ। -[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 18:06, 12 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== * যিমানটা পাৰোঁ নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিম। — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 14:36, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) *:অশেষ ধন্যবাদ। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:14, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সামৰণি=== ৱিকিপিডিয়াৰ জন্মদিন উপলক্ষ্য্যে তলৰ লিংকটোত দিয়া পৃষ্ঠাসমূহ সৃষ্টি কৰা হ’ল। *https://w.wiki/HUBc ==সতীৰ্থ-মিলন== সন্মানীয় সতীৰ্থ, অহা ইং ৩১ জানুৱাৰী ২০২৬ তাৰিখে গুৱাহাটীৰ শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰত দিনৰ ১১:০০ বজাৰপৰা ০১:০০ বজাৰ ভিতৰত সম্ভৱপৰ সকলোৱে মুখা-মুখি হোৱাৰ মানস কৰিছোঁ। সকলোৰে উপস্থিতিয়ে আমাৰ মনৰ উদ্যম বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভবা হৈছে। যাতায়াত আৰু অন্যান্য খৰচ নিজৰ। সহমত হ’লে তলত সন্মতি দি ৱিকি-স্ৱাক্ষৰ কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 14:35, 23 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সহমত=== * একো অসুবিধা নহ'লে থাকিম। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 17:24, 25 January 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JonaliB|বাৰ্তা]]) 08:55, 26 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===উপস্থিতিৰ স্বাক্ষৰ=== [[File:Wiki-Adda (cropped).jpg|thumb|সতীৰ্থ মিলন- ৱিকি সদস্যৰ মুখা-মুখি অনুষ্ঠান]] *[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:21, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:33, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 13:35, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:পাপৰি বৰা|পাপৰি বৰা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:পাপৰি বৰা|বাৰ্তা]]) 13:49, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬== ১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ৰপৰা আৰম্ভ হ'ব [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন-২০২৬]] প্ৰবন্ধ লিখন প্ৰতিযোগিতা। এই প্ৰতিযোগিতাখনৰ এগৰাকী স্থানীয় আয়োজক হিচাপে মই প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিচাৰকৰ দায়িত্ব পালন কৰিবলৈ সদস্য [[User:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]], [[User:Pranamikaadhikary|প্ৰণামিকা অধিকাৰী]] আৰু [[User:-chanakyakdas|চাণক্য কুমাৰ দাস]] অনুৰোধ জনাইছোঁ। লগতে সদস্যসকলক এই প্ৰতিযোগিতাখনত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছোঁ। অংশগ্ৰহণৰ বাবে ইয়াত [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|ক্লিক কৰক]]। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 11:07, 31 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== প্ৰস্তাৱটো মই দেখাই নাছিলোঁ। সদস্যসকলৰ আপত্তি নাথাকিলে দায়িত্ব পালন কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:11, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহত সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে খৰধৰকৈ লিখাৰ বাবে কোনো কোনো প্ৰবন্ধত কিছু খুঁটি-নাটি ৰৈ যায়, এই খুঁটি-নাটি সমূহ নাইকিয়া কৰি ইতিমধ্যে লেখা প্ৰবন্ধসমূহ উন্নত কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২ অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। এই সম্পাদনা মেলাত নতুন প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰা নহয়, ইতিমধ্যে ৱিকিত থকা এছীয় বিষয়ক প্ৰবন্ধসমূহ বিচাৰি উলিয়াই সেইসমূহ সংশোধন আৰু পৰিৱৰ্ধন কৰা হ'ব। এপ্ৰিল মাহৰ ১৫ তাৰিখৰপৰা মে' মাহৰ ১ তাৰিখলৈ অনুষ্ঠিত হ'ব লগা ১৫ দিনীয়া এই সংশোধনী মেলাৰ বাবে মই আয়োজক ৰূপে [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]-ৰ বিজয়ী [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] আৰু [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোলৰ]] নাম প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ আৰু আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা আশা কৰিলোঁ। অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক অৱদান অনুসৰি একোটিকৈ '''ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ''' টি-চাৰ্ট প্ৰদান কৰা হ'ব। সমান্তৰালকৈ যোৰহাটত এখন অফলাইন কৰ্মশালাৰ আয়োজন কৰা হৈছে। বিনয়েৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== # [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 08:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 09:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মন্তব্য=== ==চন্দন চিৰিং ফুকন সোঁৱৰণী উদ্ধৃতি সংযোগ মেলা== *https://w.wiki/KNRd সন্মানীয় সদস্যসকল, অহা ২৭ এপ্ৰিল, '''চন্দন বিয়োগ'''ৰ দিনটোৰ সৈতে সংগতি ৰাখি এটা প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে। অনুগ্ৰহ কৰি লিংকত গৈ মতামত দিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:43, 26 March 2026 (ইউ.টি.চি.) == বড়ো ভাষা আৰু সংস্কৃতি দৃশ্যমানতা প্ৰকল্প == আমি অসমৰ জনগণে ইয়াৰ সকলো জাতি-জনগোষ্ঠীৰ মাজত এক ভাতৃত্ববোধ আৰু সৌহাৰ্দ্যৰে বসবাস কৰি গৌৰৱ অনুভৱ কৰি আহিছোঁ। বড়ো জনগোষ্ঠী ইয়াৰ ভিতৰত আমাৰ অন্যতম গৌৰৱৰ উৎস, আৰু তেওঁলোকৰ সমৃদ্ধ সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে আমি প্ৰতিশ্ৰুতিবদ্ধ। সাম্প্ৰতিক সময়ত বড়ো সমাজে ৱিকিমিডিয়া প্লেটফৰ্মসমূহত নিজৰ দৃশ্যমানতা বৃদ্ধি কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো সক্ৰিয়ভাৱে কাম কৰি আছে। দক্ষিণ এছিয়াৰ অংশীদাৰিত্ব ব্যৱস্থাপক, Wikimedia Foundationৰ প্ৰবীণ দাসৰ সৈতে এক দীঘলীয়া আলোচনা আৰু তেখেতৰ পৰামৰ্শৰ পাছত, মই "Bodo Language & Culture Visibility Project" নামৰ এটা প্ৰকল্প পৰিচালনাৰ পৰিকল্পনা কৰিছোঁ। অসমীয়া ৱিকিসমাজৰ এজন সদস্য হিচাপে, এই পৰিকল্পনাটোৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন, পৰামৰ্শ আৰু মূল্যৱান মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:31, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 13:34, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 13:39, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:হানিফ আলী|হানিফ আলী]] ([[সদস্য বাৰ্তা:হানিফ আলী|বাৰ্তা]]) 14:51, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Rakesh Modak|Rakesh Modak]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rakesh Modak|বাৰ্তা]]) 16:28, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} কৰিছোঁ৷ -[[User:Kuldhar Rabha|<font color="#cc0099">𝒦𝓊𝓁𝒹𝒽𝒶𝓇 ℛ𝒶𝒷𝒽𝒶</font>]] ^{[[User Talk:Kuldhar Rabha|<font color="#6600cc">(𝒯𝒶𝓁𝓀)</font>]]} 17:05, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:চন্দ্ৰিমা ৰাভা|চন্দ্ৰিমা ৰাভা]] ([[সদস্য বাৰ্তা: চন্দ্ৰিমা ৰাভা|বাৰ্তা]]) 22:47, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 12:21, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 13:00, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}}[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 05:15, 6 April 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== ==পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়া== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাওঁ যে [[:meta:Wikimedia as a curriculum subject at Nagaon University|নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়াৰ অন্তৰ্ভূক্তি]]ৰ প্ৰস্তাৱ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পৰা পোৱা গৈছে৷ এই সংক্ৰান্তত আলোচনা কৰিবলৈ জৰুৰীভাৱে আমি মিলিত হোৱাৰ প্ৰয়োজন৷ সেয়ে আজি নিশা ৯ বজাৰ পৰা আধাঘণ্টামানৰ এখনি গুগল মিটৰ আয়োজন কৰা হৈছে৷ আশাকৰোঁ সৰহসংখ্যক সদস্যই আলোচনাটিত সহযোগ কৰিব৷ -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 07:10, 11 May 2026 (ইউ.টি.চি.) মিটিঙৰ লিংক- [https://calendar.app.google/1A5Sve84Jc3Psxv26 meet.google.com/1A5Sve84Jc3Psxv26] ====উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ==== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 05:54, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ===পাঠ্যক্ৰম সম্বন্ধীয় বিশেষ সভা=== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাব খোজোঁ যে, যোৱা ১১ মে, ২০২৬ তাৰিখৰ নিশা ৯ বজাত এখন বিশেষ জৰুৰী সভা আহ্বান কৰা হৈছিল আৰু তাত ভালেকেইগৰাকীমান সদস্যৰ উপস্থিতিত নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ে “ৱিকিমিডিয়া’’ক এক পাঠ্য বিষয় হিচাপে অন্তৰ্ভূক্ত কৰিবলৈ কৰা ইচ্ছাৰ ওপৰত আলোচনা কৰা হৈছিল। সভাত নীতেশ গীলকো আমন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল আৰু তেওঁ উপস্থিত থাকি বিষয়টোত আগবঢ়াত উৎসাহিত কৰিছিল। সেইমৰ্মে, আমি নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে কথা-বতৰা কিছু আগুৱাই নিয়া হৈছে। এইটো বিষয়কে পুনৰ আলোচনা কৰিবলৈ অহা '''৩১ মে’ ২০২৬ তাৰিখৰ সন্ধিয়া ৮ বজাৰ পৰা ৯ বজালৈ এখনি গুগল মিট'''ৰ আয়োজন কৰা হৈছে। সন্মানীয় সকলো সদস্যই এই সভাখনত উপস্থিত থাকি নিজ নিজ মতামত ব্যক্ত কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ। সভাৰ লিংক পৰৱৰ্তী সময়ত দিয়া হ’ব।-[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:05, 29 May 2026 (ইউ.টি.চি.) * সভাৰ লিংক: https://meet.google.com/gna-wprg-hsh ===উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ=== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 18:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 08:42, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ==বেটুপাতৰ নতুন শিতান== {{আলোচনা সমাপ্ত}} অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ বেটুপাতত “নিৰ্বাচিত মিডিয়া” নামৰ এটা নতুন শিতান সংযোগ কৰিব বিচৰা হৈছে৷ তাৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন আশা কৰিলোঁ৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 14:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:Rajdweep nlb|Rajdweep nlb]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rajdweep nlb|বাৰ্তা]]) 15:05, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 15:28, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:45, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 16:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 16:15, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 16:23, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 16:43, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 04:11, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 06:39, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== * সৰ্বসন্মতিমৰ্মে সংযোগ কৰা হ’ল৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:22, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) </div> == ৱিকিডাটাত অসমীয়া বিৱৰণ যোগ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ == সকলোকে নমস্কাৰ,<br/>মই ৱিকিডাটাত ইংৰাজীৰপৰা বিৱৰণ অনুবাদ কৰিবলৈ এটা পাইথন স্ক্ৰিপ্ট প্ৰস্তুত কৰিছোঁ। ইয়াৰ সহায়ত মই ইতিমধ্যে ৱিকিডাটাত ৩০ লাখতকৈ অধিক বঙালী বিৱৰণ অনুবাদ কৰিছোঁ। সেইবোৰ প্ৰায় নিৰ্ভুল আছিল। ইয়াৰ উপৰি, পৰীক্ষামূলকভাৱে মই কিছুমান অসমীয়া বিৱৰণো যোগ কৰিছোঁ, যাৰ সংখ্যা ইতিমধ্যে কেইবা হাজাৰ অতিক্ৰম কৰিছে।<br/>বাংলাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা সম্পূৰ্ণ অভিধানখন মই Gemini AI-ৰ সহায়ত অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰিছোঁ। [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই অভিধানখন]] ব্যৱহাৰ কৰাৰ আগতে ইয়াত কোনো ভুল বা ত্ৰুটি আছে নেকি, সেয়া মই পৰীক্ষা কৰিব বিচাৰোঁ। এই বিষয়ত অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ পৰামৰ্শ আৰু মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ।<br/>সেয়ে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ সকলোলৈ অনুৰোধ, অনুগ্ৰহ কৰি '''[[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই লিংকত]]''' গৈ [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|অভিধানখন]] পৰীক্ষা কৰি চাওক। যদি কোনো ভুল চকুত পৰে, তেন্তে আপোনালোকে নিজেই সেয়া সংশোধন কৰি দিব পাৰে অথবা মোক জনাব পাৰে।<br/>ধন্যবাদ। ≈ <b style="border:2px solid#103; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#1E816F; color:#fff">&nbsp; MS Sakib&nbsp; </b>]] [[User talk:MS Sakib|📩]] <b>·</b>[[Special:Contributions/MS Sakib|📝]]</b> 01:21, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :নমস্কাৰ MS SAKIB, আপোনাৰ সজ প্ৰচেষ্টাৰ শলাগ ল’লোঁ। সামান্য এটা অংশ চকু ফুৰালোঁ। শব্দবোৰ বাংলাসুৰীয়া হ’লে ই অসমীয়া ভাষাৰ ক্ষতি কৰিব। বিশেষভাৱে “ৱ’’ আৰু “ৰ’’-ৰ যথোচিত ব্যৱহাৰ হ’ব লাগিব। সময় হাতত লৈ আমি চকু ফুৰাম। আশাকৰোঁ আমাৰ লগত সহযোগ কৰিব। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:51, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ::@[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] আপোনাক বহুত ধন্যবাদ। ::হয়, মোৰো সেইটোৱেই আটাইতকৈ ডাঙৰ চিন্তা যে অনুবাদবোৰ যেন বাংলা-সুলভ নহয়। সেইবাবেই মই অসমীয়া ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ সহায় বিচাৰিছোঁ। আপোনালোকৰ পৰামৰ্শ আৰু সহযোগিতা পালে মই বৰ আনন্দিত হ'ম। ::আৰু এটা কথা উল্লেখ কৰিব বিচাৰোঁ। মোৰ বিৱৰণ অনুবাদৰ স্ক্ৰিপ্টটো সম্পূৰ্ণৰূপে dictionary-based। অৰ্থাৎ, ইংৰাজীত কোনো নিৰ্দিষ্ট শব্দ থাকিলে অভিধানত তাৰ বিপৰীতে থকা অসমীয়া শব্দটোৱেই ব্যৱহাৰ হ'ব; ইয়াৰ বাহিৰে আন কোনো শব্দ অহাৰ সুযোগ নাই। ::সেয়ে যদি অভিধানত কোনো ভুল অনুবাদ থাকি যায়, তেন্তে আন এটা Correction স্ক্ৰিপ্টৰ সহায়ত সেই নিৰ্দিষ্ট ইংৰাজী শব্দৰ বিপৰীতে থকা সকলো ভুল অনুবাদ বিচাৰি সঠিক শব্দেৰে সহজেই সলনি কৰিব পাৰি। বাংলাতো আৰম্ভণিতে এনে কিছুমান ভুল হৈছিল। পিছত মই সেই Correction স্ক্ৰিপ্ট চলাই শব্দাৰ্থগত ভুলসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে সংশোধন কৰিছিলোঁ। ::গতিকে এতিয়া বা ভৱিষ্যতে যদি কোনো ৱিকিডাটা আইটেমৰ বিৱৰণত ভুল অসমীয়া অনুবাদ আপোনালোকে লক্ষ্য কৰে, অনুগ্ৰহ কৰি মোক জনাব। মই মাত্ৰ কেইমিনিটমানৰ ভিতৰতে স্ক্ৰিপ্ট চলাই সেই ভুল শব্দসমূহ সকলো ঠাইতে সঠিক শব্দেৰে সলনি কৰিব পাৰিম। ≈ <b style="border:2px solid#103; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#1E816F; color:#fff">&nbsp; MS Sakib&nbsp; </b>]] [[User talk:MS Sakib|📩]] <b>·</b>[[Special:Contributions/MS Sakib|📝]]</b> 23:33, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ==গুৱাহাটীত ৱিকিমিডিয়াৰ যিকোনো এটা প্ৰকল্পৰ কৰ্মশালা== ইয়াৰ দ্বাৰা সন্মানীয় সদস্যসকলক জনাব খোজোঁ যে, অহা ১১ জুলাই শনিবাৰে দিনৰ ১০:৩০ বজাৰ পৰা ০১:৩০ বজালৈ গুৱাহাটীস্থিত স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠন '''সৃষ্টি-এক ৰূপান্তৰৰ যাত্ৰা'''ৰ উদ্যোগত আৰু '''বৃহত্তৰ ৰুক্মিণীনগৰ সামাজিক-সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ'''ৰ সহযোগত অসমীয়া ৱিকিমিডিয়াৰ এক চমু পৰিচয় আৰু যিকোনো এটা প্ৰকল্পৰ সম্পাদনা কৌশল প্ৰদানৰ কাম হাতত লোৱা হৈছে। উক্ত কাৰ্যত আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা কামনা কৰাৰ লগতে গুৱাহাটীস্থিত সদস্যসকলৰ কায়িক উপস্থিতি কামনা কৰা হ’ল। যাতায়াতৰ বাবে কোনো ব্যয় বহন কৰা নহয়।-[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 05:32, 3 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}- --[[সদস্য:JonaliB|JonaliB]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JonaliB|বাৰ্তা]]) 15:06, 3 July 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}- [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 17:18, 6 July 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 08:35, 8 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ===বিৰোধ=== ===মতামত=== সতীৰ্থসকলৰ কোন কোন উক্ত অনুষ্ঠানত উপস্থিত থাকিব পাৰিব, জনালে আয়োজকসকলৰ সুবিধা হয় বুলি জনাইছে৷ সেয়ে অনুগ্ৰহ কৰি উপস্থিতি নিশ্চিত কৰিব৷[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 04:56, 7 July 2026 (ইউ.টি.চি.) '''ঠিকনা''' *বৃহত্তৰ ৰুক্মিণীনগৰ সামাজিক সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ *স্থান: ৰুক্মিনী নগৰ প্ৰেক্ষাগৃহ *পথ: ৰঙ্গমঞ্চ পথ *লেণ্ডমাৰ্ক: হোটেল ৰয়েল দি কাচা ৰ ওচৰত *হাউচিং বাছ ষ্টপ ===কাৰ্যসূচী=== ১১/৭/২০২৬ শনিবাৰ *১০:৩০ বজাত- অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণি আৰু আদৰণি -পূৰবী চৌধুৰী *১০:৪৫ বজাত- পৰিচয় পৰ্ব (দুয়োফালৰ) *১১:০০ বজাত- ৱিকিমিডিয়াৰ চমু পৰিচয় -প্ৰণামিকা অধিকাৰী, জোনালী বৰুৱা *১১:১৫ বজাত- চাহ-বিৰতি *১১:৩০ বজাত- ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰশিক্ষণ -সমল ব্যক্তি: উপস্থিত ৱিকিমিডিয়ান *০১:৩০ বজাত- সামৰণি ===উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ=== #[[সদস্য:Minati handique|Minati handique]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Minati handique|বাৰ্তা]]) 07:23, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:পাৰুল বৰুৱা|পাৰুল বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:পাৰুল বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 07:25, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:অপূৰ্ব কুমাৰ শৰ্মা|অপূৰ্ব কুমাৰ শৰ্মা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:অপূৰ্ব কুমাৰ শৰ্মা|বাৰ্তা]]) 07:25, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Pranita Gogoi|Pranita Gogoi]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranita Gogoi|বাৰ্তা]]) 07:26, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Bhaswati.Deka.Borah|Bhaswati.Deka.Borah]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Bhaswati.Deka.Borah|বাৰ্তা]]) 07:29, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Anju saikia|Anju saikia]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Anju saikia|বাৰ্তা]]) 07:32, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:মানসী দাস|মানসী দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:মানসী দাস|বাৰ্তা]]) 07:33, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Sunami K Dutta|Sunami K Dutta]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Sunami K Dutta|বাৰ্তা]]) 07:34, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 11:15, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:31, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 17:21, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ==কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, কেৰালা ৱিকি কনফাৰেঞ্চৰ লগত সংগতি ৰাখি মালয়ালম ৱিকিমিডিয়া সমাজে [[কেৰালা|কেৰালাৰ]] সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্যক ৱিকিমিডিয়াৰ মাধ্যমেৰে তুলি ধৰাৰ উদ্দেশ্যে [[:m:Kerala Culture Month 2026|কেৰালা সংস্কৃতি মাহ,২০২৬]] আৰম্ভ কৰিছে। সক্ৰিয় মালয়ালম ৱিকিমিডিয়ান অতুল আৰ টিৰ অনুৰোধমৰ্মে এই অনলাইন এডিটাথনটোত সহযোগ কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে আমি অসমীয়া ৱিকিমিডিয়াতো এটা প্ৰকল্প পৃষ্ঠা সাজি সাধ্য অনুসৰি সহযোগ আগবঢ়োৱাৰ সংকল্প কৰিছোঁ আৰু এডিটাথনটি পৰিচালনা কৰি সফলতাৰে আগুৱাই নিবলৈ [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুৱা বৰুৱা]], [[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|দুহিতা ৰাগিণী কলিতা]], [[সদস্য:Jyoti Chiring|জ্যোতি চিৰিং]] নাম প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ। আশাকৰোঁ এই এডিটাথনটিত সকলোৱে আন্তৰিকতাৰে ভাগ ল'ব আৰু এই সমন্বয়ে ভৱিষ্যত সময়ত দুইখন সমাজৰ মাজত সম্প্ৰীতিৰ এটি মাইলৰ খুঁটি স্থাপন কৰিব। বিনয়েৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:52, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :*{{support}} — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 09:13, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :*{{support}} জনালোঁ। লগতে পৰিচালনাৰ দায়িত্ব দিয়া বাবে অশেষ ধন্যবাদ। —[[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|Duhita Ragini Kalita]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Duhita Ragini Kalita|বাৰ্তা]]) 09:23, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :*{{support}}.[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 11:05, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :*{{support}} [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 23:58, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ==চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা, ২০২৬== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, চীনা ৱিকি সম্প্ৰদায়ে তেওঁলোকক ঐতিহ্য আৰু সংস্কৃতি প্ৰচাৰ আৰু প্ৰসাৰৰ মানসেৰে ৱিকিমিডিয়াত অহা ১৫ আগষ্টৰপৰা ১৫ অক্টোবৰলৈ [[:m:Chinese Cultural Heritage Edit-a-thon 2026|চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬]] আয়োজন কৰিছে। এই বিষয় অৱগত কৰি তেওঁলোকে আগবঢ়োৱা সহ-আয়োজকৰ প্ৰস্তাৱ সমৰ্থন কৰি আমি, [[:m:JyotiPN|JyotiPN]] আৰু [[:m:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱাই]] অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত অহা ২৫ আগষ্টৰপৰা ২৫ অক্টোবৰলৈ [[:m:Chinese Cultural Heritage Edit-a-thon 2026|চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬]] আয়োজন কৰাৰ মানস কৰিছোঁ। আশাকৰোঁ আপোনালোকে চীনা-অসমীয়া ভাতৃত্ববোধক আন্তৰিকতাৰে আঁকোৱালি ল'ব আৰু এই মেলালৈ আপোনালোকৰ পৰামৰ্শ আৰু অৱদান আগবঢ়াব। [[:m:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] এই মেলাৰ আয়োজক হৈ থাকিব। তেওঁৰ লগতে ইচ্ছুক কোনো এগৰাকীক আয়োজক ৰূপে নিজৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিলোঁ। [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 18:54, 14 August 2026 (ইউ.টি.চি.) <br />সমন্বয়ক, [[:m:Chinese Cultural Heritage Edit-a-thon 2026|চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬]] ==Wiki Loves Birds - Assam Chapter== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, যোৱা বছৰ আমি অসমৰ চৰাইখিনি ডকুমেণ্টেচন কৰাৰ মানসেৰে [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Birds_-_Assam_Chapter ৱিকি লাভচ্‌ ৱাৰ্ডচ্‌ - আসাম চেপ্টাৰ] শীৰ্ষক এক কেম্পেইনেৰে মালয়াময়াম ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ ''ৱিকি লাভচ্‌ ৱাৰ্ডচ, ইণ্ডিয়া, ২০২৫'' কেম্পেইনত সহযোগ কৰিছিলোঁ আৰু ডিচেম্বৰ-জানুৱাৰী মাহত সোৱণশিৰি গ্ৰাছলেণ্ড, দুলুং হাইড আৰু মাগুৰী বিলত তিনিটা ''ৱাৰ্ড ৱাক'' কৰি অসমৰপৰা প্ৰায় ৫০ বিধ চৰাইৰ ফটো যোগ দিছিলোঁ। ৰিপৰ্ট : [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Birds_-_Assam_Chapter/BirdWalks#Participants_and_Gadgets Wiki Loves Birds - Assam Chapter/BirdWalks] এই বছৰো ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেচনৰ সহযোগত আমি এই প্ৰকল্পটো আগবঢ়াই লৈ যোৱাৰ মানস কৰিছোঁ আৰু ইয়াৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা আশা কৰিছোঁ। বিনয়েৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 08:46, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== #[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 09:05, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} - [[সদস্য:Rishiraj Dutta01|Rishiraj Dutta01]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rishiraj Dutta01|বাৰ্তা]]) 09:06, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 09:27, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 12:17, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} -[[সদস্য:Firozhussain|Firozhussain]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Firozhussain|বাৰ্তা]]) 12:24, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 12:33, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} - <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 12:37, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য: Sameer Kalita14|Sameer Kalita14]] ([[সদস্য বাৰ্তা: Sameer Kalita14|বাৰ্তা]]) 19:35, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} [[সদস্য:Lakhinandan herper|Lakhinandan herper]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Lakhinandan herper|বাৰ্তা]]) 16:48, 21 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:প্ৰয়াসী বৰঠাকুৰ|প্ৰয়াসী বৰঠাকুৰ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:প্ৰয়াসী বৰঠাকুৰ|বাৰ্তা]]) 17:13, 22 August 2026 (ইউ.টি.চি.) ==মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৬== সন্মানীয় সদস্যসকল, জাতিৰ পিতা মহাত্মা গান্ধীৰ জন্মজয়ন্তী উপলক্ষে বিগত বছৰবোৰৰ দৰে ওড়িয়া ৱিকিমিডিয়াৰ সহযোগত এইবছৰো [[:m:Assamese Wikimedia Community/Events/Mahatma Gandhi 2026 edit-a-thon |মহাত্মা গান্ধী এডিট-আ-থন, ২০২৬]] আয়োজন কৰা হৈছে। এই সম্পাদনামেলাখন কালিলৈ অৰ্থাৎ ২ অক্টোবৰৰ পৰা ৫ অক্টোবৰলৈ চলিব। আশা কৰোঁ সকলোৱে এই সম্পাদনামেলালৈ অৱদান আগবঢ়াই ইয়াক সফল কৰি তুলিব। অংশগ্ৰহণ কৰিবৰ বাবে এই [https://meta.wikimedia.org/wiki/Assamese_Wikimedia_Community/Events/Mahatma_Gandhi_2026_edit-a-thon লিংক]ত ক্লিক কৰক। বিনয়েৰে, *[[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Dipankar Das|বাৰ্তা]]) *[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Sameer Kalita14|বাৰ্তা]]) ===মন্তব‍্য=== #দুয়োগৰাকী নৱআয়োজকলৈ শুভেচ্ছা থাকিল।-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 16:12, 1 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ==ৱিকি মিট== প্ৰিয় ৱিকি সতীৰ্থ! যোৱা কেইটামান মাহ ধৰি অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ মাহেকীয়া ৱিকি মীটখন নিয়মীয়াকৈ অনুষ্ঠিত কৰিব পৰা হোৱা নাছিল। সেয়েহে, চলিত অক্টোবৰ মাহৰ পৰা পুনৰ এই ৱিকি মীট আৰম্ভ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। প্ৰতিমাহৰ প্ৰথম সপ্তাহত দেওবাৰে (দিনটো পৰিস্থিতি অনুসৰি সলনি হ’ব পাৰে), সন্ধিয়া ৭:৩০ বজাৰ পৰা ৯ বজালৈ এই মীট অনুষ্ঠিত কৰা হ’ব। ০৪/১০/২৬ তাৰিখ দেওবাৰে অক্টোবৰ মাহৰ প্ৰথমখন ৱিকিমিটত আপোনালোক সকলোকে লগ পোৱাৰ অপেক্ষাত থাকিলোঁ। মিটিৰ লিংকঃ https://meet.google.com/sid-xwwn-vqf ;কাৰ্যসূচীঃ *৭:৩০ সম্ভাষণ আৰু পৰিচালনা: অজয় দাস *৭:৪৫ নতুন সদস্যৰ পৰিচয় পৰ্ব *৭:৫০ অসমীয়া ৱিকিৰ আপডে’ট আৰু ৱিকিপত্ৰিকা: নয়ন জ্যোতি নাথ *৮:০০ ৱিকি কনফাৰেঞ্চ ইণ্ডিয়া ২০২৬ত অংশগ্ৰহণৰ অভিজ্ঞতা বৰ্ণনা: অজয় দাস/জ্যোতি চিৰিং *৮:১০ ৱিকি কনফাৰেঞ্চ নৰ্থ আমেৰিকাত অংশগ্ৰহণৰ অভিজ্ঞতা বৰ্ণনা: গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে/জলি ৰুমী বৰা *৮:২০ কুইয়াৰিং ৱিকি, এক্সটেণ্ডেট ৰাইট কনফাৰেঞ্চত অংশগ্ৰহণৰ আপডে’ট, ৱিকিমেনিয়াৰ জলপানি, অসমীয়া ৱিকি সমাজৰ ভৱিষ্যত পৰিকল্পনা আৰু সদস্যৰ মনৰ কথা। *৮:৩০ - ৯ ৱিকিপাঠ: দিব্য দত্ত ===উপস্থিতিৰ স্বাক্ষৰ=== #[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 16:42, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:BhuyanBhaskar|BhuyanBhaskar]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BhuyanBhaskar|বাৰ্তা]]) 16:50, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita14]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Sameer Kalita14|বাৰ্তা]]) 16:51, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:পৱন বৰ্মন|পৱন বৰ্মন]] ([[সদস্য বাৰ্তা:পৱন বৰ্মন|বাৰ্তা]]) 16:56, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 16:58, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:কুমুদ ঘোষ|কুমুদ ঘোষ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:কুমুদ ঘোষ|বাৰ্তা]]) 17:01, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 17:15, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:16, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 17:19, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 17:30, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Afughat|বিকাশ দিহিঙ্গীয়া]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Afughat|বাৰ্তা]]) 23:19, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Nilotpal Hazarika123|Nilotpal Hazarika123]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nilotpal Hazarika123|বাৰ্তা]]) 18:51, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 02:20, 5 October 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে|গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে]] ([[সদস্য বাৰ্তা:গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে|বাৰ্তা]]) ০২:২৭, ৫ October ২০২৬ (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 05:28, 5 October 2026 (ইউ.টি.চি.) == ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৬ == প্ৰিয় ৱিকি সতীৰ্থসকল, বিগত বছৰসমূহৰ ধাৰাবাহিকতা অক্ষুণ্ণ ৰাখি এইবছৰো অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৬|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৬]] আয়োজন কৰা হৈছে। ১ নৱেম্বৰৰ পৰা ৩১ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হ'বলগীয়া এই সম্পাদনা মেলাৰ জৰিয়তে এছিয়াৰ বিভিন্ন দেশৰ ইতিহাস, সংস্কৃতি, ব্যক্তি, স্থান, খাদ্য, ঐতিহ্য আদি বিষয়ক নতুন প্ৰবন্ধ অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত সংযোজন কৰাৰ প্ৰয়াস কৰা হ'ব। এই সম্পাদনা মেলাখন সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা আৰু সমন্বয় কৰাৰ বাবে মই এইবাৰৰ '''সমন্বয়ক''' হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰিবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছোঁ। লগতে মোৰ সহযোগী হিচাপে [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাসৰ]] নামটোৱো প্ৰস্তাৱ হিচাপে আগবঢ়াইছোঁ। লগতে, যোৱা বছৰৰ [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]ত অৱদান আগবঢ়োৱা আৰু প্ৰথম তিনিটা স্থান লাভ কৰা দুগৰাকী সদস্যক এইবাৰৰ বিচাৰক হিচাপে মনোনীত কৰাৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছোঁ— * [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] * [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]] এই দুগৰাকী সদস্যই প্ৰতিযোগিতাৰ প্ৰবন্ধসমূহ নিৰপেক্ষভাৱে পৰীক্ষা কৰি নিয়ম অনুসৰি গ্ৰহণযোগ্য প্ৰবন্ধসমূহ নিৰ্ধাৰণ কৰাত সহায় কৰিব বুলি আশা কৰিছোঁ। সকলোৱে এই প্ৰস্তাৱত নিজৰ মতামত আৰু সমৰ্থন আগবঢ়াবলৈ অনুৰোধ জনালোঁ। লগতে, কোনো সদস্যই সমন্বয়ক বা বিচাৰক হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণৰ বাবে আন কোনো নাম প্ৰস্তাৱ কৰিব বিচাৰিলে সেয়াও জনাব পাৰে। আশা কৰোঁ, বিগত বছৰসমূহৰ দৰে এইবাৰো সকলোৰে সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণ আৰু সহযোগিতাৰে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ সফলভাৱে অনুষ্ঠিত কৰিব পাৰিম। বিনয়েৰে, [[সদস্য:Afughat|Afughat]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Afughat|বাৰ্তা]]) 16:47, 6 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== ===মন্তব্য=== প্ৰিয় বিকাশ, আপুনি '''[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৬|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৬]] আয়োজন কৰিবলৈ আগবাঢ়ি অহা দেখি ভাল লাগিছে। আপুনি ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৬ আয়োজন কৰিবলৈ গ্ৰাণ্ট এপ্লাই কৰিছিল নেকি জনাব? শুভকামনাৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 17:17, 6 October 2026 (ইউ.টি.চি.) :স্থানীয় হিচাপে গ্ৰাণ্ট এপ্লাই মই কৰা নাই, আন কোনো সদস্যই কৰিছে যদিও মই অজ্ঞাত কাৰণ এই সম্পৰ্কত ৰাইজৰ চ'ৰাত কোনো আলোচনা মই দেখা নাই বা হোৱাটচ্ এপ গোটতো ইয়াৰ আলোচনা হোৱা নাই, গতিকে স্থানীয় ৱিকিৰ প্ৰতিযোগিতাখন আন্তৰ্জাতিক প্ৰতিযোগিতাৰ অংশ হিচাপে সমন্বয়ৰে আগবঢ়াই নিবলৈ মই আগ্ৰহী, সেয়ে ৰাইজৰ চ'ৰাত আন সদস্যৰ মতামতৰ বাবে এই প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছোঁ‌। [[সদস্য:Afughat|Afughat]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Afughat|বাৰ্তা]]) 17:41, 6 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ::মৰমৰ বিকাশ, মই গ্ৰাণ্টৰ কাৰণে এপ্লাই কৰিছিলোঁ। গ্ৰাণ্টৰ কাৰণে এপ্লাই কৰোঁতে এটা দল ধৰি দিব লাগে। আপুনি আগতেই জনোৱা হ'লে আপোনাৰ নামও ভৰাই দিব পৰা গ'ল হয়। ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহৰ এটা নিজা ছ'চিয়েল মিডিয়া গোট আছে। তাত ইতিমধ্যে আলোচনা হৈছে। ::[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 18:23, 6 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ==অসমীয়া ৱিকি-সমাজৰ নেতৃত্বত বহুভাষিক সন্মিলন== সন্মানীয় সদস্যসকললৈ নমস্কাৰ জনালোঁ। মই [[User:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] য়ে অসমীয়া ৱিকি-সমাজৰ নেতৃত্বত অসমত এখনি বহুভাষিক ৱিকি-সন্মিলন অনুষ্ঠিত কৰাৰ পোষকতা কৰোঁ। এই বিষয়ে যোৱাবছৰৰ পৰাই দুই-এগৰাকী ৱিকি-সতীৰ্থৰ সৈতে অনানুষ্ঠানিক কথা-বতৰা হৈছিল যদিও কাম আগবঢ়া হোৱা নাই। অসমত আগতে হৈ যোৱা সন্মিলনসমূহতকৈ কিছু বহলকৈ অৰ্থাৎ দুই-তিনিদিনীয়াকৈ অসমৰ আন দুটা নৱ-গঠিত ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ লগতে আন আন বিভিন্ন ভাষা-সম্প্ৰদায়ৰ কিছু নিৰ্বাচিত সদস্যৰ সৈতে মিলি অসমীয়া ৱিকিক অধিক শক্তিশালী কৰা আৰু ৱিকি-সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত সৌহাৰ্দ্য গঢ়ি তুলিবলৈ ইয়াৰ প্ৰয়োজন আছে বুলি অনুভৱ কৰোঁ। মই নিজকে ধৰি বহুকেইগৰাকী ন-পুৰণি ৱিকি-সম্পাদককো কাৰিকৰী আৰু পৰিকল্পনাৰ দিশত উন্নত কৰিবলৈয়ো আমাৰ মাজত এখন উন্নত মানৰ সন্মিলন হোৱা প্ৰয়োজন। এই বিষয়ে সদস্যসকলে সহমত প্ৰদান কৰিলে অহাবছৰলৈ সকলোৰে সহযোগিতাত ই সম্ভৱ হৈ উঠিব পাৰে। সকলোৰে মতামত কামনা কৰিলোঁ। ধন্যবাদ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:34, 7 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== # সমৰ্থন কৰিছো। অসমীয়া ৱিকিক অধিক শক্তিশালী কৰি তুলিবলৈ এখন উন্নত মানৰ সন্মিলনৰ প্ৰয়োজন বুলি ভাবো। [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 05:42, 9 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 17:57, 11 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} -<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 20:03, 11 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 01:42, 12 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} - [[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Dipankar Das|বাৰ্তা]]) 01:46, 12 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}}[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 06:27, 12 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} [[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 15:50, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) ===বিৰোধ=== ==ৱিকি-ক্লাৱ: “ৱিকি-প্ৰিয়া’’ গঠন== সন্মানীয় সদস্যসকল, আজিৰে পৰা অসমীয়া ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ অধীনত কেৱল নাৰী ৱিকিমিডিয়ানৰ বাবে এটা ক্লাৱ গঠনৰ আৰম্ভণি কৰিলোঁ। গোলকীয় প্ৰেক্ষাপটত নাৰী-ৱিকিমিডিয়ানৰ সংখ্যা তুলনামূলকভাবে যথেষ্ট কম। অসমতো ইয়াৰ বিপৰীত নহয়। নতুন নাৰী সম্পাদকৰ অন্তৰ্ভূক্তিৰ লক্ষ্যৰে এই ক্লাৱ গঠন কৰা হৈছে। ইয়াত বৰ্তমান সক্ৰিয় নাৰী-ৱিকিমিডিয়ানো এই কাৰ্যসূচীৰ অংশীদাৰ হ’ব। ন-পুৰণিয়ে মিলি অসমীয়া ৱিকিমিডিয়ালৈ এটা বৈপ্লৱিক যাত্ৰাৰ উদ্যোগ লোৱা হৈছে। এই যাত্ৰা মনোমত হ’লে সহমত প্ৰকাশ কৰি তলত স্বাক্ষৰ কৰিব আৰু “ৱিকি-প্ৰিয়া’’ৰ এগৰাকী সদস্য হৈ আপোনাৰ লগতে আন এগৰাকীকো ৱিকিমিডিয়াৰ সৈতে সংযুক্ত কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ। অহামাহৰ পৰা '''প্ৰতি শনিবাৰে''' অনলাইনযোগে নতুনসকলক '''এঘণ্টা'''ৰ বাবে ৱিকিমিডিয়া সম্পাদনাৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়া হ’ব। প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত এই প্ৰশিক্ষণ মই নিজে আগবঢ়াম যদিও পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰবীণ নাৰী-ৱিকিমিডিয়ানেও প্ৰশিক্ষণ দিব পাৰিব। (বিশেষ অসুবিধাবশতঃ কেতিয়াবা শনিবাৰৰ পৰিৱৰ্তে আন সময়তো প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচী দিয়া হ’ব পাৰে।) ===স্বাক্ষৰ=== *{{support}} আৰু শুভেচ্ছা জনালোঁ—[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 15:28, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}} আৰু শুভেচ্ছা জনালোঁ—[[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 15:48, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}} [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 15:57, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:SuhanaSsultana|SuhanaSsultana]] ([[সদস্য বাৰ্তা:SuhanaSsultana|বাৰ্তা]]) 05:35, 6 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}} আৰু শুভেচ্ছা জনালোঁ—[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 07:11, 6 November 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}} আৰু শুভেচ্ছা জনালোঁ— [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 15:00, 6 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 09:00, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}} [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 11:36, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}} [[সদস্য:Dr. GItanjali Hazarika|Dr. GItanjali Hazarika]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Dr. GItanjali Hazarika|বাৰ্তা]]) 09:49, 10 November 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== “ৱিকি-প্ৰিয়া’’ৰ সদস্যসংখ্যা ক্ৰমাগতভাবে বৃদ্ধি হোৱাৰ আশা কৰিছোঁ। ইয়াৰ মূল লক্ষ্য নতুন নাৰী ৱিকিমিডিয়ান সৃষ্টি। ই এটা প্ৰকল্প হিচাপে কাম আগবঢ়াই নিব। এই প্ৰকল্পটোৰ মূখ্য সমন্বয়ক হিচাপে মই নিজে থাকি সহযোগী হিচাপে [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]], [[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] বাইদেউৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ। কাৰ্যসূচী পৰিকল্পনা আৰু অনলাইন প্ৰশিক্ষণত [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] আৰু [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]]ৰ নাম সমল ব্যক্তি হিচাপে প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ। উক্ত প্ৰস্তাৱত কাৰোবাৰ কিবা আপত্তি থাকিলে এই পৃষ্ঠাৰ তলত স্বাক্ষৰ কৰি মতামত দিবলৈ অনুৰোধ জনালোঁ। ====স্বাক্ষৰ আৰু মন্তব্য==== *{{support}}[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 08:00, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}- [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 08:27, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 08:58, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) ==ৱিকিৰিফাইন সম্পাদনা মেলা== অপেন ন'লেজ ইনিচিয়েটিভছ (OKI)ৰ দলে ৱিকিমিডিয়াৰ ভাৰতীয় সমাজসমূহক [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিৰিফাইন সম্পাদনা মেলা|ৱিকিৰিফাইন]] (WikiRefine) শীৰ্ষক ১৫ দিনীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ উন্নয়ন অভিযানত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছে। এই অভিযান ২০২৬ চনৰ ৭ নৱেম্বৰৰ পৰা ২১ নৱেম্বৰলৈকে অনুষ্ঠিত হ’ব। ইয়াৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ হৈ এই অভিযানৰ আয়োজক হিচাপে মোৰ লগতে মোৰ সহযোগী হিচাপে [[সদস্য:Dipankar Das|দীপাংকৰ দাস]] আৰু [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাসৰ]] নামটো প্ৰস্তাৱ কৰিছোঁ। লগতে সম্পাদনা মেলাখনৰ বিচাৰক হিচাপে [[সদস্য:AjayDas|অজয় দাস]] আৰু [[সদস্য:JyotiPN|প্ৰাণজ্যোতি নাথৰ]] নামটো প্ৰস্তাৱ কৰিছোঁ। এই সম্পাদনা মেলাখনত অংশগ্ৰহণ কৰি অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ মান উন্নতি কৰণত সকলোৱে হাত আগবঢ়াব বুলি আশা কৰিছোঁ। উল্লেখ্য যে এই সম্পাদনা মেলাৰ শীৰ্ষ তিনিগৰাকী সদস্যই অপেন ন'লেজ ইনিচিয়েটিভছৰ ফালৰ পৰা অনুষ্ঠিত কৰিবলগীয়া এক প্ৰত্যক্ষ উপস্থিতিৰ অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ জলপানি লাভ কৰিব। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 14:56, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মন্তব্য=== *{{support}}—[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 15:25, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}- [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:33, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}—[[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Dipankar Das|বাৰ্তা]]) 15:34, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}— [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 15:42, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}— [[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 15:46, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}— [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 15:56, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}}- [[সদস্য:হানিফ আলী|হানিফ আলী]] ([[সদস্য বাৰ্তা:হানিফ আলী|বাৰ্তা]]) 16:06, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 14:54, 6 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}} - <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 11:10, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) b9gad9x0ormxe21zrm5wmx5fs45eqw4 651952 651939 2026-11-10T11:44:13Z AjayDas 12623 /* ৱিকিমিট (নৱেম্বৰ, ২০২৬) */ নতুন অনুচ্ছেদ 651952 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Village pump pages|প্ৰস্তাৱ|alpha=yes|start=85|ৰাইজৰ চ’ৰাৰ এই পৃষ্ঠাত নতুন ভাব আৰু প্ৰস্তাৱসমূহ আপুনিও যোগ কৰিব পাৰে। <br/>ইয়াৰ বাহিৰে অন্য ৱিকিপিডিয়াৰ নীতি বিষয়ক পৃষ্ঠাসমূহ নৱ-প্ৰস্তাৱিত আৰু প্ৰচলিত নীতি-নিৰ্দেশনাসমূহৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিবলৈ কৰিবলৈ অনুগ্ৰহ কৰি ''[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ’ৰা (নীতি)|নীতি]]'' বিভাগৰ পৃষ্ঠা ব্যৱহাৰ কৰক।<br/>কোনো নীতি-নিৰ্দেশনাৰ প্ৰয়োগ বা ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কীয় সন্দেহ মৰিষণৰ কাৰণে বিভিন্ন [[:en:Wikipedia:Noticeboards|জাননী ফলক]]সমূহ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। যদি আপোনাৰ কাৰিকৰী জ্ঞান আছে তেন্তে উপযুক্তভাৱে অৱদান/আলোচনা/সহায় আগবঢ়াওক।<br/> সততে উদয় হোৱা প্ৰশ্নসমূহৰ এখন সূচী '''[[ৱিকিপিডিয়া:সততে উদিত হোৱা প্ৰশ্নসমূহ|এই FAQ পৃষ্ঠাত]]''' (FAQ: '''F'''requently '''A'''sked '''Q'''uestions) আছে, অনুগ্ৰহ কৰি প্ৰথমে তাত চাই লয় যেন। |WP:VPP}} {{cent}} __TOC__ <span id="below_toc"></span> </noinclude> {{archive box| [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/0|সবাতোকৈ পুৰণি]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/1|সংৰক্ষণ ১]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/2|সংৰক্ষণ ২]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/3|সংৰক্ষণ ৩ (জানুৱাৰী ২০১২-ডিচেম্বৰ ২০১২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/4|সংৰক্ষণ ৪ (জানুৱাৰী ২০১৩-ডিচেম্বৰ ২০১৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/5|সংৰক্ষণ ৫ (জানুৱাৰী ২০১৪-ডিচেম্বৰ ২০১৮)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/6|সংৰক্ষণ ৬ (জানুৱাৰী ২০১৯-ডিচেম্বৰ ২০২১)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/7|সংৰক্ষণ ৭ (জানুৱাৰী ২০২২-ডিচেম্বৰ ২০২২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/8|সংৰক্ষণ ৮ (জানুৱাৰী ২০২৩-ডিচেম্বৰ ২০২৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/9|সংৰক্ষণ ৯ (জানুৱাৰী ২০২৪-ডিচেম্বৰ ২০২৪)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/10|সংৰক্ষণ ১০ (জানুৱাৰী ২০২৫-ডিচেম্বৰ ২০২৫)]] }} ==ৱিকি-জন্মদিন, ২০২৬ উদ্‌যাপন== সন্মানীয় সদস্যসকল, আমি জানো যে, অহা ১৫ জানুৱাৰীত ৱিকিপিডিয়াৰ ২৫বছৰীয়া জন্মদিন। বিগত ২৪ বছৰ ধৰি ৱিকিপিডিয়াই আমাক এখন গোলকীয় গাঁৱৰ অনুভৱ আনি দিছে। ৱিকিপিডিয়াৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ ব্যক্তিগতভাৱে মই তৃপ্ত। সেয়ে, উক্ত শুভ দিনটোত মই '''২৫টা পৃষ্ঠা''' সৃষ্টিৰে উদ্‌যাপন কৰিম বুলি থিৰাং কৰিছোঁ। ১৪ জানুৱাৰীৰ ৰাতি ১২ বজাৰ পিছৰপৰা ১৫ জানুৱাৰী ৰাতি ১২ বজালৈ মোৰ এই উদ্‌যাপন চলিব। সন্মানীয় সদস্যসকলৰ কোনোবাই যদি সহযোগ কৰে ইয়াতেই সংযুক্ত হৈ কিবা সংকল্প ল’ব পাৰে বা মোৰ দৰে আপোনালোকেও নিজা নিজা সংকল্প লৈ একোটা পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰি ৱিকি-জন্মদিন উদ্‌যাপন কৰিব পাৰে। আহক আমি সকলোৱে মিলি গৌৰৱেৰে মুক্ত জ্ঞানৰ এই যাত্ৰাক উদ্‌যাপন কৰোঁ। -[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 18:06, 12 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== * যিমানটা পাৰোঁ নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিম। — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 14:36, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) *:অশেষ ধন্যবাদ। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:14, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সামৰণি=== ৱিকিপিডিয়াৰ জন্মদিন উপলক্ষ্য্যে তলৰ লিংকটোত দিয়া পৃষ্ঠাসমূহ সৃষ্টি কৰা হ’ল। *https://w.wiki/HUBc ==সতীৰ্থ-মিলন== সন্মানীয় সতীৰ্থ, অহা ইং ৩১ জানুৱাৰী ২০২৬ তাৰিখে গুৱাহাটীৰ শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰত দিনৰ ১১:০০ বজাৰপৰা ০১:০০ বজাৰ ভিতৰত সম্ভৱপৰ সকলোৱে মুখা-মুখি হোৱাৰ মানস কৰিছোঁ। সকলোৰে উপস্থিতিয়ে আমাৰ মনৰ উদ্যম বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভবা হৈছে। যাতায়াত আৰু অন্যান্য খৰচ নিজৰ। সহমত হ’লে তলত সন্মতি দি ৱিকি-স্ৱাক্ষৰ কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 14:35, 23 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সহমত=== * একো অসুবিধা নহ'লে থাকিম। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 17:24, 25 January 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JonaliB|বাৰ্তা]]) 08:55, 26 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===উপস্থিতিৰ স্বাক্ষৰ=== [[File:Wiki-Adda (cropped).jpg|thumb|সতীৰ্থ মিলন- ৱিকি সদস্যৰ মুখা-মুখি অনুষ্ঠান]] *[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:21, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:33, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 13:35, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:পাপৰি বৰা|পাপৰি বৰা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:পাপৰি বৰা|বাৰ্তা]]) 13:49, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬== ১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ৰপৰা আৰম্ভ হ'ব [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন-২০২৬]] প্ৰবন্ধ লিখন প্ৰতিযোগিতা। এই প্ৰতিযোগিতাখনৰ এগৰাকী স্থানীয় আয়োজক হিচাপে মই প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিচাৰকৰ দায়িত্ব পালন কৰিবলৈ সদস্য [[User:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]], [[User:Pranamikaadhikary|প্ৰণামিকা অধিকাৰী]] আৰু [[User:-chanakyakdas|চাণক্য কুমাৰ দাস]] অনুৰোধ জনাইছোঁ। লগতে সদস্যসকলক এই প্ৰতিযোগিতাখনত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছোঁ। অংশগ্ৰহণৰ বাবে ইয়াত [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|ক্লিক কৰক]]। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 11:07, 31 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== প্ৰস্তাৱটো মই দেখাই নাছিলোঁ। সদস্যসকলৰ আপত্তি নাথাকিলে দায়িত্ব পালন কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:11, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহত সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে খৰধৰকৈ লিখাৰ বাবে কোনো কোনো প্ৰবন্ধত কিছু খুঁটি-নাটি ৰৈ যায়, এই খুঁটি-নাটি সমূহ নাইকিয়া কৰি ইতিমধ্যে লেখা প্ৰবন্ধসমূহ উন্নত কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২ অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। এই সম্পাদনা মেলাত নতুন প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰা নহয়, ইতিমধ্যে ৱিকিত থকা এছীয় বিষয়ক প্ৰবন্ধসমূহ বিচাৰি উলিয়াই সেইসমূহ সংশোধন আৰু পৰিৱৰ্ধন কৰা হ'ব। এপ্ৰিল মাহৰ ১৫ তাৰিখৰপৰা মে' মাহৰ ১ তাৰিখলৈ অনুষ্ঠিত হ'ব লগা ১৫ দিনীয়া এই সংশোধনী মেলাৰ বাবে মই আয়োজক ৰূপে [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]-ৰ বিজয়ী [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] আৰু [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোলৰ]] নাম প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ আৰু আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা আশা কৰিলোঁ। অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক অৱদান অনুসৰি একোটিকৈ '''ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ''' টি-চাৰ্ট প্ৰদান কৰা হ'ব। সমান্তৰালকৈ যোৰহাটত এখন অফলাইন কৰ্মশালাৰ আয়োজন কৰা হৈছে। বিনয়েৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== # [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 08:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 09:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মন্তব্য=== ==চন্দন চিৰিং ফুকন সোঁৱৰণী উদ্ধৃতি সংযোগ মেলা== *https://w.wiki/KNRd সন্মানীয় সদস্যসকল, অহা ২৭ এপ্ৰিল, '''চন্দন বিয়োগ'''ৰ দিনটোৰ সৈতে সংগতি ৰাখি এটা প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে। অনুগ্ৰহ কৰি লিংকত গৈ মতামত দিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:43, 26 March 2026 (ইউ.টি.চি.) == বড়ো ভাষা আৰু সংস্কৃতি দৃশ্যমানতা প্ৰকল্প == আমি অসমৰ জনগণে ইয়াৰ সকলো জাতি-জনগোষ্ঠীৰ মাজত এক ভাতৃত্ববোধ আৰু সৌহাৰ্দ্যৰে বসবাস কৰি গৌৰৱ অনুভৱ কৰি আহিছোঁ। বড়ো জনগোষ্ঠী ইয়াৰ ভিতৰত আমাৰ অন্যতম গৌৰৱৰ উৎস, আৰু তেওঁলোকৰ সমৃদ্ধ সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে আমি প্ৰতিশ্ৰুতিবদ্ধ। সাম্প্ৰতিক সময়ত বড়ো সমাজে ৱিকিমিডিয়া প্লেটফৰ্মসমূহত নিজৰ দৃশ্যমানতা বৃদ্ধি কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো সক্ৰিয়ভাৱে কাম কৰি আছে। দক্ষিণ এছিয়াৰ অংশীদাৰিত্ব ব্যৱস্থাপক, Wikimedia Foundationৰ প্ৰবীণ দাসৰ সৈতে এক দীঘলীয়া আলোচনা আৰু তেখেতৰ পৰামৰ্শৰ পাছত, মই "Bodo Language & Culture Visibility Project" নামৰ এটা প্ৰকল্প পৰিচালনাৰ পৰিকল্পনা কৰিছোঁ। অসমীয়া ৱিকিসমাজৰ এজন সদস্য হিচাপে, এই পৰিকল্পনাটোৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন, পৰামৰ্শ আৰু মূল্যৱান মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:31, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 13:34, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 13:39, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:হানিফ আলী|হানিফ আলী]] ([[সদস্য বাৰ্তা:হানিফ আলী|বাৰ্তা]]) 14:51, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Rakesh Modak|Rakesh Modak]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rakesh Modak|বাৰ্তা]]) 16:28, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} কৰিছোঁ৷ -[[User:Kuldhar Rabha|<font color="#cc0099">𝒦𝓊𝓁𝒹𝒽𝒶𝓇 ℛ𝒶𝒷𝒽𝒶</font>]] ^{[[User Talk:Kuldhar Rabha|<font color="#6600cc">(𝒯𝒶𝓁𝓀)</font>]]} 17:05, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:চন্দ্ৰিমা ৰাভা|চন্দ্ৰিমা ৰাভা]] ([[সদস্য বাৰ্তা: চন্দ্ৰিমা ৰাভা|বাৰ্তা]]) 22:47, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 12:21, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 13:00, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}}[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 05:15, 6 April 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== ==পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়া== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাওঁ যে [[:meta:Wikimedia as a curriculum subject at Nagaon University|নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়াৰ অন্তৰ্ভূক্তি]]ৰ প্ৰস্তাৱ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পৰা পোৱা গৈছে৷ এই সংক্ৰান্তত আলোচনা কৰিবলৈ জৰুৰীভাৱে আমি মিলিত হোৱাৰ প্ৰয়োজন৷ সেয়ে আজি নিশা ৯ বজাৰ পৰা আধাঘণ্টামানৰ এখনি গুগল মিটৰ আয়োজন কৰা হৈছে৷ আশাকৰোঁ সৰহসংখ্যক সদস্যই আলোচনাটিত সহযোগ কৰিব৷ -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 07:10, 11 May 2026 (ইউ.টি.চি.) মিটিঙৰ লিংক- [https://calendar.app.google/1A5Sve84Jc3Psxv26 meet.google.com/1A5Sve84Jc3Psxv26] ====উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ==== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 05:54, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ===পাঠ্যক্ৰম সম্বন্ধীয় বিশেষ সভা=== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাব খোজোঁ যে, যোৱা ১১ মে, ২০২৬ তাৰিখৰ নিশা ৯ বজাত এখন বিশেষ জৰুৰী সভা আহ্বান কৰা হৈছিল আৰু তাত ভালেকেইগৰাকীমান সদস্যৰ উপস্থিতিত নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ে “ৱিকিমিডিয়া’’ক এক পাঠ্য বিষয় হিচাপে অন্তৰ্ভূক্ত কৰিবলৈ কৰা ইচ্ছাৰ ওপৰত আলোচনা কৰা হৈছিল। সভাত নীতেশ গীলকো আমন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল আৰু তেওঁ উপস্থিত থাকি বিষয়টোত আগবঢ়াত উৎসাহিত কৰিছিল। সেইমৰ্মে, আমি নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে কথা-বতৰা কিছু আগুৱাই নিয়া হৈছে। এইটো বিষয়কে পুনৰ আলোচনা কৰিবলৈ অহা '''৩১ মে’ ২০২৬ তাৰিখৰ সন্ধিয়া ৮ বজাৰ পৰা ৯ বজালৈ এখনি গুগল মিট'''ৰ আয়োজন কৰা হৈছে। সন্মানীয় সকলো সদস্যই এই সভাখনত উপস্থিত থাকি নিজ নিজ মতামত ব্যক্ত কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ। সভাৰ লিংক পৰৱৰ্তী সময়ত দিয়া হ’ব।-[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:05, 29 May 2026 (ইউ.টি.চি.) * সভাৰ লিংক: https://meet.google.com/gna-wprg-hsh ===উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ=== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 18:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 08:42, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ==বেটুপাতৰ নতুন শিতান== {{আলোচনা সমাপ্ত}} অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ বেটুপাতত “নিৰ্বাচিত মিডিয়া” নামৰ এটা নতুন শিতান সংযোগ কৰিব বিচৰা হৈছে৷ তাৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন আশা কৰিলোঁ৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 14:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:Rajdweep nlb|Rajdweep nlb]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rajdweep nlb|বাৰ্তা]]) 15:05, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 15:28, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:45, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 16:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 16:15, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 16:23, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 16:43, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 04:11, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 06:39, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== * সৰ্বসন্মতিমৰ্মে সংযোগ কৰা হ’ল৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:22, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) </div> == ৱিকিডাটাত অসমীয়া বিৱৰণ যোগ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ == সকলোকে নমস্কাৰ,<br/>মই ৱিকিডাটাত ইংৰাজীৰপৰা বিৱৰণ অনুবাদ কৰিবলৈ এটা পাইথন স্ক্ৰিপ্ট প্ৰস্তুত কৰিছোঁ। ইয়াৰ সহায়ত মই ইতিমধ্যে ৱিকিডাটাত ৩০ লাখতকৈ অধিক বঙালী বিৱৰণ অনুবাদ কৰিছোঁ। সেইবোৰ প্ৰায় নিৰ্ভুল আছিল। ইয়াৰ উপৰি, পৰীক্ষামূলকভাৱে মই কিছুমান অসমীয়া বিৱৰণো যোগ কৰিছোঁ, যাৰ সংখ্যা ইতিমধ্যে কেইবা হাজাৰ অতিক্ৰম কৰিছে।<br/>বাংলাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা সম্পূৰ্ণ অভিধানখন মই Gemini AI-ৰ সহায়ত অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰিছোঁ। [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই অভিধানখন]] ব্যৱহাৰ কৰাৰ আগতে ইয়াত কোনো ভুল বা ত্ৰুটি আছে নেকি, সেয়া মই পৰীক্ষা কৰিব বিচাৰোঁ। এই বিষয়ত অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ পৰামৰ্শ আৰু মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ।<br/>সেয়ে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ সকলোলৈ অনুৰোধ, অনুগ্ৰহ কৰি '''[[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই লিংকত]]''' গৈ [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|অভিধানখন]] পৰীক্ষা কৰি চাওক। যদি কোনো ভুল চকুত পৰে, তেন্তে আপোনালোকে নিজেই সেয়া সংশোধন কৰি দিব পাৰে অথবা মোক জনাব পাৰে।<br/>ধন্যবাদ। ≈ <b style="border:2px solid#103; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#1E816F; color:#fff">&nbsp; MS Sakib&nbsp; </b>]] [[User talk:MS Sakib|📩]] <b>·</b>[[Special:Contributions/MS Sakib|📝]]</b> 01:21, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :নমস্কাৰ MS SAKIB, আপোনাৰ সজ প্ৰচেষ্টাৰ শলাগ ল’লোঁ। সামান্য এটা অংশ চকু ফুৰালোঁ। শব্দবোৰ বাংলাসুৰীয়া হ’লে ই অসমীয়া ভাষাৰ ক্ষতি কৰিব। বিশেষভাৱে “ৱ’’ আৰু “ৰ’’-ৰ যথোচিত ব্যৱহাৰ হ’ব লাগিব। সময় হাতত লৈ আমি চকু ফুৰাম। আশাকৰোঁ আমাৰ লগত সহযোগ কৰিব। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:51, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ::@[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] আপোনাক বহুত ধন্যবাদ। ::হয়, মোৰো সেইটোৱেই আটাইতকৈ ডাঙৰ চিন্তা যে অনুবাদবোৰ যেন বাংলা-সুলভ নহয়। সেইবাবেই মই অসমীয়া ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ সহায় বিচাৰিছোঁ। আপোনালোকৰ পৰামৰ্শ আৰু সহযোগিতা পালে মই বৰ আনন্দিত হ'ম। ::আৰু এটা কথা উল্লেখ কৰিব বিচাৰোঁ। মোৰ বিৱৰণ অনুবাদৰ স্ক্ৰিপ্টটো সম্পূৰ্ণৰূপে dictionary-based। অৰ্থাৎ, ইংৰাজীত কোনো নিৰ্দিষ্ট শব্দ থাকিলে অভিধানত তাৰ বিপৰীতে থকা অসমীয়া শব্দটোৱেই ব্যৱহাৰ হ'ব; ইয়াৰ বাহিৰে আন কোনো শব্দ অহাৰ সুযোগ নাই। ::সেয়ে যদি অভিধানত কোনো ভুল অনুবাদ থাকি যায়, তেন্তে আন এটা Correction স্ক্ৰিপ্টৰ সহায়ত সেই নিৰ্দিষ্ট ইংৰাজী শব্দৰ বিপৰীতে থকা সকলো ভুল অনুবাদ বিচাৰি সঠিক শব্দেৰে সহজেই সলনি কৰিব পাৰি। বাংলাতো আৰম্ভণিতে এনে কিছুমান ভুল হৈছিল। পিছত মই সেই Correction স্ক্ৰিপ্ট চলাই শব্দাৰ্থগত ভুলসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে সংশোধন কৰিছিলোঁ। ::গতিকে এতিয়া বা ভৱিষ্যতে যদি কোনো ৱিকিডাটা আইটেমৰ বিৱৰণত ভুল অসমীয়া অনুবাদ আপোনালোকে লক্ষ্য কৰে, অনুগ্ৰহ কৰি মোক জনাব। মই মাত্ৰ কেইমিনিটমানৰ ভিতৰতে স্ক্ৰিপ্ট চলাই সেই ভুল শব্দসমূহ সকলো ঠাইতে সঠিক শব্দেৰে সলনি কৰিব পাৰিম। ≈ <b style="border:2px solid#103; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#1E816F; color:#fff">&nbsp; MS Sakib&nbsp; </b>]] [[User talk:MS Sakib|📩]] <b>·</b>[[Special:Contributions/MS Sakib|📝]]</b> 23:33, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ==গুৱাহাটীত ৱিকিমিডিয়াৰ যিকোনো এটা প্ৰকল্পৰ কৰ্মশালা== ইয়াৰ দ্বাৰা সন্মানীয় সদস্যসকলক জনাব খোজোঁ যে, অহা ১১ জুলাই শনিবাৰে দিনৰ ১০:৩০ বজাৰ পৰা ০১:৩০ বজালৈ গুৱাহাটীস্থিত স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠন '''সৃষ্টি-এক ৰূপান্তৰৰ যাত্ৰা'''ৰ উদ্যোগত আৰু '''বৃহত্তৰ ৰুক্মিণীনগৰ সামাজিক-সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ'''ৰ সহযোগত অসমীয়া ৱিকিমিডিয়াৰ এক চমু পৰিচয় আৰু যিকোনো এটা প্ৰকল্পৰ সম্পাদনা কৌশল প্ৰদানৰ কাম হাতত লোৱা হৈছে। উক্ত কাৰ্যত আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা কামনা কৰাৰ লগতে গুৱাহাটীস্থিত সদস্যসকলৰ কায়িক উপস্থিতি কামনা কৰা হ’ল। যাতায়াতৰ বাবে কোনো ব্যয় বহন কৰা নহয়।-[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 05:32, 3 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}- --[[সদস্য:JonaliB|JonaliB]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JonaliB|বাৰ্তা]]) 15:06, 3 July 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}- [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 17:18, 6 July 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 08:35, 8 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ===বিৰোধ=== ===মতামত=== সতীৰ্থসকলৰ কোন কোন উক্ত অনুষ্ঠানত উপস্থিত থাকিব পাৰিব, জনালে আয়োজকসকলৰ সুবিধা হয় বুলি জনাইছে৷ সেয়ে অনুগ্ৰহ কৰি উপস্থিতি নিশ্চিত কৰিব৷[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 04:56, 7 July 2026 (ইউ.টি.চি.) '''ঠিকনা''' *বৃহত্তৰ ৰুক্মিণীনগৰ সামাজিক সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ *স্থান: ৰুক্মিনী নগৰ প্ৰেক্ষাগৃহ *পথ: ৰঙ্গমঞ্চ পথ *লেণ্ডমাৰ্ক: হোটেল ৰয়েল দি কাচা ৰ ওচৰত *হাউচিং বাছ ষ্টপ ===কাৰ্যসূচী=== ১১/৭/২০২৬ শনিবাৰ *১০:৩০ বজাত- অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণি আৰু আদৰণি -পূৰবী চৌধুৰী *১০:৪৫ বজাত- পৰিচয় পৰ্ব (দুয়োফালৰ) *১১:০০ বজাত- ৱিকিমিডিয়াৰ চমু পৰিচয় -প্ৰণামিকা অধিকাৰী, জোনালী বৰুৱা *১১:১৫ বজাত- চাহ-বিৰতি *১১:৩০ বজাত- ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰশিক্ষণ -সমল ব্যক্তি: উপস্থিত ৱিকিমিডিয়ান *০১:৩০ বজাত- সামৰণি ===উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ=== #[[সদস্য:Minati handique|Minati handique]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Minati handique|বাৰ্তা]]) 07:23, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:পাৰুল বৰুৱা|পাৰুল বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:পাৰুল বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 07:25, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:অপূৰ্ব কুমাৰ শৰ্মা|অপূৰ্ব কুমাৰ শৰ্মা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:অপূৰ্ব কুমাৰ শৰ্মা|বাৰ্তা]]) 07:25, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Pranita Gogoi|Pranita Gogoi]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranita Gogoi|বাৰ্তা]]) 07:26, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Bhaswati.Deka.Borah|Bhaswati.Deka.Borah]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Bhaswati.Deka.Borah|বাৰ্তা]]) 07:29, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Anju saikia|Anju saikia]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Anju saikia|বাৰ্তা]]) 07:32, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:মানসী দাস|মানসী দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:মানসী দাস|বাৰ্তা]]) 07:33, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Sunami K Dutta|Sunami K Dutta]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Sunami K Dutta|বাৰ্তা]]) 07:34, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 11:15, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:31, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 17:21, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ==কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, কেৰালা ৱিকি কনফাৰেঞ্চৰ লগত সংগতি ৰাখি মালয়ালম ৱিকিমিডিয়া সমাজে [[কেৰালা|কেৰালাৰ]] সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্যক ৱিকিমিডিয়াৰ মাধ্যমেৰে তুলি ধৰাৰ উদ্দেশ্যে [[:m:Kerala Culture Month 2026|কেৰালা সংস্কৃতি মাহ,২০২৬]] আৰম্ভ কৰিছে। সক্ৰিয় মালয়ালম ৱিকিমিডিয়ান অতুল আৰ টিৰ অনুৰোধমৰ্মে এই অনলাইন এডিটাথনটোত সহযোগ কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে আমি অসমীয়া ৱিকিমিডিয়াতো এটা প্ৰকল্প পৃষ্ঠা সাজি সাধ্য অনুসৰি সহযোগ আগবঢ়োৱাৰ সংকল্প কৰিছোঁ আৰু এডিটাথনটি পৰিচালনা কৰি সফলতাৰে আগুৱাই নিবলৈ [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুৱা বৰুৱা]], [[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|দুহিতা ৰাগিণী কলিতা]], [[সদস্য:Jyoti Chiring|জ্যোতি চিৰিং]] নাম প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ। আশাকৰোঁ এই এডিটাথনটিত সকলোৱে আন্তৰিকতাৰে ভাগ ল'ব আৰু এই সমন্বয়ে ভৱিষ্যত সময়ত দুইখন সমাজৰ মাজত সম্প্ৰীতিৰ এটি মাইলৰ খুঁটি স্থাপন কৰিব। বিনয়েৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:52, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :*{{support}} — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 09:13, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :*{{support}} জনালোঁ। লগতে পৰিচালনাৰ দায়িত্ব দিয়া বাবে অশেষ ধন্যবাদ। —[[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|Duhita Ragini Kalita]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Duhita Ragini Kalita|বাৰ্তা]]) 09:23, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :*{{support}}.[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 11:05, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :*{{support}} [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 23:58, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ==চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা, ২০২৬== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, চীনা ৱিকি সম্প্ৰদায়ে তেওঁলোকক ঐতিহ্য আৰু সংস্কৃতি প্ৰচাৰ আৰু প্ৰসাৰৰ মানসেৰে ৱিকিমিডিয়াত অহা ১৫ আগষ্টৰপৰা ১৫ অক্টোবৰলৈ [[:m:Chinese Cultural Heritage Edit-a-thon 2026|চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬]] আয়োজন কৰিছে। এই বিষয় অৱগত কৰি তেওঁলোকে আগবঢ়োৱা সহ-আয়োজকৰ প্ৰস্তাৱ সমৰ্থন কৰি আমি, [[:m:JyotiPN|JyotiPN]] আৰু [[:m:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱাই]] অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত অহা ২৫ আগষ্টৰপৰা ২৫ অক্টোবৰলৈ [[:m:Chinese Cultural Heritage Edit-a-thon 2026|চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬]] আয়োজন কৰাৰ মানস কৰিছোঁ। আশাকৰোঁ আপোনালোকে চীনা-অসমীয়া ভাতৃত্ববোধক আন্তৰিকতাৰে আঁকোৱালি ল'ব আৰু এই মেলালৈ আপোনালোকৰ পৰামৰ্শ আৰু অৱদান আগবঢ়াব। [[:m:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] এই মেলাৰ আয়োজক হৈ থাকিব। তেওঁৰ লগতে ইচ্ছুক কোনো এগৰাকীক আয়োজক ৰূপে নিজৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিলোঁ। [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 18:54, 14 August 2026 (ইউ.টি.চি.) <br />সমন্বয়ক, [[:m:Chinese Cultural Heritage Edit-a-thon 2026|চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬]] ==Wiki Loves Birds - Assam Chapter== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, যোৱা বছৰ আমি অসমৰ চৰাইখিনি ডকুমেণ্টেচন কৰাৰ মানসেৰে [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Birds_-_Assam_Chapter ৱিকি লাভচ্‌ ৱাৰ্ডচ্‌ - আসাম চেপ্টাৰ] শীৰ্ষক এক কেম্পেইনেৰে মালয়াময়াম ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ ''ৱিকি লাভচ্‌ ৱাৰ্ডচ, ইণ্ডিয়া, ২০২৫'' কেম্পেইনত সহযোগ কৰিছিলোঁ আৰু ডিচেম্বৰ-জানুৱাৰী মাহত সোৱণশিৰি গ্ৰাছলেণ্ড, দুলুং হাইড আৰু মাগুৰী বিলত তিনিটা ''ৱাৰ্ড ৱাক'' কৰি অসমৰপৰা প্ৰায় ৫০ বিধ চৰাইৰ ফটো যোগ দিছিলোঁ। ৰিপৰ্ট : [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Birds_-_Assam_Chapter/BirdWalks#Participants_and_Gadgets Wiki Loves Birds - Assam Chapter/BirdWalks] এই বছৰো ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেচনৰ সহযোগত আমি এই প্ৰকল্পটো আগবঢ়াই লৈ যোৱাৰ মানস কৰিছোঁ আৰু ইয়াৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা আশা কৰিছোঁ। বিনয়েৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 08:46, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== #[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 09:05, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} - [[সদস্য:Rishiraj Dutta01|Rishiraj Dutta01]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rishiraj Dutta01|বাৰ্তা]]) 09:06, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 09:27, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 12:17, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} -[[সদস্য:Firozhussain|Firozhussain]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Firozhussain|বাৰ্তা]]) 12:24, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 12:33, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} - <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 12:37, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য: Sameer Kalita14|Sameer Kalita14]] ([[সদস্য বাৰ্তা: Sameer Kalita14|বাৰ্তা]]) 19:35, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} [[সদস্য:Lakhinandan herper|Lakhinandan herper]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Lakhinandan herper|বাৰ্তা]]) 16:48, 21 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:প্ৰয়াসী বৰঠাকুৰ|প্ৰয়াসী বৰঠাকুৰ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:প্ৰয়াসী বৰঠাকুৰ|বাৰ্তা]]) 17:13, 22 August 2026 (ইউ.টি.চি.) ==মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৬== সন্মানীয় সদস্যসকল, জাতিৰ পিতা মহাত্মা গান্ধীৰ জন্মজয়ন্তী উপলক্ষে বিগত বছৰবোৰৰ দৰে ওড়িয়া ৱিকিমিডিয়াৰ সহযোগত এইবছৰো [[:m:Assamese Wikimedia Community/Events/Mahatma Gandhi 2026 edit-a-thon |মহাত্মা গান্ধী এডিট-আ-থন, ২০২৬]] আয়োজন কৰা হৈছে। এই সম্পাদনামেলাখন কালিলৈ অৰ্থাৎ ২ অক্টোবৰৰ পৰা ৫ অক্টোবৰলৈ চলিব। আশা কৰোঁ সকলোৱে এই সম্পাদনামেলালৈ অৱদান আগবঢ়াই ইয়াক সফল কৰি তুলিব। অংশগ্ৰহণ কৰিবৰ বাবে এই [https://meta.wikimedia.org/wiki/Assamese_Wikimedia_Community/Events/Mahatma_Gandhi_2026_edit-a-thon লিংক]ত ক্লিক কৰক। বিনয়েৰে, *[[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Dipankar Das|বাৰ্তা]]) *[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Sameer Kalita14|বাৰ্তা]]) ===মন্তব‍্য=== #দুয়োগৰাকী নৱআয়োজকলৈ শুভেচ্ছা থাকিল।-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 16:12, 1 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ==ৱিকি মিট== প্ৰিয় ৱিকি সতীৰ্থ! যোৱা কেইটামান মাহ ধৰি অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ মাহেকীয়া ৱিকি মীটখন নিয়মীয়াকৈ অনুষ্ঠিত কৰিব পৰা হোৱা নাছিল। সেয়েহে, চলিত অক্টোবৰ মাহৰ পৰা পুনৰ এই ৱিকি মীট আৰম্ভ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। প্ৰতিমাহৰ প্ৰথম সপ্তাহত দেওবাৰে (দিনটো পৰিস্থিতি অনুসৰি সলনি হ’ব পাৰে), সন্ধিয়া ৭:৩০ বজাৰ পৰা ৯ বজালৈ এই মীট অনুষ্ঠিত কৰা হ’ব। ০৪/১০/২৬ তাৰিখ দেওবাৰে অক্টোবৰ মাহৰ প্ৰথমখন ৱিকিমিটত আপোনালোক সকলোকে লগ পোৱাৰ অপেক্ষাত থাকিলোঁ। মিটিৰ লিংকঃ https://meet.google.com/sid-xwwn-vqf ;কাৰ্যসূচীঃ *৭:৩০ সম্ভাষণ আৰু পৰিচালনা: অজয় দাস *৭:৪৫ নতুন সদস্যৰ পৰিচয় পৰ্ব *৭:৫০ অসমীয়া ৱিকিৰ আপডে’ট আৰু ৱিকিপত্ৰিকা: নয়ন জ্যোতি নাথ *৮:০০ ৱিকি কনফাৰেঞ্চ ইণ্ডিয়া ২০২৬ত অংশগ্ৰহণৰ অভিজ্ঞতা বৰ্ণনা: অজয় দাস/জ্যোতি চিৰিং *৮:১০ ৱিকি কনফাৰেঞ্চ নৰ্থ আমেৰিকাত অংশগ্ৰহণৰ অভিজ্ঞতা বৰ্ণনা: গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে/জলি ৰুমী বৰা *৮:২০ কুইয়াৰিং ৱিকি, এক্সটেণ্ডেট ৰাইট কনফাৰেঞ্চত অংশগ্ৰহণৰ আপডে’ট, ৱিকিমেনিয়াৰ জলপানি, অসমীয়া ৱিকি সমাজৰ ভৱিষ্যত পৰিকল্পনা আৰু সদস্যৰ মনৰ কথা। *৮:৩০ - ৯ ৱিকিপাঠ: দিব্য দত্ত ===উপস্থিতিৰ স্বাক্ষৰ=== #[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 16:42, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:BhuyanBhaskar|BhuyanBhaskar]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BhuyanBhaskar|বাৰ্তা]]) 16:50, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita14]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Sameer Kalita14|বাৰ্তা]]) 16:51, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:পৱন বৰ্মন|পৱন বৰ্মন]] ([[সদস্য বাৰ্তা:পৱন বৰ্মন|বাৰ্তা]]) 16:56, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 16:58, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:কুমুদ ঘোষ|কুমুদ ঘোষ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:কুমুদ ঘোষ|বাৰ্তা]]) 17:01, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 17:15, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:16, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 17:19, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 17:30, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Afughat|বিকাশ দিহিঙ্গীয়া]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Afughat|বাৰ্তা]]) 23:19, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Nilotpal Hazarika123|Nilotpal Hazarika123]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nilotpal Hazarika123|বাৰ্তা]]) 18:51, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 02:20, 5 October 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে|গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে]] ([[সদস্য বাৰ্তা:গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে|বাৰ্তা]]) ০২:২৭, ৫ October ২০২৬ (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 05:28, 5 October 2026 (ইউ.টি.চি.) == ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৬ == প্ৰিয় ৱিকি সতীৰ্থসকল, বিগত বছৰসমূহৰ ধাৰাবাহিকতা অক্ষুণ্ণ ৰাখি এইবছৰো অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৬|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৬]] আয়োজন কৰা হৈছে। ১ নৱেম্বৰৰ পৰা ৩১ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হ'বলগীয়া এই সম্পাদনা মেলাৰ জৰিয়তে এছিয়াৰ বিভিন্ন দেশৰ ইতিহাস, সংস্কৃতি, ব্যক্তি, স্থান, খাদ্য, ঐতিহ্য আদি বিষয়ক নতুন প্ৰবন্ধ অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত সংযোজন কৰাৰ প্ৰয়াস কৰা হ'ব। এই সম্পাদনা মেলাখন সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা আৰু সমন্বয় কৰাৰ বাবে মই এইবাৰৰ '''সমন্বয়ক''' হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰিবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছোঁ। লগতে মোৰ সহযোগী হিচাপে [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাসৰ]] নামটোৱো প্ৰস্তাৱ হিচাপে আগবঢ়াইছোঁ। লগতে, যোৱা বছৰৰ [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]ত অৱদান আগবঢ়োৱা আৰু প্ৰথম তিনিটা স্থান লাভ কৰা দুগৰাকী সদস্যক এইবাৰৰ বিচাৰক হিচাপে মনোনীত কৰাৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছোঁ— * [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] * [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]] এই দুগৰাকী সদস্যই প্ৰতিযোগিতাৰ প্ৰবন্ধসমূহ নিৰপেক্ষভাৱে পৰীক্ষা কৰি নিয়ম অনুসৰি গ্ৰহণযোগ্য প্ৰবন্ধসমূহ নিৰ্ধাৰণ কৰাত সহায় কৰিব বুলি আশা কৰিছোঁ। সকলোৱে এই প্ৰস্তাৱত নিজৰ মতামত আৰু সমৰ্থন আগবঢ়াবলৈ অনুৰোধ জনালোঁ। লগতে, কোনো সদস্যই সমন্বয়ক বা বিচাৰক হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণৰ বাবে আন কোনো নাম প্ৰস্তাৱ কৰিব বিচাৰিলে সেয়াও জনাব পাৰে। আশা কৰোঁ, বিগত বছৰসমূহৰ দৰে এইবাৰো সকলোৰে সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণ আৰু সহযোগিতাৰে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ সফলভাৱে অনুষ্ঠিত কৰিব পাৰিম। বিনয়েৰে, [[সদস্য:Afughat|Afughat]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Afughat|বাৰ্তা]]) 16:47, 6 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== ===মন্তব্য=== প্ৰিয় বিকাশ, আপুনি '''[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৬|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৬]] আয়োজন কৰিবলৈ আগবাঢ়ি অহা দেখি ভাল লাগিছে। আপুনি ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৬ আয়োজন কৰিবলৈ গ্ৰাণ্ট এপ্লাই কৰিছিল নেকি জনাব? শুভকামনাৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 17:17, 6 October 2026 (ইউ.টি.চি.) :স্থানীয় হিচাপে গ্ৰাণ্ট এপ্লাই মই কৰা নাই, আন কোনো সদস্যই কৰিছে যদিও মই অজ্ঞাত কাৰণ এই সম্পৰ্কত ৰাইজৰ চ'ৰাত কোনো আলোচনা মই দেখা নাই বা হোৱাটচ্ এপ গোটতো ইয়াৰ আলোচনা হোৱা নাই, গতিকে স্থানীয় ৱিকিৰ প্ৰতিযোগিতাখন আন্তৰ্জাতিক প্ৰতিযোগিতাৰ অংশ হিচাপে সমন্বয়ৰে আগবঢ়াই নিবলৈ মই আগ্ৰহী, সেয়ে ৰাইজৰ চ'ৰাত আন সদস্যৰ মতামতৰ বাবে এই প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছোঁ‌। [[সদস্য:Afughat|Afughat]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Afughat|বাৰ্তা]]) 17:41, 6 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ::মৰমৰ বিকাশ, মই গ্ৰাণ্টৰ কাৰণে এপ্লাই কৰিছিলোঁ। গ্ৰাণ্টৰ কাৰণে এপ্লাই কৰোঁতে এটা দল ধৰি দিব লাগে। আপুনি আগতেই জনোৱা হ'লে আপোনাৰ নামও ভৰাই দিব পৰা গ'ল হয়। ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহৰ এটা নিজা ছ'চিয়েল মিডিয়া গোট আছে। তাত ইতিমধ্যে আলোচনা হৈছে। ::[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 18:23, 6 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ==অসমীয়া ৱিকি-সমাজৰ নেতৃত্বত বহুভাষিক সন্মিলন== সন্মানীয় সদস্যসকললৈ নমস্কাৰ জনালোঁ। মই [[User:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] য়ে অসমীয়া ৱিকি-সমাজৰ নেতৃত্বত অসমত এখনি বহুভাষিক ৱিকি-সন্মিলন অনুষ্ঠিত কৰাৰ পোষকতা কৰোঁ। এই বিষয়ে যোৱাবছৰৰ পৰাই দুই-এগৰাকী ৱিকি-সতীৰ্থৰ সৈতে অনানুষ্ঠানিক কথা-বতৰা হৈছিল যদিও কাম আগবঢ়া হোৱা নাই। অসমত আগতে হৈ যোৱা সন্মিলনসমূহতকৈ কিছু বহলকৈ অৰ্থাৎ দুই-তিনিদিনীয়াকৈ অসমৰ আন দুটা নৱ-গঠিত ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ লগতে আন আন বিভিন্ন ভাষা-সম্প্ৰদায়ৰ কিছু নিৰ্বাচিত সদস্যৰ সৈতে মিলি অসমীয়া ৱিকিক অধিক শক্তিশালী কৰা আৰু ৱিকি-সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত সৌহাৰ্দ্য গঢ়ি তুলিবলৈ ইয়াৰ প্ৰয়োজন আছে বুলি অনুভৱ কৰোঁ। মই নিজকে ধৰি বহুকেইগৰাকী ন-পুৰণি ৱিকি-সম্পাদককো কাৰিকৰী আৰু পৰিকল্পনাৰ দিশত উন্নত কৰিবলৈয়ো আমাৰ মাজত এখন উন্নত মানৰ সন্মিলন হোৱা প্ৰয়োজন। এই বিষয়ে সদস্যসকলে সহমত প্ৰদান কৰিলে অহাবছৰলৈ সকলোৰে সহযোগিতাত ই সম্ভৱ হৈ উঠিব পাৰে। সকলোৰে মতামত কামনা কৰিলোঁ। ধন্যবাদ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:34, 7 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== # সমৰ্থন কৰিছো। অসমীয়া ৱিকিক অধিক শক্তিশালী কৰি তুলিবলৈ এখন উন্নত মানৰ সন্মিলনৰ প্ৰয়োজন বুলি ভাবো। [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 05:42, 9 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 17:57, 11 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} -<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 20:03, 11 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 01:42, 12 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} - [[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Dipankar Das|বাৰ্তা]]) 01:46, 12 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}}[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 06:27, 12 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} [[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 15:50, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) ===বিৰোধ=== ==ৱিকি-ক্লাৱ: “ৱিকি-প্ৰিয়া’’ গঠন== সন্মানীয় সদস্যসকল, আজিৰে পৰা অসমীয়া ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ অধীনত কেৱল নাৰী ৱিকিমিডিয়ানৰ বাবে এটা ক্লাৱ গঠনৰ আৰম্ভণি কৰিলোঁ। গোলকীয় প্ৰেক্ষাপটত নাৰী-ৱিকিমিডিয়ানৰ সংখ্যা তুলনামূলকভাবে যথেষ্ট কম। অসমতো ইয়াৰ বিপৰীত নহয়। নতুন নাৰী সম্পাদকৰ অন্তৰ্ভূক্তিৰ লক্ষ্যৰে এই ক্লাৱ গঠন কৰা হৈছে। ইয়াত বৰ্তমান সক্ৰিয় নাৰী-ৱিকিমিডিয়ানো এই কাৰ্যসূচীৰ অংশীদাৰ হ’ব। ন-পুৰণিয়ে মিলি অসমীয়া ৱিকিমিডিয়ালৈ এটা বৈপ্লৱিক যাত্ৰাৰ উদ্যোগ লোৱা হৈছে। এই যাত্ৰা মনোমত হ’লে সহমত প্ৰকাশ কৰি তলত স্বাক্ষৰ কৰিব আৰু “ৱিকি-প্ৰিয়া’’ৰ এগৰাকী সদস্য হৈ আপোনাৰ লগতে আন এগৰাকীকো ৱিকিমিডিয়াৰ সৈতে সংযুক্ত কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ। অহামাহৰ পৰা '''প্ৰতি শনিবাৰে''' অনলাইনযোগে নতুনসকলক '''এঘণ্টা'''ৰ বাবে ৱিকিমিডিয়া সম্পাদনাৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়া হ’ব। প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত এই প্ৰশিক্ষণ মই নিজে আগবঢ়াম যদিও পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰবীণ নাৰী-ৱিকিমিডিয়ানেও প্ৰশিক্ষণ দিব পাৰিব। (বিশেষ অসুবিধাবশতঃ কেতিয়াবা শনিবাৰৰ পৰিৱৰ্তে আন সময়তো প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচী দিয়া হ’ব পাৰে।) ===স্বাক্ষৰ=== *{{support}} আৰু শুভেচ্ছা জনালোঁ—[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 15:28, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}} আৰু শুভেচ্ছা জনালোঁ—[[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 15:48, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}} [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 15:57, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:SuhanaSsultana|SuhanaSsultana]] ([[সদস্য বাৰ্তা:SuhanaSsultana|বাৰ্তা]]) 05:35, 6 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}} আৰু শুভেচ্ছা জনালোঁ—[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 07:11, 6 November 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}} আৰু শুভেচ্ছা জনালোঁ— [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 15:00, 6 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 09:00, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}} [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 11:36, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}} [[সদস্য:Dr. GItanjali Hazarika|Dr. GItanjali Hazarika]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Dr. GItanjali Hazarika|বাৰ্তা]]) 09:49, 10 November 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== “ৱিকি-প্ৰিয়া’’ৰ সদস্যসংখ্যা ক্ৰমাগতভাবে বৃদ্ধি হোৱাৰ আশা কৰিছোঁ। ইয়াৰ মূল লক্ষ্য নতুন নাৰী ৱিকিমিডিয়ান সৃষ্টি। ই এটা প্ৰকল্প হিচাপে কাম আগবঢ়াই নিব। এই প্ৰকল্পটোৰ মূখ্য সমন্বয়ক হিচাপে মই নিজে থাকি সহযোগী হিচাপে [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]], [[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] বাইদেউৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ। কাৰ্যসূচী পৰিকল্পনা আৰু অনলাইন প্ৰশিক্ষণত [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] আৰু [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]]ৰ নাম সমল ব্যক্তি হিচাপে প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ। উক্ত প্ৰস্তাৱত কাৰোবাৰ কিবা আপত্তি থাকিলে এই পৃষ্ঠাৰ তলত স্বাক্ষৰ কৰি মতামত দিবলৈ অনুৰোধ জনালোঁ। ====স্বাক্ষৰ আৰু মন্তব্য==== *{{support}}[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 08:00, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}- [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 08:27, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 08:58, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) ==ৱিকিৰিফাইন সম্পাদনা মেলা== অপেন ন'লেজ ইনিচিয়েটিভছ (OKI)ৰ দলে ৱিকিমিডিয়াৰ ভাৰতীয় সমাজসমূহক [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিৰিফাইন সম্পাদনা মেলা|ৱিকিৰিফাইন]] (WikiRefine) শীৰ্ষক ১৫ দিনীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ উন্নয়ন অভিযানত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছে। এই অভিযান ২০২৬ চনৰ ৭ নৱেম্বৰৰ পৰা ২১ নৱেম্বৰলৈকে অনুষ্ঠিত হ’ব। ইয়াৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ হৈ এই অভিযানৰ আয়োজক হিচাপে মোৰ লগতে মোৰ সহযোগী হিচাপে [[সদস্য:Dipankar Das|দীপাংকৰ দাস]] আৰু [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাসৰ]] নামটো প্ৰস্তাৱ কৰিছোঁ। লগতে সম্পাদনা মেলাখনৰ বিচাৰক হিচাপে [[সদস্য:AjayDas|অজয় দাস]] আৰু [[সদস্য:JyotiPN|প্ৰাণজ্যোতি নাথৰ]] নামটো প্ৰস্তাৱ কৰিছোঁ। এই সম্পাদনা মেলাখনত অংশগ্ৰহণ কৰি অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ মান উন্নতি কৰণত সকলোৱে হাত আগবঢ়াব বুলি আশা কৰিছোঁ। উল্লেখ্য যে এই সম্পাদনা মেলাৰ শীৰ্ষ তিনিগৰাকী সদস্যই অপেন ন'লেজ ইনিচিয়েটিভছৰ ফালৰ পৰা অনুষ্ঠিত কৰিবলগীয়া এক প্ৰত্যক্ষ উপস্থিতিৰ অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ জলপানি লাভ কৰিব। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 14:56, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মন্তব্য=== *{{support}}—[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 15:25, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}- [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:33, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}—[[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Dipankar Das|বাৰ্তা]]) 15:34, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}— [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 15:42, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}— [[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 15:46, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}— [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 15:56, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}}- [[সদস্য:হানিফ আলী|হানিফ আলী]] ([[সদস্য বাৰ্তা:হানিফ আলী|বাৰ্তা]]) 16:06, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 14:54, 6 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}} - <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 11:10, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) == ৱিকিমিট (নৱেম্বৰ, ২০২৬) == প্ৰিয় ৱিকি সতীৰ্থ! দীপাৱলীৰ বাবে এইবাৰৰ সভাখন অলপ পলমকৈ অহা ১১/১১/২৬ তাৰিখ বুধবাৰে অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। নৱেম্বৰ মাহৰ এই ৱিকিমীটত আপোনালোক সকলোকে লগ পোৱাৰ অপেক্ষাত থাকিলোঁ। প্ৰতিমাহৰ দৰেই সন্ধিয়া ৭:৩০ বজাৰ পৰা ৯ বজালৈ এই সভা অনুষ্ঠিত কৰা হ’ব। মিটিঙৰ লিংক: https://meet.google.com/ynm-bzcs-whb সাময়িক কাৰ্যসূচীঃ ৭:৩০ সম্ভাষণ আৰু পৰিচালনা: অজয় দাস ৭:৪৫ নতুন সদস্যৰ পৰিচয় পৰ্ব ৭:৫০ অসমীয়া ৱিকিৰ আপডে’ট, ৱিকিৰিফাইন সম্পাদনা মেলা আৰু ৱিকিপত্ৰিকা: নয়ন জ্যোতি নাথ ৮:০০ বাংলাৱিকিসন্মিলনৰ অভিজ্ঞতা বৰ্ণনা: বাবুল বৈশ্য/প্ৰণামিকা অধিকাৰী/কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল ৮:১০ ৱিকিপীডিয়া এচিয় মাহ আৰু ৱিকি লাভ্‌ছ বাৰ্ডছ: প্ৰাণজ্যোতি নাথ/নৰুনা বৰুৱা ৮:২০ অসমীয়া ৱিকি সমাজৰ ভৱিষ্যত পৰিকল্পনা, নিজা ফাণ্ডিং/ৰেপিড গ্ৰাণ্ট আৰু প্ৰথম অসমীয়া ৱিকি সন্মিলন: অজয় দাস/নয়ন জ্যোতি নাথ ৮:৩০ - ৯ ৱিকিপাঠ: দিব্য দত্ত উপৰোক্ত কাৰ্যসূচীত কিবা দিহা-পৰামৰ্শ আগবঢ়াবলৈ বা কোনো কাৰ্যসূচী যোগ-বিয়োগ কৰিবলৈ সকলোকে অনুৰোধ জনালোঁ। [[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 11:44, 10 November 2026 (ইউ.টি.চি.) 62chu7is34v8deee4bzuw8pri6rufot 651953 651952 2026-11-10T11:45:25Z AjayDas 12623 /* ৱিকিমিট (নৱেম্বৰ, ২০২৬) */ 651953 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Village pump pages|প্ৰস্তাৱ|alpha=yes|start=85|ৰাইজৰ চ’ৰাৰ এই পৃষ্ঠাত নতুন ভাব আৰু প্ৰস্তাৱসমূহ আপুনিও যোগ কৰিব পাৰে। <br/>ইয়াৰ বাহিৰে অন্য ৱিকিপিডিয়াৰ নীতি বিষয়ক পৃষ্ঠাসমূহ নৱ-প্ৰস্তাৱিত আৰু প্ৰচলিত নীতি-নিৰ্দেশনাসমূহৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিবলৈ কৰিবলৈ অনুগ্ৰহ কৰি ''[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ’ৰা (নীতি)|নীতি]]'' বিভাগৰ পৃষ্ঠা ব্যৱহাৰ কৰক।<br/>কোনো নীতি-নিৰ্দেশনাৰ প্ৰয়োগ বা ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কীয় সন্দেহ মৰিষণৰ কাৰণে বিভিন্ন [[:en:Wikipedia:Noticeboards|জাননী ফলক]]সমূহ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। যদি আপোনাৰ কাৰিকৰী জ্ঞান আছে তেন্তে উপযুক্তভাৱে অৱদান/আলোচনা/সহায় আগবঢ়াওক।<br/> সততে উদয় হোৱা প্ৰশ্নসমূহৰ এখন সূচী '''[[ৱিকিপিডিয়া:সততে উদিত হোৱা প্ৰশ্নসমূহ|এই FAQ পৃষ্ঠাত]]''' (FAQ: '''F'''requently '''A'''sked '''Q'''uestions) আছে, অনুগ্ৰহ কৰি প্ৰথমে তাত চাই লয় যেন। |WP:VPP}} {{cent}} __TOC__ <span id="below_toc"></span> </noinclude> {{archive box| [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/0|সবাতোকৈ পুৰণি]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/1|সংৰক্ষণ ১]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/2|সংৰক্ষণ ২]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/3|সংৰক্ষণ ৩ (জানুৱাৰী ২০১২-ডিচেম্বৰ ২০১২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/4|সংৰক্ষণ ৪ (জানুৱাৰী ২০১৩-ডিচেম্বৰ ২০১৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/5|সংৰক্ষণ ৫ (জানুৱাৰী ২০১৪-ডিচেম্বৰ ২০১৮)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/6|সংৰক্ষণ ৬ (জানুৱাৰী ২০১৯-ডিচেম্বৰ ২০২১)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/7|সংৰক্ষণ ৭ (জানুৱাৰী ২০২২-ডিচেম্বৰ ২০২২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/8|সংৰক্ষণ ৮ (জানুৱাৰী ২০২৩-ডিচেম্বৰ ২০২৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/9|সংৰক্ষণ ৯ (জানুৱাৰী ২০২৪-ডিচেম্বৰ ২০২৪)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/10|সংৰক্ষণ ১০ (জানুৱাৰী ২০২৫-ডিচেম্বৰ ২০২৫)]] }} ==ৱিকি-জন্মদিন, ২০২৬ উদ্‌যাপন== সন্মানীয় সদস্যসকল, আমি জানো যে, অহা ১৫ জানুৱাৰীত ৱিকিপিডিয়াৰ ২৫বছৰীয়া জন্মদিন। বিগত ২৪ বছৰ ধৰি ৱিকিপিডিয়াই আমাক এখন গোলকীয় গাঁৱৰ অনুভৱ আনি দিছে। ৱিকিপিডিয়াৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ ব্যক্তিগতভাৱে মই তৃপ্ত। সেয়ে, উক্ত শুভ দিনটোত মই '''২৫টা পৃষ্ঠা''' সৃষ্টিৰে উদ্‌যাপন কৰিম বুলি থিৰাং কৰিছোঁ। ১৪ জানুৱাৰীৰ ৰাতি ১২ বজাৰ পিছৰপৰা ১৫ জানুৱাৰী ৰাতি ১২ বজালৈ মোৰ এই উদ্‌যাপন চলিব। সন্মানীয় সদস্যসকলৰ কোনোবাই যদি সহযোগ কৰে ইয়াতেই সংযুক্ত হৈ কিবা সংকল্প ল’ব পাৰে বা মোৰ দৰে আপোনালোকেও নিজা নিজা সংকল্প লৈ একোটা পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰি ৱিকি-জন্মদিন উদ্‌যাপন কৰিব পাৰে। আহক আমি সকলোৱে মিলি গৌৰৱেৰে মুক্ত জ্ঞানৰ এই যাত্ৰাক উদ্‌যাপন কৰোঁ। -[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 18:06, 12 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== * যিমানটা পাৰোঁ নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিম। — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 14:36, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) *:অশেষ ধন্যবাদ। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:14, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সামৰণি=== ৱিকিপিডিয়াৰ জন্মদিন উপলক্ষ্য্যে তলৰ লিংকটোত দিয়া পৃষ্ঠাসমূহ সৃষ্টি কৰা হ’ল। *https://w.wiki/HUBc ==সতীৰ্থ-মিলন== সন্মানীয় সতীৰ্থ, অহা ইং ৩১ জানুৱাৰী ২০২৬ তাৰিখে গুৱাহাটীৰ শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰত দিনৰ ১১:০০ বজাৰপৰা ০১:০০ বজাৰ ভিতৰত সম্ভৱপৰ সকলোৱে মুখা-মুখি হোৱাৰ মানস কৰিছোঁ। সকলোৰে উপস্থিতিয়ে আমাৰ মনৰ উদ্যম বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভবা হৈছে। যাতায়াত আৰু অন্যান্য খৰচ নিজৰ। সহমত হ’লে তলত সন্মতি দি ৱিকি-স্ৱাক্ষৰ কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 14:35, 23 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সহমত=== * একো অসুবিধা নহ'লে থাকিম। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 17:24, 25 January 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JonaliB|বাৰ্তা]]) 08:55, 26 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===উপস্থিতিৰ স্বাক্ষৰ=== [[File:Wiki-Adda (cropped).jpg|thumb|সতীৰ্থ মিলন- ৱিকি সদস্যৰ মুখা-মুখি অনুষ্ঠান]] *[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:21, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:33, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 13:35, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:পাপৰি বৰা|পাপৰি বৰা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:পাপৰি বৰা|বাৰ্তা]]) 13:49, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬== ১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ৰপৰা আৰম্ভ হ'ব [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন-২০২৬]] প্ৰবন্ধ লিখন প্ৰতিযোগিতা। এই প্ৰতিযোগিতাখনৰ এগৰাকী স্থানীয় আয়োজক হিচাপে মই প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিচাৰকৰ দায়িত্ব পালন কৰিবলৈ সদস্য [[User:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]], [[User:Pranamikaadhikary|প্ৰণামিকা অধিকাৰী]] আৰু [[User:-chanakyakdas|চাণক্য কুমাৰ দাস]] অনুৰোধ জনাইছোঁ। লগতে সদস্যসকলক এই প্ৰতিযোগিতাখনত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছোঁ। অংশগ্ৰহণৰ বাবে ইয়াত [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|ক্লিক কৰক]]। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 11:07, 31 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== প্ৰস্তাৱটো মই দেখাই নাছিলোঁ। সদস্যসকলৰ আপত্তি নাথাকিলে দায়িত্ব পালন কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:11, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহত সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে খৰধৰকৈ লিখাৰ বাবে কোনো কোনো প্ৰবন্ধত কিছু খুঁটি-নাটি ৰৈ যায়, এই খুঁটি-নাটি সমূহ নাইকিয়া কৰি ইতিমধ্যে লেখা প্ৰবন্ধসমূহ উন্নত কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২ অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। এই সম্পাদনা মেলাত নতুন প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰা নহয়, ইতিমধ্যে ৱিকিত থকা এছীয় বিষয়ক প্ৰবন্ধসমূহ বিচাৰি উলিয়াই সেইসমূহ সংশোধন আৰু পৰিৱৰ্ধন কৰা হ'ব। এপ্ৰিল মাহৰ ১৫ তাৰিখৰপৰা মে' মাহৰ ১ তাৰিখলৈ অনুষ্ঠিত হ'ব লগা ১৫ দিনীয়া এই সংশোধনী মেলাৰ বাবে মই আয়োজক ৰূপে [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]-ৰ বিজয়ী [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] আৰু [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোলৰ]] নাম প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ আৰু আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা আশা কৰিলোঁ। অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক অৱদান অনুসৰি একোটিকৈ '''ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ''' টি-চাৰ্ট প্ৰদান কৰা হ'ব। সমান্তৰালকৈ যোৰহাটত এখন অফলাইন কৰ্মশালাৰ আয়োজন কৰা হৈছে। বিনয়েৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== # [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 08:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 09:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মন্তব্য=== ==চন্দন চিৰিং ফুকন সোঁৱৰণী উদ্ধৃতি সংযোগ মেলা== *https://w.wiki/KNRd সন্মানীয় সদস্যসকল, অহা ২৭ এপ্ৰিল, '''চন্দন বিয়োগ'''ৰ দিনটোৰ সৈতে সংগতি ৰাখি এটা প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে। অনুগ্ৰহ কৰি লিংকত গৈ মতামত দিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:43, 26 March 2026 (ইউ.টি.চি.) == বড়ো ভাষা আৰু সংস্কৃতি দৃশ্যমানতা প্ৰকল্প == আমি অসমৰ জনগণে ইয়াৰ সকলো জাতি-জনগোষ্ঠীৰ মাজত এক ভাতৃত্ববোধ আৰু সৌহাৰ্দ্যৰে বসবাস কৰি গৌৰৱ অনুভৱ কৰি আহিছোঁ। বড়ো জনগোষ্ঠী ইয়াৰ ভিতৰত আমাৰ অন্যতম গৌৰৱৰ উৎস, আৰু তেওঁলোকৰ সমৃদ্ধ সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে আমি প্ৰতিশ্ৰুতিবদ্ধ। সাম্প্ৰতিক সময়ত বড়ো সমাজে ৱিকিমিডিয়া প্লেটফৰ্মসমূহত নিজৰ দৃশ্যমানতা বৃদ্ধি কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো সক্ৰিয়ভাৱে কাম কৰি আছে। দক্ষিণ এছিয়াৰ অংশীদাৰিত্ব ব্যৱস্থাপক, Wikimedia Foundationৰ প্ৰবীণ দাসৰ সৈতে এক দীঘলীয়া আলোচনা আৰু তেখেতৰ পৰামৰ্শৰ পাছত, মই "Bodo Language & Culture Visibility Project" নামৰ এটা প্ৰকল্প পৰিচালনাৰ পৰিকল্পনা কৰিছোঁ। অসমীয়া ৱিকিসমাজৰ এজন সদস্য হিচাপে, এই পৰিকল্পনাটোৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন, পৰামৰ্শ আৰু মূল্যৱান মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:31, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 13:34, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 13:39, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:হানিফ আলী|হানিফ আলী]] ([[সদস্য বাৰ্তা:হানিফ আলী|বাৰ্তা]]) 14:51, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Rakesh Modak|Rakesh Modak]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rakesh Modak|বাৰ্তা]]) 16:28, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} কৰিছোঁ৷ -[[User:Kuldhar Rabha|<font color="#cc0099">𝒦𝓊𝓁𝒹𝒽𝒶𝓇 ℛ𝒶𝒷𝒽𝒶</font>]] ^{[[User Talk:Kuldhar Rabha|<font color="#6600cc">(𝒯𝒶𝓁𝓀)</font>]]} 17:05, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:চন্দ্ৰিমা ৰাভা|চন্দ্ৰিমা ৰাভা]] ([[সদস্য বাৰ্তা: চন্দ্ৰিমা ৰাভা|বাৰ্তা]]) 22:47, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 12:21, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 13:00, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}}[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 05:15, 6 April 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== ==পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়া== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাওঁ যে [[:meta:Wikimedia as a curriculum subject at Nagaon University|নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়াৰ অন্তৰ্ভূক্তি]]ৰ প্ৰস্তাৱ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পৰা পোৱা গৈছে৷ এই সংক্ৰান্তত আলোচনা কৰিবলৈ জৰুৰীভাৱে আমি মিলিত হোৱাৰ প্ৰয়োজন৷ সেয়ে আজি নিশা ৯ বজাৰ পৰা আধাঘণ্টামানৰ এখনি গুগল মিটৰ আয়োজন কৰা হৈছে৷ আশাকৰোঁ সৰহসংখ্যক সদস্যই আলোচনাটিত সহযোগ কৰিব৷ -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 07:10, 11 May 2026 (ইউ.টি.চি.) মিটিঙৰ লিংক- [https://calendar.app.google/1A5Sve84Jc3Psxv26 meet.google.com/1A5Sve84Jc3Psxv26] ====উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ==== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 05:54, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ===পাঠ্যক্ৰম সম্বন্ধীয় বিশেষ সভা=== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাব খোজোঁ যে, যোৱা ১১ মে, ২০২৬ তাৰিখৰ নিশা ৯ বজাত এখন বিশেষ জৰুৰী সভা আহ্বান কৰা হৈছিল আৰু তাত ভালেকেইগৰাকীমান সদস্যৰ উপস্থিতিত নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ে “ৱিকিমিডিয়া’’ক এক পাঠ্য বিষয় হিচাপে অন্তৰ্ভূক্ত কৰিবলৈ কৰা ইচ্ছাৰ ওপৰত আলোচনা কৰা হৈছিল। সভাত নীতেশ গীলকো আমন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল আৰু তেওঁ উপস্থিত থাকি বিষয়টোত আগবঢ়াত উৎসাহিত কৰিছিল। সেইমৰ্মে, আমি নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে কথা-বতৰা কিছু আগুৱাই নিয়া হৈছে। এইটো বিষয়কে পুনৰ আলোচনা কৰিবলৈ অহা '''৩১ মে’ ২০২৬ তাৰিখৰ সন্ধিয়া ৮ বজাৰ পৰা ৯ বজালৈ এখনি গুগল মিট'''ৰ আয়োজন কৰা হৈছে। সন্মানীয় সকলো সদস্যই এই সভাখনত উপস্থিত থাকি নিজ নিজ মতামত ব্যক্ত কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ। সভাৰ লিংক পৰৱৰ্তী সময়ত দিয়া হ’ব।-[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:05, 29 May 2026 (ইউ.টি.চি.) * সভাৰ লিংক: https://meet.google.com/gna-wprg-hsh ===উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ=== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 18:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 08:42, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ==বেটুপাতৰ নতুন শিতান== {{আলোচনা সমাপ্ত}} অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ বেটুপাতত “নিৰ্বাচিত মিডিয়া” নামৰ এটা নতুন শিতান সংযোগ কৰিব বিচৰা হৈছে৷ তাৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন আশা কৰিলোঁ৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 14:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:Rajdweep nlb|Rajdweep nlb]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rajdweep nlb|বাৰ্তা]]) 15:05, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 15:28, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:45, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 16:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 16:15, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 16:23, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 16:43, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 04:11, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 06:39, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== * সৰ্বসন্মতিমৰ্মে সংযোগ কৰা হ’ল৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:22, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) </div> == ৱিকিডাটাত অসমীয়া বিৱৰণ যোগ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ == সকলোকে নমস্কাৰ,<br/>মই ৱিকিডাটাত ইংৰাজীৰপৰা বিৱৰণ অনুবাদ কৰিবলৈ এটা পাইথন স্ক্ৰিপ্ট প্ৰস্তুত কৰিছোঁ। ইয়াৰ সহায়ত মই ইতিমধ্যে ৱিকিডাটাত ৩০ লাখতকৈ অধিক বঙালী বিৱৰণ অনুবাদ কৰিছোঁ। সেইবোৰ প্ৰায় নিৰ্ভুল আছিল। ইয়াৰ উপৰি, পৰীক্ষামূলকভাৱে মই কিছুমান অসমীয়া বিৱৰণো যোগ কৰিছোঁ, যাৰ সংখ্যা ইতিমধ্যে কেইবা হাজাৰ অতিক্ৰম কৰিছে।<br/>বাংলাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা সম্পূৰ্ণ অভিধানখন মই Gemini AI-ৰ সহায়ত অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰিছোঁ। [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই অভিধানখন]] ব্যৱহাৰ কৰাৰ আগতে ইয়াত কোনো ভুল বা ত্ৰুটি আছে নেকি, সেয়া মই পৰীক্ষা কৰিব বিচাৰোঁ। এই বিষয়ত অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ পৰামৰ্শ আৰু মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ।<br/>সেয়ে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ সকলোলৈ অনুৰোধ, অনুগ্ৰহ কৰি '''[[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই লিংকত]]''' গৈ [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|অভিধানখন]] পৰীক্ষা কৰি চাওক। যদি কোনো ভুল চকুত পৰে, তেন্তে আপোনালোকে নিজেই সেয়া সংশোধন কৰি দিব পাৰে অথবা মোক জনাব পাৰে।<br/>ধন্যবাদ। ≈ <b style="border:2px solid#103; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#1E816F; color:#fff">&nbsp; MS Sakib&nbsp; </b>]] [[User talk:MS Sakib|📩]] <b>·</b>[[Special:Contributions/MS Sakib|📝]]</b> 01:21, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :নমস্কাৰ MS SAKIB, আপোনাৰ সজ প্ৰচেষ্টাৰ শলাগ ল’লোঁ। সামান্য এটা অংশ চকু ফুৰালোঁ। শব্দবোৰ বাংলাসুৰীয়া হ’লে ই অসমীয়া ভাষাৰ ক্ষতি কৰিব। বিশেষভাৱে “ৱ’’ আৰু “ৰ’’-ৰ যথোচিত ব্যৱহাৰ হ’ব লাগিব। সময় হাতত লৈ আমি চকু ফুৰাম। আশাকৰোঁ আমাৰ লগত সহযোগ কৰিব। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:51, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ::@[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] আপোনাক বহুত ধন্যবাদ। ::হয়, মোৰো সেইটোৱেই আটাইতকৈ ডাঙৰ চিন্তা যে অনুবাদবোৰ যেন বাংলা-সুলভ নহয়। সেইবাবেই মই অসমীয়া ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ সহায় বিচাৰিছোঁ। আপোনালোকৰ পৰামৰ্শ আৰু সহযোগিতা পালে মই বৰ আনন্দিত হ'ম। ::আৰু এটা কথা উল্লেখ কৰিব বিচাৰোঁ। মোৰ বিৱৰণ অনুবাদৰ স্ক্ৰিপ্টটো সম্পূৰ্ণৰূপে dictionary-based। অৰ্থাৎ, ইংৰাজীত কোনো নিৰ্দিষ্ট শব্দ থাকিলে অভিধানত তাৰ বিপৰীতে থকা অসমীয়া শব্দটোৱেই ব্যৱহাৰ হ'ব; ইয়াৰ বাহিৰে আন কোনো শব্দ অহাৰ সুযোগ নাই। ::সেয়ে যদি অভিধানত কোনো ভুল অনুবাদ থাকি যায়, তেন্তে আন এটা Correction স্ক্ৰিপ্টৰ সহায়ত সেই নিৰ্দিষ্ট ইংৰাজী শব্দৰ বিপৰীতে থকা সকলো ভুল অনুবাদ বিচাৰি সঠিক শব্দেৰে সহজেই সলনি কৰিব পাৰি। বাংলাতো আৰম্ভণিতে এনে কিছুমান ভুল হৈছিল। পিছত মই সেই Correction স্ক্ৰিপ্ট চলাই শব্দাৰ্থগত ভুলসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে সংশোধন কৰিছিলোঁ। ::গতিকে এতিয়া বা ভৱিষ্যতে যদি কোনো ৱিকিডাটা আইটেমৰ বিৱৰণত ভুল অসমীয়া অনুবাদ আপোনালোকে লক্ষ্য কৰে, অনুগ্ৰহ কৰি মোক জনাব। মই মাত্ৰ কেইমিনিটমানৰ ভিতৰতে স্ক্ৰিপ্ট চলাই সেই ভুল শব্দসমূহ সকলো ঠাইতে সঠিক শব্দেৰে সলনি কৰিব পাৰিম। ≈ <b style="border:2px solid#103; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#1E816F; color:#fff">&nbsp; MS Sakib&nbsp; </b>]] [[User talk:MS Sakib|📩]] <b>·</b>[[Special:Contributions/MS Sakib|📝]]</b> 23:33, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ==গুৱাহাটীত ৱিকিমিডিয়াৰ যিকোনো এটা প্ৰকল্পৰ কৰ্মশালা== ইয়াৰ দ্বাৰা সন্মানীয় সদস্যসকলক জনাব খোজোঁ যে, অহা ১১ জুলাই শনিবাৰে দিনৰ ১০:৩০ বজাৰ পৰা ০১:৩০ বজালৈ গুৱাহাটীস্থিত স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠন '''সৃষ্টি-এক ৰূপান্তৰৰ যাত্ৰা'''ৰ উদ্যোগত আৰু '''বৃহত্তৰ ৰুক্মিণীনগৰ সামাজিক-সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ'''ৰ সহযোগত অসমীয়া ৱিকিমিডিয়াৰ এক চমু পৰিচয় আৰু যিকোনো এটা প্ৰকল্পৰ সম্পাদনা কৌশল প্ৰদানৰ কাম হাতত লোৱা হৈছে। উক্ত কাৰ্যত আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা কামনা কৰাৰ লগতে গুৱাহাটীস্থিত সদস্যসকলৰ কায়িক উপস্থিতি কামনা কৰা হ’ল। যাতায়াতৰ বাবে কোনো ব্যয় বহন কৰা নহয়।-[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 05:32, 3 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}- --[[সদস্য:JonaliB|JonaliB]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JonaliB|বাৰ্তা]]) 15:06, 3 July 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}- [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 17:18, 6 July 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 08:35, 8 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ===বিৰোধ=== ===মতামত=== সতীৰ্থসকলৰ কোন কোন উক্ত অনুষ্ঠানত উপস্থিত থাকিব পাৰিব, জনালে আয়োজকসকলৰ সুবিধা হয় বুলি জনাইছে৷ সেয়ে অনুগ্ৰহ কৰি উপস্থিতি নিশ্চিত কৰিব৷[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 04:56, 7 July 2026 (ইউ.টি.চি.) '''ঠিকনা''' *বৃহত্তৰ ৰুক্মিণীনগৰ সামাজিক সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ *স্থান: ৰুক্মিনী নগৰ প্ৰেক্ষাগৃহ *পথ: ৰঙ্গমঞ্চ পথ *লেণ্ডমাৰ্ক: হোটেল ৰয়েল দি কাচা ৰ ওচৰত *হাউচিং বাছ ষ্টপ ===কাৰ্যসূচী=== ১১/৭/২০২৬ শনিবাৰ *১০:৩০ বজাত- অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণি আৰু আদৰণি -পূৰবী চৌধুৰী *১০:৪৫ বজাত- পৰিচয় পৰ্ব (দুয়োফালৰ) *১১:০০ বজাত- ৱিকিমিডিয়াৰ চমু পৰিচয় -প্ৰণামিকা অধিকাৰী, জোনালী বৰুৱা *১১:১৫ বজাত- চাহ-বিৰতি *১১:৩০ বজাত- ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰশিক্ষণ -সমল ব্যক্তি: উপস্থিত ৱিকিমিডিয়ান *০১:৩০ বজাত- সামৰণি ===উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ=== #[[সদস্য:Minati handique|Minati handique]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Minati handique|বাৰ্তা]]) 07:23, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:পাৰুল বৰুৱা|পাৰুল বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:পাৰুল বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 07:25, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:অপূৰ্ব কুমাৰ শৰ্মা|অপূৰ্ব কুমাৰ শৰ্মা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:অপূৰ্ব কুমাৰ শৰ্মা|বাৰ্তা]]) 07:25, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Pranita Gogoi|Pranita Gogoi]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranita Gogoi|বাৰ্তা]]) 07:26, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Bhaswati.Deka.Borah|Bhaswati.Deka.Borah]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Bhaswati.Deka.Borah|বাৰ্তা]]) 07:29, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Anju saikia|Anju saikia]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Anju saikia|বাৰ্তা]]) 07:32, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:মানসী দাস|মানসী দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:মানসী দাস|বাৰ্তা]]) 07:33, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Sunami K Dutta|Sunami K Dutta]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Sunami K Dutta|বাৰ্তা]]) 07:34, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 11:15, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:31, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 17:21, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ==কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, কেৰালা ৱিকি কনফাৰেঞ্চৰ লগত সংগতি ৰাখি মালয়ালম ৱিকিমিডিয়া সমাজে [[কেৰালা|কেৰালাৰ]] সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্যক ৱিকিমিডিয়াৰ মাধ্যমেৰে তুলি ধৰাৰ উদ্দেশ্যে [[:m:Kerala Culture Month 2026|কেৰালা সংস্কৃতি মাহ,২০২৬]] আৰম্ভ কৰিছে। সক্ৰিয় মালয়ালম ৱিকিমিডিয়ান অতুল আৰ টিৰ অনুৰোধমৰ্মে এই অনলাইন এডিটাথনটোত সহযোগ কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে আমি অসমীয়া ৱিকিমিডিয়াতো এটা প্ৰকল্প পৃষ্ঠা সাজি সাধ্য অনুসৰি সহযোগ আগবঢ়োৱাৰ সংকল্প কৰিছোঁ আৰু এডিটাথনটি পৰিচালনা কৰি সফলতাৰে আগুৱাই নিবলৈ [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুৱা বৰুৱা]], [[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|দুহিতা ৰাগিণী কলিতা]], [[সদস্য:Jyoti Chiring|জ্যোতি চিৰিং]] নাম প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ। আশাকৰোঁ এই এডিটাথনটিত সকলোৱে আন্তৰিকতাৰে ভাগ ল'ব আৰু এই সমন্বয়ে ভৱিষ্যত সময়ত দুইখন সমাজৰ মাজত সম্প্ৰীতিৰ এটি মাইলৰ খুঁটি স্থাপন কৰিব। বিনয়েৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:52, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :*{{support}} — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 09:13, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :*{{support}} জনালোঁ। লগতে পৰিচালনাৰ দায়িত্ব দিয়া বাবে অশেষ ধন্যবাদ। —[[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|Duhita Ragini Kalita]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Duhita Ragini Kalita|বাৰ্তা]]) 09:23, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :*{{support}}.[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 11:05, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :*{{support}} [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 23:58, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ==চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা, ২০২৬== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, চীনা ৱিকি সম্প্ৰদায়ে তেওঁলোকক ঐতিহ্য আৰু সংস্কৃতি প্ৰচাৰ আৰু প্ৰসাৰৰ মানসেৰে ৱিকিমিডিয়াত অহা ১৫ আগষ্টৰপৰা ১৫ অক্টোবৰলৈ [[:m:Chinese Cultural Heritage Edit-a-thon 2026|চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬]] আয়োজন কৰিছে। এই বিষয় অৱগত কৰি তেওঁলোকে আগবঢ়োৱা সহ-আয়োজকৰ প্ৰস্তাৱ সমৰ্থন কৰি আমি, [[:m:JyotiPN|JyotiPN]] আৰু [[:m:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱাই]] অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত অহা ২৫ আগষ্টৰপৰা ২৫ অক্টোবৰলৈ [[:m:Chinese Cultural Heritage Edit-a-thon 2026|চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬]] আয়োজন কৰাৰ মানস কৰিছোঁ। আশাকৰোঁ আপোনালোকে চীনা-অসমীয়া ভাতৃত্ববোধক আন্তৰিকতাৰে আঁকোৱালি ল'ব আৰু এই মেলালৈ আপোনালোকৰ পৰামৰ্শ আৰু অৱদান আগবঢ়াব। [[:m:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] এই মেলাৰ আয়োজক হৈ থাকিব। তেওঁৰ লগতে ইচ্ছুক কোনো এগৰাকীক আয়োজক ৰূপে নিজৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিলোঁ। [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 18:54, 14 August 2026 (ইউ.টি.চি.) <br />সমন্বয়ক, [[:m:Chinese Cultural Heritage Edit-a-thon 2026|চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬]] ==Wiki Loves Birds - Assam Chapter== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, যোৱা বছৰ আমি অসমৰ চৰাইখিনি ডকুমেণ্টেচন কৰাৰ মানসেৰে [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Birds_-_Assam_Chapter ৱিকি লাভচ্‌ ৱাৰ্ডচ্‌ - আসাম চেপ্টাৰ] শীৰ্ষক এক কেম্পেইনেৰে মালয়াময়াম ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ ''ৱিকি লাভচ্‌ ৱাৰ্ডচ, ইণ্ডিয়া, ২০২৫'' কেম্পেইনত সহযোগ কৰিছিলোঁ আৰু ডিচেম্বৰ-জানুৱাৰী মাহত সোৱণশিৰি গ্ৰাছলেণ্ড, দুলুং হাইড আৰু মাগুৰী বিলত তিনিটা ''ৱাৰ্ড ৱাক'' কৰি অসমৰপৰা প্ৰায় ৫০ বিধ চৰাইৰ ফটো যোগ দিছিলোঁ। ৰিপৰ্ট : [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Birds_-_Assam_Chapter/BirdWalks#Participants_and_Gadgets Wiki Loves Birds - Assam Chapter/BirdWalks] এই বছৰো ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেচনৰ সহযোগত আমি এই প্ৰকল্পটো আগবঢ়াই লৈ যোৱাৰ মানস কৰিছোঁ আৰু ইয়াৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা আশা কৰিছোঁ। বিনয়েৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 08:46, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== #[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 09:05, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} - [[সদস্য:Rishiraj Dutta01|Rishiraj Dutta01]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rishiraj Dutta01|বাৰ্তা]]) 09:06, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 09:27, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 12:17, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} -[[সদস্য:Firozhussain|Firozhussain]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Firozhussain|বাৰ্তা]]) 12:24, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 12:33, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} - <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 12:37, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য: Sameer Kalita14|Sameer Kalita14]] ([[সদস্য বাৰ্তা: Sameer Kalita14|বাৰ্তা]]) 19:35, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} [[সদস্য:Lakhinandan herper|Lakhinandan herper]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Lakhinandan herper|বাৰ্তা]]) 16:48, 21 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:প্ৰয়াসী বৰঠাকুৰ|প্ৰয়াসী বৰঠাকুৰ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:প্ৰয়াসী বৰঠাকুৰ|বাৰ্তা]]) 17:13, 22 August 2026 (ইউ.টি.চি.) ==মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৬== সন্মানীয় সদস্যসকল, জাতিৰ পিতা মহাত্মা গান্ধীৰ জন্মজয়ন্তী উপলক্ষে বিগত বছৰবোৰৰ দৰে ওড়িয়া ৱিকিমিডিয়াৰ সহযোগত এইবছৰো [[:m:Assamese Wikimedia Community/Events/Mahatma Gandhi 2026 edit-a-thon |মহাত্মা গান্ধী এডিট-আ-থন, ২০২৬]] আয়োজন কৰা হৈছে। এই সম্পাদনামেলাখন কালিলৈ অৰ্থাৎ ২ অক্টোবৰৰ পৰা ৫ অক্টোবৰলৈ চলিব। আশা কৰোঁ সকলোৱে এই সম্পাদনামেলালৈ অৱদান আগবঢ়াই ইয়াক সফল কৰি তুলিব। অংশগ্ৰহণ কৰিবৰ বাবে এই [https://meta.wikimedia.org/wiki/Assamese_Wikimedia_Community/Events/Mahatma_Gandhi_2026_edit-a-thon লিংক]ত ক্লিক কৰক। বিনয়েৰে, *[[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Dipankar Das|বাৰ্তা]]) *[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Sameer Kalita14|বাৰ্তা]]) ===মন্তব‍্য=== #দুয়োগৰাকী নৱআয়োজকলৈ শুভেচ্ছা থাকিল।-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 16:12, 1 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ==ৱিকি মিট== প্ৰিয় ৱিকি সতীৰ্থ! যোৱা কেইটামান মাহ ধৰি অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ মাহেকীয়া ৱিকি মীটখন নিয়মীয়াকৈ অনুষ্ঠিত কৰিব পৰা হোৱা নাছিল। সেয়েহে, চলিত অক্টোবৰ মাহৰ পৰা পুনৰ এই ৱিকি মীট আৰম্ভ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। প্ৰতিমাহৰ প্ৰথম সপ্তাহত দেওবাৰে (দিনটো পৰিস্থিতি অনুসৰি সলনি হ’ব পাৰে), সন্ধিয়া ৭:৩০ বজাৰ পৰা ৯ বজালৈ এই মীট অনুষ্ঠিত কৰা হ’ব। ০৪/১০/২৬ তাৰিখ দেওবাৰে অক্টোবৰ মাহৰ প্ৰথমখন ৱিকিমিটত আপোনালোক সকলোকে লগ পোৱাৰ অপেক্ষাত থাকিলোঁ। মিটিৰ লিংকঃ https://meet.google.com/sid-xwwn-vqf ;কাৰ্যসূচীঃ *৭:৩০ সম্ভাষণ আৰু পৰিচালনা: অজয় দাস *৭:৪৫ নতুন সদস্যৰ পৰিচয় পৰ্ব *৭:৫০ অসমীয়া ৱিকিৰ আপডে’ট আৰু ৱিকিপত্ৰিকা: নয়ন জ্যোতি নাথ *৮:০০ ৱিকি কনফাৰেঞ্চ ইণ্ডিয়া ২০২৬ত অংশগ্ৰহণৰ অভিজ্ঞতা বৰ্ণনা: অজয় দাস/জ্যোতি চিৰিং *৮:১০ ৱিকি কনফাৰেঞ্চ নৰ্থ আমেৰিকাত অংশগ্ৰহণৰ অভিজ্ঞতা বৰ্ণনা: গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে/জলি ৰুমী বৰা *৮:২০ কুইয়াৰিং ৱিকি, এক্সটেণ্ডেট ৰাইট কনফাৰেঞ্চত অংশগ্ৰহণৰ আপডে’ট, ৱিকিমেনিয়াৰ জলপানি, অসমীয়া ৱিকি সমাজৰ ভৱিষ্যত পৰিকল্পনা আৰু সদস্যৰ মনৰ কথা। *৮:৩০ - ৯ ৱিকিপাঠ: দিব্য দত্ত ===উপস্থিতিৰ স্বাক্ষৰ=== #[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 16:42, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:BhuyanBhaskar|BhuyanBhaskar]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BhuyanBhaskar|বাৰ্তা]]) 16:50, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita14]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Sameer Kalita14|বাৰ্তা]]) 16:51, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:পৱন বৰ্মন|পৱন বৰ্মন]] ([[সদস্য বাৰ্তা:পৱন বৰ্মন|বাৰ্তা]]) 16:56, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 16:58, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:কুমুদ ঘোষ|কুমুদ ঘোষ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:কুমুদ ঘোষ|বাৰ্তা]]) 17:01, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 17:15, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:16, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 17:19, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 17:30, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Afughat|বিকাশ দিহিঙ্গীয়া]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Afughat|বাৰ্তা]]) 23:19, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Nilotpal Hazarika123|Nilotpal Hazarika123]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nilotpal Hazarika123|বাৰ্তা]]) 18:51, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 02:20, 5 October 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে|গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে]] ([[সদস্য বাৰ্তা:গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে|বাৰ্তা]]) ০২:২৭, ৫ October ২০২৬ (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 05:28, 5 October 2026 (ইউ.টি.চি.) == ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৬ == প্ৰিয় ৱিকি সতীৰ্থসকল, বিগত বছৰসমূহৰ ধাৰাবাহিকতা অক্ষুণ্ণ ৰাখি এইবছৰো অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৬|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৬]] আয়োজন কৰা হৈছে। ১ নৱেম্বৰৰ পৰা ৩১ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হ'বলগীয়া এই সম্পাদনা মেলাৰ জৰিয়তে এছিয়াৰ বিভিন্ন দেশৰ ইতিহাস, সংস্কৃতি, ব্যক্তি, স্থান, খাদ্য, ঐতিহ্য আদি বিষয়ক নতুন প্ৰবন্ধ অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত সংযোজন কৰাৰ প্ৰয়াস কৰা হ'ব। এই সম্পাদনা মেলাখন সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা আৰু সমন্বয় কৰাৰ বাবে মই এইবাৰৰ '''সমন্বয়ক''' হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰিবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছোঁ। লগতে মোৰ সহযোগী হিচাপে [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাসৰ]] নামটোৱো প্ৰস্তাৱ হিচাপে আগবঢ়াইছোঁ। লগতে, যোৱা বছৰৰ [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]ত অৱদান আগবঢ়োৱা আৰু প্ৰথম তিনিটা স্থান লাভ কৰা দুগৰাকী সদস্যক এইবাৰৰ বিচাৰক হিচাপে মনোনীত কৰাৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছোঁ— * [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] * [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]] এই দুগৰাকী সদস্যই প্ৰতিযোগিতাৰ প্ৰবন্ধসমূহ নিৰপেক্ষভাৱে পৰীক্ষা কৰি নিয়ম অনুসৰি গ্ৰহণযোগ্য প্ৰবন্ধসমূহ নিৰ্ধাৰণ কৰাত সহায় কৰিব বুলি আশা কৰিছোঁ। সকলোৱে এই প্ৰস্তাৱত নিজৰ মতামত আৰু সমৰ্থন আগবঢ়াবলৈ অনুৰোধ জনালোঁ। লগতে, কোনো সদস্যই সমন্বয়ক বা বিচাৰক হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণৰ বাবে আন কোনো নাম প্ৰস্তাৱ কৰিব বিচাৰিলে সেয়াও জনাব পাৰে। আশা কৰোঁ, বিগত বছৰসমূহৰ দৰে এইবাৰো সকলোৰে সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণ আৰু সহযোগিতাৰে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ সফলভাৱে অনুষ্ঠিত কৰিব পাৰিম। বিনয়েৰে, [[সদস্য:Afughat|Afughat]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Afughat|বাৰ্তা]]) 16:47, 6 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== ===মন্তব্য=== প্ৰিয় বিকাশ, আপুনি '''[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৬|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৬]] আয়োজন কৰিবলৈ আগবাঢ়ি অহা দেখি ভাল লাগিছে। আপুনি ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৬ আয়োজন কৰিবলৈ গ্ৰাণ্ট এপ্লাই কৰিছিল নেকি জনাব? শুভকামনাৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 17:17, 6 October 2026 (ইউ.টি.চি.) :স্থানীয় হিচাপে গ্ৰাণ্ট এপ্লাই মই কৰা নাই, আন কোনো সদস্যই কৰিছে যদিও মই অজ্ঞাত কাৰণ এই সম্পৰ্কত ৰাইজৰ চ'ৰাত কোনো আলোচনা মই দেখা নাই বা হোৱাটচ্ এপ গোটতো ইয়াৰ আলোচনা হোৱা নাই, গতিকে স্থানীয় ৱিকিৰ প্ৰতিযোগিতাখন আন্তৰ্জাতিক প্ৰতিযোগিতাৰ অংশ হিচাপে সমন্বয়ৰে আগবঢ়াই নিবলৈ মই আগ্ৰহী, সেয়ে ৰাইজৰ চ'ৰাত আন সদস্যৰ মতামতৰ বাবে এই প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছোঁ‌। [[সদস্য:Afughat|Afughat]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Afughat|বাৰ্তা]]) 17:41, 6 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ::মৰমৰ বিকাশ, মই গ্ৰাণ্টৰ কাৰণে এপ্লাই কৰিছিলোঁ। গ্ৰাণ্টৰ কাৰণে এপ্লাই কৰোঁতে এটা দল ধৰি দিব লাগে। আপুনি আগতেই জনোৱা হ'লে আপোনাৰ নামও ভৰাই দিব পৰা গ'ল হয়। ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহৰ এটা নিজা ছ'চিয়েল মিডিয়া গোট আছে। তাত ইতিমধ্যে আলোচনা হৈছে। ::[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 18:23, 6 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ==অসমীয়া ৱিকি-সমাজৰ নেতৃত্বত বহুভাষিক সন্মিলন== সন্মানীয় সদস্যসকললৈ নমস্কাৰ জনালোঁ। মই [[User:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] য়ে অসমীয়া ৱিকি-সমাজৰ নেতৃত্বত অসমত এখনি বহুভাষিক ৱিকি-সন্মিলন অনুষ্ঠিত কৰাৰ পোষকতা কৰোঁ। এই বিষয়ে যোৱাবছৰৰ পৰাই দুই-এগৰাকী ৱিকি-সতীৰ্থৰ সৈতে অনানুষ্ঠানিক কথা-বতৰা হৈছিল যদিও কাম আগবঢ়া হোৱা নাই। অসমত আগতে হৈ যোৱা সন্মিলনসমূহতকৈ কিছু বহলকৈ অৰ্থাৎ দুই-তিনিদিনীয়াকৈ অসমৰ আন দুটা নৱ-গঠিত ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ লগতে আন আন বিভিন্ন ভাষা-সম্প্ৰদায়ৰ কিছু নিৰ্বাচিত সদস্যৰ সৈতে মিলি অসমীয়া ৱিকিক অধিক শক্তিশালী কৰা আৰু ৱিকি-সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত সৌহাৰ্দ্য গঢ়ি তুলিবলৈ ইয়াৰ প্ৰয়োজন আছে বুলি অনুভৱ কৰোঁ। মই নিজকে ধৰি বহুকেইগৰাকী ন-পুৰণি ৱিকি-সম্পাদককো কাৰিকৰী আৰু পৰিকল্পনাৰ দিশত উন্নত কৰিবলৈয়ো আমাৰ মাজত এখন উন্নত মানৰ সন্মিলন হোৱা প্ৰয়োজন। এই বিষয়ে সদস্যসকলে সহমত প্ৰদান কৰিলে অহাবছৰলৈ সকলোৰে সহযোগিতাত ই সম্ভৱ হৈ উঠিব পাৰে। সকলোৰে মতামত কামনা কৰিলোঁ। ধন্যবাদ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:34, 7 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== # সমৰ্থন কৰিছো। অসমীয়া ৱিকিক অধিক শক্তিশালী কৰি তুলিবলৈ এখন উন্নত মানৰ সন্মিলনৰ প্ৰয়োজন বুলি ভাবো। [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 05:42, 9 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 17:57, 11 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} -<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 20:03, 11 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 01:42, 12 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} - [[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Dipankar Das|বাৰ্তা]]) 01:46, 12 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}}[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 06:27, 12 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} [[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 15:50, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) ===বিৰোধ=== ==ৱিকি-ক্লাৱ: “ৱিকি-প্ৰিয়া’’ গঠন== সন্মানীয় সদস্যসকল, আজিৰে পৰা অসমীয়া ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ অধীনত কেৱল নাৰী ৱিকিমিডিয়ানৰ বাবে এটা ক্লাৱ গঠনৰ আৰম্ভণি কৰিলোঁ। গোলকীয় প্ৰেক্ষাপটত নাৰী-ৱিকিমিডিয়ানৰ সংখ্যা তুলনামূলকভাবে যথেষ্ট কম। অসমতো ইয়াৰ বিপৰীত নহয়। নতুন নাৰী সম্পাদকৰ অন্তৰ্ভূক্তিৰ লক্ষ্যৰে এই ক্লাৱ গঠন কৰা হৈছে। ইয়াত বৰ্তমান সক্ৰিয় নাৰী-ৱিকিমিডিয়ানো এই কাৰ্যসূচীৰ অংশীদাৰ হ’ব। ন-পুৰণিয়ে মিলি অসমীয়া ৱিকিমিডিয়ালৈ এটা বৈপ্লৱিক যাত্ৰাৰ উদ্যোগ লোৱা হৈছে। এই যাত্ৰা মনোমত হ’লে সহমত প্ৰকাশ কৰি তলত স্বাক্ষৰ কৰিব আৰু “ৱিকি-প্ৰিয়া’’ৰ এগৰাকী সদস্য হৈ আপোনাৰ লগতে আন এগৰাকীকো ৱিকিমিডিয়াৰ সৈতে সংযুক্ত কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ। অহামাহৰ পৰা '''প্ৰতি শনিবাৰে''' অনলাইনযোগে নতুনসকলক '''এঘণ্টা'''ৰ বাবে ৱিকিমিডিয়া সম্পাদনাৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়া হ’ব। প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত এই প্ৰশিক্ষণ মই নিজে আগবঢ়াম যদিও পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰবীণ নাৰী-ৱিকিমিডিয়ানেও প্ৰশিক্ষণ দিব পাৰিব। (বিশেষ অসুবিধাবশতঃ কেতিয়াবা শনিবাৰৰ পৰিৱৰ্তে আন সময়তো প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচী দিয়া হ’ব পাৰে।) ===স্বাক্ষৰ=== *{{support}} আৰু শুভেচ্ছা জনালোঁ—[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 15:28, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}} আৰু শুভেচ্ছা জনালোঁ—[[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 15:48, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}} [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 15:57, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:SuhanaSsultana|SuhanaSsultana]] ([[সদস্য বাৰ্তা:SuhanaSsultana|বাৰ্তা]]) 05:35, 6 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}} আৰু শুভেচ্ছা জনালোঁ—[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 07:11, 6 November 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}} আৰু শুভেচ্ছা জনালোঁ— [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 15:00, 6 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 09:00, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}} [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 11:36, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}} [[সদস্য:Dr. GItanjali Hazarika|Dr. GItanjali Hazarika]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Dr. GItanjali Hazarika|বাৰ্তা]]) 09:49, 10 November 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== “ৱিকি-প্ৰিয়া’’ৰ সদস্যসংখ্যা ক্ৰমাগতভাবে বৃদ্ধি হোৱাৰ আশা কৰিছোঁ। ইয়াৰ মূল লক্ষ্য নতুন নাৰী ৱিকিমিডিয়ান সৃষ্টি। ই এটা প্ৰকল্প হিচাপে কাম আগবঢ়াই নিব। এই প্ৰকল্পটোৰ মূখ্য সমন্বয়ক হিচাপে মই নিজে থাকি সহযোগী হিচাপে [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]], [[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] বাইদেউৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ। কাৰ্যসূচী পৰিকল্পনা আৰু অনলাইন প্ৰশিক্ষণত [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] আৰু [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]]ৰ নাম সমল ব্যক্তি হিচাপে প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ। উক্ত প্ৰস্তাৱত কাৰোবাৰ কিবা আপত্তি থাকিলে এই পৃষ্ঠাৰ তলত স্বাক্ষৰ কৰি মতামত দিবলৈ অনুৰোধ জনালোঁ। ====স্বাক্ষৰ আৰু মন্তব্য==== *{{support}}[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 08:00, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}- [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 08:27, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 08:58, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) ==ৱিকিৰিফাইন সম্পাদনা মেলা== অপেন ন'লেজ ইনিচিয়েটিভছ (OKI)ৰ দলে ৱিকিমিডিয়াৰ ভাৰতীয় সমাজসমূহক [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিৰিফাইন সম্পাদনা মেলা|ৱিকিৰিফাইন]] (WikiRefine) শীৰ্ষক ১৫ দিনীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ উন্নয়ন অভিযানত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছে। এই অভিযান ২০২৬ চনৰ ৭ নৱেম্বৰৰ পৰা ২১ নৱেম্বৰলৈকে অনুষ্ঠিত হ’ব। ইয়াৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ হৈ এই অভিযানৰ আয়োজক হিচাপে মোৰ লগতে মোৰ সহযোগী হিচাপে [[সদস্য:Dipankar Das|দীপাংকৰ দাস]] আৰু [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাসৰ]] নামটো প্ৰস্তাৱ কৰিছোঁ। লগতে সম্পাদনা মেলাখনৰ বিচাৰক হিচাপে [[সদস্য:AjayDas|অজয় দাস]] আৰু [[সদস্য:JyotiPN|প্ৰাণজ্যোতি নাথৰ]] নামটো প্ৰস্তাৱ কৰিছোঁ। এই সম্পাদনা মেলাখনত অংশগ্ৰহণ কৰি অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ মান উন্নতি কৰণত সকলোৱে হাত আগবঢ়াব বুলি আশা কৰিছোঁ। উল্লেখ্য যে এই সম্পাদনা মেলাৰ শীৰ্ষ তিনিগৰাকী সদস্যই অপেন ন'লেজ ইনিচিয়েটিভছৰ ফালৰ পৰা অনুষ্ঠিত কৰিবলগীয়া এক প্ৰত্যক্ষ উপস্থিতিৰ অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ জলপানি লাভ কৰিব। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 14:56, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মন্তব্য=== *{{support}}—[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 15:25, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}- [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:33, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}—[[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Dipankar Das|বাৰ্তা]]) 15:34, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}— [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 15:42, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}— [[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 15:46, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}— [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 15:56, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}}- [[সদস্য:হানিফ আলী|হানিফ আলী]] ([[সদস্য বাৰ্তা:হানিফ আলী|বাৰ্তা]]) 16:06, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 14:54, 6 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}} - <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 11:10, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) == ৱিকিমিট (নৱেম্বৰ, ২০২৬) == প্ৰিয় ৱিকি সতীৰ্থ! দীপাৱলীৰ বাবে এইবাৰৰ সভাখন অলপ পলমকৈ অহা ১১/১১/২৬ তাৰিখ বুধবাৰে অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। নৱেম্বৰ মাহৰ এই ৱিকিমীটত আপোনালোক সকলোকে লগ পোৱাৰ অপেক্ষাত থাকিলোঁ। প্ৰতিমাহৰ দৰেই সন্ধিয়া ৭:৩০ বজাৰ পৰা ৯ বজালৈ এই সভা অনুষ্ঠিত কৰা হ’ব। *মিটিঙৰ লিংক: https://meet.google.com/ynm-bzcs-whb সাময়িক কাৰ্যসূচীঃ *৭:৩০ সম্ভাষণ আৰু পৰিচালনা: অজয় দাস *৭:৪৫ নতুন সদস্যৰ পৰিচয় পৰ্ব *৭:৫০ অসমীয়া ৱিকিৰ আপডে’ট, ৱিকিৰিফাইন সম্পাদনা মেলা আৰু ৱিকিপত্ৰিকা: নয়ন জ্যোতি নাথ *৮:০০ বাংলাৱিকিসন্মিলনৰ অভিজ্ঞতা বৰ্ণনা: বাবুল বৈশ্য/প্ৰণামিকা অধিকাৰী/কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল *৮:১০ ৱিকিপীডিয়া এচিয় মাহ আৰু ৱিকি লাভ্‌ছ বাৰ্ডছ: প্ৰাণজ্যোতি নাথ/নৰুনা বৰুৱা *৮:২০ অসমীয়া ৱিকি সমাজৰ ভৱিষ্যত পৰিকল্পনা, নিজা ফাণ্ডিং/ৰেপিড গ্ৰাণ্ট আৰু প্ৰথম অসমীয়া ৱিকি সন্মিলন: অজয় দাস/নয়ন জ্যোতি নাথ *৮:৩০ - ৯ ৱিকিপাঠ: দিব্য দত্ত উপৰোক্ত কাৰ্যসূচীত কিবা দিহা-পৰামৰ্শ আগবঢ়াবলৈ বা কোনো কাৰ্যসূচী যোগ-বিয়োগ কৰিবলৈ সকলোকে অনুৰোধ জনালোঁ। [[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 11:44, 10 November 2026 (ইউ.টি.চি.) jqgyg518rltg6zzoev6j7xsdwbf674j 0 6866 651761 651672 2026-11-09T16:35:59Z KhiLanTzi 23530 /* নাম */ ব্যৱহাৰকাৰীয জনে নামসমূহৰ সৈতে জড়িত আহোম ৰাজ্য আৰু অসমীয়া ভাষাৰ তথ্য আঁতৰাবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। অত্যাৱশ্যকীয় তথ্যসমূহ পুনৰ সংযোজন কৰা হৈছে 651761 wikitext text/x-wiki {{About|ডিব্ৰুগড় মহানগৰ|একে নামৰ জিলা|ডিব্ৰুগড় জিলা}} {{Infobox settlement | name = ডিব্ৰুগড় | nickname = অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী<br>ভাৰতৰ চাহ নগৰী<br>উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = মহানগৰ | image_skyline = {{photomontage | photo1a = A_tea_garden_in_Dibrugarh.jpg | photo2a = OPD,_Assam_Medical_College_&_Hospital,_Dibrugarh.jpg | photo2b = Shrikshetra_Dham,_Dibrugarh.jpg | photo3a = Dibrugarh_University's_entrance_gate.jpg | photo3b = Inside_campus_of_Indian_Councial_of_Medical_Research,_NE_Region,_at_Lahowal,_Dibrugarh.jpg | photo4a = Bogibeel_Bridge_view.jpg | space = 1 | size = 280 | colour = black | colour_border = black }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা বাওঁফালৰ পৰা সোঁফালে: চাহ বাগিচা, [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়|অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়]], [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়|জগন্নাথ মন্দিৰ]], [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]], [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ]], [[বগীবিল দলং]] | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = অসমত ডিব্ৰুগড়ৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|27.48|N|95|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = সংমণ্ডল | subdivision_name2 = [[উজনি অসম]] | subdivision_type3 = জিলা | subdivision_name3 = [[ডিব্ৰুগড় জিলা]] | subdivision_type4 = ৱাৰ্ডৰ সংখ্যা | subdivision_name4 = ২২ | established_title = স্থাপিত | established_date = ১৮৭৩ | founder = | named_for = ডিব্ৰুমুখৰগড় ([[আহোম-চুতীয়া ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ত ডিব্ৰু নদীৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই নিৰ্মাণ কৰা গড়)<ref>"The Buranjis refer to the Ahom-Chutiya conflict from the fourteenth century which continued up to the sixteenth century. The Ahoms built a garh (fort) on the bank of the river Dibru to resist the attack of the Chutiyas from which the name ‘Dibrugarh’ was derived (Nath, 2001, p.81)." {{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |year=2024 |page=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref><ref>{{Cite book |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |year=2003 |page=56 |url=https://www.scribd.com/document/914496064/The-Comprehensive-History-of-Assam-2-H-K-Barpujari-Editor-2-2-2003-Publication-Board-Assam-Fb354ba6bb80809dc5c1275e48f7bb6f-Anna-s |access-date=30 October 2026}}</ref> | governing_body = [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] | leader_title1 = বিধায়ক | leader_name1 = [[প্ৰশান্ত ফুকন]], [[বিজেপি]] | leader_title2 = জিলা আয়ুক্ত | leader_name2 = বিক্ৰম কৈৰী, আইএএছ | leader_title3 = আৰক্ষী পৰিদৰ্শক | leader_name3 = শ্বেতাংগ মিশ্ৰ, আইপিএছ | leader_title4 = মেয়ৰ | leader_name4 = সৈকত পাত্ৰ, [[বিজেপি]] | government_type = পৌৰনিগম | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 71.83 | elevation_footnotes = | elevation_m = 108 | population_total = {{formatnum:154296}} | population_as_of = ২০১১ | population_density_km2 = auto | population_demonym = Dibrugarhian | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[পিনক'ড]] | postal_code = ৭৮৬০০১-৫ | area_code_type = দূৰভাষ কোড | area_code = +৯১ – (০) ৩৭৩ – XX XX XXX | registration_plate = AS-06 | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-AS]] | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex Ratio]] | blank1_info_sec1 = 934 [[Female|♀️]]/ 1000 [[Male|♂️]] | blank2_name_sec1 = | blank2_info_sec1 = | blank3_name_sec1 = [[Köppen climate classification|Climate]] | blank3_info_sec1 = [[Humid subtropical climate|Cwa]] | blank1_name_sec2 = {{nowrap|[[Official Language]]}} | blank1_info_sec2 = [[Assamese language|Assamese]] | blank2_name_sec2 = [[Literacy in India|Literacy Rate]] | blank2_info_sec2 = {{increase}} 89.42% {{colour|#fc5|high}} | blank3_name_sec2 = [[Lok Sabha]] Constituency | blank3_info_sec2 = [[Dibrugarh (Lok Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank4_name_sec2 = [[Vidhan Sabha]] Constituency | blank4_info_sec2 = [[Dibrugarh (Vidhan Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank5_name_sec2 = [[Human Development Index|HDI]] | blank5_info_sec2 = {{increase}} 0.503 {{colour|#fc5|high}} | official_name = | native_name = }} '''ডিব্ৰুগড়''' ({{lang-en|Dibrugarh}},[[IPA|আ.ধ্ব.ব.]]:{{IPA|ˌdɪbru:ˈgɑ:}}), [[উজনি অসম]]ত অৱস্থিত অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী, ডিব্ৰুগড় জিলাৰ সদৰ তথা অসমৰ দ্বিতীয়খন মহানগৰ। মহানগৰখন অসমৰ মুখ্য ৰাজধানী [[দিছপুৰ]]ৰ পৰা ৪৩৫ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত। ইয়াত [[অসম চৰকাৰ]]ৰ দ্বিতীয় অসম সচিবালয় আৰু মুখ্যমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয় অৱস্থিত। তদুপৰি ইয়াত [[সোণোৱাল কছাৰী স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ো অৱস্থিত। ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ পাৰত অৱস্থিত। ১৮৭৩ চনত ব্ৰিটিছসকলৰ শাসনকালত স্থাপিত ঐতিহাসিক ডিব্ৰুগড় চহৰখন ২০২৪ চনৰ ৭ মাৰ্চত ডিব্ৰুগড় পৌৰসভা ভংগ কৰি ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম গঠনৰ লগে লগে অসমৰ দ্বিতীয় মহানগৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ মুখ্য বাণিজ্যিক আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ। কেইবাখনো চাহ বাগিচা থকাৰ কাৰণে ইয়াক ''ভাৰতৰ চাহ নগৰী'' বোলা হয়। সেইদৰে কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য উদ্যোগৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ হিচাপে ইয়াক ''উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ'' বুলি কোৱা হয়। [[File:Jagannath temple of Dibrugarh district, Assam.jpg|thumb|অসমৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ জগন্নাথ মন্দিৰ]] == নাম== ডিব্ৰুগড় নামটো সৰ্বপ্ৰথমে [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঞি আৰু ক্লিংলুং বৰগোহাঞিৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰু নদীৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই চুতীয়া সেনাৰ বিৰুদ্ধে বনোৱা গড় '''ডিব্ৰুমুখৰ গড়'''ৰ পৰা উৎপত্তি হৈছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal= |volume=11 |issue=2 |pages=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref><ref>{{Cite book |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |year=2003 |page=56 |url=https://www.scribd.com/document/914496064/The-Comprehensive-History-of-Assam-2-H-K-Barpujari-Editor-2-2-2003-Publication-Board-Assam-Fb354ba6bb80809dc5c1275e48f7bb6f-Anna-s |access-date=30 October 2026}}</ref> পাছলৈ সেই '''ডিব্ৰুমুখৰ গড়''' চুটি হৈ গড় আৰু আহোম প্ৰশাসনিক শাখাটোৰ নাম '''ডিব্ৰুগড়''' হয়।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} বুৰঞ্জী অনুসৰি ১৫২৬ চনৰ জেঠ মাহত গড়টোৰ কাষৰীয়া অঞ্চলটো [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অধীনলৈ অহাৰ পাছত এখন [[মু’ঙ]] হিচাপে '''মু'ঙ টিফাও''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜣𑜧𑜇𑜧) বা '''ডিব্ৰুগড়''' নামকৰণ কৰি চাওলুং চুলুংক শাসন কৰিবলৈ দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=G. C. |title=Ahom-Buranji |year=1939 |publisher= |page=61 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/61/mode/1up |access-date=30 October 2026}}</ref> ডিব্ৰুগড় শব্দটো দুটা ভাষা [[বড়ো-কছাৰী]] আৰু [[অসমীয়া ভাষা]]ৰ পৰা আহিছে।<ref>{{cite journal |last=Phukan |first=Sarat Kumar |year=2000 |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |page=297 |url=https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260922163640/https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archivedate=2026-09-22 |access-date=2026-09-27 |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰু শব্দটো নদী সূচোৱা 'ডি'/'দি' শব্দাংশ তিব্বত-বৰ্মী<ref>{{cite book |last=Ramirez |first=Philippe |location=London |page=[https://archive.org/details/kachris00endl/page/4 4] |quote=It is indeed not at all unlikely that the people known to us as Kacháris and to themselves as Baḍa (Bara), were in earlier days the dominant race in Assam; and as such they would seem to have left traces of this domination in the nomenclature of some of the physical features of the country, e.g., the Kachári word for water (di; dŏi) apparently forms the first syllable of the names of many of the chief rivers of the province, such as Diputá, Dihong, Dibong, Dibru, Dihing, Dimu, Desáng, Diku (cf. khu Tista), &c., and to these may be added Dikrang, Diphu, Digáru, &c., all near Sadiya, the earliest known centre of Chutiyá (Kachári) power and civilisation.}}</ref> আৰু গড় শব্দটো অসমীয়া ভাষাৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ Rampart (প্ৰতিৰক্ষামূলক দুৰ্গ) যাৰ উৎস [[প্ৰাকৃত ভাষা]]ৰ [[wiktionary:𑀕𑀠|𑀕𑀠]] (gaḍha) <ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=925 |issn=2347-6435 |quote=This rampart called "garh" in Assamese language.}}</ref> আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জী ''ডিব্ৰু''ৰ এটা ঐতিহাসিক ৰূপ হিচাপে ''Ti-phāo'' নামটো পোৱা যায়। ভাষাবিদ শৰৎ কুমাৰ ফুকনে ১৯৯৬ চনৰ ''Tai Elements in the Place Names of Assam'' প্ৰবন্ধত ''Dibrugarh — Ti-phāo''-ক “Rechristened Place Names”ৰ অন্তৰ্গত কৰি উল্লেখ কৰিছে আৰু এই শ্ৰেণীৰ টাই নামসমূহ “are not in use now” বুলি কৈছে। ==ইতিহাস== বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলা আৰু সংলগ্ন ডিব্ৰু–দিহিং উপত্যকাত প্ৰাচীনকালৰ পৰাই মানুহৰ বসতিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শন পোৱা গৈছে। ডিব্ৰু উপত্যকাৰ বিভিন্ন স্থানৰ পৰা নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ শিলৰ সঁজুলি আৰু মাটিৰ পাত্ৰৰ ভগ্নাংশ সংগ্ৰহ কৰা হৈছে, যাৰ কিছুমান [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ নৃতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=533}}</ref> ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ শাসনকাল=== ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে ডিব্ৰুগড় [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল।<ref name="Bhuyan2023">{{cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |date=2023 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |page=532 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |quote=About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms, as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing, which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century that the area was brought under the control of the Ahoms, and before that, the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas.|ref=harv}}</ref> চুতীয়া শাসনকালৰ পূৰ্বে ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত কোনসকল ৰজা বা ৰাজবংশই শাসন কৰিছিল, সেই সম্পৰ্কে নিশ্চিত ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা নাযায়।<ref>"The region was ruled by the Chutiya kingdom before it was annexed under the Ahom territorial limit, and it was claimed that the site belonged to them. We lack specific historical evidence for the people who ruled the area before them."{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> ৰশ্মিৰেখা ভূঞা আৰু নিশাৰাণী দাসৰ মতে, এই অঞ্চলত চুতীয়া শাসনৰ আৰম্ভণিৰ নিৰ্দিষ্ট সময় নিৰ্ধাৰণ কৰিব পৰা নগ'লেও প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ, জনশ্ৰুতি আৰু বুৰঞ্জীৰ তথ্যই চুতীয়াসকলৰ ৰাজ্যগঠন প্ৰক্ৰিয়া আহোমসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বেই আৰম্ভ হোৱাৰ ইংগিত দিয়ে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|pp=533–534}}</ref> [[বুৰঞ্জী]]সমূহত [[দিহিং নদী]]ক উত্তৰ দিশৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]<ref name="Nath2013">{{cite book |last=Nath |first=D. |chapter=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |editor1-last=Bhattacharjee |editor1-first=J. B. |editor2-last=Syiemlieh |editor2-first=David R. |title=Early States in North East India |publisher=Regency Publications |location=Delhi |year=2013 |page=27 |isbn=978-81-89233-86-0 }}</ref> আৰু দক্ষিণ দিশৰ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজৰ সীমা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>''Assam Buranji'' (SM), p. 9.</ref><ref name="Bhuyan2023"/><ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |page=28 |quote=..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west }}</ref> দিহিং নদীৰ পাৰত চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজত সংঘটিত হোৱা সংঘাতৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত দিহিং নদীৰ মাছ ধৰাৰ অধিকাৰক কেন্দ্ৰ কৰি চুতীয়া–আহোম বিবাদৰ কথা উল্লেখ আছে। মধ্যযুগত দিহিং নদীৰ গতিপথ বৰ্তমানৰ পৰা পৃথক আছিল। ভূতাত্ত্বিক আৰু নদীৰ পুৰণি গতিপথ সম্পৰ্কীয় গৱেষণা অনুসৰি, দিহিং নদীয়ে অতীতত বকতা আৰু চৰগুৱা অঞ্চলৰ মাজেৰে পশ্চিম দিশলৈ বৈ গৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Sarma |first=J. N. |title=A study on palaeochannels from satellite imagery in a part of Upper Assam |url=https://www.researchgate.net/publication/282791359_A_study_on_Palaeochannels_from_satellite_imagery_in_a_part_of_Upper_Assam |pages=77–78 }}</ref> আহোম বুৰঞ্জীসমূহতো বকতা আৰু চৰগুৱা অঞ্চলক দিহিং নদীৰ পাৰত অৱস্থিত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward |title=A History of Assam |year=1906 |publisher=Thacker, Spink and Co. |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait }}</ref> এই সময়ৰ স্থাপত্য-পৰম্পৰাৰ অন্যতম নিদৰ্শন হৈছে ডিব্ৰুগড় নগৰৰ প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত [[মৈৰামৰা দৌল]]। প্ৰত্নস্থলীটোত প্ৰাচীন শিলৰ মন্দিৰৰ অৱশেষ আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত নিৰ্মিত ইটাৰ মন্দিৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। ভূঞা আৰু দাসে প্ৰাচীন শিলৰ মন্দিৰটো চুতীয়া শাসনকালত নিৰ্মিত বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে। আনহাতে, পৰৱৰ্তী ইটাৰ মন্দিৰটোৰ পৰা সংগৃহীত ইটাৰ নমুনাৰ ওপৰত কৰা ''Thermoluminescence Dating'' বা ''TL Dating'' পদ্ধতিৰ কালনিৰ্ণয় অনুসৰি, ইটাৰ মন্দিৰটো খ্ৰীষ্টীয় ১৩-১৪ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে,<ref name="Saikia2024Moiramora">{{cite journal |last1=Saikia |first1=Raktim Ranjan |last2=Taye |first2=Chaitra Dhar |last3=Amin |first3=Nurul |last4=Konwar |first4=Sorat |last5=Panzeri |first5=Laura |last6=Galli |first6=Anna |title=Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History |journal=Applied Sciences |volume=14 |issue=14 |year=2024 |doi=10.3390/app14146271 |doi-access=free |hdl=10281/522302 |hdl-access=free }}</ref> যি সময়ত এই অঞ্চলত [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজা]] সকলে শাসন কৰিছিল। ===আহোম ৰাজ্যৰ শাসনকাল=== ১৫২২ চনৰ চুতীয়া–আহোম যুদ্ধৰ সময়ত ডিবাৰু নদীৰ পাৰত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ডিব্ৰুগড় নামটো 'ডিব্ৰু' (ডিবাৰু—এখন নদীৰ নাম) আৰু 'গড়' (অৰ্থ—প্ৰাচীৰ বা দুৰ্গ)ৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে। চুতীয়া সেনাৰ আক্ৰমণ প্ৰতিহত কৰিবলৈ আহোমসকলে নিৰ্মাণ কৰা এই গড়ৰ পৰাই পৰৱৰ্তী সময়ত ডিব্ৰুগড় নামটোৰ উৎপত্তি হোৱা বুলি ঐতিহাসিক ব্যাখ্যা আগবঢ়োৱা হৈছে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|pp=531–538}}</ref> ১৫২৩ চনত চুতীয়া ৰজা [[নীতিপাল]]ৰ দুৰ্বল শাসনৰ সুযোগ লৈ আহোমসকলে এই অঞ্চল নিজৰ ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref>Bhuyan, S. K., ''Deodhai Assam Buranji'', অধ্যায় ৩১।</ref> যুদ্ধখনত চুতীয়াৰ‌ নৈতৃত্ব দিছিল কাশিতৰা, বৰপাত্ৰ, চুলুকি চেতিয়া আৰু বুঢ়া বৰুৱা নামৰ চাৰিজন বিষয়াই<ref>Bhuyan, S.K, ''Deodhai Assam Buranji'',chapter 31</ref>। আহোম সেনাৰ নেতৃত্ব দিছিল ৰজা চুহুংমুঙৰ লগতে দুজন মুখ্য গোহাঁই ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁইয়ে। আহোম বুৰঞ্জীত ডিব্ৰুক''টি-ফাও'' বুলি জনা গৈছিল। চুতীয়া ৰাজ্য জয় কৰাৰ পাছত ৰজা চুহুংমুঙে ১৫২৭ চনত চাওলুং চুলিঙক ডিব্ৰুগড় প্ৰদেশৰ শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্ত কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867|title=Ahom-buranji|date=12 November 1939|via=Internet Archive}}</ref> ১৫২৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ জেঠ মাহত ডিব্ৰু অঞ্চলটো আহোম ৰাজ্যৰ অধীনলৈ অহাৰ পিছত এখন [[মু’ঙ]] হিচাপে ''মু'ঙ টিফাও'' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜣𑜧𑜇𑜧) নামকৰণ কৰি চাওলুং চুলুংক শাসন কৰিবলৈ দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=G. C. |title=Ahom-Buranji |year=1939 |pages=58–61 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/61/mode/1up |access-date=30 October 2026 |quote=In Lakni Khutshan, (i.e 1526), the heavenly king created Klangseng of Dhanudharia family, Bhatialia Gohain and stationed him at Habung...In the month of Jaistha, Chaolung Shulung was sent to govern the country, Tiphao (Dibrugarh). }}</ref> আহোম ৰাজ্যৰ সম্প্ৰসাৰণৰ লগে লগে চাৰিং, টিপাম আৰু নামৰূপৰ দৰে বিভিন্ন প্ৰশাসনিক একক গঠন কৰা হৈছিল। এই অঞ্চলসমূহৰ শাসনভাৰ ৰাজকোঁৱৰ আৰু ৰাজবংশৰ সদস্যসকলক দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite book |author=Krishna Kanta Handiqui State Open University |title=State and Polity in Assam - II |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2023 |page=69 |url=https://lmskkhsou.in/eservices/e-Resources/Resources/e-SLM/NEP/Master%20Degree/2nd%20semester/DSC/History/State%20and%20Polity%20In%20Assam%20II.pdf }}</ref> ডিব্ৰুগড় আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া অঞ্চলত আহোমসকলে যুদ্ধত লাভ কৰা মোগলৰ কামানৰ ভগ্নাংশ পোৱাৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |author=Krishna Kanta Handiqui State Open University |title=State and Polity in Assam - II |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2023 |page=15 |url=https://lmskkhsou.in/eservices/e-Resources/Resources/e-SLM/NEP/Master%20Degree/2nd%20semester/DSC/History/State%20and%20Polity%20In%20Assam%20II.pdf }}</ref> পৰৱৰ্তী আহোম প্ৰশাসনত ডিব্ৰুগড়কে ধৰি উজনি অসমৰ বৃহৎ অঞ্চল [[বৰবৰুৱা]]ৰ প্ৰশাসনিক কৰ্তৃত্বৰ অন্তৰ্গত আছিল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ডিব্ৰুগড় নগৰৰ প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে চেঁচা অঞ্চলত অৱস্থিত ''বৰবৰুৱা মৈদাম'' সমূহ আহোম যুগৰ অন্যতম প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শন। ইয়াত দুটা বৃহৎ মৈদামৰ লগতে কেইবাটাও সৰু মৈদাম পোৱা যায়। ইতিহাসবিদ সৰ্বানন্দ ৰাজকুমাৰৰ মতে, বৃহৎ মৈদাম দুটা ক্ৰমে বুঢ়া দিহিঙীয়া বৰবৰুৱা আৰু ডেকা দিহিঙীয়া বৰবৰুৱাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ধাৰণা কৰা হয়। অৱশ্যে মৈদাম দুটাৰ প্ৰকৃত অধিকাৰীৰ পৰিচয় নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই। এই মৈদামসমূহ অসম চৰকাৰৰ প্ৰত্নতত্ত্ব সঞ্চালকালয়ৰ অধীনত সংৰক্ষিত প্ৰত্নস্থলীৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |title=Protected Archaeological Sites and Monuments |url=https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/list-of-protected-archaeological-sites-and-monuments |publisher=Directorate of Archaeology, Government of Assam |at=No. 149: Barbaruah Maidams, Sessa, Dibrugarh District |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250329171152/https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/list-of-protected-archaeological-sites-and-monuments |archivedate=2025-03-29 |access-date=2026-10-23 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web |title=Krishi Vigyan Kendra, Dibrugarh – District Profile |url=https://kvkdibrugarh.aau.ac.in/district.htm |publisher=Assam Agricultural University |at=Barbarua Maidam}}</ref> আহোম শাসনকালত অঞ্চলটোত [[একশৰণ নামধৰ্ম]] আৰু সত্ৰীয়া পৰম্পৰাৰো বিস্তাৰ ঘটে। মৈৰামৰা দৌলৰ প্ৰত্নস্থলীৰ সৈতে পৰৱৰ্তী সময়ত মৈৰামৰা সত্ৰৰ ইতিহাস জড়িত হয়। মৈৰামৰা সত্ৰৰ প্ৰত্নস্থলীত উদ্ধাৰ হোৱা ১৮টা শিলৰ ভাস্কৰ্যক শৈলীগত বৈশিষ্ট্যৰ ভিত্তিত দুটা পৃথক পৰ্যায়ত ভাগ কৰা হৈছে। ইয়াৰে ১২টা ভাস্কৰ্যত পূৰ্ব ভাৰতীয় পাল–সেন শিল্পশৈলীৰ প্ৰভাৱ দেখা যায়। আনহাতে, পৰৱৰ্তী মধ্যযুগীয় পৰ্যায়ৰ ছটা ভাস্কৰ্যৰ মুকুটৰ আৰ্হি আৰু অন্যান্য শৈলীগত বৈশিষ্ট্যৰ সৈতে শিৱসাগৰৰ গৌৰীসাগৰ আৰু জয়সাগৰত পোৱা আহোম যুগৰ ভাস্কৰ্যৰ সাদৃশ্য আছে বুলি ৰশ্মিৰেখা ভূঞা আৰু নিশাৰাণী দাসে উল্লেখ কৰিছে। এই পৰ্যায়ৰ ভাস্কৰ্যসমূহত বহল মুখ, চেপেটা নাক, ডাঙৰ আৰু উখহা চকু আদি বৈশিষ্ট্য দেখা যায়।<ref>"Six sculptures of the Moiramora site reveal features of the late medieval period. [...] having strong resemblance with the sculptures of the Ahom period in Sivasagar group of monuments." {{cite journal |last1=Bhuyan |first1=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |year=2024 |pages=535–536 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ কাল-সংহতি পৰম্পৰাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক গোপাল আতাৰ প্ৰধান শিষ্য বৰযদুমণিদেৱে বুঢ়ীদিহিং নদীৰ পাৰত কলৌলোৱা নামৰ ঠাইত মৈৰামৰা সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল বুলি সত্ৰৰ পৰম্পৰাগত বিৱৰণত উল্লেখ আছে। আহোম ৰজা [[চুজিন্‌ফা]] (১৬৭৫–১৬৭৭ খ্ৰীষ্টাব্দ) আৰু ৰাজমন্ত্ৰী [[আতন বুঢ়াগোহাঁই]]য়ে নামধৰ্মত শৰণ লৈ মৈৰামৰা সত্ৰৰ শিষ্যত্ব গ্ৰহণ কৰিছিল বুলি পৰম্পৰাগত বিৱৰণত উল্লেখ আছে। আহোম পৃষ্ঠপোষকতাত সত্ৰৰ বাবে পুখুৰী খন্দোৱা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত বুঢ়ীদিহিং নদীৰ বানপানী, গৰাখহনীয়া আৰু ভূমিকম্পৰ ফলত সত্ৰৰ দৌল ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল। সপ্তদশ–অষ্টাদশ শতিকাত আহোম ৰজাসকলে ক্ষতিগ্ৰস্ত সত্ৰখনৰ মেৰামতি কৰাইছিল বুলি উল্লেখ আছে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> ===মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ আৰু মটক ৰাজ্য=== ১৭৮৭ চনত [[গৌৰীনাথ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰু অঞ্চলৰ অমৰাতলীত আহোম ৰাজকীয় বাহিনী পৰাজিত হোৱাৰ পিছত অঞ্চলটো মটক বা মোৱামৰীয়াসকলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ যায়। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে [[মটক ৰাজ্য]] গঠন কৰে আৰু অঞ্চলটোত এক প্ৰভাৱশালী ধৰ্মীয় সম্প্ৰদায় হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে।<ref>"Since the defeat of the royal troops at Amaratali of Dibru in 1787 A.D. this region came under the Mataks or the Moamarias, who formed there a dominant religious community." {{harvcol|Gogoi|2016|p=241}}</ref> ১৮০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[কমলেশ্বৰ সিংহ]]ৰ শাসনকালত এজন আহোম ফুকনে বন্দী কৰা কিছুমান মৰাণ বিদ্ৰোহীক ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা চিপাহীৰ পহৰাত [[ঘিলামৰা]]লৈ নি পুনৰ সংস্থাপন কৰিছিল আৰু এই প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে বৰবৰুৱাক অৱগত কৰিছিল। এই ঘটনাৰ উল্লেখ ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Calcutta |year=1933 |page=184 |url=https://ia802901.us.archive.org/11/items/in.ernet.dli.2015.283945/2015.283945.Tungkhungia-Buranji_text.pdf }}</ref> ১৮০৫ চনত পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁই আৰু মটক নেতৃত্বৰ মাজত হোৱা ৰাজনৈতিক বুজাবুজিৰ ফলত আহোম ৰাজদৰবাৰে ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু বুঢ়ীদিহিং নদীৰ মাজৰ অঞ্চলত মটক শাসনৰ স্বীকৃতি দিয়ে। এই বুজাবুজিত মটক শাসকৰ বৰসেনাপতি উপাধিৰ স্বীকৃতি আৰু আহোম ৰাজদৰবাৰলৈ হাতীদাঁত, মুগা সূতা আদি সামগ্ৰীৰ ৰূপত বাৰ্ষিক কৰ আগবঢ়োৱাৰ ব্যৱস্থা অন্তৰ্ভুক্ত আছিল বুলি এছ. এল. বৰুৱাই উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Baruah |first=S. L. |title=A Comprehensive History of Assam |publisher=Munshiram Manoharlal |year=1986 |page=353}}</ref><ref>{{cite book |last=Baruah |first=S. L. |title=Last Days of Ahom Monarchy: A History of Assam from 1769–1826 |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |year=1993 |page=164}}</ref> এই বন্দোবস্তৰ জৰিয়তে মটক নেতৃত্বই অঞ্চলটোৰ শাসনব্যৱস্থা নিজৰ হাতত ৰাখিছিল। ইতিহাসবিদসকলে এই ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থাক স্বায়ত্তশাসিত ৰাজ্য অথবা আহোম ৰাজতন্ত্ৰৰ সৈতে আনুষ্ঠানিক সম্পৰ্ক বজাই ৰখা অৰ্ধ-স্বাধীন শাসনব্যৱস্থা হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and Their Kingdom: Castes and Tribes of Assam |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |pages=176–177, 187–188}}</ref><ref>{{cite journal |last=Gogoi |first=Sun |title=An Introduction to the Colonial Identity of the Greater Matak Community of Assam: Religion, Community, Ethnicity and State (1760–1900) |journal=Indian Journal of Society and Politics |volume=5 |issue=1 |year=2018 |pages=31–36 |url=https://ijsp.in/article_description.php?post_id=An+Introduction+to+the+Colonial+Identity+of+the+Greater+MATAK+Community+of+Assam%3A+Religion%2C+Community%2C+Ethnicity+and+State+%281760-1900%29}}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মটক ৰজা [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত [[সোনোৱাল কছাৰী|কছাৰী সোণোৱাল]] আৰু বিহিয়া{{efn|বিহিয়াসকল চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ এটা উপশাখা।<ref>{{Cite book |last=Dalton |first=Edward Tuite |url=https://books.google.com/books?id=9wxWAAAAcAAJ&dq=bihiya+ahom&pg=PA77 |title=Descriptive Ethnology of Bengal |date=1872 |publisher=Office of the Superintendent of Government Printing |language=en |page=521 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en |quote=In the present time the Sooteeahs are called Hindoo Sooteeahs, and Ahom Sooteeahs, the last named being those with whom the Ahoms or Saums intermarried at an early date. The class of the Assam population known as Beheeahs in upper Assam, also consider themselves belonging to the Hindu Sooteeah family. |page=468 }}</ref>}} সোণোৱালসকলক ৰজাই ক্ৰমে [[শদিয়া]] আৰু [[ধেমাজি জিলা|চিচি-ধেমাজি]] অঞ্চলৰ পৰা আনি বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]] আৰু [[ডিব্ৰু নদী|ডিব্ৰু]] নদীৰ মাজৰ বনাঞ্চলসমূহত বসতি স্থাপন কৰাইছিল।<ref>{{cite journal |last=Prinsep |first=James |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1838 |volume=7 |publisher=Asiatic Society of Bengal |url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ |language=en |page=676 }}</ref> মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ আৰু পৰৱৰ্তী ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ লগতে মানৰ আক্ৰমণৰ ফলত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ কিছুমান পুৰণি বসতি আৰু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। মৈৰামৰা সত্ৰও প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ আৰু ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ ফলত এৰাপৰলীয়া হৈ পৰে বুলি সত্ৰৰ ইতিহাসত উল্লেখ আছে। পৰৱৰ্তী সময়ত মৈৰামৰা সত্ৰ শিৱসাগৰ জিলাৰ হাঁহচৰা মৌজাৰ কুঁজিবালিত পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> পিছলৈ বুঢ়ীদিহিং নদীয়ে গতিপথ সলনি কৰাৰ ফলত পুৰণি সত্ৰৰ অঞ্চলটো লেঙেৰী মৌজাৰ পৰিৱৰ্তে মানকটা মৌজাৰ অন্তৰ্গত হয়। পৰৱৰ্তী বসতিস্থাপকসকলে জংঘলৰ মাজত পুৰণি সত্ৰৰ অৱশেষ পুনৰ আৱিষ্কাৰ কৰি তাত থানঘৰ নিৰ্মাণ কৰি ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰম্ভ কৰে। পূৰ্বৰ সত্ৰাধিকাৰৰ বংশৰ লোকসকলেও পিছলৈ পুনৰ সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰি নামধৰ্ম প্ৰচাৰৰ পৰম্পৰা অব্যাহত ৰাখে। ===ব্ৰিটিছ শাসনকাল=== [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি ১৮২৬ চনত ব্ৰিটিছসকলে অসমৰ শাসনভাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়ক প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে বাছি লয়। তেওঁলোকে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ এই অঞ্চলত ডিব্ৰুগড়ক বাণিজ্যিক আৰু প্ৰশাসনিক কাৰ্যকলাপৰ কেন্দ্ৰবিন্দু কৰি তুলিছিল। ১৮৪২ চনত ডিব্ৰুগড়ক [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ব্ৰিটিছ শাসনকালত ডিব্ৰুগড় আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে চাহ উদ্যোগ, যোগাযোগ ব্যৱস্থা আৰু প্ৰশাসনিক প্ৰতিষ্ঠানৰ বিকাশ ঘটে। চাহ আৰু কয়লাৰ পৰিবহণৰ লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ বাবে ডিব্ৰু–শদিয়া ৰে'লপথ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে'ল চলাচল আৰম্ভ কৰে। এই ৰে'লপথে পৰৱৰ্তী সময়ত উজনি অসমৰ বাণিজ্যিক বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। ব্ৰিটিছ যুগতে মৈৰামৰা দৌলৰ দৰে পুৰণি প্ৰত্নস্থলীসমূহৰ কিছুমান অংশ এৰাপৰলীয়া অৱস্থাত থাকিলেও অঞ্চলটোত পৰৱৰ্তী বসতি আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান অব্যাহত থাকে। ২০১৭–২০১৮ চনত মৈৰামৰাত চলোৱা খননকাৰ্যত ব্ৰিটিছ যুগৰ তামৰ মুদ্ৰা, ৰূপৰ ফুল, মাটিৰ পাত্ৰৰ ভগ্নাংশ, শিলৰ ভাস্কৰ্য আৰু বিভিন্ন আকাৰৰ পোৰা ইটা পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite news |title=More items found at Jokai temple ruins |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/more-items-found-at-jokai-temple-ruins/cid/1442017 |work=The Telegraph |date=15 February 2018 }}</ref> [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰুগড় চহৰখন এটা প্ৰধান সামৰিক ঘাটি আছিল আৰু বাৰ্মাৰ পৰা অহা নিৰ্বাসিত লোকসকলৰ বাবে বিৰাম শিবিৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ===স্বাধীনোত্তৰ কাল=== ১৯৭১ চনৰ ২ অক্টোবৰ তাৰিখে লখিমপুৰ জিলাৰ ডিব্ৰুগড় মহকুমাক এখন পূৰ্ণাংগ জিলালৈ উন্নীত কৰা হয়। নৱগঠিত [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ সদৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় চহৰক বাছনি কৰা হয় আৰু ডিব্ৰুগড় চহৰৰ নামেৰে জিলাখনৰ নামো নামকৰণ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=About Dibrugarh – Dibrugarh University |url=https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/ |access-date=22 August 2021 |language=en-US |archive-date=22 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210822095119/https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/ |url-status=live }}</ref> স্বাধীনোত্তৰ সময়ত ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ প্ৰধান প্ৰশাসনিক, বাণিজ্যিক, শিক্ষা আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰসমূহৰ অন্যতম হিচাপে বিকশিত হয়। ==জলবায়ু আৰু ভূগোল== ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু সেমেকা উপক্ৰান্তীয়। ডিব্ৰুগড়ত বছৰৰ নৱেম্বৰৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে শুষ্ক শীতকাল আৰু এপ্ৰিলৰ পৰা অক্টোবৰ মাজভাগলৈকে উষ্ণ আৰু বৰষুণৰ সময়। মোটামুটিভাৱে জুন মাহৰ পৰা অক্টোবৰৰ আৰম্ভণি বা মাজভাগলৈকে বাৰিষা চলি থাকে। মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে বৰষুণৰ আৰম্ভণি হয় আৰু ক্ৰমান্বয়ে বৰষুণ অধিক তীব্ৰ আৰু সঘনাই হয়। বাৰিষা কালত মহানগৰৰ উত্তৰ প্ৰান্তত বৈ যোৱা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন প্ৰায়ে ওফন্দি উঠে। সঘনাই হোৱা বৰষুণৰ বাবে মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। গড়ে জুন মাহৰ পৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে আটাইতকৈ গৰম সময়। শীতকালত নৱেম্বৰৰ মাজভাগৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰ ফালে বা মাৰ্চৰ আৰম্ভণিলৈকে শীতৰ আভাস থাকে। ডিব্ৰুগড় ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ পথত অৱস্থিত। [[বংগোপসাগৰ]]ত উদ্ভৱ হোৱা ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ সাধাৰণতে এপ্ৰিল মাহৰ মাজভাগৰ পৰা ডিচেম্বৰৰ আৰম্ভণিলৈকে অহাৰ সম্ভাৱনা থাকে। সাধাৰণতে ইহঁতৰ তীব্ৰতা সময়ছোৱাৰ আৰম্ভণি আৰু শেষত অৰ্থাৎ মে’-জুন আৰু অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ মাহত হয়। উপকূলৰ পৰা বহু দূৰত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে মহানগৰখনত পূৰ্ণ শক্তিৰে ঘূৰ্ণীবতাহৰ আঘাত নকৰে। অৱশ্যে ই প্ৰচণ্ড বৰষুণ আৰু ধুমুহাৰ সূত্ৰপাত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ। বাৰিষা কালত তাপমাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। গ্ৰীষ্মকালত মধ্যমীয়া গৰম আৰু শীতকালত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা হয়। উপক্ৰান্তীয় জলবায়ুৰ বাবে নগৰখনত গড়ে ২৭৬ চে.মি. বৰষুণ হয়। * বসন্তকাল (মাৰ্চ-মে): ডিব্ৰুগড়ত বসন্তকাল সাধাৰণতে উষ্ণ হয় আৰু ইয়াৰ লগত উষ্ণতা আৰু আৰ্দ্ৰতাৰ সমন্বিত মাত্ৰা থাকে। সাধাৰণতে এইসময়ত ৩১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৭ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ ভিতৰত উষ্ণতা থাকে। এপ্ৰিল আৰু মে’ মাহত আটাইতকৈ উষ্ণ হয়। এইসময়ত পাতলীয়াৰ পৰা মজলীয়া বৰষুণ হয়। পিছলৈ বৰষুণৰ প্ৰকোপ ক্ৰমান্বয়ে বাঢ়ি গৈ থাকে। ইয়াৰ লগতে উষ্ণতাও বৃদ্ধি পায়। এই সময়ত ধুমুহা-বৰষুণৰ সৈতে [[বৰদৈচিলা]]ৰ আগমণ হয়। * গ্ৰীষ্ম আৰু বৰ্ষাকাল (জুন-আগষ্ট): ডিব্ৰুগড়ৰ গ্ৰীষ্মকালত অস্বাভাৱিকভাৱে বতাহ বলি থাকে আৰু গড় উষ্ণতা ৩৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ পায়। আৰ্দ্ৰতাৰ পৰিমাণ সৰ্বোচ্চ হয়। এই সময়ত বৰষুণৰ মাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। * হেমন্তকাল (ছেপ্টেম্বৰ-নৱেম্বৰ):ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা নৱেম্বৰলৈকে বৰষুণৰ পৰিমাণ কমি আহে৷ এই সময়ত গড় উষ্ণতা ২০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ-২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ আশে-পাশে থাকে। উষ্ণতাৰ লগতে এই সময়ত আদ্ৰতাও কমি আহে। * শীতকাল (ডিচেম্বৰ-ফেব্ৰুৱাৰী):শীতকালত ডিব্ৰুগড়ত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা পৰে। এই সময়ত উষ্ণতা আৰু আদ্ৰতা নিম্নগামী হয়। বৰষুণৰ পৰিমাণো একেবাৰে কমি আহে। ===ভূগোল=== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত। মহানগৰখনৰ মাটিকালি প্ৰায় ৭১.৮৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। মহানগৰখন সমতল তলত অৱস্থিত। সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ গড় উচ্চতা ১০৮ মিটাৰ বা ৩৫৪ ফুট। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন গড়ে ১০-১৫ কিলোমিটাৰ বহল। বাৰিষা কালত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি হয়। ইয়াৰ ফলত ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ দাঁতিত সংকটজনক ভাবে গৰাখহনীয়া হয়। ডিব্ৰুগড় মহানগৰখনক বানপানী আৰু খহনীয়াৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। জল নিষ্কাশনৰ বাবে ১৯৫৪ চনত মহানগৰখনৰ ডিব্ৰুজানৰ পৰা চেঁচা নদীলৈকে ৩২ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘৰ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা নলা আছে। মহানগৰখনৰ ভিতৰত কেইবাখনো বিখ্যাত চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পূবত মাইজান বিল অৱস্থিত। {{Weather box | location = [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] (১৯৯১–২০২০, চৰম পৰ্যায় ১৯৫২–বৰ্তমান) | metric first = Yes | single line = Yes | width = auto | Jan record high C = 29.5 | Feb record high C = 33.2 | Mar record high C = 34.5 | Apr record high C = 36.0 | May record high C = 38.8 | Jun record high C = 38.2 | Jul record high C = 39.8 | Aug record high C = 39.8 | Sep record high C = 39.5 | Oct record high C = 37.2 | Nov record high C = 33.8 | Dec record high C = 30.6 |year record high C = 39.8 | Jan high C = 23.5 | Feb high C = 25.0 | Mar high C = 26.7 | Apr high C = 28.0 | May high C = 29.8 | Jun high C = 31.2 | Jul high C = 31.4 | Aug high C = 32.0 | Sep high C = 31.4 | Oct high C = 30.6 | Nov high C = 28.1 | Dec high C = 25.1 | year high C = 28.5 | Jan mean C = 16.8 | Feb mean C = 18.9 | Mar mean C = 21.6 | Apr mean C = 23.5 | May mean C = 25.8 | Jun mean C = 27.7 | Jul mean C = 28.2 | Aug mean C = 28.5 | Sep mean C = 27.6 | Oct mean C = 25.8 | Nov mean C = 21.8 | Dec mean C = 18.1 |year mean C = | Jan low C = 10.1 | Feb low C = 13.0 | Mar low C = 16.4 | Apr low C = 19.2 | May low C = 22.0 | Jun low C = 24.3 | Jul low C = 24.9 | Aug low C = 25.2 | Sep low C = 24.1 | Oct low C = 21.0 | Nov low C = 15.7 | Dec low C = 11.2 | year low C = 18.8 | Jan record low C = 1.0 | Feb record low C = 4.8 | Mar record low C = 8.1 | Apr record low C = 10.8 | May record low C = 14.1 | Jun record low C = 16.5 | Jul record low C = 19.9 | Aug record low C = 19.5 | Sep record low C = 18.4 | Oct record low C = 13.3 | Nov record low C = 6.5 | Dec record low C = 2.7 |year record low C = 1.0 | rain colour = green | Jan rain mm = 26.6 | Feb rain mm = 57.8 | Mar rain mm = 118.2 | Apr rain mm = 219.3 | May rain mm = 326.0 | Jun rain mm = 419.4 | Jul rain mm = 485.0 | Aug rain mm = 394.3 | Sep rain mm = 317.2 | Oct rain mm = 125.2 | Nov rain mm = 19.4 | Dec rain mm = 9.9 |year rain mm = 2518.3 | Jan rain days = 2.9 | Feb rain days = 5.3 | Mar rain days = 8.9 | Apr rain days = 12.7 | May rain days = 14.7 | Jun rain days = 18.8 | Jul rain days = 20.6 | Aug rain days = 16.1 | Sep rain days = 13.5 | Oct rain days = 6.8 | Nov rain days = 2.0 | Dec rain days = 0.9 |year rain days = 123.2 |time day = 17:30 [[ভাৰতীয় মান সময়|ভা:মা:স:]] | Jan humidity = 72 | Feb humidity = 67 | Mar humidity = 66 | Apr humidity = 71 | May humidity = 74 | Jun humidity = 78 | Jul humidity = 79 | Aug humidity = 79 | Sep humidity = 81 | Oct humidity = 80 | Nov humidity = 78 | Dec humidity = 76 |year humidity = 75 |source 1 = ভাৰতৰ বতৰবিজ্ঞান বিভাগ<ref name=IMDnormals> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Dibrugarh/Mohanbari (A) Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 249–250 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M24 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDcityweather> {{cite web | url = http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/dibrugarh2.htm | title = Dibrugarh Climatological Table 1971–2000 | publisher = India Meteorological Department | accessdate = 6 February 2020}}</ref> |source 2 = টকিঅ' জলবায়ু কেন্দ্ৰ (গড় উষ্ণতা ১৯৯১–২০২০)<ref name=TCC> {{cite web | url = https://ds.data.jma.go.jp/gmd/tcc/tcc/products/climate/normal/parts/NrmMonth_e.php?stn=42314 | title = Normals Data: Dibrugarh/Mohanbari - India Latitude: 27.48°N Longitude: 95.02°E Height: 110 (m) | publisher = Japan Meteorological Agency | date = August 2012}}</ref>}} ==পৰিচালনা== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম|ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগমে]] পৰিচালনা কৰে। ডিব্ৰুগড় পৌৰনিগমৰ অন্তৰ্গত ২২টা ৱাৰ্ড আছে। প্ৰতিটো ৱাৰ্ডৰ এগৰাকীকৈ ৱাৰ্ড কাউন্সিলৰ আছে। পৌৰনিগমৰ এগৰাকী মেয়ৰ আছে। মেয়ৰ কাউঞ্চিলে ডিব্ৰুগড় চহৰৰ স্থানীয় শাসনৰ নিকায় হিচাপে বিভিন্ন কাম-কাজ চোৱা-চিতা কৰে। বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ মেয়ৰ [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ ডাঃ সৈকত পাত্ৰ। ইয়াৰ বিভিন্ন বিভাগে নগৰ পৰিকল্পনা কৰ্তৃপক্ষৰ অধীনত সামৰি লোৱা ইয়াৰ চৌপাশকে ধৰি চহৰখনৰ বাবে পৰিকল্পনা কৰে। ==জনগাঁথনি== {{bar box |title=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ (২০১১)<ref>{{cite web |url=http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |title=Dibrugarh Census Report |publisher=Dibrugarh.gov.in |access-date=15 June 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |archive-date=4 March 2016 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |deadurl=yes }}</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ধৰ্ম |right1=শতাংশ |float=right |bars= {{bar percent|[[হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|94.37}} {{bar percent|[[ইছলাম ধৰ্ম]]|green|4.68}} {{bar percent|[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]|gold|0.36}} {{bar percent|[[শিখ ধৰ্ম]]|yellow|0.23}} {{bar percent|অন্যান্য†|black|0.27}} |caption=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ<br /> †<small>[[জৈন ধৰ্ম]]ক ধৰি(<0.1%)</small> }} ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=16 June 2004|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=1 November 2008|publisher= Census Commission of India}}</ref> ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ জনসংখ্যা ১৫৪,২৯৬ জন আৰু জনবসতিৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ২,১০০ জন। জনসংখ্যাৰ ৫৪% পুৰুষ আৰু ৪৬% মহিলা। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ লিংগ অনুপাত প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৬১ গৰাকী নাৰী। ধৰ্ম হিচাপে ডিব্ৰুগড়ত হিন্দুৰ সংখ্যা ৯৪.৩৭%, মুছলমান ৪.৬৭%, বৌদ্ধ ০.৩৬%, শিখ ০.২৩% আৰু জৈনকে আদি কৰি অন্যান্য ধৰ্ম ০.২৭%। ডিব্ৰুগড়ৰ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়সকল সাধৰণে মহানগৰখনত ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৮৯.৫%। এয়া ৰাষ্ট্ৰীয় গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰৰ তুলনাত অধিক। ডিব্ৰুগড়ত ৯% জনসংখ্যা ০ৰ পৰা ৬ বছৰৰ ভিতৰত, আৰু প্ৰতি ১০০০ ল’ৰাৰ বিপৰীতে ছোৱালীৰ সন্তান অনুপাত ৯৪০। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ ভিতৰত বৰবাৰী, ডিব্ৰুগড়, আৰু মাহপোৱালিমাৰা গোহাঁই গাঁও আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |url=http://www.census2011.co.in/ |title=Census 2011 Data of Indian Population 2011 Census |publisher=Census2011.co.in |access-date=15 June 2013 |archive-date=20 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111120202313/http://www.census2011.co.in/ |url-status=live }}</ref> {{Pie chart |thumb = left |caption = ডিব্ৰুগড় মহানগৰত কথিত ভাষা (২০১১)<ref name="censusindia.gov.in" /> |label1 = [[অসমীয়া ভাষা]] |value1 = 41.62 |color1 = brown |label3 = [[হিন্দী ভাষা]] |value3 = 21.39 |color3 = yellow |label2 = [[বাংলা ভাষা]] |value2 = 23.51 |color2 = orange |label4 = [[নেপালী ভাষা]] |value4 = 1.04 |color4 = pink |label5 = অন্যান্য |value5 = 12.44 |color5 = grey }} মুঠ জনসংখ্যাৰ ভিতৰত ডিব্ৰুগড় মহানগৰত অসমীয়া ৬৪,২২৩ গৰাকী, বাংলা ৩৬,২৮৩, হিন্দী ৩৩,০১১, ভোজপুৰী ৫,৫৩৩, নেপালী ১,৬০৯ আৰু ১১,৯১১ জন লোকে অন্য ভাষা কয়।<ref name="censusindia.gov.in">[https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX 2011 Census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220423103514/https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX |date=23 April 2022 }} censusindia.gov.in</ref> ==অৰ্থনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ উজনি অসমৰ প্ৰধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু। ব্ৰিটিছ সকলে মহানগৰখন বাণিজ্যৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় দিছিল। উজনি অসমৰ সম্পদ যেনে মূলতঃ চাহ আৰু কয়লা, লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ উদ্দ্যেশে এই মিটাৰগজ ৰেলপথটো [[জন বেৰী হোৱাইট]]ৰ প্ৰচেষ্টাত গঠন হোৱা "আসাম ৰেলৱে এণ্ড ট্ৰেডিং কোম্পানী"য়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে| ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলপথত]] ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনামুখৰ পৰা জয়পুৰলৈ প্ৰথমখন ৰেল চলে। ১৮৮৩ চনৰ ১৬ জুলাইত ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[মাকুম]]লৈ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হোৱা ৪০ মাইল পথত ৰেলৰ চলাচল আৰম্ভ হয়।<ref name="closed down">{{cite news | url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311/at06 | title=State’s first railway track closed down | work=assamtribune.com | date=December 13, 2011 | agency=assamtribune | accessdate=30 জানুৱাৰী 2014 | location=guwahati | archivedate=January 11, 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111080342/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311%2Fat06 | deadurl=yes }}</ref> ১৯৪৫ চনত চনত ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱেক 'বেংগল আসাম ৰেলৱে'ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name="nfr history">{{cite web | url=http://www.nfr.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,1,444| title=History of NF Railway | work=nfr | | accessdate=4ফেব্ৰুৱাৰী 2014 | location=guwahati}}</ref><ref name="DS Rail">{{cite journal | title=ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যাকাত ৰেলগাড়ী | author=ৰবীন্দ্ৰ চন্দ্ৰ বৰুৱা| journal=মন্থন | year=২০০৭ | month=চেপ্তেম্বৰ-অক্টোবৰ | pages=১৯, ২০}}</ref><ref>http://www.irfca.org/faq/faq-history2.html</ref> ইয়াৰ লগতে মোহনাঘাটৰ পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰে জলপথৰ যোগেদি কলকাতালৈকে জাহাজ চলিছিল। বৰ্তমান সময়ত ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বিভিন্ন উদ্যোগ আৰু ব্যৱসায়িক অৱস্থিত। ===উদ্যোগসমূহ=== ডিব্ৰুগড় জিলা খনিজ সম্পদত চহকী। ইয়াত কেইবাটাও খাৰুৱা তেলৰ পুং আৰু কয়লা খনি অৱস্থিত। এই খনিজ সম্পদৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জিলাখনত কেইবাটাও বৃহৎ উদ্যোগ গঢ় লৈ উঠিছে। জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ এই উদ্যোগসমূহৰো ব্যৱসায়িক কাৰ্যকলাপৰ স্থান। ====অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড==== {{main|অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড}} অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড [[ভাৰত]]ৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চৰকাৰী মালিকানাধীন হাইড্ৰ'কাৰ্বন অন্বেষণ আৰু উৎপাদন নিগম। ই ভাৰত চৰকাৰৰ পেট্ৰ'লিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয়ৰ মালিকানাধীন আৰু ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। ই ভাৰত চৰকাৰৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত মহাৰত্ন কোম্পানী। উত্তৰ প্ৰদেশৰ নয়ডা, [[গুৱাহাটী]] আৰু যোধপুৰত ইয়াৰ কাৰ্যালয় আছে। অইল খাৰুৱা তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছৰ অন্বেষণ, বিকাশ আৰু উৎপাদন, খাৰুৱা তেল পৰিবহণ আৰু তৰল পেট্ৰ'লিয়াম গেছ উৎপাদনৰ ব্যৱসায়ত নিয়োজিত হৈ আছে। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড ভাৰতৰ অসমত ডিব্ৰুগড় জিলাৰ লেপেটকটাত অৱস্থিত এক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠান। ঐতিহাসিক [[অসম চুক্তি]] অসম গেছ ক্ৰেকাৰ প্ৰকল্প হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত থকা বিচিপিএল নিৰ্মাণৰ কাৰ্য ২০০৭ চনৰ ৯ এপ্ৰিলত তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] আৰম্ভ কৰিছিল আৰু ইয়াক প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ২০১৬ চনৰ ৫ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদনৰ বাবে উদ্বোধন কৰিছিল। ৭০% ইকুইটিৰ সৈতে গেইল (ইণ্ডিয়া) লিমিটেড ইয়াৰ মুখ্য অংশীদাৰ আৰু বাকী ৩০% ইকুইটিখিনি [[অসম চৰকাৰ]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মাজত সমান অংশত বিভাজিত। ইথাইলিন, প্ৰপাইলিন, ৰৈখিক নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথাইলিন, উচ্চ-ঘনত্বৰ পলিথাইথিলিন আৰু পলিপ্ৰপাইলিন হৈছে বৰ্তমান প্ৰকল্পটোৰ দ্বাৰা উৎপাদিত বিভিন্ন পেট্ৰো-সামগ্ৰী আৰু পলিমাৰ। ইয়াৰ লগতে হাইড্ৰজেনযুক্ত পাইৰোলাইচিছ গেছ'লিন আৰু ১-বিউটেনৰ বাবে দুটা উৎপাদন একক নিৰ্মাণাধীন। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ ৰসায়ন আৰু সাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ]] ৰাসায়নিক সাৰ উৎপাদন কৰা উদ্যোগ। এই সাৰ কাৰখানা [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত। প্ৰাকৃতিক গেছৰ পৰা ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা এই উদ্যোগ ১৯৬৯ চনৰ ১ জানুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদন আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="bvfcl"/> পূৰ্বতে ই হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেডৰ নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্সৰ অংশ আছিল। ২০০২ চনৰ ৫ এপ্ৰিল তাৰিখে হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বনৰ পৰা নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্স বিভক্ত হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড নামৰ নতুন কোম্পানীটো গঠন কৰা হৈছিল। ই হৈছে ভাৰতৰ সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব আৰু পূব অঞ্চলৰ একমাত্ৰ ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা কোম্পানী।<ref name="bvfcl">{{cite web |url=https://bvfcl.com/bvfcl-profile/ |title=Corporate profile |website=bvfcl.com |date= |access-date=৭ জুলাই ২০২৪}}</ref> ====অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড==== {{main|অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড}} অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড প্ৰাকৃতিক গেছ পৰিবহণ আৰু বিতৰণৰ লগত জড়িত অসমৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজ্যিক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]] হিচাপে স্থাপিত কোম্পানী।<ref name="AGCL">{{cite web |url=https://assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |title=About us |website=assamgas.org |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240602212956/https://www.assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |deadurl=yes }}</ref> ১৯৬২ চনৰ ৩১ মাৰ্চ তাৰিখে ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। অসম গেছ কোম্পানীৰ পাইপলাইনৰ নেটৱৰ্কে [[উজনি অসম]]ৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[চৰাইদেউ জিলা|চৰাইদেউ]], [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]], [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] আৰু [[মাজুলী জিলা|মাজুলী জিলা]]ৰ ৪০০ ৰো অধিক চাহ কাৰখানা, ১,২০০ বাণিজ্যিক প্ৰতিষ্ঠান, ৫০,০০০ ঘৰুৱা গ্ৰাহক আৰু ৪১০ ঔদ্যোগিক গ্ৰাহকক গেছ যোগান ধৰি আহিছে।<ref name="IC">{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |title=Pipe gas connection under assam gas company ltd |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240609060913/https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |deadurl=yes }}</ref> ====ডিএনপি লিমিটেড==== {{main|ডিএনপি লিমিটেড}} ডিএনপি লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]।<ref name="DNPL">{{cite web |url=http://www.dnpl.co.in/profile |title=Profile |website=dnpl.co.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪}}</ref> [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত ডিএনপি লিমিটেড ২০০৭ চনৰ ১৫ জুন তাৰিখে স্থাপন কৰা হৈছিল। যুটীয়া উদ্যোগ হিচাপে ডিএনপি লিমিটেড ১৯৫৬ চনৰ কোম্পানী আইনৰ অধীনত পঞ্জীভুক্ত।<ref>{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |title=Appointment of Director and Chairman in the BOD of the Joint Venture Company (JVC), Duliajan Numaligarh Pipeline Limited (DNPL) |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240616075846/https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |deadurl=yes }}</ref> দুলীয়াজান নুমলীগড় পাইপলাইনৰ ইংৰাজী নামৰ প্ৰতিটো শব্দৰ প্ৰথম বৰ্ণৰে কোম্পানীটোৰ নাম ডিএনপি লিমিটেড ৰখা হৈছে। ====অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড==== {{main|অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড}} অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]। অসম চৰকাৰ, [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]] আৰু অসম ঔদ্যোগিক উন্নয়ন নিগমৰ আৰু [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত প্ৰতিষ্ঠানটো ১৯৭১ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। <ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|title=Assam Petro-chemicals Limited bags Skoch Gold Award|date=2018-12-08|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=2019-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181209020937/https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|archive-date=2018-12-09|url-status=live}}</ref> ১৯৭৬ চনত [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত মিথানল প্ৰকল্পত ফৰ্মেলডিহাইড আৰু কেইটামান ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড ৰেজিন যেনে ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড গ্লু আৰু ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড মোল্ডিং পাউডাৰৰ সৈতে উৎপাদন আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ১৯৮৯ আৰু ১৯৯৮ চনত সম্প্ৰসাৰণৰ পিছত, কোম্পানীটোৱে মিথানল প্ৰকল্পটো ১০০ টিপিডি (প্ৰতিদিনে টন) আৰু ফৰ্মেলডিহাইড প্ৰকল্পৰ ক্ষমতা ১০০ টিপিডিলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://assampetrochemicals.com/ |title=Assam Petro-chemicals Limited – About us |date=2015 |accessdate=12 June 2019 |url-status=live |publisher=Assam Petro-Chemicals Limited |archivedate=15 October 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181015175705/http://www.assampetrochemicals.co.in/ |deadurl=yes }}</ref> কোম্পানীটোৱে ২০১৭ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ঘোষণা কৰিছিল যে ই ১,৩৩৭ কোটি টকা বিনিয়োগ কৰিব আৰু ৫০০ টিপিডি মিথানল আৰু ২০০ টিপিডি ফৰ্মালিন উৎপাদন কৰিবলৈ সম্প্ৰসাৰিত হ'ব আৰু ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ মিথানল উৎপাদক হিচাপে পৰিগণিত হ'ব।<ref>{{cite news |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |title=Assam Petrochemicals Limited to invest Rs 1337 crore to set up second unit |newspaper=Economic Times |date=24 September 2017 |author=Singh, Bikash |accessdate=12 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180929151131/https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |archive-date=29 September 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/states/north-east/bjp-respects-all-views-sonowal/cid/1686202|title=BJP respects all views: Sonowal|website=The Telegraph|first=Tejesh |last= Tripathy | date= 3 May 2019 |language=en|access-date=2019-06-12|quote= Addressing the gathering after laying the foundation stone of a formalin plant ... The Assam Petro-Chemicals Limited will supply methanol, the raw material needed to make formalin (preservative), to this plant which will produce 200 tonnes of formalin daily. The plant, for which 163 bighas has been allotted by the government at Dhaknamari, is being set up at a cost of Rs 100 crore. }}</ref> এই প্ৰকল্পৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কেঁচামাল হৈছে প্ৰাকৃতিক গেছ, ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড। অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেডে যোগান ধৰা প্ৰাকৃতিক গেছ, মিথানল উৎপাদনৰ বাবে কেঁচামাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। নামৰূপ সাৰ প্ৰকল্পৰ দ্বাৰা ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড যোগান ধৰা হয়।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=czUyfP-hHTEC&q=%22Assam+Petrochemicals+Limited%22&pg=PA29 | title=The Anatomy of Rural Poverty in Assam | publisher=Mittal Publications | author=Atikuddin Ahmed | year=1987 | pages=29 | isbn=8170990092}}</ref> <!-- ====কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ বা আধিকাৰিক ভাবে অসম গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ বকুলনিত অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। এই সংযুক্ত চক্ৰ গেছ টাৰ্বাইন প্ৰকল্পটো [[নীপকো]]ৰ অধীনত। এই প্ৰকল্প [[জাপান]]ৰ বহিঃৰাজ্য অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা পুঁজিৰ সৈতে দ্বিপাক্ষিক ঋণ ব্যৱস্থাৰ অধীনত ৩৭.২৭২ বিলিয়ন য়েনৰ ঋণৰ সহায়ত ইয়াৰ আংশিক বিত্তীয় সাহায্য প্ৰদান কৰা হৈছে। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শক্তি কেন্দ্ৰটোত ৬টা গেছ টাৰ্বাইন আছে আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ৩টা ভাপ টাৰ্বাইন আছে। এই টাৰ্বাইনবোৰ মডিউলাৰ ধৰণেৰে সজোৱা হৈছে। এটা মডিউলত সংশ্লিষ্ট বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ১টা ভাপ টাৰ্বাইনৰ সৈতে ২টা গেছ টাৰ্বাইন থাকে। ====নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]] অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। ইয়াৰ লগতে নতুনকৈ নামৰূপ প্ৰতিষ্ঠাপন শক্তি কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছে। মুঠ ১৬২.৯ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন গেছ ভিত্তিক দুয়ো তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম শক্তি উৎপাদন নিগম লিমিটেড]]ৰ অধীনত। নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ প্ৰথমটো গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="thermal">{{cite web |url=https://apgcl.org/thermal.php |title=Thermal |website=www.apgcl.org |date= |access-date=১৪ জুলাই ২০২৪ |archivedate=2024-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240714114352/https://apgcl.org/thermal.php |deadurl=yes }}</ref> --> ===চাহ উদ্যোগ=== [[File:Tea, two leaves and a bud.jpg|thumb|right|চাহ পাত]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰিটিছ যুগৰ কেইবাখনো চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা ৩২ কিলোমিটাৰ নিগলত [[চাবুৱা]]ত জিলাখনৰ প্ৰথমখন চাহ বাগিচা [[মণিৰাম দেৱান|মণিৰাম দেৱানে]] প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Barua|1994|pp=Preface}}</ref> বৰ্তমান গোটেই জিলাখনত প্ৰায় ১৪৪ খন বৃহৎ আৰু অসংখ্য ক্ষুদ্ৰ চাহ বাগিচা আছে। লগতে কেইবাটাও চাহৰ কাৰখানাও আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ মাজ-মজিয়াত ১৯৫৯ চনত অৱস্থিত জালান নগৰ চাহ বাগিচা অৱস্থিত। মহানগৰখন চাহ উদ্যোগৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু। মহানগৰৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত মনোহৰি চাহ বাগিচাৰ চাহে নিলামত কেইবাবাৰো অভিলেখ ভংগ কৰিছে। ডিব্ৰুগড়ত ভাৰতৰ ক্ষুদ্ৰ চাহ খেতিয়কৰ উন্নয়ন সঞ্চালকালয়ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=81391| title = Press Information Bureau}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও চাহ উন্নয়ন (ৰোপন)ৰ এজন উপ-সঞ্চালকৰ নেতৃত্বত "ভাৰতীয় চাহ ব’ৰ্ড"ৰ এটা আঞ্চলিক কাৰ্যালয়ও চহৰখনত অৱস্থিত। অসম শাখা ভাৰতীয় চাহ সন্থাৰ প্ৰথম খণ্ড ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| title = The Official Website of Tea Board India| access-date = 4 April 2014| archive-date = 1 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140301140750/http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| url-status = live}}</ref> ===পৰ্যটন=== ৰেল, পথ আৰু বিমান সংযোগৰ লগতে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বৃহৎ সংখ্যক পৰ্যটনস্থলীৰ উপস্থিতিয়ে ভাৰতৰ এই অংশত শেহতীয়া অংশত পৰ্যটন উদ্যোগৰ আকৰ্ষণীয় বৃদ্ধি দেখা গৈছে। ভাৰত-বিদেশৰ পৰা অহা পৰ্যটকৰ বাবেও ডিব্ৰুগড় এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গন্তব্যস্থানৰ লগতে এক প্ৰধান গমন কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। এনে পৰ্যটন আৱৰ্তনসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হৈছে: ডিব্ৰুগড় – ৰয়িং – মায়'দিয়া – অনিনি পৰ্যটন আৱৰ্তন,<ref>{{cite web |url=http://www.arunachaltourism.com/top5.php |title=Arunachal Tourism |access-date=4 August 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |archive-date=6 April 2013 |archivedate=6 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড় – গুৱাহাটী নদী ক্ৰুজ।<ref>{{cite web |url=http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |title=Brahmaputra Cruise - Neamati to Guwahati |access-date=4 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |archive-date=7 April 2014 |archivedate=7 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ চাহ বাগিচা সমূহৰ আশে-পাশে চাহ পৰ্যটন গঢ় লৈ উঠিছে।<ref>{{cite news | url=http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | location=Calcutta, India | work=The Telegraph | first=Ripunjoy | last=Das | title=Tea belt takes to heritage tourism | date=12 July 2005 | access-date=4 April 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140407072704/http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | archive-date=7 April 2014 | url-status=dead }}</ref> তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] আৰু কেইবাখনো প্ৰতিষ্ঠিত বেচৰকাৰী চিকিৎসালয় আৰু নাৰ্ছিং হোম থকাৰ বাবে উজনি অসমৰ লগতে [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[নাগালেণ্ড]]ৰ ৰোগী সকলৰ বাবে চিকিৎসা পৰ্যটনৰ স্থান। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যটন স্থান হ’ল: * [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়]] * [[বগা বাবাৰ মাজাৰ]] * জালান মন্দিৰ * মহাত্মা গান্ধী উদ্যান, খনিকৰ * সাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা উদ্যান, ফুলবাগান * জিলা পুথিভঁৰাল আৰু সংগ্ৰাহালয় * চেক্ৰেড হাৰ্ট কেথেড্ৰেল তদুপৰি ইয়াৰ আশে-পাশে [[ৰাইদঙীয়া দৌল]], [[মৈৰামৰা দৌল]], [[বেজৰ দৌল]], [[কলি আইৰ থান]], শিলিখা থান, দিনজয় সত্ৰ, মদাৰখাট সত্ৰ আদি পৰ্যটনস্থলী অৱস্থিত। ==পৰিবহণ== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ স্থলপথ, ৰে'লপথ, বিমানপথ আৰু জলপথেৰে অসম তথা ভাৰতৰ অন্যান্য ঠাইৰ লগত সংযুক্ত হৈ আছে। ===বিমানপথ=== [[File:Dibrugarh Airport Complex.jpg|thumbnail|right|ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উত্তৰ-পুব দিশত মোহনবাৰী নামৰ ঠাইত ১৫ কিলোমিটাৰ দূৰৈত [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] অৱস্থিত। সেয়ে ইয়াক মোহনবাৰী বিমানবন্দৰো বোলা হয়। ই অসমৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক ব্যস্ত বিমানবন্দৰ। বিমানবন্দৰখনৰ পৰা চলাচল কৰা বিমান সংস্থাসমূহ হ’ল এয়াৰ ইণ্ডিয়া, ইণ্ডিগ’ আৰু এলায়েন্স এয়াৰ। বিমান সেৱাৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় [[নতুন দিল্লী]], [[গুৱাহাটী]], শিলিগুৰি, [[ইম্ফল]], [[কলকাতা]], [[ইটানগৰ]], তেজু, [[আগৰতলা]], [[বেংগালুৰু]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ লগত সংযোজিত। ২০১৩ চনত ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰত নিশা অৱতৰণৰ সুবিধাযুক্ত হয়।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013/at09 Mohanbari Airport ready for night landing] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004223532/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013%2Fat09 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (20 September 2013). Retrieved 3 October 2013.</ref> এই বিমানবন্দৰত এৰোব্ৰিজৰ বাণিজ্যিক পৰিচালনাও আৰম্ভ হৈছে।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 Assam Tribune]Assamtribune.com (2 October 2013). Retrieved 3 October 2013 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004230933/http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 |date=4 October 2013 }}.</ref> বৰ্তমান ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰৰ দ্বিতীয় টাৰ্মিনেল নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত আছে। ===ৰে'লপথ=== [[File:New Dibrugarh Railway Station Complex.jpg|thumbnail|ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথম ৰেল সেৱাৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ ইতিহাসত ডিব্ৰুগড়ে এক বিশিষ্ট স্থান দখল কৰি আহিছে। ১৮৮২ চনৰ ১ মে’ত ডিব্ৰুগড়ত মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে’ল চলিছিল। ১৮৮২ চনৰ ১৫ মে’ত দিনজানলৈকে এই ৰে'লপথ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। সেই বছৰৰ ২৩ ডিচেম্বৰত চাবুৱালৈকে মালবাহী ৰে'লৰ প্ৰচলন হয়। ১৮৮৪ চনৰ ১৮ ফেব্ৰুৱাৰীত পুৱা ৭:২০ বজাত তদানীন্তন অসমৰ মুখ্য আয়ুক্ত ছাৰ চাৰ্লছ ইলিয়টে ৰিহাবাৰী ৰেল ষ্টেচনৰ পৰা (বৰ্তমান [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]]) ৪০০ ইউৰোপীয় আৰু ভাৰতীয় যাত্ৰীৰে [[লিডু]]লৈ যোৱা প্ৰথমখন যাত্ৰীবাহী ৰেল ফ্লেগ অফ কৰে। ১৯৯১ চনত প্ৰকাশিত অসম ৰেলৱে আৰু ট্ৰেডিং কোম্পানী লিমিটেডৰ শতবাৰ্ষিকী স্মৃতিগ্ৰন্থ অনুসৰি উক্ত কোম্পানীটোৱে [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে]] নিৰ্মাণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হোৱাৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৰেলৱে উন্নয়নৰ সমগ্ৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710/state07 Dibrugarh Rly Station denied heritage status] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004221528/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710%2Fstate07 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (17 June 2010). Retrieved 3 October 2013.</ref> মহানগৰখনত [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] দুটা ৰে'ল ষ্টেচন অৱস্থিত। ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ মানচিত্ৰত এই দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পূবৰ ৰেল ষ্টেচন। ভাৰতৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ যেনে বেংগালুৰু, চেন্নাই, কোচি, ত্ৰিবান্দ্ৰম, কলকাতা, দিল্লী, কন্যাকুমাৰী আদিৰ সৈতে সংযুক্ত ৰেলৱে নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় সংযোজিত হৈ আছে। মহানগৰীৰ উপকণ্ঠত বাণীপুৰত নতুন ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ই তিনিচুকীয়া ৰেল সংমণ্ডলৰ লামডিং-ডিব্ৰুগড় অংশত অৱস্থিত। ৪০০ বিঘা মাটিত বিস্তৃত সমগ্ৰ উত্তৰ-পূবৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ৰেল ষ্টেচন আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ২ কিলোমিটাৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211/state05 |title=The Assam Tribune Online |website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |archive-date=14 May 2014 |access-date=28 December 2024 |archivedate=14 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |deadurl=yes }}</ref> ===জলপথ=== [[File:Bogibeel Karrengbali paarghat.jpg|thumb|বগীবিল ঘাটৰ এখন ফেৰী]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ কাষে কাষে আৰু তাৰ সিপাৰে এক উন্নত জলপথ পৰিবহণ ব্যৱস্থাও আছে। ডিব্ৰুগড় বাংলাদেশ সীমান্তৰ পৰা শদিয়ালৈকে বিস্তৃত ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ২ৰ এক উল্লেখযোগ্য স্থান। ফেৰী সেৱাই ডিব্ৰুগড়ক চেঙাজান (ধেমাজি জিলা), পানবাৰী (ধেমাজি) & ঐৰাম ঘাট (জোনাই ওচৰত)ৰ সৈতে সংযোগ কৰে। বগীবিল আই ডব্লিউ টি ঘাটৰ পৰা কাৰেং চাপৰি আৰু চিচি মুখলৈ নিয়মীয়া ফেৰী সেৱা আছে। তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা গুৱাহাটীলৈ বিলাসী ক্ৰুজ সেৱাও উপলব্ধ। ডিব্ৰুগড়লৈ যোৱা ক্ৰুজখন [[তেজপুৰ]] আৰু [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |title=Bharat Darshan – Guwahati |access-date=8 October 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |archive-date=20 September 2013 |archivedate=20 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |deadurl=yes }}</ref> ====স্থলপথ==== ডিব্ৰুগড়ৰ মাজেৰে অসম ট্ৰাংক ৰোড পাৰ হৈ গৈছে। ডিব্ৰুগড়ৰ চৌকিডিঙিত অৱস্থিত অসম ৰাজ্যিক বাছ আস্থানৰ পৰা নিয়মীয়াকৈ অসম আৰু উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যান্য ৰাজ্যলৈ বাছ চলাচল কৰে। মহানগৰখনত ৰাজহুৱা পৰিবহনৰ বাবে অটো ৰিক্সা, বিক্ৰম, ই-ৰিক্সাৰ সুবিধা আছে। নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত থকা কনভয় ৰোডৰ উৰণসেঁতুৰ কাষত নতুনকৈ আৰম্ভ কৰা মুৰলীধৰ জালান বাছ আস্থান সম্পূৰ্ণকৈ কাৰ্যক্ষম হোৱা নাই। দেশৰ দীৰ্ঘতম ৰে'ল-ৰোড দলং [[বগীবিল দলং]] ডিব্ৰুগড়ৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত। ==শিক্ষা আৰু গৱেষণা== [[File:Dibrugarh Govt. Boys' H. S. School, Dibrugarh.jpg|thumb|right|ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] [[File:Dibrugarh University's entrance gate.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰৱেশপথ]] [[file:DHSK College, Dibrugarh.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ শিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰবিন্দু। ডিব্ৰুগড়ত কেইবাখনো পুৰণি আৰু উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী, বেচৰকাৰী বিদ্যালয় আছে। ১৮৪০ চনত স্থাপিত হোৱা [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] অসমৰ অন্যতম পুৰণি বিদ্যালয়। তদুপৰি ডিব্ৰুগড় কেইখনমান বিখ্যাত কণিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় আছে। [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ দ্বিতীয় পুৰণি বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৬৫ চনত [[অসম বিধান সভা]]ত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা এই বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপিত হয়। অসমৰ উচ্চশিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰৰূপে পৰিচিত ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ত কলা, বিজ্ঞান, বাণিজ্য আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা বিষয়ক শিক্ষাদানৰ বাবে বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰৰ উপৰিও এখন "অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ প্ৰতিষ্ঠান" আছে। বৰ্তমান এই বিশ্ববিদ্যালয়ৰদ্বাৰা অনুমোদিত মুঠ মহাবিদ্যালয়ৰ সংখ্যা ১৬০। ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মুঠ মাটিকালি হ'ল ২০৩ হেক্টৰ; ইয়াৰে ৭৪.৩ হেক্টৰৰ এটা এলেকাত চাহখেতি কৰা হয়। এই বিশ্ববিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দু নতুন বজাৰৰ পৰা প্ৰায় ৫ কি: মি: দক্ষিণে ৰজাভেটা অঞ্চলত অৱস্থিত। ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথটো বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যতম আৰু আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। এই মহাবিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ বৰবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়খন আনুস্থানিকভাৱে ১৯৪৭ চনৰ ৩ নৱেম্বৰৰ দিনা উদ্বোধন কৰা হয়। ইয়াৰ আগেয়ে ই "বেৰী-হোৱাইট মেডিকেল স্কুল নামেৰে জনাজাত আছিল, যিখন ১৯০০ চনত স্থাপিত হৈছিল। [[শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় জিলাৰ চাবুৱাত অৱস্থিত এখন ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। এই বিশ্ববিদ্যালয় খন অসম চৰকাৰে ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত গৃহীত কৰা ''শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয় বিধেয়ক, ২০১৮''ৰ অধীনত স্থাপন কৰিছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন ২০২০ চনৰ ১০ জুলাই তাৰিখৰ পৰা ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ অস্থায়ী কেম্পাছৰ পৰা কাৰ্যক্ষম হয়। এইখন অসমৰ প্ৰথম আৰু ভাৰতৰ চতুৰ্থ কাৰ্যক্ষম চতুৰ্থ ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। ডিব্ৰুগড়ৰ [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়|চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উজনি অসমৰএকমাত্ৰ দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]] [[ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ|ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদে]] স্থাপন কৰা ছখন আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰৰ অন্যতম। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১০ কিঃমিঃ পূবত তথা বকুল তিনিআলিৰ পৰা ২ কিঃমিঃ নিলগত লাহোৱালত আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ অৱস্থিত। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আঠখন ৰাজ্যৰ উমৈহতীয়া আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰই এই অঞ্চলত জীৱ-চিকিৎসা বিষয়ত গৱেষণা কৰা হয়। ১৯৮২ চনত এই কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছিল। ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ আৰু বিভিন্ন প্ৰকল্পৰ বাবে বিভিন্ন উৎসৰ পৰা এই কেন্দ্ৰই অনুদান লাভ কৰে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উল্লেখযোগ্য শিক্ষানুষ্ঠান সমূহ হ'ল: ===বিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] * ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী বালিকা বিদ্যালয় * ডন বস্ক' হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * লিটিল ফ্লাৱাৰ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট মেৰীজ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট জেভিয়াৰ্ছ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * বি এল বেৰীয়া সৰস্বতী শিশু মন্দিৰ * কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * দিল্লী পাব্লিক স্কুল, ডিব্ৰুগড় * বিবেকানন্দ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * সম্পূৰ্ণ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয় * ভিক্টোৰিয়া গাৰ্লছ স্কুল * বেংগলী বয়জ স্কুল * মাৰোৱাৰী হিন্দী বিদ্যালয় * অগ্ৰসেন একাডেমী * শিশু ভাৰতী বিদ্যালয় * গ্ৰেহেম বজাৰ বালিকা বিদ্যালয় ===কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ছল্ট ব্ৰুক একাডেমী]] * ডঃ ৰাধাকৃষ্ণণ স্কুল অফ আৰ্টছ, কমাৰ্চ এণ্ড চাইন্স * [[জ্ঞান বিজ্ঞান একাডেমী]] *  শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় ===মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ বাণিজ্য মহাবিদ্যালয়]] * [[মনোহৰী দেৱী কানৈ মহিলা মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰু মহাবিদ্যালয়]] * নন্দলাল বৰগোহাঁই চিটি মহাবিদ্যালয় ===আইন মহাবিদ্যালয়=== * ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ আইন মহাবিদ্যালয় * এছ.আই.পি.ই. আইন মহাবিদ্যালয় * ডঃ ৰোহিনী কান্ত বৰুৱা আইন মহাবিদ্যালয় ===শিক্ষণ মহাবিদ্যালয়=== * চন্দ্ৰকান্ত হাজৰিকা মহাবিদ্যালয় * পাৰিজাত একাডেমী শিক্ষক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান ===চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠান=== * [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] * [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়]] * [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] ===কাৰিকৰী প্ৰতিষ্ঠান=== * [[ডিব্ৰুগড় পলিটেকনিক]] ==গণমাধ্যম== আকাশবাণী ডিব্ৰুগড় অসমৰ অন্যতম পুৰণি আকাশবাণী কেন্দ্ৰ। আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়ে এ এম (৫২৯.১ মিটাৰ মেগাৱাটত ৫৬৭ কিলোহাৰ্টজ) আৰু এফ এম (১০১.৩০ মেগাহাৰ্টজ) বেণ্ড দুয়োটাতে তিনিটা অধিবেশনত দৈনিক প্ৰচাৰ কৰে।<ref>{{cite web|title=All India Radio, Dibrugarh|url=http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|publisher=Prasar Bharati|access-date=3 August 2013|archive-date=2 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|url-status=live}}</ref> লগতে প্ৰতিদিনে সন্ধিয়া ৬:০০ বজাত ৫ মিনিটৰ আঞ্চলিক বাতৰিৰ বুলেটিন সম্প্ৰচাৰ কৰে ।<ref name="allindiaradio.gov.in">{{cite web| url = http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| title = Get Apps {{!}} Prasar Bharati| access-date = 3 August 2013| archive-date = 2 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| url-status = live}}</ref> এই কেন্দ্ৰটো ১৯৬৮ চনৰ ১৫ ফেব্ৰুৱাৰীত আৰম্ভ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |title=NEWS ON AIR : News on AIR brings the Latest & Top Breaking News on Politics, G-20 summit, Cricket, Sports, Business , State,Formula One in INDIA , Regional Language Audio Bulletins , Regional Language scripts & more |access-date=1 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140305062218/http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |archive-date=5 March 2014 |url-status=dead }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ মলখুবাচাত এই ষ্টেচনৰ ষ্টুডিঅ’ আৰু লেপেটকাত অৱস্থিত ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড স্থানৰ সমীপত হাই পাৱাৰ ট্ৰেন্সমিছন টাৱাৰ আছে। ব্ৰহ্মপুত্ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন বা ৰেডিঅ’ ব্ৰহ্মপুত্ৰ ৯০.৪ মেগাহাৰ্টজ ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথমটো তৃণমূল পৰ্যায়ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন। উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়, ধেমাজি, আৰু শিৱসাগৰৰ কিছু অংশৰ ৮ লাখৰো অধিক লোকক সামৰি লোৱা এই চহৰে অৰ্ধনগৰীয়া, আৰু গ্ৰাম্য জনসংখ্যাক একত্ৰিত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ মাইজান ঘাটৰ সমীপত ইয়াৰ ষ্টেচন অৱস্থিত। [[File:Doordarshan Kendra, Dibrugarh.jpg|thumb|right|দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] অসমীয়া ভাষাত অনুষ্ঠান আগবঢ়োৱা দ্বিতীয়টো দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড় ১৯৯৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে কেন্দ্ৰই ১৯৯১ চনৰ ২০ ডিচেম্বৰৰ পৰা দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটীৰ সম্প্ৰচাৰিত অসম ভাষাৰ কাৰ্যসূচী সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |deadurl=yes }}</ref> এই কেন্দ্ৰত নিৰ্মিত কাৰ্যসূচীসমূহ উচ্চ শক্তিৰ ট্ৰেন্সমিটাৰৰ জৰিয়তে টেলিকাষ্ট কৰা হয়।<ref>{{cite web| url = http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| title = Doordarshan Kendra Guwahati| access-date = 1 March 2014| archive-date = 29 July 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| url-status = live| archivedate = 29 July 2013| archiveurl = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| deadurl = yes}}</ref> ডিব্ৰুগড় দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰই 'ডি ডি নৰ্থ ইষ্ট' চেনেলত অনুষ্ঠানৰ অৱদান আগবঢ়াই আছে।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |deadurl=yes }}</ref> তদপৰি সামাজিক মাধ্যমটো প্ৰচাৰৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ত কেইবাটাও ইলেক্ট্ৰনিক বাতৰি পৰ্টেল আৰু চেনেল আছে। ===বাতৰি-কাকতসমূহ=== ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত প্ৰথমখন কাকত 'টাইমছ অফ আছাম'ৰ সৈতে ডিব্ৰুগড় সমগ্ৰ পূব ভাৰতৰ বাতৰি কাকত সাংবাদিকতাৰ পথ প্ৰদৰ্শক। প্ৰকাশৰ চাৰি দশক পিছত টাইমছ অফ আছামৰ প্ৰকাশ বন্ধ হৈ ১৯৩৯ চনৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য আছাম ট্ৰিবিউন|দ্য আছাম ট্ৰিবিউনে]] যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে আৰু ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৭ বছৰ প্ৰকাশৰ পিছত গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰিত হয়। অৱশ্যে উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ এই প্ৰধান ইংৰাজী দৈনিক কাকতখন গুৱাহাটীৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত হয়। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন চাৰিখন চহৰৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য ছেণ্টিনেল]] প্ৰকাশিত হয়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা কেইবাখনো স্থানীয়ভাষাৰ, লগতে ইংৰাজী আৰু বাংলা দৈনিক কাকত প্ৰকাশ পায়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত অসমীয়া বাতৰি কাকতসমূহ হ'ল [[অসমীয়া প্ৰতিদিন]], [[জনসাধাৰণ]], [[নিয়মীয়া বাৰ্তা]], [[দৈনিক অসম]], অসম আদিত্য, দৈনিক প্ৰতীক্ষা আৰু প্ৰতিবিম্ব। গুৱাহাটী আৰু শিলচৰৰ সমান্তৰালকৈ ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা বাংলা দৈনিক যুগশংখ প্ৰকাশিত হয়। ==ৰাজনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ অন্তৰ্গত। [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ নেতা তথা বৰ্তমানৰ কেন্দ্ৰীয় জলপৰিবহন মন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]] বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ সাংসদ।<ref>{{cite web |url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |title=List of Parliamentary & Assembly Constituencies |access-date=6 October 2008 |work=Assam |publisher=Election Commission of India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |archive-date=4 May 2006 }}</ref> বিজেপিৰ প্ৰশান্ত ফুকন [[ডিব্ৰুগড় (বিধানসভা সমষ্টি)]] পৰা [[অসম বিধানসভা]]লৈ নিৰ্বাচিত বিধায়ক। [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] বৰ্তমান বিজেপিৰ দখলত। ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== * [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]], অসমৰ এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ, নাট্যকাৰ, লেখক আৰু প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা * [[নীলমণি ফুকন (জ্যেষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]], সাহিত্যিক আৰু ৰাজনীতিবিদ * [[দেৱকান্ত বৰুৱা]], কবি আৰু ৰাজনীতিবিদ, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ ৮৩ সংখ্যক অধ্যক্ষ, [[বিহাৰ]]ৰ ৰাজ্যপাল * [[যোগেন্দ্ৰ নাথ হাজৰিকা]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ সপ্তম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[কেশৱ চন্দ্ৰ গগৈ]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ নৱম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ চতুৰ্দশ মুখ্যমন্ত্ৰী]] তথা কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী * [[ৰঞ্জন গগৈ]], [[ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ|ভাৰতৰ ৪৬ সংখ্যক মুখ্য ন্যায়াধীশ]] * [[মলয়া গোস্বামী]], শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী * [[বিজু ফুকন]], অভিনেতা * [[নগেন শইকীয়া]], সাহিত্যিক তথা সাহিত্য সভাৰ প্ৰাক্তন সভাপতি * [[প্ৰহ্লাদ চন্দ্ৰ তাছা]], সাহিত্যিক ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থ সূচি== {{refbegin}} * {{citation |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |place=Guwahati |publisher=EBH Publishers |year=2016 |isbn=978-93-83252-70-1 }} * {{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=925 |issn=2347-6435 |ref=harv}} == বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Dibrugarh|ডিব্ৰুগড়}} * [https://dibrugarh.assam.gov.in/ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ ৱেবচাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250419051017/https://dibrugarh.assam.gov.in/ |date=2025-04-19 }} * [http://dibru.ac.in ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় ৱেবচাইট] {{অসমৰ নগৰ-মহানগৰ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:ডিব্ৰুগড় জিলা]] di54yogvl9t0spt7jk8xkc0d2gwfe2y 651887 651761 2026-11-10T05:50:38Z KhiLanTzi 23530 /* আহোম ৰাজ্য */ Ananya Tayeৰ দ্বাৰা আঁতৰাই দিয়া উৎস যুক্ত নিৰ্ভৰযোগ্য তথ্য পুনৰ সংযোগ কৰা হৈছে 651887 wikitext text/x-wiki {{About|ডিব্ৰুগড় মহানগৰ|একে নামৰ জিলা|ডিব্ৰুগড় জিলা}} {{Infobox settlement | name = ডিব্ৰুগড় | nickname = অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী<br>ভাৰতৰ চাহ নগৰী<br>উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = মহানগৰ | image_skyline = {{photomontage | photo1a = A_tea_garden_in_Dibrugarh.jpg | photo2a = OPD,_Assam_Medical_College_&_Hospital,_Dibrugarh.jpg | photo2b = Shrikshetra_Dham,_Dibrugarh.jpg | photo3a = Dibrugarh_University's_entrance_gate.jpg | photo3b = Inside_campus_of_Indian_Councial_of_Medical_Research,_NE_Region,_at_Lahowal,_Dibrugarh.jpg | photo4a = Bogibeel_Bridge_view.jpg | space = 1 | size = 280 | colour = black | colour_border = black }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা বাওঁফালৰ পৰা সোঁফালে: চাহ বাগিচা, [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়|অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়]], [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়|জগন্নাথ মন্দিৰ]], [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]], [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ]], [[বগীবিল দলং]] | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = অসমত ডিব্ৰুগড়ৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|27.48|N|95|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = সংমণ্ডল | subdivision_name2 = [[উজনি অসম]] | subdivision_type3 = জিলা | subdivision_name3 = [[ডিব্ৰুগড় জিলা]] | subdivision_type4 = ৱাৰ্ডৰ সংখ্যা | subdivision_name4 = ২২ | established_title = স্থাপিত | established_date = ১৮৭৩ | founder = | named_for = ডিব্ৰুমুখৰগড় ([[আহোম-চুতীয়া ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ত ডিব্ৰু নদীৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই নিৰ্মাণ কৰা গড়)<ref>"The Buranjis refer to the Ahom-Chutiya conflict from the fourteenth century which continued up to the sixteenth century. The Ahoms built a garh (fort) on the bank of the river Dibru to resist the attack of the Chutiyas from which the name ‘Dibrugarh’ was derived (Nath, 2001, p.81)." {{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |year=2024 |page=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref><ref>{{Cite book |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |year=2003 |page=56 |url=https://www.scribd.com/document/914496064/The-Comprehensive-History-of-Assam-2-H-K-Barpujari-Editor-2-2-2003-Publication-Board-Assam-Fb354ba6bb80809dc5c1275e48f7bb6f-Anna-s |access-date=30 October 2026}}</ref> | governing_body = [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] | leader_title1 = বিধায়ক | leader_name1 = [[প্ৰশান্ত ফুকন]], [[বিজেপি]] | leader_title2 = জিলা আয়ুক্ত | leader_name2 = বিক্ৰম কৈৰী, আইএএছ | leader_title3 = আৰক্ষী পৰিদৰ্শক | leader_name3 = শ্বেতাংগ মিশ্ৰ, আইপিএছ | leader_title4 = মেয়ৰ | leader_name4 = সৈকত পাত্ৰ, [[বিজেপি]] | government_type = পৌৰনিগম | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 71.83 | elevation_footnotes = | elevation_m = 108 | population_total = {{formatnum:154296}} | population_as_of = ২০১১ | population_density_km2 = auto | population_demonym = Dibrugarhian | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[পিনক'ড]] | postal_code = ৭৮৬০০১-৫ | area_code_type = দূৰভাষ কোড | area_code = +৯১ – (০) ৩৭৩ – XX XX XXX | registration_plate = AS-06 | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-AS]] | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex Ratio]] | blank1_info_sec1 = 934 [[Female|♀️]]/ 1000 [[Male|♂️]] | blank2_name_sec1 = | blank2_info_sec1 = | blank3_name_sec1 = [[Köppen climate classification|Climate]] | blank3_info_sec1 = [[Humid subtropical climate|Cwa]] | blank1_name_sec2 = {{nowrap|[[Official Language]]}} | blank1_info_sec2 = [[Assamese language|Assamese]] | blank2_name_sec2 = [[Literacy in India|Literacy Rate]] | blank2_info_sec2 = {{increase}} 89.42% {{colour|#fc5|high}} | blank3_name_sec2 = [[Lok Sabha]] Constituency | blank3_info_sec2 = [[Dibrugarh (Lok Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank4_name_sec2 = [[Vidhan Sabha]] Constituency | blank4_info_sec2 = [[Dibrugarh (Vidhan Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank5_name_sec2 = [[Human Development Index|HDI]] | blank5_info_sec2 = {{increase}} 0.503 {{colour|#fc5|high}} | official_name = | native_name = }} '''ডিব্ৰুগড়''' ({{lang-en|Dibrugarh}},[[IPA|আ.ধ্ব.ব.]]:{{IPA|ˌdɪbru:ˈgɑ:}}), [[উজনি অসম]]ত অৱস্থিত অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী, ডিব্ৰুগড় জিলাৰ সদৰ তথা অসমৰ দ্বিতীয়খন মহানগৰ। মহানগৰখন অসমৰ মুখ্য ৰাজধানী [[দিছপুৰ]]ৰ পৰা ৪৩৫ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত। ইয়াত [[অসম চৰকাৰ]]ৰ দ্বিতীয় অসম সচিবালয় আৰু মুখ্যমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয় অৱস্থিত। তদুপৰি ইয়াত [[সোণোৱাল কছাৰী স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ো অৱস্থিত। ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ পাৰত অৱস্থিত। ১৮৭৩ চনত ব্ৰিটিছসকলৰ শাসনকালত স্থাপিত ঐতিহাসিক ডিব্ৰুগড় চহৰখন ২০২৪ চনৰ ৭ মাৰ্চত ডিব্ৰুগড় পৌৰসভা ভংগ কৰি ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম গঠনৰ লগে লগে অসমৰ দ্বিতীয় মহানগৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ মুখ্য বাণিজ্যিক আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ। কেইবাখনো চাহ বাগিচা থকাৰ কাৰণে ইয়াক ''ভাৰতৰ চাহ নগৰী'' বোলা হয়। সেইদৰে কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য উদ্যোগৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ হিচাপে ইয়াক ''উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ'' বুলি কোৱা হয়। [[File:Jagannath temple of Dibrugarh district, Assam.jpg|thumb|অসমৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ জগন্নাথ মন্দিৰ]] == নাম== ডিব্ৰুগড় নামটো সৰ্বপ্ৰথমে [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঞি আৰু ক্লিংলুং বৰগোহাঞিৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰু নদীৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই চুতীয়া সেনাৰ বিৰুদ্ধে বনোৱা গড় '''ডিব্ৰুমুখৰ গড়'''ৰ পৰা উৎপত্তি হৈছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal= |volume=11 |issue=2 |pages=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref><ref>{{Cite book |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |year=2003 |page=56 |url=https://www.scribd.com/document/914496064/The-Comprehensive-History-of-Assam-2-H-K-Barpujari-Editor-2-2-2003-Publication-Board-Assam-Fb354ba6bb80809dc5c1275e48f7bb6f-Anna-s |access-date=30 October 2026}}</ref> পাছলৈ সেই '''ডিব্ৰুমুখৰ গড়''' চুটি হৈ গড় আৰু আহোম প্ৰশাসনিক শাখাটোৰ নাম '''ডিব্ৰুগড়''' হয়।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} বুৰঞ্জী অনুসৰি ১৫২৬ চনৰ জেঠ মাহত গড়টোৰ কাষৰীয়া অঞ্চলটো [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অধীনলৈ অহাৰ পাছত এখন [[মু’ঙ]] হিচাপে '''মু'ঙ টিফাও''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜣𑜧𑜇𑜧) বা '''ডিব্ৰুগড়''' নামকৰণ কৰি চাওলুং চুলুংক শাসন কৰিবলৈ দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=G. C. |title=Ahom-Buranji |year=1939 |publisher= |page=61 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/61/mode/1up |access-date=30 October 2026}}</ref> ডিব্ৰুগড় শব্দটো দুটা ভাষা [[বড়ো-কছাৰী]] আৰু [[অসমীয়া ভাষা]]ৰ পৰা আহিছে।<ref>{{cite journal |last=Phukan |first=Sarat Kumar |year=2000 |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |page=297 |url=https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260922163640/https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archivedate=2026-09-22 |access-date=2026-09-27 |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰু শব্দটো নদী সূচোৱা 'ডি'/'দি' শব্দাংশ তিব্বত-বৰ্মী<ref>{{cite book |last=Ramirez |first=Philippe |location=London |page=[https://archive.org/details/kachris00endl/page/4 4] |quote=It is indeed not at all unlikely that the people known to us as Kacháris and to themselves as Baḍa (Bara), were in earlier days the dominant race in Assam; and as such they would seem to have left traces of this domination in the nomenclature of some of the physical features of the country, e.g., the Kachári word for water (di; dŏi) apparently forms the first syllable of the names of many of the chief rivers of the province, such as Diputá, Dihong, Dibong, Dibru, Dihing, Dimu, Desáng, Diku (cf. khu Tista), &c., and to these may be added Dikrang, Diphu, Digáru, &c., all near Sadiya, the earliest known centre of Chutiyá (Kachári) power and civilisation.}}</ref> আৰু গড় শব্দটো অসমীয়া ভাষাৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ Rampart (প্ৰতিৰক্ষামূলক দুৰ্গ) যাৰ উৎস [[প্ৰাকৃত ভাষা]]ৰ [[wiktionary:𑀕𑀠|𑀕𑀠]] (gaḍha) <ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=925 |issn=2347-6435 |quote=This rampart called "garh" in Assamese language.}}</ref> আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জী ''ডিব্ৰু''ৰ এটা ঐতিহাসিক ৰূপ হিচাপে ''Ti-phāo'' নামটো পোৱা যায়। ভাষাবিদ শৰৎ কুমাৰ ফুকনে ১৯৯৬ চনৰ ''Tai Elements in the Place Names of Assam'' প্ৰবন্ধত ''Dibrugarh — Ti-phāo''-ক “Rechristened Place Names”ৰ অন্তৰ্গত কৰি উল্লেখ কৰিছে আৰু এই শ্ৰেণীৰ টাই নামসমূহ “are not in use now” বুলি কৈছে। ==ইতিহাস== বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলা আৰু সংলগ্ন ডিব্ৰু–দিহিং উপত্যকাত প্ৰাচীনকালৰ পৰাই মানুহৰ বসতিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শন পোৱা গৈছে। ডিব্ৰু উপত্যকাৰ বিভিন্ন স্থানৰ পৰা নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ শিলৰ সঁজুলি আৰু মাটিৰ পাত্ৰৰ ভগ্নাংশ সংগ্ৰহ কৰা হৈছে, যাৰ কিছুমান [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ নৃতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=533}}</ref> ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ শাসনকাল=== ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে ডিব্ৰুগড় [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল।<ref name="Bhuyan2023">{{cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |date=2023 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |page=532 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |quote=About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms, as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing, which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century that the area was brought under the control of the Ahoms, and before that, the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas.|ref=harv}}</ref> চুতীয়া শাসনকালৰ পূৰ্বে ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত কোনসকল ৰজা বা ৰাজবংশই শাসন কৰিছিল, সেই সম্পৰ্কে নিশ্চিত ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা নাযায়।<ref>"The region was ruled by the Chutiya kingdom before it was annexed under the Ahom territorial limit, and it was claimed that the site belonged to them. We lack specific historical evidence for the people who ruled the area before them."{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> ৰশ্মিৰেখা ভূঞা আৰু নিশাৰাণী দাসৰ মতে, এই অঞ্চলত চুতীয়া শাসনৰ আৰম্ভণিৰ নিৰ্দিষ্ট সময় নিৰ্ধাৰণ কৰিব পৰা নগ'লেও প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ, জনশ্ৰুতি আৰু বুৰঞ্জীৰ তথ্যই চুতীয়াসকলৰ ৰাজ্যগঠন প্ৰক্ৰিয়া আহোমসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বেই আৰম্ভ হোৱাৰ ইংগিত দিয়ে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|pp=533–534}}</ref> [[বুৰঞ্জী]]সমূহত [[দিহিং নদী]]ক উত্তৰ দিশৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]<ref name="Nath2013">{{cite book |last=Nath |first=D. |chapter=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |editor1-last=Bhattacharjee |editor1-first=J. B. |editor2-last=Syiemlieh |editor2-first=David R. |title=Early States in North East India |publisher=Regency Publications |location=Delhi |year=2013 |page=27 |isbn=978-81-89233-86-0 }}</ref> আৰু দক্ষিণ দিশৰ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজৰ সীমা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>''Assam Buranji'' (SM), p. 9.</ref><ref name="Bhuyan2023"/><ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |page=28 |quote=..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west }}</ref> দিহিং নদীৰ পাৰত চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজত সংঘটিত হোৱা সংঘাতৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত দিহিং নদীৰ মাছ ধৰাৰ অধিকাৰক কেন্দ্ৰ কৰি চুতীয়া–আহোম বিবাদৰ কথা উল্লেখ আছে। মধ্যযুগত দিহিং নদীৰ গতিপথ বৰ্তমানৰ পৰা পৃথক আছিল। ভূতাত্ত্বিক আৰু নদীৰ পুৰণি গতিপথ সম্পৰ্কীয় গৱেষণা অনুসৰি, দিহিং নদীয়ে অতীতত বকতা আৰু চৰগুৱা অঞ্চলৰ মাজেৰে পশ্চিম দিশলৈ বৈ গৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Sarma |first=J. N. |title=A study on palaeochannels from satellite imagery in a part of Upper Assam |url=https://www.researchgate.net/publication/282791359_A_study_on_Palaeochannels_from_satellite_imagery_in_a_part_of_Upper_Assam |pages=77–78 }}</ref> আহোম বুৰঞ্জীসমূহতো বকতা আৰু চৰগুৱা অঞ্চলক দিহিং নদীৰ পাৰত অৱস্থিত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward |title=A History of Assam |year=1906 |publisher=Thacker, Spink and Co. |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait }}</ref> এই সময়ৰ স্থাপত্য-পৰম্পৰাৰ অন্যতম নিদৰ্শন হৈছে ডিব্ৰুগড় নগৰৰ প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত [[মৈৰামৰা দৌল]]। প্ৰত্নস্থলীটোত প্ৰাচীন শিলৰ মন্দিৰৰ অৱশেষ আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত নিৰ্মিত ইটাৰ মন্দিৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। ভূঞা আৰু দাসে প্ৰাচীন শিলৰ মন্দিৰটো চুতীয়া শাসনকালত নিৰ্মিত বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে। আনহাতে, পৰৱৰ্তী ইটাৰ মন্দিৰটোৰ পৰা সংগৃহীত ইটাৰ নমুনাৰ ওপৰত কৰা ''Thermoluminescence Dating'' বা ''TL Dating'' পদ্ধতিৰ কালনিৰ্ণয় অনুসৰি, ইটাৰ মন্দিৰটো খ্ৰীষ্টীয় ১৩-১৪ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে,<ref name="Saikia2024Moiramora">{{cite journal |last1=Saikia |first1=Raktim Ranjan |last2=Taye |first2=Chaitra Dhar |last3=Amin |first3=Nurul |last4=Konwar |first4=Sorat |last5=Panzeri |first5=Laura |last6=Galli |first6=Anna |title=Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History |journal=Applied Sciences |volume=14 |issue=14 |year=2024 |doi=10.3390/app14146271 |doi-access=free |hdl=10281/522302 |hdl-access=free }}</ref> যি সময়ত এই অঞ্চলত [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজা]] সকলে শাসন কৰিছিল। ===আহোম ৰাজ্য=== ===ডিব্ৰুগড় ৰাজ্য বা মুং টিফাও=== ডিব্ৰুগড়ৰ ইতিহাসৰ এক বৃহৎ অংশ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Priyanka |last2=Dutta |first2=Mala |title=A Spatial Pattern Of Population Growth And Urban Development In Dibrugarh City, Assam |journal=International Journal of Environmental Sciences |volume=11 |issue=23s |page=1958 |year=2025 |issn=2229-7359 |url=https://theaspd.com/index.php/ijes/article/download/8679/6263/17965}}</ref> এই অঞ্চলটো আহোম বৰমূৰীয়া সকলৰ অধীনত পৰিচালিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Priyanka |last2=Dutta |first2=Mala |title=A Spatial Pattern Of Population Growth And Urban Development In Dibrugarh City, Assam |journal=International Journal of Environmental Sciences |volume=11 |issue=23s |page=1958 |year=2025 |issn=2229-7359 |url=https://theaspd.com/index.php/ijes/article/download/8679/6263/17965}}</ref> ১৫২২ চনৰ চুতীয়া-আহোম যুদ্ধৰ সময়ত ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বৰগোহাঞিৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰু নৈৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই এটি গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল যাৰ নাম ডিব্ৰুগড় আছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal= |volume=11 |issue=2 |pages=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref> এই গড়টো প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত চুতীয়া সকলৰ বিৰূদ্ধে সজা হৈছিল যদিও পাছলৈ এই গড়টো সীমান্তবৰ্তী জনজাতীয় লোকৰ পৰাও আহোম ৰাজ্যক ৰক্ষা কৰিছিল আৰু ইয়াক শদিয়াৰ গড়ৰ সমানেই গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল {{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ১৫২৩ খ্ৰীষ্টাব্দত চাওঁফা চুহুংমুঙৰ শাসনকালত চুতীয়া-আহোম যুদ্ধত আহোম সকল বিজয়ী হয়। উজনি অসমত শাসনৰ বাবে আহোম সকলে চাৰিং, টিপাম আৰু নামৰূপৰ দৰে ভিন্ন প্ৰশাসনিক একক সমূহ গঠন কৰিছিল যাক ৰাজকোঁৱৰ আৰু ৰাজ বংশীয় লোকসকলক শাসন কৰিবলৈ দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite book |author=Krishna Kanta Handiqui State Open University |title=State and Polity in Assam - II |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2023 |page=69 |url=https://lmskkhsou.in/eservices/e-Resources/Resources/e-SLM/NEP/Master%20Degree/2nd%20semester/DSC/History/State%20and%20Polity%20In%20Assam%20II.pdf}}</ref> আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত হোৱাৰ পাছত গড়টোক কেন্দ্ৰ কৰি '''ডিব্ৰুগড়''' বা '''মু'ঙ টিফাও''' নামেৰ [[মু'ঙ]] (প্ৰশাসনিক একক) গঠন কৰা হৈছিল আৰু তাৰ শাসনভাৰ ত্যাওলুং চুলুংক দিয়া হৈছিল।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ডিব্ৰুগড় আৰু কাষৰীয়া অঞ্চলত আহোমৰ দ্বাৰা যুদ্ধত উদ্ধাৰ কৰা মোগলৰ টোপ সমূহৰ টুকুৰা সমূহ উদ্ধাৰ হৈছে।<ref>{{cite book |author=Krishna Kanta Handiqui State Open University |title=State and Polity in Assam - II |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2023 |page=15 |url=https://lmskkhsou.in/eservices/e-Resources/Resources/e-SLM/NEP/Master%20Degree/2nd%20semester/DSC/History/State%20and%20Polity%20In%20Assam%20II.pdf}}</ref> চাওঁফা চুচেংফাৰ দিনত ডিব্ৰুগড় ৰাজ্যকে ধৰি উজনি অসম [[বৰবৰুৱা]]ৰ শাসনত আহিছিল।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ডিব্ৰুগড় [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ এটা মুখ্য স্থলী হিচাপে কেন্দ্ৰ কৰি উঠে। ১৮০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত এজন আহোম ফুকনে বন্দী কৰা মৰাণ বিদ্ৰোহীসকলক লৈ ডিব্ৰুগড় ৰাজ্যৰ পৰা চিপাহীৰ পহৰাৰ অধীনত [[ঘিলামৰা]]ত পুনৰ সংস্থাপন কৰিছিল আৰু প্ৰশাসনিক পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে বৰবৰুৱাক অৱগত কৰিছিল। <ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Calcutta |year=1933 |page=184 |url=https://ia802901.us.archive.org/11/items/in.ernet.dli.2015.283945/2015.283945.Tungkhungia-Buranji_text.pdf}}</ref> সপ্তদশ–অষ্টাদশ শতিকাত বুঢ়ীদিহিং নদীৰ বানপানী, গৰাখহনীয়া আৰু ভূমিকম্পৰ ফলত মৈৰামৰা সত্ৰৰ ক্ষতিগ্ৰস্ততাক আহোম ৰজাসকলে মেৰামতি কৰাইছিল।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> চৰাইদেউৰ ৰাজকীয় [[মৈদাম]]সমূহৰ বাহিৰেও অন্য অভিজাত শ্ৰেণীৰ লোকৰ মৈদামসমূহ ডিব্ৰুগড়ত দেখা যায়।<ref>"...other Maidams are scattered in the region between Jorhat and Dibrugarh..."{{cite journal |last=Borah |first=Bornali |title=A Study of the Ahom Maidamas at Charaideo |journal=International Journal for Multidisciplinary Research |volume=8 |issue=5 |year=2026 |page=2 |url=https://www.ijfmr.com/papers/2026/5/88332.pdf}}</ref> ইয়াৰে ভিতৰত অন্যত বৰবৰুৱা মৈদাম ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে বৰবৰুৱা উন্নয়ন খণ্ডৰ অধীনত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ দাঁতিতে অৱস্থিত। <ref>{{cite web |title=Barbaruah Maidam |publisher=Pragyanxetu |date=11 April 2023 |page=1 |url=https://pragyanxetu.com/barbaruah-maidam/?pdf=3340}}</ref> মৈৰমৰাত চিনাক্ত হোৱা মধ্যযুগীয় শিলৰ ভাস্কৰ্যসমূহত বহল মুখ, চেপেটা নাক, উখহা চকু, বহল বুকু আৰু ক্ষীণ কঁকালৰ দৰে বৈশিষ্ট্য সমূহ শিৱসাগৰৰ কীৰ্তিচিহ্নসমূহত থকা আহোম যুগৰ ভাস্কৰ্যৰ যথেষ্ট মিল দেখা যায়।<ref>{{cite journal |last1=Bhuyan |first1=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11.2 |year=2024 |pages=535–536 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> এই ভাস্কৰ্যসমূহ অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংঘটিত মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পূৰ্বে আহোম যুগত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Bhuyan |first1=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11.2 |year=2024 |pages=535–536 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> ===মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ আৰু মটক ৰাজ্য=== ১৭৮৭ চনত [[গৌৰীনাথ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰু অঞ্চলৰ অমৰাতলীত আহোম ৰাজকীয় বাহিনী পৰাজিত হোৱাৰ পিছত অঞ্চলটো মটক বা মোৱামৰীয়াসকলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ যায়। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে [[মটক ৰাজ্য]] গঠন কৰে আৰু অঞ্চলটোত এক প্ৰভাৱশালী ধৰ্মীয় সম্প্ৰদায় হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে।<ref>"Since the defeat of the royal troops at Amaratali of Dibru in 1787 A.D. this region came under the Mataks or the Moamarias, who formed there a dominant religious community." {{harvcol|Gogoi|2016|p=241}}</ref> ১৮০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[কমলেশ্বৰ সিংহ]]ৰ শাসনকালত এজন আহোম ফুকনে বন্দী কৰা কিছুমান মৰাণ বিদ্ৰোহীক ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা চিপাহীৰ পহৰাত [[ঘিলামৰা]]লৈ নি পুনৰ সংস্থাপন কৰিছিল আৰু এই প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে বৰবৰুৱাক অৱগত কৰিছিল। এই ঘটনাৰ উল্লেখ ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Calcutta |year=1933 |page=184 |url=https://ia802901.us.archive.org/11/items/in.ernet.dli.2015.283945/2015.283945.Tungkhungia-Buranji_text.pdf }}</ref> ১৮০৫ চনত পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁই আৰু মটক নেতৃত্বৰ মাজত হোৱা ৰাজনৈতিক বুজাবুজিৰ ফলত আহোম ৰাজদৰবাৰে ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু বুঢ়ীদিহিং নদীৰ মাজৰ অঞ্চলত মটক শাসনৰ স্বীকৃতি দিয়ে। এই বুজাবুজিত মটক শাসকৰ বৰসেনাপতি উপাধিৰ স্বীকৃতি আৰু আহোম ৰাজদৰবাৰলৈ হাতীদাঁত, মুগা সূতা আদি সামগ্ৰীৰ ৰূপত বাৰ্ষিক কৰ আগবঢ়োৱাৰ ব্যৱস্থা অন্তৰ্ভুক্ত আছিল বুলি এছ. এল. বৰুৱাই উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Baruah |first=S. L. |title=A Comprehensive History of Assam |publisher=Munshiram Manoharlal |year=1986 |page=353}}</ref><ref>{{cite book |last=Baruah |first=S. L. |title=Last Days of Ahom Monarchy: A History of Assam from 1769–1826 |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |year=1993 |page=164}}</ref> এই বন্দোবস্তৰ জৰিয়তে মটক নেতৃত্বই অঞ্চলটোৰ শাসনব্যৱস্থা নিজৰ হাতত ৰাখিছিল। ইতিহাসবিদসকলে এই ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থাক স্বায়ত্তশাসিত ৰাজ্য অথবা আহোম ৰাজতন্ত্ৰৰ সৈতে আনুষ্ঠানিক সম্পৰ্ক বজাই ৰখা অৰ্ধ-স্বাধীন শাসনব্যৱস্থা হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and Their Kingdom: Castes and Tribes of Assam |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |pages=176–177, 187–188}}</ref><ref>{{cite journal |last=Gogoi |first=Sun |title=An Introduction to the Colonial Identity of the Greater Matak Community of Assam: Religion, Community, Ethnicity and State (1760–1900) |journal=Indian Journal of Society and Politics |volume=5 |issue=1 |year=2018 |pages=31–36 |url=https://ijsp.in/article_description.php?post_id=An+Introduction+to+the+Colonial+Identity+of+the+Greater+MATAK+Community+of+Assam%3A+Religion%2C+Community%2C+Ethnicity+and+State+%281760-1900%29}}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মটক ৰজা [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত [[সোনোৱাল কছাৰী|কছাৰী সোণোৱাল]] আৰু বিহিয়া{{efn|বিহিয়াসকল চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ এটা উপশাখা।<ref>{{Cite book |last=Dalton |first=Edward Tuite |url=https://books.google.com/books?id=9wxWAAAAcAAJ&dq=bihiya+ahom&pg=PA77 |title=Descriptive Ethnology of Bengal |date=1872 |publisher=Office of the Superintendent of Government Printing |language=en |page=521 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en |quote=In the present time the Sooteeahs are called Hindoo Sooteeahs, and Ahom Sooteeahs, the last named being those with whom the Ahoms or Saums intermarried at an early date. The class of the Assam population known as Beheeahs in upper Assam, also consider themselves belonging to the Hindu Sooteeah family. |page=468 }}</ref>}} সোণোৱালসকলক ৰজাই ক্ৰমে [[শদিয়া]] আৰু [[ধেমাজি জিলা|চিচি-ধেমাজি]] অঞ্চলৰ পৰা আনি বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]] আৰু [[ডিব্ৰু নদী|ডিব্ৰু]] নদীৰ মাজৰ বনাঞ্চলসমূহত বসতি স্থাপন কৰাইছিল।<ref>{{cite journal |last=Prinsep |first=James |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1838 |volume=7 |publisher=Asiatic Society of Bengal |url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ |language=en |page=676 }}</ref> মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ আৰু পৰৱৰ্তী ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ লগতে মানৰ আক্ৰমণৰ ফলত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ কিছুমান পুৰণি বসতি আৰু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। মৈৰামৰা সত্ৰও প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ আৰু ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ ফলত এৰাপৰলীয়া হৈ পৰে বুলি সত্ৰৰ ইতিহাসত উল্লেখ আছে। পৰৱৰ্তী সময়ত মৈৰামৰা সত্ৰ শিৱসাগৰ জিলাৰ হাঁহচৰা মৌজাৰ কুঁজিবালিত পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> পিছলৈ বুঢ়ীদিহিং নদীয়ে গতিপথ সলনি কৰাৰ ফলত পুৰণি সত্ৰৰ অঞ্চলটো লেঙেৰী মৌজাৰ পৰিৱৰ্তে মানকটা মৌজাৰ অন্তৰ্গত হয়। পৰৱৰ্তী বসতিস্থাপকসকলে জংঘলৰ মাজত পুৰণি সত্ৰৰ অৱশেষ পুনৰ আৱিষ্কাৰ কৰি তাত থানঘৰ নিৰ্মাণ কৰি ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰম্ভ কৰে। পূৰ্বৰ সত্ৰাধিকাৰৰ বংশৰ লোকসকলেও পিছলৈ পুনৰ সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰি নামধৰ্ম প্ৰচাৰৰ পৰম্পৰা অব্যাহত ৰাখে। ===ব্ৰিটিছ শাসনকাল=== [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি ১৮২৬ চনত ব্ৰিটিছসকলে অসমৰ শাসনভাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়ক প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে বাছি লয়। তেওঁলোকে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ এই অঞ্চলত ডিব্ৰুগড়ক বাণিজ্যিক আৰু প্ৰশাসনিক কাৰ্যকলাপৰ কেন্দ্ৰবিন্দু কৰি তুলিছিল। ১৮৪২ চনত ডিব্ৰুগড়ক [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ব্ৰিটিছ শাসনকালত ডিব্ৰুগড় আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে চাহ উদ্যোগ, যোগাযোগ ব্যৱস্থা আৰু প্ৰশাসনিক প্ৰতিষ্ঠানৰ বিকাশ ঘটে। চাহ আৰু কয়লাৰ পৰিবহণৰ লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ বাবে ডিব্ৰু–শদিয়া ৰে'লপথ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে'ল চলাচল আৰম্ভ কৰে। এই ৰে'লপথে পৰৱৰ্তী সময়ত উজনি অসমৰ বাণিজ্যিক বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। ব্ৰিটিছ যুগতে মৈৰামৰা দৌলৰ দৰে পুৰণি প্ৰত্নস্থলীসমূহৰ কিছুমান অংশ এৰাপৰলীয়া অৱস্থাত থাকিলেও অঞ্চলটোত পৰৱৰ্তী বসতি আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান অব্যাহত থাকে। ২০১৭–২০১৮ চনত মৈৰামৰাত চলোৱা খননকাৰ্যত ব্ৰিটিছ যুগৰ তামৰ মুদ্ৰা, ৰূপৰ ফুল, মাটিৰ পাত্ৰৰ ভগ্নাংশ, শিলৰ ভাস্কৰ্য আৰু বিভিন্ন আকাৰৰ পোৰা ইটা পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite news |title=More items found at Jokai temple ruins |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/more-items-found-at-jokai-temple-ruins/cid/1442017 |work=The Telegraph |date=15 February 2018 }}</ref> [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰুগড় চহৰখন এটা প্ৰধান সামৰিক ঘাটি আছিল আৰু বাৰ্মাৰ পৰা অহা নিৰ্বাসিত লোকসকলৰ বাবে বিৰাম শিবিৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ===স্বাধীনোত্তৰ কাল=== ১৯৭১ চনৰ ২ অক্টোবৰ তাৰিখে লখিমপুৰ জিলাৰ ডিব্ৰুগড় মহকুমাক এখন পূৰ্ণাংগ জিলালৈ উন্নীত কৰা হয়। নৱগঠিত [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ সদৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় চহৰক বাছনি কৰা হয় আৰু ডিব্ৰুগড় চহৰৰ নামেৰে জিলাখনৰ নামো নামকৰণ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=About Dibrugarh – Dibrugarh University |url=https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/ |access-date=22 August 2021 |language=en-US |archive-date=22 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210822095119/https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/ |url-status=live }}</ref> স্বাধীনোত্তৰ সময়ত ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ প্ৰধান প্ৰশাসনিক, বাণিজ্যিক, শিক্ষা আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰসমূহৰ অন্যতম হিচাপে বিকশিত হয়। ==জলবায়ু আৰু ভূগোল== ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু সেমেকা উপক্ৰান্তীয়। ডিব্ৰুগড়ত বছৰৰ নৱেম্বৰৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে শুষ্ক শীতকাল আৰু এপ্ৰিলৰ পৰা অক্টোবৰ মাজভাগলৈকে উষ্ণ আৰু বৰষুণৰ সময়। মোটামুটিভাৱে জুন মাহৰ পৰা অক্টোবৰৰ আৰম্ভণি বা মাজভাগলৈকে বাৰিষা চলি থাকে। মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে বৰষুণৰ আৰম্ভণি হয় আৰু ক্ৰমান্বয়ে বৰষুণ অধিক তীব্ৰ আৰু সঘনাই হয়। বাৰিষা কালত মহানগৰৰ উত্তৰ প্ৰান্তত বৈ যোৱা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন প্ৰায়ে ওফন্দি উঠে। সঘনাই হোৱা বৰষুণৰ বাবে মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। গড়ে জুন মাহৰ পৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে আটাইতকৈ গৰম সময়। শীতকালত নৱেম্বৰৰ মাজভাগৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰ ফালে বা মাৰ্চৰ আৰম্ভণিলৈকে শীতৰ আভাস থাকে। ডিব্ৰুগড় ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ পথত অৱস্থিত। [[বংগোপসাগৰ]]ত উদ্ভৱ হোৱা ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ সাধাৰণতে এপ্ৰিল মাহৰ মাজভাগৰ পৰা ডিচেম্বৰৰ আৰম্ভণিলৈকে অহাৰ সম্ভাৱনা থাকে। সাধাৰণতে ইহঁতৰ তীব্ৰতা সময়ছোৱাৰ আৰম্ভণি আৰু শেষত অৰ্থাৎ মে’-জুন আৰু অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ মাহত হয়। উপকূলৰ পৰা বহু দূৰত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে মহানগৰখনত পূৰ্ণ শক্তিৰে ঘূৰ্ণীবতাহৰ আঘাত নকৰে। অৱশ্যে ই প্ৰচণ্ড বৰষুণ আৰু ধুমুহাৰ সূত্ৰপাত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ। বাৰিষা কালত তাপমাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। গ্ৰীষ্মকালত মধ্যমীয়া গৰম আৰু শীতকালত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা হয়। উপক্ৰান্তীয় জলবায়ুৰ বাবে নগৰখনত গড়ে ২৭৬ চে.মি. বৰষুণ হয়। * বসন্তকাল (মাৰ্চ-মে): ডিব্ৰুগড়ত বসন্তকাল সাধাৰণতে উষ্ণ হয় আৰু ইয়াৰ লগত উষ্ণতা আৰু আৰ্দ্ৰতাৰ সমন্বিত মাত্ৰা থাকে। সাধাৰণতে এইসময়ত ৩১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৭ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ ভিতৰত উষ্ণতা থাকে। এপ্ৰিল আৰু মে’ মাহত আটাইতকৈ উষ্ণ হয়। এইসময়ত পাতলীয়াৰ পৰা মজলীয়া বৰষুণ হয়। পিছলৈ বৰষুণৰ প্ৰকোপ ক্ৰমান্বয়ে বাঢ়ি গৈ থাকে। ইয়াৰ লগতে উষ্ণতাও বৃদ্ধি পায়। এই সময়ত ধুমুহা-বৰষুণৰ সৈতে [[বৰদৈচিলা]]ৰ আগমণ হয়। * গ্ৰীষ্ম আৰু বৰ্ষাকাল (জুন-আগষ্ট): ডিব্ৰুগড়ৰ গ্ৰীষ্মকালত অস্বাভাৱিকভাৱে বতাহ বলি থাকে আৰু গড় উষ্ণতা ৩৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ পায়। আৰ্দ্ৰতাৰ পৰিমাণ সৰ্বোচ্চ হয়। এই সময়ত বৰষুণৰ মাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। * হেমন্তকাল (ছেপ্টেম্বৰ-নৱেম্বৰ):ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা নৱেম্বৰলৈকে বৰষুণৰ পৰিমাণ কমি আহে৷ এই সময়ত গড় উষ্ণতা ২০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ-২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ আশে-পাশে থাকে। উষ্ণতাৰ লগতে এই সময়ত আদ্ৰতাও কমি আহে। * শীতকাল (ডিচেম্বৰ-ফেব্ৰুৱাৰী):শীতকালত ডিব্ৰুগড়ত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা পৰে। এই সময়ত উষ্ণতা আৰু আদ্ৰতা নিম্নগামী হয়। বৰষুণৰ পৰিমাণো একেবাৰে কমি আহে। ===ভূগোল=== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত। মহানগৰখনৰ মাটিকালি প্ৰায় ৭১.৮৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। মহানগৰখন সমতল তলত অৱস্থিত। সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ গড় উচ্চতা ১০৮ মিটাৰ বা ৩৫৪ ফুট। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন গড়ে ১০-১৫ কিলোমিটাৰ বহল। বাৰিষা কালত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি হয়। ইয়াৰ ফলত ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ দাঁতিত সংকটজনক ভাবে গৰাখহনীয়া হয়। ডিব্ৰুগড় মহানগৰখনক বানপানী আৰু খহনীয়াৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। জল নিষ্কাশনৰ বাবে ১৯৫৪ চনত মহানগৰখনৰ ডিব্ৰুজানৰ পৰা চেঁচা নদীলৈকে ৩২ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘৰ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা নলা আছে। মহানগৰখনৰ ভিতৰত কেইবাখনো বিখ্যাত চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পূবত মাইজান বিল অৱস্থিত। {{Weather box | location = [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] (১৯৯১–২০২০, চৰম পৰ্যায় ১৯৫২–বৰ্তমান) | metric first = Yes | single line = Yes | width = auto | Jan record high C = 29.5 | Feb record high C = 33.2 | Mar record high C = 34.5 | Apr record high C = 36.0 | May record high C = 38.8 | Jun record high C = 38.2 | Jul record high C = 39.8 | Aug record high C = 39.8 | Sep record high C = 39.5 | Oct record high C = 37.2 | Nov record high C = 33.8 | Dec record high C = 30.6 |year record high C = 39.8 | Jan high C = 23.5 | Feb high C = 25.0 | Mar high C = 26.7 | Apr high C = 28.0 | May high C = 29.8 | Jun high C = 31.2 | Jul high C = 31.4 | Aug high C = 32.0 | Sep high C = 31.4 | Oct high C = 30.6 | Nov high C = 28.1 | Dec high C = 25.1 | year high C = 28.5 | Jan mean C = 16.8 | Feb mean C = 18.9 | Mar mean C = 21.6 | Apr mean C = 23.5 | May mean C = 25.8 | Jun mean C = 27.7 | Jul mean C = 28.2 | Aug mean C = 28.5 | Sep mean C = 27.6 | Oct mean C = 25.8 | Nov mean C = 21.8 | Dec mean C = 18.1 |year mean C = | Jan low C = 10.1 | Feb low C = 13.0 | Mar low C = 16.4 | Apr low C = 19.2 | May low C = 22.0 | Jun low C = 24.3 | Jul low C = 24.9 | Aug low C = 25.2 | Sep low C = 24.1 | Oct low C = 21.0 | Nov low C = 15.7 | Dec low C = 11.2 | year low C = 18.8 | Jan record low C = 1.0 | Feb record low C = 4.8 | Mar record low C = 8.1 | Apr record low C = 10.8 | May record low C = 14.1 | Jun record low C = 16.5 | Jul record low C = 19.9 | Aug record low C = 19.5 | Sep record low C = 18.4 | Oct record low C = 13.3 | Nov record low C = 6.5 | Dec record low C = 2.7 |year record low C = 1.0 | rain colour = green | Jan rain mm = 26.6 | Feb rain mm = 57.8 | Mar rain mm = 118.2 | Apr rain mm = 219.3 | May rain mm = 326.0 | Jun rain mm = 419.4 | Jul rain mm = 485.0 | Aug rain mm = 394.3 | Sep rain mm = 317.2 | Oct rain mm = 125.2 | Nov rain mm = 19.4 | Dec rain mm = 9.9 |year rain mm = 2518.3 | Jan rain days = 2.9 | Feb rain days = 5.3 | Mar rain days = 8.9 | Apr rain days = 12.7 | May rain days = 14.7 | Jun rain days = 18.8 | Jul rain days = 20.6 | Aug rain days = 16.1 | Sep rain days = 13.5 | Oct rain days = 6.8 | Nov rain days = 2.0 | Dec rain days = 0.9 |year rain days = 123.2 |time day = 17:30 [[ভাৰতীয় মান সময়|ভা:মা:স:]] | Jan humidity = 72 | Feb humidity = 67 | Mar humidity = 66 | Apr humidity = 71 | May humidity = 74 | Jun humidity = 78 | Jul humidity = 79 | Aug humidity = 79 | Sep humidity = 81 | Oct humidity = 80 | Nov humidity = 78 | Dec humidity = 76 |year humidity = 75 |source 1 = ভাৰতৰ বতৰবিজ্ঞান বিভাগ<ref name=IMDnormals> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Dibrugarh/Mohanbari (A) Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 249–250 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M24 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDcityweather> {{cite web | url = http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/dibrugarh2.htm | title = Dibrugarh Climatological Table 1971–2000 | publisher = India Meteorological Department | accessdate = 6 February 2020}}</ref> |source 2 = টকিঅ' জলবায়ু কেন্দ্ৰ (গড় উষ্ণতা ১৯৯১–২০২০)<ref name=TCC> {{cite web | url = https://ds.data.jma.go.jp/gmd/tcc/tcc/products/climate/normal/parts/NrmMonth_e.php?stn=42314 | title = Normals Data: Dibrugarh/Mohanbari - India Latitude: 27.48°N Longitude: 95.02°E Height: 110 (m) | publisher = Japan Meteorological Agency | date = August 2012}}</ref>}} ==পৰিচালনা== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম|ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগমে]] পৰিচালনা কৰে। ডিব্ৰুগড় পৌৰনিগমৰ অন্তৰ্গত ২২টা ৱাৰ্ড আছে। প্ৰতিটো ৱাৰ্ডৰ এগৰাকীকৈ ৱাৰ্ড কাউন্সিলৰ আছে। পৌৰনিগমৰ এগৰাকী মেয়ৰ আছে। মেয়ৰ কাউঞ্চিলে ডিব্ৰুগড় চহৰৰ স্থানীয় শাসনৰ নিকায় হিচাপে বিভিন্ন কাম-কাজ চোৱা-চিতা কৰে। বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ মেয়ৰ [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ ডাঃ সৈকত পাত্ৰ। ইয়াৰ বিভিন্ন বিভাগে নগৰ পৰিকল্পনা কৰ্তৃপক্ষৰ অধীনত সামৰি লোৱা ইয়াৰ চৌপাশকে ধৰি চহৰখনৰ বাবে পৰিকল্পনা কৰে। ==জনগাঁথনি== {{bar box |title=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ (২০১১)<ref>{{cite web |url=http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |title=Dibrugarh Census Report |publisher=Dibrugarh.gov.in |access-date=15 June 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |archive-date=4 March 2016 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |deadurl=yes }}</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ধৰ্ম |right1=শতাংশ |float=right |bars= {{bar percent|[[হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|94.37}} {{bar percent|[[ইছলাম ধৰ্ম]]|green|4.68}} {{bar percent|[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]|gold|0.36}} {{bar percent|[[শিখ ধৰ্ম]]|yellow|0.23}} {{bar percent|অন্যান্য†|black|0.27}} |caption=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ<br /> †<small>[[জৈন ধৰ্ম]]ক ধৰি(<0.1%)</small> }} ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=16 June 2004|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=1 November 2008|publisher= Census Commission of India}}</ref> ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ জনসংখ্যা ১৫৪,২৯৬ জন আৰু জনবসতিৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ২,১০০ জন। জনসংখ্যাৰ ৫৪% পুৰুষ আৰু ৪৬% মহিলা। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ লিংগ অনুপাত প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৬১ গৰাকী নাৰী। ধৰ্ম হিচাপে ডিব্ৰুগড়ত হিন্দুৰ সংখ্যা ৯৪.৩৭%, মুছলমান ৪.৬৭%, বৌদ্ধ ০.৩৬%, শিখ ০.২৩% আৰু জৈনকে আদি কৰি অন্যান্য ধৰ্ম ০.২৭%। ডিব্ৰুগড়ৰ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়সকল সাধৰণে মহানগৰখনত ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৮৯.৫%। এয়া ৰাষ্ট্ৰীয় গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰৰ তুলনাত অধিক। ডিব্ৰুগড়ত ৯% জনসংখ্যা ০ৰ পৰা ৬ বছৰৰ ভিতৰত, আৰু প্ৰতি ১০০০ ল’ৰাৰ বিপৰীতে ছোৱালীৰ সন্তান অনুপাত ৯৪০। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ ভিতৰত বৰবাৰী, ডিব্ৰুগড়, আৰু মাহপোৱালিমাৰা গোহাঁই গাঁও আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |url=http://www.census2011.co.in/ |title=Census 2011 Data of Indian Population 2011 Census |publisher=Census2011.co.in |access-date=15 June 2013 |archive-date=20 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111120202313/http://www.census2011.co.in/ |url-status=live }}</ref> {{Pie chart |thumb = left |caption = ডিব্ৰুগড় মহানগৰত কথিত ভাষা (২০১১)<ref name="censusindia.gov.in" /> |label1 = [[অসমীয়া ভাষা]] |value1 = 41.62 |color1 = brown |label3 = [[হিন্দী ভাষা]] |value3 = 21.39 |color3 = yellow |label2 = [[বাংলা ভাষা]] |value2 = 23.51 |color2 = orange |label4 = [[নেপালী ভাষা]] |value4 = 1.04 |color4 = pink |label5 = অন্যান্য |value5 = 12.44 |color5 = grey }} মুঠ জনসংখ্যাৰ ভিতৰত ডিব্ৰুগড় মহানগৰত অসমীয়া ৬৪,২২৩ গৰাকী, বাংলা ৩৬,২৮৩, হিন্দী ৩৩,০১১, ভোজপুৰী ৫,৫৩৩, নেপালী ১,৬০৯ আৰু ১১,৯১১ জন লোকে অন্য ভাষা কয়।<ref name="censusindia.gov.in">[https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX 2011 Census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220423103514/https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX |date=23 April 2022 }} censusindia.gov.in</ref> ==অৰ্থনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ উজনি অসমৰ প্ৰধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু। ব্ৰিটিছ সকলে মহানগৰখন বাণিজ্যৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় দিছিল। উজনি অসমৰ সম্পদ যেনে মূলতঃ চাহ আৰু কয়লা, লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ উদ্দ্যেশে এই মিটাৰগজ ৰেলপথটো [[জন বেৰী হোৱাইট]]ৰ প্ৰচেষ্টাত গঠন হোৱা "আসাম ৰেলৱে এণ্ড ট্ৰেডিং কোম্পানী"য়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে| ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলপথত]] ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনামুখৰ পৰা জয়পুৰলৈ প্ৰথমখন ৰেল চলে। ১৮৮৩ চনৰ ১৬ জুলাইত ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[মাকুম]]লৈ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হোৱা ৪০ মাইল পথত ৰেলৰ চলাচল আৰম্ভ হয়।<ref name="closed down">{{cite news | url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311/at06 | title=State’s first railway track closed down | work=assamtribune.com | date=December 13, 2011 | agency=assamtribune | accessdate=30 জানুৱাৰী 2014 | location=guwahati | archivedate=January 11, 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111080342/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311%2Fat06 | deadurl=yes }}</ref> ১৯৪৫ চনত চনত ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱেক 'বেংগল আসাম ৰেলৱে'ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name="nfr history">{{cite web | url=http://www.nfr.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,1,444| title=History of NF Railway | work=nfr | | accessdate=4ফেব্ৰুৱাৰী 2014 | location=guwahati}}</ref><ref name="DS Rail">{{cite journal | title=ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যাকাত ৰেলগাড়ী | author=ৰবীন্দ্ৰ চন্দ্ৰ বৰুৱা| journal=মন্থন | year=২০০৭ | month=চেপ্তেম্বৰ-অক্টোবৰ | pages=১৯, ২০}}</ref><ref>http://www.irfca.org/faq/faq-history2.html</ref> ইয়াৰ লগতে মোহনাঘাটৰ পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰে জলপথৰ যোগেদি কলকাতালৈকে জাহাজ চলিছিল। বৰ্তমান সময়ত ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বিভিন্ন উদ্যোগ আৰু ব্যৱসায়িক অৱস্থিত। ===উদ্যোগসমূহ=== ডিব্ৰুগড় জিলা খনিজ সম্পদত চহকী। ইয়াত কেইবাটাও খাৰুৱা তেলৰ পুং আৰু কয়লা খনি অৱস্থিত। এই খনিজ সম্পদৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জিলাখনত কেইবাটাও বৃহৎ উদ্যোগ গঢ় লৈ উঠিছে। জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ এই উদ্যোগসমূহৰো ব্যৱসায়িক কাৰ্যকলাপৰ স্থান। ====অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড==== {{main|অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড}} অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড [[ভাৰত]]ৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চৰকাৰী মালিকানাধীন হাইড্ৰ'কাৰ্বন অন্বেষণ আৰু উৎপাদন নিগম। ই ভাৰত চৰকাৰৰ পেট্ৰ'লিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয়ৰ মালিকানাধীন আৰু ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। ই ভাৰত চৰকাৰৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত মহাৰত্ন কোম্পানী। উত্তৰ প্ৰদেশৰ নয়ডা, [[গুৱাহাটী]] আৰু যোধপুৰত ইয়াৰ কাৰ্যালয় আছে। অইল খাৰুৱা তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছৰ অন্বেষণ, বিকাশ আৰু উৎপাদন, খাৰুৱা তেল পৰিবহণ আৰু তৰল পেট্ৰ'লিয়াম গেছ উৎপাদনৰ ব্যৱসায়ত নিয়োজিত হৈ আছে। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড ভাৰতৰ অসমত ডিব্ৰুগড় জিলাৰ লেপেটকটাত অৱস্থিত এক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠান। ঐতিহাসিক [[অসম চুক্তি]] অসম গেছ ক্ৰেকাৰ প্ৰকল্প হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত থকা বিচিপিএল নিৰ্মাণৰ কাৰ্য ২০০৭ চনৰ ৯ এপ্ৰিলত তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] আৰম্ভ কৰিছিল আৰু ইয়াক প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ২০১৬ চনৰ ৫ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদনৰ বাবে উদ্বোধন কৰিছিল। ৭০% ইকুইটিৰ সৈতে গেইল (ইণ্ডিয়া) লিমিটেড ইয়াৰ মুখ্য অংশীদাৰ আৰু বাকী ৩০% ইকুইটিখিনি [[অসম চৰকাৰ]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মাজত সমান অংশত বিভাজিত। ইথাইলিন, প্ৰপাইলিন, ৰৈখিক নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথাইলিন, উচ্চ-ঘনত্বৰ পলিথাইথিলিন আৰু পলিপ্ৰপাইলিন হৈছে বৰ্তমান প্ৰকল্পটোৰ দ্বাৰা উৎপাদিত বিভিন্ন পেট্ৰো-সামগ্ৰী আৰু পলিমাৰ। ইয়াৰ লগতে হাইড্ৰজেনযুক্ত পাইৰোলাইচিছ গেছ'লিন আৰু ১-বিউটেনৰ বাবে দুটা উৎপাদন একক নিৰ্মাণাধীন। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ ৰসায়ন আৰু সাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ]] ৰাসায়নিক সাৰ উৎপাদন কৰা উদ্যোগ। এই সাৰ কাৰখানা [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত। প্ৰাকৃতিক গেছৰ পৰা ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা এই উদ্যোগ ১৯৬৯ চনৰ ১ জানুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদন আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="bvfcl"/> পূৰ্বতে ই হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেডৰ নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্সৰ অংশ আছিল। ২০০২ চনৰ ৫ এপ্ৰিল তাৰিখে হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বনৰ পৰা নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্স বিভক্ত হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড নামৰ নতুন কোম্পানীটো গঠন কৰা হৈছিল। ই হৈছে ভাৰতৰ সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব আৰু পূব অঞ্চলৰ একমাত্ৰ ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা কোম্পানী।<ref name="bvfcl">{{cite web |url=https://bvfcl.com/bvfcl-profile/ |title=Corporate profile |website=bvfcl.com |date= |access-date=৭ জুলাই ২০২৪}}</ref> ====অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড==== {{main|অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড}} অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড প্ৰাকৃতিক গেছ পৰিবহণ আৰু বিতৰণৰ লগত জড়িত অসমৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজ্যিক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]] হিচাপে স্থাপিত কোম্পানী।<ref name="AGCL">{{cite web |url=https://assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |title=About us |website=assamgas.org |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240602212956/https://www.assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |deadurl=yes }}</ref> ১৯৬২ চনৰ ৩১ মাৰ্চ তাৰিখে ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। অসম গেছ কোম্পানীৰ পাইপলাইনৰ নেটৱৰ্কে [[উজনি অসম]]ৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[চৰাইদেউ জিলা|চৰাইদেউ]], [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]], [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] আৰু [[মাজুলী জিলা|মাজুলী জিলা]]ৰ ৪০০ ৰো অধিক চাহ কাৰখানা, ১,২০০ বাণিজ্যিক প্ৰতিষ্ঠান, ৫০,০০০ ঘৰুৱা গ্ৰাহক আৰু ৪১০ ঔদ্যোগিক গ্ৰাহকক গেছ যোগান ধৰি আহিছে।<ref name="IC">{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |title=Pipe gas connection under assam gas company ltd |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240609060913/https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |deadurl=yes }}</ref> ====ডিএনপি লিমিটেড==== {{main|ডিএনপি লিমিটেড}} ডিএনপি লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]।<ref name="DNPL">{{cite web |url=http://www.dnpl.co.in/profile |title=Profile |website=dnpl.co.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪}}</ref> [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত ডিএনপি লিমিটেড ২০০৭ চনৰ ১৫ জুন তাৰিখে স্থাপন কৰা হৈছিল। যুটীয়া উদ্যোগ হিচাপে ডিএনপি লিমিটেড ১৯৫৬ চনৰ কোম্পানী আইনৰ অধীনত পঞ্জীভুক্ত।<ref>{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |title=Appointment of Director and Chairman in the BOD of the Joint Venture Company (JVC), Duliajan Numaligarh Pipeline Limited (DNPL) |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240616075846/https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |deadurl=yes }}</ref> দুলীয়াজান নুমলীগড় পাইপলাইনৰ ইংৰাজী নামৰ প্ৰতিটো শব্দৰ প্ৰথম বৰ্ণৰে কোম্পানীটোৰ নাম ডিএনপি লিমিটেড ৰখা হৈছে। ====অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড==== {{main|অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড}} অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]। অসম চৰকাৰ, [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]] আৰু অসম ঔদ্যোগিক উন্নয়ন নিগমৰ আৰু [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত প্ৰতিষ্ঠানটো ১৯৭১ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। <ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|title=Assam Petro-chemicals Limited bags Skoch Gold Award|date=2018-12-08|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=2019-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181209020937/https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|archive-date=2018-12-09|url-status=live}}</ref> ১৯৭৬ চনত [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত মিথানল প্ৰকল্পত ফৰ্মেলডিহাইড আৰু কেইটামান ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড ৰেজিন যেনে ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড গ্লু আৰু ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড মোল্ডিং পাউডাৰৰ সৈতে উৎপাদন আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ১৯৮৯ আৰু ১৯৯৮ চনত সম্প্ৰসাৰণৰ পিছত, কোম্পানীটোৱে মিথানল প্ৰকল্পটো ১০০ টিপিডি (প্ৰতিদিনে টন) আৰু ফৰ্মেলডিহাইড প্ৰকল্পৰ ক্ষমতা ১০০ টিপিডিলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://assampetrochemicals.com/ |title=Assam Petro-chemicals Limited – About us |date=2015 |accessdate=12 June 2019 |url-status=live |publisher=Assam Petro-Chemicals Limited |archivedate=15 October 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181015175705/http://www.assampetrochemicals.co.in/ |deadurl=yes }}</ref> কোম্পানীটোৱে ২০১৭ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ঘোষণা কৰিছিল যে ই ১,৩৩৭ কোটি টকা বিনিয়োগ কৰিব আৰু ৫০০ টিপিডি মিথানল আৰু ২০০ টিপিডি ফৰ্মালিন উৎপাদন কৰিবলৈ সম্প্ৰসাৰিত হ'ব আৰু ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ মিথানল উৎপাদক হিচাপে পৰিগণিত হ'ব।<ref>{{cite news |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |title=Assam Petrochemicals Limited to invest Rs 1337 crore to set up second unit |newspaper=Economic Times |date=24 September 2017 |author=Singh, Bikash |accessdate=12 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180929151131/https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |archive-date=29 September 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/states/north-east/bjp-respects-all-views-sonowal/cid/1686202|title=BJP respects all views: Sonowal|website=The Telegraph|first=Tejesh |last= Tripathy | date= 3 May 2019 |language=en|access-date=2019-06-12|quote= Addressing the gathering after laying the foundation stone of a formalin plant ... The Assam Petro-Chemicals Limited will supply methanol, the raw material needed to make formalin (preservative), to this plant which will produce 200 tonnes of formalin daily. The plant, for which 163 bighas has been allotted by the government at Dhaknamari, is being set up at a cost of Rs 100 crore. }}</ref> এই প্ৰকল্পৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কেঁচামাল হৈছে প্ৰাকৃতিক গেছ, ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড। অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেডে যোগান ধৰা প্ৰাকৃতিক গেছ, মিথানল উৎপাদনৰ বাবে কেঁচামাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। নামৰূপ সাৰ প্ৰকল্পৰ দ্বাৰা ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড যোগান ধৰা হয়।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=czUyfP-hHTEC&q=%22Assam+Petrochemicals+Limited%22&pg=PA29 | title=The Anatomy of Rural Poverty in Assam | publisher=Mittal Publications | author=Atikuddin Ahmed | year=1987 | pages=29 | isbn=8170990092}}</ref> <!-- ====কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ বা আধিকাৰিক ভাবে অসম গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ বকুলনিত অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। এই সংযুক্ত চক্ৰ গেছ টাৰ্বাইন প্ৰকল্পটো [[নীপকো]]ৰ অধীনত। এই প্ৰকল্প [[জাপান]]ৰ বহিঃৰাজ্য অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা পুঁজিৰ সৈতে দ্বিপাক্ষিক ঋণ ব্যৱস্থাৰ অধীনত ৩৭.২৭২ বিলিয়ন য়েনৰ ঋণৰ সহায়ত ইয়াৰ আংশিক বিত্তীয় সাহায্য প্ৰদান কৰা হৈছে। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শক্তি কেন্দ্ৰটোত ৬টা গেছ টাৰ্বাইন আছে আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ৩টা ভাপ টাৰ্বাইন আছে। এই টাৰ্বাইনবোৰ মডিউলাৰ ধৰণেৰে সজোৱা হৈছে। এটা মডিউলত সংশ্লিষ্ট বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ১টা ভাপ টাৰ্বাইনৰ সৈতে ২টা গেছ টাৰ্বাইন থাকে। ====নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]] অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। ইয়াৰ লগতে নতুনকৈ নামৰূপ প্ৰতিষ্ঠাপন শক্তি কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছে। মুঠ ১৬২.৯ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন গেছ ভিত্তিক দুয়ো তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম শক্তি উৎপাদন নিগম লিমিটেড]]ৰ অধীনত। নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ প্ৰথমটো গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="thermal">{{cite web |url=https://apgcl.org/thermal.php |title=Thermal |website=www.apgcl.org |date= |access-date=১৪ জুলাই ২০২৪ |archivedate=2024-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240714114352/https://apgcl.org/thermal.php |deadurl=yes }}</ref> --> ===চাহ উদ্যোগ=== [[File:Tea, two leaves and a bud.jpg|thumb|right|চাহ পাত]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰিটিছ যুগৰ কেইবাখনো চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা ৩২ কিলোমিটাৰ নিগলত [[চাবুৱা]]ত জিলাখনৰ প্ৰথমখন চাহ বাগিচা [[মণিৰাম দেৱান|মণিৰাম দেৱানে]] প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Barua|1994|pp=Preface}}</ref> বৰ্তমান গোটেই জিলাখনত প্ৰায় ১৪৪ খন বৃহৎ আৰু অসংখ্য ক্ষুদ্ৰ চাহ বাগিচা আছে। লগতে কেইবাটাও চাহৰ কাৰখানাও আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ মাজ-মজিয়াত ১৯৫৯ চনত অৱস্থিত জালান নগৰ চাহ বাগিচা অৱস্থিত। মহানগৰখন চাহ উদ্যোগৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু। মহানগৰৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত মনোহৰি চাহ বাগিচাৰ চাহে নিলামত কেইবাবাৰো অভিলেখ ভংগ কৰিছে। ডিব্ৰুগড়ত ভাৰতৰ ক্ষুদ্ৰ চাহ খেতিয়কৰ উন্নয়ন সঞ্চালকালয়ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=81391| title = Press Information Bureau}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও চাহ উন্নয়ন (ৰোপন)ৰ এজন উপ-সঞ্চালকৰ নেতৃত্বত "ভাৰতীয় চাহ ব’ৰ্ড"ৰ এটা আঞ্চলিক কাৰ্যালয়ও চহৰখনত অৱস্থিত। অসম শাখা ভাৰতীয় চাহ সন্থাৰ প্ৰথম খণ্ড ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| title = The Official Website of Tea Board India| access-date = 4 April 2014| archive-date = 1 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140301140750/http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| url-status = live}}</ref> ===পৰ্যটন=== ৰেল, পথ আৰু বিমান সংযোগৰ লগতে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বৃহৎ সংখ্যক পৰ্যটনস্থলীৰ উপস্থিতিয়ে ভাৰতৰ এই অংশত শেহতীয়া অংশত পৰ্যটন উদ্যোগৰ আকৰ্ষণীয় বৃদ্ধি দেখা গৈছে। ভাৰত-বিদেশৰ পৰা অহা পৰ্যটকৰ বাবেও ডিব্ৰুগড় এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গন্তব্যস্থানৰ লগতে এক প্ৰধান গমন কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। এনে পৰ্যটন আৱৰ্তনসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হৈছে: ডিব্ৰুগড় – ৰয়িং – মায়'দিয়া – অনিনি পৰ্যটন আৱৰ্তন,<ref>{{cite web |url=http://www.arunachaltourism.com/top5.php |title=Arunachal Tourism |access-date=4 August 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |archive-date=6 April 2013 |archivedate=6 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড় – গুৱাহাটী নদী ক্ৰুজ।<ref>{{cite web |url=http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |title=Brahmaputra Cruise - Neamati to Guwahati |access-date=4 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |archive-date=7 April 2014 |archivedate=7 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ চাহ বাগিচা সমূহৰ আশে-পাশে চাহ পৰ্যটন গঢ় লৈ উঠিছে।<ref>{{cite news | url=http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | location=Calcutta, India | work=The Telegraph | first=Ripunjoy | last=Das | title=Tea belt takes to heritage tourism | date=12 July 2005 | access-date=4 April 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140407072704/http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | archive-date=7 April 2014 | url-status=dead }}</ref> তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] আৰু কেইবাখনো প্ৰতিষ্ঠিত বেচৰকাৰী চিকিৎসালয় আৰু নাৰ্ছিং হোম থকাৰ বাবে উজনি অসমৰ লগতে [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[নাগালেণ্ড]]ৰ ৰোগী সকলৰ বাবে চিকিৎসা পৰ্যটনৰ স্থান। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যটন স্থান হ’ল: * [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়]] * [[বগা বাবাৰ মাজাৰ]] * জালান মন্দিৰ * মহাত্মা গান্ধী উদ্যান, খনিকৰ * সাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা উদ্যান, ফুলবাগান * জিলা পুথিভঁৰাল আৰু সংগ্ৰাহালয় * চেক্ৰেড হাৰ্ট কেথেড্ৰেল তদুপৰি ইয়াৰ আশে-পাশে [[ৰাইদঙীয়া দৌল]], [[মৈৰামৰা দৌল]], [[বেজৰ দৌল]], [[কলি আইৰ থান]], শিলিখা থান, দিনজয় সত্ৰ, মদাৰখাট সত্ৰ আদি পৰ্যটনস্থলী অৱস্থিত। ==পৰিবহণ== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ স্থলপথ, ৰে'লপথ, বিমানপথ আৰু জলপথেৰে অসম তথা ভাৰতৰ অন্যান্য ঠাইৰ লগত সংযুক্ত হৈ আছে। ===বিমানপথ=== [[File:Dibrugarh Airport Complex.jpg|thumbnail|right|ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উত্তৰ-পুব দিশত মোহনবাৰী নামৰ ঠাইত ১৫ কিলোমিটাৰ দূৰৈত [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] অৱস্থিত। সেয়ে ইয়াক মোহনবাৰী বিমানবন্দৰো বোলা হয়। ই অসমৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক ব্যস্ত বিমানবন্দৰ। বিমানবন্দৰখনৰ পৰা চলাচল কৰা বিমান সংস্থাসমূহ হ’ল এয়াৰ ইণ্ডিয়া, ইণ্ডিগ’ আৰু এলায়েন্স এয়াৰ। বিমান সেৱাৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় [[নতুন দিল্লী]], [[গুৱাহাটী]], শিলিগুৰি, [[ইম্ফল]], [[কলকাতা]], [[ইটানগৰ]], তেজু, [[আগৰতলা]], [[বেংগালুৰু]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ লগত সংযোজিত। ২০১৩ চনত ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰত নিশা অৱতৰণৰ সুবিধাযুক্ত হয়।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013/at09 Mohanbari Airport ready for night landing] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004223532/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013%2Fat09 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (20 September 2013). Retrieved 3 October 2013.</ref> এই বিমানবন্দৰত এৰোব্ৰিজৰ বাণিজ্যিক পৰিচালনাও আৰম্ভ হৈছে।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 Assam Tribune]Assamtribune.com (2 October 2013). Retrieved 3 October 2013 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004230933/http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 |date=4 October 2013 }}.</ref> বৰ্তমান ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰৰ দ্বিতীয় টাৰ্মিনেল নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত আছে। ===ৰে'লপথ=== [[File:New Dibrugarh Railway Station Complex.jpg|thumbnail|ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথম ৰেল সেৱাৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ ইতিহাসত ডিব্ৰুগড়ে এক বিশিষ্ট স্থান দখল কৰি আহিছে। ১৮৮২ চনৰ ১ মে’ত ডিব্ৰুগড়ত মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে’ল চলিছিল। ১৮৮২ চনৰ ১৫ মে’ত দিনজানলৈকে এই ৰে'লপথ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। সেই বছৰৰ ২৩ ডিচেম্বৰত চাবুৱালৈকে মালবাহী ৰে'লৰ প্ৰচলন হয়। ১৮৮৪ চনৰ ১৮ ফেব্ৰুৱাৰীত পুৱা ৭:২০ বজাত তদানীন্তন অসমৰ মুখ্য আয়ুক্ত ছাৰ চাৰ্লছ ইলিয়টে ৰিহাবাৰী ৰেল ষ্টেচনৰ পৰা (বৰ্তমান [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]]) ৪০০ ইউৰোপীয় আৰু ভাৰতীয় যাত্ৰীৰে [[লিডু]]লৈ যোৱা প্ৰথমখন যাত্ৰীবাহী ৰেল ফ্লেগ অফ কৰে। ১৯৯১ চনত প্ৰকাশিত অসম ৰেলৱে আৰু ট্ৰেডিং কোম্পানী লিমিটেডৰ শতবাৰ্ষিকী স্মৃতিগ্ৰন্থ অনুসৰি উক্ত কোম্পানীটোৱে [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে]] নিৰ্মাণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হোৱাৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৰেলৱে উন্নয়নৰ সমগ্ৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710/state07 Dibrugarh Rly Station denied heritage status] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004221528/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710%2Fstate07 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (17 June 2010). Retrieved 3 October 2013.</ref> মহানগৰখনত [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] দুটা ৰে'ল ষ্টেচন অৱস্থিত। ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ মানচিত্ৰত এই দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পূবৰ ৰেল ষ্টেচন। ভাৰতৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ যেনে বেংগালুৰু, চেন্নাই, কোচি, ত্ৰিবান্দ্ৰম, কলকাতা, দিল্লী, কন্যাকুমাৰী আদিৰ সৈতে সংযুক্ত ৰেলৱে নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় সংযোজিত হৈ আছে। মহানগৰীৰ উপকণ্ঠত বাণীপুৰত নতুন ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ই তিনিচুকীয়া ৰেল সংমণ্ডলৰ লামডিং-ডিব্ৰুগড় অংশত অৱস্থিত। ৪০০ বিঘা মাটিত বিস্তৃত সমগ্ৰ উত্তৰ-পূবৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ৰেল ষ্টেচন আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ২ কিলোমিটাৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211/state05 |title=The Assam Tribune Online |website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |archive-date=14 May 2014 |access-date=28 December 2024 |archivedate=14 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |deadurl=yes }}</ref> ===জলপথ=== [[File:Bogibeel Karrengbali paarghat.jpg|thumb|বগীবিল ঘাটৰ এখন ফেৰী]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ কাষে কাষে আৰু তাৰ সিপাৰে এক উন্নত জলপথ পৰিবহণ ব্যৱস্থাও আছে। ডিব্ৰুগড় বাংলাদেশ সীমান্তৰ পৰা শদিয়ালৈকে বিস্তৃত ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ২ৰ এক উল্লেখযোগ্য স্থান। ফেৰী সেৱাই ডিব্ৰুগড়ক চেঙাজান (ধেমাজি জিলা), পানবাৰী (ধেমাজি) & ঐৰাম ঘাট (জোনাই ওচৰত)ৰ সৈতে সংযোগ কৰে। বগীবিল আই ডব্লিউ টি ঘাটৰ পৰা কাৰেং চাপৰি আৰু চিচি মুখলৈ নিয়মীয়া ফেৰী সেৱা আছে। তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা গুৱাহাটীলৈ বিলাসী ক্ৰুজ সেৱাও উপলব্ধ। ডিব্ৰুগড়লৈ যোৱা ক্ৰুজখন [[তেজপুৰ]] আৰু [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |title=Bharat Darshan – Guwahati |access-date=8 October 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |archive-date=20 September 2013 |archivedate=20 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |deadurl=yes }}</ref> ====স্থলপথ==== ডিব্ৰুগড়ৰ মাজেৰে অসম ট্ৰাংক ৰোড পাৰ হৈ গৈছে। ডিব্ৰুগড়ৰ চৌকিডিঙিত অৱস্থিত অসম ৰাজ্যিক বাছ আস্থানৰ পৰা নিয়মীয়াকৈ অসম আৰু উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যান্য ৰাজ্যলৈ বাছ চলাচল কৰে। মহানগৰখনত ৰাজহুৱা পৰিবহনৰ বাবে অটো ৰিক্সা, বিক্ৰম, ই-ৰিক্সাৰ সুবিধা আছে। নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত থকা কনভয় ৰোডৰ উৰণসেঁতুৰ কাষত নতুনকৈ আৰম্ভ কৰা মুৰলীধৰ জালান বাছ আস্থান সম্পূৰ্ণকৈ কাৰ্যক্ষম হোৱা নাই। দেশৰ দীৰ্ঘতম ৰে'ল-ৰোড দলং [[বগীবিল দলং]] ডিব্ৰুগড়ৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত। ==শিক্ষা আৰু গৱেষণা== [[File:Dibrugarh Govt. Boys' H. S. School, Dibrugarh.jpg|thumb|right|ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] [[File:Dibrugarh University's entrance gate.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰৱেশপথ]] [[file:DHSK College, Dibrugarh.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ শিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰবিন্দু। ডিব্ৰুগড়ত কেইবাখনো পুৰণি আৰু উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী, বেচৰকাৰী বিদ্যালয় আছে। ১৮৪০ চনত স্থাপিত হোৱা [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] অসমৰ অন্যতম পুৰণি বিদ্যালয়। তদুপৰি ডিব্ৰুগড় কেইখনমান বিখ্যাত কণিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় আছে। [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ দ্বিতীয় পুৰণি বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৬৫ চনত [[অসম বিধান সভা]]ত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা এই বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপিত হয়। অসমৰ উচ্চশিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰৰূপে পৰিচিত ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ত কলা, বিজ্ঞান, বাণিজ্য আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা বিষয়ক শিক্ষাদানৰ বাবে বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰৰ উপৰিও এখন "অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ প্ৰতিষ্ঠান" আছে। বৰ্তমান এই বিশ্ববিদ্যালয়ৰদ্বাৰা অনুমোদিত মুঠ মহাবিদ্যালয়ৰ সংখ্যা ১৬০। ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মুঠ মাটিকালি হ'ল ২০৩ হেক্টৰ; ইয়াৰে ৭৪.৩ হেক্টৰৰ এটা এলেকাত চাহখেতি কৰা হয়। এই বিশ্ববিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দু নতুন বজাৰৰ পৰা প্ৰায় ৫ কি: মি: দক্ষিণে ৰজাভেটা অঞ্চলত অৱস্থিত। ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথটো বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যতম আৰু আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। এই মহাবিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ বৰবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়খন আনুস্থানিকভাৱে ১৯৪৭ চনৰ ৩ নৱেম্বৰৰ দিনা উদ্বোধন কৰা হয়। ইয়াৰ আগেয়ে ই "বেৰী-হোৱাইট মেডিকেল স্কুল নামেৰে জনাজাত আছিল, যিখন ১৯০০ চনত স্থাপিত হৈছিল। [[শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় জিলাৰ চাবুৱাত অৱস্থিত এখন ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। এই বিশ্ববিদ্যালয় খন অসম চৰকাৰে ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত গৃহীত কৰা ''শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয় বিধেয়ক, ২০১৮''ৰ অধীনত স্থাপন কৰিছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন ২০২০ চনৰ ১০ জুলাই তাৰিখৰ পৰা ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ অস্থায়ী কেম্পাছৰ পৰা কাৰ্যক্ষম হয়। এইখন অসমৰ প্ৰথম আৰু ভাৰতৰ চতুৰ্থ কাৰ্যক্ষম চতুৰ্থ ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। ডিব্ৰুগড়ৰ [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়|চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উজনি অসমৰএকমাত্ৰ দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]] [[ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ|ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদে]] স্থাপন কৰা ছখন আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰৰ অন্যতম। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১০ কিঃমিঃ পূবত তথা বকুল তিনিআলিৰ পৰা ২ কিঃমিঃ নিলগত লাহোৱালত আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ অৱস্থিত। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আঠখন ৰাজ্যৰ উমৈহতীয়া আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰই এই অঞ্চলত জীৱ-চিকিৎসা বিষয়ত গৱেষণা কৰা হয়। ১৯৮২ চনত এই কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছিল। ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ আৰু বিভিন্ন প্ৰকল্পৰ বাবে বিভিন্ন উৎসৰ পৰা এই কেন্দ্ৰই অনুদান লাভ কৰে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উল্লেখযোগ্য শিক্ষানুষ্ঠান সমূহ হ'ল: ===বিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] * ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী বালিকা বিদ্যালয় * ডন বস্ক' হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * লিটিল ফ্লাৱাৰ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট মেৰীজ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট জেভিয়াৰ্ছ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * বি এল বেৰীয়া সৰস্বতী শিশু মন্দিৰ * কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * দিল্লী পাব্লিক স্কুল, ডিব্ৰুগড় * বিবেকানন্দ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * সম্পূৰ্ণ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয় * ভিক্টোৰিয়া গাৰ্লছ স্কুল * বেংগলী বয়জ স্কুল * মাৰোৱাৰী হিন্দী বিদ্যালয় * অগ্ৰসেন একাডেমী * শিশু ভাৰতী বিদ্যালয় * গ্ৰেহেম বজাৰ বালিকা বিদ্যালয় ===কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ছল্ট ব্ৰুক একাডেমী]] * ডঃ ৰাধাকৃষ্ণণ স্কুল অফ আৰ্টছ, কমাৰ্চ এণ্ড চাইন্স * [[জ্ঞান বিজ্ঞান একাডেমী]] *  শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় ===মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ বাণিজ্য মহাবিদ্যালয়]] * [[মনোহৰী দেৱী কানৈ মহিলা মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰু মহাবিদ্যালয়]] * নন্দলাল বৰগোহাঁই চিটি মহাবিদ্যালয় ===আইন মহাবিদ্যালয়=== * ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ আইন মহাবিদ্যালয় * এছ.আই.পি.ই. আইন মহাবিদ্যালয় * ডঃ ৰোহিনী কান্ত বৰুৱা আইন মহাবিদ্যালয় ===শিক্ষণ মহাবিদ্যালয়=== * চন্দ্ৰকান্ত হাজৰিকা মহাবিদ্যালয় * পাৰিজাত একাডেমী শিক্ষক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান ===চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠান=== * [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] * [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়]] * [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] ===কাৰিকৰী প্ৰতিষ্ঠান=== * [[ডিব্ৰুগড় পলিটেকনিক]] ==গণমাধ্যম== আকাশবাণী ডিব্ৰুগড় অসমৰ অন্যতম পুৰণি আকাশবাণী কেন্দ্ৰ। আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়ে এ এম (৫২৯.১ মিটাৰ মেগাৱাটত ৫৬৭ কিলোহাৰ্টজ) আৰু এফ এম (১০১.৩০ মেগাহাৰ্টজ) বেণ্ড দুয়োটাতে তিনিটা অধিবেশনত দৈনিক প্ৰচাৰ কৰে।<ref>{{cite web|title=All India Radio, Dibrugarh|url=http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|publisher=Prasar Bharati|access-date=3 August 2013|archive-date=2 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|url-status=live}}</ref> লগতে প্ৰতিদিনে সন্ধিয়া ৬:০০ বজাত ৫ মিনিটৰ আঞ্চলিক বাতৰিৰ বুলেটিন সম্প্ৰচাৰ কৰে ।<ref name="allindiaradio.gov.in">{{cite web| url = http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| title = Get Apps {{!}} Prasar Bharati| access-date = 3 August 2013| archive-date = 2 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| url-status = live}}</ref> এই কেন্দ্ৰটো ১৯৬৮ চনৰ ১৫ ফেব্ৰুৱাৰীত আৰম্ভ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |title=NEWS ON AIR : News on AIR brings the Latest & Top Breaking News on Politics, G-20 summit, Cricket, Sports, Business , State,Formula One in INDIA , Regional Language Audio Bulletins , Regional Language scripts & more |access-date=1 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140305062218/http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |archive-date=5 March 2014 |url-status=dead }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ মলখুবাচাত এই ষ্টেচনৰ ষ্টুডিঅ’ আৰু লেপেটকাত অৱস্থিত ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড স্থানৰ সমীপত হাই পাৱাৰ ট্ৰেন্সমিছন টাৱাৰ আছে। ব্ৰহ্মপুত্ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন বা ৰেডিঅ’ ব্ৰহ্মপুত্ৰ ৯০.৪ মেগাহাৰ্টজ ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথমটো তৃণমূল পৰ্যায়ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন। উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়, ধেমাজি, আৰু শিৱসাগৰৰ কিছু অংশৰ ৮ লাখৰো অধিক লোকক সামৰি লোৱা এই চহৰে অৰ্ধনগৰীয়া, আৰু গ্ৰাম্য জনসংখ্যাক একত্ৰিত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ মাইজান ঘাটৰ সমীপত ইয়াৰ ষ্টেচন অৱস্থিত। [[File:Doordarshan Kendra, Dibrugarh.jpg|thumb|right|দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] অসমীয়া ভাষাত অনুষ্ঠান আগবঢ়োৱা দ্বিতীয়টো দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড় ১৯৯৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে কেন্দ্ৰই ১৯৯১ চনৰ ২০ ডিচেম্বৰৰ পৰা দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটীৰ সম্প্ৰচাৰিত অসম ভাষাৰ কাৰ্যসূচী সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |deadurl=yes }}</ref> এই কেন্দ্ৰত নিৰ্মিত কাৰ্যসূচীসমূহ উচ্চ শক্তিৰ ট্ৰেন্সমিটাৰৰ জৰিয়তে টেলিকাষ্ট কৰা হয়।<ref>{{cite web| url = http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| title = Doordarshan Kendra Guwahati| access-date = 1 March 2014| archive-date = 29 July 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| url-status = live| archivedate = 29 July 2013| archiveurl = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| deadurl = yes}}</ref> ডিব্ৰুগড় দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰই 'ডি ডি নৰ্থ ইষ্ট' চেনেলত অনুষ্ঠানৰ অৱদান আগবঢ়াই আছে।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |deadurl=yes }}</ref> তদপৰি সামাজিক মাধ্যমটো প্ৰচাৰৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ত কেইবাটাও ইলেক্ট্ৰনিক বাতৰি পৰ্টেল আৰু চেনেল আছে। ===বাতৰি-কাকতসমূহ=== ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত প্ৰথমখন কাকত 'টাইমছ অফ আছাম'ৰ সৈতে ডিব্ৰুগড় সমগ্ৰ পূব ভাৰতৰ বাতৰি কাকত সাংবাদিকতাৰ পথ প্ৰদৰ্শক। প্ৰকাশৰ চাৰি দশক পিছত টাইমছ অফ আছামৰ প্ৰকাশ বন্ধ হৈ ১৯৩৯ চনৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য আছাম ট্ৰিবিউন|দ্য আছাম ট্ৰিবিউনে]] যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে আৰু ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৭ বছৰ প্ৰকাশৰ পিছত গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰিত হয়। অৱশ্যে উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ এই প্ৰধান ইংৰাজী দৈনিক কাকতখন গুৱাহাটীৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত হয়। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন চাৰিখন চহৰৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য ছেণ্টিনেল]] প্ৰকাশিত হয়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা কেইবাখনো স্থানীয়ভাষাৰ, লগতে ইংৰাজী আৰু বাংলা দৈনিক কাকত প্ৰকাশ পায়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত অসমীয়া বাতৰি কাকতসমূহ হ'ল [[অসমীয়া প্ৰতিদিন]], [[জনসাধাৰণ]], [[নিয়মীয়া বাৰ্তা]], [[দৈনিক অসম]], অসম আদিত্য, দৈনিক প্ৰতীক্ষা আৰু প্ৰতিবিম্ব। গুৱাহাটী আৰু শিলচৰৰ সমান্তৰালকৈ ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা বাংলা দৈনিক যুগশংখ প্ৰকাশিত হয়। ==ৰাজনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ অন্তৰ্গত। [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ নেতা তথা বৰ্তমানৰ কেন্দ্ৰীয় জলপৰিবহন মন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]] বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ সাংসদ।<ref>{{cite web |url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |title=List of Parliamentary & Assembly Constituencies |access-date=6 October 2008 |work=Assam |publisher=Election Commission of India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |archive-date=4 May 2006 }}</ref> বিজেপিৰ প্ৰশান্ত ফুকন [[ডিব্ৰুগড় (বিধানসভা সমষ্টি)]] পৰা [[অসম বিধানসভা]]লৈ নিৰ্বাচিত বিধায়ক। [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] বৰ্তমান বিজেপিৰ দখলত। ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== * [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]], অসমৰ এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ, নাট্যকাৰ, লেখক আৰু প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা * [[নীলমণি ফুকন (জ্যেষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]], সাহিত্যিক আৰু ৰাজনীতিবিদ * [[দেৱকান্ত বৰুৱা]], কবি আৰু ৰাজনীতিবিদ, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ ৮৩ সংখ্যক অধ্যক্ষ, [[বিহাৰ]]ৰ ৰাজ্যপাল * [[যোগেন্দ্ৰ নাথ হাজৰিকা]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ সপ্তম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[কেশৱ চন্দ্ৰ গগৈ]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ নৱম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ চতুৰ্দশ মুখ্যমন্ত্ৰী]] তথা কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী * [[ৰঞ্জন গগৈ]], [[ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ|ভাৰতৰ ৪৬ সংখ্যক মুখ্য ন্যায়াধীশ]] * [[মলয়া গোস্বামী]], শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী * [[বিজু ফুকন]], অভিনেতা * [[নগেন শইকীয়া]], সাহিত্যিক তথা সাহিত্য সভাৰ প্ৰাক্তন সভাপতি * [[প্ৰহ্লাদ চন্দ্ৰ তাছা]], সাহিত্যিক ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থ সূচি== {{refbegin}} * {{citation |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |place=Guwahati |publisher=EBH Publishers |year=2016 |isbn=978-93-83252-70-1 }} * {{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=925 |issn=2347-6435 |ref=harv}} == বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Dibrugarh|ডিব্ৰুগড়}} * [https://dibrugarh.assam.gov.in/ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ ৱেবচাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250419051017/https://dibrugarh.assam.gov.in/ |date=2025-04-19 }} * [http://dibru.ac.in ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় ৱেবচাইট] {{অসমৰ নগৰ-মহানগৰ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:ডিব্ৰুগড় জিলা]] hds9jk2uzf5gq612xent4jzo4314bnd 651888 651887 2026-11-10T05:52:38Z KhiLanTzi 23530 /* মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ */ Ananya Tayeৰ দ্বাৰা আঁতৰাই দিয়া উৎস যুক্ত নিৰ্ভৰযোগ্য তথ্য পুনৰ সংযোগ কৰা হৈছে। 651888 wikitext text/x-wiki {{About|ডিব্ৰুগড় মহানগৰ|একে নামৰ জিলা|ডিব্ৰুগড় জিলা}} {{Infobox settlement | name = ডিব্ৰুগড় | nickname = অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী<br>ভাৰতৰ চাহ নগৰী<br>উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = মহানগৰ | image_skyline = {{photomontage | photo1a = A_tea_garden_in_Dibrugarh.jpg | photo2a = OPD,_Assam_Medical_College_&_Hospital,_Dibrugarh.jpg | photo2b = Shrikshetra_Dham,_Dibrugarh.jpg | photo3a = Dibrugarh_University's_entrance_gate.jpg | photo3b = Inside_campus_of_Indian_Councial_of_Medical_Research,_NE_Region,_at_Lahowal,_Dibrugarh.jpg | photo4a = Bogibeel_Bridge_view.jpg | space = 1 | size = 280 | colour = black | colour_border = black }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা বাওঁফালৰ পৰা সোঁফালে: চাহ বাগিচা, [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়|অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়]], [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়|জগন্নাথ মন্দিৰ]], [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]], [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ]], [[বগীবিল দলং]] | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = অসমত ডিব্ৰুগড়ৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|27.48|N|95|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = সংমণ্ডল | subdivision_name2 = [[উজনি অসম]] | subdivision_type3 = জিলা | subdivision_name3 = [[ডিব্ৰুগড় জিলা]] | subdivision_type4 = ৱাৰ্ডৰ সংখ্যা | subdivision_name4 = ২২ | established_title = স্থাপিত | established_date = ১৮৭৩ | founder = | named_for = ডিব্ৰুমুখৰগড় ([[আহোম-চুতীয়া ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ত ডিব্ৰু নদীৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই নিৰ্মাণ কৰা গড়)<ref>"The Buranjis refer to the Ahom-Chutiya conflict from the fourteenth century which continued up to the sixteenth century. The Ahoms built a garh (fort) on the bank of the river Dibru to resist the attack of the Chutiyas from which the name ‘Dibrugarh’ was derived (Nath, 2001, p.81)." {{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |year=2024 |page=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref><ref>{{Cite book |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |year=2003 |page=56 |url=https://www.scribd.com/document/914496064/The-Comprehensive-History-of-Assam-2-H-K-Barpujari-Editor-2-2-2003-Publication-Board-Assam-Fb354ba6bb80809dc5c1275e48f7bb6f-Anna-s |access-date=30 October 2026}}</ref> | governing_body = [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] | leader_title1 = বিধায়ক | leader_name1 = [[প্ৰশান্ত ফুকন]], [[বিজেপি]] | leader_title2 = জিলা আয়ুক্ত | leader_name2 = বিক্ৰম কৈৰী, আইএএছ | leader_title3 = আৰক্ষী পৰিদৰ্শক | leader_name3 = শ্বেতাংগ মিশ্ৰ, আইপিএছ | leader_title4 = মেয়ৰ | leader_name4 = সৈকত পাত্ৰ, [[বিজেপি]] | government_type = পৌৰনিগম | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 71.83 | elevation_footnotes = | elevation_m = 108 | population_total = {{formatnum:154296}} | population_as_of = ২০১১ | population_density_km2 = auto | population_demonym = Dibrugarhian | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[পিনক'ড]] | postal_code = ৭৮৬০০১-৫ | area_code_type = দূৰভাষ কোড | area_code = +৯১ – (০) ৩৭৩ – XX XX XXX | registration_plate = AS-06 | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-AS]] | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex Ratio]] | blank1_info_sec1 = 934 [[Female|♀️]]/ 1000 [[Male|♂️]] | blank2_name_sec1 = | blank2_info_sec1 = | blank3_name_sec1 = [[Köppen climate classification|Climate]] | blank3_info_sec1 = [[Humid subtropical climate|Cwa]] | blank1_name_sec2 = {{nowrap|[[Official Language]]}} | blank1_info_sec2 = [[Assamese language|Assamese]] | blank2_name_sec2 = [[Literacy in India|Literacy Rate]] | blank2_info_sec2 = {{increase}} 89.42% {{colour|#fc5|high}} | blank3_name_sec2 = [[Lok Sabha]] Constituency | blank3_info_sec2 = [[Dibrugarh (Lok Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank4_name_sec2 = [[Vidhan Sabha]] Constituency | blank4_info_sec2 = [[Dibrugarh (Vidhan Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank5_name_sec2 = [[Human Development Index|HDI]] | blank5_info_sec2 = {{increase}} 0.503 {{colour|#fc5|high}} | official_name = | native_name = }} '''ডিব্ৰুগড়''' ({{lang-en|Dibrugarh}},[[IPA|আ.ধ্ব.ব.]]:{{IPA|ˌdɪbru:ˈgɑ:}}), [[উজনি অসম]]ত অৱস্থিত অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী, ডিব্ৰুগড় জিলাৰ সদৰ তথা অসমৰ দ্বিতীয়খন মহানগৰ। মহানগৰখন অসমৰ মুখ্য ৰাজধানী [[দিছপুৰ]]ৰ পৰা ৪৩৫ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত। ইয়াত [[অসম চৰকাৰ]]ৰ দ্বিতীয় অসম সচিবালয় আৰু মুখ্যমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয় অৱস্থিত। তদুপৰি ইয়াত [[সোণোৱাল কছাৰী স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ো অৱস্থিত। ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ পাৰত অৱস্থিত। ১৮৭৩ চনত ব্ৰিটিছসকলৰ শাসনকালত স্থাপিত ঐতিহাসিক ডিব্ৰুগড় চহৰখন ২০২৪ চনৰ ৭ মাৰ্চত ডিব্ৰুগড় পৌৰসভা ভংগ কৰি ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম গঠনৰ লগে লগে অসমৰ দ্বিতীয় মহানগৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ মুখ্য বাণিজ্যিক আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ। কেইবাখনো চাহ বাগিচা থকাৰ কাৰণে ইয়াক ''ভাৰতৰ চাহ নগৰী'' বোলা হয়। সেইদৰে কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য উদ্যোগৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ হিচাপে ইয়াক ''উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ'' বুলি কোৱা হয়। [[File:Jagannath temple of Dibrugarh district, Assam.jpg|thumb|অসমৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ জগন্নাথ মন্দিৰ]] == নাম== ডিব্ৰুগড় নামটো সৰ্বপ্ৰথমে [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঞি আৰু ক্লিংলুং বৰগোহাঞিৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰু নদীৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই চুতীয়া সেনাৰ বিৰুদ্ধে বনোৱা গড় '''ডিব্ৰুমুখৰ গড়'''ৰ পৰা উৎপত্তি হৈছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal= |volume=11 |issue=2 |pages=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref><ref>{{Cite book |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |year=2003 |page=56 |url=https://www.scribd.com/document/914496064/The-Comprehensive-History-of-Assam-2-H-K-Barpujari-Editor-2-2-2003-Publication-Board-Assam-Fb354ba6bb80809dc5c1275e48f7bb6f-Anna-s |access-date=30 October 2026}}</ref> পাছলৈ সেই '''ডিব্ৰুমুখৰ গড়''' চুটি হৈ গড় আৰু আহোম প্ৰশাসনিক শাখাটোৰ নাম '''ডিব্ৰুগড়''' হয়।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} বুৰঞ্জী অনুসৰি ১৫২৬ চনৰ জেঠ মাহত গড়টোৰ কাষৰীয়া অঞ্চলটো [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অধীনলৈ অহাৰ পাছত এখন [[মু’ঙ]] হিচাপে '''মু'ঙ টিফাও''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜣𑜧𑜇𑜧) বা '''ডিব্ৰুগড়''' নামকৰণ কৰি চাওলুং চুলুংক শাসন কৰিবলৈ দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=G. C. |title=Ahom-Buranji |year=1939 |publisher= |page=61 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/61/mode/1up |access-date=30 October 2026}}</ref> ডিব্ৰুগড় শব্দটো দুটা ভাষা [[বড়ো-কছাৰী]] আৰু [[অসমীয়া ভাষা]]ৰ পৰা আহিছে।<ref>{{cite journal |last=Phukan |first=Sarat Kumar |year=2000 |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |page=297 |url=https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260922163640/https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archivedate=2026-09-22 |access-date=2026-09-27 |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰু শব্দটো নদী সূচোৱা 'ডি'/'দি' শব্দাংশ তিব্বত-বৰ্মী<ref>{{cite book |last=Ramirez |first=Philippe |location=London |page=[https://archive.org/details/kachris00endl/page/4 4] |quote=It is indeed not at all unlikely that the people known to us as Kacháris and to themselves as Baḍa (Bara), were in earlier days the dominant race in Assam; and as such they would seem to have left traces of this domination in the nomenclature of some of the physical features of the country, e.g., the Kachári word for water (di; dŏi) apparently forms the first syllable of the names of many of the chief rivers of the province, such as Diputá, Dihong, Dibong, Dibru, Dihing, Dimu, Desáng, Diku (cf. khu Tista), &c., and to these may be added Dikrang, Diphu, Digáru, &c., all near Sadiya, the earliest known centre of Chutiyá (Kachári) power and civilisation.}}</ref> আৰু গড় শব্দটো অসমীয়া ভাষাৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ Rampart (প্ৰতিৰক্ষামূলক দুৰ্গ) যাৰ উৎস [[প্ৰাকৃত ভাষা]]ৰ [[wiktionary:𑀕𑀠|𑀕𑀠]] (gaḍha) <ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=925 |issn=2347-6435 |quote=This rampart called "garh" in Assamese language.}}</ref> আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জী ''ডিব্ৰু''ৰ এটা ঐতিহাসিক ৰূপ হিচাপে ''Ti-phāo'' নামটো পোৱা যায়। ভাষাবিদ শৰৎ কুমাৰ ফুকনে ১৯৯৬ চনৰ ''Tai Elements in the Place Names of Assam'' প্ৰবন্ধত ''Dibrugarh — Ti-phāo''-ক “Rechristened Place Names”ৰ অন্তৰ্গত কৰি উল্লেখ কৰিছে আৰু এই শ্ৰেণীৰ টাই নামসমূহ “are not in use now” বুলি কৈছে। ==ইতিহাস== বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলা আৰু সংলগ্ন ডিব্ৰু–দিহিং উপত্যকাত প্ৰাচীনকালৰ পৰাই মানুহৰ বসতিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শন পোৱা গৈছে। ডিব্ৰু উপত্যকাৰ বিভিন্ন স্থানৰ পৰা নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ শিলৰ সঁজুলি আৰু মাটিৰ পাত্ৰৰ ভগ্নাংশ সংগ্ৰহ কৰা হৈছে, যাৰ কিছুমান [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ নৃতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=533}}</ref> ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ শাসনকাল=== ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে ডিব্ৰুগড় [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল।<ref name="Bhuyan2023">{{cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |date=2023 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |page=532 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |quote=About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms, as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing, which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century that the area was brought under the control of the Ahoms, and before that, the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas.|ref=harv}}</ref> চুতীয়া শাসনকালৰ পূৰ্বে ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত কোনসকল ৰজা বা ৰাজবংশই শাসন কৰিছিল, সেই সম্পৰ্কে নিশ্চিত ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা নাযায়।<ref>"The region was ruled by the Chutiya kingdom before it was annexed under the Ahom territorial limit, and it was claimed that the site belonged to them. We lack specific historical evidence for the people who ruled the area before them."{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> ৰশ্মিৰেখা ভূঞা আৰু নিশাৰাণী দাসৰ মতে, এই অঞ্চলত চুতীয়া শাসনৰ আৰম্ভণিৰ নিৰ্দিষ্ট সময় নিৰ্ধাৰণ কৰিব পৰা নগ'লেও প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ, জনশ্ৰুতি আৰু বুৰঞ্জীৰ তথ্যই চুতীয়াসকলৰ ৰাজ্যগঠন প্ৰক্ৰিয়া আহোমসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বেই আৰম্ভ হোৱাৰ ইংগিত দিয়ে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|pp=533–534}}</ref> [[বুৰঞ্জী]]সমূহত [[দিহিং নদী]]ক উত্তৰ দিশৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]<ref name="Nath2013">{{cite book |last=Nath |first=D. |chapter=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |editor1-last=Bhattacharjee |editor1-first=J. B. |editor2-last=Syiemlieh |editor2-first=David R. |title=Early States in North East India |publisher=Regency Publications |location=Delhi |year=2013 |page=27 |isbn=978-81-89233-86-0 }}</ref> আৰু দক্ষিণ দিশৰ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজৰ সীমা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>''Assam Buranji'' (SM), p. 9.</ref><ref name="Bhuyan2023"/><ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |page=28 |quote=..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west }}</ref> দিহিং নদীৰ পাৰত চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজত সংঘটিত হোৱা সংঘাতৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত দিহিং নদীৰ মাছ ধৰাৰ অধিকাৰক কেন্দ্ৰ কৰি চুতীয়া–আহোম বিবাদৰ কথা উল্লেখ আছে। মধ্যযুগত দিহিং নদীৰ গতিপথ বৰ্তমানৰ পৰা পৃথক আছিল। ভূতাত্ত্বিক আৰু নদীৰ পুৰণি গতিপথ সম্পৰ্কীয় গৱেষণা অনুসৰি, দিহিং নদীয়ে অতীতত বকতা আৰু চৰগুৱা অঞ্চলৰ মাজেৰে পশ্চিম দিশলৈ বৈ গৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Sarma |first=J. N. |title=A study on palaeochannels from satellite imagery in a part of Upper Assam |url=https://www.researchgate.net/publication/282791359_A_study_on_Palaeochannels_from_satellite_imagery_in_a_part_of_Upper_Assam |pages=77–78 }}</ref> আহোম বুৰঞ্জীসমূহতো বকতা আৰু চৰগুৱা অঞ্চলক দিহিং নদীৰ পাৰত অৱস্থিত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward |title=A History of Assam |year=1906 |publisher=Thacker, Spink and Co. |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait }}</ref> এই সময়ৰ স্থাপত্য-পৰম্পৰাৰ অন্যতম নিদৰ্শন হৈছে ডিব্ৰুগড় নগৰৰ প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত [[মৈৰামৰা দৌল]]। প্ৰত্নস্থলীটোত প্ৰাচীন শিলৰ মন্দিৰৰ অৱশেষ আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত নিৰ্মিত ইটাৰ মন্দিৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। ভূঞা আৰু দাসে প্ৰাচীন শিলৰ মন্দিৰটো চুতীয়া শাসনকালত নিৰ্মিত বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে। আনহাতে, পৰৱৰ্তী ইটাৰ মন্দিৰটোৰ পৰা সংগৃহীত ইটাৰ নমুনাৰ ওপৰত কৰা ''Thermoluminescence Dating'' বা ''TL Dating'' পদ্ধতিৰ কালনিৰ্ণয় অনুসৰি, ইটাৰ মন্দিৰটো খ্ৰীষ্টীয় ১৩-১৪ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে,<ref name="Saikia2024Moiramora">{{cite journal |last1=Saikia |first1=Raktim Ranjan |last2=Taye |first2=Chaitra Dhar |last3=Amin |first3=Nurul |last4=Konwar |first4=Sorat |last5=Panzeri |first5=Laura |last6=Galli |first6=Anna |title=Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History |journal=Applied Sciences |volume=14 |issue=14 |year=2024 |doi=10.3390/app14146271 |doi-access=free |hdl=10281/522302 |hdl-access=free }}</ref> যি সময়ত এই অঞ্চলত [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজা]] সকলে শাসন কৰিছিল। ===আহোম ৰাজ্য=== ===ডিব্ৰুগড় ৰাজ্য বা মুং টিফাও=== ডিব্ৰুগড়ৰ ইতিহাসৰ এক বৃহৎ অংশ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Priyanka |last2=Dutta |first2=Mala |title=A Spatial Pattern Of Population Growth And Urban Development In Dibrugarh City, Assam |journal=International Journal of Environmental Sciences |volume=11 |issue=23s |page=1958 |year=2025 |issn=2229-7359 |url=https://theaspd.com/index.php/ijes/article/download/8679/6263/17965}}</ref> এই অঞ্চলটো আহোম বৰমূৰীয়া সকলৰ অধীনত পৰিচালিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Priyanka |last2=Dutta |first2=Mala |title=A Spatial Pattern Of Population Growth And Urban Development In Dibrugarh City, Assam |journal=International Journal of Environmental Sciences |volume=11 |issue=23s |page=1958 |year=2025 |issn=2229-7359 |url=https://theaspd.com/index.php/ijes/article/download/8679/6263/17965}}</ref> ১৫২২ চনৰ চুতীয়া-আহোম যুদ্ধৰ সময়ত ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বৰগোহাঞিৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰু নৈৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই এটি গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল যাৰ নাম ডিব্ৰুগড় আছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal= |volume=11 |issue=2 |pages=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref> এই গড়টো প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত চুতীয়া সকলৰ বিৰূদ্ধে সজা হৈছিল যদিও পাছলৈ এই গড়টো সীমান্তবৰ্তী জনজাতীয় লোকৰ পৰাও আহোম ৰাজ্যক ৰক্ষা কৰিছিল আৰু ইয়াক শদিয়াৰ গড়ৰ সমানেই গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল {{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ১৫২৩ খ্ৰীষ্টাব্দত চাওঁফা চুহুংমুঙৰ শাসনকালত চুতীয়া-আহোম যুদ্ধত আহোম সকল বিজয়ী হয়। উজনি অসমত শাসনৰ বাবে আহোম সকলে চাৰিং, টিপাম আৰু নামৰূপৰ দৰে ভিন্ন প্ৰশাসনিক একক সমূহ গঠন কৰিছিল যাক ৰাজকোঁৱৰ আৰু ৰাজ বংশীয় লোকসকলক শাসন কৰিবলৈ দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite book |author=Krishna Kanta Handiqui State Open University |title=State and Polity in Assam - II |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2023 |page=69 |url=https://lmskkhsou.in/eservices/e-Resources/Resources/e-SLM/NEP/Master%20Degree/2nd%20semester/DSC/History/State%20and%20Polity%20In%20Assam%20II.pdf}}</ref> আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত হোৱাৰ পাছত গড়টোক কেন্দ্ৰ কৰি '''ডিব্ৰুগড়''' বা '''মু'ঙ টিফাও''' নামেৰ [[মু'ঙ]] (প্ৰশাসনিক একক) গঠন কৰা হৈছিল আৰু তাৰ শাসনভাৰ ত্যাওলুং চুলুংক দিয়া হৈছিল।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ডিব্ৰুগড় আৰু কাষৰীয়া অঞ্চলত আহোমৰ দ্বাৰা যুদ্ধত উদ্ধাৰ কৰা মোগলৰ টোপ সমূহৰ টুকুৰা সমূহ উদ্ধাৰ হৈছে।<ref>{{cite book |author=Krishna Kanta Handiqui State Open University |title=State and Polity in Assam - II |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2023 |page=15 |url=https://lmskkhsou.in/eservices/e-Resources/Resources/e-SLM/NEP/Master%20Degree/2nd%20semester/DSC/History/State%20and%20Polity%20In%20Assam%20II.pdf}}</ref> চাওঁফা চুচেংফাৰ দিনত ডিব্ৰুগড় ৰাজ্যকে ধৰি উজনি অসম [[বৰবৰুৱা]]ৰ শাসনত আহিছিল।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ডিব্ৰুগড় [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ এটা মুখ্য স্থলী হিচাপে কেন্দ্ৰ কৰি উঠে। ১৮০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত এজন আহোম ফুকনে বন্দী কৰা মৰাণ বিদ্ৰোহীসকলক লৈ ডিব্ৰুগড় ৰাজ্যৰ পৰা চিপাহীৰ পহৰাৰ অধীনত [[ঘিলামৰা]]ত পুনৰ সংস্থাপন কৰিছিল আৰু প্ৰশাসনিক পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে বৰবৰুৱাক অৱগত কৰিছিল। <ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Calcutta |year=1933 |page=184 |url=https://ia802901.us.archive.org/11/items/in.ernet.dli.2015.283945/2015.283945.Tungkhungia-Buranji_text.pdf}}</ref> সপ্তদশ–অষ্টাদশ শতিকাত বুঢ়ীদিহিং নদীৰ বানপানী, গৰাখহনীয়া আৰু ভূমিকম্পৰ ফলত মৈৰামৰা সত্ৰৰ ক্ষতিগ্ৰস্ততাক আহোম ৰজাসকলে মেৰামতি কৰাইছিল।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> চৰাইদেউৰ ৰাজকীয় [[মৈদাম]]সমূহৰ বাহিৰেও অন্য অভিজাত শ্ৰেণীৰ লোকৰ মৈদামসমূহ ডিব্ৰুগড়ত দেখা যায়।<ref>"...other Maidams are scattered in the region between Jorhat and Dibrugarh..."{{cite journal |last=Borah |first=Bornali |title=A Study of the Ahom Maidamas at Charaideo |journal=International Journal for Multidisciplinary Research |volume=8 |issue=5 |year=2026 |page=2 |url=https://www.ijfmr.com/papers/2026/5/88332.pdf}}</ref> ইয়াৰে ভিতৰত অন্যত বৰবৰুৱা মৈদাম ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে বৰবৰুৱা উন্নয়ন খণ্ডৰ অধীনত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ দাঁতিতে অৱস্থিত। <ref>{{cite web |title=Barbaruah Maidam |publisher=Pragyanxetu |date=11 April 2023 |page=1 |url=https://pragyanxetu.com/barbaruah-maidam/?pdf=3340}}</ref> মৈৰমৰাত চিনাক্ত হোৱা মধ্যযুগীয় শিলৰ ভাস্কৰ্যসমূহত বহল মুখ, চেপেটা নাক, উখহা চকু, বহল বুকু আৰু ক্ষীণ কঁকালৰ দৰে বৈশিষ্ট্য সমূহ শিৱসাগৰৰ কীৰ্তিচিহ্নসমূহত থকা আহোম যুগৰ ভাস্কৰ্যৰ যথেষ্ট মিল দেখা যায়।<ref>{{cite journal |last1=Bhuyan |first1=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11.2 |year=2024 |pages=535–536 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> এই ভাস্কৰ্যসমূহ অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংঘটিত মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পূৰ্বে আহোম যুগত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Bhuyan |first1=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11.2 |year=2024 |pages=535–536 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> ====মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ==== ১৭৮৭ চনত [[চুহিত্পংফা]]ৰ ৰাজত্বকালত [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰু অঞ্চলৰ অমৰাতলীত আহোম ৰাজকীয় বাহিনী পৰাজিত হোৱাৰ পিছত অঞ্চলটো মটক বা মোৱামৰীয়াসকলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ গৈছিল।<ref>"Since the defeat of the royal troops at Amaratali of Dibru in 1787 A.D. this region came under the Mataks or the Moamarias, who formed there a dominant religious community." {{harvcol|Gogoi|2016|p=241}}</ref> [[চুক্লিংফা]] আৰু তেওঁৰ পূৰ্বৰ [[চাওফা]] সকলে মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও সম্পূৰ্ণৰূপে সফল হোৱা নাছিল। মোৱাৰীয়া সকলে "মটক ৰাজ্য" নামেৰে স্বায়ত্তশাসিত ৰাজ্যৰ স্বীকৃতিৰ বাবে বিদ্ৰোহ অব্যাহত ৰাখিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=924 |issn=2347-6435 |url=https://www.ijrdet.com/files/Volume14Issue12/IJRDET_1225_143.pdf |quote=Thus from the year 1805, Dibrugarh became a part of Matak kingdom.}}</ref> ====আহোম ৰাজ্যৰ কৰতলীয়া মটক ৰাজ্য (১৮০৫-১৮২৬)==== আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে দীৰ্ঘদিনীয়া মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত, ১৮০৫ চনত আহোম ৰাজ্য আৰু মটক নেতৃত্বৰ মাজত এখন চুক্তি স্বাক্ষৰিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলত বিদ্ৰোহৰ অন্ত পৰিছিল আৰু [[চুক্লিংফা]]ই ১৮০৫ চনত [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ পুতেক মতিবৰক এজন শাসক হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল আৰু তেওঁক ‘বৰসেনাপতি’ অৰ্থাৎ মহান সেনাপতি উপাধি প্ৰদান কৰি [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ভিতৰতে এখন অৰ্ধ-স্বায়ত্তশাসিত কৰতলীয়া মটক ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। <ref>”....a semi-autonomous Matak State came into being within the Ahom State…”{{cite journal |last=Gogoi |first=Sun |title=An Introduction to the Colonial Identity of the Greater Matak Community of Assam: Religion, Community, Ethnicity and State (1760s–1900s) |journal=Indian Journal of Society and Politics |volume=5 |issue=1 |pages=31–36 |year=2018 |url=https://ijsp.in/admin/mvc/upload/50108%20AN%20INTRODUCTION%20TO%20THE%20COLONIAL%20IDENTITY%20OF%20THE.pdf}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=924 |issn=2347-6435 |url=https://www.ijrdet.com/files/Volume14Issue12/IJRDET_1225_143.pdf |quote=Thus from the year 1805, Dibrugarh became a part of Matak kingdom.}}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মটক ৰজা [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত [[সোনোৱাল কছাৰী|কছাৰী সোণোৱাল]] আৰু বিহিয়া{{efn|বিহিয়াসকল চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ এটা উপশাখা।<ref>{{Cite book |last=Dalton |first=Edward Tuite |url=https://books.google.com/books?id=9wxWAAAAcAAJ&dq=bihiya+ahom&pg=PA77 |title=Descriptive Ethnology of Bengal |date=1872 |publisher=Office of the Superintendent of Government Printing |language=en |page=521 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en |quote=In the present time the Sooteeahs are called Hindoo Sooteeahs, and Ahom Sooteeahs, the last named being those with whom the Ahoms or Saums intermarried at an early date. The class of the Assam population known as Beheeahs in upper Assam, also consider themselves belonging to the Hindu Sooteeah family. |page=468 }}</ref>}} সোণোৱালসকলক ৰজাই ক্ৰমে [[শদিয়া]] আৰু [[ধেমাজি জিলা|চিচি-ধেমাজি]] অঞ্চলৰ পৰা আনি বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]] আৰু [[ডিব্ৰু নদী|ডিব্ৰু]] নদীৰ মাজৰ বনাঞ্চলসমূহত বসতি স্থাপন কৰাইছিল।<ref>{{cite journal |last=Prinsep |first=James |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1838 |volume=7 |publisher=Asiatic Society of Bengal |url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ |language=en |page=676 }}</ref> ১৮০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[কমলেশ্বৰ সিংহ]]ৰ শাসনকালত এজন আহোম ফুকনে বন্দী কৰা কিছুমান মৰাণ বিদ্ৰোহীক ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা চিপাহীৰ পহৰাত [[ঘিলামৰা]]লৈ নি পুনৰ সংস্থাপন কৰিছিল আৰু এই প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে বৰবৰুৱাক অৱগত কৰিছিল। এই ঘটনাৰ উল্লেখ ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Calcutta |year=1933 |page=184 |url=https://ia802901.us.archive.org/11/items/in.ernet.dli.2015.283945/2015.283945.Tungkhungia-Buranji_text.pdf }}</ref> মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ আৰু পৰৱৰ্তী ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ লগতে মানৰ আক্ৰমণৰ ফলত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ কিছুমান পুৰণি বসতি আৰু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। মৈৰামৰা সত্ৰও প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ আৰু ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ ফলত এৰাপৰলীয়া হৈ পৰে বুলি সত্ৰৰ ইতিহাসত উল্লেখ আছে। পৰৱৰ্তী সময়ত মৈৰামৰা সত্ৰ শিৱসাগৰ জিলাৰ হাঁহচৰা মৌজাৰ কুঁজিবালিত পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> পিছলৈ বুঢ়ীদিহিং নদীয়ে গতিপথ সলনি কৰাৰ ফলত পুৰণি সত্ৰৰ অঞ্চলটো লেঙেৰী মৌজাৰ পৰিৱৰ্তে মানকটা মৌজাৰ অন্তৰ্গত হয়। পৰৱৰ্তী বসতিস্থাপকসকলে জংঘলৰ মাজত পুৰণি সত্ৰৰ অৱশেষ পুনৰ আৱিষ্কাৰ কৰি তাত থানঘৰ নিৰ্মাণ কৰি ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰম্ভ কৰে। পূৰ্বৰ সত্ৰাধিকাৰৰ বংশৰ লোকসকলেও পিছলৈ পুনৰ সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰি নামধৰ্ম প্ৰচাৰৰ পৰম্পৰা অব্যাহত ৰাখে। ===ব্ৰিটিছ শাসনকাল=== [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি ১৮২৬ চনত ব্ৰিটিছসকলে অসমৰ শাসনভাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়ক প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে বাছি লয়। তেওঁলোকে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ এই অঞ্চলত ডিব্ৰুগড়ক বাণিজ্যিক আৰু প্ৰশাসনিক কাৰ্যকলাপৰ কেন্দ্ৰবিন্দু কৰি তুলিছিল। ১৮৪২ চনত ডিব্ৰুগড়ক [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ব্ৰিটিছ শাসনকালত ডিব্ৰুগড় আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে চাহ উদ্যোগ, যোগাযোগ ব্যৱস্থা আৰু প্ৰশাসনিক প্ৰতিষ্ঠানৰ বিকাশ ঘটে। চাহ আৰু কয়লাৰ পৰিবহণৰ লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ বাবে ডিব্ৰু–শদিয়া ৰে'লপথ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে'ল চলাচল আৰম্ভ কৰে। এই ৰে'লপথে পৰৱৰ্তী সময়ত উজনি অসমৰ বাণিজ্যিক বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। ব্ৰিটিছ যুগতে মৈৰামৰা দৌলৰ দৰে পুৰণি প্ৰত্নস্থলীসমূহৰ কিছুমান অংশ এৰাপৰলীয়া অৱস্থাত থাকিলেও অঞ্চলটোত পৰৱৰ্তী বসতি আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান অব্যাহত থাকে। ২০১৭–২০১৮ চনত মৈৰামৰাত চলোৱা খননকাৰ্যত ব্ৰিটিছ যুগৰ তামৰ মুদ্ৰা, ৰূপৰ ফুল, মাটিৰ পাত্ৰৰ ভগ্নাংশ, শিলৰ ভাস্কৰ্য আৰু বিভিন্ন আকাৰৰ পোৰা ইটা পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite news |title=More items found at Jokai temple ruins |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/more-items-found-at-jokai-temple-ruins/cid/1442017 |work=The Telegraph |date=15 February 2018 }}</ref> [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰুগড় চহৰখন এটা প্ৰধান সামৰিক ঘাটি আছিল আৰু বাৰ্মাৰ পৰা অহা নিৰ্বাসিত লোকসকলৰ বাবে বিৰাম শিবিৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ===স্বাধীনোত্তৰ কাল=== ১৯৭১ চনৰ ২ অক্টোবৰ তাৰিখে লখিমপুৰ জিলাৰ ডিব্ৰুগড় মহকুমাক এখন পূৰ্ণাংগ জিলালৈ উন্নীত কৰা হয়। নৱগঠিত [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ সদৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় চহৰক বাছনি কৰা হয় আৰু ডিব্ৰুগড় চহৰৰ নামেৰে জিলাখনৰ নামো নামকৰণ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=About Dibrugarh – Dibrugarh University |url=https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/ |access-date=22 August 2021 |language=en-US |archive-date=22 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210822095119/https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/ |url-status=live }}</ref> স্বাধীনোত্তৰ সময়ত ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ প্ৰধান প্ৰশাসনিক, বাণিজ্যিক, শিক্ষা আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰসমূহৰ অন্যতম হিচাপে বিকশিত হয়। ==জলবায়ু আৰু ভূগোল== ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু সেমেকা উপক্ৰান্তীয়। ডিব্ৰুগড়ত বছৰৰ নৱেম্বৰৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে শুষ্ক শীতকাল আৰু এপ্ৰিলৰ পৰা অক্টোবৰ মাজভাগলৈকে উষ্ণ আৰু বৰষুণৰ সময়। মোটামুটিভাৱে জুন মাহৰ পৰা অক্টোবৰৰ আৰম্ভণি বা মাজভাগলৈকে বাৰিষা চলি থাকে। মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে বৰষুণৰ আৰম্ভণি হয় আৰু ক্ৰমান্বয়ে বৰষুণ অধিক তীব্ৰ আৰু সঘনাই হয়। বাৰিষা কালত মহানগৰৰ উত্তৰ প্ৰান্তত বৈ যোৱা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন প্ৰায়ে ওফন্দি উঠে। সঘনাই হোৱা বৰষুণৰ বাবে মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। গড়ে জুন মাহৰ পৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে আটাইতকৈ গৰম সময়। শীতকালত নৱেম্বৰৰ মাজভাগৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰ ফালে বা মাৰ্চৰ আৰম্ভণিলৈকে শীতৰ আভাস থাকে। ডিব্ৰুগড় ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ পথত অৱস্থিত। [[বংগোপসাগৰ]]ত উদ্ভৱ হোৱা ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ সাধাৰণতে এপ্ৰিল মাহৰ মাজভাগৰ পৰা ডিচেম্বৰৰ আৰম্ভণিলৈকে অহাৰ সম্ভাৱনা থাকে। সাধাৰণতে ইহঁতৰ তীব্ৰতা সময়ছোৱাৰ আৰম্ভণি আৰু শেষত অৰ্থাৎ মে’-জুন আৰু অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ মাহত হয়। উপকূলৰ পৰা বহু দূৰত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে মহানগৰখনত পূৰ্ণ শক্তিৰে ঘূৰ্ণীবতাহৰ আঘাত নকৰে। অৱশ্যে ই প্ৰচণ্ড বৰষুণ আৰু ধুমুহাৰ সূত্ৰপাত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ। বাৰিষা কালত তাপমাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। গ্ৰীষ্মকালত মধ্যমীয়া গৰম আৰু শীতকালত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা হয়। উপক্ৰান্তীয় জলবায়ুৰ বাবে নগৰখনত গড়ে ২৭৬ চে.মি. বৰষুণ হয়। * বসন্তকাল (মাৰ্চ-মে): ডিব্ৰুগড়ত বসন্তকাল সাধাৰণতে উষ্ণ হয় আৰু ইয়াৰ লগত উষ্ণতা আৰু আৰ্দ্ৰতাৰ সমন্বিত মাত্ৰা থাকে। সাধাৰণতে এইসময়ত ৩১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৭ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ ভিতৰত উষ্ণতা থাকে। এপ্ৰিল আৰু মে’ মাহত আটাইতকৈ উষ্ণ হয়। এইসময়ত পাতলীয়াৰ পৰা মজলীয়া বৰষুণ হয়। পিছলৈ বৰষুণৰ প্ৰকোপ ক্ৰমান্বয়ে বাঢ়ি গৈ থাকে। ইয়াৰ লগতে উষ্ণতাও বৃদ্ধি পায়। এই সময়ত ধুমুহা-বৰষুণৰ সৈতে [[বৰদৈচিলা]]ৰ আগমণ হয়। * গ্ৰীষ্ম আৰু বৰ্ষাকাল (জুন-আগষ্ট): ডিব্ৰুগড়ৰ গ্ৰীষ্মকালত অস্বাভাৱিকভাৱে বতাহ বলি থাকে আৰু গড় উষ্ণতা ৩৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ পায়। আৰ্দ্ৰতাৰ পৰিমাণ সৰ্বোচ্চ হয়। এই সময়ত বৰষুণৰ মাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। * হেমন্তকাল (ছেপ্টেম্বৰ-নৱেম্বৰ):ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা নৱেম্বৰলৈকে বৰষুণৰ পৰিমাণ কমি আহে৷ এই সময়ত গড় উষ্ণতা ২০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ-২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ আশে-পাশে থাকে। উষ্ণতাৰ লগতে এই সময়ত আদ্ৰতাও কমি আহে। * শীতকাল (ডিচেম্বৰ-ফেব্ৰুৱাৰী):শীতকালত ডিব্ৰুগড়ত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা পৰে। এই সময়ত উষ্ণতা আৰু আদ্ৰতা নিম্নগামী হয়। বৰষুণৰ পৰিমাণো একেবাৰে কমি আহে। ===ভূগোল=== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত। মহানগৰখনৰ মাটিকালি প্ৰায় ৭১.৮৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। মহানগৰখন সমতল তলত অৱস্থিত। সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ গড় উচ্চতা ১০৮ মিটাৰ বা ৩৫৪ ফুট। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন গড়ে ১০-১৫ কিলোমিটাৰ বহল। বাৰিষা কালত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি হয়। ইয়াৰ ফলত ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ দাঁতিত সংকটজনক ভাবে গৰাখহনীয়া হয়। ডিব্ৰুগড় মহানগৰখনক বানপানী আৰু খহনীয়াৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। জল নিষ্কাশনৰ বাবে ১৯৫৪ চনত মহানগৰখনৰ ডিব্ৰুজানৰ পৰা চেঁচা নদীলৈকে ৩২ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘৰ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা নলা আছে। মহানগৰখনৰ ভিতৰত কেইবাখনো বিখ্যাত চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পূবত মাইজান বিল অৱস্থিত। {{Weather box | location = [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] (১৯৯১–২০২০, চৰম পৰ্যায় ১৯৫২–বৰ্তমান) | metric first = Yes | single line = Yes | width = auto | Jan record high C = 29.5 | Feb record high C = 33.2 | Mar record high C = 34.5 | Apr record high C = 36.0 | May record high C = 38.8 | Jun record high C = 38.2 | Jul record high C = 39.8 | Aug record high C = 39.8 | Sep record high C = 39.5 | Oct record high C = 37.2 | Nov record high C = 33.8 | Dec record high C = 30.6 |year record high C = 39.8 | Jan high C = 23.5 | Feb high C = 25.0 | Mar high C = 26.7 | Apr high C = 28.0 | May high C = 29.8 | Jun high C = 31.2 | Jul high C = 31.4 | Aug high C = 32.0 | Sep high C = 31.4 | Oct high C = 30.6 | Nov high C = 28.1 | Dec high C = 25.1 | year high C = 28.5 | Jan mean C = 16.8 | Feb mean C = 18.9 | Mar mean C = 21.6 | Apr mean C = 23.5 | May mean C = 25.8 | Jun mean C = 27.7 | Jul mean C = 28.2 | Aug mean C = 28.5 | Sep mean C = 27.6 | Oct mean C = 25.8 | Nov mean C = 21.8 | Dec mean C = 18.1 |year mean C = | Jan low C = 10.1 | Feb low C = 13.0 | Mar low C = 16.4 | Apr low C = 19.2 | May low C = 22.0 | Jun low C = 24.3 | Jul low C = 24.9 | Aug low C = 25.2 | Sep low C = 24.1 | Oct low C = 21.0 | Nov low C = 15.7 | Dec low C = 11.2 | year low C = 18.8 | Jan record low C = 1.0 | Feb record low C = 4.8 | Mar record low C = 8.1 | Apr record low C = 10.8 | May record low C = 14.1 | Jun record low C = 16.5 | Jul record low C = 19.9 | Aug record low C = 19.5 | Sep record low C = 18.4 | Oct record low C = 13.3 | Nov record low C = 6.5 | Dec record low C = 2.7 |year record low C = 1.0 | rain colour = green | Jan rain mm = 26.6 | Feb rain mm = 57.8 | Mar rain mm = 118.2 | Apr rain mm = 219.3 | May rain mm = 326.0 | Jun rain mm = 419.4 | Jul rain mm = 485.0 | Aug rain mm = 394.3 | Sep rain mm = 317.2 | Oct rain mm = 125.2 | Nov rain mm = 19.4 | Dec rain mm = 9.9 |year rain mm = 2518.3 | Jan rain days = 2.9 | Feb rain days = 5.3 | Mar rain days = 8.9 | Apr rain days = 12.7 | May rain days = 14.7 | Jun rain days = 18.8 | Jul rain days = 20.6 | Aug rain days = 16.1 | Sep rain days = 13.5 | Oct rain days = 6.8 | Nov rain days = 2.0 | Dec rain days = 0.9 |year rain days = 123.2 |time day = 17:30 [[ভাৰতীয় মান সময়|ভা:মা:স:]] | Jan humidity = 72 | Feb humidity = 67 | Mar humidity = 66 | Apr humidity = 71 | May humidity = 74 | Jun humidity = 78 | Jul humidity = 79 | Aug humidity = 79 | Sep humidity = 81 | Oct humidity = 80 | Nov humidity = 78 | Dec humidity = 76 |year humidity = 75 |source 1 = ভাৰতৰ বতৰবিজ্ঞান বিভাগ<ref name=IMDnormals> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Dibrugarh/Mohanbari (A) Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 249–250 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M24 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDcityweather> {{cite web | url = http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/dibrugarh2.htm | title = Dibrugarh Climatological Table 1971–2000 | publisher = India Meteorological Department | accessdate = 6 February 2020}}</ref> |source 2 = টকিঅ' জলবায়ু কেন্দ্ৰ (গড় উষ্ণতা ১৯৯১–২০২০)<ref name=TCC> {{cite web | url = https://ds.data.jma.go.jp/gmd/tcc/tcc/products/climate/normal/parts/NrmMonth_e.php?stn=42314 | title = Normals Data: Dibrugarh/Mohanbari - India Latitude: 27.48°N Longitude: 95.02°E Height: 110 (m) | publisher = Japan Meteorological Agency | date = August 2012}}</ref>}} ==পৰিচালনা== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম|ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগমে]] পৰিচালনা কৰে। ডিব্ৰুগড় পৌৰনিগমৰ অন্তৰ্গত ২২টা ৱাৰ্ড আছে। প্ৰতিটো ৱাৰ্ডৰ এগৰাকীকৈ ৱাৰ্ড কাউন্সিলৰ আছে। পৌৰনিগমৰ এগৰাকী মেয়ৰ আছে। মেয়ৰ কাউঞ্চিলে ডিব্ৰুগড় চহৰৰ স্থানীয় শাসনৰ নিকায় হিচাপে বিভিন্ন কাম-কাজ চোৱা-চিতা কৰে। বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ মেয়ৰ [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ ডাঃ সৈকত পাত্ৰ। ইয়াৰ বিভিন্ন বিভাগে নগৰ পৰিকল্পনা কৰ্তৃপক্ষৰ অধীনত সামৰি লোৱা ইয়াৰ চৌপাশকে ধৰি চহৰখনৰ বাবে পৰিকল্পনা কৰে। ==জনগাঁথনি== {{bar box |title=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ (২০১১)<ref>{{cite web |url=http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |title=Dibrugarh Census Report |publisher=Dibrugarh.gov.in |access-date=15 June 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |archive-date=4 March 2016 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |deadurl=yes }}</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ধৰ্ম |right1=শতাংশ |float=right |bars= {{bar percent|[[হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|94.37}} {{bar percent|[[ইছলাম ধৰ্ম]]|green|4.68}} {{bar percent|[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]|gold|0.36}} {{bar percent|[[শিখ ধৰ্ম]]|yellow|0.23}} {{bar percent|অন্যান্য†|black|0.27}} |caption=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ<br /> †<small>[[জৈন ধৰ্ম]]ক ধৰি(<0.1%)</small> }} ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=16 June 2004|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=1 November 2008|publisher= Census Commission of India}}</ref> ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ জনসংখ্যা ১৫৪,২৯৬ জন আৰু জনবসতিৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ২,১০০ জন। জনসংখ্যাৰ ৫৪% পুৰুষ আৰু ৪৬% মহিলা। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ লিংগ অনুপাত প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৬১ গৰাকী নাৰী। ধৰ্ম হিচাপে ডিব্ৰুগড়ত হিন্দুৰ সংখ্যা ৯৪.৩৭%, মুছলমান ৪.৬৭%, বৌদ্ধ ০.৩৬%, শিখ ০.২৩% আৰু জৈনকে আদি কৰি অন্যান্য ধৰ্ম ০.২৭%। ডিব্ৰুগড়ৰ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়সকল সাধৰণে মহানগৰখনত ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৮৯.৫%। এয়া ৰাষ্ট্ৰীয় গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰৰ তুলনাত অধিক। ডিব্ৰুগড়ত ৯% জনসংখ্যা ০ৰ পৰা ৬ বছৰৰ ভিতৰত, আৰু প্ৰতি ১০০০ ল’ৰাৰ বিপৰীতে ছোৱালীৰ সন্তান অনুপাত ৯৪০। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ ভিতৰত বৰবাৰী, ডিব্ৰুগড়, আৰু মাহপোৱালিমাৰা গোহাঁই গাঁও আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |url=http://www.census2011.co.in/ |title=Census 2011 Data of Indian Population 2011 Census |publisher=Census2011.co.in |access-date=15 June 2013 |archive-date=20 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111120202313/http://www.census2011.co.in/ |url-status=live }}</ref> {{Pie chart |thumb = left |caption = ডিব্ৰুগড় মহানগৰত কথিত ভাষা (২০১১)<ref name="censusindia.gov.in" /> |label1 = [[অসমীয়া ভাষা]] |value1 = 41.62 |color1 = brown |label3 = [[হিন্দী ভাষা]] |value3 = 21.39 |color3 = yellow |label2 = [[বাংলা ভাষা]] |value2 = 23.51 |color2 = orange |label4 = [[নেপালী ভাষা]] |value4 = 1.04 |color4 = pink |label5 = অন্যান্য |value5 = 12.44 |color5 = grey }} মুঠ জনসংখ্যাৰ ভিতৰত ডিব্ৰুগড় মহানগৰত অসমীয়া ৬৪,২২৩ গৰাকী, বাংলা ৩৬,২৮৩, হিন্দী ৩৩,০১১, ভোজপুৰী ৫,৫৩৩, নেপালী ১,৬০৯ আৰু ১১,৯১১ জন লোকে অন্য ভাষা কয়।<ref name="censusindia.gov.in">[https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX 2011 Census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220423103514/https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX |date=23 April 2022 }} censusindia.gov.in</ref> ==অৰ্থনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ উজনি অসমৰ প্ৰধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু। ব্ৰিটিছ সকলে মহানগৰখন বাণিজ্যৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় দিছিল। উজনি অসমৰ সম্পদ যেনে মূলতঃ চাহ আৰু কয়লা, লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ উদ্দ্যেশে এই মিটাৰগজ ৰেলপথটো [[জন বেৰী হোৱাইট]]ৰ প্ৰচেষ্টাত গঠন হোৱা "আসাম ৰেলৱে এণ্ড ট্ৰেডিং কোম্পানী"য়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে| ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলপথত]] ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনামুখৰ পৰা জয়পুৰলৈ প্ৰথমখন ৰেল চলে। ১৮৮৩ চনৰ ১৬ জুলাইত ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[মাকুম]]লৈ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হোৱা ৪০ মাইল পথত ৰেলৰ চলাচল আৰম্ভ হয়।<ref name="closed down">{{cite news | url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311/at06 | title=State’s first railway track closed down | work=assamtribune.com | date=December 13, 2011 | agency=assamtribune | accessdate=30 জানুৱাৰী 2014 | location=guwahati | archivedate=January 11, 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111080342/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311%2Fat06 | deadurl=yes }}</ref> ১৯৪৫ চনত চনত ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱেক 'বেংগল আসাম ৰেলৱে'ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name="nfr history">{{cite web | url=http://www.nfr.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,1,444| title=History of NF Railway | work=nfr | | accessdate=4ফেব্ৰুৱাৰী 2014 | location=guwahati}}</ref><ref name="DS Rail">{{cite journal | title=ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যাকাত ৰেলগাড়ী | author=ৰবীন্দ্ৰ চন্দ্ৰ বৰুৱা| journal=মন্থন | year=২০০৭ | month=চেপ্তেম্বৰ-অক্টোবৰ | pages=১৯, ২০}}</ref><ref>http://www.irfca.org/faq/faq-history2.html</ref> ইয়াৰ লগতে মোহনাঘাটৰ পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰে জলপথৰ যোগেদি কলকাতালৈকে জাহাজ চলিছিল। বৰ্তমান সময়ত ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বিভিন্ন উদ্যোগ আৰু ব্যৱসায়িক অৱস্থিত। ===উদ্যোগসমূহ=== ডিব্ৰুগড় জিলা খনিজ সম্পদত চহকী। ইয়াত কেইবাটাও খাৰুৱা তেলৰ পুং আৰু কয়লা খনি অৱস্থিত। এই খনিজ সম্পদৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জিলাখনত কেইবাটাও বৃহৎ উদ্যোগ গঢ় লৈ উঠিছে। জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ এই উদ্যোগসমূহৰো ব্যৱসায়িক কাৰ্যকলাপৰ স্থান। ====অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড==== {{main|অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড}} অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড [[ভাৰত]]ৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চৰকাৰী মালিকানাধীন হাইড্ৰ'কাৰ্বন অন্বেষণ আৰু উৎপাদন নিগম। ই ভাৰত চৰকাৰৰ পেট্ৰ'লিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয়ৰ মালিকানাধীন আৰু ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। ই ভাৰত চৰকাৰৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত মহাৰত্ন কোম্পানী। উত্তৰ প্ৰদেশৰ নয়ডা, [[গুৱাহাটী]] আৰু যোধপুৰত ইয়াৰ কাৰ্যালয় আছে। অইল খাৰুৱা তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছৰ অন্বেষণ, বিকাশ আৰু উৎপাদন, খাৰুৱা তেল পৰিবহণ আৰু তৰল পেট্ৰ'লিয়াম গেছ উৎপাদনৰ ব্যৱসায়ত নিয়োজিত হৈ আছে। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড ভাৰতৰ অসমত ডিব্ৰুগড় জিলাৰ লেপেটকটাত অৱস্থিত এক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠান। ঐতিহাসিক [[অসম চুক্তি]] অসম গেছ ক্ৰেকাৰ প্ৰকল্প হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত থকা বিচিপিএল নিৰ্মাণৰ কাৰ্য ২০০৭ চনৰ ৯ এপ্ৰিলত তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] আৰম্ভ কৰিছিল আৰু ইয়াক প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ২০১৬ চনৰ ৫ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদনৰ বাবে উদ্বোধন কৰিছিল। ৭০% ইকুইটিৰ সৈতে গেইল (ইণ্ডিয়া) লিমিটেড ইয়াৰ মুখ্য অংশীদাৰ আৰু বাকী ৩০% ইকুইটিখিনি [[অসম চৰকাৰ]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মাজত সমান অংশত বিভাজিত। ইথাইলিন, প্ৰপাইলিন, ৰৈখিক নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথাইলিন, উচ্চ-ঘনত্বৰ পলিথাইথিলিন আৰু পলিপ্ৰপাইলিন হৈছে বৰ্তমান প্ৰকল্পটোৰ দ্বাৰা উৎপাদিত বিভিন্ন পেট্ৰো-সামগ্ৰী আৰু পলিমাৰ। ইয়াৰ লগতে হাইড্ৰজেনযুক্ত পাইৰোলাইচিছ গেছ'লিন আৰু ১-বিউটেনৰ বাবে দুটা উৎপাদন একক নিৰ্মাণাধীন। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ ৰসায়ন আৰু সাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ]] ৰাসায়নিক সাৰ উৎপাদন কৰা উদ্যোগ। এই সাৰ কাৰখানা [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত। প্ৰাকৃতিক গেছৰ পৰা ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা এই উদ্যোগ ১৯৬৯ চনৰ ১ জানুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদন আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="bvfcl"/> পূৰ্বতে ই হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেডৰ নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্সৰ অংশ আছিল। ২০০২ চনৰ ৫ এপ্ৰিল তাৰিখে হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বনৰ পৰা নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্স বিভক্ত হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড নামৰ নতুন কোম্পানীটো গঠন কৰা হৈছিল। ই হৈছে ভাৰতৰ সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব আৰু পূব অঞ্চলৰ একমাত্ৰ ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা কোম্পানী।<ref name="bvfcl">{{cite web |url=https://bvfcl.com/bvfcl-profile/ |title=Corporate profile |website=bvfcl.com |date= |access-date=৭ জুলাই ২০২৪}}</ref> ====অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড==== {{main|অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড}} অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড প্ৰাকৃতিক গেছ পৰিবহণ আৰু বিতৰণৰ লগত জড়িত অসমৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজ্যিক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]] হিচাপে স্থাপিত কোম্পানী।<ref name="AGCL">{{cite web |url=https://assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |title=About us |website=assamgas.org |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240602212956/https://www.assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |deadurl=yes }}</ref> ১৯৬২ চনৰ ৩১ মাৰ্চ তাৰিখে ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। অসম গেছ কোম্পানীৰ পাইপলাইনৰ নেটৱৰ্কে [[উজনি অসম]]ৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[চৰাইদেউ জিলা|চৰাইদেউ]], [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]], [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] আৰু [[মাজুলী জিলা|মাজুলী জিলা]]ৰ ৪০০ ৰো অধিক চাহ কাৰখানা, ১,২০০ বাণিজ্যিক প্ৰতিষ্ঠান, ৫০,০০০ ঘৰুৱা গ্ৰাহক আৰু ৪১০ ঔদ্যোগিক গ্ৰাহকক গেছ যোগান ধৰি আহিছে।<ref name="IC">{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |title=Pipe gas connection under assam gas company ltd |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240609060913/https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |deadurl=yes }}</ref> ====ডিএনপি লিমিটেড==== {{main|ডিএনপি লিমিটেড}} ডিএনপি লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]।<ref name="DNPL">{{cite web |url=http://www.dnpl.co.in/profile |title=Profile |website=dnpl.co.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪}}</ref> [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত ডিএনপি লিমিটেড ২০০৭ চনৰ ১৫ জুন তাৰিখে স্থাপন কৰা হৈছিল। যুটীয়া উদ্যোগ হিচাপে ডিএনপি লিমিটেড ১৯৫৬ চনৰ কোম্পানী আইনৰ অধীনত পঞ্জীভুক্ত।<ref>{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |title=Appointment of Director and Chairman in the BOD of the Joint Venture Company (JVC), Duliajan Numaligarh Pipeline Limited (DNPL) |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240616075846/https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |deadurl=yes }}</ref> দুলীয়াজান নুমলীগড় পাইপলাইনৰ ইংৰাজী নামৰ প্ৰতিটো শব্দৰ প্ৰথম বৰ্ণৰে কোম্পানীটোৰ নাম ডিএনপি লিমিটেড ৰখা হৈছে। ====অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড==== {{main|অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড}} অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]। অসম চৰকাৰ, [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]] আৰু অসম ঔদ্যোগিক উন্নয়ন নিগমৰ আৰু [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত প্ৰতিষ্ঠানটো ১৯৭১ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। <ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|title=Assam Petro-chemicals Limited bags Skoch Gold Award|date=2018-12-08|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=2019-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181209020937/https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|archive-date=2018-12-09|url-status=live}}</ref> ১৯৭৬ চনত [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত মিথানল প্ৰকল্পত ফৰ্মেলডিহাইড আৰু কেইটামান ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড ৰেজিন যেনে ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড গ্লু আৰু ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড মোল্ডিং পাউডাৰৰ সৈতে উৎপাদন আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ১৯৮৯ আৰু ১৯৯৮ চনত সম্প্ৰসাৰণৰ পিছত, কোম্পানীটোৱে মিথানল প্ৰকল্পটো ১০০ টিপিডি (প্ৰতিদিনে টন) আৰু ফৰ্মেলডিহাইড প্ৰকল্পৰ ক্ষমতা ১০০ টিপিডিলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://assampetrochemicals.com/ |title=Assam Petro-chemicals Limited – About us |date=2015 |accessdate=12 June 2019 |url-status=live |publisher=Assam Petro-Chemicals Limited |archivedate=15 October 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181015175705/http://www.assampetrochemicals.co.in/ |deadurl=yes }}</ref> কোম্পানীটোৱে ২০১৭ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ঘোষণা কৰিছিল যে ই ১,৩৩৭ কোটি টকা বিনিয়োগ কৰিব আৰু ৫০০ টিপিডি মিথানল আৰু ২০০ টিপিডি ফৰ্মালিন উৎপাদন কৰিবলৈ সম্প্ৰসাৰিত হ'ব আৰু ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ মিথানল উৎপাদক হিচাপে পৰিগণিত হ'ব।<ref>{{cite news |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |title=Assam Petrochemicals Limited to invest Rs 1337 crore to set up second unit |newspaper=Economic Times |date=24 September 2017 |author=Singh, Bikash |accessdate=12 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180929151131/https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |archive-date=29 September 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/states/north-east/bjp-respects-all-views-sonowal/cid/1686202|title=BJP respects all views: Sonowal|website=The Telegraph|first=Tejesh |last= Tripathy | date= 3 May 2019 |language=en|access-date=2019-06-12|quote= Addressing the gathering after laying the foundation stone of a formalin plant ... The Assam Petro-Chemicals Limited will supply methanol, the raw material needed to make formalin (preservative), to this plant which will produce 200 tonnes of formalin daily. The plant, for which 163 bighas has been allotted by the government at Dhaknamari, is being set up at a cost of Rs 100 crore. }}</ref> এই প্ৰকল্পৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কেঁচামাল হৈছে প্ৰাকৃতিক গেছ, ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড। অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেডে যোগান ধৰা প্ৰাকৃতিক গেছ, মিথানল উৎপাদনৰ বাবে কেঁচামাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। নামৰূপ সাৰ প্ৰকল্পৰ দ্বাৰা ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড যোগান ধৰা হয়।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=czUyfP-hHTEC&q=%22Assam+Petrochemicals+Limited%22&pg=PA29 | title=The Anatomy of Rural Poverty in Assam | publisher=Mittal Publications | author=Atikuddin Ahmed | year=1987 | pages=29 | isbn=8170990092}}</ref> <!-- ====কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ বা আধিকাৰিক ভাবে অসম গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ বকুলনিত অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। এই সংযুক্ত চক্ৰ গেছ টাৰ্বাইন প্ৰকল্পটো [[নীপকো]]ৰ অধীনত। এই প্ৰকল্প [[জাপান]]ৰ বহিঃৰাজ্য অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা পুঁজিৰ সৈতে দ্বিপাক্ষিক ঋণ ব্যৱস্থাৰ অধীনত ৩৭.২৭২ বিলিয়ন য়েনৰ ঋণৰ সহায়ত ইয়াৰ আংশিক বিত্তীয় সাহায্য প্ৰদান কৰা হৈছে। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শক্তি কেন্দ্ৰটোত ৬টা গেছ টাৰ্বাইন আছে আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ৩টা ভাপ টাৰ্বাইন আছে। এই টাৰ্বাইনবোৰ মডিউলাৰ ধৰণেৰে সজোৱা হৈছে। এটা মডিউলত সংশ্লিষ্ট বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ১টা ভাপ টাৰ্বাইনৰ সৈতে ২টা গেছ টাৰ্বাইন থাকে। ====নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]] অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। ইয়াৰ লগতে নতুনকৈ নামৰূপ প্ৰতিষ্ঠাপন শক্তি কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছে। মুঠ ১৬২.৯ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন গেছ ভিত্তিক দুয়ো তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম শক্তি উৎপাদন নিগম লিমিটেড]]ৰ অধীনত। নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ প্ৰথমটো গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="thermal">{{cite web |url=https://apgcl.org/thermal.php |title=Thermal |website=www.apgcl.org |date= |access-date=১৪ জুলাই ২০২৪ |archivedate=2024-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240714114352/https://apgcl.org/thermal.php |deadurl=yes }}</ref> --> ===চাহ উদ্যোগ=== [[File:Tea, two leaves and a bud.jpg|thumb|right|চাহ পাত]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰিটিছ যুগৰ কেইবাখনো চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা ৩২ কিলোমিটাৰ নিগলত [[চাবুৱা]]ত জিলাখনৰ প্ৰথমখন চাহ বাগিচা [[মণিৰাম দেৱান|মণিৰাম দেৱানে]] প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Barua|1994|pp=Preface}}</ref> বৰ্তমান গোটেই জিলাখনত প্ৰায় ১৪৪ খন বৃহৎ আৰু অসংখ্য ক্ষুদ্ৰ চাহ বাগিচা আছে। লগতে কেইবাটাও চাহৰ কাৰখানাও আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ মাজ-মজিয়াত ১৯৫৯ চনত অৱস্থিত জালান নগৰ চাহ বাগিচা অৱস্থিত। মহানগৰখন চাহ উদ্যোগৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু। মহানগৰৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত মনোহৰি চাহ বাগিচাৰ চাহে নিলামত কেইবাবাৰো অভিলেখ ভংগ কৰিছে। ডিব্ৰুগড়ত ভাৰতৰ ক্ষুদ্ৰ চাহ খেতিয়কৰ উন্নয়ন সঞ্চালকালয়ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=81391| title = Press Information Bureau}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও চাহ উন্নয়ন (ৰোপন)ৰ এজন উপ-সঞ্চালকৰ নেতৃত্বত "ভাৰতীয় চাহ ব’ৰ্ড"ৰ এটা আঞ্চলিক কাৰ্যালয়ও চহৰখনত অৱস্থিত। অসম শাখা ভাৰতীয় চাহ সন্থাৰ প্ৰথম খণ্ড ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| title = The Official Website of Tea Board India| access-date = 4 April 2014| archive-date = 1 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140301140750/http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| url-status = live}}</ref> ===পৰ্যটন=== ৰেল, পথ আৰু বিমান সংযোগৰ লগতে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বৃহৎ সংখ্যক পৰ্যটনস্থলীৰ উপস্থিতিয়ে ভাৰতৰ এই অংশত শেহতীয়া অংশত পৰ্যটন উদ্যোগৰ আকৰ্ষণীয় বৃদ্ধি দেখা গৈছে। ভাৰত-বিদেশৰ পৰা অহা পৰ্যটকৰ বাবেও ডিব্ৰুগড় এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গন্তব্যস্থানৰ লগতে এক প্ৰধান গমন কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। এনে পৰ্যটন আৱৰ্তনসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হৈছে: ডিব্ৰুগড় – ৰয়িং – মায়'দিয়া – অনিনি পৰ্যটন আৱৰ্তন,<ref>{{cite web |url=http://www.arunachaltourism.com/top5.php |title=Arunachal Tourism |access-date=4 August 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |archive-date=6 April 2013 |archivedate=6 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড় – গুৱাহাটী নদী ক্ৰুজ।<ref>{{cite web |url=http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |title=Brahmaputra Cruise - Neamati to Guwahati |access-date=4 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |archive-date=7 April 2014 |archivedate=7 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ চাহ বাগিচা সমূহৰ আশে-পাশে চাহ পৰ্যটন গঢ় লৈ উঠিছে।<ref>{{cite news | url=http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | location=Calcutta, India | work=The Telegraph | first=Ripunjoy | last=Das | title=Tea belt takes to heritage tourism | date=12 July 2005 | access-date=4 April 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140407072704/http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | archive-date=7 April 2014 | url-status=dead }}</ref> তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] আৰু কেইবাখনো প্ৰতিষ্ঠিত বেচৰকাৰী চিকিৎসালয় আৰু নাৰ্ছিং হোম থকাৰ বাবে উজনি অসমৰ লগতে [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[নাগালেণ্ড]]ৰ ৰোগী সকলৰ বাবে চিকিৎসা পৰ্যটনৰ স্থান। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যটন স্থান হ’ল: * [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়]] * [[বগা বাবাৰ মাজাৰ]] * জালান মন্দিৰ * মহাত্মা গান্ধী উদ্যান, খনিকৰ * সাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা উদ্যান, ফুলবাগান * জিলা পুথিভঁৰাল আৰু সংগ্ৰাহালয় * চেক্ৰেড হাৰ্ট কেথেড্ৰেল তদুপৰি ইয়াৰ আশে-পাশে [[ৰাইদঙীয়া দৌল]], [[মৈৰামৰা দৌল]], [[বেজৰ দৌল]], [[কলি আইৰ থান]], শিলিখা থান, দিনজয় সত্ৰ, মদাৰখাট সত্ৰ আদি পৰ্যটনস্থলী অৱস্থিত। ==পৰিবহণ== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ স্থলপথ, ৰে'লপথ, বিমানপথ আৰু জলপথেৰে অসম তথা ভাৰতৰ অন্যান্য ঠাইৰ লগত সংযুক্ত হৈ আছে। ===বিমানপথ=== [[File:Dibrugarh Airport Complex.jpg|thumbnail|right|ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উত্তৰ-পুব দিশত মোহনবাৰী নামৰ ঠাইত ১৫ কিলোমিটাৰ দূৰৈত [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] অৱস্থিত। সেয়ে ইয়াক মোহনবাৰী বিমানবন্দৰো বোলা হয়। ই অসমৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক ব্যস্ত বিমানবন্দৰ। বিমানবন্দৰখনৰ পৰা চলাচল কৰা বিমান সংস্থাসমূহ হ’ল এয়াৰ ইণ্ডিয়া, ইণ্ডিগ’ আৰু এলায়েন্স এয়াৰ। বিমান সেৱাৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় [[নতুন দিল্লী]], [[গুৱাহাটী]], শিলিগুৰি, [[ইম্ফল]], [[কলকাতা]], [[ইটানগৰ]], তেজু, [[আগৰতলা]], [[বেংগালুৰু]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ লগত সংযোজিত। ২০১৩ চনত ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰত নিশা অৱতৰণৰ সুবিধাযুক্ত হয়।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013/at09 Mohanbari Airport ready for night landing] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004223532/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013%2Fat09 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (20 September 2013). Retrieved 3 October 2013.</ref> এই বিমানবন্দৰত এৰোব্ৰিজৰ বাণিজ্যিক পৰিচালনাও আৰম্ভ হৈছে।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 Assam Tribune]Assamtribune.com (2 October 2013). Retrieved 3 October 2013 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004230933/http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 |date=4 October 2013 }}.</ref> বৰ্তমান ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰৰ দ্বিতীয় টাৰ্মিনেল নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত আছে। ===ৰে'লপথ=== [[File:New Dibrugarh Railway Station Complex.jpg|thumbnail|ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথম ৰেল সেৱাৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ ইতিহাসত ডিব্ৰুগড়ে এক বিশিষ্ট স্থান দখল কৰি আহিছে। ১৮৮২ চনৰ ১ মে’ত ডিব্ৰুগড়ত মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে’ল চলিছিল। ১৮৮২ চনৰ ১৫ মে’ত দিনজানলৈকে এই ৰে'লপথ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। সেই বছৰৰ ২৩ ডিচেম্বৰত চাবুৱালৈকে মালবাহী ৰে'লৰ প্ৰচলন হয়। ১৮৮৪ চনৰ ১৮ ফেব্ৰুৱাৰীত পুৱা ৭:২০ বজাত তদানীন্তন অসমৰ মুখ্য আয়ুক্ত ছাৰ চাৰ্লছ ইলিয়টে ৰিহাবাৰী ৰেল ষ্টেচনৰ পৰা (বৰ্তমান [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]]) ৪০০ ইউৰোপীয় আৰু ভাৰতীয় যাত্ৰীৰে [[লিডু]]লৈ যোৱা প্ৰথমখন যাত্ৰীবাহী ৰেল ফ্লেগ অফ কৰে। ১৯৯১ চনত প্ৰকাশিত অসম ৰেলৱে আৰু ট্ৰেডিং কোম্পানী লিমিটেডৰ শতবাৰ্ষিকী স্মৃতিগ্ৰন্থ অনুসৰি উক্ত কোম্পানীটোৱে [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে]] নিৰ্মাণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হোৱাৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৰেলৱে উন্নয়নৰ সমগ্ৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710/state07 Dibrugarh Rly Station denied heritage status] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004221528/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710%2Fstate07 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (17 June 2010). Retrieved 3 October 2013.</ref> মহানগৰখনত [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] দুটা ৰে'ল ষ্টেচন অৱস্থিত। ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ মানচিত্ৰত এই দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পূবৰ ৰেল ষ্টেচন। ভাৰতৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ যেনে বেংগালুৰু, চেন্নাই, কোচি, ত্ৰিবান্দ্ৰম, কলকাতা, দিল্লী, কন্যাকুমাৰী আদিৰ সৈতে সংযুক্ত ৰেলৱে নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় সংযোজিত হৈ আছে। মহানগৰীৰ উপকণ্ঠত বাণীপুৰত নতুন ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ই তিনিচুকীয়া ৰেল সংমণ্ডলৰ লামডিং-ডিব্ৰুগড় অংশত অৱস্থিত। ৪০০ বিঘা মাটিত বিস্তৃত সমগ্ৰ উত্তৰ-পূবৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ৰেল ষ্টেচন আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ২ কিলোমিটাৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211/state05 |title=The Assam Tribune Online |website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |archive-date=14 May 2014 |access-date=28 December 2024 |archivedate=14 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |deadurl=yes }}</ref> ===জলপথ=== [[File:Bogibeel Karrengbali paarghat.jpg|thumb|বগীবিল ঘাটৰ এখন ফেৰী]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ কাষে কাষে আৰু তাৰ সিপাৰে এক উন্নত জলপথ পৰিবহণ ব্যৱস্থাও আছে। ডিব্ৰুগড় বাংলাদেশ সীমান্তৰ পৰা শদিয়ালৈকে বিস্তৃত ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ২ৰ এক উল্লেখযোগ্য স্থান। ফেৰী সেৱাই ডিব্ৰুগড়ক চেঙাজান (ধেমাজি জিলা), পানবাৰী (ধেমাজি) & ঐৰাম ঘাট (জোনাই ওচৰত)ৰ সৈতে সংযোগ কৰে। বগীবিল আই ডব্লিউ টি ঘাটৰ পৰা কাৰেং চাপৰি আৰু চিচি মুখলৈ নিয়মীয়া ফেৰী সেৱা আছে। তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা গুৱাহাটীলৈ বিলাসী ক্ৰুজ সেৱাও উপলব্ধ। ডিব্ৰুগড়লৈ যোৱা ক্ৰুজখন [[তেজপুৰ]] আৰু [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |title=Bharat Darshan – Guwahati |access-date=8 October 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |archive-date=20 September 2013 |archivedate=20 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |deadurl=yes }}</ref> ====স্থলপথ==== ডিব্ৰুগড়ৰ মাজেৰে অসম ট্ৰাংক ৰোড পাৰ হৈ গৈছে। ডিব্ৰুগড়ৰ চৌকিডিঙিত অৱস্থিত অসম ৰাজ্যিক বাছ আস্থানৰ পৰা নিয়মীয়াকৈ অসম আৰু উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যান্য ৰাজ্যলৈ বাছ চলাচল কৰে। মহানগৰখনত ৰাজহুৱা পৰিবহনৰ বাবে অটো ৰিক্সা, বিক্ৰম, ই-ৰিক্সাৰ সুবিধা আছে। নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত থকা কনভয় ৰোডৰ উৰণসেঁতুৰ কাষত নতুনকৈ আৰম্ভ কৰা মুৰলীধৰ জালান বাছ আস্থান সম্পূৰ্ণকৈ কাৰ্যক্ষম হোৱা নাই। দেশৰ দীৰ্ঘতম ৰে'ল-ৰোড দলং [[বগীবিল দলং]] ডিব্ৰুগড়ৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত। ==শিক্ষা আৰু গৱেষণা== [[File:Dibrugarh Govt. Boys' H. S. School, Dibrugarh.jpg|thumb|right|ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] [[File:Dibrugarh University's entrance gate.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰৱেশপথ]] [[file:DHSK College, Dibrugarh.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ শিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰবিন্দু। ডিব্ৰুগড়ত কেইবাখনো পুৰণি আৰু উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী, বেচৰকাৰী বিদ্যালয় আছে। ১৮৪০ চনত স্থাপিত হোৱা [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] অসমৰ অন্যতম পুৰণি বিদ্যালয়। তদুপৰি ডিব্ৰুগড় কেইখনমান বিখ্যাত কণিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় আছে। [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ দ্বিতীয় পুৰণি বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৬৫ চনত [[অসম বিধান সভা]]ত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা এই বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপিত হয়। অসমৰ উচ্চশিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰৰূপে পৰিচিত ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ত কলা, বিজ্ঞান, বাণিজ্য আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা বিষয়ক শিক্ষাদানৰ বাবে বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰৰ উপৰিও এখন "অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ প্ৰতিষ্ঠান" আছে। বৰ্তমান এই বিশ্ববিদ্যালয়ৰদ্বাৰা অনুমোদিত মুঠ মহাবিদ্যালয়ৰ সংখ্যা ১৬০। ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মুঠ মাটিকালি হ'ল ২০৩ হেক্টৰ; ইয়াৰে ৭৪.৩ হেক্টৰৰ এটা এলেকাত চাহখেতি কৰা হয়। এই বিশ্ববিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দু নতুন বজাৰৰ পৰা প্ৰায় ৫ কি: মি: দক্ষিণে ৰজাভেটা অঞ্চলত অৱস্থিত। ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথটো বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যতম আৰু আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। এই মহাবিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ বৰবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়খন আনুস্থানিকভাৱে ১৯৪৭ চনৰ ৩ নৱেম্বৰৰ দিনা উদ্বোধন কৰা হয়। ইয়াৰ আগেয়ে ই "বেৰী-হোৱাইট মেডিকেল স্কুল নামেৰে জনাজাত আছিল, যিখন ১৯০০ চনত স্থাপিত হৈছিল। [[শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় জিলাৰ চাবুৱাত অৱস্থিত এখন ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। এই বিশ্ববিদ্যালয় খন অসম চৰকাৰে ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত গৃহীত কৰা ''শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয় বিধেয়ক, ২০১৮''ৰ অধীনত স্থাপন কৰিছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন ২০২০ চনৰ ১০ জুলাই তাৰিখৰ পৰা ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ অস্থায়ী কেম্পাছৰ পৰা কাৰ্যক্ষম হয়। এইখন অসমৰ প্ৰথম আৰু ভাৰতৰ চতুৰ্থ কাৰ্যক্ষম চতুৰ্থ ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। ডিব্ৰুগড়ৰ [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়|চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উজনি অসমৰএকমাত্ৰ দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]] [[ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ|ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদে]] স্থাপন কৰা ছখন আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰৰ অন্যতম। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১০ কিঃমিঃ পূবত তথা বকুল তিনিআলিৰ পৰা ২ কিঃমিঃ নিলগত লাহোৱালত আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ অৱস্থিত। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আঠখন ৰাজ্যৰ উমৈহতীয়া আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰই এই অঞ্চলত জীৱ-চিকিৎসা বিষয়ত গৱেষণা কৰা হয়। ১৯৮২ চনত এই কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছিল। ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ আৰু বিভিন্ন প্ৰকল্পৰ বাবে বিভিন্ন উৎসৰ পৰা এই কেন্দ্ৰই অনুদান লাভ কৰে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উল্লেখযোগ্য শিক্ষানুষ্ঠান সমূহ হ'ল: ===বিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] * ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী বালিকা বিদ্যালয় * ডন বস্ক' হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * লিটিল ফ্লাৱাৰ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট মেৰীজ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট জেভিয়াৰ্ছ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * বি এল বেৰীয়া সৰস্বতী শিশু মন্দিৰ * কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * দিল্লী পাব্লিক স্কুল, ডিব্ৰুগড় * বিবেকানন্দ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * সম্পূৰ্ণ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয় * ভিক্টোৰিয়া গাৰ্লছ স্কুল * বেংগলী বয়জ স্কুল * মাৰোৱাৰী হিন্দী বিদ্যালয় * অগ্ৰসেন একাডেমী * শিশু ভাৰতী বিদ্যালয় * গ্ৰেহেম বজাৰ বালিকা বিদ্যালয় ===কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ছল্ট ব্ৰুক একাডেমী]] * ডঃ ৰাধাকৃষ্ণণ স্কুল অফ আৰ্টছ, কমাৰ্চ এণ্ড চাইন্স * [[জ্ঞান বিজ্ঞান একাডেমী]] *  শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় ===মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ বাণিজ্য মহাবিদ্যালয়]] * [[মনোহৰী দেৱী কানৈ মহিলা মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰু মহাবিদ্যালয়]] * নন্দলাল বৰগোহাঁই চিটি মহাবিদ্যালয় ===আইন মহাবিদ্যালয়=== * ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ আইন মহাবিদ্যালয় * এছ.আই.পি.ই. আইন মহাবিদ্যালয় * ডঃ ৰোহিনী কান্ত বৰুৱা আইন মহাবিদ্যালয় ===শিক্ষণ মহাবিদ্যালয়=== * চন্দ্ৰকান্ত হাজৰিকা মহাবিদ্যালয় * পাৰিজাত একাডেমী শিক্ষক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান ===চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠান=== * [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] * [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়]] * [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] ===কাৰিকৰী প্ৰতিষ্ঠান=== * [[ডিব্ৰুগড় পলিটেকনিক]] ==গণমাধ্যম== আকাশবাণী ডিব্ৰুগড় অসমৰ অন্যতম পুৰণি আকাশবাণী কেন্দ্ৰ। আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়ে এ এম (৫২৯.১ মিটাৰ মেগাৱাটত ৫৬৭ কিলোহাৰ্টজ) আৰু এফ এম (১০১.৩০ মেগাহাৰ্টজ) বেণ্ড দুয়োটাতে তিনিটা অধিবেশনত দৈনিক প্ৰচাৰ কৰে।<ref>{{cite web|title=All India Radio, Dibrugarh|url=http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|publisher=Prasar Bharati|access-date=3 August 2013|archive-date=2 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|url-status=live}}</ref> লগতে প্ৰতিদিনে সন্ধিয়া ৬:০০ বজাত ৫ মিনিটৰ আঞ্চলিক বাতৰিৰ বুলেটিন সম্প্ৰচাৰ কৰে ।<ref name="allindiaradio.gov.in">{{cite web| url = http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| title = Get Apps {{!}} Prasar Bharati| access-date = 3 August 2013| archive-date = 2 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| url-status = live}}</ref> এই কেন্দ্ৰটো ১৯৬৮ চনৰ ১৫ ফেব্ৰুৱাৰীত আৰম্ভ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |title=NEWS ON AIR : News on AIR brings the Latest & Top Breaking News on Politics, G-20 summit, Cricket, Sports, Business , State,Formula One in INDIA , Regional Language Audio Bulletins , Regional Language scripts & more |access-date=1 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140305062218/http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |archive-date=5 March 2014 |url-status=dead }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ মলখুবাচাত এই ষ্টেচনৰ ষ্টুডিঅ’ আৰু লেপেটকাত অৱস্থিত ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড স্থানৰ সমীপত হাই পাৱাৰ ট্ৰেন্সমিছন টাৱাৰ আছে। ব্ৰহ্মপুত্ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন বা ৰেডিঅ’ ব্ৰহ্মপুত্ৰ ৯০.৪ মেগাহাৰ্টজ ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথমটো তৃণমূল পৰ্যায়ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন। উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়, ধেমাজি, আৰু শিৱসাগৰৰ কিছু অংশৰ ৮ লাখৰো অধিক লোকক সামৰি লোৱা এই চহৰে অৰ্ধনগৰীয়া, আৰু গ্ৰাম্য জনসংখ্যাক একত্ৰিত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ মাইজান ঘাটৰ সমীপত ইয়াৰ ষ্টেচন অৱস্থিত। [[File:Doordarshan Kendra, Dibrugarh.jpg|thumb|right|দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] অসমীয়া ভাষাত অনুষ্ঠান আগবঢ়োৱা দ্বিতীয়টো দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড় ১৯৯৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে কেন্দ্ৰই ১৯৯১ চনৰ ২০ ডিচেম্বৰৰ পৰা দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটীৰ সম্প্ৰচাৰিত অসম ভাষাৰ কাৰ্যসূচী সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |deadurl=yes }}</ref> এই কেন্দ্ৰত নিৰ্মিত কাৰ্যসূচীসমূহ উচ্চ শক্তিৰ ট্ৰেন্সমিটাৰৰ জৰিয়তে টেলিকাষ্ট কৰা হয়।<ref>{{cite web| url = http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| title = Doordarshan Kendra Guwahati| access-date = 1 March 2014| archive-date = 29 July 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| url-status = live| archivedate = 29 July 2013| archiveurl = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| deadurl = yes}}</ref> ডিব্ৰুগড় দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰই 'ডি ডি নৰ্থ ইষ্ট' চেনেলত অনুষ্ঠানৰ অৱদান আগবঢ়াই আছে।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |deadurl=yes }}</ref> তদপৰি সামাজিক মাধ্যমটো প্ৰচাৰৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ত কেইবাটাও ইলেক্ট্ৰনিক বাতৰি পৰ্টেল আৰু চেনেল আছে। ===বাতৰি-কাকতসমূহ=== ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত প্ৰথমখন কাকত 'টাইমছ অফ আছাম'ৰ সৈতে ডিব্ৰুগড় সমগ্ৰ পূব ভাৰতৰ বাতৰি কাকত সাংবাদিকতাৰ পথ প্ৰদৰ্শক। প্ৰকাশৰ চাৰি দশক পিছত টাইমছ অফ আছামৰ প্ৰকাশ বন্ধ হৈ ১৯৩৯ চনৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য আছাম ট্ৰিবিউন|দ্য আছাম ট্ৰিবিউনে]] যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে আৰু ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৭ বছৰ প্ৰকাশৰ পিছত গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰিত হয়। অৱশ্যে উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ এই প্ৰধান ইংৰাজী দৈনিক কাকতখন গুৱাহাটীৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত হয়। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন চাৰিখন চহৰৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য ছেণ্টিনেল]] প্ৰকাশিত হয়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা কেইবাখনো স্থানীয়ভাষাৰ, লগতে ইংৰাজী আৰু বাংলা দৈনিক কাকত প্ৰকাশ পায়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত অসমীয়া বাতৰি কাকতসমূহ হ'ল [[অসমীয়া প্ৰতিদিন]], [[জনসাধাৰণ]], [[নিয়মীয়া বাৰ্তা]], [[দৈনিক অসম]], অসম আদিত্য, দৈনিক প্ৰতীক্ষা আৰু প্ৰতিবিম্ব। গুৱাহাটী আৰু শিলচৰৰ সমান্তৰালকৈ ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা বাংলা দৈনিক যুগশংখ প্ৰকাশিত হয়। ==ৰাজনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ অন্তৰ্গত। [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ নেতা তথা বৰ্তমানৰ কেন্দ্ৰীয় জলপৰিবহন মন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]] বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ সাংসদ।<ref>{{cite web |url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |title=List of Parliamentary & Assembly Constituencies |access-date=6 October 2008 |work=Assam |publisher=Election Commission of India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |archive-date=4 May 2006 }}</ref> বিজেপিৰ প্ৰশান্ত ফুকন [[ডিব্ৰুগড় (বিধানসভা সমষ্টি)]] পৰা [[অসম বিধানসভা]]লৈ নিৰ্বাচিত বিধায়ক। [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] বৰ্তমান বিজেপিৰ দখলত। ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== * [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]], অসমৰ এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ, নাট্যকাৰ, লেখক আৰু প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা * [[নীলমণি ফুকন (জ্যেষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]], সাহিত্যিক আৰু ৰাজনীতিবিদ * [[দেৱকান্ত বৰুৱা]], কবি আৰু ৰাজনীতিবিদ, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ ৮৩ সংখ্যক অধ্যক্ষ, [[বিহাৰ]]ৰ ৰাজ্যপাল * [[যোগেন্দ্ৰ নাথ হাজৰিকা]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ সপ্তম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[কেশৱ চন্দ্ৰ গগৈ]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ নৱম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ চতুৰ্দশ মুখ্যমন্ত্ৰী]] তথা কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী * [[ৰঞ্জন গগৈ]], [[ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ|ভাৰতৰ ৪৬ সংখ্যক মুখ্য ন্যায়াধীশ]] * [[মলয়া গোস্বামী]], শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী * [[বিজু ফুকন]], অভিনেতা * [[নগেন শইকীয়া]], সাহিত্যিক তথা সাহিত্য সভাৰ প্ৰাক্তন সভাপতি * [[প্ৰহ্লাদ চন্দ্ৰ তাছা]], সাহিত্যিক ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থ সূচি== {{refbegin}} * {{citation |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |place=Guwahati |publisher=EBH Publishers |year=2016 |isbn=978-93-83252-70-1 }} * {{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=925 |issn=2347-6435 |ref=harv}} == বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Dibrugarh|ডিব্ৰুগড়}} * [https://dibrugarh.assam.gov.in/ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ ৱেবচাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250419051017/https://dibrugarh.assam.gov.in/ |date=2025-04-19 }} * [http://dibru.ac.in ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় ৱেবচাইট] {{অসমৰ নগৰ-মহানগৰ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:ডিব্ৰুগড় জিলা]] 8u3qdjayltxtl2evf4bj0qqkuc6ehsq 651890 651888 2026-11-10T05:54:24Z KhiLanTzi 23530 /* ডিব্ৰুগড় ৰাজ্য বা মুং টিফাও */ Ananya Tayeৰ দ্বাৰা যোগদান কৰা উপযুক্ত তথ্যৰ পুনৰ সংৰক্ষণ কৰা হৈছে। 651890 wikitext text/x-wiki {{About|ডিব্ৰুগড় মহানগৰ|একে নামৰ জিলা|ডিব্ৰুগড় জিলা}} {{Infobox settlement | name = ডিব্ৰুগড় | nickname = অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী<br>ভাৰতৰ চাহ নগৰী<br>উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = মহানগৰ | image_skyline = {{photomontage | photo1a = A_tea_garden_in_Dibrugarh.jpg | photo2a = OPD,_Assam_Medical_College_&_Hospital,_Dibrugarh.jpg | photo2b = Shrikshetra_Dham,_Dibrugarh.jpg | photo3a = Dibrugarh_University's_entrance_gate.jpg | photo3b = Inside_campus_of_Indian_Councial_of_Medical_Research,_NE_Region,_at_Lahowal,_Dibrugarh.jpg | photo4a = Bogibeel_Bridge_view.jpg | space = 1 | size = 280 | colour = black | colour_border = black }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা বাওঁফালৰ পৰা সোঁফালে: চাহ বাগিচা, [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়|অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়]], [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়|জগন্নাথ মন্দিৰ]], [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]], [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ]], [[বগীবিল দলং]] | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = অসমত ডিব্ৰুগড়ৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|27.48|N|95|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = সংমণ্ডল | subdivision_name2 = [[উজনি অসম]] | subdivision_type3 = জিলা | subdivision_name3 = [[ডিব্ৰুগড় জিলা]] | subdivision_type4 = ৱাৰ্ডৰ সংখ্যা | subdivision_name4 = ২২ | established_title = স্থাপিত | established_date = ১৮৭৩ | founder = | named_for = ডিব্ৰুমুখৰগড় ([[আহোম-চুতীয়া ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ত ডিব্ৰু নদীৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই নিৰ্মাণ কৰা গড়)<ref>"The Buranjis refer to the Ahom-Chutiya conflict from the fourteenth century which continued up to the sixteenth century. The Ahoms built a garh (fort) on the bank of the river Dibru to resist the attack of the Chutiyas from which the name ‘Dibrugarh’ was derived (Nath, 2001, p.81)." {{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |year=2024 |page=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref><ref>{{Cite book |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |year=2003 |page=56 |url=https://www.scribd.com/document/914496064/The-Comprehensive-History-of-Assam-2-H-K-Barpujari-Editor-2-2-2003-Publication-Board-Assam-Fb354ba6bb80809dc5c1275e48f7bb6f-Anna-s |access-date=30 October 2026}}</ref> | governing_body = [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] | leader_title1 = বিধায়ক | leader_name1 = [[প্ৰশান্ত ফুকন]], [[বিজেপি]] | leader_title2 = জিলা আয়ুক্ত | leader_name2 = বিক্ৰম কৈৰী, আইএএছ | leader_title3 = আৰক্ষী পৰিদৰ্শক | leader_name3 = শ্বেতাংগ মিশ্ৰ, আইপিএছ | leader_title4 = মেয়ৰ | leader_name4 = সৈকত পাত্ৰ, [[বিজেপি]] | government_type = পৌৰনিগম | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 71.83 | elevation_footnotes = | elevation_m = 108 | population_total = {{formatnum:154296}} | population_as_of = ২০১১ | population_density_km2 = auto | population_demonym = Dibrugarhian | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[পিনক'ড]] | postal_code = ৭৮৬০০১-৫ | area_code_type = দূৰভাষ কোড | area_code = +৯১ – (০) ৩৭৩ – XX XX XXX | registration_plate = AS-06 | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-AS]] | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex Ratio]] | blank1_info_sec1 = 934 [[Female|♀️]]/ 1000 [[Male|♂️]] | blank2_name_sec1 = | blank2_info_sec1 = | blank3_name_sec1 = [[Köppen climate classification|Climate]] | blank3_info_sec1 = [[Humid subtropical climate|Cwa]] | blank1_name_sec2 = {{nowrap|[[Official Language]]}} | blank1_info_sec2 = [[Assamese language|Assamese]] | blank2_name_sec2 = [[Literacy in India|Literacy Rate]] | blank2_info_sec2 = {{increase}} 89.42% {{colour|#fc5|high}} | blank3_name_sec2 = [[Lok Sabha]] Constituency | blank3_info_sec2 = [[Dibrugarh (Lok Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank4_name_sec2 = [[Vidhan Sabha]] Constituency | blank4_info_sec2 = [[Dibrugarh (Vidhan Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank5_name_sec2 = [[Human Development Index|HDI]] | blank5_info_sec2 = {{increase}} 0.503 {{colour|#fc5|high}} | official_name = | native_name = }} '''ডিব্ৰুগড়''' ({{lang-en|Dibrugarh}},[[IPA|আ.ধ্ব.ব.]]:{{IPA|ˌdɪbru:ˈgɑ:}}), [[উজনি অসম]]ত অৱস্থিত অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী, ডিব্ৰুগড় জিলাৰ সদৰ তথা অসমৰ দ্বিতীয়খন মহানগৰ। মহানগৰখন অসমৰ মুখ্য ৰাজধানী [[দিছপুৰ]]ৰ পৰা ৪৩৫ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত। ইয়াত [[অসম চৰকাৰ]]ৰ দ্বিতীয় অসম সচিবালয় আৰু মুখ্যমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয় অৱস্থিত। তদুপৰি ইয়াত [[সোণোৱাল কছাৰী স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ো অৱস্থিত। ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ পাৰত অৱস্থিত। ১৮৭৩ চনত ব্ৰিটিছসকলৰ শাসনকালত স্থাপিত ঐতিহাসিক ডিব্ৰুগড় চহৰখন ২০২৪ চনৰ ৭ মাৰ্চত ডিব্ৰুগড় পৌৰসভা ভংগ কৰি ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম গঠনৰ লগে লগে অসমৰ দ্বিতীয় মহানগৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ মুখ্য বাণিজ্যিক আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ। কেইবাখনো চাহ বাগিচা থকাৰ কাৰণে ইয়াক ''ভাৰতৰ চাহ নগৰী'' বোলা হয়। সেইদৰে কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য উদ্যোগৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ হিচাপে ইয়াক ''উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ'' বুলি কোৱা হয়। [[File:Jagannath temple of Dibrugarh district, Assam.jpg|thumb|অসমৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ জগন্নাথ মন্দিৰ]] == নাম== ডিব্ৰুগড় নামটো সৰ্বপ্ৰথমে [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঞি আৰু ক্লিংলুং বৰগোহাঞিৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰু নদীৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই চুতীয়া সেনাৰ বিৰুদ্ধে বনোৱা গড় '''ডিব্ৰুমুখৰ গড়'''ৰ পৰা উৎপত্তি হৈছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal= |volume=11 |issue=2 |pages=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref><ref>{{Cite book |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |year=2003 |page=56 |url=https://www.scribd.com/document/914496064/The-Comprehensive-History-of-Assam-2-H-K-Barpujari-Editor-2-2-2003-Publication-Board-Assam-Fb354ba6bb80809dc5c1275e48f7bb6f-Anna-s |access-date=30 October 2026}}</ref> পাছলৈ সেই '''ডিব্ৰুমুখৰ গড়''' চুটি হৈ গড় আৰু আহোম প্ৰশাসনিক শাখাটোৰ নাম '''ডিব্ৰুগড়''' হয়।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} বুৰঞ্জী অনুসৰি ১৫২৬ চনৰ জেঠ মাহত গড়টোৰ কাষৰীয়া অঞ্চলটো [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অধীনলৈ অহাৰ পাছত এখন [[মু’ঙ]] হিচাপে '''মু'ঙ টিফাও''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜣𑜧𑜇𑜧) বা '''ডিব্ৰুগড়''' নামকৰণ কৰি চাওলুং চুলুংক শাসন কৰিবলৈ দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=G. C. |title=Ahom-Buranji |year=1939 |publisher= |page=61 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/61/mode/1up |access-date=30 October 2026}}</ref> ডিব্ৰুগড় শব্দটো দুটা ভাষা [[বড়ো-কছাৰী]] আৰু [[অসমীয়া ভাষা]]ৰ পৰা আহিছে।<ref>{{cite journal |last=Phukan |first=Sarat Kumar |year=2000 |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |page=297 |url=https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260922163640/https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archivedate=2026-09-22 |access-date=2026-09-27 |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰু শব্দটো নদী সূচোৱা 'ডি'/'দি' শব্দাংশ তিব্বত-বৰ্মী<ref>{{cite book |last=Ramirez |first=Philippe |location=London |page=[https://archive.org/details/kachris00endl/page/4 4] |quote=It is indeed not at all unlikely that the people known to us as Kacháris and to themselves as Baḍa (Bara), were in earlier days the dominant race in Assam; and as such they would seem to have left traces of this domination in the nomenclature of some of the physical features of the country, e.g., the Kachári word for water (di; dŏi) apparently forms the first syllable of the names of many of the chief rivers of the province, such as Diputá, Dihong, Dibong, Dibru, Dihing, Dimu, Desáng, Diku (cf. khu Tista), &c., and to these may be added Dikrang, Diphu, Digáru, &c., all near Sadiya, the earliest known centre of Chutiyá (Kachári) power and civilisation.}}</ref> আৰু গড় শব্দটো অসমীয়া ভাষাৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ Rampart (প্ৰতিৰক্ষামূলক দুৰ্গ) যাৰ উৎস [[প্ৰাকৃত ভাষা]]ৰ [[wiktionary:𑀕𑀠|𑀕𑀠]] (gaḍha) <ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=925 |issn=2347-6435 |quote=This rampart called "garh" in Assamese language.}}</ref> আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জী ''ডিব্ৰু''ৰ এটা ঐতিহাসিক ৰূপ হিচাপে ''Ti-phāo'' নামটো পোৱা যায়। ভাষাবিদ শৰৎ কুমাৰ ফুকনে ১৯৯৬ চনৰ ''Tai Elements in the Place Names of Assam'' প্ৰবন্ধত ''Dibrugarh — Ti-phāo''-ক “Rechristened Place Names”ৰ অন্তৰ্গত কৰি উল্লেখ কৰিছে আৰু এই শ্ৰেণীৰ টাই নামসমূহ “are not in use now” বুলি কৈছে। ==ইতিহাস== বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলা আৰু সংলগ্ন ডিব্ৰু–দিহিং উপত্যকাত প্ৰাচীনকালৰ পৰাই মানুহৰ বসতিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শন পোৱা গৈছে। ডিব্ৰু উপত্যকাৰ বিভিন্ন স্থানৰ পৰা নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ শিলৰ সঁজুলি আৰু মাটিৰ পাত্ৰৰ ভগ্নাংশ সংগ্ৰহ কৰা হৈছে, যাৰ কিছুমান [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ নৃতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=533}}</ref> ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ শাসনকাল=== ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে ডিব্ৰুগড় [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল।<ref name="Bhuyan2023">{{cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |date=2023 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |page=532 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |quote=About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms, as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing, which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century that the area was brought under the control of the Ahoms, and before that, the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas.|ref=harv}}</ref> চুতীয়া শাসনকালৰ পূৰ্বে ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত কোনসকল ৰজা বা ৰাজবংশই শাসন কৰিছিল, সেই সম্পৰ্কে নিশ্চিত ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা নাযায়।<ref>"The region was ruled by the Chutiya kingdom before it was annexed under the Ahom territorial limit, and it was claimed that the site belonged to them. We lack specific historical evidence for the people who ruled the area before them."{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> ৰশ্মিৰেখা ভূঞা আৰু নিশাৰাণী দাসৰ মতে, এই অঞ্চলত চুতীয়া শাসনৰ আৰম্ভণিৰ নিৰ্দিষ্ট সময় নিৰ্ধাৰণ কৰিব পৰা নগ'লেও প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ, জনশ্ৰুতি আৰু বুৰঞ্জীৰ তথ্যই চুতীয়াসকলৰ ৰাজ্যগঠন প্ৰক্ৰিয়া আহোমসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বেই আৰম্ভ হোৱাৰ ইংগিত দিয়ে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|pp=533–534}}</ref> [[বুৰঞ্জী]]সমূহত [[দিহিং নদী]]ক উত্তৰ দিশৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]<ref name="Nath2013">{{cite book |last=Nath |first=D. |chapter=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |editor1-last=Bhattacharjee |editor1-first=J. B. |editor2-last=Syiemlieh |editor2-first=David R. |title=Early States in North East India |publisher=Regency Publications |location=Delhi |year=2013 |page=27 |isbn=978-81-89233-86-0 }}</ref> আৰু দক্ষিণ দিশৰ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজৰ সীমা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>''Assam Buranji'' (SM), p. 9.</ref><ref name="Bhuyan2023"/><ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |page=28 |quote=..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west }}</ref> দিহিং নদীৰ পাৰত চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজত সংঘটিত হোৱা সংঘাতৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত দিহিং নদীৰ মাছ ধৰাৰ অধিকাৰক কেন্দ্ৰ কৰি চুতীয়া–আহোম বিবাদৰ কথা উল্লেখ আছে। মধ্যযুগত দিহিং নদীৰ গতিপথ বৰ্তমানৰ পৰা পৃথক আছিল। ভূতাত্ত্বিক আৰু নদীৰ পুৰণি গতিপথ সম্পৰ্কীয় গৱেষণা অনুসৰি, দিহিং নদীয়ে অতীতত বকতা আৰু চৰগুৱা অঞ্চলৰ মাজেৰে পশ্চিম দিশলৈ বৈ গৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Sarma |first=J. N. |title=A study on palaeochannels from satellite imagery in a part of Upper Assam |url=https://www.researchgate.net/publication/282791359_A_study_on_Palaeochannels_from_satellite_imagery_in_a_part_of_Upper_Assam |pages=77–78 }}</ref> আহোম বুৰঞ্জীসমূহতো বকতা আৰু চৰগুৱা অঞ্চলক দিহিং নদীৰ পাৰত অৱস্থিত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward |title=A History of Assam |year=1906 |publisher=Thacker, Spink and Co. |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait }}</ref> এই সময়ৰ স্থাপত্য-পৰম্পৰাৰ অন্যতম নিদৰ্শন হৈছে ডিব্ৰুগড় নগৰৰ প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত [[মৈৰামৰা দৌল]]। প্ৰত্নস্থলীটোত প্ৰাচীন শিলৰ মন্দিৰৰ অৱশেষ আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত নিৰ্মিত ইটাৰ মন্দিৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। ভূঞা আৰু দাসে প্ৰাচীন শিলৰ মন্দিৰটো চুতীয়া শাসনকালত নিৰ্মিত বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে। আনহাতে, পৰৱৰ্তী ইটাৰ মন্দিৰটোৰ পৰা সংগৃহীত ইটাৰ নমুনাৰ ওপৰত কৰা ''Thermoluminescence Dating'' বা ''TL Dating'' পদ্ধতিৰ কালনিৰ্ণয় অনুসৰি, ইটাৰ মন্দিৰটো খ্ৰীষ্টীয় ১৩-১৪ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে,<ref name="Saikia2024Moiramora">{{cite journal |last1=Saikia |first1=Raktim Ranjan |last2=Taye |first2=Chaitra Dhar |last3=Amin |first3=Nurul |last4=Konwar |first4=Sorat |last5=Panzeri |first5=Laura |last6=Galli |first6=Anna |title=Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History |journal=Applied Sciences |volume=14 |issue=14 |year=2024 |doi=10.3390/app14146271 |doi-access=free |hdl=10281/522302 |hdl-access=free }}</ref> যি সময়ত এই অঞ্চলত [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজা]] সকলে শাসন কৰিছিল। ===আহোম ৰাজ্য=== ===ডিব্ৰুগড় ৰাজ্য বা মুং টিফাও=== ডিব্ৰুগড়ৰ ইতিহাসৰ এক বৃহৎ অংশ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Priyanka |last2=Dutta |first2=Mala |title=A Spatial Pattern Of Population Growth And Urban Development In Dibrugarh City, Assam |journal=International Journal of Environmental Sciences |volume=11 |issue=23s |page=1958 |year=2025 |issn=2229-7359 |url=https://theaspd.com/index.php/ijes/article/download/8679/6263/17965}}</ref> এই অঞ্চলটো আহোম বৰমূৰীয়া সকলৰ অধীনত পৰিচালিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Priyanka |last2=Dutta |first2=Mala |title=A Spatial Pattern Of Population Growth And Urban Development In Dibrugarh City, Assam |journal=International Journal of Environmental Sciences |volume=11 |issue=23s |page=1958 |year=2025 |issn=2229-7359 |url=https://theaspd.com/index.php/ijes/article/download/8679/6263/17965}}</ref> ১৫২২ চনৰ চুতীয়া-আহোম যুদ্ধৰ সময়ত ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বৰগোহাঞিৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰু নৈৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই এটি গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল যাৰ নাম ডিব্ৰুগড় আছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal= |volume=11 |issue=2 |pages=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref> এই গড়টো প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত চুতীয়া সকলৰ বিৰূদ্ধে সজা হৈছিল যদিও পাছলৈ এই গড়টো সীমান্তবৰ্তী জনজাতীয় লোকৰ পৰাও আহোম ৰাজ্যক ৰক্ষা কৰিছিল আৰু ইয়াক শদিয়াৰ গড়ৰ সমানেই গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল {{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ১৫২৩ খ্ৰীষ্টাব্দত চাওঁফা চুহুংমুঙৰ শাসনকালত চুতীয়া-আহোম যুদ্ধত আহোম সকল বিজয়ী হয়। উজনি অসমত শাসনৰ বাবে আহোম সকলে চাৰিং, টিপাম আৰু নামৰূপৰ দৰে ভিন্ন প্ৰশাসনিক একক সমূহ গঠন কৰিছিল যাক ৰাজকোঁৱৰ আৰু ৰাজ বংশীয় লোকসকলক শাসন কৰিবলৈ দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite book |author=Krishna Kanta Handiqui State Open University |title=State and Polity in Assam - II |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2023 |page=69 |url=https://lmskkhsou.in/eservices/e-Resources/Resources/e-SLM/NEP/Master%20Degree/2nd%20semester/DSC/History/State%20and%20Polity%20In%20Assam%20II.pdf}}</ref> আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত হোৱাৰ পাছত গড়টোক কেন্দ্ৰ কৰি '''ডিব্ৰুগড়''' বা '''মু'ঙ টিফাও''' নামেৰ [[মু'ঙ]] (প্ৰশাসনিক একক) গঠন কৰা হৈছিল আৰু তাৰ শাসনভাৰ ত্যাওলুং চুলুংক দিয়া হৈছিল।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ডিব্ৰুগড় আৰু কাষৰীয়া অঞ্চলত আহোমৰ দ্বাৰা যুদ্ধত উদ্ধাৰ কৰা মোগলৰ টোপ সমূহৰ টুকুৰা সমূহ উদ্ধাৰ হৈছে।<ref>{{cite book |author=Krishna Kanta Handiqui State Open University |title=State and Polity in Assam - II |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2023 |page=15 |url=https://lmskkhsou.in/eservices/e-Resources/Resources/e-SLM/NEP/Master%20Degree/2nd%20semester/DSC/History/State%20and%20Polity%20In%20Assam%20II.pdf}}</ref> চাওঁফা চুচেংফাৰ দিনত ডিব্ৰুগড় ৰাজ্যকে ধৰি উজনি অসম [[বৰবৰুৱা]]ৰ শাসনত আহিছিল।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ডিব্ৰুগড় [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ এটা মুখ্য স্থলী হিচাপে কেন্দ্ৰ কৰি উঠে। ১৮০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত এজন আহোম ফুকনে বন্দী কৰা মৰাণ বিদ্ৰোহীসকলক লৈ ডিব্ৰুগড় ৰাজ্যৰ পৰা চিপাহীৰ পহৰাৰ অধীনত [[ঘিলামৰা]]ত পুনৰ সংস্থাপন কৰিছিল আৰু প্ৰশাসনিক পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে বৰবৰুৱাক অৱগত কৰিছিল। <ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Calcutta |year=1933 |page=184 |url=https://ia802901.us.archive.org/11/items/in.ernet.dli.2015.283945/2015.283945.Tungkhungia-Buranji_text.pdf}}</ref> সপ্তদশ–অষ্টাদশ শতিকাত বুঢ়ীদিহিং নদীৰ বানপানী, গৰাখহনীয়া আৰু ভূমিকম্পৰ ফলত মৈৰামৰা সত্ৰৰ ক্ষতিগ্ৰস্ততাক আহোম ৰজাসকলে মেৰামতি কৰাইছিল।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> চৰাইদেউৰ ৰাজকীয় [[মৈদাম]]সমূহৰ বাহিৰেও অন্য অভিজাত শ্ৰেণীৰ লোকৰ মৈদামসমূহ ডিব্ৰুগড়ত দেখা যায়।<ref>"...other Maidams are scattered in the region between Jorhat and Dibrugarh..."{{cite journal |last=Borah |first=Bornali |title=A Study of the Ahom Maidamas at Charaideo |journal=International Journal for Multidisciplinary Research |volume=8 |issue=5 |year=2026 |page=2 |url=https://www.ijfmr.com/papers/2026/5/88332.pdf}}</ref> ইয়াৰে ভিতৰত অন্যত বৰবৰুৱা মৈদাম ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে বৰবৰুৱা উন্নয়ন খণ্ডৰ অধীনত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ দাঁতিতে অৱস্থিত। <ref>{{cite web |title=Barbaruah Maidam |publisher=Pragyanxetu |date=11 April 2023 |page=1 |url=https://pragyanxetu.com/barbaruah-maidam/?pdf=3340}}</ref> ইতিহাসবিদ সৰ্বানন্দ ৰাজকুমাৰৰ মতে, বৃহৎ মৈদাম দুটা ক্ৰমে বুঢ়া দিহিঙীয়া বৰবৰুৱা আৰু ডেকা দিহিঙীয়া বৰবৰুৱাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ধাৰণা কৰা হয়। অৱশ্যে মৈদাম দুটাৰ প্ৰকৃত অধিকাৰীৰ পৰিচয় নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই। এই মৈদামসমূহ অসম চৰকাৰৰ প্ৰত্নতত্ত্ব সঞ্চালকালয়ৰ অধীনত সংৰক্ষিত প্ৰত্নস্থলীৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |title=Protected Archaeological Sites and Monuments |url=https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/list-of-protected-archaeological-sites-and-monuments |publisher=Directorate of Archaeology, Government of Assam |at=No. 149: Barbaruah Maidams, Sessa, Dibrugarh District}}</ref><ref>{{cite web |title=Krishi Vigyan Kendra, Dibrugarh – District Profile |url=https://kvkdibrugarh.aau.ac.in/district.htm |publisher=Assam Agricultural University |at=Barbarua Maidam}}</ref> মৈৰমৰাত চিনাক্ত হোৱা মধ্যযুগীয় শিলৰ ভাস্কৰ্যসমূহত বহল মুখ, চেপেটা নাক, উখহা চকু, বহল বুকু আৰু ক্ষীণ কঁকালৰ দৰে বৈশিষ্ট্য সমূহ শিৱসাগৰৰ কীৰ্তিচিহ্নসমূহত থকা আহোম যুগৰ ভাস্কৰ্যৰ যথেষ্ট মিল দেখা যায়।<ref>{{cite journal |last1=Bhuyan |first1=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11.2 |year=2024 |pages=535–536 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> এই ভাস্কৰ্যসমূহ অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংঘটিত মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পূৰ্বে আহোম যুগত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Bhuyan |first1=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11.2 |year=2024 |pages=535–536 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> ====মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ==== ১৭৮৭ চনত [[চুহিত্পংফা]]ৰ ৰাজত্বকালত [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰু অঞ্চলৰ অমৰাতলীত আহোম ৰাজকীয় বাহিনী পৰাজিত হোৱাৰ পিছত অঞ্চলটো মটক বা মোৱামৰীয়াসকলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ গৈছিল।<ref>"Since the defeat of the royal troops at Amaratali of Dibru in 1787 A.D. this region came under the Mataks or the Moamarias, who formed there a dominant religious community." {{harvcol|Gogoi|2016|p=241}}</ref> [[চুক্লিংফা]] আৰু তেওঁৰ পূৰ্বৰ [[চাওফা]] সকলে মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও সম্পূৰ্ণৰূপে সফল হোৱা নাছিল। মোৱাৰীয়া সকলে "মটক ৰাজ্য" নামেৰে স্বায়ত্তশাসিত ৰাজ্যৰ স্বীকৃতিৰ বাবে বিদ্ৰোহ অব্যাহত ৰাখিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=924 |issn=2347-6435 |url=https://www.ijrdet.com/files/Volume14Issue12/IJRDET_1225_143.pdf |quote=Thus from the year 1805, Dibrugarh became a part of Matak kingdom.}}</ref> ====আহোম ৰাজ্যৰ কৰতলীয়া মটক ৰাজ্য (১৮০৫-১৮২৬)==== আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে দীৰ্ঘদিনীয়া মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত, ১৮০৫ চনত আহোম ৰাজ্য আৰু মটক নেতৃত্বৰ মাজত এখন চুক্তি স্বাক্ষৰিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলত বিদ্ৰোহৰ অন্ত পৰিছিল আৰু [[চুক্লিংফা]]ই ১৮০৫ চনত [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ পুতেক মতিবৰক এজন শাসক হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল আৰু তেওঁক ‘বৰসেনাপতি’ অৰ্থাৎ মহান সেনাপতি উপাধি প্ৰদান কৰি [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ভিতৰতে এখন অৰ্ধ-স্বায়ত্তশাসিত কৰতলীয়া মটক ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। <ref>”....a semi-autonomous Matak State came into being within the Ahom State…”{{cite journal |last=Gogoi |first=Sun |title=An Introduction to the Colonial Identity of the Greater Matak Community of Assam: Religion, Community, Ethnicity and State (1760s–1900s) |journal=Indian Journal of Society and Politics |volume=5 |issue=1 |pages=31–36 |year=2018 |url=https://ijsp.in/admin/mvc/upload/50108%20AN%20INTRODUCTION%20TO%20THE%20COLONIAL%20IDENTITY%20OF%20THE.pdf}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=924 |issn=2347-6435 |url=https://www.ijrdet.com/files/Volume14Issue12/IJRDET_1225_143.pdf |quote=Thus from the year 1805, Dibrugarh became a part of Matak kingdom.}}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মটক ৰজা [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত [[সোনোৱাল কছাৰী|কছাৰী সোণোৱাল]] আৰু বিহিয়া{{efn|বিহিয়াসকল চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ এটা উপশাখা।<ref>{{Cite book |last=Dalton |first=Edward Tuite |url=https://books.google.com/books?id=9wxWAAAAcAAJ&dq=bihiya+ahom&pg=PA77 |title=Descriptive Ethnology of Bengal |date=1872 |publisher=Office of the Superintendent of Government Printing |language=en |page=521 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en |quote=In the present time the Sooteeahs are called Hindoo Sooteeahs, and Ahom Sooteeahs, the last named being those with whom the Ahoms or Saums intermarried at an early date. The class of the Assam population known as Beheeahs in upper Assam, also consider themselves belonging to the Hindu Sooteeah family. |page=468 }}</ref>}} সোণোৱালসকলক ৰজাই ক্ৰমে [[শদিয়া]] আৰু [[ধেমাজি জিলা|চিচি-ধেমাজি]] অঞ্চলৰ পৰা আনি বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]] আৰু [[ডিব্ৰু নদী|ডিব্ৰু]] নদীৰ মাজৰ বনাঞ্চলসমূহত বসতি স্থাপন কৰাইছিল।<ref>{{cite journal |last=Prinsep |first=James |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1838 |volume=7 |publisher=Asiatic Society of Bengal |url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ |language=en |page=676 }}</ref> ১৮০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[কমলেশ্বৰ সিংহ]]ৰ শাসনকালত এজন আহোম ফুকনে বন্দী কৰা কিছুমান মৰাণ বিদ্ৰোহীক ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা চিপাহীৰ পহৰাত [[ঘিলামৰা]]লৈ নি পুনৰ সংস্থাপন কৰিছিল আৰু এই প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে বৰবৰুৱাক অৱগত কৰিছিল। এই ঘটনাৰ উল্লেখ ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Calcutta |year=1933 |page=184 |url=https://ia802901.us.archive.org/11/items/in.ernet.dli.2015.283945/2015.283945.Tungkhungia-Buranji_text.pdf }}</ref> মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ আৰু পৰৱৰ্তী ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ লগতে মানৰ আক্ৰমণৰ ফলত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ কিছুমান পুৰণি বসতি আৰু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। মৈৰামৰা সত্ৰও প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ আৰু ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ ফলত এৰাপৰলীয়া হৈ পৰে বুলি সত্ৰৰ ইতিহাসত উল্লেখ আছে। পৰৱৰ্তী সময়ত মৈৰামৰা সত্ৰ শিৱসাগৰ জিলাৰ হাঁহচৰা মৌজাৰ কুঁজিবালিত পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> পিছলৈ বুঢ়ীদিহিং নদীয়ে গতিপথ সলনি কৰাৰ ফলত পুৰণি সত্ৰৰ অঞ্চলটো লেঙেৰী মৌজাৰ পৰিৱৰ্তে মানকটা মৌজাৰ অন্তৰ্গত হয়। পৰৱৰ্তী বসতিস্থাপকসকলে জংঘলৰ মাজত পুৰণি সত্ৰৰ অৱশেষ পুনৰ আৱিষ্কাৰ কৰি তাত থানঘৰ নিৰ্মাণ কৰি ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰম্ভ কৰে। পূৰ্বৰ সত্ৰাধিকাৰৰ বংশৰ লোকসকলেও পিছলৈ পুনৰ সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰি নামধৰ্ম প্ৰচাৰৰ পৰম্পৰা অব্যাহত ৰাখে। ===ব্ৰিটিছ শাসনকাল=== [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি ১৮২৬ চনত ব্ৰিটিছসকলে অসমৰ শাসনভাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়ক প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে বাছি লয়। তেওঁলোকে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ এই অঞ্চলত ডিব্ৰুগড়ক বাণিজ্যিক আৰু প্ৰশাসনিক কাৰ্যকলাপৰ কেন্দ্ৰবিন্দু কৰি তুলিছিল। ১৮৪২ চনত ডিব্ৰুগড়ক [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ব্ৰিটিছ শাসনকালত ডিব্ৰুগড় আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে চাহ উদ্যোগ, যোগাযোগ ব্যৱস্থা আৰু প্ৰশাসনিক প্ৰতিষ্ঠানৰ বিকাশ ঘটে। চাহ আৰু কয়লাৰ পৰিবহণৰ লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ বাবে ডিব্ৰু–শদিয়া ৰে'লপথ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে'ল চলাচল আৰম্ভ কৰে। এই ৰে'লপথে পৰৱৰ্তী সময়ত উজনি অসমৰ বাণিজ্যিক বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। ব্ৰিটিছ যুগতে মৈৰামৰা দৌলৰ দৰে পুৰণি প্ৰত্নস্থলীসমূহৰ কিছুমান অংশ এৰাপৰলীয়া অৱস্থাত থাকিলেও অঞ্চলটোত পৰৱৰ্তী বসতি আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান অব্যাহত থাকে। ২০১৭–২০১৮ চনত মৈৰামৰাত চলোৱা খননকাৰ্যত ব্ৰিটিছ যুগৰ তামৰ মুদ্ৰা, ৰূপৰ ফুল, মাটিৰ পাত্ৰৰ ভগ্নাংশ, শিলৰ ভাস্কৰ্য আৰু বিভিন্ন আকাৰৰ পোৰা ইটা পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite news |title=More items found at Jokai temple ruins |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/more-items-found-at-jokai-temple-ruins/cid/1442017 |work=The Telegraph |date=15 February 2018 }}</ref> [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰুগড় চহৰখন এটা প্ৰধান সামৰিক ঘাটি আছিল আৰু বাৰ্মাৰ পৰা অহা নিৰ্বাসিত লোকসকলৰ বাবে বিৰাম শিবিৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ===স্বাধীনোত্তৰ কাল=== ১৯৭১ চনৰ ২ অক্টোবৰ তাৰিখে লখিমপুৰ জিলাৰ ডিব্ৰুগড় মহকুমাক এখন পূৰ্ণাংগ জিলালৈ উন্নীত কৰা হয়। নৱগঠিত [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ সদৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় চহৰক বাছনি কৰা হয় আৰু ডিব্ৰুগড় চহৰৰ নামেৰে জিলাখনৰ নামো নামকৰণ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=About Dibrugarh – Dibrugarh University |url=https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/ |access-date=22 August 2021 |language=en-US |archive-date=22 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210822095119/https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/ |url-status=live }}</ref> স্বাধীনোত্তৰ সময়ত ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ প্ৰধান প্ৰশাসনিক, বাণিজ্যিক, শিক্ষা আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰসমূহৰ অন্যতম হিচাপে বিকশিত হয়। ==জলবায়ু আৰু ভূগোল== ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু সেমেকা উপক্ৰান্তীয়। ডিব্ৰুগড়ত বছৰৰ নৱেম্বৰৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে শুষ্ক শীতকাল আৰু এপ্ৰিলৰ পৰা অক্টোবৰ মাজভাগলৈকে উষ্ণ আৰু বৰষুণৰ সময়। মোটামুটিভাৱে জুন মাহৰ পৰা অক্টোবৰৰ আৰম্ভণি বা মাজভাগলৈকে বাৰিষা চলি থাকে। মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে বৰষুণৰ আৰম্ভণি হয় আৰু ক্ৰমান্বয়ে বৰষুণ অধিক তীব্ৰ আৰু সঘনাই হয়। বাৰিষা কালত মহানগৰৰ উত্তৰ প্ৰান্তত বৈ যোৱা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন প্ৰায়ে ওফন্দি উঠে। সঘনাই হোৱা বৰষুণৰ বাবে মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। গড়ে জুন মাহৰ পৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে আটাইতকৈ গৰম সময়। শীতকালত নৱেম্বৰৰ মাজভাগৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰ ফালে বা মাৰ্চৰ আৰম্ভণিলৈকে শীতৰ আভাস থাকে। ডিব্ৰুগড় ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ পথত অৱস্থিত। [[বংগোপসাগৰ]]ত উদ্ভৱ হোৱা ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ সাধাৰণতে এপ্ৰিল মাহৰ মাজভাগৰ পৰা ডিচেম্বৰৰ আৰম্ভণিলৈকে অহাৰ সম্ভাৱনা থাকে। সাধাৰণতে ইহঁতৰ তীব্ৰতা সময়ছোৱাৰ আৰম্ভণি আৰু শেষত অৰ্থাৎ মে’-জুন আৰু অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ মাহত হয়। উপকূলৰ পৰা বহু দূৰত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে মহানগৰখনত পূৰ্ণ শক্তিৰে ঘূৰ্ণীবতাহৰ আঘাত নকৰে। অৱশ্যে ই প্ৰচণ্ড বৰষুণ আৰু ধুমুহাৰ সূত্ৰপাত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ। বাৰিষা কালত তাপমাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। গ্ৰীষ্মকালত মধ্যমীয়া গৰম আৰু শীতকালত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা হয়। উপক্ৰান্তীয় জলবায়ুৰ বাবে নগৰখনত গড়ে ২৭৬ চে.মি. বৰষুণ হয়। * বসন্তকাল (মাৰ্চ-মে): ডিব্ৰুগড়ত বসন্তকাল সাধাৰণতে উষ্ণ হয় আৰু ইয়াৰ লগত উষ্ণতা আৰু আৰ্দ্ৰতাৰ সমন্বিত মাত্ৰা থাকে। সাধাৰণতে এইসময়ত ৩১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৭ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ ভিতৰত উষ্ণতা থাকে। এপ্ৰিল আৰু মে’ মাহত আটাইতকৈ উষ্ণ হয়। এইসময়ত পাতলীয়াৰ পৰা মজলীয়া বৰষুণ হয়। পিছলৈ বৰষুণৰ প্ৰকোপ ক্ৰমান্বয়ে বাঢ়ি গৈ থাকে। ইয়াৰ লগতে উষ্ণতাও বৃদ্ধি পায়। এই সময়ত ধুমুহা-বৰষুণৰ সৈতে [[বৰদৈচিলা]]ৰ আগমণ হয়। * গ্ৰীষ্ম আৰু বৰ্ষাকাল (জুন-আগষ্ট): ডিব্ৰুগড়ৰ গ্ৰীষ্মকালত অস্বাভাৱিকভাৱে বতাহ বলি থাকে আৰু গড় উষ্ণতা ৩৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ পায়। আৰ্দ্ৰতাৰ পৰিমাণ সৰ্বোচ্চ হয়। এই সময়ত বৰষুণৰ মাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। * হেমন্তকাল (ছেপ্টেম্বৰ-নৱেম্বৰ):ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা নৱেম্বৰলৈকে বৰষুণৰ পৰিমাণ কমি আহে৷ এই সময়ত গড় উষ্ণতা ২০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ-২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ আশে-পাশে থাকে। উষ্ণতাৰ লগতে এই সময়ত আদ্ৰতাও কমি আহে। * শীতকাল (ডিচেম্বৰ-ফেব্ৰুৱাৰী):শীতকালত ডিব্ৰুগড়ত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা পৰে। এই সময়ত উষ্ণতা আৰু আদ্ৰতা নিম্নগামী হয়। বৰষুণৰ পৰিমাণো একেবাৰে কমি আহে। ===ভূগোল=== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত। মহানগৰখনৰ মাটিকালি প্ৰায় ৭১.৮৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। মহানগৰখন সমতল তলত অৱস্থিত। সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ গড় উচ্চতা ১০৮ মিটাৰ বা ৩৫৪ ফুট। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন গড়ে ১০-১৫ কিলোমিটাৰ বহল। বাৰিষা কালত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি হয়। ইয়াৰ ফলত ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ দাঁতিত সংকটজনক ভাবে গৰাখহনীয়া হয়। ডিব্ৰুগড় মহানগৰখনক বানপানী আৰু খহনীয়াৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। জল নিষ্কাশনৰ বাবে ১৯৫৪ চনত মহানগৰখনৰ ডিব্ৰুজানৰ পৰা চেঁচা নদীলৈকে ৩২ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘৰ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা নলা আছে। মহানগৰখনৰ ভিতৰত কেইবাখনো বিখ্যাত চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পূবত মাইজান বিল অৱস্থিত। {{Weather box | location = [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] (১৯৯১–২০২০, চৰম পৰ্যায় ১৯৫২–বৰ্তমান) | metric first = Yes | single line = Yes | width = auto | Jan record high C = 29.5 | Feb record high C = 33.2 | Mar record high C = 34.5 | Apr record high C = 36.0 | May record high C = 38.8 | Jun record high C = 38.2 | Jul record high C = 39.8 | Aug record high C = 39.8 | Sep record high C = 39.5 | Oct record high C = 37.2 | Nov record high C = 33.8 | Dec record high C = 30.6 |year record high C = 39.8 | Jan high C = 23.5 | Feb high C = 25.0 | Mar high C = 26.7 | Apr high C = 28.0 | May high C = 29.8 | Jun high C = 31.2 | Jul high C = 31.4 | Aug high C = 32.0 | Sep high C = 31.4 | Oct high C = 30.6 | Nov high C = 28.1 | Dec high C = 25.1 | year high C = 28.5 | Jan mean C = 16.8 | Feb mean C = 18.9 | Mar mean C = 21.6 | Apr mean C = 23.5 | May mean C = 25.8 | Jun mean C = 27.7 | Jul mean C = 28.2 | Aug mean C = 28.5 | Sep mean C = 27.6 | Oct mean C = 25.8 | Nov mean C = 21.8 | Dec mean C = 18.1 |year mean C = | Jan low C = 10.1 | Feb low C = 13.0 | Mar low C = 16.4 | Apr low C = 19.2 | May low C = 22.0 | Jun low C = 24.3 | Jul low C = 24.9 | Aug low C = 25.2 | Sep low C = 24.1 | Oct low C = 21.0 | Nov low C = 15.7 | Dec low C = 11.2 | year low C = 18.8 | Jan record low C = 1.0 | Feb record low C = 4.8 | Mar record low C = 8.1 | Apr record low C = 10.8 | May record low C = 14.1 | Jun record low C = 16.5 | Jul record low C = 19.9 | Aug record low C = 19.5 | Sep record low C = 18.4 | Oct record low C = 13.3 | Nov record low C = 6.5 | Dec record low C = 2.7 |year record low C = 1.0 | rain colour = green | Jan rain mm = 26.6 | Feb rain mm = 57.8 | Mar rain mm = 118.2 | Apr rain mm = 219.3 | May rain mm = 326.0 | Jun rain mm = 419.4 | Jul rain mm = 485.0 | Aug rain mm = 394.3 | Sep rain mm = 317.2 | Oct rain mm = 125.2 | Nov rain mm = 19.4 | Dec rain mm = 9.9 |year rain mm = 2518.3 | Jan rain days = 2.9 | Feb rain days = 5.3 | Mar rain days = 8.9 | Apr rain days = 12.7 | May rain days = 14.7 | Jun rain days = 18.8 | Jul rain days = 20.6 | Aug rain days = 16.1 | Sep rain days = 13.5 | Oct rain days = 6.8 | Nov rain days = 2.0 | Dec rain days = 0.9 |year rain days = 123.2 |time day = 17:30 [[ভাৰতীয় মান সময়|ভা:মা:স:]] | Jan humidity = 72 | Feb humidity = 67 | Mar humidity = 66 | Apr humidity = 71 | May humidity = 74 | Jun humidity = 78 | Jul humidity = 79 | Aug humidity = 79 | Sep humidity = 81 | Oct humidity = 80 | Nov humidity = 78 | Dec humidity = 76 |year humidity = 75 |source 1 = ভাৰতৰ বতৰবিজ্ঞান বিভাগ<ref name=IMDnormals> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Dibrugarh/Mohanbari (A) Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 249–250 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M24 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDcityweather> {{cite web | url = http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/dibrugarh2.htm | title = Dibrugarh Climatological Table 1971–2000 | publisher = India Meteorological Department | accessdate = 6 February 2020}}</ref> |source 2 = টকিঅ' জলবায়ু কেন্দ্ৰ (গড় উষ্ণতা ১৯৯১–২০২০)<ref name=TCC> {{cite web | url = https://ds.data.jma.go.jp/gmd/tcc/tcc/products/climate/normal/parts/NrmMonth_e.php?stn=42314 | title = Normals Data: Dibrugarh/Mohanbari - India Latitude: 27.48°N Longitude: 95.02°E Height: 110 (m) | publisher = Japan Meteorological Agency | date = August 2012}}</ref>}} ==পৰিচালনা== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম|ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগমে]] পৰিচালনা কৰে। ডিব্ৰুগড় পৌৰনিগমৰ অন্তৰ্গত ২২টা ৱাৰ্ড আছে। প্ৰতিটো ৱাৰ্ডৰ এগৰাকীকৈ ৱাৰ্ড কাউন্সিলৰ আছে। পৌৰনিগমৰ এগৰাকী মেয়ৰ আছে। মেয়ৰ কাউঞ্চিলে ডিব্ৰুগড় চহৰৰ স্থানীয় শাসনৰ নিকায় হিচাপে বিভিন্ন কাম-কাজ চোৱা-চিতা কৰে। বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ মেয়ৰ [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ ডাঃ সৈকত পাত্ৰ। ইয়াৰ বিভিন্ন বিভাগে নগৰ পৰিকল্পনা কৰ্তৃপক্ষৰ অধীনত সামৰি লোৱা ইয়াৰ চৌপাশকে ধৰি চহৰখনৰ বাবে পৰিকল্পনা কৰে। ==জনগাঁথনি== {{bar box |title=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ (২০১১)<ref>{{cite web |url=http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |title=Dibrugarh Census Report |publisher=Dibrugarh.gov.in |access-date=15 June 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |archive-date=4 March 2016 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |deadurl=yes }}</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ধৰ্ম |right1=শতাংশ |float=right |bars= {{bar percent|[[হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|94.37}} {{bar percent|[[ইছলাম ধৰ্ম]]|green|4.68}} {{bar percent|[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]|gold|0.36}} {{bar percent|[[শিখ ধৰ্ম]]|yellow|0.23}} {{bar percent|অন্যান্য†|black|0.27}} |caption=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ<br /> †<small>[[জৈন ধৰ্ম]]ক ধৰি(<0.1%)</small> }} ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=16 June 2004|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=1 November 2008|publisher= Census Commission of India}}</ref> ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ জনসংখ্যা ১৫৪,২৯৬ জন আৰু জনবসতিৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ২,১০০ জন। জনসংখ্যাৰ ৫৪% পুৰুষ আৰু ৪৬% মহিলা। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ লিংগ অনুপাত প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৬১ গৰাকী নাৰী। ধৰ্ম হিচাপে ডিব্ৰুগড়ত হিন্দুৰ সংখ্যা ৯৪.৩৭%, মুছলমান ৪.৬৭%, বৌদ্ধ ০.৩৬%, শিখ ০.২৩% আৰু জৈনকে আদি কৰি অন্যান্য ধৰ্ম ০.২৭%। ডিব্ৰুগড়ৰ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়সকল সাধৰণে মহানগৰখনত ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৮৯.৫%। এয়া ৰাষ্ট্ৰীয় গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰৰ তুলনাত অধিক। ডিব্ৰুগড়ত ৯% জনসংখ্যা ০ৰ পৰা ৬ বছৰৰ ভিতৰত, আৰু প্ৰতি ১০০০ ল’ৰাৰ বিপৰীতে ছোৱালীৰ সন্তান অনুপাত ৯৪০। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ ভিতৰত বৰবাৰী, ডিব্ৰুগড়, আৰু মাহপোৱালিমাৰা গোহাঁই গাঁও আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |url=http://www.census2011.co.in/ |title=Census 2011 Data of Indian Population 2011 Census |publisher=Census2011.co.in |access-date=15 June 2013 |archive-date=20 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111120202313/http://www.census2011.co.in/ |url-status=live }}</ref> {{Pie chart |thumb = left |caption = ডিব্ৰুগড় মহানগৰত কথিত ভাষা (২০১১)<ref name="censusindia.gov.in" /> |label1 = [[অসমীয়া ভাষা]] |value1 = 41.62 |color1 = brown |label3 = [[হিন্দী ভাষা]] |value3 = 21.39 |color3 = yellow |label2 = [[বাংলা ভাষা]] |value2 = 23.51 |color2 = orange |label4 = [[নেপালী ভাষা]] |value4 = 1.04 |color4 = pink |label5 = অন্যান্য |value5 = 12.44 |color5 = grey }} মুঠ জনসংখ্যাৰ ভিতৰত ডিব্ৰুগড় মহানগৰত অসমীয়া ৬৪,২২৩ গৰাকী, বাংলা ৩৬,২৮৩, হিন্দী ৩৩,০১১, ভোজপুৰী ৫,৫৩৩, নেপালী ১,৬০৯ আৰু ১১,৯১১ জন লোকে অন্য ভাষা কয়।<ref name="censusindia.gov.in">[https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX 2011 Census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220423103514/https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX |date=23 April 2022 }} censusindia.gov.in</ref> ==অৰ্থনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ উজনি অসমৰ প্ৰধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু। ব্ৰিটিছ সকলে মহানগৰখন বাণিজ্যৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় দিছিল। উজনি অসমৰ সম্পদ যেনে মূলতঃ চাহ আৰু কয়লা, লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ উদ্দ্যেশে এই মিটাৰগজ ৰেলপথটো [[জন বেৰী হোৱাইট]]ৰ প্ৰচেষ্টাত গঠন হোৱা "আসাম ৰেলৱে এণ্ড ট্ৰেডিং কোম্পানী"য়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে| ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলপথত]] ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনামুখৰ পৰা জয়পুৰলৈ প্ৰথমখন ৰেল চলে। ১৮৮৩ চনৰ ১৬ জুলাইত ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[মাকুম]]লৈ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হোৱা ৪০ মাইল পথত ৰেলৰ চলাচল আৰম্ভ হয়।<ref name="closed down">{{cite news | url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311/at06 | title=State’s first railway track closed down | work=assamtribune.com | date=December 13, 2011 | agency=assamtribune | accessdate=30 জানুৱাৰী 2014 | location=guwahati | archivedate=January 11, 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111080342/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311%2Fat06 | deadurl=yes }}</ref> ১৯৪৫ চনত চনত ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱেক 'বেংগল আসাম ৰেলৱে'ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name="nfr history">{{cite web | url=http://www.nfr.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,1,444| title=History of NF Railway | work=nfr | | accessdate=4ফেব্ৰুৱাৰী 2014 | location=guwahati}}</ref><ref name="DS Rail">{{cite journal | title=ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যাকাত ৰেলগাড়ী | author=ৰবীন্দ্ৰ চন্দ্ৰ বৰুৱা| journal=মন্থন | year=২০০৭ | month=চেপ্তেম্বৰ-অক্টোবৰ | pages=১৯, ২০}}</ref><ref>http://www.irfca.org/faq/faq-history2.html</ref> ইয়াৰ লগতে মোহনাঘাটৰ পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰে জলপথৰ যোগেদি কলকাতালৈকে জাহাজ চলিছিল। বৰ্তমান সময়ত ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বিভিন্ন উদ্যোগ আৰু ব্যৱসায়িক অৱস্থিত। ===উদ্যোগসমূহ=== ডিব্ৰুগড় জিলা খনিজ সম্পদত চহকী। ইয়াত কেইবাটাও খাৰুৱা তেলৰ পুং আৰু কয়লা খনি অৱস্থিত। এই খনিজ সম্পদৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জিলাখনত কেইবাটাও বৃহৎ উদ্যোগ গঢ় লৈ উঠিছে। জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ এই উদ্যোগসমূহৰো ব্যৱসায়িক কাৰ্যকলাপৰ স্থান। ====অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড==== {{main|অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড}} অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড [[ভাৰত]]ৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চৰকাৰী মালিকানাধীন হাইড্ৰ'কাৰ্বন অন্বেষণ আৰু উৎপাদন নিগম। ই ভাৰত চৰকাৰৰ পেট্ৰ'লিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয়ৰ মালিকানাধীন আৰু ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। ই ভাৰত চৰকাৰৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত মহাৰত্ন কোম্পানী। উত্তৰ প্ৰদেশৰ নয়ডা, [[গুৱাহাটী]] আৰু যোধপুৰত ইয়াৰ কাৰ্যালয় আছে। অইল খাৰুৱা তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছৰ অন্বেষণ, বিকাশ আৰু উৎপাদন, খাৰুৱা তেল পৰিবহণ আৰু তৰল পেট্ৰ'লিয়াম গেছ উৎপাদনৰ ব্যৱসায়ত নিয়োজিত হৈ আছে। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড ভাৰতৰ অসমত ডিব্ৰুগড় জিলাৰ লেপেটকটাত অৱস্থিত এক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠান। ঐতিহাসিক [[অসম চুক্তি]] অসম গেছ ক্ৰেকাৰ প্ৰকল্প হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত থকা বিচিপিএল নিৰ্মাণৰ কাৰ্য ২০০৭ চনৰ ৯ এপ্ৰিলত তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] আৰম্ভ কৰিছিল আৰু ইয়াক প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ২০১৬ চনৰ ৫ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদনৰ বাবে উদ্বোধন কৰিছিল। ৭০% ইকুইটিৰ সৈতে গেইল (ইণ্ডিয়া) লিমিটেড ইয়াৰ মুখ্য অংশীদাৰ আৰু বাকী ৩০% ইকুইটিখিনি [[অসম চৰকাৰ]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মাজত সমান অংশত বিভাজিত। ইথাইলিন, প্ৰপাইলিন, ৰৈখিক নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথাইলিন, উচ্চ-ঘনত্বৰ পলিথাইথিলিন আৰু পলিপ্ৰপাইলিন হৈছে বৰ্তমান প্ৰকল্পটোৰ দ্বাৰা উৎপাদিত বিভিন্ন পেট্ৰো-সামগ্ৰী আৰু পলিমাৰ। ইয়াৰ লগতে হাইড্ৰজেনযুক্ত পাইৰোলাইচিছ গেছ'লিন আৰু ১-বিউটেনৰ বাবে দুটা উৎপাদন একক নিৰ্মাণাধীন। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ ৰসায়ন আৰু সাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ]] ৰাসায়নিক সাৰ উৎপাদন কৰা উদ্যোগ। এই সাৰ কাৰখানা [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত। প্ৰাকৃতিক গেছৰ পৰা ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা এই উদ্যোগ ১৯৬৯ চনৰ ১ জানুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদন আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="bvfcl"/> পূৰ্বতে ই হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেডৰ নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্সৰ অংশ আছিল। ২০০২ চনৰ ৫ এপ্ৰিল তাৰিখে হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বনৰ পৰা নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্স বিভক্ত হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড নামৰ নতুন কোম্পানীটো গঠন কৰা হৈছিল। ই হৈছে ভাৰতৰ সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব আৰু পূব অঞ্চলৰ একমাত্ৰ ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা কোম্পানী।<ref name="bvfcl">{{cite web |url=https://bvfcl.com/bvfcl-profile/ |title=Corporate profile |website=bvfcl.com |date= |access-date=৭ জুলাই ২০২৪}}</ref> ====অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড==== {{main|অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড}} অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড প্ৰাকৃতিক গেছ পৰিবহণ আৰু বিতৰণৰ লগত জড়িত অসমৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজ্যিক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]] হিচাপে স্থাপিত কোম্পানী।<ref name="AGCL">{{cite web |url=https://assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |title=About us |website=assamgas.org |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240602212956/https://www.assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |deadurl=yes }}</ref> ১৯৬২ চনৰ ৩১ মাৰ্চ তাৰিখে ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। অসম গেছ কোম্পানীৰ পাইপলাইনৰ নেটৱৰ্কে [[উজনি অসম]]ৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[চৰাইদেউ জিলা|চৰাইদেউ]], [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]], [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] আৰু [[মাজুলী জিলা|মাজুলী জিলা]]ৰ ৪০০ ৰো অধিক চাহ কাৰখানা, ১,২০০ বাণিজ্যিক প্ৰতিষ্ঠান, ৫০,০০০ ঘৰুৱা গ্ৰাহক আৰু ৪১০ ঔদ্যোগিক গ্ৰাহকক গেছ যোগান ধৰি আহিছে।<ref name="IC">{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |title=Pipe gas connection under assam gas company ltd |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240609060913/https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |deadurl=yes }}</ref> ====ডিএনপি লিমিটেড==== {{main|ডিএনপি লিমিটেড}} ডিএনপি লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]।<ref name="DNPL">{{cite web |url=http://www.dnpl.co.in/profile |title=Profile |website=dnpl.co.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪}}</ref> [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত ডিএনপি লিমিটেড ২০০৭ চনৰ ১৫ জুন তাৰিখে স্থাপন কৰা হৈছিল। যুটীয়া উদ্যোগ হিচাপে ডিএনপি লিমিটেড ১৯৫৬ চনৰ কোম্পানী আইনৰ অধীনত পঞ্জীভুক্ত।<ref>{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |title=Appointment of Director and Chairman in the BOD of the Joint Venture Company (JVC), Duliajan Numaligarh Pipeline Limited (DNPL) |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240616075846/https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |deadurl=yes }}</ref> দুলীয়াজান নুমলীগড় পাইপলাইনৰ ইংৰাজী নামৰ প্ৰতিটো শব্দৰ প্ৰথম বৰ্ণৰে কোম্পানীটোৰ নাম ডিএনপি লিমিটেড ৰখা হৈছে। ====অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড==== {{main|অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড}} অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]। অসম চৰকাৰ, [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]] আৰু অসম ঔদ্যোগিক উন্নয়ন নিগমৰ আৰু [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত প্ৰতিষ্ঠানটো ১৯৭১ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। <ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|title=Assam Petro-chemicals Limited bags Skoch Gold Award|date=2018-12-08|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=2019-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181209020937/https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|archive-date=2018-12-09|url-status=live}}</ref> ১৯৭৬ চনত [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত মিথানল প্ৰকল্পত ফৰ্মেলডিহাইড আৰু কেইটামান ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড ৰেজিন যেনে ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড গ্লু আৰু ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড মোল্ডিং পাউডাৰৰ সৈতে উৎপাদন আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ১৯৮৯ আৰু ১৯৯৮ চনত সম্প্ৰসাৰণৰ পিছত, কোম্পানীটোৱে মিথানল প্ৰকল্পটো ১০০ টিপিডি (প্ৰতিদিনে টন) আৰু ফৰ্মেলডিহাইড প্ৰকল্পৰ ক্ষমতা ১০০ টিপিডিলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://assampetrochemicals.com/ |title=Assam Petro-chemicals Limited – About us |date=2015 |accessdate=12 June 2019 |url-status=live |publisher=Assam Petro-Chemicals Limited |archivedate=15 October 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181015175705/http://www.assampetrochemicals.co.in/ |deadurl=yes }}</ref> কোম্পানীটোৱে ২০১৭ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ঘোষণা কৰিছিল যে ই ১,৩৩৭ কোটি টকা বিনিয়োগ কৰিব আৰু ৫০০ টিপিডি মিথানল আৰু ২০০ টিপিডি ফৰ্মালিন উৎপাদন কৰিবলৈ সম্প্ৰসাৰিত হ'ব আৰু ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ মিথানল উৎপাদক হিচাপে পৰিগণিত হ'ব।<ref>{{cite news |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |title=Assam Petrochemicals Limited to invest Rs 1337 crore to set up second unit |newspaper=Economic Times |date=24 September 2017 |author=Singh, Bikash |accessdate=12 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180929151131/https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |archive-date=29 September 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/states/north-east/bjp-respects-all-views-sonowal/cid/1686202|title=BJP respects all views: Sonowal|website=The Telegraph|first=Tejesh |last= Tripathy | date= 3 May 2019 |language=en|access-date=2019-06-12|quote= Addressing the gathering after laying the foundation stone of a formalin plant ... The Assam Petro-Chemicals Limited will supply methanol, the raw material needed to make formalin (preservative), to this plant which will produce 200 tonnes of formalin daily. The plant, for which 163 bighas has been allotted by the government at Dhaknamari, is being set up at a cost of Rs 100 crore. }}</ref> এই প্ৰকল্পৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কেঁচামাল হৈছে প্ৰাকৃতিক গেছ, ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড। অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেডে যোগান ধৰা প্ৰাকৃতিক গেছ, মিথানল উৎপাদনৰ বাবে কেঁচামাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। নামৰূপ সাৰ প্ৰকল্পৰ দ্বাৰা ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড যোগান ধৰা হয়।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=czUyfP-hHTEC&q=%22Assam+Petrochemicals+Limited%22&pg=PA29 | title=The Anatomy of Rural Poverty in Assam | publisher=Mittal Publications | author=Atikuddin Ahmed | year=1987 | pages=29 | isbn=8170990092}}</ref> <!-- ====কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ বা আধিকাৰিক ভাবে অসম গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ বকুলনিত অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। এই সংযুক্ত চক্ৰ গেছ টাৰ্বাইন প্ৰকল্পটো [[নীপকো]]ৰ অধীনত। এই প্ৰকল্প [[জাপান]]ৰ বহিঃৰাজ্য অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা পুঁজিৰ সৈতে দ্বিপাক্ষিক ঋণ ব্যৱস্থাৰ অধীনত ৩৭.২৭২ বিলিয়ন য়েনৰ ঋণৰ সহায়ত ইয়াৰ আংশিক বিত্তীয় সাহায্য প্ৰদান কৰা হৈছে। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শক্তি কেন্দ্ৰটোত ৬টা গেছ টাৰ্বাইন আছে আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ৩টা ভাপ টাৰ্বাইন আছে। এই টাৰ্বাইনবোৰ মডিউলাৰ ধৰণেৰে সজোৱা হৈছে। এটা মডিউলত সংশ্লিষ্ট বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ১টা ভাপ টাৰ্বাইনৰ সৈতে ২টা গেছ টাৰ্বাইন থাকে। ====নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]] অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। ইয়াৰ লগতে নতুনকৈ নামৰূপ প্ৰতিষ্ঠাপন শক্তি কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছে। মুঠ ১৬২.৯ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন গেছ ভিত্তিক দুয়ো তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম শক্তি উৎপাদন নিগম লিমিটেড]]ৰ অধীনত। নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ প্ৰথমটো গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="thermal">{{cite web |url=https://apgcl.org/thermal.php |title=Thermal |website=www.apgcl.org |date= |access-date=১৪ জুলাই ২০২৪ |archivedate=2024-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240714114352/https://apgcl.org/thermal.php |deadurl=yes }}</ref> --> ===চাহ উদ্যোগ=== [[File:Tea, two leaves and a bud.jpg|thumb|right|চাহ পাত]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰিটিছ যুগৰ কেইবাখনো চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা ৩২ কিলোমিটাৰ নিগলত [[চাবুৱা]]ত জিলাখনৰ প্ৰথমখন চাহ বাগিচা [[মণিৰাম দেৱান|মণিৰাম দেৱানে]] প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Barua|1994|pp=Preface}}</ref> বৰ্তমান গোটেই জিলাখনত প্ৰায় ১৪৪ খন বৃহৎ আৰু অসংখ্য ক্ষুদ্ৰ চাহ বাগিচা আছে। লগতে কেইবাটাও চাহৰ কাৰখানাও আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ মাজ-মজিয়াত ১৯৫৯ চনত অৱস্থিত জালান নগৰ চাহ বাগিচা অৱস্থিত। মহানগৰখন চাহ উদ্যোগৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু। মহানগৰৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত মনোহৰি চাহ বাগিচাৰ চাহে নিলামত কেইবাবাৰো অভিলেখ ভংগ কৰিছে। ডিব্ৰুগড়ত ভাৰতৰ ক্ষুদ্ৰ চাহ খেতিয়কৰ উন্নয়ন সঞ্চালকালয়ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=81391| title = Press Information Bureau}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও চাহ উন্নয়ন (ৰোপন)ৰ এজন উপ-সঞ্চালকৰ নেতৃত্বত "ভাৰতীয় চাহ ব’ৰ্ড"ৰ এটা আঞ্চলিক কাৰ্যালয়ও চহৰখনত অৱস্থিত। অসম শাখা ভাৰতীয় চাহ সন্থাৰ প্ৰথম খণ্ড ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| title = The Official Website of Tea Board India| access-date = 4 April 2014| archive-date = 1 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140301140750/http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| url-status = live}}</ref> ===পৰ্যটন=== ৰেল, পথ আৰু বিমান সংযোগৰ লগতে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বৃহৎ সংখ্যক পৰ্যটনস্থলীৰ উপস্থিতিয়ে ভাৰতৰ এই অংশত শেহতীয়া অংশত পৰ্যটন উদ্যোগৰ আকৰ্ষণীয় বৃদ্ধি দেখা গৈছে। ভাৰত-বিদেশৰ পৰা অহা পৰ্যটকৰ বাবেও ডিব্ৰুগড় এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গন্তব্যস্থানৰ লগতে এক প্ৰধান গমন কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। এনে পৰ্যটন আৱৰ্তনসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হৈছে: ডিব্ৰুগড় – ৰয়িং – মায়'দিয়া – অনিনি পৰ্যটন আৱৰ্তন,<ref>{{cite web |url=http://www.arunachaltourism.com/top5.php |title=Arunachal Tourism |access-date=4 August 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |archive-date=6 April 2013 |archivedate=6 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড় – গুৱাহাটী নদী ক্ৰুজ।<ref>{{cite web |url=http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |title=Brahmaputra Cruise - Neamati to Guwahati |access-date=4 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |archive-date=7 April 2014 |archivedate=7 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ চাহ বাগিচা সমূহৰ আশে-পাশে চাহ পৰ্যটন গঢ় লৈ উঠিছে।<ref>{{cite news | url=http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | location=Calcutta, India | work=The Telegraph | first=Ripunjoy | last=Das | title=Tea belt takes to heritage tourism | date=12 July 2005 | access-date=4 April 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140407072704/http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | archive-date=7 April 2014 | url-status=dead }}</ref> তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] আৰু কেইবাখনো প্ৰতিষ্ঠিত বেচৰকাৰী চিকিৎসালয় আৰু নাৰ্ছিং হোম থকাৰ বাবে উজনি অসমৰ লগতে [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[নাগালেণ্ড]]ৰ ৰোগী সকলৰ বাবে চিকিৎসা পৰ্যটনৰ স্থান। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যটন স্থান হ’ল: * [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়]] * [[বগা বাবাৰ মাজাৰ]] * জালান মন্দিৰ * মহাত্মা গান্ধী উদ্যান, খনিকৰ * সাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা উদ্যান, ফুলবাগান * জিলা পুথিভঁৰাল আৰু সংগ্ৰাহালয় * চেক্ৰেড হাৰ্ট কেথেড্ৰেল তদুপৰি ইয়াৰ আশে-পাশে [[ৰাইদঙীয়া দৌল]], [[মৈৰামৰা দৌল]], [[বেজৰ দৌল]], [[কলি আইৰ থান]], শিলিখা থান, দিনজয় সত্ৰ, মদাৰখাট সত্ৰ আদি পৰ্যটনস্থলী অৱস্থিত। ==পৰিবহণ== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ স্থলপথ, ৰে'লপথ, বিমানপথ আৰু জলপথেৰে অসম তথা ভাৰতৰ অন্যান্য ঠাইৰ লগত সংযুক্ত হৈ আছে। ===বিমানপথ=== [[File:Dibrugarh Airport Complex.jpg|thumbnail|right|ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উত্তৰ-পুব দিশত মোহনবাৰী নামৰ ঠাইত ১৫ কিলোমিটাৰ দূৰৈত [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] অৱস্থিত। সেয়ে ইয়াক মোহনবাৰী বিমানবন্দৰো বোলা হয়। ই অসমৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক ব্যস্ত বিমানবন্দৰ। বিমানবন্দৰখনৰ পৰা চলাচল কৰা বিমান সংস্থাসমূহ হ’ল এয়াৰ ইণ্ডিয়া, ইণ্ডিগ’ আৰু এলায়েন্স এয়াৰ। বিমান সেৱাৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় [[নতুন দিল্লী]], [[গুৱাহাটী]], শিলিগুৰি, [[ইম্ফল]], [[কলকাতা]], [[ইটানগৰ]], তেজু, [[আগৰতলা]], [[বেংগালুৰু]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ লগত সংযোজিত। ২০১৩ চনত ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰত নিশা অৱতৰণৰ সুবিধাযুক্ত হয়।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013/at09 Mohanbari Airport ready for night landing] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004223532/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013%2Fat09 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (20 September 2013). Retrieved 3 October 2013.</ref> এই বিমানবন্দৰত এৰোব্ৰিজৰ বাণিজ্যিক পৰিচালনাও আৰম্ভ হৈছে।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 Assam Tribune]Assamtribune.com (2 October 2013). Retrieved 3 October 2013 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004230933/http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 |date=4 October 2013 }}.</ref> বৰ্তমান ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰৰ দ্বিতীয় টাৰ্মিনেল নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত আছে। ===ৰে'লপথ=== [[File:New Dibrugarh Railway Station Complex.jpg|thumbnail|ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথম ৰেল সেৱাৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ ইতিহাসত ডিব্ৰুগড়ে এক বিশিষ্ট স্থান দখল কৰি আহিছে। ১৮৮২ চনৰ ১ মে’ত ডিব্ৰুগড়ত মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে’ল চলিছিল। ১৮৮২ চনৰ ১৫ মে’ত দিনজানলৈকে এই ৰে'লপথ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। সেই বছৰৰ ২৩ ডিচেম্বৰত চাবুৱালৈকে মালবাহী ৰে'লৰ প্ৰচলন হয়। ১৮৮৪ চনৰ ১৮ ফেব্ৰুৱাৰীত পুৱা ৭:২০ বজাত তদানীন্তন অসমৰ মুখ্য আয়ুক্ত ছাৰ চাৰ্লছ ইলিয়টে ৰিহাবাৰী ৰেল ষ্টেচনৰ পৰা (বৰ্তমান [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]]) ৪০০ ইউৰোপীয় আৰু ভাৰতীয় যাত্ৰীৰে [[লিডু]]লৈ যোৱা প্ৰথমখন যাত্ৰীবাহী ৰেল ফ্লেগ অফ কৰে। ১৯৯১ চনত প্ৰকাশিত অসম ৰেলৱে আৰু ট্ৰেডিং কোম্পানী লিমিটেডৰ শতবাৰ্ষিকী স্মৃতিগ্ৰন্থ অনুসৰি উক্ত কোম্পানীটোৱে [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে]] নিৰ্মাণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হোৱাৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৰেলৱে উন্নয়নৰ সমগ্ৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710/state07 Dibrugarh Rly Station denied heritage status] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004221528/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710%2Fstate07 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (17 June 2010). Retrieved 3 October 2013.</ref> মহানগৰখনত [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] দুটা ৰে'ল ষ্টেচন অৱস্থিত। ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ মানচিত্ৰত এই দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পূবৰ ৰেল ষ্টেচন। ভাৰতৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ যেনে বেংগালুৰু, চেন্নাই, কোচি, ত্ৰিবান্দ্ৰম, কলকাতা, দিল্লী, কন্যাকুমাৰী আদিৰ সৈতে সংযুক্ত ৰেলৱে নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় সংযোজিত হৈ আছে। মহানগৰীৰ উপকণ্ঠত বাণীপুৰত নতুন ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ই তিনিচুকীয়া ৰেল সংমণ্ডলৰ লামডিং-ডিব্ৰুগড় অংশত অৱস্থিত। ৪০০ বিঘা মাটিত বিস্তৃত সমগ্ৰ উত্তৰ-পূবৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ৰেল ষ্টেচন আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ২ কিলোমিটাৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211/state05 |title=The Assam Tribune Online |website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |archive-date=14 May 2014 |access-date=28 December 2024 |archivedate=14 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |deadurl=yes }}</ref> ===জলপথ=== [[File:Bogibeel Karrengbali paarghat.jpg|thumb|বগীবিল ঘাটৰ এখন ফেৰী]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ কাষে কাষে আৰু তাৰ সিপাৰে এক উন্নত জলপথ পৰিবহণ ব্যৱস্থাও আছে। ডিব্ৰুগড় বাংলাদেশ সীমান্তৰ পৰা শদিয়ালৈকে বিস্তৃত ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ২ৰ এক উল্লেখযোগ্য স্থান। ফেৰী সেৱাই ডিব্ৰুগড়ক চেঙাজান (ধেমাজি জিলা), পানবাৰী (ধেমাজি) & ঐৰাম ঘাট (জোনাই ওচৰত)ৰ সৈতে সংযোগ কৰে। বগীবিল আই ডব্লিউ টি ঘাটৰ পৰা কাৰেং চাপৰি আৰু চিচি মুখলৈ নিয়মীয়া ফেৰী সেৱা আছে। তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা গুৱাহাটীলৈ বিলাসী ক্ৰুজ সেৱাও উপলব্ধ। ডিব্ৰুগড়লৈ যোৱা ক্ৰুজখন [[তেজপুৰ]] আৰু [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |title=Bharat Darshan – Guwahati |access-date=8 October 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |archive-date=20 September 2013 |archivedate=20 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |deadurl=yes }}</ref> ====স্থলপথ==== ডিব্ৰুগড়ৰ মাজেৰে অসম ট্ৰাংক ৰোড পাৰ হৈ গৈছে। ডিব্ৰুগড়ৰ চৌকিডিঙিত অৱস্থিত অসম ৰাজ্যিক বাছ আস্থানৰ পৰা নিয়মীয়াকৈ অসম আৰু উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যান্য ৰাজ্যলৈ বাছ চলাচল কৰে। মহানগৰখনত ৰাজহুৱা পৰিবহনৰ বাবে অটো ৰিক্সা, বিক্ৰম, ই-ৰিক্সাৰ সুবিধা আছে। নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত থকা কনভয় ৰোডৰ উৰণসেঁতুৰ কাষত নতুনকৈ আৰম্ভ কৰা মুৰলীধৰ জালান বাছ আস্থান সম্পূৰ্ণকৈ কাৰ্যক্ষম হোৱা নাই। দেশৰ দীৰ্ঘতম ৰে'ল-ৰোড দলং [[বগীবিল দলং]] ডিব্ৰুগড়ৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত। ==শিক্ষা আৰু গৱেষণা== [[File:Dibrugarh Govt. Boys' H. S. School, Dibrugarh.jpg|thumb|right|ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] [[File:Dibrugarh University's entrance gate.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰৱেশপথ]] [[file:DHSK College, Dibrugarh.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ শিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰবিন্দু। ডিব্ৰুগড়ত কেইবাখনো পুৰণি আৰু উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী, বেচৰকাৰী বিদ্যালয় আছে। ১৮৪০ চনত স্থাপিত হোৱা [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] অসমৰ অন্যতম পুৰণি বিদ্যালয়। তদুপৰি ডিব্ৰুগড় কেইখনমান বিখ্যাত কণিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় আছে। [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ দ্বিতীয় পুৰণি বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৬৫ চনত [[অসম বিধান সভা]]ত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা এই বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপিত হয়। অসমৰ উচ্চশিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰৰূপে পৰিচিত ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ত কলা, বিজ্ঞান, বাণিজ্য আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা বিষয়ক শিক্ষাদানৰ বাবে বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰৰ উপৰিও এখন "অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ প্ৰতিষ্ঠান" আছে। বৰ্তমান এই বিশ্ববিদ্যালয়ৰদ্বাৰা অনুমোদিত মুঠ মহাবিদ্যালয়ৰ সংখ্যা ১৬০। ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মুঠ মাটিকালি হ'ল ২০৩ হেক্টৰ; ইয়াৰে ৭৪.৩ হেক্টৰৰ এটা এলেকাত চাহখেতি কৰা হয়। এই বিশ্ববিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দু নতুন বজাৰৰ পৰা প্ৰায় ৫ কি: মি: দক্ষিণে ৰজাভেটা অঞ্চলত অৱস্থিত। ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথটো বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যতম আৰু আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। এই মহাবিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ বৰবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়খন আনুস্থানিকভাৱে ১৯৪৭ চনৰ ৩ নৱেম্বৰৰ দিনা উদ্বোধন কৰা হয়। ইয়াৰ আগেয়ে ই "বেৰী-হোৱাইট মেডিকেল স্কুল নামেৰে জনাজাত আছিল, যিখন ১৯০০ চনত স্থাপিত হৈছিল। [[শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় জিলাৰ চাবুৱাত অৱস্থিত এখন ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। এই বিশ্ববিদ্যালয় খন অসম চৰকাৰে ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত গৃহীত কৰা ''শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয় বিধেয়ক, ২০১৮''ৰ অধীনত স্থাপন কৰিছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন ২০২০ চনৰ ১০ জুলাই তাৰিখৰ পৰা ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ অস্থায়ী কেম্পাছৰ পৰা কাৰ্যক্ষম হয়। এইখন অসমৰ প্ৰথম আৰু ভাৰতৰ চতুৰ্থ কাৰ্যক্ষম চতুৰ্থ ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। ডিব্ৰুগড়ৰ [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়|চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উজনি অসমৰএকমাত্ৰ দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]] [[ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ|ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদে]] স্থাপন কৰা ছখন আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰৰ অন্যতম। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১০ কিঃমিঃ পূবত তথা বকুল তিনিআলিৰ পৰা ২ কিঃমিঃ নিলগত লাহোৱালত আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ অৱস্থিত। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আঠখন ৰাজ্যৰ উমৈহতীয়া আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰই এই অঞ্চলত জীৱ-চিকিৎসা বিষয়ত গৱেষণা কৰা হয়। ১৯৮২ চনত এই কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছিল। ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ আৰু বিভিন্ন প্ৰকল্পৰ বাবে বিভিন্ন উৎসৰ পৰা এই কেন্দ্ৰই অনুদান লাভ কৰে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উল্লেখযোগ্য শিক্ষানুষ্ঠান সমূহ হ'ল: ===বিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] * ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী বালিকা বিদ্যালয় * ডন বস্ক' হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * লিটিল ফ্লাৱাৰ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট মেৰীজ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট জেভিয়াৰ্ছ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * বি এল বেৰীয়া সৰস্বতী শিশু মন্দিৰ * কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * দিল্লী পাব্লিক স্কুল, ডিব্ৰুগড় * বিবেকানন্দ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * সম্পূৰ্ণ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয় * ভিক্টোৰিয়া গাৰ্লছ স্কুল * বেংগলী বয়জ স্কুল * মাৰোৱাৰী হিন্দী বিদ্যালয় * অগ্ৰসেন একাডেমী * শিশু ভাৰতী বিদ্যালয় * গ্ৰেহেম বজাৰ বালিকা বিদ্যালয় ===কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ছল্ট ব্ৰুক একাডেমী]] * ডঃ ৰাধাকৃষ্ণণ স্কুল অফ আৰ্টছ, কমাৰ্চ এণ্ড চাইন্স * [[জ্ঞান বিজ্ঞান একাডেমী]] *  শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় ===মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ বাণিজ্য মহাবিদ্যালয়]] * [[মনোহৰী দেৱী কানৈ মহিলা মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰু মহাবিদ্যালয়]] * নন্দলাল বৰগোহাঁই চিটি মহাবিদ্যালয় ===আইন মহাবিদ্যালয়=== * ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ আইন মহাবিদ্যালয় * এছ.আই.পি.ই. আইন মহাবিদ্যালয় * ডঃ ৰোহিনী কান্ত বৰুৱা আইন মহাবিদ্যালয় ===শিক্ষণ মহাবিদ্যালয়=== * চন্দ্ৰকান্ত হাজৰিকা মহাবিদ্যালয় * পাৰিজাত একাডেমী শিক্ষক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান ===চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠান=== * [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] * [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়]] * [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] ===কাৰিকৰী প্ৰতিষ্ঠান=== * [[ডিব্ৰুগড় পলিটেকনিক]] ==গণমাধ্যম== আকাশবাণী ডিব্ৰুগড় অসমৰ অন্যতম পুৰণি আকাশবাণী কেন্দ্ৰ। আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়ে এ এম (৫২৯.১ মিটাৰ মেগাৱাটত ৫৬৭ কিলোহাৰ্টজ) আৰু এফ এম (১০১.৩০ মেগাহাৰ্টজ) বেণ্ড দুয়োটাতে তিনিটা অধিবেশনত দৈনিক প্ৰচাৰ কৰে।<ref>{{cite web|title=All India Radio, Dibrugarh|url=http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|publisher=Prasar Bharati|access-date=3 August 2013|archive-date=2 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|url-status=live}}</ref> লগতে প্ৰতিদিনে সন্ধিয়া ৬:০০ বজাত ৫ মিনিটৰ আঞ্চলিক বাতৰিৰ বুলেটিন সম্প্ৰচাৰ কৰে ।<ref name="allindiaradio.gov.in">{{cite web| url = http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| title = Get Apps {{!}} Prasar Bharati| access-date = 3 August 2013| archive-date = 2 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| url-status = live}}</ref> এই কেন্দ্ৰটো ১৯৬৮ চনৰ ১৫ ফেব্ৰুৱাৰীত আৰম্ভ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |title=NEWS ON AIR : News on AIR brings the Latest & Top Breaking News on Politics, G-20 summit, Cricket, Sports, Business , State,Formula One in INDIA , Regional Language Audio Bulletins , Regional Language scripts & more |access-date=1 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140305062218/http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |archive-date=5 March 2014 |url-status=dead }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ মলখুবাচাত এই ষ্টেচনৰ ষ্টুডিঅ’ আৰু লেপেটকাত অৱস্থিত ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড স্থানৰ সমীপত হাই পাৱাৰ ট্ৰেন্সমিছন টাৱাৰ আছে। ব্ৰহ্মপুত্ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন বা ৰেডিঅ’ ব্ৰহ্মপুত্ৰ ৯০.৪ মেগাহাৰ্টজ ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথমটো তৃণমূল পৰ্যায়ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন। উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়, ধেমাজি, আৰু শিৱসাগৰৰ কিছু অংশৰ ৮ লাখৰো অধিক লোকক সামৰি লোৱা এই চহৰে অৰ্ধনগৰীয়া, আৰু গ্ৰাম্য জনসংখ্যাক একত্ৰিত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ মাইজান ঘাটৰ সমীপত ইয়াৰ ষ্টেচন অৱস্থিত। [[File:Doordarshan Kendra, Dibrugarh.jpg|thumb|right|দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] অসমীয়া ভাষাত অনুষ্ঠান আগবঢ়োৱা দ্বিতীয়টো দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড় ১৯৯৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে কেন্দ্ৰই ১৯৯১ চনৰ ২০ ডিচেম্বৰৰ পৰা দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটীৰ সম্প্ৰচাৰিত অসম ভাষাৰ কাৰ্যসূচী সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |deadurl=yes }}</ref> এই কেন্দ্ৰত নিৰ্মিত কাৰ্যসূচীসমূহ উচ্চ শক্তিৰ ট্ৰেন্সমিটাৰৰ জৰিয়তে টেলিকাষ্ট কৰা হয়।<ref>{{cite web| url = http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| title = Doordarshan Kendra Guwahati| access-date = 1 March 2014| archive-date = 29 July 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| url-status = live| archivedate = 29 July 2013| archiveurl = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| deadurl = yes}}</ref> ডিব্ৰুগড় দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰই 'ডি ডি নৰ্থ ইষ্ট' চেনেলত অনুষ্ঠানৰ অৱদান আগবঢ়াই আছে।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |deadurl=yes }}</ref> তদপৰি সামাজিক মাধ্যমটো প্ৰচাৰৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ত কেইবাটাও ইলেক্ট্ৰনিক বাতৰি পৰ্টেল আৰু চেনেল আছে। ===বাতৰি-কাকতসমূহ=== ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত প্ৰথমখন কাকত 'টাইমছ অফ আছাম'ৰ সৈতে ডিব্ৰুগড় সমগ্ৰ পূব ভাৰতৰ বাতৰি কাকত সাংবাদিকতাৰ পথ প্ৰদৰ্শক। প্ৰকাশৰ চাৰি দশক পিছত টাইমছ অফ আছামৰ প্ৰকাশ বন্ধ হৈ ১৯৩৯ চনৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য আছাম ট্ৰিবিউন|দ্য আছাম ট্ৰিবিউনে]] যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে আৰু ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৭ বছৰ প্ৰকাশৰ পিছত গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰিত হয়। অৱশ্যে উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ এই প্ৰধান ইংৰাজী দৈনিক কাকতখন গুৱাহাটীৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত হয়। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন চাৰিখন চহৰৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য ছেণ্টিনেল]] প্ৰকাশিত হয়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা কেইবাখনো স্থানীয়ভাষাৰ, লগতে ইংৰাজী আৰু বাংলা দৈনিক কাকত প্ৰকাশ পায়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত অসমীয়া বাতৰি কাকতসমূহ হ'ল [[অসমীয়া প্ৰতিদিন]], [[জনসাধাৰণ]], [[নিয়মীয়া বাৰ্তা]], [[দৈনিক অসম]], অসম আদিত্য, দৈনিক প্ৰতীক্ষা আৰু প্ৰতিবিম্ব। গুৱাহাটী আৰু শিলচৰৰ সমান্তৰালকৈ ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা বাংলা দৈনিক যুগশংখ প্ৰকাশিত হয়। ==ৰাজনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ অন্তৰ্গত। [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ নেতা তথা বৰ্তমানৰ কেন্দ্ৰীয় জলপৰিবহন মন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]] বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ সাংসদ।<ref>{{cite web |url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |title=List of Parliamentary & Assembly Constituencies |access-date=6 October 2008 |work=Assam |publisher=Election Commission of India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |archive-date=4 May 2006 }}</ref> বিজেপিৰ প্ৰশান্ত ফুকন [[ডিব্ৰুগড় (বিধানসভা সমষ্টি)]] পৰা [[অসম বিধানসভা]]লৈ নিৰ্বাচিত বিধায়ক। [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] বৰ্তমান বিজেপিৰ দখলত। ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== * [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]], অসমৰ এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ, নাট্যকাৰ, লেখক আৰু প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা * [[নীলমণি ফুকন (জ্যেষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]], সাহিত্যিক আৰু ৰাজনীতিবিদ * [[দেৱকান্ত বৰুৱা]], কবি আৰু ৰাজনীতিবিদ, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ ৮৩ সংখ্যক অধ্যক্ষ, [[বিহাৰ]]ৰ ৰাজ্যপাল * [[যোগেন্দ্ৰ নাথ হাজৰিকা]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ সপ্তম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[কেশৱ চন্দ্ৰ গগৈ]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ নৱম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ চতুৰ্দশ মুখ্যমন্ত্ৰী]] তথা কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী * [[ৰঞ্জন গগৈ]], [[ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ|ভাৰতৰ ৪৬ সংখ্যক মুখ্য ন্যায়াধীশ]] * [[মলয়া গোস্বামী]], শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী * [[বিজু ফুকন]], অভিনেতা * [[নগেন শইকীয়া]], সাহিত্যিক তথা সাহিত্য সভাৰ প্ৰাক্তন সভাপতি * [[প্ৰহ্লাদ চন্দ্ৰ তাছা]], সাহিত্যিক ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থ সূচি== {{refbegin}} * {{citation |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |place=Guwahati |publisher=EBH Publishers |year=2016 |isbn=978-93-83252-70-1 }} * {{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=925 |issn=2347-6435 |ref=harv}} == বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Dibrugarh|ডিব্ৰুগড়}} * [https://dibrugarh.assam.gov.in/ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ ৱেবচাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250419051017/https://dibrugarh.assam.gov.in/ |date=2025-04-19 }} * [http://dibru.ac.in ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় ৱেবচাইট] {{অসমৰ নগৰ-মহানগৰ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:ডিব্ৰুগড় জিলা]] ky1xhka5zt5gypfkba545bitepgzgje 651898 651890 2026-11-10T06:10:41Z KhiLanTzi 23530 /* মুং টিফাও */ 651898 wikitext text/x-wiki {{About|ডিব্ৰুগড় মহানগৰ|একে নামৰ জিলা|ডিব্ৰুগড় জিলা}} {{Infobox settlement | name = ডিব্ৰুগড় | nickname = অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী<br>ভাৰতৰ চাহ নগৰী<br>উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = মহানগৰ | image_skyline = {{photomontage | photo1a = A_tea_garden_in_Dibrugarh.jpg | photo2a = OPD,_Assam_Medical_College_&_Hospital,_Dibrugarh.jpg | photo2b = Shrikshetra_Dham,_Dibrugarh.jpg | photo3a = Dibrugarh_University's_entrance_gate.jpg | photo3b = Inside_campus_of_Indian_Councial_of_Medical_Research,_NE_Region,_at_Lahowal,_Dibrugarh.jpg | photo4a = Bogibeel_Bridge_view.jpg | space = 1 | size = 280 | colour = black | colour_border = black }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা বাওঁফালৰ পৰা সোঁফালে: চাহ বাগিচা, [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়|অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়]], [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়|জগন্নাথ মন্দিৰ]], [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]], [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ]], [[বগীবিল দলং]] | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = অসমত ডিব্ৰুগড়ৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|27.48|N|95|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = সংমণ্ডল | subdivision_name2 = [[উজনি অসম]] | subdivision_type3 = জিলা | subdivision_name3 = [[ডিব্ৰুগড় জিলা]] | subdivision_type4 = ৱাৰ্ডৰ সংখ্যা | subdivision_name4 = ২২ | established_title = স্থাপিত | established_date = ১৮৭৩ | founder = | named_for = ডিব্ৰুমুখৰগড় ([[আহোম-চুতীয়া ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ত ডিব্ৰু নদীৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই নিৰ্মাণ কৰা গড়)<ref>"The Buranjis refer to the Ahom-Chutiya conflict from the fourteenth century which continued up to the sixteenth century. The Ahoms built a garh (fort) on the bank of the river Dibru to resist the attack of the Chutiyas from which the name ‘Dibrugarh’ was derived (Nath, 2001, p.81)." {{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |year=2024 |page=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref><ref>{{Cite book |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |year=2003 |page=56 |url=https://www.scribd.com/document/914496064/The-Comprehensive-History-of-Assam-2-H-K-Barpujari-Editor-2-2-2003-Publication-Board-Assam-Fb354ba6bb80809dc5c1275e48f7bb6f-Anna-s |access-date=30 October 2026}}</ref> | governing_body = [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] | leader_title1 = বিধায়ক | leader_name1 = [[প্ৰশান্ত ফুকন]], [[বিজেপি]] | leader_title2 = জিলা আয়ুক্ত | leader_name2 = বিক্ৰম কৈৰী, আইএএছ | leader_title3 = আৰক্ষী পৰিদৰ্শক | leader_name3 = শ্বেতাংগ মিশ্ৰ, আইপিএছ | leader_title4 = মেয়ৰ | leader_name4 = সৈকত পাত্ৰ, [[বিজেপি]] | government_type = পৌৰনিগম | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 71.83 | elevation_footnotes = | elevation_m = 108 | population_total = {{formatnum:154296}} | population_as_of = ২০১১ | population_density_km2 = auto | population_demonym = Dibrugarhian | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[পিনক'ড]] | postal_code = ৭৮৬০০১-৫ | area_code_type = দূৰভাষ কোড | area_code = +৯১ – (০) ৩৭৩ – XX XX XXX | registration_plate = AS-06 | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-AS]] | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex Ratio]] | blank1_info_sec1 = 934 [[Female|♀️]]/ 1000 [[Male|♂️]] | blank2_name_sec1 = | blank2_info_sec1 = | blank3_name_sec1 = [[Köppen climate classification|Climate]] | blank3_info_sec1 = [[Humid subtropical climate|Cwa]] | blank1_name_sec2 = {{nowrap|[[Official Language]]}} | blank1_info_sec2 = [[Assamese language|Assamese]] | blank2_name_sec2 = [[Literacy in India|Literacy Rate]] | blank2_info_sec2 = {{increase}} 89.42% {{colour|#fc5|high}} | blank3_name_sec2 = [[Lok Sabha]] Constituency | blank3_info_sec2 = [[Dibrugarh (Lok Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank4_name_sec2 = [[Vidhan Sabha]] Constituency | blank4_info_sec2 = [[Dibrugarh (Vidhan Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank5_name_sec2 = [[Human Development Index|HDI]] | blank5_info_sec2 = {{increase}} 0.503 {{colour|#fc5|high}} | official_name = | native_name = }} '''ডিব্ৰুগড়''' ({{lang-en|Dibrugarh}},[[IPA|আ.ধ্ব.ব.]]:{{IPA|ˌdɪbru:ˈgɑ:}}), [[উজনি অসম]]ত অৱস্থিত অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী, ডিব্ৰুগড় জিলাৰ সদৰ তথা অসমৰ দ্বিতীয়খন মহানগৰ। মহানগৰখন অসমৰ মুখ্য ৰাজধানী [[দিছপুৰ]]ৰ পৰা ৪৩৫ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত। ইয়াত [[অসম চৰকাৰ]]ৰ দ্বিতীয় অসম সচিবালয় আৰু মুখ্যমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয় অৱস্থিত। তদুপৰি ইয়াত [[সোণোৱাল কছাৰী স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ো অৱস্থিত। ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ পাৰত অৱস্থিত। ১৮৭৩ চনত ব্ৰিটিছসকলৰ শাসনকালত স্থাপিত ঐতিহাসিক ডিব্ৰুগড় চহৰখন ২০২৪ চনৰ ৭ মাৰ্চত ডিব্ৰুগড় পৌৰসভা ভংগ কৰি ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম গঠনৰ লগে লগে অসমৰ দ্বিতীয় মহানগৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ মুখ্য বাণিজ্যিক আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ। কেইবাখনো চাহ বাগিচা থকাৰ কাৰণে ইয়াক ''ভাৰতৰ চাহ নগৰী'' বোলা হয়। সেইদৰে কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য উদ্যোগৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ হিচাপে ইয়াক ''উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ'' বুলি কোৱা হয়। [[File:Jagannath temple of Dibrugarh district, Assam.jpg|thumb|অসমৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ জগন্নাথ মন্দিৰ]] == নাম== ডিব্ৰুগড় নামটো সৰ্বপ্ৰথমে [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঞি আৰু ক্লিংলুং বৰগোহাঞিৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰু নদীৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই চুতীয়া সেনাৰ বিৰুদ্ধে বনোৱা গড় '''ডিব্ৰুমুখৰ গড়'''ৰ পৰা উৎপত্তি হৈছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal= |volume=11 |issue=2 |pages=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref><ref>{{Cite book |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |year=2003 |page=56 |url=https://www.scribd.com/document/914496064/The-Comprehensive-History-of-Assam-2-H-K-Barpujari-Editor-2-2-2003-Publication-Board-Assam-Fb354ba6bb80809dc5c1275e48f7bb6f-Anna-s |access-date=30 October 2026}}</ref> পাছলৈ সেই '''ডিব্ৰুমুখৰ গড়''' চুটি হৈ গড় আৰু আহোম প্ৰশাসনিক শাখাটোৰ নাম '''ডিব্ৰুগড়''' হয়।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} বুৰঞ্জী অনুসৰি ১৫২৬ চনৰ জেঠ মাহত গড়টোৰ কাষৰীয়া অঞ্চলটো [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অধীনলৈ অহাৰ পাছত এখন [[মু’ঙ]] হিচাপে '''মু'ঙ টিফাও''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜣𑜧𑜇𑜧) বা '''ডিব্ৰুগড়''' নামকৰণ কৰি চাওলুং চুলুংক শাসন কৰিবলৈ দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=G. C. |title=Ahom-Buranji |year=1939 |publisher= |page=61 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/61/mode/1up |access-date=30 October 2026}}</ref> ডিব্ৰুগড় শব্দটো দুটা ভাষা [[বড়ো-কছাৰী]] আৰু [[অসমীয়া ভাষা]]ৰ পৰা আহিছে।<ref>{{cite journal |last=Phukan |first=Sarat Kumar |year=2000 |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |page=297 |url=https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260922163640/https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archivedate=2026-09-22 |access-date=2026-09-27 |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰু শব্দটো নদী সূচোৱা 'ডি'/'দি' শব্দাংশ তিব্বত-বৰ্মী<ref>{{cite book |last=Ramirez |first=Philippe |location=London |page=[https://archive.org/details/kachris00endl/page/4 4] |quote=It is indeed not at all unlikely that the people known to us as Kacháris and to themselves as Baḍa (Bara), were in earlier days the dominant race in Assam; and as such they would seem to have left traces of this domination in the nomenclature of some of the physical features of the country, e.g., the Kachári word for water (di; dŏi) apparently forms the first syllable of the names of many of the chief rivers of the province, such as Diputá, Dihong, Dibong, Dibru, Dihing, Dimu, Desáng, Diku (cf. khu Tista), &c., and to these may be added Dikrang, Diphu, Digáru, &c., all near Sadiya, the earliest known centre of Chutiyá (Kachári) power and civilisation.}}</ref> আৰু গড় শব্দটো অসমীয়া ভাষাৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ Rampart (প্ৰতিৰক্ষামূলক দুৰ্গ) যাৰ উৎস [[প্ৰাকৃত ভাষা]]ৰ [[wiktionary:𑀕𑀠|𑀕𑀠]] (gaḍha) <ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=925 |issn=2347-6435 |quote=This rampart called "garh" in Assamese language.}}</ref> আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জী ''ডিব্ৰু''ৰ এটা ঐতিহাসিক ৰূপ হিচাপে ''Ti-phāo'' নামটো পোৱা যায়। ভাষাবিদ শৰৎ কুমাৰ ফুকনে ১৯৯৬ চনৰ ''Tai Elements in the Place Names of Assam'' প্ৰবন্ধত ''Dibrugarh — Ti-phāo''-ক “Rechristened Place Names”ৰ অন্তৰ্গত কৰি উল্লেখ কৰিছে আৰু এই শ্ৰেণীৰ টাই নামসমূহ “are not in use now” বুলি কৈছে। ==ইতিহাস== বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলা আৰু সংলগ্ন ডিব্ৰু–দিহিং উপত্যকাত প্ৰাচীনকালৰ পৰাই মানুহৰ বসতিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শন পোৱা গৈছে। ডিব্ৰু উপত্যকাৰ বিভিন্ন স্থানৰ পৰা নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ শিলৰ সঁজুলি আৰু মাটিৰ পাত্ৰৰ ভগ্নাংশ সংগ্ৰহ কৰা হৈছে, যাৰ কিছুমান [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ নৃতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=533}}</ref> ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ শাসনকাল=== ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে ডিব্ৰুগড় [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল।<ref name="Bhuyan2023">{{cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |date=2023 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |page=532 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |quote=About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms, as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing, which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century that the area was brought under the control of the Ahoms, and before that, the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas.|ref=harv}}</ref> চুতীয়া শাসনকালৰ পূৰ্বে ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত কোনসকল ৰজা বা ৰাজবংশই শাসন কৰিছিল, সেই সম্পৰ্কে নিশ্চিত ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা নাযায়।<ref>"The region was ruled by the Chutiya kingdom before it was annexed under the Ahom territorial limit, and it was claimed that the site belonged to them. We lack specific historical evidence for the people who ruled the area before them."{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> ৰশ্মিৰেখা ভূঞা আৰু নিশাৰাণী দাসৰ মতে, এই অঞ্চলত চুতীয়া শাসনৰ আৰম্ভণিৰ নিৰ্দিষ্ট সময় নিৰ্ধাৰণ কৰিব পৰা নগ'লেও প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ, জনশ্ৰুতি আৰু বুৰঞ্জীৰ তথ্যই চুতীয়াসকলৰ ৰাজ্যগঠন প্ৰক্ৰিয়া আহোমসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বেই আৰম্ভ হোৱাৰ ইংগিত দিয়ে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|pp=533–534}}</ref> [[বুৰঞ্জী]]সমূহত [[দিহিং নদী]]ক উত্তৰ দিশৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]<ref name="Nath2013">{{cite book |last=Nath |first=D. |chapter=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |editor1-last=Bhattacharjee |editor1-first=J. B. |editor2-last=Syiemlieh |editor2-first=David R. |title=Early States in North East India |publisher=Regency Publications |location=Delhi |year=2013 |page=27 |isbn=978-81-89233-86-0 }}</ref> আৰু দক্ষিণ দিশৰ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজৰ সীমা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>''Assam Buranji'' (SM), p. 9.</ref><ref name="Bhuyan2023"/><ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |page=28 |quote=..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west }}</ref> দিহিং নদীৰ পাৰত চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজত সংঘটিত হোৱা সংঘাতৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত দিহিং নদীৰ মাছ ধৰাৰ অধিকাৰক কেন্দ্ৰ কৰি চুতীয়া–আহোম বিবাদৰ কথা উল্লেখ আছে। মধ্যযুগত দিহিং নদীৰ গতিপথ বৰ্তমানৰ পৰা পৃথক আছিল। ভূতাত্ত্বিক আৰু নদীৰ পুৰণি গতিপথ সম্পৰ্কীয় গৱেষণা অনুসৰি, দিহিং নদীয়ে অতীতত বকতা আৰু চৰগুৱা অঞ্চলৰ মাজেৰে পশ্চিম দিশলৈ বৈ গৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Sarma |first=J. N. |title=A study on palaeochannels from satellite imagery in a part of Upper Assam |url=https://www.researchgate.net/publication/282791359_A_study_on_Palaeochannels_from_satellite_imagery_in_a_part_of_Upper_Assam |pages=77–78 }}</ref> আহোম বুৰঞ্জীসমূহতো বকতা আৰু চৰগুৱা অঞ্চলক দিহিং নদীৰ পাৰত অৱস্থিত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward |title=A History of Assam |year=1906 |publisher=Thacker, Spink and Co. |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait }}</ref> এই সময়ৰ স্থাপত্য-পৰম্পৰাৰ অন্যতম নিদৰ্শন হৈছে ডিব্ৰুগড় নগৰৰ প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত [[মৈৰামৰা দৌল]]। প্ৰত্নস্থলীটোত প্ৰাচীন শিলৰ মন্দিৰৰ অৱশেষ আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত নিৰ্মিত ইটাৰ মন্দিৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। ভূঞা আৰু দাসে প্ৰাচীন শিলৰ মন্দিৰটো চুতীয়া শাসনকালত নিৰ্মিত বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে। আনহাতে, পৰৱৰ্তী ইটাৰ মন্দিৰটোৰ পৰা সংগৃহীত ইটাৰ নমুনাৰ ওপৰত কৰা ''Thermoluminescence Dating'' বা ''TL Dating'' পদ্ধতিৰ কালনিৰ্ণয় অনুসৰি, ইটাৰ মন্দিৰটো খ্ৰীষ্টীয় ১৩-১৪ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে,<ref name="Saikia2024Moiramora">{{cite journal |last1=Saikia |first1=Raktim Ranjan |last2=Taye |first2=Chaitra Dhar |last3=Amin |first3=Nurul |last4=Konwar |first4=Sorat |last5=Panzeri |first5=Laura |last6=Galli |first6=Anna |title=Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History |journal=Applied Sciences |volume=14 |issue=14 |year=2024 |doi=10.3390/app14146271 |doi-access=free |hdl=10281/522302 |hdl-access=free }}</ref> যি সময়ত এই অঞ্চলত [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজা]] সকলে শাসন কৰিছিল। ===আহোম ৰাজ্য=== ==== মুং টিফাও==== ডিব্ৰুগড়ৰ ইতিহাসৰ এক বৃহৎ অংশ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Priyanka |last2=Dutta |first2=Mala |title=A Spatial Pattern Of Population Growth And Urban Development In Dibrugarh City, Assam |journal=International Journal of Environmental Sciences |volume=11 |issue=23s |page=1958 |year=2025 |issn=2229-7359 |url=https://theaspd.com/index.php/ijes/article/download/8679/6263/17965}}</ref> এই অঞ্চলটো আহোম বৰমূৰীয়া সকলৰ অধীনত পৰিচালিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Priyanka |last2=Dutta |first2=Mala |title=A Spatial Pattern Of Population Growth And Urban Development In Dibrugarh City, Assam |journal=International Journal of Environmental Sciences |volume=11 |issue=23s |page=1958 |year=2025 |issn=2229-7359 |url=https://theaspd.com/index.php/ijes/article/download/8679/6263/17965}}</ref> ১৫২২ চনৰ চুতীয়া-আহোম যুদ্ধৰ সময়ত ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বৰগোহাঞিৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰু নৈৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই এটি গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল যাৰ নাম ডিব্ৰুগড় আছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal= |volume=11 |issue=2 |pages=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref> এই গড়টো প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত চুতীয়া সকলৰ বিৰূদ্ধে সজা হৈছিল যদিও পাছলৈ এই গড়টো সীমান্তবৰ্তী জনজাতীয় লোকৰ পৰাও আহোম ৰাজ্যক ৰক্ষা কৰিছিল আৰু ইয়াক শদিয়াৰ গড়ৰ সমানেই গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল {{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ১৫২৩ খ্ৰীষ্টাব্দত চাওঁফা চুহুংমুঙৰ শাসনকালত চুতীয়া-আহোম যুদ্ধত আহোম সকল বিজয়ী হয়। উজনি অসমত শাসনৰ বাবে আহোম সকলে চাৰিং, টিপাম আৰু নামৰূপৰ দৰে ভিন্ন প্ৰশাসনিক একক সমূহ গঠন কৰিছিল যাক ৰাজকোঁৱৰ আৰু ৰাজ বংশীয় লোকসকলক শাসন কৰিবলৈ দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite book |author=Krishna Kanta Handiqui State Open University |title=State and Polity in Assam - II |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2023 |page=69 |url=https://lmskkhsou.in/eservices/e-Resources/Resources/e-SLM/NEP/Master%20Degree/2nd%20semester/DSC/History/State%20and%20Polity%20In%20Assam%20II.pdf}}</ref> আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত হোৱাৰ পাছত গড়টোক কেন্দ্ৰ কৰি '''ডিব্ৰুগড়''' বা '''মু'ঙ টিফাও''' নামেৰ [[মু'ঙ]] (প্ৰশাসনিক একক) গঠন কৰা হৈছিল আৰু তাৰ শাসনভাৰ ত্যাওলুং চুলুংক দিয়া হৈছিল।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ডিব্ৰুগড় আৰু কাষৰীয়া অঞ্চলত আহোমৰ দ্বাৰা যুদ্ধত উদ্ধাৰ কৰা মোগলৰ টোপ সমূহৰ টুকুৰা সমূহ উদ্ধাৰ হৈছে।<ref>{{cite book |author=Krishna Kanta Handiqui State Open University |title=State and Polity in Assam - II |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2023 |page=15 |url=https://lmskkhsou.in/eservices/e-Resources/Resources/e-SLM/NEP/Master%20Degree/2nd%20semester/DSC/History/State%20and%20Polity%20In%20Assam%20II.pdf}}</ref> চাওঁফা চুচেংফাৰ দিনত ডিব্ৰুগড় ৰাজ্যকে ধৰি উজনি অসম [[বৰবৰুৱা]]ৰ শাসনত আহিছিল।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ডিব্ৰুগড় [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ এটা মুখ্য স্থলী হিচাপে কেন্দ্ৰ কৰি উঠে। ১৮০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত এজন আহোম ফুকনে বন্দী কৰা মৰাণ বিদ্ৰোহীসকলক লৈ ডিব্ৰুগড় ৰাজ্যৰ পৰা চিপাহীৰ পহৰাৰ অধীনত [[ঘিলামৰা]]ত পুনৰ সংস্থাপন কৰিছিল আৰু প্ৰশাসনিক পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে বৰবৰুৱাক অৱগত কৰিছিল। <ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Calcutta |year=1933 |page=184 |url=https://ia802901.us.archive.org/11/items/in.ernet.dli.2015.283945/2015.283945.Tungkhungia-Buranji_text.pdf}}</ref> ====ডিব্ৰুগড় ৰাজ্য==== ডিব্ৰুগড় নামটো অষ্টাদশ শতিকাত আহোম চাওফা [[চুতণফা]]ৰ শাসন কালত সৃষ্টি হৈছিল, সেই সময়ত গড়ৰ নামটোৱে অধিক বিস্তৃতি লাভ কৰি বৃহত্তৰ ভৌগোলিক প্ৰশাসনিক অঞ্চলটোক বুজাবলৈ ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite report |last=Phukan |first=Sarat Kumar |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |institution=Southeast Asian Linguistics Archives (SEAlang) |year=2000 |page=3 |url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/phukan2000linguistic.pdf}}</ref> সপ্তদশ–অষ্টাদশ শতিকাত বুঢ়ীদিহিং নদীৰ বানপানী, গৰাখহনীয়া আৰু ভূমিকম্পৰ ফলত মৈৰামৰা সত্ৰৰ ক্ষতিগ্ৰস্ততাক আহোম ৰজাসকলে মেৰামতি কৰাইছিল।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> চৰাইদেউৰ ৰাজকীয় [[মৈদাম]]সমূহৰ বাহিৰেও অন্য অভিজাত শ্ৰেণীৰ লোকৰ মৈদামসমূহ ডিব্ৰুগড়ত দেখা যায়।<ref>"...other Maidams are scattered in the region between Jorhat and Dibrugarh..."{{cite journal |last=Borah |first=Bornali |title=A Study of the Ahom Maidamas at Charaideo |journal=International Journal for Multidisciplinary Research |volume=8 |issue=5 |year=2026 |page=2 |url=https://www.ijfmr.com/papers/2026/5/88332.pdf}}</ref> ইয়াৰে ভিতৰত অন্যত বৰবৰুৱা মৈদাম ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে বৰবৰুৱা উন্নয়ন খণ্ডৰ অধীনত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ দাঁতিতে অৱস্থিত। <ref>{{cite web |title=Barbaruah Maidam |publisher=Pragyanxetu |date=11 April 2023 |page=1 |url=https://pragyanxetu.com/barbaruah-maidam/?pdf=3340}}</ref> ইতিহাসবিদ সৰ্বানন্দ ৰাজকুমাৰৰ মতে, বৃহৎ মৈদাম দুটা ক্ৰমে বুঢ়া দিহিঙীয়া বৰবৰুৱা আৰু ডেকা দিহিঙীয়া বৰবৰুৱাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ধাৰণা কৰা হয়। অৱশ্যে মৈদাম দুটাৰ প্ৰকৃত অধিকাৰীৰ পৰিচয় নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই। এই মৈদামসমূহ অসম চৰকাৰৰ প্ৰত্নতত্ত্ব সঞ্চালকালয়ৰ অধীনত সংৰক্ষিত প্ৰত্নস্থলীৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |title=Protected Archaeological Sites and Monuments |url=https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/list-of-protected-archaeological-sites-and-monuments |publisher=Directorate of Archaeology, Government of Assam |at=No. 149: Barbaruah Maidams, Sessa, Dibrugarh District}}</ref><ref>{{cite web |title=Krishi Vigyan Kendra, Dibrugarh – District Profile |url=https://kvkdibrugarh.aau.ac.in/district.htm |publisher=Assam Agricultural University |at=Barbarua Maidam}}</ref> মৈৰমৰাত চিনাক্ত হোৱা মধ্যযুগীয় শিলৰ ভাস্কৰ্যসমূহত বহল মুখ, চেপেটা নাক, উখহা চকু, বহল বুকু আৰু ক্ষীণ কঁকালৰ দৰে বৈশিষ্ট্য সমূহ শিৱসাগৰৰ কীৰ্তিচিহ্নসমূহত থকা আহোম যুগৰ ভাস্কৰ্যৰ যথেষ্ট মিল দেখা যায়।<ref>{{cite journal |last1=Bhuyan |first1=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11.2 |year=2024 |pages=535–536 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> এই ভাস্কৰ্যসমূহ অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংঘটিত মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পূৰ্বে আহোম যুগত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Bhuyan |first1=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11.2 |year=2024 |pages=535–536 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> ====মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ==== ১৭৮৭ চনত [[চুহিত্পংফা]]ৰ ৰাজত্বকালত [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰু অঞ্চলৰ অমৰাতলীত আহোম ৰাজকীয় বাহিনী পৰাজিত হোৱাৰ পিছত অঞ্চলটো মটক বা মোৱামৰীয়াসকলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ গৈছিল।<ref>"Since the defeat of the royal troops at Amaratali of Dibru in 1787 A.D. this region came under the Mataks or the Moamarias, who formed there a dominant religious community." {{harvcol|Gogoi|2016|p=241}}</ref> [[চুক্লিংফা]] আৰু তেওঁৰ পূৰ্বৰ [[চাওফা]] সকলে মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও সম্পূৰ্ণৰূপে সফল হোৱা নাছিল। মোৱাৰীয়া সকলে "মটক ৰাজ্য" নামেৰে স্বায়ত্তশাসিত ৰাজ্যৰ স্বীকৃতিৰ বাবে বিদ্ৰোহ অব্যাহত ৰাখিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=924 |issn=2347-6435 |url=https://www.ijrdet.com/files/Volume14Issue12/IJRDET_1225_143.pdf |quote=Thus from the year 1805, Dibrugarh became a part of Matak kingdom.}}</ref> ====আহোম ৰাজ্যৰ কৰতলীয়া মটক ৰাজ্য (১৮০৫-১৮২৬)==== আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে দীৰ্ঘদিনীয়া মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত, ১৮০৫ চনত আহোম ৰাজ্য আৰু মটক নেতৃত্বৰ মাজত এখন চুক্তি স্বাক্ষৰিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলত বিদ্ৰোহৰ অন্ত পৰিছিল আৰু [[চুক্লিংফা]]ই ১৮০৫ চনত [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ পুতেক মতিবৰক এজন শাসক হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল আৰু তেওঁক ‘বৰসেনাপতি’ অৰ্থাৎ মহান সেনাপতি উপাধি প্ৰদান কৰি [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ভিতৰতে এখন অৰ্ধ-স্বায়ত্তশাসিত কৰতলীয়া মটক ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। <ref>”....a semi-autonomous Matak State came into being within the Ahom State…”{{cite journal |last=Gogoi |first=Sun |title=An Introduction to the Colonial Identity of the Greater Matak Community of Assam: Religion, Community, Ethnicity and State (1760s–1900s) |journal=Indian Journal of Society and Politics |volume=5 |issue=1 |pages=31–36 |year=2018 |url=https://ijsp.in/admin/mvc/upload/50108%20AN%20INTRODUCTION%20TO%20THE%20COLONIAL%20IDENTITY%20OF%20THE.pdf}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=924 |issn=2347-6435 |url=https://www.ijrdet.com/files/Volume14Issue12/IJRDET_1225_143.pdf |quote=Thus from the year 1805, Dibrugarh became a part of Matak kingdom.}}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মটক ৰজা [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত [[সোনোৱাল কছাৰী|কছাৰী সোণোৱাল]] আৰু বিহিয়া{{efn|বিহিয়াসকল চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ এটা উপশাখা।<ref>{{Cite book |last=Dalton |first=Edward Tuite |url=https://books.google.com/books?id=9wxWAAAAcAAJ&dq=bihiya+ahom&pg=PA77 |title=Descriptive Ethnology of Bengal |date=1872 |publisher=Office of the Superintendent of Government Printing |language=en |page=521 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en |quote=In the present time the Sooteeahs are called Hindoo Sooteeahs, and Ahom Sooteeahs, the last named being those with whom the Ahoms or Saums intermarried at an early date. The class of the Assam population known as Beheeahs in upper Assam, also consider themselves belonging to the Hindu Sooteeah family. |page=468 }}</ref>}} সোণোৱালসকলক ৰজাই ক্ৰমে [[শদিয়া]] আৰু [[ধেমাজি জিলা|চিচি-ধেমাজি]] অঞ্চলৰ পৰা আনি বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]] আৰু [[ডিব্ৰু নদী|ডিব্ৰু]] নদীৰ মাজৰ বনাঞ্চলসমূহত বসতি স্থাপন কৰাইছিল।<ref>{{cite journal |last=Prinsep |first=James |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1838 |volume=7 |publisher=Asiatic Society of Bengal |url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ |language=en |page=676 }}</ref> ১৮০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[কমলেশ্বৰ সিংহ]]ৰ শাসনকালত এজন আহোম ফুকনে বন্দী কৰা কিছুমান মৰাণ বিদ্ৰোহীক ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা চিপাহীৰ পহৰাত [[ঘিলামৰা]]লৈ নি পুনৰ সংস্থাপন কৰিছিল আৰু এই প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে বৰবৰুৱাক অৱগত কৰিছিল। এই ঘটনাৰ উল্লেখ ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Calcutta |year=1933 |page=184 |url=https://ia802901.us.archive.org/11/items/in.ernet.dli.2015.283945/2015.283945.Tungkhungia-Buranji_text.pdf }}</ref> মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ আৰু পৰৱৰ্তী ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ লগতে মানৰ আক্ৰমণৰ ফলত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ কিছুমান পুৰণি বসতি আৰু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। মৈৰামৰা সত্ৰও প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ আৰু ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ ফলত এৰাপৰলীয়া হৈ পৰে বুলি সত্ৰৰ ইতিহাসত উল্লেখ আছে। পৰৱৰ্তী সময়ত মৈৰামৰা সত্ৰ শিৱসাগৰ জিলাৰ হাঁহচৰা মৌজাৰ কুঁজিবালিত পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> পিছলৈ বুঢ়ীদিহিং নদীয়ে গতিপথ সলনি কৰাৰ ফলত পুৰণি সত্ৰৰ অঞ্চলটো লেঙেৰী মৌজাৰ পৰিৱৰ্তে মানকটা মৌজাৰ অন্তৰ্গত হয়। পৰৱৰ্তী বসতিস্থাপকসকলে জংঘলৰ মাজত পুৰণি সত্ৰৰ অৱশেষ পুনৰ আৱিষ্কাৰ কৰি তাত থানঘৰ নিৰ্মাণ কৰি ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰম্ভ কৰে। পূৰ্বৰ সত্ৰাধিকাৰৰ বংশৰ লোকসকলেও পিছলৈ পুনৰ সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰি নামধৰ্ম প্ৰচাৰৰ পৰম্পৰা অব্যাহত ৰাখে। ===ব্ৰিটিছ শাসনকাল=== [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি ১৮২৬ চনত ব্ৰিটিছসকলে অসমৰ শাসনভাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়ক প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে বাছি লয়। তেওঁলোকে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ এই অঞ্চলত ডিব্ৰুগড়ক বাণিজ্যিক আৰু প্ৰশাসনিক কাৰ্যকলাপৰ কেন্দ্ৰবিন্দু কৰি তুলিছিল। ১৮৪২ চনত ডিব্ৰুগড়ক [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ব্ৰিটিছ শাসনকালত ডিব্ৰুগড় আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে চাহ উদ্যোগ, যোগাযোগ ব্যৱস্থা আৰু প্ৰশাসনিক প্ৰতিষ্ঠানৰ বিকাশ ঘটে। চাহ আৰু কয়লাৰ পৰিবহণৰ লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ বাবে ডিব্ৰু–শদিয়া ৰে'লপথ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে'ল চলাচল আৰম্ভ কৰে। এই ৰে'লপথে পৰৱৰ্তী সময়ত উজনি অসমৰ বাণিজ্যিক বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। ব্ৰিটিছ যুগতে মৈৰামৰা দৌলৰ দৰে পুৰণি প্ৰত্নস্থলীসমূহৰ কিছুমান অংশ এৰাপৰলীয়া অৱস্থাত থাকিলেও অঞ্চলটোত পৰৱৰ্তী বসতি আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান অব্যাহত থাকে। ২০১৭–২০১৮ চনত মৈৰামৰাত চলোৱা খননকাৰ্যত ব্ৰিটিছ যুগৰ তামৰ মুদ্ৰা, ৰূপৰ ফুল, মাটিৰ পাত্ৰৰ ভগ্নাংশ, শিলৰ ভাস্কৰ্য আৰু বিভিন্ন আকাৰৰ পোৰা ইটা পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite news |title=More items found at Jokai temple ruins |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/more-items-found-at-jokai-temple-ruins/cid/1442017 |work=The Telegraph |date=15 February 2018 }}</ref> [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰুগড় চহৰখন এটা প্ৰধান সামৰিক ঘাটি আছিল আৰু বাৰ্মাৰ পৰা অহা নিৰ্বাসিত লোকসকলৰ বাবে বিৰাম শিবিৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ===স্বাধীনোত্তৰ কাল=== ১৯৭১ চনৰ ২ অক্টোবৰ তাৰিখে লখিমপুৰ জিলাৰ ডিব্ৰুগড় মহকুমাক এখন পূৰ্ণাংগ জিলালৈ উন্নীত কৰা হয়। নৱগঠিত [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ সদৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় চহৰক বাছনি কৰা হয় আৰু ডিব্ৰুগড় চহৰৰ নামেৰে জিলাখনৰ নামো নামকৰণ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=About Dibrugarh – Dibrugarh University |url=https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/ |access-date=22 August 2021 |language=en-US |archive-date=22 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210822095119/https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/ |url-status=live }}</ref> স্বাধীনোত্তৰ সময়ত ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ প্ৰধান প্ৰশাসনিক, বাণিজ্যিক, শিক্ষা আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰসমূহৰ অন্যতম হিচাপে বিকশিত হয়। ==জলবায়ু আৰু ভূগোল== ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু সেমেকা উপক্ৰান্তীয়। ডিব্ৰুগড়ত বছৰৰ নৱেম্বৰৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে শুষ্ক শীতকাল আৰু এপ্ৰিলৰ পৰা অক্টোবৰ মাজভাগলৈকে উষ্ণ আৰু বৰষুণৰ সময়। মোটামুটিভাৱে জুন মাহৰ পৰা অক্টোবৰৰ আৰম্ভণি বা মাজভাগলৈকে বাৰিষা চলি থাকে। মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে বৰষুণৰ আৰম্ভণি হয় আৰু ক্ৰমান্বয়ে বৰষুণ অধিক তীব্ৰ আৰু সঘনাই হয়। বাৰিষা কালত মহানগৰৰ উত্তৰ প্ৰান্তত বৈ যোৱা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন প্ৰায়ে ওফন্দি উঠে। সঘনাই হোৱা বৰষুণৰ বাবে মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। গড়ে জুন মাহৰ পৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে আটাইতকৈ গৰম সময়। শীতকালত নৱেম্বৰৰ মাজভাগৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰ ফালে বা মাৰ্চৰ আৰম্ভণিলৈকে শীতৰ আভাস থাকে। ডিব্ৰুগড় ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ পথত অৱস্থিত। [[বংগোপসাগৰ]]ত উদ্ভৱ হোৱা ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ সাধাৰণতে এপ্ৰিল মাহৰ মাজভাগৰ পৰা ডিচেম্বৰৰ আৰম্ভণিলৈকে অহাৰ সম্ভাৱনা থাকে। সাধাৰণতে ইহঁতৰ তীব্ৰতা সময়ছোৱাৰ আৰম্ভণি আৰু শেষত অৰ্থাৎ মে’-জুন আৰু অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ মাহত হয়। উপকূলৰ পৰা বহু দূৰত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে মহানগৰখনত পূৰ্ণ শক্তিৰে ঘূৰ্ণীবতাহৰ আঘাত নকৰে। অৱশ্যে ই প্ৰচণ্ড বৰষুণ আৰু ধুমুহাৰ সূত্ৰপাত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ। বাৰিষা কালত তাপমাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। গ্ৰীষ্মকালত মধ্যমীয়া গৰম আৰু শীতকালত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা হয়। উপক্ৰান্তীয় জলবায়ুৰ বাবে নগৰখনত গড়ে ২৭৬ চে.মি. বৰষুণ হয়। * বসন্তকাল (মাৰ্চ-মে): ডিব্ৰুগড়ত বসন্তকাল সাধাৰণতে উষ্ণ হয় আৰু ইয়াৰ লগত উষ্ণতা আৰু আৰ্দ্ৰতাৰ সমন্বিত মাত্ৰা থাকে। সাধাৰণতে এইসময়ত ৩১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৭ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ ভিতৰত উষ্ণতা থাকে। এপ্ৰিল আৰু মে’ মাহত আটাইতকৈ উষ্ণ হয়। এইসময়ত পাতলীয়াৰ পৰা মজলীয়া বৰষুণ হয়। পিছলৈ বৰষুণৰ প্ৰকোপ ক্ৰমান্বয়ে বাঢ়ি গৈ থাকে। ইয়াৰ লগতে উষ্ণতাও বৃদ্ধি পায়। এই সময়ত ধুমুহা-বৰষুণৰ সৈতে [[বৰদৈচিলা]]ৰ আগমণ হয়। * গ্ৰীষ্ম আৰু বৰ্ষাকাল (জুন-আগষ্ট): ডিব্ৰুগড়ৰ গ্ৰীষ্মকালত অস্বাভাৱিকভাৱে বতাহ বলি থাকে আৰু গড় উষ্ণতা ৩৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ পায়। আৰ্দ্ৰতাৰ পৰিমাণ সৰ্বোচ্চ হয়। এই সময়ত বৰষুণৰ মাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। * হেমন্তকাল (ছেপ্টেম্বৰ-নৱেম্বৰ):ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা নৱেম্বৰলৈকে বৰষুণৰ পৰিমাণ কমি আহে৷ এই সময়ত গড় উষ্ণতা ২০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ-২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ আশে-পাশে থাকে। উষ্ণতাৰ লগতে এই সময়ত আদ্ৰতাও কমি আহে। * শীতকাল (ডিচেম্বৰ-ফেব্ৰুৱাৰী):শীতকালত ডিব্ৰুগড়ত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা পৰে। এই সময়ত উষ্ণতা আৰু আদ্ৰতা নিম্নগামী হয়। বৰষুণৰ পৰিমাণো একেবাৰে কমি আহে। ===ভূগোল=== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত। মহানগৰখনৰ মাটিকালি প্ৰায় ৭১.৮৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। মহানগৰখন সমতল তলত অৱস্থিত। সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ গড় উচ্চতা ১০৮ মিটাৰ বা ৩৫৪ ফুট। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন গড়ে ১০-১৫ কিলোমিটাৰ বহল। বাৰিষা কালত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি হয়। ইয়াৰ ফলত ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ দাঁতিত সংকটজনক ভাবে গৰাখহনীয়া হয়। ডিব্ৰুগড় মহানগৰখনক বানপানী আৰু খহনীয়াৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। জল নিষ্কাশনৰ বাবে ১৯৫৪ চনত মহানগৰখনৰ ডিব্ৰুজানৰ পৰা চেঁচা নদীলৈকে ৩২ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘৰ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা নলা আছে। মহানগৰখনৰ ভিতৰত কেইবাখনো বিখ্যাত চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পূবত মাইজান বিল অৱস্থিত। {{Weather box | location = [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] (১৯৯১–২০২০, চৰম পৰ্যায় ১৯৫২–বৰ্তমান) | metric first = Yes | single line = Yes | width = auto | Jan record high C = 29.5 | Feb record high C = 33.2 | Mar record high C = 34.5 | Apr record high C = 36.0 | May record high C = 38.8 | Jun record high C = 38.2 | Jul record high C = 39.8 | Aug record high C = 39.8 | Sep record high C = 39.5 | Oct record high C = 37.2 | Nov record high C = 33.8 | Dec record high C = 30.6 |year record high C = 39.8 | Jan high C = 23.5 | Feb high C = 25.0 | Mar high C = 26.7 | Apr high C = 28.0 | May high C = 29.8 | Jun high C = 31.2 | Jul high C = 31.4 | Aug high C = 32.0 | Sep high C = 31.4 | Oct high C = 30.6 | Nov high C = 28.1 | Dec high C = 25.1 | year high C = 28.5 | Jan mean C = 16.8 | Feb mean C = 18.9 | Mar mean C = 21.6 | Apr mean C = 23.5 | May mean C = 25.8 | Jun mean C = 27.7 | Jul mean C = 28.2 | Aug mean C = 28.5 | Sep mean C = 27.6 | Oct mean C = 25.8 | Nov mean C = 21.8 | Dec mean C = 18.1 |year mean C = | Jan low C = 10.1 | Feb low C = 13.0 | Mar low C = 16.4 | Apr low C = 19.2 | May low C = 22.0 | Jun low C = 24.3 | Jul low C = 24.9 | Aug low C = 25.2 | Sep low C = 24.1 | Oct low C = 21.0 | Nov low C = 15.7 | Dec low C = 11.2 | year low C = 18.8 | Jan record low C = 1.0 | Feb record low C = 4.8 | Mar record low C = 8.1 | Apr record low C = 10.8 | May record low C = 14.1 | Jun record low C = 16.5 | Jul record low C = 19.9 | Aug record low C = 19.5 | Sep record low C = 18.4 | Oct record low C = 13.3 | Nov record low C = 6.5 | Dec record low C = 2.7 |year record low C = 1.0 | rain colour = green | Jan rain mm = 26.6 | Feb rain mm = 57.8 | Mar rain mm = 118.2 | Apr rain mm = 219.3 | May rain mm = 326.0 | Jun rain mm = 419.4 | Jul rain mm = 485.0 | Aug rain mm = 394.3 | Sep rain mm = 317.2 | Oct rain mm = 125.2 | Nov rain mm = 19.4 | Dec rain mm = 9.9 |year rain mm = 2518.3 | Jan rain days = 2.9 | Feb rain days = 5.3 | Mar rain days = 8.9 | Apr rain days = 12.7 | May rain days = 14.7 | Jun rain days = 18.8 | Jul rain days = 20.6 | Aug rain days = 16.1 | Sep rain days = 13.5 | Oct rain days = 6.8 | Nov rain days = 2.0 | Dec rain days = 0.9 |year rain days = 123.2 |time day = 17:30 [[ভাৰতীয় মান সময়|ভা:মা:স:]] | Jan humidity = 72 | Feb humidity = 67 | Mar humidity = 66 | Apr humidity = 71 | May humidity = 74 | Jun humidity = 78 | Jul humidity = 79 | Aug humidity = 79 | Sep humidity = 81 | Oct humidity = 80 | Nov humidity = 78 | Dec humidity = 76 |year humidity = 75 |source 1 = ভাৰতৰ বতৰবিজ্ঞান বিভাগ<ref name=IMDnormals> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Dibrugarh/Mohanbari (A) Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 249–250 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M24 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDcityweather> {{cite web | url = http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/dibrugarh2.htm | title = Dibrugarh Climatological Table 1971–2000 | publisher = India Meteorological Department | accessdate = 6 February 2020}}</ref> |source 2 = টকিঅ' জলবায়ু কেন্দ্ৰ (গড় উষ্ণতা ১৯৯১–২০২০)<ref name=TCC> {{cite web | url = https://ds.data.jma.go.jp/gmd/tcc/tcc/products/climate/normal/parts/NrmMonth_e.php?stn=42314 | title = Normals Data: Dibrugarh/Mohanbari - India Latitude: 27.48°N Longitude: 95.02°E Height: 110 (m) | publisher = Japan Meteorological Agency | date = August 2012}}</ref>}} ==পৰিচালনা== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম|ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগমে]] পৰিচালনা কৰে। ডিব্ৰুগড় পৌৰনিগমৰ অন্তৰ্গত ২২টা ৱাৰ্ড আছে। প্ৰতিটো ৱাৰ্ডৰ এগৰাকীকৈ ৱাৰ্ড কাউন্সিলৰ আছে। পৌৰনিগমৰ এগৰাকী মেয়ৰ আছে। মেয়ৰ কাউঞ্চিলে ডিব্ৰুগড় চহৰৰ স্থানীয় শাসনৰ নিকায় হিচাপে বিভিন্ন কাম-কাজ চোৱা-চিতা কৰে। বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ মেয়ৰ [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ ডাঃ সৈকত পাত্ৰ। ইয়াৰ বিভিন্ন বিভাগে নগৰ পৰিকল্পনা কৰ্তৃপক্ষৰ অধীনত সামৰি লোৱা ইয়াৰ চৌপাশকে ধৰি চহৰখনৰ বাবে পৰিকল্পনা কৰে। ==জনগাঁথনি== {{bar box |title=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ (২০১১)<ref>{{cite web |url=http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |title=Dibrugarh Census Report |publisher=Dibrugarh.gov.in |access-date=15 June 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |archive-date=4 March 2016 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |deadurl=yes }}</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ধৰ্ম |right1=শতাংশ |float=right |bars= {{bar percent|[[হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|94.37}} {{bar percent|[[ইছলাম ধৰ্ম]]|green|4.68}} {{bar percent|[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]|gold|0.36}} {{bar percent|[[শিখ ধৰ্ম]]|yellow|0.23}} {{bar percent|অন্যান্য†|black|0.27}} |caption=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ<br /> †<small>[[জৈন ধৰ্ম]]ক ধৰি(<0.1%)</small> }} ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=16 June 2004|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=1 November 2008|publisher= Census Commission of India}}</ref> ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ জনসংখ্যা ১৫৪,২৯৬ জন আৰু জনবসতিৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ২,১০০ জন। জনসংখ্যাৰ ৫৪% পুৰুষ আৰু ৪৬% মহিলা। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ লিংগ অনুপাত প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৬১ গৰাকী নাৰী। ধৰ্ম হিচাপে ডিব্ৰুগড়ত হিন্দুৰ সংখ্যা ৯৪.৩৭%, মুছলমান ৪.৬৭%, বৌদ্ধ ০.৩৬%, শিখ ০.২৩% আৰু জৈনকে আদি কৰি অন্যান্য ধৰ্ম ০.২৭%। ডিব্ৰুগড়ৰ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়সকল সাধৰণে মহানগৰখনত ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৮৯.৫%। এয়া ৰাষ্ট্ৰীয় গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰৰ তুলনাত অধিক। ডিব্ৰুগড়ত ৯% জনসংখ্যা ০ৰ পৰা ৬ বছৰৰ ভিতৰত, আৰু প্ৰতি ১০০০ ল’ৰাৰ বিপৰীতে ছোৱালীৰ সন্তান অনুপাত ৯৪০। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ ভিতৰত বৰবাৰী, ডিব্ৰুগড়, আৰু মাহপোৱালিমাৰা গোহাঁই গাঁও আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |url=http://www.census2011.co.in/ |title=Census 2011 Data of Indian Population 2011 Census |publisher=Census2011.co.in |access-date=15 June 2013 |archive-date=20 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111120202313/http://www.census2011.co.in/ |url-status=live }}</ref> {{Pie chart |thumb = left |caption = ডিব্ৰুগড় মহানগৰত কথিত ভাষা (২০১১)<ref name="censusindia.gov.in" /> |label1 = [[অসমীয়া ভাষা]] |value1 = 41.62 |color1 = brown |label3 = [[হিন্দী ভাষা]] |value3 = 21.39 |color3 = yellow |label2 = [[বাংলা ভাষা]] |value2 = 23.51 |color2 = orange |label4 = [[নেপালী ভাষা]] |value4 = 1.04 |color4 = pink |label5 = অন্যান্য |value5 = 12.44 |color5 = grey }} মুঠ জনসংখ্যাৰ ভিতৰত ডিব্ৰুগড় মহানগৰত অসমীয়া ৬৪,২২৩ গৰাকী, বাংলা ৩৬,২৮৩, হিন্দী ৩৩,০১১, ভোজপুৰী ৫,৫৩৩, নেপালী ১,৬০৯ আৰু ১১,৯১১ জন লোকে অন্য ভাষা কয়।<ref name="censusindia.gov.in">[https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX 2011 Census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220423103514/https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX |date=23 April 2022 }} censusindia.gov.in</ref> ==অৰ্থনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ উজনি অসমৰ প্ৰধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু। ব্ৰিটিছ সকলে মহানগৰখন বাণিজ্যৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় দিছিল। উজনি অসমৰ সম্পদ যেনে মূলতঃ চাহ আৰু কয়লা, লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ উদ্দ্যেশে এই মিটাৰগজ ৰেলপথটো [[জন বেৰী হোৱাইট]]ৰ প্ৰচেষ্টাত গঠন হোৱা "আসাম ৰেলৱে এণ্ড ট্ৰেডিং কোম্পানী"য়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে| ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলপথত]] ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনামুখৰ পৰা জয়পুৰলৈ প্ৰথমখন ৰেল চলে। ১৮৮৩ চনৰ ১৬ জুলাইত ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[মাকুম]]লৈ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হোৱা ৪০ মাইল পথত ৰেলৰ চলাচল আৰম্ভ হয়।<ref name="closed down">{{cite news | url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311/at06 | title=State’s first railway track closed down | work=assamtribune.com | date=December 13, 2011 | agency=assamtribune | accessdate=30 জানুৱাৰী 2014 | location=guwahati | archivedate=January 11, 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111080342/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311%2Fat06 | deadurl=yes }}</ref> ১৯৪৫ চনত চনত ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱেক 'বেংগল আসাম ৰেলৱে'ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name="nfr history">{{cite web | url=http://www.nfr.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,1,444| title=History of NF Railway | work=nfr | | accessdate=4ফেব্ৰুৱাৰী 2014 | location=guwahati}}</ref><ref name="DS Rail">{{cite journal | title=ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যাকাত ৰেলগাড়ী | author=ৰবীন্দ্ৰ চন্দ্ৰ বৰুৱা| journal=মন্থন | year=২০০৭ | month=চেপ্তেম্বৰ-অক্টোবৰ | pages=১৯, ২০}}</ref><ref>http://www.irfca.org/faq/faq-history2.html</ref> ইয়াৰ লগতে মোহনাঘাটৰ পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰে জলপথৰ যোগেদি কলকাতালৈকে জাহাজ চলিছিল। বৰ্তমান সময়ত ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বিভিন্ন উদ্যোগ আৰু ব্যৱসায়িক অৱস্থিত। ===উদ্যোগসমূহ=== ডিব্ৰুগড় জিলা খনিজ সম্পদত চহকী। ইয়াত কেইবাটাও খাৰুৱা তেলৰ পুং আৰু কয়লা খনি অৱস্থিত। এই খনিজ সম্পদৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জিলাখনত কেইবাটাও বৃহৎ উদ্যোগ গঢ় লৈ উঠিছে। জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ এই উদ্যোগসমূহৰো ব্যৱসায়িক কাৰ্যকলাপৰ স্থান। ====অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড==== {{main|অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড}} অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড [[ভাৰত]]ৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চৰকাৰী মালিকানাধীন হাইড্ৰ'কাৰ্বন অন্বেষণ আৰু উৎপাদন নিগম। ই ভাৰত চৰকাৰৰ পেট্ৰ'লিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয়ৰ মালিকানাধীন আৰু ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। ই ভাৰত চৰকাৰৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত মহাৰত্ন কোম্পানী। উত্তৰ প্ৰদেশৰ নয়ডা, [[গুৱাহাটী]] আৰু যোধপুৰত ইয়াৰ কাৰ্যালয় আছে। অইল খাৰুৱা তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছৰ অন্বেষণ, বিকাশ আৰু উৎপাদন, খাৰুৱা তেল পৰিবহণ আৰু তৰল পেট্ৰ'লিয়াম গেছ উৎপাদনৰ ব্যৱসায়ত নিয়োজিত হৈ আছে। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড ভাৰতৰ অসমত ডিব্ৰুগড় জিলাৰ লেপেটকটাত অৱস্থিত এক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠান। ঐতিহাসিক [[অসম চুক্তি]] অসম গেছ ক্ৰেকাৰ প্ৰকল্প হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত থকা বিচিপিএল নিৰ্মাণৰ কাৰ্য ২০০৭ চনৰ ৯ এপ্ৰিলত তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] আৰম্ভ কৰিছিল আৰু ইয়াক প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ২০১৬ চনৰ ৫ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদনৰ বাবে উদ্বোধন কৰিছিল। ৭০% ইকুইটিৰ সৈতে গেইল (ইণ্ডিয়া) লিমিটেড ইয়াৰ মুখ্য অংশীদাৰ আৰু বাকী ৩০% ইকুইটিখিনি [[অসম চৰকাৰ]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মাজত সমান অংশত বিভাজিত। ইথাইলিন, প্ৰপাইলিন, ৰৈখিক নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথাইলিন, উচ্চ-ঘনত্বৰ পলিথাইথিলিন আৰু পলিপ্ৰপাইলিন হৈছে বৰ্তমান প্ৰকল্পটোৰ দ্বাৰা উৎপাদিত বিভিন্ন পেট্ৰো-সামগ্ৰী আৰু পলিমাৰ। ইয়াৰ লগতে হাইড্ৰজেনযুক্ত পাইৰোলাইচিছ গেছ'লিন আৰু ১-বিউটেনৰ বাবে দুটা উৎপাদন একক নিৰ্মাণাধীন। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ ৰসায়ন আৰু সাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ]] ৰাসায়নিক সাৰ উৎপাদন কৰা উদ্যোগ। এই সাৰ কাৰখানা [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত। প্ৰাকৃতিক গেছৰ পৰা ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা এই উদ্যোগ ১৯৬৯ চনৰ ১ জানুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদন আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="bvfcl"/> পূৰ্বতে ই হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেডৰ নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্সৰ অংশ আছিল। ২০০২ চনৰ ৫ এপ্ৰিল তাৰিখে হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বনৰ পৰা নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্স বিভক্ত হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড নামৰ নতুন কোম্পানীটো গঠন কৰা হৈছিল। ই হৈছে ভাৰতৰ সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব আৰু পূব অঞ্চলৰ একমাত্ৰ ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা কোম্পানী।<ref name="bvfcl">{{cite web |url=https://bvfcl.com/bvfcl-profile/ |title=Corporate profile |website=bvfcl.com |date= |access-date=৭ জুলাই ২০২৪}}</ref> ====অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড==== {{main|অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড}} অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড প্ৰাকৃতিক গেছ পৰিবহণ আৰু বিতৰণৰ লগত জড়িত অসমৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজ্যিক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]] হিচাপে স্থাপিত কোম্পানী।<ref name="AGCL">{{cite web |url=https://assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |title=About us |website=assamgas.org |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240602212956/https://www.assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |deadurl=yes }}</ref> ১৯৬২ চনৰ ৩১ মাৰ্চ তাৰিখে ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। অসম গেছ কোম্পানীৰ পাইপলাইনৰ নেটৱৰ্কে [[উজনি অসম]]ৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[চৰাইদেউ জিলা|চৰাইদেউ]], [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]], [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] আৰু [[মাজুলী জিলা|মাজুলী জিলা]]ৰ ৪০০ ৰো অধিক চাহ কাৰখানা, ১,২০০ বাণিজ্যিক প্ৰতিষ্ঠান, ৫০,০০০ ঘৰুৱা গ্ৰাহক আৰু ৪১০ ঔদ্যোগিক গ্ৰাহকক গেছ যোগান ধৰি আহিছে।<ref name="IC">{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |title=Pipe gas connection under assam gas company ltd |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240609060913/https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |deadurl=yes }}</ref> ====ডিএনপি লিমিটেড==== {{main|ডিএনপি লিমিটেড}} ডিএনপি লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]।<ref name="DNPL">{{cite web |url=http://www.dnpl.co.in/profile |title=Profile |website=dnpl.co.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪}}</ref> [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত ডিএনপি লিমিটেড ২০০৭ চনৰ ১৫ জুন তাৰিখে স্থাপন কৰা হৈছিল। যুটীয়া উদ্যোগ হিচাপে ডিএনপি লিমিটেড ১৯৫৬ চনৰ কোম্পানী আইনৰ অধীনত পঞ্জীভুক্ত।<ref>{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |title=Appointment of Director and Chairman in the BOD of the Joint Venture Company (JVC), Duliajan Numaligarh Pipeline Limited (DNPL) |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240616075846/https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |deadurl=yes }}</ref> দুলীয়াজান নুমলীগড় পাইপলাইনৰ ইংৰাজী নামৰ প্ৰতিটো শব্দৰ প্ৰথম বৰ্ণৰে কোম্পানীটোৰ নাম ডিএনপি লিমিটেড ৰখা হৈছে। ====অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড==== {{main|অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড}} অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]। অসম চৰকাৰ, [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]] আৰু অসম ঔদ্যোগিক উন্নয়ন নিগমৰ আৰু [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত প্ৰতিষ্ঠানটো ১৯৭১ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। <ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|title=Assam Petro-chemicals Limited bags Skoch Gold Award|date=2018-12-08|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=2019-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181209020937/https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|archive-date=2018-12-09|url-status=live}}</ref> ১৯৭৬ চনত [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত মিথানল প্ৰকল্পত ফৰ্মেলডিহাইড আৰু কেইটামান ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড ৰেজিন যেনে ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড গ্লু আৰু ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড মোল্ডিং পাউডাৰৰ সৈতে উৎপাদন আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ১৯৮৯ আৰু ১৯৯৮ চনত সম্প্ৰসাৰণৰ পিছত, কোম্পানীটোৱে মিথানল প্ৰকল্পটো ১০০ টিপিডি (প্ৰতিদিনে টন) আৰু ফৰ্মেলডিহাইড প্ৰকল্পৰ ক্ষমতা ১০০ টিপিডিলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://assampetrochemicals.com/ |title=Assam Petro-chemicals Limited – About us |date=2015 |accessdate=12 June 2019 |url-status=live |publisher=Assam Petro-Chemicals Limited |archivedate=15 October 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181015175705/http://www.assampetrochemicals.co.in/ |deadurl=yes }}</ref> কোম্পানীটোৱে ২০১৭ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ঘোষণা কৰিছিল যে ই ১,৩৩৭ কোটি টকা বিনিয়োগ কৰিব আৰু ৫০০ টিপিডি মিথানল আৰু ২০০ টিপিডি ফৰ্মালিন উৎপাদন কৰিবলৈ সম্প্ৰসাৰিত হ'ব আৰু ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ মিথানল উৎপাদক হিচাপে পৰিগণিত হ'ব।<ref>{{cite news |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |title=Assam Petrochemicals Limited to invest Rs 1337 crore to set up second unit |newspaper=Economic Times |date=24 September 2017 |author=Singh, Bikash |accessdate=12 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180929151131/https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |archive-date=29 September 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/states/north-east/bjp-respects-all-views-sonowal/cid/1686202|title=BJP respects all views: Sonowal|website=The Telegraph|first=Tejesh |last= Tripathy | date= 3 May 2019 |language=en|access-date=2019-06-12|quote= Addressing the gathering after laying the foundation stone of a formalin plant ... The Assam Petro-Chemicals Limited will supply methanol, the raw material needed to make formalin (preservative), to this plant which will produce 200 tonnes of formalin daily. The plant, for which 163 bighas has been allotted by the government at Dhaknamari, is being set up at a cost of Rs 100 crore. }}</ref> এই প্ৰকল্পৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কেঁচামাল হৈছে প্ৰাকৃতিক গেছ, ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড। অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেডে যোগান ধৰা প্ৰাকৃতিক গেছ, মিথানল উৎপাদনৰ বাবে কেঁচামাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। নামৰূপ সাৰ প্ৰকল্পৰ দ্বাৰা ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড যোগান ধৰা হয়।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=czUyfP-hHTEC&q=%22Assam+Petrochemicals+Limited%22&pg=PA29 | title=The Anatomy of Rural Poverty in Assam | publisher=Mittal Publications | author=Atikuddin Ahmed | year=1987 | pages=29 | isbn=8170990092}}</ref> <!-- ====কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ বা আধিকাৰিক ভাবে অসম গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ বকুলনিত অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। এই সংযুক্ত চক্ৰ গেছ টাৰ্বাইন প্ৰকল্পটো [[নীপকো]]ৰ অধীনত। এই প্ৰকল্প [[জাপান]]ৰ বহিঃৰাজ্য অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা পুঁজিৰ সৈতে দ্বিপাক্ষিক ঋণ ব্যৱস্থাৰ অধীনত ৩৭.২৭২ বিলিয়ন য়েনৰ ঋণৰ সহায়ত ইয়াৰ আংশিক বিত্তীয় সাহায্য প্ৰদান কৰা হৈছে। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শক্তি কেন্দ্ৰটোত ৬টা গেছ টাৰ্বাইন আছে আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ৩টা ভাপ টাৰ্বাইন আছে। এই টাৰ্বাইনবোৰ মডিউলাৰ ধৰণেৰে সজোৱা হৈছে। এটা মডিউলত সংশ্লিষ্ট বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ১টা ভাপ টাৰ্বাইনৰ সৈতে ২টা গেছ টাৰ্বাইন থাকে। ====নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]] অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। ইয়াৰ লগতে নতুনকৈ নামৰূপ প্ৰতিষ্ঠাপন শক্তি কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছে। মুঠ ১৬২.৯ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন গেছ ভিত্তিক দুয়ো তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম শক্তি উৎপাদন নিগম লিমিটেড]]ৰ অধীনত। নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ প্ৰথমটো গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="thermal">{{cite web |url=https://apgcl.org/thermal.php |title=Thermal |website=www.apgcl.org |date= |access-date=১৪ জুলাই ২০২৪ |archivedate=2024-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240714114352/https://apgcl.org/thermal.php |deadurl=yes }}</ref> --> ===চাহ উদ্যোগ=== [[File:Tea, two leaves and a bud.jpg|thumb|right|চাহ পাত]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰিটিছ যুগৰ কেইবাখনো চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা ৩২ কিলোমিটাৰ নিগলত [[চাবুৱা]]ত জিলাখনৰ প্ৰথমখন চাহ বাগিচা [[মণিৰাম দেৱান|মণিৰাম দেৱানে]] প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Barua|1994|pp=Preface}}</ref> বৰ্তমান গোটেই জিলাখনত প্ৰায় ১৪৪ খন বৃহৎ আৰু অসংখ্য ক্ষুদ্ৰ চাহ বাগিচা আছে। লগতে কেইবাটাও চাহৰ কাৰখানাও আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ মাজ-মজিয়াত ১৯৫৯ চনত অৱস্থিত জালান নগৰ চাহ বাগিচা অৱস্থিত। মহানগৰখন চাহ উদ্যোগৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু। মহানগৰৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত মনোহৰি চাহ বাগিচাৰ চাহে নিলামত কেইবাবাৰো অভিলেখ ভংগ কৰিছে। ডিব্ৰুগড়ত ভাৰতৰ ক্ষুদ্ৰ চাহ খেতিয়কৰ উন্নয়ন সঞ্চালকালয়ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=81391| title = Press Information Bureau}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও চাহ উন্নয়ন (ৰোপন)ৰ এজন উপ-সঞ্চালকৰ নেতৃত্বত "ভাৰতীয় চাহ ব’ৰ্ড"ৰ এটা আঞ্চলিক কাৰ্যালয়ও চহৰখনত অৱস্থিত। অসম শাখা ভাৰতীয় চাহ সন্থাৰ প্ৰথম খণ্ড ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| title = The Official Website of Tea Board India| access-date = 4 April 2014| archive-date = 1 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140301140750/http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| url-status = live}}</ref> ===পৰ্যটন=== ৰেল, পথ আৰু বিমান সংযোগৰ লগতে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বৃহৎ সংখ্যক পৰ্যটনস্থলীৰ উপস্থিতিয়ে ভাৰতৰ এই অংশত শেহতীয়া অংশত পৰ্যটন উদ্যোগৰ আকৰ্ষণীয় বৃদ্ধি দেখা গৈছে। ভাৰত-বিদেশৰ পৰা অহা পৰ্যটকৰ বাবেও ডিব্ৰুগড় এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গন্তব্যস্থানৰ লগতে এক প্ৰধান গমন কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। এনে পৰ্যটন আৱৰ্তনসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হৈছে: ডিব্ৰুগড় – ৰয়িং – মায়'দিয়া – অনিনি পৰ্যটন আৱৰ্তন,<ref>{{cite web |url=http://www.arunachaltourism.com/top5.php |title=Arunachal Tourism |access-date=4 August 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |archive-date=6 April 2013 |archivedate=6 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড় – গুৱাহাটী নদী ক্ৰুজ।<ref>{{cite web |url=http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |title=Brahmaputra Cruise - Neamati to Guwahati |access-date=4 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |archive-date=7 April 2014 |archivedate=7 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ চাহ বাগিচা সমূহৰ আশে-পাশে চাহ পৰ্যটন গঢ় লৈ উঠিছে।<ref>{{cite news | url=http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | location=Calcutta, India | work=The Telegraph | first=Ripunjoy | last=Das | title=Tea belt takes to heritage tourism | date=12 July 2005 | access-date=4 April 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140407072704/http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | archive-date=7 April 2014 | url-status=dead }}</ref> তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] আৰু কেইবাখনো প্ৰতিষ্ঠিত বেচৰকাৰী চিকিৎসালয় আৰু নাৰ্ছিং হোম থকাৰ বাবে উজনি অসমৰ লগতে [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[নাগালেণ্ড]]ৰ ৰোগী সকলৰ বাবে চিকিৎসা পৰ্যটনৰ স্থান। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যটন স্থান হ’ল: * [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়]] * [[বগা বাবাৰ মাজাৰ]] * জালান মন্দিৰ * মহাত্মা গান্ধী উদ্যান, খনিকৰ * সাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা উদ্যান, ফুলবাগান * জিলা পুথিভঁৰাল আৰু সংগ্ৰাহালয় * চেক্ৰেড হাৰ্ট কেথেড্ৰেল তদুপৰি ইয়াৰ আশে-পাশে [[ৰাইদঙীয়া দৌল]], [[মৈৰামৰা দৌল]], [[বেজৰ দৌল]], [[কলি আইৰ থান]], শিলিখা থান, দিনজয় সত্ৰ, মদাৰখাট সত্ৰ আদি পৰ্যটনস্থলী অৱস্থিত। ==পৰিবহণ== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ স্থলপথ, ৰে'লপথ, বিমানপথ আৰু জলপথেৰে অসম তথা ভাৰতৰ অন্যান্য ঠাইৰ লগত সংযুক্ত হৈ আছে। ===বিমানপথ=== [[File:Dibrugarh Airport Complex.jpg|thumbnail|right|ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উত্তৰ-পুব দিশত মোহনবাৰী নামৰ ঠাইত ১৫ কিলোমিটাৰ দূৰৈত [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] অৱস্থিত। সেয়ে ইয়াক মোহনবাৰী বিমানবন্দৰো বোলা হয়। ই অসমৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক ব্যস্ত বিমানবন্দৰ। বিমানবন্দৰখনৰ পৰা চলাচল কৰা বিমান সংস্থাসমূহ হ’ল এয়াৰ ইণ্ডিয়া, ইণ্ডিগ’ আৰু এলায়েন্স এয়াৰ। বিমান সেৱাৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় [[নতুন দিল্লী]], [[গুৱাহাটী]], শিলিগুৰি, [[ইম্ফল]], [[কলকাতা]], [[ইটানগৰ]], তেজু, [[আগৰতলা]], [[বেংগালুৰু]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ লগত সংযোজিত। ২০১৩ চনত ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰত নিশা অৱতৰণৰ সুবিধাযুক্ত হয়।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013/at09 Mohanbari Airport ready for night landing] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004223532/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013%2Fat09 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (20 September 2013). Retrieved 3 October 2013.</ref> এই বিমানবন্দৰত এৰোব্ৰিজৰ বাণিজ্যিক পৰিচালনাও আৰম্ভ হৈছে।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 Assam Tribune]Assamtribune.com (2 October 2013). Retrieved 3 October 2013 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004230933/http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 |date=4 October 2013 }}.</ref> বৰ্তমান ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰৰ দ্বিতীয় টাৰ্মিনেল নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত আছে। ===ৰে'লপথ=== [[File:New Dibrugarh Railway Station Complex.jpg|thumbnail|ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথম ৰেল সেৱাৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ ইতিহাসত ডিব্ৰুগড়ে এক বিশিষ্ট স্থান দখল কৰি আহিছে। ১৮৮২ চনৰ ১ মে’ত ডিব্ৰুগড়ত মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে’ল চলিছিল। ১৮৮২ চনৰ ১৫ মে’ত দিনজানলৈকে এই ৰে'লপথ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। সেই বছৰৰ ২৩ ডিচেম্বৰত চাবুৱালৈকে মালবাহী ৰে'লৰ প্ৰচলন হয়। ১৮৮৪ চনৰ ১৮ ফেব্ৰুৱাৰীত পুৱা ৭:২০ বজাত তদানীন্তন অসমৰ মুখ্য আয়ুক্ত ছাৰ চাৰ্লছ ইলিয়টে ৰিহাবাৰী ৰেল ষ্টেচনৰ পৰা (বৰ্তমান [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]]) ৪০০ ইউৰোপীয় আৰু ভাৰতীয় যাত্ৰীৰে [[লিডু]]লৈ যোৱা প্ৰথমখন যাত্ৰীবাহী ৰেল ফ্লেগ অফ কৰে। ১৯৯১ চনত প্ৰকাশিত অসম ৰেলৱে আৰু ট্ৰেডিং কোম্পানী লিমিটেডৰ শতবাৰ্ষিকী স্মৃতিগ্ৰন্থ অনুসৰি উক্ত কোম্পানীটোৱে [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে]] নিৰ্মাণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হোৱাৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৰেলৱে উন্নয়নৰ সমগ্ৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710/state07 Dibrugarh Rly Station denied heritage status] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004221528/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710%2Fstate07 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (17 June 2010). Retrieved 3 October 2013.</ref> মহানগৰখনত [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] দুটা ৰে'ল ষ্টেচন অৱস্থিত। ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ মানচিত্ৰত এই দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পূবৰ ৰেল ষ্টেচন। ভাৰতৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ যেনে বেংগালুৰু, চেন্নাই, কোচি, ত্ৰিবান্দ্ৰম, কলকাতা, দিল্লী, কন্যাকুমাৰী আদিৰ সৈতে সংযুক্ত ৰেলৱে নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় সংযোজিত হৈ আছে। মহানগৰীৰ উপকণ্ঠত বাণীপুৰত নতুন ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ই তিনিচুকীয়া ৰেল সংমণ্ডলৰ লামডিং-ডিব্ৰুগড় অংশত অৱস্থিত। ৪০০ বিঘা মাটিত বিস্তৃত সমগ্ৰ উত্তৰ-পূবৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ৰেল ষ্টেচন আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ২ কিলোমিটাৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211/state05 |title=The Assam Tribune Online |website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |archive-date=14 May 2014 |access-date=28 December 2024 |archivedate=14 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |deadurl=yes }}</ref> ===জলপথ=== [[File:Bogibeel Karrengbali paarghat.jpg|thumb|বগীবিল ঘাটৰ এখন ফেৰী]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ কাষে কাষে আৰু তাৰ সিপাৰে এক উন্নত জলপথ পৰিবহণ ব্যৱস্থাও আছে। ডিব্ৰুগড় বাংলাদেশ সীমান্তৰ পৰা শদিয়ালৈকে বিস্তৃত ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ২ৰ এক উল্লেখযোগ্য স্থান। ফেৰী সেৱাই ডিব্ৰুগড়ক চেঙাজান (ধেমাজি জিলা), পানবাৰী (ধেমাজি) & ঐৰাম ঘাট (জোনাই ওচৰত)ৰ সৈতে সংযোগ কৰে। বগীবিল আই ডব্লিউ টি ঘাটৰ পৰা কাৰেং চাপৰি আৰু চিচি মুখলৈ নিয়মীয়া ফেৰী সেৱা আছে। তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা গুৱাহাটীলৈ বিলাসী ক্ৰুজ সেৱাও উপলব্ধ। ডিব্ৰুগড়লৈ যোৱা ক্ৰুজখন [[তেজপুৰ]] আৰু [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |title=Bharat Darshan – Guwahati |access-date=8 October 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |archive-date=20 September 2013 |archivedate=20 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |deadurl=yes }}</ref> ====স্থলপথ==== ডিব্ৰুগড়ৰ মাজেৰে অসম ট্ৰাংক ৰোড পাৰ হৈ গৈছে। ডিব্ৰুগড়ৰ চৌকিডিঙিত অৱস্থিত অসম ৰাজ্যিক বাছ আস্থানৰ পৰা নিয়মীয়াকৈ অসম আৰু উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যান্য ৰাজ্যলৈ বাছ চলাচল কৰে। মহানগৰখনত ৰাজহুৱা পৰিবহনৰ বাবে অটো ৰিক্সা, বিক্ৰম, ই-ৰিক্সাৰ সুবিধা আছে। নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত থকা কনভয় ৰোডৰ উৰণসেঁতুৰ কাষত নতুনকৈ আৰম্ভ কৰা মুৰলীধৰ জালান বাছ আস্থান সম্পূৰ্ণকৈ কাৰ্যক্ষম হোৱা নাই। দেশৰ দীৰ্ঘতম ৰে'ল-ৰোড দলং [[বগীবিল দলং]] ডিব্ৰুগড়ৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত। ==শিক্ষা আৰু গৱেষণা== [[File:Dibrugarh Govt. Boys' H. S. School, Dibrugarh.jpg|thumb|right|ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] [[File:Dibrugarh University's entrance gate.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰৱেশপথ]] [[file:DHSK College, Dibrugarh.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ শিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰবিন্দু। ডিব্ৰুগড়ত কেইবাখনো পুৰণি আৰু উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী, বেচৰকাৰী বিদ্যালয় আছে। ১৮৪০ চনত স্থাপিত হোৱা [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] অসমৰ অন্যতম পুৰণি বিদ্যালয়। তদুপৰি ডিব্ৰুগড় কেইখনমান বিখ্যাত কণিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় আছে। [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ দ্বিতীয় পুৰণি বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৬৫ চনত [[অসম বিধান সভা]]ত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা এই বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপিত হয়। অসমৰ উচ্চশিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰৰূপে পৰিচিত ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ত কলা, বিজ্ঞান, বাণিজ্য আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা বিষয়ক শিক্ষাদানৰ বাবে বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰৰ উপৰিও এখন "অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ প্ৰতিষ্ঠান" আছে। বৰ্তমান এই বিশ্ববিদ্যালয়ৰদ্বাৰা অনুমোদিত মুঠ মহাবিদ্যালয়ৰ সংখ্যা ১৬০। ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মুঠ মাটিকালি হ'ল ২০৩ হেক্টৰ; ইয়াৰে ৭৪.৩ হেক্টৰৰ এটা এলেকাত চাহখেতি কৰা হয়। এই বিশ্ববিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দু নতুন বজাৰৰ পৰা প্ৰায় ৫ কি: মি: দক্ষিণে ৰজাভেটা অঞ্চলত অৱস্থিত। ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথটো বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যতম আৰু আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। এই মহাবিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ বৰবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়খন আনুস্থানিকভাৱে ১৯৪৭ চনৰ ৩ নৱেম্বৰৰ দিনা উদ্বোধন কৰা হয়। ইয়াৰ আগেয়ে ই "বেৰী-হোৱাইট মেডিকেল স্কুল নামেৰে জনাজাত আছিল, যিখন ১৯০০ চনত স্থাপিত হৈছিল। [[শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় জিলাৰ চাবুৱাত অৱস্থিত এখন ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। এই বিশ্ববিদ্যালয় খন অসম চৰকাৰে ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত গৃহীত কৰা ''শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয় বিধেয়ক, ২০১৮''ৰ অধীনত স্থাপন কৰিছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন ২০২০ চনৰ ১০ জুলাই তাৰিখৰ পৰা ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ অস্থায়ী কেম্পাছৰ পৰা কাৰ্যক্ষম হয়। এইখন অসমৰ প্ৰথম আৰু ভাৰতৰ চতুৰ্থ কাৰ্যক্ষম চতুৰ্থ ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। ডিব্ৰুগড়ৰ [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়|চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উজনি অসমৰএকমাত্ৰ দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]] [[ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ|ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদে]] স্থাপন কৰা ছখন আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰৰ অন্যতম। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১০ কিঃমিঃ পূবত তথা বকুল তিনিআলিৰ পৰা ২ কিঃমিঃ নিলগত লাহোৱালত আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ অৱস্থিত। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আঠখন ৰাজ্যৰ উমৈহতীয়া আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰই এই অঞ্চলত জীৱ-চিকিৎসা বিষয়ত গৱেষণা কৰা হয়। ১৯৮২ চনত এই কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছিল। ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ আৰু বিভিন্ন প্ৰকল্পৰ বাবে বিভিন্ন উৎসৰ পৰা এই কেন্দ্ৰই অনুদান লাভ কৰে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উল্লেখযোগ্য শিক্ষানুষ্ঠান সমূহ হ'ল: ===বিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] * ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী বালিকা বিদ্যালয় * ডন বস্ক' হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * লিটিল ফ্লাৱাৰ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট মেৰীজ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট জেভিয়াৰ্ছ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * বি এল বেৰীয়া সৰস্বতী শিশু মন্দিৰ * কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * দিল্লী পাব্লিক স্কুল, ডিব্ৰুগড় * বিবেকানন্দ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * সম্পূৰ্ণ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয় * ভিক্টোৰিয়া গাৰ্লছ স্কুল * বেংগলী বয়জ স্কুল * মাৰোৱাৰী হিন্দী বিদ্যালয় * অগ্ৰসেন একাডেমী * শিশু ভাৰতী বিদ্যালয় * গ্ৰেহেম বজাৰ বালিকা বিদ্যালয় ===কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ছল্ট ব্ৰুক একাডেমী]] * ডঃ ৰাধাকৃষ্ণণ স্কুল অফ আৰ্টছ, কমাৰ্চ এণ্ড চাইন্স * [[জ্ঞান বিজ্ঞান একাডেমী]] *  শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় ===মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ বাণিজ্য মহাবিদ্যালয়]] * [[মনোহৰী দেৱী কানৈ মহিলা মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰু মহাবিদ্যালয়]] * নন্দলাল বৰগোহাঁই চিটি মহাবিদ্যালয় ===আইন মহাবিদ্যালয়=== * ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ আইন মহাবিদ্যালয় * এছ.আই.পি.ই. আইন মহাবিদ্যালয় * ডঃ ৰোহিনী কান্ত বৰুৱা আইন মহাবিদ্যালয় ===শিক্ষণ মহাবিদ্যালয়=== * চন্দ্ৰকান্ত হাজৰিকা মহাবিদ্যালয় * পাৰিজাত একাডেমী শিক্ষক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান ===চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠান=== * [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] * [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়]] * [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] ===কাৰিকৰী প্ৰতিষ্ঠান=== * [[ডিব্ৰুগড় পলিটেকনিক]] ==গণমাধ্যম== আকাশবাণী ডিব্ৰুগড় অসমৰ অন্যতম পুৰণি আকাশবাণী কেন্দ্ৰ। আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়ে এ এম (৫২৯.১ মিটাৰ মেগাৱাটত ৫৬৭ কিলোহাৰ্টজ) আৰু এফ এম (১০১.৩০ মেগাহাৰ্টজ) বেণ্ড দুয়োটাতে তিনিটা অধিবেশনত দৈনিক প্ৰচাৰ কৰে।<ref>{{cite web|title=All India Radio, Dibrugarh|url=http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|publisher=Prasar Bharati|access-date=3 August 2013|archive-date=2 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|url-status=live}}</ref> লগতে প্ৰতিদিনে সন্ধিয়া ৬:০০ বজাত ৫ মিনিটৰ আঞ্চলিক বাতৰিৰ বুলেটিন সম্প্ৰচাৰ কৰে ।<ref name="allindiaradio.gov.in">{{cite web| url = http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| title = Get Apps {{!}} Prasar Bharati| access-date = 3 August 2013| archive-date = 2 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| url-status = live}}</ref> এই কেন্দ্ৰটো ১৯৬৮ চনৰ ১৫ ফেব্ৰুৱাৰীত আৰম্ভ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |title=NEWS ON AIR : News on AIR brings the Latest & Top Breaking News on Politics, G-20 summit, Cricket, Sports, Business , State,Formula One in INDIA , Regional Language Audio Bulletins , Regional Language scripts & more |access-date=1 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140305062218/http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |archive-date=5 March 2014 |url-status=dead }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ মলখুবাচাত এই ষ্টেচনৰ ষ্টুডিঅ’ আৰু লেপেটকাত অৱস্থিত ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড স্থানৰ সমীপত হাই পাৱাৰ ট্ৰেন্সমিছন টাৱাৰ আছে। ব্ৰহ্মপুত্ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন বা ৰেডিঅ’ ব্ৰহ্মপুত্ৰ ৯০.৪ মেগাহাৰ্টজ ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথমটো তৃণমূল পৰ্যায়ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন। উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়, ধেমাজি, আৰু শিৱসাগৰৰ কিছু অংশৰ ৮ লাখৰো অধিক লোকক সামৰি লোৱা এই চহৰে অৰ্ধনগৰীয়া, আৰু গ্ৰাম্য জনসংখ্যাক একত্ৰিত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ মাইজান ঘাটৰ সমীপত ইয়াৰ ষ্টেচন অৱস্থিত। [[File:Doordarshan Kendra, Dibrugarh.jpg|thumb|right|দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] অসমীয়া ভাষাত অনুষ্ঠান আগবঢ়োৱা দ্বিতীয়টো দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড় ১৯৯৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে কেন্দ্ৰই ১৯৯১ চনৰ ২০ ডিচেম্বৰৰ পৰা দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটীৰ সম্প্ৰচাৰিত অসম ভাষাৰ কাৰ্যসূচী সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |deadurl=yes }}</ref> এই কেন্দ্ৰত নিৰ্মিত কাৰ্যসূচীসমূহ উচ্চ শক্তিৰ ট্ৰেন্সমিটাৰৰ জৰিয়তে টেলিকাষ্ট কৰা হয়।<ref>{{cite web| url = http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| title = Doordarshan Kendra Guwahati| access-date = 1 March 2014| archive-date = 29 July 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| url-status = live| archivedate = 29 July 2013| archiveurl = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| deadurl = yes}}</ref> ডিব্ৰুগড় দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰই 'ডি ডি নৰ্থ ইষ্ট' চেনেলত অনুষ্ঠানৰ অৱদান আগবঢ়াই আছে।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |deadurl=yes }}</ref> তদপৰি সামাজিক মাধ্যমটো প্ৰচাৰৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ত কেইবাটাও ইলেক্ট্ৰনিক বাতৰি পৰ্টেল আৰু চেনেল আছে। ===বাতৰি-কাকতসমূহ=== ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত প্ৰথমখন কাকত 'টাইমছ অফ আছাম'ৰ সৈতে ডিব্ৰুগড় সমগ্ৰ পূব ভাৰতৰ বাতৰি কাকত সাংবাদিকতাৰ পথ প্ৰদৰ্শক। প্ৰকাশৰ চাৰি দশক পিছত টাইমছ অফ আছামৰ প্ৰকাশ বন্ধ হৈ ১৯৩৯ চনৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য আছাম ট্ৰিবিউন|দ্য আছাম ট্ৰিবিউনে]] যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে আৰু ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৭ বছৰ প্ৰকাশৰ পিছত গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰিত হয়। অৱশ্যে উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ এই প্ৰধান ইংৰাজী দৈনিক কাকতখন গুৱাহাটীৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত হয়। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন চাৰিখন চহৰৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য ছেণ্টিনেল]] প্ৰকাশিত হয়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা কেইবাখনো স্থানীয়ভাষাৰ, লগতে ইংৰাজী আৰু বাংলা দৈনিক কাকত প্ৰকাশ পায়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত অসমীয়া বাতৰি কাকতসমূহ হ'ল [[অসমীয়া প্ৰতিদিন]], [[জনসাধাৰণ]], [[নিয়মীয়া বাৰ্তা]], [[দৈনিক অসম]], অসম আদিত্য, দৈনিক প্ৰতীক্ষা আৰু প্ৰতিবিম্ব। গুৱাহাটী আৰু শিলচৰৰ সমান্তৰালকৈ ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা বাংলা দৈনিক যুগশংখ প্ৰকাশিত হয়। ==ৰাজনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ অন্তৰ্গত। [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ নেতা তথা বৰ্তমানৰ কেন্দ্ৰীয় জলপৰিবহন মন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]] বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ সাংসদ।<ref>{{cite web |url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |title=List of Parliamentary & Assembly Constituencies |access-date=6 October 2008 |work=Assam |publisher=Election Commission of India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |archive-date=4 May 2006 }}</ref> বিজেপিৰ প্ৰশান্ত ফুকন [[ডিব্ৰুগড় (বিধানসভা সমষ্টি)]] পৰা [[অসম বিধানসভা]]লৈ নিৰ্বাচিত বিধায়ক। [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] বৰ্তমান বিজেপিৰ দখলত। ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== * [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]], অসমৰ এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ, নাট্যকাৰ, লেখক আৰু প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা * [[নীলমণি ফুকন (জ্যেষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]], সাহিত্যিক আৰু ৰাজনীতিবিদ * [[দেৱকান্ত বৰুৱা]], কবি আৰু ৰাজনীতিবিদ, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ ৮৩ সংখ্যক অধ্যক্ষ, [[বিহাৰ]]ৰ ৰাজ্যপাল * [[যোগেন্দ্ৰ নাথ হাজৰিকা]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ সপ্তম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[কেশৱ চন্দ্ৰ গগৈ]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ নৱম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ চতুৰ্দশ মুখ্যমন্ত্ৰী]] তথা কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী * [[ৰঞ্জন গগৈ]], [[ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ|ভাৰতৰ ৪৬ সংখ্যক মুখ্য ন্যায়াধীশ]] * [[মলয়া গোস্বামী]], শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী * [[বিজু ফুকন]], অভিনেতা * [[নগেন শইকীয়া]], সাহিত্যিক তথা সাহিত্য সভাৰ প্ৰাক্তন সভাপতি * [[প্ৰহ্লাদ চন্দ্ৰ তাছা]], সাহিত্যিক ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থ সূচি== {{refbegin}} * {{citation |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |place=Guwahati |publisher=EBH Publishers |year=2016 |isbn=978-93-83252-70-1 }} * {{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=925 |issn=2347-6435 |ref=harv}} == বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Dibrugarh|ডিব্ৰুগড়}} * [https://dibrugarh.assam.gov.in/ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ ৱেবচাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250419051017/https://dibrugarh.assam.gov.in/ |date=2025-04-19 }} * [http://dibru.ac.in ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় ৱেবচাইট] {{অসমৰ নগৰ-মহানগৰ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:ডিব্ৰুগড় জিলা]] t7aotess1awqtydkqsqmbiosmxdfehn 651899 651898 2026-11-10T06:15:54Z KhiLanTzi 23530 /* নাম */ ডিব্ৰুগড় নামটোৰ প্ৰচলনৰ সময় 651899 wikitext text/x-wiki {{About|ডিব্ৰুগড় মহানগৰ|একে নামৰ জিলা|ডিব্ৰুগড় জিলা}} {{Infobox settlement | name = ডিব্ৰুগড় | nickname = অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী<br>ভাৰতৰ চাহ নগৰী<br>উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = মহানগৰ | image_skyline = {{photomontage | photo1a = A_tea_garden_in_Dibrugarh.jpg | photo2a = OPD,_Assam_Medical_College_&_Hospital,_Dibrugarh.jpg | photo2b = Shrikshetra_Dham,_Dibrugarh.jpg | photo3a = Dibrugarh_University's_entrance_gate.jpg | photo3b = Inside_campus_of_Indian_Councial_of_Medical_Research,_NE_Region,_at_Lahowal,_Dibrugarh.jpg | photo4a = Bogibeel_Bridge_view.jpg | space = 1 | size = 280 | colour = black | colour_border = black }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা বাওঁফালৰ পৰা সোঁফালে: চাহ বাগিচা, [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়|অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়]], [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়|জগন্নাথ মন্দিৰ]], [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]], [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ]], [[বগীবিল দলং]] | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = অসমত ডিব্ৰুগড়ৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|27.48|N|95|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = সংমণ্ডল | subdivision_name2 = [[উজনি অসম]] | subdivision_type3 = জিলা | subdivision_name3 = [[ডিব্ৰুগড় জিলা]] | subdivision_type4 = ৱাৰ্ডৰ সংখ্যা | subdivision_name4 = ২২ | established_title = স্থাপিত | established_date = ১৮৭৩ | founder = | named_for = ডিব্ৰুমুখৰগড় ([[আহোম-চুতীয়া ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ত ডিব্ৰু নদীৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই নিৰ্মাণ কৰা গড়)<ref>"The Buranjis refer to the Ahom-Chutiya conflict from the fourteenth century which continued up to the sixteenth century. The Ahoms built a garh (fort) on the bank of the river Dibru to resist the attack of the Chutiyas from which the name ‘Dibrugarh’ was derived (Nath, 2001, p.81)." {{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |year=2024 |page=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref><ref>{{Cite book |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |year=2003 |page=56 |url=https://www.scribd.com/document/914496064/The-Comprehensive-History-of-Assam-2-H-K-Barpujari-Editor-2-2-2003-Publication-Board-Assam-Fb354ba6bb80809dc5c1275e48f7bb6f-Anna-s |access-date=30 October 2026}}</ref> | governing_body = [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] | leader_title1 = বিধায়ক | leader_name1 = [[প্ৰশান্ত ফুকন]], [[বিজেপি]] | leader_title2 = জিলা আয়ুক্ত | leader_name2 = বিক্ৰম কৈৰী, আইএএছ | leader_title3 = আৰক্ষী পৰিদৰ্শক | leader_name3 = শ্বেতাংগ মিশ্ৰ, আইপিএছ | leader_title4 = মেয়ৰ | leader_name4 = সৈকত পাত্ৰ, [[বিজেপি]] | government_type = পৌৰনিগম | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 71.83 | elevation_footnotes = | elevation_m = 108 | population_total = {{formatnum:154296}} | population_as_of = ২০১১ | population_density_km2 = auto | population_demonym = Dibrugarhian | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[পিনক'ড]] | postal_code = ৭৮৬০০১-৫ | area_code_type = দূৰভাষ কোড | area_code = +৯১ – (০) ৩৭৩ – XX XX XXX | registration_plate = AS-06 | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-AS]] | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex Ratio]] | blank1_info_sec1 = 934 [[Female|♀️]]/ 1000 [[Male|♂️]] | blank2_name_sec1 = | blank2_info_sec1 = | blank3_name_sec1 = [[Köppen climate classification|Climate]] | blank3_info_sec1 = [[Humid subtropical climate|Cwa]] | blank1_name_sec2 = {{nowrap|[[Official Language]]}} | blank1_info_sec2 = [[Assamese language|Assamese]] | blank2_name_sec2 = [[Literacy in India|Literacy Rate]] | blank2_info_sec2 = {{increase}} 89.42% {{colour|#fc5|high}} | blank3_name_sec2 = [[Lok Sabha]] Constituency | blank3_info_sec2 = [[Dibrugarh (Lok Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank4_name_sec2 = [[Vidhan Sabha]] Constituency | blank4_info_sec2 = [[Dibrugarh (Vidhan Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank5_name_sec2 = [[Human Development Index|HDI]] | blank5_info_sec2 = {{increase}} 0.503 {{colour|#fc5|high}} | official_name = | native_name = }} '''ডিব্ৰুগড়''' ({{lang-en|Dibrugarh}},[[IPA|আ.ধ্ব.ব.]]:{{IPA|ˌdɪbru:ˈgɑ:}}), [[উজনি অসম]]ত অৱস্থিত অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী, ডিব্ৰুগড় জিলাৰ সদৰ তথা অসমৰ দ্বিতীয়খন মহানগৰ। মহানগৰখন অসমৰ মুখ্য ৰাজধানী [[দিছপুৰ]]ৰ পৰা ৪৩৫ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত। ইয়াত [[অসম চৰকাৰ]]ৰ দ্বিতীয় অসম সচিবালয় আৰু মুখ্যমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয় অৱস্থিত। তদুপৰি ইয়াত [[সোণোৱাল কছাৰী স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ো অৱস্থিত। ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ পাৰত অৱস্থিত। ১৮৭৩ চনত ব্ৰিটিছসকলৰ শাসনকালত স্থাপিত ঐতিহাসিক ডিব্ৰুগড় চহৰখন ২০২৪ চনৰ ৭ মাৰ্চত ডিব্ৰুগড় পৌৰসভা ভংগ কৰি ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম গঠনৰ লগে লগে অসমৰ দ্বিতীয় মহানগৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ মুখ্য বাণিজ্যিক আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ। কেইবাখনো চাহ বাগিচা থকাৰ কাৰণে ইয়াক ''ভাৰতৰ চাহ নগৰী'' বোলা হয়। সেইদৰে কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য উদ্যোগৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ হিচাপে ইয়াক ''উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ'' বুলি কোৱা হয়। [[File:Jagannath temple of Dibrugarh district, Assam.jpg|thumb|অসমৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ জগন্নাথ মন্দিৰ]] == নাম== ডিব্ৰুগড় নামটো [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঞি আৰু ক্লিংলুং বৰগোহাঞিৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰু নদীৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই চুতীয়া সেনাৰ বিৰুদ্ধে বনোৱা গড় '''ডিব্ৰুমুখৰ গড়'''ৰ পৰা উৎপত্তি হৈছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal= |volume=11 |issue=2 |pages=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref><ref>{{Cite book |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |year=2003 |page=56 |url=https://www.scribd.com/document/914496064/The-Comprehensive-History-of-Assam-2-H-K-Barpujari-Editor-2-2-2003-Publication-Board-Assam-Fb354ba6bb80809dc5c1275e48f7bb6f-Anna-s |access-date=30 October 2026}}</ref> পাছলৈ চাওঁফা [[চুতণফা]] শাসনকালত ১৮শ শতিকাত '''ডিব্ৰুমুখৰ গড়''' চুটি হৈ গড় আৰু আহোম প্ৰশাসনিক শাখাটোৰ নাম '''ডিব্ৰুগড়''' হয়।<ref>{{cite report |last=Phukan |first=Sarat Kumar |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |institution=Southeast Asian Linguistics Archives (SEAlang) |year=2000 |page=3 |url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/phukan2000linguistic.pdf}}</ref>{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} বুৰঞ্জী অনুসৰি ১৫২৬ চনৰ জেঠ মাহত গড়টোৰ কাষৰীয়া অঞ্চলটো [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অধীনলৈ অহাৰ পাছত প্ৰথমে এখন [[মু’ঙ]] হিচাপে '''মু'ঙ টিফাও''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜣𑜧𑜇𑜧) নাম দিয়া হৈছিল পাছলৈ গড়টোৰ নাম মতেই ১৮শ শতিকাত অঞ্চলটোৰ নাম অসমীয়াত '''ডিব্ৰুগড়''' বুলি প্ৰচলিত হয়।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=G. C. |title=Ahom-Buranji |year=1939 |publisher= |page=61 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/61/mode/1up |access-date=30 October 2026}}</ref> ডিব্ৰুগড় শব্দটো দুটা ভাষা [[বড়ো-কছাৰী]] আৰু [[অসমীয়া ভাষা]]ৰ পৰা আহিছে।<ref>{{cite journal |last=Phukan |first=Sarat Kumar |year=2000 |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |page=297 |url=https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260922163640/https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archivedate=2026-09-22 |access-date=2026-09-27 |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰু শব্দটো নদী সূচোৱা 'ডি'/'দি' শব্দাংশ তিব্বত-বৰ্মী<ref>{{cite book |last=Ramirez |first=Philippe |location=London |page=[https://archive.org/details/kachris00endl/page/4 4] |quote=It is indeed not at all unlikely that the people known to us as Kacháris and to themselves as Baḍa (Bara), were in earlier days the dominant race in Assam; and as such they would seem to have left traces of this domination in the nomenclature of some of the physical features of the country, e.g., the Kachári word for water (di; dŏi) apparently forms the first syllable of the names of many of the chief rivers of the province, such as Diputá, Dihong, Dibong, Dibru, Dihing, Dimu, Desáng, Diku (cf. khu Tista), &c., and to these may be added Dikrang, Diphu, Digáru, &c., all near Sadiya, the earliest known centre of Chutiyá (Kachári) power and civilisation.}}</ref> আৰু গড় শব্দটো অসমীয়া ভাষাৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ Rampart (প্ৰতিৰক্ষামূলক দুৰ্গ) যাৰ উৎস [[প্ৰাকৃত ভাষা]]ৰ [[wiktionary:𑀕𑀠|𑀕𑀠]] (gaḍha) <ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=925 |issn=2347-6435 |quote=This rampart called "garh" in Assamese language.}}</ref> আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জী ''ডিব্ৰু''ৰ এটা ঐতিহাসিক ৰূপ হিচাপে ''Ti-phāo'' নামটো পোৱা যায়। ভাষাবিদ শৰৎ কুমাৰ ফুকনে ১৯৯৬ চনৰ ''Tai Elements in the Place Names of Assam'' প্ৰবন্ধত ''Dibrugarh — Ti-phāo''-ক “Rechristened Place Names”ৰ অন্তৰ্গত কৰি উল্লেখ কৰিছে আৰু এই শ্ৰেণীৰ টাই নামসমূহ “are not in use now” বুলি কৈছে। ==ইতিহাস== বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলা আৰু সংলগ্ন ডিব্ৰু–দিহিং উপত্যকাত প্ৰাচীনকালৰ পৰাই মানুহৰ বসতিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শন পোৱা গৈছে। ডিব্ৰু উপত্যকাৰ বিভিন্ন স্থানৰ পৰা নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ শিলৰ সঁজুলি আৰু মাটিৰ পাত্ৰৰ ভগ্নাংশ সংগ্ৰহ কৰা হৈছে, যাৰ কিছুমান [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ নৃতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=533}}</ref> ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ শাসনকাল=== ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে ডিব্ৰুগড় [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল।<ref name="Bhuyan2023">{{cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |date=2023 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |page=532 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |quote=About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms, as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing, which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century that the area was brought under the control of the Ahoms, and before that, the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas.|ref=harv}}</ref> চুতীয়া শাসনকালৰ পূৰ্বে ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত কোনসকল ৰজা বা ৰাজবংশই শাসন কৰিছিল, সেই সম্পৰ্কে নিশ্চিত ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা নাযায়।<ref>"The region was ruled by the Chutiya kingdom before it was annexed under the Ahom territorial limit, and it was claimed that the site belonged to them. We lack specific historical evidence for the people who ruled the area before them."{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> ৰশ্মিৰেখা ভূঞা আৰু নিশাৰাণী দাসৰ মতে, এই অঞ্চলত চুতীয়া শাসনৰ আৰম্ভণিৰ নিৰ্দিষ্ট সময় নিৰ্ধাৰণ কৰিব পৰা নগ'লেও প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ, জনশ্ৰুতি আৰু বুৰঞ্জীৰ তথ্যই চুতীয়াসকলৰ ৰাজ্যগঠন প্ৰক্ৰিয়া আহোমসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বেই আৰম্ভ হোৱাৰ ইংগিত দিয়ে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|pp=533–534}}</ref> [[বুৰঞ্জী]]সমূহত [[দিহিং নদী]]ক উত্তৰ দিশৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]<ref name="Nath2013">{{cite book |last=Nath |first=D. |chapter=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |editor1-last=Bhattacharjee |editor1-first=J. B. |editor2-last=Syiemlieh |editor2-first=David R. |title=Early States in North East India |publisher=Regency Publications |location=Delhi |year=2013 |page=27 |isbn=978-81-89233-86-0 }}</ref> আৰু দক্ষিণ দিশৰ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজৰ সীমা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>''Assam Buranji'' (SM), p. 9.</ref><ref name="Bhuyan2023"/><ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |page=28 |quote=..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west }}</ref> দিহিং নদীৰ পাৰত চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজত সংঘটিত হোৱা সংঘাতৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত দিহিং নদীৰ মাছ ধৰাৰ অধিকাৰক কেন্দ্ৰ কৰি চুতীয়া–আহোম বিবাদৰ কথা উল্লেখ আছে। মধ্যযুগত দিহিং নদীৰ গতিপথ বৰ্তমানৰ পৰা পৃথক আছিল। ভূতাত্ত্বিক আৰু নদীৰ পুৰণি গতিপথ সম্পৰ্কীয় গৱেষণা অনুসৰি, দিহিং নদীয়ে অতীতত বকতা আৰু চৰগুৱা অঞ্চলৰ মাজেৰে পশ্চিম দিশলৈ বৈ গৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Sarma |first=J. N. |title=A study on palaeochannels from satellite imagery in a part of Upper Assam |url=https://www.researchgate.net/publication/282791359_A_study_on_Palaeochannels_from_satellite_imagery_in_a_part_of_Upper_Assam |pages=77–78 }}</ref> আহোম বুৰঞ্জীসমূহতো বকতা আৰু চৰগুৱা অঞ্চলক দিহিং নদীৰ পাৰত অৱস্থিত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward |title=A History of Assam |year=1906 |publisher=Thacker, Spink and Co. |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait }}</ref> এই সময়ৰ স্থাপত্য-পৰম্পৰাৰ অন্যতম নিদৰ্শন হৈছে ডিব্ৰুগড় নগৰৰ প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত [[মৈৰামৰা দৌল]]। প্ৰত্নস্থলীটোত প্ৰাচীন শিলৰ মন্দিৰৰ অৱশেষ আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত নিৰ্মিত ইটাৰ মন্দিৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। ভূঞা আৰু দাসে প্ৰাচীন শিলৰ মন্দিৰটো চুতীয়া শাসনকালত নিৰ্মিত বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে। আনহাতে, পৰৱৰ্তী ইটাৰ মন্দিৰটোৰ পৰা সংগৃহীত ইটাৰ নমুনাৰ ওপৰত কৰা ''Thermoluminescence Dating'' বা ''TL Dating'' পদ্ধতিৰ কালনিৰ্ণয় অনুসৰি, ইটাৰ মন্দিৰটো খ্ৰীষ্টীয় ১৩-১৪ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে,<ref name="Saikia2024Moiramora">{{cite journal |last1=Saikia |first1=Raktim Ranjan |last2=Taye |first2=Chaitra Dhar |last3=Amin |first3=Nurul |last4=Konwar |first4=Sorat |last5=Panzeri |first5=Laura |last6=Galli |first6=Anna |title=Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History |journal=Applied Sciences |volume=14 |issue=14 |year=2024 |doi=10.3390/app14146271 |doi-access=free |hdl=10281/522302 |hdl-access=free }}</ref> যি সময়ত এই অঞ্চলত [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজা]] সকলে শাসন কৰিছিল। ===আহোম ৰাজ্য=== ==== মুং টিফাও==== ডিব্ৰুগড়ৰ ইতিহাসৰ এক বৃহৎ অংশ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Priyanka |last2=Dutta |first2=Mala |title=A Spatial Pattern Of Population Growth And Urban Development In Dibrugarh City, Assam |journal=International Journal of Environmental Sciences |volume=11 |issue=23s |page=1958 |year=2025 |issn=2229-7359 |url=https://theaspd.com/index.php/ijes/article/download/8679/6263/17965}}</ref> এই অঞ্চলটো আহোম বৰমূৰীয়া সকলৰ অধীনত পৰিচালিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Priyanka |last2=Dutta |first2=Mala |title=A Spatial Pattern Of Population Growth And Urban Development In Dibrugarh City, Assam |journal=International Journal of Environmental Sciences |volume=11 |issue=23s |page=1958 |year=2025 |issn=2229-7359 |url=https://theaspd.com/index.php/ijes/article/download/8679/6263/17965}}</ref> ১৫২২ চনৰ চুতীয়া-আহোম যুদ্ধৰ সময়ত ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বৰগোহাঞিৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰু নৈৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই এটি গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল যাৰ নাম ডিব্ৰুগড় আছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal= |volume=11 |issue=2 |pages=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref> এই গড়টো প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত চুতীয়া সকলৰ বিৰূদ্ধে সজা হৈছিল যদিও পাছলৈ এই গড়টো সীমান্তবৰ্তী জনজাতীয় লোকৰ পৰাও আহোম ৰাজ্যক ৰক্ষা কৰিছিল আৰু ইয়াক শদিয়াৰ গড়ৰ সমানেই গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল {{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ১৫২৩ খ্ৰীষ্টাব্দত চাওঁফা চুহুংমুঙৰ শাসনকালত চুতীয়া-আহোম যুদ্ধত আহোম সকল বিজয়ী হয়। উজনি অসমত শাসনৰ বাবে আহোম সকলে চাৰিং, টিপাম আৰু নামৰূপৰ দৰে ভিন্ন প্ৰশাসনিক একক সমূহ গঠন কৰিছিল যাক ৰাজকোঁৱৰ আৰু ৰাজ বংশীয় লোকসকলক শাসন কৰিবলৈ দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite book |author=Krishna Kanta Handiqui State Open University |title=State and Polity in Assam - II |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2023 |page=69 |url=https://lmskkhsou.in/eservices/e-Resources/Resources/e-SLM/NEP/Master%20Degree/2nd%20semester/DSC/History/State%20and%20Polity%20In%20Assam%20II.pdf}}</ref> আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত হোৱাৰ পাছত গড়টোক কেন্দ্ৰ কৰি '''ডিব্ৰুগড়''' বা '''মু'ঙ টিফাও''' নামেৰ [[মু'ঙ]] (প্ৰশাসনিক একক) গঠন কৰা হৈছিল আৰু তাৰ শাসনভাৰ ত্যাওলুং চুলুংক দিয়া হৈছিল।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ডিব্ৰুগড় আৰু কাষৰীয়া অঞ্চলত আহোমৰ দ্বাৰা যুদ্ধত উদ্ধাৰ কৰা মোগলৰ টোপ সমূহৰ টুকুৰা সমূহ উদ্ধাৰ হৈছে।<ref>{{cite book |author=Krishna Kanta Handiqui State Open University |title=State and Polity in Assam - II |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2023 |page=15 |url=https://lmskkhsou.in/eservices/e-Resources/Resources/e-SLM/NEP/Master%20Degree/2nd%20semester/DSC/History/State%20and%20Polity%20In%20Assam%20II.pdf}}</ref> চাওঁফা চুচেংফাৰ দিনত ডিব্ৰুগড় ৰাজ্যকে ধৰি উজনি অসম [[বৰবৰুৱা]]ৰ শাসনত আহিছিল।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ডিব্ৰুগড় [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ এটা মুখ্য স্থলী হিচাপে কেন্দ্ৰ কৰি উঠে। ১৮০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত এজন আহোম ফুকনে বন্দী কৰা মৰাণ বিদ্ৰোহীসকলক লৈ ডিব্ৰুগড় ৰাজ্যৰ পৰা চিপাহীৰ পহৰাৰ অধীনত [[ঘিলামৰা]]ত পুনৰ সংস্থাপন কৰিছিল আৰু প্ৰশাসনিক পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে বৰবৰুৱাক অৱগত কৰিছিল। <ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Calcutta |year=1933 |page=184 |url=https://ia802901.us.archive.org/11/items/in.ernet.dli.2015.283945/2015.283945.Tungkhungia-Buranji_text.pdf}}</ref> ====ডিব্ৰুগড় ৰাজ্য==== ডিব্ৰুগড় নামটো অষ্টাদশ শতিকাত আহোম চাওফা [[চুতণফা]]ৰ শাসন কালত সৃষ্টি হৈছিল, সেই সময়ত গড়ৰ নামটোৱে অধিক বিস্তৃতি লাভ কৰি বৃহত্তৰ ভৌগোলিক প্ৰশাসনিক অঞ্চলটোক বুজাবলৈ ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite report |last=Phukan |first=Sarat Kumar |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |institution=Southeast Asian Linguistics Archives (SEAlang) |year=2000 |page=3 |url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/phukan2000linguistic.pdf}}</ref> সপ্তদশ–অষ্টাদশ শতিকাত বুঢ়ীদিহিং নদীৰ বানপানী, গৰাখহনীয়া আৰু ভূমিকম্পৰ ফলত মৈৰামৰা সত্ৰৰ ক্ষতিগ্ৰস্ততাক আহোম ৰজাসকলে মেৰামতি কৰাইছিল।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> চৰাইদেউৰ ৰাজকীয় [[মৈদাম]]সমূহৰ বাহিৰেও অন্য অভিজাত শ্ৰেণীৰ লোকৰ মৈদামসমূহ ডিব্ৰুগড়ত দেখা যায়।<ref>"...other Maidams are scattered in the region between Jorhat and Dibrugarh..."{{cite journal |last=Borah |first=Bornali |title=A Study of the Ahom Maidamas at Charaideo |journal=International Journal for Multidisciplinary Research |volume=8 |issue=5 |year=2026 |page=2 |url=https://www.ijfmr.com/papers/2026/5/88332.pdf}}</ref> ইয়াৰে ভিতৰত অন্যত বৰবৰুৱা মৈদাম ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে বৰবৰুৱা উন্নয়ন খণ্ডৰ অধীনত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ দাঁতিতে অৱস্থিত। <ref>{{cite web |title=Barbaruah Maidam |publisher=Pragyanxetu |date=11 April 2023 |page=1 |url=https://pragyanxetu.com/barbaruah-maidam/?pdf=3340}}</ref> ইতিহাসবিদ সৰ্বানন্দ ৰাজকুমাৰৰ মতে, বৃহৎ মৈদাম দুটা ক্ৰমে বুঢ়া দিহিঙীয়া বৰবৰুৱা আৰু ডেকা দিহিঙীয়া বৰবৰুৱাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ধাৰণা কৰা হয়। অৱশ্যে মৈদাম দুটাৰ প্ৰকৃত অধিকাৰীৰ পৰিচয় নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই। এই মৈদামসমূহ অসম চৰকাৰৰ প্ৰত্নতত্ত্ব সঞ্চালকালয়ৰ অধীনত সংৰক্ষিত প্ৰত্নস্থলীৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |title=Protected Archaeological Sites and Monuments |url=https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/list-of-protected-archaeological-sites-and-monuments |publisher=Directorate of Archaeology, Government of Assam |at=No. 149: Barbaruah Maidams, Sessa, Dibrugarh District}}</ref><ref>{{cite web |title=Krishi Vigyan Kendra, Dibrugarh – District Profile |url=https://kvkdibrugarh.aau.ac.in/district.htm |publisher=Assam Agricultural University |at=Barbarua Maidam}}</ref> মৈৰমৰাত চিনাক্ত হোৱা মধ্যযুগীয় শিলৰ ভাস্কৰ্যসমূহত বহল মুখ, চেপেটা নাক, উখহা চকু, বহল বুকু আৰু ক্ষীণ কঁকালৰ দৰে বৈশিষ্ট্য সমূহ শিৱসাগৰৰ কীৰ্তিচিহ্নসমূহত থকা আহোম যুগৰ ভাস্কৰ্যৰ যথেষ্ট মিল দেখা যায়।<ref>{{cite journal |last1=Bhuyan |first1=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11.2 |year=2024 |pages=535–536 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> এই ভাস্কৰ্যসমূহ অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংঘটিত মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পূৰ্বে আহোম যুগত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Bhuyan |first1=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11.2 |year=2024 |pages=535–536 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> ====মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ==== ১৭৮৭ চনত [[চুহিত্পংফা]]ৰ ৰাজত্বকালত [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰু অঞ্চলৰ অমৰাতলীত আহোম ৰাজকীয় বাহিনী পৰাজিত হোৱাৰ পিছত অঞ্চলটো মটক বা মোৱামৰীয়াসকলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ গৈছিল।<ref>"Since the defeat of the royal troops at Amaratali of Dibru in 1787 A.D. this region came under the Mataks or the Moamarias, who formed there a dominant religious community." {{harvcol|Gogoi|2016|p=241}}</ref> [[চুক্লিংফা]] আৰু তেওঁৰ পূৰ্বৰ [[চাওফা]] সকলে মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও সম্পূৰ্ণৰূপে সফল হোৱা নাছিল। মোৱাৰীয়া সকলে "মটক ৰাজ্য" নামেৰে স্বায়ত্তশাসিত ৰাজ্যৰ স্বীকৃতিৰ বাবে বিদ্ৰোহ অব্যাহত ৰাখিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=924 |issn=2347-6435 |url=https://www.ijrdet.com/files/Volume14Issue12/IJRDET_1225_143.pdf |quote=Thus from the year 1805, Dibrugarh became a part of Matak kingdom.}}</ref> ====আহোম ৰাজ্যৰ কৰতলীয়া মটক ৰাজ্য (১৮০৫-১৮২৬)==== আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে দীৰ্ঘদিনীয়া মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত, ১৮০৫ চনত আহোম ৰাজ্য আৰু মটক নেতৃত্বৰ মাজত এখন চুক্তি স্বাক্ষৰিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলত বিদ্ৰোহৰ অন্ত পৰিছিল আৰু [[চুক্লিংফা]]ই ১৮০৫ চনত [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ পুতেক মতিবৰক এজন শাসক হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল আৰু তেওঁক ‘বৰসেনাপতি’ অৰ্থাৎ মহান সেনাপতি উপাধি প্ৰদান কৰি [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ভিতৰতে এখন অৰ্ধ-স্বায়ত্তশাসিত কৰতলীয়া মটক ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। <ref>”....a semi-autonomous Matak State came into being within the Ahom State…”{{cite journal |last=Gogoi |first=Sun |title=An Introduction to the Colonial Identity of the Greater Matak Community of Assam: Religion, Community, Ethnicity and State (1760s–1900s) |journal=Indian Journal of Society and Politics |volume=5 |issue=1 |pages=31–36 |year=2018 |url=https://ijsp.in/admin/mvc/upload/50108%20AN%20INTRODUCTION%20TO%20THE%20COLONIAL%20IDENTITY%20OF%20THE.pdf}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=924 |issn=2347-6435 |url=https://www.ijrdet.com/files/Volume14Issue12/IJRDET_1225_143.pdf |quote=Thus from the year 1805, Dibrugarh became a part of Matak kingdom.}}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মটক ৰজা [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত [[সোনোৱাল কছাৰী|কছাৰী সোণোৱাল]] আৰু বিহিয়া{{efn|বিহিয়াসকল চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ এটা উপশাখা।<ref>{{Cite book |last=Dalton |first=Edward Tuite |url=https://books.google.com/books?id=9wxWAAAAcAAJ&dq=bihiya+ahom&pg=PA77 |title=Descriptive Ethnology of Bengal |date=1872 |publisher=Office of the Superintendent of Government Printing |language=en |page=521 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en |quote=In the present time the Sooteeahs are called Hindoo Sooteeahs, and Ahom Sooteeahs, the last named being those with whom the Ahoms or Saums intermarried at an early date. The class of the Assam population known as Beheeahs in upper Assam, also consider themselves belonging to the Hindu Sooteeah family. |page=468 }}</ref>}} সোণোৱালসকলক ৰজাই ক্ৰমে [[শদিয়া]] আৰু [[ধেমাজি জিলা|চিচি-ধেমাজি]] অঞ্চলৰ পৰা আনি বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]] আৰু [[ডিব্ৰু নদী|ডিব্ৰু]] নদীৰ মাজৰ বনাঞ্চলসমূহত বসতি স্থাপন কৰাইছিল।<ref>{{cite journal |last=Prinsep |first=James |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1838 |volume=7 |publisher=Asiatic Society of Bengal |url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ |language=en |page=676 }}</ref> ১৮০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[কমলেশ্বৰ সিংহ]]ৰ শাসনকালত এজন আহোম ফুকনে বন্দী কৰা কিছুমান মৰাণ বিদ্ৰোহীক ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা চিপাহীৰ পহৰাত [[ঘিলামৰা]]লৈ নি পুনৰ সংস্থাপন কৰিছিল আৰু এই প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে বৰবৰুৱাক অৱগত কৰিছিল। এই ঘটনাৰ উল্লেখ ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Calcutta |year=1933 |page=184 |url=https://ia802901.us.archive.org/11/items/in.ernet.dli.2015.283945/2015.283945.Tungkhungia-Buranji_text.pdf }}</ref> মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ আৰু পৰৱৰ্তী ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ লগতে মানৰ আক্ৰমণৰ ফলত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ কিছুমান পুৰণি বসতি আৰু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। মৈৰামৰা সত্ৰও প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ আৰু ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ ফলত এৰাপৰলীয়া হৈ পৰে বুলি সত্ৰৰ ইতিহাসত উল্লেখ আছে। পৰৱৰ্তী সময়ত মৈৰামৰা সত্ৰ শিৱসাগৰ জিলাৰ হাঁহচৰা মৌজাৰ কুঁজিবালিত পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> পিছলৈ বুঢ়ীদিহিং নদীয়ে গতিপথ সলনি কৰাৰ ফলত পুৰণি সত্ৰৰ অঞ্চলটো লেঙেৰী মৌজাৰ পৰিৱৰ্তে মানকটা মৌজাৰ অন্তৰ্গত হয়। পৰৱৰ্তী বসতিস্থাপকসকলে জংঘলৰ মাজত পুৰণি সত্ৰৰ অৱশেষ পুনৰ আৱিষ্কাৰ কৰি তাত থানঘৰ নিৰ্মাণ কৰি ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰম্ভ কৰে। পূৰ্বৰ সত্ৰাধিকাৰৰ বংশৰ লোকসকলেও পিছলৈ পুনৰ সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰি নামধৰ্ম প্ৰচাৰৰ পৰম্পৰা অব্যাহত ৰাখে। ===ব্ৰিটিছ শাসনকাল=== [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি ১৮২৬ চনত ব্ৰিটিছসকলে অসমৰ শাসনভাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়ক প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে বাছি লয়। তেওঁলোকে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ এই অঞ্চলত ডিব্ৰুগড়ক বাণিজ্যিক আৰু প্ৰশাসনিক কাৰ্যকলাপৰ কেন্দ্ৰবিন্দু কৰি তুলিছিল। ১৮৪২ চনত ডিব্ৰুগড়ক [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ব্ৰিটিছ শাসনকালত ডিব্ৰুগড় আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে চাহ উদ্যোগ, যোগাযোগ ব্যৱস্থা আৰু প্ৰশাসনিক প্ৰতিষ্ঠানৰ বিকাশ ঘটে। চাহ আৰু কয়লাৰ পৰিবহণৰ লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ বাবে ডিব্ৰু–শদিয়া ৰে'লপথ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে'ল চলাচল আৰম্ভ কৰে। এই ৰে'লপথে পৰৱৰ্তী সময়ত উজনি অসমৰ বাণিজ্যিক বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। ব্ৰিটিছ যুগতে মৈৰামৰা দৌলৰ দৰে পুৰণি প্ৰত্নস্থলীসমূহৰ কিছুমান অংশ এৰাপৰলীয়া অৱস্থাত থাকিলেও অঞ্চলটোত পৰৱৰ্তী বসতি আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান অব্যাহত থাকে। ২০১৭–২০১৮ চনত মৈৰামৰাত চলোৱা খননকাৰ্যত ব্ৰিটিছ যুগৰ তামৰ মুদ্ৰা, ৰূপৰ ফুল, মাটিৰ পাত্ৰৰ ভগ্নাংশ, শিলৰ ভাস্কৰ্য আৰু বিভিন্ন আকাৰৰ পোৰা ইটা পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite news |title=More items found at Jokai temple ruins |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/more-items-found-at-jokai-temple-ruins/cid/1442017 |work=The Telegraph |date=15 February 2018 }}</ref> [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰুগড় চহৰখন এটা প্ৰধান সামৰিক ঘাটি আছিল আৰু বাৰ্মাৰ পৰা অহা নিৰ্বাসিত লোকসকলৰ বাবে বিৰাম শিবিৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ===স্বাধীনোত্তৰ কাল=== ১৯৭১ চনৰ ২ অক্টোবৰ তাৰিখে লখিমপুৰ জিলাৰ ডিব্ৰুগড় মহকুমাক এখন পূৰ্ণাংগ জিলালৈ উন্নীত কৰা হয়। নৱগঠিত [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ সদৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় চহৰক বাছনি কৰা হয় আৰু ডিব্ৰুগড় চহৰৰ নামেৰে জিলাখনৰ নামো নামকৰণ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=About Dibrugarh – Dibrugarh University |url=https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/ |access-date=22 August 2021 |language=en-US |archive-date=22 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210822095119/https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/ |url-status=live }}</ref> স্বাধীনোত্তৰ সময়ত ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ প্ৰধান প্ৰশাসনিক, বাণিজ্যিক, শিক্ষা আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰসমূহৰ অন্যতম হিচাপে বিকশিত হয়। ==জলবায়ু আৰু ভূগোল== ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু সেমেকা উপক্ৰান্তীয়। ডিব্ৰুগড়ত বছৰৰ নৱেম্বৰৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে শুষ্ক শীতকাল আৰু এপ্ৰিলৰ পৰা অক্টোবৰ মাজভাগলৈকে উষ্ণ আৰু বৰষুণৰ সময়। মোটামুটিভাৱে জুন মাহৰ পৰা অক্টোবৰৰ আৰম্ভণি বা মাজভাগলৈকে বাৰিষা চলি থাকে। মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে বৰষুণৰ আৰম্ভণি হয় আৰু ক্ৰমান্বয়ে বৰষুণ অধিক তীব্ৰ আৰু সঘনাই হয়। বাৰিষা কালত মহানগৰৰ উত্তৰ প্ৰান্তত বৈ যোৱা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন প্ৰায়ে ওফন্দি উঠে। সঘনাই হোৱা বৰষুণৰ বাবে মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। গড়ে জুন মাহৰ পৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে আটাইতকৈ গৰম সময়। শীতকালত নৱেম্বৰৰ মাজভাগৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰ ফালে বা মাৰ্চৰ আৰম্ভণিলৈকে শীতৰ আভাস থাকে। ডিব্ৰুগড় ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ পথত অৱস্থিত। [[বংগোপসাগৰ]]ত উদ্ভৱ হোৱা ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ সাধাৰণতে এপ্ৰিল মাহৰ মাজভাগৰ পৰা ডিচেম্বৰৰ আৰম্ভণিলৈকে অহাৰ সম্ভাৱনা থাকে। সাধাৰণতে ইহঁতৰ তীব্ৰতা সময়ছোৱাৰ আৰম্ভণি আৰু শেষত অৰ্থাৎ মে’-জুন আৰু অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ মাহত হয়। উপকূলৰ পৰা বহু দূৰত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে মহানগৰখনত পূৰ্ণ শক্তিৰে ঘূৰ্ণীবতাহৰ আঘাত নকৰে। অৱশ্যে ই প্ৰচণ্ড বৰষুণ আৰু ধুমুহাৰ সূত্ৰপাত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ। বাৰিষা কালত তাপমাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। গ্ৰীষ্মকালত মধ্যমীয়া গৰম আৰু শীতকালত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা হয়। উপক্ৰান্তীয় জলবায়ুৰ বাবে নগৰখনত গড়ে ২৭৬ চে.মি. বৰষুণ হয়। * বসন্তকাল (মাৰ্চ-মে): ডিব্ৰুগড়ত বসন্তকাল সাধাৰণতে উষ্ণ হয় আৰু ইয়াৰ লগত উষ্ণতা আৰু আৰ্দ্ৰতাৰ সমন্বিত মাত্ৰা থাকে। সাধাৰণতে এইসময়ত ৩১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৭ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ ভিতৰত উষ্ণতা থাকে। এপ্ৰিল আৰু মে’ মাহত আটাইতকৈ উষ্ণ হয়। এইসময়ত পাতলীয়াৰ পৰা মজলীয়া বৰষুণ হয়। পিছলৈ বৰষুণৰ প্ৰকোপ ক্ৰমান্বয়ে বাঢ়ি গৈ থাকে। ইয়াৰ লগতে উষ্ণতাও বৃদ্ধি পায়। এই সময়ত ধুমুহা-বৰষুণৰ সৈতে [[বৰদৈচিলা]]ৰ আগমণ হয়। * গ্ৰীষ্ম আৰু বৰ্ষাকাল (জুন-আগষ্ট): ডিব্ৰুগড়ৰ গ্ৰীষ্মকালত অস্বাভাৱিকভাৱে বতাহ বলি থাকে আৰু গড় উষ্ণতা ৩৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ পায়। আৰ্দ্ৰতাৰ পৰিমাণ সৰ্বোচ্চ হয়। এই সময়ত বৰষুণৰ মাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। * হেমন্তকাল (ছেপ্টেম্বৰ-নৱেম্বৰ):ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা নৱেম্বৰলৈকে বৰষুণৰ পৰিমাণ কমি আহে৷ এই সময়ত গড় উষ্ণতা ২০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ-২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ আশে-পাশে থাকে। উষ্ণতাৰ লগতে এই সময়ত আদ্ৰতাও কমি আহে। * শীতকাল (ডিচেম্বৰ-ফেব্ৰুৱাৰী):শীতকালত ডিব্ৰুগড়ত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা পৰে। এই সময়ত উষ্ণতা আৰু আদ্ৰতা নিম্নগামী হয়। বৰষুণৰ পৰিমাণো একেবাৰে কমি আহে। ===ভূগোল=== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত। মহানগৰখনৰ মাটিকালি প্ৰায় ৭১.৮৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। মহানগৰখন সমতল তলত অৱস্থিত। সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ গড় উচ্চতা ১০৮ মিটাৰ বা ৩৫৪ ফুট। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন গড়ে ১০-১৫ কিলোমিটাৰ বহল। বাৰিষা কালত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি হয়। ইয়াৰ ফলত ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ দাঁতিত সংকটজনক ভাবে গৰাখহনীয়া হয়। ডিব্ৰুগড় মহানগৰখনক বানপানী আৰু খহনীয়াৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। জল নিষ্কাশনৰ বাবে ১৯৫৪ চনত মহানগৰখনৰ ডিব্ৰুজানৰ পৰা চেঁচা নদীলৈকে ৩২ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘৰ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা নলা আছে। মহানগৰখনৰ ভিতৰত কেইবাখনো বিখ্যাত চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পূবত মাইজান বিল অৱস্থিত। {{Weather box | location = [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] (১৯৯১–২০২০, চৰম পৰ্যায় ১৯৫২–বৰ্তমান) | metric first = Yes | single line = Yes | width = auto | Jan record high C = 29.5 | Feb record high C = 33.2 | Mar record high C = 34.5 | Apr record high C = 36.0 | May record high C = 38.8 | Jun record high C = 38.2 | Jul record high C = 39.8 | Aug record high C = 39.8 | Sep record high C = 39.5 | Oct record high C = 37.2 | Nov record high C = 33.8 | Dec record high C = 30.6 |year record high C = 39.8 | Jan high C = 23.5 | Feb high C = 25.0 | Mar high C = 26.7 | Apr high C = 28.0 | May high C = 29.8 | Jun high C = 31.2 | Jul high C = 31.4 | Aug high C = 32.0 | Sep high C = 31.4 | Oct high C = 30.6 | Nov high C = 28.1 | Dec high C = 25.1 | year high C = 28.5 | Jan mean C = 16.8 | Feb mean C = 18.9 | Mar mean C = 21.6 | Apr mean C = 23.5 | May mean C = 25.8 | Jun mean C = 27.7 | Jul mean C = 28.2 | Aug mean C = 28.5 | Sep mean C = 27.6 | Oct mean C = 25.8 | Nov mean C = 21.8 | Dec mean C = 18.1 |year mean C = | Jan low C = 10.1 | Feb low C = 13.0 | Mar low C = 16.4 | Apr low C = 19.2 | May low C = 22.0 | Jun low C = 24.3 | Jul low C = 24.9 | Aug low C = 25.2 | Sep low C = 24.1 | Oct low C = 21.0 | Nov low C = 15.7 | Dec low C = 11.2 | year low C = 18.8 | Jan record low C = 1.0 | Feb record low C = 4.8 | Mar record low C = 8.1 | Apr record low C = 10.8 | May record low C = 14.1 | Jun record low C = 16.5 | Jul record low C = 19.9 | Aug record low C = 19.5 | Sep record low C = 18.4 | Oct record low C = 13.3 | Nov record low C = 6.5 | Dec record low C = 2.7 |year record low C = 1.0 | rain colour = green | Jan rain mm = 26.6 | Feb rain mm = 57.8 | Mar rain mm = 118.2 | Apr rain mm = 219.3 | May rain mm = 326.0 | Jun rain mm = 419.4 | Jul rain mm = 485.0 | Aug rain mm = 394.3 | Sep rain mm = 317.2 | Oct rain mm = 125.2 | Nov rain mm = 19.4 | Dec rain mm = 9.9 |year rain mm = 2518.3 | Jan rain days = 2.9 | Feb rain days = 5.3 | Mar rain days = 8.9 | Apr rain days = 12.7 | May rain days = 14.7 | Jun rain days = 18.8 | Jul rain days = 20.6 | Aug rain days = 16.1 | Sep rain days = 13.5 | Oct rain days = 6.8 | Nov rain days = 2.0 | Dec rain days = 0.9 |year rain days = 123.2 |time day = 17:30 [[ভাৰতীয় মান সময়|ভা:মা:স:]] | Jan humidity = 72 | Feb humidity = 67 | Mar humidity = 66 | Apr humidity = 71 | May humidity = 74 | Jun humidity = 78 | Jul humidity = 79 | Aug humidity = 79 | Sep humidity = 81 | Oct humidity = 80 | Nov humidity = 78 | Dec humidity = 76 |year humidity = 75 |source 1 = ভাৰতৰ বতৰবিজ্ঞান বিভাগ<ref name=IMDnormals> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Dibrugarh/Mohanbari (A) Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 249–250 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M24 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDcityweather> {{cite web | url = http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/dibrugarh2.htm | title = Dibrugarh Climatological Table 1971–2000 | publisher = India Meteorological Department | accessdate = 6 February 2020}}</ref> |source 2 = টকিঅ' জলবায়ু কেন্দ্ৰ (গড় উষ্ণতা ১৯৯১–২০২০)<ref name=TCC> {{cite web | url = https://ds.data.jma.go.jp/gmd/tcc/tcc/products/climate/normal/parts/NrmMonth_e.php?stn=42314 | title = Normals Data: Dibrugarh/Mohanbari - India Latitude: 27.48°N Longitude: 95.02°E Height: 110 (m) | publisher = Japan Meteorological Agency | date = August 2012}}</ref>}} ==পৰিচালনা== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম|ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগমে]] পৰিচালনা কৰে। ডিব্ৰুগড় পৌৰনিগমৰ অন্তৰ্গত ২২টা ৱাৰ্ড আছে। প্ৰতিটো ৱাৰ্ডৰ এগৰাকীকৈ ৱাৰ্ড কাউন্সিলৰ আছে। পৌৰনিগমৰ এগৰাকী মেয়ৰ আছে। মেয়ৰ কাউঞ্চিলে ডিব্ৰুগড় চহৰৰ স্থানীয় শাসনৰ নিকায় হিচাপে বিভিন্ন কাম-কাজ চোৱা-চিতা কৰে। বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ মেয়ৰ [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ ডাঃ সৈকত পাত্ৰ। ইয়াৰ বিভিন্ন বিভাগে নগৰ পৰিকল্পনা কৰ্তৃপক্ষৰ অধীনত সামৰি লোৱা ইয়াৰ চৌপাশকে ধৰি চহৰখনৰ বাবে পৰিকল্পনা কৰে। ==জনগাঁথনি== {{bar box |title=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ (২০১১)<ref>{{cite web |url=http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |title=Dibrugarh Census Report |publisher=Dibrugarh.gov.in |access-date=15 June 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |archive-date=4 March 2016 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |deadurl=yes }}</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ধৰ্ম |right1=শতাংশ |float=right |bars= {{bar percent|[[হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|94.37}} {{bar percent|[[ইছলাম ধৰ্ম]]|green|4.68}} {{bar percent|[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]|gold|0.36}} {{bar percent|[[শিখ ধৰ্ম]]|yellow|0.23}} {{bar percent|অন্যান্য†|black|0.27}} |caption=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ<br /> †<small>[[জৈন ধৰ্ম]]ক ধৰি(<0.1%)</small> }} ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=16 June 2004|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=1 November 2008|publisher= Census Commission of India}}</ref> ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ জনসংখ্যা ১৫৪,২৯৬ জন আৰু জনবসতিৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ২,১০০ জন। জনসংখ্যাৰ ৫৪% পুৰুষ আৰু ৪৬% মহিলা। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ লিংগ অনুপাত প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৬১ গৰাকী নাৰী। ধৰ্ম হিচাপে ডিব্ৰুগড়ত হিন্দুৰ সংখ্যা ৯৪.৩৭%, মুছলমান ৪.৬৭%, বৌদ্ধ ০.৩৬%, শিখ ০.২৩% আৰু জৈনকে আদি কৰি অন্যান্য ধৰ্ম ০.২৭%। ডিব্ৰুগড়ৰ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়সকল সাধৰণে মহানগৰখনত ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৮৯.৫%। এয়া ৰাষ্ট্ৰীয় গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰৰ তুলনাত অধিক। ডিব্ৰুগড়ত ৯% জনসংখ্যা ০ৰ পৰা ৬ বছৰৰ ভিতৰত, আৰু প্ৰতি ১০০০ ল’ৰাৰ বিপৰীতে ছোৱালীৰ সন্তান অনুপাত ৯৪০। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ ভিতৰত বৰবাৰী, ডিব্ৰুগড়, আৰু মাহপোৱালিমাৰা গোহাঁই গাঁও আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |url=http://www.census2011.co.in/ |title=Census 2011 Data of Indian Population 2011 Census |publisher=Census2011.co.in |access-date=15 June 2013 |archive-date=20 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111120202313/http://www.census2011.co.in/ |url-status=live }}</ref> {{Pie chart |thumb = left |caption = ডিব্ৰুগড় মহানগৰত কথিত ভাষা (২০১১)<ref name="censusindia.gov.in" /> |label1 = [[অসমীয়া ভাষা]] |value1 = 41.62 |color1 = brown |label3 = [[হিন্দী ভাষা]] |value3 = 21.39 |color3 = yellow |label2 = [[বাংলা ভাষা]] |value2 = 23.51 |color2 = orange |label4 = [[নেপালী ভাষা]] |value4 = 1.04 |color4 = pink |label5 = অন্যান্য |value5 = 12.44 |color5 = grey }} মুঠ জনসংখ্যাৰ ভিতৰত ডিব্ৰুগড় মহানগৰত অসমীয়া ৬৪,২২৩ গৰাকী, বাংলা ৩৬,২৮৩, হিন্দী ৩৩,০১১, ভোজপুৰী ৫,৫৩৩, নেপালী ১,৬০৯ আৰু ১১,৯১১ জন লোকে অন্য ভাষা কয়।<ref name="censusindia.gov.in">[https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX 2011 Census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220423103514/https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX |date=23 April 2022 }} censusindia.gov.in</ref> ==অৰ্থনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ উজনি অসমৰ প্ৰধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু। ব্ৰিটিছ সকলে মহানগৰখন বাণিজ্যৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় দিছিল। উজনি অসমৰ সম্পদ যেনে মূলতঃ চাহ আৰু কয়লা, লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ উদ্দ্যেশে এই মিটাৰগজ ৰেলপথটো [[জন বেৰী হোৱাইট]]ৰ প্ৰচেষ্টাত গঠন হোৱা "আসাম ৰেলৱে এণ্ড ট্ৰেডিং কোম্পানী"য়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে| ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলপথত]] ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনামুখৰ পৰা জয়পুৰলৈ প্ৰথমখন ৰেল চলে। ১৮৮৩ চনৰ ১৬ জুলাইত ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[মাকুম]]লৈ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হোৱা ৪০ মাইল পথত ৰেলৰ চলাচল আৰম্ভ হয়।<ref name="closed down">{{cite news | url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311/at06 | title=State’s first railway track closed down | work=assamtribune.com | date=December 13, 2011 | agency=assamtribune | accessdate=30 জানুৱাৰী 2014 | location=guwahati | archivedate=January 11, 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111080342/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311%2Fat06 | deadurl=yes }}</ref> ১৯৪৫ চনত চনত ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱেক 'বেংগল আসাম ৰেলৱে'ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name="nfr history">{{cite web | url=http://www.nfr.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,1,444| title=History of NF Railway | work=nfr | | accessdate=4ফেব্ৰুৱাৰী 2014 | location=guwahati}}</ref><ref name="DS Rail">{{cite journal | title=ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যাকাত ৰেলগাড়ী | author=ৰবীন্দ্ৰ চন্দ্ৰ বৰুৱা| journal=মন্থন | year=২০০৭ | month=চেপ্তেম্বৰ-অক্টোবৰ | pages=১৯, ২০}}</ref><ref>http://www.irfca.org/faq/faq-history2.html</ref> ইয়াৰ লগতে মোহনাঘাটৰ পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰে জলপথৰ যোগেদি কলকাতালৈকে জাহাজ চলিছিল। বৰ্তমান সময়ত ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বিভিন্ন উদ্যোগ আৰু ব্যৱসায়িক অৱস্থিত। ===উদ্যোগসমূহ=== ডিব্ৰুগড় জিলা খনিজ সম্পদত চহকী। ইয়াত কেইবাটাও খাৰুৱা তেলৰ পুং আৰু কয়লা খনি অৱস্থিত। এই খনিজ সম্পদৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জিলাখনত কেইবাটাও বৃহৎ উদ্যোগ গঢ় লৈ উঠিছে। জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ এই উদ্যোগসমূহৰো ব্যৱসায়িক কাৰ্যকলাপৰ স্থান। ====অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড==== {{main|অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড}} অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড [[ভাৰত]]ৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চৰকাৰী মালিকানাধীন হাইড্ৰ'কাৰ্বন অন্বেষণ আৰু উৎপাদন নিগম। ই ভাৰত চৰকাৰৰ পেট্ৰ'লিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয়ৰ মালিকানাধীন আৰু ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। ই ভাৰত চৰকাৰৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত মহাৰত্ন কোম্পানী। উত্তৰ প্ৰদেশৰ নয়ডা, [[গুৱাহাটী]] আৰু যোধপুৰত ইয়াৰ কাৰ্যালয় আছে। অইল খাৰুৱা তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছৰ অন্বেষণ, বিকাশ আৰু উৎপাদন, খাৰুৱা তেল পৰিবহণ আৰু তৰল পেট্ৰ'লিয়াম গেছ উৎপাদনৰ ব্যৱসায়ত নিয়োজিত হৈ আছে। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড ভাৰতৰ অসমত ডিব্ৰুগড় জিলাৰ লেপেটকটাত অৱস্থিত এক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠান। ঐতিহাসিক [[অসম চুক্তি]] অসম গেছ ক্ৰেকাৰ প্ৰকল্প হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত থকা বিচিপিএল নিৰ্মাণৰ কাৰ্য ২০০৭ চনৰ ৯ এপ্ৰিলত তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] আৰম্ভ কৰিছিল আৰু ইয়াক প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ২০১৬ চনৰ ৫ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদনৰ বাবে উদ্বোধন কৰিছিল। ৭০% ইকুইটিৰ সৈতে গেইল (ইণ্ডিয়া) লিমিটেড ইয়াৰ মুখ্য অংশীদাৰ আৰু বাকী ৩০% ইকুইটিখিনি [[অসম চৰকাৰ]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মাজত সমান অংশত বিভাজিত। ইথাইলিন, প্ৰপাইলিন, ৰৈখিক নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথাইলিন, উচ্চ-ঘনত্বৰ পলিথাইথিলিন আৰু পলিপ্ৰপাইলিন হৈছে বৰ্তমান প্ৰকল্পটোৰ দ্বাৰা উৎপাদিত বিভিন্ন পেট্ৰো-সামগ্ৰী আৰু পলিমাৰ। ইয়াৰ লগতে হাইড্ৰজেনযুক্ত পাইৰোলাইচিছ গেছ'লিন আৰু ১-বিউটেনৰ বাবে দুটা উৎপাদন একক নিৰ্মাণাধীন। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ ৰসায়ন আৰু সাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ]] ৰাসায়নিক সাৰ উৎপাদন কৰা উদ্যোগ। এই সাৰ কাৰখানা [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত। প্ৰাকৃতিক গেছৰ পৰা ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা এই উদ্যোগ ১৯৬৯ চনৰ ১ জানুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদন আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="bvfcl"/> পূৰ্বতে ই হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেডৰ নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্সৰ অংশ আছিল। ২০০২ চনৰ ৫ এপ্ৰিল তাৰিখে হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বনৰ পৰা নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্স বিভক্ত হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড নামৰ নতুন কোম্পানীটো গঠন কৰা হৈছিল। ই হৈছে ভাৰতৰ সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব আৰু পূব অঞ্চলৰ একমাত্ৰ ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা কোম্পানী।<ref name="bvfcl">{{cite web |url=https://bvfcl.com/bvfcl-profile/ |title=Corporate profile |website=bvfcl.com |date= |access-date=৭ জুলাই ২০২৪}}</ref> ====অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড==== {{main|অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড}} অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড প্ৰাকৃতিক গেছ পৰিবহণ আৰু বিতৰণৰ লগত জড়িত অসমৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজ্যিক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]] হিচাপে স্থাপিত কোম্পানী।<ref name="AGCL">{{cite web |url=https://assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |title=About us |website=assamgas.org |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240602212956/https://www.assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |deadurl=yes }}</ref> ১৯৬২ চনৰ ৩১ মাৰ্চ তাৰিখে ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। অসম গেছ কোম্পানীৰ পাইপলাইনৰ নেটৱৰ্কে [[উজনি অসম]]ৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[চৰাইদেউ জিলা|চৰাইদেউ]], [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]], [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] আৰু [[মাজুলী জিলা|মাজুলী জিলা]]ৰ ৪০০ ৰো অধিক চাহ কাৰখানা, ১,২০০ বাণিজ্যিক প্ৰতিষ্ঠান, ৫০,০০০ ঘৰুৱা গ্ৰাহক আৰু ৪১০ ঔদ্যোগিক গ্ৰাহকক গেছ যোগান ধৰি আহিছে।<ref name="IC">{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |title=Pipe gas connection under assam gas company ltd |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240609060913/https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |deadurl=yes }}</ref> ====ডিএনপি লিমিটেড==== {{main|ডিএনপি লিমিটেড}} ডিএনপি লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]।<ref name="DNPL">{{cite web |url=http://www.dnpl.co.in/profile |title=Profile |website=dnpl.co.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪}}</ref> [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত ডিএনপি লিমিটেড ২০০৭ চনৰ ১৫ জুন তাৰিখে স্থাপন কৰা হৈছিল। যুটীয়া উদ্যোগ হিচাপে ডিএনপি লিমিটেড ১৯৫৬ চনৰ কোম্পানী আইনৰ অধীনত পঞ্জীভুক্ত।<ref>{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |title=Appointment of Director and Chairman in the BOD of the Joint Venture Company (JVC), Duliajan Numaligarh Pipeline Limited (DNPL) |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240616075846/https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |deadurl=yes }}</ref> দুলীয়াজান নুমলীগড় পাইপলাইনৰ ইংৰাজী নামৰ প্ৰতিটো শব্দৰ প্ৰথম বৰ্ণৰে কোম্পানীটোৰ নাম ডিএনপি লিমিটেড ৰখা হৈছে। ====অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড==== {{main|অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড}} অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]। অসম চৰকাৰ, [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]] আৰু অসম ঔদ্যোগিক উন্নয়ন নিগমৰ আৰু [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত প্ৰতিষ্ঠানটো ১৯৭১ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। <ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|title=Assam Petro-chemicals Limited bags Skoch Gold Award|date=2018-12-08|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=2019-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181209020937/https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|archive-date=2018-12-09|url-status=live}}</ref> ১৯৭৬ চনত [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত মিথানল প্ৰকল্পত ফৰ্মেলডিহাইড আৰু কেইটামান ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড ৰেজিন যেনে ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড গ্লু আৰু ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড মোল্ডিং পাউডাৰৰ সৈতে উৎপাদন আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ১৯৮৯ আৰু ১৯৯৮ চনত সম্প্ৰসাৰণৰ পিছত, কোম্পানীটোৱে মিথানল প্ৰকল্পটো ১০০ টিপিডি (প্ৰতিদিনে টন) আৰু ফৰ্মেলডিহাইড প্ৰকল্পৰ ক্ষমতা ১০০ টিপিডিলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://assampetrochemicals.com/ |title=Assam Petro-chemicals Limited – About us |date=2015 |accessdate=12 June 2019 |url-status=live |publisher=Assam Petro-Chemicals Limited |archivedate=15 October 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181015175705/http://www.assampetrochemicals.co.in/ |deadurl=yes }}</ref> কোম্পানীটোৱে ২০১৭ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ঘোষণা কৰিছিল যে ই ১,৩৩৭ কোটি টকা বিনিয়োগ কৰিব আৰু ৫০০ টিপিডি মিথানল আৰু ২০০ টিপিডি ফৰ্মালিন উৎপাদন কৰিবলৈ সম্প্ৰসাৰিত হ'ব আৰু ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ মিথানল উৎপাদক হিচাপে পৰিগণিত হ'ব।<ref>{{cite news |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |title=Assam Petrochemicals Limited to invest Rs 1337 crore to set up second unit |newspaper=Economic Times |date=24 September 2017 |author=Singh, Bikash |accessdate=12 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180929151131/https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |archive-date=29 September 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/states/north-east/bjp-respects-all-views-sonowal/cid/1686202|title=BJP respects all views: Sonowal|website=The Telegraph|first=Tejesh |last= Tripathy | date= 3 May 2019 |language=en|access-date=2019-06-12|quote= Addressing the gathering after laying the foundation stone of a formalin plant ... The Assam Petro-Chemicals Limited will supply methanol, the raw material needed to make formalin (preservative), to this plant which will produce 200 tonnes of formalin daily. The plant, for which 163 bighas has been allotted by the government at Dhaknamari, is being set up at a cost of Rs 100 crore. }}</ref> এই প্ৰকল্পৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কেঁচামাল হৈছে প্ৰাকৃতিক গেছ, ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড। অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেডে যোগান ধৰা প্ৰাকৃতিক গেছ, মিথানল উৎপাদনৰ বাবে কেঁচামাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। নামৰূপ সাৰ প্ৰকল্পৰ দ্বাৰা ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড যোগান ধৰা হয়।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=czUyfP-hHTEC&q=%22Assam+Petrochemicals+Limited%22&pg=PA29 | title=The Anatomy of Rural Poverty in Assam | publisher=Mittal Publications | author=Atikuddin Ahmed | year=1987 | pages=29 | isbn=8170990092}}</ref> <!-- ====কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ বা আধিকাৰিক ভাবে অসম গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ বকুলনিত অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। এই সংযুক্ত চক্ৰ গেছ টাৰ্বাইন প্ৰকল্পটো [[নীপকো]]ৰ অধীনত। এই প্ৰকল্প [[জাপান]]ৰ বহিঃৰাজ্য অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা পুঁজিৰ সৈতে দ্বিপাক্ষিক ঋণ ব্যৱস্থাৰ অধীনত ৩৭.২৭২ বিলিয়ন য়েনৰ ঋণৰ সহায়ত ইয়াৰ আংশিক বিত্তীয় সাহায্য প্ৰদান কৰা হৈছে। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শক্তি কেন্দ্ৰটোত ৬টা গেছ টাৰ্বাইন আছে আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ৩টা ভাপ টাৰ্বাইন আছে। এই টাৰ্বাইনবোৰ মডিউলাৰ ধৰণেৰে সজোৱা হৈছে। এটা মডিউলত সংশ্লিষ্ট বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ১টা ভাপ টাৰ্বাইনৰ সৈতে ২টা গেছ টাৰ্বাইন থাকে। ====নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]] অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। ইয়াৰ লগতে নতুনকৈ নামৰূপ প্ৰতিষ্ঠাপন শক্তি কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছে। মুঠ ১৬২.৯ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন গেছ ভিত্তিক দুয়ো তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম শক্তি উৎপাদন নিগম লিমিটেড]]ৰ অধীনত। নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ প্ৰথমটো গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="thermal">{{cite web |url=https://apgcl.org/thermal.php |title=Thermal |website=www.apgcl.org |date= |access-date=১৪ জুলাই ২০২৪ |archivedate=2024-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240714114352/https://apgcl.org/thermal.php |deadurl=yes }}</ref> --> ===চাহ উদ্যোগ=== [[File:Tea, two leaves and a bud.jpg|thumb|right|চাহ পাত]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰিটিছ যুগৰ কেইবাখনো চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা ৩২ কিলোমিটাৰ নিগলত [[চাবুৱা]]ত জিলাখনৰ প্ৰথমখন চাহ বাগিচা [[মণিৰাম দেৱান|মণিৰাম দেৱানে]] প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Barua|1994|pp=Preface}}</ref> বৰ্তমান গোটেই জিলাখনত প্ৰায় ১৪৪ খন বৃহৎ আৰু অসংখ্য ক্ষুদ্ৰ চাহ বাগিচা আছে। লগতে কেইবাটাও চাহৰ কাৰখানাও আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ মাজ-মজিয়াত ১৯৫৯ চনত অৱস্থিত জালান নগৰ চাহ বাগিচা অৱস্থিত। মহানগৰখন চাহ উদ্যোগৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু। মহানগৰৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত মনোহৰি চাহ বাগিচাৰ চাহে নিলামত কেইবাবাৰো অভিলেখ ভংগ কৰিছে। ডিব্ৰুগড়ত ভাৰতৰ ক্ষুদ্ৰ চাহ খেতিয়কৰ উন্নয়ন সঞ্চালকালয়ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=81391| title = Press Information Bureau}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও চাহ উন্নয়ন (ৰোপন)ৰ এজন উপ-সঞ্চালকৰ নেতৃত্বত "ভাৰতীয় চাহ ব’ৰ্ড"ৰ এটা আঞ্চলিক কাৰ্যালয়ও চহৰখনত অৱস্থিত। অসম শাখা ভাৰতীয় চাহ সন্থাৰ প্ৰথম খণ্ড ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| title = The Official Website of Tea Board India| access-date = 4 April 2014| archive-date = 1 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140301140750/http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| url-status = live}}</ref> ===পৰ্যটন=== ৰেল, পথ আৰু বিমান সংযোগৰ লগতে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বৃহৎ সংখ্যক পৰ্যটনস্থলীৰ উপস্থিতিয়ে ভাৰতৰ এই অংশত শেহতীয়া অংশত পৰ্যটন উদ্যোগৰ আকৰ্ষণীয় বৃদ্ধি দেখা গৈছে। ভাৰত-বিদেশৰ পৰা অহা পৰ্যটকৰ বাবেও ডিব্ৰুগড় এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গন্তব্যস্থানৰ লগতে এক প্ৰধান গমন কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। এনে পৰ্যটন আৱৰ্তনসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হৈছে: ডিব্ৰুগড় – ৰয়িং – মায়'দিয়া – অনিনি পৰ্যটন আৱৰ্তন,<ref>{{cite web |url=http://www.arunachaltourism.com/top5.php |title=Arunachal Tourism |access-date=4 August 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |archive-date=6 April 2013 |archivedate=6 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড় – গুৱাহাটী নদী ক্ৰুজ।<ref>{{cite web |url=http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |title=Brahmaputra Cruise - Neamati to Guwahati |access-date=4 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |archive-date=7 April 2014 |archivedate=7 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ চাহ বাগিচা সমূহৰ আশে-পাশে চাহ পৰ্যটন গঢ় লৈ উঠিছে।<ref>{{cite news | url=http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | location=Calcutta, India | work=The Telegraph | first=Ripunjoy | last=Das | title=Tea belt takes to heritage tourism | date=12 July 2005 | access-date=4 April 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140407072704/http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | archive-date=7 April 2014 | url-status=dead }}</ref> তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] আৰু কেইবাখনো প্ৰতিষ্ঠিত বেচৰকাৰী চিকিৎসালয় আৰু নাৰ্ছিং হোম থকাৰ বাবে উজনি অসমৰ লগতে [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[নাগালেণ্ড]]ৰ ৰোগী সকলৰ বাবে চিকিৎসা পৰ্যটনৰ স্থান। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যটন স্থান হ’ল: * [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়]] * [[বগা বাবাৰ মাজাৰ]] * জালান মন্দিৰ * মহাত্মা গান্ধী উদ্যান, খনিকৰ * সাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা উদ্যান, ফুলবাগান * জিলা পুথিভঁৰাল আৰু সংগ্ৰাহালয় * চেক্ৰেড হাৰ্ট কেথেড্ৰেল তদুপৰি ইয়াৰ আশে-পাশে [[ৰাইদঙীয়া দৌল]], [[মৈৰামৰা দৌল]], [[বেজৰ দৌল]], [[কলি আইৰ থান]], শিলিখা থান, দিনজয় সত্ৰ, মদাৰখাট সত্ৰ আদি পৰ্যটনস্থলী অৱস্থিত। ==পৰিবহণ== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ স্থলপথ, ৰে'লপথ, বিমানপথ আৰু জলপথেৰে অসম তথা ভাৰতৰ অন্যান্য ঠাইৰ লগত সংযুক্ত হৈ আছে। ===বিমানপথ=== [[File:Dibrugarh Airport Complex.jpg|thumbnail|right|ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উত্তৰ-পুব দিশত মোহনবাৰী নামৰ ঠাইত ১৫ কিলোমিটাৰ দূৰৈত [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] অৱস্থিত। সেয়ে ইয়াক মোহনবাৰী বিমানবন্দৰো বোলা হয়। ই অসমৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক ব্যস্ত বিমানবন্দৰ। বিমানবন্দৰখনৰ পৰা চলাচল কৰা বিমান সংস্থাসমূহ হ’ল এয়াৰ ইণ্ডিয়া, ইণ্ডিগ’ আৰু এলায়েন্স এয়াৰ। বিমান সেৱাৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় [[নতুন দিল্লী]], [[গুৱাহাটী]], শিলিগুৰি, [[ইম্ফল]], [[কলকাতা]], [[ইটানগৰ]], তেজু, [[আগৰতলা]], [[বেংগালুৰু]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ লগত সংযোজিত। ২০১৩ চনত ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰত নিশা অৱতৰণৰ সুবিধাযুক্ত হয়।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013/at09 Mohanbari Airport ready for night landing] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004223532/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013%2Fat09 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (20 September 2013). Retrieved 3 October 2013.</ref> এই বিমানবন্দৰত এৰোব্ৰিজৰ বাণিজ্যিক পৰিচালনাও আৰম্ভ হৈছে।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 Assam Tribune]Assamtribune.com (2 October 2013). Retrieved 3 October 2013 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004230933/http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 |date=4 October 2013 }}.</ref> বৰ্তমান ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰৰ দ্বিতীয় টাৰ্মিনেল নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত আছে। ===ৰে'লপথ=== [[File:New Dibrugarh Railway Station Complex.jpg|thumbnail|ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথম ৰেল সেৱাৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ ইতিহাসত ডিব্ৰুগড়ে এক বিশিষ্ট স্থান দখল কৰি আহিছে। ১৮৮২ চনৰ ১ মে’ত ডিব্ৰুগড়ত মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে’ল চলিছিল। ১৮৮২ চনৰ ১৫ মে’ত দিনজানলৈকে এই ৰে'লপথ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। সেই বছৰৰ ২৩ ডিচেম্বৰত চাবুৱালৈকে মালবাহী ৰে'লৰ প্ৰচলন হয়। ১৮৮৪ চনৰ ১৮ ফেব্ৰুৱাৰীত পুৱা ৭:২০ বজাত তদানীন্তন অসমৰ মুখ্য আয়ুক্ত ছাৰ চাৰ্লছ ইলিয়টে ৰিহাবাৰী ৰেল ষ্টেচনৰ পৰা (বৰ্তমান [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]]) ৪০০ ইউৰোপীয় আৰু ভাৰতীয় যাত্ৰীৰে [[লিডু]]লৈ যোৱা প্ৰথমখন যাত্ৰীবাহী ৰেল ফ্লেগ অফ কৰে। ১৯৯১ চনত প্ৰকাশিত অসম ৰেলৱে আৰু ট্ৰেডিং কোম্পানী লিমিটেডৰ শতবাৰ্ষিকী স্মৃতিগ্ৰন্থ অনুসৰি উক্ত কোম্পানীটোৱে [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে]] নিৰ্মাণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হোৱাৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৰেলৱে উন্নয়নৰ সমগ্ৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710/state07 Dibrugarh Rly Station denied heritage status] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004221528/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710%2Fstate07 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (17 June 2010). Retrieved 3 October 2013.</ref> মহানগৰখনত [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] দুটা ৰে'ল ষ্টেচন অৱস্থিত। ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ মানচিত্ৰত এই দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পূবৰ ৰেল ষ্টেচন। ভাৰতৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ যেনে বেংগালুৰু, চেন্নাই, কোচি, ত্ৰিবান্দ্ৰম, কলকাতা, দিল্লী, কন্যাকুমাৰী আদিৰ সৈতে সংযুক্ত ৰেলৱে নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় সংযোজিত হৈ আছে। মহানগৰীৰ উপকণ্ঠত বাণীপুৰত নতুন ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ই তিনিচুকীয়া ৰেল সংমণ্ডলৰ লামডিং-ডিব্ৰুগড় অংশত অৱস্থিত। ৪০০ বিঘা মাটিত বিস্তৃত সমগ্ৰ উত্তৰ-পূবৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ৰেল ষ্টেচন আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ২ কিলোমিটাৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211/state05 |title=The Assam Tribune Online |website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |archive-date=14 May 2014 |access-date=28 December 2024 |archivedate=14 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |deadurl=yes }}</ref> ===জলপথ=== [[File:Bogibeel Karrengbali paarghat.jpg|thumb|বগীবিল ঘাটৰ এখন ফেৰী]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ কাষে কাষে আৰু তাৰ সিপাৰে এক উন্নত জলপথ পৰিবহণ ব্যৱস্থাও আছে। ডিব্ৰুগড় বাংলাদেশ সীমান্তৰ পৰা শদিয়ালৈকে বিস্তৃত ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ২ৰ এক উল্লেখযোগ্য স্থান। ফেৰী সেৱাই ডিব্ৰুগড়ক চেঙাজান (ধেমাজি জিলা), পানবাৰী (ধেমাজি) & ঐৰাম ঘাট (জোনাই ওচৰত)ৰ সৈতে সংযোগ কৰে। বগীবিল আই ডব্লিউ টি ঘাটৰ পৰা কাৰেং চাপৰি আৰু চিচি মুখলৈ নিয়মীয়া ফেৰী সেৱা আছে। তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা গুৱাহাটীলৈ বিলাসী ক্ৰুজ সেৱাও উপলব্ধ। ডিব্ৰুগড়লৈ যোৱা ক্ৰুজখন [[তেজপুৰ]] আৰু [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |title=Bharat Darshan – Guwahati |access-date=8 October 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |archive-date=20 September 2013 |archivedate=20 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |deadurl=yes }}</ref> ====স্থলপথ==== ডিব্ৰুগড়ৰ মাজেৰে অসম ট্ৰাংক ৰোড পাৰ হৈ গৈছে। ডিব্ৰুগড়ৰ চৌকিডিঙিত অৱস্থিত অসম ৰাজ্যিক বাছ আস্থানৰ পৰা নিয়মীয়াকৈ অসম আৰু উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যান্য ৰাজ্যলৈ বাছ চলাচল কৰে। মহানগৰখনত ৰাজহুৱা পৰিবহনৰ বাবে অটো ৰিক্সা, বিক্ৰম, ই-ৰিক্সাৰ সুবিধা আছে। নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত থকা কনভয় ৰোডৰ উৰণসেঁতুৰ কাষত নতুনকৈ আৰম্ভ কৰা মুৰলীধৰ জালান বাছ আস্থান সম্পূৰ্ণকৈ কাৰ্যক্ষম হোৱা নাই। দেশৰ দীৰ্ঘতম ৰে'ল-ৰোড দলং [[বগীবিল দলং]] ডিব্ৰুগড়ৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত। ==শিক্ষা আৰু গৱেষণা== [[File:Dibrugarh Govt. Boys' H. S. School, Dibrugarh.jpg|thumb|right|ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] [[File:Dibrugarh University's entrance gate.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰৱেশপথ]] [[file:DHSK College, Dibrugarh.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ শিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰবিন্দু। ডিব্ৰুগড়ত কেইবাখনো পুৰণি আৰু উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী, বেচৰকাৰী বিদ্যালয় আছে। ১৮৪০ চনত স্থাপিত হোৱা [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] অসমৰ অন্যতম পুৰণি বিদ্যালয়। তদুপৰি ডিব্ৰুগড় কেইখনমান বিখ্যাত কণিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় আছে। [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ দ্বিতীয় পুৰণি বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৬৫ চনত [[অসম বিধান সভা]]ত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা এই বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপিত হয়। অসমৰ উচ্চশিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰৰূপে পৰিচিত ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ত কলা, বিজ্ঞান, বাণিজ্য আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা বিষয়ক শিক্ষাদানৰ বাবে বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰৰ উপৰিও এখন "অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ প্ৰতিষ্ঠান" আছে। বৰ্তমান এই বিশ্ববিদ্যালয়ৰদ্বাৰা অনুমোদিত মুঠ মহাবিদ্যালয়ৰ সংখ্যা ১৬০। ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মুঠ মাটিকালি হ'ল ২০৩ হেক্টৰ; ইয়াৰে ৭৪.৩ হেক্টৰৰ এটা এলেকাত চাহখেতি কৰা হয়। এই বিশ্ববিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দু নতুন বজাৰৰ পৰা প্ৰায় ৫ কি: মি: দক্ষিণে ৰজাভেটা অঞ্চলত অৱস্থিত। ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথটো বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যতম আৰু আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। এই মহাবিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ বৰবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়খন আনুস্থানিকভাৱে ১৯৪৭ চনৰ ৩ নৱেম্বৰৰ দিনা উদ্বোধন কৰা হয়। ইয়াৰ আগেয়ে ই "বেৰী-হোৱাইট মেডিকেল স্কুল নামেৰে জনাজাত আছিল, যিখন ১৯০০ চনত স্থাপিত হৈছিল। [[শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় জিলাৰ চাবুৱাত অৱস্থিত এখন ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। এই বিশ্ববিদ্যালয় খন অসম চৰকাৰে ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত গৃহীত কৰা ''শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয় বিধেয়ক, ২০১৮''ৰ অধীনত স্থাপন কৰিছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন ২০২০ চনৰ ১০ জুলাই তাৰিখৰ পৰা ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ অস্থায়ী কেম্পাছৰ পৰা কাৰ্যক্ষম হয়। এইখন অসমৰ প্ৰথম আৰু ভাৰতৰ চতুৰ্থ কাৰ্যক্ষম চতুৰ্থ ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। ডিব্ৰুগড়ৰ [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়|চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উজনি অসমৰএকমাত্ৰ দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]] [[ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ|ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদে]] স্থাপন কৰা ছখন আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰৰ অন্যতম। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১০ কিঃমিঃ পূবত তথা বকুল তিনিআলিৰ পৰা ২ কিঃমিঃ নিলগত লাহোৱালত আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ অৱস্থিত। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আঠখন ৰাজ্যৰ উমৈহতীয়া আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰই এই অঞ্চলত জীৱ-চিকিৎসা বিষয়ত গৱেষণা কৰা হয়। ১৯৮২ চনত এই কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছিল। ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ আৰু বিভিন্ন প্ৰকল্পৰ বাবে বিভিন্ন উৎসৰ পৰা এই কেন্দ্ৰই অনুদান লাভ কৰে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উল্লেখযোগ্য শিক্ষানুষ্ঠান সমূহ হ'ল: ===বিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] * ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী বালিকা বিদ্যালয় * ডন বস্ক' হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * লিটিল ফ্লাৱাৰ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট মেৰীজ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট জেভিয়াৰ্ছ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * বি এল বেৰীয়া সৰস্বতী শিশু মন্দিৰ * কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * দিল্লী পাব্লিক স্কুল, ডিব্ৰুগড় * বিবেকানন্দ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * সম্পূৰ্ণ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয় * ভিক্টোৰিয়া গাৰ্লছ স্কুল * বেংগলী বয়জ স্কুল * মাৰোৱাৰী হিন্দী বিদ্যালয় * অগ্ৰসেন একাডেমী * শিশু ভাৰতী বিদ্যালয় * গ্ৰেহেম বজাৰ বালিকা বিদ্যালয় ===কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ছল্ট ব্ৰুক একাডেমী]] * ডঃ ৰাধাকৃষ্ণণ স্কুল অফ আৰ্টছ, কমাৰ্চ এণ্ড চাইন্স * [[জ্ঞান বিজ্ঞান একাডেমী]] *  শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় ===মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ বাণিজ্য মহাবিদ্যালয়]] * [[মনোহৰী দেৱী কানৈ মহিলা মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰু মহাবিদ্যালয়]] * নন্দলাল বৰগোহাঁই চিটি মহাবিদ্যালয় ===আইন মহাবিদ্যালয়=== * ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ আইন মহাবিদ্যালয় * এছ.আই.পি.ই. আইন মহাবিদ্যালয় * ডঃ ৰোহিনী কান্ত বৰুৱা আইন মহাবিদ্যালয় ===শিক্ষণ মহাবিদ্যালয়=== * চন্দ্ৰকান্ত হাজৰিকা মহাবিদ্যালয় * পাৰিজাত একাডেমী শিক্ষক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান ===চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠান=== * [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] * [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়]] * [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] ===কাৰিকৰী প্ৰতিষ্ঠান=== * [[ডিব্ৰুগড় পলিটেকনিক]] ==গণমাধ্যম== আকাশবাণী ডিব্ৰুগড় অসমৰ অন্যতম পুৰণি আকাশবাণী কেন্দ্ৰ। আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়ে এ এম (৫২৯.১ মিটাৰ মেগাৱাটত ৫৬৭ কিলোহাৰ্টজ) আৰু এফ এম (১০১.৩০ মেগাহাৰ্টজ) বেণ্ড দুয়োটাতে তিনিটা অধিবেশনত দৈনিক প্ৰচাৰ কৰে।<ref>{{cite web|title=All India Radio, Dibrugarh|url=http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|publisher=Prasar Bharati|access-date=3 August 2013|archive-date=2 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|url-status=live}}</ref> লগতে প্ৰতিদিনে সন্ধিয়া ৬:০০ বজাত ৫ মিনিটৰ আঞ্চলিক বাতৰিৰ বুলেটিন সম্প্ৰচাৰ কৰে ।<ref name="allindiaradio.gov.in">{{cite web| url = http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| title = Get Apps {{!}} Prasar Bharati| access-date = 3 August 2013| archive-date = 2 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| url-status = live}}</ref> এই কেন্দ্ৰটো ১৯৬৮ চনৰ ১৫ ফেব্ৰুৱাৰীত আৰম্ভ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |title=NEWS ON AIR : News on AIR brings the Latest & Top Breaking News on Politics, G-20 summit, Cricket, Sports, Business , State,Formula One in INDIA , Regional Language Audio Bulletins , Regional Language scripts & more |access-date=1 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140305062218/http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |archive-date=5 March 2014 |url-status=dead }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ মলখুবাচাত এই ষ্টেচনৰ ষ্টুডিঅ’ আৰু লেপেটকাত অৱস্থিত ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড স্থানৰ সমীপত হাই পাৱাৰ ট্ৰেন্সমিছন টাৱাৰ আছে। ব্ৰহ্মপুত্ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন বা ৰেডিঅ’ ব্ৰহ্মপুত্ৰ ৯০.৪ মেগাহাৰ্টজ ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথমটো তৃণমূল পৰ্যায়ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন। উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়, ধেমাজি, আৰু শিৱসাগৰৰ কিছু অংশৰ ৮ লাখৰো অধিক লোকক সামৰি লোৱা এই চহৰে অৰ্ধনগৰীয়া, আৰু গ্ৰাম্য জনসংখ্যাক একত্ৰিত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ মাইজান ঘাটৰ সমীপত ইয়াৰ ষ্টেচন অৱস্থিত। [[File:Doordarshan Kendra, Dibrugarh.jpg|thumb|right|দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] অসমীয়া ভাষাত অনুষ্ঠান আগবঢ়োৱা দ্বিতীয়টো দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড় ১৯৯৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে কেন্দ্ৰই ১৯৯১ চনৰ ২০ ডিচেম্বৰৰ পৰা দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটীৰ সম্প্ৰচাৰিত অসম ভাষাৰ কাৰ্যসূচী সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |deadurl=yes }}</ref> এই কেন্দ্ৰত নিৰ্মিত কাৰ্যসূচীসমূহ উচ্চ শক্তিৰ ট্ৰেন্সমিটাৰৰ জৰিয়তে টেলিকাষ্ট কৰা হয়।<ref>{{cite web| url = http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| title = Doordarshan Kendra Guwahati| access-date = 1 March 2014| archive-date = 29 July 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| url-status = live| archivedate = 29 July 2013| archiveurl = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| deadurl = yes}}</ref> ডিব্ৰুগড় দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰই 'ডি ডি নৰ্থ ইষ্ট' চেনেলত অনুষ্ঠানৰ অৱদান আগবঢ়াই আছে।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |deadurl=yes }}</ref> তদপৰি সামাজিক মাধ্যমটো প্ৰচাৰৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ত কেইবাটাও ইলেক্ট্ৰনিক বাতৰি পৰ্টেল আৰু চেনেল আছে। ===বাতৰি-কাকতসমূহ=== ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত প্ৰথমখন কাকত 'টাইমছ অফ আছাম'ৰ সৈতে ডিব্ৰুগড় সমগ্ৰ পূব ভাৰতৰ বাতৰি কাকত সাংবাদিকতাৰ পথ প্ৰদৰ্শক। প্ৰকাশৰ চাৰি দশক পিছত টাইমছ অফ আছামৰ প্ৰকাশ বন্ধ হৈ ১৯৩৯ চনৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য আছাম ট্ৰিবিউন|দ্য আছাম ট্ৰিবিউনে]] যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে আৰু ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৭ বছৰ প্ৰকাশৰ পিছত গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰিত হয়। অৱশ্যে উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ এই প্ৰধান ইংৰাজী দৈনিক কাকতখন গুৱাহাটীৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত হয়। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন চাৰিখন চহৰৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য ছেণ্টিনেল]] প্ৰকাশিত হয়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা কেইবাখনো স্থানীয়ভাষাৰ, লগতে ইংৰাজী আৰু বাংলা দৈনিক কাকত প্ৰকাশ পায়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত অসমীয়া বাতৰি কাকতসমূহ হ'ল [[অসমীয়া প্ৰতিদিন]], [[জনসাধাৰণ]], [[নিয়মীয়া বাৰ্তা]], [[দৈনিক অসম]], অসম আদিত্য, দৈনিক প্ৰতীক্ষা আৰু প্ৰতিবিম্ব। গুৱাহাটী আৰু শিলচৰৰ সমান্তৰালকৈ ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা বাংলা দৈনিক যুগশংখ প্ৰকাশিত হয়। ==ৰাজনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ অন্তৰ্গত। [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ নেতা তথা বৰ্তমানৰ কেন্দ্ৰীয় জলপৰিবহন মন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]] বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ সাংসদ।<ref>{{cite web |url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |title=List of Parliamentary & Assembly Constituencies |access-date=6 October 2008 |work=Assam |publisher=Election Commission of India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |archive-date=4 May 2006 }}</ref> বিজেপিৰ প্ৰশান্ত ফুকন [[ডিব্ৰুগড় (বিধানসভা সমষ্টি)]] পৰা [[অসম বিধানসভা]]লৈ নিৰ্বাচিত বিধায়ক। [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] বৰ্তমান বিজেপিৰ দখলত। ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== * [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]], অসমৰ এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ, নাট্যকাৰ, লেখক আৰু প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা * [[নীলমণি ফুকন (জ্যেষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]], সাহিত্যিক আৰু ৰাজনীতিবিদ * [[দেৱকান্ত বৰুৱা]], কবি আৰু ৰাজনীতিবিদ, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ ৮৩ সংখ্যক অধ্যক্ষ, [[বিহাৰ]]ৰ ৰাজ্যপাল * [[যোগেন্দ্ৰ নাথ হাজৰিকা]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ সপ্তম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[কেশৱ চন্দ্ৰ গগৈ]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ নৱম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ চতুৰ্দশ মুখ্যমন্ত্ৰী]] তথা কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী * [[ৰঞ্জন গগৈ]], [[ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ|ভাৰতৰ ৪৬ সংখ্যক মুখ্য ন্যায়াধীশ]] * [[মলয়া গোস্বামী]], শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী * [[বিজু ফুকন]], অভিনেতা * [[নগেন শইকীয়া]], সাহিত্যিক তথা সাহিত্য সভাৰ প্ৰাক্তন সভাপতি * [[প্ৰহ্লাদ চন্দ্ৰ তাছা]], সাহিত্যিক ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থ সূচি== {{refbegin}} * {{citation |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |place=Guwahati |publisher=EBH Publishers |year=2016 |isbn=978-93-83252-70-1 }} * {{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=925 |issn=2347-6435 |ref=harv}} == বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Dibrugarh|ডিব্ৰুগড়}} * [https://dibrugarh.assam.gov.in/ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ ৱেবচাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250419051017/https://dibrugarh.assam.gov.in/ |date=2025-04-19 }} * [http://dibru.ac.in ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় ৱেবচাইট] {{অসমৰ নগৰ-মহানগৰ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:ডিব্ৰুগড় জিলা]] 5b144f1ksjmc310uths2oe4ja7pmrot 651904 651899 2026-11-10T06:31:07Z KhiLanTzi 23530 /* নাম */ [[আহোম-চুতীয়া ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]] লিংক 651904 wikitext text/x-wiki {{About|ডিব্ৰুগড় মহানগৰ|একে নামৰ জিলা|ডিব্ৰুগড় জিলা}} {{Infobox settlement | name = ডিব্ৰুগড় | nickname = অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী<br>ভাৰতৰ চাহ নগৰী<br>উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = মহানগৰ | image_skyline = {{photomontage | photo1a = A_tea_garden_in_Dibrugarh.jpg | photo2a = OPD,_Assam_Medical_College_&_Hospital,_Dibrugarh.jpg | photo2b = Shrikshetra_Dham,_Dibrugarh.jpg | photo3a = Dibrugarh_University's_entrance_gate.jpg | photo3b = Inside_campus_of_Indian_Councial_of_Medical_Research,_NE_Region,_at_Lahowal,_Dibrugarh.jpg | photo4a = Bogibeel_Bridge_view.jpg | space = 1 | size = 280 | colour = black | colour_border = black }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা বাওঁফালৰ পৰা সোঁফালে: চাহ বাগিচা, [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়|অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়]], [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়|জগন্নাথ মন্দিৰ]], [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]], [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ]], [[বগীবিল দলং]] | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = অসমত ডিব্ৰুগড়ৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|27.48|N|95|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = সংমণ্ডল | subdivision_name2 = [[উজনি অসম]] | subdivision_type3 = জিলা | subdivision_name3 = [[ডিব্ৰুগড় জিলা]] | subdivision_type4 = ৱাৰ্ডৰ সংখ্যা | subdivision_name4 = ২২ | established_title = স্থাপিত | established_date = ১৮৭৩ | founder = | named_for = ডিব্ৰুমুখৰগড় ([[আহোম-চুতীয়া ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ত ডিব্ৰু নদীৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই নিৰ্মাণ কৰা গড়)<ref>"The Buranjis refer to the Ahom-Chutiya conflict from the fourteenth century which continued up to the sixteenth century. The Ahoms built a garh (fort) on the bank of the river Dibru to resist the attack of the Chutiyas from which the name ‘Dibrugarh’ was derived (Nath, 2001, p.81)." {{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |year=2024 |page=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref><ref>{{Cite book |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |year=2003 |page=56 |url=https://www.scribd.com/document/914496064/The-Comprehensive-History-of-Assam-2-H-K-Barpujari-Editor-2-2-2003-Publication-Board-Assam-Fb354ba6bb80809dc5c1275e48f7bb6f-Anna-s |access-date=30 October 2026}}</ref> | governing_body = [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] | leader_title1 = বিধায়ক | leader_name1 = [[প্ৰশান্ত ফুকন]], [[বিজেপি]] | leader_title2 = জিলা আয়ুক্ত | leader_name2 = বিক্ৰম কৈৰী, আইএএছ | leader_title3 = আৰক্ষী পৰিদৰ্শক | leader_name3 = শ্বেতাংগ মিশ্ৰ, আইপিএছ | leader_title4 = মেয়ৰ | leader_name4 = সৈকত পাত্ৰ, [[বিজেপি]] | government_type = পৌৰনিগম | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 71.83 | elevation_footnotes = | elevation_m = 108 | population_total = {{formatnum:154296}} | population_as_of = ২০১১ | population_density_km2 = auto | population_demonym = Dibrugarhian | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[পিনক'ড]] | postal_code = ৭৮৬০০১-৫ | area_code_type = দূৰভাষ কোড | area_code = +৯১ – (০) ৩৭৩ – XX XX XXX | registration_plate = AS-06 | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-AS]] | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex Ratio]] | blank1_info_sec1 = 934 [[Female|♀️]]/ 1000 [[Male|♂️]] | blank2_name_sec1 = | blank2_info_sec1 = | blank3_name_sec1 = [[Köppen climate classification|Climate]] | blank3_info_sec1 = [[Humid subtropical climate|Cwa]] | blank1_name_sec2 = {{nowrap|[[Official Language]]}} | blank1_info_sec2 = [[Assamese language|Assamese]] | blank2_name_sec2 = [[Literacy in India|Literacy Rate]] | blank2_info_sec2 = {{increase}} 89.42% {{colour|#fc5|high}} | blank3_name_sec2 = [[Lok Sabha]] Constituency | blank3_info_sec2 = [[Dibrugarh (Lok Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank4_name_sec2 = [[Vidhan Sabha]] Constituency | blank4_info_sec2 = [[Dibrugarh (Vidhan Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank5_name_sec2 = [[Human Development Index|HDI]] | blank5_info_sec2 = {{increase}} 0.503 {{colour|#fc5|high}} | official_name = | native_name = }} '''ডিব্ৰুগড়''' ({{lang-en|Dibrugarh}},[[IPA|আ.ধ্ব.ব.]]:{{IPA|ˌdɪbru:ˈgɑ:}}), [[উজনি অসম]]ত অৱস্থিত অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী, ডিব্ৰুগড় জিলাৰ সদৰ তথা অসমৰ দ্বিতীয়খন মহানগৰ। মহানগৰখন অসমৰ মুখ্য ৰাজধানী [[দিছপুৰ]]ৰ পৰা ৪৩৫ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত। ইয়াত [[অসম চৰকাৰ]]ৰ দ্বিতীয় অসম সচিবালয় আৰু মুখ্যমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয় অৱস্থিত। তদুপৰি ইয়াত [[সোণোৱাল কছাৰী স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ো অৱস্থিত। ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ পাৰত অৱস্থিত। ১৮৭৩ চনত ব্ৰিটিছসকলৰ শাসনকালত স্থাপিত ঐতিহাসিক ডিব্ৰুগড় চহৰখন ২০২৪ চনৰ ৭ মাৰ্চত ডিব্ৰুগড় পৌৰসভা ভংগ কৰি ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম গঠনৰ লগে লগে অসমৰ দ্বিতীয় মহানগৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ মুখ্য বাণিজ্যিক আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ। কেইবাখনো চাহ বাগিচা থকাৰ কাৰণে ইয়াক ''ভাৰতৰ চাহ নগৰী'' বোলা হয়। সেইদৰে কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য উদ্যোগৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ হিচাপে ইয়াক ''উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ'' বুলি কোৱা হয়। [[File:Jagannath temple of Dibrugarh district, Assam.jpg|thumb|অসমৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ জগন্নাথ মন্দিৰ]] == নাম== ডিব্ৰুগড় নামটো [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঞি আৰু ক্লিংলুং বৰগোহাঞিৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰু নদীৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই [[আহোম-চুতীয়া ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ত চুতীয়া সেনাৰ বিৰুদ্ধে বনোৱা গড় '''ডিব্ৰুমুখৰ গড়'''ৰ পৰা উৎপত্তি হৈছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal= |volume=11 |issue=2 |pages=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref><ref>{{Cite book |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |year=2003 |page=56 |url=https://www.scribd.com/document/914496064/The-Comprehensive-History-of-Assam-2-H-K-Barpujari-Editor-2-2-2003-Publication-Board-Assam-Fb354ba6bb80809dc5c1275e48f7bb6f-Anna-s |access-date=30 October 2026}}</ref> পাছলৈ চাওঁফা [[চুতণফা]] শাসনকালত ১৮শ শতিকাত '''ডিব্ৰুমুখৰ গড়''' চুটি হৈ গড় আৰু আহোম প্ৰশাসনিক শাখাটোৰ নাম '''ডিব্ৰুগড়''' হয়।<ref>{{cite report |last=Phukan |first=Sarat Kumar |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |institution=Southeast Asian Linguistics Archives (SEAlang) |year=2000 |page=3 |url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/phukan2000linguistic.pdf}}</ref>{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} বুৰঞ্জী অনুসৰি ১৫২৬ চনৰ জেঠ মাহত গড়টোৰ কাষৰীয়া অঞ্চলটো [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অধীনলৈ অহাৰ পাছত প্ৰথমে এখন [[মু’ঙ]] হিচাপে '''মু'ঙ টিফাও''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜣𑜧𑜇𑜧) নাম দিয়া হৈছিল পাছলৈ গড়টোৰ নাম মতেই ১৮শ শতিকাত অঞ্চলটোৰ নাম অসমীয়াত '''ডিব্ৰুগড়''' বুলি প্ৰচলিত হয়।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=G. C. |title=Ahom-Buranji |year=1939 |publisher= |page=61 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/61/mode/1up |access-date=30 October 2026}}</ref> ডিব্ৰুগড় শব্দটো দুটা ভাষা [[বড়ো-কছাৰী]] আৰু [[অসমীয়া ভাষা]]ৰ পৰা আহিছে।<ref>{{cite journal |last=Phukan |first=Sarat Kumar |year=2000 |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |page=297 |url=https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260922163640/https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archivedate=2026-09-22 |access-date=2026-09-27 |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰু শব্দটো নদী সূচোৱা 'ডি'/'দি' শব্দাংশ তিব্বত-বৰ্মী<ref>{{cite book |last=Ramirez |first=Philippe |location=London |page=[https://archive.org/details/kachris00endl/page/4 4] |quote=It is indeed not at all unlikely that the people known to us as Kacháris and to themselves as Baḍa (Bara), were in earlier days the dominant race in Assam; and as such they would seem to have left traces of this domination in the nomenclature of some of the physical features of the country, e.g., the Kachári word for water (di; dŏi) apparently forms the first syllable of the names of many of the chief rivers of the province, such as Diputá, Dihong, Dibong, Dibru, Dihing, Dimu, Desáng, Diku (cf. khu Tista), &c., and to these may be added Dikrang, Diphu, Digáru, &c., all near Sadiya, the earliest known centre of Chutiyá (Kachári) power and civilisation.}}</ref> আৰু গড় শব্দটো অসমীয়া ভাষাৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ Rampart (প্ৰতিৰক্ষামূলক দুৰ্গ) যাৰ উৎস [[প্ৰাকৃত ভাষা]]ৰ [[wiktionary:𑀕𑀠|𑀕𑀠]] (gaḍha) <ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=925 |issn=2347-6435 |quote=This rampart called "garh" in Assamese language.}}</ref> আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জী ''ডিব্ৰু''ৰ এটা ঐতিহাসিক ৰূপ হিচাপে ''Ti-phāo'' নামটো পোৱা যায়। ভাষাবিদ শৰৎ কুমাৰ ফুকনে ১৯৯৬ চনৰ ''Tai Elements in the Place Names of Assam'' প্ৰবন্ধত ''Dibrugarh — Ti-phāo''-ক “Rechristened Place Names”ৰ অন্তৰ্গত কৰি উল্লেখ কৰিছে আৰু এই শ্ৰেণীৰ টাই নামসমূহ “are not in use now” বুলি কৈছে। ==ইতিহাস== বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলা আৰু সংলগ্ন ডিব্ৰু–দিহিং উপত্যকাত প্ৰাচীনকালৰ পৰাই মানুহৰ বসতিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শন পোৱা গৈছে। ডিব্ৰু উপত্যকাৰ বিভিন্ন স্থানৰ পৰা নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ শিলৰ সঁজুলি আৰু মাটিৰ পাত্ৰৰ ভগ্নাংশ সংগ্ৰহ কৰা হৈছে, যাৰ কিছুমান [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ নৃতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=533}}</ref> ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ শাসনকাল=== ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে ডিব্ৰুগড় [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল।<ref name="Bhuyan2023">{{cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |date=2023 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |page=532 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |quote=About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms, as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing, which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century that the area was brought under the control of the Ahoms, and before that, the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas.|ref=harv}}</ref> চুতীয়া শাসনকালৰ পূৰ্বে ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত কোনসকল ৰজা বা ৰাজবংশই শাসন কৰিছিল, সেই সম্পৰ্কে নিশ্চিত ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা নাযায়।<ref>"The region was ruled by the Chutiya kingdom before it was annexed under the Ahom territorial limit, and it was claimed that the site belonged to them. We lack specific historical evidence for the people who ruled the area before them."{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> ৰশ্মিৰেখা ভূঞা আৰু নিশাৰাণী দাসৰ মতে, এই অঞ্চলত চুতীয়া শাসনৰ আৰম্ভণিৰ নিৰ্দিষ্ট সময় নিৰ্ধাৰণ কৰিব পৰা নগ'লেও প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ, জনশ্ৰুতি আৰু বুৰঞ্জীৰ তথ্যই চুতীয়াসকলৰ ৰাজ্যগঠন প্ৰক্ৰিয়া আহোমসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বেই আৰম্ভ হোৱাৰ ইংগিত দিয়ে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|pp=533–534}}</ref> [[বুৰঞ্জী]]সমূহত [[দিহিং নদী]]ক উত্তৰ দিশৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]<ref name="Nath2013">{{cite book |last=Nath |first=D. |chapter=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |editor1-last=Bhattacharjee |editor1-first=J. B. |editor2-last=Syiemlieh |editor2-first=David R. |title=Early States in North East India |publisher=Regency Publications |location=Delhi |year=2013 |page=27 |isbn=978-81-89233-86-0 }}</ref> আৰু দক্ষিণ দিশৰ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজৰ সীমা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>''Assam Buranji'' (SM), p. 9.</ref><ref name="Bhuyan2023"/><ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |page=28 |quote=..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west }}</ref> দিহিং নদীৰ পাৰত চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজত সংঘটিত হোৱা সংঘাতৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত দিহিং নদীৰ মাছ ধৰাৰ অধিকাৰক কেন্দ্ৰ কৰি চুতীয়া–আহোম বিবাদৰ কথা উল্লেখ আছে। মধ্যযুগত দিহিং নদীৰ গতিপথ বৰ্তমানৰ পৰা পৃথক আছিল। ভূতাত্ত্বিক আৰু নদীৰ পুৰণি গতিপথ সম্পৰ্কীয় গৱেষণা অনুসৰি, দিহিং নদীয়ে অতীতত বকতা আৰু চৰগুৱা অঞ্চলৰ মাজেৰে পশ্চিম দিশলৈ বৈ গৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Sarma |first=J. N. |title=A study on palaeochannels from satellite imagery in a part of Upper Assam |url=https://www.researchgate.net/publication/282791359_A_study_on_Palaeochannels_from_satellite_imagery_in_a_part_of_Upper_Assam |pages=77–78 }}</ref> আহোম বুৰঞ্জীসমূহতো বকতা আৰু চৰগুৱা অঞ্চলক দিহিং নদীৰ পাৰত অৱস্থিত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward |title=A History of Assam |year=1906 |publisher=Thacker, Spink and Co. |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait }}</ref> এই সময়ৰ স্থাপত্য-পৰম্পৰাৰ অন্যতম নিদৰ্শন হৈছে ডিব্ৰুগড় নগৰৰ প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত [[মৈৰামৰা দৌল]]। প্ৰত্নস্থলীটোত প্ৰাচীন শিলৰ মন্দিৰৰ অৱশেষ আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত নিৰ্মিত ইটাৰ মন্দিৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। ভূঞা আৰু দাসে প্ৰাচীন শিলৰ মন্দিৰটো চুতীয়া শাসনকালত নিৰ্মিত বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে। আনহাতে, পৰৱৰ্তী ইটাৰ মন্দিৰটোৰ পৰা সংগৃহীত ইটাৰ নমুনাৰ ওপৰত কৰা ''Thermoluminescence Dating'' বা ''TL Dating'' পদ্ধতিৰ কালনিৰ্ণয় অনুসৰি, ইটাৰ মন্দিৰটো খ্ৰীষ্টীয় ১৩-১৪ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে,<ref name="Saikia2024Moiramora">{{cite journal |last1=Saikia |first1=Raktim Ranjan |last2=Taye |first2=Chaitra Dhar |last3=Amin |first3=Nurul |last4=Konwar |first4=Sorat |last5=Panzeri |first5=Laura |last6=Galli |first6=Anna |title=Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History |journal=Applied Sciences |volume=14 |issue=14 |year=2024 |doi=10.3390/app14146271 |doi-access=free |hdl=10281/522302 |hdl-access=free }}</ref> যি সময়ত এই অঞ্চলত [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজা]] সকলে শাসন কৰিছিল। ===আহোম ৰাজ্য=== ==== মুং টিফাও==== ডিব্ৰুগড়ৰ ইতিহাসৰ এক বৃহৎ অংশ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Priyanka |last2=Dutta |first2=Mala |title=A Spatial Pattern Of Population Growth And Urban Development In Dibrugarh City, Assam |journal=International Journal of Environmental Sciences |volume=11 |issue=23s |page=1958 |year=2025 |issn=2229-7359 |url=https://theaspd.com/index.php/ijes/article/download/8679/6263/17965}}</ref> এই অঞ্চলটো আহোম বৰমূৰীয়া সকলৰ অধীনত পৰিচালিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Priyanka |last2=Dutta |first2=Mala |title=A Spatial Pattern Of Population Growth And Urban Development In Dibrugarh City, Assam |journal=International Journal of Environmental Sciences |volume=11 |issue=23s |page=1958 |year=2025 |issn=2229-7359 |url=https://theaspd.com/index.php/ijes/article/download/8679/6263/17965}}</ref> ১৫২২ চনৰ চুতীয়া-আহোম যুদ্ধৰ সময়ত ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বৰগোহাঞিৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰু নৈৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই এটি গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল যাৰ নাম ডিব্ৰুগড় আছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal= |volume=11 |issue=2 |pages=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref> এই গড়টো প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত চুতীয়া সকলৰ বিৰূদ্ধে সজা হৈছিল যদিও পাছলৈ এই গড়টো সীমান্তবৰ্তী জনজাতীয় লোকৰ পৰাও আহোম ৰাজ্যক ৰক্ষা কৰিছিল আৰু ইয়াক শদিয়াৰ গড়ৰ সমানেই গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল {{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ১৫২৩ খ্ৰীষ্টাব্দত চাওঁফা চুহুংমুঙৰ শাসনকালত চুতীয়া-আহোম যুদ্ধত আহোম সকল বিজয়ী হয়। উজনি অসমত শাসনৰ বাবে আহোম সকলে চাৰিং, টিপাম আৰু নামৰূপৰ দৰে ভিন্ন প্ৰশাসনিক একক সমূহ গঠন কৰিছিল যাক ৰাজকোঁৱৰ আৰু ৰাজ বংশীয় লোকসকলক শাসন কৰিবলৈ দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite book |author=Krishna Kanta Handiqui State Open University |title=State and Polity in Assam - II |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2023 |page=69 |url=https://lmskkhsou.in/eservices/e-Resources/Resources/e-SLM/NEP/Master%20Degree/2nd%20semester/DSC/History/State%20and%20Polity%20In%20Assam%20II.pdf}}</ref> আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত হোৱাৰ পাছত গড়টোক কেন্দ্ৰ কৰি '''ডিব্ৰুগড়''' বা '''মু'ঙ টিফাও''' নামেৰ [[মু'ঙ]] (প্ৰশাসনিক একক) গঠন কৰা হৈছিল আৰু তাৰ শাসনভাৰ ত্যাওলুং চুলুংক দিয়া হৈছিল।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ডিব্ৰুগড় আৰু কাষৰীয়া অঞ্চলত আহোমৰ দ্বাৰা যুদ্ধত উদ্ধাৰ কৰা মোগলৰ টোপ সমূহৰ টুকুৰা সমূহ উদ্ধাৰ হৈছে।<ref>{{cite book |author=Krishna Kanta Handiqui State Open University |title=State and Polity in Assam - II |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2023 |page=15 |url=https://lmskkhsou.in/eservices/e-Resources/Resources/e-SLM/NEP/Master%20Degree/2nd%20semester/DSC/History/State%20and%20Polity%20In%20Assam%20II.pdf}}</ref> চাওঁফা চুচেংফাৰ দিনত ডিব্ৰুগড় ৰাজ্যকে ধৰি উজনি অসম [[বৰবৰুৱা]]ৰ শাসনত আহিছিল।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ডিব্ৰুগড় [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ এটা মুখ্য স্থলী হিচাপে কেন্দ্ৰ কৰি উঠে। ১৮০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত এজন আহোম ফুকনে বন্দী কৰা মৰাণ বিদ্ৰোহীসকলক লৈ ডিব্ৰুগড় ৰাজ্যৰ পৰা চিপাহীৰ পহৰাৰ অধীনত [[ঘিলামৰা]]ত পুনৰ সংস্থাপন কৰিছিল আৰু প্ৰশাসনিক পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে বৰবৰুৱাক অৱগত কৰিছিল। <ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Calcutta |year=1933 |page=184 |url=https://ia802901.us.archive.org/11/items/in.ernet.dli.2015.283945/2015.283945.Tungkhungia-Buranji_text.pdf}}</ref> ====ডিব্ৰুগড় ৰাজ্য==== ডিব্ৰুগড় নামটো অষ্টাদশ শতিকাত আহোম চাওফা [[চুতণফা]]ৰ শাসন কালত সৃষ্টি হৈছিল, সেই সময়ত গড়ৰ নামটোৱে অধিক বিস্তৃতি লাভ কৰি বৃহত্তৰ ভৌগোলিক প্ৰশাসনিক অঞ্চলটোক বুজাবলৈ ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite report |last=Phukan |first=Sarat Kumar |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |institution=Southeast Asian Linguistics Archives (SEAlang) |year=2000 |page=3 |url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/phukan2000linguistic.pdf}}</ref> সপ্তদশ–অষ্টাদশ শতিকাত বুঢ়ীদিহিং নদীৰ বানপানী, গৰাখহনীয়া আৰু ভূমিকম্পৰ ফলত মৈৰামৰা সত্ৰৰ ক্ষতিগ্ৰস্ততাক আহোম ৰজাসকলে মেৰামতি কৰাইছিল।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> চৰাইদেউৰ ৰাজকীয় [[মৈদাম]]সমূহৰ বাহিৰেও অন্য অভিজাত শ্ৰেণীৰ লোকৰ মৈদামসমূহ ডিব্ৰুগড়ত দেখা যায়।<ref>"...other Maidams are scattered in the region between Jorhat and Dibrugarh..."{{cite journal |last=Borah |first=Bornali |title=A Study of the Ahom Maidamas at Charaideo |journal=International Journal for Multidisciplinary Research |volume=8 |issue=5 |year=2026 |page=2 |url=https://www.ijfmr.com/papers/2026/5/88332.pdf}}</ref> ইয়াৰে ভিতৰত অন্যত বৰবৰুৱা মৈদাম ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে বৰবৰুৱা উন্নয়ন খণ্ডৰ অধীনত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ দাঁতিতে অৱস্থিত। <ref>{{cite web |title=Barbaruah Maidam |publisher=Pragyanxetu |date=11 April 2023 |page=1 |url=https://pragyanxetu.com/barbaruah-maidam/?pdf=3340}}</ref> ইতিহাসবিদ সৰ্বানন্দ ৰাজকুমাৰৰ মতে, বৃহৎ মৈদাম দুটা ক্ৰমে বুঢ়া দিহিঙীয়া বৰবৰুৱা আৰু ডেকা দিহিঙীয়া বৰবৰুৱাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ধাৰণা কৰা হয়। অৱশ্যে মৈদাম দুটাৰ প্ৰকৃত অধিকাৰীৰ পৰিচয় নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই। এই মৈদামসমূহ অসম চৰকাৰৰ প্ৰত্নতত্ত্ব সঞ্চালকালয়ৰ অধীনত সংৰক্ষিত প্ৰত্নস্থলীৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |title=Protected Archaeological Sites and Monuments |url=https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/list-of-protected-archaeological-sites-and-monuments |publisher=Directorate of Archaeology, Government of Assam |at=No. 149: Barbaruah Maidams, Sessa, Dibrugarh District}}</ref><ref>{{cite web |title=Krishi Vigyan Kendra, Dibrugarh – District Profile |url=https://kvkdibrugarh.aau.ac.in/district.htm |publisher=Assam Agricultural University |at=Barbarua Maidam}}</ref> মৈৰমৰাত চিনাক্ত হোৱা মধ্যযুগীয় শিলৰ ভাস্কৰ্যসমূহত বহল মুখ, চেপেটা নাক, উখহা চকু, বহল বুকু আৰু ক্ষীণ কঁকালৰ দৰে বৈশিষ্ট্য সমূহ শিৱসাগৰৰ কীৰ্তিচিহ্নসমূহত থকা আহোম যুগৰ ভাস্কৰ্যৰ যথেষ্ট মিল দেখা যায়।<ref>{{cite journal |last1=Bhuyan |first1=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11.2 |year=2024 |pages=535–536 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> এই ভাস্কৰ্যসমূহ অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংঘটিত মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পূৰ্বে আহোম যুগত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Bhuyan |first1=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11.2 |year=2024 |pages=535–536 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> ====মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ==== ১৭৮৭ চনত [[চুহিত্পংফা]]ৰ ৰাজত্বকালত [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰু অঞ্চলৰ অমৰাতলীত আহোম ৰাজকীয় বাহিনী পৰাজিত হোৱাৰ পিছত অঞ্চলটো মটক বা মোৱামৰীয়াসকলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ গৈছিল।<ref>"Since the defeat of the royal troops at Amaratali of Dibru in 1787 A.D. this region came under the Mataks or the Moamarias, who formed there a dominant religious community." {{harvcol|Gogoi|2016|p=241}}</ref> [[চুক্লিংফা]] আৰু তেওঁৰ পূৰ্বৰ [[চাওফা]] সকলে মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও সম্পূৰ্ণৰূপে সফল হোৱা নাছিল। মোৱাৰীয়া সকলে "মটক ৰাজ্য" নামেৰে স্বায়ত্তশাসিত ৰাজ্যৰ স্বীকৃতিৰ বাবে বিদ্ৰোহ অব্যাহত ৰাখিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=924 |issn=2347-6435 |url=https://www.ijrdet.com/files/Volume14Issue12/IJRDET_1225_143.pdf |quote=Thus from the year 1805, Dibrugarh became a part of Matak kingdom.}}</ref> ====আহোম ৰাজ্যৰ কৰতলীয়া মটক ৰাজ্য (১৮০৫-১৮২৬)==== আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে দীৰ্ঘদিনীয়া মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত, ১৮০৫ চনত আহোম ৰাজ্য আৰু মটক নেতৃত্বৰ মাজত এখন চুক্তি স্বাক্ষৰিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলত বিদ্ৰোহৰ অন্ত পৰিছিল আৰু [[চুক্লিংফা]]ই ১৮০৫ চনত [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ পুতেক মতিবৰক এজন শাসক হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল আৰু তেওঁক ‘বৰসেনাপতি’ অৰ্থাৎ মহান সেনাপতি উপাধি প্ৰদান কৰি [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ভিতৰতে এখন অৰ্ধ-স্বায়ত্তশাসিত কৰতলীয়া মটক ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। <ref>”....a semi-autonomous Matak State came into being within the Ahom State…”{{cite journal |last=Gogoi |first=Sun |title=An Introduction to the Colonial Identity of the Greater Matak Community of Assam: Religion, Community, Ethnicity and State (1760s–1900s) |journal=Indian Journal of Society and Politics |volume=5 |issue=1 |pages=31–36 |year=2018 |url=https://ijsp.in/admin/mvc/upload/50108%20AN%20INTRODUCTION%20TO%20THE%20COLONIAL%20IDENTITY%20OF%20THE.pdf}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=924 |issn=2347-6435 |url=https://www.ijrdet.com/files/Volume14Issue12/IJRDET_1225_143.pdf |quote=Thus from the year 1805, Dibrugarh became a part of Matak kingdom.}}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মটক ৰজা [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত [[সোনোৱাল কছাৰী|কছাৰী সোণোৱাল]] আৰু বিহিয়া{{efn|বিহিয়াসকল চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ এটা উপশাখা।<ref>{{Cite book |last=Dalton |first=Edward Tuite |url=https://books.google.com/books?id=9wxWAAAAcAAJ&dq=bihiya+ahom&pg=PA77 |title=Descriptive Ethnology of Bengal |date=1872 |publisher=Office of the Superintendent of Government Printing |language=en |page=521 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en |quote=In the present time the Sooteeahs are called Hindoo Sooteeahs, and Ahom Sooteeahs, the last named being those with whom the Ahoms or Saums intermarried at an early date. The class of the Assam population known as Beheeahs in upper Assam, also consider themselves belonging to the Hindu Sooteeah family. |page=468 }}</ref>}} সোণোৱালসকলক ৰজাই ক্ৰমে [[শদিয়া]] আৰু [[ধেমাজি জিলা|চিচি-ধেমাজি]] অঞ্চলৰ পৰা আনি বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]] আৰু [[ডিব্ৰু নদী|ডিব্ৰু]] নদীৰ মাজৰ বনাঞ্চলসমূহত বসতি স্থাপন কৰাইছিল।<ref>{{cite journal |last=Prinsep |first=James |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1838 |volume=7 |publisher=Asiatic Society of Bengal |url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ |language=en |page=676 }}</ref> ১৮০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[কমলেশ্বৰ সিংহ]]ৰ শাসনকালত এজন আহোম ফুকনে বন্দী কৰা কিছুমান মৰাণ বিদ্ৰোহীক ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা চিপাহীৰ পহৰাত [[ঘিলামৰা]]লৈ নি পুনৰ সংস্থাপন কৰিছিল আৰু এই প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে বৰবৰুৱাক অৱগত কৰিছিল। এই ঘটনাৰ উল্লেখ ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Calcutta |year=1933 |page=184 |url=https://ia802901.us.archive.org/11/items/in.ernet.dli.2015.283945/2015.283945.Tungkhungia-Buranji_text.pdf }}</ref> মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ আৰু পৰৱৰ্তী ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ লগতে মানৰ আক্ৰমণৰ ফলত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ কিছুমান পুৰণি বসতি আৰু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। মৈৰামৰা সত্ৰও প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ আৰু ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ ফলত এৰাপৰলীয়া হৈ পৰে বুলি সত্ৰৰ ইতিহাসত উল্লেখ আছে। পৰৱৰ্তী সময়ত মৈৰামৰা সত্ৰ শিৱসাগৰ জিলাৰ হাঁহচৰা মৌজাৰ কুঁজিবালিত পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> পিছলৈ বুঢ়ীদিহিং নদীয়ে গতিপথ সলনি কৰাৰ ফলত পুৰণি সত্ৰৰ অঞ্চলটো লেঙেৰী মৌজাৰ পৰিৱৰ্তে মানকটা মৌজাৰ অন্তৰ্গত হয়। পৰৱৰ্তী বসতিস্থাপকসকলে জংঘলৰ মাজত পুৰণি সত্ৰৰ অৱশেষ পুনৰ আৱিষ্কাৰ কৰি তাত থানঘৰ নিৰ্মাণ কৰি ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰম্ভ কৰে। পূৰ্বৰ সত্ৰাধিকাৰৰ বংশৰ লোকসকলেও পিছলৈ পুনৰ সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰি নামধৰ্ম প্ৰচাৰৰ পৰম্পৰা অব্যাহত ৰাখে। ===ব্ৰিটিছ শাসনকাল=== [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি ১৮২৬ চনত ব্ৰিটিছসকলে অসমৰ শাসনভাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়ক প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে বাছি লয়। তেওঁলোকে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ এই অঞ্চলত ডিব্ৰুগড়ক বাণিজ্যিক আৰু প্ৰশাসনিক কাৰ্যকলাপৰ কেন্দ্ৰবিন্দু কৰি তুলিছিল। ১৮৪২ চনত ডিব্ৰুগড়ক [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ব্ৰিটিছ শাসনকালত ডিব্ৰুগড় আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে চাহ উদ্যোগ, যোগাযোগ ব্যৱস্থা আৰু প্ৰশাসনিক প্ৰতিষ্ঠানৰ বিকাশ ঘটে। চাহ আৰু কয়লাৰ পৰিবহণৰ লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ বাবে ডিব্ৰু–শদিয়া ৰে'লপথ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে'ল চলাচল আৰম্ভ কৰে। এই ৰে'লপথে পৰৱৰ্তী সময়ত উজনি অসমৰ বাণিজ্যিক বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। ব্ৰিটিছ যুগতে মৈৰামৰা দৌলৰ দৰে পুৰণি প্ৰত্নস্থলীসমূহৰ কিছুমান অংশ এৰাপৰলীয়া অৱস্থাত থাকিলেও অঞ্চলটোত পৰৱৰ্তী বসতি আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান অব্যাহত থাকে। ২০১৭–২০১৮ চনত মৈৰামৰাত চলোৱা খননকাৰ্যত ব্ৰিটিছ যুগৰ তামৰ মুদ্ৰা, ৰূপৰ ফুল, মাটিৰ পাত্ৰৰ ভগ্নাংশ, শিলৰ ভাস্কৰ্য আৰু বিভিন্ন আকাৰৰ পোৰা ইটা পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite news |title=More items found at Jokai temple ruins |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/more-items-found-at-jokai-temple-ruins/cid/1442017 |work=The Telegraph |date=15 February 2018 }}</ref> [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰুগড় চহৰখন এটা প্ৰধান সামৰিক ঘাটি আছিল আৰু বাৰ্মাৰ পৰা অহা নিৰ্বাসিত লোকসকলৰ বাবে বিৰাম শিবিৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ===স্বাধীনোত্তৰ কাল=== ১৯৭১ চনৰ ২ অক্টোবৰ তাৰিখে লখিমপুৰ জিলাৰ ডিব্ৰুগড় মহকুমাক এখন পূৰ্ণাংগ জিলালৈ উন্নীত কৰা হয়। নৱগঠিত [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ সদৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় চহৰক বাছনি কৰা হয় আৰু ডিব্ৰুগড় চহৰৰ নামেৰে জিলাখনৰ নামো নামকৰণ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=About Dibrugarh – Dibrugarh University |url=https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/ |access-date=22 August 2021 |language=en-US |archive-date=22 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210822095119/https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/ |url-status=live }}</ref> স্বাধীনোত্তৰ সময়ত ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ প্ৰধান প্ৰশাসনিক, বাণিজ্যিক, শিক্ষা আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰসমূহৰ অন্যতম হিচাপে বিকশিত হয়। ==জলবায়ু আৰু ভূগোল== ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু সেমেকা উপক্ৰান্তীয়। ডিব্ৰুগড়ত বছৰৰ নৱেম্বৰৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে শুষ্ক শীতকাল আৰু এপ্ৰিলৰ পৰা অক্টোবৰ মাজভাগলৈকে উষ্ণ আৰু বৰষুণৰ সময়। মোটামুটিভাৱে জুন মাহৰ পৰা অক্টোবৰৰ আৰম্ভণি বা মাজভাগলৈকে বাৰিষা চলি থাকে। মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে বৰষুণৰ আৰম্ভণি হয় আৰু ক্ৰমান্বয়ে বৰষুণ অধিক তীব্ৰ আৰু সঘনাই হয়। বাৰিষা কালত মহানগৰৰ উত্তৰ প্ৰান্তত বৈ যোৱা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন প্ৰায়ে ওফন্দি উঠে। সঘনাই হোৱা বৰষুণৰ বাবে মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। গড়ে জুন মাহৰ পৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে আটাইতকৈ গৰম সময়। শীতকালত নৱেম্বৰৰ মাজভাগৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰ ফালে বা মাৰ্চৰ আৰম্ভণিলৈকে শীতৰ আভাস থাকে। ডিব্ৰুগড় ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ পথত অৱস্থিত। [[বংগোপসাগৰ]]ত উদ্ভৱ হোৱা ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ সাধাৰণতে এপ্ৰিল মাহৰ মাজভাগৰ পৰা ডিচেম্বৰৰ আৰম্ভণিলৈকে অহাৰ সম্ভাৱনা থাকে। সাধাৰণতে ইহঁতৰ তীব্ৰতা সময়ছোৱাৰ আৰম্ভণি আৰু শেষত অৰ্থাৎ মে’-জুন আৰু অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ মাহত হয়। উপকূলৰ পৰা বহু দূৰত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে মহানগৰখনত পূৰ্ণ শক্তিৰে ঘূৰ্ণীবতাহৰ আঘাত নকৰে। অৱশ্যে ই প্ৰচণ্ড বৰষুণ আৰু ধুমুহাৰ সূত্ৰপাত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ। বাৰিষা কালত তাপমাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। গ্ৰীষ্মকালত মধ্যমীয়া গৰম আৰু শীতকালত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা হয়। উপক্ৰান্তীয় জলবায়ুৰ বাবে নগৰখনত গড়ে ২৭৬ চে.মি. বৰষুণ হয়। * বসন্তকাল (মাৰ্চ-মে): ডিব্ৰুগড়ত বসন্তকাল সাধাৰণতে উষ্ণ হয় আৰু ইয়াৰ লগত উষ্ণতা আৰু আৰ্দ্ৰতাৰ সমন্বিত মাত্ৰা থাকে। সাধাৰণতে এইসময়ত ৩১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৭ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ ভিতৰত উষ্ণতা থাকে। এপ্ৰিল আৰু মে’ মাহত আটাইতকৈ উষ্ণ হয়। এইসময়ত পাতলীয়াৰ পৰা মজলীয়া বৰষুণ হয়। পিছলৈ বৰষুণৰ প্ৰকোপ ক্ৰমান্বয়ে বাঢ়ি গৈ থাকে। ইয়াৰ লগতে উষ্ণতাও বৃদ্ধি পায়। এই সময়ত ধুমুহা-বৰষুণৰ সৈতে [[বৰদৈচিলা]]ৰ আগমণ হয়। * গ্ৰীষ্ম আৰু বৰ্ষাকাল (জুন-আগষ্ট): ডিব্ৰুগড়ৰ গ্ৰীষ্মকালত অস্বাভাৱিকভাৱে বতাহ বলি থাকে আৰু গড় উষ্ণতা ৩৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ পায়। আৰ্দ্ৰতাৰ পৰিমাণ সৰ্বোচ্চ হয়। এই সময়ত বৰষুণৰ মাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। * হেমন্তকাল (ছেপ্টেম্বৰ-নৱেম্বৰ):ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা নৱেম্বৰলৈকে বৰষুণৰ পৰিমাণ কমি আহে৷ এই সময়ত গড় উষ্ণতা ২০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ-২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ আশে-পাশে থাকে। উষ্ণতাৰ লগতে এই সময়ত আদ্ৰতাও কমি আহে। * শীতকাল (ডিচেম্বৰ-ফেব্ৰুৱাৰী):শীতকালত ডিব্ৰুগড়ত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা পৰে। এই সময়ত উষ্ণতা আৰু আদ্ৰতা নিম্নগামী হয়। বৰষুণৰ পৰিমাণো একেবাৰে কমি আহে। ===ভূগোল=== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত। মহানগৰখনৰ মাটিকালি প্ৰায় ৭১.৮৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। মহানগৰখন সমতল তলত অৱস্থিত। সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ গড় উচ্চতা ১০৮ মিটাৰ বা ৩৫৪ ফুট। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন গড়ে ১০-১৫ কিলোমিটাৰ বহল। বাৰিষা কালত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি হয়। ইয়াৰ ফলত ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ দাঁতিত সংকটজনক ভাবে গৰাখহনীয়া হয়। ডিব্ৰুগড় মহানগৰখনক বানপানী আৰু খহনীয়াৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। জল নিষ্কাশনৰ বাবে ১৯৫৪ চনত মহানগৰখনৰ ডিব্ৰুজানৰ পৰা চেঁচা নদীলৈকে ৩২ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘৰ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা নলা আছে। মহানগৰখনৰ ভিতৰত কেইবাখনো বিখ্যাত চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পূবত মাইজান বিল অৱস্থিত। {{Weather box | location = [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] (১৯৯১–২০২০, চৰম পৰ্যায় ১৯৫২–বৰ্তমান) | metric first = Yes | single line = Yes | width = auto | Jan record high C = 29.5 | Feb record high C = 33.2 | Mar record high C = 34.5 | Apr record high C = 36.0 | May record high C = 38.8 | Jun record high C = 38.2 | Jul record high C = 39.8 | Aug record high C = 39.8 | Sep record high C = 39.5 | Oct record high C = 37.2 | Nov record high C = 33.8 | Dec record high C = 30.6 |year record high C = 39.8 | Jan high C = 23.5 | Feb high C = 25.0 | Mar high C = 26.7 | Apr high C = 28.0 | May high C = 29.8 | Jun high C = 31.2 | Jul high C = 31.4 | Aug high C = 32.0 | Sep high C = 31.4 | Oct high C = 30.6 | Nov high C = 28.1 | Dec high C = 25.1 | year high C = 28.5 | Jan mean C = 16.8 | Feb mean C = 18.9 | Mar mean C = 21.6 | Apr mean C = 23.5 | May mean C = 25.8 | Jun mean C = 27.7 | Jul mean C = 28.2 | Aug mean C = 28.5 | Sep mean C = 27.6 | Oct mean C = 25.8 | Nov mean C = 21.8 | Dec mean C = 18.1 |year mean C = | Jan low C = 10.1 | Feb low C = 13.0 | Mar low C = 16.4 | Apr low C = 19.2 | May low C = 22.0 | Jun low C = 24.3 | Jul low C = 24.9 | Aug low C = 25.2 | Sep low C = 24.1 | Oct low C = 21.0 | Nov low C = 15.7 | Dec low C = 11.2 | year low C = 18.8 | Jan record low C = 1.0 | Feb record low C = 4.8 | Mar record low C = 8.1 | Apr record low C = 10.8 | May record low C = 14.1 | Jun record low C = 16.5 | Jul record low C = 19.9 | Aug record low C = 19.5 | Sep record low C = 18.4 | Oct record low C = 13.3 | Nov record low C = 6.5 | Dec record low C = 2.7 |year record low C = 1.0 | rain colour = green | Jan rain mm = 26.6 | Feb rain mm = 57.8 | Mar rain mm = 118.2 | Apr rain mm = 219.3 | May rain mm = 326.0 | Jun rain mm = 419.4 | Jul rain mm = 485.0 | Aug rain mm = 394.3 | Sep rain mm = 317.2 | Oct rain mm = 125.2 | Nov rain mm = 19.4 | Dec rain mm = 9.9 |year rain mm = 2518.3 | Jan rain days = 2.9 | Feb rain days = 5.3 | Mar rain days = 8.9 | Apr rain days = 12.7 | May rain days = 14.7 | Jun rain days = 18.8 | Jul rain days = 20.6 | Aug rain days = 16.1 | Sep rain days = 13.5 | Oct rain days = 6.8 | Nov rain days = 2.0 | Dec rain days = 0.9 |year rain days = 123.2 |time day = 17:30 [[ভাৰতীয় মান সময়|ভা:মা:স:]] | Jan humidity = 72 | Feb humidity = 67 | Mar humidity = 66 | Apr humidity = 71 | May humidity = 74 | Jun humidity = 78 | Jul humidity = 79 | Aug humidity = 79 | Sep humidity = 81 | Oct humidity = 80 | Nov humidity = 78 | Dec humidity = 76 |year humidity = 75 |source 1 = ভাৰতৰ বতৰবিজ্ঞান বিভাগ<ref name=IMDnormals> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Dibrugarh/Mohanbari (A) Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 249–250 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M24 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDcityweather> {{cite web | url = http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/dibrugarh2.htm | title = Dibrugarh Climatological Table 1971–2000 | publisher = India Meteorological Department | accessdate = 6 February 2020}}</ref> |source 2 = টকিঅ' জলবায়ু কেন্দ্ৰ (গড় উষ্ণতা ১৯৯১–২০২০)<ref name=TCC> {{cite web | url = https://ds.data.jma.go.jp/gmd/tcc/tcc/products/climate/normal/parts/NrmMonth_e.php?stn=42314 | title = Normals Data: Dibrugarh/Mohanbari - India Latitude: 27.48°N Longitude: 95.02°E Height: 110 (m) | publisher = Japan Meteorological Agency | date = August 2012}}</ref>}} ==পৰিচালনা== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম|ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগমে]] পৰিচালনা কৰে। ডিব্ৰুগড় পৌৰনিগমৰ অন্তৰ্গত ২২টা ৱাৰ্ড আছে। প্ৰতিটো ৱাৰ্ডৰ এগৰাকীকৈ ৱাৰ্ড কাউন্সিলৰ আছে। পৌৰনিগমৰ এগৰাকী মেয়ৰ আছে। মেয়ৰ কাউঞ্চিলে ডিব্ৰুগড় চহৰৰ স্থানীয় শাসনৰ নিকায় হিচাপে বিভিন্ন কাম-কাজ চোৱা-চিতা কৰে। বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ মেয়ৰ [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ ডাঃ সৈকত পাত্ৰ। ইয়াৰ বিভিন্ন বিভাগে নগৰ পৰিকল্পনা কৰ্তৃপক্ষৰ অধীনত সামৰি লোৱা ইয়াৰ চৌপাশকে ধৰি চহৰখনৰ বাবে পৰিকল্পনা কৰে। ==জনগাঁথনি== {{bar box |title=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ (২০১১)<ref>{{cite web |url=http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |title=Dibrugarh Census Report |publisher=Dibrugarh.gov.in |access-date=15 June 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |archive-date=4 March 2016 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |deadurl=yes }}</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ধৰ্ম |right1=শতাংশ |float=right |bars= {{bar percent|[[হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|94.37}} {{bar percent|[[ইছলাম ধৰ্ম]]|green|4.68}} {{bar percent|[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]|gold|0.36}} {{bar percent|[[শিখ ধৰ্ম]]|yellow|0.23}} {{bar percent|অন্যান্য†|black|0.27}} |caption=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ<br /> †<small>[[জৈন ধৰ্ম]]ক ধৰি(<0.1%)</small> }} ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=16 June 2004|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=1 November 2008|publisher= Census Commission of India}}</ref> ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ জনসংখ্যা ১৫৪,২৯৬ জন আৰু জনবসতিৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ২,১০০ জন। জনসংখ্যাৰ ৫৪% পুৰুষ আৰু ৪৬% মহিলা। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ লিংগ অনুপাত প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৬১ গৰাকী নাৰী। ধৰ্ম হিচাপে ডিব্ৰুগড়ত হিন্দুৰ সংখ্যা ৯৪.৩৭%, মুছলমান ৪.৬৭%, বৌদ্ধ ০.৩৬%, শিখ ০.২৩% আৰু জৈনকে আদি কৰি অন্যান্য ধৰ্ম ০.২৭%। ডিব্ৰুগড়ৰ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়সকল সাধৰণে মহানগৰখনত ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৮৯.৫%। এয়া ৰাষ্ট্ৰীয় গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰৰ তুলনাত অধিক। ডিব্ৰুগড়ত ৯% জনসংখ্যা ০ৰ পৰা ৬ বছৰৰ ভিতৰত, আৰু প্ৰতি ১০০০ ল’ৰাৰ বিপৰীতে ছোৱালীৰ সন্তান অনুপাত ৯৪০। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ ভিতৰত বৰবাৰী, ডিব্ৰুগড়, আৰু মাহপোৱালিমাৰা গোহাঁই গাঁও আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |url=http://www.census2011.co.in/ |title=Census 2011 Data of Indian Population 2011 Census |publisher=Census2011.co.in |access-date=15 June 2013 |archive-date=20 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111120202313/http://www.census2011.co.in/ |url-status=live }}</ref> {{Pie chart |thumb = left |caption = ডিব্ৰুগড় মহানগৰত কথিত ভাষা (২০১১)<ref name="censusindia.gov.in" /> |label1 = [[অসমীয়া ভাষা]] |value1 = 41.62 |color1 = brown |label3 = [[হিন্দী ভাষা]] |value3 = 21.39 |color3 = yellow |label2 = [[বাংলা ভাষা]] |value2 = 23.51 |color2 = orange |label4 = [[নেপালী ভাষা]] |value4 = 1.04 |color4 = pink |label5 = অন্যান্য |value5 = 12.44 |color5 = grey }} মুঠ জনসংখ্যাৰ ভিতৰত ডিব্ৰুগড় মহানগৰত অসমীয়া ৬৪,২২৩ গৰাকী, বাংলা ৩৬,২৮৩, হিন্দী ৩৩,০১১, ভোজপুৰী ৫,৫৩৩, নেপালী ১,৬০৯ আৰু ১১,৯১১ জন লোকে অন্য ভাষা কয়।<ref name="censusindia.gov.in">[https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX 2011 Census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220423103514/https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX |date=23 April 2022 }} censusindia.gov.in</ref> ==অৰ্থনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ উজনি অসমৰ প্ৰধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু। ব্ৰিটিছ সকলে মহানগৰখন বাণিজ্যৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় দিছিল। উজনি অসমৰ সম্পদ যেনে মূলতঃ চাহ আৰু কয়লা, লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ উদ্দ্যেশে এই মিটাৰগজ ৰেলপথটো [[জন বেৰী হোৱাইট]]ৰ প্ৰচেষ্টাত গঠন হোৱা "আসাম ৰেলৱে এণ্ড ট্ৰেডিং কোম্পানী"য়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে| ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলপথত]] ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনামুখৰ পৰা জয়পুৰলৈ প্ৰথমখন ৰেল চলে। ১৮৮৩ চনৰ ১৬ জুলাইত ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[মাকুম]]লৈ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হোৱা ৪০ মাইল পথত ৰেলৰ চলাচল আৰম্ভ হয়।<ref name="closed down">{{cite news | url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311/at06 | title=State’s first railway track closed down | work=assamtribune.com | date=December 13, 2011 | agency=assamtribune | accessdate=30 জানুৱাৰী 2014 | location=guwahati | archivedate=January 11, 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111080342/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311%2Fat06 | deadurl=yes }}</ref> ১৯৪৫ চনত চনত ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱেক 'বেংগল আসাম ৰেলৱে'ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name="nfr history">{{cite web | url=http://www.nfr.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,1,444| title=History of NF Railway | work=nfr | | accessdate=4ফেব্ৰুৱাৰী 2014 | location=guwahati}}</ref><ref name="DS Rail">{{cite journal | title=ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যাকাত ৰেলগাড়ী | author=ৰবীন্দ্ৰ চন্দ্ৰ বৰুৱা| journal=মন্থন | year=২০০৭ | month=চেপ্তেম্বৰ-অক্টোবৰ | pages=১৯, ২০}}</ref><ref>http://www.irfca.org/faq/faq-history2.html</ref> ইয়াৰ লগতে মোহনাঘাটৰ পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰে জলপথৰ যোগেদি কলকাতালৈকে জাহাজ চলিছিল। বৰ্তমান সময়ত ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বিভিন্ন উদ্যোগ আৰু ব্যৱসায়িক অৱস্থিত। ===উদ্যোগসমূহ=== ডিব্ৰুগড় জিলা খনিজ সম্পদত চহকী। ইয়াত কেইবাটাও খাৰুৱা তেলৰ পুং আৰু কয়লা খনি অৱস্থিত। এই খনিজ সম্পদৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জিলাখনত কেইবাটাও বৃহৎ উদ্যোগ গঢ় লৈ উঠিছে। জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ এই উদ্যোগসমূহৰো ব্যৱসায়িক কাৰ্যকলাপৰ স্থান। ====অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড==== {{main|অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড}} অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড [[ভাৰত]]ৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চৰকাৰী মালিকানাধীন হাইড্ৰ'কাৰ্বন অন্বেষণ আৰু উৎপাদন নিগম। ই ভাৰত চৰকাৰৰ পেট্ৰ'লিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয়ৰ মালিকানাধীন আৰু ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। ই ভাৰত চৰকাৰৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত মহাৰত্ন কোম্পানী। উত্তৰ প্ৰদেশৰ নয়ডা, [[গুৱাহাটী]] আৰু যোধপুৰত ইয়াৰ কাৰ্যালয় আছে। অইল খাৰুৱা তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছৰ অন্বেষণ, বিকাশ আৰু উৎপাদন, খাৰুৱা তেল পৰিবহণ আৰু তৰল পেট্ৰ'লিয়াম গেছ উৎপাদনৰ ব্যৱসায়ত নিয়োজিত হৈ আছে। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড ভাৰতৰ অসমত ডিব্ৰুগড় জিলাৰ লেপেটকটাত অৱস্থিত এক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠান। ঐতিহাসিক [[অসম চুক্তি]] অসম গেছ ক্ৰেকাৰ প্ৰকল্প হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত থকা বিচিপিএল নিৰ্মাণৰ কাৰ্য ২০০৭ চনৰ ৯ এপ্ৰিলত তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] আৰম্ভ কৰিছিল আৰু ইয়াক প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ২০১৬ চনৰ ৫ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদনৰ বাবে উদ্বোধন কৰিছিল। ৭০% ইকুইটিৰ সৈতে গেইল (ইণ্ডিয়া) লিমিটেড ইয়াৰ মুখ্য অংশীদাৰ আৰু বাকী ৩০% ইকুইটিখিনি [[অসম চৰকাৰ]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মাজত সমান অংশত বিভাজিত। ইথাইলিন, প্ৰপাইলিন, ৰৈখিক নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথাইলিন, উচ্চ-ঘনত্বৰ পলিথাইথিলিন আৰু পলিপ্ৰপাইলিন হৈছে বৰ্তমান প্ৰকল্পটোৰ দ্বাৰা উৎপাদিত বিভিন্ন পেট্ৰো-সামগ্ৰী আৰু পলিমাৰ। ইয়াৰ লগতে হাইড্ৰজেনযুক্ত পাইৰোলাইচিছ গেছ'লিন আৰু ১-বিউটেনৰ বাবে দুটা উৎপাদন একক নিৰ্মাণাধীন। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ ৰসায়ন আৰু সাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ]] ৰাসায়নিক সাৰ উৎপাদন কৰা উদ্যোগ। এই সাৰ কাৰখানা [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত। প্ৰাকৃতিক গেছৰ পৰা ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা এই উদ্যোগ ১৯৬৯ চনৰ ১ জানুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদন আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="bvfcl"/> পূৰ্বতে ই হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেডৰ নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্সৰ অংশ আছিল। ২০০২ চনৰ ৫ এপ্ৰিল তাৰিখে হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বনৰ পৰা নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্স বিভক্ত হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড নামৰ নতুন কোম্পানীটো গঠন কৰা হৈছিল। ই হৈছে ভাৰতৰ সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব আৰু পূব অঞ্চলৰ একমাত্ৰ ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা কোম্পানী।<ref name="bvfcl">{{cite web |url=https://bvfcl.com/bvfcl-profile/ |title=Corporate profile |website=bvfcl.com |date= |access-date=৭ জুলাই ২০২৪}}</ref> ====অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড==== {{main|অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড}} অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড প্ৰাকৃতিক গেছ পৰিবহণ আৰু বিতৰণৰ লগত জড়িত অসমৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজ্যিক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]] হিচাপে স্থাপিত কোম্পানী।<ref name="AGCL">{{cite web |url=https://assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |title=About us |website=assamgas.org |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240602212956/https://www.assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |deadurl=yes }}</ref> ১৯৬২ চনৰ ৩১ মাৰ্চ তাৰিখে ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। অসম গেছ কোম্পানীৰ পাইপলাইনৰ নেটৱৰ্কে [[উজনি অসম]]ৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[চৰাইদেউ জিলা|চৰাইদেউ]], [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]], [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] আৰু [[মাজুলী জিলা|মাজুলী জিলা]]ৰ ৪০০ ৰো অধিক চাহ কাৰখানা, ১,২০০ বাণিজ্যিক প্ৰতিষ্ঠান, ৫০,০০০ ঘৰুৱা গ্ৰাহক আৰু ৪১০ ঔদ্যোগিক গ্ৰাহকক গেছ যোগান ধৰি আহিছে।<ref name="IC">{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |title=Pipe gas connection under assam gas company ltd |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240609060913/https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |deadurl=yes }}</ref> ====ডিএনপি লিমিটেড==== {{main|ডিএনপি লিমিটেড}} ডিএনপি লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]।<ref name="DNPL">{{cite web |url=http://www.dnpl.co.in/profile |title=Profile |website=dnpl.co.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪}}</ref> [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত ডিএনপি লিমিটেড ২০০৭ চনৰ ১৫ জুন তাৰিখে স্থাপন কৰা হৈছিল। যুটীয়া উদ্যোগ হিচাপে ডিএনপি লিমিটেড ১৯৫৬ চনৰ কোম্পানী আইনৰ অধীনত পঞ্জীভুক্ত।<ref>{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |title=Appointment of Director and Chairman in the BOD of the Joint Venture Company (JVC), Duliajan Numaligarh Pipeline Limited (DNPL) |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240616075846/https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |deadurl=yes }}</ref> দুলীয়াজান নুমলীগড় পাইপলাইনৰ ইংৰাজী নামৰ প্ৰতিটো শব্দৰ প্ৰথম বৰ্ণৰে কোম্পানীটোৰ নাম ডিএনপি লিমিটেড ৰখা হৈছে। ====অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড==== {{main|অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড}} অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]। অসম চৰকাৰ, [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]] আৰু অসম ঔদ্যোগিক উন্নয়ন নিগমৰ আৰু [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত প্ৰতিষ্ঠানটো ১৯৭১ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। <ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|title=Assam Petro-chemicals Limited bags Skoch Gold Award|date=2018-12-08|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=2019-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181209020937/https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|archive-date=2018-12-09|url-status=live}}</ref> ১৯৭৬ চনত [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত মিথানল প্ৰকল্পত ফৰ্মেলডিহাইড আৰু কেইটামান ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড ৰেজিন যেনে ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড গ্লু আৰু ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড মোল্ডিং পাউডাৰৰ সৈতে উৎপাদন আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ১৯৮৯ আৰু ১৯৯৮ চনত সম্প্ৰসাৰণৰ পিছত, কোম্পানীটোৱে মিথানল প্ৰকল্পটো ১০০ টিপিডি (প্ৰতিদিনে টন) আৰু ফৰ্মেলডিহাইড প্ৰকল্পৰ ক্ষমতা ১০০ টিপিডিলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://assampetrochemicals.com/ |title=Assam Petro-chemicals Limited – About us |date=2015 |accessdate=12 June 2019 |url-status=live |publisher=Assam Petro-Chemicals Limited |archivedate=15 October 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181015175705/http://www.assampetrochemicals.co.in/ |deadurl=yes }}</ref> কোম্পানীটোৱে ২০১৭ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ঘোষণা কৰিছিল যে ই ১,৩৩৭ কোটি টকা বিনিয়োগ কৰিব আৰু ৫০০ টিপিডি মিথানল আৰু ২০০ টিপিডি ফৰ্মালিন উৎপাদন কৰিবলৈ সম্প্ৰসাৰিত হ'ব আৰু ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ মিথানল উৎপাদক হিচাপে পৰিগণিত হ'ব।<ref>{{cite news |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |title=Assam Petrochemicals Limited to invest Rs 1337 crore to set up second unit |newspaper=Economic Times |date=24 September 2017 |author=Singh, Bikash |accessdate=12 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180929151131/https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |archive-date=29 September 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/states/north-east/bjp-respects-all-views-sonowal/cid/1686202|title=BJP respects all views: Sonowal|website=The Telegraph|first=Tejesh |last= Tripathy | date= 3 May 2019 |language=en|access-date=2019-06-12|quote= Addressing the gathering after laying the foundation stone of a formalin plant ... The Assam Petro-Chemicals Limited will supply methanol, the raw material needed to make formalin (preservative), to this plant which will produce 200 tonnes of formalin daily. The plant, for which 163 bighas has been allotted by the government at Dhaknamari, is being set up at a cost of Rs 100 crore. }}</ref> এই প্ৰকল্পৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কেঁচামাল হৈছে প্ৰাকৃতিক গেছ, ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড। অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেডে যোগান ধৰা প্ৰাকৃতিক গেছ, মিথানল উৎপাদনৰ বাবে কেঁচামাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। নামৰূপ সাৰ প্ৰকল্পৰ দ্বাৰা ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড যোগান ধৰা হয়।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=czUyfP-hHTEC&q=%22Assam+Petrochemicals+Limited%22&pg=PA29 | title=The Anatomy of Rural Poverty in Assam | publisher=Mittal Publications | author=Atikuddin Ahmed | year=1987 | pages=29 | isbn=8170990092}}</ref> <!-- ====কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ বা আধিকাৰিক ভাবে অসম গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ বকুলনিত অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। এই সংযুক্ত চক্ৰ গেছ টাৰ্বাইন প্ৰকল্পটো [[নীপকো]]ৰ অধীনত। এই প্ৰকল্প [[জাপান]]ৰ বহিঃৰাজ্য অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা পুঁজিৰ সৈতে দ্বিপাক্ষিক ঋণ ব্যৱস্থাৰ অধীনত ৩৭.২৭২ বিলিয়ন য়েনৰ ঋণৰ সহায়ত ইয়াৰ আংশিক বিত্তীয় সাহায্য প্ৰদান কৰা হৈছে। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শক্তি কেন্দ্ৰটোত ৬টা গেছ টাৰ্বাইন আছে আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ৩টা ভাপ টাৰ্বাইন আছে। এই টাৰ্বাইনবোৰ মডিউলাৰ ধৰণেৰে সজোৱা হৈছে। এটা মডিউলত সংশ্লিষ্ট বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ১টা ভাপ টাৰ্বাইনৰ সৈতে ২টা গেছ টাৰ্বাইন থাকে। ====নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]] অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। ইয়াৰ লগতে নতুনকৈ নামৰূপ প্ৰতিষ্ঠাপন শক্তি কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছে। মুঠ ১৬২.৯ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন গেছ ভিত্তিক দুয়ো তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম শক্তি উৎপাদন নিগম লিমিটেড]]ৰ অধীনত। নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ প্ৰথমটো গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="thermal">{{cite web |url=https://apgcl.org/thermal.php |title=Thermal |website=www.apgcl.org |date= |access-date=১৪ জুলাই ২০২৪ |archivedate=2024-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240714114352/https://apgcl.org/thermal.php |deadurl=yes }}</ref> --> ===চাহ উদ্যোগ=== [[File:Tea, two leaves and a bud.jpg|thumb|right|চাহ পাত]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰিটিছ যুগৰ কেইবাখনো চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা ৩২ কিলোমিটাৰ নিগলত [[চাবুৱা]]ত জিলাখনৰ প্ৰথমখন চাহ বাগিচা [[মণিৰাম দেৱান|মণিৰাম দেৱানে]] প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Barua|1994|pp=Preface}}</ref> বৰ্তমান গোটেই জিলাখনত প্ৰায় ১৪৪ খন বৃহৎ আৰু অসংখ্য ক্ষুদ্ৰ চাহ বাগিচা আছে। লগতে কেইবাটাও চাহৰ কাৰখানাও আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ মাজ-মজিয়াত ১৯৫৯ চনত অৱস্থিত জালান নগৰ চাহ বাগিচা অৱস্থিত। মহানগৰখন চাহ উদ্যোগৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু। মহানগৰৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত মনোহৰি চাহ বাগিচাৰ চাহে নিলামত কেইবাবাৰো অভিলেখ ভংগ কৰিছে। ডিব্ৰুগড়ত ভাৰতৰ ক্ষুদ্ৰ চাহ খেতিয়কৰ উন্নয়ন সঞ্চালকালয়ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=81391| title = Press Information Bureau}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও চাহ উন্নয়ন (ৰোপন)ৰ এজন উপ-সঞ্চালকৰ নেতৃত্বত "ভাৰতীয় চাহ ব’ৰ্ড"ৰ এটা আঞ্চলিক কাৰ্যালয়ও চহৰখনত অৱস্থিত। অসম শাখা ভাৰতীয় চাহ সন্থাৰ প্ৰথম খণ্ড ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| title = The Official Website of Tea Board India| access-date = 4 April 2014| archive-date = 1 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140301140750/http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| url-status = live}}</ref> ===পৰ্যটন=== ৰেল, পথ আৰু বিমান সংযোগৰ লগতে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বৃহৎ সংখ্যক পৰ্যটনস্থলীৰ উপস্থিতিয়ে ভাৰতৰ এই অংশত শেহতীয়া অংশত পৰ্যটন উদ্যোগৰ আকৰ্ষণীয় বৃদ্ধি দেখা গৈছে। ভাৰত-বিদেশৰ পৰা অহা পৰ্যটকৰ বাবেও ডিব্ৰুগড় এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গন্তব্যস্থানৰ লগতে এক প্ৰধান গমন কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। এনে পৰ্যটন আৱৰ্তনসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হৈছে: ডিব্ৰুগড় – ৰয়িং – মায়'দিয়া – অনিনি পৰ্যটন আৱৰ্তন,<ref>{{cite web |url=http://www.arunachaltourism.com/top5.php |title=Arunachal Tourism |access-date=4 August 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |archive-date=6 April 2013 |archivedate=6 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড় – গুৱাহাটী নদী ক্ৰুজ।<ref>{{cite web |url=http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |title=Brahmaputra Cruise - Neamati to Guwahati |access-date=4 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |archive-date=7 April 2014 |archivedate=7 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ চাহ বাগিচা সমূহৰ আশে-পাশে চাহ পৰ্যটন গঢ় লৈ উঠিছে।<ref>{{cite news | url=http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | location=Calcutta, India | work=The Telegraph | first=Ripunjoy | last=Das | title=Tea belt takes to heritage tourism | date=12 July 2005 | access-date=4 April 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140407072704/http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | archive-date=7 April 2014 | url-status=dead }}</ref> তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] আৰু কেইবাখনো প্ৰতিষ্ঠিত বেচৰকাৰী চিকিৎসালয় আৰু নাৰ্ছিং হোম থকাৰ বাবে উজনি অসমৰ লগতে [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[নাগালেণ্ড]]ৰ ৰোগী সকলৰ বাবে চিকিৎসা পৰ্যটনৰ স্থান। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যটন স্থান হ’ল: * [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়]] * [[বগা বাবাৰ মাজাৰ]] * জালান মন্দিৰ * মহাত্মা গান্ধী উদ্যান, খনিকৰ * সাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা উদ্যান, ফুলবাগান * জিলা পুথিভঁৰাল আৰু সংগ্ৰাহালয় * চেক্ৰেড হাৰ্ট কেথেড্ৰেল তদুপৰি ইয়াৰ আশে-পাশে [[ৰাইদঙীয়া দৌল]], [[মৈৰামৰা দৌল]], [[বেজৰ দৌল]], [[কলি আইৰ থান]], শিলিখা থান, দিনজয় সত্ৰ, মদাৰখাট সত্ৰ আদি পৰ্যটনস্থলী অৱস্থিত। ==পৰিবহণ== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ স্থলপথ, ৰে'লপথ, বিমানপথ আৰু জলপথেৰে অসম তথা ভাৰতৰ অন্যান্য ঠাইৰ লগত সংযুক্ত হৈ আছে। ===বিমানপথ=== [[File:Dibrugarh Airport Complex.jpg|thumbnail|right|ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উত্তৰ-পুব দিশত মোহনবাৰী নামৰ ঠাইত ১৫ কিলোমিটাৰ দূৰৈত [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] অৱস্থিত। সেয়ে ইয়াক মোহনবাৰী বিমানবন্দৰো বোলা হয়। ই অসমৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক ব্যস্ত বিমানবন্দৰ। বিমানবন্দৰখনৰ পৰা চলাচল কৰা বিমান সংস্থাসমূহ হ’ল এয়াৰ ইণ্ডিয়া, ইণ্ডিগ’ আৰু এলায়েন্স এয়াৰ। বিমান সেৱাৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় [[নতুন দিল্লী]], [[গুৱাহাটী]], শিলিগুৰি, [[ইম্ফল]], [[কলকাতা]], [[ইটানগৰ]], তেজু, [[আগৰতলা]], [[বেংগালুৰু]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ লগত সংযোজিত। ২০১৩ চনত ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰত নিশা অৱতৰণৰ সুবিধাযুক্ত হয়।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013/at09 Mohanbari Airport ready for night landing] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004223532/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013%2Fat09 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (20 September 2013). Retrieved 3 October 2013.</ref> এই বিমানবন্দৰত এৰোব্ৰিজৰ বাণিজ্যিক পৰিচালনাও আৰম্ভ হৈছে।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 Assam Tribune]Assamtribune.com (2 October 2013). Retrieved 3 October 2013 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004230933/http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 |date=4 October 2013 }}.</ref> বৰ্তমান ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰৰ দ্বিতীয় টাৰ্মিনেল নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত আছে। ===ৰে'লপথ=== [[File:New Dibrugarh Railway Station Complex.jpg|thumbnail|ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথম ৰেল সেৱাৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ ইতিহাসত ডিব্ৰুগড়ে এক বিশিষ্ট স্থান দখল কৰি আহিছে। ১৮৮২ চনৰ ১ মে’ত ডিব্ৰুগড়ত মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে’ল চলিছিল। ১৮৮২ চনৰ ১৫ মে’ত দিনজানলৈকে এই ৰে'লপথ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। সেই বছৰৰ ২৩ ডিচেম্বৰত চাবুৱালৈকে মালবাহী ৰে'লৰ প্ৰচলন হয়। ১৮৮৪ চনৰ ১৮ ফেব্ৰুৱাৰীত পুৱা ৭:২০ বজাত তদানীন্তন অসমৰ মুখ্য আয়ুক্ত ছাৰ চাৰ্লছ ইলিয়টে ৰিহাবাৰী ৰেল ষ্টেচনৰ পৰা (বৰ্তমান [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]]) ৪০০ ইউৰোপীয় আৰু ভাৰতীয় যাত্ৰীৰে [[লিডু]]লৈ যোৱা প্ৰথমখন যাত্ৰীবাহী ৰেল ফ্লেগ অফ কৰে। ১৯৯১ চনত প্ৰকাশিত অসম ৰেলৱে আৰু ট্ৰেডিং কোম্পানী লিমিটেডৰ শতবাৰ্ষিকী স্মৃতিগ্ৰন্থ অনুসৰি উক্ত কোম্পানীটোৱে [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে]] নিৰ্মাণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হোৱাৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৰেলৱে উন্নয়নৰ সমগ্ৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710/state07 Dibrugarh Rly Station denied heritage status] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004221528/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710%2Fstate07 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (17 June 2010). Retrieved 3 October 2013.</ref> মহানগৰখনত [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] দুটা ৰে'ল ষ্টেচন অৱস্থিত। ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ মানচিত্ৰত এই দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পূবৰ ৰেল ষ্টেচন। ভাৰতৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ যেনে বেংগালুৰু, চেন্নাই, কোচি, ত্ৰিবান্দ্ৰম, কলকাতা, দিল্লী, কন্যাকুমাৰী আদিৰ সৈতে সংযুক্ত ৰেলৱে নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় সংযোজিত হৈ আছে। মহানগৰীৰ উপকণ্ঠত বাণীপুৰত নতুন ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ই তিনিচুকীয়া ৰেল সংমণ্ডলৰ লামডিং-ডিব্ৰুগড় অংশত অৱস্থিত। ৪০০ বিঘা মাটিত বিস্তৃত সমগ্ৰ উত্তৰ-পূবৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ৰেল ষ্টেচন আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ২ কিলোমিটাৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211/state05 |title=The Assam Tribune Online |website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |archive-date=14 May 2014 |access-date=28 December 2024 |archivedate=14 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |deadurl=yes }}</ref> ===জলপথ=== [[File:Bogibeel Karrengbali paarghat.jpg|thumb|বগীবিল ঘাটৰ এখন ফেৰী]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ কাষে কাষে আৰু তাৰ সিপাৰে এক উন্নত জলপথ পৰিবহণ ব্যৱস্থাও আছে। ডিব্ৰুগড় বাংলাদেশ সীমান্তৰ পৰা শদিয়ালৈকে বিস্তৃত ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ২ৰ এক উল্লেখযোগ্য স্থান। ফেৰী সেৱাই ডিব্ৰুগড়ক চেঙাজান (ধেমাজি জিলা), পানবাৰী (ধেমাজি) & ঐৰাম ঘাট (জোনাই ওচৰত)ৰ সৈতে সংযোগ কৰে। বগীবিল আই ডব্লিউ টি ঘাটৰ পৰা কাৰেং চাপৰি আৰু চিচি মুখলৈ নিয়মীয়া ফেৰী সেৱা আছে। তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা গুৱাহাটীলৈ বিলাসী ক্ৰুজ সেৱাও উপলব্ধ। ডিব্ৰুগড়লৈ যোৱা ক্ৰুজখন [[তেজপুৰ]] আৰু [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |title=Bharat Darshan – Guwahati |access-date=8 October 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |archive-date=20 September 2013 |archivedate=20 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |deadurl=yes }}</ref> ====স্থলপথ==== ডিব্ৰুগড়ৰ মাজেৰে অসম ট্ৰাংক ৰোড পাৰ হৈ গৈছে। ডিব্ৰুগড়ৰ চৌকিডিঙিত অৱস্থিত অসম ৰাজ্যিক বাছ আস্থানৰ পৰা নিয়মীয়াকৈ অসম আৰু উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যান্য ৰাজ্যলৈ বাছ চলাচল কৰে। মহানগৰখনত ৰাজহুৱা পৰিবহনৰ বাবে অটো ৰিক্সা, বিক্ৰম, ই-ৰিক্সাৰ সুবিধা আছে। নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত থকা কনভয় ৰোডৰ উৰণসেঁতুৰ কাষত নতুনকৈ আৰম্ভ কৰা মুৰলীধৰ জালান বাছ আস্থান সম্পূৰ্ণকৈ কাৰ্যক্ষম হোৱা নাই। দেশৰ দীৰ্ঘতম ৰে'ল-ৰোড দলং [[বগীবিল দলং]] ডিব্ৰুগড়ৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত। ==শিক্ষা আৰু গৱেষণা== [[File:Dibrugarh Govt. Boys' H. S. School, Dibrugarh.jpg|thumb|right|ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] [[File:Dibrugarh University's entrance gate.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰৱেশপথ]] [[file:DHSK College, Dibrugarh.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ শিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰবিন্দু। ডিব্ৰুগড়ত কেইবাখনো পুৰণি আৰু উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী, বেচৰকাৰী বিদ্যালয় আছে। ১৮৪০ চনত স্থাপিত হোৱা [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] অসমৰ অন্যতম পুৰণি বিদ্যালয়। তদুপৰি ডিব্ৰুগড় কেইখনমান বিখ্যাত কণিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় আছে। [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ দ্বিতীয় পুৰণি বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৬৫ চনত [[অসম বিধান সভা]]ত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা এই বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপিত হয়। অসমৰ উচ্চশিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰৰূপে পৰিচিত ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ত কলা, বিজ্ঞান, বাণিজ্য আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা বিষয়ক শিক্ষাদানৰ বাবে বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰৰ উপৰিও এখন "অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ প্ৰতিষ্ঠান" আছে। বৰ্তমান এই বিশ্ববিদ্যালয়ৰদ্বাৰা অনুমোদিত মুঠ মহাবিদ্যালয়ৰ সংখ্যা ১৬০। ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মুঠ মাটিকালি হ'ল ২০৩ হেক্টৰ; ইয়াৰে ৭৪.৩ হেক্টৰৰ এটা এলেকাত চাহখেতি কৰা হয়। এই বিশ্ববিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দু নতুন বজাৰৰ পৰা প্ৰায় ৫ কি: মি: দক্ষিণে ৰজাভেটা অঞ্চলত অৱস্থিত। ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথটো বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যতম আৰু আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। এই মহাবিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ বৰবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়খন আনুস্থানিকভাৱে ১৯৪৭ চনৰ ৩ নৱেম্বৰৰ দিনা উদ্বোধন কৰা হয়। ইয়াৰ আগেয়ে ই "বেৰী-হোৱাইট মেডিকেল স্কুল নামেৰে জনাজাত আছিল, যিখন ১৯০০ চনত স্থাপিত হৈছিল। [[শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় জিলাৰ চাবুৱাত অৱস্থিত এখন ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। এই বিশ্ববিদ্যালয় খন অসম চৰকাৰে ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত গৃহীত কৰা ''শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয় বিধেয়ক, ২০১৮''ৰ অধীনত স্থাপন কৰিছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন ২০২০ চনৰ ১০ জুলাই তাৰিখৰ পৰা ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ অস্থায়ী কেম্পাছৰ পৰা কাৰ্যক্ষম হয়। এইখন অসমৰ প্ৰথম আৰু ভাৰতৰ চতুৰ্থ কাৰ্যক্ষম চতুৰ্থ ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। ডিব্ৰুগড়ৰ [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়|চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উজনি অসমৰএকমাত্ৰ দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]] [[ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ|ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদে]] স্থাপন কৰা ছখন আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰৰ অন্যতম। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১০ কিঃমিঃ পূবত তথা বকুল তিনিআলিৰ পৰা ২ কিঃমিঃ নিলগত লাহোৱালত আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ অৱস্থিত। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আঠখন ৰাজ্যৰ উমৈহতীয়া আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰই এই অঞ্চলত জীৱ-চিকিৎসা বিষয়ত গৱেষণা কৰা হয়। ১৯৮২ চনত এই কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছিল। ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ আৰু বিভিন্ন প্ৰকল্পৰ বাবে বিভিন্ন উৎসৰ পৰা এই কেন্দ্ৰই অনুদান লাভ কৰে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উল্লেখযোগ্য শিক্ষানুষ্ঠান সমূহ হ'ল: ===বিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] * ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী বালিকা বিদ্যালয় * ডন বস্ক' হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * লিটিল ফ্লাৱাৰ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট মেৰীজ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট জেভিয়াৰ্ছ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * বি এল বেৰীয়া সৰস্বতী শিশু মন্দিৰ * কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * দিল্লী পাব্লিক স্কুল, ডিব্ৰুগড় * বিবেকানন্দ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * সম্পূৰ্ণ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয় * ভিক্টোৰিয়া গাৰ্লছ স্কুল * বেংগলী বয়জ স্কুল * মাৰোৱাৰী হিন্দী বিদ্যালয় * অগ্ৰসেন একাডেমী * শিশু ভাৰতী বিদ্যালয় * গ্ৰেহেম বজাৰ বালিকা বিদ্যালয় ===কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ছল্ট ব্ৰুক একাডেমী]] * ডঃ ৰাধাকৃষ্ণণ স্কুল অফ আৰ্টছ, কমাৰ্চ এণ্ড চাইন্স * [[জ্ঞান বিজ্ঞান একাডেমী]] *  শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় ===মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ বাণিজ্য মহাবিদ্যালয়]] * [[মনোহৰী দেৱী কানৈ মহিলা মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰু মহাবিদ্যালয়]] * নন্দলাল বৰগোহাঁই চিটি মহাবিদ্যালয় ===আইন মহাবিদ্যালয়=== * ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ আইন মহাবিদ্যালয় * এছ.আই.পি.ই. আইন মহাবিদ্যালয় * ডঃ ৰোহিনী কান্ত বৰুৱা আইন মহাবিদ্যালয় ===শিক্ষণ মহাবিদ্যালয়=== * চন্দ্ৰকান্ত হাজৰিকা মহাবিদ্যালয় * পাৰিজাত একাডেমী শিক্ষক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান ===চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠান=== * [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] * [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়]] * [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] ===কাৰিকৰী প্ৰতিষ্ঠান=== * [[ডিব্ৰুগড় পলিটেকনিক]] ==গণমাধ্যম== আকাশবাণী ডিব্ৰুগড় অসমৰ অন্যতম পুৰণি আকাশবাণী কেন্দ্ৰ। আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়ে এ এম (৫২৯.১ মিটাৰ মেগাৱাটত ৫৬৭ কিলোহাৰ্টজ) আৰু এফ এম (১০১.৩০ মেগাহাৰ্টজ) বেণ্ড দুয়োটাতে তিনিটা অধিবেশনত দৈনিক প্ৰচাৰ কৰে।<ref>{{cite web|title=All India Radio, Dibrugarh|url=http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|publisher=Prasar Bharati|access-date=3 August 2013|archive-date=2 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|url-status=live}}</ref> লগতে প্ৰতিদিনে সন্ধিয়া ৬:০০ বজাত ৫ মিনিটৰ আঞ্চলিক বাতৰিৰ বুলেটিন সম্প্ৰচাৰ কৰে ।<ref name="allindiaradio.gov.in">{{cite web| url = http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| title = Get Apps {{!}} Prasar Bharati| access-date = 3 August 2013| archive-date = 2 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| url-status = live}}</ref> এই কেন্দ্ৰটো ১৯৬৮ চনৰ ১৫ ফেব্ৰুৱাৰীত আৰম্ভ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |title=NEWS ON AIR : News on AIR brings the Latest & Top Breaking News on Politics, G-20 summit, Cricket, Sports, Business , State,Formula One in INDIA , Regional Language Audio Bulletins , Regional Language scripts & more |access-date=1 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140305062218/http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |archive-date=5 March 2014 |url-status=dead }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ মলখুবাচাত এই ষ্টেচনৰ ষ্টুডিঅ’ আৰু লেপেটকাত অৱস্থিত ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড স্থানৰ সমীপত হাই পাৱাৰ ট্ৰেন্সমিছন টাৱাৰ আছে। ব্ৰহ্মপুত্ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন বা ৰেডিঅ’ ব্ৰহ্মপুত্ৰ ৯০.৪ মেগাহাৰ্টজ ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথমটো তৃণমূল পৰ্যায়ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন। উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়, ধেমাজি, আৰু শিৱসাগৰৰ কিছু অংশৰ ৮ লাখৰো অধিক লোকক সামৰি লোৱা এই চহৰে অৰ্ধনগৰীয়া, আৰু গ্ৰাম্য জনসংখ্যাক একত্ৰিত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ মাইজান ঘাটৰ সমীপত ইয়াৰ ষ্টেচন অৱস্থিত। [[File:Doordarshan Kendra, Dibrugarh.jpg|thumb|right|দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] অসমীয়া ভাষাত অনুষ্ঠান আগবঢ়োৱা দ্বিতীয়টো দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড় ১৯৯৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে কেন্দ্ৰই ১৯৯১ চনৰ ২০ ডিচেম্বৰৰ পৰা দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটীৰ সম্প্ৰচাৰিত অসম ভাষাৰ কাৰ্যসূচী সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |deadurl=yes }}</ref> এই কেন্দ্ৰত নিৰ্মিত কাৰ্যসূচীসমূহ উচ্চ শক্তিৰ ট্ৰেন্সমিটাৰৰ জৰিয়তে টেলিকাষ্ট কৰা হয়।<ref>{{cite web| url = http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| title = Doordarshan Kendra Guwahati| access-date = 1 March 2014| archive-date = 29 July 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| url-status = live| archivedate = 29 July 2013| archiveurl = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| deadurl = yes}}</ref> ডিব্ৰুগড় দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰই 'ডি ডি নৰ্থ ইষ্ট' চেনেলত অনুষ্ঠানৰ অৱদান আগবঢ়াই আছে।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |deadurl=yes }}</ref> তদপৰি সামাজিক মাধ্যমটো প্ৰচাৰৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ত কেইবাটাও ইলেক্ট্ৰনিক বাতৰি পৰ্টেল আৰু চেনেল আছে। ===বাতৰি-কাকতসমূহ=== ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত প্ৰথমখন কাকত 'টাইমছ অফ আছাম'ৰ সৈতে ডিব্ৰুগড় সমগ্ৰ পূব ভাৰতৰ বাতৰি কাকত সাংবাদিকতাৰ পথ প্ৰদৰ্শক। প্ৰকাশৰ চাৰি দশক পিছত টাইমছ অফ আছামৰ প্ৰকাশ বন্ধ হৈ ১৯৩৯ চনৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য আছাম ট্ৰিবিউন|দ্য আছাম ট্ৰিবিউনে]] যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে আৰু ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৭ বছৰ প্ৰকাশৰ পিছত গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰিত হয়। অৱশ্যে উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ এই প্ৰধান ইংৰাজী দৈনিক কাকতখন গুৱাহাটীৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত হয়। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন চাৰিখন চহৰৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য ছেণ্টিনেল]] প্ৰকাশিত হয়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা কেইবাখনো স্থানীয়ভাষাৰ, লগতে ইংৰাজী আৰু বাংলা দৈনিক কাকত প্ৰকাশ পায়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত অসমীয়া বাতৰি কাকতসমূহ হ'ল [[অসমীয়া প্ৰতিদিন]], [[জনসাধাৰণ]], [[নিয়মীয়া বাৰ্তা]], [[দৈনিক অসম]], অসম আদিত্য, দৈনিক প্ৰতীক্ষা আৰু প্ৰতিবিম্ব। গুৱাহাটী আৰু শিলচৰৰ সমান্তৰালকৈ ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা বাংলা দৈনিক যুগশংখ প্ৰকাশিত হয়। ==ৰাজনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ অন্তৰ্গত। [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ নেতা তথা বৰ্তমানৰ কেন্দ্ৰীয় জলপৰিবহন মন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]] বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ সাংসদ।<ref>{{cite web |url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |title=List of Parliamentary & Assembly Constituencies |access-date=6 October 2008 |work=Assam |publisher=Election Commission of India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |archive-date=4 May 2006 }}</ref> বিজেপিৰ প্ৰশান্ত ফুকন [[ডিব্ৰুগড় (বিধানসভা সমষ্টি)]] পৰা [[অসম বিধানসভা]]লৈ নিৰ্বাচিত বিধায়ক। [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] বৰ্তমান বিজেপিৰ দখলত। ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== * [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]], অসমৰ এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ, নাট্যকাৰ, লেখক আৰু প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা * [[নীলমণি ফুকন (জ্যেষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]], সাহিত্যিক আৰু ৰাজনীতিবিদ * [[দেৱকান্ত বৰুৱা]], কবি আৰু ৰাজনীতিবিদ, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ ৮৩ সংখ্যক অধ্যক্ষ, [[বিহাৰ]]ৰ ৰাজ্যপাল * [[যোগেন্দ্ৰ নাথ হাজৰিকা]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ সপ্তম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[কেশৱ চন্দ্ৰ গগৈ]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ নৱম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ চতুৰ্দশ মুখ্যমন্ত্ৰী]] তথা কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী * [[ৰঞ্জন গগৈ]], [[ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ|ভাৰতৰ ৪৬ সংখ্যক মুখ্য ন্যায়াধীশ]] * [[মলয়া গোস্বামী]], শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী * [[বিজু ফুকন]], অভিনেতা * [[নগেন শইকীয়া]], সাহিত্যিক তথা সাহিত্য সভাৰ প্ৰাক্তন সভাপতি * [[প্ৰহ্লাদ চন্দ্ৰ তাছা]], সাহিত্যিক ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থ সূচি== {{refbegin}} * {{citation |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |place=Guwahati |publisher=EBH Publishers |year=2016 |isbn=978-93-83252-70-1 }} * {{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=925 |issn=2347-6435 |ref=harv}} == বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Dibrugarh|ডিব্ৰুগড়}} * [https://dibrugarh.assam.gov.in/ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ ৱেবচাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250419051017/https://dibrugarh.assam.gov.in/ |date=2025-04-19 }} * [http://dibru.ac.in ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় ৱেবচাইট] {{অসমৰ নগৰ-মহানগৰ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:ডিব্ৰুগড় জিলা]] l8rdhc8aufa578jy4urtmjwou2lga3f 651920 651904 2026-11-10T07:06:32Z KhiLanTzi 23530 651920 wikitext text/x-wiki {{About|ডিব্ৰুগড় মহানগৰ|একে নামৰ জিলা|ডিব্ৰুগড় জিলা}} {{Infobox settlement | name = ডিব্ৰুগড় | nickname = অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী<br>ভাৰতৰ চাহ নগৰী<br>উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = মহানগৰ | image_skyline = {{photomontage | photo1a = A_tea_garden_in_Dibrugarh.jpg | photo2a = OPD,_Assam_Medical_College_&_Hospital,_Dibrugarh.jpg | photo2b = Shrikshetra_Dham,_Dibrugarh.jpg | photo3a = Dibrugarh_University's_entrance_gate.jpg | photo3b = Inside_campus_of_Indian_Councial_of_Medical_Research,_NE_Region,_at_Lahowal,_Dibrugarh.jpg | photo4a = Bogibeel_Bridge_view.jpg | space = 1 | size = 280 | colour = black | colour_border = black }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা বাওঁফালৰ পৰা সোঁফালে: চাহ বাগিচা, [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়|অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়]], [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়|জগন্নাথ মন্দিৰ]], [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]], [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ]], [[বগীবিল দলং]] | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = অসমত ডিব্ৰুগড়ৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|27.48|N|95|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = সংমণ্ডল | subdivision_name2 = [[উজনি অসম]] | subdivision_type3 = জিলা | subdivision_name3 = [[ডিব্ৰুগড় জিলা]] | subdivision_type4 = ৱাৰ্ডৰ সংখ্যা | subdivision_name4 = ২২ | established_title = স্থাপিত | established_date = ১৮৭৩ | founder = | named_for = ডিব্ৰুমুখৰগড় ([[আহোম-চুতীয়া ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ত ডিব্ৰু নদীৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই নিৰ্মাণ কৰা গড়)<ref>"The Buranjis refer to the Ahom-Chutiya conflict from the fourteenth century which continued up to the sixteenth century. The Ahoms built a garh (fort) on the bank of the river Dibru to resist the attack of the Chutiyas from which the name ‘Dibrugarh’ was derived (Nath, 2001, p.81)." {{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |year=2024 |page=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref><ref>{{Cite book |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |year=2003 |page=56 |url=https://www.scribd.com/document/914496064/The-Comprehensive-History-of-Assam-2-H-K-Barpujari-Editor-2-2-2003-Publication-Board-Assam-Fb354ba6bb80809dc5c1275e48f7bb6f-Anna-s |access-date=30 October 2026}}</ref> | governing_body = [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] | leader_title1 = বিধায়ক | leader_name1 = [[প্ৰশান্ত ফুকন]], [[বিজেপি]] | leader_title2 = জিলা আয়ুক্ত | leader_name2 = বিক্ৰম কৈৰী, আইএএছ | leader_title3 = আৰক্ষী পৰিদৰ্শক | leader_name3 = শ্বেতাংগ মিশ্ৰ, আইপিএছ | leader_title4 = মেয়ৰ | leader_name4 = সৈকত পাত্ৰ, [[বিজেপি]] | government_type = পৌৰনিগম | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 71.83 | elevation_footnotes = | elevation_m = 108 | population_total = {{formatnum:154296}} | population_as_of = ২০১১ | population_density_km2 = auto | population_demonym = Dibrugarhian | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[পিনক'ড]] | postal_code = ৭৮৬০০১-৫ | area_code_type = দূৰভাষ কোড | area_code = +৯১ – (০) ৩৭৩ – XX XX XXX | registration_plate = AS-06 | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-AS]] | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex Ratio]] | blank1_info_sec1 = 934 [[Female|♀️]]/ 1000 [[Male|♂️]] | blank2_name_sec1 = | blank2_info_sec1 = | blank3_name_sec1 = [[Köppen climate classification|Climate]] | blank3_info_sec1 = [[Humid subtropical climate|Cwa]] | blank1_name_sec2 = {{nowrap|[[Official Language]]}} | blank1_info_sec2 = [[Assamese language|Assamese]] | blank2_name_sec2 = [[Literacy in India|Literacy Rate]] | blank2_info_sec2 = {{increase}} 89.42% {{colour|#fc5|high}} | blank3_name_sec2 = [[Lok Sabha]] Constituency | blank3_info_sec2 = [[Dibrugarh (Lok Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank4_name_sec2 = [[Vidhan Sabha]] Constituency | blank4_info_sec2 = [[Dibrugarh (Vidhan Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank5_name_sec2 = [[Human Development Index|HDI]] | blank5_info_sec2 = {{increase}} 0.503 {{colour|#fc5|high}} | official_name = | native_name = }} '''ডিব্ৰুগড়''' ({{lang-en|Dibrugarh}},[[IPA|আ.ধ্ব.ব.]]:{{IPA|ˌdɪbru:ˈgɑ:}}), [[উজনি অসম]]ত অৱস্থিত অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী, ডিব্ৰুগড় জিলাৰ সদৰ তথা অসমৰ দ্বিতীয়খন মহানগৰ। মহানগৰখন অসমৰ মুখ্য ৰাজধানী [[দিছপুৰ]]ৰ পৰা ৪৩৫ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত। ইয়াত [[অসম চৰকাৰ]]ৰ দ্বিতীয় অসম সচিবালয় আৰু মুখ্যমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয় অৱস্থিত। তদুপৰি ইয়াত [[সোণোৱাল কছাৰী স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ো অৱস্থিত। ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ পাৰত অৱস্থিত। ১৮৭৩ চনত ব্ৰিটিছসকলৰ শাসনকালত স্থাপিত ঐতিহাসিক ডিব্ৰুগড় চহৰখন ২০২৪ চনৰ ৭ মাৰ্চত ডিব্ৰুগড় পৌৰসভা ভংগ কৰি ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম গঠনৰ লগে লগে অসমৰ দ্বিতীয় মহানগৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ মুখ্য বাণিজ্যিক আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ। কেইবাখনো চাহ বাগিচা থকাৰ কাৰণে ইয়াক ''ভাৰতৰ চাহ নগৰী'' বোলা হয়। সেইদৰে কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য উদ্যোগৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ হিচাপে ইয়াক ''উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ'' বুলি কোৱা হয়। [[File:Jagannath temple of Dibrugarh district, Assam.jpg|thumb|অসমৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ জগন্নাথ মন্দিৰ]] == নাম== ডিব্ৰুগড় নামটো [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঞি আৰু ক্লিংলুং বৰগোহাঞিৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰু নদীৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই [[আহোম-চুতীয়া ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ত চুতীয়া সেনাৰ বিৰুদ্ধে বনোৱা গড় '''ডিব্ৰুমুখৰ গড়'''ৰ পৰা উৎপত্তি হৈছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal= |volume=11 |issue=2 |pages=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref><ref>{{Cite book |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |year=2003 |page=56 |url=https://www.scribd.com/document/914496064/The-Comprehensive-History-of-Assam-2-H-K-Barpujari-Editor-2-2-2003-Publication-Board-Assam-Fb354ba6bb80809dc5c1275e48f7bb6f-Anna-s |access-date=30 October 2026}}</ref> পাছলৈ চাওঁফা [[চুতণফা]] শাসনকালত ১৮শ শতিকাত '''ডিব্ৰুমুখৰ গড়''' চুটি হৈ গড় আৰু আহোম প্ৰশাসনিক শাখাটোৰ নাম '''ডিব্ৰুগড়''' হয়।<ref>{{cite report |last=Phukan |first=Sarat Kumar |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |institution=Southeast Asian Linguistics Archives (SEAlang) |year=2000 |page=3 |url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/phukan2000linguistic.pdf}}</ref>{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} বুৰঞ্জী অনুসৰি ১৫২৬ চনৰ জেঠ মাহত গড়টোৰ কাষৰীয়া অঞ্চলটো [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অধীনলৈ অহাৰ পাছত প্ৰথমে এখন [[মু’ঙ]] হিচাপে '''মু'ঙ টিফাও''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜣𑜧𑜇𑜧) নাম দিয়া হৈছিল পাছলৈ গড়টোৰ নাম মতেই ১৮শ শতিকাত অঞ্চলটোৰ নাম অসমীয়াত '''ডিব্ৰুগড়''' বুলি প্ৰচলিত হয়।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=G. C. |title=Ahom-Buranji |year=1939 |publisher= |page=61 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/61/mode/1up |access-date=30 October 2026}}</ref> ডিব্ৰুগড় শব্দটো দুটা ভাষা [[বড়ো-কছাৰী]] আৰু [[অসমীয়া ভাষা]]ৰ পৰা আহিছে।<ref>{{cite journal |last=Phukan |first=Sarat Kumar |year=2000 |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |page=297 |url=https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260922163640/https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archivedate=2026-09-22 |access-date=2026-09-27 |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰু শব্দটো নদী সূচোৱা 'ডি'/'দি' শব্দাংশ তিব্বত-বৰ্মী<ref>{{cite book |last=Ramirez |first=Philippe |location=London |page=[https://archive.org/details/kachris00endl/page/4 4] |quote=It is indeed not at all unlikely that the people known to us as Kacháris and to themselves as Baḍa (Bara), were in earlier days the dominant race in Assam; and as such they would seem to have left traces of this domination in the nomenclature of some of the physical features of the country, e.g., the Kachári word for water (di; dŏi) apparently forms the first syllable of the names of many of the chief rivers of the province, such as Diputá, Dihong, Dibong, Dibru, Dihing, Dimu, Desáng, Diku (cf. khu Tista), &c., and to these may be added Dikrang, Diphu, Digáru, &c., all near Sadiya, the earliest known centre of Chutiyá (Kachári) power and civilisation.}}</ref> আৰু গড় শব্দটো অসমীয়া ভাষাৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ Rampart (প্ৰতিৰক্ষামূলক দুৰ্গ) যাৰ উৎস [[প্ৰাকৃত ভাষা]]ৰ [[wiktionary:𑀕𑀠|𑀕𑀠]] (gaḍha) <ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=925 |issn=2347-6435 |quote=This rampart called "garh" in Assamese language.}}</ref> আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জী ''ডিব্ৰু''ৰ এটা ঐতিহাসিক ৰূপ হিচাপে ''Ti-phāo'' নামটো পোৱা যায়। ভাষাবিদ শৰৎ কুমাৰ ফুকনে ১৯৯৬ চনৰ ''Tai Elements in the Place Names of Assam'' প্ৰবন্ধত ''Dibrugarh — Ti-phāo''-ক “Rechristened Place Names”ৰ অন্তৰ্গত কৰি উল্লেখ কৰিছে আৰু এই শ্ৰেণীৰ টাই নামসমূহ “are not in use now” বুলি কৈছে। ==ইতিহাস== বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলা আৰু সংলগ্ন ডিব্ৰু–দিহিং উপত্যকাত প্ৰাচীনকালৰ পৰাই মানুহৰ বসতিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শন পোৱা গৈছে। ডিব্ৰু উপত্যকাৰ বিভিন্ন স্থানৰ পৰা নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ শিলৰ সঁজুলি আৰু মাটিৰ পাত্ৰৰ ভগ্নাংশ সংগ্ৰহ কৰা হৈছে, যাৰ কিছুমান [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ নৃতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=533}}</ref> ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ শাসনকাল=== ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে ডিব্ৰুগড় [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল।<ref name="Bhuyan2023">{{cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |date=2023 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |page=532 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |quote=About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms, as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing, which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century that the area was brought under the control of the Ahoms, and before that, the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas.|ref=harv}}</ref> চুতীয়া শাসনকালৰ পূৰ্বে ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত কোনসকল ৰজা বা ৰাজবংশই শাসন কৰিছিল, সেই সম্পৰ্কে নিশ্চিত ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা নাযায়।<ref>"The region was ruled by the Chutiya kingdom before it was annexed under the Ahom territorial limit, and it was claimed that the site belonged to them. We lack specific historical evidence for the people who ruled the area before them."{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> ৰশ্মিৰেখা ভূঞা আৰু নিশাৰাণী দাসৰ মতে, এই অঞ্চলত চুতীয়া শাসনৰ আৰম্ভণিৰ নিৰ্দিষ্ট সময় নিৰ্ধাৰণ কৰিব পৰা নগ'লেও প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ, জনশ্ৰুতি আৰু বুৰঞ্জীৰ তথ্যই চুতীয়াসকলৰ ৰাজ্যগঠন প্ৰক্ৰিয়া আহোমসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বেই আৰম্ভ হোৱাৰ ইংগিত দিয়ে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|pp=533–534}}</ref> [[বুৰঞ্জী]]সমূহত [[দিহিং নদী]]ক উত্তৰ দিশৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]<ref name="Nath2013">{{cite book |last=Nath |first=D. |chapter=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |editor1-last=Bhattacharjee |editor1-first=J. B. |editor2-last=Syiemlieh |editor2-first=David R. |title=Early States in North East India |publisher=Regency Publications |location=Delhi |year=2013 |page=27 |isbn=978-81-89233-86-0 }}</ref> আৰু দক্ষিণ দিশৰ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজৰ সীমা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>''Assam Buranji'' (SM), p. 9.</ref><ref name="Bhuyan2023"/><ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |page=28 |quote=..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west }}</ref> দিহিং নদীৰ পাৰত চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজত সংঘটিত হোৱা সংঘাতৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত দিহিং নদীৰ মাছ ধৰাৰ অধিকাৰক কেন্দ্ৰ কৰি চুতীয়া–আহোম বিবাদৰ কথা উল্লেখ আছে। মধ্যযুগত দিহিং নদীৰ গতিপথ বৰ্তমানৰ পৰা পৃথক আছিল। ভূতাত্ত্বিক আৰু নদীৰ পুৰণি গতিপথ সম্পৰ্কীয় গৱেষণা অনুসৰি, দিহিং নদীয়ে অতীতত বকতা আৰু চৰগুৱা অঞ্চলৰ মাজেৰে পশ্চিম দিশলৈ বৈ গৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Sarma |first=J. N. |title=A study on palaeochannels from satellite imagery in a part of Upper Assam |url=https://www.researchgate.net/publication/282791359_A_study_on_Palaeochannels_from_satellite_imagery_in_a_part_of_Upper_Assam |pages=77–78 }}</ref> আহোম বুৰঞ্জীসমূহতো বকতা আৰু চৰগুৱা অঞ্চলক দিহিং নদীৰ পাৰত অৱস্থিত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward |title=A History of Assam |year=1906 |publisher=Thacker, Spink and Co. |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait }}</ref> এই সময়ৰ স্থাপত্য-পৰম্পৰাৰ অন্যতম নিদৰ্শন হৈছে ডিব্ৰুগড় নগৰৰ প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত [[মৈৰামৰা দৌল]]। প্ৰত্নস্থলীটোত প্ৰাচীন শিলৰ মন্দিৰৰ অৱশেষ আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত নিৰ্মিত ইটাৰ মন্দিৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। ভূঞা আৰু দাসে প্ৰাচীন শিলৰ মন্দিৰটো চুতীয়া শাসনকালত নিৰ্মিত বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে। আনহাতে, পৰৱৰ্তী ইটাৰ মন্দিৰটোৰ পৰা সংগৃহীত ইটাৰ নমুনাৰ ওপৰত কৰা ''Thermoluminescence Dating'' বা ''TL Dating'' পদ্ধতিৰ কালনিৰ্ণয় অনুসৰি, ইটাৰ মন্দিৰটো খ্ৰীষ্টীয় ১৩-১৪ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে,<ref name="Saikia2024Moiramora">{{cite journal |last1=Saikia |first1=Raktim Ranjan |last2=Taye |first2=Chaitra Dhar |last3=Amin |first3=Nurul |last4=Konwar |first4=Sorat |last5=Panzeri |first5=Laura |last6=Galli |first6=Anna |title=Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History |journal=Applied Sciences |volume=14 |issue=14 |year=2024 |doi=10.3390/app14146271 |doi-access=free |hdl=10281/522302 |hdl-access=free }}</ref> যি সময়ত এই অঞ্চলত [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজা]] সকলে শাসন কৰিছিল। ===আহোম ৰাজ্য=== ==== মুং টিফাও==== ডিব্ৰুগড়ৰ ইতিহাসৰ এক বৃহৎ অংশ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Priyanka |last2=Dutta |first2=Mala |title=A Spatial Pattern Of Population Growth And Urban Development In Dibrugarh City, Assam |journal=International Journal of Environmental Sciences |volume=11 |issue=23s |page=1958 |year=2025 |issn=2229-7359 |url=https://theaspd.com/index.php/ijes/article/download/8679/6263/17965}}</ref> এই অঞ্চলটো আহোম বৰমূৰীয়া সকলৰ অধীনত পৰিচালিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Priyanka |last2=Dutta |first2=Mala |title=A Spatial Pattern Of Population Growth And Urban Development In Dibrugarh City, Assam |journal=International Journal of Environmental Sciences |volume=11 |issue=23s |page=1958 |year=2025 |issn=2229-7359 |url=https://theaspd.com/index.php/ijes/article/download/8679/6263/17965}}</ref> ১৫২২ চনৰ চুতীয়া-আহোম যুদ্ধৰ সময়ত ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বৰগোহাঞিৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰু নৈৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই এটি গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল যাৰ নাম ডিব্ৰুগড় আছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal= |volume=11 |issue=2 |pages=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref> এই গড়টো প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত চুতীয়া সকলৰ বিৰূদ্ধে সজা হৈছিল যদিও পাছলৈ এই গড়টো সীমান্তবৰ্তী জনজাতীয় লোকৰ পৰাও আহোম ৰাজ্যক ৰক্ষা কৰিছিল আৰু ইয়াক শদিয়াৰ গড়ৰ সমানেই গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল {{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ১৫২৩ খ্ৰীষ্টাব্দত চাওঁফা চুহুংমুঙৰ শাসনকালত চুতীয়া-আহোম যুদ্ধত আহোম সকল বিজয়ী হয়। উজনি অসমত শাসনৰ বাবে আহোম সকলে চাৰিং, টিপাম আৰু নামৰূপৰ দৰে ভিন্ন প্ৰশাসনিক একক সমূহ গঠন কৰিছিল যাক ৰাজকোঁৱৰ আৰু ৰাজ বংশীয় লোকসকলক শাসন কৰিবলৈ দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite book |author=Krishna Kanta Handiqui State Open University |title=State and Polity in Assam - II |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2023 |page=69 |url=https://lmskkhsou.in/eservices/e-Resources/Resources/e-SLM/NEP/Master%20Degree/2nd%20semester/DSC/History/State%20and%20Polity%20In%20Assam%20II.pdf}}</ref> আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত হোৱাৰ পাছত গড়টোক কেন্দ্ৰ কৰি '''ডিব্ৰুগড়''' বা '''মু'ঙ টিফাও''' নামেৰ [[মু'ঙ]] (প্ৰশাসনিক একক) গঠন কৰা হৈছিল আৰু তাৰ শাসনভাৰ ত্যাওলুং চুলুংক দিয়া হৈছিল।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ডিব্ৰুগড় আৰু কাষৰীয়া অঞ্চলত আহোমৰ দ্বাৰা যুদ্ধত উদ্ধাৰ কৰা মোগলৰ টোপ সমূহৰ টুকুৰা সমূহ উদ্ধাৰ হৈছে।<ref>{{cite book |author=Krishna Kanta Handiqui State Open University |title=State and Polity in Assam - II |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2023 |page=15 |url=https://lmskkhsou.in/eservices/e-Resources/Resources/e-SLM/NEP/Master%20Degree/2nd%20semester/DSC/History/State%20and%20Polity%20In%20Assam%20II.pdf}}</ref> চাওঁফা চুচেংফাৰ দিনত ডিব্ৰুগড় ৰাজ্যকে ধৰি উজনি অসম [[বৰবৰুৱা]]ৰ শাসনত আহিছিল।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ডিব্ৰুগড় [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ এটা মুখ্য স্থলী হিচাপে কেন্দ্ৰ কৰি উঠে। ১৮০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত এজন আহোম ফুকনে বন্দী কৰা মৰাণ বিদ্ৰোহীসকলক লৈ ডিব্ৰুগড় ৰাজ্যৰ পৰা চিপাহীৰ পহৰাৰ অধীনত [[ঘিলামৰা]]ত পুনৰ সংস্থাপন কৰিছিল আৰু প্ৰশাসনিক পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে বৰবৰুৱাক অৱগত কৰিছিল। <ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Calcutta |year=1933 |page=184 |url=https://ia802901.us.archive.org/11/items/in.ernet.dli.2015.283945/2015.283945.Tungkhungia-Buranji_text.pdf}}</ref> ====ডিব্ৰুগড় ৰাজ্য==== ডিব্ৰুগড় নামটো অষ্টাদশ শতিকাত আহোম চাওফা [[চুতণফা]]ৰ শাসন কালত সৃষ্টি হৈছিল, সেই সময়ত গড়ৰ নামটোৱে অধিক বিস্তৃতি লাভ কৰি বৃহত্তৰ ভৌগোলিক প্ৰশাসনিক অঞ্চলটোক বুজাবলৈ ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite report |last=Phukan |first=Sarat Kumar |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |institution=Southeast Asian Linguistics Archives (SEAlang) |year=2000 |page=3 |url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/phukan2000linguistic.pdf}}</ref> সপ্তদশ–অষ্টাদশ শতিকাত বুঢ়ীদিহিং নদীৰ বানপানী, গৰাখহনীয়া আৰু ভূমিকম্পৰ ফলত মৈৰামৰা সত্ৰৰ ক্ষতিগ্ৰস্ততাক আহোম ৰজাসকলে মেৰামতি কৰাইছিল।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> চৰাইদেউৰ ৰাজকীয় [[মৈদাম]]সমূহৰ বাহিৰেও অন্য অভিজাত শ্ৰেণীৰ লোকৰ মৈদামসমূহ ডিব্ৰুগড়ত দেখা যায়।<ref>"...other Maidams are scattered in the region between Jorhat and Dibrugarh..."{{cite journal |last=Borah |first=Bornali |title=A Study of the Ahom Maidamas at Charaideo |journal=International Journal for Multidisciplinary Research |volume=8 |issue=5 |year=2026 |page=2 |url=https://www.ijfmr.com/papers/2026/5/88332.pdf}}</ref> ইয়াৰে ভিতৰত অন্যত বৰবৰুৱা মৈদাম ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে বৰবৰুৱা উন্নয়ন খণ্ডৰ অধীনত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ দাঁতিতে অৱস্থিত। <ref>{{cite web |title=Barbaruah Maidam |publisher=Pragyanxetu |date=11 April 2023 |page=1 |url=https://pragyanxetu.com/barbaruah-maidam/?pdf=3340}}</ref> ইতিহাসবিদ সৰ্বানন্দ ৰাজকুমাৰৰ মতে, বৃহৎ মৈদাম দুটা ক্ৰমে বুঢ়া দিহিঙীয়া বৰবৰুৱা আৰু ডেকা দিহিঙীয়া বৰবৰুৱাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ধাৰণা কৰা হয়। অৱশ্যে মৈদাম দুটাৰ প্ৰকৃত অধিকাৰীৰ পৰিচয় নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই। এই মৈদামসমূহ অসম চৰকাৰৰ প্ৰত্নতত্ত্ব সঞ্চালকালয়ৰ অধীনত সংৰক্ষিত প্ৰত্নস্থলীৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |title=Protected Archaeological Sites and Monuments |url=https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/list-of-protected-archaeological-sites-and-monuments |publisher=Directorate of Archaeology, Government of Assam |at=No. 149: Barbaruah Maidams, Sessa, Dibrugarh District}}</ref><ref>{{cite web |title=Krishi Vigyan Kendra, Dibrugarh – District Profile |url=https://kvkdibrugarh.aau.ac.in/district.htm |publisher=Assam Agricultural University |at=Barbarua Maidam}}</ref> মৈৰমৰাত চিনাক্ত হোৱা মধ্যযুগীয় শিলৰ ভাস্কৰ্যসমূহত বহল মুখ, চেপেটা নাক, উখহা চকু, বহল বুকু আৰু ক্ষীণ কঁকালৰ দৰে বৈশিষ্ট্য সমূহ শিৱসাগৰৰ কীৰ্তিচিহ্নসমূহত থকা আহোম যুগৰ ভাস্কৰ্যৰ যথেষ্ট মিল দেখা যায়।<ref>{{cite journal |last1=Bhuyan |first1=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11.2 |year=2024 |pages=535–536 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> এই ভাস্কৰ্যসমূহ অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংঘটিত মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পূৰ্বে আহোম যুগত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Bhuyan |first1=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11.2 |year=2024 |pages=535–536 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> ====মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ==== ১৭৮৭ চনত [[চুহিত্পংফা]]ৰ ৰাজত্বকালত [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰু অঞ্চলৰ অমৰাতলীত আহোম ৰাজকীয় বাহিনী পৰাজিত হোৱাৰ পিছত অঞ্চলটো মটক বা মোৱামৰীয়াসকলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ গৈছিল।<ref>"Since the defeat of the royal troops at Amaratali of Dibru in 1787 A.D. this region came under the Mataks or the Moamarias, who formed there a dominant religious community." {{harvcol|Gogoi|2016|p=241}}</ref> [[চুক্লিংফা]] আৰু তেওঁৰ পূৰ্বৰ [[চাওফা]] সকলে মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও সম্পূৰ্ণৰূপে সফল হোৱা নাছিল। মোৱাৰীয়া সকলে "মটক ৰাজ্য" নামেৰে স্বায়ত্তশাসিত ৰাজ্যৰ স্বীকৃতিৰ বাবে বিদ্ৰোহ অব্যাহত ৰাখিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=924 |issn=2347-6435 |url=https://www.ijrdet.com/files/Volume14Issue12/IJRDET_1225_143.pdf |quote=Thus from the year 1805, Dibrugarh became a part of Matak kingdom.}}</ref> ====আহোম ৰাজ্যৰ কৰতলীয়া মটক ৰাজ্য (১৮০৫-১৮২৬)==== আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে দীৰ্ঘদিনীয়া মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত, ১৮০৫ চনত আহোম ৰাজ্য আৰু মটক নেতৃত্বৰ মাজত এখন চুক্তি স্বাক্ষৰিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলত বিদ্ৰোহৰ অন্ত পৰিছিল আৰু [[চুক্লিংফা]]ই ১৮০৫ চনত [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ পুতেক মতিবৰক এজন শাসক হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল আৰু তেওঁক ‘বৰসেনাপতি’ অৰ্থাৎ মহান সেনাপতি উপাধি প্ৰদান কৰি [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ভিতৰতে এখন অৰ্ধ-স্বায়ত্তশাসিত কৰতলীয়া মটক ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। <ref>”....a semi-autonomous Matak State came into being within the Ahom State…”{{cite journal |last=Gogoi |first=Sun |title=An Introduction to the Colonial Identity of the Greater Matak Community of Assam: Religion, Community, Ethnicity and State (1760s–1900s) |journal=Indian Journal of Society and Politics |volume=5 |issue=1 |pages=31–36 |year=2018 |url=https://ijsp.in/admin/mvc/upload/50108%20AN%20INTRODUCTION%20TO%20THE%20COLONIAL%20IDENTITY%20OF%20THE.pdf}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=924 |issn=2347-6435 |url=https://www.ijrdet.com/files/Volume14Issue12/IJRDET_1225_143.pdf |quote=Thus from the year 1805, Dibrugarh became a part of Matak kingdom.}}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মটক ৰজা [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত [[সোনোৱাল কছাৰী|কছাৰী সোণোৱাল]] আৰু বিহিয়া{{efn|বিহিয়াসকল চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ এটা উপশাখা।<ref>{{Cite book |last=Dalton |first=Edward Tuite |url=https://books.google.com/books?id=9wxWAAAAcAAJ&dq=bihiya+ahom&pg=PA77 |title=Descriptive Ethnology of Bengal |date=1872 |publisher=Office of the Superintendent of Government Printing |language=en |page=521 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en |quote=In the present time the Sooteeahs are called Hindoo Sooteeahs, and Ahom Sooteeahs, the last named being those with whom the Ahoms or Saums intermarried at an early date. The class of the Assam population known as Beheeahs in upper Assam, also consider themselves belonging to the Hindu Sooteeah family. |page=468 }}</ref>}} সোণোৱালসকলক ৰজাই ক্ৰমে [[শদিয়া]] আৰু [[ধেমাজি জিলা|চিচি-ধেমাজি]] অঞ্চলৰ পৰা আনি বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]] আৰু [[ডিব্ৰু নদী|ডিব্ৰু]] নদীৰ মাজৰ বনাঞ্চলসমূহত বসতি স্থাপন কৰাইছিল।<ref>{{cite journal |last=Prinsep |first=James |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1838 |volume=7 |publisher=Asiatic Society of Bengal |url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ |language=en |page=676 }}</ref> ১৮০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[কমলেশ্বৰ সিংহ]]ৰ শাসনকালত এজন আহোম ফুকনে বন্দী কৰা কিছুমান মৰাণ বিদ্ৰোহীক ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা চিপাহীৰ পহৰাত [[ঘিলামৰা]]লৈ নি পুনৰ সংস্থাপন কৰিছিল আৰু এই প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে বৰবৰুৱাক অৱগত কৰিছিল। এই ঘটনাৰ উল্লেখ ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Calcutta |year=1933 |page=184 |url=https://ia802901.us.archive.org/11/items/in.ernet.dli.2015.283945/2015.283945.Tungkhungia-Buranji_text.pdf }}</ref> মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ আৰু পৰৱৰ্তী ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ লগতে মানৰ আক্ৰমণৰ ফলত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ কিছুমান পুৰণি বসতি আৰু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। মৈৰামৰা সত্ৰও প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ আৰু ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ ফলত এৰাপৰলীয়া হৈ পৰে বুলি সত্ৰৰ ইতিহাসত উল্লেখ আছে। পৰৱৰ্তী সময়ত মৈৰামৰা সত্ৰ শিৱসাগৰ জিলাৰ হাঁহচৰা মৌজাৰ কুঁজিবালিত পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> পিছলৈ বুঢ়ীদিহিং নদীয়ে গতিপথ সলনি কৰাৰ ফলত পুৰণি সত্ৰৰ অঞ্চলটো লেঙেৰী মৌজাৰ পৰিৱৰ্তে মানকটা মৌজাৰ অন্তৰ্গত হয়। পৰৱৰ্তী বসতিস্থাপকসকলে জংঘলৰ মাজত পুৰণি সত্ৰৰ অৱশেষ পুনৰ আৱিষ্কাৰ কৰি তাত থানঘৰ নিৰ্মাণ কৰি ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰম্ভ কৰে। পূৰ্বৰ সত্ৰাধিকাৰৰ বংশৰ লোকসকলেও পিছলৈ পুনৰ সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰি নামধৰ্ম প্ৰচাৰৰ পৰম্পৰা অব্যাহত ৰাখে। ===ব্ৰিটিছ শাসনকাল=== ====ব্ৰিটিছ কালৰ মটক ৰাজ্য (১৮২৬-১৮৩৯)==== {{Under construction}} ====ব্ৰিটিছ ৰাজ==== [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি ১৮২৬ চনত ব্ৰিটিছসকলে অসমৰ শাসনভাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়ক প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে বাছি লয়। তেওঁলোকে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ এই অঞ্চলত ডিব্ৰুগড়ক বাণিজ্যিক আৰু প্ৰশাসনিক কাৰ্যকলাপৰ কেন্দ্ৰবিন্দু কৰি তুলিছিল। ১৮৪২ চনত ডিব্ৰুগড়ক [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ব্ৰিটিছ শাসনকালত ডিব্ৰুগড় আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে চাহ উদ্যোগ, যোগাযোগ ব্যৱস্থা আৰু প্ৰশাসনিক প্ৰতিষ্ঠানৰ বিকাশ ঘটে। চাহ আৰু কয়লাৰ পৰিবহণৰ লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ বাবে ডিব্ৰু–শদিয়া ৰে'লপথ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে'ল চলাচল আৰম্ভ কৰে। এই ৰে'লপথে পৰৱৰ্তী সময়ত উজনি অসমৰ বাণিজ্যিক বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। ব্ৰিটিছ যুগতে মৈৰামৰা দৌলৰ দৰে পুৰণি প্ৰত্নস্থলীসমূহৰ কিছুমান অংশ এৰাপৰলীয়া অৱস্থাত থাকিলেও অঞ্চলটোত পৰৱৰ্তী বসতি আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান অব্যাহত থাকে। ২০১৭–২০১৮ চনত মৈৰামৰাত চলোৱা খননকাৰ্যত ব্ৰিটিছ যুগৰ তামৰ মুদ্ৰা, ৰূপৰ ফুল, মাটিৰ পাত্ৰৰ ভগ্নাংশ, শিলৰ ভাস্কৰ্য আৰু বিভিন্ন আকাৰৰ পোৰা ইটা পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite news |title=More items found at Jokai temple ruins |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/more-items-found-at-jokai-temple-ruins/cid/1442017 |work=The Telegraph |date=15 February 2018 }}</ref> [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰুগড় চহৰখন এটা প্ৰধান সামৰিক ঘাটি আছিল আৰু বাৰ্মাৰ পৰা অহা নিৰ্বাসিত লোকসকলৰ বাবে বিৰাম শিবিৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ===স্বাধীনোত্তৰ কাল=== ১৯৭১ চনৰ ২ অক্টোবৰ তাৰিখে লখিমপুৰ জিলাৰ ডিব্ৰুগড় মহকুমাক এখন পূৰ্ণাংগ জিলালৈ উন্নীত কৰা হয়। নৱগঠিত [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ সদৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় চহৰক বাছনি কৰা হয় আৰু ডিব্ৰুগড় চহৰৰ নামেৰে জিলাখনৰ নামো নামকৰণ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=About Dibrugarh – Dibrugarh University |url=https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/ |access-date=22 August 2021 |language=en-US |archive-date=22 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210822095119/https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/ |url-status=live }}</ref> স্বাধীনোত্তৰ সময়ত ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ প্ৰধান প্ৰশাসনিক, বাণিজ্যিক, শিক্ষা আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰসমূহৰ অন্যতম হিচাপে বিকশিত হয়। ==জলবায়ু আৰু ভূগোল== ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু সেমেকা উপক্ৰান্তীয়। ডিব্ৰুগড়ত বছৰৰ নৱেম্বৰৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে শুষ্ক শীতকাল আৰু এপ্ৰিলৰ পৰা অক্টোবৰ মাজভাগলৈকে উষ্ণ আৰু বৰষুণৰ সময়। মোটামুটিভাৱে জুন মাহৰ পৰা অক্টোবৰৰ আৰম্ভণি বা মাজভাগলৈকে বাৰিষা চলি থাকে। মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে বৰষুণৰ আৰম্ভণি হয় আৰু ক্ৰমান্বয়ে বৰষুণ অধিক তীব্ৰ আৰু সঘনাই হয়। বাৰিষা কালত মহানগৰৰ উত্তৰ প্ৰান্তত বৈ যোৱা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন প্ৰায়ে ওফন্দি উঠে। সঘনাই হোৱা বৰষুণৰ বাবে মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। গড়ে জুন মাহৰ পৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে আটাইতকৈ গৰম সময়। শীতকালত নৱেম্বৰৰ মাজভাগৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰ ফালে বা মাৰ্চৰ আৰম্ভণিলৈকে শীতৰ আভাস থাকে। ডিব্ৰুগড় ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ পথত অৱস্থিত। [[বংগোপসাগৰ]]ত উদ্ভৱ হোৱা ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ সাধাৰণতে এপ্ৰিল মাহৰ মাজভাগৰ পৰা ডিচেম্বৰৰ আৰম্ভণিলৈকে অহাৰ সম্ভাৱনা থাকে। সাধাৰণতে ইহঁতৰ তীব্ৰতা সময়ছোৱাৰ আৰম্ভণি আৰু শেষত অৰ্থাৎ মে’-জুন আৰু অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ মাহত হয়। উপকূলৰ পৰা বহু দূৰত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে মহানগৰখনত পূৰ্ণ শক্তিৰে ঘূৰ্ণীবতাহৰ আঘাত নকৰে। অৱশ্যে ই প্ৰচণ্ড বৰষুণ আৰু ধুমুহাৰ সূত্ৰপাত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ। বাৰিষা কালত তাপমাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। গ্ৰীষ্মকালত মধ্যমীয়া গৰম আৰু শীতকালত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা হয়। উপক্ৰান্তীয় জলবায়ুৰ বাবে নগৰখনত গড়ে ২৭৬ চে.মি. বৰষুণ হয়। * বসন্তকাল (মাৰ্চ-মে): ডিব্ৰুগড়ত বসন্তকাল সাধাৰণতে উষ্ণ হয় আৰু ইয়াৰ লগত উষ্ণতা আৰু আৰ্দ্ৰতাৰ সমন্বিত মাত্ৰা থাকে। সাধাৰণতে এইসময়ত ৩১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৭ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ ভিতৰত উষ্ণতা থাকে। এপ্ৰিল আৰু মে’ মাহত আটাইতকৈ উষ্ণ হয়। এইসময়ত পাতলীয়াৰ পৰা মজলীয়া বৰষুণ হয়। পিছলৈ বৰষুণৰ প্ৰকোপ ক্ৰমান্বয়ে বাঢ়ি গৈ থাকে। ইয়াৰ লগতে উষ্ণতাও বৃদ্ধি পায়। এই সময়ত ধুমুহা-বৰষুণৰ সৈতে [[বৰদৈচিলা]]ৰ আগমণ হয়। * গ্ৰীষ্ম আৰু বৰ্ষাকাল (জুন-আগষ্ট): ডিব্ৰুগড়ৰ গ্ৰীষ্মকালত অস্বাভাৱিকভাৱে বতাহ বলি থাকে আৰু গড় উষ্ণতা ৩৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ পায়। আৰ্দ্ৰতাৰ পৰিমাণ সৰ্বোচ্চ হয়। এই সময়ত বৰষুণৰ মাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। * হেমন্তকাল (ছেপ্টেম্বৰ-নৱেম্বৰ):ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা নৱেম্বৰলৈকে বৰষুণৰ পৰিমাণ কমি আহে৷ এই সময়ত গড় উষ্ণতা ২০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ-২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ আশে-পাশে থাকে। উষ্ণতাৰ লগতে এই সময়ত আদ্ৰতাও কমি আহে। * শীতকাল (ডিচেম্বৰ-ফেব্ৰুৱাৰী):শীতকালত ডিব্ৰুগড়ত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা পৰে। এই সময়ত উষ্ণতা আৰু আদ্ৰতা নিম্নগামী হয়। বৰষুণৰ পৰিমাণো একেবাৰে কমি আহে। ===ভূগোল=== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত। মহানগৰখনৰ মাটিকালি প্ৰায় ৭১.৮৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। মহানগৰখন সমতল তলত অৱস্থিত। সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ গড় উচ্চতা ১০৮ মিটাৰ বা ৩৫৪ ফুট। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন গড়ে ১০-১৫ কিলোমিটাৰ বহল। বাৰিষা কালত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি হয়। ইয়াৰ ফলত ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ দাঁতিত সংকটজনক ভাবে গৰাখহনীয়া হয়। ডিব্ৰুগড় মহানগৰখনক বানপানী আৰু খহনীয়াৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। জল নিষ্কাশনৰ বাবে ১৯৫৪ চনত মহানগৰখনৰ ডিব্ৰুজানৰ পৰা চেঁচা নদীলৈকে ৩২ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘৰ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা নলা আছে। মহানগৰখনৰ ভিতৰত কেইবাখনো বিখ্যাত চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পূবত মাইজান বিল অৱস্থিত। {{Weather box | location = [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] (১৯৯১–২০২০, চৰম পৰ্যায় ১৯৫২–বৰ্তমান) | metric first = Yes | single line = Yes | width = auto | Jan record high C = 29.5 | Feb record high C = 33.2 | Mar record high C = 34.5 | Apr record high C = 36.0 | May record high C = 38.8 | Jun record high C = 38.2 | Jul record high C = 39.8 | Aug record high C = 39.8 | Sep record high C = 39.5 | Oct record high C = 37.2 | Nov record high C = 33.8 | Dec record high C = 30.6 |year record high C = 39.8 | Jan high C = 23.5 | Feb high C = 25.0 | Mar high C = 26.7 | Apr high C = 28.0 | May high C = 29.8 | Jun high C = 31.2 | Jul high C = 31.4 | Aug high C = 32.0 | Sep high C = 31.4 | Oct high C = 30.6 | Nov high C = 28.1 | Dec high C = 25.1 | year high C = 28.5 | Jan mean C = 16.8 | Feb mean C = 18.9 | Mar mean C = 21.6 | Apr mean C = 23.5 | May mean C = 25.8 | Jun mean C = 27.7 | Jul mean C = 28.2 | Aug mean C = 28.5 | Sep mean C = 27.6 | Oct mean C = 25.8 | Nov mean C = 21.8 | Dec mean C = 18.1 |year mean C = | Jan low C = 10.1 | Feb low C = 13.0 | Mar low C = 16.4 | Apr low C = 19.2 | May low C = 22.0 | Jun low C = 24.3 | Jul low C = 24.9 | Aug low C = 25.2 | Sep low C = 24.1 | Oct low C = 21.0 | Nov low C = 15.7 | Dec low C = 11.2 | year low C = 18.8 | Jan record low C = 1.0 | Feb record low C = 4.8 | Mar record low C = 8.1 | Apr record low C = 10.8 | May record low C = 14.1 | Jun record low C = 16.5 | Jul record low C = 19.9 | Aug record low C = 19.5 | Sep record low C = 18.4 | Oct record low C = 13.3 | Nov record low C = 6.5 | Dec record low C = 2.7 |year record low C = 1.0 | rain colour = green | Jan rain mm = 26.6 | Feb rain mm = 57.8 | Mar rain mm = 118.2 | Apr rain mm = 219.3 | May rain mm = 326.0 | Jun rain mm = 419.4 | Jul rain mm = 485.0 | Aug rain mm = 394.3 | Sep rain mm = 317.2 | Oct rain mm = 125.2 | Nov rain mm = 19.4 | Dec rain mm = 9.9 |year rain mm = 2518.3 | Jan rain days = 2.9 | Feb rain days = 5.3 | Mar rain days = 8.9 | Apr rain days = 12.7 | May rain days = 14.7 | Jun rain days = 18.8 | Jul rain days = 20.6 | Aug rain days = 16.1 | Sep rain days = 13.5 | Oct rain days = 6.8 | Nov rain days = 2.0 | Dec rain days = 0.9 |year rain days = 123.2 |time day = 17:30 [[ভাৰতীয় মান সময়|ভা:মা:স:]] | Jan humidity = 72 | Feb humidity = 67 | Mar humidity = 66 | Apr humidity = 71 | May humidity = 74 | Jun humidity = 78 | Jul humidity = 79 | Aug humidity = 79 | Sep humidity = 81 | Oct humidity = 80 | Nov humidity = 78 | Dec humidity = 76 |year humidity = 75 |source 1 = ভাৰতৰ বতৰবিজ্ঞান বিভাগ<ref name=IMDnormals> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Dibrugarh/Mohanbari (A) Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 249–250 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M24 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDcityweather> {{cite web | url = http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/dibrugarh2.htm | title = Dibrugarh Climatological Table 1971–2000 | publisher = India Meteorological Department | accessdate = 6 February 2020}}</ref> |source 2 = টকিঅ' জলবায়ু কেন্দ্ৰ (গড় উষ্ণতা ১৯৯১–২০২০)<ref name=TCC> {{cite web | url = https://ds.data.jma.go.jp/gmd/tcc/tcc/products/climate/normal/parts/NrmMonth_e.php?stn=42314 | title = Normals Data: Dibrugarh/Mohanbari - India Latitude: 27.48°N Longitude: 95.02°E Height: 110 (m) | publisher = Japan Meteorological Agency | date = August 2012}}</ref>}} ==পৰিচালনা== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম|ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগমে]] পৰিচালনা কৰে। ডিব্ৰুগড় পৌৰনিগমৰ অন্তৰ্গত ২২টা ৱাৰ্ড আছে। প্ৰতিটো ৱাৰ্ডৰ এগৰাকীকৈ ৱাৰ্ড কাউন্সিলৰ আছে। পৌৰনিগমৰ এগৰাকী মেয়ৰ আছে। মেয়ৰ কাউঞ্চিলে ডিব্ৰুগড় চহৰৰ স্থানীয় শাসনৰ নিকায় হিচাপে বিভিন্ন কাম-কাজ চোৱা-চিতা কৰে। বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ মেয়ৰ [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ ডাঃ সৈকত পাত্ৰ। ইয়াৰ বিভিন্ন বিভাগে নগৰ পৰিকল্পনা কৰ্তৃপক্ষৰ অধীনত সামৰি লোৱা ইয়াৰ চৌপাশকে ধৰি চহৰখনৰ বাবে পৰিকল্পনা কৰে। ==জনগাঁথনি== {{bar box |title=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ (২০১১)<ref>{{cite web |url=http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |title=Dibrugarh Census Report |publisher=Dibrugarh.gov.in |access-date=15 June 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |archive-date=4 March 2016 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |deadurl=yes }}</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ধৰ্ম |right1=শতাংশ |float=right |bars= {{bar percent|[[হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|94.37}} {{bar percent|[[ইছলাম ধৰ্ম]]|green|4.68}} {{bar percent|[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]|gold|0.36}} {{bar percent|[[শিখ ধৰ্ম]]|yellow|0.23}} {{bar percent|অন্যান্য†|black|0.27}} |caption=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ<br /> †<small>[[জৈন ধৰ্ম]]ক ধৰি(<0.1%)</small> }} ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=16 June 2004|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=1 November 2008|publisher= Census Commission of India}}</ref> ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ জনসংখ্যা ১৫৪,২৯৬ জন আৰু জনবসতিৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ২,১০০ জন। জনসংখ্যাৰ ৫৪% পুৰুষ আৰু ৪৬% মহিলা। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ লিংগ অনুপাত প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৬১ গৰাকী নাৰী। ধৰ্ম হিচাপে ডিব্ৰুগড়ত হিন্দুৰ সংখ্যা ৯৪.৩৭%, মুছলমান ৪.৬৭%, বৌদ্ধ ০.৩৬%, শিখ ০.২৩% আৰু জৈনকে আদি কৰি অন্যান্য ধৰ্ম ০.২৭%। ডিব্ৰুগড়ৰ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়সকল সাধৰণে মহানগৰখনত ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৮৯.৫%। এয়া ৰাষ্ট্ৰীয় গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰৰ তুলনাত অধিক। ডিব্ৰুগড়ত ৯% জনসংখ্যা ০ৰ পৰা ৬ বছৰৰ ভিতৰত, আৰু প্ৰতি ১০০০ ল’ৰাৰ বিপৰীতে ছোৱালীৰ সন্তান অনুপাত ৯৪০। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ ভিতৰত বৰবাৰী, ডিব্ৰুগড়, আৰু মাহপোৱালিমাৰা গোহাঁই গাঁও আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |url=http://www.census2011.co.in/ |title=Census 2011 Data of Indian Population 2011 Census |publisher=Census2011.co.in |access-date=15 June 2013 |archive-date=20 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111120202313/http://www.census2011.co.in/ |url-status=live }}</ref> {{Pie chart |thumb = left |caption = ডিব্ৰুগড় মহানগৰত কথিত ভাষা (২০১১)<ref name="censusindia.gov.in" /> |label1 = [[অসমীয়া ভাষা]] |value1 = 41.62 |color1 = brown |label3 = [[হিন্দী ভাষা]] |value3 = 21.39 |color3 = yellow |label2 = [[বাংলা ভাষা]] |value2 = 23.51 |color2 = orange |label4 = [[নেপালী ভাষা]] |value4 = 1.04 |color4 = pink |label5 = অন্যান্য |value5 = 12.44 |color5 = grey }} মুঠ জনসংখ্যাৰ ভিতৰত ডিব্ৰুগড় মহানগৰত অসমীয়া ৬৪,২২৩ গৰাকী, বাংলা ৩৬,২৮৩, হিন্দী ৩৩,০১১, ভোজপুৰী ৫,৫৩৩, নেপালী ১,৬০৯ আৰু ১১,৯১১ জন লোকে অন্য ভাষা কয়।<ref name="censusindia.gov.in">[https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX 2011 Census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220423103514/https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX |date=23 April 2022 }} censusindia.gov.in</ref> ==অৰ্থনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ উজনি অসমৰ প্ৰধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু। ব্ৰিটিছ সকলে মহানগৰখন বাণিজ্যৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় দিছিল। উজনি অসমৰ সম্পদ যেনে মূলতঃ চাহ আৰু কয়লা, লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ উদ্দ্যেশে এই মিটাৰগজ ৰেলপথটো [[জন বেৰী হোৱাইট]]ৰ প্ৰচেষ্টাত গঠন হোৱা "আসাম ৰেলৱে এণ্ড ট্ৰেডিং কোম্পানী"য়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে| ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলপথত]] ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনামুখৰ পৰা জয়পুৰলৈ প্ৰথমখন ৰেল চলে। ১৮৮৩ চনৰ ১৬ জুলাইত ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[মাকুম]]লৈ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হোৱা ৪০ মাইল পথত ৰেলৰ চলাচল আৰম্ভ হয়।<ref name="closed down">{{cite news | url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311/at06 | title=State’s first railway track closed down | work=assamtribune.com | date=December 13, 2011 | agency=assamtribune | accessdate=30 জানুৱাৰী 2014 | location=guwahati | archivedate=January 11, 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111080342/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311%2Fat06 | deadurl=yes }}</ref> ১৯৪৫ চনত চনত ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱেক 'বেংগল আসাম ৰেলৱে'ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name="nfr history">{{cite web | url=http://www.nfr.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,1,444| title=History of NF Railway | work=nfr | | accessdate=4ফেব্ৰুৱাৰী 2014 | location=guwahati}}</ref><ref name="DS Rail">{{cite journal | title=ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যাকাত ৰেলগাড়ী | author=ৰবীন্দ্ৰ চন্দ্ৰ বৰুৱা| journal=মন্থন | year=২০০৭ | month=চেপ্তেম্বৰ-অক্টোবৰ | pages=১৯, ২০}}</ref><ref>http://www.irfca.org/faq/faq-history2.html</ref> ইয়াৰ লগতে মোহনাঘাটৰ পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰে জলপথৰ যোগেদি কলকাতালৈকে জাহাজ চলিছিল। বৰ্তমান সময়ত ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বিভিন্ন উদ্যোগ আৰু ব্যৱসায়িক অৱস্থিত। ===উদ্যোগসমূহ=== ডিব্ৰুগড় জিলা খনিজ সম্পদত চহকী। ইয়াত কেইবাটাও খাৰুৱা তেলৰ পুং আৰু কয়লা খনি অৱস্থিত। এই খনিজ সম্পদৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জিলাখনত কেইবাটাও বৃহৎ উদ্যোগ গঢ় লৈ উঠিছে। জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ এই উদ্যোগসমূহৰো ব্যৱসায়িক কাৰ্যকলাপৰ স্থান। ====অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড==== {{main|অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড}} অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড [[ভাৰত]]ৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চৰকাৰী মালিকানাধীন হাইড্ৰ'কাৰ্বন অন্বেষণ আৰু উৎপাদন নিগম। ই ভাৰত চৰকাৰৰ পেট্ৰ'লিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয়ৰ মালিকানাধীন আৰু ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। ই ভাৰত চৰকাৰৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত মহাৰত্ন কোম্পানী। উত্তৰ প্ৰদেশৰ নয়ডা, [[গুৱাহাটী]] আৰু যোধপুৰত ইয়াৰ কাৰ্যালয় আছে। অইল খাৰুৱা তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছৰ অন্বেষণ, বিকাশ আৰু উৎপাদন, খাৰুৱা তেল পৰিবহণ আৰু তৰল পেট্ৰ'লিয়াম গেছ উৎপাদনৰ ব্যৱসায়ত নিয়োজিত হৈ আছে। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড ভাৰতৰ অসমত ডিব্ৰুগড় জিলাৰ লেপেটকটাত অৱস্থিত এক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠান। ঐতিহাসিক [[অসম চুক্তি]] অসম গেছ ক্ৰেকাৰ প্ৰকল্প হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত থকা বিচিপিএল নিৰ্মাণৰ কাৰ্য ২০০৭ চনৰ ৯ এপ্ৰিলত তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] আৰম্ভ কৰিছিল আৰু ইয়াক প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ২০১৬ চনৰ ৫ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদনৰ বাবে উদ্বোধন কৰিছিল। ৭০% ইকুইটিৰ সৈতে গেইল (ইণ্ডিয়া) লিমিটেড ইয়াৰ মুখ্য অংশীদাৰ আৰু বাকী ৩০% ইকুইটিখিনি [[অসম চৰকাৰ]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মাজত সমান অংশত বিভাজিত। ইথাইলিন, প্ৰপাইলিন, ৰৈখিক নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথাইলিন, উচ্চ-ঘনত্বৰ পলিথাইথিলিন আৰু পলিপ্ৰপাইলিন হৈছে বৰ্তমান প্ৰকল্পটোৰ দ্বাৰা উৎপাদিত বিভিন্ন পেট্ৰো-সামগ্ৰী আৰু পলিমাৰ। ইয়াৰ লগতে হাইড্ৰজেনযুক্ত পাইৰোলাইচিছ গেছ'লিন আৰু ১-বিউটেনৰ বাবে দুটা উৎপাদন একক নিৰ্মাণাধীন। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ ৰসায়ন আৰু সাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ]] ৰাসায়নিক সাৰ উৎপাদন কৰা উদ্যোগ। এই সাৰ কাৰখানা [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত। প্ৰাকৃতিক গেছৰ পৰা ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা এই উদ্যোগ ১৯৬৯ চনৰ ১ জানুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদন আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="bvfcl"/> পূৰ্বতে ই হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেডৰ নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্সৰ অংশ আছিল। ২০০২ চনৰ ৫ এপ্ৰিল তাৰিখে হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বনৰ পৰা নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্স বিভক্ত হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড নামৰ নতুন কোম্পানীটো গঠন কৰা হৈছিল। ই হৈছে ভাৰতৰ সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব আৰু পূব অঞ্চলৰ একমাত্ৰ ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা কোম্পানী।<ref name="bvfcl">{{cite web |url=https://bvfcl.com/bvfcl-profile/ |title=Corporate profile |website=bvfcl.com |date= |access-date=৭ জুলাই ২০২৪}}</ref> ====অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড==== {{main|অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড}} অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড প্ৰাকৃতিক গেছ পৰিবহণ আৰু বিতৰণৰ লগত জড়িত অসমৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজ্যিক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]] হিচাপে স্থাপিত কোম্পানী।<ref name="AGCL">{{cite web |url=https://assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |title=About us |website=assamgas.org |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240602212956/https://www.assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |deadurl=yes }}</ref> ১৯৬২ চনৰ ৩১ মাৰ্চ তাৰিখে ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। অসম গেছ কোম্পানীৰ পাইপলাইনৰ নেটৱৰ্কে [[উজনি অসম]]ৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[চৰাইদেউ জিলা|চৰাইদেউ]], [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]], [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] আৰু [[মাজুলী জিলা|মাজুলী জিলা]]ৰ ৪০০ ৰো অধিক চাহ কাৰখানা, ১,২০০ বাণিজ্যিক প্ৰতিষ্ঠান, ৫০,০০০ ঘৰুৱা গ্ৰাহক আৰু ৪১০ ঔদ্যোগিক গ্ৰাহকক গেছ যোগান ধৰি আহিছে।<ref name="IC">{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |title=Pipe gas connection under assam gas company ltd |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240609060913/https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |deadurl=yes }}</ref> ====ডিএনপি লিমিটেড==== {{main|ডিএনপি লিমিটেড}} ডিএনপি লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]।<ref name="DNPL">{{cite web |url=http://www.dnpl.co.in/profile |title=Profile |website=dnpl.co.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪}}</ref> [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত ডিএনপি লিমিটেড ২০০৭ চনৰ ১৫ জুন তাৰিখে স্থাপন কৰা হৈছিল। যুটীয়া উদ্যোগ হিচাপে ডিএনপি লিমিটেড ১৯৫৬ চনৰ কোম্পানী আইনৰ অধীনত পঞ্জীভুক্ত।<ref>{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |title=Appointment of Director and Chairman in the BOD of the Joint Venture Company (JVC), Duliajan Numaligarh Pipeline Limited (DNPL) |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240616075846/https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |deadurl=yes }}</ref> দুলীয়াজান নুমলীগড় পাইপলাইনৰ ইংৰাজী নামৰ প্ৰতিটো শব্দৰ প্ৰথম বৰ্ণৰে কোম্পানীটোৰ নাম ডিএনপি লিমিটেড ৰখা হৈছে। ====অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড==== {{main|অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড}} অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]। অসম চৰকাৰ, [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]] আৰু অসম ঔদ্যোগিক উন্নয়ন নিগমৰ আৰু [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত প্ৰতিষ্ঠানটো ১৯৭১ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। <ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|title=Assam Petro-chemicals Limited bags Skoch Gold Award|date=2018-12-08|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=2019-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181209020937/https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|archive-date=2018-12-09|url-status=live}}</ref> ১৯৭৬ চনত [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত মিথানল প্ৰকল্পত ফৰ্মেলডিহাইড আৰু কেইটামান ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড ৰেজিন যেনে ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড গ্লু আৰু ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড মোল্ডিং পাউডাৰৰ সৈতে উৎপাদন আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ১৯৮৯ আৰু ১৯৯৮ চনত সম্প্ৰসাৰণৰ পিছত, কোম্পানীটোৱে মিথানল প্ৰকল্পটো ১০০ টিপিডি (প্ৰতিদিনে টন) আৰু ফৰ্মেলডিহাইড প্ৰকল্পৰ ক্ষমতা ১০০ টিপিডিলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://assampetrochemicals.com/ |title=Assam Petro-chemicals Limited – About us |date=2015 |accessdate=12 June 2019 |url-status=live |publisher=Assam Petro-Chemicals Limited |archivedate=15 October 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181015175705/http://www.assampetrochemicals.co.in/ |deadurl=yes }}</ref> কোম্পানীটোৱে ২০১৭ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ঘোষণা কৰিছিল যে ই ১,৩৩৭ কোটি টকা বিনিয়োগ কৰিব আৰু ৫০০ টিপিডি মিথানল আৰু ২০০ টিপিডি ফৰ্মালিন উৎপাদন কৰিবলৈ সম্প্ৰসাৰিত হ'ব আৰু ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ মিথানল উৎপাদক হিচাপে পৰিগণিত হ'ব।<ref>{{cite news |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |title=Assam Petrochemicals Limited to invest Rs 1337 crore to set up second unit |newspaper=Economic Times |date=24 September 2017 |author=Singh, Bikash |accessdate=12 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180929151131/https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |archive-date=29 September 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/states/north-east/bjp-respects-all-views-sonowal/cid/1686202|title=BJP respects all views: Sonowal|website=The Telegraph|first=Tejesh |last= Tripathy | date= 3 May 2019 |language=en|access-date=2019-06-12|quote= Addressing the gathering after laying the foundation stone of a formalin plant ... The Assam Petro-Chemicals Limited will supply methanol, the raw material needed to make formalin (preservative), to this plant which will produce 200 tonnes of formalin daily. The plant, for which 163 bighas has been allotted by the government at Dhaknamari, is being set up at a cost of Rs 100 crore. }}</ref> এই প্ৰকল্পৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কেঁচামাল হৈছে প্ৰাকৃতিক গেছ, ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড। অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেডে যোগান ধৰা প্ৰাকৃতিক গেছ, মিথানল উৎপাদনৰ বাবে কেঁচামাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। নামৰূপ সাৰ প্ৰকল্পৰ দ্বাৰা ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড যোগান ধৰা হয়।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=czUyfP-hHTEC&q=%22Assam+Petrochemicals+Limited%22&pg=PA29 | title=The Anatomy of Rural Poverty in Assam | publisher=Mittal Publications | author=Atikuddin Ahmed | year=1987 | pages=29 | isbn=8170990092}}</ref> <!-- ====কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ বা আধিকাৰিক ভাবে অসম গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ বকুলনিত অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। এই সংযুক্ত চক্ৰ গেছ টাৰ্বাইন প্ৰকল্পটো [[নীপকো]]ৰ অধীনত। এই প্ৰকল্প [[জাপান]]ৰ বহিঃৰাজ্য অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা পুঁজিৰ সৈতে দ্বিপাক্ষিক ঋণ ব্যৱস্থাৰ অধীনত ৩৭.২৭২ বিলিয়ন য়েনৰ ঋণৰ সহায়ত ইয়াৰ আংশিক বিত্তীয় সাহায্য প্ৰদান কৰা হৈছে। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শক্তি কেন্দ্ৰটোত ৬টা গেছ টাৰ্বাইন আছে আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ৩টা ভাপ টাৰ্বাইন আছে। এই টাৰ্বাইনবোৰ মডিউলাৰ ধৰণেৰে সজোৱা হৈছে। এটা মডিউলত সংশ্লিষ্ট বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ১টা ভাপ টাৰ্বাইনৰ সৈতে ২টা গেছ টাৰ্বাইন থাকে। ====নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]] অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। ইয়াৰ লগতে নতুনকৈ নামৰূপ প্ৰতিষ্ঠাপন শক্তি কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছে। মুঠ ১৬২.৯ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন গেছ ভিত্তিক দুয়ো তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম শক্তি উৎপাদন নিগম লিমিটেড]]ৰ অধীনত। নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ প্ৰথমটো গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="thermal">{{cite web |url=https://apgcl.org/thermal.php |title=Thermal |website=www.apgcl.org |date= |access-date=১৪ জুলাই ২০২৪ |archivedate=2024-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240714114352/https://apgcl.org/thermal.php |deadurl=yes }}</ref> --> ===চাহ উদ্যোগ=== [[File:Tea, two leaves and a bud.jpg|thumb|right|চাহ পাত]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰিটিছ যুগৰ কেইবাখনো চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা ৩২ কিলোমিটাৰ নিগলত [[চাবুৱা]]ত জিলাখনৰ প্ৰথমখন চাহ বাগিচা [[মণিৰাম দেৱান|মণিৰাম দেৱানে]] প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Barua|1994|pp=Preface}}</ref> বৰ্তমান গোটেই জিলাখনত প্ৰায় ১৪৪ খন বৃহৎ আৰু অসংখ্য ক্ষুদ্ৰ চাহ বাগিচা আছে। লগতে কেইবাটাও চাহৰ কাৰখানাও আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ মাজ-মজিয়াত ১৯৫৯ চনত অৱস্থিত জালান নগৰ চাহ বাগিচা অৱস্থিত। মহানগৰখন চাহ উদ্যোগৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু। মহানগৰৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত মনোহৰি চাহ বাগিচাৰ চাহে নিলামত কেইবাবাৰো অভিলেখ ভংগ কৰিছে। ডিব্ৰুগড়ত ভাৰতৰ ক্ষুদ্ৰ চাহ খেতিয়কৰ উন্নয়ন সঞ্চালকালয়ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=81391| title = Press Information Bureau}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও চাহ উন্নয়ন (ৰোপন)ৰ এজন উপ-সঞ্চালকৰ নেতৃত্বত "ভাৰতীয় চাহ ব’ৰ্ড"ৰ এটা আঞ্চলিক কাৰ্যালয়ও চহৰখনত অৱস্থিত। অসম শাখা ভাৰতীয় চাহ সন্থাৰ প্ৰথম খণ্ড ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| title = The Official Website of Tea Board India| access-date = 4 April 2014| archive-date = 1 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140301140750/http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| url-status = live}}</ref> ===পৰ্যটন=== ৰেল, পথ আৰু বিমান সংযোগৰ লগতে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বৃহৎ সংখ্যক পৰ্যটনস্থলীৰ উপস্থিতিয়ে ভাৰতৰ এই অংশত শেহতীয়া অংশত পৰ্যটন উদ্যোগৰ আকৰ্ষণীয় বৃদ্ধি দেখা গৈছে। ভাৰত-বিদেশৰ পৰা অহা পৰ্যটকৰ বাবেও ডিব্ৰুগড় এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গন্তব্যস্থানৰ লগতে এক প্ৰধান গমন কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। এনে পৰ্যটন আৱৰ্তনসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হৈছে: ডিব্ৰুগড় – ৰয়িং – মায়'দিয়া – অনিনি পৰ্যটন আৱৰ্তন,<ref>{{cite web |url=http://www.arunachaltourism.com/top5.php |title=Arunachal Tourism |access-date=4 August 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |archive-date=6 April 2013 |archivedate=6 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড় – গুৱাহাটী নদী ক্ৰুজ।<ref>{{cite web |url=http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |title=Brahmaputra Cruise - Neamati to Guwahati |access-date=4 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |archive-date=7 April 2014 |archivedate=7 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ চাহ বাগিচা সমূহৰ আশে-পাশে চাহ পৰ্যটন গঢ় লৈ উঠিছে।<ref>{{cite news | url=http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | location=Calcutta, India | work=The Telegraph | first=Ripunjoy | last=Das | title=Tea belt takes to heritage tourism | date=12 July 2005 | access-date=4 April 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140407072704/http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | archive-date=7 April 2014 | url-status=dead }}</ref> তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] আৰু কেইবাখনো প্ৰতিষ্ঠিত বেচৰকাৰী চিকিৎসালয় আৰু নাৰ্ছিং হোম থকাৰ বাবে উজনি অসমৰ লগতে [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[নাগালেণ্ড]]ৰ ৰোগী সকলৰ বাবে চিকিৎসা পৰ্যটনৰ স্থান। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যটন স্থান হ’ল: * [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়]] * [[বগা বাবাৰ মাজাৰ]] * জালান মন্দিৰ * মহাত্মা গান্ধী উদ্যান, খনিকৰ * সাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা উদ্যান, ফুলবাগান * জিলা পুথিভঁৰাল আৰু সংগ্ৰাহালয় * চেক্ৰেড হাৰ্ট কেথেড্ৰেল তদুপৰি ইয়াৰ আশে-পাশে [[ৰাইদঙীয়া দৌল]], [[মৈৰামৰা দৌল]], [[বেজৰ দৌল]], [[কলি আইৰ থান]], শিলিখা থান, দিনজয় সত্ৰ, মদাৰখাট সত্ৰ আদি পৰ্যটনস্থলী অৱস্থিত। ==পৰিবহণ== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ স্থলপথ, ৰে'লপথ, বিমানপথ আৰু জলপথেৰে অসম তথা ভাৰতৰ অন্যান্য ঠাইৰ লগত সংযুক্ত হৈ আছে। ===বিমানপথ=== [[File:Dibrugarh Airport Complex.jpg|thumbnail|right|ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উত্তৰ-পুব দিশত মোহনবাৰী নামৰ ঠাইত ১৫ কিলোমিটাৰ দূৰৈত [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] অৱস্থিত। সেয়ে ইয়াক মোহনবাৰী বিমানবন্দৰো বোলা হয়। ই অসমৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক ব্যস্ত বিমানবন্দৰ। বিমানবন্দৰখনৰ পৰা চলাচল কৰা বিমান সংস্থাসমূহ হ’ল এয়াৰ ইণ্ডিয়া, ইণ্ডিগ’ আৰু এলায়েন্স এয়াৰ। বিমান সেৱাৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় [[নতুন দিল্লী]], [[গুৱাহাটী]], শিলিগুৰি, [[ইম্ফল]], [[কলকাতা]], [[ইটানগৰ]], তেজু, [[আগৰতলা]], [[বেংগালুৰু]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ লগত সংযোজিত। ২০১৩ চনত ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰত নিশা অৱতৰণৰ সুবিধাযুক্ত হয়।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013/at09 Mohanbari Airport ready for night landing] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004223532/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013%2Fat09 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (20 September 2013). Retrieved 3 October 2013.</ref> এই বিমানবন্দৰত এৰোব্ৰিজৰ বাণিজ্যিক পৰিচালনাও আৰম্ভ হৈছে।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 Assam Tribune]Assamtribune.com (2 October 2013). Retrieved 3 October 2013 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004230933/http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 |date=4 October 2013 }}.</ref> বৰ্তমান ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰৰ দ্বিতীয় টাৰ্মিনেল নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত আছে। ===ৰে'লপথ=== [[File:New Dibrugarh Railway Station Complex.jpg|thumbnail|ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথম ৰেল সেৱাৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ ইতিহাসত ডিব্ৰুগড়ে এক বিশিষ্ট স্থান দখল কৰি আহিছে। ১৮৮২ চনৰ ১ মে’ত ডিব্ৰুগড়ত মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে’ল চলিছিল। ১৮৮২ চনৰ ১৫ মে’ত দিনজানলৈকে এই ৰে'লপথ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। সেই বছৰৰ ২৩ ডিচেম্বৰত চাবুৱালৈকে মালবাহী ৰে'লৰ প্ৰচলন হয়। ১৮৮৪ চনৰ ১৮ ফেব্ৰুৱাৰীত পুৱা ৭:২০ বজাত তদানীন্তন অসমৰ মুখ্য আয়ুক্ত ছাৰ চাৰ্লছ ইলিয়টে ৰিহাবাৰী ৰেল ষ্টেচনৰ পৰা (বৰ্তমান [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]]) ৪০০ ইউৰোপীয় আৰু ভাৰতীয় যাত্ৰীৰে [[লিডু]]লৈ যোৱা প্ৰথমখন যাত্ৰীবাহী ৰেল ফ্লেগ অফ কৰে। ১৯৯১ চনত প্ৰকাশিত অসম ৰেলৱে আৰু ট্ৰেডিং কোম্পানী লিমিটেডৰ শতবাৰ্ষিকী স্মৃতিগ্ৰন্থ অনুসৰি উক্ত কোম্পানীটোৱে [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে]] নিৰ্মাণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হোৱাৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৰেলৱে উন্নয়নৰ সমগ্ৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710/state07 Dibrugarh Rly Station denied heritage status] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004221528/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710%2Fstate07 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (17 June 2010). Retrieved 3 October 2013.</ref> মহানগৰখনত [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] দুটা ৰে'ল ষ্টেচন অৱস্থিত। ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ মানচিত্ৰত এই দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পূবৰ ৰেল ষ্টেচন। ভাৰতৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ যেনে বেংগালুৰু, চেন্নাই, কোচি, ত্ৰিবান্দ্ৰম, কলকাতা, দিল্লী, কন্যাকুমাৰী আদিৰ সৈতে সংযুক্ত ৰেলৱে নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় সংযোজিত হৈ আছে। মহানগৰীৰ উপকণ্ঠত বাণীপুৰত নতুন ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ই তিনিচুকীয়া ৰেল সংমণ্ডলৰ লামডিং-ডিব্ৰুগড় অংশত অৱস্থিত। ৪০০ বিঘা মাটিত বিস্তৃত সমগ্ৰ উত্তৰ-পূবৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ৰেল ষ্টেচন আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ২ কিলোমিটাৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211/state05 |title=The Assam Tribune Online |website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |archive-date=14 May 2014 |access-date=28 December 2024 |archivedate=14 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |deadurl=yes }}</ref> ===জলপথ=== [[File:Bogibeel Karrengbali paarghat.jpg|thumb|বগীবিল ঘাটৰ এখন ফেৰী]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ কাষে কাষে আৰু তাৰ সিপাৰে এক উন্নত জলপথ পৰিবহণ ব্যৱস্থাও আছে। ডিব্ৰুগড় বাংলাদেশ সীমান্তৰ পৰা শদিয়ালৈকে বিস্তৃত ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ২ৰ এক উল্লেখযোগ্য স্থান। ফেৰী সেৱাই ডিব্ৰুগড়ক চেঙাজান (ধেমাজি জিলা), পানবাৰী (ধেমাজি) & ঐৰাম ঘাট (জোনাই ওচৰত)ৰ সৈতে সংযোগ কৰে। বগীবিল আই ডব্লিউ টি ঘাটৰ পৰা কাৰেং চাপৰি আৰু চিচি মুখলৈ নিয়মীয়া ফেৰী সেৱা আছে। তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা গুৱাহাটীলৈ বিলাসী ক্ৰুজ সেৱাও উপলব্ধ। ডিব্ৰুগড়লৈ যোৱা ক্ৰুজখন [[তেজপুৰ]] আৰু [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |title=Bharat Darshan – Guwahati |access-date=8 October 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |archive-date=20 September 2013 |archivedate=20 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |deadurl=yes }}</ref> ====স্থলপথ==== ডিব্ৰুগড়ৰ মাজেৰে অসম ট্ৰাংক ৰোড পাৰ হৈ গৈছে। ডিব্ৰুগড়ৰ চৌকিডিঙিত অৱস্থিত অসম ৰাজ্যিক বাছ আস্থানৰ পৰা নিয়মীয়াকৈ অসম আৰু উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যান্য ৰাজ্যলৈ বাছ চলাচল কৰে। মহানগৰখনত ৰাজহুৱা পৰিবহনৰ বাবে অটো ৰিক্সা, বিক্ৰম, ই-ৰিক্সাৰ সুবিধা আছে। নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত থকা কনভয় ৰোডৰ উৰণসেঁতুৰ কাষত নতুনকৈ আৰম্ভ কৰা মুৰলীধৰ জালান বাছ আস্থান সম্পূৰ্ণকৈ কাৰ্যক্ষম হোৱা নাই। দেশৰ দীৰ্ঘতম ৰে'ল-ৰোড দলং [[বগীবিল দলং]] ডিব্ৰুগড়ৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত। ==শিক্ষা আৰু গৱেষণা== [[File:Dibrugarh Govt. Boys' H. S. School, Dibrugarh.jpg|thumb|right|ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] [[File:Dibrugarh University's entrance gate.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰৱেশপথ]] [[file:DHSK College, Dibrugarh.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ শিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰবিন্দু। ডিব্ৰুগড়ত কেইবাখনো পুৰণি আৰু উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী, বেচৰকাৰী বিদ্যালয় আছে। ১৮৪০ চনত স্থাপিত হোৱা [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] অসমৰ অন্যতম পুৰণি বিদ্যালয়। তদুপৰি ডিব্ৰুগড় কেইখনমান বিখ্যাত কণিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় আছে। [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ দ্বিতীয় পুৰণি বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৬৫ চনত [[অসম বিধান সভা]]ত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা এই বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপিত হয়। অসমৰ উচ্চশিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰৰূপে পৰিচিত ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ত কলা, বিজ্ঞান, বাণিজ্য আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা বিষয়ক শিক্ষাদানৰ বাবে বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰৰ উপৰিও এখন "অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ প্ৰতিষ্ঠান" আছে। বৰ্তমান এই বিশ্ববিদ্যালয়ৰদ্বাৰা অনুমোদিত মুঠ মহাবিদ্যালয়ৰ সংখ্যা ১৬০। ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মুঠ মাটিকালি হ'ল ২০৩ হেক্টৰ; ইয়াৰে ৭৪.৩ হেক্টৰৰ এটা এলেকাত চাহখেতি কৰা হয়। এই বিশ্ববিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দু নতুন বজাৰৰ পৰা প্ৰায় ৫ কি: মি: দক্ষিণে ৰজাভেটা অঞ্চলত অৱস্থিত। ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথটো বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যতম আৰু আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। এই মহাবিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ বৰবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়খন আনুস্থানিকভাৱে ১৯৪৭ চনৰ ৩ নৱেম্বৰৰ দিনা উদ্বোধন কৰা হয়। ইয়াৰ আগেয়ে ই "বেৰী-হোৱাইট মেডিকেল স্কুল নামেৰে জনাজাত আছিল, যিখন ১৯০০ চনত স্থাপিত হৈছিল। [[শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় জিলাৰ চাবুৱাত অৱস্থিত এখন ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। এই বিশ্ববিদ্যালয় খন অসম চৰকাৰে ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত গৃহীত কৰা ''শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয় বিধেয়ক, ২০১৮''ৰ অধীনত স্থাপন কৰিছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন ২০২০ চনৰ ১০ জুলাই তাৰিখৰ পৰা ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ অস্থায়ী কেম্পাছৰ পৰা কাৰ্যক্ষম হয়। এইখন অসমৰ প্ৰথম আৰু ভাৰতৰ চতুৰ্থ কাৰ্যক্ষম চতুৰ্থ ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। ডিব্ৰুগড়ৰ [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়|চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উজনি অসমৰএকমাত্ৰ দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]] [[ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ|ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদে]] স্থাপন কৰা ছখন আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰৰ অন্যতম। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১০ কিঃমিঃ পূবত তথা বকুল তিনিআলিৰ পৰা ২ কিঃমিঃ নিলগত লাহোৱালত আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ অৱস্থিত। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আঠখন ৰাজ্যৰ উমৈহতীয়া আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰই এই অঞ্চলত জীৱ-চিকিৎসা বিষয়ত গৱেষণা কৰা হয়। ১৯৮২ চনত এই কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছিল। ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ আৰু বিভিন্ন প্ৰকল্পৰ বাবে বিভিন্ন উৎসৰ পৰা এই কেন্দ্ৰই অনুদান লাভ কৰে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উল্লেখযোগ্য শিক্ষানুষ্ঠান সমূহ হ'ল: ===বিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] * ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী বালিকা বিদ্যালয় * ডন বস্ক' হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * লিটিল ফ্লাৱাৰ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট মেৰীজ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট জেভিয়াৰ্ছ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * বি এল বেৰীয়া সৰস্বতী শিশু মন্দিৰ * কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * দিল্লী পাব্লিক স্কুল, ডিব্ৰুগড় * বিবেকানন্দ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * সম্পূৰ্ণ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয় * ভিক্টোৰিয়া গাৰ্লছ স্কুল * বেংগলী বয়জ স্কুল * মাৰোৱাৰী হিন্দী বিদ্যালয় * অগ্ৰসেন একাডেমী * শিশু ভাৰতী বিদ্যালয় * গ্ৰেহেম বজাৰ বালিকা বিদ্যালয় ===কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ছল্ট ব্ৰুক একাডেমী]] * ডঃ ৰাধাকৃষ্ণণ স্কুল অফ আৰ্টছ, কমাৰ্চ এণ্ড চাইন্স * [[জ্ঞান বিজ্ঞান একাডেমী]] *  শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় ===মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ বাণিজ্য মহাবিদ্যালয়]] * [[মনোহৰী দেৱী কানৈ মহিলা মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰু মহাবিদ্যালয়]] * নন্দলাল বৰগোহাঁই চিটি মহাবিদ্যালয় ===আইন মহাবিদ্যালয়=== * ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ আইন মহাবিদ্যালয় * এছ.আই.পি.ই. আইন মহাবিদ্যালয় * ডঃ ৰোহিনী কান্ত বৰুৱা আইন মহাবিদ্যালয় ===শিক্ষণ মহাবিদ্যালয়=== * চন্দ্ৰকান্ত হাজৰিকা মহাবিদ্যালয় * পাৰিজাত একাডেমী শিক্ষক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান ===চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠান=== * [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] * [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়]] * [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] ===কাৰিকৰী প্ৰতিষ্ঠান=== * [[ডিব্ৰুগড় পলিটেকনিক]] ==গণমাধ্যম== আকাশবাণী ডিব্ৰুগড় অসমৰ অন্যতম পুৰণি আকাশবাণী কেন্দ্ৰ। আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়ে এ এম (৫২৯.১ মিটাৰ মেগাৱাটত ৫৬৭ কিলোহাৰ্টজ) আৰু এফ এম (১০১.৩০ মেগাহাৰ্টজ) বেণ্ড দুয়োটাতে তিনিটা অধিবেশনত দৈনিক প্ৰচাৰ কৰে।<ref>{{cite web|title=All India Radio, Dibrugarh|url=http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|publisher=Prasar Bharati|access-date=3 August 2013|archive-date=2 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|url-status=live}}</ref> লগতে প্ৰতিদিনে সন্ধিয়া ৬:০০ বজাত ৫ মিনিটৰ আঞ্চলিক বাতৰিৰ বুলেটিন সম্প্ৰচাৰ কৰে ।<ref name="allindiaradio.gov.in">{{cite web| url = http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| title = Get Apps {{!}} Prasar Bharati| access-date = 3 August 2013| archive-date = 2 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| url-status = live}}</ref> এই কেন্দ্ৰটো ১৯৬৮ চনৰ ১৫ ফেব্ৰুৱাৰীত আৰম্ভ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |title=NEWS ON AIR : News on AIR brings the Latest & Top Breaking News on Politics, G-20 summit, Cricket, Sports, Business , State,Formula One in INDIA , Regional Language Audio Bulletins , Regional Language scripts & more |access-date=1 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140305062218/http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |archive-date=5 March 2014 |url-status=dead }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ মলখুবাচাত এই ষ্টেচনৰ ষ্টুডিঅ’ আৰু লেপেটকাত অৱস্থিত ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড স্থানৰ সমীপত হাই পাৱাৰ ট্ৰেন্সমিছন টাৱাৰ আছে। ব্ৰহ্মপুত্ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন বা ৰেডিঅ’ ব্ৰহ্মপুত্ৰ ৯০.৪ মেগাহাৰ্টজ ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথমটো তৃণমূল পৰ্যায়ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন। উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়, ধেমাজি, আৰু শিৱসাগৰৰ কিছু অংশৰ ৮ লাখৰো অধিক লোকক সামৰি লোৱা এই চহৰে অৰ্ধনগৰীয়া, আৰু গ্ৰাম্য জনসংখ্যাক একত্ৰিত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ মাইজান ঘাটৰ সমীপত ইয়াৰ ষ্টেচন অৱস্থিত। [[File:Doordarshan Kendra, Dibrugarh.jpg|thumb|right|দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] অসমীয়া ভাষাত অনুষ্ঠান আগবঢ়োৱা দ্বিতীয়টো দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড় ১৯৯৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে কেন্দ্ৰই ১৯৯১ চনৰ ২০ ডিচেম্বৰৰ পৰা দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটীৰ সম্প্ৰচাৰিত অসম ভাষাৰ কাৰ্যসূচী সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |deadurl=yes }}</ref> এই কেন্দ্ৰত নিৰ্মিত কাৰ্যসূচীসমূহ উচ্চ শক্তিৰ ট্ৰেন্সমিটাৰৰ জৰিয়তে টেলিকাষ্ট কৰা হয়।<ref>{{cite web| url = http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| title = Doordarshan Kendra Guwahati| access-date = 1 March 2014| archive-date = 29 July 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| url-status = live| archivedate = 29 July 2013| archiveurl = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| deadurl = yes}}</ref> ডিব্ৰুগড় দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰই 'ডি ডি নৰ্থ ইষ্ট' চেনেলত অনুষ্ঠানৰ অৱদান আগবঢ়াই আছে।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |deadurl=yes }}</ref> তদপৰি সামাজিক মাধ্যমটো প্ৰচাৰৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ত কেইবাটাও ইলেক্ট্ৰনিক বাতৰি পৰ্টেল আৰু চেনেল আছে। ===বাতৰি-কাকতসমূহ=== ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত প্ৰথমখন কাকত 'টাইমছ অফ আছাম'ৰ সৈতে ডিব্ৰুগড় সমগ্ৰ পূব ভাৰতৰ বাতৰি কাকত সাংবাদিকতাৰ পথ প্ৰদৰ্শক। প্ৰকাশৰ চাৰি দশক পিছত টাইমছ অফ আছামৰ প্ৰকাশ বন্ধ হৈ ১৯৩৯ চনৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য আছাম ট্ৰিবিউন|দ্য আছাম ট্ৰিবিউনে]] যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে আৰু ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৭ বছৰ প্ৰকাশৰ পিছত গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰিত হয়। অৱশ্যে উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ এই প্ৰধান ইংৰাজী দৈনিক কাকতখন গুৱাহাটীৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত হয়। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন চাৰিখন চহৰৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য ছেণ্টিনেল]] প্ৰকাশিত হয়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা কেইবাখনো স্থানীয়ভাষাৰ, লগতে ইংৰাজী আৰু বাংলা দৈনিক কাকত প্ৰকাশ পায়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত অসমীয়া বাতৰি কাকতসমূহ হ'ল [[অসমীয়া প্ৰতিদিন]], [[জনসাধাৰণ]], [[নিয়মীয়া বাৰ্তা]], [[দৈনিক অসম]], অসম আদিত্য, দৈনিক প্ৰতীক্ষা আৰু প্ৰতিবিম্ব। গুৱাহাটী আৰু শিলচৰৰ সমান্তৰালকৈ ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা বাংলা দৈনিক যুগশংখ প্ৰকাশিত হয়। ==ৰাজনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ অন্তৰ্গত। [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ নেতা তথা বৰ্তমানৰ কেন্দ্ৰীয় জলপৰিবহন মন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]] বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ সাংসদ।<ref>{{cite web |url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |title=List of Parliamentary & Assembly Constituencies |access-date=6 October 2008 |work=Assam |publisher=Election Commission of India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |archive-date=4 May 2006 }}</ref> বিজেপিৰ প্ৰশান্ত ফুকন [[ডিব্ৰুগড় (বিধানসভা সমষ্টি)]] পৰা [[অসম বিধানসভা]]লৈ নিৰ্বাচিত বিধায়ক। [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] বৰ্তমান বিজেপিৰ দখলত। ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== * [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]], অসমৰ এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ, নাট্যকাৰ, লেখক আৰু প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা * [[নীলমণি ফুকন (জ্যেষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]], সাহিত্যিক আৰু ৰাজনীতিবিদ * [[দেৱকান্ত বৰুৱা]], কবি আৰু ৰাজনীতিবিদ, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ ৮৩ সংখ্যক অধ্যক্ষ, [[বিহাৰ]]ৰ ৰাজ্যপাল * [[যোগেন্দ্ৰ নাথ হাজৰিকা]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ সপ্তম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[কেশৱ চন্দ্ৰ গগৈ]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ নৱম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ চতুৰ্দশ মুখ্যমন্ত্ৰী]] তথা কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী * [[ৰঞ্জন গগৈ]], [[ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ|ভাৰতৰ ৪৬ সংখ্যক মুখ্য ন্যায়াধীশ]] * [[মলয়া গোস্বামী]], শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী * [[বিজু ফুকন]], অভিনেতা * [[নগেন শইকীয়া]], সাহিত্যিক তথা সাহিত্য সভাৰ প্ৰাক্তন সভাপতি * [[প্ৰহ্লাদ চন্দ্ৰ তাছা]], সাহিত্যিক ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থ সূচি== {{refbegin}} * {{citation |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |place=Guwahati |publisher=EBH Publishers |year=2016 |isbn=978-93-83252-70-1 }} * {{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=925 |issn=2347-6435 |ref=harv}} == বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Dibrugarh|ডিব্ৰুগড়}} * [https://dibrugarh.assam.gov.in/ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ ৱেবচাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250419051017/https://dibrugarh.assam.gov.in/ |date=2025-04-19 }} * [http://dibru.ac.in ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় ৱেবচাইট] {{অসমৰ নগৰ-মহানগৰ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:ডিব্ৰুগড় জিলা]] 0f8pm8uejf1osas68fmbfuuavqz3cln 651922 651920 2026-11-10T07:22:51Z KhiLanTzi 23530 /* ডিব্ৰুগড় ৰাজ্য */ 651922 wikitext text/x-wiki {{About|ডিব্ৰুগড় মহানগৰ|একে নামৰ জিলা|ডিব্ৰুগড় জিলা}} {{Infobox settlement | name = ডিব্ৰুগড় | nickname = অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী<br>ভাৰতৰ চাহ নগৰী<br>উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = মহানগৰ | image_skyline = {{photomontage | photo1a = A_tea_garden_in_Dibrugarh.jpg | photo2a = OPD,_Assam_Medical_College_&_Hospital,_Dibrugarh.jpg | photo2b = Shrikshetra_Dham,_Dibrugarh.jpg | photo3a = Dibrugarh_University's_entrance_gate.jpg | photo3b = Inside_campus_of_Indian_Councial_of_Medical_Research,_NE_Region,_at_Lahowal,_Dibrugarh.jpg | photo4a = Bogibeel_Bridge_view.jpg | space = 1 | size = 280 | colour = black | colour_border = black }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা বাওঁফালৰ পৰা সোঁফালে: চাহ বাগিচা, [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়|অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়]], [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়|জগন্নাথ মন্দিৰ]], [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]], [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ]], [[বগীবিল দলং]] | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = অসমত ডিব্ৰুগড়ৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|27.48|N|95|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = সংমণ্ডল | subdivision_name2 = [[উজনি অসম]] | subdivision_type3 = জিলা | subdivision_name3 = [[ডিব্ৰুগড় জিলা]] | subdivision_type4 = ৱাৰ্ডৰ সংখ্যা | subdivision_name4 = ২২ | established_title = স্থাপিত | established_date = ১৮৭৩ | founder = | named_for = ডিব্ৰুমুখৰগড় ([[আহোম-চুতীয়া ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ত ডিব্ৰু নদীৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই নিৰ্মাণ কৰা গড়)<ref>"The Buranjis refer to the Ahom-Chutiya conflict from the fourteenth century which continued up to the sixteenth century. The Ahoms built a garh (fort) on the bank of the river Dibru to resist the attack of the Chutiyas from which the name ‘Dibrugarh’ was derived (Nath, 2001, p.81)." {{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |year=2024 |page=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref><ref>{{Cite book |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |year=2003 |page=56 |url=https://www.scribd.com/document/914496064/The-Comprehensive-History-of-Assam-2-H-K-Barpujari-Editor-2-2-2003-Publication-Board-Assam-Fb354ba6bb80809dc5c1275e48f7bb6f-Anna-s |access-date=30 October 2026}}</ref> | governing_body = [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] | leader_title1 = বিধায়ক | leader_name1 = [[প্ৰশান্ত ফুকন]], [[বিজেপি]] | leader_title2 = জিলা আয়ুক্ত | leader_name2 = বিক্ৰম কৈৰী, আইএএছ | leader_title3 = আৰক্ষী পৰিদৰ্শক | leader_name3 = শ্বেতাংগ মিশ্ৰ, আইপিএছ | leader_title4 = মেয়ৰ | leader_name4 = সৈকত পাত্ৰ, [[বিজেপি]] | government_type = পৌৰনিগম | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 71.83 | elevation_footnotes = | elevation_m = 108 | population_total = {{formatnum:154296}} | population_as_of = ২০১১ | population_density_km2 = auto | population_demonym = Dibrugarhian | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[পিনক'ড]] | postal_code = ৭৮৬০০১-৫ | area_code_type = দূৰভাষ কোড | area_code = +৯১ – (০) ৩৭৩ – XX XX XXX | registration_plate = AS-06 | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-AS]] | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex Ratio]] | blank1_info_sec1 = 934 [[Female|♀️]]/ 1000 [[Male|♂️]] | blank2_name_sec1 = | blank2_info_sec1 = | blank3_name_sec1 = [[Köppen climate classification|Climate]] | blank3_info_sec1 = [[Humid subtropical climate|Cwa]] | blank1_name_sec2 = {{nowrap|[[Official Language]]}} | blank1_info_sec2 = [[Assamese language|Assamese]] | blank2_name_sec2 = [[Literacy in India|Literacy Rate]] | blank2_info_sec2 = {{increase}} 89.42% {{colour|#fc5|high}} | blank3_name_sec2 = [[Lok Sabha]] Constituency | blank3_info_sec2 = [[Dibrugarh (Lok Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank4_name_sec2 = [[Vidhan Sabha]] Constituency | blank4_info_sec2 = [[Dibrugarh (Vidhan Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank5_name_sec2 = [[Human Development Index|HDI]] | blank5_info_sec2 = {{increase}} 0.503 {{colour|#fc5|high}} | official_name = | native_name = }} '''ডিব্ৰুগড়''' ({{lang-en|Dibrugarh}},[[IPA|আ.ধ্ব.ব.]]:{{IPA|ˌdɪbru:ˈgɑ:}}), [[উজনি অসম]]ত অৱস্থিত অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী, ডিব্ৰুগড় জিলাৰ সদৰ তথা অসমৰ দ্বিতীয়খন মহানগৰ। মহানগৰখন অসমৰ মুখ্য ৰাজধানী [[দিছপুৰ]]ৰ পৰা ৪৩৫ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত। ইয়াত [[অসম চৰকাৰ]]ৰ দ্বিতীয় অসম সচিবালয় আৰু মুখ্যমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয় অৱস্থিত। তদুপৰি ইয়াত [[সোণোৱাল কছাৰী স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ো অৱস্থিত। ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ পাৰত অৱস্থিত। ১৮৭৩ চনত ব্ৰিটিছসকলৰ শাসনকালত স্থাপিত ঐতিহাসিক ডিব্ৰুগড় চহৰখন ২০২৪ চনৰ ৭ মাৰ্চত ডিব্ৰুগড় পৌৰসভা ভংগ কৰি ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম গঠনৰ লগে লগে অসমৰ দ্বিতীয় মহানগৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ মুখ্য বাণিজ্যিক আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ। কেইবাখনো চাহ বাগিচা থকাৰ কাৰণে ইয়াক ''ভাৰতৰ চাহ নগৰী'' বোলা হয়। সেইদৰে কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য উদ্যোগৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ হিচাপে ইয়াক ''উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ'' বুলি কোৱা হয়। [[File:Jagannath temple of Dibrugarh district, Assam.jpg|thumb|অসমৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ জগন্নাথ মন্দিৰ]] == নাম== ডিব্ৰুগড় নামটো [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঞি আৰু ক্লিংলুং বৰগোহাঞিৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰু নদীৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই [[আহোম-চুতীয়া ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ত চুতীয়া সেনাৰ বিৰুদ্ধে বনোৱা গড় '''ডিব্ৰুমুখৰ গড়'''ৰ পৰা উৎপত্তি হৈছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal= |volume=11 |issue=2 |pages=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref><ref>{{Cite book |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |year=2003 |page=56 |url=https://www.scribd.com/document/914496064/The-Comprehensive-History-of-Assam-2-H-K-Barpujari-Editor-2-2-2003-Publication-Board-Assam-Fb354ba6bb80809dc5c1275e48f7bb6f-Anna-s |access-date=30 October 2026}}</ref> পাছলৈ চাওঁফা [[চুতণফা]] শাসনকালত ১৮শ শতিকাত '''ডিব্ৰুমুখৰ গড়''' চুটি হৈ গড় আৰু আহোম প্ৰশাসনিক শাখাটোৰ নাম '''ডিব্ৰুগড়''' হয়।<ref>{{cite report |last=Phukan |first=Sarat Kumar |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |institution=Southeast Asian Linguistics Archives (SEAlang) |year=2000 |page=3 |url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/phukan2000linguistic.pdf}}</ref>{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} বুৰঞ্জী অনুসৰি ১৫২৬ চনৰ জেঠ মাহত গড়টোৰ কাষৰীয়া অঞ্চলটো [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অধীনলৈ অহাৰ পাছত প্ৰথমে এখন [[মু’ঙ]] হিচাপে '''মু'ঙ টিফাও''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜣𑜧𑜇𑜧) নাম দিয়া হৈছিল পাছলৈ গড়টোৰ নাম মতেই ১৮শ শতিকাত অঞ্চলটোৰ নাম অসমীয়াত '''ডিব্ৰুগড়''' বুলি প্ৰচলিত হয়।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=G. C. |title=Ahom-Buranji |year=1939 |publisher= |page=61 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/61/mode/1up |access-date=30 October 2026}}</ref> ডিব্ৰুগড় শব্দটো দুটা ভাষা [[বড়ো-কছাৰী]] আৰু [[অসমীয়া ভাষা]]ৰ পৰা আহিছে।<ref>{{cite journal |last=Phukan |first=Sarat Kumar |year=2000 |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |page=297 |url=https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260922163640/https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archivedate=2026-09-22 |access-date=2026-09-27 |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰু শব্দটো নদী সূচোৱা 'ডি'/'দি' শব্দাংশ তিব্বত-বৰ্মী<ref>{{cite book |last=Ramirez |first=Philippe |location=London |page=[https://archive.org/details/kachris00endl/page/4 4] |quote=It is indeed not at all unlikely that the people known to us as Kacháris and to themselves as Baḍa (Bara), were in earlier days the dominant race in Assam; and as such they would seem to have left traces of this domination in the nomenclature of some of the physical features of the country, e.g., the Kachári word for water (di; dŏi) apparently forms the first syllable of the names of many of the chief rivers of the province, such as Diputá, Dihong, Dibong, Dibru, Dihing, Dimu, Desáng, Diku (cf. khu Tista), &c., and to these may be added Dikrang, Diphu, Digáru, &c., all near Sadiya, the earliest known centre of Chutiyá (Kachári) power and civilisation.}}</ref> আৰু গড় শব্দটো অসমীয়া ভাষাৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ Rampart (প্ৰতিৰক্ষামূলক দুৰ্গ) যাৰ উৎস [[প্ৰাকৃত ভাষা]]ৰ [[wiktionary:𑀕𑀠|𑀕𑀠]] (gaḍha) <ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=925 |issn=2347-6435 |quote=This rampart called "garh" in Assamese language.}}</ref> আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জী ''ডিব্ৰু''ৰ এটা ঐতিহাসিক ৰূপ হিচাপে ''Ti-phāo'' নামটো পোৱা যায়। ভাষাবিদ শৰৎ কুমাৰ ফুকনে ১৯৯৬ চনৰ ''Tai Elements in the Place Names of Assam'' প্ৰবন্ধত ''Dibrugarh — Ti-phāo''-ক “Rechristened Place Names”ৰ অন্তৰ্গত কৰি উল্লেখ কৰিছে আৰু এই শ্ৰেণীৰ টাই নামসমূহ “are not in use now” বুলি কৈছে। ==ইতিহাস== বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলা আৰু সংলগ্ন ডিব্ৰু–দিহিং উপত্যকাত প্ৰাচীনকালৰ পৰাই মানুহৰ বসতিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শন পোৱা গৈছে। ডিব্ৰু উপত্যকাৰ বিভিন্ন স্থানৰ পৰা নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ শিলৰ সঁজুলি আৰু মাটিৰ পাত্ৰৰ ভগ্নাংশ সংগ্ৰহ কৰা হৈছে, যাৰ কিছুমান [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ নৃতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=533}}</ref> ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ শাসনকাল=== ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে ডিব্ৰুগড় [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল।<ref name="Bhuyan2023">{{cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |date=2023 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |page=532 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |quote=About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms, as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing, which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century that the area was brought under the control of the Ahoms, and before that, the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas.|ref=harv}}</ref> চুতীয়া শাসনকালৰ পূৰ্বে ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত কোনসকল ৰজা বা ৰাজবংশই শাসন কৰিছিল, সেই সম্পৰ্কে নিশ্চিত ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা নাযায়।<ref>"The region was ruled by the Chutiya kingdom before it was annexed under the Ahom territorial limit, and it was claimed that the site belonged to them. We lack specific historical evidence for the people who ruled the area before them."{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> ৰশ্মিৰেখা ভূঞা আৰু নিশাৰাণী দাসৰ মতে, এই অঞ্চলত চুতীয়া শাসনৰ আৰম্ভণিৰ নিৰ্দিষ্ট সময় নিৰ্ধাৰণ কৰিব পৰা নগ'লেও প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ, জনশ্ৰুতি আৰু বুৰঞ্জীৰ তথ্যই চুতীয়াসকলৰ ৰাজ্যগঠন প্ৰক্ৰিয়া আহোমসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বেই আৰম্ভ হোৱাৰ ইংগিত দিয়ে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|pp=533–534}}</ref> [[বুৰঞ্জী]]সমূহত [[দিহিং নদী]]ক উত্তৰ দিশৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]<ref name="Nath2013">{{cite book |last=Nath |first=D. |chapter=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |editor1-last=Bhattacharjee |editor1-first=J. B. |editor2-last=Syiemlieh |editor2-first=David R. |title=Early States in North East India |publisher=Regency Publications |location=Delhi |year=2013 |page=27 |isbn=978-81-89233-86-0 }}</ref> আৰু দক্ষিণ দিশৰ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজৰ সীমা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>''Assam Buranji'' (SM), p. 9.</ref><ref name="Bhuyan2023"/><ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |page=28 |quote=..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west }}</ref> দিহিং নদীৰ পাৰত চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজত সংঘটিত হোৱা সংঘাতৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত দিহিং নদীৰ মাছ ধৰাৰ অধিকাৰক কেন্দ্ৰ কৰি চুতীয়া–আহোম বিবাদৰ কথা উল্লেখ আছে। মধ্যযুগত দিহিং নদীৰ গতিপথ বৰ্তমানৰ পৰা পৃথক আছিল। ভূতাত্ত্বিক আৰু নদীৰ পুৰণি গতিপথ সম্পৰ্কীয় গৱেষণা অনুসৰি, দিহিং নদীয়ে অতীতত বকতা আৰু চৰগুৱা অঞ্চলৰ মাজেৰে পশ্চিম দিশলৈ বৈ গৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Sarma |first=J. N. |title=A study on palaeochannels from satellite imagery in a part of Upper Assam |url=https://www.researchgate.net/publication/282791359_A_study_on_Palaeochannels_from_satellite_imagery_in_a_part_of_Upper_Assam |pages=77–78 }}</ref> আহোম বুৰঞ্জীসমূহতো বকতা আৰু চৰগুৱা অঞ্চলক দিহিং নদীৰ পাৰত অৱস্থিত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward |title=A History of Assam |year=1906 |publisher=Thacker, Spink and Co. |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait }}</ref> এই সময়ৰ স্থাপত্য-পৰম্পৰাৰ অন্যতম নিদৰ্শন হৈছে ডিব্ৰুগড় নগৰৰ প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত [[মৈৰামৰা দৌল]]। প্ৰত্নস্থলীটোত প্ৰাচীন শিলৰ মন্দিৰৰ অৱশেষ আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত নিৰ্মিত ইটাৰ মন্দিৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। ভূঞা আৰু দাসে প্ৰাচীন শিলৰ মন্দিৰটো চুতীয়া শাসনকালত নিৰ্মিত বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে। আনহাতে, পৰৱৰ্তী ইটাৰ মন্দিৰটোৰ পৰা সংগৃহীত ইটাৰ নমুনাৰ ওপৰত কৰা ''Thermoluminescence Dating'' বা ''TL Dating'' পদ্ধতিৰ কালনিৰ্ণয় অনুসৰি, ইটাৰ মন্দিৰটো খ্ৰীষ্টীয় ১৩-১৪ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে,<ref name="Saikia2024Moiramora">{{cite journal |last1=Saikia |first1=Raktim Ranjan |last2=Taye |first2=Chaitra Dhar |last3=Amin |first3=Nurul |last4=Konwar |first4=Sorat |last5=Panzeri |first5=Laura |last6=Galli |first6=Anna |title=Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History |journal=Applied Sciences |volume=14 |issue=14 |year=2024 |doi=10.3390/app14146271 |doi-access=free |hdl=10281/522302 |hdl-access=free }}</ref> যি সময়ত এই অঞ্চলত [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজা]] সকলে শাসন কৰিছিল। ===আহোম ৰাজ্য=== ==== মুং টিফাও==== ডিব্ৰুগড়ৰ ইতিহাসৰ এক বৃহৎ অংশ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Priyanka |last2=Dutta |first2=Mala |title=A Spatial Pattern Of Population Growth And Urban Development In Dibrugarh City, Assam |journal=International Journal of Environmental Sciences |volume=11 |issue=23s |page=1958 |year=2025 |issn=2229-7359 |url=https://theaspd.com/index.php/ijes/article/download/8679/6263/17965}}</ref> এই অঞ্চলটো আহোম বৰমূৰীয়া সকলৰ অধীনত পৰিচালিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Priyanka |last2=Dutta |first2=Mala |title=A Spatial Pattern Of Population Growth And Urban Development In Dibrugarh City, Assam |journal=International Journal of Environmental Sciences |volume=11 |issue=23s |page=1958 |year=2025 |issn=2229-7359 |url=https://theaspd.com/index.php/ijes/article/download/8679/6263/17965}}</ref> ১৫২২ চনৰ চুতীয়া-আহোম যুদ্ধৰ সময়ত ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বৰগোহাঞিৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰু নৈৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই এটি গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল যাৰ নাম ডিব্ৰুগড় আছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal= |volume=11 |issue=2 |pages=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref> এই গড়টো প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত চুতীয়া সকলৰ বিৰূদ্ধে সজা হৈছিল যদিও পাছলৈ এই গড়টো সীমান্তবৰ্তী জনজাতীয় লোকৰ পৰাও আহোম ৰাজ্যক ৰক্ষা কৰিছিল আৰু ইয়াক শদিয়াৰ গড়ৰ সমানেই গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল {{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ১৫২৩ খ্ৰীষ্টাব্দত চাওঁফা চুহুংমুঙৰ শাসনকালত চুতীয়া-আহোম যুদ্ধত আহোম সকল বিজয়ী হয়। উজনি অসমত শাসনৰ বাবে আহোম সকলে চাৰিং, টিপাম আৰু নামৰূপৰ দৰে ভিন্ন প্ৰশাসনিক একক সমূহ গঠন কৰিছিল যাক ৰাজকোঁৱৰ আৰু ৰাজ বংশীয় লোকসকলক শাসন কৰিবলৈ দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite book |author=Krishna Kanta Handiqui State Open University |title=State and Polity in Assam - II |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2023 |page=69 |url=https://lmskkhsou.in/eservices/e-Resources/Resources/e-SLM/NEP/Master%20Degree/2nd%20semester/DSC/History/State%20and%20Polity%20In%20Assam%20II.pdf}}</ref> আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত হোৱাৰ পাছত গড়টোক কেন্দ্ৰ কৰি '''ডিব্ৰুগড়''' বা '''মু'ঙ টিফাও''' নামেৰ [[মু'ঙ]] (প্ৰশাসনিক একক) গঠন কৰা হৈছিল আৰু তাৰ শাসনভাৰ ত্যাওলুং চুলুংক দিয়া হৈছিল।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ডিব্ৰুগড় আৰু কাষৰীয়া অঞ্চলত আহোমৰ দ্বাৰা যুদ্ধত উদ্ধাৰ কৰা মোগলৰ টোপ সমূহৰ টুকুৰা সমূহ উদ্ধাৰ হৈছে।<ref>{{cite book |author=Krishna Kanta Handiqui State Open University |title=State and Polity in Assam - II |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2023 |page=15 |url=https://lmskkhsou.in/eservices/e-Resources/Resources/e-SLM/NEP/Master%20Degree/2nd%20semester/DSC/History/State%20and%20Polity%20In%20Assam%20II.pdf}}</ref> চাওঁফা চুচেংফাৰ দিনত ডিব্ৰুগড় ৰাজ্যকে ধৰি উজনি অসম [[বৰবৰুৱা]]ৰ শাসনত আহিছিল।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ডিব্ৰুগড় [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ এটা মুখ্য স্থলী হিচাপে কেন্দ্ৰ কৰি উঠে। ১৮০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত এজন আহোম ফুকনে বন্দী কৰা মৰাণ বিদ্ৰোহীসকলক লৈ ডিব্ৰুগড় ৰাজ্যৰ পৰা চিপাহীৰ পহৰাৰ অধীনত [[ঘিলামৰা]]ত পুনৰ সংস্থাপন কৰিছিল আৰু প্ৰশাসনিক পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে বৰবৰুৱাক অৱগত কৰিছিল। <ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Calcutta |year=1933 |page=184 |url=https://ia802901.us.archive.org/11/items/in.ernet.dli.2015.283945/2015.283945.Tungkhungia-Buranji_text.pdf}}</ref> ====ডিব্ৰুগড় ৰাজ্য==== ডিব্ৰুগড় নামটো অষ্টাদশ শতিকাত আহোম চাওফা [[চুতণফা]]ৰ শাসন কালত সৃষ্টি হৈছিল, সেই সময়ত গড়ৰ নামটোৱে অধিক বিস্তৃতি লাভ কৰি বৃহত্তৰ ভৌগোলিক প্ৰশাসনিক অঞ্চলটোক বুজাবলৈ ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite report |last=Phukan |first=Sarat Kumar |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |institution=Southeast Asian Linguistics Archives (SEAlang) |year=2000 |page=3 |url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/phukan2000linguistic.pdf}}</ref> সপ্তদশ–অষ্টাদশ শতিকাত বুঢ়ীদিহিং নদীৰ বানপানী, গৰাখহনীয়া আৰু ভূমিকম্পৰ ফলত মৈৰামৰা সত্ৰৰ ক্ষতিগ্ৰস্ততাক আহোম ৰজাসকলে মেৰামতি কৰাইছিল।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> চৰাইদেউৰ ৰাজকীয় [[মৈদাম]]সমূহৰ বাহিৰেও অন্য অভিজাত শ্ৰেণীৰ লোকৰ মৈদামসমূহ ডিব্ৰুগড়ত দেখা যায়।<ref>"...other Maidams are scattered in the region between Jorhat and Dibrugarh..."{{cite journal |last=Borah |first=Bornali |title=A Study of the Ahom Maidamas at Charaideo |journal=International Journal for Multidisciplinary Research |volume=8 |issue=5 |year=2026 |page=2 |url=https://www.ijfmr.com/papers/2026/5/88332.pdf}}</ref> ইয়াৰে ভিতৰত অন্যত বৰবৰুৱা মৈদাম ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে বৰবৰুৱা উন্নয়ন খণ্ডৰ অধীনত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ দাঁতিতে অৱস্থিত। <ref>{{cite web |title=Barbaruah Maidam |publisher=Pragyanxetu |date=11 April 2023 |page=1 |url=https://pragyanxetu.com/barbaruah-maidam/?pdf=3340}}</ref> ইতিহাসবিদ সৰ্বানন্দ ৰাজকুমাৰৰ মতে, বৃহৎ মৈদাম দুটা ক্ৰমে বুঢ়া দিহিঙীয়া বৰবৰুৱা আৰু ডেকা দিহিঙীয়া বৰবৰুৱাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ধাৰণা কৰা হয়। অৱশ্যে মৈদাম দুটাৰ প্ৰকৃত অধিকাৰীৰ পৰিচয় নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই। এই মৈদামসমূহ অসম চৰকাৰৰ প্ৰত্নতত্ত্ব সঞ্চালকালয়ৰ অধীনত সংৰক্ষিত প্ৰত্নস্থলীৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |title=Protected Archaeological Sites and Monuments |url=https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/list-of-protected-archaeological-sites-and-monuments |publisher=Directorate of Archaeology, Government of Assam |at=No. 149: Barbaruah Maidams, Sessa, Dibrugarh District}}</ref><ref>{{cite web |title=Krishi Vigyan Kendra, Dibrugarh – District Profile |url=https://kvkdibrugarh.aau.ac.in/district.htm |publisher=Assam Agricultural University |at=Barbarua Maidam}}</ref> মৈৰমৰাত চিনাক্ত হোৱা মধ্যযুগীয় শিলৰ ভাস্কৰ্যসমূহৰ ভিতৰত ৬টা বহল মুখ, চেপেটা নাক, উখহা চকু, বহল বুকু আৰু ক্ষীণ কঁকালৰ দৰে বৈশিষ্ট্য থকা ভাস্কৰ্য শিৱসাগৰৰ কীৰ্তিচিহ্নসমূহত থকা আহোম যুগৰ ভাস্কৰ্যৰ মিল দেখা যায়।<ref>{{cite journal |last1=Bhuyan |first1=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11.2 |year=2024 |pages=535–536 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> এই ভাস্কৰ্যসমূহ অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংঘটিত মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পূৰ্বে আহোম যুগত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Bhuyan |first1=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11.2 |year=2024 |pages=535–536 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> ====মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ==== ১৭৮৭ চনত [[চুহিত্পংফা]]ৰ ৰাজত্বকালত [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰু অঞ্চলৰ অমৰাতলীত আহোম ৰাজকীয় বাহিনী পৰাজিত হোৱাৰ পিছত অঞ্চলটো মটক বা মোৱামৰীয়াসকলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ গৈছিল।<ref>"Since the defeat of the royal troops at Amaratali of Dibru in 1787 A.D. this region came under the Mataks or the Moamarias, who formed there a dominant religious community." {{harvcol|Gogoi|2016|p=241}}</ref> [[চুক্লিংফা]] আৰু তেওঁৰ পূৰ্বৰ [[চাওফা]] সকলে মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও সম্পূৰ্ণৰূপে সফল হোৱা নাছিল। মোৱাৰীয়া সকলে "মটক ৰাজ্য" নামেৰে স্বায়ত্তশাসিত ৰাজ্যৰ স্বীকৃতিৰ বাবে বিদ্ৰোহ অব্যাহত ৰাখিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=924 |issn=2347-6435 |url=https://www.ijrdet.com/files/Volume14Issue12/IJRDET_1225_143.pdf |quote=Thus from the year 1805, Dibrugarh became a part of Matak kingdom.}}</ref> ====আহোম ৰাজ্যৰ কৰতলীয়া মটক ৰাজ্য (১৮০৫-১৮২৬)==== আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে দীৰ্ঘদিনীয়া মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত, ১৮০৫ চনত আহোম ৰাজ্য আৰু মটক নেতৃত্বৰ মাজত এখন চুক্তি স্বাক্ষৰিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলত বিদ্ৰোহৰ অন্ত পৰিছিল আৰু [[চুক্লিংফা]]ই ১৮০৫ চনত [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ পুতেক মতিবৰক এজন শাসক হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল আৰু তেওঁক ‘বৰসেনাপতি’ অৰ্থাৎ মহান সেনাপতি উপাধি প্ৰদান কৰি [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ভিতৰতে এখন অৰ্ধ-স্বায়ত্তশাসিত কৰতলীয়া মটক ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। <ref>”....a semi-autonomous Matak State came into being within the Ahom State…”{{cite journal |last=Gogoi |first=Sun |title=An Introduction to the Colonial Identity of the Greater Matak Community of Assam: Religion, Community, Ethnicity and State (1760s–1900s) |journal=Indian Journal of Society and Politics |volume=5 |issue=1 |pages=31–36 |year=2018 |url=https://ijsp.in/admin/mvc/upload/50108%20AN%20INTRODUCTION%20TO%20THE%20COLONIAL%20IDENTITY%20OF%20THE.pdf}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=924 |issn=2347-6435 |url=https://www.ijrdet.com/files/Volume14Issue12/IJRDET_1225_143.pdf |quote=Thus from the year 1805, Dibrugarh became a part of Matak kingdom.}}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মটক ৰজা [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত [[সোনোৱাল কছাৰী|কছাৰী সোণোৱাল]] আৰু বিহিয়া{{efn|বিহিয়াসকল চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ এটা উপশাখা।<ref>{{Cite book |last=Dalton |first=Edward Tuite |url=https://books.google.com/books?id=9wxWAAAAcAAJ&dq=bihiya+ahom&pg=PA77 |title=Descriptive Ethnology of Bengal |date=1872 |publisher=Office of the Superintendent of Government Printing |language=en |page=521 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en |quote=In the present time the Sooteeahs are called Hindoo Sooteeahs, and Ahom Sooteeahs, the last named being those with whom the Ahoms or Saums intermarried at an early date. The class of the Assam population known as Beheeahs in upper Assam, also consider themselves belonging to the Hindu Sooteeah family. |page=468 }}</ref>}} সোণোৱালসকলক ৰজাই ক্ৰমে [[শদিয়া]] আৰু [[ধেমাজি জিলা|চিচি-ধেমাজি]] অঞ্চলৰ পৰা আনি বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]] আৰু [[ডিব্ৰু নদী|ডিব্ৰু]] নদীৰ মাজৰ বনাঞ্চলসমূহত বসতি স্থাপন কৰাইছিল।<ref>{{cite journal |last=Prinsep |first=James |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1838 |volume=7 |publisher=Asiatic Society of Bengal |url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ |language=en |page=676 }}</ref> ১৮০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[কমলেশ্বৰ সিংহ]]ৰ শাসনকালত এজন আহোম ফুকনে বন্দী কৰা কিছুমান মৰাণ বিদ্ৰোহীক ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা চিপাহীৰ পহৰাত [[ঘিলামৰা]]লৈ নি পুনৰ সংস্থাপন কৰিছিল আৰু এই প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে বৰবৰুৱাক অৱগত কৰিছিল। এই ঘটনাৰ উল্লেখ ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Calcutta |year=1933 |page=184 |url=https://ia802901.us.archive.org/11/items/in.ernet.dli.2015.283945/2015.283945.Tungkhungia-Buranji_text.pdf }}</ref> মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ আৰু পৰৱৰ্তী ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ লগতে মানৰ আক্ৰমণৰ ফলত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ কিছুমান পুৰণি বসতি আৰু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। মৈৰামৰা সত্ৰও প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ আৰু ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ ফলত এৰাপৰলীয়া হৈ পৰে বুলি সত্ৰৰ ইতিহাসত উল্লেখ আছে। পৰৱৰ্তী সময়ত মৈৰামৰা সত্ৰ শিৱসাগৰ জিলাৰ হাঁহচৰা মৌজাৰ কুঁজিবালিত পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> পিছলৈ বুঢ়ীদিহিং নদীয়ে গতিপথ সলনি কৰাৰ ফলত পুৰণি সত্ৰৰ অঞ্চলটো লেঙেৰী মৌজাৰ পৰিৱৰ্তে মানকটা মৌজাৰ অন্তৰ্গত হয়। পৰৱৰ্তী বসতিস্থাপকসকলে জংঘলৰ মাজত পুৰণি সত্ৰৰ অৱশেষ পুনৰ আৱিষ্কাৰ কৰি তাত থানঘৰ নিৰ্মাণ কৰি ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰম্ভ কৰে। পূৰ্বৰ সত্ৰাধিকাৰৰ বংশৰ লোকসকলেও পিছলৈ পুনৰ সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰি নামধৰ্ম প্ৰচাৰৰ পৰম্পৰা অব্যাহত ৰাখে। ===ব্ৰিটিছ শাসনকাল=== ====ব্ৰিটিছ কালৰ মটক ৰাজ্য (১৮২৬-১৮৩৯)==== {{Under construction}} ====ব্ৰিটিছ ৰাজ==== [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি ১৮২৬ চনত ব্ৰিটিছসকলে অসমৰ শাসনভাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়ক প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে বাছি লয়। তেওঁলোকে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ এই অঞ্চলত ডিব্ৰুগড়ক বাণিজ্যিক আৰু প্ৰশাসনিক কাৰ্যকলাপৰ কেন্দ্ৰবিন্দু কৰি তুলিছিল। ১৮৪২ চনত ডিব্ৰুগড়ক [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ব্ৰিটিছ শাসনকালত ডিব্ৰুগড় আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে চাহ উদ্যোগ, যোগাযোগ ব্যৱস্থা আৰু প্ৰশাসনিক প্ৰতিষ্ঠানৰ বিকাশ ঘটে। চাহ আৰু কয়লাৰ পৰিবহণৰ লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ বাবে ডিব্ৰু–শদিয়া ৰে'লপথ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে'ল চলাচল আৰম্ভ কৰে। এই ৰে'লপথে পৰৱৰ্তী সময়ত উজনি অসমৰ বাণিজ্যিক বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। ব্ৰিটিছ যুগতে মৈৰামৰা দৌলৰ দৰে পুৰণি প্ৰত্নস্থলীসমূহৰ কিছুমান অংশ এৰাপৰলীয়া অৱস্থাত থাকিলেও অঞ্চলটোত পৰৱৰ্তী বসতি আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান অব্যাহত থাকে। ২০১৭–২০১৮ চনত মৈৰামৰাত চলোৱা খননকাৰ্যত ব্ৰিটিছ যুগৰ তামৰ মুদ্ৰা, ৰূপৰ ফুল, মাটিৰ পাত্ৰৰ ভগ্নাংশ, শিলৰ ভাস্কৰ্য আৰু বিভিন্ন আকাৰৰ পোৰা ইটা পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite news |title=More items found at Jokai temple ruins |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/more-items-found-at-jokai-temple-ruins/cid/1442017 |work=The Telegraph |date=15 February 2018 }}</ref> [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰুগড় চহৰখন এটা প্ৰধান সামৰিক ঘাটি আছিল আৰু বাৰ্মাৰ পৰা অহা নিৰ্বাসিত লোকসকলৰ বাবে বিৰাম শিবিৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ===স্বাধীনোত্তৰ কাল=== ১৯৭১ চনৰ ২ অক্টোবৰ তাৰিখে লখিমপুৰ জিলাৰ ডিব্ৰুগড় মহকুমাক এখন পূৰ্ণাংগ জিলালৈ উন্নীত কৰা হয়। নৱগঠিত [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ সদৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় চহৰক বাছনি কৰা হয় আৰু ডিব্ৰুগড় চহৰৰ নামেৰে জিলাখনৰ নামো নামকৰণ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=About Dibrugarh – Dibrugarh University |url=https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/ |access-date=22 August 2021 |language=en-US |archive-date=22 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210822095119/https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/ |url-status=live }}</ref> স্বাধীনোত্তৰ সময়ত ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ প্ৰধান প্ৰশাসনিক, বাণিজ্যিক, শিক্ষা আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰসমূহৰ অন্যতম হিচাপে বিকশিত হয়। ==জলবায়ু আৰু ভূগোল== ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু সেমেকা উপক্ৰান্তীয়। ডিব্ৰুগড়ত বছৰৰ নৱেম্বৰৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে শুষ্ক শীতকাল আৰু এপ্ৰিলৰ পৰা অক্টোবৰ মাজভাগলৈকে উষ্ণ আৰু বৰষুণৰ সময়। মোটামুটিভাৱে জুন মাহৰ পৰা অক্টোবৰৰ আৰম্ভণি বা মাজভাগলৈকে বাৰিষা চলি থাকে। মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে বৰষুণৰ আৰম্ভণি হয় আৰু ক্ৰমান্বয়ে বৰষুণ অধিক তীব্ৰ আৰু সঘনাই হয়। বাৰিষা কালত মহানগৰৰ উত্তৰ প্ৰান্তত বৈ যোৱা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন প্ৰায়ে ওফন্দি উঠে। সঘনাই হোৱা বৰষুণৰ বাবে মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। গড়ে জুন মাহৰ পৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে আটাইতকৈ গৰম সময়। শীতকালত নৱেম্বৰৰ মাজভাগৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰ ফালে বা মাৰ্চৰ আৰম্ভণিলৈকে শীতৰ আভাস থাকে। ডিব্ৰুগড় ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ পথত অৱস্থিত। [[বংগোপসাগৰ]]ত উদ্ভৱ হোৱা ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ সাধাৰণতে এপ্ৰিল মাহৰ মাজভাগৰ পৰা ডিচেম্বৰৰ আৰম্ভণিলৈকে অহাৰ সম্ভাৱনা থাকে। সাধাৰণতে ইহঁতৰ তীব্ৰতা সময়ছোৱাৰ আৰম্ভণি আৰু শেষত অৰ্থাৎ মে’-জুন আৰু অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ মাহত হয়। উপকূলৰ পৰা বহু দূৰত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে মহানগৰখনত পূৰ্ণ শক্তিৰে ঘূৰ্ণীবতাহৰ আঘাত নকৰে। অৱশ্যে ই প্ৰচণ্ড বৰষুণ আৰু ধুমুহাৰ সূত্ৰপাত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ। বাৰিষা কালত তাপমাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। গ্ৰীষ্মকালত মধ্যমীয়া গৰম আৰু শীতকালত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা হয়। উপক্ৰান্তীয় জলবায়ুৰ বাবে নগৰখনত গড়ে ২৭৬ চে.মি. বৰষুণ হয়। * বসন্তকাল (মাৰ্চ-মে): ডিব্ৰুগড়ত বসন্তকাল সাধাৰণতে উষ্ণ হয় আৰু ইয়াৰ লগত উষ্ণতা আৰু আৰ্দ্ৰতাৰ সমন্বিত মাত্ৰা থাকে। সাধাৰণতে এইসময়ত ৩১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৭ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ ভিতৰত উষ্ণতা থাকে। এপ্ৰিল আৰু মে’ মাহত আটাইতকৈ উষ্ণ হয়। এইসময়ত পাতলীয়াৰ পৰা মজলীয়া বৰষুণ হয়। পিছলৈ বৰষুণৰ প্ৰকোপ ক্ৰমান্বয়ে বাঢ়ি গৈ থাকে। ইয়াৰ লগতে উষ্ণতাও বৃদ্ধি পায়। এই সময়ত ধুমুহা-বৰষুণৰ সৈতে [[বৰদৈচিলা]]ৰ আগমণ হয়। * গ্ৰীষ্ম আৰু বৰ্ষাকাল (জুন-আগষ্ট): ডিব্ৰুগড়ৰ গ্ৰীষ্মকালত অস্বাভাৱিকভাৱে বতাহ বলি থাকে আৰু গড় উষ্ণতা ৩৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ পায়। আৰ্দ্ৰতাৰ পৰিমাণ সৰ্বোচ্চ হয়। এই সময়ত বৰষুণৰ মাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। * হেমন্তকাল (ছেপ্টেম্বৰ-নৱেম্বৰ):ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা নৱেম্বৰলৈকে বৰষুণৰ পৰিমাণ কমি আহে৷ এই সময়ত গড় উষ্ণতা ২০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ-২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ আশে-পাশে থাকে। উষ্ণতাৰ লগতে এই সময়ত আদ্ৰতাও কমি আহে। * শীতকাল (ডিচেম্বৰ-ফেব্ৰুৱাৰী):শীতকালত ডিব্ৰুগড়ত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা পৰে। এই সময়ত উষ্ণতা আৰু আদ্ৰতা নিম্নগামী হয়। বৰষুণৰ পৰিমাণো একেবাৰে কমি আহে। ===ভূগোল=== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত। মহানগৰখনৰ মাটিকালি প্ৰায় ৭১.৮৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। মহানগৰখন সমতল তলত অৱস্থিত। সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ গড় উচ্চতা ১০৮ মিটাৰ বা ৩৫৪ ফুট। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন গড়ে ১০-১৫ কিলোমিটাৰ বহল। বাৰিষা কালত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি হয়। ইয়াৰ ফলত ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ দাঁতিত সংকটজনক ভাবে গৰাখহনীয়া হয়। ডিব্ৰুগড় মহানগৰখনক বানপানী আৰু খহনীয়াৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। জল নিষ্কাশনৰ বাবে ১৯৫৪ চনত মহানগৰখনৰ ডিব্ৰুজানৰ পৰা চেঁচা নদীলৈকে ৩২ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘৰ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা নলা আছে। মহানগৰখনৰ ভিতৰত কেইবাখনো বিখ্যাত চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পূবত মাইজান বিল অৱস্থিত। {{Weather box | location = [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] (১৯৯১–২০২০, চৰম পৰ্যায় ১৯৫২–বৰ্তমান) | metric first = Yes | single line = Yes | width = auto | Jan record high C = 29.5 | Feb record high C = 33.2 | Mar record high C = 34.5 | Apr record high C = 36.0 | May record high C = 38.8 | Jun record high C = 38.2 | Jul record high C = 39.8 | Aug record high C = 39.8 | Sep record high C = 39.5 | Oct record high C = 37.2 | Nov record high C = 33.8 | Dec record high C = 30.6 |year record high C = 39.8 | Jan high C = 23.5 | Feb high C = 25.0 | Mar high C = 26.7 | Apr high C = 28.0 | May high C = 29.8 | Jun high C = 31.2 | Jul high C = 31.4 | Aug high C = 32.0 | Sep high C = 31.4 | Oct high C = 30.6 | Nov high C = 28.1 | Dec high C = 25.1 | year high C = 28.5 | Jan mean C = 16.8 | Feb mean C = 18.9 | Mar mean C = 21.6 | Apr mean C = 23.5 | May mean C = 25.8 | Jun mean C = 27.7 | Jul mean C = 28.2 | Aug mean C = 28.5 | Sep mean C = 27.6 | Oct mean C = 25.8 | Nov mean C = 21.8 | Dec mean C = 18.1 |year mean C = | Jan low C = 10.1 | Feb low C = 13.0 | Mar low C = 16.4 | Apr low C = 19.2 | May low C = 22.0 | Jun low C = 24.3 | Jul low C = 24.9 | Aug low C = 25.2 | Sep low C = 24.1 | Oct low C = 21.0 | Nov low C = 15.7 | Dec low C = 11.2 | year low C = 18.8 | Jan record low C = 1.0 | Feb record low C = 4.8 | Mar record low C = 8.1 | Apr record low C = 10.8 | May record low C = 14.1 | Jun record low C = 16.5 | Jul record low C = 19.9 | Aug record low C = 19.5 | Sep record low C = 18.4 | Oct record low C = 13.3 | Nov record low C = 6.5 | Dec record low C = 2.7 |year record low C = 1.0 | rain colour = green | Jan rain mm = 26.6 | Feb rain mm = 57.8 | Mar rain mm = 118.2 | Apr rain mm = 219.3 | May rain mm = 326.0 | Jun rain mm = 419.4 | Jul rain mm = 485.0 | Aug rain mm = 394.3 | Sep rain mm = 317.2 | Oct rain mm = 125.2 | Nov rain mm = 19.4 | Dec rain mm = 9.9 |year rain mm = 2518.3 | Jan rain days = 2.9 | Feb rain days = 5.3 | Mar rain days = 8.9 | Apr rain days = 12.7 | May rain days = 14.7 | Jun rain days = 18.8 | Jul rain days = 20.6 | Aug rain days = 16.1 | Sep rain days = 13.5 | Oct rain days = 6.8 | Nov rain days = 2.0 | Dec rain days = 0.9 |year rain days = 123.2 |time day = 17:30 [[ভাৰতীয় মান সময়|ভা:মা:স:]] | Jan humidity = 72 | Feb humidity = 67 | Mar humidity = 66 | Apr humidity = 71 | May humidity = 74 | Jun humidity = 78 | Jul humidity = 79 | Aug humidity = 79 | Sep humidity = 81 | Oct humidity = 80 | Nov humidity = 78 | Dec humidity = 76 |year humidity = 75 |source 1 = ভাৰতৰ বতৰবিজ্ঞান বিভাগ<ref name=IMDnormals> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Dibrugarh/Mohanbari (A) Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 249–250 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M24 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDcityweather> {{cite web | url = http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/dibrugarh2.htm | title = Dibrugarh Climatological Table 1971–2000 | publisher = India Meteorological Department | accessdate = 6 February 2020}}</ref> |source 2 = টকিঅ' জলবায়ু কেন্দ্ৰ (গড় উষ্ণতা ১৯৯১–২০২০)<ref name=TCC> {{cite web | url = https://ds.data.jma.go.jp/gmd/tcc/tcc/products/climate/normal/parts/NrmMonth_e.php?stn=42314 | title = Normals Data: Dibrugarh/Mohanbari - India Latitude: 27.48°N Longitude: 95.02°E Height: 110 (m) | publisher = Japan Meteorological Agency | date = August 2012}}</ref>}} ==পৰিচালনা== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম|ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগমে]] পৰিচালনা কৰে। ডিব্ৰুগড় পৌৰনিগমৰ অন্তৰ্গত ২২টা ৱাৰ্ড আছে। প্ৰতিটো ৱাৰ্ডৰ এগৰাকীকৈ ৱাৰ্ড কাউন্সিলৰ আছে। পৌৰনিগমৰ এগৰাকী মেয়ৰ আছে। মেয়ৰ কাউঞ্চিলে ডিব্ৰুগড় চহৰৰ স্থানীয় শাসনৰ নিকায় হিচাপে বিভিন্ন কাম-কাজ চোৱা-চিতা কৰে। বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ মেয়ৰ [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ ডাঃ সৈকত পাত্ৰ। ইয়াৰ বিভিন্ন বিভাগে নগৰ পৰিকল্পনা কৰ্তৃপক্ষৰ অধীনত সামৰি লোৱা ইয়াৰ চৌপাশকে ধৰি চহৰখনৰ বাবে পৰিকল্পনা কৰে। ==জনগাঁথনি== {{bar box |title=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ (২০১১)<ref>{{cite web |url=http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |title=Dibrugarh Census Report |publisher=Dibrugarh.gov.in |access-date=15 June 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |archive-date=4 March 2016 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |deadurl=yes }}</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ধৰ্ম |right1=শতাংশ |float=right |bars= {{bar percent|[[হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|94.37}} {{bar percent|[[ইছলাম ধৰ্ম]]|green|4.68}} {{bar percent|[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]|gold|0.36}} {{bar percent|[[শিখ ধৰ্ম]]|yellow|0.23}} {{bar percent|অন্যান্য†|black|0.27}} |caption=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ<br /> †<small>[[জৈন ধৰ্ম]]ক ধৰি(<0.1%)</small> }} ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=16 June 2004|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=1 November 2008|publisher= Census Commission of India}}</ref> ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ জনসংখ্যা ১৫৪,২৯৬ জন আৰু জনবসতিৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ২,১০০ জন। জনসংখ্যাৰ ৫৪% পুৰুষ আৰু ৪৬% মহিলা। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ লিংগ অনুপাত প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৬১ গৰাকী নাৰী। ধৰ্ম হিচাপে ডিব্ৰুগড়ত হিন্দুৰ সংখ্যা ৯৪.৩৭%, মুছলমান ৪.৬৭%, বৌদ্ধ ০.৩৬%, শিখ ০.২৩% আৰু জৈনকে আদি কৰি অন্যান্য ধৰ্ম ০.২৭%। ডিব্ৰুগড়ৰ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়সকল সাধৰণে মহানগৰখনত ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৮৯.৫%। এয়া ৰাষ্ট্ৰীয় গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰৰ তুলনাত অধিক। ডিব্ৰুগড়ত ৯% জনসংখ্যা ০ৰ পৰা ৬ বছৰৰ ভিতৰত, আৰু প্ৰতি ১০০০ ল’ৰাৰ বিপৰীতে ছোৱালীৰ সন্তান অনুপাত ৯৪০। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ ভিতৰত বৰবাৰী, ডিব্ৰুগড়, আৰু মাহপোৱালিমাৰা গোহাঁই গাঁও আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |url=http://www.census2011.co.in/ |title=Census 2011 Data of Indian Population 2011 Census |publisher=Census2011.co.in |access-date=15 June 2013 |archive-date=20 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111120202313/http://www.census2011.co.in/ |url-status=live }}</ref> {{Pie chart |thumb = left |caption = ডিব্ৰুগড় মহানগৰত কথিত ভাষা (২০১১)<ref name="censusindia.gov.in" /> |label1 = [[অসমীয়া ভাষা]] |value1 = 41.62 |color1 = brown |label3 = [[হিন্দী ভাষা]] |value3 = 21.39 |color3 = yellow |label2 = [[বাংলা ভাষা]] |value2 = 23.51 |color2 = orange |label4 = [[নেপালী ভাষা]] |value4 = 1.04 |color4 = pink |label5 = অন্যান্য |value5 = 12.44 |color5 = grey }} মুঠ জনসংখ্যাৰ ভিতৰত ডিব্ৰুগড় মহানগৰত অসমীয়া ৬৪,২২৩ গৰাকী, বাংলা ৩৬,২৮৩, হিন্দী ৩৩,০১১, ভোজপুৰী ৫,৫৩৩, নেপালী ১,৬০৯ আৰু ১১,৯১১ জন লোকে অন্য ভাষা কয়।<ref name="censusindia.gov.in">[https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX 2011 Census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220423103514/https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX |date=23 April 2022 }} censusindia.gov.in</ref> ==অৰ্থনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ উজনি অসমৰ প্ৰধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু। ব্ৰিটিছ সকলে মহানগৰখন বাণিজ্যৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় দিছিল। উজনি অসমৰ সম্পদ যেনে মূলতঃ চাহ আৰু কয়লা, লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ উদ্দ্যেশে এই মিটাৰগজ ৰেলপথটো [[জন বেৰী হোৱাইট]]ৰ প্ৰচেষ্টাত গঠন হোৱা "আসাম ৰেলৱে এণ্ড ট্ৰেডিং কোম্পানী"য়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে| ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলপথত]] ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনামুখৰ পৰা জয়পুৰলৈ প্ৰথমখন ৰেল চলে। ১৮৮৩ চনৰ ১৬ জুলাইত ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[মাকুম]]লৈ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হোৱা ৪০ মাইল পথত ৰেলৰ চলাচল আৰম্ভ হয়।<ref name="closed down">{{cite news | url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311/at06 | title=State’s first railway track closed down | work=assamtribune.com | date=December 13, 2011 | agency=assamtribune | accessdate=30 জানুৱাৰী 2014 | location=guwahati | archivedate=January 11, 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111080342/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311%2Fat06 | deadurl=yes }}</ref> ১৯৪৫ চনত চনত ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱেক 'বেংগল আসাম ৰেলৱে'ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name="nfr history">{{cite web | url=http://www.nfr.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,1,444| title=History of NF Railway | work=nfr | | accessdate=4ফেব্ৰুৱাৰী 2014 | location=guwahati}}</ref><ref name="DS Rail">{{cite journal | title=ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যাকাত ৰেলগাড়ী | author=ৰবীন্দ্ৰ চন্দ্ৰ বৰুৱা| journal=মন্থন | year=২০০৭ | month=চেপ্তেম্বৰ-অক্টোবৰ | pages=১৯, ২০}}</ref><ref>http://www.irfca.org/faq/faq-history2.html</ref> ইয়াৰ লগতে মোহনাঘাটৰ পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰে জলপথৰ যোগেদি কলকাতালৈকে জাহাজ চলিছিল। বৰ্তমান সময়ত ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বিভিন্ন উদ্যোগ আৰু ব্যৱসায়িক অৱস্থিত। ===উদ্যোগসমূহ=== ডিব্ৰুগড় জিলা খনিজ সম্পদত চহকী। ইয়াত কেইবাটাও খাৰুৱা তেলৰ পুং আৰু কয়লা খনি অৱস্থিত। এই খনিজ সম্পদৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জিলাখনত কেইবাটাও বৃহৎ উদ্যোগ গঢ় লৈ উঠিছে। জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ এই উদ্যোগসমূহৰো ব্যৱসায়িক কাৰ্যকলাপৰ স্থান। ====অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড==== {{main|অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড}} অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড [[ভাৰত]]ৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চৰকাৰী মালিকানাধীন হাইড্ৰ'কাৰ্বন অন্বেষণ আৰু উৎপাদন নিগম। ই ভাৰত চৰকাৰৰ পেট্ৰ'লিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয়ৰ মালিকানাধীন আৰু ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। ই ভাৰত চৰকাৰৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত মহাৰত্ন কোম্পানী। উত্তৰ প্ৰদেশৰ নয়ডা, [[গুৱাহাটী]] আৰু যোধপুৰত ইয়াৰ কাৰ্যালয় আছে। অইল খাৰুৱা তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছৰ অন্বেষণ, বিকাশ আৰু উৎপাদন, খাৰুৱা তেল পৰিবহণ আৰু তৰল পেট্ৰ'লিয়াম গেছ উৎপাদনৰ ব্যৱসায়ত নিয়োজিত হৈ আছে। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড ভাৰতৰ অসমত ডিব্ৰুগড় জিলাৰ লেপেটকটাত অৱস্থিত এক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠান। ঐতিহাসিক [[অসম চুক্তি]] অসম গেছ ক্ৰেকাৰ প্ৰকল্প হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত থকা বিচিপিএল নিৰ্মাণৰ কাৰ্য ২০০৭ চনৰ ৯ এপ্ৰিলত তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] আৰম্ভ কৰিছিল আৰু ইয়াক প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ২০১৬ চনৰ ৫ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদনৰ বাবে উদ্বোধন কৰিছিল। ৭০% ইকুইটিৰ সৈতে গেইল (ইণ্ডিয়া) লিমিটেড ইয়াৰ মুখ্য অংশীদাৰ আৰু বাকী ৩০% ইকুইটিখিনি [[অসম চৰকাৰ]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মাজত সমান অংশত বিভাজিত। ইথাইলিন, প্ৰপাইলিন, ৰৈখিক নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথাইলিন, উচ্চ-ঘনত্বৰ পলিথাইথিলিন আৰু পলিপ্ৰপাইলিন হৈছে বৰ্তমান প্ৰকল্পটোৰ দ্বাৰা উৎপাদিত বিভিন্ন পেট্ৰো-সামগ্ৰী আৰু পলিমাৰ। ইয়াৰ লগতে হাইড্ৰজেনযুক্ত পাইৰোলাইচিছ গেছ'লিন আৰু ১-বিউটেনৰ বাবে দুটা উৎপাদন একক নিৰ্মাণাধীন। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ ৰসায়ন আৰু সাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ]] ৰাসায়নিক সাৰ উৎপাদন কৰা উদ্যোগ। এই সাৰ কাৰখানা [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত। প্ৰাকৃতিক গেছৰ পৰা ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা এই উদ্যোগ ১৯৬৯ চনৰ ১ জানুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদন আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="bvfcl"/> পূৰ্বতে ই হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেডৰ নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্সৰ অংশ আছিল। ২০০২ চনৰ ৫ এপ্ৰিল তাৰিখে হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বনৰ পৰা নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্স বিভক্ত হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড নামৰ নতুন কোম্পানীটো গঠন কৰা হৈছিল। ই হৈছে ভাৰতৰ সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব আৰু পূব অঞ্চলৰ একমাত্ৰ ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা কোম্পানী।<ref name="bvfcl">{{cite web |url=https://bvfcl.com/bvfcl-profile/ |title=Corporate profile |website=bvfcl.com |date= |access-date=৭ জুলাই ২০২৪}}</ref> ====অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড==== {{main|অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড}} অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড প্ৰাকৃতিক গেছ পৰিবহণ আৰু বিতৰণৰ লগত জড়িত অসমৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজ্যিক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]] হিচাপে স্থাপিত কোম্পানী।<ref name="AGCL">{{cite web |url=https://assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |title=About us |website=assamgas.org |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240602212956/https://www.assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |deadurl=yes }}</ref> ১৯৬২ চনৰ ৩১ মাৰ্চ তাৰিখে ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। অসম গেছ কোম্পানীৰ পাইপলাইনৰ নেটৱৰ্কে [[উজনি অসম]]ৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[চৰাইদেউ জিলা|চৰাইদেউ]], [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]], [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] আৰু [[মাজুলী জিলা|মাজুলী জিলা]]ৰ ৪০০ ৰো অধিক চাহ কাৰখানা, ১,২০০ বাণিজ্যিক প্ৰতিষ্ঠান, ৫০,০০০ ঘৰুৱা গ্ৰাহক আৰু ৪১০ ঔদ্যোগিক গ্ৰাহকক গেছ যোগান ধৰি আহিছে।<ref name="IC">{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |title=Pipe gas connection under assam gas company ltd |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240609060913/https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |deadurl=yes }}</ref> ====ডিএনপি লিমিটেড==== {{main|ডিএনপি লিমিটেড}} ডিএনপি লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]।<ref name="DNPL">{{cite web |url=http://www.dnpl.co.in/profile |title=Profile |website=dnpl.co.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪}}</ref> [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত ডিএনপি লিমিটেড ২০০৭ চনৰ ১৫ জুন তাৰিখে স্থাপন কৰা হৈছিল। যুটীয়া উদ্যোগ হিচাপে ডিএনপি লিমিটেড ১৯৫৬ চনৰ কোম্পানী আইনৰ অধীনত পঞ্জীভুক্ত।<ref>{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |title=Appointment of Director and Chairman in the BOD of the Joint Venture Company (JVC), Duliajan Numaligarh Pipeline Limited (DNPL) |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240616075846/https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |deadurl=yes }}</ref> দুলীয়াজান নুমলীগড় পাইপলাইনৰ ইংৰাজী নামৰ প্ৰতিটো শব্দৰ প্ৰথম বৰ্ণৰে কোম্পানীটোৰ নাম ডিএনপি লিমিটেড ৰখা হৈছে। ====অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড==== {{main|অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড}} অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]। অসম চৰকাৰ, [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]] আৰু অসম ঔদ্যোগিক উন্নয়ন নিগমৰ আৰু [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত প্ৰতিষ্ঠানটো ১৯৭১ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। <ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|title=Assam Petro-chemicals Limited bags Skoch Gold Award|date=2018-12-08|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=2019-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181209020937/https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|archive-date=2018-12-09|url-status=live}}</ref> ১৯৭৬ চনত [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত মিথানল প্ৰকল্পত ফৰ্মেলডিহাইড আৰু কেইটামান ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড ৰেজিন যেনে ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড গ্লু আৰু ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড মোল্ডিং পাউডাৰৰ সৈতে উৎপাদন আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ১৯৮৯ আৰু ১৯৯৮ চনত সম্প্ৰসাৰণৰ পিছত, কোম্পানীটোৱে মিথানল প্ৰকল্পটো ১০০ টিপিডি (প্ৰতিদিনে টন) আৰু ফৰ্মেলডিহাইড প্ৰকল্পৰ ক্ষমতা ১০০ টিপিডিলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://assampetrochemicals.com/ |title=Assam Petro-chemicals Limited – About us |date=2015 |accessdate=12 June 2019 |url-status=live |publisher=Assam Petro-Chemicals Limited |archivedate=15 October 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181015175705/http://www.assampetrochemicals.co.in/ |deadurl=yes }}</ref> কোম্পানীটোৱে ২০১৭ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ঘোষণা কৰিছিল যে ই ১,৩৩৭ কোটি টকা বিনিয়োগ কৰিব আৰু ৫০০ টিপিডি মিথানল আৰু ২০০ টিপিডি ফৰ্মালিন উৎপাদন কৰিবলৈ সম্প্ৰসাৰিত হ'ব আৰু ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ মিথানল উৎপাদক হিচাপে পৰিগণিত হ'ব।<ref>{{cite news |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |title=Assam Petrochemicals Limited to invest Rs 1337 crore to set up second unit |newspaper=Economic Times |date=24 September 2017 |author=Singh, Bikash |accessdate=12 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180929151131/https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |archive-date=29 September 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/states/north-east/bjp-respects-all-views-sonowal/cid/1686202|title=BJP respects all views: Sonowal|website=The Telegraph|first=Tejesh |last= Tripathy | date= 3 May 2019 |language=en|access-date=2019-06-12|quote= Addressing the gathering after laying the foundation stone of a formalin plant ... The Assam Petro-Chemicals Limited will supply methanol, the raw material needed to make formalin (preservative), to this plant which will produce 200 tonnes of formalin daily. The plant, for which 163 bighas has been allotted by the government at Dhaknamari, is being set up at a cost of Rs 100 crore. }}</ref> এই প্ৰকল্পৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কেঁচামাল হৈছে প্ৰাকৃতিক গেছ, ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড। অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেডে যোগান ধৰা প্ৰাকৃতিক গেছ, মিথানল উৎপাদনৰ বাবে কেঁচামাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। নামৰূপ সাৰ প্ৰকল্পৰ দ্বাৰা ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড যোগান ধৰা হয়।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=czUyfP-hHTEC&q=%22Assam+Petrochemicals+Limited%22&pg=PA29 | title=The Anatomy of Rural Poverty in Assam | publisher=Mittal Publications | author=Atikuddin Ahmed | year=1987 | pages=29 | isbn=8170990092}}</ref> <!-- ====কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ বা আধিকাৰিক ভাবে অসম গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ বকুলনিত অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। এই সংযুক্ত চক্ৰ গেছ টাৰ্বাইন প্ৰকল্পটো [[নীপকো]]ৰ অধীনত। এই প্ৰকল্প [[জাপান]]ৰ বহিঃৰাজ্য অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা পুঁজিৰ সৈতে দ্বিপাক্ষিক ঋণ ব্যৱস্থাৰ অধীনত ৩৭.২৭২ বিলিয়ন য়েনৰ ঋণৰ সহায়ত ইয়াৰ আংশিক বিত্তীয় সাহায্য প্ৰদান কৰা হৈছে। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শক্তি কেন্দ্ৰটোত ৬টা গেছ টাৰ্বাইন আছে আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ৩টা ভাপ টাৰ্বাইন আছে। এই টাৰ্বাইনবোৰ মডিউলাৰ ধৰণেৰে সজোৱা হৈছে। এটা মডিউলত সংশ্লিষ্ট বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ১টা ভাপ টাৰ্বাইনৰ সৈতে ২টা গেছ টাৰ্বাইন থাকে। ====নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]] অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। ইয়াৰ লগতে নতুনকৈ নামৰূপ প্ৰতিষ্ঠাপন শক্তি কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছে। মুঠ ১৬২.৯ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন গেছ ভিত্তিক দুয়ো তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম শক্তি উৎপাদন নিগম লিমিটেড]]ৰ অধীনত। নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ প্ৰথমটো গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="thermal">{{cite web |url=https://apgcl.org/thermal.php |title=Thermal |website=www.apgcl.org |date= |access-date=১৪ জুলাই ২০২৪ |archivedate=2024-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240714114352/https://apgcl.org/thermal.php |deadurl=yes }}</ref> --> ===চাহ উদ্যোগ=== [[File:Tea, two leaves and a bud.jpg|thumb|right|চাহ পাত]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰিটিছ যুগৰ কেইবাখনো চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা ৩২ কিলোমিটাৰ নিগলত [[চাবুৱা]]ত জিলাখনৰ প্ৰথমখন চাহ বাগিচা [[মণিৰাম দেৱান|মণিৰাম দেৱানে]] প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Barua|1994|pp=Preface}}</ref> বৰ্তমান গোটেই জিলাখনত প্ৰায় ১৪৪ খন বৃহৎ আৰু অসংখ্য ক্ষুদ্ৰ চাহ বাগিচা আছে। লগতে কেইবাটাও চাহৰ কাৰখানাও আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ মাজ-মজিয়াত ১৯৫৯ চনত অৱস্থিত জালান নগৰ চাহ বাগিচা অৱস্থিত। মহানগৰখন চাহ উদ্যোগৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু। মহানগৰৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত মনোহৰি চাহ বাগিচাৰ চাহে নিলামত কেইবাবাৰো অভিলেখ ভংগ কৰিছে। ডিব্ৰুগড়ত ভাৰতৰ ক্ষুদ্ৰ চাহ খেতিয়কৰ উন্নয়ন সঞ্চালকালয়ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=81391| title = Press Information Bureau}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও চাহ উন্নয়ন (ৰোপন)ৰ এজন উপ-সঞ্চালকৰ নেতৃত্বত "ভাৰতীয় চাহ ব’ৰ্ড"ৰ এটা আঞ্চলিক কাৰ্যালয়ও চহৰখনত অৱস্থিত। অসম শাখা ভাৰতীয় চাহ সন্থাৰ প্ৰথম খণ্ড ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| title = The Official Website of Tea Board India| access-date = 4 April 2014| archive-date = 1 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140301140750/http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| url-status = live}}</ref> ===পৰ্যটন=== ৰেল, পথ আৰু বিমান সংযোগৰ লগতে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বৃহৎ সংখ্যক পৰ্যটনস্থলীৰ উপস্থিতিয়ে ভাৰতৰ এই অংশত শেহতীয়া অংশত পৰ্যটন উদ্যোগৰ আকৰ্ষণীয় বৃদ্ধি দেখা গৈছে। ভাৰত-বিদেশৰ পৰা অহা পৰ্যটকৰ বাবেও ডিব্ৰুগড় এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গন্তব্যস্থানৰ লগতে এক প্ৰধান গমন কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। এনে পৰ্যটন আৱৰ্তনসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হৈছে: ডিব্ৰুগড় – ৰয়িং – মায়'দিয়া – অনিনি পৰ্যটন আৱৰ্তন,<ref>{{cite web |url=http://www.arunachaltourism.com/top5.php |title=Arunachal Tourism |access-date=4 August 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |archive-date=6 April 2013 |archivedate=6 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড় – গুৱাহাটী নদী ক্ৰুজ।<ref>{{cite web |url=http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |title=Brahmaputra Cruise - Neamati to Guwahati |access-date=4 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |archive-date=7 April 2014 |archivedate=7 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ চাহ বাগিচা সমূহৰ আশে-পাশে চাহ পৰ্যটন গঢ় লৈ উঠিছে।<ref>{{cite news | url=http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | location=Calcutta, India | work=The Telegraph | first=Ripunjoy | last=Das | title=Tea belt takes to heritage tourism | date=12 July 2005 | access-date=4 April 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140407072704/http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | archive-date=7 April 2014 | url-status=dead }}</ref> তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] আৰু কেইবাখনো প্ৰতিষ্ঠিত বেচৰকাৰী চিকিৎসালয় আৰু নাৰ্ছিং হোম থকাৰ বাবে উজনি অসমৰ লগতে [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[নাগালেণ্ড]]ৰ ৰোগী সকলৰ বাবে চিকিৎসা পৰ্যটনৰ স্থান। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যটন স্থান হ’ল: * [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়]] * [[বগা বাবাৰ মাজাৰ]] * জালান মন্দিৰ * মহাত্মা গান্ধী উদ্যান, খনিকৰ * সাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা উদ্যান, ফুলবাগান * জিলা পুথিভঁৰাল আৰু সংগ্ৰাহালয় * চেক্ৰেড হাৰ্ট কেথেড্ৰেল তদুপৰি ইয়াৰ আশে-পাশে [[ৰাইদঙীয়া দৌল]], [[মৈৰামৰা দৌল]], [[বেজৰ দৌল]], [[কলি আইৰ থান]], শিলিখা থান, দিনজয় সত্ৰ, মদাৰখাট সত্ৰ আদি পৰ্যটনস্থলী অৱস্থিত। ==পৰিবহণ== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ স্থলপথ, ৰে'লপথ, বিমানপথ আৰু জলপথেৰে অসম তথা ভাৰতৰ অন্যান্য ঠাইৰ লগত সংযুক্ত হৈ আছে। ===বিমানপথ=== [[File:Dibrugarh Airport Complex.jpg|thumbnail|right|ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উত্তৰ-পুব দিশত মোহনবাৰী নামৰ ঠাইত ১৫ কিলোমিটাৰ দূৰৈত [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] অৱস্থিত। সেয়ে ইয়াক মোহনবাৰী বিমানবন্দৰো বোলা হয়। ই অসমৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক ব্যস্ত বিমানবন্দৰ। বিমানবন্দৰখনৰ পৰা চলাচল কৰা বিমান সংস্থাসমূহ হ’ল এয়াৰ ইণ্ডিয়া, ইণ্ডিগ’ আৰু এলায়েন্স এয়াৰ। বিমান সেৱাৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় [[নতুন দিল্লী]], [[গুৱাহাটী]], শিলিগুৰি, [[ইম্ফল]], [[কলকাতা]], [[ইটানগৰ]], তেজু, [[আগৰতলা]], [[বেংগালুৰু]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ লগত সংযোজিত। ২০১৩ চনত ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰত নিশা অৱতৰণৰ সুবিধাযুক্ত হয়।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013/at09 Mohanbari Airport ready for night landing] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004223532/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013%2Fat09 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (20 September 2013). Retrieved 3 October 2013.</ref> এই বিমানবন্দৰত এৰোব্ৰিজৰ বাণিজ্যিক পৰিচালনাও আৰম্ভ হৈছে।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 Assam Tribune]Assamtribune.com (2 October 2013). Retrieved 3 October 2013 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004230933/http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 |date=4 October 2013 }}.</ref> বৰ্তমান ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰৰ দ্বিতীয় টাৰ্মিনেল নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত আছে। ===ৰে'লপথ=== [[File:New Dibrugarh Railway Station Complex.jpg|thumbnail|ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথম ৰেল সেৱাৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ ইতিহাসত ডিব্ৰুগড়ে এক বিশিষ্ট স্থান দখল কৰি আহিছে। ১৮৮২ চনৰ ১ মে’ত ডিব্ৰুগড়ত মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে’ল চলিছিল। ১৮৮২ চনৰ ১৫ মে’ত দিনজানলৈকে এই ৰে'লপথ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। সেই বছৰৰ ২৩ ডিচেম্বৰত চাবুৱালৈকে মালবাহী ৰে'লৰ প্ৰচলন হয়। ১৮৮৪ চনৰ ১৮ ফেব্ৰুৱাৰীত পুৱা ৭:২০ বজাত তদানীন্তন অসমৰ মুখ্য আয়ুক্ত ছাৰ চাৰ্লছ ইলিয়টে ৰিহাবাৰী ৰেল ষ্টেচনৰ পৰা (বৰ্তমান [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]]) ৪০০ ইউৰোপীয় আৰু ভাৰতীয় যাত্ৰীৰে [[লিডু]]লৈ যোৱা প্ৰথমখন যাত্ৰীবাহী ৰেল ফ্লেগ অফ কৰে। ১৯৯১ চনত প্ৰকাশিত অসম ৰেলৱে আৰু ট্ৰেডিং কোম্পানী লিমিটেডৰ শতবাৰ্ষিকী স্মৃতিগ্ৰন্থ অনুসৰি উক্ত কোম্পানীটোৱে [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে]] নিৰ্মাণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হোৱাৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৰেলৱে উন্নয়নৰ সমগ্ৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710/state07 Dibrugarh Rly Station denied heritage status] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004221528/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710%2Fstate07 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (17 June 2010). Retrieved 3 October 2013.</ref> মহানগৰখনত [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] দুটা ৰে'ল ষ্টেচন অৱস্থিত। ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ মানচিত্ৰত এই দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পূবৰ ৰেল ষ্টেচন। ভাৰতৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ যেনে বেংগালুৰু, চেন্নাই, কোচি, ত্ৰিবান্দ্ৰম, কলকাতা, দিল্লী, কন্যাকুমাৰী আদিৰ সৈতে সংযুক্ত ৰেলৱে নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় সংযোজিত হৈ আছে। মহানগৰীৰ উপকণ্ঠত বাণীপুৰত নতুন ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ই তিনিচুকীয়া ৰেল সংমণ্ডলৰ লামডিং-ডিব্ৰুগড় অংশত অৱস্থিত। ৪০০ বিঘা মাটিত বিস্তৃত সমগ্ৰ উত্তৰ-পূবৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ৰেল ষ্টেচন আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ২ কিলোমিটাৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211/state05 |title=The Assam Tribune Online |website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |archive-date=14 May 2014 |access-date=28 December 2024 |archivedate=14 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |deadurl=yes }}</ref> ===জলপথ=== [[File:Bogibeel Karrengbali paarghat.jpg|thumb|বগীবিল ঘাটৰ এখন ফেৰী]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ কাষে কাষে আৰু তাৰ সিপাৰে এক উন্নত জলপথ পৰিবহণ ব্যৱস্থাও আছে। ডিব্ৰুগড় বাংলাদেশ সীমান্তৰ পৰা শদিয়ালৈকে বিস্তৃত ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ২ৰ এক উল্লেখযোগ্য স্থান। ফেৰী সেৱাই ডিব্ৰুগড়ক চেঙাজান (ধেমাজি জিলা), পানবাৰী (ধেমাজি) & ঐৰাম ঘাট (জোনাই ওচৰত)ৰ সৈতে সংযোগ কৰে। বগীবিল আই ডব্লিউ টি ঘাটৰ পৰা কাৰেং চাপৰি আৰু চিচি মুখলৈ নিয়মীয়া ফেৰী সেৱা আছে। তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা গুৱাহাটীলৈ বিলাসী ক্ৰুজ সেৱাও উপলব্ধ। ডিব্ৰুগড়লৈ যোৱা ক্ৰুজখন [[তেজপুৰ]] আৰু [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |title=Bharat Darshan – Guwahati |access-date=8 October 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |archive-date=20 September 2013 |archivedate=20 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |deadurl=yes }}</ref> ====স্থলপথ==== ডিব্ৰুগড়ৰ মাজেৰে অসম ট্ৰাংক ৰোড পাৰ হৈ গৈছে। ডিব্ৰুগড়ৰ চৌকিডিঙিত অৱস্থিত অসম ৰাজ্যিক বাছ আস্থানৰ পৰা নিয়মীয়াকৈ অসম আৰু উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যান্য ৰাজ্যলৈ বাছ চলাচল কৰে। মহানগৰখনত ৰাজহুৱা পৰিবহনৰ বাবে অটো ৰিক্সা, বিক্ৰম, ই-ৰিক্সাৰ সুবিধা আছে। নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত থকা কনভয় ৰোডৰ উৰণসেঁতুৰ কাষত নতুনকৈ আৰম্ভ কৰা মুৰলীধৰ জালান বাছ আস্থান সম্পূৰ্ণকৈ কাৰ্যক্ষম হোৱা নাই। দেশৰ দীৰ্ঘতম ৰে'ল-ৰোড দলং [[বগীবিল দলং]] ডিব্ৰুগড়ৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত। ==শিক্ষা আৰু গৱেষণা== [[File:Dibrugarh Govt. Boys' H. S. School, Dibrugarh.jpg|thumb|right|ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] [[File:Dibrugarh University's entrance gate.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰৱেশপথ]] [[file:DHSK College, Dibrugarh.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ শিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰবিন্দু। ডিব্ৰুগড়ত কেইবাখনো পুৰণি আৰু উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী, বেচৰকাৰী বিদ্যালয় আছে। ১৮৪০ চনত স্থাপিত হোৱা [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] অসমৰ অন্যতম পুৰণি বিদ্যালয়। তদুপৰি ডিব্ৰুগড় কেইখনমান বিখ্যাত কণিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় আছে। [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ দ্বিতীয় পুৰণি বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৬৫ চনত [[অসম বিধান সভা]]ত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা এই বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপিত হয়। অসমৰ উচ্চশিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰৰূপে পৰিচিত ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ত কলা, বিজ্ঞান, বাণিজ্য আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা বিষয়ক শিক্ষাদানৰ বাবে বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰৰ উপৰিও এখন "অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ প্ৰতিষ্ঠান" আছে। বৰ্তমান এই বিশ্ববিদ্যালয়ৰদ্বাৰা অনুমোদিত মুঠ মহাবিদ্যালয়ৰ সংখ্যা ১৬০। ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মুঠ মাটিকালি হ'ল ২০৩ হেক্টৰ; ইয়াৰে ৭৪.৩ হেক্টৰৰ এটা এলেকাত চাহখেতি কৰা হয়। এই বিশ্ববিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দু নতুন বজাৰৰ পৰা প্ৰায় ৫ কি: মি: দক্ষিণে ৰজাভেটা অঞ্চলত অৱস্থিত। ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথটো বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যতম আৰু আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। এই মহাবিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ বৰবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়খন আনুস্থানিকভাৱে ১৯৪৭ চনৰ ৩ নৱেম্বৰৰ দিনা উদ্বোধন কৰা হয়। ইয়াৰ আগেয়ে ই "বেৰী-হোৱাইট মেডিকেল স্কুল নামেৰে জনাজাত আছিল, যিখন ১৯০০ চনত স্থাপিত হৈছিল। [[শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় জিলাৰ চাবুৱাত অৱস্থিত এখন ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। এই বিশ্ববিদ্যালয় খন অসম চৰকাৰে ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত গৃহীত কৰা ''শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয় বিধেয়ক, ২০১৮''ৰ অধীনত স্থাপন কৰিছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন ২০২০ চনৰ ১০ জুলাই তাৰিখৰ পৰা ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ অস্থায়ী কেম্পাছৰ পৰা কাৰ্যক্ষম হয়। এইখন অসমৰ প্ৰথম আৰু ভাৰতৰ চতুৰ্থ কাৰ্যক্ষম চতুৰ্থ ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। ডিব্ৰুগড়ৰ [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়|চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উজনি অসমৰএকমাত্ৰ দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]] [[ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ|ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদে]] স্থাপন কৰা ছখন আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰৰ অন্যতম। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১০ কিঃমিঃ পূবত তথা বকুল তিনিআলিৰ পৰা ২ কিঃমিঃ নিলগত লাহোৱালত আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ অৱস্থিত। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আঠখন ৰাজ্যৰ উমৈহতীয়া আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰই এই অঞ্চলত জীৱ-চিকিৎসা বিষয়ত গৱেষণা কৰা হয়। ১৯৮২ চনত এই কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছিল। ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ আৰু বিভিন্ন প্ৰকল্পৰ বাবে বিভিন্ন উৎসৰ পৰা এই কেন্দ্ৰই অনুদান লাভ কৰে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উল্লেখযোগ্য শিক্ষানুষ্ঠান সমূহ হ'ল: ===বিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] * ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী বালিকা বিদ্যালয় * ডন বস্ক' হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * লিটিল ফ্লাৱাৰ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট মেৰীজ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট জেভিয়াৰ্ছ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * বি এল বেৰীয়া সৰস্বতী শিশু মন্দিৰ * কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * দিল্লী পাব্লিক স্কুল, ডিব্ৰুগড় * বিবেকানন্দ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * সম্পূৰ্ণ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয় * ভিক্টোৰিয়া গাৰ্লছ স্কুল * বেংগলী বয়জ স্কুল * মাৰোৱাৰী হিন্দী বিদ্যালয় * অগ্ৰসেন একাডেমী * শিশু ভাৰতী বিদ্যালয় * গ্ৰেহেম বজাৰ বালিকা বিদ্যালয় ===কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ছল্ট ব্ৰুক একাডেমী]] * ডঃ ৰাধাকৃষ্ণণ স্কুল অফ আৰ্টছ, কমাৰ্চ এণ্ড চাইন্স * [[জ্ঞান বিজ্ঞান একাডেমী]] *  শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় ===মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ বাণিজ্য মহাবিদ্যালয়]] * [[মনোহৰী দেৱী কানৈ মহিলা মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰু মহাবিদ্যালয়]] * নন্দলাল বৰগোহাঁই চিটি মহাবিদ্যালয় ===আইন মহাবিদ্যালয়=== * ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ আইন মহাবিদ্যালয় * এছ.আই.পি.ই. আইন মহাবিদ্যালয় * ডঃ ৰোহিনী কান্ত বৰুৱা আইন মহাবিদ্যালয় ===শিক্ষণ মহাবিদ্যালয়=== * চন্দ্ৰকান্ত হাজৰিকা মহাবিদ্যালয় * পাৰিজাত একাডেমী শিক্ষক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান ===চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠান=== * [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] * [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়]] * [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] ===কাৰিকৰী প্ৰতিষ্ঠান=== * [[ডিব্ৰুগড় পলিটেকনিক]] ==গণমাধ্যম== আকাশবাণী ডিব্ৰুগড় অসমৰ অন্যতম পুৰণি আকাশবাণী কেন্দ্ৰ। আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়ে এ এম (৫২৯.১ মিটাৰ মেগাৱাটত ৫৬৭ কিলোহাৰ্টজ) আৰু এফ এম (১০১.৩০ মেগাহাৰ্টজ) বেণ্ড দুয়োটাতে তিনিটা অধিবেশনত দৈনিক প্ৰচাৰ কৰে।<ref>{{cite web|title=All India Radio, Dibrugarh|url=http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|publisher=Prasar Bharati|access-date=3 August 2013|archive-date=2 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|url-status=live}}</ref> লগতে প্ৰতিদিনে সন্ধিয়া ৬:০০ বজাত ৫ মিনিটৰ আঞ্চলিক বাতৰিৰ বুলেটিন সম্প্ৰচাৰ কৰে ।<ref name="allindiaradio.gov.in">{{cite web| url = http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| title = Get Apps {{!}} Prasar Bharati| access-date = 3 August 2013| archive-date = 2 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| url-status = live}}</ref> এই কেন্দ্ৰটো ১৯৬৮ চনৰ ১৫ ফেব্ৰুৱাৰীত আৰম্ভ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |title=NEWS ON AIR : News on AIR brings the Latest & Top Breaking News on Politics, G-20 summit, Cricket, Sports, Business , State,Formula One in INDIA , Regional Language Audio Bulletins , Regional Language scripts & more |access-date=1 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140305062218/http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |archive-date=5 March 2014 |url-status=dead }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ মলখুবাচাত এই ষ্টেচনৰ ষ্টুডিঅ’ আৰু লেপেটকাত অৱস্থিত ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড স্থানৰ সমীপত হাই পাৱাৰ ট্ৰেন্সমিছন টাৱাৰ আছে। ব্ৰহ্মপুত্ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন বা ৰেডিঅ’ ব্ৰহ্মপুত্ৰ ৯০.৪ মেগাহাৰ্টজ ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথমটো তৃণমূল পৰ্যায়ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন। উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়, ধেমাজি, আৰু শিৱসাগৰৰ কিছু অংশৰ ৮ লাখৰো অধিক লোকক সামৰি লোৱা এই চহৰে অৰ্ধনগৰীয়া, আৰু গ্ৰাম্য জনসংখ্যাক একত্ৰিত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ মাইজান ঘাটৰ সমীপত ইয়াৰ ষ্টেচন অৱস্থিত। [[File:Doordarshan Kendra, Dibrugarh.jpg|thumb|right|দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] অসমীয়া ভাষাত অনুষ্ঠান আগবঢ়োৱা দ্বিতীয়টো দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড় ১৯৯৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে কেন্দ্ৰই ১৯৯১ চনৰ ২০ ডিচেম্বৰৰ পৰা দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটীৰ সম্প্ৰচাৰিত অসম ভাষাৰ কাৰ্যসূচী সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |deadurl=yes }}</ref> এই কেন্দ্ৰত নিৰ্মিত কাৰ্যসূচীসমূহ উচ্চ শক্তিৰ ট্ৰেন্সমিটাৰৰ জৰিয়তে টেলিকাষ্ট কৰা হয়।<ref>{{cite web| url = http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| title = Doordarshan Kendra Guwahati| access-date = 1 March 2014| archive-date = 29 July 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| url-status = live| archivedate = 29 July 2013| archiveurl = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| deadurl = yes}}</ref> ডিব্ৰুগড় দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰই 'ডি ডি নৰ্থ ইষ্ট' চেনেলত অনুষ্ঠানৰ অৱদান আগবঢ়াই আছে।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |deadurl=yes }}</ref> তদপৰি সামাজিক মাধ্যমটো প্ৰচাৰৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ত কেইবাটাও ইলেক্ট্ৰনিক বাতৰি পৰ্টেল আৰু চেনেল আছে। ===বাতৰি-কাকতসমূহ=== ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত প্ৰথমখন কাকত 'টাইমছ অফ আছাম'ৰ সৈতে ডিব্ৰুগড় সমগ্ৰ পূব ভাৰতৰ বাতৰি কাকত সাংবাদিকতাৰ পথ প্ৰদৰ্শক। প্ৰকাশৰ চাৰি দশক পিছত টাইমছ অফ আছামৰ প্ৰকাশ বন্ধ হৈ ১৯৩৯ চনৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য আছাম ট্ৰিবিউন|দ্য আছাম ট্ৰিবিউনে]] যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে আৰু ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৭ বছৰ প্ৰকাশৰ পিছত গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰিত হয়। অৱশ্যে উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ এই প্ৰধান ইংৰাজী দৈনিক কাকতখন গুৱাহাটীৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত হয়। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন চাৰিখন চহৰৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য ছেণ্টিনেল]] প্ৰকাশিত হয়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা কেইবাখনো স্থানীয়ভাষাৰ, লগতে ইংৰাজী আৰু বাংলা দৈনিক কাকত প্ৰকাশ পায়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত অসমীয়া বাতৰি কাকতসমূহ হ'ল [[অসমীয়া প্ৰতিদিন]], [[জনসাধাৰণ]], [[নিয়মীয়া বাৰ্তা]], [[দৈনিক অসম]], অসম আদিত্য, দৈনিক প্ৰতীক্ষা আৰু প্ৰতিবিম্ব। গুৱাহাটী আৰু শিলচৰৰ সমান্তৰালকৈ ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা বাংলা দৈনিক যুগশংখ প্ৰকাশিত হয়। ==ৰাজনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ অন্তৰ্গত। [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ নেতা তথা বৰ্তমানৰ কেন্দ্ৰীয় জলপৰিবহন মন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]] বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ সাংসদ।<ref>{{cite web |url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |title=List of Parliamentary & Assembly Constituencies |access-date=6 October 2008 |work=Assam |publisher=Election Commission of India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |archive-date=4 May 2006 }}</ref> বিজেপিৰ প্ৰশান্ত ফুকন [[ডিব্ৰুগড় (বিধানসভা সমষ্টি)]] পৰা [[অসম বিধানসভা]]লৈ নিৰ্বাচিত বিধায়ক। [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] বৰ্তমান বিজেপিৰ দখলত। ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== * [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]], অসমৰ এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ, নাট্যকাৰ, লেখক আৰু প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা * [[নীলমণি ফুকন (জ্যেষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]], সাহিত্যিক আৰু ৰাজনীতিবিদ * [[দেৱকান্ত বৰুৱা]], কবি আৰু ৰাজনীতিবিদ, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ ৮৩ সংখ্যক অধ্যক্ষ, [[বিহাৰ]]ৰ ৰাজ্যপাল * [[যোগেন্দ্ৰ নাথ হাজৰিকা]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ সপ্তম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[কেশৱ চন্দ্ৰ গগৈ]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ নৱম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ চতুৰ্দশ মুখ্যমন্ত্ৰী]] তথা কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী * [[ৰঞ্জন গগৈ]], [[ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ|ভাৰতৰ ৪৬ সংখ্যক মুখ্য ন্যায়াধীশ]] * [[মলয়া গোস্বামী]], শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী * [[বিজু ফুকন]], অভিনেতা * [[নগেন শইকীয়া]], সাহিত্যিক তথা সাহিত্য সভাৰ প্ৰাক্তন সভাপতি * [[প্ৰহ্লাদ চন্দ্ৰ তাছা]], সাহিত্যিক ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থ সূচি== {{refbegin}} * {{citation |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |place=Guwahati |publisher=EBH Publishers |year=2016 |isbn=978-93-83252-70-1 }} * {{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=925 |issn=2347-6435 |ref=harv}} == বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Dibrugarh|ডিব্ৰুগড়}} * [https://dibrugarh.assam.gov.in/ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ ৱেবচাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250419051017/https://dibrugarh.assam.gov.in/ |date=2025-04-19 }} * [http://dibru.ac.in ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় ৱেবচাইট] {{অসমৰ নগৰ-মহানগৰ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:ডিব্ৰুগড় জিলা]] 7brwgji7rx49ellv3k11qa5wypgu7lx 651925 651922 2026-11-10T07:31:31Z KhiLanTzi 23530 /* ব্ৰিটিছ শাসনকাল */ 651925 wikitext text/x-wiki {{About|ডিব্ৰুগড় মহানগৰ|একে নামৰ জিলা|ডিব্ৰুগড় জিলা}} {{Infobox settlement | name = ডিব্ৰুগড় | nickname = অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী<br>ভাৰতৰ চাহ নগৰী<br>উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = মহানগৰ | image_skyline = {{photomontage | photo1a = A_tea_garden_in_Dibrugarh.jpg | photo2a = OPD,_Assam_Medical_College_&_Hospital,_Dibrugarh.jpg | photo2b = Shrikshetra_Dham,_Dibrugarh.jpg | photo3a = Dibrugarh_University's_entrance_gate.jpg | photo3b = Inside_campus_of_Indian_Councial_of_Medical_Research,_NE_Region,_at_Lahowal,_Dibrugarh.jpg | photo4a = Bogibeel_Bridge_view.jpg | space = 1 | size = 280 | colour = black | colour_border = black }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা বাওঁফালৰ পৰা সোঁফালে: চাহ বাগিচা, [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়|অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়]], [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়|জগন্নাথ মন্দিৰ]], [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]], [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ]], [[বগীবিল দলং]] | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = অসমত ডিব্ৰুগড়ৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|27.48|N|95|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = সংমণ্ডল | subdivision_name2 = [[উজনি অসম]] | subdivision_type3 = জিলা | subdivision_name3 = [[ডিব্ৰুগড় জিলা]] | subdivision_type4 = ৱাৰ্ডৰ সংখ্যা | subdivision_name4 = ২২ | established_title = স্থাপিত | established_date = ১৮৭৩ | founder = | named_for = ডিব্ৰুমুখৰগড় ([[আহোম-চুতীয়া ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ত ডিব্ৰু নদীৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই নিৰ্মাণ কৰা গড়)<ref>"The Buranjis refer to the Ahom-Chutiya conflict from the fourteenth century which continued up to the sixteenth century. The Ahoms built a garh (fort) on the bank of the river Dibru to resist the attack of the Chutiyas from which the name ‘Dibrugarh’ was derived (Nath, 2001, p.81)." {{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |year=2024 |page=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref><ref>{{Cite book |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |year=2003 |page=56 |url=https://www.scribd.com/document/914496064/The-Comprehensive-History-of-Assam-2-H-K-Barpujari-Editor-2-2-2003-Publication-Board-Assam-Fb354ba6bb80809dc5c1275e48f7bb6f-Anna-s |access-date=30 October 2026}}</ref> | governing_body = [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] | leader_title1 = বিধায়ক | leader_name1 = [[প্ৰশান্ত ফুকন]], [[বিজেপি]] | leader_title2 = জিলা আয়ুক্ত | leader_name2 = বিক্ৰম কৈৰী, আইএএছ | leader_title3 = আৰক্ষী পৰিদৰ্শক | leader_name3 = শ্বেতাংগ মিশ্ৰ, আইপিএছ | leader_title4 = মেয়ৰ | leader_name4 = সৈকত পাত্ৰ, [[বিজেপি]] | government_type = পৌৰনিগম | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 71.83 | elevation_footnotes = | elevation_m = 108 | population_total = {{formatnum:154296}} | population_as_of = ২০১১ | population_density_km2 = auto | population_demonym = Dibrugarhian | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[পিনক'ড]] | postal_code = ৭৮৬০০১-৫ | area_code_type = দূৰভাষ কোড | area_code = +৯১ – (০) ৩৭৩ – XX XX XXX | registration_plate = AS-06 | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-AS]] | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex Ratio]] | blank1_info_sec1 = 934 [[Female|♀️]]/ 1000 [[Male|♂️]] | blank2_name_sec1 = | blank2_info_sec1 = | blank3_name_sec1 = [[Köppen climate classification|Climate]] | blank3_info_sec1 = [[Humid subtropical climate|Cwa]] | blank1_name_sec2 = {{nowrap|[[Official Language]]}} | blank1_info_sec2 = [[Assamese language|Assamese]] | blank2_name_sec2 = [[Literacy in India|Literacy Rate]] | blank2_info_sec2 = {{increase}} 89.42% {{colour|#fc5|high}} | blank3_name_sec2 = [[Lok Sabha]] Constituency | blank3_info_sec2 = [[Dibrugarh (Lok Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank4_name_sec2 = [[Vidhan Sabha]] Constituency | blank4_info_sec2 = [[Dibrugarh (Vidhan Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank5_name_sec2 = [[Human Development Index|HDI]] | blank5_info_sec2 = {{increase}} 0.503 {{colour|#fc5|high}} | official_name = | native_name = }} '''ডিব্ৰুগড়''' ({{lang-en|Dibrugarh}},[[IPA|আ.ধ্ব.ব.]]:{{IPA|ˌdɪbru:ˈgɑ:}}), [[উজনি অসম]]ত অৱস্থিত অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী, ডিব্ৰুগড় জিলাৰ সদৰ তথা অসমৰ দ্বিতীয়খন মহানগৰ। মহানগৰখন অসমৰ মুখ্য ৰাজধানী [[দিছপুৰ]]ৰ পৰা ৪৩৫ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত। ইয়াত [[অসম চৰকাৰ]]ৰ দ্বিতীয় অসম সচিবালয় আৰু মুখ্যমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয় অৱস্থিত। তদুপৰি ইয়াত [[সোণোৱাল কছাৰী স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ো অৱস্থিত। ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ পাৰত অৱস্থিত। ১৮৭৩ চনত ব্ৰিটিছসকলৰ শাসনকালত স্থাপিত ঐতিহাসিক ডিব্ৰুগড় চহৰখন ২০২৪ চনৰ ৭ মাৰ্চত ডিব্ৰুগড় পৌৰসভা ভংগ কৰি ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম গঠনৰ লগে লগে অসমৰ দ্বিতীয় মহানগৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ মুখ্য বাণিজ্যিক আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ। কেইবাখনো চাহ বাগিচা থকাৰ কাৰণে ইয়াক ''ভাৰতৰ চাহ নগৰী'' বোলা হয়। সেইদৰে কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য উদ্যোগৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ হিচাপে ইয়াক ''উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ'' বুলি কোৱা হয়। [[File:Jagannath temple of Dibrugarh district, Assam.jpg|thumb|অসমৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ জগন্নাথ মন্দিৰ]] == নাম== ডিব্ৰুগড় নামটো [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঞি আৰু ক্লিংলুং বৰগোহাঞিৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰু নদীৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই [[আহোম-চুতীয়া ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ত চুতীয়া সেনাৰ বিৰুদ্ধে বনোৱা গড় '''ডিব্ৰুমুখৰ গড়'''ৰ পৰা উৎপত্তি হৈছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal= |volume=11 |issue=2 |pages=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref><ref>{{Cite book |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |year=2003 |page=56 |url=https://www.scribd.com/document/914496064/The-Comprehensive-History-of-Assam-2-H-K-Barpujari-Editor-2-2-2003-Publication-Board-Assam-Fb354ba6bb80809dc5c1275e48f7bb6f-Anna-s |access-date=30 October 2026}}</ref> পাছলৈ চাওঁফা [[চুতণফা]] শাসনকালত ১৮শ শতিকাত '''ডিব্ৰুমুখৰ গড়''' চুটি হৈ গড় আৰু আহোম প্ৰশাসনিক শাখাটোৰ নাম '''ডিব্ৰুগড়''' হয়।<ref>{{cite report |last=Phukan |first=Sarat Kumar |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |institution=Southeast Asian Linguistics Archives (SEAlang) |year=2000 |page=3 |url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/phukan2000linguistic.pdf}}</ref>{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} বুৰঞ্জী অনুসৰি ১৫২৬ চনৰ জেঠ মাহত গড়টোৰ কাষৰীয়া অঞ্চলটো [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অধীনলৈ অহাৰ পাছত প্ৰথমে এখন [[মু’ঙ]] হিচাপে '''মু'ঙ টিফাও''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜣𑜧𑜇𑜧) নাম দিয়া হৈছিল পাছলৈ গড়টোৰ নাম মতেই ১৮শ শতিকাত অঞ্চলটোৰ নাম অসমীয়াত '''ডিব্ৰুগড়''' বুলি প্ৰচলিত হয়।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=G. C. |title=Ahom-Buranji |year=1939 |publisher= |page=61 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/61/mode/1up |access-date=30 October 2026}}</ref> ডিব্ৰুগড় শব্দটো দুটা ভাষা [[বড়ো-কছাৰী]] আৰু [[অসমীয়া ভাষা]]ৰ পৰা আহিছে।<ref>{{cite journal |last=Phukan |first=Sarat Kumar |year=2000 |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |page=297 |url=https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260922163640/https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archivedate=2026-09-22 |access-date=2026-09-27 |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰু শব্দটো নদী সূচোৱা 'ডি'/'দি' শব্দাংশ তিব্বত-বৰ্মী<ref>{{cite book |last=Ramirez |first=Philippe |location=London |page=[https://archive.org/details/kachris00endl/page/4 4] |quote=It is indeed not at all unlikely that the people known to us as Kacháris and to themselves as Baḍa (Bara), were in earlier days the dominant race in Assam; and as such they would seem to have left traces of this domination in the nomenclature of some of the physical features of the country, e.g., the Kachári word for water (di; dŏi) apparently forms the first syllable of the names of many of the chief rivers of the province, such as Diputá, Dihong, Dibong, Dibru, Dihing, Dimu, Desáng, Diku (cf. khu Tista), &c., and to these may be added Dikrang, Diphu, Digáru, &c., all near Sadiya, the earliest known centre of Chutiyá (Kachári) power and civilisation.}}</ref> আৰু গড় শব্দটো অসমীয়া ভাষাৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ Rampart (প্ৰতিৰক্ষামূলক দুৰ্গ) যাৰ উৎস [[প্ৰাকৃত ভাষা]]ৰ [[wiktionary:𑀕𑀠|𑀕𑀠]] (gaḍha) <ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=925 |issn=2347-6435 |quote=This rampart called "garh" in Assamese language.}}</ref> আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জী ''ডিব্ৰু''ৰ এটা ঐতিহাসিক ৰূপ হিচাপে ''Ti-phāo'' নামটো পোৱা যায়। ভাষাবিদ শৰৎ কুমাৰ ফুকনে ১৯৯৬ চনৰ ''Tai Elements in the Place Names of Assam'' প্ৰবন্ধত ''Dibrugarh — Ti-phāo''-ক “Rechristened Place Names”ৰ অন্তৰ্গত কৰি উল্লেখ কৰিছে আৰু এই শ্ৰেণীৰ টাই নামসমূহ “are not in use now” বুলি কৈছে। ==ইতিহাস== বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলা আৰু সংলগ্ন ডিব্ৰু–দিহিং উপত্যকাত প্ৰাচীনকালৰ পৰাই মানুহৰ বসতিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শন পোৱা গৈছে। ডিব্ৰু উপত্যকাৰ বিভিন্ন স্থানৰ পৰা নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ শিলৰ সঁজুলি আৰু মাটিৰ পাত্ৰৰ ভগ্নাংশ সংগ্ৰহ কৰা হৈছে, যাৰ কিছুমান [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ নৃতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=533}}</ref> ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ শাসনকাল=== ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে ডিব্ৰুগড় [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল।<ref name="Bhuyan2023">{{cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |date=2023 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |page=532 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |quote=About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms, as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing, which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century that the area was brought under the control of the Ahoms, and before that, the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas.|ref=harv}}</ref> চুতীয়া শাসনকালৰ পূৰ্বে ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত কোনসকল ৰজা বা ৰাজবংশই শাসন কৰিছিল, সেই সম্পৰ্কে নিশ্চিত ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা নাযায়।<ref>"The region was ruled by the Chutiya kingdom before it was annexed under the Ahom territorial limit, and it was claimed that the site belonged to them. We lack specific historical evidence for the people who ruled the area before them."{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> ৰশ্মিৰেখা ভূঞা আৰু নিশাৰাণী দাসৰ মতে, এই অঞ্চলত চুতীয়া শাসনৰ আৰম্ভণিৰ নিৰ্দিষ্ট সময় নিৰ্ধাৰণ কৰিব পৰা নগ'লেও প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ, জনশ্ৰুতি আৰু বুৰঞ্জীৰ তথ্যই চুতীয়াসকলৰ ৰাজ্যগঠন প্ৰক্ৰিয়া আহোমসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বেই আৰম্ভ হোৱাৰ ইংগিত দিয়ে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|pp=533–534}}</ref> [[বুৰঞ্জী]]সমূহত [[দিহিং নদী]]ক উত্তৰ দিশৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]<ref name="Nath2013">{{cite book |last=Nath |first=D. |chapter=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |editor1-last=Bhattacharjee |editor1-first=J. B. |editor2-last=Syiemlieh |editor2-first=David R. |title=Early States in North East India |publisher=Regency Publications |location=Delhi |year=2013 |page=27 |isbn=978-81-89233-86-0 }}</ref> আৰু দক্ষিণ দিশৰ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজৰ সীমা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>''Assam Buranji'' (SM), p. 9.</ref><ref name="Bhuyan2023"/><ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |page=28 |quote=..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west }}</ref> দিহিং নদীৰ পাৰত চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজত সংঘটিত হোৱা সংঘাতৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত দিহিং নদীৰ মাছ ধৰাৰ অধিকাৰক কেন্দ্ৰ কৰি চুতীয়া–আহোম বিবাদৰ কথা উল্লেখ আছে। মধ্যযুগত দিহিং নদীৰ গতিপথ বৰ্তমানৰ পৰা পৃথক আছিল। ভূতাত্ত্বিক আৰু নদীৰ পুৰণি গতিপথ সম্পৰ্কীয় গৱেষণা অনুসৰি, দিহিং নদীয়ে অতীতত বকতা আৰু চৰগুৱা অঞ্চলৰ মাজেৰে পশ্চিম দিশলৈ বৈ গৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Sarma |first=J. N. |title=A study on palaeochannels from satellite imagery in a part of Upper Assam |url=https://www.researchgate.net/publication/282791359_A_study_on_Palaeochannels_from_satellite_imagery_in_a_part_of_Upper_Assam |pages=77–78 }}</ref> আহোম বুৰঞ্জীসমূহতো বকতা আৰু চৰগুৱা অঞ্চলক দিহিং নদীৰ পাৰত অৱস্থিত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward |title=A History of Assam |year=1906 |publisher=Thacker, Spink and Co. |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait }}</ref> এই সময়ৰ স্থাপত্য-পৰম্পৰাৰ অন্যতম নিদৰ্শন হৈছে ডিব্ৰুগড় নগৰৰ প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত [[মৈৰামৰা দৌল]]। প্ৰত্নস্থলীটোত প্ৰাচীন শিলৰ মন্দিৰৰ অৱশেষ আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত নিৰ্মিত ইটাৰ মন্দিৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। ভূঞা আৰু দাসে প্ৰাচীন শিলৰ মন্দিৰটো চুতীয়া শাসনকালত নিৰ্মিত বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে। আনহাতে, পৰৱৰ্তী ইটাৰ মন্দিৰটোৰ পৰা সংগৃহীত ইটাৰ নমুনাৰ ওপৰত কৰা ''Thermoluminescence Dating'' বা ''TL Dating'' পদ্ধতিৰ কালনিৰ্ণয় অনুসৰি, ইটাৰ মন্দিৰটো খ্ৰীষ্টীয় ১৩-১৪ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে,<ref name="Saikia2024Moiramora">{{cite journal |last1=Saikia |first1=Raktim Ranjan |last2=Taye |first2=Chaitra Dhar |last3=Amin |first3=Nurul |last4=Konwar |first4=Sorat |last5=Panzeri |first5=Laura |last6=Galli |first6=Anna |title=Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History |journal=Applied Sciences |volume=14 |issue=14 |year=2024 |doi=10.3390/app14146271 |doi-access=free |hdl=10281/522302 |hdl-access=free }}</ref> যি সময়ত এই অঞ্চলত [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজা]] সকলে শাসন কৰিছিল। ===আহোম ৰাজ্য=== ==== মুং টিফাও==== ডিব্ৰুগড়ৰ ইতিহাসৰ এক বৃহৎ অংশ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Priyanka |last2=Dutta |first2=Mala |title=A Spatial Pattern Of Population Growth And Urban Development In Dibrugarh City, Assam |journal=International Journal of Environmental Sciences |volume=11 |issue=23s |page=1958 |year=2025 |issn=2229-7359 |url=https://theaspd.com/index.php/ijes/article/download/8679/6263/17965}}</ref> এই অঞ্চলটো আহোম বৰমূৰীয়া সকলৰ অধীনত পৰিচালিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Priyanka |last2=Dutta |first2=Mala |title=A Spatial Pattern Of Population Growth And Urban Development In Dibrugarh City, Assam |journal=International Journal of Environmental Sciences |volume=11 |issue=23s |page=1958 |year=2025 |issn=2229-7359 |url=https://theaspd.com/index.php/ijes/article/download/8679/6263/17965}}</ref> ১৫২২ চনৰ চুতীয়া-আহোম যুদ্ধৰ সময়ত ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বৰগোহাঞিৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰু নৈৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই এটি গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল যাৰ নাম ডিব্ৰুগড় আছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal= |volume=11 |issue=2 |pages=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref> এই গড়টো প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত চুতীয়া সকলৰ বিৰূদ্ধে সজা হৈছিল যদিও পাছলৈ এই গড়টো সীমান্তবৰ্তী জনজাতীয় লোকৰ পৰাও আহোম ৰাজ্যক ৰক্ষা কৰিছিল আৰু ইয়াক শদিয়াৰ গড়ৰ সমানেই গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল {{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ১৫২৩ খ্ৰীষ্টাব্দত চাওঁফা চুহুংমুঙৰ শাসনকালত চুতীয়া-আহোম যুদ্ধত আহোম সকল বিজয়ী হয়। উজনি অসমত শাসনৰ বাবে আহোম সকলে চাৰিং, টিপাম আৰু নামৰূপৰ দৰে ভিন্ন প্ৰশাসনিক একক সমূহ গঠন কৰিছিল যাক ৰাজকোঁৱৰ আৰু ৰাজ বংশীয় লোকসকলক শাসন কৰিবলৈ দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite book |author=Krishna Kanta Handiqui State Open University |title=State and Polity in Assam - II |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2023 |page=69 |url=https://lmskkhsou.in/eservices/e-Resources/Resources/e-SLM/NEP/Master%20Degree/2nd%20semester/DSC/History/State%20and%20Polity%20In%20Assam%20II.pdf}}</ref> আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত হোৱাৰ পাছত গড়টোক কেন্দ্ৰ কৰি '''ডিব্ৰুগড়''' বা '''মু'ঙ টিফাও''' নামেৰ [[মু'ঙ]] (প্ৰশাসনিক একক) গঠন কৰা হৈছিল আৰু তাৰ শাসনভাৰ ত্যাওলুং চুলুংক দিয়া হৈছিল।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ডিব্ৰুগড় আৰু কাষৰীয়া অঞ্চলত আহোমৰ দ্বাৰা যুদ্ধত উদ্ধাৰ কৰা মোগলৰ টোপ সমূহৰ টুকুৰা সমূহ উদ্ধাৰ হৈছে।<ref>{{cite book |author=Krishna Kanta Handiqui State Open University |title=State and Polity in Assam - II |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2023 |page=15 |url=https://lmskkhsou.in/eservices/e-Resources/Resources/e-SLM/NEP/Master%20Degree/2nd%20semester/DSC/History/State%20and%20Polity%20In%20Assam%20II.pdf}}</ref> চাওঁফা চুচেংফাৰ দিনত ডিব্ৰুগড় ৰাজ্যকে ধৰি উজনি অসম [[বৰবৰুৱা]]ৰ শাসনত আহিছিল।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ডিব্ৰুগড় [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ এটা মুখ্য স্থলী হিচাপে কেন্দ্ৰ কৰি উঠে। ১৮০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত এজন আহোম ফুকনে বন্দী কৰা মৰাণ বিদ্ৰোহীসকলক লৈ ডিব্ৰুগড় ৰাজ্যৰ পৰা চিপাহীৰ পহৰাৰ অধীনত [[ঘিলামৰা]]ত পুনৰ সংস্থাপন কৰিছিল আৰু প্ৰশাসনিক পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে বৰবৰুৱাক অৱগত কৰিছিল। <ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Calcutta |year=1933 |page=184 |url=https://ia802901.us.archive.org/11/items/in.ernet.dli.2015.283945/2015.283945.Tungkhungia-Buranji_text.pdf}}</ref> ====ডিব্ৰুগড় ৰাজ্য==== ডিব্ৰুগড় নামটো অষ্টাদশ শতিকাত আহোম চাওফা [[চুতণফা]]ৰ শাসন কালত সৃষ্টি হৈছিল, সেই সময়ত গড়ৰ নামটোৱে অধিক বিস্তৃতি লাভ কৰি বৃহত্তৰ ভৌগোলিক প্ৰশাসনিক অঞ্চলটোক বুজাবলৈ ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite report |last=Phukan |first=Sarat Kumar |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |institution=Southeast Asian Linguistics Archives (SEAlang) |year=2000 |page=3 |url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/phukan2000linguistic.pdf}}</ref> সপ্তদশ–অষ্টাদশ শতিকাত বুঢ়ীদিহিং নদীৰ বানপানী, গৰাখহনীয়া আৰু ভূমিকম্পৰ ফলত মৈৰামৰা সত্ৰৰ ক্ষতিগ্ৰস্ততাক আহোম ৰজাসকলে মেৰামতি কৰাইছিল।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> চৰাইদেউৰ ৰাজকীয় [[মৈদাম]]সমূহৰ বাহিৰেও অন্য অভিজাত শ্ৰেণীৰ লোকৰ মৈদামসমূহ ডিব্ৰুগড়ত দেখা যায়।<ref>"...other Maidams are scattered in the region between Jorhat and Dibrugarh..."{{cite journal |last=Borah |first=Bornali |title=A Study of the Ahom Maidamas at Charaideo |journal=International Journal for Multidisciplinary Research |volume=8 |issue=5 |year=2026 |page=2 |url=https://www.ijfmr.com/papers/2026/5/88332.pdf}}</ref> ইয়াৰে ভিতৰত অন্যত বৰবৰুৱা মৈদাম ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে বৰবৰুৱা উন্নয়ন খণ্ডৰ অধীনত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ দাঁতিতে অৱস্থিত। <ref>{{cite web |title=Barbaruah Maidam |publisher=Pragyanxetu |date=11 April 2023 |page=1 |url=https://pragyanxetu.com/barbaruah-maidam/?pdf=3340}}</ref> ইতিহাসবিদ সৰ্বানন্দ ৰাজকুমাৰৰ মতে, বৃহৎ মৈদাম দুটা ক্ৰমে বুঢ়া দিহিঙীয়া বৰবৰুৱা আৰু ডেকা দিহিঙীয়া বৰবৰুৱাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ধাৰণা কৰা হয়। অৱশ্যে মৈদাম দুটাৰ প্ৰকৃত অধিকাৰীৰ পৰিচয় নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই। এই মৈদামসমূহ অসম চৰকাৰৰ প্ৰত্নতত্ত্ব সঞ্চালকালয়ৰ অধীনত সংৰক্ষিত প্ৰত্নস্থলীৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |title=Protected Archaeological Sites and Monuments |url=https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/list-of-protected-archaeological-sites-and-monuments |publisher=Directorate of Archaeology, Government of Assam |at=No. 149: Barbaruah Maidams, Sessa, Dibrugarh District}}</ref><ref>{{cite web |title=Krishi Vigyan Kendra, Dibrugarh – District Profile |url=https://kvkdibrugarh.aau.ac.in/district.htm |publisher=Assam Agricultural University |at=Barbarua Maidam}}</ref> মৈৰমৰাত চিনাক্ত হোৱা মধ্যযুগীয় শিলৰ ভাস্কৰ্যসমূহৰ ভিতৰত ৬টা বহল মুখ, চেপেটা নাক, উখহা চকু, বহল বুকু আৰু ক্ষীণ কঁকালৰ দৰে বৈশিষ্ট্য থকা ভাস্কৰ্য শিৱসাগৰৰ কীৰ্তিচিহ্নসমূহত থকা আহোম যুগৰ ভাস্কৰ্যৰ মিল দেখা যায়।<ref>{{cite journal |last1=Bhuyan |first1=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11.2 |year=2024 |pages=535–536 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> এই ভাস্কৰ্যসমূহ অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংঘটিত মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পূৰ্বে আহোম যুগত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Bhuyan |first1=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11.2 |year=2024 |pages=535–536 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> ====মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ==== ১৭৮৭ চনত [[চুহিত্পংফা]]ৰ ৰাজত্বকালত [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰু অঞ্চলৰ অমৰাতলীত আহোম ৰাজকীয় বাহিনী পৰাজিত হোৱাৰ পিছত অঞ্চলটো মটক বা মোৱামৰীয়াসকলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ গৈছিল।<ref>"Since the defeat of the royal troops at Amaratali of Dibru in 1787 A.D. this region came under the Mataks or the Moamarias, who formed there a dominant religious community." {{harvcol|Gogoi|2016|p=241}}</ref> [[চুক্লিংফা]] আৰু তেওঁৰ পূৰ্বৰ [[চাওফা]] সকলে মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও সম্পূৰ্ণৰূপে সফল হোৱা নাছিল। মোৱাৰীয়া সকলে "মটক ৰাজ্য" নামেৰে স্বায়ত্তশাসিত ৰাজ্যৰ স্বীকৃতিৰ বাবে বিদ্ৰোহ অব্যাহত ৰাখিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=924 |issn=2347-6435 |url=https://www.ijrdet.com/files/Volume14Issue12/IJRDET_1225_143.pdf |quote=Thus from the year 1805, Dibrugarh became a part of Matak kingdom.}}</ref> ====আহোম ৰাজ্যৰ কৰতলীয়া মটক ৰাজ্য (১৮০৫-১৮২৬)==== আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে দীৰ্ঘদিনীয়া মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত, ১৮০৫ চনত আহোম ৰাজ্য আৰু মটক নেতৃত্বৰ মাজত এখন চুক্তি স্বাক্ষৰিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলত বিদ্ৰোহৰ অন্ত পৰিছিল আৰু [[চুক্লিংফা]]ই ১৮০৫ চনত [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ পুতেক মতিবৰক এজন শাসক হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল আৰু তেওঁক ‘বৰসেনাপতি’ অৰ্থাৎ মহান সেনাপতি উপাধি প্ৰদান কৰি [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ভিতৰতে এখন অৰ্ধ-স্বায়ত্তশাসিত কৰতলীয়া মটক ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। <ref>”....a semi-autonomous Matak State came into being within the Ahom State…”{{cite journal |last=Gogoi |first=Sun |title=An Introduction to the Colonial Identity of the Greater Matak Community of Assam: Religion, Community, Ethnicity and State (1760s–1900s) |journal=Indian Journal of Society and Politics |volume=5 |issue=1 |pages=31–36 |year=2018 |url=https://ijsp.in/admin/mvc/upload/50108%20AN%20INTRODUCTION%20TO%20THE%20COLONIAL%20IDENTITY%20OF%20THE.pdf}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=924 |issn=2347-6435 |url=https://www.ijrdet.com/files/Volume14Issue12/IJRDET_1225_143.pdf |quote=Thus from the year 1805, Dibrugarh became a part of Matak kingdom.}}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মটক ৰজা [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত [[সোনোৱাল কছাৰী|কছাৰী সোণোৱাল]] আৰু বিহিয়া{{efn|বিহিয়াসকল চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ এটা উপশাখা।<ref>{{Cite book |last=Dalton |first=Edward Tuite |url=https://books.google.com/books?id=9wxWAAAAcAAJ&dq=bihiya+ahom&pg=PA77 |title=Descriptive Ethnology of Bengal |date=1872 |publisher=Office of the Superintendent of Government Printing |language=en |page=521 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en |quote=In the present time the Sooteeahs are called Hindoo Sooteeahs, and Ahom Sooteeahs, the last named being those with whom the Ahoms or Saums intermarried at an early date. The class of the Assam population known as Beheeahs in upper Assam, also consider themselves belonging to the Hindu Sooteeah family. |page=468 }}</ref>}} সোণোৱালসকলক ৰজাই ক্ৰমে [[শদিয়া]] আৰু [[ধেমাজি জিলা|চিচি-ধেমাজি]] অঞ্চলৰ পৰা আনি বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]] আৰু [[ডিব্ৰু নদী|ডিব্ৰু]] নদীৰ মাজৰ বনাঞ্চলসমূহত বসতি স্থাপন কৰাইছিল।<ref>{{cite journal |last=Prinsep |first=James |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1838 |volume=7 |publisher=Asiatic Society of Bengal |url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ |language=en |page=676 }}</ref> ১৮০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[কমলেশ্বৰ সিংহ]]ৰ শাসনকালত এজন আহোম ফুকনে বন্দী কৰা কিছুমান মৰাণ বিদ্ৰোহীক ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা চিপাহীৰ পহৰাত [[ঘিলামৰা]]লৈ নি পুনৰ সংস্থাপন কৰিছিল আৰু এই প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে বৰবৰুৱাক অৱগত কৰিছিল। এই ঘটনাৰ উল্লেখ ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Calcutta |year=1933 |page=184 |url=https://ia802901.us.archive.org/11/items/in.ernet.dli.2015.283945/2015.283945.Tungkhungia-Buranji_text.pdf }}</ref> মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ আৰু পৰৱৰ্তী ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ লগতে মানৰ আক্ৰমণৰ ফলত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ কিছুমান পুৰণি বসতি আৰু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। মৈৰামৰা সত্ৰও প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ আৰু ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ ফলত এৰাপৰলীয়া হৈ পৰে বুলি সত্ৰৰ ইতিহাসত উল্লেখ আছে। পৰৱৰ্তী সময়ত মৈৰামৰা সত্ৰ শিৱসাগৰ জিলাৰ হাঁহচৰা মৌজাৰ কুঁজিবালিত পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> পিছলৈ বুঢ়ীদিহিং নদীয়ে গতিপথ সলনি কৰাৰ ফলত পুৰণি সত্ৰৰ অঞ্চলটো লেঙেৰী মৌজাৰ পৰিৱৰ্তে মানকটা মৌজাৰ অন্তৰ্গত হয়। পৰৱৰ্তী বসতিস্থাপকসকলে জংঘলৰ মাজত পুৰণি সত্ৰৰ অৱশেষ পুনৰ আৱিষ্কাৰ কৰি তাত থানঘৰ নিৰ্মাণ কৰি ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰম্ভ কৰে। পূৰ্বৰ সত্ৰাধিকাৰৰ বংশৰ লোকসকলেও পিছলৈ পুনৰ সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰি নামধৰ্ম প্ৰচাৰৰ পৰম্পৰা অব্যাহত ৰাখে। ===ব্ৰিটিছ শাসনকাল=== ====ব্ৰিটিছ কালৰ মটক ৰাজ্য (১৮২৬-১৮৩৯)==== {{Under construction}} ১৮২৬ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰীত ইয়াণ্ডাবু সন্ধি স্বাক্ষৰিত হয় আৰু মান ৰজাই অসমক ব্ৰিটিছৰ হাতত গতাই। পিছে পূব অসমৰ সীমান্তৱৰ্তী কিছুমান অঞ্চলত ব্ৰিটিছে তাৎক্ষণিকভাৱে পোনপটীয়া শাসন আৰম্ভ নকৰি স্থানীয় শাসকসকলৰ অধীনত সীমিত স্বায়ত্তশাসন অব্যাহত ৰখাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।<ref>Rebati Mohan Lahiri, ''The Annexation of Assam (1824–1854)'', 1954, p. 34. [https://archive.org/details/dli.pahar.2999/page/34/mode/1up]</ref> ====ব্ৰিটিছ ৰাজ==== [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি ১৮২৬ চনত ব্ৰিটিছসকলে অসমৰ শাসনভাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়ক প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে বাছি লয়। তেওঁলোকে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ এই অঞ্চলত ডিব্ৰুগড়ক বাণিজ্যিক আৰু প্ৰশাসনিক কাৰ্যকলাপৰ কেন্দ্ৰবিন্দু কৰি তুলিছিল। ১৮৪২ চনত ডিব্ৰুগড়ক [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ব্ৰিটিছ শাসনকালত ডিব্ৰুগড় আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে চাহ উদ্যোগ, যোগাযোগ ব্যৱস্থা আৰু প্ৰশাসনিক প্ৰতিষ্ঠানৰ বিকাশ ঘটে। চাহ আৰু কয়লাৰ পৰিবহণৰ লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ বাবে ডিব্ৰু–শদিয়া ৰে'লপথ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে'ল চলাচল আৰম্ভ কৰে। এই ৰে'লপথে পৰৱৰ্তী সময়ত উজনি অসমৰ বাণিজ্যিক বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। ব্ৰিটিছ যুগতে মৈৰামৰা দৌলৰ দৰে পুৰণি প্ৰত্নস্থলীসমূহৰ কিছুমান অংশ এৰাপৰলীয়া অৱস্থাত থাকিলেও অঞ্চলটোত পৰৱৰ্তী বসতি আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান অব্যাহত থাকে। ২০১৭–২০১৮ চনত মৈৰামৰাত চলোৱা খননকাৰ্যত ব্ৰিটিছ যুগৰ তামৰ মুদ্ৰা, ৰূপৰ ফুল, মাটিৰ পাত্ৰৰ ভগ্নাংশ, শিলৰ ভাস্কৰ্য আৰু বিভিন্ন আকাৰৰ পোৰা ইটা পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite news |title=More items found at Jokai temple ruins |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/more-items-found-at-jokai-temple-ruins/cid/1442017 |work=The Telegraph |date=15 February 2018 }}</ref> [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰুগড় চহৰখন এটা প্ৰধান সামৰিক ঘাটি আছিল আৰু বাৰ্মাৰ পৰা অহা নিৰ্বাসিত লোকসকলৰ বাবে বিৰাম শিবিৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ===স্বাধীনোত্তৰ কাল=== ১৯৭১ চনৰ ২ অক্টোবৰ তাৰিখে লখিমপুৰ জিলাৰ ডিব্ৰুগড় মহকুমাক এখন পূৰ্ণাংগ জিলালৈ উন্নীত কৰা হয়। নৱগঠিত [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ সদৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় চহৰক বাছনি কৰা হয় আৰু ডিব্ৰুগড় চহৰৰ নামেৰে জিলাখনৰ নামো নামকৰণ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=About Dibrugarh – Dibrugarh University |url=https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/ |access-date=22 August 2021 |language=en-US |archive-date=22 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210822095119/https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/ |url-status=live }}</ref> স্বাধীনোত্তৰ সময়ত ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ প্ৰধান প্ৰশাসনিক, বাণিজ্যিক, শিক্ষা আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰসমূহৰ অন্যতম হিচাপে বিকশিত হয়। ==জলবায়ু আৰু ভূগোল== ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু সেমেকা উপক্ৰান্তীয়। ডিব্ৰুগড়ত বছৰৰ নৱেম্বৰৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে শুষ্ক শীতকাল আৰু এপ্ৰিলৰ পৰা অক্টোবৰ মাজভাগলৈকে উষ্ণ আৰু বৰষুণৰ সময়। মোটামুটিভাৱে জুন মাহৰ পৰা অক্টোবৰৰ আৰম্ভণি বা মাজভাগলৈকে বাৰিষা চলি থাকে। মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে বৰষুণৰ আৰম্ভণি হয় আৰু ক্ৰমান্বয়ে বৰষুণ অধিক তীব্ৰ আৰু সঘনাই হয়। বাৰিষা কালত মহানগৰৰ উত্তৰ প্ৰান্তত বৈ যোৱা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন প্ৰায়ে ওফন্দি উঠে। সঘনাই হোৱা বৰষুণৰ বাবে মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। গড়ে জুন মাহৰ পৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে আটাইতকৈ গৰম সময়। শীতকালত নৱেম্বৰৰ মাজভাগৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰ ফালে বা মাৰ্চৰ আৰম্ভণিলৈকে শীতৰ আভাস থাকে। ডিব্ৰুগড় ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ পথত অৱস্থিত। [[বংগোপসাগৰ]]ত উদ্ভৱ হোৱা ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ সাধাৰণতে এপ্ৰিল মাহৰ মাজভাগৰ পৰা ডিচেম্বৰৰ আৰম্ভণিলৈকে অহাৰ সম্ভাৱনা থাকে। সাধাৰণতে ইহঁতৰ তীব্ৰতা সময়ছোৱাৰ আৰম্ভণি আৰু শেষত অৰ্থাৎ মে’-জুন আৰু অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ মাহত হয়। উপকূলৰ পৰা বহু দূৰত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে মহানগৰখনত পূৰ্ণ শক্তিৰে ঘূৰ্ণীবতাহৰ আঘাত নকৰে। অৱশ্যে ই প্ৰচণ্ড বৰষুণ আৰু ধুমুহাৰ সূত্ৰপাত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ। বাৰিষা কালত তাপমাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। গ্ৰীষ্মকালত মধ্যমীয়া গৰম আৰু শীতকালত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা হয়। উপক্ৰান্তীয় জলবায়ুৰ বাবে নগৰখনত গড়ে ২৭৬ চে.মি. বৰষুণ হয়। * বসন্তকাল (মাৰ্চ-মে): ডিব্ৰুগড়ত বসন্তকাল সাধাৰণতে উষ্ণ হয় আৰু ইয়াৰ লগত উষ্ণতা আৰু আৰ্দ্ৰতাৰ সমন্বিত মাত্ৰা থাকে। সাধাৰণতে এইসময়ত ৩১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৭ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ ভিতৰত উষ্ণতা থাকে। এপ্ৰিল আৰু মে’ মাহত আটাইতকৈ উষ্ণ হয়। এইসময়ত পাতলীয়াৰ পৰা মজলীয়া বৰষুণ হয়। পিছলৈ বৰষুণৰ প্ৰকোপ ক্ৰমান্বয়ে বাঢ়ি গৈ থাকে। ইয়াৰ লগতে উষ্ণতাও বৃদ্ধি পায়। এই সময়ত ধুমুহা-বৰষুণৰ সৈতে [[বৰদৈচিলা]]ৰ আগমণ হয়। * গ্ৰীষ্ম আৰু বৰ্ষাকাল (জুন-আগষ্ট): ডিব্ৰুগড়ৰ গ্ৰীষ্মকালত অস্বাভাৱিকভাৱে বতাহ বলি থাকে আৰু গড় উষ্ণতা ৩৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ পায়। আৰ্দ্ৰতাৰ পৰিমাণ সৰ্বোচ্চ হয়। এই সময়ত বৰষুণৰ মাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। * হেমন্তকাল (ছেপ্টেম্বৰ-নৱেম্বৰ):ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা নৱেম্বৰলৈকে বৰষুণৰ পৰিমাণ কমি আহে৷ এই সময়ত গড় উষ্ণতা ২০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ-২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ আশে-পাশে থাকে। উষ্ণতাৰ লগতে এই সময়ত আদ্ৰতাও কমি আহে। * শীতকাল (ডিচেম্বৰ-ফেব্ৰুৱাৰী):শীতকালত ডিব্ৰুগড়ত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা পৰে। এই সময়ত উষ্ণতা আৰু আদ্ৰতা নিম্নগামী হয়। বৰষুণৰ পৰিমাণো একেবাৰে কমি আহে। ===ভূগোল=== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত। মহানগৰখনৰ মাটিকালি প্ৰায় ৭১.৮৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। মহানগৰখন সমতল তলত অৱস্থিত। সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ গড় উচ্চতা ১০৮ মিটাৰ বা ৩৫৪ ফুট। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন গড়ে ১০-১৫ কিলোমিটাৰ বহল। বাৰিষা কালত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি হয়। ইয়াৰ ফলত ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ দাঁতিত সংকটজনক ভাবে গৰাখহনীয়া হয়। ডিব্ৰুগড় মহানগৰখনক বানপানী আৰু খহনীয়াৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। জল নিষ্কাশনৰ বাবে ১৯৫৪ চনত মহানগৰখনৰ ডিব্ৰুজানৰ পৰা চেঁচা নদীলৈকে ৩২ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘৰ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা নলা আছে। মহানগৰখনৰ ভিতৰত কেইবাখনো বিখ্যাত চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পূবত মাইজান বিল অৱস্থিত। {{Weather box | location = [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] (১৯৯১–২০২০, চৰম পৰ্যায় ১৯৫২–বৰ্তমান) | metric first = Yes | single line = Yes | width = auto | Jan record high C = 29.5 | Feb record high C = 33.2 | Mar record high C = 34.5 | Apr record high C = 36.0 | May record high C = 38.8 | Jun record high C = 38.2 | Jul record high C = 39.8 | Aug record high C = 39.8 | Sep record high C = 39.5 | Oct record high C = 37.2 | Nov record high C = 33.8 | Dec record high C = 30.6 |year record high C = 39.8 | Jan high C = 23.5 | Feb high C = 25.0 | Mar high C = 26.7 | Apr high C = 28.0 | May high C = 29.8 | Jun high C = 31.2 | Jul high C = 31.4 | Aug high C = 32.0 | Sep high C = 31.4 | Oct high C = 30.6 | Nov high C = 28.1 | Dec high C = 25.1 | year high C = 28.5 | Jan mean C = 16.8 | Feb mean C = 18.9 | Mar mean C = 21.6 | Apr mean C = 23.5 | May mean C = 25.8 | Jun mean C = 27.7 | Jul mean C = 28.2 | Aug mean C = 28.5 | Sep mean C = 27.6 | Oct mean C = 25.8 | Nov mean C = 21.8 | Dec mean C = 18.1 |year mean C = | Jan low C = 10.1 | Feb low C = 13.0 | Mar low C = 16.4 | Apr low C = 19.2 | May low C = 22.0 | Jun low C = 24.3 | Jul low C = 24.9 | Aug low C = 25.2 | Sep low C = 24.1 | Oct low C = 21.0 | Nov low C = 15.7 | Dec low C = 11.2 | year low C = 18.8 | Jan record low C = 1.0 | Feb record low C = 4.8 | Mar record low C = 8.1 | Apr record low C = 10.8 | May record low C = 14.1 | Jun record low C = 16.5 | Jul record low C = 19.9 | Aug record low C = 19.5 | Sep record low C = 18.4 | Oct record low C = 13.3 | Nov record low C = 6.5 | Dec record low C = 2.7 |year record low C = 1.0 | rain colour = green | Jan rain mm = 26.6 | Feb rain mm = 57.8 | Mar rain mm = 118.2 | Apr rain mm = 219.3 | May rain mm = 326.0 | Jun rain mm = 419.4 | Jul rain mm = 485.0 | Aug rain mm = 394.3 | Sep rain mm = 317.2 | Oct rain mm = 125.2 | Nov rain mm = 19.4 | Dec rain mm = 9.9 |year rain mm = 2518.3 | Jan rain days = 2.9 | Feb rain days = 5.3 | Mar rain days = 8.9 | Apr rain days = 12.7 | May rain days = 14.7 | Jun rain days = 18.8 | Jul rain days = 20.6 | Aug rain days = 16.1 | Sep rain days = 13.5 | Oct rain days = 6.8 | Nov rain days = 2.0 | Dec rain days = 0.9 |year rain days = 123.2 |time day = 17:30 [[ভাৰতীয় মান সময়|ভা:মা:স:]] | Jan humidity = 72 | Feb humidity = 67 | Mar humidity = 66 | Apr humidity = 71 | May humidity = 74 | Jun humidity = 78 | Jul humidity = 79 | Aug humidity = 79 | Sep humidity = 81 | Oct humidity = 80 | Nov humidity = 78 | Dec humidity = 76 |year humidity = 75 |source 1 = ভাৰতৰ বতৰবিজ্ঞান বিভাগ<ref name=IMDnormals> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Dibrugarh/Mohanbari (A) Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 249–250 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M24 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDcityweather> {{cite web | url = http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/dibrugarh2.htm | title = Dibrugarh Climatological Table 1971–2000 | publisher = India Meteorological Department | accessdate = 6 February 2020}}</ref> |source 2 = টকিঅ' জলবায়ু কেন্দ্ৰ (গড় উষ্ণতা ১৯৯১–২০২০)<ref name=TCC> {{cite web | url = https://ds.data.jma.go.jp/gmd/tcc/tcc/products/climate/normal/parts/NrmMonth_e.php?stn=42314 | title = Normals Data: Dibrugarh/Mohanbari - India Latitude: 27.48°N Longitude: 95.02°E Height: 110 (m) | publisher = Japan Meteorological Agency | date = August 2012}}</ref>}} ==পৰিচালনা== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম|ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগমে]] পৰিচালনা কৰে। ডিব্ৰুগড় পৌৰনিগমৰ অন্তৰ্গত ২২টা ৱাৰ্ড আছে। প্ৰতিটো ৱাৰ্ডৰ এগৰাকীকৈ ৱাৰ্ড কাউন্সিলৰ আছে। পৌৰনিগমৰ এগৰাকী মেয়ৰ আছে। মেয়ৰ কাউঞ্চিলে ডিব্ৰুগড় চহৰৰ স্থানীয় শাসনৰ নিকায় হিচাপে বিভিন্ন কাম-কাজ চোৱা-চিতা কৰে। বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ মেয়ৰ [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ ডাঃ সৈকত পাত্ৰ। ইয়াৰ বিভিন্ন বিভাগে নগৰ পৰিকল্পনা কৰ্তৃপক্ষৰ অধীনত সামৰি লোৱা ইয়াৰ চৌপাশকে ধৰি চহৰখনৰ বাবে পৰিকল্পনা কৰে। ==জনগাঁথনি== {{bar box |title=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ (২০১১)<ref>{{cite web |url=http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |title=Dibrugarh Census Report |publisher=Dibrugarh.gov.in |access-date=15 June 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |archive-date=4 March 2016 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |deadurl=yes }}</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ধৰ্ম |right1=শতাংশ |float=right |bars= {{bar percent|[[হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|94.37}} {{bar percent|[[ইছলাম ধৰ্ম]]|green|4.68}} {{bar percent|[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]|gold|0.36}} {{bar percent|[[শিখ ধৰ্ম]]|yellow|0.23}} {{bar percent|অন্যান্য†|black|0.27}} |caption=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ<br /> †<small>[[জৈন ধৰ্ম]]ক ধৰি(<0.1%)</small> }} ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=16 June 2004|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=1 November 2008|publisher= Census Commission of India}}</ref> ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ জনসংখ্যা ১৫৪,২৯৬ জন আৰু জনবসতিৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ২,১০০ জন। জনসংখ্যাৰ ৫৪% পুৰুষ আৰু ৪৬% মহিলা। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ লিংগ অনুপাত প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৬১ গৰাকী নাৰী। ধৰ্ম হিচাপে ডিব্ৰুগড়ত হিন্দুৰ সংখ্যা ৯৪.৩৭%, মুছলমান ৪.৬৭%, বৌদ্ধ ০.৩৬%, শিখ ০.২৩% আৰু জৈনকে আদি কৰি অন্যান্য ধৰ্ম ০.২৭%। ডিব্ৰুগড়ৰ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়সকল সাধৰণে মহানগৰখনত ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৮৯.৫%। এয়া ৰাষ্ট্ৰীয় গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰৰ তুলনাত অধিক। ডিব্ৰুগড়ত ৯% জনসংখ্যা ০ৰ পৰা ৬ বছৰৰ ভিতৰত, আৰু প্ৰতি ১০০০ ল’ৰাৰ বিপৰীতে ছোৱালীৰ সন্তান অনুপাত ৯৪০। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ ভিতৰত বৰবাৰী, ডিব্ৰুগড়, আৰু মাহপোৱালিমাৰা গোহাঁই গাঁও আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |url=http://www.census2011.co.in/ |title=Census 2011 Data of Indian Population 2011 Census |publisher=Census2011.co.in |access-date=15 June 2013 |archive-date=20 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111120202313/http://www.census2011.co.in/ |url-status=live }}</ref> {{Pie chart |thumb = left |caption = ডিব্ৰুগড় মহানগৰত কথিত ভাষা (২০১১)<ref name="censusindia.gov.in" /> |label1 = [[অসমীয়া ভাষা]] |value1 = 41.62 |color1 = brown |label3 = [[হিন্দী ভাষা]] |value3 = 21.39 |color3 = yellow |label2 = [[বাংলা ভাষা]] |value2 = 23.51 |color2 = orange |label4 = [[নেপালী ভাষা]] |value4 = 1.04 |color4 = pink |label5 = অন্যান্য |value5 = 12.44 |color5 = grey }} মুঠ জনসংখ্যাৰ ভিতৰত ডিব্ৰুগড় মহানগৰত অসমীয়া ৬৪,২২৩ গৰাকী, বাংলা ৩৬,২৮৩, হিন্দী ৩৩,০১১, ভোজপুৰী ৫,৫৩৩, নেপালী ১,৬০৯ আৰু ১১,৯১১ জন লোকে অন্য ভাষা কয়।<ref name="censusindia.gov.in">[https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX 2011 Census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220423103514/https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX |date=23 April 2022 }} censusindia.gov.in</ref> ==অৰ্থনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ উজনি অসমৰ প্ৰধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু। ব্ৰিটিছ সকলে মহানগৰখন বাণিজ্যৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় দিছিল। উজনি অসমৰ সম্পদ যেনে মূলতঃ চাহ আৰু কয়লা, লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ উদ্দ্যেশে এই মিটাৰগজ ৰেলপথটো [[জন বেৰী হোৱাইট]]ৰ প্ৰচেষ্টাত গঠন হোৱা "আসাম ৰেলৱে এণ্ড ট্ৰেডিং কোম্পানী"য়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে| ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলপথত]] ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনামুখৰ পৰা জয়পুৰলৈ প্ৰথমখন ৰেল চলে। ১৮৮৩ চনৰ ১৬ জুলাইত ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[মাকুম]]লৈ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হোৱা ৪০ মাইল পথত ৰেলৰ চলাচল আৰম্ভ হয়।<ref name="closed down">{{cite news | url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311/at06 | title=State’s first railway track closed down | work=assamtribune.com | date=December 13, 2011 | agency=assamtribune | accessdate=30 জানুৱাৰী 2014 | location=guwahati | archivedate=January 11, 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111080342/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311%2Fat06 | deadurl=yes }}</ref> ১৯৪৫ চনত চনত ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱেক 'বেংগল আসাম ৰেলৱে'ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name="nfr history">{{cite web | url=http://www.nfr.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,1,444| title=History of NF Railway | work=nfr | | accessdate=4ফেব্ৰুৱাৰী 2014 | location=guwahati}}</ref><ref name="DS Rail">{{cite journal | title=ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যাকাত ৰেলগাড়ী | author=ৰবীন্দ্ৰ চন্দ্ৰ বৰুৱা| journal=মন্থন | year=২০০৭ | month=চেপ্তেম্বৰ-অক্টোবৰ | pages=১৯, ২০}}</ref><ref>http://www.irfca.org/faq/faq-history2.html</ref> ইয়াৰ লগতে মোহনাঘাটৰ পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰে জলপথৰ যোগেদি কলকাতালৈকে জাহাজ চলিছিল। বৰ্তমান সময়ত ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বিভিন্ন উদ্যোগ আৰু ব্যৱসায়িক অৱস্থিত। ===উদ্যোগসমূহ=== ডিব্ৰুগড় জিলা খনিজ সম্পদত চহকী। ইয়াত কেইবাটাও খাৰুৱা তেলৰ পুং আৰু কয়লা খনি অৱস্থিত। এই খনিজ সম্পদৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জিলাখনত কেইবাটাও বৃহৎ উদ্যোগ গঢ় লৈ উঠিছে। জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ এই উদ্যোগসমূহৰো ব্যৱসায়িক কাৰ্যকলাপৰ স্থান। ====অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড==== {{main|অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড}} অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড [[ভাৰত]]ৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চৰকাৰী মালিকানাধীন হাইড্ৰ'কাৰ্বন অন্বেষণ আৰু উৎপাদন নিগম। ই ভাৰত চৰকাৰৰ পেট্ৰ'লিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয়ৰ মালিকানাধীন আৰু ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। ই ভাৰত চৰকাৰৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত মহাৰত্ন কোম্পানী। উত্তৰ প্ৰদেশৰ নয়ডা, [[গুৱাহাটী]] আৰু যোধপুৰত ইয়াৰ কাৰ্যালয় আছে। অইল খাৰুৱা তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছৰ অন্বেষণ, বিকাশ আৰু উৎপাদন, খাৰুৱা তেল পৰিবহণ আৰু তৰল পেট্ৰ'লিয়াম গেছ উৎপাদনৰ ব্যৱসায়ত নিয়োজিত হৈ আছে। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড ভাৰতৰ অসমত ডিব্ৰুগড় জিলাৰ লেপেটকটাত অৱস্থিত এক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠান। ঐতিহাসিক [[অসম চুক্তি]] অসম গেছ ক্ৰেকাৰ প্ৰকল্প হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত থকা বিচিপিএল নিৰ্মাণৰ কাৰ্য ২০০৭ চনৰ ৯ এপ্ৰিলত তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] আৰম্ভ কৰিছিল আৰু ইয়াক প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ২০১৬ চনৰ ৫ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদনৰ বাবে উদ্বোধন কৰিছিল। ৭০% ইকুইটিৰ সৈতে গেইল (ইণ্ডিয়া) লিমিটেড ইয়াৰ মুখ্য অংশীদাৰ আৰু বাকী ৩০% ইকুইটিখিনি [[অসম চৰকাৰ]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মাজত সমান অংশত বিভাজিত। ইথাইলিন, প্ৰপাইলিন, ৰৈখিক নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথাইলিন, উচ্চ-ঘনত্বৰ পলিথাইথিলিন আৰু পলিপ্ৰপাইলিন হৈছে বৰ্তমান প্ৰকল্পটোৰ দ্বাৰা উৎপাদিত বিভিন্ন পেট্ৰো-সামগ্ৰী আৰু পলিমাৰ। ইয়াৰ লগতে হাইড্ৰজেনযুক্ত পাইৰোলাইচিছ গেছ'লিন আৰু ১-বিউটেনৰ বাবে দুটা উৎপাদন একক নিৰ্মাণাধীন। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ ৰসায়ন আৰু সাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ]] ৰাসায়নিক সাৰ উৎপাদন কৰা উদ্যোগ। এই সাৰ কাৰখানা [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত। প্ৰাকৃতিক গেছৰ পৰা ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা এই উদ্যোগ ১৯৬৯ চনৰ ১ জানুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদন আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="bvfcl"/> পূৰ্বতে ই হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেডৰ নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্সৰ অংশ আছিল। ২০০২ চনৰ ৫ এপ্ৰিল তাৰিখে হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বনৰ পৰা নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্স বিভক্ত হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড নামৰ নতুন কোম্পানীটো গঠন কৰা হৈছিল। ই হৈছে ভাৰতৰ সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব আৰু পূব অঞ্চলৰ একমাত্ৰ ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা কোম্পানী।<ref name="bvfcl">{{cite web |url=https://bvfcl.com/bvfcl-profile/ |title=Corporate profile |website=bvfcl.com |date= |access-date=৭ জুলাই ২০২৪}}</ref> ====অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড==== {{main|অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড}} অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড প্ৰাকৃতিক গেছ পৰিবহণ আৰু বিতৰণৰ লগত জড়িত অসমৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজ্যিক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]] হিচাপে স্থাপিত কোম্পানী।<ref name="AGCL">{{cite web |url=https://assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |title=About us |website=assamgas.org |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240602212956/https://www.assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |deadurl=yes }}</ref> ১৯৬২ চনৰ ৩১ মাৰ্চ তাৰিখে ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। অসম গেছ কোম্পানীৰ পাইপলাইনৰ নেটৱৰ্কে [[উজনি অসম]]ৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[চৰাইদেউ জিলা|চৰাইদেউ]], [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]], [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] আৰু [[মাজুলী জিলা|মাজুলী জিলা]]ৰ ৪০০ ৰো অধিক চাহ কাৰখানা, ১,২০০ বাণিজ্যিক প্ৰতিষ্ঠান, ৫০,০০০ ঘৰুৱা গ্ৰাহক আৰু ৪১০ ঔদ্যোগিক গ্ৰাহকক গেছ যোগান ধৰি আহিছে।<ref name="IC">{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |title=Pipe gas connection under assam gas company ltd |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240609060913/https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |deadurl=yes }}</ref> ====ডিএনপি লিমিটেড==== {{main|ডিএনপি লিমিটেড}} ডিএনপি লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]।<ref name="DNPL">{{cite web |url=http://www.dnpl.co.in/profile |title=Profile |website=dnpl.co.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪}}</ref> [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত ডিএনপি লিমিটেড ২০০৭ চনৰ ১৫ জুন তাৰিখে স্থাপন কৰা হৈছিল। যুটীয়া উদ্যোগ হিচাপে ডিএনপি লিমিটেড ১৯৫৬ চনৰ কোম্পানী আইনৰ অধীনত পঞ্জীভুক্ত।<ref>{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |title=Appointment of Director and Chairman in the BOD of the Joint Venture Company (JVC), Duliajan Numaligarh Pipeline Limited (DNPL) |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240616075846/https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |deadurl=yes }}</ref> দুলীয়াজান নুমলীগড় পাইপলাইনৰ ইংৰাজী নামৰ প্ৰতিটো শব্দৰ প্ৰথম বৰ্ণৰে কোম্পানীটোৰ নাম ডিএনপি লিমিটেড ৰখা হৈছে। ====অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড==== {{main|অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড}} অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]। অসম চৰকাৰ, [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]] আৰু অসম ঔদ্যোগিক উন্নয়ন নিগমৰ আৰু [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত প্ৰতিষ্ঠানটো ১৯৭১ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। <ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|title=Assam Petro-chemicals Limited bags Skoch Gold Award|date=2018-12-08|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=2019-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181209020937/https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|archive-date=2018-12-09|url-status=live}}</ref> ১৯৭৬ চনত [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত মিথানল প্ৰকল্পত ফৰ্মেলডিহাইড আৰু কেইটামান ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড ৰেজিন যেনে ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড গ্লু আৰু ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড মোল্ডিং পাউডাৰৰ সৈতে উৎপাদন আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ১৯৮৯ আৰু ১৯৯৮ চনত সম্প্ৰসাৰণৰ পিছত, কোম্পানীটোৱে মিথানল প্ৰকল্পটো ১০০ টিপিডি (প্ৰতিদিনে টন) আৰু ফৰ্মেলডিহাইড প্ৰকল্পৰ ক্ষমতা ১০০ টিপিডিলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://assampetrochemicals.com/ |title=Assam Petro-chemicals Limited – About us |date=2015 |accessdate=12 June 2019 |url-status=live |publisher=Assam Petro-Chemicals Limited |archivedate=15 October 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181015175705/http://www.assampetrochemicals.co.in/ |deadurl=yes }}</ref> কোম্পানীটোৱে ২০১৭ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ঘোষণা কৰিছিল যে ই ১,৩৩৭ কোটি টকা বিনিয়োগ কৰিব আৰু ৫০০ টিপিডি মিথানল আৰু ২০০ টিপিডি ফৰ্মালিন উৎপাদন কৰিবলৈ সম্প্ৰসাৰিত হ'ব আৰু ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ মিথানল উৎপাদক হিচাপে পৰিগণিত হ'ব।<ref>{{cite news |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |title=Assam Petrochemicals Limited to invest Rs 1337 crore to set up second unit |newspaper=Economic Times |date=24 September 2017 |author=Singh, Bikash |accessdate=12 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180929151131/https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |archive-date=29 September 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/states/north-east/bjp-respects-all-views-sonowal/cid/1686202|title=BJP respects all views: Sonowal|website=The Telegraph|first=Tejesh |last= Tripathy | date= 3 May 2019 |language=en|access-date=2019-06-12|quote= Addressing the gathering after laying the foundation stone of a formalin plant ... The Assam Petro-Chemicals Limited will supply methanol, the raw material needed to make formalin (preservative), to this plant which will produce 200 tonnes of formalin daily. The plant, for which 163 bighas has been allotted by the government at Dhaknamari, is being set up at a cost of Rs 100 crore. }}</ref> এই প্ৰকল্পৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কেঁচামাল হৈছে প্ৰাকৃতিক গেছ, ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড। অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেডে যোগান ধৰা প্ৰাকৃতিক গেছ, মিথানল উৎপাদনৰ বাবে কেঁচামাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। নামৰূপ সাৰ প্ৰকল্পৰ দ্বাৰা ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড যোগান ধৰা হয়।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=czUyfP-hHTEC&q=%22Assam+Petrochemicals+Limited%22&pg=PA29 | title=The Anatomy of Rural Poverty in Assam | publisher=Mittal Publications | author=Atikuddin Ahmed | year=1987 | pages=29 | isbn=8170990092}}</ref> <!-- ====কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ বা আধিকাৰিক ভাবে অসম গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ বকুলনিত অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। এই সংযুক্ত চক্ৰ গেছ টাৰ্বাইন প্ৰকল্পটো [[নীপকো]]ৰ অধীনত। এই প্ৰকল্প [[জাপান]]ৰ বহিঃৰাজ্য অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা পুঁজিৰ সৈতে দ্বিপাক্ষিক ঋণ ব্যৱস্থাৰ অধীনত ৩৭.২৭২ বিলিয়ন য়েনৰ ঋণৰ সহায়ত ইয়াৰ আংশিক বিত্তীয় সাহায্য প্ৰদান কৰা হৈছে। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শক্তি কেন্দ্ৰটোত ৬টা গেছ টাৰ্বাইন আছে আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ৩টা ভাপ টাৰ্বাইন আছে। এই টাৰ্বাইনবোৰ মডিউলাৰ ধৰণেৰে সজোৱা হৈছে। এটা মডিউলত সংশ্লিষ্ট বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ১টা ভাপ টাৰ্বাইনৰ সৈতে ২টা গেছ টাৰ্বাইন থাকে। ====নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]] অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। ইয়াৰ লগতে নতুনকৈ নামৰূপ প্ৰতিষ্ঠাপন শক্তি কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছে। মুঠ ১৬২.৯ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন গেছ ভিত্তিক দুয়ো তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম শক্তি উৎপাদন নিগম লিমিটেড]]ৰ অধীনত। নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ প্ৰথমটো গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="thermal">{{cite web |url=https://apgcl.org/thermal.php |title=Thermal |website=www.apgcl.org |date= |access-date=১৪ জুলাই ২০২৪ |archivedate=2024-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240714114352/https://apgcl.org/thermal.php |deadurl=yes }}</ref> --> ===চাহ উদ্যোগ=== [[File:Tea, two leaves and a bud.jpg|thumb|right|চাহ পাত]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰিটিছ যুগৰ কেইবাখনো চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা ৩২ কিলোমিটাৰ নিগলত [[চাবুৱা]]ত জিলাখনৰ প্ৰথমখন চাহ বাগিচা [[মণিৰাম দেৱান|মণিৰাম দেৱানে]] প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Barua|1994|pp=Preface}}</ref> বৰ্তমান গোটেই জিলাখনত প্ৰায় ১৪৪ খন বৃহৎ আৰু অসংখ্য ক্ষুদ্ৰ চাহ বাগিচা আছে। লগতে কেইবাটাও চাহৰ কাৰখানাও আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ মাজ-মজিয়াত ১৯৫৯ চনত অৱস্থিত জালান নগৰ চাহ বাগিচা অৱস্থিত। মহানগৰখন চাহ উদ্যোগৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু। মহানগৰৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত মনোহৰি চাহ বাগিচাৰ চাহে নিলামত কেইবাবাৰো অভিলেখ ভংগ কৰিছে। ডিব্ৰুগড়ত ভাৰতৰ ক্ষুদ্ৰ চাহ খেতিয়কৰ উন্নয়ন সঞ্চালকালয়ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=81391| title = Press Information Bureau}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও চাহ উন্নয়ন (ৰোপন)ৰ এজন উপ-সঞ্চালকৰ নেতৃত্বত "ভাৰতীয় চাহ ব’ৰ্ড"ৰ এটা আঞ্চলিক কাৰ্যালয়ও চহৰখনত অৱস্থিত। অসম শাখা ভাৰতীয় চাহ সন্থাৰ প্ৰথম খণ্ড ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| title = The Official Website of Tea Board India| access-date = 4 April 2014| archive-date = 1 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140301140750/http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| url-status = live}}</ref> ===পৰ্যটন=== ৰেল, পথ আৰু বিমান সংযোগৰ লগতে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বৃহৎ সংখ্যক পৰ্যটনস্থলীৰ উপস্থিতিয়ে ভাৰতৰ এই অংশত শেহতীয়া অংশত পৰ্যটন উদ্যোগৰ আকৰ্ষণীয় বৃদ্ধি দেখা গৈছে। ভাৰত-বিদেশৰ পৰা অহা পৰ্যটকৰ বাবেও ডিব্ৰুগড় এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গন্তব্যস্থানৰ লগতে এক প্ৰধান গমন কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। এনে পৰ্যটন আৱৰ্তনসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হৈছে: ডিব্ৰুগড় – ৰয়িং – মায়'দিয়া – অনিনি পৰ্যটন আৱৰ্তন,<ref>{{cite web |url=http://www.arunachaltourism.com/top5.php |title=Arunachal Tourism |access-date=4 August 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |archive-date=6 April 2013 |archivedate=6 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড় – গুৱাহাটী নদী ক্ৰুজ।<ref>{{cite web |url=http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |title=Brahmaputra Cruise - Neamati to Guwahati |access-date=4 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |archive-date=7 April 2014 |archivedate=7 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ চাহ বাগিচা সমূহৰ আশে-পাশে চাহ পৰ্যটন গঢ় লৈ উঠিছে।<ref>{{cite news | url=http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | location=Calcutta, India | work=The Telegraph | first=Ripunjoy | last=Das | title=Tea belt takes to heritage tourism | date=12 July 2005 | access-date=4 April 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140407072704/http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | archive-date=7 April 2014 | url-status=dead }}</ref> তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] আৰু কেইবাখনো প্ৰতিষ্ঠিত বেচৰকাৰী চিকিৎসালয় আৰু নাৰ্ছিং হোম থকাৰ বাবে উজনি অসমৰ লগতে [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[নাগালেণ্ড]]ৰ ৰোগী সকলৰ বাবে চিকিৎসা পৰ্যটনৰ স্থান। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যটন স্থান হ’ল: * [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়]] * [[বগা বাবাৰ মাজাৰ]] * জালান মন্দিৰ * মহাত্মা গান্ধী উদ্যান, খনিকৰ * সাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা উদ্যান, ফুলবাগান * জিলা পুথিভঁৰাল আৰু সংগ্ৰাহালয় * চেক্ৰেড হাৰ্ট কেথেড্ৰেল তদুপৰি ইয়াৰ আশে-পাশে [[ৰাইদঙীয়া দৌল]], [[মৈৰামৰা দৌল]], [[বেজৰ দৌল]], [[কলি আইৰ থান]], শিলিখা থান, দিনজয় সত্ৰ, মদাৰখাট সত্ৰ আদি পৰ্যটনস্থলী অৱস্থিত। ==পৰিবহণ== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ স্থলপথ, ৰে'লপথ, বিমানপথ আৰু জলপথেৰে অসম তথা ভাৰতৰ অন্যান্য ঠাইৰ লগত সংযুক্ত হৈ আছে। ===বিমানপথ=== [[File:Dibrugarh Airport Complex.jpg|thumbnail|right|ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উত্তৰ-পুব দিশত মোহনবাৰী নামৰ ঠাইত ১৫ কিলোমিটাৰ দূৰৈত [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] অৱস্থিত। সেয়ে ইয়াক মোহনবাৰী বিমানবন্দৰো বোলা হয়। ই অসমৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক ব্যস্ত বিমানবন্দৰ। বিমানবন্দৰখনৰ পৰা চলাচল কৰা বিমান সংস্থাসমূহ হ’ল এয়াৰ ইণ্ডিয়া, ইণ্ডিগ’ আৰু এলায়েন্স এয়াৰ। বিমান সেৱাৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় [[নতুন দিল্লী]], [[গুৱাহাটী]], শিলিগুৰি, [[ইম্ফল]], [[কলকাতা]], [[ইটানগৰ]], তেজু, [[আগৰতলা]], [[বেংগালুৰু]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ লগত সংযোজিত। ২০১৩ চনত ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰত নিশা অৱতৰণৰ সুবিধাযুক্ত হয়।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013/at09 Mohanbari Airport ready for night landing] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004223532/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013%2Fat09 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (20 September 2013). Retrieved 3 October 2013.</ref> এই বিমানবন্দৰত এৰোব্ৰিজৰ বাণিজ্যিক পৰিচালনাও আৰম্ভ হৈছে।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 Assam Tribune]Assamtribune.com (2 October 2013). Retrieved 3 October 2013 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004230933/http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 |date=4 October 2013 }}.</ref> বৰ্তমান ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰৰ দ্বিতীয় টাৰ্মিনেল নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত আছে। ===ৰে'লপথ=== [[File:New Dibrugarh Railway Station Complex.jpg|thumbnail|ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথম ৰেল সেৱাৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ ইতিহাসত ডিব্ৰুগড়ে এক বিশিষ্ট স্থান দখল কৰি আহিছে। ১৮৮২ চনৰ ১ মে’ত ডিব্ৰুগড়ত মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে’ল চলিছিল। ১৮৮২ চনৰ ১৫ মে’ত দিনজানলৈকে এই ৰে'লপথ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। সেই বছৰৰ ২৩ ডিচেম্বৰত চাবুৱালৈকে মালবাহী ৰে'লৰ প্ৰচলন হয়। ১৮৮৪ চনৰ ১৮ ফেব্ৰুৱাৰীত পুৱা ৭:২০ বজাত তদানীন্তন অসমৰ মুখ্য আয়ুক্ত ছাৰ চাৰ্লছ ইলিয়টে ৰিহাবাৰী ৰেল ষ্টেচনৰ পৰা (বৰ্তমান [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]]) ৪০০ ইউৰোপীয় আৰু ভাৰতীয় যাত্ৰীৰে [[লিডু]]লৈ যোৱা প্ৰথমখন যাত্ৰীবাহী ৰেল ফ্লেগ অফ কৰে। ১৯৯১ চনত প্ৰকাশিত অসম ৰেলৱে আৰু ট্ৰেডিং কোম্পানী লিমিটেডৰ শতবাৰ্ষিকী স্মৃতিগ্ৰন্থ অনুসৰি উক্ত কোম্পানীটোৱে [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে]] নিৰ্মাণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হোৱাৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৰেলৱে উন্নয়নৰ সমগ্ৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710/state07 Dibrugarh Rly Station denied heritage status] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004221528/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710%2Fstate07 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (17 June 2010). Retrieved 3 October 2013.</ref> মহানগৰখনত [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] দুটা ৰে'ল ষ্টেচন অৱস্থিত। ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ মানচিত্ৰত এই দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পূবৰ ৰেল ষ্টেচন। ভাৰতৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ যেনে বেংগালুৰু, চেন্নাই, কোচি, ত্ৰিবান্দ্ৰম, কলকাতা, দিল্লী, কন্যাকুমাৰী আদিৰ সৈতে সংযুক্ত ৰেলৱে নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় সংযোজিত হৈ আছে। মহানগৰীৰ উপকণ্ঠত বাণীপুৰত নতুন ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ই তিনিচুকীয়া ৰেল সংমণ্ডলৰ লামডিং-ডিব্ৰুগড় অংশত অৱস্থিত। ৪০০ বিঘা মাটিত বিস্তৃত সমগ্ৰ উত্তৰ-পূবৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ৰেল ষ্টেচন আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ২ কিলোমিটাৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211/state05 |title=The Assam Tribune Online |website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |archive-date=14 May 2014 |access-date=28 December 2024 |archivedate=14 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |deadurl=yes }}</ref> ===জলপথ=== [[File:Bogibeel Karrengbali paarghat.jpg|thumb|বগীবিল ঘাটৰ এখন ফেৰী]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ কাষে কাষে আৰু তাৰ সিপাৰে এক উন্নত জলপথ পৰিবহণ ব্যৱস্থাও আছে। ডিব্ৰুগড় বাংলাদেশ সীমান্তৰ পৰা শদিয়ালৈকে বিস্তৃত ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ২ৰ এক উল্লেখযোগ্য স্থান। ফেৰী সেৱাই ডিব্ৰুগড়ক চেঙাজান (ধেমাজি জিলা), পানবাৰী (ধেমাজি) & ঐৰাম ঘাট (জোনাই ওচৰত)ৰ সৈতে সংযোগ কৰে। বগীবিল আই ডব্লিউ টি ঘাটৰ পৰা কাৰেং চাপৰি আৰু চিচি মুখলৈ নিয়মীয়া ফেৰী সেৱা আছে। তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা গুৱাহাটীলৈ বিলাসী ক্ৰুজ সেৱাও উপলব্ধ। ডিব্ৰুগড়লৈ যোৱা ক্ৰুজখন [[তেজপুৰ]] আৰু [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |title=Bharat Darshan – Guwahati |access-date=8 October 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |archive-date=20 September 2013 |archivedate=20 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |deadurl=yes }}</ref> ====স্থলপথ==== ডিব্ৰুগড়ৰ মাজেৰে অসম ট্ৰাংক ৰোড পাৰ হৈ গৈছে। ডিব্ৰুগড়ৰ চৌকিডিঙিত অৱস্থিত অসম ৰাজ্যিক বাছ আস্থানৰ পৰা নিয়মীয়াকৈ অসম আৰু উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যান্য ৰাজ্যলৈ বাছ চলাচল কৰে। মহানগৰখনত ৰাজহুৱা পৰিবহনৰ বাবে অটো ৰিক্সা, বিক্ৰম, ই-ৰিক্সাৰ সুবিধা আছে। নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত থকা কনভয় ৰোডৰ উৰণসেঁতুৰ কাষত নতুনকৈ আৰম্ভ কৰা মুৰলীধৰ জালান বাছ আস্থান সম্পূৰ্ণকৈ কাৰ্যক্ষম হোৱা নাই। দেশৰ দীৰ্ঘতম ৰে'ল-ৰোড দলং [[বগীবিল দলং]] ডিব্ৰুগড়ৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত। ==শিক্ষা আৰু গৱেষণা== [[File:Dibrugarh Govt. Boys' H. S. School, Dibrugarh.jpg|thumb|right|ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] [[File:Dibrugarh University's entrance gate.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰৱেশপথ]] [[file:DHSK College, Dibrugarh.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ শিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰবিন্দু। ডিব্ৰুগড়ত কেইবাখনো পুৰণি আৰু উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী, বেচৰকাৰী বিদ্যালয় আছে। ১৮৪০ চনত স্থাপিত হোৱা [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] অসমৰ অন্যতম পুৰণি বিদ্যালয়। তদুপৰি ডিব্ৰুগড় কেইখনমান বিখ্যাত কণিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় আছে। [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ দ্বিতীয় পুৰণি বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৬৫ চনত [[অসম বিধান সভা]]ত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা এই বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপিত হয়। অসমৰ উচ্চশিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰৰূপে পৰিচিত ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ত কলা, বিজ্ঞান, বাণিজ্য আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা বিষয়ক শিক্ষাদানৰ বাবে বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰৰ উপৰিও এখন "অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ প্ৰতিষ্ঠান" আছে। বৰ্তমান এই বিশ্ববিদ্যালয়ৰদ্বাৰা অনুমোদিত মুঠ মহাবিদ্যালয়ৰ সংখ্যা ১৬০। ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মুঠ মাটিকালি হ'ল ২০৩ হেক্টৰ; ইয়াৰে ৭৪.৩ হেক্টৰৰ এটা এলেকাত চাহখেতি কৰা হয়। এই বিশ্ববিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দু নতুন বজাৰৰ পৰা প্ৰায় ৫ কি: মি: দক্ষিণে ৰজাভেটা অঞ্চলত অৱস্থিত। ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথটো বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যতম আৰু আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। এই মহাবিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ বৰবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়খন আনুস্থানিকভাৱে ১৯৪৭ চনৰ ৩ নৱেম্বৰৰ দিনা উদ্বোধন কৰা হয়। ইয়াৰ আগেয়ে ই "বেৰী-হোৱাইট মেডিকেল স্কুল নামেৰে জনাজাত আছিল, যিখন ১৯০০ চনত স্থাপিত হৈছিল। [[শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় জিলাৰ চাবুৱাত অৱস্থিত এখন ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। এই বিশ্ববিদ্যালয় খন অসম চৰকাৰে ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত গৃহীত কৰা ''শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয় বিধেয়ক, ২০১৮''ৰ অধীনত স্থাপন কৰিছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন ২০২০ চনৰ ১০ জুলাই তাৰিখৰ পৰা ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ অস্থায়ী কেম্পাছৰ পৰা কাৰ্যক্ষম হয়। এইখন অসমৰ প্ৰথম আৰু ভাৰতৰ চতুৰ্থ কাৰ্যক্ষম চতুৰ্থ ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। ডিব্ৰুগড়ৰ [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়|চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উজনি অসমৰএকমাত্ৰ দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]] [[ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ|ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদে]] স্থাপন কৰা ছখন আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰৰ অন্যতম। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১০ কিঃমিঃ পূবত তথা বকুল তিনিআলিৰ পৰা ২ কিঃমিঃ নিলগত লাহোৱালত আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ অৱস্থিত। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আঠখন ৰাজ্যৰ উমৈহতীয়া আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰই এই অঞ্চলত জীৱ-চিকিৎসা বিষয়ত গৱেষণা কৰা হয়। ১৯৮২ চনত এই কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছিল। ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ আৰু বিভিন্ন প্ৰকল্পৰ বাবে বিভিন্ন উৎসৰ পৰা এই কেন্দ্ৰই অনুদান লাভ কৰে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উল্লেখযোগ্য শিক্ষানুষ্ঠান সমূহ হ'ল: ===বিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] * ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী বালিকা বিদ্যালয় * ডন বস্ক' হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * লিটিল ফ্লাৱাৰ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট মেৰীজ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট জেভিয়াৰ্ছ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * বি এল বেৰীয়া সৰস্বতী শিশু মন্দিৰ * কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * দিল্লী পাব্লিক স্কুল, ডিব্ৰুগড় * বিবেকানন্দ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * সম্পূৰ্ণ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয় * ভিক্টোৰিয়া গাৰ্লছ স্কুল * বেংগলী বয়জ স্কুল * মাৰোৱাৰী হিন্দী বিদ্যালয় * অগ্ৰসেন একাডেমী * শিশু ভাৰতী বিদ্যালয় * গ্ৰেহেম বজাৰ বালিকা বিদ্যালয় ===কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ছল্ট ব্ৰুক একাডেমী]] * ডঃ ৰাধাকৃষ্ণণ স্কুল অফ আৰ্টছ, কমাৰ্চ এণ্ড চাইন্স * [[জ্ঞান বিজ্ঞান একাডেমী]] *  শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় ===মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ বাণিজ্য মহাবিদ্যালয়]] * [[মনোহৰী দেৱী কানৈ মহিলা মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰু মহাবিদ্যালয়]] * নন্দলাল বৰগোহাঁই চিটি মহাবিদ্যালয় ===আইন মহাবিদ্যালয়=== * ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ আইন মহাবিদ্যালয় * এছ.আই.পি.ই. আইন মহাবিদ্যালয় * ডঃ ৰোহিনী কান্ত বৰুৱা আইন মহাবিদ্যালয় ===শিক্ষণ মহাবিদ্যালয়=== * চন্দ্ৰকান্ত হাজৰিকা মহাবিদ্যালয় * পাৰিজাত একাডেমী শিক্ষক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান ===চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠান=== * [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] * [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়]] * [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] ===কাৰিকৰী প্ৰতিষ্ঠান=== * [[ডিব্ৰুগড় পলিটেকনিক]] ==গণমাধ্যম== আকাশবাণী ডিব্ৰুগড় অসমৰ অন্যতম পুৰণি আকাশবাণী কেন্দ্ৰ। আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়ে এ এম (৫২৯.১ মিটাৰ মেগাৱাটত ৫৬৭ কিলোহাৰ্টজ) আৰু এফ এম (১০১.৩০ মেগাহাৰ্টজ) বেণ্ড দুয়োটাতে তিনিটা অধিবেশনত দৈনিক প্ৰচাৰ কৰে।<ref>{{cite web|title=All India Radio, Dibrugarh|url=http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|publisher=Prasar Bharati|access-date=3 August 2013|archive-date=2 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|url-status=live}}</ref> লগতে প্ৰতিদিনে সন্ধিয়া ৬:০০ বজাত ৫ মিনিটৰ আঞ্চলিক বাতৰিৰ বুলেটিন সম্প্ৰচাৰ কৰে ।<ref name="allindiaradio.gov.in">{{cite web| url = http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| title = Get Apps {{!}} Prasar Bharati| access-date = 3 August 2013| archive-date = 2 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| url-status = live}}</ref> এই কেন্দ্ৰটো ১৯৬৮ চনৰ ১৫ ফেব্ৰুৱাৰীত আৰম্ভ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |title=NEWS ON AIR : News on AIR brings the Latest & Top Breaking News on Politics, G-20 summit, Cricket, Sports, Business , State,Formula One in INDIA , Regional Language Audio Bulletins , Regional Language scripts & more |access-date=1 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140305062218/http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |archive-date=5 March 2014 |url-status=dead }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ মলখুবাচাত এই ষ্টেচনৰ ষ্টুডিঅ’ আৰু লেপেটকাত অৱস্থিত ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড স্থানৰ সমীপত হাই পাৱাৰ ট্ৰেন্সমিছন টাৱাৰ আছে। ব্ৰহ্মপুত্ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন বা ৰেডিঅ’ ব্ৰহ্মপুত্ৰ ৯০.৪ মেগাহাৰ্টজ ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথমটো তৃণমূল পৰ্যায়ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন। উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়, ধেমাজি, আৰু শিৱসাগৰৰ কিছু অংশৰ ৮ লাখৰো অধিক লোকক সামৰি লোৱা এই চহৰে অৰ্ধনগৰীয়া, আৰু গ্ৰাম্য জনসংখ্যাক একত্ৰিত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ মাইজান ঘাটৰ সমীপত ইয়াৰ ষ্টেচন অৱস্থিত। [[File:Doordarshan Kendra, Dibrugarh.jpg|thumb|right|দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] অসমীয়া ভাষাত অনুষ্ঠান আগবঢ়োৱা দ্বিতীয়টো দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড় ১৯৯৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে কেন্দ্ৰই ১৯৯১ চনৰ ২০ ডিচেম্বৰৰ পৰা দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটীৰ সম্প্ৰচাৰিত অসম ভাষাৰ কাৰ্যসূচী সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |deadurl=yes }}</ref> এই কেন্দ্ৰত নিৰ্মিত কাৰ্যসূচীসমূহ উচ্চ শক্তিৰ ট্ৰেন্সমিটাৰৰ জৰিয়তে টেলিকাষ্ট কৰা হয়।<ref>{{cite web| url = http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| title = Doordarshan Kendra Guwahati| access-date = 1 March 2014| archive-date = 29 July 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| url-status = live| archivedate = 29 July 2013| archiveurl = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| deadurl = yes}}</ref> ডিব্ৰুগড় দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰই 'ডি ডি নৰ্থ ইষ্ট' চেনেলত অনুষ্ঠানৰ অৱদান আগবঢ়াই আছে।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |deadurl=yes }}</ref> তদপৰি সামাজিক মাধ্যমটো প্ৰচাৰৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ত কেইবাটাও ইলেক্ট্ৰনিক বাতৰি পৰ্টেল আৰু চেনেল আছে। ===বাতৰি-কাকতসমূহ=== ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত প্ৰথমখন কাকত 'টাইমছ অফ আছাম'ৰ সৈতে ডিব্ৰুগড় সমগ্ৰ পূব ভাৰতৰ বাতৰি কাকত সাংবাদিকতাৰ পথ প্ৰদৰ্শক। প্ৰকাশৰ চাৰি দশক পিছত টাইমছ অফ আছামৰ প্ৰকাশ বন্ধ হৈ ১৯৩৯ চনৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য আছাম ট্ৰিবিউন|দ্য আছাম ট্ৰিবিউনে]] যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে আৰু ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৭ বছৰ প্ৰকাশৰ পিছত গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰিত হয়। অৱশ্যে উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ এই প্ৰধান ইংৰাজী দৈনিক কাকতখন গুৱাহাটীৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত হয়। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন চাৰিখন চহৰৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য ছেণ্টিনেল]] প্ৰকাশিত হয়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা কেইবাখনো স্থানীয়ভাষাৰ, লগতে ইংৰাজী আৰু বাংলা দৈনিক কাকত প্ৰকাশ পায়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত অসমীয়া বাতৰি কাকতসমূহ হ'ল [[অসমীয়া প্ৰতিদিন]], [[জনসাধাৰণ]], [[নিয়মীয়া বাৰ্তা]], [[দৈনিক অসম]], অসম আদিত্য, দৈনিক প্ৰতীক্ষা আৰু প্ৰতিবিম্ব। গুৱাহাটী আৰু শিলচৰৰ সমান্তৰালকৈ ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা বাংলা দৈনিক যুগশংখ প্ৰকাশিত হয়। ==ৰাজনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ অন্তৰ্গত। [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ নেতা তথা বৰ্তমানৰ কেন্দ্ৰীয় জলপৰিবহন মন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]] বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ সাংসদ।<ref>{{cite web |url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |title=List of Parliamentary & Assembly Constituencies |access-date=6 October 2008 |work=Assam |publisher=Election Commission of India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |archive-date=4 May 2006 }}</ref> বিজেপিৰ প্ৰশান্ত ফুকন [[ডিব্ৰুগড় (বিধানসভা সমষ্টি)]] পৰা [[অসম বিধানসভা]]লৈ নিৰ্বাচিত বিধায়ক। [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] বৰ্তমান বিজেপিৰ দখলত। ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== * [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]], অসমৰ এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ, নাট্যকাৰ, লেখক আৰু প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা * [[নীলমণি ফুকন (জ্যেষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]], সাহিত্যিক আৰু ৰাজনীতিবিদ * [[দেৱকান্ত বৰুৱা]], কবি আৰু ৰাজনীতিবিদ, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ ৮৩ সংখ্যক অধ্যক্ষ, [[বিহাৰ]]ৰ ৰাজ্যপাল * [[যোগেন্দ্ৰ নাথ হাজৰিকা]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ সপ্তম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[কেশৱ চন্দ্ৰ গগৈ]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ নৱম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ চতুৰ্দশ মুখ্যমন্ত্ৰী]] তথা কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী * [[ৰঞ্জন গগৈ]], [[ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ|ভাৰতৰ ৪৬ সংখ্যক মুখ্য ন্যায়াধীশ]] * [[মলয়া গোস্বামী]], শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী * [[বিজু ফুকন]], অভিনেতা * [[নগেন শইকীয়া]], সাহিত্যিক তথা সাহিত্য সভাৰ প্ৰাক্তন সভাপতি * [[প্ৰহ্লাদ চন্দ্ৰ তাছা]], সাহিত্যিক ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থ সূচি== {{refbegin}} * {{citation |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |place=Guwahati |publisher=EBH Publishers |year=2016 |isbn=978-93-83252-70-1 }} * {{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=925 |issn=2347-6435 |ref=harv}} == বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Dibrugarh|ডিব্ৰুগড়}} * [https://dibrugarh.assam.gov.in/ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ ৱেবচাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250419051017/https://dibrugarh.assam.gov.in/ |date=2025-04-19 }} * [http://dibru.ac.in ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় ৱেবচাইট] {{অসমৰ নগৰ-মহানগৰ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:ডিব্ৰুগড় জিলা]] t00h7e9644fqm6epo94kcqymdokzbkk 651926 651925 2026-11-10T07:33:30Z KhiLanTzi 23530 651926 wikitext text/x-wiki {{About|ডিব্ৰুগড় মহানগৰ|একে নামৰ জিলা|ডিব্ৰুগড় জিলা}} {{Infobox settlement | name = ডিব্ৰুগড় | nickname = অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী<br>ভাৰতৰ চাহ নগৰী<br>উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = মহানগৰ | image_skyline = {{photomontage | photo1a = A_tea_garden_in_Dibrugarh.jpg | photo2a = OPD,_Assam_Medical_College_&_Hospital,_Dibrugarh.jpg | photo2b = Shrikshetra_Dham,_Dibrugarh.jpg | photo3a = Dibrugarh_University's_entrance_gate.jpg | photo3b = Inside_campus_of_Indian_Councial_of_Medical_Research,_NE_Region,_at_Lahowal,_Dibrugarh.jpg | photo4a = Bogibeel_Bridge_view.jpg | space = 1 | size = 280 | colour = black | colour_border = black }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা বাওঁফালৰ পৰা সোঁফালে: চাহ বাগিচা, [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়|অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়]], [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়|জগন্নাথ মন্দিৰ]], [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]], [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ]], [[বগীবিল দলং]] | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = অসমত ডিব্ৰুগড়ৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|27.48|N|95|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = সংমণ্ডল | subdivision_name2 = [[উজনি অসম]] | subdivision_type3 = জিলা | subdivision_name3 = [[ডিব্ৰুগড় জিলা]] | subdivision_type4 = ৱাৰ্ডৰ সংখ্যা | subdivision_name4 = ২২ | established_title = স্থাপিত | established_date = ১৮৭৩ | founder = | named_for = ডিব্ৰুমুখৰগড় ([[আহোম-চুতীয়া ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ত ডিব্ৰু নদীৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই নিৰ্মাণ কৰা গড়)<ref>"The Buranjis refer to the Ahom-Chutiya conflict from the fourteenth century which continued up to the sixteenth century. The Ahoms built a garh (fort) on the bank of the river Dibru to resist the attack of the Chutiyas from which the name ‘Dibrugarh’ was derived (Nath, 2001, p.81)." {{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |year=2024 |page=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref><ref>{{Cite book |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |year=2003 |page=56 |url=https://www.scribd.com/document/914496064/The-Comprehensive-History-of-Assam-2-H-K-Barpujari-Editor-2-2-2003-Publication-Board-Assam-Fb354ba6bb80809dc5c1275e48f7bb6f-Anna-s |access-date=30 October 2026}}</ref> | governing_body = [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] | leader_title1 = বিধায়ক | leader_name1 = [[প্ৰশান্ত ফুকন]], [[বিজেপি]] | leader_title2 = জিলা আয়ুক্ত | leader_name2 = বিক্ৰম কৈৰী, আইএএছ | leader_title3 = আৰক্ষী পৰিদৰ্শক | leader_name3 = শ্বেতাংগ মিশ্ৰ, আইপিএছ | leader_title4 = মেয়ৰ | leader_name4 = সৈকত পাত্ৰ, [[বিজেপি]] | government_type = পৌৰনিগম | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 71.83 | elevation_footnotes = | elevation_m = 108 | population_total = {{formatnum:154296}} | population_as_of = ২০১১ | population_density_km2 = auto | population_demonym = Dibrugarhian | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[পিনক'ড]] | postal_code = ৭৮৬০০১-৫ | area_code_type = দূৰভাষ কোড | area_code = +৯১ – (০) ৩৭৩ – XX XX XXX | registration_plate = AS-06 | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-AS]] | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex Ratio]] | blank1_info_sec1 = 934 [[Female|♀️]]/ 1000 [[Male|♂️]] | blank2_name_sec1 = | blank2_info_sec1 = | blank3_name_sec1 = [[Köppen climate classification|Climate]] | blank3_info_sec1 = [[Humid subtropical climate|Cwa]] | blank1_name_sec2 = {{nowrap|[[Official Language]]}} | blank1_info_sec2 = [[Assamese language|Assamese]] | blank2_name_sec2 = [[Literacy in India|Literacy Rate]] | blank2_info_sec2 = {{increase}} 89.42% {{colour|#fc5|high}} | blank3_name_sec2 = [[Lok Sabha]] Constituency | blank3_info_sec2 = [[Dibrugarh (Lok Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank4_name_sec2 = [[Vidhan Sabha]] Constituency | blank4_info_sec2 = [[Dibrugarh (Vidhan Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank5_name_sec2 = [[Human Development Index|HDI]] | blank5_info_sec2 = {{increase}} 0.503 {{colour|#fc5|high}} | official_name = | native_name = }} '''ডিব্ৰুগড়''' ({{lang-en|Dibrugarh}},[[IPA|আ.ধ্ব.ব.]]:{{IPA|ˌdɪbru:ˈgɑ:}}), [[উজনি অসম]]ত অৱস্থিত অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী, ডিব্ৰুগড় জিলাৰ সদৰ তথা অসমৰ দ্বিতীয়খন মহানগৰ। মহানগৰখন অসমৰ মুখ্য ৰাজধানী [[দিছপুৰ]]ৰ পৰা ৪৩৫ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত। ইয়াত [[অসম চৰকাৰ]]ৰ দ্বিতীয় অসম সচিবালয় আৰু মুখ্যমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয় অৱস্থিত। তদুপৰি ইয়াত [[সোণোৱাল কছাৰী স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ো অৱস্থিত। ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ পাৰত অৱস্থিত। ১৮৭৩ চনত ব্ৰিটিছসকলৰ শাসনকালত স্থাপিত ঐতিহাসিক ডিব্ৰুগড় চহৰখন ২০২৪ চনৰ ৭ মাৰ্চত ডিব্ৰুগড় পৌৰসভা ভংগ কৰি ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম গঠনৰ লগে লগে অসমৰ দ্বিতীয় মহানগৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ মুখ্য বাণিজ্যিক আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ। কেইবাখনো চাহ বাগিচা থকাৰ কাৰণে ইয়াক ''ভাৰতৰ চাহ নগৰী'' বোলা হয়। সেইদৰে কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য উদ্যোগৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ হিচাপে ইয়াক ''উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ'' বুলি কোৱা হয়। [[File:Jagannath temple of Dibrugarh district, Assam.jpg|thumb|অসমৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ জগন্নাথ মন্দিৰ]] == নাম== ডিব্ৰুগড় নামটো [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঞি আৰু ক্লিংলুং বৰগোহাঞিৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰু নদীৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই [[আহোম-চুতীয়া ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ত চুতীয়া সেনাৰ বিৰুদ্ধে বনোৱা গড় '''ডিব্ৰুমুখৰ গড়'''ৰ পৰা উৎপত্তি হৈছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal= |volume=11 |issue=2 |pages=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref><ref>{{Cite book |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |year=2003 |page=56 |url=https://www.scribd.com/document/914496064/The-Comprehensive-History-of-Assam-2-H-K-Barpujari-Editor-2-2-2003-Publication-Board-Assam-Fb354ba6bb80809dc5c1275e48f7bb6f-Anna-s |access-date=30 October 2026}}</ref> পাছলৈ চাওঁফা [[চুতণফা]] শাসনকালত ১৮শ শতিকাত '''ডিব্ৰুমুখৰ গড়''' চুটি হৈ গড় আৰু আহোম প্ৰশাসনিক শাখাটোৰ নাম '''ডিব্ৰুগড়''' হয়।<ref>{{cite report |last=Phukan |first=Sarat Kumar |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |institution=Southeast Asian Linguistics Archives (SEAlang) |year=2000 |page=3 |url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/phukan2000linguistic.pdf}}</ref>{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} বুৰঞ্জী অনুসৰি ১৫২৬ চনৰ জেঠ মাহত গড়টোৰ কাষৰীয়া অঞ্চলটো [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অধীনলৈ অহাৰ পাছত প্ৰথমে এখন [[মু’ঙ]] হিচাপে '''মু'ঙ টিফাও''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜣𑜧𑜇𑜧) নাম দিয়া হৈছিল পাছলৈ গড়টোৰ নাম মতেই ১৮শ শতিকাত অঞ্চলটোৰ নাম অসমীয়াত '''ডিব্ৰুগড়''' বুলি প্ৰচলিত হয়।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=G. C. |title=Ahom-Buranji |year=1939 |publisher= |page=61 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/61/mode/1up |access-date=30 October 2026}}</ref> ডিব্ৰুগড় শব্দটো দুটা ভাষা [[বড়ো-কছাৰী]] আৰু [[অসমীয়া ভাষা]]ৰ পৰা আহিছে।<ref>{{cite journal |last=Phukan |first=Sarat Kumar |year=2000 |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |page=297 |url=https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260922163640/https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archivedate=2026-09-22 |access-date=2026-09-27 |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰু শব্দটো নদী সূচোৱা 'ডি'/'দি' শব্দাংশ তিব্বত-বৰ্মী<ref>{{cite book |last=Ramirez |first=Philippe |location=London |page=[https://archive.org/details/kachris00endl/page/4 4] |quote=It is indeed not at all unlikely that the people known to us as Kacháris and to themselves as Baḍa (Bara), were in earlier days the dominant race in Assam; and as such they would seem to have left traces of this domination in the nomenclature of some of the physical features of the country, e.g., the Kachári word for water (di; dŏi) apparently forms the first syllable of the names of many of the chief rivers of the province, such as Diputá, Dihong, Dibong, Dibru, Dihing, Dimu, Desáng, Diku (cf. khu Tista), &c., and to these may be added Dikrang, Diphu, Digáru, &c., all near Sadiya, the earliest known centre of Chutiyá (Kachári) power and civilisation.}}</ref> আৰু গড় শব্দটো অসমীয়া ভাষাৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ Rampart (প্ৰতিৰক্ষামূলক দুৰ্গ) যাৰ উৎস [[প্ৰাকৃত ভাষা]]ৰ [[wiktionary:𑀕𑀠|𑀕𑀠]] (gaḍha) <ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=925 |issn=2347-6435 |quote=This rampart called "garh" in Assamese language.}}</ref> আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জী ''ডিব্ৰু''ৰ এটা ঐতিহাসিক ৰূপ হিচাপে ''Ti-phāo'' নামটো পোৱা যায়। ভাষাবিদ শৰৎ কুমাৰ ফুকনে ১৯৯৬ চনৰ ''Tai Elements in the Place Names of Assam'' প্ৰবন্ধত ''Dibrugarh — Ti-phāo''-ক “Rechristened Place Names”ৰ অন্তৰ্গত কৰি উল্লেখ কৰিছে আৰু এই শ্ৰেণীৰ টাই নামসমূহ “are not in use now” বুলি কৈছে। ==ইতিহাস== বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলা আৰু সংলগ্ন ডিব্ৰু–দিহিং উপত্যকাত প্ৰাচীনকালৰ পৰাই মানুহৰ বসতিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শন পোৱা গৈছে। ডিব্ৰু উপত্যকাৰ বিভিন্ন স্থানৰ পৰা নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ শিলৰ সঁজুলি আৰু মাটিৰ পাত্ৰৰ ভগ্নাংশ সংগ্ৰহ কৰা হৈছে, যাৰ কিছুমান [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ নৃতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=533}}</ref> ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ শাসনকাল=== ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে ডিব্ৰুগড় [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল।<ref name="Bhuyan2023">{{cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |date=2023 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |page=532 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |quote=About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms, as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing, which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century that the area was brought under the control of the Ahoms, and before that, the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas.|ref=harv}}</ref> চুতীয়া শাসনকালৰ পূৰ্বে ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত কোনসকল ৰজা বা ৰাজবংশই শাসন কৰিছিল, সেই সম্পৰ্কে নিশ্চিত ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা নাযায়।<ref>"The region was ruled by the Chutiya kingdom before it was annexed under the Ahom territorial limit, and it was claimed that the site belonged to them. We lack specific historical evidence for the people who ruled the area before them."{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> ৰশ্মিৰেখা ভূঞা আৰু নিশাৰাণী দাসৰ মতে, এই অঞ্চলত চুতীয়া শাসনৰ আৰম্ভণিৰ নিৰ্দিষ্ট সময় নিৰ্ধাৰণ কৰিব পৰা নগ'লেও প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ, জনশ্ৰুতি আৰু বুৰঞ্জীৰ তথ্যই চুতীয়াসকলৰ ৰাজ্যগঠন প্ৰক্ৰিয়া আহোমসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বেই আৰম্ভ হোৱাৰ ইংগিত দিয়ে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|pp=533–534}}</ref> [[বুৰঞ্জী]]সমূহত [[দিহিং নদী]]ক উত্তৰ দিশৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]<ref name="Nath2013">{{cite book |last=Nath |first=D. |chapter=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |editor1-last=Bhattacharjee |editor1-first=J. B. |editor2-last=Syiemlieh |editor2-first=David R. |title=Early States in North East India |publisher=Regency Publications |location=Delhi |year=2013 |page=27 |isbn=978-81-89233-86-0 }}</ref> আৰু দক্ষিণ দিশৰ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজৰ সীমা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>''Assam Buranji'' (SM), p. 9.</ref><ref name="Bhuyan2023"/><ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |page=28 |quote=..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west }}</ref> দিহিং নদীৰ পাৰত চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজত সংঘটিত হোৱা সংঘাতৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত দিহিং নদীৰ মাছ ধৰাৰ অধিকাৰক কেন্দ্ৰ কৰি চুতীয়া–আহোম বিবাদৰ কথা উল্লেখ আছে। মধ্যযুগত দিহিং নদীৰ গতিপথ বৰ্তমানৰ পৰা পৃথক আছিল। ভূতাত্ত্বিক আৰু নদীৰ পুৰণি গতিপথ সম্পৰ্কীয় গৱেষণা অনুসৰি, দিহিং নদীয়ে অতীতত বকতা আৰু চৰগুৱা অঞ্চলৰ মাজেৰে পশ্চিম দিশলৈ বৈ গৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Sarma |first=J. N. |title=A study on palaeochannels from satellite imagery in a part of Upper Assam |url=https://www.researchgate.net/publication/282791359_A_study_on_Palaeochannels_from_satellite_imagery_in_a_part_of_Upper_Assam |pages=77–78 }}</ref> আহোম বুৰঞ্জীসমূহতো বকতা আৰু চৰগুৱা অঞ্চলক দিহিং নদীৰ পাৰত অৱস্থিত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward |title=A History of Assam |year=1906 |publisher=Thacker, Spink and Co. |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait }}</ref> এই সময়ৰ স্থাপত্য-পৰম্পৰাৰ অন্যতম নিদৰ্শন হৈছে ডিব্ৰুগড় নগৰৰ প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত [[মৈৰামৰা দৌল]]। প্ৰত্নস্থলীটোত প্ৰাচীন শিলৰ মন্দিৰৰ অৱশেষ আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত নিৰ্মিত ইটাৰ মন্দিৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। ভূঞা আৰু দাসে প্ৰাচীন শিলৰ মন্দিৰটো চুতীয়া শাসনকালত নিৰ্মিত বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে। আনহাতে, পৰৱৰ্তী ইটাৰ মন্দিৰটোৰ পৰা সংগৃহীত ইটাৰ নমুনাৰ ওপৰত কৰা ''Thermoluminescence Dating'' বা ''TL Dating'' পদ্ধতিৰ কালনিৰ্ণয় অনুসৰি, ইটাৰ মন্দিৰটো খ্ৰীষ্টীয় ১৩-১৪ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে,<ref name="Saikia2024Moiramora">{{cite journal |last1=Saikia |first1=Raktim Ranjan |last2=Taye |first2=Chaitra Dhar |last3=Amin |first3=Nurul |last4=Konwar |first4=Sorat |last5=Panzeri |first5=Laura |last6=Galli |first6=Anna |title=Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History |journal=Applied Sciences |volume=14 |issue=14 |year=2024 |doi=10.3390/app14146271 |doi-access=free |hdl=10281/522302 |hdl-access=free }}</ref> যি সময়ত এই অঞ্চলত [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজা]] সকলে শাসন কৰিছিল। ===আহোম ৰাজ্য=== ==== মুং টিফাও==== ডিব্ৰুগড়ৰ ইতিহাসৰ এক বৃহৎ অংশ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Priyanka |last2=Dutta |first2=Mala |title=A Spatial Pattern Of Population Growth And Urban Development In Dibrugarh City, Assam |journal=International Journal of Environmental Sciences |volume=11 |issue=23s |page=1958 |year=2025 |issn=2229-7359 |url=https://theaspd.com/index.php/ijes/article/download/8679/6263/17965}}</ref> এই অঞ্চলটো আহোম বৰমূৰীয়া সকলৰ অধীনত পৰিচালিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Priyanka |last2=Dutta |first2=Mala |title=A Spatial Pattern Of Population Growth And Urban Development In Dibrugarh City, Assam |journal=International Journal of Environmental Sciences |volume=11 |issue=23s |page=1958 |year=2025 |issn=2229-7359 |url=https://theaspd.com/index.php/ijes/article/download/8679/6263/17965}}</ref> ১৫২২ চনৰ চুতীয়া-আহোম যুদ্ধৰ সময়ত ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বৰগোহাঞিৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰু নৈৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই এটি গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল যাৰ নাম ডিব্ৰুগড় আছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal= |volume=11 |issue=2 |pages=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref> এই গড়টো প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত চুতীয়া সকলৰ বিৰূদ্ধে সজা হৈছিল যদিও পাছলৈ এই গড়টো সীমান্তবৰ্তী জনজাতীয় লোকৰ পৰাও আহোম ৰাজ্যক ৰক্ষা কৰিছিল আৰু ইয়াক শদিয়াৰ গড়ৰ সমানেই গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল {{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ১৫২৩ খ্ৰীষ্টাব্দত চাওঁফা চুহুংমুঙৰ শাসনকালত চুতীয়া-আহোম যুদ্ধত আহোম সকল বিজয়ী হয়। উজনি অসমত শাসনৰ বাবে আহোম সকলে চাৰিং, টিপাম আৰু নামৰূপৰ দৰে ভিন্ন প্ৰশাসনিক একক সমূহ গঠন কৰিছিল যাক ৰাজকোঁৱৰ আৰু ৰাজ বংশীয় লোকসকলক শাসন কৰিবলৈ দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite book |author=Krishna Kanta Handiqui State Open University |title=State and Polity in Assam - II |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2023 |page=69 |url=https://lmskkhsou.in/eservices/e-Resources/Resources/e-SLM/NEP/Master%20Degree/2nd%20semester/DSC/History/State%20and%20Polity%20In%20Assam%20II.pdf}}</ref> আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত হোৱাৰ পাছত গড়টোক কেন্দ্ৰ কৰি '''ডিব্ৰুগড়''' বা '''মু'ঙ টিফাও''' নামেৰ [[মু'ঙ]] (প্ৰশাসনিক একক) গঠন কৰা হৈছিল আৰু তাৰ শাসনভাৰ ত্যাওলুং চুলুংক দিয়া হৈছিল।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ডিব্ৰুগড় আৰু কাষৰীয়া অঞ্চলত আহোমৰ দ্বাৰা যুদ্ধত উদ্ধাৰ কৰা মোগলৰ টোপ সমূহৰ টুকুৰা সমূহ উদ্ধাৰ হৈছে।<ref>{{cite book |author=Krishna Kanta Handiqui State Open University |title=State and Polity in Assam - II |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2023 |page=15 |url=https://lmskkhsou.in/eservices/e-Resources/Resources/e-SLM/NEP/Master%20Degree/2nd%20semester/DSC/History/State%20and%20Polity%20In%20Assam%20II.pdf}}</ref> চাওঁফা চুচেংফাৰ দিনত ডিব্ৰুগড় ৰাজ্যকে ধৰি উজনি অসম [[বৰবৰুৱা]]ৰ শাসনত আহিছিল।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ডিব্ৰুগড় [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ এটা মুখ্য স্থলী হিচাপে কেন্দ্ৰ কৰি উঠে। ১৮০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত এজন আহোম ফুকনে বন্দী কৰা মৰাণ বিদ্ৰোহীসকলক লৈ ডিব্ৰুগড় ৰাজ্যৰ পৰা চিপাহীৰ পহৰাৰ অধীনত [[ঘিলামৰা]]ত পুনৰ সংস্থাপন কৰিছিল আৰু প্ৰশাসনিক পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে বৰবৰুৱাক অৱগত কৰিছিল। <ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Calcutta |year=1933 |page=184 |url=https://ia802901.us.archive.org/11/items/in.ernet.dli.2015.283945/2015.283945.Tungkhungia-Buranji_text.pdf}}</ref> ====ডিব্ৰুগড় ৰাজ্য==== ডিব্ৰুগড় নামটো অষ্টাদশ শতিকাত আহোম চাওফা [[চুতণফা]]ৰ শাসন কালত সৃষ্টি হৈছিল, সেই সময়ত গড়ৰ নামটোৱে অধিক বিস্তৃতি লাভ কৰি বৃহত্তৰ ভৌগোলিক প্ৰশাসনিক অঞ্চলটোক বুজাবলৈ ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite report |last=Phukan |first=Sarat Kumar |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |institution=Southeast Asian Linguistics Archives (SEAlang) |year=2000 |page=3 |url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/phukan2000linguistic.pdf}}</ref> সপ্তদশ–অষ্টাদশ শতিকাত বুঢ়ীদিহিং নদীৰ বানপানী, গৰাখহনীয়া আৰু ভূমিকম্পৰ ফলত মৈৰামৰা সত্ৰৰ ক্ষতিগ্ৰস্ততাক আহোম ৰজাসকলে মেৰামতি কৰাইছিল।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> চৰাইদেউৰ ৰাজকীয় [[মৈদাম]]সমূহৰ বাহিৰেও অন্য অভিজাত শ্ৰেণীৰ লোকৰ মৈদামসমূহ ডিব্ৰুগড়ত দেখা যায়।<ref>"...other Maidams are scattered in the region between Jorhat and Dibrugarh..."{{cite journal |last=Borah |first=Bornali |title=A Study of the Ahom Maidamas at Charaideo |journal=International Journal for Multidisciplinary Research |volume=8 |issue=5 |year=2026 |page=2 |url=https://www.ijfmr.com/papers/2026/5/88332.pdf}}</ref> ইয়াৰে ভিতৰত অন্যত বৰবৰুৱা মৈদাম ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে বৰবৰুৱা উন্নয়ন খণ্ডৰ অধীনত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ দাঁতিতে অৱস্থিত। <ref>{{cite web |title=Barbaruah Maidam |publisher=Pragyanxetu |date=11 April 2023 |page=1 |url=https://pragyanxetu.com/barbaruah-maidam/?pdf=3340}}</ref> ইতিহাসবিদ সৰ্বানন্দ ৰাজকুমাৰৰ মতে, বৃহৎ মৈদাম দুটা ক্ৰমে বুঢ়া দিহিঙীয়া বৰবৰুৱা আৰু ডেকা দিহিঙীয়া বৰবৰুৱাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ধাৰণা কৰা হয়। অৱশ্যে মৈদাম দুটাৰ প্ৰকৃত অধিকাৰীৰ পৰিচয় নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই। এই মৈদামসমূহ অসম চৰকাৰৰ প্ৰত্নতত্ত্ব সঞ্চালকালয়ৰ অধীনত সংৰক্ষিত প্ৰত্নস্থলীৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |title=Protected Archaeological Sites and Monuments |url=https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/list-of-protected-archaeological-sites-and-monuments |publisher=Directorate of Archaeology, Government of Assam |at=No. 149: Barbaruah Maidams, Sessa, Dibrugarh District}}</ref><ref>{{cite web |title=Krishi Vigyan Kendra, Dibrugarh – District Profile |url=https://kvkdibrugarh.aau.ac.in/district.htm |publisher=Assam Agricultural University |at=Barbarua Maidam}}</ref> মৈৰমৰাত চিনাক্ত হোৱা মধ্যযুগীয় শিলৰ ভাস্কৰ্যসমূহৰ ভিতৰত ৬টা বহল মুখ, চেপেটা নাক, উখহা চকু, বহল বুকু আৰু ক্ষীণ কঁকালৰ দৰে বৈশিষ্ট্য থকা ভাস্কৰ্য শিৱসাগৰৰ কীৰ্তিচিহ্নসমূহত থকা আহোম যুগৰ ভাস্কৰ্যৰ মিল দেখা যায়।<ref>{{cite journal |last1=Bhuyan |first1=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11.2 |year=2024 |pages=535–536 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> এই ভাস্কৰ্যসমূহ অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংঘটিত মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পূৰ্বে আহোম যুগত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Bhuyan |first1=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11.2 |year=2024 |pages=535–536 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> ====মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ==== ১৭৮৭ চনত [[চুহিত্পংফা]]ৰ ৰাজত্বকালত [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰু অঞ্চলৰ অমৰাতলীত আহোম ৰাজকীয় বাহিনী পৰাজিত হোৱাৰ পিছত অঞ্চলটো মটক বা মোৱামৰীয়াসকলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ গৈছিল।<ref>"Since the defeat of the royal troops at Amaratali of Dibru in 1787 A.D. this region came under the Mataks or the Moamarias, who formed there a dominant religious community." {{harvcol|Gogoi|2016|p=241}}</ref> [[চুক্লিংফা]] আৰু তেওঁৰ পূৰ্বৰ [[চাওফা]] সকলে মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও সম্পূৰ্ণৰূপে সফল হোৱা নাছিল। মোৱাৰীয়া সকলে "মটক ৰাজ্য" নামেৰে স্বায়ত্তশাসিত ৰাজ্যৰ স্বীকৃতিৰ বাবে বিদ্ৰোহ অব্যাহত ৰাখিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=924 |issn=2347-6435 |url=https://www.ijrdet.com/files/Volume14Issue12/IJRDET_1225_143.pdf |quote=Thus from the year 1805, Dibrugarh became a part of Matak kingdom.}}</ref> ====আহোম ৰাজ্যৰ কৰতলীয়া মটক ৰাজ্য (১৮০৫-১৮২৬)==== আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে দীৰ্ঘদিনীয়া মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত, ১৮০৫ চনত আহোম ৰাজ্য আৰু মটক নেতৃত্বৰ মাজত এখন চুক্তি স্বাক্ষৰিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলত বিদ্ৰোহৰ অন্ত পৰিছিল আৰু [[চুক্লিংফা]]ই ১৮০৫ চনত [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ পুতেক মতিবৰক এজন শাসক হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল আৰু তেওঁক ‘বৰসেনাপতি’ অৰ্থাৎ মহান সেনাপতি উপাধি প্ৰদান কৰি [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ভিতৰতে এখন অৰ্ধ-স্বায়ত্তশাসিত কৰতলীয়া মটক ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। <ref>”....a semi-autonomous Matak State came into being within the Ahom State…”{{cite journal |last=Gogoi |first=Sun |title=An Introduction to the Colonial Identity of the Greater Matak Community of Assam: Religion, Community, Ethnicity and State (1760s–1900s) |journal=Indian Journal of Society and Politics |volume=5 |issue=1 |pages=31–36 |year=2018 |url=https://ijsp.in/admin/mvc/upload/50108%20AN%20INTRODUCTION%20TO%20THE%20COLONIAL%20IDENTITY%20OF%20THE.pdf}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=924 |issn=2347-6435 |url=https://www.ijrdet.com/files/Volume14Issue12/IJRDET_1225_143.pdf |quote=Thus from the year 1805, Dibrugarh became a part of Matak kingdom.}}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মটক ৰজা [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত [[সোনোৱাল কছাৰী|কছাৰী সোণোৱাল]] আৰু বিহিয়া{{efn|বিহিয়াসকল চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ এটা উপশাখা।<ref>{{Cite book |last=Dalton |first=Edward Tuite |url=https://books.google.com/books?id=9wxWAAAAcAAJ&dq=bihiya+ahom&pg=PA77 |title=Descriptive Ethnology of Bengal |date=1872 |publisher=Office of the Superintendent of Government Printing |language=en |page=521 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en |quote=In the present time the Sooteeahs are called Hindoo Sooteeahs, and Ahom Sooteeahs, the last named being those with whom the Ahoms or Saums intermarried at an early date. The class of the Assam population known as Beheeahs in upper Assam, also consider themselves belonging to the Hindu Sooteeah family. |page=468 }}</ref>}} সোণোৱালসকলক ৰজাই ক্ৰমে [[শদিয়া]] আৰু [[ধেমাজি জিলা|চিচি-ধেমাজি]] অঞ্চলৰ পৰা আনি বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]] আৰু [[ডিব্ৰু নদী|ডিব্ৰু]] নদীৰ মাজৰ বনাঞ্চলসমূহত বসতি স্থাপন কৰাইছিল।<ref>{{cite journal |last=Prinsep |first=James |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1838 |volume=7 |publisher=Asiatic Society of Bengal |url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ |language=en |page=676 }}</ref> ১৮০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[কমলেশ্বৰ সিংহ]]ৰ শাসনকালত এজন আহোম ফুকনে বন্দী কৰা কিছুমান মৰাণ বিদ্ৰোহীক ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা চিপাহীৰ পহৰাত [[ঘিলামৰা]]লৈ নি পুনৰ সংস্থাপন কৰিছিল আৰু এই প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে বৰবৰুৱাক অৱগত কৰিছিল। এই ঘটনাৰ উল্লেখ ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Calcutta |year=1933 |page=184 |url=https://ia802901.us.archive.org/11/items/in.ernet.dli.2015.283945/2015.283945.Tungkhungia-Buranji_text.pdf }}</ref> মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ আৰু পৰৱৰ্তী ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ লগতে মানৰ আক্ৰমণৰ ফলত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ কিছুমান পুৰণি বসতি আৰু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। মৈৰামৰা সত্ৰও প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ আৰু ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ ফলত এৰাপৰলীয়া হৈ পৰে বুলি সত্ৰৰ ইতিহাসত উল্লেখ আছে। পৰৱৰ্তী সময়ত মৈৰামৰা সত্ৰ শিৱসাগৰ জিলাৰ হাঁহচৰা মৌজাৰ কুঁজিবালিত পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> পিছলৈ বুঢ়ীদিহিং নদীয়ে গতিপথ সলনি কৰাৰ ফলত পুৰণি সত্ৰৰ অঞ্চলটো লেঙেৰী মৌজাৰ পৰিৱৰ্তে মানকটা মৌজাৰ অন্তৰ্গত হয়। পৰৱৰ্তী বসতিস্থাপকসকলে জংঘলৰ মাজত পুৰণি সত্ৰৰ অৱশেষ পুনৰ আৱিষ্কাৰ কৰি তাত থানঘৰ নিৰ্মাণ কৰি ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰম্ভ কৰে। পূৰ্বৰ সত্ৰাধিকাৰৰ বংশৰ লোকসকলেও পিছলৈ পুনৰ সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰি নামধৰ্ম প্ৰচাৰৰ পৰম্পৰা অব্যাহত ৰাখে। ===ব্ৰিটিছ শাসনকাল=== ====ব্ৰিটিছ কালৰ মটক ৰাজ্য (১৮২৬-১৮৩৯)==== {{Under construction}} ১৮২৬ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰীত ইয়াণ্ডাবু সন্ধি স্বাক্ষৰিত হয় আৰু মান ৰজাই অসমক ব্ৰিটিছৰ হাতত গতাই। পিছে পূব অসমৰ সীমান্তৱৰ্তী কিছুমান অঞ্চলত ব্ৰিটিছে পোনপটীয়া শাসন আৰম্ভ নকৰি স্থানীয় শাসকসকলৰ অধীনত সীমিত স্বায়ত্তশাসন অব্যাহত ৰখাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।<ref>Rebati Mohan Lahiri, ''The Annexation of Assam (1824–1854)'', 1954, p. 34. [https://archive.org/details/dli.pahar.2999/page/34/mode/1up]</ref> ====ব্ৰিটিছ ৰাজ==== [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি ১৮২৬ চনত ব্ৰিটিছসকলে অসমৰ শাসনভাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়ক প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে বাছি লয়। তেওঁলোকে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ এই অঞ্চলত ডিব্ৰুগড়ক বাণিজ্যিক আৰু প্ৰশাসনিক কাৰ্যকলাপৰ কেন্দ্ৰবিন্দু কৰি তুলিছিল। ১৮৪২ চনত ডিব্ৰুগড়ক [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ব্ৰিটিছ শাসনকালত ডিব্ৰুগড় আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে চাহ উদ্যোগ, যোগাযোগ ব্যৱস্থা আৰু প্ৰশাসনিক প্ৰতিষ্ঠানৰ বিকাশ ঘটে। চাহ আৰু কয়লাৰ পৰিবহণৰ লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ বাবে ডিব্ৰু–শদিয়া ৰে'লপথ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে'ল চলাচল আৰম্ভ কৰে। এই ৰে'লপথে পৰৱৰ্তী সময়ত উজনি অসমৰ বাণিজ্যিক বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। ব্ৰিটিছ যুগতে মৈৰামৰা দৌলৰ দৰে পুৰণি প্ৰত্নস্থলীসমূহৰ কিছুমান অংশ এৰাপৰলীয়া অৱস্থাত থাকিলেও অঞ্চলটোত পৰৱৰ্তী বসতি আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান অব্যাহত থাকে। ২০১৭–২০১৮ চনত মৈৰামৰাত চলোৱা খননকাৰ্যত ব্ৰিটিছ যুগৰ তামৰ মুদ্ৰা, ৰূপৰ ফুল, মাটিৰ পাত্ৰৰ ভগ্নাংশ, শিলৰ ভাস্কৰ্য আৰু বিভিন্ন আকাৰৰ পোৰা ইটা পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite news |title=More items found at Jokai temple ruins |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/more-items-found-at-jokai-temple-ruins/cid/1442017 |work=The Telegraph |date=15 February 2018 }}</ref> [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰুগড় চহৰখন এটা প্ৰধান সামৰিক ঘাটি আছিল আৰু বাৰ্মাৰ পৰা অহা নিৰ্বাসিত লোকসকলৰ বাবে বিৰাম শিবিৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ===স্বাধীনোত্তৰ কাল=== ১৯৭১ চনৰ ২ অক্টোবৰ তাৰিখে লখিমপুৰ জিলাৰ ডিব্ৰুগড় মহকুমাক এখন পূৰ্ণাংগ জিলালৈ উন্নীত কৰা হয়। নৱগঠিত [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ সদৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় চহৰক বাছনি কৰা হয় আৰু ডিব্ৰুগড় চহৰৰ নামেৰে জিলাখনৰ নামো নামকৰণ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=About Dibrugarh – Dibrugarh University |url=https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/ |access-date=22 August 2021 |language=en-US |archive-date=22 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210822095119/https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/ |url-status=live }}</ref> স্বাধীনোত্তৰ সময়ত ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ প্ৰধান প্ৰশাসনিক, বাণিজ্যিক, শিক্ষা আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰসমূহৰ অন্যতম হিচাপে বিকশিত হয়। ==জলবায়ু আৰু ভূগোল== ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু সেমেকা উপক্ৰান্তীয়। ডিব্ৰুগড়ত বছৰৰ নৱেম্বৰৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে শুষ্ক শীতকাল আৰু এপ্ৰিলৰ পৰা অক্টোবৰ মাজভাগলৈকে উষ্ণ আৰু বৰষুণৰ সময়। মোটামুটিভাৱে জুন মাহৰ পৰা অক্টোবৰৰ আৰম্ভণি বা মাজভাগলৈকে বাৰিষা চলি থাকে। মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে বৰষুণৰ আৰম্ভণি হয় আৰু ক্ৰমান্বয়ে বৰষুণ অধিক তীব্ৰ আৰু সঘনাই হয়। বাৰিষা কালত মহানগৰৰ উত্তৰ প্ৰান্তত বৈ যোৱা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন প্ৰায়ে ওফন্দি উঠে। সঘনাই হোৱা বৰষুণৰ বাবে মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। গড়ে জুন মাহৰ পৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে আটাইতকৈ গৰম সময়। শীতকালত নৱেম্বৰৰ মাজভাগৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰ ফালে বা মাৰ্চৰ আৰম্ভণিলৈকে শীতৰ আভাস থাকে। ডিব্ৰুগড় ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ পথত অৱস্থিত। [[বংগোপসাগৰ]]ত উদ্ভৱ হোৱা ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ সাধাৰণতে এপ্ৰিল মাহৰ মাজভাগৰ পৰা ডিচেম্বৰৰ আৰম্ভণিলৈকে অহাৰ সম্ভাৱনা থাকে। সাধাৰণতে ইহঁতৰ তীব্ৰতা সময়ছোৱাৰ আৰম্ভণি আৰু শেষত অৰ্থাৎ মে’-জুন আৰু অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ মাহত হয়। উপকূলৰ পৰা বহু দূৰত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে মহানগৰখনত পূৰ্ণ শক্তিৰে ঘূৰ্ণীবতাহৰ আঘাত নকৰে। অৱশ্যে ই প্ৰচণ্ড বৰষুণ আৰু ধুমুহাৰ সূত্ৰপাত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ। বাৰিষা কালত তাপমাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। গ্ৰীষ্মকালত মধ্যমীয়া গৰম আৰু শীতকালত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা হয়। উপক্ৰান্তীয় জলবায়ুৰ বাবে নগৰখনত গড়ে ২৭৬ চে.মি. বৰষুণ হয়। * বসন্তকাল (মাৰ্চ-মে): ডিব্ৰুগড়ত বসন্তকাল সাধাৰণতে উষ্ণ হয় আৰু ইয়াৰ লগত উষ্ণতা আৰু আৰ্দ্ৰতাৰ সমন্বিত মাত্ৰা থাকে। সাধাৰণতে এইসময়ত ৩১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৭ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ ভিতৰত উষ্ণতা থাকে। এপ্ৰিল আৰু মে’ মাহত আটাইতকৈ উষ্ণ হয়। এইসময়ত পাতলীয়াৰ পৰা মজলীয়া বৰষুণ হয়। পিছলৈ বৰষুণৰ প্ৰকোপ ক্ৰমান্বয়ে বাঢ়ি গৈ থাকে। ইয়াৰ লগতে উষ্ণতাও বৃদ্ধি পায়। এই সময়ত ধুমুহা-বৰষুণৰ সৈতে [[বৰদৈচিলা]]ৰ আগমণ হয়। * গ্ৰীষ্ম আৰু বৰ্ষাকাল (জুন-আগষ্ট): ডিব্ৰুগড়ৰ গ্ৰীষ্মকালত অস্বাভাৱিকভাৱে বতাহ বলি থাকে আৰু গড় উষ্ণতা ৩৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ পায়। আৰ্দ্ৰতাৰ পৰিমাণ সৰ্বোচ্চ হয়। এই সময়ত বৰষুণৰ মাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। * হেমন্তকাল (ছেপ্টেম্বৰ-নৱেম্বৰ):ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা নৱেম্বৰলৈকে বৰষুণৰ পৰিমাণ কমি আহে৷ এই সময়ত গড় উষ্ণতা ২০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ-২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ আশে-পাশে থাকে। উষ্ণতাৰ লগতে এই সময়ত আদ্ৰতাও কমি আহে। * শীতকাল (ডিচেম্বৰ-ফেব্ৰুৱাৰী):শীতকালত ডিব্ৰুগড়ত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা পৰে। এই সময়ত উষ্ণতা আৰু আদ্ৰতা নিম্নগামী হয়। বৰষুণৰ পৰিমাণো একেবাৰে কমি আহে। ===ভূগোল=== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত। মহানগৰখনৰ মাটিকালি প্ৰায় ৭১.৮৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। মহানগৰখন সমতল তলত অৱস্থিত। সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ গড় উচ্চতা ১০৮ মিটাৰ বা ৩৫৪ ফুট। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন গড়ে ১০-১৫ কিলোমিটাৰ বহল। বাৰিষা কালত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি হয়। ইয়াৰ ফলত ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ দাঁতিত সংকটজনক ভাবে গৰাখহনীয়া হয়। ডিব্ৰুগড় মহানগৰখনক বানপানী আৰু খহনীয়াৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। জল নিষ্কাশনৰ বাবে ১৯৫৪ চনত মহানগৰখনৰ ডিব্ৰুজানৰ পৰা চেঁচা নদীলৈকে ৩২ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘৰ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা নলা আছে। মহানগৰখনৰ ভিতৰত কেইবাখনো বিখ্যাত চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পূবত মাইজান বিল অৱস্থিত। {{Weather box | location = [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] (১৯৯১–২০২০, চৰম পৰ্যায় ১৯৫২–বৰ্তমান) | metric first = Yes | single line = Yes | width = auto | Jan record high C = 29.5 | Feb record high C = 33.2 | Mar record high C = 34.5 | Apr record high C = 36.0 | May record high C = 38.8 | Jun record high C = 38.2 | Jul record high C = 39.8 | Aug record high C = 39.8 | Sep record high C = 39.5 | Oct record high C = 37.2 | Nov record high C = 33.8 | Dec record high C = 30.6 |year record high C = 39.8 | Jan high C = 23.5 | Feb high C = 25.0 | Mar high C = 26.7 | Apr high C = 28.0 | May high C = 29.8 | Jun high C = 31.2 | Jul high C = 31.4 | Aug high C = 32.0 | Sep high C = 31.4 | Oct high C = 30.6 | Nov high C = 28.1 | Dec high C = 25.1 | year high C = 28.5 | Jan mean C = 16.8 | Feb mean C = 18.9 | Mar mean C = 21.6 | Apr mean C = 23.5 | May mean C = 25.8 | Jun mean C = 27.7 | Jul mean C = 28.2 | Aug mean C = 28.5 | Sep mean C = 27.6 | Oct mean C = 25.8 | Nov mean C = 21.8 | Dec mean C = 18.1 |year mean C = | Jan low C = 10.1 | Feb low C = 13.0 | Mar low C = 16.4 | Apr low C = 19.2 | May low C = 22.0 | Jun low C = 24.3 | Jul low C = 24.9 | Aug low C = 25.2 | Sep low C = 24.1 | Oct low C = 21.0 | Nov low C = 15.7 | Dec low C = 11.2 | year low C = 18.8 | Jan record low C = 1.0 | Feb record low C = 4.8 | Mar record low C = 8.1 | Apr record low C = 10.8 | May record low C = 14.1 | Jun record low C = 16.5 | Jul record low C = 19.9 | Aug record low C = 19.5 | Sep record low C = 18.4 | Oct record low C = 13.3 | Nov record low C = 6.5 | Dec record low C = 2.7 |year record low C = 1.0 | rain colour = green | Jan rain mm = 26.6 | Feb rain mm = 57.8 | Mar rain mm = 118.2 | Apr rain mm = 219.3 | May rain mm = 326.0 | Jun rain mm = 419.4 | Jul rain mm = 485.0 | Aug rain mm = 394.3 | Sep rain mm = 317.2 | Oct rain mm = 125.2 | Nov rain mm = 19.4 | Dec rain mm = 9.9 |year rain mm = 2518.3 | Jan rain days = 2.9 | Feb rain days = 5.3 | Mar rain days = 8.9 | Apr rain days = 12.7 | May rain days = 14.7 | Jun rain days = 18.8 | Jul rain days = 20.6 | Aug rain days = 16.1 | Sep rain days = 13.5 | Oct rain days = 6.8 | Nov rain days = 2.0 | Dec rain days = 0.9 |year rain days = 123.2 |time day = 17:30 [[ভাৰতীয় মান সময়|ভা:মা:স:]] | Jan humidity = 72 | Feb humidity = 67 | Mar humidity = 66 | Apr humidity = 71 | May humidity = 74 | Jun humidity = 78 | Jul humidity = 79 | Aug humidity = 79 | Sep humidity = 81 | Oct humidity = 80 | Nov humidity = 78 | Dec humidity = 76 |year humidity = 75 |source 1 = ভাৰতৰ বতৰবিজ্ঞান বিভাগ<ref name=IMDnormals> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Dibrugarh/Mohanbari (A) Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 249–250 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M24 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDcityweather> {{cite web | url = http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/dibrugarh2.htm | title = Dibrugarh Climatological Table 1971–2000 | publisher = India Meteorological Department | accessdate = 6 February 2020}}</ref> |source 2 = টকিঅ' জলবায়ু কেন্দ্ৰ (গড় উষ্ণতা ১৯৯১–২০২০)<ref name=TCC> {{cite web | url = https://ds.data.jma.go.jp/gmd/tcc/tcc/products/climate/normal/parts/NrmMonth_e.php?stn=42314 | title = Normals Data: Dibrugarh/Mohanbari - India Latitude: 27.48°N Longitude: 95.02°E Height: 110 (m) | publisher = Japan Meteorological Agency | date = August 2012}}</ref>}} ==পৰিচালনা== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম|ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগমে]] পৰিচালনা কৰে। ডিব্ৰুগড় পৌৰনিগমৰ অন্তৰ্গত ২২টা ৱাৰ্ড আছে। প্ৰতিটো ৱাৰ্ডৰ এগৰাকীকৈ ৱাৰ্ড কাউন্সিলৰ আছে। পৌৰনিগমৰ এগৰাকী মেয়ৰ আছে। মেয়ৰ কাউঞ্চিলে ডিব্ৰুগড় চহৰৰ স্থানীয় শাসনৰ নিকায় হিচাপে বিভিন্ন কাম-কাজ চোৱা-চিতা কৰে। বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ মেয়ৰ [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ ডাঃ সৈকত পাত্ৰ। ইয়াৰ বিভিন্ন বিভাগে নগৰ পৰিকল্পনা কৰ্তৃপক্ষৰ অধীনত সামৰি লোৱা ইয়াৰ চৌপাশকে ধৰি চহৰখনৰ বাবে পৰিকল্পনা কৰে। ==জনগাঁথনি== {{bar box |title=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ (২০১১)<ref>{{cite web |url=http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |title=Dibrugarh Census Report |publisher=Dibrugarh.gov.in |access-date=15 June 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |archive-date=4 March 2016 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |deadurl=yes }}</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ধৰ্ম |right1=শতাংশ |float=right |bars= {{bar percent|[[হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|94.37}} {{bar percent|[[ইছলাম ধৰ্ম]]|green|4.68}} {{bar percent|[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]|gold|0.36}} {{bar percent|[[শিখ ধৰ্ম]]|yellow|0.23}} {{bar percent|অন্যান্য†|black|0.27}} |caption=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ<br /> †<small>[[জৈন ধৰ্ম]]ক ধৰি(<0.1%)</small> }} ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=16 June 2004|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=1 November 2008|publisher= Census Commission of India}}</ref> ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ জনসংখ্যা ১৫৪,২৯৬ জন আৰু জনবসতিৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ২,১০০ জন। জনসংখ্যাৰ ৫৪% পুৰুষ আৰু ৪৬% মহিলা। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ লিংগ অনুপাত প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৬১ গৰাকী নাৰী। ধৰ্ম হিচাপে ডিব্ৰুগড়ত হিন্দুৰ সংখ্যা ৯৪.৩৭%, মুছলমান ৪.৬৭%, বৌদ্ধ ০.৩৬%, শিখ ০.২৩% আৰু জৈনকে আদি কৰি অন্যান্য ধৰ্ম ০.২৭%। ডিব্ৰুগড়ৰ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়সকল সাধৰণে মহানগৰখনত ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৮৯.৫%। এয়া ৰাষ্ট্ৰীয় গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰৰ তুলনাত অধিক। ডিব্ৰুগড়ত ৯% জনসংখ্যা ০ৰ পৰা ৬ বছৰৰ ভিতৰত, আৰু প্ৰতি ১০০০ ল’ৰাৰ বিপৰীতে ছোৱালীৰ সন্তান অনুপাত ৯৪০। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ ভিতৰত বৰবাৰী, ডিব্ৰুগড়, আৰু মাহপোৱালিমাৰা গোহাঁই গাঁও আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |url=http://www.census2011.co.in/ |title=Census 2011 Data of Indian Population 2011 Census |publisher=Census2011.co.in |access-date=15 June 2013 |archive-date=20 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111120202313/http://www.census2011.co.in/ |url-status=live }}</ref> {{Pie chart |thumb = left |caption = ডিব্ৰুগড় মহানগৰত কথিত ভাষা (২০১১)<ref name="censusindia.gov.in" /> |label1 = [[অসমীয়া ভাষা]] |value1 = 41.62 |color1 = brown |label3 = [[হিন্দী ভাষা]] |value3 = 21.39 |color3 = yellow |label2 = [[বাংলা ভাষা]] |value2 = 23.51 |color2 = orange |label4 = [[নেপালী ভাষা]] |value4 = 1.04 |color4 = pink |label5 = অন্যান্য |value5 = 12.44 |color5 = grey }} মুঠ জনসংখ্যাৰ ভিতৰত ডিব্ৰুগড় মহানগৰত অসমীয়া ৬৪,২২৩ গৰাকী, বাংলা ৩৬,২৮৩, হিন্দী ৩৩,০১১, ভোজপুৰী ৫,৫৩৩, নেপালী ১,৬০৯ আৰু ১১,৯১১ জন লোকে অন্য ভাষা কয়।<ref name="censusindia.gov.in">[https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX 2011 Census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220423103514/https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX |date=23 April 2022 }} censusindia.gov.in</ref> ==অৰ্থনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ উজনি অসমৰ প্ৰধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু। ব্ৰিটিছ সকলে মহানগৰখন বাণিজ্যৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় দিছিল। উজনি অসমৰ সম্পদ যেনে মূলতঃ চাহ আৰু কয়লা, লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ উদ্দ্যেশে এই মিটাৰগজ ৰেলপথটো [[জন বেৰী হোৱাইট]]ৰ প্ৰচেষ্টাত গঠন হোৱা "আসাম ৰেলৱে এণ্ড ট্ৰেডিং কোম্পানী"য়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে| ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলপথত]] ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনামুখৰ পৰা জয়পুৰলৈ প্ৰথমখন ৰেল চলে। ১৮৮৩ চনৰ ১৬ জুলাইত ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[মাকুম]]লৈ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হোৱা ৪০ মাইল পথত ৰেলৰ চলাচল আৰম্ভ হয়।<ref name="closed down">{{cite news | url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311/at06 | title=State’s first railway track closed down | work=assamtribune.com | date=December 13, 2011 | agency=assamtribune | accessdate=30 জানুৱাৰী 2014 | location=guwahati | archivedate=January 11, 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111080342/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311%2Fat06 | deadurl=yes }}</ref> ১৯৪৫ চনত চনত ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱেক 'বেংগল আসাম ৰেলৱে'ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name="nfr history">{{cite web | url=http://www.nfr.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,1,444| title=History of NF Railway | work=nfr | | accessdate=4ফেব্ৰুৱাৰী 2014 | location=guwahati}}</ref><ref name="DS Rail">{{cite journal | title=ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যাকাত ৰেলগাড়ী | author=ৰবীন্দ্ৰ চন্দ্ৰ বৰুৱা| journal=মন্থন | year=২০০৭ | month=চেপ্তেম্বৰ-অক্টোবৰ | pages=১৯, ২০}}</ref><ref>http://www.irfca.org/faq/faq-history2.html</ref> ইয়াৰ লগতে মোহনাঘাটৰ পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰে জলপথৰ যোগেদি কলকাতালৈকে জাহাজ চলিছিল। বৰ্তমান সময়ত ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বিভিন্ন উদ্যোগ আৰু ব্যৱসায়িক অৱস্থিত। ===উদ্যোগসমূহ=== ডিব্ৰুগড় জিলা খনিজ সম্পদত চহকী। ইয়াত কেইবাটাও খাৰুৱা তেলৰ পুং আৰু কয়লা খনি অৱস্থিত। এই খনিজ সম্পদৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জিলাখনত কেইবাটাও বৃহৎ উদ্যোগ গঢ় লৈ উঠিছে। জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ এই উদ্যোগসমূহৰো ব্যৱসায়িক কাৰ্যকলাপৰ স্থান। ====অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড==== {{main|অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড}} অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড [[ভাৰত]]ৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চৰকাৰী মালিকানাধীন হাইড্ৰ'কাৰ্বন অন্বেষণ আৰু উৎপাদন নিগম। ই ভাৰত চৰকাৰৰ পেট্ৰ'লিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয়ৰ মালিকানাধীন আৰু ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। ই ভাৰত চৰকাৰৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত মহাৰত্ন কোম্পানী। উত্তৰ প্ৰদেশৰ নয়ডা, [[গুৱাহাটী]] আৰু যোধপুৰত ইয়াৰ কাৰ্যালয় আছে। অইল খাৰুৱা তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছৰ অন্বেষণ, বিকাশ আৰু উৎপাদন, খাৰুৱা তেল পৰিবহণ আৰু তৰল পেট্ৰ'লিয়াম গেছ উৎপাদনৰ ব্যৱসায়ত নিয়োজিত হৈ আছে। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড ভাৰতৰ অসমত ডিব্ৰুগড় জিলাৰ লেপেটকটাত অৱস্থিত এক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠান। ঐতিহাসিক [[অসম চুক্তি]] অসম গেছ ক্ৰেকাৰ প্ৰকল্প হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত থকা বিচিপিএল নিৰ্মাণৰ কাৰ্য ২০০৭ চনৰ ৯ এপ্ৰিলত তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] আৰম্ভ কৰিছিল আৰু ইয়াক প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ২০১৬ চনৰ ৫ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদনৰ বাবে উদ্বোধন কৰিছিল। ৭০% ইকুইটিৰ সৈতে গেইল (ইণ্ডিয়া) লিমিটেড ইয়াৰ মুখ্য অংশীদাৰ আৰু বাকী ৩০% ইকুইটিখিনি [[অসম চৰকাৰ]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মাজত সমান অংশত বিভাজিত। ইথাইলিন, প্ৰপাইলিন, ৰৈখিক নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথাইলিন, উচ্চ-ঘনত্বৰ পলিথাইথিলিন আৰু পলিপ্ৰপাইলিন হৈছে বৰ্তমান প্ৰকল্পটোৰ দ্বাৰা উৎপাদিত বিভিন্ন পেট্ৰো-সামগ্ৰী আৰু পলিমাৰ। ইয়াৰ লগতে হাইড্ৰজেনযুক্ত পাইৰোলাইচিছ গেছ'লিন আৰু ১-বিউটেনৰ বাবে দুটা উৎপাদন একক নিৰ্মাণাধীন। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ ৰসায়ন আৰু সাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ]] ৰাসায়নিক সাৰ উৎপাদন কৰা উদ্যোগ। এই সাৰ কাৰখানা [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত। প্ৰাকৃতিক গেছৰ পৰা ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা এই উদ্যোগ ১৯৬৯ চনৰ ১ জানুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদন আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="bvfcl"/> পূৰ্বতে ই হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেডৰ নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্সৰ অংশ আছিল। ২০০২ চনৰ ৫ এপ্ৰিল তাৰিখে হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বনৰ পৰা নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্স বিভক্ত হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড নামৰ নতুন কোম্পানীটো গঠন কৰা হৈছিল। ই হৈছে ভাৰতৰ সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব আৰু পূব অঞ্চলৰ একমাত্ৰ ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা কোম্পানী।<ref name="bvfcl">{{cite web |url=https://bvfcl.com/bvfcl-profile/ |title=Corporate profile |website=bvfcl.com |date= |access-date=৭ জুলাই ২০২৪}}</ref> ====অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড==== {{main|অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড}} অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড প্ৰাকৃতিক গেছ পৰিবহণ আৰু বিতৰণৰ লগত জড়িত অসমৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজ্যিক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]] হিচাপে স্থাপিত কোম্পানী।<ref name="AGCL">{{cite web |url=https://assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |title=About us |website=assamgas.org |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240602212956/https://www.assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |deadurl=yes }}</ref> ১৯৬২ চনৰ ৩১ মাৰ্চ তাৰিখে ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। অসম গেছ কোম্পানীৰ পাইপলাইনৰ নেটৱৰ্কে [[উজনি অসম]]ৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[চৰাইদেউ জিলা|চৰাইদেউ]], [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]], [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] আৰু [[মাজুলী জিলা|মাজুলী জিলা]]ৰ ৪০০ ৰো অধিক চাহ কাৰখানা, ১,২০০ বাণিজ্যিক প্ৰতিষ্ঠান, ৫০,০০০ ঘৰুৱা গ্ৰাহক আৰু ৪১০ ঔদ্যোগিক গ্ৰাহকক গেছ যোগান ধৰি আহিছে।<ref name="IC">{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |title=Pipe gas connection under assam gas company ltd |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240609060913/https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |deadurl=yes }}</ref> ====ডিএনপি লিমিটেড==== {{main|ডিএনপি লিমিটেড}} ডিএনপি লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]।<ref name="DNPL">{{cite web |url=http://www.dnpl.co.in/profile |title=Profile |website=dnpl.co.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪}}</ref> [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত ডিএনপি লিমিটেড ২০০৭ চনৰ ১৫ জুন তাৰিখে স্থাপন কৰা হৈছিল। যুটীয়া উদ্যোগ হিচাপে ডিএনপি লিমিটেড ১৯৫৬ চনৰ কোম্পানী আইনৰ অধীনত পঞ্জীভুক্ত।<ref>{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |title=Appointment of Director and Chairman in the BOD of the Joint Venture Company (JVC), Duliajan Numaligarh Pipeline Limited (DNPL) |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240616075846/https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |deadurl=yes }}</ref> দুলীয়াজান নুমলীগড় পাইপলাইনৰ ইংৰাজী নামৰ প্ৰতিটো শব্দৰ প্ৰথম বৰ্ণৰে কোম্পানীটোৰ নাম ডিএনপি লিমিটেড ৰখা হৈছে। ====অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড==== {{main|অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড}} অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]। অসম চৰকাৰ, [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]] আৰু অসম ঔদ্যোগিক উন্নয়ন নিগমৰ আৰু [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত প্ৰতিষ্ঠানটো ১৯৭১ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। <ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|title=Assam Petro-chemicals Limited bags Skoch Gold Award|date=2018-12-08|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=2019-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181209020937/https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|archive-date=2018-12-09|url-status=live}}</ref> ১৯৭৬ চনত [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত মিথানল প্ৰকল্পত ফৰ্মেলডিহাইড আৰু কেইটামান ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড ৰেজিন যেনে ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড গ্লু আৰু ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড মোল্ডিং পাউডাৰৰ সৈতে উৎপাদন আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ১৯৮৯ আৰু ১৯৯৮ চনত সম্প্ৰসাৰণৰ পিছত, কোম্পানীটোৱে মিথানল প্ৰকল্পটো ১০০ টিপিডি (প্ৰতিদিনে টন) আৰু ফৰ্মেলডিহাইড প্ৰকল্পৰ ক্ষমতা ১০০ টিপিডিলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://assampetrochemicals.com/ |title=Assam Petro-chemicals Limited – About us |date=2015 |accessdate=12 June 2019 |url-status=live |publisher=Assam Petro-Chemicals Limited |archivedate=15 October 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181015175705/http://www.assampetrochemicals.co.in/ |deadurl=yes }}</ref> কোম্পানীটোৱে ২০১৭ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ঘোষণা কৰিছিল যে ই ১,৩৩৭ কোটি টকা বিনিয়োগ কৰিব আৰু ৫০০ টিপিডি মিথানল আৰু ২০০ টিপিডি ফৰ্মালিন উৎপাদন কৰিবলৈ সম্প্ৰসাৰিত হ'ব আৰু ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ মিথানল উৎপাদক হিচাপে পৰিগণিত হ'ব।<ref>{{cite news |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |title=Assam Petrochemicals Limited to invest Rs 1337 crore to set up second unit |newspaper=Economic Times |date=24 September 2017 |author=Singh, Bikash |accessdate=12 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180929151131/https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |archive-date=29 September 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/states/north-east/bjp-respects-all-views-sonowal/cid/1686202|title=BJP respects all views: Sonowal|website=The Telegraph|first=Tejesh |last= Tripathy | date= 3 May 2019 |language=en|access-date=2019-06-12|quote= Addressing the gathering after laying the foundation stone of a formalin plant ... The Assam Petro-Chemicals Limited will supply methanol, the raw material needed to make formalin (preservative), to this plant which will produce 200 tonnes of formalin daily. The plant, for which 163 bighas has been allotted by the government at Dhaknamari, is being set up at a cost of Rs 100 crore. }}</ref> এই প্ৰকল্পৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কেঁচামাল হৈছে প্ৰাকৃতিক গেছ, ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড। অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেডে যোগান ধৰা প্ৰাকৃতিক গেছ, মিথানল উৎপাদনৰ বাবে কেঁচামাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। নামৰূপ সাৰ প্ৰকল্পৰ দ্বাৰা ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড যোগান ধৰা হয়।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=czUyfP-hHTEC&q=%22Assam+Petrochemicals+Limited%22&pg=PA29 | title=The Anatomy of Rural Poverty in Assam | publisher=Mittal Publications | author=Atikuddin Ahmed | year=1987 | pages=29 | isbn=8170990092}}</ref> <!-- ====কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ বা আধিকাৰিক ভাবে অসম গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ বকুলনিত অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। এই সংযুক্ত চক্ৰ গেছ টাৰ্বাইন প্ৰকল্পটো [[নীপকো]]ৰ অধীনত। এই প্ৰকল্প [[জাপান]]ৰ বহিঃৰাজ্য অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা পুঁজিৰ সৈতে দ্বিপাক্ষিক ঋণ ব্যৱস্থাৰ অধীনত ৩৭.২৭২ বিলিয়ন য়েনৰ ঋণৰ সহায়ত ইয়াৰ আংশিক বিত্তীয় সাহায্য প্ৰদান কৰা হৈছে। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শক্তি কেন্দ্ৰটোত ৬টা গেছ টাৰ্বাইন আছে আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ৩টা ভাপ টাৰ্বাইন আছে। এই টাৰ্বাইনবোৰ মডিউলাৰ ধৰণেৰে সজোৱা হৈছে। এটা মডিউলত সংশ্লিষ্ট বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ১টা ভাপ টাৰ্বাইনৰ সৈতে ২টা গেছ টাৰ্বাইন থাকে। ====নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]] অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। ইয়াৰ লগতে নতুনকৈ নামৰূপ প্ৰতিষ্ঠাপন শক্তি কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছে। মুঠ ১৬২.৯ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন গেছ ভিত্তিক দুয়ো তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম শক্তি উৎপাদন নিগম লিমিটেড]]ৰ অধীনত। নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ প্ৰথমটো গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="thermal">{{cite web |url=https://apgcl.org/thermal.php |title=Thermal |website=www.apgcl.org |date= |access-date=১৪ জুলাই ২০২৪ |archivedate=2024-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240714114352/https://apgcl.org/thermal.php |deadurl=yes }}</ref> --> ===চাহ উদ্যোগ=== [[File:Tea, two leaves and a bud.jpg|thumb|right|চাহ পাত]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰিটিছ যুগৰ কেইবাখনো চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা ৩২ কিলোমিটাৰ নিগলত [[চাবুৱা]]ত জিলাখনৰ প্ৰথমখন চাহ বাগিচা [[মণিৰাম দেৱান|মণিৰাম দেৱানে]] প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Barua|1994|pp=Preface}}</ref> বৰ্তমান গোটেই জিলাখনত প্ৰায় ১৪৪ খন বৃহৎ আৰু অসংখ্য ক্ষুদ্ৰ চাহ বাগিচা আছে। লগতে কেইবাটাও চাহৰ কাৰখানাও আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ মাজ-মজিয়াত ১৯৫৯ চনত অৱস্থিত জালান নগৰ চাহ বাগিচা অৱস্থিত। মহানগৰখন চাহ উদ্যোগৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু। মহানগৰৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত মনোহৰি চাহ বাগিচাৰ চাহে নিলামত কেইবাবাৰো অভিলেখ ভংগ কৰিছে। ডিব্ৰুগড়ত ভাৰতৰ ক্ষুদ্ৰ চাহ খেতিয়কৰ উন্নয়ন সঞ্চালকালয়ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=81391| title = Press Information Bureau}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও চাহ উন্নয়ন (ৰোপন)ৰ এজন উপ-সঞ্চালকৰ নেতৃত্বত "ভাৰতীয় চাহ ব’ৰ্ড"ৰ এটা আঞ্চলিক কাৰ্যালয়ও চহৰখনত অৱস্থিত। অসম শাখা ভাৰতীয় চাহ সন্থাৰ প্ৰথম খণ্ড ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| title = The Official Website of Tea Board India| access-date = 4 April 2014| archive-date = 1 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140301140750/http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| url-status = live}}</ref> ===পৰ্যটন=== ৰেল, পথ আৰু বিমান সংযোগৰ লগতে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বৃহৎ সংখ্যক পৰ্যটনস্থলীৰ উপস্থিতিয়ে ভাৰতৰ এই অংশত শেহতীয়া অংশত পৰ্যটন উদ্যোগৰ আকৰ্ষণীয় বৃদ্ধি দেখা গৈছে। ভাৰত-বিদেশৰ পৰা অহা পৰ্যটকৰ বাবেও ডিব্ৰুগড় এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গন্তব্যস্থানৰ লগতে এক প্ৰধান গমন কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। এনে পৰ্যটন আৱৰ্তনসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হৈছে: ডিব্ৰুগড় – ৰয়িং – মায়'দিয়া – অনিনি পৰ্যটন আৱৰ্তন,<ref>{{cite web |url=http://www.arunachaltourism.com/top5.php |title=Arunachal Tourism |access-date=4 August 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |archive-date=6 April 2013 |archivedate=6 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড় – গুৱাহাটী নদী ক্ৰুজ।<ref>{{cite web |url=http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |title=Brahmaputra Cruise - Neamati to Guwahati |access-date=4 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |archive-date=7 April 2014 |archivedate=7 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ চাহ বাগিচা সমূহৰ আশে-পাশে চাহ পৰ্যটন গঢ় লৈ উঠিছে।<ref>{{cite news | url=http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | location=Calcutta, India | work=The Telegraph | first=Ripunjoy | last=Das | title=Tea belt takes to heritage tourism | date=12 July 2005 | access-date=4 April 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140407072704/http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | archive-date=7 April 2014 | url-status=dead }}</ref> তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] আৰু কেইবাখনো প্ৰতিষ্ঠিত বেচৰকাৰী চিকিৎসালয় আৰু নাৰ্ছিং হোম থকাৰ বাবে উজনি অসমৰ লগতে [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[নাগালেণ্ড]]ৰ ৰোগী সকলৰ বাবে চিকিৎসা পৰ্যটনৰ স্থান। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যটন স্থান হ’ল: * [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়]] * [[বগা বাবাৰ মাজাৰ]] * জালান মন্দিৰ * মহাত্মা গান্ধী উদ্যান, খনিকৰ * সাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা উদ্যান, ফুলবাগান * জিলা পুথিভঁৰাল আৰু সংগ্ৰাহালয় * চেক্ৰেড হাৰ্ট কেথেড্ৰেল তদুপৰি ইয়াৰ আশে-পাশে [[ৰাইদঙীয়া দৌল]], [[মৈৰামৰা দৌল]], [[বেজৰ দৌল]], [[কলি আইৰ থান]], শিলিখা থান, দিনজয় সত্ৰ, মদাৰখাট সত্ৰ আদি পৰ্যটনস্থলী অৱস্থিত। ==পৰিবহণ== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ স্থলপথ, ৰে'লপথ, বিমানপথ আৰু জলপথেৰে অসম তথা ভাৰতৰ অন্যান্য ঠাইৰ লগত সংযুক্ত হৈ আছে। ===বিমানপথ=== [[File:Dibrugarh Airport Complex.jpg|thumbnail|right|ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উত্তৰ-পুব দিশত মোহনবাৰী নামৰ ঠাইত ১৫ কিলোমিটাৰ দূৰৈত [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] অৱস্থিত। সেয়ে ইয়াক মোহনবাৰী বিমানবন্দৰো বোলা হয়। ই অসমৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক ব্যস্ত বিমানবন্দৰ। বিমানবন্দৰখনৰ পৰা চলাচল কৰা বিমান সংস্থাসমূহ হ’ল এয়াৰ ইণ্ডিয়া, ইণ্ডিগ’ আৰু এলায়েন্স এয়াৰ। বিমান সেৱাৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় [[নতুন দিল্লী]], [[গুৱাহাটী]], শিলিগুৰি, [[ইম্ফল]], [[কলকাতা]], [[ইটানগৰ]], তেজু, [[আগৰতলা]], [[বেংগালুৰু]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ লগত সংযোজিত। ২০১৩ চনত ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰত নিশা অৱতৰণৰ সুবিধাযুক্ত হয়।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013/at09 Mohanbari Airport ready for night landing] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004223532/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013%2Fat09 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (20 September 2013). Retrieved 3 October 2013.</ref> এই বিমানবন্দৰত এৰোব্ৰিজৰ বাণিজ্যিক পৰিচালনাও আৰম্ভ হৈছে।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 Assam Tribune]Assamtribune.com (2 October 2013). Retrieved 3 October 2013 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004230933/http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 |date=4 October 2013 }}.</ref> বৰ্তমান ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰৰ দ্বিতীয় টাৰ্মিনেল নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত আছে। ===ৰে'লপথ=== [[File:New Dibrugarh Railway Station Complex.jpg|thumbnail|ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথম ৰেল সেৱাৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ ইতিহাসত ডিব্ৰুগড়ে এক বিশিষ্ট স্থান দখল কৰি আহিছে। ১৮৮২ চনৰ ১ মে’ত ডিব্ৰুগড়ত মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে’ল চলিছিল। ১৮৮২ চনৰ ১৫ মে’ত দিনজানলৈকে এই ৰে'লপথ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। সেই বছৰৰ ২৩ ডিচেম্বৰত চাবুৱালৈকে মালবাহী ৰে'লৰ প্ৰচলন হয়। ১৮৮৪ চনৰ ১৮ ফেব্ৰুৱাৰীত পুৱা ৭:২০ বজাত তদানীন্তন অসমৰ মুখ্য আয়ুক্ত ছাৰ চাৰ্লছ ইলিয়টে ৰিহাবাৰী ৰেল ষ্টেচনৰ পৰা (বৰ্তমান [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]]) ৪০০ ইউৰোপীয় আৰু ভাৰতীয় যাত্ৰীৰে [[লিডু]]লৈ যোৱা প্ৰথমখন যাত্ৰীবাহী ৰেল ফ্লেগ অফ কৰে। ১৯৯১ চনত প্ৰকাশিত অসম ৰেলৱে আৰু ট্ৰেডিং কোম্পানী লিমিটেডৰ শতবাৰ্ষিকী স্মৃতিগ্ৰন্থ অনুসৰি উক্ত কোম্পানীটোৱে [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে]] নিৰ্মাণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হোৱাৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৰেলৱে উন্নয়নৰ সমগ্ৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710/state07 Dibrugarh Rly Station denied heritage status] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004221528/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710%2Fstate07 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (17 June 2010). Retrieved 3 October 2013.</ref> মহানগৰখনত [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] দুটা ৰে'ল ষ্টেচন অৱস্থিত। ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ মানচিত্ৰত এই দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পূবৰ ৰেল ষ্টেচন। ভাৰতৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ যেনে বেংগালুৰু, চেন্নাই, কোচি, ত্ৰিবান্দ্ৰম, কলকাতা, দিল্লী, কন্যাকুমাৰী আদিৰ সৈতে সংযুক্ত ৰেলৱে নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় সংযোজিত হৈ আছে। মহানগৰীৰ উপকণ্ঠত বাণীপুৰত নতুন ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ই তিনিচুকীয়া ৰেল সংমণ্ডলৰ লামডিং-ডিব্ৰুগড় অংশত অৱস্থিত। ৪০০ বিঘা মাটিত বিস্তৃত সমগ্ৰ উত্তৰ-পূবৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ৰেল ষ্টেচন আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ২ কিলোমিটাৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211/state05 |title=The Assam Tribune Online |website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |archive-date=14 May 2014 |access-date=28 December 2024 |archivedate=14 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |deadurl=yes }}</ref> ===জলপথ=== [[File:Bogibeel Karrengbali paarghat.jpg|thumb|বগীবিল ঘাটৰ এখন ফেৰী]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ কাষে কাষে আৰু তাৰ সিপাৰে এক উন্নত জলপথ পৰিবহণ ব্যৱস্থাও আছে। ডিব্ৰুগড় বাংলাদেশ সীমান্তৰ পৰা শদিয়ালৈকে বিস্তৃত ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ২ৰ এক উল্লেখযোগ্য স্থান। ফেৰী সেৱাই ডিব্ৰুগড়ক চেঙাজান (ধেমাজি জিলা), পানবাৰী (ধেমাজি) & ঐৰাম ঘাট (জোনাই ওচৰত)ৰ সৈতে সংযোগ কৰে। বগীবিল আই ডব্লিউ টি ঘাটৰ পৰা কাৰেং চাপৰি আৰু চিচি মুখলৈ নিয়মীয়া ফেৰী সেৱা আছে। তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা গুৱাহাটীলৈ বিলাসী ক্ৰুজ সেৱাও উপলব্ধ। ডিব্ৰুগড়লৈ যোৱা ক্ৰুজখন [[তেজপুৰ]] আৰু [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |title=Bharat Darshan – Guwahati |access-date=8 October 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |archive-date=20 September 2013 |archivedate=20 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |deadurl=yes }}</ref> ====স্থলপথ==== ডিব্ৰুগড়ৰ মাজেৰে অসম ট্ৰাংক ৰোড পাৰ হৈ গৈছে। ডিব্ৰুগড়ৰ চৌকিডিঙিত অৱস্থিত অসম ৰাজ্যিক বাছ আস্থানৰ পৰা নিয়মীয়াকৈ অসম আৰু উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যান্য ৰাজ্যলৈ বাছ চলাচল কৰে। মহানগৰখনত ৰাজহুৱা পৰিবহনৰ বাবে অটো ৰিক্সা, বিক্ৰম, ই-ৰিক্সাৰ সুবিধা আছে। নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত থকা কনভয় ৰোডৰ উৰণসেঁতুৰ কাষত নতুনকৈ আৰম্ভ কৰা মুৰলীধৰ জালান বাছ আস্থান সম্পূৰ্ণকৈ কাৰ্যক্ষম হোৱা নাই। দেশৰ দীৰ্ঘতম ৰে'ল-ৰোড দলং [[বগীবিল দলং]] ডিব্ৰুগড়ৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত। ==শিক্ষা আৰু গৱেষণা== [[File:Dibrugarh Govt. Boys' H. S. School, Dibrugarh.jpg|thumb|right|ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] [[File:Dibrugarh University's entrance gate.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰৱেশপথ]] [[file:DHSK College, Dibrugarh.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ শিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰবিন্দু। ডিব্ৰুগড়ত কেইবাখনো পুৰণি আৰু উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী, বেচৰকাৰী বিদ্যালয় আছে। ১৮৪০ চনত স্থাপিত হোৱা [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] অসমৰ অন্যতম পুৰণি বিদ্যালয়। তদুপৰি ডিব্ৰুগড় কেইখনমান বিখ্যাত কণিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় আছে। [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ দ্বিতীয় পুৰণি বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৬৫ চনত [[অসম বিধান সভা]]ত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা এই বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপিত হয়। অসমৰ উচ্চশিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰৰূপে পৰিচিত ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ত কলা, বিজ্ঞান, বাণিজ্য আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা বিষয়ক শিক্ষাদানৰ বাবে বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰৰ উপৰিও এখন "অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ প্ৰতিষ্ঠান" আছে। বৰ্তমান এই বিশ্ববিদ্যালয়ৰদ্বাৰা অনুমোদিত মুঠ মহাবিদ্যালয়ৰ সংখ্যা ১৬০। ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মুঠ মাটিকালি হ'ল ২০৩ হেক্টৰ; ইয়াৰে ৭৪.৩ হেক্টৰৰ এটা এলেকাত চাহখেতি কৰা হয়। এই বিশ্ববিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দু নতুন বজাৰৰ পৰা প্ৰায় ৫ কি: মি: দক্ষিণে ৰজাভেটা অঞ্চলত অৱস্থিত। ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথটো বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যতম আৰু আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। এই মহাবিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ বৰবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়খন আনুস্থানিকভাৱে ১৯৪৭ চনৰ ৩ নৱেম্বৰৰ দিনা উদ্বোধন কৰা হয়। ইয়াৰ আগেয়ে ই "বেৰী-হোৱাইট মেডিকেল স্কুল নামেৰে জনাজাত আছিল, যিখন ১৯০০ চনত স্থাপিত হৈছিল। [[শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় জিলাৰ চাবুৱাত অৱস্থিত এখন ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। এই বিশ্ববিদ্যালয় খন অসম চৰকাৰে ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত গৃহীত কৰা ''শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয় বিধেয়ক, ২০১৮''ৰ অধীনত স্থাপন কৰিছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন ২০২০ চনৰ ১০ জুলাই তাৰিখৰ পৰা ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ অস্থায়ী কেম্পাছৰ পৰা কাৰ্যক্ষম হয়। এইখন অসমৰ প্ৰথম আৰু ভাৰতৰ চতুৰ্থ কাৰ্যক্ষম চতুৰ্থ ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। ডিব্ৰুগড়ৰ [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়|চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উজনি অসমৰএকমাত্ৰ দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]] [[ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ|ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদে]] স্থাপন কৰা ছখন আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰৰ অন্যতম। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১০ কিঃমিঃ পূবত তথা বকুল তিনিআলিৰ পৰা ২ কিঃমিঃ নিলগত লাহোৱালত আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ অৱস্থিত। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আঠখন ৰাজ্যৰ উমৈহতীয়া আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰই এই অঞ্চলত জীৱ-চিকিৎসা বিষয়ত গৱেষণা কৰা হয়। ১৯৮২ চনত এই কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছিল। ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ আৰু বিভিন্ন প্ৰকল্পৰ বাবে বিভিন্ন উৎসৰ পৰা এই কেন্দ্ৰই অনুদান লাভ কৰে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উল্লেখযোগ্য শিক্ষানুষ্ঠান সমূহ হ'ল: ===বিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] * ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী বালিকা বিদ্যালয় * ডন বস্ক' হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * লিটিল ফ্লাৱাৰ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট মেৰীজ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট জেভিয়াৰ্ছ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * বি এল বেৰীয়া সৰস্বতী শিশু মন্দিৰ * কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * দিল্লী পাব্লিক স্কুল, ডিব্ৰুগড় * বিবেকানন্দ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * সম্পূৰ্ণ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয় * ভিক্টোৰিয়া গাৰ্লছ স্কুল * বেংগলী বয়জ স্কুল * মাৰোৱাৰী হিন্দী বিদ্যালয় * অগ্ৰসেন একাডেমী * শিশু ভাৰতী বিদ্যালয় * গ্ৰেহেম বজাৰ বালিকা বিদ্যালয় ===কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ছল্ট ব্ৰুক একাডেমী]] * ডঃ ৰাধাকৃষ্ণণ স্কুল অফ আৰ্টছ, কমাৰ্চ এণ্ড চাইন্স * [[জ্ঞান বিজ্ঞান একাডেমী]] *  শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় ===মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ বাণিজ্য মহাবিদ্যালয়]] * [[মনোহৰী দেৱী কানৈ মহিলা মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰু মহাবিদ্যালয়]] * নন্দলাল বৰগোহাঁই চিটি মহাবিদ্যালয় ===আইন মহাবিদ্যালয়=== * ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ আইন মহাবিদ্যালয় * এছ.আই.পি.ই. আইন মহাবিদ্যালয় * ডঃ ৰোহিনী কান্ত বৰুৱা আইন মহাবিদ্যালয় ===শিক্ষণ মহাবিদ্যালয়=== * চন্দ্ৰকান্ত হাজৰিকা মহাবিদ্যালয় * পাৰিজাত একাডেমী শিক্ষক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান ===চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠান=== * [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] * [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়]] * [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] ===কাৰিকৰী প্ৰতিষ্ঠান=== * [[ডিব্ৰুগড় পলিটেকনিক]] ==গণমাধ্যম== আকাশবাণী ডিব্ৰুগড় অসমৰ অন্যতম পুৰণি আকাশবাণী কেন্দ্ৰ। আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়ে এ এম (৫২৯.১ মিটাৰ মেগাৱাটত ৫৬৭ কিলোহাৰ্টজ) আৰু এফ এম (১০১.৩০ মেগাহাৰ্টজ) বেণ্ড দুয়োটাতে তিনিটা অধিবেশনত দৈনিক প্ৰচাৰ কৰে।<ref>{{cite web|title=All India Radio, Dibrugarh|url=http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|publisher=Prasar Bharati|access-date=3 August 2013|archive-date=2 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|url-status=live}}</ref> লগতে প্ৰতিদিনে সন্ধিয়া ৬:০০ বজাত ৫ মিনিটৰ আঞ্চলিক বাতৰিৰ বুলেটিন সম্প্ৰচাৰ কৰে ।<ref name="allindiaradio.gov.in">{{cite web| url = http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| title = Get Apps {{!}} Prasar Bharati| access-date = 3 August 2013| archive-date = 2 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| url-status = live}}</ref> এই কেন্দ্ৰটো ১৯৬৮ চনৰ ১৫ ফেব্ৰুৱাৰীত আৰম্ভ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |title=NEWS ON AIR : News on AIR brings the Latest & Top Breaking News on Politics, G-20 summit, Cricket, Sports, Business , State,Formula One in INDIA , Regional Language Audio Bulletins , Regional Language scripts & more |access-date=1 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140305062218/http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |archive-date=5 March 2014 |url-status=dead }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ মলখুবাচাত এই ষ্টেচনৰ ষ্টুডিঅ’ আৰু লেপেটকাত অৱস্থিত ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড স্থানৰ সমীপত হাই পাৱাৰ ট্ৰেন্সমিছন টাৱাৰ আছে। ব্ৰহ্মপুত্ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন বা ৰেডিঅ’ ব্ৰহ্মপুত্ৰ ৯০.৪ মেগাহাৰ্টজ ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথমটো তৃণমূল পৰ্যায়ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন। উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়, ধেমাজি, আৰু শিৱসাগৰৰ কিছু অংশৰ ৮ লাখৰো অধিক লোকক সামৰি লোৱা এই চহৰে অৰ্ধনগৰীয়া, আৰু গ্ৰাম্য জনসংখ্যাক একত্ৰিত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ মাইজান ঘাটৰ সমীপত ইয়াৰ ষ্টেচন অৱস্থিত। [[File:Doordarshan Kendra, Dibrugarh.jpg|thumb|right|দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] অসমীয়া ভাষাত অনুষ্ঠান আগবঢ়োৱা দ্বিতীয়টো দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড় ১৯৯৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে কেন্দ্ৰই ১৯৯১ চনৰ ২০ ডিচেম্বৰৰ পৰা দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটীৰ সম্প্ৰচাৰিত অসম ভাষাৰ কাৰ্যসূচী সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |deadurl=yes }}</ref> এই কেন্দ্ৰত নিৰ্মিত কাৰ্যসূচীসমূহ উচ্চ শক্তিৰ ট্ৰেন্সমিটাৰৰ জৰিয়তে টেলিকাষ্ট কৰা হয়।<ref>{{cite web| url = http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| title = Doordarshan Kendra Guwahati| access-date = 1 March 2014| archive-date = 29 July 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| url-status = live| archivedate = 29 July 2013| archiveurl = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| deadurl = yes}}</ref> ডিব্ৰুগড় দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰই 'ডি ডি নৰ্থ ইষ্ট' চেনেলত অনুষ্ঠানৰ অৱদান আগবঢ়াই আছে।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |deadurl=yes }}</ref> তদপৰি সামাজিক মাধ্যমটো প্ৰচাৰৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ত কেইবাটাও ইলেক্ট্ৰনিক বাতৰি পৰ্টেল আৰু চেনেল আছে। ===বাতৰি-কাকতসমূহ=== ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত প্ৰথমখন কাকত 'টাইমছ অফ আছাম'ৰ সৈতে ডিব্ৰুগড় সমগ্ৰ পূব ভাৰতৰ বাতৰি কাকত সাংবাদিকতাৰ পথ প্ৰদৰ্শক। প্ৰকাশৰ চাৰি দশক পিছত টাইমছ অফ আছামৰ প্ৰকাশ বন্ধ হৈ ১৯৩৯ চনৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য আছাম ট্ৰিবিউন|দ্য আছাম ট্ৰিবিউনে]] যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে আৰু ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৭ বছৰ প্ৰকাশৰ পিছত গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰিত হয়। অৱশ্যে উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ এই প্ৰধান ইংৰাজী দৈনিক কাকতখন গুৱাহাটীৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত হয়। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন চাৰিখন চহৰৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য ছেণ্টিনেল]] প্ৰকাশিত হয়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা কেইবাখনো স্থানীয়ভাষাৰ, লগতে ইংৰাজী আৰু বাংলা দৈনিক কাকত প্ৰকাশ পায়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত অসমীয়া বাতৰি কাকতসমূহ হ'ল [[অসমীয়া প্ৰতিদিন]], [[জনসাধাৰণ]], [[নিয়মীয়া বাৰ্তা]], [[দৈনিক অসম]], অসম আদিত্য, দৈনিক প্ৰতীক্ষা আৰু প্ৰতিবিম্ব। গুৱাহাটী আৰু শিলচৰৰ সমান্তৰালকৈ ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা বাংলা দৈনিক যুগশংখ প্ৰকাশিত হয়। ==ৰাজনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ অন্তৰ্গত। [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ নেতা তথা বৰ্তমানৰ কেন্দ্ৰীয় জলপৰিবহন মন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]] বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ সাংসদ।<ref>{{cite web |url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |title=List of Parliamentary & Assembly Constituencies |access-date=6 October 2008 |work=Assam |publisher=Election Commission of India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |archive-date=4 May 2006 }}</ref> বিজেপিৰ প্ৰশান্ত ফুকন [[ডিব্ৰুগড় (বিধানসভা সমষ্টি)]] পৰা [[অসম বিধানসভা]]লৈ নিৰ্বাচিত বিধায়ক। [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] বৰ্তমান বিজেপিৰ দখলত। ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== * [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]], অসমৰ এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ, নাট্যকাৰ, লেখক আৰু প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা * [[নীলমণি ফুকন (জ্যেষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]], সাহিত্যিক আৰু ৰাজনীতিবিদ * [[দেৱকান্ত বৰুৱা]], কবি আৰু ৰাজনীতিবিদ, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ ৮৩ সংখ্যক অধ্যক্ষ, [[বিহাৰ]]ৰ ৰাজ্যপাল * [[যোগেন্দ্ৰ নাথ হাজৰিকা]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ সপ্তম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[কেশৱ চন্দ্ৰ গগৈ]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ নৱম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ চতুৰ্দশ মুখ্যমন্ত্ৰী]] তথা কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী * [[ৰঞ্জন গগৈ]], [[ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ|ভাৰতৰ ৪৬ সংখ্যক মুখ্য ন্যায়াধীশ]] * [[মলয়া গোস্বামী]], শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী * [[বিজু ফুকন]], অভিনেতা * [[নগেন শইকীয়া]], সাহিত্যিক তথা সাহিত্য সভাৰ প্ৰাক্তন সভাপতি * [[প্ৰহ্লাদ চন্দ্ৰ তাছা]], সাহিত্যিক ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থ সূচি== {{refbegin}} * {{citation |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |place=Guwahati |publisher=EBH Publishers |year=2016 |isbn=978-93-83252-70-1 }} * {{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=925 |issn=2347-6435 |ref=harv}} == বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Dibrugarh|ডিব্ৰুগড়}} * [https://dibrugarh.assam.gov.in/ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ ৱেবচাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250419051017/https://dibrugarh.assam.gov.in/ |date=2025-04-19 }} * [http://dibru.ac.in ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় ৱেবচাইট] {{অসমৰ নগৰ-মহানগৰ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:ডিব্ৰুগড় জিলা]] pgl4sx2ooiovs6bsie3ag518h4nd11q 651928 651926 2026-11-10T07:57:10Z KhiLanTzi 23530 /* ব্ৰিটিছ অধীনস্থ মটক ৰাজ্য (১৮২৬-১৮৩৯) */ 651928 wikitext text/x-wiki {{About|ডিব্ৰুগড় মহানগৰ|একে নামৰ জিলা|ডিব্ৰুগড় জিলা}} {{Infobox settlement | name = ডিব্ৰুগড় | nickname = অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী<br>ভাৰতৰ চাহ নগৰী<br>উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = মহানগৰ | image_skyline = {{photomontage | photo1a = A_tea_garden_in_Dibrugarh.jpg | photo2a = OPD,_Assam_Medical_College_&_Hospital,_Dibrugarh.jpg | photo2b = Shrikshetra_Dham,_Dibrugarh.jpg | photo3a = Dibrugarh_University's_entrance_gate.jpg | photo3b = Inside_campus_of_Indian_Councial_of_Medical_Research,_NE_Region,_at_Lahowal,_Dibrugarh.jpg | photo4a = Bogibeel_Bridge_view.jpg | space = 1 | size = 280 | colour = black | colour_border = black }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা বাওঁফালৰ পৰা সোঁফালে: চাহ বাগিচা, [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়|অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়]], [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়|জগন্নাথ মন্দিৰ]], [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]], [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ]], [[বগীবিল দলং]] | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = অসমত ডিব্ৰুগড়ৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|27.48|N|95|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = সংমণ্ডল | subdivision_name2 = [[উজনি অসম]] | subdivision_type3 = জিলা | subdivision_name3 = [[ডিব্ৰুগড় জিলা]] | subdivision_type4 = ৱাৰ্ডৰ সংখ্যা | subdivision_name4 = ২২ | established_title = স্থাপিত | established_date = ১৮৭৩ | founder = | named_for = ডিব্ৰুমুখৰগড় ([[আহোম-চুতীয়া ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ত ডিব্ৰু নদীৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই নিৰ্মাণ কৰা গড়)<ref>"The Buranjis refer to the Ahom-Chutiya conflict from the fourteenth century which continued up to the sixteenth century. The Ahoms built a garh (fort) on the bank of the river Dibru to resist the attack of the Chutiyas from which the name ‘Dibrugarh’ was derived (Nath, 2001, p.81)." {{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |year=2024 |page=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref><ref>{{Cite book |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |year=2003 |page=56 |url=https://www.scribd.com/document/914496064/The-Comprehensive-History-of-Assam-2-H-K-Barpujari-Editor-2-2-2003-Publication-Board-Assam-Fb354ba6bb80809dc5c1275e48f7bb6f-Anna-s |access-date=30 October 2026}}</ref> | governing_body = [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] | leader_title1 = বিধায়ক | leader_name1 = [[প্ৰশান্ত ফুকন]], [[বিজেপি]] | leader_title2 = জিলা আয়ুক্ত | leader_name2 = বিক্ৰম কৈৰী, আইএএছ | leader_title3 = আৰক্ষী পৰিদৰ্শক | leader_name3 = শ্বেতাংগ মিশ্ৰ, আইপিএছ | leader_title4 = মেয়ৰ | leader_name4 = সৈকত পাত্ৰ, [[বিজেপি]] | government_type = পৌৰনিগম | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 71.83 | elevation_footnotes = | elevation_m = 108 | population_total = {{formatnum:154296}} | population_as_of = ২০১১ | population_density_km2 = auto | population_demonym = Dibrugarhian | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[পিনক'ড]] | postal_code = ৭৮৬০০১-৫ | area_code_type = দূৰভাষ কোড | area_code = +৯১ – (০) ৩৭৩ – XX XX XXX | registration_plate = AS-06 | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-AS]] | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex Ratio]] | blank1_info_sec1 = 934 [[Female|♀️]]/ 1000 [[Male|♂️]] | blank2_name_sec1 = | blank2_info_sec1 = | blank3_name_sec1 = [[Köppen climate classification|Climate]] | blank3_info_sec1 = [[Humid subtropical climate|Cwa]] | blank1_name_sec2 = {{nowrap|[[Official Language]]}} | blank1_info_sec2 = [[Assamese language|Assamese]] | blank2_name_sec2 = [[Literacy in India|Literacy Rate]] | blank2_info_sec2 = {{increase}} 89.42% {{colour|#fc5|high}} | blank3_name_sec2 = [[Lok Sabha]] Constituency | blank3_info_sec2 = [[Dibrugarh (Lok Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank4_name_sec2 = [[Vidhan Sabha]] Constituency | blank4_info_sec2 = [[Dibrugarh (Vidhan Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank5_name_sec2 = [[Human Development Index|HDI]] | blank5_info_sec2 = {{increase}} 0.503 {{colour|#fc5|high}} | official_name = | native_name = }} '''ডিব্ৰুগড়''' ({{lang-en|Dibrugarh}},[[IPA|আ.ধ্ব.ব.]]:{{IPA|ˌdɪbru:ˈgɑ:}}), [[উজনি অসম]]ত অৱস্থিত অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী, ডিব্ৰুগড় জিলাৰ সদৰ তথা অসমৰ দ্বিতীয়খন মহানগৰ। মহানগৰখন অসমৰ মুখ্য ৰাজধানী [[দিছপুৰ]]ৰ পৰা ৪৩৫ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত। ইয়াত [[অসম চৰকাৰ]]ৰ দ্বিতীয় অসম সচিবালয় আৰু মুখ্যমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয় অৱস্থিত। তদুপৰি ইয়াত [[সোণোৱাল কছাৰী স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ো অৱস্থিত। ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ পাৰত অৱস্থিত। ১৮৭৩ চনত ব্ৰিটিছসকলৰ শাসনকালত স্থাপিত ঐতিহাসিক ডিব্ৰুগড় চহৰখন ২০২৪ চনৰ ৭ মাৰ্চত ডিব্ৰুগড় পৌৰসভা ভংগ কৰি ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম গঠনৰ লগে লগে অসমৰ দ্বিতীয় মহানগৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ মুখ্য বাণিজ্যিক আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ। কেইবাখনো চাহ বাগিচা থকাৰ কাৰণে ইয়াক ''ভাৰতৰ চাহ নগৰী'' বোলা হয়। সেইদৰে কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য উদ্যোগৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ হিচাপে ইয়াক ''উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ'' বুলি কোৱা হয়। [[File:Jagannath temple of Dibrugarh district, Assam.jpg|thumb|অসমৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ জগন্নাথ মন্দিৰ]] == নাম== ডিব্ৰুগড় নামটো [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঞি আৰু ক্লিংলুং বৰগোহাঞিৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰু নদীৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই [[আহোম-চুতীয়া ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ত চুতীয়া সেনাৰ বিৰুদ্ধে বনোৱা গড় '''ডিব্ৰুমুখৰ গড়'''ৰ পৰা উৎপত্তি হৈছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal= |volume=11 |issue=2 |pages=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref><ref>{{Cite book |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |year=2003 |page=56 |url=https://www.scribd.com/document/914496064/The-Comprehensive-History-of-Assam-2-H-K-Barpujari-Editor-2-2-2003-Publication-Board-Assam-Fb354ba6bb80809dc5c1275e48f7bb6f-Anna-s |access-date=30 October 2026}}</ref> পাছলৈ চাওঁফা [[চুতণফা]] শাসনকালত ১৮শ শতিকাত '''ডিব্ৰুমুখৰ গড়''' চুটি হৈ গড় আৰু আহোম প্ৰশাসনিক শাখাটোৰ নাম '''ডিব্ৰুগড়''' হয়।<ref>{{cite report |last=Phukan |first=Sarat Kumar |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |institution=Southeast Asian Linguistics Archives (SEAlang) |year=2000 |page=3 |url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/phukan2000linguistic.pdf}}</ref>{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} বুৰঞ্জী অনুসৰি ১৫২৬ চনৰ জেঠ মাহত গড়টোৰ কাষৰীয়া অঞ্চলটো [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অধীনলৈ অহাৰ পাছত প্ৰথমে এখন [[মু’ঙ]] হিচাপে '''মু'ঙ টিফাও''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜣𑜧𑜇𑜧) নাম দিয়া হৈছিল পাছলৈ গড়টোৰ নাম মতেই ১৮শ শতিকাত অঞ্চলটোৰ নাম অসমীয়াত '''ডিব্ৰুগড়''' বুলি প্ৰচলিত হয়।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=G. C. |title=Ahom-Buranji |year=1939 |publisher= |page=61 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/61/mode/1up |access-date=30 October 2026}}</ref> ডিব্ৰুগড় শব্দটো দুটা ভাষা [[বড়ো-কছাৰী]] আৰু [[অসমীয়া ভাষা]]ৰ পৰা আহিছে।<ref>{{cite journal |last=Phukan |first=Sarat Kumar |year=2000 |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |page=297 |url=https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260922163640/https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archivedate=2026-09-22 |access-date=2026-09-27 |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰু শব্দটো নদী সূচোৱা 'ডি'/'দি' শব্দাংশ তিব্বত-বৰ্মী<ref>{{cite book |last=Ramirez |first=Philippe |location=London |page=[https://archive.org/details/kachris00endl/page/4 4] |quote=It is indeed not at all unlikely that the people known to us as Kacháris and to themselves as Baḍa (Bara), were in earlier days the dominant race in Assam; and as such they would seem to have left traces of this domination in the nomenclature of some of the physical features of the country, e.g., the Kachári word for water (di; dŏi) apparently forms the first syllable of the names of many of the chief rivers of the province, such as Diputá, Dihong, Dibong, Dibru, Dihing, Dimu, Desáng, Diku (cf. khu Tista), &c., and to these may be added Dikrang, Diphu, Digáru, &c., all near Sadiya, the earliest known centre of Chutiyá (Kachári) power and civilisation.}}</ref> আৰু গড় শব্দটো অসমীয়া ভাষাৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ Rampart (প্ৰতিৰক্ষামূলক দুৰ্গ) যাৰ উৎস [[প্ৰাকৃত ভাষা]]ৰ [[wiktionary:𑀕𑀠|𑀕𑀠]] (gaḍha) <ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=925 |issn=2347-6435 |quote=This rampart called "garh" in Assamese language.}}</ref> আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জী ''ডিব্ৰু''ৰ এটা ঐতিহাসিক ৰূপ হিচাপে ''Ti-phāo'' নামটো পোৱা যায়। ভাষাবিদ শৰৎ কুমাৰ ফুকনে ১৯৯৬ চনৰ ''Tai Elements in the Place Names of Assam'' প্ৰবন্ধত ''Dibrugarh — Ti-phāo''-ক “Rechristened Place Names”ৰ অন্তৰ্গত কৰি উল্লেখ কৰিছে আৰু এই শ্ৰেণীৰ টাই নামসমূহ “are not in use now” বুলি কৈছে। ==ইতিহাস== বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলা আৰু সংলগ্ন ডিব্ৰু–দিহিং উপত্যকাত প্ৰাচীনকালৰ পৰাই মানুহৰ বসতিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শন পোৱা গৈছে। ডিব্ৰু উপত্যকাৰ বিভিন্ন স্থানৰ পৰা নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ শিলৰ সঁজুলি আৰু মাটিৰ পাত্ৰৰ ভগ্নাংশ সংগ্ৰহ কৰা হৈছে, যাৰ কিছুমান [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ নৃতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=533}}</ref> ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ শাসনকাল=== ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে ডিব্ৰুগড় [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল।<ref name="Bhuyan2023">{{cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |date=2023 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |page=532 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |quote=About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms, as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing, which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century that the area was brought under the control of the Ahoms, and before that, the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas.|ref=harv}}</ref> চুতীয়া শাসনকালৰ পূৰ্বে ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত কোনসকল ৰজা বা ৰাজবংশই শাসন কৰিছিল, সেই সম্পৰ্কে নিশ্চিত ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা নাযায়।<ref>"The region was ruled by the Chutiya kingdom before it was annexed under the Ahom territorial limit, and it was claimed that the site belonged to them. We lack specific historical evidence for the people who ruled the area before them."{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> ৰশ্মিৰেখা ভূঞা আৰু নিশাৰাণী দাসৰ মতে, এই অঞ্চলত চুতীয়া শাসনৰ আৰম্ভণিৰ নিৰ্দিষ্ট সময় নিৰ্ধাৰণ কৰিব পৰা নগ'লেও প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ, জনশ্ৰুতি আৰু বুৰঞ্জীৰ তথ্যই চুতীয়াসকলৰ ৰাজ্যগঠন প্ৰক্ৰিয়া আহোমসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বেই আৰম্ভ হোৱাৰ ইংগিত দিয়ে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|pp=533–534}}</ref> [[বুৰঞ্জী]]সমূহত [[দিহিং নদী]]ক উত্তৰ দিশৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]<ref name="Nath2013">{{cite book |last=Nath |first=D. |chapter=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |editor1-last=Bhattacharjee |editor1-first=J. B. |editor2-last=Syiemlieh |editor2-first=David R. |title=Early States in North East India |publisher=Regency Publications |location=Delhi |year=2013 |page=27 |isbn=978-81-89233-86-0 }}</ref> আৰু দক্ষিণ দিশৰ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজৰ সীমা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>''Assam Buranji'' (SM), p. 9.</ref><ref name="Bhuyan2023"/><ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |page=28 |quote=..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west }}</ref> দিহিং নদীৰ পাৰত চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজত সংঘটিত হোৱা সংঘাতৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত দিহিং নদীৰ মাছ ধৰাৰ অধিকাৰক কেন্দ্ৰ কৰি চুতীয়া–আহোম বিবাদৰ কথা উল্লেখ আছে। মধ্যযুগত দিহিং নদীৰ গতিপথ বৰ্তমানৰ পৰা পৃথক আছিল। ভূতাত্ত্বিক আৰু নদীৰ পুৰণি গতিপথ সম্পৰ্কীয় গৱেষণা অনুসৰি, দিহিং নদীয়ে অতীতত বকতা আৰু চৰগুৱা অঞ্চলৰ মাজেৰে পশ্চিম দিশলৈ বৈ গৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Sarma |first=J. N. |title=A study on palaeochannels from satellite imagery in a part of Upper Assam |url=https://www.researchgate.net/publication/282791359_A_study_on_Palaeochannels_from_satellite_imagery_in_a_part_of_Upper_Assam |pages=77–78 }}</ref> আহোম বুৰঞ্জীসমূহতো বকতা আৰু চৰগুৱা অঞ্চলক দিহিং নদীৰ পাৰত অৱস্থিত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward |title=A History of Assam |year=1906 |publisher=Thacker, Spink and Co. |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait }}</ref> এই সময়ৰ স্থাপত্য-পৰম্পৰাৰ অন্যতম নিদৰ্শন হৈছে ডিব্ৰুগড় নগৰৰ প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত [[মৈৰামৰা দৌল]]। প্ৰত্নস্থলীটোত প্ৰাচীন শিলৰ মন্দিৰৰ অৱশেষ আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত নিৰ্মিত ইটাৰ মন্দিৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। ভূঞা আৰু দাসে প্ৰাচীন শিলৰ মন্দিৰটো চুতীয়া শাসনকালত নিৰ্মিত বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে। আনহাতে, পৰৱৰ্তী ইটাৰ মন্দিৰটোৰ পৰা সংগৃহীত ইটাৰ নমুনাৰ ওপৰত কৰা ''Thermoluminescence Dating'' বা ''TL Dating'' পদ্ধতিৰ কালনিৰ্ণয় অনুসৰি, ইটাৰ মন্দিৰটো খ্ৰীষ্টীয় ১৩-১৪ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে,<ref name="Saikia2024Moiramora">{{cite journal |last1=Saikia |first1=Raktim Ranjan |last2=Taye |first2=Chaitra Dhar |last3=Amin |first3=Nurul |last4=Konwar |first4=Sorat |last5=Panzeri |first5=Laura |last6=Galli |first6=Anna |title=Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History |journal=Applied Sciences |volume=14 |issue=14 |year=2024 |doi=10.3390/app14146271 |doi-access=free |hdl=10281/522302 |hdl-access=free }}</ref> যি সময়ত এই অঞ্চলত [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজা]] সকলে শাসন কৰিছিল। ===আহোম ৰাজ্য=== ==== মুং টিফাও==== ডিব্ৰুগড়ৰ ইতিহাসৰ এক বৃহৎ অংশ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Priyanka |last2=Dutta |first2=Mala |title=A Spatial Pattern Of Population Growth And Urban Development In Dibrugarh City, Assam |journal=International Journal of Environmental Sciences |volume=11 |issue=23s |page=1958 |year=2025 |issn=2229-7359 |url=https://theaspd.com/index.php/ijes/article/download/8679/6263/17965}}</ref> এই অঞ্চলটো আহোম বৰমূৰীয়া সকলৰ অধীনত পৰিচালিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Priyanka |last2=Dutta |first2=Mala |title=A Spatial Pattern Of Population Growth And Urban Development In Dibrugarh City, Assam |journal=International Journal of Environmental Sciences |volume=11 |issue=23s |page=1958 |year=2025 |issn=2229-7359 |url=https://theaspd.com/index.php/ijes/article/download/8679/6263/17965}}</ref> ১৫২২ চনৰ চুতীয়া-আহোম যুদ্ধৰ সময়ত ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বৰগোহাঞিৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰু নৈৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই এটি গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল যাৰ নাম ডিব্ৰুগড় আছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal= |volume=11 |issue=2 |pages=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref> এই গড়টো প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত চুতীয়া সকলৰ বিৰূদ্ধে সজা হৈছিল যদিও পাছলৈ এই গড়টো সীমান্তবৰ্তী জনজাতীয় লোকৰ পৰাও আহোম ৰাজ্যক ৰক্ষা কৰিছিল আৰু ইয়াক শদিয়াৰ গড়ৰ সমানেই গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল {{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ১৫২৩ খ্ৰীষ্টাব্দত চাওঁফা চুহুংমুঙৰ শাসনকালত চুতীয়া-আহোম যুদ্ধত আহোম সকল বিজয়ী হয়। উজনি অসমত শাসনৰ বাবে আহোম সকলে চাৰিং, টিপাম আৰু নামৰূপৰ দৰে ভিন্ন প্ৰশাসনিক একক সমূহ গঠন কৰিছিল যাক ৰাজকোঁৱৰ আৰু ৰাজ বংশীয় লোকসকলক শাসন কৰিবলৈ দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite book |author=Krishna Kanta Handiqui State Open University |title=State and Polity in Assam - II |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2023 |page=69 |url=https://lmskkhsou.in/eservices/e-Resources/Resources/e-SLM/NEP/Master%20Degree/2nd%20semester/DSC/History/State%20and%20Polity%20In%20Assam%20II.pdf}}</ref> আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত হোৱাৰ পাছত গড়টোক কেন্দ্ৰ কৰি '''ডিব্ৰুগড়''' বা '''মু'ঙ টিফাও''' নামেৰ [[মু'ঙ]] (প্ৰশাসনিক একক) গঠন কৰা হৈছিল আৰু তাৰ শাসনভাৰ ত্যাওলুং চুলুংক দিয়া হৈছিল।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ডিব্ৰুগড় আৰু কাষৰীয়া অঞ্চলত আহোমৰ দ্বাৰা যুদ্ধত উদ্ধাৰ কৰা মোগলৰ টোপ সমূহৰ টুকুৰা সমূহ উদ্ধাৰ হৈছে।<ref>{{cite book |author=Krishna Kanta Handiqui State Open University |title=State and Polity in Assam - II |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2023 |page=15 |url=https://lmskkhsou.in/eservices/e-Resources/Resources/e-SLM/NEP/Master%20Degree/2nd%20semester/DSC/History/State%20and%20Polity%20In%20Assam%20II.pdf}}</ref> চাওঁফা চুচেংফাৰ দিনত ডিব্ৰুগড় ৰাজ্যকে ধৰি উজনি অসম [[বৰবৰুৱা]]ৰ শাসনত আহিছিল।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ডিব্ৰুগড় [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ এটা মুখ্য স্থলী হিচাপে কেন্দ্ৰ কৰি উঠে। ১৮০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত এজন আহোম ফুকনে বন্দী কৰা মৰাণ বিদ্ৰোহীসকলক লৈ ডিব্ৰুগড় ৰাজ্যৰ পৰা চিপাহীৰ পহৰাৰ অধীনত [[ঘিলামৰা]]ত পুনৰ সংস্থাপন কৰিছিল আৰু প্ৰশাসনিক পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে বৰবৰুৱাক অৱগত কৰিছিল। <ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Calcutta |year=1933 |page=184 |url=https://ia802901.us.archive.org/11/items/in.ernet.dli.2015.283945/2015.283945.Tungkhungia-Buranji_text.pdf}}</ref> ====ডিব্ৰুগড় ৰাজ্য==== ডিব্ৰুগড় নামটো অষ্টাদশ শতিকাত আহোম চাওফা [[চুতণফা]]ৰ শাসন কালত সৃষ্টি হৈছিল, সেই সময়ত গড়ৰ নামটোৱে অধিক বিস্তৃতি লাভ কৰি বৃহত্তৰ ভৌগোলিক প্ৰশাসনিক অঞ্চলটোক বুজাবলৈ ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite report |last=Phukan |first=Sarat Kumar |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |institution=Southeast Asian Linguistics Archives (SEAlang) |year=2000 |page=3 |url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/phukan2000linguistic.pdf}}</ref> সপ্তদশ–অষ্টাদশ শতিকাত বুঢ়ীদিহিং নদীৰ বানপানী, গৰাখহনীয়া আৰু ভূমিকম্পৰ ফলত মৈৰামৰা সত্ৰৰ ক্ষতিগ্ৰস্ততাক আহোম ৰজাসকলে মেৰামতি কৰাইছিল।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> চৰাইদেউৰ ৰাজকীয় [[মৈদাম]]সমূহৰ বাহিৰেও অন্য অভিজাত শ্ৰেণীৰ লোকৰ মৈদামসমূহ ডিব্ৰুগড়ত দেখা যায়।<ref>"...other Maidams are scattered in the region between Jorhat and Dibrugarh..."{{cite journal |last=Borah |first=Bornali |title=A Study of the Ahom Maidamas at Charaideo |journal=International Journal for Multidisciplinary Research |volume=8 |issue=5 |year=2026 |page=2 |url=https://www.ijfmr.com/papers/2026/5/88332.pdf}}</ref> ইয়াৰে ভিতৰত অন্যত বৰবৰুৱা মৈদাম ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে বৰবৰুৱা উন্নয়ন খণ্ডৰ অধীনত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ দাঁতিতে অৱস্থিত। <ref>{{cite web |title=Barbaruah Maidam |publisher=Pragyanxetu |date=11 April 2023 |page=1 |url=https://pragyanxetu.com/barbaruah-maidam/?pdf=3340}}</ref> ইতিহাসবিদ সৰ্বানন্দ ৰাজকুমাৰৰ মতে, বৃহৎ মৈদাম দুটা ক্ৰমে বুঢ়া দিহিঙীয়া বৰবৰুৱা আৰু ডেকা দিহিঙীয়া বৰবৰুৱাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ধাৰণা কৰা হয়। অৱশ্যে মৈদাম দুটাৰ প্ৰকৃত অধিকাৰীৰ পৰিচয় নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই। এই মৈদামসমূহ অসম চৰকাৰৰ প্ৰত্নতত্ত্ব সঞ্চালকালয়ৰ অধীনত সংৰক্ষিত প্ৰত্নস্থলীৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |title=Protected Archaeological Sites and Monuments |url=https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/list-of-protected-archaeological-sites-and-monuments |publisher=Directorate of Archaeology, Government of Assam |at=No. 149: Barbaruah Maidams, Sessa, Dibrugarh District}}</ref><ref>{{cite web |title=Krishi Vigyan Kendra, Dibrugarh – District Profile |url=https://kvkdibrugarh.aau.ac.in/district.htm |publisher=Assam Agricultural University |at=Barbarua Maidam}}</ref> মৈৰমৰাত চিনাক্ত হোৱা মধ্যযুগীয় শিলৰ ভাস্কৰ্যসমূহৰ ভিতৰত ৬টা বহল মুখ, চেপেটা নাক, উখহা চকু, বহল বুকু আৰু ক্ষীণ কঁকালৰ দৰে বৈশিষ্ট্য থকা ভাস্কৰ্য শিৱসাগৰৰ কীৰ্তিচিহ্নসমূহত থকা আহোম যুগৰ ভাস্কৰ্যৰ মিল দেখা যায়।<ref>{{cite journal |last1=Bhuyan |first1=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11.2 |year=2024 |pages=535–536 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> এই ভাস্কৰ্যসমূহ অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংঘটিত মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পূৰ্বে আহোম যুগত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Bhuyan |first1=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11.2 |year=2024 |pages=535–536 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> ====মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ==== ১৭৮৭ চনত [[চুহিত্পংফা]]ৰ ৰাজত্বকালত [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰু অঞ্চলৰ অমৰাতলীত আহোম ৰাজকীয় বাহিনী পৰাজিত হোৱাৰ পিছত অঞ্চলটো মটক বা মোৱামৰীয়াসকলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ গৈছিল।<ref>"Since the defeat of the royal troops at Amaratali of Dibru in 1787 A.D. this region came under the Mataks or the Moamarias, who formed there a dominant religious community." {{harvcol|Gogoi|2016|p=241}}</ref> [[চুক্লিংফা]] আৰু তেওঁৰ পূৰ্বৰ [[চাওফা]] সকলে মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও সম্পূৰ্ণৰূপে সফল হোৱা নাছিল। মোৱাৰীয়া সকলে "মটক ৰাজ্য" নামেৰে স্বায়ত্তশাসিত ৰাজ্যৰ স্বীকৃতিৰ বাবে বিদ্ৰোহ অব্যাহত ৰাখিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=924 |issn=2347-6435 |url=https://www.ijrdet.com/files/Volume14Issue12/IJRDET_1225_143.pdf |quote=Thus from the year 1805, Dibrugarh became a part of Matak kingdom.}}</ref> ====আহোম ৰাজ্যৰ কৰতলীয়া মটক ৰাজ্য (১৮০৫-১৮২৬)==== আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে দীৰ্ঘদিনীয়া মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত, ১৮০৫ চনত আহোম ৰাজ্য আৰু মটক নেতৃত্বৰ মাজত এখন চুক্তি স্বাক্ষৰিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলত বিদ্ৰোহৰ অন্ত পৰিছিল আৰু [[চুক্লিংফা]]ই ১৮০৫ চনত [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ পুতেক মতিবৰক এজন শাসক হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল আৰু তেওঁক ‘বৰসেনাপতি’ অৰ্থাৎ মহান সেনাপতি উপাধি প্ৰদান কৰি [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ভিতৰতে এখন অৰ্ধ-স্বায়ত্তশাসিত কৰতলীয়া মটক ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। <ref>”....a semi-autonomous Matak State came into being within the Ahom State…”{{cite journal |last=Gogoi |first=Sun |title=An Introduction to the Colonial Identity of the Greater Matak Community of Assam: Religion, Community, Ethnicity and State (1760s–1900s) |journal=Indian Journal of Society and Politics |volume=5 |issue=1 |pages=31–36 |year=2018 |url=https://ijsp.in/admin/mvc/upload/50108%20AN%20INTRODUCTION%20TO%20THE%20COLONIAL%20IDENTITY%20OF%20THE.pdf}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=924 |issn=2347-6435 |url=https://www.ijrdet.com/files/Volume14Issue12/IJRDET_1225_143.pdf |quote=Thus from the year 1805, Dibrugarh became a part of Matak kingdom.}}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মটক ৰজা [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত [[সোনোৱাল কছাৰী|কছাৰী সোণোৱাল]] আৰু বিহিয়া{{efn|বিহিয়াসকল চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ এটা উপশাখা।<ref>{{Cite book |last=Dalton |first=Edward Tuite |url=https://books.google.com/books?id=9wxWAAAAcAAJ&dq=bihiya+ahom&pg=PA77 |title=Descriptive Ethnology of Bengal |date=1872 |publisher=Office of the Superintendent of Government Printing |language=en |page=521 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en |quote=In the present time the Sooteeahs are called Hindoo Sooteeahs, and Ahom Sooteeahs, the last named being those with whom the Ahoms or Saums intermarried at an early date. The class of the Assam population known as Beheeahs in upper Assam, also consider themselves belonging to the Hindu Sooteeah family. |page=468 }}</ref>}} সোণোৱালসকলক ৰজাই ক্ৰমে [[শদিয়া]] আৰু [[ধেমাজি জিলা|চিচি-ধেমাজি]] অঞ্চলৰ পৰা আনি বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]] আৰু [[ডিব্ৰু নদী|ডিব্ৰু]] নদীৰ মাজৰ বনাঞ্চলসমূহত বসতি স্থাপন কৰাইছিল।<ref>{{cite journal |last=Prinsep |first=James |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1838 |volume=7 |publisher=Asiatic Society of Bengal |url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ |language=en |page=676 }}</ref> ১৮০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[কমলেশ্বৰ সিংহ]]ৰ শাসনকালত এজন আহোম ফুকনে বন্দী কৰা কিছুমান মৰাণ বিদ্ৰোহীক ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা চিপাহীৰ পহৰাত [[ঘিলামৰা]]লৈ নি পুনৰ সংস্থাপন কৰিছিল আৰু এই প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে বৰবৰুৱাক অৱগত কৰিছিল। এই ঘটনাৰ উল্লেখ ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Calcutta |year=1933 |page=184 |url=https://ia802901.us.archive.org/11/items/in.ernet.dli.2015.283945/2015.283945.Tungkhungia-Buranji_text.pdf }}</ref> মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ আৰু পৰৱৰ্তী ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ লগতে মানৰ আক্ৰমণৰ ফলত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ কিছুমান পুৰণি বসতি আৰু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। মৈৰামৰা সত্ৰও প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ আৰু ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ ফলত এৰাপৰলীয়া হৈ পৰে বুলি সত্ৰৰ ইতিহাসত উল্লেখ আছে। পৰৱৰ্তী সময়ত মৈৰামৰা সত্ৰ শিৱসাগৰ জিলাৰ হাঁহচৰা মৌজাৰ কুঁজিবালিত পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> পিছলৈ বুঢ়ীদিহিং নদীয়ে গতিপথ সলনি কৰাৰ ফলত পুৰণি সত্ৰৰ অঞ্চলটো লেঙেৰী মৌজাৰ পৰিৱৰ্তে মানকটা মৌজাৰ অন্তৰ্গত হয়। পৰৱৰ্তী বসতিস্থাপকসকলে জংঘলৰ মাজত পুৰণি সত্ৰৰ অৱশেষ পুনৰ আৱিষ্কাৰ কৰি তাত থানঘৰ নিৰ্মাণ কৰি ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰম্ভ কৰে। পূৰ্বৰ সত্ৰাধিকাৰৰ বংশৰ লোকসকলেও পিছলৈ পুনৰ সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰি নামধৰ্ম প্ৰচাৰৰ পৰম্পৰা অব্যাহত ৰাখে। ===ব্ৰিটিছ শাসনকাল=== ====ব্ৰিটিছ অধীনস্থ মটক ৰাজ্য (১৮২৬-১৮৩৯)==== {{Under construction}} ১৮২৬ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰীত ইয়াণ্ডাবু সন্ধি স্বাক্ষৰিত হয় আৰু মান ৰজাই অসমক ব্ৰিটিছৰ হাতত গতাই। পিছে পূব অসমৰ সীমান্তৱৰ্তী কিছুমান অঞ্চলত ব্ৰিটিছে পোনপটীয়া শাসন আৰম্ভ নকৰি স্থানীয় শাসকসকলৰ অধীনত সীমিত স্বায়ত্তশাসন অব্যাহত ৰখাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।<ref>Rebati Mohan Lahiri, ''The Annexation of Assam (1824–1854)'', 1954, p. 34. [https://archive.org/details/dli.pahar.2999/page/34/mode/1up]</ref> ১৮২৬ চনৰ ১৩ মে' মাহত ব্ৰিটিছ প্ৰতিনিধি ডেভিড স্কট আৰু মটক বৰসেনাপতিৰ মাজত এখন চুক্তি জৰিয়তে বৰসেনাপতিয়ে মটক অঞ্চলৰ অৰ্ধ-স্বাধীন অধিকাৰ লাভ কৰে।<ref>Rebati Mohan Lahiri, ''The Annexation of Assam (1824–1854)'', 1954, p. 37. [https://archive.org/details/dli.pahar.2999/page/37/mode/1up]</ref> চুক্তি অনুসৰি তেওঁ ৩০০ সৈন্য ব্ৰিটিছক প্ৰদান কৰে আৰু ব্ৰিটিছ সেনা তেওঁৰ অঞ্চলৰ মাজেৰে পাৰ হলে প্ৰয়োজনীয় খাদ্য যোগান ধৰিবলৈ চুক্তিবদ্ধ হয়।<ref>Rebati Mohan Lahiri, ''The Annexation of Assam (1824–1854)'', 1954, p. 37. [https://archive.org/details/dli.pahar.2999/page/37/mode/1up]</ref> ====ব্ৰিটিছ ৰাজ==== [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি ১৮২৬ চনত ব্ৰিটিছসকলে অসমৰ শাসনভাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়ক প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে বাছি লয়। তেওঁলোকে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ এই অঞ্চলত ডিব্ৰুগড়ক বাণিজ্যিক আৰু প্ৰশাসনিক কাৰ্যকলাপৰ কেন্দ্ৰবিন্দু কৰি তুলিছিল। ১৮৪২ চনত ডিব্ৰুগড়ক [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ব্ৰিটিছ শাসনকালত ডিব্ৰুগড় আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে চাহ উদ্যোগ, যোগাযোগ ব্যৱস্থা আৰু প্ৰশাসনিক প্ৰতিষ্ঠানৰ বিকাশ ঘটে। চাহ আৰু কয়লাৰ পৰিবহণৰ লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ বাবে ডিব্ৰু–শদিয়া ৰে'লপথ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে'ল চলাচল আৰম্ভ কৰে। এই ৰে'লপথে পৰৱৰ্তী সময়ত উজনি অসমৰ বাণিজ্যিক বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। ব্ৰিটিছ যুগতে মৈৰামৰা দৌলৰ দৰে পুৰণি প্ৰত্নস্থলীসমূহৰ কিছুমান অংশ এৰাপৰলীয়া অৱস্থাত থাকিলেও অঞ্চলটোত পৰৱৰ্তী বসতি আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান অব্যাহত থাকে। ২০১৭–২০১৮ চনত মৈৰামৰাত চলোৱা খননকাৰ্যত ব্ৰিটিছ যুগৰ তামৰ মুদ্ৰা, ৰূপৰ ফুল, মাটিৰ পাত্ৰৰ ভগ্নাংশ, শিলৰ ভাস্কৰ্য আৰু বিভিন্ন আকাৰৰ পোৰা ইটা পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite news |title=More items found at Jokai temple ruins |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/more-items-found-at-jokai-temple-ruins/cid/1442017 |work=The Telegraph |date=15 February 2018 }}</ref> [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰুগড় চহৰখন এটা প্ৰধান সামৰিক ঘাটি আছিল আৰু বাৰ্মাৰ পৰা অহা নিৰ্বাসিত লোকসকলৰ বাবে বিৰাম শিবিৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ===স্বাধীনোত্তৰ কাল=== ১৯৭১ চনৰ ২ অক্টোবৰ তাৰিখে লখিমপুৰ জিলাৰ ডিব্ৰুগড় মহকুমাক এখন পূৰ্ণাংগ জিলালৈ উন্নীত কৰা হয়। নৱগঠিত [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ সদৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় চহৰক বাছনি কৰা হয় আৰু ডিব্ৰুগড় চহৰৰ নামেৰে জিলাখনৰ নামো নামকৰণ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=About Dibrugarh – Dibrugarh University |url=https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/ |access-date=22 August 2021 |language=en-US |archive-date=22 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210822095119/https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/ |url-status=live }}</ref> স্বাধীনোত্তৰ সময়ত ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ প্ৰধান প্ৰশাসনিক, বাণিজ্যিক, শিক্ষা আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰসমূহৰ অন্যতম হিচাপে বিকশিত হয়। ==জলবায়ু আৰু ভূগোল== ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু সেমেকা উপক্ৰান্তীয়। ডিব্ৰুগড়ত বছৰৰ নৱেম্বৰৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে শুষ্ক শীতকাল আৰু এপ্ৰিলৰ পৰা অক্টোবৰ মাজভাগলৈকে উষ্ণ আৰু বৰষুণৰ সময়। মোটামুটিভাৱে জুন মাহৰ পৰা অক্টোবৰৰ আৰম্ভণি বা মাজভাগলৈকে বাৰিষা চলি থাকে। মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে বৰষুণৰ আৰম্ভণি হয় আৰু ক্ৰমান্বয়ে বৰষুণ অধিক তীব্ৰ আৰু সঘনাই হয়। বাৰিষা কালত মহানগৰৰ উত্তৰ প্ৰান্তত বৈ যোৱা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন প্ৰায়ে ওফন্দি উঠে। সঘনাই হোৱা বৰষুণৰ বাবে মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। গড়ে জুন মাহৰ পৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে আটাইতকৈ গৰম সময়। শীতকালত নৱেম্বৰৰ মাজভাগৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰ ফালে বা মাৰ্চৰ আৰম্ভণিলৈকে শীতৰ আভাস থাকে। ডিব্ৰুগড় ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ পথত অৱস্থিত। [[বংগোপসাগৰ]]ত উদ্ভৱ হোৱা ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ সাধাৰণতে এপ্ৰিল মাহৰ মাজভাগৰ পৰা ডিচেম্বৰৰ আৰম্ভণিলৈকে অহাৰ সম্ভাৱনা থাকে। সাধাৰণতে ইহঁতৰ তীব্ৰতা সময়ছোৱাৰ আৰম্ভণি আৰু শেষত অৰ্থাৎ মে’-জুন আৰু অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ মাহত হয়। উপকূলৰ পৰা বহু দূৰত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে মহানগৰখনত পূৰ্ণ শক্তিৰে ঘূৰ্ণীবতাহৰ আঘাত নকৰে। অৱশ্যে ই প্ৰচণ্ড বৰষুণ আৰু ধুমুহাৰ সূত্ৰপাত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ। বাৰিষা কালত তাপমাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। গ্ৰীষ্মকালত মধ্যমীয়া গৰম আৰু শীতকালত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা হয়। উপক্ৰান্তীয় জলবায়ুৰ বাবে নগৰখনত গড়ে ২৭৬ চে.মি. বৰষুণ হয়। * বসন্তকাল (মাৰ্চ-মে): ডিব্ৰুগড়ত বসন্তকাল সাধাৰণতে উষ্ণ হয় আৰু ইয়াৰ লগত উষ্ণতা আৰু আৰ্দ্ৰতাৰ সমন্বিত মাত্ৰা থাকে। সাধাৰণতে এইসময়ত ৩১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৭ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ ভিতৰত উষ্ণতা থাকে। এপ্ৰিল আৰু মে’ মাহত আটাইতকৈ উষ্ণ হয়। এইসময়ত পাতলীয়াৰ পৰা মজলীয়া বৰষুণ হয়। পিছলৈ বৰষুণৰ প্ৰকোপ ক্ৰমান্বয়ে বাঢ়ি গৈ থাকে। ইয়াৰ লগতে উষ্ণতাও বৃদ্ধি পায়। এই সময়ত ধুমুহা-বৰষুণৰ সৈতে [[বৰদৈচিলা]]ৰ আগমণ হয়। * গ্ৰীষ্ম আৰু বৰ্ষাকাল (জুন-আগষ্ট): ডিব্ৰুগড়ৰ গ্ৰীষ্মকালত অস্বাভাৱিকভাৱে বতাহ বলি থাকে আৰু গড় উষ্ণতা ৩৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ পায়। আৰ্দ্ৰতাৰ পৰিমাণ সৰ্বোচ্চ হয়। এই সময়ত বৰষুণৰ মাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। * হেমন্তকাল (ছেপ্টেম্বৰ-নৱেম্বৰ):ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা নৱেম্বৰলৈকে বৰষুণৰ পৰিমাণ কমি আহে৷ এই সময়ত গড় উষ্ণতা ২০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ-২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ আশে-পাশে থাকে। উষ্ণতাৰ লগতে এই সময়ত আদ্ৰতাও কমি আহে। * শীতকাল (ডিচেম্বৰ-ফেব্ৰুৱাৰী):শীতকালত ডিব্ৰুগড়ত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা পৰে। এই সময়ত উষ্ণতা আৰু আদ্ৰতা নিম্নগামী হয়। বৰষুণৰ পৰিমাণো একেবাৰে কমি আহে। ===ভূগোল=== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত। মহানগৰখনৰ মাটিকালি প্ৰায় ৭১.৮৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। মহানগৰখন সমতল তলত অৱস্থিত। সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ গড় উচ্চতা ১০৮ মিটাৰ বা ৩৫৪ ফুট। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন গড়ে ১০-১৫ কিলোমিটাৰ বহল। বাৰিষা কালত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি হয়। ইয়াৰ ফলত ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ দাঁতিত সংকটজনক ভাবে গৰাখহনীয়া হয়। ডিব্ৰুগড় মহানগৰখনক বানপানী আৰু খহনীয়াৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। জল নিষ্কাশনৰ বাবে ১৯৫৪ চনত মহানগৰখনৰ ডিব্ৰুজানৰ পৰা চেঁচা নদীলৈকে ৩২ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘৰ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা নলা আছে। মহানগৰখনৰ ভিতৰত কেইবাখনো বিখ্যাত চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পূবত মাইজান বিল অৱস্থিত। {{Weather box | location = [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] (১৯৯১–২০২০, চৰম পৰ্যায় ১৯৫২–বৰ্তমান) | metric first = Yes | single line = Yes | width = auto | Jan record high C = 29.5 | Feb record high C = 33.2 | Mar record high C = 34.5 | Apr record high C = 36.0 | May record high C = 38.8 | Jun record high C = 38.2 | Jul record high C = 39.8 | Aug record high C = 39.8 | Sep record high C = 39.5 | Oct record high C = 37.2 | Nov record high C = 33.8 | Dec record high C = 30.6 |year record high C = 39.8 | Jan high C = 23.5 | Feb high C = 25.0 | Mar high C = 26.7 | Apr high C = 28.0 | May high C = 29.8 | Jun high C = 31.2 | Jul high C = 31.4 | Aug high C = 32.0 | Sep high C = 31.4 | Oct high C = 30.6 | Nov high C = 28.1 | Dec high C = 25.1 | year high C = 28.5 | Jan mean C = 16.8 | Feb mean C = 18.9 | Mar mean C = 21.6 | Apr mean C = 23.5 | May mean C = 25.8 | Jun mean C = 27.7 | Jul mean C = 28.2 | Aug mean C = 28.5 | Sep mean C = 27.6 | Oct mean C = 25.8 | Nov mean C = 21.8 | Dec mean C = 18.1 |year mean C = | Jan low C = 10.1 | Feb low C = 13.0 | Mar low C = 16.4 | Apr low C = 19.2 | May low C = 22.0 | Jun low C = 24.3 | Jul low C = 24.9 | Aug low C = 25.2 | Sep low C = 24.1 | Oct low C = 21.0 | Nov low C = 15.7 | Dec low C = 11.2 | year low C = 18.8 | Jan record low C = 1.0 | Feb record low C = 4.8 | Mar record low C = 8.1 | Apr record low C = 10.8 | May record low C = 14.1 | Jun record low C = 16.5 | Jul record low C = 19.9 | Aug record low C = 19.5 | Sep record low C = 18.4 | Oct record low C = 13.3 | Nov record low C = 6.5 | Dec record low C = 2.7 |year record low C = 1.0 | rain colour = green | Jan rain mm = 26.6 | Feb rain mm = 57.8 | Mar rain mm = 118.2 | Apr rain mm = 219.3 | May rain mm = 326.0 | Jun rain mm = 419.4 | Jul rain mm = 485.0 | Aug rain mm = 394.3 | Sep rain mm = 317.2 | Oct rain mm = 125.2 | Nov rain mm = 19.4 | Dec rain mm = 9.9 |year rain mm = 2518.3 | Jan rain days = 2.9 | Feb rain days = 5.3 | Mar rain days = 8.9 | Apr rain days = 12.7 | May rain days = 14.7 | Jun rain days = 18.8 | Jul rain days = 20.6 | Aug rain days = 16.1 | Sep rain days = 13.5 | Oct rain days = 6.8 | Nov rain days = 2.0 | Dec rain days = 0.9 |year rain days = 123.2 |time day = 17:30 [[ভাৰতীয় মান সময়|ভা:মা:স:]] | Jan humidity = 72 | Feb humidity = 67 | Mar humidity = 66 | Apr humidity = 71 | May humidity = 74 | Jun humidity = 78 | Jul humidity = 79 | Aug humidity = 79 | Sep humidity = 81 | Oct humidity = 80 | Nov humidity = 78 | Dec humidity = 76 |year humidity = 75 |source 1 = ভাৰতৰ বতৰবিজ্ঞান বিভাগ<ref name=IMDnormals> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Dibrugarh/Mohanbari (A) Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 249–250 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M24 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDcityweather> {{cite web | url = http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/dibrugarh2.htm | title = Dibrugarh Climatological Table 1971–2000 | publisher = India Meteorological Department | accessdate = 6 February 2020}}</ref> |source 2 = টকিঅ' জলবায়ু কেন্দ্ৰ (গড় উষ্ণতা ১৯৯১–২০২০)<ref name=TCC> {{cite web | url = https://ds.data.jma.go.jp/gmd/tcc/tcc/products/climate/normal/parts/NrmMonth_e.php?stn=42314 | title = Normals Data: Dibrugarh/Mohanbari - India Latitude: 27.48°N Longitude: 95.02°E Height: 110 (m) | publisher = Japan Meteorological Agency | date = August 2012}}</ref>}} ==পৰিচালনা== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম|ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগমে]] পৰিচালনা কৰে। ডিব্ৰুগড় পৌৰনিগমৰ অন্তৰ্গত ২২টা ৱাৰ্ড আছে। প্ৰতিটো ৱাৰ্ডৰ এগৰাকীকৈ ৱাৰ্ড কাউন্সিলৰ আছে। পৌৰনিগমৰ এগৰাকী মেয়ৰ আছে। মেয়ৰ কাউঞ্চিলে ডিব্ৰুগড় চহৰৰ স্থানীয় শাসনৰ নিকায় হিচাপে বিভিন্ন কাম-কাজ চোৱা-চিতা কৰে। বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ মেয়ৰ [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ ডাঃ সৈকত পাত্ৰ। ইয়াৰ বিভিন্ন বিভাগে নগৰ পৰিকল্পনা কৰ্তৃপক্ষৰ অধীনত সামৰি লোৱা ইয়াৰ চৌপাশকে ধৰি চহৰখনৰ বাবে পৰিকল্পনা কৰে। ==জনগাঁথনি== {{bar box |title=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ (২০১১)<ref>{{cite web |url=http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |title=Dibrugarh Census Report |publisher=Dibrugarh.gov.in |access-date=15 June 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |archive-date=4 March 2016 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |deadurl=yes }}</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ধৰ্ম |right1=শতাংশ |float=right |bars= {{bar percent|[[হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|94.37}} {{bar percent|[[ইছলাম ধৰ্ম]]|green|4.68}} {{bar percent|[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]|gold|0.36}} {{bar percent|[[শিখ ধৰ্ম]]|yellow|0.23}} {{bar percent|অন্যান্য†|black|0.27}} |caption=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ<br /> †<small>[[জৈন ধৰ্ম]]ক ধৰি(<0.1%)</small> }} ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=16 June 2004|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=1 November 2008|publisher= Census Commission of India}}</ref> ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ জনসংখ্যা ১৫৪,২৯৬ জন আৰু জনবসতিৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ২,১০০ জন। জনসংখ্যাৰ ৫৪% পুৰুষ আৰু ৪৬% মহিলা। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ লিংগ অনুপাত প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৬১ গৰাকী নাৰী। ধৰ্ম হিচাপে ডিব্ৰুগড়ত হিন্দুৰ সংখ্যা ৯৪.৩৭%, মুছলমান ৪.৬৭%, বৌদ্ধ ০.৩৬%, শিখ ০.২৩% আৰু জৈনকে আদি কৰি অন্যান্য ধৰ্ম ০.২৭%। ডিব্ৰুগড়ৰ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়সকল সাধৰণে মহানগৰখনত ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৮৯.৫%। এয়া ৰাষ্ট্ৰীয় গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰৰ তুলনাত অধিক। ডিব্ৰুগড়ত ৯% জনসংখ্যা ০ৰ পৰা ৬ বছৰৰ ভিতৰত, আৰু প্ৰতি ১০০০ ল’ৰাৰ বিপৰীতে ছোৱালীৰ সন্তান অনুপাত ৯৪০। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ ভিতৰত বৰবাৰী, ডিব্ৰুগড়, আৰু মাহপোৱালিমাৰা গোহাঁই গাঁও আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |url=http://www.census2011.co.in/ |title=Census 2011 Data of Indian Population 2011 Census |publisher=Census2011.co.in |access-date=15 June 2013 |archive-date=20 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111120202313/http://www.census2011.co.in/ |url-status=live }}</ref> {{Pie chart |thumb = left |caption = ডিব্ৰুগড় মহানগৰত কথিত ভাষা (২০১১)<ref name="censusindia.gov.in" /> |label1 = [[অসমীয়া ভাষা]] |value1 = 41.62 |color1 = brown |label3 = [[হিন্দী ভাষা]] |value3 = 21.39 |color3 = yellow |label2 = [[বাংলা ভাষা]] |value2 = 23.51 |color2 = orange |label4 = [[নেপালী ভাষা]] |value4 = 1.04 |color4 = pink |label5 = অন্যান্য |value5 = 12.44 |color5 = grey }} মুঠ জনসংখ্যাৰ ভিতৰত ডিব্ৰুগড় মহানগৰত অসমীয়া ৬৪,২২৩ গৰাকী, বাংলা ৩৬,২৮৩, হিন্দী ৩৩,০১১, ভোজপুৰী ৫,৫৩৩, নেপালী ১,৬০৯ আৰু ১১,৯১১ জন লোকে অন্য ভাষা কয়।<ref name="censusindia.gov.in">[https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX 2011 Census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220423103514/https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX |date=23 April 2022 }} censusindia.gov.in</ref> ==অৰ্থনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ উজনি অসমৰ প্ৰধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু। ব্ৰিটিছ সকলে মহানগৰখন বাণিজ্যৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় দিছিল। উজনি অসমৰ সম্পদ যেনে মূলতঃ চাহ আৰু কয়লা, লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ উদ্দ্যেশে এই মিটাৰগজ ৰেলপথটো [[জন বেৰী হোৱাইট]]ৰ প্ৰচেষ্টাত গঠন হোৱা "আসাম ৰেলৱে এণ্ড ট্ৰেডিং কোম্পানী"য়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে| ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলপথত]] ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনামুখৰ পৰা জয়পুৰলৈ প্ৰথমখন ৰেল চলে। ১৮৮৩ চনৰ ১৬ জুলাইত ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[মাকুম]]লৈ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হোৱা ৪০ মাইল পথত ৰেলৰ চলাচল আৰম্ভ হয়।<ref name="closed down">{{cite news | url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311/at06 | title=State’s first railway track closed down | work=assamtribune.com | date=December 13, 2011 | agency=assamtribune | accessdate=30 জানুৱাৰী 2014 | location=guwahati | archivedate=January 11, 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111080342/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311%2Fat06 | deadurl=yes }}</ref> ১৯৪৫ চনত চনত ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱেক 'বেংগল আসাম ৰেলৱে'ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name="nfr history">{{cite web | url=http://www.nfr.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,1,444| title=History of NF Railway | work=nfr | | accessdate=4ফেব্ৰুৱাৰী 2014 | location=guwahati}}</ref><ref name="DS Rail">{{cite journal | title=ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যাকাত ৰেলগাড়ী | author=ৰবীন্দ্ৰ চন্দ্ৰ বৰুৱা| journal=মন্থন | year=২০০৭ | month=চেপ্তেম্বৰ-অক্টোবৰ | pages=১৯, ২০}}</ref><ref>http://www.irfca.org/faq/faq-history2.html</ref> ইয়াৰ লগতে মোহনাঘাটৰ পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰে জলপথৰ যোগেদি কলকাতালৈকে জাহাজ চলিছিল। বৰ্তমান সময়ত ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বিভিন্ন উদ্যোগ আৰু ব্যৱসায়িক অৱস্থিত। ===উদ্যোগসমূহ=== ডিব্ৰুগড় জিলা খনিজ সম্পদত চহকী। ইয়াত কেইবাটাও খাৰুৱা তেলৰ পুং আৰু কয়লা খনি অৱস্থিত। এই খনিজ সম্পদৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জিলাখনত কেইবাটাও বৃহৎ উদ্যোগ গঢ় লৈ উঠিছে। জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ এই উদ্যোগসমূহৰো ব্যৱসায়িক কাৰ্যকলাপৰ স্থান। ====অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড==== {{main|অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড}} অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড [[ভাৰত]]ৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চৰকাৰী মালিকানাধীন হাইড্ৰ'কাৰ্বন অন্বেষণ আৰু উৎপাদন নিগম। ই ভাৰত চৰকাৰৰ পেট্ৰ'লিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয়ৰ মালিকানাধীন আৰু ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। ই ভাৰত চৰকাৰৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত মহাৰত্ন কোম্পানী। উত্তৰ প্ৰদেশৰ নয়ডা, [[গুৱাহাটী]] আৰু যোধপুৰত ইয়াৰ কাৰ্যালয় আছে। অইল খাৰুৱা তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছৰ অন্বেষণ, বিকাশ আৰু উৎপাদন, খাৰুৱা তেল পৰিবহণ আৰু তৰল পেট্ৰ'লিয়াম গেছ উৎপাদনৰ ব্যৱসায়ত নিয়োজিত হৈ আছে। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড ভাৰতৰ অসমত ডিব্ৰুগড় জিলাৰ লেপেটকটাত অৱস্থিত এক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠান। ঐতিহাসিক [[অসম চুক্তি]] অসম গেছ ক্ৰেকাৰ প্ৰকল্প হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত থকা বিচিপিএল নিৰ্মাণৰ কাৰ্য ২০০৭ চনৰ ৯ এপ্ৰিলত তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] আৰম্ভ কৰিছিল আৰু ইয়াক প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ২০১৬ চনৰ ৫ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদনৰ বাবে উদ্বোধন কৰিছিল। ৭০% ইকুইটিৰ সৈতে গেইল (ইণ্ডিয়া) লিমিটেড ইয়াৰ মুখ্য অংশীদাৰ আৰু বাকী ৩০% ইকুইটিখিনি [[অসম চৰকাৰ]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মাজত সমান অংশত বিভাজিত। ইথাইলিন, প্ৰপাইলিন, ৰৈখিক নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথাইলিন, উচ্চ-ঘনত্বৰ পলিথাইথিলিন আৰু পলিপ্ৰপাইলিন হৈছে বৰ্তমান প্ৰকল্পটোৰ দ্বাৰা উৎপাদিত বিভিন্ন পেট্ৰো-সামগ্ৰী আৰু পলিমাৰ। ইয়াৰ লগতে হাইড্ৰজেনযুক্ত পাইৰোলাইচিছ গেছ'লিন আৰু ১-বিউটেনৰ বাবে দুটা উৎপাদন একক নিৰ্মাণাধীন। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ ৰসায়ন আৰু সাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ]] ৰাসায়নিক সাৰ উৎপাদন কৰা উদ্যোগ। এই সাৰ কাৰখানা [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত। প্ৰাকৃতিক গেছৰ পৰা ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা এই উদ্যোগ ১৯৬৯ চনৰ ১ জানুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদন আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="bvfcl"/> পূৰ্বতে ই হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেডৰ নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্সৰ অংশ আছিল। ২০০২ চনৰ ৫ এপ্ৰিল তাৰিখে হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বনৰ পৰা নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্স বিভক্ত হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড নামৰ নতুন কোম্পানীটো গঠন কৰা হৈছিল। ই হৈছে ভাৰতৰ সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব আৰু পূব অঞ্চলৰ একমাত্ৰ ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা কোম্পানী।<ref name="bvfcl">{{cite web |url=https://bvfcl.com/bvfcl-profile/ |title=Corporate profile |website=bvfcl.com |date= |access-date=৭ জুলাই ২০২৪}}</ref> ====অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড==== {{main|অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড}} অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড প্ৰাকৃতিক গেছ পৰিবহণ আৰু বিতৰণৰ লগত জড়িত অসমৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজ্যিক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]] হিচাপে স্থাপিত কোম্পানী।<ref name="AGCL">{{cite web |url=https://assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |title=About us |website=assamgas.org |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240602212956/https://www.assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |deadurl=yes }}</ref> ১৯৬২ চনৰ ৩১ মাৰ্চ তাৰিখে ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। অসম গেছ কোম্পানীৰ পাইপলাইনৰ নেটৱৰ্কে [[উজনি অসম]]ৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[চৰাইদেউ জিলা|চৰাইদেউ]], [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]], [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] আৰু [[মাজুলী জিলা|মাজুলী জিলা]]ৰ ৪০০ ৰো অধিক চাহ কাৰখানা, ১,২০০ বাণিজ্যিক প্ৰতিষ্ঠান, ৫০,০০০ ঘৰুৱা গ্ৰাহক আৰু ৪১০ ঔদ্যোগিক গ্ৰাহকক গেছ যোগান ধৰি আহিছে।<ref name="IC">{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |title=Pipe gas connection under assam gas company ltd |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240609060913/https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |deadurl=yes }}</ref> ====ডিএনপি লিমিটেড==== {{main|ডিএনপি লিমিটেড}} ডিএনপি লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]।<ref name="DNPL">{{cite web |url=http://www.dnpl.co.in/profile |title=Profile |website=dnpl.co.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪}}</ref> [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত ডিএনপি লিমিটেড ২০০৭ চনৰ ১৫ জুন তাৰিখে স্থাপন কৰা হৈছিল। যুটীয়া উদ্যোগ হিচাপে ডিএনপি লিমিটেড ১৯৫৬ চনৰ কোম্পানী আইনৰ অধীনত পঞ্জীভুক্ত।<ref>{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |title=Appointment of Director and Chairman in the BOD of the Joint Venture Company (JVC), Duliajan Numaligarh Pipeline Limited (DNPL) |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240616075846/https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |deadurl=yes }}</ref> দুলীয়াজান নুমলীগড় পাইপলাইনৰ ইংৰাজী নামৰ প্ৰতিটো শব্দৰ প্ৰথম বৰ্ণৰে কোম্পানীটোৰ নাম ডিএনপি লিমিটেড ৰখা হৈছে। ====অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড==== {{main|অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড}} অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]। অসম চৰকাৰ, [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]] আৰু অসম ঔদ্যোগিক উন্নয়ন নিগমৰ আৰু [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত প্ৰতিষ্ঠানটো ১৯৭১ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। <ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|title=Assam Petro-chemicals Limited bags Skoch Gold Award|date=2018-12-08|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=2019-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181209020937/https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|archive-date=2018-12-09|url-status=live}}</ref> ১৯৭৬ চনত [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত মিথানল প্ৰকল্পত ফৰ্মেলডিহাইড আৰু কেইটামান ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড ৰেজিন যেনে ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড গ্লু আৰু ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড মোল্ডিং পাউডাৰৰ সৈতে উৎপাদন আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ১৯৮৯ আৰু ১৯৯৮ চনত সম্প্ৰসাৰণৰ পিছত, কোম্পানীটোৱে মিথানল প্ৰকল্পটো ১০০ টিপিডি (প্ৰতিদিনে টন) আৰু ফৰ্মেলডিহাইড প্ৰকল্পৰ ক্ষমতা ১০০ টিপিডিলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://assampetrochemicals.com/ |title=Assam Petro-chemicals Limited – About us |date=2015 |accessdate=12 June 2019 |url-status=live |publisher=Assam Petro-Chemicals Limited |archivedate=15 October 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181015175705/http://www.assampetrochemicals.co.in/ |deadurl=yes }}</ref> কোম্পানীটোৱে ২০১৭ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ঘোষণা কৰিছিল যে ই ১,৩৩৭ কোটি টকা বিনিয়োগ কৰিব আৰু ৫০০ টিপিডি মিথানল আৰু ২০০ টিপিডি ফৰ্মালিন উৎপাদন কৰিবলৈ সম্প্ৰসাৰিত হ'ব আৰু ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ মিথানল উৎপাদক হিচাপে পৰিগণিত হ'ব।<ref>{{cite news |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |title=Assam Petrochemicals Limited to invest Rs 1337 crore to set up second unit |newspaper=Economic Times |date=24 September 2017 |author=Singh, Bikash |accessdate=12 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180929151131/https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |archive-date=29 September 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/states/north-east/bjp-respects-all-views-sonowal/cid/1686202|title=BJP respects all views: Sonowal|website=The Telegraph|first=Tejesh |last= Tripathy | date= 3 May 2019 |language=en|access-date=2019-06-12|quote= Addressing the gathering after laying the foundation stone of a formalin plant ... The Assam Petro-Chemicals Limited will supply methanol, the raw material needed to make formalin (preservative), to this plant which will produce 200 tonnes of formalin daily. The plant, for which 163 bighas has been allotted by the government at Dhaknamari, is being set up at a cost of Rs 100 crore. }}</ref> এই প্ৰকল্পৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কেঁচামাল হৈছে প্ৰাকৃতিক গেছ, ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড। অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেডে যোগান ধৰা প্ৰাকৃতিক গেছ, মিথানল উৎপাদনৰ বাবে কেঁচামাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। নামৰূপ সাৰ প্ৰকল্পৰ দ্বাৰা ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড যোগান ধৰা হয়।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=czUyfP-hHTEC&q=%22Assam+Petrochemicals+Limited%22&pg=PA29 | title=The Anatomy of Rural Poverty in Assam | publisher=Mittal Publications | author=Atikuddin Ahmed | year=1987 | pages=29 | isbn=8170990092}}</ref> <!-- ====কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ বা আধিকাৰিক ভাবে অসম গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ বকুলনিত অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। এই সংযুক্ত চক্ৰ গেছ টাৰ্বাইন প্ৰকল্পটো [[নীপকো]]ৰ অধীনত। এই প্ৰকল্প [[জাপান]]ৰ বহিঃৰাজ্য অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা পুঁজিৰ সৈতে দ্বিপাক্ষিক ঋণ ব্যৱস্থাৰ অধীনত ৩৭.২৭২ বিলিয়ন য়েনৰ ঋণৰ সহায়ত ইয়াৰ আংশিক বিত্তীয় সাহায্য প্ৰদান কৰা হৈছে। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শক্তি কেন্দ্ৰটোত ৬টা গেছ টাৰ্বাইন আছে আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ৩টা ভাপ টাৰ্বাইন আছে। এই টাৰ্বাইনবোৰ মডিউলাৰ ধৰণেৰে সজোৱা হৈছে। এটা মডিউলত সংশ্লিষ্ট বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ১টা ভাপ টাৰ্বাইনৰ সৈতে ২টা গেছ টাৰ্বাইন থাকে। ====নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]] অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। ইয়াৰ লগতে নতুনকৈ নামৰূপ প্ৰতিষ্ঠাপন শক্তি কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছে। মুঠ ১৬২.৯ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন গেছ ভিত্তিক দুয়ো তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম শক্তি উৎপাদন নিগম লিমিটেড]]ৰ অধীনত। নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ প্ৰথমটো গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="thermal">{{cite web |url=https://apgcl.org/thermal.php |title=Thermal |website=www.apgcl.org |date= |access-date=১৪ জুলাই ২০২৪ |archivedate=2024-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240714114352/https://apgcl.org/thermal.php |deadurl=yes }}</ref> --> ===চাহ উদ্যোগ=== [[File:Tea, two leaves and a bud.jpg|thumb|right|চাহ পাত]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰিটিছ যুগৰ কেইবাখনো চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা ৩২ কিলোমিটাৰ নিগলত [[চাবুৱা]]ত জিলাখনৰ প্ৰথমখন চাহ বাগিচা [[মণিৰাম দেৱান|মণিৰাম দেৱানে]] প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Barua|1994|pp=Preface}}</ref> বৰ্তমান গোটেই জিলাখনত প্ৰায় ১৪৪ খন বৃহৎ আৰু অসংখ্য ক্ষুদ্ৰ চাহ বাগিচা আছে। লগতে কেইবাটাও চাহৰ কাৰখানাও আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ মাজ-মজিয়াত ১৯৫৯ চনত অৱস্থিত জালান নগৰ চাহ বাগিচা অৱস্থিত। মহানগৰখন চাহ উদ্যোগৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু। মহানগৰৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত মনোহৰি চাহ বাগিচাৰ চাহে নিলামত কেইবাবাৰো অভিলেখ ভংগ কৰিছে। ডিব্ৰুগড়ত ভাৰতৰ ক্ষুদ্ৰ চাহ খেতিয়কৰ উন্নয়ন সঞ্চালকালয়ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=81391| title = Press Information Bureau}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও চাহ উন্নয়ন (ৰোপন)ৰ এজন উপ-সঞ্চালকৰ নেতৃত্বত "ভাৰতীয় চাহ ব’ৰ্ড"ৰ এটা আঞ্চলিক কাৰ্যালয়ও চহৰখনত অৱস্থিত। অসম শাখা ভাৰতীয় চাহ সন্থাৰ প্ৰথম খণ্ড ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| title = The Official Website of Tea Board India| access-date = 4 April 2014| archive-date = 1 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140301140750/http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| url-status = live}}</ref> ===পৰ্যটন=== ৰেল, পথ আৰু বিমান সংযোগৰ লগতে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বৃহৎ সংখ্যক পৰ্যটনস্থলীৰ উপস্থিতিয়ে ভাৰতৰ এই অংশত শেহতীয়া অংশত পৰ্যটন উদ্যোগৰ আকৰ্ষণীয় বৃদ্ধি দেখা গৈছে। ভাৰত-বিদেশৰ পৰা অহা পৰ্যটকৰ বাবেও ডিব্ৰুগড় এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গন্তব্যস্থানৰ লগতে এক প্ৰধান গমন কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। এনে পৰ্যটন আৱৰ্তনসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হৈছে: ডিব্ৰুগড় – ৰয়িং – মায়'দিয়া – অনিনি পৰ্যটন আৱৰ্তন,<ref>{{cite web |url=http://www.arunachaltourism.com/top5.php |title=Arunachal Tourism |access-date=4 August 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |archive-date=6 April 2013 |archivedate=6 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড় – গুৱাহাটী নদী ক্ৰুজ।<ref>{{cite web |url=http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |title=Brahmaputra Cruise - Neamati to Guwahati |access-date=4 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |archive-date=7 April 2014 |archivedate=7 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ চাহ বাগিচা সমূহৰ আশে-পাশে চাহ পৰ্যটন গঢ় লৈ উঠিছে।<ref>{{cite news | url=http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | location=Calcutta, India | work=The Telegraph | first=Ripunjoy | last=Das | title=Tea belt takes to heritage tourism | date=12 July 2005 | access-date=4 April 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140407072704/http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | archive-date=7 April 2014 | url-status=dead }}</ref> তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] আৰু কেইবাখনো প্ৰতিষ্ঠিত বেচৰকাৰী চিকিৎসালয় আৰু নাৰ্ছিং হোম থকাৰ বাবে উজনি অসমৰ লগতে [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[নাগালেণ্ড]]ৰ ৰোগী সকলৰ বাবে চিকিৎসা পৰ্যটনৰ স্থান। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যটন স্থান হ’ল: * [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়]] * [[বগা বাবাৰ মাজাৰ]] * জালান মন্দিৰ * মহাত্মা গান্ধী উদ্যান, খনিকৰ * সাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা উদ্যান, ফুলবাগান * জিলা পুথিভঁৰাল আৰু সংগ্ৰাহালয় * চেক্ৰেড হাৰ্ট কেথেড্ৰেল তদুপৰি ইয়াৰ আশে-পাশে [[ৰাইদঙীয়া দৌল]], [[মৈৰামৰা দৌল]], [[বেজৰ দৌল]], [[কলি আইৰ থান]], শিলিখা থান, দিনজয় সত্ৰ, মদাৰখাট সত্ৰ আদি পৰ্যটনস্থলী অৱস্থিত। ==পৰিবহণ== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ স্থলপথ, ৰে'লপথ, বিমানপথ আৰু জলপথেৰে অসম তথা ভাৰতৰ অন্যান্য ঠাইৰ লগত সংযুক্ত হৈ আছে। ===বিমানপথ=== [[File:Dibrugarh Airport Complex.jpg|thumbnail|right|ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উত্তৰ-পুব দিশত মোহনবাৰী নামৰ ঠাইত ১৫ কিলোমিটাৰ দূৰৈত [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] অৱস্থিত। সেয়ে ইয়াক মোহনবাৰী বিমানবন্দৰো বোলা হয়। ই অসমৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক ব্যস্ত বিমানবন্দৰ। বিমানবন্দৰখনৰ পৰা চলাচল কৰা বিমান সংস্থাসমূহ হ’ল এয়াৰ ইণ্ডিয়া, ইণ্ডিগ’ আৰু এলায়েন্স এয়াৰ। বিমান সেৱাৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় [[নতুন দিল্লী]], [[গুৱাহাটী]], শিলিগুৰি, [[ইম্ফল]], [[কলকাতা]], [[ইটানগৰ]], তেজু, [[আগৰতলা]], [[বেংগালুৰু]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ লগত সংযোজিত। ২০১৩ চনত ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰত নিশা অৱতৰণৰ সুবিধাযুক্ত হয়।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013/at09 Mohanbari Airport ready for night landing] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004223532/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013%2Fat09 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (20 September 2013). Retrieved 3 October 2013.</ref> এই বিমানবন্দৰত এৰোব্ৰিজৰ বাণিজ্যিক পৰিচালনাও আৰম্ভ হৈছে।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 Assam Tribune]Assamtribune.com (2 October 2013). Retrieved 3 October 2013 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004230933/http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 |date=4 October 2013 }}.</ref> বৰ্তমান ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰৰ দ্বিতীয় টাৰ্মিনেল নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত আছে। ===ৰে'লপথ=== [[File:New Dibrugarh Railway Station Complex.jpg|thumbnail|ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথম ৰেল সেৱাৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ ইতিহাসত ডিব্ৰুগড়ে এক বিশিষ্ট স্থান দখল কৰি আহিছে। ১৮৮২ চনৰ ১ মে’ত ডিব্ৰুগড়ত মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে’ল চলিছিল। ১৮৮২ চনৰ ১৫ মে’ত দিনজানলৈকে এই ৰে'লপথ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। সেই বছৰৰ ২৩ ডিচেম্বৰত চাবুৱালৈকে মালবাহী ৰে'লৰ প্ৰচলন হয়। ১৮৮৪ চনৰ ১৮ ফেব্ৰুৱাৰীত পুৱা ৭:২০ বজাত তদানীন্তন অসমৰ মুখ্য আয়ুক্ত ছাৰ চাৰ্লছ ইলিয়টে ৰিহাবাৰী ৰেল ষ্টেচনৰ পৰা (বৰ্তমান [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]]) ৪০০ ইউৰোপীয় আৰু ভাৰতীয় যাত্ৰীৰে [[লিডু]]লৈ যোৱা প্ৰথমখন যাত্ৰীবাহী ৰেল ফ্লেগ অফ কৰে। ১৯৯১ চনত প্ৰকাশিত অসম ৰেলৱে আৰু ট্ৰেডিং কোম্পানী লিমিটেডৰ শতবাৰ্ষিকী স্মৃতিগ্ৰন্থ অনুসৰি উক্ত কোম্পানীটোৱে [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে]] নিৰ্মাণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হোৱাৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৰেলৱে উন্নয়নৰ সমগ্ৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710/state07 Dibrugarh Rly Station denied heritage status] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004221528/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710%2Fstate07 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (17 June 2010). Retrieved 3 October 2013.</ref> মহানগৰখনত [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] দুটা ৰে'ল ষ্টেচন অৱস্থিত। ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ মানচিত্ৰত এই দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পূবৰ ৰেল ষ্টেচন। ভাৰতৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ যেনে বেংগালুৰু, চেন্নাই, কোচি, ত্ৰিবান্দ্ৰম, কলকাতা, দিল্লী, কন্যাকুমাৰী আদিৰ সৈতে সংযুক্ত ৰেলৱে নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় সংযোজিত হৈ আছে। মহানগৰীৰ উপকণ্ঠত বাণীপুৰত নতুন ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ই তিনিচুকীয়া ৰেল সংমণ্ডলৰ লামডিং-ডিব্ৰুগড় অংশত অৱস্থিত। ৪০০ বিঘা মাটিত বিস্তৃত সমগ্ৰ উত্তৰ-পূবৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ৰেল ষ্টেচন আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ২ কিলোমিটাৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211/state05 |title=The Assam Tribune Online |website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |archive-date=14 May 2014 |access-date=28 December 2024 |archivedate=14 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |deadurl=yes }}</ref> ===জলপথ=== [[File:Bogibeel Karrengbali paarghat.jpg|thumb|বগীবিল ঘাটৰ এখন ফেৰী]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ কাষে কাষে আৰু তাৰ সিপাৰে এক উন্নত জলপথ পৰিবহণ ব্যৱস্থাও আছে। ডিব্ৰুগড় বাংলাদেশ সীমান্তৰ পৰা শদিয়ালৈকে বিস্তৃত ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ২ৰ এক উল্লেখযোগ্য স্থান। ফেৰী সেৱাই ডিব্ৰুগড়ক চেঙাজান (ধেমাজি জিলা), পানবাৰী (ধেমাজি) & ঐৰাম ঘাট (জোনাই ওচৰত)ৰ সৈতে সংযোগ কৰে। বগীবিল আই ডব্লিউ টি ঘাটৰ পৰা কাৰেং চাপৰি আৰু চিচি মুখলৈ নিয়মীয়া ফেৰী সেৱা আছে। তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা গুৱাহাটীলৈ বিলাসী ক্ৰুজ সেৱাও উপলব্ধ। ডিব্ৰুগড়লৈ যোৱা ক্ৰুজখন [[তেজপুৰ]] আৰু [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |title=Bharat Darshan – Guwahati |access-date=8 October 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |archive-date=20 September 2013 |archivedate=20 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |deadurl=yes }}</ref> ====স্থলপথ==== ডিব্ৰুগড়ৰ মাজেৰে অসম ট্ৰাংক ৰোড পাৰ হৈ গৈছে। ডিব্ৰুগড়ৰ চৌকিডিঙিত অৱস্থিত অসম ৰাজ্যিক বাছ আস্থানৰ পৰা নিয়মীয়াকৈ অসম আৰু উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যান্য ৰাজ্যলৈ বাছ চলাচল কৰে। মহানগৰখনত ৰাজহুৱা পৰিবহনৰ বাবে অটো ৰিক্সা, বিক্ৰম, ই-ৰিক্সাৰ সুবিধা আছে। নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত থকা কনভয় ৰোডৰ উৰণসেঁতুৰ কাষত নতুনকৈ আৰম্ভ কৰা মুৰলীধৰ জালান বাছ আস্থান সম্পূৰ্ণকৈ কাৰ্যক্ষম হোৱা নাই। দেশৰ দীৰ্ঘতম ৰে'ল-ৰোড দলং [[বগীবিল দলং]] ডিব্ৰুগড়ৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত। ==শিক্ষা আৰু গৱেষণা== [[File:Dibrugarh Govt. Boys' H. S. School, Dibrugarh.jpg|thumb|right|ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] [[File:Dibrugarh University's entrance gate.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰৱেশপথ]] [[file:DHSK College, Dibrugarh.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ শিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰবিন্দু। ডিব্ৰুগড়ত কেইবাখনো পুৰণি আৰু উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী, বেচৰকাৰী বিদ্যালয় আছে। ১৮৪০ চনত স্থাপিত হোৱা [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] অসমৰ অন্যতম পুৰণি বিদ্যালয়। তদুপৰি ডিব্ৰুগড় কেইখনমান বিখ্যাত কণিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় আছে। [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ দ্বিতীয় পুৰণি বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৬৫ চনত [[অসম বিধান সভা]]ত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা এই বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপিত হয়। অসমৰ উচ্চশিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰৰূপে পৰিচিত ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ত কলা, বিজ্ঞান, বাণিজ্য আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা বিষয়ক শিক্ষাদানৰ বাবে বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰৰ উপৰিও এখন "অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ প্ৰতিষ্ঠান" আছে। বৰ্তমান এই বিশ্ববিদ্যালয়ৰদ্বাৰা অনুমোদিত মুঠ মহাবিদ্যালয়ৰ সংখ্যা ১৬০। ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মুঠ মাটিকালি হ'ল ২০৩ হেক্টৰ; ইয়াৰে ৭৪.৩ হেক্টৰৰ এটা এলেকাত চাহখেতি কৰা হয়। এই বিশ্ববিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দু নতুন বজাৰৰ পৰা প্ৰায় ৫ কি: মি: দক্ষিণে ৰজাভেটা অঞ্চলত অৱস্থিত। ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথটো বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যতম আৰু আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। এই মহাবিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ বৰবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়খন আনুস্থানিকভাৱে ১৯৪৭ চনৰ ৩ নৱেম্বৰৰ দিনা উদ্বোধন কৰা হয়। ইয়াৰ আগেয়ে ই "বেৰী-হোৱাইট মেডিকেল স্কুল নামেৰে জনাজাত আছিল, যিখন ১৯০০ চনত স্থাপিত হৈছিল। [[শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় জিলাৰ চাবুৱাত অৱস্থিত এখন ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। এই বিশ্ববিদ্যালয় খন অসম চৰকাৰে ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত গৃহীত কৰা ''শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয় বিধেয়ক, ২০১৮''ৰ অধীনত স্থাপন কৰিছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন ২০২০ চনৰ ১০ জুলাই তাৰিখৰ পৰা ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ অস্থায়ী কেম্পাছৰ পৰা কাৰ্যক্ষম হয়। এইখন অসমৰ প্ৰথম আৰু ভাৰতৰ চতুৰ্থ কাৰ্যক্ষম চতুৰ্থ ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। ডিব্ৰুগড়ৰ [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়|চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উজনি অসমৰএকমাত্ৰ দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]] [[ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ|ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদে]] স্থাপন কৰা ছখন আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰৰ অন্যতম। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১০ কিঃমিঃ পূবত তথা বকুল তিনিআলিৰ পৰা ২ কিঃমিঃ নিলগত লাহোৱালত আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ অৱস্থিত। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আঠখন ৰাজ্যৰ উমৈহতীয়া আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰই এই অঞ্চলত জীৱ-চিকিৎসা বিষয়ত গৱেষণা কৰা হয়। ১৯৮২ চনত এই কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছিল। ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ আৰু বিভিন্ন প্ৰকল্পৰ বাবে বিভিন্ন উৎসৰ পৰা এই কেন্দ্ৰই অনুদান লাভ কৰে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উল্লেখযোগ্য শিক্ষানুষ্ঠান সমূহ হ'ল: ===বিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] * ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী বালিকা বিদ্যালয় * ডন বস্ক' হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * লিটিল ফ্লাৱাৰ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট মেৰীজ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট জেভিয়াৰ্ছ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * বি এল বেৰীয়া সৰস্বতী শিশু মন্দিৰ * কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * দিল্লী পাব্লিক স্কুল, ডিব্ৰুগড় * বিবেকানন্দ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * সম্পূৰ্ণ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয় * ভিক্টোৰিয়া গাৰ্লছ স্কুল * বেংগলী বয়জ স্কুল * মাৰোৱাৰী হিন্দী বিদ্যালয় * অগ্ৰসেন একাডেমী * শিশু ভাৰতী বিদ্যালয় * গ্ৰেহেম বজাৰ বালিকা বিদ্যালয় ===কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ছল্ট ব্ৰুক একাডেমী]] * ডঃ ৰাধাকৃষ্ণণ স্কুল অফ আৰ্টছ, কমাৰ্চ এণ্ড চাইন্স * [[জ্ঞান বিজ্ঞান একাডেমী]] *  শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় ===মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ বাণিজ্য মহাবিদ্যালয়]] * [[মনোহৰী দেৱী কানৈ মহিলা মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰু মহাবিদ্যালয়]] * নন্দলাল বৰগোহাঁই চিটি মহাবিদ্যালয় ===আইন মহাবিদ্যালয়=== * ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ আইন মহাবিদ্যালয় * এছ.আই.পি.ই. আইন মহাবিদ্যালয় * ডঃ ৰোহিনী কান্ত বৰুৱা আইন মহাবিদ্যালয় ===শিক্ষণ মহাবিদ্যালয়=== * চন্দ্ৰকান্ত হাজৰিকা মহাবিদ্যালয় * পাৰিজাত একাডেমী শিক্ষক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান ===চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠান=== * [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] * [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়]] * [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] ===কাৰিকৰী প্ৰতিষ্ঠান=== * [[ডিব্ৰুগড় পলিটেকনিক]] ==গণমাধ্যম== আকাশবাণী ডিব্ৰুগড় অসমৰ অন্যতম পুৰণি আকাশবাণী কেন্দ্ৰ। আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়ে এ এম (৫২৯.১ মিটাৰ মেগাৱাটত ৫৬৭ কিলোহাৰ্টজ) আৰু এফ এম (১০১.৩০ মেগাহাৰ্টজ) বেণ্ড দুয়োটাতে তিনিটা অধিবেশনত দৈনিক প্ৰচাৰ কৰে।<ref>{{cite web|title=All India Radio, Dibrugarh|url=http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|publisher=Prasar Bharati|access-date=3 August 2013|archive-date=2 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|url-status=live}}</ref> লগতে প্ৰতিদিনে সন্ধিয়া ৬:০০ বজাত ৫ মিনিটৰ আঞ্চলিক বাতৰিৰ বুলেটিন সম্প্ৰচাৰ কৰে ।<ref name="allindiaradio.gov.in">{{cite web| url = http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| title = Get Apps {{!}} Prasar Bharati| access-date = 3 August 2013| archive-date = 2 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| url-status = live}}</ref> এই কেন্দ্ৰটো ১৯৬৮ চনৰ ১৫ ফেব্ৰুৱাৰীত আৰম্ভ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |title=NEWS ON AIR : News on AIR brings the Latest & Top Breaking News on Politics, G-20 summit, Cricket, Sports, Business , State,Formula One in INDIA , Regional Language Audio Bulletins , Regional Language scripts & more |access-date=1 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140305062218/http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |archive-date=5 March 2014 |url-status=dead }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ মলখুবাচাত এই ষ্টেচনৰ ষ্টুডিঅ’ আৰু লেপেটকাত অৱস্থিত ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড স্থানৰ সমীপত হাই পাৱাৰ ট্ৰেন্সমিছন টাৱাৰ আছে। ব্ৰহ্মপুত্ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন বা ৰেডিঅ’ ব্ৰহ্মপুত্ৰ ৯০.৪ মেগাহাৰ্টজ ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথমটো তৃণমূল পৰ্যায়ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন। উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়, ধেমাজি, আৰু শিৱসাগৰৰ কিছু অংশৰ ৮ লাখৰো অধিক লোকক সামৰি লোৱা এই চহৰে অৰ্ধনগৰীয়া, আৰু গ্ৰাম্য জনসংখ্যাক একত্ৰিত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ মাইজান ঘাটৰ সমীপত ইয়াৰ ষ্টেচন অৱস্থিত। [[File:Doordarshan Kendra, Dibrugarh.jpg|thumb|right|দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] অসমীয়া ভাষাত অনুষ্ঠান আগবঢ়োৱা দ্বিতীয়টো দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড় ১৯৯৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে কেন্দ্ৰই ১৯৯১ চনৰ ২০ ডিচেম্বৰৰ পৰা দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটীৰ সম্প্ৰচাৰিত অসম ভাষাৰ কাৰ্যসূচী সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |deadurl=yes }}</ref> এই কেন্দ্ৰত নিৰ্মিত কাৰ্যসূচীসমূহ উচ্চ শক্তিৰ ট্ৰেন্সমিটাৰৰ জৰিয়তে টেলিকাষ্ট কৰা হয়।<ref>{{cite web| url = http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| title = Doordarshan Kendra Guwahati| access-date = 1 March 2014| archive-date = 29 July 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| url-status = live| archivedate = 29 July 2013| archiveurl = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| deadurl = yes}}</ref> ডিব্ৰুগড় দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰই 'ডি ডি নৰ্থ ইষ্ট' চেনেলত অনুষ্ঠানৰ অৱদান আগবঢ়াই আছে।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |deadurl=yes }}</ref> তদপৰি সামাজিক মাধ্যমটো প্ৰচাৰৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ত কেইবাটাও ইলেক্ট্ৰনিক বাতৰি পৰ্টেল আৰু চেনেল আছে। ===বাতৰি-কাকতসমূহ=== ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত প্ৰথমখন কাকত 'টাইমছ অফ আছাম'ৰ সৈতে ডিব্ৰুগড় সমগ্ৰ পূব ভাৰতৰ বাতৰি কাকত সাংবাদিকতাৰ পথ প্ৰদৰ্শক। প্ৰকাশৰ চাৰি দশক পিছত টাইমছ অফ আছামৰ প্ৰকাশ বন্ধ হৈ ১৯৩৯ চনৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য আছাম ট্ৰিবিউন|দ্য আছাম ট্ৰিবিউনে]] যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে আৰু ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৭ বছৰ প্ৰকাশৰ পিছত গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰিত হয়। অৱশ্যে উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ এই প্ৰধান ইংৰাজী দৈনিক কাকতখন গুৱাহাটীৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত হয়। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন চাৰিখন চহৰৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য ছেণ্টিনেল]] প্ৰকাশিত হয়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা কেইবাখনো স্থানীয়ভাষাৰ, লগতে ইংৰাজী আৰু বাংলা দৈনিক কাকত প্ৰকাশ পায়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত অসমীয়া বাতৰি কাকতসমূহ হ'ল [[অসমীয়া প্ৰতিদিন]], [[জনসাধাৰণ]], [[নিয়মীয়া বাৰ্তা]], [[দৈনিক অসম]], অসম আদিত্য, দৈনিক প্ৰতীক্ষা আৰু প্ৰতিবিম্ব। গুৱাহাটী আৰু শিলচৰৰ সমান্তৰালকৈ ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা বাংলা দৈনিক যুগশংখ প্ৰকাশিত হয়। ==ৰাজনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ অন্তৰ্গত। [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ নেতা তথা বৰ্তমানৰ কেন্দ্ৰীয় জলপৰিবহন মন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]] বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ সাংসদ।<ref>{{cite web |url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |title=List of Parliamentary & Assembly Constituencies |access-date=6 October 2008 |work=Assam |publisher=Election Commission of India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |archive-date=4 May 2006 }}</ref> বিজেপিৰ প্ৰশান্ত ফুকন [[ডিব্ৰুগড় (বিধানসভা সমষ্টি)]] পৰা [[অসম বিধানসভা]]লৈ নিৰ্বাচিত বিধায়ক। [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] বৰ্তমান বিজেপিৰ দখলত। ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== * [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]], অসমৰ এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ, নাট্যকাৰ, লেখক আৰু প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা * [[নীলমণি ফুকন (জ্যেষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]], সাহিত্যিক আৰু ৰাজনীতিবিদ * [[দেৱকান্ত বৰুৱা]], কবি আৰু ৰাজনীতিবিদ, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ ৮৩ সংখ্যক অধ্যক্ষ, [[বিহাৰ]]ৰ ৰাজ্যপাল * [[যোগেন্দ্ৰ নাথ হাজৰিকা]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ সপ্তম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[কেশৱ চন্দ্ৰ গগৈ]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ নৱম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ চতুৰ্দশ মুখ্যমন্ত্ৰী]] তথা কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী * [[ৰঞ্জন গগৈ]], [[ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ|ভাৰতৰ ৪৬ সংখ্যক মুখ্য ন্যায়াধীশ]] * [[মলয়া গোস্বামী]], শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী * [[বিজু ফুকন]], অভিনেতা * [[নগেন শইকীয়া]], সাহিত্যিক তথা সাহিত্য সভাৰ প্ৰাক্তন সভাপতি * [[প্ৰহ্লাদ চন্দ্ৰ তাছা]], সাহিত্যিক ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থ সূচি== {{refbegin}} * {{citation |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |place=Guwahati |publisher=EBH Publishers |year=2016 |isbn=978-93-83252-70-1 }} * {{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=925 |issn=2347-6435 |ref=harv}} == বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Dibrugarh|ডিব্ৰুগড়}} * [https://dibrugarh.assam.gov.in/ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ ৱেবচাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250419051017/https://dibrugarh.assam.gov.in/ |date=2025-04-19 }} * [http://dibru.ac.in ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় ৱেবচাইট] {{অসমৰ নগৰ-মহানগৰ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:ডিব্ৰুগড় জিলা]] kxscfzv5n8vcv33gta6u9z2o06vyu0b 0 7218 651719 646590 2026-11-09T13:23:39Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651719 wikitext text/x-wiki {{About|জিলাখন|একে নামৰ সদৰ স্থান|ধেমাজি}} {{Infobox settlement | name = ধেমাজি জিলা | settlement_type = [[অসমৰ জিলা|জিলা]] | image_skyline = Dhemaji town at night.jpg | image_caption = নিশাৰ [[ধেমাজি]] চহৰ | image_map = Dhemaji in Assam (India).svg | map_alt = | map_caption = [[অসম]]ত ধেমাজি জিলাৰ অৱস্থান | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = |latd= |latm= |lats= |latNS=N |longd= |longm= |longs= |longEW=E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = [[ভাৰত]] | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = সদৰ | subdivision_name2 = [[ধেমাজি]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 3237 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_total = 688077 | population_as_of = 2011 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +05:30 | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = | iso_code = IN-AS-DM | website = [http://dhemaji.gov.in/ www.dhemaji.gov.in] | footnotes = }} '''ধেমাজি''' [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত [[অসম]] ৰাজ্যৰ এখন জিলা।<ref name="ataglance">{{cite web | url=http://dhemaji.gov.in/ataglance.htm | title=Dhemaji at a glance | publisher=District Administration, Dhemaji, Assam, India | work=NIC, Dhemaji District Unit. | accessdate=16 আগষ্ট 2013}}</ref> জিলাখনৰ উত্তৰে আৰু পূবে [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], দক্ষিণে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]] আৰু পশ্চিমে [[লখিমপুৰ জিলা]]। ধেমাজি জিলাৰ মুঠ মাটিকালি হৈছে ৩২৩৭ বৰ্গ কিঃমিঃ। জিলাখন দুটা মহকুমাত ভাগ কৰা হৈছে: ধেমাজি আৰু জোনাই। ধেমাজি নগৰ ধেমাজি জিলাৰ সদৰ। ২০০১ চনৰ লোকপিয়ল মতে, জিলাখনৰ মুঠ জনসংখ্যা হৈছে ৫.৭১ লাখ। ইয়াৰে ২.৯৫ জন পুৰুষ আৰু ২.৭৬ গৰাকী মহিলা। সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৬৬%। সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা গড় উচ্চতা ১০৪ মিটাৰ। জনবসতিৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলো মিটাৰত ১৭৬ জন।<ref name="ataglance" /> ==ধেমাজি নামৰ উৎপত্তি== ধেমাজি নামৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে থকা এক মতবাদ অনুসৰি, এই অঞ্চলত থকা এখন নদীয়ে ইয়াৰ গতিপথ সঘনাই সলনি কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত অঞ্চলটোৰ বিভিন্ন অংশ আৱৰি অপ্ৰত্যাশিত বানপানী হৈছিল। সেয়েহে নদীখন এক প্ৰকাৰৰ অশুভ আত্মা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। বানপানী আৰু খেল শব্দৰ অসমীয়া সংস্কৰণ হৈছে ক্ৰমে "ধল" আৰু "ধেমালি"। অঞ্চলটোত বানপানী এক চিৰস্থায়ী ঘটনা হৈ পৰাত ঠাইখন বানপানীৰ খেলপথাৰ বুলি কোৱা হৈছিল। এইদৰে "ধল-ধেমালি" শব্দটোৰ পৰা ''ধল'' শব্দটি বিলুপ্ত হয় আৰু পিছলৈ "ধেমালি" শব্দটো "ধেমাজি" হিচাপে উচ্চাৰণ কৰা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="ধেমাজি জিলা">{{cite web | url=https://dhemaji.gov.in/about-us/history | title=ধেমাজি জিলাৰ ইতিহাস | publisher=অসম চৰকাৰ | accessdate=8 মে' 2022}}</ref> ইয়াৰোপৰি চুতীয়া সকলে "ধেমাজি" শব্দটো চুতীয়ামূলৰ শব্দ বুলি কয়। [[দেউৰী ভাষা|দেউৰী-চুতীয়া]] ভাষাত "দেমা-জি"ৰ অৰ্থ হৈছে "অত্যধিক পানী"<ref name=":1">Brown, W.B. An Outline of the Deori-Chutia language. Assam secretariat printing office,1895, p. 70.</ref>‌ আৰু‌ এই‌ শব্দৰ পৰাই "ধেমাজি" নামটো সৃষ্টি হৈছিল বুলি ক'ব খোজে। প্ৰচলিত পৌৰাণিক জনবিশ্বাস মতে, "ধেমাজি" নামৰ উৎপত্তি এসময়ত সেই ঠাইত এখন নদীয়ে সঘনাই নিজৰ সূঁতি সলাইছিল তথা বানপানীৰ তাণ্ডৱলীলা চলোৱা বাবে, সেইসময়ৰ লোকসকলে ইয়াক কোনো অশুভ শক্তিৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত বুলি ভাবিছিল। এইদৰে সঘনাই হোৱা বানপানী আৰু নদীয়ে সূঁতি সলোৱা বাবে লোকসকলে বানপানী অৰ্থাৎ "দেমা-জি" নাম দিলে। ==ইতিহাস== ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ যুগ=== [[File:Ruins of Rukmini Garh Dhemaji.jpg|thumb|ধেমাজি জিলাৰ ৰুক্মিণীগড়ৰ ধ্বংসাৱশেষ। স্থানটোত পুৰণি ইটাৰে নিৰ্মিত গাঁথনিৰ অৱশেষ পোৱা যায়।]] মধ্যযুগত বৰ্তমানৰ ধেমাজি জিলাৰ ভূখণ্ড [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধিকাৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ৰ উত্তৰ পাৰৰ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চলজুৰি পশ্চিমে বৰ্তমানৰ [[বিশ্বনাথ জিলা]]লৈকে বিস্তৃত আছিল। সৃষ্টিধৰ দত্তই উল্লেখ কৰা ঐতিহাসিক ব্যাখ্যা অনুসৰি, চুতীয়া ৰাজ্যৰ উত্তৰ সীমা হিমালয় পৰ্বতমালা, দক্ষিণ সীমা [[বুঢ়ীদিহিং নদী]], পূব সীমা পাটকাই পৰ্বতমালা আৰু পশ্চিম সীমা ভৰালী নদী আছিল। জাহ্নৱী গগৈৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ ভূখণ্ডই বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ, ধেমাজি, তিনিচুকীয়া আৰু ডিব্ৰুগড় জিলাৰ কিছু অংশ সামৰি লৈছিল।<ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |page=28 |quote=The Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west. Robinson and following him, N. N. Acharya, are of the opinion that the Chutia kingdom extended up to Viswanath in the present Darrang district of Assam.}}</ref><ref name="gogoi-main">{{cite book |last=Gogoi |first=Jahnavi |title=Agrarian System of Medieval Assam |publisher=Concept Publishing Company |location=New Delhi |year=2002 |pages=20–21 |quote=Thus, the Chutiya territory extended over almost the entire region of the present districts of Lakhimpur, Dhemaji, Tinsukia, and parts of Dibrugarh.}}</ref> চুতীয়া ৰাজবংশৰ পৰম্পৰাগত বিৱৰণ অনুসৰি, বীৰপাল নামৰ এজন চুতীয়া মুখীয়ালে ধেমাজি জিলাৰ সোৱণশিৰি নদীৰ পাৰৰ সোনাগিৰিত নিজৰ ৰাজধানী স্থাপন কৰিছিল। বীৰপালৰ দদায়েক ভদ্ৰসেনৰ ৰাজ্য বৰ্তমানৰ দক্ষিণ ধেমাজি আৰু লখিমপুৰ জিলাৰ কিছু অংশত বিস্তৃত আছিল। পৰম্পৰা অনুসৰি, ত্ৰয়োদশ শতিকাত বীৰপালৰ পুত্ৰ ৰত্নধ্বজপালে ভদ্ৰসেনক পৰাস্ত কৰি বৰ্তমানৰ মাজুলী অঞ্চলত ''ৰতনপুৰ'' নামৰ এখন নগৰ স্থাপন কৰিছিল আৰু তাক নিজৰ ৰাজধানী কৰিছিল। এই ঘটনাসমূহৰ সঠিক কাল নিৰ্ধাৰণ আৰু ঐতিহাসিক সত্যতা পৃথকভাৱে পৰীক্ষা কৰাৰ প্ৰয়োজন আছে। ধেমাজি আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন পাহাৰ-পাদদেশীয় অঞ্চলত চুতীয়া যুগৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কেইবাটাও প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু ধৰ্মীয় স্থান আছে। এইবোৰৰ ভিতৰত [[মালিনী থান]], গৰখীয়া থান, বৰদলনি থান, ৰাজাখানা অঞ্চলৰ প্ৰাচীন ধ্বংসাৱশেষ আৰু পুখুৰী উল্লেখযোগ্য।<ref>{{cite thesis |last=Sarma |first=P. C. |title=A Study of the Temple Architecture of Assam from the Gupta Period to the End of the Ahom Rule |chapter=Chutiya Architecture |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |location=Guwahati |year=2020 |page=205 |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/jspui/bitstream/10603/67102/11/11_chapter%203.pdf |quote=Kings of the Chutiya Kingdom in the 13th-14th Century built the Malinithan temple.}}</ref><ref name="Garakhia">{{cite web |url=https://archaeology.assam.gov.in/sites/default/files/4/menu/schemes/Scheme-Development%20of%20%20Archaeological%20sites%20and%20monuments%20of%20assam%20annual%20plan%202016-17-1.pdf |title=Garakhia Than |publisher=Directorate of Archaeology, Government of Assam |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240809123727/https://archaeology.assam.gov.in/sites/default/files/4/menu/schemes/Scheme-Development%20of%20%20Archaeological%20sites%20and%20monuments%20of%20assam%20annual%20plan%202016-17-1.pdf |archivedate=2024-08-09 |access-date=2026-10-22 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=Chutia Jatir Buranji |year=2007 |page=439}}</ref> ইয়াৰ উপৰি ধেমাজিৰ ৰুক্মিণীগড়ত পুৰণি ইটাৰে নিৰ্মিত গাঁথনিৰ ধ্বংসাৱশেষ পোৱা যায়, যাক চুতীয়া যুগৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে। ===আহোম শাসন=== ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ|চুতীয়া–আহোম সংঘাত]]ৰ ফলত অঞ্চলটোৰ ৰাজনৈতিক অধিকাৰৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে। ১৫২৩–২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোম ৰজা [[চুহুংমুং]]ৰ চুতীয়া ৰাজ্য বিজয়ৰ পিছত ধেমাজি অঞ্চল আহোম শাসনৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়। ধেমাজি জিলা প্ৰশাসনৰ ঐতিহাসিক বিৱৰণ অনুসৰি, ১৫২৩ খ্ৰীষ্টাব্দত চুহুংমুঙৰ আক্ৰমণত চুতীয়া ৰজা নীতিপাল নিহত হৈছিল।<ref name="history">{{cite web |url=https://dhemaji.assam.gov.in/about-us/history |title=History |publisher=Dhemaji District Administration, Government of Assam |archiveurl=https://web.archive.org/web/20261022181911/https://dhemaji.assam.gov.in/about-us/history |archivedate=2026-10-22 |access-date=2026-10-22 |deadurl=yes}}</ref> চুতীয়া ৰাজ্য অধিকাৰ কৰাৰ পিছত আহোমসকলে নতুনকৈ অধিকৃত অঞ্চলসমূহৰ প্ৰশাসনৰ বাবে কেইবাটাও নতুন পদ সৃষ্টি কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত ধেমাজিৰ দক্ষিণফালৰ [[হাবুং]] অঞ্চলত ''ভটিয়লীয়া গোহাঁই'' আৰু উত্তৰ ধেমাজি তথা শদিয়া সীমান্ত অঞ্চলৰ বাবে ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই'' পদ উল্লেখযোগ্য।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Deodhai Asam Buranji: With Several Shorter Chronicles of Assam |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |year=1932 |chapter=30}}</ref> ===মিৰি জনগোষ্ঠী আৰু আহোম শাসনৰ সৈতে সম্পৰ্ক=== ধেমাজি আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চলত ঐতিহাসিকভাৱে মিৰি বা [[মিচিং জনগোষ্ঠী]]ৰ এক বৃহৎ জনসমষ্টি বাস কৰিছিল। [[চুহুংমুং]] বা দিহিঙীয়া ৰজাৰ ৰাজত্বকালত পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অঞ্চলসমূহত বসবাস কৰা কিছুমান মিৰি গোটক আহোমসকলে ''চুতীয়া মিৰি'' নামেৰে অভিহিত কৰিছিল বুলি লক্ষ্মী দেৱীয়ে উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Devi |first=Lakshmi |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study |location=Gauhati |year=1968 |page=202}}</ref> আহোম ৰাজ্যই পাহাৰীয়া মিৰিসকলৰ সৈতে সম্পৰ্ক পৰিচালনা কৰাৰ বাবে ''পচা'' নামৰ এটা ব্যৱস্থা প্ৰচলন কৰিছিল। লক্ষ্মী দেৱীয়ে আলেকজেণ্ডাৰ মেকেঞ্জিৰ বিৱৰণৰ ভিত্তিত উল্লেখ কৰিছে যে বৰদলনি, চিচি আৰু ধেমাজিৰ খেতিপথাৰৰ ওপৰত প্ৰভাৱ থকা পাহাৰীয়া মিৰিসকলে ''পচা'' সংগ্ৰহ কৰাৰ এক স্বীকৃত অধিকাৰ লাভ কৰিছিল। এই অধিকাৰ আহোম চৰকাৰেও স্বীকাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Devi |first=Lakshmi |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study |location=Gauhati |year=1968 |page=158}}</ref><ref>{{cite book |last=Mackenzie |first=Alexander |title=History of the Relations of the Government with the Hill Tribes of the North-East Frontier of Bengal |publisher=Government of India |location=Calcutta |year=1884 |page=34}}</ref> ===চুতীয়া–মিৰি সংঘাত=== আহোম ৰজা [[উদয়াদিত্য সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত ধেমাজি অঞ্চলৰ চুতীয়া আৰু মিৰিসকলৰ মাজত এক সংঘাতৰ সৃষ্টি হৈছিল। ''আহোম বুৰঞ্জী''ৰ বিৱৰণ অনুসৰি, চুতীয়াসকলৰ এটা দলে মিৰিসকলৰ ডিমৌ আৰু ৰূপীয়া নামৰ দুখন গাঁৱত আক্ৰমণ চলাই কেইবাজনো বাসিন্দাক হত্যা কৰিছিল। এই স্থানসমূহক সম্ভৱতঃ বৰ্তমানৰ ধেমাজি জিলাৰ [[ডিমৌ]] আৰু ইয়াৰ ওচৰৰ ৰূপহী অঞ্চলৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিব পাৰি। আক্ৰমণকাৰীসকলে আহোম ৰজালৈ কৰ হিচাপে দিবলগীয়া ''মাৰ'' নাওসমূহো কাঢ়ি লৈ গৈছিল।<ref name="Devi-Chutia-Miri">{{cite book |last=Devi |first=Lakshmi |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study |location=Gauhati |year=1968 |pages=70–72}}</ref><ref name="AB-Chutia-Miri">{{cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji (with Parallel English Translation): From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Assam Administration |location=Calcutta |year=1930 |pages=224–230}}</ref> উদয়াদিত্য সিংহৰ পিছত [[ৰামধ্বজ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালতো এই সংঘাত অব্যাহত আছিল। আহোম বিষয়াসকলে মিৰি মধ্যস্থতাকাৰীসকলৰ জৰিয়তে আৰু তিনিমুখীয়া অঞ্চলৰ পৰা অভিযান পৰিচালনা কৰিছিল। সেই সময়ত শদিয়াখোৱা গোহাঁই আৰু মৰঙিখোৱা গোহাঁইক চেঁচা নদীৰ মুখত প্ৰতিৰক্ষামূলক গড় নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আদেশ দিয়া হৈছিল। আনহাতে, তিনিমুখীয়াৰ পৰা আহোম বিষয়াসকলে নাৱেৰে দিহাং নদীৰ পথেৰে চুতীয়া বসতিসমূহৰ ফালে যাত্ৰা কৰিছিল। সেই অঞ্চলৰ কিছুমান চুতীয়া লোক মিৰি গাঁওসমূহত সমবেত হৈছিল অথবা আশ্ৰয় লৈছিল বুলি বুৰঞ্জীখনত উল্লেখ আছে।<ref name="AB-Chutia-Miri"/> ''আহোম বুৰঞ্জী''ৰ মতে, এই সংঘাতৰ পিছত অঞ্চলটোৰ চুতীয়াসকলক আহোম ৰজাৰ সাৰ্বভৌম অধিকাৰ স্বীকাৰ কৰিবলৈ আৰু হাতীৰ দাঁত, বনৰীয়া গৰু, ''শিকাৰদাও'', ''জিন'' কাপোৰ আৰু মহিলা দাসী কৰ হিচাপে যোগান ধৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছিল। বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণ অনুসৰি, এই দাবী মানি লোৱাৰ পিছত সংশ্লিষ্ট চুতীয়া গোটসমূহৰ ওপৰত আহোম ৰজাৰ কৰ প্ৰদানৰ বাধ্যবাধকতা প্ৰথমবাৰৰ বাবে প্ৰতিষ্ঠিত হয়।<ref name="AB-Chutia-Miri"/><ref name="Devi-Chutia-Miri"/> ===ঔপনিৱেশিক যুগ=== ব্ৰিটিছ শাসনকালত বৰ্তমানৰ ধেমাজি জিলা বৃহত্তৰ [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ ব্ৰিটিছ বিৱৰণসমূহত চিচি আৰু ধেমাজি মৌজাৰ উত্তৰফালৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলক ''হিল মিৰি'' বা পাহাৰীয়া মিৰিসকলৰ দেশ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছিল। এই সময়তো পাহাৰীয়া মিৰিসকলৰ ''পচা'' সম্পৰ্কীয় অধিকাৰ বৰদলনি, চিচি আৰু ধেমাজিৰ খেতিপথাৰৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref>{{cite book |last=Mackenzie |first=Alexander |title=History of the Relations of the Government with the Hill Tribes of the North-East Frontier of Bengal |publisher=Government of India |location=Calcutta |year=1884 |pages=33–34}}</ref> ===ধেমাজি জিলা গঠন=== [[File:Statue of Dr. Bhupen Hazarika at Dhemaji ASTC.jpg|thumb|ধেমাজি চহৰৰ অসম ৰাজ্যিক পৰিবহন নিগমৰ বাছ-আস্থানত থকা ড০ ভূপেন হাজৰিকাৰ পূৰ্ণাংগ মূৰ্তি]] বৰ্তমানৰ ধেমাজি অঞ্চল প্ৰথমতে ডিব্ৰুগড়ত প্ৰশাসনিক সদৰ থকা অবিভক্ত লক্ষীমপুৰ জিলাৰ অন্তৰ্গত আছিল। ১৯৭১ চনত অবিভক্ত লক্ষীমপুৰ জিলাক পুনৰ্গঠন কৰি ডিব্ৰুগড় আৰু লক্ষীমপুৰ জিলা পৃথক কৰাৰ পিছত ধেমাজিক লক্ষীমপুৰ জিলাৰ এটা মহকুমা হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। সেই সময়ৰ ধেমাজি মহকুমাত বৰ্তমানৰ জোনাই আৰু ঢকুৱাখনা অঞ্চলসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="history"/> ১৯৮৯ চনত লক্ষীমপুৰ জিলাৰ পৰা ধেমাজি পৃথক কৰি নতুন জিলা গঠনৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰা হয়। ধেমাজি জিলা প্ৰশাসনৰ ঐতিহাসিক বিৱৰণত ১৪ আগষ্ট আৰু ১ অক্টোবৰ ১৯৮৯ তাৰিখ দুটাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="history"/> অসম চৰকাৰৰ সাধাৰণ প্ৰশাসন বিভাগে ২৯ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৮৯ তাৰিখে জাৰি কৰা GAG(B)370/87/101 নম্বৰৰ অধিসূচনা অনুসৰি, লক্ষীমপুৰ জিলাৰ পৰা পৃথক কৰি ধেমাজি নামৰ নতুন প্ৰশাসনিক জিলা গঠনৰ অনুমোদন দিয়া হয়। অধিসূচনাখনত ধেমাজি নগৰক জিলাখনৰ অস্থায়ী সদৰ হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল আৰু জিলা গঠনৰ আদেশ ১ অক্টোবৰ ১৯৮৯ৰ পৰা কাৰ্যকৰী হ'ব বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref name="DhemajiGazette1989">{{cite web |title=The Assam Gazette, Extraordinary, 31 October 1989 |publisher=Government of Assam, General Administration Department |date=31 October 1989 |pages=1287–1288 |at=Notification No. GAG(B)370/87/101, dated 29 September 1989 |url=https://gad.assam.gov.in/sites/default/files/public_utility/PUC0116_0004_merged-compressed.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20261022181910/https://gad.assam.gov.in/sites/default/files/public_utility/PUC0116_0004_merged-compressed.pdf |archivedate=22 October 2026 |access-date=22 October 2026 |deadurl=yes}}</ref>{{efn|ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ পূৰ্বৰ বিৱৰণ আৰু কিছুমান পৰৱৰ্তী প্ৰকাশন অনুসৰি, ১৪ অক্টোবৰ ১৯৮৯ত ধেমাজি জিলা গঠন হোৱা বুলি উল্লেখ আছে। অৱশ্যে অসম চৰকাৰৰ মূল অধিসূচনাত ১ অক্টোবৰ ১৯৮৯ৰ পৰা নতুন জিলাখনৰ গঠন কাৰ্যকৰী হোৱাৰ কথা স্পষ্টকৈ উল্লেখ আছে।<ref name="DhemajiGazette1989"/><ref name="Statoids">{{cite web |url=http://www.statoids.com/yin.html |title=Districts of India |last=Law |first=Gwillim |date=25 September 2011 |work=Statoids |access-date=11 October 2011}}</ref>}} নতুন ধেমাজি জিলাত জোনাই মহকুমাৰ সমগ্ৰ অঞ্চল আৰু পূৰ্বৰ ধেমাজি মহকুমাৰ অধিকাংশ অঞ্চল অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ইয়াৰ পৰা ঢকুৱাখনা আৰক্ষী থানাৰ অধীনৰ ঢকুৱাখনা, পূব ঢকুৱাখনা আৰু খেৰকটা–দাংধৰা গাঁও পঞ্চায়তৰ অঞ্চল, ঘিলামৰা মৌজা, গোহাঁই মৌজাৰ দক্ষিণ গোহাঁই গাঁও পঞ্চায়ত আৰু মাছখোৱা মৌজাৰ কিছুমান নিৰ্দিষ্ট অঞ্চল বাদ দিয়া হৈছিল। এই বাদ পৰা অঞ্চলসমূহ পূৰ্বৰ লক্ষীমপুৰ জিলাতেই থাকি যায়।<ref name="DhemajiGazette1989"/> পূৰ্বৰ অসমীয়া বিৱৰণ অনুসৰি, এই পুনৰ্গঠনৰ সময়ত মাছখোৱা মৌজাৰ একাংশ, বৰদলনি মৌজা আৰু জোনাই মহকুমাৰ অন্তৰ্ভুক্তিৰে নতুন জিলাখনৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল। জিলা সদৰৰ স্থানক লৈ চিলাপথাৰ আৰু ধেমাজি নগৰৰ মাজত মতভেদৰ সৃষ্টি হৈছিল যদিও অৱশেষত ধেমাজি নগৰক নতুন জিলাখনৰ সদৰ হিচাপে নিৰ্বাচন কৰা হয়। ১ অক্টোবৰ ১৯৮৯ৰ পৰা ধেমাজি নগৰক সদৰ হিচাপে লৈ নতুন জিলাখনৰ প্ৰশাসন কাৰ্যকৰী হয়।<ref name="DhemajiGazette1989"/><ref>{{cite web |url=https://dhemaji.assam.gov.in/about-us/history |title=History |publisher=Dhemaji District Administration, Government of Assam |archiveurl=https://web.archive.org/web/20261022181911/https://dhemaji.assam.gov.in/about-us/history |archivedate=2026-10-22 |access-date=2026-10-22 |deadurl=yes}}</ref> ==ভৌগোলিক অৱস্থিতি== ধেমাজি জিলাৰ ভৌগোলিক বিস্তৃতি <nowiki>৯৪° ১২' ১৮'' ডিগ্ৰী পূৱৰ পৰা ৯৫° ৪১' ৩২'' ডিগ্ৰী পূৱ আৰু ২৭° ০৫' ২৭'' ডিগ্ৰী উত্তৰৰ পৰা ২৭° ৫৭' ১৬'' ডিগ্ৰী</nowiki> উত্তৰলৈ। জিলা সদৰ ধেমাজি নগৰৰ ভৌগোলিক স্থানাংক ২৭.৪৮ উত্তৰ ৯৪.৫৮ পূৱ। সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা গড় উচ্চতা ১০৪ মিটাৰ। মাটিকালি প্ৰায় ৩২৩৭ বৰ্গ কিঃমিঃ (১২৫০ বৰ্গ মাইল)।<ref name="geography">{{cite web | url=http://dhemaji.gov.in/geography.htm | title=Geography of Dhemaji District | publisher=District Administration, Dhemaji, Assam, India | work=NIC, Dhemaji District Unit. | accessdate=16 আগষ্ট 2013}}</ref> ==প্ৰশাসনিক বিভাজন== ধেমাজি জিলা জোনাই বিধানসভা সমষ্টি আৰু ধেমাজি বিধানসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত।<ref name="ceo1">{{cite web|title=List of Assembly Constituencies showing their Revenue & Election District wise break - up|url=http://ceoassam.nic.in/Gen_Informations/2.1%20-%20DEOs%20wise%20ACs%20breakup.pdf|publisher=Chief Electoral Officer, Assam website|accessdate=26 September 2011}}</ref> এই দুয়োটা সমষ্টি অনুসূচীত জনজাতিৰ প্ৰাৰ্থীৰ বাবে সংৰক্ষিত।<ref name="admin">{{cite web | url=http://dhemaji.gov.in/admin.htm | title=administration of Dhemaji District | publisher=District Administration, Dhemaji, Assam, India | work=NIC, Dhemaji District Unit. | accessdate=16 আগষ্ট 2013}}</ref><ref name="ceo1"/> এই দুয়োটা বিধানসভা সমষ্টি লক্ষিমপুৰ (লোকসভা সমষ্টি)ৰ অংশ।<ref name="ceo2">{{cite web|title=List of Assembly Constituencies showing their Parliamentary Constituencies wise break - up|url=http://ceoassam.nic.in/Gen_Informations/2.2%20-%20PC-wise%20LAC%20breakup.pdf|publisher=Chief Electoral Officer, Assam website|accessdate=26 September 2011}}</ref> ;জিলা অসামৰিক প্ৰশাসন জিলা উপায়ুক্ত : পি বিজয় ভাস্কৰ ৰেডী, আই. এ. এছ ;মহকুমা প্ৰশাসনিক দিশৰ পৰা ধেমাজি জিলাক দুটা মহকুমাত ভাগ কৰা হৈছে : ধেমাজি আৰু জোনাই।<ref name="admin" /> ;আৰক্ষী প্ৰশাসন আৰক্ষী অধীক্ষক : ৰঞ্জন ভূঞা, এ.পি.এছ. ;আৰক্ষী থানা ধেমাজি সদৰ আৰক্ষী থানা, গোগামুখ আৰক্ষী থানা, গেৰুকামুখ আৰক্ষী থানা, চিলাপথাৰ আৰক্ষী থানা, চিমেন চাপৰি আৰক্ষী থানা, চেঙাজান আৰক্ষী থানা, জোনাই আৰক্ষী থানা ;আৰক্ষী চকী বৰদলনি আৰক্ষী চকী, মাছখোৱা আৰক্ষী চকী, লিকাবালি আৰক্ষী চকী, ডিমৌ তহলদাৰী আৰক্ষী চকী, চিচিবৰ গাঁও আৰক্ষী চকী, লাইমেকুৰী তহলদাৰী আৰক্ষী চকী ==অৰ্থনীতি== ধেমাজি জিলাৰ জনসাধাৰণৰ প্ৰধান জীৱিকা হৈছে কৃষি। জিলাখনৰ মুঠ কৰ্মৰত জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৫৯ শতাংশ কৃষিকাৰ্যৰ সৈতে জড়িত। ধান ইয়াৰ প্ৰধান কৃষিজাত শস্য। ২০০১–০২ চনৰ তথ্য অনুসৰি, জিলাখনত প্ৰায় ৬৯,২৯০ হেক্টৰ ভূমিত গ্ৰীষ্মকালীন, শৰৎকালীন আৰু শীতকালীন ধানৰ খেতি কৰা হৈছিল, যি মুঠ শস্য খেতি কৰা মাটিকালিৰ প্ৰায় ৫৫ শতাংশ। সৰিয়হ জিলাখনৰ প্ৰধান তৈলবীজ শস্য। ইয়াৰ উপৰি আলু আৰু বিভিন্ন মাহজাতীয় শস্যৰ খেতিও কৰা হয়। ফল-মূল আৰু শাক-পাচলিৰ খেতি মধ্যমীয়া পৰিসৰত প্ৰচলিত। গাহৰি পালন, দুগ্ধ উৎপাদন আৰু ছাগলী পালন জিলাখনৰ কৃষিৰ সৈতে জড়িত প্ৰধান আনুষংগিক বৃত্তিসমূহৰ অন্যতম। কৃষি আৰু আনুষংগিক বৃত্তিৰ উপৰি জিলাখনত ৰেচম শিল্প, বিশেষকৈ মুগা পলু পালনৰ প্ৰসাৰ ঘটিছে। অৱশ্যে জিলাখনত ঔদ্যোগিক কাৰ্যকলাপ বিশেষভাৱে বিকশিত হোৱা নাই আৰু কোনো বৃহৎ উদ্যোগ নাই। জিলা উদ্যোগ আৰু বাণিজ্য কেন্দ্ৰৰ (DICC) অধীনত প্ৰায় ২৪৮টা ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগ (SSI) পঞ্জীয়নভুক্ত হৈ আছে।<ref name="ataglance"/><ref name="economy">{{cite web |url=http://dhemaji.gov.in/economy.htm |title=Economy of Dhemaji District |publisher=District Administration, Dhemaji, Assam, India |work=NIC, Dhemaji District Unit |access-date=16 August 2013}}</ref> ==জনগাঁথনি== ২০০১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ধেমাজি জিলাৰ মুঠ জনসংখ্যা ৫,৭১,৯৪৪ জন (পুৰুষ ২,৯৪,৬৪৩ আৰু মহিলা ২,৭৭,৩০১)।<ref name="demography">{{cite web | url=http://dhemaji.gov.in/demography.htm | title=demography of Dhemaji District | publisher=District Administration, Dhemaji, Assam, India | work=NIC, Dhemaji District Unit. | accessdate=16 আগষ্ট 2013}}</ref> লিংগ অনুপাত প্ৰতি হাজাৰ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৩৬ গৰাকী মহিলা। জনবসতিৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলো মিটাৰত ১৭৬ জন।<ref name="demography" /><ref name="population">{{cite web | url=http://dhemaji.gov.in/population.htm | title=Population (2001 Census) of Dhemaji District | publisher=District Administration, Dhemaji, Assam, India | work=NIC, Dhemaji District Unit. | accessdate=16 আগষ্ট 2013}}</ref> মুঠ জনসংখ্যাৰ ৪৭.২৭% আৰু ৫.৩৩% ক্ৰমে [[অনুসূচীত জনজাতি]] আৰু [[অনুসূচীত জাতি]] শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="population" /> ধেমাজি এক গ্ৰাম্য প্ৰধান জিলা। জিলাখনৰ নগৰীয়া জনসংখ্যা মুঠ জনসংখ্যাৰ মুঠেই ১.৮৫%। সমগ্ৰ ধেমাজি জিলা অঞ্চল চুতীয়া, মিচিং, সোণোৱাল কছাৰী, দেউৰী, আদি জনগোষ্ঠীৰ থলুৱা বসতিস্থল আছিল। বিভিন্ন সময়ত আহোম, [[ৰাভা]], তাই-খামতি, কোঁচ, [[কেওঁট]] (কৈৱৰ্ত), [[ব্ৰাহ্মণ]], কায়স্থ, [[কলিতা]] আদি গোষ্ঠীৰ এই অঞ্চললৈ প্ৰব্ৰজন ঘটে।<ref name="history" /> ১৯৭১ চনৰ পৰা ১৯৯১ চনলৈকে এই দুই দশকৰ ভিতৰত ৰাজ্যৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক ১০৪.৪৮% হাৰত জিলাখনৰ অন্তৰ্ভুক্ত অঞ্চলৰ জনসংখ্যা বৃদ্ধি পায়। এই সময়চোৱাত ৰাজ্যখনৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ পৰা ইয়ালৈ নতুন কৃষিভূমি বিচাৰি পাম খাবলৈ অহা লোকৰ তীব্ৰ হাৰত প্ৰব্ৰজন ঘটিছিল। সামগ্ৰিকভাৱে জিলাখনৰ বছৰেকীয়া জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ হাৰ ৫.২২% (ৰাজ্যিক গড় ২.৬২%)।<ref name="demography" /> জিলাখনৰ জনসংখ্যাৰ এক বৃহৎ অংশ অন্যান্য পিছপৰা শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্ভুক্ত। এই সকল হৈছে [[আহোম]], [[ চুতীয়া]], [[কোঁচ]], ইত্যাদি। অনুসূচীত জনজাতি বিলাকৰ ভিতৰত [[মিচিং]], [[সোণোৱাল কছাৰী]], [[বড়ো]], [[দেউৰী]], [[তিৱা]]/[[লালুং]] , [[হাজং]] আদিয়েই প্ৰধান। [[কৈৱৰ্ত]] সম্প্ৰদায় এই জিলাৰ মূল অনুসূচীত জাতি। নগণ্য সংখ্যক (প্ৰাক্তন) চাহ শ্ৰমিক সমুদায়ৰ লোকো এই জিলাত আছে।<ref name="demography" /> ;ধৰ্ম [[হিন্দু]] ধৰ্ম প্ৰধান ধৰ্ম। সীমিত পৰিমাণে [[খ্ৰীষ্টান]] আৰু [[ইছলাম]] ধৰ্মৰও প্ৰচলন আছে। এই জিলাত সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ তথ্য প্ৰায় নাই বুলিব পাৰি।<ref name="demography" /> ;ভাষা [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] হ'ল প্ৰধান আৰু সাধাৰণ ভাৱে ব্যৱহৃত ভাষা। ইয়াৰ উপৰিও ধেমাজি জিলাত [[মিচিং ভাষা|মিচিং]], [[বড়ো ভাষা|বড়ো]] আৰু [[বাংলা ভাষা|বাংলা]] ভাষা ঘৰুৱাভাৱে ব্যৱহাৰ হয়। ==শিক্ষা== জিলাখনৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল মতে ৭২.৭০%। মহিলা সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৬৫.২১%। <br /> '''নিন্ম, উচ্চ প্ৰাথমিক, উচ্চতৰ মাধ্যমিক আৰু মহাবিদ্যালয় পৰ্যায়ৰ উল্লেখনীয় শিক্ষানু্ষ্ঠানঃ'''<br /> * চিচি চাৰিআলি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, ১৯৫২, চিচিবৰগাঁও * ভৈৰৱপুৰ নেতাজী মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয়, মাধ্যমঃ অসমীয়া, ঠিকনাঃ ভৈৰৱপুৰ, চিলাপথাৰ, স্থাপিতঃ ১৯৭৫ * মাছখোৱা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, মাধ্যমঃ অসমীয়া, ঠিকনাঃ মাছখোৱা, ধেমাজী * ধেমাজি মহাবিদ্যালয়, ঠিকনাঃ ধেমাজি, স্থাপিতঃ ১৯৬৫ * ধেমাজি বাণিজ্য মহাবিদ্যালয়, ঠিকনাঃ ধেমাজি, স্থাপিতঃ ১৯৮২ * [[ধেমাজি অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়]], স্থাপিতঃ ২০২০ * ইউনাইটেড ট্ৰাইবেল হাইস্কুল, স্থাপিতঃ ১৯৮১ * চিচিবৰগাঁও জেষ্ঠ মাধ্যমিক বিদ্যালয়(পূৰ্বৰ নাম-চিচিবৰগাঁও জুনিয়ৰ কলেজ)চিচিবৰগাঁও,স্থাপিত-১৯৯২ * চিচিবৰ গাঁও মহাবিদ্যালয়,চিচিবৰগাঁও * মৰিধল মহাবিদ্যালয়, মৰিধল,ধেমাজি ,স্থাপিত - ১৯৮৮ * কাইটং জনজাতি উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, কাইটং,ধেমাজি, স্থাপিত - ১৯৭৩ ==পৰিবহণ== ধেমাজি জিলাত মুঠ ৪৩.৭৫ কিঃমিঃ ৰাজ্যিক PWD আৰু ১৪১ কিঃমিঃ পথ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ অধীনত। Boarder Roads Organisation-এ [[৫২ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ]]টো তদাৰক কৰে।<ref name="communication">{{cite web | url=http://dhemaji.gov.in/communication.htm | title=communication of Dhemaji District | publisher=District Administration, Dhemaji, Assam, India | work=NIC, Dhemaji District Unit. | accessdate=16 আগষ্ট 2013}}</ref> ;পথ [[৫২ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ]] ধেমাজি জিলাৰ দীঘে দীঘে ইমূৰৰ পৰা সিমূৰলৈ প্ৰায় সোঁমাজেৰে পাৰ হৈছে।<ref name="communication" /> ইয়াকে আলম কৰি ধেমাজি জিলাৰ নগৰ সমূহ (পশ্চিমৰ পৰা পূৱলৈ ক্ৰমে) [[গোগামুখ]], ধেমাজি, চিলাপথাৰ আৰু জোনাই গঢ়ি উঠিছে। ;ৰেলপথ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ প্ৰায় সমান্তৰাল ভাৱে [[উত্তৰ-পূব সীমান্ত ৰেলৱে]]ৰ [[ৰঙিয়া]] ডিভিজনৰ অন্তৰ্গত উত্তৰ ৰঙাপাৰা-মূৰ্কংচেলেক ব্ৰড গজ শাখাৰ এক একাকী ৰেলপথ আছে। জোনাইৰ সমীপৰ মূৰ্কংচেলেক এই শাখাৰ অন্তিম ৰেল আস্থান। ;জলপথ ধেমাজি জিলাৰ কাৰেং ঘাট, মাজৰ বাৰী ঘাট, উৰিয়াম ঘাটৰ পৰা [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]লৈ নিয়মীয়াকৈ ফেৰী চলাচল কৰে।<ref name="communication" /> ==ধেমাজিৰ উল্লেখযোগ্য ঠাই== * '''গেৰুকামুখ:''' ধেমাজি জিলা সদৰৰ পৰা প্ৰায় ৪৪ কিলোমিটাৰ উত্তৰ-পশ্চিম দিশত অৱস্থিত। ধেমাজি, লখিমপুৰ আৰু গুৱাহাটীৰ পৰা ইয়ালৈ নিয়মীয়া যাতায়াতৰ সুবিধা আছে। ইয়াত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ বৃহত্তম উপনৈ [[সোৱণশিৰি নদী]] পাহাৰৰ পৰা নামি সমতলভূমিত প্ৰৱেশ কৰিছে। অঞ্চলটোৰ প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যই ইয়াক বনভোজ আৰু বৰশীৰে মাছ ধৰাৰ বাবে উপযোগী কৰি তুলিছে। ৰাষ্ট্ৰীয় জলবিদ্যুৎ শক্তি নিগমে (NHPC) ইয়াত এক বৃহৎ জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প ৰূপায়ণৰ কাম হাতত লৈছিল। * '''[[মালিনী থান]]:''' ধেমাজি নগৰৰ পৰা প্ৰায় ৪২ কিলোমিটাৰ উত্তৰ-পূব দিশত অৱস্থিত এক প্ৰাচীন ধৰ্মীয় আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান। ইয়াত অতীজৰে পৰা মালিনী দেৱীৰ পূজা-অৰ্চনা চলি আহিছে। স্থানটোত খননকাৰ্যৰ ফলত বহুতো ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন উদ্ধাৰ হৈছে। * '''[[ঘুগুহা দৌল]]:''' ধেমাজি নগৰৰ পৰা প্ৰায় ১৭ কিলোমিটাৰ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশত অৱস্থিত। * '''মা মণিপুৰী থান:''' ধেমাজি নগৰৰ পৰা প্ৰায় ২৫ কিলোমিটাৰ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশত অৱস্থিত এক ধৰ্মীয় স্থান। * '''ৰাজগড়:''' ধেমাজি জিলাৰ মাছখোৱা মৌজাৰ অন্তৰ্গত এক ঐতিহাসিক স্থান। * '''গৰখীয়া থান:''' ধেমাজি নগৰৰ পৰা প্ৰায় ১২ কিলোমিটাৰ দূৰত গোহাঁই মৌজাৰ অন্তৰ্গত অৱস্থিত এক ধৰ্মীয় স্থান। * '''ৰাজগড় আলি:''' ধেমাজি নগৰৰ পৰা প্ৰায় ২২ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক পথ। কোচ ৰাজত্বকালত ৰাজকোঁৱৰ [[গোহাঁই কমল]]ে এই পথটো নিৰ্মাণ কৰাইছিল বুলি উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="tourism">{{cite web |url=http://dhemaji.gov.in/tourism.htm |title=Places with Tourism Interest of Dhemaji District |publisher=District Administration, Dhemaji, Assam, India |work=NIC, Dhemaji District Unit |access-date=16 August 2013}}</ref> ==প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ== পূৱ-হিমালয়ৰ পাদদেশত অৱস্থিত এই জিলাখনক অতিশয় ভূকম্পনপ্ৰৱণ অঞ্চল হিচাপে গন্য কৰা হয়। দেশৰ ভিতৰতে অন্যতম বানপানী প্ৰৱণ জিলা হিচাপে দুৰ্নাম থকা জিলাখনৰ বহু অঞ্চল বছৰটোৰ বাৰিষাৰ মাহ কেইটাত প্ৰায়েই ৰাজ্যৰ অন্য অংশৰ পৰা বিচ্ছিন্ন হৈ থাকে। সকলৰ অকৰ্মণ্যতা তথা স্থানীয় স্তৰত বিৰাজ কৰা প্ৰশাসনিক দুৰ্নীতিৰ ফলশ্ৰুতিত জিলাখনত সঘনাই হোৱা বানপানী আৰু বাটপথৰ অৱস্থা তেনেই শোচনীয় হোৱাৰ মুল কাৰণ বুলি ক’ব পাৰি। <ref name="ataglance" /> ==চিত্ৰভঁৰাল== <gallery mode="packed" heights="134"> Dhemaji town12.jpg|দিনৰ ভাগৰ ধেমাজি চহৰ An e-rickshaw stand at Jamuguri Panchali, Dhemaji.jpg‎|ধেমাজিৰ এখন গাঁৱত থকা এটা ই-ৰিক্সা আস্থান A paddy field in Dhemaji, Assam.jpg ‎|ধেমাজিৰ খেতি-পথাৰ A Satra at Dhemaji Jamuguri Panchali.jpg‎|ধেমাজিৰ এখন গাঁৱত থকা এখন সত্ৰ </gallery> ==আৰু চাওক== *[[চিচিবৰগাওঁ]] ==টোকা== {{notelist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist|2}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://dhemaji.gov.in/ Dhemaji district official website] {{Geographic location |Centre = ধেমাজি জিলা |North = [[পশ্চিম ছিয়াং জিলা]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] |Northeast = [[পূব ছিয়াং জিলা]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] |East = [[তিনিচুকীয়া জিলা]] |Southeast = |South = [[ডিব্ৰুগড় জিলা]] |Southwest = [[লখিমপুৰ জিলা]] |West = |Northwest = [[নামনি সোৱণশিৰি জিলা]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] }} {{অসমৰ জিলা}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জিলা]] [[শ্ৰেণী:ধেমাজি জিলা]] 96lnp4q5lx2uj07ppbazu6y9rrwmvmp 0 9524 651868 571581 2026-11-10T04:05:11Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651868 wikitext text/x-wiki {{Infobox Holiday|type=Asian|holiday_name=মে ডাম মে ফি<br>𑜉𑜦𑜧 𑜓𑜪 𑜉𑜦𑜧 𑜇𑜣|image=Tai Ahom'r Me Dam Me Fi't Purbopurukholoi sordha agborhai kora Banfi puja.jpg|caption=ক্ষেক ডাম-ফীৰ বাবে পতা পাং|image_size=220px|observedby=[[টাই জাতি]], [[অসমীয়া জাতি]]|litcolor=|date=অতীতত ডুন-হা (মাৰ্চ-এপ্ৰিল)ত, আধুনিক যুগত ৩১ জানুৱাৰী|relatedto=দাম-ফী, [[টাই জনগোষ্ঠীয় ধৰ্ম]], [[কনফুচিয়াছ ধৰ্ম]]|frequency=বছৰত এবাৰকৈ|significance=পূৰ্বপুৰুষ উপাসনা|celebrations=বান-ফাই (চাকি জলোৱা),সমূহীয়া ভোজ খোৱা, ফ্ৰাং-[[মৈদাম]] তৰ্পণ|observances=|duration=এদিনীয়া|startedby=কনফুচিয়াছ (প্ৰাচীন কালত) <br>[[চ্যু-কা-ফা]] ([[অসম]]ত)|scheduling=|mdy=}}'''মে ডাম মে ফি''' ({{lang-aho| [[wiktionary:𑜉𑜦𑜧 𑜓𑜪 𑜉𑜦𑜧 𑜇𑜣|𑜉𑜦𑜧 𑜓𑜪 𑜉𑜦𑜧 𑜇𑜣]] }}''Máe Dām Máe Phi'') হ’ল [[টাই-আহোম]]সকলৰ [[ফুৰালুং ধৰ্ম]]ৰ নিয়ম অনুসৰি পালন কৰা সামাজিক পৰম্পৰাগত উৎসৱ। এই উৎসৱৰ মূল উৎস প্ৰাচীন [[চীন]]ৰ [[কনফুচিয়াছ ধৰ্ম]]ৰ পূৰ্বপুৰুষ উপাসনাতত্ত্ব যি পাছলৈ [[টাই জাতি]]ৰ '''দাম-ফি''' পৰম্পৰা ৰূপে বিকাশ ঘটে।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2011|p=210}} </ref> [[কনফুচিয়াছ]]ৰ শিক্ষা সমুহ আজিও আহোম সমাজে পালন কৰে। আধুনিক যুগত ইয়াক ৩১ জানুৱাৰীত উদযাপন কৰা হয় আনহাতে প্ৰথম অৱস্থাত ইয়াক [[লাক-নি]] টাই মাহ ডুন-হা (মাৰ্চ-এপ্ৰিল)ত উদযাপন কৰা হয়।।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2011|p=69}} </ref> ==নামকৰণ== মে-ডাম-মে-ফি [[টাই-আহোম ভাষা]]ৰ শব্দ। ''মে'' (𑜉𑜦𑜧) মানে তৰ্পন, ''ডাম'' (𑜓𑜪) মানে মৃতক আৰু ''ফি'' (𑜇𑜣) মানে হ’ল দেউ।<ref>{{Harvcol|Chetia|2021|p=2}}</ref> মে ডাম মে ফি পালনৰ নীতি নিয়ম সমূহ [[আহোম ভাষা|তাঈ আহোম ভাষাত]] ''খ্যেক-লাই'' বা ''লিট লাই মে-ডাম-মে-ফি'' পুথিত লিখা আছে।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2011|p=70}}</ref> অইন [[টাই জাতীয় ধৰ্ম]] সমূহত যেনে [[লাও জনগোষ্ঠী|টাই-লাও]] সকলে এই পৰম্পৰাক '''ফি-ডাম''' বোলে।<ref>"...the more distant ancestors ( phi dam ) and ..." [https://www.google.co.in/books/edition/Seminar_on_Vietnamese_Studies/-VhuAAAAMAAJ?hl=en Seminar on Vietnamese Studies] - Volume 1 - Page 278 </ref> পূৰ্বপুৰুষ উপাসনাসমূহ মূলত: দুটা ভাগত ভাগ কৰা হয় ঘৰত পালন কৰা পূৰ্বপুৰুষ উপাসনাক ডাম-ফী আৰু সামাজিক ভাৱে পালন কৰা উৎসৱক মে-ডাম-মে-ফি। [[চিত্ৰ:মেদাম.jpg|thumb|মে-দাম]] == বুৰঞ্জী == ===প্ৰাচীন কাল=== [[আহোম জনগোষ্ঠী|টাই-আহোম]] সকলৰ নিজা ধৰ্মটোৰ নাম [[আহোম ধৰ্ম|ফুৰালুঙ ধৰ্ম]] আছিল। এই ধৰ্মৰ এটা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ হৈছে পূৰ্বপুৰষ উপাসনা। পূৰ্বপুৰুষ উপাসনাৰ আৰম্ভণি হৈছিল চীনা দাৰ্শনিক [[কনফুচিয়াছ|কনফুচিয়াচৰ]] দ্বাৰা।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2011|p=210}}</ref> এই পূৰ্বপুৰুষ উপাসনাৰ প্ৰথা চীনা আৰু [[টাই জাতি|টাইসকলৰ]] মাজত যথেষ্ট দেখা যায়। [[লিট্ লাই পেঞ কা কা|পেঞ কা কা]] অনুসৰী, মুং ফিৰ শাসক [[লেংডন|লেংদনে]] তেওঁৰ দুই নাতি খুন-লুং আৰু খুন-লাইক মুং ৰি মুং ৰাম (বৰ্তমান চীনৰ চিচুৱাংবান্না)লৈ শাসন কৰিবলৈ পঠোৱাৰ সময়ত সাহিত্যিক [[য়াচিংফা|য়াচিংফাই]] তেওঁলোকক উপদেশ দিছিল~ {{Cquote|তোমালোকৰ ককা, লেংদনে মুং ৰি মুং ৰামলৈ শাসন কৰিবলৈ পঠাইছে। যেতিয়া ’ফিন-হা’ মাহ আহিব, পবিত্ৰ ’চিনকৰা’ ফুলবোৰ ফুলিব, তেতিয়া তোমালোকে সেইটো মাহত দিন এটা ঠিক কৰি তেওঁ আৰু অন্যান্য পূৰ্বপুৰুষসকলৰ নামত জীৱ-জন্তু আৰু আন ভাল ভাল বস্তু উছৰ্গা কৰি উপসনা কৰিবা। তেতিয়া লেংদন আৰু অন্যান্য আঠ হাজাৰ দেউ লগত নামনিলৈ নামি আহি তোমালোকক আশীৰ্ব্বাদ কৰিব।}} [[য়াচিংফা|য়াচিংফাই]] খুন-লুং আৰু খুন-লাইক [[ক্ষ্যেক ফুৰালুং]], মে ডাম মে ফি আৰু [[ৰিক খ্বন]] পালন কৰিবলৈ উপদেশ দিছিল। টাই জাতীয় ধৰ্ম পালন কৰা সকলে পূৰ্বপৰুষ উপাসনা কৰি আহিছে। ===মধ্য যুগ=== {| class="wikitable" |+ !চাওফাৰ নাম !কাৰণ !স্থান |- |[[চ্যু-কা-ফা]] |তিনিবাৰ প্ৰবজনৰ বাবে |প্ৰথম [[ম্যানমাৰ|মানদেশৰ]] ঈৰাৱতী নৈ পাৰ হোৱাৰ পাছত, দ্বিতীয়তে দ'য়-কাও-ৰং (বৰ্তমানৰ পাটকাই পৰ্বত) পাৰ হোৱাৰ পাছত বুঢ়ী দিহিঙ নৈৰ পাৰত, তৃতীয়বাৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত উপস্থিত হৈ নামৰূপত , চৰাইদেউত ৰাজধানী স্থাপনৰ সময়ত |- |[[চ্যু-কা-ফা]] | |[[চৰাইদেউ জিলা|নামনি চৰাইদেউৰ]] লাঙটেওকাটত |- |[[চ্যু-কা-ফা]] | |চৰাইদেউ |- |[[চ্যু-হ্যুণ-মু'ঙ]] |[[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] আৰু [[কছাৰী ৰাজ্য]] জয় কৰা পাছত | ৰাজধানীত |- |[[চ্যু-চেং-ফা]] |মুঠ তিনিবাৰ |1606 A.D (কপিলী আৰু মৰা দৈয়াংত মোগলৰ সৈতে জিকাৰ পাছত), 1615 A.D. (আগীয়া বন্ধাত মোগলৰ সৈতে জিকাৰ পাছত, অন্তিম বাৰ মোগলৰ সৈতে হৰাৰ পিছত |- |[[চ্যু-খাম-ফা]] |কোঁচৰ সৈতে সন্ধি হোৱাৰ পাছত লকনি মুঙ ৰাও বছৰৰ ডিন-ছাম মাহত<ref>{{Harvcol|Gogoi|2011|p= 82-83}}</ref> |ৰাজধানীত |- |[[চ্যু-ক্লেণ-মু'ঙ]] |মোগল আৰু কছাৰীৰ ৰণত জিকাৰ পাছত<ref>{{Harvcol|Gogoi|2011|p= 83}}</ref> | |- |[[চ্যু-পং-মু'ঙ]] |শাসনভাৰ লোৱাৰ পাছত |চৰাইদেউ |- |[[চ্যু-ণ্যেউ-ফা]] |ৰাজসভাৰ কাঠৰ কাথাম (wooden beam) ভাঙি যোৱাৰ পাছত ম'-লোঙসকলৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি | |- |[[চ্যু-দিং-ফা]] |ককায়েক [[চ্যু-ক্লিং-ফা]]ক মৈদাম দিয়াৰ পাছত |চৰাইদেউত এজোপা নুনি গছৰ তলত |} [[হিন্দু ধৰ্ম]]ক অধিক প্ৰাধান্য দি স্বৰ্গদেউ [[চ্যু-তাম-লা]] (জয়ধ্বজ সিংহ)ই মে ডাম মে ফি পতা নাছিল। ফলত দেশখন সেইবাৰ মিৰজুমলাৰ হাতত পৰাস্ত হ’বলগীয়া হৈছিল। [[চ্যু-তাম-লা|চ্যু-তাম-লাই]] অতি দুখ মনেৰে আতন বুঢ়াগোঁহাইক কৈছিল, {{cquote|বুঢ়াগোঁহাইদেউ, দেৱতাসকলে মোৰ লগ এৰিলে।}} আতন বুঢ়াগোঁহাইয়ে [[চ্যু-তাম-লা|চ্যু-তাম-লাক]] সান্তনা দি ক’লে: {{Cquote|স্বৰ্গদেউ, দুখ নকৰিব। জয় আৰু পৰাজয় একেটা টকাৰে ইফাল আৰু সিফাল। যেতিয়া দেৱতাসকল আমাৰ প্ৰতি সদয় হ’ব, দেতিয়া স্বৰ্গদেৱে নিজ প্ৰৰাক্ৰমেৰে বিদেশী শত্ৰুক পৰাভূত কৰিব পাৰিব।}} ইয়াতে আতন বুঢ়াগোঁহাইয়ে ’মে ডাম মে ফি ’ উদযাপন কৰাৰ কথাকেই পৰোক্ষভাৱে ইঙ্গিত দিছিল। [[চ্যু-তাম-লা|চ্যু-তাম-লাৰ]] মৃত্যুৰ পিছত তেওঁৰ ভাতৃ, [[চ্যু-পং-মু'ঙ]] (চক্ৰধ্বজ সিংহ) শাসন ভাৰ লৈয়েই মে ডাম মে ফি পাতিবলৈ থিৰ কৰি মন্ত্ৰী পৰিষদৰ উপদেশ বিচাৰিলে {{Cquote|মোৰ ককাইদেৱে পূৰ্ব্ব-পুৰুষক কোনো পূজা-অৰ্চনা নকৰিলে। সেইবাবেই মুছলমানবোৰে আহি দেশখন বিধ্বংসিত কৰিলে। কাঁড়ী আৰু হাজুৱাবোৰক লণ্ড ভণ্ড কৰিলে আৰু দেশৰ প্ৰজাই জীয়াতু ভুগিলে। বহু মানুহ গোটাব লাগে আৰু পূজা-ভাগ আগবঢ়াব লাগে মই আপোনালোকৰ মতামত জানিব বিচাৰোঁ।}} বুঢ়াগোঁহাইয়ে ক’লে: {{cquote|আগৰ দিনত স্বৰ্গদেউৰ পূৰ্ব্ব-পুৰুষসকলেতো দূৰ্য্যোগৰ সময়ত তাকেই কৰিছিল।}} ইয়াৰ পিছত [[চ্যু-পং-মু'ঙ|চ্যু-পং-মু'ঙে]] অতি ধুম ধামেৰে চৰাইদেউত মে ডাম মে ফি পাতে আৰু তাৰ পিছতে মোগলৰ লগত শৰাইঘাটত কৰা যুদ্ধত জয় লাভ কৰে। এইদৰে আহোমৰ শেষৰজন স্বৰ্গ্দেউৰ দিনলৈকে ৰাজঘৰীয়া ’মে ডাম মে ফি ’ উদযাপিত হৈ আহিছিল। ==নিয়ম== মে ডাম মে ফিত মুঠ দহজন দেউক উপাসনা কৰা হয়। তেওঁলোক হৈছে: # খাও খাম, # আই লেংদিন, # [[য়াচিংফা|য়াচিংফা]], # জান-চাই-হাং, # [[লেংডন]], # চিট-লাম-চাম, # মুট-কাম টাই-কুম, # ডাম চাও ফী বা চাও ফী ডাম (তেৰ পুৰুষৰ আগৰ ককা-আইতাসকল), # ৰা-খিন, # বা-খিন। <ref>{{Harvcol|Gogoi|2011|p=71}} </ref> নীতি নিয়মসমূহত ব্যৱহাৰ হোৱা সা সামগ্ৰী হৈছে :- খাও চান (কেঁচা চাউল), কাই চেং (পবিত্ৰ চৰাই/বিশেষকৈ কুকুৰা), কাই খাই (মুৰ্গীৰ কণী), লুকলাও ([[সাজপানী]]), মাকমু (তামোল), বানপ্লু (পান), খ্ৰিং (আদা), মান ঙা (মিঠাতেল), ক্লু (নিমখ), কুই(কল), অই (চেনি), বান ফাই (লেম্প), নুম চে (গাখীৰ), নাম অই (গুৰ),নাম থুম (দৈ), খাই নুকপেট (হাঁহৰ কণী), চিংকৰা বা ব্লক চিংফা (এবিধ পবিত্ৰ ফুল), মাইহাং (বাঁহৰ পাঙ), লাৰু কাৰু (মিঠামাংস), চুপ টাও (মুখ ধুবলৈ পানীৰ পাত্ৰ), টাংকাক (এবিধ পাত্ৰ)। <ref>{{Harvcol|Gogoi|2011|p=71}} </ref> মে ডাম মে ফিত নীতি নিয়মসমূহ ম-চাম, ম'-প্লঙ আৰু ম-হুং আদি আহোম পুৰোহিতসকলে সম্পাদন কৰে। <ref>{{Harvcol|Gogoi|2011|p=71}} </ref> তেওঁলোকে আঠ কুনীয়া এটা হ '-ফি নিৰ্মাণ কৰি তাত ফি সকলৰ বাবে এখনকৈ পাং (বাঁহৰ চাং) পাতে।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2011|p=71}} </ref> ''আই ছিং লাও'' বন্দনাৰে সৃষ্টিকৰ্তা ফা-তু-ছিংক শ্ৰদ্ধা জনোৱাৰ পাছত ''আও টাং'' নামৰ আদৰা বন্দনাৰে ফি সকলক আহবান জনায়।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2011|p=73}} </ref> ''আও টাং''ৰ পাছত ফি সকলক ''কিন-টাং'' নামৰ বন্দনা গাই উৎসৰ্গা সমূহ অৰ্পণ কৰা হয়।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2011|p=79}} </ref> ''কিন টাং''ৰ পাছত ফি সকলক ''জ'ন-মিঙ'' নামৰ আশীৰ্বাদ বিচৰা বন্দনা গোৱা হয়।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2011|p=80}} </ref>''জ'ন-মিঙ''ৰ পাছত ফি সকললৈ ''ব'য়-টাং'' নামৰ বিদায় বন্দনা গোৱা হয়।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2011|p=81}} </ref> মে ডাম মে ফিত ৰা-খিন আৰু বা-খিনক বাদ দি বাকীকেইজন ফিলৈ ২৭জনী ৰঙা কুকুৰা আগ বঢ়োৱা হয়। ৰা-খিন আৰু বা-খিনক সাধাৰণতে কণী আগ বঢ়ায়। যদি ৰা-খিন আৰু বা-খিনক ৰঙা কুকুৰা দিয়ে তেতিয়া লগতে আখৈও দিব লাগিব বুলি নিয়ম আছে।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2011|p=82}} </ref> ==উদযাপন== বৰ্তমান সময়ত গ্ৰেগৰিয়ান কেলেণ্ডাৰ অনুসৰী প্ৰতিবছৰে ৩১ [[জানুৱাৰী]]ত এই পৰম্পৰা সমূহীয়াকৈ পালন কৰা হয় যত টাইসকলৰ লগত [[অসমৰ জনগোষ্ঠী|অসমৰ অন্য খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠীয়েও]] যোগ দিয়ে।<ref>{{cite book| last = ড॰ পৰমানন্দ ৰাজবংশী | first = ড॰ নাৰায়ন দাস| title =অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা | publisher = | year =| location = গুৱাহাটী | isbn =}}</ref> অসমত মে ডাম মে ফি এটা ৰাজ্যিক বন্ধৰ দিন। ==লগতে পঢ়ক== * [[সাঁজ-পানী]] * [[আহোম জনগোষ্ঠী]] * [[আহোম সাম্ৰাজ্য]] * [[আহোম ৰাজবংশ]] * [[অসমৰ উৎসৱসমূহ]] == তথ্যসূত্ৰ== <references/> == উৎস প্ৰসংগ== * Chetia Kironmoy 2021, [https://ijcrt.org/papers/IJCRT21A6066.pdf&ved=2ahUKEwj7qd6p1_qDAxUdTGwGHeS6DeM4ChAWegQICBAB&usg=AOvVaw3gzyqRGFbsJtaXM03F_xB- Me-dam-me-phi and Ali-ai-ligang - cultural identity of the Tai-ahoms and the Misings of Assam]{{Dead link|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, International Journal of Creative Research Thoughts (IJCRT), ISSN:2320-2882 * {{cite thesis |last=Gogoi|first=Shrutashwinee|date=2011|title=Tai ahom religion a philosophical study |type=PhD |page=|publisher= |docket= |oclc= |url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/116167 |access-date=}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://web.archive.org/web/20120324121603/http://www.india9.com/i9show/Me-Dam-Me-Phi-65451.htm Me Dam Me Phi - India9] * [https://culturalaffairs.assam.gov.in/frontimpotentdata/festivals-of-assam Festivals of Assam - GOVERNMENT OF ASSAM] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240126093005/https://culturalaffairs.assam.gov.in/frontimpotentdata/festivals-of-assam |date=2024-01-26 }} *[https://dipr.assam.gov.in/documents-detail/cm-attends-me-dam-me-phi-programme-at-habung-dhemaji CM attends Me-Dam-Me-Phi programme at Habung, Dhemaji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240127134130/https://dipr.assam.gov.in/documents-detail/cm-attends-me-dam-me-phi-programme-at-habung-dhemaji |date=2024-01-27 }} {{অসমৰ উৎসৱ আৰু মেলাসমূহ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:টাই আহোম]] q9gka1rafx37j4w863bow9tuyjdnvj5 0 25998 651785 651609 2026-11-09T18:35:30Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651785 wikitext text/x-wiki {{Infobox anthem | prefix = ৰাষ্ট্ৰীয় | type = গীত | country = ভাৰত | title = {{lang|sa|वन्दे मातरम्}}<br>{{lang|bn|বন্দে মাতরম্‌}} | transcription = {{lang|en|italic=no|Vande Mātaram}} | english_title = হে মাতৃভূমি, তোমাক প্ৰণাম জনাইছোঁ | image = Vande Mataram - Bankim Chandra Chatterjee (Raag Desh).png | caption = [[বংকিমচন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়]]ৰ ৰচিত বন্দে মাতৰমৰ দেশ ৰাগত সুৰাৰোপিত ৰূপ, [[আকাশবাণী]]ত পৰিৱেশন কৰা হৈছিল | author = [[বংকিমচন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়]] | composer = [[যদুনাথ ভট্টাচাৰ্য]] (মূল)<br/> হেমন্ত মুখোপাধ্যায় ([[আনন্দমঠ|চলচ্চিত্ৰৰ সংস্কৰণ]]) | lyrics_date = ''[[আনন্দমঠ]]'' (১৮৮২) | sound = Vande Mataram on Mohan Veena.ogg | sound_title = ২০১৭ চনত বিশ্বমোহন ভট্টই মোহন বীণাৰে পৰিৱেশন কৰা বন্দে মাতৰম | adopted = {{start date and years ago|1950|1|24|df=y}} }} [[File:Vande Mataram - Bankim Chandra Chatterjee (Raag Desh).png|thumb|[[বংকিমচন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়]]ৰ ৰচিত বন্দে মাতৰমৰ দেশ ৰাগত সুৰাৰোপিত ৰূপ, [[আকাশবাণী]]ত পৰিৱেশন কৰা হৈছিল]] "'''বন্দে মাতৰম'''"{{efn|{{blist|{{langx|bn|বন্দে মাতরম্}} {{IPA|bn|ˈbɔn̪d̪eˑ ˈmat̪ɔɾom|}}|{{IPA|hi|ˈʋən̪d̪eː ˈmɑːt̪ɾəm|lang}}|{{Langx|sa|वन्दे मातरम्}} {{IPA|sa|ˈʋɐn̪d̪eː ˈmɑːt̪ɐɾɐm|}}}}}}{{efn|{{blist|ইংৰাজীলৈ আক্ষৰিকভাৱে 'মাতৃভূমিক প্ৰশংসা কৰোঁ' বুলি অনুবাদ কৰা হৈছে|ইংৰাজীলৈ ভাবানুবাদ কৰি "হে মাতৃ, তোমাক প্ৰণাম জনাইছোঁ" বুলি প্ৰকাশ কৰা হৈছে}}}} হৈছে এটা কবিতা। ১৯৫০ চনত ইয়াক [[ভাৰতীয় গণৰাজ্য]]ৰ ৰাষ্ট্ৰীয় গীত হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হয়। ১৮৭০-ৰ দশকত [[বংকিমচন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়]]ই এই কবিতাটো [[বাংলা ভাষা]]ত ৰচনা কৰিছিল।<ref name="KnowIndia-Song"/><ref name="Hindu-Lang">{{Cite news|title=Vande Mataram was in Sanskrit, AG clarifies|url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/vande-mataram-was-in-sanskrit-ag-clarifies/article19273333.ece|newspaper=The Hindu|date=2017-07-14|access-date=2021-07-24|issn=0971-751X|language=en-IN|author=Staff Reporter}}</ref> ১৮৮২ চনত তেওঁৰ বাংলা উপন্যাস ''[[আনন্দমঠ]]''ৰ অংশ হিচাপে কবিতাটো প্ৰথম প্ৰকাশ পায়। কবিতাটোত মাতৃভূমিৰ বন্দনা কৰা হৈছে। ১৯০৫ চনত [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছে]] ইয়াক আনুষ্ঠানিকভাৱে গ্ৰহণ কৰে। [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]]ৰ সময়ত সমগ্ৰ ভাৰততে জাতীয়তাবাদী অভিবাদন হিচাপে [[ভাৰত মাতা]]ৰ প্ৰতি সন্মান জনাবলৈ এই গীত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। অৱশেষত ১৯৫০ চনত ইয়াক ভাৰতীয় গণৰাজ্যৰ ৰাষ্ট্ৰীয় গীতৰ মৰ্যাদা দিয়া হয়। ই [[জন গণ মন|ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগীত]]ৰ সৈতে সমান মৰ্যাদা লাভ কৰে। গীতটোৰ প্ৰথম দুটা স্তৱকত কোনো ধৰ্মীয় অৰ্থ নোহোৱাকৈ বিমূৰ্তভাৱে "মাতৃ" আৰু "মাতৃভূমি"ৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। কিন্তু পৰৱৰ্তী স্তৱকসমূহত হিন্দু দেৱীৰ উল্লেখ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[দুৰ্গা]] দেৱীৰ নামো আছে।<ref name="Bhattacharya2003"/><ref name="Ramaswamy2009"/> হিন্দু দেৱ-দেৱীৰ উল্লেখক লৈ ১৯৩৭ চনত বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হয়। ইয়াৰ পিছত [[মহাত্মা গান্ধী]] আৰু [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ]]ৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছে প্ৰথম দুটা স্তৱকক ৰাষ্ট্ৰীয় গীত হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। ঐতিহাসিকভাৱে এই গীত পৰিৱেশনৰ বাবে কোনো বিধিবদ্ধ আইনী আচৰণবিধি নাছিল।<ref name="TOI-Rules"/> অৱশ্যে, ২০২৬ চনত [[ভাৰত চৰকাৰ]]ে আনুষ্ঠানিক ৰাষ্ট্ৰীয় অনুষ্ঠানত গীতটোৰ ছয়োটা স্তৱক পৰিৱেশন কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰে। লগতে ইয়াৰ পৰিৱেশনত বাধা দিয়াৰ বিৰুদ্ধে ৰাষ্ট্ৰীয় সংগীতৰ দৰেই আইনগত শাস্তিমূলক সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা সম্প্ৰসাৰণ কৰে।<ref name="ecotime2"/><ref name="vijaita2"/> ==ইতিহাস== ===ৰচনা=== [[File:Bankim chandra chattopadhyay.jpg|thumb|right|[[বংকিমচন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়]]]] [[বংকিমচন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়]] নৱপ্ৰতিষ্ঠিত [[কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ প্ৰথমগৰাকী স্নাতকসকলৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল। কলা শাখাত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পিছত তেওঁ ঔপনিৱেশিক চৰকাৰৰ অধীনত অসামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে। তেওঁ উপায়ুক্তৰ সহায়ক হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে আৰু পিছলৈ দণ্ডাধীশৰ উপায়ুক্ত পদত অধিষ্ঠিত হয়। চট্টোপাধ্যায় ভাৰতীয় আৰু বঙালী ইতিহাসৰ শেহতীয়া ঘটনাসমূহৰ প্ৰতি বিশেষভাৱে আগ্ৰহী আছিল। বিশেষকৈ তেওঁ [[১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহ]] আৰু তাৰ আগৰ শতিকাত সংঘটিত [[সন্ন্যাসী বিদ্ৰোহ]]ৰ প্ৰতি আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref name="Lipner"/> সেই সময়তে প্ৰশাসনে ভাৰতীয় প্ৰজাসকলৰ মাজত "ঈশ্বৰে ৰজাক ৰক্ষা কৰক" গীতটো জাতীয় সংগীত হিচাপে প্ৰচলন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদীসকলে ইয়াৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। সাধাৰণতে বিশ্বাস কৰা হয় যে ১৮৭৬ চনৰ আশে-পাশে চৰকাৰী বিষয়া হৈ থকা অৱস্থাতে চট্টোপাধ্যায়ৰ মনলৈ "বন্দে মাতৰম"ৰ ধাৰণাটো আহিছিল।<ref name="mustard">{{cite web | url=http://www.mustrad.org.uk/articles/mataram.htm | title=Vande Mataram | author=Suresh Chandvankar | website=Musical Traditions (mustrad.org.uk) | year=2003 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060829065309/http://www.mustrad.org.uk/articles/mataram.htm | archive-date=29 August 2006 | access-date=2021-09-03 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20060829065309/http://www.mustrad.org.uk/articles/mataram.htm | archivedate=2006-08-29 | deadurl=yes }}</ref> তেওঁ পশ্চিম বংগৰ [[হুগলী নদী]]ৰ ওচৰত (জোৰা ঘাটৰ কাষত) অধ্য় পৰিয়ালৰ বগা ৰঙৰ এটা ঘৰত চুঁচুড়াত "বন্দে মাতৰম" ৰচনা কৰিছিল। উপন্যাস [[আনন্দমঠ]]ত ব্ৰিটিছপন্থী মনোভাৱ প্ৰকাশ পোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হয়। এই উপন্যাসত চট্টোপাধ্যায়ে যুক্তি দিছে যে ব্ৰিটিছ শাসকসকল ভাৰতৰ ত্ৰাণকৰ্তা আৰু ব্ৰিটিছ শাসন অবিহনে ভাৰতীয়সকলে নিজৰ অহংকাৰ অতিক্ৰম কৰিব নোৱাৰে।<ref name="m795">{{cite book | last=Urban | first=Hugh B. | title=Tantra: Sex, Secrecy, Politics, and Power in the Study of Religion | publisher=Motilal Banarsidass Publishing House | date=2012-01-01 | isbn=978-81-208-2932-9 | url=https://books.google.com/books?id=wvtLClojU_4C&pg=PA124 | page=124}}</ref><ref name="k829">{{cite book | last=Mukherjee | first=Meenakshi | title=Early Novels in India | publisher=Sahitya Akademi | date=2002 | isbn=978-81-260-1342-5 | url=https://books.google.com/books?id=VPJ7jqVSl34C&pg=RA1-PA144&dq= | page=144}}</ref> চট্টোপাধ্যায়ে সংস্কৃত আৰু [[বঙালী ভাষা]]ৰ শব্দ ব্যৱহাৰ কৰি স্বতঃস্ফূৰ্তভাৱে এই কবিতাটো ৰচনা কৰিছিল। ১৮৮২ চনত তেওঁৰ [[আনন্দমঠ]] নামৰ গ্ৰন্থখনত কবিতাটো প্ৰকাশ পাইছিল। উপন্যাসখনৰ পটভূমি আছিল সন্ন্যাসী বিদ্ৰোহৰ ঘটনাৱলী।<ref name="Lipner">{{cite book |last=Lipner |first=Julius|author-link=Julius J. Lipner |title=Anandamath |url=https://archive.org/details/anandamathorsacr00chat |url-access=limited |year=2005 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford, UK |isbn=978-0-19-517858-6 |pages=[https://archive.org/details/anandamathorsacr00chat/page/n41 27]–59}}</ref><ref name="mustard" /> কবিতাটো ৰচনা কৰাৰ পিছতে [[যদুনাথ ভট্টাচাৰ্য]]ক ইয়াৰ সুৰ সংযোজন কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল।<ref name="mustard" /> ===ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলন=== [[File:Flag of India 1907 (Nationalists Flag).svg|thumb|220px|১৯০৭ চনৰ ভাৰতৰ পতাকা]] "বন্দে মাতৰম" [[ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলন]]ৰ সময়ৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় প্ৰতিবাদী গীত আছিল। ইয়াৰ প্ৰত্যুত্তৰত ঔপনিৱেশিক চৰকাৰে কিতাপখন নিষিদ্ধ কৰিছিল আৰু ৰাজহুৱা স্থানত এই গীত পৰিৱেশন কৰাটো অপৰাধ হিচাপে গণ্য কৰিছিল।<ref name="Chatterji2005p71">{{cite book|author=Bankimcandra Chatterji|title=Anandamath, or The Sacred Brotherhood|url=https://books.google.com/books?id=YuzkrT6WuQ0C&pg=PA71|year=2005|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-803971-6|pages=71–78}}</ref> নিষেধাজ্ঞা অমান্য কৰাৰ বাবে ঔপনিৱেশিক চৰকাৰে বহুতো স্বাধীনতা সংগ্ৰামীক কাৰাগাৰলৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল। তথাপি শ্ৰমিক আৰু সাধাৰণ জনতাই ঔপনিৱেশিক বিষয়াসকলৰ উপস্থিতিতে সমবেত হৈ বাৰে বাৰে এই গীত গাই নিষেধাজ্ঞা উলংঘা কৰিছিল।<ref name="Chatterji2005p71"/> ১৮৯৬ চনত [[কলিকতা]]ৰ বিডন চৌহদত অনুষ্ঠিত কংগ্ৰেছৰ অধিৱেশনত [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ|ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰে]] "বন্দে মাতৰম" গাইছিল। ১৯০১ চনত কলিকতাত অনুষ্ঠিত কংগ্ৰেছৰ আন এখন অধিৱেশনত দক্ষিণাচৰণ সেনেও এই গীত গাইছিল। ১৯০৫ চনত [[বাৰাণসী]]ত অনুষ্ঠিত কংগ্ৰেছৰ অধিৱেশনত কবি সৰলা দেৱী চৌধুৰাণীয়ে এই গীত পৰিৱেশন কৰিছিল। [[লালা লাজপত ৰায়|লালা লাজপত ৰায়ে]] [[লাহোৰ]]ৰ পৰা "বন্দে মাতৰম" নামৰ এখন আলোচনী প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref name="mustard" /> ১৯০৫ চনত [[হীৰালাল সেন|হীৰালাল সেনে]] ভাৰতৰ প্ৰথমখন ৰাজনৈতিক চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল। চলচ্চিত্ৰখনৰ শেষত "বন্দে মাতৰম" ধ্বনি দিয়া হৈছিল। [[মাতংগিনী হাজৰা]]ক ব্ৰিটিছ আৰক্ষীয়ে গুলীয়াই হত্যা কৰাৰ সময়ত তেওঁৰ শেষ বাক্য আছিল "বন্দে মাতৰম"।<ref name="Local">{{cite book | last = Chakrabarty | first = Bidyut | year = 1997 | title = Local Politics and Indian Nationalism: Midnapur (1919–1944) | publisher = Manohar | location = New Delhi | page = 167 }}</ref> [[File:MKGandhi.jpg|thumb|মহাত্মা গান্ধীয়ে বন্দে মাতৰমৰ প্ৰথম দুটা স্তৱকক জাতীয় গীত হিচাপে গ্ৰহণ কৰাটো সমৰ্থন কৰিছিল।<ref name="gandhi1939vm">[http://www.gandhiashramsevagram.org/gandhi-literature/mahatma-gandhi-collected-works-volume-76.pdf The National Flag] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150316183933/http://gandhiashramsevagram.org/gandhi-literature/mahatma-gandhi-collected-works-volume-76.pdf |date=16 March 2015 }}, ''The Collected Works of Mahatma Gandhi'', Volume 76, 27 June 1939, pages 68–70 with footnote 1 on page 69</ref>]] ১৯০৬ চনৰ ২০ মে'ত [[বাৰিশাল]]ত (বৰ্তমানৰ [[বাংলাদেশ]]) দহ হাজাৰতকৈও অধিক হিন্দু আৰু মুছলমান লোকে "বন্দে মাতৰম" লিখা পতাকা লৈ এক ঐতিহাসিক জাতীয়তাবাদী শোভাযাত্ৰাত একেলগে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |author=Amit Shah |date=2025-11-06 |title=Vande Mataram: The first proclamation of cultural nationalism |url=https://www.hindustantimes.com/opinion/vande-mataram-the-first-proclamation-of-cultural-nationalism-101762442071858.html |access-date=2025-12-08 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Purani. Life of Sri Aurobindo |url=https://sri-aurobindo.co.in/workings/purani/00/life_of_sri_aurobindo_e.htm |access-date=2025-12-08 |website=sri-aurobindo.co.in}}</ref> ১৯০৭ চনত [[ভিকাজী কামা]]ই (১৮৬১–১৯৩৬) জাৰ্মানীৰ ষ্টুটগাৰ্টত ভাৰতৰ জাতীয় পতাকাৰ প্ৰথমটো ৰূপ (ত্ৰিৰংগা) প্ৰস্তুত কৰিছিল। পতাকাখনৰ মাজৰ অংশত "বন্দে মাতৰম" লিখা আছিল।<ref>{{Cite web |url=http://rajyasabha.nic.in/photo/pm/p2.html |title=p2<!-- Bot generated title --> |access-date=8 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306143120/http://rajyasabha.nic.in/photo/pm/p2.html |archive-date=6 March 2016 |url-status=dead}}</ref> আৰ্য মুদ্ৰণালয় ([[লাহোৰ]]) আৰু ভাৰতীয় মুদ্ৰণালয় ([[ডেৰাডুন]])ৰ পৰা ১৯২৯ চনত প্ৰকাশিত ''ক্ৰান্তি গীতাঞ্জলি'' নামৰ এখন গ্ৰন্থৰ ১১ নম্বৰ পৃষ্ঠাত "মাত্ৰ বন্দনা" শীৰ্ষক অংশত গীতটোৰ প্ৰথম দুটা স্তৱক সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছিল।<ref name="KrantiGeetanjali">''Kranti Geetanjali'' (Poems of Pt. Ram Prasad 'Bismil'), {{ISBN|81-7783-128-3}}.</ref> গ্ৰন্থখনৰ ১২ নম্বৰ পৃষ্ঠাত [[ৰামপ্ৰসাদ বিছমিল|ৰামপ্ৰসাদ বিছমিলে]] ৰচনা কৰা এটা গজলো সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছিল।<ref name="KrantiGeetanjali"/> কাকোৰীৰ বিখ্যাত শ্বহীদ পণ্ডিত ৰামপ্ৰসাদ বিছমিলে লিখা এই গ্ৰন্থখন ঔপনিৱেশিক চৰকাৰে নিষিদ্ধ কৰিছিল।{{citation needed|date=January 2021}} মহাত্মা গান্ধীয়ে "বন্দে মাতৰম" গীতটো গ্ৰহণ আৰু পৰিৱেশন কৰাটো সমৰ্থন কৰিছিল। ১৯৪৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত [[গুৱাহাটী]]ত ([[অসম প্ৰদেশ|অসম]]) দিয়া এটা ভাষণত তেওঁ কৈছিল যে "জয় হিন্দ" ধ্বনিৰে "বন্দে মাতৰম"ক আঁতৰাই দিব নালাগে। তেওঁ উপস্থিত লোকসকলক সোঁৱৰাই দিছিল যে কংগ্ৰেছৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই "বন্দে মাতৰম" গোৱা হৈ আহিছে। তেওঁ "জয় হিন্দ" অভিবাদনক সমৰ্থন কৰিছিল, কিন্তু এই অভিবাদনে "বন্দে মাতৰম"ক আঁতৰাই দিব নালাগে বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছিল। গান্ধীৰ আশংকা আছিল যে "বন্দে মাতৰম"ৰ আঁৰত থকা ত্যাগৰ পৰম্পৰাক আওকাণ কৰি যিসকলে ইয়াক পৰিত্যাগ কৰিব, তেওঁলোকে এদিন "জয় হিন্দ"কো পৰিত্যাগ কৰিব পাৰে।<ref>[http://www.gandhiashramsevagram.org/gandhi-literature/mahatma-gandhi-collected-works-volume-89.pdf Speech at Prayer Meeting (Guwahati, Assam)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150316185043/http://gandhiashramsevagram.org/gandhi-literature/mahatma-gandhi-collected-works-volume-89.pdf |date=16 March 2015 }}, ''The Collected Works of Mahatma Gandhi'', 10 January 1946, page 212</ref>{{refn|group=note|গান্ধীৰ এই মতামত কেৱল এই ঘটনাতে সীমাবদ্ধ নাছিল। আন এটা সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ কৈছিল, "ত্যাগৰ এনে গৌৰৱময় স্মৃতি কঢ়িয়াই অনা 'বন্দে মাতৰম'ৰ দৰে গীত কেতিয়াও পৰিত্যাগ কৰিব নোৱাৰি। ই নিজৰ মাতৃক পৰিত্যাগ কৰাৰ দৰে হ'ব। অৱশ্যে যথোচিত চিন্তা আৰু বিচাৰ-বিবেচনাৰ পিছত জাতীয় গীতৰ তালিকাত নতুন গীত যোগ কৰিব পাৰি।"<ref>[http://www.gandhiashramsevagram.org/gandhi-literature/mahatma-gandhi-collected-works-volume-89.pdf Discussion with Political Workers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150316185043/http://gandhiashramsevagram.org/gandhi-literature/mahatma-gandhi-collected-works-volume-89.pdf |date=16 March 2015 }}, ''The Collected Works of Mahatma Gandhi'', 1945, page 89</ref>}} ===ভাৰতৰ জাতীয় গীত হিচাপে গ্ৰহণ=== ১৯৩৭ চনত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছে "বন্দে মাতৰম"ৰ কিছু অংশক জাতীয় গীত হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। ভাৰতৰ ঔপনিৱেশিক শাসনৰ পৰা স্বাধীনতা লাভৰ আন্দোলনৰ সময়ত [[মৌলানা আজাদ]], [[জৱাহৰলাল নেহৰু]], [[সুভাষচন্দ্ৰ বসু]], আচাৰ্য দেৱ আৰু [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ]]ক লৈ গঠিত এখন সমিতিয়ে গীতটোৰ এই অংশ গ্ৰহণৰ পৰামৰ্শ দিছিল।<ref name="noorani1039">A. G. Noorani (1973), [https://www.jstor.org/stable/4362722 Vande Mataram: A Historical Lesson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170221011512/http://www.jstor.org/stable/4362722 |date=21 February 2017 }}, EPW, Vol. 8, No. 23 (9 Jun. 1973), pages 1039–1043</ref> অনা-হিন্দু লোকসকলৰ ধৰ্মীয় অনুভূতিৰ প্ৰতি সন্মান জনাই হিন্দু নেতাসকলে গীতটোৰ সম্পূৰ্ণ অংশ গ্ৰহণ নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। সভাত এই কথাত সন্মতি প্ৰকাশ কৰা হয় যে কোনো ব্যক্তিয়ে ব্যক্তিগত কাৰণত "বন্দে মাতৰম" গাবলৈ আপত্তি কৰিলে তেওঁ ৰাজহুৱা সভাত আন এটা আপত্তিহীন গীত গাব পাৰিব।<ref name="noorani1039"/> নোবেল বঁটা বিজয়ী ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰকে ধৰি সভাত উপস্থিত নেতাসকলৰ মতে, প্ৰথম দুটা স্তৱকত মাতৃভূমিৰ সৌন্দৰ্যৰ সাধাৰণ বৰ্ণনা আছে যদিও পৰৱৰ্তী স্তৱকসমূহত হিন্দু দেৱী [[দুৰ্গা]]ৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Ramaswamy2009">{{cite book|author=Sumathi Ramaswamy|title=The Goddess and the Nation: Mapping Mother India|url=https://books.google.com/books?id=OWfcoMnHU8gC&pg=PA125|year=2009|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-9153-1|pages=125–142}}</ref> ঠাকুৰৰ মতে, বন্দে মাতৰমে সকলো সম্প্ৰদায়ক একত্ৰিত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="p314"/> [[সৰ্বভাৰতীয় মুছলিম লীগ]] আৰু [[মহম্মদ আলী জিন্না]]ই ১৯৩৭ চনত গীতটোৰ সম্পূৰ্ণ বিৰোধিতা কৰিছিল। ১৯৩৭ চনত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ সভাপতি [[সুভাষচন্দ্ৰ বসু]]ই বন্দে মাতৰমৰ বিষয়ে ঠাকুৰৰ মতামত জানিবলৈ বিচাৰিছিল।<ref name="p314">{{cite book | title=Muslim India | publisher=Muslim India | date=2006 | url=https://books.google.com/books?id=MP9tAAAAMAAJ& | page=36}}</ref><ref name="h135">{{cite book | last=Banerjee | first=Sandeep | title=Space, Utopia and Indian Decolonization: Literary Pre-Figurations of the Postcolony | publisher=Routledge | date=2019-03-21 | isbn=978-0-429-68640-5 | url=https://books.google.com/books?id=azn3DwAAQBAJ&pg=PA83&dq | page=83}}</ref> ঠাকুৰে উত্তৰত কৈছিল: {{blockquote|বন্দে মাতৰমৰ মূল বিষয়বস্তু হৈছে দেৱী দুৰ্গাৰ বন্দনা। এই কথা ইমানেই স্পষ্ট যে ইয়াক লৈ কোনো বিতৰ্কৰ অৱকাশ নাই। অৱশ্যে বংকিমচন্দ্ৰই শেষত দুৰ্গাক বংগৰ সৈতে অবিচ্ছেদ্যভাৱে জড়িত দেখুৱাইছে। কিন্তু কোনো মুছলমানৰ পৰা দহখন হাত থকা দেৱীক নিজৰ মাতৃভূমি হিচাপে দেশপ্ৰেমেৰে পূজা কৰাৰ আশা কৰিব নোৱাৰি। উপন্যাস আনন্দমঠ এখন সাহিত্যকৰ্ম আৰু সেইবাবে তাত এই গীতটো উপযুক্ত। কিন্তু সংসদ হৈছে সকলো ধৰ্মীয় সম্প্ৰদায়ৰ মিলনস্থলী। সেয়েহে তাত এই গীতটো উপযুক্ত নহয়।}} ইয়াৰ পিছত [[মহাত্মা গান্ধী]] আৰু জৱাহৰলাল নেহৰুৰ সমৰ্থনত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছে কেৱল প্ৰথম দুটা স্তৱকক ৰাজহুৱা সভাত পৰিৱেশন কৰিবলগীয়া জাতীয় গীত হিচাপে গ্ৰহণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। দুৰ্গা আৰু [[লক্ষ্মী]]ৰ উল্লেখ থকা আন স্তৱকসমূহ বাদ দিয়া হয়।<ref name="gandhi1939vm"/><ref>{{cite book|author=Marie Cruz Gabriel|title=A Silence in the City and Other Stories|url=https://books.google.com/books?id=CiklIzcTIYUC&pg=PA238|year=1996|publisher=Orient Blackswan|isbn=978-81-250-0828-6|pages=238–240}}</ref> ১৯৫০ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত সংবিধান সভাৰ সভাপতি ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদে তলত দিয়া বক্তব্য আগবঢ়ায়। এই বক্তব্যক বিষয়টোৰ ওপৰত চূড়ান্ত সিদ্ধান্ত হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। <blockquote>...জন গণ মন নামেৰে পৰিচিত শব্দ আৰু সুৰৰ সমষ্টি ভাৰতৰ জাতীয় সংগীত হ'ব। সময়ে সময়ে চৰকাৰে প্ৰয়োজন অনুসৰি ইয়াৰ শব্দসমূহৰ যি পৰিৱৰ্তন অনুমোদন কৰিব, সেয়া গ্ৰহণযোগ্য হ'ব। আনহাতে, ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামত ঐতিহাসিক ভূমিকা পালন কৰা বন্দে মাতৰম গীতটোক জন গণ মনৰ সমানে সন্মান জনোৱা হ'ব আৰু ইয়াৰ সমান মৰ্যাদা থাকিব। (হৰ্ষধ্বনি) মই আশা কৰোঁ যে ইয়াৰ দ্বাৰা সদস্যসকল সন্তুষ্ট হ'ব। :—''ভাৰতৰ গণপৰিষদ'', খণ্ড ১২, ২৪-১-১৯৫০<ref>{{Cite web | url=http://164.100.47.194/loksabha/writereaddata/cadebatefiles/C24011950.html |title = Constituent Assembly of India Debates}}</ref></blockquote> ===ভাৰতমাতা আৰু বংগমাতাৰ সৈতে সম্পৰ্ক=== এই কবিতাটো মাতৃভূমিৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত এক স্তৱক। ইয়াত কাক উদ্দেশ্য কৰি ৰচনা কৰা হৈছে, সেই ব্যক্তিত্বৰ নাম স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই। সেয়েহে ইয়াৰ প্ৰকৃত উদ্দেশ্যক লৈ বিতৰ্ক আছে। কিছুমানৰ মতে কবিতাটোৰ আৰম্ভণিতে [[বংগমাতা]]ক উদ্দেশ্য কৰা হৈছিল।<ref name="ma1">{{Cite web|url=https://www.counterview.net/2017/08/bankims-vande-mataram-originally.html|title = Bankim's Vande Mataram originally referred to Banga Mata not Bharat Mata: Netaji's grand nephew in new book| date=18 August 2017 }}</ref><ref name="ma2">{{Cite web|url=https://www.millenniumpost.in/sundaypost/in-retrospect/the-mother-in-bande-mataram-is-not-mother-india-235592|title=The Mother in Bande Mataram is not Mother India|date=8 April 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://scroll.in/article/833343/history-revisited-bande-mataram-was-written-as-a-song-about-bengal-not-india|title = History revisited: 'Bande Mataram' was written as a song about Bengal – not India| date=31 March 2017 }}</ref><ref name="ma3">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/explained/in-fact-bharat-mata-from-freedom-struggle-metaphor-to-patriotisms-litmus-test/|title = Bharat Mata: From freedom struggle metaphor to patriotism's litmus test|date = 21 March 2016}}</ref> এই মতক শ্ৰীঅৰবিন্দেও সমৰ্থন কৰিছিল। তেওঁ কবিতাটোক "বংগৰ জাতীয় সংগীত" বুলি অভিহিত কৰিছিল।<ref name="Chatterjee1994">[[শ্ৰীঅৰবিন্দ]]ই কবিতাটোৰ ইংৰাজী অনুবাদৰ বিষয়ে মন্তব্য কৰি কৈছিল, "বংগৰ জাতীয় সংগীতক আন এটা ভাষাৰ পদ্যলৈ অনুবাদ কৰাটো কঠিন। কাৰণ ইয়াত মধুৰতা, সৰল আৰু পোনপটীয়া প্ৰকাশভংগী তথা উচ্চ কাব্যিক শক্তিৰ এক অনন্য সমন্বয় আছে।" Bhabatosh Chatterjee (সম্পা.), ''Bankim Chandra Chatterjee: Essays in Perspective'', Sahitya Akademi, Delhi, 1994, পৃষ্ঠা ৬০১।</ref> আনহাতে, বহুতো ৰাজনৈতিক দল, ইতিহাসবিদ আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানে কবিতাটোৰ সৰ্বভাৰতীয় তাৎপৰ্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। তেওঁলোকৰ মতে, এই কবিতাটো সমগ্ৰ ভাৰতৰ প্ৰতীক হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। ১৯০৫ চনত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছে সমগ্ৰ ভাৰতত ব্যৱহাৰৰ বাবে ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছিল। ১৯৩৭ চনত [[কংগ্ৰেছ কাৰ্যকৰী সমিতি]]য়েও ইয়াক গ্ৰহণ কৰে। সেই সময়ত [[নোবেল বঁটা]] বিজয়ী ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰে কবিতাটো পৰিৱেশন কৰিছিল। ইয়াৰ জৰিয়তে ঔপনিৱেশিক [[ব্ৰিটিছ শাসন]]ৰ বিৰুদ্ধে চলা সৰ্বভাৰতীয় [[ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলন]]ৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ধাৰণা [[ভাৰত মাতা]]ৰ প্ৰতি দেশপ্ৰেমমূলক অভিবাদন প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="PIB-Anthem1">{{cite web|url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2186984|title=150 Years of Vande Mataram (PIB)|work=Press Information Bureau (Government of India)|date=6 November 2025|access-date=27 November 2025}}</ref><ref name="CWC-1937">{{cite web|url=https://testbook.com/question-answer/the-constituent-assembly-adopted-the-national-song--60bdaf04e369d186f561321b|title=Vande Mataram adoption by Congress (1937)|work=Testbook|access-date=27 November 2025|quote=The first two verses of the song were adopted as the National Song of India in October 1937 by the Congress Working Committee prior to the end of colonial rule in August 1947.}}</ref> স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ বৃহত্তৰ জাতীয় প্ৰতিবাদৰ প্ৰতীক হিচাপে গীতটোৰ মৰ্যাদা ১৯৫০ চনত গণপৰিষদে ইয়াক জাতীয় গীতৰ আনুষ্ঠানিক মৰ্যাদা প্ৰদান কৰাৰ জৰিয়তে প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ইয়াক জাতীয় সংগীতৰ সমানে সন্মান জনোৱাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়।<ref name="National Portal">{{cite web|url=https://www.india.gov.in/india-glance/national-symbols|title=National Symbols|work=National Portal of India (Government of India)|publisher=National Informatics Centre (NIC)|access-date=23 January 2020|quote=The song Vande Mataram, which played a historic part in the struggle for Indian freedom, shall be honoured equally with the National Anthem of India, and shall have equal status with it.}}</ref><ref name="Britannica-VM">{{cite encyclopedia|title=Vande Mataram|encyclopedia=Encyclopaedia Britannica|url=https://www.britannica.com/topic/Vande-Mataram|access-date=27 November 2025|quote=Part of the poem, greatly regarded for its nationalist vision of India as a goddess, was set to music and became the foremost of Indian patriotic songs. It was unofficially adopted as the national song... when independent India became a republic in 1950.}}</ref> ১৯৫০ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত ভাৰতৰ গণপৰিষদে বন্দে মাতৰমক ভাৰতীয় গণৰাজ্যৰ জাতীয় গীত হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ মৰ্যাদা জাতীয় সংগীত [[জন গণ মন]]ৰ সমান।<ref name="National Portal"/> এই মৰ্যাদা প্ৰথমে ৰাষ্ট্ৰপতি ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদে নিশ্চিত কৰিছিল।<ref name="National Portal"/> ২০১৭ চনত মাদ্ৰাজ উচ্চ ন্যায়ালয়ে আৰু ২০২২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ নেতৃত্বাধীন [[ভাৰত চৰকাৰ]]ে এই মৰ্যাদা পুনৰ নিশ্চিত কৰে। যদিও [[ভাৰতৰ সংবিধান]]ত "জাতীয় গীত"ৰ বিষয়ে কোনো স্পষ্ট উল্লেখ নাই।<ref name="rh2"/><ref name="rh3"/> এই কবিতাটোৱে [[ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলন]]ত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ১৮৯৬ চনত ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰে কংগ্ৰেছৰ অধিৱেশনত ইয়াক পৰিৱেশন কৰাৰ পিছত ই প্ৰথমবাৰৰ বাবে ৰাজনৈতিক গুৰুত্ব লাভ কৰে।<ref name="National Song of India">{{cite web| url=http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=12| title=National Song of India| publisher=[[ভাৰত চৰকাৰ]]| access-date=29 April 2008| url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20130115003651/http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=12| archive-date=15 January 2013| archiveurl=https://web.archive.org/web/20130115003651/http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=12| archivedate=15 January 2013| deadurl=yes}}</ref><ref name="KnowIndia-Song">{{cite web | url=https://knowindia.india.gov.in/national-identity-elements/national-song.php | title=National Identity Elements - National Song - Know India: National Portal of India | archive-url=https://web.archive.org/web/20170818235841/http://knowindia.gov.in/national-identity-elements/national-song.php | archive-date=18 August 2017 | url-status=dead | access-date=2021-07-24 }}</ref><ref name="Eck2012p95">{{cite book|author=Diana L. Eck|author-link=Diana L. Eck|title=India: A Sacred Geography|url=https://books.google.com/books?id=uD_0P6gS-vMC|year=2012|publisher=New York: Random House (Harmony Books)|isbn=978-0-385-53190-0|pages=95–97}}</ref> ১৯০৫ চনলৈকে ই ৰাজনৈতিক কৰ্মী আৰু স্বাধীনতা সংগ্ৰামীসকলৰ মাজত শোভাযাত্ৰাৰ গীত হিচাপে জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছিল।<ref name="Eck2012p95"/> ১৯৩৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত কবিতাটোৰ প্ৰথম দুটা স্তৱকক কংগ্ৰেছে ভাৰতৰ জাতীয় গীত হিচাপে গ্ৰহণ কৰে।<ref name="gandhi1939vm"/><ref name="Bhattacharya2003">{{cite book|author=Sabyasachi Bhattacharya|title=Bande Mataram, the Biography of a Song|url=https://books.google.com/books?id=cJqfAAAAMAAJ|year=2003|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-303055-3|pages=1–8, 73–76, 90–99}}</ref><ref>{{cite book|author=S. K. BOSE|title=Bankim Chandra Chatterji|url=https://books.google.com/books?id=ytOhDQAAQBAJ&pg=PT89| year=2015 |publisher= Publications Division Ministry of Information & Broadcasting |isbn =978-81-230-2269-7 |pages=88–92}}</ref> ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসনৰ সময়ত "বন্দে মাতৰম" গীত আৰু [[আনন্দমঠ]] উপন্যাসখন নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল। এই নিষেধাজ্ঞা অমান্য কৰিলে কাৰাবাসৰ শাস্তি দিয়া হৈছিল। সেয়েহে গীতটোৰ ব্যৱহাৰ এক বিপ্লৱী কাৰ্য হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। ১৯৪৭ চনত ভাৰত স্বাধীন হোৱাৰ পিছত [[ভাৰত চৰকাৰ]]ে এই নিষেধাজ্ঞা উঠাই লয়।<ref name="Chatterji2005p71"/><ref>{{cite book|author=Aurobindo Mazumdar|title=Bande Mataram and Islam|url= https://books.google.com/books?id=4YBhMfAgxIkC&pg=PA18 |year= 2007|publisher= Mittal Publications|isbn= 978-81-8324-159-5|pages=18–22, 30–31}}</ref> ==ৰাষ্ট্ৰীয় গীত হিচাপে চৰকাৰী স্বীকৃতি== {{anchor | Legal }} ১৯৫০ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত ভাৰতৰ সংবিধান সভাই "বন্দে মাতৰম"ক ভাৰতীয় গণৰাজ্যৰ ৰাষ্ট্ৰীয় গীত হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি]] [[ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদ|ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদে]] ঘোষণা কৰে যে গীতটোক ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগীত "[[জন গণ মন]]"ৰ সমান মৰ্যাদা প্ৰদান কৰিব লাগে।<ref name="National Portal"/> ২০১৭ চনৰ জুলাই মাহত মাদ্ৰাজ উচ্চ ন্যায়ালয়ে ৰায় দিয়ে যে [[তামিলনাডু]]ৰ সকলো বিদ্যালয়, বিশ্ববিদ্যালয় আৰু অন্যান্য শিক্ষানুষ্ঠানত সপ্তাহত অন্ততঃ এবাৰ "বন্দে মাতৰম" গীতটো পৰিৱেশন বা বজাব লাগিব। ন্যায়ালয়ে লগতে চৰকাৰী কাৰ্যালয় আৰু উদ্যোগিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহতো মাহত অন্ততঃ এবাৰ গীতটো পৰিৱেশন বা বজোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref name="rh2">[https://www.indiatoday.in/india/story/vande-mataram-singing-mandatory-madras-high-court-sanskrit-bengali-1026149-2017-07-25 Madras High Court makes Vande Mataram mandatory in schools and colleges] , India Today (25 July 2017)</ref> অৱশ্যে, ২০১৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত মাদ্ৰাজ উচ্চ ন্যায়ালয়ে পূৰ্বৰ ৰায়ৰ পৰা আঁতৰি আহি এই সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ দায়িত্ব তামিলনাডু চৰকাৰৰ হাতত এৰি দিয়ে।<ref name="u216">{{cite web | title=Singing of Vande Mataram: court leaves it to government | website=The Hindu | date=2017-11-09 | url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/singing-of-vande-mataram-court-leaves-it-to-government/article20075477.ece | access-date=2026-01-10}}</ref> ২০২২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত [[ভাৰত চৰকাৰ|কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে]] দিল্লী উচ্চ ন্যায়ালয়ত এখন শপতনামা দাখিল কৰি কয় যে "জন গণ মন" আৰু "বন্দে মাতৰম" সমান মৰ্যাদাৰ আৰু নাগৰিকসকলে দুয়োটা গীতকে সমান সন্মান প্ৰদান কৰা উচিত।<ref name="rh3">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/jana-gana-vande-mataram-stand-on-same-level-govt-in-hc/articleshow/95343138.cms|title=Jana Gana & Vande Mataram 'stand on same level': Govt in HC|date=2022-11-07|website=Times of India|language=en|access-date=2022-11-07}}</ref> অৱশ্যে, [[ভাৰতৰ সংবিধান]]ত "ৰাষ্ট্ৰীয় গীত"ৰ বিষয়ে স্পষ্ট উল্লেখ নাই।<ref name="TOI-Rules">{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/No-rules-on-singing-playing-of-Bande-Mataram-Government/articleshow/55582329.cms|title=No rules on singing, playing of 'Bande Mataram': Government|newspaper=The Times of India|access-date=2017-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170212223322/http://timesofindia.indiatimes.com/india/No-rules-on-singing-playing-of-Bande-Mataram-Government/articleshow/55582329.cms|archive-date=12 February 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/delhi-hc-dismisses-plea-declare-vande-mataram-national-anthem-song-5855588/|title=HC dismisses plea to declare 'Vande Mataram' as national anthem or song|date=2019-07-27|website=The Indian Express|language=en-IN|access-date=2019-11-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/no-concept-of-national-song-in-constitution-says-sc/story-UYFUDprZTPnLUorcQIJ6dJ.html|title=No concept of National Song in Constitution, says SC|date=2017-02-17|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2019-11-01}}</ref> ২০২৬ চনৰ ৬ ফেব্ৰুৱাৰীত ভাৰতৰ গৃহ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ে ৰাষ্ট্ৰীয় গীতটোৰ ১৫০ বছৰীয়া জয়ন্তী উদ্‌যাপনৰ অংশ হিচাপে "বন্দে মাতৰম" পৰিৱেশনৰ বাবে কেতবোৰ নিৰ্দেশনা জাৰি কৰে। এই নিৰ্দেশনা অনুসৰি গীতটোৰ চৰকাৰী পৰিৱেশনৰ সময়সীমা ৩ মিনিট ১০ ছেকেণ্ড নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়। গীতটো পৰিৱেশন কৰাৰ সময়ত উপস্থিত সকলো লোককে সাৱধান অৱস্থাত থিয় হৈ থাকিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হয়। ৰাষ্ট্ৰপতি বা ৰাজ্যপাল উপস্থিত থকা আনুষ্ঠানিক চৰকাৰী অনুষ্ঠানত গীতটোৰ সম্পূৰ্ণ ছটা স্তৱক পৰিৱেশন কৰিবলৈ কোৱা হয়। লগতে ৰেডিঅ' আৰু দূৰদৰ্শনত সম্প্ৰচাৰিত ৰাষ্ট্ৰপতিৰ ভাষণৰ আগত আৰু পিছত, ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা কুচকাৱাজত অনাৰ সময়ত অথবা এনে অন্যান্য অনুষ্ঠানতো গীতটোৰ সম্পূৰ্ণ সংস্কৰণ পৰিৱেশনৰ নিৰ্দেশ দিয়া হয়।<ref name="ecotime2">{{Cite news |date=2026-02-11 |title=Vande Mataram 6 stanzas made mandatory for schools & govt events: Check full lyrics of the National Song here |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/vande-mataram-6-stanzas-made-mandatory-for-schools-govt-events-check-full-lyrics-of-the-national-song-here/articleshow/128200160.cms?from=mdr |access-date=2026-05-06 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref><ref>{{Cite news |date=2026-02-11 |title=Centre issues guidelines for rendition of National Song Vande Mataram |url=https://newsonair.gov.in/centre-issues-guidelines-for-rendition-of-national-song-vande-mataram/ |access-date=2026-08-15 |work=[[All India Radio]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-02-11 |title=6 stanzas of Vande Mataram a must before national anthem {{!}} What are the new rules for the national song? |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/6-stanzas-of-vande-mataram-a-must-before-national-anthem-what-are-the-new-rules-for-the-national-song-101770772032933.html |access-date=2026-05-11 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> ২০২৬ চনৰ মে' মাহত কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰীসভাই ''বন্দে মাতৰম''ক ৰাষ্ট্ৰীয় সন্মানৰ অপমান প্ৰতিৰোধ আইন, ১৯৭১ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ বাবে আইন সংশোধনৰ প্ৰস্তাৱত অনুমোদন জনায়। ইয়াৰ ফলত ৰাষ্ট্ৰীয় সংগীত আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকাৰ ক্ষেত্ৰত পূৰ্বৰে পৰা থকা আইনী সুৰক্ষা ৰাষ্ট্ৰীয় গীতটোৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰযোজ্য হ'ব। গীতটো পৰিৱেশন কৰাৰ সময়ত ইচ্ছাকৃতভাৱে অসন্মান প্ৰদৰ্শন কৰা বা পৰিৱেশনত বাধা দিয়াৰ বাবে শাস্তিৰ ব্যৱস্থাও কৰা হ'ব।<ref name="vijaita2">{{Cite news |last=Singh |first=Vijaita |date=2026-05-06 |title=Cabinet clears amendment to make insult to Vande Mataram a punishable offence |url=https://www.thehindu.com/news/national/cabinet-clears-amendment-to-make-insult-to-vande-mataram-a-punishable-offence/article70944331.ece |access-date=2026-05-06 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ==গীতিকাব্য== "বন্দে মাতৰম্" গীতটোৰ সম্পূৰ্ণ মূল গীতৰ কথা {{cite wikisource |title=Vande Mataram}}-ত উপলব্ধ। [[File:A rare painting of our national song, Vande Mataram, published in 1923.jpg|thumb|500px|left|১৯২৩ চনত প্ৰকাশিত ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় গীত "বন্দে মাতৰম্"ৰ এখন বিৰল চিত্ৰ]] {| class="wikitable" style="width: max-content; overflow-x: auto;" ! {{lang|bn|বন্দে মাতরম্}}<br /><small>([[বাংলা লিপি|বাংলা মূল পাঠ]])</small> ! Vande Mātaram<br /><small>(আন্তৰ্জাতিক সংস্কৃত লিপ্যন্তৰণ বৰ্ণমালা(ৰোমান লিপ্যন্তৰণ)</small> ! {{lang|hi|वन्दे मातरम्}}<br /><small>(দেৱনাগৰী লিপ্যন্তৰণ)</small> ! বন্দে মাতৰম্<br /><small>(অসমীয়া পাঠ)</small> |- | {{lang|bn|<poem> বন্দে মাতরম্ ৷ সুজলাং সুফলাং মলয়জশীতলাম্ শস্যশ্যামলাং মাতরম্ ! বন্দে মাতরম্ ৷ শুভ্রজ্যোৎস্না-পুলকিতযামিনীম্ ফুল্লকুসুমিত-দ্রুমদলশোভিনীম্, সুহাসিনীং সুমধুরভাষিণীম্ সুখদাং বরদাং মাতরম্ ৷৷ বন্দে মাতরম্ ৷ সপ্তকোটীকণ্ঠ-কলকল-নিনাদকৰালে, দ্বিসপ্তকোটীভুজৈৰ্ধৃতখৰকৰবালে, অবলা কেন মা এত বলে ! বহুবলধাৰিণীং নমামি তাৰিণীং ৰিপুদলবাৰিণীং মাতরম্ ৷ বন্দে মাতরম্ ৷ তুমি বিদ্যা তুমি ধৰ্ম্ম{{efn|Sometimes written as ধৰ্ম}} তুমি হৃদি তুমি মর্ম্ম{{efn|Sometimes written as মর্ম}} ত্বং হি প্ৰাণাঃ শৰীৰে ৷ বাহুতে তুমি মা শক্তি, হৃদয়ে তুমি মা ভক্তি, তোমাৰই প্ৰতিমা গড়ি মন্দিৰে মন্দিৰে ৷ ত্বং হি দুৰ্গা দশপ্ৰহৰণধাৰিণী কমলা কমল-দলবিহাৰিণী বাণী বিদ্যাদায়িণী নমামি ত্বাং নমামি কমলাম্ অমলাং অতুলাম্, সুজলাং সুফলাং মাতরম্ বন্দে মাতরম্ শ্যামলাং সৰলাং সুস্মিতাং ভূষিতাম্ ধৰণীং ভৰণীম্ মাতরম্ ৷ বন্দে মাতরম্ ৷ </poem>}} | <poem> Vande Mātaram. Sujalāṃ suphalāṃ Malayajaśītalām Śasyaśyāmalāṃ Mātaram. Vande Mātaram. Śubhra-jyotsnā-pulakita-yāminīm Phullakusumita-drumadalaśobhinīm, Suhāsinīṃ sumadhurabhāṣiṇīm Sukhadāṃ varadāṃ Mātaram. Vande Mātaram. Saptakoṭīkanṭha-kala-kala-ninādakarāle Dvisaptakoṭībhujairdhṛtakharakaravāle, Abalā kena mā eta bale! Bahubaladhāriṇīṃ Namāmi tāriṇīṃ Ripudalavāriṇīṃ Mātaram. Vande Mātaram. Tumi vidyā tumi dharma Tumi hṛdi tumi marma Tvaṃ hi prāṇāḥ śarīre. Bāhute tumi mā śhakti, Hṛdaye tumi mā bhakti, Tomārai pratimā gaṛi mandire mandire. Tvaṃ hi Durgā daśapraharaṇadhārinī Kamalā kamala-dalavihāriṇī Vānī vidyādāyiṇī Namāmi tvaṃ Namāmi kamalām Amalāṃ atulām, Sujalāṃ suphalāṃ Mātaram Vande Mātaram. Vande Mātaram Śyāmalāṃ saralāṃ Susmitāṃ bhūṣitām Dharaṇīṃ bharanīm Mātaram. </poem> | {{lang|hi|<poem> वन्दे मातरम् सुजलां सुफलाम् मलयजशीतलाम् शस्यश्यामलाम् मातरम्। वन्दे मातरम्। शुभ्रज्योत्स्नापुलकितयामिनीम् फुल्लकुसुमितद्रुमदलशोभिनीम् सुहासिनीं सुमधुर भाषिणीम् सुखदां वरदां मातरम्॥ वन्दे मातरम्। सप्त-कोटि-कण्ठ-कल-कल-निनाद-कराले द्विसप्त-कोटि-भुजैर्धृत-खरकरवाले, अबला केन मा एत बले बहुबलधारिणीं नमामि तारिणीं रिपुदलवारिणीं मातरम्॥ वन्दे मातरम्। तुमि विद्या, तुमि धर्म तुमि हृदि, तुमि मर्म त्वम् हि प्राणा: शरीरे बाहुते तुमि मा शक्ति, हृदये तुमि मा भक्ति, तोमारई प्रतिमा गडी मन्दिरे-मन्दिरे॥ त्वम् हि दुर्गा दशप्रहरणधारिणी कमला कमलदलविहारिणी वाणी विद्यादायिनी, नमामि त्वाम् नमामि कमलाम् अमलां अतुलाम् सुजलां सुफलाम् मातरम्॥ वन्दे मातरम्। वन्दे मातरम् श्यामलाम् सरलाम् सुस्मिताम् भूषिताम् धरणीं भरणीं मातरम्॥ </poem>}} | <poem> বন্দে মাতৰম্। সুজলাং সুফলাং মলয়জশীতলাং শস্যশ্যামলাং মাতৰম্। বন্দে মাতৰম্। শুভ্ৰজ্যোৎস্না-পুলকিত-যামিনীম্ ফুল্লকুসুমিত-দ্ৰুমদল-শোভিনীম্, সুহাসিনীম্ সুমধুৰভাষিণীম্ সুখদাং বৰদাং মাতৰম্। বন্দে মাতৰম্। সপ্তকোটি-কণ্ঠ-কলকল-নিনাদ-কৰালে, দ্বিসপ্তকোটি-ভুজৈৰ্ধৃত-খৰকৰবালে, অবলা কেন মা এত বলে! বহুবলধাৰিণীম্ নমামি তাৰিণীম্ ৰিপুদলবাৰিণীম্ মাতৰম্। বন্দে মাতৰম্। তুমি বিদ্যা তুমি ধৰ্ম তুমি হৃদি তুমি মৰ্ম ত্বং হি প্ৰাণাঃ শৰীৰে। বাহুতে তুমি মা শক্তি, হৃদয়ে তুমি মা ভক্তি, তোমাৰেই প্ৰতিমা গঢ়োঁ মন্দিৰে মন্দিৰে। ত্বং হি দুৰ্গা দশপ্ৰহৰণধাৰিণী কমলা কমলদলবিহাৰিণী বাণী বিদ্যাদায়িনী নমামি ত্বাং নমামি কমলাম্ অমলাং অতুলাম্, সুজলাং সুফলাং মাতৰম্। বন্দে মাতৰম্। বন্দে মাতৰম্ শ্যামলাং সৰলাং সুস্মিতাং ভূষিতাম্ ধৰণীং ভৰণীম্ মাতৰম্। </poem> |} ==অনুবাদ== [[File:1909magazine vijaya.jpg|thumb|250px|১৯০৯ চনত প্ৰকাশিত তামিল আলোচনী ''বিজয়া''ৰ বেটুপাতত "ভাৰতমাতা" ([[ভাৰত মাতা]])ক তেওঁৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ সন্তানসকলৰ সৈতে আৰু "বন্দে মাতৰম" ধ্বনিৰে চিত্ৰিত কৰা হৈছে।]] ===ইংৰাজী অনুবাদ=== [[বংকিমচন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়]]ৰ উপন্যাস ''[[আনন্দমঠ]]''ৰ প্ৰথম ইংৰাজী অনুবাদ, য'ত "বন্দে মাতৰম" কবিতাটোও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল, নৰেশচন্দ্ৰ সেনগুপ্তই কৰিছিল। ১৯০৬ চনত ইয়াৰ পঞ্চম সংস্কৰণ "দ্য এবি অৱ ব্লিছ" শীৰ্ষকেৰে প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="Chatterji2005">{{cite book|author=Bankimcandra Chatterji|title=Anandamath, or The Sacred Brotherhood|url=https://books.google.com/books?id=u4WTZkBLct0C&pg=PA44|date=23 August 2005|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-534633-6|pages=44–}}</ref> তলত দিয়া দুটা স্তৱকৰ গদ্য অনুবাদ শ্ৰী অৰবিন্দ ঘোষে কৰিছিল। ভাৰত চৰকাৰৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্টেলতো এই অনুবাদ গ্ৰহণ কৰা হৈছে।<ref name="National Song of India"/> মূল "বন্দে মাতৰম" কবিতাটোত ছটা স্তৱক আছে। সম্পূৰ্ণ কবিতাটোৰ গদ্য অনুবাদ শ্ৰী অৰবিন্দই ১৯০৯ চনৰ ২০ নৱেম্বৰত ''কৰ্মযোগিন'' আলোচনীত প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{cite book|author=Aurobindo Mazumdar|title=Vande Mataram and Islam|url=https://books.google.com/books?id=4YBhMfAgxIkC&pg=PA4|year=2007|publisher=Mittal Publications|isbn=978-81-8324-159-5|pages=4–6}}</ref> <blockquote><poem> হে মাতৃ, তোমাক প্ৰণাম জনাওঁ! তোমাৰ বুকুৱেদি বৈ যায় পানীৰ ধাৰা, তোমাৰ ফলৰ বাগিচাই বিলায় উজ্জ্বলতা, আনন্দদায়ক বতাহে তোমাক শীতল কৰে, তোমাৰ পথাৰবোৰ শস্যৰে ভৰি থাকে, হে শক্তিশালী মাতৃ, হে স্বাধীন মাতৃ। জোনাকৰ সপোনে তোমাক শুৱনি কৰে, তোমাৰ ডাল-পাত আৰু বিশাল নদীবোৰৰ ওপৰত, ফুলেৰে ভৰা গছবোৰে তোমাক আৱৰি ৰাখে, হে শান্তি দান কৰা মাতৃ, তুমি মৃদু আৰু মধুৰ হাঁহি মাৰা, হে মাতৃ, মই তোমাৰ চৰণত চুমা খাওঁ, তুমি মধুৰ আৰু কোমল ভাষাৰে কথা কোৱা, হে মাতৃ, মই তোমাক প্ৰণাম জনাওঁ। [প্ৰথম স্তৱক] কোনে কৈছে যে তোমাৰ ভূমিত শক্তিৰ অভাৱ? যেতিয়া সাত কোটি হাতত তৰোৱাল জিলিকি উঠে, আৰু সাত কোটি কণ্ঠই গৰ্জন কৰি তোমাৰ ভয়ংকৰ নাম চৌদিশে বিয়পাই দিয়ে? তুমি অসংখ্য শক্তিৰে পৰিপূৰ্ণ আৰু মহাশক্তিশালী, হে মাতৃ আৰু অধিষ্ঠাত্ৰী, মই তোমাক আহ্বান জনাওঁ! হে উদ্ধাৰকাৰিণী, উঠা আৰু আমাক ৰক্ষা কৰা! মই সেই মাতৃক আহ্বান জনাওঁ, যিয়ে শত্ৰুসকলক সদায় খেদি পঠিয়াইছে, স্থলভূমি আৰু সাগৰৰ পৰা, আৰু নিজকে বন্ধনৰ পৰা মুক্ত কৰিছে। [দ্বিতীয় স্তৱক] তুমিয়েই জ্ঞান, তুমিয়েই [[ধৰ্ম|নীতি]], তুমিয়েই আমাৰ হৃদয়, আত্মা আৰু উশাহ, তুমিয়েই ঐশ্বৰিক প্ৰেম আৰু সেই ভক্তিভৰা ভয়, যি আমাৰ হৃদয়ত মৃত্যুকো জয় কৰে। আমাৰ বাহুত শক্তি প্ৰদান কৰোঁতা তুমিয়েই, সৌন্দৰ্য আৰু আকৰ্ষণো তোমাৰেই। আমাৰ মন্দিৰসমূহত থকা প্ৰতিটো ঐশ্বৰিক প্ৰতিমূৰ্তি তোমাৰেই। [তৃতীয় স্তৱক] তুমিয়েই দেৱী [[দুৰ্গা]], আমাৰ অধিষ্ঠাত্ৰী আৰু ৰাণী, তোমাৰ হাতত আছে আঘাত হনা অস্ত্ৰ আৰু জিলিকি থকা তৰোৱাল, তুমিয়েই দেৱী কমলা ([[লক্ষ্মী]]), পদুমৰ আসনত অধিষ্ঠিতা, আৰু দেৱী বাণী ([[সৰস্বতী]]), জ্ঞান প্ৰদানকাৰিণী। তুমি নিৰ্মল, পূৰ্ণ আৰু অতুলনীয়া, হে মাতৃ, আমাৰ প্ৰাৰ্থনা শুনা। তোমাৰ বুকুৱেদি বৈ যায় পানীৰ ধাৰা, তোমাৰ ফলৰ বাগিচাই বিলায় উজ্জ্বলতা, তুমি শ্যামলা আৰু একে সময়তে উজ্জ্বল। [চতুৰ্থ স্তৱক] তোমাৰ আত্মা ৰত্নখচিত কেশেৰে শোভিত, তোমাৰ হাঁহি ঐশ্বৰিক আৰু মহিমাময়, পৃথিৱীৰ সকলো দেশৰ ভিতৰত তুমি আটাইতকৈ সুন্দৰ, তোমাৰ সমৃদ্ধ ভঁৰালৰ পৰা তুমি সম্পদ বিলোৱা! হে মোৰ প্ৰিয় মাতৃ, হে মধুৰ মাতৃ, মই তোমাক প্ৰণাম জনাওঁ, হে মহান আৰু স্বাধীন মাতৃ! [পঞ্চম স্তৱক] </poem></blockquote> [[File:Sri aurobindo.jpg|thumb|200px|[[শ্ৰী অৰবিন্দ ঘোষ]]]] ওপৰত উল্লেখ কৰা গদ্য অনুবাদৰ উপৰি [[শ্ৰী অৰবিন্দ]]ই "বন্দে মাতৰম" কবিতাটোৰ পদ্য অনুবাদো কৰিছিল। এই অনুবাদটো "মাডাৰ, আই প্ৰেইজ থী" নামেৰে জনাজাত।<ref name="sanyal">{{Cite web |url=http://www.sanyal.com/india/vande.html |title=Sri Aurobindo's VERSE translation of ''Vande Mataram'' |access-date=31 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927012813/http://www.sanyal.com/india/vande.html |archive-date=27 September 2011 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110927012813/http://www.sanyal.com/india/vande.html |archivedate=27 September 2011 |deadurl=yes}}</ref> কবিতাটোৰ ইংৰাজী অনুবাদৰ বিষয়ে শ্ৰী অৰবিন্দই মন্তব্য কৰিছিল যে, ইয়াৰ মধুৰতা, সৰল আৰু পোনপটীয়া প্ৰকাশভংগী তথা উচ্চ কাব্যিক শক্তিৰ অনন্য সমন্বয়ৰ বাবে ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় গীতটোক আন এটা ভাষাত পদ্যৰ ৰূপত অনুবাদ কৰাটো কঠিন।<ref name="Chatterjee1994"/> ===আন ভাষালৈ অনুবাদ=== "বন্দে মাতৰম" কবিতাটোৱে ভাৰতৰ বহু কবিক অনুপ্ৰাণিত কৰিছে। ইয়াক তামিল, তেলুগু, কন্নড়, ওড়িয়া, মালয়ালম, অসমীয়া, হিন্দী, মাৰাঠী, গুজৰাটী, পাঞ্জাবী, উৰ্দু আদি ভাৰতীয় ভাষালৈ অনুবাদ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book|author=Aurobindo Mazumdar|title=Vande Mataram and Islam|url=https://books.google.com/books?id=4YBhMfAgxIkC&pg=PA23 |year=2007 |publisher= Mittal Publications|isbn =978-81-8324-159-5|pages=23–34}}</ref>{{refn|group=note|অসমীয়া সংস্কৰণটোৰ ইংৰাজীলৈ পুনৰ অনুবাদ এনেধৰণৰ:<ref>{{cite book|author=Aurobindo Mazumdar|title=Vande Mataram and Islam|url=https://books.google.com/books?id=4YBhMfAgxIkC&pg=PA23 |year=2007 |publisher= Mittal Publications|isbn =978-81-8324-159-5|pages=26–27}}</ref><br>"হে মোৰ আপোন ভূমি,<br>হে মোৰ প্ৰিয় ভূমি,<br>হে মোৰ মৰমৰ ভূমি,<br>কোমল সুঁতিৰে সুশোভিত ভূমি,<br>স্বৰ্গীয় সৌন্দৰ্যৰে অলংকৃত ভূমি,<br>এয়াই মোৰ মাতৃভূমি।" – [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]], এ মজুমদাৰৰ দ্বাৰা ইংৰাজীলৈ অনূদিত}} [[আৰিফ মহম্মদ খান]]ে "বন্দে মাতৰম" কবিতাটো উৰ্দু ভাষালৈ অনুবাদ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/national/unnecessary-and-irrelevant-news-232420|title=Unnecessary And Irrelevant|website=Outlook India|date=6 September 2006 |access-date=2019-12-30}}</ref> উৰ্দু ভাষাৰ এই অনুবাদটো [[দেৱনাগৰী]] লিপিত তলত দিয়া ধৰণে পঢ়িব পাৰি: {|class="wikitable" style="text-align:center;font-size:90%;vertical-align:top;white-space:nowrap;" |- !অসমীয়া লিপি!! নস্তালিক {{small|(মূল বানান)}} |- style="vertical-align:top; white-space:nowrap;" |<poem>তস্লীমাত, মাঁ তস্লীমাত তূ ভৰী হ্যায় মিঠে পানী সে ফল ফুলোঁ কী শাদাবী সে দক্খিন কী ঠণ্ডী হাৱাঁও সে ফসলোঁ কী সুহানী ফিজাঔঁ সে তস্লীমাত, মাঁ তস্লীমাত তেৰী ৰাতেঁ ৰৌশন চান্দ সে তেৰী ৰৌনক়-এ-সব্জ-ফাম সে তেৰী প্যাৰ ভৰী মুছ্কান হ্যায় তেৰী মিঠী বহুত জুবান হ্যায় তেৰী বাঁহোঁ মেৰী ৰাহত হ্যায় তেৰে ক়দমোঁ মেৰী জন্নত হ্যায় তস্লীমাত, মাঁ তস্লীমাত<ref>{{Cite web|url=https://navbharattimes.indiatimes.com/education/gk-update/urdu-translation-of-vande-matram-by-arif-mohammed-khan/articleshow/70932050.cms|title=केरल के गवर्नर बने आरिफ मोहम्मद खान, पढ़ें वंदे मातरम का उर्दू में उनका अनुवाद|website=Navbharat Times|language=hi|access-date=2019-12-30}}</ref></poem> |<poem>{{nq|تسلیمات، ماں تسلیمات تُو بھری ہے میٹھے پانی سے پھل پھولوں کی شادابی سے دکھن کی ٹھنڈی ہواؤں سے فصلوں کی سُہانی فضاؤں سے تسلیمات، ماں تسلیمات تیری راتیں رَوشن چاند سے تیری رونقِ سبز فام سے تیری پیار بھری مُسکان ہے تیری میٹھی بہت زُبان ہے تیری باہوں میں میری راحت ہے تیرے قدموں میں میری جَنَّت ہے تسلیمات، ماں تسلیمات}}</poem> |} ==জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত== {{anchor | Popular }} এই কবিতাটোৰ আধাৰত বহুতো সুৰ ৰচনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ আটাইতকৈ পুৰণি সংৰক্ষিত শব্দ-লিপিবদ্ধকৰণ ১৯০৭ চনৰ। ২০শ শতিকাজুৰি ইয়াৰ এশটাতকৈও অধিক পৃথক সুৰৰ সংস্কৰণ বাণীবদ্ধ কৰা হৈছে। এই সংস্কৰণসমূহৰ বহুততে পৰম্পৰাগত [[ভাৰত|ভাৰতীয়]] [[হিন্দুস্তানী শাস্ত্ৰীয় সংগীত]]ৰ [[ৰাগ]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ''লিডাৰ'', ''অমৰ আশা'' আৰু ''[[আনন্দমঠ]]''কে ধৰি কেইবাখনো চলচ্চিত্ৰত এই গীতটোৰ দৃশ্যৰূপ দিয়া হৈছে। [[আকাশবাণী]]ৰ কেন্দ্ৰীয় সংস্কৰণটোৰ সুৰ [[ৰবি শংকৰ|ৰবি শংকৰে]] ৰচনা কৰা বুলি বহুলভাৱে বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name="mustard" /> ১৯৫২ চনত ''[[আনন্দমঠ]]'' চলচ্চিত্ৰখনৰ বাবে [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত কুমাৰে]] এই গীতটোৰ সংগীত ৰচনা কৰিছিল। [[লতা মংগেশকাৰ]] আৰু [[কে. এছ. চিত্ৰা|কে. এছ. চিত্ৰা]]ৰ দৰে বহুতো গায়কে গীতটোক জনপ্ৰিয় আৰু কালজয়ী কৰি তুলিছিল।<ref name="red">[http://www.rediff.com/entertai/2003/jun/02dinesh.htm Pradeep Kumar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303182846/http://www.rediff.com/entertai/2003/jun/02dinesh.htm |date=3 March 2016 }} ''[[Rediff.com]]''.</ref> ২০০২ চনত বি বি চি বিশ্ব সেৱাই সকলো সময়ৰ দহটা সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় গীত বাছনি কৰিবলৈ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমীক্ষা অনুষ্ঠিত কৰিছিল। সমগ্ৰ বিশ্বৰ পৰা প্ৰায় ৭,০০০টা গীত বাছনি কৰা হৈছিল। ''[[আনন্দমঠ]]'' চলচ্চিত্ৰৰ ''বন্দে মাতৰম'' গীতটোৱে এই তালিকাত দ্বিতীয় স্থান লাভ কৰিছিল।<ref>[https://www.bbc.co.uk/worldservice/us/features/topten/profiles/index.shtml The Worlds Top Ten] — BBC World Service</ref> [[আকাশবাণী]]ৰ সংস্কৰণ আৰু আন কেইবাটাও সংস্কৰণ দেশ ৰাগত ৰচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.sawf.org/newedit/edit10012001/musicarts.asp|title=Des: Tunes from the Countryside|access-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170118/http://www.sawf.org/newedit/edit10012001/musicarts.asp|archive-date=3 March 2016|url-status=live}}</ref> * ''বন্দে মাতৰম'' ভাৰতীয় সংগীতশিল্পী [[এ. আৰ. ৰহমান]]ৰ ১৯৯৭ চনত প্ৰকাশিত এটা সংগীত এলবাম। * ''বন্দে মাতৰম'' ২০১০ চনত মুক্তি পোৱা এখন ভাৰতীয় একচন চলচ্চিত্ৰ। মালয়ালম আৰু তামিল ভাষাত নিৰ্মিত এই চলচ্চিত্ৰখনত [[মাম্মুটি]] আৰু [[অৰ্জুন সৰজা]]ই অভিনয় কৰিছিল। ==টোকা== {{reflist|group=note}} <references group="টোকা"/> ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.youtube.com/watch?v=xj1Iy4nRMkc Vande Matharam Sung by Lata Mangeshkar in Anand Math ] * [http://www.youtube.com/watch?v=7Os_8BN2qmw&feature=related Vande Matharam Sung by Hemant Kumar Mukhopadhaya in Anand Math] * [http://india.gov.in/myindia/code_readmore.php Download the most simple and most elegant version of Vande Mataram from the National Portal of India, Government of India.] * [http://www.bbc.co.uk/worldservice/us/features/topten/ Vande Mataram voted second in The World's Top Ten - BBC] * [http://www.tribuneindia.com/2006/20060907/delhi.htm#11 Vande Mataram against Sikh tenets] * [http://www.frontlineonnet.com/fl1601/16010940.htm "How Secular is Vande Mataram?" AG Noorani on the controversy] * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/5300996.stm Boycott threat over Indian song - BBC] * [https://web.archive.org/web/20130501125728/http://www.outlookindia.com/full.asp?fodname=20060902&fname=vandemataram&sid=4 1937 Congress Resolution on validity of Muslim objection to this song] * [http://islamicvoice.com/September2006/Controversy/index.php#VandeMataramandtheMuslims "Vande Mataram and Muslims" - [[Islamic Voice (magazine)]]] * [http://www.milligazette.com/Archives/15082002/1508200250.htm Vande Matram is back as a handle to beat Muslims with] * [http://www.islamicvoice.com/december.98/community.htm#VAN Historical perspective from Islamic Voice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090923010249/http://www.islamicvoice.com/december.98/community.htm#VAN |date=2009-09-23 }} {{Symbols of India}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীক]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সাহিত্য]] [[শ্ৰেণী:কবিতা]] [[শ্ৰেণী:জাতীয় সংগীত]] bmg1j1dr7ywy5jjqfif0u5nmj54eqnu 0 26763 651856 604420 2026-11-10T03:07:36Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651856 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = মিজোৰাম |native_name = <!-- {{lang|xx|yyy}} --> |type = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]] | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Vantawng Khawhthla.jpg | photo2a = Champhai, Mizoram, from south, with Zotlang in the foreground.jpg | photo2b =Kolodyne castle in Mizoram.jpg | photo3a =Mizoram Bango Nirtya performed at the 44th India International Film Festival of India (IFFI-2013), in Panaji, Goa on November 26, 2013.jpg | size = 280 | spacing = 1 | position = centre | border = 0 | color = black }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত: ভাণ্টাউং জলপ্ৰপাত, বেইনো/বয়নুৰ দুৰ্গ, চেৰাউ নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰা মিজো পুৰুষ-মহিলা, চাম্পাই চহৰ |image_seal = Seal of Mizoram.svg |image_map = India Mizoram locator map.svg |map_alt = |map_caption = [[ভাৰতবৰ্ষ]]ৰ মানচিত্ৰত মিজোৰামৰ অৱস্থিতি |image_map1 = <!--India Mizoram locator map.svg--> |map_caption1 = মিজোৰামৰ মানচিত্ৰ |latd = 23.36 |longd = 92.8 |coor_pinpoint = আইজল |coordinates_type = region:IN-MZ_type:adm1st |coordinates_display = inline,title |coordinates_footnotes = |coordinates_region = IN-MZ |subdivision_type = দেশ |subdivision_name = {{flag|ভাৰত}} |established_title = গঠন |established_date = ২০ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৮৭ |parts_type = জিলা |parts_style = para |p1 = ৪ খন |seat_type = ৰাজধানী |seat = [[আইজল]] |seat1_type = বৃহত্তম চহৰ |seat1 = আইজল |government_footnotes = |leader_title = ৰাজ্যপাল |leader_name = |leader_title1 = মুখ্যমন্ত্ৰী |leader_name1 = |leader_title2 = বিধান সভা আসন |leader_name2 = এককক্ষীয় (৪০খন আসন) |leader_title3 = লোকসভা সমষ্টি |leader_name3 = ১ |leader_title4 = উচ্চ ন্যায়ালয় |leader_name4 = [[গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয় ]] আইজল আসন |unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> |area_footnotes = |area_total_km2 = 21081 |area_note = |area_rank = 24th |elevation_footnotes = |elevation_m = |population_footnotes = |population_total = 1091014 |population_as_of = 2011 |population_rank = 27th |population_density_km2 = auto |population_note = |timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|ভা.মা.স.]] |utc_offset1 = +05:30 |iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-MZ]] |blank_name_sec1 = [[মানব বিকাশ সূচাংক (HDI)]] |blank_info_sec1 = {{increase}} 0.790 (<span style="color:#090">high</span>) |blank1_name_sec1 = মানব বিকাশ সূচাংকস্থান |blank1_info_sec1 = দ্বিতীয় (২০০৫) |blank_name_sec2 = সাক্ষৰতা হাৰ |blank_info_sec2 = ৮৯.৯% (দ্বিতীয়) |blank1_name_sec2 = চৰকাৰী ভাষা |blank1_info_sec2 = [[মিজো ভাষা|মিজো]].<ref>{{citation |last=Commissioner, Linguistic Minorities |title=41st report: July 2002 - June 2003 |page=paras 28.4, 28.9 |url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/23.htm |accessdate=16 July 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070224124226/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/23.htm |archivedate=24 February 2007 }}</ref> |website = [http://mizoram.gov.in mizoram.gov.in] |footnotes = }} '''মিজোৰাম''' ({{lang-en|Mizoram}}) (ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে: ''মি'' 'মানুহ', ''জো'' 'পাহাৰ', ''ৰাম'' 'দেশ', পাহাৰীয়া লোকৰ দেশ/ [[মিজো লোক|মিজো লোকৰ]]") হৈছে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ এখন [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]]। ইয়াক চাৰিওদিশৰপৰা [[ত্ৰিপুৰা]], [[অসম]], [[মণিপুৰ]] তথা প্ৰতিৱেশী ৰাষ্ট্ৰ [[বাংলাদেশ]] আৰু [[ম্যানমাৰ|ম্যানমাৰে]] আগুৰি আছে। ১৯৮৭ চনৰ ২০ ফেব্ৰুৱাৰীত মিজোৰামক ভাৰতবৰ্ষৰ ২৩তম ৰাজ্য হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। মিজোৰামৰ ৰাজধানী হৈছে [[আইজল]]। ==ভূগোল== মিজোৰাম ৰাজ্যখন পাহাৰ, নদী আৰু হ্ৰদৰে ভৰা। মিজোৰামত বিভিন্ন উচ্চতাৰ প্ৰায় ২১টা মান পাহাৰ আছে। ৰাজ্যখনৰ পশ্চিম দিশে থকা পাহাৰৰ গড় উচ্চতা হৈছে প্ৰায় ১০০০মিটাৰ (৩,৩০০ ফুট)। এইবিলাকৰ উচ্চতা পূব দিশলৈ ১৩০০মিটাৰ (৪,৩০০ ফুট) লৈকে বাঢ়ি গৈছে। অন্যহাতে, কিছুমান অঞ্চলৰ উচ্চতা ২০০০মিটাৰ (৬,৬০০ ফুট) তকৈও বেছি। ৰাজ্যখনৰ দক্ষিণ-পূব অঞ্চলত অৱস্থিত ২২১০মিটাৰ (৭,২৫০ ফুট) উচ্চতাৰ ফাঙপুই ট্লাঙ (নীলা পৰ্বত নামেৰেও জনা যায়) হৈছে মিজোৰামৰ উচ্চতম শৃংগ। মিজোৰামৰ আটাইতকৈ দীঘল নদীখন হৈছে '''ছিমটুইপুই''' (কালাদান নামেৰেও জনা যায়)। [[ম্যানমাৰ]]ৰ "ছিন ৰাজ্য"ত এই নদীৰ উৎপত্তি হৈ দক্ষিণ মিজোৰামৰ ''ছাইহা'' আৰু ''লঙট্লাই'' জিলাৰ মাজেদি বৈ গৈছে। ইয়াৰ পিছত পুনৰ ম্যানমাৰত প্ৰৱেশ কৰি [[বংগোপ সাগৰ]]ত পৰিছেগৈ। আন কেইখনমান উল্লেখযোগ্য নদী হৈছে ''ট্লাং'', ''টুট'', ''টুইৰেল'' আৰু ''টুইৱল''। এই নদীসমূহ উত্তৰ অঞ্চলেদি বৈ গৈ [[কাছাৰ জিলা]]ৰ [[বৰাক নদী]]ত লগ লাগিছেগৈ। দক্ষিণ মিজোৰামৰ উল্লেখযোগ্য নদী হৈছে ম্যানমাৰত উৎপত্তি হোৱা ছিমটুইপুই নদী। এই নদীৰ চাৰিখন উপনদী আছে। স্বাধীনতাৰ পূৰ্বে, উত্তৰ দিশত ছিমটুইপুই নদীয়েদি কাছাৰ হৈ আৰু দক্ষিণ দিশে [[বাংলাদেশ]]ৰ "চিট্টাগঙ" হৈ মিজোৰামলৈ যাব পৰা গৈছিল। ১৯৪৭ চনত ভাৰত-পাকিস্তান বিভক্ত হোৱাৰ পিছত চিট্টাগঙ জলপথটো বন্ধ কৰি দিয়া হ’ল। ===হ্ৰদ=== ছাইহা জিলাত অৱস্থিত "পালক হ্ৰদ" হৈছে মিজোৰামৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ হ্ৰদ। ই প্ৰায় ৩০ হেক্টৰ (৭৪ একৰ) জুৰি বিস্তৃত হৈ আছে। বিশ্বাস কৰা হয় যে, কোনো এক [[ভূমিকম্প]] অথবা বানপানীৰ ফলত এই হ্ৰদটোৰ সৃষ্টি হৈছিল। অন্য এটা প্ৰাকৃতিক হ্ৰদ হৈছে টামডিল হ্ৰদ। ই আইজলৰ পৰা ৮৫ কিঃমিঃ (৫৩ মাইল) দূৰত অৱস্থিত। কিংবদন্তি মতে, এসময়ত সেই ঠাইত এজোপা ডাঙৰ সৰিয়হ গছ আছিল। যেতিয়া সেই গছজোপা কাটি পেলোৱা হৈছিল, তেতিয়া গছজোপাৰ পৰা ওলোৱা পানীয়ে এটা জলাশয়ৰ সৃষ্টি কৰিছিল। সেয়ে এই হ্ৰদটোৰ নাম "টামডিল হ্ৰদ" (অৰ্থাৎ সৰিয়হ গছৰ হ্ৰদ) ৰখা হ’ল। বৰ্তমান এই হ্ৰদটো পৰ্য্যটকৰ এক কেন্দ্ৰস্থল হৈ পৰিছে। মিজো বুৰঞ্জীৰ আন এটা উল্লেখযোগ্য হ্ৰদ হৈছে "ৰিহ ডিল।" ভাৰত-ম্যানমাৰ সীমান্তৰপৰা কেই কিঃমিঃ দূৰত এই হ্ৰদটো অৱস্থিত (বৰ্তমান এই হ্ৰদটো ম্যানমাৰৰ অন্তৰ্গত)। বিশ্বাস কৰা হয় যে, মৃত্যুৰ পাছত আত্মাবিলাক এই হ্ৰদ পাৰ হৈ "পিয়ালৰাল" বা স্বৰ্গলৈ যায়। ==জলবায়ু== মিজোৰামৰ গড় উষ্ণতা ৭ ডিগ্ৰী ছেলছিয়াছ (৬৮ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট )ৰপৰা ২১ডিগ্ৰী ছেলছিয়াছ (৮৪ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট )ৰ ভিতৰত। মৌচুমী বায়ুৰ প্ৰভাৱত ইয়াত মে’ মাহৰপৰা ছেপ্তেম্বৰ মাহলৈ ঘন বৃষ্টিপাত হয় আৰু ঠাণ্ডা কালত কম বৰষুণ হয়। মিজোৰামৰ বাৰ্ষিক গড় হৈছে বৃষ্টিপাত ২৫৪ছেঃমিঃ (১০০ ইঞ্চি)। ইয়াৰ ৰাজধানী আইজলৰ বাৰ্ষিক গড় বৃষ্টিপাত ২০৮ছেঃমিঃ (৮২ ইঞ্চি) আৰু [[লুংলে]]ৰবাৰ্ষিক গড় বৃষ্টিপাত ৩৫০ছেঃমিঃ (১৩৮ ইঞ্চি)। ==ইতিহাস== ===স্বাধীনতা আন্দোলন === মিজোৰামক সাৰ্বভৌমত্ব স্বাধীন কৰাৰ লক্ষ্যৰে ১৯৬১ চনৰ ২২ অক্টোবৰত '''লালডেঙগা'''ৰ নেতৃত্বত "মিজো নেচনেল ফ্ৰণ্ট" নামৰ এটা ৰাজনৈতিক দল গঠন হৈছিল। ১৯৬৬ চনৰ ২৮ ফেব্ৰুৱাৰীত ''আইজল'', ''লুংলে'', ''ছৱাংটে'', ''ছিমলুৱাঙ'' আৰু মিজোৰামৰ বিভিন্ন ঠাইত বিদ্ৰোহ আৰম্ভ হৈছিল। এই আন্দোলন দমন কৰিবৰ বাবে ভাৰতবৰ্ষত প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিমান বাহিনী ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। আইজলৰ ৬২ বছৰীয়া ''ৰ’থাংপুইয়া''ৰ ভাষ্য মতে, "১৯৬৬ চনৰ ৪ মাৰ্চৰ পিছবেলা জেট বিমানৰদ্বাৰা আইজল আক্ৰমণ কৰিছিল। পিছদিনাখন কেইবাঘণ্টা ধৰি বোমাবৰ্ষণ কৰাৰ ফলত দ্বাৰপুই আৰু ছিংগা ভেং অঞ্চল বিধ্বস্ত হৈছিল।" <ref>http://www.newslink.in/2007/03/06/memories-of-inferno-still-remain-fresh</ref> ১৯৬৭ চনত মিজো নেচনেল ফ্ৰণ্টক বেআইনী ঘোষণা কৰা হয় আৰু ইয়াৰ ফলত তেওঁলোকৰ মিজোৰাম ৰাজ্যৰ দাবী বাঢ়ি যায়। মিজো জিলা পৰিষদৰ প্ৰতিনিধি দলে সেই সময়ৰ প্ৰধান মন্ত্ৰী [[ইন্দিৰা গান্ধী]]ক লগ কৰে আৰু মিজোৰামক এখন পূৰ্ণ ৰাজ্য হিচাপে দাবী কৰে। ১৯৭১ চনৰ জুলাই মাহত ভাৰত চৰকাৰে "মিজো হিলছ"ক কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চললৈ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিয়ে। মিজো নেতাসকলে এই প্ৰস্তাৱ মানি লয়। ==উৎসৱসমূহ== মিজো যুৱক-যুৱতীসকলে পৰম্পৰাগত ৰীতি-নীতি পৰিত্যাগ কৰি পশ্চিমীয়া সংস্কৃতি গ্ৰহণ কৰিছে। এওঁলোকে [[বৰদিন]] আটাইতকৈ উলহ-মালহেৰে পালন কৰে। নিকটৱৰ্তী গীৰ্জাসমূহে বৰদিনৰ আয়োজন কৰে। ইয়াত স্থানীয় লোকসকলে মিলি সমজুৱাকৈ ভোজ খায়। পৰম্পৰাগত মিজো উৎসৱসমূহ কৃষি কাৰ্য্যৰ লগত সম্বন্ধ আছে। * '''মিম কুট''' (Mim Kut): গোমধান খেতি চপোৱাৰ পিছত সাধাৰণতে আগষ্ট আৰু ছেপ্তেম্বৰ মাহত "[[মিম কুট]]" উদযাপন কৰা হয়। গান গায়, নৃত্য কৰি, লাওপানী গ্ৰহণ কৰি আৰু ভোজৰ আয়োজন কৰি ''মিম কুট'' উৎসৱ উদযাপন কৰা হয়। * '''চাপচাৰ কুট''' (Chapchar Kut): [[ঝুম খেতি]] চপোৱাৰ পাছত মাৰ্চ মাহত "[[চাপচাৰ কুট]]" উৎসৱ উদযাপন কৰা হয়। * '''পাৱ্ল কুট''' (Pawl Kut): পাৱ্ল মানে হৈছে “খেৰ”। "পাৱ্ল কুট" মানে হৈছে "খেৰ চপোৱা উৎসৱ।" ''পাৱ্ল কুট'' হৈছে মিজোৰামৰ আন এক উল্লেখযোগ্য উৎসৱ। সাধাৰণতে ডিচেম্বৰ মাহত এই উৎসৱ উদযাপন কৰা হয়। ==নৃত্য== * '''চেৰাউ''' (Cheraw): মিজোসকলৰ আটাইতকৈ ৰঙীন আৰু বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ নৃত্য হৈছে [[চেৰাউ নৃত্য|চেৰাউ]]। এই নৃত্যৰ বৈশিষ্ট্য হৈছে যে ইয়াত দীঘল বাঁহৰ লাঠী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সেয়ে বহুতে ইয়াক বাঁহ নৃত্য (Bamboo Dance)বুলিও কয়। এই নৃত্য কৰিবলৈ দক্ষতা আৰু সতৰ্কতাৰ প্ৰয়োজন। ২০১০ চনৰ ১২ মাৰ্চ তাৰিখে, মিজোৰামৰ ৬৭১টা গোটৰ ১০,৭৩৬ গৰাকী লোকে একেলগে চেৰাউ নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰি গিনিছ ৱৰ্ল্ডত অভিলেখ গঢ়ে। * '''খুৱাল্লম''' (Khuallam): সন্মানীয় অতিথিসকল যেতিয়া কোনো এখন গাঁৱৰ ভোজমেলত প্ৰৱেশ কৰে, তেতিয়া ''খুৱাল্লম'' নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। কোনো বিশেষত্ব প্ৰাপ্তিৰ বাবে, মিজোসকলে অতিথিসকলৰ সন্মুখত বিভিন্ন অনুষ্ঠান আৰু নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰে। ''খুৱাল্লম'' হৈছে এক দলীয় নৃত্য। ৰঙ-বিৰঙৰ পোছাক পৰিধান কৰি ঢোলৰ সুৰে সুৰে নৃত্য কৰা হয়। * '''ছেইহ লাম''' (Chheih Lam): লাওপানী খোৱাৰ পিছত সন্ধীয়া সময়ত ''ছেইহ লাম '' নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ==জনগাঁথনি== ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল মতে, মিজোৰামে হৈছে একমাত্ৰ ৰাজ্য, য’ত গৃহহীন লোক পোৱা নাযায়। মিজোৰামৰ সাক্ষৰতা হাৰ হৈছে ৯১.৫৮%, [[কেৰালা]]ৰ পাছতেই দেশৰ ভিতৰত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক। {{IndiaCensusPop |title = জনসংখ্যা বৃদ্ধি |1951 = 196000 |1961 = 266000 |1971 = 332000 |1981 = 494000 |1991 = 690000 |2001 = 889000 |2011 = 1091000 |estimate = |estyear = |estref = |footnote = উৎস:ভাৰতীয় লোকপিয়ল<ref name="Census Population">{{cite web|url=http://indiabudget.nic.in/es2006-07/chapt2007/tab97.pdf|title=Census Population|work=Census of India|publisher=Ministry of Finance India|accessdate=18 December 2008|format=PDF|archivedate=19 December 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081219073658/http://indiabudget.nic.in/es2006-07/chapt2007/tab97.pdf|deadurl=yes}}</ref> }} ==ভাষা== [[মিজো ভাষা|মিজো]] হৈছে মিজোৰামৰ চৰকাৰী ভাষা আৰু বহুলভাৱে ব্যৱহৃত ভাষা। কিন্তু শিক্ষা, প্ৰশাসন আৰু আনুষ্ঠানিক কাৰ্য্যত ইংৰাজী ভাষা বহুলভাৱে ব্যৱহৃত কৰা হয়। '''দুহলিয়ান উপভাষা''' (লুছাই ভাষাও বোলা হয়) মিজোৰামৰ প্ৰথম ভাষা আছিল আৰু পৰৱৰ্তী কালত ই "মিজো ভাষা" নামেৰে জনা যায়। এই ভাষাটো বিভিন্ন উপভাষা যেনে "হ্মাৰ ভাষা", "মাৰা ভাষা", "লাই ভাষা", "পাইতে ভাষা", "গাঙতে ভাষা" ইত্যাদিৰ লগত মিহলি হৈ যায়। খ্ৰীষ্টীয়ান মিছনাৰীসকলে মিজো পাণ্ডুলিপি প্ৰস্তুত কৰি উলিয়াইছিল। অষ্টম মান শ্ৰেণীলৈকে [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]] পঢ়া বাধ্যতামূলক। তথাপি হিন্দী ভাষাৰ প্ৰচলন বহুত কম। ইয়াৰ নেপালী প্ৰব্ৰজন লোকসকলে [[নেপালী ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে। ==ধৰ্ম== মিজো লোকসকলৰ ভিতৰত প্ৰায় ৮৭% হৈছে [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]] লোক।<ref name=Census>[http://censusindia.gov.in/Tables_Published/SCST/dh_st_mizoram.pdf THE SCHEDULED TRIBES Census of India 2001], p. 4</ref> ২০০১ চনৰ লোকপিয়ল মতে, মুঠ জনসংখ্যাৰ ৩.৬% লোক হিন্দু ধৰ্মৰ, ১১% লোক মুছলমান ধৰ্মৰ আৰু প্ৰায় ৮.৩% হৈছে বৌদ্ধ ধৰ্মৰ লোক।<ref name=Census/> ইয়াৰ উপৰিও প্ৰায় ৮,০০০ মান লোকে জুদাইক গোটৰ ব্নেই মেনাছে (Bnei Menashe)ক বিশ্বাস কৰে। {{bar box |title= মিজোৰামৰ ধৰ্ম |titlebar=#F6F6F6 |left1=ধৰ্ম |right1=শতকৰা হাৰ |float=right |bars= {{bar percent|[[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]]|blue|86.97}} {{bar percent|[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]|red|7.93}} {{bar percent|[[হিন্দু ধৰ্ম]]|orange|3.55}} {{bar percent|[[ইছলাম ধৰ্ম]]|green|1.13}} {{bar percent|[[মিজো ধৰ্ম]]|blue|0.15}} {{bar percent|Judaism|blue|0.10}} {{bar percent|অন্যান্য|grey|0.17}} }} ==শিক্ষা== ১৮৯৪ চনত খ্ৰীষ্টান মিছনেৰীসকলে প্ৰাথমিক শিক্ষা আৰম্ভ কৰা সময়লৈকে মিজোসকল অশিক্ষিত আছিল। তেওঁলোকৰ কোনো লিখিত লিপি নাছিল। ১৮৯৮ চনত প্ৰথমখন প্ৰাইমেৰী স্কুল স্থাপন কৰা হৈছিল। ১৯০১ চনত মিজোৰামৰ সাক্ষৰতা হাৰ আছিল ০.৯% আৰু ২০০৫ চনৰ লোকপিয়ল মতে মিজোৰামৰ সাক্ষৰতা হাৰ হৈছে ৯৫%। বৰ্তমান মিজোৰামৰ সাক্ষৰতা হাৰ দেশৰ ভিতৰত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক। শিক্ষা মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনত কেইবাখনো বিশ্ববিদ্যালয়, মহাবিদ্যালয় আৰু অন্যান্য শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। মিজোৰাম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনত ২৯খন স্নাতক ডিগ্ৰীৰ মহাবিদ্যালয় আৰু দুখন পেচাদাৰী প্ৰতিষ্ঠান আছে। "নেচনেল ইনষ্টিটিউট অফ টেকন’লজি, মিজোৰাম" আৰু "ইণ্ডিয়ান ইনষ্টিটিউট অফ মাচ কমিউনিকেশ্বন" নামৰ দুখন শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান কাৰ্য্যক্ষম হৈ উঠিছে। ব্যৱসায় সম্বন্ধীয় শিক্ষাৰ বাবে "আই চি এফ এ আই, মিজোৰাম" আৰু পশু চিকিৎসা সম্বন্ধীয় শিক্ষাৰ বাবে "কলেজ অফ ভেটেৰিনেৰী চায়েঞ্চেচ এণ্ড এনিমেল হাজবেন্দ্ৰী, আইজল, মিজোৰাম" নামৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানখন আইজলত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=シャークスチームポータブル みんなの口コミ<!-- Bot generated title --> |url=http://www.vetcolcau.org/ |access-date=2012-08-06 |archivedate=2014-12-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141218124439/http://vetcolcau.org/ |deadurl=yes }}</ref> ==ৰাজনীতি== ১৮৯০ দশকত ব্ৰিটিছসকলে মিজোৰাম দখল কৰাৰ পিছত অসমৰ '''লুছাই হিলছ জিলা''' হিচাপে শাসন কৰা হৈছিল। ১৯৫৪ চনত অসম ৰাজ্যৰ '''মিজো হিলছ''' নামেৰে ইয়াৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল। সেই বছৰতেই "মিজো যুৱক সমিতি" (Young Mizo association) গঠন হৈছিল আৰু বৰ্তমানো এই সমিতিটো কাৰ্য্যক্ষম হৈ আছে। নিজ জাতিৰ পৰিচয় ৰক্ষা আৰু ৰাজনৈতিক মতৰ পাৰ্থক্যৰ ফলত ১৯৬৬ চনত সশস্ত্ৰ '''মিজো নেচনেল ফ্ৰণ্ট''' গঠন কৰা হয়। এনেদৰে মিজোৰামত বিদ্ৰোহ আৰম্ভ হয়। এই বিদ্ৰোহৰ ফলতেই ১৯৭২ চনত মিজোৰামক কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল ঘোষণা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পিছত ১৯৮৭ চনৰ ২০ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে ভাৰতবৰ্ষৰ ২৩তম ৰাজ্য হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰে। ==প্ৰশাসন== {{Main|মিজোৰামৰ জিলাসমূহৰ তালিকা}} [[File:Mizoramdistrictsmap.png|180px|right|thumb|মিজোৰামৰ জিলাসমূহ]] ১৯৮৬ চনত ভাৰত চৰকাৰ আৰু "মিজো নেচনেল ফ্ৰ’ণ্ট"ৰ মাজত এখন স্মাৰকপত্ৰ নিস্পত্তিকৰণ স্বাক্ষৰিত হৈছিল। ইয়াৰ পিছত '''প্ৰাদেশিক মৰ্য্যাদা আইন''' (Statehood Act of 1986) মতে, ১৯৮৭ চনৰ ২০ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে ভাৰতবৰ্ষৰ ২৩তম ৰাজ্য হিচাপে এখন পূৰ্ণ ৰাজ্যৰ স্বীকৃতি লাভ কৰে। ভাৰতবৰ্ষৰ অন্য ৰাজ্যৰ দৰেই, মিজোৰামৰ ৰাজ্য চৰকাৰৰ প্ৰধান হৈছে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ দ্বাৰা নিয়োজিত ৰাজ্যপাল। অন্যহাতে, ৰজ্যখনৰ প্ৰশাসনিক ক্ষমতা থাকে মুখ্যমন্ত্ৰীৰ হাতত। মুখ্যমন্ত্ৰীৰ উপদেশ মতে ৰাজ্যপালে কেবিনেট মন্ত্ৰীসকলক নিয়োগ কৰে। মিজোৰামৰ বিধান সভা আসনৰ প্ৰকাৰ হৈছে এককক্ষীয় (unicameral legislature)। ''লাইছ'', ''মাৰাছ'' আৰু ''ছাকমা''ৰ সুকীয়া স্বায়ত্ত্ব শাসিত জিলা পৰিষদ আছে। মিজোৰামৰ বিধান সভাৰ মুঠ আসনৰ সংখ্যা ৪০ খন। মিজোৰমৰ গাঁও পৰিষদসমূহ হৈছে [[গণতন্ত্ৰ]] আৰু নেতৃত্বৰ মূল ভেটি। মিজোৰামৰ জনজাতিসমূহৰ কাৰণে তিনিখন স্বায়ত্ত্ব শাসিত জিলা পৰিষদ আছে। * '''ছাকমা স্বায়ত্ত্ব শাসিত জিলা পৰিষদ''' (Chakma Autonomous District Council) : মিজোৰামৰ দক্ষিণ-পশ্চিম সীমান্তৰ ছাকমা জনজাতিৰ লোকসকলৰ বাবে। * '''লাই স্বায়ত্ত্ব শাসিত জিলা পৰিষদ''' (Lai Autonomous District Council) : মিজোৰামৰ দক্ষিণ অঞ্চলৰ লাই জনজাতিৰ লোকসকলৰ বাবে। * '''মাৰা স্বায়ত্ত্ব শাসিত জিলা পৰিষদ''' (Mara Autonomous District Council) : মিজোৰামৰ দক্ষিণ-পূব অঞ্চলৰ মাৰা জনজাতিৰ লোকসকলৰ বাবে। ==অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা== ===বাঁহ উদ্যোগ=== মিজোৰামত প্ৰায় ২০ বিধমান থলুৱা প্ৰজাতিৰ বাঁহ পোৱা যায়। ৰাজ্যখনৰ প্ৰায় ৩০% অঞ্চল বাঁহ গছৰ হাবিৰে আৱৰি আছে। মিজোৰামে বাৰ্ষিক ভাৰতৰ ৪০% বাঁহ (প্ৰায় ৮ কোটি টন) উৎপাদন কৰে। বাঁহ গছসমূহ ইন্ধন, সাৰ ইত্যাদি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ বিভিন্ন গৱেষণা চলি আছে। লগতে প্ৰচুৰ পৰিমাণে শেগুন গছৰ কাঠ পোৱা যায়। বৰ্তমান মিজোৰামৰ প্ৰায় ভাগ মানুহে শেগুন ব্যৱসায়ৰ লগত জড়িত। মিজোৰামৰ পৰা বহিঃৰাজ্যলৈ তেওঁলোকে শেগুন ৰপ্তানি কৰা দেখা যায়। ===কৃষি=== মিজোৰামৰ জলবায়ু বিষুৱীয় আৰু নাতিশীতোষ্ণ হোৱাৰ বাবে ইয়াত বিভিন্ন ধৰণৰ শস্যৰ খেতি কৰা যায়। মিজোৰামৰ বছৰত প্ৰায় আঠৰপৰা দহ মাহলৈকে বৰষুণ হয়। বাৰ্ষিক বৃষ্টিপাত ১৯০০ ছেঃমিঃ (৭৫ ইঞ্চি)ৰপৰা ৩০০০মিঃমিঃ (১২০ইঞ্চি)লৈকে হয়। সেয়ে ৭০% শতাংশৰো অধিক লোক কৃষিৰ লগত জড়িত। গাঁও অঞ্চলত প্ৰধানতঃ ঝুম খেতি কৰা হয়। সাম্প্ৰতিক কালত, "গডৰেজ এগ্ৰ’ৱেট লিমিটেড" নামৰ সংস্থানটোৱে মিজো লোকসকলক '''জীৱ-ইন্ধন''' (Biofuel) বাবে ''জেট্ৰ’ফা'' খেতিৰ প্ৰতি উৎসাহিত কৰা দেখা গৈছে।<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091120142229/http://www.godrejagrovet.com/ |archivedate=2009-11-20 |title=Godrej Agrovet Limited (GAVL) – Top Diversified Agribusiness Company<!-- Bot generated title --> |url=http://godrejagrovet.com |access-date=2012-08-07 |deadurl=yes}}</ref> ===খাদ্য সংৰক্ষণ=== সাম্প্ৰতিক কালত মিজোৰামত খাদ্য সংৰক্ষণ কৰাত গুৰুত্ব দিছে। "MIFCO" নামৰ সংস্থানটোৱে স্থানীয় বাঁহৰ খৰিছা সংৰক্ষণ কৰি সফলতা অৰ্জন কৰিছে। ===হস্তশিল্প=== মিজো মহিলাই বস্ত্ৰ আৰু বয়ন শিল্পৰ বাবে [[তাঁতশাল]]ৰ ব্যৱহাৰ কৰে। স্থানীয় উৎপাদিত বস্তুসমূ্হ আন আন বস্তুৰ লগত মিহলি কৰি চৌখিন তথা উৎকৃষ্ট মানৰ সামগ্ৰী উৎপাদন কৰা হয়। মিজোসকলে পিন্ধিবলৈ ''পোৱান ছে'' (puan chei) আৰু ''কাৱৰ ছেই'' (Kawr chei) ব্যৱহাৰ কৰে। ভিন্নৰঙী পৰাম্পৰাগত মোনাক ''খিয়াঙ কাৱি'' (Khiang kawi) বোলা হয়। মিজোৰামৰ বৈশিষ্ট্যস্বৰূপ ব্লেংকেটক ''প’নপুই'' (Pawnpui)বোলা হয়। পাচি প্ৰস্তুত কৰাও মিজোসকলৰ মাজত দেখা যায়। পাচিবিলাকক ''এম'' (Em) আৰু ধান চাফা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা থালবোৰক ''থ্লাংগ্ৰা'' (Thlangra) বোলা হয়। এইবোৰ সঁজুলি বাঁহৰপৰা প্ৰস্তুত কৰা হয়। মিজোৰামৰ ঘৰসমূহৰ বৈশিষ্ট্য হৈছে যে, ইয়াক বাঁহ, শুকান খেৰ, মাটি আৰু কাঠ ব্যৱহাৰ কৰি নিৰ্মাণ কৰা হয়। কিন্তু সাম্প্ৰতিক কালত ঘৰসমূহ ইটা, কংক্ৰিট আৰু টিনপাত ব্যৱহাৰ কৰি নিৰ্মাণ কৰা হয়। আইজলৰপৰা কেই কিঃমিঃমান নিলগৰ "ৰেইক"ত এখন মিজো আদৰ্শ গাঁও পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ===পৰ্য্যটন=== [[File:Vantawng Khawhthla.jpg|thumb|250px|ৱানট্ৱাং জলপ্ৰপাত]] মিজোৰামৰ মনোমোহা প্ৰাকৃতিক দৃশ্য আৰু জলবায়ু কাৰণে ৰাজ্যখনক পৰ্য্যটন কেন্দ্ৰলৈ পৰিৱৰ্তন কৰি ইয়াৰপৰা কৰ সংগ্ৰহ কৰি ৰাজ্যখনৰ অৰ্থনৈতিক অৱস্থা উন্নতি কৰাৰ বহুতো থল আছে। সেয়ে পৰ্য্যটন বিভাগত কেইবাটাও প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰা হৈছে। ৰাজ্যখনত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ পক্ষী পোৱা যায় আৰু ইয়াক পৰ্য্যটকৰ গন্তব্যস্থললৈ উন্নীত কৰাৰো থল আছে।<ref>Choudhury, A.U. (2008) '' A pocket guide to the birds of Mizoram''. Gibbon Books & The Rhino Foundation for Nature in North East India, Guwahati, India. 122pp. [Supported by Oriental Bird Club, UK]</ref> মিজোৰামত বনৰীয়া ম’হ (Wild Water Buffalo)<ref>Choudhury, A.U. (2010). ''The vanishing herds: wild water buffalo''. Gibbon Books & The Rhino Foundation for Nature in NE India, Guwahati, India. 184pp. [Supported by CEPF & Taiwan Forestry Bureau]</ref> আৰু "লুছাই হিল"ত '''সুমাত্ৰান গঁড়''' পোৱা যায়।<ref>Choudhury, A.U. (1997) The status of the Sumatran rhinoceros in north-eastern India. ''Oryx'' 31(2):151–152</ref> ''গেঙপুই'' (Ngengpui) আৰু ''ডাম্পা'' অভয়াৰণ্যত কিছু সংখ্যক বনৰীয়া হাতীও পোৱা যায়।<ref>Choudhury, A.U. (2001) The wild elephant ''Elephas maximus'' in Mizoram. ''J. Bombay nat. Hist. Soc''. 98(3): 439–441</ref> যিসকল পৰ্য্যটকৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বেছি, তেওঁলোকৰ বাবে মিজোৰামৰ পূব অঞ্চল বেছি আকৰ্ষণীয়। কেইটামান উল্লেখযোগ্য আকৰ্ষণীয় কেন্দ্ৰ হৈছে: '''মিজো কবিসকলৰ মুকলিক্ষেত্ৰ''', (মিজো ভাষাত মিজো হ্লকুংপুই মুৱাল () নামেৰে জনাজাত), প্ৰাগৈতিহাসিক যুগৰ বৃহৎ আকাৰৰ শিলাখণ্ড (স্থানীয় ভাষাত '''কাৱ্তছুআহ ৰ’পুই''' (Kawtchhuah Ropui) নামেৰে জনাজাত) লামছিয়াল গুহা আৰু ৱানট্ৱাং জলপ্ৰপাত। ==বনৌষধ== মিজোৰামৰ গাঁৱৰ লোকসকলে স্থানীয় বনৌষধি বনাঞ্চলৰপৰা সংগ্ৰহ কৰে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বজাৰত বনৌষধিৰ চাহিদা বাঢ়ি যোৱাৰ লগে লগে বহুতো স্থানীয় প্ৰজাতি বিৰল হৈ পৰিছে। ==শক্তি খণ্ড== মিজোৰামত পৰ্য্যাপ্ত পৰিমাণৰ শক্তিৰ অভাৱ। তথাপি জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ দ্বাৰা শক্তি আহৰণ কৰি ইয়াৰ চাহিদা পূৰণ কৰিব পৰা যাব। কিছুমান অঞ্চলত বিজুলীবাতিৰ বাবে সৌৰশক্তি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। মিজোৰামত ২২ টাকৈ ডিজেল চালিত পাৱাৰ ষ্টেছন (২৬.১৪ মেগাৱাট) আৰু ৯টা ক্ষুদ্ৰ জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প (৮.২৫ মেগাৱাট) আছে। ৬৪ মেগাৱাট ক্ষমতা সম্পন্ন ''টুইৰিয়াল বান্ধ''ৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য্য চলি আছে আৰু ২০১৩ চনলৈ ই কাৰ্য্যক্ষম হৈ উঠিব বুলি আশা কৰা হৈছে। ==পৰিবহণৰ আন্তঃগাঁথনি== ===পথ প্ৰসাৰণ=== মিজোৰামৰ পথৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য হৈছে প্ৰায় ৪০০০কিঃমিঃ (২৫০০ মাইল)। ৰাজ্যখন ভাৰতবৰ্ষৰ লগত ৫৪নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ দ্বাৰা সংযোগ আছে। আনটো ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ১৫০নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথটোৱে মিজোৰামৰ ছেলিঙক [[মণিপুৰ]]ৰ [[ইম্ফাল]]ক আৰু ৪০এ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথটোৱে [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ লগত সংযোগ কৰিছে। ===বিমানপথ=== মিজোৰামৰ একমাত্ৰ বিমানবন্দৰ হৈছে আইজলৰ ওচৰত অৱস্থিত '''লেংপুই বিমানবন্দৰ'''। কলকাতাৰ বিমানবন্দৰৰ পৰা ইয়ালৈ পৰা প্ৰায় ৪০ মিনিট সময় লাগে। মিজোৰামৰ নিকটৱৰ্তী অন্যটো বিমানবন্দৰ হৈছে [[অসম]]ত অৱস্থিত [[শিলচৰ বিমানবন্দৰ]]। [[আইজল]]ৰপৰা [[শিলচৰ]]লৈ প্ৰায় ২০০ কিঃমিঃ (১২০ মাইল) দূৰত্ব। ===ৰেলপথ=== মিজোৰামৰ একমাত্ৰ ৰেল ষ্টেচন হৈছে "বৈৰবী ৰেল ষ্টেচন।" এই ৰেল ষ্টেচন মুখ্যতঃ বয়-বস্তু পৰিবহণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। আনটো নিকটৱৰ্তী ৰেল ষ্টেচন হৈছে অসমৰ "শিলচৰ ৰেল ষ্টেচন", আইজলৰ পৰা প্ৰায় ৬ ঘণ্টাৰ যাত্ৰা। ‌আইজলৰপৰা বৈৰবী ৰেল ষ্টেচনলৈ দূৰত্ব হৈছে ১১০ কিঃমিঃ (৬৮ মাইল) আৰু শিলচৰ ৰেল ষ্টেচনলৈ দূৰত্ব হৈছে ১৮০ কিঃমিঃ (১১০ মাইল)। বৰ্তমান চৰকাৰে ব্ৰড গজ লাইনৰ "বৈৰবী ছাইৰাঙ ৰেলৱে" নিৰ্মাণ কৰাৰ যো-জা চলাৰ আছে। ===জলপথ=== ==তথ্য সংযোগ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Mizoram|মিজোৰাম}} *{{Official website|http://mizoram.gov.in/}} *[http://mizoram.nic.in/ Mizoram Government Portal] *[http://dipr.mizoram.gov.in/ Directorate of Information & Public Relations, Govt. of Mizoram] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191104072014/https://dipr.mizoram.gov.in/ |date=2019-11-04 }} *[http://mizotourism.nic.in/ Tourism of Mizoram] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100729163723/http://mizotourism.nic.in/ |date=2010-07-29 }} *[http://mizonews.net/ Latest Mizoram News in English] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140323180554/http://www.mizonews.net/ |date=2014-03-23 }} *[http://www.sinlung.com/ Mizoram Latest News] *{{wikivoyage|Mizoram}} {{Geographic location |Centre = মিজোৰাম |North = [[অসম]] |Northeast = [[মণিপুৰ]] |East = {{flag|ম্যানমাৰ}} |Southeast = |South = |Southwest = {{flag|বাংলাদেশ}} |West = [[ত্ৰিপুৰা]] |Northwest = }} {{ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ}} {{উত্তৰ পূব ভাৰত}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:উত্তৰ পূব ভাৰত]] [[শ্ৰেণী:মিজোৰাম]] [[শ্ৰেণী:সাতভনী ৰাজ্যসমূহ]] fr4vka6y8x1zr9trird0ywunbo1fglt 0 30475 651877 637696 2026-11-10T04:53:14Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651877 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image =Yash_Chopra_2012.jpg |caption = | name = য়শ চোপ্ৰা | birth_date = {{birth date |1932|9|27|df=yes}} [[লাহোৰ]],([[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]) | death_date = {{death date and age|2012|10|21|1932|9|27|df=yes}} [[মুম্বাই]] | spouse = পামেলা চোপ্ৰা (১৯৭০-২০১২) | occupation = [[চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক|পৰিচালক]], [[চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা]], [[চিত্ৰনাট্যকাৰ]], [[চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক|প্ৰযোজক]] | children = [[আদিত্য চোপ্ৰা]] <br> [[উদয় চোপ্ৰা]] | relatives = [[বলদেৱ ৰাজ চোপ্ৰা|বি আৰ চোপ্ৰা]] (ভাতৃ) <br> ধৰম চোপ্ৰা (ভাতৃ) | years active = ১৯৫৯-২০১২ | signature= Yash Chopra Signature.jpg }} '''য়শ ৰাজ চোপ্ৰা''' (২৭ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৩২ - ২১ অক্টোবৰ ২০১২)<ref name="death">{{cite news|title=Veteran filmmaker Yash Chopra dies at 80|url=http://ibnlive.in.com/news/veteran-filmmaker-yash-chopra-dies-at-80/301546-8-66.html|date=2012-10-21|agency=IBN Live|accessdate=2012-10-21|archivedate=2012-10-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121023213419/http://ibnlive.in.com/news/veteran-filmmaker-yash-chopra-dies-at-80/301546-8-66.html|deadurl=yes}}</ref>) এজন হিন্দী [[বোলছবি]]ৰ লগত জড়িত [[ভাৰত|ভাৰতীয়]] [[চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]], [[চিত্ৰনাট্যকাৰ]], আৰু [[চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক]]। চোপ্ৰাই আই এছ জোহৰ আৰু জ্যেষ্ঠ ভাতৃ [[বি আৰ চোপ্ৰা]]ৰ সহকাৰী পৰিচালকৰূপে কৰ্মজীৱনৰ পাতনি মেলে। ১৯৫৯ চনত অবৈধতা বিষয়ক মেল'ড্ৰামা ''[[:en:Dhool Ka Phool|ধুল কা ফুল]]'' ছবিৰে তেখেতে পৰিচালকৰূপে খোজ দিয়ে আৰু ১৯৬১ চনত সামাজিক কাহিনীৰে ''[[:en:Dharmputra|ধৰ্মপুত্ৰ]]'' পৰিচালনা কৰে। প্ৰথম দুখন ছবিৰ সফলতাত উদ্বুদ্ধ হৈ চোপ্ৰা ভাতৃদ্বয়ে পঞ্চাশৰ দশকৰ পিছৰফালে আৰু ষাঠীৰ দশকত কেইবাখনো বোলছবি নিৰ্মাণ কৰে। ভাল ব্যৱসায় কৰা আৰু সমালোচকৰ দ্বাৰাও প্ৰশংসিত ''[[:en:Waqt_(1965_film)|ৱক্ত]]'' (১৯৬৫), বোলছবিৰে য়শ চোপ্ৰাই সুনাম অৰ্জন কৰে। ১৯৭৩ চনত য়শ চোপ্ৰাই তেখেতৰ নিজা প্ৰযোজনা প্ৰতিষ্ঠান [[য়শ ৰাজ ফিল্মছ]] মুকলি কৰে আৰু প্ৰথমে ''[[:en:Daag: A Poem of Love|দাগ:এ প'এম অৱ লাভ]]'' (১৯৭৩) নামৰ এখন সফল ছবি নিৰ্মাণ কৰে। সত্তৰৰ দশকতো তেখেতৰ সফলতা অব্যাহত থাকে। সেইসময়ৰ তেখেতৰ কিছুমান জনপ্ৰিয় ছবি হৈছে [[অমিতাভ বচ্চন]]ক বলিউডৰ "খঙাল যুৱক"ৰূপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এক্‌‍ছন থ্ৰিলাৰ ''[[:en:Deewaar (1975 film)|দীৱাৰ]]'' (১৯৭৫), ৰোমাণ্টিক ছবি ''[[:en:Kabhie Kabhie (1976 film)|কভি কভি]]'' (১৯৭৬) আৰু ''[[:en:Trishul (film)|ত্ৰিশূল]]'' (১৯৭৮)। আশীৰ দশকত তেখেতে পৰিচালনা আৰু প্ৰযোজনা কৰা কেইবাখনো ছবি যেনে-''[[:en:Silsila (film)|চিলচিলা]]'' (১৯৮১), ''[[:en:Mashaal|মছাল]]'' (১৯৮৪) আৰু ''[[:en:Vijay (1988 film)|বিজয়]]'' (১৯৮৮)য়ে আশানুৰূপ সঁহাৰি পোৱাত ব্যৰ্থ হয়। কিন্তু ১৯৮৯ চনত তেখেতে উচ্চ প্ৰশংসিত ব্যৱসায়িকভাৱে সফল ছবি ''[[:en:Chandni|চান্দনী]]'' পৰিচালনা কৰে যিখনে হিংসাত্মক ছবিৰ ধাৰাৰ বিপৰীতে হিন্দী ছবিলৈ পুনৰ সংগীতৰ জোৱাৰ আনে। ১৯৯১ চনত চোপ্ৰাই প্ৰযোজনা-পৰিচালনা কৰা ''[[:en:Lamhe|লম্‌‍হে]]'' ছবিখনক সমালোচক আৰু তেখেতে নিজে তেখেতৰ শ্ৰেষ্ঠ কৰ্ম বুলি অভিহিত কৰে। ইয়াৰ পিছত তেখেতে পৰম্পৰাগত নায়কৰ ৰূপ সলাই [[শ্বাহৰুখ খান]]ৰ অভিনয়েৰে আৰু অব্‌‍চেছিভ প্ৰেমৰ কাহিনীৰে ''[[:en:Darr|ডৰ্‌]]'' (১৯৯৩) নিৰ্মাণ কৰে। তাৰ পিছত তেখেতে শ্বাহৰুখ খানকে নায়ক হিচাপে লৈ তিনিখন ৰোমাণ্টিক বোলছবি পৰিচালনা কৰে- ''[[:en:Dil To Pagal Hai|দিল ত' পাগল হেই]]'' (১৯৯৭), ''[[:en:Veer-Zaara|বীৰ-জাৰা]]'' (২০০৪) আৰু ''[[:en:Jab Tak Hai Jaan|জব তক হেই জান]]'' (২০১২)। ২০১২ চনত তেখেতৰ আশীতম জন্মদিনত তেখেতে চলচ্চিত্ৰ জগতৰ পৰা অৱসৰ লোৱাৰ ঘোষণা কৰে।<ref name="গ্লেম">{{cite web | url=http://www.glamsham.com/movies/scoops/12/sep/27-news-yash-chopra-announces-retirement-jab-tak-hai-jaan-his-last-film-091212.asp | title=Yash Chopra announces retirement; JAB TAK HAI JAAN his last film | publisher=Glamsham.com | date=September 27, 2012 | accessdate=October 22, 2012 | author=Rachana Sheth}}</ref> চোপ্ৰাৰ কৰ্মজীৱন পাঁচটা দশক আৰু পঞ্চাশতকৈও অধিক বোলছবি জুৰি বিয়পি আছিল। ছটা [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]], এঘাৰটা [[ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]]কে ধৰি তেখেতে বহুতো চলচ্চিত্ৰ সন্মান লাভ কৰিছে। ভাৰতীয় বোলছবি জগতলৈ অৰিহণাৰ বাবে [[ভাৰত চৰকাৰ|ভাৰত চৰকাৰে]] তেখেতক ২০০১ চনত [[দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা]] আৰু ২০০৫ চনত [[পদ্মভূষণ]] বঁটাৰে সন্মানিত কৰে। [[বাফ্‌‍টা]]ৰ জীৱনজোৰা সদস্যপদ লাভ কৰা তেখেতেই প্ৰথম ভাৰতীয়। ২০১২ চনৰ ২১ অক্টোবৰত ডেংগু ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মুম্বাইৰ লীলাৱতী চিকিৎসালয়ত তেখেতৰ মৃত্যু ঘটে।<ref name="Movie Weaver">{{cite web|url=http://movieweaver.com/news/yash-raj-chopra-ji-passed/|title=Yash Raj Chopra Ji Passed Away|publisher=Movie Weaver}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৯৩২ চনৰ ২৭ ছেপ্তেম্বৰত ব্ৰিটিছ শাসিত ভাৰতৰ [[লাহোৰ]]ত (এতিয়া পাকিস্তানত) এটা পঞ্জাবী পৰিয়ালত য়শ চোপ্ৰাৰ জন্ম হয়। পৰিয়ালৰ আঠটা সন্তানৰ তেখেত নুমলীয়া আছিল আৰু প্ৰথমজন সন্তান য়শ চোপ্ৰাতকৈ প্ৰায় ত্ৰিশ বছৰ ডাঙৰ আছিল। ল'ৰালি কালছোৱা য়শ চোপ্ৰাই তেখেতৰ দ্বিতীয় ভাতৃ বি আৰ চোপ্ৰাৰ লাহোৰৰ ঘৰত পাৰ কৰে।<ref name="YashC YRF"/> ১৯৪৫ চনত উচ্চ শিক্ষাৰ বাবে তেখেত জলন্ধৰলৈ যায় আৰু দেশ বিভাজনৰ পিছত পঞ্জাবৰ লুধিয়ানালৈ (ভাৰতত) গুছি যায়। য়শ চোপ্ৰাৰ প্ৰথমে [[অভিযন্তা]] হোৱাৰহে মন আছিল,<ref>{{cite web |url=http://in.omg.yahoo.com/news/yash-chopra-wanted-parveen-babi-smita-patil-silsila-063024039.html |title=Yash Chopra wanted Parveen Babi and Smita Patil for SILSILA&nbsp;— Yahoo! OMG! India |publisher=In.omg.yahoo.com |date= |accessdate=2012-10-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121001143526/http://in.omg.yahoo.com/news/yash-chopra-wanted-parveen-babi-smita-patil-silsila-063024039.html |archivedate=2012-10-01 |deadurl=yes }}</ref> কিন্তু চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি থকা দুৰ্বলতাৰ বাবে তেখেত ব'ম্বে (এতিয়াৰ [[মুম্বাই]])লৈ গৈ আই এছ জোহৰৰ সহকাৰী পৰিচালক হিচাপে কাম কৰে। তাৰ পিছত তেখেতৰ প্ৰযোজক-পৰিচালক ভাতৃ [[বলদেৱ ৰাজ চোপ্ৰা|বি আৰ চোপ্ৰা]]ৰ লগত সহকাৰী পৰিচালকৰূপে কম কৰে।<ref name="Yash Chopra">{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/4005 http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/4005|title= Yash Chopra, the young romantic|publisher= Bollywood Hungama}}</ref><ref name="YashC YRF">{{cite web|url=http://www.yashrajfilms.com/AboutUs/YRFTeam.aspx?SectionCode=PRO003BIO1|title= Yash Chopra|publisher= Yash Raj Films}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== ===প্ৰথমছোৱা=== ১৯৫৯ চনত "[[:en:Dhool Ka Phool|ধুল কা ফুল]]" বোলছবিৰ জৰিয়তে য়শ চোপ্ৰাই পৰিচালক হোৱাৰ সুযোগ লাভ কৰে। বি আৰ চোপ্ৰাই প্ৰযোজনা কৰা ছবিখনত অভিনয় কৰিছিল [[মালা সিন্‌হা]], [[ৰাজেন্দ্ৰ কুমাৰ]] আৰু [[লীলা চিট্‌নিছ|লীলা চিট্‌‍নিছে]]। বোলছবিখনৰ বিষয়বস্তু আছিল এজন মুছলমান লোকে এটা অবৈধ হিন্দু শিশু তুলি লোৱা। সমালোচকৰদ্বাৰা প্ৰশংসিত ছবিখনে সেই বছৰৰ চতুৰ্থ সৰ্বাধিক ব্যৱসায় কৰিবলৈ সক্ষম হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=165&catName=MTk1OQ== |title=Boxofficeindia.com |publisher=Boxofficeindia.com |date= |accessdate=2012-10-02|archiveurl=http://archive.is/X4ai|archivedate=2012-07-22}}</ref> এই সফলতাত উৎসাহিত হৈ চোপ্ৰাই "[[:en:Dharmputra|ধৰ্মপুত্ৰ]]" নামৰ এখন সামাজিক ড্ৰামা নিৰ্মাণ কৰে। দেশ বিভাজন আৰু হিন্দু মৌলবাদীত্বক লৈ নিৰ্মিত প্ৰথম বোলছবিসমূহৰ ভিতৰত এইখন আছিল অন্যতম আৰু এইখনৰ জৰিয়তেই [[শশী কাপুৰ|শশী কাপুৰে]] পূৰ্ণাঙ্গ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিবলৈ পায়। ছবিখনক হিন্দী ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm9thNFAAward.aspx|title=9th National Film Awards|publisher=[[International Film Festival of India]]|access-date=2012-10-24|archivedate=2016-12-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161202115652/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm9thNFAAward.aspx|deadurl=yes}}</ref> দেশ বিভাজনৰ সংঘৰ্ষৰ দৃশ্য আৰু শ্লোগান সন্নিৱিষ্ট থকা বাবে ছবিখন প্ৰদৰ্শিত হোৱা প্ৰেক্ষাগৃহসমূহত হিংসাত্মক ঘটনাৱলীও সংঘটিত হৈছিল।<ref name=sify04>{{cite news |title=Communal holocaust in Hindi films |url=http://www.sify.com/movies/communal-holocaust-in-hindi-films-news-bollywood-kkfvLaideda.html |publisher=[[Sify.com]] Movies |date=Jun 24, 2004 |access-date=October 24, 2012 |archivedate=December 8, 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171208125419/http://www.sify.com/movies/communal-holocaust-in-hindi-films-news-bollywood-kkfvLaideda.html |deadurl=yes }}</ref> ইয়াৰ পিছত চোপ্ৰাই ৰাজনৈতিক চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।<ref>{{cite news|title=I 'll make a peace video: Yash|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-11-08/news-interviews/28060040_1_film-festival-gayatri-mantra-peace-video|newspaper=The Times of India|date=8 November 2009|accessdate=2 October 2012|archivedate=14 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130514030416/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-11-08/news-interviews/28060040_1_film-festival-gayatri-mantra-peace-video|deadurl=yes}}</ref><ref name="YashC YRF"/> ''[[:en:Waqt (1965 film)|ৱক্ত]]'' (১৯৬৫) চলচ্চিত্ৰতো চোপ্ৰা ভাতৃদ্বয়ৰ সহযোগিতা অব্যাহত থাকে। এই ছবিখনত [[সুনীল দত্ত]], [[ৰাজ কুমাৰ]], [[শশী কাপুৰ]], [[বলৰাজ চাহনী]], [[মদন পুৰী]], [[শৰ্মিলা টেগ'ৰ]] আদিয়ে অভিনয় কৰিছিল। এই ছবিখনেও সমালোচনা আৰু ব্যৱসায়ৰ ফালৰ পৰা সফলতা লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=171&catName=MTk2NQ== |title=Box Office 1965 |publisher=BoxOffice India.com |date=23 October 2012 |accessdate=2 October 2012|archiveurl=http://archive.is/jxuN|archivedate=15 July 2012}}</ref> ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ জগতৰ মাল্টিষ্টাৰাৰ চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত এইখন অন্যতম আছিল যিটো কথা সত্তৰৰ দশকত আন প্ৰযোজকসকলেও অনুসৰণ কৰিবলৈ ধৰে। চোপ্ৰাই এই ছবিখনৰ বাবে প্ৰথমবাৰৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰে। ১৯৬৯ চনত য়শ চোপ্ৰাই বি আৰ চোপ্ৰা প্ৰযোজিত দুখনকৈ ছবি পৰিচালনা কৰে। তাৰে এখন আছিল [[ধৰ্মেন্দ্ৰ]] অভিনীত ''[[:en:Aadmi Aur Insaan|আদ্‌‍মী ঔৰ ইন্‌ছান]]''। এইখন ছবিয়ে সন্তোষজনক ব্যৱসায় কৰে। সেইবছৰৰ আনখন ছবি আছিল [[ৰাজেশ খান্না]] অভিনীত ''[[:en:Ittefaq (film)|ইত্তেফাক্‌‍]]''। গুজৰাটী নাটক এখনৰ ভিত্তিত নিৰ্মিত এইখন বোলছবিত এটা নিশাৰ ঘটনাৱলী দেখুওৱা হৈছিল। আনবোৰ হিন্দী ছবিৰ বিপৰীতে এই ছবিখনত কোনো গান বা মধ্যবিৰতি নাছিল। কম বাজেটেৰে নিৰ্মিত এমাহৰ ভিতৰত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা এই বোলছবিখনক সমালোচকসকলে অপৰম্পৰাগত আখ্যা দিয়ে। বক্স অফিছত এই ছবিখন ছেমি-হিটৰূপে পৰিগণিত হয় আৰু য়শ চোপ্ৰাই দ্বিতীয়টো ফিল্মফেয়াৰ শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰে। ===য়শ ৰাজ ফিল্মছ্‌‍ৰ জন্ম=== ১৯৭৩ চনত য়শ চোপ্ৰাই ককায়েকৰ প্ৰযোজনা ক্ষেত্ৰৰ পৰা আঁতৰি আহি [[য়শ ৰাজ ফিল্মছ্‌‍]]ৰ জন্ম দিয়ে। স্বাধীনভাৱে প্ৰযোজনা কৰা তেখতৰ প্ৰথম বোলছবি ৰাজেশ খান্না অভিনীত মেল'ড্ৰামা ''[[:en:Daag: A Poem of Love|দাগ:এ প'এম অৱ লাভ]]'' বক্স অফিছত অতি সফল পৰিগণিত হয়।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=179&catName=MTk3Mw== |access-date=2012-07-22 |archivedate=2013-10-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131020131818/http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=179&catName=MTk3Mw%3D%3D |deadurl=yes }}</ref> য়শ আৰু ৰাজেশ খান্নাৰ নাম দুটা মিলাই প্ৰযোজনা প্ৰতিষ্ঠানটোৰ নাম য়শ-ৰাজ দিয়া হৈছিল।<ref>http://indiatoday.intoday.in/story/yashchopratrivia/1/225747.html</ref> তেখেতে তাৰপিছত [[অমিতাভ বচ্চন]]ৰ মুখ্য অভিনয় আৰু [[চেলিম-জাভেদ]]ৰ চিত্ৰনাট্যৰে ''[[:en:Deewaar (1975 film)|দীৱাৰ]]'' আৰু ''[[:en:Trishul (film)|ত্ৰিশূল]]''ৰ দৰে দ্ৰুপদী বোলছবি নিৰ্মাণ কৰে। এই ছবি দুখনেই সত্তৰৰ দশকৰ শেষভাগ আৰু আশীৰ দশকত অমিতাভ বচ্চনক "খঙাল যুৱক"ৰ চৰিত্ৰত এক তাৰকা শিল্পীৰূপে প্ৰতিষ্ঠা হোৱাত সহায় কৰে।<ref name="YashC YRF"/> দীৱাৰৰ বাবেও চোপ্ৰাই ফিল্মফেয়াৰ শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ সন্মান লাভ কৰে। প্ৰযোজক, পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰৰূপে চোপ্ৰাই অমিতাভ বচ্চনক লৈ ''[[:en:Kabhie Kabhie (1976 film)|কভি কভি]]'' (১৯৭৬) আৰু ''[[:en:Silsila|চিলচিলা]]'' (১৯৮১) নামৰ আৰু দুখন বোলছবি নিৰ্মাণ কৰে। আগৰ এক্‌‍চনধৰ্মী ছবিকেইখনৰ বিপৰীতে এই চুপাৰহিট ছবি দুখন আছিল ৰোমাণ্টিক ড্ৰামা।<ref name="YashC YRF"/> আশীৰ দশকত চোপ্ৰাই প্ৰযোজনা বা পৰিচালনা কৰা কেইবাখনো ছবিয়ে বক্স অফিছত বিশেষ প্ৰভাৱ পেলাবলৈ অসমৰ্থ হয়।<ref name="YashC YRF"/> ১৯৮৪ চনত তেখেতে প্ৰথমবাৰৰ বাবে [[দিলীপ কুমাৰ]]ক লৈ ''[[:en:Mashaal|মছাল]]'' বোলছবিখন প্ৰযোজনা-পৰিচালনা কৰে। "''অশ্ৰুঞ্চি ঝালি ফুলে''" নামৰ বিখ্যাত মাৰাঠী নাটক এখনৰ ভিত্তিত নিৰ্মিত এক্‌চনধৰ্মী ছবিখনে সমালোচকৰ প্ৰশংসা লভিলেও বেছি ব্যৱসায় কৰিবলৈ সক্ষম নহ'ল।<ref name="YashC YRF"/> এবছৰ পিছত তেখেতে [[সুনীল দত্ত]], [[ৰেখা (অভিনেত্ৰী)|ৰেখা]] আৰু [[ৰোহন কাপুৰ]]ক লৈ নিৰ্মাণ কৰা''[[:en:Faasle|ফাচ্‌লে]]'' বোলছবিখনো বক্স অফিচত বিফল হয়। এক্‌‍চনধৰ্মী আন এখন বোলছবি ''[[:en:Vijay|বিজয়]]'' (১৯৮৮) একে ধৰণে বিফল হয়।<ref name="YashC YRF"/> ১৯৮৯ চনত অতি সফল বোলছবি ''[[:en:Chandni|চান্দনী]]''ৰে চোপ্ৰাৰ বেয়া দিনৰ অন্ত পৰে। এইখন ছবিৰ জৰিয়তেই "য়শ চোপ্ৰা শৈলী"ৰ সূত্ৰপাত ঘটে: নায়িকাপ্ৰধান, ৰোমাণ্টিক, আবগিক, ধনীলোকৰ জীৱনশৈলীৰ প্ৰতিফলন আৰু বিদেশত চিত্ৰগ্ৰহণ কৰা গানৰে সুন্দৰ সংগীত।<ref name="YashC YRF"/> এইখন ছবিতে চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাজনৰ লগত প্ৰতিষ্ঠিত নায়িকা [[শ্ৰীদেৱী]]যে প্ৰথম কাম কৰে। ইয়াৰ জনপ্ৰিয় সংগীতে বলিউডত হিংসাত্মক বোলছবিৰ ধাৰাৰ অন্ত পেলাই পুনৰ সংগীতমধুৰ বোলছবিৰ ধাৰা প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref name="Yash Chopra"/> সেইবছৰ বোলছবিখনে শ্ৰেষ্ঠ জনপ্ৰিয় বোলছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা লাভ কৰে।<ref name="Yash Chopra"/> তেখেতে তাৰপিছত [[অনিল কাপুৰ]] আৰু [[শ্ৰীদেৱী]]ক লৈ ১৯৯১ চনত ''[[:en:Lamhe|লম্‌‍হে]]'' নিৰ্মাণ কৰে। সমালোচকৰদ্বাৰা প্ৰশংসিত সংগীতমধুৰ ছবিখন বিদেশৰ বজাৰত অন্যতম সফল বলিউড বোলছবিসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল। শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটাকে ধৰি ছবিখনে পাঁচটা ফিল্মফেয়াৰ বঁটা লাভ কৰে। এই বোলছবিখনক তেখেতৰ শ্ৰেষ্ঠ কৰ্ম বুলি অভিহিত কৰা হয়। "আউটলুক" আলোচনীয়ে সৰ্বকালৰ শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় বোলছবিৰ তালিকাত এই ছবিখনকো স্থান দিছিল।<ref name="outlook">{{cite web|title=Bollywood's Best Films|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?220089|publisher=outlookindia.com|accessdate=2010-05-15|archivedate=2010-10-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101027170450/http://www.outlookindia.com/article.aspx?220089|deadurl=yes}}</ref> চোপ্ৰাইয়ো এই বোলছবিখনক তেখেতৰদ্বাৰা নিৰ্মিত ছবিসমূহৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ আখ্যা দিছিল।<ref name="Dwyer2002">{{cite book|author=Rachel Dwyer|title=Yash Chopra: fifty years in Indian cinema|url=http://books.google.com/books?id=UwVlAAAAMAAJ|accessdate=31 March 2011|year=2002|publisher=Lotus Collection|isbn=978-81-7436-234-6|page=160}}</ref> ===১৯৯৩-২০১২=== ১৯৯৩ চনত য়শ চোপ্ৰাই নৱাগত [[শ্বাহৰুখ খান]], [[জুহি চাওলা]] আৰু [[চানী দেওল]]ৰ অভিনয়েৰে সংগীতমশুৰ থ্ৰিলাৰ কথাছবি [[:en:Darr|ডৰ্‌‍]] নিৰ্মাণ কৰে। ইতিমধ্যেই এজন মানুহৰ (দেওল) বাকদত্তাগৰাকীক (চাওলা) এজন অব্‌‍চেছিভ প্ৰেমিকে পাবলৈ কৰা প্ৰচেষ্টাৰ কাহিনীৰে নিৰ্মিত ছবিখনে দৰ্শকৰ সমাদৰ লাভ কৰিছিল। এই ছবিখনে শ্বাহৰুখ খানক নায়ক হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰাতো সহায় কৰে। ইয়াৰ পিছত ১৯৯৭ চনত য়শ চোপ্ৰাই সফল সংগীতমধুৰ ৰোমাণ্টিক কথাছবি ''[[:en:Dil To Pagal Hai|দিল ত' পাগল হেই]]'' নিৰ্মাণ কৰে। এইখন ছবিত শ্বাহৰুখ খানৰ লগতে [[মাধুৰী দিক্ষিত]] আৰু [[কৰিশ্মা কাপুৰ|কৰিশ্মা কাপুৰে]] অভিনয় কৰিছিল। [[জাৰ্মানী]]ত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা এইখন আছিল প্ৰথম বলিউডী ছবি। সেইবছৰ কথাছবিখন বলিউডত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক ব্যৱসায় কৰা ছবিৰূপে পৰিগণিত হয়। বোলছবিখনে সাতটা [[ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]] আৰু তিনিটা [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]]কে ধৰি কেইবাটাও বঁটা লাভ কৰে। তাৰ পিছত আঠ বছৰৰ বাবে য়শ চোপ্ৰাই পৰিচালনাৰ পৰা অব্যাহতি লৈ কেৱল প্ৰযোজনাত মনোনিৱেশ কৰে। ২০০৪ চনত প্ৰেমকাহিনী ''[[:en:Veer-Zaara|বীৰ-জাৰা]]''ৰে তেখেতে পুনৰ বোলছবি পৰিচালনালৈ উভতি আহে। মুখ্য ভূমিকাত শ্বাহৰুখ খান, [[প্ৰীতি জিণ্টা]] আৰু [[ৰাণী মুখাৰ্জী]]য়ে অভিনয় কৰা ছবিখন প্ৰায় ৯৪০ নিযুত টকাৰে ভাৰত আৰু বিদেশত সেইবছৰ সৰ্বাধিক ব্যৱসায় কৰা বোলছবিৰূপে পৰিগণিত হয়।<ref name="2004 BO">{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=210&catName=MjAwMA==|title=Box Office 2004|publisher=BoxOfficeIndia.Com|accessdate=10 January 2007|archiveurl=https://archive.ph/20120710093957/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1295/is_n4_v61/ai_19254727/|archivedate=10 July 2012|deadurl=yes}}</ref> ছবিখন [[বাৰ্লিন চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ|৫৫তম বাৰ্লিন চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]]তো প্ৰদৰ্শিত হৈ সমালোচকৰ দ্বাৰা প্ৰশংসিত হৈছিল।<ref>{{cite web|title=Yash Chopra On Berlin Film Festival Jury|date=18 January 2006|url=http://www.yashrajfilms.com/news/yc_berlinaile.htm|publisher=[[Yash Raj Films]]|accessdate=17 October 2007}}</ref> বোলছবিখনৰ বিষয়বস্তু আছিল ভাৰতীয় বায়ু-সেনা বিষয়া বীৰ প্ৰতাপ সিং (খান) আৰু পাকিস্তানী মহিলা জাৰা হায়াত খান (জিণ্টা)ৰ প্ৰেম কাহিনী। ২০১২ চনৰ ছেপ্তেম্বৰত তেখেতৰ আশীতম জন্মদিন উপলক্ষে আয়োজিত এখন সংবাদ মেলত য়শ চোপ্ৰাই ঘোষণা কৰে যে শ্বাহৰুখ খানৰ অভিনয়েৰে নিৰ্মিত''[[:en:Jab Tak Hai Jaan|জব্‌ তক্‌ হেই জান]]'' হ'ব পৰিচালকৰূপে তেখেতৰ অন্তিম কথাছবি। ছবিখনৰ অন্তিম গীতটোৰ দৃশ্যগ্ৰহণ তেখেতে চুইজাৰলেণ্ডত কৰাৰ কথা আছিল যদিও তাৰ আগতেই তেখেত মৃত্যুমুখত পৰে।<ref>{{cite news|title=A song in Switzerland that Yash Chopra couldn't shoot|url=http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?Section=Movies&ID=282640&subcatg=&keyword=bollywood&nid=282640|accessdate=22 October 2012|newspaper=[[NDTV]]|date=21 October 2012|agency=[[Press Trust Of India]]}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ১৯৭০ চনত য়শ চোপ্ৰা পামেলা সিঙৰ লগত বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ১৯৭১ আৰু ১৯৭৩ চনত তেওঁলোকৰ দুই পুত্ৰ [[আদিত্য চোপ্ৰা]] আৰু [[উদয় চোপ্ৰা]]ৰ জন্ম হয়। পুত্ৰ আদিত্য চোপ্ৰাও এজন চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক তথা পৰিচালক আৰু য়শ ৰাজ ফিল্মছৰ সাধাৰণ ব্যৱস্থাপক। পূৰ্বে সহকাৰী পৰিচালক হিচাপে কাম কৰা উদয় চোপ্ৰাই ২০০০ চনত ককায়েকৰ কথাছবি ''[[:en:Mohabbatein|মোহব্বতেইন]]''ৰ যোগেদি অভিনেতা হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ==মৃত্যু== ২০১২ চনৰ ১৩ অক্টোবৰত চোপ্ৰাক অসুস্থতাৰ বাবে মুম্বাইৰ লীলাৱতী হস্পিটেলত ভৰ্তি কৰা হয়। তেখেত [[ডেংগু জ্বৰ]]ত ভুগিছে বুলি নিৰ্ণয় কৰা হয়।<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/yash-chopra-still-recuperating-in-hospital/1018039|title=Yash Chopra still recuperating in hospital|newspaper=[[The Indian Express]]|date=22 October 2012|accessdate=22 October 2012|location=Mumbai}}</ref> পিছৰ সপ্তাহকেইটাত তেখেত আৰোগ্যৰ পথলৈ ঘূৰি অহা আৰু সোনকালেই চিকিৎসালয়ৰ পৰা ছুটী লাভ কৰিব বুলি বাতৰি প্ৰকাশ পায়।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-10-16/mumbai/34498289_1_yash-chopra-platelet-count-yash-ji|newspaper=[[The Times of India]]|title=Yash Chopra recovering|4=|agency=Times News Network|date=22 October 2012|accessdate=22 October 2012|location=Mumbai}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> কিন্তু ২১ অক্টোবৰৰ সন্ধ্যা একাধিক অঙ্গ বিকল হৈ পৰাৰ ফলত য়শ চোপ্ৰাৰ মৃত্যু ঘটে।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/Yash-Chopra-passes-away-tinsel-town-bids-fond-farewell/articleshow/16909398.cms|title= Yash Chopra passes away, tinsel town bids fond farewell|accessdate=22-10-2012}}</ref><ref name="death" /> য়শ ৰাজ ফিল্মছৰ এক আনুষ্ঠানিক বিবৃতিত কোৱা হয়: "It is with deep regret that we announce the sad demise of Yash Chopra, who breathed his last at around 5:30 PM today. Details of his last rites will be communicated to all a little later."<ref>{{cite news|url=http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?section=Movies&Id=282893&keyword=bollywood&subcatg=MOVIESINDIA&nid=282893|title=Director Yash Chopra cremated in Mumbai|newspaper=[[NDTV]]|date=22 October 2012|accessdate=22 October 2012|location=Mumbai|first=Gitanjali|last=Roy|archivedate=22 October 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121022154438/http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?section=Movies&Id=282893&keyword=bollywood&subcatg=MOVIESINDIA&nid=282893|deadurl=yes}}</ref> ২২ অক্টোবৰৰ পুৱাৰে পৰা তেখেতৰ মৃতদেহ য়শ ৰাজ ফিল্মছৰ মঞ্চত শ্ৰদ্ধাঞ্জলি প্ৰদৰ্শনৰ বাবে ৰখা হয়। সেইদিনাই পিছবেলা তেখেতৰ অন্তিম সৎকাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite news|url=http://zeenews.india.com/entertainment/celebrity/yash-chopra-cremated_121485.htm|title=Yash Chopra cremated amid family and admirers |newspaper=[[Zee News]]|agency=Zeenews Bureau|date=22 October 2012|accessdate=22 October 2012|location=Mumbai}}</ref> ==চলচ্চিত্ৰপঞ্জী== ===প্ৰযোজক=== {{main|Yash Raj Films}} {{multicol}} * ''দাগ: এ পযেম অৱ লাভ'' (১৯৭৩) * ''কভি কভি'' (১৯৭৬) * ''দুছ্‌ৰা আদ্‌মি'' (১৯৭৭) * ''ত্ৰিশূল'' (১৯৭৮) * ''নুৰী'' (১৯৭৯) * ''কালা পত্থৰ'' (১৯৭৯) * ''ছিলছিলা'' (১৯৮১) * ''নাখুদা'' (১৯৮১) * ''ছৱাল'' (১৯৮২) * ''মচাল'' (১৯৮৪) * ''ফাছ্‌লে'' (১৯৮৫) * ''বিজয়'' (১৯৮৮) * ''চান্দনী'' (১৯৮৯) * ''লম্‌হে'' (১৯৯১) {{multicol-break}} * ''ডৰ্‌'' (১৯৯৩) * ''আইনা'' (১৯৯৩) * ''য়েহ্‌ দিল্লগী'' (১৯৯৪) * ''দিল্‌ৱালে দুল্‌হনীয়া লে জায়েংগে'' (১৯৯৫) * ''হাম্‌ক' ইস্ক নে মাৰা (টেলিফিল্ম)'' (১৯৯৭) * ''দিল ত' পাগল হেই'' (১৯৯৭) * ''ম'হব্বতে'' (২০০০) * ''মুঝছে দ'স্তি কৰ'গে'' (২০০২) * ''মেৰে য়াৰ কি চাদী হেই'' (২০০২) * ''ছাথিয়া'' (২০০২) * ''হাম্‌ তুম্‌'' (২০০৪) * ''ধুম্‌'' (২০০৪) * ''বীৰ-জাৰা'' (২০০৪) {{multicol-break}} * ''[[Bunty Aur Babli]]'' (2005) * ''[[Salaam Namaste]]'' (2005) * ''[[Neal N Nikki]] (2005) * ''[[Fanaa (film)|Fanaa]]'' (2006) * ''[[Dhoom 2]]'' (2006) * ''[[Kabul Express]]'' (2006) * ''[[Ta Ra Rum Pum]]'' (2007) * ''[[Jhoom Barabar Jhoom]]'' (2007) * ''[[Chak De India]]'' (2007) * ''[[Laaga Chunari Mein Daag]]'' (2007) * ''[[Aaja Nachle]]'' (2007) * ''[[Tashan (film)|Tashan]]'' (2008) * ''[[Thoda Pyaar Thoda Magic]]'' (2008) * ''[[Bachna Ae Haseeno]]'' (2008) {{multicol-break}} * ''[[Roadside Romeo]]'' (2008) * ''[[Rab Ne Bana Di Jodi (2008 film)|Rab Ne Bana Di Jodi]]'' (2008) * ''[[New York (film)|New York]]'' (2009) * ''[[Dil Bole Hadippa]]'' (2009) * ''[[Rocket Singh: Salesman of the Year]]'' (2009) * ''[[Pyaar Impossible]]'' (2010) * ''[[Band Baaja Baaraat]]'' (2010) * ''[[Mujhse Fraaandship Karoge]]'' (2011) * ''[[Mere Brother Ki Dulhan]]'' (2011) * ''[[Ladies vs Ricky Bahl]]'' (2011) * ''[[Ishaqzaade]]'' (2012) * ''[[Ek Tha Tiger]]'' (2012) {{multicol-end}} ===পৰিচালক=== {{multicol}} *''ধূল কা ফুল'' (১৯৫৯) * ''ধৰ্মপুত্ৰ'' (১৯৬১) * ''ৱাকট'' (১৯৬৫) * ''আদমী ঔৰ ইনছান'' (১৯৬৯) * ''ইত্তেফাক'' (১৯৬৯) * ''ডাগ'' (১৯৭৩) * ''যোশিলা'' (১৯৭৩) * ''দীৱাৰ'' (১৯৭৫) * ''কভি কভি ''(১৯৭৬) * ''ত্ৰিশুল ''(১৯৭৮) * ''কালা পথথাৰ'' (১৯৭৯) {{multicol-break}} * ''[[Silsila (film)|Silsila]]'' (1981) * ''[[Mashaal]]'' (1984) * ''[[Faasle]]'' (1985) * ''[[Vijay (film)|Vijay]]'' (1988) * ''[[Chandni]]'' (1989) * ''[[Lamhe]]'' (1991) * ''[[Parampara (film)|Parampara]]'' (1992) * ''[[Darr]]'' (1993) * ''[[Dil To Pagal Hai]]'' (1997) * ''[[Veer-Zaara]]'' (2004) * ''[[Jab Tak Hai Jaan]]'' (2012) {{multicol-end}} ===সহকাৰী পৰিচালক=== {{multicol}} * ''[[Ek Hi Rasta]]'' (1956) * ''[[Naya Daur (1957 film)|Naya Daur]]'' (1957) * ''[[Sadhna]]'' (1958) {{multicol-end}} ==বঁটা আৰু সন্মান== ;[[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]]'' (প্ৰযোজক) * ১৯৯৮, শ্ৰেষ্ঠ জনপ্ৰিয় ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা (দিল্‌ ত' পাগল হেই) * ২০০৫, শ্ৰেষ্ঠ জনপ্ৰিয় ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা (বীৰ-জাৰা) ;[[ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]] * ১৯৬৫, ফিল্মফেয়াৰ শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বঁটা (ৱক্ত) * ১৯৬৯, ফিল্মফেয়াৰ শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বঁটা , (ইত্তেফাক) * ১৯৭৩, ফিল্মফেয়াৰ শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বঁটা (দাগ, এ পযেম অৱ লাভ) * ১৯৭৫, ফিল্মফেয়াৰ শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বঁটা (দীৱাৰ) * ১৯৯১, ফিল্মফেয়াৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বঁটা (লম্‌হে) * ১৯৯৫, ফিল্মফেয়াৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বঁটা, (দিল্‌ৱালে দুলহনীয়া লে জায়েংগে) * ১৯৯৭, ফিল্মফেয়াৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বঁটা, (দিল্‌ ত' পাগল হেই) * ২০০৪, ফিল্মফেয়াৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বঁটা (বীৰ-জাৰা) * ২০০৬, ফিল্মফেয়াৰ পাৱাৰ বঁটা * ২০০৭, ফিল্মফেয়াৰ পাৱাৰ বঁটা * ২০০৮, ফিল্মফেয়াৰ পাৱাৰ বঁটা ;সন্মান * ২০০৫ চনত [[পদ্মভূষণ]] * ফ্ৰান্সৰ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান [[:en:Légion d'honneur|Légion d'honneur]],<ref>{{cite web|url=http://www.apunkachoice.com/happenings/20080707-0.html |title=Yash Chopra denies underworld money being used in Bollywood : Happenings News |publisher=ApunKaChoice.Com |date=2008-07-07 |accessdate=2012-10-02}}</ref> * ফিল্ম প্ৰডিউছাৰ গিল্ড অৱ ইণ্ডিয়াৰ দহবছৰৰ উপাধ্যক্ষ<ref name=autogenerated2 /> * ৰাচেল দায়াৰ ৰচিত ‘World Directors Series’ কিতাপৰ বাবে ব্ৰিটিছ ফিল্ম ইন্‌ষ্টিটিউটৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত। কিতাপখনত য়শ চোপ্ৰাৰ পাঁচদশকৰ কৰ্মজীৱন বৰ্ণোৱা হৈছে।<ref name="ficci1">{{cite web|title=Entertainment Sector : FICCI|url=http://www.ficci.com/cvs/yash-entertainment.htm|accessdate=2011-09-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070403123304/http://www.ficci.com/cvs/yash-entertainment.htm|archivedate=2007-04-03|deadurl=yes}}</ref> * পুছান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ- বৰ্ষটোৰ এছীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, ২০০৯<ref>{{cite web|url=http://www.businessofcinema.com/news.php?newsid=14709 |title=Yash Chopra honored at Pusan International Film Festival |publisher=Businessofcinema.com |date= |accessdate=2012-10-02}}</ref> * ডুবাই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ দ্বাৰা ইজীপ্টীয় হাস্য অভিনেতা এডেল ইমাম আৰু অস্কাৰ বিজয়ী অভিনেতা [[মৰ্গান ফ্ৰীমেন]]ৰ সৈতে সম্বৰ্ধিত।<ref>{{Cite web |title=Yash Chopra honored at 2nd Dubai Film Festival<!-- Bot generated title --> |url=http://sify.com/movies/fullstory.php?id=14054892 |access-date=2012-10-24 |archivedate=2007-03-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070326021853/http://sify.com/movies/fullstory.php?id=14054892 |deadurl=yes}}</ref> * ছবিত ছুইজাৰলেণ্ডৰ চিত্ৰায়ণৰ বাবে ছুইচ চৰকাৰৰ দ্বাৰা সম্বৰ্ধনা জ্ঞাপন। ছুইচ চৰকাৰৰ হৈ অভিনেত্ৰী উৰ্চুলা এণ্ড্ৰেছেও তেখেতেক এটা বিশেষ বঁটা প্ৰদান কৰিছিল।<ref name=autogenerated2>http://www.indiancinema-analysis.com/ta/yash.htm{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ তথ্য আৰু প্ৰচাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ পৰমৰ্শ সমিতিৰ সদস্য।<ref name="ficci1"/> * ১৯৯৬ চনত স্থাপিত 'Film Industry Welfare Trust'ৰ স্থাপক ট্ৰাষ্টী।<ref name="ficci1" /> * ১৯৯৮ আৰু ২০০১ চনত বোলছবিলৈ অৱদানৰ বাবে BBC এছিয়া বঁটা লাভ।<ref name="ficci1" /> * ২০০১ চনত ড: দাদাভাই নাও'ৰ'জি জীৱনজোৰা সাধনাৰ বঁটা।<ref name="ficci1" /> * বোলছবিৰ যোগেদি ব্ৰিটেইনত পৰ্যটনক উৎসাহ যোগোৱা বাবে British Tourist Authority আৰু British Film Commission ৰ দ্বাৰা সম্বৰ্ধিত।<ref name="ficci1"/> * ৰ'টাৰী ক্লাবৰ দ্বাৰা Vocational Excellence Award<ref name="ficci1"/> * CII (Confederation of Indian Industry) ৰ দ্বাৰা জীৱনজোৰা সাধনাৰ বঁটা।<ref name="ficci1"/> * [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]]লৈ অতুলনীয় বৰঙনিৰ বাবে মালয়েছিয়াত International Indian Film Academy (IIFA)-ৰ দ্বাৰা সম্বৰ্ধনা জ্ঞাপন।<ref name="ficci1"/> * Honoured by NAASCOM (National Association of Software and Service Companies) and AIAI (All India Association of Industries) for his outstanding achievements.<ref name=autogenerated2 /> * He has also been awarded the Priyadarshini Award for his outstanding contribution to Indian cinema.<ref name="ficci1"/> * [[Dadasaheb Phalke Award]] for 2001, the topmost and the highest honour given in the Indian film industry.<ref name="ficci1"/> * He had been given the [[Maharastra]] state government’s [[Raj Kapoor]] and [[V. Shantaram]]’ Awards, in recognition of his impressive contributions to the Hindi film industry.<ref>{{Cite web |title=Rajdutt, Yash Chopra receive V Shantaram and Raj Kapoor awards resp<!-- Bot generated title --> |url=http://www.realbollywood.com/blog/2007/04/rajdutt-yash-chopra-receive-v-shantaram-and-raj-kapoor-awards-resp.html |access-date=2012-10-24 |archivedate=2007-09-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070929092751/http://www.realbollywood.com/blog/2007/04/rajdutt-yash-chopra-receive-v-shantaram-and-raj-kapoor-awards-resp.html |deadurl=yes }}</ref> * [[Lifetime Achievement Award]] at the 4th [[Pune]] International Film Festival 2006 [P.I.F.F.]<ref>{{Cite web |title=Yash Chopra honored at P.I.F.F<!-- Bot generated title --> |url=http://sify.com/movies/fullstory.php?id=14122874 |access-date=2012-10-24 |archivedate=2006-05-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060503211704/http://sify.com/movies/fullstory.php?id=14122874 |deadurl=yes}}</ref> * A lifetime membership to [[BAFTA]] for his contribution to the Indian film industry. He is the first Indian to be honored at BAFTA in 59-year history of the academy.<ref name=autogenerated1>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://movies.indiainfo.com/newsbytes/yash-210706.html |access-date=2012-10-24 |archivedate=2009-01-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090110023506/http://movies.indiainfo.com/newsbytes/yash-210706.html |deadurl=yes }}</ref> * Honorary Doctorate in Art by the [[Leeds Metropolitan University]] in [[Yorkshire]]<ref>{{cite web|url=http://www.apunkachoice.com/scoop/bollywood/20070610-0.html |title=Leeds University honours Bollywood icons : Bollywood News |publisher=ApunKaChoice.Com |date=2007-06-10 |accessdate=2012-10-02}}</ref> * [[FIAPF Award]] for Outstanding Achievement in Film at the 2008 [[Asia Pacific Screen Awards]]. * Honorary Doctorate from the [[School of Oriental and African Studies]], July 2010.<ref>{{cite web |url=http://www.soas.ac.uk/news/newsitem60284.html |title=SOAS Celebrates Largest Ever Graduation |publisher=Soas.ac.uk |date=2010-07-28 |accessdate=2012-10-02 |archivedate=2012-03-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120309144131/http://www.soas.ac.uk/news/newsitem60284.html |deadurl=yes }}</ref> * National [[Kishore Kumar]] Award by the [[Government of Madhya Pradesh]]<ref>{{Cite web |title=Yash Chopra honoured with prestigious National Kishore Kumar Award<!-- Bot generated title --> |url=http://www.bollywoodhungama.com/news/2010/10/14/14763/index.html |access-date=2012-10-24 |archivedate=2012-10-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002191746/http://www.bollywoodhungama.com/news/2010/10/14/14763/index.html |deadurl=yes }}</ref> * Swiss Ambassador's Award 2010 for his contribution in promoting 'Brand [[Switzerland]]' through his movies.<ref>{{Cite web |title=Yash Chopra felicitated with Swiss Ambassador's Award 2010<!-- Bot generated title --> |url=http://www.bollywoodhungama.com/news/2010/10/26/14842/index.html |access-date=2012-10-24 |archivedate=2011-09-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110906080555/http://www.bollywoodhungama.com/news/2010/10/26/14842/index.html |deadurl=yes }}</ref> * In October 2010 he was given the Outstanding Achievement in Cinema award at [[The Asian Awards]].<ref>{{cite web|url=http://www.prnewswire.co.uk/news-releases/the-asian-awards-winners-list-153204315.html |title=The Asian Awards 2010 Winners List |location=united kingdom, asia |publisher=Prnewswire.co.uk |date= |accessdate=2012-10-02}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist|2}} ==বহিঃ সংযোগ== * {{IMDb name|id=0007181}} {{দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক‎]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:পদ্মভূষণ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ফিল্মফেয়াৰ বঁটা বিজয়ী]] 220bbfmqpwjjhy2va2la7vd2dw3ghwz 0 31951 651934 649241 2026-11-10T08:45:17Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651934 wikitext text/x-wiki {{চমু বিৱৰণ|চুতীয়া ৰাজবংশৰ শেষ ৰাণী}} {{Infobox royalty | name = (সতী) সাধনী নাৰায়ণ | title = চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাণী | image = Sadhani statue.jpg | caption = [[ডিগবৈ]]ত স্থাপিত ৰাণী সাধনীৰ প্ৰতিমূৰ্তি | reign = ১৫২২–১৫২৪ | coronation = ১৫২২ | house = [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজবংশ]] | father = ধীৰনাৰায়ণ | spouse = নীতিপাল | place of birth = [[শদিয়া|শদিয়া বা সধয়াপুৰ]], অসম | date of death = ২১ এপ্ৰিল ১৫২৪ | place of death = [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ|চন্দনগিৰি]] }} '''সতী সাধনী''' বা '''সাধনী নাৰায়ণ''' আছিল ষোড়শ শতিকাৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজবংশ]]ৰ এগৰাকী ৰাণী আৰু চুতীয়া ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ কন্যা। ''চুতীয়াৰ ৰজাৰ বংশাৱলী'' অনুসৰি তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্যৰ শেষ ৰজা [[নীতিপাল]]ৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল। ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোমসকলে শদিয়া অধিকাৰ কৰাৰ সময়ত চুতীয়াসকলৰ প্ৰধান ৰাণীগৰাকীক আহোম বুৰঞ্জীসমূহত ''নাং লুং'' (''Nang Lung'') বা ''বৰকুঁৱৰী'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। সাধাৰণতে এই বৰকুঁৱৰীগৰাকীক সাধনীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। ==ঐতিহাসিক উৎস== চুতীয়া ৰাজ্যৰ উত্থান আৰু পতনৰ লগতে সাধনীৰ কাহিনী ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী'', ''অসম বুৰঞ্জী (SM)'' আদি কেইবাখনো বুৰঞ্জীত সংৰক্ষিত হৈ আছে। এই বুৰঞ্জীসমূহৰ বিৱৰণৰ মাজত বহুখিনি সাদৃশ্য পোৱা যায়। ব্ৰিটিছ প্ৰশাসক আৰু নৃতত্ত্ববিদ ই. টি. ডাল্টন আৰু ডব্লিউ. বি. ব্ৰাউনে উল্লেখ কৰিছে যে চুতীয়া ৰাজ্য আৰু সাধনীৰ সৈতে জড়িত একেধৰণৰ পৰম্পৰা [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] জনগোষ্ঠীৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।ব্ৰাউনৰ মতে, বুৰঞ্জীসমূহত উল্লেখিত বহু ঘটনা তেওঁ দেউৰীসকলৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা মৌখিক পৰম্পৰাৰ সৈতে মিল খায়। দেউৰীসকল চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত পুৰোহিত আছিল। তেওঁ দেউৰীসকলৰ লগতে হিন্দু চুতীয়াসকলৰ মাজতো এই পৰম্পৰাসমূহ প্ৰচলিত থকা বুলি উল্লেখ কৰিছিল। বিশেষকৈ যুৱ ধনুৰ্ধৰ নীতিপালে কেনেকৈ চুতীয়া ৰাজকুমাৰী সাধনীক বিবাহ কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰিছিল, সেই কাহিনী তেওঁ দেউৰীসকলৰ পৰা শুনিছিল। ব্ৰাউনে অনুমান কৰিছিল যে বুৰঞ্জীত উল্লেখিত আন ঘটনাসমূহো দেউৰীসকলৰ মাজত কিছু পৰিৱৰ্তিত ৰূপত মৌখিক পৰম্পৰা হিচাপে সংৰক্ষিত হৈ থাকিব পাৰে।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote=..as it agrees in all particulars with the traditions, I have elsewhere met with, it may merely be a compilation from them..These traditions are preserved among the Miris, the Deoris, who were the Chutiya priests (and amongst whom alone remnants of the ancient language and customs of the race are still preserved), and by some few of the Chutiyas who now call themselves Hindu Chutiyas... I have heard from them (Deoris) the story of how the Chutiya princess Sadhuni was won by the young archer (Niti Pal)... Probably enquiry would show that the other incidents of the chronicle are preserved as traditions among the Deoris in a similar modified form. }}</ref> ১৮৫০ চনত ''[[অৰুণোদই]]'' আলোচনীত প্ৰথম প্ৰকাশিত আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত পুনৰ মুদ্ৰিত ''চুতীয়াৰ ৰজাৰ বংশাৱলী'' অনুসৰি, সাধনী আছিল ধৰ্মধ্বজপালৰ কন্যা। ধৰ্মধ্বজপাল ''ধীৰনাৰায়ণ'' নামেও পৰিচিত আছিল। সাধনীৰ জন্ম [[শদিয়া|শদিয়া বা সধয়াপুৰ]]ত হৈছিল। তেওঁ ধীৰনাৰায়ণৰ উত্তৰাধিকাৰী নীতিপাল বা নিতাইৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত নীতিপালক ''চন্দ্ৰনাৰায়ণ'' নামেৰেও উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Bhuyan, S. K. (ed.), ''Deodhai Assam Buranji'', p. 18.</ref> ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত সন্নিৱিষ্ট চুতীয়া বংশাৱলীত ও নীতিপালক চন্দ্ৰনাৰায়ণ বুলি কোৱা হৈছে ==বুৰঞ্জীসমূহত সাধনীৰ বিৱৰণ== {{See also|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} ===সধয়াপুৰ আক্ৰমণ আৰু চন্দনগিৰি অৱৰোধ=== [[File:Chutia kingdom Map.png|thumb|400px|ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনস্থ অঞ্চলসমূহ দেখুওৱা মানচিত্ৰ।]] বুৰঞ্জীসমূহৰ বিৱৰণ অনুসৰি ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এপ্ৰিল মাহত, [[ব'হাগ বিহু]]ৰ সময়ত, আহোম স্বৰ্গদেউ [[চুহুংমুং]]য়ে ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰ হৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী [[শদিয়া]] বা ''সধয়াপুৰ'' আক্ৰমণ কৰে।<ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 19.</ref> ৰাজধানী [[বৰনগৰ, শদিয়া|বৰনগৰত]] হোৱা আক্ৰমণ প্ৰতিৰোধ কৰিব নোৱাৰি চুতীয়া ৰজা নীতিপালে চন্দনগিৰিৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গলৈ পিছুৱাই যায়।<ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 19.</ref><ref>Bhuyan, S. K., ''Asam Buranji (SM)'', p. 11.</ref><ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 108.</ref> আনহাতে, তেওঁৰ মন্ত্ৰী কাশীতৰাই [[ভীষ্মকনগৰ|দৈথাং]] অভিমুখে আঁতৰি যায়।<ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 19.</ref> শদিয়াৰ [[বৰনগৰ, শদিয়া|বৰনগৰ]] অধিকাৰ কৰাৰ পিছত চুহুংমুংয়ে ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক চন্দনগিৰি আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়। আনহাতে, কাশীতৰাৰ বিৰুদ্ধে দৈথাংলৈ কনচেং ধনুধাৰী গোহাঁইক প্ৰেৰণ কৰে।<ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 19.</ref> আহোম বাহিনীয়ে চুতীয়া ৰজাৰ বিষয়া তামুলী গজৰাই বৰুৱাক বন্দী কৰি ৰাজপৰিয়ালৰ অৱস্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। ''অসম বুৰঞ্জী (SM)'' অনুসৰি, চন্দনগিৰি পাহাৰৰ এটা জুৰিৰ ওচৰত ৰন্ধনকাৰ্যৰ জুইৰ ধোঁৱা দেখা পোৱাৰ পিছত অৱশেষত ৰজা আৰু ৰাণীৰ আত্মগোপনস্থল আৱিষ্কাৰ কৰা হয়।<ref>Bhuyan, S. K., ''Asam Buranji (SM)'', p. 11.</ref> ===চুতীয়া বাহিনীৰ প্ৰতিৰোধ=== বুৰঞ্জীসমূহত চন্দনগিৰি দুৰ্গত চুতীয়া বাহিনীয়ে প্ৰবল প্ৰতিৰোধ গঢ়ি তোলাৰ বিৱৰণ পোৱা যায়। প্ৰথম অৱস্থাত আহোম বাহিনীয়ে পাহাৰীয়া দুৰ্গটো অধিকাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা নাছিল। চুতীয়া ৰক্ষকসকলে পাহাৰৰ ওপৰৰ পৰা ডাঙৰ ডাঙৰ শিল বগৰাই আক্ৰমণকাৰী আহোম সৈন্যৰ ব্যাপক ক্ষতিসাধন কৰিছিল। আহোম বুৰঞ্জীসমূহত চুতীয়াসকলৰ প্ৰধান ৰাণীগৰাকীক ''নাং লুং'' বা ''বৰকুঁৱৰী'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। এই ৰাণীগৰাকীক সাধনীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' আৰু ''অসম বুৰঞ্জী (SM)'' অনুসৰি, দুৰ্গটো অৱৰোধ কৰাৰ সময়ত তেওঁ গৰ্ভৱতী আছিল।<ref>Bhuyan, S. K., ''Asam Buranji (SM)'', p. 11.</ref><ref>Bhuyan, S. K., ''Satsari Assam Buranji'', p. 59.</ref> ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ৰ বিৱৰণ অনুসৰি, নীতিপাল আৰু তেওঁৰ সৈন্যসকলে বৰছা, ধনু আৰু কাঁড় ব্যৱহাৰ কৰি পাহাৰীয়া দুৰ্গটো ৰক্ষা কৰিছিল। ইয়াৰ লগতে চুতীয়া ৰাজকুমাৰী আৰু মহিলাসকলে ১২০ গৰাকীকৈ একোটা দলত ভাগ হৈ পাহাৰৰ ওপৰৰ পৰা আহোম সৈন্যৰ ওপৰত শিল নিক্ষেপ কৰি প্ৰতিৰোধত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>Bhuyan, S. K., ''Deodhai Assam Buranji'', p. 169.</ref> এই ঘটনাৰ উল্লেখ গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ সম্পাদিত ''আহোম বুৰঞ্জী''<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 56.</ref> আৰু ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''তো পোৱা যায়।<ref>Bhuyan, S. K., ''Satsari Assam Buranji'', p. 59.</ref> দুৰ্গটো পোনপটীয়াকৈ অধিকাৰ কৰিব নোৱাৰি আহোম বাহিনীয়ে অৱশেষত পাহাৰটোৰ কেইবাটাও দিশৰ পৰা ঘেৰাও কৰে। চুতীয়া পৰম্পৰা অনুসৰি, ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইৰ কেইজনমান সৈন্যই বগোৱা লতাৰ সহায়ত পাহাৰ বগাই ওপৰলৈ উঠিছিল। তাৰ পিছত ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁয়ে পাহাৰৰ ওপৰত ঢোল বজাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। পৰম্পৰাগতভাৱে বিজয়ৰ সংকেত হিচাপে ব্যৱহৃত ঢোলৰ শব্দ শুনি আত্মগোপন কৰি থকা চুতীয়া ৰক্ষকসকলে নিজৰ অৱস্থানৰ পৰা ওলাই আহে। সেই সুযোগতে আহোম বাহিনীয়ে বিভিন্ন দিশৰ পৰা তেওঁলোকক আক্ৰমণ কৰে। ===সাধনীৰ মৃত্যু সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন বিৱৰণ=== [[File:Dhirnarayan copperplate inscription of 1522.png|thumb|ঢকুৱাখনা অঞ্চলত চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণৰ ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভূমিদানৰ তাম্ৰশাসন। ১৫২২–২৩ চনৰ আহোম আক্ৰমণৰ পূৰ্বৰ শেষৰ ফালৰ চুতীয়া ৰাজকীয় তাম্ৰশাসনসমূহৰ ভিতৰত ই অন্যতম হ'ব পাৰে।]] চন্দনগিৰিৰ অন্তিম যুদ্ধত চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হয়। আহোম বিষয়া জানমুংখাম হাতীবৰুৱাই নিক্ষেপ কৰা এটা অস্ত্ৰৰ আঘাতত নীতিপালৰ মৃত্যু হয়। আহোম বুৰঞ্জীসমূহত ''নাং লুং'' বা সাধনীয়ে শেষলৈকে চুতীয়া ৰক্ষকসকলৰ সৈতে যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত সন্নিৱিষ্ট ''চুতীয়া বুৰঞ্জী''ৰ অনুসৰি, সাধনীয়ে বন্দী হোৱাতকৈ মৃত্যুক বাছি লৈ চন্দনগিৰি পাহাৰৰ পৰা জঁপিয়াই প্ৰাণ বিসৰ্জন দিয়ে। অৱশ্যে কিছুমান আহোম বুৰঞ্জীত তেওঁৰ মৃত্যুৰ ভিন্ন বিৱৰণ আছে। এডৱাৰ্ড গেইটে উল্লেখ কৰা বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণ অনুসৰি, যুদ্ধৰ সময়ত ৰাণীগৰাকী বৰছাৰ আঘাতত নিহত হৈছিল।<ref>Gait, Edward, ''A History of Assam'', p. 85.</ref> আনহাতে, ''পুৰণি অসম বুৰঞ্জী''ৰ বিৱৰণত ৰজাৰ আন কুঁৱৰীসকলৰ কিছুমান নিহত আৰু কিছুমান বন্দী হোৱা বুলি উল্লেখ আছে।<ref>Goswami, Hemchandra, ''Purani Assam Buranji'', p. 42.</ref> ফ্ৰাঁছোৱা জেকেছনে আহোম–চুতীয়া যুদ্ধ সম্পৰ্কীয় টাই পাণ্ডুলিপিসমূহৰ অনুবাদ আলোচনা কৰি উল্লেখ কৰিছে যে গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ সম্পাদিত ''আহোম বুৰঞ্জী''ত টাই ভাষাৰ ''নাং'' শব্দৰ দুটা উল্লেখৰ মাজত থকা সম্পূৰ্ণ এটা শাৰীৰ অনুবাদ বাদ পৰিছিল। সেই শাৰীটোত মূলতঃ ৰাণীগৰাকীৰ বিষয়ে তথ্য সন্নিৱিষ্ট আছিল।<ref>{{citation |last=Jacquesson |first=Francois |title=Ahom Buranji Translation: Chutia-Ahom Wars |url=https://archive.org/details/ahom-buranji-translations |page=21 |quote=Borua's edition jumped one full line between two nang. }}</ref> সাধনীৰ মৃত্যুৰ ধৰণৰ ক্ষেত্ৰত বুৰঞ্জীসমূহৰ মাজত পাৰ্থক্য থাকিলেও এই বিৱৰণসমূহত তেওঁ আত্মসমৰ্পণ নকৰি শেষলৈকে প্ৰতিৰোধত অংশগ্ৰহণ কৰা এগৰাকী ৰাণী হিচাপে প্ৰতিফলিত হৈছে। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত তেওঁক আত্মসমৰ্পণ নকৰি প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰখা বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু ৰজাৰ বৰকুঁৱৰীৰ মূৰ কাটি অনা হৈছিল বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>''Deodhai Assam Buranji'', p. 19.</ref> ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ৰ এটা বিৱৰণত কোৱা হৈছে যে জাংমুঙে চুতীয়া ৰাজকুমাৰী (''বৰকুঁৱৰী'')ৰ শিৰচ্ছেদ কৰি তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ সভালৈ লৈ যায়।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |year=1997 |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |page=188 |quote=Jangmung beheaded the chief Chutia princess(Barkonwari) and brought her head to the assembly. }}</ref><ref>Bhuyan, S. K., ''Satsari Assam Buranji'', p. 14.</ref> একেখন বুৰঞ্জীৰ আন এটা বিৱৰণত কিন্তু বৰকুঁৱৰীক হত্যা কৰাৰ কথা উল্লেখ নকৰি কেৱল ''বৰকুঁৱৰীক ধৰি আনিলে'' বুলি কোৱা হৈছে।<ref>Bhuyan, S. K., ''Satsari Assam Buranji'', p. 60.</ref> ''অসম বুৰঞ্জী (SM)'' অনুসৰি, ৰাণীগৰাকীৰ কঁকালত আঘাত কৰি তেওঁৰ সোণৰ কঁকালবন্ধ বা ''ককালি'' কাঢ়ি লোৱা হৈছিল। সেই ককালি শদিয়াৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|দেৱঘৰ]]ত অৰ্পণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |page=462 }}</ref> তাৰ পিছত তেওঁৰ কটা মূৰ আহোম ৰজাৰ ওচৰত উপস্থিত কৰা হয়।<ref>Bhuyan, S. K., ''Asam Buranji (SM)'', p. 11.</ref> ===ঐতিহাসিক ব্যাখ্যা=== আধুনিক অসমীয়া সামাজিক স্মৃতিত সাধনীক পতিব্ৰতা, সাহস আৰু আত্মত্যাগৰ আদৰ্শ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। অৱশ্যে সাধনী সম্পৰ্কীয় পৰম্পৰাসমূহ আধুনিক জনগোষ্ঠীয় আন্দোলনৰ বহু আগৰ পৰাই প্ৰচলিত আছিল। চুতীয়া বংশাৱলী আৰু বিভিন্ন বুৰঞ্জীত সাধনীৰ কাহিনী পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰি ঊনবিংশ শতিকাত দেউৰী আৰু মিচিং জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত মৌখিক পৰম্পৰাতো তেওঁৰ উল্লেখ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 }}</ref> ইতিহাসবিদ জয়ীতা শৰ্মাই (২০১১) যুক্তি আগবঢ়াইছে যে আধুনিক জাতি আৰু জনগোষ্ঠীয় পৰিচয় গঠনৰ প্ৰেক্ষাপটত সতী সাধনীৰ চৰিত্ৰক পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰতীয় বা হিন্দু সাংস্কৃতিক আদৰ্শৰ সৈতে অধিক সংযুক্ত কৰি এগৰাকী আদৰ্শ গুণৱতী হিন্দু নাৰী হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। শৰ্মাই ঔপনিৱেশিক যুগত অসমৰ বিভিন্ন সম্প্ৰদায়ে নিজ নিজ ইতিহাসৰ পৰা নাৰী-আদৰ্শৰ প্ৰতীক বিচাৰি উলিওৱাৰ প্ৰৱণতাৰ আলোচনা কৰিছে। তেওঁৰ মতে, কৈৱৰ্ত সম্প্ৰদায়ৰ মাজত সতী ৰাধিকা, চুতীয়া সম্প্ৰদায়ৰ মাজত সতী সাধনী আৰু অসমীয়া মুছলমানসকলৰ মাজত সতী ৰহিমাৰ প্ৰতীকী গুৰুত্ব এই সামাজিক প্ৰক্ৰিয়াৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref>{{cite book |last=Sharma |first=Jayeeta |title=Empire's Garden: Assam and the Making of India |publisher=Duke University Press |location=Durham |year=2011 |page=228 |url=https://library.oapen.org/bitstream/id/b11ba477-73c0-4a92-b158-043a50ef88e5/648153.pdf }}</ref> ==স্মৃতি আৰু স্মৰণোৎসৱ== ===সতী সাধনী দিৱস=== সাধনীৰ স্মৃতিত অসমত প্ৰতি বছৰে ব'হাগ মাহৰ সাত তাৰিখে, সাধাৰণতে ২০ বা ২১ এপ্ৰিলত, ''[[সতী সাধনী দিৱস]]'' পালন কৰা হয়। ২০২০ চনত [[অসম চৰকাৰ]]ে ৰাজ্য চৰকাৰৰ কাৰ্যালয়সমূহৰ বাবে ঘোষিত ৰাজহুৱা বন্ধৰ তালিকাত এই দিৱসটো অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। পৰৱৰ্তী বছৰসমূহতো সতী সাধনী দিৱস ৰাজ্যিক বন্ধ হিচাপে পালন কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Notifications – Holiday List |url=https://gad.assam.gov.in/document-details/notifications-holiday-list |website=General Administration Department, Government of Assam |access-date=22 August 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260822044549/https://gad.assam.gov.in/document-details/notifications-holiday-list |archivedate=22 August 2026 |deadurl=yes }}</ref> ২০২৪ চনত সমগ্ৰ অসমত সাধনীৰ ৫০০ সংখ্যক স্মৃতি দিৱস পালন কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=ৰাজ্যজুৰি সতি সাধিনীৰ ৫০০ সংখ্যক স্মৃতি দিৱস পালন |url=https://newsonair.gov.in/as/%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%9C%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A6%BF-%E0%A6%B8%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%A7%E0%A6%BF%E0%A6%A8%E0%A7%80%E0%A7%B0-%E0%A7%AB%E0%A7%A6/ |work=আকাশবাণী বাতৰি |date=20 April 2024 |language=as |access-date=22 August 2026 }}</ref> ===বঁটা আৰু সন্মান=== সতী সাধনীৰ নামেৰে বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয় সংগঠন আৰু অসম চৰকাৰে কেইবাটাও বঁটা প্ৰৱৰ্তন কৰিছে। ২০১২ চনত সদৌ চুতীয়া জাতি সন্মিলনৰ সহযোগত চুতীয়া উন্নয়ন পৰিষদে ''বীৰাঙ্গনা সাধনী বঁটা'' প্ৰৱৰ্তন কৰে। কবি, শিক্ষাবিদ আৰু প্ৰাক্তন বিধায়ক কুশেশ্বৰ বৰুৱা এই বঁটাৰ প্ৰথমগৰাকী প্ৰাপক আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত অসম চৰকাৰে বঁটাটোৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news |title=Assam govt to sponsor Sadhani award |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/assam-govt-to-sponsor-sadhani-award/articleshow/17014051.cms |work=The Times of India |date=30 October 2012 |access-date=22 August 2026 }}</ref> [[অসম চৰকাৰ]]ে ৰাজ্যিক পৰ্যায়তো ''সতী সাধনী বঁটা'' প্ৰদান কৰে। অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ তথ্য অনুসৰি, এই বঁটাটো ২০১৫ চনত প্ৰৱৰ্তন কৰা হয় আৰু প্ৰতি তিনিবছৰৰ অন্তৰে প্ৰদান কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Awards |url=https://culturalaffairs.assam.gov.in/information-services/awards-0 |website=Department of Cultural Affairs, Government of Assam |access-date=22 August 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190729175544/https://culturalaffairs.assam.gov.in/information-services/awards-0 |archivedate=29 July 2019 |deadurl=yes }}</ref> এই বঁটা লাভ কৰা উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত আছে— * ২০১৫ চনত স্নায়ুৰোগ বিশেষজ্ঞ আৰু সমাজসেৱী [[নোমল চন্দ্ৰ বৰা]]।<ref>{{cite web |title=Awards |url=https://directorculture.assam.gov.in/portlets/awards-0 |website=Directorate of Cultural Affairs, Government of Assam |access-date=22 August 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250508140133/https://directorculture.assam.gov.in/portlets/awards-0 |archivedate=8 May 2025 |deadurl=yes }}</ref> * ২০২০ চনত শিক্ষাবিদ আৰু সমাজকৰ্মী মিনতী বৰঠাকুৰ।<ref>{{cite web |title=Photo Release |url=https://dipr.assam.gov.in/portlets/photo-release |website=Directorate of Information and Public Relations, Government of Assam |access-date=22 August 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250419151454/https://dipr.assam.gov.in/portlets/photo-release |archivedate=19 April 2025 |deadurl=yes }}</ref> * ২০২৩ চনত বিজ্ঞানী [[জয়ন্তী চুতীয়া]]।<ref>{{cite news |title=CM Himanta Biswa Sarma attends grand celebration of Bishnu Rabha Diwas in Dhubri, honors eminent personalities |url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/cm-himanta-biswa-sarma-attends-grand-celebration-of-bishnu-rabha-diwas-in-dhubri-honors-eminent-personalities-601586-2023-06-20 |work=India Today NE |date=20 June 2023 |access-date=22 August 2026 }}</ref> * ২০২৬ চনত সাহিত্যিক [[গীতা উপাধ্যায়]]।<ref>{{cite news |title=Assam marks Rabha Diwas, CM pays tribute |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/assam-marks-rabha-divas-cm-pays-tribute/articleshow/131879928.cms |work=The Times of India |date=20 June 2026 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ইয়াৰ উপৰি ২০১৭ চনত গোলাঘাটত অনুষ্ঠিত ৰাজ্যিক সতী সাধনী দিৱসৰ অনুষ্ঠানত সমাজকৰ্মী [[বীৰুবালা ৰাভা]]ক ''সতী সাধনী স্মাৰক বঁটা'' প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Sati Sadhani Award conferred on Birubala Rabha in Golaghat |url=https://www.sentinelassam.com/more-news/national-news/sati-sadhani-award-conferred-on-birubala-rabha-in-golaghat |work=The Sentinel |date=21 April 2017 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ===স্মাৰক আৰু প্ৰতিষ্ঠান=== ২০০৯ চনত অসম চৰকাৰে [[গোলাঘাট]]ৰ ওচৰৰ চেলেঙীত ''বীৰাঙ্গনা সাধনী কলাক্ষেত্ৰ'' নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ কৰে। ২০১৮ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত এই সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পটো উদ্বোধন কৰা হয়। ইয়াত এটা প্ৰেক্ষাগৃহ, মুক্তমঞ্চ, শিশুউদ্যান আৰু আন বিভিন্ন বিনোদনমূলক সুবিধা আছে।<ref>{{cite web |title=Birangana Sadhoni Kalakshetra |url=https://golaghat.assam.gov.in/tourist-place-detail/251 |website=Golaghat District, Government of Assam |access-date=22 August 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260823093125/https://golaghat.assam.gov.in/tourist-place-detail/251 |archivedate=23 August 2026 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |last=Saikia |first=Ritupallab |title=Queen's complex |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/queen-39-s-complex/cid/1441525 |work=The Telegraph |date=10 February 2018 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ২০২১ চনত কলাক্ষেত্ৰখনত ভাস্কৰ ৰঞ্জিত কুমাৰ বৰুৱাই নিৰ্মাণ কৰা সাধনীৰ এটা পূৰ্ণাৱয়ৱ প্ৰতিমূৰ্তি উন্মোচন কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Photo Release |url=https://dipr.assam.gov.in/portlets/photo-release |website=Directorate of Information and Public Relations, Government of Assam |access-date=22 August 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250419151454/https://dipr.assam.gov.in/portlets/photo-release |archivedate=19 April 2025 |deadurl=yes }}</ref> উজনি অসমৰ কেইবাখনো নগৰত সাধনীৰ স্মৃতিত ৰাজহুৱা প্ৰতিমূৰ্তিও স্থাপন কৰা হৈছে। ২০২১ চনৰ জানুৱাৰীত [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই [[উত্তৰ লখিমপুৰ]]ত সাধনীৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি উন্মোচন কৰে। প্ৰতিমূৰ্তিটো সদৌ অসম চুতীয়া ছাত্ৰ সন্থাৰ লখিমপুৰ জিলা সমিতিয়ে স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite news |last=Ahmed |first=Farhana |title=Assam government to appoint VC of Birangana Sati Sadhani University |url=https://nenow.in/north-east-news/assam/assam-government-to-appoint-vc-of-birangana-sati-sadhani-university.html |work=NorthEast Now |date=20 January 2021 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ২০২২ চনত [[ঢকুৱাখনা]]ৰ সাধনী ভৱনত আঠ ফুট উচ্চতাৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি উদ্বোধন কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=498th Sati Sadhani Smriti Divas observed in Lakhimpur district |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/498th-sati-sadhani-smriti-divas-observed-in-lakhimpur-district-588564 |work=The Sentinel |date=21 April 2022 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ২০২৩ চনত সতী সাধনী দিৱস উপলক্ষে গোলাঘাট জিলাৰ [[সৰুপথাৰ]]ত সাধনীৰ এটা বৃহৎ প্ৰতিমূৰ্তি উন্মোচন কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Assam: CM Himanta Biswa Sarma unveils grand statue of Birangana Sati Sadhani at Sarupathar |url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-cm-himanta-biswa-sarma-unveils-grand-statue-of-birangana-sati-sadhani-at-sarupathar-546547-2023-04-21 |work=India Today NE |date=21 April 2023 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিলত [[তিনিচুকীয়া]]ৰ অসম ৰাজ্যিক পৰিবহণ নিগমৰ চৌহদৰ ওচৰত [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]]ে সাধনীৰ আন এটা পূৰ্ণাৱয়ৱ প্ৰতিমূৰ্তি উন্মোচন কৰে।<ref>{{cite news |last=Dutta |first=Rajib |title=Sonowal unveils statue of Sati Sadhani |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/sonowal-unveils-statue-of-sati-sadhani/articleshow/120439421.cms |work=The Times of India |date=19 April 2025 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ====বীৰাঙ্গনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়==== সাধনীৰ স্মৃতিত গোলাঘাট জিলাত [[বীৰাংগনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়]] স্থাপন কৰা হৈছে। ''বীৰাঙ্গনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয় আইন, ২০২০''ৰ অধীনত প্ৰতিষ্ঠিত এই বিশ্ববিদ্যালয়খনে ২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ তাৰিখৰ পৰা কাৰ্যকলাপ আৰম্ভ কৰে। বিশ্ববিদ্যালয়খনে বৰ্তমান [[গোলাঘাট অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়]]ত অৱস্থিত অস্থায়ী চৌহদৰ পৰা কাম-কাজ চলাই আছে আৰু ৰঙাজানত স্থায়ী চৌহদ নিৰ্মাণৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Registrar |url=https://bssrv.ac.in/registrar/ |website=Birangana Sati Sadhani Rajyik Vishwavidyalaya |access-date=22 August 2026 }}</ref> ====বীৰাঙ্গনা সতী সাধনী সমন্বয় ক্ষেত্ৰ==== ২০২৬ চনৰ ৩ মাৰ্চত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই গোলাঘাট জিলাৰ [[বোকাখাত]]–নুমলীগড় অঞ্চলৰ কমাৰগাঁৱত ''বীৰাঙ্গনা সতী সাধনী সমন্বয় ক্ষেত্ৰ''ৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰে। এই প্ৰকল্পটো সাধনী আৰু [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ ইতিহাস স্মৰণ কৰাৰ উদ্দেশ্যে পৰিকল্পনা কৰা এক বৃহৎ সাংস্কৃতিক আৰু ঐতিহ্য সংৰক্ষণ প্ৰকল্প। ইয়াৰ কেন্দ্ৰত সাধনীৰ ১০০ ফুট উচ্চতাৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি স্থাপনৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। প্ৰকল্পটোত চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কেইবাটাও ঐতিহাসিক স্থানৰ আৰ্হি নিৰ্মাণৰো পৰিকল্পনা আছে। সেইবোৰৰ ভিতৰত [[ভীষ্মকনগৰ]], ৰুক্মিণীনগৰ, [[ইটা দুৰ্গ]], পদুম পুখুৰী আৰু প্ৰতিমাগড় উল্লেখযোগ্য।<ref name="SadhaniSamannay">{{cite news |title=Assam: Foundation Laid for Sati Sadhani Kshetra in Golaghat |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/himanta-sati-sadhani-kshetra-golaghat-11173974 |work=Pratidin Time |date=4 March 2026 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ইয়াৰ উপৰি প্ৰস্তাৱিত প্ৰকল্পটোত চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ ইতিহাস আৰু সংস্কৃতিৰ গৱেষণাৰ বাবে এটা সংগ্ৰহালয় আৰু পুথিভঁৰাল, শদিয়াৰ কেঁচাইখাতী গোসাঁনী আৰু চাৰিশাল গোসাঁনীৰ মন্দিৰৰ আৰ্হি, চুতীয়া ৰজাসকলৰ প্ৰতিমূৰ্তি, ২,০০০ আসনযুক্ত প্ৰেক্ষাগৃহ, মুক্তমঞ্চ, অতিথিশালা আৰু অন্যান্য ৰাজহুৱা সুবিধা নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে।<ref name="SadhaniSamannay"/> ====বগীবিল দলঙৰ নামকৰণৰ প্ৰস্তাৱ==== ২০১৮ চনত চুতীয়া সংগঠনসমূহে [[বগীবিল দলং]]খন সাধনীৰ নামেৰে নামকৰণ কৰাৰ দাবী জনোৱাৰ পিছত অসম চৰকাৰে দলংখনৰ নাম ''বীৰাঙ্গনা সতী সাধনী সেতু'' ৰখাৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল।<ref>{{cite news |title=Row over naming of country's longest rail-cum-road bridge in Assam |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2018/dec/18/tai-ahom-outfits-call-for-road-blockade-over-naming-of-bogibeel-bridge-in-assam-1913223.html |work=The New Indian Express |date=18 December 2018 |access-date=22 August 2026 }}</ref> অৱশ্যে ২৫ ডিচেম্বৰ ২০১৮ তাৰিখে দলংখন ''বগীবিল দলং'' নামেৰেই উদ্বোধন কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=PM dedicates Bogibeel bridge to the nation; flags off first passenger train |url=https://www.pmindia.gov.in/en/news_updates/pm-dedicates-bogibeel-bridge-to-the-nation-flags-off-first-passenger-train/ |website=Prime Minister of India |date=25 December 2018 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ===সাহিত্য, নাটক আৰু চলচ্চিত্ৰ=== বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই অসমীয়া সাহিত্যত সাধনীৰ জীৱন আৰু কাহিনী বিভিন্ন ৰূপত উপস্থাপন কৰা হৈছে। মহাবিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰি থকা সময়ত চন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই ''উষা'' নামৰ অসমীয়া আলোচনীত ''সাধনী'' শীৰ্ষক এটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰিছিল। এই প্ৰবন্ধটো [[পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱা]]ই সাধনীৰ জীৱনৰ ওপৰত ৰচনা কৰিবলৈ পৰিকল্পনা কৰা এখন নাটকৰ হাতে লিখা খচৰাৰ ভিত্তিত প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল। সেই সময়ত গোহাঞি বৰুৱাই নাটকখন সম্পূৰ্ণ কৰা নাছিল। চন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই নিজৰ প্ৰবন্ধৰ শেষত সংযোজন কৰা এটা টোকাত গোহাঞি বৰুৱাৰ পাণ্ডুলিপি ব্যৱহাৰ কৰাৰ কথা স্বীকাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Kalita |first=Dandinath |title=Karmabir Chandranath |language=as |url=https://as.wikisource.org/wiki/%E0%A6%AA%E0%A7%83%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%A0%E0%A6%BE:%E0%A6%95%E0%A7%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A6%AC%E0%A7%80%E0%A7%B0_%E0%A6%9A%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%A5.pdf/%E0%A7%A9%E0%A7%AA |at=scan p. 34 }}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱাই সাধনীৰ চৰিত্ৰক কেন্দ্ৰ কৰি ''সাধনী'' নামৰ এখন ঐতিহাসিক নাটক ৰচনা কৰে। নাটকখন ১৯১১ চনত প্ৰকাশিত হয়।<ref>{{cite journal |title=Padmanath Gohain Borooah: A Multifaceted Literary Genius of Assam |journal=International Journal of Research and Innovation in Social Science |year=2026 |url=https://rsisinternational.org/journals/ijriss/uploads/vol10-iss7-pg3156-3168-202607_pdf.pdf |access-date=22 August 2026 }}</ref> [[File:Portrait of Queen Sadhani.jpg|thumb|ৰাণী সাধনীৰ চিত্ৰ।]] ====উপন্যাস==== তুলিকা শইকীয়াৰ ঐতিহাসিক উপন্যাস ''চাৰিশাল গোসাঁনীৰ তেজ'' প্ৰথমবাৰৰ বাবে ২০১৩ চনত প্ৰকাশিত হয়। উপন্যাসখনত সাধনী আৰু নীতিপালক কেন্দ্ৰ কৰি চুতীয়া ৰাজ্যৰ তৎকালীন সমাজ আৰু সংস্কৃতিৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |last=Barua |first=Dharmendra |title=তুলিকা শইকীয়াৰ উপন্যাসঃ চাৰিশাল গোসাঁনীৰ তেজ |url=https://xahitya.org/xahitya-org-202304-07/ |website=Xahitya.org |language=as |access-date=22 August 2026 }}</ref> এই উপন্যাসখনৰ বাবে তুলিকা শইকীয়াই ২০১৪ চনৰ মুনীন বৰকটকী সাহিত্য বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{cite web |title=মুনীন বৰকটকী সাহিত্য বঁটা বিজয়ীসকল |url=https://www.muninbarkotoki.org/assamese/trust/awrdlist.html |publisher=Munin Barkotoki Memorial Trust |language=as |access-date=22 August 2026 }}</ref> ২০২৩ চনত উপন্যাসখনৰ ইংৰাজী অনুবাদ ''Wrath of Goddess'' নামেৰে প্ৰকাশিত হয়।<ref>{{cite web |last=Saikia |first=Binoy Mohan |title=শ্ৰেষ্ঠ গ্ৰন্থৰ তালিকা আৰু অনুবাদ প্ৰসংগ |url=https://www.anyayug.com/p/article-june-2023_27.html |website=Anyayug |language=as |access-date=22 August 2026 }}</ref> সাধনীক কেন্দ্ৰ কৰি ৰচিত আন এখন ঐতিহাসিক উপন্যাস হৈছে জুৰী শইকীয়াৰ ''সৌমাৰ নন্দিনী''। ২০১৫ চনত বনলতা প্ৰকাশনে প্ৰথম প্ৰকাশ কৰা এই উপন্যাসখনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ ইতিহাস, সাধনীৰ জীৱন আৰু আত্মত্যাগৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last=Nath |first=Lakhyajit |title=Postcolonial Resistance in Regional Language: With Special Reference to Assamese Language |journal=MZU Journal of Literature and Cultural Studies |volume=4 |issue=2 |year=2017 |pages=215–225 |url=https://mzu.edu.in/wp-content/uploads/MZU%20Journals/Literature_CulturalStudies/Volume_IV_Issue_II_Dec2017.pdf |access-date=22 August 2026 }}</ref> ====নাটক==== মুনমী বৰদলৈৰ ৰচনা আৰু কৃষ্ণ ভূঞাৰ পৰিচালনাত প্ৰস্তুত অসমীয়া নাটক ''কামৰূপ''ৰ কেন্দ্ৰীয় চৰিত্ৰ হৈছে সাধনী। নাটকখনত তেওঁৰ জীৱন আৰু চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ ঘটনা উপস্থাপন কৰা হৈছে। নাটকখন [[ৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য বিদ্যালয়]]ৰ ২৫ সংখ্যক "ভাৰত ৰং মহোৎসৱ"ৰ বাবে নিৰ্বাচিত হৈছিল আৰু ২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ তাৰিখে [[ইটানগৰ]]ত মঞ্চস্থ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=KAMRUPA |url=https://www.brm.nsd.gov.in/event/kamrupa/ |website=Bharat Rang Mahotsav |publisher=National School of Drama |date=2 February 2026 |access-date=22 August 2026 }} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ====চলচ্চিত্ৰ==== সাধনীৰ জীৱনৰ ওপৰত আধাৰিত ঐতিহাসিক পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্যৰ চলচ্চিত্ৰ ''বীৰাঙ্গনা সাধনী'' (''Birangana Xaadhani'')ৰ কাহিনী আৰু পৰিচালনা [[বিশ্বজিৎ বৰা]]ৰ। চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰযোজনা কৰিছে চুতীয়া উন্নয়ন পৰিষদে। ২০২৩ চনত [[গুৱাহাটী]]ৰ [[জ্যোতি চিত্ৰবন]] চলচ্চিত্ৰ ষ্টুডিঅ'ত আনুষ্ঠানিকভাৱে চলচ্চিত্ৰখনৰ শুভাৰম্ভ কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Assam CM Himanta Biswa Sarma inaugurates Sati Sadhani's Biopic 'Birangana Sadhani' |url=https://www.indiatodayne.in/entertainment/story/assam-cm-himanta-biswa-sarma-inaugurates-sati-sadhanis-biopic-birangana-sadhani-570383-2023-06-04 |work=India Today NE |date=4 June 2023 |access-date=22 August 2026 }}</ref> সংগীতশিল্পী [[অংগৰাগ মহন্ত|পাপন]]ে চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত পৰিচালনা কৰিছে। সম্পূৰ্ণ এখন চলচ্চিত্ৰৰ বাবে সংগীত ৰচনা কৰাৰ ক্ষেত্ৰত এইখন তেওঁৰ প্ৰথম প্ৰকল্প।<ref>{{cite news |title=Papon to score music for upcoming Assamese Film "Sati Sadhani" |url=https://www.tribuneindia.com/news/entertainment/papon-to-score-music-for-upcoming-assamese-film-sati-sadhani-500720/ |work=The Tribune |date=25 April 2023 |access-date=22 August 2026 }}</ref> চলচ্চিত্ৰখনত লুকানন্দ ক্ষেত্ৰীমায়ুমে মহাৰাজ নীতিপালৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। অসমীয়া, হিন্দী আৰু তেলুগুকে ধৰি কেইবাটাও ভাষাত চলচ্চিত্ৰখন নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ২০২৫ চনৰ আগষ্ট মাহৰ প্ৰকাশিত বাতৰি অনুসৰি চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰায় ৯০ শতাংশ কাম সম্পূৰ্ণ হৈছিল।<ref>{{cite news |last=K S |first=Vangamla Salle |title=Lukanand Kshetrimayum to debut in historical film Birangana Xaadhani |url=https://eastmojo.com/news/2025/08/18/lukanand-kshetrimayum-to-debut-in-historical-film-birangana-xaadhani/ |work=EastMojo |date=18 August 2025 |access-date=22 August 2026 }}</ref> ==লগতে চাওক== * [[বীৰাংগনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়]] * [[চুতীয়া ৰাজ্য]] * [[চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]] * [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]] * [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]] * [[ভীষ্মকনগৰ]] * [[বৰনগৰ, শদিয়া]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== * {{cite book |last=Bhuyan |first=Surya Kumar |title=Asam Buranji (SM) |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies |location=Guwahati |year=1968 }} * {{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 }} * {{cite book |title=Deodhai Asam Buranji |editor-last=Baruah |editor-first=Gopal Chandra |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies |location=Guwahati |year=1932 }} * {{cite book |last=Dalton |first=E. T. |title=Descriptive Ethnology of Bengal |publisher=Office of the Superintendent of Government Printing |location=Calcutta |year=1872 }} * {{cite book |last=Prakash |first=Col. Ved |title=Encyclopedia of North East India |volume=2 |publisher=Atlantic Publishers & Distributors |year=2007 }} * {{cite book |last=Sharma |first=Jayeeta |title=Empire's Garden: Assam and the Making of India |publisher=Duke University Press |location=Durham |year=2011 |url=https://library.oapen.org/bitstream/id/b11ba477-73c0-4a92-b158-043a50ef88e5/648153.pdf }} * {{cite book |last=Barua |first=Gopal Chandra |title=Ahom Buranji |publisher=Sibsagar District Buranji Committee |location=Jorhat |year=1930 }} {{চুতীয়া ৰাজবংশ}} [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] bwqu2lage3ygbs9uo1w95qw72f8unpl 0 32466 651771 574525 2026-11-09T17:26:38Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651771 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = পৰজানিয়া | image = Parzania.jpg | caption = | director = [[ৰাহুল ধোলাকিয়া]] | producer = ৰাহুল ধোলাকিয়া<br />কমল পেটেল | writer = [[ডেভিদ এন. ডনিহো]] ([[:en: David N. Donihue|David N. Donihu]])<br />[[ৰাহুল ধোলাকিয়া]] | starring = [[নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]]<br />[[চাৰিকা]]<br />[[কৰিন নেমেক]]<br />[[ৰাজ জোৎসী]]<br />[[পৰজান দস্তুৰ]] | music = [[জাকিৰ হুচেইন (সংগীতজ্ঞ)|জাকিৰ হুচেইন]]<br />[[তাৰিক কুৰেশ্বি]] | cinematography = ৰবাৰ্ট ডি. এৰাছ | editing = আৰিফ শ্বেইখ | distributor = [[পিভিআৰ পিকচাৰ্চ]] | released = {{Film date|2005|11|26|চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ|2007|1|26|দৰ্শনী}} | runtime = ১২২ মিনিট | country = ইউনাইটেড ষ্টেটছ<br />ভাৰত | language = [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]<br />[[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]]<br />[[পাৰ্চীয়ান ভাষা|পাৰ্চী]] | budget = [[United States dollar|US$]]700,000<ref name="SF_Chronicle">{{cite news|title=Film about massacre banned in India state|last=Chu|first=Henry|work=[[The Los Angeles Times]]|publisher=''[[San Francisco Chronicle]]''|date=25 February 2007|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/chronicle/archive/2007/02/25/MNGGKOAR6A1.DTL&type=politics|accessdate=22 February 2009}}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | gross = }} পৰজানিয়া (অসমীয়া ভাঙনি: পৃথিৱীৰ স্বৰ্গ আৰু নৰক<ref name="all_movie">{{cite web|title=Heaven & Hell On Earth - Overview|publisher=[[Allmovie]]|url=http://www.allmovie.com/cg/avg.dll?p=avg&sql=1:343140|accessdate=22 February 2009}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>) [[ৰাহুল ধোলাকিয়া]]ৰদ্বাৰা পৰিচালিত ২০০৭ চনৰ এক ভাৰতীয় নাট্যধৰ্মী ছবি। ইয়াৰ ৰচনা ক্ৰমে ধোলাকিয়া আৰু [[ডেভিদ এন. ড'নিহো]]ৰ। [[নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]] আৰু [[চাৰিকা]]ই মুখ্য ভূমিকা পালন কৰা এই ছবিখন সহশিল্পী হিচাপে আছিল [[কৰিন নেমেক]] আৰু [[ৰাজ জোৎসী]]। ৭ লাখ আমেৰিকান ডলাৰ বাজেটৰ চলচ্চিত্ৰখনৰ চিত্ৰগ্ৰহণ কৰা হৈছিল [[আহমদাবাদ]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ত। ২০০২ চনত [[গুজৰাটৰ সাম্প্ৰদায়িক সংঘৰ্ষ]]ৰ সময়ত ২৮ ফেব্ৰুৱাৰীত গুলবাৰ্গ সমিতি হত্যাকাণ্ডত, য'ত ৬৯জন লোক নিহত হৈছিল<ref name="ex">{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Apex-court-SIT-submits-report-on-Gulbarg-Society-massacre/Article1-543728.aspx|title=Apex court SIT submits report on Gulbarg Society massacre|date=14 May 2010|work=The Hindustan Times|access-date=5 January 2013|archivedate=6 June 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110606060611/http://www.hindustantimes.com/Apex-court-SIT-submits-report-on-Gulbarg-Society-massacre/Article1-543728.aspx|deadurl=yes}}</ref>, নিখোজ হোৱা এটি দহ বছৰীয়া পাৰ্চী ল'ৰা, আজহাৰ মোডীৰ কাহিনীৰদ্বাৰা ছবিখন অনুপ্ৰানিত, যাক ছবিখনত পৰজান পিঠাৱালাৰূপে চিত্ৰায়িত কৰা হৈছে। ছবিখনে পিঠাৱালা পৰিয়ালে তেওঁলোকৰ নিৰুদ্দিষ্ট পুত্ৰৰ সন্ধানত কৰা যাত্ৰাক চিহ্নিত কৰিছে। সংঘৰ্ষৰ আটাইখিনি সামৰি নলৈ চলচ্চিত্ৰখনে কেৱল সংঘৰ্ষৰ সময়ৰ এক টুকুৰা ছবিহে চিত্ৰায়িত কৰিছে। কিন্তু, সংঘৰ্ষ আধাৰিত ছবিৰূপে প্ৰচাৰ লাভ কৰাৰ আগতেই মুছলমান প্ৰতিশোধমূলক আক্ৰমণক আওকান কৰি কেৱলমাত্ৰ হিন্দু আক্ৰমণসমূহ প্ৰদৰ্শন কৰা বুলি ছবিখন সমালোচিত হয় আৰু কিছুসংখ্য সমালোচনাত ই মুছলমানসাপেক্ষ আখ্যা পায়।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.spicevienna.org/showMovieReviews.php?m=11 |access-date=2013-01-05 |archivedate=2012-02-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120224144621/http://www.spicevienna.org/showMovieReviews.php?m=11 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.writingcave.com/my-take-on-parzania/ |access-date=2013-01-05 |archivedate=2012-07-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120723090249/http://writingcave.com/my-take-on-parzania/ |deadurl=yes }}</ref> ২০০৭ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত দেশজুৰি মুক্তি পোৱাৰ আগেয়ে ২০০৫ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত [[গোৱা]]ত অনুষ্ঠিত ৩৬তম [[ভাৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ]]ত ছবিখনৰ প্ৰিমিয়াৰ সম্পন্ন হয়।<ref name="IFFI_Premiere">{{cite news|title=Turnout spells success for IFFI|last=Kamath|first=Sudhish|publisher=''[[The Hindu]]''|date=3 December 2005|url=http://www.hindu.com/2005/12/03/stories/2005120303661300.htm|accessdate=22 February 2009}}</ref> ==কাহিনীভাগ== এলান নামৰ এজন আমেৰিকান (কৰিন নেমেক) পৃথিৱীখন তথা নিজৰ জটিল জীৱনটোক বুজি পোৱাৰ উদ্দেশ্যেৰে, আভ্যন্তৰীণ শান্তি বিচাৰি আহমদাবাদলৈ আহে। তেওঁ ভাৰতবৰ্ষক পঢ়াশালি আৰু গান্ধীজীক তেওঁৰ প্ৰৱন্ধৰ বিষয়বস্তু হিচাপে বাছি লয়। ইয়াতেই তেওঁ পিঠাৱালা পৰিয়ালক লগ পায় --- চাইৰাছ ([[নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]]), তেওঁৰ পৰিবাৰ শ্বেৰনাজ ([[চাৰিকা]]), পুত্ৰ পৰজান (পৰজান দস্তুৰ) আৰু কন্য দিলশ্বাদ (পাৰ্ল বৰ্চিৱালা)। পিঠাৱালা পাৰ্চী ধমাৱলম্বী। তেওঁলোক তথা গান্ধীজীৰ শিকনিসমূহৰ জৰিয়তে এলানে মানসিক শান্তিৰ সন্ধান পায়। গুজৰাট চৰকাৰৰ পোষকতাত<ref name="Jaffrelot-2003">{{citation | title = Communal Riots in Gujarat: The State at Risk? | author = Christophe Jaffrelot | journal = Heidelberg Papers in South Asian and Comparative Politics | publisher = South Asia Institute, University of Heidelberg|date=July 2003 | number = 17 | url = http://archiv.ub.uni-heidelberg.de/volltextserver/volltexte/2003/4127/pdf/hpsacp17.pdf |format=PDF}}</ref> হিন্দু মৌলবাদীৰ হাতত মুছলমান লোকসকল নিহত আৰু ধৰ্ষিত হোৱা [[#communal riots in Gujrat|গুজৰাটৰ হিংসাত্মক ঘটনালানি]]ৰ মাজেদি কাহিনীয়ে ৰূপ লয়। পিঠাৱালা পৰিয়ালটো মুছলমান নোহোৱা স্বত্ত্বেও এই সংঘৰ্ষত মৌলবাদীহঁতে তেওঁলোকৰ লগতে চুবুৰীয়াৰ ঘৰবোৰ আক্ৰমণ কৰোঁতে দহ বছৰীয়া পৰজান নিৰুদ্দেশ হয়। চাইৰাছ, শ্বেহনাজ আৰু দিলশ্বাদ এই হত্যালীলাৰ পৰা পলাই সাৰিবলৈ সক্ষম হয়। এই ঘটনাৱলীৰ পিছত চাইৰাছ উন্মাদপ্ৰায় হৈ হেৰুৱা পুত্ৰৰ সন্ধানত নামে। তেওঁলোকক সহায় কৰাৰ লগতে এই ঘটনাৰ কাৰণ বিচাৰি উলিওৱাৰ চেষ্টাত লাগে। জনসাধাৰণে এই ঘটনাৰ বিষয়ত ষড়যন্ত্ৰৰ গোন্ধ থকা চৰকাৰী উদ্ধৃতি সম্পৰ্কত প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে এখন মানৱাধিকাৰ আয়োগ গঠন কৰা হয়। আয়োগৰ যোগেদি বহুসংখ্যক চাক্ষুসদৰ্শী আৰু ঘটনাৰ বলি হোৱা লোকে তেওঁলোকৰ সুৰক্ষা দিবলৈ আৰক্ষীৰ উদাসীনতা সম্পৰ্কে সাক্ষ্য প্ৰদান কৰে। সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ বলি হোৱা লোকসকললৈ উৎসৰ্গাৰে ছবিখনৰ সামৰণি ঘটে। ==অভিনয় শিল্পী== *''চাইৰাছ''ৰ ভূমিকাত [[নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]] *এলানৰ ভূমিকাত কৰিন নেমেক *''শ্বেৰনাজ''ৰ ভূমিকাত [[চাৰিকা]] *[[পৰজান দস্তুৰ]] *পাৰ্ল বৰ্চিৱালা *ৰাজ জোৎসী *আছিফ বাছৰা *পুষ্পেন্দ্ৰ ছাইনী *ৰাম গোপাল বাজাজ ==নিৰ্মাণ== ২০০২ চনত গুজৰাটত সংঘটিত সাম্প্ৰদায়িক সংঘৰ্ষত লছ এঞ্জেলছষ্ঠিত পৰিচালক ৰাহুল ধোলাকিয়া এক ব্যক্তিগত দুঃখজনক ঘটনাৰ সন্মুখীন হয়। এই হিংসাত্মক ঘটনাই তেওঁৰ বন্ধুৰ পৰিয়ালটোক বিচ্ছিন্ন কৰাৰ লগতে ধোলাকিয়াৰ মনত মচিব নোৱাৰা সাঁচ বহুৱায়। নিজকে মানৱীয় তথা সামাজিকভাৱে দায়বদ্ধ অনুভৱ কৰি ধোলাকিয়াই এজন চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে নিজৰ মনৰ ভাৱ ব্যক্ত কৰিবলৈ মন মেলে।<ref name="Dholakia_1">{{cite news|title=Parzania director: 2006's National award winner?|last=Sen|first=Raja|publisher=Rediff.com|date=30 August 2006|url=http://in.rediff.com/movies/2006/aug/30rahul.htm|accessdate=22 February 2009}}</ref> ৭ লাখ আমেৰিকান ডলাৰৰ সিংহভাগ আহে যুক্তৰাষ্ট্ৰত থকা তেওঁৰ দুজন ভাৰতীয় বন্ধুৰ পৰা।<ref name="NYTimes">{{cite news|title=In India, Showing Sectarian Pain to Eyes That Are Closed |last=Sengupta|first=Somini|publisher=''The New York Times''|date=20 February 2007|url=http://www.nytimes.com/2007/02/20/movies/20parz.html?_r=3&oref=slogin|accessdate=22 February 2009}}</ref> ধোলাকিয়াই ছবিখন [[ইংৰাজী]] ভাষাত নিৰ্মাণ কৰিবলৈ মনস্থ কৰে কিয়নো তেওঁ ভাবে যে সাম্প্ৰদায়িক সংঘৰ্ষ এক বিশ্বজনীন বিষয়। তাৰোপৰি, ছবিখনৰ স্পৰ্শকাতৰ প্ৰকৃতিলৈ চাই ইয়াক [[ভাৰত]]ত মুক্তি দিব পৰাক লৈ তেওঁ নিশ্চিত নাছিল।<ref name="Dholakia_2">{{cite news|title=Being Cyrus and Shernaz|last=Banerjee|first=Poulomi|publisher=''[[The Telegraph (Kolkata)|The Telegraph]]''|date=24 January 2007|url=http://www.telegraphindia.com/1070124/asp/calcutta/story_7303025.asp|accessdate=22 February 2009}}</ref> অভিনয় শিল্পী বাছনি কৰোঁতে ধোলাকিয়াই কয় যে তেওঁলোকে মানুহৰ বাহ্যিক ৰূপ-সৌন্দৰ্য বিচৰা নাই। তেওঁ লগতে কয়: <blockquote>আমি বাস্তৱভিত্তিক চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিবলৈ কোনো গ্লেমাৰাছ লোকক বিচৰা নাছিলো। আমি প্ৰসাধন অবিহনেই ছবিখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ কৰিছিলো। আমি এনে মানুহ বিচাৰিছিলো যাক বিশ্বাসযোগ্য যেন লাগে। সেয়ে অভিনয় শিল্পীয়ে এক প্ৰধান ভূমিকা লৈছিল, আৰু মই কেৱল প্ৰধান চৰিত্ৰৰ কথা কোৱা নাই। প্ৰতিজন অভিনেতাৰে অ'ডিচন লোৱা হৈছিল, আৰু ইয়াৰ ভিতৰত এশাৰী কথা ক'বলৈ দিয়া বা নিদিয়াও আছিল।<ref name="Dholakia_3">{{cite news|title=Will Parzania reach theatres?|last=Sen|first=Raja|publisher=[[Rediff.com]]|date=31 August 2006|url=http://in.rediff.com/movies/2006/aug/31rahul.htm|accessdate=22 February 2009}}</ref></blockquote> প্ৰবীণ অভিনেতা [[নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]] ছবিখনৰ বাবে প্ৰথম আৰ অৱধাৰিত পছন্দ আছিল। কিন্তু শ্বাহে ছবিখনত অভিনয় কৰিবলৈ মান্তি হোৱা আৰু তেওঁক পাৰিশ্ৰমিক দিয়াৰ সামৰ্থ্যক লৈ ধোলাকিয়া বৰ শংকিত আছিল। তেওঁৰ দ্বিতীয় শংকাটোৰ কাৰণ হৈছে ছবিখনৰ এখন বৰ নিম্ন বাজেটৰ ছবি হিচাপে আৰম্ভণি হৈছিল। ধোলাকিয়াই চিত্ৰনাট্যৰ বৰ্ণনা দিয়াৰ পিছত শ্বাহে কয়, "আমি ইয়াক সচেতনভাৱে অনুভৱী কৰি তোলাৰ চৰ্ত্তত নীতিত সহমত।"<ref name="Dholakia_3"/> শ্বাহে ভাবিছিল যে এই কাহিনীটো কোৱাতো প্ৰয়োজনীয়, আৰু তেওঁ অনুভৱ কৰিছিল যে তেওঁ ইয়াৰ এক অংশ হ'ব লাগিব। অভিনয়ৰ বাবে সন্মতি দিয়াৰ পিছত শ্বাহে তেওঁৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে কৰ্মঠভাৱে গৱেষণা কৰি নাছিল। তেওঁ অনুভৱ কৰিছিল যে এজন অভিভাৱক হিচাপে সংঘৰ্ষত পুত্ৰক হেৰুওৱা এটা পৰিয়ালৰ সৈতে মিলি যোৱাটো তেওঁৰ বাবে ইমান কঠিন নহ'ব।<ref name="Dholakia_1"/> ১৮ বছৰীয়া সুদীৰ্ঘ বিৰতিৰ অন্তত [[চাৰিকা]]ই এই ছবিখনকেই চলচ্চিত্ৰ জগতলৈ প্ৰত্যাৱৰ্ত্তন কৰিবলৈ বাছি লয়। ছবিখনে এক বাস্তৱ তথা স্পৰ্শকাতৰ বিষয় সামৰি লোৱালৈ চাই তেওঁ অনুভৱ কৰে যে পৰজানিয়া কেৱল এখন চলচ্চিত্ৰৰ সীমাতেই আৱদ্ধ হৈ নাথাকে।<ref name="x">{{cite web|url=http://m.timesofindia.com/articleshow/2266215.cms|title=I've matured over the years|last=Mathur|first=Barkha|date=9 August 2009|work=Times of India|publisher=|accessdate=}}</ref> দীৰ্ঘসময় বিৰতিৰ পিছতো দৃশ্যগ্ৰহণৰ সময়ত চাৰিকাই কেমেৰাৰ সন্মুখত সহজ অনুভৱেই কৰে। তাৰ পিছতেই শ্বাহ, চাৰিকা আৰু ধোলাকিয়াই চিত্ৰনাট্যৰ গভীৰতালৈ যায়। শ্বাহ আৰু চাৰিকাই তেওঁলোকৰ অভিনয় আৰু বাস্তৱ জীৱনৰ অভিজ্ঞতাৰ পৰা চিত্ৰনাট্যৰ সালসলনিৰ বাবে পৰামৰ্শ আগবঢ়ায় আৰু কেইবাবাৰো ইয়াৰ পুনৰীক্ষণ কৰা হয়।<ref name="Dholakia_3"/> ছবিখন [[গুজৰাট]]ৰ সাম্প্ৰদায়িক সংঘৰ্ষৰ বিষয়ে হোৱা হেতুকে ইয়াক গুজৰাটত মুক্তি দিয়াৰ কথা নাছিল কিয়নো ছবিঘৰৰ মালিকসকলে অপ্ৰীতিকৰ পৰিস্থিতিৰ আশংকাত ইয়াক প্ৰদৰ্শন কৰিব খোজা নাছিল।<ref name="release_1">{{cite news|title=Flicker of hope for Parzania in Gujarat|work=Times News Network|publisher=''The Times of India''|date=28 January 2007|url=http://timesofindia.indiatimes.com/Cities/Ahmedabad/Flicker_of_hope_for_Parzania_in_Gujarat/articleshow/1489796.cms|accessdate=22 February 2009}}</ref><ref name="release_2">{{cite news|title=Parzania director's offer to Gujarat exhibitors|publisher=''The Hindu''|date=3 February 2007|url=http://www.hindu.com/2007/02/03/stories/2007020317621100.htm|accessdate=22 February 2009|archivedate=6 February 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070206013741/http://www.hindu.com/2007/02/03/stories/2007020317621100.htm|deadurl=yes}}</ref> এক জন অধিকাৰ দল [[এনহাড]]ৰ তত্ত্বাৱধানত ২০০৭ চনৰ এপ্ৰিলত ছবিখন ৰাজ্যখনৰ কোনো কোনো ঠাইত প্ৰদৰ্শিত হয়। ছবিখনৰ অন্তিম দৃশ্যত মানৱাধিকাৰ আয়োগৰ আগত নিজৰ ভয়ংকৰ অভিজ্ঞতা বৰ্ণনা কৰাৰ সময়ত চাৰিকাৰ অভিনয় যি দক্ষতা বিশেষভাৱে পৰিস্ফুট হয় সি উল্লেখযোগ্য। অনবদ্য অভিনয় দক্ষতাৰে তেওঁ আবেগিকভাৱে ভাৰাক্ৰান্ত, এগৰাকী ব্যথিত কিন্তু দৃঢ়মনা মাতৃক, যি অলপতে জাৱনৰ গতি সলনি কৰি দিয়া নৃশংস অভিজ্ঞতাৰ সন্মুখীন হৈ আহিছে, ৰূপায়ণ কৰিছে। তেওঁৰ অভিনয়ত স্বাভাৱিক আৰু সৰল প্ৰকাশভংগীৰ মিশ্ৰন ঘটিছে যি তেওঁলৈ সমৰ্থকৰ আৰু সমালোচকৰ প্ৰৱল সঁহাৰিৰ লগতে এক ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটাও কঢ়িয়াই আনিছে। ==বঁটাসমূহ== ২০০৬ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] ([[ভাৰত]]) * বিজেতা - ৰজত কমল বঁটা - শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী - [[চাৰিকা]] * বিজেতা - স্বৰ্ণ কমল বঁটা - শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক - [[ৰাহুল ধোলাকিয়া]] ২০০৮ - স্ক্ৰীণ বঁটা * বিজেতা - ৰামনাথ গোৱেংকা সোঁৱৰণি বঁটা<ref>[http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/article/35844.html 'Rahul Dholakia' Wins Ramnath Goenka Memorial Award] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080113000844/http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/article/35844.html |date=2008-01-13 }} ''IndiaGlitz'', 11 January 2008.</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb title|id=0433425|title=পৰজানিয়া }} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০০৭ বৰ্ষৰ চলচ্চিত্ৰ]] to4mvridwhcomj8vbaz9woolz7wr8n8 0 33243 651911 641515 2026-11-10T06:44:38Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651911 wikitext text/x-wiki {{Infobox character | series = [[হেৰী পটাৰ]] | name = লৰ্ড ভ’লডেমৰ্ট | image =lordvoldemort.jpg | caption = লৰ্ড ভ’লডেমৰ্টৰ চৰিত্ৰত ৰাল্ফ ফিয়েনছ <br>''[[হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য ডেডলী হ’ল’জ-ভাগ-১]]'' | first = ''[[হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য ফিল’ছ’ফাৰ্ছ ষ্ট’ন]]'' | last = '' [[হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য ডেডলী হ’ল’জ]]'' | creator = [[জে কে ৰাউলিং]] |actor =ৰাল্ফ ফিয়েনছ,<small>[[হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য গব্লেট অৱ ফায়াৰ(চলচ্চিত্ৰ)]] ত ভ’লডেমৰ্টৰ পুনৰ্জন্মৰ পৰা [[হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য ডেডলী হ’ল’জ-ভাগ-2]]<br />ফ্ৰেঙ্ক ডিলেন,<small>[[হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য হাফ ব্লাড প্ৰিন্স(চলচ্চিত্ৰ) ]]ত পোন্ধৰ বছৰীয়া হিচাপে</small><br />[[হিৰো ফিয়েঞ্ছ-টিফিন]], <small>[[হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য হাফ ব্লাড প্ৰিন্স(চলচ্চিত্ৰ) ]]ত এঘাৰ বছৰীয়া হিচাপে</small><br />ক্ৰিষ্টিয়ান ক’লছন,<small>[[হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য চেম্বাৰ অৱ ছিক্ৰেটছ(চলচ্চিত্ৰ)]]ত ষোল্ল বছৰীয়া হিচাপে</small><br />ইয়ান হাৰ্ট <small>[[হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য ফিল’ছ’ফাৰ্ছ ষ্ট’ন(চলচ্চিত্ৰ)]]ত কণ্ঠদান</small><br />ৰিচাৰ্ড ব্ৰেমাৰ, <small>>[[হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য ফিল’ছ’ফাৰ্ছ ষ্ট’ন(চলচ্চিত্ৰ)]]ত মুখবিহীন হিচাপে | lbl1 = গৃহ | data1 = [[শ্লিদেৰিণ]] }} '''লৰ্ড ভ’লডেমৰ্ট''' ({{IPAc-en|icon|ˈ|v|oʊ|l|d|ə|m|ɔr}})<ref name="accio-quote.org">{{cite web|url=http://www.accio-quote.org/articles/1999/1099-orangecounty-takahama.html|title=Enchanted with Potter Literature: Fans line up for hours to get their books signed|date=26 October 1999|work=The Orange County Register|location=Santa Ana, CA|accessdate=28 December 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190114192655/http://www.accio-quote.org/articles/1999/1099-orangecounty-takahama.html|archivedate=14 January 2019|deadurl=yes}}</ref><ref name="hp-lexicon.org">{{Cite web |title=HPL: Lord Voldemort: Quick facts<!-- Bot generated title --> |url=http://www.hp-lexicon.org/wizards/voldemort.html |access-date=2013-02-16 |archivedate=2007-07-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070724194634/http://www.hp-lexicon.org/wizards/voldemort.html |deadurl=yes }}</ref> (জন্মনাম '''টম মাৰভোলো ৰিডল''') হ’ল এক কাল্পনিক চৰিত্ৰ আৰু [[জে কে ৰাউলিং|জে কে ৰাউলিঙ]]ৰ “[[হেৰী পটাৰ ]]” শৃংখলাৰ প্ৰধান বিৰোধী চৰিত্ৰ তথা দাৰ্ক লৰ্ড অৰ্থাৎ এজন কলা যাদুগৰৰ চৰিত্ৰ আছিল যি ৱিজাৰ্ডিঙ যুদ্ধৰ কাৰণ আছিল। ১৯৯৭ চনত প্ৰকাশ হোৱা ‘’[[হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য ফিল’ছ’ফাৰ্ছ ষ্ট’ন]]’’ত ভ’লডেমৰ্টে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। তৃতীয় উপন্যাস ‘’[[হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য প্ৰিজনাৰ অৱ আজকাবান]]’’ৰ বাহিৰে বাকী সকলো কেইখন কিতাপ বা চলচ্চিত্ৰ অভিযোজনতে ভ’লডেমৰ্ট হয়তো শাৰীৰিক ভাৱে নহয়তো স্মৃতি ৰোমন্থনৰ জৰিয়তে উপস্থিত আছে। শৃংখলাটিত ভ’লডেমৰ্ট [[হেৰী পটাৰ]]ৰ প্ৰধান শত্ৰু কাৰণ এক ভৱিষ্যকথন অনুসৰি হেৰীৰ “অন্ধকাৰৰ ৰজাক পৰাভূত কৰিব পৰা শক্তি” আছে। প্ৰায় কোনো যাদুকৰ বা যাদুকৰীয়ে তেওঁৰ নাম ল’বলৈ সাহস নকৰে আৰু নামৰ সলনি “তুমি-জানা-কোন”,”তেওঁ-যাৰ-নাম-ল’ব-নাপায়”,”অন্ধকাৰৰ ৰজা” আদি বিশেষণেৰে সম্বোধন কৰে। যাদুবিশ্বৰ [[মাগোল]](যাদু নজনা লোক) সকলৰ অস্তিত্ব বিলোপ কৰি মাগোলজগত আৰু যাদুজগত উভয়কে নিজৰ অধীনলৈ আনি বিশুদ্ধ তেজৰ এক সাম্ৰাজ্য স্থাপন কৰাই ভ’লডেমৰ্টৰ প্ৰধান লক্ষ্য। মাকৰ ফালৰ পৰা তেওঁ [[হগৱাৰ্ট্ছ|হগৱাৰ্ট্ছ যাদু আৰু তন্ত্ৰ বিদ্যালয়]]ৰ চাৰিজন প্ৰতিষ্ঠাতাৰ ভিতৰত অন্যতম ছালাজাৰ শ্লিদেৰিণৰ শেষ বংশধৰ।<ref>{{HPref|book=2}}{{page needed|date=January 2011}}; {{HPref|book=6}}{{Page needed|date=July 2011}}</ref> যাদুবিশ্বৰ [[মাগোল]] সকলক নাশ কৰি ভ’লডেমৰ্টক সৰ্বেসৰ্বা শাসনকৰ্তা হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ গঠিত ডেথ্ ইটাৰ সকলৰ তেওঁ দলপতি। ==চাৰিত্ৰিক বিকাশ== ২০১১ চনৰ এক সাক্ষাৎকাৰত ৰাউলিঙে কয় যে ভ’লডেমৰ্টক হেৰী পটাৰৰ প্ৰধান শত্ৰু হিচাপে অংকিত কৰিলেও প্ৰথমাৱস্থাত তেওঁৰ জীৱন কাহিনীৰ কথা ভবা নাছিল। "প্ৰধান ধাৰণাটো আছিল এনেকুৱা যে হেৰীয়ে নিজে গম পোৱা নাছিল যে সি এক যাদুকৰ [...] আৰু তাৰ পৰা মই ওভোটাকৈ সেই পৰিস্থিতিৰ কথা ভাবিবলৈ ধৰিলো যিয়ে তাক নিজৰ পৰিচয়ৰ কথা নজনাকৈ ৰাখিলে। [...] যেতিয়া সি এবছৰীয়া আছিল শতিকাৰ আটাইতকৈ ভয়ংকৰ যাদুকৰজনে তাক হত্যা কৰিব খুজিলে। তেওঁ হেৰীৰ মাতা-পিতাক হত্যা কৰি তাকো শাপ দি মাৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে। [...] ইয়াৰ কাৰণ আমি জানিবলৈ পোৱাৰ আগতে নিশ্চয় হেৰীয়ে জানিব লাগিব। আৰু কোনো এক ৰহস্যময় কাৰণৰ বাবে হেৰীৰ মৃত্যু নহ’ল কিন্তু তাৰ কপালত বিজুলীৰ দৰে দাগ এটা ৰৈ গ’ল আৰু সেই শাপ ওলোটাকৈ ভ’লডেমৰ্টৰ গাত লাগিল যিয়ে তেতিয়াৰে পৰা আত্মগোপন কৰি আছে।<ref name="rehm"/> দ্বিতীয় কিতাপ খনত ৰাউলিঙে প্ৰকাশ কৰে যে ভ’লডেমৰ্টনিজেই অৰ্ধতেজ জাত। ২০০০ চনত ৰাউলিঙে কয় যে ভ’লডেমৰ্ট প্ৰকৃততে “এক অত্যাচাৰী তথা মানসিক ভাৱে অসূস্থ ব্যক্তি যিয়ে অন্য মানুহৰ দুখ-যন্ত্ৰণাক গুৰুত্ব নিদিয়ে”। .<ref>{{cite web|url=http://www.accio-quote.org/articles/2000/0900-ew-jensen.htm|author=Jensen, Jeff. |title='Fire' Storm |work=Entertainment Weekly |date=7 September 2000"}}</ref> ২০০৪ চনত ৰাউলিঙে এয়া প্ৰকাশ কৰে যে ভ’লডেমৰ্ট কোনো বাস্তৱ চৰিত্ৰৰ ওপৰত আধাৰিত নহয়।<ref>{{cite web|url=http://www.accio-quote.org/articles/2004/0304-wbd.htm|title=JK Rowling's World Book Day Chat|date=4 March 2004|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070816113645/http://www.accio-quote.org/articles/2004/0304-wbd.htm|archivedate=16 August 2007|access-date=16 February 2013|deadurl=yes}}</ref> ২০০৬ চনত ৰাউলিঙে কয় যে আন ভয় নাথাকিলেও ভ’লডেমৰ্টৰ আন মানুহৰ দৰে মৃত্যু ভয় নিশ্চয় আছে।<ref>{{cite web|url=http://www.accio-quote.org/articles/2005/0705-tlc_mugglenet-anelli-2.htm|author=Anelli, Melissa and Emerson Spartz|title=The Leaky Cauldron and MuggleNet interview Joanne Kathleen Rowling: Part Two|publisher=The Leaky Cauldron|date=16 July 2005|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171031153434/http://www.accio-quote.org/articles/2005/0705-tlc_mugglenet-anelli-2.htm|archivedate=31 October 2017|access-date=16 February 2013|deadurl=yes}}</ref> গোটেই শৃংখলাটোতেই ৰাউলিঙে ভ’লডেমৰ্টক ইমানেই ভয়ানক যাদুকৰ হিচাপে উপস্থাপন কৰিছে যে তেওঁৰ নাম লোৱাটোৱেই বিপদজনক বুলি ভবা হয়। উপন্যাসৰ বেছিভাগ চৰিত্ৰই ভ’লডেমৰ্টৰ নাম ডাঙৰকৈ কোৱাৰ সলনি “তুমি-জানা-কোন”,”তেওঁ-যাৰ-নাম-ল’ব-নাপায়”আদি নামেৰে তেওঁক বুজাই। ''[[হেৰী পটাৰএণ্ড দ্য ডেডলী হ’ল’জ]]''ত ভ’লডেমৰ্টৰ নামত এক যাদু কৰা হয় আৰু তেওঁৰ নাম কোৱাৰ লগে লগে ভ’লডেমৰ্টৰ সেৱক সকলে হেৰী আৰু বন্ধুসকলৰ অৱস্থান নিৰ্ণয় কৰি সিহঁতক ধৰা পেলায়। ৰাউলিঙৰ মতে ভ’লডেমৰ্টৰ নামটি এক আৱিষ্কৃত নাম।<ref>{{cite web|url=http://www.accio-quote.org/articles/1999/1099-connectiontransc2.htm|author=Lydon, Christopher|title=J.K. Rowling interview transcript|publisher=The Connection (WBUR Radio)|date=12 October 1999|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180320014759/http://www.accio-quote.org/articles/1999/1099-connectiontransc2.htm|archivedate=20 March 2018|access-date=16 February 2013|deadurl=yes}}</ref> অৱশ্যে ফিলিপ নেলৰ মতে ভ’লডেমৰ্টৰ নামটি ফৰাচী ভাষাত “মৃত্যুৰ উৰণ” বুজোৱা শব্দৰ পৰা আহিছে।<ref>{{cite book |title = J.K. Rowling's Harry Potter Novels: A Reader's Guide |author=Nel, Philip |authorlink = Philip Nel | edition = illustrated |editor = Continuum International Publishing Group |year = 2001 | isbn = 0-8264-5232-9 |page=16 |url = http://books.google.com/?id=qQYfoV62d30C&printsec=frontcover&dq=J.K.+Rowling%27s+Harry+Potter+novels#PPA16,M1 |editor-link = Continuum International Publishing Group }}</ref> আৰু নিলছেন এণ্ড নিলছেনৰ মতে ফৰাচী “মৰ্ট”(“মৃত্যু”) আৰু লেটিন শব্দ “মৰ্ছ”ৰ লগত ইয়াৰ কিছু সম্পৰ্ক থকা বাবে নামটোৰ পৰা পাঠকে এক “অজীব অনুভৱ” পায়।<ref>{{cite journal |title=Lessons in the teaching of vocabulary from September&nbsp;11 and Harry Potter |author=Alleen Pace Nilsen, Don L.F. Nilsen |journal=Journal of Adolescent & Adult Literacy |volume=46 |issue=3 |pages=254–260 |month=November |year=2002 |url=http://www.sfu.ca/media-lab/archive/2007/426/Resources/Readings/readings%20kidcult/HarryPotterLiteracy.pdf |format=PDF}}</ref> ==আবিৰ্ভাৱ== <!-- [[WP:WAF]] is enforced in this section. This is not a place for fanboy cruft, but only a BRIEF retelling of above publishing information in a canonical form. --> ===হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য ফিল’ছ’ফাৰ্ছ ষ্ট’ন=== হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য ফিল'ছ'ফাৰ্ছ ষ্ট'নত ভ'লডেমৰ্টৰ প্ৰথম আৱিৰ্ভাৱ ঘটে। এই কাহিনীত ৰাউলিঙে ভ'লডেমৰ্টক "ডাৰ্ক লৰ্ড" হিচাপে পৰিচয় কৰায় যিয়ে হেৰীৰ মাতা-পিতা লিলি পটাৰ আৰু জেমছ পটাৰক হত্যা কৰে আৰু হেৰীকো তত্‍ক্ষণমৰণ শাপেৰে মাৰিবলৈ যাঁওতে হেৰীৰ মাতৃৰ প্ৰেম আৰু হেৰীৰ বাবে নিজৰ প্ৰাণ উত্‍সৰ্গা কৰা প্ৰৱণতাই হেৰীক এক ঢাল হিচাপে ৰক্ষা কৰে। ফলত ভ'লডেমৰ্টে নিজৰ শৰীৰ হেৰুৱাই পেলাই আৰু হেৰীৰ কপালত ৰৈ যায় বিজুলীৰ দৰে এক ৰহস্যময় দাগ। কিতাপখনত ভ'লডেমৰ্টে ফিল'ছ'ফাৰ্ছ ষ্ট'ন বা পৰশ পাথৰটি চুৰি কৰি হেৰোৱা শৰীৰটো পুনৰূদ্ধাৰৰ বিফল চেষ্টা চলাই। ইয়াৰ বাবে ভ'লডেমৰ্টে প্ৰফেছৰ কুইৰেলৰ সহায় বিচাৰে আৰু কুইৰেলৰ মূৰৰ পিছফালে আশ্ৰয় লয়। অৱশ্যে শেষত পৰশ পাথৰটি চুৰি কৰাত হেৰীয়ে ভ'লডেমৰ্টক বাধা দিবলৈ সক্ষম হয়। === হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য চেম্বাৰ অৱ ছিক্ৰেটছ === হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য চেম্বাৰ অৱ ছিক্ৰেটছত ৰাউলিঙে জিনি ৱিজলীয়ে বিচাৰি পোৱা ডায়েৰী এটাৰ মাজত লুকাই থকা কিশোৰ ভলডেমৰ্টৰ এক সত্তা টম মাৰভ'ল' ৰিডলক চিনাকি কৰোৱাই। এই কিতাপখনত জিনিক হেৰীৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত এক লাজকুৰীয়া যুৱতী হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="{{HP2}}ch17">{{HPref|book=2|chapter=17}}</ref> উত্‍কণ্ঠিত আৰু অকলশৰীয়া অনুভৱ কৰি জিনিয়ে ডায়েৰীটোত লিখিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু সহানুভূতিশীল টমৰ লগত নিজৰ গভীৰতম ভয়সমূহ আলোচনা কৰিবলৈ লয়।<ref name = "{{HP2}}ch17"/> ছবিখনৰ শেষৰ ফালে যেতিয়া টম মাৰভ'ল' ৰিডলে নামৰ আখৰ কেইটা সলনি কৰি ময়েই লৰ্ড ভলডেম'ৰ্ট বুলি প্ৰকাশ কৰে তেতিয়াহে এইটো ওলাই পৰে যে টম প্ৰকৃততে ভলডেম'ৰ্টৰ এক মায়াবী ৰূপ। ৰিডলে কয় যে জিনিৰ ভয়বোৰ গ্ৰাস কৰি সি শক্তিশালী হৈ পৰিছে আৰু জিনিৰ অন্তৰাত্মা দখল কৰি লৈছে। সি জিনিক ব্যৱহাৰ কৰি গোপন কোঠাৰ দুৱাৰ খোলে যাৰ পৰা বাচিলিস্ক নামৰ দৈত্যাকৃতিৰ সাপ এডাল ওলাই হগৱাৰ্টছৰ বহুতো বিদ্যাৰ্থীক জড়ভৰত কৰি পেলায়। হেৰীয়ে শেষত বাচিলিস্ক আৰু ডায়েৰীৰ ৰিডল উভয়কে পৰাস্ত কৰে।<ref name="{{HP2}}ch17"/> ''হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য হাফ ব্লাড প্ৰিন্স''ত , এলবাচ ডাম্বলড'ৰে হেৰীক কয় যে সেই ডায়েৰীটো প্ৰকৃততে ভলডেম'ৰ্টৰ এটা [[হ’ৰক্ৰাক্স]](ভলডেম'ৰ্টৰ খণ্ডিত আত্মাৰ এটা অংশ ধাৰণ কৰা এক পাত্ৰ) আছিল। === হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য প্ৰিজনাৰ অৱ আজকাবান=== তৃতীয় গ্ৰন্থ ''[[হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য প্ৰিজনাৰ অৱ আজকাবান]]''ত ভলডেম'ৰ্ট নিজে বা আন কোনো ৰূপেৰেও উপস্থিত নাথাকে। হেৰীক যেতিয়া ডিমেনটৰে আক্ৰমণ কৰে তেতিয়াহে ভলডেম'ৰ্টৰ মাত শুনা যায়। কাহিনীৰ শেষৰফালে জ্যোতিষ বিদ্যাৰ শিক্ষক ছিবিল ট্ৰেলোনীয়ে এক ভৱিষ্যদ্বাণী কৰে: ''অন্ধকাৰৰ ৰজা অকলশৰীয়া আৰু বন্ধুত্বহীন হৈ আছে, অনুগামীসকলেও তেওঁক পৰিত্যাগ কৰিছে। এই বাৰ বছৰে তেওঁৰ সেৱক বন্দী হৈ আছিল। আজি মাজৰাতিৰ আগেয়ে সেৱক মুক্ত হব আৰু তাৰ প্ৰভুক লগ পাবলৈ যাত্ৰা কৰিব। সেৱকৰ সহায়ত অন্ধকাৰৰ ৰজা আগতকৈ বহুগুণে শক্তিশালী আৰু ভয়ানক হৈ পুনৰ জাগি উঠিব। আজিয়েই...মাজৰাতিৰ আগেয়েই... সেই সেৱক...তাৰ প্ৰভুক লগ পাবলৈ... যাত্ৰা কৰিব...''<ref name="{{HP3}}ch16">{{HPref|book=3|chapter=16}}</ref> প্ৰথমতে যদিও এই সেৱকজন [[ছিৰিয়াছ ব্লেক]] বুলি ভবা হয় পিছলৈ গম পোৱা যায় যে তাত পিটাৰ পেটিগ্ৰিউৰ কথা কোৱা হৈছে যিয়ে ভলডেম'ৰ্টৰ পতনৰপৰা ইমানদিনে ৰণৰ এন্দুৰ স্কেবাৰ্জৰ ৰূপ লৈ আছিল। === হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য গব্লেট অৱ ফায়াৰ=== চতুৰ্থ উপন্যাস ‘’[[হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য গব্লেট অৱ ফায়াৰ]]’’ৰ আৰম্ভণি আৰু সামৰণিত ভ’লডেমৰ্টক দেখা যায়। শেষত এয়া প্ৰকাশ হয় যে ভ’লডেমৰ্টৰ সেৱক বাৰ্টী ক্ৰাউচ কনিষ্ঠই হগৱাৰ্ট্ছৰ শিক্ষক মেড আই মূডীৰ ৰূপ লৈ যাদুৰ ত্ৰিকোণীয় প্ৰতিযোগিতাত হেৰীক জয়ী হোৱাত সহায় কৰে। আচলতে ভ’লডেমৰ্টৰ লক্ষ্য আছিল হেৰীক ডাম্বলড’ৰৰ নজৰৰ পৰা আঁতৰাই ৰিডল পৰিয়ালক সমাধিস্থ কৰা লিটল হেংগলটন কবৰস্থানলৈ আঁতৰাই নিয়া।<ref name = "{{HP4}}ch32333435"/> তাত হেৰী বন্দী হৈ পৰে আৰু পিটাৰ পেটিগ্ৰিউৱে হেৰীৰ তেজ ব্যৱহাৰ কৰি কিছুমান যাদু কৰাৰ পিছত ভ’লডেমৰ্টে নিজৰ শৰীৰ পুনৰ লাভ কৰে আৰু পূৰ্ণ শক্তিৰে জাগি উঠে।<ref name="{{HP4}}ch32">{{HPref|book=4}}</ref> শৃংখলাটিত প্ৰথমবাৰৰ বাবে ৰাউলিঙে ভ’লডেমৰ্টৰ শৰীৰৰ বৰ্ণনা কৰে: "ওখ আৰু হাড়ে-ছালে লগা", "নৰমুণ্ডতকৈও বগা,বহল ভয়ানক তেজৰঙা চকু আৰু নাকৰ পৰিৱৰ্তে সাপৰ দৰে বিন্ধা থকা” এখন মুখ”।<ref name = "{{HP4}}ch32333435"/> ৰাউলিঙে লিখিছে যে তেওঁৰat his "হাতবোৰ শেঁতাপৰা মকৰাৰ দৰে; তেওঁৰ দীঘল বগা আঙুলিবোৰেৰে তেওঁ নিজৰে বুকুখন পিহি আছিল,তেওঁৰ বাহু,মুখ;মেকুৰীৰ দৰে ৰঙা চকুযুৰি ৰাতিৰ আন্ধাৰত আৰু অধিক শেঁতা হৈ জিলিকিছিল"।<ref name = "{{HP4}}ch32333435"/> পেটিগ্ৰিউৰ সহায়ত ভ’লডেমৰ্টে প্ৰথমতে এক দুৰ্বল,ভ্ৰমণ আৰু যাদু প্ৰয়োগ কৰিব পৰা এক শৰীৰ সৃষ্টি কৰি লয় আৰু হেৰীক বন্দী কৰি সম্পূৰ্ণ শৰীৰ উদ্ধাৰৰ পৰিকল্পনা কৰাত ব্যস্ত হৈ পৰে। ফ্ৰেংক ব্ৰাইছ নামৰ এক মালীয়ে এই পৰিকল্পনা শুনে আৰু ভ’লডেমৰ্টে তাক মাৰি পেলাই।<ref name = "{{HP4}}ch1"/> কবৰস্থানত সম্পূৰ্ণ শক্তিসম্পন্ন শৰীৰ আহৰণ কৰাৰ পিছত ভ’লডেমৰ্টে অন্য ডেথ ইটাৰ সকলক মাতে আৰু হেৰীক এক যাদুযুদ্ধৰ প্ৰত্যাহ্বান জনায়। কিন্তু দুয়োৰে যাদুদণ্ড দুডাল একেটা ফিনিক্স পখীৰ পাখীৰে নিৰ্মিত বাবে যুদ্ধৰ সময়ত দণ্ডদুডাল সংযুক্ত হৈ পৰে আৰু হেৰীৰ মাতা-পিতাকেধৰি ভ’লডেমৰ্টৰ হত্যাৰ বলি হোৱা সকলৰ আত্মাবোৰ আহি ভ’লডেমৰ্টৰ মনোযোগ ভ্ৰষ্ট কৰে আৰু হেৰীক পিটাৰ পেটিগ্ৰিৱে হত্যা কৰা সতীৰ্থ ছেদ্ৰিক ডিগৰীৰ শৰীৰটোৰে সৈতে গুপ্তমাৰ্গেৰে পলাই সাৰিবলৈ সুবিধা কৰি দিয়ে।<ref name="{{HP4}}ch36">{{HPref|book=4|chapter=36}}</ref> === হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ফিনিক্স=== পুনৰ এক ষড়যন্ত্ৰৰ সৈতে পঞ্চম গ্ৰন্থ ''[[হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ফিনিক্স]]''ৰ শেষভাগত ভ'লডেমৰ্টৰ আৱিৰ্ভাৱ হয়।<ref name="{{HP5}}ch35">{{HPref|book=5|chapter=35}}</ref> এই কিতাপখনত হেৰীয়ে অত্যন্ত মানসিক চাপৰ মাজেৰে সময় কটাব লগীয়া হয় আৰু ৰাউলিঙৰ মতে অনুভূতিশীল হোৱা হেতুকে মানৱত্ব গুণ থকা হেৰী আৰু অমানৱীয় ভাবে কোনো আবেগ নথকা ভ'লডেমৰ্টৰ মাজত পাৰ্থক্য বিচাৰ কৰিবলৈ ই খুবেই জৰুৰী: "হেৰী এক মানৱীয় গুণসমৃদ্ধ নায়ক আৰু তাৰ তথা মানৱত্বহীন ভ'লডেমৰ্টৰ মাজত পাৰ্থক্য থকাটো খুবেই জৰুৰী […] আৰু সেয়েহে হেৰীয়ে এনে এক পৰিস্থিতিত উপনীত হোৱা দৰকাৰ য'ত সি সম্পূৰ্ণৰূপে ভাগি পৰিব। "<ref name="Fry2005 ">{{cite web|url=http://www.accio-quote.org/articles/2005/1205-bbc-fry.html|title=Living With Harry Potter|accessdate=15 August 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090602092002/http://www.accio-quote.org/articles/2005/1205-bbc-fry.html|archivedate=2 June 2009|deadurl=yes}}</ref> ইয়াত ভ'লডেমৰ্টে [[বেলাট্ৰিস্ক লেষ্ট্ৰেঞ্জ]] আদিকে ধৰি ভালেমান ডেথ ইটাৰক আজকাবানৰ পৰা মুকলি কৰি দিয়ে আৰু যাদু মন্ত্ৰালয়ৰ ৰহস্যময়ী বিভাগত হেৰী আৰু ভ'লডেমৰ্ট সম্বন্ধীয় এক ভৱিষ্যকথন চুৰি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰে। তেওঁ ডেথ ইটাৰৰ এটা দলক ৰহস্যময়ী বিভাগলৈ পঠিয়াই যত [[অৰ্ডাৰ অৱ ফিনিক্স (সংগঠন)|অৰ্ডাৰ অৱ ফিনিক্স]]ৰ লগত তেওঁলোকৰ যুদ্ধ লাগে। বেলাট্ৰিস্কৰ বাহিৰে বাকী সকলো ধৰা পৰে আৰু ডাম্বলড'ৰৰ লগত ভ'লডেমৰ্টৰ তয়াময়া ৰণ লাগে। ভ'লডেমৰ্টে হেৰীক নিজৰ আয়ত্তলৈ আনিব খোজে কিন্তু হেৰীৰ অন্তৰখন ভ'লডেমৰ্টে দুৰ্বলতা বুলি জ্ঞান কৰা প্ৰেমেৰ ভৰপূৰ বাবে বিফল হয়। ডাম্বলড'ৰৰ জয়ী হোৱাৰ সম্ভাৱনা দেখি ভ'লডেমৰ্টে পলাব খোজোতেই যাদু মন্ত্ৰীয়ে তেওঁক দেখা পায় আৰু ভ'লডেমৰ্ট উভতি অহা বুলি তেওঁ পতিয়ন যায়। === হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য হাফ ব্লাড প্ৰিন্স=== হাফ ব্লাড প্ৰিন্সত ভলডেম'ৰ্টক দেখা নাযায় যদিও তেওঁৰ কাম কাজ বোৰৰ উমান পোৱা যায়: তেওঁ আকৌ যুদ্ধ ঘোষণা কৰে আৰু ক্ষমতাৰ গাদী দখল কৰিবলৈ প্ৰয়াস চলাই। স্মৃতিপাত্ৰৰ জৰিয়তে কৰা স্মৃতি ৰোমন্থনৰ দ্বাৰা ৰাউলিঙে প্ৰকাশ কৰে যে ভলডেম'ৰ্ট প্ৰকৃততে মেৰ'প গ'ণ্ট নামৰ এক যাদুকৰণী আৰু টম ৰিডল নামৰ [[মাগোল]]ৰ পুত্ৰ যাৰ জন্মৰ আগতেই টমে মেৰ'পক ত্যাগ কৰে আৰু জন্মৰ কিছু সময় পিছত মেৰ'পৰ মৃত্যু হয়।<ref name = "{{HP6}}ch10"/> এক অনাথ আশ্ৰমত বাস কৰা ৰিডলক ভলডেম'ৰ্টে হগৱাৰ্ট্ছলৈ লৈ আহে।<ref name = "{{HP6}}ch13"/> ৰিডল যদিও এক আদৰ্শ ছাত্ৰ আছিল,তেওঁ অসামাজিক মানৱীয়তাসম্পন্ন আছিল আৰু নিৰ্দোষী লোকক যাদুপ্ৰয়োগৰ দ্বাৰা কষ্ট দি আনন্দ পাইছিল। আৰু তেওঁক এৰি যোৱাৰ প্ৰতিশোধস্বৰূপে দেউতাক আৰু ককাক-আইতাকক হত্যা কৰে।<ref name = "{{HP6}}ch17"/> কিতাপখনত ৰিডলৰ "[[মাগোল]]"(যাদু নজনা মানুহ)ৰ প্ৰতি থকা ঘৃণা,[[হ'ৰক্ৰাক্স]]ৰ প্ৰতি থকা আকৰ্ষণ, আৰু নিজ আত্মাক খণ্ডিত কৰি অমৰত্ব লাভ কৰিবলৈ থকা ইচ্ছাৰ কথা বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name = "{{HP6}}ch23"/> কিতাপৰ মূল কাহিনীত ভলডেম'ৰ্টে হগৱাৰ্ট্ছ আক্ৰমণ কৰি ডাম্বলড'ৰক হত্যা কৰাৰ এক পৰিকল্পনা কৰে। ইয়াৰ বাবে [[ড্ৰেকো মেলফয়|ড্ৰেকো মেলফয়ে]] ডেথ ইটাৰবোৰে হগৱাৰ্ট্ছৰ সুৰক্ষা বেষ্টনী ভাঙি বিদ্যালয়ৰ ভিতৰত প্ৰৱেশ কৰিব পৰাকৈ এক অন্তৰ্হিত হব পৰা আলমাৰীৰ ব্যৱস্থা কৰে।<ref name="{{HP6}}ch27">{{HPref|book=6|chapter=27}}</ref> এই আলমাৰিৰ দ্বাৰা ডেথ ইটাৰবোৰে হগৱাৰ্ট্ছত প্ৰৱেশ কৰে আৰু ডাম্বলড'ৰক ঘেৰি ধৰে। ড্ৰেকোই ডাম্বলড'ৰক হত্যা কৰিবলৈ নিজকে মান্তি কৰাব নোৱাৰাত হগৱাৰ্ট্ছৰ শিক্ষক [[চেভেৰাছ স্নেইপ|ছেভেৰাচ স্নেইপে]] [[তত্‍ক্ষণমৰণ মন্ত্ৰ]]ৰে ডাম্বলড'ৰক হত্যা কৰে।<ref name="{{HP6}}ch27" /> === হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য ডেডলী হ’ল’জ'=== হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য ডেডলী হ’ল’জ'ত ভ’লডেমৰ্টে সৰ্ববৃহত্ শক্তি আহৰণৰ প্ৰচেষ্টা চলায়। তেওঁ যাদু মন্ত্ৰণালয় দখল কৰি লয়<ref name="DH121315">{{HPref|book=7}}{{page needed|date=January 2011}}</ref> আৰু [[মাগোল]]জন্মা বোৰক যাদু “চুৰি কৰা” বুলি আটক কৰায়।<ref name="DH121315"/> [[প্ৰায়ৰি ইনকেণ্টাটেম]]ৰ প্ৰভাৱ বিনষ্ট কৰিবলৈ লুছিয়াচ মেলফয়ৰ যাদুদণ্ড ধাৰ কৰিও হেৰীক মাৰিবলৈ ব্যৰ্থ হোৱাত<ref name="DH4">{{HPref|book=7|chapter=4}}</ref> তেওঁ সবাতোকৈ শক্তিশালী যাদুদণ্ড মান্য দণ্ড(এল্ডাৰ ৱাণ্ড)ৰ সন্ধানত নামি পৰে। এই যাত্ৰাত তেওঁ যাদুদণ্ড নিৰ্মাতা বুঢ়া গ্ৰেগৰভিচকো হত্যাকৰে।<ref name="DH14">{{HPref|book=7|chapter=14}}</ref> ভ’লডেমৰ্টে যাদুকৰ গেলাৰ্ট গ্ৰিণ্ডেলৱাল্ডকো হত্যা কৰে আৰু ডাম্বলডোৰৰ সমাধিৰ পৰা মান্য দণ্ডডাল চুৰি কৰি আনে। পিছত হেৰীয়ে [[হ’ৰক্ৰাক্স]] বোৰ বিচাৰি বিচাৰি ধ্বংস কৰি থকা কথা গম পায় ভ’লডেমৰ্টে এক বিৰাট যুদ্ধবাহিনী লৈ হগৱাৰ্ট্ছ আক্ৰমণ কৰে।<ref name="DH31">{{HPref|book=7|chapter=31}}</ref> যিহেতু [[চেভেৰাছ স্নেইপ|স্নেইপে]] এল্ডাৰ ৱাণ্ডৰ আগৰ গৰাকী ডাম্বলড’ৰক হত্যাকৰিছিল সেয়েহে ভ’লডেমৰ্টে পোহনীয়া সাপ নাগিনীৰ হতুৱাই স্নেইপক হত্যা কৰে আৰু নিজকে এল্ডাৰ ৱাণ্ডৰ গৰাকী বুলি ভাবি লয়।<ref name="DH32">{{HPref|book=7|chapter=32}}</ref> তাৰ পিছত তেওঁ এঘণ্টীয়া যুদ্ধ বিৰতি ঘোষণা কৰে আৰু হেৰীক তেওঁৰ হাতত গটাই দিবলৈ আহ্বান কৰে।<ref name="DH34">{{HPref|book=7|chapter=34}}</ref> যেতিয়া হেৰীয়ে নিষিদ্ধঅৰণ্যত ভ’লডেমৰ্টৰ ওচৰত আত্মসমৰ্পণ কৰে,ভ’লডেমৰ্টে মান্যদণ্ডৰে তাক আক্ৰমণ কৰে।<ref name="DH34" /> কিন্তু ওলোটাই হেৰীৰ গাত সোমাই থকা ভ’লডেমৰ্টৰ আত্মাৰ এটা অংশহে ধ্বংসপ্ৰাপ্ত হয়। শেষত হেৰীয়ে ব্যাখ্যা কৰে যে ডাম্বলড’ৰক নীৰস্ত্ৰ কৰি ড্ৰেকো মান্যদণ্ডৰ গৰাকী হয় আৰু ড্ৰেকোক নীৰস্ত্ৰ কৰাৰ পিছত হেৰী মান্যদণ্ডৰ মালিক হৈ পৰে। ভ’লডেমৰ্টে মান্যদণ্ডৰে হেৰীক মৃত্যুশাপ দিয়ে যদিও দণ্ডডালে নিজ মালিকৰ ক্ষতি সাধন নকৰাত সেই শাপ উলটি ভ’লডেমৰ্টৰ গাত লাগে আৰু ভ’লডেমৰ্টৰ মৃত্যু হয়। যুদ্ধৰ শেষত তেওঁক আনৰ পৰা বেলেগে এটা কোঠাত অকলে সমাধিস্থ কৰা হয়।<ref name="DH36">{{HPref|book=7|chapter=36}}</ref> ==চলচ্চিত্ৰত ৰূপায়ণ== হেৰী পটাৰ চলচ্চিত্ৰ শৃংখলাৰ সাতখন চলচ্চিত্ৰতে ভ'লডেমৰ্টৰ উপস্থিতি ঘটে। এইকেইখন হৈছে - #হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য ফিল'ছফাৰ্ছ ষ্ট'ন #হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য চেম্বাৰ অফ ছিক্ৰেটছ #হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য গব্লেট অফ ফায়াৰ #হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য অৰ্ডাৰ অফ দ্য ফিনিক্স #হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য হাফ-ব্লাড প্ৰিন্স #হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য ডেথ্লী হেল'জ - পাৰ্ট ১ আৰু #হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য ডেথ্লী হেল'জ - পাৰ্ট ২। তেওঁৰ বিভিন্ন আবিৰ্ভাব আৰু বয়সত পাঁচগৰাকী অভিনেতাই তেওঁক ৰূপায়িত কৰিছে। ''হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য ফিল'ছফাৰ্ছ ষ্ট'ন''ত ভ'লডেমৰ্টক কুইৰেলৰ মূৰৰ পিছফালে এখন মুখ হিচাপে কম্পিউটাৰৰ সহায়ত প্ৰস্তুত কৰা ছবিৰে দেখুওৱা হৈছিল। একেখন ছবিতে কুইৰেলৰ চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰা ''ইয়ান হাৰ্টে'' ইয়াৰ বাবে কণ্ঠ আৰু মুখমণ্ডলৰ সূত্ৰ দিছিল। নিষিদ্ধ অৰণ্যত ইউনিকৰ্ন এটাৰ তেজ পি খাই থাকোঁতেও ভ'লডেমৰ্টৰ আবিৰ্ভাব ঘটিছে। এই ছবিখনত এক স্মৃতিৰ দৃশ্যত জেমছ আৰু লিলি পটাৰক হত্যা কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ ঘৰত উপস্থিত হওঁতে ভ'লডেমৰ্টক পুনৰ দেখুওৱা হৈছে। এই দৃশ্যটোত মুখমণ্ডল নেদেখিলেও ''ৰিচাৰ্ড ব্ৰেমাৰে'' ক'লা যাদুকৰজনক ৰূপায়িত কৰিছে।<ref name=mn-cast-confusion>{{cite web | url=http://www.mugglenet.com/castpages/credits.shtml | title=Credit Confusion | publisher=MuggleNet | accessdate=7 January 2007 | archivedate=29 October 2007 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20071029190049/http://www.mugglenet.com/castpages/credits.shtml | deadurl=yes }}</ref> হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য চেম্বাৰ অফ ছিক্ৰেটছত ১৬ বছৰীয়া টম মাৰ্ভ'ল' ৰিডলৰ (ক্ৰিষ্টিয়ান ক'লছন) ৰূপত তেওঁৰ পৰৱৰ্তী আবিৰ্ভাব ঘটিছে। [[File:Ralph Fiennes retouched.jpg|thumb|ৰালফ ফিয়েনছে ''গব্লেট অফ ফায়াৰ''ৰ পৰা ''ডেথ্লী হেল'জ - পাৰ্ট ২''লৈ ভ'লডেমৰ্টৰ চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছে। ]] 'হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য গব্লেট অফ ফায়াৰ''ৰ প্ৰথমছোৱাত ভ'লডেমৰ্টৰ তীক্ষ্ণ আৰু দুৰ্বল মাতটোহে মাত্ৰ শুনিবলৈ পোৱা গৈছিল। হ'লেও, ছবিখনৰ শেষৰফালে প্ৰথমবাৰৰ বাবে শৰীৰি ৰূপত তেওঁ দেখা দিছিল যাক ৰূপায়িত কৰিছিল ''ৰালফ ফিয়েনছে''। কিতাপকেইখনৰ দৰেই ভ'লডেমৰ্টক ক'লা সাঁজ পিন্ধা, ওখ আৰু কৃশকায়, চুলিবিহীন আৰু হালধীয়া দাঁতৰ গৰাকী হিচাপে দেখুওৱা হৈছে। তেওঁৰ যাদুদণ্ডডালত এক বগা ঠাঁচ আছে আৰু ইয়াৰ মুঠিয়াটো হাড়ৰদ্বাৰা নিৰ্মিত যেন দেখুৱায়। তেওঁৰ আঙুলিৰ নখবোৰ দীঘল আৰু শেঁতা নীলা। কিতাপকেইখনৰ দৰে তেওঁৰ চকুৰ মণি সাপৰ দৰে নহয় আৰু তেওঁৰ চকুকেইটা নীলা, কাৰণ পৰিচালক [[ডেভিদ হেইমেন|ডেভিদ হেইমেনে]] অনুভৱ কৰে যে তেওঁৰ অশুভ শক্তিটো দেখা পোৱা নাযাব আৰু দৰ্শকে ভয় নাখাব (মানুহৰ ৰূপ লোৱাৰ পিছত যেতিয়া তেওঁ চকু মেলে তেতিয়া তেওঁৰ চকুকেইটাই পলকৰ বাবে সাপৰ দৰে এক ৰূপ লয় কিন্তু ক্ষণিকতে স্বাভাৱিক হৈ পৰে)। কিতাপকেইখনৰ দৰেই, ভ'লডেমৰ্টৰ চলচ্চিত্ৰ ৰূপতো তেওঁৰ সাপৰ দৰে নাকৰ ঠাইত দুটা ফুটা আছে আৰু নাকৰ মাংস চকুত পৰাকৈ পিছলৈ হেঁচ খাই আছে। ছেটত ৰালফ ফিয়েনছৰ নাকটো মেক-আপেৰে সামৰা হোৱা নাছিল, বৰঞ্চ ইয়াক নিৰ্মাণৰ পিছত ডিজিটেলি আঁতৰোৱা হয়। প্ৰথম আবিৰ্ভাবটোত ভ'লডেমৰ্টৰ এক কাঁটাৰ দৰে জিভা আছিল যদিও পিছৰ ছবিসমূহত ইয়াক গুচাই পেলোৱা হয়। ফিয়েনছে কয় যে [[ডেনিয়েল ৰেডক্লিফ|ডেনিয়েল ৰেডক্লিফে]] ৰুপায়ন কৰা হেৰীৰ সৈতে এটা দৃশ্য গ্ৰহণ কৰোঁতে তেওঁৰ দুসপ্তাহ লাগিছিল। হাঁহি এটাৰে ফিয়েনছে কয়, "মোৰ সন্দেহেই নাই যে শিশুহঁতে আগতে কৰা নাছিল যদি এতিয়া মোলৈ ভয় কৰিব। " প্ৰস্তুতিকালত তেওঁ [[হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য গব্লেট অফ ফায়াৰ]] উপন্যাসখন পঢ়ে, কিন্তু ধেমেলীয়াকৈ স্বীকাৰ কৰি কয়, "মই কেৱল নিজৰ দৃশ্যটোত আগ্ৰহী আছিলো, আৰু হাজাৰ হাজাৰ দৃশ্যৰ মাজেৰে যাব লগা আছিল যিটো মই কৰিছিলো, কৰ্তব্যবোধেৰে, যেতিয়ালৈকে মই মোৰ দৃশ্যটো পাইছিলোগৈ আৰু মই এইটো বহুত, বহুত, বহুত, বহুতবাৰ পঢ়িছিলো আৰু সেয়াই মোৰ গৱেষণা আছিল। "<ref>{{cite web|url=http://www.darkhorizons.com/news05/fiennes.php|first=Paul|last=Fischer|title=Ralph Fiennes for "White Countess" and "Harry Potter and the Goblet of Fire"|accessdate=7 January 2007|archivedate=21 June 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060621200905/http://www.darkhorizons.com/news05/fiennes.php|deadurl=yes}}</ref> ফিয়েনছে লৰ্ড ভ'লডেমৰ্ট হিচাপে হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য অৰ্ডাৰ অফ দ্য ফিনিক্স আৰু হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য ডেথ্লী হেল'জ - পাৰ্ট ১ আৰু পাৰ্ট ২ তো অভিনয় কৰে।<ref name=oop-press-release>{{cite web|url=http://www.prnewswire.co.uk/cgi/news/release?id=176487|title=Helena Bonham Carter Joins the All-Star Cast and Nicholas Hooper Signs on to Compose the Score of Warner Bros. Pictures' Harry Potter and the Order of the Phoenix|date=2 August 2006|publisher=[[Warner Bros.]]|accessdate=23 December 2006}}</ref> ==চৰিত্ৰায়ণ== ===বাহ্যিক ৰেহ-ৰূপ=== চতুৰ্থ কিতাপখনত ভলডেম'ৰ্টে নিজৰ শৰীৰ পুনৰাহৰণ কৰাৰ পিছত ৰাউলিঙে তেওঁৰ শেঁতাপৰা ছাল,বগা লাওখোলাৰ দৰে মুখ, নাকৰ ঠাইত সাপৰ দৰে বিন্ধা,ৰঙা আৰু মেকুৰীমুৱা চকু,জঁকাৰ দৰে ক্ষীণ শৰীৰ,অস্বাভাৱিক দৈৰ্ঘ্য্যৰ আঙুলিৰে দীঘল দীঘল হাত থকা বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref name="{{HP4}}ch32333435">{{HP4}}, chapters 32 to 35</ref> সপ্তম গ্ৰন্থখনৰ প্ৰথম অধ্যায়ত কোৱাৰ দৰে তেওঁৰ চুলি আৰু ওঁঠ নাই। দ্বিতীয় আৰু ষষ্ঠ কিতাপকেইখনৰ স্মৃতি ৰোমন্থনত দেখুওৱা মতে জীৱনৰ আগভাগত টম মাৰভোলো ৰিডল শেঁতা পৰা ছাল,কলা চুলি আৰু গভীৰ চকুৰে এজন ওখ,সুদৰ্শন ডেকা আছিল।<ref name="{{HP6}}ch13">{{HPref|book=7|chapter=13}}</ref> ৰূপৰ জৰিয়তে তেওঁ বহুলোকক মুগ্ধ কৰিব পাৰিছিল। নিজ আত্মাক খণ্ড বিখণ্ড কৰি [[হ'ৰক্ৰাক্স]] নিৰ্মাণ কৰি দিনে দিনে অমানুহ হৈ যোৱা বাবে তেওঁৰ শৰীৰে এনেকুৱা ৰূপ লোৱা বুলি ভবা হয়।<ref name="{{HP6}}ch23">{{HPref|book=6|chapter=23}}</ref> ছবি সমূহত ভলডেমৰ্ট'ক ঘূৰণীয় মণি থকা নীলা চকুৱা হিচাপে দেখুওৱা হৈছে। ===ব্যক্তিত্ব=== ৰাউলিঙে ভ’লডেমৰ্টক "শ শ বছৰৰ আটাইতকৈ নিৰ্দয়ী যাদুকৰ" হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।<ref name="rehm">{{cite web |url=http://www.accio-quote.org/articles/1999/1299-wamu-rehm.htm |title=J.K. Rowling on The Diane Rehm Show |publisher=WAMU Radio Washington, D.C. |date=20 October 1999 |accessdate=15 August 2007 |archivedate=30 July 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070730185157/http://www.accio-quote.org/articles/1999/1299-wamu-rehm.htm |deadurl=yes }}</ref> তেওঁ ভ’লডেমৰ্টক " কোনো মানুহৰ দুখ দেখি আন মানুহৰ হৃদয়ত ওপজা বেথা অনুভৱ নকৰা এক মানসিকভাৱে অসুস্থ ব্যক্তি" বুলি কয় যাৰ জীৱনৰ একমাত্ৰ লক্ষ্য হ’ল মহা-শক্তিমান আৰু অমৰ হৈ পৰা। তেওঁ মানুহ বিশেষকৈ [[মাগোল]]সকলক হত্যা কৰি এক পৈশাচিক আনন্দ লাভ কৰে। তেওঁৰ কোনো বোধশক্তি নাই,কোনো অনুশোচনা নাই আৰু তেওঁ নিজৰ বাহিৰে কোনো মানুহকে মানুহবুলি গণ্য নকৰে।<ref name="EW2000">{{cite web |url=http://www.accio-quote.org/articles/2000/0900-ew-jensen.htm |author=Jeff Jensen |work=Entertainment Weekly |date=7 September 2000 |accessdate=20 April 2008 |title=Fire Storm}}</ref> তেওঁ কোনো মানুহৰ বন্ধুত্বৰ প্ৰয়োজন অনুভৱ নকৰে আৰু প্ৰেম বা আকৰ্ষণৰ কোনো যুক্তি বিচাৰি নাপায়। তেওঁ নিজকে সৰ্বেসৰ্বা বুলি ভাৱে। ৰাউলিঙে কয় যে ভ’লডেমৰ্ট "সঁচাকৈয়ে শক্তিৰ বাবে খুবেই ভোকাতুৰ",<ref>{{Cite book |title=A Good Scare |url=http://www.time.com/time/pacific/magazine/20001030/potter.html |work=[[Times (magazine)|Time]] |date=30 October 2000 |accessdate=3 November 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20001109051300/http://www.time.com/time/pacific/magazine/20001030/potter.html |archivedate=9 November 2000 }}</ref> আৰু যদি তেওঁ নিজকে [[হেঁপাহ জিলিকা আইনা]]ত চালেহেতেন, "নিজকে অমৰ আৰু সৰ্বশক্তিমান হিচাপে দেখিলেহেতেন। সেয়াই তেওঁৰ একমাত্ৰ ইচ্ছা"।<ref>{{cite web |title=What Jo says about...Lord Voldemort, aka Tom Marvolo Riddle |url=http://www.accio-quote.org/themes/voldemort.htm |accessdate=3 November 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081015165824/http://www.accio-quote.org/themes/voldemort.htm |archivedate=15 October 2008 |deadurl=yes}}</ref> ইতিহাসৰ আন বহুতো ঋণাত্মক চৰিত্ৰৰ দৰে অহংকাৰেই ভ’লডেমৰ্টৰ পতন মাতি আনে। তেওঁ প্ৰায়ে মৃত্যুৰ ভয়ত ভোগে যাক তেওঁ লজ্জাজনক মানৱীয় দুৰ্বলতা বুলি অভিহিত কৰে। ৰাউলিঙৰ মতে তেওঁৰ [[হেৰী পটাৰ শৃংখলাৰ যাদুপ্ৰাণী সমূহ#ব’গাৰ্ট |ব’গাৰ্ট]]টো হ’ব নিজৰেই শৱদেহ।<ref>{{cite web |url=http://www.accio-quote.org/articles/2005/0705-tlc_mugglenet-anelli-2.htm |title="Anelli, Melissa and Emerson Spartz. "The Leaky Cauldron and MuggleNet interview Joanne Kathleen Rowling: Part Two," The Leaky Cauldron |date=16 July 2005" |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171031153434/http://www.accio-quote.org/articles/2005/0705-tlc_mugglenet-anelli-2.htm |archivedate=31 October 2017 |access-date=16 February 2013 |deadurl=yes}}</ref> ৰাউলিঙে কয় যে হেৰী আৰু ভ’লডেমৰ্টৰ মাজত এয়াই পাৰ্থক্য যে হেৰীয়ে নিজকে সাধাৰণ বুলিভাৱে আৰু সেয়েহে শেষত প্ৰতিদ্বন্দ্ব্ব্বীতকৈ শক্তিশালী হিচাপে প্ৰতিপন্ন হয়।<ref name="AfterBook7"/> ===যাদুকৰী শক্তি আৰু ক্ষমতা=== সমগ্ৰ শৃংখলাটোত [[জে. কে. ৰাউলিং|ৰাউলিঙে]] ভ'লডেমৰ্টক এক সাংঘাতিকধৰণে শক্তিশালী, বুদ্ধিমান আৰু নিৰ্দয় ক'লা যাদুকৰ হিচাপে উপস্থাপন কৰিছে। তেওঁক পৃথিৱীৰ এজন মহানতম লেজিলিমেনছ আৰু এজন সুদক্ষ অক্লুমেনছ হিচাপে জনা যায়; তেওঁৰ আনৰ মনটো পঢ়িব পাৰে নিজৰ মনটো আনে পঢ়িব নোৱাৰাকৈ সুৰক্ষিত কৰি ৰাখিব পাৰে। ডাম্বলডোৰৰ বাহিৰে একমাত্ৰ তেওঁকেই নিঃশব্দে অন্তৰ্হিত হ'ব পৰা যাদুকৰ হিচাপে জনা যায়। ভ'লডেমৰ্টে কেৱলমাত্ৰ ডাম্বলডোৰকহে ভয় কৰে বুলি কোৱা হয়। অন্তিম গ্ৰন্থখনত ভ'লডেমৰ্টে কোনো আধাৰ নোহোৱাকৈয়ে উৰে, যি কাৰ্যই প্ৰত্যক্ষদৰ্শীসকলক আচৰিত কৰি তোলে।<ref name="DH4" /> পিতৃ পৰিয়ালৰ গ'ণ্টসকলৰ দৰে ভলডেম'ৰ্টো এক সৰ্পমুখীয়া যি সাপৰ সৈতে আলাপ কৰিব পাৰে। এই কৌশল তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষ ছালাজাৰ শ্লিদেৰিনৰপৰা প্ৰাপ্ত। গ'ণ্ট পৰিয়ালে নিজৰ মাজত সৰ্পমুখীয়া ভাষাতে কথা পাতে। এই অতি শয় অগতানুগতিক বৈশিষ্ট্য্যটো নিজ বংশৰ মাজতে বিবাহৰদ্বাৰা জীয়াই ৰাখিব পৰা যায়, যিটো ব্যৱস্থা গ'ণ্ট পৰিয়ালে নিজৰ (যাদুকৰী) তেজৰ বিশুদ্ধতা বজাই ৰাখিবলৈ গ্ৰহণ কৰিছিল। ভ'লডেমৰ্টে হেৰীক মাৰিবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে সৰ্পমুখীয়া ক'ব পৰাৰ ক্ষমতাটো তেওঁৰ আত্মাৰ এটা সৰু অংশৰ যোগেদি হেৰীলৈ আহে। আত্মাৰ এই অংশটো ধ্বংস কৰাৰ পিছত হেৰীয়ে এই ক্ষমতা হেৰুৱায়।<ref name=LeakyCauldron20070730>{{cite web|url=http://the-leaky-cauldron.org/2007/7/30/j-k-rowling-web-chat-transcript|title=JK Rowling web chat transcript|date=30 July 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070824042509/http://www.the-leaky-cauldron.org/2007/7/30/j-k-rowling-web-chat-transcript|archivedate=24 August 2007|access-date=15 August 2007|deadurl=yes}}</ref>ষষ্ঠ কিতাপখনৰ এক স্মৃতিত চাকৰিৰ এক সাক্ষাৎকাৰত ভ'লডমৰ্টে ডাম্বলডোৰক কয় যে তেওঁ "যাদুৰ পৰিসীমা সৰ্বকালতকৈ বিস্তাৰ কৰিছে। "<ref name="{{HP6}}ch20">{{HPref|book=6|chapter=20}}</ref>ডাম্বলডোৰে কয় যে যাদুৰ বিষয়ে ভ'লডেমৰ্টৰ জ্ঞান যিকোনো জীৱিত যাদুকৰতকৈ বিশাল<ref name="{{HP5}}ch33435">{{HPref|book=5}}{{page needed|date=January 2011}}</ref>আৰু ভ'লডেমৰ্টে পূৰ্ণ শক্তি উলোটাই পালে আনকি ডাম্বলডোৰৰো আটাইতকৈ শক্তিশালী সুৰক্ষাত্মক যাদু আৰু মোহিনীবাণসমূহ যথেষ্ট নহ'ব। তেওঁ ইয়াকো কয় যে হগৱাৰ্টছে এতিয়ালৈকে পোৱা ভ'লডেমৰ্টেই কিজানি আটাইতকৈ মেধাৱী ছাত্ৰ।<ref name="{{HP2}}ch17"/>ভ'লডেমৰ্ট সুদক্ষ তথা আচৰিতধৰণে কৌশলী যদিও আটাইতকৈ শক্তিশালী যাদু প্ৰেমৰ বিষয়ে বৰ অভাৱী আৰু অদক্ষ।<ref name="{{HP6}}ch20"/>শৃংখলাটোত ভ'লডেমৰ্টৰ আনক ভাল পাবলৈ আৰু বিশ্বাস কৰিবলৈ নোৱাৰাটোৱেই আটাইতকৈ ডাঙৰ দুৰ্বলতা হিচাপে পৰিগণিত হয়। প্ৰথমাৱস্থাত ভ'লডেমৰ্ট শংকিত আছিল যে তেওঁৰ নিজৰ যাদু আটাইতকৈ শক্তিশালী নহ'বও পাৰে,<ref name="{{HP6}}ch20"/>কিন্তু নিজৰ শক্তি ঘূৰাই পোৱাৰ পিছত তেওঁ ডেথ্ ইটাৰসকলৰ আগত স্বীকাৰ কৰে যে তেওঁ পুৰণি আৰু শক্তিশালী যাদুটোক আওকাণ কৰিছিল যাক লিলি পটাৰে হেৰীৰ ওপৰত প্ৰয়োগ কৰিলে যি হেৰীক অনিষ্টৰ পৰা বচাই ৰাখে।<ref name="{{HP4}}ch33">{{HPref|book=4|chapter=33}}</ref> নিজা ৱেবছাইটত ৰাউলিঙে লিখে যে ভ'লডেমৰ্টৰ যাদুদণ্ডডাল ইউ কাঠেৰে নিৰ্মিত, যাৰ ৰস বিষাক্ত আৰু সেয়ে ই মৃত্যুৰ প্ৰতীক।<ref name="WAND">{{cite web|url=http://www.jkrowling.com/textonly/en/extrastuff_view.cfm?id=18|title=Section: Extra Stuff WANDS|accessdate=15 August 2007|archivedate=6 August 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110806065630/http://www.jkrowling.com/textonly/en/extrastuff_view.cfm?id=18|deadurl=yes}}</ref>যাদুদণ্ডডালে হেৰীৰ যাদুদণ্ডডালৰ সৈতে এক বৈপৰীত্য সূচায়, যিডাল হ'লী কাঠেৰে নিৰ্মিত। হ'লীয়ে অশুভ শক্তি আঁতৰাই পঠিয়াই বুলি জনা যায় বাবে ৰাউলিঙে হ'লী নিৰ্বাচন কৰে।<ref name="WAND"/> গ্ৰন্থসমূহত ৰাউলিঙে এই কথা লিখিছে যে ভ'লডেমৰ্ট হেৰীৰ সৈতে হেৰীৰ কপালৰ কটা দাগটোৰ যোগেদি যাদুকৰীভাৱে সংযুক্ত হৈ আছে। হেৰীৰ ওপৰত প্ৰয়োগ কৰা তেওঁৰ মৃত্যুবাণে ওলোটাই আহি তেওঁৰ গাতে পৰাত তেওঁৰ শৰীৰটো ধ্বংস হয় আৰু হেৰীৰ কপালত এটা দাগ ৰৈ যায়। গ্ৰন্থকেইখনত, আৰু কিছু কম পৰিমাণে চলচ্চিত্ৰকেইখনত, হেৰীৰ কটা দাগটোৱে ভ'লডেমৰ্টৰ উপস্থিতিৰ সূচক হিচাপে কাম কৰে; আন্ধাৰৰ ৰজা কাষত থাকিলে অথবা তেওঁৰ হত্যা কৰাৰ ইচ্ছা বা উল্লাস হ'লে ই জ্বলা-পোৰা কৰে। ৰাউলিঙৰ মতে কেঁচুৱা অৱস্থাত হেৰীক আক্ৰমণ কৰি ভ'লডেমৰ্টে হেৰীক "আন কোনো যাদুকৰৰ নথকা সামগ্ৰী - কটা দাগটো আৰু ই প্ৰদান কৰা ক্ষমতা, ভ'লডেমৰ্টৰ মনটোলৈ এক যাদুকৰী খিৰিকি" দিলে। ==পৰিয়াল== ===বংশবৃক্ষ=== ''টোকা: থমাছ আৰু মেৰী ৰিডল নামটো চলচ্চিত্ৰৰ পৰা লোৱা হৈছে আৰু ইয়াত পটাৰ পৰিয়ালক দেখুওৱা হোৱা নাই'' <center>{{Voldemortfamilytree}}</center> ===ৰিডল পৰিয়াল=== '''ৰিডল পৰিয়াল'''ৰ প্ৰধান সদস্য তিনিজন হ’ল বৃদ্ধ শ্ৰী আৰু শ্ৰীমতী ৰিডল আৰু তেওঁলোকৰ পুত্ৰ,ভ’লডেমৰ্টৰ পিতৃ টম ৰিডল। লিটল হেংগলটন বিয়পি থকা উপত্যকাটোৰ প্ৰায় আধাখিনিৰ গৰাকী আছিল ৰিডল পৰিয়াল আৰু থমাছ আছিল চহৰখনৰ আটাইতকৈ প্ৰতিপত্তিশালী মানুহ। বা-বাগিচাৰে সৈতে এক বৃহত্ গৃহত তেওঁলোকে বাস কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ মইবৰ ভাবৰ বাবে স্থানীয়ভাৱে অপ্ৰিয় আছিল। বিশেষকৈ থমাছ আৰু মেৰীৰ একমাত্ৰ সন্তান টমে উচ্চ খাপৰ জীৱন-যাপন কৰি ভাল পাইছিল আৰু সমাজত থকা তেওঁৰ প্ৰভাৱ উপভোগ কৰিছিল। ''[[হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য হাফ ব্লাড প্ৰিন্স]]''ত ৰাউলিঙে প্ৰকাশ কৰে যে [[#গ’ণ্ট পৰিয়াল |মেৰ’প গ’ণ্টে]] টমৰ ওচৰ চাপিবলৈ যাথাসাধ্যে চেষ্টা কৰিছিল। মৰ্ফিনে টমৰ প্ৰতি ভনীয়েক আকৰ্ষিত হোৱা দেখি টমক শাপগ্ৰস্ত কৰাত মাৰভোলো আৰু মৰ্ফিনে যাদুবিশ্বৰ আইন অনুসৰি আজকাবানত বন্দী হৈ থাকে। ডাম্বলড’ৰৰ মতে এবাৰ মেৰ’পে টমৰ ওপৰত চৰবতত মোহিনী ঔষধ মিহলাই প্ৰেমবাণ প্ৰয়োগ কৰে আৰু দুয়ো ঘৰৰ পৰা পলাই যায়। কিছুমাহ পিছত মেৰ’প গৰ্ভৱতী হয়। মেৰ’পে টম সঁচাকৈয়ে তাইৰ প্ৰেমত পৰা বুলি ঔষধ দিয়াটো বন্ধ কৰে কিন্তু টমে তাইক গৰ্ভৱতী অৱস্থাত এৰি ঘৰলৈ গুচি যায়।<ref name = "{{HP6}}ch10"/> 31 ডিচেম্বৰত টম মাৰভোলো ৰিডলে জন্ম লাভ কৰে<ref name="voldbirthdatefaq">{{Cite web |title=F.A.Q |url=http://www.jkrowling.com/textonly/en/faq_view.cfm?id=119 |access-date=2013-02-16 |archivedate=2012-02-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120214193435/http://www.jkrowling.com/textonly/en/faq_view.cfm?id=119 |deadurl=yes }}</ref> আৰু অতি সোনকালে মেৰ’পৰ মৃত্যু হোৱাত সি এক অনাথ আশ্ৰমত ডাঙৰদীঘল হ’বলৈ লয়। ''[[হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য গবলেট অৱ ফায়াৰ]]''ত পাঠকে গম পায় যে টম ৰিডল আৰু তেওঁৰ মাক-দেউতাকক টম মাৰভোলো ৰিডলে হত্যা কৰে। [[মাগোল]]বিশ্বত তেওঁলোকৰ মালী ফ্ৰেংক ব্ৰাইছক হত্যাকাৰী বুলি ভবা হয়<ref name="{{HP4}}ch1">{{HPref|book=4|chapter=1}}</ref> আৰু যাদুবিশ্বত [[#গ’ণ্ট পৰিয়াল|মৰ্ফিন গ’ণ্ট]]ক হত্যাকাৰী বুলিভবা হয়<ref name = "{{HP6}}ch17"/> যাৰ আজকাবানত মৃত্যু হয়। ===গ’ণ্ট পৰিয়াল=== '''গ’ণ্ট পৰিয়াল'''ৰ অধিকাংশ তথ্য ''হেৰী পটাৰ এণ্ড দ্য হাফ ব্লাড প্ৰিন্স''ত ডাম্বলড’ৰৰ স্মৃতিপাত্ৰৰ জৰিয়তে উন্মোচিত কৰা হয়। এসময়ত গ’ণ্টসকল শক্তিশালী আৰু প্ৰভাৱশালী আছিল আৰু তেওঁলোকেই [[চালাজাৰ শ্লিদেৰিণ]]ৰ শেষ বংশধৰ। .<ref name="{{HP6}}ch10">{{HPref|book=6|chapter=10}}</ref> গ’ণ্ট পৰিয়ালৰ শেষ বংশধৰ মাৰভ’ল’ গ’ণ্ট আৰু পুত্ৰক যাদু মন্ত্ৰালয়ৰ বিষয়ববীয়াক আক্ৰমণ কৰা হেতুকে আজকাবানত বন্দী কৰি থোৱা হয়। জেলৰ পৰা ওলোৱাকিছুদিন পিছতে তেওঁৰ মৃত্যু ঘটে আৰু তেওঁৰ আঙুঠিটো মৰ্ফিন গ’ণ্টে পায় যি টম ৰিডলআৰু তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃক হত্যাৰ অপৰাধত আজকাবানত বন্দী হয়,যিটো অপৰাধ আচলতে কৰিছিল তেওঁৰ ভতিজাকে।<ref name="{{HP6}}ch17">{{HPref|book=6|chapter=17}}</ref> মৰ্ফিনৰ মৃতুৰ লগতেই গ’ণ্ট বংশৰ সমাপ্তি ঘটে। মেৰ’পি গ’ণ্ট ({{IPAc-en|m|ɛ|ˈ|r|oʊ|p|iː}}) আছিল মাৰভ’ল’ৰ জী আৰু মৰ্ফিনৰ ভগ্নী। তাইক দেখি হেৰীৰ এনে লাগিছিল যে তাই “পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ বেছি পৰাজয়ৰ সন্মুখীন হোৱা ব্যক্তি”।<ref name="{{HP6}}ch10"/> টম ৰিডলে এৰি যোৱাৰ পিছত এক অনাথ আশ্ৰমত এটী পুত্ৰ সন্তান জন্ম দি মেৰ’পি মৃত্যু মুখত পৰে। আৰু এনেকৈয়ে গ’ণ্ট সকল,ভ’লডেমৰ্ট, হেৰীৰ দূৰ সম্পৰ্কীয আত্মীয় কাৰণ সিহঁত পেভাৰেল ভ্ৰাতৃত্ৰয়ৰ বংশধৰ।<ref>{{cite news | title=TIME Person of The Year Runner-up: J.K. Rowling | work=Time Magazine | date=23 December 2007 | url=http://www.time.com/time/specials/2007/personoftheyear/article/0,28804,1690753_1695388_1695569,00.html | accessdate=23 December 2007 | archivedate=9 February 2011 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20110209002022/http://www.time.com/time/specials/2007/personoftheyear/article/0,28804,1690753_1695388_1695569,00.html | deadurl=yes }}</ref> ==সঁহাৰি== বহুতো মানুহে লৰ্ড ভ'লডেমৰ্ট আৰু বিভিন্ন ৰাজনৈতিক নেতাৰ মাজত সাদৃশ্য থকা বুলি মতপোষণ কৰে। ৰাউলিঙে কয় যে ভ'লডেমৰ্ট অলপ [[এডল্ফ হিটলাৰ]]ৰ দৰে,আৰু তেওঁৰ কিতাপতো নাজীবাদৰ কিছু প্ৰভাৱ আছে।<ref>{{cite news | title=New Interview with J.K. Rowling for Release of Dutch Edition of "Deathly Hallows" | date=19 November 2007 | url =http://www.the-leaky-cauldron.org/2007/11/19/new-interview-with-j-k-rowling-for-release-of-dutch-edition-of-deathly-hallows | work=The Volkskrant | accessdate =6 March 2008 }}</ref><ref>[http://popwatch.ew.com/popwatch/2007/10/rowling-outs-du.html J.K. Rowling outs Dumbledore!] {{Webarchive|url=http://archive.wikiwix.com/cache/20110717151553/http://popwatch.ew.com/popwatch/2007/10/rowling-outs-du.html |date=2011-07-17 }} | PopWatch Blog |work=Entertainment Weekly</ref> ৰাউলিঙে তেওঁক [[জোছেফ ষ্টেলিন]]ৰ লগতো তুলনা কৰিছে।<ref>[http://www.the-leaky-cauldron.org/2007/11/19/new-interview-with-j-k-rowling-for-release-of-dutch-edition-of-deathly-hallows New Interview with J.K. Rowling for Release of Dutch Edition of "Deathly Hallows" – The Leaky Cauldron<!-- Bot generated title -->]</ref> শৃংখলাৰ তৃতীয় ছবিখনৰ নিৰ্দেশক এলফন্স' কিউৰণে ভ'লডেমৰ্টক জৰ্জ ডব্লিউ বুশ্ব আৰু ছাদ্দাম হুছেইনৰ লগত তুলনা কৰি কয় কাৰণ দুয়ো "...স্বাৰ্থপৰ আৰু ক্ষমতালোভী। তেওঁলোক পৰিৱেশপ্ৰেমী নহয়আৰু মানুহক প্ৰৰোচিত কৰি ভাল পায়। "<ref>*Pierce, Nev. [http://www.bbc.co.uk/films/2003/07/28/reel_life_july_28_2003_article.shtml Reel Life], 28 July 2003 BBC *{{cite web|url=http://www.newsweek.com/id/152656/page/1|author=Carla Power and Devin Gordon|title=Caution:Wizard at Work|work=Newsweek magazine|date=4 August 2003|accessdate=1 May 2009|archivedate=5 July 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090705023238/http://www.newsweek.com/id/152656/page/1|deadurl=yes}}</ref> ভ'লডেমৰ্টক আন বহুতো কাল্পনিক চৰিত্ৰ,যেনে ''[[দ্য লৰ্ড অৱ দ্য ৰিংছ]]''ৰ ছ'উৰণ আদিৰ লগতো তুলনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|publisher=GreenBooks. TheOneRing.net |url=http://greenbooks.theonering.net/guest/files/050102.html| title=How Much Was Rowling Inspired by Tolkien?| first=Caroline | last=Monroe| accessdate=21 May 2006}}</ref> আইজিএনে ভ'লডেমৰ্টক ''সঁচাকৈয়ে ভয়ানক'' আখ্যা দি তেওঁলোকৰ সপ্তম প্ৰিয় হেৰী পটাৰ চৰিত্ৰ বুলি অভিহিত কৰে।<ref name="IGN Top">{{cite web|url=http://uk.movies.ign.com/articles/100/1002569p4.html|title=Top 25 Harry Potter Characters|author=Brian Linder, Phil Pirrello, Eric Goldman, Matt Fowler|date=14 July 2009|work=[[IGN]]|accessdate=3 April 2011|archivedate=31 August 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110831203220/http://uk.movies.ign.com/articles/100/1002569p4.html|deadurl=yes}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist|2}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{হেৰী পটাৰ}} [[শ্ৰেণী:হেৰী পটাৰ]] [[শ্ৰেণী:কাল্পনিক চৰিত্ৰ]] [[de:Figuren der Harry-Potter-Romane#Lord Voldemort]] 848bn003trpkx2t88tyf6cnz1vboo6b 0 37302 651809 648108 2026-11-09T21:49:57Z Ananya Taye 28065 /* উৎপত্তি আৰু প্ৰাচীন বসতি */ Added refs 651809 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = মৰাণ জনগোষ্ঠী | population = | popplace = বিশেষকৈ [[উজনি অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ কেইখনমান জিলা |title= |url= | languages = [[মৰাণ ভাষা]] (ঐতিহসিকভাৱে),[[অসমীয়া ভাষা]] |Region with significant population = [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] | religions = [[একশৰণ নাম ধৰ্ম]] | related = [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]], [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[সোণোৱাল কছাৰী]], অন্যান্য [[বড়ো-কছাৰী]] | footnotes = | website = | native_name = | native_name_lang = | image = [[File:Moran Bihu Dance.jpg|none|300px]] | image_caption = মৰাণ বিহু | rawimage = }} '''মৰাণ জনগোষ্ঠী''' (ইংৰাজী: '''Moran''') উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ এটা জনগোষ্ঠী, যাৰ বসতি প্ৰধানকৈ [[উজনি অসম]] আৰু সংলগ্ন [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ত পোৱা যায়। মৰাণসকলক সাধাৰণতে [[বড়ো-কছাৰী]] জনগোষ্ঠীসমূহৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name="Dutta1985">{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |pages=21–23}}</ref><ref>{{cite book | last=DeLancey | first=Scott | title=North East Indian Linguistics | chapter=On the Origins of Bodo-Garo | publisher=Foundation Books | date=2012-01-01 | isbn=978-93-82264-52-1 | doi=10.1017/upo9789382264521.003 | page=3–20}}</ref> তেওঁলোকে ঐতিহাসিকভাৱে [[মৰাণ ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই ভাষাটো চীনা-তিব্বতীয় ভাষা পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত আৰু [[ডিমাছা ভাষা]]ৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্কযুক্ত আছিল।<ref>{{cite journal |last=Jacquesson |first=François |title=The linguistic reconstruction of the past: The case of the Boro-Garo languages |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |volume=40 |issue=1 |year=2017 |page=108 |doi=10.1075/ltba.40.1.04van}}</ref> বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে মৰাণ ভাষাৰ ব্যৱহাৰ প্ৰচলিত আছিল যদিও বৰ্তমান মৰাণসকল প্ৰধানকৈ [[অসমীয়া ভাষা]]ভাষী। তেওঁলোকৰ পৰম্পৰাগত সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতিত আন বড়ো-কছাৰী জনগোষ্ঠীসমূহৰ সৈতে সাদৃশ্য আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰসাৰৰ ফলত এই ৰীতি-নীতিসমূহৰ বহু পৰিৱৰ্তন ঘটে।<ref name="Dutta1985"/> উজনি অসমত [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ পূৰ্বে মৰাণসকল নিজস্ব মুখীয়ালৰ অধীনত সংগঠিত আছিল। চুকাফাৰ সময়ত পূব ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বিভিন্ন অঞ্চলত মৰাণ, বৰাহী, [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]] আৰু [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]]সকলে বসবাস কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |pages=23–29}}</ref> মৰাণসকলক আহোম ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াত কূটনীতিৰ লগতে বলপ্ৰয়োগৰ কথাও বুৰঞ্জীসমূহত উল্লেখ আছে। পৰৱৰ্তী সময়ত মৰাণসকলৰ কিছুমান পৰিয়াল আহোম সমাজ, প্ৰশাসন আৰু সামৰিক ব্যৱস্থাৰ সৈতে একীভূত হয়। বিশেষকৈ হাতী ধৰা আৰু প্ৰশিক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁলোকৰ ভূমিকা আছিল।<ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |pages=24–26}}</ref> অৱশ্যে ঐতিহাসিকভাৱে মৰাণসকলৰ এক বৃহৎ অংশ বনাঞ্চলত বাস কৰা ঝুমখেতিয়ক আছিল আৰু তেওঁলোকৰ বসতিসমূহ তুলনামূলকভাৱে স্থান পৰিৱৰ্তনশীল আছিল।<ref name="Gogoi2020">{{cite journal |last=Gogoi |first=Sun |year=2020 |title=Continuity and Changes Among the Morans of India: Economy, Forest, Culture and the State-Sponsored Modernity |journal=International Journal of Scientific & Technology Research |volume=9 |issue=4 |page=207}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত মৰাণসকল [[মায়ামৰা সত্ৰ]]ৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত হৈ পৰে আৰু [[একশৰণ নামধৰ্ম]] গ্ৰহণ কৰা প্ৰথমদিশৰ জনজাতীয় জনগোষ্ঠীসমূহৰ অন্যতম হয়। মায়ামৰা সত্ৰৰ সত্ৰাধিকাৰ চতুৰ্ভুজদেৱৰ অধীনত মৰাণসকলে দীক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite thesis |last=Chetia |first=Noni Rupa |title=The Mayamara Satra: A Study in Institutional System and Social Relationship |publisher=Dibrugarh University |year=2015 |pages=70–71}}</ref> তেওঁলোকে পৰৱৰ্তী সময়ত বৃহত্তৰ [[মটক জনগোষ্ঠী|মটক]] বা মোৱামৰীয়া সম্প্ৰদায়ৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ গঠন কৰে আৰু অষ্টাদশ শতিকাত আহোম ৰাজতন্ত্ৰৰ বিৰুদ্ধে সংঘটিত [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ত উল্লেখযোগ্য ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। ==ভৌগোলিক বিস্তৃতি== [[File:Moran territories in the 13th century.jpg|thumb|400px|আহোমসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বে বুঢ়ীদিহিঙৰ পুৰণি গতিপথৰ কাষত মৰাণ মুখীয়ালসকলৰ অধীনস্থ অঞ্চল দেখুওৱা মানচিত্ৰ।]] মৰাণসকলৰ বৰ্তমানৰ প্ৰধান বসতি [[উজনি অসম]]ত, বিশেষকৈ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]] জিলাত কেন্দ্ৰীভূত। তিনিচুকীয়া জিলা মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ। ইয়াৰ উপৰি [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]], [[চৰাইদেউ জিলা|চৰাইদেউ]], [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট]], [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]] আৰু [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]] জিলাতো মৰাণসকলৰ বসতি আছে।<ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |pages=4–5}}</ref><ref name="Gogoi2023">{{cite journal |last=Gogoi |first=Sun |title=State Administration and Tribal Politics: Ethnic Assertions among the Moran Community of Assam |journal=Journal of Politics |volume=23 |year=2023 |pages=175–192}}</ref> অৰুণাচল প্ৰদেশৰ [[লোহিত জিলা|লোহিত]], [[নামচাই জিলা|নামচাই]] আৰু [[চাংলাং জিলা|চাংলাং]] জিলাৰ সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চলসমূহতো মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ লোক বাস কৰে। এই অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত বৰডুমচাও উল্লেখযোগ্য।<ref name="Gogoi2023"/> মৰাণসকলৰ ঐতিহাসিক বসতি অঞ্চল সদায় একে স্থানত সীমাবদ্ধ নাছিল। পৰম্পৰাগতভাৱে তেওঁলোকৰ বহু লোকে বনাঞ্চলত বাস কৰি আহু আৰু ঝুম খেতি কৰিছিল। এই কৃষিপদ্ধতি ব্ৰিটিছ শাসনকাললৈকে প্ৰচলিত আছিল। ঔপনিৱেশিক যুগৰ পৰ্যবেক্ষকসকলে উল্লেখ কৰিছিল যে মৰাণসকলৰ বসতি তুলনামূলকভাৱে সিঁচৰতি আছিল আৰু নতুন কৃষিভূমিৰ সন্ধানত তেওঁলোকে স্থান পৰিৱৰ্তন কৰিছিল।<ref name="Gogoi2020"/> সেয়েহে বিভিন্ন সময়ৰ ঐতিহাসিক উৎসত উল্লেখিত মৰাণ বসতি অঞ্চলসমূহক স্থায়ী ভৌগোলিক সীমা হিচাপে গণ্য কৰিব নোৱাৰি। আহোম শাসনকালত মৰাণসকলৰ একাংশক ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অঞ্চললৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ ফলতো তেওঁলোকৰ বসতিৰ বিস্তৃতি সলনি হয়। অমলেন্দু গুহৰ মতে, মৰাণসকলৰ এক বৃহৎ অংশ পূবৰ বনাঞ্চলত, বিশেষকৈ ডিব্ৰু নদীৰ উত্তৰফালে, বাস কৰি থাকিলেও আন একাংশক আহোমসকলৰ বসতি অঞ্চললৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। তাত তেওঁলোক ক্ৰমে আহোম সমাজৰ সৈতে একীভূত হয়। কিছুমান মৰাণ পৰিয়ালে আহোম অভিজাত শ্ৰেণীৰ কৃষি সম্পত্তিতো কাম কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Guha |first=Amalendu |title=Medieval and Early Colonial Assam: Society, Polity, Economy |year=1991 |publisher=K. P. Bagchi & Co. |location=Calcutta |page=112 |quote=A portion of the Moran population was also shifted to the Ahom habitat.}}</ref> ''আহোম বুৰঞ্জী''ত এনে স্থানান্তৰৰ এটা নিৰ্দিষ্ট উদাহৰণ পোৱা যায়। বুৰঞ্জীখন অনুসৰি, মৰাণ মাইমাই খিয়াৰতৰ বংশৰ এটা পৰিয়ালক বৰগোহাঁয়ে ''হাতীমুৰীয়া'' হিচাপে টিংখাঙলৈ লৈ গৈছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Barua |editor-first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule, with Parallel English Translation |publisher=Sibsagar District Buranji Committee |location=Jorhat |year=1930 |page=36 |quote=One family of Khriorat was taken to Tingkhang as Hatimuria by the Bargohain.}}</ref><ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |pages=24–25}}</ref> আহোম শাসনকালত মৰাণসকলৰ কিছুমান গোটক পূবৰ মূল বসতিৰ পৰা বহু পশ্চিমৰ অঞ্চলতো নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। ছিডনী এণ্ডলৰ মতে, মৰাণসকলক ''কপহীয়া'' নামেও জনা গৈছিল। এই নামটো কপাহ খেতিৰ সৈতে জড়িত আছিল, কিয়নো আহোম ৰাজপৰিয়ালৰ মহিলাসকলৰ বাবে কপাহ উৎপাদন কৰাটো তেওঁলোকৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত দায়িত্ব আছিল। কাকতল, মৰিয়নি, জাঁজী আৰু হোলোঙাপাৰ আদি অঞ্চলত এনে কপাহ খেতিৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacharis |publisher=Macmillan and Co. |location=London |year=1911 |page=87 |url=https://archive.org/details/kacharis009491mbp}}</ref> আন কিছুমান মৰাণ গোটক বনজ সম্পদ আৰু হাতী যোগানৰ কামত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। ''হাতীচুঙী'' মৰাণসকলে হাতী ধৰি আহোম ৰাজ্যলৈ যোগান ধৰিছিল। আন গোটসমূহে মৌ, উদ্ভিদজাত ৰং আৰু ঢাৰি আদি সামগ্ৰী যোগান ধৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |page=26}}</ref><ref>{{cite book |last=Devi |first=Lakshmi |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study |year=1968 |location=Gauhati |page=55}}</ref> অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষভাগৰ বুৰঞ্জীসমূহত মৰাণসকলৰ সৈতে পূবৰ দিহিং–পাটকাই সীমান্ত অঞ্চলৰ সম্পৰ্কৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ১৭৭৫ চনৰ এটা বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণ অনুসৰি, খামজাঙত বাস কৰা নৰা মুখীয়াল নুংআখামে ডিব্ৰু নদীৰ কাষৰ অঞ্চলত হাতখোৱা গোহাঁই (''চাও-বো-ক্লাং'', ''Chao-Bo-klang'')ৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ সংগঠিত কৰি নিজকে সেই অঞ্চলৰ ৰজা ঘোষণা কৰিছিল। এই বিদ্ৰোহত ''তুমিচা'' (''Tumisa'') নামেৰে উল্লেখিত এটা গোটে তেওঁক সহায় কৰিছিল। পৰাজয়ৰ পিছত নুংআখাম আৰু তেওঁৰ অনুগামীসকল দিহিং বা ''নাম-জিন'' (''Nam-jin'') নদীৰ ওচৰৰ পাহাৰীয়া ''দৈ-মুং-তিউৰা'' (''Doi-mung-Tiura'') নামৰ অঞ্চললৈ আঁতৰি যায়।<ref>{{cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |year=1930 |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Published under the Authority of the Assam Administration |location=Calcutta |page=331 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867}}</ref>{{efn|টাই ভাষাৰ ''দৈ'' (''doi'') শব্দৰ অৰ্থ পাহাৰ, ''মুং'' (''mung'') শব্দৰ অৰ্থ দেশ বা ৰাজ্য আৰু ''তিউৰা'' (''Tiura'') শব্দই চুতীয়াসকলক বুজায়। সেই অনুসৰি ''দৈ-মুং-তিউৰা'' (''Doi-mung-Tiura'') নামটোৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে ''চুতীয়া দেশৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল''। খামজাং নামটো পৰৱৰ্তী বিৱৰণসমূহত পাটকাই সীমান্তৰ নংজাং বা নংয়াং হ্ৰদ অঞ্চলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে। এই হ্ৰদক বৰ্তমানৰ ''Lake of No Return''-ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। ইংৰাজী খচৰাত ''দৈ-মুং-তিউৰা'' নামৰ ভিত্তিত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পুৰণি সীমান্ত বৰ্তমানৰ চাংলাং জিলাৰ পাহাৰীয়া অঞ্চললৈ বিস্তৃত আছিল বুলি এটা সম্ভাৱনা উত্থাপন কৰা হৈছে। অৱশ্যে এই ব্যাখ্যা বুৰঞ্জীৰ স্থাননামৰ ওপৰত আধাৰিত অনুমান; কেৱল উক্ত বিৱৰণৰ পৰা চুতীয়া ৰাজ্যৰ সুনিৰ্দিষ্ট সীমান্ত নিৰ্ধাৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>{{cite news |last=Gogoi |first=Leela |title=Chaolung Siu-Ka-Pha, the Great Nation Builder |work=The Sentinel |date=1 December 2019 |url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/chaolung-siu-ka-pha-the-great-nation-builder}}</ref>}} ফিলিপ ৰামিৰেজে ''তুমিচা'' নামটো মৰাণসকলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি আলোচনা কৰিছে। তেওঁ ''চাং-চুঙী তুমিচা'' (''chang chungi tumisa'') নামৰ হাতী যোগান ধৰা এটা গোটৰ উল্লেখ কৰিছে, যিসকল প্ৰায় ১৭৭০ চনত আহোম ৰজাৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰা প্ৰথমদিশৰ গোটসমূহৰ অন্যতম আছিল।<ref>{{cite journal |last=Ramirez |first=Philippe |year=2022 |title=De la secte à la tribu: les Moran et Matak du Haut-Assam |journal=Moussons |volume=40 |url=https://journals.openedition.org/moussons/9908 |quote=A particular group of Tumisa, the chang chungi tumisa, "Tumisa suppliers of elephants" (AB 289), is mentioned among the first rebels to rise against the sovereign, around 1770.}}</ref> অৱশ্যে ১৭৭৫ চনৰ বুৰঞ্জীৰ ইংৰাজী অনুবাদত সংশ্লিষ্ট গোটটোক চুতীয়া বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। সেয়েহে সেই ঘটনাত অংশগ্ৰহণ কৰা গোটটোৰ সঠিক জাতিগত চিনাক্তকৰণৰ ক্ষেত্ৰত মূল টাই পাঠ আৰু ইংৰাজী অনুবাদৰ পাৰ্থক্য বিবেচনা কৰা প্ৰয়োজন। ঔপনিৱেশিক যুগত মৰাণসকলৰ ভৌগোলিক বিস্তৃতিৰ হিচাপ তেওঁলোকৰ জাতিগত আত্মপৰিচয়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ দ্বাৰাও প্ৰভাৱিত হৈছিল। বিশেষকৈ আহোমসকলৰ সৈতে একীভূতকৰণৰ ফলত বহু মৰাণ লোকে লোকপিয়লত নিজকে আহোম হিচাপে পৰিচয় দিছিল। ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লত অসমত ৫,৮১২ গৰাকী মৰাণ গণনা কৰা হৈছিল। ইয়াৰে ১,৬৭৬ গৰাকী তৎকালীন শিৱসাগৰ জিলাত আৰু ৪,১৩০ গৰাকী লখিমপুৰ জিলাত আছিল। কিন্তু ১৯০১ চনৰ লোকপিয়লত মাত্ৰ ১২৫ গৰাকী লোকক পৃথকভাৱে মৰাণ হিচাপে গণনা কৰা হয়। তৎকালীন শিৱসাগৰ জিলাত কোনো লোকক মৰাণ হিচাপে গণনা কৰা হোৱা নাছিল আৰু আটাইকেইগৰাকী লখিমপুৰ জিলাৰ আছিল।<ref>{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Census of India, 1901 |volume=IV: Assam (Part I) |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1902 |at=Subsidiary Table III}}</ref>{{efn|ঔপনিৱেশিক যুগৰ শিৱসাগৰ জিলা বৰ্তমানৰ শিৱসাগৰ জিলাতকৈ যথেষ্ট বৃহৎ আছিল আৰু ইয়াত বৰ্তমানৰ চৰাইদেউ আৰু যোৰহাট জিলাৰ অঞ্চলসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। একেদৰে তৎকালীন লখিমপুৰ জিলাই বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় আৰু তিনিচুকীয়া জিলাৰ অঞ্চলসমূহো সামৰি লৈছিল। সেয়েহে এই পুৰণি পৰিসংখ্যাসমূহক বৰ্তমানৰ জিলা-সীমাৰ ভিত্তিত পোনপটীয়াকৈ তুলনা কৰিব নোৱাৰি।}} লোকপিয়ল কৰ্তৃপক্ষই এই বৃহৎ হ্ৰাসক প্ৰকৃত জনসংখ্যা হ্ৰাস হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা নাছিল। বি. চি. এলেনে উল্লেখ কৰিছিল যে অধিকাংশ মৰাণে নিজকে আহোম হিচাপে গণনা কৰোৱাৰ ফলত এই পৰিৱৰ্তন ঘটিছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। তেওঁ লগতে মৰাণসকলে সঘনাই নিজকে আহোম বুলি পৰিচয় দিয়াৰ কথাও লিখিছিল।<ref>{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Census of India, 1901 |volume=IV: Assam (Part I) |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1902 |page=139 |quote=The great decrease in their numbers is presumably due to the majority of Morans having returned themselves as Ahoms.}}</ref> এই জাতিগত চিনাক্তকৰণৰ পৰিৱৰ্তনৰ মাজতো বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিত ছিডনী এণ্ডলে মৰাণসকলৰ প্ৰধান বসতি [[বুঢ়ীদিহিং নদী]] আৰু [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ মাজৰ অঞ্চলত আছিল বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল। তেওঁৰ মতে, তৎকালীন মৰাণ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় আধা অংশ লখিমপুৰ জিলাত আৰু বাকী অংশ সংলগ্ন শিৱসাগৰ জিলাত বাস কৰিছিল। তেওঁ মৰাণ আৰু আহোমসকলৰ মাজত ব্যাপক আন্তঃবিবাহৰ কথাও উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacharis |publisher=Macmillan and Co. |location=London |year=1911 |pages=87–88 |url=https://archive.org/details/kacharis009491mbp}}</ref> ==ইতিহাস== ===উৎপত্তি আৰু প্ৰাচীন বসতি=== মৰাণসকল [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ৰ পূব অংশত আহোম শাসন প্ৰতিষ্ঠাৰ পূৰ্বৰ পৰা বাস কৰা জনগোষ্ঠীসমূহৰ অন্যতম আছিল। তেওঁলোকৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে বিভিন্ন পৰম্পৰা প্ৰচলিত আছে। এটা পৰম্পৰা অনুসৰি, মৰাণসকলৰ পূৰ্বপুৰুষ ম্যানমাৰৰ হুকং উপত্যকাৰ মেংকং বা মাইংখ'ঙ অঞ্চলৰ পৰা প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। এই কাহিনীত মৈৰণ, মইলাং আৰু মৰাণ নামৰ তিনিজন ককাই-ভাইৰ উল্লেখ আছে। তেওঁলোকৰ ভিতৰত মৰাণে পাটকাই পৰ্বত পাৰ হৈ টিপুক নদীৰ পাৰত বসতি স্থাপন কৰিছিল আৰু তেওঁৰ অনুগামীসকল পৰৱৰ্তী সময়ত মৰাণ নামেৰে পৰিচিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Deka |first=Juri |title=The Moran Tribe of Tinsukia District of Assam: A Study of Their Ethno-History |journal=The International Journal of Humanities & Social Studies |year=2015 |page=363 |url=https://www.internationaljournalcorner.com/index.php/theijhss/article/view/140227}}</ref> বুৰঞ্জীভিত্তিক বিৱৰণ অনুসৰি, [[চুকাফা]]ৰ আগমনৰ সময়ত মৰাণসকল বদৌছা নামৰ এজন মুখীয়ালৰ অধীনত আছিল। সৃষ্টিধৰ দত্তৰ মতে, তেওঁলোকৰ অধীনস্থ অঞ্চল উত্তৰে [[বুঢ়ীদিহিং নদী]], দক্ষিণে দিচাং নদী, পূবে চফ্ৰাই আৰু পশ্চিমে ব্ৰহ্মপুত্ৰলৈ বিস্তৃত আছিল। এই অঞ্চল বৰ্তমানৰ অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ কিছু অংশ সামৰি ম্যানমাৰ সীমান্তৰ ওচৰলৈ বিস্তৃত আছিল।<ref name="Dutta1985"/> পুৰণি বিৱৰণসমূহত মৰাণসকলক ''হাবুঙীয়া'' বা ''হাচা'' নামেও উল্লেখ কৰা হৈছিল। এটা ব্যাখ্যা অনুসৰি, মৰাণ ভাষাত ''হা'' শব্দৰ অৰ্থ মাটি বা পৃথিৱী আৰু ''চা''ৰ অৰ্থ সন্তান; সেই অনুসৰি ''হাচা''ৰ অৰ্থ ভূমিৰ সন্তান। ছিডনী এণ্ডলে ''হাবুঙীয়া'' শব্দটো ভূমিৰ আদি অধিবাসী বা ''sons of the soil'' অৰ্থত ব্যাখ্যা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacharis |publisher=Macmillan and Co. |location=London |year=1911 |page=88 |url=https://archive.org/details/kacharis009491mbp}}</ref> ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত ইয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত অসমীয়া ''থানগিৰি'' নামৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>Bhuyan, S. K., ''Satsari Assam Buranji'', p. 5.</ref> নেই ইলিয়াছে ১৮৭৬ চনত উদ্ধৃত কৰা এখন পুৰণি অসমীয়া বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণ অনুসৰি, আহোমসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বে অঞ্চলটোত চুতীয়া, মৰাণ আৰু বৰাহী—এই তিনিটা জনগোষ্ঠীৰ বসতি আছিল আৰু ইয়াৰ ভিতৰত [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলক শাসক গোষ্ঠী হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছিল।{{efn|ইতিহাসবিদ এন. এন. আচাৰ্যইও এই বিৱৰণৰ উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Acharyya |first=N. N. |title=The History of Medieval Assam |year=1992 |orig-year=1966 |publisher=Omsons Publications |page=232 |url=https://pahar.in/pahar/Books%20and%20Articles/Indian%20Subcontinent/1966%20The%20History%20of%20Medieval%20Assam%20from%20the%2013th%20to%20the%2017th%20century%20by%20Acharya%20s.pdf}}</ref> একেদৰে আৰ. চি. বুঢ়াগোহাঁইয়ে ''The Comprehensive History of Assam''-ত নেই ইলিয়াছৰ বিৱৰণৰ ভিত্তিত মৰাণ আৰু বৰাহী মুখীয়ালিসমূহৰ ওপৰত চুতীয়া ৰাজ্যৰ সাৰ্বভৌম কৰ্তৃত্বৰ উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Burhagohain |first=R. C. |chapter=A Note on the Morans, the Borahis and the Chutiyas |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |edition=2nd |year=2003 |publisher=Publication Board Assam |location=Guwahati |page=61 |url=https://www.scribd.com/document/914496064/The-Comprehensive-History-of-Assam-2-H-K-Barpujari-Editor-2-2-2003-Publication-Board-Assam-Fb354ba6bb80809dc5c1275e48f7bb6f-Anna-s}}</ref>}} ঐতিহাসিকভাৱে মৰাণসকলৰ এক বৃহৎ অংশ বনাঞ্চলত বাস কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ কৃষি অৰ্থনীতি প্ৰধানকৈ আহু ধান আৰু [[ঝুম খেতি]]ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত এ. জে. মফাট মিলছে মৰাণসকলক স্থান পৰিৱৰ্তনশীল কৃষিজীৱী জনগোষ্ঠী হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছিল। ঝুম খেতিৰ বাবে তেওঁলোকে পুৰণি কৃষিভূমি এৰি নতুন বনাঞ্চল মুকলি কৰিছিল। ব্ৰিটিছ শাসনকালতো এই কৃষিপদ্ধতি চলি আছিল, যদিও বনাঞ্চলৰ ওপৰত চৰকাৰী নিয়ন্ত্ৰণ বৃদ্ধি আৰু চাহ বাগিচাৰ সম্প্ৰসাৰণৰ ফলত পৰৱৰ্তী সময়ত ঝুম খেতিৰ সুযোগ সংকুচিত হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Mills |first=A. J. Moffatt |title=Report on the Province of Assam |year=1854 |publisher=Thos. Jones, Calcutta Gazette Office |location=Calcutta}}</ref><ref name="Gogoi2020"/> ===আহোম ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্ক=== বুৰঞ্জীসমূহৰ বিৱৰণ অনুসৰি, চুকাফাই ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত উপস্থিত হোৱাৰ পিছত মৰাণ মুখীয়াল বদৌছাৰ সৈতে কূটনৈতিক সম্পৰ্ক স্থাপন কৰে। এটা বিৱৰণত চুকাফাই বদৌছাৰ কন্যা গোন্ধেশ্বৰীক বিবাহৰ প্ৰস্তাৱ দিয়াৰ কথা উল্লেখ আছে। বদৌছাই এই প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত মৰাণসকলৰ একাংশ নতুনকৈ গঢ় লৈ উঠা আহোম ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থাৰ সৈতে সংযুক্ত হয়।<ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |page=24}}</ref> অৱশ্যে মৰাণসকলৰ আহোম শাসনৰ অধীনলৈ যোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ শান্তিপূৰ্ণ নাছিল। সৃষ্টিধৰ দত্তৰ মতে, চুকাফাই প্ৰথমে মৰাণ মুখীয়ালক কূটনৈতিকভাৱে নিজৰ পক্ষলৈ আনিছিল যদিও আত্মসমৰ্পণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা কিছুমান মৰাণ গোটক বলপূৰ্বক দমন কৰা হৈছিল। দত্তই উল্লেখ কৰা বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণ অনুসৰি, প্ৰতিৰোধ কৰা মৰাণ পৰিয়ালসমূহৰ মুখীয়ালসকলক ভোজলৈ নিমন্ত্ৰণ কৰি মদ্যপান কৰাই হত্যা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পিছত বাকী মৰাণসকলে আহোম ৰজাৰ অধীনতা স্বীকাৰ কৰে।<ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |pages=23–24}}</ref> ''অসম বুৰঞ্জী''ৰ এটা সমান্তৰাল বিৱৰণতো উল্লেখ আছে যে কেইজনমান মৰাণে চুকাফাক ৰজা হিচাপে মানিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল। সেই পৰিয়ালসমূহৰ লোকসকলক হত্যা কৰাৰ পিছত বাকীসকলে ৰজাৰ অধীনতা স্বীকাৰ কৰে।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Assam Buranji |edition=1st |year=1945 |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |location=Gauhati |page=5 |quote=তাৰে দুই চাৰিজনে ৰজা নামানিছিল। সকলোকে মদ ভাত খুৱাই বনিয়া কৰি সেই কেইঘৰৰ ঘৰ মানুহক কাটিলে। পাছে সকলো বশ হৈ ৰজা মানিলে।}}</ref> আহোম শাসনৰ অধীনলৈ অহাৰ পিছত মৰাণসকলৰ একাংশক নতুন কৃষি বসতি স্থাপন আৰু ভূমি মুকলি কৰাৰ কামত নিয়োজিত কৰা হৈছিল। দত্তৰ মতে, চুকাফাই গছিকলা, বৰখোৱা আৰু এঙেৰা নামৰ তিনিখন ''খাত'' বা কৃষি বসতি স্থাপন কৰিছিল আৰু বহু মৰাণ লোকক খেতিৰ বাবে ভূমি মুকলি কৰাৰ কামত নিযুক্তি দিছিল।<ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |page=24}}</ref> আহোম সমাজৰ সৈতে মৰাণসকলৰ একীভূতকৰণৰ প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ৰ সৈতে ''লানমাখ্ৰু'' নামৰ এজন মৰাণ লোকৰ কাহিনীও জড়িত। দত্তৰ বিৱৰণ অনুসৰি, চুকাফাই দিহিঙৰ [[টিপাম]]ত থকা সময়ত এজন মৰাণ লোকে তেওঁক বেঙেনা যোগান ধৰিছিল। তেওঁৰ কামত সন্তুষ্ট হৈ চুকাফাই তেওঁক ''লানমাখ্ৰু'' নাম দিয়ে। পৰৱৰ্তী সময়ত লানমাখ্ৰুৱে নগাসকলৰ বিৰুদ্ধে চুকাফাক সহায় কৰিছিল আৰু আহোম সমাজৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়। তেওঁৰ নামেৰে আহোমসকলৰ এটা ফৈদ গঢ় লৈ উঠিছিল। দত্তই হালধী ঠেঙা আৰু বান্দাকে ধৰি পৰৱৰ্তী সময়ৰ কিছুমান বিষয়াক এই ফৈদৰ বংশধৰ হিচাপে চিনাক্ত কৰিছে। টিপামৰ মণিমাৰী খোৱা নামৰ আন এজন মৰাণ লোকো আহোম সমাজৰ অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল। তেওঁ পেছাত ওজন কৰা কামৰ সৈতে জড়িত আছিল বুলি উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |page=24}}</ref> পৰৱৰ্তী আহোম শাসকসকলৰ দিনতো মৰাণসকলৰ একীভূতকৰণ অব্যাহত থাকে। দত্তৰ মতে, মৰাণ পৰিয়ালসমূহ ক্ৰমে আহোম সমাজৰ সৈতে একীভূত হৈছিল আৰু [[চুহুংমুং]]ৰ (১৪৯৭–১৫৩৯) শাসনকালত মৰাণ আৰু বৰাহী মুখীয়ালসকলৰ বংশধৰক চৰগুৱা, পাইবেলা, দিহিং, জাঁজী, বাঘচাও আৰু লাংকা আদি ঠাইত দায়িত্বশীল পদত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। আহোম ৰাজ্য পশ্চিমলৈ সম্প্ৰসাৰিত হোৱাৰ লগে লগে মৰাণসকলৰ মাজৰ পৰা অধিক বিষয়া নিযুক্তি দিয়া হয়। বিশেষকৈ হাতী ধৰা আৰু প্ৰশিক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত মৰাণসকলৰ দক্ষতা আছিল। দত্তৰ মতে, আহোম ৰাজ্যৰ হাতী বিভাগত তেওঁলোকৰ উল্লেখযোগ্য সংখ্যক লোক নিয়োজিত আছিল।<ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |pages=25–26}}</ref> ==খাদ্য== মৰাণ সকলৰ প্ৰধান আহাৰ হ'ল ভাত।মৰাণ সকল মূলত আমিষভোজী।<ref>{{harvcol|Deka|2015|p=364}}</ref> মাংস তেওঁলোকৰ প্ৰধান খাদ্য আছিল। <ref>{{harvcol|Deka|2015|p=364}}</ref>অতীজতে মৰাণ সকলৰ প্ৰধান বৃত্তি আছিল ফলমূল সংগ্ৰহ কৰা,চিকাৰ কৰা আৰু মাছ ধৰা। মৰাণ সকলৰ দৈনন্দিন খাদ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত আছে মাছ মাংস,কণী গাখীৰৰ উপৰিও শাক-পাচলিৰ ভিতৰত ঢেঁকীয়া,টিকনি বৰুৱা, সৰু মানিমুনি,বৰ মানিমুনি,মধুসোলেং,চতিয়নী,কচুথুৰি,তেলীকচু,কণীকচু,কলপচলা,নেফাফু,মেজেঙা,মেচাকী,গৈ আৰু,চাকচনি,মৌটোপ,বৰলৰ টোপ,কন্দো টোপ ,মৌজোল,মচন্দৰী,বেতগাজ, ৰঙালাউ,তিয়ঁহ,ছিৰাল,মাটিমাহ,মগুমাহ বাঁহৰ গাজ,নলগাজ,ঔটেঙা, খৰিচা আদি।<ref>অসমৰ জনগোষ্ঠীয় লোকখাদ্য, সম্পাদনা অংশুমান দাস ,আঁক-বাক প্ৰকাশন</ref> ==ধৰ্ম== মৰাণ সকলৰ ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতি পূৰ্বে কেঁচাই খাটি গোসানীৰ পূজা অৰ্চনা কৰাৰ ধৰণৰ বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Deka|2015|p=364}}</ref> বৰ্তমান তেওঁলোকে বৈষ্ণৱ ধৰ্ম পালন কৰে যদিও কিছু ৰীতি-নীতি কেঁচাই খাটিক পূজা কৰা ধৰণৰ, যি বৈষ্ণৱ পন্থাৰ সৈতে অমিল।<ref>{{harvcol|Deka|2015|p=364}}</ref>মৰানসকলৰ শাক্ত ধৰ্ম পৰিবৰ্তনৰ মূলতে কালসংহতিৰ অন্তৰ্গত শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱৰ দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তিত মায়ামাৰা বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ সৰল আৰু আকৰ্ষণীয় ৰীতি নীতি আৰু অষ্টভূজ গোঁসাইৰ ঐকান্তিক প্ৰচেষ্টা বুলিব পাৰি। মৰানসকলে প্ৰায় ৩৫০ বছৰৰ আগতে বৈষ্ণৱ ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰে বুলি জনা যায়। <ref> মোহন শইকীয়া, ''মৰান সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা'' সৌমাৰগিৰী, তিনিচুকীয়া , পৃ:৫৬</ref> ==সংস্কৃতি== ===মৰাণসকলৰ ব'হাগ বিহু=== মৰাণ সকলৰ কাৰণে ব’হাগ বিহু আদৰৰ বিশেষ প্ৰাধান্য থকা কৃষিমূলীয় লোক-উৎসৱ। প্ৰত্যেক জনগোষ্ঠীয়ে ব’হাগ বিহু নিজৰ নিজৰ গোষ্ঠীগত সুকীয়া সুকীয়া পৰম্পৰাগত বৈশিষ্ট্যৰে পালন কৰাৰ দৰেই মৰাণসকলেও কিছুমান স্বকীয় বৈশিষ্ট্যৰে অতীতৰে‌ পৰা ব’হাগ বিহু পালন‌ কৰি আহিছে। অসমীয়া জাতি গঠনৰ প্ৰক্ৰিয়াটোত অনবদ্য অৱদান আগবঢ়োৱা ভালেমান জনগোষ্ঠীৰ দৰেই মৰাণসকলেও ব’হাগৰ পহিলা তাৰিখত বিহু পালন নকৰে। বেদৰ বিহুৰ কেইদিনমানৰ পাছতহে মৰাণ সকলে বিহু পাতে। গুৰু ভকতে আলোচনা কৰি যেতিয়াই সুবিধা হয় তেতিয়াই বিহু পাতে। মংগলবাৰে উৰুকা‌, বুধবাৰে গৰু বিহু,‌ বৃহস্পতিবাৰৰ পৰা মানুহ বিহু ৰূপত বিহু অতীতৰে পৰা পালন কৰি আহিছে।<ref name="লোককৃষ্টিৰ সমীক্ষা"/> মঙ্গলবাৰে উৰুকা বুলি ধৰি লৈ বিহু পতাৰ কাৰণবিলাক হ’ল- # আদিতে মৰাণ সকলে অৰ্থাৎ ভীষ্মক ৰজাৰ দিনৰে পৰা শদিয়াৰ কেঁচাইখাটি গোসানীৰ শালত নতুন বছৰৰ পূজা পাতলৰ কাম মঙ্গল বাৰে আৰম্ভ কৰিছিল। # মৰাণৰ দুজন গুৰু শ্ৰীশ্ৰীচতুৰ্ভুজ আৰু শ্ৰীশ্ৰীঅষ্টভুজ প্ৰভুক বিহুৰ দিনতে যথাক্ৰমে মঙ্গলবাৰে আৰু বুধবাৰে আহোম ৰজাই হত্যা কৰোৱায়। গুৰু দুজনাৰ স্মৰণাৰ্থে মঙ্গল আৰু বুধবাৰে গুৰু দুজনাৰ তিথি পতাৰ পাছতহে বেদৰ বিহুৰ পাছত বিহু পাতি আহিছে। # কুৰঙ্গনয়নীৰ হতুৱাই ৰাঘৱ মৰাণক বিহুৰ দিনাই হত্যা কৰা হৈছিল। সেয়ে আহোম ৰজাই পতা বিহুৰ সৈতে মৰাণ সকলে বিহু নাপাতে আৰু হুঁচৰি নাগায়। # দ্বাপৰ যুগত বলভদ্ৰ‌ই বৃন্দাবনত পঞ্চ মাহ মতে বহাগ বিহুৰ প্ৰথম দিনা ভোজ সেৱা কৰি বিহু আৰম্ভ কৰাৰ কথা পোৱা যায়। মৰাণ সকলো বলোভদ্ৰৰ গুণত বিমুগ্ধ হ'ব পাৰে।<ref>"মৰাণ মটক মায়ামৰা"শ্ৰী কুমাৰ দহোটীয়া</ref> মৰাণসকলে উৰুকাৰ দিনা অৰ্থাৎ মংগলবাৰে মাটি নাখান্দে, সেয়ে মাটি খন্দা প্ৰয়োজনীয় সকলোখিনি কাম সোমবাৰে বা তাৰ আগতেই কৰি থৈ দিয়ে। উৰুকাৰ দিনা বুধবাৰে গৰুৰ গা ধুৱাবলৈ যাৱতীয় সকলোধৰণৰ সামগ্ৰী, যেনে -চাট মাৰি,টংলটি, মাখিয়তী, দীঘলতী,তৰাগছ আদিৰ উপৰি বেঙেনা, থেকেৰা, হালধি আদি জা-যোগাৰ কৰি লয়। নিশাৰ ভাগলৈ 'চাট' সাজে। পিছদিনা পুৱাই এটা টোপধ্বনিৰে আগজাননী দিয়াৰ লগে লগে গৰুবোৰ দীঘলতী-মাখিয়তী আদিৰে কোবাই মাখি খেদি ন-পানী থকা পথাৰ অথবা জান-জুৰিলৈ লৈ যায়। গৰু গা ধুওৱাৰ আগে আগে আৰু এটা টোপধ্বনিৰে জাননী দিয়াৰ লগে লগে গৰুৰ গা ধুৱায়। চাটৰ পৰা গৰুৰ গালৈ লাও-বেঙেনা আদি উলিয়াই লাও খা, বেঙেনা খা বুলি কৈ দলিয়াই আৰু সৰ্বশেষত মাৰ সৰু বাপেৰ সৰু তই হবি বৰ গৰু বুলি কৈ গৰু গা ধুওৱা অনুষ্ঠানটো সামৰণি মাৰে। গৰু গা ধুওৱাৰ পাছত কণী যুজায়। তাৰ পিছত আমৰলি বিচাৰে। ৰাতি বয়সস্থ লোকে ঢাল-কড়ি খেলে। সন্ধিয়া ভৰাল, গোহালি , নঙলাৰ মুখ , ঘৰৰ মুখত জাক দিয়া হয়। গৰুক বৰপিঠা খুওৱা হয়। দ্বিতীয় দিনা বৃহস্পতিবাৰে মানুহ বিহু। প্ৰথম মানুহ বিহু দিনাখন ঘৰৰ মানুহ বিশেষকৈ ঘৰখনৰ মুৰব্বীজন কলৈকো নাযায়। মৰাণ সকলে বিশ্বাস কৰে যে সেইদিনা ঘৰৰ মানুহ ঘৰত পাব লাগে। দ্বিতীয় দিনাই কনিষ্ঠজনে জ্যেষ্ঠজনক সেৱা জনাই সন্মান যাচে। শুক্ৰবাৰৰ দিনা জী-জোঁৱাইসকলে শাহু-শহুৰেকৰ ঘৰলৈ গৈ বছৰটোৰ বিহুৰ সেৱা সন্মান কৰে। সেয়ে এই দিনটোক 'আলহী যোৱা' বুলিও কয়। এই শুক্ৰ বাৰ ৰ পৰাই মৰানসকলৰ বিহু পকী উঠে। শনিবাৰে ভকতসকলে নামঘৰত কীৰ্তন কৰি ধৰ্মগুৰুলৈ মাননি আগবঢ়ায় আৰু দেওবাৰে নামলৈ মাননি আগবঢ়ায়।<ref name="লোককৃষ্টিৰ সমীক্ষা"/> মৰাণ ডেকা-গাভৰুসকলে মুকলি পথাৰতহে বিহু পাতে। বিহু পাতিবলগীয়া ঠাইখনত ডেকা -গাভৰুসকলে শ্ৰমদান কৰি এটা "বিহু ঘৰ" সাজি লয়। এই ঘৰটোত দুটা ভাগ থাকে। এভাগত ডেকাসকলে আৰু আনভাগত গাভৰু সকলে বেলেগে বেলেগে ৰাতি বিহু মাৰে। বিহুত কিছু সময় হুঁচৰি গোৱাৰ দৰে চক্ৰাকাৰে ঘূৰি ঘূৰি ঘোষা গোৱা হয়। বিহুত অংশ্ৰগ্ৰহণ কৰা গাভৰুসকলে কাণত কেৰু, ডিঙিত মাদুলি, হাতত গামখাৰু আদি আ-অলংকাৰ, মুগা বা পাটৰ মেখেলা,'কলিয়া ৰিহা' পৰিধান কৰে। কলিয়া ৰিহা মৰাণ সকলৰ স্বকীয় বৈশিষ্ট্যৰে মহিমামণ্ডিত সাজ। বিহু ঘৰত বিহু গাবলৈ যাওঁতে ডেকাসকলে চুৰিয়া আৰু গাত এঙা চোলা পিন্ধে। আবেলি হোৱাৰে পৰা এখন গাঁৱৰ ডেকাসকলে আন এখন গাঁৱৰ বিহু খোলালৈ গৈ নাচনীক নচুৱায়। নিজৰ গাঁৱৰ ডেকাই, নিজৰ গাঁৱৰ ছোৱালীক সাধাৰণতে ননচুৱায়। কাৰণ নিজৰ গাঁৱৰ মাজত তেজ-মঙহৰ সম্বন্ধ‌ থকা ছোৱালী থাকিব পাৰে। আন গাৱঁৰ বিহুৱা ডেকা বিহু খোলালৈ আহিলে গাভৰুসকলে নিজৰ হাতৰ টকা ডেকাসকলক দি বিহুগীত গাবৰ বাবে আহ্বান জনাই নিজেও নাচে। এইদৰে গধূলিলৈকে নাচি-বাগি পাৰ কৰি কটায়। বিহু সামৰণি মৰাৰ দিনটোক 'বিহু উৰুৱা'বুলি কয়। বিহু উৰুৱা দিনটো ডেকা গাভৰুসকলৰ বাবে আনন্দ মিশ্ৰিত বেজাৰৰ দিন। সেয়ে গায় - #"হাঁচতি ঐ ধান খোৱা চৰাই অতি চেনেহৰে ব'হাগৰ বিহুতি হাততে মলঙি যায়।" #"হাঁচতি ঐ সাপৰ কলপ বিহু থৈ আহোঁগৈ নামঘৰৰ তলত।<ref name="লোককৃষ্টিৰ সমীক্ষা">{{cite book | author=লেখাৰু জিতু কুমাৰ | pages=৩৭}}</ref>" #মৰাণসকলে ৰঙালী বিহুত গোৱা গীতবোৰত বুৰঞ্জী, কিংবদন্তি লিপিবদ্ধ হৈ থকাৰ উপৰি সমাজৰ সাংস্কৃতিক জীৱন প্ৰতিফলিত হয়। বিহু গীতবোৰ ‌এনেধৰণৰ - (ক) "দীঘলী পাটীতে‌ তোমাক বন্দী কৰোঁ ভৰে দুপৰীয়া, ৰাতি ‌...।" (খ) "উজাই নাৱৰীয়া বালিত ভাতে খালে গছকি পুতিলে তৌ....।" <ref name="লোককৃষ্টিৰ সমীক্ষা"/> ===ধৰ্ম হুঁচৰি=== {{main|ধৰ্ম হুঁচৰি}} কোনো কোনো অঞ্চলৰ মৰাণসকলে [[ধৰ্ম হুঁচৰি]] পালন কৰে৷<ref name="jur">{{cite journal |author=Mridul Moran |year=2017 |title=The Bihu Festival of the Morans of Assam, India |journal=International Journal of Humanities and Social Science Invention (IJHSSI) |volume=6 |issue=12 |pages=36-37 |publisher=www.ijhssi.org |issn=2319-7722 |url=https://www.ijhssi.org/papers/v6(12)/Version-3/G0612033637.pdf |accessdate=12 October 2024 }}</ref> একান্ত ভক্তিৰে গোৱা ধৰ্ম হুঁচৰিত এফাকি পদ গায় নৃত্য কৰে কেইজনমানে আৰু তাৰ চাৰাওফালে চক্ৰাকাৰে ঢোল তাল বজাই নিৰ্দিষ্ট গতিৰে পদ-চালনা কৰি প্ৰায় এশজনমান লোকে হঁচৰি গায়।এই হুঁচৰিত ছোৱালীয়ে অংশ গ্ৰহণ নকৰে।<ref name="jur"/> ধৰ্ম হুঁচৰিত বিহুগীতৰ ঠাইত ধৰ্মীয় গীত গোৱা হয়। বয়সীয়াল আৰু ভক্তসকলেহে এই সাধাৰণ পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিব পাৰে।<ref name="jur"/> এই হুঁচৰিত [[ফুলকোঁৱৰ-মণিকোঁৱৰৰ গীত]] পৰিৱেশন কৰা হয়। ধৰ্ম হুঁচৰি প্ৰতি বছৰে কৰা নহয়।<ref name="jur"/> ==টোকা== {{notelist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==উৎস প্ৰসংগ== * {{cite journal |last=Deka |first=Juri |title=The Moran Tribe of Tinsukia District of Assam: A Study of Their Ethno – History |journal=The International Journal of Humanities &amp; Social Studies |year=2015 |date=2015-07-31 |issn=2321-9203 |url=https://www.internationaljournalcorner.com/index.php/theijhss/article/view/140227 |access-date=2024-09-16 |archivedate=2024-09-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240916072637/https://www.internationaljournalcorner.com/index.php/theijhss/article/view/140227 |deadurl=yes }} {{অসমৰ জনগোষ্ঠী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জনগোষ্ঠী]] fgu20eyux1l7eiyg6xm1uzc6azcxdmz 0 38749 651812 651618 2026-11-09T22:17:27Z Ananya Taye 28065 Cited info added 651812 wikitext text/x-wiki {{About|চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া ৰাজ্যখন|চুতীয়া ৰাজ্য}} {{short description|উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ অসমৰ এটা জনগোষ্ঠী}} {{Infobox ethnic group | group = চুতীয়া জনগোষ্ঠী | native_name = |image = [[File:Chutia Bihu group.png|none|300px]] | image_caption = পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকত চুতীয়া যুৱক-যুৱতীৰ এটা দল। | population = | popplace = প্ৰধানকৈ [[উজনি অসম]], মধ্য অসম আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ বিভিন্ন জিলা; লগতে অসমৰ নগৰাঞ্চলসমূহ | languages = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[দেউৰী ভাষা|দেউৰী-চুতীয়া ভাষা]](পৌৰাণিক ৰাজকীয়) | religions = [[হিন্দুধৰ্ম]] (বিশেষকৈ [[একশৰণ ধৰ্ম]])<ref>{{cite book |title=Comprehensive history of Assam, SL Baruah |pages=182}}</ref><ref>{{cite book |title=Comprehensive history of Assam, SL Baruah |pages=403, 406–7}}</ref>, অৰ্ধ হিন্দু | related = {{hlist|[[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]], [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]], [[সোণোৱাল কছাৰী]], অন্যান্য [[বড়ো-কছাৰী]]}} | footnotes = }} '''চুতীয়া জনগোষ্ঠী''' ([[ইংৰাজী]]: Chutia; ইংৰাজী উচ্চাৰণ: {{IPAc-en|ˈ|s|ʊ|ð|iː|j|aː}}; ''Sutia'' বুলিও লিখা হয়) ভাৰতৰ [[অসম]]ৰ এটা বড়ো-কছাৰী মূলৰ আদিম থলুৱা [[জনগোষ্ঠী]],<ref>"Most of the tribal members of the Mataks like the Morans, Barahis, Kacharis and Chutiyas, being members of the great Bodo family, had allied religious beliefs and customs."{{harvcol|Dutta|1985|p=48}}</ref> যাৰ ইতিহাস [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে নিবিড়ভাৱে জড়িত।<ref name="ReferenceA">"In the chronicles of Assam, either in the Tai-Ahom or Assamese languages, two kingdoms were important in 15th and 16th century Upper Assam. These two “peoples” were called Kachari and Chutiya in the Assamese language, and respectively Tumisa (or Timisa) and Tiora in the Tai-Ahom language."{{harvcol|Jacquesson|2008|p=29}}</ref> ৰাজধানী [[শদিয়া]]ত অৱস্থিত চুতীয়া ৰাজ্য মধ্যযুগীয় অসমৰ এটা মুখ্য ৰাজনৈতিক শক্তি আছিল। ১৫২৩–২৪ চনত [[আহোম ৰাজ্য]]ত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ পূৰ্বে ইয়াৰ ভূখণ্ড পূব আৰু উত্তৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ৰ বৃহৎ অংশ আৰু সংলগ্ন সীমান্ত অঞ্চললৈ বিস্তৃত আছিল।<ref>"[T]he Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west." {{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref><ref>{{harvcol|Gogoi|2002|pp=20–21}}</ref> ৰাজ্যখন অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ পাছত চুতীয়া জনসংখ্যাৰ কিছুমান অংশক উজনি অসমৰ আন ঠাই<ref>"(After defeating the Chutiyas, a number) of blacksmiths and other artisans were taken from Sadiya to the Ahom capital. Having settled all these matters Suhunmung returned to Charaideo where he performed the 'Rikkhan' ceremony"{{harvcol|Baruah|2007|p=178}}</ref><ref>{{harvcol|Sarma|1993|p=287) Dewanar Atla: "Suhungmung or Swarganarayan, after defeating Dhirnarayana and his minister Kasitora, received a number of Dola, Kali..Hiloi and gunpowder (Kalai-khar). Besides these, he also made a number of blacksmiths (Komar) prisoners and settled them either at Bosa (in present-day [[Jorhat district]]) or Ujjoni regions"}}</ref> আৰু মধ্য অসমলৈ<ref>"(T)he outer limit of Darrang district, in the western-most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutiyas in the early part of the sixteenth century."{{harvcol|Shin|2020|p=53}}</ref> পুনৰ্বাসিত কৰা হয়। চুতীয়াসকল [[অসমীয়া জাতি|অসমীয়া জাতিসত্তা]] গঠন কৰা মূল গোটসমূহৰ অন্যতম।<ref>{{cite book |last=Dube |first=S. C. |title=Indian Society |url=https://archive.org/details/indiansociety0000scdu |publisher=National Book Trust |location=New Delhi |year=1990 |page=[https://archive.org/details/indiansociety0000scdu/page/20 20] |isbn=81-237-1031-3 |quote=The history of the Mongoloid groups in Assam is long ... this element constitutes the bedrock of Assamese culture and society. [...] Another important cluster of Indo-Mongoloid population, includes the Chutia, Deuri, Mishing, and Moran. They now live in upper Assam. The Chutias and Morans had their own kingdoms in the past.}}</ref><ref>"Many were the people throughout Assam who considered themselves “Chutiyas”, especially in Upper Assam, but they were considered to be an Assamese 'caste' since they were (and still are) quite indistinguishable from common Assamese people; actually, they were (and still are) one of those traditional groups of Assam that came to form the Assamese people." {{harvcol|Jacquesson|2008|p=29}}</ref> ঔপনিৱেশিক যুগৰ আৰম্ভণিতে [[কলিয়াবৰ]]ৰ পূবফালৰ উজনি অসমত চুতীয়া জনগোষ্ঠী জনসংখ্যাৰ হিচাপত দ্বিতীয় বৃহত্তম গোট আছিল।<ref>"In the parts east from Kaliabor, the tribe next most numerous is called Chutiya."{{harv|Hamilton|1940|p=53}}</ref> বৰ্তমানো তেওঁলোকৰ মুখ্য বসতি উজনি অসমত; ইয়াৰ লগতে দৰং, মৰিগাওঁ,কাৰ্বি আংলং, নগাঁও, উত্তৰ গুৱাহাটী (বিশেষকৈ চাংসাৰি আৰু ৰংমহল) আৰু বৰাক উপত্যকাতো উল্লেখযোগ্য জনসংখ্যা আছে।<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=42}}</ref>{{efn|১৮৮১ চনৰ লোকপিয়লত অসমত গণনা কৰা ৬০,২৩২ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ২২.৫% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰ জিলাৰ বাহিৰত বাস কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত নগাঁৱত ৮,০৫৫, গোৱালপাৰাত ১,৯১৮, দৰঙত ১,৩৬২, কামৰূপত ১,১৬৮ আৰু কাছাৰ সমভূমিত ১,০৬৯ জন আছিল।<ref>{{cite book |last=Lyall |first=Charles |title=Report on the Census of Assam for 1881 |location=Calcutta |publisher=Government of India |year=1883 |at=Final Census Table VIII, Castes and Tribes}}</ref> ১৮৯১ চনতো একেধৰণৰ বিস্তৃতি দেখা যায়; ৮৭,৬৯১ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ১৮% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰৰ বাহিৰত আছিল—নগাঁৱত ১০,৪৬৮, দৰঙত ৩,৫৪৬, কামৰূপত ১,০৩৬ আৰু আন জিলাসমূহত ৮৪৮ জন।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=Census of India, 1891: Assam |volume=I |location=Shillong |publisher=Assam Secretariat Printing Office |year=1892 |page=270}}</ref>}} ১৮৮১-১৯২১ চনত কৰা লোক পিয়লত(census) গোৱালপাৰা জিলাতো কিছু সংখ্যক(আজিৰ‌‌ দিনত আনুমানিক ৪০-৫০‌ হাজাৰ) চুতীয়া আছিল বুলি উল্লেখ আছে যদিও আজিৰ দিনত দেখা পোৱা নাযায়। ঐতিহাসিক চুতীয়াসকল মূলতঃ [[বড়ো-কছাৰী]] গোটৰ অন্তৰ্গত আছিল<ref name=":1">(M)embers of the Mataks like the Morans, Barahis, Kacharis and Chutiyas, being members of the great Bodo family, had allied religious beliefs and customs. All of them worshipped a Primodial male deity and a Primodial female deity, and all of them were animist.{{harvcol|Dutta|1985|pp=48}}</ref> আৰু তেওঁলোকৰ মাজত কিছু শান মিশ্ৰণ থকাৰ সম্ভাৱনাও উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>"From the physical appearance of the Chutiyas, Gait opinies "they have in their frames a considerable infusion of Shan blood...." This may be possible because the Chutiyas were the next neighbours of the Shans of southeast Asia"{{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref> ২০০৬ চনৰ উজনি অসমৰ ছটা জনগোষ্ঠীৰ ওপৰত কৰা এটা নৃতাত্ত্বিক মাপবিদ্যাগত অধ্যয়নত চুতীয়া নমুনাৰ সৈতে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ সাদৃশ্য সৰ্বাধিক পোৱা যায়; তাৰ পাছত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]]।<ref name="Deori">{{cite journal |last1=Baruah |first1=Tiluttoma |last2=Mondal |first2=Sudipta |last3=Gharami |first3=Ajay Kumar |last4=Adak |first4=Dipak Kumar |title=The Tai-Phake of Assam, India—A morphometric study and population comparison with neighbouring groups |journal=Collegium Antropologicum |volume=30 |issue=3 |year=2006 |pages=579–583 |pmid=17058528 |url=https://hrcak.srce.hr/file/43439 |access-date=2026-09-13 |archivedate=2022-06-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220615224135/https://hrcak.srce.hr/file/43439 |deadurl=yes }}</ref> ২০০৪ চনৰ এটা জিনগত অধ্যয়নে চুতীয়া, আহোম আৰু ৰাজবংশীসকলক ঐতিহাসিক জনজাতি–জাতি নিৰন্তৰতাৰ মাজৰ এটা মধ্যৱৰ্তী অৱস্থানত ৰাখে।<ref>"The process of assimilation of some of the tribes in the caste hierarchy is probably reflected in the broad constellation of populations in the multidimensional plot (Fig. 3); on the one end it is the constellation of populations subscribing to the caste system, while the other end of the plot is the constellation of tribal groups. In between lie groups like the Rajbanshi, Chutiya, and Ahom, which were supposed to have undergone the process discussed above." {{harvcol|Kumar|Basu|Reddy|2004|p=339}}</ref><ref>"The Chutia, Ahom, and Rajbanshis constitute a separate and compact cluster positioned in the center of MDS plot."{{harvcol|Kumar|Basu|Reddy|2004|p=341}}</ref> চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ছোৱাত তেওঁলোকৰ মাজত সংস্কৃতকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া চলিছিল,<ref>"The frequent appearance of Vaiṣṇava brahmins in the Chutiya royal grants shows their enhanced presence in the court and rural society." {{harvcol|Shin|2020|p=55}}</ref><ref>{{harv|Dutta|1985|p=29}}</ref> আৰু ষোড়শ শতিকাৰ পাছত [[একশৰণ ধৰ্ম]]ৰ প্ৰভাৱত অধিক সাংস্কৃতিক পৰিৱৰ্তন ঘটে।<ref>"(A)fter the sixteenth century with the advent of the neo-Vaiṣṇava movement of Śankaradeva which brought about a profound change in the cultural and historical consciousness of the local population, including the Chutiyas." {{harvcol|Shin|2020|p=55}}</ref> তেওঁলোকে ওচৰ-চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে, বিশেষকৈ আহোমসকলৰ সৈতে, আত্মসাৎ আৰু আন্তঃবিবাহৰ প্ৰক্ৰিয়াতো অংশ লয়।<ref>"While the Ahom has a subdivision called 'Chutia', the Chutia have a section known as 'Ahom'." {{harvcol|Kumar|Basu|Reddy|2004|p=337}}</ref> ভাৰত চৰকাৰে চুতীয়া জনগোষ্ঠীক অন্যান্য পিছপৰা শ্ৰেণী (OBC) হিচাপে স্বীকৃতি দিছে।<ref>{{Cite web |url=http://www.ncbc.nic.in/user_panel/GazetteResolution.aspx?Value=mPICjsL1aLvrfca7yFSI/925Go7SY9937UQ98B5lbFdbKCi85fJtx2wivIdOyNDx |title=Central List of OBCs |date=9 January 2015 |website=National Commission for Backward Classes |access-date=23 June 2021 |archive-date=26 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226204126/http://www.ncbc.nic.in/user_panel/GazetteResolution.aspx?Value=mPICjsL1aLvrfca7yFSI%2f925Go7SY9937UQ98B5lbFdbKCi85fJtx2wivIdOyNDx |url-status=dead }}</ref> জনগোষ্ঠীটোক [[অনুসূচিত জনজাতি]]ৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ দাবী বহুদিনীয়া; অসম চৰকাৰে এই অন্তৰ্ভুক্তিৰ বাবে ভাৰত চৰকাৰলৈ আনুষ্ঠানিক পৰামৰ্শ প্ৰেৰণ কৰিছে।<ref>{{cite web |title=Inclusion of Ethnic Communities in the Scheduled Tribes List |url=https://www.pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=2150795 |website=Press Information Bureau |publisher=Ministry of Tribal Affairs, Government of India |date=31 July 2025 |quote=The recommendation for inclusion of Chutiya, Koch-Rajbongshi, Matak, Moran, Tai-Ahom and Tea Tribe communities has been received from the State Government of Assam. |access-date=8 September 2026 }}</ref><ref>{{cite web |title=Tripartite meetings with various communities from Assam held today |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1488513 |website=Press Information Bureau |publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India |date=24 April 2017 |quote=The Six Communities namely Koch Rajbongshi, Moran, Motok, Tai Ahom, Chutia and Adivasi (Tea Tribes) have been demanding Scheduled Tribe status to these Communities. }}</ref> ==নাম== ''চুতীয়া'' নামটোৰ উৎপত্তিৰ কথা বিতংভাৱে জনা‌‌ নাযায়। [[আহোম ভাষা]]ৰ [[বুৰঞ্জী]]সমূহত চুতীয়া সকলক 𑜄𑜢𑜰𑜫 𑜍𑜠 (Tiora) বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |date=1920 |url=https://ia801408.us.archive.org/2/items/in.ernet.dli.2015.463794/2015.463794.Ahom-assamese-english-Dictionary.pdf |page=90–91 |language=en |access-date=2026-09-26}}</ref> আনহাতে অসমীয়া ভাষাৰ বুৰঞ্জীসমূহত ''চুতীয়া'' নাম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="ReferenceA"/> ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষভাগত পদ্মেশ্বৰ নাওবৈচা ফুকনে তেওঁৰ "অসম বুৰঞ্জী"ৰ "অসম দেশত চুটীয়া কুলৰ উৎপত্তি" শিতানত উল্লেখ কৰিছিল যে চুতীয়া সকলক পূৰ্বে ''"চুতীয়া-কছাৰী"'' বুলি কোৱা হৈছিল আৰু তেওঁলোকৰ মূল কুল ''"কছাৰী"'' আছিল।<ref>"পদ্মেশ্বৰ নাওবৈচা ফুকনে "অসম বুৰঞ্জী"ৰ "অসম দেশত চুটীয়া কুলৰ উৎপত্তি" শিতানতো লিখিছে— “চুটীয়াক পূৰ্বে চুটীয়া-কছাৰি বুলিছিল, চুটীয়াৰ আচল কুল কছাৰি”"{{harvcol|Baruah|2007|p=62}}</ref> ১৮৪৮ চনত বৃটিছ গৱেষক এছ. এফ. হেনেই (S. F. Hannay)-য়ে ''চুতীয়া'' নামটোৰ সৈতে ''[[ক্ষত্ৰিয়]]'' শব্দৰ সম্ভাৱ্য ব্যুৎপত্তিগত সম্পৰ্কৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁ দেউৰী চুতীয়াসকলৰ বিষয়ে আলোচনা কৰি চুতীয়াসকলৰ মাজত প্ৰচলিত প্ৰাচীন কামৰূপৰ ক্ষত্ৰিয় বংশৰ বংশধৰ হোৱাৰ পৰম্পৰাৰ কথা লিপিবদ্ধ কৰে। লগতে বৰ্মী আৰু শান ভাষাত ‘ৰ’ৰ সলনি ‘য়’ ধ্বনি ব্যৱহাৰৰ কথা উল্লেখ কৰি ''Chootyah'' নামটোক ''Xshattrya'' বা ''Chuttryah'' ৰূপৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |title=Notes on Ancient Temples and Other Remains in the Vicinity of Suddyah, Upper Assam |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |volume=17 |issue=1 |page=468 |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c7/Journal_of_the_Asiatic_Society_of_Bengal._June_1848_%28IA_s1id11854090%29.pdf}}</ref> ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনে (২০২০) চুতীয়া ৰাজবংশৰ তাম্ৰপত্ৰ আৰু বংশাৱলী বিশ্লেষণ কৰি তেওঁলোকৰ [[অসুৰ|অসুৰ-বংশীয়]] পৰিচয় আৰু [[ক্ষত্ৰিয়]] মৰ্যাদাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ব্ৰাহ্মণ্য বৈধতা প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰক্ৰিয়া আলোচনা কৰিছে। তেওঁৰ মতে, বৈষ্ণৱ ব্ৰাহ্মণসকলে স্থানীয় শাসকগোষ্ঠীৰ বংশাৱলী নিৰ্মাণ আৰু তেওঁলোকক ব্ৰাহ্মণ্য সামাজিক ব্যৱস্থাৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।{{sfn|Shin|2020|pp=55, 71–72}} ==ইতিহাস== ===প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস=== চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ লিপিবদ্ধ ইতিহাস পূব [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]] আৰু বিশেষকৈ [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত; পৰৱৰ্তীকালত এই অঞ্চলেই [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ ৰাজনৈতিক কেন্দ্ৰ হয়। প্ৰত্ন-মাপবিদ্যাগত প্ৰমাণে দেখুৱায় যে আদি-মধ্যযুগতেই শদিয়া অঞ্চলত ইটা নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা আছিল। ২০২৪ চনৰ এটা অধ্যয়নত প্ৰতিমাগড় আৰু পদুম পুখুৰীৰ ইটাসমূহক সাধাৰণভাৱে সপ্তমৰ পৰা দশম খ্ৰীষ্টীয় শতিকাৰ ভিতৰত ধৰা এটা একে প্ৰযুক্তিগত স্তৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Saikia2024">{{cite journal |last1=Saikia |first1=Raktim Ranjan |last2=Taye |first2=Chaitra Dhar |last3=Amin |first3=Nurul |last4=Konwar |first4=Sorat |last5=Panzeri |first5=Laura |last6=Galli |first6=Anna |title=Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History |journal=Applied Sciences |volume=14 |issue=14 |year=2024 |page=6271 |doi=10.3390/app14146271 |doi-access=free}}</ref> এই প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণসমূহ বৰ্তমানলৈকে লিপিবদ্ধ চুতীয়া শাসকসকলৰ সময়ৰ পূৰ্বৰ। ই শদিয়া অঞ্চলত প্ৰাচীন কালৰ পৰাই এক বিকশিত ইটা নিৰ্মাণ-পৰম্পৰাৰ উপস্থিতি সূচায় যদিও ইয়াৰ সৈতে পৰৱৰ্তী চুতীয়া ৰাজনৈতিক শক্তিৰ প্ৰত্যক্ষ সম্পৰ্ক এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাই। বৃহত্তৰ অঞ্চলটোৱে ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত বৰ্ণিত পবিত্ৰ ভূগোলতো গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান অধিকাৰ কৰিছিল। শদিয়াৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|তাম্ৰেশ্বৰী]]ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|দিক্কৰবাসিনী]] [[কামৰূপ]]ৰ এটা ধাৰণাৰ পূব সীমা হিচাপে দেখা যায়। জে-ইউন শ্বিনে লক্ষ্য কৰিছে যে গ্ৰন্থখনত বৰ্তমানৰ গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ ললিতকান্তৰ পৰা পূবলৈ দিক্কৰবাসিনীলৈ বিস্তৃত দেশখনক ললিতকান্তৰ পৰা পশ্চিমলৈ কৰতোয়া নদী লৈ বিস্তৃত অঞ্চলৰ বিপৰীতে দেখুওৱা হৈছে। প্ৰথম অঞ্চলটো ''[[কিৰাত]]''সকলৰ দেশ বুলি দেখুওৱা হৈছে—যাক সাধাৰণতে মধ্য আৰু উজনি ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বিস্তৃত তিব্বতী-বাৰ্মী ভাষী জনসমষ্টিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়—আনহাতে পশ্চিমৰ অঞ্চলটোক ব্ৰাহ্মণ, ঋষি আৰু ''বৰ্ণ'' ব্যৱস্থাৰ লোকৰ ব্ৰাহ্মণ্য স্থায়ী সমাজ হিচাপে উপস্থাপন কৰা হৈছে। শ্বিনৰ মতে এই বৈপৰীত্যই স্থায়ী কৃষি আৰু ব্ৰাহ্মণ্য বসতিৰ অসম বিস্তাৰ প্ৰতিফলিত কৰে, যদিও দুয়ো অঞ্চলেই কামৰূপৰ পবিত্ৰ ভূগোলৰ অংশ আছিল।<ref name="Shin2018Kamarupa">{{cite book |last=Shin |first=Jae-Eun |chapter=Region Formed and Imagined: Reconsidering Temporal, Spatial and Social Context of Kāmarūpa |editor1-last=Dzüvichü |editor1-first=Lipokmar |editor2-last=Baruah |editor2-first=Manjeet |title=Modern Practices in North East India: History, Culture, Representation |publisher=Routledge |location=London and New York |year=2018 |pages=39–40}}</ref>{{sfn|Dutta|1985|pp=29–31}} ===চুতীয়া ৰাজ্য=== {{Main|চুতীয়া ৰাজ্য}} এই পূবাঞ্চলীয় পৰিৱেশত চুতীয়া ৰাজনৈতিক শক্তিৰ বিকাশ ঘটে, যদিও ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস অল্পলিপিবদ্ধ। চতুৰ্দশ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধৰ পৰা শিলালিপি আৰু তাম্ৰশাসনৰ প্ৰমাণ অধিক স্পষ্ট হৈ উঠে; এই সময়ৰ তাম্ৰশাসনসমূহত পৰৱৰ্তী কালৰ [[শদিয়া]]ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা ''সধয়াপুৰ'' বা ''স্বধয়াপুৰ''ক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা ৰজাসকলৰ উল্লেখ পোৱা যায়।{{sfn|Shin|2020|pp=52–53}} ৰাজ্যখন শদিয়া আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন উত্তৰ-পূব অসম তথা বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অঞ্চলসমূহক কেন্দ্ৰ কৰি বিকশিত হৈছিল। মুখ্য ভূখণ্ড বৰ্তমানৰ [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[মাজুলী]]<ref name="Bhuyan"/> আৰু [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]] জিলাকে ধৰি,<ref>"N.N Acharyya, are of the opinion that the Chutiya kingdom extended up to Viswanath in the present Darrang district of Assam." {{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref><ref>{{harvcol|Nath|2013|p=27}}</ref><ref>"If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers extended as far as the outer limit of Darrang district, to the westernmost extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutiyas in the early part of the sixteenth century." {{harvcol|Shin|2020|pp=52–53}}</ref> বৰ্তমানৰ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ কিছু অংশও সামৰি লৈছিল।<ref>"..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west"{{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref><ref name="Bhuyan">"About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century, the area was brought under the control of the Ahoms and before that the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas."{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ সমভূমি আৰু পাহাৰৰ পাদদেশীয় অঞ্চলসমূহো ৰাজ্যখনৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{harvcol|Shin|2020|p=57}} "The ruins of two forts in Lohit district of&nbsp;Arunachal Pradesh is said to be the remains of Bhīṣmaka's city, viz. Bhismaknagar (sk. Bhīṣmakanagara): one ruin about 16 miles northwest of Sadiya at the foot of the hills&nbsp;between the rivers Dikrang and Dibang is known as the fort of Bhīṣmaka, and the other&nbsp;about 24 miles north of Sadiya between the gorges of those two rivers is believed to be the&nbsp;fort of Śiśupāla. Based on an inscribed brick with the name of Śrīśrī-Lakṣmīnārāyaṇa,&nbsp;discovered from the ruins of the forts in Bhismaknagar, it is assumed that Chutiya king&nbsp;Lakṣmīnārāyaṇa of the early fifteenth century had his capital in the area. The&nbsp;paleographical analysis of the inscription supports this dating."</ref><ref>"In the main, however, their territory was confined to the river valleys of the Suvansiri, Brahmaputra, Lohit, and the Dihing and hardly extended to the hills at its zenith."{{harvcol|Nath|2013|p=27}}</ref> ইতিহাসবিদ নিত্যানন্দ গগৈৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত অঞ্চল বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল, [[ইটানগৰ]] অঞ্চলসহ লৈকে, বিস্তৃত আছিল আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত ইয়াৰ পশ্চিম সীমা [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি|বিশ্বনাথ]]ৰ ওচৰৰ বৰগাং নদীলৈকে আছিল। এই পুনৰ্নিৰ্মাণৰ সমৰ্থনত তেওঁ [[শদিয়া]], বুৰৈ দুৰ্গ আৰু বৰগাং আৰু ডিকাই নদীৰ সংগমস্থলীৰ ওচৰৰ নক্সাপৰ্বতত পোৱা শিলৰ চিহ্ন সমূহৰ উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2|quote=During the days of his successors, this kingdom[Chutia], at times, included besides the regions as mentioned above, also a part of the hilly province of present Arunachal Pradesh inclusive of Itānagar, its present capital, and its adjacent territories in the Brahmaputra valley as far west as to the river Bargāng near Biswanath in the Sonitpur District. Similar marks on stones found in the old archaeological ruins in Sadiyā, on the bank of the Buroi river and in the Naxāpāhār at the confluence of the Bargāng and the Dikai rivers inside Arunachal Pradesh, support this belief.}}</ref> গগৈয়ে চতুৰ্দশ আৰু পঞ্চদশ শতিকাৰ চুতীয়া ৰজাসকলৰ শিলালিপি আৰু তাম্ৰশাসনৰ ভিত্তিত কয় যে শদিয়া বা সধয়াপুৰক কেন্দ্ৰ কৰি থকা এই ৰাজবংশই [[উজনি অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভূমি সামৰি লোৱা এখন "বিস্তৃত দেশ"ত শাসন কৰিছিল।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2|quote=Moreover, the inscriptions like the Dhenukhanā Copper Plate of Satyanārāyan of Śaka 1314 (1392 A.D.), the Barmutiyā Bil Copper Plate of the prince Dharmanārāyan a son of Satyanarayan of Śaka 1314, the Ghilāmorā Copper Plate of Laksminārāyan of Śaka 1323 (1401 A.D.), the Chepākhowā Copper Plate of Śaka 1350 (1428 A.D.) and the Pāyā-tāmreswari Temple Inscription of Mukta (Yuva) Dharmanārāyan of Śaka 1364 (1442 A.D.), also confirm that this line of kings had their capital at Sadiyā or Sadhayāpur and they ruled once an extensive country comprising a part of Upper Assam and Arunachal Pradesh, at least in the last part of the 14th century and the first part of the 15th century A.D.}}</ref> নেই ইলিয়াছে ১৮৭৬ চনত উদ্ধৃত কৰা এখন পুৰণি অসমীয়া বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণ অনুসৰি, চুকাফাৰ আগমনৰ পূৰ্বে অঞ্চলটোৰ চুতীয়া শাসকসকলে [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু বৰাহী মুখীয়াল সমূহৰ ওপৰত সাৰ্বভৌম কৰ্তৃত্ব চলাইছিল।<ref>{{cite book |last=Acharyya |first=N. N. |title=The History of Medieval Assam |year=1966 |page=232}}</ref><ref>{{cite book |last=Burhagohain |first=R. C. |chapter=A Note on the Morans, the Borahis and the Chutiyas |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |edition=2nd |year=2003 |publisher=Publication Board Assam |location=Guwahati |page=61}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ই মধ্যযুগীয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ অন্যতম মুখ্য ৰাজনৈতিক শক্তিলৈ বিকশিত হয়; অমলেন্দু গুহই পঞ্চদশ শতিকালৈ চুতীয়াসকলক উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক গঠনসমূহৰ ভিতৰত “সৰ্বাধিক বিকশিত” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>"The period from 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutia, the Tai-ahom, the Koch, the Dimasa, the Tripuri, the Meithei, the Khasi and the Pamar- all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century....The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutias." {{harvcol|Guha|1983|p=5}}</ref> এছ. কে. দত্তৰ মতেও ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত চুতীয়াসকল আটাইতকৈ উন্নত আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এক সু-বিকশিত সভ্যতা আছিল।<ref>"Indeed it appears that of all the tribes of the Brahmaputra valley, the Chutiyas were the most advanced and had a well-developed civilization." {{harvcol|Dutta|1985|p=29}}</ref> ইতিহাসবিদ ইয়াছমিন শইকীয়াৰ মতে, ত্ৰয়োদশ শতিকাত চুতীয়াসকল উজনি লৌহিত্য উপত্যকাৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী জনগোষ্ঠী আছিল আৰু সেই সময়তে তেওঁলোকৰ নিজা ৰজা আৰু শদিয়াত ৰাজধানী আছিল।<ref>{{harvcol|Saikia|1997|p=188}}: "In the thirteenth century, the Chutias were by far the most powerful group in the upper Lauhitya valley having a king and a capital city at Sadiya."</ref> ৰাজ্যখনৰ কৌশলগত অৱস্থানে শাসকসকলক অসম, [[তিব্বত]] আৰু দক্ষিণ [[চীন]]ৰ মাজৰ পূবমুখী বাণিজ্য আৰু জন-চলাচল নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈও সক্ষম কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Saikia|2004|p=8}}</ref> [[File:Archival photo of Eastern Gate of Bhismaknagar.jpg|thumb|350px|চুতীয়া ৰাজ্যৰ ভীষ্মকনগৰ দুৰ্গৰ পূব প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ধ্বংসাৱশেষ।]] শিলালিপিৰ পৰা জনা প্ৰাৰম্ভিক শাসকসকলৰ ভিতৰত নন্দিন—নন্দী বা নন্দীশ্বৰ বুলিও পাঠ কৰা হয়—অন্যতম। ''ধেনুখনা'' তাম্ৰশাসনত তেওঁক ''সধয়াপুৰ''ৰ অধিপতি বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। তেওঁৰ নামৰ আগৰ ক্ষতিগ্ৰস্ত বংশাৱলী অংশত নন্দীশ্বৰক এজন পূৰ্বৱৰ্তী শাসকৰ কন্যা (''tanayā'')ৰ যোগেদি জন্ম হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে; কিন্তু সেই শাসকৰ নাম শিলালিপিৰ বাচি থকা অংশত এতিয়া পঢ়িব নোৱাৰি।{{efn|ধেনুখনা ফলকৰ সংশ্লিষ্ট অংশ খণ্ডিত আৰু বহু অক্ষৰ নোহোৱা। ''চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী''ত প্ৰকাশিত লিপ্যন্তৰত নন্দীশ্বৰৰ উল্লেখৰ আগতে পূৰ্বৱৰ্তী শাসকৰ কন্যাৰ উল্লেখ ৰক্ষিত আছে।<ref>{{cite book |editor-last1=Barua |editor-first1=Swarnalata |editor-last2=Nath |editor-first2=Damburudhar |title=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী |trans-title=History of the Chutia Community |year=2007 |language=as |at=Appendix A, Dhenukhana copper-plate inscription |url=https://archive.org/details/chutiaburanji}}</ref> মহেশ্বৰ নেওগৰ সংস্কৰণে সধয়াপুৰৰ শাসক নন্দী (নন্দীশ্বৰ/নন্দিসৰ)ক শিলালিপিত নাম অপাঠ্য হৈ পৰা পূৰ্বৱৰ্তী ৰজাৰ কন্যাৰ পুত্ৰ বুলি চিনাক্ত কৰে আৰু সত্যনাৰায়ণক নন্দীশ্বৰৰ পুত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰে।<ref>{{cite book |editor-last=Neog |editor-first=Maheswar |title=Prachya-Sasanavali |edition=3rd |publisher=Publication Board, Assam |location=Guwahati |year=2008 |orig-year=1974 |page=187}}</ref>}} নন্দীশ্বৰৰ পত্নীৰ নাম দৈৱকী; তেওঁলোকৰ পুত্ৰ ''সত্যনাৰায়ণ''ক “দেৱতাৰ শত্ৰু”ৰ বংশ অৰ্থাৎ ''সুৰৰিপু-বংশ''ৰ বুলি দেখুওৱা হৈছে, যাক নেওগে [[অসুৰ]] বংশ বুলি ব্যাখ্যা কৰিছিল।{{sfn|Shin|2020|pp=53–54}} সত্যনাৰায়ণৰ মাতৃকুলীয় সম্পৰ্কক দিয়া বিশেষ গুৰুত্বক চুতীয়া ৰাজবংশটো মাতৃসূত্ৰীয় আছিল, অথবা অন্ততঃ সম্পূৰ্ণভাৱে পিতৃসূত্ৰীয় নাছিল, তাৰ সম্ভাৱ্য প্ৰমাণ বুলি ধৰা হৈছে।{{sfn|Shin|2020|p=54}} একে শিলালিপিসমূহে বুজায় যে সেই সময়লৈ দেশজ শাসকসকলে বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ মাজেৰে হিন্দুকৰণ গ্ৰহণ কৰিছিল; তেওঁলোকৰ শিলালিপিত বাসুদেৱৰ আহ্বান আছে আৰু ৰাজদৰবাৰৰ ব্ৰাহ্মণসকলে সংস্কৃতীয় বংশাৱলী আৰু ৰাজকীয় বৈধতা নিৰ্মাণত সহায় কৰিছিল।<ref>"Given these Puranic traditions, the rulers of Sadiya, with help of Vaiṣṇava brahmins, seem to have sought legitimacy by projecting themselves as the descendants of Kṛṣṇa. Their worship of Kṛṣṇa was evident in the invocation of Vāsudeva (the son of Vasudeva, namely Kṛṣṇa) at the beginning of the Dhenukhana inscription. This attempt, however, had its own limitations due to their autochthonous background." {{Harvcol|Shin|2020|p=53}}</ref> চুতীয়া যুগৰ ভূদৃশ্যৰ সৈতে জড়িত প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ পূব [[অসম]] আৰু বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]জুৰি বিস্তৃত। ইয়াৰ ভিতৰত [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]], [[ভীষ্মকনগৰ]], [[মালিনী থান]], [[গোম্চি]], [[ইটা দুৰ্গ]], [[নক্সাপৰ্বত]], [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]], [[ৰামঘাট–তাৰাছো ধ্বংসাৱশেষ|বুঢ়ৈ দুৰ্গ]], [[মৈৰামৰা দৌল]] আৰু শদিয়া–লোহিত–দিবাং অঞ্চলৰ অসংখ্য সুৰক্ষিত ধ্বংসাৱশেষ, মন্দিৰৰ অৱশেষ, মাটিৰ দুৰ্গ আৰু ইটাৰে নিৰ্মিত পুখুৰী অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |title=Archaeology |url=https://research.arunachal.gov.in/?page_id=178 |publisher=Department of Cultural Affairs, Government of Arunachal Pradesh |access-date=24 August 2026}}</ref>{{sfn|Shin|2020|pp=52–57}}{{efn|আন অৱশেষৰ ভিতৰত বুঢ়া-বুঢ়ী থান, বৰনগৰ (শদিয়া), প্ৰতিমাগড় আৰু তেজু আৰু হাতিডুবাৰ মাটিৰ দুৰ্গ আছে। শদিয়াৰ চৌপাশে [[পদুম পুখুৰী, শদিয়া|পদুম পুখুৰী]], বৰপুখুৰী আৰু সাত পুখুৰীকে ধৰি বহু প্ৰাচীন পুখুৰীৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=Tinsukia – Archaeological Sites |url=https://ignca.gov.in/online-digital-resources/archaeological-sites/assam/tinsukia/ |publisher=Indira Gandhi National Centre for the Arts |access-date=24 August 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Newly Discovered Archaeological Sites 2015/2016 |url=https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/newly-discovered-archaeological-sites-20152016 |publisher=Directorate of Archaeology, Government of Assam |access-date=24 August 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260824025924/https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/newly-discovered-archaeological-sites-20152016 |archivedate=24 August 2026 |deadurl=yes}}</ref> বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৰয়িং–ইথিলি অঞ্চলত পাৰ ইটাৰে গঠিত ইটা পুখুৰী, ইটাৰে নিৰ্মিত পদুম পুখুৰী (ৰয়িং) আৰু কানিয়িং নাট, লগতে ওচৰৰ কাম্পোনা পুখুৰী আৰু দেৱনাথ গাঁৱৰ এটা প্ৰাচীন ইটাৰে বাঁধানো কুঁৱা আছে।<ref>{{cite web |title=Tourism |url=https://roing.nic.in/tourism/ |publisher=District Administration, Lower Dibang Valley, Government of Arunachal Pradesh |access-date=24 August 2026}}</ref> লোহিত জিলা গেজেটিয়াৰত লোহিত আৰু দিবাঙৰ মাজত অসংখ্য পুখুৰীৰ কথাও লিপিবদ্ধ আছে; কিছুমান প্ৰায় ছয় একৰ পৰ্যন্ত ডাঙৰ, ইটাৰে বাঁধানো পাৰ আৰু ''ঘাট''যুক্ত, আৰু পদুম পুখুৰীত ভীষ্মকনগৰ-ধৰণৰ ইটাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |title=Lohit District Gazetteer |publisher=Government of Arunachal Pradesh |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/lohit.pdf}}</ref> এই সকলো অৱশেষৰ প্ৰথম নিৰ্মাণ চুতীয়া শাসকসকলৰ অধীনতেই হৈছিল বুলি নিশ্চিতভাৱে ক'ব নোৱাৰি; তথাপি বহুতো অৱশেষ চুতীয়া যুগৰ, সেই সময়ত ব্যৱহৃত, অথবা চুতীয়া-যুগীয় শদিয়াৰ বৃহত্তৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক ভূদৃশ্যৰ অংশ আছিল।}} প্ৰত্যক্ষ শিলালিপিগত সংযোগৰ ভিতৰত তাম্ৰেশ্বৰীত ১৪৪২ চনৰ চুতীয়া শাসক ''শ্ৰী শ্ৰীমত মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ''ৰ শিলালিপি, ৰুকমিণীনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা ''শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মীনাৰায়ণ'' নামাঙ্কিত ইটা, আৰু ভীষ্মকনগৰ আৰু পদুম পুখুৰীত পোৱা ''শ্ৰী শ্ৰী প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ'' নাম উল্লেখযোগ্য।<ref>{{harvcol|Neog|1977|pp=85–86}}</ref><ref>"The ruins of two forts in Lohit district of Arunachal Pradesh are said to be the remains of Bhīṣmaka’s city, viz. Bhismaknagar (sk. Bhīṣmakanagara): one ruin about 16 miles northwest of Sadiya at the foot of the hills between the rivers Dikrang and Dibang is known as the fort of Bhīṣmaka, and the other about 24 miles north of Sadiya between the gorges of those two rivers is believed to be the fort of Śiśupāla. Based on an inscribed brick with the name of Śrīśrī-Lakṣmīnārāyaṇa, discovered from the ruins of the forts in Bhismaknagar, it is assumed that Chutiya king Lakṣmīnārāyaṇa of the early fifteenth century had his capital in the area. The paleographical analysis of the inscription supports this dating."{{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> [[চুহুংমুং]]ৰ ৰাজত্বকালত ১৫২৩–২৪ চনত [[আহোম ৰাজ্য|আহোমসকলে]] চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰে। দখলৰ সময়লৈ যথেষ্ট হিন্দুকৰণ ঘটিছিল যদিও বৰ্ণব্যৱস্থা কিমান দূৰ প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল সেই বিষয়ে গৱেষকৰ মতভেদ আছে—এটা বৰ্ণনাই ইয়াক সীমিত অৱস্থাত থকা বুলি কয়, আন এটিয়ে ইয়াক প্ৰচলিত হোৱা বুলি উল্লেখ কৰে।<ref>"However, the caste system (in the Chutia kingdom) was in its marginal form"{{harvcol|Buragohain|1988|p=70}}</ref><ref>"(At the time of annexation by the Ahoms) caste system had become prevalent in (the Chutiya) society." {{harvcol|Gogoi|2002|p=21}}</ref> প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু শিলালিপিগত প্ৰমাণে শাসকসকলক বৃহত্তৰ শদিয়া প্ৰত্ন-সমষ্টিৰ সৈতে সংযোগ কৰে আৰু ৰজাসকলৰ ৰাজধানী এই অঞ্চলতেই আছিল বুলি সূচায়।<ref>{{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> ===পৰৱৰ্তী কাল=== {{See also|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} ৰাজ্য দখলৰ পাছত পূৰ্বৰ ৰাজধানী অঞ্চল ''সধয়াপুৰ''ক ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই''ৰ অধীনত আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। সংগঠিত বিদ্ৰোহৰ সম্ভাৱনা কমাবলৈ চুতীয়া সম্ভ্ৰান্তসকলক ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অংশলৈ ছটিয়াই দিয়া হয়,<ref>"Suhunmung scattered the Chutiya nobles in different parts of the kingdom, so as to prevent an organised rebellion from them" {{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> আৰু কাৰিকৰ তথা জনসাধাৰণৰ আন অংশকো উজনি অসমৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ স্থানান্তৰ কৰি পুনৰ্বাসিত কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|p=178}}</ref> ''দৰং ৰাজবংশাৱলী''য়েও উল্লেখ কৰে যে বিজয়ৰ পাছত পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যসকলে পলাই [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিৰি]] আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিচিমি]] সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল।{{efn|বুৰঞ্জীখনত আছে: "Tar putra-bhai jot hokole polail / Miri Mishmit pakhi pranak rakhila" (“তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু ভায়েকসকল সকলোৱে পলাই মিৰি-মিছমিৰ মাজত আশ্ৰয় লৈ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিলে”)।<ref>{{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hem Chandra |title=Darrang Raj Vamsavali |publisher=Government of Assam |year=1917 |at=vv. 364–371}}</ref>}} তথাপি বিজয়ৰ পাছত আহোম কৰ্তৃত্বই বাৰে বাৰে চুতীয়া প্ৰতিবাদৰ সন্মুখীন হয়। ১৫২৭, ১৫২৯, ১৫৪২, ১৫৫০–৫৩, ১৫৬৫ আৰু ১৫৭২ চনত উল্লেখযোগ্য বিদ্ৰোহৰ তথ্য পোৱা যায়।{{efn|১৫২৭ চনত শদিয়াৰ বিদ্ৰোহত দিহিঙীয়া গোহাঁই নিহত হয়। ১৫২৯ চনৰ বৃহত্তৰ বিদ্ৰোহত চন্দনগিৰি, দইথাং, মৰাণকাও আৰু দিবাং-লোহিত নদীৰ কাষত যুদ্ধ হয়, যাক শেষত চুহুংমুঙে দমন কৰে। ১৫৪২ চনত বিদ্ৰোহীসকলে দিচাঙৰ ওচৰত আহোম বিষয়া Sheng Hanan-ক হত্যা কৰে। ১৫৫০ চনত কংসপাত্ৰই শদিয়াত নিজকে ৰজা ঘোষণা কৰে আৰু একাংশ বিদ্ৰোহী আহোম কোঁৱৰৰ সহায়ত ১৫৫৩ চনত মৃত্যু হোৱা পৰ্যন্ত প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখে। ১৫৬৫ চনত চুতীয়া বাহিনীয়ে নামৰূপ আৰু খেৰামত আক্ৰমণ কৰে। ১৫৭২ চনত শদিয়াত এজন ''সেনাপতি''ৰ নেতৃত্বত হোৱা বিদ্ৰোহ নেতাসকল বন্দী হোৱাৰ সৈতে শেষ হয়।{{sfn|Barua|1930|pp=60–64, 79, 89, 92}}{{sfn|Baruah|2007|pp=179–186}}}} বৰ্তমানৰ লক্ষীমপুৰৰ [[ঘিলামৰা]]ৰ স্থানীয় লোকবিশ্বাসই অঞ্চলটোক ঘিলা নামৰ এজন চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতাৰ সৈতে জড়িত কৰে; কোৱা হয় যে [[চুখামফা]]ৰ (১৫৫২–১৬০৩) ৰাজত্বকালত আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক তাত হত্যা কৰিছিল।{{efn|স্থানীয় ব্যুৎপত্তিগত পৰম্পৰা অনুসৰি ঘিলাক এখন পথাৰত হত্যা কৰা হৈছিল; সেই পথাৰ পিছলৈ ''ঘিলামৰা'', অৰ্থাৎ “ঘিলা মৰা ঠাই”, নামে জনাজাত হয়।<ref>Kalita, Jitaram, ''Dhakuakhana Mahkumar Thair Naamor Itibriti aru Anyanyo Prabandha'', p. 25.</ref>}} [[নৰনাৰায়ণ]]ৰ আহোম ৰাজ্য আক্ৰমণৰ সময়ত এজন পলাতক কোঁৱৰৰ সৈতে থকা চুতীয়া সম্ভ্ৰান্তসকলে কোচ ৰজাৰ ওচৰলৈ গৈ নিজৰ পূৰ্বৰ ৰাজ্য হেৰুওৱাৰ কথা কৈ তাৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ আবেদন জনাইছিল।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Dambarudhar |chapter=The Mataks and their Revolt against the State in 18th Century Assam: Searching for Ethno-Religious Roots |editor1-last=Ray |editor1-first=Jayanta Kumar |editor2-last=Roy |editor2-first=Arpita Basu |title=Political Roles of Religious Communities in India |publisher=Institute for Security and Development Policy |year=2008 |pages=120, 123}}</ref> ''দৰং ৰাজবংশাৱলী'' অনুসৰি নৰনাৰায়ণে তেওঁলোকৰ আবেদনত সহানুভূতিশীল হৈ আশ্বাস দিয়ে আৰু বাহবাৰী (বৰ্তমানৰ চতিয়া) নামৰ গাঁৱত বসতিৰ ব্যৱস্থা কৰে।{{efn|বৰুৱাৰ মতে কোচ আক্ৰমণৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু পলাতক চুতীয়া কোঁৱৰসকলৰ অৱস্থাই পুনৰ চুতীয়া প্ৰতিৰোধক উৎসাহিত কৰি থাকিব পাৰে।{{harvcol|Baruah|2007|pp=185–186}}}} মাজুলীত হোৱা আহোম–কোচ বন্দোবস্তৰ চৰ্তত বন্দী এজন চুতীয়া কোঁৱৰক আন উপহাৰৰ সৈতে কোচ দৰবাৰলৈ পঠিয়াব লাগিছিল বুলিও উল্লেখ আছে।{{sfn|Barua|1930|p=89}}{{sfn|Baruah|2007|p=186}} উত্তৰ পাৰত প্ৰতিৰোধ চলি থাকে; ১৬৬৫ চনত চুতীয়াসকলে মিৰি আৰু ডফলাৰ সৈতে আহোম অভিযানৰ বিৰুদ্ধে যোগ দিয়ে। ১৬৭৩ চনত বৰ্তমানৰ [[ধেমাজি জিলা]]ৰ ৰূপা আৰু ডিমৌ মিৰি গাঁৱৰ পৰা কৰস্বৰূপ নাও কঢ়িয়াই নিয়াক লৈ পুনৰ সংঘাত হয়।{{efn|প্ৰথমে চুতীয়াসকলে নাও ঘূৰাই দিয়াৰ ৰাজকীয় দাবী নাকচ কৰি প্ৰতিৰোধৰ বাবে সমবেত হয়। আহোম বাহিনী সংগঠিত হোৱাৰ পাছত চুতীয়া বৰুৱাই আত্মসমৰ্পণ কৰে; কিছুমান যোদ্ধাক বন্দী কৰা হয় আৰু বাকী চুতীয়াসকলক কৰস্বৰূপে নাও যোগান ধৰিবলৈ বাধ্য কৰা হয়।{{sfn|Baruah|2007|pp=224–230}}}}<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |year=1906 |page=[https://archive.org/details/historyofassam00gait/page/173 173]}}</ref> এই বিদ্ৰোহসমূহৰ সমান্তৰালভাৱে চুতীয়াসকল ক্ৰমাৎ আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয় আৰু ভৌগোলিকভাৱে সিঁচৰিত হৈ পৰে। চুতীয়া পৰিয়ালসমূহ আহোম ''[[পাইক প্ৰথা|খেল]]'', প্ৰশাসন আৰু সেনাবাহিনীত প্ৰৱেশ কৰে। পূৰ্বৰ ৰাজবংশৰ সদস্যসকলেও আহোম ৰাজসেৱা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে; উদাহৰণস্বৰূপে, যদু নামৰ এজন চুতীয়া কোঁৱৰক বুৰঞ্জীত মোগল বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে আহোম পক্ষত যুদ্ধ কৰা বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="BaruaNath2007-226">{{harvcol|Baruah|2007|p=226}}</ref><ref>{{harvcol|Barua|1930|p=103}}</ref> [[মণিৰাম দেৱান]]ে লিখিছে যে বিজয়ৰ পাছত চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক কমাৰ আনি বচা (দয়াং) আৰু উজনি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰায়। তাত দা, কটাৰী, তৰোৱাল, বন্দুক আৰু কামান নিৰ্মাণৰ বাবে কমাৰশাল স্থাপন কৰা হয়; তেওঁৰ ৰাজত্বকালত এই কমাৰ প্ৰতিষ্ঠানত প্ৰায় ৩,০০০ লোক আছিল বুলি কোৱা হৈছে।<ref>Sharma, Benudhar, ''Maniram Dewan'', p. 287: "After defeating the Chutia king and his minister Kasitora, Suhungmung or Dihingia Swarganarayan, apart from Dola, Kali,..., Cannons and Gunpowder, brought a great number of Blacksmiths as prisoners. These were settled at Bosha and the Ujoni regions; and smithies were set up where they were asked to build knives, daggers, swords, guns, and cannons. Saikias and Hazarikas were recruited among them to look after their work. It was only during this period that the work and trade of the blacksmith guild started in the kingdom. During the time of Dihingia raja, there were three thousand Blacksmiths."</ref> চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰজাক পৰাজিত কৰাৰ পাছত চুতীয়া পৰিয়াল কিছুমানক বৰ্তমানৰ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ নতুনকৈ গঢ়ি উঠা চাৰিং অঞ্চলত থাকিব দিছিল; ৰাজনাও চলাবলৈ সংগঠিত এই লোকসকল ''চাৰিঙীয়া নাওবৈচা'' নামে জনাজাত হয়। পাছলৈ এই প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা ''শেনচোৱা'', ''টাংগুনধৰা'' আৰু ''বছোৱালধৰা'' আদি নতুন শ্ৰেণীৰ উদ্ভৱ হয়।<ref>{{harvcol|Borboruah|1997|pp=593–594}}</ref> [[File:Tschutiya Kumar region in Grimm and Mahlmann map, 1840.jpg|thumb|200px|১৮৪০ চনৰ অসমৰ মানচিত্ৰত [[দৰং জিলা|দৰঙ]]ৰ ''Tschutiya Kumar'' আৰু ''Pakariguri'' অঞ্চল।]] [[দৰং জিলা|দৰঙ]]তো উল্লেখযোগ্য চুতীয়া জনবসতি গঢ়ি উঠে। ৰাজপৰিয়ালৰ অৱশিষ্ট অংশক দৰঙৰ পাকৰিগুৰিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref>Phukan, Kasinath Tamuli,"Assam Buranji", p.20</ref><ref>"Suhunmung then deported the Chutiya nobles and the prince Sadhaknarayan to his kingdom and established the later at Darrang with grants of land and labourers."{{harvcol|Gogoi|2002|p=21}}</ref><ref>"The descendants of the Chutia royals are still living in a place called Geruwapara in Rowta Mouza of Darrang district."{{harvcol|Baruah|2007|p=139}}</ref> ''চুতীয়া কুঁৱৰ'' অঞ্চল বৰ্তমানৰ ৰৌতা–পাকৰিগুৰি বা দলগাঁও এলেকাৰ সৈতে জড়িত। পাছলৈ ৱেডে দৰঙৰ পাকৰিগুৰিৰ ওচৰত ''Soontiagown'' নামৰ এখন পৰগণাৰ উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=234–235}}</ref><ref>{{cite book |last=Wade |first=John Peter |editor-last=Sharma |editor-first=Benudhar |title=An Account of Assam |publisher=R. Sarmah |location=Assam |year=1927 |at="A Geographical Sketch of Assam", pp. 11–12}}</ref> [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ সময়ত ধৰ্ম নাৰায়ণৰ অধীনত চুতীয়া দেশৰ প্ৰায় ৩,০০০ লোকক [[মঙলদৈ]] অঞ্চললৈ স্থানান্তৰ কৰি ''পাইক'' হিচাপে সংগঠিত কৰা হৈছিল; পাছলৈ ৱেডে এই ''চুতীয়া''সকলক তিনিজন ''হাজৰিকা''ৰ অধীনত থকা বুলি লিপিবদ্ধ কৰে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/dli.ernet.104191 |edition=2nd |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |year=1926 |page=[https://archive.org/details/dli.ernet.104191/page/68 68]}}</ref><ref>{{cite book |last=Wade |first=John Peter |editor-last=Sharma |editor-first=Benudhar |title=An Account of Assam |publisher=R. Sarmah |location=Assam |year=1927 |pages=224–225}}</ref>{{efn|দৰঙৰ সৈতে এই সংযোগ আহোম যুগৰ শেষলৈকে আছিল। ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত দৰঙৰ দুজন ৰজাই ''চুতীয়া-কোঁৱৰ'' গোটৰ ২,০০০ সৈনিক লৈ জাগী-চকীলৈ অহাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |title=Tungkhungia Buranji: Or, A History of Assam, 1681–1826 A.D. |translator-last=Bhuyan |translator-first=Suryya Kumar |publisher=Oxford University Press |location=London |year=1933 |page=289}}</ref>}} ১৯১১ চনত ছিডনী এণ্ডলে মঙলদৈ মহকুমাত উল্লেখযোগ্য সংখ্যক চুতীয়া লোক বাস কৰা বুলি লিপিবদ্ধ কৰে। তেওঁ লগতে উল্লেখ কৰে যে চুতীয়াসকলৰ ৰাজনৈতিক শক্তি সম্পূৰ্ণৰূপে ভাঙি পেলাবলৈ আহোমসকলে চুতীয়া লোকক অসম আৰু উত্তৰ-পূব বংগৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিস্তাৰিত কৰি দিছিল; মঙলদৈ মহকুমাৰ এটা উল্লেখযোগ্য অংশ তেতিয়াও ''চুতীয়া দেশ'' বা ''কৌপাতি'' নামে জনাজাত আছিল।<ref>{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacháris |publisher=Macmillan and Co. |location=London |year=1911 |pages=90–91 |url=https://www.gutenberg.org/files/50008/50008-h/50008-h.htm}}</ref> চুতীয়া গোটসমূহ দৰঙৰ পশ্চিমলৈও বিস্তৃত হৈছিল। ''বুৰুক চুতীয়া''ৰ এটা গোট নামনি অসমত [[বৰফুকন]]ৰ অধীনত আছিল আৰু উজনি অসমৰ ৰাজৰক্ষী ''চাওদাং'' সকলৰ সদৃশ কৰ্তব্য পালন কৰিছিল। তেওঁলোকৰ মূল বসতি [[তেজপুৰ]] আৰু [[গুৱাহাটী]]ৰ আশে-পাশে আছিল; [[শিৱসাগৰ]] আৰু [[যোৰহাট]]ৰ সৰু গোটবোৰ ''বুৰুক চেতিয়া'' নামে জনাজাত আছিল।{{sfn|Borboruah|1997|p=579}} বৰ্তমানৰ [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]]ৰ ৰহা অঞ্চলতো চুতীয়াৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত পঞ্চৰজীয়া অঞ্চলৰ (ৰহা) দলৈ বা গোষ্ঠী-প্ৰধান ৰামনাথক “জাতিত চুতীয়া” বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=S. K. |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Bombay |year=1933 |page=191 |quote=Ramnath who was a doloi or clan-chief in the territories of the Panchrajias. He was a Chutia by caste.}}</ref> [[ৰহা]] অঞ্চলত চুতীয়া বসতিৰ আন এটা উল্লেখ মিকিৰ অঞ্চলৰ সৈতে জড়িত। নিত্যনন্দ গগৈৰ মতে, [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ই মিকিৰ অঞ্চলত এসংখ্যক যোগী আৰু চুতীয়া পৰিয়াল বসতি কৰাইছিল। গগৈয়ে এই অঞ্চলটোক বৰ্তমান নগাঁৱৰ প্ৰায় ২০ কিলোমিটাৰ পশ্চিমে অৱস্থিত মিকিৰ গাঁৱৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে।<ref>Nityananda Gogoi, ''Historical Geography of Medieval Assam'', Ph.D. thesis, Gauhati University, 1994, p. 276.</ref> শিলালিপিগত তথ্যয়ো এই ভৌগোলিক বিস্তাৰ নিশ্চিত কৰে। অষ্টাদশ আৰু ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ তাম্ৰশাসনত [[দেৰগাঁও]]ৰ শিৱ মন্দিৰ (১৭৩৪), [[মাজুলী]]ৰ বেঙেনাআটি সত্ৰ (১৭৭৭), [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি|বিশ্বনাথ]]ৰ বিশ্বনাথ মন্দিৰ (১৭৭৪) আৰু [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]]ৰ [[বৰদোৱা থান|বৰদোৱা সত্ৰ]] (১৮০৫)ৰ সৈতে জড়িত দানপত্ৰত ব্যক্তিক স্পষ্টকৈ ''চুতীয়া'' বুলি অভিহিত কৰা হৈছে। ১৮০৫ চনৰ [[হয়গ্ৰীৱ মাধৱ মন্দিৰ]]ৰ এটা দানপত্ৰৰ সীমা-বৰ্ণনাত [[হাজো]]ৰ ওচৰত ''চুতীয়া-গাঁও''ৰ উল্লেখো আছে।<ref>{{cite book |editor-last=Neog |editor-first=Maheswar |title=Prachya-Sasanavali |publisher=Assam Prakashan Parishad |location=Gauhati |year=1974 |language=as |pages=21–22, 65–67, 85, 126, 139–141}}</ref> চুতীয়াসকলৰ পশ্চিমমুখী বিস্তাৰৰ লগে লগে কিছুমান অঞ্চলত আন সামাজিক শ্ৰেণীৰ মাজত অন্তৰ্ভুক্তিৰ প্ৰক্ৰিয়াও চলিছিল। [[কামৰূপ জিলা|কামৰূপত]] সামাজিকভাৱে ঊৰ্ধ্বগামী চুতীয়াসকল [[কলিতা জনগোষ্ঠী|কলিতা]] জাতিৰ মাজত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ কথা নৃতত্ত্ববিদ অড্ৰী কেণ্টলিয়ে উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Cantlie |first=Audrey |title=The Assamese: Religion, Caste and Sect in an Indian Village |publisher=Curzon Press |location=London |year=1984 |page=239 |isbn=9780700701490 |quote=In Kamrup I am told that mobile Chutiyas also pass into the Kalita caste.}}</ref> সময়ৰ লগে লগে পুনৰ্বাসন, আন্তঃবিবাহ, ধৰ্মীয় সম্পৰ্ক আৰু ওচৰ-চুবুৰীয়া সামাজিক গোটসমূহৰ মাজত আত্মসাৎ হোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়াই বৃহত্তৰ চুতীয়া জনসমষ্টিৰ পৰিচয়ৰ ৰূপান্তৰত ভূমিকা লয়। আহোমসকলৰ সৈতে আন্তঃবিবাহৰ ফলত ''আহোম-চুতীয়া'' পৰিচয় গঢ় লৈ উঠে; এনে এটা বংশৰ লাঙি পানিচিয়া ৰাজসেৱাত কৃতিত্ব দেখুৱাই প্ৰথম [[বৰফুকন]] হয়।{{sfn|Dutta|1985|p=30}} আন কিছুমান গোট ''হিন্দু চুতীয়া'' নামে জনাজাত হয়,<ref name="ReferenceB">"A section of Chutias who came identified as Hindu-Chutiyas was Aryanised at a very early period"{{harvcol|Dutta|1985|pp=29–30}}</ref> আৰু মায়ামৰা সত্ৰৰ ওচৰত থকা চুতীয়াসকলে সত্ৰখনৰ [[একশৰণ ধৰ্ম]]ৰ ৰূপত দীক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="ReferenceD">"Those Chutias, who were not Hinduised and lived in the neighbourhood of the Mayamara Satra, accepted initiation from its Mahanta"{{harvcol|Dutta|1985|pp=29–31}}</ref> এই প্ৰক্ৰিয়াসমূহে পৰৱৰ্তীকালে চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ ভিতৰত গঢ় লৈ উঠা ঐতিহাসিক বিভাগসমূহত অৰিহণা যোগায়; একে সময়তে আহোম ৰাজ্যৰ ভিতৰত ৰাজনৈতিক প্ৰতিৰোধ আৰু আত্মসাৎ দুয়োটাই চলি থাকে। ===মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ কাল=== অষ্টাদশ শতিকালৈ চুতীয়াসকল ৰাজনৈতিকভাৱে মায়ামৰা আন্দোলন আৰু আহোম ৰাজপক্ষীয় ব্যৱস্থাৰ মাজত বিভক্ত হৈ পৰিছিল। বহু-জাতিগত মায়ামৰা বা মটক সমাজৰ মুখ্য উপাদানসমূহৰ ভিতৰত চুতীয়াসকল আছিল [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]]সকলৰ পাছতে দ্বিতীয় বৃহৎ গোট।{{sfn|Dutta|1985|pp=12, 27}} আনহাতে চুতীয়াৰ আন অংশ আহোম ''পাইক'' আৰু সামৰিক সংগঠনৰ ভিতৰত থাকি বিদ্ৰোহীসকলৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিছিল। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ আৰম্ভণিতে আহোম ৰজাই এজন ''চুতীয়া হাজৰিকা''ক বিদ্ৰোহীসকলক বন্দী কৰিবলৈ আদেশ দিয়ে; মোৱামৰীয়াসকলে তেওঁক বন্দী কৰি হত্যা কৰে।<ref>{{harvcol|Barua|1930|p=294}}</ref> আন এজন চুতীয়া ৰাজপক্ষীয় আছিল বুৰুক-চুতীয়া গোটৰ ''মই বৰুৱা''; [[লক্ষ্মী সিংহ]]ই মোৱামৰীয়াৰ বিৰুদ্ধে পঠোৱা বিষয়াসকলৰ ভিতৰত তেওঁ আছিল আৰু ৫,০০০ সৈন্যৰ এটা বাহিনীৰ নেতৃত্ব দিয়া হৈছিল।<ref name="BaruaNath2007-226"/> তাৰ কিছু পাছত বেজবৰা ১,০০০ ভিৰুৱাল চুতীয়া ''কাঁড়ী''সহ এটা বাহিনী লৈ বিদ্ৰোহীৰ বিৰুদ্ধে পঠোৱা হয়, যদিও এই বাহিনীও পৰাজিত হয়।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji: Or, A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=London |year=1933 |page=62}}</ref> বিদ্ৰোহৰ পৰৱৰ্তী পৰ্যায়তো চুতীয়াসকল দুয়ো পক্ষতে দেখা যায়।{{efn|''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত ''চুতীয়া-কোঁৱৰ'' গোটৰ ২,০০০ সৈন্য ৰাজপক্ষীয় বাহিনীত যোগ দি জাগী-চকীত উপস্থিত হোৱাৰ উল্লেখ আছে; যদিও গোটটোৰ নামটোৱে প্ৰত্যেক সৈনিকৰ জাতিগত পৰিচয় নিশ্চিত নকৰে। ১৮০৫ চনত বেংমৰাৰ বিৰুদ্ধে শেষ ৰাজকীয় অভিযানত পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ বাহিনীত পৃথক মৰাণ ''কাঁড়ী'' বাহিনীৰ লগতে চুতীয়া ''কাঁড়ী''ৰ এটা বাহিনীও আছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji: Or, A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=London |year=1933 |pages=289, 312}}</ref>}} পূব অসমত ''বুৰুক চুতীয়া'' খেলৰ মায়ামৰা নেতা [[সৰ্বানন্দ সিংহ]],{{efn|সৰ্বানন্দক চুতীয়াৰ বুৰুক শাখাৰ লোক বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{sfn|Dutta|1985|p=31}} সমসাময়িক ব্ৰিটিছ তথ্যতো একে চিনাক্তকৰণ দেখা যায়: ১৮৩৮ চনত S. O. Hannay-এ তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু উত্তৰাধিকাৰী মতিবৰক “Boorook Sooteah” বুলি বৰ্ণনা কৰি কৈছিল যে তেওঁৰ পিতৃ আৰু পিতামহ শদিয়াৰ পৰা আহিছিল।<ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. O. |title=A Short Account of the Moa Morah Sect, and of the Country at Present Occupied by the Bor Senaputtee |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |volume=7 |issue=80 |year=1838 |page=677}}</ref>}} অৱশেষত বেংমৰাত নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ১৮০৫ চনৰ বন্দোবস্তৰ পাছত স্বায়ত্তশাসিত [[মটক ৰাজ্য]]ৰ ''বৰসেনাপতি'' হিচাপে স্বীকৃতি পায়। নাথ (২০০৮)-এ সৰ্বানন্দৰ চুতীয়া পৰিচয়ৰ দাবীক আহোমৰ হাতত ৰাজ্য হেৰুওৱাৰ পাছত হোৱা আগৰ চুতীয়া প্ৰতিৰোধৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Dambarudhar |chapter=The Mataks and their Revolt against the State in 18th Century Assam: Searching for Ethno-Religious Roots |editor1-last=Ray |editor1-first=Jayanta Kumar |editor2-last=Roy |editor2-first=Arpita Basu |title=Political Roles of Religious Communities in India |publisher=Institute for Security and Development Policy |location=Stockholm |year=2008 |page=120 |url=https://www.isdp.eu/wp-content/uploads/publications/2008_ray-roy_political-roles-of-religious-communities-in-india.pdf|quote=The assertion of the Chutiya identity on the part of Sarbananda Singha can thus be seen as having a link with the Chutiya revolt after they had lost their state to the Ahoms. That this is not altogether baseless can be presumed from the fact that immediately after assumption of his power and establishment of an identity as a Chutiya, the Morans, who in fact created the revolt, became sidelined, and concentrated within the jungles far away from the capital at Tinsukia.}}</ref> ===মানৰ আক্ৰমণ=== মানৰ আক্ৰমণে বৃহৎ চুতীয়া জনবসতিযুক্ত অঞ্চলসমূহত গভীৰ বিপৰ্যয় সৃষ্টি কৰে। প্ৰায় ১৮২৩ চনত মান বাহিনীয়ে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] পাৰ হৈ উত্তৰ লক্ষীমপুৰ দখল কৰে। পৰৱৰ্তী ঔপনিৱেশিক বিৱৰণত আহোম যুগৰ শেষৰ অস্থিৰতা আৰু মান অধিকাৰৰ পাছত বৃহত্তৰ লক্ষীমপুৰ জিলাক প্ৰায় জনশূন্য আৰু চূড়ান্ত দুৰ্দশাগ্ৰস্ত বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়।<ref>{{cite book |last=Osik |first=N. N. |title=A Brief History of Arunachal Pradesh: From Earliest Times to 1823 A.D. |publisher=Omsons Publications |location=New Delhi |year=1996 |page=55}}</ref><ref>{{cite book |title=Imperial Gazetteer of India |volume=16 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |year=1908 |pages=120–122 |chapter=Lakhimpur District}}</ref> আহোম প্ৰশাসনৰ অধীনত কৰ্মৰত চুতীয়াসকলেও আক্ৰমণকাৰীৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধত অংশ লয়। প্ৰথম আক্ৰমণৰ সময়ত চুতীয়া ঘৰফলীয়া পৰিয়ালৰ ''লাপি দাধৰা বৰা''ক আন বিষয়াসকলৰ সৈতে মানৰ বিৰুদ্ধে পঠোৱা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Barua|1930|p=380}}</ref> [[লক্ষীমপুৰ জিলা|উত্তৰ লক্ষীমপুৰ]]ৰ আন এজন চুতীয়া সেনানায়ক হাও সাগৰ বৰাই নিজৰ অনুসাৰীসকলক লৈ মানৰ বিৰুদ্ধে বাহিনী গঠন কৰে; অধিকাৰৰ শেষ পৰ্যায়ত তেওঁৰ বাহিনী মানক বহিষ্কাৰ কৰাৰ শেষ সংগঠিত প্ৰচেষ্টাসমূহৰ অন্যতম আছিল।{{efn|বৰুৱা (২০০৭)-এ তেওঁক ''হাও বৰা'' বুলি উল্লেখ কৰি এটা পৰম্পৰা লিপিবদ্ধ কৰিছে যে বৃদ্ধ সেনানায়কজনে নিজে বাহিনী গঠন কৰি মান সেনাপতি চেক ফুকনৰ সৈতে যুদ্ধ কৰে আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ পিপাকক হত্যা কৰে; হাও বৰাৰ পুত্ৰ নাখ বৰাইও তেওঁৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। বৰুৱাই আৰু উল্লেখ কৰে যে হাও বৰাৰ বংশধৰসকল বৰ্তমানো লক্ষীমপুৰ জিলাৰ মৰনৈ-বেবেজীয়া অঞ্চলত বাস কৰে।{{sfn|Baruah|2007|p=226}} আন ইতিহাসত একেজন উত্তৰ লক্ষীমপুৰৰ সেনানায়কক ''হাও সাগৰ বৰা'' বুলি কোৱা হৈছে।}} চুতীয়া বংশোদ্ভূত লাঙি ডেকা বৰাকো মানৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰা ব্যক্তি হিচাপে স্মৰণ কৰা হয়; তেওঁক মানদেশৰ দিশে লৈ যোৱা হৈছিল যদিও পলাই পুনৰ ঘূৰি আহে।{{efn|বৰুৱা (২০০৭)-এ ইয়াক পৰম্পৰা হিচাপে লিপিবদ্ধ কৰি তেওঁৰ বংশধৰসকল বৰ্তমানো লক্ষীমপুৰৰ কেকুৰি-বেবেজীয়া অঞ্চলত থকা বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Baruah|2007|p=226}}<ref>"The Langi Deka family was of Chutia origin."{{harvcol|Borboruah|1997|p=589}}</ref>}} হাও বৰাৰ পিছে পিছে মান বাহিনী [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] পাৰ হৈ উত্তৰ লক্ষীমপুৰ দখল কৰে। সমসাময়িক আৰু পৰৱৰ্তী বিৱৰণে অঞ্চলটোত ব্যাপক হিংসা আৰু ধ্বংসৰ “আতংকৰ ৰাজত্ব”ৰ কথা বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Osik |first=N. N. |title=A Brief History of Arunachal Pradesh: From Earliest Times to 1823 A.D. |publisher=Omsons Publications |location=New Delhi |year=1996 |page=55}}</ref> [[চন্দ্ৰকান্ত সিংহ]]ৰ অধীনত [[বৰবৰুৱা]] হোৱা পাতাল চুতীয়াইও{{efn|''আহোম বুৰঞ্জী''ত পাতালক ''পাতাল চুতীয়া'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে,<ref>{{harvcol|Barua|1930|p=383}}</ref> আনহাতে ঊনবিংশ শতিকাত কাশীনাথ তামুলি ফুকনে লিখা ''অসম বুৰঞ্জী''ত তেওঁক ''খেৰেমিয়াল কছাৰী'' বুলি কোৱা হৈছে। অৱশ্যে এনে নামকৰণ সদায় একে নাছিল; ঊনবিংশ শতিকাৰ ''নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী''ত উদাহৰণস্বৰূপে চুতীয়াসকলক ''চুতীয়া-কছাৰী'' বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে। নামৰূপ আৰু খেৰাম অঞ্চলত চুতীয়া বসতিও লিপিবদ্ধ আছে,<ref>{{harvcol|Barua|1930|p=89}}</ref> যিয়ে এই ভিন্ন নামৰ ব্যাখ্যা দিব পাৰে।}} নতুন মান আগ্ৰাসনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰস্তুতিত অংশ লয় আৰু ১৮২১ চনত মানসকলৰ হাতত নিহত হয়। ===ব্ৰিটিছ যুগ=== ব্ৰিটিছ শাসনকালতো চুতীয়াসকলক পৃথক আৰু ব্যাপকভাৱে বিস্তৃত জনসমষ্টি হিচাপে গণনা কৰা হৈছিল। সৰ্বাধিক জনসংখ্যা [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]] আৰু [[লক্ষীমপুৰ জিলা|লক্ষীমপুৰ]]ত থাকিলেও [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]] আৰু [[দৰং জিলা|দৰং]]তো উল্লেখযোগ্য জনসংখ্যা আছিল; [[কামৰূপ জিলা|কামৰূপ]], [[গোৱালপাৰা জিলা|গোৱালপাৰা]], [[বৰাক উপত্যকা|কাছাৰ সমভূমি]] আৰু নাগা হিলছত সৰু গোটো আছিল।{{efn|১৮৮১ চনৰ লোকপিয়লত অসমত গণনা কৰা ৬০,২৩২ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ২২.৫% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰৰ বাহিৰত আছিল—নগাঁৱত ৮,০৫৫, গোৱালপাৰাত ১,৯১৮, দৰঙত ১,৩৬২, কামৰূপত ১,১৬৮ আৰু কাছাৰ সমভূমিত ১,০৬৯ জন।<ref>{{cite book |last=Lyall |first=Charles |title=Report on the Census of Assam for 1881 |location=Calcutta |publisher=Government of India |year=1883 |at=Final Census Table VIII, Castes and Tribes}}</ref> ১৮৯১ চনত ৮৭,৬৯১ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ১৮% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰৰ বাহিৰত বাস কৰিছিল; নগাঁৱত ১০,৪৬৮, দৰঙত ৩,৫৪৬, কামৰূপত ১,০৩৬ আৰু আন জিলাত ৮৪৮ জন গণনা কৰা হয়।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=Census of India, 1891: Assam |volume=I |location=Shillong |publisher=Assam Secretariat Printing Office |year=1892 |page=270}}</ref> ১৮৯১ চনৰ প্ৰাদেশিক তালিকাত নাগা হিলছ জিলাৰ কোহিমা মহকুমাত গণনা কৰা মুখ্য জাতিসমূহৰ ভিতৰত “Chutiya”ও আছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=Census of India, 1891: Assam. Provincial Tables |location=Calcutta |publisher=Bengal Secretariat Press |year=1892 |at=Provincial Table XI, District Naga Hills}}</ref>}} এই সময়লৈ অধিকাংশ চুতীয়াই অসমীয়া ভাষা গ্ৰহণ কৰিছিল; পুৰণি চুতীয়া ভাষা মূলতঃ দেউৰী শাখাৰ মাজত টিকি আছিল।{{efn|১৯২১ চনৰ লোকপিয়লত ৯৬,০০৯ জন চুতীয়া গণনা কৰা হৈছিল, কিন্তু চুতীয়া ভাষাভাষী মাত্ৰ ৪,১১৩ জন আছিল। ইয়াৰ পৰা পিতৃভাষা হেৰালেও জাতিগত পৰিচয় কিমান বহুলভাৱে টিকি আছিল সেয়া স্পষ্ট হয়।<ref>{{cite book |title=Census of India, 1921 |volume=III |at=Subsidiary Table III, Comparison of caste and language tables}}</ref>}} ঔপনিৱেশিক যুগত চুতীয়াসকলৰ শ্ৰেণীবিভাজন যথেষ্ট সলনি হৈছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ নৃতত্ত্ববিদসকলে সাধাৰণতে তেওঁলোকক বহুল হিন্দুকৰণ হোৱা জনজাতীয় বা আদিম জনসমষ্টি হিচাপে গণ্য কৰিছিল। হান্টাৰে তেওঁলোকক “semi-Hinduized aboriginals”ৰ অন্তৰ্গত কৰিছিল, আৰু ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লে চুতীয়াসকলক “forest and hill tribes” শ্ৰেণীত ৰাখিছিল।<ref>{{cite book |last=Hunter |first=William Wilson |title=A Statistical Account of Assam |volume=1 |publisher=Trübner & Co. |location=London |year=1879 |page=181}}</ref><ref name="Allen1901-116">{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Report on the Census of Assam, 1901 |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1902 |page=116 |quote=At the last census the Chutiya were included under the category of 'forest and hill tribes'.}}</ref> ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লভিত্তিক আন এটা চৰকাৰী বিৱৰণেও চুতীয়াসকলক প্ৰদেশৰ মুখ্য “aboriginal hill tribes”ৰ ভিতৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল।<ref>{{cite book |title=Physical and Political Geography of the Province of Assam |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1896 |orig-year=1893 |page=203}}</ref> কিন্তু ১৯০১ চনত লোকপিয়ল অধীক্ষক বি. চি. এলেনে এই শ্ৰেণীবিভাজনক প্ৰশ্ন কৰি চুতীয়াসকলক “race caste” বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু মুখ্য জনসমষ্টি সেই সময়লৈ কাৰ্যত হিন্দু হৈ পৰিছিল বুলি মন্তব্য কৰে।<ref name="Allen1901-116"/><ref>{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Report on the Census of Assam, 1901 |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1902 |page=89}}</ref> বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিত চুতীয়া পৰিচয়ক কেন্দ্ৰ কৰি নতুন সংগঠিত তৎপৰতাও দেখা যায়। অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ শিক্ষিত আৰু উদীয়মান মধ্যবিত্ত অংশই সামাজিক আৰু সাম্প্ৰদায়িক স্বাৰ্থক কেন্দ্ৰ কৰি সংগঠন গঠন কৰাৰ সময়ত ১৯২৫ চনত ''অসম চুতীয়া সন্মিলন'' গঠন হয়।<ref>{{cite report |last=Deka |first=Kaustubh |title=From Movements to Accords and Beyond: The Critical Role of Student Organizations in the Formation and Performance of Identity in Assam |publisher=Nehru Memorial Museum and Library |location=New Delhi |page=16}}</ref> কোচ-ৰাজবংশী, বড়ো-কছাৰী আৰু আন গোটৰ সংগঠনৰ সমান্তৰাল এই সন্মিলন ঔপনিৱেশিক যুগৰ শেষভাগত চুতীয়া সামাজিক আৰু জাতিগত স্বাৰ্থ প্ৰকাশৰ এক সংগঠিত মঞ্চ হিচাপে গঢ় লৈ উঠে। ==ভাষা== {{Infobox language | name = চুতীয়া | familycolor = চীনা-তিব্বতীয় | fam2 = তিব্বতী-বাৰ্মী | extinct = ? | ethnicity = চুতীয়া | states = [[ভাৰত]] | region = [[অসম]] }} বৰ্তমান চুতীয়া জনগোষ্ঠীয়ে [[অসমীয়া ভাষা]] কয়; তেওঁলোকৰ পূৰ্বৰ তিব্বতী-বাৰ্মী ভাষা লোপ পাইছে।{{sfn|Shin|2020|p=51}}{{sfn|Jacquesson|van Breugel|2017|p=100}} ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ ডব্লিউ. বি. ব্ৰাউন, জে. জি. ব্ৰেণ্ড্ৰেথ, জি. এ. গ্ৰিয়াৰ্চন আৰু জি. চি. গোস্বামী আদি পণ্ডিতে [[দেউৰী ভাষা]]ক চুতীয়াসকলৰ সৈতে জড়িত কৰি ''দেউৰী-চুতীয়া''ক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ মূল ভাষা বুলি গণ্য কৰিছিল।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|p=516}} আধুনিক ভাষাবৈজ্ঞানিক অধ্যয়নে অৱশ্যে বৰ্তমানৰ দেউৰী ভাষা আৰু দেউৰী জনগোষ্ঠীক অসমীয়াভাষী চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে একে বুলি গণ্য নকৰে। আচাৰ্য আৰু মহন্তই কয় যে দুয়োৰ মাজত ''বৰ্তমান'' ভাষাগত নিকটতাৰ প্ৰমাণ নাই আৰু আজিৰ দিনত দুয়ো জনগোষ্ঠী জাতিগত আৰু ভাষাগতভাৱে পৃথক।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|pp=516–517}} আধুনিক এটা সমাজ-সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত দেউৰীসকলক ঐতিহাসিকভাৱে চুতীয়াসকলৰ পুৰোহিত শাখা বুলি বৰ্ণনা কৰি কোৱা হৈছে যে পৃথক হৈ বেলেগ বেলেগ অঞ্চলত বসবাস কৰাৰ পাছত তেওঁলোকৰ ধৰ্ম, ভাষা আৰু সংস্কৃতি ধীৰে ধীৰে পৃথক হয় আৰু শেষত দেউৰী আৰু চুতীয়া দুটা স্বতন্ত্ৰ জনগোষ্ঠী হিচাপে গঢ় লৈ উঠে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=44-47}}</ref> ২০০৬ চনৰ উজনি অসমৰ ছটা জনগোষ্ঠীৰ ওপৰত কৰা এটা নৃতাত্ত্বিক মাপবিদ্যাগত অধ্যয়নতো দেখা গৈছে যে পৰীক্ষা কৰা দেউৰী আৰু চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আৰ্হিসমূহ (samples) নিজৰ মাজত আটাইতকৈ নিকটতম।গৱেষক সকলে এই ফলাফলক পূৰ্বৰ ঐতিহাসিক বিৱৰণসমূহৰ সৈতে সংগতিপূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰিছে।<ref name="Deori"/> দেউৰীসকলৰ পৰম্পৰাগত আঞ্চলিক ভাগসমূহৰ ভিতৰত ''দিবঙীয়া'' শাখাই দেউৰী ভাষা ৰক্ষা কৰি আহিছে; বৰগঞা আৰু টেঙাপনীয়া শাখাই অসমীয়া ভাষালৈ স্থানান্তৰিত হৈছে।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|pp=516–517}} অসমীয়াৰ সংস্পৰ্শত দেউৰী ভাষাৰ ধ্বনিতত্ত্ব আৰু ভাষা-ব্যৱহাৰৰ ধৰণকে ধৰি নিজেও ধাৰাবাহিক ভাষাগত পৰিৱৰ্তনৰ মাজেৰে গৈছে।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|pp=514–516}} ==সমাজ== ===সামাজিক জীৱন=== চুতীয়াসকল সাধাৰণতে যৌথ পৰিয়ালত বাস কৰে। কোনো কোনো যৌথ পৰিয়ালত সদস্যৰ সংখ্যা এশৰো অধিক হৈছিল। পিতৃক পৰিয়ালৰ মুৰব্বী হিচাপে গণ্য কৰা হয়; তেওঁৰ অনুপস্থিতি বা মৃত্যুৰ পাছত মাতৃয়ে পৰিয়ালৰ মুৰব্বীৰ স্থান লয়, তাৰ পাছত আন আত্মীয়সকলে দায়িত্ব লয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|p=52}}</ref> পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে পাৰস্পৰিক বুজাবুজি আৰু সহযোগিতাৰে পাল পাতি গৃহস্থালিৰ কাম সম্পন্ন কৰে।{{sfn|Baruah|2007}} পৰম্পৰাগতভাৱে এই পাৰস্পৰিক সহায় ঘৰৰ বাহিৰতো বিস্তৃত আছিল—বিয়া, মৃত্যু আৰু আন বিশেষ অনুষ্ঠানত গাঁওবাসীয়ে পৰিয়ালক সহায় কৰিছিল; কিছুমান অঞ্চলত এই প্ৰথাক ''হেজাৰী'' আৰু আন কিছুমানত ''হাউৰি'' বুলি কোৱা হয়।<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|pp=144}}</ref> [[File:Faces of Chutia, Kachari and Ahom men, 1900.jpg|thumb|১৯০০ চনৰ আলোকচিত্ৰ; মাজত এজন চুতীয়া পুৰুষৰ মুখাবয়ব।]] ===বংশ আৰু খেলগোট=== চুতীয়া জনগোষ্ঠী বহুতো বংশ আৰু ''খেল''ত বিভক্ত। লিপিবদ্ধ বংশ সমূহৰ ভিতৰত ''বুৰুক'', ''বিহীয়া'', ''বেবেজীয়া'', ''লফাই'', ''বৰাহী'', ''লাহোৱাল'', ''ফেচুৱাল'', ''উতা'', ''হাড়'', ''মেলেং'', ''লাও-পিয়া'', ''চেচা-ঘৰীয়া'', ''কান্তক'', ''দৈচুং'', ''দিহা'', ''শালিকী'', ''বৰুৱতী'', ''বাঘচোৱা'' আৰু ''দিহিং-গয়া'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-clans">{{harvcol|Chutia|2026|pp=49-51}}</ref> মৌখিক পৰম্পৰাত এই বংশ সমূহৰ কেইবাটাও নিৰ্দিষ্ট পেচা বা অঞ্চলৰ সৈতে জড়িত। ''বুৰুক'' বংশৰ নাম ''উদাল'' গছৰ পৰা আহিছে বুলি কোৱা হয়; এই গছৰ আঁহেৰে ৰচী বনোৱা হৈছিল আৰু বংশটো সেই ৰচী নিৰ্মাণৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।<ref name="Richa-clans"/> বুৰুক বংশৰ মানুহে পৰম্পৰাগতভাৱে ছাগলীৰ মাংস আৰু জাতিলাও নাখাইছিল।<ref>"বুৰুক বংশৰ মানুহে ছাগলী আৰু জাতিলাও নেখায়।"{{harvcol|Baruah|2007|p=260}}</ref> ''বিহীয়া''সকল মাছ ধৰা আৰু চিকাৰৰ বাবে তথা কাঁড় আৰু আন অস্ত্ৰত লগাবলৈ বিষ তৈয়াৰ আৰু ব্যৱহাৰৰ সৈতে পৰম্পৰাগতভাৱে জড়িত।<ref name="Richa-clans"/> এটা পৰম্পৰাত ''বেবেজীয়া''সকলক ঠাই সলনি কৰি ফুৰা আৰু বেতৰ গাজ সংগ্ৰহৰ সৈতে জড়িত লোক বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="Richa-clans"/> ''বিহীয়া'', ''বুৰুক'' আৰু ''বেবেজীয়া'' নামসমূহ পিছলৈ [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]]সকলৰ সৈতে জড়িত হোৱা চুতীয়া গোটসমূহৰ পৰম্পৰাতো পোৱা যায়। লোকপৰম্পৰাত ''লফাই'' নামটোক লফা শাকৰ খেতিৰ সৈতে ব্যাখ্যা কৰা হয়, আনহাতে ''শালিকী''সকল শালিকা চৰাইক মানুহৰ মাত আৰু গীত অনুকৰণ কৰিবলৈ শিকোৱাৰ সৈতে জড়িত। ''দিহিং-গয়া''সকল [[দিহিং নদী]]ৰ কাষৰ চুতীয়া বসতিৰ সৈতে, আৰু ''চেচা-ঘৰীয়া''সকল চেচা নদীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।<ref name="Richa-clans"/> ''হাড় চুতীয়া''ৰ বিষয়ে লিপিবদ্ধ এটা পৰম্পৰাই এই বংশক শদিয়াৰ মুখ্য ধৰ্মস্থানৰ পুৰণি বলি-অনুষ্ঠানৰ সৈতে জড়িত কৰে; কোৱা হয় যে বলিৰ বাবে নিৰ্বাচিত ব্যক্তি এই গোটৰ পৰা লোৱা হৈছিল।<ref name="Richa-clans"/> এই বিবৰণ জনসমাজৰ পৰম্পৰা হিচাপেই টিকি আছে আৰু নিজে এই প্ৰথাৰ ঐতিহাসিক সত্যতা প্ৰমাণ নকৰে। ''খেল'' শব্দটো ''সোণাৰী'', ''তাঁতী'', ''কমাৰ'' আৰু ''খনিকৰ'' আদি পেচাভিত্তিক সংগঠনৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এই পেচাগত খেলসমূহ আত্মীয়তাৰ সলনি মুখ্যত পেচাৰ ভিত্তিত সংগঠিত আছিল আৰু বেলেগ বেলেগ এনে খেলৰ সদস্যৰ মাজত বিবাহত বাধা নাছিল।<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|pp=148}}</ref> [[File:Girl in Chutia attire.jpg|thumb|চুতীয়া পাৰম্পৰিক সাজপাৰ পৰিধান কৰা এগৰাকী চুতীয়া যুৱতী।]] ===ঐতিহাসিক বিভাগ=== [[চুতীয়া ৰাজ্য]] পতনৰ পাছত ধৰ্মীয় সম্পৰ্ক, আন্তঃবিবাহ আৰু ওচৰ-চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে সম্পৰ্কৰ ভিত্তিত চুতীয়া জনসমষ্টিৰ বিভিন্ন অংশ পৃথক নামে চিনাক্ত হ'বলৈ ধৰে। আহোম বিজয়ৰ পাছৰ আন্তঃবিবাহে ''আহোম চুতীয়া'' আৰু ''হিন্দু চুতীয়া''ৰ মাজত ভেদ গঢ়ি তোলে; দুয়ো গোটেই শেষলৈ বিভিন্ন ৰূপৰ হিন্দুধৰ্ম গ্ৰহণ কৰে। ডব্লিউ. বি. ব্ৰাউনে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলক পৃথকভাৱে লিপিবদ্ধ কৰি কৈছিল যে শদিয়া জিলাৰ পৰা তেওঁলোকক আঁতৰাই নিয়াৰ আগলৈ নিজস্ব পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান স্থানীয়ভাৱে বজাই ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language Spoken in Upper Assam |location=Shillong |publisher=Assam Secretariat Printing Office |year=1895 |page=vi}}</ref> পৰৱৰ্তী বিৱৰণসমূহে চুতীয়াসকলৰ কেইবাটাও ঐতিহাসিক ভাগ উল্লেখ কৰে।<ref>{{Harvcol|Pathak|2008|p=82}}</ref> '''''হিন্দু চুতীয়া:''''' হিন্দু চুতীয়াসকল জনসমষ্টিৰ এটা বৃহৎ অংশ আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত [[শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ]] আদি সন্তৰ দ্বাৰা [[একশৰণ ধৰ্ম|বৈষ্ণৱ ধৰ্ম]]ত দীক্ষিত লোকো অন্তৰ্ভুক্ত। কঠোৰ বৈষ্ণৱ আচাৰ পালনকাৰীসকলক সাধাৰণতে ''কেঁচাপন্থী'' বুলি কোৱা হয়; তেওঁলোকে ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত পশুমাংস আৰু মদ্যৰ ব্যৱহাৰ পৰিহাৰ কৰে। ''পকাপন্থী''সকলে তুলনামূলকভাৱে পুৰণি জনজাতীয় আচাৰ অধিক সংৰক্ষণ কৰি আহিছে।<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=215}}</ref> '''''আহোম চুতীয়া:''''' আহোম চুতীয়াসকল ''পকাপন্থী''সকলৰ এটা মুখ্য অংশ আছিল। আহোমসকলৰ সৈতে আন্তঃবিবাহৰ কাৰণে তেওঁলোকক এই নামে কোৱা হৈছিল; অধিকাংশেই অৱশেষত আহোম সামাজিক গাঁথনিৰ মাজত আত্মসাৎ হয়।<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/cu31924071145522|title=Census of India, 1901|date=23 June 1901|publisher=Bombay : Govt. Central Press|via=Internet Archive}}</ref> এই চুতীয়াসকলে আহোম প্ৰশাসনৰ বিভিন্ন পদো দখল কৰিছিল।{{efn|ঐতিহাসিক উৎসত উল্লেখিত উদাহৰণৰ ভিতৰত প্ৰথম বৰফুকন লাঙি পানিচিয়া,<ref>"Langi Panisiya, the first Borphukan, was a Chutiya by caste"{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> ৰূপচন্দ্ৰ বৰবৰুৱা,<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.32.</ref> কীৰ্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱা, পিয়লি বৰফুকন, বদনচন্দ্ৰ বৰফুকন, পিকচাই চেতিয়া বৰফুকন,<ref>{{harvcol|Borboruah|1997|p=579}}</ref> চুহুংমুঙৰ অধীনৰ ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই,<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.31, "Phrasenmung con tun cham pai luk Tiura"</ref> ৰুদ্ৰ সিংহৰ সময়ৰ থুমলুং বৰগোহাঁই,<ref>{{Cite web |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01446144/document |title=''Chao-Thumlung Borgohain of a Tiura (Tai word for Chutia) family.'' |access-date=11 June 2020 |archive-date=11 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611214210/https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01446144/document |url-status=live }}</ref> চুচেনফাৰ অধীনৰ বানৰুকীয়া গোহাঁই আৰু ৰুদ্ৰ সিংহৰ অধীনৰ বানলুঙীয়া গোহাঁই<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.32, "Thaomung Banlung cham pai luk Tiora"</ref> আদি আছে।}} পৰম্পৰাই ''চম-চিৰিং'' আৰু ''চাংচাই'' আদি চুতীয়া পৰিয়াল চুকাফাৰ সময়তেই আহোম গোটত সোমোৱা বুলি কয়; দত্তই পাছৰ আহোম চেতিয়া আৰু লাহন খেলৰ বহু অংশক চুতীয়া বংশোদ্ভূত বুলি জড়িত কৰে।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> ১৯০৫ চনৰ ''Assam District Gazetteers''ত আহোম চুতীয়াসকলৰ মাজত [[চকলং]] বিবাহপদ্ধতি লিপিবদ্ধ আছে, যিয়ে আহোম সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক আচাৰত তেওঁলোকৰ পূৰ্ণ আত্মসাৎৰ ইংগিত দিয়ে।<ref>[https://archive.org/details/dli.ministry.07343/page/112/mode/1up Allen, B. C., ''Assam District Gazetteers: Vol. 8 Lakhimpur'' (1905), p.112: "Hindu Chutias are sometimes united by the Hompura ceremony, while the Chaklong rite, which is the Ahom form of marriage, is in vogue amongst the Ahom Chutiyas"]</ref> '''''বৰাহী চুতীয়া:''''' ব্ৰিটিছ যুগৰ কেইবাটাও ঐতিহাসিক আৰু নৃতাত্ত্বিক বিৱৰণীত বৰাহীসকলক চুতীয়াসকলৰ এটা বিভাজন হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে।{{efn|গুণাভিৰাম বৰুৱাই তেওঁৰ ''অসম বুৰঞ্জী'' (১৮৮৪)ত বৰাহীসকলক "চুতীয়াসকলৰ এটা উপ-গোষ্ঠী" বুলি স্পষ্টভাৱে বৰ্ণনা কৰিছে।("বৰাহি বিলাক ছুটীয়াৰ এক উপজাতি মাত্ৰ").<ref>{{cite book |last=Barua |first=Gunabhiram |title=Asam Buranji |year=1884 |language=as }}</ref> এল এ ৱাডেলে একেদৰেই বৰাহীসকলক দেওৰী আৰু হিন্দু চুতীয়া শ্ৰেণীৰ সৈতে একেলগে চুতীয়াসকলৰ অন্যতম "এণ্ড’গামছ উপ-জনজাতি" হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last=Waddell |first=Laurence Austine |title=The Tribes of the Brahmaputra Valley: A Contribution on Their Physical Types and Affinities |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1901 |page=42 }}</ref> ১৯০১ চনৰ অসমৰ লোকপিয়লত একেদৰেই চুতীয়াসকলক হিন্দু, আহোম আৰু বৰাহী চুতীয়া বুলি ভাগ কৰা হৈছিল,<ref>{{cite book |title=Census of India, 1901 |volume=IV |chapter=Assam |year=1902 |publisher=Government of India |page=126 }}</ref> আনহাতে চিডনী এণ্ডলে পৰৱৰ্তী সময়ত বৰাহী চুতীয়াসকলক চুতীয়া জনসংখ্যাৰ চাৰি ভাগৰ ভিতৰত তালিকাভুক্ত কৰে।<ref>{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacháris |url=https://archive.org/details/kacharis00endliala |year=1911 |publisher=Macmillan and Co. |location=London |page=[https://archive.org/details/kacharis00endliala/page/91 91] }}</ref>}} বৰাহী চুতীয়াসকলক কিছুমান বিশেষ ৰীতি-নীতিৰ দ্বাৰা পৃথক চুতীয়া শাখা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। খনিকৰে লিখিছে যে চুতীয়াসকলে মৃতদেহ ছয় তৰপ খৰিৰে দাহ কৰিছিল, আনহাতে বৰাহীসকলে সাত তৰপ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=38}}</ref> ১৯০১ চনৰ ''Census of India''-ত বৰাহী চুতীয়াসকলে ছাগলীৰ মাংস নাখায় বুলি উল্লেখ আছে।<ref>{{Cite web |url=https://archive.org/details/cu31924071145522 |title=Census of India, 1901 |page=126 |date=23 June 1901 |publisher=Government Central Press |via=Internet Archive}}</ref> চুতীয়াৰ বুৰুক খেলৰ ক্ষেত্ৰতো একেধৰণৰ নিষেধ লিপিবদ্ধ আছে; তেওঁলোকে পৰম্পৰাগতভাৱে ছাগলীৰ মাংস আৰু জাতিলাও দুয়োটা পৰিহাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor-last1=Barua |editor-first1=Swarnalata |editor-last2=Nath |editor-first2=Damburudhar |title=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী |trans-title=History of the Chutia Community |year=2007 |page=260 |language=as |url=https://archive.org/details/chutiaburanji |quote=বুৰুক খেলৰ মানুহে ছাগলী আৰু জাতিলাও নেখায়।}}</ref> বুৰঞ্জীসমূহত ''নাওবৈচা'' আৰু ''হিলৈদাৰী'' আদি খেলক আদিতে চুতীয়া, কিন্তু পাছলৈ বৰাহী গোটত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। বৰাহীসকলৰ টাই নাম আছিল ''খা-লাং''; ইয়াত ''খা'' শব্দটো আহোমসকলে শালি ধানৰ জল-কৃষিৰ সৈতে জড়িত নোহোৱা জনগোষ্ঠীৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। অধিকাংশ বৰাহী আহোম জনসমষ্টিত আত্মসাৎ হলেও [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] আৰু [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]]ৰ কিছু লোকে নিজকে বৰাহী-চুতীয়া বুলি চিনাক্ত কৰি আহিছিল।<ref>"A section of the Barahis still introduces themselves as Barahis-Chutiyas, from which it appears that they were a clan or division of the Chutiyas."{{harvcol|Dutta|1985|p=26}}</ref> '''''মিৰি চুতীয়া:''''' মিৰি চুতীয়াসকলক ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ গাঁৱৰ চুতীয়া বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়, যিসকলে আহোম আক্ৰমণৰ সময়ত মিৰি পাহাৰৰ দিশে পলাই গৈ [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]]সকলৰ সৈতে আন্তঃবিবাহ কৰে আৰু পিছলৈ তেওঁলোকৰ মাজত আত্মসাৎ হয়।{{efn|''দৰং ৰাজবংশাৱলী''য়েও বিজয়ৰ পাছত পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যসকলে পলাই [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিৰি]] আৰু মিছমি সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লোৱাৰ উল্লেখ কৰিছে। বুৰঞ্জীখনত আছে: "Tar putra-bhai jot hokole polail / Miri Mishmit pakhi pranak rakhila" (“তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু ভায়েকসকল সকলোৱে পলাই মিৰি-মিছমিৰ মাজত আশ্ৰয় লৈ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিলে”)।<ref>{{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hem Chandra |title=Darrang Raj Vamsavali |publisher=Government of Assam |year=1917 |at=vv. 364–371}}</ref>}} এই বিৱৰণসমূহত তেওঁলোকক মুখ্যত বিহীয়া, বুৰুক বা মেদক, আৰু বেবেজীয়া খেলৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>Medak, Katiram, “মেদক বংশৰ পৰিচয় আৰু পৰম্পৰা”, p.11.</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=L1i51KFUyzIC&q=Miri+Chutiya&pg=PA6|title=Contemporary Political Leadership in India: Sharad Pawar, the Maratha legacy|first1=Shiri Ram|last1=Bakshi|first2=Sita Ram|last2=Sharma|first3=S.|last3=Gajrani|date=23 June 1998|publisher=APH Publishing|isbn=9788176480086|via=Google Books|access-date=16 August 2019|archive-date=2 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190902125051/https://books.google.com/books?id=L1i51KFUyzIC&pg=PA6&lpg=PA6&dq=chutiya+tribe+customs&source=bl&ots=wgEjVgb9Lw&sig=ACfU3U31PYmJoCwH4pVRyh5-B2uIzm4QhQ&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjT0ZHI_cPgAhXbfX0KHbx3CEM4ChDoATAEegQICRAB#v=onepage&q=chutiya+tribe+customs&f=false|url-status=live}}</ref>{{efn|কিছুমান মিচিং পৰিয়ালে বছৰি এজন চুতীয়া ''মাইনে'' বা চুতীয়া আইতাকৰ উদ্দেশ্যে ''জল-পিণ্ড'' দিয়াৰ তথ্য আছে; এই আচাৰক চুতীয়া বংশোদ্ভৱৰ স্মৃতি সংৰক্ষণ কৰা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/218513/8/08_chapter%201.pdf |title=Mising: An indigenous tribe of Assam |access-date=15 April 2020 |archive-date=24 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200724191344/https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/218513/8/08_chapter%201.pdf |url-status=live }}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ বিৱৰণত এনে কিছুমান পৰিয়ালে মিচিংসকলৰ সাধাৰণ প্ৰথাৰ বিপৰীতে দীঘল চুলি ৰাখিছিল আৰু ইয়াক চুতীয়া সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ পৰা পোৱা বিশেষ অধিকাৰ বুলি ব্যাখ্যা কৰিছিল।<ref>{{Cite web |url=https://books.google.com/books?id=fTJqzOJwBxMC&dq=chutiya+miri+hair&pg=PA236 |title=Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland, 1880, p.236 |date=3 February 1880 |access-date=14 March 2023 |archive-date=6 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230706211921/https://books.google.com/books?id=fTJqzOJwBxMC&dq=chutiya+miri+hair&pg=PA236 |url-status=live }}</ref>}} [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] সমাজৰ দুই গোটৰ এটাক ''বৰগ্ৰাম'' আৰু ''চুতীয়া-মিৰি'' বুলিও কোৱা হৈছে; ইয়াক চুতীয়া শাসকৰ পূৰ্বৰ অধীনতাৰ প্ৰতিফলন বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web|url=http://www.jiarm.com/FEB2016/paper26432.pdf|title=Taid, D. R. ''Transitional Phase of Acculturation of the Mishings vis-a-vis the Assamese society during Medieval Period of Assam'', p.36.|access-date=15 April 2020|archive-date=16 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200716043812/http://www.jiarm.com/FEB2016/paper26432.pdf|url-status=usurped|archivedate=16 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200716043812/http://www.jiarm.com/FEB2016/paper26432.pdf|deadurl=yes}}</ref> বুৰঞ্জীসমূহত স্বতন্ত্ৰভাৱে ডিক্ৰং নদীৰ ওচৰৰ মিৰিৰ এটা গোটক চুতীয়া ৰজাসকলৰ পূৰ্বৰ প্ৰজা বুলি উল্লেখ কৰি কোৱা হৈছে যে তেওঁলোকে ''হাতীঘাঁহী'' হিচাপে ৰাজহাতীৰ বাবে ঘাঁহ যোগান ধৰিছিল।<ref>Devi, Lakshmi, ''Ahom-Tribal Relations: A Political Study'', p.160: "He meant thereby that these Miris served as Hatighahis under the Chutiya king...From the speech of the Tamuli-doloi, it is clear that these Miris were claimed by the Chutia kings as their subjects who had to serve under them."</ref> ===পৰম্পৰাগত পেচা=== পৰম্পৰাগত চুতীয়া সমাজত উন্নত শ্ৰমবিভাজন আছিল আৰু বিভিন্ন হস্তশিল্প আৰু উদ্যোগৰ সৈতে জড়িত পেচাভিত্তিক গোট আছিল। ''সোণাৰী''সকল স্বৰ্ণকাৰ আছিল; ''লোণপুৰীয়া''সকলে [[শদিয়া]]ৰ লৱণাক্ত পানীৰ উৎসৰ পৰা লোণ সংগ্ৰহ আৰু প্ৰস্তুত কৰিছিল। ''তাঁতী''সকলে পাটপলু পুহি সূতা আৰু কাপোৰ প্ৰস্তুত কৰিছিল, আনহাতে ''চমাৰ''সকলে জন্তুৰ ছালৰ কাম, বাদ্যযন্ত্ৰ নিৰ্মাণসহ, কৰিছিল।<ref name="Mahanta-occupations">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=144-146}}</ref> আন পেচাগত গোটৰ ভিতৰত ৰূপ সংগ্ৰহ আৰু ৰূপৰ কামৰ সৈতে জড়িত ''ৰূপোৱাল''; কাৰিকৰ আৰু নাও নিৰ্মাতা ''খনিকৰ''; কাঁহৰ বাচন নিৰ্মাতা ''কঁহাৰ''; ''কমাৰ''; ''কুমাৰ'' বা মৃৎশিল্পী; শিলৰ কামৰ সৈতে জড়িত ''শিল-কটীয়া''; আৰু [[জাপি]] বনোৱা ''জাপি-হাজীয়া'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-occupations">{{harvcol|Chutia|2026|p=40-42}}</ref> ''সোণোৱাল''সকলেও—বিশেষকৈ ''বিহীয়া'' খেলৰ লোকসকলে{{sfn|Dalton|1872|p=521}}<ref>"In the present time the Sooteeahs are called Hindoo Sooteeahs, and Ahom Sooteeahs, the last named being those with whom the Ahoms or Saums intermarried at an early date. The class of the Assam population known as Beheeahs in upper Assam, also consider themselves belonging to the Hindu Sooteeah family."{{harvcol|Hannay|1848|p=468}}</ref>{{efn|''কছাৰী'' আৰু ''বিহীয়া'' (চুতীয়া) সোণোৱালসকল সংখ্যাত বেছি আছিল। এই সোণোৱালসকলৰ অধিকাংশই ক্ৰমে ''শদিয়া'' আৰু ''চিচি-ধেমাজি'' অঞ্চলৰ পৰা আহি ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ''বুঢ়ী দিহিং'' আৰু ''ডিব্ৰু'' নদীৰ মাজৰ বনাঞ্চলত (মটক অঞ্চল) বসতি কৰিছিল।{{sfn|Prinsep|1838|p=676}}}}—নদীৰ বালিৰ পৰা সোণ ধোৱা কাম কৰিছিল। [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]] আৰু ডিক্ৰংৰ বালিৰ পৰাও তেওঁলোকে সোণৰ কণা সংগ্ৰহ কৰিছিল।<ref name="Mahanta-occupations"/> ==ধৰ্ম== [[File:Dharma Husori.jpg|thumb|তিনিচুকীয়াৰ বৰগাঁৱত অনুষ্ঠিত চুতীয়া ''ধৰ্ম হুঁচৰি''।]] ===পৰম্পৰাগত ধৰ্ম=== চুতীয়াসকলে আদিম পুৰুষ দেৱতা আৰু আদিম নাৰী দেৱতাক পূজা কৰিছিল। পুৰুষ দেৱতাক ''কুন্দিমামা'', ''বলিয়া-বাবা'' বা ''পিচা-দেমা'' বুলি কোৱা হৈছিল; [[বড়ো জনগোষ্ঠী|কছাৰী]]সকলৰ মাজত একে ধৰণৰ দেৱতা ''বাথৌ'' বা ''বাথৌ ব্ৰাই'' নামে জনাজাত আছিল।<ref>"The male deity was called by the Kacharis as Bathou, Bathou Brai, and by the Chutiyas as Kundimama, Balia-Baba or Pisha-dema"{{harvcol|Dutta|1985|pp=48–49}}</ref> নাৰী দেৱতাক ''কেঁচাইখাতী'' বা ''পিচা-চি'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>"The Primordial female deity was called by Kacharis as Ai-Deo, Kamakhi Kamlakhi, etc., and by the Chutiyas as Pisha-si, Kechaikhati etc."{{harvcol|Dutta|1985|p=49}}</ref> জনজাতীয় দেৱী ''কেঁচাইখাতী''ৰ পূজা আন [[বড়ো-কছাৰী]] গোটৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।{{efn|বড়ো-কছাৰী পৰিয়ালৰ বহু গোটে কেঁচাইখাতীক পূজা কৰিছিল; ইয়াৰ ভিতৰত চুতীয়া,<ref>"The most famous temple of the Chutiyas was that of Kechaikhati, their primodial female deity.{{harvcol|Dutta|1985|pp=49}}</ref> বড়ো,<ref>{{cite thesis|last=Devi|first=Premalata|year=1992|title=Religious philosophy of the Boros of the Brahmaputra Valley|chapter=1|page=5|publisher=Department of Philosophy, Gauhati University|url=http://hdl.handle.net/10603/66509|via=Shodhganga}}</ref> ৰাভা,<ref>[http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/67118/10/10_chapter%206.pdf Rabhas worship Kechai-khati and celebrate the Kechai-khati festival once every year]</ref><ref>{{cite thesis|last=Chakravorty|first=Bhaswati|year=2015|title=A Study on Festivals of Assam and France with Particular Reference to Bihu and Christmas|chapter=10|page=137|publisher=Department of Foreign Languages, Gauhati University|url=http://hdl.handle.net/10603/116438|via=Shodhganga}}</ref> তিৱা,<ref>{{cite book|editor-last=Bhargava|editor-first=Gopal|title=Encyclopaedia of Art and Culture in India: Assam|volume=22|location=Delhi|publisher=Isha Books|year=2003|page=255}}</ref> কোচ<ref>{{cite web|last=Nag|first=Sajal|title=From Dewan to Dheyan: Trajectory of a Forgotten Medieval State in South Assam|website=Academia.edu|url=https://www.academia.edu/38823467/Dewan_2_|access-date=17 July 2026|quote=It was due to his religious nature that a temple for the Koch Deity Kechai Khati was established in nearby Udharbund during his rule.}}</ref><ref>The Tiwas, as well as the Koch, also worshipped Kechai Kati. The Koch general Gohain Kamal built temples dedicated to Kesai Khati in Khaspur for the Dehans who were Tiwa and Mech soldiers from Gobha, Nellie and Kabi.</ref> আৰু ডিমাছা অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>"There is at Sadiya a shrine of ''Kechai Khati'' the tutelar deity of the Kacharis, which the Dimasa rulers continued to worship even after the establishment of their rule in Cachar." {{Harvcol|Bhattacharjee|1992|p=393}}</ref>}} ''কেঁচাইখাতী'' দেৱীৰ পূজা বৰ্তমান [[দেউৰী জনগোষ্ঠী]] হিচাপে চিনাক্ত পুৰোহিত শাখাই পৰিচালনা কৰিছিল। আন বড়ো-কছাৰী জনগোষ্ঠীৰো নিজ নিজ পুৰোহিত আছিল, যিসকলক একেদৰে দেউৰী বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>"All these Bodo tribes had their own respective priests called Deoris"{{harvcol|Dutta|1985|p=50}}</ref> আন এটা দৈৱিক যুগল আছিল ''বুঢ়া'' আৰু ''বুঢ়ী'' বা “বৃদ্ধ দেৱ-দেৱী”; পৰৱৰ্তী হিন্দু প্ৰভাৱত তেওঁলোকক ক্ৰমে ''[[শিৱ]]'' আৰু ''[[শক্তি]]''ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়।<ref>"The Chutiyas, for example worshipped the Primordial parents Gira-Girasi or Bura Buri, which were later Hinduised as Siva and Sakti"{{harvcol|Dutta|1985|p=49}}</ref> চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত পূজাস্থানক ''শাল'' বুলি কোৱা হয়। শদিয়া অঞ্চলত জনগোষ্ঠীটোৰ সৈতে জড়িত চাৰিখন মুখ্য শাল বৰ্তমানো আছে—বুঢ়া-বুঢ়ী বা গিৰা-গিৰাচী শাল, বলিয়া বাবা শাল, পাতৰ শাল আৰু তাম্ৰেশ্বৰী বা কেঁচাইখাতী শাল। এই স্থানসমূহৰ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান পৰম্পৰাগতভাৱে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পুৰোহিতে সম্পন্ন কৰে আৰু অনুষ্ঠানৰ সময়ত কেৱল তেওঁলোকেই ভিতৰৰ গৰ্ভস্থানত প্ৰৱেশ কৰে। ''টাংলতি'' (''Blumea lanceolaria'')ৰ পাত পবিত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু পুৰোহিতে ভক্তৰ কপালত ধৰ্মীয় চিহ্ন দিবলৈ ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=213-214}}</ref> ===সংস্কৃতকৰণ=== ৰাজ্যখনত ব্ৰাহ্মণ বসতি স্থাপনৰ ফলত চুতীয়া শাসকসকলৰ হিন্দুকৰণ আৰু ৰাজনৈতিক বৈধতা গঢ়ি উঠে; শাসকসকলে নিজৰ দৈৱিক বংশোদ্ভৱ ''[[অসুৰ]]''সকলৰ পৰা হোৱা বুলি দাবী কৰিছিল।<ref>"(T)he rulers of Sadiya, with help of Vaiṣṇava brahmins, seem to have sought legitimacy by projecting themselves as the descendants of Kṛṣṇa."{{Harvcol|Shin|2020|p=53}}</ref><ref name="harvcol|Baruah|1986|p=182">{{harvcol|Baruah|1986|p=182}}</ref> ''[[অসুৰ]]'' শব্দটো অনাৰ্যসকল আৰু বিবাহ, সম্পত্তি আদি সামাজিক আচাৰত তেওঁলোকৰ ভিন্নতা বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>"the term asura, which is the antonym of deva, is also used to denote inferior forms of custom, including marriage and property, in the hierarchical classification of social practices of prescriptive texts".{{Harvcol|Shin|2020|p=54}}</ref> ষোড়শ শতিকাত [[একশৰণ ধৰ্ম|একশৰণ নামধৰ্ম]]ৰ উত্থান আৰু চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত শদিয়া অঞ্চল ধীৰে ধীৰে [[ভীষ্মক]] আৰু [[বিদৰ্ভ]]ৰ কিংবদন্তিৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে। এই সম্পৰ্ক চুতীয়াসকলে নিজকে ভীষ্মকৰ বংশধৰ বুলি দাবী কৰাৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা নাছিল। বৰং [[শংকৰদেৱ]]ৰ আখ্যানসমূহ, বিশেষকৈ ''ৰুক্মিণীহৰণ'', জনপ্ৰিয় হোৱাৰ ফলত ই বিকশিত হয়; এই কাব্যত ৰজা ভীষ্মকৰ কন্যা ৰুক্মিণীৰ কাহিনী অসমৰ সাংস্কৃতিক আৰু ভৌগোলিক পৰিৱেশৰ সৈতে খাপ খুৱাই বৰ্ণনা কৰা হৈছিল।<ref>"Among many works of Śaṅkaradeva, the Rukmiṇiharaṇa, the poem of Rukmimi and Krishna, gained considerable popularity in the Sadiya area and influenced its regional identity construction. Rukmiṇī, in this poem, was a daughter of king Bhīṣmaka"{{harvcol|Shin|2020|p=55}}</ref> শদিয়া অঞ্চলত এই আখ্যানসমূহ জনপ্ৰিয় হোৱাৰ লগে লগে স্থানীয় ভূদৃশ্যৰ কিছুমান ঠাইক ভীষ্মক–ৰুক্মিণী কিংবদন্তিৰ স্থানৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। সময়ৰ লগে লগে শদিয়া বা কুণ্ডিলনগৰক কিংবদন্তিৰ বিদৰ্ভ হিচাপে ধৰা হ'বলৈ ধৰে আৰু বহু স্থাননাম বৈষ্ণৱ আখ্যানৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বা তাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে।<ref>"Considering the wide popularity of the Rukmiṇīharaṇa among the people, especially as the staged performance, it is not surprising that many toponyms of the area were derived from this Vaiṣṇava legend and the legendary places associated with Bhīṣmaka were reproduced in the local landscape. For instance, Vidarbha, the name of the country, once ruled by Bhīṣmaka according to the Epics and Purāṇas and perhaps identical with Behar in [[Maharashtra]], was applied to the area around Sadiya."{{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> চুতীয়াসকলৰ এটা অংশ প্ৰাৰম্ভিক সময়তেই হিন্দুকৰণ হৈছিল;<ref name="ReferenceB"/> যিসকল হোৱা নাছিল তেওঁলোকৰ বহুতে সপ্তদশ শতিকাত [[অনিৰুদ্ধদেৱ]]ৰ অধীনত মায়ামৰা সত্ৰৰ [[একশৰণ ধৰ্ম]]ত দীক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="ReferenceD"/><ref name="harvcol|Baruah|1986|p=182"/> ===ধৰ্মীয় আচাৰ=== [[File:Chutia Ai hokam.jpg|thumb|চুতীয়া ''আই হকাম''।]] চুতীয়া ধৰ্মীয় আচাৰত পুৰণি লোকধৰ্মীয় আৰু তান্ত্ৰিক উপাদানৰ সৈতে পৰৱৰ্তী হিন্দু আৰু বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱ একেলগে দেখা যায়। ধৰ্মীয় আচাৰৰ এই পাৰ্থক্য ''কেঁচাপন্থী'' আৰু ''পকাপন্থী'' বিভাগতো প্ৰতিফলিত। বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱিত ''কেঁচাপন্থী''সকলে সাধাৰণতে ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত পশুবলি আৰু মদ্যৰ নিবেদন পৰিহাৰ কৰে; ''পকাপন্থী''সকলে তুলনামূলকভাৱে অধিক পুৰণি বলি আৰু আচাৰ-পদ্ধতি সংৰক্ষণ কৰিছে। ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ ভিতৰত ''হলিতা লগোৱা'', ''আই সবাহ'', ''ডাঙৰীয়া সবাহ'', ''বৰসৰকীয়া সবাহ'', ''খুঁটি সবাহ'', ''ৰঙা চৰাই'', ''জল দেৱতা'', ''জল কুঁৱৰী'', ''অপেশ্বৰী সবাহ'' আৰু ''কালিকা সবাহ'' আদি ''সবাহ''; লগতে ''দেউ-কুবেৰ'', ''সুৱাসনী'', ''মহ যখ ৰাতি সেৱা'' আৰু ''হাউঁ পূজা'' আদি ''সেৱা'' বা ''পূজা'' প্ৰথা অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="auto"/> '''''দেউ-কুবেৰ:''''' ''দেউ-কুবেৰ'' শলিতা লগোৱা সকাম এটা জনজাতীয়-তান্ত্ৰিক পূৰ্বপুৰুষীয় আচাৰ। ইয়াত ধনৰ দেৱতা কুবেৰ আৰু কুন্দিৰ উদ্দেশ্যে মাটিৰ চাকি জ্বলোৱা হয়; চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ৰাজ্যৰ মংগলৰ বাবেও এই আচাৰ অনুষ্ঠিত হৈছিল। নিবেদনত চাউলৰ মদ (''চুজে'' বা ''সাজ''<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|p=70}}</ref>), ''সান্দহ গুড়ি'', ''আখৈ'', তামোল, পাণ, ''খোলা দিয়া'' আৰু ''তেল দিয়া পিঠা'', হাঁহৰ মাংস আৰু কলগছৰ ''পচলা'' থাকে। পূৰ্বপুৰুষীয় দেৱতা ''গিৰা-গিৰাচী''ৰ উদ্দেশ্যে এটা মতা আৰু এটা মাইকী হাঁহ বলি দিয়া হয়; তেওঁলোকক ধোঁৱা-দিয়া মাংস আৰু দুবাটি ''সাজ'' নিবেদন কৰা হয়। দেউৰী পুৰোহিতে প্ৰাৰ্থনা শেষ কৰাৰ পাছত হাঁহ দুটা ৰান্ধি প্ৰসাদ হিচাপে বিতৰণ কৰা হয়।<ref name="auto"/>{{efn|বড়ো মূলৰ আন গোট—[[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]], [[কোচ জনগোষ্ঠী|কোচ]] আৰু [[ৰাভা জনগোষ্ঠী|ৰাভা]]—ৰ মাজতো সদৃশ কুবেৰ পূজা আছে; তেওঁলোকে ''কুবেৰ ব্ৰাই'' পালন কৰে।}} '''''ডাঙৰীয়া সবাহ:''''' ''ডাঙৰীয়া''ক গাঁওদেৱতা হিচাপে মানি ''ডাঙৰীয়া সবাহ'' অনুষ্ঠিত কৰা হয়। পৰম্পৰাগতভাৱে আত্মা বাস কৰে বুলি ধৰা গছৰ তলত এই অনুষ্ঠান হৈছিল; বৰ্তমান ঘৰৰ ভিতৰতো কৰা হয়। মাটিৰ চাকি জ্বলাই চাৰি যোৰ পাণ-তামোল, কলাখাৰ, পাচলিৰ তৰকাৰী আৰু ''চুজে'' (''সাজ'') অথবা পায়স নিবেদন কৰা হয়। ''পকাপন্থী''সকলে লগতে চাউলৰ মদ আৰু মাংস দিয়ে, আনহাতে ''কেঁচাপন্থী''সকলে ''পিঠাগুড়ি'', পায়স আৰু কল দিয়ে।<ref name="auto"/>{{efn|''পকাপন্থী''সকলৰ মাজত ''ক'লা চৰাই'', ''ৰঙা চৰাই'' আৰু ''তিনিটীয়া চৰাই''ৰ ভেদ বলি দিয়া চৰাইৰ ধৰণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে; মাংস ''কৰাই গুড়ি''ৰে ৰন্ধা হয়। তাৰ পাছত পুৰোহিতে ''ডাঙৰীয়া''ৰ উদ্দেশ্যে প্ৰাৰ্থনা কৰি পৰিয়ালক আশীৰ্বাদ কৰে। দেউৰী ভাষাত সদৃশ আচাৰ ''ৰঙাচন'' নামে লিপিবদ্ধ।}} [[File:Chutia Deokuber.jpg|thumb|চুতীয়া ''দেউ-কুবেৰ'' আচাৰ।]] '''''অপেশ্বৰী সবাহ:''''' ''অপেশ্বৰী আই''ক ''[[কেঁচাইখাতী]]''ৰ এটা ৰূপ বুলি মানি ''অপেশ্বৰী সবাহ'' কৰা হয়; বিশেষকৈ শিশু বা কেঁচুৱাৰ মংগল আৰু আশীৰ্বাদ কামনা কৰি এই অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়। ঘৰ আৰু ব্যৱহৃত কাপোৰ পৰিষ্কাৰ কৰাৰ পাছত গাঁৱৰ কিশোৰী আৰু ''গোপিনী'' নামে জনাজাত বয়স্ক মহিলাসকল গোল হৈ বহে। ''চালনী/দলা''ৰ ওপৰত বগা কাপোৰ আৰু ''আগলি কলপাত'' পাতি তাত ''পিঠাগুড়ি'', কেঁচা গাখীৰ, কল, চাকি, ফুল আৰু তামোল ৰখা হয়। ''গোপিনী''সকলে ''অপেশ্বৰী নাম'' গায়; তাৰ পাছত পৰিয়ালে প্ৰাৰ্থনা কৰি তেওঁলোকৰ আশীৰ্বাদ গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/chutiaburanji|title=Chutia Buranji|date=23 June 2007|via=Internet Archive}}</ref>{{efn|নিবেদনৰ এটা অংশ দেৱীৰ বাবে ঘৰৰ পিছফালে বা মুকলি পথাৰত থৈ দিয়া হয়; বাকী অংশ সেৱাৰ বাবদ ''গোপিনী''সকলক দিয়া হয়। [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ মাজতো এই আচাৰ আছে; তেওঁলোকে দেৱীক ''অপেশ্বৰী'' বা ''Yoi Midi'' বুলি কয়।}} '''''সুৱাসনী:''''' পৰিয়াল বা গাঁৱৰ মংগলৰ বাবে সাধাৰণতে এপ্ৰিল–মে' মাহত নিশা ''সুৱাসনী'' অনুষ্ঠিত কৰা হয়। পুৰোহিতে প্ৰথমে ঘৰুৱা দেৱী আৰু ''[[কেঁচাইখাতী]]''ৰ এটা ৰূপ বুলি মানি ''সুৱাসনী আই''ক আহ্বান কৰে, তাৰ পাছত শুদ্ধিৰ বাবে প্ৰসাদ আৰু পবিত্ৰ পানী বিতৰণ কৰে। তাৰ পাছত হাঁহ বলি দিয়া হয় আৰু পৰিয়াল বা গাঁৱৰ পুৰুষসকলে সমূহীয়া ভোজ পাতে।<ref name="auto"/> [[একশৰণ ধৰ্ম|নৱ-বৈষ্ণৱ]] প্ৰভাৱত বহু চুতীয়াই বলি বন্ধ কৰিছে বা হাঁহৰ সলনি কোমোৰা ব্যৱহাৰ কৰিছে।{{efn|[[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ টেঙাপনীয়া শাখাত সদৃশ আচাৰ আজিও আছে; তেওঁলোকে দেৱীক ''সুৱাসনী'' বা ''Yanyo Midi'' বুলি কয়।}} ==সংস্কৃতি== ===জীৱন-চক্ৰৰ আচাৰ=== চুতীয়াসকলে জন্ম, বিবাহ আৰু মৃত্যুৰ সৈতে জড়িত বহু আচাৰ পালন কৰে। ধৰ্মীয় আচাৰ ''কেঁচাপন্থী'' আৰু ''পকাপন্থী'' পৰিয়ালৰ মাজত কিছু পাৰ্থক্যযুক্ত; কেঁচাপন্থী অনুষ্ঠানত আমিষ নিবেদন পৰিহাৰ কৰা হয়, আনহাতে পকাপন্থী অনুষ্ঠানত এনে নিবেদন ব্যৱহাৰ হ'ব পাৰে। এই আচাৰসমূহৰ কেইবাটাও বৃহত্তৰ অসমীয়া সমাজৰ সৈতে মিল আছে।<ref name="Richa-life-cycle">{{harvcol|Chutia|2026|pp=106-124}}</ref> গৰ্ভধাৰণ আৰু জন্ম-সংক্ৰান্ত আচাৰৰ ভিতৰত গৰ্ভাৱস্থাত বয়স্ক মহিলা বা ''গোপিনী''ৰ অংশগ্ৰহণেৰে পালন কৰা ''পঞ্চামৃত'' আৰু সন্তানৰ জন্ম আৰু শুদ্ধিকৰণৰ পাছৰ অনুষ্ঠানসমূহ আছে।<ref name="Richa-life-cycle"/> বিবাহৰ ৰূপসমূহৰ ভিতৰত আনুষ্ঠানিক ''বৰ বিয়া'', পলাই বিয়া আৰু আন স্থানীয় স্বীকৃত ৰূপ আছে; বিয়াৰ অনুষ্ঠানত মহিলাৰ গীত, আচাৰমূলক স্নান আৰু বিভিন্ন গৃহস্থালি আচাৰ অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-life-cycle"/> মৃতদেহ সাধাৰণতে দাহ কৰা হয়, যদিও বিশেষ পৰিস্থিতিত সমাধি দিয়াৰ প্ৰথাও পৰম্পৰাগতভাৱে আছিল। অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ পাছৰ আচাৰসমূহ শেষত ''কাজ'' বা ''শ্ৰাদ্ধ''ত উপনীত হয়; সাধাৰণতে একাদশ বা ত্ৰয়োদশ দিনত কৰা হয়, যদিও অঞ্চল আৰু ধৰ্মীয় গোটভেদে সময় আৰু পদ্ধতি ভিন্ন।<ref name="Richa-life-cycle"/> ===কৃষি-সম্পৰ্কীয় আচাৰ=== [[File:Chutia Panitula dance.png|thumb|''পানী তোলা বৰসবাহ'' আৰু বিয়াত কৰা চুতীয়া পানীতোলা নৃত্য।]] কৃষিচক্ৰৰ বিভিন্ন পৰ্যায়ৰ সৈতে চুতীয়াসকলৰ বহু পৰম্পৰাগত আচাৰ জড়িত। জেঠ মাহত তিনিদিন ধৰি অনুষ্ঠিত ''পানী তোলা বৰসবাহ''ত বৰষুণ আৰু ভাল শস্যৰ কামনা কৰা হয়; অনুষ্ঠানত কৈশোৰ-পূৰ্ব ছয়গৰাকী ছোৱালী, যাক ''দৈৱকী'' বুলি কোৱা হয়, আচাৰমূলকভাৱে পানী আনে।<ref name="Bharali-agriculture">{{cite journal |last1=Bharali |first1=Gitanjali |last2=Choudhury |first2=Gitanjali |title=A Study of the Cultural Heritage of Chutia: An Ethnic Tribe of Assam With special reference to Rituals related to Agriculture |journal=Journal of Emerging Technologies and Innovative Research |volume=11 |issue=12 |year=2024 |pages=h322–h327 |id=JETIR2412737 }}</ref> মাঘ মাহত ''বৰসবাহ'' নামে পৃথক এটা সমূহীয়া অনুষ্ঠানৰ উল্লেখ আছে; প্ৰস্তুতি এক মাহ আগৰ পৰাই আৰম্ভ হ'ব পাৰে। অনুষ্ঠানত [[কেঁচাইখাতী]]ৰ পূজাস্থল, মাটিৰ চাকি, গোটেই ৰাতি ''কীৰ্তন'', সমূহীয়া ৰন্ধা-বঢ়া আৰু ভোজ, আৰু শেষত ''ভকত''সকলৰ আশীৰ্বাদ অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Chutia-agriculture">{{harvcol|Chutia|2026|pp=141–146}}</ref>{{efn|মহন্তই ''পকাপন্থী'' চুতীয়াসকলৰ মাজত সম্ভৱতঃ জড়িত কিন্তু পৃথক নামে উল্লেখিত ''বৰ সেৱা'' বা ''বৰ সাকাম''ৰ কথা লিখিছে। দুই বা তিনি বছৰৰ মূৰে মূৰে নিশা এই অনুষ্ঠানত ঘৰতে বনোৱা মদ আৰু কুকুৰা বা গাহৰিৰ মাংস ব্যৱহাৰ কৰি তাৰ পাছত ভক্তিমূলক গীত গোৱা হৈছিল। অৱশ্যে তেওঁ ইয়াক ''বৰসবাহ''ৰ সৈতে একে বুলি কোৱা নাই।{{harvcol|Mahanta|2018|p=120}}}} খেতিৰ আৰম্ভণিত কেইবাটাও আচাৰ পালন কৰা হয়। বছৰৰ প্ৰথম ধান সিঁচাৰ সময়ৰ ''নাকাঠিয়া সিচা''ত পৰম্পৰাগতভাৱে ওচৰ-চুবুৰীয়া লোকৰ ভোজ—সাধাৰণতে হাঁহৰ মাংসসহ—আয়োজন কৰা হৈছিল আৰু চৰাই-পোকৰ পৰা বীজতলী ৰক্ষা কৰিবলৈ ''তিতাফুল''ৰ ডাল, শিল আৰু কচুগছ বীজতলীৰ চাৰিওফালে ৰখা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|p=121}}</ref> ৰোপণৰ প্ৰথম দিন ''না ভূঁই'' নামে জনাজাত; পুলি ৰোপণৰ আগতে পথাৰত [[লক্ষ্মী]]ৰ উদ্দেশ্যে নিবেদন কৰা হয়। মহন্তই শালি আৰু আহু দুয়ো ধানৰ ক্ষেত্ৰত সদৃশ প্ৰথম-ৰোপণ আচাৰ ''গছ লোৱা''ৰ উল্লেখ কৰিছে।<ref name="Chutia-agriculture"/>{{efn|''গছ লোৱা''ত গৃহিণীয়ে কলপাত, তামোল, মধুৰিআম, ভীমকল আৰু ''হেলচ''ৰ ডাল লৈ পথাৰলৈ যায়, লখিমীক অধিক শস্যৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু খেতিয়কসকলৰ বাবে সৰু ভোজ দিয়ে।{{harvcol|Mahanta|2018|p=123}}}} আহু ধান সিঁচাৰ পুৰণি আচাৰ ''জালুকীয়া খোৱা উৎসৱ'' বা ''হাড়ীয়া''ত খেতিয়কসকলক কচুৰ পাত আৰু জালুক দি ৰন্ধা মাছ খুওৱা হৈছিল; কৃষিকাৰ্যৰ ফলত হোৱা শৰীৰৰ বিষ কমায় বুলি পৰম্পৰাগত বিশ্বাস আছিল।<ref name="Chutia-agriculture"/> [[File:Chutia Gorokhia.jpg|thumb|চুতীয়া ''গৰখীয়া চাউল খোৱা'' আচাৰ; গৰখীয়াসকলক পৰিয়ালক আশীৰ্বাদ দিবলৈ মাতি অনা হয়।]] মূল কৃষিকাৰ্য শেষ হ'লে ''নাঙল ধোৱা পিঠা'' বা ''ভাত পিঠা'' (''খেতি উঠা ভাত'' বুলিও কোৱা হয়) পিঠা আৰু ভোজেৰে পালন কৰা হয়;<ref name="Bharali-agriculture"/><ref name="Chutia-agriculture"/> শালি ধান সিঁচাৰ আগতে আৰু পাছত পালন কৰা ''ওপৰিপুৰুষৰ সাকাম''ত পূৰ্বপুৰুষক চাকি, চাউল, মাটিমাহ, চাউলৰ গুড়ি আৰু আন খাদ্য নিবেদন কৰি স্মৰণ কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=134–135}}</ref> কৃষিকাৰ্যত ব্যৱহৃত গৰু-ম'হৰ মংগলৰ বাবেও জেঠ–আহাৰত ''সদাশিৱক দিয়া'', গোহালিৰ ওচৰত ''গৰখীয়া সবাহ'' আৰু বৰ্ষাকালৰ পানীৰ সময়ত ''খুঁটি সবাহ'' পালন কৰা হয়।<ref name="Chutia-agriculture"/>{{efn|''সদাশিৱক দিয়া''ত শিৱক ফল, গজালি আৰু ''ভাং'' নিবেদন কৰা হয়; ''গৰখীয়া সবাহ''ত চাউলৰ গুড়ি, কল আৰু কেঁচা গাখীৰ, আৰু ''খুঁটি সবাহ''ত ''ক্ষীৰ'' বা ''পায়স'' নিবেদন কৰা হয়।}} শস্য কটা আৰম্ভ হয় ''লখিমী অনা'' বা ''লখিমী আদৰা'' (''কাঁচি লগোৱা সবাহ'' বুলিও কোৱা হয়)ৰে। প্ৰথম আঁটি আনুষ্ঠানিকভাৱে ভঁৰাললৈ অনা হয়। আঁটি কঢ়িওৱা মহিলাগৰাকীয়ে পৰম্পৰাগতভাৱে কথা নকয় আৰু পিছলৈ নাচায়, যাতে লখিমী পুনৰ পথাৰলৈ উভতি নাযায়।<ref name="Bharali-agriculture"/><ref name="Chutia-agriculture"/> ''না খোৱা'' বা ''না-পিঠা খোৱা''ই নতুন ধান খোৱাৰ আৰম্ভণি চিহ্নিত কৰে; শস্য কটাৰ পাছৰ ''না-পুৰুষৰ চাউল খোৱা''ত পূৰ্বপুৰুষৰ আশীৰ্বাদ আহ্বান কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=131, 138–139}}</ref>{{efn|ধৰ্মীয় গোটভেদে আচাৰ-খাদ্য ভিন্ন। ৰিচাই ''কেঁচাপন্থী'' ঘৰত নতুন ধান, পাচলি আৰু বগা মাছ অথবা গাখীৰ/দৈসহ চাউলৰ গুড়ি, আৰু ''পকাপন্থী'' ঘৰত মদ, কুকুৰা আৰু মাছৰ উল্লেখ কৰিছে। মহন্তইও মৃত পূৰ্বপুৰুষৰ উদ্দেশ্যে ''না খোৱা'' ভোজৰ খাদ্যৰ সৈতে ঘৰতে বনোৱা মদ নিবেদন কৰাৰ কথা লিখিছে।{{harvcol|Mahanta|2018|pp=122–123}}}} ভঁৰালৰ ধান পাছত উলিওৱাৰ আগতে ''ভঁৰালত পিঠা দিয়া'' কৰা হয়। মাটিৰ পাত্ৰত চাউলৰ গুড়ি, চাকি আৰু তামোল দি ''লখিমী আই''ক নিবেদন কৰা হয়; পিছদিনা সেই গুড়িৰে ''সেৱা দিয়া পিঠা'' ভাপত সিজোৱা হয়।<ref name="Bharali-agriculture"/><ref name="Chutia-agriculture"/> দীঘলীয়া খৰাং হ'লে বৰষুণ আহ্বানৰ বাবে ''ভেকুলীৰ বিয়া'' কৰা হ'ব পাৰে। এজন মতা আৰু এজনী মাইকী ভেকুলীক পৰম্পৰাগত বিয়াৰ কিছুমান আচাৰ অনুসৰি প্ৰতীকীভাৱে বিবাহ কৰাই তাৰ পাছত পানীৰ উৎসত এৰি দিয়া হয়।<ref name="Bharali-agriculture"/><ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=141–142}}</ref> ===উৎসৱ আৰু বিহু পৰম্পৰা=== চুতীয়াসকলে তিনিওটা মুখ্য [[বিহু]]—বহাগ বিহু, কাতি বিহু আৰু মাঘ বিহু—পালন কৰে; লগতে জনগোষ্ঠী-নিৰ্দিষ্ট আৰু স্থানীয় বহু আচাৰো আছে। [[কাতি বিহু]]ত ধাননি, ভঁৰাল আৰু ঘৰৰ চোতালত মাটিৰ চাকি জ্বলাই [[লক্ষ্মী]], সমৃদ্ধি আৰু শস্যৰ সুৰক্ষাৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়।<ref name="Richa-Bihu">{{harvcol|Chutia|2026|pp=146-154}}</ref> [[মাঘ বিহু]]ত মেজি সাজি জ্বলোৱা আৰু সমূহীয়া ভোজৰ প্ৰথা আছে। অধ্যয়নটোত কিছুমান চুতীয়া অঞ্চলত মাঘ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰে মাঘ বিহু পালনৰ পৰম্পৰাও উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Richa-Bihu"/> [[File:Chutia Hurai Rangoli Bihu.png|thumb|300px|চুতীয়া ''হুৰাই ৰঙালী বিহু''।]] চুতীয়াসকলৰ মাজত বহাগ বিহু সাতদিনীয়া আচাৰ-শৃংখলাৰে পালন কৰা হয়: ''গৰু বিহু'', ''মানুহ বিহু'', ''গোহাঁই বিহু'', ''ডাঙৰীয়া'' বা ''ওজা বিহু'', ''লখিমী'' বা ''কুটুম বিহু'', ''দেউ'' বা ''মেলা বিহু'', আৰু ''সাত'' বা ''চেৰা বিহু''।<ref name="Richa-Bihu"/> ''গৰু বিহু''ত অপকাৰী আত্মাৰ পৰা ৰক্ষাৰ বাবে দুৱাৰমুখত ''জেতুলীপকা'' ওলোমাই থোৱা হয়; গৰুৰ আচাৰত ব্যৱহাৰ কৰা বাঁহৰ ''চাট''ৰ অংশ আৰু দীঘলতি-মাখিয়তীৰ পাত গোহালি আৰু পথাৰত সুৰক্ষাৰ বাবে সংৰক্ষণ কৰা হয়। পিছদিনা পুৱা গৰু-ম'হ জাগি আছে নে শুই আছে আৰু কণী-যুঁজৰ ফলাফল কিদৰে হয়, তাক আগন্তুক কৃষিবৰ্ষৰ লক্ষণ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=149-150}}</ref>{{efn|''চাট'' হ'ল বাঁহৰ শলাত তিতা কেৰেলা, জাতিলাও আৰু হালধি আদি পাচলিৰ টুকুৰা গাঁথি বনোৱা সামগ্ৰী। গৰু-ম'হ গা ধুওৱাৰ পাছত ইয়াৰ অংশ বিনিময় কৰি গোহালিলৈ নি ৰখা হয় আৰু ইয়াক সুৰক্ষাদায়ক বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।}} ''মানুহ বিহু''ত ১০১ বিধ পাত সংগ্ৰহ-প্ৰস্তুত কৰা আৰু ''আমৰলি'' বা ৱিভাৰ পৰুৱাৰ কণী খোৱাৰ ৰীতি আছে; ইয়াক পৰম্পৰাগতভাৱে প্ৰজননক্ষমতা আৰু জনগোষ্ঠীৰ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=150-151}}</ref> ''গোহাঁই বিহু''ত ''গোঁসানী''ৰ প্ৰতিমাক পৰম্পৰাগতভাৱে গা ধুৱাই বাদ্য-বাজনাৰে ঘৰে ঘৰে লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কাপোৰ, ধূপ আৰু মাটিৰ চাকিৰে আদৰণি জনোৱা হৈছিল। ''ডাঙৰীয়া/ওজা বিহু''ত মৃত পূৰ্বপুৰুষৰ পূজা কৰা হৈছিল, আনহাতে ''লখিমী বিহু''ত ভঁৰাল আৰু দুৱাৰমুখত চাকি জ্বলোৱা হৈছিল। ষষ্ঠ দিনৰ ''দেউ/মেলা বিহু''ত আত্মা-আবিষ্ট হোৱাৰ পৰম্পৰা আছিল; আবিষ্ট ব্যক্তিয়ে ''দা'' লৈ নাচি ভবিষ্যৎবাণী কৰিব পাৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল আৰু পাছত আচাৰমতে শান্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|pp=161–162}}</ref> চুতীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত বহাগ বিহু [[শদিয়া]]ৰ পবিত্ৰ ''শাল''সমূহৰ সৈতে জড়িত। ''হুৰাই ৰঙালী'' অনুষ্ঠানে ধৰ্মীয় গীতৰ মাধ্যমেৰে ''শাল''ৰ যোগেদি স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহু আনাৰ প্ৰতীকী ৰূপ প্ৰকাশ কৰে; ''আই কলিমতী'' বা [[কেঁচাইখাতী]]ক এই অবতৰণৰ সৈতে জড়িত ধৰা হয়। এই পৰম্পৰাত শদিয়াৰ চাৰিখন ''শাল''ক চুতীয়া বিহুৰ উৎপত্তিস্থল বুলি ধৰা হয় আৰু বহাগৰ প্ৰথম বুধবাৰে তাত ''হুৰাই ৰঙালী'' অনুষ্ঠিত কৰা হয়। সংশ্লিষ্ট এটা অনুষ্ঠান [[ঢকুৱাখনা]]ৰ হাৰ্হি দেৱালয়ত বহাগৰ সপ্তম দিনত পালন কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=203-207}}</ref> [[File:Chutia Saj.jpg|thumb|বহাগ বিহুৰ সময়ত চুতীয়া ''সাজ'' (চাউলৰ মদ) প্ৰস্তুতি।]] আৰম্ভণিৰ আচাৰসমূহৰ ভিতৰত ''মৃতকক দিয়া'' বা ''হলিতা-লগোৱা'' নামৰ পূৰ্বপুৰুষীয় অনুষ্ঠান আছে। মৃত পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে জীৱিত অৱস্থাত খোৱা খাদ্য তামোল-পাণ, ঘৰতে বনোৱা চাউলৰ মদ ''সাজ'' আৰু মাটিৰ চাকিৰ সৈতে নিবেদন কৰি পৰিয়ালৰ মংগলৰ বাবে তেওঁলোকৰ আশীৰ্বাদ কামনা কৰা হয়।<ref name="Mahanta-Bohag">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=158–163}}</ref> সদৃশ পূৰ্বপুৰুষীয় আচাৰ [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ ''ইবাকু বিচু'' (বহাগ বিচু)ৰো অংশ। গৰুৰ আনুষ্ঠানিক স্নান আৰু পূজাৰ পাছত গৃহমুৰব্বীয়ে মৃত পৰিয়ালৰ সদস্যৰ উদ্দেশ্যে ''পিণ্ড'' নিবেদন কৰে; লিপিবদ্ধ নিবেদনৰ ভিতৰত মাংস, মাছ, মাটিমাহ আৰু দেউৰীৰ পৰম্পৰাগত চাউলৰ মদ ''চুজেন'' আছে।<ref>{{cite news |title=Deoris to celebrate 'Ebaku Bishu' from tomorrow |work=The Assam Tribune |url=https://assamtribune.com/deoris-to-celebrate-ebaku-bishu-from-tomorrow |access-date=19 August 2026 }}</ref><ref>{{cite web |last=Deuri |first=Deva Darshana |title=Jimochaya: The Deoris, The Priestly Tribe of Northeast India |website=Mahabahu |url=https://mahabahu.com/jimochaya-the-deoris-the-priestly-tribe/ |access-date=19 August 2026 }}</ref> আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতে জড়িত এটা পুৰণি কৃষি-অনুষ্ঠান হ'ল ''জালুকীয়া খোৱা উৎসৱ''। আহু ধান সিঁচাৰ প্ৰথম দিনত কৃষিকাৰ্য আৰম্ভ কৰাৰ পাছত খেতিয়কসকলক সমূহীয়া ভোজলৈ মতা হৈছিল। ''বৰালি'', ''শাল'' বা ''কুহি'' আদি মাছ কচুৰ পাত আৰু জালুকেৰে ৰন্ধা হৈছিল; জালুকীয়া খাদ্যই কৃষিশ্ৰমৰ ফলত হোৱা শৰীৰৰ বিষ উপশম কৰে বুলি পৰম্পৰাগত বিশ্বাস আছিল। অনুষ্ঠানটো বহু ঠাইত লোপ পাইছে যদিও কিছুমান চুতীয়া অঞ্চলত এতিয়াও চলি আছে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|p=146}}</ref> চুতীয়াসকলৰ মাজত ''চ'তৰ ৰাতি বিহু'', ''টকা বিহু'', ''ধৰ্ম হুঁচৰি'' আৰু ''বৰ বিহু''কে ধৰি বহু স্থানীয় বিহু-পৰম্পৰা সংৰক্ষিত আছে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=197-212}}</ref> ''বৰ বিহু'' কেৱল পুৰুষে দিনত কৰা এক দুৰ্লভ হুঁচৰি-ৰূপ; বৰহোলা আৰু বচা দয়াঙত এতিয়াও ইয়াৰ উল্লেখ আছে। ইয়াত মণিকোঁৱৰ আৰু ফুলকোঁৱৰৰ গীত কেইবাটাও স্বতন্ত্ৰ তাল আৰু বাদ্যযন্ত্ৰত পৰিবেশন কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=211-212}}</ref>{{efn|লিপিবদ্ধ তালসমূহ হ'ল ''খৰা চাও'', ''দীঘলীয়া চাও'', ''হাৰালি চাও'' আৰু ''বুঢ়া চাও''; বাদ্যযন্ত্ৰৰ ভিতৰত ''বীণ'', ''ঢোল'', ''পেঁপা'', ''টকা'' আৰু ''গগনা'' আছে।}} ''টকা বিহু''ত মহিলাসকলে বিভিন্ন ধৰণৰ ''টকা'' বজায়। অনুষ্ঠানৰ শেষত টকাসমূহ গছত ওলোমাই কামনা কৰা হয়; পৰম্পৰাগত ''গাঠিগী'' মূৰ-কাপোৰ বিশেষভাৱে এই বিহুৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=207-208}}</ref><ref>{{harvcol|Chutia|2026|p=158}}</ref>{{efn|লিপিবদ্ধ ৰূপসমূহ হ'ল ''মাটি টকা'', ''দাহিন টকা'', ''হাত টকা'' আৰু ''মুঠি টকা''।}} তিনিচুকীয়াৰ বাৰেকুৰি অঞ্চলত সংৰক্ষিত ''ধৰ্ম হুঁচৰি'' অত্যন্ত নিয়মবদ্ধ আৰু বহু বছৰৰ ব্যৱধানতহে অনুষ্ঠিত হয়। গৰু বিহুৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা এই অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণকাৰীয়ে সংকল্প লয়, আচাৰগত নিষেধ মানে, সাধাৰণ আনন্দ-উল্লাস পৰিহাৰ কৰে আৰু মণিকোঁৱৰ-ফুলকোঁৱৰৰ গীত গায়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=197-200}}</ref> যোৰহাট–গোলাঘাট অঞ্চলৰ বৰহোলা আৰু বচা দয়াং আদি ঠাইত ''চ'তৰ ৰাতি বিহু'' টিকি আছে। পৰম্পৰাগতভাৱে ডেকা-গাভৰুৱে ডাঙৰ আম বা ''আহত'' গছৰ তলত নিশা ''যোৰা নাম'', প্ৰেম-বিৰহৰ গীত গাই আৰু ''পেঁপা''ৰ প্ৰতিযোগিতা কৰি বিহু পাতে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=200-202}}</ref> [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ মাজতো সদৃশ নিশাৰ ''বিচু'' পৰম্পৰা আছে; ফাগুন আৰু চ'তত যুৱক-যুৱতীসকলে সমূহীয়া অনুশীলনৰ বাবে একত্ৰিত হয় আৰু বহাগীয়া বিচুৰ সময়ত গীত-নাচ গোটেই ৰাতি চলিব পাৰে।<ref>{{cite journal |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Socio-Cultural Significance of Folk Musical Tradition: Weaving the Tapestry of Identity of the Deori Community of Assam |journal=Lokaratna |volume=XIX |year=2025 |page=40 |issn=2347-6427 }}</ref> ''চ'ত বিহু'' দেৱী কলিমতীৰ যৌৱন ৰূপৰ সৈতে জড়িত; ''তৰোৱা কদম'' ফুলাক তেওঁৰ যৌৱনপ্ৰাপ্তিৰ লক্ষণ আৰু উৎসৱৰ আৰম্ভণিৰ সংকেত বুলি ধৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=146-147}}</ref> ===খাদ্যাভ্যাস আৰু ৰন্ধনপ্ৰণালী=== [[File:'Chutiya lopha' or Perennial Buckwheat leaves, Polygonaceae(Buckwheat family).jpg|thumb|150px|জনগোষ্ঠীটোৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা ''চুতীয়া লফা'' বা বহুবৰ্ষজীৱী বাকহুইটৰ পাত।]] চুতীয়াসকলৰ প্ৰধান খাদ্য চাউল। পৰম্পৰাগত চাউলৰ খাদ্যৰ ভিতৰত ৰন্ধা ভাত ৰাতিটো পানীত তিয়াই থোৱা ''পইতা ভাত'' আৰু পানী নিদিয়াকৈ আগদিনাৰ ভাত ৰাখি প্ৰস্তুত কৰা ''কৰকৰা ভাত'' অন্তৰ্ভুক্ত। চাউলৰ পৰা বনোৱা ''পিঠা'' আৰু ''জলপান''ৰ ভিতৰত ''চিৰা'' আৰু ''সান্দহ''ো সাধাৰণভাৱে খোৱা হয়।<ref name="Richa-food">{{harvcol|Chutia|2026|pp=177-184}}</ref> শাক-পাচলিও পৰম্পৰাগত খাদ্যৰ এটা অংশ। লিপিবদ্ধ প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত সৰিয়হজাতীয় ''চুতীয়া লাই'' আৰু ''চুতীয়া লফা'' উল্লেখযোগ্য। অসমীয়া জাতি-উদ্ভিদবৈজ্ঞানিক সাহিত্যত পিছৰটোক সাধাৰণ বাকহুইট (''Fagopyrum esculentum'') হিচাপে স্বতন্ত্ৰভাৱে চিনাক্ত কৰা হৈছে, যাৰ পাত শাক হিচাপে খোৱা হয়। [[বহাগ বিহু]]ৰ সৈতে জড়িত পৰম্পৰাগত বনৌষধি মিশ্ৰণত সংগ্ৰহ কৰা উদ্ভিদসমূহৰ ভিতৰতো ''চুতীয়া লফা''ৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-food"/><ref name="BegumGogoi2007">{{cite journal|last1=Begum|first1=Samim Sofika|last2=Gogoi|first2=Rajib|title=Herbal recipe prepared during Bohag or Rongali Bihu in Assam|journal=Indian Journal of Traditional Knowledge|volume=6|issue=3|year=2007|pages=417–422}}</ref> আন পৰম্পৰাগত খাদ্যৰ ভিতৰত খৰিচা (''বাঁহ গাজ''), মাছ, আলু, মাংস বা আন উপকৰণ পিহি বনোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ''পিটিকা'' আৰু অসমীয়া ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ ক্ষাৰীয় খাদ্য ''খাৰ'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-food"/> চুতীয়াসকলৰ মাজত পৰম্পৰাগতভাৱে লিপিবদ্ধ আমিষ খাদ্যৰ ভিতৰত হাঁহ, গাহৰি, মাছ, ছাগলী বা পঠাৰ মাংস, পাৰ আৰু আন চৰাই, হৰিণ, এৰী পলুৰ লেটা বা কোকুন, আৰু ''আমৰলি'' (কণীসহ ৰঙা পৰুৱা) আৰু ''জেবাংকাৰি'' আদি পতংগ অন্তৰ্ভুক্ত; গ্ৰামাঞ্চলত পিছৰটোক পৰম্পৰাগত চাউলৰ মদৰ সৈতে খোৱা হয়।<ref name="Richa-food"/> মাংস শুকুৱাই সংৰক্ষণো কৰা হয়। বুৰঞ্জীসমূহত শুকান মাংস সংৰক্ষণৰ বাবে চুতীয়া যুগৰ এটা ''ভঁৰাল''ৰ উল্লেখ আছে, যি এজন ''ভঁৰালী'' বিষয়াৰ অধীনত আছিল।<ref>''Ahomar Din'', p. 586.</ref> ''কুচিয়া'' আৰু কেঁকোৰাও খোৱা হয়, যদিও ধৰ্মীয় ভাগ অনুসৰি খাদ্যাভ্যাস ভিন্ন আছিল। অধিক বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱিত ''কেঁচাপন্থী'' বা হিন্দু চুতীয়াসকলে পৰম্পৰাগতভাৱে গাহৰি বা কুকুৰা নুপুহিছিল আৰু ''শাল'', ''শিঙি'', ''কুচিয়া'' আৰু কেঁকোৰা পৰিহাৰ কৰিছিল; এই নিষেধসমূহ বিশেষভাৱে বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱৰ ফল বুলি ধৰা হৈছে।<ref name="Richa-Kesapanthi">{{harvcol|Chutia|2026|pp=44}}</ref> কেঁচাপন্থীসকলৰ মাজত গাহৰিৰ মাংস আৰু মদৰ ওপৰতো নিষেধ আছে, আনহাতে গৰুৰ মাংস সকলো ভাগৰ বাবেই নিষিদ্ধ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="Richa-food"/>{{efn|অধ্যয়নটোত দৈনন্দিন খাদ্যৰ সলনি কিছুমান পুৰণি প্ৰাণীভিত্তিক লোক-ঔষধৰ কথাও লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে—যেনে বাঁহগাজৰ সৈতে কণীয়া কাউৰী ৰন্ধা আৰু ভেকুলী বা কেঁচু ব্যৱহাৰ কৰা প্ৰস্তুতি। ঔষধি খাদ্য হিচাপে শুকান বাঁহগাজৰ সৈতে ''মোৱা'' মাছ আৰু মাগুৰজাতীয় মাছৰ কথাও উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-food"/>}} [[File:2017-04-06-Silkworm Pupa Food-0622.jpg|thumb|এৰী পলুৰ লেটা চুতীয়াসকলৰ এটা পৰম্পৰাগত খাদ্য।]] ইয়াৰ বিপৰীতে ''পকাপন্থী'' পৰম্পৰাত বহু ধৰ্মীয় আচাৰত মাংস আৰু চাউলৰ মদ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। মৃত পূৰ্বপুৰুষৰ উদ্দেশ্যে নিবেদনত পকাপন্থীসকলে কুকুৰাৰ জোলৰ সৈতে ঘৰতে বনোৱা মদ আগবঢ়ায়; মহন্তই আদিম পকাপন্থী আচাৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা ''বৰ সেৱা'' বা ''বৰ সকাম''ত কুকুৰা বা গাহৰিৰ মাংসৰ সৈতে ঘৰতে বনোৱা মদ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ''আই সকাম''ত মদ আৰু বগা কুকুৰাৰ মাংস নিবেদন কৰা হয়; আন এটা ৰূপ ''পকা সকাম''ত মাংসৰ সৈতে ভাত আৰু কেতিয়াবা মদ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Mahanta-Pakapanthi">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=119-120}}</ref><ref name="Mahanta-Aai">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=126-129}}</ref> লিপিবদ্ধ মাংসৰ ব্যঞ্জনসমূহত হাঁহ বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য। কোমোৰাৰে ৰন্ধা হাঁহক প্ৰিয় ব্যঞ্জন হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে; কুমুৰা বা বাঁহগাজৰ সৈতেও হাঁহ ৰন্ধা হয়। আন খাদ্যৰ ভিতৰত কলপচলাৰে হাঁহৰ নাড়ী, ''সান্দহ গুড়ি''ৰে হাঁহ, আৰু হাঁহৰ মাংস, মাটিমাহ, চাউলৰ গুড়ি আৰু শাক একেলগে ৰন্ধা ব্যঞ্জন আছে।<ref name="Richa-food"/> মাছ খাদ্যাভ্যাসৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ আৰু ইয়াক সতেজ, ভজা, পোৰা, সিজোৱা আৰু শুকান ৰূপত খোৱা হয়। অধ্যয়নটোত উল্লেখ কৰা পৰম্পৰাগত প্ৰস্তুতিৰ ভিতৰত ভেণ্ডিৰে সিজোৱা মাছ, বগৰী আৰু ''চুতীয়া লফা''ৰে সিজোৱা মাছ, আৰু কচু আৰু ''কুঁজি থেকেৰা'' (''Garcinia'')ৰে ৰন্ধা মাছ আছে। সৰু মাছ ''মাছ পাতত দিয়া'' ৰূপতো প্ৰস্তুত কৰা হয়—কলপাতত মেৰিয়াই গৰম ছাইত সিজোৱা হয়। শুকান মাছ বিশেষকৈ ''শুকান মাছৰ গুড়ি'' বা ''শুঁটকি'' হিচাপে সংৰক্ষণ কৰা হয়; ''পুঠি'', ''কুহি'' আৰু ''চেনী'' আদি সৰু মাছ জুইশালৰ ওপৰত শুকুৱাই কচুৰ সৈতে খুন্দি বাঁহৰ পাত্ৰত কেইবামাহো ৰাখি এই খাদ্য প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref name="Richa-food"/> ===সংগীত আৰু নৃত্য=== চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত নৃত্যৰূপ বিবাহ, ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান, বিহু আৰু আন সমূহীয়া উপলক্ষৰ সৈতে জড়িত। ''বৰ বিয়া''ৰ সময়ত গাঠিয়ন খুন্দি থকা অৱস্থাত ''কুলা বুঢ়ী নাচ'' কৰা হয়; এগৰাকী মহিলা অভিনয়শিল্পীয়ে বুঢ়ীৰ চৰিত্ৰ লৈ কৌতুকময় সংলাপৰ সৈতে নৃত্য কৰি শেষত কইনা-দৰাক আশীৰ্বাদ দিয়ে। ''পানী তোলা নাচ'' বিবাহৰ আন এটা অনুষ্ঠানিক নৃত্য; কইনাক গা ধুৱাবলৈ আনুষ্ঠানিক পানী ঘৰলৈ অনাৰ সময়ত মহিলা আৰু ছোৱালীয়ে এই নৃত্য কৰে।<ref name="Richa-dance">{{harvcol|Chutia|2026|pp=187-212}}</ref> [[File:Chutia Kulaburi dance.png|thumb|চুতীয়া কুলাবুঢ়ী নৃত্য]] ধৰ্মীয় আৰু ঋতুভিত্তিক পৰিবেশনৰ ভিতৰত [[তিনিচুকীয়া জিলা]]ৰ বাৰেকুৰি অঞ্চলত সংৰক্ষিত অত্যন্ত নিয়মবদ্ধ [[হুঁচৰি]]ৰ ৰূপ ''ধৰ্ম হুঁচৰি'', লগতে ''চ'তৰ ৰাতি বিহু'', ''টকা বিহু'' আৰু ''বৰ বিহু'' অন্তৰ্ভুক্ত। ''টকা বিহু''ত বিভিন্ন ধৰণৰ ''টকা'' বাদ্য ব্যৱহাৰ কৰা হয়; ''বৰ বিহু'' দিনত কৰা হুঁচৰি-পৰম্পৰা, য'ত ''ঢোল'', ''পেঁপা'', ''টকা'' আৰু ''গগনা'' আদি বাদ্য বজোৱা হয়।<ref name="Richa-dance"/> আন লিপিবদ্ধ ৰূপৰ ভিতৰত প্ৰাপ্তবয়স্ক পুৰুষে কৰা ''জজা নৃত্য'' আৰু তৰোৱাল লৈ বৃত্তাকাৰে কৰা পৰম্পৰাগত যুদ্ধ-নৃত্য ''ৰণুৱা নৃত্য'' বা ''ৰণ নৃত্য'' আছে।<ref name="Richa-dance"/> পৰম্পৰাগত পৰিবেশনত অসমৰ বৃহত্তৰ সংগীত-সংস্কৃতিতো পোৱা বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত ''ঢোল'', ম'হৰ শিঙৰ ''পেঁপা'', বাঁহৰ ''গগনা'', মাটিৰ ''সুতুলি'', বিভিন্ন ধৰণৰ ''টকা'', ''চাকচনি'', ''বাঁহী'', ''দবা'' আৰু ''তাল'' অন্তৰ্ভুক্ত। ''মাটি টকা'', ''দাহিন টকা'', ''হাত টকা'' আৰু ''মুঠি টকা''কে ধৰি বিভিন্ন টকাৰ ৰূপ বিশেষকৈ ''টকা বিহু''ৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=168–170}}</ref> ===পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক=== ====পুৰুষৰ সাজ-পোছাক==== [[File:Chutia men attire.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকত এজন চুতীয়া পুৰুষ]] চুতীয়া পুৰুষৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকৰ ভিতৰত ''চুতীয়া পাগুৰি'', ''চুতীয়া চোলা'', ''চুৰিয়া'', ''গামোচা'' বা ''বিচুৱান'', ''চেলেং চাদৰ'' আৰু ''টঙালি'' অন্তৰ্ভুক্ত। পৰম্পৰাগতভাৱে কপাহ, এৰী, মুগা আৰু পাট ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল; ৰাজপৰিয়াল আৰু ধনী শ্ৰেণীয়ে মুগা আৰু পাট, বিশেষকৈ উন্নত মানৰ ''চম্পা'' আৰু ''মেজাংকাৰী'' ব্যৱহাৰ কৰিছিল, আনহাতে সাধাৰণ লোকে প্ৰধানকৈ কপাহ, এৰী আৰু সাধাৰণ মুগা ব্যৱহাৰ কৰিছিল—গ্ৰীষ্মত বিশেষকৈ কপাহ আৰু শীতত এৰী।<ref name="Mahanta-attire">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=64-66}}</ref><ref name="Richa-attire">{{harvcol|Chutia|2026|pp=156-161}}</ref>{{efn|''আপুকুৰ'' নামৰ আগফাল জোঙা চামৰাৰ জোতাও লিপিবদ্ধ আছে।<ref name="Richa-attire"/> ৰাজকীয় সাজত ''পানীকামলী'' আৰু ''আৰুৱান'' বস্ত্ৰও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল;<ref>{{Cite web|url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|title=The Chutia king Nitipal had gifted Panikamoli and Arowan to the Ahom king|access-date=17 June 2020|archive-date=28 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|url-status=live|archivedate=28 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|deadurl=yes}}</ref><ref>{{harvcol|Borboruah|1997}}</ref>ৰাজপুৰুষে ''লংকেৰু'' কাণফুলি, ''মোটা মণি''ৰ হাৰ আৰু সোণৰ ''পাদুকা'' পিন্ধা আৰু ''গুণাকৰা'' নামৰ সোণৰ সূচীকাম কৰা ৰেচমী ছাতি ব্যৱহাৰ কৰাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Khanikar">{{harvcol|Khanikar|1991|p=42}}</ref> পুৰুষৰ আন অলংকাৰৰ ভিতৰত ''লোকাপাৰা'' কাণফুলি, ''গাম-খাৰু'', ঢোলাকৃতিৰ সোণৰ ''বিৰি'' বা ''মাদল'', ''বাজু'', আঙঠি, ''নূপুৰ'' আৰু ''উজান্তি'' আছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> পুৰণি বৰ্ণনাত পুৰুষে দীঘল চুলি ৰাখি কেতিয়াবা ৰঙা জবাৰে সজোৱা পনিটেইল বান্ধিছিল আৰু ঘৰত বা কৃষিকাৰ্যৰ সময়ত ''গামোচা'' মূৰৰ আৱৰণ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল বুলিও উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-attire"/><ref name="Mahanta-attire"/>}} ''চুতীয়া পাগুৰি'' পৰম্পৰাগতভাৱে ''সাতফুল'' বা ''সৰ্প পাগ'', ''ৰণুৱা'' বা ''জোঙা পাগ'', আৰু ''এনাজৰী'' বা ''বিহুৱান পাগ'' ৰূপত বন্ধা হৈছিল। ''সাতফুল'' আৰু ''এনাজৰী'' এতিয়াও ব্যৱহৃত হয়; [[ভীষ্মকনগৰ]], [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] আৰু [[শদিয়া]]ৰ হাতীদুবাৰ টেৰাকোটা ফলকত ''ৰণুৱা'' আৰু ''এনাজৰী''ৰ ৰূপ চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref name="auto">{{Cite web|url=https://archive.org/details/chutiaburanji|title=Chutia Buranji|date=23 June 2007|via=Internet Archive}}</ref> চুটি ''চুৰিয়া'', পিছফালে খোলা ''চুতীয়া চোলা'', ''গামোচা/বিচুৱান'', ''টঙালি'' আৰু ''চেলেং চাদৰ'' আছিল আন মুখ্য পুৰুষ-পোছাক; চুতীয়া পৰম্পৰাত ''কৱচ কাপোৰ'' বা ''সুৰক্ষা কাপোৰ'' নামৰ ৰক্ষাকাৰী বস্ত্ৰৰো উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-attire"/>{{efn|সাপৰ আকৃতিৰ ''সাতফুল'' পৰম্পৰাগতভাৱে পুৰোহিতৰ সৈতে জড়িত আৰু এতিয়া চুতীয়া পাগুৰিৰ প্ৰতিনিধিত্বমূলক ৰূপ হিচাপে বহুল ব্যৱহৃত; ''ৰণুৱা'' যুদ্ধৰ সৈতে জড়িত আছিল; ''এনাজৰী/বিহুৱান পাগ'' হাতীদুবাৰ এটা টেৰাকোটা ফলকত চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref name="auto"/> পৰম্পৰাগত পাগুৰি প্ৰায় তিনি ''কাঠি'' দীঘল আৰু প্ৰায় এফুট বহল বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়; পুৰণি নিয়ম অনুসৰি পিন্ধোতাজন বহিলে ইয়াৰ মূৰটো মাটি স্পৰ্শ কৰিব লাগিছিল।<ref name="Richa-attire"/> ''চুৰিয়া (চুৰু-ইছা)'' প্ৰায় আঁঠুলৈকে নামে আৰু ভীষ্মকনগৰ আৰু তাম্ৰেশ্বৰীৰ ফলকতো সদৃশ বস্ত্ৰ দেখা যায়।<ref name="auto"/> ''চুতীয়া চোলা''ৰ ডিঙিৰ পিছফালে খোলা থাকে; ''গলধান-ফলা মুগা চোলা'' নামৰ মুগাৰ এটা ৰূপ লোকপৰম্পৰাত উল্লেখ আছে আৰু বিহুৱা শিল্পীয়ে পিন্ধিছিল; ৰঙীন কাপোৰৰ বেল্টৰ সৈতে পিন্ধা ক'লা-ৰঙা ''চুতীয়াৰ চোলা''ৰো উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-attire"/><ref name="Mahanta-attire"/> দৰাই পৰম্পৰাগতভাৱে দীঘল হাতৰ পাটৰ ''চোলা'' আৰু দীঘল ''চেলেং-চাদৰ'' পিন্ধিছিল; কেতিয়াবা ফুলৰ মালাৰে সজোৱা সূচীকাম কৰা পাগুৰিও যোগ হৈছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> ''গামোচা'' ডিঙিত লোৱা কাপোৰ হিচাপে ব্যৱহৃত হয়, আনহাতে বিহুৰ সৈতে জড়িত ''বিচুৱান''ৰ এটা মূৰত গামোচাৰ সাধাৰণ ৰঙা পাৰৰ সলনি ফুলাম নক্সাযুক্ত আড়ি থাকে; দুয়োটাৰে কাষত ৰঙা পাৰ থাকে। ''বিচুৱান'' শব্দটো ''বিচু'' ("বিহু") + ''ৱান'' ("বস্ত্ৰ") হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে,<ref>{{Cite web|url=https://www.learnsanskrit.cc/index.php?tran_input=vANa&direct=se&script=hk&link=yes&mode=3|title=Sanskrit Dictionary for Spoken Sanskrit|website=[www.learnsanskrit.cc](http://www.learnsanskrit.cc|archive-date=24 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204627/https://www.learnsanskrit.cc/index.php?tran_input=vANa&direct=se&script=hk&link=yes&mode=3|url-status=live}}</ref> আৰু গামোচাৰ সমতুল্য দেউৰী-চুতীয়া শব্দ ''ব'চে''।<ref name="Kashyap-attire">{{cite web |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Significance Of ‘The Social Skin’ In Expressing Ethnicity: Knowing The Ethnic Attire Of Deori Community Of Assam |url=https://rjpn.org/jetnr/papers/JETNR2505025.pdf |pages=235–236}}</ref> ''টঙালি'' ফুলাম নক্সাযুক্ত আঁচল থকা কঁকালৰ কাপোৰ; এটা পৰম্পৰাই বিহু হুঁচৰিৰ সময়ত ডেকাই পিন্ধা ৰঙা টঙালিক যুদ্ধৰ পৰা তেজেৰে ৰাঙলী হৈ ফিৰা বগা টঙালিৰ সৈতে জড়িত কৰে, আৰু টেৰাকোটা চিত্ৰতো ইয়াৰ ৰূপ দেখা যায়।<ref name="auto"/> আন এটা বিৱৰণত ৰঙা আৰু বগা দুয়ো টঙালিৰ উল্লেখ আছে; চুতীয়া আৰু মায়ামৰা প্ৰচাৰকে ''তাল'' আৰু ''দবা'' বজাই থাকোঁতে বগা টঙালি আৰু হালধীয়া-ৰঙা চিহ্নযুক্ত কপাহী কাপোৰ পিন্ধাৰ কথাও আছে।<ref name="Richa-attire"/> ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য ''টঙা'';<ref name="Kashyap-attire"/> ''-আলি'' উপাদানটোক ''মেদালি'', ''সুতুলি'' আৰু ''ভঁৰালী'' আদি দেউৰী ৰূপৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে, যদিও এইটো প্ৰতিষ্ঠিত শব্দব্যুৎপত্তি নহয়, কেৱল ভাষিক তুলনা। ''চেলেং চাদৰ (চেলেং-ইছা)'' সামাজিক-ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু জ্যেষ্ঠক সন্মান জনোৱাৰ সময়ত ব্যৱহৃত দীঘল পুৰুষৰ চাদৰ; ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় নফুট,<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.503039|title=Hamilton Francis.|date=23 June 1940|via=Internet Archive}}</ref> আৰু আন এটা বিৱৰণত পাগুৰিৰ সমান দীঘল কিন্তু অধিক বহল বুলি কোৱা হৈছে।<ref name="Richa-attire"/> ''চেলেং'' দেউৰী-চুতীয়া শব্দাৱলীতও পোৱা যায়।<ref name="Kashyap-attire"/> ''কৱচ কাপোৰ'' পৰম্পৰাগতভাৱে তিনি গৰাকী বৃদ্ধাই এৰাতিৰ ভিতৰতে বয়িছিল; তেওঁলোকে তাম্ৰেশ্বৰী দেৱীক আহ্বান কৰি শিশুক শুনিবলৈ নিষেধ কৰা মন্ত্ৰ পাঠ কৰিছিল। এই কাপোৰে শত্ৰুৰ পৰা ৰক্ষা কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-attire"/>}} ====মহিলাৰ সাজ-পোছাক==== [[File:A chutia girl in her traditional attire.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত ''ৰিহা'', ''মেখেলা (মেথনি)'', ''চোলা'' আৰু ''গাঠিগী'', লগতে ''গাম-খাৰু'', ''মাদলি'' আৰু ''জুনবিৰি'' অলংকাৰ পিন্ধা এগৰাকী চুতীয়া যুৱতী।]] চুতীয়া মহিলাৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক বয়স আৰু বৈবাহিক অৱস্থাৰ অনুসৰি ভিন্ন। ঋতুমতী হোৱাৰ আগতে ছোৱালীয়ে ওপৰ অংশত ''বাইগা'' আৰু কঁকালৰ পৰা তললৈ ''মেখেলা'' বা ''ইগু'' পিন্ধে; ঋতুমতী হোৱাৰ পাছত বিয়ালৈকে বুকুৰ কাপোৰ হিচাপে ''বাইগা''ৰ ঠাইত ''ৰিহা'' বা ''ৰিচা'' ব্যৱহাৰ হয়।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=I0JJqJ761E4C&q=riha+breast+cloth&pg=PA55|title=Learning Geography By Stages Iv|first1=Late J.|last1=Fuste|first2=V. N.|last2=Nigam|date=23 June 2006|publisher=Pitambar Publishing|isbn=9788120906051|via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://thevoiceoffashion.com/fabric-of-india/inside-northeast/the-riha-redux-at-assamese-weddings-3571|title=The Riha Redux at Assamese Weddings|website=thevoiceoffashion.com}}</ref> বিবাহিতা মহিলাই পৰম্পৰাগতভাৱে বুকুলৈকে তুলি পিন্ধা দীঘল ''মেখেলা'', লগতে ''কঁকাল-বন্ধা'', ''গাঠিগী'' আৰু ''চাদৰ'' ব্যৱহাৰ কৰে; বৰ্তমানে ''ৰিহা'' মূলতঃ বিহু, বিয়া, মন্দিৰলৈ যোৱা আৰু আন অনুষ্ঠানত ব্যৱহৃত হয়।<ref name="Richa-attire"/>{{efn|বয়ঃসন্ধিকালীন এই পোছাক-পৰিৱৰ্তন পৰম্পৰাগত জীৱনচক্ৰৰ অংশ আছিল। বড়ো-কছাৰী মূলৰ ত্ৰিপুৰী সকলৰ মাজতো সদৃশ পৰম্পৰা আছে, য'ত ছোৱালীৰ পৰা যুৱতী হোৱাৰ পৰিৱৰ্তন চিহ্নিত কৰা ''ৰিচা চৰমণি'' অনুষ্ঠানত প্ৰথম ''ৰিচা'' দিয়া হয়।<ref>{{Cite web |last=Debbarma |first=Puni |title=Learn About the Risa, a Beautiful Garment Handwoven by Tribal Women in Tripura |url=https://www.adivasilivesmatter.com/post/learn-about-the-risa-a-beautiful-garment-handwoven-by-tribal-women-in-tripura |website=Adivasi Lives Matter |date=8 October 2020 |access-date=4 August 2026}}</ref> ধনী পৰিয়ালে ঐতিহাসিকভাৱে মুগা বা পাট ব্যৱহাৰ কৰিছিল, আনহাতে সাধাৰণ পৰিয়ালে মূলতঃ কপাহ। চুতীয়া মহিলাই পৰম্পৰাগতভাৱে ''মেখেলা'', ''চাদৰ'', ''ৰিহা'', ধুতি, ''চেলেং-চাদৰ'', ''গামোচা'' আৰু ''হাঁচতি''কে ধৰি ঘৰুৱা বস্ত্ৰ নিজেই তৈয়াৰ কৰিছিল আৰু নিজেই মুগা-পাট পুহি বয়ন কৰিছিল।<ref name="Mahanta-attire"/><ref name="Richa-attire"/> উন্নত ''চম্পা'' আৰু ''মেজাংকাৰী'' মুগা-পাট বিশেষকৈ উচ্চ শ্ৰেণীৰ সৈতে জড়িত আছিল; সাধাৰণ এৰী, মুগা আৰু মোটা কপাহী বস্ত্ৰ অধিক প্ৰচলিত আছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> কইনাই পৰম্পৰাগতভাৱে পাট বা মুগাৰ ''ৰিহা''ৰ সৈতে ''মেখেলা'' আৰু ''চাদৰ'' পিন্ধিছিল; আন এটা বিৱৰণত সূচীকাম কৰা বগা পাটৰ কইনা-পোছাক আৰু বিয়াত এযোৰ মুগাৰ কাপোৰ দিয়া ৰীতি উল্লেখ আছে।<ref name="Mahanta-attire"/> ''দুকঠীয়া'', ''চাদৰ'' আৰু ''কঁকালমৰা'' বিবাহিতা অৱস্থাৰ প্ৰতীক; আগতে কইনাই সজোৱা ''হাৰুদাই'' বা ''সৰুদৈ জাপি''ও পিন্ধিছিল।<ref name="Khanikar"/>}} ''মেখেলা (ইগু)'' আৰু ''ৰিহা (ৰিচা)'' মুখ্য বস্ত্ৰ; ইয়াৰ লগতে ''গাঠিগী'', ''দুকঠীয়া'', ''চাদৰ'', ''পাঁচকঠীয়া'', ''কঁকালমৰা'', ''ডাবুৱা কটাৰী''সহ ''হাঁচতি'' আৰু এৰীৰ ''জাকী চোলা'' ব্যৱহাৰ কৰা হয়। পৰম্পৰাগত মহিলাৰ অলংকাৰৰ ভিতৰত ''মাদলি'', ''দুগদুগি'', ''জুনবিৰি'', ''থুৰীয়া'', ''গাম-খাৰু'', ''বেনা'', ''গেজেৰা'', ''চিঠিপাটি'' আৰু ''কাকলি'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-attire"/><ref name="Mahanta-attire"/> সজোৱা ''হাৰুদাই'' বা ''সৰুদৈ জাপি'' পৰম্পৰাগতভাৱে কইনাই পিন্ধিছিল আৰু চুতীয়া ৰাজকীয় আৰু আনুষ্ঠানিক সংস্কৃতিৰ সৈতেও জড়িত।<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=387}}</ref>{{efn|ছোৱালীয়ে পৰম্পৰাগতভাৱে কঁকালৰ পৰা তললৈ ''মেখেলা'' পিন্ধে, আনহাতে বিবাহিতা মহিলাই বুকুলৈকে তুলি পিন্ধা দীঘল ৰূপ ''বোৱাৰী মেথনি'' ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে; ছোৱালীৰ বাবে সমতুল্য ''গাৰ্ল মেথনি''ও উল্লেখ আছে। দৈনন্দিন ''মেথনি'' সাধাৰণতে সৰল, আনহাতে আনুষ্ঠানিক ৰূপত ফুলাম নক্সা থাকিব পাৰে।<ref name="Richa-attire"/> ৰঙা সূচীকামযুক্ত ''ডাবুৱা-বচা মেখেলা''ক চুতীয়াসকলৰ এটা প্ৰতীকী বস্ত্ৰ বুলি ধৰা হয়; ''বুটা-বচা'' আৰু ''ফুল-বচা'' নক্সা সাধাৰণতে বগা-ক'লা সূতাৰে তলৰ ফালে কৰা হয়। ''ইগু'' ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য শব্দ;<ref name="Kashyap-attire"/> তুলনাযোগ্য বস্ত্ৰ-শব্দৰ ভিতৰত ডিমাছা ''ৰিগু''<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/235107/10/10_chapter%202.pdf ''Dimasa: Dress and Ornaments'', p.32]</ref> আৰু ত্ৰিপুৰী ''ৰিগনাই'' আছে। ''ৰিহা/ৰিচা'' অবিবাহিতা যুৱতীয়ে বুকুৰ পৰা কঁকাললৈ পিন্ধা সৰু বুকুৰ কাপোৰ; বিবাহিতা মহিলাই সাধাৰণতে ইয়াক চাদৰৰ দৰে কান্ধত লয়। ব্লাউজ প্ৰচলিত হোৱাৰ পাছত ইয়াৰ পুৰণি বুকুৰ কাপোৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কমি যায়; তথাপি চাদৰৰ তলত বা সৈতে ৰিহা টিকি থকাটোক ইয়াৰ অধিক পুৰণি উৎসৰ সূচক বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news|url=https://scroll.in/magazine/910237/wrapped-in-the-popularity-of-assams-mekhela-sador-are-stories-of-lost-diversity|title=Wrapped in the popularity of Assam's mekhela sador are stories of lost diversity|first=Rini|last=Barman|website=Scroll.in}}</ref> মুগাৰ ''ৰিহা/ৰিচা'' প্ৰতিনিধিত্বমূলক চুতীয়া সাজৰ অংশ; ''নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী''ত এজন আহোম ৰজাই ৰাজকীয় প্ৰতিষ্ঠানৰ বাবে প্ৰায় এহেজাৰ চুতীয়া মুগা উৎপাদক আৰু তাঁতীক নিয়োজিত কৰাৰ কথা আছে।<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/3_20190901_20190901,|title=Padmeswar Naoboicha Phukan, Assam Buranji, p.30}}</ref> এই বস্ত্ৰৰ দুয়ো মূৰত ''কেশ-বচা'' নক্সা থাকে, যি বিহুগীতৰ ''"লচকচি লচকচি, ৰিহা ল'বি কেশ বাছি"'' পংক্তিতো স্মৰণ কৰা হয়; পৰম্পৰাগত ভাঁজৰ ভিতৰত ''জাপনি'', ''লাহী-ভাঁজ'', ''কাখৰী-ভাঁজ'', ''খামুচীয়া-ভাঁজ'', ''বাইগা'' আৰু ''কুৱুম'' আছে। ''ইছা'' ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য শব্দ।<ref name="Kashyap-attire"/> ডিমাছা আৰু ত্ৰিপুৰীৰ মাজতো সদৃশ ''ৰিচা'' আছে; ডিমাছাত নামটো ''ৰি'' ("কাপোৰ") + ''চা'' ("সৰু") হিচাপে বিশ্লেষণ কৰা হৈছে আৰু দীঘল মহিলাৰ ''ৰিজাম্ফাই''ৰ বিপৰীতে সৰু বস্ত্ৰৰ বাবে ব্যৱহাৰ হয়।<ref>{{Cite web|url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Dimasa_Grammar-2.pdf|title=Dimasa Grammar|access-date=2026-09-13|archivedate=2021-02-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210224142821/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Dimasa_Grammar-2.pdf|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.bodhijournals.com/pdf/V2N3/Bodhi_V2N3_012.pdf|title=Bala, Lipika, ''Evolution of Risa with special reference to Tripuri tribes in Tripura''}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Fk8kq9PUapkC&q=riha+breast+cloth&pg=PA145|title=Encyclopaedia of North-East India: Tripura|first=Hamlet|last=Bareh|date=23 June 2001|publisher=Mittal Publications}}</ref> ''গাঠিগী'' হ'ল চুলিত গাঁঠি মাৰি লোৱা গামোচা, যিয়ে ধূলিৰ পৰা চুলি ৰক্ষা কৰে আৰু ৰন্ধাৰ সময়ত খাদ্যত চুলি পৰিবলৈ নিদিয়ে। সকলো সময়ত বাধ্যতামূলক নহ'লেও বয়ঃসন্ধিৰ সৈতে জড়িত সাক্ষাৎ, ''পানী তোলা'' নাচ আৰু ''টকা বিহু''ত ইয়াৰ বিশেষ বিধান আছে।<ref name="Richa-attire"/> জনগোষ্ঠীয় পৰম্পৰাই ৰঙা-বগা ''গামোচা''ক [[শদিয়া]]ৰ সৈতে জড়িত কৰে আৰু ৰঙা ব্লাউজক মহিলাৰ সাজৰ এটা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ অংশ বুলি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name="Richa-attire"/> প্ৰায় দুই ''কাঠি'' বা ছফুট দীঘল ''দুকঠীয়া''ই মূৰ আৰু দেহৰ ওপৰভাগ ঢাকে; আনহাতে প্ৰায় আঠ-নফুট দীঘল ''চাদৰ'' কঁকালৰ পৰা ওপৰদেহ আৰু মূৰলৈ মেৰিয়াই লোৱা হয়। দুয়োটাই জ্যেষ্ঠ লোকৰ সন্মুখত আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত বিবাহিতা মহিলাৰ বাবে পৰম্পৰাগতভাৱে বাধ্যতামূলক আৰু সাধাৰণতে কপাহ বা এৰীৰ হয়।<ref name="Richa-attire"/> পাঁচ ''কাঠি'' বা প্ৰায় পোন্ধৰফুট দীঘল ''পাঁচকঠীয়া'' শৰণ লোৱা আৰু আন আচাৰিক প্ৰসঙ্গত ব্যৱহাৰ হয়; বসন্ত আদি ৰোগীৰ গাত মেৰিয়াই বা তলত পাৰিও দিয়া হৈছিল। ''কঁকালমৰা/কঁকাল-বন্ধা'' কঁকালত লোৱা কাপোৰ; ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য ''জোকাচিবা'' বা ''জাকা চিবা''।<ref name="Kashyap-attire"/><ref name="Richa-attire"/> ''হাঁচতি'' মেখেলাত বান্ধি লোৱা সৰু ৰঙা ৰুমাল; ইয়াৰ সৈতে ''ডাবুৱা কটাৰী'' নামৰ সৰু ভাঁজ কৰিব পৰা ছুৰী থাকে, যি তামোল-পাণ কটাসহ দৈনন্দিন কামত ব্যৱহৃত। দুয়োটাকে মহিলাৰ সাজৰ পুৰণি উপাদান বুলি ধৰা হয়; ''ডাব/ডাবুৱা কটাৰী''ক বড়ো আৰু ডিমাছাৰ ''দাবা'' ছুৰীৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে।<ref name="Richa-attire"/> ''জাকী চোলা'' নাভিৰ ওচৰলৈ নামি অহা দীঘল ব্লাউজ সদৃশ এৰীৰ বস্ত্ৰ; ডিঙিৰ পিছফালে বন্ধ আৰু নক্সা আৰু বুটাম সদৃশ অলংকৰণেৰে সজোৱা। এৰী ঘৰতেই পালন, সূতা কটা আৰু বোৱা হৈছিল; উদ্ভিদজাত সামগ্ৰীৰে ৰঙচুৱা ৰং তৈয়াৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-attire"/> ''থুৰীয়া'' কাণফুলিয়ে পৰম্পৰাগতভাৱে বৈবাহিক অৱস্থা সূচাইছিল; বিয়াৰ আগতে কইনাৰ কাণ ফুটাই ধীৰে ধীৰে ফুটা ডাঙৰ কৰা হৈছিল যাতে কাণফুলি পিন্ধিব পাৰে। সাধাৰণ মহিলাই ৰূপৰ অলংকাৰো ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> মহিলাই হাত আৰু নখ ৰঙাবলৈ ''জেতুকা'' আৰু ''বাৰহামথুৰি'' আৰু হাতীদাঁত, কাঠ আৰু বাঁহৰ ফণী ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> ''সৰুদৈয়া ফুলাম জাপি'' মহিলাৰ বিবাহ-শিৰোভূষণ আৰু ৰাজপৰিয়াল আৰু অনুষ্ঠানিক উপলক্ষত ব্যৱহৃত সামগ্ৰী হিচাপে লিপিবদ্ধ।<ref name="Richa-attire"/> ঐতিহাসিক বিৱৰণে সজোৱা ''জাপি''ক চুতীয়া ৰাজদৰবাৰৰ সৈতেও জড়িত কৰে। খনিকৰে নীতিপালে আহোম ৰজালৈ সোণ-ৰূপৰ সূচীকাম কৰা দুটা জাপি পঠোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰিছে,<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=100}}</ref> আনহাতে সমান্তৰাল বুৰঞ্জী-অনুবাদত তেওঁৰ উপহাৰৰ ভিতৰত ৰূপৰ পাৰ থকা জাপি বা ছাতি, ৰূপ-সোণৰ খাৰু, সোণৰ পীৰা, এটা হাতী আৰু দুটা আৰুৱানৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{Cite web|url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|title=''"Then the Chutiâ king desired to send one silver-lipped umbrella (Jâpi), silver and gold bracelets, a gold pirâ, an elephant, and two Âroans to the Ahom king."''|access-date=2026-09-13|archivedate=2020-07-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|deadurl=yes}}</ref> শদিয়া জয়ৰ পাছত লাভ কৰা ৰাজকীয় সম্পত্তিৰ ভিতৰতো ''জাপি'' আছিল,<ref>Mahanta, S. ''Assam Buranji''. D.H.A.S., 1945, p.10.</ref> আৰু আহোম শাসনত জাপি নিৰ্মাতাৰ গোট ''জাপি-হাজীয়া খেল'' চুতীয়াসকলৰ একচেটিয়া আছিল, যিয়ে জাপি বোৱাত তেওঁলোকৰ বিশেষ দক্ষতা সূচায়।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref>}} ===মৌখিক সাহিত্য=== চুতীয়াসকলৰ মৌখিক সাহিত্যত সাধুকথা, কিংবদন্তি, নিচুকনি গীত, লোকগীত, মালিতা, প্ৰবাদ আৰু সাঁথৰ অন্তৰ্ভুক্ত। লিপিবদ্ধ সাধুকথাৰ ভিতৰত ''জাপৰা আৰু জাগধা'' আৰু ''দেউলৰা মণিকোঁৱৰ''ৰ কাহিনী আছে; [[ৰুক্মিণী]], [[সতী সাধনী|সাধনী]] আৰু জোনগাভৰুৰ সৈতে জড়িত পৰম্পৰা কিংবদন্তি হিচাপে সংৰক্ষিত।<ref name="Richa-oral">{{harvcol|Chutia|2026|pp=54-104}}</ref> চুতীয়া লোকগীত বিবাহ, ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান, উৎসৱ আৰু দৈনন্দিন কৰ্মৰ সৈতে জড়িত। ইয়াৰ ভিতৰত ''বিয়া গান'', ''ঢেঁকী টনা গীত'', বিহুগীত আৰু ধৰ্মীয় গীত আছে।<ref name="Richa-oral"/> আন এটা ৰূপ ''ঢোলৰ মালিতা'', য'ত এজন ''ওজা''ই ঢোল, তাল আৰু নৃত্যৰ সৈতে ক্ৰমে পদ গাই কাহিনী আগবঢ়ায়।<ref name="Richa-oral"/> প্ৰবাদ আৰু সাঁথৰো এই মৌখিক পৰম্পৰাৰ অংশ, যদিও চুতীয়াসকলৰ মাজত লিপিবদ্ধ বহু প্ৰবাদ-সাঁথৰ বৃহত্তৰ অসমীয়া সমাজৰ সৈতে ভাগ-বতৰা কৰা।<ref name="Richa-oral"/> ===বস্তুসংস্কৃতি আৰু শিল্পকলা=== চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত বস্তুসংস্কৃতিত বাঁহ, বেত, কাঠ আৰু ধাতুৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ হয়। মাছ ধৰাৰ সঁজুলিৰ ভিতৰত ''জাকৈ'', ''খালৈ'', ''পল'', ''চেপা'', ''থুহা'', ''জুলুকি'', ''খোকা'' আৰু ''বৰশী'' আছে; ইয়াৰে বহু সামগ্ৰী বাঁহ আৰু বেতেৰে তৈয়াৰ। মাছ ধৰা, যাতায়াত আৰু আন নদীমুখী কামত কাঠৰ নাও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-material">{{harvcol|Chutia|2026|pp=161–165}}</ref> চুতীয়া ঘৰত পৰম্পৰাগতভাৱে ব্যৱহৃত ধাতুৰ পাত্ৰৰ ভিতৰত পিতল আৰু কাঁহৰ ''শৰাই'', ''ডেকচি'', ''বানবাটি'', ''চৰিয়া'' আৰু ''বানকাঁহী'' আদি আছে।<ref name="Richa-material"/> পৰম্পৰাগত তাঁতশালত বয়ন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ সঁজুলিৰ ভিতৰত ''উঘা'', ''চেৰেকী'', ''ৰাঁচ'', ''দুৰ্পদী'', ''মাকো'', ''ফুলকাঠি'', ''গৰকা'' আৰু ''মহুৰা'' অন্তৰ্ভুক্ত, যিবোৰ মূলতঃ বাঁহ আৰু কাঠেৰে বনোৱা।<ref name="Richa-material"/> ===বাসগৃহ=== চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত বসতি সাধাৰণতে নদীসংলগ্ন আৰু কৃষিপ্ৰধান অঞ্চলত আছিল। এখন চুতীয়া গাঁৱত সাধাৰণতে প্ৰায় ৬০ৰ পৰা ১৪০টা পৰিয়াল থাকে। আগতে এটা যৌথ পৰিয়ালত কেতিয়াবা প্ৰায় এশজন সদস্যও একেলগে বাস কৰিছিল।<ref>"Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred." {{harvcol|Dutta|1985|p=45}}</ref> ঘৰৰ চৌহদত বিভিন্ন কাৰ্যৰ বাবে পৃথক স্থান আছিল। ''চৰা ঘৰ'' অতিথি থকা আৰু শোৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হ'ল; ''বৰঘৰ'' আছিল ঘৰৰ মুখ্য কোঠা, য'ত সাধাৰণতে জুইশাল আৰু তাৰ ওপৰত ঘৰুৱা সামগ্ৰী শুকুৱাই-সংৰক্ষণ কৰিবলৈ উঁচু ''ধোঁৱাচাং'' থাকিছিল।<ref name="Richa-housing">{{harvcol|Chutia|2026|pp=185-186}}</ref> আন অংশৰ ভিতৰত ৰন্ধনৰ সৈতে জড়িত ''মাজিয়া ঘৰ''; ঢেঁকী, ধান ৰখা পাত্ৰ আৰু জুইশাল থকা ''মৰাল ঘৰ''; শস্য ৰখাৰ পৃথক ''ভঁৰাল''; আৰু ''গোহালি'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-housing"/> [[File:Women of Chutia tribe preparing pithas.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত ৰান্ধনীঘৰত পিঠা প্ৰস্তুত কৰা চুতীয়া মহিলা।]] চুতীয়াসকলৰ মাজত ''এলেং ঘৰ'' বা ''মৰাং ঘৰ''ৰ পৰম্পৰাও আছে। ইয়াক উঁচু বা চাংঘৰ সদৃশ সমূহীয়া ঘৰ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়, য'ত গাঁৱৰ ডেকাসকলে থাকি বিভিন্ন দক্ষতা আৰু পৰম্পৰাগত কলাৰ প্ৰশিক্ষণ লাভ কৰিছিল। এই প্ৰতিষ্ঠানৰ দায়িত্বত থকা ব্যক্তিজনক ''এলেং ঘড়ীয়া বৰুৱা'' বোলা হৈছিল।<ref name="Richa-housing"/> ===পৰম্পৰাগত খেল=== চুতীয়াসকলৰ মাজত লিপিবদ্ধ পৰম্পৰাগত খেলৰ ভিতৰত ''ঘিলা খেল'', ''ঢোপ খেল'' বা ''হেতালি খেল'', মল্লযুদ্ধ (''মল্ল যোধা'') আৰু ''নাও খেল'' আছে। ''ঘিলা খেল'' মাটিত আঁকা কিছুমান খোপত খেলা হয়; খেলুৱৈয়ে এটা ভৰিত জপিয়াই সৰু শিল বা ''ঘিলা'' আগবঢ়ায়। ''ঢোপ খেল'', যাক ''হেতালি খেল''ো কোৱা হয়, সৰু শিলগুটিৰে খেলা দলীয় খেল।<ref name="Richa-games">{{harvcol|Chutia|2026|pp=170–176}}</ref> উৎসৱ আৰু আন বিশেষ উপলক্ষত নাওবাইচো অনুষ্ঠিত হৈছিল; প্ৰতিযোগী দলে তাল মিলাই নাও বাই আৰু একেলগে গীত গায়।<ref name="Richa-games"/> ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== ===স্বাধীনতা আন্দোলন আৰু ৰাজনীতি=== *[[সোণাৰাম চুতীয়া]]—[[যোৰহাট জিলা]]ৰ বৈষ্ণৱ পণ্ডিত, স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু শিক্ষাবিদ। *বিৰোচন চুতীয়া—[[গোলাঘাট জিলা]]ৰ ব্ৰিটিছবিৰোধী স্বাধীনতা সংগ্ৰামী, যাক ব্ৰিটিছসকলে মৃত্যুদণ্ড দিছিল।<ref>{{cite news |last=Handique |first=Siddhartha |title=Veer Birochon Chutia memorial |work=Assam Times |date=18 September 2015}}</ref> *কেৰকেটুৱা চুতীয়া—[[তিতাবৰ]]ৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী, যাক ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ বাবে ১৯২২ চনত কাৰাবন্দী কৰা হৈছিল।<ref name="AssamGovJorhat">{{cite web |title=Renowned Personalities of Jorhat District |url=https://assam.gov.in |publisher=District Administration, Jorhat, Government of Assam |access-date=September 26, 2026}}</ref> *মহেশ্বৰ চুতীয়া—[[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ [[চৰাইদেউ|চাৰিং]] অঞ্চলৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী। তেওঁ ১৯৪২ চনৰ স্বাধীনতা আন্দোলন আৰু ''মৃত্যু বাহিনী''ত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ১৯৯৭ চনত অসম চৰকাৰৰ পৰা তাম্ৰপত্ৰ লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Maheshwar Chutia |url=https://cmsadmin.amritmahotsav.nic.in/district-reopsitory-detail.htm?24366= |website=Digital District Repository |publisher=Ministry of Culture, Government of India |access-date=26 September 2026}}</ref> *নগেন চুতীয়া—[[ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন]] আৰু ১৯৪২ চনৰ সৰুপথাৰ ৰে'লপথ ধ্বংসাত্মক কাৰ্যৰ সৈতে জড়িত স্বাধীনতা সংগ্ৰামী। এই ঘটনাৰ বাবে তেওঁক দহ বছৰৰ সশ্ৰম কাৰাদণ্ড বিহা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=The incident of train derailment in Sarupathar |url=https://heritageexplorer.in/itihas_details/14 |website=Heritage Explorer |access-date=26 September 2026}}</ref> *[[সুমিত্ৰা হাজৰিকা]]—বিশিষ্ট অসমীয়া নাৰীবাদী লেখিকা, সমাজকৰ্মী আৰু নাৰী শক্তি পুৰস্কাৰ (২০১৭) বিজয়ী। *ঘনকান্ত ফুকন—স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু চুতীয়া সন্মিলনৰ অন্যতম প্ৰধান প্ৰতিষ্ঠাপক।{{sfn|Baruah|2007|pp=224–225}} *চিদানন্দ শইকীয়া—স্বাধীনতা সংগ্ৰামী, শিক্ষাবিদ, লেখক আৰু [[বোকাখাত]]ৰ সাংবাদিকতাৰ পথিকৃৎ। বোকাখাত সাহিত্য সভাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু ছোভিয়েট দেশ নেহৰু বঁটাপ্ৰাপক। *[[সোণেশ্বৰ বৰা]]—স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু ৰাজনীতিবিদ; ১৯৬৭ৰ পৰা ১৯৭৮ চনৰ ভিতৰত অসম চৰকাৰৰ কৃষি আৰু সমবায় মন্ত্ৰী আছিল। তেওঁ [[অসম গ্ৰামীণ বিকাশ বেংক]] প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ লগতে অসমত ক্ষুদ্ৰ চাহ বাগিচাৰ ধাৰণাৰ পথিকৃৎ আছিল। *[[অতুল বৰা]]—২০১৬ চনৰ পৰা [[বোকাখাত বিধানসভা সমষ্টি|বোকাখাত সমষ্টি]]ৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ বিধায়ক।<ref name="CrossCurrent2024">{{cite web |title=চুতীয়া জনগোষ্ঠীঃ আত্মপ্ৰতিষ্ঠাৰ সংগ্ৰাম, জনজাতিকৰণৰ দাবী আৰু ইয়াৰ যুক্তিযুক্ততা |url=https://thecrosscurrent.in/the-chutia-community-the-struggle-for-self-establishment-the-demand-for-tribalization-and-its-rationale/ |website=The CrossCurrent |date=30 November 2024 |access-date=26 September 2026 |language=as}}</ref> *[[অজন্তা নেওগ]]—[[গোলাঘাট বিধানসভা সমষ্টি|গোলাঘাট সমষ্টি]]ৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ বিধায়ক।<ref name="CrossCurrent2024"/> *[[বিমল বৰা]]—[[টিংখং বিধানসভা সমষ্টি|টিংখং সমষ্টি]]ৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ বিধায়ক।<ref name="CrossCurrent2024"/> *শৰৎ শইকীয়া—[[মাহমৰা বিধানসভা সমষ্টি|মাহমৰা সমষ্টি]]ৰ প্ৰাক্তন বিধায়ক। *[[অমিয় কুমাৰ ভূঞা]]—[[বিহপুৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি|বিহপুৰীয়া সমষ্টি]]ৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ প্ৰাক্তন বিধায়ক।<ref name="CrossCurrent2024"/> ===সাহিত্য, ইতিহাস আৰু শিক্ষা=== *[[স্বৰ্ণলতা বৰুৱা]]—ইতিহাসবিদ, [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ প্ৰাক্তন অধ্যাপক আৰু ''Indian History Congress''ৰ প্ৰাক্তন সভাপতি। অসমৰ ইতিহাস আৰু ইয়াৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ ইতিহাস বিষয়ক গৱেষণাৰ বাবে পৰিচিত। *কোষেশ্বৰ বৰুৱা—ইতিহাসবিদ, লেখক, ছয়দুৱাৰ মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আৰু [[গহপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|গহপুৰ সমষ্টি]]ৰ প্ৰাক্তন বিধায়ক। *ধৰ্মেশ্বৰ চুতীয়া—পণ্ডিত আৰু পাণ্ডুলিপি গৱেষক। [[কামৰূপ অনুসন্ধান সমিতি]]ৰ প্ৰাক্তন সম্পাদক আৰু ''A Descriptive Catalogue of Manuscripts'' গ্ৰন্থৰ সংকলক। *ৰামচন্দ্ৰ চুতীয়া—অসমীয়া লেখক আৰু শিক্ষাবিদ। তেওঁ ২৯খন গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছে, যাৰ ভিতৰত [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ জনজাতিসমূহৰ সমাজ আৰু নৃতাত্ত্বিক অধ্যয়ন বিষয়ক আঠখন গ্ৰন্থ অন্তৰ্ভুক্ত। ২০২৫ চনৰ লুমিনাছ লুম্মেৰ দাই সাহিত্য বঁটাপ্ৰাপক।<ref>{{cite news |title=Luminous Lummer Dai Literary Award-2025 to be awarded to Ramchandra Chutia and Dr Ashok Kumar Pandey |url=https://archive.arunachaltimes.in/index.php/2025/05/18/luminous-lummer-dai-literary-award-2025-to-be-awarded-to-ramchandra-chutia-and-dr-ashok-kumar-pandey/ |work=The Arunachal Times |date=18 May 2025}}</ref> *হৰিপ্ৰসাদ নেওগ—অসমীয়া লেখক, শিক্ষাবিদ আৰু সাহিত্য সংগঠক। মৰিয়নি মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰাক্তন অধ্যক্ষ, [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ প্ৰাক্তন সাধাৰণ সম্পাদক আৰু [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ পাঠ্যপুথি সমন্বয় সমিতিৰ সম্পাদক আছিল।<ref>{{cite web |title=বৈচিত্ৰ্যময় অসম |url=https://www.sebaonline.org/textbooks/class-9/ASSAMESE%20MIL_Rapid%20Reader_BOISITRAMAI%20AXOM_Assamese_Class%20IX-X.pdf |publisher=Board of Secondary Education, Assam |language=as |page=56}}</ref> *ভ্ৰমৰ চন্দ্ৰ শইকীয়া—[[জাঁজী]]ৰ বিশিষ্ট লেখক, শিক্ষক আৰু বিংশ শতিকাৰ চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ অন্যতম প্ৰাৰম্ভিক সংগঠক। ===বিজ্ঞান, চিকিৎসা আৰু উদ্ভাৱন=== *[[জয়ন্তী চুতীয়া]]—ভাৰত চৰকাৰৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিভাগৰ এমেৰিটাছ বিজ্ঞানী আৰু বিশিষ্ট পদাৰ্থবিজ্ঞানী। *[[গুণাৰাম খনিকৰ]]—বিশ্বখ্যাত বনৌষধি বিশেষজ্ঞ। *[[নোমল চন্দ্ৰ বৰা]]—স্নায়ুৰোগ বিশেষজ্ঞ আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথম ছুপাৰ-স্পেচিয়েলিটি তৃতীয় স্তৰৰ চিকিৎসালয় GNRC-ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক। *[[উদ্ধৱ ভৰালী]]—১৪০টাতকৈ অধিক উদ্ভাৱনৰ কৃতিত্ব থকা বিশ্বখ্যাত উদ্ভাৱক। *দিব্যজ্যোতি চুতীয়া—ভূ-তথ্যবিজ্ঞানী আৰু উত্তৰ-পূব মহাকাশ প্ৰয়োগ কেন্দ্ৰ (NESAC)ৰ ভূ-তথ্যবিজ্ঞান আৰু তথ্য-প্ৰযুক্তি বিভাগৰ মুৰব্বী। ২০১৯ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় জিঅ'মেটিক্স বঁটা (প্ৰযুক্তি) লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Awards & Recognition |url=https://nesac.gov.in/about/awards/ |publisher=North Eastern Space Applications Centre |access-date=26 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Geoinformatics & IT Division |url=https://nesac.gov.in/geoinformatics-it-division-gid/ |publisher=North Eastern Space Applications Centre |access-date=26 September 2026}}</ref> *মহানন্দ চুতীয়া—কেন্দ্ৰীয় মুগা এৰি গৱেষণা আৰু প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠানৰ ৰেচম বিজ্ঞানী। মুগা পলুৰ ৰোগ আৰু ৰেচম পালন বিষয়ক গৱেষণাৰ বাবে পৰিচিত।<ref>{{cite web |title=Dr. Mahananda Chutia, M.Sc., Ph.D. |url=https://cmerti.res.in/wp-content/uploads/2021/03/Mahananda-Chutia.pdf |publisher=Central Muga Eri Research and Training Institute |access-date=26 September 2026}}</ref> ===কলা, সংস্কৃতি আৰু ক্ৰীড়া=== *[[হেমপ্ৰভা চুতীয়া]]—ডিব্ৰুগড়ৰ বিশিষ্ট তাঁতশিল্পী আৰু শিল্পী। পৰম্পৰাগত বয়নশিল্পলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে ২০২৩ চনত [[পদ্মশ্ৰী]] আৰু অসম গৌৰৱ বঁটাৰে সন্মানিত। *[[বিশ্বজিৎ বৰা]]—[[মুম্বাই]]ভিত্তিক ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক, প্ৰযোজক, লেখক আৰু সম্পাদক। *কৃষ্ণমণি চুতীয়া—''চল গৰী'' আৰু ''আম পাত লম্বা লম্ব'' আদি জনপ্ৰিয় গীতৰ বাবে পৰিচিত অসমীয়া গায়ক। *মহেন্দ্ৰ চুতীয়া—[[যোৰহাট জিলা]]ৰ বিশিষ্ট ঢুলীয়া ওজা আৰু ঢোলবাদক। ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আঞ্চলিক দূৰদৰ্শনত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰাৰ লগতে পৰম্পৰাগত ''ঢুলীয়া ওজা'' কলাৰ প্ৰচাৰৰ বাবে পৰিচিত। *[[গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ]]—অসমীয়া ফেশ্বন আৰু পোছাক পৰিকল্পনাকাৰী তথা চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক। ''[[মিছন চাইনা]]'', ''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]'' আৰু ''চিকাৰ'' আদি অসমীয়া চলচ্চিত্ৰত কৰা কামৰ বাবে পৰিচিত।<ref>{{cite web |title=Who is Garima Saikia Garg? Wife of Zubeen Garg and Acclaimed Assamese Costume Designer |url=https://www.oneindia.com/india/who-is-garima-saikia-garg-acclaimed-assamese-singer-and-wife-of-zubeen-garg-7865093.html |website=OneIndia |date=19 September 2025 |access-date=26 September 2026}}</ref> *অভিনন্দন চুতীয়া—মুষ্টিযোদ্ধা। তেওঁ ২০১১ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া আৰু ছিনিয়ৰ ৰাষ্ট্ৰীয় মুষ্টিযুদ্ধ প্ৰতিযোগিতাত অসমক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Abhinandan Chutia |url=https://indiaboxing.in/boxers/2448 |publisher=Indian Amateur Boxing Federation |access-date=26 September 2026}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *অনু চুতীয়া—ভাৰতীয় ট্ৰেক চাইক্লিষ্ট। তেওঁ ২০১৬ চনৰ ট্ৰেক এছিয়া কাপত জুনিয়ৰ মহিলাৰ দলীয় স্প্ৰিণ্টত স্বৰ্ণপদক আৰু জুনিয়ৰ মহিলাৰ স্প্ৰিণ্টত ৰূপৰ পদক লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=Indian cyclists win 6 medals on day one of Track Asia Cup 2016 |url=https://indianexpress.com/article/sports/sport-others/indian-cyclists-win-6-medals-on-day-one-of-track-asia-cup-2016-3032626/ |work=The Indian Express |date=15 September 2016}}</ref><ref>{{cite news |title=India finish second with 8 medals on final day of Track Asia Cup 2016 |url=https://indianexpress.com/article/sports/sport-others/india-finish-second-with-8-medals-on-final-day-of-track-asia-cup-2016-3034781/ |work=The Indian Express |date=17 September 2016}}</ref> *[[নয়নমণি শইকীয়া]]—ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহিলা লন বল খেলুৱৈ। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin}} * {{citation |first=S L |last=Baruah |title=A Comprehensive History of Assam |year=1986 |publisher=Munshiram Manoharlal|ref=harv}} * {{cite book |last=Khanikar |first=Surjyakanta |title=চুতীয়া জাতিৰ ইতিহাস আৰু লোক-সংস্কৃতি |trans-title=History and Folk Culture of the Chutia Community |year=1991 |language=as|ref=harv}} *{{cite journal |last=Prinsep |first=James |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1838 |volume=7 |publisher=Asiatic Society of Bengal |url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ |language=en |ref=harv }} *{{cite journal |last=Hannay |first=S.F |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en |ref=harv }} * {{cite book|last1=Saikia|first1=Yasmin|title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India|date=2004|publisher=Duke University Press|isbn=082238616X|url=https://books.google.com/books?id=WfSmsuO6QugC|language=en|access-date=4 May 2020|archive-date=1 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230201230337/https://books.google.com/books?id=WfSmsuO6QugC|url-status=live |ref=harv}} * {{cite journal|last=Bhuyan|first=Rashmi Rekha|title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora|date=2023|journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology|volume=11|issue=2|pages=532|url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |ref=harv}} * {{cite book|last=Baruah|url=https://archive.org/details/chutiaburanji/mode/2up|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|date=2007|ref=harv}} * {{Citation |last=Bhattacharjee |first=J. B. |contribution=The Kachari (Dimasa) state formation |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |pages=391–397 |publisher=Assam Publication Board |place=Guwahati |year=1992|ref=harv}} * {{Cite thesis|last=Buragohain|first=Romesh|date=1988|title=Ahom State Formation in Assam: An Inquiry into the Factors of Polity Formation in Medieval North East India|type=PhD|publisher=North-Eastern Hill University|degree=PhD|hdl=10603/61119|ref=harv}} * {{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/284925 |year=2018|ref=harv }} * {{cite journal |last1=Acharyya |first1=Prarthana |last2=Mahanta |first2=Sakuntala |year=2019 |title=Language vitality assessment of Deori: An endangered language |url= |journal=Language Documentation & Conservation |volume=13 |issue= |pages=514–544 |doi= |hdl=10125/24853 |access-date=|ref=harv}} *{{cite book |last=Gogoi |first=Jahnavi |title=Agrarian System of Medieval Assam |publisher=Concept Publishing Company |place=New Delhi |year=2002|ref=harv}} *{{cite book |last1=Borboruah |first1=Hiteswar |title=Ahomar Din |date=1997 |publisher=Assam Prakashan Parishad|pages= |isbn=|ref=harv}} * {{Citation| last = Guha| first = Amalendu| title = The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)| journal = Social Scientist| volume = 11| pages = 3–34| date = December 1983| doi = 10.2307/3516963| issue = 12| jstor = 3516963| url = http://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/handle/123456789/3259| access-date = 23 March 2021| archive-date = 6 July 2023| archive-url = https://web.archive.org/web/20230706211727/https://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/handle/20.500.12413/3259| url-status = live|ref=harv}} * {{cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Assam Administration |location=Calcutta |year=1930|ref=harv}} *{{Cite journal|last=Jacquesson|first=François|date=2008|title=Discovering Boro-Garo|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|journal=History of an Analytical and Descriptive Linguistic Category|access-date=23 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803001248/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|archive-date=3 August 2019|url-status=dead|archivedate=3 August 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190803001248/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|deadurl=yes |ref=harv}} * {{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |year=1997 |ref=harv}} * {{cite journal |last1=Jacquesson |first1=François |last2=van Breugel |first2=Seino |title=The linguistic reconstruction of the past: The case of the Boro-Garo languages |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |date=3 November 2017 |volume=40 |issue=1 |pages=90–122 |doi=10.1075/ltba.40.1.04van |ref=harv}} *{{Cite journal |last1=Kumar |first1=Vikrant |last2=Basu |first2=Debashis |last3=Reddy |first3=B Mohan |year=2004 |title=Genetic Heterogeneity in Northeastern India: Reflection of Tribe–Caste Continuum in the Genetic Structure |url= |journal=American Journal of Human Biology |volume=16 |issue=3 |pages=334–345 |doi=10.1002/ajhb.20027|s2cid=22571529|ref=harv }} *{{citation |first=Guptajit |last=Pathak |title=Assam's history and its graphics |year=2008 |publisher=Mittal Publications|ref=harv}} *{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |publisher=Gauhati University |year=2026 |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/720611 |via=Shodhganga |access-date=19 August 2026 |ref=harv }} *{{Cite book|last=Dalton|first=Edward Tuite|url=https://books.google.com/books?id=9wxWAAAAcAAJ&dq=bihiya+ahom&pg=PA77|title=Descriptive Ethnology of Bengal|date=1872|publisher=Office of the superintendent of government printing|language=en|ref=harv}} * {{cite journal|last1=Shin|first1=Jae-Eun|year=2020|title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, The Chutiyas and the Dimasas|journal=The Indian Economic and Social History Review|volume=57|issue=1|pages=49–75|doi=10.1177/0019464619894134|s2cid=213213265|ref=harv}} * {{Citation |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |place=Allahabad |year=1985| url=http://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf|ref=harv}} * {{Citation |last=Nath |first= D |contribution=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |year=2013 |title=Early States in North East India |editor-last1=Bhattarcharjee |editor-first1=J B| editor-last2=Syiemlieh |editor-first2=David R |pages = 24–49 |place=Delhi |publisher=Regency Publications| isbn=978-81-89233-86-0|ref=harv}} *{{Citation |last=Sarma |first=Benudhar |title=Maniram Dewan|publisher=Manuh Prakashan |place=Guwahati |year=1993|ref=harv}} *{{Citation|last=Hamilton|first=Francis|title=An Account of Assam|editor-last1=Bhuyan|editor-first1=Surya Kumar|publisher=The Government Of Assam|year=1940|ref=harv}} {{refend}} {{Assam}} {{অসমৰ জনগোষ্ঠী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]] ioi4wo2zmbkuuesfj80jqa9rn7z9m6r 651823 651812 2026-11-10T00:06:00Z Ananya Taye 28065 /* পৰৱৰ্তী কাল */ 651823 wikitext text/x-wiki {{About|চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া ৰাজ্যখন|চুতীয়া ৰাজ্য}} {{short description|উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ অসমৰ এটা জনগোষ্ঠী}} {{Infobox ethnic group | group = চুতীয়া জনগোষ্ঠী | native_name = |image = [[File:Chutia Bihu group.png|none|300px]] | image_caption = পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকত চুতীয়া যুৱক-যুৱতীৰ এটা দল। | population = | popplace = প্ৰধানকৈ [[উজনি অসম]], মধ্য অসম আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ বিভিন্ন জিলা; লগতে অসমৰ নগৰাঞ্চলসমূহ | languages = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[দেউৰী ভাষা|দেউৰী-চুতীয়া ভাষা]](পৌৰাণিক ৰাজকীয়) | religions = [[হিন্দুধৰ্ম]] (বিশেষকৈ [[একশৰণ ধৰ্ম]])<ref>{{cite book |title=Comprehensive history of Assam, SL Baruah |pages=182}}</ref><ref>{{cite book |title=Comprehensive history of Assam, SL Baruah |pages=403, 406–7}}</ref>, অৰ্ধ হিন্দু | related = {{hlist|[[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]], [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]], [[সোণোৱাল কছাৰী]], অন্যান্য [[বড়ো-কছাৰী]]}} | footnotes = }} '''চুতীয়া জনগোষ্ঠী''' ([[ইংৰাজী]]: Chutia; ইংৰাজী উচ্চাৰণ: {{IPAc-en|ˈ|s|ʊ|ð|iː|j|aː}}; ''Sutia'' বুলিও লিখা হয়) ভাৰতৰ [[অসম]]ৰ এটা বড়ো-কছাৰী মূলৰ আদিম থলুৱা [[জনগোষ্ঠী]],<ref>"Most of the tribal members of the Mataks like the Morans, Barahis, Kacharis and Chutiyas, being members of the great Bodo family, had allied religious beliefs and customs."{{harvcol|Dutta|1985|p=48}}</ref> যাৰ ইতিহাস [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে নিবিড়ভাৱে জড়িত।<ref name="ReferenceA">"In the chronicles of Assam, either in the Tai-Ahom or Assamese languages, two kingdoms were important in 15th and 16th century Upper Assam. These two “peoples” were called Kachari and Chutiya in the Assamese language, and respectively Tumisa (or Timisa) and Tiora in the Tai-Ahom language."{{harvcol|Jacquesson|2008|p=29}}</ref> ৰাজধানী [[শদিয়া]]ত অৱস্থিত চুতীয়া ৰাজ্য মধ্যযুগীয় অসমৰ এটা মুখ্য ৰাজনৈতিক শক্তি আছিল। ১৫২৩–২৪ চনত [[আহোম ৰাজ্য]]ত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ পূৰ্বে ইয়াৰ ভূখণ্ড পূব আৰু উত্তৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ৰ বৃহৎ অংশ আৰু সংলগ্ন সীমান্ত অঞ্চললৈ বিস্তৃত আছিল।<ref>"[T]he Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west." {{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref><ref>{{harvcol|Gogoi|2002|pp=20–21}}</ref> ৰাজ্যখন অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ পাছত চুতীয়া জনসংখ্যাৰ কিছুমান অংশক উজনি অসমৰ আন ঠাই<ref>"(After defeating the Chutiyas, a number) of blacksmiths and other artisans were taken from Sadiya to the Ahom capital. Having settled all these matters Suhunmung returned to Charaideo where he performed the 'Rikkhan' ceremony"{{harvcol|Baruah|2007|p=178}}</ref><ref>{{harvcol|Sarma|1993|p=287) Dewanar Atla: "Suhungmung or Swarganarayan, after defeating Dhirnarayana and his minister Kasitora, received a number of Dola, Kali..Hiloi and gunpowder (Kalai-khar). Besides these, he also made a number of blacksmiths (Komar) prisoners and settled them either at Bosa (in present-day [[Jorhat district]]) or Ujjoni regions"}}</ref> আৰু মধ্য অসমলৈ<ref>"(T)he outer limit of Darrang district, in the western-most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutiyas in the early part of the sixteenth century."{{harvcol|Shin|2020|p=53}}</ref> পুনৰ্বাসিত কৰা হয়। চুতীয়াসকল [[অসমীয়া জাতি|অসমীয়া জাতিসত্তা]] গঠন কৰা মূল গোটসমূহৰ অন্যতম।<ref>{{cite book |last=Dube |first=S. C. |title=Indian Society |url=https://archive.org/details/indiansociety0000scdu |publisher=National Book Trust |location=New Delhi |year=1990 |page=[https://archive.org/details/indiansociety0000scdu/page/20 20] |isbn=81-237-1031-3 |quote=The history of the Mongoloid groups in Assam is long ... this element constitutes the bedrock of Assamese culture and society. [...] Another important cluster of Indo-Mongoloid population, includes the Chutia, Deuri, Mishing, and Moran. They now live in upper Assam. The Chutias and Morans had their own kingdoms in the past.}}</ref><ref>"Many were the people throughout Assam who considered themselves “Chutiyas”, especially in Upper Assam, but they were considered to be an Assamese 'caste' since they were (and still are) quite indistinguishable from common Assamese people; actually, they were (and still are) one of those traditional groups of Assam that came to form the Assamese people." {{harvcol|Jacquesson|2008|p=29}}</ref> ঔপনিৱেশিক যুগৰ আৰম্ভণিতে [[কলিয়াবৰ]]ৰ পূবফালৰ উজনি অসমত চুতীয়া জনগোষ্ঠী জনসংখ্যাৰ হিচাপত দ্বিতীয় বৃহত্তম গোট আছিল।<ref>"In the parts east from Kaliabor, the tribe next most numerous is called Chutiya."{{harv|Hamilton|1940|p=53}}</ref> বৰ্তমানো তেওঁলোকৰ মুখ্য বসতি উজনি অসমত; ইয়াৰ লগতে দৰং, মৰিগাওঁ,কাৰ্বি আংলং, নগাঁও, উত্তৰ গুৱাহাটী (বিশেষকৈ চাংসাৰি আৰু ৰংমহল) আৰু বৰাক উপত্যকাতো উল্লেখযোগ্য জনসংখ্যা আছে।<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=42}}</ref>{{efn|১৮৮১ চনৰ লোকপিয়লত অসমত গণনা কৰা ৬০,২৩২ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ২২.৫% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰ জিলাৰ বাহিৰত বাস কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত নগাঁৱত ৮,০৫৫, গোৱালপাৰাত ১,৯১৮, দৰঙত ১,৩৬২, কামৰূপত ১,১৬৮ আৰু কাছাৰ সমভূমিত ১,০৬৯ জন আছিল।<ref>{{cite book |last=Lyall |first=Charles |title=Report on the Census of Assam for 1881 |location=Calcutta |publisher=Government of India |year=1883 |at=Final Census Table VIII, Castes and Tribes}}</ref> ১৮৯১ চনতো একেধৰণৰ বিস্তৃতি দেখা যায়; ৮৭,৬৯১ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ১৮% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰৰ বাহিৰত আছিল—নগাঁৱত ১০,৪৬৮, দৰঙত ৩,৫৪৬, কামৰূপত ১,০৩৬ আৰু আন জিলাসমূহত ৮৪৮ জন।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=Census of India, 1891: Assam |volume=I |location=Shillong |publisher=Assam Secretariat Printing Office |year=1892 |page=270}}</ref>}} ১৮৮১-১৯২১ চনত কৰা লোক পিয়লত(census) গোৱালপাৰা জিলাতো কিছু সংখ্যক(আজিৰ‌‌ দিনত আনুমানিক ৪০-৫০‌ হাজাৰ) চুতীয়া আছিল বুলি উল্লেখ আছে যদিও আজিৰ দিনত দেখা পোৱা নাযায়। ঐতিহাসিক চুতীয়াসকল মূলতঃ [[বড়ো-কছাৰী]] গোটৰ অন্তৰ্গত আছিল<ref name=":1">(M)embers of the Mataks like the Morans, Barahis, Kacharis and Chutiyas, being members of the great Bodo family, had allied religious beliefs and customs. All of them worshipped a Primodial male deity and a Primodial female deity, and all of them were animist.{{harvcol|Dutta|1985|pp=48}}</ref> আৰু তেওঁলোকৰ মাজত কিছু শান মিশ্ৰণ থকাৰ সম্ভাৱনাও উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>"From the physical appearance of the Chutiyas, Gait opinies "they have in their frames a considerable infusion of Shan blood...." This may be possible because the Chutiyas were the next neighbours of the Shans of southeast Asia"{{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref> ২০০৬ চনৰ উজনি অসমৰ ছটা জনগোষ্ঠীৰ ওপৰত কৰা এটা নৃতাত্ত্বিক মাপবিদ্যাগত অধ্যয়নত চুতীয়া নমুনাৰ সৈতে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ সাদৃশ্য সৰ্বাধিক পোৱা যায়; তাৰ পাছত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]]।<ref name="Deori">{{cite journal |last1=Baruah |first1=Tiluttoma |last2=Mondal |first2=Sudipta |last3=Gharami |first3=Ajay Kumar |last4=Adak |first4=Dipak Kumar |title=The Tai-Phake of Assam, India—A morphometric study and population comparison with neighbouring groups |journal=Collegium Antropologicum |volume=30 |issue=3 |year=2006 |pages=579–583 |pmid=17058528 |url=https://hrcak.srce.hr/file/43439 |access-date=2026-09-13 |archivedate=2022-06-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220615224135/https://hrcak.srce.hr/file/43439 |deadurl=yes }}</ref> ২০০৪ চনৰ এটা জিনগত অধ্যয়নে চুতীয়া, আহোম আৰু ৰাজবংশীসকলক ঐতিহাসিক জনজাতি–জাতি নিৰন্তৰতাৰ মাজৰ এটা মধ্যৱৰ্তী অৱস্থানত ৰাখে।<ref>"The process of assimilation of some of the tribes in the caste hierarchy is probably reflected in the broad constellation of populations in the multidimensional plot (Fig. 3); on the one end it is the constellation of populations subscribing to the caste system, while the other end of the plot is the constellation of tribal groups. In between lie groups like the Rajbanshi, Chutiya, and Ahom, which were supposed to have undergone the process discussed above." {{harvcol|Kumar|Basu|Reddy|2004|p=339}}</ref><ref>"The Chutia, Ahom, and Rajbanshis constitute a separate and compact cluster positioned in the center of MDS plot."{{harvcol|Kumar|Basu|Reddy|2004|p=341}}</ref> চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ছোৱাত তেওঁলোকৰ মাজত সংস্কৃতকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া চলিছিল,<ref>"The frequent appearance of Vaiṣṇava brahmins in the Chutiya royal grants shows their enhanced presence in the court and rural society." {{harvcol|Shin|2020|p=55}}</ref><ref>{{harv|Dutta|1985|p=29}}</ref> আৰু ষোড়শ শতিকাৰ পাছত [[একশৰণ ধৰ্ম]]ৰ প্ৰভাৱত অধিক সাংস্কৃতিক পৰিৱৰ্তন ঘটে।<ref>"(A)fter the sixteenth century with the advent of the neo-Vaiṣṇava movement of Śankaradeva which brought about a profound change in the cultural and historical consciousness of the local population, including the Chutiyas." {{harvcol|Shin|2020|p=55}}</ref> তেওঁলোকে ওচৰ-চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে, বিশেষকৈ আহোমসকলৰ সৈতে, আত্মসাৎ আৰু আন্তঃবিবাহৰ প্ৰক্ৰিয়াতো অংশ লয়।<ref>"While the Ahom has a subdivision called 'Chutia', the Chutia have a section known as 'Ahom'." {{harvcol|Kumar|Basu|Reddy|2004|p=337}}</ref> ভাৰত চৰকাৰে চুতীয়া জনগোষ্ঠীক অন্যান্য পিছপৰা শ্ৰেণী (OBC) হিচাপে স্বীকৃতি দিছে।<ref>{{Cite web |url=http://www.ncbc.nic.in/user_panel/GazetteResolution.aspx?Value=mPICjsL1aLvrfca7yFSI/925Go7SY9937UQ98B5lbFdbKCi85fJtx2wivIdOyNDx |title=Central List of OBCs |date=9 January 2015 |website=National Commission for Backward Classes |access-date=23 June 2021 |archive-date=26 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226204126/http://www.ncbc.nic.in/user_panel/GazetteResolution.aspx?Value=mPICjsL1aLvrfca7yFSI%2f925Go7SY9937UQ98B5lbFdbKCi85fJtx2wivIdOyNDx |url-status=dead }}</ref> জনগোষ্ঠীটোক [[অনুসূচিত জনজাতি]]ৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ দাবী বহুদিনীয়া; অসম চৰকাৰে এই অন্তৰ্ভুক্তিৰ বাবে ভাৰত চৰকাৰলৈ আনুষ্ঠানিক পৰামৰ্শ প্ৰেৰণ কৰিছে।<ref>{{cite web |title=Inclusion of Ethnic Communities in the Scheduled Tribes List |url=https://www.pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=2150795 |website=Press Information Bureau |publisher=Ministry of Tribal Affairs, Government of India |date=31 July 2025 |quote=The recommendation for inclusion of Chutiya, Koch-Rajbongshi, Matak, Moran, Tai-Ahom and Tea Tribe communities has been received from the State Government of Assam. |access-date=8 September 2026 }}</ref><ref>{{cite web |title=Tripartite meetings with various communities from Assam held today |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1488513 |website=Press Information Bureau |publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India |date=24 April 2017 |quote=The Six Communities namely Koch Rajbongshi, Moran, Motok, Tai Ahom, Chutia and Adivasi (Tea Tribes) have been demanding Scheduled Tribe status to these Communities. }}</ref> ==নাম== ''চুতীয়া'' নামটোৰ উৎপত্তিৰ কথা বিতংভাৱে জনা‌‌ নাযায়। [[আহোম ভাষা]]ৰ [[বুৰঞ্জী]]সমূহত চুতীয়া সকলক 𑜄𑜢𑜰𑜫 𑜍𑜠 (Tiora) বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |date=1920 |url=https://ia801408.us.archive.org/2/items/in.ernet.dli.2015.463794/2015.463794.Ahom-assamese-english-Dictionary.pdf |page=90–91 |language=en |access-date=2026-09-26}}</ref> আনহাতে অসমীয়া ভাষাৰ বুৰঞ্জীসমূহত ''চুতীয়া'' নাম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="ReferenceA"/> ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষভাগত পদ্মেশ্বৰ নাওবৈচা ফুকনে তেওঁৰ "অসম বুৰঞ্জী"ৰ "অসম দেশত চুটীয়া কুলৰ উৎপত্তি" শিতানত উল্লেখ কৰিছিল যে চুতীয়া সকলক পূৰ্বে ''"চুতীয়া-কছাৰী"'' বুলি কোৱা হৈছিল আৰু তেওঁলোকৰ মূল কুল ''"কছাৰী"'' আছিল।<ref>"পদ্মেশ্বৰ নাওবৈচা ফুকনে "অসম বুৰঞ্জী"ৰ "অসম দেশত চুটীয়া কুলৰ উৎপত্তি" শিতানতো লিখিছে— “চুটীয়াক পূৰ্বে চুটীয়া-কছাৰি বুলিছিল, চুটীয়াৰ আচল কুল কছাৰি”"{{harvcol|Baruah|2007|p=62}}</ref> ১৮৪৮ চনত বৃটিছ গৱেষক এছ. এফ. হেনেই (S. F. Hannay)-য়ে ''চুতীয়া'' নামটোৰ সৈতে ''[[ক্ষত্ৰিয়]]'' শব্দৰ সম্ভাৱ্য ব্যুৎপত্তিগত সম্পৰ্কৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁ দেউৰী চুতীয়াসকলৰ বিষয়ে আলোচনা কৰি চুতীয়াসকলৰ মাজত প্ৰচলিত প্ৰাচীন কামৰূপৰ ক্ষত্ৰিয় বংশৰ বংশধৰ হোৱাৰ পৰম্পৰাৰ কথা লিপিবদ্ধ কৰে। লগতে বৰ্মী আৰু শান ভাষাত ‘ৰ’ৰ সলনি ‘য়’ ধ্বনি ব্যৱহাৰৰ কথা উল্লেখ কৰি ''Chootyah'' নামটোক ''Xshattrya'' বা ''Chuttryah'' ৰূপৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |title=Notes on Ancient Temples and Other Remains in the Vicinity of Suddyah, Upper Assam |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |volume=17 |issue=1 |page=468 |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c7/Journal_of_the_Asiatic_Society_of_Bengal._June_1848_%28IA_s1id11854090%29.pdf}}</ref> ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনে (২০২০) চুতীয়া ৰাজবংশৰ তাম্ৰপত্ৰ আৰু বংশাৱলী বিশ্লেষণ কৰি তেওঁলোকৰ [[অসুৰ|অসুৰ-বংশীয়]] পৰিচয় আৰু [[ক্ষত্ৰিয়]] মৰ্যাদাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ব্ৰাহ্মণ্য বৈধতা প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰক্ৰিয়া আলোচনা কৰিছে। তেওঁৰ মতে, বৈষ্ণৱ ব্ৰাহ্মণসকলে স্থানীয় শাসকগোষ্ঠীৰ বংশাৱলী নিৰ্মাণ আৰু তেওঁলোকক ব্ৰাহ্মণ্য সামাজিক ব্যৱস্থাৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।{{sfn|Shin|2020|pp=55, 71–72}} ==ইতিহাস== ===প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস=== চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ লিপিবদ্ধ ইতিহাস পূব [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]] আৰু বিশেষকৈ [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত; পৰৱৰ্তীকালত এই অঞ্চলেই [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ ৰাজনৈতিক কেন্দ্ৰ হয়। প্ৰত্ন-মাপবিদ্যাগত প্ৰমাণে দেখুৱায় যে আদি-মধ্যযুগতেই শদিয়া অঞ্চলত ইটা নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা আছিল। ২০২৪ চনৰ এটা অধ্যয়নত প্ৰতিমাগড় আৰু পদুম পুখুৰীৰ ইটাসমূহক সাধাৰণভাৱে সপ্তমৰ পৰা দশম খ্ৰীষ্টীয় শতিকাৰ ভিতৰত ধৰা এটা একে প্ৰযুক্তিগত স্তৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Saikia2024">{{cite journal |last1=Saikia |first1=Raktim Ranjan |last2=Taye |first2=Chaitra Dhar |last3=Amin |first3=Nurul |last4=Konwar |first4=Sorat |last5=Panzeri |first5=Laura |last6=Galli |first6=Anna |title=Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History |journal=Applied Sciences |volume=14 |issue=14 |year=2024 |page=6271 |doi=10.3390/app14146271 |doi-access=free}}</ref> এই প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণসমূহ বৰ্তমানলৈকে লিপিবদ্ধ চুতীয়া শাসকসকলৰ সময়ৰ পূৰ্বৰ। ই শদিয়া অঞ্চলত প্ৰাচীন কালৰ পৰাই এক বিকশিত ইটা নিৰ্মাণ-পৰম্পৰাৰ উপস্থিতি সূচায় যদিও ইয়াৰ সৈতে পৰৱৰ্তী চুতীয়া ৰাজনৈতিক শক্তিৰ প্ৰত্যক্ষ সম্পৰ্ক এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাই। বৃহত্তৰ অঞ্চলটোৱে ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত বৰ্ণিত পবিত্ৰ ভূগোলতো গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান অধিকাৰ কৰিছিল। শদিয়াৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|তাম্ৰেশ্বৰী]]ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|দিক্কৰবাসিনী]] [[কামৰূপ]]ৰ এটা ধাৰণাৰ পূব সীমা হিচাপে দেখা যায়। জে-ইউন শ্বিনে লক্ষ্য কৰিছে যে গ্ৰন্থখনত বৰ্তমানৰ গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ ললিতকান্তৰ পৰা পূবলৈ দিক্কৰবাসিনীলৈ বিস্তৃত দেশখনক ললিতকান্তৰ পৰা পশ্চিমলৈ কৰতোয়া নদী লৈ বিস্তৃত অঞ্চলৰ বিপৰীতে দেখুওৱা হৈছে। প্ৰথম অঞ্চলটো ''[[কিৰাত]]''সকলৰ দেশ বুলি দেখুওৱা হৈছে—যাক সাধাৰণতে মধ্য আৰু উজনি ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বিস্তৃত তিব্বতী-বাৰ্মী ভাষী জনসমষ্টিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়—আনহাতে পশ্চিমৰ অঞ্চলটোক ব্ৰাহ্মণ, ঋষি আৰু ''বৰ্ণ'' ব্যৱস্থাৰ লোকৰ ব্ৰাহ্মণ্য স্থায়ী সমাজ হিচাপে উপস্থাপন কৰা হৈছে। শ্বিনৰ মতে এই বৈপৰীত্যই স্থায়ী কৃষি আৰু ব্ৰাহ্মণ্য বসতিৰ অসম বিস্তাৰ প্ৰতিফলিত কৰে, যদিও দুয়ো অঞ্চলেই কামৰূপৰ পবিত্ৰ ভূগোলৰ অংশ আছিল।<ref name="Shin2018Kamarupa">{{cite book |last=Shin |first=Jae-Eun |chapter=Region Formed and Imagined: Reconsidering Temporal, Spatial and Social Context of Kāmarūpa |editor1-last=Dzüvichü |editor1-first=Lipokmar |editor2-last=Baruah |editor2-first=Manjeet |title=Modern Practices in North East India: History, Culture, Representation |publisher=Routledge |location=London and New York |year=2018 |pages=39–40}}</ref>{{sfn|Dutta|1985|pp=29–31}} ===চুতীয়া ৰাজ্য=== {{Main|চুতীয়া ৰাজ্য}} এই পূবাঞ্চলীয় পৰিৱেশত চুতীয়া ৰাজনৈতিক শক্তিৰ বিকাশ ঘটে, যদিও ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস অল্পলিপিবদ্ধ। চতুৰ্দশ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধৰ পৰা শিলালিপি আৰু তাম্ৰশাসনৰ প্ৰমাণ অধিক স্পষ্ট হৈ উঠে; এই সময়ৰ তাম্ৰশাসনসমূহত পৰৱৰ্তী কালৰ [[শদিয়া]]ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা ''সধয়াপুৰ'' বা ''স্বধয়াপুৰ''ক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা ৰজাসকলৰ উল্লেখ পোৱা যায়।{{sfn|Shin|2020|pp=52–53}} ৰাজ্যখন শদিয়া আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন উত্তৰ-পূব অসম তথা বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অঞ্চলসমূহক কেন্দ্ৰ কৰি বিকশিত হৈছিল। মুখ্য ভূখণ্ড বৰ্তমানৰ [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[মাজুলী]]<ref name="Bhuyan"/> আৰু [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]] জিলাকে ধৰি,<ref>"N.N Acharyya, are of the opinion that the Chutiya kingdom extended up to Viswanath in the present Darrang district of Assam." {{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref><ref>{{harvcol|Nath|2013|p=27}}</ref><ref>"If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers extended as far as the outer limit of Darrang district, to the westernmost extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutiyas in the early part of the sixteenth century." {{harvcol|Shin|2020|pp=52–53}}</ref> বৰ্তমানৰ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ কিছু অংশও সামৰি লৈছিল।<ref>"..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west"{{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref><ref name="Bhuyan">"About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century, the area was brought under the control of the Ahoms and before that the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas."{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ সমভূমি আৰু পাহাৰৰ পাদদেশীয় অঞ্চলসমূহো ৰাজ্যখনৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{harvcol|Shin|2020|p=57}} "The ruins of two forts in Lohit district of&nbsp;Arunachal Pradesh is said to be the remains of Bhīṣmaka's city, viz. Bhismaknagar (sk. Bhīṣmakanagara): one ruin about 16 miles northwest of Sadiya at the foot of the hills&nbsp;between the rivers Dikrang and Dibang is known as the fort of Bhīṣmaka, and the other&nbsp;about 24 miles north of Sadiya between the gorges of those two rivers is believed to be the&nbsp;fort of Śiśupāla. Based on an inscribed brick with the name of Śrīśrī-Lakṣmīnārāyaṇa,&nbsp;discovered from the ruins of the forts in Bhismaknagar, it is assumed that Chutiya king&nbsp;Lakṣmīnārāyaṇa of the early fifteenth century had his capital in the area. The&nbsp;paleographical analysis of the inscription supports this dating."</ref><ref>"In the main, however, their territory was confined to the river valleys of the Suvansiri, Brahmaputra, Lohit, and the Dihing and hardly extended to the hills at its zenith."{{harvcol|Nath|2013|p=27}}</ref> ইতিহাসবিদ নিত্যানন্দ গগৈৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত অঞ্চল বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল, [[ইটানগৰ]] অঞ্চলসহ লৈকে, বিস্তৃত আছিল আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত ইয়াৰ পশ্চিম সীমা [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি|বিশ্বনাথ]]ৰ ওচৰৰ বৰগাং নদীলৈকে আছিল। এই পুনৰ্নিৰ্মাণৰ সমৰ্থনত তেওঁ [[শদিয়া]], বুৰৈ দুৰ্গ আৰু বৰগাং আৰু ডিকাই নদীৰ সংগমস্থলীৰ ওচৰৰ নক্সাপৰ্বতত পোৱা শিলৰ চিহ্ন সমূহৰ উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2|quote=During the days of his successors, this kingdom[Chutia], at times, included besides the regions as mentioned above, also a part of the hilly province of present Arunachal Pradesh inclusive of Itānagar, its present capital, and its adjacent territories in the Brahmaputra valley as far west as to the river Bargāng near Biswanath in the Sonitpur District. Similar marks on stones found in the old archaeological ruins in Sadiyā, on the bank of the Buroi river and in the Naxāpāhār at the confluence of the Bargāng and the Dikai rivers inside Arunachal Pradesh, support this belief.}}</ref> গগৈয়ে চতুৰ্দশ আৰু পঞ্চদশ শতিকাৰ চুতীয়া ৰজাসকলৰ শিলালিপি আৰু তাম্ৰশাসনৰ ভিত্তিত কয় যে শদিয়া বা সধয়াপুৰক কেন্দ্ৰ কৰি থকা এই ৰাজবংশই [[উজনি অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভূমি সামৰি লোৱা এখন "বিস্তৃত দেশ"ত শাসন কৰিছিল।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2|quote=Moreover, the inscriptions like the Dhenukhanā Copper Plate of Satyanārāyan of Śaka 1314 (1392 A.D.), the Barmutiyā Bil Copper Plate of the prince Dharmanārāyan a son of Satyanarayan of Śaka 1314, the Ghilāmorā Copper Plate of Laksminārāyan of Śaka 1323 (1401 A.D.), the Chepākhowā Copper Plate of Śaka 1350 (1428 A.D.) and the Pāyā-tāmreswari Temple Inscription of Mukta (Yuva) Dharmanārāyan of Śaka 1364 (1442 A.D.), also confirm that this line of kings had their capital at Sadiyā or Sadhayāpur and they ruled once an extensive country comprising a part of Upper Assam and Arunachal Pradesh, at least in the last part of the 14th century and the first part of the 15th century A.D.}}</ref> নেই ইলিয়াছে ১৮৭৬ চনত উদ্ধৃত কৰা এখন পুৰণি অসমীয়া বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণ অনুসৰি, চুকাফাৰ আগমনৰ পূৰ্বে অঞ্চলটোৰ চুতীয়া শাসকসকলে [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু বৰাহী মুখীয়াল সমূহৰ ওপৰত সাৰ্বভৌম কৰ্তৃত্ব চলাইছিল।<ref>{{cite book |last=Acharyya |first=N. N. |title=The History of Medieval Assam |year=1966 |page=232}}</ref><ref>{{cite book |last=Burhagohain |first=R. C. |chapter=A Note on the Morans, the Borahis and the Chutiyas |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |edition=2nd |year=2003 |publisher=Publication Board Assam |location=Guwahati |page=61}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ই মধ্যযুগীয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ অন্যতম মুখ্য ৰাজনৈতিক শক্তিলৈ বিকশিত হয়; অমলেন্দু গুহই পঞ্চদশ শতিকালৈ চুতীয়াসকলক উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক গঠনসমূহৰ ভিতৰত “সৰ্বাধিক বিকশিত” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>"The period from 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutia, the Tai-ahom, the Koch, the Dimasa, the Tripuri, the Meithei, the Khasi and the Pamar- all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century....The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutias." {{harvcol|Guha|1983|p=5}}</ref> এছ. কে. দত্তৰ মতেও ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত চুতীয়াসকল আটাইতকৈ উন্নত আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এক সু-বিকশিত সভ্যতা আছিল।<ref>"Indeed it appears that of all the tribes of the Brahmaputra valley, the Chutiyas were the most advanced and had a well-developed civilization." {{harvcol|Dutta|1985|p=29}}</ref> ইতিহাসবিদ ইয়াছমিন শইকীয়াৰ মতে, ত্ৰয়োদশ শতিকাত চুতীয়াসকল উজনি লৌহিত্য উপত্যকাৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী জনগোষ্ঠী আছিল আৰু সেই সময়তে তেওঁলোকৰ নিজা ৰজা আৰু শদিয়াত ৰাজধানী আছিল।<ref>{{harvcol|Saikia|1997|p=188}}: "In the thirteenth century, the Chutias were by far the most powerful group in the upper Lauhitya valley having a king and a capital city at Sadiya."</ref> ৰাজ্যখনৰ কৌশলগত অৱস্থানে শাসকসকলক অসম, [[তিব্বত]] আৰু দক্ষিণ [[চীন]]ৰ মাজৰ পূবমুখী বাণিজ্য আৰু জন-চলাচল নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈও সক্ষম কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Saikia|2004|p=8}}</ref> [[File:Archival photo of Eastern Gate of Bhismaknagar.jpg|thumb|350px|চুতীয়া ৰাজ্যৰ ভীষ্মকনগৰ দুৰ্গৰ পূব প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ধ্বংসাৱশেষ।]] শিলালিপিৰ পৰা জনা প্ৰাৰম্ভিক শাসকসকলৰ ভিতৰত নন্দিন—নন্দী বা নন্দীশ্বৰ বুলিও পাঠ কৰা হয়—অন্যতম। ''ধেনুখনা'' তাম্ৰশাসনত তেওঁক ''সধয়াপুৰ''ৰ অধিপতি বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। তেওঁৰ নামৰ আগৰ ক্ষতিগ্ৰস্ত বংশাৱলী অংশত নন্দীশ্বৰক এজন পূৰ্বৱৰ্তী শাসকৰ কন্যা (''tanayā'')ৰ যোগেদি জন্ম হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে; কিন্তু সেই শাসকৰ নাম শিলালিপিৰ বাচি থকা অংশত এতিয়া পঢ়িব নোৱাৰি।{{efn|ধেনুখনা ফলকৰ সংশ্লিষ্ট অংশ খণ্ডিত আৰু বহু অক্ষৰ নোহোৱা। ''চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী''ত প্ৰকাশিত লিপ্যন্তৰত নন্দীশ্বৰৰ উল্লেখৰ আগতে পূৰ্বৱৰ্তী শাসকৰ কন্যাৰ উল্লেখ ৰক্ষিত আছে।<ref>{{cite book |editor-last1=Barua |editor-first1=Swarnalata |editor-last2=Nath |editor-first2=Damburudhar |title=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী |trans-title=History of the Chutia Community |year=2007 |language=as |at=Appendix A, Dhenukhana copper-plate inscription |url=https://archive.org/details/chutiaburanji}}</ref> মহেশ্বৰ নেওগৰ সংস্কৰণে সধয়াপুৰৰ শাসক নন্দী (নন্দীশ্বৰ/নন্দিসৰ)ক শিলালিপিত নাম অপাঠ্য হৈ পৰা পূৰ্বৱৰ্তী ৰজাৰ কন্যাৰ পুত্ৰ বুলি চিনাক্ত কৰে আৰু সত্যনাৰায়ণক নন্দীশ্বৰৰ পুত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰে।<ref>{{cite book |editor-last=Neog |editor-first=Maheswar |title=Prachya-Sasanavali |edition=3rd |publisher=Publication Board, Assam |location=Guwahati |year=2008 |orig-year=1974 |page=187}}</ref>}} নন্দীশ্বৰৰ পত্নীৰ নাম দৈৱকী; তেওঁলোকৰ পুত্ৰ ''সত্যনাৰায়ণ''ক “দেৱতাৰ শত্ৰু”ৰ বংশ অৰ্থাৎ ''সুৰৰিপু-বংশ''ৰ বুলি দেখুওৱা হৈছে, যাক নেওগে [[অসুৰ]] বংশ বুলি ব্যাখ্যা কৰিছিল।{{sfn|Shin|2020|pp=53–54}} সত্যনাৰায়ণৰ মাতৃকুলীয় সম্পৰ্কক দিয়া বিশেষ গুৰুত্বক চুতীয়া ৰাজবংশটো মাতৃসূত্ৰীয় আছিল, অথবা অন্ততঃ সম্পূৰ্ণভাৱে পিতৃসূত্ৰীয় নাছিল, তাৰ সম্ভাৱ্য প্ৰমাণ বুলি ধৰা হৈছে।{{sfn|Shin|2020|p=54}} একে শিলালিপিসমূহে বুজায় যে সেই সময়লৈ দেশজ শাসকসকলে বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ মাজেৰে হিন্দুকৰণ গ্ৰহণ কৰিছিল; তেওঁলোকৰ শিলালিপিত বাসুদেৱৰ আহ্বান আছে আৰু ৰাজদৰবাৰৰ ব্ৰাহ্মণসকলে সংস্কৃতীয় বংশাৱলী আৰু ৰাজকীয় বৈধতা নিৰ্মাণত সহায় কৰিছিল।<ref>"Given these Puranic traditions, the rulers of Sadiya, with help of Vaiṣṇava brahmins, seem to have sought legitimacy by projecting themselves as the descendants of Kṛṣṇa. Their worship of Kṛṣṇa was evident in the invocation of Vāsudeva (the son of Vasudeva, namely Kṛṣṇa) at the beginning of the Dhenukhana inscription. This attempt, however, had its own limitations due to their autochthonous background." {{Harvcol|Shin|2020|p=53}}</ref> চুতীয়া যুগৰ ভূদৃশ্যৰ সৈতে জড়িত প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ পূব [[অসম]] আৰু বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]জুৰি বিস্তৃত। ইয়াৰ ভিতৰত [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]], [[ভীষ্মকনগৰ]], [[মালিনী থান]], [[গোম্চি]], [[ইটা দুৰ্গ]], [[নক্সাপৰ্বত]], [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]], [[ৰামঘাট–তাৰাছো ধ্বংসাৱশেষ|বুঢ়ৈ দুৰ্গ]], [[মৈৰামৰা দৌল]] আৰু শদিয়া–লোহিত–দিবাং অঞ্চলৰ অসংখ্য সুৰক্ষিত ধ্বংসাৱশেষ, মন্দিৰৰ অৱশেষ, মাটিৰ দুৰ্গ আৰু ইটাৰে নিৰ্মিত পুখুৰী অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |title=Archaeology |url=https://research.arunachal.gov.in/?page_id=178 |publisher=Department of Cultural Affairs, Government of Arunachal Pradesh |access-date=24 August 2026}}</ref>{{sfn|Shin|2020|pp=52–57}}{{efn|আন অৱশেষৰ ভিতৰত বুঢ়া-বুঢ়ী থান, বৰনগৰ (শদিয়া), প্ৰতিমাগড় আৰু তেজু আৰু হাতিডুবাৰ মাটিৰ দুৰ্গ আছে। শদিয়াৰ চৌপাশে [[পদুম পুখুৰী, শদিয়া|পদুম পুখুৰী]], বৰপুখুৰী আৰু সাত পুখুৰীকে ধৰি বহু প্ৰাচীন পুখুৰীৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=Tinsukia – Archaeological Sites |url=https://ignca.gov.in/online-digital-resources/archaeological-sites/assam/tinsukia/ |publisher=Indira Gandhi National Centre for the Arts |access-date=24 August 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Newly Discovered Archaeological Sites 2015/2016 |url=https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/newly-discovered-archaeological-sites-20152016 |publisher=Directorate of Archaeology, Government of Assam |access-date=24 August 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260824025924/https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/newly-discovered-archaeological-sites-20152016 |archivedate=24 August 2026 |deadurl=yes}}</ref> বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৰয়িং–ইথিলি অঞ্চলত পাৰ ইটাৰে গঠিত ইটা পুখুৰী, ইটাৰে নিৰ্মিত পদুম পুখুৰী (ৰয়িং) আৰু কানিয়িং নাট, লগতে ওচৰৰ কাম্পোনা পুখুৰী আৰু দেৱনাথ গাঁৱৰ এটা প্ৰাচীন ইটাৰে বাঁধানো কুঁৱা আছে।<ref>{{cite web |title=Tourism |url=https://roing.nic.in/tourism/ |publisher=District Administration, Lower Dibang Valley, Government of Arunachal Pradesh |access-date=24 August 2026}}</ref> লোহিত জিলা গেজেটিয়াৰত লোহিত আৰু দিবাঙৰ মাজত অসংখ্য পুখুৰীৰ কথাও লিপিবদ্ধ আছে; কিছুমান প্ৰায় ছয় একৰ পৰ্যন্ত ডাঙৰ, ইটাৰে বাঁধানো পাৰ আৰু ''ঘাট''যুক্ত, আৰু পদুম পুখুৰীত ভীষ্মকনগৰ-ধৰণৰ ইটাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |title=Lohit District Gazetteer |publisher=Government of Arunachal Pradesh |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/lohit.pdf}}</ref> এই সকলো অৱশেষৰ প্ৰথম নিৰ্মাণ চুতীয়া শাসকসকলৰ অধীনতেই হৈছিল বুলি নিশ্চিতভাৱে ক'ব নোৱাৰি; তথাপি বহুতো অৱশেষ চুতীয়া যুগৰ, সেই সময়ত ব্যৱহৃত, অথবা চুতীয়া-যুগীয় শদিয়াৰ বৃহত্তৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক ভূদৃশ্যৰ অংশ আছিল।}} প্ৰত্যক্ষ শিলালিপিগত সংযোগৰ ভিতৰত তাম্ৰেশ্বৰীত ১৪৪২ চনৰ চুতীয়া শাসক ''শ্ৰী শ্ৰীমত মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ''ৰ শিলালিপি, ৰুকমিণীনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা ''শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মীনাৰায়ণ'' নামাঙ্কিত ইটা, আৰু ভীষ্মকনগৰ আৰু পদুম পুখুৰীত পোৱা ''শ্ৰী শ্ৰী প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ'' নাম উল্লেখযোগ্য।<ref>{{harvcol|Neog|1977|pp=85–86}}</ref><ref>"The ruins of two forts in Lohit district of Arunachal Pradesh are said to be the remains of Bhīṣmaka’s city, viz. Bhismaknagar (sk. Bhīṣmakanagara): one ruin about 16 miles northwest of Sadiya at the foot of the hills between the rivers Dikrang and Dibang is known as the fort of Bhīṣmaka, and the other about 24 miles north of Sadiya between the gorges of those two rivers is believed to be the fort of Śiśupāla. Based on an inscribed brick with the name of Śrīśrī-Lakṣmīnārāyaṇa, discovered from the ruins of the forts in Bhismaknagar, it is assumed that Chutiya king Lakṣmīnārāyaṇa of the early fifteenth century had his capital in the area. The paleographical analysis of the inscription supports this dating."{{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> [[চুহুংমুং]]ৰ ৰাজত্বকালত ১৫২৩–২৪ চনত [[আহোম ৰাজ্য|আহোমসকলে]] চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰে। দখলৰ সময়লৈ যথেষ্ট হিন্দুকৰণ ঘটিছিল যদিও বৰ্ণব্যৱস্থা কিমান দূৰ প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল সেই বিষয়ে গৱেষকৰ মতভেদ আছে—এটা বৰ্ণনাই ইয়াক সীমিত অৱস্থাত থকা বুলি কয়, আন এটিয়ে ইয়াক প্ৰচলিত হোৱা বুলি উল্লেখ কৰে।<ref>"However, the caste system (in the Chutia kingdom) was in its marginal form"{{harvcol|Buragohain|1988|p=70}}</ref><ref>"(At the time of annexation by the Ahoms) caste system had become prevalent in (the Chutiya) society." {{harvcol|Gogoi|2002|p=21}}</ref> প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু শিলালিপিগত প্ৰমাণে শাসকসকলক বৃহত্তৰ শদিয়া প্ৰত্ন-সমষ্টিৰ সৈতে সংযোগ কৰে আৰু ৰজাসকলৰ ৰাজধানী এই অঞ্চলতেই আছিল বুলি সূচায়।<ref>{{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> ===পৰৱৰ্তী কাল=== {{See also|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} ৰাজ্য দখলৰ পাছত পূৰ্বৰ ৰাজধানী অঞ্চল ''সধয়াপুৰ''ক ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই''ৰ অধীনত আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। সংগঠিত বিদ্ৰোহৰ সম্ভাৱনা কমাবলৈ চুতীয়া সম্ভ্ৰান্তসকলক ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অংশলৈ ছটিয়াই দিয়া হয়,<ref>"Suhunmung scattered the Chutiya nobles in different parts of the kingdom, so as to prevent an organised rebellion from them" {{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> আৰু কাৰিকৰ তথা জনসাধাৰণৰ আন অংশকো উজনি অসমৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ স্থানান্তৰ কৰি পুনৰ্বাসিত কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|p=178}}</ref> ''দৰং ৰাজবংশাৱলী''য়েও উল্লেখ কৰে যে বিজয়ৰ পাছত পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যসকলে পলাই [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিৰি]] আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিচিমি]] সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল।{{efn|বুৰঞ্জীখনত আছে: "Tar putra-bhai jot hokole polail / Miri Mishmit pakhi pranak rakhila" (“তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু ভায়েকসকল সকলোৱে পলাই মিৰি-মিছমিৰ মাজত আশ্ৰয় লৈ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিলে”)।<ref>{{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hem Chandra |title=Darrang Raj Vamsavali |publisher=Government of Assam |year=1917 |at=vv. 364–371}}</ref>}} চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনক পৰৱৰ্তী সময়ৰ আহোম ৰাজনৈতিক বিস্তাৰ আৰু কূটনৈতিক সম্পৰ্কৰ বুৰঞ্জীসমূহতো উল্লেখ কৰা হৈছে। ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''ত ৰৌতা–তেমনিৰ পৰা উত্তৰ পাৰলৈ পুনৰ্বাসিত [[বাৰ ভূঞা]]সকলৰ<ref name="Rowta">Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p. 27-28, "বাৰ ভুঞা:- আৰু পূৰ্বে দিহীঙ্গিয়া ৰজা দেৱে ৰটাটেমনি মাৰি বাৰভূঞাক উত্তৰ কোলত পাতিলেনি। ভূঞাৰ নাম উতৈ ১,তমাই ১, ৰাই ১, সঁকাই ১, কৌষিক ১, উজিৰ ১, লস্কৰ ১, চোমদাৰ ১, সনাতন ১, কেহো ১, ৰামভট ১, ভকতভূঞা ১। এই বাৰটা মুখ্য ভূঞা। তাৰে চাৰিটাকৈ সৰু মূৰিয়া ভূঞা দুকুড়ি আঠোটা। ৰটা ভাঙি আনি লাচাম কলিতা ভূঞাৰ ঘৰ নি স্বৰ্গদেৱে বাঁহবাড়িত পাতি এক ভায়েকক সোণাৰি নৈত পাতিলে, এক ভায়েকক পৰ্বতত পাতিলে, এক ভায়েকক খঙ্গিয়া বুলিছিল। এই ঘৰে তিনি ঘৰ হ'ল।" </ref> অন্তৰ্গত উতৈ আৰু তমাইয়ে আহোম ৰজাৰ কৰ্তৃত্বক প্ৰত্যাহ্বান জনাই "সৰ্বকালে আমাৰ ৰাজ্য, চুটিয়াক মাৰি বৰ লাই পালে। শুক্ল হস্তীত যি বহে তাৰে ৰাজ্য, আহোমে ক'ত পালে?" বুলি কোৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Assam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Government of Assam |year=1945 |page=12|quote="সেই সয়ম উতৈ তমাই দুই ভূঞায়ে হস্তিত চূণ ঘহি কান্ধত চলি, বোলে, -"সৰ্বকালে আমাৰ ৰাজ্য, চুটিয়াক মাৰি বৰ লাই পালে। শুক্ল হস্তীত যি বহে তাৰে ৰাজ্য, আহোমে ক'ত পালে?" এই গৰ্ব্ব শুনি স্বৰ্গদেৱে বোলে-"মোক নাকুৰি নাখামে দিছে কালে পাইছো।" ভূঞা হঁত কোন মানুহ, শুকুলা হস্তিত উঠি যে আমাক অৱগৰ্ব্ব কৰে?" এই বুলি স্বৰ্গদেৱে বৰসন্দিকৈ ডেকাৰজা, দিহিঙ্গীয়া গলমণি পাত্ৰ, চনবন ভঙ্গীয়া হুহামৰা এই তিনি প্ৰধান কাঁড়ী, ৩ বোলে-"আমি ভূঞাহঁতক মাৰি ধৰি আনি দিম; স্বৰ্গদেৱৰ লোণ চাউল খাবৰ কি কাৰণ?" পাচে স্বৰ্গদেৱে বঁটাবাহন দি লোকজন সহিতে পঠাই দিলে। সিবোৰো গৈ কঢ়ামুখৰ দীৰ্ঘ পুখুৰীৰ কোষত ৰʼলগৈ। সেই সময়ত কাৰেকুছীয়া বাসুদেৱ তপসী লস্কৰে বোলে-"আহোমৰ লগত যুদ্ধ কৰিব নোৱাৰি। পোৱালি-খোৱা আহোম, পেটৰ পোৱালিকো চিৰি মাৰে।" এই বুলি ঘোঁৰা ৫টা, ৰূপ ২ চৰু সহিতে মালবৈয়া লস্কৰ পঠাই দিলে, বোলে-"আমি স্বৰ্গদেৱৰ শৰ্ণীয়া হʼলো, আমাক যিৰূপে ক্ৰোদ্ধ এৰিব, তাকে কৰিব।" পাচে ডেকাৰজা প্ৰমুখ্যে গলমণি পাত্ৰে বোলে-"ভাল, আমি মহাৰাজ স্বৰ্গদেৱৰ চৰণত বুজাই সাঞ্চি-পাতি ৰাখিম। তহঁতৰ ভাই-ভতিজা আমাৰ লগত পঠাই দে, খাটনীয়াৰৰূপে স্বৰ্গদেৱৰ চৰণত সেৱা কৰি থাকক গৈ, তেবেসে আমি উলটি যাব পাৰোঁ।" এই কথাত থাকি লালোয়া, উতাবৰ, কহিক, চোমদাৰ, উজীৰ, তমাই, চপা, সোণাবৰ, ভেদাই, এই সকল ভূঞাৰ ভাই-ভতিজাক লগত লৈ সন্দিকৈ প্ৰমুখ্যে ডেকাৰজায়ে খাটনীয়াৰৰূপে ভেঁটাই দিলে। স্বৰ্গদেউ বোলে-"শুকুলা হাতীৰ যে তমাই উঠিছে, সেই হাতী মোলৈ কিয় নানিলিহঁক?" পাচে ভূঞাৰ পুত্ৰ চপা সোণাবৰে বোলে-"হাতীৰ পোৰোগ হৈছিল, সেই কথাতেহে হাতীৰ সকলো গাৱে চূণ ঘহিছিল। শুক্লা হস্তীক স্বৰ্গদেউ নাপায়, আমি বন্দীহঁতে ক'ত পাম?" স্বৰ্গদেউ বোলে-"বন্দীহঁতে টেপাই কৰিব পাই নেকি?" এই বুলি উতৈ তমাই ২ ভূঞাক জুমুধি দেওঘৰৰ কোষত কাটিলে। তাৰ দুই পুতেক খাটনীয়াৰৰ লগতে ৰাখিলে। তাৰেপৰা ভূঞা বোৰ বশ হৈ থাকিল।"}}</ref> আনহাতে, ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত [[কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ সৈতে হোৱা সীমা-বিবাদৰ সময়ত এজন আহোম বিষয়াই কছাৰী ৰজাক সতৰ্ক কৰি "চুতীয়া ৰাজা সৱংশে সহিতে তল গৈছে" বুলি চুতীয়া ৰাজবংশৰ পতনৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰাৰ বৰ্ণনা পোৱা যায়।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Satsari Asam Buranji |publisher=Publication Department, Gauhati University |year=1964 |page=62}}</ref> তদুপৰি, একেখন ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''ত [[গৌড়]]ৰ ৰজাৰ সৈতে কূটনৈতিক সম্পৰ্ক স্থাপনৰ উদ্দেশ্যে হোৱা বাৰ্তালাপত আহোম পক্ষই চুতীয়া ৰজা অৰ্থাৎ "ছোট হেন্দুৱানৰ ৰাজা"ক পৰাস্ত কৰি [[কৰতোৱা নদী]]ত খাণ্ডা পখালাৰ দাবী কৰাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Assam Buranji |year=1945 |pages=23–24}}</ref> "ছোট হেন্দুৱানৰ ৰজা"ৰ চুতীয়া ৰজা হিচাপে পৰিচয় একেটা মূল পাণ্ডুলিপিৰ পৰা সংগৃহীত আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত প্ৰকাশিত বিৱৰণতো পোৱা যায়।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Deodhai Asam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies |year=1932 |page=171}}</ref> এই বুৰঞ্জী-বিৱৰণসমূহত চুতীয়া ৰাজ্যৰ বিজয়ক আহোম ৰাজশক্তিৰ সামৰিক প্ৰতিপত্তি আৰু ৰাজনৈতিক কৰ্তৃত্ব প্ৰতিষ্ঠাৰ উদাহৰণ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। তথাপি বিজয়ৰ পাছত আহোম কৰ্তৃত্বই বাৰে বাৰে চুতীয়া প্ৰতিবাদৰ সন্মুখীন হয়। ১৫২৭, ১৫২৯, ১৫৪২, ১৫৫০–৫৩, ১৫৬৫ আৰু ১৫৭২ চনত উল্লেখযোগ্য বিদ্ৰোহৰ তথ্য পোৱা যায়।{{efn|১৫২৭ চনত শদিয়াৰ বিদ্ৰোহত দিহিঙীয়া গোহাঁই নিহত হয়। ১৫২৯ চনৰ বৃহত্তৰ বিদ্ৰোহত চন্দনগিৰি, দইথাং, মৰাণকাও আৰু দিবাং-লোহিত নদীৰ কাষত যুদ্ধ হয়, যাক শেষত চুহুংমুঙে দমন কৰে। ১৫৪২ চনত বিদ্ৰোহীসকলে দিচাঙৰ ওচৰত আহোম বিষয়া Sheng Hanan-ক হত্যা কৰে। ১৫৫০ চনত কংসপাত্ৰই শদিয়াত নিজকে ৰজা ঘোষণা কৰে আৰু একাংশ বিদ্ৰোহী আহোম কোঁৱৰৰ সহায়ত ১৫৫৩ চনত মৃত্যু হোৱা পৰ্যন্ত প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখে। ১৫৬৫ চনত চুতীয়া বাহিনীয়ে নামৰূপ আৰু খেৰামত আক্ৰমণ কৰে। ১৫৭২ চনত শদিয়াত এজন ''সেনাপতি''ৰ নেতৃত্বত হোৱা বিদ্ৰোহ নেতাসকল বন্দী হোৱাৰ সৈতে শেষ হয়।{{sfn|Barua|1930|pp=60–64, 79, 89, 92}}{{sfn|Baruah|2007|pp=179–186}}}} বৰ্তমানৰ লক্ষীমপুৰৰ [[ঘিলামৰা]]ৰ স্থানীয় লোকবিশ্বাসই অঞ্চলটোক ঘিলা নামৰ এজন চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতাৰ সৈতে জড়িত কৰে; কোৱা হয় যে [[চুখামফা]]ৰ (১৫৫২–১৬০৩) ৰাজত্বকালত আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক তাত হত্যা কৰিছিল।{{efn|স্থানীয় ব্যুৎপত্তিগত পৰম্পৰা অনুসৰি ঘিলাক এখন পথাৰত হত্যা কৰা হৈছিল; সেই পথাৰ পিছলৈ ''ঘিলামৰা'', অৰ্থাৎ “ঘিলা মৰা ঠাই”, নামে জনাজাত হয়।<ref>Kalita, Jitaram, ''Dhakuakhana Mahkumar Thair Naamor Itibriti aru Anyanyo Prabandha'', p. 25.</ref>}} [[নৰনাৰায়ণ]]ৰ আহোম ৰাজ্য আক্ৰমণৰ সময়ত এজন পলাতক কোঁৱৰৰ সৈতে থকা চুতীয়া সম্ভ্ৰান্তসকলে কোচ ৰজাৰ ওচৰলৈ গৈ নিজৰ পূৰ্বৰ ৰাজ্য হেৰুওৱাৰ কথা কৈ তাৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ আবেদন জনাইছিল।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Dambarudhar |chapter=The Mataks and their Revolt against the State in 18th Century Assam: Searching for Ethno-Religious Roots |editor1-last=Ray |editor1-first=Jayanta Kumar |editor2-last=Roy |editor2-first=Arpita Basu |title=Political Roles of Religious Communities in India |publisher=Institute for Security and Development Policy |year=2008 |pages=120, 123}}</ref> ''দৰং ৰাজবংশাৱলী'' অনুসৰি নৰনাৰায়ণে তেওঁলোকৰ আবেদনত সহানুভূতিশীল হৈ আশ্বাস দিয়ে আৰু বাহবাৰী (বৰ্তমানৰ চতিয়া) নামৰ গাঁৱত বসতিৰ ব্যৱস্থা কৰে।{{efn|বৰুৱাৰ মতে কোচ আক্ৰমণৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু পলাতক চুতীয়া কোঁৱৰসকলৰ অৱস্থাই পুনৰ চুতীয়া প্ৰতিৰোধক উৎসাহিত কৰি থাকিব পাৰে।{{harvcol|Baruah|2007|pp=185–186}}}} মাজুলীত হোৱা আহোম–কোচ বন্দোবস্তৰ চৰ্তত বন্দী এজন চুতীয়া কোঁৱৰক আন উপহাৰৰ সৈতে কোচ দৰবাৰলৈ পঠিয়াব লাগিছিল বুলিও উল্লেখ আছে।{{sfn|Barua|1930|p=89}}{{sfn|Baruah|2007|p=186}} উত্তৰ পাৰত প্ৰতিৰোধ চলি থাকে; ১৬৬৫ চনত চুতীয়াসকলে মিৰি আৰু ডফলাৰ সৈতে আহোম অভিযানৰ বিৰুদ্ধে যোগ দিয়ে। ১৬৭৩ চনত বৰ্তমানৰ [[ধেমাজি জিলা]]ৰ ৰূপা আৰু ডিমৌ মিৰি গাঁৱৰ পৰা কৰস্বৰূপ নাও কঢ়িয়াই নিয়াক লৈ পুনৰ সংঘাত হয়।{{efn|প্ৰথমে চুতীয়াসকলে নাও ঘূৰাই দিয়াৰ ৰাজকীয় দাবী নাকচ কৰি প্ৰতিৰোধৰ বাবে সমবেত হয়। আহোম বাহিনী সংগঠিত হোৱাৰ পাছত চুতীয়া বৰুৱাই আত্মসমৰ্পণ কৰে; কিছুমান যোদ্ধাক বন্দী কৰা হয় আৰু বাকী চুতীয়াসকলক কৰস্বৰূপে নাও যোগান ধৰিবলৈ বাধ্য কৰা হয়।{{sfn|Baruah|2007|pp=224–230}}}}<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |year=1906 |page=[https://archive.org/details/historyofassam00gait/page/173 173]}}</ref> এই বিদ্ৰোহসমূহৰ সমান্তৰালভাৱে চুতীয়াসকল ক্ৰমাৎ আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয় আৰু ভৌগোলিকভাৱে সিঁচৰিত হৈ পৰে। চুতীয়া পৰিয়ালসমূহ আহোম ''[[পাইক প্ৰথা|খেল]]'', প্ৰশাসন আৰু সেনাবাহিনীত প্ৰৱেশ কৰে। পূৰ্বৰ ৰাজবংশৰ সদস্যসকলেও আহোম ৰাজসেৱা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে; উদাহৰণস্বৰূপে, যদু নামৰ এজন চুতীয়া কোঁৱৰক বুৰঞ্জীত মোগল বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে আহোম পক্ষত যুদ্ধ কৰা বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="BaruaNath2007-226">{{harvcol|Baruah|2007|p=226}}</ref><ref>{{harvcol|Barua|1930|p=103}}</ref> [[মণিৰাম দেৱান]]ে লিখিছে যে বিজয়ৰ পাছত চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক কমাৰ আনি বচা (দয়াং) আৰু উজনি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰায়। তাত দা, কটাৰী, তৰোৱাল, বন্দুক আৰু কামান নিৰ্মাণৰ বাবে কমাৰশাল স্থাপন কৰা হয়; তেওঁৰ ৰাজত্বকালত এই কমাৰ প্ৰতিষ্ঠানত প্ৰায় ৩,০০০ লোক আছিল বুলি কোৱা হৈছে।<ref>Sharma, Benudhar, ''Maniram Dewan'', p. 287: "After defeating the Chutia king and his minister Kasitora, Suhungmung or Dihingia Swarganarayan, apart from Dola, Kali,..., Cannons and Gunpowder, brought a great number of Blacksmiths as prisoners. These were settled at Bosha and the Ujoni regions; and smithies were set up where they were asked to build knives, daggers, swords, guns, and cannons. Saikias and Hazarikas were recruited among them to look after their work. It was only during this period that the work and trade of the blacksmith guild started in the kingdom. During the time of Dihingia raja, there were three thousand Blacksmiths."</ref> চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰজাক পৰাজিত কৰাৰ পাছত চুতীয়া পৰিয়াল কিছুমানক বৰ্তমানৰ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ নতুনকৈ গঢ়ি উঠা চাৰিং অঞ্চলত থাকিব দিছিল; ৰাজনাও চলাবলৈ সংগঠিত এই লোকসকল ''চাৰিঙীয়া নাওবৈচা'' নামে জনাজাত হয়। পাছলৈ এই প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা ''শেনচোৱা'', ''টাংগুনধৰা'' আৰু ''বছোৱালধৰা'' আদি নতুন শ্ৰেণীৰ উদ্ভৱ হয়।<ref>{{harvcol|Borboruah|1997|pp=593–594}}</ref> [[File:Tschutiya Kumar region in Grimm and Mahlmann map, 1840.jpg|thumb|200px|১৮৪০ চনৰ অসমৰ মানচিত্ৰত [[দৰং জিলা|দৰঙ]]ৰ ''Tschutiya Kumar'' আৰু ''Pakariguri'' অঞ্চল।]] [[দৰং জিলা|দৰঙ]]তো উল্লেখযোগ্য চুতীয়া জনবসতি গঢ়ি উঠে। ৰাজপৰিয়ালৰ অৱশিষ্ট অংশক দৰঙৰ পাকৰিগুৰিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref>Phukan, Kasinath Tamuli,"Assam Buranji", p.20</ref><ref>"Suhunmung then deported the Chutiya nobles and the prince Sadhaknarayan to his kingdom and established the later at Darrang with grants of land and labourers."{{harvcol|Gogoi|2002|p=21}}</ref><ref>"The descendants of the Chutia royals are still living in a place called Geruwapara in Rowta Mouza of Darrang district."{{harvcol|Baruah|2007|p=139}}</ref> ''চুতীয়া কুঁৱৰ'' অঞ্চল বৰ্তমানৰ ৰৌতা–পাকৰিগুৰি বা দলগাঁও এলেকাৰ সৈতে জড়িত। পাছলৈ ৱেডে দৰঙৰ পাকৰিগুৰিৰ ওচৰত ''Soontiagown'' নামৰ এখন পৰগণাৰ উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=234–235}}</ref><ref>{{cite book |last=Wade |first=John Peter |editor-last=Sharma |editor-first=Benudhar |title=An Account of Assam |publisher=R. Sarmah |location=Assam |year=1927 |at="A Geographical Sketch of Assam", pp. 11–12}}</ref> [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ সময়ত ধৰ্ম নাৰায়ণৰ অধীনত চুতীয়া দেশৰ প্ৰায় ৩,০০০ লোকক [[মঙলদৈ]] অঞ্চললৈ স্থানান্তৰ কৰি ''পাইক'' হিচাপে সংগঠিত কৰা হৈছিল; পাছলৈ ৱেডে এই ''চুতীয়া''সকলক তিনিজন ''হাজৰিকা''ৰ অধীনত থকা বুলি লিপিবদ্ধ কৰে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/dli.ernet.104191 |edition=2nd |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |year=1926 |page=[https://archive.org/details/dli.ernet.104191/page/68 68]}}</ref><ref>{{cite book |last=Wade |first=John Peter |editor-last=Sharma |editor-first=Benudhar |title=An Account of Assam |publisher=R. Sarmah |location=Assam |year=1927 |pages=224–225}}</ref>{{efn|দৰঙৰ সৈতে এই সংযোগ আহোম যুগৰ শেষলৈকে আছিল। ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত দৰঙৰ দুজন ৰজাই ''চুতীয়া-কোঁৱৰ'' গোটৰ ২,০০০ সৈনিক লৈ জাগী-চকীলৈ অহাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |title=Tungkhungia Buranji: Or, A History of Assam, 1681–1826 A.D. |translator-last=Bhuyan |translator-first=Suryya Kumar |publisher=Oxford University Press |location=London |year=1933 |page=289}}</ref>}} ১৯১১ চনত ছিডনী এণ্ডলে মঙলদৈ মহকুমাত উল্লেখযোগ্য সংখ্যক চুতীয়া লোক বাস কৰা বুলি লিপিবদ্ধ কৰে। তেওঁ লগতে উল্লেখ কৰে যে চুতীয়াসকলৰ ৰাজনৈতিক শক্তি সম্পূৰ্ণৰূপে ভাঙি পেলাবলৈ আহোমসকলে চুতীয়া লোকক অসম আৰু উত্তৰ-পূব বংগৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিস্তাৰিত কৰি দিছিল; মঙলদৈ মহকুমাৰ এটা উল্লেখযোগ্য অংশ তেতিয়াও ''চুতীয়া দেশ'' বা ''কৌপাতি'' নামে জনাজাত আছিল।<ref>{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacháris |publisher=Macmillan and Co. |location=London |year=1911 |pages=90–91 |url=https://www.gutenberg.org/files/50008/50008-h/50008-h.htm}}</ref> চুতীয়া গোটসমূহ দৰঙৰ পশ্চিমলৈও বিস্তৃত হৈছিল। ''বুৰুক চুতীয়া''ৰ এটা গোট নামনি অসমত [[বৰফুকন]]ৰ অধীনত আছিল আৰু উজনি অসমৰ ৰাজৰক্ষী ''চাওদাং'' সকলৰ সদৃশ কৰ্তব্য পালন কৰিছিল। তেওঁলোকৰ মূল বসতি [[তেজপুৰ]] আৰু [[গুৱাহাটী]]ৰ আশে-পাশে আছিল; [[শিৱসাগৰ]] আৰু [[যোৰহাট]]ৰ সৰু গোটবোৰ ''বুৰুক চেতিয়া'' নামে জনাজাত আছিল।{{sfn|Borboruah|1997|p=579}} বৰ্তমানৰ [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]]ৰ ৰহা অঞ্চলতো চুতীয়াৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত পঞ্চৰজীয়া অঞ্চলৰ (ৰহা) দলৈ বা গোষ্ঠী-প্ৰধান ৰামনাথক “জাতিত চুতীয়া” বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=S. K. |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Bombay |year=1933 |page=191 |quote=Ramnath who was a doloi or clan-chief in the territories of the Panchrajias. He was a Chutia by caste.}}</ref> [[ৰহা]] অঞ্চলত চুতীয়া বসতিৰ আন এটা উল্লেখ মিকিৰ অঞ্চলৰ সৈতে জড়িত। নিত্যনন্দ গগৈৰ মতে, [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ই মিকিৰ অঞ্চলত এসংখ্যক যোগী আৰু চুতীয়া পৰিয়াল বসতি কৰাইছিল। গগৈয়ে এই অঞ্চলটোক বৰ্তমান নগাঁৱৰ প্ৰায় ২০ কিলোমিটাৰ পশ্চিমে অৱস্থিত মিকিৰ গাঁৱৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে।<ref>Nityananda Gogoi, ''Historical Geography of Medieval Assam'', Ph.D. thesis, Gauhati University, 1994, p. 276.</ref> শিলালিপিগত তথ্যয়ো এই ভৌগোলিক বিস্তাৰ নিশ্চিত কৰে। অষ্টাদশ আৰু ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ তাম্ৰশাসনত [[দেৰগাঁও]]ৰ শিৱ মন্দিৰ (১৭৩৪), [[মাজুলী]]ৰ বেঙেনাআটি সত্ৰ (১৭৭৭), [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি|বিশ্বনাথ]]ৰ বিশ্বনাথ মন্দিৰ (১৭৭৪) আৰু [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]]ৰ [[বৰদোৱা থান|বৰদোৱা সত্ৰ]] (১৮০৫)ৰ সৈতে জড়িত দানপত্ৰত ব্যক্তিক স্পষ্টকৈ ''চুতীয়া'' বুলি অভিহিত কৰা হৈছে। ১৮০৫ চনৰ [[হয়গ্ৰীৱ মাধৱ মন্দিৰ]]ৰ এটা দানপত্ৰৰ সীমা-বৰ্ণনাত [[হাজো]]ৰ ওচৰত ''চুতীয়া-গাঁও''ৰ উল্লেখো আছে।<ref>{{cite book |editor-last=Neog |editor-first=Maheswar |title=Prachya-Sasanavali |publisher=Assam Prakashan Parishad |location=Gauhati |year=1974 |language=as |pages=21–22, 65–67, 85, 126, 139–141}}</ref> চুতীয়াসকলৰ পশ্চিমমুখী বিস্তাৰৰ লগে লগে কিছুমান অঞ্চলত আন সামাজিক শ্ৰেণীৰ মাজত অন্তৰ্ভুক্তিৰ প্ৰক্ৰিয়াও চলিছিল। [[কামৰূপ জিলা|কামৰূপত]] সামাজিকভাৱে ঊৰ্ধ্বগামী চুতীয়াসকল [[কলিতা জনগোষ্ঠী|কলিতা]] জাতিৰ মাজত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ কথা নৃতত্ত্ববিদ অড্ৰী কেণ্টলিয়ে উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Cantlie |first=Audrey |title=The Assamese: Religion, Caste and Sect in an Indian Village |publisher=Curzon Press |location=London |year=1984 |page=239 |isbn=9780700701490 |quote=In Kamrup I am told that mobile Chutiyas also pass into the Kalita caste.}}</ref> সময়ৰ লগে লগে পুনৰ্বাসন, আন্তঃবিবাহ, ধৰ্মীয় সম্পৰ্ক আৰু ওচৰ-চুবুৰীয়া সামাজিক গোটসমূহৰ মাজত আত্মসাৎ হোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়াই বৃহত্তৰ চুতীয়া জনসমষ্টিৰ পৰিচয়ৰ ৰূপান্তৰত ভূমিকা লয়। আহোমসকলৰ সৈতে আন্তঃবিবাহৰ ফলত ''আহোম-চুতীয়া'' পৰিচয় গঢ় লৈ উঠে; এনে এটা বংশৰ লাঙি পানিচিয়া ৰাজসেৱাত কৃতিত্ব দেখুৱাই প্ৰথম [[বৰফুকন]] হয়।{{sfn|Dutta|1985|p=30}} আন কিছুমান গোট ''হিন্দু চুতীয়া'' নামে জনাজাত হয়,<ref name="ReferenceB">"A section of Chutias who came identified as Hindu-Chutiyas was Aryanised at a very early period"{{harvcol|Dutta|1985|pp=29–30}}</ref> আৰু মায়ামৰা সত্ৰৰ ওচৰত থকা চুতীয়াসকলে সত্ৰখনৰ [[একশৰণ ধৰ্ম]]ৰ ৰূপত দীক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="ReferenceD">"Those Chutias, who were not Hinduised and lived in the neighbourhood of the Mayamara Satra, accepted initiation from its Mahanta"{{harvcol|Dutta|1985|pp=29–31}}</ref> এই প্ৰক্ৰিয়াসমূহে পৰৱৰ্তীকালে চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ ভিতৰত গঢ় লৈ উঠা ঐতিহাসিক বিভাগসমূহত অৰিহণা যোগায়; একে সময়তে আহোম ৰাজ্যৰ ভিতৰত ৰাজনৈতিক প্ৰতিৰোধ আৰু আত্মসাৎ দুয়োটাই চলি থাকে। ===মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ কাল=== অষ্টাদশ শতিকালৈ চুতীয়াসকল ৰাজনৈতিকভাৱে মায়ামৰা আন্দোলন আৰু আহোম ৰাজপক্ষীয় ব্যৱস্থাৰ মাজত বিভক্ত হৈ পৰিছিল। বহু-জাতিগত মায়ামৰা বা মটক সমাজৰ মুখ্য উপাদানসমূহৰ ভিতৰত চুতীয়াসকল আছিল [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]]সকলৰ পাছতে দ্বিতীয় বৃহৎ গোট।{{sfn|Dutta|1985|pp=12, 27}} আনহাতে চুতীয়াৰ আন অংশ আহোম ''পাইক'' আৰু সামৰিক সংগঠনৰ ভিতৰত থাকি বিদ্ৰোহীসকলৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিছিল। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ আৰম্ভণিতে আহোম ৰজাই এজন ''চুতীয়া হাজৰিকা''ক বিদ্ৰোহীসকলক বন্দী কৰিবলৈ আদেশ দিয়ে; মোৱামৰীয়াসকলে তেওঁক বন্দী কৰি হত্যা কৰে।<ref>{{harvcol|Barua|1930|p=294}}</ref> আন এজন চুতীয়া ৰাজপক্ষীয় আছিল বুৰুক-চুতীয়া গোটৰ ''মই বৰুৱা''; [[লক্ষ্মী সিংহ]]ই মোৱামৰীয়াৰ বিৰুদ্ধে পঠোৱা বিষয়াসকলৰ ভিতৰত তেওঁ আছিল আৰু ৫,০০০ সৈন্যৰ এটা বাহিনীৰ নেতৃত্ব দিয়া হৈছিল।<ref name="BaruaNath2007-226"/> তাৰ কিছু পাছত বেজবৰা ১,০০০ ভিৰুৱাল চুতীয়া ''কাঁড়ী''সহ এটা বাহিনী লৈ বিদ্ৰোহীৰ বিৰুদ্ধে পঠোৱা হয়, যদিও এই বাহিনীও পৰাজিত হয়।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji: Or, A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=London |year=1933 |page=62}}</ref> বিদ্ৰোহৰ পৰৱৰ্তী পৰ্যায়তো চুতীয়াসকল দুয়ো পক্ষতে দেখা যায়।{{efn|''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত ''চুতীয়া-কোঁৱৰ'' গোটৰ ২,০০০ সৈন্য ৰাজপক্ষীয় বাহিনীত যোগ দি জাগী-চকীত উপস্থিত হোৱাৰ উল্লেখ আছে; যদিও গোটটোৰ নামটোৱে প্ৰত্যেক সৈনিকৰ জাতিগত পৰিচয় নিশ্চিত নকৰে। ১৮০৫ চনত বেংমৰাৰ বিৰুদ্ধে শেষ ৰাজকীয় অভিযানত পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ বাহিনীত পৃথক মৰাণ ''কাঁড়ী'' বাহিনীৰ লগতে চুতীয়া ''কাঁড়ী''ৰ এটা বাহিনীও আছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji: Or, A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=London |year=1933 |pages=289, 312}}</ref>}} পূব অসমত ''বুৰুক চুতীয়া'' খেলৰ মায়ামৰা নেতা [[সৰ্বানন্দ সিংহ]],{{efn|সৰ্বানন্দক চুতীয়াৰ বুৰুক শাখাৰ লোক বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{sfn|Dutta|1985|p=31}} সমসাময়িক ব্ৰিটিছ তথ্যতো একে চিনাক্তকৰণ দেখা যায়: ১৮৩৮ চনত S. O. Hannay-এ তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু উত্তৰাধিকাৰী মতিবৰক “Boorook Sooteah” বুলি বৰ্ণনা কৰি কৈছিল যে তেওঁৰ পিতৃ আৰু পিতামহ শদিয়াৰ পৰা আহিছিল।<ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. O. |title=A Short Account of the Moa Morah Sect, and of the Country at Present Occupied by the Bor Senaputtee |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |volume=7 |issue=80 |year=1838 |page=677}}</ref>}} অৱশেষত বেংমৰাত নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ১৮০৫ চনৰ বন্দোবস্তৰ পাছত স্বায়ত্তশাসিত [[মটক ৰাজ্য]]ৰ ''বৰসেনাপতি'' হিচাপে স্বীকৃতি পায়। নাথ (২০০৮)-এ সৰ্বানন্দৰ চুতীয়া পৰিচয়ৰ দাবীক আহোমৰ হাতত ৰাজ্য হেৰুওৱাৰ পাছত হোৱা আগৰ চুতীয়া প্ৰতিৰোধৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Dambarudhar |chapter=The Mataks and their Revolt against the State in 18th Century Assam: Searching for Ethno-Religious Roots |editor1-last=Ray |editor1-first=Jayanta Kumar |editor2-last=Roy |editor2-first=Arpita Basu |title=Political Roles of Religious Communities in India |publisher=Institute for Security and Development Policy |location=Stockholm |year=2008 |page=120 |url=https://www.isdp.eu/wp-content/uploads/publications/2008_ray-roy_political-roles-of-religious-communities-in-india.pdf|quote=The assertion of the Chutiya identity on the part of Sarbananda Singha can thus be seen as having a link with the Chutiya revolt after they had lost their state to the Ahoms. That this is not altogether baseless can be presumed from the fact that immediately after assumption of his power and establishment of an identity as a Chutiya, the Morans, who in fact created the revolt, became sidelined, and concentrated within the jungles far away from the capital at Tinsukia.}}</ref> ===মানৰ আক্ৰমণ=== মানৰ আক্ৰমণে বৃহৎ চুতীয়া জনবসতিযুক্ত অঞ্চলসমূহত গভীৰ বিপৰ্যয় সৃষ্টি কৰে। প্ৰায় ১৮২৩ চনত মান বাহিনীয়ে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] পাৰ হৈ উত্তৰ লক্ষীমপুৰ দখল কৰে। পৰৱৰ্তী ঔপনিৱেশিক বিৱৰণত আহোম যুগৰ শেষৰ অস্থিৰতা আৰু মান অধিকাৰৰ পাছত বৃহত্তৰ লক্ষীমপুৰ জিলাক প্ৰায় জনশূন্য আৰু চূড়ান্ত দুৰ্দশাগ্ৰস্ত বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়।<ref>{{cite book |last=Osik |first=N. N. |title=A Brief History of Arunachal Pradesh: From Earliest Times to 1823 A.D. |publisher=Omsons Publications |location=New Delhi |year=1996 |page=55}}</ref><ref>{{cite book |title=Imperial Gazetteer of India |volume=16 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |year=1908 |pages=120–122 |chapter=Lakhimpur District}}</ref> আহোম প্ৰশাসনৰ অধীনত কৰ্মৰত চুতীয়াসকলেও আক্ৰমণকাৰীৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধত অংশ লয়। প্ৰথম আক্ৰমণৰ সময়ত চুতীয়া ঘৰফলীয়া পৰিয়ালৰ ''লাপি দাধৰা বৰা''ক আন বিষয়াসকলৰ সৈতে মানৰ বিৰুদ্ধে পঠোৱা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Barua|1930|p=380}}</ref> [[লক্ষীমপুৰ জিলা|উত্তৰ লক্ষীমপুৰ]]ৰ আন এজন চুতীয়া সেনানায়ক হাও সাগৰ বৰাই নিজৰ অনুসাৰীসকলক লৈ মানৰ বিৰুদ্ধে বাহিনী গঠন কৰে; অধিকাৰৰ শেষ পৰ্যায়ত তেওঁৰ বাহিনী মানক বহিষ্কাৰ কৰাৰ শেষ সংগঠিত প্ৰচেষ্টাসমূহৰ অন্যতম আছিল।{{efn|বৰুৱা (২০০৭)-এ তেওঁক ''হাও বৰা'' বুলি উল্লেখ কৰি এটা পৰম্পৰা লিপিবদ্ধ কৰিছে যে বৃদ্ধ সেনানায়কজনে নিজে বাহিনী গঠন কৰি মান সেনাপতি চেক ফুকনৰ সৈতে যুদ্ধ কৰে আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ পিপাকক হত্যা কৰে; হাও বৰাৰ পুত্ৰ নাখ বৰাইও তেওঁৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। বৰুৱাই আৰু উল্লেখ কৰে যে হাও বৰাৰ বংশধৰসকল বৰ্তমানো লক্ষীমপুৰ জিলাৰ মৰনৈ-বেবেজীয়া অঞ্চলত বাস কৰে।{{sfn|Baruah|2007|p=226}} আন ইতিহাসত একেজন উত্তৰ লক্ষীমপুৰৰ সেনানায়কক ''হাও সাগৰ বৰা'' বুলি কোৱা হৈছে।}} চুতীয়া বংশোদ্ভূত লাঙি ডেকা বৰাকো মানৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰা ব্যক্তি হিচাপে স্মৰণ কৰা হয়; তেওঁক মানদেশৰ দিশে লৈ যোৱা হৈছিল যদিও পলাই পুনৰ ঘূৰি আহে।{{efn|বৰুৱা (২০০৭)-এ ইয়াক পৰম্পৰা হিচাপে লিপিবদ্ধ কৰি তেওঁৰ বংশধৰসকল বৰ্তমানো লক্ষীমপুৰৰ কেকুৰি-বেবেজীয়া অঞ্চলত থকা বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Baruah|2007|p=226}}<ref>"The Langi Deka family was of Chutia origin."{{harvcol|Borboruah|1997|p=589}}</ref>}} হাও বৰাৰ পিছে পিছে মান বাহিনী [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] পাৰ হৈ উত্তৰ লক্ষীমপুৰ দখল কৰে। সমসাময়িক আৰু পৰৱৰ্তী বিৱৰণে অঞ্চলটোত ব্যাপক হিংসা আৰু ধ্বংসৰ “আতংকৰ ৰাজত্ব”ৰ কথা বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Osik |first=N. N. |title=A Brief History of Arunachal Pradesh: From Earliest Times to 1823 A.D. |publisher=Omsons Publications |location=New Delhi |year=1996 |page=55}}</ref> [[চন্দ্ৰকান্ত সিংহ]]ৰ অধীনত [[বৰবৰুৱা]] হোৱা পাতাল চুতীয়াইও{{efn|''আহোম বুৰঞ্জী''ত পাতালক ''পাতাল চুতীয়া'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে,<ref>{{harvcol|Barua|1930|p=383}}</ref> আনহাতে ঊনবিংশ শতিকাত কাশীনাথ তামুলি ফুকনে লিখা ''অসম বুৰঞ্জী''ত তেওঁক ''খেৰেমিয়াল কছাৰী'' বুলি কোৱা হৈছে। অৱশ্যে এনে নামকৰণ সদায় একে নাছিল; ঊনবিংশ শতিকাৰ ''নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী''ত উদাহৰণস্বৰূপে চুতীয়াসকলক ''চুতীয়া-কছাৰী'' বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে। নামৰূপ আৰু খেৰাম অঞ্চলত চুতীয়া বসতিও লিপিবদ্ধ আছে,<ref>{{harvcol|Barua|1930|p=89}}</ref> যিয়ে এই ভিন্ন নামৰ ব্যাখ্যা দিব পাৰে।}} নতুন মান আগ্ৰাসনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰস্তুতিত অংশ লয় আৰু ১৮২১ চনত মানসকলৰ হাতত নিহত হয়। ===ব্ৰিটিছ যুগ=== ব্ৰিটিছ শাসনকালতো চুতীয়াসকলক পৃথক আৰু ব্যাপকভাৱে বিস্তৃত জনসমষ্টি হিচাপে গণনা কৰা হৈছিল। সৰ্বাধিক জনসংখ্যা [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]] আৰু [[লক্ষীমপুৰ জিলা|লক্ষীমপুৰ]]ত থাকিলেও [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]] আৰু [[দৰং জিলা|দৰং]]তো উল্লেখযোগ্য জনসংখ্যা আছিল; [[কামৰূপ জিলা|কামৰূপ]], [[গোৱালপাৰা জিলা|গোৱালপাৰা]], [[বৰাক উপত্যকা|কাছাৰ সমভূমি]] আৰু নাগা হিলছত সৰু গোটো আছিল।{{efn|১৮৮১ চনৰ লোকপিয়লত অসমত গণনা কৰা ৬০,২৩২ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ২২.৫% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰৰ বাহিৰত আছিল—নগাঁৱত ৮,০৫৫, গোৱালপাৰাত ১,৯১৮, দৰঙত ১,৩৬২, কামৰূপত ১,১৬৮ আৰু কাছাৰ সমভূমিত ১,০৬৯ জন।<ref>{{cite book |last=Lyall |first=Charles |title=Report on the Census of Assam for 1881 |location=Calcutta |publisher=Government of India |year=1883 |at=Final Census Table VIII, Castes and Tribes}}</ref> ১৮৯১ চনত ৮৭,৬৯১ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ১৮% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰৰ বাহিৰত বাস কৰিছিল; নগাঁৱত ১০,৪৬৮, দৰঙত ৩,৫৪৬, কামৰূপত ১,০৩৬ আৰু আন জিলাত ৮৪৮ জন গণনা কৰা হয়।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=Census of India, 1891: Assam |volume=I |location=Shillong |publisher=Assam Secretariat Printing Office |year=1892 |page=270}}</ref> ১৮৯১ চনৰ প্ৰাদেশিক তালিকাত নাগা হিলছ জিলাৰ কোহিমা মহকুমাত গণনা কৰা মুখ্য জাতিসমূহৰ ভিতৰত “Chutiya”ও আছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=Census of India, 1891: Assam. Provincial Tables |location=Calcutta |publisher=Bengal Secretariat Press |year=1892 |at=Provincial Table XI, District Naga Hills}}</ref>}} এই সময়লৈ অধিকাংশ চুতীয়াই অসমীয়া ভাষা গ্ৰহণ কৰিছিল; পুৰণি চুতীয়া ভাষা মূলতঃ দেউৰী শাখাৰ মাজত টিকি আছিল।{{efn|১৯২১ চনৰ লোকপিয়লত ৯৬,০০৯ জন চুতীয়া গণনা কৰা হৈছিল, কিন্তু চুতীয়া ভাষাভাষী মাত্ৰ ৪,১১৩ জন আছিল। ইয়াৰ পৰা পিতৃভাষা হেৰালেও জাতিগত পৰিচয় কিমান বহুলভাৱে টিকি আছিল সেয়া স্পষ্ট হয়।<ref>{{cite book |title=Census of India, 1921 |volume=III |at=Subsidiary Table III, Comparison of caste and language tables}}</ref>}} ঔপনিৱেশিক যুগত চুতীয়াসকলৰ শ্ৰেণীবিভাজন যথেষ্ট সলনি হৈছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ নৃতত্ত্ববিদসকলে সাধাৰণতে তেওঁলোকক বহুল হিন্দুকৰণ হোৱা জনজাতীয় বা আদিম জনসমষ্টি হিচাপে গণ্য কৰিছিল। হান্টাৰে তেওঁলোকক “semi-Hinduized aboriginals”ৰ অন্তৰ্গত কৰিছিল, আৰু ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লে চুতীয়াসকলক “forest and hill tribes” শ্ৰেণীত ৰাখিছিল।<ref>{{cite book |last=Hunter |first=William Wilson |title=A Statistical Account of Assam |volume=1 |publisher=Trübner & Co. |location=London |year=1879 |page=181}}</ref><ref name="Allen1901-116">{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Report on the Census of Assam, 1901 |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1902 |page=116 |quote=At the last census the Chutiya were included under the category of 'forest and hill tribes'.}}</ref> ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লভিত্তিক আন এটা চৰকাৰী বিৱৰণেও চুতীয়াসকলক প্ৰদেশৰ মুখ্য “aboriginal hill tribes”ৰ ভিতৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল।<ref>{{cite book |title=Physical and Political Geography of the Province of Assam |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1896 |orig-year=1893 |page=203}}</ref> কিন্তু ১৯০১ চনত লোকপিয়ল অধীক্ষক বি. চি. এলেনে এই শ্ৰেণীবিভাজনক প্ৰশ্ন কৰি চুতীয়াসকলক “race caste” বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু মুখ্য জনসমষ্টি সেই সময়লৈ কাৰ্যত হিন্দু হৈ পৰিছিল বুলি মন্তব্য কৰে।<ref name="Allen1901-116"/><ref>{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Report on the Census of Assam, 1901 |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1902 |page=89}}</ref> বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিত চুতীয়া পৰিচয়ক কেন্দ্ৰ কৰি নতুন সংগঠিত তৎপৰতাও দেখা যায়। অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ শিক্ষিত আৰু উদীয়মান মধ্যবিত্ত অংশই সামাজিক আৰু সাম্প্ৰদায়িক স্বাৰ্থক কেন্দ্ৰ কৰি সংগঠন গঠন কৰাৰ সময়ত ১৯২৫ চনত ''অসম চুতীয়া সন্মিলন'' গঠন হয়।<ref>{{cite report |last=Deka |first=Kaustubh |title=From Movements to Accords and Beyond: The Critical Role of Student Organizations in the Formation and Performance of Identity in Assam |publisher=Nehru Memorial Museum and Library |location=New Delhi |page=16}}</ref> কোচ-ৰাজবংশী, বড়ো-কছাৰী আৰু আন গোটৰ সংগঠনৰ সমান্তৰাল এই সন্মিলন ঔপনিৱেশিক যুগৰ শেষভাগত চুতীয়া সামাজিক আৰু জাতিগত স্বাৰ্থ প্ৰকাশৰ এক সংগঠিত মঞ্চ হিচাপে গঢ় লৈ উঠে। ==ভাষা== {{Infobox language | name = চুতীয়া | familycolor = চীনা-তিব্বতীয় | fam2 = তিব্বতী-বাৰ্মী | extinct = ? | ethnicity = চুতীয়া | states = [[ভাৰত]] | region = [[অসম]] }} বৰ্তমান চুতীয়া জনগোষ্ঠীয়ে [[অসমীয়া ভাষা]] কয়; তেওঁলোকৰ পূৰ্বৰ তিব্বতী-বাৰ্মী ভাষা লোপ পাইছে।{{sfn|Shin|2020|p=51}}{{sfn|Jacquesson|van Breugel|2017|p=100}} ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ ডব্লিউ. বি. ব্ৰাউন, জে. জি. ব্ৰেণ্ড্ৰেথ, জি. এ. গ্ৰিয়াৰ্চন আৰু জি. চি. গোস্বামী আদি পণ্ডিতে [[দেউৰী ভাষা]]ক চুতীয়াসকলৰ সৈতে জড়িত কৰি ''দেউৰী-চুতীয়া''ক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ মূল ভাষা বুলি গণ্য কৰিছিল।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|p=516}} আধুনিক ভাষাবৈজ্ঞানিক অধ্যয়নে অৱশ্যে বৰ্তমানৰ দেউৰী ভাষা আৰু দেউৰী জনগোষ্ঠীক অসমীয়াভাষী চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে একে বুলি গণ্য নকৰে। আচাৰ্য আৰু মহন্তই কয় যে দুয়োৰ মাজত ''বৰ্তমান'' ভাষাগত নিকটতাৰ প্ৰমাণ নাই আৰু আজিৰ দিনত দুয়ো জনগোষ্ঠী জাতিগত আৰু ভাষাগতভাৱে পৃথক।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|pp=516–517}} আধুনিক এটা সমাজ-সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত দেউৰীসকলক ঐতিহাসিকভাৱে চুতীয়াসকলৰ পুৰোহিত শাখা বুলি বৰ্ণনা কৰি কোৱা হৈছে যে পৃথক হৈ বেলেগ বেলেগ অঞ্চলত বসবাস কৰাৰ পাছত তেওঁলোকৰ ধৰ্ম, ভাষা আৰু সংস্কৃতি ধীৰে ধীৰে পৃথক হয় আৰু শেষত দেউৰী আৰু চুতীয়া দুটা স্বতন্ত্ৰ জনগোষ্ঠী হিচাপে গঢ় লৈ উঠে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=44-47}}</ref> ২০০৬ চনৰ উজনি অসমৰ ছটা জনগোষ্ঠীৰ ওপৰত কৰা এটা নৃতাত্ত্বিক মাপবিদ্যাগত অধ্যয়নতো দেখা গৈছে যে পৰীক্ষা কৰা দেউৰী আৰু চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আৰ্হিসমূহ (samples) নিজৰ মাজত আটাইতকৈ নিকটতম।গৱেষক সকলে এই ফলাফলক পূৰ্বৰ ঐতিহাসিক বিৱৰণসমূহৰ সৈতে সংগতিপূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰিছে।<ref name="Deori"/> দেউৰীসকলৰ পৰম্পৰাগত আঞ্চলিক ভাগসমূহৰ ভিতৰত ''দিবঙীয়া'' শাখাই দেউৰী ভাষা ৰক্ষা কৰি আহিছে; বৰগঞা আৰু টেঙাপনীয়া শাখাই অসমীয়া ভাষালৈ স্থানান্তৰিত হৈছে।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|pp=516–517}} অসমীয়াৰ সংস্পৰ্শত দেউৰী ভাষাৰ ধ্বনিতত্ত্ব আৰু ভাষা-ব্যৱহাৰৰ ধৰণকে ধৰি নিজেও ধাৰাবাহিক ভাষাগত পৰিৱৰ্তনৰ মাজেৰে গৈছে।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|pp=514–516}} ==সমাজ== ===সামাজিক জীৱন=== চুতীয়াসকল সাধাৰণতে যৌথ পৰিয়ালত বাস কৰে। কোনো কোনো যৌথ পৰিয়ালত সদস্যৰ সংখ্যা এশৰো অধিক হৈছিল। পিতৃক পৰিয়ালৰ মুৰব্বী হিচাপে গণ্য কৰা হয়; তেওঁৰ অনুপস্থিতি বা মৃত্যুৰ পাছত মাতৃয়ে পৰিয়ালৰ মুৰব্বীৰ স্থান লয়, তাৰ পাছত আন আত্মীয়সকলে দায়িত্ব লয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|p=52}}</ref> পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে পাৰস্পৰিক বুজাবুজি আৰু সহযোগিতাৰে পাল পাতি গৃহস্থালিৰ কাম সম্পন্ন কৰে।{{sfn|Baruah|2007}} পৰম্পৰাগতভাৱে এই পাৰস্পৰিক সহায় ঘৰৰ বাহিৰতো বিস্তৃত আছিল—বিয়া, মৃত্যু আৰু আন বিশেষ অনুষ্ঠানত গাঁওবাসীয়ে পৰিয়ালক সহায় কৰিছিল; কিছুমান অঞ্চলত এই প্ৰথাক ''হেজাৰী'' আৰু আন কিছুমানত ''হাউৰি'' বুলি কোৱা হয়।<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|pp=144}}</ref> [[File:Faces of Chutia, Kachari and Ahom men, 1900.jpg|thumb|১৯০০ চনৰ আলোকচিত্ৰ; মাজত এজন চুতীয়া পুৰুষৰ মুখাবয়ব।]] ===বংশ আৰু খেলগোট=== চুতীয়া জনগোষ্ঠী বহুতো বংশ আৰু ''খেল''ত বিভক্ত। লিপিবদ্ধ বংশ সমূহৰ ভিতৰত ''বুৰুক'', ''বিহীয়া'', ''বেবেজীয়া'', ''লফাই'', ''বৰাহী'', ''লাহোৱাল'', ''ফেচুৱাল'', ''উতা'', ''হাড়'', ''মেলেং'', ''লাও-পিয়া'', ''চেচা-ঘৰীয়া'', ''কান্তক'', ''দৈচুং'', ''দিহা'', ''শালিকী'', ''বৰুৱতী'', ''বাঘচোৱা'' আৰু ''দিহিং-গয়া'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-clans">{{harvcol|Chutia|2026|pp=49-51}}</ref> মৌখিক পৰম্পৰাত এই বংশ সমূহৰ কেইবাটাও নিৰ্দিষ্ট পেচা বা অঞ্চলৰ সৈতে জড়িত। ''বুৰুক'' বংশৰ নাম ''উদাল'' গছৰ পৰা আহিছে বুলি কোৱা হয়; এই গছৰ আঁহেৰে ৰচী বনোৱা হৈছিল আৰু বংশটো সেই ৰচী নিৰ্মাণৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।<ref name="Richa-clans"/> বুৰুক বংশৰ মানুহে পৰম্পৰাগতভাৱে ছাগলীৰ মাংস আৰু জাতিলাও নাখাইছিল।<ref>"বুৰুক বংশৰ মানুহে ছাগলী আৰু জাতিলাও নেখায়।"{{harvcol|Baruah|2007|p=260}}</ref> ''বিহীয়া''সকল মাছ ধৰা আৰু চিকাৰৰ বাবে তথা কাঁড় আৰু আন অস্ত্ৰত লগাবলৈ বিষ তৈয়াৰ আৰু ব্যৱহাৰৰ সৈতে পৰম্পৰাগতভাৱে জড়িত।<ref name="Richa-clans"/> এটা পৰম্পৰাত ''বেবেজীয়া''সকলক ঠাই সলনি কৰি ফুৰা আৰু বেতৰ গাজ সংগ্ৰহৰ সৈতে জড়িত লোক বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="Richa-clans"/> ''বিহীয়া'', ''বুৰুক'' আৰু ''বেবেজীয়া'' নামসমূহ পিছলৈ [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]]সকলৰ সৈতে জড়িত হোৱা চুতীয়া গোটসমূহৰ পৰম্পৰাতো পোৱা যায়। লোকপৰম্পৰাত ''লফাই'' নামটোক লফা শাকৰ খেতিৰ সৈতে ব্যাখ্যা কৰা হয়, আনহাতে ''শালিকী''সকল শালিকা চৰাইক মানুহৰ মাত আৰু গীত অনুকৰণ কৰিবলৈ শিকোৱাৰ সৈতে জড়িত। ''দিহিং-গয়া''সকল [[দিহিং নদী]]ৰ কাষৰ চুতীয়া বসতিৰ সৈতে, আৰু ''চেচা-ঘৰীয়া''সকল চেচা নদীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।<ref name="Richa-clans"/> ''হাড় চুতীয়া''ৰ বিষয়ে লিপিবদ্ধ এটা পৰম্পৰাই এই বংশক শদিয়াৰ মুখ্য ধৰ্মস্থানৰ পুৰণি বলি-অনুষ্ঠানৰ সৈতে জড়িত কৰে; কোৱা হয় যে বলিৰ বাবে নিৰ্বাচিত ব্যক্তি এই গোটৰ পৰা লোৱা হৈছিল।<ref name="Richa-clans"/> এই বিবৰণ জনসমাজৰ পৰম্পৰা হিচাপেই টিকি আছে আৰু নিজে এই প্ৰথাৰ ঐতিহাসিক সত্যতা প্ৰমাণ নকৰে। ''খেল'' শব্দটো ''সোণাৰী'', ''তাঁতী'', ''কমাৰ'' আৰু ''খনিকৰ'' আদি পেচাভিত্তিক সংগঠনৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এই পেচাগত খেলসমূহ আত্মীয়তাৰ সলনি মুখ্যত পেচাৰ ভিত্তিত সংগঠিত আছিল আৰু বেলেগ বেলেগ এনে খেলৰ সদস্যৰ মাজত বিবাহত বাধা নাছিল।<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|pp=148}}</ref> [[File:Girl in Chutia attire.jpg|thumb|চুতীয়া পাৰম্পৰিক সাজপাৰ পৰিধান কৰা এগৰাকী চুতীয়া যুৱতী।]] ===ঐতিহাসিক বিভাগ=== [[চুতীয়া ৰাজ্য]] পতনৰ পাছত ধৰ্মীয় সম্পৰ্ক, আন্তঃবিবাহ আৰু ওচৰ-চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে সম্পৰ্কৰ ভিত্তিত চুতীয়া জনসমষ্টিৰ বিভিন্ন অংশ পৃথক নামে চিনাক্ত হ'বলৈ ধৰে। আহোম বিজয়ৰ পাছৰ আন্তঃবিবাহে ''আহোম চুতীয়া'' আৰু ''হিন্দু চুতীয়া''ৰ মাজত ভেদ গঢ়ি তোলে; দুয়ো গোটেই শেষলৈ বিভিন্ন ৰূপৰ হিন্দুধৰ্ম গ্ৰহণ কৰে। ডব্লিউ. বি. ব্ৰাউনে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলক পৃথকভাৱে লিপিবদ্ধ কৰি কৈছিল যে শদিয়া জিলাৰ পৰা তেওঁলোকক আঁতৰাই নিয়াৰ আগলৈ নিজস্ব পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান স্থানীয়ভাৱে বজাই ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language Spoken in Upper Assam |location=Shillong |publisher=Assam Secretariat Printing Office |year=1895 |page=vi}}</ref> পৰৱৰ্তী বিৱৰণসমূহে চুতীয়াসকলৰ কেইবাটাও ঐতিহাসিক ভাগ উল্লেখ কৰে।<ref>{{Harvcol|Pathak|2008|p=82}}</ref> '''''হিন্দু চুতীয়া:''''' হিন্দু চুতীয়াসকল জনসমষ্টিৰ এটা বৃহৎ অংশ আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত [[শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ]] আদি সন্তৰ দ্বাৰা [[একশৰণ ধৰ্ম|বৈষ্ণৱ ধৰ্ম]]ত দীক্ষিত লোকো অন্তৰ্ভুক্ত। কঠোৰ বৈষ্ণৱ আচাৰ পালনকাৰীসকলক সাধাৰণতে ''কেঁচাপন্থী'' বুলি কোৱা হয়; তেওঁলোকে ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত পশুমাংস আৰু মদ্যৰ ব্যৱহাৰ পৰিহাৰ কৰে। ''পকাপন্থী''সকলে তুলনামূলকভাৱে পুৰণি জনজাতীয় আচাৰ অধিক সংৰক্ষণ কৰি আহিছে।<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=215}}</ref> '''''আহোম চুতীয়া:''''' আহোম চুতীয়াসকল ''পকাপন্থী''সকলৰ এটা মুখ্য অংশ আছিল। আহোমসকলৰ সৈতে আন্তঃবিবাহৰ কাৰণে তেওঁলোকক এই নামে কোৱা হৈছিল; অধিকাংশেই অৱশেষত আহোম সামাজিক গাঁথনিৰ মাজত আত্মসাৎ হয়।<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/cu31924071145522|title=Census of India, 1901|date=23 June 1901|publisher=Bombay : Govt. Central Press|via=Internet Archive}}</ref> এই চুতীয়াসকলে আহোম প্ৰশাসনৰ বিভিন্ন পদো দখল কৰিছিল।{{efn|ঐতিহাসিক উৎসত উল্লেখিত উদাহৰণৰ ভিতৰত প্ৰথম বৰফুকন লাঙি পানিচিয়া,<ref>"Langi Panisiya, the first Borphukan, was a Chutiya by caste"{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> ৰূপচন্দ্ৰ বৰবৰুৱা,<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.32.</ref> কীৰ্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱা, পিয়লি বৰফুকন, বদনচন্দ্ৰ বৰফুকন, পিকচাই চেতিয়া বৰফুকন,<ref>{{harvcol|Borboruah|1997|p=579}}</ref> চুহুংমুঙৰ অধীনৰ ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই,<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.31, "Phrasenmung con tun cham pai luk Tiura"</ref> ৰুদ্ৰ সিংহৰ সময়ৰ থুমলুং বৰগোহাঁই,<ref>{{Cite web |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01446144/document |title=''Chao-Thumlung Borgohain of a Tiura (Tai word for Chutia) family.'' |access-date=11 June 2020 |archive-date=11 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611214210/https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01446144/document |url-status=live }}</ref> চুচেনফাৰ অধীনৰ বানৰুকীয়া গোহাঁই আৰু ৰুদ্ৰ সিংহৰ অধীনৰ বানলুঙীয়া গোহাঁই<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.32, "Thaomung Banlung cham pai luk Tiora"</ref> আদি আছে।}} পৰম্পৰাই ''চম-চিৰিং'' আৰু ''চাংচাই'' আদি চুতীয়া পৰিয়াল চুকাফাৰ সময়তেই আহোম গোটত সোমোৱা বুলি কয়; দত্তই পাছৰ আহোম চেতিয়া আৰু লাহন খেলৰ বহু অংশক চুতীয়া বংশোদ্ভূত বুলি জড়িত কৰে।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> ১৯০৫ চনৰ ''Assam District Gazetteers''ত আহোম চুতীয়াসকলৰ মাজত [[চকলং]] বিবাহপদ্ধতি লিপিবদ্ধ আছে, যিয়ে আহোম সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক আচাৰত তেওঁলোকৰ পূৰ্ণ আত্মসাৎৰ ইংগিত দিয়ে।<ref>[https://archive.org/details/dli.ministry.07343/page/112/mode/1up Allen, B. C., ''Assam District Gazetteers: Vol. 8 Lakhimpur'' (1905), p.112: "Hindu Chutias are sometimes united by the Hompura ceremony, while the Chaklong rite, which is the Ahom form of marriage, is in vogue amongst the Ahom Chutiyas"]</ref> '''''বৰাহী চুতীয়া:''''' ব্ৰিটিছ যুগৰ কেইবাটাও ঐতিহাসিক আৰু নৃতাত্ত্বিক বিৱৰণীত বৰাহীসকলক চুতীয়াসকলৰ এটা বিভাজন হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে।{{efn|গুণাভিৰাম বৰুৱাই তেওঁৰ ''অসম বুৰঞ্জী'' (১৮৮৪)ত বৰাহীসকলক "চুতীয়াসকলৰ এটা উপ-গোষ্ঠী" বুলি স্পষ্টভাৱে বৰ্ণনা কৰিছে।("বৰাহি বিলাক ছুটীয়াৰ এক উপজাতি মাত্ৰ").<ref>{{cite book |last=Barua |first=Gunabhiram |title=Asam Buranji |year=1884 |language=as }}</ref> এল এ ৱাডেলে একেদৰেই বৰাহীসকলক দেওৰী আৰু হিন্দু চুতীয়া শ্ৰেণীৰ সৈতে একেলগে চুতীয়াসকলৰ অন্যতম "এণ্ড’গামছ উপ-জনজাতি" হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last=Waddell |first=Laurence Austine |title=The Tribes of the Brahmaputra Valley: A Contribution on Their Physical Types and Affinities |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1901 |page=42 }}</ref> ১৯০১ চনৰ অসমৰ লোকপিয়লত একেদৰেই চুতীয়াসকলক হিন্দু, আহোম আৰু বৰাহী চুতীয়া বুলি ভাগ কৰা হৈছিল,<ref>{{cite book |title=Census of India, 1901 |volume=IV |chapter=Assam |year=1902 |publisher=Government of India |page=126 }}</ref> আনহাতে চিডনী এণ্ডলে পৰৱৰ্তী সময়ত বৰাহী চুতীয়াসকলক চুতীয়া জনসংখ্যাৰ চাৰি ভাগৰ ভিতৰত তালিকাভুক্ত কৰে।<ref>{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacháris |url=https://archive.org/details/kacharis00endliala |year=1911 |publisher=Macmillan and Co. |location=London |page=[https://archive.org/details/kacharis00endliala/page/91 91] }}</ref>}} বৰাহী চুতীয়াসকলক কিছুমান বিশেষ ৰীতি-নীতিৰ দ্বাৰা পৃথক চুতীয়া শাখা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। খনিকৰে লিখিছে যে চুতীয়াসকলে মৃতদেহ ছয় তৰপ খৰিৰে দাহ কৰিছিল, আনহাতে বৰাহীসকলে সাত তৰপ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=38}}</ref> ১৯০১ চনৰ ''Census of India''-ত বৰাহী চুতীয়াসকলে ছাগলীৰ মাংস নাখায় বুলি উল্লেখ আছে।<ref>{{Cite web |url=https://archive.org/details/cu31924071145522 |title=Census of India, 1901 |page=126 |date=23 June 1901 |publisher=Government Central Press |via=Internet Archive}}</ref> চুতীয়াৰ বুৰুক খেলৰ ক্ষেত্ৰতো একেধৰণৰ নিষেধ লিপিবদ্ধ আছে; তেওঁলোকে পৰম্পৰাগতভাৱে ছাগলীৰ মাংস আৰু জাতিলাও দুয়োটা পৰিহাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor-last1=Barua |editor-first1=Swarnalata |editor-last2=Nath |editor-first2=Damburudhar |title=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী |trans-title=History of the Chutia Community |year=2007 |page=260 |language=as |url=https://archive.org/details/chutiaburanji |quote=বুৰুক খেলৰ মানুহে ছাগলী আৰু জাতিলাও নেখায়।}}</ref> বুৰঞ্জীসমূহত ''নাওবৈচা'' আৰু ''হিলৈদাৰী'' আদি খেলক আদিতে চুতীয়া, কিন্তু পাছলৈ বৰাহী গোটত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। বৰাহীসকলৰ টাই নাম আছিল ''খা-লাং''; ইয়াত ''খা'' শব্দটো আহোমসকলে শালি ধানৰ জল-কৃষিৰ সৈতে জড়িত নোহোৱা জনগোষ্ঠীৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। অধিকাংশ বৰাহী আহোম জনসমষ্টিত আত্মসাৎ হলেও [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] আৰু [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]]ৰ কিছু লোকে নিজকে বৰাহী-চুতীয়া বুলি চিনাক্ত কৰি আহিছিল।<ref>"A section of the Barahis still introduces themselves as Barahis-Chutiyas, from which it appears that they were a clan or division of the Chutiyas."{{harvcol|Dutta|1985|p=26}}</ref> '''''মিৰি চুতীয়া:''''' মিৰি চুতীয়াসকলক ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ গাঁৱৰ চুতীয়া বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়, যিসকলে আহোম আক্ৰমণৰ সময়ত মিৰি পাহাৰৰ দিশে পলাই গৈ [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]]সকলৰ সৈতে আন্তঃবিবাহ কৰে আৰু পিছলৈ তেওঁলোকৰ মাজত আত্মসাৎ হয়।{{efn|''দৰং ৰাজবংশাৱলী''য়েও বিজয়ৰ পাছত পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যসকলে পলাই [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিৰি]] আৰু মিছমি সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লোৱাৰ উল্লেখ কৰিছে। বুৰঞ্জীখনত আছে: "Tar putra-bhai jot hokole polail / Miri Mishmit pakhi pranak rakhila" (“তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু ভায়েকসকল সকলোৱে পলাই মিৰি-মিছমিৰ মাজত আশ্ৰয় লৈ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিলে”)।<ref>{{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hem Chandra |title=Darrang Raj Vamsavali |publisher=Government of Assam |year=1917 |at=vv. 364–371}}</ref>}} এই বিৱৰণসমূহত তেওঁলোকক মুখ্যত বিহীয়া, বুৰুক বা মেদক, আৰু বেবেজীয়া খেলৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>Medak, Katiram, “মেদক বংশৰ পৰিচয় আৰু পৰম্পৰা”, p.11.</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=L1i51KFUyzIC&q=Miri+Chutiya&pg=PA6|title=Contemporary Political Leadership in India: Sharad Pawar, the Maratha legacy|first1=Shiri Ram|last1=Bakshi|first2=Sita Ram|last2=Sharma|first3=S.|last3=Gajrani|date=23 June 1998|publisher=APH Publishing|isbn=9788176480086|via=Google Books|access-date=16 August 2019|archive-date=2 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190902125051/https://books.google.com/books?id=L1i51KFUyzIC&pg=PA6&lpg=PA6&dq=chutiya+tribe+customs&source=bl&ots=wgEjVgb9Lw&sig=ACfU3U31PYmJoCwH4pVRyh5-B2uIzm4QhQ&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjT0ZHI_cPgAhXbfX0KHbx3CEM4ChDoATAEegQICRAB#v=onepage&q=chutiya+tribe+customs&f=false|url-status=live}}</ref>{{efn|কিছুমান মিচিং পৰিয়ালে বছৰি এজন চুতীয়া ''মাইনে'' বা চুতীয়া আইতাকৰ উদ্দেশ্যে ''জল-পিণ্ড'' দিয়াৰ তথ্য আছে; এই আচাৰক চুতীয়া বংশোদ্ভৱৰ স্মৃতি সংৰক্ষণ কৰা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/218513/8/08_chapter%201.pdf |title=Mising: An indigenous tribe of Assam |access-date=15 April 2020 |archive-date=24 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200724191344/https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/218513/8/08_chapter%201.pdf |url-status=live }}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ বিৱৰণত এনে কিছুমান পৰিয়ালে মিচিংসকলৰ সাধাৰণ প্ৰথাৰ বিপৰীতে দীঘল চুলি ৰাখিছিল আৰু ইয়াক চুতীয়া সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ পৰা পোৱা বিশেষ অধিকাৰ বুলি ব্যাখ্যা কৰিছিল।<ref>{{Cite web |url=https://books.google.com/books?id=fTJqzOJwBxMC&dq=chutiya+miri+hair&pg=PA236 |title=Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland, 1880, p.236 |date=3 February 1880 |access-date=14 March 2023 |archive-date=6 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230706211921/https://books.google.com/books?id=fTJqzOJwBxMC&dq=chutiya+miri+hair&pg=PA236 |url-status=live }}</ref>}} [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] সমাজৰ দুই গোটৰ এটাক ''বৰগ্ৰাম'' আৰু ''চুতীয়া-মিৰি'' বুলিও কোৱা হৈছে; ইয়াক চুতীয়া শাসকৰ পূৰ্বৰ অধীনতাৰ প্ৰতিফলন বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web|url=http://www.jiarm.com/FEB2016/paper26432.pdf|title=Taid, D. R. ''Transitional Phase of Acculturation of the Mishings vis-a-vis the Assamese society during Medieval Period of Assam'', p.36.|access-date=15 April 2020|archive-date=16 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200716043812/http://www.jiarm.com/FEB2016/paper26432.pdf|url-status=usurped|archivedate=16 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200716043812/http://www.jiarm.com/FEB2016/paper26432.pdf|deadurl=yes}}</ref> বুৰঞ্জীসমূহত স্বতন্ত্ৰভাৱে ডিক্ৰং নদীৰ ওচৰৰ মিৰিৰ এটা গোটক চুতীয়া ৰজাসকলৰ পূৰ্বৰ প্ৰজা বুলি উল্লেখ কৰি কোৱা হৈছে যে তেওঁলোকে ''হাতীঘাঁহী'' হিচাপে ৰাজহাতীৰ বাবে ঘাঁহ যোগান ধৰিছিল।<ref>Devi, Lakshmi, ''Ahom-Tribal Relations: A Political Study'', p.160: "He meant thereby that these Miris served as Hatighahis under the Chutiya king...From the speech of the Tamuli-doloi, it is clear that these Miris were claimed by the Chutia kings as their subjects who had to serve under them."</ref> ===পৰম্পৰাগত পেচা=== পৰম্পৰাগত চুতীয়া সমাজত উন্নত শ্ৰমবিভাজন আছিল আৰু বিভিন্ন হস্তশিল্প আৰু উদ্যোগৰ সৈতে জড়িত পেচাভিত্তিক গোট আছিল। ''সোণাৰী''সকল স্বৰ্ণকাৰ আছিল; ''লোণপুৰীয়া''সকলে [[শদিয়া]]ৰ লৱণাক্ত পানীৰ উৎসৰ পৰা লোণ সংগ্ৰহ আৰু প্ৰস্তুত কৰিছিল। ''তাঁতী''সকলে পাটপলু পুহি সূতা আৰু কাপোৰ প্ৰস্তুত কৰিছিল, আনহাতে ''চমাৰ''সকলে জন্তুৰ ছালৰ কাম, বাদ্যযন্ত্ৰ নিৰ্মাণসহ, কৰিছিল।<ref name="Mahanta-occupations">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=144-146}}</ref> আন পেচাগত গোটৰ ভিতৰত ৰূপ সংগ্ৰহ আৰু ৰূপৰ কামৰ সৈতে জড়িত ''ৰূপোৱাল''; কাৰিকৰ আৰু নাও নিৰ্মাতা ''খনিকৰ''; কাঁহৰ বাচন নিৰ্মাতা ''কঁহাৰ''; ''কমাৰ''; ''কুমাৰ'' বা মৃৎশিল্পী; শিলৰ কামৰ সৈতে জড়িত ''শিল-কটীয়া''; আৰু [[জাপি]] বনোৱা ''জাপি-হাজীয়া'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-occupations">{{harvcol|Chutia|2026|p=40-42}}</ref> ''সোণোৱাল''সকলেও—বিশেষকৈ ''বিহীয়া'' খেলৰ লোকসকলে{{sfn|Dalton|1872|p=521}}<ref>"In the present time the Sooteeahs are called Hindoo Sooteeahs, and Ahom Sooteeahs, the last named being those with whom the Ahoms or Saums intermarried at an early date. The class of the Assam population known as Beheeahs in upper Assam, also consider themselves belonging to the Hindu Sooteeah family."{{harvcol|Hannay|1848|p=468}}</ref>{{efn|''কছাৰী'' আৰু ''বিহীয়া'' (চুতীয়া) সোণোৱালসকল সংখ্যাত বেছি আছিল। এই সোণোৱালসকলৰ অধিকাংশই ক্ৰমে ''শদিয়া'' আৰু ''চিচি-ধেমাজি'' অঞ্চলৰ পৰা আহি ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ''বুঢ়ী দিহিং'' আৰু ''ডিব্ৰু'' নদীৰ মাজৰ বনাঞ্চলত (মটক অঞ্চল) বসতি কৰিছিল।{{sfn|Prinsep|1838|p=676}}}}—নদীৰ বালিৰ পৰা সোণ ধোৱা কাম কৰিছিল। [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]] আৰু ডিক্ৰংৰ বালিৰ পৰাও তেওঁলোকে সোণৰ কণা সংগ্ৰহ কৰিছিল।<ref name="Mahanta-occupations"/> ==ধৰ্ম== [[File:Dharma Husori.jpg|thumb|তিনিচুকীয়াৰ বৰগাঁৱত অনুষ্ঠিত চুতীয়া ''ধৰ্ম হুঁচৰি''।]] ===পৰম্পৰাগত ধৰ্ম=== চুতীয়াসকলে আদিম পুৰুষ দেৱতা আৰু আদিম নাৰী দেৱতাক পূজা কৰিছিল। পুৰুষ দেৱতাক ''কুন্দিমামা'', ''বলিয়া-বাবা'' বা ''পিচা-দেমা'' বুলি কোৱা হৈছিল; [[বড়ো জনগোষ্ঠী|কছাৰী]]সকলৰ মাজত একে ধৰণৰ দেৱতা ''বাথৌ'' বা ''বাথৌ ব্ৰাই'' নামে জনাজাত আছিল।<ref>"The male deity was called by the Kacharis as Bathou, Bathou Brai, and by the Chutiyas as Kundimama, Balia-Baba or Pisha-dema"{{harvcol|Dutta|1985|pp=48–49}}</ref> নাৰী দেৱতাক ''কেঁচাইখাতী'' বা ''পিচা-চি'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>"The Primordial female deity was called by Kacharis as Ai-Deo, Kamakhi Kamlakhi, etc., and by the Chutiyas as Pisha-si, Kechaikhati etc."{{harvcol|Dutta|1985|p=49}}</ref> জনজাতীয় দেৱী ''কেঁচাইখাতী''ৰ পূজা আন [[বড়ো-কছাৰী]] গোটৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।{{efn|বড়ো-কছাৰী পৰিয়ালৰ বহু গোটে কেঁচাইখাতীক পূজা কৰিছিল; ইয়াৰ ভিতৰত চুতীয়া,<ref>"The most famous temple of the Chutiyas was that of Kechaikhati, their primodial female deity.{{harvcol|Dutta|1985|pp=49}}</ref> বড়ো,<ref>{{cite thesis|last=Devi|first=Premalata|year=1992|title=Religious philosophy of the Boros of the Brahmaputra Valley|chapter=1|page=5|publisher=Department of Philosophy, Gauhati University|url=http://hdl.handle.net/10603/66509|via=Shodhganga}}</ref> ৰাভা,<ref>[http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/67118/10/10_chapter%206.pdf Rabhas worship Kechai-khati and celebrate the Kechai-khati festival once every year]</ref><ref>{{cite thesis|last=Chakravorty|first=Bhaswati|year=2015|title=A Study on Festivals of Assam and France with Particular Reference to Bihu and Christmas|chapter=10|page=137|publisher=Department of Foreign Languages, Gauhati University|url=http://hdl.handle.net/10603/116438|via=Shodhganga}}</ref> তিৱা,<ref>{{cite book|editor-last=Bhargava|editor-first=Gopal|title=Encyclopaedia of Art and Culture in India: Assam|volume=22|location=Delhi|publisher=Isha Books|year=2003|page=255}}</ref> কোচ<ref>{{cite web|last=Nag|first=Sajal|title=From Dewan to Dheyan: Trajectory of a Forgotten Medieval State in South Assam|website=Academia.edu|url=https://www.academia.edu/38823467/Dewan_2_|access-date=17 July 2026|quote=It was due to his religious nature that a temple for the Koch Deity Kechai Khati was established in nearby Udharbund during his rule.}}</ref><ref>The Tiwas, as well as the Koch, also worshipped Kechai Kati. The Koch general Gohain Kamal built temples dedicated to Kesai Khati in Khaspur for the Dehans who were Tiwa and Mech soldiers from Gobha, Nellie and Kabi.</ref> আৰু ডিমাছা অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>"There is at Sadiya a shrine of ''Kechai Khati'' the tutelar deity of the Kacharis, which the Dimasa rulers continued to worship even after the establishment of their rule in Cachar." {{Harvcol|Bhattacharjee|1992|p=393}}</ref>}} ''কেঁচাইখাতী'' দেৱীৰ পূজা বৰ্তমান [[দেউৰী জনগোষ্ঠী]] হিচাপে চিনাক্ত পুৰোহিত শাখাই পৰিচালনা কৰিছিল। আন বড়ো-কছাৰী জনগোষ্ঠীৰো নিজ নিজ পুৰোহিত আছিল, যিসকলক একেদৰে দেউৰী বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>"All these Bodo tribes had their own respective priests called Deoris"{{harvcol|Dutta|1985|p=50}}</ref> আন এটা দৈৱিক যুগল আছিল ''বুঢ়া'' আৰু ''বুঢ়ী'' বা “বৃদ্ধ দেৱ-দেৱী”; পৰৱৰ্তী হিন্দু প্ৰভাৱত তেওঁলোকক ক্ৰমে ''[[শিৱ]]'' আৰু ''[[শক্তি]]''ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়।<ref>"The Chutiyas, for example worshipped the Primordial parents Gira-Girasi or Bura Buri, which were later Hinduised as Siva and Sakti"{{harvcol|Dutta|1985|p=49}}</ref> চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত পূজাস্থানক ''শাল'' বুলি কোৱা হয়। শদিয়া অঞ্চলত জনগোষ্ঠীটোৰ সৈতে জড়িত চাৰিখন মুখ্য শাল বৰ্তমানো আছে—বুঢ়া-বুঢ়ী বা গিৰা-গিৰাচী শাল, বলিয়া বাবা শাল, পাতৰ শাল আৰু তাম্ৰেশ্বৰী বা কেঁচাইখাতী শাল। এই স্থানসমূহৰ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান পৰম্পৰাগতভাৱে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পুৰোহিতে সম্পন্ন কৰে আৰু অনুষ্ঠানৰ সময়ত কেৱল তেওঁলোকেই ভিতৰৰ গৰ্ভস্থানত প্ৰৱেশ কৰে। ''টাংলতি'' (''Blumea lanceolaria'')ৰ পাত পবিত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু পুৰোহিতে ভক্তৰ কপালত ধৰ্মীয় চিহ্ন দিবলৈ ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=213-214}}</ref> ===সংস্কৃতকৰণ=== ৰাজ্যখনত ব্ৰাহ্মণ বসতি স্থাপনৰ ফলত চুতীয়া শাসকসকলৰ হিন্দুকৰণ আৰু ৰাজনৈতিক বৈধতা গঢ়ি উঠে; শাসকসকলে নিজৰ দৈৱিক বংশোদ্ভৱ ''[[অসুৰ]]''সকলৰ পৰা হোৱা বুলি দাবী কৰিছিল।<ref>"(T)he rulers of Sadiya, with help of Vaiṣṇava brahmins, seem to have sought legitimacy by projecting themselves as the descendants of Kṛṣṇa."{{Harvcol|Shin|2020|p=53}}</ref><ref name="harvcol|Baruah|1986|p=182">{{harvcol|Baruah|1986|p=182}}</ref> ''[[অসুৰ]]'' শব্দটো অনাৰ্যসকল আৰু বিবাহ, সম্পত্তি আদি সামাজিক আচাৰত তেওঁলোকৰ ভিন্নতা বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>"the term asura, which is the antonym of deva, is also used to denote inferior forms of custom, including marriage and property, in the hierarchical classification of social practices of prescriptive texts".{{Harvcol|Shin|2020|p=54}}</ref> ষোড়শ শতিকাত [[একশৰণ ধৰ্ম|একশৰণ নামধৰ্ম]]ৰ উত্থান আৰু চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত শদিয়া অঞ্চল ধীৰে ধীৰে [[ভীষ্মক]] আৰু [[বিদৰ্ভ]]ৰ কিংবদন্তিৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে। এই সম্পৰ্ক চুতীয়াসকলে নিজকে ভীষ্মকৰ বংশধৰ বুলি দাবী কৰাৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা নাছিল। বৰং [[শংকৰদেৱ]]ৰ আখ্যানসমূহ, বিশেষকৈ ''ৰুক্মিণীহৰণ'', জনপ্ৰিয় হোৱাৰ ফলত ই বিকশিত হয়; এই কাব্যত ৰজা ভীষ্মকৰ কন্যা ৰুক্মিণীৰ কাহিনী অসমৰ সাংস্কৃতিক আৰু ভৌগোলিক পৰিৱেশৰ সৈতে খাপ খুৱাই বৰ্ণনা কৰা হৈছিল।<ref>"Among many works of Śaṅkaradeva, the Rukmiṇiharaṇa, the poem of Rukmimi and Krishna, gained considerable popularity in the Sadiya area and influenced its regional identity construction. Rukmiṇī, in this poem, was a daughter of king Bhīṣmaka"{{harvcol|Shin|2020|p=55}}</ref> শদিয়া অঞ্চলত এই আখ্যানসমূহ জনপ্ৰিয় হোৱাৰ লগে লগে স্থানীয় ভূদৃশ্যৰ কিছুমান ঠাইক ভীষ্মক–ৰুক্মিণী কিংবদন্তিৰ স্থানৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। সময়ৰ লগে লগে শদিয়া বা কুণ্ডিলনগৰক কিংবদন্তিৰ বিদৰ্ভ হিচাপে ধৰা হ'বলৈ ধৰে আৰু বহু স্থাননাম বৈষ্ণৱ আখ্যানৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বা তাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে।<ref>"Considering the wide popularity of the Rukmiṇīharaṇa among the people, especially as the staged performance, it is not surprising that many toponyms of the area were derived from this Vaiṣṇava legend and the legendary places associated with Bhīṣmaka were reproduced in the local landscape. For instance, Vidarbha, the name of the country, once ruled by Bhīṣmaka according to the Epics and Purāṇas and perhaps identical with Behar in [[Maharashtra]], was applied to the area around Sadiya."{{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> চুতীয়াসকলৰ এটা অংশ প্ৰাৰম্ভিক সময়তেই হিন্দুকৰণ হৈছিল;<ref name="ReferenceB"/> যিসকল হোৱা নাছিল তেওঁলোকৰ বহুতে সপ্তদশ শতিকাত [[অনিৰুদ্ধদেৱ]]ৰ অধীনত মায়ামৰা সত্ৰৰ [[একশৰণ ধৰ্ম]]ত দীক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="ReferenceD"/><ref name="harvcol|Baruah|1986|p=182"/> ===ধৰ্মীয় আচাৰ=== [[File:Chutia Ai hokam.jpg|thumb|চুতীয়া ''আই হকাম''।]] চুতীয়া ধৰ্মীয় আচাৰত পুৰণি লোকধৰ্মীয় আৰু তান্ত্ৰিক উপাদানৰ সৈতে পৰৱৰ্তী হিন্দু আৰু বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱ একেলগে দেখা যায়। ধৰ্মীয় আচাৰৰ এই পাৰ্থক্য ''কেঁচাপন্থী'' আৰু ''পকাপন্থী'' বিভাগতো প্ৰতিফলিত। বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱিত ''কেঁচাপন্থী''সকলে সাধাৰণতে ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত পশুবলি আৰু মদ্যৰ নিবেদন পৰিহাৰ কৰে; ''পকাপন্থী''সকলে তুলনামূলকভাৱে অধিক পুৰণি বলি আৰু আচাৰ-পদ্ধতি সংৰক্ষণ কৰিছে। ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ ভিতৰত ''হলিতা লগোৱা'', ''আই সবাহ'', ''ডাঙৰীয়া সবাহ'', ''বৰসৰকীয়া সবাহ'', ''খুঁটি সবাহ'', ''ৰঙা চৰাই'', ''জল দেৱতা'', ''জল কুঁৱৰী'', ''অপেশ্বৰী সবাহ'' আৰু ''কালিকা সবাহ'' আদি ''সবাহ''; লগতে ''দেউ-কুবেৰ'', ''সুৱাসনী'', ''মহ যখ ৰাতি সেৱা'' আৰু ''হাউঁ পূজা'' আদি ''সেৱা'' বা ''পূজা'' প্ৰথা অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="auto"/> '''''দেউ-কুবেৰ:''''' ''দেউ-কুবেৰ'' শলিতা লগোৱা সকাম এটা জনজাতীয়-তান্ত্ৰিক পূৰ্বপুৰুষীয় আচাৰ। ইয়াত ধনৰ দেৱতা কুবেৰ আৰু কুন্দিৰ উদ্দেশ্যে মাটিৰ চাকি জ্বলোৱা হয়; চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ৰাজ্যৰ মংগলৰ বাবেও এই আচাৰ অনুষ্ঠিত হৈছিল। নিবেদনত চাউলৰ মদ (''চুজে'' বা ''সাজ''<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|p=70}}</ref>), ''সান্দহ গুড়ি'', ''আখৈ'', তামোল, পাণ, ''খোলা দিয়া'' আৰু ''তেল দিয়া পিঠা'', হাঁহৰ মাংস আৰু কলগছৰ ''পচলা'' থাকে। পূৰ্বপুৰুষীয় দেৱতা ''গিৰা-গিৰাচী''ৰ উদ্দেশ্যে এটা মতা আৰু এটা মাইকী হাঁহ বলি দিয়া হয়; তেওঁলোকক ধোঁৱা-দিয়া মাংস আৰু দুবাটি ''সাজ'' নিবেদন কৰা হয়। দেউৰী পুৰোহিতে প্ৰাৰ্থনা শেষ কৰাৰ পাছত হাঁহ দুটা ৰান্ধি প্ৰসাদ হিচাপে বিতৰণ কৰা হয়।<ref name="auto"/>{{efn|বড়ো মূলৰ আন গোট—[[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]], [[কোচ জনগোষ্ঠী|কোচ]] আৰু [[ৰাভা জনগোষ্ঠী|ৰাভা]]—ৰ মাজতো সদৃশ কুবেৰ পূজা আছে; তেওঁলোকে ''কুবেৰ ব্ৰাই'' পালন কৰে।}} '''''ডাঙৰীয়া সবাহ:''''' ''ডাঙৰীয়া''ক গাঁওদেৱতা হিচাপে মানি ''ডাঙৰীয়া সবাহ'' অনুষ্ঠিত কৰা হয়। পৰম্পৰাগতভাৱে আত্মা বাস কৰে বুলি ধৰা গছৰ তলত এই অনুষ্ঠান হৈছিল; বৰ্তমান ঘৰৰ ভিতৰতো কৰা হয়। মাটিৰ চাকি জ্বলাই চাৰি যোৰ পাণ-তামোল, কলাখাৰ, পাচলিৰ তৰকাৰী আৰু ''চুজে'' (''সাজ'') অথবা পায়স নিবেদন কৰা হয়। ''পকাপন্থী''সকলে লগতে চাউলৰ মদ আৰু মাংস দিয়ে, আনহাতে ''কেঁচাপন্থী''সকলে ''পিঠাগুড়ি'', পায়স আৰু কল দিয়ে।<ref name="auto"/>{{efn|''পকাপন্থী''সকলৰ মাজত ''ক'লা চৰাই'', ''ৰঙা চৰাই'' আৰু ''তিনিটীয়া চৰাই''ৰ ভেদ বলি দিয়া চৰাইৰ ধৰণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে; মাংস ''কৰাই গুড়ি''ৰে ৰন্ধা হয়। তাৰ পাছত পুৰোহিতে ''ডাঙৰীয়া''ৰ উদ্দেশ্যে প্ৰাৰ্থনা কৰি পৰিয়ালক আশীৰ্বাদ কৰে। দেউৰী ভাষাত সদৃশ আচাৰ ''ৰঙাচন'' নামে লিপিবদ্ধ।}} [[File:Chutia Deokuber.jpg|thumb|চুতীয়া ''দেউ-কুবেৰ'' আচাৰ।]] '''''অপেশ্বৰী সবাহ:''''' ''অপেশ্বৰী আই''ক ''[[কেঁচাইখাতী]]''ৰ এটা ৰূপ বুলি মানি ''অপেশ্বৰী সবাহ'' কৰা হয়; বিশেষকৈ শিশু বা কেঁচুৱাৰ মংগল আৰু আশীৰ্বাদ কামনা কৰি এই অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়। ঘৰ আৰু ব্যৱহৃত কাপোৰ পৰিষ্কাৰ কৰাৰ পাছত গাঁৱৰ কিশোৰী আৰু ''গোপিনী'' নামে জনাজাত বয়স্ক মহিলাসকল গোল হৈ বহে। ''চালনী/দলা''ৰ ওপৰত বগা কাপোৰ আৰু ''আগলি কলপাত'' পাতি তাত ''পিঠাগুড়ি'', কেঁচা গাখীৰ, কল, চাকি, ফুল আৰু তামোল ৰখা হয়। ''গোপিনী''সকলে ''অপেশ্বৰী নাম'' গায়; তাৰ পাছত পৰিয়ালে প্ৰাৰ্থনা কৰি তেওঁলোকৰ আশীৰ্বাদ গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/chutiaburanji|title=Chutia Buranji|date=23 June 2007|via=Internet Archive}}</ref>{{efn|নিবেদনৰ এটা অংশ দেৱীৰ বাবে ঘৰৰ পিছফালে বা মুকলি পথাৰত থৈ দিয়া হয়; বাকী অংশ সেৱাৰ বাবদ ''গোপিনী''সকলক দিয়া হয়। [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ মাজতো এই আচাৰ আছে; তেওঁলোকে দেৱীক ''অপেশ্বৰী'' বা ''Yoi Midi'' বুলি কয়।}} '''''সুৱাসনী:''''' পৰিয়াল বা গাঁৱৰ মংগলৰ বাবে সাধাৰণতে এপ্ৰিল–মে' মাহত নিশা ''সুৱাসনী'' অনুষ্ঠিত কৰা হয়। পুৰোহিতে প্ৰথমে ঘৰুৱা দেৱী আৰু ''[[কেঁচাইখাতী]]''ৰ এটা ৰূপ বুলি মানি ''সুৱাসনী আই''ক আহ্বান কৰে, তাৰ পাছত শুদ্ধিৰ বাবে প্ৰসাদ আৰু পবিত্ৰ পানী বিতৰণ কৰে। তাৰ পাছত হাঁহ বলি দিয়া হয় আৰু পৰিয়াল বা গাঁৱৰ পুৰুষসকলে সমূহীয়া ভোজ পাতে।<ref name="auto"/> [[একশৰণ ধৰ্ম|নৱ-বৈষ্ণৱ]] প্ৰভাৱত বহু চুতীয়াই বলি বন্ধ কৰিছে বা হাঁহৰ সলনি কোমোৰা ব্যৱহাৰ কৰিছে।{{efn|[[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ টেঙাপনীয়া শাখাত সদৃশ আচাৰ আজিও আছে; তেওঁলোকে দেৱীক ''সুৱাসনী'' বা ''Yanyo Midi'' বুলি কয়।}} ==সংস্কৃতি== ===জীৱন-চক্ৰৰ আচাৰ=== চুতীয়াসকলে জন্ম, বিবাহ আৰু মৃত্যুৰ সৈতে জড়িত বহু আচাৰ পালন কৰে। ধৰ্মীয় আচাৰ ''কেঁচাপন্থী'' আৰু ''পকাপন্থী'' পৰিয়ালৰ মাজত কিছু পাৰ্থক্যযুক্ত; কেঁচাপন্থী অনুষ্ঠানত আমিষ নিবেদন পৰিহাৰ কৰা হয়, আনহাতে পকাপন্থী অনুষ্ঠানত এনে নিবেদন ব্যৱহাৰ হ'ব পাৰে। এই আচাৰসমূহৰ কেইবাটাও বৃহত্তৰ অসমীয়া সমাজৰ সৈতে মিল আছে।<ref name="Richa-life-cycle">{{harvcol|Chutia|2026|pp=106-124}}</ref> গৰ্ভধাৰণ আৰু জন্ম-সংক্ৰান্ত আচাৰৰ ভিতৰত গৰ্ভাৱস্থাত বয়স্ক মহিলা বা ''গোপিনী''ৰ অংশগ্ৰহণেৰে পালন কৰা ''পঞ্চামৃত'' আৰু সন্তানৰ জন্ম আৰু শুদ্ধিকৰণৰ পাছৰ অনুষ্ঠানসমূহ আছে।<ref name="Richa-life-cycle"/> বিবাহৰ ৰূপসমূহৰ ভিতৰত আনুষ্ঠানিক ''বৰ বিয়া'', পলাই বিয়া আৰু আন স্থানীয় স্বীকৃত ৰূপ আছে; বিয়াৰ অনুষ্ঠানত মহিলাৰ গীত, আচাৰমূলক স্নান আৰু বিভিন্ন গৃহস্থালি আচাৰ অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-life-cycle"/> মৃতদেহ সাধাৰণতে দাহ কৰা হয়, যদিও বিশেষ পৰিস্থিতিত সমাধি দিয়াৰ প্ৰথাও পৰম্পৰাগতভাৱে আছিল। অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ পাছৰ আচাৰসমূহ শেষত ''কাজ'' বা ''শ্ৰাদ্ধ''ত উপনীত হয়; সাধাৰণতে একাদশ বা ত্ৰয়োদশ দিনত কৰা হয়, যদিও অঞ্চল আৰু ধৰ্মীয় গোটভেদে সময় আৰু পদ্ধতি ভিন্ন।<ref name="Richa-life-cycle"/> ===কৃষি-সম্পৰ্কীয় আচাৰ=== [[File:Chutia Panitula dance.png|thumb|''পানী তোলা বৰসবাহ'' আৰু বিয়াত কৰা চুতীয়া পানীতোলা নৃত্য।]] কৃষিচক্ৰৰ বিভিন্ন পৰ্যায়ৰ সৈতে চুতীয়াসকলৰ বহু পৰম্পৰাগত আচাৰ জড়িত। জেঠ মাহত তিনিদিন ধৰি অনুষ্ঠিত ''পানী তোলা বৰসবাহ''ত বৰষুণ আৰু ভাল শস্যৰ কামনা কৰা হয়; অনুষ্ঠানত কৈশোৰ-পূৰ্ব ছয়গৰাকী ছোৱালী, যাক ''দৈৱকী'' বুলি কোৱা হয়, আচাৰমূলকভাৱে পানী আনে।<ref name="Bharali-agriculture">{{cite journal |last1=Bharali |first1=Gitanjali |last2=Choudhury |first2=Gitanjali |title=A Study of the Cultural Heritage of Chutia: An Ethnic Tribe of Assam With special reference to Rituals related to Agriculture |journal=Journal of Emerging Technologies and Innovative Research |volume=11 |issue=12 |year=2024 |pages=h322–h327 |id=JETIR2412737 }}</ref> মাঘ মাহত ''বৰসবাহ'' নামে পৃথক এটা সমূহীয়া অনুষ্ঠানৰ উল্লেখ আছে; প্ৰস্তুতি এক মাহ আগৰ পৰাই আৰম্ভ হ'ব পাৰে। অনুষ্ঠানত [[কেঁচাইখাতী]]ৰ পূজাস্থল, মাটিৰ চাকি, গোটেই ৰাতি ''কীৰ্তন'', সমূহীয়া ৰন্ধা-বঢ়া আৰু ভোজ, আৰু শেষত ''ভকত''সকলৰ আশীৰ্বাদ অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Chutia-agriculture">{{harvcol|Chutia|2026|pp=141–146}}</ref>{{efn|মহন্তই ''পকাপন্থী'' চুতীয়াসকলৰ মাজত সম্ভৱতঃ জড়িত কিন্তু পৃথক নামে উল্লেখিত ''বৰ সেৱা'' বা ''বৰ সাকাম''ৰ কথা লিখিছে। দুই বা তিনি বছৰৰ মূৰে মূৰে নিশা এই অনুষ্ঠানত ঘৰতে বনোৱা মদ আৰু কুকুৰা বা গাহৰিৰ মাংস ব্যৱহাৰ কৰি তাৰ পাছত ভক্তিমূলক গীত গোৱা হৈছিল। অৱশ্যে তেওঁ ইয়াক ''বৰসবাহ''ৰ সৈতে একে বুলি কোৱা নাই।{{harvcol|Mahanta|2018|p=120}}}} খেতিৰ আৰম্ভণিত কেইবাটাও আচাৰ পালন কৰা হয়। বছৰৰ প্ৰথম ধান সিঁচাৰ সময়ৰ ''নাকাঠিয়া সিচা''ত পৰম্পৰাগতভাৱে ওচৰ-চুবুৰীয়া লোকৰ ভোজ—সাধাৰণতে হাঁহৰ মাংসসহ—আয়োজন কৰা হৈছিল আৰু চৰাই-পোকৰ পৰা বীজতলী ৰক্ষা কৰিবলৈ ''তিতাফুল''ৰ ডাল, শিল আৰু কচুগছ বীজতলীৰ চাৰিওফালে ৰখা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|p=121}}</ref> ৰোপণৰ প্ৰথম দিন ''না ভূঁই'' নামে জনাজাত; পুলি ৰোপণৰ আগতে পথাৰত [[লক্ষ্মী]]ৰ উদ্দেশ্যে নিবেদন কৰা হয়। মহন্তই শালি আৰু আহু দুয়ো ধানৰ ক্ষেত্ৰত সদৃশ প্ৰথম-ৰোপণ আচাৰ ''গছ লোৱা''ৰ উল্লেখ কৰিছে।<ref name="Chutia-agriculture"/>{{efn|''গছ লোৱা''ত গৃহিণীয়ে কলপাত, তামোল, মধুৰিআম, ভীমকল আৰু ''হেলচ''ৰ ডাল লৈ পথাৰলৈ যায়, লখিমীক অধিক শস্যৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু খেতিয়কসকলৰ বাবে সৰু ভোজ দিয়ে।{{harvcol|Mahanta|2018|p=123}}}} আহু ধান সিঁচাৰ পুৰণি আচাৰ ''জালুকীয়া খোৱা উৎসৱ'' বা ''হাড়ীয়া''ত খেতিয়কসকলক কচুৰ পাত আৰু জালুক দি ৰন্ধা মাছ খুওৱা হৈছিল; কৃষিকাৰ্যৰ ফলত হোৱা শৰীৰৰ বিষ কমায় বুলি পৰম্পৰাগত বিশ্বাস আছিল।<ref name="Chutia-agriculture"/> [[File:Chutia Gorokhia.jpg|thumb|চুতীয়া ''গৰখীয়া চাউল খোৱা'' আচাৰ; গৰখীয়াসকলক পৰিয়ালক আশীৰ্বাদ দিবলৈ মাতি অনা হয়।]] মূল কৃষিকাৰ্য শেষ হ'লে ''নাঙল ধোৱা পিঠা'' বা ''ভাত পিঠা'' (''খেতি উঠা ভাত'' বুলিও কোৱা হয়) পিঠা আৰু ভোজেৰে পালন কৰা হয়;<ref name="Bharali-agriculture"/><ref name="Chutia-agriculture"/> শালি ধান সিঁচাৰ আগতে আৰু পাছত পালন কৰা ''ওপৰিপুৰুষৰ সাকাম''ত পূৰ্বপুৰুষক চাকি, চাউল, মাটিমাহ, চাউলৰ গুড়ি আৰু আন খাদ্য নিবেদন কৰি স্মৰণ কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=134–135}}</ref> কৃষিকাৰ্যত ব্যৱহৃত গৰু-ম'হৰ মংগলৰ বাবেও জেঠ–আহাৰত ''সদাশিৱক দিয়া'', গোহালিৰ ওচৰত ''গৰখীয়া সবাহ'' আৰু বৰ্ষাকালৰ পানীৰ সময়ত ''খুঁটি সবাহ'' পালন কৰা হয়।<ref name="Chutia-agriculture"/>{{efn|''সদাশিৱক দিয়া''ত শিৱক ফল, গজালি আৰু ''ভাং'' নিবেদন কৰা হয়; ''গৰখীয়া সবাহ''ত চাউলৰ গুড়ি, কল আৰু কেঁচা গাখীৰ, আৰু ''খুঁটি সবাহ''ত ''ক্ষীৰ'' বা ''পায়স'' নিবেদন কৰা হয়।}} শস্য কটা আৰম্ভ হয় ''লখিমী অনা'' বা ''লখিমী আদৰা'' (''কাঁচি লগোৱা সবাহ'' বুলিও কোৱা হয়)ৰে। প্ৰথম আঁটি আনুষ্ঠানিকভাৱে ভঁৰাললৈ অনা হয়। আঁটি কঢ়িওৱা মহিলাগৰাকীয়ে পৰম্পৰাগতভাৱে কথা নকয় আৰু পিছলৈ নাচায়, যাতে লখিমী পুনৰ পথাৰলৈ উভতি নাযায়।<ref name="Bharali-agriculture"/><ref name="Chutia-agriculture"/> ''না খোৱা'' বা ''না-পিঠা খোৱা''ই নতুন ধান খোৱাৰ আৰম্ভণি চিহ্নিত কৰে; শস্য কটাৰ পাছৰ ''না-পুৰুষৰ চাউল খোৱা''ত পূৰ্বপুৰুষৰ আশীৰ্বাদ আহ্বান কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=131, 138–139}}</ref>{{efn|ধৰ্মীয় গোটভেদে আচাৰ-খাদ্য ভিন্ন। ৰিচাই ''কেঁচাপন্থী'' ঘৰত নতুন ধান, পাচলি আৰু বগা মাছ অথবা গাখীৰ/দৈসহ চাউলৰ গুড়ি, আৰু ''পকাপন্থী'' ঘৰত মদ, কুকুৰা আৰু মাছৰ উল্লেখ কৰিছে। মহন্তইও মৃত পূৰ্বপুৰুষৰ উদ্দেশ্যে ''না খোৱা'' ভোজৰ খাদ্যৰ সৈতে ঘৰতে বনোৱা মদ নিবেদন কৰাৰ কথা লিখিছে।{{harvcol|Mahanta|2018|pp=122–123}}}} ভঁৰালৰ ধান পাছত উলিওৱাৰ আগতে ''ভঁৰালত পিঠা দিয়া'' কৰা হয়। মাটিৰ পাত্ৰত চাউলৰ গুড়ি, চাকি আৰু তামোল দি ''লখিমী আই''ক নিবেদন কৰা হয়; পিছদিনা সেই গুড়িৰে ''সেৱা দিয়া পিঠা'' ভাপত সিজোৱা হয়।<ref name="Bharali-agriculture"/><ref name="Chutia-agriculture"/> দীঘলীয়া খৰাং হ'লে বৰষুণ আহ্বানৰ বাবে ''ভেকুলীৰ বিয়া'' কৰা হ'ব পাৰে। এজন মতা আৰু এজনী মাইকী ভেকুলীক পৰম্পৰাগত বিয়াৰ কিছুমান আচাৰ অনুসৰি প্ৰতীকীভাৱে বিবাহ কৰাই তাৰ পাছত পানীৰ উৎসত এৰি দিয়া হয়।<ref name="Bharali-agriculture"/><ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=141–142}}</ref> ===উৎসৱ আৰু বিহু পৰম্পৰা=== চুতীয়াসকলে তিনিওটা মুখ্য [[বিহু]]—বহাগ বিহু, কাতি বিহু আৰু মাঘ বিহু—পালন কৰে; লগতে জনগোষ্ঠী-নিৰ্দিষ্ট আৰু স্থানীয় বহু আচাৰো আছে। [[কাতি বিহু]]ত ধাননি, ভঁৰাল আৰু ঘৰৰ চোতালত মাটিৰ চাকি জ্বলাই [[লক্ষ্মী]], সমৃদ্ধি আৰু শস্যৰ সুৰক্ষাৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়।<ref name="Richa-Bihu">{{harvcol|Chutia|2026|pp=146-154}}</ref> [[মাঘ বিহু]]ত মেজি সাজি জ্বলোৱা আৰু সমূহীয়া ভোজৰ প্ৰথা আছে। অধ্যয়নটোত কিছুমান চুতীয়া অঞ্চলত মাঘ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰে মাঘ বিহু পালনৰ পৰম্পৰাও উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Richa-Bihu"/> [[File:Chutia Hurai Rangoli Bihu.png|thumb|300px|চুতীয়া ''হুৰাই ৰঙালী বিহু''।]] চুতীয়াসকলৰ মাজত বহাগ বিহু সাতদিনীয়া আচাৰ-শৃংখলাৰে পালন কৰা হয়: ''গৰু বিহু'', ''মানুহ বিহু'', ''গোহাঁই বিহু'', ''ডাঙৰীয়া'' বা ''ওজা বিহু'', ''লখিমী'' বা ''কুটুম বিহু'', ''দেউ'' বা ''মেলা বিহু'', আৰু ''সাত'' বা ''চেৰা বিহু''।<ref name="Richa-Bihu"/> ''গৰু বিহু''ত অপকাৰী আত্মাৰ পৰা ৰক্ষাৰ বাবে দুৱাৰমুখত ''জেতুলীপকা'' ওলোমাই থোৱা হয়; গৰুৰ আচাৰত ব্যৱহাৰ কৰা বাঁহৰ ''চাট''ৰ অংশ আৰু দীঘলতি-মাখিয়তীৰ পাত গোহালি আৰু পথাৰত সুৰক্ষাৰ বাবে সংৰক্ষণ কৰা হয়। পিছদিনা পুৱা গৰু-ম'হ জাগি আছে নে শুই আছে আৰু কণী-যুঁজৰ ফলাফল কিদৰে হয়, তাক আগন্তুক কৃষিবৰ্ষৰ লক্ষণ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=149-150}}</ref>{{efn|''চাট'' হ'ল বাঁহৰ শলাত তিতা কেৰেলা, জাতিলাও আৰু হালধি আদি পাচলিৰ টুকুৰা গাঁথি বনোৱা সামগ্ৰী। গৰু-ম'হ গা ধুওৱাৰ পাছত ইয়াৰ অংশ বিনিময় কৰি গোহালিলৈ নি ৰখা হয় আৰু ইয়াক সুৰক্ষাদায়ক বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।}} ''মানুহ বিহু''ত ১০১ বিধ পাত সংগ্ৰহ-প্ৰস্তুত কৰা আৰু ''আমৰলি'' বা ৱিভাৰ পৰুৱাৰ কণী খোৱাৰ ৰীতি আছে; ইয়াক পৰম্পৰাগতভাৱে প্ৰজননক্ষমতা আৰু জনগোষ্ঠীৰ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=150-151}}</ref> ''গোহাঁই বিহু''ত ''গোঁসানী''ৰ প্ৰতিমাক পৰম্পৰাগতভাৱে গা ধুৱাই বাদ্য-বাজনাৰে ঘৰে ঘৰে লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কাপোৰ, ধূপ আৰু মাটিৰ চাকিৰে আদৰণি জনোৱা হৈছিল। ''ডাঙৰীয়া/ওজা বিহু''ত মৃত পূৰ্বপুৰুষৰ পূজা কৰা হৈছিল, আনহাতে ''লখিমী বিহু''ত ভঁৰাল আৰু দুৱাৰমুখত চাকি জ্বলোৱা হৈছিল। ষষ্ঠ দিনৰ ''দেউ/মেলা বিহু''ত আত্মা-আবিষ্ট হোৱাৰ পৰম্পৰা আছিল; আবিষ্ট ব্যক্তিয়ে ''দা'' লৈ নাচি ভবিষ্যৎবাণী কৰিব পাৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল আৰু পাছত আচাৰমতে শান্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|pp=161–162}}</ref> চুতীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত বহাগ বিহু [[শদিয়া]]ৰ পবিত্ৰ ''শাল''সমূহৰ সৈতে জড়িত। ''হুৰাই ৰঙালী'' অনুষ্ঠানে ধৰ্মীয় গীতৰ মাধ্যমেৰে ''শাল''ৰ যোগেদি স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহু আনাৰ প্ৰতীকী ৰূপ প্ৰকাশ কৰে; ''আই কলিমতী'' বা [[কেঁচাইখাতী]]ক এই অবতৰণৰ সৈতে জড়িত ধৰা হয়। এই পৰম্পৰাত শদিয়াৰ চাৰিখন ''শাল''ক চুতীয়া বিহুৰ উৎপত্তিস্থল বুলি ধৰা হয় আৰু বহাগৰ প্ৰথম বুধবাৰে তাত ''হুৰাই ৰঙালী'' অনুষ্ঠিত কৰা হয়। সংশ্লিষ্ট এটা অনুষ্ঠান [[ঢকুৱাখনা]]ৰ হাৰ্হি দেৱালয়ত বহাগৰ সপ্তম দিনত পালন কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=203-207}}</ref> [[File:Chutia Saj.jpg|thumb|বহাগ বিহুৰ সময়ত চুতীয়া ''সাজ'' (চাউলৰ মদ) প্ৰস্তুতি।]] আৰম্ভণিৰ আচাৰসমূহৰ ভিতৰত ''মৃতকক দিয়া'' বা ''হলিতা-লগোৱা'' নামৰ পূৰ্বপুৰুষীয় অনুষ্ঠান আছে। মৃত পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে জীৱিত অৱস্থাত খোৱা খাদ্য তামোল-পাণ, ঘৰতে বনোৱা চাউলৰ মদ ''সাজ'' আৰু মাটিৰ চাকিৰ সৈতে নিবেদন কৰি পৰিয়ালৰ মংগলৰ বাবে তেওঁলোকৰ আশীৰ্বাদ কামনা কৰা হয়।<ref name="Mahanta-Bohag">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=158–163}}</ref> সদৃশ পূৰ্বপুৰুষীয় আচাৰ [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ ''ইবাকু বিচু'' (বহাগ বিচু)ৰো অংশ। গৰুৰ আনুষ্ঠানিক স্নান আৰু পূজাৰ পাছত গৃহমুৰব্বীয়ে মৃত পৰিয়ালৰ সদস্যৰ উদ্দেশ্যে ''পিণ্ড'' নিবেদন কৰে; লিপিবদ্ধ নিবেদনৰ ভিতৰত মাংস, মাছ, মাটিমাহ আৰু দেউৰীৰ পৰম্পৰাগত চাউলৰ মদ ''চুজেন'' আছে।<ref>{{cite news |title=Deoris to celebrate 'Ebaku Bishu' from tomorrow |work=The Assam Tribune |url=https://assamtribune.com/deoris-to-celebrate-ebaku-bishu-from-tomorrow |access-date=19 August 2026 }}</ref><ref>{{cite web |last=Deuri |first=Deva Darshana |title=Jimochaya: The Deoris, The Priestly Tribe of Northeast India |website=Mahabahu |url=https://mahabahu.com/jimochaya-the-deoris-the-priestly-tribe/ |access-date=19 August 2026 }}</ref> আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতে জড়িত এটা পুৰণি কৃষি-অনুষ্ঠান হ'ল ''জালুকীয়া খোৱা উৎসৱ''। আহু ধান সিঁচাৰ প্ৰথম দিনত কৃষিকাৰ্য আৰম্ভ কৰাৰ পাছত খেতিয়কসকলক সমূহীয়া ভোজলৈ মতা হৈছিল। ''বৰালি'', ''শাল'' বা ''কুহি'' আদি মাছ কচুৰ পাত আৰু জালুকেৰে ৰন্ধা হৈছিল; জালুকীয়া খাদ্যই কৃষিশ্ৰমৰ ফলত হোৱা শৰীৰৰ বিষ উপশম কৰে বুলি পৰম্পৰাগত বিশ্বাস আছিল। অনুষ্ঠানটো বহু ঠাইত লোপ পাইছে যদিও কিছুমান চুতীয়া অঞ্চলত এতিয়াও চলি আছে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|p=146}}</ref> চুতীয়াসকলৰ মাজত ''চ'তৰ ৰাতি বিহু'', ''টকা বিহু'', ''ধৰ্ম হুঁচৰি'' আৰু ''বৰ বিহু''কে ধৰি বহু স্থানীয় বিহু-পৰম্পৰা সংৰক্ষিত আছে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=197-212}}</ref> ''বৰ বিহু'' কেৱল পুৰুষে দিনত কৰা এক দুৰ্লভ হুঁচৰি-ৰূপ; বৰহোলা আৰু বচা দয়াঙত এতিয়াও ইয়াৰ উল্লেখ আছে। ইয়াত মণিকোঁৱৰ আৰু ফুলকোঁৱৰৰ গীত কেইবাটাও স্বতন্ত্ৰ তাল আৰু বাদ্যযন্ত্ৰত পৰিবেশন কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=211-212}}</ref>{{efn|লিপিবদ্ধ তালসমূহ হ'ল ''খৰা চাও'', ''দীঘলীয়া চাও'', ''হাৰালি চাও'' আৰু ''বুঢ়া চাও''; বাদ্যযন্ত্ৰৰ ভিতৰত ''বীণ'', ''ঢোল'', ''পেঁপা'', ''টকা'' আৰু ''গগনা'' আছে।}} ''টকা বিহু''ত মহিলাসকলে বিভিন্ন ধৰণৰ ''টকা'' বজায়। অনুষ্ঠানৰ শেষত টকাসমূহ গছত ওলোমাই কামনা কৰা হয়; পৰম্পৰাগত ''গাঠিগী'' মূৰ-কাপোৰ বিশেষভাৱে এই বিহুৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=207-208}}</ref><ref>{{harvcol|Chutia|2026|p=158}}</ref>{{efn|লিপিবদ্ধ ৰূপসমূহ হ'ল ''মাটি টকা'', ''দাহিন টকা'', ''হাত টকা'' আৰু ''মুঠি টকা''।}} তিনিচুকীয়াৰ বাৰেকুৰি অঞ্চলত সংৰক্ষিত ''ধৰ্ম হুঁচৰি'' অত্যন্ত নিয়মবদ্ধ আৰু বহু বছৰৰ ব্যৱধানতহে অনুষ্ঠিত হয়। গৰু বিহুৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা এই অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণকাৰীয়ে সংকল্প লয়, আচাৰগত নিষেধ মানে, সাধাৰণ আনন্দ-উল্লাস পৰিহাৰ কৰে আৰু মণিকোঁৱৰ-ফুলকোঁৱৰৰ গীত গায়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=197-200}}</ref> যোৰহাট–গোলাঘাট অঞ্চলৰ বৰহোলা আৰু বচা দয়াং আদি ঠাইত ''চ'তৰ ৰাতি বিহু'' টিকি আছে। পৰম্পৰাগতভাৱে ডেকা-গাভৰুৱে ডাঙৰ আম বা ''আহত'' গছৰ তলত নিশা ''যোৰা নাম'', প্ৰেম-বিৰহৰ গীত গাই আৰু ''পেঁপা''ৰ প্ৰতিযোগিতা কৰি বিহু পাতে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=200-202}}</ref> [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ মাজতো সদৃশ নিশাৰ ''বিচু'' পৰম্পৰা আছে; ফাগুন আৰু চ'তত যুৱক-যুৱতীসকলে সমূহীয়া অনুশীলনৰ বাবে একত্ৰিত হয় আৰু বহাগীয়া বিচুৰ সময়ত গীত-নাচ গোটেই ৰাতি চলিব পাৰে।<ref>{{cite journal |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Socio-Cultural Significance of Folk Musical Tradition: Weaving the Tapestry of Identity of the Deori Community of Assam |journal=Lokaratna |volume=XIX |year=2025 |page=40 |issn=2347-6427 }}</ref> ''চ'ত বিহু'' দেৱী কলিমতীৰ যৌৱন ৰূপৰ সৈতে জড়িত; ''তৰোৱা কদম'' ফুলাক তেওঁৰ যৌৱনপ্ৰাপ্তিৰ লক্ষণ আৰু উৎসৱৰ আৰম্ভণিৰ সংকেত বুলি ধৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=146-147}}</ref> ===খাদ্যাভ্যাস আৰু ৰন্ধনপ্ৰণালী=== [[File:'Chutiya lopha' or Perennial Buckwheat leaves, Polygonaceae(Buckwheat family).jpg|thumb|150px|জনগোষ্ঠীটোৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা ''চুতীয়া লফা'' বা বহুবৰ্ষজীৱী বাকহুইটৰ পাত।]] চুতীয়াসকলৰ প্ৰধান খাদ্য চাউল। পৰম্পৰাগত চাউলৰ খাদ্যৰ ভিতৰত ৰন্ধা ভাত ৰাতিটো পানীত তিয়াই থোৱা ''পইতা ভাত'' আৰু পানী নিদিয়াকৈ আগদিনাৰ ভাত ৰাখি প্ৰস্তুত কৰা ''কৰকৰা ভাত'' অন্তৰ্ভুক্ত। চাউলৰ পৰা বনোৱা ''পিঠা'' আৰু ''জলপান''ৰ ভিতৰত ''চিৰা'' আৰু ''সান্দহ''ো সাধাৰণভাৱে খোৱা হয়।<ref name="Richa-food">{{harvcol|Chutia|2026|pp=177-184}}</ref> শাক-পাচলিও পৰম্পৰাগত খাদ্যৰ এটা অংশ। লিপিবদ্ধ প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত সৰিয়হজাতীয় ''চুতীয়া লাই'' আৰু ''চুতীয়া লফা'' উল্লেখযোগ্য। অসমীয়া জাতি-উদ্ভিদবৈজ্ঞানিক সাহিত্যত পিছৰটোক সাধাৰণ বাকহুইট (''Fagopyrum esculentum'') হিচাপে স্বতন্ত্ৰভাৱে চিনাক্ত কৰা হৈছে, যাৰ পাত শাক হিচাপে খোৱা হয়। [[বহাগ বিহু]]ৰ সৈতে জড়িত পৰম্পৰাগত বনৌষধি মিশ্ৰণত সংগ্ৰহ কৰা উদ্ভিদসমূহৰ ভিতৰতো ''চুতীয়া লফা''ৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-food"/><ref name="BegumGogoi2007">{{cite journal|last1=Begum|first1=Samim Sofika|last2=Gogoi|first2=Rajib|title=Herbal recipe prepared during Bohag or Rongali Bihu in Assam|journal=Indian Journal of Traditional Knowledge|volume=6|issue=3|year=2007|pages=417–422}}</ref> আন পৰম্পৰাগত খাদ্যৰ ভিতৰত খৰিচা (''বাঁহ গাজ''), মাছ, আলু, মাংস বা আন উপকৰণ পিহি বনোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ''পিটিকা'' আৰু অসমীয়া ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ ক্ষাৰীয় খাদ্য ''খাৰ'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-food"/> চুতীয়াসকলৰ মাজত পৰম্পৰাগতভাৱে লিপিবদ্ধ আমিষ খাদ্যৰ ভিতৰত হাঁহ, গাহৰি, মাছ, ছাগলী বা পঠাৰ মাংস, পাৰ আৰু আন চৰাই, হৰিণ, এৰী পলুৰ লেটা বা কোকুন, আৰু ''আমৰলি'' (কণীসহ ৰঙা পৰুৱা) আৰু ''জেবাংকাৰি'' আদি পতংগ অন্তৰ্ভুক্ত; গ্ৰামাঞ্চলত পিছৰটোক পৰম্পৰাগত চাউলৰ মদৰ সৈতে খোৱা হয়।<ref name="Richa-food"/> মাংস শুকুৱাই সংৰক্ষণো কৰা হয়। বুৰঞ্জীসমূহত শুকান মাংস সংৰক্ষণৰ বাবে চুতীয়া যুগৰ এটা ''ভঁৰাল''ৰ উল্লেখ আছে, যি এজন ''ভঁৰালী'' বিষয়াৰ অধীনত আছিল।<ref>''Ahomar Din'', p. 586.</ref> ''কুচিয়া'' আৰু কেঁকোৰাও খোৱা হয়, যদিও ধৰ্মীয় ভাগ অনুসৰি খাদ্যাভ্যাস ভিন্ন আছিল। অধিক বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱিত ''কেঁচাপন্থী'' বা হিন্দু চুতীয়াসকলে পৰম্পৰাগতভাৱে গাহৰি বা কুকুৰা নুপুহিছিল আৰু ''শাল'', ''শিঙি'', ''কুচিয়া'' আৰু কেঁকোৰা পৰিহাৰ কৰিছিল; এই নিষেধসমূহ বিশেষভাৱে বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱৰ ফল বুলি ধৰা হৈছে।<ref name="Richa-Kesapanthi">{{harvcol|Chutia|2026|pp=44}}</ref> কেঁচাপন্থীসকলৰ মাজত গাহৰিৰ মাংস আৰু মদৰ ওপৰতো নিষেধ আছে, আনহাতে গৰুৰ মাংস সকলো ভাগৰ বাবেই নিষিদ্ধ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="Richa-food"/>{{efn|অধ্যয়নটোত দৈনন্দিন খাদ্যৰ সলনি কিছুমান পুৰণি প্ৰাণীভিত্তিক লোক-ঔষধৰ কথাও লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে—যেনে বাঁহগাজৰ সৈতে কণীয়া কাউৰী ৰন্ধা আৰু ভেকুলী বা কেঁচু ব্যৱহাৰ কৰা প্ৰস্তুতি। ঔষধি খাদ্য হিচাপে শুকান বাঁহগাজৰ সৈতে ''মোৱা'' মাছ আৰু মাগুৰজাতীয় মাছৰ কথাও উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-food"/>}} [[File:2017-04-06-Silkworm Pupa Food-0622.jpg|thumb|এৰী পলুৰ লেটা চুতীয়াসকলৰ এটা পৰম্পৰাগত খাদ্য।]] ইয়াৰ বিপৰীতে ''পকাপন্থী'' পৰম্পৰাত বহু ধৰ্মীয় আচাৰত মাংস আৰু চাউলৰ মদ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। মৃত পূৰ্বপুৰুষৰ উদ্দেশ্যে নিবেদনত পকাপন্থীসকলে কুকুৰাৰ জোলৰ সৈতে ঘৰতে বনোৱা মদ আগবঢ়ায়; মহন্তই আদিম পকাপন্থী আচাৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা ''বৰ সেৱা'' বা ''বৰ সকাম''ত কুকুৰা বা গাহৰিৰ মাংসৰ সৈতে ঘৰতে বনোৱা মদ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ''আই সকাম''ত মদ আৰু বগা কুকুৰাৰ মাংস নিবেদন কৰা হয়; আন এটা ৰূপ ''পকা সকাম''ত মাংসৰ সৈতে ভাত আৰু কেতিয়াবা মদ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Mahanta-Pakapanthi">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=119-120}}</ref><ref name="Mahanta-Aai">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=126-129}}</ref> লিপিবদ্ধ মাংসৰ ব্যঞ্জনসমূহত হাঁহ বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য। কোমোৰাৰে ৰন্ধা হাঁহক প্ৰিয় ব্যঞ্জন হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে; কুমুৰা বা বাঁহগাজৰ সৈতেও হাঁহ ৰন্ধা হয়। আন খাদ্যৰ ভিতৰত কলপচলাৰে হাঁহৰ নাড়ী, ''সান্দহ গুড়ি''ৰে হাঁহ, আৰু হাঁহৰ মাংস, মাটিমাহ, চাউলৰ গুড়ি আৰু শাক একেলগে ৰন্ধা ব্যঞ্জন আছে।<ref name="Richa-food"/> মাছ খাদ্যাভ্যাসৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ আৰু ইয়াক সতেজ, ভজা, পোৰা, সিজোৱা আৰু শুকান ৰূপত খোৱা হয়। অধ্যয়নটোত উল্লেখ কৰা পৰম্পৰাগত প্ৰস্তুতিৰ ভিতৰত ভেণ্ডিৰে সিজোৱা মাছ, বগৰী আৰু ''চুতীয়া লফা''ৰে সিজোৱা মাছ, আৰু কচু আৰু ''কুঁজি থেকেৰা'' (''Garcinia'')ৰে ৰন্ধা মাছ আছে। সৰু মাছ ''মাছ পাতত দিয়া'' ৰূপতো প্ৰস্তুত কৰা হয়—কলপাতত মেৰিয়াই গৰম ছাইত সিজোৱা হয়। শুকান মাছ বিশেষকৈ ''শুকান মাছৰ গুড়ি'' বা ''শুঁটকি'' হিচাপে সংৰক্ষণ কৰা হয়; ''পুঠি'', ''কুহি'' আৰু ''চেনী'' আদি সৰু মাছ জুইশালৰ ওপৰত শুকুৱাই কচুৰ সৈতে খুন্দি বাঁহৰ পাত্ৰত কেইবামাহো ৰাখি এই খাদ্য প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref name="Richa-food"/> ===সংগীত আৰু নৃত্য=== চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত নৃত্যৰূপ বিবাহ, ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান, বিহু আৰু আন সমূহীয়া উপলক্ষৰ সৈতে জড়িত। ''বৰ বিয়া''ৰ সময়ত গাঠিয়ন খুন্দি থকা অৱস্থাত ''কুলা বুঢ়ী নাচ'' কৰা হয়; এগৰাকী মহিলা অভিনয়শিল্পীয়ে বুঢ়ীৰ চৰিত্ৰ লৈ কৌতুকময় সংলাপৰ সৈতে নৃত্য কৰি শেষত কইনা-দৰাক আশীৰ্বাদ দিয়ে। ''পানী তোলা নাচ'' বিবাহৰ আন এটা অনুষ্ঠানিক নৃত্য; কইনাক গা ধুৱাবলৈ আনুষ্ঠানিক পানী ঘৰলৈ অনাৰ সময়ত মহিলা আৰু ছোৱালীয়ে এই নৃত্য কৰে।<ref name="Richa-dance">{{harvcol|Chutia|2026|pp=187-212}}</ref> [[File:Chutia Kulaburi dance.png|thumb|চুতীয়া কুলাবুঢ়ী নৃত্য]] ধৰ্মীয় আৰু ঋতুভিত্তিক পৰিবেশনৰ ভিতৰত [[তিনিচুকীয়া জিলা]]ৰ বাৰেকুৰি অঞ্চলত সংৰক্ষিত অত্যন্ত নিয়মবদ্ধ [[হুঁচৰি]]ৰ ৰূপ ''ধৰ্ম হুঁচৰি'', লগতে ''চ'তৰ ৰাতি বিহু'', ''টকা বিহু'' আৰু ''বৰ বিহু'' অন্তৰ্ভুক্ত। ''টকা বিহু''ত বিভিন্ন ধৰণৰ ''টকা'' বাদ্য ব্যৱহাৰ কৰা হয়; ''বৰ বিহু'' দিনত কৰা হুঁচৰি-পৰম্পৰা, য'ত ''ঢোল'', ''পেঁপা'', ''টকা'' আৰু ''গগনা'' আদি বাদ্য বজোৱা হয়।<ref name="Richa-dance"/> আন লিপিবদ্ধ ৰূপৰ ভিতৰত প্ৰাপ্তবয়স্ক পুৰুষে কৰা ''জজা নৃত্য'' আৰু তৰোৱাল লৈ বৃত্তাকাৰে কৰা পৰম্পৰাগত যুদ্ধ-নৃত্য ''ৰণুৱা নৃত্য'' বা ''ৰণ নৃত্য'' আছে।<ref name="Richa-dance"/> পৰম্পৰাগত পৰিবেশনত অসমৰ বৃহত্তৰ সংগীত-সংস্কৃতিতো পোৱা বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত ''ঢোল'', ম'হৰ শিঙৰ ''পেঁপা'', বাঁহৰ ''গগনা'', মাটিৰ ''সুতুলি'', বিভিন্ন ধৰণৰ ''টকা'', ''চাকচনি'', ''বাঁহী'', ''দবা'' আৰু ''তাল'' অন্তৰ্ভুক্ত। ''মাটি টকা'', ''দাহিন টকা'', ''হাত টকা'' আৰু ''মুঠি টকা''কে ধৰি বিভিন্ন টকাৰ ৰূপ বিশেষকৈ ''টকা বিহু''ৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=168–170}}</ref> ===পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক=== ====পুৰুষৰ সাজ-পোছাক==== [[File:Chutia men attire.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকত এজন চুতীয়া পুৰুষ]] চুতীয়া পুৰুষৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকৰ ভিতৰত ''চুতীয়া পাগুৰি'', ''চুতীয়া চোলা'', ''চুৰিয়া'', ''গামোচা'' বা ''বিচুৱান'', ''চেলেং চাদৰ'' আৰু ''টঙালি'' অন্তৰ্ভুক্ত। পৰম্পৰাগতভাৱে কপাহ, এৰী, মুগা আৰু পাট ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল; ৰাজপৰিয়াল আৰু ধনী শ্ৰেণীয়ে মুগা আৰু পাট, বিশেষকৈ উন্নত মানৰ ''চম্পা'' আৰু ''মেজাংকাৰী'' ব্যৱহাৰ কৰিছিল, আনহাতে সাধাৰণ লোকে প্ৰধানকৈ কপাহ, এৰী আৰু সাধাৰণ মুগা ব্যৱহাৰ কৰিছিল—গ্ৰীষ্মত বিশেষকৈ কপাহ আৰু শীতত এৰী।<ref name="Mahanta-attire">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=64-66}}</ref><ref name="Richa-attire">{{harvcol|Chutia|2026|pp=156-161}}</ref>{{efn|''আপুকুৰ'' নামৰ আগফাল জোঙা চামৰাৰ জোতাও লিপিবদ্ধ আছে।<ref name="Richa-attire"/> ৰাজকীয় সাজত ''পানীকামলী'' আৰু ''আৰুৱান'' বস্ত্ৰও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল;<ref>{{Cite web|url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|title=The Chutia king Nitipal had gifted Panikamoli and Arowan to the Ahom king|access-date=17 June 2020|archive-date=28 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|url-status=live|archivedate=28 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|deadurl=yes}}</ref><ref>{{harvcol|Borboruah|1997}}</ref>ৰাজপুৰুষে ''লংকেৰু'' কাণফুলি, ''মোটা মণি''ৰ হাৰ আৰু সোণৰ ''পাদুকা'' পিন্ধা আৰু ''গুণাকৰা'' নামৰ সোণৰ সূচীকাম কৰা ৰেচমী ছাতি ব্যৱহাৰ কৰাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Khanikar">{{harvcol|Khanikar|1991|p=42}}</ref> পুৰুষৰ আন অলংকাৰৰ ভিতৰত ''লোকাপাৰা'' কাণফুলি, ''গাম-খাৰু'', ঢোলাকৃতিৰ সোণৰ ''বিৰি'' বা ''মাদল'', ''বাজু'', আঙঠি, ''নূপুৰ'' আৰু ''উজান্তি'' আছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> পুৰণি বৰ্ণনাত পুৰুষে দীঘল চুলি ৰাখি কেতিয়াবা ৰঙা জবাৰে সজোৱা পনিটেইল বান্ধিছিল আৰু ঘৰত বা কৃষিকাৰ্যৰ সময়ত ''গামোচা'' মূৰৰ আৱৰণ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল বুলিও উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-attire"/><ref name="Mahanta-attire"/>}} ''চুতীয়া পাগুৰি'' পৰম্পৰাগতভাৱে ''সাতফুল'' বা ''সৰ্প পাগ'', ''ৰণুৱা'' বা ''জোঙা পাগ'', আৰু ''এনাজৰী'' বা ''বিহুৱান পাগ'' ৰূপত বন্ধা হৈছিল। ''সাতফুল'' আৰু ''এনাজৰী'' এতিয়াও ব্যৱহৃত হয়; [[ভীষ্মকনগৰ]], [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] আৰু [[শদিয়া]]ৰ হাতীদুবাৰ টেৰাকোটা ফলকত ''ৰণুৱা'' আৰু ''এনাজৰী''ৰ ৰূপ চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref name="auto">{{Cite web|url=https://archive.org/details/chutiaburanji|title=Chutia Buranji|date=23 June 2007|via=Internet Archive}}</ref> চুটি ''চুৰিয়া'', পিছফালে খোলা ''চুতীয়া চোলা'', ''গামোচা/বিচুৱান'', ''টঙালি'' আৰু ''চেলেং চাদৰ'' আছিল আন মুখ্য পুৰুষ-পোছাক; চুতীয়া পৰম্পৰাত ''কৱচ কাপোৰ'' বা ''সুৰক্ষা কাপোৰ'' নামৰ ৰক্ষাকাৰী বস্ত্ৰৰো উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-attire"/>{{efn|সাপৰ আকৃতিৰ ''সাতফুল'' পৰম্পৰাগতভাৱে পুৰোহিতৰ সৈতে জড়িত আৰু এতিয়া চুতীয়া পাগুৰিৰ প্ৰতিনিধিত্বমূলক ৰূপ হিচাপে বহুল ব্যৱহৃত; ''ৰণুৱা'' যুদ্ধৰ সৈতে জড়িত আছিল; ''এনাজৰী/বিহুৱান পাগ'' হাতীদুবাৰ এটা টেৰাকোটা ফলকত চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref name="auto"/> পৰম্পৰাগত পাগুৰি প্ৰায় তিনি ''কাঠি'' দীঘল আৰু প্ৰায় এফুট বহল বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়; পুৰণি নিয়ম অনুসৰি পিন্ধোতাজন বহিলে ইয়াৰ মূৰটো মাটি স্পৰ্শ কৰিব লাগিছিল।<ref name="Richa-attire"/> ''চুৰিয়া (চুৰু-ইছা)'' প্ৰায় আঁঠুলৈকে নামে আৰু ভীষ্মকনগৰ আৰু তাম্ৰেশ্বৰীৰ ফলকতো সদৃশ বস্ত্ৰ দেখা যায়।<ref name="auto"/> ''চুতীয়া চোলা''ৰ ডিঙিৰ পিছফালে খোলা থাকে; ''গলধান-ফলা মুগা চোলা'' নামৰ মুগাৰ এটা ৰূপ লোকপৰম্পৰাত উল্লেখ আছে আৰু বিহুৱা শিল্পীয়ে পিন্ধিছিল; ৰঙীন কাপোৰৰ বেল্টৰ সৈতে পিন্ধা ক'লা-ৰঙা ''চুতীয়াৰ চোলা''ৰো উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-attire"/><ref name="Mahanta-attire"/> দৰাই পৰম্পৰাগতভাৱে দীঘল হাতৰ পাটৰ ''চোলা'' আৰু দীঘল ''চেলেং-চাদৰ'' পিন্ধিছিল; কেতিয়াবা ফুলৰ মালাৰে সজোৱা সূচীকাম কৰা পাগুৰিও যোগ হৈছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> ''গামোচা'' ডিঙিত লোৱা কাপোৰ হিচাপে ব্যৱহৃত হয়, আনহাতে বিহুৰ সৈতে জড়িত ''বিচুৱান''ৰ এটা মূৰত গামোচাৰ সাধাৰণ ৰঙা পাৰৰ সলনি ফুলাম নক্সাযুক্ত আড়ি থাকে; দুয়োটাৰে কাষত ৰঙা পাৰ থাকে। ''বিচুৱান'' শব্দটো ''বিচু'' ("বিহু") + ''ৱান'' ("বস্ত্ৰ") হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে,<ref>{{Cite web|url=https://www.learnsanskrit.cc/index.php?tran_input=vANa&direct=se&script=hk&link=yes&mode=3|title=Sanskrit Dictionary for Spoken Sanskrit|website=[www.learnsanskrit.cc](http://www.learnsanskrit.cc|archive-date=24 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204627/https://www.learnsanskrit.cc/index.php?tran_input=vANa&direct=se&script=hk&link=yes&mode=3|url-status=live}}</ref> আৰু গামোচাৰ সমতুল্য দেউৰী-চুতীয়া শব্দ ''ব'চে''।<ref name="Kashyap-attire">{{cite web |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Significance Of ‘The Social Skin’ In Expressing Ethnicity: Knowing The Ethnic Attire Of Deori Community Of Assam |url=https://rjpn.org/jetnr/papers/JETNR2505025.pdf |pages=235–236}}</ref> ''টঙালি'' ফুলাম নক্সাযুক্ত আঁচল থকা কঁকালৰ কাপোৰ; এটা পৰম্পৰাই বিহু হুঁচৰিৰ সময়ত ডেকাই পিন্ধা ৰঙা টঙালিক যুদ্ধৰ পৰা তেজেৰে ৰাঙলী হৈ ফিৰা বগা টঙালিৰ সৈতে জড়িত কৰে, আৰু টেৰাকোটা চিত্ৰতো ইয়াৰ ৰূপ দেখা যায়।<ref name="auto"/> আন এটা বিৱৰণত ৰঙা আৰু বগা দুয়ো টঙালিৰ উল্লেখ আছে; চুতীয়া আৰু মায়ামৰা প্ৰচাৰকে ''তাল'' আৰু ''দবা'' বজাই থাকোঁতে বগা টঙালি আৰু হালধীয়া-ৰঙা চিহ্নযুক্ত কপাহী কাপোৰ পিন্ধাৰ কথাও আছে।<ref name="Richa-attire"/> ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য ''টঙা'';<ref name="Kashyap-attire"/> ''-আলি'' উপাদানটোক ''মেদালি'', ''সুতুলি'' আৰু ''ভঁৰালী'' আদি দেউৰী ৰূপৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে, যদিও এইটো প্ৰতিষ্ঠিত শব্দব্যুৎপত্তি নহয়, কেৱল ভাষিক তুলনা। ''চেলেং চাদৰ (চেলেং-ইছা)'' সামাজিক-ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু জ্যেষ্ঠক সন্মান জনোৱাৰ সময়ত ব্যৱহৃত দীঘল পুৰুষৰ চাদৰ; ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় নফুট,<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.503039|title=Hamilton Francis.|date=23 June 1940|via=Internet Archive}}</ref> আৰু আন এটা বিৱৰণত পাগুৰিৰ সমান দীঘল কিন্তু অধিক বহল বুলি কোৱা হৈছে।<ref name="Richa-attire"/> ''চেলেং'' দেউৰী-চুতীয়া শব্দাৱলীতও পোৱা যায়।<ref name="Kashyap-attire"/> ''কৱচ কাপোৰ'' পৰম্পৰাগতভাৱে তিনি গৰাকী বৃদ্ধাই এৰাতিৰ ভিতৰতে বয়িছিল; তেওঁলোকে তাম্ৰেশ্বৰী দেৱীক আহ্বান কৰি শিশুক শুনিবলৈ নিষেধ কৰা মন্ত্ৰ পাঠ কৰিছিল। এই কাপোৰে শত্ৰুৰ পৰা ৰক্ষা কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-attire"/>}} ====মহিলাৰ সাজ-পোছাক==== [[File:A chutia girl in her traditional attire.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত ''ৰিহা'', ''মেখেলা (মেথনি)'', ''চোলা'' আৰু ''গাঠিগী'', লগতে ''গাম-খাৰু'', ''মাদলি'' আৰু ''জুনবিৰি'' অলংকাৰ পিন্ধা এগৰাকী চুতীয়া যুৱতী।]] চুতীয়া মহিলাৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক বয়স আৰু বৈবাহিক অৱস্থাৰ অনুসৰি ভিন্ন। ঋতুমতী হোৱাৰ আগতে ছোৱালীয়ে ওপৰ অংশত ''বাইগা'' আৰু কঁকালৰ পৰা তললৈ ''মেখেলা'' বা ''ইগু'' পিন্ধে; ঋতুমতী হোৱাৰ পাছত বিয়ালৈকে বুকুৰ কাপোৰ হিচাপে ''বাইগা''ৰ ঠাইত ''ৰিহা'' বা ''ৰিচা'' ব্যৱহাৰ হয়।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=I0JJqJ761E4C&q=riha+breast+cloth&pg=PA55|title=Learning Geography By Stages Iv|first1=Late J.|last1=Fuste|first2=V. N.|last2=Nigam|date=23 June 2006|publisher=Pitambar Publishing|isbn=9788120906051|via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://thevoiceoffashion.com/fabric-of-india/inside-northeast/the-riha-redux-at-assamese-weddings-3571|title=The Riha Redux at Assamese Weddings|website=thevoiceoffashion.com}}</ref> বিবাহিতা মহিলাই পৰম্পৰাগতভাৱে বুকুলৈকে তুলি পিন্ধা দীঘল ''মেখেলা'', লগতে ''কঁকাল-বন্ধা'', ''গাঠিগী'' আৰু ''চাদৰ'' ব্যৱহাৰ কৰে; বৰ্তমানে ''ৰিহা'' মূলতঃ বিহু, বিয়া, মন্দিৰলৈ যোৱা আৰু আন অনুষ্ঠানত ব্যৱহৃত হয়।<ref name="Richa-attire"/>{{efn|বয়ঃসন্ধিকালীন এই পোছাক-পৰিৱৰ্তন পৰম্পৰাগত জীৱনচক্ৰৰ অংশ আছিল। বড়ো-কছাৰী মূলৰ ত্ৰিপুৰী সকলৰ মাজতো সদৃশ পৰম্পৰা আছে, য'ত ছোৱালীৰ পৰা যুৱতী হোৱাৰ পৰিৱৰ্তন চিহ্নিত কৰা ''ৰিচা চৰমণি'' অনুষ্ঠানত প্ৰথম ''ৰিচা'' দিয়া হয়।<ref>{{Cite web |last=Debbarma |first=Puni |title=Learn About the Risa, a Beautiful Garment Handwoven by Tribal Women in Tripura |url=https://www.adivasilivesmatter.com/post/learn-about-the-risa-a-beautiful-garment-handwoven-by-tribal-women-in-tripura |website=Adivasi Lives Matter |date=8 October 2020 |access-date=4 August 2026}}</ref> ধনী পৰিয়ালে ঐতিহাসিকভাৱে মুগা বা পাট ব্যৱহাৰ কৰিছিল, আনহাতে সাধাৰণ পৰিয়ালে মূলতঃ কপাহ। চুতীয়া মহিলাই পৰম্পৰাগতভাৱে ''মেখেলা'', ''চাদৰ'', ''ৰিহা'', ধুতি, ''চেলেং-চাদৰ'', ''গামোচা'' আৰু ''হাঁচতি''কে ধৰি ঘৰুৱা বস্ত্ৰ নিজেই তৈয়াৰ কৰিছিল আৰু নিজেই মুগা-পাট পুহি বয়ন কৰিছিল।<ref name="Mahanta-attire"/><ref name="Richa-attire"/> উন্নত ''চম্পা'' আৰু ''মেজাংকাৰী'' মুগা-পাট বিশেষকৈ উচ্চ শ্ৰেণীৰ সৈতে জড়িত আছিল; সাধাৰণ এৰী, মুগা আৰু মোটা কপাহী বস্ত্ৰ অধিক প্ৰচলিত আছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> কইনাই পৰম্পৰাগতভাৱে পাট বা মুগাৰ ''ৰিহা''ৰ সৈতে ''মেখেলা'' আৰু ''চাদৰ'' পিন্ধিছিল; আন এটা বিৱৰণত সূচীকাম কৰা বগা পাটৰ কইনা-পোছাক আৰু বিয়াত এযোৰ মুগাৰ কাপোৰ দিয়া ৰীতি উল্লেখ আছে।<ref name="Mahanta-attire"/> ''দুকঠীয়া'', ''চাদৰ'' আৰু ''কঁকালমৰা'' বিবাহিতা অৱস্থাৰ প্ৰতীক; আগতে কইনাই সজোৱা ''হাৰুদাই'' বা ''সৰুদৈ জাপি''ও পিন্ধিছিল।<ref name="Khanikar"/>}} ''মেখেলা (ইগু)'' আৰু ''ৰিহা (ৰিচা)'' মুখ্য বস্ত্ৰ; ইয়াৰ লগতে ''গাঠিগী'', ''দুকঠীয়া'', ''চাদৰ'', ''পাঁচকঠীয়া'', ''কঁকালমৰা'', ''ডাবুৱা কটাৰী''সহ ''হাঁচতি'' আৰু এৰীৰ ''জাকী চোলা'' ব্যৱহাৰ কৰা হয়। পৰম্পৰাগত মহিলাৰ অলংকাৰৰ ভিতৰত ''মাদলি'', ''দুগদুগি'', ''জুনবিৰি'', ''থুৰীয়া'', ''গাম-খাৰু'', ''বেনা'', ''গেজেৰা'', ''চিঠিপাটি'' আৰু ''কাকলি'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-attire"/><ref name="Mahanta-attire"/> সজোৱা ''হাৰুদাই'' বা ''সৰুদৈ জাপি'' পৰম্পৰাগতভাৱে কইনাই পিন্ধিছিল আৰু চুতীয়া ৰাজকীয় আৰু আনুষ্ঠানিক সংস্কৃতিৰ সৈতেও জড়িত।<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=387}}</ref>{{efn|ছোৱালীয়ে পৰম্পৰাগতভাৱে কঁকালৰ পৰা তললৈ ''মেখেলা'' পিন্ধে, আনহাতে বিবাহিতা মহিলাই বুকুলৈকে তুলি পিন্ধা দীঘল ৰূপ ''বোৱাৰী মেথনি'' ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে; ছোৱালীৰ বাবে সমতুল্য ''গাৰ্ল মেথনি''ও উল্লেখ আছে। দৈনন্দিন ''মেথনি'' সাধাৰণতে সৰল, আনহাতে আনুষ্ঠানিক ৰূপত ফুলাম নক্সা থাকিব পাৰে।<ref name="Richa-attire"/> ৰঙা সূচীকামযুক্ত ''ডাবুৱা-বচা মেখেলা''ক চুতীয়াসকলৰ এটা প্ৰতীকী বস্ত্ৰ বুলি ধৰা হয়; ''বুটা-বচা'' আৰু ''ফুল-বচা'' নক্সা সাধাৰণতে বগা-ক'লা সূতাৰে তলৰ ফালে কৰা হয়। ''ইগু'' ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য শব্দ;<ref name="Kashyap-attire"/> তুলনাযোগ্য বস্ত্ৰ-শব্দৰ ভিতৰত ডিমাছা ''ৰিগু''<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/235107/10/10_chapter%202.pdf ''Dimasa: Dress and Ornaments'', p.32]</ref> আৰু ত্ৰিপুৰী ''ৰিগনাই'' আছে। ''ৰিহা/ৰিচা'' অবিবাহিতা যুৱতীয়ে বুকুৰ পৰা কঁকাললৈ পিন্ধা সৰু বুকুৰ কাপোৰ; বিবাহিতা মহিলাই সাধাৰণতে ইয়াক চাদৰৰ দৰে কান্ধত লয়। ব্লাউজ প্ৰচলিত হোৱাৰ পাছত ইয়াৰ পুৰণি বুকুৰ কাপোৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কমি যায়; তথাপি চাদৰৰ তলত বা সৈতে ৰিহা টিকি থকাটোক ইয়াৰ অধিক পুৰণি উৎসৰ সূচক বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news|url=https://scroll.in/magazine/910237/wrapped-in-the-popularity-of-assams-mekhela-sador-are-stories-of-lost-diversity|title=Wrapped in the popularity of Assam's mekhela sador are stories of lost diversity|first=Rini|last=Barman|website=Scroll.in}}</ref> মুগাৰ ''ৰিহা/ৰিচা'' প্ৰতিনিধিত্বমূলক চুতীয়া সাজৰ অংশ; ''নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী''ত এজন আহোম ৰজাই ৰাজকীয় প্ৰতিষ্ঠানৰ বাবে প্ৰায় এহেজাৰ চুতীয়া মুগা উৎপাদক আৰু তাঁতীক নিয়োজিত কৰাৰ কথা আছে।<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/3_20190901_20190901,|title=Padmeswar Naoboicha Phukan, Assam Buranji, p.30}}</ref> এই বস্ত্ৰৰ দুয়ো মূৰত ''কেশ-বচা'' নক্সা থাকে, যি বিহুগীতৰ ''"লচকচি লচকচি, ৰিহা ল'বি কেশ বাছি"'' পংক্তিতো স্মৰণ কৰা হয়; পৰম্পৰাগত ভাঁজৰ ভিতৰত ''জাপনি'', ''লাহী-ভাঁজ'', ''কাখৰী-ভাঁজ'', ''খামুচীয়া-ভাঁজ'', ''বাইগা'' আৰু ''কুৱুম'' আছে। ''ইছা'' ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য শব্দ।<ref name="Kashyap-attire"/> ডিমাছা আৰু ত্ৰিপুৰীৰ মাজতো সদৃশ ''ৰিচা'' আছে; ডিমাছাত নামটো ''ৰি'' ("কাপোৰ") + ''চা'' ("সৰু") হিচাপে বিশ্লেষণ কৰা হৈছে আৰু দীঘল মহিলাৰ ''ৰিজাম্ফাই''ৰ বিপৰীতে সৰু বস্ত্ৰৰ বাবে ব্যৱহাৰ হয়।<ref>{{Cite web|url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Dimasa_Grammar-2.pdf|title=Dimasa Grammar|access-date=2026-09-13|archivedate=2021-02-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210224142821/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Dimasa_Grammar-2.pdf|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.bodhijournals.com/pdf/V2N3/Bodhi_V2N3_012.pdf|title=Bala, Lipika, ''Evolution of Risa with special reference to Tripuri tribes in Tripura''}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Fk8kq9PUapkC&q=riha+breast+cloth&pg=PA145|title=Encyclopaedia of North-East India: Tripura|first=Hamlet|last=Bareh|date=23 June 2001|publisher=Mittal Publications}}</ref> ''গাঠিগী'' হ'ল চুলিত গাঁঠি মাৰি লোৱা গামোচা, যিয়ে ধূলিৰ পৰা চুলি ৰক্ষা কৰে আৰু ৰন্ধাৰ সময়ত খাদ্যত চুলি পৰিবলৈ নিদিয়ে। সকলো সময়ত বাধ্যতামূলক নহ'লেও বয়ঃসন্ধিৰ সৈতে জড়িত সাক্ষাৎ, ''পানী তোলা'' নাচ আৰু ''টকা বিহু''ত ইয়াৰ বিশেষ বিধান আছে।<ref name="Richa-attire"/> জনগোষ্ঠীয় পৰম্পৰাই ৰঙা-বগা ''গামোচা''ক [[শদিয়া]]ৰ সৈতে জড়িত কৰে আৰু ৰঙা ব্লাউজক মহিলাৰ সাজৰ এটা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ অংশ বুলি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name="Richa-attire"/> প্ৰায় দুই ''কাঠি'' বা ছফুট দীঘল ''দুকঠীয়া''ই মূৰ আৰু দেহৰ ওপৰভাগ ঢাকে; আনহাতে প্ৰায় আঠ-নফুট দীঘল ''চাদৰ'' কঁকালৰ পৰা ওপৰদেহ আৰু মূৰলৈ মেৰিয়াই লোৱা হয়। দুয়োটাই জ্যেষ্ঠ লোকৰ সন্মুখত আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত বিবাহিতা মহিলাৰ বাবে পৰম্পৰাগতভাৱে বাধ্যতামূলক আৰু সাধাৰণতে কপাহ বা এৰীৰ হয়।<ref name="Richa-attire"/> পাঁচ ''কাঠি'' বা প্ৰায় পোন্ধৰফুট দীঘল ''পাঁচকঠীয়া'' শৰণ লোৱা আৰু আন আচাৰিক প্ৰসঙ্গত ব্যৱহাৰ হয়; বসন্ত আদি ৰোগীৰ গাত মেৰিয়াই বা তলত পাৰিও দিয়া হৈছিল। ''কঁকালমৰা/কঁকাল-বন্ধা'' কঁকালত লোৱা কাপোৰ; ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য ''জোকাচিবা'' বা ''জাকা চিবা''।<ref name="Kashyap-attire"/><ref name="Richa-attire"/> ''হাঁচতি'' মেখেলাত বান্ধি লোৱা সৰু ৰঙা ৰুমাল; ইয়াৰ সৈতে ''ডাবুৱা কটাৰী'' নামৰ সৰু ভাঁজ কৰিব পৰা ছুৰী থাকে, যি তামোল-পাণ কটাসহ দৈনন্দিন কামত ব্যৱহৃত। দুয়োটাকে মহিলাৰ সাজৰ পুৰণি উপাদান বুলি ধৰা হয়; ''ডাব/ডাবুৱা কটাৰী''ক বড়ো আৰু ডিমাছাৰ ''দাবা'' ছুৰীৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে।<ref name="Richa-attire"/> ''জাকী চোলা'' নাভিৰ ওচৰলৈ নামি অহা দীঘল ব্লাউজ সদৃশ এৰীৰ বস্ত্ৰ; ডিঙিৰ পিছফালে বন্ধ আৰু নক্সা আৰু বুটাম সদৃশ অলংকৰণেৰে সজোৱা। এৰী ঘৰতেই পালন, সূতা কটা আৰু বোৱা হৈছিল; উদ্ভিদজাত সামগ্ৰীৰে ৰঙচুৱা ৰং তৈয়াৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-attire"/> ''থুৰীয়া'' কাণফুলিয়ে পৰম্পৰাগতভাৱে বৈবাহিক অৱস্থা সূচাইছিল; বিয়াৰ আগতে কইনাৰ কাণ ফুটাই ধীৰে ধীৰে ফুটা ডাঙৰ কৰা হৈছিল যাতে কাণফুলি পিন্ধিব পাৰে। সাধাৰণ মহিলাই ৰূপৰ অলংকাৰো ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> মহিলাই হাত আৰু নখ ৰঙাবলৈ ''জেতুকা'' আৰু ''বাৰহামথুৰি'' আৰু হাতীদাঁত, কাঠ আৰু বাঁহৰ ফণী ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> ''সৰুদৈয়া ফুলাম জাপি'' মহিলাৰ বিবাহ-শিৰোভূষণ আৰু ৰাজপৰিয়াল আৰু অনুষ্ঠানিক উপলক্ষত ব্যৱহৃত সামগ্ৰী হিচাপে লিপিবদ্ধ।<ref name="Richa-attire"/> ঐতিহাসিক বিৱৰণে সজোৱা ''জাপি''ক চুতীয়া ৰাজদৰবাৰৰ সৈতেও জড়িত কৰে। খনিকৰে নীতিপালে আহোম ৰজালৈ সোণ-ৰূপৰ সূচীকাম কৰা দুটা জাপি পঠোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰিছে,<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=100}}</ref> আনহাতে সমান্তৰাল বুৰঞ্জী-অনুবাদত তেওঁৰ উপহাৰৰ ভিতৰত ৰূপৰ পাৰ থকা জাপি বা ছাতি, ৰূপ-সোণৰ খাৰু, সোণৰ পীৰা, এটা হাতী আৰু দুটা আৰুৱানৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{Cite web|url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|title=''"Then the Chutiâ king desired to send one silver-lipped umbrella (Jâpi), silver and gold bracelets, a gold pirâ, an elephant, and two Âroans to the Ahom king."''|access-date=2026-09-13|archivedate=2020-07-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|deadurl=yes}}</ref> শদিয়া জয়ৰ পাছত লাভ কৰা ৰাজকীয় সম্পত্তিৰ ভিতৰতো ''জাপি'' আছিল,<ref>Mahanta, S. ''Assam Buranji''. D.H.A.S., 1945, p.10.</ref> আৰু আহোম শাসনত জাপি নিৰ্মাতাৰ গোট ''জাপি-হাজীয়া খেল'' চুতীয়াসকলৰ একচেটিয়া আছিল, যিয়ে জাপি বোৱাত তেওঁলোকৰ বিশেষ দক্ষতা সূচায়।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref>}} ===মৌখিক সাহিত্য=== চুতীয়াসকলৰ মৌখিক সাহিত্যত সাধুকথা, কিংবদন্তি, নিচুকনি গীত, লোকগীত, মালিতা, প্ৰবাদ আৰু সাঁথৰ অন্তৰ্ভুক্ত। লিপিবদ্ধ সাধুকথাৰ ভিতৰত ''জাপৰা আৰু জাগধা'' আৰু ''দেউলৰা মণিকোঁৱৰ''ৰ কাহিনী আছে; [[ৰুক্মিণী]], [[সতী সাধনী|সাধনী]] আৰু জোনগাভৰুৰ সৈতে জড়িত পৰম্পৰা কিংবদন্তি হিচাপে সংৰক্ষিত।<ref name="Richa-oral">{{harvcol|Chutia|2026|pp=54-104}}</ref> চুতীয়া লোকগীত বিবাহ, ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান, উৎসৱ আৰু দৈনন্দিন কৰ্মৰ সৈতে জড়িত। ইয়াৰ ভিতৰত ''বিয়া গান'', ''ঢেঁকী টনা গীত'', বিহুগীত আৰু ধৰ্মীয় গীত আছে।<ref name="Richa-oral"/> আন এটা ৰূপ ''ঢোলৰ মালিতা'', য'ত এজন ''ওজা''ই ঢোল, তাল আৰু নৃত্যৰ সৈতে ক্ৰমে পদ গাই কাহিনী আগবঢ়ায়।<ref name="Richa-oral"/> প্ৰবাদ আৰু সাঁথৰো এই মৌখিক পৰম্পৰাৰ অংশ, যদিও চুতীয়াসকলৰ মাজত লিপিবদ্ধ বহু প্ৰবাদ-সাঁথৰ বৃহত্তৰ অসমীয়া সমাজৰ সৈতে ভাগ-বতৰা কৰা।<ref name="Richa-oral"/> ===বস্তুসংস্কৃতি আৰু শিল্পকলা=== চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত বস্তুসংস্কৃতিত বাঁহ, বেত, কাঠ আৰু ধাতুৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ হয়। মাছ ধৰাৰ সঁজুলিৰ ভিতৰত ''জাকৈ'', ''খালৈ'', ''পল'', ''চেপা'', ''থুহা'', ''জুলুকি'', ''খোকা'' আৰু ''বৰশী'' আছে; ইয়াৰে বহু সামগ্ৰী বাঁহ আৰু বেতেৰে তৈয়াৰ। মাছ ধৰা, যাতায়াত আৰু আন নদীমুখী কামত কাঠৰ নাও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-material">{{harvcol|Chutia|2026|pp=161–165}}</ref> চুতীয়া ঘৰত পৰম্পৰাগতভাৱে ব্যৱহৃত ধাতুৰ পাত্ৰৰ ভিতৰত পিতল আৰু কাঁহৰ ''শৰাই'', ''ডেকচি'', ''বানবাটি'', ''চৰিয়া'' আৰু ''বানকাঁহী'' আদি আছে।<ref name="Richa-material"/> পৰম্পৰাগত তাঁতশালত বয়ন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ সঁজুলিৰ ভিতৰত ''উঘা'', ''চেৰেকী'', ''ৰাঁচ'', ''দুৰ্পদী'', ''মাকো'', ''ফুলকাঠি'', ''গৰকা'' আৰু ''মহুৰা'' অন্তৰ্ভুক্ত, যিবোৰ মূলতঃ বাঁহ আৰু কাঠেৰে বনোৱা।<ref name="Richa-material"/> ===বাসগৃহ=== চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত বসতি সাধাৰণতে নদীসংলগ্ন আৰু কৃষিপ্ৰধান অঞ্চলত আছিল। এখন চুতীয়া গাঁৱত সাধাৰণতে প্ৰায় ৬০ৰ পৰা ১৪০টা পৰিয়াল থাকে। আগতে এটা যৌথ পৰিয়ালত কেতিয়াবা প্ৰায় এশজন সদস্যও একেলগে বাস কৰিছিল।<ref>"Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred." {{harvcol|Dutta|1985|p=45}}</ref> ঘৰৰ চৌহদত বিভিন্ন কাৰ্যৰ বাবে পৃথক স্থান আছিল। ''চৰা ঘৰ'' অতিথি থকা আৰু শোৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হ'ল; ''বৰঘৰ'' আছিল ঘৰৰ মুখ্য কোঠা, য'ত সাধাৰণতে জুইশাল আৰু তাৰ ওপৰত ঘৰুৱা সামগ্ৰী শুকুৱাই-সংৰক্ষণ কৰিবলৈ উঁচু ''ধোঁৱাচাং'' থাকিছিল।<ref name="Richa-housing">{{harvcol|Chutia|2026|pp=185-186}}</ref> আন অংশৰ ভিতৰত ৰন্ধনৰ সৈতে জড়িত ''মাজিয়া ঘৰ''; ঢেঁকী, ধান ৰখা পাত্ৰ আৰু জুইশাল থকা ''মৰাল ঘৰ''; শস্য ৰখাৰ পৃথক ''ভঁৰাল''; আৰু ''গোহালি'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-housing"/> [[File:Women of Chutia tribe preparing pithas.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত ৰান্ধনীঘৰত পিঠা প্ৰস্তুত কৰা চুতীয়া মহিলা।]] চুতীয়াসকলৰ মাজত ''এলেং ঘৰ'' বা ''মৰাং ঘৰ''ৰ পৰম্পৰাও আছে। ইয়াক উঁচু বা চাংঘৰ সদৃশ সমূহীয়া ঘৰ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়, য'ত গাঁৱৰ ডেকাসকলে থাকি বিভিন্ন দক্ষতা আৰু পৰম্পৰাগত কলাৰ প্ৰশিক্ষণ লাভ কৰিছিল। এই প্ৰতিষ্ঠানৰ দায়িত্বত থকা ব্যক্তিজনক ''এলেং ঘড়ীয়া বৰুৱা'' বোলা হৈছিল।<ref name="Richa-housing"/> ===পৰম্পৰাগত খেল=== চুতীয়াসকলৰ মাজত লিপিবদ্ধ পৰম্পৰাগত খেলৰ ভিতৰত ''ঘিলা খেল'', ''ঢোপ খেল'' বা ''হেতালি খেল'', মল্লযুদ্ধ (''মল্ল যোধা'') আৰু ''নাও খেল'' আছে। ''ঘিলা খেল'' মাটিত আঁকা কিছুমান খোপত খেলা হয়; খেলুৱৈয়ে এটা ভৰিত জপিয়াই সৰু শিল বা ''ঘিলা'' আগবঢ়ায়। ''ঢোপ খেল'', যাক ''হেতালি খেল''ো কোৱা হয়, সৰু শিলগুটিৰে খেলা দলীয় খেল।<ref name="Richa-games">{{harvcol|Chutia|2026|pp=170–176}}</ref> উৎসৱ আৰু আন বিশেষ উপলক্ষত নাওবাইচো অনুষ্ঠিত হৈছিল; প্ৰতিযোগী দলে তাল মিলাই নাও বাই আৰু একেলগে গীত গায়।<ref name="Richa-games"/> ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== ===স্বাধীনতা আন্দোলন আৰু ৰাজনীতি=== *[[সোণাৰাম চুতীয়া]]—[[যোৰহাট জিলা]]ৰ বৈষ্ণৱ পণ্ডিত, স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু শিক্ষাবিদ। *বিৰোচন চুতীয়া—[[গোলাঘাট জিলা]]ৰ ব্ৰিটিছবিৰোধী স্বাধীনতা সংগ্ৰামী, যাক ব্ৰিটিছসকলে মৃত্যুদণ্ড দিছিল।<ref>{{cite news |last=Handique |first=Siddhartha |title=Veer Birochon Chutia memorial |work=Assam Times |date=18 September 2015}}</ref> *কেৰকেটুৱা চুতীয়া—[[তিতাবৰ]]ৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী, যাক ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ বাবে ১৯২২ চনত কাৰাবন্দী কৰা হৈছিল।<ref name="AssamGovJorhat">{{cite web |title=Renowned Personalities of Jorhat District |url=https://assam.gov.in |publisher=District Administration, Jorhat, Government of Assam |access-date=September 26, 2026}}</ref> *মহেশ্বৰ চুতীয়া—[[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ [[চৰাইদেউ|চাৰিং]] অঞ্চলৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী। তেওঁ ১৯৪২ চনৰ স্বাধীনতা আন্দোলন আৰু ''মৃত্যু বাহিনী''ত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ১৯৯৭ চনত অসম চৰকাৰৰ পৰা তাম্ৰপত্ৰ লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Maheshwar Chutia |url=https://cmsadmin.amritmahotsav.nic.in/district-reopsitory-detail.htm?24366= |website=Digital District Repository |publisher=Ministry of Culture, Government of India |access-date=26 September 2026}}</ref> *নগেন চুতীয়া—[[ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন]] আৰু ১৯৪২ চনৰ সৰুপথাৰ ৰে'লপথ ধ্বংসাত্মক কাৰ্যৰ সৈতে জড়িত স্বাধীনতা সংগ্ৰামী। এই ঘটনাৰ বাবে তেওঁক দহ বছৰৰ সশ্ৰম কাৰাদণ্ড বিহা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=The incident of train derailment in Sarupathar |url=https://heritageexplorer.in/itihas_details/14 |website=Heritage Explorer |access-date=26 September 2026}}</ref> *[[সুমিত্ৰা হাজৰিকা]]—বিশিষ্ট অসমীয়া নাৰীবাদী লেখিকা, সমাজকৰ্মী আৰু নাৰী শক্তি পুৰস্কাৰ (২০১৭) বিজয়ী। *ঘনকান্ত ফুকন—স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু চুতীয়া সন্মিলনৰ অন্যতম প্ৰধান প্ৰতিষ্ঠাপক।{{sfn|Baruah|2007|pp=224–225}} *চিদানন্দ শইকীয়া—স্বাধীনতা সংগ্ৰামী, শিক্ষাবিদ, লেখক আৰু [[বোকাখাত]]ৰ সাংবাদিকতাৰ পথিকৃৎ। বোকাখাত সাহিত্য সভাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু ছোভিয়েট দেশ নেহৰু বঁটাপ্ৰাপক। *[[সোণেশ্বৰ বৰা]]—স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু ৰাজনীতিবিদ; ১৯৬৭ৰ পৰা ১৯৭৮ চনৰ ভিতৰত অসম চৰকাৰৰ কৃষি আৰু সমবায় মন্ত্ৰী আছিল। তেওঁ [[অসম গ্ৰামীণ বিকাশ বেংক]] প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ লগতে অসমত ক্ষুদ্ৰ চাহ বাগিচাৰ ধাৰণাৰ পথিকৃৎ আছিল। *[[অতুল বৰা]]—২০১৬ চনৰ পৰা [[বোকাখাত বিধানসভা সমষ্টি|বোকাখাত সমষ্টি]]ৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ বিধায়ক।<ref name="CrossCurrent2024">{{cite web |title=চুতীয়া জনগোষ্ঠীঃ আত্মপ্ৰতিষ্ঠাৰ সংগ্ৰাম, জনজাতিকৰণৰ দাবী আৰু ইয়াৰ যুক্তিযুক্ততা |url=https://thecrosscurrent.in/the-chutia-community-the-struggle-for-self-establishment-the-demand-for-tribalization-and-its-rationale/ |website=The CrossCurrent |date=30 November 2024 |access-date=26 September 2026 |language=as}}</ref> *[[অজন্তা নেওগ]]—[[গোলাঘাট বিধানসভা সমষ্টি|গোলাঘাট সমষ্টি]]ৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ বিধায়ক।<ref name="CrossCurrent2024"/> *[[বিমল বৰা]]—[[টিংখং বিধানসভা সমষ্টি|টিংখং সমষ্টি]]ৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ বিধায়ক।<ref name="CrossCurrent2024"/> *শৰৎ শইকীয়া—[[মাহমৰা বিধানসভা সমষ্টি|মাহমৰা সমষ্টি]]ৰ প্ৰাক্তন বিধায়ক। *[[অমিয় কুমাৰ ভূঞা]]—[[বিহপুৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি|বিহপুৰীয়া সমষ্টি]]ৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ প্ৰাক্তন বিধায়ক।<ref name="CrossCurrent2024"/> ===সাহিত্য, ইতিহাস আৰু শিক্ষা=== *[[স্বৰ্ণলতা বৰুৱা]]—ইতিহাসবিদ, [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ প্ৰাক্তন অধ্যাপক আৰু ''Indian History Congress''ৰ প্ৰাক্তন সভাপতি। অসমৰ ইতিহাস আৰু ইয়াৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ ইতিহাস বিষয়ক গৱেষণাৰ বাবে পৰিচিত। *কোষেশ্বৰ বৰুৱা—ইতিহাসবিদ, লেখক, ছয়দুৱাৰ মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আৰু [[গহপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|গহপুৰ সমষ্টি]]ৰ প্ৰাক্তন বিধায়ক। *ধৰ্মেশ্বৰ চুতীয়া—পণ্ডিত আৰু পাণ্ডুলিপি গৱেষক। [[কামৰূপ অনুসন্ধান সমিতি]]ৰ প্ৰাক্তন সম্পাদক আৰু ''A Descriptive Catalogue of Manuscripts'' গ্ৰন্থৰ সংকলক। *ৰামচন্দ্ৰ চুতীয়া—অসমীয়া লেখক আৰু শিক্ষাবিদ। তেওঁ ২৯খন গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছে, যাৰ ভিতৰত [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ জনজাতিসমূহৰ সমাজ আৰু নৃতাত্ত্বিক অধ্যয়ন বিষয়ক আঠখন গ্ৰন্থ অন্তৰ্ভুক্ত। ২০২৫ চনৰ লুমিনাছ লুম্মেৰ দাই সাহিত্য বঁটাপ্ৰাপক।<ref>{{cite news |title=Luminous Lummer Dai Literary Award-2025 to be awarded to Ramchandra Chutia and Dr Ashok Kumar Pandey |url=https://archive.arunachaltimes.in/index.php/2025/05/18/luminous-lummer-dai-literary-award-2025-to-be-awarded-to-ramchandra-chutia-and-dr-ashok-kumar-pandey/ |work=The Arunachal Times |date=18 May 2025}}</ref> *হৰিপ্ৰসাদ নেওগ—অসমীয়া লেখক, শিক্ষাবিদ আৰু সাহিত্য সংগঠক। মৰিয়নি মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰাক্তন অধ্যক্ষ, [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ প্ৰাক্তন সাধাৰণ সম্পাদক আৰু [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ পাঠ্যপুথি সমন্বয় সমিতিৰ সম্পাদক আছিল।<ref>{{cite web |title=বৈচিত্ৰ্যময় অসম |url=https://www.sebaonline.org/textbooks/class-9/ASSAMESE%20MIL_Rapid%20Reader_BOISITRAMAI%20AXOM_Assamese_Class%20IX-X.pdf |publisher=Board of Secondary Education, Assam |language=as |page=56}}</ref> *ভ্ৰমৰ চন্দ্ৰ শইকীয়া—[[জাঁজী]]ৰ বিশিষ্ট লেখক, শিক্ষক আৰু বিংশ শতিকাৰ চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ অন্যতম প্ৰাৰম্ভিক সংগঠক। ===বিজ্ঞান, চিকিৎসা আৰু উদ্ভাৱন=== *[[জয়ন্তী চুতীয়া]]—ভাৰত চৰকাৰৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিভাগৰ এমেৰিটাছ বিজ্ঞানী আৰু বিশিষ্ট পদাৰ্থবিজ্ঞানী। *[[গুণাৰাম খনিকৰ]]—বিশ্বখ্যাত বনৌষধি বিশেষজ্ঞ। *[[নোমল চন্দ্ৰ বৰা]]—স্নায়ুৰোগ বিশেষজ্ঞ আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথম ছুপাৰ-স্পেচিয়েলিটি তৃতীয় স্তৰৰ চিকিৎসালয় GNRC-ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক। *[[উদ্ধৱ ভৰালী]]—১৪০টাতকৈ অধিক উদ্ভাৱনৰ কৃতিত্ব থকা বিশ্বখ্যাত উদ্ভাৱক। *দিব্যজ্যোতি চুতীয়া—ভূ-তথ্যবিজ্ঞানী আৰু উত্তৰ-পূব মহাকাশ প্ৰয়োগ কেন্দ্ৰ (NESAC)ৰ ভূ-তথ্যবিজ্ঞান আৰু তথ্য-প্ৰযুক্তি বিভাগৰ মুৰব্বী। ২০১৯ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় জিঅ'মেটিক্স বঁটা (প্ৰযুক্তি) লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Awards & Recognition |url=https://nesac.gov.in/about/awards/ |publisher=North Eastern Space Applications Centre |access-date=26 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Geoinformatics & IT Division |url=https://nesac.gov.in/geoinformatics-it-division-gid/ |publisher=North Eastern Space Applications Centre |access-date=26 September 2026}}</ref> *মহানন্দ চুতীয়া—কেন্দ্ৰীয় মুগা এৰি গৱেষণা আৰু প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠানৰ ৰেচম বিজ্ঞানী। মুগা পলুৰ ৰোগ আৰু ৰেচম পালন বিষয়ক গৱেষণাৰ বাবে পৰিচিত।<ref>{{cite web |title=Dr. Mahananda Chutia, M.Sc., Ph.D. |url=https://cmerti.res.in/wp-content/uploads/2021/03/Mahananda-Chutia.pdf |publisher=Central Muga Eri Research and Training Institute |access-date=26 September 2026}}</ref> ===কলা, সংস্কৃতি আৰু ক্ৰীড়া=== *[[হেমপ্ৰভা চুতীয়া]]—ডিব্ৰুগড়ৰ বিশিষ্ট তাঁতশিল্পী আৰু শিল্পী। পৰম্পৰাগত বয়নশিল্পলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে ২০২৩ চনত [[পদ্মশ্ৰী]] আৰু অসম গৌৰৱ বঁটাৰে সন্মানিত। *[[বিশ্বজিৎ বৰা]]—[[মুম্বাই]]ভিত্তিক ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক, প্ৰযোজক, লেখক আৰু সম্পাদক। *কৃষ্ণমণি চুতীয়া—''চল গৰী'' আৰু ''আম পাত লম্বা লম্ব'' আদি জনপ্ৰিয় গীতৰ বাবে পৰিচিত অসমীয়া গায়ক। *মহেন্দ্ৰ চুতীয়া—[[যোৰহাট জিলা]]ৰ বিশিষ্ট ঢুলীয়া ওজা আৰু ঢোলবাদক। ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আঞ্চলিক দূৰদৰ্শনত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰাৰ লগতে পৰম্পৰাগত ''ঢুলীয়া ওজা'' কলাৰ প্ৰচাৰৰ বাবে পৰিচিত। *[[গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ]]—অসমীয়া ফেশ্বন আৰু পোছাক পৰিকল্পনাকাৰী তথা চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক। ''[[মিছন চাইনা]]'', ''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]'' আৰু ''চিকাৰ'' আদি অসমীয়া চলচ্চিত্ৰত কৰা কামৰ বাবে পৰিচিত।<ref>{{cite web |title=Who is Garima Saikia Garg? Wife of Zubeen Garg and Acclaimed Assamese Costume Designer |url=https://www.oneindia.com/india/who-is-garima-saikia-garg-acclaimed-assamese-singer-and-wife-of-zubeen-garg-7865093.html |website=OneIndia |date=19 September 2025 |access-date=26 September 2026}}</ref> *অভিনন্দন চুতীয়া—মুষ্টিযোদ্ধা। তেওঁ ২০১১ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া আৰু ছিনিয়ৰ ৰাষ্ট্ৰীয় মুষ্টিযুদ্ধ প্ৰতিযোগিতাত অসমক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Abhinandan Chutia |url=https://indiaboxing.in/boxers/2448 |publisher=Indian Amateur Boxing Federation |access-date=26 September 2026}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *অনু চুতীয়া—ভাৰতীয় ট্ৰেক চাইক্লিষ্ট। তেওঁ ২০১৬ চনৰ ট্ৰেক এছিয়া কাপত জুনিয়ৰ মহিলাৰ দলীয় স্প্ৰিণ্টত স্বৰ্ণপদক আৰু জুনিয়ৰ মহিলাৰ স্প্ৰিণ্টত ৰূপৰ পদক লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=Indian cyclists win 6 medals on day one of Track Asia Cup 2016 |url=https://indianexpress.com/article/sports/sport-others/indian-cyclists-win-6-medals-on-day-one-of-track-asia-cup-2016-3032626/ |work=The Indian Express |date=15 September 2016}}</ref><ref>{{cite news |title=India finish second with 8 medals on final day of Track Asia Cup 2016 |url=https://indianexpress.com/article/sports/sport-others/india-finish-second-with-8-medals-on-final-day-of-track-asia-cup-2016-3034781/ |work=The Indian Express |date=17 September 2016}}</ref> *[[নয়নমণি শইকীয়া]]—ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহিলা লন বল খেলুৱৈ। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin}} * {{citation |first=S L |last=Baruah |title=A Comprehensive History of Assam |year=1986 |publisher=Munshiram Manoharlal|ref=harv}} * {{cite book |last=Khanikar |first=Surjyakanta |title=চুতীয়া জাতিৰ ইতিহাস আৰু লোক-সংস্কৃতি |trans-title=History and Folk Culture of the Chutia Community |year=1991 |language=as|ref=harv}} *{{cite journal |last=Prinsep |first=James |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1838 |volume=7 |publisher=Asiatic Society of Bengal |url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ |language=en |ref=harv }} *{{cite journal |last=Hannay |first=S.F |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en |ref=harv }} * {{cite book|last1=Saikia|first1=Yasmin|title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India|date=2004|publisher=Duke University Press|isbn=082238616X|url=https://books.google.com/books?id=WfSmsuO6QugC|language=en|access-date=4 May 2020|archive-date=1 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230201230337/https://books.google.com/books?id=WfSmsuO6QugC|url-status=live |ref=harv}} * {{cite journal|last=Bhuyan|first=Rashmi Rekha|title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora|date=2023|journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology|volume=11|issue=2|pages=532|url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |ref=harv}} * {{cite book|last=Baruah|url=https://archive.org/details/chutiaburanji/mode/2up|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|date=2007|ref=harv}} * {{Citation |last=Bhattacharjee |first=J. B. |contribution=The Kachari (Dimasa) state formation |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |pages=391–397 |publisher=Assam Publication Board |place=Guwahati |year=1992|ref=harv}} * {{Cite thesis|last=Buragohain|first=Romesh|date=1988|title=Ahom State Formation in Assam: An Inquiry into the Factors of Polity Formation in Medieval North East India|type=PhD|publisher=North-Eastern Hill University|degree=PhD|hdl=10603/61119|ref=harv}} * {{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/284925 |year=2018|ref=harv }} * {{cite journal |last1=Acharyya |first1=Prarthana |last2=Mahanta |first2=Sakuntala |year=2019 |title=Language vitality assessment of Deori: An endangered language |url= |journal=Language Documentation & Conservation |volume=13 |issue= |pages=514–544 |doi= |hdl=10125/24853 |access-date=|ref=harv}} *{{cite book |last=Gogoi |first=Jahnavi |title=Agrarian System of Medieval Assam |publisher=Concept Publishing Company |place=New Delhi |year=2002|ref=harv}} *{{cite book |last1=Borboruah |first1=Hiteswar |title=Ahomar Din |date=1997 |publisher=Assam Prakashan Parishad|pages= |isbn=|ref=harv}} * {{Citation| last = Guha| first = Amalendu| title = The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)| journal = Social Scientist| volume = 11| pages = 3–34| date = December 1983| doi = 10.2307/3516963| issue = 12| jstor = 3516963| url = http://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/handle/123456789/3259| access-date = 23 March 2021| archive-date = 6 July 2023| archive-url = https://web.archive.org/web/20230706211727/https://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/handle/20.500.12413/3259| url-status = live|ref=harv}} * {{cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Assam Administration |location=Calcutta |year=1930|ref=harv}} *{{Cite journal|last=Jacquesson|first=François|date=2008|title=Discovering Boro-Garo|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|journal=History of an Analytical and Descriptive Linguistic Category|access-date=23 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803001248/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|archive-date=3 August 2019|url-status=dead|archivedate=3 August 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190803001248/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|deadurl=yes |ref=harv}} * {{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |year=1997 |ref=harv}} * {{cite journal |last1=Jacquesson |first1=François |last2=van Breugel |first2=Seino |title=The linguistic reconstruction of the past: The case of the Boro-Garo languages |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |date=3 November 2017 |volume=40 |issue=1 |pages=90–122 |doi=10.1075/ltba.40.1.04van |ref=harv}} *{{Cite journal |last1=Kumar |first1=Vikrant |last2=Basu |first2=Debashis |last3=Reddy |first3=B Mohan |year=2004 |title=Genetic Heterogeneity in Northeastern India: Reflection of Tribe–Caste Continuum in the Genetic Structure |url= |journal=American Journal of Human Biology |volume=16 |issue=3 |pages=334–345 |doi=10.1002/ajhb.20027|s2cid=22571529|ref=harv }} *{{citation |first=Guptajit |last=Pathak |title=Assam's history and its graphics |year=2008 |publisher=Mittal Publications|ref=harv}} *{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |publisher=Gauhati University |year=2026 |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/720611 |via=Shodhganga |access-date=19 August 2026 |ref=harv }} *{{Cite book|last=Dalton|first=Edward Tuite|url=https://books.google.com/books?id=9wxWAAAAcAAJ&dq=bihiya+ahom&pg=PA77|title=Descriptive Ethnology of Bengal|date=1872|publisher=Office of the superintendent of government printing|language=en|ref=harv}} * {{cite journal|last1=Shin|first1=Jae-Eun|year=2020|title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, The Chutiyas and the Dimasas|journal=The Indian Economic and Social History Review|volume=57|issue=1|pages=49–75|doi=10.1177/0019464619894134|s2cid=213213265|ref=harv}} * {{Citation |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |place=Allahabad |year=1985| url=http://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf|ref=harv}} * {{Citation |last=Nath |first= D |contribution=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |year=2013 |title=Early States in North East India |editor-last1=Bhattarcharjee |editor-first1=J B| editor-last2=Syiemlieh |editor-first2=David R |pages = 24–49 |place=Delhi |publisher=Regency Publications| isbn=978-81-89233-86-0|ref=harv}} *{{Citation |last=Sarma |first=Benudhar |title=Maniram Dewan|publisher=Manuh Prakashan |place=Guwahati |year=1993|ref=harv}} *{{Citation|last=Hamilton|first=Francis|title=An Account of Assam|editor-last1=Bhuyan|editor-first1=Surya Kumar|publisher=The Government Of Assam|year=1940|ref=harv}} {{refend}} {{Assam}} {{অসমৰ জনগোষ্ঠী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]] h1tyl0nqw7mcbwom8q5xo5p2p5whbgq 651825 651823 2026-11-10T00:06:44Z Ananya Taye 28065 /* পৰৱৰ্তী কাল */ 651825 wikitext text/x-wiki {{About|চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া ৰাজ্যখন|চুতীয়া ৰাজ্য}} {{short description|উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ অসমৰ এটা জনগোষ্ঠী}} {{Infobox ethnic group | group = চুতীয়া জনগোষ্ঠী | native_name = |image = [[File:Chutia Bihu group.png|none|300px]] | image_caption = পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকত চুতীয়া যুৱক-যুৱতীৰ এটা দল। | population = | popplace = প্ৰধানকৈ [[উজনি অসম]], মধ্য অসম আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ বিভিন্ন জিলা; লগতে অসমৰ নগৰাঞ্চলসমূহ | languages = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[দেউৰী ভাষা|দেউৰী-চুতীয়া ভাষা]](পৌৰাণিক ৰাজকীয়) | religions = [[হিন্দুধৰ্ম]] (বিশেষকৈ [[একশৰণ ধৰ্ম]])<ref>{{cite book |title=Comprehensive history of Assam, SL Baruah |pages=182}}</ref><ref>{{cite book |title=Comprehensive history of Assam, SL Baruah |pages=403, 406–7}}</ref>, অৰ্ধ হিন্দু | related = {{hlist|[[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]], [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]], [[সোণোৱাল কছাৰী]], অন্যান্য [[বড়ো-কছাৰী]]}} | footnotes = }} '''চুতীয়া জনগোষ্ঠী''' ([[ইংৰাজী]]: Chutia; ইংৰাজী উচ্চাৰণ: {{IPAc-en|ˈ|s|ʊ|ð|iː|j|aː}}; ''Sutia'' বুলিও লিখা হয়) ভাৰতৰ [[অসম]]ৰ এটা বড়ো-কছাৰী মূলৰ আদিম থলুৱা [[জনগোষ্ঠী]],<ref>"Most of the tribal members of the Mataks like the Morans, Barahis, Kacharis and Chutiyas, being members of the great Bodo family, had allied religious beliefs and customs."{{harvcol|Dutta|1985|p=48}}</ref> যাৰ ইতিহাস [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে নিবিড়ভাৱে জড়িত।<ref name="ReferenceA">"In the chronicles of Assam, either in the Tai-Ahom or Assamese languages, two kingdoms were important in 15th and 16th century Upper Assam. These two “peoples” were called Kachari and Chutiya in the Assamese language, and respectively Tumisa (or Timisa) and Tiora in the Tai-Ahom language."{{harvcol|Jacquesson|2008|p=29}}</ref> ৰাজধানী [[শদিয়া]]ত অৱস্থিত চুতীয়া ৰাজ্য মধ্যযুগীয় অসমৰ এটা মুখ্য ৰাজনৈতিক শক্তি আছিল। ১৫২৩–২৪ চনত [[আহোম ৰাজ্য]]ত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ পূৰ্বে ইয়াৰ ভূখণ্ড পূব আৰু উত্তৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ৰ বৃহৎ অংশ আৰু সংলগ্ন সীমান্ত অঞ্চললৈ বিস্তৃত আছিল।<ref>"[T]he Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west." {{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref><ref>{{harvcol|Gogoi|2002|pp=20–21}}</ref> ৰাজ্যখন অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ পাছত চুতীয়া জনসংখ্যাৰ কিছুমান অংশক উজনি অসমৰ আন ঠাই<ref>"(After defeating the Chutiyas, a number) of blacksmiths and other artisans were taken from Sadiya to the Ahom capital. Having settled all these matters Suhunmung returned to Charaideo where he performed the 'Rikkhan' ceremony"{{harvcol|Baruah|2007|p=178}}</ref><ref>{{harvcol|Sarma|1993|p=287) Dewanar Atla: "Suhungmung or Swarganarayan, after defeating Dhirnarayana and his minister Kasitora, received a number of Dola, Kali..Hiloi and gunpowder (Kalai-khar). Besides these, he also made a number of blacksmiths (Komar) prisoners and settled them either at Bosa (in present-day [[Jorhat district]]) or Ujjoni regions"}}</ref> আৰু মধ্য অসমলৈ<ref>"(T)he outer limit of Darrang district, in the western-most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutiyas in the early part of the sixteenth century."{{harvcol|Shin|2020|p=53}}</ref> পুনৰ্বাসিত কৰা হয়। চুতীয়াসকল [[অসমীয়া জাতি|অসমীয়া জাতিসত্তা]] গঠন কৰা মূল গোটসমূহৰ অন্যতম।<ref>{{cite book |last=Dube |first=S. C. |title=Indian Society |url=https://archive.org/details/indiansociety0000scdu |publisher=National Book Trust |location=New Delhi |year=1990 |page=[https://archive.org/details/indiansociety0000scdu/page/20 20] |isbn=81-237-1031-3 |quote=The history of the Mongoloid groups in Assam is long ... this element constitutes the bedrock of Assamese culture and society. [...] Another important cluster of Indo-Mongoloid population, includes the Chutia, Deuri, Mishing, and Moran. They now live in upper Assam. The Chutias and Morans had their own kingdoms in the past.}}</ref><ref>"Many were the people throughout Assam who considered themselves “Chutiyas”, especially in Upper Assam, but they were considered to be an Assamese 'caste' since they were (and still are) quite indistinguishable from common Assamese people; actually, they were (and still are) one of those traditional groups of Assam that came to form the Assamese people." {{harvcol|Jacquesson|2008|p=29}}</ref> ঔপনিৱেশিক যুগৰ আৰম্ভণিতে [[কলিয়াবৰ]]ৰ পূবফালৰ উজনি অসমত চুতীয়া জনগোষ্ঠী জনসংখ্যাৰ হিচাপত দ্বিতীয় বৃহত্তম গোট আছিল।<ref>"In the parts east from Kaliabor, the tribe next most numerous is called Chutiya."{{harv|Hamilton|1940|p=53}}</ref> বৰ্তমানো তেওঁলোকৰ মুখ্য বসতি উজনি অসমত; ইয়াৰ লগতে দৰং, মৰিগাওঁ,কাৰ্বি আংলং, নগাঁও, উত্তৰ গুৱাহাটী (বিশেষকৈ চাংসাৰি আৰু ৰংমহল) আৰু বৰাক উপত্যকাতো উল্লেখযোগ্য জনসংখ্যা আছে।<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=42}}</ref>{{efn|১৮৮১ চনৰ লোকপিয়লত অসমত গণনা কৰা ৬০,২৩২ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ২২.৫% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰ জিলাৰ বাহিৰত বাস কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত নগাঁৱত ৮,০৫৫, গোৱালপাৰাত ১,৯১৮, দৰঙত ১,৩৬২, কামৰূপত ১,১৬৮ আৰু কাছাৰ সমভূমিত ১,০৬৯ জন আছিল।<ref>{{cite book |last=Lyall |first=Charles |title=Report on the Census of Assam for 1881 |location=Calcutta |publisher=Government of India |year=1883 |at=Final Census Table VIII, Castes and Tribes}}</ref> ১৮৯১ চনতো একেধৰণৰ বিস্তৃতি দেখা যায়; ৮৭,৬৯১ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ১৮% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰৰ বাহিৰত আছিল—নগাঁৱত ১০,৪৬৮, দৰঙত ৩,৫৪৬, কামৰূপত ১,০৩৬ আৰু আন জিলাসমূহত ৮৪৮ জন।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=Census of India, 1891: Assam |volume=I |location=Shillong |publisher=Assam Secretariat Printing Office |year=1892 |page=270}}</ref>}} ১৮৮১-১৯২১ চনত কৰা লোক পিয়লত(census) গোৱালপাৰা জিলাতো কিছু সংখ্যক(আজিৰ‌‌ দিনত আনুমানিক ৪০-৫০‌ হাজাৰ) চুতীয়া আছিল বুলি উল্লেখ আছে যদিও আজিৰ দিনত দেখা পোৱা নাযায়। ঐতিহাসিক চুতীয়াসকল মূলতঃ [[বড়ো-কছাৰী]] গোটৰ অন্তৰ্গত আছিল<ref name=":1">(M)embers of the Mataks like the Morans, Barahis, Kacharis and Chutiyas, being members of the great Bodo family, had allied religious beliefs and customs. All of them worshipped a Primodial male deity and a Primodial female deity, and all of them were animist.{{harvcol|Dutta|1985|pp=48}}</ref> আৰু তেওঁলোকৰ মাজত কিছু শান মিশ্ৰণ থকাৰ সম্ভাৱনাও উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>"From the physical appearance of the Chutiyas, Gait opinies "they have in their frames a considerable infusion of Shan blood...." This may be possible because the Chutiyas were the next neighbours of the Shans of southeast Asia"{{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref> ২০০৬ চনৰ উজনি অসমৰ ছটা জনগোষ্ঠীৰ ওপৰত কৰা এটা নৃতাত্ত্বিক মাপবিদ্যাগত অধ্যয়নত চুতীয়া নমুনাৰ সৈতে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ সাদৃশ্য সৰ্বাধিক পোৱা যায়; তাৰ পাছত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]]।<ref name="Deori">{{cite journal |last1=Baruah |first1=Tiluttoma |last2=Mondal |first2=Sudipta |last3=Gharami |first3=Ajay Kumar |last4=Adak |first4=Dipak Kumar |title=The Tai-Phake of Assam, India—A morphometric study and population comparison with neighbouring groups |journal=Collegium Antropologicum |volume=30 |issue=3 |year=2006 |pages=579–583 |pmid=17058528 |url=https://hrcak.srce.hr/file/43439 |access-date=2026-09-13 |archivedate=2022-06-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220615224135/https://hrcak.srce.hr/file/43439 |deadurl=yes }}</ref> ২০০৪ চনৰ এটা জিনগত অধ্যয়নে চুতীয়া, আহোম আৰু ৰাজবংশীসকলক ঐতিহাসিক জনজাতি–জাতি নিৰন্তৰতাৰ মাজৰ এটা মধ্যৱৰ্তী অৱস্থানত ৰাখে।<ref>"The process of assimilation of some of the tribes in the caste hierarchy is probably reflected in the broad constellation of populations in the multidimensional plot (Fig. 3); on the one end it is the constellation of populations subscribing to the caste system, while the other end of the plot is the constellation of tribal groups. In between lie groups like the Rajbanshi, Chutiya, and Ahom, which were supposed to have undergone the process discussed above." {{harvcol|Kumar|Basu|Reddy|2004|p=339}}</ref><ref>"The Chutia, Ahom, and Rajbanshis constitute a separate and compact cluster positioned in the center of MDS plot."{{harvcol|Kumar|Basu|Reddy|2004|p=341}}</ref> চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ছোৱাত তেওঁলোকৰ মাজত সংস্কৃতকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া চলিছিল,<ref>"The frequent appearance of Vaiṣṇava brahmins in the Chutiya royal grants shows their enhanced presence in the court and rural society." {{harvcol|Shin|2020|p=55}}</ref><ref>{{harv|Dutta|1985|p=29}}</ref> আৰু ষোড়শ শতিকাৰ পাছত [[একশৰণ ধৰ্ম]]ৰ প্ৰভাৱত অধিক সাংস্কৃতিক পৰিৱৰ্তন ঘটে।<ref>"(A)fter the sixteenth century with the advent of the neo-Vaiṣṇava movement of Śankaradeva which brought about a profound change in the cultural and historical consciousness of the local population, including the Chutiyas." {{harvcol|Shin|2020|p=55}}</ref> তেওঁলোকে ওচৰ-চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে, বিশেষকৈ আহোমসকলৰ সৈতে, আত্মসাৎ আৰু আন্তঃবিবাহৰ প্ৰক্ৰিয়াতো অংশ লয়।<ref>"While the Ahom has a subdivision called 'Chutia', the Chutia have a section known as 'Ahom'." {{harvcol|Kumar|Basu|Reddy|2004|p=337}}</ref> ভাৰত চৰকাৰে চুতীয়া জনগোষ্ঠীক অন্যান্য পিছপৰা শ্ৰেণী (OBC) হিচাপে স্বীকৃতি দিছে।<ref>{{Cite web |url=http://www.ncbc.nic.in/user_panel/GazetteResolution.aspx?Value=mPICjsL1aLvrfca7yFSI/925Go7SY9937UQ98B5lbFdbKCi85fJtx2wivIdOyNDx |title=Central List of OBCs |date=9 January 2015 |website=National Commission for Backward Classes |access-date=23 June 2021 |archive-date=26 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226204126/http://www.ncbc.nic.in/user_panel/GazetteResolution.aspx?Value=mPICjsL1aLvrfca7yFSI%2f925Go7SY9937UQ98B5lbFdbKCi85fJtx2wivIdOyNDx |url-status=dead }}</ref> জনগোষ্ঠীটোক [[অনুসূচিত জনজাতি]]ৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ দাবী বহুদিনীয়া; অসম চৰকাৰে এই অন্তৰ্ভুক্তিৰ বাবে ভাৰত চৰকাৰলৈ আনুষ্ঠানিক পৰামৰ্শ প্ৰেৰণ কৰিছে।<ref>{{cite web |title=Inclusion of Ethnic Communities in the Scheduled Tribes List |url=https://www.pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=2150795 |website=Press Information Bureau |publisher=Ministry of Tribal Affairs, Government of India |date=31 July 2025 |quote=The recommendation for inclusion of Chutiya, Koch-Rajbongshi, Matak, Moran, Tai-Ahom and Tea Tribe communities has been received from the State Government of Assam. |access-date=8 September 2026 }}</ref><ref>{{cite web |title=Tripartite meetings with various communities from Assam held today |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1488513 |website=Press Information Bureau |publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India |date=24 April 2017 |quote=The Six Communities namely Koch Rajbongshi, Moran, Motok, Tai Ahom, Chutia and Adivasi (Tea Tribes) have been demanding Scheduled Tribe status to these Communities. }}</ref> ==নাম== ''চুতীয়া'' নামটোৰ উৎপত্তিৰ কথা বিতংভাৱে জনা‌‌ নাযায়। [[আহোম ভাষা]]ৰ [[বুৰঞ্জী]]সমূহত চুতীয়া সকলক 𑜄𑜢𑜰𑜫 𑜍𑜠 (Tiora) বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |date=1920 |url=https://ia801408.us.archive.org/2/items/in.ernet.dli.2015.463794/2015.463794.Ahom-assamese-english-Dictionary.pdf |page=90–91 |language=en |access-date=2026-09-26}}</ref> আনহাতে অসমীয়া ভাষাৰ বুৰঞ্জীসমূহত ''চুতীয়া'' নাম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="ReferenceA"/> ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষভাগত পদ্মেশ্বৰ নাওবৈচা ফুকনে তেওঁৰ "অসম বুৰঞ্জী"ৰ "অসম দেশত চুটীয়া কুলৰ উৎপত্তি" শিতানত উল্লেখ কৰিছিল যে চুতীয়া সকলক পূৰ্বে ''"চুতীয়া-কছাৰী"'' বুলি কোৱা হৈছিল আৰু তেওঁলোকৰ মূল কুল ''"কছাৰী"'' আছিল।<ref>"পদ্মেশ্বৰ নাওবৈচা ফুকনে "অসম বুৰঞ্জী"ৰ "অসম দেশত চুটীয়া কুলৰ উৎপত্তি" শিতানতো লিখিছে— “চুটীয়াক পূৰ্বে চুটীয়া-কছাৰি বুলিছিল, চুটীয়াৰ আচল কুল কছাৰি”"{{harvcol|Baruah|2007|p=62}}</ref> ১৮৪৮ চনত বৃটিছ গৱেষক এছ. এফ. হেনেই (S. F. Hannay)-য়ে ''চুতীয়া'' নামটোৰ সৈতে ''[[ক্ষত্ৰিয়]]'' শব্দৰ সম্ভাৱ্য ব্যুৎপত্তিগত সম্পৰ্কৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁ দেউৰী চুতীয়াসকলৰ বিষয়ে আলোচনা কৰি চুতীয়াসকলৰ মাজত প্ৰচলিত প্ৰাচীন কামৰূপৰ ক্ষত্ৰিয় বংশৰ বংশধৰ হোৱাৰ পৰম্পৰাৰ কথা লিপিবদ্ধ কৰে। লগতে বৰ্মী আৰু শান ভাষাত ‘ৰ’ৰ সলনি ‘য়’ ধ্বনি ব্যৱহাৰৰ কথা উল্লেখ কৰি ''Chootyah'' নামটোক ''Xshattrya'' বা ''Chuttryah'' ৰূপৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |title=Notes on Ancient Temples and Other Remains in the Vicinity of Suddyah, Upper Assam |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |volume=17 |issue=1 |page=468 |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c7/Journal_of_the_Asiatic_Society_of_Bengal._June_1848_%28IA_s1id11854090%29.pdf}}</ref> ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনে (২০২০) চুতীয়া ৰাজবংশৰ তাম্ৰপত্ৰ আৰু বংশাৱলী বিশ্লেষণ কৰি তেওঁলোকৰ [[অসুৰ|অসুৰ-বংশীয়]] পৰিচয় আৰু [[ক্ষত্ৰিয়]] মৰ্যাদাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ব্ৰাহ্মণ্য বৈধতা প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰক্ৰিয়া আলোচনা কৰিছে। তেওঁৰ মতে, বৈষ্ণৱ ব্ৰাহ্মণসকলে স্থানীয় শাসকগোষ্ঠীৰ বংশাৱলী নিৰ্মাণ আৰু তেওঁলোকক ব্ৰাহ্মণ্য সামাজিক ব্যৱস্থাৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।{{sfn|Shin|2020|pp=55, 71–72}} ==ইতিহাস== ===প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস=== চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ লিপিবদ্ধ ইতিহাস পূব [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]] আৰু বিশেষকৈ [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত; পৰৱৰ্তীকালত এই অঞ্চলেই [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ ৰাজনৈতিক কেন্দ্ৰ হয়। প্ৰত্ন-মাপবিদ্যাগত প্ৰমাণে দেখুৱায় যে আদি-মধ্যযুগতেই শদিয়া অঞ্চলত ইটা নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা আছিল। ২০২৪ চনৰ এটা অধ্যয়নত প্ৰতিমাগড় আৰু পদুম পুখুৰীৰ ইটাসমূহক সাধাৰণভাৱে সপ্তমৰ পৰা দশম খ্ৰীষ্টীয় শতিকাৰ ভিতৰত ধৰা এটা একে প্ৰযুক্তিগত স্তৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Saikia2024">{{cite journal |last1=Saikia |first1=Raktim Ranjan |last2=Taye |first2=Chaitra Dhar |last3=Amin |first3=Nurul |last4=Konwar |first4=Sorat |last5=Panzeri |first5=Laura |last6=Galli |first6=Anna |title=Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History |journal=Applied Sciences |volume=14 |issue=14 |year=2024 |page=6271 |doi=10.3390/app14146271 |doi-access=free}}</ref> এই প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণসমূহ বৰ্তমানলৈকে লিপিবদ্ধ চুতীয়া শাসকসকলৰ সময়ৰ পূৰ্বৰ। ই শদিয়া অঞ্চলত প্ৰাচীন কালৰ পৰাই এক বিকশিত ইটা নিৰ্মাণ-পৰম্পৰাৰ উপস্থিতি সূচায় যদিও ইয়াৰ সৈতে পৰৱৰ্তী চুতীয়া ৰাজনৈতিক শক্তিৰ প্ৰত্যক্ষ সম্পৰ্ক এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাই। বৃহত্তৰ অঞ্চলটোৱে ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত বৰ্ণিত পবিত্ৰ ভূগোলতো গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান অধিকাৰ কৰিছিল। শদিয়াৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|তাম্ৰেশ্বৰী]]ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|দিক্কৰবাসিনী]] [[কামৰূপ]]ৰ এটা ধাৰণাৰ পূব সীমা হিচাপে দেখা যায়। জে-ইউন শ্বিনে লক্ষ্য কৰিছে যে গ্ৰন্থখনত বৰ্তমানৰ গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ ললিতকান্তৰ পৰা পূবলৈ দিক্কৰবাসিনীলৈ বিস্তৃত দেশখনক ললিতকান্তৰ পৰা পশ্চিমলৈ কৰতোয়া নদী লৈ বিস্তৃত অঞ্চলৰ বিপৰীতে দেখুওৱা হৈছে। প্ৰথম অঞ্চলটো ''[[কিৰাত]]''সকলৰ দেশ বুলি দেখুওৱা হৈছে—যাক সাধাৰণতে মধ্য আৰু উজনি ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বিস্তৃত তিব্বতী-বাৰ্মী ভাষী জনসমষ্টিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়—আনহাতে পশ্চিমৰ অঞ্চলটোক ব্ৰাহ্মণ, ঋষি আৰু ''বৰ্ণ'' ব্যৱস্থাৰ লোকৰ ব্ৰাহ্মণ্য স্থায়ী সমাজ হিচাপে উপস্থাপন কৰা হৈছে। শ্বিনৰ মতে এই বৈপৰীত্যই স্থায়ী কৃষি আৰু ব্ৰাহ্মণ্য বসতিৰ অসম বিস্তাৰ প্ৰতিফলিত কৰে, যদিও দুয়ো অঞ্চলেই কামৰূপৰ পবিত্ৰ ভূগোলৰ অংশ আছিল।<ref name="Shin2018Kamarupa">{{cite book |last=Shin |first=Jae-Eun |chapter=Region Formed and Imagined: Reconsidering Temporal, Spatial and Social Context of Kāmarūpa |editor1-last=Dzüvichü |editor1-first=Lipokmar |editor2-last=Baruah |editor2-first=Manjeet |title=Modern Practices in North East India: History, Culture, Representation |publisher=Routledge |location=London and New York |year=2018 |pages=39–40}}</ref>{{sfn|Dutta|1985|pp=29–31}} ===চুতীয়া ৰাজ্য=== {{Main|চুতীয়া ৰাজ্য}} এই পূবাঞ্চলীয় পৰিৱেশত চুতীয়া ৰাজনৈতিক শক্তিৰ বিকাশ ঘটে, যদিও ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস অল্পলিপিবদ্ধ। চতুৰ্দশ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধৰ পৰা শিলালিপি আৰু তাম্ৰশাসনৰ প্ৰমাণ অধিক স্পষ্ট হৈ উঠে; এই সময়ৰ তাম্ৰশাসনসমূহত পৰৱৰ্তী কালৰ [[শদিয়া]]ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা ''সধয়াপুৰ'' বা ''স্বধয়াপুৰ''ক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা ৰজাসকলৰ উল্লেখ পোৱা যায়।{{sfn|Shin|2020|pp=52–53}} ৰাজ্যখন শদিয়া আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন উত্তৰ-পূব অসম তথা বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অঞ্চলসমূহক কেন্দ্ৰ কৰি বিকশিত হৈছিল। মুখ্য ভূখণ্ড বৰ্তমানৰ [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[মাজুলী]]<ref name="Bhuyan"/> আৰু [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]] জিলাকে ধৰি,<ref>"N.N Acharyya, are of the opinion that the Chutiya kingdom extended up to Viswanath in the present Darrang district of Assam." {{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref><ref>{{harvcol|Nath|2013|p=27}}</ref><ref>"If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers extended as far as the outer limit of Darrang district, to the westernmost extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutiyas in the early part of the sixteenth century." {{harvcol|Shin|2020|pp=52–53}}</ref> বৰ্তমানৰ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ কিছু অংশও সামৰি লৈছিল।<ref>"..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west"{{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref><ref name="Bhuyan">"About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century, the area was brought under the control of the Ahoms and before that the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas."{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ সমভূমি আৰু পাহাৰৰ পাদদেশীয় অঞ্চলসমূহো ৰাজ্যখনৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{harvcol|Shin|2020|p=57}} "The ruins of two forts in Lohit district of&nbsp;Arunachal Pradesh is said to be the remains of Bhīṣmaka's city, viz. Bhismaknagar (sk. Bhīṣmakanagara): one ruin about 16 miles northwest of Sadiya at the foot of the hills&nbsp;between the rivers Dikrang and Dibang is known as the fort of Bhīṣmaka, and the other&nbsp;about 24 miles north of Sadiya between the gorges of those two rivers is believed to be the&nbsp;fort of Śiśupāla. Based on an inscribed brick with the name of Śrīśrī-Lakṣmīnārāyaṇa,&nbsp;discovered from the ruins of the forts in Bhismaknagar, it is assumed that Chutiya king&nbsp;Lakṣmīnārāyaṇa of the early fifteenth century had his capital in the area. The&nbsp;paleographical analysis of the inscription supports this dating."</ref><ref>"In the main, however, their territory was confined to the river valleys of the Suvansiri, Brahmaputra, Lohit, and the Dihing and hardly extended to the hills at its zenith."{{harvcol|Nath|2013|p=27}}</ref> ইতিহাসবিদ নিত্যানন্দ গগৈৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত অঞ্চল বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল, [[ইটানগৰ]] অঞ্চলসহ লৈকে, বিস্তৃত আছিল আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত ইয়াৰ পশ্চিম সীমা [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি|বিশ্বনাথ]]ৰ ওচৰৰ বৰগাং নদীলৈকে আছিল। এই পুনৰ্নিৰ্মাণৰ সমৰ্থনত তেওঁ [[শদিয়া]], বুৰৈ দুৰ্গ আৰু বৰগাং আৰু ডিকাই নদীৰ সংগমস্থলীৰ ওচৰৰ নক্সাপৰ্বতত পোৱা শিলৰ চিহ্ন সমূহৰ উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2|quote=During the days of his successors, this kingdom[Chutia], at times, included besides the regions as mentioned above, also a part of the hilly province of present Arunachal Pradesh inclusive of Itānagar, its present capital, and its adjacent territories in the Brahmaputra valley as far west as to the river Bargāng near Biswanath in the Sonitpur District. Similar marks on stones found in the old archaeological ruins in Sadiyā, on the bank of the Buroi river and in the Naxāpāhār at the confluence of the Bargāng and the Dikai rivers inside Arunachal Pradesh, support this belief.}}</ref> গগৈয়ে চতুৰ্দশ আৰু পঞ্চদশ শতিকাৰ চুতীয়া ৰজাসকলৰ শিলালিপি আৰু তাম্ৰশাসনৰ ভিত্তিত কয় যে শদিয়া বা সধয়াপুৰক কেন্দ্ৰ কৰি থকা এই ৰাজবংশই [[উজনি অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভূমি সামৰি লোৱা এখন "বিস্তৃত দেশ"ত শাসন কৰিছিল।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2|quote=Moreover, the inscriptions like the Dhenukhanā Copper Plate of Satyanārāyan of Śaka 1314 (1392 A.D.), the Barmutiyā Bil Copper Plate of the prince Dharmanārāyan a son of Satyanarayan of Śaka 1314, the Ghilāmorā Copper Plate of Laksminārāyan of Śaka 1323 (1401 A.D.), the Chepākhowā Copper Plate of Śaka 1350 (1428 A.D.) and the Pāyā-tāmreswari Temple Inscription of Mukta (Yuva) Dharmanārāyan of Śaka 1364 (1442 A.D.), also confirm that this line of kings had their capital at Sadiyā or Sadhayāpur and they ruled once an extensive country comprising a part of Upper Assam and Arunachal Pradesh, at least in the last part of the 14th century and the first part of the 15th century A.D.}}</ref> নেই ইলিয়াছে ১৮৭৬ চনত উদ্ধৃত কৰা এখন পুৰণি অসমীয়া বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণ অনুসৰি, চুকাফাৰ আগমনৰ পূৰ্বে অঞ্চলটোৰ চুতীয়া শাসকসকলে [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু বৰাহী মুখীয়াল সমূহৰ ওপৰত সাৰ্বভৌম কৰ্তৃত্ব চলাইছিল।<ref>{{cite book |last=Acharyya |first=N. N. |title=The History of Medieval Assam |year=1966 |page=232}}</ref><ref>{{cite book |last=Burhagohain |first=R. C. |chapter=A Note on the Morans, the Borahis and the Chutiyas |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |edition=2nd |year=2003 |publisher=Publication Board Assam |location=Guwahati |page=61}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ই মধ্যযুগীয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ অন্যতম মুখ্য ৰাজনৈতিক শক্তিলৈ বিকশিত হয়; অমলেন্দু গুহই পঞ্চদশ শতিকালৈ চুতীয়াসকলক উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক গঠনসমূহৰ ভিতৰত “সৰ্বাধিক বিকশিত” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>"The period from 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutia, the Tai-ahom, the Koch, the Dimasa, the Tripuri, the Meithei, the Khasi and the Pamar- all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century....The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutias." {{harvcol|Guha|1983|p=5}}</ref> এছ. কে. দত্তৰ মতেও ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত চুতীয়াসকল আটাইতকৈ উন্নত আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এক সু-বিকশিত সভ্যতা আছিল।<ref>"Indeed it appears that of all the tribes of the Brahmaputra valley, the Chutiyas were the most advanced and had a well-developed civilization." {{harvcol|Dutta|1985|p=29}}</ref> ইতিহাসবিদ ইয়াছমিন শইকীয়াৰ মতে, ত্ৰয়োদশ শতিকাত চুতীয়াসকল উজনি লৌহিত্য উপত্যকাৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী জনগোষ্ঠী আছিল আৰু সেই সময়তে তেওঁলোকৰ নিজা ৰজা আৰু শদিয়াত ৰাজধানী আছিল।<ref>{{harvcol|Saikia|1997|p=188}}: "In the thirteenth century, the Chutias were by far the most powerful group in the upper Lauhitya valley having a king and a capital city at Sadiya."</ref> ৰাজ্যখনৰ কৌশলগত অৱস্থানে শাসকসকলক অসম, [[তিব্বত]] আৰু দক্ষিণ [[চীন]]ৰ মাজৰ পূবমুখী বাণিজ্য আৰু জন-চলাচল নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈও সক্ষম কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Saikia|2004|p=8}}</ref> [[File:Archival photo of Eastern Gate of Bhismaknagar.jpg|thumb|350px|চুতীয়া ৰাজ্যৰ ভীষ্মকনগৰ দুৰ্গৰ পূব প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ধ্বংসাৱশেষ।]] শিলালিপিৰ পৰা জনা প্ৰাৰম্ভিক শাসকসকলৰ ভিতৰত নন্দিন—নন্দী বা নন্দীশ্বৰ বুলিও পাঠ কৰা হয়—অন্যতম। ''ধেনুখনা'' তাম্ৰশাসনত তেওঁক ''সধয়াপুৰ''ৰ অধিপতি বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। তেওঁৰ নামৰ আগৰ ক্ষতিগ্ৰস্ত বংশাৱলী অংশত নন্দীশ্বৰক এজন পূৰ্বৱৰ্তী শাসকৰ কন্যা (''tanayā'')ৰ যোগেদি জন্ম হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে; কিন্তু সেই শাসকৰ নাম শিলালিপিৰ বাচি থকা অংশত এতিয়া পঢ়িব নোৱাৰি।{{efn|ধেনুখনা ফলকৰ সংশ্লিষ্ট অংশ খণ্ডিত আৰু বহু অক্ষৰ নোহোৱা। ''চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী''ত প্ৰকাশিত লিপ্যন্তৰত নন্দীশ্বৰৰ উল্লেখৰ আগতে পূৰ্বৱৰ্তী শাসকৰ কন্যাৰ উল্লেখ ৰক্ষিত আছে।<ref>{{cite book |editor-last1=Barua |editor-first1=Swarnalata |editor-last2=Nath |editor-first2=Damburudhar |title=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী |trans-title=History of the Chutia Community |year=2007 |language=as |at=Appendix A, Dhenukhana copper-plate inscription |url=https://archive.org/details/chutiaburanji}}</ref> মহেশ্বৰ নেওগৰ সংস্কৰণে সধয়াপুৰৰ শাসক নন্দী (নন্দীশ্বৰ/নন্দিসৰ)ক শিলালিপিত নাম অপাঠ্য হৈ পৰা পূৰ্বৱৰ্তী ৰজাৰ কন্যাৰ পুত্ৰ বুলি চিনাক্ত কৰে আৰু সত্যনাৰায়ণক নন্দীশ্বৰৰ পুত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰে।<ref>{{cite book |editor-last=Neog |editor-first=Maheswar |title=Prachya-Sasanavali |edition=3rd |publisher=Publication Board, Assam |location=Guwahati |year=2008 |orig-year=1974 |page=187}}</ref>}} নন্দীশ্বৰৰ পত্নীৰ নাম দৈৱকী; তেওঁলোকৰ পুত্ৰ ''সত্যনাৰায়ণ''ক “দেৱতাৰ শত্ৰু”ৰ বংশ অৰ্থাৎ ''সুৰৰিপু-বংশ''ৰ বুলি দেখুওৱা হৈছে, যাক নেওগে [[অসুৰ]] বংশ বুলি ব্যাখ্যা কৰিছিল।{{sfn|Shin|2020|pp=53–54}} সত্যনাৰায়ণৰ মাতৃকুলীয় সম্পৰ্কক দিয়া বিশেষ গুৰুত্বক চুতীয়া ৰাজবংশটো মাতৃসূত্ৰীয় আছিল, অথবা অন্ততঃ সম্পূৰ্ণভাৱে পিতৃসূত্ৰীয় নাছিল, তাৰ সম্ভাৱ্য প্ৰমাণ বুলি ধৰা হৈছে।{{sfn|Shin|2020|p=54}} একে শিলালিপিসমূহে বুজায় যে সেই সময়লৈ দেশজ শাসকসকলে বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ মাজেৰে হিন্দুকৰণ গ্ৰহণ কৰিছিল; তেওঁলোকৰ শিলালিপিত বাসুদেৱৰ আহ্বান আছে আৰু ৰাজদৰবাৰৰ ব্ৰাহ্মণসকলে সংস্কৃতীয় বংশাৱলী আৰু ৰাজকীয় বৈধতা নিৰ্মাণত সহায় কৰিছিল।<ref>"Given these Puranic traditions, the rulers of Sadiya, with help of Vaiṣṇava brahmins, seem to have sought legitimacy by projecting themselves as the descendants of Kṛṣṇa. Their worship of Kṛṣṇa was evident in the invocation of Vāsudeva (the son of Vasudeva, namely Kṛṣṇa) at the beginning of the Dhenukhana inscription. This attempt, however, had its own limitations due to their autochthonous background." {{Harvcol|Shin|2020|p=53}}</ref> চুতীয়া যুগৰ ভূদৃশ্যৰ সৈতে জড়িত প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ পূব [[অসম]] আৰু বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]জুৰি বিস্তৃত। ইয়াৰ ভিতৰত [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]], [[ভীষ্মকনগৰ]], [[মালিনী থান]], [[গোম্চি]], [[ইটা দুৰ্গ]], [[নক্সাপৰ্বত]], [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]], [[ৰামঘাট–তাৰাছো ধ্বংসাৱশেষ|বুঢ়ৈ দুৰ্গ]], [[মৈৰামৰা দৌল]] আৰু শদিয়া–লোহিত–দিবাং অঞ্চলৰ অসংখ্য সুৰক্ষিত ধ্বংসাৱশেষ, মন্দিৰৰ অৱশেষ, মাটিৰ দুৰ্গ আৰু ইটাৰে নিৰ্মিত পুখুৰী অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |title=Archaeology |url=https://research.arunachal.gov.in/?page_id=178 |publisher=Department of Cultural Affairs, Government of Arunachal Pradesh |access-date=24 August 2026}}</ref>{{sfn|Shin|2020|pp=52–57}}{{efn|আন অৱশেষৰ ভিতৰত বুঢ়া-বুঢ়ী থান, বৰনগৰ (শদিয়া), প্ৰতিমাগড় আৰু তেজু আৰু হাতিডুবাৰ মাটিৰ দুৰ্গ আছে। শদিয়াৰ চৌপাশে [[পদুম পুখুৰী, শদিয়া|পদুম পুখুৰী]], বৰপুখুৰী আৰু সাত পুখুৰীকে ধৰি বহু প্ৰাচীন পুখুৰীৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=Tinsukia – Archaeological Sites |url=https://ignca.gov.in/online-digital-resources/archaeological-sites/assam/tinsukia/ |publisher=Indira Gandhi National Centre for the Arts |access-date=24 August 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Newly Discovered Archaeological Sites 2015/2016 |url=https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/newly-discovered-archaeological-sites-20152016 |publisher=Directorate of Archaeology, Government of Assam |access-date=24 August 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260824025924/https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/newly-discovered-archaeological-sites-20152016 |archivedate=24 August 2026 |deadurl=yes}}</ref> বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৰয়িং–ইথিলি অঞ্চলত পাৰ ইটাৰে গঠিত ইটা পুখুৰী, ইটাৰে নিৰ্মিত পদুম পুখুৰী (ৰয়িং) আৰু কানিয়িং নাট, লগতে ওচৰৰ কাম্পোনা পুখুৰী আৰু দেৱনাথ গাঁৱৰ এটা প্ৰাচীন ইটাৰে বাঁধানো কুঁৱা আছে।<ref>{{cite web |title=Tourism |url=https://roing.nic.in/tourism/ |publisher=District Administration, Lower Dibang Valley, Government of Arunachal Pradesh |access-date=24 August 2026}}</ref> লোহিত জিলা গেজেটিয়াৰত লোহিত আৰু দিবাঙৰ মাজত অসংখ্য পুখুৰীৰ কথাও লিপিবদ্ধ আছে; কিছুমান প্ৰায় ছয় একৰ পৰ্যন্ত ডাঙৰ, ইটাৰে বাঁধানো পাৰ আৰু ''ঘাট''যুক্ত, আৰু পদুম পুখুৰীত ভীষ্মকনগৰ-ধৰণৰ ইটাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |title=Lohit District Gazetteer |publisher=Government of Arunachal Pradesh |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/lohit.pdf}}</ref> এই সকলো অৱশেষৰ প্ৰথম নিৰ্মাণ চুতীয়া শাসকসকলৰ অধীনতেই হৈছিল বুলি নিশ্চিতভাৱে ক'ব নোৱাৰি; তথাপি বহুতো অৱশেষ চুতীয়া যুগৰ, সেই সময়ত ব্যৱহৃত, অথবা চুতীয়া-যুগীয় শদিয়াৰ বৃহত্তৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক ভূদৃশ্যৰ অংশ আছিল।}} প্ৰত্যক্ষ শিলালিপিগত সংযোগৰ ভিতৰত তাম্ৰেশ্বৰীত ১৪৪২ চনৰ চুতীয়া শাসক ''শ্ৰী শ্ৰীমত মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ''ৰ শিলালিপি, ৰুকমিণীনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা ''শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মীনাৰায়ণ'' নামাঙ্কিত ইটা, আৰু ভীষ্মকনগৰ আৰু পদুম পুখুৰীত পোৱা ''শ্ৰী শ্ৰী প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ'' নাম উল্লেখযোগ্য।<ref>{{harvcol|Neog|1977|pp=85–86}}</ref><ref>"The ruins of two forts in Lohit district of Arunachal Pradesh are said to be the remains of Bhīṣmaka’s city, viz. Bhismaknagar (sk. Bhīṣmakanagara): one ruin about 16 miles northwest of Sadiya at the foot of the hills between the rivers Dikrang and Dibang is known as the fort of Bhīṣmaka, and the other about 24 miles north of Sadiya between the gorges of those two rivers is believed to be the fort of Śiśupāla. Based on an inscribed brick with the name of Śrīśrī-Lakṣmīnārāyaṇa, discovered from the ruins of the forts in Bhismaknagar, it is assumed that Chutiya king Lakṣmīnārāyaṇa of the early fifteenth century had his capital in the area. The paleographical analysis of the inscription supports this dating."{{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> [[চুহুংমুং]]ৰ ৰাজত্বকালত ১৫২৩–২৪ চনত [[আহোম ৰাজ্য|আহোমসকলে]] চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰে। দখলৰ সময়লৈ যথেষ্ট হিন্দুকৰণ ঘটিছিল যদিও বৰ্ণব্যৱস্থা কিমান দূৰ প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল সেই বিষয়ে গৱেষকৰ মতভেদ আছে—এটা বৰ্ণনাই ইয়াক সীমিত অৱস্থাত থকা বুলি কয়, আন এটিয়ে ইয়াক প্ৰচলিত হোৱা বুলি উল্লেখ কৰে।<ref>"However, the caste system (in the Chutia kingdom) was in its marginal form"{{harvcol|Buragohain|1988|p=70}}</ref><ref>"(At the time of annexation by the Ahoms) caste system had become prevalent in (the Chutiya) society." {{harvcol|Gogoi|2002|p=21}}</ref> প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু শিলালিপিগত প্ৰমাণে শাসকসকলক বৃহত্তৰ শদিয়া প্ৰত্ন-সমষ্টিৰ সৈতে সংযোগ কৰে আৰু ৰজাসকলৰ ৰাজধানী এই অঞ্চলতেই আছিল বুলি সূচায়।<ref>{{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> ===পৰৱৰ্তী কাল=== {{See also|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} ৰাজ্য দখলৰ পাছত পূৰ্বৰ ৰাজধানী অঞ্চল ''সধয়াপুৰ''ক ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই''ৰ অধীনত আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। সংগঠিত বিদ্ৰোহৰ সম্ভাৱনা কমাবলৈ চুতীয়া সম্ভ্ৰান্তসকলক ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অংশলৈ ছটিয়াই দিয়া হয়,<ref>"Suhunmung scattered the Chutiya nobles in different parts of the kingdom, so as to prevent an organised rebellion from them" {{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> আৰু কাৰিকৰ তথা জনসাধাৰণৰ আন অংশকো উজনি অসমৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ স্থানান্তৰ কৰি পুনৰ্বাসিত কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|p=178}}</ref> ''দৰং ৰাজবংশাৱলী''য়েও উল্লেখ কৰে যে বিজয়ৰ পাছত পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যসকলে পলাই [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিৰি]] আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিচিমি]] সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল।{{efn|বুৰঞ্জীখনত আছে: "Tar putra-bhai jot hokole polail / Miri Mishmit pakhi pranak rakhila" (“তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু ভায়েকসকল সকলোৱে পলাই মিৰি-মিছমিৰ মাজত আশ্ৰয় লৈ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিলে”)।<ref>{{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hem Chandra |title=Darrang Raj Vamsavali |publisher=Government of Assam |year=1917 |at=vv. 364–371}}</ref>}} চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনক পৰৱৰ্তী সময়ৰ আহোম ৰাজনৈতিক বিস্তাৰ আৰু কূটনৈতিক সম্পৰ্কৰ বুৰঞ্জীসমূহতো উল্লেখ কৰা হৈছে। ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''ত ৰৌতা–তেমনিৰ পৰা উত্তৰ পাৰলৈ পুনৰ্বাসিত [[বাৰ ভূঞা]]সকলৰ<ref name="Rowta">Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p. 27-28, "বাৰ ভুঞা:- আৰু পূৰ্বে দিহীঙ্গিয়া ৰজা দেৱে ৰটাটেমনি মাৰি বাৰভূঞাক উত্তৰ কোলত পাতিলেনি। ভূঞাৰ নাম উতৈ ১,তমাই ১, ৰাই ১, সঁকাই ১, কৌষিক ১, উজিৰ ১, লস্কৰ ১, চোমদাৰ ১, সনাতন ১, কেহো ১, ৰামভট ১, ভকতভূঞা ১। এই বাৰটা মুখ্য ভূঞা। তাৰে চাৰিটাকৈ সৰু মূৰিয়া ভূঞা দুকুড়ি আঠোটা। ৰটা ভাঙি আনি লাচাম কলিতা ভূঞাৰ ঘৰ নি স্বৰ্গদেৱে বাঁহবাড়িত পাতি এক ভায়েকক সোণাৰি নৈত পাতিলে, এক ভায়েকক পৰ্বতত পাতিলে, এক ভায়েকক খঙ্গিয়া বুলিছিল। এই ঘৰে তিনি ঘৰ হ'ল।" </ref> অন্তৰ্গত উতৈ আৰু তমাইয়ে আহোম ৰজাৰ কৰ্তৃত্বক প্ৰত্যাহ্বান জনাই "সৰ্বকালে আমাৰ ৰাজ্য, চুটিয়াক মাৰি বৰ লাই পালে। শুক্ল হস্তীত যি বহে তাৰে ৰাজ্য, আহোমে ক'ত পালে?" বুলি কোৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Assam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Government of Assam |year=1945 |page=12|quote="সেই সয়ম উতৈ তমাই দুই ভূঞায়ে হস্তিত চূণ ঘহি কান্ধত চলি, বোলে, -"সৰ্বকালে আমাৰ ৰাজ্য, চুটিয়াক মাৰি বৰ লাই পালে। শুক্ল হস্তীত যি বহে তাৰে ৰাজ্য, আহোমে ক'ত পালে?" এই গৰ্ব্ব শুনি স্বৰ্গদেৱে বোলে-"মোক নাকুৰি নাখামে দিছে কালে পাইছো।" ভূঞা হঁত কোন মানুহ, শুকুলা হস্তিত উঠি যে আমাক অৱগৰ্ব্ব কৰে?" এই বুলি স্বৰ্গদেৱে বৰসন্দিকৈ ডেকাৰজা, দিহিঙ্গীয়া গলমণি পাত্ৰ, চনবন ভঙ্গীয়া হুহামৰা এই তিনি প্ৰধান কাঁড়ী, ৩ বোলে-"আমি ভূঞাহঁতক মাৰি ধৰি আনি দিম; স্বৰ্গদেৱৰ লোণ চাউল খাবৰ কি কাৰণ?" পাচে স্বৰ্গদেৱে বঁটাবাহন দি লোকজন সহিতে পঠাই দিলে। সিবোৰো গৈ কঢ়ামুখৰ দীৰ্ঘ পুখুৰীৰ কোষত ৰʼলগৈ। সেই সময়ত কাৰেকুছীয়া বাসুদেৱ তপসী লস্কৰে বোলে-"আহোমৰ লগত যুদ্ধ কৰিব নোৱাৰি। পোৱালি-খোৱা আহোম, পেটৰ পোৱালিকো চিৰি মাৰে।" এই বুলি ঘোঁৰা ৫টা, ৰূপ ২ চৰু সহিতে মালবৈয়া লস্কৰ পঠাই দিলে, বোলে-"আমি স্বৰ্গদেৱৰ শৰ্ণীয়া হʼলো, আমাক যিৰূপে ক্ৰোদ্ধ এৰিব, তাকে কৰিব।" পাচে ডেকাৰজা প্ৰমুখ্যে গলমণি পাত্ৰে বোলে-"ভাল, আমি মহাৰাজ স্বৰ্গদেৱৰ চৰণত বুজাই সাঞ্চি-পাতি ৰাখিম। তহঁতৰ ভাই-ভতিজা আমাৰ লগত পঠাই দে, খাটনীয়াৰৰূপে স্বৰ্গদেৱৰ চৰণত সেৱা কৰি থাকক গৈ, তেবেসে আমি উলটি যাব পাৰোঁ।" এই কথাত থাকি লালোয়া, উতাবৰ, কহিক, চোমদাৰ, উজীৰ, তমাই, চপা, সোণাবৰ, ভেদাই, এই সকল ভূঞাৰ ভাই-ভতিজাক লগত লৈ সন্দিকৈ প্ৰমুখ্যে ডেকাৰজায়ে খাটনীয়াৰৰূপে ভেঁটাই দিলে। স্বৰ্গদেউ বোলে-"শুকুলা হাতীৰ যে তমাই উঠিছে, সেই হাতী মোলৈ কিয় নানিলিহঁক?" পাচে ভূঞাৰ পুত্ৰ চপা সোণাবৰে বোলে-"হাতীৰ পোৰোগ হৈছিল, সেই কথাতেহে হাতীৰ সকলো গাৱে চূণ ঘহিছিল। শুক্লা হস্তীক স্বৰ্গদেউ নাপায়, আমি বন্দীহঁতে ক'ত পাম?" স্বৰ্গদেউ বোলে-"বন্দীহঁতে টেপাই কৰিব পাই নেকি?" এই বুলি উতৈ তমাই ২ ভূঞাক জুমুধি দেওঘৰৰ কোষত কাটিলে। তাৰ দুই পুতেক খাটনীয়াৰৰ লগতে ৰাখিলে। তাৰেপৰা ভূঞা বোৰ বশ হৈ থাকিল।"}}</ref> আনহাতে, ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত [[কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ সৈতে হোৱা সীমা-বিবাদৰ সময়ত এজন আহোম বিষয়াই কছাৰী ৰজাক সতৰ্ক কৰি "চুতীয়া ৰাজা সৱংশে সহিতে তল গৈছে" বুলি চুতীয়া ৰাজবংশৰ পতনৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰাৰ বৰ্ণনা পোৱা যায়।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Satsari Asam Buranji |publisher=Publication Department, Gauhati University |year=1964 |page=62}}</ref> তদুপৰি, একেখন ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''ত [[গৌড় ৰাজ্য|গৌড়]]ৰ ৰজাৰ সৈতে কূটনৈতিক সম্পৰ্ক স্থাপনৰ উদ্দেশ্যে হোৱা বাৰ্তালাপত আহোম পক্ষই চুতীয়া ৰজা অৰ্থাৎ "ছোট হেন্দুৱানৰ ৰাজা"ক পৰাস্ত কৰি [[কৰতোৱা নদী]]ত খাণ্ডা পখালাৰ দাবী কৰাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Assam Buranji |year=1945 |pages=23–24}}</ref> "ছোট হেন্দুৱানৰ ৰজা"ৰ চুতীয়া ৰজা হিচাপে পৰিচয় একেটা মূল পাণ্ডুলিপিৰ পৰা সংগৃহীত আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত প্ৰকাশিত বিৱৰণতো পোৱা যায়।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Deodhai Asam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies |year=1932 |page=171}}</ref> এই বুৰঞ্জী-বিৱৰণসমূহত চুতীয়া ৰাজ্যৰ বিজয়ক আহোম ৰাজশক্তিৰ সামৰিক প্ৰতিপত্তি আৰু ৰাজনৈতিক কৰ্তৃত্ব প্ৰতিষ্ঠাৰ উদাহৰণ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। তথাপি বিজয়ৰ পাছত আহোম কৰ্তৃত্বই বাৰে বাৰে চুতীয়া প্ৰতিবাদৰ সন্মুখীন হয়। ১৫২৭, ১৫২৯, ১৫৪২, ১৫৫০–৫৩, ১৫৬৫ আৰু ১৫৭২ চনত উল্লেখযোগ্য বিদ্ৰোহৰ তথ্য পোৱা যায়।{{efn|১৫২৭ চনত শদিয়াৰ বিদ্ৰোহত দিহিঙীয়া গোহাঁই নিহত হয়। ১৫২৯ চনৰ বৃহত্তৰ বিদ্ৰোহত চন্দনগিৰি, দইথাং, মৰাণকাও আৰু দিবাং-লোহিত নদীৰ কাষত যুদ্ধ হয়, যাক শেষত চুহুংমুঙে দমন কৰে। ১৫৪২ চনত বিদ্ৰোহীসকলে দিচাঙৰ ওচৰত আহোম বিষয়া Sheng Hanan-ক হত্যা কৰে। ১৫৫০ চনত কংসপাত্ৰই শদিয়াত নিজকে ৰজা ঘোষণা কৰে আৰু একাংশ বিদ্ৰোহী আহোম কোঁৱৰৰ সহায়ত ১৫৫৩ চনত মৃত্যু হোৱা পৰ্যন্ত প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখে। ১৫৬৫ চনত চুতীয়া বাহিনীয়ে নামৰূপ আৰু খেৰামত আক্ৰমণ কৰে। ১৫৭২ চনত শদিয়াত এজন ''সেনাপতি''ৰ নেতৃত্বত হোৱা বিদ্ৰোহ নেতাসকল বন্দী হোৱাৰ সৈতে শেষ হয়।{{sfn|Barua|1930|pp=60–64, 79, 89, 92}}{{sfn|Baruah|2007|pp=179–186}}}} বৰ্তমানৰ লক্ষীমপুৰৰ [[ঘিলামৰা]]ৰ স্থানীয় লোকবিশ্বাসই অঞ্চলটোক ঘিলা নামৰ এজন চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতাৰ সৈতে জড়িত কৰে; কোৱা হয় যে [[চুখামফা]]ৰ (১৫৫২–১৬০৩) ৰাজত্বকালত আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক তাত হত্যা কৰিছিল।{{efn|স্থানীয় ব্যুৎপত্তিগত পৰম্পৰা অনুসৰি ঘিলাক এখন পথাৰত হত্যা কৰা হৈছিল; সেই পথাৰ পিছলৈ ''ঘিলামৰা'', অৰ্থাৎ “ঘিলা মৰা ঠাই”, নামে জনাজাত হয়।<ref>Kalita, Jitaram, ''Dhakuakhana Mahkumar Thair Naamor Itibriti aru Anyanyo Prabandha'', p. 25.</ref>}} [[নৰনাৰায়ণ]]ৰ আহোম ৰাজ্য আক্ৰমণৰ সময়ত এজন পলাতক কোঁৱৰৰ সৈতে থকা চুতীয়া সম্ভ্ৰান্তসকলে কোচ ৰজাৰ ওচৰলৈ গৈ নিজৰ পূৰ্বৰ ৰাজ্য হেৰুওৱাৰ কথা কৈ তাৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ আবেদন জনাইছিল।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Dambarudhar |chapter=The Mataks and their Revolt against the State in 18th Century Assam: Searching for Ethno-Religious Roots |editor1-last=Ray |editor1-first=Jayanta Kumar |editor2-last=Roy |editor2-first=Arpita Basu |title=Political Roles of Religious Communities in India |publisher=Institute for Security and Development Policy |year=2008 |pages=120, 123}}</ref> ''দৰং ৰাজবংশাৱলী'' অনুসৰি নৰনাৰায়ণে তেওঁলোকৰ আবেদনত সহানুভূতিশীল হৈ আশ্বাস দিয়ে আৰু বাহবাৰী (বৰ্তমানৰ চতিয়া) নামৰ গাঁৱত বসতিৰ ব্যৱস্থা কৰে।{{efn|বৰুৱাৰ মতে কোচ আক্ৰমণৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু পলাতক চুতীয়া কোঁৱৰসকলৰ অৱস্থাই পুনৰ চুতীয়া প্ৰতিৰোধক উৎসাহিত কৰি থাকিব পাৰে।{{harvcol|Baruah|2007|pp=185–186}}}} মাজুলীত হোৱা আহোম–কোচ বন্দোবস্তৰ চৰ্তত বন্দী এজন চুতীয়া কোঁৱৰক আন উপহাৰৰ সৈতে কোচ দৰবাৰলৈ পঠিয়াব লাগিছিল বুলিও উল্লেখ আছে।{{sfn|Barua|1930|p=89}}{{sfn|Baruah|2007|p=186}} উত্তৰ পাৰত প্ৰতিৰোধ চলি থাকে; ১৬৬৫ চনত চুতীয়াসকলে মিৰি আৰু ডফলাৰ সৈতে আহোম অভিযানৰ বিৰুদ্ধে যোগ দিয়ে। ১৬৭৩ চনত বৰ্তমানৰ [[ধেমাজি জিলা]]ৰ ৰূপা আৰু ডিমৌ মিৰি গাঁৱৰ পৰা কৰস্বৰূপ নাও কঢ়িয়াই নিয়াক লৈ পুনৰ সংঘাত হয়।{{efn|প্ৰথমে চুতীয়াসকলে নাও ঘূৰাই দিয়াৰ ৰাজকীয় দাবী নাকচ কৰি প্ৰতিৰোধৰ বাবে সমবেত হয়। আহোম বাহিনী সংগঠিত হোৱাৰ পাছত চুতীয়া বৰুৱাই আত্মসমৰ্পণ কৰে; কিছুমান যোদ্ধাক বন্দী কৰা হয় আৰু বাকী চুতীয়াসকলক কৰস্বৰূপে নাও যোগান ধৰিবলৈ বাধ্য কৰা হয়।{{sfn|Baruah|2007|pp=224–230}}}}<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |year=1906 |page=[https://archive.org/details/historyofassam00gait/page/173 173]}}</ref> এই বিদ্ৰোহসমূহৰ সমান্তৰালভাৱে চুতীয়াসকল ক্ৰমাৎ আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয় আৰু ভৌগোলিকভাৱে সিঁচৰিত হৈ পৰে। চুতীয়া পৰিয়ালসমূহ আহোম ''[[পাইক প্ৰথা|খেল]]'', প্ৰশাসন আৰু সেনাবাহিনীত প্ৰৱেশ কৰে। পূৰ্বৰ ৰাজবংশৰ সদস্যসকলেও আহোম ৰাজসেৱা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে; উদাহৰণস্বৰূপে, যদু নামৰ এজন চুতীয়া কোঁৱৰক বুৰঞ্জীত মোগল বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে আহোম পক্ষত যুদ্ধ কৰা বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="BaruaNath2007-226">{{harvcol|Baruah|2007|p=226}}</ref><ref>{{harvcol|Barua|1930|p=103}}</ref> [[মণিৰাম দেৱান]]ে লিখিছে যে বিজয়ৰ পাছত চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক কমাৰ আনি বচা (দয়াং) আৰু উজনি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰায়। তাত দা, কটাৰী, তৰোৱাল, বন্দুক আৰু কামান নিৰ্মাণৰ বাবে কমাৰশাল স্থাপন কৰা হয়; তেওঁৰ ৰাজত্বকালত এই কমাৰ প্ৰতিষ্ঠানত প্ৰায় ৩,০০০ লোক আছিল বুলি কোৱা হৈছে।<ref>Sharma, Benudhar, ''Maniram Dewan'', p. 287: "After defeating the Chutia king and his minister Kasitora, Suhungmung or Dihingia Swarganarayan, apart from Dola, Kali,..., Cannons and Gunpowder, brought a great number of Blacksmiths as prisoners. These were settled at Bosha and the Ujoni regions; and smithies were set up where they were asked to build knives, daggers, swords, guns, and cannons. Saikias and Hazarikas were recruited among them to look after their work. It was only during this period that the work and trade of the blacksmith guild started in the kingdom. During the time of Dihingia raja, there were three thousand Blacksmiths."</ref> চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰজাক পৰাজিত কৰাৰ পাছত চুতীয়া পৰিয়াল কিছুমানক বৰ্তমানৰ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ নতুনকৈ গঢ়ি উঠা চাৰিং অঞ্চলত থাকিব দিছিল; ৰাজনাও চলাবলৈ সংগঠিত এই লোকসকল ''চাৰিঙীয়া নাওবৈচা'' নামে জনাজাত হয়। পাছলৈ এই প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা ''শেনচোৱা'', ''টাংগুনধৰা'' আৰু ''বছোৱালধৰা'' আদি নতুন শ্ৰেণীৰ উদ্ভৱ হয়।<ref>{{harvcol|Borboruah|1997|pp=593–594}}</ref> [[File:Tschutiya Kumar region in Grimm and Mahlmann map, 1840.jpg|thumb|200px|১৮৪০ চনৰ অসমৰ মানচিত্ৰত [[দৰং জিলা|দৰঙ]]ৰ ''Tschutiya Kumar'' আৰু ''Pakariguri'' অঞ্চল।]] [[দৰং জিলা|দৰঙ]]তো উল্লেখযোগ্য চুতীয়া জনবসতি গঢ়ি উঠে। ৰাজপৰিয়ালৰ অৱশিষ্ট অংশক দৰঙৰ পাকৰিগুৰিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref>Phukan, Kasinath Tamuli,"Assam Buranji", p.20</ref><ref>"Suhunmung then deported the Chutiya nobles and the prince Sadhaknarayan to his kingdom and established the later at Darrang with grants of land and labourers."{{harvcol|Gogoi|2002|p=21}}</ref><ref>"The descendants of the Chutia royals are still living in a place called Geruwapara in Rowta Mouza of Darrang district."{{harvcol|Baruah|2007|p=139}}</ref> ''চুতীয়া কুঁৱৰ'' অঞ্চল বৰ্তমানৰ ৰৌতা–পাকৰিগুৰি বা দলগাঁও এলেকাৰ সৈতে জড়িত। পাছলৈ ৱেডে দৰঙৰ পাকৰিগুৰিৰ ওচৰত ''Soontiagown'' নামৰ এখন পৰগণাৰ উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=234–235}}</ref><ref>{{cite book |last=Wade |first=John Peter |editor-last=Sharma |editor-first=Benudhar |title=An Account of Assam |publisher=R. Sarmah |location=Assam |year=1927 |at="A Geographical Sketch of Assam", pp. 11–12}}</ref> [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ সময়ত ধৰ্ম নাৰায়ণৰ অধীনত চুতীয়া দেশৰ প্ৰায় ৩,০০০ লোকক [[মঙলদৈ]] অঞ্চললৈ স্থানান্তৰ কৰি ''পাইক'' হিচাপে সংগঠিত কৰা হৈছিল; পাছলৈ ৱেডে এই ''চুতীয়া''সকলক তিনিজন ''হাজৰিকা''ৰ অধীনত থকা বুলি লিপিবদ্ধ কৰে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/dli.ernet.104191 |edition=2nd |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |year=1926 |page=[https://archive.org/details/dli.ernet.104191/page/68 68]}}</ref><ref>{{cite book |last=Wade |first=John Peter |editor-last=Sharma |editor-first=Benudhar |title=An Account of Assam |publisher=R. Sarmah |location=Assam |year=1927 |pages=224–225}}</ref>{{efn|দৰঙৰ সৈতে এই সংযোগ আহোম যুগৰ শেষলৈকে আছিল। ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত দৰঙৰ দুজন ৰজাই ''চুতীয়া-কোঁৱৰ'' গোটৰ ২,০০০ সৈনিক লৈ জাগী-চকীলৈ অহাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |title=Tungkhungia Buranji: Or, A History of Assam, 1681–1826 A.D. |translator-last=Bhuyan |translator-first=Suryya Kumar |publisher=Oxford University Press |location=London |year=1933 |page=289}}</ref>}} ১৯১১ চনত ছিডনী এণ্ডলে মঙলদৈ মহকুমাত উল্লেখযোগ্য সংখ্যক চুতীয়া লোক বাস কৰা বুলি লিপিবদ্ধ কৰে। তেওঁ লগতে উল্লেখ কৰে যে চুতীয়াসকলৰ ৰাজনৈতিক শক্তি সম্পূৰ্ণৰূপে ভাঙি পেলাবলৈ আহোমসকলে চুতীয়া লোকক অসম আৰু উত্তৰ-পূব বংগৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিস্তাৰিত কৰি দিছিল; মঙলদৈ মহকুমাৰ এটা উল্লেখযোগ্য অংশ তেতিয়াও ''চুতীয়া দেশ'' বা ''কৌপাতি'' নামে জনাজাত আছিল।<ref>{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacháris |publisher=Macmillan and Co. |location=London |year=1911 |pages=90–91 |url=https://www.gutenberg.org/files/50008/50008-h/50008-h.htm}}</ref> চুতীয়া গোটসমূহ দৰঙৰ পশ্চিমলৈও বিস্তৃত হৈছিল। ''বুৰুক চুতীয়া''ৰ এটা গোট নামনি অসমত [[বৰফুকন]]ৰ অধীনত আছিল আৰু উজনি অসমৰ ৰাজৰক্ষী ''চাওদাং'' সকলৰ সদৃশ কৰ্তব্য পালন কৰিছিল। তেওঁলোকৰ মূল বসতি [[তেজপুৰ]] আৰু [[গুৱাহাটী]]ৰ আশে-পাশে আছিল; [[শিৱসাগৰ]] আৰু [[যোৰহাট]]ৰ সৰু গোটবোৰ ''বুৰুক চেতিয়া'' নামে জনাজাত আছিল।{{sfn|Borboruah|1997|p=579}} বৰ্তমানৰ [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]]ৰ ৰহা অঞ্চলতো চুতীয়াৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত পঞ্চৰজীয়া অঞ্চলৰ (ৰহা) দলৈ বা গোষ্ঠী-প্ৰধান ৰামনাথক “জাতিত চুতীয়া” বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=S. K. |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Bombay |year=1933 |page=191 |quote=Ramnath who was a doloi or clan-chief in the territories of the Panchrajias. He was a Chutia by caste.}}</ref> [[ৰহা]] অঞ্চলত চুতীয়া বসতিৰ আন এটা উল্লেখ মিকিৰ অঞ্চলৰ সৈতে জড়িত। নিত্যনন্দ গগৈৰ মতে, [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ই মিকিৰ অঞ্চলত এসংখ্যক যোগী আৰু চুতীয়া পৰিয়াল বসতি কৰাইছিল। গগৈয়ে এই অঞ্চলটোক বৰ্তমান নগাঁৱৰ প্ৰায় ২০ কিলোমিটাৰ পশ্চিমে অৱস্থিত মিকিৰ গাঁৱৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে।<ref>Nityananda Gogoi, ''Historical Geography of Medieval Assam'', Ph.D. thesis, Gauhati University, 1994, p. 276.</ref> শিলালিপিগত তথ্যয়ো এই ভৌগোলিক বিস্তাৰ নিশ্চিত কৰে। অষ্টাদশ আৰু ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ তাম্ৰশাসনত [[দেৰগাঁও]]ৰ শিৱ মন্দিৰ (১৭৩৪), [[মাজুলী]]ৰ বেঙেনাআটি সত্ৰ (১৭৭৭), [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি|বিশ্বনাথ]]ৰ বিশ্বনাথ মন্দিৰ (১৭৭৪) আৰু [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]]ৰ [[বৰদোৱা থান|বৰদোৱা সত্ৰ]] (১৮০৫)ৰ সৈতে জড়িত দানপত্ৰত ব্যক্তিক স্পষ্টকৈ ''চুতীয়া'' বুলি অভিহিত কৰা হৈছে। ১৮০৫ চনৰ [[হয়গ্ৰীৱ মাধৱ মন্দিৰ]]ৰ এটা দানপত্ৰৰ সীমা-বৰ্ণনাত [[হাজো]]ৰ ওচৰত ''চুতীয়া-গাঁও''ৰ উল্লেখো আছে।<ref>{{cite book |editor-last=Neog |editor-first=Maheswar |title=Prachya-Sasanavali |publisher=Assam Prakashan Parishad |location=Gauhati |year=1974 |language=as |pages=21–22, 65–67, 85, 126, 139–141}}</ref> চুতীয়াসকলৰ পশ্চিমমুখী বিস্তাৰৰ লগে লগে কিছুমান অঞ্চলত আন সামাজিক শ্ৰেণীৰ মাজত অন্তৰ্ভুক্তিৰ প্ৰক্ৰিয়াও চলিছিল। [[কামৰূপ জিলা|কামৰূপত]] সামাজিকভাৱে ঊৰ্ধ্বগামী চুতীয়াসকল [[কলিতা জনগোষ্ঠী|কলিতা]] জাতিৰ মাজত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ কথা নৃতত্ত্ববিদ অড্ৰী কেণ্টলিয়ে উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Cantlie |first=Audrey |title=The Assamese: Religion, Caste and Sect in an Indian Village |publisher=Curzon Press |location=London |year=1984 |page=239 |isbn=9780700701490 |quote=In Kamrup I am told that mobile Chutiyas also pass into the Kalita caste.}}</ref> সময়ৰ লগে লগে পুনৰ্বাসন, আন্তঃবিবাহ, ধৰ্মীয় সম্পৰ্ক আৰু ওচৰ-চুবুৰীয়া সামাজিক গোটসমূহৰ মাজত আত্মসাৎ হোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়াই বৃহত্তৰ চুতীয়া জনসমষ্টিৰ পৰিচয়ৰ ৰূপান্তৰত ভূমিকা লয়। আহোমসকলৰ সৈতে আন্তঃবিবাহৰ ফলত ''আহোম-চুতীয়া'' পৰিচয় গঢ় লৈ উঠে; এনে এটা বংশৰ লাঙি পানিচিয়া ৰাজসেৱাত কৃতিত্ব দেখুৱাই প্ৰথম [[বৰফুকন]] হয়।{{sfn|Dutta|1985|p=30}} আন কিছুমান গোট ''হিন্দু চুতীয়া'' নামে জনাজাত হয়,<ref name="ReferenceB">"A section of Chutias who came identified as Hindu-Chutiyas was Aryanised at a very early period"{{harvcol|Dutta|1985|pp=29–30}}</ref> আৰু মায়ামৰা সত্ৰৰ ওচৰত থকা চুতীয়াসকলে সত্ৰখনৰ [[একশৰণ ধৰ্ম]]ৰ ৰূপত দীক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="ReferenceD">"Those Chutias, who were not Hinduised and lived in the neighbourhood of the Mayamara Satra, accepted initiation from its Mahanta"{{harvcol|Dutta|1985|pp=29–31}}</ref> এই প্ৰক্ৰিয়াসমূহে পৰৱৰ্তীকালে চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ ভিতৰত গঢ় লৈ উঠা ঐতিহাসিক বিভাগসমূহত অৰিহণা যোগায়; একে সময়তে আহোম ৰাজ্যৰ ভিতৰত ৰাজনৈতিক প্ৰতিৰোধ আৰু আত্মসাৎ দুয়োটাই চলি থাকে। ===মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ কাল=== অষ্টাদশ শতিকালৈ চুতীয়াসকল ৰাজনৈতিকভাৱে মায়ামৰা আন্দোলন আৰু আহোম ৰাজপক্ষীয় ব্যৱস্থাৰ মাজত বিভক্ত হৈ পৰিছিল। বহু-জাতিগত মায়ামৰা বা মটক সমাজৰ মুখ্য উপাদানসমূহৰ ভিতৰত চুতীয়াসকল আছিল [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]]সকলৰ পাছতে দ্বিতীয় বৃহৎ গোট।{{sfn|Dutta|1985|pp=12, 27}} আনহাতে চুতীয়াৰ আন অংশ আহোম ''পাইক'' আৰু সামৰিক সংগঠনৰ ভিতৰত থাকি বিদ্ৰোহীসকলৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিছিল। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ আৰম্ভণিতে আহোম ৰজাই এজন ''চুতীয়া হাজৰিকা''ক বিদ্ৰোহীসকলক বন্দী কৰিবলৈ আদেশ দিয়ে; মোৱামৰীয়াসকলে তেওঁক বন্দী কৰি হত্যা কৰে।<ref>{{harvcol|Barua|1930|p=294}}</ref> আন এজন চুতীয়া ৰাজপক্ষীয় আছিল বুৰুক-চুতীয়া গোটৰ ''মই বৰুৱা''; [[লক্ষ্মী সিংহ]]ই মোৱামৰীয়াৰ বিৰুদ্ধে পঠোৱা বিষয়াসকলৰ ভিতৰত তেওঁ আছিল আৰু ৫,০০০ সৈন্যৰ এটা বাহিনীৰ নেতৃত্ব দিয়া হৈছিল।<ref name="BaruaNath2007-226"/> তাৰ কিছু পাছত বেজবৰা ১,০০০ ভিৰুৱাল চুতীয়া ''কাঁড়ী''সহ এটা বাহিনী লৈ বিদ্ৰোহীৰ বিৰুদ্ধে পঠোৱা হয়, যদিও এই বাহিনীও পৰাজিত হয়।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji: Or, A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=London |year=1933 |page=62}}</ref> বিদ্ৰোহৰ পৰৱৰ্তী পৰ্যায়তো চুতীয়াসকল দুয়ো পক্ষতে দেখা যায়।{{efn|''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত ''চুতীয়া-কোঁৱৰ'' গোটৰ ২,০০০ সৈন্য ৰাজপক্ষীয় বাহিনীত যোগ দি জাগী-চকীত উপস্থিত হোৱাৰ উল্লেখ আছে; যদিও গোটটোৰ নামটোৱে প্ৰত্যেক সৈনিকৰ জাতিগত পৰিচয় নিশ্চিত নকৰে। ১৮০৫ চনত বেংমৰাৰ বিৰুদ্ধে শেষ ৰাজকীয় অভিযানত পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ বাহিনীত পৃথক মৰাণ ''কাঁড়ী'' বাহিনীৰ লগতে চুতীয়া ''কাঁড়ী''ৰ এটা বাহিনীও আছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji: Or, A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=London |year=1933 |pages=289, 312}}</ref>}} পূব অসমত ''বুৰুক চুতীয়া'' খেলৰ মায়ামৰা নেতা [[সৰ্বানন্দ সিংহ]],{{efn|সৰ্বানন্দক চুতীয়াৰ বুৰুক শাখাৰ লোক বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{sfn|Dutta|1985|p=31}} সমসাময়িক ব্ৰিটিছ তথ্যতো একে চিনাক্তকৰণ দেখা যায়: ১৮৩৮ চনত S. O. Hannay-এ তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু উত্তৰাধিকাৰী মতিবৰক “Boorook Sooteah” বুলি বৰ্ণনা কৰি কৈছিল যে তেওঁৰ পিতৃ আৰু পিতামহ শদিয়াৰ পৰা আহিছিল।<ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. O. |title=A Short Account of the Moa Morah Sect, and of the Country at Present Occupied by the Bor Senaputtee |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |volume=7 |issue=80 |year=1838 |page=677}}</ref>}} অৱশেষত বেংমৰাত নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ১৮০৫ চনৰ বন্দোবস্তৰ পাছত স্বায়ত্তশাসিত [[মটক ৰাজ্য]]ৰ ''বৰসেনাপতি'' হিচাপে স্বীকৃতি পায়। নাথ (২০০৮)-এ সৰ্বানন্দৰ চুতীয়া পৰিচয়ৰ দাবীক আহোমৰ হাতত ৰাজ্য হেৰুওৱাৰ পাছত হোৱা আগৰ চুতীয়া প্ৰতিৰোধৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Dambarudhar |chapter=The Mataks and their Revolt against the State in 18th Century Assam: Searching for Ethno-Religious Roots |editor1-last=Ray |editor1-first=Jayanta Kumar |editor2-last=Roy |editor2-first=Arpita Basu |title=Political Roles of Religious Communities in India |publisher=Institute for Security and Development Policy |location=Stockholm |year=2008 |page=120 |url=https://www.isdp.eu/wp-content/uploads/publications/2008_ray-roy_political-roles-of-religious-communities-in-india.pdf|quote=The assertion of the Chutiya identity on the part of Sarbananda Singha can thus be seen as having a link with the Chutiya revolt after they had lost their state to the Ahoms. That this is not altogether baseless can be presumed from the fact that immediately after assumption of his power and establishment of an identity as a Chutiya, the Morans, who in fact created the revolt, became sidelined, and concentrated within the jungles far away from the capital at Tinsukia.}}</ref> ===মানৰ আক্ৰমণ=== মানৰ আক্ৰমণে বৃহৎ চুতীয়া জনবসতিযুক্ত অঞ্চলসমূহত গভীৰ বিপৰ্যয় সৃষ্টি কৰে। প্ৰায় ১৮২৩ চনত মান বাহিনীয়ে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] পাৰ হৈ উত্তৰ লক্ষীমপুৰ দখল কৰে। পৰৱৰ্তী ঔপনিৱেশিক বিৱৰণত আহোম যুগৰ শেষৰ অস্থিৰতা আৰু মান অধিকাৰৰ পাছত বৃহত্তৰ লক্ষীমপুৰ জিলাক প্ৰায় জনশূন্য আৰু চূড়ান্ত দুৰ্দশাগ্ৰস্ত বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়।<ref>{{cite book |last=Osik |first=N. N. |title=A Brief History of Arunachal Pradesh: From Earliest Times to 1823 A.D. |publisher=Omsons Publications |location=New Delhi |year=1996 |page=55}}</ref><ref>{{cite book |title=Imperial Gazetteer of India |volume=16 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |year=1908 |pages=120–122 |chapter=Lakhimpur District}}</ref> আহোম প্ৰশাসনৰ অধীনত কৰ্মৰত চুতীয়াসকলেও আক্ৰমণকাৰীৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধত অংশ লয়। প্ৰথম আক্ৰমণৰ সময়ত চুতীয়া ঘৰফলীয়া পৰিয়ালৰ ''লাপি দাধৰা বৰা''ক আন বিষয়াসকলৰ সৈতে মানৰ বিৰুদ্ধে পঠোৱা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Barua|1930|p=380}}</ref> [[লক্ষীমপুৰ জিলা|উত্তৰ লক্ষীমপুৰ]]ৰ আন এজন চুতীয়া সেনানায়ক হাও সাগৰ বৰাই নিজৰ অনুসাৰীসকলক লৈ মানৰ বিৰুদ্ধে বাহিনী গঠন কৰে; অধিকাৰৰ শেষ পৰ্যায়ত তেওঁৰ বাহিনী মানক বহিষ্কাৰ কৰাৰ শেষ সংগঠিত প্ৰচেষ্টাসমূহৰ অন্যতম আছিল।{{efn|বৰুৱা (২০০৭)-এ তেওঁক ''হাও বৰা'' বুলি উল্লেখ কৰি এটা পৰম্পৰা লিপিবদ্ধ কৰিছে যে বৃদ্ধ সেনানায়কজনে নিজে বাহিনী গঠন কৰি মান সেনাপতি চেক ফুকনৰ সৈতে যুদ্ধ কৰে আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ পিপাকক হত্যা কৰে; হাও বৰাৰ পুত্ৰ নাখ বৰাইও তেওঁৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। বৰুৱাই আৰু উল্লেখ কৰে যে হাও বৰাৰ বংশধৰসকল বৰ্তমানো লক্ষীমপুৰ জিলাৰ মৰনৈ-বেবেজীয়া অঞ্চলত বাস কৰে।{{sfn|Baruah|2007|p=226}} আন ইতিহাসত একেজন উত্তৰ লক্ষীমপুৰৰ সেনানায়কক ''হাও সাগৰ বৰা'' বুলি কোৱা হৈছে।}} চুতীয়া বংশোদ্ভূত লাঙি ডেকা বৰাকো মানৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰা ব্যক্তি হিচাপে স্মৰণ কৰা হয়; তেওঁক মানদেশৰ দিশে লৈ যোৱা হৈছিল যদিও পলাই পুনৰ ঘূৰি আহে।{{efn|বৰুৱা (২০০৭)-এ ইয়াক পৰম্পৰা হিচাপে লিপিবদ্ধ কৰি তেওঁৰ বংশধৰসকল বৰ্তমানো লক্ষীমপুৰৰ কেকুৰি-বেবেজীয়া অঞ্চলত থকা বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Baruah|2007|p=226}}<ref>"The Langi Deka family was of Chutia origin."{{harvcol|Borboruah|1997|p=589}}</ref>}} হাও বৰাৰ পিছে পিছে মান বাহিনী [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] পাৰ হৈ উত্তৰ লক্ষীমপুৰ দখল কৰে। সমসাময়িক আৰু পৰৱৰ্তী বিৱৰণে অঞ্চলটোত ব্যাপক হিংসা আৰু ধ্বংসৰ “আতংকৰ ৰাজত্ব”ৰ কথা বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Osik |first=N. N. |title=A Brief History of Arunachal Pradesh: From Earliest Times to 1823 A.D. |publisher=Omsons Publications |location=New Delhi |year=1996 |page=55}}</ref> [[চন্দ্ৰকান্ত সিংহ]]ৰ অধীনত [[বৰবৰুৱা]] হোৱা পাতাল চুতীয়াইও{{efn|''আহোম বুৰঞ্জী''ত পাতালক ''পাতাল চুতীয়া'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে,<ref>{{harvcol|Barua|1930|p=383}}</ref> আনহাতে ঊনবিংশ শতিকাত কাশীনাথ তামুলি ফুকনে লিখা ''অসম বুৰঞ্জী''ত তেওঁক ''খেৰেমিয়াল কছাৰী'' বুলি কোৱা হৈছে। অৱশ্যে এনে নামকৰণ সদায় একে নাছিল; ঊনবিংশ শতিকাৰ ''নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী''ত উদাহৰণস্বৰূপে চুতীয়াসকলক ''চুতীয়া-কছাৰী'' বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে। নামৰূপ আৰু খেৰাম অঞ্চলত চুতীয়া বসতিও লিপিবদ্ধ আছে,<ref>{{harvcol|Barua|1930|p=89}}</ref> যিয়ে এই ভিন্ন নামৰ ব্যাখ্যা দিব পাৰে।}} নতুন মান আগ্ৰাসনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰস্তুতিত অংশ লয় আৰু ১৮২১ চনত মানসকলৰ হাতত নিহত হয়। ===ব্ৰিটিছ যুগ=== ব্ৰিটিছ শাসনকালতো চুতীয়াসকলক পৃথক আৰু ব্যাপকভাৱে বিস্তৃত জনসমষ্টি হিচাপে গণনা কৰা হৈছিল। সৰ্বাধিক জনসংখ্যা [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]] আৰু [[লক্ষীমপুৰ জিলা|লক্ষীমপুৰ]]ত থাকিলেও [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]] আৰু [[দৰং জিলা|দৰং]]তো উল্লেখযোগ্য জনসংখ্যা আছিল; [[কামৰূপ জিলা|কামৰূপ]], [[গোৱালপাৰা জিলা|গোৱালপাৰা]], [[বৰাক উপত্যকা|কাছাৰ সমভূমি]] আৰু নাগা হিলছত সৰু গোটো আছিল।{{efn|১৮৮১ চনৰ লোকপিয়লত অসমত গণনা কৰা ৬০,২৩২ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ২২.৫% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰৰ বাহিৰত আছিল—নগাঁৱত ৮,০৫৫, গোৱালপাৰাত ১,৯১৮, দৰঙত ১,৩৬২, কামৰূপত ১,১৬৮ আৰু কাছাৰ সমভূমিত ১,০৬৯ জন।<ref>{{cite book |last=Lyall |first=Charles |title=Report on the Census of Assam for 1881 |location=Calcutta |publisher=Government of India |year=1883 |at=Final Census Table VIII, Castes and Tribes}}</ref> ১৮৯১ চনত ৮৭,৬৯১ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ১৮% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰৰ বাহিৰত বাস কৰিছিল; নগাঁৱত ১০,৪৬৮, দৰঙত ৩,৫৪৬, কামৰূপত ১,০৩৬ আৰু আন জিলাত ৮৪৮ জন গণনা কৰা হয়।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=Census of India, 1891: Assam |volume=I |location=Shillong |publisher=Assam Secretariat Printing Office |year=1892 |page=270}}</ref> ১৮৯১ চনৰ প্ৰাদেশিক তালিকাত নাগা হিলছ জিলাৰ কোহিমা মহকুমাত গণনা কৰা মুখ্য জাতিসমূহৰ ভিতৰত “Chutiya”ও আছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=Census of India, 1891: Assam. Provincial Tables |location=Calcutta |publisher=Bengal Secretariat Press |year=1892 |at=Provincial Table XI, District Naga Hills}}</ref>}} এই সময়লৈ অধিকাংশ চুতীয়াই অসমীয়া ভাষা গ্ৰহণ কৰিছিল; পুৰণি চুতীয়া ভাষা মূলতঃ দেউৰী শাখাৰ মাজত টিকি আছিল।{{efn|১৯২১ চনৰ লোকপিয়লত ৯৬,০০৯ জন চুতীয়া গণনা কৰা হৈছিল, কিন্তু চুতীয়া ভাষাভাষী মাত্ৰ ৪,১১৩ জন আছিল। ইয়াৰ পৰা পিতৃভাষা হেৰালেও জাতিগত পৰিচয় কিমান বহুলভাৱে টিকি আছিল সেয়া স্পষ্ট হয়।<ref>{{cite book |title=Census of India, 1921 |volume=III |at=Subsidiary Table III, Comparison of caste and language tables}}</ref>}} ঔপনিৱেশিক যুগত চুতীয়াসকলৰ শ্ৰেণীবিভাজন যথেষ্ট সলনি হৈছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ নৃতত্ত্ববিদসকলে সাধাৰণতে তেওঁলোকক বহুল হিন্দুকৰণ হোৱা জনজাতীয় বা আদিম জনসমষ্টি হিচাপে গণ্য কৰিছিল। হান্টাৰে তেওঁলোকক “semi-Hinduized aboriginals”ৰ অন্তৰ্গত কৰিছিল, আৰু ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লে চুতীয়াসকলক “forest and hill tribes” শ্ৰেণীত ৰাখিছিল।<ref>{{cite book |last=Hunter |first=William Wilson |title=A Statistical Account of Assam |volume=1 |publisher=Trübner & Co. |location=London |year=1879 |page=181}}</ref><ref name="Allen1901-116">{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Report on the Census of Assam, 1901 |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1902 |page=116 |quote=At the last census the Chutiya were included under the category of 'forest and hill tribes'.}}</ref> ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লভিত্তিক আন এটা চৰকাৰী বিৱৰণেও চুতীয়াসকলক প্ৰদেশৰ মুখ্য “aboriginal hill tribes”ৰ ভিতৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল।<ref>{{cite book |title=Physical and Political Geography of the Province of Assam |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1896 |orig-year=1893 |page=203}}</ref> কিন্তু ১৯০১ চনত লোকপিয়ল অধীক্ষক বি. চি. এলেনে এই শ্ৰেণীবিভাজনক প্ৰশ্ন কৰি চুতীয়াসকলক “race caste” বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু মুখ্য জনসমষ্টি সেই সময়লৈ কাৰ্যত হিন্দু হৈ পৰিছিল বুলি মন্তব্য কৰে।<ref name="Allen1901-116"/><ref>{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Report on the Census of Assam, 1901 |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1902 |page=89}}</ref> বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিত চুতীয়া পৰিচয়ক কেন্দ্ৰ কৰি নতুন সংগঠিত তৎপৰতাও দেখা যায়। অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ শিক্ষিত আৰু উদীয়মান মধ্যবিত্ত অংশই সামাজিক আৰু সাম্প্ৰদায়িক স্বাৰ্থক কেন্দ্ৰ কৰি সংগঠন গঠন কৰাৰ সময়ত ১৯২৫ চনত ''অসম চুতীয়া সন্মিলন'' গঠন হয়।<ref>{{cite report |last=Deka |first=Kaustubh |title=From Movements to Accords and Beyond: The Critical Role of Student Organizations in the Formation and Performance of Identity in Assam |publisher=Nehru Memorial Museum and Library |location=New Delhi |page=16}}</ref> কোচ-ৰাজবংশী, বড়ো-কছাৰী আৰু আন গোটৰ সংগঠনৰ সমান্তৰাল এই সন্মিলন ঔপনিৱেশিক যুগৰ শেষভাগত চুতীয়া সামাজিক আৰু জাতিগত স্বাৰ্থ প্ৰকাশৰ এক সংগঠিত মঞ্চ হিচাপে গঢ় লৈ উঠে। ==ভাষা== {{Infobox language | name = চুতীয়া | familycolor = চীনা-তিব্বতীয় | fam2 = তিব্বতী-বাৰ্মী | extinct = ? | ethnicity = চুতীয়া | states = [[ভাৰত]] | region = [[অসম]] }} বৰ্তমান চুতীয়া জনগোষ্ঠীয়ে [[অসমীয়া ভাষা]] কয়; তেওঁলোকৰ পূৰ্বৰ তিব্বতী-বাৰ্মী ভাষা লোপ পাইছে।{{sfn|Shin|2020|p=51}}{{sfn|Jacquesson|van Breugel|2017|p=100}} ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ ডব্লিউ. বি. ব্ৰাউন, জে. জি. ব্ৰেণ্ড্ৰেথ, জি. এ. গ্ৰিয়াৰ্চন আৰু জি. চি. গোস্বামী আদি পণ্ডিতে [[দেউৰী ভাষা]]ক চুতীয়াসকলৰ সৈতে জড়িত কৰি ''দেউৰী-চুতীয়া''ক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ মূল ভাষা বুলি গণ্য কৰিছিল।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|p=516}} আধুনিক ভাষাবৈজ্ঞানিক অধ্যয়নে অৱশ্যে বৰ্তমানৰ দেউৰী ভাষা আৰু দেউৰী জনগোষ্ঠীক অসমীয়াভাষী চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে একে বুলি গণ্য নকৰে। আচাৰ্য আৰু মহন্তই কয় যে দুয়োৰ মাজত ''বৰ্তমান'' ভাষাগত নিকটতাৰ প্ৰমাণ নাই আৰু আজিৰ দিনত দুয়ো জনগোষ্ঠী জাতিগত আৰু ভাষাগতভাৱে পৃথক।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|pp=516–517}} আধুনিক এটা সমাজ-সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত দেউৰীসকলক ঐতিহাসিকভাৱে চুতীয়াসকলৰ পুৰোহিত শাখা বুলি বৰ্ণনা কৰি কোৱা হৈছে যে পৃথক হৈ বেলেগ বেলেগ অঞ্চলত বসবাস কৰাৰ পাছত তেওঁলোকৰ ধৰ্ম, ভাষা আৰু সংস্কৃতি ধীৰে ধীৰে পৃথক হয় আৰু শেষত দেউৰী আৰু চুতীয়া দুটা স্বতন্ত্ৰ জনগোষ্ঠী হিচাপে গঢ় লৈ উঠে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=44-47}}</ref> ২০০৬ চনৰ উজনি অসমৰ ছটা জনগোষ্ঠীৰ ওপৰত কৰা এটা নৃতাত্ত্বিক মাপবিদ্যাগত অধ্যয়নতো দেখা গৈছে যে পৰীক্ষা কৰা দেউৰী আৰু চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আৰ্হিসমূহ (samples) নিজৰ মাজত আটাইতকৈ নিকটতম।গৱেষক সকলে এই ফলাফলক পূৰ্বৰ ঐতিহাসিক বিৱৰণসমূহৰ সৈতে সংগতিপূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰিছে।<ref name="Deori"/> দেউৰীসকলৰ পৰম্পৰাগত আঞ্চলিক ভাগসমূহৰ ভিতৰত ''দিবঙীয়া'' শাখাই দেউৰী ভাষা ৰক্ষা কৰি আহিছে; বৰগঞা আৰু টেঙাপনীয়া শাখাই অসমীয়া ভাষালৈ স্থানান্তৰিত হৈছে।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|pp=516–517}} অসমীয়াৰ সংস্পৰ্শত দেউৰী ভাষাৰ ধ্বনিতত্ত্ব আৰু ভাষা-ব্যৱহাৰৰ ধৰণকে ধৰি নিজেও ধাৰাবাহিক ভাষাগত পৰিৱৰ্তনৰ মাজেৰে গৈছে।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|pp=514–516}} ==সমাজ== ===সামাজিক জীৱন=== চুতীয়াসকল সাধাৰণতে যৌথ পৰিয়ালত বাস কৰে। কোনো কোনো যৌথ পৰিয়ালত সদস্যৰ সংখ্যা এশৰো অধিক হৈছিল। পিতৃক পৰিয়ালৰ মুৰব্বী হিচাপে গণ্য কৰা হয়; তেওঁৰ অনুপস্থিতি বা মৃত্যুৰ পাছত মাতৃয়ে পৰিয়ালৰ মুৰব্বীৰ স্থান লয়, তাৰ পাছত আন আত্মীয়সকলে দায়িত্ব লয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|p=52}}</ref> পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে পাৰস্পৰিক বুজাবুজি আৰু সহযোগিতাৰে পাল পাতি গৃহস্থালিৰ কাম সম্পন্ন কৰে।{{sfn|Baruah|2007}} পৰম্পৰাগতভাৱে এই পাৰস্পৰিক সহায় ঘৰৰ বাহিৰতো বিস্তৃত আছিল—বিয়া, মৃত্যু আৰু আন বিশেষ অনুষ্ঠানত গাঁওবাসীয়ে পৰিয়ালক সহায় কৰিছিল; কিছুমান অঞ্চলত এই প্ৰথাক ''হেজাৰী'' আৰু আন কিছুমানত ''হাউৰি'' বুলি কোৱা হয়।<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|pp=144}}</ref> [[File:Faces of Chutia, Kachari and Ahom men, 1900.jpg|thumb|১৯০০ চনৰ আলোকচিত্ৰ; মাজত এজন চুতীয়া পুৰুষৰ মুখাবয়ব।]] ===বংশ আৰু খেলগোট=== চুতীয়া জনগোষ্ঠী বহুতো বংশ আৰু ''খেল''ত বিভক্ত। লিপিবদ্ধ বংশ সমূহৰ ভিতৰত ''বুৰুক'', ''বিহীয়া'', ''বেবেজীয়া'', ''লফাই'', ''বৰাহী'', ''লাহোৱাল'', ''ফেচুৱাল'', ''উতা'', ''হাড়'', ''মেলেং'', ''লাও-পিয়া'', ''চেচা-ঘৰীয়া'', ''কান্তক'', ''দৈচুং'', ''দিহা'', ''শালিকী'', ''বৰুৱতী'', ''বাঘচোৱা'' আৰু ''দিহিং-গয়া'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-clans">{{harvcol|Chutia|2026|pp=49-51}}</ref> মৌখিক পৰম্পৰাত এই বংশ সমূহৰ কেইবাটাও নিৰ্দিষ্ট পেচা বা অঞ্চলৰ সৈতে জড়িত। ''বুৰুক'' বংশৰ নাম ''উদাল'' গছৰ পৰা আহিছে বুলি কোৱা হয়; এই গছৰ আঁহেৰে ৰচী বনোৱা হৈছিল আৰু বংশটো সেই ৰচী নিৰ্মাণৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।<ref name="Richa-clans"/> বুৰুক বংশৰ মানুহে পৰম্পৰাগতভাৱে ছাগলীৰ মাংস আৰু জাতিলাও নাখাইছিল।<ref>"বুৰুক বংশৰ মানুহে ছাগলী আৰু জাতিলাও নেখায়।"{{harvcol|Baruah|2007|p=260}}</ref> ''বিহীয়া''সকল মাছ ধৰা আৰু চিকাৰৰ বাবে তথা কাঁড় আৰু আন অস্ত্ৰত লগাবলৈ বিষ তৈয়াৰ আৰু ব্যৱহাৰৰ সৈতে পৰম্পৰাগতভাৱে জড়িত।<ref name="Richa-clans"/> এটা পৰম্পৰাত ''বেবেজীয়া''সকলক ঠাই সলনি কৰি ফুৰা আৰু বেতৰ গাজ সংগ্ৰহৰ সৈতে জড়িত লোক বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="Richa-clans"/> ''বিহীয়া'', ''বুৰুক'' আৰু ''বেবেজীয়া'' নামসমূহ পিছলৈ [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]]সকলৰ সৈতে জড়িত হোৱা চুতীয়া গোটসমূহৰ পৰম্পৰাতো পোৱা যায়। লোকপৰম্পৰাত ''লফাই'' নামটোক লফা শাকৰ খেতিৰ সৈতে ব্যাখ্যা কৰা হয়, আনহাতে ''শালিকী''সকল শালিকা চৰাইক মানুহৰ মাত আৰু গীত অনুকৰণ কৰিবলৈ শিকোৱাৰ সৈতে জড়িত। ''দিহিং-গয়া''সকল [[দিহিং নদী]]ৰ কাষৰ চুতীয়া বসতিৰ সৈতে, আৰু ''চেচা-ঘৰীয়া''সকল চেচা নদীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।<ref name="Richa-clans"/> ''হাড় চুতীয়া''ৰ বিষয়ে লিপিবদ্ধ এটা পৰম্পৰাই এই বংশক শদিয়াৰ মুখ্য ধৰ্মস্থানৰ পুৰণি বলি-অনুষ্ঠানৰ সৈতে জড়িত কৰে; কোৱা হয় যে বলিৰ বাবে নিৰ্বাচিত ব্যক্তি এই গোটৰ পৰা লোৱা হৈছিল।<ref name="Richa-clans"/> এই বিবৰণ জনসমাজৰ পৰম্পৰা হিচাপেই টিকি আছে আৰু নিজে এই প্ৰথাৰ ঐতিহাসিক সত্যতা প্ৰমাণ নকৰে। ''খেল'' শব্দটো ''সোণাৰী'', ''তাঁতী'', ''কমাৰ'' আৰু ''খনিকৰ'' আদি পেচাভিত্তিক সংগঠনৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এই পেচাগত খেলসমূহ আত্মীয়তাৰ সলনি মুখ্যত পেচাৰ ভিত্তিত সংগঠিত আছিল আৰু বেলেগ বেলেগ এনে খেলৰ সদস্যৰ মাজত বিবাহত বাধা নাছিল।<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|pp=148}}</ref> [[File:Girl in Chutia attire.jpg|thumb|চুতীয়া পাৰম্পৰিক সাজপাৰ পৰিধান কৰা এগৰাকী চুতীয়া যুৱতী।]] ===ঐতিহাসিক বিভাগ=== [[চুতীয়া ৰাজ্য]] পতনৰ পাছত ধৰ্মীয় সম্পৰ্ক, আন্তঃবিবাহ আৰু ওচৰ-চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে সম্পৰ্কৰ ভিত্তিত চুতীয়া জনসমষ্টিৰ বিভিন্ন অংশ পৃথক নামে চিনাক্ত হ'বলৈ ধৰে। আহোম বিজয়ৰ পাছৰ আন্তঃবিবাহে ''আহোম চুতীয়া'' আৰু ''হিন্দু চুতীয়া''ৰ মাজত ভেদ গঢ়ি তোলে; দুয়ো গোটেই শেষলৈ বিভিন্ন ৰূপৰ হিন্দুধৰ্ম গ্ৰহণ কৰে। ডব্লিউ. বি. ব্ৰাউনে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলক পৃথকভাৱে লিপিবদ্ধ কৰি কৈছিল যে শদিয়া জিলাৰ পৰা তেওঁলোকক আঁতৰাই নিয়াৰ আগলৈ নিজস্ব পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান স্থানীয়ভাৱে বজাই ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language Spoken in Upper Assam |location=Shillong |publisher=Assam Secretariat Printing Office |year=1895 |page=vi}}</ref> পৰৱৰ্তী বিৱৰণসমূহে চুতীয়াসকলৰ কেইবাটাও ঐতিহাসিক ভাগ উল্লেখ কৰে।<ref>{{Harvcol|Pathak|2008|p=82}}</ref> '''''হিন্দু চুতীয়া:''''' হিন্দু চুতীয়াসকল জনসমষ্টিৰ এটা বৃহৎ অংশ আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত [[শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ]] আদি সন্তৰ দ্বাৰা [[একশৰণ ধৰ্ম|বৈষ্ণৱ ধৰ্ম]]ত দীক্ষিত লোকো অন্তৰ্ভুক্ত। কঠোৰ বৈষ্ণৱ আচাৰ পালনকাৰীসকলক সাধাৰণতে ''কেঁচাপন্থী'' বুলি কোৱা হয়; তেওঁলোকে ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত পশুমাংস আৰু মদ্যৰ ব্যৱহাৰ পৰিহাৰ কৰে। ''পকাপন্থী''সকলে তুলনামূলকভাৱে পুৰণি জনজাতীয় আচাৰ অধিক সংৰক্ষণ কৰি আহিছে।<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=215}}</ref> '''''আহোম চুতীয়া:''''' আহোম চুতীয়াসকল ''পকাপন্থী''সকলৰ এটা মুখ্য অংশ আছিল। আহোমসকলৰ সৈতে আন্তঃবিবাহৰ কাৰণে তেওঁলোকক এই নামে কোৱা হৈছিল; অধিকাংশেই অৱশেষত আহোম সামাজিক গাঁথনিৰ মাজত আত্মসাৎ হয়।<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/cu31924071145522|title=Census of India, 1901|date=23 June 1901|publisher=Bombay : Govt. Central Press|via=Internet Archive}}</ref> এই চুতীয়াসকলে আহোম প্ৰশাসনৰ বিভিন্ন পদো দখল কৰিছিল।{{efn|ঐতিহাসিক উৎসত উল্লেখিত উদাহৰণৰ ভিতৰত প্ৰথম বৰফুকন লাঙি পানিচিয়া,<ref>"Langi Panisiya, the first Borphukan, was a Chutiya by caste"{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> ৰূপচন্দ্ৰ বৰবৰুৱা,<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.32.</ref> কীৰ্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱা, পিয়লি বৰফুকন, বদনচন্দ্ৰ বৰফুকন, পিকচাই চেতিয়া বৰফুকন,<ref>{{harvcol|Borboruah|1997|p=579}}</ref> চুহুংমুঙৰ অধীনৰ ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই,<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.31, "Phrasenmung con tun cham pai luk Tiura"</ref> ৰুদ্ৰ সিংহৰ সময়ৰ থুমলুং বৰগোহাঁই,<ref>{{Cite web |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01446144/document |title=''Chao-Thumlung Borgohain of a Tiura (Tai word for Chutia) family.'' |access-date=11 June 2020 |archive-date=11 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611214210/https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01446144/document |url-status=live }}</ref> চুচেনফাৰ অধীনৰ বানৰুকীয়া গোহাঁই আৰু ৰুদ্ৰ সিংহৰ অধীনৰ বানলুঙীয়া গোহাঁই<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.32, "Thaomung Banlung cham pai luk Tiora"</ref> আদি আছে।}} পৰম্পৰাই ''চম-চিৰিং'' আৰু ''চাংচাই'' আদি চুতীয়া পৰিয়াল চুকাফাৰ সময়তেই আহোম গোটত সোমোৱা বুলি কয়; দত্তই পাছৰ আহোম চেতিয়া আৰু লাহন খেলৰ বহু অংশক চুতীয়া বংশোদ্ভূত বুলি জড়িত কৰে।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> ১৯০৫ চনৰ ''Assam District Gazetteers''ত আহোম চুতীয়াসকলৰ মাজত [[চকলং]] বিবাহপদ্ধতি লিপিবদ্ধ আছে, যিয়ে আহোম সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক আচাৰত তেওঁলোকৰ পূৰ্ণ আত্মসাৎৰ ইংগিত দিয়ে।<ref>[https://archive.org/details/dli.ministry.07343/page/112/mode/1up Allen, B. C., ''Assam District Gazetteers: Vol. 8 Lakhimpur'' (1905), p.112: "Hindu Chutias are sometimes united by the Hompura ceremony, while the Chaklong rite, which is the Ahom form of marriage, is in vogue amongst the Ahom Chutiyas"]</ref> '''''বৰাহী চুতীয়া:''''' ব্ৰিটিছ যুগৰ কেইবাটাও ঐতিহাসিক আৰু নৃতাত্ত্বিক বিৱৰণীত বৰাহীসকলক চুতীয়াসকলৰ এটা বিভাজন হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে।{{efn|গুণাভিৰাম বৰুৱাই তেওঁৰ ''অসম বুৰঞ্জী'' (১৮৮৪)ত বৰাহীসকলক "চুতীয়াসকলৰ এটা উপ-গোষ্ঠী" বুলি স্পষ্টভাৱে বৰ্ণনা কৰিছে।("বৰাহি বিলাক ছুটীয়াৰ এক উপজাতি মাত্ৰ").<ref>{{cite book |last=Barua |first=Gunabhiram |title=Asam Buranji |year=1884 |language=as }}</ref> এল এ ৱাডেলে একেদৰেই বৰাহীসকলক দেওৰী আৰু হিন্দু চুতীয়া শ্ৰেণীৰ সৈতে একেলগে চুতীয়াসকলৰ অন্যতম "এণ্ড’গামছ উপ-জনজাতি" হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last=Waddell |first=Laurence Austine |title=The Tribes of the Brahmaputra Valley: A Contribution on Their Physical Types and Affinities |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1901 |page=42 }}</ref> ১৯০১ চনৰ অসমৰ লোকপিয়লত একেদৰেই চুতীয়াসকলক হিন্দু, আহোম আৰু বৰাহী চুতীয়া বুলি ভাগ কৰা হৈছিল,<ref>{{cite book |title=Census of India, 1901 |volume=IV |chapter=Assam |year=1902 |publisher=Government of India |page=126 }}</ref> আনহাতে চিডনী এণ্ডলে পৰৱৰ্তী সময়ত বৰাহী চুতীয়াসকলক চুতীয়া জনসংখ্যাৰ চাৰি ভাগৰ ভিতৰত তালিকাভুক্ত কৰে।<ref>{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacháris |url=https://archive.org/details/kacharis00endliala |year=1911 |publisher=Macmillan and Co. |location=London |page=[https://archive.org/details/kacharis00endliala/page/91 91] }}</ref>}} বৰাহী চুতীয়াসকলক কিছুমান বিশেষ ৰীতি-নীতিৰ দ্বাৰা পৃথক চুতীয়া শাখা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। খনিকৰে লিখিছে যে চুতীয়াসকলে মৃতদেহ ছয় তৰপ খৰিৰে দাহ কৰিছিল, আনহাতে বৰাহীসকলে সাত তৰপ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=38}}</ref> ১৯০১ চনৰ ''Census of India''-ত বৰাহী চুতীয়াসকলে ছাগলীৰ মাংস নাখায় বুলি উল্লেখ আছে।<ref>{{Cite web |url=https://archive.org/details/cu31924071145522 |title=Census of India, 1901 |page=126 |date=23 June 1901 |publisher=Government Central Press |via=Internet Archive}}</ref> চুতীয়াৰ বুৰুক খেলৰ ক্ষেত্ৰতো একেধৰণৰ নিষেধ লিপিবদ্ধ আছে; তেওঁলোকে পৰম্পৰাগতভাৱে ছাগলীৰ মাংস আৰু জাতিলাও দুয়োটা পৰিহাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor-last1=Barua |editor-first1=Swarnalata |editor-last2=Nath |editor-first2=Damburudhar |title=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী |trans-title=History of the Chutia Community |year=2007 |page=260 |language=as |url=https://archive.org/details/chutiaburanji |quote=বুৰুক খেলৰ মানুহে ছাগলী আৰু জাতিলাও নেখায়।}}</ref> বুৰঞ্জীসমূহত ''নাওবৈচা'' আৰু ''হিলৈদাৰী'' আদি খেলক আদিতে চুতীয়া, কিন্তু পাছলৈ বৰাহী গোটত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। বৰাহীসকলৰ টাই নাম আছিল ''খা-লাং''; ইয়াত ''খা'' শব্দটো আহোমসকলে শালি ধানৰ জল-কৃষিৰ সৈতে জড়িত নোহোৱা জনগোষ্ঠীৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। অধিকাংশ বৰাহী আহোম জনসমষ্টিত আত্মসাৎ হলেও [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] আৰু [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]]ৰ কিছু লোকে নিজকে বৰাহী-চুতীয়া বুলি চিনাক্ত কৰি আহিছিল।<ref>"A section of the Barahis still introduces themselves as Barahis-Chutiyas, from which it appears that they were a clan or division of the Chutiyas."{{harvcol|Dutta|1985|p=26}}</ref> '''''মিৰি চুতীয়া:''''' মিৰি চুতীয়াসকলক ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ গাঁৱৰ চুতীয়া বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়, যিসকলে আহোম আক্ৰমণৰ সময়ত মিৰি পাহাৰৰ দিশে পলাই গৈ [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]]সকলৰ সৈতে আন্তঃবিবাহ কৰে আৰু পিছলৈ তেওঁলোকৰ মাজত আত্মসাৎ হয়।{{efn|''দৰং ৰাজবংশাৱলী''য়েও বিজয়ৰ পাছত পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যসকলে পলাই [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিৰি]] আৰু মিছমি সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লোৱাৰ উল্লেখ কৰিছে। বুৰঞ্জীখনত আছে: "Tar putra-bhai jot hokole polail / Miri Mishmit pakhi pranak rakhila" (“তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু ভায়েকসকল সকলোৱে পলাই মিৰি-মিছমিৰ মাজত আশ্ৰয় লৈ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিলে”)।<ref>{{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hem Chandra |title=Darrang Raj Vamsavali |publisher=Government of Assam |year=1917 |at=vv. 364–371}}</ref>}} এই বিৱৰণসমূহত তেওঁলোকক মুখ্যত বিহীয়া, বুৰুক বা মেদক, আৰু বেবেজীয়া খেলৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>Medak, Katiram, “মেদক বংশৰ পৰিচয় আৰু পৰম্পৰা”, p.11.</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=L1i51KFUyzIC&q=Miri+Chutiya&pg=PA6|title=Contemporary Political Leadership in India: Sharad Pawar, the Maratha legacy|first1=Shiri Ram|last1=Bakshi|first2=Sita Ram|last2=Sharma|first3=S.|last3=Gajrani|date=23 June 1998|publisher=APH Publishing|isbn=9788176480086|via=Google Books|access-date=16 August 2019|archive-date=2 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190902125051/https://books.google.com/books?id=L1i51KFUyzIC&pg=PA6&lpg=PA6&dq=chutiya+tribe+customs&source=bl&ots=wgEjVgb9Lw&sig=ACfU3U31PYmJoCwH4pVRyh5-B2uIzm4QhQ&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjT0ZHI_cPgAhXbfX0KHbx3CEM4ChDoATAEegQICRAB#v=onepage&q=chutiya+tribe+customs&f=false|url-status=live}}</ref>{{efn|কিছুমান মিচিং পৰিয়ালে বছৰি এজন চুতীয়া ''মাইনে'' বা চুতীয়া আইতাকৰ উদ্দেশ্যে ''জল-পিণ্ড'' দিয়াৰ তথ্য আছে; এই আচাৰক চুতীয়া বংশোদ্ভৱৰ স্মৃতি সংৰক্ষণ কৰা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/218513/8/08_chapter%201.pdf |title=Mising: An indigenous tribe of Assam |access-date=15 April 2020 |archive-date=24 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200724191344/https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/218513/8/08_chapter%201.pdf |url-status=live }}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ বিৱৰণত এনে কিছুমান পৰিয়ালে মিচিংসকলৰ সাধাৰণ প্ৰথাৰ বিপৰীতে দীঘল চুলি ৰাখিছিল আৰু ইয়াক চুতীয়া সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ পৰা পোৱা বিশেষ অধিকাৰ বুলি ব্যাখ্যা কৰিছিল।<ref>{{Cite web |url=https://books.google.com/books?id=fTJqzOJwBxMC&dq=chutiya+miri+hair&pg=PA236 |title=Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland, 1880, p.236 |date=3 February 1880 |access-date=14 March 2023 |archive-date=6 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230706211921/https://books.google.com/books?id=fTJqzOJwBxMC&dq=chutiya+miri+hair&pg=PA236 |url-status=live }}</ref>}} [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] সমাজৰ দুই গোটৰ এটাক ''বৰগ্ৰাম'' আৰু ''চুতীয়া-মিৰি'' বুলিও কোৱা হৈছে; ইয়াক চুতীয়া শাসকৰ পূৰ্বৰ অধীনতাৰ প্ৰতিফলন বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web|url=http://www.jiarm.com/FEB2016/paper26432.pdf|title=Taid, D. R. ''Transitional Phase of Acculturation of the Mishings vis-a-vis the Assamese society during Medieval Period of Assam'', p.36.|access-date=15 April 2020|archive-date=16 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200716043812/http://www.jiarm.com/FEB2016/paper26432.pdf|url-status=usurped|archivedate=16 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200716043812/http://www.jiarm.com/FEB2016/paper26432.pdf|deadurl=yes}}</ref> বুৰঞ্জীসমূহত স্বতন্ত্ৰভাৱে ডিক্ৰং নদীৰ ওচৰৰ মিৰিৰ এটা গোটক চুতীয়া ৰজাসকলৰ পূৰ্বৰ প্ৰজা বুলি উল্লেখ কৰি কোৱা হৈছে যে তেওঁলোকে ''হাতীঘাঁহী'' হিচাপে ৰাজহাতীৰ বাবে ঘাঁহ যোগান ধৰিছিল।<ref>Devi, Lakshmi, ''Ahom-Tribal Relations: A Political Study'', p.160: "He meant thereby that these Miris served as Hatighahis under the Chutiya king...From the speech of the Tamuli-doloi, it is clear that these Miris were claimed by the Chutia kings as their subjects who had to serve under them."</ref> ===পৰম্পৰাগত পেচা=== পৰম্পৰাগত চুতীয়া সমাজত উন্নত শ্ৰমবিভাজন আছিল আৰু বিভিন্ন হস্তশিল্প আৰু উদ্যোগৰ সৈতে জড়িত পেচাভিত্তিক গোট আছিল। ''সোণাৰী''সকল স্বৰ্ণকাৰ আছিল; ''লোণপুৰীয়া''সকলে [[শদিয়া]]ৰ লৱণাক্ত পানীৰ উৎসৰ পৰা লোণ সংগ্ৰহ আৰু প্ৰস্তুত কৰিছিল। ''তাঁতী''সকলে পাটপলু পুহি সূতা আৰু কাপোৰ প্ৰস্তুত কৰিছিল, আনহাতে ''চমাৰ''সকলে জন্তুৰ ছালৰ কাম, বাদ্যযন্ত্ৰ নিৰ্মাণসহ, কৰিছিল।<ref name="Mahanta-occupations">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=144-146}}</ref> আন পেচাগত গোটৰ ভিতৰত ৰূপ সংগ্ৰহ আৰু ৰূপৰ কামৰ সৈতে জড়িত ''ৰূপোৱাল''; কাৰিকৰ আৰু নাও নিৰ্মাতা ''খনিকৰ''; কাঁহৰ বাচন নিৰ্মাতা ''কঁহাৰ''; ''কমাৰ''; ''কুমাৰ'' বা মৃৎশিল্পী; শিলৰ কামৰ সৈতে জড়িত ''শিল-কটীয়া''; আৰু [[জাপি]] বনোৱা ''জাপি-হাজীয়া'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-occupations">{{harvcol|Chutia|2026|p=40-42}}</ref> ''সোণোৱাল''সকলেও—বিশেষকৈ ''বিহীয়া'' খেলৰ লোকসকলে{{sfn|Dalton|1872|p=521}}<ref>"In the present time the Sooteeahs are called Hindoo Sooteeahs, and Ahom Sooteeahs, the last named being those with whom the Ahoms or Saums intermarried at an early date. The class of the Assam population known as Beheeahs in upper Assam, also consider themselves belonging to the Hindu Sooteeah family."{{harvcol|Hannay|1848|p=468}}</ref>{{efn|''কছাৰী'' আৰু ''বিহীয়া'' (চুতীয়া) সোণোৱালসকল সংখ্যাত বেছি আছিল। এই সোণোৱালসকলৰ অধিকাংশই ক্ৰমে ''শদিয়া'' আৰু ''চিচি-ধেমাজি'' অঞ্চলৰ পৰা আহি ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ''বুঢ়ী দিহিং'' আৰু ''ডিব্ৰু'' নদীৰ মাজৰ বনাঞ্চলত (মটক অঞ্চল) বসতি কৰিছিল।{{sfn|Prinsep|1838|p=676}}}}—নদীৰ বালিৰ পৰা সোণ ধোৱা কাম কৰিছিল। [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]] আৰু ডিক্ৰংৰ বালিৰ পৰাও তেওঁলোকে সোণৰ কণা সংগ্ৰহ কৰিছিল।<ref name="Mahanta-occupations"/> ==ধৰ্ম== [[File:Dharma Husori.jpg|thumb|তিনিচুকীয়াৰ বৰগাঁৱত অনুষ্ঠিত চুতীয়া ''ধৰ্ম হুঁচৰি''।]] ===পৰম্পৰাগত ধৰ্ম=== চুতীয়াসকলে আদিম পুৰুষ দেৱতা আৰু আদিম নাৰী দেৱতাক পূজা কৰিছিল। পুৰুষ দেৱতাক ''কুন্দিমামা'', ''বলিয়া-বাবা'' বা ''পিচা-দেমা'' বুলি কোৱা হৈছিল; [[বড়ো জনগোষ্ঠী|কছাৰী]]সকলৰ মাজত একে ধৰণৰ দেৱতা ''বাথৌ'' বা ''বাথৌ ব্ৰাই'' নামে জনাজাত আছিল।<ref>"The male deity was called by the Kacharis as Bathou, Bathou Brai, and by the Chutiyas as Kundimama, Balia-Baba or Pisha-dema"{{harvcol|Dutta|1985|pp=48–49}}</ref> নাৰী দেৱতাক ''কেঁচাইখাতী'' বা ''পিচা-চি'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>"The Primordial female deity was called by Kacharis as Ai-Deo, Kamakhi Kamlakhi, etc., and by the Chutiyas as Pisha-si, Kechaikhati etc."{{harvcol|Dutta|1985|p=49}}</ref> জনজাতীয় দেৱী ''কেঁচাইখাতী''ৰ পূজা আন [[বড়ো-কছাৰী]] গোটৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।{{efn|বড়ো-কছাৰী পৰিয়ালৰ বহু গোটে কেঁচাইখাতীক পূজা কৰিছিল; ইয়াৰ ভিতৰত চুতীয়া,<ref>"The most famous temple of the Chutiyas was that of Kechaikhati, their primodial female deity.{{harvcol|Dutta|1985|pp=49}}</ref> বড়ো,<ref>{{cite thesis|last=Devi|first=Premalata|year=1992|title=Religious philosophy of the Boros of the Brahmaputra Valley|chapter=1|page=5|publisher=Department of Philosophy, Gauhati University|url=http://hdl.handle.net/10603/66509|via=Shodhganga}}</ref> ৰাভা,<ref>[http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/67118/10/10_chapter%206.pdf Rabhas worship Kechai-khati and celebrate the Kechai-khati festival once every year]</ref><ref>{{cite thesis|last=Chakravorty|first=Bhaswati|year=2015|title=A Study on Festivals of Assam and France with Particular Reference to Bihu and Christmas|chapter=10|page=137|publisher=Department of Foreign Languages, Gauhati University|url=http://hdl.handle.net/10603/116438|via=Shodhganga}}</ref> তিৱা,<ref>{{cite book|editor-last=Bhargava|editor-first=Gopal|title=Encyclopaedia of Art and Culture in India: Assam|volume=22|location=Delhi|publisher=Isha Books|year=2003|page=255}}</ref> কোচ<ref>{{cite web|last=Nag|first=Sajal|title=From Dewan to Dheyan: Trajectory of a Forgotten Medieval State in South Assam|website=Academia.edu|url=https://www.academia.edu/38823467/Dewan_2_|access-date=17 July 2026|quote=It was due to his religious nature that a temple for the Koch Deity Kechai Khati was established in nearby Udharbund during his rule.}}</ref><ref>The Tiwas, as well as the Koch, also worshipped Kechai Kati. The Koch general Gohain Kamal built temples dedicated to Kesai Khati in Khaspur for the Dehans who were Tiwa and Mech soldiers from Gobha, Nellie and Kabi.</ref> আৰু ডিমাছা অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>"There is at Sadiya a shrine of ''Kechai Khati'' the tutelar deity of the Kacharis, which the Dimasa rulers continued to worship even after the establishment of their rule in Cachar." {{Harvcol|Bhattacharjee|1992|p=393}}</ref>}} ''কেঁচাইখাতী'' দেৱীৰ পূজা বৰ্তমান [[দেউৰী জনগোষ্ঠী]] হিচাপে চিনাক্ত পুৰোহিত শাখাই পৰিচালনা কৰিছিল। আন বড়ো-কছাৰী জনগোষ্ঠীৰো নিজ নিজ পুৰোহিত আছিল, যিসকলক একেদৰে দেউৰী বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>"All these Bodo tribes had their own respective priests called Deoris"{{harvcol|Dutta|1985|p=50}}</ref> আন এটা দৈৱিক যুগল আছিল ''বুঢ়া'' আৰু ''বুঢ়ী'' বা “বৃদ্ধ দেৱ-দেৱী”; পৰৱৰ্তী হিন্দু প্ৰভাৱত তেওঁলোকক ক্ৰমে ''[[শিৱ]]'' আৰু ''[[শক্তি]]''ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়।<ref>"The Chutiyas, for example worshipped the Primordial parents Gira-Girasi or Bura Buri, which were later Hinduised as Siva and Sakti"{{harvcol|Dutta|1985|p=49}}</ref> চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত পূজাস্থানক ''শাল'' বুলি কোৱা হয়। শদিয়া অঞ্চলত জনগোষ্ঠীটোৰ সৈতে জড়িত চাৰিখন মুখ্য শাল বৰ্তমানো আছে—বুঢ়া-বুঢ়ী বা গিৰা-গিৰাচী শাল, বলিয়া বাবা শাল, পাতৰ শাল আৰু তাম্ৰেশ্বৰী বা কেঁচাইখাতী শাল। এই স্থানসমূহৰ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান পৰম্পৰাগতভাৱে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পুৰোহিতে সম্পন্ন কৰে আৰু অনুষ্ঠানৰ সময়ত কেৱল তেওঁলোকেই ভিতৰৰ গৰ্ভস্থানত প্ৰৱেশ কৰে। ''টাংলতি'' (''Blumea lanceolaria'')ৰ পাত পবিত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু পুৰোহিতে ভক্তৰ কপালত ধৰ্মীয় চিহ্ন দিবলৈ ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=213-214}}</ref> ===সংস্কৃতকৰণ=== ৰাজ্যখনত ব্ৰাহ্মণ বসতি স্থাপনৰ ফলত চুতীয়া শাসকসকলৰ হিন্দুকৰণ আৰু ৰাজনৈতিক বৈধতা গঢ়ি উঠে; শাসকসকলে নিজৰ দৈৱিক বংশোদ্ভৱ ''[[অসুৰ]]''সকলৰ পৰা হোৱা বুলি দাবী কৰিছিল।<ref>"(T)he rulers of Sadiya, with help of Vaiṣṇava brahmins, seem to have sought legitimacy by projecting themselves as the descendants of Kṛṣṇa."{{Harvcol|Shin|2020|p=53}}</ref><ref name="harvcol|Baruah|1986|p=182">{{harvcol|Baruah|1986|p=182}}</ref> ''[[অসুৰ]]'' শব্দটো অনাৰ্যসকল আৰু বিবাহ, সম্পত্তি আদি সামাজিক আচাৰত তেওঁলোকৰ ভিন্নতা বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>"the term asura, which is the antonym of deva, is also used to denote inferior forms of custom, including marriage and property, in the hierarchical classification of social practices of prescriptive texts".{{Harvcol|Shin|2020|p=54}}</ref> ষোড়শ শতিকাত [[একশৰণ ধৰ্ম|একশৰণ নামধৰ্ম]]ৰ উত্থান আৰু চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত শদিয়া অঞ্চল ধীৰে ধীৰে [[ভীষ্মক]] আৰু [[বিদৰ্ভ]]ৰ কিংবদন্তিৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে। এই সম্পৰ্ক চুতীয়াসকলে নিজকে ভীষ্মকৰ বংশধৰ বুলি দাবী কৰাৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা নাছিল। বৰং [[শংকৰদেৱ]]ৰ আখ্যানসমূহ, বিশেষকৈ ''ৰুক্মিণীহৰণ'', জনপ্ৰিয় হোৱাৰ ফলত ই বিকশিত হয়; এই কাব্যত ৰজা ভীষ্মকৰ কন্যা ৰুক্মিণীৰ কাহিনী অসমৰ সাংস্কৃতিক আৰু ভৌগোলিক পৰিৱেশৰ সৈতে খাপ খুৱাই বৰ্ণনা কৰা হৈছিল।<ref>"Among many works of Śaṅkaradeva, the Rukmiṇiharaṇa, the poem of Rukmimi and Krishna, gained considerable popularity in the Sadiya area and influenced its regional identity construction. Rukmiṇī, in this poem, was a daughter of king Bhīṣmaka"{{harvcol|Shin|2020|p=55}}</ref> শদিয়া অঞ্চলত এই আখ্যানসমূহ জনপ্ৰিয় হোৱাৰ লগে লগে স্থানীয় ভূদৃশ্যৰ কিছুমান ঠাইক ভীষ্মক–ৰুক্মিণী কিংবদন্তিৰ স্থানৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। সময়ৰ লগে লগে শদিয়া বা কুণ্ডিলনগৰক কিংবদন্তিৰ বিদৰ্ভ হিচাপে ধৰা হ'বলৈ ধৰে আৰু বহু স্থাননাম বৈষ্ণৱ আখ্যানৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বা তাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে।<ref>"Considering the wide popularity of the Rukmiṇīharaṇa among the people, especially as the staged performance, it is not surprising that many toponyms of the area were derived from this Vaiṣṇava legend and the legendary places associated with Bhīṣmaka were reproduced in the local landscape. For instance, Vidarbha, the name of the country, once ruled by Bhīṣmaka according to the Epics and Purāṇas and perhaps identical with Behar in [[Maharashtra]], was applied to the area around Sadiya."{{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> চুতীয়াসকলৰ এটা অংশ প্ৰাৰম্ভিক সময়তেই হিন্দুকৰণ হৈছিল;<ref name="ReferenceB"/> যিসকল হোৱা নাছিল তেওঁলোকৰ বহুতে সপ্তদশ শতিকাত [[অনিৰুদ্ধদেৱ]]ৰ অধীনত মায়ামৰা সত্ৰৰ [[একশৰণ ধৰ্ম]]ত দীক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="ReferenceD"/><ref name="harvcol|Baruah|1986|p=182"/> ===ধৰ্মীয় আচাৰ=== [[File:Chutia Ai hokam.jpg|thumb|চুতীয়া ''আই হকাম''।]] চুতীয়া ধৰ্মীয় আচাৰত পুৰণি লোকধৰ্মীয় আৰু তান্ত্ৰিক উপাদানৰ সৈতে পৰৱৰ্তী হিন্দু আৰু বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱ একেলগে দেখা যায়। ধৰ্মীয় আচাৰৰ এই পাৰ্থক্য ''কেঁচাপন্থী'' আৰু ''পকাপন্থী'' বিভাগতো প্ৰতিফলিত। বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱিত ''কেঁচাপন্থী''সকলে সাধাৰণতে ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত পশুবলি আৰু মদ্যৰ নিবেদন পৰিহাৰ কৰে; ''পকাপন্থী''সকলে তুলনামূলকভাৱে অধিক পুৰণি বলি আৰু আচাৰ-পদ্ধতি সংৰক্ষণ কৰিছে। ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ ভিতৰত ''হলিতা লগোৱা'', ''আই সবাহ'', ''ডাঙৰীয়া সবাহ'', ''বৰসৰকীয়া সবাহ'', ''খুঁটি সবাহ'', ''ৰঙা চৰাই'', ''জল দেৱতা'', ''জল কুঁৱৰী'', ''অপেশ্বৰী সবাহ'' আৰু ''কালিকা সবাহ'' আদি ''সবাহ''; লগতে ''দেউ-কুবেৰ'', ''সুৱাসনী'', ''মহ যখ ৰাতি সেৱা'' আৰু ''হাউঁ পূজা'' আদি ''সেৱা'' বা ''পূজা'' প্ৰথা অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="auto"/> '''''দেউ-কুবেৰ:''''' ''দেউ-কুবেৰ'' শলিতা লগোৱা সকাম এটা জনজাতীয়-তান্ত্ৰিক পূৰ্বপুৰুষীয় আচাৰ। ইয়াত ধনৰ দেৱতা কুবেৰ আৰু কুন্দিৰ উদ্দেশ্যে মাটিৰ চাকি জ্বলোৱা হয়; চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ৰাজ্যৰ মংগলৰ বাবেও এই আচাৰ অনুষ্ঠিত হৈছিল। নিবেদনত চাউলৰ মদ (''চুজে'' বা ''সাজ''<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|p=70}}</ref>), ''সান্দহ গুড়ি'', ''আখৈ'', তামোল, পাণ, ''খোলা দিয়া'' আৰু ''তেল দিয়া পিঠা'', হাঁহৰ মাংস আৰু কলগছৰ ''পচলা'' থাকে। পূৰ্বপুৰুষীয় দেৱতা ''গিৰা-গিৰাচী''ৰ উদ্দেশ্যে এটা মতা আৰু এটা মাইকী হাঁহ বলি দিয়া হয়; তেওঁলোকক ধোঁৱা-দিয়া মাংস আৰু দুবাটি ''সাজ'' নিবেদন কৰা হয়। দেউৰী পুৰোহিতে প্ৰাৰ্থনা শেষ কৰাৰ পাছত হাঁহ দুটা ৰান্ধি প্ৰসাদ হিচাপে বিতৰণ কৰা হয়।<ref name="auto"/>{{efn|বড়ো মূলৰ আন গোট—[[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]], [[কোচ জনগোষ্ঠী|কোচ]] আৰু [[ৰাভা জনগোষ্ঠী|ৰাভা]]—ৰ মাজতো সদৃশ কুবেৰ পূজা আছে; তেওঁলোকে ''কুবেৰ ব্ৰাই'' পালন কৰে।}} '''''ডাঙৰীয়া সবাহ:''''' ''ডাঙৰীয়া''ক গাঁওদেৱতা হিচাপে মানি ''ডাঙৰীয়া সবাহ'' অনুষ্ঠিত কৰা হয়। পৰম্পৰাগতভাৱে আত্মা বাস কৰে বুলি ধৰা গছৰ তলত এই অনুষ্ঠান হৈছিল; বৰ্তমান ঘৰৰ ভিতৰতো কৰা হয়। মাটিৰ চাকি জ্বলাই চাৰি যোৰ পাণ-তামোল, কলাখাৰ, পাচলিৰ তৰকাৰী আৰু ''চুজে'' (''সাজ'') অথবা পায়স নিবেদন কৰা হয়। ''পকাপন্থী''সকলে লগতে চাউলৰ মদ আৰু মাংস দিয়ে, আনহাতে ''কেঁচাপন্থী''সকলে ''পিঠাগুড়ি'', পায়স আৰু কল দিয়ে।<ref name="auto"/>{{efn|''পকাপন্থী''সকলৰ মাজত ''ক'লা চৰাই'', ''ৰঙা চৰাই'' আৰু ''তিনিটীয়া চৰাই''ৰ ভেদ বলি দিয়া চৰাইৰ ধৰণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে; মাংস ''কৰাই গুড়ি''ৰে ৰন্ধা হয়। তাৰ পাছত পুৰোহিতে ''ডাঙৰীয়া''ৰ উদ্দেশ্যে প্ৰাৰ্থনা কৰি পৰিয়ালক আশীৰ্বাদ কৰে। দেউৰী ভাষাত সদৃশ আচাৰ ''ৰঙাচন'' নামে লিপিবদ্ধ।}} [[File:Chutia Deokuber.jpg|thumb|চুতীয়া ''দেউ-কুবেৰ'' আচাৰ।]] '''''অপেশ্বৰী সবাহ:''''' ''অপেশ্বৰী আই''ক ''[[কেঁচাইখাতী]]''ৰ এটা ৰূপ বুলি মানি ''অপেশ্বৰী সবাহ'' কৰা হয়; বিশেষকৈ শিশু বা কেঁচুৱাৰ মংগল আৰু আশীৰ্বাদ কামনা কৰি এই অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়। ঘৰ আৰু ব্যৱহৃত কাপোৰ পৰিষ্কাৰ কৰাৰ পাছত গাঁৱৰ কিশোৰী আৰু ''গোপিনী'' নামে জনাজাত বয়স্ক মহিলাসকল গোল হৈ বহে। ''চালনী/দলা''ৰ ওপৰত বগা কাপোৰ আৰু ''আগলি কলপাত'' পাতি তাত ''পিঠাগুড়ি'', কেঁচা গাখীৰ, কল, চাকি, ফুল আৰু তামোল ৰখা হয়। ''গোপিনী''সকলে ''অপেশ্বৰী নাম'' গায়; তাৰ পাছত পৰিয়ালে প্ৰাৰ্থনা কৰি তেওঁলোকৰ আশীৰ্বাদ গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/chutiaburanji|title=Chutia Buranji|date=23 June 2007|via=Internet Archive}}</ref>{{efn|নিবেদনৰ এটা অংশ দেৱীৰ বাবে ঘৰৰ পিছফালে বা মুকলি পথাৰত থৈ দিয়া হয়; বাকী অংশ সেৱাৰ বাবদ ''গোপিনী''সকলক দিয়া হয়। [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ মাজতো এই আচাৰ আছে; তেওঁলোকে দেৱীক ''অপেশ্বৰী'' বা ''Yoi Midi'' বুলি কয়।}} '''''সুৱাসনী:''''' পৰিয়াল বা গাঁৱৰ মংগলৰ বাবে সাধাৰণতে এপ্ৰিল–মে' মাহত নিশা ''সুৱাসনী'' অনুষ্ঠিত কৰা হয়। পুৰোহিতে প্ৰথমে ঘৰুৱা দেৱী আৰু ''[[কেঁচাইখাতী]]''ৰ এটা ৰূপ বুলি মানি ''সুৱাসনী আই''ক আহ্বান কৰে, তাৰ পাছত শুদ্ধিৰ বাবে প্ৰসাদ আৰু পবিত্ৰ পানী বিতৰণ কৰে। তাৰ পাছত হাঁহ বলি দিয়া হয় আৰু পৰিয়াল বা গাঁৱৰ পুৰুষসকলে সমূহীয়া ভোজ পাতে।<ref name="auto"/> [[একশৰণ ধৰ্ম|নৱ-বৈষ্ণৱ]] প্ৰভাৱত বহু চুতীয়াই বলি বন্ধ কৰিছে বা হাঁহৰ সলনি কোমোৰা ব্যৱহাৰ কৰিছে।{{efn|[[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ টেঙাপনীয়া শাখাত সদৃশ আচাৰ আজিও আছে; তেওঁলোকে দেৱীক ''সুৱাসনী'' বা ''Yanyo Midi'' বুলি কয়।}} ==সংস্কৃতি== ===জীৱন-চক্ৰৰ আচাৰ=== চুতীয়াসকলে জন্ম, বিবাহ আৰু মৃত্যুৰ সৈতে জড়িত বহু আচাৰ পালন কৰে। ধৰ্মীয় আচাৰ ''কেঁচাপন্থী'' আৰু ''পকাপন্থী'' পৰিয়ালৰ মাজত কিছু পাৰ্থক্যযুক্ত; কেঁচাপন্থী অনুষ্ঠানত আমিষ নিবেদন পৰিহাৰ কৰা হয়, আনহাতে পকাপন্থী অনুষ্ঠানত এনে নিবেদন ব্যৱহাৰ হ'ব পাৰে। এই আচাৰসমূহৰ কেইবাটাও বৃহত্তৰ অসমীয়া সমাজৰ সৈতে মিল আছে।<ref name="Richa-life-cycle">{{harvcol|Chutia|2026|pp=106-124}}</ref> গৰ্ভধাৰণ আৰু জন্ম-সংক্ৰান্ত আচাৰৰ ভিতৰত গৰ্ভাৱস্থাত বয়স্ক মহিলা বা ''গোপিনী''ৰ অংশগ্ৰহণেৰে পালন কৰা ''পঞ্চামৃত'' আৰু সন্তানৰ জন্ম আৰু শুদ্ধিকৰণৰ পাছৰ অনুষ্ঠানসমূহ আছে।<ref name="Richa-life-cycle"/> বিবাহৰ ৰূপসমূহৰ ভিতৰত আনুষ্ঠানিক ''বৰ বিয়া'', পলাই বিয়া আৰু আন স্থানীয় স্বীকৃত ৰূপ আছে; বিয়াৰ অনুষ্ঠানত মহিলাৰ গীত, আচাৰমূলক স্নান আৰু বিভিন্ন গৃহস্থালি আচাৰ অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-life-cycle"/> মৃতদেহ সাধাৰণতে দাহ কৰা হয়, যদিও বিশেষ পৰিস্থিতিত সমাধি দিয়াৰ প্ৰথাও পৰম্পৰাগতভাৱে আছিল। অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ পাছৰ আচাৰসমূহ শেষত ''কাজ'' বা ''শ্ৰাদ্ধ''ত উপনীত হয়; সাধাৰণতে একাদশ বা ত্ৰয়োদশ দিনত কৰা হয়, যদিও অঞ্চল আৰু ধৰ্মীয় গোটভেদে সময় আৰু পদ্ধতি ভিন্ন।<ref name="Richa-life-cycle"/> ===কৃষি-সম্পৰ্কীয় আচাৰ=== [[File:Chutia Panitula dance.png|thumb|''পানী তোলা বৰসবাহ'' আৰু বিয়াত কৰা চুতীয়া পানীতোলা নৃত্য।]] কৃষিচক্ৰৰ বিভিন্ন পৰ্যায়ৰ সৈতে চুতীয়াসকলৰ বহু পৰম্পৰাগত আচাৰ জড়িত। জেঠ মাহত তিনিদিন ধৰি অনুষ্ঠিত ''পানী তোলা বৰসবাহ''ত বৰষুণ আৰু ভাল শস্যৰ কামনা কৰা হয়; অনুষ্ঠানত কৈশোৰ-পূৰ্ব ছয়গৰাকী ছোৱালী, যাক ''দৈৱকী'' বুলি কোৱা হয়, আচাৰমূলকভাৱে পানী আনে।<ref name="Bharali-agriculture">{{cite journal |last1=Bharali |first1=Gitanjali |last2=Choudhury |first2=Gitanjali |title=A Study of the Cultural Heritage of Chutia: An Ethnic Tribe of Assam With special reference to Rituals related to Agriculture |journal=Journal of Emerging Technologies and Innovative Research |volume=11 |issue=12 |year=2024 |pages=h322–h327 |id=JETIR2412737 }}</ref> মাঘ মাহত ''বৰসবাহ'' নামে পৃথক এটা সমূহীয়া অনুষ্ঠানৰ উল্লেখ আছে; প্ৰস্তুতি এক মাহ আগৰ পৰাই আৰম্ভ হ'ব পাৰে। অনুষ্ঠানত [[কেঁচাইখাতী]]ৰ পূজাস্থল, মাটিৰ চাকি, গোটেই ৰাতি ''কীৰ্তন'', সমূহীয়া ৰন্ধা-বঢ়া আৰু ভোজ, আৰু শেষত ''ভকত''সকলৰ আশীৰ্বাদ অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Chutia-agriculture">{{harvcol|Chutia|2026|pp=141–146}}</ref>{{efn|মহন্তই ''পকাপন্থী'' চুতীয়াসকলৰ মাজত সম্ভৱতঃ জড়িত কিন্তু পৃথক নামে উল্লেখিত ''বৰ সেৱা'' বা ''বৰ সাকাম''ৰ কথা লিখিছে। দুই বা তিনি বছৰৰ মূৰে মূৰে নিশা এই অনুষ্ঠানত ঘৰতে বনোৱা মদ আৰু কুকুৰা বা গাহৰিৰ মাংস ব্যৱহাৰ কৰি তাৰ পাছত ভক্তিমূলক গীত গোৱা হৈছিল। অৱশ্যে তেওঁ ইয়াক ''বৰসবাহ''ৰ সৈতে একে বুলি কোৱা নাই।{{harvcol|Mahanta|2018|p=120}}}} খেতিৰ আৰম্ভণিত কেইবাটাও আচাৰ পালন কৰা হয়। বছৰৰ প্ৰথম ধান সিঁচাৰ সময়ৰ ''নাকাঠিয়া সিচা''ত পৰম্পৰাগতভাৱে ওচৰ-চুবুৰীয়া লোকৰ ভোজ—সাধাৰণতে হাঁহৰ মাংসসহ—আয়োজন কৰা হৈছিল আৰু চৰাই-পোকৰ পৰা বীজতলী ৰক্ষা কৰিবলৈ ''তিতাফুল''ৰ ডাল, শিল আৰু কচুগছ বীজতলীৰ চাৰিওফালে ৰখা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|p=121}}</ref> ৰোপণৰ প্ৰথম দিন ''না ভূঁই'' নামে জনাজাত; পুলি ৰোপণৰ আগতে পথাৰত [[লক্ষ্মী]]ৰ উদ্দেশ্যে নিবেদন কৰা হয়। মহন্তই শালি আৰু আহু দুয়ো ধানৰ ক্ষেত্ৰত সদৃশ প্ৰথম-ৰোপণ আচাৰ ''গছ লোৱা''ৰ উল্লেখ কৰিছে।<ref name="Chutia-agriculture"/>{{efn|''গছ লোৱা''ত গৃহিণীয়ে কলপাত, তামোল, মধুৰিআম, ভীমকল আৰু ''হেলচ''ৰ ডাল লৈ পথাৰলৈ যায়, লখিমীক অধিক শস্যৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু খেতিয়কসকলৰ বাবে সৰু ভোজ দিয়ে।{{harvcol|Mahanta|2018|p=123}}}} আহু ধান সিঁচাৰ পুৰণি আচাৰ ''জালুকীয়া খোৱা উৎসৱ'' বা ''হাড়ীয়া''ত খেতিয়কসকলক কচুৰ পাত আৰু জালুক দি ৰন্ধা মাছ খুওৱা হৈছিল; কৃষিকাৰ্যৰ ফলত হোৱা শৰীৰৰ বিষ কমায় বুলি পৰম্পৰাগত বিশ্বাস আছিল।<ref name="Chutia-agriculture"/> [[File:Chutia Gorokhia.jpg|thumb|চুতীয়া ''গৰখীয়া চাউল খোৱা'' আচাৰ; গৰখীয়াসকলক পৰিয়ালক আশীৰ্বাদ দিবলৈ মাতি অনা হয়।]] মূল কৃষিকাৰ্য শেষ হ'লে ''নাঙল ধোৱা পিঠা'' বা ''ভাত পিঠা'' (''খেতি উঠা ভাত'' বুলিও কোৱা হয়) পিঠা আৰু ভোজেৰে পালন কৰা হয়;<ref name="Bharali-agriculture"/><ref name="Chutia-agriculture"/> শালি ধান সিঁচাৰ আগতে আৰু পাছত পালন কৰা ''ওপৰিপুৰুষৰ সাকাম''ত পূৰ্বপুৰুষক চাকি, চাউল, মাটিমাহ, চাউলৰ গুড়ি আৰু আন খাদ্য নিবেদন কৰি স্মৰণ কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=134–135}}</ref> কৃষিকাৰ্যত ব্যৱহৃত গৰু-ম'হৰ মংগলৰ বাবেও জেঠ–আহাৰত ''সদাশিৱক দিয়া'', গোহালিৰ ওচৰত ''গৰখীয়া সবাহ'' আৰু বৰ্ষাকালৰ পানীৰ সময়ত ''খুঁটি সবাহ'' পালন কৰা হয়।<ref name="Chutia-agriculture"/>{{efn|''সদাশিৱক দিয়া''ত শিৱক ফল, গজালি আৰু ''ভাং'' নিবেদন কৰা হয়; ''গৰখীয়া সবাহ''ত চাউলৰ গুড়ি, কল আৰু কেঁচা গাখীৰ, আৰু ''খুঁটি সবাহ''ত ''ক্ষীৰ'' বা ''পায়স'' নিবেদন কৰা হয়।}} শস্য কটা আৰম্ভ হয় ''লখিমী অনা'' বা ''লখিমী আদৰা'' (''কাঁচি লগোৱা সবাহ'' বুলিও কোৱা হয়)ৰে। প্ৰথম আঁটি আনুষ্ঠানিকভাৱে ভঁৰাললৈ অনা হয়। আঁটি কঢ়িওৱা মহিলাগৰাকীয়ে পৰম্পৰাগতভাৱে কথা নকয় আৰু পিছলৈ নাচায়, যাতে লখিমী পুনৰ পথাৰলৈ উভতি নাযায়।<ref name="Bharali-agriculture"/><ref name="Chutia-agriculture"/> ''না খোৱা'' বা ''না-পিঠা খোৱা''ই নতুন ধান খোৱাৰ আৰম্ভণি চিহ্নিত কৰে; শস্য কটাৰ পাছৰ ''না-পুৰুষৰ চাউল খোৱা''ত পূৰ্বপুৰুষৰ আশীৰ্বাদ আহ্বান কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=131, 138–139}}</ref>{{efn|ধৰ্মীয় গোটভেদে আচাৰ-খাদ্য ভিন্ন। ৰিচাই ''কেঁচাপন্থী'' ঘৰত নতুন ধান, পাচলি আৰু বগা মাছ অথবা গাখীৰ/দৈসহ চাউলৰ গুড়ি, আৰু ''পকাপন্থী'' ঘৰত মদ, কুকুৰা আৰু মাছৰ উল্লেখ কৰিছে। মহন্তইও মৃত পূৰ্বপুৰুষৰ উদ্দেশ্যে ''না খোৱা'' ভোজৰ খাদ্যৰ সৈতে ঘৰতে বনোৱা মদ নিবেদন কৰাৰ কথা লিখিছে।{{harvcol|Mahanta|2018|pp=122–123}}}} ভঁৰালৰ ধান পাছত উলিওৱাৰ আগতে ''ভঁৰালত পিঠা দিয়া'' কৰা হয়। মাটিৰ পাত্ৰত চাউলৰ গুড়ি, চাকি আৰু তামোল দি ''লখিমী আই''ক নিবেদন কৰা হয়; পিছদিনা সেই গুড়িৰে ''সেৱা দিয়া পিঠা'' ভাপত সিজোৱা হয়।<ref name="Bharali-agriculture"/><ref name="Chutia-agriculture"/> দীঘলীয়া খৰাং হ'লে বৰষুণ আহ্বানৰ বাবে ''ভেকুলীৰ বিয়া'' কৰা হ'ব পাৰে। এজন মতা আৰু এজনী মাইকী ভেকুলীক পৰম্পৰাগত বিয়াৰ কিছুমান আচাৰ অনুসৰি প্ৰতীকীভাৱে বিবাহ কৰাই তাৰ পাছত পানীৰ উৎসত এৰি দিয়া হয়।<ref name="Bharali-agriculture"/><ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=141–142}}</ref> ===উৎসৱ আৰু বিহু পৰম্পৰা=== চুতীয়াসকলে তিনিওটা মুখ্য [[বিহু]]—বহাগ বিহু, কাতি বিহু আৰু মাঘ বিহু—পালন কৰে; লগতে জনগোষ্ঠী-নিৰ্দিষ্ট আৰু স্থানীয় বহু আচাৰো আছে। [[কাতি বিহু]]ত ধাননি, ভঁৰাল আৰু ঘৰৰ চোতালত মাটিৰ চাকি জ্বলাই [[লক্ষ্মী]], সমৃদ্ধি আৰু শস্যৰ সুৰক্ষাৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়।<ref name="Richa-Bihu">{{harvcol|Chutia|2026|pp=146-154}}</ref> [[মাঘ বিহু]]ত মেজি সাজি জ্বলোৱা আৰু সমূহীয়া ভোজৰ প্ৰথা আছে। অধ্যয়নটোত কিছুমান চুতীয়া অঞ্চলত মাঘ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰে মাঘ বিহু পালনৰ পৰম্পৰাও উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Richa-Bihu"/> [[File:Chutia Hurai Rangoli Bihu.png|thumb|300px|চুতীয়া ''হুৰাই ৰঙালী বিহু''।]] চুতীয়াসকলৰ মাজত বহাগ বিহু সাতদিনীয়া আচাৰ-শৃংখলাৰে পালন কৰা হয়: ''গৰু বিহু'', ''মানুহ বিহু'', ''গোহাঁই বিহু'', ''ডাঙৰীয়া'' বা ''ওজা বিহু'', ''লখিমী'' বা ''কুটুম বিহু'', ''দেউ'' বা ''মেলা বিহু'', আৰু ''সাত'' বা ''চেৰা বিহু''।<ref name="Richa-Bihu"/> ''গৰু বিহু''ত অপকাৰী আত্মাৰ পৰা ৰক্ষাৰ বাবে দুৱাৰমুখত ''জেতুলীপকা'' ওলোমাই থোৱা হয়; গৰুৰ আচাৰত ব্যৱহাৰ কৰা বাঁহৰ ''চাট''ৰ অংশ আৰু দীঘলতি-মাখিয়তীৰ পাত গোহালি আৰু পথাৰত সুৰক্ষাৰ বাবে সংৰক্ষণ কৰা হয়। পিছদিনা পুৱা গৰু-ম'হ জাগি আছে নে শুই আছে আৰু কণী-যুঁজৰ ফলাফল কিদৰে হয়, তাক আগন্তুক কৃষিবৰ্ষৰ লক্ষণ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=149-150}}</ref>{{efn|''চাট'' হ'ল বাঁহৰ শলাত তিতা কেৰেলা, জাতিলাও আৰু হালধি আদি পাচলিৰ টুকুৰা গাঁথি বনোৱা সামগ্ৰী। গৰু-ম'হ গা ধুওৱাৰ পাছত ইয়াৰ অংশ বিনিময় কৰি গোহালিলৈ নি ৰখা হয় আৰু ইয়াক সুৰক্ষাদায়ক বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।}} ''মানুহ বিহু''ত ১০১ বিধ পাত সংগ্ৰহ-প্ৰস্তুত কৰা আৰু ''আমৰলি'' বা ৱিভাৰ পৰুৱাৰ কণী খোৱাৰ ৰীতি আছে; ইয়াক পৰম্পৰাগতভাৱে প্ৰজননক্ষমতা আৰু জনগোষ্ঠীৰ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=150-151}}</ref> ''গোহাঁই বিহু''ত ''গোঁসানী''ৰ প্ৰতিমাক পৰম্পৰাগতভাৱে গা ধুৱাই বাদ্য-বাজনাৰে ঘৰে ঘৰে লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কাপোৰ, ধূপ আৰু মাটিৰ চাকিৰে আদৰণি জনোৱা হৈছিল। ''ডাঙৰীয়া/ওজা বিহু''ত মৃত পূৰ্বপুৰুষৰ পূজা কৰা হৈছিল, আনহাতে ''লখিমী বিহু''ত ভঁৰাল আৰু দুৱাৰমুখত চাকি জ্বলোৱা হৈছিল। ষষ্ঠ দিনৰ ''দেউ/মেলা বিহু''ত আত্মা-আবিষ্ট হোৱাৰ পৰম্পৰা আছিল; আবিষ্ট ব্যক্তিয়ে ''দা'' লৈ নাচি ভবিষ্যৎবাণী কৰিব পাৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল আৰু পাছত আচাৰমতে শান্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|pp=161–162}}</ref> চুতীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত বহাগ বিহু [[শদিয়া]]ৰ পবিত্ৰ ''শাল''সমূহৰ সৈতে জড়িত। ''হুৰাই ৰঙালী'' অনুষ্ঠানে ধৰ্মীয় গীতৰ মাধ্যমেৰে ''শাল''ৰ যোগেদি স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহু আনাৰ প্ৰতীকী ৰূপ প্ৰকাশ কৰে; ''আই কলিমতী'' বা [[কেঁচাইখাতী]]ক এই অবতৰণৰ সৈতে জড়িত ধৰা হয়। এই পৰম্পৰাত শদিয়াৰ চাৰিখন ''শাল''ক চুতীয়া বিহুৰ উৎপত্তিস্থল বুলি ধৰা হয় আৰু বহাগৰ প্ৰথম বুধবাৰে তাত ''হুৰাই ৰঙালী'' অনুষ্ঠিত কৰা হয়। সংশ্লিষ্ট এটা অনুষ্ঠান [[ঢকুৱাখনা]]ৰ হাৰ্হি দেৱালয়ত বহাগৰ সপ্তম দিনত পালন কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=203-207}}</ref> [[File:Chutia Saj.jpg|thumb|বহাগ বিহুৰ সময়ত চুতীয়া ''সাজ'' (চাউলৰ মদ) প্ৰস্তুতি।]] আৰম্ভণিৰ আচাৰসমূহৰ ভিতৰত ''মৃতকক দিয়া'' বা ''হলিতা-লগোৱা'' নামৰ পূৰ্বপুৰুষীয় অনুষ্ঠান আছে। মৃত পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে জীৱিত অৱস্থাত খোৱা খাদ্য তামোল-পাণ, ঘৰতে বনোৱা চাউলৰ মদ ''সাজ'' আৰু মাটিৰ চাকিৰ সৈতে নিবেদন কৰি পৰিয়ালৰ মংগলৰ বাবে তেওঁলোকৰ আশীৰ্বাদ কামনা কৰা হয়।<ref name="Mahanta-Bohag">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=158–163}}</ref> সদৃশ পূৰ্বপুৰুষীয় আচাৰ [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ ''ইবাকু বিচু'' (বহাগ বিচু)ৰো অংশ। গৰুৰ আনুষ্ঠানিক স্নান আৰু পূজাৰ পাছত গৃহমুৰব্বীয়ে মৃত পৰিয়ালৰ সদস্যৰ উদ্দেশ্যে ''পিণ্ড'' নিবেদন কৰে; লিপিবদ্ধ নিবেদনৰ ভিতৰত মাংস, মাছ, মাটিমাহ আৰু দেউৰীৰ পৰম্পৰাগত চাউলৰ মদ ''চুজেন'' আছে।<ref>{{cite news |title=Deoris to celebrate 'Ebaku Bishu' from tomorrow |work=The Assam Tribune |url=https://assamtribune.com/deoris-to-celebrate-ebaku-bishu-from-tomorrow |access-date=19 August 2026 }}</ref><ref>{{cite web |last=Deuri |first=Deva Darshana |title=Jimochaya: The Deoris, The Priestly Tribe of Northeast India |website=Mahabahu |url=https://mahabahu.com/jimochaya-the-deoris-the-priestly-tribe/ |access-date=19 August 2026 }}</ref> আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতে জড়িত এটা পুৰণি কৃষি-অনুষ্ঠান হ'ল ''জালুকীয়া খোৱা উৎসৱ''। আহু ধান সিঁচাৰ প্ৰথম দিনত কৃষিকাৰ্য আৰম্ভ কৰাৰ পাছত খেতিয়কসকলক সমূহীয়া ভোজলৈ মতা হৈছিল। ''বৰালি'', ''শাল'' বা ''কুহি'' আদি মাছ কচুৰ পাত আৰু জালুকেৰে ৰন্ধা হৈছিল; জালুকীয়া খাদ্যই কৃষিশ্ৰমৰ ফলত হোৱা শৰীৰৰ বিষ উপশম কৰে বুলি পৰম্পৰাগত বিশ্বাস আছিল। অনুষ্ঠানটো বহু ঠাইত লোপ পাইছে যদিও কিছুমান চুতীয়া অঞ্চলত এতিয়াও চলি আছে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|p=146}}</ref> চুতীয়াসকলৰ মাজত ''চ'তৰ ৰাতি বিহু'', ''টকা বিহু'', ''ধৰ্ম হুঁচৰি'' আৰু ''বৰ বিহু''কে ধৰি বহু স্থানীয় বিহু-পৰম্পৰা সংৰক্ষিত আছে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=197-212}}</ref> ''বৰ বিহু'' কেৱল পুৰুষে দিনত কৰা এক দুৰ্লভ হুঁচৰি-ৰূপ; বৰহোলা আৰু বচা দয়াঙত এতিয়াও ইয়াৰ উল্লেখ আছে। ইয়াত মণিকোঁৱৰ আৰু ফুলকোঁৱৰৰ গীত কেইবাটাও স্বতন্ত্ৰ তাল আৰু বাদ্যযন্ত্ৰত পৰিবেশন কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=211-212}}</ref>{{efn|লিপিবদ্ধ তালসমূহ হ'ল ''খৰা চাও'', ''দীঘলীয়া চাও'', ''হাৰালি চাও'' আৰু ''বুঢ়া চাও''; বাদ্যযন্ত্ৰৰ ভিতৰত ''বীণ'', ''ঢোল'', ''পেঁপা'', ''টকা'' আৰু ''গগনা'' আছে।}} ''টকা বিহু''ত মহিলাসকলে বিভিন্ন ধৰণৰ ''টকা'' বজায়। অনুষ্ঠানৰ শেষত টকাসমূহ গছত ওলোমাই কামনা কৰা হয়; পৰম্পৰাগত ''গাঠিগী'' মূৰ-কাপোৰ বিশেষভাৱে এই বিহুৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=207-208}}</ref><ref>{{harvcol|Chutia|2026|p=158}}</ref>{{efn|লিপিবদ্ধ ৰূপসমূহ হ'ল ''মাটি টকা'', ''দাহিন টকা'', ''হাত টকা'' আৰু ''মুঠি টকা''।}} তিনিচুকীয়াৰ বাৰেকুৰি অঞ্চলত সংৰক্ষিত ''ধৰ্ম হুঁচৰি'' অত্যন্ত নিয়মবদ্ধ আৰু বহু বছৰৰ ব্যৱধানতহে অনুষ্ঠিত হয়। গৰু বিহুৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা এই অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণকাৰীয়ে সংকল্প লয়, আচাৰগত নিষেধ মানে, সাধাৰণ আনন্দ-উল্লাস পৰিহাৰ কৰে আৰু মণিকোঁৱৰ-ফুলকোঁৱৰৰ গীত গায়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=197-200}}</ref> যোৰহাট–গোলাঘাট অঞ্চলৰ বৰহোলা আৰু বচা দয়াং আদি ঠাইত ''চ'তৰ ৰাতি বিহু'' টিকি আছে। পৰম্পৰাগতভাৱে ডেকা-গাভৰুৱে ডাঙৰ আম বা ''আহত'' গছৰ তলত নিশা ''যোৰা নাম'', প্ৰেম-বিৰহৰ গীত গাই আৰু ''পেঁপা''ৰ প্ৰতিযোগিতা কৰি বিহু পাতে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=200-202}}</ref> [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ মাজতো সদৃশ নিশাৰ ''বিচু'' পৰম্পৰা আছে; ফাগুন আৰু চ'তত যুৱক-যুৱতীসকলে সমূহীয়া অনুশীলনৰ বাবে একত্ৰিত হয় আৰু বহাগীয়া বিচুৰ সময়ত গীত-নাচ গোটেই ৰাতি চলিব পাৰে।<ref>{{cite journal |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Socio-Cultural Significance of Folk Musical Tradition: Weaving the Tapestry of Identity of the Deori Community of Assam |journal=Lokaratna |volume=XIX |year=2025 |page=40 |issn=2347-6427 }}</ref> ''চ'ত বিহু'' দেৱী কলিমতীৰ যৌৱন ৰূপৰ সৈতে জড়িত; ''তৰোৱা কদম'' ফুলাক তেওঁৰ যৌৱনপ্ৰাপ্তিৰ লক্ষণ আৰু উৎসৱৰ আৰম্ভণিৰ সংকেত বুলি ধৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=146-147}}</ref> ===খাদ্যাভ্যাস আৰু ৰন্ধনপ্ৰণালী=== [[File:'Chutiya lopha' or Perennial Buckwheat leaves, Polygonaceae(Buckwheat family).jpg|thumb|150px|জনগোষ্ঠীটোৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা ''চুতীয়া লফা'' বা বহুবৰ্ষজীৱী বাকহুইটৰ পাত।]] চুতীয়াসকলৰ প্ৰধান খাদ্য চাউল। পৰম্পৰাগত চাউলৰ খাদ্যৰ ভিতৰত ৰন্ধা ভাত ৰাতিটো পানীত তিয়াই থোৱা ''পইতা ভাত'' আৰু পানী নিদিয়াকৈ আগদিনাৰ ভাত ৰাখি প্ৰস্তুত কৰা ''কৰকৰা ভাত'' অন্তৰ্ভুক্ত। চাউলৰ পৰা বনোৱা ''পিঠা'' আৰু ''জলপান''ৰ ভিতৰত ''চিৰা'' আৰু ''সান্দহ''ো সাধাৰণভাৱে খোৱা হয়।<ref name="Richa-food">{{harvcol|Chutia|2026|pp=177-184}}</ref> শাক-পাচলিও পৰম্পৰাগত খাদ্যৰ এটা অংশ। লিপিবদ্ধ প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত সৰিয়হজাতীয় ''চুতীয়া লাই'' আৰু ''চুতীয়া লফা'' উল্লেখযোগ্য। অসমীয়া জাতি-উদ্ভিদবৈজ্ঞানিক সাহিত্যত পিছৰটোক সাধাৰণ বাকহুইট (''Fagopyrum esculentum'') হিচাপে স্বতন্ত্ৰভাৱে চিনাক্ত কৰা হৈছে, যাৰ পাত শাক হিচাপে খোৱা হয়। [[বহাগ বিহু]]ৰ সৈতে জড়িত পৰম্পৰাগত বনৌষধি মিশ্ৰণত সংগ্ৰহ কৰা উদ্ভিদসমূহৰ ভিতৰতো ''চুতীয়া লফা''ৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-food"/><ref name="BegumGogoi2007">{{cite journal|last1=Begum|first1=Samim Sofika|last2=Gogoi|first2=Rajib|title=Herbal recipe prepared during Bohag or Rongali Bihu in Assam|journal=Indian Journal of Traditional Knowledge|volume=6|issue=3|year=2007|pages=417–422}}</ref> আন পৰম্পৰাগত খাদ্যৰ ভিতৰত খৰিচা (''বাঁহ গাজ''), মাছ, আলু, মাংস বা আন উপকৰণ পিহি বনোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ''পিটিকা'' আৰু অসমীয়া ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ ক্ষাৰীয় খাদ্য ''খাৰ'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-food"/> চুতীয়াসকলৰ মাজত পৰম্পৰাগতভাৱে লিপিবদ্ধ আমিষ খাদ্যৰ ভিতৰত হাঁহ, গাহৰি, মাছ, ছাগলী বা পঠাৰ মাংস, পাৰ আৰু আন চৰাই, হৰিণ, এৰী পলুৰ লেটা বা কোকুন, আৰু ''আমৰলি'' (কণীসহ ৰঙা পৰুৱা) আৰু ''জেবাংকাৰি'' আদি পতংগ অন্তৰ্ভুক্ত; গ্ৰামাঞ্চলত পিছৰটোক পৰম্পৰাগত চাউলৰ মদৰ সৈতে খোৱা হয়।<ref name="Richa-food"/> মাংস শুকুৱাই সংৰক্ষণো কৰা হয়। বুৰঞ্জীসমূহত শুকান মাংস সংৰক্ষণৰ বাবে চুতীয়া যুগৰ এটা ''ভঁৰাল''ৰ উল্লেখ আছে, যি এজন ''ভঁৰালী'' বিষয়াৰ অধীনত আছিল।<ref>''Ahomar Din'', p. 586.</ref> ''কুচিয়া'' আৰু কেঁকোৰাও খোৱা হয়, যদিও ধৰ্মীয় ভাগ অনুসৰি খাদ্যাভ্যাস ভিন্ন আছিল। অধিক বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱিত ''কেঁচাপন্থী'' বা হিন্দু চুতীয়াসকলে পৰম্পৰাগতভাৱে গাহৰি বা কুকুৰা নুপুহিছিল আৰু ''শাল'', ''শিঙি'', ''কুচিয়া'' আৰু কেঁকোৰা পৰিহাৰ কৰিছিল; এই নিষেধসমূহ বিশেষভাৱে বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱৰ ফল বুলি ধৰা হৈছে।<ref name="Richa-Kesapanthi">{{harvcol|Chutia|2026|pp=44}}</ref> কেঁচাপন্থীসকলৰ মাজত গাহৰিৰ মাংস আৰু মদৰ ওপৰতো নিষেধ আছে, আনহাতে গৰুৰ মাংস সকলো ভাগৰ বাবেই নিষিদ্ধ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="Richa-food"/>{{efn|অধ্যয়নটোত দৈনন্দিন খাদ্যৰ সলনি কিছুমান পুৰণি প্ৰাণীভিত্তিক লোক-ঔষধৰ কথাও লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে—যেনে বাঁহগাজৰ সৈতে কণীয়া কাউৰী ৰন্ধা আৰু ভেকুলী বা কেঁচু ব্যৱহাৰ কৰা প্ৰস্তুতি। ঔষধি খাদ্য হিচাপে শুকান বাঁহগাজৰ সৈতে ''মোৱা'' মাছ আৰু মাগুৰজাতীয় মাছৰ কথাও উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-food"/>}} [[File:2017-04-06-Silkworm Pupa Food-0622.jpg|thumb|এৰী পলুৰ লেটা চুতীয়াসকলৰ এটা পৰম্পৰাগত খাদ্য।]] ইয়াৰ বিপৰীতে ''পকাপন্থী'' পৰম্পৰাত বহু ধৰ্মীয় আচাৰত মাংস আৰু চাউলৰ মদ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। মৃত পূৰ্বপুৰুষৰ উদ্দেশ্যে নিবেদনত পকাপন্থীসকলে কুকুৰাৰ জোলৰ সৈতে ঘৰতে বনোৱা মদ আগবঢ়ায়; মহন্তই আদিম পকাপন্থী আচাৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা ''বৰ সেৱা'' বা ''বৰ সকাম''ত কুকুৰা বা গাহৰিৰ মাংসৰ সৈতে ঘৰতে বনোৱা মদ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ''আই সকাম''ত মদ আৰু বগা কুকুৰাৰ মাংস নিবেদন কৰা হয়; আন এটা ৰূপ ''পকা সকাম''ত মাংসৰ সৈতে ভাত আৰু কেতিয়াবা মদ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Mahanta-Pakapanthi">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=119-120}}</ref><ref name="Mahanta-Aai">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=126-129}}</ref> লিপিবদ্ধ মাংসৰ ব্যঞ্জনসমূহত হাঁহ বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য। কোমোৰাৰে ৰন্ধা হাঁহক প্ৰিয় ব্যঞ্জন হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে; কুমুৰা বা বাঁহগাজৰ সৈতেও হাঁহ ৰন্ধা হয়। আন খাদ্যৰ ভিতৰত কলপচলাৰে হাঁহৰ নাড়ী, ''সান্দহ গুড়ি''ৰে হাঁহ, আৰু হাঁহৰ মাংস, মাটিমাহ, চাউলৰ গুড়ি আৰু শাক একেলগে ৰন্ধা ব্যঞ্জন আছে।<ref name="Richa-food"/> মাছ খাদ্যাভ্যাসৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ আৰু ইয়াক সতেজ, ভজা, পোৰা, সিজোৱা আৰু শুকান ৰূপত খোৱা হয়। অধ্যয়নটোত উল্লেখ কৰা পৰম্পৰাগত প্ৰস্তুতিৰ ভিতৰত ভেণ্ডিৰে সিজোৱা মাছ, বগৰী আৰু ''চুতীয়া লফা''ৰে সিজোৱা মাছ, আৰু কচু আৰু ''কুঁজি থেকেৰা'' (''Garcinia'')ৰে ৰন্ধা মাছ আছে। সৰু মাছ ''মাছ পাতত দিয়া'' ৰূপতো প্ৰস্তুত কৰা হয়—কলপাতত মেৰিয়াই গৰম ছাইত সিজোৱা হয়। শুকান মাছ বিশেষকৈ ''শুকান মাছৰ গুড়ি'' বা ''শুঁটকি'' হিচাপে সংৰক্ষণ কৰা হয়; ''পুঠি'', ''কুহি'' আৰু ''চেনী'' আদি সৰু মাছ জুইশালৰ ওপৰত শুকুৱাই কচুৰ সৈতে খুন্দি বাঁহৰ পাত্ৰত কেইবামাহো ৰাখি এই খাদ্য প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref name="Richa-food"/> ===সংগীত আৰু নৃত্য=== চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত নৃত্যৰূপ বিবাহ, ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান, বিহু আৰু আন সমূহীয়া উপলক্ষৰ সৈতে জড়িত। ''বৰ বিয়া''ৰ সময়ত গাঠিয়ন খুন্দি থকা অৱস্থাত ''কুলা বুঢ়ী নাচ'' কৰা হয়; এগৰাকী মহিলা অভিনয়শিল্পীয়ে বুঢ়ীৰ চৰিত্ৰ লৈ কৌতুকময় সংলাপৰ সৈতে নৃত্য কৰি শেষত কইনা-দৰাক আশীৰ্বাদ দিয়ে। ''পানী তোলা নাচ'' বিবাহৰ আন এটা অনুষ্ঠানিক নৃত্য; কইনাক গা ধুৱাবলৈ আনুষ্ঠানিক পানী ঘৰলৈ অনাৰ সময়ত মহিলা আৰু ছোৱালীয়ে এই নৃত্য কৰে।<ref name="Richa-dance">{{harvcol|Chutia|2026|pp=187-212}}</ref> [[File:Chutia Kulaburi dance.png|thumb|চুতীয়া কুলাবুঢ়ী নৃত্য]] ধৰ্মীয় আৰু ঋতুভিত্তিক পৰিবেশনৰ ভিতৰত [[তিনিচুকীয়া জিলা]]ৰ বাৰেকুৰি অঞ্চলত সংৰক্ষিত অত্যন্ত নিয়মবদ্ধ [[হুঁচৰি]]ৰ ৰূপ ''ধৰ্ম হুঁচৰি'', লগতে ''চ'তৰ ৰাতি বিহু'', ''টকা বিহু'' আৰু ''বৰ বিহু'' অন্তৰ্ভুক্ত। ''টকা বিহু''ত বিভিন্ন ধৰণৰ ''টকা'' বাদ্য ব্যৱহাৰ কৰা হয়; ''বৰ বিহু'' দিনত কৰা হুঁচৰি-পৰম্পৰা, য'ত ''ঢোল'', ''পেঁপা'', ''টকা'' আৰু ''গগনা'' আদি বাদ্য বজোৱা হয়।<ref name="Richa-dance"/> আন লিপিবদ্ধ ৰূপৰ ভিতৰত প্ৰাপ্তবয়স্ক পুৰুষে কৰা ''জজা নৃত্য'' আৰু তৰোৱাল লৈ বৃত্তাকাৰে কৰা পৰম্পৰাগত যুদ্ধ-নৃত্য ''ৰণুৱা নৃত্য'' বা ''ৰণ নৃত্য'' আছে।<ref name="Richa-dance"/> পৰম্পৰাগত পৰিবেশনত অসমৰ বৃহত্তৰ সংগীত-সংস্কৃতিতো পোৱা বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত ''ঢোল'', ম'হৰ শিঙৰ ''পেঁপা'', বাঁহৰ ''গগনা'', মাটিৰ ''সুতুলি'', বিভিন্ন ধৰণৰ ''টকা'', ''চাকচনি'', ''বাঁহী'', ''দবা'' আৰু ''তাল'' অন্তৰ্ভুক্ত। ''মাটি টকা'', ''দাহিন টকা'', ''হাত টকা'' আৰু ''মুঠি টকা''কে ধৰি বিভিন্ন টকাৰ ৰূপ বিশেষকৈ ''টকা বিহু''ৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=168–170}}</ref> ===পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক=== ====পুৰুষৰ সাজ-পোছাক==== [[File:Chutia men attire.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকত এজন চুতীয়া পুৰুষ]] চুতীয়া পুৰুষৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকৰ ভিতৰত ''চুতীয়া পাগুৰি'', ''চুতীয়া চোলা'', ''চুৰিয়া'', ''গামোচা'' বা ''বিচুৱান'', ''চেলেং চাদৰ'' আৰু ''টঙালি'' অন্তৰ্ভুক্ত। পৰম্পৰাগতভাৱে কপাহ, এৰী, মুগা আৰু পাট ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল; ৰাজপৰিয়াল আৰু ধনী শ্ৰেণীয়ে মুগা আৰু পাট, বিশেষকৈ উন্নত মানৰ ''চম্পা'' আৰু ''মেজাংকাৰী'' ব্যৱহাৰ কৰিছিল, আনহাতে সাধাৰণ লোকে প্ৰধানকৈ কপাহ, এৰী আৰু সাধাৰণ মুগা ব্যৱহাৰ কৰিছিল—গ্ৰীষ্মত বিশেষকৈ কপাহ আৰু শীতত এৰী।<ref name="Mahanta-attire">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=64-66}}</ref><ref name="Richa-attire">{{harvcol|Chutia|2026|pp=156-161}}</ref>{{efn|''আপুকুৰ'' নামৰ আগফাল জোঙা চামৰাৰ জোতাও লিপিবদ্ধ আছে।<ref name="Richa-attire"/> ৰাজকীয় সাজত ''পানীকামলী'' আৰু ''আৰুৱান'' বস্ত্ৰও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল;<ref>{{Cite web|url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|title=The Chutia king Nitipal had gifted Panikamoli and Arowan to the Ahom king|access-date=17 June 2020|archive-date=28 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|url-status=live|archivedate=28 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|deadurl=yes}}</ref><ref>{{harvcol|Borboruah|1997}}</ref>ৰাজপুৰুষে ''লংকেৰু'' কাণফুলি, ''মোটা মণি''ৰ হাৰ আৰু সোণৰ ''পাদুকা'' পিন্ধা আৰু ''গুণাকৰা'' নামৰ সোণৰ সূচীকাম কৰা ৰেচমী ছাতি ব্যৱহাৰ কৰাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Khanikar">{{harvcol|Khanikar|1991|p=42}}</ref> পুৰুষৰ আন অলংকাৰৰ ভিতৰত ''লোকাপাৰা'' কাণফুলি, ''গাম-খাৰু'', ঢোলাকৃতিৰ সোণৰ ''বিৰি'' বা ''মাদল'', ''বাজু'', আঙঠি, ''নূপুৰ'' আৰু ''উজান্তি'' আছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> পুৰণি বৰ্ণনাত পুৰুষে দীঘল চুলি ৰাখি কেতিয়াবা ৰঙা জবাৰে সজোৱা পনিটেইল বান্ধিছিল আৰু ঘৰত বা কৃষিকাৰ্যৰ সময়ত ''গামোচা'' মূৰৰ আৱৰণ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল বুলিও উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-attire"/><ref name="Mahanta-attire"/>}} ''চুতীয়া পাগুৰি'' পৰম্পৰাগতভাৱে ''সাতফুল'' বা ''সৰ্প পাগ'', ''ৰণুৱা'' বা ''জোঙা পাগ'', আৰু ''এনাজৰী'' বা ''বিহুৱান পাগ'' ৰূপত বন্ধা হৈছিল। ''সাতফুল'' আৰু ''এনাজৰী'' এতিয়াও ব্যৱহৃত হয়; [[ভীষ্মকনগৰ]], [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] আৰু [[শদিয়া]]ৰ হাতীদুবাৰ টেৰাকোটা ফলকত ''ৰণুৱা'' আৰু ''এনাজৰী''ৰ ৰূপ চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref name="auto">{{Cite web|url=https://archive.org/details/chutiaburanji|title=Chutia Buranji|date=23 June 2007|via=Internet Archive}}</ref> চুটি ''চুৰিয়া'', পিছফালে খোলা ''চুতীয়া চোলা'', ''গামোচা/বিচুৱান'', ''টঙালি'' আৰু ''চেলেং চাদৰ'' আছিল আন মুখ্য পুৰুষ-পোছাক; চুতীয়া পৰম্পৰাত ''কৱচ কাপোৰ'' বা ''সুৰক্ষা কাপোৰ'' নামৰ ৰক্ষাকাৰী বস্ত্ৰৰো উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-attire"/>{{efn|সাপৰ আকৃতিৰ ''সাতফুল'' পৰম্পৰাগতভাৱে পুৰোহিতৰ সৈতে জড়িত আৰু এতিয়া চুতীয়া পাগুৰিৰ প্ৰতিনিধিত্বমূলক ৰূপ হিচাপে বহুল ব্যৱহৃত; ''ৰণুৱা'' যুদ্ধৰ সৈতে জড়িত আছিল; ''এনাজৰী/বিহুৱান পাগ'' হাতীদুবাৰ এটা টেৰাকোটা ফলকত চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref name="auto"/> পৰম্পৰাগত পাগুৰি প্ৰায় তিনি ''কাঠি'' দীঘল আৰু প্ৰায় এফুট বহল বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়; পুৰণি নিয়ম অনুসৰি পিন্ধোতাজন বহিলে ইয়াৰ মূৰটো মাটি স্পৰ্শ কৰিব লাগিছিল।<ref name="Richa-attire"/> ''চুৰিয়া (চুৰু-ইছা)'' প্ৰায় আঁঠুলৈকে নামে আৰু ভীষ্মকনগৰ আৰু তাম্ৰেশ্বৰীৰ ফলকতো সদৃশ বস্ত্ৰ দেখা যায়।<ref name="auto"/> ''চুতীয়া চোলা''ৰ ডিঙিৰ পিছফালে খোলা থাকে; ''গলধান-ফলা মুগা চোলা'' নামৰ মুগাৰ এটা ৰূপ লোকপৰম্পৰাত উল্লেখ আছে আৰু বিহুৱা শিল্পীয়ে পিন্ধিছিল; ৰঙীন কাপোৰৰ বেল্টৰ সৈতে পিন্ধা ক'লা-ৰঙা ''চুতীয়াৰ চোলা''ৰো উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-attire"/><ref name="Mahanta-attire"/> দৰাই পৰম্পৰাগতভাৱে দীঘল হাতৰ পাটৰ ''চোলা'' আৰু দীঘল ''চেলেং-চাদৰ'' পিন্ধিছিল; কেতিয়াবা ফুলৰ মালাৰে সজোৱা সূচীকাম কৰা পাগুৰিও যোগ হৈছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> ''গামোচা'' ডিঙিত লোৱা কাপোৰ হিচাপে ব্যৱহৃত হয়, আনহাতে বিহুৰ সৈতে জড়িত ''বিচুৱান''ৰ এটা মূৰত গামোচাৰ সাধাৰণ ৰঙা পাৰৰ সলনি ফুলাম নক্সাযুক্ত আড়ি থাকে; দুয়োটাৰে কাষত ৰঙা পাৰ থাকে। ''বিচুৱান'' শব্দটো ''বিচু'' ("বিহু") + ''ৱান'' ("বস্ত্ৰ") হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে,<ref>{{Cite web|url=https://www.learnsanskrit.cc/index.php?tran_input=vANa&direct=se&script=hk&link=yes&mode=3|title=Sanskrit Dictionary for Spoken Sanskrit|website=[www.learnsanskrit.cc](http://www.learnsanskrit.cc|archive-date=24 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204627/https://www.learnsanskrit.cc/index.php?tran_input=vANa&direct=se&script=hk&link=yes&mode=3|url-status=live}}</ref> আৰু গামোচাৰ সমতুল্য দেউৰী-চুতীয়া শব্দ ''ব'চে''।<ref name="Kashyap-attire">{{cite web |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Significance Of ‘The Social Skin’ In Expressing Ethnicity: Knowing The Ethnic Attire Of Deori Community Of Assam |url=https://rjpn.org/jetnr/papers/JETNR2505025.pdf |pages=235–236}}</ref> ''টঙালি'' ফুলাম নক্সাযুক্ত আঁচল থকা কঁকালৰ কাপোৰ; এটা পৰম্পৰাই বিহু হুঁচৰিৰ সময়ত ডেকাই পিন্ধা ৰঙা টঙালিক যুদ্ধৰ পৰা তেজেৰে ৰাঙলী হৈ ফিৰা বগা টঙালিৰ সৈতে জড়িত কৰে, আৰু টেৰাকোটা চিত্ৰতো ইয়াৰ ৰূপ দেখা যায়।<ref name="auto"/> আন এটা বিৱৰণত ৰঙা আৰু বগা দুয়ো টঙালিৰ উল্লেখ আছে; চুতীয়া আৰু মায়ামৰা প্ৰচাৰকে ''তাল'' আৰু ''দবা'' বজাই থাকোঁতে বগা টঙালি আৰু হালধীয়া-ৰঙা চিহ্নযুক্ত কপাহী কাপোৰ পিন্ধাৰ কথাও আছে।<ref name="Richa-attire"/> ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য ''টঙা'';<ref name="Kashyap-attire"/> ''-আলি'' উপাদানটোক ''মেদালি'', ''সুতুলি'' আৰু ''ভঁৰালী'' আদি দেউৰী ৰূপৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে, যদিও এইটো প্ৰতিষ্ঠিত শব্দব্যুৎপত্তি নহয়, কেৱল ভাষিক তুলনা। ''চেলেং চাদৰ (চেলেং-ইছা)'' সামাজিক-ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু জ্যেষ্ঠক সন্মান জনোৱাৰ সময়ত ব্যৱহৃত দীঘল পুৰুষৰ চাদৰ; ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় নফুট,<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.503039|title=Hamilton Francis.|date=23 June 1940|via=Internet Archive}}</ref> আৰু আন এটা বিৱৰণত পাগুৰিৰ সমান দীঘল কিন্তু অধিক বহল বুলি কোৱা হৈছে।<ref name="Richa-attire"/> ''চেলেং'' দেউৰী-চুতীয়া শব্দাৱলীতও পোৱা যায়।<ref name="Kashyap-attire"/> ''কৱচ কাপোৰ'' পৰম্পৰাগতভাৱে তিনি গৰাকী বৃদ্ধাই এৰাতিৰ ভিতৰতে বয়িছিল; তেওঁলোকে তাম্ৰেশ্বৰী দেৱীক আহ্বান কৰি শিশুক শুনিবলৈ নিষেধ কৰা মন্ত্ৰ পাঠ কৰিছিল। এই কাপোৰে শত্ৰুৰ পৰা ৰক্ষা কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-attire"/>}} ====মহিলাৰ সাজ-পোছাক==== [[File:A chutia girl in her traditional attire.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত ''ৰিহা'', ''মেখেলা (মেথনি)'', ''চোলা'' আৰু ''গাঠিগী'', লগতে ''গাম-খাৰু'', ''মাদলি'' আৰু ''জুনবিৰি'' অলংকাৰ পিন্ধা এগৰাকী চুতীয়া যুৱতী।]] চুতীয়া মহিলাৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক বয়স আৰু বৈবাহিক অৱস্থাৰ অনুসৰি ভিন্ন। ঋতুমতী হোৱাৰ আগতে ছোৱালীয়ে ওপৰ অংশত ''বাইগা'' আৰু কঁকালৰ পৰা তললৈ ''মেখেলা'' বা ''ইগু'' পিন্ধে; ঋতুমতী হোৱাৰ পাছত বিয়ালৈকে বুকুৰ কাপোৰ হিচাপে ''বাইগা''ৰ ঠাইত ''ৰিহা'' বা ''ৰিচা'' ব্যৱহাৰ হয়।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=I0JJqJ761E4C&q=riha+breast+cloth&pg=PA55|title=Learning Geography By Stages Iv|first1=Late J.|last1=Fuste|first2=V. N.|last2=Nigam|date=23 June 2006|publisher=Pitambar Publishing|isbn=9788120906051|via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://thevoiceoffashion.com/fabric-of-india/inside-northeast/the-riha-redux-at-assamese-weddings-3571|title=The Riha Redux at Assamese Weddings|website=thevoiceoffashion.com}}</ref> বিবাহিতা মহিলাই পৰম্পৰাগতভাৱে বুকুলৈকে তুলি পিন্ধা দীঘল ''মেখেলা'', লগতে ''কঁকাল-বন্ধা'', ''গাঠিগী'' আৰু ''চাদৰ'' ব্যৱহাৰ কৰে; বৰ্তমানে ''ৰিহা'' মূলতঃ বিহু, বিয়া, মন্দিৰলৈ যোৱা আৰু আন অনুষ্ঠানত ব্যৱহৃত হয়।<ref name="Richa-attire"/>{{efn|বয়ঃসন্ধিকালীন এই পোছাক-পৰিৱৰ্তন পৰম্পৰাগত জীৱনচক্ৰৰ অংশ আছিল। বড়ো-কছাৰী মূলৰ ত্ৰিপুৰী সকলৰ মাজতো সদৃশ পৰম্পৰা আছে, য'ত ছোৱালীৰ পৰা যুৱতী হোৱাৰ পৰিৱৰ্তন চিহ্নিত কৰা ''ৰিচা চৰমণি'' অনুষ্ঠানত প্ৰথম ''ৰিচা'' দিয়া হয়।<ref>{{Cite web |last=Debbarma |first=Puni |title=Learn About the Risa, a Beautiful Garment Handwoven by Tribal Women in Tripura |url=https://www.adivasilivesmatter.com/post/learn-about-the-risa-a-beautiful-garment-handwoven-by-tribal-women-in-tripura |website=Adivasi Lives Matter |date=8 October 2020 |access-date=4 August 2026}}</ref> ধনী পৰিয়ালে ঐতিহাসিকভাৱে মুগা বা পাট ব্যৱহাৰ কৰিছিল, আনহাতে সাধাৰণ পৰিয়ালে মূলতঃ কপাহ। চুতীয়া মহিলাই পৰম্পৰাগতভাৱে ''মেখেলা'', ''চাদৰ'', ''ৰিহা'', ধুতি, ''চেলেং-চাদৰ'', ''গামোচা'' আৰু ''হাঁচতি''কে ধৰি ঘৰুৱা বস্ত্ৰ নিজেই তৈয়াৰ কৰিছিল আৰু নিজেই মুগা-পাট পুহি বয়ন কৰিছিল।<ref name="Mahanta-attire"/><ref name="Richa-attire"/> উন্নত ''চম্পা'' আৰু ''মেজাংকাৰী'' মুগা-পাট বিশেষকৈ উচ্চ শ্ৰেণীৰ সৈতে জড়িত আছিল; সাধাৰণ এৰী, মুগা আৰু মোটা কপাহী বস্ত্ৰ অধিক প্ৰচলিত আছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> কইনাই পৰম্পৰাগতভাৱে পাট বা মুগাৰ ''ৰিহা''ৰ সৈতে ''মেখেলা'' আৰু ''চাদৰ'' পিন্ধিছিল; আন এটা বিৱৰণত সূচীকাম কৰা বগা পাটৰ কইনা-পোছাক আৰু বিয়াত এযোৰ মুগাৰ কাপোৰ দিয়া ৰীতি উল্লেখ আছে।<ref name="Mahanta-attire"/> ''দুকঠীয়া'', ''চাদৰ'' আৰু ''কঁকালমৰা'' বিবাহিতা অৱস্থাৰ প্ৰতীক; আগতে কইনাই সজোৱা ''হাৰুদাই'' বা ''সৰুদৈ জাপি''ও পিন্ধিছিল।<ref name="Khanikar"/>}} ''মেখেলা (ইগু)'' আৰু ''ৰিহা (ৰিচা)'' মুখ্য বস্ত্ৰ; ইয়াৰ লগতে ''গাঠিগী'', ''দুকঠীয়া'', ''চাদৰ'', ''পাঁচকঠীয়া'', ''কঁকালমৰা'', ''ডাবুৱা কটাৰী''সহ ''হাঁচতি'' আৰু এৰীৰ ''জাকী চোলা'' ব্যৱহাৰ কৰা হয়। পৰম্পৰাগত মহিলাৰ অলংকাৰৰ ভিতৰত ''মাদলি'', ''দুগদুগি'', ''জুনবিৰি'', ''থুৰীয়া'', ''গাম-খাৰু'', ''বেনা'', ''গেজেৰা'', ''চিঠিপাটি'' আৰু ''কাকলি'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-attire"/><ref name="Mahanta-attire"/> সজোৱা ''হাৰুদাই'' বা ''সৰুদৈ জাপি'' পৰম্পৰাগতভাৱে কইনাই পিন্ধিছিল আৰু চুতীয়া ৰাজকীয় আৰু আনুষ্ঠানিক সংস্কৃতিৰ সৈতেও জড়িত।<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=387}}</ref>{{efn|ছোৱালীয়ে পৰম্পৰাগতভাৱে কঁকালৰ পৰা তললৈ ''মেখেলা'' পিন্ধে, আনহাতে বিবাহিতা মহিলাই বুকুলৈকে তুলি পিন্ধা দীঘল ৰূপ ''বোৱাৰী মেথনি'' ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে; ছোৱালীৰ বাবে সমতুল্য ''গাৰ্ল মেথনি''ও উল্লেখ আছে। দৈনন্দিন ''মেথনি'' সাধাৰণতে সৰল, আনহাতে আনুষ্ঠানিক ৰূপত ফুলাম নক্সা থাকিব পাৰে।<ref name="Richa-attire"/> ৰঙা সূচীকামযুক্ত ''ডাবুৱা-বচা মেখেলা''ক চুতীয়াসকলৰ এটা প্ৰতীকী বস্ত্ৰ বুলি ধৰা হয়; ''বুটা-বচা'' আৰু ''ফুল-বচা'' নক্সা সাধাৰণতে বগা-ক'লা সূতাৰে তলৰ ফালে কৰা হয়। ''ইগু'' ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য শব্দ;<ref name="Kashyap-attire"/> তুলনাযোগ্য বস্ত্ৰ-শব্দৰ ভিতৰত ডিমাছা ''ৰিগু''<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/235107/10/10_chapter%202.pdf ''Dimasa: Dress and Ornaments'', p.32]</ref> আৰু ত্ৰিপুৰী ''ৰিগনাই'' আছে। ''ৰিহা/ৰিচা'' অবিবাহিতা যুৱতীয়ে বুকুৰ পৰা কঁকাললৈ পিন্ধা সৰু বুকুৰ কাপোৰ; বিবাহিতা মহিলাই সাধাৰণতে ইয়াক চাদৰৰ দৰে কান্ধত লয়। ব্লাউজ প্ৰচলিত হোৱাৰ পাছত ইয়াৰ পুৰণি বুকুৰ কাপোৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কমি যায়; তথাপি চাদৰৰ তলত বা সৈতে ৰিহা টিকি থকাটোক ইয়াৰ অধিক পুৰণি উৎসৰ সূচক বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news|url=https://scroll.in/magazine/910237/wrapped-in-the-popularity-of-assams-mekhela-sador-are-stories-of-lost-diversity|title=Wrapped in the popularity of Assam's mekhela sador are stories of lost diversity|first=Rini|last=Barman|website=Scroll.in}}</ref> মুগাৰ ''ৰিহা/ৰিচা'' প্ৰতিনিধিত্বমূলক চুতীয়া সাজৰ অংশ; ''নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী''ত এজন আহোম ৰজাই ৰাজকীয় প্ৰতিষ্ঠানৰ বাবে প্ৰায় এহেজাৰ চুতীয়া মুগা উৎপাদক আৰু তাঁতীক নিয়োজিত কৰাৰ কথা আছে।<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/3_20190901_20190901,|title=Padmeswar Naoboicha Phukan, Assam Buranji, p.30}}</ref> এই বস্ত্ৰৰ দুয়ো মূৰত ''কেশ-বচা'' নক্সা থাকে, যি বিহুগীতৰ ''"লচকচি লচকচি, ৰিহা ল'বি কেশ বাছি"'' পংক্তিতো স্মৰণ কৰা হয়; পৰম্পৰাগত ভাঁজৰ ভিতৰত ''জাপনি'', ''লাহী-ভাঁজ'', ''কাখৰী-ভাঁজ'', ''খামুচীয়া-ভাঁজ'', ''বাইগা'' আৰু ''কুৱুম'' আছে। ''ইছা'' ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য শব্দ।<ref name="Kashyap-attire"/> ডিমাছা আৰু ত্ৰিপুৰীৰ মাজতো সদৃশ ''ৰিচা'' আছে; ডিমাছাত নামটো ''ৰি'' ("কাপোৰ") + ''চা'' ("সৰু") হিচাপে বিশ্লেষণ কৰা হৈছে আৰু দীঘল মহিলাৰ ''ৰিজাম্ফাই''ৰ বিপৰীতে সৰু বস্ত্ৰৰ বাবে ব্যৱহাৰ হয়।<ref>{{Cite web|url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Dimasa_Grammar-2.pdf|title=Dimasa Grammar|access-date=2026-09-13|archivedate=2021-02-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210224142821/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Dimasa_Grammar-2.pdf|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.bodhijournals.com/pdf/V2N3/Bodhi_V2N3_012.pdf|title=Bala, Lipika, ''Evolution of Risa with special reference to Tripuri tribes in Tripura''}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Fk8kq9PUapkC&q=riha+breast+cloth&pg=PA145|title=Encyclopaedia of North-East India: Tripura|first=Hamlet|last=Bareh|date=23 June 2001|publisher=Mittal Publications}}</ref> ''গাঠিগী'' হ'ল চুলিত গাঁঠি মাৰি লোৱা গামোচা, যিয়ে ধূলিৰ পৰা চুলি ৰক্ষা কৰে আৰু ৰন্ধাৰ সময়ত খাদ্যত চুলি পৰিবলৈ নিদিয়ে। সকলো সময়ত বাধ্যতামূলক নহ'লেও বয়ঃসন্ধিৰ সৈতে জড়িত সাক্ষাৎ, ''পানী তোলা'' নাচ আৰু ''টকা বিহু''ত ইয়াৰ বিশেষ বিধান আছে।<ref name="Richa-attire"/> জনগোষ্ঠীয় পৰম্পৰাই ৰঙা-বগা ''গামোচা''ক [[শদিয়া]]ৰ সৈতে জড়িত কৰে আৰু ৰঙা ব্লাউজক মহিলাৰ সাজৰ এটা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ অংশ বুলি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name="Richa-attire"/> প্ৰায় দুই ''কাঠি'' বা ছফুট দীঘল ''দুকঠীয়া''ই মূৰ আৰু দেহৰ ওপৰভাগ ঢাকে; আনহাতে প্ৰায় আঠ-নফুট দীঘল ''চাদৰ'' কঁকালৰ পৰা ওপৰদেহ আৰু মূৰলৈ মেৰিয়াই লোৱা হয়। দুয়োটাই জ্যেষ্ঠ লোকৰ সন্মুখত আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত বিবাহিতা মহিলাৰ বাবে পৰম্পৰাগতভাৱে বাধ্যতামূলক আৰু সাধাৰণতে কপাহ বা এৰীৰ হয়।<ref name="Richa-attire"/> পাঁচ ''কাঠি'' বা প্ৰায় পোন্ধৰফুট দীঘল ''পাঁচকঠীয়া'' শৰণ লোৱা আৰু আন আচাৰিক প্ৰসঙ্গত ব্যৱহাৰ হয়; বসন্ত আদি ৰোগীৰ গাত মেৰিয়াই বা তলত পাৰিও দিয়া হৈছিল। ''কঁকালমৰা/কঁকাল-বন্ধা'' কঁকালত লোৱা কাপোৰ; ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য ''জোকাচিবা'' বা ''জাকা চিবা''।<ref name="Kashyap-attire"/><ref name="Richa-attire"/> ''হাঁচতি'' মেখেলাত বান্ধি লোৱা সৰু ৰঙা ৰুমাল; ইয়াৰ সৈতে ''ডাবুৱা কটাৰী'' নামৰ সৰু ভাঁজ কৰিব পৰা ছুৰী থাকে, যি তামোল-পাণ কটাসহ দৈনন্দিন কামত ব্যৱহৃত। দুয়োটাকে মহিলাৰ সাজৰ পুৰণি উপাদান বুলি ধৰা হয়; ''ডাব/ডাবুৱা কটাৰী''ক বড়ো আৰু ডিমাছাৰ ''দাবা'' ছুৰীৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে।<ref name="Richa-attire"/> ''জাকী চোলা'' নাভিৰ ওচৰলৈ নামি অহা দীঘল ব্লাউজ সদৃশ এৰীৰ বস্ত্ৰ; ডিঙিৰ পিছফালে বন্ধ আৰু নক্সা আৰু বুটাম সদৃশ অলংকৰণেৰে সজোৱা। এৰী ঘৰতেই পালন, সূতা কটা আৰু বোৱা হৈছিল; উদ্ভিদজাত সামগ্ৰীৰে ৰঙচুৱা ৰং তৈয়াৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-attire"/> ''থুৰীয়া'' কাণফুলিয়ে পৰম্পৰাগতভাৱে বৈবাহিক অৱস্থা সূচাইছিল; বিয়াৰ আগতে কইনাৰ কাণ ফুটাই ধীৰে ধীৰে ফুটা ডাঙৰ কৰা হৈছিল যাতে কাণফুলি পিন্ধিব পাৰে। সাধাৰণ মহিলাই ৰূপৰ অলংকাৰো ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> মহিলাই হাত আৰু নখ ৰঙাবলৈ ''জেতুকা'' আৰু ''বাৰহামথুৰি'' আৰু হাতীদাঁত, কাঠ আৰু বাঁহৰ ফণী ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> ''সৰুদৈয়া ফুলাম জাপি'' মহিলাৰ বিবাহ-শিৰোভূষণ আৰু ৰাজপৰিয়াল আৰু অনুষ্ঠানিক উপলক্ষত ব্যৱহৃত সামগ্ৰী হিচাপে লিপিবদ্ধ।<ref name="Richa-attire"/> ঐতিহাসিক বিৱৰণে সজোৱা ''জাপি''ক চুতীয়া ৰাজদৰবাৰৰ সৈতেও জড়িত কৰে। খনিকৰে নীতিপালে আহোম ৰজালৈ সোণ-ৰূপৰ সূচীকাম কৰা দুটা জাপি পঠোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰিছে,<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=100}}</ref> আনহাতে সমান্তৰাল বুৰঞ্জী-অনুবাদত তেওঁৰ উপহাৰৰ ভিতৰত ৰূপৰ পাৰ থকা জাপি বা ছাতি, ৰূপ-সোণৰ খাৰু, সোণৰ পীৰা, এটা হাতী আৰু দুটা আৰুৱানৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{Cite web|url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|title=''"Then the Chutiâ king desired to send one silver-lipped umbrella (Jâpi), silver and gold bracelets, a gold pirâ, an elephant, and two Âroans to the Ahom king."''|access-date=2026-09-13|archivedate=2020-07-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|deadurl=yes}}</ref> শদিয়া জয়ৰ পাছত লাভ কৰা ৰাজকীয় সম্পত্তিৰ ভিতৰতো ''জাপি'' আছিল,<ref>Mahanta, S. ''Assam Buranji''. D.H.A.S., 1945, p.10.</ref> আৰু আহোম শাসনত জাপি নিৰ্মাতাৰ গোট ''জাপি-হাজীয়া খেল'' চুতীয়াসকলৰ একচেটিয়া আছিল, যিয়ে জাপি বোৱাত তেওঁলোকৰ বিশেষ দক্ষতা সূচায়।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref>}} ===মৌখিক সাহিত্য=== চুতীয়াসকলৰ মৌখিক সাহিত্যত সাধুকথা, কিংবদন্তি, নিচুকনি গীত, লোকগীত, মালিতা, প্ৰবাদ আৰু সাঁথৰ অন্তৰ্ভুক্ত। লিপিবদ্ধ সাধুকথাৰ ভিতৰত ''জাপৰা আৰু জাগধা'' আৰু ''দেউলৰা মণিকোঁৱৰ''ৰ কাহিনী আছে; [[ৰুক্মিণী]], [[সতী সাধনী|সাধনী]] আৰু জোনগাভৰুৰ সৈতে জড়িত পৰম্পৰা কিংবদন্তি হিচাপে সংৰক্ষিত।<ref name="Richa-oral">{{harvcol|Chutia|2026|pp=54-104}}</ref> চুতীয়া লোকগীত বিবাহ, ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান, উৎসৱ আৰু দৈনন্দিন কৰ্মৰ সৈতে জড়িত। ইয়াৰ ভিতৰত ''বিয়া গান'', ''ঢেঁকী টনা গীত'', বিহুগীত আৰু ধৰ্মীয় গীত আছে।<ref name="Richa-oral"/> আন এটা ৰূপ ''ঢোলৰ মালিতা'', য'ত এজন ''ওজা''ই ঢোল, তাল আৰু নৃত্যৰ সৈতে ক্ৰমে পদ গাই কাহিনী আগবঢ়ায়।<ref name="Richa-oral"/> প্ৰবাদ আৰু সাঁথৰো এই মৌখিক পৰম্পৰাৰ অংশ, যদিও চুতীয়াসকলৰ মাজত লিপিবদ্ধ বহু প্ৰবাদ-সাঁথৰ বৃহত্তৰ অসমীয়া সমাজৰ সৈতে ভাগ-বতৰা কৰা।<ref name="Richa-oral"/> ===বস্তুসংস্কৃতি আৰু শিল্পকলা=== চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত বস্তুসংস্কৃতিত বাঁহ, বেত, কাঠ আৰু ধাতুৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ হয়। মাছ ধৰাৰ সঁজুলিৰ ভিতৰত ''জাকৈ'', ''খালৈ'', ''পল'', ''চেপা'', ''থুহা'', ''জুলুকি'', ''খোকা'' আৰু ''বৰশী'' আছে; ইয়াৰে বহু সামগ্ৰী বাঁহ আৰু বেতেৰে তৈয়াৰ। মাছ ধৰা, যাতায়াত আৰু আন নদীমুখী কামত কাঠৰ নাও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-material">{{harvcol|Chutia|2026|pp=161–165}}</ref> চুতীয়া ঘৰত পৰম্পৰাগতভাৱে ব্যৱহৃত ধাতুৰ পাত্ৰৰ ভিতৰত পিতল আৰু কাঁহৰ ''শৰাই'', ''ডেকচি'', ''বানবাটি'', ''চৰিয়া'' আৰু ''বানকাঁহী'' আদি আছে।<ref name="Richa-material"/> পৰম্পৰাগত তাঁতশালত বয়ন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ সঁজুলিৰ ভিতৰত ''উঘা'', ''চেৰেকী'', ''ৰাঁচ'', ''দুৰ্পদী'', ''মাকো'', ''ফুলকাঠি'', ''গৰকা'' আৰু ''মহুৰা'' অন্তৰ্ভুক্ত, যিবোৰ মূলতঃ বাঁহ আৰু কাঠেৰে বনোৱা।<ref name="Richa-material"/> ===বাসগৃহ=== চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত বসতি সাধাৰণতে নদীসংলগ্ন আৰু কৃষিপ্ৰধান অঞ্চলত আছিল। এখন চুতীয়া গাঁৱত সাধাৰণতে প্ৰায় ৬০ৰ পৰা ১৪০টা পৰিয়াল থাকে। আগতে এটা যৌথ পৰিয়ালত কেতিয়াবা প্ৰায় এশজন সদস্যও একেলগে বাস কৰিছিল।<ref>"Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred." {{harvcol|Dutta|1985|p=45}}</ref> ঘৰৰ চৌহদত বিভিন্ন কাৰ্যৰ বাবে পৃথক স্থান আছিল। ''চৰা ঘৰ'' অতিথি থকা আৰু শোৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হ'ল; ''বৰঘৰ'' আছিল ঘৰৰ মুখ্য কোঠা, য'ত সাধাৰণতে জুইশাল আৰু তাৰ ওপৰত ঘৰুৱা সামগ্ৰী শুকুৱাই-সংৰক্ষণ কৰিবলৈ উঁচু ''ধোঁৱাচাং'' থাকিছিল।<ref name="Richa-housing">{{harvcol|Chutia|2026|pp=185-186}}</ref> আন অংশৰ ভিতৰত ৰন্ধনৰ সৈতে জড়িত ''মাজিয়া ঘৰ''; ঢেঁকী, ধান ৰখা পাত্ৰ আৰু জুইশাল থকা ''মৰাল ঘৰ''; শস্য ৰখাৰ পৃথক ''ভঁৰাল''; আৰু ''গোহালি'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-housing"/> [[File:Women of Chutia tribe preparing pithas.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত ৰান্ধনীঘৰত পিঠা প্ৰস্তুত কৰা চুতীয়া মহিলা।]] চুতীয়াসকলৰ মাজত ''এলেং ঘৰ'' বা ''মৰাং ঘৰ''ৰ পৰম্পৰাও আছে। ইয়াক উঁচু বা চাংঘৰ সদৃশ সমূহীয়া ঘৰ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়, য'ত গাঁৱৰ ডেকাসকলে থাকি বিভিন্ন দক্ষতা আৰু পৰম্পৰাগত কলাৰ প্ৰশিক্ষণ লাভ কৰিছিল। এই প্ৰতিষ্ঠানৰ দায়িত্বত থকা ব্যক্তিজনক ''এলেং ঘড়ীয়া বৰুৱা'' বোলা হৈছিল।<ref name="Richa-housing"/> ===পৰম্পৰাগত খেল=== চুতীয়াসকলৰ মাজত লিপিবদ্ধ পৰম্পৰাগত খেলৰ ভিতৰত ''ঘিলা খেল'', ''ঢোপ খেল'' বা ''হেতালি খেল'', মল্লযুদ্ধ (''মল্ল যোধা'') আৰু ''নাও খেল'' আছে। ''ঘিলা খেল'' মাটিত আঁকা কিছুমান খোপত খেলা হয়; খেলুৱৈয়ে এটা ভৰিত জপিয়াই সৰু শিল বা ''ঘিলা'' আগবঢ়ায়। ''ঢোপ খেল'', যাক ''হেতালি খেল''ো কোৱা হয়, সৰু শিলগুটিৰে খেলা দলীয় খেল।<ref name="Richa-games">{{harvcol|Chutia|2026|pp=170–176}}</ref> উৎসৱ আৰু আন বিশেষ উপলক্ষত নাওবাইচো অনুষ্ঠিত হৈছিল; প্ৰতিযোগী দলে তাল মিলাই নাও বাই আৰু একেলগে গীত গায়।<ref name="Richa-games"/> ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== ===স্বাধীনতা আন্দোলন আৰু ৰাজনীতি=== *[[সোণাৰাম চুতীয়া]]—[[যোৰহাট জিলা]]ৰ বৈষ্ণৱ পণ্ডিত, স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু শিক্ষাবিদ। *বিৰোচন চুতীয়া—[[গোলাঘাট জিলা]]ৰ ব্ৰিটিছবিৰোধী স্বাধীনতা সংগ্ৰামী, যাক ব্ৰিটিছসকলে মৃত্যুদণ্ড দিছিল।<ref>{{cite news |last=Handique |first=Siddhartha |title=Veer Birochon Chutia memorial |work=Assam Times |date=18 September 2015}}</ref> *কেৰকেটুৱা চুতীয়া—[[তিতাবৰ]]ৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী, যাক ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ বাবে ১৯২২ চনত কাৰাবন্দী কৰা হৈছিল।<ref name="AssamGovJorhat">{{cite web |title=Renowned Personalities of Jorhat District |url=https://assam.gov.in |publisher=District Administration, Jorhat, Government of Assam |access-date=September 26, 2026}}</ref> *মহেশ্বৰ চুতীয়া—[[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ [[চৰাইদেউ|চাৰিং]] অঞ্চলৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী। তেওঁ ১৯৪২ চনৰ স্বাধীনতা আন্দোলন আৰু ''মৃত্যু বাহিনী''ত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ১৯৯৭ চনত অসম চৰকাৰৰ পৰা তাম্ৰপত্ৰ লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Maheshwar Chutia |url=https://cmsadmin.amritmahotsav.nic.in/district-reopsitory-detail.htm?24366= |website=Digital District Repository |publisher=Ministry of Culture, Government of India |access-date=26 September 2026}}</ref> *নগেন চুতীয়া—[[ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন]] আৰু ১৯৪২ চনৰ সৰুপথাৰ ৰে'লপথ ধ্বংসাত্মক কাৰ্যৰ সৈতে জড়িত স্বাধীনতা সংগ্ৰামী। এই ঘটনাৰ বাবে তেওঁক দহ বছৰৰ সশ্ৰম কাৰাদণ্ড বিহা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=The incident of train derailment in Sarupathar |url=https://heritageexplorer.in/itihas_details/14 |website=Heritage Explorer |access-date=26 September 2026}}</ref> *[[সুমিত্ৰা হাজৰিকা]]—বিশিষ্ট অসমীয়া নাৰীবাদী লেখিকা, সমাজকৰ্মী আৰু নাৰী শক্তি পুৰস্কাৰ (২০১৭) বিজয়ী। *ঘনকান্ত ফুকন—স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু চুতীয়া সন্মিলনৰ অন্যতম প্ৰধান প্ৰতিষ্ঠাপক।{{sfn|Baruah|2007|pp=224–225}} *চিদানন্দ শইকীয়া—স্বাধীনতা সংগ্ৰামী, শিক্ষাবিদ, লেখক আৰু [[বোকাখাত]]ৰ সাংবাদিকতাৰ পথিকৃৎ। বোকাখাত সাহিত্য সভাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু ছোভিয়েট দেশ নেহৰু বঁটাপ্ৰাপক। *[[সোণেশ্বৰ বৰা]]—স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু ৰাজনীতিবিদ; ১৯৬৭ৰ পৰা ১৯৭৮ চনৰ ভিতৰত অসম চৰকাৰৰ কৃষি আৰু সমবায় মন্ত্ৰী আছিল। তেওঁ [[অসম গ্ৰামীণ বিকাশ বেংক]] প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ লগতে অসমত ক্ষুদ্ৰ চাহ বাগিচাৰ ধাৰণাৰ পথিকৃৎ আছিল। *[[অতুল বৰা]]—২০১৬ চনৰ পৰা [[বোকাখাত বিধানসভা সমষ্টি|বোকাখাত সমষ্টি]]ৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ বিধায়ক।<ref name="CrossCurrent2024">{{cite web |title=চুতীয়া জনগোষ্ঠীঃ আত্মপ্ৰতিষ্ঠাৰ সংগ্ৰাম, জনজাতিকৰণৰ দাবী আৰু ইয়াৰ যুক্তিযুক্ততা |url=https://thecrosscurrent.in/the-chutia-community-the-struggle-for-self-establishment-the-demand-for-tribalization-and-its-rationale/ |website=The CrossCurrent |date=30 November 2024 |access-date=26 September 2026 |language=as}}</ref> *[[অজন্তা নেওগ]]—[[গোলাঘাট বিধানসভা সমষ্টি|গোলাঘাট সমষ্টি]]ৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ বিধায়ক।<ref name="CrossCurrent2024"/> *[[বিমল বৰা]]—[[টিংখং বিধানসভা সমষ্টি|টিংখং সমষ্টি]]ৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ বিধায়ক।<ref name="CrossCurrent2024"/> *শৰৎ শইকীয়া—[[মাহমৰা বিধানসভা সমষ্টি|মাহমৰা সমষ্টি]]ৰ প্ৰাক্তন বিধায়ক। *[[অমিয় কুমাৰ ভূঞা]]—[[বিহপুৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি|বিহপুৰীয়া সমষ্টি]]ৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ প্ৰাক্তন বিধায়ক।<ref name="CrossCurrent2024"/> ===সাহিত্য, ইতিহাস আৰু শিক্ষা=== *[[স্বৰ্ণলতা বৰুৱা]]—ইতিহাসবিদ, [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ প্ৰাক্তন অধ্যাপক আৰু ''Indian History Congress''ৰ প্ৰাক্তন সভাপতি। অসমৰ ইতিহাস আৰু ইয়াৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ ইতিহাস বিষয়ক গৱেষণাৰ বাবে পৰিচিত। *কোষেশ্বৰ বৰুৱা—ইতিহাসবিদ, লেখক, ছয়দুৱাৰ মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আৰু [[গহপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|গহপুৰ সমষ্টি]]ৰ প্ৰাক্তন বিধায়ক। *ধৰ্মেশ্বৰ চুতীয়া—পণ্ডিত আৰু পাণ্ডুলিপি গৱেষক। [[কামৰূপ অনুসন্ধান সমিতি]]ৰ প্ৰাক্তন সম্পাদক আৰু ''A Descriptive Catalogue of Manuscripts'' গ্ৰন্থৰ সংকলক। *ৰামচন্দ্ৰ চুতীয়া—অসমীয়া লেখক আৰু শিক্ষাবিদ। তেওঁ ২৯খন গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছে, যাৰ ভিতৰত [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ জনজাতিসমূহৰ সমাজ আৰু নৃতাত্ত্বিক অধ্যয়ন বিষয়ক আঠখন গ্ৰন্থ অন্তৰ্ভুক্ত। ২০২৫ চনৰ লুমিনাছ লুম্মেৰ দাই সাহিত্য বঁটাপ্ৰাপক।<ref>{{cite news |title=Luminous Lummer Dai Literary Award-2025 to be awarded to Ramchandra Chutia and Dr Ashok Kumar Pandey |url=https://archive.arunachaltimes.in/index.php/2025/05/18/luminous-lummer-dai-literary-award-2025-to-be-awarded-to-ramchandra-chutia-and-dr-ashok-kumar-pandey/ |work=The Arunachal Times |date=18 May 2025}}</ref> *হৰিপ্ৰসাদ নেওগ—অসমীয়া লেখক, শিক্ষাবিদ আৰু সাহিত্য সংগঠক। মৰিয়নি মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰাক্তন অধ্যক্ষ, [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ প্ৰাক্তন সাধাৰণ সম্পাদক আৰু [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ পাঠ্যপুথি সমন্বয় সমিতিৰ সম্পাদক আছিল।<ref>{{cite web |title=বৈচিত্ৰ্যময় অসম |url=https://www.sebaonline.org/textbooks/class-9/ASSAMESE%20MIL_Rapid%20Reader_BOISITRAMAI%20AXOM_Assamese_Class%20IX-X.pdf |publisher=Board of Secondary Education, Assam |language=as |page=56}}</ref> *ভ্ৰমৰ চন্দ্ৰ শইকীয়া—[[জাঁজী]]ৰ বিশিষ্ট লেখক, শিক্ষক আৰু বিংশ শতিকাৰ চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ অন্যতম প্ৰাৰম্ভিক সংগঠক। ===বিজ্ঞান, চিকিৎসা আৰু উদ্ভাৱন=== *[[জয়ন্তী চুতীয়া]]—ভাৰত চৰকাৰৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিভাগৰ এমেৰিটাছ বিজ্ঞানী আৰু বিশিষ্ট পদাৰ্থবিজ্ঞানী। *[[গুণাৰাম খনিকৰ]]—বিশ্বখ্যাত বনৌষধি বিশেষজ্ঞ। *[[নোমল চন্দ্ৰ বৰা]]—স্নায়ুৰোগ বিশেষজ্ঞ আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথম ছুপাৰ-স্পেচিয়েলিটি তৃতীয় স্তৰৰ চিকিৎসালয় GNRC-ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক। *[[উদ্ধৱ ভৰালী]]—১৪০টাতকৈ অধিক উদ্ভাৱনৰ কৃতিত্ব থকা বিশ্বখ্যাত উদ্ভাৱক। *দিব্যজ্যোতি চুতীয়া—ভূ-তথ্যবিজ্ঞানী আৰু উত্তৰ-পূব মহাকাশ প্ৰয়োগ কেন্দ্ৰ (NESAC)ৰ ভূ-তথ্যবিজ্ঞান আৰু তথ্য-প্ৰযুক্তি বিভাগৰ মুৰব্বী। ২০১৯ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় জিঅ'মেটিক্স বঁটা (প্ৰযুক্তি) লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Awards & Recognition |url=https://nesac.gov.in/about/awards/ |publisher=North Eastern Space Applications Centre |access-date=26 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Geoinformatics & IT Division |url=https://nesac.gov.in/geoinformatics-it-division-gid/ |publisher=North Eastern Space Applications Centre |access-date=26 September 2026}}</ref> *মহানন্দ চুতীয়া—কেন্দ্ৰীয় মুগা এৰি গৱেষণা আৰু প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠানৰ ৰেচম বিজ্ঞানী। মুগা পলুৰ ৰোগ আৰু ৰেচম পালন বিষয়ক গৱেষণাৰ বাবে পৰিচিত।<ref>{{cite web |title=Dr. Mahananda Chutia, M.Sc., Ph.D. |url=https://cmerti.res.in/wp-content/uploads/2021/03/Mahananda-Chutia.pdf |publisher=Central Muga Eri Research and Training Institute |access-date=26 September 2026}}</ref> ===কলা, সংস্কৃতি আৰু ক্ৰীড়া=== *[[হেমপ্ৰভা চুতীয়া]]—ডিব্ৰুগড়ৰ বিশিষ্ট তাঁতশিল্পী আৰু শিল্পী। পৰম্পৰাগত বয়নশিল্পলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে ২০২৩ চনত [[পদ্মশ্ৰী]] আৰু অসম গৌৰৱ বঁটাৰে সন্মানিত। *[[বিশ্বজিৎ বৰা]]—[[মুম্বাই]]ভিত্তিক ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক, প্ৰযোজক, লেখক আৰু সম্পাদক। *কৃষ্ণমণি চুতীয়া—''চল গৰী'' আৰু ''আম পাত লম্বা লম্ব'' আদি জনপ্ৰিয় গীতৰ বাবে পৰিচিত অসমীয়া গায়ক। *মহেন্দ্ৰ চুতীয়া—[[যোৰহাট জিলা]]ৰ বিশিষ্ট ঢুলীয়া ওজা আৰু ঢোলবাদক। ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আঞ্চলিক দূৰদৰ্শনত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰাৰ লগতে পৰম্পৰাগত ''ঢুলীয়া ওজা'' কলাৰ প্ৰচাৰৰ বাবে পৰিচিত। *[[গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ]]—অসমীয়া ফেশ্বন আৰু পোছাক পৰিকল্পনাকাৰী তথা চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক। ''[[মিছন চাইনা]]'', ''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]'' আৰু ''চিকাৰ'' আদি অসমীয়া চলচ্চিত্ৰত কৰা কামৰ বাবে পৰিচিত।<ref>{{cite web |title=Who is Garima Saikia Garg? Wife of Zubeen Garg and Acclaimed Assamese Costume Designer |url=https://www.oneindia.com/india/who-is-garima-saikia-garg-acclaimed-assamese-singer-and-wife-of-zubeen-garg-7865093.html |website=OneIndia |date=19 September 2025 |access-date=26 September 2026}}</ref> *অভিনন্দন চুতীয়া—মুষ্টিযোদ্ধা। তেওঁ ২০১১ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া আৰু ছিনিয়ৰ ৰাষ্ট্ৰীয় মুষ্টিযুদ্ধ প্ৰতিযোগিতাত অসমক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Abhinandan Chutia |url=https://indiaboxing.in/boxers/2448 |publisher=Indian Amateur Boxing Federation |access-date=26 September 2026}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *অনু চুতীয়া—ভাৰতীয় ট্ৰেক চাইক্লিষ্ট। তেওঁ ২০১৬ চনৰ ট্ৰেক এছিয়া কাপত জুনিয়ৰ মহিলাৰ দলীয় স্প্ৰিণ্টত স্বৰ্ণপদক আৰু জুনিয়ৰ মহিলাৰ স্প্ৰিণ্টত ৰূপৰ পদক লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=Indian cyclists win 6 medals on day one of Track Asia Cup 2016 |url=https://indianexpress.com/article/sports/sport-others/indian-cyclists-win-6-medals-on-day-one-of-track-asia-cup-2016-3032626/ |work=The Indian Express |date=15 September 2016}}</ref><ref>{{cite news |title=India finish second with 8 medals on final day of Track Asia Cup 2016 |url=https://indianexpress.com/article/sports/sport-others/india-finish-second-with-8-medals-on-final-day-of-track-asia-cup-2016-3034781/ |work=The Indian Express |date=17 September 2016}}</ref> *[[নয়নমণি শইকীয়া]]—ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহিলা লন বল খেলুৱৈ। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin}} * {{citation |first=S L |last=Baruah |title=A Comprehensive History of Assam |year=1986 |publisher=Munshiram Manoharlal|ref=harv}} * {{cite book |last=Khanikar |first=Surjyakanta |title=চুতীয়া জাতিৰ ইতিহাস আৰু লোক-সংস্কৃতি |trans-title=History and Folk Culture of the Chutia Community |year=1991 |language=as|ref=harv}} *{{cite journal |last=Prinsep |first=James |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1838 |volume=7 |publisher=Asiatic Society of Bengal |url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ |language=en |ref=harv }} *{{cite journal |last=Hannay |first=S.F |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en |ref=harv }} * {{cite book|last1=Saikia|first1=Yasmin|title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India|date=2004|publisher=Duke University Press|isbn=082238616X|url=https://books.google.com/books?id=WfSmsuO6QugC|language=en|access-date=4 May 2020|archive-date=1 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230201230337/https://books.google.com/books?id=WfSmsuO6QugC|url-status=live |ref=harv}} * {{cite journal|last=Bhuyan|first=Rashmi Rekha|title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora|date=2023|journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology|volume=11|issue=2|pages=532|url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |ref=harv}} * {{cite book|last=Baruah|url=https://archive.org/details/chutiaburanji/mode/2up|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|date=2007|ref=harv}} * {{Citation |last=Bhattacharjee |first=J. B. |contribution=The Kachari (Dimasa) state formation |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |pages=391–397 |publisher=Assam Publication Board |place=Guwahati |year=1992|ref=harv}} * {{Cite thesis|last=Buragohain|first=Romesh|date=1988|title=Ahom State Formation in Assam: An Inquiry into the Factors of Polity Formation in Medieval North East India|type=PhD|publisher=North-Eastern Hill University|degree=PhD|hdl=10603/61119|ref=harv}} * {{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/284925 |year=2018|ref=harv }} * {{cite journal |last1=Acharyya |first1=Prarthana |last2=Mahanta |first2=Sakuntala |year=2019 |title=Language vitality assessment of Deori: An endangered language |url= |journal=Language Documentation & Conservation |volume=13 |issue= |pages=514–544 |doi= |hdl=10125/24853 |access-date=|ref=harv}} *{{cite book |last=Gogoi |first=Jahnavi |title=Agrarian System of Medieval Assam |publisher=Concept Publishing Company |place=New Delhi |year=2002|ref=harv}} *{{cite book |last1=Borboruah |first1=Hiteswar |title=Ahomar Din |date=1997 |publisher=Assam Prakashan Parishad|pages= |isbn=|ref=harv}} * {{Citation| last = Guha| first = Amalendu| title = The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)| journal = Social Scientist| volume = 11| pages = 3–34| date = December 1983| doi = 10.2307/3516963| issue = 12| jstor = 3516963| url = http://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/handle/123456789/3259| access-date = 23 March 2021| archive-date = 6 July 2023| archive-url = https://web.archive.org/web/20230706211727/https://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/handle/20.500.12413/3259| url-status = live|ref=harv}} * {{cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Assam Administration |location=Calcutta |year=1930|ref=harv}} *{{Cite journal|last=Jacquesson|first=François|date=2008|title=Discovering Boro-Garo|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|journal=History of an Analytical and Descriptive Linguistic Category|access-date=23 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803001248/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|archive-date=3 August 2019|url-status=dead|archivedate=3 August 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190803001248/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|deadurl=yes |ref=harv}} * {{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |year=1997 |ref=harv}} * {{cite journal |last1=Jacquesson |first1=François |last2=van Breugel |first2=Seino |title=The linguistic reconstruction of the past: The case of the Boro-Garo languages |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |date=3 November 2017 |volume=40 |issue=1 |pages=90–122 |doi=10.1075/ltba.40.1.04van |ref=harv}} *{{Cite journal |last1=Kumar |first1=Vikrant |last2=Basu |first2=Debashis |last3=Reddy |first3=B Mohan |year=2004 |title=Genetic Heterogeneity in Northeastern India: Reflection of Tribe–Caste Continuum in the Genetic Structure |url= |journal=American Journal of Human Biology |volume=16 |issue=3 |pages=334–345 |doi=10.1002/ajhb.20027|s2cid=22571529|ref=harv }} *{{citation |first=Guptajit |last=Pathak |title=Assam's history and its graphics |year=2008 |publisher=Mittal Publications|ref=harv}} *{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |publisher=Gauhati University |year=2026 |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/720611 |via=Shodhganga |access-date=19 August 2026 |ref=harv }} *{{Cite book|last=Dalton|first=Edward Tuite|url=https://books.google.com/books?id=9wxWAAAAcAAJ&dq=bihiya+ahom&pg=PA77|title=Descriptive Ethnology of Bengal|date=1872|publisher=Office of the superintendent of government printing|language=en|ref=harv}} * {{cite journal|last1=Shin|first1=Jae-Eun|year=2020|title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, The Chutiyas and the Dimasas|journal=The Indian Economic and Social History Review|volume=57|issue=1|pages=49–75|doi=10.1177/0019464619894134|s2cid=213213265|ref=harv}} * {{Citation |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |place=Allahabad |year=1985| url=http://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf|ref=harv}} * {{Citation |last=Nath |first= D |contribution=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |year=2013 |title=Early States in North East India |editor-last1=Bhattarcharjee |editor-first1=J B| editor-last2=Syiemlieh |editor-first2=David R |pages = 24–49 |place=Delhi |publisher=Regency Publications| isbn=978-81-89233-86-0|ref=harv}} *{{Citation |last=Sarma |first=Benudhar |title=Maniram Dewan|publisher=Manuh Prakashan |place=Guwahati |year=1993|ref=harv}} *{{Citation|last=Hamilton|first=Francis|title=An Account of Assam|editor-last1=Bhuyan|editor-first1=Surya Kumar|publisher=The Government Of Assam|year=1940|ref=harv}} {{refend}} {{Assam}} {{অসমৰ জনগোষ্ঠী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]] 26p5glwxcgomn870h47gixis1foangg 651826 651825 2026-11-10T00:07:01Z Ananya Taye 28065 /* পৰৱৰ্তী কাল */ 651826 wikitext text/x-wiki {{About|চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া ৰাজ্যখন|চুতীয়া ৰাজ্য}} {{short description|উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ অসমৰ এটা জনগোষ্ঠী}} {{Infobox ethnic group | group = চুতীয়া জনগোষ্ঠী | native_name = |image = [[File:Chutia Bihu group.png|none|300px]] | image_caption = পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকত চুতীয়া যুৱক-যুৱতীৰ এটা দল। | population = | popplace = প্ৰধানকৈ [[উজনি অসম]], মধ্য অসম আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ বিভিন্ন জিলা; লগতে অসমৰ নগৰাঞ্চলসমূহ | languages = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[দেউৰী ভাষা|দেউৰী-চুতীয়া ভাষা]](পৌৰাণিক ৰাজকীয়) | religions = [[হিন্দুধৰ্ম]] (বিশেষকৈ [[একশৰণ ধৰ্ম]])<ref>{{cite book |title=Comprehensive history of Assam, SL Baruah |pages=182}}</ref><ref>{{cite book |title=Comprehensive history of Assam, SL Baruah |pages=403, 406–7}}</ref>, অৰ্ধ হিন্দু | related = {{hlist|[[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]], [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]], [[সোণোৱাল কছাৰী]], অন্যান্য [[বড়ো-কছাৰী]]}} | footnotes = }} '''চুতীয়া জনগোষ্ঠী''' ([[ইংৰাজী]]: Chutia; ইংৰাজী উচ্চাৰণ: {{IPAc-en|ˈ|s|ʊ|ð|iː|j|aː}}; ''Sutia'' বুলিও লিখা হয়) ভাৰতৰ [[অসম]]ৰ এটা বড়ো-কছাৰী মূলৰ আদিম থলুৱা [[জনগোষ্ঠী]],<ref>"Most of the tribal members of the Mataks like the Morans, Barahis, Kacharis and Chutiyas, being members of the great Bodo family, had allied religious beliefs and customs."{{harvcol|Dutta|1985|p=48}}</ref> যাৰ ইতিহাস [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে নিবিড়ভাৱে জড়িত।<ref name="ReferenceA">"In the chronicles of Assam, either in the Tai-Ahom or Assamese languages, two kingdoms were important in 15th and 16th century Upper Assam. These two “peoples” were called Kachari and Chutiya in the Assamese language, and respectively Tumisa (or Timisa) and Tiora in the Tai-Ahom language."{{harvcol|Jacquesson|2008|p=29}}</ref> ৰাজধানী [[শদিয়া]]ত অৱস্থিত চুতীয়া ৰাজ্য মধ্যযুগীয় অসমৰ এটা মুখ্য ৰাজনৈতিক শক্তি আছিল। ১৫২৩–২৪ চনত [[আহোম ৰাজ্য]]ত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ পূৰ্বে ইয়াৰ ভূখণ্ড পূব আৰু উত্তৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ৰ বৃহৎ অংশ আৰু সংলগ্ন সীমান্ত অঞ্চললৈ বিস্তৃত আছিল।<ref>"[T]he Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west." {{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref><ref>{{harvcol|Gogoi|2002|pp=20–21}}</ref> ৰাজ্যখন অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ পাছত চুতীয়া জনসংখ্যাৰ কিছুমান অংশক উজনি অসমৰ আন ঠাই<ref>"(After defeating the Chutiyas, a number) of blacksmiths and other artisans were taken from Sadiya to the Ahom capital. Having settled all these matters Suhunmung returned to Charaideo where he performed the 'Rikkhan' ceremony"{{harvcol|Baruah|2007|p=178}}</ref><ref>{{harvcol|Sarma|1993|p=287) Dewanar Atla: "Suhungmung or Swarganarayan, after defeating Dhirnarayana and his minister Kasitora, received a number of Dola, Kali..Hiloi and gunpowder (Kalai-khar). Besides these, he also made a number of blacksmiths (Komar) prisoners and settled them either at Bosa (in present-day [[Jorhat district]]) or Ujjoni regions"}}</ref> আৰু মধ্য অসমলৈ<ref>"(T)he outer limit of Darrang district, in the western-most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutiyas in the early part of the sixteenth century."{{harvcol|Shin|2020|p=53}}</ref> পুনৰ্বাসিত কৰা হয়। চুতীয়াসকল [[অসমীয়া জাতি|অসমীয়া জাতিসত্তা]] গঠন কৰা মূল গোটসমূহৰ অন্যতম।<ref>{{cite book |last=Dube |first=S. C. |title=Indian Society |url=https://archive.org/details/indiansociety0000scdu |publisher=National Book Trust |location=New Delhi |year=1990 |page=[https://archive.org/details/indiansociety0000scdu/page/20 20] |isbn=81-237-1031-3 |quote=The history of the Mongoloid groups in Assam is long ... this element constitutes the bedrock of Assamese culture and society. [...] Another important cluster of Indo-Mongoloid population, includes the Chutia, Deuri, Mishing, and Moran. They now live in upper Assam. The Chutias and Morans had their own kingdoms in the past.}}</ref><ref>"Many were the people throughout Assam who considered themselves “Chutiyas”, especially in Upper Assam, but they were considered to be an Assamese 'caste' since they were (and still are) quite indistinguishable from common Assamese people; actually, they were (and still are) one of those traditional groups of Assam that came to form the Assamese people." {{harvcol|Jacquesson|2008|p=29}}</ref> ঔপনিৱেশিক যুগৰ আৰম্ভণিতে [[কলিয়াবৰ]]ৰ পূবফালৰ উজনি অসমত চুতীয়া জনগোষ্ঠী জনসংখ্যাৰ হিচাপত দ্বিতীয় বৃহত্তম গোট আছিল।<ref>"In the parts east from Kaliabor, the tribe next most numerous is called Chutiya."{{harv|Hamilton|1940|p=53}}</ref> বৰ্তমানো তেওঁলোকৰ মুখ্য বসতি উজনি অসমত; ইয়াৰ লগতে দৰং, মৰিগাওঁ,কাৰ্বি আংলং, নগাঁও, উত্তৰ গুৱাহাটী (বিশেষকৈ চাংসাৰি আৰু ৰংমহল) আৰু বৰাক উপত্যকাতো উল্লেখযোগ্য জনসংখ্যা আছে।<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=42}}</ref>{{efn|১৮৮১ চনৰ লোকপিয়লত অসমত গণনা কৰা ৬০,২৩২ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ২২.৫% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰ জিলাৰ বাহিৰত বাস কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত নগাঁৱত ৮,০৫৫, গোৱালপাৰাত ১,৯১৮, দৰঙত ১,৩৬২, কামৰূপত ১,১৬৮ আৰু কাছাৰ সমভূমিত ১,০৬৯ জন আছিল।<ref>{{cite book |last=Lyall |first=Charles |title=Report on the Census of Assam for 1881 |location=Calcutta |publisher=Government of India |year=1883 |at=Final Census Table VIII, Castes and Tribes}}</ref> ১৮৯১ চনতো একেধৰণৰ বিস্তৃতি দেখা যায়; ৮৭,৬৯১ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ১৮% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰৰ বাহিৰত আছিল—নগাঁৱত ১০,৪৬৮, দৰঙত ৩,৫৪৬, কামৰূপত ১,০৩৬ আৰু আন জিলাসমূহত ৮৪৮ জন।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=Census of India, 1891: Assam |volume=I |location=Shillong |publisher=Assam Secretariat Printing Office |year=1892 |page=270}}</ref>}} ১৮৮১-১৯২১ চনত কৰা লোক পিয়লত(census) গোৱালপাৰা জিলাতো কিছু সংখ্যক(আজিৰ‌‌ দিনত আনুমানিক ৪০-৫০‌ হাজাৰ) চুতীয়া আছিল বুলি উল্লেখ আছে যদিও আজিৰ দিনত দেখা পোৱা নাযায়। ঐতিহাসিক চুতীয়াসকল মূলতঃ [[বড়ো-কছাৰী]] গোটৰ অন্তৰ্গত আছিল<ref name=":1">(M)embers of the Mataks like the Morans, Barahis, Kacharis and Chutiyas, being members of the great Bodo family, had allied religious beliefs and customs. All of them worshipped a Primodial male deity and a Primodial female deity, and all of them were animist.{{harvcol|Dutta|1985|pp=48}}</ref> আৰু তেওঁলোকৰ মাজত কিছু শান মিশ্ৰণ থকাৰ সম্ভাৱনাও উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>"From the physical appearance of the Chutiyas, Gait opinies "they have in their frames a considerable infusion of Shan blood...." This may be possible because the Chutiyas were the next neighbours of the Shans of southeast Asia"{{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref> ২০০৬ চনৰ উজনি অসমৰ ছটা জনগোষ্ঠীৰ ওপৰত কৰা এটা নৃতাত্ত্বিক মাপবিদ্যাগত অধ্যয়নত চুতীয়া নমুনাৰ সৈতে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ সাদৃশ্য সৰ্বাধিক পোৱা যায়; তাৰ পাছত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]]।<ref name="Deori">{{cite journal |last1=Baruah |first1=Tiluttoma |last2=Mondal |first2=Sudipta |last3=Gharami |first3=Ajay Kumar |last4=Adak |first4=Dipak Kumar |title=The Tai-Phake of Assam, India—A morphometric study and population comparison with neighbouring groups |journal=Collegium Antropologicum |volume=30 |issue=3 |year=2006 |pages=579–583 |pmid=17058528 |url=https://hrcak.srce.hr/file/43439 |access-date=2026-09-13 |archivedate=2022-06-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220615224135/https://hrcak.srce.hr/file/43439 |deadurl=yes }}</ref> ২০০৪ চনৰ এটা জিনগত অধ্যয়নে চুতীয়া, আহোম আৰু ৰাজবংশীসকলক ঐতিহাসিক জনজাতি–জাতি নিৰন্তৰতাৰ মাজৰ এটা মধ্যৱৰ্তী অৱস্থানত ৰাখে।<ref>"The process of assimilation of some of the tribes in the caste hierarchy is probably reflected in the broad constellation of populations in the multidimensional plot (Fig. 3); on the one end it is the constellation of populations subscribing to the caste system, while the other end of the plot is the constellation of tribal groups. In between lie groups like the Rajbanshi, Chutiya, and Ahom, which were supposed to have undergone the process discussed above." {{harvcol|Kumar|Basu|Reddy|2004|p=339}}</ref><ref>"The Chutia, Ahom, and Rajbanshis constitute a separate and compact cluster positioned in the center of MDS plot."{{harvcol|Kumar|Basu|Reddy|2004|p=341}}</ref> চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ছোৱাত তেওঁলোকৰ মাজত সংস্কৃতকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া চলিছিল,<ref>"The frequent appearance of Vaiṣṇava brahmins in the Chutiya royal grants shows their enhanced presence in the court and rural society." {{harvcol|Shin|2020|p=55}}</ref><ref>{{harv|Dutta|1985|p=29}}</ref> আৰু ষোড়শ শতিকাৰ পাছত [[একশৰণ ধৰ্ম]]ৰ প্ৰভাৱত অধিক সাংস্কৃতিক পৰিৱৰ্তন ঘটে।<ref>"(A)fter the sixteenth century with the advent of the neo-Vaiṣṇava movement of Śankaradeva which brought about a profound change in the cultural and historical consciousness of the local population, including the Chutiyas." {{harvcol|Shin|2020|p=55}}</ref> তেওঁলোকে ওচৰ-চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে, বিশেষকৈ আহোমসকলৰ সৈতে, আত্মসাৎ আৰু আন্তঃবিবাহৰ প্ৰক্ৰিয়াতো অংশ লয়।<ref>"While the Ahom has a subdivision called 'Chutia', the Chutia have a section known as 'Ahom'." {{harvcol|Kumar|Basu|Reddy|2004|p=337}}</ref> ভাৰত চৰকাৰে চুতীয়া জনগোষ্ঠীক অন্যান্য পিছপৰা শ্ৰেণী (OBC) হিচাপে স্বীকৃতি দিছে।<ref>{{Cite web |url=http://www.ncbc.nic.in/user_panel/GazetteResolution.aspx?Value=mPICjsL1aLvrfca7yFSI/925Go7SY9937UQ98B5lbFdbKCi85fJtx2wivIdOyNDx |title=Central List of OBCs |date=9 January 2015 |website=National Commission for Backward Classes |access-date=23 June 2021 |archive-date=26 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226204126/http://www.ncbc.nic.in/user_panel/GazetteResolution.aspx?Value=mPICjsL1aLvrfca7yFSI%2f925Go7SY9937UQ98B5lbFdbKCi85fJtx2wivIdOyNDx |url-status=dead }}</ref> জনগোষ্ঠীটোক [[অনুসূচিত জনজাতি]]ৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ দাবী বহুদিনীয়া; অসম চৰকাৰে এই অন্তৰ্ভুক্তিৰ বাবে ভাৰত চৰকাৰলৈ আনুষ্ঠানিক পৰামৰ্শ প্ৰেৰণ কৰিছে।<ref>{{cite web |title=Inclusion of Ethnic Communities in the Scheduled Tribes List |url=https://www.pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=2150795 |website=Press Information Bureau |publisher=Ministry of Tribal Affairs, Government of India |date=31 July 2025 |quote=The recommendation for inclusion of Chutiya, Koch-Rajbongshi, Matak, Moran, Tai-Ahom and Tea Tribe communities has been received from the State Government of Assam. |access-date=8 September 2026 }}</ref><ref>{{cite web |title=Tripartite meetings with various communities from Assam held today |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1488513 |website=Press Information Bureau |publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India |date=24 April 2017 |quote=The Six Communities namely Koch Rajbongshi, Moran, Motok, Tai Ahom, Chutia and Adivasi (Tea Tribes) have been demanding Scheduled Tribe status to these Communities. }}</ref> ==নাম== ''চুতীয়া'' নামটোৰ উৎপত্তিৰ কথা বিতংভাৱে জনা‌‌ নাযায়। [[আহোম ভাষা]]ৰ [[বুৰঞ্জী]]সমূহত চুতীয়া সকলক 𑜄𑜢𑜰𑜫 𑜍𑜠 (Tiora) বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |date=1920 |url=https://ia801408.us.archive.org/2/items/in.ernet.dli.2015.463794/2015.463794.Ahom-assamese-english-Dictionary.pdf |page=90–91 |language=en |access-date=2026-09-26}}</ref> আনহাতে অসমীয়া ভাষাৰ বুৰঞ্জীসমূহত ''চুতীয়া'' নাম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="ReferenceA"/> ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষভাগত পদ্মেশ্বৰ নাওবৈচা ফুকনে তেওঁৰ "অসম বুৰঞ্জী"ৰ "অসম দেশত চুটীয়া কুলৰ উৎপত্তি" শিতানত উল্লেখ কৰিছিল যে চুতীয়া সকলক পূৰ্বে ''"চুতীয়া-কছাৰী"'' বুলি কোৱা হৈছিল আৰু তেওঁলোকৰ মূল কুল ''"কছাৰী"'' আছিল।<ref>"পদ্মেশ্বৰ নাওবৈচা ফুকনে "অসম বুৰঞ্জী"ৰ "অসম দেশত চুটীয়া কুলৰ উৎপত্তি" শিতানতো লিখিছে— “চুটীয়াক পূৰ্বে চুটীয়া-কছাৰি বুলিছিল, চুটীয়াৰ আচল কুল কছাৰি”"{{harvcol|Baruah|2007|p=62}}</ref> ১৮৪৮ চনত বৃটিছ গৱেষক এছ. এফ. হেনেই (S. F. Hannay)-য়ে ''চুতীয়া'' নামটোৰ সৈতে ''[[ক্ষত্ৰিয়]]'' শব্দৰ সম্ভাৱ্য ব্যুৎপত্তিগত সম্পৰ্কৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁ দেউৰী চুতীয়াসকলৰ বিষয়ে আলোচনা কৰি চুতীয়াসকলৰ মাজত প্ৰচলিত প্ৰাচীন কামৰূপৰ ক্ষত্ৰিয় বংশৰ বংশধৰ হোৱাৰ পৰম্পৰাৰ কথা লিপিবদ্ধ কৰে। লগতে বৰ্মী আৰু শান ভাষাত ‘ৰ’ৰ সলনি ‘য়’ ধ্বনি ব্যৱহাৰৰ কথা উল্লেখ কৰি ''Chootyah'' নামটোক ''Xshattrya'' বা ''Chuttryah'' ৰূপৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |title=Notes on Ancient Temples and Other Remains in the Vicinity of Suddyah, Upper Assam |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |volume=17 |issue=1 |page=468 |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c7/Journal_of_the_Asiatic_Society_of_Bengal._June_1848_%28IA_s1id11854090%29.pdf}}</ref> ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনে (২০২০) চুতীয়া ৰাজবংশৰ তাম্ৰপত্ৰ আৰু বংশাৱলী বিশ্লেষণ কৰি তেওঁলোকৰ [[অসুৰ|অসুৰ-বংশীয়]] পৰিচয় আৰু [[ক্ষত্ৰিয়]] মৰ্যাদাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ব্ৰাহ্মণ্য বৈধতা প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰক্ৰিয়া আলোচনা কৰিছে। তেওঁৰ মতে, বৈষ্ণৱ ব্ৰাহ্মণসকলে স্থানীয় শাসকগোষ্ঠীৰ বংশাৱলী নিৰ্মাণ আৰু তেওঁলোকক ব্ৰাহ্মণ্য সামাজিক ব্যৱস্থাৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।{{sfn|Shin|2020|pp=55, 71–72}} ==ইতিহাস== ===প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস=== চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ লিপিবদ্ধ ইতিহাস পূব [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]] আৰু বিশেষকৈ [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত; পৰৱৰ্তীকালত এই অঞ্চলেই [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ ৰাজনৈতিক কেন্দ্ৰ হয়। প্ৰত্ন-মাপবিদ্যাগত প্ৰমাণে দেখুৱায় যে আদি-মধ্যযুগতেই শদিয়া অঞ্চলত ইটা নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা আছিল। ২০২৪ চনৰ এটা অধ্যয়নত প্ৰতিমাগড় আৰু পদুম পুখুৰীৰ ইটাসমূহক সাধাৰণভাৱে সপ্তমৰ পৰা দশম খ্ৰীষ্টীয় শতিকাৰ ভিতৰত ধৰা এটা একে প্ৰযুক্তিগত স্তৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Saikia2024">{{cite journal |last1=Saikia |first1=Raktim Ranjan |last2=Taye |first2=Chaitra Dhar |last3=Amin |first3=Nurul |last4=Konwar |first4=Sorat |last5=Panzeri |first5=Laura |last6=Galli |first6=Anna |title=Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History |journal=Applied Sciences |volume=14 |issue=14 |year=2024 |page=6271 |doi=10.3390/app14146271 |doi-access=free}}</ref> এই প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণসমূহ বৰ্তমানলৈকে লিপিবদ্ধ চুতীয়া শাসকসকলৰ সময়ৰ পূৰ্বৰ। ই শদিয়া অঞ্চলত প্ৰাচীন কালৰ পৰাই এক বিকশিত ইটা নিৰ্মাণ-পৰম্পৰাৰ উপস্থিতি সূচায় যদিও ইয়াৰ সৈতে পৰৱৰ্তী চুতীয়া ৰাজনৈতিক শক্তিৰ প্ৰত্যক্ষ সম্পৰ্ক এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাই। বৃহত্তৰ অঞ্চলটোৱে ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত বৰ্ণিত পবিত্ৰ ভূগোলতো গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান অধিকাৰ কৰিছিল। শদিয়াৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|তাম্ৰেশ্বৰী]]ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|দিক্কৰবাসিনী]] [[কামৰূপ]]ৰ এটা ধাৰণাৰ পূব সীমা হিচাপে দেখা যায়। জে-ইউন শ্বিনে লক্ষ্য কৰিছে যে গ্ৰন্থখনত বৰ্তমানৰ গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ ললিতকান্তৰ পৰা পূবলৈ দিক্কৰবাসিনীলৈ বিস্তৃত দেশখনক ললিতকান্তৰ পৰা পশ্চিমলৈ কৰতোয়া নদী লৈ বিস্তৃত অঞ্চলৰ বিপৰীতে দেখুওৱা হৈছে। প্ৰথম অঞ্চলটো ''[[কিৰাত]]''সকলৰ দেশ বুলি দেখুওৱা হৈছে—যাক সাধাৰণতে মধ্য আৰু উজনি ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বিস্তৃত তিব্বতী-বাৰ্মী ভাষী জনসমষ্টিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়—আনহাতে পশ্চিমৰ অঞ্চলটোক ব্ৰাহ্মণ, ঋষি আৰু ''বৰ্ণ'' ব্যৱস্থাৰ লোকৰ ব্ৰাহ্মণ্য স্থায়ী সমাজ হিচাপে উপস্থাপন কৰা হৈছে। শ্বিনৰ মতে এই বৈপৰীত্যই স্থায়ী কৃষি আৰু ব্ৰাহ্মণ্য বসতিৰ অসম বিস্তাৰ প্ৰতিফলিত কৰে, যদিও দুয়ো অঞ্চলেই কামৰূপৰ পবিত্ৰ ভূগোলৰ অংশ আছিল।<ref name="Shin2018Kamarupa">{{cite book |last=Shin |first=Jae-Eun |chapter=Region Formed and Imagined: Reconsidering Temporal, Spatial and Social Context of Kāmarūpa |editor1-last=Dzüvichü |editor1-first=Lipokmar |editor2-last=Baruah |editor2-first=Manjeet |title=Modern Practices in North East India: History, Culture, Representation |publisher=Routledge |location=London and New York |year=2018 |pages=39–40}}</ref>{{sfn|Dutta|1985|pp=29–31}} ===চুতীয়া ৰাজ্য=== {{Main|চুতীয়া ৰাজ্য}} এই পূবাঞ্চলীয় পৰিৱেশত চুতীয়া ৰাজনৈতিক শক্তিৰ বিকাশ ঘটে, যদিও ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস অল্পলিপিবদ্ধ। চতুৰ্দশ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধৰ পৰা শিলালিপি আৰু তাম্ৰশাসনৰ প্ৰমাণ অধিক স্পষ্ট হৈ উঠে; এই সময়ৰ তাম্ৰশাসনসমূহত পৰৱৰ্তী কালৰ [[শদিয়া]]ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা ''সধয়াপুৰ'' বা ''স্বধয়াপুৰ''ক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা ৰজাসকলৰ উল্লেখ পোৱা যায়।{{sfn|Shin|2020|pp=52–53}} ৰাজ্যখন শদিয়া আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন উত্তৰ-পূব অসম তথা বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অঞ্চলসমূহক কেন্দ্ৰ কৰি বিকশিত হৈছিল। মুখ্য ভূখণ্ড বৰ্তমানৰ [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[মাজুলী]]<ref name="Bhuyan"/> আৰু [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]] জিলাকে ধৰি,<ref>"N.N Acharyya, are of the opinion that the Chutiya kingdom extended up to Viswanath in the present Darrang district of Assam." {{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref><ref>{{harvcol|Nath|2013|p=27}}</ref><ref>"If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers extended as far as the outer limit of Darrang district, to the westernmost extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutiyas in the early part of the sixteenth century." {{harvcol|Shin|2020|pp=52–53}}</ref> বৰ্তমানৰ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ কিছু অংশও সামৰি লৈছিল।<ref>"..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west"{{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref><ref name="Bhuyan">"About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century, the area was brought under the control of the Ahoms and before that the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas."{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ সমভূমি আৰু পাহাৰৰ পাদদেশীয় অঞ্চলসমূহো ৰাজ্যখনৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{harvcol|Shin|2020|p=57}} "The ruins of two forts in Lohit district of&nbsp;Arunachal Pradesh is said to be the remains of Bhīṣmaka's city, viz. Bhismaknagar (sk. Bhīṣmakanagara): one ruin about 16 miles northwest of Sadiya at the foot of the hills&nbsp;between the rivers Dikrang and Dibang is known as the fort of Bhīṣmaka, and the other&nbsp;about 24 miles north of Sadiya between the gorges of those two rivers is believed to be the&nbsp;fort of Śiśupāla. Based on an inscribed brick with the name of Śrīśrī-Lakṣmīnārāyaṇa,&nbsp;discovered from the ruins of the forts in Bhismaknagar, it is assumed that Chutiya king&nbsp;Lakṣmīnārāyaṇa of the early fifteenth century had his capital in the area. The&nbsp;paleographical analysis of the inscription supports this dating."</ref><ref>"In the main, however, their territory was confined to the river valleys of the Suvansiri, Brahmaputra, Lohit, and the Dihing and hardly extended to the hills at its zenith."{{harvcol|Nath|2013|p=27}}</ref> ইতিহাসবিদ নিত্যানন্দ গগৈৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত অঞ্চল বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল, [[ইটানগৰ]] অঞ্চলসহ লৈকে, বিস্তৃত আছিল আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত ইয়াৰ পশ্চিম সীমা [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি|বিশ্বনাথ]]ৰ ওচৰৰ বৰগাং নদীলৈকে আছিল। এই পুনৰ্নিৰ্মাণৰ সমৰ্থনত তেওঁ [[শদিয়া]], বুৰৈ দুৰ্গ আৰু বৰগাং আৰু ডিকাই নদীৰ সংগমস্থলীৰ ওচৰৰ নক্সাপৰ্বতত পোৱা শিলৰ চিহ্ন সমূহৰ উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2|quote=During the days of his successors, this kingdom[Chutia], at times, included besides the regions as mentioned above, also a part of the hilly province of present Arunachal Pradesh inclusive of Itānagar, its present capital, and its adjacent territories in the Brahmaputra valley as far west as to the river Bargāng near Biswanath in the Sonitpur District. Similar marks on stones found in the old archaeological ruins in Sadiyā, on the bank of the Buroi river and in the Naxāpāhār at the confluence of the Bargāng and the Dikai rivers inside Arunachal Pradesh, support this belief.}}</ref> গগৈয়ে চতুৰ্দশ আৰু পঞ্চদশ শতিকাৰ চুতীয়া ৰজাসকলৰ শিলালিপি আৰু তাম্ৰশাসনৰ ভিত্তিত কয় যে শদিয়া বা সধয়াপুৰক কেন্দ্ৰ কৰি থকা এই ৰাজবংশই [[উজনি অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভূমি সামৰি লোৱা এখন "বিস্তৃত দেশ"ত শাসন কৰিছিল।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2|quote=Moreover, the inscriptions like the Dhenukhanā Copper Plate of Satyanārāyan of Śaka 1314 (1392 A.D.), the Barmutiyā Bil Copper Plate of the prince Dharmanārāyan a son of Satyanarayan of Śaka 1314, the Ghilāmorā Copper Plate of Laksminārāyan of Śaka 1323 (1401 A.D.), the Chepākhowā Copper Plate of Śaka 1350 (1428 A.D.) and the Pāyā-tāmreswari Temple Inscription of Mukta (Yuva) Dharmanārāyan of Śaka 1364 (1442 A.D.), also confirm that this line of kings had their capital at Sadiyā or Sadhayāpur and they ruled once an extensive country comprising a part of Upper Assam and Arunachal Pradesh, at least in the last part of the 14th century and the first part of the 15th century A.D.}}</ref> নেই ইলিয়াছে ১৮৭৬ চনত উদ্ধৃত কৰা এখন পুৰণি অসমীয়া বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণ অনুসৰি, চুকাফাৰ আগমনৰ পূৰ্বে অঞ্চলটোৰ চুতীয়া শাসকসকলে [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু বৰাহী মুখীয়াল সমূহৰ ওপৰত সাৰ্বভৌম কৰ্তৃত্ব চলাইছিল।<ref>{{cite book |last=Acharyya |first=N. N. |title=The History of Medieval Assam |year=1966 |page=232}}</ref><ref>{{cite book |last=Burhagohain |first=R. C. |chapter=A Note on the Morans, the Borahis and the Chutiyas |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |edition=2nd |year=2003 |publisher=Publication Board Assam |location=Guwahati |page=61}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ই মধ্যযুগীয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ অন্যতম মুখ্য ৰাজনৈতিক শক্তিলৈ বিকশিত হয়; অমলেন্দু গুহই পঞ্চদশ শতিকালৈ চুতীয়াসকলক উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক গঠনসমূহৰ ভিতৰত “সৰ্বাধিক বিকশিত” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>"The period from 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutia, the Tai-ahom, the Koch, the Dimasa, the Tripuri, the Meithei, the Khasi and the Pamar- all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century....The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutias." {{harvcol|Guha|1983|p=5}}</ref> এছ. কে. দত্তৰ মতেও ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত চুতীয়াসকল আটাইতকৈ উন্নত আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এক সু-বিকশিত সভ্যতা আছিল।<ref>"Indeed it appears that of all the tribes of the Brahmaputra valley, the Chutiyas were the most advanced and had a well-developed civilization." {{harvcol|Dutta|1985|p=29}}</ref> ইতিহাসবিদ ইয়াছমিন শইকীয়াৰ মতে, ত্ৰয়োদশ শতিকাত চুতীয়াসকল উজনি লৌহিত্য উপত্যকাৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী জনগোষ্ঠী আছিল আৰু সেই সময়তে তেওঁলোকৰ নিজা ৰজা আৰু শদিয়াত ৰাজধানী আছিল।<ref>{{harvcol|Saikia|1997|p=188}}: "In the thirteenth century, the Chutias were by far the most powerful group in the upper Lauhitya valley having a king and a capital city at Sadiya."</ref> ৰাজ্যখনৰ কৌশলগত অৱস্থানে শাসকসকলক অসম, [[তিব্বত]] আৰু দক্ষিণ [[চীন]]ৰ মাজৰ পূবমুখী বাণিজ্য আৰু জন-চলাচল নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈও সক্ষম কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Saikia|2004|p=8}}</ref> [[File:Archival photo of Eastern Gate of Bhismaknagar.jpg|thumb|350px|চুতীয়া ৰাজ্যৰ ভীষ্মকনগৰ দুৰ্গৰ পূব প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ধ্বংসাৱশেষ।]] শিলালিপিৰ পৰা জনা প্ৰাৰম্ভিক শাসকসকলৰ ভিতৰত নন্দিন—নন্দী বা নন্দীশ্বৰ বুলিও পাঠ কৰা হয়—অন্যতম। ''ধেনুখনা'' তাম্ৰশাসনত তেওঁক ''সধয়াপুৰ''ৰ অধিপতি বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। তেওঁৰ নামৰ আগৰ ক্ষতিগ্ৰস্ত বংশাৱলী অংশত নন্দীশ্বৰক এজন পূৰ্বৱৰ্তী শাসকৰ কন্যা (''tanayā'')ৰ যোগেদি জন্ম হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে; কিন্তু সেই শাসকৰ নাম শিলালিপিৰ বাচি থকা অংশত এতিয়া পঢ়িব নোৱাৰি।{{efn|ধেনুখনা ফলকৰ সংশ্লিষ্ট অংশ খণ্ডিত আৰু বহু অক্ষৰ নোহোৱা। ''চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী''ত প্ৰকাশিত লিপ্যন্তৰত নন্দীশ্বৰৰ উল্লেখৰ আগতে পূৰ্বৱৰ্তী শাসকৰ কন্যাৰ উল্লেখ ৰক্ষিত আছে।<ref>{{cite book |editor-last1=Barua |editor-first1=Swarnalata |editor-last2=Nath |editor-first2=Damburudhar |title=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী |trans-title=History of the Chutia Community |year=2007 |language=as |at=Appendix A, Dhenukhana copper-plate inscription |url=https://archive.org/details/chutiaburanji}}</ref> মহেশ্বৰ নেওগৰ সংস্কৰণে সধয়াপুৰৰ শাসক নন্দী (নন্দীশ্বৰ/নন্দিসৰ)ক শিলালিপিত নাম অপাঠ্য হৈ পৰা পূৰ্বৱৰ্তী ৰজাৰ কন্যাৰ পুত্ৰ বুলি চিনাক্ত কৰে আৰু সত্যনাৰায়ণক নন্দীশ্বৰৰ পুত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰে।<ref>{{cite book |editor-last=Neog |editor-first=Maheswar |title=Prachya-Sasanavali |edition=3rd |publisher=Publication Board, Assam |location=Guwahati |year=2008 |orig-year=1974 |page=187}}</ref>}} নন্দীশ্বৰৰ পত্নীৰ নাম দৈৱকী; তেওঁলোকৰ পুত্ৰ ''সত্যনাৰায়ণ''ক “দেৱতাৰ শত্ৰু”ৰ বংশ অৰ্থাৎ ''সুৰৰিপু-বংশ''ৰ বুলি দেখুওৱা হৈছে, যাক নেওগে [[অসুৰ]] বংশ বুলি ব্যাখ্যা কৰিছিল।{{sfn|Shin|2020|pp=53–54}} সত্যনাৰায়ণৰ মাতৃকুলীয় সম্পৰ্কক দিয়া বিশেষ গুৰুত্বক চুতীয়া ৰাজবংশটো মাতৃসূত্ৰীয় আছিল, অথবা অন্ততঃ সম্পূৰ্ণভাৱে পিতৃসূত্ৰীয় নাছিল, তাৰ সম্ভাৱ্য প্ৰমাণ বুলি ধৰা হৈছে।{{sfn|Shin|2020|p=54}} একে শিলালিপিসমূহে বুজায় যে সেই সময়লৈ দেশজ শাসকসকলে বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ মাজেৰে হিন্দুকৰণ গ্ৰহণ কৰিছিল; তেওঁলোকৰ শিলালিপিত বাসুদেৱৰ আহ্বান আছে আৰু ৰাজদৰবাৰৰ ব্ৰাহ্মণসকলে সংস্কৃতীয় বংশাৱলী আৰু ৰাজকীয় বৈধতা নিৰ্মাণত সহায় কৰিছিল।<ref>"Given these Puranic traditions, the rulers of Sadiya, with help of Vaiṣṇava brahmins, seem to have sought legitimacy by projecting themselves as the descendants of Kṛṣṇa. Their worship of Kṛṣṇa was evident in the invocation of Vāsudeva (the son of Vasudeva, namely Kṛṣṇa) at the beginning of the Dhenukhana inscription. This attempt, however, had its own limitations due to their autochthonous background." {{Harvcol|Shin|2020|p=53}}</ref> চুতীয়া যুগৰ ভূদৃশ্যৰ সৈতে জড়িত প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ পূব [[অসম]] আৰু বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]জুৰি বিস্তৃত। ইয়াৰ ভিতৰত [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]], [[ভীষ্মকনগৰ]], [[মালিনী থান]], [[গোম্চি]], [[ইটা দুৰ্গ]], [[নক্সাপৰ্বত]], [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]], [[ৰামঘাট–তাৰাছো ধ্বংসাৱশেষ|বুঢ়ৈ দুৰ্গ]], [[মৈৰামৰা দৌল]] আৰু শদিয়া–লোহিত–দিবাং অঞ্চলৰ অসংখ্য সুৰক্ষিত ধ্বংসাৱশেষ, মন্দিৰৰ অৱশেষ, মাটিৰ দুৰ্গ আৰু ইটাৰে নিৰ্মিত পুখুৰী অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |title=Archaeology |url=https://research.arunachal.gov.in/?page_id=178 |publisher=Department of Cultural Affairs, Government of Arunachal Pradesh |access-date=24 August 2026}}</ref>{{sfn|Shin|2020|pp=52–57}}{{efn|আন অৱশেষৰ ভিতৰত বুঢ়া-বুঢ়ী থান, বৰনগৰ (শদিয়া), প্ৰতিমাগড় আৰু তেজু আৰু হাতিডুবাৰ মাটিৰ দুৰ্গ আছে। শদিয়াৰ চৌপাশে [[পদুম পুখুৰী, শদিয়া|পদুম পুখুৰী]], বৰপুখুৰী আৰু সাত পুখুৰীকে ধৰি বহু প্ৰাচীন পুখুৰীৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=Tinsukia – Archaeological Sites |url=https://ignca.gov.in/online-digital-resources/archaeological-sites/assam/tinsukia/ |publisher=Indira Gandhi National Centre for the Arts |access-date=24 August 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Newly Discovered Archaeological Sites 2015/2016 |url=https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/newly-discovered-archaeological-sites-20152016 |publisher=Directorate of Archaeology, Government of Assam |access-date=24 August 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260824025924/https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/newly-discovered-archaeological-sites-20152016 |archivedate=24 August 2026 |deadurl=yes}}</ref> বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৰয়িং–ইথিলি অঞ্চলত পাৰ ইটাৰে গঠিত ইটা পুখুৰী, ইটাৰে নিৰ্মিত পদুম পুখুৰী (ৰয়িং) আৰু কানিয়িং নাট, লগতে ওচৰৰ কাম্পোনা পুখুৰী আৰু দেৱনাথ গাঁৱৰ এটা প্ৰাচীন ইটাৰে বাঁধানো কুঁৱা আছে।<ref>{{cite web |title=Tourism |url=https://roing.nic.in/tourism/ |publisher=District Administration, Lower Dibang Valley, Government of Arunachal Pradesh |access-date=24 August 2026}}</ref> লোহিত জিলা গেজেটিয়াৰত লোহিত আৰু দিবাঙৰ মাজত অসংখ্য পুখুৰীৰ কথাও লিপিবদ্ধ আছে; কিছুমান প্ৰায় ছয় একৰ পৰ্যন্ত ডাঙৰ, ইটাৰে বাঁধানো পাৰ আৰু ''ঘাট''যুক্ত, আৰু পদুম পুখুৰীত ভীষ্মকনগৰ-ধৰণৰ ইটাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |title=Lohit District Gazetteer |publisher=Government of Arunachal Pradesh |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/lohit.pdf}}</ref> এই সকলো অৱশেষৰ প্ৰথম নিৰ্মাণ চুতীয়া শাসকসকলৰ অধীনতেই হৈছিল বুলি নিশ্চিতভাৱে ক'ব নোৱাৰি; তথাপি বহুতো অৱশেষ চুতীয়া যুগৰ, সেই সময়ত ব্যৱহৃত, অথবা চুতীয়া-যুগীয় শদিয়াৰ বৃহত্তৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক ভূদৃশ্যৰ অংশ আছিল।}} প্ৰত্যক্ষ শিলালিপিগত সংযোগৰ ভিতৰত তাম্ৰেশ্বৰীত ১৪৪২ চনৰ চুতীয়া শাসক ''শ্ৰী শ্ৰীমত মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ''ৰ শিলালিপি, ৰুকমিণীনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা ''শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মীনাৰায়ণ'' নামাঙ্কিত ইটা, আৰু ভীষ্মকনগৰ আৰু পদুম পুখুৰীত পোৱা ''শ্ৰী শ্ৰী প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ'' নাম উল্লেখযোগ্য।<ref>{{harvcol|Neog|1977|pp=85–86}}</ref><ref>"The ruins of two forts in Lohit district of Arunachal Pradesh are said to be the remains of Bhīṣmaka’s city, viz. Bhismaknagar (sk. Bhīṣmakanagara): one ruin about 16 miles northwest of Sadiya at the foot of the hills between the rivers Dikrang and Dibang is known as the fort of Bhīṣmaka, and the other about 24 miles north of Sadiya between the gorges of those two rivers is believed to be the fort of Śiśupāla. Based on an inscribed brick with the name of Śrīśrī-Lakṣmīnārāyaṇa, discovered from the ruins of the forts in Bhismaknagar, it is assumed that Chutiya king Lakṣmīnārāyaṇa of the early fifteenth century had his capital in the area. The paleographical analysis of the inscription supports this dating."{{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> [[চুহুংমুং]]ৰ ৰাজত্বকালত ১৫২৩–২৪ চনত [[আহোম ৰাজ্য|আহোমসকলে]] চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰে। দখলৰ সময়লৈ যথেষ্ট হিন্দুকৰণ ঘটিছিল যদিও বৰ্ণব্যৱস্থা কিমান দূৰ প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল সেই বিষয়ে গৱেষকৰ মতভেদ আছে—এটা বৰ্ণনাই ইয়াক সীমিত অৱস্থাত থকা বুলি কয়, আন এটিয়ে ইয়াক প্ৰচলিত হোৱা বুলি উল্লেখ কৰে।<ref>"However, the caste system (in the Chutia kingdom) was in its marginal form"{{harvcol|Buragohain|1988|p=70}}</ref><ref>"(At the time of annexation by the Ahoms) caste system had become prevalent in (the Chutiya) society." {{harvcol|Gogoi|2002|p=21}}</ref> প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু শিলালিপিগত প্ৰমাণে শাসকসকলক বৃহত্তৰ শদিয়া প্ৰত্ন-সমষ্টিৰ সৈতে সংযোগ কৰে আৰু ৰজাসকলৰ ৰাজধানী এই অঞ্চলতেই আছিল বুলি সূচায়।<ref>{{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> ===পৰৱৰ্তী কাল=== {{See also|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} ৰাজ্য দখলৰ পাছত পূৰ্বৰ ৰাজধানী অঞ্চল ''সধয়াপুৰ''ক ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই''ৰ অধীনত আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। সংগঠিত বিদ্ৰোহৰ সম্ভাৱনা কমাবলৈ চুতীয়া সম্ভ্ৰান্তসকলক ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অংশলৈ ছটিয়াই দিয়া হয়,<ref>"Suhunmung scattered the Chutiya nobles in different parts of the kingdom, so as to prevent an organised rebellion from them" {{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> আৰু কাৰিকৰ তথা জনসাধাৰণৰ আন অংশকো উজনি অসমৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ স্থানান্তৰ কৰি পুনৰ্বাসিত কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|p=178}}</ref> ''দৰং ৰাজবংশাৱলী''য়েও উল্লেখ কৰে যে বিজয়ৰ পাছত পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যসকলে পলাই [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিৰি]] আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিচিমি]] সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল।{{efn|বুৰঞ্জীখনত আছে: "Tar putra-bhai jot hokole polail / Miri Mishmit pakhi pranak rakhila" (“তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু ভায়েকসকল সকলোৱে পলাই মিৰি-মিছমিৰ মাজত আশ্ৰয় লৈ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিলে”)।<ref>{{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hem Chandra |title=Darrang Raj Vamsavali |publisher=Government of Assam |year=1917 |at=vv. 364–371}}</ref>}} চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনক পৰৱৰ্তী সময়ৰ আহোম ৰাজনৈতিক বিস্তাৰ আৰু কূটনৈতিক সম্পৰ্কৰ বুৰঞ্জীসমূহতো উল্লেখ কৰা হৈছে। ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''ত ৰৌতা–তেমনিৰ পৰা উত্তৰ পাৰলৈ পুনৰ্বাসিত [[বাৰ ভূঞা]]সকলৰ<ref name="Rowta">Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p. 27-28, "বাৰ ভুঞা:- আৰু পূৰ্বে দিহীঙ্গিয়া ৰজা দেৱে ৰটাটেমনি মাৰি বাৰভূঞাক উত্তৰ কোলত পাতিলেনি। ভূঞাৰ নাম উতৈ ১,তমাই ১, ৰাই ১, সঁকাই ১, কৌষিক ১, উজিৰ ১, লস্কৰ ১, চোমদাৰ ১, সনাতন ১, কেহো ১, ৰামভট ১, ভকতভূঞা ১। এই বাৰটা মুখ্য ভূঞা। তাৰে চাৰিটাকৈ সৰু মূৰিয়া ভূঞা দুকুড়ি আঠোটা। ৰটা ভাঙি আনি লাচাম কলিতা ভূঞাৰ ঘৰ নি স্বৰ্গদেৱে বাঁহবাড়িত পাতি এক ভায়েকক সোণাৰি নৈত পাতিলে, এক ভায়েকক পৰ্বতত পাতিলে, এক ভায়েকক খঙ্গিয়া বুলিছিল। এই ঘৰে তিনি ঘৰ হ'ল।" </ref> অন্তৰ্গত উতৈ আৰু তমাইয়ে আহোম ৰজাৰ কৰ্তৃত্বক প্ৰত্যাহ্বান জনাই "সৰ্বকালে আমাৰ ৰাজ্য, চুটিয়াক মাৰি বৰ লাই পালে। শুক্ল হস্তীত যি বহে তাৰে ৰাজ্য, আহোমে ক'ত পালে?" বুলি কোৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Assam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Government of Assam |year=1945 |page=12|quote="সেই সয়ম উতৈ তমাই দুই ভূঞায়ে হস্তিত চূণ ঘহি কান্ধত চলি, বোলে, -"সৰ্বকালে আমাৰ ৰাজ্য, চুটিয়াক মাৰি বৰ লাই পালে। শুক্ল হস্তীত যি বহে তাৰে ৰাজ্য, আহোমে ক'ত পালে?" এই গৰ্ব্ব শুনি স্বৰ্গদেৱে বোলে-"মোক নাকুৰি নাখামে দিছে কালে পাইছো।" ভূঞা হঁত কোন মানুহ, শুকুলা হস্তিত উঠি যে আমাক অৱগৰ্ব্ব কৰে?" এই বুলি স্বৰ্গদেৱে বৰসন্দিকৈ ডেকাৰজা, দিহিঙ্গীয়া গলমণি পাত্ৰ, চনবন ভঙ্গীয়া হুহামৰা এই তিনি প্ৰধান কাঁড়ী, ৩ বোলে-"আমি ভূঞাহঁতক মাৰি ধৰি আনি দিম; স্বৰ্গদেৱৰ লোণ চাউল খাবৰ কি কাৰণ?" পাচে স্বৰ্গদেৱে বঁটাবাহন দি লোকজন সহিতে পঠাই দিলে। সিবোৰো গৈ কঢ়ামুখৰ দীৰ্ঘ পুখুৰীৰ কোষত ৰʼলগৈ। সেই সময়ত কাৰেকুছীয়া বাসুদেৱ তপসী লস্কৰে বোলে-"আহোমৰ লগত যুদ্ধ কৰিব নোৱাৰি। পোৱালি-খোৱা আহোম, পেটৰ পোৱালিকো চিৰি মাৰে।" এই বুলি ঘোঁৰা ৫টা, ৰূপ ২ চৰু সহিতে মালবৈয়া লস্কৰ পঠাই দিলে, বোলে-"আমি স্বৰ্গদেৱৰ শৰ্ণীয়া হʼলো, আমাক যিৰূপে ক্ৰোদ্ধ এৰিব, তাকে কৰিব।" পাচে ডেকাৰজা প্ৰমুখ্যে গলমণি পাত্ৰে বোলে-"ভাল, আমি মহাৰাজ স্বৰ্গদেৱৰ চৰণত বুজাই সাঞ্চি-পাতি ৰাখিম। তহঁতৰ ভাই-ভতিজা আমাৰ লগত পঠাই দে, খাটনীয়াৰৰূপে স্বৰ্গদেৱৰ চৰণত সেৱা কৰি থাকক গৈ, তেবেসে আমি উলটি যাব পাৰোঁ।" এই কথাত থাকি লালোয়া, উতাবৰ, কহিক, চোমদাৰ, উজীৰ, তমাই, চপা, সোণাবৰ, ভেদাই, এই সকল ভূঞাৰ ভাই-ভতিজাক লগত লৈ সন্দিকৈ প্ৰমুখ্যে ডেকাৰজায়ে খাটনীয়াৰৰূপে ভেঁটাই দিলে। স্বৰ্গদেউ বোলে-"শুকুলা হাতীৰ যে তমাই উঠিছে, সেই হাতী মোলৈ কিয় নানিলিহঁক?" পাচে ভূঞাৰ পুত্ৰ চপা সোণাবৰে বোলে-"হাতীৰ পোৰোগ হৈছিল, সেই কথাতেহে হাতীৰ সকলো গাৱে চূণ ঘহিছিল। শুক্লা হস্তীক স্বৰ্গদেউ নাপায়, আমি বন্দীহঁতে ক'ত পাম?" স্বৰ্গদেউ বোলে-"বন্দীহঁতে টেপাই কৰিব পাই নেকি?" এই বুলি উতৈ তমাই ২ ভূঞাক জুমুধি দেওঘৰৰ কোষত কাটিলে। তাৰ দুই পুতেক খাটনীয়াৰৰ লগতে ৰাখিলে। তাৰেপৰা ভূঞা বোৰ বশ হৈ থাকিল।"}}</ref> আনহাতে, ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত [[কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ সৈতে হোৱা সীমা-বিবাদৰ সময়ত এজন আহোম বিষয়াই কছাৰী ৰজাক সতৰ্ক কৰি "চুতীয়া ৰাজা সৱংশে সহিতে তল গৈছে" বুলি চুতীয়া ৰাজবংশৰ পতনৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰাৰ বৰ্ণনা পোৱা যায়।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Satsari Asam Buranji |publisher=Publication Department, Gauhati University |year=1964 |page=62}}</ref> তদুপৰি, একেখন ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''ত [[গৌড় ৰাজ্য|গৌড়]]ৰ ৰজাৰ সৈতে কূটনৈতিক সম্পৰ্ক স্থাপনৰ উদ্দেশ্যে হোৱা বাৰ্তালাপত আহোম পক্ষই চুতীয়া ৰজা অৰ্থাৎ "ছোট হেন্দুৱানৰ ৰাজা"ক পৰাস্ত কৰি [[কৰতোৱা নদী]]ত খাণ্ডা পখালাৰ দাবী কৰাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Assam Buranji |year=1945 |pages=23–24}}</ref> "ছোট হেন্দুৱানৰ ৰজা"ৰ চুতীয়া ৰজা হিচাপে পৰিচয় একেটা মূল পাণ্ডুলিপিৰ পৰা সংগৃহীত আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত প্ৰকাশিত বিৱৰণতো পোৱা যায়।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Deodhai Asam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies |year=1932 |page=171}}</ref> এই বুৰঞ্জী-বিৱৰণসমূহত চুতীয়া ৰাজ্যৰ বিজয়ক আহোম ৰাজশক্তিৰ সামৰিক প্ৰতিপত্তি আৰু ৰাজনৈতিক কৰ্তৃত্ব প্ৰতিষ্ঠাৰ উদাহৰণ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। তথাপি বিজয়ৰ পাছত আহোম কৰ্তৃত্বই বাৰে বাৰে চুতীয়া প্ৰতিবাদৰ সন্মুখীন হয়। ১৫২৭, ১৫২৯, ১৫৪২, ১৫৫০–৫৩, ১৫৬৫ আৰু ১৫৭২ চনত উল্লেখযোগ্য বিদ্ৰোহৰ তথ্য পোৱা যায়।{{efn|১৫২৭ চনত শদিয়াৰ বিদ্ৰোহত দিহিঙীয়া গোহাঁই নিহত হয়। ১৫২৯ চনৰ বৃহত্তৰ বিদ্ৰোহত চন্দনগিৰি, দইথাং, মৰাণকাও আৰু দিবাং-লোহিত নদীৰ কাষত যুদ্ধ হয়, যাক শেষত চুহুংমুঙে দমন কৰে। ১৫৪২ চনত বিদ্ৰোহীসকলে দিচাঙৰ ওচৰত আহোম বিষয়া Sheng Hanan-ক হত্যা কৰে। ১৫৫০ চনত কংসপাত্ৰই শদিয়াত নিজকে ৰজা ঘোষণা কৰে আৰু একাংশ বিদ্ৰোহী আহোম কোঁৱৰৰ সহায়ত ১৫৫৩ চনত মৃত্যু হোৱা পৰ্যন্ত প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখে। ১৫৬৫ চনত চুতীয়া বাহিনীয়ে নামৰূপ আৰু খেৰামত আক্ৰমণ কৰে। ১৫৭২ চনত শদিয়াত এজন ''সেনাপতি''ৰ নেতৃত্বত হোৱা বিদ্ৰোহ নেতাসকল বন্দী হোৱাৰ সৈতে শেষ হয়।{{sfn|Barua|1930|pp=60–64, 79, 89, 92}}{{sfn|Baruah|2007|pp=179–186}}}} বৰ্তমানৰ লক্ষীমপুৰৰ [[ঘিলামৰা]]ৰ স্থানীয় লোকবিশ্বাসই অঞ্চলটোক ঘিলা নামৰ এজন চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতাৰ সৈতে জড়িত কৰে; কোৱা হয় যে [[চুখামফা]]ৰ (১৫৫২–১৬০৩) ৰাজত্বকালত আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক তাত হত্যা কৰিছিল।{{efn|স্থানীয় ব্যুৎপত্তিগত পৰম্পৰা অনুসৰি ঘিলাক এখন পথাৰত হত্যা কৰা হৈছিল; সেই পথাৰ পিছলৈ ''ঘিলামৰা'', অৰ্থাৎ “ঘিলা মৰা ঠাই”, নামে জনাজাত হয়।<ref>Kalita, Jitaram, ''Dhakuakhana Mahkumar Thair Naamor Itibriti aru Anyanyo Prabandha'', p. 25.</ref>}} [[নৰনাৰায়ণ]]ৰ আহোম ৰাজ্য আক্ৰমণৰ সময়ত এজন পলাতক কোঁৱৰৰ সৈতে থকা চুতীয়া সম্ভ্ৰান্তসকলে কোচ ৰজাৰ ওচৰলৈ গৈ নিজৰ পূৰ্বৰ ৰাজ্য হেৰুওৱাৰ কথা কৈ তাৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ আবেদন জনাইছিল।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Dambarudhar |chapter=The Mataks and their Revolt against the State in 18th Century Assam: Searching for Ethno-Religious Roots |editor1-last=Ray |editor1-first=Jayanta Kumar |editor2-last=Roy |editor2-first=Arpita Basu |title=Political Roles of Religious Communities in India |publisher=Institute for Security and Development Policy |year=2008 |pages=120, 123}}</ref> ''দৰং ৰাজবংশাৱলী'' অনুসৰি নৰনাৰায়ণে তেওঁলোকৰ আবেদনত সহানুভূতিশীল হৈ আশ্বাস দিয়ে আৰু বাহবাৰী (বৰ্তমানৰ চতিয়া) নামৰ গাঁৱত বসতিৰ ব্যৱস্থা কৰে।{{efn|বৰুৱাৰ মতে কোচ আক্ৰমণৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু পলাতক চুতীয়া কোঁৱৰসকলৰ অৱস্থাই পুনৰ চুতীয়া প্ৰতিৰোধক উৎসাহিত কৰি থাকিব পাৰে।{{harvcol|Baruah|2007|pp=185–186}}}} মাজুলীত হোৱা আহোম–কোচ বন্দোবস্তৰ চৰ্তত বন্দী এজন চুতীয়া কোঁৱৰক আন উপহাৰৰ সৈতে কোচ দৰবাৰলৈ পঠিয়াব লাগিছিল বুলিও উল্লেখ আছে।{{sfn|Barua|1930|p=89}}{{sfn|Baruah|2007|p=186}} উত্তৰ পাৰত প্ৰতিৰোধ চলি থাকে; ১৬৬৫ চনত চুতীয়াসকলে মিৰি আৰু ডফলাৰ সৈতে আহোম অভিযানৰ বিৰুদ্ধে যোগ দিয়ে। ১৬৭৩ চনত বৰ্তমানৰ [[ধেমাজি জিলা]]ৰ ৰূপা আৰু ডিমৌ মিৰি গাঁৱৰ পৰা কৰস্বৰূপ নাও কঢ়িয়াই নিয়াক লৈ পুনৰ সংঘাত হয়।{{efn|প্ৰথমে চুতীয়াসকলে নাও ঘূৰাই দিয়াৰ ৰাজকীয় দাবী নাকচ কৰি প্ৰতিৰোধৰ বাবে সমবেত হয়। আহোম বাহিনী সংগঠিত হোৱাৰ পাছত চুতীয়া বৰুৱাই আত্মসমৰ্পণ কৰে; কিছুমান যোদ্ধাক বন্দী কৰা হয় আৰু বাকী চুতীয়াসকলক কৰস্বৰূপে নাও যোগান ধৰিবলৈ বাধ্য কৰা হয়।{{sfn|Baruah|2007|pp=224–230}}}}<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |year=1906 |page=[https://archive.org/details/historyofassam00gait/page/173 173]}}</ref> এই বিদ্ৰোহসমূহৰ সমান্তৰালভাৱে চুতীয়াসকল ক্ৰমাৎ আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয় আৰু ভৌগোলিকভাৱে সিঁচৰিত হৈ পৰে। চুতীয়া পৰিয়ালসমূহ আহোম ''[[পাইক প্ৰথা|খেল]]'', প্ৰশাসন আৰু সেনাবাহিনীত প্ৰৱেশ কৰে। পূৰ্বৰ ৰাজবংশৰ সদস্যসকলেও আহোম ৰাজসেৱা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে; উদাহৰণস্বৰূপে, যদু নামৰ এজন চুতীয়া কোঁৱৰক বুৰঞ্জীত মোগল বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে আহোম পক্ষত যুদ্ধ কৰা বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="BaruaNath2007-226">{{harvcol|Baruah|2007|p=226}}</ref><ref>{{harvcol|Barua|1930|p=103}}</ref> [[মণিৰাম দেৱান]]ে লিখিছে যে বিজয়ৰ পাছত চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক কমাৰ আনি বচা (দয়াং) আৰু উজনি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰায়। তাত দা, কটাৰী, তৰোৱাল, বন্দুক আৰু কামান নিৰ্মাণৰ বাবে কমাৰশাল স্থাপন কৰা হয়; তেওঁৰ ৰাজত্বকালত এই কমাৰ প্ৰতিষ্ঠানত প্ৰায় ৩,০০০ লোক আছিল বুলি কোৱা হৈছে।<ref>Sharma, Benudhar, ''Maniram Dewan'', p. 287: "After defeating the Chutia king and his minister Kasitora, Suhungmung or Dihingia Swarganarayan, apart from Dola, Kali,..., Cannons and Gunpowder, brought a great number of Blacksmiths as prisoners. These were settled at Bosha and the Ujoni regions; and smithies were set up where they were asked to build knives, daggers, swords, guns, and cannons. Saikias and Hazarikas were recruited among them to look after their work. It was only during this period that the work and trade of the blacksmith guild started in the kingdom. During the time of Dihingia raja, there were three thousand Blacksmiths."</ref> চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰজাক পৰাজিত কৰাৰ পাছত চুতীয়া পৰিয়াল কিছুমানক বৰ্তমানৰ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ নতুনকৈ গঢ়ি উঠা চাৰিং অঞ্চলত থাকিব দিছিল; ৰাজনাও চলাবলৈ সংগঠিত এই লোকসকল ''চাৰিঙীয়া নাওবৈচা'' নামে জনাজাত হয়। পাছলৈ এই প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা ''শেনচোৱা'', ''টাংগুনধৰা'' আৰু ''বছোৱালধৰা'' আদি নতুন শ্ৰেণীৰ উদ্ভৱ হয়।<ref>{{harvcol|Borboruah|1997|pp=593–594}}</ref> [[File:Tschutiya Kumar region in Grimm and Mahlmann map, 1840.jpg|thumb|200px|১৮৪০ চনৰ অসমৰ মানচিত্ৰত [[দৰং জিলা|দৰঙ]]ৰ ''Tschutiya Kumar'' আৰু ''Pakariguri'' অঞ্চল।]] [[দৰং জিলা|দৰঙ]]তো উল্লেখযোগ্য চুতীয়া জনবসতি গঢ়ি উঠে। ৰাজপৰিয়ালৰ অৱশিষ্ট অংশক দৰঙৰ পাকৰিগুৰিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref>Phukan, Kasinath Tamuli,"Assam Buranji", p.20</ref><ref>"Suhunmung then deported the Chutiya nobles and the prince Sadhaknarayan to his kingdom and established the later at Darrang with grants of land and labourers."{{harvcol|Gogoi|2002|p=21}}</ref><ref>"The descendants of the Chutia royals are still living in a place called Geruwapara in Rowta Mouza of Darrang district."{{harvcol|Baruah|2007|p=139}}</ref> ''চুতীয়া কুঁৱৰ'' অঞ্চল বৰ্তমানৰ ৰৌতা–পাকৰিগুৰি বা দলগাঁও এলেকাৰ সৈতে জড়িত। পাছলৈ ৱেডে দৰঙৰ পাকৰিগুৰিৰ ওচৰত ''Soontiagown'' নামৰ এখন পৰগণাৰ উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=234–235}}</ref><ref>{{cite book |last=Wade |first=John Peter |editor-last=Sharma |editor-first=Benudhar |title=An Account of Assam |publisher=R. Sarmah |location=Assam |year=1927 |at="A Geographical Sketch of Assam", pp. 11–12}}</ref> [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ সময়ত ধৰ্ম নাৰায়ণৰ অধীনত চুতীয়া দেশৰ প্ৰায় ৩,০০০ লোকক [[মঙলদৈ]] অঞ্চললৈ স্থানান্তৰ কৰি ''পাইক'' হিচাপে সংগঠিত কৰা হৈছিল; পাছলৈ ৱেডে এই ''চুতীয়া''সকলক তিনিজন ''হাজৰিকা''ৰ অধীনত থকা বুলি লিপিবদ্ধ কৰে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/dli.ernet.104191 |edition=2nd |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |year=1926 |page=[https://archive.org/details/dli.ernet.104191/page/68 68]}}</ref><ref>{{cite book |last=Wade |first=John Peter |editor-last=Sharma |editor-first=Benudhar |title=An Account of Assam |publisher=R. Sarmah |location=Assam |year=1927 |pages=224–225}}</ref>{{efn|দৰঙৰ সৈতে এই সংযোগ আহোম যুগৰ শেষলৈকে আছিল। ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত দৰঙৰ দুজন ৰজাই ''চুতীয়া-কোঁৱৰ'' গোটৰ ২,০০০ সৈনিক লৈ জাগী-চকীলৈ অহাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |title=Tungkhungia Buranji: Or, A History of Assam, 1681–1826 A.D. |translator-last=Bhuyan |translator-first=Suryya Kumar |publisher=Oxford University Press |location=London |year=1933 |page=289}}</ref>}} ১৯১১ চনত ছিডনী এণ্ডলে মঙলদৈ মহকুমাত উল্লেখযোগ্য সংখ্যক চুতীয়া লোক বাস কৰা বুলি লিপিবদ্ধ কৰে। তেওঁ লগতে উল্লেখ কৰে যে চুতীয়াসকলৰ ৰাজনৈতিক শক্তি সম্পূৰ্ণৰূপে ভাঙি পেলাবলৈ আহোমসকলে চুতীয়া লোকক অসম আৰু উত্তৰ-পূব বংগৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিস্তাৰিত কৰি দিছিল; মঙলদৈ মহকুমাৰ এটা উল্লেখযোগ্য অংশ তেতিয়াও ''চুতীয়া দেশ'' বা ''কৌপাতি'' নামে জনাজাত আছিল।<ref>{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacháris |publisher=Macmillan and Co. |location=London |year=1911 |pages=90–91 |url=https://www.gutenberg.org/files/50008/50008-h/50008-h.htm}}</ref> চুতীয়া গোটসমূহ দৰঙৰ পশ্চিমলৈও বিস্তৃত হৈছিল। ''বুৰুক চুতীয়া''ৰ এটা গোট নামনি অসমত [[বৰফুকন]]ৰ অধীনত আছিল আৰু উজনি অসমৰ ৰাজৰক্ষী ''চাওদাং'' সকলৰ সদৃশ কৰ্তব্য পালন কৰিছিল। তেওঁলোকৰ মূল বসতি [[তেজপুৰ]] আৰু [[গুৱাহাটী]]ৰ আশে-পাশে আছিল; [[শিৱসাগৰ]] আৰু [[যোৰহাট]]ৰ সৰু গোটবোৰ ''বুৰুক চেতিয়া'' নামে জনাজাত আছিল।{{sfn|Borboruah|1997|p=579}} বৰ্তমানৰ [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]]ৰ ৰহা অঞ্চলতো চুতীয়াৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত পঞ্চৰজীয়া অঞ্চলৰ (ৰহা) দলৈ বা গোষ্ঠী-প্ৰধান ৰামনাথক “জাতিত চুতীয়া” বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=S. K. |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Bombay |year=1933 |page=191 |quote=Ramnath who was a doloi or clan-chief in the territories of the Panchrajias. He was a Chutia by caste.}}</ref> [[ৰহা]] অঞ্চলত চুতীয়া বসতিৰ আন এটা উল্লেখ মিকিৰ অঞ্চলৰ সৈতে জড়িত। নিত্যনন্দ গগৈৰ মতে, [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ই মিকিৰ অঞ্চলত এসংখ্যক যোগী আৰু চুতীয়া পৰিয়াল বসতি কৰাইছিল। গগৈয়ে এই অঞ্চলটোক বৰ্তমান নগাঁৱৰ প্ৰায় ২০ কিলোমিটাৰ পশ্চিমে অৱস্থিত মিকিৰ গাঁৱৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে।<ref>Nityananda Gogoi, ''Historical Geography of Medieval Assam'', Ph.D. thesis, Gauhati University, 1994, p. 276.</ref> শিলালিপিগত তথ্যয়ো এই ভৌগোলিক বিস্তাৰ নিশ্চিত কৰে। অষ্টাদশ আৰু ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ তাম্ৰশাসনত [[দেৰগাঁও]]ৰ শিৱ মন্দিৰ (১৭৩৪), [[মাজুলী]]ৰ বেঙেনাআটি সত্ৰ (১৭৭৭), [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি|বিশ্বনাথ]]ৰ বিশ্বনাথ মন্দিৰ (১৭৭৪) আৰু [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]]ৰ [[বৰদোৱা থান|বৰদোৱা সত্ৰ]] (১৮০৫)ৰ সৈতে জড়িত দানপত্ৰত ব্যক্তিক স্পষ্টকৈ ''চুতীয়া'' বুলি অভিহিত কৰা হৈছে। ১৮০৫ চনৰ [[হয়গ্ৰীৱ মাধৱ মন্দিৰ]]ৰ এটা দানপত্ৰৰ সীমা-বৰ্ণনাত [[হাজো]]ৰ ওচৰত ''চুতীয়া-গাঁও''ৰ উল্লেখো আছে।<ref>{{cite book |editor-last=Neog |editor-first=Maheswar |title=Prachya-Sasanavali |publisher=Assam Prakashan Parishad |location=Gauhati |year=1974 |language=as |pages=21–22, 65–67, 85, 126, 139–141}}</ref> চুতীয়াসকলৰ পশ্চিমমুখী বিস্তাৰৰ লগে লগে কিছুমান অঞ্চলত আন সামাজিক শ্ৰেণীৰ মাজত অন্তৰ্ভুক্তিৰ প্ৰক্ৰিয়াও চলিছিল। [[কামৰূপ জিলা|কামৰূপত]] সামাজিকভাৱে ঊৰ্ধ্বগামী চুতীয়াসকল [[কলিতা জনগোষ্ঠী|কলিতা]] জাতিৰ মাজত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ কথা নৃতত্ত্ববিদ অড্ৰী কেণ্টলিয়ে উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Cantlie |first=Audrey |title=The Assamese: Religion, Caste and Sect in an Indian Village |publisher=Curzon Press |location=London |year=1984 |page=239 |isbn=9780700701490 |quote=In Kamrup I am told that mobile Chutiyas also pass into the Kalita caste.}}</ref> সময়ৰ লগে লগে পুনৰ্বাসন, আন্তঃবিবাহ, ধৰ্মীয় সম্পৰ্ক আৰু ওচৰ-চুবুৰীয়া সামাজিক গোটসমূহৰ মাজত আত্মসাৎ হোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়াই বৃহত্তৰ চুতীয়া জনসমষ্টিৰ পৰিচয়ৰ ৰূপান্তৰত ভূমিকা লয়। আহোমসকলৰ সৈতে আন্তঃবিবাহৰ ফলত ''আহোম-চুতীয়া'' পৰিচয় গঢ় লৈ উঠে; এনে এটা বংশৰ লাঙি পানিচিয়া ৰাজসেৱাত কৃতিত্ব দেখুৱাই প্ৰথম [[বৰফুকন]] হয়।{{sfn|Dutta|1985|p=30}} আন কিছুমান গোট ''হিন্দু চুতীয়া'' নামে জনাজাত হয়,<ref name="ReferenceB">"A section of Chutias who came identified as Hindu-Chutiyas was Aryanised at a very early period"{{harvcol|Dutta|1985|pp=29–30}}</ref> আৰু মায়ামৰা সত্ৰৰ ওচৰত থকা চুতীয়াসকলে সত্ৰখনৰ [[একশৰণ ধৰ্ম]]ৰ ৰূপত দীক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="ReferenceD">"Those Chutias, who were not Hinduised and lived in the neighbourhood of the Mayamara Satra, accepted initiation from its Mahanta"{{harvcol|Dutta|1985|pp=29–31}}</ref> এই প্ৰক্ৰিয়াসমূহে পৰৱৰ্তীকালে চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ ভিতৰত গঢ় লৈ উঠা ঐতিহাসিক বিভাগসমূহত অৰিহণা যোগায়; একে সময়তে আহোম ৰাজ্যৰ ভিতৰত ৰাজনৈতিক প্ৰতিৰোধ আৰু আত্মসাৎ দুয়োটাই চলি থাকে। ===মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ কাল=== অষ্টাদশ শতিকালৈ চুতীয়াসকল ৰাজনৈতিকভাৱে মায়ামৰা আন্দোলন আৰু আহোম ৰাজপক্ষীয় ব্যৱস্থাৰ মাজত বিভক্ত হৈ পৰিছিল। বহু-জাতিগত মায়ামৰা বা মটক সমাজৰ মুখ্য উপাদানসমূহৰ ভিতৰত চুতীয়াসকল আছিল [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]]সকলৰ পাছতে দ্বিতীয় বৃহৎ গোট।{{sfn|Dutta|1985|pp=12, 27}} আনহাতে চুতীয়াৰ আন অংশ আহোম ''পাইক'' আৰু সামৰিক সংগঠনৰ ভিতৰত থাকি বিদ্ৰোহীসকলৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিছিল। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ আৰম্ভণিতে আহোম ৰজাই এজন ''চুতীয়া হাজৰিকা''ক বিদ্ৰোহীসকলক বন্দী কৰিবলৈ আদেশ দিয়ে; মোৱামৰীয়াসকলে তেওঁক বন্দী কৰি হত্যা কৰে।<ref>{{harvcol|Barua|1930|p=294}}</ref> আন এজন চুতীয়া ৰাজপক্ষীয় আছিল বুৰুক-চুতীয়া গোটৰ ''মই বৰুৱা''; [[লক্ষ্মী সিংহ]]ই মোৱামৰীয়াৰ বিৰুদ্ধে পঠোৱা বিষয়াসকলৰ ভিতৰত তেওঁ আছিল আৰু ৫,০০০ সৈন্যৰ এটা বাহিনীৰ নেতৃত্ব দিয়া হৈছিল।<ref name="BaruaNath2007-226"/> তাৰ কিছু পাছত বেজবৰা ১,০০০ ভিৰুৱাল চুতীয়া ''কাঁড়ী''সহ এটা বাহিনী লৈ বিদ্ৰোহীৰ বিৰুদ্ধে পঠোৱা হয়, যদিও এই বাহিনীও পৰাজিত হয়।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji: Or, A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=London |year=1933 |page=62}}</ref> বিদ্ৰোহৰ পৰৱৰ্তী পৰ্যায়তো চুতীয়াসকল দুয়ো পক্ষতে দেখা যায়।{{efn|''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত ''চুতীয়া-কোঁৱৰ'' গোটৰ ২,০০০ সৈন্য ৰাজপক্ষীয় বাহিনীত যোগ দি জাগী-চকীত উপস্থিত হোৱাৰ উল্লেখ আছে; যদিও গোটটোৰ নামটোৱে প্ৰত্যেক সৈনিকৰ জাতিগত পৰিচয় নিশ্চিত নকৰে। ১৮০৫ চনত বেংমৰাৰ বিৰুদ্ধে শেষ ৰাজকীয় অভিযানত পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ বাহিনীত পৃথক মৰাণ ''কাঁড়ী'' বাহিনীৰ লগতে চুতীয়া ''কাঁড়ী''ৰ এটা বাহিনীও আছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji: Or, A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=London |year=1933 |pages=289, 312}}</ref>}} পূব অসমত ''বুৰুক চুতীয়া'' খেলৰ মায়ামৰা নেতা [[সৰ্বানন্দ সিংহ]],{{efn|সৰ্বানন্দক চুতীয়াৰ বুৰুক শাখাৰ লোক বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{sfn|Dutta|1985|p=31}} সমসাময়িক ব্ৰিটিছ তথ্যতো একে চিনাক্তকৰণ দেখা যায়: ১৮৩৮ চনত S. O. Hannay-এ তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু উত্তৰাধিকাৰী মতিবৰক “Boorook Sooteah” বুলি বৰ্ণনা কৰি কৈছিল যে তেওঁৰ পিতৃ আৰু পিতামহ শদিয়াৰ পৰা আহিছিল।<ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. O. |title=A Short Account of the Moa Morah Sect, and of the Country at Present Occupied by the Bor Senaputtee |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |volume=7 |issue=80 |year=1838 |page=677}}</ref>}} অৱশেষত বেংমৰাত নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ১৮০৫ চনৰ বন্দোবস্তৰ পাছত স্বায়ত্তশাসিত [[মটক ৰাজ্য]]ৰ ''বৰসেনাপতি'' হিচাপে স্বীকৃতি পায়। নাথ (২০০৮)-এ সৰ্বানন্দৰ চুতীয়া পৰিচয়ৰ দাবীক আহোমৰ হাতত ৰাজ্য হেৰুওৱাৰ পাছত হোৱা আগৰ চুতীয়া প্ৰতিৰোধৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Dambarudhar |chapter=The Mataks and their Revolt against the State in 18th Century Assam: Searching for Ethno-Religious Roots |editor1-last=Ray |editor1-first=Jayanta Kumar |editor2-last=Roy |editor2-first=Arpita Basu |title=Political Roles of Religious Communities in India |publisher=Institute for Security and Development Policy |location=Stockholm |year=2008 |page=120 |url=https://www.isdp.eu/wp-content/uploads/publications/2008_ray-roy_political-roles-of-religious-communities-in-india.pdf|quote=The assertion of the Chutiya identity on the part of Sarbananda Singha can thus be seen as having a link with the Chutiya revolt after they had lost their state to the Ahoms. That this is not altogether baseless can be presumed from the fact that immediately after assumption of his power and establishment of an identity as a Chutiya, the Morans, who in fact created the revolt, became sidelined, and concentrated within the jungles far away from the capital at Tinsukia.}}</ref> ===মানৰ আক্ৰমণ=== মানৰ আক্ৰমণে বৃহৎ চুতীয়া জনবসতিযুক্ত অঞ্চলসমূহত গভীৰ বিপৰ্যয় সৃষ্টি কৰে। প্ৰায় ১৮২৩ চনত মান বাহিনীয়ে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] পাৰ হৈ উত্তৰ লক্ষীমপুৰ দখল কৰে। পৰৱৰ্তী ঔপনিৱেশিক বিৱৰণত আহোম যুগৰ শেষৰ অস্থিৰতা আৰু মান অধিকাৰৰ পাছত বৃহত্তৰ লক্ষীমপুৰ জিলাক প্ৰায় জনশূন্য আৰু চূড়ান্ত দুৰ্দশাগ্ৰস্ত বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়।<ref>{{cite book |last=Osik |first=N. N. |title=A Brief History of Arunachal Pradesh: From Earliest Times to 1823 A.D. |publisher=Omsons Publications |location=New Delhi |year=1996 |page=55}}</ref><ref>{{cite book |title=Imperial Gazetteer of India |volume=16 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |year=1908 |pages=120–122 |chapter=Lakhimpur District}}</ref> আহোম প্ৰশাসনৰ অধীনত কৰ্মৰত চুতীয়াসকলেও আক্ৰমণকাৰীৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধত অংশ লয়। প্ৰথম আক্ৰমণৰ সময়ত চুতীয়া ঘৰফলীয়া পৰিয়ালৰ ''লাপি দাধৰা বৰা''ক আন বিষয়াসকলৰ সৈতে মানৰ বিৰুদ্ধে পঠোৱা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Barua|1930|p=380}}</ref> [[লক্ষীমপুৰ জিলা|উত্তৰ লক্ষীমপুৰ]]ৰ আন এজন চুতীয়া সেনানায়ক হাও সাগৰ বৰাই নিজৰ অনুসাৰীসকলক লৈ মানৰ বিৰুদ্ধে বাহিনী গঠন কৰে; অধিকাৰৰ শেষ পৰ্যায়ত তেওঁৰ বাহিনী মানক বহিষ্কাৰ কৰাৰ শেষ সংগঠিত প্ৰচেষ্টাসমূহৰ অন্যতম আছিল।{{efn|বৰুৱা (২০০৭)-এ তেওঁক ''হাও বৰা'' বুলি উল্লেখ কৰি এটা পৰম্পৰা লিপিবদ্ধ কৰিছে যে বৃদ্ধ সেনানায়কজনে নিজে বাহিনী গঠন কৰি মান সেনাপতি চেক ফুকনৰ সৈতে যুদ্ধ কৰে আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ পিপাকক হত্যা কৰে; হাও বৰাৰ পুত্ৰ নাখ বৰাইও তেওঁৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। বৰুৱাই আৰু উল্লেখ কৰে যে হাও বৰাৰ বংশধৰসকল বৰ্তমানো লক্ষীমপুৰ জিলাৰ মৰনৈ-বেবেজীয়া অঞ্চলত বাস কৰে।{{sfn|Baruah|2007|p=226}} আন ইতিহাসত একেজন উত্তৰ লক্ষীমপুৰৰ সেনানায়কক ''হাও সাগৰ বৰা'' বুলি কোৱা হৈছে।}} চুতীয়া বংশোদ্ভূত লাঙি ডেকা বৰাকো মানৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰা ব্যক্তি হিচাপে স্মৰণ কৰা হয়; তেওঁক মানদেশৰ দিশে লৈ যোৱা হৈছিল যদিও পলাই পুনৰ ঘূৰি আহে।{{efn|বৰুৱা (২০০৭)-এ ইয়াক পৰম্পৰা হিচাপে লিপিবদ্ধ কৰি তেওঁৰ বংশধৰসকল বৰ্তমানো লক্ষীমপুৰৰ কেকুৰি-বেবেজীয়া অঞ্চলত থকা বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Baruah|2007|p=226}}<ref>"The Langi Deka family was of Chutia origin."{{harvcol|Borboruah|1997|p=589}}</ref>}} হাও বৰাৰ পিছে পিছে মান বাহিনী [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] পাৰ হৈ উত্তৰ লক্ষীমপুৰ দখল কৰে। সমসাময়িক আৰু পৰৱৰ্তী বিৱৰণে অঞ্চলটোত ব্যাপক হিংসা আৰু ধ্বংসৰ “আতংকৰ ৰাজত্ব”ৰ কথা বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Osik |first=N. N. |title=A Brief History of Arunachal Pradesh: From Earliest Times to 1823 A.D. |publisher=Omsons Publications |location=New Delhi |year=1996 |page=55}}</ref> [[চন্দ্ৰকান্ত সিংহ]]ৰ অধীনত [[বৰবৰুৱা]] হোৱা পাতাল চুতীয়াইও{{efn|''আহোম বুৰঞ্জী''ত পাতালক ''পাতাল চুতীয়া'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে,<ref>{{harvcol|Barua|1930|p=383}}</ref> আনহাতে ঊনবিংশ শতিকাত কাশীনাথ তামুলি ফুকনে লিখা ''অসম বুৰঞ্জী''ত তেওঁক ''খেৰেমিয়াল কছাৰী'' বুলি কোৱা হৈছে। অৱশ্যে এনে নামকৰণ সদায় একে নাছিল; ঊনবিংশ শতিকাৰ ''নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী''ত উদাহৰণস্বৰূপে চুতীয়াসকলক ''চুতীয়া-কছাৰী'' বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে। নামৰূপ আৰু খেৰাম অঞ্চলত চুতীয়া বসতিও লিপিবদ্ধ আছে,<ref>{{harvcol|Barua|1930|p=89}}</ref> যিয়ে এই ভিন্ন নামৰ ব্যাখ্যা দিব পাৰে।}} নতুন মান আগ্ৰাসনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰস্তুতিত অংশ লয় আৰু ১৮২১ চনত মানসকলৰ হাতত নিহত হয়। ===ব্ৰিটিছ যুগ=== ব্ৰিটিছ শাসনকালতো চুতীয়াসকলক পৃথক আৰু ব্যাপকভাৱে বিস্তৃত জনসমষ্টি হিচাপে গণনা কৰা হৈছিল। সৰ্বাধিক জনসংখ্যা [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]] আৰু [[লক্ষীমপুৰ জিলা|লক্ষীমপুৰ]]ত থাকিলেও [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]] আৰু [[দৰং জিলা|দৰং]]তো উল্লেখযোগ্য জনসংখ্যা আছিল; [[কামৰূপ জিলা|কামৰূপ]], [[গোৱালপাৰা জিলা|গোৱালপাৰা]], [[বৰাক উপত্যকা|কাছাৰ সমভূমি]] আৰু নাগা হিলছত সৰু গোটো আছিল।{{efn|১৮৮১ চনৰ লোকপিয়লত অসমত গণনা কৰা ৬০,২৩২ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ২২.৫% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰৰ বাহিৰত আছিল—নগাঁৱত ৮,০৫৫, গোৱালপাৰাত ১,৯১৮, দৰঙত ১,৩৬২, কামৰূপত ১,১৬৮ আৰু কাছাৰ সমভূমিত ১,০৬৯ জন।<ref>{{cite book |last=Lyall |first=Charles |title=Report on the Census of Assam for 1881 |location=Calcutta |publisher=Government of India |year=1883 |at=Final Census Table VIII, Castes and Tribes}}</ref> ১৮৯১ চনত ৮৭,৬৯১ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ১৮% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰৰ বাহিৰত বাস কৰিছিল; নগাঁৱত ১০,৪৬৮, দৰঙত ৩,৫৪৬, কামৰূপত ১,০৩৬ আৰু আন জিলাত ৮৪৮ জন গণনা কৰা হয়।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=Census of India, 1891: Assam |volume=I |location=Shillong |publisher=Assam Secretariat Printing Office |year=1892 |page=270}}</ref> ১৮৯১ চনৰ প্ৰাদেশিক তালিকাত নাগা হিলছ জিলাৰ কোহিমা মহকুমাত গণনা কৰা মুখ্য জাতিসমূহৰ ভিতৰত “Chutiya”ও আছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=Census of India, 1891: Assam. Provincial Tables |location=Calcutta |publisher=Bengal Secretariat Press |year=1892 |at=Provincial Table XI, District Naga Hills}}</ref>}} এই সময়লৈ অধিকাংশ চুতীয়াই অসমীয়া ভাষা গ্ৰহণ কৰিছিল; পুৰণি চুতীয়া ভাষা মূলতঃ দেউৰী শাখাৰ মাজত টিকি আছিল।{{efn|১৯২১ চনৰ লোকপিয়লত ৯৬,০০৯ জন চুতীয়া গণনা কৰা হৈছিল, কিন্তু চুতীয়া ভাষাভাষী মাত্ৰ ৪,১১৩ জন আছিল। ইয়াৰ পৰা পিতৃভাষা হেৰালেও জাতিগত পৰিচয় কিমান বহুলভাৱে টিকি আছিল সেয়া স্পষ্ট হয়।<ref>{{cite book |title=Census of India, 1921 |volume=III |at=Subsidiary Table III, Comparison of caste and language tables}}</ref>}} ঔপনিৱেশিক যুগত চুতীয়াসকলৰ শ্ৰেণীবিভাজন যথেষ্ট সলনি হৈছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ নৃতত্ত্ববিদসকলে সাধাৰণতে তেওঁলোকক বহুল হিন্দুকৰণ হোৱা জনজাতীয় বা আদিম জনসমষ্টি হিচাপে গণ্য কৰিছিল। হান্টাৰে তেওঁলোকক “semi-Hinduized aboriginals”ৰ অন্তৰ্গত কৰিছিল, আৰু ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লে চুতীয়াসকলক “forest and hill tribes” শ্ৰেণীত ৰাখিছিল।<ref>{{cite book |last=Hunter |first=William Wilson |title=A Statistical Account of Assam |volume=1 |publisher=Trübner & Co. |location=London |year=1879 |page=181}}</ref><ref name="Allen1901-116">{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Report on the Census of Assam, 1901 |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1902 |page=116 |quote=At the last census the Chutiya were included under the category of 'forest and hill tribes'.}}</ref> ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লভিত্তিক আন এটা চৰকাৰী বিৱৰণেও চুতীয়াসকলক প্ৰদেশৰ মুখ্য “aboriginal hill tribes”ৰ ভিতৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল।<ref>{{cite book |title=Physical and Political Geography of the Province of Assam |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1896 |orig-year=1893 |page=203}}</ref> কিন্তু ১৯০১ চনত লোকপিয়ল অধীক্ষক বি. চি. এলেনে এই শ্ৰেণীবিভাজনক প্ৰশ্ন কৰি চুতীয়াসকলক “race caste” বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু মুখ্য জনসমষ্টি সেই সময়লৈ কাৰ্যত হিন্দু হৈ পৰিছিল বুলি মন্তব্য কৰে।<ref name="Allen1901-116"/><ref>{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Report on the Census of Assam, 1901 |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1902 |page=89}}</ref> বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিত চুতীয়া পৰিচয়ক কেন্দ্ৰ কৰি নতুন সংগঠিত তৎপৰতাও দেখা যায়। অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ শিক্ষিত আৰু উদীয়মান মধ্যবিত্ত অংশই সামাজিক আৰু সাম্প্ৰদায়িক স্বাৰ্থক কেন্দ্ৰ কৰি সংগঠন গঠন কৰাৰ সময়ত ১৯২৫ চনত ''অসম চুতীয়া সন্মিলন'' গঠন হয়।<ref>{{cite report |last=Deka |first=Kaustubh |title=From Movements to Accords and Beyond: The Critical Role of Student Organizations in the Formation and Performance of Identity in Assam |publisher=Nehru Memorial Museum and Library |location=New Delhi |page=16}}</ref> কোচ-ৰাজবংশী, বড়ো-কছাৰী আৰু আন গোটৰ সংগঠনৰ সমান্তৰাল এই সন্মিলন ঔপনিৱেশিক যুগৰ শেষভাগত চুতীয়া সামাজিক আৰু জাতিগত স্বাৰ্থ প্ৰকাশৰ এক সংগঠিত মঞ্চ হিচাপে গঢ় লৈ উঠে। ==ভাষা== {{Infobox language | name = চুতীয়া | familycolor = চীনা-তিব্বতীয় | fam2 = তিব্বতী-বাৰ্মী | extinct = ? | ethnicity = চুতীয়া | states = [[ভাৰত]] | region = [[অসম]] }} বৰ্তমান চুতীয়া জনগোষ্ঠীয়ে [[অসমীয়া ভাষা]] কয়; তেওঁলোকৰ পূৰ্বৰ তিব্বতী-বাৰ্মী ভাষা লোপ পাইছে।{{sfn|Shin|2020|p=51}}{{sfn|Jacquesson|van Breugel|2017|p=100}} ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ ডব্লিউ. বি. ব্ৰাউন, জে. জি. ব্ৰেণ্ড্ৰেথ, জি. এ. গ্ৰিয়াৰ্চন আৰু জি. চি. গোস্বামী আদি পণ্ডিতে [[দেউৰী ভাষা]]ক চুতীয়াসকলৰ সৈতে জড়িত কৰি ''দেউৰী-চুতীয়া''ক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ মূল ভাষা বুলি গণ্য কৰিছিল।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|p=516}} আধুনিক ভাষাবৈজ্ঞানিক অধ্যয়নে অৱশ্যে বৰ্তমানৰ দেউৰী ভাষা আৰু দেউৰী জনগোষ্ঠীক অসমীয়াভাষী চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে একে বুলি গণ্য নকৰে। আচাৰ্য আৰু মহন্তই কয় যে দুয়োৰ মাজত ''বৰ্তমান'' ভাষাগত নিকটতাৰ প্ৰমাণ নাই আৰু আজিৰ দিনত দুয়ো জনগোষ্ঠী জাতিগত আৰু ভাষাগতভাৱে পৃথক।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|pp=516–517}} আধুনিক এটা সমাজ-সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত দেউৰীসকলক ঐতিহাসিকভাৱে চুতীয়াসকলৰ পুৰোহিত শাখা বুলি বৰ্ণনা কৰি কোৱা হৈছে যে পৃথক হৈ বেলেগ বেলেগ অঞ্চলত বসবাস কৰাৰ পাছত তেওঁলোকৰ ধৰ্ম, ভাষা আৰু সংস্কৃতি ধীৰে ধীৰে পৃথক হয় আৰু শেষত দেউৰী আৰু চুতীয়া দুটা স্বতন্ত্ৰ জনগোষ্ঠী হিচাপে গঢ় লৈ উঠে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=44-47}}</ref> ২০০৬ চনৰ উজনি অসমৰ ছটা জনগোষ্ঠীৰ ওপৰত কৰা এটা নৃতাত্ত্বিক মাপবিদ্যাগত অধ্যয়নতো দেখা গৈছে যে পৰীক্ষা কৰা দেউৰী আৰু চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আৰ্হিসমূহ (samples) নিজৰ মাজত আটাইতকৈ নিকটতম।গৱেষক সকলে এই ফলাফলক পূৰ্বৰ ঐতিহাসিক বিৱৰণসমূহৰ সৈতে সংগতিপূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰিছে।<ref name="Deori"/> দেউৰীসকলৰ পৰম্পৰাগত আঞ্চলিক ভাগসমূহৰ ভিতৰত ''দিবঙীয়া'' শাখাই দেউৰী ভাষা ৰক্ষা কৰি আহিছে; বৰগঞা আৰু টেঙাপনীয়া শাখাই অসমীয়া ভাষালৈ স্থানান্তৰিত হৈছে।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|pp=516–517}} অসমীয়াৰ সংস্পৰ্শত দেউৰী ভাষাৰ ধ্বনিতত্ত্ব আৰু ভাষা-ব্যৱহাৰৰ ধৰণকে ধৰি নিজেও ধাৰাবাহিক ভাষাগত পৰিৱৰ্তনৰ মাজেৰে গৈছে।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|pp=514–516}} ==সমাজ== ===সামাজিক জীৱন=== চুতীয়াসকল সাধাৰণতে যৌথ পৰিয়ালত বাস কৰে। কোনো কোনো যৌথ পৰিয়ালত সদস্যৰ সংখ্যা এশৰো অধিক হৈছিল। পিতৃক পৰিয়ালৰ মুৰব্বী হিচাপে গণ্য কৰা হয়; তেওঁৰ অনুপস্থিতি বা মৃত্যুৰ পাছত মাতৃয়ে পৰিয়ালৰ মুৰব্বীৰ স্থান লয়, তাৰ পাছত আন আত্মীয়সকলে দায়িত্ব লয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|p=52}}</ref> পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে পাৰস্পৰিক বুজাবুজি আৰু সহযোগিতাৰে পাল পাতি গৃহস্থালিৰ কাম সম্পন্ন কৰে।{{sfn|Baruah|2007}} পৰম্পৰাগতভাৱে এই পাৰস্পৰিক সহায় ঘৰৰ বাহিৰতো বিস্তৃত আছিল—বিয়া, মৃত্যু আৰু আন বিশেষ অনুষ্ঠানত গাঁওবাসীয়ে পৰিয়ালক সহায় কৰিছিল; কিছুমান অঞ্চলত এই প্ৰথাক ''হেজাৰী'' আৰু আন কিছুমানত ''হাউৰি'' বুলি কোৱা হয়।<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|pp=144}}</ref> [[File:Faces of Chutia, Kachari and Ahom men, 1900.jpg|thumb|১৯০০ চনৰ আলোকচিত্ৰ; মাজত এজন চুতীয়া পুৰুষৰ মুখাবয়ব।]] ===বংশ আৰু খেলগোট=== চুতীয়া জনগোষ্ঠী বহুতো বংশ আৰু ''খেল''ত বিভক্ত। লিপিবদ্ধ বংশ সমূহৰ ভিতৰত ''বুৰুক'', ''বিহীয়া'', ''বেবেজীয়া'', ''লফাই'', ''বৰাহী'', ''লাহোৱাল'', ''ফেচুৱাল'', ''উতা'', ''হাড়'', ''মেলেং'', ''লাও-পিয়া'', ''চেচা-ঘৰীয়া'', ''কান্তক'', ''দৈচুং'', ''দিহা'', ''শালিকী'', ''বৰুৱতী'', ''বাঘচোৱা'' আৰু ''দিহিং-গয়া'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-clans">{{harvcol|Chutia|2026|pp=49-51}}</ref> মৌখিক পৰম্পৰাত এই বংশ সমূহৰ কেইবাটাও নিৰ্দিষ্ট পেচা বা অঞ্চলৰ সৈতে জড়িত। ''বুৰুক'' বংশৰ নাম ''উদাল'' গছৰ পৰা আহিছে বুলি কোৱা হয়; এই গছৰ আঁহেৰে ৰচী বনোৱা হৈছিল আৰু বংশটো সেই ৰচী নিৰ্মাণৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।<ref name="Richa-clans"/> বুৰুক বংশৰ মানুহে পৰম্পৰাগতভাৱে ছাগলীৰ মাংস আৰু জাতিলাও নাখাইছিল।<ref>"বুৰুক বংশৰ মানুহে ছাগলী আৰু জাতিলাও নেখায়।"{{harvcol|Baruah|2007|p=260}}</ref> ''বিহীয়া''সকল মাছ ধৰা আৰু চিকাৰৰ বাবে তথা কাঁড় আৰু আন অস্ত্ৰত লগাবলৈ বিষ তৈয়াৰ আৰু ব্যৱহাৰৰ সৈতে পৰম্পৰাগতভাৱে জড়িত।<ref name="Richa-clans"/> এটা পৰম্পৰাত ''বেবেজীয়া''সকলক ঠাই সলনি কৰি ফুৰা আৰু বেতৰ গাজ সংগ্ৰহৰ সৈতে জড়িত লোক বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="Richa-clans"/> ''বিহীয়া'', ''বুৰুক'' আৰু ''বেবেজীয়া'' নামসমূহ পিছলৈ [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]]সকলৰ সৈতে জড়িত হোৱা চুতীয়া গোটসমূহৰ পৰম্পৰাতো পোৱা যায়। লোকপৰম্পৰাত ''লফাই'' নামটোক লফা শাকৰ খেতিৰ সৈতে ব্যাখ্যা কৰা হয়, আনহাতে ''শালিকী''সকল শালিকা চৰাইক মানুহৰ মাত আৰু গীত অনুকৰণ কৰিবলৈ শিকোৱাৰ সৈতে জড়িত। ''দিহিং-গয়া''সকল [[দিহিং নদী]]ৰ কাষৰ চুতীয়া বসতিৰ সৈতে, আৰু ''চেচা-ঘৰীয়া''সকল চেচা নদীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।<ref name="Richa-clans"/> ''হাড় চুতীয়া''ৰ বিষয়ে লিপিবদ্ধ এটা পৰম্পৰাই এই বংশক শদিয়াৰ মুখ্য ধৰ্মস্থানৰ পুৰণি বলি-অনুষ্ঠানৰ সৈতে জড়িত কৰে; কোৱা হয় যে বলিৰ বাবে নিৰ্বাচিত ব্যক্তি এই গোটৰ পৰা লোৱা হৈছিল।<ref name="Richa-clans"/> এই বিবৰণ জনসমাজৰ পৰম্পৰা হিচাপেই টিকি আছে আৰু নিজে এই প্ৰথাৰ ঐতিহাসিক সত্যতা প্ৰমাণ নকৰে। ''খেল'' শব্দটো ''সোণাৰী'', ''তাঁতী'', ''কমাৰ'' আৰু ''খনিকৰ'' আদি পেচাভিত্তিক সংগঠনৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এই পেচাগত খেলসমূহ আত্মীয়তাৰ সলনি মুখ্যত পেচাৰ ভিত্তিত সংগঠিত আছিল আৰু বেলেগ বেলেগ এনে খেলৰ সদস্যৰ মাজত বিবাহত বাধা নাছিল।<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|pp=148}}</ref> [[File:Girl in Chutia attire.jpg|thumb|চুতীয়া পাৰম্পৰিক সাজপাৰ পৰিধান কৰা এগৰাকী চুতীয়া যুৱতী।]] ===ঐতিহাসিক বিভাগ=== [[চুতীয়া ৰাজ্য]] পতনৰ পাছত ধৰ্মীয় সম্পৰ্ক, আন্তঃবিবাহ আৰু ওচৰ-চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে সম্পৰ্কৰ ভিত্তিত চুতীয়া জনসমষ্টিৰ বিভিন্ন অংশ পৃথক নামে চিনাক্ত হ'বলৈ ধৰে। আহোম বিজয়ৰ পাছৰ আন্তঃবিবাহে ''আহোম চুতীয়া'' আৰু ''হিন্দু চুতীয়া''ৰ মাজত ভেদ গঢ়ি তোলে; দুয়ো গোটেই শেষলৈ বিভিন্ন ৰূপৰ হিন্দুধৰ্ম গ্ৰহণ কৰে। ডব্লিউ. বি. ব্ৰাউনে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলক পৃথকভাৱে লিপিবদ্ধ কৰি কৈছিল যে শদিয়া জিলাৰ পৰা তেওঁলোকক আঁতৰাই নিয়াৰ আগলৈ নিজস্ব পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান স্থানীয়ভাৱে বজাই ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language Spoken in Upper Assam |location=Shillong |publisher=Assam Secretariat Printing Office |year=1895 |page=vi}}</ref> পৰৱৰ্তী বিৱৰণসমূহে চুতীয়াসকলৰ কেইবাটাও ঐতিহাসিক ভাগ উল্লেখ কৰে।<ref>{{Harvcol|Pathak|2008|p=82}}</ref> '''''হিন্দু চুতীয়া:''''' হিন্দু চুতীয়াসকল জনসমষ্টিৰ এটা বৃহৎ অংশ আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত [[শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ]] আদি সন্তৰ দ্বাৰা [[একশৰণ ধৰ্ম|বৈষ্ণৱ ধৰ্ম]]ত দীক্ষিত লোকো অন্তৰ্ভুক্ত। কঠোৰ বৈষ্ণৱ আচাৰ পালনকাৰীসকলক সাধাৰণতে ''কেঁচাপন্থী'' বুলি কোৱা হয়; তেওঁলোকে ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত পশুমাংস আৰু মদ্যৰ ব্যৱহাৰ পৰিহাৰ কৰে। ''পকাপন্থী''সকলে তুলনামূলকভাৱে পুৰণি জনজাতীয় আচাৰ অধিক সংৰক্ষণ কৰি আহিছে।<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=215}}</ref> '''''আহোম চুতীয়া:''''' আহোম চুতীয়াসকল ''পকাপন্থী''সকলৰ এটা মুখ্য অংশ আছিল। আহোমসকলৰ সৈতে আন্তঃবিবাহৰ কাৰণে তেওঁলোকক এই নামে কোৱা হৈছিল; অধিকাংশেই অৱশেষত আহোম সামাজিক গাঁথনিৰ মাজত আত্মসাৎ হয়।<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/cu31924071145522|title=Census of India, 1901|date=23 June 1901|publisher=Bombay : Govt. Central Press|via=Internet Archive}}</ref> এই চুতীয়াসকলে আহোম প্ৰশাসনৰ বিভিন্ন পদো দখল কৰিছিল।{{efn|ঐতিহাসিক উৎসত উল্লেখিত উদাহৰণৰ ভিতৰত প্ৰথম বৰফুকন লাঙি পানিচিয়া,<ref>"Langi Panisiya, the first Borphukan, was a Chutiya by caste"{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> ৰূপচন্দ্ৰ বৰবৰুৱা,<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.32.</ref> কীৰ্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱা, পিয়লি বৰফুকন, বদনচন্দ্ৰ বৰফুকন, পিকচাই চেতিয়া বৰফুকন,<ref>{{harvcol|Borboruah|1997|p=579}}</ref> চুহুংমুঙৰ অধীনৰ ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই,<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.31, "Phrasenmung con tun cham pai luk Tiura"</ref> ৰুদ্ৰ সিংহৰ সময়ৰ থুমলুং বৰগোহাঁই,<ref>{{Cite web |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01446144/document |title=''Chao-Thumlung Borgohain of a Tiura (Tai word for Chutia) family.'' |access-date=11 June 2020 |archive-date=11 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611214210/https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01446144/document |url-status=live }}</ref> চুচেনফাৰ অধীনৰ বানৰুকীয়া গোহাঁই আৰু ৰুদ্ৰ সিংহৰ অধীনৰ বানলুঙীয়া গোহাঁই<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.32, "Thaomung Banlung cham pai luk Tiora"</ref> আদি আছে।}} পৰম্পৰাই ''চম-চিৰিং'' আৰু ''চাংচাই'' আদি চুতীয়া পৰিয়াল চুকাফাৰ সময়তেই আহোম গোটত সোমোৱা বুলি কয়; দত্তই পাছৰ আহোম চেতিয়া আৰু লাহন খেলৰ বহু অংশক চুতীয়া বংশোদ্ভূত বুলি জড়িত কৰে।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> ১৯০৫ চনৰ ''Assam District Gazetteers''ত আহোম চুতীয়াসকলৰ মাজত [[চকলং]] বিবাহপদ্ধতি লিপিবদ্ধ আছে, যিয়ে আহোম সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক আচাৰত তেওঁলোকৰ পূৰ্ণ আত্মসাৎৰ ইংগিত দিয়ে।<ref>[https://archive.org/details/dli.ministry.07343/page/112/mode/1up Allen, B. C., ''Assam District Gazetteers: Vol. 8 Lakhimpur'' (1905), p.112: "Hindu Chutias are sometimes united by the Hompura ceremony, while the Chaklong rite, which is the Ahom form of marriage, is in vogue amongst the Ahom Chutiyas"]</ref> '''''বৰাহী চুতীয়া:''''' ব্ৰিটিছ যুগৰ কেইবাটাও ঐতিহাসিক আৰু নৃতাত্ত্বিক বিৱৰণীত বৰাহীসকলক চুতীয়াসকলৰ এটা বিভাজন হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে।{{efn|গুণাভিৰাম বৰুৱাই তেওঁৰ ''অসম বুৰঞ্জী'' (১৮৮৪)ত বৰাহীসকলক "চুতীয়াসকলৰ এটা উপ-গোষ্ঠী" বুলি স্পষ্টভাৱে বৰ্ণনা কৰিছে।("বৰাহি বিলাক ছুটীয়াৰ এক উপজাতি মাত্ৰ").<ref>{{cite book |last=Barua |first=Gunabhiram |title=Asam Buranji |year=1884 |language=as }}</ref> এল এ ৱাডেলে একেদৰেই বৰাহীসকলক দেওৰী আৰু হিন্দু চুতীয়া শ্ৰেণীৰ সৈতে একেলগে চুতীয়াসকলৰ অন্যতম "এণ্ড’গামছ উপ-জনজাতি" হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last=Waddell |first=Laurence Austine |title=The Tribes of the Brahmaputra Valley: A Contribution on Their Physical Types and Affinities |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1901 |page=42 }}</ref> ১৯০১ চনৰ অসমৰ লোকপিয়লত একেদৰেই চুতীয়াসকলক হিন্দু, আহোম আৰু বৰাহী চুতীয়া বুলি ভাগ কৰা হৈছিল,<ref>{{cite book |title=Census of India, 1901 |volume=IV |chapter=Assam |year=1902 |publisher=Government of India |page=126 }}</ref> আনহাতে চিডনী এণ্ডলে পৰৱৰ্তী সময়ত বৰাহী চুতীয়াসকলক চুতীয়া জনসংখ্যাৰ চাৰি ভাগৰ ভিতৰত তালিকাভুক্ত কৰে।<ref>{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacháris |url=https://archive.org/details/kacharis00endliala |year=1911 |publisher=Macmillan and Co. |location=London |page=[https://archive.org/details/kacharis00endliala/page/91 91] }}</ref>}} বৰাহী চুতীয়াসকলক কিছুমান বিশেষ ৰীতি-নীতিৰ দ্বাৰা পৃথক চুতীয়া শাখা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। খনিকৰে লিখিছে যে চুতীয়াসকলে মৃতদেহ ছয় তৰপ খৰিৰে দাহ কৰিছিল, আনহাতে বৰাহীসকলে সাত তৰপ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=38}}</ref> ১৯০১ চনৰ ''Census of India''-ত বৰাহী চুতীয়াসকলে ছাগলীৰ মাংস নাখায় বুলি উল্লেখ আছে।<ref>{{Cite web |url=https://archive.org/details/cu31924071145522 |title=Census of India, 1901 |page=126 |date=23 June 1901 |publisher=Government Central Press |via=Internet Archive}}</ref> চুতীয়াৰ বুৰুক খেলৰ ক্ষেত্ৰতো একেধৰণৰ নিষেধ লিপিবদ্ধ আছে; তেওঁলোকে পৰম্পৰাগতভাৱে ছাগলীৰ মাংস আৰু জাতিলাও দুয়োটা পৰিহাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor-last1=Barua |editor-first1=Swarnalata |editor-last2=Nath |editor-first2=Damburudhar |title=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী |trans-title=History of the Chutia Community |year=2007 |page=260 |language=as |url=https://archive.org/details/chutiaburanji |quote=বুৰুক খেলৰ মানুহে ছাগলী আৰু জাতিলাও নেখায়।}}</ref> বুৰঞ্জীসমূহত ''নাওবৈচা'' আৰু ''হিলৈদাৰী'' আদি খেলক আদিতে চুতীয়া, কিন্তু পাছলৈ বৰাহী গোটত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। বৰাহীসকলৰ টাই নাম আছিল ''খা-লাং''; ইয়াত ''খা'' শব্দটো আহোমসকলে শালি ধানৰ জল-কৃষিৰ সৈতে জড়িত নোহোৱা জনগোষ্ঠীৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। অধিকাংশ বৰাহী আহোম জনসমষ্টিত আত্মসাৎ হলেও [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] আৰু [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]]ৰ কিছু লোকে নিজকে বৰাহী-চুতীয়া বুলি চিনাক্ত কৰি আহিছিল।<ref>"A section of the Barahis still introduces themselves as Barahis-Chutiyas, from which it appears that they were a clan or division of the Chutiyas."{{harvcol|Dutta|1985|p=26}}</ref> '''''মিৰি চুতীয়া:''''' মিৰি চুতীয়াসকলক ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ গাঁৱৰ চুতীয়া বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়, যিসকলে আহোম আক্ৰমণৰ সময়ত মিৰি পাহাৰৰ দিশে পলাই গৈ [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]]সকলৰ সৈতে আন্তঃবিবাহ কৰে আৰু পিছলৈ তেওঁলোকৰ মাজত আত্মসাৎ হয়।{{efn|''দৰং ৰাজবংশাৱলী''য়েও বিজয়ৰ পাছত পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যসকলে পলাই [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিৰি]] আৰু মিছমি সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লোৱাৰ উল্লেখ কৰিছে। বুৰঞ্জীখনত আছে: "Tar putra-bhai jot hokole polail / Miri Mishmit pakhi pranak rakhila" (“তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু ভায়েকসকল সকলোৱে পলাই মিৰি-মিছমিৰ মাজত আশ্ৰয় লৈ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিলে”)।<ref>{{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hem Chandra |title=Darrang Raj Vamsavali |publisher=Government of Assam |year=1917 |at=vv. 364–371}}</ref>}} এই বিৱৰণসমূহত তেওঁলোকক মুখ্যত বিহীয়া, বুৰুক বা মেদক, আৰু বেবেজীয়া খেলৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>Medak, Katiram, “মেদক বংশৰ পৰিচয় আৰু পৰম্পৰা”, p.11.</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=L1i51KFUyzIC&q=Miri+Chutiya&pg=PA6|title=Contemporary Political Leadership in India: Sharad Pawar, the Maratha legacy|first1=Shiri Ram|last1=Bakshi|first2=Sita Ram|last2=Sharma|first3=S.|last3=Gajrani|date=23 June 1998|publisher=APH Publishing|isbn=9788176480086|via=Google Books|access-date=16 August 2019|archive-date=2 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190902125051/https://books.google.com/books?id=L1i51KFUyzIC&pg=PA6&lpg=PA6&dq=chutiya+tribe+customs&source=bl&ots=wgEjVgb9Lw&sig=ACfU3U31PYmJoCwH4pVRyh5-B2uIzm4QhQ&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjT0ZHI_cPgAhXbfX0KHbx3CEM4ChDoATAEegQICRAB#v=onepage&q=chutiya+tribe+customs&f=false|url-status=live}}</ref>{{efn|কিছুমান মিচিং পৰিয়ালে বছৰি এজন চুতীয়া ''মাইনে'' বা চুতীয়া আইতাকৰ উদ্দেশ্যে ''জল-পিণ্ড'' দিয়াৰ তথ্য আছে; এই আচাৰক চুতীয়া বংশোদ্ভৱৰ স্মৃতি সংৰক্ষণ কৰা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/218513/8/08_chapter%201.pdf |title=Mising: An indigenous tribe of Assam |access-date=15 April 2020 |archive-date=24 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200724191344/https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/218513/8/08_chapter%201.pdf |url-status=live }}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ বিৱৰণত এনে কিছুমান পৰিয়ালে মিচিংসকলৰ সাধাৰণ প্ৰথাৰ বিপৰীতে দীঘল চুলি ৰাখিছিল আৰু ইয়াক চুতীয়া সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ পৰা পোৱা বিশেষ অধিকাৰ বুলি ব্যাখ্যা কৰিছিল।<ref>{{Cite web |url=https://books.google.com/books?id=fTJqzOJwBxMC&dq=chutiya+miri+hair&pg=PA236 |title=Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland, 1880, p.236 |date=3 February 1880 |access-date=14 March 2023 |archive-date=6 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230706211921/https://books.google.com/books?id=fTJqzOJwBxMC&dq=chutiya+miri+hair&pg=PA236 |url-status=live }}</ref>}} [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] সমাজৰ দুই গোটৰ এটাক ''বৰগ্ৰাম'' আৰু ''চুতীয়া-মিৰি'' বুলিও কোৱা হৈছে; ইয়াক চুতীয়া শাসকৰ পূৰ্বৰ অধীনতাৰ প্ৰতিফলন বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web|url=http://www.jiarm.com/FEB2016/paper26432.pdf|title=Taid, D. R. ''Transitional Phase of Acculturation of the Mishings vis-a-vis the Assamese society during Medieval Period of Assam'', p.36.|access-date=15 April 2020|archive-date=16 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200716043812/http://www.jiarm.com/FEB2016/paper26432.pdf|url-status=usurped|archivedate=16 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200716043812/http://www.jiarm.com/FEB2016/paper26432.pdf|deadurl=yes}}</ref> বুৰঞ্জীসমূহত স্বতন্ত্ৰভাৱে ডিক্ৰং নদীৰ ওচৰৰ মিৰিৰ এটা গোটক চুতীয়া ৰজাসকলৰ পূৰ্বৰ প্ৰজা বুলি উল্লেখ কৰি কোৱা হৈছে যে তেওঁলোকে ''হাতীঘাঁহী'' হিচাপে ৰাজহাতীৰ বাবে ঘাঁহ যোগান ধৰিছিল।<ref>Devi, Lakshmi, ''Ahom-Tribal Relations: A Political Study'', p.160: "He meant thereby that these Miris served as Hatighahis under the Chutiya king...From the speech of the Tamuli-doloi, it is clear that these Miris were claimed by the Chutia kings as their subjects who had to serve under them."</ref> ===পৰম্পৰাগত পেচা=== পৰম্পৰাগত চুতীয়া সমাজত উন্নত শ্ৰমবিভাজন আছিল আৰু বিভিন্ন হস্তশিল্প আৰু উদ্যোগৰ সৈতে জড়িত পেচাভিত্তিক গোট আছিল। ''সোণাৰী''সকল স্বৰ্ণকাৰ আছিল; ''লোণপুৰীয়া''সকলে [[শদিয়া]]ৰ লৱণাক্ত পানীৰ উৎসৰ পৰা লোণ সংগ্ৰহ আৰু প্ৰস্তুত কৰিছিল। ''তাঁতী''সকলে পাটপলু পুহি সূতা আৰু কাপোৰ প্ৰস্তুত কৰিছিল, আনহাতে ''চমাৰ''সকলে জন্তুৰ ছালৰ কাম, বাদ্যযন্ত্ৰ নিৰ্মাণসহ, কৰিছিল।<ref name="Mahanta-occupations">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=144-146}}</ref> আন পেচাগত গোটৰ ভিতৰত ৰূপ সংগ্ৰহ আৰু ৰূপৰ কামৰ সৈতে জড়িত ''ৰূপোৱাল''; কাৰিকৰ আৰু নাও নিৰ্মাতা ''খনিকৰ''; কাঁহৰ বাচন নিৰ্মাতা ''কঁহাৰ''; ''কমাৰ''; ''কুমাৰ'' বা মৃৎশিল্পী; শিলৰ কামৰ সৈতে জড়িত ''শিল-কটীয়া''; আৰু [[জাপি]] বনোৱা ''জাপি-হাজীয়া'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-occupations">{{harvcol|Chutia|2026|p=40-42}}</ref> ''সোণোৱাল''সকলেও—বিশেষকৈ ''বিহীয়া'' খেলৰ লোকসকলে{{sfn|Dalton|1872|p=521}}<ref>"In the present time the Sooteeahs are called Hindoo Sooteeahs, and Ahom Sooteeahs, the last named being those with whom the Ahoms or Saums intermarried at an early date. The class of the Assam population known as Beheeahs in upper Assam, also consider themselves belonging to the Hindu Sooteeah family."{{harvcol|Hannay|1848|p=468}}</ref>{{efn|''কছাৰী'' আৰু ''বিহীয়া'' (চুতীয়া) সোণোৱালসকল সংখ্যাত বেছি আছিল। এই সোণোৱালসকলৰ অধিকাংশই ক্ৰমে ''শদিয়া'' আৰু ''চিচি-ধেমাজি'' অঞ্চলৰ পৰা আহি ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ''বুঢ়ী দিহিং'' আৰু ''ডিব্ৰু'' নদীৰ মাজৰ বনাঞ্চলত (মটক অঞ্চল) বসতি কৰিছিল।{{sfn|Prinsep|1838|p=676}}}}—নদীৰ বালিৰ পৰা সোণ ধোৱা কাম কৰিছিল। [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]] আৰু ডিক্ৰংৰ বালিৰ পৰাও তেওঁলোকে সোণৰ কণা সংগ্ৰহ কৰিছিল।<ref name="Mahanta-occupations"/> ==ধৰ্ম== [[File:Dharma Husori.jpg|thumb|তিনিচুকীয়াৰ বৰগাঁৱত অনুষ্ঠিত চুতীয়া ''ধৰ্ম হুঁচৰি''।]] ===পৰম্পৰাগত ধৰ্ম=== চুতীয়াসকলে আদিম পুৰুষ দেৱতা আৰু আদিম নাৰী দেৱতাক পূজা কৰিছিল। পুৰুষ দেৱতাক ''কুন্দিমামা'', ''বলিয়া-বাবা'' বা ''পিচা-দেমা'' বুলি কোৱা হৈছিল; [[বড়ো জনগোষ্ঠী|কছাৰী]]সকলৰ মাজত একে ধৰণৰ দেৱতা ''বাথৌ'' বা ''বাথৌ ব্ৰাই'' নামে জনাজাত আছিল।<ref>"The male deity was called by the Kacharis as Bathou, Bathou Brai, and by the Chutiyas as Kundimama, Balia-Baba or Pisha-dema"{{harvcol|Dutta|1985|pp=48–49}}</ref> নাৰী দেৱতাক ''কেঁচাইখাতী'' বা ''পিচা-চি'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>"The Primordial female deity was called by Kacharis as Ai-Deo, Kamakhi Kamlakhi, etc., and by the Chutiyas as Pisha-si, Kechaikhati etc."{{harvcol|Dutta|1985|p=49}}</ref> জনজাতীয় দেৱী ''কেঁচাইখাতী''ৰ পূজা আন [[বড়ো-কছাৰী]] গোটৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।{{efn|বড়ো-কছাৰী পৰিয়ালৰ বহু গোটে কেঁচাইখাতীক পূজা কৰিছিল; ইয়াৰ ভিতৰত চুতীয়া,<ref>"The most famous temple of the Chutiyas was that of Kechaikhati, their primodial female deity.{{harvcol|Dutta|1985|pp=49}}</ref> বড়ো,<ref>{{cite thesis|last=Devi|first=Premalata|year=1992|title=Religious philosophy of the Boros of the Brahmaputra Valley|chapter=1|page=5|publisher=Department of Philosophy, Gauhati University|url=http://hdl.handle.net/10603/66509|via=Shodhganga}}</ref> ৰাভা,<ref>[http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/67118/10/10_chapter%206.pdf Rabhas worship Kechai-khati and celebrate the Kechai-khati festival once every year]</ref><ref>{{cite thesis|last=Chakravorty|first=Bhaswati|year=2015|title=A Study on Festivals of Assam and France with Particular Reference to Bihu and Christmas|chapter=10|page=137|publisher=Department of Foreign Languages, Gauhati University|url=http://hdl.handle.net/10603/116438|via=Shodhganga}}</ref> তিৱা,<ref>{{cite book|editor-last=Bhargava|editor-first=Gopal|title=Encyclopaedia of Art and Culture in India: Assam|volume=22|location=Delhi|publisher=Isha Books|year=2003|page=255}}</ref> কোচ<ref>{{cite web|last=Nag|first=Sajal|title=From Dewan to Dheyan: Trajectory of a Forgotten Medieval State in South Assam|website=Academia.edu|url=https://www.academia.edu/38823467/Dewan_2_|access-date=17 July 2026|quote=It was due to his religious nature that a temple for the Koch Deity Kechai Khati was established in nearby Udharbund during his rule.}}</ref><ref>The Tiwas, as well as the Koch, also worshipped Kechai Kati. The Koch general Gohain Kamal built temples dedicated to Kesai Khati in Khaspur for the Dehans who were Tiwa and Mech soldiers from Gobha, Nellie and Kabi.</ref> আৰু ডিমাছা অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>"There is at Sadiya a shrine of ''Kechai Khati'' the tutelar deity of the Kacharis, which the Dimasa rulers continued to worship even after the establishment of their rule in Cachar." {{Harvcol|Bhattacharjee|1992|p=393}}</ref>}} ''কেঁচাইখাতী'' দেৱীৰ পূজা বৰ্তমান [[দেউৰী জনগোষ্ঠী]] হিচাপে চিনাক্ত পুৰোহিত শাখাই পৰিচালনা কৰিছিল। আন বড়ো-কছাৰী জনগোষ্ঠীৰো নিজ নিজ পুৰোহিত আছিল, যিসকলক একেদৰে দেউৰী বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>"All these Bodo tribes had their own respective priests called Deoris"{{harvcol|Dutta|1985|p=50}}</ref> আন এটা দৈৱিক যুগল আছিল ''বুঢ়া'' আৰু ''বুঢ়ী'' বা “বৃদ্ধ দেৱ-দেৱী”; পৰৱৰ্তী হিন্দু প্ৰভাৱত তেওঁলোকক ক্ৰমে ''[[শিৱ]]'' আৰু ''[[শক্তি]]''ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়।<ref>"The Chutiyas, for example worshipped the Primordial parents Gira-Girasi or Bura Buri, which were later Hinduised as Siva and Sakti"{{harvcol|Dutta|1985|p=49}}</ref> চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত পূজাস্থানক ''শাল'' বুলি কোৱা হয়। শদিয়া অঞ্চলত জনগোষ্ঠীটোৰ সৈতে জড়িত চাৰিখন মুখ্য শাল বৰ্তমানো আছে—বুঢ়া-বুঢ়ী বা গিৰা-গিৰাচী শাল, বলিয়া বাবা শাল, পাতৰ শাল আৰু তাম্ৰেশ্বৰী বা কেঁচাইখাতী শাল। এই স্থানসমূহৰ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান পৰম্পৰাগতভাৱে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পুৰোহিতে সম্পন্ন কৰে আৰু অনুষ্ঠানৰ সময়ত কেৱল তেওঁলোকেই ভিতৰৰ গৰ্ভস্থানত প্ৰৱেশ কৰে। ''টাংলতি'' (''Blumea lanceolaria'')ৰ পাত পবিত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু পুৰোহিতে ভক্তৰ কপালত ধৰ্মীয় চিহ্ন দিবলৈ ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=213-214}}</ref> ===সংস্কৃতকৰণ=== ৰাজ্যখনত ব্ৰাহ্মণ বসতি স্থাপনৰ ফলত চুতীয়া শাসকসকলৰ হিন্দুকৰণ আৰু ৰাজনৈতিক বৈধতা গঢ়ি উঠে; শাসকসকলে নিজৰ দৈৱিক বংশোদ্ভৱ ''[[অসুৰ]]''সকলৰ পৰা হোৱা বুলি দাবী কৰিছিল।<ref>"(T)he rulers of Sadiya, with help of Vaiṣṇava brahmins, seem to have sought legitimacy by projecting themselves as the descendants of Kṛṣṇa."{{Harvcol|Shin|2020|p=53}}</ref><ref name="harvcol|Baruah|1986|p=182">{{harvcol|Baruah|1986|p=182}}</ref> ''[[অসুৰ]]'' শব্দটো অনাৰ্যসকল আৰু বিবাহ, সম্পত্তি আদি সামাজিক আচাৰত তেওঁলোকৰ ভিন্নতা বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>"the term asura, which is the antonym of deva, is also used to denote inferior forms of custom, including marriage and property, in the hierarchical classification of social practices of prescriptive texts".{{Harvcol|Shin|2020|p=54}}</ref> ষোড়শ শতিকাত [[একশৰণ ধৰ্ম|একশৰণ নামধৰ্ম]]ৰ উত্থান আৰু চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত শদিয়া অঞ্চল ধীৰে ধীৰে [[ভীষ্মক]] আৰু [[বিদৰ্ভ]]ৰ কিংবদন্তিৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে। এই সম্পৰ্ক চুতীয়াসকলে নিজকে ভীষ্মকৰ বংশধৰ বুলি দাবী কৰাৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা নাছিল। বৰং [[শংকৰদেৱ]]ৰ আখ্যানসমূহ, বিশেষকৈ ''ৰুক্মিণীহৰণ'', জনপ্ৰিয় হোৱাৰ ফলত ই বিকশিত হয়; এই কাব্যত ৰজা ভীষ্মকৰ কন্যা ৰুক্মিণীৰ কাহিনী অসমৰ সাংস্কৃতিক আৰু ভৌগোলিক পৰিৱেশৰ সৈতে খাপ খুৱাই বৰ্ণনা কৰা হৈছিল।<ref>"Among many works of Śaṅkaradeva, the Rukmiṇiharaṇa, the poem of Rukmimi and Krishna, gained considerable popularity in the Sadiya area and influenced its regional identity construction. Rukmiṇī, in this poem, was a daughter of king Bhīṣmaka"{{harvcol|Shin|2020|p=55}}</ref> শদিয়া অঞ্চলত এই আখ্যানসমূহ জনপ্ৰিয় হোৱাৰ লগে লগে স্থানীয় ভূদৃশ্যৰ কিছুমান ঠাইক ভীষ্মক–ৰুক্মিণী কিংবদন্তিৰ স্থানৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। সময়ৰ লগে লগে শদিয়া বা কুণ্ডিলনগৰক কিংবদন্তিৰ বিদৰ্ভ হিচাপে ধৰা হ'বলৈ ধৰে আৰু বহু স্থাননাম বৈষ্ণৱ আখ্যানৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বা তাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে।<ref>"Considering the wide popularity of the Rukmiṇīharaṇa among the people, especially as the staged performance, it is not surprising that many toponyms of the area were derived from this Vaiṣṇava legend and the legendary places associated with Bhīṣmaka were reproduced in the local landscape. For instance, Vidarbha, the name of the country, once ruled by Bhīṣmaka according to the Epics and Purāṇas and perhaps identical with Behar in [[Maharashtra]], was applied to the area around Sadiya."{{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> চুতীয়াসকলৰ এটা অংশ প্ৰাৰম্ভিক সময়তেই হিন্দুকৰণ হৈছিল;<ref name="ReferenceB"/> যিসকল হোৱা নাছিল তেওঁলোকৰ বহুতে সপ্তদশ শতিকাত [[অনিৰুদ্ধদেৱ]]ৰ অধীনত মায়ামৰা সত্ৰৰ [[একশৰণ ধৰ্ম]]ত দীক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="ReferenceD"/><ref name="harvcol|Baruah|1986|p=182"/> ===ধৰ্মীয় আচাৰ=== [[File:Chutia Ai hokam.jpg|thumb|চুতীয়া ''আই হকাম''।]] চুতীয়া ধৰ্মীয় আচাৰত পুৰণি লোকধৰ্মীয় আৰু তান্ত্ৰিক উপাদানৰ সৈতে পৰৱৰ্তী হিন্দু আৰু বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱ একেলগে দেখা যায়। ধৰ্মীয় আচাৰৰ এই পাৰ্থক্য ''কেঁচাপন্থী'' আৰু ''পকাপন্থী'' বিভাগতো প্ৰতিফলিত। বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱিত ''কেঁচাপন্থী''সকলে সাধাৰণতে ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত পশুবলি আৰু মদ্যৰ নিবেদন পৰিহাৰ কৰে; ''পকাপন্থী''সকলে তুলনামূলকভাৱে অধিক পুৰণি বলি আৰু আচাৰ-পদ্ধতি সংৰক্ষণ কৰিছে। ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ ভিতৰত ''হলিতা লগোৱা'', ''আই সবাহ'', ''ডাঙৰীয়া সবাহ'', ''বৰসৰকীয়া সবাহ'', ''খুঁটি সবাহ'', ''ৰঙা চৰাই'', ''জল দেৱতা'', ''জল কুঁৱৰী'', ''অপেশ্বৰী সবাহ'' আৰু ''কালিকা সবাহ'' আদি ''সবাহ''; লগতে ''দেউ-কুবেৰ'', ''সুৱাসনী'', ''মহ যখ ৰাতি সেৱা'' আৰু ''হাউঁ পূজা'' আদি ''সেৱা'' বা ''পূজা'' প্ৰথা অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="auto"/> '''''দেউ-কুবেৰ:''''' ''দেউ-কুবেৰ'' শলিতা লগোৱা সকাম এটা জনজাতীয়-তান্ত্ৰিক পূৰ্বপুৰুষীয় আচাৰ। ইয়াত ধনৰ দেৱতা কুবেৰ আৰু কুন্দিৰ উদ্দেশ্যে মাটিৰ চাকি জ্বলোৱা হয়; চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ৰাজ্যৰ মংগলৰ বাবেও এই আচাৰ অনুষ্ঠিত হৈছিল। নিবেদনত চাউলৰ মদ (''চুজে'' বা ''সাজ''<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|p=70}}</ref>), ''সান্দহ গুড়ি'', ''আখৈ'', তামোল, পাণ, ''খোলা দিয়া'' আৰু ''তেল দিয়া পিঠা'', হাঁহৰ মাংস আৰু কলগছৰ ''পচলা'' থাকে। পূৰ্বপুৰুষীয় দেৱতা ''গিৰা-গিৰাচী''ৰ উদ্দেশ্যে এটা মতা আৰু এটা মাইকী হাঁহ বলি দিয়া হয়; তেওঁলোকক ধোঁৱা-দিয়া মাংস আৰু দুবাটি ''সাজ'' নিবেদন কৰা হয়। দেউৰী পুৰোহিতে প্ৰাৰ্থনা শেষ কৰাৰ পাছত হাঁহ দুটা ৰান্ধি প্ৰসাদ হিচাপে বিতৰণ কৰা হয়।<ref name="auto"/>{{efn|বড়ো মূলৰ আন গোট—[[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]], [[কোচ জনগোষ্ঠী|কোচ]] আৰু [[ৰাভা জনগোষ্ঠী|ৰাভা]]—ৰ মাজতো সদৃশ কুবেৰ পূজা আছে; তেওঁলোকে ''কুবেৰ ব্ৰাই'' পালন কৰে।}} '''''ডাঙৰীয়া সবাহ:''''' ''ডাঙৰীয়া''ক গাঁওদেৱতা হিচাপে মানি ''ডাঙৰীয়া সবাহ'' অনুষ্ঠিত কৰা হয়। পৰম্পৰাগতভাৱে আত্মা বাস কৰে বুলি ধৰা গছৰ তলত এই অনুষ্ঠান হৈছিল; বৰ্তমান ঘৰৰ ভিতৰতো কৰা হয়। মাটিৰ চাকি জ্বলাই চাৰি যোৰ পাণ-তামোল, কলাখাৰ, পাচলিৰ তৰকাৰী আৰু ''চুজে'' (''সাজ'') অথবা পায়স নিবেদন কৰা হয়। ''পকাপন্থী''সকলে লগতে চাউলৰ মদ আৰু মাংস দিয়ে, আনহাতে ''কেঁচাপন্থী''সকলে ''পিঠাগুড়ি'', পায়স আৰু কল দিয়ে।<ref name="auto"/>{{efn|''পকাপন্থী''সকলৰ মাজত ''ক'লা চৰাই'', ''ৰঙা চৰাই'' আৰু ''তিনিটীয়া চৰাই''ৰ ভেদ বলি দিয়া চৰাইৰ ধৰণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে; মাংস ''কৰাই গুড়ি''ৰে ৰন্ধা হয়। তাৰ পাছত পুৰোহিতে ''ডাঙৰীয়া''ৰ উদ্দেশ্যে প্ৰাৰ্থনা কৰি পৰিয়ালক আশীৰ্বাদ কৰে। দেউৰী ভাষাত সদৃশ আচাৰ ''ৰঙাচন'' নামে লিপিবদ্ধ।}} [[File:Chutia Deokuber.jpg|thumb|চুতীয়া ''দেউ-কুবেৰ'' আচাৰ।]] '''''অপেশ্বৰী সবাহ:''''' ''অপেশ্বৰী আই''ক ''[[কেঁচাইখাতী]]''ৰ এটা ৰূপ বুলি মানি ''অপেশ্বৰী সবাহ'' কৰা হয়; বিশেষকৈ শিশু বা কেঁচুৱাৰ মংগল আৰু আশীৰ্বাদ কামনা কৰি এই অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়। ঘৰ আৰু ব্যৱহৃত কাপোৰ পৰিষ্কাৰ কৰাৰ পাছত গাঁৱৰ কিশোৰী আৰু ''গোপিনী'' নামে জনাজাত বয়স্ক মহিলাসকল গোল হৈ বহে। ''চালনী/দলা''ৰ ওপৰত বগা কাপোৰ আৰু ''আগলি কলপাত'' পাতি তাত ''পিঠাগুড়ি'', কেঁচা গাখীৰ, কল, চাকি, ফুল আৰু তামোল ৰখা হয়। ''গোপিনী''সকলে ''অপেশ্বৰী নাম'' গায়; তাৰ পাছত পৰিয়ালে প্ৰাৰ্থনা কৰি তেওঁলোকৰ আশীৰ্বাদ গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/chutiaburanji|title=Chutia Buranji|date=23 June 2007|via=Internet Archive}}</ref>{{efn|নিবেদনৰ এটা অংশ দেৱীৰ বাবে ঘৰৰ পিছফালে বা মুকলি পথাৰত থৈ দিয়া হয়; বাকী অংশ সেৱাৰ বাবদ ''গোপিনী''সকলক দিয়া হয়। [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ মাজতো এই আচাৰ আছে; তেওঁলোকে দেৱীক ''অপেশ্বৰী'' বা ''Yoi Midi'' বুলি কয়।}} '''''সুৱাসনী:''''' পৰিয়াল বা গাঁৱৰ মংগলৰ বাবে সাধাৰণতে এপ্ৰিল–মে' মাহত নিশা ''সুৱাসনী'' অনুষ্ঠিত কৰা হয়। পুৰোহিতে প্ৰথমে ঘৰুৱা দেৱী আৰু ''[[কেঁচাইখাতী]]''ৰ এটা ৰূপ বুলি মানি ''সুৱাসনী আই''ক আহ্বান কৰে, তাৰ পাছত শুদ্ধিৰ বাবে প্ৰসাদ আৰু পবিত্ৰ পানী বিতৰণ কৰে। তাৰ পাছত হাঁহ বলি দিয়া হয় আৰু পৰিয়াল বা গাঁৱৰ পুৰুষসকলে সমূহীয়া ভোজ পাতে।<ref name="auto"/> [[একশৰণ ধৰ্ম|নৱ-বৈষ্ণৱ]] প্ৰভাৱত বহু চুতীয়াই বলি বন্ধ কৰিছে বা হাঁহৰ সলনি কোমোৰা ব্যৱহাৰ কৰিছে।{{efn|[[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ টেঙাপনীয়া শাখাত সদৃশ আচাৰ আজিও আছে; তেওঁলোকে দেৱীক ''সুৱাসনী'' বা ''Yanyo Midi'' বুলি কয়।}} ==সংস্কৃতি== ===জীৱন-চক্ৰৰ আচাৰ=== চুতীয়াসকলে জন্ম, বিবাহ আৰু মৃত্যুৰ সৈতে জড়িত বহু আচাৰ পালন কৰে। ধৰ্মীয় আচাৰ ''কেঁচাপন্থী'' আৰু ''পকাপন্থী'' পৰিয়ালৰ মাজত কিছু পাৰ্থক্যযুক্ত; কেঁচাপন্থী অনুষ্ঠানত আমিষ নিবেদন পৰিহাৰ কৰা হয়, আনহাতে পকাপন্থী অনুষ্ঠানত এনে নিবেদন ব্যৱহাৰ হ'ব পাৰে। এই আচাৰসমূহৰ কেইবাটাও বৃহত্তৰ অসমীয়া সমাজৰ সৈতে মিল আছে।<ref name="Richa-life-cycle">{{harvcol|Chutia|2026|pp=106-124}}</ref> গৰ্ভধাৰণ আৰু জন্ম-সংক্ৰান্ত আচাৰৰ ভিতৰত গৰ্ভাৱস্থাত বয়স্ক মহিলা বা ''গোপিনী''ৰ অংশগ্ৰহণেৰে পালন কৰা ''পঞ্চামৃত'' আৰু সন্তানৰ জন্ম আৰু শুদ্ধিকৰণৰ পাছৰ অনুষ্ঠানসমূহ আছে।<ref name="Richa-life-cycle"/> বিবাহৰ ৰূপসমূহৰ ভিতৰত আনুষ্ঠানিক ''বৰ বিয়া'', পলাই বিয়া আৰু আন স্থানীয় স্বীকৃত ৰূপ আছে; বিয়াৰ অনুষ্ঠানত মহিলাৰ গীত, আচাৰমূলক স্নান আৰু বিভিন্ন গৃহস্থালি আচাৰ অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-life-cycle"/> মৃতদেহ সাধাৰণতে দাহ কৰা হয়, যদিও বিশেষ পৰিস্থিতিত সমাধি দিয়াৰ প্ৰথাও পৰম্পৰাগতভাৱে আছিল। অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ পাছৰ আচাৰসমূহ শেষত ''কাজ'' বা ''শ্ৰাদ্ধ''ত উপনীত হয়; সাধাৰণতে একাদশ বা ত্ৰয়োদশ দিনত কৰা হয়, যদিও অঞ্চল আৰু ধৰ্মীয় গোটভেদে সময় আৰু পদ্ধতি ভিন্ন।<ref name="Richa-life-cycle"/> ===কৃষি-সম্পৰ্কীয় আচাৰ=== [[File:Chutia Panitula dance.png|thumb|''পানী তোলা বৰসবাহ'' আৰু বিয়াত কৰা চুতীয়া পানীতোলা নৃত্য।]] কৃষিচক্ৰৰ বিভিন্ন পৰ্যায়ৰ সৈতে চুতীয়াসকলৰ বহু পৰম্পৰাগত আচাৰ জড়িত। জেঠ মাহত তিনিদিন ধৰি অনুষ্ঠিত ''পানী তোলা বৰসবাহ''ত বৰষুণ আৰু ভাল শস্যৰ কামনা কৰা হয়; অনুষ্ঠানত কৈশোৰ-পূৰ্ব ছয়গৰাকী ছোৱালী, যাক ''দৈৱকী'' বুলি কোৱা হয়, আচাৰমূলকভাৱে পানী আনে।<ref name="Bharali-agriculture">{{cite journal |last1=Bharali |first1=Gitanjali |last2=Choudhury |first2=Gitanjali |title=A Study of the Cultural Heritage of Chutia: An Ethnic Tribe of Assam With special reference to Rituals related to Agriculture |journal=Journal of Emerging Technologies and Innovative Research |volume=11 |issue=12 |year=2024 |pages=h322–h327 |id=JETIR2412737 }}</ref> মাঘ মাহত ''বৰসবাহ'' নামে পৃথক এটা সমূহীয়া অনুষ্ঠানৰ উল্লেখ আছে; প্ৰস্তুতি এক মাহ আগৰ পৰাই আৰম্ভ হ'ব পাৰে। অনুষ্ঠানত [[কেঁচাইখাতী]]ৰ পূজাস্থল, মাটিৰ চাকি, গোটেই ৰাতি ''কীৰ্তন'', সমূহীয়া ৰন্ধা-বঢ়া আৰু ভোজ, আৰু শেষত ''ভকত''সকলৰ আশীৰ্বাদ অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Chutia-agriculture">{{harvcol|Chutia|2026|pp=141–146}}</ref>{{efn|মহন্তই ''পকাপন্থী'' চুতীয়াসকলৰ মাজত সম্ভৱতঃ জড়িত কিন্তু পৃথক নামে উল্লেখিত ''বৰ সেৱা'' বা ''বৰ সাকাম''ৰ কথা লিখিছে। দুই বা তিনি বছৰৰ মূৰে মূৰে নিশা এই অনুষ্ঠানত ঘৰতে বনোৱা মদ আৰু কুকুৰা বা গাহৰিৰ মাংস ব্যৱহাৰ কৰি তাৰ পাছত ভক্তিমূলক গীত গোৱা হৈছিল। অৱশ্যে তেওঁ ইয়াক ''বৰসবাহ''ৰ সৈতে একে বুলি কোৱা নাই।{{harvcol|Mahanta|2018|p=120}}}} খেতিৰ আৰম্ভণিত কেইবাটাও আচাৰ পালন কৰা হয়। বছৰৰ প্ৰথম ধান সিঁচাৰ সময়ৰ ''নাকাঠিয়া সিচা''ত পৰম্পৰাগতভাৱে ওচৰ-চুবুৰীয়া লোকৰ ভোজ—সাধাৰণতে হাঁহৰ মাংসসহ—আয়োজন কৰা হৈছিল আৰু চৰাই-পোকৰ পৰা বীজতলী ৰক্ষা কৰিবলৈ ''তিতাফুল''ৰ ডাল, শিল আৰু কচুগছ বীজতলীৰ চাৰিওফালে ৰখা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|p=121}}</ref> ৰোপণৰ প্ৰথম দিন ''না ভূঁই'' নামে জনাজাত; পুলি ৰোপণৰ আগতে পথাৰত [[লক্ষ্মী]]ৰ উদ্দেশ্যে নিবেদন কৰা হয়। মহন্তই শালি আৰু আহু দুয়ো ধানৰ ক্ষেত্ৰত সদৃশ প্ৰথম-ৰোপণ আচাৰ ''গছ লোৱা''ৰ উল্লেখ কৰিছে।<ref name="Chutia-agriculture"/>{{efn|''গছ লোৱা''ত গৃহিণীয়ে কলপাত, তামোল, মধুৰিআম, ভীমকল আৰু ''হেলচ''ৰ ডাল লৈ পথাৰলৈ যায়, লখিমীক অধিক শস্যৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু খেতিয়কসকলৰ বাবে সৰু ভোজ দিয়ে।{{harvcol|Mahanta|2018|p=123}}}} আহু ধান সিঁচাৰ পুৰণি আচাৰ ''জালুকীয়া খোৱা উৎসৱ'' বা ''হাড়ীয়া''ত খেতিয়কসকলক কচুৰ পাত আৰু জালুক দি ৰন্ধা মাছ খুওৱা হৈছিল; কৃষিকাৰ্যৰ ফলত হোৱা শৰীৰৰ বিষ কমায় বুলি পৰম্পৰাগত বিশ্বাস আছিল।<ref name="Chutia-agriculture"/> [[File:Chutia Gorokhia.jpg|thumb|চুতীয়া ''গৰখীয়া চাউল খোৱা'' আচাৰ; গৰখীয়াসকলক পৰিয়ালক আশীৰ্বাদ দিবলৈ মাতি অনা হয়।]] মূল কৃষিকাৰ্য শেষ হ'লে ''নাঙল ধোৱা পিঠা'' বা ''ভাত পিঠা'' (''খেতি উঠা ভাত'' বুলিও কোৱা হয়) পিঠা আৰু ভোজেৰে পালন কৰা হয়;<ref name="Bharali-agriculture"/><ref name="Chutia-agriculture"/> শালি ধান সিঁচাৰ আগতে আৰু পাছত পালন কৰা ''ওপৰিপুৰুষৰ সাকাম''ত পূৰ্বপুৰুষক চাকি, চাউল, মাটিমাহ, চাউলৰ গুড়ি আৰু আন খাদ্য নিবেদন কৰি স্মৰণ কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=134–135}}</ref> কৃষিকাৰ্যত ব্যৱহৃত গৰু-ম'হৰ মংগলৰ বাবেও জেঠ–আহাৰত ''সদাশিৱক দিয়া'', গোহালিৰ ওচৰত ''গৰখীয়া সবাহ'' আৰু বৰ্ষাকালৰ পানীৰ সময়ত ''খুঁটি সবাহ'' পালন কৰা হয়।<ref name="Chutia-agriculture"/>{{efn|''সদাশিৱক দিয়া''ত শিৱক ফল, গজালি আৰু ''ভাং'' নিবেদন কৰা হয়; ''গৰখীয়া সবাহ''ত চাউলৰ গুড়ি, কল আৰু কেঁচা গাখীৰ, আৰু ''খুঁটি সবাহ''ত ''ক্ষীৰ'' বা ''পায়স'' নিবেদন কৰা হয়।}} শস্য কটা আৰম্ভ হয় ''লখিমী অনা'' বা ''লখিমী আদৰা'' (''কাঁচি লগোৱা সবাহ'' বুলিও কোৱা হয়)ৰে। প্ৰথম আঁটি আনুষ্ঠানিকভাৱে ভঁৰাললৈ অনা হয়। আঁটি কঢ়িওৱা মহিলাগৰাকীয়ে পৰম্পৰাগতভাৱে কথা নকয় আৰু পিছলৈ নাচায়, যাতে লখিমী পুনৰ পথাৰলৈ উভতি নাযায়।<ref name="Bharali-agriculture"/><ref name="Chutia-agriculture"/> ''না খোৱা'' বা ''না-পিঠা খোৱা''ই নতুন ধান খোৱাৰ আৰম্ভণি চিহ্নিত কৰে; শস্য কটাৰ পাছৰ ''না-পুৰুষৰ চাউল খোৱা''ত পূৰ্বপুৰুষৰ আশীৰ্বাদ আহ্বান কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=131, 138–139}}</ref>{{efn|ধৰ্মীয় গোটভেদে আচাৰ-খাদ্য ভিন্ন। ৰিচাই ''কেঁচাপন্থী'' ঘৰত নতুন ধান, পাচলি আৰু বগা মাছ অথবা গাখীৰ/দৈসহ চাউলৰ গুড়ি, আৰু ''পকাপন্থী'' ঘৰত মদ, কুকুৰা আৰু মাছৰ উল্লেখ কৰিছে। মহন্তইও মৃত পূৰ্বপুৰুষৰ উদ্দেশ্যে ''না খোৱা'' ভোজৰ খাদ্যৰ সৈতে ঘৰতে বনোৱা মদ নিবেদন কৰাৰ কথা লিখিছে।{{harvcol|Mahanta|2018|pp=122–123}}}} ভঁৰালৰ ধান পাছত উলিওৱাৰ আগতে ''ভঁৰালত পিঠা দিয়া'' কৰা হয়। মাটিৰ পাত্ৰত চাউলৰ গুড়ি, চাকি আৰু তামোল দি ''লখিমী আই''ক নিবেদন কৰা হয়; পিছদিনা সেই গুড়িৰে ''সেৱা দিয়া পিঠা'' ভাপত সিজোৱা হয়।<ref name="Bharali-agriculture"/><ref name="Chutia-agriculture"/> দীঘলীয়া খৰাং হ'লে বৰষুণ আহ্বানৰ বাবে ''ভেকুলীৰ বিয়া'' কৰা হ'ব পাৰে। এজন মতা আৰু এজনী মাইকী ভেকুলীক পৰম্পৰাগত বিয়াৰ কিছুমান আচাৰ অনুসৰি প্ৰতীকীভাৱে বিবাহ কৰাই তাৰ পাছত পানীৰ উৎসত এৰি দিয়া হয়।<ref name="Bharali-agriculture"/><ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=141–142}}</ref> ===উৎসৱ আৰু বিহু পৰম্পৰা=== চুতীয়াসকলে তিনিওটা মুখ্য [[বিহু]]—বহাগ বিহু, কাতি বিহু আৰু মাঘ বিহু—পালন কৰে; লগতে জনগোষ্ঠী-নিৰ্দিষ্ট আৰু স্থানীয় বহু আচাৰো আছে। [[কাতি বিহু]]ত ধাননি, ভঁৰাল আৰু ঘৰৰ চোতালত মাটিৰ চাকি জ্বলাই [[লক্ষ্মী]], সমৃদ্ধি আৰু শস্যৰ সুৰক্ষাৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়।<ref name="Richa-Bihu">{{harvcol|Chutia|2026|pp=146-154}}</ref> [[মাঘ বিহু]]ত মেজি সাজি জ্বলোৱা আৰু সমূহীয়া ভোজৰ প্ৰথা আছে। অধ্যয়নটোত কিছুমান চুতীয়া অঞ্চলত মাঘ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰে মাঘ বিহু পালনৰ পৰম্পৰাও উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Richa-Bihu"/> [[File:Chutia Hurai Rangoli Bihu.png|thumb|300px|চুতীয়া ''হুৰাই ৰঙালী বিহু''।]] চুতীয়াসকলৰ মাজত বহাগ বিহু সাতদিনীয়া আচাৰ-শৃংখলাৰে পালন কৰা হয়: ''গৰু বিহু'', ''মানুহ বিহু'', ''গোহাঁই বিহু'', ''ডাঙৰীয়া'' বা ''ওজা বিহু'', ''লখিমী'' বা ''কুটুম বিহু'', ''দেউ'' বা ''মেলা বিহু'', আৰু ''সাত'' বা ''চেৰা বিহু''।<ref name="Richa-Bihu"/> ''গৰু বিহু''ত অপকাৰী আত্মাৰ পৰা ৰক্ষাৰ বাবে দুৱাৰমুখত ''জেতুলীপকা'' ওলোমাই থোৱা হয়; গৰুৰ আচাৰত ব্যৱহাৰ কৰা বাঁহৰ ''চাট''ৰ অংশ আৰু দীঘলতি-মাখিয়তীৰ পাত গোহালি আৰু পথাৰত সুৰক্ষাৰ বাবে সংৰক্ষণ কৰা হয়। পিছদিনা পুৱা গৰু-ম'হ জাগি আছে নে শুই আছে আৰু কণী-যুঁজৰ ফলাফল কিদৰে হয়, তাক আগন্তুক কৃষিবৰ্ষৰ লক্ষণ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=149-150}}</ref>{{efn|''চাট'' হ'ল বাঁহৰ শলাত তিতা কেৰেলা, জাতিলাও আৰু হালধি আদি পাচলিৰ টুকুৰা গাঁথি বনোৱা সামগ্ৰী। গৰু-ম'হ গা ধুওৱাৰ পাছত ইয়াৰ অংশ বিনিময় কৰি গোহালিলৈ নি ৰখা হয় আৰু ইয়াক সুৰক্ষাদায়ক বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।}} ''মানুহ বিহু''ত ১০১ বিধ পাত সংগ্ৰহ-প্ৰস্তুত কৰা আৰু ''আমৰলি'' বা ৱিভাৰ পৰুৱাৰ কণী খোৱাৰ ৰীতি আছে; ইয়াক পৰম্পৰাগতভাৱে প্ৰজননক্ষমতা আৰু জনগোষ্ঠীৰ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=150-151}}</ref> ''গোহাঁই বিহু''ত ''গোঁসানী''ৰ প্ৰতিমাক পৰম্পৰাগতভাৱে গা ধুৱাই বাদ্য-বাজনাৰে ঘৰে ঘৰে লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কাপোৰ, ধূপ আৰু মাটিৰ চাকিৰে আদৰণি জনোৱা হৈছিল। ''ডাঙৰীয়া/ওজা বিহু''ত মৃত পূৰ্বপুৰুষৰ পূজা কৰা হৈছিল, আনহাতে ''লখিমী বিহু''ত ভঁৰাল আৰু দুৱাৰমুখত চাকি জ্বলোৱা হৈছিল। ষষ্ঠ দিনৰ ''দেউ/মেলা বিহু''ত আত্মা-আবিষ্ট হোৱাৰ পৰম্পৰা আছিল; আবিষ্ট ব্যক্তিয়ে ''দা'' লৈ নাচি ভবিষ্যৎবাণী কৰিব পাৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল আৰু পাছত আচাৰমতে শান্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|pp=161–162}}</ref> চুতীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত বহাগ বিহু [[শদিয়া]]ৰ পবিত্ৰ ''শাল''সমূহৰ সৈতে জড়িত। ''হুৰাই ৰঙালী'' অনুষ্ঠানে ধৰ্মীয় গীতৰ মাধ্যমেৰে ''শাল''ৰ যোগেদি স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহু আনাৰ প্ৰতীকী ৰূপ প্ৰকাশ কৰে; ''আই কলিমতী'' বা [[কেঁচাইখাতী]]ক এই অবতৰণৰ সৈতে জড়িত ধৰা হয়। এই পৰম্পৰাত শদিয়াৰ চাৰিখন ''শাল''ক চুতীয়া বিহুৰ উৎপত্তিস্থল বুলি ধৰা হয় আৰু বহাগৰ প্ৰথম বুধবাৰে তাত ''হুৰাই ৰঙালী'' অনুষ্ঠিত কৰা হয়। সংশ্লিষ্ট এটা অনুষ্ঠান [[ঢকুৱাখনা]]ৰ হাৰ্হি দেৱালয়ত বহাগৰ সপ্তম দিনত পালন কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=203-207}}</ref> [[File:Chutia Saj.jpg|thumb|বহাগ বিহুৰ সময়ত চুতীয়া ''সাজ'' (চাউলৰ মদ) প্ৰস্তুতি।]] আৰম্ভণিৰ আচাৰসমূহৰ ভিতৰত ''মৃতকক দিয়া'' বা ''হলিতা-লগোৱা'' নামৰ পূৰ্বপুৰুষীয় অনুষ্ঠান আছে। মৃত পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে জীৱিত অৱস্থাত খোৱা খাদ্য তামোল-পাণ, ঘৰতে বনোৱা চাউলৰ মদ ''সাজ'' আৰু মাটিৰ চাকিৰ সৈতে নিবেদন কৰি পৰিয়ালৰ মংগলৰ বাবে তেওঁলোকৰ আশীৰ্বাদ কামনা কৰা হয়।<ref name="Mahanta-Bohag">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=158–163}}</ref> সদৃশ পূৰ্বপুৰুষীয় আচাৰ [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ ''ইবাকু বিচু'' (বহাগ বিচু)ৰো অংশ। গৰুৰ আনুষ্ঠানিক স্নান আৰু পূজাৰ পাছত গৃহমুৰব্বীয়ে মৃত পৰিয়ালৰ সদস্যৰ উদ্দেশ্যে ''পিণ্ড'' নিবেদন কৰে; লিপিবদ্ধ নিবেদনৰ ভিতৰত মাংস, মাছ, মাটিমাহ আৰু দেউৰীৰ পৰম্পৰাগত চাউলৰ মদ ''চুজেন'' আছে।<ref>{{cite news |title=Deoris to celebrate 'Ebaku Bishu' from tomorrow |work=The Assam Tribune |url=https://assamtribune.com/deoris-to-celebrate-ebaku-bishu-from-tomorrow |access-date=19 August 2026 }}</ref><ref>{{cite web |last=Deuri |first=Deva Darshana |title=Jimochaya: The Deoris, The Priestly Tribe of Northeast India |website=Mahabahu |url=https://mahabahu.com/jimochaya-the-deoris-the-priestly-tribe/ |access-date=19 August 2026 }}</ref> আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতে জড়িত এটা পুৰণি কৃষি-অনুষ্ঠান হ'ল ''জালুকীয়া খোৱা উৎসৱ''। আহু ধান সিঁচাৰ প্ৰথম দিনত কৃষিকাৰ্য আৰম্ভ কৰাৰ পাছত খেতিয়কসকলক সমূহীয়া ভোজলৈ মতা হৈছিল। ''বৰালি'', ''শাল'' বা ''কুহি'' আদি মাছ কচুৰ পাত আৰু জালুকেৰে ৰন্ধা হৈছিল; জালুকীয়া খাদ্যই কৃষিশ্ৰমৰ ফলত হোৱা শৰীৰৰ বিষ উপশম কৰে বুলি পৰম্পৰাগত বিশ্বাস আছিল। অনুষ্ঠানটো বহু ঠাইত লোপ পাইছে যদিও কিছুমান চুতীয়া অঞ্চলত এতিয়াও চলি আছে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|p=146}}</ref> চুতীয়াসকলৰ মাজত ''চ'তৰ ৰাতি বিহু'', ''টকা বিহু'', ''ধৰ্ম হুঁচৰি'' আৰু ''বৰ বিহু''কে ধৰি বহু স্থানীয় বিহু-পৰম্পৰা সংৰক্ষিত আছে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=197-212}}</ref> ''বৰ বিহু'' কেৱল পুৰুষে দিনত কৰা এক দুৰ্লভ হুঁচৰি-ৰূপ; বৰহোলা আৰু বচা দয়াঙত এতিয়াও ইয়াৰ উল্লেখ আছে। ইয়াত মণিকোঁৱৰ আৰু ফুলকোঁৱৰৰ গীত কেইবাটাও স্বতন্ত্ৰ তাল আৰু বাদ্যযন্ত্ৰত পৰিবেশন কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=211-212}}</ref>{{efn|লিপিবদ্ধ তালসমূহ হ'ল ''খৰা চাও'', ''দীঘলীয়া চাও'', ''হাৰালি চাও'' আৰু ''বুঢ়া চাও''; বাদ্যযন্ত্ৰৰ ভিতৰত ''বীণ'', ''ঢোল'', ''পেঁপা'', ''টকা'' আৰু ''গগনা'' আছে।}} ''টকা বিহু''ত মহিলাসকলে বিভিন্ন ধৰণৰ ''টকা'' বজায়। অনুষ্ঠানৰ শেষত টকাসমূহ গছত ওলোমাই কামনা কৰা হয়; পৰম্পৰাগত ''গাঠিগী'' মূৰ-কাপোৰ বিশেষভাৱে এই বিহুৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=207-208}}</ref><ref>{{harvcol|Chutia|2026|p=158}}</ref>{{efn|লিপিবদ্ধ ৰূপসমূহ হ'ল ''মাটি টকা'', ''দাহিন টকা'', ''হাত টকা'' আৰু ''মুঠি টকা''।}} তিনিচুকীয়াৰ বাৰেকুৰি অঞ্চলত সংৰক্ষিত ''ধৰ্ম হুঁচৰি'' অত্যন্ত নিয়মবদ্ধ আৰু বহু বছৰৰ ব্যৱধানতহে অনুষ্ঠিত হয়। গৰু বিহুৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা এই অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণকাৰীয়ে সংকল্প লয়, আচাৰগত নিষেধ মানে, সাধাৰণ আনন্দ-উল্লাস পৰিহাৰ কৰে আৰু মণিকোঁৱৰ-ফুলকোঁৱৰৰ গীত গায়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=197-200}}</ref> যোৰহাট–গোলাঘাট অঞ্চলৰ বৰহোলা আৰু বচা দয়াং আদি ঠাইত ''চ'তৰ ৰাতি বিহু'' টিকি আছে। পৰম্পৰাগতভাৱে ডেকা-গাভৰুৱে ডাঙৰ আম বা ''আহত'' গছৰ তলত নিশা ''যোৰা নাম'', প্ৰেম-বিৰহৰ গীত গাই আৰু ''পেঁপা''ৰ প্ৰতিযোগিতা কৰি বিহু পাতে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=200-202}}</ref> [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ মাজতো সদৃশ নিশাৰ ''বিচু'' পৰম্পৰা আছে; ফাগুন আৰু চ'তত যুৱক-যুৱতীসকলে সমূহীয়া অনুশীলনৰ বাবে একত্ৰিত হয় আৰু বহাগীয়া বিচুৰ সময়ত গীত-নাচ গোটেই ৰাতি চলিব পাৰে।<ref>{{cite journal |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Socio-Cultural Significance of Folk Musical Tradition: Weaving the Tapestry of Identity of the Deori Community of Assam |journal=Lokaratna |volume=XIX |year=2025 |page=40 |issn=2347-6427 }}</ref> ''চ'ত বিহু'' দেৱী কলিমতীৰ যৌৱন ৰূপৰ সৈতে জড়িত; ''তৰোৱা কদম'' ফুলাক তেওঁৰ যৌৱনপ্ৰাপ্তিৰ লক্ষণ আৰু উৎসৱৰ আৰম্ভণিৰ সংকেত বুলি ধৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=146-147}}</ref> ===খাদ্যাভ্যাস আৰু ৰন্ধনপ্ৰণালী=== [[File:'Chutiya lopha' or Perennial Buckwheat leaves, Polygonaceae(Buckwheat family).jpg|thumb|150px|জনগোষ্ঠীটোৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা ''চুতীয়া লফা'' বা বহুবৰ্ষজীৱী বাকহুইটৰ পাত।]] চুতীয়াসকলৰ প্ৰধান খাদ্য চাউল। পৰম্পৰাগত চাউলৰ খাদ্যৰ ভিতৰত ৰন্ধা ভাত ৰাতিটো পানীত তিয়াই থোৱা ''পইতা ভাত'' আৰু পানী নিদিয়াকৈ আগদিনাৰ ভাত ৰাখি প্ৰস্তুত কৰা ''কৰকৰা ভাত'' অন্তৰ্ভুক্ত। চাউলৰ পৰা বনোৱা ''পিঠা'' আৰু ''জলপান''ৰ ভিতৰত ''চিৰা'' আৰু ''সান্দহ''ো সাধাৰণভাৱে খোৱা হয়।<ref name="Richa-food">{{harvcol|Chutia|2026|pp=177-184}}</ref> শাক-পাচলিও পৰম্পৰাগত খাদ্যৰ এটা অংশ। লিপিবদ্ধ প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত সৰিয়হজাতীয় ''চুতীয়া লাই'' আৰু ''চুতীয়া লফা'' উল্লেখযোগ্য। অসমীয়া জাতি-উদ্ভিদবৈজ্ঞানিক সাহিত্যত পিছৰটোক সাধাৰণ বাকহুইট (''Fagopyrum esculentum'') হিচাপে স্বতন্ত্ৰভাৱে চিনাক্ত কৰা হৈছে, যাৰ পাত শাক হিচাপে খোৱা হয়। [[বহাগ বিহু]]ৰ সৈতে জড়িত পৰম্পৰাগত বনৌষধি মিশ্ৰণত সংগ্ৰহ কৰা উদ্ভিদসমূহৰ ভিতৰতো ''চুতীয়া লফা''ৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-food"/><ref name="BegumGogoi2007">{{cite journal|last1=Begum|first1=Samim Sofika|last2=Gogoi|first2=Rajib|title=Herbal recipe prepared during Bohag or Rongali Bihu in Assam|journal=Indian Journal of Traditional Knowledge|volume=6|issue=3|year=2007|pages=417–422}}</ref> আন পৰম্পৰাগত খাদ্যৰ ভিতৰত খৰিচা (''বাঁহ গাজ''), মাছ, আলু, মাংস বা আন উপকৰণ পিহি বনোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ''পিটিকা'' আৰু অসমীয়া ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ ক্ষাৰীয় খাদ্য ''খাৰ'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-food"/> চুতীয়াসকলৰ মাজত পৰম্পৰাগতভাৱে লিপিবদ্ধ আমিষ খাদ্যৰ ভিতৰত হাঁহ, গাহৰি, মাছ, ছাগলী বা পঠাৰ মাংস, পাৰ আৰু আন চৰাই, হৰিণ, এৰী পলুৰ লেটা বা কোকুন, আৰু ''আমৰলি'' (কণীসহ ৰঙা পৰুৱা) আৰু ''জেবাংকাৰি'' আদি পতংগ অন্তৰ্ভুক্ত; গ্ৰামাঞ্চলত পিছৰটোক পৰম্পৰাগত চাউলৰ মদৰ সৈতে খোৱা হয়।<ref name="Richa-food"/> মাংস শুকুৱাই সংৰক্ষণো কৰা হয়। বুৰঞ্জীসমূহত শুকান মাংস সংৰক্ষণৰ বাবে চুতীয়া যুগৰ এটা ''ভঁৰাল''ৰ উল্লেখ আছে, যি এজন ''ভঁৰালী'' বিষয়াৰ অধীনত আছিল।<ref>''Ahomar Din'', p. 586.</ref> ''কুচিয়া'' আৰু কেঁকোৰাও খোৱা হয়, যদিও ধৰ্মীয় ভাগ অনুসৰি খাদ্যাভ্যাস ভিন্ন আছিল। অধিক বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱিত ''কেঁচাপন্থী'' বা হিন্দু চুতীয়াসকলে পৰম্পৰাগতভাৱে গাহৰি বা কুকুৰা নুপুহিছিল আৰু ''শাল'', ''শিঙি'', ''কুচিয়া'' আৰু কেঁকোৰা পৰিহাৰ কৰিছিল; এই নিষেধসমূহ বিশেষভাৱে বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱৰ ফল বুলি ধৰা হৈছে।<ref name="Richa-Kesapanthi">{{harvcol|Chutia|2026|pp=44}}</ref> কেঁচাপন্থীসকলৰ মাজত গাহৰিৰ মাংস আৰু মদৰ ওপৰতো নিষেধ আছে, আনহাতে গৰুৰ মাংস সকলো ভাগৰ বাবেই নিষিদ্ধ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="Richa-food"/>{{efn|অধ্যয়নটোত দৈনন্দিন খাদ্যৰ সলনি কিছুমান পুৰণি প্ৰাণীভিত্তিক লোক-ঔষধৰ কথাও লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে—যেনে বাঁহগাজৰ সৈতে কণীয়া কাউৰী ৰন্ধা আৰু ভেকুলী বা কেঁচু ব্যৱহাৰ কৰা প্ৰস্তুতি। ঔষধি খাদ্য হিচাপে শুকান বাঁহগাজৰ সৈতে ''মোৱা'' মাছ আৰু মাগুৰজাতীয় মাছৰ কথাও উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-food"/>}} [[File:2017-04-06-Silkworm Pupa Food-0622.jpg|thumb|এৰী পলুৰ লেটা চুতীয়াসকলৰ এটা পৰম্পৰাগত খাদ্য।]] ইয়াৰ বিপৰীতে ''পকাপন্থী'' পৰম্পৰাত বহু ধৰ্মীয় আচাৰত মাংস আৰু চাউলৰ মদ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। মৃত পূৰ্বপুৰুষৰ উদ্দেশ্যে নিবেদনত পকাপন্থীসকলে কুকুৰাৰ জোলৰ সৈতে ঘৰতে বনোৱা মদ আগবঢ়ায়; মহন্তই আদিম পকাপন্থী আচাৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা ''বৰ সেৱা'' বা ''বৰ সকাম''ত কুকুৰা বা গাহৰিৰ মাংসৰ সৈতে ঘৰতে বনোৱা মদ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ''আই সকাম''ত মদ আৰু বগা কুকুৰাৰ মাংস নিবেদন কৰা হয়; আন এটা ৰূপ ''পকা সকাম''ত মাংসৰ সৈতে ভাত আৰু কেতিয়াবা মদ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Mahanta-Pakapanthi">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=119-120}}</ref><ref name="Mahanta-Aai">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=126-129}}</ref> লিপিবদ্ধ মাংসৰ ব্যঞ্জনসমূহত হাঁহ বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য। কোমোৰাৰে ৰন্ধা হাঁহক প্ৰিয় ব্যঞ্জন হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে; কুমুৰা বা বাঁহগাজৰ সৈতেও হাঁহ ৰন্ধা হয়। আন খাদ্যৰ ভিতৰত কলপচলাৰে হাঁহৰ নাড়ী, ''সান্দহ গুড়ি''ৰে হাঁহ, আৰু হাঁহৰ মাংস, মাটিমাহ, চাউলৰ গুড়ি আৰু শাক একেলগে ৰন্ধা ব্যঞ্জন আছে।<ref name="Richa-food"/> মাছ খাদ্যাভ্যাসৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ আৰু ইয়াক সতেজ, ভজা, পোৰা, সিজোৱা আৰু শুকান ৰূপত খোৱা হয়। অধ্যয়নটোত উল্লেখ কৰা পৰম্পৰাগত প্ৰস্তুতিৰ ভিতৰত ভেণ্ডিৰে সিজোৱা মাছ, বগৰী আৰু ''চুতীয়া লফা''ৰে সিজোৱা মাছ, আৰু কচু আৰু ''কুঁজি থেকেৰা'' (''Garcinia'')ৰে ৰন্ধা মাছ আছে। সৰু মাছ ''মাছ পাতত দিয়া'' ৰূপতো প্ৰস্তুত কৰা হয়—কলপাতত মেৰিয়াই গৰম ছাইত সিজোৱা হয়। শুকান মাছ বিশেষকৈ ''শুকান মাছৰ গুড়ি'' বা ''শুঁটকি'' হিচাপে সংৰক্ষণ কৰা হয়; ''পুঠি'', ''কুহি'' আৰু ''চেনী'' আদি সৰু মাছ জুইশালৰ ওপৰত শুকুৱাই কচুৰ সৈতে খুন্দি বাঁহৰ পাত্ৰত কেইবামাহো ৰাখি এই খাদ্য প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref name="Richa-food"/> ===সংগীত আৰু নৃত্য=== চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত নৃত্যৰূপ বিবাহ, ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান, বিহু আৰু আন সমূহীয়া উপলক্ষৰ সৈতে জড়িত। ''বৰ বিয়া''ৰ সময়ত গাঠিয়ন খুন্দি থকা অৱস্থাত ''কুলা বুঢ়ী নাচ'' কৰা হয়; এগৰাকী মহিলা অভিনয়শিল্পীয়ে বুঢ়ীৰ চৰিত্ৰ লৈ কৌতুকময় সংলাপৰ সৈতে নৃত্য কৰি শেষত কইনা-দৰাক আশীৰ্বাদ দিয়ে। ''পানী তোলা নাচ'' বিবাহৰ আন এটা অনুষ্ঠানিক নৃত্য; কইনাক গা ধুৱাবলৈ আনুষ্ঠানিক পানী ঘৰলৈ অনাৰ সময়ত মহিলা আৰু ছোৱালীয়ে এই নৃত্য কৰে।<ref name="Richa-dance">{{harvcol|Chutia|2026|pp=187-212}}</ref> [[File:Chutia Kulaburi dance.png|thumb|চুতীয়া কুলাবুঢ়ী নৃত্য]] ধৰ্মীয় আৰু ঋতুভিত্তিক পৰিবেশনৰ ভিতৰত [[তিনিচুকীয়া জিলা]]ৰ বাৰেকুৰি অঞ্চলত সংৰক্ষিত অত্যন্ত নিয়মবদ্ধ [[হুঁচৰি]]ৰ ৰূপ ''ধৰ্ম হুঁচৰি'', লগতে ''চ'তৰ ৰাতি বিহু'', ''টকা বিহু'' আৰু ''বৰ বিহু'' অন্তৰ্ভুক্ত। ''টকা বিহু''ত বিভিন্ন ধৰণৰ ''টকা'' বাদ্য ব্যৱহাৰ কৰা হয়; ''বৰ বিহু'' দিনত কৰা হুঁচৰি-পৰম্পৰা, য'ত ''ঢোল'', ''পেঁপা'', ''টকা'' আৰু ''গগনা'' আদি বাদ্য বজোৱা হয়।<ref name="Richa-dance"/> আন লিপিবদ্ধ ৰূপৰ ভিতৰত প্ৰাপ্তবয়স্ক পুৰুষে কৰা ''জজা নৃত্য'' আৰু তৰোৱাল লৈ বৃত্তাকাৰে কৰা পৰম্পৰাগত যুদ্ধ-নৃত্য ''ৰণুৱা নৃত্য'' বা ''ৰণ নৃত্য'' আছে।<ref name="Richa-dance"/> পৰম্পৰাগত পৰিবেশনত অসমৰ বৃহত্তৰ সংগীত-সংস্কৃতিতো পোৱা বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত ''ঢোল'', ম'হৰ শিঙৰ ''পেঁপা'', বাঁহৰ ''গগনা'', মাটিৰ ''সুতুলি'', বিভিন্ন ধৰণৰ ''টকা'', ''চাকচনি'', ''বাঁহী'', ''দবা'' আৰু ''তাল'' অন্তৰ্ভুক্ত। ''মাটি টকা'', ''দাহিন টকা'', ''হাত টকা'' আৰু ''মুঠি টকা''কে ধৰি বিভিন্ন টকাৰ ৰূপ বিশেষকৈ ''টকা বিহু''ৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=168–170}}</ref> ===পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক=== ====পুৰুষৰ সাজ-পোছাক==== [[File:Chutia men attire.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকত এজন চুতীয়া পুৰুষ]] চুতীয়া পুৰুষৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকৰ ভিতৰত ''চুতীয়া পাগুৰি'', ''চুতীয়া চোলা'', ''চুৰিয়া'', ''গামোচা'' বা ''বিচুৱান'', ''চেলেং চাদৰ'' আৰু ''টঙালি'' অন্তৰ্ভুক্ত। পৰম্পৰাগতভাৱে কপাহ, এৰী, মুগা আৰু পাট ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল; ৰাজপৰিয়াল আৰু ধনী শ্ৰেণীয়ে মুগা আৰু পাট, বিশেষকৈ উন্নত মানৰ ''চম্পা'' আৰু ''মেজাংকাৰী'' ব্যৱহাৰ কৰিছিল, আনহাতে সাধাৰণ লোকে প্ৰধানকৈ কপাহ, এৰী আৰু সাধাৰণ মুগা ব্যৱহাৰ কৰিছিল—গ্ৰীষ্মত বিশেষকৈ কপাহ আৰু শীতত এৰী।<ref name="Mahanta-attire">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=64-66}}</ref><ref name="Richa-attire">{{harvcol|Chutia|2026|pp=156-161}}</ref>{{efn|''আপুকুৰ'' নামৰ আগফাল জোঙা চামৰাৰ জোতাও লিপিবদ্ধ আছে।<ref name="Richa-attire"/> ৰাজকীয় সাজত ''পানীকামলী'' আৰু ''আৰুৱান'' বস্ত্ৰও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল;<ref>{{Cite web|url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|title=The Chutia king Nitipal had gifted Panikamoli and Arowan to the Ahom king|access-date=17 June 2020|archive-date=28 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|url-status=live|archivedate=28 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|deadurl=yes}}</ref><ref>{{harvcol|Borboruah|1997}}</ref>ৰাজপুৰুষে ''লংকেৰু'' কাণফুলি, ''মোটা মণি''ৰ হাৰ আৰু সোণৰ ''পাদুকা'' পিন্ধা আৰু ''গুণাকৰা'' নামৰ সোণৰ সূচীকাম কৰা ৰেচমী ছাতি ব্যৱহাৰ কৰাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Khanikar">{{harvcol|Khanikar|1991|p=42}}</ref> পুৰুষৰ আন অলংকাৰৰ ভিতৰত ''লোকাপাৰা'' কাণফুলি, ''গাম-খাৰু'', ঢোলাকৃতিৰ সোণৰ ''বিৰি'' বা ''মাদল'', ''বাজু'', আঙঠি, ''নূপুৰ'' আৰু ''উজান্তি'' আছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> পুৰণি বৰ্ণনাত পুৰুষে দীঘল চুলি ৰাখি কেতিয়াবা ৰঙা জবাৰে সজোৱা পনিটেইল বান্ধিছিল আৰু ঘৰত বা কৃষিকাৰ্যৰ সময়ত ''গামোচা'' মূৰৰ আৱৰণ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল বুলিও উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-attire"/><ref name="Mahanta-attire"/>}} ''চুতীয়া পাগুৰি'' পৰম্পৰাগতভাৱে ''সাতফুল'' বা ''সৰ্প পাগ'', ''ৰণুৱা'' বা ''জোঙা পাগ'', আৰু ''এনাজৰী'' বা ''বিহুৱান পাগ'' ৰূপত বন্ধা হৈছিল। ''সাতফুল'' আৰু ''এনাজৰী'' এতিয়াও ব্যৱহৃত হয়; [[ভীষ্মকনগৰ]], [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] আৰু [[শদিয়া]]ৰ হাতীদুবাৰ টেৰাকোটা ফলকত ''ৰণুৱা'' আৰু ''এনাজৰী''ৰ ৰূপ চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref name="auto">{{Cite web|url=https://archive.org/details/chutiaburanji|title=Chutia Buranji|date=23 June 2007|via=Internet Archive}}</ref> চুটি ''চুৰিয়া'', পিছফালে খোলা ''চুতীয়া চোলা'', ''গামোচা/বিচুৱান'', ''টঙালি'' আৰু ''চেলেং চাদৰ'' আছিল আন মুখ্য পুৰুষ-পোছাক; চুতীয়া পৰম্পৰাত ''কৱচ কাপোৰ'' বা ''সুৰক্ষা কাপোৰ'' নামৰ ৰক্ষাকাৰী বস্ত্ৰৰো উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-attire"/>{{efn|সাপৰ আকৃতিৰ ''সাতফুল'' পৰম্পৰাগতভাৱে পুৰোহিতৰ সৈতে জড়িত আৰু এতিয়া চুতীয়া পাগুৰিৰ প্ৰতিনিধিত্বমূলক ৰূপ হিচাপে বহুল ব্যৱহৃত; ''ৰণুৱা'' যুদ্ধৰ সৈতে জড়িত আছিল; ''এনাজৰী/বিহুৱান পাগ'' হাতীদুবাৰ এটা টেৰাকোটা ফলকত চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref name="auto"/> পৰম্পৰাগত পাগুৰি প্ৰায় তিনি ''কাঠি'' দীঘল আৰু প্ৰায় এফুট বহল বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়; পুৰণি নিয়ম অনুসৰি পিন্ধোতাজন বহিলে ইয়াৰ মূৰটো মাটি স্পৰ্শ কৰিব লাগিছিল।<ref name="Richa-attire"/> ''চুৰিয়া (চুৰু-ইছা)'' প্ৰায় আঁঠুলৈকে নামে আৰু ভীষ্মকনগৰ আৰু তাম্ৰেশ্বৰীৰ ফলকতো সদৃশ বস্ত্ৰ দেখা যায়।<ref name="auto"/> ''চুতীয়া চোলা''ৰ ডিঙিৰ পিছফালে খোলা থাকে; ''গলধান-ফলা মুগা চোলা'' নামৰ মুগাৰ এটা ৰূপ লোকপৰম্পৰাত উল্লেখ আছে আৰু বিহুৱা শিল্পীয়ে পিন্ধিছিল; ৰঙীন কাপোৰৰ বেল্টৰ সৈতে পিন্ধা ক'লা-ৰঙা ''চুতীয়াৰ চোলা''ৰো উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-attire"/><ref name="Mahanta-attire"/> দৰাই পৰম্পৰাগতভাৱে দীঘল হাতৰ পাটৰ ''চোলা'' আৰু দীঘল ''চেলেং-চাদৰ'' পিন্ধিছিল; কেতিয়াবা ফুলৰ মালাৰে সজোৱা সূচীকাম কৰা পাগুৰিও যোগ হৈছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> ''গামোচা'' ডিঙিত লোৱা কাপোৰ হিচাপে ব্যৱহৃত হয়, আনহাতে বিহুৰ সৈতে জড়িত ''বিচুৱান''ৰ এটা মূৰত গামোচাৰ সাধাৰণ ৰঙা পাৰৰ সলনি ফুলাম নক্সাযুক্ত আড়ি থাকে; দুয়োটাৰে কাষত ৰঙা পাৰ থাকে। ''বিচুৱান'' শব্দটো ''বিচু'' ("বিহু") + ''ৱান'' ("বস্ত্ৰ") হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে,<ref>{{Cite web|url=https://www.learnsanskrit.cc/index.php?tran_input=vANa&direct=se&script=hk&link=yes&mode=3|title=Sanskrit Dictionary for Spoken Sanskrit|website=[www.learnsanskrit.cc](http://www.learnsanskrit.cc|archive-date=24 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204627/https://www.learnsanskrit.cc/index.php?tran_input=vANa&direct=se&script=hk&link=yes&mode=3|url-status=live}}</ref> আৰু গামোচাৰ সমতুল্য দেউৰী-চুতীয়া শব্দ ''ব'চে''।<ref name="Kashyap-attire">{{cite web |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Significance Of ‘The Social Skin’ In Expressing Ethnicity: Knowing The Ethnic Attire Of Deori Community Of Assam |url=https://rjpn.org/jetnr/papers/JETNR2505025.pdf |pages=235–236}}</ref> ''টঙালি'' ফুলাম নক্সাযুক্ত আঁচল থকা কঁকালৰ কাপোৰ; এটা পৰম্পৰাই বিহু হুঁচৰিৰ সময়ত ডেকাই পিন্ধা ৰঙা টঙালিক যুদ্ধৰ পৰা তেজেৰে ৰাঙলী হৈ ফিৰা বগা টঙালিৰ সৈতে জড়িত কৰে, আৰু টেৰাকোটা চিত্ৰতো ইয়াৰ ৰূপ দেখা যায়।<ref name="auto"/> আন এটা বিৱৰণত ৰঙা আৰু বগা দুয়ো টঙালিৰ উল্লেখ আছে; চুতীয়া আৰু মায়ামৰা প্ৰচাৰকে ''তাল'' আৰু ''দবা'' বজাই থাকোঁতে বগা টঙালি আৰু হালধীয়া-ৰঙা চিহ্নযুক্ত কপাহী কাপোৰ পিন্ধাৰ কথাও আছে।<ref name="Richa-attire"/> ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য ''টঙা'';<ref name="Kashyap-attire"/> ''-আলি'' উপাদানটোক ''মেদালি'', ''সুতুলি'' আৰু ''ভঁৰালী'' আদি দেউৰী ৰূপৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে, যদিও এইটো প্ৰতিষ্ঠিত শব্দব্যুৎপত্তি নহয়, কেৱল ভাষিক তুলনা। ''চেলেং চাদৰ (চেলেং-ইছা)'' সামাজিক-ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু জ্যেষ্ঠক সন্মান জনোৱাৰ সময়ত ব্যৱহৃত দীঘল পুৰুষৰ চাদৰ; ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় নফুট,<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.503039|title=Hamilton Francis.|date=23 June 1940|via=Internet Archive}}</ref> আৰু আন এটা বিৱৰণত পাগুৰিৰ সমান দীঘল কিন্তু অধিক বহল বুলি কোৱা হৈছে।<ref name="Richa-attire"/> ''চেলেং'' দেউৰী-চুতীয়া শব্দাৱলীতও পোৱা যায়।<ref name="Kashyap-attire"/> ''কৱচ কাপোৰ'' পৰম্পৰাগতভাৱে তিনি গৰাকী বৃদ্ধাই এৰাতিৰ ভিতৰতে বয়িছিল; তেওঁলোকে তাম্ৰেশ্বৰী দেৱীক আহ্বান কৰি শিশুক শুনিবলৈ নিষেধ কৰা মন্ত্ৰ পাঠ কৰিছিল। এই কাপোৰে শত্ৰুৰ পৰা ৰক্ষা কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-attire"/>}} ====মহিলাৰ সাজ-পোছাক==== [[File:A chutia girl in her traditional attire.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত ''ৰিহা'', ''মেখেলা (মেথনি)'', ''চোলা'' আৰু ''গাঠিগী'', লগতে ''গাম-খাৰু'', ''মাদলি'' আৰু ''জুনবিৰি'' অলংকাৰ পিন্ধা এগৰাকী চুতীয়া যুৱতী।]] চুতীয়া মহিলাৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক বয়স আৰু বৈবাহিক অৱস্থাৰ অনুসৰি ভিন্ন। ঋতুমতী হোৱাৰ আগতে ছোৱালীয়ে ওপৰ অংশত ''বাইগা'' আৰু কঁকালৰ পৰা তললৈ ''মেখেলা'' বা ''ইগু'' পিন্ধে; ঋতুমতী হোৱাৰ পাছত বিয়ালৈকে বুকুৰ কাপোৰ হিচাপে ''বাইগা''ৰ ঠাইত ''ৰিহা'' বা ''ৰিচা'' ব্যৱহাৰ হয়।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=I0JJqJ761E4C&q=riha+breast+cloth&pg=PA55|title=Learning Geography By Stages Iv|first1=Late J.|last1=Fuste|first2=V. N.|last2=Nigam|date=23 June 2006|publisher=Pitambar Publishing|isbn=9788120906051|via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://thevoiceoffashion.com/fabric-of-india/inside-northeast/the-riha-redux-at-assamese-weddings-3571|title=The Riha Redux at Assamese Weddings|website=thevoiceoffashion.com}}</ref> বিবাহিতা মহিলাই পৰম্পৰাগতভাৱে বুকুলৈকে তুলি পিন্ধা দীঘল ''মেখেলা'', লগতে ''কঁকাল-বন্ধা'', ''গাঠিগী'' আৰু ''চাদৰ'' ব্যৱহাৰ কৰে; বৰ্তমানে ''ৰিহা'' মূলতঃ বিহু, বিয়া, মন্দিৰলৈ যোৱা আৰু আন অনুষ্ঠানত ব্যৱহৃত হয়।<ref name="Richa-attire"/>{{efn|বয়ঃসন্ধিকালীন এই পোছাক-পৰিৱৰ্তন পৰম্পৰাগত জীৱনচক্ৰৰ অংশ আছিল। বড়ো-কছাৰী মূলৰ ত্ৰিপুৰী সকলৰ মাজতো সদৃশ পৰম্পৰা আছে, য'ত ছোৱালীৰ পৰা যুৱতী হোৱাৰ পৰিৱৰ্তন চিহ্নিত কৰা ''ৰিচা চৰমণি'' অনুষ্ঠানত প্ৰথম ''ৰিচা'' দিয়া হয়।<ref>{{Cite web |last=Debbarma |first=Puni |title=Learn About the Risa, a Beautiful Garment Handwoven by Tribal Women in Tripura |url=https://www.adivasilivesmatter.com/post/learn-about-the-risa-a-beautiful-garment-handwoven-by-tribal-women-in-tripura |website=Adivasi Lives Matter |date=8 October 2020 |access-date=4 August 2026}}</ref> ধনী পৰিয়ালে ঐতিহাসিকভাৱে মুগা বা পাট ব্যৱহাৰ কৰিছিল, আনহাতে সাধাৰণ পৰিয়ালে মূলতঃ কপাহ। চুতীয়া মহিলাই পৰম্পৰাগতভাৱে ''মেখেলা'', ''চাদৰ'', ''ৰিহা'', ধুতি, ''চেলেং-চাদৰ'', ''গামোচা'' আৰু ''হাঁচতি''কে ধৰি ঘৰুৱা বস্ত্ৰ নিজেই তৈয়াৰ কৰিছিল আৰু নিজেই মুগা-পাট পুহি বয়ন কৰিছিল।<ref name="Mahanta-attire"/><ref name="Richa-attire"/> উন্নত ''চম্পা'' আৰু ''মেজাংকাৰী'' মুগা-পাট বিশেষকৈ উচ্চ শ্ৰেণীৰ সৈতে জড়িত আছিল; সাধাৰণ এৰী, মুগা আৰু মোটা কপাহী বস্ত্ৰ অধিক প্ৰচলিত আছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> কইনাই পৰম্পৰাগতভাৱে পাট বা মুগাৰ ''ৰিহা''ৰ সৈতে ''মেখেলা'' আৰু ''চাদৰ'' পিন্ধিছিল; আন এটা বিৱৰণত সূচীকাম কৰা বগা পাটৰ কইনা-পোছাক আৰু বিয়াত এযোৰ মুগাৰ কাপোৰ দিয়া ৰীতি উল্লেখ আছে।<ref name="Mahanta-attire"/> ''দুকঠীয়া'', ''চাদৰ'' আৰু ''কঁকালমৰা'' বিবাহিতা অৱস্থাৰ প্ৰতীক; আগতে কইনাই সজোৱা ''হাৰুদাই'' বা ''সৰুদৈ জাপি''ও পিন্ধিছিল।<ref name="Khanikar"/>}} ''মেখেলা (ইগু)'' আৰু ''ৰিহা (ৰিচা)'' মুখ্য বস্ত্ৰ; ইয়াৰ লগতে ''গাঠিগী'', ''দুকঠীয়া'', ''চাদৰ'', ''পাঁচকঠীয়া'', ''কঁকালমৰা'', ''ডাবুৱা কটাৰী''সহ ''হাঁচতি'' আৰু এৰীৰ ''জাকী চোলা'' ব্যৱহাৰ কৰা হয়। পৰম্পৰাগত মহিলাৰ অলংকাৰৰ ভিতৰত ''মাদলি'', ''দুগদুগি'', ''জুনবিৰি'', ''থুৰীয়া'', ''গাম-খাৰু'', ''বেনা'', ''গেজেৰা'', ''চিঠিপাটি'' আৰু ''কাকলি'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-attire"/><ref name="Mahanta-attire"/> সজোৱা ''হাৰুদাই'' বা ''সৰুদৈ জাপি'' পৰম্পৰাগতভাৱে কইনাই পিন্ধিছিল আৰু চুতীয়া ৰাজকীয় আৰু আনুষ্ঠানিক সংস্কৃতিৰ সৈতেও জড়িত।<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=387}}</ref>{{efn|ছোৱালীয়ে পৰম্পৰাগতভাৱে কঁকালৰ পৰা তললৈ ''মেখেলা'' পিন্ধে, আনহাতে বিবাহিতা মহিলাই বুকুলৈকে তুলি পিন্ধা দীঘল ৰূপ ''বোৱাৰী মেথনি'' ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে; ছোৱালীৰ বাবে সমতুল্য ''গাৰ্ল মেথনি''ও উল্লেখ আছে। দৈনন্দিন ''মেথনি'' সাধাৰণতে সৰল, আনহাতে আনুষ্ঠানিক ৰূপত ফুলাম নক্সা থাকিব পাৰে।<ref name="Richa-attire"/> ৰঙা সূচীকামযুক্ত ''ডাবুৱা-বচা মেখেলা''ক চুতীয়াসকলৰ এটা প্ৰতীকী বস্ত্ৰ বুলি ধৰা হয়; ''বুটা-বচা'' আৰু ''ফুল-বচা'' নক্সা সাধাৰণতে বগা-ক'লা সূতাৰে তলৰ ফালে কৰা হয়। ''ইগু'' ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য শব্দ;<ref name="Kashyap-attire"/> তুলনাযোগ্য বস্ত্ৰ-শব্দৰ ভিতৰত ডিমাছা ''ৰিগু''<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/235107/10/10_chapter%202.pdf ''Dimasa: Dress and Ornaments'', p.32]</ref> আৰু ত্ৰিপুৰী ''ৰিগনাই'' আছে। ''ৰিহা/ৰিচা'' অবিবাহিতা যুৱতীয়ে বুকুৰ পৰা কঁকাললৈ পিন্ধা সৰু বুকুৰ কাপোৰ; বিবাহিতা মহিলাই সাধাৰণতে ইয়াক চাদৰৰ দৰে কান্ধত লয়। ব্লাউজ প্ৰচলিত হোৱাৰ পাছত ইয়াৰ পুৰণি বুকুৰ কাপোৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কমি যায়; তথাপি চাদৰৰ তলত বা সৈতে ৰিহা টিকি থকাটোক ইয়াৰ অধিক পুৰণি উৎসৰ সূচক বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news|url=https://scroll.in/magazine/910237/wrapped-in-the-popularity-of-assams-mekhela-sador-are-stories-of-lost-diversity|title=Wrapped in the popularity of Assam's mekhela sador are stories of lost diversity|first=Rini|last=Barman|website=Scroll.in}}</ref> মুগাৰ ''ৰিহা/ৰিচা'' প্ৰতিনিধিত্বমূলক চুতীয়া সাজৰ অংশ; ''নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী''ত এজন আহোম ৰজাই ৰাজকীয় প্ৰতিষ্ঠানৰ বাবে প্ৰায় এহেজাৰ চুতীয়া মুগা উৎপাদক আৰু তাঁতীক নিয়োজিত কৰাৰ কথা আছে।<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/3_20190901_20190901,|title=Padmeswar Naoboicha Phukan, Assam Buranji, p.30}}</ref> এই বস্ত্ৰৰ দুয়ো মূৰত ''কেশ-বচা'' নক্সা থাকে, যি বিহুগীতৰ ''"লচকচি লচকচি, ৰিহা ল'বি কেশ বাছি"'' পংক্তিতো স্মৰণ কৰা হয়; পৰম্পৰাগত ভাঁজৰ ভিতৰত ''জাপনি'', ''লাহী-ভাঁজ'', ''কাখৰী-ভাঁজ'', ''খামুচীয়া-ভাঁজ'', ''বাইগা'' আৰু ''কুৱুম'' আছে। ''ইছা'' ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য শব্দ।<ref name="Kashyap-attire"/> ডিমাছা আৰু ত্ৰিপুৰীৰ মাজতো সদৃশ ''ৰিচা'' আছে; ডিমাছাত নামটো ''ৰি'' ("কাপোৰ") + ''চা'' ("সৰু") হিচাপে বিশ্লেষণ কৰা হৈছে আৰু দীঘল মহিলাৰ ''ৰিজাম্ফাই''ৰ বিপৰীতে সৰু বস্ত্ৰৰ বাবে ব্যৱহাৰ হয়।<ref>{{Cite web|url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Dimasa_Grammar-2.pdf|title=Dimasa Grammar|access-date=2026-09-13|archivedate=2021-02-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210224142821/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Dimasa_Grammar-2.pdf|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.bodhijournals.com/pdf/V2N3/Bodhi_V2N3_012.pdf|title=Bala, Lipika, ''Evolution of Risa with special reference to Tripuri tribes in Tripura''}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Fk8kq9PUapkC&q=riha+breast+cloth&pg=PA145|title=Encyclopaedia of North-East India: Tripura|first=Hamlet|last=Bareh|date=23 June 2001|publisher=Mittal Publications}}</ref> ''গাঠিগী'' হ'ল চুলিত গাঁঠি মাৰি লোৱা গামোচা, যিয়ে ধূলিৰ পৰা চুলি ৰক্ষা কৰে আৰু ৰন্ধাৰ সময়ত খাদ্যত চুলি পৰিবলৈ নিদিয়ে। সকলো সময়ত বাধ্যতামূলক নহ'লেও বয়ঃসন্ধিৰ সৈতে জড়িত সাক্ষাৎ, ''পানী তোলা'' নাচ আৰু ''টকা বিহু''ত ইয়াৰ বিশেষ বিধান আছে।<ref name="Richa-attire"/> জনগোষ্ঠীয় পৰম্পৰাই ৰঙা-বগা ''গামোচা''ক [[শদিয়া]]ৰ সৈতে জড়িত কৰে আৰু ৰঙা ব্লাউজক মহিলাৰ সাজৰ এটা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ অংশ বুলি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name="Richa-attire"/> প্ৰায় দুই ''কাঠি'' বা ছফুট দীঘল ''দুকঠীয়া''ই মূৰ আৰু দেহৰ ওপৰভাগ ঢাকে; আনহাতে প্ৰায় আঠ-নফুট দীঘল ''চাদৰ'' কঁকালৰ পৰা ওপৰদেহ আৰু মূৰলৈ মেৰিয়াই লোৱা হয়। দুয়োটাই জ্যেষ্ঠ লোকৰ সন্মুখত আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত বিবাহিতা মহিলাৰ বাবে পৰম্পৰাগতভাৱে বাধ্যতামূলক আৰু সাধাৰণতে কপাহ বা এৰীৰ হয়।<ref name="Richa-attire"/> পাঁচ ''কাঠি'' বা প্ৰায় পোন্ধৰফুট দীঘল ''পাঁচকঠীয়া'' শৰণ লোৱা আৰু আন আচাৰিক প্ৰসঙ্গত ব্যৱহাৰ হয়; বসন্ত আদি ৰোগীৰ গাত মেৰিয়াই বা তলত পাৰিও দিয়া হৈছিল। ''কঁকালমৰা/কঁকাল-বন্ধা'' কঁকালত লোৱা কাপোৰ; ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য ''জোকাচিবা'' বা ''জাকা চিবা''।<ref name="Kashyap-attire"/><ref name="Richa-attire"/> ''হাঁচতি'' মেখেলাত বান্ধি লোৱা সৰু ৰঙা ৰুমাল; ইয়াৰ সৈতে ''ডাবুৱা কটাৰী'' নামৰ সৰু ভাঁজ কৰিব পৰা ছুৰী থাকে, যি তামোল-পাণ কটাসহ দৈনন্দিন কামত ব্যৱহৃত। দুয়োটাকে মহিলাৰ সাজৰ পুৰণি উপাদান বুলি ধৰা হয়; ''ডাব/ডাবুৱা কটাৰী''ক বড়ো আৰু ডিমাছাৰ ''দাবা'' ছুৰীৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে।<ref name="Richa-attire"/> ''জাকী চোলা'' নাভিৰ ওচৰলৈ নামি অহা দীঘল ব্লাউজ সদৃশ এৰীৰ বস্ত্ৰ; ডিঙিৰ পিছফালে বন্ধ আৰু নক্সা আৰু বুটাম সদৃশ অলংকৰণেৰে সজোৱা। এৰী ঘৰতেই পালন, সূতা কটা আৰু বোৱা হৈছিল; উদ্ভিদজাত সামগ্ৰীৰে ৰঙচুৱা ৰং তৈয়াৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-attire"/> ''থুৰীয়া'' কাণফুলিয়ে পৰম্পৰাগতভাৱে বৈবাহিক অৱস্থা সূচাইছিল; বিয়াৰ আগতে কইনাৰ কাণ ফুটাই ধীৰে ধীৰে ফুটা ডাঙৰ কৰা হৈছিল যাতে কাণফুলি পিন্ধিব পাৰে। সাধাৰণ মহিলাই ৰূপৰ অলংকাৰো ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> মহিলাই হাত আৰু নখ ৰঙাবলৈ ''জেতুকা'' আৰু ''বাৰহামথুৰি'' আৰু হাতীদাঁত, কাঠ আৰু বাঁহৰ ফণী ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> ''সৰুদৈয়া ফুলাম জাপি'' মহিলাৰ বিবাহ-শিৰোভূষণ আৰু ৰাজপৰিয়াল আৰু অনুষ্ঠানিক উপলক্ষত ব্যৱহৃত সামগ্ৰী হিচাপে লিপিবদ্ধ।<ref name="Richa-attire"/> ঐতিহাসিক বিৱৰণে সজোৱা ''জাপি''ক চুতীয়া ৰাজদৰবাৰৰ সৈতেও জড়িত কৰে। খনিকৰে নীতিপালে আহোম ৰজালৈ সোণ-ৰূপৰ সূচীকাম কৰা দুটা জাপি পঠোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰিছে,<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=100}}</ref> আনহাতে সমান্তৰাল বুৰঞ্জী-অনুবাদত তেওঁৰ উপহাৰৰ ভিতৰত ৰূপৰ পাৰ থকা জাপি বা ছাতি, ৰূপ-সোণৰ খাৰু, সোণৰ পীৰা, এটা হাতী আৰু দুটা আৰুৱানৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{Cite web|url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|title=''"Then the Chutiâ king desired to send one silver-lipped umbrella (Jâpi), silver and gold bracelets, a gold pirâ, an elephant, and two Âroans to the Ahom king."''|access-date=2026-09-13|archivedate=2020-07-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|deadurl=yes}}</ref> শদিয়া জয়ৰ পাছত লাভ কৰা ৰাজকীয় সম্পত্তিৰ ভিতৰতো ''জাপি'' আছিল,<ref>Mahanta, S. ''Assam Buranji''. D.H.A.S., 1945, p.10.</ref> আৰু আহোম শাসনত জাপি নিৰ্মাতাৰ গোট ''জাপি-হাজীয়া খেল'' চুতীয়াসকলৰ একচেটিয়া আছিল, যিয়ে জাপি বোৱাত তেওঁলোকৰ বিশেষ দক্ষতা সূচায়।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref>}} ===মৌখিক সাহিত্য=== চুতীয়াসকলৰ মৌখিক সাহিত্যত সাধুকথা, কিংবদন্তি, নিচুকনি গীত, লোকগীত, মালিতা, প্ৰবাদ আৰু সাঁথৰ অন্তৰ্ভুক্ত। লিপিবদ্ধ সাধুকথাৰ ভিতৰত ''জাপৰা আৰু জাগধা'' আৰু ''দেউলৰা মণিকোঁৱৰ''ৰ কাহিনী আছে; [[ৰুক্মিণী]], [[সতী সাধনী|সাধনী]] আৰু জোনগাভৰুৰ সৈতে জড়িত পৰম্পৰা কিংবদন্তি হিচাপে সংৰক্ষিত।<ref name="Richa-oral">{{harvcol|Chutia|2026|pp=54-104}}</ref> চুতীয়া লোকগীত বিবাহ, ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান, উৎসৱ আৰু দৈনন্দিন কৰ্মৰ সৈতে জড়িত। ইয়াৰ ভিতৰত ''বিয়া গান'', ''ঢেঁকী টনা গীত'', বিহুগীত আৰু ধৰ্মীয় গীত আছে।<ref name="Richa-oral"/> আন এটা ৰূপ ''ঢোলৰ মালিতা'', য'ত এজন ''ওজা''ই ঢোল, তাল আৰু নৃত্যৰ সৈতে ক্ৰমে পদ গাই কাহিনী আগবঢ়ায়।<ref name="Richa-oral"/> প্ৰবাদ আৰু সাঁথৰো এই মৌখিক পৰম্পৰাৰ অংশ, যদিও চুতীয়াসকলৰ মাজত লিপিবদ্ধ বহু প্ৰবাদ-সাঁথৰ বৃহত্তৰ অসমীয়া সমাজৰ সৈতে ভাগ-বতৰা কৰা।<ref name="Richa-oral"/> ===বস্তুসংস্কৃতি আৰু শিল্পকলা=== চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত বস্তুসংস্কৃতিত বাঁহ, বেত, কাঠ আৰু ধাতুৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ হয়। মাছ ধৰাৰ সঁজুলিৰ ভিতৰত ''জাকৈ'', ''খালৈ'', ''পল'', ''চেপা'', ''থুহা'', ''জুলুকি'', ''খোকা'' আৰু ''বৰশী'' আছে; ইয়াৰে বহু সামগ্ৰী বাঁহ আৰু বেতেৰে তৈয়াৰ। মাছ ধৰা, যাতায়াত আৰু আন নদীমুখী কামত কাঠৰ নাও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-material">{{harvcol|Chutia|2026|pp=161–165}}</ref> চুতীয়া ঘৰত পৰম্পৰাগতভাৱে ব্যৱহৃত ধাতুৰ পাত্ৰৰ ভিতৰত পিতল আৰু কাঁহৰ ''শৰাই'', ''ডেকচি'', ''বানবাটি'', ''চৰিয়া'' আৰু ''বানকাঁহী'' আদি আছে।<ref name="Richa-material"/> পৰম্পৰাগত তাঁতশালত বয়ন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ সঁজুলিৰ ভিতৰত ''উঘা'', ''চেৰেকী'', ''ৰাঁচ'', ''দুৰ্পদী'', ''মাকো'', ''ফুলকাঠি'', ''গৰকা'' আৰু ''মহুৰা'' অন্তৰ্ভুক্ত, যিবোৰ মূলতঃ বাঁহ আৰু কাঠেৰে বনোৱা।<ref name="Richa-material"/> ===বাসগৃহ=== চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত বসতি সাধাৰণতে নদীসংলগ্ন আৰু কৃষিপ্ৰধান অঞ্চলত আছিল। এখন চুতীয়া গাঁৱত সাধাৰণতে প্ৰায় ৬০ৰ পৰা ১৪০টা পৰিয়াল থাকে। আগতে এটা যৌথ পৰিয়ালত কেতিয়াবা প্ৰায় এশজন সদস্যও একেলগে বাস কৰিছিল।<ref>"Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred." {{harvcol|Dutta|1985|p=45}}</ref> ঘৰৰ চৌহদত বিভিন্ন কাৰ্যৰ বাবে পৃথক স্থান আছিল। ''চৰা ঘৰ'' অতিথি থকা আৰু শোৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হ'ল; ''বৰঘৰ'' আছিল ঘৰৰ মুখ্য কোঠা, য'ত সাধাৰণতে জুইশাল আৰু তাৰ ওপৰত ঘৰুৱা সামগ্ৰী শুকুৱাই-সংৰক্ষণ কৰিবলৈ উঁচু ''ধোঁৱাচাং'' থাকিছিল।<ref name="Richa-housing">{{harvcol|Chutia|2026|pp=185-186}}</ref> আন অংশৰ ভিতৰত ৰন্ধনৰ সৈতে জড়িত ''মাজিয়া ঘৰ''; ঢেঁকী, ধান ৰখা পাত্ৰ আৰু জুইশাল থকা ''মৰাল ঘৰ''; শস্য ৰখাৰ পৃথক ''ভঁৰাল''; আৰু ''গোহালি'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-housing"/> [[File:Women of Chutia tribe preparing pithas.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত ৰান্ধনীঘৰত পিঠা প্ৰস্তুত কৰা চুতীয়া মহিলা।]] চুতীয়াসকলৰ মাজত ''এলেং ঘৰ'' বা ''মৰাং ঘৰ''ৰ পৰম্পৰাও আছে। ইয়াক উঁচু বা চাংঘৰ সদৃশ সমূহীয়া ঘৰ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়, য'ত গাঁৱৰ ডেকাসকলে থাকি বিভিন্ন দক্ষতা আৰু পৰম্পৰাগত কলাৰ প্ৰশিক্ষণ লাভ কৰিছিল। এই প্ৰতিষ্ঠানৰ দায়িত্বত থকা ব্যক্তিজনক ''এলেং ঘড়ীয়া বৰুৱা'' বোলা হৈছিল।<ref name="Richa-housing"/> ===পৰম্পৰাগত খেল=== চুতীয়াসকলৰ মাজত লিপিবদ্ধ পৰম্পৰাগত খেলৰ ভিতৰত ''ঘিলা খেল'', ''ঢোপ খেল'' বা ''হেতালি খেল'', মল্লযুদ্ধ (''মল্ল যোধা'') আৰু ''নাও খেল'' আছে। ''ঘিলা খেল'' মাটিত আঁকা কিছুমান খোপত খেলা হয়; খেলুৱৈয়ে এটা ভৰিত জপিয়াই সৰু শিল বা ''ঘিলা'' আগবঢ়ায়। ''ঢোপ খেল'', যাক ''হেতালি খেল''ো কোৱা হয়, সৰু শিলগুটিৰে খেলা দলীয় খেল।<ref name="Richa-games">{{harvcol|Chutia|2026|pp=170–176}}</ref> উৎসৱ আৰু আন বিশেষ উপলক্ষত নাওবাইচো অনুষ্ঠিত হৈছিল; প্ৰতিযোগী দলে তাল মিলাই নাও বাই আৰু একেলগে গীত গায়।<ref name="Richa-games"/> ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== ===স্বাধীনতা আন্দোলন আৰু ৰাজনীতি=== *[[সোণাৰাম চুতীয়া]]—[[যোৰহাট জিলা]]ৰ বৈষ্ণৱ পণ্ডিত, স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু শিক্ষাবিদ। *বিৰোচন চুতীয়া—[[গোলাঘাট জিলা]]ৰ ব্ৰিটিছবিৰোধী স্বাধীনতা সংগ্ৰামী, যাক ব্ৰিটিছসকলে মৃত্যুদণ্ড দিছিল।<ref>{{cite news |last=Handique |first=Siddhartha |title=Veer Birochon Chutia memorial |work=Assam Times |date=18 September 2015}}</ref> *কেৰকেটুৱা চুতীয়া—[[তিতাবৰ]]ৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী, যাক ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ বাবে ১৯২২ চনত কাৰাবন্দী কৰা হৈছিল।<ref name="AssamGovJorhat">{{cite web |title=Renowned Personalities of Jorhat District |url=https://assam.gov.in |publisher=District Administration, Jorhat, Government of Assam |access-date=September 26, 2026}}</ref> *মহেশ্বৰ চুতীয়া—[[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ [[চৰাইদেউ|চাৰিং]] অঞ্চলৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী। তেওঁ ১৯৪২ চনৰ স্বাধীনতা আন্দোলন আৰু ''মৃত্যু বাহিনী''ত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ১৯৯৭ চনত অসম চৰকাৰৰ পৰা তাম্ৰপত্ৰ লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Maheshwar Chutia |url=https://cmsadmin.amritmahotsav.nic.in/district-reopsitory-detail.htm?24366= |website=Digital District Repository |publisher=Ministry of Culture, Government of India |access-date=26 September 2026}}</ref> *নগেন চুতীয়া—[[ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন]] আৰু ১৯৪২ চনৰ সৰুপথাৰ ৰে'লপথ ধ্বংসাত্মক কাৰ্যৰ সৈতে জড়িত স্বাধীনতা সংগ্ৰামী। এই ঘটনাৰ বাবে তেওঁক দহ বছৰৰ সশ্ৰম কাৰাদণ্ড বিহা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=The incident of train derailment in Sarupathar |url=https://heritageexplorer.in/itihas_details/14 |website=Heritage Explorer |access-date=26 September 2026}}</ref> *[[সুমিত্ৰা হাজৰিকা]]—বিশিষ্ট অসমীয়া নাৰীবাদী লেখিকা, সমাজকৰ্মী আৰু নাৰী শক্তি পুৰস্কাৰ (২০১৭) বিজয়ী। *ঘনকান্ত ফুকন—স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু চুতীয়া সন্মিলনৰ অন্যতম প্ৰধান প্ৰতিষ্ঠাপক।{{sfn|Baruah|2007|pp=224–225}} *চিদানন্দ শইকীয়া—স্বাধীনতা সংগ্ৰামী, শিক্ষাবিদ, লেখক আৰু [[বোকাখাত]]ৰ সাংবাদিকতাৰ পথিকৃৎ। বোকাখাত সাহিত্য সভাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু ছোভিয়েট দেশ নেহৰু বঁটাপ্ৰাপক। *[[সোণেশ্বৰ বৰা]]—স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু ৰাজনীতিবিদ; ১৯৬৭ৰ পৰা ১৯৭৮ চনৰ ভিতৰত অসম চৰকাৰৰ কৃষি আৰু সমবায় মন্ত্ৰী আছিল। তেওঁ [[অসম গ্ৰামীণ বিকাশ বেংক]] প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ লগতে অসমত ক্ষুদ্ৰ চাহ বাগিচাৰ ধাৰণাৰ পথিকৃৎ আছিল। *[[অতুল বৰা]]—২০১৬ চনৰ পৰা [[বোকাখাত বিধানসভা সমষ্টি|বোকাখাত সমষ্টি]]ৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ বিধায়ক।<ref name="CrossCurrent2024">{{cite web |title=চুতীয়া জনগোষ্ঠীঃ আত্মপ্ৰতিষ্ঠাৰ সংগ্ৰাম, জনজাতিকৰণৰ দাবী আৰু ইয়াৰ যুক্তিযুক্ততা |url=https://thecrosscurrent.in/the-chutia-community-the-struggle-for-self-establishment-the-demand-for-tribalization-and-its-rationale/ |website=The CrossCurrent |date=30 November 2024 |access-date=26 September 2026 |language=as}}</ref> *[[অজন্তা নেওগ]]—[[গোলাঘাট বিধানসভা সমষ্টি|গোলাঘাট সমষ্টি]]ৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ বিধায়ক।<ref name="CrossCurrent2024"/> *[[বিমল বৰা]]—[[টিংখং বিধানসভা সমষ্টি|টিংখং সমষ্টি]]ৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ বিধায়ক।<ref name="CrossCurrent2024"/> *শৰৎ শইকীয়া—[[মাহমৰা বিধানসভা সমষ্টি|মাহমৰা সমষ্টি]]ৰ প্ৰাক্তন বিধায়ক। *[[অমিয় কুমাৰ ভূঞা]]—[[বিহপুৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি|বিহপুৰীয়া সমষ্টি]]ৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ প্ৰাক্তন বিধায়ক।<ref name="CrossCurrent2024"/> ===সাহিত্য, ইতিহাস আৰু শিক্ষা=== *[[স্বৰ্ণলতা বৰুৱা]]—ইতিহাসবিদ, [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ প্ৰাক্তন অধ্যাপক আৰু ''Indian History Congress''ৰ প্ৰাক্তন সভাপতি। অসমৰ ইতিহাস আৰু ইয়াৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ ইতিহাস বিষয়ক গৱেষণাৰ বাবে পৰিচিত। *কোষেশ্বৰ বৰুৱা—ইতিহাসবিদ, লেখক, ছয়দুৱাৰ মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আৰু [[গহপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|গহপুৰ সমষ্টি]]ৰ প্ৰাক্তন বিধায়ক। *ধৰ্মেশ্বৰ চুতীয়া—পণ্ডিত আৰু পাণ্ডুলিপি গৱেষক। [[কামৰূপ অনুসন্ধান সমিতি]]ৰ প্ৰাক্তন সম্পাদক আৰু ''A Descriptive Catalogue of Manuscripts'' গ্ৰন্থৰ সংকলক। *ৰামচন্দ্ৰ চুতীয়া—অসমীয়া লেখক আৰু শিক্ষাবিদ। তেওঁ ২৯খন গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছে, যাৰ ভিতৰত [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ জনজাতিসমূহৰ সমাজ আৰু নৃতাত্ত্বিক অধ্যয়ন বিষয়ক আঠখন গ্ৰন্থ অন্তৰ্ভুক্ত। ২০২৫ চনৰ লুমিনাছ লুম্মেৰ দাই সাহিত্য বঁটাপ্ৰাপক।<ref>{{cite news |title=Luminous Lummer Dai Literary Award-2025 to be awarded to Ramchandra Chutia and Dr Ashok Kumar Pandey |url=https://archive.arunachaltimes.in/index.php/2025/05/18/luminous-lummer-dai-literary-award-2025-to-be-awarded-to-ramchandra-chutia-and-dr-ashok-kumar-pandey/ |work=The Arunachal Times |date=18 May 2025}}</ref> *হৰিপ্ৰসাদ নেওগ—অসমীয়া লেখক, শিক্ষাবিদ আৰু সাহিত্য সংগঠক। মৰিয়নি মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰাক্তন অধ্যক্ষ, [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ প্ৰাক্তন সাধাৰণ সম্পাদক আৰু [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ পাঠ্যপুথি সমন্বয় সমিতিৰ সম্পাদক আছিল।<ref>{{cite web |title=বৈচিত্ৰ্যময় অসম |url=https://www.sebaonline.org/textbooks/class-9/ASSAMESE%20MIL_Rapid%20Reader_BOISITRAMAI%20AXOM_Assamese_Class%20IX-X.pdf |publisher=Board of Secondary Education, Assam |language=as |page=56}}</ref> *ভ্ৰমৰ চন্দ্ৰ শইকীয়া—[[জাঁজী]]ৰ বিশিষ্ট লেখক, শিক্ষক আৰু বিংশ শতিকাৰ চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ অন্যতম প্ৰাৰম্ভিক সংগঠক। ===বিজ্ঞান, চিকিৎসা আৰু উদ্ভাৱন=== *[[জয়ন্তী চুতীয়া]]—ভাৰত চৰকাৰৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিভাগৰ এমেৰিটাছ বিজ্ঞানী আৰু বিশিষ্ট পদাৰ্থবিজ্ঞানী। *[[গুণাৰাম খনিকৰ]]—বিশ্বখ্যাত বনৌষধি বিশেষজ্ঞ। *[[নোমল চন্দ্ৰ বৰা]]—স্নায়ুৰোগ বিশেষজ্ঞ আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথম ছুপাৰ-স্পেচিয়েলিটি তৃতীয় স্তৰৰ চিকিৎসালয় GNRC-ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক। *[[উদ্ধৱ ভৰালী]]—১৪০টাতকৈ অধিক উদ্ভাৱনৰ কৃতিত্ব থকা বিশ্বখ্যাত উদ্ভাৱক। *দিব্যজ্যোতি চুতীয়া—ভূ-তথ্যবিজ্ঞানী আৰু উত্তৰ-পূব মহাকাশ প্ৰয়োগ কেন্দ্ৰ (NESAC)ৰ ভূ-তথ্যবিজ্ঞান আৰু তথ্য-প্ৰযুক্তি বিভাগৰ মুৰব্বী। ২০১৯ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় জিঅ'মেটিক্স বঁটা (প্ৰযুক্তি) লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Awards & Recognition |url=https://nesac.gov.in/about/awards/ |publisher=North Eastern Space Applications Centre |access-date=26 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Geoinformatics & IT Division |url=https://nesac.gov.in/geoinformatics-it-division-gid/ |publisher=North Eastern Space Applications Centre |access-date=26 September 2026}}</ref> *মহানন্দ চুতীয়া—কেন্দ্ৰীয় মুগা এৰি গৱেষণা আৰু প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠানৰ ৰেচম বিজ্ঞানী। মুগা পলুৰ ৰোগ আৰু ৰেচম পালন বিষয়ক গৱেষণাৰ বাবে পৰিচিত।<ref>{{cite web |title=Dr. Mahananda Chutia, M.Sc., Ph.D. |url=https://cmerti.res.in/wp-content/uploads/2021/03/Mahananda-Chutia.pdf |publisher=Central Muga Eri Research and Training Institute |access-date=26 September 2026}}</ref> ===কলা, সংস্কৃতি আৰু ক্ৰীড়া=== *[[হেমপ্ৰভা চুতীয়া]]—ডিব্ৰুগড়ৰ বিশিষ্ট তাঁতশিল্পী আৰু শিল্পী। পৰম্পৰাগত বয়নশিল্পলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে ২০২৩ চনত [[পদ্মশ্ৰী]] আৰু অসম গৌৰৱ বঁটাৰে সন্মানিত। *[[বিশ্বজিৎ বৰা]]—[[মুম্বাই]]ভিত্তিক ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক, প্ৰযোজক, লেখক আৰু সম্পাদক। *কৃষ্ণমণি চুতীয়া—''চল গৰী'' আৰু ''আম পাত লম্বা লম্ব'' আদি জনপ্ৰিয় গীতৰ বাবে পৰিচিত অসমীয়া গায়ক। *মহেন্দ্ৰ চুতীয়া—[[যোৰহাট জিলা]]ৰ বিশিষ্ট ঢুলীয়া ওজা আৰু ঢোলবাদক। ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আঞ্চলিক দূৰদৰ্শনত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰাৰ লগতে পৰম্পৰাগত ''ঢুলীয়া ওজা'' কলাৰ প্ৰচাৰৰ বাবে পৰিচিত। *[[গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ]]—অসমীয়া ফেশ্বন আৰু পোছাক পৰিকল্পনাকাৰী তথা চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক। ''[[মিছন চাইনা]]'', ''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]'' আৰু ''চিকাৰ'' আদি অসমীয়া চলচ্চিত্ৰত কৰা কামৰ বাবে পৰিচিত।<ref>{{cite web |title=Who is Garima Saikia Garg? Wife of Zubeen Garg and Acclaimed Assamese Costume Designer |url=https://www.oneindia.com/india/who-is-garima-saikia-garg-acclaimed-assamese-singer-and-wife-of-zubeen-garg-7865093.html |website=OneIndia |date=19 September 2025 |access-date=26 September 2026}}</ref> *অভিনন্দন চুতীয়া—মুষ্টিযোদ্ধা। তেওঁ ২০১১ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া আৰু ছিনিয়ৰ ৰাষ্ট্ৰীয় মুষ্টিযুদ্ধ প্ৰতিযোগিতাত অসমক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Abhinandan Chutia |url=https://indiaboxing.in/boxers/2448 |publisher=Indian Amateur Boxing Federation |access-date=26 September 2026}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *অনু চুতীয়া—ভাৰতীয় ট্ৰেক চাইক্লিষ্ট। তেওঁ ২০১৬ চনৰ ট্ৰেক এছিয়া কাপত জুনিয়ৰ মহিলাৰ দলীয় স্প্ৰিণ্টত স্বৰ্ণপদক আৰু জুনিয়ৰ মহিলাৰ স্প্ৰিণ্টত ৰূপৰ পদক লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=Indian cyclists win 6 medals on day one of Track Asia Cup 2016 |url=https://indianexpress.com/article/sports/sport-others/indian-cyclists-win-6-medals-on-day-one-of-track-asia-cup-2016-3032626/ |work=The Indian Express |date=15 September 2016}}</ref><ref>{{cite news |title=India finish second with 8 medals on final day of Track Asia Cup 2016 |url=https://indianexpress.com/article/sports/sport-others/india-finish-second-with-8-medals-on-final-day-of-track-asia-cup-2016-3034781/ |work=The Indian Express |date=17 September 2016}}</ref> *[[নয়নমণি শইকীয়া]]—ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহিলা লন বল খেলুৱৈ। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin}} * {{citation |first=S L |last=Baruah |title=A Comprehensive History of Assam |year=1986 |publisher=Munshiram Manoharlal|ref=harv}} * {{cite book |last=Khanikar |first=Surjyakanta |title=চুতীয়া জাতিৰ ইতিহাস আৰু লোক-সংস্কৃতি |trans-title=History and Folk Culture of the Chutia Community |year=1991 |language=as|ref=harv}} *{{cite journal |last=Prinsep |first=James |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1838 |volume=7 |publisher=Asiatic Society of Bengal |url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ |language=en |ref=harv }} *{{cite journal |last=Hannay |first=S.F |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en |ref=harv }} * {{cite book|last1=Saikia|first1=Yasmin|title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India|date=2004|publisher=Duke University Press|isbn=082238616X|url=https://books.google.com/books?id=WfSmsuO6QugC|language=en|access-date=4 May 2020|archive-date=1 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230201230337/https://books.google.com/books?id=WfSmsuO6QugC|url-status=live |ref=harv}} * {{cite journal|last=Bhuyan|first=Rashmi Rekha|title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora|date=2023|journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology|volume=11|issue=2|pages=532|url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |ref=harv}} * {{cite book|last=Baruah|url=https://archive.org/details/chutiaburanji/mode/2up|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|date=2007|ref=harv}} * {{Citation |last=Bhattacharjee |first=J. B. |contribution=The Kachari (Dimasa) state formation |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |pages=391–397 |publisher=Assam Publication Board |place=Guwahati |year=1992|ref=harv}} * {{Cite thesis|last=Buragohain|first=Romesh|date=1988|title=Ahom State Formation in Assam: An Inquiry into the Factors of Polity Formation in Medieval North East India|type=PhD|publisher=North-Eastern Hill University|degree=PhD|hdl=10603/61119|ref=harv}} * {{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/284925 |year=2018|ref=harv }} * {{cite journal |last1=Acharyya |first1=Prarthana |last2=Mahanta |first2=Sakuntala |year=2019 |title=Language vitality assessment of Deori: An endangered language |url= |journal=Language Documentation & Conservation |volume=13 |issue= |pages=514–544 |doi= |hdl=10125/24853 |access-date=|ref=harv}} *{{cite book |last=Gogoi |first=Jahnavi |title=Agrarian System of Medieval Assam |publisher=Concept Publishing Company |place=New Delhi |year=2002|ref=harv}} *{{cite book |last1=Borboruah |first1=Hiteswar |title=Ahomar Din |date=1997 |publisher=Assam Prakashan Parishad|pages= |isbn=|ref=harv}} * {{Citation| last = Guha| first = Amalendu| title = The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)| journal = Social Scientist| volume = 11| pages = 3–34| date = December 1983| doi = 10.2307/3516963| issue = 12| jstor = 3516963| url = http://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/handle/123456789/3259| access-date = 23 March 2021| archive-date = 6 July 2023| archive-url = https://web.archive.org/web/20230706211727/https://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/handle/20.500.12413/3259| url-status = live|ref=harv}} * {{cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Assam Administration |location=Calcutta |year=1930|ref=harv}} *{{Cite journal|last=Jacquesson|first=François|date=2008|title=Discovering Boro-Garo|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|journal=History of an Analytical and Descriptive Linguistic Category|access-date=23 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803001248/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|archive-date=3 August 2019|url-status=dead|archivedate=3 August 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190803001248/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|deadurl=yes |ref=harv}} * {{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |year=1997 |ref=harv}} * {{cite journal |last1=Jacquesson |first1=François |last2=van Breugel |first2=Seino |title=The linguistic reconstruction of the past: The case of the Boro-Garo languages |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |date=3 November 2017 |volume=40 |issue=1 |pages=90–122 |doi=10.1075/ltba.40.1.04van |ref=harv}} *{{Cite journal |last1=Kumar |first1=Vikrant |last2=Basu |first2=Debashis |last3=Reddy |first3=B Mohan |year=2004 |title=Genetic Heterogeneity in Northeastern India: Reflection of Tribe–Caste Continuum in the Genetic Structure |url= |journal=American Journal of Human Biology |volume=16 |issue=3 |pages=334–345 |doi=10.1002/ajhb.20027|s2cid=22571529|ref=harv }} *{{citation |first=Guptajit |last=Pathak |title=Assam's history and its graphics |year=2008 |publisher=Mittal Publications|ref=harv}} *{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |publisher=Gauhati University |year=2026 |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/720611 |via=Shodhganga |access-date=19 August 2026 |ref=harv }} *{{Cite book|last=Dalton|first=Edward Tuite|url=https://books.google.com/books?id=9wxWAAAAcAAJ&dq=bihiya+ahom&pg=PA77|title=Descriptive Ethnology of Bengal|date=1872|publisher=Office of the superintendent of government printing|language=en|ref=harv}} * {{cite journal|last1=Shin|first1=Jae-Eun|year=2020|title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, The Chutiyas and the Dimasas|journal=The Indian Economic and Social History Review|volume=57|issue=1|pages=49–75|doi=10.1177/0019464619894134|s2cid=213213265|ref=harv}} * {{Citation |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |place=Allahabad |year=1985| url=http://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf|ref=harv}} * {{Citation |last=Nath |first= D |contribution=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |year=2013 |title=Early States in North East India |editor-last1=Bhattarcharjee |editor-first1=J B| editor-last2=Syiemlieh |editor-first2=David R |pages = 24–49 |place=Delhi |publisher=Regency Publications| isbn=978-81-89233-86-0|ref=harv}} *{{Citation |last=Sarma |first=Benudhar |title=Maniram Dewan|publisher=Manuh Prakashan |place=Guwahati |year=1993|ref=harv}} *{{Citation|last=Hamilton|first=Francis|title=An Account of Assam|editor-last1=Bhuyan|editor-first1=Surya Kumar|publisher=The Government Of Assam|year=1940|ref=harv}} {{refend}} {{Assam}} {{অসমৰ জনগোষ্ঠী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]] jayld9d936xiswhajw5gmiu3k4idc8u 651827 651826 2026-11-10T00:09:25Z Ananya Taye 28065 /* পৰৱৰ্তী কাল */ 651827 wikitext text/x-wiki {{About|চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া ৰাজ্যখন|চুতীয়া ৰাজ্য}} {{short description|উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ অসমৰ এটা জনগোষ্ঠী}} {{Infobox ethnic group | group = চুতীয়া জনগোষ্ঠী | native_name = |image = [[File:Chutia Bihu group.png|none|300px]] | image_caption = পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকত চুতীয়া যুৱক-যুৱতীৰ এটা দল। | population = | popplace = প্ৰধানকৈ [[উজনি অসম]], মধ্য অসম আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ বিভিন্ন জিলা; লগতে অসমৰ নগৰাঞ্চলসমূহ | languages = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[দেউৰী ভাষা|দেউৰী-চুতীয়া ভাষা]](পৌৰাণিক ৰাজকীয়) | religions = [[হিন্দুধৰ্ম]] (বিশেষকৈ [[একশৰণ ধৰ্ম]])<ref>{{cite book |title=Comprehensive history of Assam, SL Baruah |pages=182}}</ref><ref>{{cite book |title=Comprehensive history of Assam, SL Baruah |pages=403, 406–7}}</ref>, অৰ্ধ হিন্দু | related = {{hlist|[[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]], [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]], [[সোণোৱাল কছাৰী]], অন্যান্য [[বড়ো-কছাৰী]]}} | footnotes = }} '''চুতীয়া জনগোষ্ঠী''' ([[ইংৰাজী]]: Chutia; ইংৰাজী উচ্চাৰণ: {{IPAc-en|ˈ|s|ʊ|ð|iː|j|aː}}; ''Sutia'' বুলিও লিখা হয়) ভাৰতৰ [[অসম]]ৰ এটা বড়ো-কছাৰী মূলৰ আদিম থলুৱা [[জনগোষ্ঠী]],<ref>"Most of the tribal members of the Mataks like the Morans, Barahis, Kacharis and Chutiyas, being members of the great Bodo family, had allied religious beliefs and customs."{{harvcol|Dutta|1985|p=48}}</ref> যাৰ ইতিহাস [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে নিবিড়ভাৱে জড়িত।<ref name="ReferenceA">"In the chronicles of Assam, either in the Tai-Ahom or Assamese languages, two kingdoms were important in 15th and 16th century Upper Assam. These two “peoples” were called Kachari and Chutiya in the Assamese language, and respectively Tumisa (or Timisa) and Tiora in the Tai-Ahom language."{{harvcol|Jacquesson|2008|p=29}}</ref> ৰাজধানী [[শদিয়া]]ত অৱস্থিত চুতীয়া ৰাজ্য মধ্যযুগীয় অসমৰ এটা মুখ্য ৰাজনৈতিক শক্তি আছিল। ১৫২৩–২৪ চনত [[আহোম ৰাজ্য]]ত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ পূৰ্বে ইয়াৰ ভূখণ্ড পূব আৰু উত্তৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ৰ বৃহৎ অংশ আৰু সংলগ্ন সীমান্ত অঞ্চললৈ বিস্তৃত আছিল।<ref>"[T]he Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west." {{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref><ref>{{harvcol|Gogoi|2002|pp=20–21}}</ref> ৰাজ্যখন অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ পাছত চুতীয়া জনসংখ্যাৰ কিছুমান অংশক উজনি অসমৰ আন ঠাই<ref>"(After defeating the Chutiyas, a number) of blacksmiths and other artisans were taken from Sadiya to the Ahom capital. Having settled all these matters Suhunmung returned to Charaideo where he performed the 'Rikkhan' ceremony"{{harvcol|Baruah|2007|p=178}}</ref><ref>{{harvcol|Sarma|1993|p=287) Dewanar Atla: "Suhungmung or Swarganarayan, after defeating Dhirnarayana and his minister Kasitora, received a number of Dola, Kali..Hiloi and gunpowder (Kalai-khar). Besides these, he also made a number of blacksmiths (Komar) prisoners and settled them either at Bosa (in present-day [[Jorhat district]]) or Ujjoni regions"}}</ref> আৰু মধ্য অসমলৈ<ref>"(T)he outer limit of Darrang district, in the western-most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutiyas in the early part of the sixteenth century."{{harvcol|Shin|2020|p=53}}</ref> পুনৰ্বাসিত কৰা হয়। চুতীয়াসকল [[অসমীয়া জাতি|অসমীয়া জাতিসত্তা]] গঠন কৰা মূল গোটসমূহৰ অন্যতম।<ref>{{cite book |last=Dube |first=S. C. |title=Indian Society |url=https://archive.org/details/indiansociety0000scdu |publisher=National Book Trust |location=New Delhi |year=1990 |page=[https://archive.org/details/indiansociety0000scdu/page/20 20] |isbn=81-237-1031-3 |quote=The history of the Mongoloid groups in Assam is long ... this element constitutes the bedrock of Assamese culture and society. [...] Another important cluster of Indo-Mongoloid population, includes the Chutia, Deuri, Mishing, and Moran. They now live in upper Assam. The Chutias and Morans had their own kingdoms in the past.}}</ref><ref>"Many were the people throughout Assam who considered themselves “Chutiyas”, especially in Upper Assam, but they were considered to be an Assamese 'caste' since they were (and still are) quite indistinguishable from common Assamese people; actually, they were (and still are) one of those traditional groups of Assam that came to form the Assamese people." {{harvcol|Jacquesson|2008|p=29}}</ref> ঔপনিৱেশিক যুগৰ আৰম্ভণিতে [[কলিয়াবৰ]]ৰ পূবফালৰ উজনি অসমত চুতীয়া জনগোষ্ঠী জনসংখ্যাৰ হিচাপত দ্বিতীয় বৃহত্তম গোট আছিল।<ref>"In the parts east from Kaliabor, the tribe next most numerous is called Chutiya."{{harv|Hamilton|1940|p=53}}</ref> বৰ্তমানো তেওঁলোকৰ মুখ্য বসতি উজনি অসমত; ইয়াৰ লগতে দৰং, মৰিগাওঁ,কাৰ্বি আংলং, নগাঁও, উত্তৰ গুৱাহাটী (বিশেষকৈ চাংসাৰি আৰু ৰংমহল) আৰু বৰাক উপত্যকাতো উল্লেখযোগ্য জনসংখ্যা আছে।<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=42}}</ref>{{efn|১৮৮১ চনৰ লোকপিয়লত অসমত গণনা কৰা ৬০,২৩২ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ২২.৫% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰ জিলাৰ বাহিৰত বাস কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত নগাঁৱত ৮,০৫৫, গোৱালপাৰাত ১,৯১৮, দৰঙত ১,৩৬২, কামৰূপত ১,১৬৮ আৰু কাছাৰ সমভূমিত ১,০৬৯ জন আছিল।<ref>{{cite book |last=Lyall |first=Charles |title=Report on the Census of Assam for 1881 |location=Calcutta |publisher=Government of India |year=1883 |at=Final Census Table VIII, Castes and Tribes}}</ref> ১৮৯১ চনতো একেধৰণৰ বিস্তৃতি দেখা যায়; ৮৭,৬৯১ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ১৮% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰৰ বাহিৰত আছিল—নগাঁৱত ১০,৪৬৮, দৰঙত ৩,৫৪৬, কামৰূপত ১,০৩৬ আৰু আন জিলাসমূহত ৮৪৮ জন।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=Census of India, 1891: Assam |volume=I |location=Shillong |publisher=Assam Secretariat Printing Office |year=1892 |page=270}}</ref>}} ১৮৮১-১৯২১ চনত কৰা লোক পিয়লত(census) গোৱালপাৰা জিলাতো কিছু সংখ্যক(আজিৰ‌‌ দিনত আনুমানিক ৪০-৫০‌ হাজাৰ) চুতীয়া আছিল বুলি উল্লেখ আছে যদিও আজিৰ দিনত দেখা পোৱা নাযায়। ঐতিহাসিক চুতীয়াসকল মূলতঃ [[বড়ো-কছাৰী]] গোটৰ অন্তৰ্গত আছিল<ref name=":1">(M)embers of the Mataks like the Morans, Barahis, Kacharis and Chutiyas, being members of the great Bodo family, had allied religious beliefs and customs. All of them worshipped a Primodial male deity and a Primodial female deity, and all of them were animist.{{harvcol|Dutta|1985|pp=48}}</ref> আৰু তেওঁলোকৰ মাজত কিছু শান মিশ্ৰণ থকাৰ সম্ভাৱনাও উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>"From the physical appearance of the Chutiyas, Gait opinies "they have in their frames a considerable infusion of Shan blood...." This may be possible because the Chutiyas were the next neighbours of the Shans of southeast Asia"{{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref> ২০০৬ চনৰ উজনি অসমৰ ছটা জনগোষ্ঠীৰ ওপৰত কৰা এটা নৃতাত্ত্বিক মাপবিদ্যাগত অধ্যয়নত চুতীয়া নমুনাৰ সৈতে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ সাদৃশ্য সৰ্বাধিক পোৱা যায়; তাৰ পাছত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]]।<ref name="Deori">{{cite journal |last1=Baruah |first1=Tiluttoma |last2=Mondal |first2=Sudipta |last3=Gharami |first3=Ajay Kumar |last4=Adak |first4=Dipak Kumar |title=The Tai-Phake of Assam, India—A morphometric study and population comparison with neighbouring groups |journal=Collegium Antropologicum |volume=30 |issue=3 |year=2006 |pages=579–583 |pmid=17058528 |url=https://hrcak.srce.hr/file/43439 |access-date=2026-09-13 |archivedate=2022-06-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220615224135/https://hrcak.srce.hr/file/43439 |deadurl=yes }}</ref> ২০০৪ চনৰ এটা জিনগত অধ্যয়নে চুতীয়া, আহোম আৰু ৰাজবংশীসকলক ঐতিহাসিক জনজাতি–জাতি নিৰন্তৰতাৰ মাজৰ এটা মধ্যৱৰ্তী অৱস্থানত ৰাখে।<ref>"The process of assimilation of some of the tribes in the caste hierarchy is probably reflected in the broad constellation of populations in the multidimensional plot (Fig. 3); on the one end it is the constellation of populations subscribing to the caste system, while the other end of the plot is the constellation of tribal groups. In between lie groups like the Rajbanshi, Chutiya, and Ahom, which were supposed to have undergone the process discussed above." {{harvcol|Kumar|Basu|Reddy|2004|p=339}}</ref><ref>"The Chutia, Ahom, and Rajbanshis constitute a separate and compact cluster positioned in the center of MDS plot."{{harvcol|Kumar|Basu|Reddy|2004|p=341}}</ref> চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ছোৱাত তেওঁলোকৰ মাজত সংস্কৃতকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া চলিছিল,<ref>"The frequent appearance of Vaiṣṇava brahmins in the Chutiya royal grants shows their enhanced presence in the court and rural society." {{harvcol|Shin|2020|p=55}}</ref><ref>{{harv|Dutta|1985|p=29}}</ref> আৰু ষোড়শ শতিকাৰ পাছত [[একশৰণ ধৰ্ম]]ৰ প্ৰভাৱত অধিক সাংস্কৃতিক পৰিৱৰ্তন ঘটে।<ref>"(A)fter the sixteenth century with the advent of the neo-Vaiṣṇava movement of Śankaradeva which brought about a profound change in the cultural and historical consciousness of the local population, including the Chutiyas." {{harvcol|Shin|2020|p=55}}</ref> তেওঁলোকে ওচৰ-চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে, বিশেষকৈ আহোমসকলৰ সৈতে, আত্মসাৎ আৰু আন্তঃবিবাহৰ প্ৰক্ৰিয়াতো অংশ লয়।<ref>"While the Ahom has a subdivision called 'Chutia', the Chutia have a section known as 'Ahom'." {{harvcol|Kumar|Basu|Reddy|2004|p=337}}</ref> ভাৰত চৰকাৰে চুতীয়া জনগোষ্ঠীক অন্যান্য পিছপৰা শ্ৰেণী (OBC) হিচাপে স্বীকৃতি দিছে।<ref>{{Cite web |url=http://www.ncbc.nic.in/user_panel/GazetteResolution.aspx?Value=mPICjsL1aLvrfca7yFSI/925Go7SY9937UQ98B5lbFdbKCi85fJtx2wivIdOyNDx |title=Central List of OBCs |date=9 January 2015 |website=National Commission for Backward Classes |access-date=23 June 2021 |archive-date=26 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226204126/http://www.ncbc.nic.in/user_panel/GazetteResolution.aspx?Value=mPICjsL1aLvrfca7yFSI%2f925Go7SY9937UQ98B5lbFdbKCi85fJtx2wivIdOyNDx |url-status=dead }}</ref> জনগোষ্ঠীটোক [[অনুসূচিত জনজাতি]]ৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ দাবী বহুদিনীয়া; অসম চৰকাৰে এই অন্তৰ্ভুক্তিৰ বাবে ভাৰত চৰকাৰলৈ আনুষ্ঠানিক পৰামৰ্শ প্ৰেৰণ কৰিছে।<ref>{{cite web |title=Inclusion of Ethnic Communities in the Scheduled Tribes List |url=https://www.pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=2150795 |website=Press Information Bureau |publisher=Ministry of Tribal Affairs, Government of India |date=31 July 2025 |quote=The recommendation for inclusion of Chutiya, Koch-Rajbongshi, Matak, Moran, Tai-Ahom and Tea Tribe communities has been received from the State Government of Assam. |access-date=8 September 2026 }}</ref><ref>{{cite web |title=Tripartite meetings with various communities from Assam held today |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1488513 |website=Press Information Bureau |publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India |date=24 April 2017 |quote=The Six Communities namely Koch Rajbongshi, Moran, Motok, Tai Ahom, Chutia and Adivasi (Tea Tribes) have been demanding Scheduled Tribe status to these Communities. }}</ref> ==নাম== ''চুতীয়া'' নামটোৰ উৎপত্তিৰ কথা বিতংভাৱে জনা‌‌ নাযায়। [[আহোম ভাষা]]ৰ [[বুৰঞ্জী]]সমূহত চুতীয়া সকলক 𑜄𑜢𑜰𑜫 𑜍𑜠 (Tiora) বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |date=1920 |url=https://ia801408.us.archive.org/2/items/in.ernet.dli.2015.463794/2015.463794.Ahom-assamese-english-Dictionary.pdf |page=90–91 |language=en |access-date=2026-09-26}}</ref> আনহাতে অসমীয়া ভাষাৰ বুৰঞ্জীসমূহত ''চুতীয়া'' নাম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="ReferenceA"/> ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষভাগত পদ্মেশ্বৰ নাওবৈচা ফুকনে তেওঁৰ "অসম বুৰঞ্জী"ৰ "অসম দেশত চুটীয়া কুলৰ উৎপত্তি" শিতানত উল্লেখ কৰিছিল যে চুতীয়া সকলক পূৰ্বে ''"চুতীয়া-কছাৰী"'' বুলি কোৱা হৈছিল আৰু তেওঁলোকৰ মূল কুল ''"কছাৰী"'' আছিল।<ref>"পদ্মেশ্বৰ নাওবৈচা ফুকনে "অসম বুৰঞ্জী"ৰ "অসম দেশত চুটীয়া কুলৰ উৎপত্তি" শিতানতো লিখিছে— “চুটীয়াক পূৰ্বে চুটীয়া-কছাৰি বুলিছিল, চুটীয়াৰ আচল কুল কছাৰি”"{{harvcol|Baruah|2007|p=62}}</ref> ১৮৪৮ চনত বৃটিছ গৱেষক এছ. এফ. হেনেই (S. F. Hannay)-য়ে ''চুতীয়া'' নামটোৰ সৈতে ''[[ক্ষত্ৰিয়]]'' শব্দৰ সম্ভাৱ্য ব্যুৎপত্তিগত সম্পৰ্কৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁ দেউৰী চুতীয়াসকলৰ বিষয়ে আলোচনা কৰি চুতীয়াসকলৰ মাজত প্ৰচলিত প্ৰাচীন কামৰূপৰ ক্ষত্ৰিয় বংশৰ বংশধৰ হোৱাৰ পৰম্পৰাৰ কথা লিপিবদ্ধ কৰে। লগতে বৰ্মী আৰু শান ভাষাত ‘ৰ’ৰ সলনি ‘য়’ ধ্বনি ব্যৱহাৰৰ কথা উল্লেখ কৰি ''Chootyah'' নামটোক ''Xshattrya'' বা ''Chuttryah'' ৰূপৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |title=Notes on Ancient Temples and Other Remains in the Vicinity of Suddyah, Upper Assam |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |volume=17 |issue=1 |page=468 |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c7/Journal_of_the_Asiatic_Society_of_Bengal._June_1848_%28IA_s1id11854090%29.pdf}}</ref> ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনে (২০২০) চুতীয়া ৰাজবংশৰ তাম্ৰপত্ৰ আৰু বংশাৱলী বিশ্লেষণ কৰি তেওঁলোকৰ [[অসুৰ|অসুৰ-বংশীয়]] পৰিচয় আৰু [[ক্ষত্ৰিয়]] মৰ্যাদাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ব্ৰাহ্মণ্য বৈধতা প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰক্ৰিয়া আলোচনা কৰিছে। তেওঁৰ মতে, বৈষ্ণৱ ব্ৰাহ্মণসকলে স্থানীয় শাসকগোষ্ঠীৰ বংশাৱলী নিৰ্মাণ আৰু তেওঁলোকক ব্ৰাহ্মণ্য সামাজিক ব্যৱস্থাৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।{{sfn|Shin|2020|pp=55, 71–72}} ==ইতিহাস== ===প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস=== চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ লিপিবদ্ধ ইতিহাস পূব [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]] আৰু বিশেষকৈ [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত; পৰৱৰ্তীকালত এই অঞ্চলেই [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ ৰাজনৈতিক কেন্দ্ৰ হয়। প্ৰত্ন-মাপবিদ্যাগত প্ৰমাণে দেখুৱায় যে আদি-মধ্যযুগতেই শদিয়া অঞ্চলত ইটা নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা আছিল। ২০২৪ চনৰ এটা অধ্যয়নত প্ৰতিমাগড় আৰু পদুম পুখুৰীৰ ইটাসমূহক সাধাৰণভাৱে সপ্তমৰ পৰা দশম খ্ৰীষ্টীয় শতিকাৰ ভিতৰত ধৰা এটা একে প্ৰযুক্তিগত স্তৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Saikia2024">{{cite journal |last1=Saikia |first1=Raktim Ranjan |last2=Taye |first2=Chaitra Dhar |last3=Amin |first3=Nurul |last4=Konwar |first4=Sorat |last5=Panzeri |first5=Laura |last6=Galli |first6=Anna |title=Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History |journal=Applied Sciences |volume=14 |issue=14 |year=2024 |page=6271 |doi=10.3390/app14146271 |doi-access=free}}</ref> এই প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণসমূহ বৰ্তমানলৈকে লিপিবদ্ধ চুতীয়া শাসকসকলৰ সময়ৰ পূৰ্বৰ। ই শদিয়া অঞ্চলত প্ৰাচীন কালৰ পৰাই এক বিকশিত ইটা নিৰ্মাণ-পৰম্পৰাৰ উপস্থিতি সূচায় যদিও ইয়াৰ সৈতে পৰৱৰ্তী চুতীয়া ৰাজনৈতিক শক্তিৰ প্ৰত্যক্ষ সম্পৰ্ক এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাই। বৃহত্তৰ অঞ্চলটোৱে ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত বৰ্ণিত পবিত্ৰ ভূগোলতো গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান অধিকাৰ কৰিছিল। শদিয়াৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|তাম্ৰেশ্বৰী]]ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|দিক্কৰবাসিনী]] [[কামৰূপ]]ৰ এটা ধাৰণাৰ পূব সীমা হিচাপে দেখা যায়। জে-ইউন শ্বিনে লক্ষ্য কৰিছে যে গ্ৰন্থখনত বৰ্তমানৰ গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ ললিতকান্তৰ পৰা পূবলৈ দিক্কৰবাসিনীলৈ বিস্তৃত দেশখনক ললিতকান্তৰ পৰা পশ্চিমলৈ কৰতোয়া নদী লৈ বিস্তৃত অঞ্চলৰ বিপৰীতে দেখুওৱা হৈছে। প্ৰথম অঞ্চলটো ''[[কিৰাত]]''সকলৰ দেশ বুলি দেখুওৱা হৈছে—যাক সাধাৰণতে মধ্য আৰু উজনি ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বিস্তৃত তিব্বতী-বাৰ্মী ভাষী জনসমষ্টিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়—আনহাতে পশ্চিমৰ অঞ্চলটোক ব্ৰাহ্মণ, ঋষি আৰু ''বৰ্ণ'' ব্যৱস্থাৰ লোকৰ ব্ৰাহ্মণ্য স্থায়ী সমাজ হিচাপে উপস্থাপন কৰা হৈছে। শ্বিনৰ মতে এই বৈপৰীত্যই স্থায়ী কৃষি আৰু ব্ৰাহ্মণ্য বসতিৰ অসম বিস্তাৰ প্ৰতিফলিত কৰে, যদিও দুয়ো অঞ্চলেই কামৰূপৰ পবিত্ৰ ভূগোলৰ অংশ আছিল।<ref name="Shin2018Kamarupa">{{cite book |last=Shin |first=Jae-Eun |chapter=Region Formed and Imagined: Reconsidering Temporal, Spatial and Social Context of Kāmarūpa |editor1-last=Dzüvichü |editor1-first=Lipokmar |editor2-last=Baruah |editor2-first=Manjeet |title=Modern Practices in North East India: History, Culture, Representation |publisher=Routledge |location=London and New York |year=2018 |pages=39–40}}</ref>{{sfn|Dutta|1985|pp=29–31}} ===চুতীয়া ৰাজ্য=== {{Main|চুতীয়া ৰাজ্য}} এই পূবাঞ্চলীয় পৰিৱেশত চুতীয়া ৰাজনৈতিক শক্তিৰ বিকাশ ঘটে, যদিও ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস অল্পলিপিবদ্ধ। চতুৰ্দশ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধৰ পৰা শিলালিপি আৰু তাম্ৰশাসনৰ প্ৰমাণ অধিক স্পষ্ট হৈ উঠে; এই সময়ৰ তাম্ৰশাসনসমূহত পৰৱৰ্তী কালৰ [[শদিয়া]]ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা ''সধয়াপুৰ'' বা ''স্বধয়াপুৰ''ক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা ৰজাসকলৰ উল্লেখ পোৱা যায়।{{sfn|Shin|2020|pp=52–53}} ৰাজ্যখন শদিয়া আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন উত্তৰ-পূব অসম তথা বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অঞ্চলসমূহক কেন্দ্ৰ কৰি বিকশিত হৈছিল। মুখ্য ভূখণ্ড বৰ্তমানৰ [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[মাজুলী]]<ref name="Bhuyan"/> আৰু [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]] জিলাকে ধৰি,<ref>"N.N Acharyya, are of the opinion that the Chutiya kingdom extended up to Viswanath in the present Darrang district of Assam." {{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref><ref>{{harvcol|Nath|2013|p=27}}</ref><ref>"If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers extended as far as the outer limit of Darrang district, to the westernmost extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutiyas in the early part of the sixteenth century." {{harvcol|Shin|2020|pp=52–53}}</ref> বৰ্তমানৰ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ কিছু অংশও সামৰি লৈছিল।<ref>"..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west"{{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref><ref name="Bhuyan">"About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century, the area was brought under the control of the Ahoms and before that the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas."{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ সমভূমি আৰু পাহাৰৰ পাদদেশীয় অঞ্চলসমূহো ৰাজ্যখনৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{harvcol|Shin|2020|p=57}} "The ruins of two forts in Lohit district of&nbsp;Arunachal Pradesh is said to be the remains of Bhīṣmaka's city, viz. Bhismaknagar (sk. Bhīṣmakanagara): one ruin about 16 miles northwest of Sadiya at the foot of the hills&nbsp;between the rivers Dikrang and Dibang is known as the fort of Bhīṣmaka, and the other&nbsp;about 24 miles north of Sadiya between the gorges of those two rivers is believed to be the&nbsp;fort of Śiśupāla. Based on an inscribed brick with the name of Śrīśrī-Lakṣmīnārāyaṇa,&nbsp;discovered from the ruins of the forts in Bhismaknagar, it is assumed that Chutiya king&nbsp;Lakṣmīnārāyaṇa of the early fifteenth century had his capital in the area. The&nbsp;paleographical analysis of the inscription supports this dating."</ref><ref>"In the main, however, their territory was confined to the river valleys of the Suvansiri, Brahmaputra, Lohit, and the Dihing and hardly extended to the hills at its zenith."{{harvcol|Nath|2013|p=27}}</ref> ইতিহাসবিদ নিত্যানন্দ গগৈৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত অঞ্চল বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল, [[ইটানগৰ]] অঞ্চলসহ লৈকে, বিস্তৃত আছিল আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত ইয়াৰ পশ্চিম সীমা [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি|বিশ্বনাথ]]ৰ ওচৰৰ বৰগাং নদীলৈকে আছিল। এই পুনৰ্নিৰ্মাণৰ সমৰ্থনত তেওঁ [[শদিয়া]], বুৰৈ দুৰ্গ আৰু বৰগাং আৰু ডিকাই নদীৰ সংগমস্থলীৰ ওচৰৰ নক্সাপৰ্বতত পোৱা শিলৰ চিহ্ন সমূহৰ উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2|quote=During the days of his successors, this kingdom[Chutia], at times, included besides the regions as mentioned above, also a part of the hilly province of present Arunachal Pradesh inclusive of Itānagar, its present capital, and its adjacent territories in the Brahmaputra valley as far west as to the river Bargāng near Biswanath in the Sonitpur District. Similar marks on stones found in the old archaeological ruins in Sadiyā, on the bank of the Buroi river and in the Naxāpāhār at the confluence of the Bargāng and the Dikai rivers inside Arunachal Pradesh, support this belief.}}</ref> গগৈয়ে চতুৰ্দশ আৰু পঞ্চদশ শতিকাৰ চুতীয়া ৰজাসকলৰ শিলালিপি আৰু তাম্ৰশাসনৰ ভিত্তিত কয় যে শদিয়া বা সধয়াপুৰক কেন্দ্ৰ কৰি থকা এই ৰাজবংশই [[উজনি অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভূমি সামৰি লোৱা এখন "বিস্তৃত দেশ"ত শাসন কৰিছিল।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2|quote=Moreover, the inscriptions like the Dhenukhanā Copper Plate of Satyanārāyan of Śaka 1314 (1392 A.D.), the Barmutiyā Bil Copper Plate of the prince Dharmanārāyan a son of Satyanarayan of Śaka 1314, the Ghilāmorā Copper Plate of Laksminārāyan of Śaka 1323 (1401 A.D.), the Chepākhowā Copper Plate of Śaka 1350 (1428 A.D.) and the Pāyā-tāmreswari Temple Inscription of Mukta (Yuva) Dharmanārāyan of Śaka 1364 (1442 A.D.), also confirm that this line of kings had their capital at Sadiyā or Sadhayāpur and they ruled once an extensive country comprising a part of Upper Assam and Arunachal Pradesh, at least in the last part of the 14th century and the first part of the 15th century A.D.}}</ref> নেই ইলিয়াছে ১৮৭৬ চনত উদ্ধৃত কৰা এখন পুৰণি অসমীয়া বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণ অনুসৰি, চুকাফাৰ আগমনৰ পূৰ্বে অঞ্চলটোৰ চুতীয়া শাসকসকলে [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু বৰাহী মুখীয়াল সমূহৰ ওপৰত সাৰ্বভৌম কৰ্তৃত্ব চলাইছিল।<ref>{{cite book |last=Acharyya |first=N. N. |title=The History of Medieval Assam |year=1966 |page=232}}</ref><ref>{{cite book |last=Burhagohain |first=R. C. |chapter=A Note on the Morans, the Borahis and the Chutiyas |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |edition=2nd |year=2003 |publisher=Publication Board Assam |location=Guwahati |page=61}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ই মধ্যযুগীয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ অন্যতম মুখ্য ৰাজনৈতিক শক্তিলৈ বিকশিত হয়; অমলেন্দু গুহই পঞ্চদশ শতিকালৈ চুতীয়াসকলক উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক গঠনসমূহৰ ভিতৰত “সৰ্বাধিক বিকশিত” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>"The period from 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutia, the Tai-ahom, the Koch, the Dimasa, the Tripuri, the Meithei, the Khasi and the Pamar- all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century....The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutias." {{harvcol|Guha|1983|p=5}}</ref> এছ. কে. দত্তৰ মতেও ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত চুতীয়াসকল আটাইতকৈ উন্নত আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এক সু-বিকশিত সভ্যতা আছিল।<ref>"Indeed it appears that of all the tribes of the Brahmaputra valley, the Chutiyas were the most advanced and had a well-developed civilization." {{harvcol|Dutta|1985|p=29}}</ref> ইতিহাসবিদ ইয়াছমিন শইকীয়াৰ মতে, ত্ৰয়োদশ শতিকাত চুতীয়াসকল উজনি লৌহিত্য উপত্যকাৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী জনগোষ্ঠী আছিল আৰু সেই সময়তে তেওঁলোকৰ নিজা ৰজা আৰু শদিয়াত ৰাজধানী আছিল।<ref>{{harvcol|Saikia|1997|p=188}}: "In the thirteenth century, the Chutias were by far the most powerful group in the upper Lauhitya valley having a king and a capital city at Sadiya."</ref> ৰাজ্যখনৰ কৌশলগত অৱস্থানে শাসকসকলক অসম, [[তিব্বত]] আৰু দক্ষিণ [[চীন]]ৰ মাজৰ পূবমুখী বাণিজ্য আৰু জন-চলাচল নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈও সক্ষম কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Saikia|2004|p=8}}</ref> [[File:Archival photo of Eastern Gate of Bhismaknagar.jpg|thumb|350px|চুতীয়া ৰাজ্যৰ ভীষ্মকনগৰ দুৰ্গৰ পূব প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ধ্বংসাৱশেষ।]] শিলালিপিৰ পৰা জনা প্ৰাৰম্ভিক শাসকসকলৰ ভিতৰত নন্দিন—নন্দী বা নন্দীশ্বৰ বুলিও পাঠ কৰা হয়—অন্যতম। ''ধেনুখনা'' তাম্ৰশাসনত তেওঁক ''সধয়াপুৰ''ৰ অধিপতি বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। তেওঁৰ নামৰ আগৰ ক্ষতিগ্ৰস্ত বংশাৱলী অংশত নন্দীশ্বৰক এজন পূৰ্বৱৰ্তী শাসকৰ কন্যা (''tanayā'')ৰ যোগেদি জন্ম হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে; কিন্তু সেই শাসকৰ নাম শিলালিপিৰ বাচি থকা অংশত এতিয়া পঢ়িব নোৱাৰি।{{efn|ধেনুখনা ফলকৰ সংশ্লিষ্ট অংশ খণ্ডিত আৰু বহু অক্ষৰ নোহোৱা। ''চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী''ত প্ৰকাশিত লিপ্যন্তৰত নন্দীশ্বৰৰ উল্লেখৰ আগতে পূৰ্বৱৰ্তী শাসকৰ কন্যাৰ উল্লেখ ৰক্ষিত আছে।<ref>{{cite book |editor-last1=Barua |editor-first1=Swarnalata |editor-last2=Nath |editor-first2=Damburudhar |title=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী |trans-title=History of the Chutia Community |year=2007 |language=as |at=Appendix A, Dhenukhana copper-plate inscription |url=https://archive.org/details/chutiaburanji}}</ref> মহেশ্বৰ নেওগৰ সংস্কৰণে সধয়াপুৰৰ শাসক নন্দী (নন্দীশ্বৰ/নন্দিসৰ)ক শিলালিপিত নাম অপাঠ্য হৈ পৰা পূৰ্বৱৰ্তী ৰজাৰ কন্যাৰ পুত্ৰ বুলি চিনাক্ত কৰে আৰু সত্যনাৰায়ণক নন্দীশ্বৰৰ পুত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰে।<ref>{{cite book |editor-last=Neog |editor-first=Maheswar |title=Prachya-Sasanavali |edition=3rd |publisher=Publication Board, Assam |location=Guwahati |year=2008 |orig-year=1974 |page=187}}</ref>}} নন্দীশ্বৰৰ পত্নীৰ নাম দৈৱকী; তেওঁলোকৰ পুত্ৰ ''সত্যনাৰায়ণ''ক “দেৱতাৰ শত্ৰু”ৰ বংশ অৰ্থাৎ ''সুৰৰিপু-বংশ''ৰ বুলি দেখুওৱা হৈছে, যাক নেওগে [[অসুৰ]] বংশ বুলি ব্যাখ্যা কৰিছিল।{{sfn|Shin|2020|pp=53–54}} সত্যনাৰায়ণৰ মাতৃকুলীয় সম্পৰ্কক দিয়া বিশেষ গুৰুত্বক চুতীয়া ৰাজবংশটো মাতৃসূত্ৰীয় আছিল, অথবা অন্ততঃ সম্পূৰ্ণভাৱে পিতৃসূত্ৰীয় নাছিল, তাৰ সম্ভাৱ্য প্ৰমাণ বুলি ধৰা হৈছে।{{sfn|Shin|2020|p=54}} একে শিলালিপিসমূহে বুজায় যে সেই সময়লৈ দেশজ শাসকসকলে বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ মাজেৰে হিন্দুকৰণ গ্ৰহণ কৰিছিল; তেওঁলোকৰ শিলালিপিত বাসুদেৱৰ আহ্বান আছে আৰু ৰাজদৰবাৰৰ ব্ৰাহ্মণসকলে সংস্কৃতীয় বংশাৱলী আৰু ৰাজকীয় বৈধতা নিৰ্মাণত সহায় কৰিছিল।<ref>"Given these Puranic traditions, the rulers of Sadiya, with help of Vaiṣṇava brahmins, seem to have sought legitimacy by projecting themselves as the descendants of Kṛṣṇa. Their worship of Kṛṣṇa was evident in the invocation of Vāsudeva (the son of Vasudeva, namely Kṛṣṇa) at the beginning of the Dhenukhana inscription. This attempt, however, had its own limitations due to their autochthonous background." {{Harvcol|Shin|2020|p=53}}</ref> চুতীয়া যুগৰ ভূদৃশ্যৰ সৈতে জড়িত প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ পূব [[অসম]] আৰু বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]জুৰি বিস্তৃত। ইয়াৰ ভিতৰত [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]], [[ভীষ্মকনগৰ]], [[মালিনী থান]], [[গোম্চি]], [[ইটা দুৰ্গ]], [[নক্সাপৰ্বত]], [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]], [[ৰামঘাট–তাৰাছো ধ্বংসাৱশেষ|বুঢ়ৈ দুৰ্গ]], [[মৈৰামৰা দৌল]] আৰু শদিয়া–লোহিত–দিবাং অঞ্চলৰ অসংখ্য সুৰক্ষিত ধ্বংসাৱশেষ, মন্দিৰৰ অৱশেষ, মাটিৰ দুৰ্গ আৰু ইটাৰে নিৰ্মিত পুখুৰী অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |title=Archaeology |url=https://research.arunachal.gov.in/?page_id=178 |publisher=Department of Cultural Affairs, Government of Arunachal Pradesh |access-date=24 August 2026}}</ref>{{sfn|Shin|2020|pp=52–57}}{{efn|আন অৱশেষৰ ভিতৰত বুঢ়া-বুঢ়ী থান, বৰনগৰ (শদিয়া), প্ৰতিমাগড় আৰু তেজু আৰু হাতিডুবাৰ মাটিৰ দুৰ্গ আছে। শদিয়াৰ চৌপাশে [[পদুম পুখুৰী, শদিয়া|পদুম পুখুৰী]], বৰপুখুৰী আৰু সাত পুখুৰীকে ধৰি বহু প্ৰাচীন পুখুৰীৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=Tinsukia – Archaeological Sites |url=https://ignca.gov.in/online-digital-resources/archaeological-sites/assam/tinsukia/ |publisher=Indira Gandhi National Centre for the Arts |access-date=24 August 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Newly Discovered Archaeological Sites 2015/2016 |url=https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/newly-discovered-archaeological-sites-20152016 |publisher=Directorate of Archaeology, Government of Assam |access-date=24 August 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260824025924/https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/newly-discovered-archaeological-sites-20152016 |archivedate=24 August 2026 |deadurl=yes}}</ref> বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৰয়িং–ইথিলি অঞ্চলত পাৰ ইটাৰে গঠিত ইটা পুখুৰী, ইটাৰে নিৰ্মিত পদুম পুখুৰী (ৰয়িং) আৰু কানিয়িং নাট, লগতে ওচৰৰ কাম্পোনা পুখুৰী আৰু দেৱনাথ গাঁৱৰ এটা প্ৰাচীন ইটাৰে বাঁধানো কুঁৱা আছে।<ref>{{cite web |title=Tourism |url=https://roing.nic.in/tourism/ |publisher=District Administration, Lower Dibang Valley, Government of Arunachal Pradesh |access-date=24 August 2026}}</ref> লোহিত জিলা গেজেটিয়াৰত লোহিত আৰু দিবাঙৰ মাজত অসংখ্য পুখুৰীৰ কথাও লিপিবদ্ধ আছে; কিছুমান প্ৰায় ছয় একৰ পৰ্যন্ত ডাঙৰ, ইটাৰে বাঁধানো পাৰ আৰু ''ঘাট''যুক্ত, আৰু পদুম পুখুৰীত ভীষ্মকনগৰ-ধৰণৰ ইটাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |title=Lohit District Gazetteer |publisher=Government of Arunachal Pradesh |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/lohit.pdf}}</ref> এই সকলো অৱশেষৰ প্ৰথম নিৰ্মাণ চুতীয়া শাসকসকলৰ অধীনতেই হৈছিল বুলি নিশ্চিতভাৱে ক'ব নোৱাৰি; তথাপি বহুতো অৱশেষ চুতীয়া যুগৰ, সেই সময়ত ব্যৱহৃত, অথবা চুতীয়া-যুগীয় শদিয়াৰ বৃহত্তৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক ভূদৃশ্যৰ অংশ আছিল।}} প্ৰত্যক্ষ শিলালিপিগত সংযোগৰ ভিতৰত তাম্ৰেশ্বৰীত ১৪৪২ চনৰ চুতীয়া শাসক ''শ্ৰী শ্ৰীমত মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ''ৰ শিলালিপি, ৰুকমিণীনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা ''শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মীনাৰায়ণ'' নামাঙ্কিত ইটা, আৰু ভীষ্মকনগৰ আৰু পদুম পুখুৰীত পোৱা ''শ্ৰী শ্ৰী প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ'' নাম উল্লেখযোগ্য।<ref>{{harvcol|Neog|1977|pp=85–86}}</ref><ref>"The ruins of two forts in Lohit district of Arunachal Pradesh are said to be the remains of Bhīṣmaka’s city, viz. Bhismaknagar (sk. Bhīṣmakanagara): one ruin about 16 miles northwest of Sadiya at the foot of the hills between the rivers Dikrang and Dibang is known as the fort of Bhīṣmaka, and the other about 24 miles north of Sadiya between the gorges of those two rivers is believed to be the fort of Śiśupāla. Based on an inscribed brick with the name of Śrīśrī-Lakṣmīnārāyaṇa, discovered from the ruins of the forts in Bhismaknagar, it is assumed that Chutiya king Lakṣmīnārāyaṇa of the early fifteenth century had his capital in the area. The paleographical analysis of the inscription supports this dating."{{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> [[চুহুংমুং]]ৰ ৰাজত্বকালত ১৫২৩–২৪ চনত [[আহোম ৰাজ্য|আহোমসকলে]] চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰে। দখলৰ সময়লৈ যথেষ্ট হিন্দুকৰণ ঘটিছিল যদিও বৰ্ণব্যৱস্থা কিমান দূৰ প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল সেই বিষয়ে গৱেষকৰ মতভেদ আছে—এটা বৰ্ণনাই ইয়াক সীমিত অৱস্থাত থকা বুলি কয়, আন এটিয়ে ইয়াক প্ৰচলিত হোৱা বুলি উল্লেখ কৰে।<ref>"However, the caste system (in the Chutia kingdom) was in its marginal form"{{harvcol|Buragohain|1988|p=70}}</ref><ref>"(At the time of annexation by the Ahoms) caste system had become prevalent in (the Chutiya) society." {{harvcol|Gogoi|2002|p=21}}</ref> প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু শিলালিপিগত প্ৰমাণে শাসকসকলক বৃহত্তৰ শদিয়া প্ৰত্ন-সমষ্টিৰ সৈতে সংযোগ কৰে আৰু ৰজাসকলৰ ৰাজধানী এই অঞ্চলতেই আছিল বুলি সূচায়।<ref>{{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> ===পৰৱৰ্তী কাল=== {{See also|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} ৰাজ্য দখলৰ পাছত পূৰ্বৰ ৰাজধানী অঞ্চল ''সধয়াপুৰ''ক ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই''ৰ অধীনত আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। সংগঠিত বিদ্ৰোহৰ সম্ভাৱনা কমাবলৈ চুতীয়া সম্ভ্ৰান্তসকলক ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অংশলৈ ছটিয়াই দিয়া হয়,<ref>"Suhunmung scattered the Chutiya nobles in different parts of the kingdom, so as to prevent an organised rebellion from them" {{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> আৰু কাৰিকৰ তথা জনসাধাৰণৰ আন অংশকো উজনি অসমৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ স্থানান্তৰ কৰি পুনৰ্বাসিত কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|p=178}}</ref> ''দৰং ৰাজবংশাৱলী''য়েও উল্লেখ কৰে যে বিজয়ৰ পাছত পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যসকলে পলাই [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিৰি]] আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিচিমি]] সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল।{{efn|বুৰঞ্জীখনত আছে: "Tar putra-bhai jot hokole polail / Miri Mishmit pakhi pranak rakhila" (“তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু ভায়েকসকল সকলোৱে পলাই মিৰি-মিছমিৰ মাজত আশ্ৰয় লৈ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিলে”)।<ref>{{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hem Chandra |title=Darrang Raj Vamsavali |publisher=Government of Assam |year=1917 |at=vv. 364–371}}</ref>}} চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ উল্লেখ কেৱল আহোম–চুতীয়া সংঘাতৰ বিৱৰণতে সীমাবদ্ধ নহয়; পৰৱৰ্তী সময়ত বাৰ ভূঞা, কছাৰী ৰাজ্য আৰু গৌড়ৰ সৈতে আহোমসকলৰ ৰাজনৈতিক সংঘাত আৰু কূটনৈতিক সম্পৰ্কৰ বুৰঞ্জী-বিৱৰণসমূহতো এই ঘটনাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''ত ৰৌতা–তেমনিৰ পৰা উত্তৰ পাৰলৈ পুনৰ্বাসিত [[বাৰ ভূঞা]]সকলৰ<ref name="Rowta">Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p. 27-28, "বাৰ ভুঞা:- আৰু পূৰ্বে দিহীঙ্গিয়া ৰজা দেৱে ৰটাটেমনি মাৰি বাৰভূঞাক উত্তৰ কোলত পাতিলেনি। ভূঞাৰ নাম উতৈ ১,তমাই ১, ৰাই ১, সঁকাই ১, কৌষিক ১, উজিৰ ১, লস্কৰ ১, চোমদাৰ ১, সনাতন ১, কেহো ১, ৰামভট ১, ভকতভূঞা ১। এই বাৰটা মুখ্য ভূঞা। তাৰে চাৰিটাকৈ সৰু মূৰিয়া ভূঞা দুকুড়ি আঠোটা। ৰটা ভাঙি আনি লাচাম কলিতা ভূঞাৰ ঘৰ নি স্বৰ্গদেৱে বাঁহবাড়িত পাতি এক ভায়েকক সোণাৰি নৈত পাতিলে, এক ভায়েকক পৰ্বতত পাতিলে, এক ভায়েকক খঙ্গিয়া বুলিছিল। এই ঘৰে তিনি ঘৰ হ'ল।" </ref> অন্তৰ্গত উতৈ আৰু তমাইয়ে আহোম ৰজাৰ কৰ্তৃত্বক প্ৰত্যাহ্বান জনাই "সৰ্বকালে আমাৰ ৰাজ্য, চুটিয়াক মাৰি বৰ লাই পালে। শুক্ল হস্তীত যি বহে তাৰে ৰাজ্য, আহোমে ক'ত পালে?" বুলি কোৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Assam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Government of Assam |year=1945 |page=12|quote="সেই সয়ম উতৈ তমাই দুই ভূঞায়ে হস্তিত চূণ ঘহি কান্ধত চলি, বোলে, -"সৰ্বকালে আমাৰ ৰাজ্য, চুটিয়াক মাৰি বৰ লাই পালে। শুক্ল হস্তীত যি বহে তাৰে ৰাজ্য, আহোমে ক'ত পালে?" এই গৰ্ব্ব শুনি স্বৰ্গদেৱে বোলে-"মোক নাকুৰি নাখামে দিছে কালে পাইছো।" ভূঞা হঁত কোন মানুহ, শুকুলা হস্তিত উঠি যে আমাক অৱগৰ্ব্ব কৰে?" এই বুলি স্বৰ্গদেৱে বৰসন্দিকৈ ডেকাৰজা, দিহিঙ্গীয়া গলমণি পাত্ৰ, চনবন ভঙ্গীয়া হুহামৰা এই তিনি প্ৰধান কাঁড়ী, ৩ বোলে-"আমি ভূঞাহঁতক মাৰি ধৰি আনি দিম; স্বৰ্গদেৱৰ লোণ চাউল খাবৰ কি কাৰণ?" পাচে স্বৰ্গদেৱে বঁটাবাহন দি লোকজন সহিতে পঠাই দিলে। সিবোৰো গৈ কঢ়ামুখৰ দীৰ্ঘ পুখুৰীৰ কোষত ৰʼলগৈ। সেই সময়ত কাৰেকুছীয়া বাসুদেৱ তপসী লস্কৰে বোলে-"আহোমৰ লগত যুদ্ধ কৰিব নোৱাৰি। পোৱালি-খোৱা আহোম, পেটৰ পোৱালিকো চিৰি মাৰে।" এই বুলি ঘোঁৰা ৫টা, ৰূপ ২ চৰু সহিতে মালবৈয়া লস্কৰ পঠাই দিলে, বোলে-"আমি স্বৰ্গদেৱৰ শৰ্ণীয়া হʼলো, আমাক যিৰূপে ক্ৰোদ্ধ এৰিব, তাকে কৰিব।" পাচে ডেকাৰজা প্ৰমুখ্যে গলমণি পাত্ৰে বোলে-"ভাল, আমি মহাৰাজ স্বৰ্গদেৱৰ চৰণত বুজাই সাঞ্চি-পাতি ৰাখিম। তহঁতৰ ভাই-ভতিজা আমাৰ লগত পঠাই দে, খাটনীয়াৰৰূপে স্বৰ্গদেৱৰ চৰণত সেৱা কৰি থাকক গৈ, তেবেসে আমি উলটি যাব পাৰোঁ।" এই কথাত থাকি লালোয়া, উতাবৰ, কহিক, চোমদাৰ, উজীৰ, তমাই, চপা, সোণাবৰ, ভেদাই, এই সকল ভূঞাৰ ভাই-ভতিজাক লগত লৈ সন্দিকৈ প্ৰমুখ্যে ডেকাৰজায়ে খাটনীয়াৰৰূপে ভেঁটাই দিলে। স্বৰ্গদেউ বোলে-"শুকুলা হাতীৰ যে তমাই উঠিছে, সেই হাতী মোলৈ কিয় নানিলিহঁক?" পাচে ভূঞাৰ পুত্ৰ চপা সোণাবৰে বোলে-"হাতীৰ পোৰোগ হৈছিল, সেই কথাতেহে হাতীৰ সকলো গাৱে চূণ ঘহিছিল। শুক্লা হস্তীক স্বৰ্গদেউ নাপায়, আমি বন্দীহঁতে ক'ত পাম?" স্বৰ্গদেউ বোলে-"বন্দীহঁতে টেপাই কৰিব পাই নেকি?" এই বুলি উতৈ তমাই ২ ভূঞাক জুমুধি দেওঘৰৰ কোষত কাটিলে। তাৰ দুই পুতেক খাটনীয়াৰৰ লগতে ৰাখিলে। তাৰেপৰা ভূঞা বোৰ বশ হৈ থাকিল।"}}</ref> আনহাতে, ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত [[কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ সৈতে হোৱা সীমা-বিবাদৰ সময়ত এজন আহোম বিষয়াই কছাৰী ৰজাক সতৰ্ক কৰি "চুতীয়া ৰাজা সৱংশে সহিতে তল গৈছে" বুলি চুতীয়া ৰাজবংশৰ পতনৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰাৰ বৰ্ণনা পোৱা যায়।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Satsari Asam Buranji |publisher=Publication Department, Gauhati University |year=1964 |page=62}}</ref> তদুপৰি, একেখন ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''ত [[গৌড় ৰাজ্য|গৌড়]]ৰ ৰজাৰ সৈতে কূটনৈতিক সম্পৰ্ক স্থাপনৰ উদ্দেশ্যে হোৱা বাৰ্তালাপত আহোম পক্ষই চুতীয়া ৰজা অৰ্থাৎ "ছোট হেন্দুৱানৰ ৰাজা"ক পৰাস্ত কৰি [[কৰতোৱা নদী]]ত খাণ্ডা পখালাৰ দাবী কৰাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Assam Buranji |year=1945 |pages=23–24}}</ref> "ছোট হেন্দুৱানৰ ৰজা"ৰ চুতীয়া ৰজা হিচাপে পৰিচয় একেটা মূল পাণ্ডুলিপিৰ পৰা সংগৃহীত আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত প্ৰকাশিত বিৱৰণতো পোৱা যায়।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Deodhai Asam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies |year=1932 |page=171}}</ref> এই বুৰঞ্জী-বিৱৰণসমূহত চুতীয়া ৰাজ্যৰ বিজয়ক আহোম ৰাজশক্তিৰ সামৰিক প্ৰতিপত্তি আৰু ৰাজনৈতিক কৰ্তৃত্ব প্ৰতিষ্ঠাৰ উদাহৰণ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। তথাপি বিজয়ৰ পাছত আহোম কৰ্তৃত্বই বাৰে বাৰে চুতীয়া প্ৰতিবাদৰ সন্মুখীন হয়। ১৫২৭, ১৫২৯, ১৫৪২, ১৫৫০–৫৩, ১৫৬৫ আৰু ১৫৭২ চনত উল্লেখযোগ্য বিদ্ৰোহৰ তথ্য পোৱা যায়।{{efn|১৫২৭ চনত শদিয়াৰ বিদ্ৰোহত দিহিঙীয়া গোহাঁই নিহত হয়। ১৫২৯ চনৰ বৃহত্তৰ বিদ্ৰোহত চন্দনগিৰি, দইথাং, মৰাণকাও আৰু দিবাং-লোহিত নদীৰ কাষত যুদ্ধ হয়, যাক শেষত চুহুংমুঙে দমন কৰে। ১৫৪২ চনত বিদ্ৰোহীসকলে দিচাঙৰ ওচৰত আহোম বিষয়া Sheng Hanan-ক হত্যা কৰে। ১৫৫০ চনত কংসপাত্ৰই শদিয়াত নিজকে ৰজা ঘোষণা কৰে আৰু একাংশ বিদ্ৰোহী আহোম কোঁৱৰৰ সহায়ত ১৫৫৩ চনত মৃত্যু হোৱা পৰ্যন্ত প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখে। ১৫৬৫ চনত চুতীয়া বাহিনীয়ে নামৰূপ আৰু খেৰামত আক্ৰমণ কৰে। ১৫৭২ চনত শদিয়াত এজন ''সেনাপতি''ৰ নেতৃত্বত হোৱা বিদ্ৰোহ নেতাসকল বন্দী হোৱাৰ সৈতে শেষ হয়।{{sfn|Barua|1930|pp=60–64, 79, 89, 92}}{{sfn|Baruah|2007|pp=179–186}}}} বৰ্তমানৰ লক্ষীমপুৰৰ [[ঘিলামৰা]]ৰ স্থানীয় লোকবিশ্বাসই অঞ্চলটোক ঘিলা নামৰ এজন চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতাৰ সৈতে জড়িত কৰে; কোৱা হয় যে [[চুখামফা]]ৰ (১৫৫২–১৬০৩) ৰাজত্বকালত আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক তাত হত্যা কৰিছিল।{{efn|স্থানীয় ব্যুৎপত্তিগত পৰম্পৰা অনুসৰি ঘিলাক এখন পথাৰত হত্যা কৰা হৈছিল; সেই পথাৰ পিছলৈ ''ঘিলামৰা'', অৰ্থাৎ “ঘিলা মৰা ঠাই”, নামে জনাজাত হয়।<ref>Kalita, Jitaram, ''Dhakuakhana Mahkumar Thair Naamor Itibriti aru Anyanyo Prabandha'', p. 25.</ref>}} [[নৰনাৰায়ণ]]ৰ আহোম ৰাজ্য আক্ৰমণৰ সময়ত এজন পলাতক কোঁৱৰৰ সৈতে থকা চুতীয়া সম্ভ্ৰান্তসকলে কোচ ৰজাৰ ওচৰলৈ গৈ নিজৰ পূৰ্বৰ ৰাজ্য হেৰুওৱাৰ কথা কৈ তাৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ আবেদন জনাইছিল।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Dambarudhar |chapter=The Mataks and their Revolt against the State in 18th Century Assam: Searching for Ethno-Religious Roots |editor1-last=Ray |editor1-first=Jayanta Kumar |editor2-last=Roy |editor2-first=Arpita Basu |title=Political Roles of Religious Communities in India |publisher=Institute for Security and Development Policy |year=2008 |pages=120, 123}}</ref> ''দৰং ৰাজবংশাৱলী'' অনুসৰি নৰনাৰায়ণে তেওঁলোকৰ আবেদনত সহানুভূতিশীল হৈ আশ্বাস দিয়ে আৰু বাহবাৰী (বৰ্তমানৰ চতিয়া) নামৰ গাঁৱত বসতিৰ ব্যৱস্থা কৰে।{{efn|বৰুৱাৰ মতে কোচ আক্ৰমণৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু পলাতক চুতীয়া কোঁৱৰসকলৰ অৱস্থাই পুনৰ চুতীয়া প্ৰতিৰোধক উৎসাহিত কৰি থাকিব পাৰে।{{harvcol|Baruah|2007|pp=185–186}}}} মাজুলীত হোৱা আহোম–কোচ বন্দোবস্তৰ চৰ্তত বন্দী এজন চুতীয়া কোঁৱৰক আন উপহাৰৰ সৈতে কোচ দৰবাৰলৈ পঠিয়াব লাগিছিল বুলিও উল্লেখ আছে।{{sfn|Barua|1930|p=89}}{{sfn|Baruah|2007|p=186}} উত্তৰ পাৰত প্ৰতিৰোধ চলি থাকে; ১৬৬৫ চনত চুতীয়াসকলে মিৰি আৰু ডফলাৰ সৈতে আহোম অভিযানৰ বিৰুদ্ধে যোগ দিয়ে। ১৬৭৩ চনত বৰ্তমানৰ [[ধেমাজি জিলা]]ৰ ৰূপা আৰু ডিমৌ মিৰি গাঁৱৰ পৰা কৰস্বৰূপ নাও কঢ়িয়াই নিয়াক লৈ পুনৰ সংঘাত হয়।{{efn|প্ৰথমে চুতীয়াসকলে নাও ঘূৰাই দিয়াৰ ৰাজকীয় দাবী নাকচ কৰি প্ৰতিৰোধৰ বাবে সমবেত হয়। আহোম বাহিনী সংগঠিত হোৱাৰ পাছত চুতীয়া বৰুৱাই আত্মসমৰ্পণ কৰে; কিছুমান যোদ্ধাক বন্দী কৰা হয় আৰু বাকী চুতীয়াসকলক কৰস্বৰূপে নাও যোগান ধৰিবলৈ বাধ্য কৰা হয়।{{sfn|Baruah|2007|pp=224–230}}}}<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |year=1906 |page=[https://archive.org/details/historyofassam00gait/page/173 173]}}</ref> এই বিদ্ৰোহসমূহৰ সমান্তৰালভাৱে চুতীয়াসকল ক্ৰমাৎ আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয় আৰু ভৌগোলিকভাৱে সিঁচৰিত হৈ পৰে। চুতীয়া পৰিয়ালসমূহ আহোম ''[[পাইক প্ৰথা|খেল]]'', প্ৰশাসন আৰু সেনাবাহিনীত প্ৰৱেশ কৰে। পূৰ্বৰ ৰাজবংশৰ সদস্যসকলেও আহোম ৰাজসেৱা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে; উদাহৰণস্বৰূপে, যদু নামৰ এজন চুতীয়া কোঁৱৰক বুৰঞ্জীত মোগল বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে আহোম পক্ষত যুদ্ধ কৰা বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="BaruaNath2007-226">{{harvcol|Baruah|2007|p=226}}</ref><ref>{{harvcol|Barua|1930|p=103}}</ref> [[মণিৰাম দেৱান]]ে লিখিছে যে বিজয়ৰ পাছত চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক কমাৰ আনি বচা (দয়াং) আৰু উজনি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰায়। তাত দা, কটাৰী, তৰোৱাল, বন্দুক আৰু কামান নিৰ্মাণৰ বাবে কমাৰশাল স্থাপন কৰা হয়; তেওঁৰ ৰাজত্বকালত এই কমাৰ প্ৰতিষ্ঠানত প্ৰায় ৩,০০০ লোক আছিল বুলি কোৱা হৈছে।<ref>Sharma, Benudhar, ''Maniram Dewan'', p. 287: "After defeating the Chutia king and his minister Kasitora, Suhungmung or Dihingia Swarganarayan, apart from Dola, Kali,..., Cannons and Gunpowder, brought a great number of Blacksmiths as prisoners. These were settled at Bosha and the Ujoni regions; and smithies were set up where they were asked to build knives, daggers, swords, guns, and cannons. Saikias and Hazarikas were recruited among them to look after their work. It was only during this period that the work and trade of the blacksmith guild started in the kingdom. During the time of Dihingia raja, there were three thousand Blacksmiths."</ref> চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰজাক পৰাজিত কৰাৰ পাছত চুতীয়া পৰিয়াল কিছুমানক বৰ্তমানৰ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ নতুনকৈ গঢ়ি উঠা চাৰিং অঞ্চলত থাকিব দিছিল; ৰাজনাও চলাবলৈ সংগঠিত এই লোকসকল ''চাৰিঙীয়া নাওবৈচা'' নামে জনাজাত হয়। পাছলৈ এই প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা ''শেনচোৱা'', ''টাংগুনধৰা'' আৰু ''বছোৱালধৰা'' আদি নতুন শ্ৰেণীৰ উদ্ভৱ হয়।<ref>{{harvcol|Borboruah|1997|pp=593–594}}</ref> [[File:Tschutiya Kumar region in Grimm and Mahlmann map, 1840.jpg|thumb|200px|১৮৪০ চনৰ অসমৰ মানচিত্ৰত [[দৰং জিলা|দৰঙ]]ৰ ''Tschutiya Kumar'' আৰু ''Pakariguri'' অঞ্চল।]] [[দৰং জিলা|দৰঙ]]তো উল্লেখযোগ্য চুতীয়া জনবসতি গঢ়ি উঠে। ৰাজপৰিয়ালৰ অৱশিষ্ট অংশক দৰঙৰ পাকৰিগুৰিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref>Phukan, Kasinath Tamuli,"Assam Buranji", p.20</ref><ref>"Suhunmung then deported the Chutiya nobles and the prince Sadhaknarayan to his kingdom and established the later at Darrang with grants of land and labourers."{{harvcol|Gogoi|2002|p=21}}</ref><ref>"The descendants of the Chutia royals are still living in a place called Geruwapara in Rowta Mouza of Darrang district."{{harvcol|Baruah|2007|p=139}}</ref> ''চুতীয়া কুঁৱৰ'' অঞ্চল বৰ্তমানৰ ৰৌতা–পাকৰিগুৰি বা দলগাঁও এলেকাৰ সৈতে জড়িত। পাছলৈ ৱেডে দৰঙৰ পাকৰিগুৰিৰ ওচৰত ''Soontiagown'' নামৰ এখন পৰগণাৰ উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=234–235}}</ref><ref>{{cite book |last=Wade |first=John Peter |editor-last=Sharma |editor-first=Benudhar |title=An Account of Assam |publisher=R. Sarmah |location=Assam |year=1927 |at="A Geographical Sketch of Assam", pp. 11–12}}</ref> [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ সময়ত ধৰ্ম নাৰায়ণৰ অধীনত চুতীয়া দেশৰ প্ৰায় ৩,০০০ লোকক [[মঙলদৈ]] অঞ্চললৈ স্থানান্তৰ কৰি ''পাইক'' হিচাপে সংগঠিত কৰা হৈছিল; পাছলৈ ৱেডে এই ''চুতীয়া''সকলক তিনিজন ''হাজৰিকা''ৰ অধীনত থকা বুলি লিপিবদ্ধ কৰে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/dli.ernet.104191 |edition=2nd |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |year=1926 |page=[https://archive.org/details/dli.ernet.104191/page/68 68]}}</ref><ref>{{cite book |last=Wade |first=John Peter |editor-last=Sharma |editor-first=Benudhar |title=An Account of Assam |publisher=R. Sarmah |location=Assam |year=1927 |pages=224–225}}</ref>{{efn|দৰঙৰ সৈতে এই সংযোগ আহোম যুগৰ শেষলৈকে আছিল। ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত দৰঙৰ দুজন ৰজাই ''চুতীয়া-কোঁৱৰ'' গোটৰ ২,০০০ সৈনিক লৈ জাগী-চকীলৈ অহাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |title=Tungkhungia Buranji: Or, A History of Assam, 1681–1826 A.D. |translator-last=Bhuyan |translator-first=Suryya Kumar |publisher=Oxford University Press |location=London |year=1933 |page=289}}</ref>}} ১৯১১ চনত ছিডনী এণ্ডলে মঙলদৈ মহকুমাত উল্লেখযোগ্য সংখ্যক চুতীয়া লোক বাস কৰা বুলি লিপিবদ্ধ কৰে। তেওঁ লগতে উল্লেখ কৰে যে চুতীয়াসকলৰ ৰাজনৈতিক শক্তি সম্পূৰ্ণৰূপে ভাঙি পেলাবলৈ আহোমসকলে চুতীয়া লোকক অসম আৰু উত্তৰ-পূব বংগৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিস্তাৰিত কৰি দিছিল; মঙলদৈ মহকুমাৰ এটা উল্লেখযোগ্য অংশ তেতিয়াও ''চুতীয়া দেশ'' বা ''কৌপাতি'' নামে জনাজাত আছিল।<ref>{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacháris |publisher=Macmillan and Co. |location=London |year=1911 |pages=90–91 |url=https://www.gutenberg.org/files/50008/50008-h/50008-h.htm}}</ref> চুতীয়া গোটসমূহ দৰঙৰ পশ্চিমলৈও বিস্তৃত হৈছিল। ''বুৰুক চুতীয়া''ৰ এটা গোট নামনি অসমত [[বৰফুকন]]ৰ অধীনত আছিল আৰু উজনি অসমৰ ৰাজৰক্ষী ''চাওদাং'' সকলৰ সদৃশ কৰ্তব্য পালন কৰিছিল। তেওঁলোকৰ মূল বসতি [[তেজপুৰ]] আৰু [[গুৱাহাটী]]ৰ আশে-পাশে আছিল; [[শিৱসাগৰ]] আৰু [[যোৰহাট]]ৰ সৰু গোটবোৰ ''বুৰুক চেতিয়া'' নামে জনাজাত আছিল।{{sfn|Borboruah|1997|p=579}} বৰ্তমানৰ [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]]ৰ ৰহা অঞ্চলতো চুতীয়াৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত পঞ্চৰজীয়া অঞ্চলৰ (ৰহা) দলৈ বা গোষ্ঠী-প্ৰধান ৰামনাথক “জাতিত চুতীয়া” বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=S. K. |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Bombay |year=1933 |page=191 |quote=Ramnath who was a doloi or clan-chief in the territories of the Panchrajias. He was a Chutia by caste.}}</ref> [[ৰহা]] অঞ্চলত চুতীয়া বসতিৰ আন এটা উল্লেখ মিকিৰ অঞ্চলৰ সৈতে জড়িত। নিত্যনন্দ গগৈৰ মতে, [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ই মিকিৰ অঞ্চলত এসংখ্যক যোগী আৰু চুতীয়া পৰিয়াল বসতি কৰাইছিল। গগৈয়ে এই অঞ্চলটোক বৰ্তমান নগাঁৱৰ প্ৰায় ২০ কিলোমিটাৰ পশ্চিমে অৱস্থিত মিকিৰ গাঁৱৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে।<ref>Nityananda Gogoi, ''Historical Geography of Medieval Assam'', Ph.D. thesis, Gauhati University, 1994, p. 276.</ref> শিলালিপিগত তথ্যয়ো এই ভৌগোলিক বিস্তাৰ নিশ্চিত কৰে। অষ্টাদশ আৰু ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ তাম্ৰশাসনত [[দেৰগাঁও]]ৰ শিৱ মন্দিৰ (১৭৩৪), [[মাজুলী]]ৰ বেঙেনাআটি সত্ৰ (১৭৭৭), [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি|বিশ্বনাথ]]ৰ বিশ্বনাথ মন্দিৰ (১৭৭৪) আৰু [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]]ৰ [[বৰদোৱা থান|বৰদোৱা সত্ৰ]] (১৮০৫)ৰ সৈতে জড়িত দানপত্ৰত ব্যক্তিক স্পষ্টকৈ ''চুতীয়া'' বুলি অভিহিত কৰা হৈছে। ১৮০৫ চনৰ [[হয়গ্ৰীৱ মাধৱ মন্দিৰ]]ৰ এটা দানপত্ৰৰ সীমা-বৰ্ণনাত [[হাজো]]ৰ ওচৰত ''চুতীয়া-গাঁও''ৰ উল্লেখো আছে।<ref>{{cite book |editor-last=Neog |editor-first=Maheswar |title=Prachya-Sasanavali |publisher=Assam Prakashan Parishad |location=Gauhati |year=1974 |language=as |pages=21–22, 65–67, 85, 126, 139–141}}</ref> চুতীয়াসকলৰ পশ্চিমমুখী বিস্তাৰৰ লগে লগে কিছুমান অঞ্চলত আন সামাজিক শ্ৰেণীৰ মাজত অন্তৰ্ভুক্তিৰ প্ৰক্ৰিয়াও চলিছিল। [[কামৰূপ জিলা|কামৰূপত]] সামাজিকভাৱে ঊৰ্ধ্বগামী চুতীয়াসকল [[কলিতা জনগোষ্ঠী|কলিতা]] জাতিৰ মাজত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ কথা নৃতত্ত্ববিদ অড্ৰী কেণ্টলিয়ে উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Cantlie |first=Audrey |title=The Assamese: Religion, Caste and Sect in an Indian Village |publisher=Curzon Press |location=London |year=1984 |page=239 |isbn=9780700701490 |quote=In Kamrup I am told that mobile Chutiyas also pass into the Kalita caste.}}</ref> সময়ৰ লগে লগে পুনৰ্বাসন, আন্তঃবিবাহ, ধৰ্মীয় সম্পৰ্ক আৰু ওচৰ-চুবুৰীয়া সামাজিক গোটসমূহৰ মাজত আত্মসাৎ হোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়াই বৃহত্তৰ চুতীয়া জনসমষ্টিৰ পৰিচয়ৰ ৰূপান্তৰত ভূমিকা লয়। আহোমসকলৰ সৈতে আন্তঃবিবাহৰ ফলত ''আহোম-চুতীয়া'' পৰিচয় গঢ় লৈ উঠে; এনে এটা বংশৰ লাঙি পানিচিয়া ৰাজসেৱাত কৃতিত্ব দেখুৱাই প্ৰথম [[বৰফুকন]] হয়।{{sfn|Dutta|1985|p=30}} আন কিছুমান গোট ''হিন্দু চুতীয়া'' নামে জনাজাত হয়,<ref name="ReferenceB">"A section of Chutias who came identified as Hindu-Chutiyas was Aryanised at a very early period"{{harvcol|Dutta|1985|pp=29–30}}</ref> আৰু মায়ামৰা সত্ৰৰ ওচৰত থকা চুতীয়াসকলে সত্ৰখনৰ [[একশৰণ ধৰ্ম]]ৰ ৰূপত দীক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="ReferenceD">"Those Chutias, who were not Hinduised and lived in the neighbourhood of the Mayamara Satra, accepted initiation from its Mahanta"{{harvcol|Dutta|1985|pp=29–31}}</ref> এই প্ৰক্ৰিয়াসমূহে পৰৱৰ্তীকালে চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ ভিতৰত গঢ় লৈ উঠা ঐতিহাসিক বিভাগসমূহত অৰিহণা যোগায়; একে সময়তে আহোম ৰাজ্যৰ ভিতৰত ৰাজনৈতিক প্ৰতিৰোধ আৰু আত্মসাৎ দুয়োটাই চলি থাকে। ===মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ কাল=== অষ্টাদশ শতিকালৈ চুতীয়াসকল ৰাজনৈতিকভাৱে মায়ামৰা আন্দোলন আৰু আহোম ৰাজপক্ষীয় ব্যৱস্থাৰ মাজত বিভক্ত হৈ পৰিছিল। বহু-জাতিগত মায়ামৰা বা মটক সমাজৰ মুখ্য উপাদানসমূহৰ ভিতৰত চুতীয়াসকল আছিল [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]]সকলৰ পাছতে দ্বিতীয় বৃহৎ গোট।{{sfn|Dutta|1985|pp=12, 27}} আনহাতে চুতীয়াৰ আন অংশ আহোম ''পাইক'' আৰু সামৰিক সংগঠনৰ ভিতৰত থাকি বিদ্ৰোহীসকলৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিছিল। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ আৰম্ভণিতে আহোম ৰজাই এজন ''চুতীয়া হাজৰিকা''ক বিদ্ৰোহীসকলক বন্দী কৰিবলৈ আদেশ দিয়ে; মোৱামৰীয়াসকলে তেওঁক বন্দী কৰি হত্যা কৰে।<ref>{{harvcol|Barua|1930|p=294}}</ref> আন এজন চুতীয়া ৰাজপক্ষীয় আছিল বুৰুক-চুতীয়া গোটৰ ''মই বৰুৱা''; [[লক্ষ্মী সিংহ]]ই মোৱামৰীয়াৰ বিৰুদ্ধে পঠোৱা বিষয়াসকলৰ ভিতৰত তেওঁ আছিল আৰু ৫,০০০ সৈন্যৰ এটা বাহিনীৰ নেতৃত্ব দিয়া হৈছিল।<ref name="BaruaNath2007-226"/> তাৰ কিছু পাছত বেজবৰা ১,০০০ ভিৰুৱাল চুতীয়া ''কাঁড়ী''সহ এটা বাহিনী লৈ বিদ্ৰোহীৰ বিৰুদ্ধে পঠোৱা হয়, যদিও এই বাহিনীও পৰাজিত হয়।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji: Or, A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=London |year=1933 |page=62}}</ref> বিদ্ৰোহৰ পৰৱৰ্তী পৰ্যায়তো চুতীয়াসকল দুয়ো পক্ষতে দেখা যায়।{{efn|''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত ''চুতীয়া-কোঁৱৰ'' গোটৰ ২,০০০ সৈন্য ৰাজপক্ষীয় বাহিনীত যোগ দি জাগী-চকীত উপস্থিত হোৱাৰ উল্লেখ আছে; যদিও গোটটোৰ নামটোৱে প্ৰত্যেক সৈনিকৰ জাতিগত পৰিচয় নিশ্চিত নকৰে। ১৮০৫ চনত বেংমৰাৰ বিৰুদ্ধে শেষ ৰাজকীয় অভিযানত পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ বাহিনীত পৃথক মৰাণ ''কাঁড়ী'' বাহিনীৰ লগতে চুতীয়া ''কাঁড়ী''ৰ এটা বাহিনীও আছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji: Or, A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=London |year=1933 |pages=289, 312}}</ref>}} পূব অসমত ''বুৰুক চুতীয়া'' খেলৰ মায়ামৰা নেতা [[সৰ্বানন্দ সিংহ]],{{efn|সৰ্বানন্দক চুতীয়াৰ বুৰুক শাখাৰ লোক বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{sfn|Dutta|1985|p=31}} সমসাময়িক ব্ৰিটিছ তথ্যতো একে চিনাক্তকৰণ দেখা যায়: ১৮৩৮ চনত S. O. Hannay-এ তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু উত্তৰাধিকাৰী মতিবৰক “Boorook Sooteah” বুলি বৰ্ণনা কৰি কৈছিল যে তেওঁৰ পিতৃ আৰু পিতামহ শদিয়াৰ পৰা আহিছিল।<ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. O. |title=A Short Account of the Moa Morah Sect, and of the Country at Present Occupied by the Bor Senaputtee |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |volume=7 |issue=80 |year=1838 |page=677}}</ref>}} অৱশেষত বেংমৰাত নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ১৮০৫ চনৰ বন্দোবস্তৰ পাছত স্বায়ত্তশাসিত [[মটক ৰাজ্য]]ৰ ''বৰসেনাপতি'' হিচাপে স্বীকৃতি পায়। নাথ (২০০৮)-এ সৰ্বানন্দৰ চুতীয়া পৰিচয়ৰ দাবীক আহোমৰ হাতত ৰাজ্য হেৰুওৱাৰ পাছত হোৱা আগৰ চুতীয়া প্ৰতিৰোধৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Dambarudhar |chapter=The Mataks and their Revolt against the State in 18th Century Assam: Searching for Ethno-Religious Roots |editor1-last=Ray |editor1-first=Jayanta Kumar |editor2-last=Roy |editor2-first=Arpita Basu |title=Political Roles of Religious Communities in India |publisher=Institute for Security and Development Policy |location=Stockholm |year=2008 |page=120 |url=https://www.isdp.eu/wp-content/uploads/publications/2008_ray-roy_political-roles-of-religious-communities-in-india.pdf|quote=The assertion of the Chutiya identity on the part of Sarbananda Singha can thus be seen as having a link with the Chutiya revolt after they had lost their state to the Ahoms. That this is not altogether baseless can be presumed from the fact that immediately after assumption of his power and establishment of an identity as a Chutiya, the Morans, who in fact created the revolt, became sidelined, and concentrated within the jungles far away from the capital at Tinsukia.}}</ref> ===মানৰ আক্ৰমণ=== মানৰ আক্ৰমণে বৃহৎ চুতীয়া জনবসতিযুক্ত অঞ্চলসমূহত গভীৰ বিপৰ্যয় সৃষ্টি কৰে। প্ৰায় ১৮২৩ চনত মান বাহিনীয়ে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] পাৰ হৈ উত্তৰ লক্ষীমপুৰ দখল কৰে। পৰৱৰ্তী ঔপনিৱেশিক বিৱৰণত আহোম যুগৰ শেষৰ অস্থিৰতা আৰু মান অধিকাৰৰ পাছত বৃহত্তৰ লক্ষীমপুৰ জিলাক প্ৰায় জনশূন্য আৰু চূড়ান্ত দুৰ্দশাগ্ৰস্ত বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়।<ref>{{cite book |last=Osik |first=N. N. |title=A Brief History of Arunachal Pradesh: From Earliest Times to 1823 A.D. |publisher=Omsons Publications |location=New Delhi |year=1996 |page=55}}</ref><ref>{{cite book |title=Imperial Gazetteer of India |volume=16 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |year=1908 |pages=120–122 |chapter=Lakhimpur District}}</ref> আহোম প্ৰশাসনৰ অধীনত কৰ্মৰত চুতীয়াসকলেও আক্ৰমণকাৰীৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধত অংশ লয়। প্ৰথম আক্ৰমণৰ সময়ত চুতীয়া ঘৰফলীয়া পৰিয়ালৰ ''লাপি দাধৰা বৰা''ক আন বিষয়াসকলৰ সৈতে মানৰ বিৰুদ্ধে পঠোৱা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Barua|1930|p=380}}</ref> [[লক্ষীমপুৰ জিলা|উত্তৰ লক্ষীমপুৰ]]ৰ আন এজন চুতীয়া সেনানায়ক হাও সাগৰ বৰাই নিজৰ অনুসাৰীসকলক লৈ মানৰ বিৰুদ্ধে বাহিনী গঠন কৰে; অধিকাৰৰ শেষ পৰ্যায়ত তেওঁৰ বাহিনী মানক বহিষ্কাৰ কৰাৰ শেষ সংগঠিত প্ৰচেষ্টাসমূহৰ অন্যতম আছিল।{{efn|বৰুৱা (২০০৭)-এ তেওঁক ''হাও বৰা'' বুলি উল্লেখ কৰি এটা পৰম্পৰা লিপিবদ্ধ কৰিছে যে বৃদ্ধ সেনানায়কজনে নিজে বাহিনী গঠন কৰি মান সেনাপতি চেক ফুকনৰ সৈতে যুদ্ধ কৰে আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ পিপাকক হত্যা কৰে; হাও বৰাৰ পুত্ৰ নাখ বৰাইও তেওঁৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। বৰুৱাই আৰু উল্লেখ কৰে যে হাও বৰাৰ বংশধৰসকল বৰ্তমানো লক্ষীমপুৰ জিলাৰ মৰনৈ-বেবেজীয়া অঞ্চলত বাস কৰে।{{sfn|Baruah|2007|p=226}} আন ইতিহাসত একেজন উত্তৰ লক্ষীমপুৰৰ সেনানায়কক ''হাও সাগৰ বৰা'' বুলি কোৱা হৈছে।}} চুতীয়া বংশোদ্ভূত লাঙি ডেকা বৰাকো মানৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰা ব্যক্তি হিচাপে স্মৰণ কৰা হয়; তেওঁক মানদেশৰ দিশে লৈ যোৱা হৈছিল যদিও পলাই পুনৰ ঘূৰি আহে।{{efn|বৰুৱা (২০০৭)-এ ইয়াক পৰম্পৰা হিচাপে লিপিবদ্ধ কৰি তেওঁৰ বংশধৰসকল বৰ্তমানো লক্ষীমপুৰৰ কেকুৰি-বেবেজীয়া অঞ্চলত থকা বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Baruah|2007|p=226}}<ref>"The Langi Deka family was of Chutia origin."{{harvcol|Borboruah|1997|p=589}}</ref>}} হাও বৰাৰ পিছে পিছে মান বাহিনী [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] পাৰ হৈ উত্তৰ লক্ষীমপুৰ দখল কৰে। সমসাময়িক আৰু পৰৱৰ্তী বিৱৰণে অঞ্চলটোত ব্যাপক হিংসা আৰু ধ্বংসৰ “আতংকৰ ৰাজত্ব”ৰ কথা বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Osik |first=N. N. |title=A Brief History of Arunachal Pradesh: From Earliest Times to 1823 A.D. |publisher=Omsons Publications |location=New Delhi |year=1996 |page=55}}</ref> [[চন্দ্ৰকান্ত সিংহ]]ৰ অধীনত [[বৰবৰুৱা]] হোৱা পাতাল চুতীয়াইও{{efn|''আহোম বুৰঞ্জী''ত পাতালক ''পাতাল চুতীয়া'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে,<ref>{{harvcol|Barua|1930|p=383}}</ref> আনহাতে ঊনবিংশ শতিকাত কাশীনাথ তামুলি ফুকনে লিখা ''অসম বুৰঞ্জী''ত তেওঁক ''খেৰেমিয়াল কছাৰী'' বুলি কোৱা হৈছে। অৱশ্যে এনে নামকৰণ সদায় একে নাছিল; ঊনবিংশ শতিকাৰ ''নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী''ত উদাহৰণস্বৰূপে চুতীয়াসকলক ''চুতীয়া-কছাৰী'' বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে। নামৰূপ আৰু খেৰাম অঞ্চলত চুতীয়া বসতিও লিপিবদ্ধ আছে,<ref>{{harvcol|Barua|1930|p=89}}</ref> যিয়ে এই ভিন্ন নামৰ ব্যাখ্যা দিব পাৰে।}} নতুন মান আগ্ৰাসনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰস্তুতিত অংশ লয় আৰু ১৮২১ চনত মানসকলৰ হাতত নিহত হয়। ===ব্ৰিটিছ যুগ=== ব্ৰিটিছ শাসনকালতো চুতীয়াসকলক পৃথক আৰু ব্যাপকভাৱে বিস্তৃত জনসমষ্টি হিচাপে গণনা কৰা হৈছিল। সৰ্বাধিক জনসংখ্যা [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]] আৰু [[লক্ষীমপুৰ জিলা|লক্ষীমপুৰ]]ত থাকিলেও [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]] আৰু [[দৰং জিলা|দৰং]]তো উল্লেখযোগ্য জনসংখ্যা আছিল; [[কামৰূপ জিলা|কামৰূপ]], [[গোৱালপাৰা জিলা|গোৱালপাৰা]], [[বৰাক উপত্যকা|কাছাৰ সমভূমি]] আৰু নাগা হিলছত সৰু গোটো আছিল।{{efn|১৮৮১ চনৰ লোকপিয়লত অসমত গণনা কৰা ৬০,২৩২ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ২২.৫% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰৰ বাহিৰত আছিল—নগাঁৱত ৮,০৫৫, গোৱালপাৰাত ১,৯১৮, দৰঙত ১,৩৬২, কামৰূপত ১,১৬৮ আৰু কাছাৰ সমভূমিত ১,০৬৯ জন।<ref>{{cite book |last=Lyall |first=Charles |title=Report on the Census of Assam for 1881 |location=Calcutta |publisher=Government of India |year=1883 |at=Final Census Table VIII, Castes and Tribes}}</ref> ১৮৯১ চনত ৮৭,৬৯১ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ১৮% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰৰ বাহিৰত বাস কৰিছিল; নগাঁৱত ১০,৪৬৮, দৰঙত ৩,৫৪৬, কামৰূপত ১,০৩৬ আৰু আন জিলাত ৮৪৮ জন গণনা কৰা হয়।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=Census of India, 1891: Assam |volume=I |location=Shillong |publisher=Assam Secretariat Printing Office |year=1892 |page=270}}</ref> ১৮৯১ চনৰ প্ৰাদেশিক তালিকাত নাগা হিলছ জিলাৰ কোহিমা মহকুমাত গণনা কৰা মুখ্য জাতিসমূহৰ ভিতৰত “Chutiya”ও আছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=Census of India, 1891: Assam. Provincial Tables |location=Calcutta |publisher=Bengal Secretariat Press |year=1892 |at=Provincial Table XI, District Naga Hills}}</ref>}} এই সময়লৈ অধিকাংশ চুতীয়াই অসমীয়া ভাষা গ্ৰহণ কৰিছিল; পুৰণি চুতীয়া ভাষা মূলতঃ দেউৰী শাখাৰ মাজত টিকি আছিল।{{efn|১৯২১ চনৰ লোকপিয়লত ৯৬,০০৯ জন চুতীয়া গণনা কৰা হৈছিল, কিন্তু চুতীয়া ভাষাভাষী মাত্ৰ ৪,১১৩ জন আছিল। ইয়াৰ পৰা পিতৃভাষা হেৰালেও জাতিগত পৰিচয় কিমান বহুলভাৱে টিকি আছিল সেয়া স্পষ্ট হয়।<ref>{{cite book |title=Census of India, 1921 |volume=III |at=Subsidiary Table III, Comparison of caste and language tables}}</ref>}} ঔপনিৱেশিক যুগত চুতীয়াসকলৰ শ্ৰেণীবিভাজন যথেষ্ট সলনি হৈছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ নৃতত্ত্ববিদসকলে সাধাৰণতে তেওঁলোকক বহুল হিন্দুকৰণ হোৱা জনজাতীয় বা আদিম জনসমষ্টি হিচাপে গণ্য কৰিছিল। হান্টাৰে তেওঁলোকক “semi-Hinduized aboriginals”ৰ অন্তৰ্গত কৰিছিল, আৰু ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লে চুতীয়াসকলক “forest and hill tribes” শ্ৰেণীত ৰাখিছিল।<ref>{{cite book |last=Hunter |first=William Wilson |title=A Statistical Account of Assam |volume=1 |publisher=Trübner & Co. |location=London |year=1879 |page=181}}</ref><ref name="Allen1901-116">{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Report on the Census of Assam, 1901 |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1902 |page=116 |quote=At the last census the Chutiya were included under the category of 'forest and hill tribes'.}}</ref> ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লভিত্তিক আন এটা চৰকাৰী বিৱৰণেও চুতীয়াসকলক প্ৰদেশৰ মুখ্য “aboriginal hill tribes”ৰ ভিতৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল।<ref>{{cite book |title=Physical and Political Geography of the Province of Assam |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1896 |orig-year=1893 |page=203}}</ref> কিন্তু ১৯০১ চনত লোকপিয়ল অধীক্ষক বি. চি. এলেনে এই শ্ৰেণীবিভাজনক প্ৰশ্ন কৰি চুতীয়াসকলক “race caste” বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু মুখ্য জনসমষ্টি সেই সময়লৈ কাৰ্যত হিন্দু হৈ পৰিছিল বুলি মন্তব্য কৰে।<ref name="Allen1901-116"/><ref>{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Report on the Census of Assam, 1901 |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1902 |page=89}}</ref> বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিত চুতীয়া পৰিচয়ক কেন্দ্ৰ কৰি নতুন সংগঠিত তৎপৰতাও দেখা যায়। অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ শিক্ষিত আৰু উদীয়মান মধ্যবিত্ত অংশই সামাজিক আৰু সাম্প্ৰদায়িক স্বাৰ্থক কেন্দ্ৰ কৰি সংগঠন গঠন কৰাৰ সময়ত ১৯২৫ চনত ''অসম চুতীয়া সন্মিলন'' গঠন হয়।<ref>{{cite report |last=Deka |first=Kaustubh |title=From Movements to Accords and Beyond: The Critical Role of Student Organizations in the Formation and Performance of Identity in Assam |publisher=Nehru Memorial Museum and Library |location=New Delhi |page=16}}</ref> কোচ-ৰাজবংশী, বড়ো-কছাৰী আৰু আন গোটৰ সংগঠনৰ সমান্তৰাল এই সন্মিলন ঔপনিৱেশিক যুগৰ শেষভাগত চুতীয়া সামাজিক আৰু জাতিগত স্বাৰ্থ প্ৰকাশৰ এক সংগঠিত মঞ্চ হিচাপে গঢ় লৈ উঠে। ==ভাষা== {{Infobox language | name = চুতীয়া | familycolor = চীনা-তিব্বতীয় | fam2 = তিব্বতী-বাৰ্মী | extinct = ? | ethnicity = চুতীয়া | states = [[ভাৰত]] | region = [[অসম]] }} বৰ্তমান চুতীয়া জনগোষ্ঠীয়ে [[অসমীয়া ভাষা]] কয়; তেওঁলোকৰ পূৰ্বৰ তিব্বতী-বাৰ্মী ভাষা লোপ পাইছে।{{sfn|Shin|2020|p=51}}{{sfn|Jacquesson|van Breugel|2017|p=100}} ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ ডব্লিউ. বি. ব্ৰাউন, জে. জি. ব্ৰেণ্ড্ৰেথ, জি. এ. গ্ৰিয়াৰ্চন আৰু জি. চি. গোস্বামী আদি পণ্ডিতে [[দেউৰী ভাষা]]ক চুতীয়াসকলৰ সৈতে জড়িত কৰি ''দেউৰী-চুতীয়া''ক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ মূল ভাষা বুলি গণ্য কৰিছিল।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|p=516}} আধুনিক ভাষাবৈজ্ঞানিক অধ্যয়নে অৱশ্যে বৰ্তমানৰ দেউৰী ভাষা আৰু দেউৰী জনগোষ্ঠীক অসমীয়াভাষী চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে একে বুলি গণ্য নকৰে। আচাৰ্য আৰু মহন্তই কয় যে দুয়োৰ মাজত ''বৰ্তমান'' ভাষাগত নিকটতাৰ প্ৰমাণ নাই আৰু আজিৰ দিনত দুয়ো জনগোষ্ঠী জাতিগত আৰু ভাষাগতভাৱে পৃথক।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|pp=516–517}} আধুনিক এটা সমাজ-সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত দেউৰীসকলক ঐতিহাসিকভাৱে চুতীয়াসকলৰ পুৰোহিত শাখা বুলি বৰ্ণনা কৰি কোৱা হৈছে যে পৃথক হৈ বেলেগ বেলেগ অঞ্চলত বসবাস কৰাৰ পাছত তেওঁলোকৰ ধৰ্ম, ভাষা আৰু সংস্কৃতি ধীৰে ধীৰে পৃথক হয় আৰু শেষত দেউৰী আৰু চুতীয়া দুটা স্বতন্ত্ৰ জনগোষ্ঠী হিচাপে গঢ় লৈ উঠে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=44-47}}</ref> ২০০৬ চনৰ উজনি অসমৰ ছটা জনগোষ্ঠীৰ ওপৰত কৰা এটা নৃতাত্ত্বিক মাপবিদ্যাগত অধ্যয়নতো দেখা গৈছে যে পৰীক্ষা কৰা দেউৰী আৰু চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আৰ্হিসমূহ (samples) নিজৰ মাজত আটাইতকৈ নিকটতম।গৱেষক সকলে এই ফলাফলক পূৰ্বৰ ঐতিহাসিক বিৱৰণসমূহৰ সৈতে সংগতিপূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰিছে।<ref name="Deori"/> দেউৰীসকলৰ পৰম্পৰাগত আঞ্চলিক ভাগসমূহৰ ভিতৰত ''দিবঙীয়া'' শাখাই দেউৰী ভাষা ৰক্ষা কৰি আহিছে; বৰগঞা আৰু টেঙাপনীয়া শাখাই অসমীয়া ভাষালৈ স্থানান্তৰিত হৈছে।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|pp=516–517}} অসমীয়াৰ সংস্পৰ্শত দেউৰী ভাষাৰ ধ্বনিতত্ত্ব আৰু ভাষা-ব্যৱহাৰৰ ধৰণকে ধৰি নিজেও ধাৰাবাহিক ভাষাগত পৰিৱৰ্তনৰ মাজেৰে গৈছে।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|pp=514–516}} ==সমাজ== ===সামাজিক জীৱন=== চুতীয়াসকল সাধাৰণতে যৌথ পৰিয়ালত বাস কৰে। কোনো কোনো যৌথ পৰিয়ালত সদস্যৰ সংখ্যা এশৰো অধিক হৈছিল। পিতৃক পৰিয়ালৰ মুৰব্বী হিচাপে গণ্য কৰা হয়; তেওঁৰ অনুপস্থিতি বা মৃত্যুৰ পাছত মাতৃয়ে পৰিয়ালৰ মুৰব্বীৰ স্থান লয়, তাৰ পাছত আন আত্মীয়সকলে দায়িত্ব লয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|p=52}}</ref> পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে পাৰস্পৰিক বুজাবুজি আৰু সহযোগিতাৰে পাল পাতি গৃহস্থালিৰ কাম সম্পন্ন কৰে।{{sfn|Baruah|2007}} পৰম্পৰাগতভাৱে এই পাৰস্পৰিক সহায় ঘৰৰ বাহিৰতো বিস্তৃত আছিল—বিয়া, মৃত্যু আৰু আন বিশেষ অনুষ্ঠানত গাঁওবাসীয়ে পৰিয়ালক সহায় কৰিছিল; কিছুমান অঞ্চলত এই প্ৰথাক ''হেজাৰী'' আৰু আন কিছুমানত ''হাউৰি'' বুলি কোৱা হয়।<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|pp=144}}</ref> [[File:Faces of Chutia, Kachari and Ahom men, 1900.jpg|thumb|১৯০০ চনৰ আলোকচিত্ৰ; মাজত এজন চুতীয়া পুৰুষৰ মুখাবয়ব।]] ===বংশ আৰু খেলগোট=== চুতীয়া জনগোষ্ঠী বহুতো বংশ আৰু ''খেল''ত বিভক্ত। লিপিবদ্ধ বংশ সমূহৰ ভিতৰত ''বুৰুক'', ''বিহীয়া'', ''বেবেজীয়া'', ''লফাই'', ''বৰাহী'', ''লাহোৱাল'', ''ফেচুৱাল'', ''উতা'', ''হাড়'', ''মেলেং'', ''লাও-পিয়া'', ''চেচা-ঘৰীয়া'', ''কান্তক'', ''দৈচুং'', ''দিহা'', ''শালিকী'', ''বৰুৱতী'', ''বাঘচোৱা'' আৰু ''দিহিং-গয়া'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-clans">{{harvcol|Chutia|2026|pp=49-51}}</ref> মৌখিক পৰম্পৰাত এই বংশ সমূহৰ কেইবাটাও নিৰ্দিষ্ট পেচা বা অঞ্চলৰ সৈতে জড়িত। ''বুৰুক'' বংশৰ নাম ''উদাল'' গছৰ পৰা আহিছে বুলি কোৱা হয়; এই গছৰ আঁহেৰে ৰচী বনোৱা হৈছিল আৰু বংশটো সেই ৰচী নিৰ্মাণৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।<ref name="Richa-clans"/> বুৰুক বংশৰ মানুহে পৰম্পৰাগতভাৱে ছাগলীৰ মাংস আৰু জাতিলাও নাখাইছিল।<ref>"বুৰুক বংশৰ মানুহে ছাগলী আৰু জাতিলাও নেখায়।"{{harvcol|Baruah|2007|p=260}}</ref> ''বিহীয়া''সকল মাছ ধৰা আৰু চিকাৰৰ বাবে তথা কাঁড় আৰু আন অস্ত্ৰত লগাবলৈ বিষ তৈয়াৰ আৰু ব্যৱহাৰৰ সৈতে পৰম্পৰাগতভাৱে জড়িত।<ref name="Richa-clans"/> এটা পৰম্পৰাত ''বেবেজীয়া''সকলক ঠাই সলনি কৰি ফুৰা আৰু বেতৰ গাজ সংগ্ৰহৰ সৈতে জড়িত লোক বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="Richa-clans"/> ''বিহীয়া'', ''বুৰুক'' আৰু ''বেবেজীয়া'' নামসমূহ পিছলৈ [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]]সকলৰ সৈতে জড়িত হোৱা চুতীয়া গোটসমূহৰ পৰম্পৰাতো পোৱা যায়। লোকপৰম্পৰাত ''লফাই'' নামটোক লফা শাকৰ খেতিৰ সৈতে ব্যাখ্যা কৰা হয়, আনহাতে ''শালিকী''সকল শালিকা চৰাইক মানুহৰ মাত আৰু গীত অনুকৰণ কৰিবলৈ শিকোৱাৰ সৈতে জড়িত। ''দিহিং-গয়া''সকল [[দিহিং নদী]]ৰ কাষৰ চুতীয়া বসতিৰ সৈতে, আৰু ''চেচা-ঘৰীয়া''সকল চেচা নদীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।<ref name="Richa-clans"/> ''হাড় চুতীয়া''ৰ বিষয়ে লিপিবদ্ধ এটা পৰম্পৰাই এই বংশক শদিয়াৰ মুখ্য ধৰ্মস্থানৰ পুৰণি বলি-অনুষ্ঠানৰ সৈতে জড়িত কৰে; কোৱা হয় যে বলিৰ বাবে নিৰ্বাচিত ব্যক্তি এই গোটৰ পৰা লোৱা হৈছিল।<ref name="Richa-clans"/> এই বিবৰণ জনসমাজৰ পৰম্পৰা হিচাপেই টিকি আছে আৰু নিজে এই প্ৰথাৰ ঐতিহাসিক সত্যতা প্ৰমাণ নকৰে। ''খেল'' শব্দটো ''সোণাৰী'', ''তাঁতী'', ''কমাৰ'' আৰু ''খনিকৰ'' আদি পেচাভিত্তিক সংগঠনৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এই পেচাগত খেলসমূহ আত্মীয়তাৰ সলনি মুখ্যত পেচাৰ ভিত্তিত সংগঠিত আছিল আৰু বেলেগ বেলেগ এনে খেলৰ সদস্যৰ মাজত বিবাহত বাধা নাছিল।<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|pp=148}}</ref> [[File:Girl in Chutia attire.jpg|thumb|চুতীয়া পাৰম্পৰিক সাজপাৰ পৰিধান কৰা এগৰাকী চুতীয়া যুৱতী।]] ===ঐতিহাসিক বিভাগ=== [[চুতীয়া ৰাজ্য]] পতনৰ পাছত ধৰ্মীয় সম্পৰ্ক, আন্তঃবিবাহ আৰু ওচৰ-চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে সম্পৰ্কৰ ভিত্তিত চুতীয়া জনসমষ্টিৰ বিভিন্ন অংশ পৃথক নামে চিনাক্ত হ'বলৈ ধৰে। আহোম বিজয়ৰ পাছৰ আন্তঃবিবাহে ''আহোম চুতীয়া'' আৰু ''হিন্দু চুতীয়া''ৰ মাজত ভেদ গঢ়ি তোলে; দুয়ো গোটেই শেষলৈ বিভিন্ন ৰূপৰ হিন্দুধৰ্ম গ্ৰহণ কৰে। ডব্লিউ. বি. ব্ৰাউনে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলক পৃথকভাৱে লিপিবদ্ধ কৰি কৈছিল যে শদিয়া জিলাৰ পৰা তেওঁলোকক আঁতৰাই নিয়াৰ আগলৈ নিজস্ব পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান স্থানীয়ভাৱে বজাই ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language Spoken in Upper Assam |location=Shillong |publisher=Assam Secretariat Printing Office |year=1895 |page=vi}}</ref> পৰৱৰ্তী বিৱৰণসমূহে চুতীয়াসকলৰ কেইবাটাও ঐতিহাসিক ভাগ উল্লেখ কৰে।<ref>{{Harvcol|Pathak|2008|p=82}}</ref> '''''হিন্দু চুতীয়া:''''' হিন্দু চুতীয়াসকল জনসমষ্টিৰ এটা বৃহৎ অংশ আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত [[শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ]] আদি সন্তৰ দ্বাৰা [[একশৰণ ধৰ্ম|বৈষ্ণৱ ধৰ্ম]]ত দীক্ষিত লোকো অন্তৰ্ভুক্ত। কঠোৰ বৈষ্ণৱ আচাৰ পালনকাৰীসকলক সাধাৰণতে ''কেঁচাপন্থী'' বুলি কোৱা হয়; তেওঁলোকে ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত পশুমাংস আৰু মদ্যৰ ব্যৱহাৰ পৰিহাৰ কৰে। ''পকাপন্থী''সকলে তুলনামূলকভাৱে পুৰণি জনজাতীয় আচাৰ অধিক সংৰক্ষণ কৰি আহিছে।<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=215}}</ref> '''''আহোম চুতীয়া:''''' আহোম চুতীয়াসকল ''পকাপন্থী''সকলৰ এটা মুখ্য অংশ আছিল। আহোমসকলৰ সৈতে আন্তঃবিবাহৰ কাৰণে তেওঁলোকক এই নামে কোৱা হৈছিল; অধিকাংশেই অৱশেষত আহোম সামাজিক গাঁথনিৰ মাজত আত্মসাৎ হয়।<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/cu31924071145522|title=Census of India, 1901|date=23 June 1901|publisher=Bombay : Govt. Central Press|via=Internet Archive}}</ref> এই চুতীয়াসকলে আহোম প্ৰশাসনৰ বিভিন্ন পদো দখল কৰিছিল।{{efn|ঐতিহাসিক উৎসত উল্লেখিত উদাহৰণৰ ভিতৰত প্ৰথম বৰফুকন লাঙি পানিচিয়া,<ref>"Langi Panisiya, the first Borphukan, was a Chutiya by caste"{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> ৰূপচন্দ্ৰ বৰবৰুৱা,<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.32.</ref> কীৰ্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱা, পিয়লি বৰফুকন, বদনচন্দ্ৰ বৰফুকন, পিকচাই চেতিয়া বৰফুকন,<ref>{{harvcol|Borboruah|1997|p=579}}</ref> চুহুংমুঙৰ অধীনৰ ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই,<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.31, "Phrasenmung con tun cham pai luk Tiura"</ref> ৰুদ্ৰ সিংহৰ সময়ৰ থুমলুং বৰগোহাঁই,<ref>{{Cite web |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01446144/document |title=''Chao-Thumlung Borgohain of a Tiura (Tai word for Chutia) family.'' |access-date=11 June 2020 |archive-date=11 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611214210/https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01446144/document |url-status=live }}</ref> চুচেনফাৰ অধীনৰ বানৰুকীয়া গোহাঁই আৰু ৰুদ্ৰ সিংহৰ অধীনৰ বানলুঙীয়া গোহাঁই<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.32, "Thaomung Banlung cham pai luk Tiora"</ref> আদি আছে।}} পৰম্পৰাই ''চম-চিৰিং'' আৰু ''চাংচাই'' আদি চুতীয়া পৰিয়াল চুকাফাৰ সময়তেই আহোম গোটত সোমোৱা বুলি কয়; দত্তই পাছৰ আহোম চেতিয়া আৰু লাহন খেলৰ বহু অংশক চুতীয়া বংশোদ্ভূত বুলি জড়িত কৰে।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> ১৯০৫ চনৰ ''Assam District Gazetteers''ত আহোম চুতীয়াসকলৰ মাজত [[চকলং]] বিবাহপদ্ধতি লিপিবদ্ধ আছে, যিয়ে আহোম সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক আচাৰত তেওঁলোকৰ পূৰ্ণ আত্মসাৎৰ ইংগিত দিয়ে।<ref>[https://archive.org/details/dli.ministry.07343/page/112/mode/1up Allen, B. C., ''Assam District Gazetteers: Vol. 8 Lakhimpur'' (1905), p.112: "Hindu Chutias are sometimes united by the Hompura ceremony, while the Chaklong rite, which is the Ahom form of marriage, is in vogue amongst the Ahom Chutiyas"]</ref> '''''বৰাহী চুতীয়া:''''' ব্ৰিটিছ যুগৰ কেইবাটাও ঐতিহাসিক আৰু নৃতাত্ত্বিক বিৱৰণীত বৰাহীসকলক চুতীয়াসকলৰ এটা বিভাজন হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে।{{efn|গুণাভিৰাম বৰুৱাই তেওঁৰ ''অসম বুৰঞ্জী'' (১৮৮৪)ত বৰাহীসকলক "চুতীয়াসকলৰ এটা উপ-গোষ্ঠী" বুলি স্পষ্টভাৱে বৰ্ণনা কৰিছে।("বৰাহি বিলাক ছুটীয়াৰ এক উপজাতি মাত্ৰ").<ref>{{cite book |last=Barua |first=Gunabhiram |title=Asam Buranji |year=1884 |language=as }}</ref> এল এ ৱাডেলে একেদৰেই বৰাহীসকলক দেওৰী আৰু হিন্দু চুতীয়া শ্ৰেণীৰ সৈতে একেলগে চুতীয়াসকলৰ অন্যতম "এণ্ড’গামছ উপ-জনজাতি" হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last=Waddell |first=Laurence Austine |title=The Tribes of the Brahmaputra Valley: A Contribution on Their Physical Types and Affinities |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1901 |page=42 }}</ref> ১৯০১ চনৰ অসমৰ লোকপিয়লত একেদৰেই চুতীয়াসকলক হিন্দু, আহোম আৰু বৰাহী চুতীয়া বুলি ভাগ কৰা হৈছিল,<ref>{{cite book |title=Census of India, 1901 |volume=IV |chapter=Assam |year=1902 |publisher=Government of India |page=126 }}</ref> আনহাতে চিডনী এণ্ডলে পৰৱৰ্তী সময়ত বৰাহী চুতীয়াসকলক চুতীয়া জনসংখ্যাৰ চাৰি ভাগৰ ভিতৰত তালিকাভুক্ত কৰে।<ref>{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacháris |url=https://archive.org/details/kacharis00endliala |year=1911 |publisher=Macmillan and Co. |location=London |page=[https://archive.org/details/kacharis00endliala/page/91 91] }}</ref>}} বৰাহী চুতীয়াসকলক কিছুমান বিশেষ ৰীতি-নীতিৰ দ্বাৰা পৃথক চুতীয়া শাখা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। খনিকৰে লিখিছে যে চুতীয়াসকলে মৃতদেহ ছয় তৰপ খৰিৰে দাহ কৰিছিল, আনহাতে বৰাহীসকলে সাত তৰপ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=38}}</ref> ১৯০১ চনৰ ''Census of India''-ত বৰাহী চুতীয়াসকলে ছাগলীৰ মাংস নাখায় বুলি উল্লেখ আছে।<ref>{{Cite web |url=https://archive.org/details/cu31924071145522 |title=Census of India, 1901 |page=126 |date=23 June 1901 |publisher=Government Central Press |via=Internet Archive}}</ref> চুতীয়াৰ বুৰুক খেলৰ ক্ষেত্ৰতো একেধৰণৰ নিষেধ লিপিবদ্ধ আছে; তেওঁলোকে পৰম্পৰাগতভাৱে ছাগলীৰ মাংস আৰু জাতিলাও দুয়োটা পৰিহাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor-last1=Barua |editor-first1=Swarnalata |editor-last2=Nath |editor-first2=Damburudhar |title=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী |trans-title=History of the Chutia Community |year=2007 |page=260 |language=as |url=https://archive.org/details/chutiaburanji |quote=বুৰুক খেলৰ মানুহে ছাগলী আৰু জাতিলাও নেখায়।}}</ref> বুৰঞ্জীসমূহত ''নাওবৈচা'' আৰু ''হিলৈদাৰী'' আদি খেলক আদিতে চুতীয়া, কিন্তু পাছলৈ বৰাহী গোটত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। বৰাহীসকলৰ টাই নাম আছিল ''খা-লাং''; ইয়াত ''খা'' শব্দটো আহোমসকলে শালি ধানৰ জল-কৃষিৰ সৈতে জড়িত নোহোৱা জনগোষ্ঠীৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। অধিকাংশ বৰাহী আহোম জনসমষ্টিত আত্মসাৎ হলেও [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] আৰু [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]]ৰ কিছু লোকে নিজকে বৰাহী-চুতীয়া বুলি চিনাক্ত কৰি আহিছিল।<ref>"A section of the Barahis still introduces themselves as Barahis-Chutiyas, from which it appears that they were a clan or division of the Chutiyas."{{harvcol|Dutta|1985|p=26}}</ref> '''''মিৰি চুতীয়া:''''' মিৰি চুতীয়াসকলক ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ গাঁৱৰ চুতীয়া বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়, যিসকলে আহোম আক্ৰমণৰ সময়ত মিৰি পাহাৰৰ দিশে পলাই গৈ [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]]সকলৰ সৈতে আন্তঃবিবাহ কৰে আৰু পিছলৈ তেওঁলোকৰ মাজত আত্মসাৎ হয়।{{efn|''দৰং ৰাজবংশাৱলী''য়েও বিজয়ৰ পাছত পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যসকলে পলাই [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিৰি]] আৰু মিছমি সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লোৱাৰ উল্লেখ কৰিছে। বুৰঞ্জীখনত আছে: "Tar putra-bhai jot hokole polail / Miri Mishmit pakhi pranak rakhila" (“তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু ভায়েকসকল সকলোৱে পলাই মিৰি-মিছমিৰ মাজত আশ্ৰয় লৈ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিলে”)।<ref>{{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hem Chandra |title=Darrang Raj Vamsavali |publisher=Government of Assam |year=1917 |at=vv. 364–371}}</ref>}} এই বিৱৰণসমূহত তেওঁলোকক মুখ্যত বিহীয়া, বুৰুক বা মেদক, আৰু বেবেজীয়া খেলৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>Medak, Katiram, “মেদক বংশৰ পৰিচয় আৰু পৰম্পৰা”, p.11.</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=L1i51KFUyzIC&q=Miri+Chutiya&pg=PA6|title=Contemporary Political Leadership in India: Sharad Pawar, the Maratha legacy|first1=Shiri Ram|last1=Bakshi|first2=Sita Ram|last2=Sharma|first3=S.|last3=Gajrani|date=23 June 1998|publisher=APH Publishing|isbn=9788176480086|via=Google Books|access-date=16 August 2019|archive-date=2 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190902125051/https://books.google.com/books?id=L1i51KFUyzIC&pg=PA6&lpg=PA6&dq=chutiya+tribe+customs&source=bl&ots=wgEjVgb9Lw&sig=ACfU3U31PYmJoCwH4pVRyh5-B2uIzm4QhQ&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjT0ZHI_cPgAhXbfX0KHbx3CEM4ChDoATAEegQICRAB#v=onepage&q=chutiya+tribe+customs&f=false|url-status=live}}</ref>{{efn|কিছুমান মিচিং পৰিয়ালে বছৰি এজন চুতীয়া ''মাইনে'' বা চুতীয়া আইতাকৰ উদ্দেশ্যে ''জল-পিণ্ড'' দিয়াৰ তথ্য আছে; এই আচাৰক চুতীয়া বংশোদ্ভৱৰ স্মৃতি সংৰক্ষণ কৰা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/218513/8/08_chapter%201.pdf |title=Mising: An indigenous tribe of Assam |access-date=15 April 2020 |archive-date=24 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200724191344/https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/218513/8/08_chapter%201.pdf |url-status=live }}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ বিৱৰণত এনে কিছুমান পৰিয়ালে মিচিংসকলৰ সাধাৰণ প্ৰথাৰ বিপৰীতে দীঘল চুলি ৰাখিছিল আৰু ইয়াক চুতীয়া সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ পৰা পোৱা বিশেষ অধিকাৰ বুলি ব্যাখ্যা কৰিছিল।<ref>{{Cite web |url=https://books.google.com/books?id=fTJqzOJwBxMC&dq=chutiya+miri+hair&pg=PA236 |title=Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland, 1880, p.236 |date=3 February 1880 |access-date=14 March 2023 |archive-date=6 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230706211921/https://books.google.com/books?id=fTJqzOJwBxMC&dq=chutiya+miri+hair&pg=PA236 |url-status=live }}</ref>}} [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] সমাজৰ দুই গোটৰ এটাক ''বৰগ্ৰাম'' আৰু ''চুতীয়া-মিৰি'' বুলিও কোৱা হৈছে; ইয়াক চুতীয়া শাসকৰ পূৰ্বৰ অধীনতাৰ প্ৰতিফলন বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web|url=http://www.jiarm.com/FEB2016/paper26432.pdf|title=Taid, D. R. ''Transitional Phase of Acculturation of the Mishings vis-a-vis the Assamese society during Medieval Period of Assam'', p.36.|access-date=15 April 2020|archive-date=16 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200716043812/http://www.jiarm.com/FEB2016/paper26432.pdf|url-status=usurped|archivedate=16 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200716043812/http://www.jiarm.com/FEB2016/paper26432.pdf|deadurl=yes}}</ref> বুৰঞ্জীসমূহত স্বতন্ত্ৰভাৱে ডিক্ৰং নদীৰ ওচৰৰ মিৰিৰ এটা গোটক চুতীয়া ৰজাসকলৰ পূৰ্বৰ প্ৰজা বুলি উল্লেখ কৰি কোৱা হৈছে যে তেওঁলোকে ''হাতীঘাঁহী'' হিচাপে ৰাজহাতীৰ বাবে ঘাঁহ যোগান ধৰিছিল।<ref>Devi, Lakshmi, ''Ahom-Tribal Relations: A Political Study'', p.160: "He meant thereby that these Miris served as Hatighahis under the Chutiya king...From the speech of the Tamuli-doloi, it is clear that these Miris were claimed by the Chutia kings as their subjects who had to serve under them."</ref> ===পৰম্পৰাগত পেচা=== পৰম্পৰাগত চুতীয়া সমাজত উন্নত শ্ৰমবিভাজন আছিল আৰু বিভিন্ন হস্তশিল্প আৰু উদ্যোগৰ সৈতে জড়িত পেচাভিত্তিক গোট আছিল। ''সোণাৰী''সকল স্বৰ্ণকাৰ আছিল; ''লোণপুৰীয়া''সকলে [[শদিয়া]]ৰ লৱণাক্ত পানীৰ উৎসৰ পৰা লোণ সংগ্ৰহ আৰু প্ৰস্তুত কৰিছিল। ''তাঁতী''সকলে পাটপলু পুহি সূতা আৰু কাপোৰ প্ৰস্তুত কৰিছিল, আনহাতে ''চমাৰ''সকলে জন্তুৰ ছালৰ কাম, বাদ্যযন্ত্ৰ নিৰ্মাণসহ, কৰিছিল।<ref name="Mahanta-occupations">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=144-146}}</ref> আন পেচাগত গোটৰ ভিতৰত ৰূপ সংগ্ৰহ আৰু ৰূপৰ কামৰ সৈতে জড়িত ''ৰূপোৱাল''; কাৰিকৰ আৰু নাও নিৰ্মাতা ''খনিকৰ''; কাঁহৰ বাচন নিৰ্মাতা ''কঁহাৰ''; ''কমাৰ''; ''কুমাৰ'' বা মৃৎশিল্পী; শিলৰ কামৰ সৈতে জড়িত ''শিল-কটীয়া''; আৰু [[জাপি]] বনোৱা ''জাপি-হাজীয়া'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-occupations">{{harvcol|Chutia|2026|p=40-42}}</ref> ''সোণোৱাল''সকলেও—বিশেষকৈ ''বিহীয়া'' খেলৰ লোকসকলে{{sfn|Dalton|1872|p=521}}<ref>"In the present time the Sooteeahs are called Hindoo Sooteeahs, and Ahom Sooteeahs, the last named being those with whom the Ahoms or Saums intermarried at an early date. The class of the Assam population known as Beheeahs in upper Assam, also consider themselves belonging to the Hindu Sooteeah family."{{harvcol|Hannay|1848|p=468}}</ref>{{efn|''কছাৰী'' আৰু ''বিহীয়া'' (চুতীয়া) সোণোৱালসকল সংখ্যাত বেছি আছিল। এই সোণোৱালসকলৰ অধিকাংশই ক্ৰমে ''শদিয়া'' আৰু ''চিচি-ধেমাজি'' অঞ্চলৰ পৰা আহি ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ''বুঢ়ী দিহিং'' আৰু ''ডিব্ৰু'' নদীৰ মাজৰ বনাঞ্চলত (মটক অঞ্চল) বসতি কৰিছিল।{{sfn|Prinsep|1838|p=676}}}}—নদীৰ বালিৰ পৰা সোণ ধোৱা কাম কৰিছিল। [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]] আৰু ডিক্ৰংৰ বালিৰ পৰাও তেওঁলোকে সোণৰ কণা সংগ্ৰহ কৰিছিল।<ref name="Mahanta-occupations"/> ==ধৰ্ম== [[File:Dharma Husori.jpg|thumb|তিনিচুকীয়াৰ বৰগাঁৱত অনুষ্ঠিত চুতীয়া ''ধৰ্ম হুঁচৰি''।]] ===পৰম্পৰাগত ধৰ্ম=== চুতীয়াসকলে আদিম পুৰুষ দেৱতা আৰু আদিম নাৰী দেৱতাক পূজা কৰিছিল। পুৰুষ দেৱতাক ''কুন্দিমামা'', ''বলিয়া-বাবা'' বা ''পিচা-দেমা'' বুলি কোৱা হৈছিল; [[বড়ো জনগোষ্ঠী|কছাৰী]]সকলৰ মাজত একে ধৰণৰ দেৱতা ''বাথৌ'' বা ''বাথৌ ব্ৰাই'' নামে জনাজাত আছিল।<ref>"The male deity was called by the Kacharis as Bathou, Bathou Brai, and by the Chutiyas as Kundimama, Balia-Baba or Pisha-dema"{{harvcol|Dutta|1985|pp=48–49}}</ref> নাৰী দেৱতাক ''কেঁচাইখাতী'' বা ''পিচা-চি'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>"The Primordial female deity was called by Kacharis as Ai-Deo, Kamakhi Kamlakhi, etc., and by the Chutiyas as Pisha-si, Kechaikhati etc."{{harvcol|Dutta|1985|p=49}}</ref> জনজাতীয় দেৱী ''কেঁচাইখাতী''ৰ পূজা আন [[বড়ো-কছাৰী]] গোটৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।{{efn|বড়ো-কছাৰী পৰিয়ালৰ বহু গোটে কেঁচাইখাতীক পূজা কৰিছিল; ইয়াৰ ভিতৰত চুতীয়া,<ref>"The most famous temple of the Chutiyas was that of Kechaikhati, their primodial female deity.{{harvcol|Dutta|1985|pp=49}}</ref> বড়ো,<ref>{{cite thesis|last=Devi|first=Premalata|year=1992|title=Religious philosophy of the Boros of the Brahmaputra Valley|chapter=1|page=5|publisher=Department of Philosophy, Gauhati University|url=http://hdl.handle.net/10603/66509|via=Shodhganga}}</ref> ৰাভা,<ref>[http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/67118/10/10_chapter%206.pdf Rabhas worship Kechai-khati and celebrate the Kechai-khati festival once every year]</ref><ref>{{cite thesis|last=Chakravorty|first=Bhaswati|year=2015|title=A Study on Festivals of Assam and France with Particular Reference to Bihu and Christmas|chapter=10|page=137|publisher=Department of Foreign Languages, Gauhati University|url=http://hdl.handle.net/10603/116438|via=Shodhganga}}</ref> তিৱা,<ref>{{cite book|editor-last=Bhargava|editor-first=Gopal|title=Encyclopaedia of Art and Culture in India: Assam|volume=22|location=Delhi|publisher=Isha Books|year=2003|page=255}}</ref> কোচ<ref>{{cite web|last=Nag|first=Sajal|title=From Dewan to Dheyan: Trajectory of a Forgotten Medieval State in South Assam|website=Academia.edu|url=https://www.academia.edu/38823467/Dewan_2_|access-date=17 July 2026|quote=It was due to his religious nature that a temple for the Koch Deity Kechai Khati was established in nearby Udharbund during his rule.}}</ref><ref>The Tiwas, as well as the Koch, also worshipped Kechai Kati. The Koch general Gohain Kamal built temples dedicated to Kesai Khati in Khaspur for the Dehans who were Tiwa and Mech soldiers from Gobha, Nellie and Kabi.</ref> আৰু ডিমাছা অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>"There is at Sadiya a shrine of ''Kechai Khati'' the tutelar deity of the Kacharis, which the Dimasa rulers continued to worship even after the establishment of their rule in Cachar." {{Harvcol|Bhattacharjee|1992|p=393}}</ref>}} ''কেঁচাইখাতী'' দেৱীৰ পূজা বৰ্তমান [[দেউৰী জনগোষ্ঠী]] হিচাপে চিনাক্ত পুৰোহিত শাখাই পৰিচালনা কৰিছিল। আন বড়ো-কছাৰী জনগোষ্ঠীৰো নিজ নিজ পুৰোহিত আছিল, যিসকলক একেদৰে দেউৰী বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>"All these Bodo tribes had their own respective priests called Deoris"{{harvcol|Dutta|1985|p=50}}</ref> আন এটা দৈৱিক যুগল আছিল ''বুঢ়া'' আৰু ''বুঢ়ী'' বা “বৃদ্ধ দেৱ-দেৱী”; পৰৱৰ্তী হিন্দু প্ৰভাৱত তেওঁলোকক ক্ৰমে ''[[শিৱ]]'' আৰু ''[[শক্তি]]''ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়।<ref>"The Chutiyas, for example worshipped the Primordial parents Gira-Girasi or Bura Buri, which were later Hinduised as Siva and Sakti"{{harvcol|Dutta|1985|p=49}}</ref> চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত পূজাস্থানক ''শাল'' বুলি কোৱা হয়। শদিয়া অঞ্চলত জনগোষ্ঠীটোৰ সৈতে জড়িত চাৰিখন মুখ্য শাল বৰ্তমানো আছে—বুঢ়া-বুঢ়ী বা গিৰা-গিৰাচী শাল, বলিয়া বাবা শাল, পাতৰ শাল আৰু তাম্ৰেশ্বৰী বা কেঁচাইখাতী শাল। এই স্থানসমূহৰ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান পৰম্পৰাগতভাৱে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পুৰোহিতে সম্পন্ন কৰে আৰু অনুষ্ঠানৰ সময়ত কেৱল তেওঁলোকেই ভিতৰৰ গৰ্ভস্থানত প্ৰৱেশ কৰে। ''টাংলতি'' (''Blumea lanceolaria'')ৰ পাত পবিত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু পুৰোহিতে ভক্তৰ কপালত ধৰ্মীয় চিহ্ন দিবলৈ ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=213-214}}</ref> ===সংস্কৃতকৰণ=== ৰাজ্যখনত ব্ৰাহ্মণ বসতি স্থাপনৰ ফলত চুতীয়া শাসকসকলৰ হিন্দুকৰণ আৰু ৰাজনৈতিক বৈধতা গঢ়ি উঠে; শাসকসকলে নিজৰ দৈৱিক বংশোদ্ভৱ ''[[অসুৰ]]''সকলৰ পৰা হোৱা বুলি দাবী কৰিছিল।<ref>"(T)he rulers of Sadiya, with help of Vaiṣṇava brahmins, seem to have sought legitimacy by projecting themselves as the descendants of Kṛṣṇa."{{Harvcol|Shin|2020|p=53}}</ref><ref name="harvcol|Baruah|1986|p=182">{{harvcol|Baruah|1986|p=182}}</ref> ''[[অসুৰ]]'' শব্দটো অনাৰ্যসকল আৰু বিবাহ, সম্পত্তি আদি সামাজিক আচাৰত তেওঁলোকৰ ভিন্নতা বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>"the term asura, which is the antonym of deva, is also used to denote inferior forms of custom, including marriage and property, in the hierarchical classification of social practices of prescriptive texts".{{Harvcol|Shin|2020|p=54}}</ref> ষোড়শ শতিকাত [[একশৰণ ধৰ্ম|একশৰণ নামধৰ্ম]]ৰ উত্থান আৰু চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত শদিয়া অঞ্চল ধীৰে ধীৰে [[ভীষ্মক]] আৰু [[বিদৰ্ভ]]ৰ কিংবদন্তিৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে। এই সম্পৰ্ক চুতীয়াসকলে নিজকে ভীষ্মকৰ বংশধৰ বুলি দাবী কৰাৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা নাছিল। বৰং [[শংকৰদেৱ]]ৰ আখ্যানসমূহ, বিশেষকৈ ''ৰুক্মিণীহৰণ'', জনপ্ৰিয় হোৱাৰ ফলত ই বিকশিত হয়; এই কাব্যত ৰজা ভীষ্মকৰ কন্যা ৰুক্মিণীৰ কাহিনী অসমৰ সাংস্কৃতিক আৰু ভৌগোলিক পৰিৱেশৰ সৈতে খাপ খুৱাই বৰ্ণনা কৰা হৈছিল।<ref>"Among many works of Śaṅkaradeva, the Rukmiṇiharaṇa, the poem of Rukmimi and Krishna, gained considerable popularity in the Sadiya area and influenced its regional identity construction. Rukmiṇī, in this poem, was a daughter of king Bhīṣmaka"{{harvcol|Shin|2020|p=55}}</ref> শদিয়া অঞ্চলত এই আখ্যানসমূহ জনপ্ৰিয় হোৱাৰ লগে লগে স্থানীয় ভূদৃশ্যৰ কিছুমান ঠাইক ভীষ্মক–ৰুক্মিণী কিংবদন্তিৰ স্থানৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। সময়ৰ লগে লগে শদিয়া বা কুণ্ডিলনগৰক কিংবদন্তিৰ বিদৰ্ভ হিচাপে ধৰা হ'বলৈ ধৰে আৰু বহু স্থাননাম বৈষ্ণৱ আখ্যানৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বা তাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে।<ref>"Considering the wide popularity of the Rukmiṇīharaṇa among the people, especially as the staged performance, it is not surprising that many toponyms of the area were derived from this Vaiṣṇava legend and the legendary places associated with Bhīṣmaka were reproduced in the local landscape. For instance, Vidarbha, the name of the country, once ruled by Bhīṣmaka according to the Epics and Purāṇas and perhaps identical with Behar in [[Maharashtra]], was applied to the area around Sadiya."{{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> চুতীয়াসকলৰ এটা অংশ প্ৰাৰম্ভিক সময়তেই হিন্দুকৰণ হৈছিল;<ref name="ReferenceB"/> যিসকল হোৱা নাছিল তেওঁলোকৰ বহুতে সপ্তদশ শতিকাত [[অনিৰুদ্ধদেৱ]]ৰ অধীনত মায়ামৰা সত্ৰৰ [[একশৰণ ধৰ্ম]]ত দীক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="ReferenceD"/><ref name="harvcol|Baruah|1986|p=182"/> ===ধৰ্মীয় আচাৰ=== [[File:Chutia Ai hokam.jpg|thumb|চুতীয়া ''আই হকাম''।]] চুতীয়া ধৰ্মীয় আচাৰত পুৰণি লোকধৰ্মীয় আৰু তান্ত্ৰিক উপাদানৰ সৈতে পৰৱৰ্তী হিন্দু আৰু বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱ একেলগে দেখা যায়। ধৰ্মীয় আচাৰৰ এই পাৰ্থক্য ''কেঁচাপন্থী'' আৰু ''পকাপন্থী'' বিভাগতো প্ৰতিফলিত। বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱিত ''কেঁচাপন্থী''সকলে সাধাৰণতে ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত পশুবলি আৰু মদ্যৰ নিবেদন পৰিহাৰ কৰে; ''পকাপন্থী''সকলে তুলনামূলকভাৱে অধিক পুৰণি বলি আৰু আচাৰ-পদ্ধতি সংৰক্ষণ কৰিছে। ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ ভিতৰত ''হলিতা লগোৱা'', ''আই সবাহ'', ''ডাঙৰীয়া সবাহ'', ''বৰসৰকীয়া সবাহ'', ''খুঁটি সবাহ'', ''ৰঙা চৰাই'', ''জল দেৱতা'', ''জল কুঁৱৰী'', ''অপেশ্বৰী সবাহ'' আৰু ''কালিকা সবাহ'' আদি ''সবাহ''; লগতে ''দেউ-কুবেৰ'', ''সুৱাসনী'', ''মহ যখ ৰাতি সেৱা'' আৰু ''হাউঁ পূজা'' আদি ''সেৱা'' বা ''পূজা'' প্ৰথা অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="auto"/> '''''দেউ-কুবেৰ:''''' ''দেউ-কুবেৰ'' শলিতা লগোৱা সকাম এটা জনজাতীয়-তান্ত্ৰিক পূৰ্বপুৰুষীয় আচাৰ। ইয়াত ধনৰ দেৱতা কুবেৰ আৰু কুন্দিৰ উদ্দেশ্যে মাটিৰ চাকি জ্বলোৱা হয়; চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ৰাজ্যৰ মংগলৰ বাবেও এই আচাৰ অনুষ্ঠিত হৈছিল। নিবেদনত চাউলৰ মদ (''চুজে'' বা ''সাজ''<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|p=70}}</ref>), ''সান্দহ গুড়ি'', ''আখৈ'', তামোল, পাণ, ''খোলা দিয়া'' আৰু ''তেল দিয়া পিঠা'', হাঁহৰ মাংস আৰু কলগছৰ ''পচলা'' থাকে। পূৰ্বপুৰুষীয় দেৱতা ''গিৰা-গিৰাচী''ৰ উদ্দেশ্যে এটা মতা আৰু এটা মাইকী হাঁহ বলি দিয়া হয়; তেওঁলোকক ধোঁৱা-দিয়া মাংস আৰু দুবাটি ''সাজ'' নিবেদন কৰা হয়। দেউৰী পুৰোহিতে প্ৰাৰ্থনা শেষ কৰাৰ পাছত হাঁহ দুটা ৰান্ধি প্ৰসাদ হিচাপে বিতৰণ কৰা হয়।<ref name="auto"/>{{efn|বড়ো মূলৰ আন গোট—[[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]], [[কোচ জনগোষ্ঠী|কোচ]] আৰু [[ৰাভা জনগোষ্ঠী|ৰাভা]]—ৰ মাজতো সদৃশ কুবেৰ পূজা আছে; তেওঁলোকে ''কুবেৰ ব্ৰাই'' পালন কৰে।}} '''''ডাঙৰীয়া সবাহ:''''' ''ডাঙৰীয়া''ক গাঁওদেৱতা হিচাপে মানি ''ডাঙৰীয়া সবাহ'' অনুষ্ঠিত কৰা হয়। পৰম্পৰাগতভাৱে আত্মা বাস কৰে বুলি ধৰা গছৰ তলত এই অনুষ্ঠান হৈছিল; বৰ্তমান ঘৰৰ ভিতৰতো কৰা হয়। মাটিৰ চাকি জ্বলাই চাৰি যোৰ পাণ-তামোল, কলাখাৰ, পাচলিৰ তৰকাৰী আৰু ''চুজে'' (''সাজ'') অথবা পায়স নিবেদন কৰা হয়। ''পকাপন্থী''সকলে লগতে চাউলৰ মদ আৰু মাংস দিয়ে, আনহাতে ''কেঁচাপন্থী''সকলে ''পিঠাগুড়ি'', পায়স আৰু কল দিয়ে।<ref name="auto"/>{{efn|''পকাপন্থী''সকলৰ মাজত ''ক'লা চৰাই'', ''ৰঙা চৰাই'' আৰু ''তিনিটীয়া চৰাই''ৰ ভেদ বলি দিয়া চৰাইৰ ধৰণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে; মাংস ''কৰাই গুড়ি''ৰে ৰন্ধা হয়। তাৰ পাছত পুৰোহিতে ''ডাঙৰীয়া''ৰ উদ্দেশ্যে প্ৰাৰ্থনা কৰি পৰিয়ালক আশীৰ্বাদ কৰে। দেউৰী ভাষাত সদৃশ আচাৰ ''ৰঙাচন'' নামে লিপিবদ্ধ।}} [[File:Chutia Deokuber.jpg|thumb|চুতীয়া ''দেউ-কুবেৰ'' আচাৰ।]] '''''অপেশ্বৰী সবাহ:''''' ''অপেশ্বৰী আই''ক ''[[কেঁচাইখাতী]]''ৰ এটা ৰূপ বুলি মানি ''অপেশ্বৰী সবাহ'' কৰা হয়; বিশেষকৈ শিশু বা কেঁচুৱাৰ মংগল আৰু আশীৰ্বাদ কামনা কৰি এই অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়। ঘৰ আৰু ব্যৱহৃত কাপোৰ পৰিষ্কাৰ কৰাৰ পাছত গাঁৱৰ কিশোৰী আৰু ''গোপিনী'' নামে জনাজাত বয়স্ক মহিলাসকল গোল হৈ বহে। ''চালনী/দলা''ৰ ওপৰত বগা কাপোৰ আৰু ''আগলি কলপাত'' পাতি তাত ''পিঠাগুড়ি'', কেঁচা গাখীৰ, কল, চাকি, ফুল আৰু তামোল ৰখা হয়। ''গোপিনী''সকলে ''অপেশ্বৰী নাম'' গায়; তাৰ পাছত পৰিয়ালে প্ৰাৰ্থনা কৰি তেওঁলোকৰ আশীৰ্বাদ গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/chutiaburanji|title=Chutia Buranji|date=23 June 2007|via=Internet Archive}}</ref>{{efn|নিবেদনৰ এটা অংশ দেৱীৰ বাবে ঘৰৰ পিছফালে বা মুকলি পথাৰত থৈ দিয়া হয়; বাকী অংশ সেৱাৰ বাবদ ''গোপিনী''সকলক দিয়া হয়। [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ মাজতো এই আচাৰ আছে; তেওঁলোকে দেৱীক ''অপেশ্বৰী'' বা ''Yoi Midi'' বুলি কয়।}} '''''সুৱাসনী:''''' পৰিয়াল বা গাঁৱৰ মংগলৰ বাবে সাধাৰণতে এপ্ৰিল–মে' মাহত নিশা ''সুৱাসনী'' অনুষ্ঠিত কৰা হয়। পুৰোহিতে প্ৰথমে ঘৰুৱা দেৱী আৰু ''[[কেঁচাইখাতী]]''ৰ এটা ৰূপ বুলি মানি ''সুৱাসনী আই''ক আহ্বান কৰে, তাৰ পাছত শুদ্ধিৰ বাবে প্ৰসাদ আৰু পবিত্ৰ পানী বিতৰণ কৰে। তাৰ পাছত হাঁহ বলি দিয়া হয় আৰু পৰিয়াল বা গাঁৱৰ পুৰুষসকলে সমূহীয়া ভোজ পাতে।<ref name="auto"/> [[একশৰণ ধৰ্ম|নৱ-বৈষ্ণৱ]] প্ৰভাৱত বহু চুতীয়াই বলি বন্ধ কৰিছে বা হাঁহৰ সলনি কোমোৰা ব্যৱহাৰ কৰিছে।{{efn|[[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ টেঙাপনীয়া শাখাত সদৃশ আচাৰ আজিও আছে; তেওঁলোকে দেৱীক ''সুৱাসনী'' বা ''Yanyo Midi'' বুলি কয়।}} ==সংস্কৃতি== ===জীৱন-চক্ৰৰ আচাৰ=== চুতীয়াসকলে জন্ম, বিবাহ আৰু মৃত্যুৰ সৈতে জড়িত বহু আচাৰ পালন কৰে। ধৰ্মীয় আচাৰ ''কেঁচাপন্থী'' আৰু ''পকাপন্থী'' পৰিয়ালৰ মাজত কিছু পাৰ্থক্যযুক্ত; কেঁচাপন্থী অনুষ্ঠানত আমিষ নিবেদন পৰিহাৰ কৰা হয়, আনহাতে পকাপন্থী অনুষ্ঠানত এনে নিবেদন ব্যৱহাৰ হ'ব পাৰে। এই আচাৰসমূহৰ কেইবাটাও বৃহত্তৰ অসমীয়া সমাজৰ সৈতে মিল আছে।<ref name="Richa-life-cycle">{{harvcol|Chutia|2026|pp=106-124}}</ref> গৰ্ভধাৰণ আৰু জন্ম-সংক্ৰান্ত আচাৰৰ ভিতৰত গৰ্ভাৱস্থাত বয়স্ক মহিলা বা ''গোপিনী''ৰ অংশগ্ৰহণেৰে পালন কৰা ''পঞ্চামৃত'' আৰু সন্তানৰ জন্ম আৰু শুদ্ধিকৰণৰ পাছৰ অনুষ্ঠানসমূহ আছে।<ref name="Richa-life-cycle"/> বিবাহৰ ৰূপসমূহৰ ভিতৰত আনুষ্ঠানিক ''বৰ বিয়া'', পলাই বিয়া আৰু আন স্থানীয় স্বীকৃত ৰূপ আছে; বিয়াৰ অনুষ্ঠানত মহিলাৰ গীত, আচাৰমূলক স্নান আৰু বিভিন্ন গৃহস্থালি আচাৰ অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-life-cycle"/> মৃতদেহ সাধাৰণতে দাহ কৰা হয়, যদিও বিশেষ পৰিস্থিতিত সমাধি দিয়াৰ প্ৰথাও পৰম্পৰাগতভাৱে আছিল। অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ পাছৰ আচাৰসমূহ শেষত ''কাজ'' বা ''শ্ৰাদ্ধ''ত উপনীত হয়; সাধাৰণতে একাদশ বা ত্ৰয়োদশ দিনত কৰা হয়, যদিও অঞ্চল আৰু ধৰ্মীয় গোটভেদে সময় আৰু পদ্ধতি ভিন্ন।<ref name="Richa-life-cycle"/> ===কৃষি-সম্পৰ্কীয় আচাৰ=== [[File:Chutia Panitula dance.png|thumb|''পানী তোলা বৰসবাহ'' আৰু বিয়াত কৰা চুতীয়া পানীতোলা নৃত্য।]] কৃষিচক্ৰৰ বিভিন্ন পৰ্যায়ৰ সৈতে চুতীয়াসকলৰ বহু পৰম্পৰাগত আচাৰ জড়িত। জেঠ মাহত তিনিদিন ধৰি অনুষ্ঠিত ''পানী তোলা বৰসবাহ''ত বৰষুণ আৰু ভাল শস্যৰ কামনা কৰা হয়; অনুষ্ঠানত কৈশোৰ-পূৰ্ব ছয়গৰাকী ছোৱালী, যাক ''দৈৱকী'' বুলি কোৱা হয়, আচাৰমূলকভাৱে পানী আনে।<ref name="Bharali-agriculture">{{cite journal |last1=Bharali |first1=Gitanjali |last2=Choudhury |first2=Gitanjali |title=A Study of the Cultural Heritage of Chutia: An Ethnic Tribe of Assam With special reference to Rituals related to Agriculture |journal=Journal of Emerging Technologies and Innovative Research |volume=11 |issue=12 |year=2024 |pages=h322–h327 |id=JETIR2412737 }}</ref> মাঘ মাহত ''বৰসবাহ'' নামে পৃথক এটা সমূহীয়া অনুষ্ঠানৰ উল্লেখ আছে; প্ৰস্তুতি এক মাহ আগৰ পৰাই আৰম্ভ হ'ব পাৰে। অনুষ্ঠানত [[কেঁচাইখাতী]]ৰ পূজাস্থল, মাটিৰ চাকি, গোটেই ৰাতি ''কীৰ্তন'', সমূহীয়া ৰন্ধা-বঢ়া আৰু ভোজ, আৰু শেষত ''ভকত''সকলৰ আশীৰ্বাদ অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Chutia-agriculture">{{harvcol|Chutia|2026|pp=141–146}}</ref>{{efn|মহন্তই ''পকাপন্থী'' চুতীয়াসকলৰ মাজত সম্ভৱতঃ জড়িত কিন্তু পৃথক নামে উল্লেখিত ''বৰ সেৱা'' বা ''বৰ সাকাম''ৰ কথা লিখিছে। দুই বা তিনি বছৰৰ মূৰে মূৰে নিশা এই অনুষ্ঠানত ঘৰতে বনোৱা মদ আৰু কুকুৰা বা গাহৰিৰ মাংস ব্যৱহাৰ কৰি তাৰ পাছত ভক্তিমূলক গীত গোৱা হৈছিল। অৱশ্যে তেওঁ ইয়াক ''বৰসবাহ''ৰ সৈতে একে বুলি কোৱা নাই।{{harvcol|Mahanta|2018|p=120}}}} খেতিৰ আৰম্ভণিত কেইবাটাও আচাৰ পালন কৰা হয়। বছৰৰ প্ৰথম ধান সিঁচাৰ সময়ৰ ''নাকাঠিয়া সিচা''ত পৰম্পৰাগতভাৱে ওচৰ-চুবুৰীয়া লোকৰ ভোজ—সাধাৰণতে হাঁহৰ মাংসসহ—আয়োজন কৰা হৈছিল আৰু চৰাই-পোকৰ পৰা বীজতলী ৰক্ষা কৰিবলৈ ''তিতাফুল''ৰ ডাল, শিল আৰু কচুগছ বীজতলীৰ চাৰিওফালে ৰখা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|p=121}}</ref> ৰোপণৰ প্ৰথম দিন ''না ভূঁই'' নামে জনাজাত; পুলি ৰোপণৰ আগতে পথাৰত [[লক্ষ্মী]]ৰ উদ্দেশ্যে নিবেদন কৰা হয়। মহন্তই শালি আৰু আহু দুয়ো ধানৰ ক্ষেত্ৰত সদৃশ প্ৰথম-ৰোপণ আচাৰ ''গছ লোৱা''ৰ উল্লেখ কৰিছে।<ref name="Chutia-agriculture"/>{{efn|''গছ লোৱা''ত গৃহিণীয়ে কলপাত, তামোল, মধুৰিআম, ভীমকল আৰু ''হেলচ''ৰ ডাল লৈ পথাৰলৈ যায়, লখিমীক অধিক শস্যৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু খেতিয়কসকলৰ বাবে সৰু ভোজ দিয়ে।{{harvcol|Mahanta|2018|p=123}}}} আহু ধান সিঁচাৰ পুৰণি আচাৰ ''জালুকীয়া খোৱা উৎসৱ'' বা ''হাড়ীয়া''ত খেতিয়কসকলক কচুৰ পাত আৰু জালুক দি ৰন্ধা মাছ খুওৱা হৈছিল; কৃষিকাৰ্যৰ ফলত হোৱা শৰীৰৰ বিষ কমায় বুলি পৰম্পৰাগত বিশ্বাস আছিল।<ref name="Chutia-agriculture"/> [[File:Chutia Gorokhia.jpg|thumb|চুতীয়া ''গৰখীয়া চাউল খোৱা'' আচাৰ; গৰখীয়াসকলক পৰিয়ালক আশীৰ্বাদ দিবলৈ মাতি অনা হয়।]] মূল কৃষিকাৰ্য শেষ হ'লে ''নাঙল ধোৱা পিঠা'' বা ''ভাত পিঠা'' (''খেতি উঠা ভাত'' বুলিও কোৱা হয়) পিঠা আৰু ভোজেৰে পালন কৰা হয়;<ref name="Bharali-agriculture"/><ref name="Chutia-agriculture"/> শালি ধান সিঁচাৰ আগতে আৰু পাছত পালন কৰা ''ওপৰিপুৰুষৰ সাকাম''ত পূৰ্বপুৰুষক চাকি, চাউল, মাটিমাহ, চাউলৰ গুড়ি আৰু আন খাদ্য নিবেদন কৰি স্মৰণ কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=134–135}}</ref> কৃষিকাৰ্যত ব্যৱহৃত গৰু-ম'হৰ মংগলৰ বাবেও জেঠ–আহাৰত ''সদাশিৱক দিয়া'', গোহালিৰ ওচৰত ''গৰখীয়া সবাহ'' আৰু বৰ্ষাকালৰ পানীৰ সময়ত ''খুঁটি সবাহ'' পালন কৰা হয়।<ref name="Chutia-agriculture"/>{{efn|''সদাশিৱক দিয়া''ত শিৱক ফল, গজালি আৰু ''ভাং'' নিবেদন কৰা হয়; ''গৰখীয়া সবাহ''ত চাউলৰ গুড়ি, কল আৰু কেঁচা গাখীৰ, আৰু ''খুঁটি সবাহ''ত ''ক্ষীৰ'' বা ''পায়স'' নিবেদন কৰা হয়।}} শস্য কটা আৰম্ভ হয় ''লখিমী অনা'' বা ''লখিমী আদৰা'' (''কাঁচি লগোৱা সবাহ'' বুলিও কোৱা হয়)ৰে। প্ৰথম আঁটি আনুষ্ঠানিকভাৱে ভঁৰাললৈ অনা হয়। আঁটি কঢ়িওৱা মহিলাগৰাকীয়ে পৰম্পৰাগতভাৱে কথা নকয় আৰু পিছলৈ নাচায়, যাতে লখিমী পুনৰ পথাৰলৈ উভতি নাযায়।<ref name="Bharali-agriculture"/><ref name="Chutia-agriculture"/> ''না খোৱা'' বা ''না-পিঠা খোৱা''ই নতুন ধান খোৱাৰ আৰম্ভণি চিহ্নিত কৰে; শস্য কটাৰ পাছৰ ''না-পুৰুষৰ চাউল খোৱা''ত পূৰ্বপুৰুষৰ আশীৰ্বাদ আহ্বান কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=131, 138–139}}</ref>{{efn|ধৰ্মীয় গোটভেদে আচাৰ-খাদ্য ভিন্ন। ৰিচাই ''কেঁচাপন্থী'' ঘৰত নতুন ধান, পাচলি আৰু বগা মাছ অথবা গাখীৰ/দৈসহ চাউলৰ গুড়ি, আৰু ''পকাপন্থী'' ঘৰত মদ, কুকুৰা আৰু মাছৰ উল্লেখ কৰিছে। মহন্তইও মৃত পূৰ্বপুৰুষৰ উদ্দেশ্যে ''না খোৱা'' ভোজৰ খাদ্যৰ সৈতে ঘৰতে বনোৱা মদ নিবেদন কৰাৰ কথা লিখিছে।{{harvcol|Mahanta|2018|pp=122–123}}}} ভঁৰালৰ ধান পাছত উলিওৱাৰ আগতে ''ভঁৰালত পিঠা দিয়া'' কৰা হয়। মাটিৰ পাত্ৰত চাউলৰ গুড়ি, চাকি আৰু তামোল দি ''লখিমী আই''ক নিবেদন কৰা হয়; পিছদিনা সেই গুড়িৰে ''সেৱা দিয়া পিঠা'' ভাপত সিজোৱা হয়।<ref name="Bharali-agriculture"/><ref name="Chutia-agriculture"/> দীঘলীয়া খৰাং হ'লে বৰষুণ আহ্বানৰ বাবে ''ভেকুলীৰ বিয়া'' কৰা হ'ব পাৰে। এজন মতা আৰু এজনী মাইকী ভেকুলীক পৰম্পৰাগত বিয়াৰ কিছুমান আচাৰ অনুসৰি প্ৰতীকীভাৱে বিবাহ কৰাই তাৰ পাছত পানীৰ উৎসত এৰি দিয়া হয়।<ref name="Bharali-agriculture"/><ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=141–142}}</ref> ===উৎসৱ আৰু বিহু পৰম্পৰা=== চুতীয়াসকলে তিনিওটা মুখ্য [[বিহু]]—বহাগ বিহু, কাতি বিহু আৰু মাঘ বিহু—পালন কৰে; লগতে জনগোষ্ঠী-নিৰ্দিষ্ট আৰু স্থানীয় বহু আচাৰো আছে। [[কাতি বিহু]]ত ধাননি, ভঁৰাল আৰু ঘৰৰ চোতালত মাটিৰ চাকি জ্বলাই [[লক্ষ্মী]], সমৃদ্ধি আৰু শস্যৰ সুৰক্ষাৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়।<ref name="Richa-Bihu">{{harvcol|Chutia|2026|pp=146-154}}</ref> [[মাঘ বিহু]]ত মেজি সাজি জ্বলোৱা আৰু সমূহীয়া ভোজৰ প্ৰথা আছে। অধ্যয়নটোত কিছুমান চুতীয়া অঞ্চলত মাঘ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰে মাঘ বিহু পালনৰ পৰম্পৰাও উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Richa-Bihu"/> [[File:Chutia Hurai Rangoli Bihu.png|thumb|300px|চুতীয়া ''হুৰাই ৰঙালী বিহু''।]] চুতীয়াসকলৰ মাজত বহাগ বিহু সাতদিনীয়া আচাৰ-শৃংখলাৰে পালন কৰা হয়: ''গৰু বিহু'', ''মানুহ বিহু'', ''গোহাঁই বিহু'', ''ডাঙৰীয়া'' বা ''ওজা বিহু'', ''লখিমী'' বা ''কুটুম বিহু'', ''দেউ'' বা ''মেলা বিহু'', আৰু ''সাত'' বা ''চেৰা বিহু''।<ref name="Richa-Bihu"/> ''গৰু বিহু''ত অপকাৰী আত্মাৰ পৰা ৰক্ষাৰ বাবে দুৱাৰমুখত ''জেতুলীপকা'' ওলোমাই থোৱা হয়; গৰুৰ আচাৰত ব্যৱহাৰ কৰা বাঁহৰ ''চাট''ৰ অংশ আৰু দীঘলতি-মাখিয়তীৰ পাত গোহালি আৰু পথাৰত সুৰক্ষাৰ বাবে সংৰক্ষণ কৰা হয়। পিছদিনা পুৱা গৰু-ম'হ জাগি আছে নে শুই আছে আৰু কণী-যুঁজৰ ফলাফল কিদৰে হয়, তাক আগন্তুক কৃষিবৰ্ষৰ লক্ষণ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=149-150}}</ref>{{efn|''চাট'' হ'ল বাঁহৰ শলাত তিতা কেৰেলা, জাতিলাও আৰু হালধি আদি পাচলিৰ টুকুৰা গাঁথি বনোৱা সামগ্ৰী। গৰু-ম'হ গা ধুওৱাৰ পাছত ইয়াৰ অংশ বিনিময় কৰি গোহালিলৈ নি ৰখা হয় আৰু ইয়াক সুৰক্ষাদায়ক বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।}} ''মানুহ বিহু''ত ১০১ বিধ পাত সংগ্ৰহ-প্ৰস্তুত কৰা আৰু ''আমৰলি'' বা ৱিভাৰ পৰুৱাৰ কণী খোৱাৰ ৰীতি আছে; ইয়াক পৰম্পৰাগতভাৱে প্ৰজননক্ষমতা আৰু জনগোষ্ঠীৰ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=150-151}}</ref> ''গোহাঁই বিহু''ত ''গোঁসানী''ৰ প্ৰতিমাক পৰম্পৰাগতভাৱে গা ধুৱাই বাদ্য-বাজনাৰে ঘৰে ঘৰে লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কাপোৰ, ধূপ আৰু মাটিৰ চাকিৰে আদৰণি জনোৱা হৈছিল। ''ডাঙৰীয়া/ওজা বিহু''ত মৃত পূৰ্বপুৰুষৰ পূজা কৰা হৈছিল, আনহাতে ''লখিমী বিহু''ত ভঁৰাল আৰু দুৱাৰমুখত চাকি জ্বলোৱা হৈছিল। ষষ্ঠ দিনৰ ''দেউ/মেলা বিহু''ত আত্মা-আবিষ্ট হোৱাৰ পৰম্পৰা আছিল; আবিষ্ট ব্যক্তিয়ে ''দা'' লৈ নাচি ভবিষ্যৎবাণী কৰিব পাৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল আৰু পাছত আচাৰমতে শান্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|pp=161–162}}</ref> চুতীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত বহাগ বিহু [[শদিয়া]]ৰ পবিত্ৰ ''শাল''সমূহৰ সৈতে জড়িত। ''হুৰাই ৰঙালী'' অনুষ্ঠানে ধৰ্মীয় গীতৰ মাধ্যমেৰে ''শাল''ৰ যোগেদি স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহু আনাৰ প্ৰতীকী ৰূপ প্ৰকাশ কৰে; ''আই কলিমতী'' বা [[কেঁচাইখাতী]]ক এই অবতৰণৰ সৈতে জড়িত ধৰা হয়। এই পৰম্পৰাত শদিয়াৰ চাৰিখন ''শাল''ক চুতীয়া বিহুৰ উৎপত্তিস্থল বুলি ধৰা হয় আৰু বহাগৰ প্ৰথম বুধবাৰে তাত ''হুৰাই ৰঙালী'' অনুষ্ঠিত কৰা হয়। সংশ্লিষ্ট এটা অনুষ্ঠান [[ঢকুৱাখনা]]ৰ হাৰ্হি দেৱালয়ত বহাগৰ সপ্তম দিনত পালন কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=203-207}}</ref> [[File:Chutia Saj.jpg|thumb|বহাগ বিহুৰ সময়ত চুতীয়া ''সাজ'' (চাউলৰ মদ) প্ৰস্তুতি।]] আৰম্ভণিৰ আচাৰসমূহৰ ভিতৰত ''মৃতকক দিয়া'' বা ''হলিতা-লগোৱা'' নামৰ পূৰ্বপুৰুষীয় অনুষ্ঠান আছে। মৃত পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে জীৱিত অৱস্থাত খোৱা খাদ্য তামোল-পাণ, ঘৰতে বনোৱা চাউলৰ মদ ''সাজ'' আৰু মাটিৰ চাকিৰ সৈতে নিবেদন কৰি পৰিয়ালৰ মংগলৰ বাবে তেওঁলোকৰ আশীৰ্বাদ কামনা কৰা হয়।<ref name="Mahanta-Bohag">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=158–163}}</ref> সদৃশ পূৰ্বপুৰুষীয় আচাৰ [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ ''ইবাকু বিচু'' (বহাগ বিচু)ৰো অংশ। গৰুৰ আনুষ্ঠানিক স্নান আৰু পূজাৰ পাছত গৃহমুৰব্বীয়ে মৃত পৰিয়ালৰ সদস্যৰ উদ্দেশ্যে ''পিণ্ড'' নিবেদন কৰে; লিপিবদ্ধ নিবেদনৰ ভিতৰত মাংস, মাছ, মাটিমাহ আৰু দেউৰীৰ পৰম্পৰাগত চাউলৰ মদ ''চুজেন'' আছে।<ref>{{cite news |title=Deoris to celebrate 'Ebaku Bishu' from tomorrow |work=The Assam Tribune |url=https://assamtribune.com/deoris-to-celebrate-ebaku-bishu-from-tomorrow |access-date=19 August 2026 }}</ref><ref>{{cite web |last=Deuri |first=Deva Darshana |title=Jimochaya: The Deoris, The Priestly Tribe of Northeast India |website=Mahabahu |url=https://mahabahu.com/jimochaya-the-deoris-the-priestly-tribe/ |access-date=19 August 2026 }}</ref> আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতে জড়িত এটা পুৰণি কৃষি-অনুষ্ঠান হ'ল ''জালুকীয়া খোৱা উৎসৱ''। আহু ধান সিঁচাৰ প্ৰথম দিনত কৃষিকাৰ্য আৰম্ভ কৰাৰ পাছত খেতিয়কসকলক সমূহীয়া ভোজলৈ মতা হৈছিল। ''বৰালি'', ''শাল'' বা ''কুহি'' আদি মাছ কচুৰ পাত আৰু জালুকেৰে ৰন্ধা হৈছিল; জালুকীয়া খাদ্যই কৃষিশ্ৰমৰ ফলত হোৱা শৰীৰৰ বিষ উপশম কৰে বুলি পৰম্পৰাগত বিশ্বাস আছিল। অনুষ্ঠানটো বহু ঠাইত লোপ পাইছে যদিও কিছুমান চুতীয়া অঞ্চলত এতিয়াও চলি আছে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|p=146}}</ref> চুতীয়াসকলৰ মাজত ''চ'তৰ ৰাতি বিহু'', ''টকা বিহু'', ''ধৰ্ম হুঁচৰি'' আৰু ''বৰ বিহু''কে ধৰি বহু স্থানীয় বিহু-পৰম্পৰা সংৰক্ষিত আছে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=197-212}}</ref> ''বৰ বিহু'' কেৱল পুৰুষে দিনত কৰা এক দুৰ্লভ হুঁচৰি-ৰূপ; বৰহোলা আৰু বচা দয়াঙত এতিয়াও ইয়াৰ উল্লেখ আছে। ইয়াত মণিকোঁৱৰ আৰু ফুলকোঁৱৰৰ গীত কেইবাটাও স্বতন্ত্ৰ তাল আৰু বাদ্যযন্ত্ৰত পৰিবেশন কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=211-212}}</ref>{{efn|লিপিবদ্ধ তালসমূহ হ'ল ''খৰা চাও'', ''দীঘলীয়া চাও'', ''হাৰালি চাও'' আৰু ''বুঢ়া চাও''; বাদ্যযন্ত্ৰৰ ভিতৰত ''বীণ'', ''ঢোল'', ''পেঁপা'', ''টকা'' আৰু ''গগনা'' আছে।}} ''টকা বিহু''ত মহিলাসকলে বিভিন্ন ধৰণৰ ''টকা'' বজায়। অনুষ্ঠানৰ শেষত টকাসমূহ গছত ওলোমাই কামনা কৰা হয়; পৰম্পৰাগত ''গাঠিগী'' মূৰ-কাপোৰ বিশেষভাৱে এই বিহুৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=207-208}}</ref><ref>{{harvcol|Chutia|2026|p=158}}</ref>{{efn|লিপিবদ্ধ ৰূপসমূহ হ'ল ''মাটি টকা'', ''দাহিন টকা'', ''হাত টকা'' আৰু ''মুঠি টকা''।}} তিনিচুকীয়াৰ বাৰেকুৰি অঞ্চলত সংৰক্ষিত ''ধৰ্ম হুঁচৰি'' অত্যন্ত নিয়মবদ্ধ আৰু বহু বছৰৰ ব্যৱধানতহে অনুষ্ঠিত হয়। গৰু বিহুৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা এই অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণকাৰীয়ে সংকল্প লয়, আচাৰগত নিষেধ মানে, সাধাৰণ আনন্দ-উল্লাস পৰিহাৰ কৰে আৰু মণিকোঁৱৰ-ফুলকোঁৱৰৰ গীত গায়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=197-200}}</ref> যোৰহাট–গোলাঘাট অঞ্চলৰ বৰহোলা আৰু বচা দয়াং আদি ঠাইত ''চ'তৰ ৰাতি বিহু'' টিকি আছে। পৰম্পৰাগতভাৱে ডেকা-গাভৰুৱে ডাঙৰ আম বা ''আহত'' গছৰ তলত নিশা ''যোৰা নাম'', প্ৰেম-বিৰহৰ গীত গাই আৰু ''পেঁপা''ৰ প্ৰতিযোগিতা কৰি বিহু পাতে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=200-202}}</ref> [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ মাজতো সদৃশ নিশাৰ ''বিচু'' পৰম্পৰা আছে; ফাগুন আৰু চ'তত যুৱক-যুৱতীসকলে সমূহীয়া অনুশীলনৰ বাবে একত্ৰিত হয় আৰু বহাগীয়া বিচুৰ সময়ত গীত-নাচ গোটেই ৰাতি চলিব পাৰে।<ref>{{cite journal |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Socio-Cultural Significance of Folk Musical Tradition: Weaving the Tapestry of Identity of the Deori Community of Assam |journal=Lokaratna |volume=XIX |year=2025 |page=40 |issn=2347-6427 }}</ref> ''চ'ত বিহু'' দেৱী কলিমতীৰ যৌৱন ৰূপৰ সৈতে জড়িত; ''তৰোৱা কদম'' ফুলাক তেওঁৰ যৌৱনপ্ৰাপ্তিৰ লক্ষণ আৰু উৎসৱৰ আৰম্ভণিৰ সংকেত বুলি ধৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=146-147}}</ref> ===খাদ্যাভ্যাস আৰু ৰন্ধনপ্ৰণালী=== [[File:'Chutiya lopha' or Perennial Buckwheat leaves, Polygonaceae(Buckwheat family).jpg|thumb|150px|জনগোষ্ঠীটোৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা ''চুতীয়া লফা'' বা বহুবৰ্ষজীৱী বাকহুইটৰ পাত।]] চুতীয়াসকলৰ প্ৰধান খাদ্য চাউল। পৰম্পৰাগত চাউলৰ খাদ্যৰ ভিতৰত ৰন্ধা ভাত ৰাতিটো পানীত তিয়াই থোৱা ''পইতা ভাত'' আৰু পানী নিদিয়াকৈ আগদিনাৰ ভাত ৰাখি প্ৰস্তুত কৰা ''কৰকৰা ভাত'' অন্তৰ্ভুক্ত। চাউলৰ পৰা বনোৱা ''পিঠা'' আৰু ''জলপান''ৰ ভিতৰত ''চিৰা'' আৰু ''সান্দহ''ো সাধাৰণভাৱে খোৱা হয়।<ref name="Richa-food">{{harvcol|Chutia|2026|pp=177-184}}</ref> শাক-পাচলিও পৰম্পৰাগত খাদ্যৰ এটা অংশ। লিপিবদ্ধ প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত সৰিয়হজাতীয় ''চুতীয়া লাই'' আৰু ''চুতীয়া লফা'' উল্লেখযোগ্য। অসমীয়া জাতি-উদ্ভিদবৈজ্ঞানিক সাহিত্যত পিছৰটোক সাধাৰণ বাকহুইট (''Fagopyrum esculentum'') হিচাপে স্বতন্ত্ৰভাৱে চিনাক্ত কৰা হৈছে, যাৰ পাত শাক হিচাপে খোৱা হয়। [[বহাগ বিহু]]ৰ সৈতে জড়িত পৰম্পৰাগত বনৌষধি মিশ্ৰণত সংগ্ৰহ কৰা উদ্ভিদসমূহৰ ভিতৰতো ''চুতীয়া লফা''ৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-food"/><ref name="BegumGogoi2007">{{cite journal|last1=Begum|first1=Samim Sofika|last2=Gogoi|first2=Rajib|title=Herbal recipe prepared during Bohag or Rongali Bihu in Assam|journal=Indian Journal of Traditional Knowledge|volume=6|issue=3|year=2007|pages=417–422}}</ref> আন পৰম্পৰাগত খাদ্যৰ ভিতৰত খৰিচা (''বাঁহ গাজ''), মাছ, আলু, মাংস বা আন উপকৰণ পিহি বনোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ''পিটিকা'' আৰু অসমীয়া ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ ক্ষাৰীয় খাদ্য ''খাৰ'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-food"/> চুতীয়াসকলৰ মাজত পৰম্পৰাগতভাৱে লিপিবদ্ধ আমিষ খাদ্যৰ ভিতৰত হাঁহ, গাহৰি, মাছ, ছাগলী বা পঠাৰ মাংস, পাৰ আৰু আন চৰাই, হৰিণ, এৰী পলুৰ লেটা বা কোকুন, আৰু ''আমৰলি'' (কণীসহ ৰঙা পৰুৱা) আৰু ''জেবাংকাৰি'' আদি পতংগ অন্তৰ্ভুক্ত; গ্ৰামাঞ্চলত পিছৰটোক পৰম্পৰাগত চাউলৰ মদৰ সৈতে খোৱা হয়।<ref name="Richa-food"/> মাংস শুকুৱাই সংৰক্ষণো কৰা হয়। বুৰঞ্জীসমূহত শুকান মাংস সংৰক্ষণৰ বাবে চুতীয়া যুগৰ এটা ''ভঁৰাল''ৰ উল্লেখ আছে, যি এজন ''ভঁৰালী'' বিষয়াৰ অধীনত আছিল।<ref>''Ahomar Din'', p. 586.</ref> ''কুচিয়া'' আৰু কেঁকোৰাও খোৱা হয়, যদিও ধৰ্মীয় ভাগ অনুসৰি খাদ্যাভ্যাস ভিন্ন আছিল। অধিক বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱিত ''কেঁচাপন্থী'' বা হিন্দু চুতীয়াসকলে পৰম্পৰাগতভাৱে গাহৰি বা কুকুৰা নুপুহিছিল আৰু ''শাল'', ''শিঙি'', ''কুচিয়া'' আৰু কেঁকোৰা পৰিহাৰ কৰিছিল; এই নিষেধসমূহ বিশেষভাৱে বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱৰ ফল বুলি ধৰা হৈছে।<ref name="Richa-Kesapanthi">{{harvcol|Chutia|2026|pp=44}}</ref> কেঁচাপন্থীসকলৰ মাজত গাহৰিৰ মাংস আৰু মদৰ ওপৰতো নিষেধ আছে, আনহাতে গৰুৰ মাংস সকলো ভাগৰ বাবেই নিষিদ্ধ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="Richa-food"/>{{efn|অধ্যয়নটোত দৈনন্দিন খাদ্যৰ সলনি কিছুমান পুৰণি প্ৰাণীভিত্তিক লোক-ঔষধৰ কথাও লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে—যেনে বাঁহগাজৰ সৈতে কণীয়া কাউৰী ৰন্ধা আৰু ভেকুলী বা কেঁচু ব্যৱহাৰ কৰা প্ৰস্তুতি। ঔষধি খাদ্য হিচাপে শুকান বাঁহগাজৰ সৈতে ''মোৱা'' মাছ আৰু মাগুৰজাতীয় মাছৰ কথাও উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-food"/>}} [[File:2017-04-06-Silkworm Pupa Food-0622.jpg|thumb|এৰী পলুৰ লেটা চুতীয়াসকলৰ এটা পৰম্পৰাগত খাদ্য।]] ইয়াৰ বিপৰীতে ''পকাপন্থী'' পৰম্পৰাত বহু ধৰ্মীয় আচাৰত মাংস আৰু চাউলৰ মদ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। মৃত পূৰ্বপুৰুষৰ উদ্দেশ্যে নিবেদনত পকাপন্থীসকলে কুকুৰাৰ জোলৰ সৈতে ঘৰতে বনোৱা মদ আগবঢ়ায়; মহন্তই আদিম পকাপন্থী আচাৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা ''বৰ সেৱা'' বা ''বৰ সকাম''ত কুকুৰা বা গাহৰিৰ মাংসৰ সৈতে ঘৰতে বনোৱা মদ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ''আই সকাম''ত মদ আৰু বগা কুকুৰাৰ মাংস নিবেদন কৰা হয়; আন এটা ৰূপ ''পকা সকাম''ত মাংসৰ সৈতে ভাত আৰু কেতিয়াবা মদ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Mahanta-Pakapanthi">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=119-120}}</ref><ref name="Mahanta-Aai">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=126-129}}</ref> লিপিবদ্ধ মাংসৰ ব্যঞ্জনসমূহত হাঁহ বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য। কোমোৰাৰে ৰন্ধা হাঁহক প্ৰিয় ব্যঞ্জন হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে; কুমুৰা বা বাঁহগাজৰ সৈতেও হাঁহ ৰন্ধা হয়। আন খাদ্যৰ ভিতৰত কলপচলাৰে হাঁহৰ নাড়ী, ''সান্দহ গুড়ি''ৰে হাঁহ, আৰু হাঁহৰ মাংস, মাটিমাহ, চাউলৰ গুড়ি আৰু শাক একেলগে ৰন্ধা ব্যঞ্জন আছে।<ref name="Richa-food"/> মাছ খাদ্যাভ্যাসৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ আৰু ইয়াক সতেজ, ভজা, পোৰা, সিজোৱা আৰু শুকান ৰূপত খোৱা হয়। অধ্যয়নটোত উল্লেখ কৰা পৰম্পৰাগত প্ৰস্তুতিৰ ভিতৰত ভেণ্ডিৰে সিজোৱা মাছ, বগৰী আৰু ''চুতীয়া লফা''ৰে সিজোৱা মাছ, আৰু কচু আৰু ''কুঁজি থেকেৰা'' (''Garcinia'')ৰে ৰন্ধা মাছ আছে। সৰু মাছ ''মাছ পাতত দিয়া'' ৰূপতো প্ৰস্তুত কৰা হয়—কলপাতত মেৰিয়াই গৰম ছাইত সিজোৱা হয়। শুকান মাছ বিশেষকৈ ''শুকান মাছৰ গুড়ি'' বা ''শুঁটকি'' হিচাপে সংৰক্ষণ কৰা হয়; ''পুঠি'', ''কুহি'' আৰু ''চেনী'' আদি সৰু মাছ জুইশালৰ ওপৰত শুকুৱাই কচুৰ সৈতে খুন্দি বাঁহৰ পাত্ৰত কেইবামাহো ৰাখি এই খাদ্য প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref name="Richa-food"/> ===সংগীত আৰু নৃত্য=== চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত নৃত্যৰূপ বিবাহ, ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান, বিহু আৰু আন সমূহীয়া উপলক্ষৰ সৈতে জড়িত। ''বৰ বিয়া''ৰ সময়ত গাঠিয়ন খুন্দি থকা অৱস্থাত ''কুলা বুঢ়ী নাচ'' কৰা হয়; এগৰাকী মহিলা অভিনয়শিল্পীয়ে বুঢ়ীৰ চৰিত্ৰ লৈ কৌতুকময় সংলাপৰ সৈতে নৃত্য কৰি শেষত কইনা-দৰাক আশীৰ্বাদ দিয়ে। ''পানী তোলা নাচ'' বিবাহৰ আন এটা অনুষ্ঠানিক নৃত্য; কইনাক গা ধুৱাবলৈ আনুষ্ঠানিক পানী ঘৰলৈ অনাৰ সময়ত মহিলা আৰু ছোৱালীয়ে এই নৃত্য কৰে।<ref name="Richa-dance">{{harvcol|Chutia|2026|pp=187-212}}</ref> [[File:Chutia Kulaburi dance.png|thumb|চুতীয়া কুলাবুঢ়ী নৃত্য]] ধৰ্মীয় আৰু ঋতুভিত্তিক পৰিবেশনৰ ভিতৰত [[তিনিচুকীয়া জিলা]]ৰ বাৰেকুৰি অঞ্চলত সংৰক্ষিত অত্যন্ত নিয়মবদ্ধ [[হুঁচৰি]]ৰ ৰূপ ''ধৰ্ম হুঁচৰি'', লগতে ''চ'তৰ ৰাতি বিহু'', ''টকা বিহু'' আৰু ''বৰ বিহু'' অন্তৰ্ভুক্ত। ''টকা বিহু''ত বিভিন্ন ধৰণৰ ''টকা'' বাদ্য ব্যৱহাৰ কৰা হয়; ''বৰ বিহু'' দিনত কৰা হুঁচৰি-পৰম্পৰা, য'ত ''ঢোল'', ''পেঁপা'', ''টকা'' আৰু ''গগনা'' আদি বাদ্য বজোৱা হয়।<ref name="Richa-dance"/> আন লিপিবদ্ধ ৰূপৰ ভিতৰত প্ৰাপ্তবয়স্ক পুৰুষে কৰা ''জজা নৃত্য'' আৰু তৰোৱাল লৈ বৃত্তাকাৰে কৰা পৰম্পৰাগত যুদ্ধ-নৃত্য ''ৰণুৱা নৃত্য'' বা ''ৰণ নৃত্য'' আছে।<ref name="Richa-dance"/> পৰম্পৰাগত পৰিবেশনত অসমৰ বৃহত্তৰ সংগীত-সংস্কৃতিতো পোৱা বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত ''ঢোল'', ম'হৰ শিঙৰ ''পেঁপা'', বাঁহৰ ''গগনা'', মাটিৰ ''সুতুলি'', বিভিন্ন ধৰণৰ ''টকা'', ''চাকচনি'', ''বাঁহী'', ''দবা'' আৰু ''তাল'' অন্তৰ্ভুক্ত। ''মাটি টকা'', ''দাহিন টকা'', ''হাত টকা'' আৰু ''মুঠি টকা''কে ধৰি বিভিন্ন টকাৰ ৰূপ বিশেষকৈ ''টকা বিহু''ৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=168–170}}</ref> ===পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক=== ====পুৰুষৰ সাজ-পোছাক==== [[File:Chutia men attire.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকত এজন চুতীয়া পুৰুষ]] চুতীয়া পুৰুষৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকৰ ভিতৰত ''চুতীয়া পাগুৰি'', ''চুতীয়া চোলা'', ''চুৰিয়া'', ''গামোচা'' বা ''বিচুৱান'', ''চেলেং চাদৰ'' আৰু ''টঙালি'' অন্তৰ্ভুক্ত। পৰম্পৰাগতভাৱে কপাহ, এৰী, মুগা আৰু পাট ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল; ৰাজপৰিয়াল আৰু ধনী শ্ৰেণীয়ে মুগা আৰু পাট, বিশেষকৈ উন্নত মানৰ ''চম্পা'' আৰু ''মেজাংকাৰী'' ব্যৱহাৰ কৰিছিল, আনহাতে সাধাৰণ লোকে প্ৰধানকৈ কপাহ, এৰী আৰু সাধাৰণ মুগা ব্যৱহাৰ কৰিছিল—গ্ৰীষ্মত বিশেষকৈ কপাহ আৰু শীতত এৰী।<ref name="Mahanta-attire">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=64-66}}</ref><ref name="Richa-attire">{{harvcol|Chutia|2026|pp=156-161}}</ref>{{efn|''আপুকুৰ'' নামৰ আগফাল জোঙা চামৰাৰ জোতাও লিপিবদ্ধ আছে।<ref name="Richa-attire"/> ৰাজকীয় সাজত ''পানীকামলী'' আৰু ''আৰুৱান'' বস্ত্ৰও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল;<ref>{{Cite web|url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|title=The Chutia king Nitipal had gifted Panikamoli and Arowan to the Ahom king|access-date=17 June 2020|archive-date=28 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|url-status=live|archivedate=28 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|deadurl=yes}}</ref><ref>{{harvcol|Borboruah|1997}}</ref>ৰাজপুৰুষে ''লংকেৰু'' কাণফুলি, ''মোটা মণি''ৰ হাৰ আৰু সোণৰ ''পাদুকা'' পিন্ধা আৰু ''গুণাকৰা'' নামৰ সোণৰ সূচীকাম কৰা ৰেচমী ছাতি ব্যৱহাৰ কৰাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Khanikar">{{harvcol|Khanikar|1991|p=42}}</ref> পুৰুষৰ আন অলংকাৰৰ ভিতৰত ''লোকাপাৰা'' কাণফুলি, ''গাম-খাৰু'', ঢোলাকৃতিৰ সোণৰ ''বিৰি'' বা ''মাদল'', ''বাজু'', আঙঠি, ''নূপুৰ'' আৰু ''উজান্তি'' আছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> পুৰণি বৰ্ণনাত পুৰুষে দীঘল চুলি ৰাখি কেতিয়াবা ৰঙা জবাৰে সজোৱা পনিটেইল বান্ধিছিল আৰু ঘৰত বা কৃষিকাৰ্যৰ সময়ত ''গামোচা'' মূৰৰ আৱৰণ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল বুলিও উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-attire"/><ref name="Mahanta-attire"/>}} ''চুতীয়া পাগুৰি'' পৰম্পৰাগতভাৱে ''সাতফুল'' বা ''সৰ্প পাগ'', ''ৰণুৱা'' বা ''জোঙা পাগ'', আৰু ''এনাজৰী'' বা ''বিহুৱান পাগ'' ৰূপত বন্ধা হৈছিল। ''সাতফুল'' আৰু ''এনাজৰী'' এতিয়াও ব্যৱহৃত হয়; [[ভীষ্মকনগৰ]], [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] আৰু [[শদিয়া]]ৰ হাতীদুবাৰ টেৰাকোটা ফলকত ''ৰণুৱা'' আৰু ''এনাজৰী''ৰ ৰূপ চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref name="auto">{{Cite web|url=https://archive.org/details/chutiaburanji|title=Chutia Buranji|date=23 June 2007|via=Internet Archive}}</ref> চুটি ''চুৰিয়া'', পিছফালে খোলা ''চুতীয়া চোলা'', ''গামোচা/বিচুৱান'', ''টঙালি'' আৰু ''চেলেং চাদৰ'' আছিল আন মুখ্য পুৰুষ-পোছাক; চুতীয়া পৰম্পৰাত ''কৱচ কাপোৰ'' বা ''সুৰক্ষা কাপোৰ'' নামৰ ৰক্ষাকাৰী বস্ত্ৰৰো উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-attire"/>{{efn|সাপৰ আকৃতিৰ ''সাতফুল'' পৰম্পৰাগতভাৱে পুৰোহিতৰ সৈতে জড়িত আৰু এতিয়া চুতীয়া পাগুৰিৰ প্ৰতিনিধিত্বমূলক ৰূপ হিচাপে বহুল ব্যৱহৃত; ''ৰণুৱা'' যুদ্ধৰ সৈতে জড়িত আছিল; ''এনাজৰী/বিহুৱান পাগ'' হাতীদুবাৰ এটা টেৰাকোটা ফলকত চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref name="auto"/> পৰম্পৰাগত পাগুৰি প্ৰায় তিনি ''কাঠি'' দীঘল আৰু প্ৰায় এফুট বহল বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়; পুৰণি নিয়ম অনুসৰি পিন্ধোতাজন বহিলে ইয়াৰ মূৰটো মাটি স্পৰ্শ কৰিব লাগিছিল।<ref name="Richa-attire"/> ''চুৰিয়া (চুৰু-ইছা)'' প্ৰায় আঁঠুলৈকে নামে আৰু ভীষ্মকনগৰ আৰু তাম্ৰেশ্বৰীৰ ফলকতো সদৃশ বস্ত্ৰ দেখা যায়।<ref name="auto"/> ''চুতীয়া চোলা''ৰ ডিঙিৰ পিছফালে খোলা থাকে; ''গলধান-ফলা মুগা চোলা'' নামৰ মুগাৰ এটা ৰূপ লোকপৰম্পৰাত উল্লেখ আছে আৰু বিহুৱা শিল্পীয়ে পিন্ধিছিল; ৰঙীন কাপোৰৰ বেল্টৰ সৈতে পিন্ধা ক'লা-ৰঙা ''চুতীয়াৰ চোলা''ৰো উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-attire"/><ref name="Mahanta-attire"/> দৰাই পৰম্পৰাগতভাৱে দীঘল হাতৰ পাটৰ ''চোলা'' আৰু দীঘল ''চেলেং-চাদৰ'' পিন্ধিছিল; কেতিয়াবা ফুলৰ মালাৰে সজোৱা সূচীকাম কৰা পাগুৰিও যোগ হৈছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> ''গামোচা'' ডিঙিত লোৱা কাপোৰ হিচাপে ব্যৱহৃত হয়, আনহাতে বিহুৰ সৈতে জড়িত ''বিচুৱান''ৰ এটা মূৰত গামোচাৰ সাধাৰণ ৰঙা পাৰৰ সলনি ফুলাম নক্সাযুক্ত আড়ি থাকে; দুয়োটাৰে কাষত ৰঙা পাৰ থাকে। ''বিচুৱান'' শব্দটো ''বিচু'' ("বিহু") + ''ৱান'' ("বস্ত্ৰ") হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে,<ref>{{Cite web|url=https://www.learnsanskrit.cc/index.php?tran_input=vANa&direct=se&script=hk&link=yes&mode=3|title=Sanskrit Dictionary for Spoken Sanskrit|website=[www.learnsanskrit.cc](http://www.learnsanskrit.cc|archive-date=24 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204627/https://www.learnsanskrit.cc/index.php?tran_input=vANa&direct=se&script=hk&link=yes&mode=3|url-status=live}}</ref> আৰু গামোচাৰ সমতুল্য দেউৰী-চুতীয়া শব্দ ''ব'চে''।<ref name="Kashyap-attire">{{cite web |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Significance Of ‘The Social Skin’ In Expressing Ethnicity: Knowing The Ethnic Attire Of Deori Community Of Assam |url=https://rjpn.org/jetnr/papers/JETNR2505025.pdf |pages=235–236}}</ref> ''টঙালি'' ফুলাম নক্সাযুক্ত আঁচল থকা কঁকালৰ কাপোৰ; এটা পৰম্পৰাই বিহু হুঁচৰিৰ সময়ত ডেকাই পিন্ধা ৰঙা টঙালিক যুদ্ধৰ পৰা তেজেৰে ৰাঙলী হৈ ফিৰা বগা টঙালিৰ সৈতে জড়িত কৰে, আৰু টেৰাকোটা চিত্ৰতো ইয়াৰ ৰূপ দেখা যায়।<ref name="auto"/> আন এটা বিৱৰণত ৰঙা আৰু বগা দুয়ো টঙালিৰ উল্লেখ আছে; চুতীয়া আৰু মায়ামৰা প্ৰচাৰকে ''তাল'' আৰু ''দবা'' বজাই থাকোঁতে বগা টঙালি আৰু হালধীয়া-ৰঙা চিহ্নযুক্ত কপাহী কাপোৰ পিন্ধাৰ কথাও আছে।<ref name="Richa-attire"/> ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য ''টঙা'';<ref name="Kashyap-attire"/> ''-আলি'' উপাদানটোক ''মেদালি'', ''সুতুলি'' আৰু ''ভঁৰালী'' আদি দেউৰী ৰূপৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে, যদিও এইটো প্ৰতিষ্ঠিত শব্দব্যুৎপত্তি নহয়, কেৱল ভাষিক তুলনা। ''চেলেং চাদৰ (চেলেং-ইছা)'' সামাজিক-ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু জ্যেষ্ঠক সন্মান জনোৱাৰ সময়ত ব্যৱহৃত দীঘল পুৰুষৰ চাদৰ; ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় নফুট,<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.503039|title=Hamilton Francis.|date=23 June 1940|via=Internet Archive}}</ref> আৰু আন এটা বিৱৰণত পাগুৰিৰ সমান দীঘল কিন্তু অধিক বহল বুলি কোৱা হৈছে।<ref name="Richa-attire"/> ''চেলেং'' দেউৰী-চুতীয়া শব্দাৱলীতও পোৱা যায়।<ref name="Kashyap-attire"/> ''কৱচ কাপোৰ'' পৰম্পৰাগতভাৱে তিনি গৰাকী বৃদ্ধাই এৰাতিৰ ভিতৰতে বয়িছিল; তেওঁলোকে তাম্ৰেশ্বৰী দেৱীক আহ্বান কৰি শিশুক শুনিবলৈ নিষেধ কৰা মন্ত্ৰ পাঠ কৰিছিল। এই কাপোৰে শত্ৰুৰ পৰা ৰক্ষা কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-attire"/>}} ====মহিলাৰ সাজ-পোছাক==== [[File:A chutia girl in her traditional attire.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত ''ৰিহা'', ''মেখেলা (মেথনি)'', ''চোলা'' আৰু ''গাঠিগী'', লগতে ''গাম-খাৰু'', ''মাদলি'' আৰু ''জুনবিৰি'' অলংকাৰ পিন্ধা এগৰাকী চুতীয়া যুৱতী।]] চুতীয়া মহিলাৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক বয়স আৰু বৈবাহিক অৱস্থাৰ অনুসৰি ভিন্ন। ঋতুমতী হোৱাৰ আগতে ছোৱালীয়ে ওপৰ অংশত ''বাইগা'' আৰু কঁকালৰ পৰা তললৈ ''মেখেলা'' বা ''ইগু'' পিন্ধে; ঋতুমতী হোৱাৰ পাছত বিয়ালৈকে বুকুৰ কাপোৰ হিচাপে ''বাইগা''ৰ ঠাইত ''ৰিহা'' বা ''ৰিচা'' ব্যৱহাৰ হয়।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=I0JJqJ761E4C&q=riha+breast+cloth&pg=PA55|title=Learning Geography By Stages Iv|first1=Late J.|last1=Fuste|first2=V. N.|last2=Nigam|date=23 June 2006|publisher=Pitambar Publishing|isbn=9788120906051|via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://thevoiceoffashion.com/fabric-of-india/inside-northeast/the-riha-redux-at-assamese-weddings-3571|title=The Riha Redux at Assamese Weddings|website=thevoiceoffashion.com}}</ref> বিবাহিতা মহিলাই পৰম্পৰাগতভাৱে বুকুলৈকে তুলি পিন্ধা দীঘল ''মেখেলা'', লগতে ''কঁকাল-বন্ধা'', ''গাঠিগী'' আৰু ''চাদৰ'' ব্যৱহাৰ কৰে; বৰ্তমানে ''ৰিহা'' মূলতঃ বিহু, বিয়া, মন্দিৰলৈ যোৱা আৰু আন অনুষ্ঠানত ব্যৱহৃত হয়।<ref name="Richa-attire"/>{{efn|বয়ঃসন্ধিকালীন এই পোছাক-পৰিৱৰ্তন পৰম্পৰাগত জীৱনচক্ৰৰ অংশ আছিল। বড়ো-কছাৰী মূলৰ ত্ৰিপুৰী সকলৰ মাজতো সদৃশ পৰম্পৰা আছে, য'ত ছোৱালীৰ পৰা যুৱতী হোৱাৰ পৰিৱৰ্তন চিহ্নিত কৰা ''ৰিচা চৰমণি'' অনুষ্ঠানত প্ৰথম ''ৰিচা'' দিয়া হয়।<ref>{{Cite web |last=Debbarma |first=Puni |title=Learn About the Risa, a Beautiful Garment Handwoven by Tribal Women in Tripura |url=https://www.adivasilivesmatter.com/post/learn-about-the-risa-a-beautiful-garment-handwoven-by-tribal-women-in-tripura |website=Adivasi Lives Matter |date=8 October 2020 |access-date=4 August 2026}}</ref> ধনী পৰিয়ালে ঐতিহাসিকভাৱে মুগা বা পাট ব্যৱহাৰ কৰিছিল, আনহাতে সাধাৰণ পৰিয়ালে মূলতঃ কপাহ। চুতীয়া মহিলাই পৰম্পৰাগতভাৱে ''মেখেলা'', ''চাদৰ'', ''ৰিহা'', ধুতি, ''চেলেং-চাদৰ'', ''গামোচা'' আৰু ''হাঁচতি''কে ধৰি ঘৰুৱা বস্ত্ৰ নিজেই তৈয়াৰ কৰিছিল আৰু নিজেই মুগা-পাট পুহি বয়ন কৰিছিল।<ref name="Mahanta-attire"/><ref name="Richa-attire"/> উন্নত ''চম্পা'' আৰু ''মেজাংকাৰী'' মুগা-পাট বিশেষকৈ উচ্চ শ্ৰেণীৰ সৈতে জড়িত আছিল; সাধাৰণ এৰী, মুগা আৰু মোটা কপাহী বস্ত্ৰ অধিক প্ৰচলিত আছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> কইনাই পৰম্পৰাগতভাৱে পাট বা মুগাৰ ''ৰিহা''ৰ সৈতে ''মেখেলা'' আৰু ''চাদৰ'' পিন্ধিছিল; আন এটা বিৱৰণত সূচীকাম কৰা বগা পাটৰ কইনা-পোছাক আৰু বিয়াত এযোৰ মুগাৰ কাপোৰ দিয়া ৰীতি উল্লেখ আছে।<ref name="Mahanta-attire"/> ''দুকঠীয়া'', ''চাদৰ'' আৰু ''কঁকালমৰা'' বিবাহিতা অৱস্থাৰ প্ৰতীক; আগতে কইনাই সজোৱা ''হাৰুদাই'' বা ''সৰুদৈ জাপি''ও পিন্ধিছিল।<ref name="Khanikar"/>}} ''মেখেলা (ইগু)'' আৰু ''ৰিহা (ৰিচা)'' মুখ্য বস্ত্ৰ; ইয়াৰ লগতে ''গাঠিগী'', ''দুকঠীয়া'', ''চাদৰ'', ''পাঁচকঠীয়া'', ''কঁকালমৰা'', ''ডাবুৱা কটাৰী''সহ ''হাঁচতি'' আৰু এৰীৰ ''জাকী চোলা'' ব্যৱহাৰ কৰা হয়। পৰম্পৰাগত মহিলাৰ অলংকাৰৰ ভিতৰত ''মাদলি'', ''দুগদুগি'', ''জুনবিৰি'', ''থুৰীয়া'', ''গাম-খাৰু'', ''বেনা'', ''গেজেৰা'', ''চিঠিপাটি'' আৰু ''কাকলি'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-attire"/><ref name="Mahanta-attire"/> সজোৱা ''হাৰুদাই'' বা ''সৰুদৈ জাপি'' পৰম্পৰাগতভাৱে কইনাই পিন্ধিছিল আৰু চুতীয়া ৰাজকীয় আৰু আনুষ্ঠানিক সংস্কৃতিৰ সৈতেও জড়িত।<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=387}}</ref>{{efn|ছোৱালীয়ে পৰম্পৰাগতভাৱে কঁকালৰ পৰা তললৈ ''মেখেলা'' পিন্ধে, আনহাতে বিবাহিতা মহিলাই বুকুলৈকে তুলি পিন্ধা দীঘল ৰূপ ''বোৱাৰী মেথনি'' ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে; ছোৱালীৰ বাবে সমতুল্য ''গাৰ্ল মেথনি''ও উল্লেখ আছে। দৈনন্দিন ''মেথনি'' সাধাৰণতে সৰল, আনহাতে আনুষ্ঠানিক ৰূপত ফুলাম নক্সা থাকিব পাৰে।<ref name="Richa-attire"/> ৰঙা সূচীকামযুক্ত ''ডাবুৱা-বচা মেখেলা''ক চুতীয়াসকলৰ এটা প্ৰতীকী বস্ত্ৰ বুলি ধৰা হয়; ''বুটা-বচা'' আৰু ''ফুল-বচা'' নক্সা সাধাৰণতে বগা-ক'লা সূতাৰে তলৰ ফালে কৰা হয়। ''ইগু'' ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য শব্দ;<ref name="Kashyap-attire"/> তুলনাযোগ্য বস্ত্ৰ-শব্দৰ ভিতৰত ডিমাছা ''ৰিগু''<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/235107/10/10_chapter%202.pdf ''Dimasa: Dress and Ornaments'', p.32]</ref> আৰু ত্ৰিপুৰী ''ৰিগনাই'' আছে। ''ৰিহা/ৰিচা'' অবিবাহিতা যুৱতীয়ে বুকুৰ পৰা কঁকাললৈ পিন্ধা সৰু বুকুৰ কাপোৰ; বিবাহিতা মহিলাই সাধাৰণতে ইয়াক চাদৰৰ দৰে কান্ধত লয়। ব্লাউজ প্ৰচলিত হোৱাৰ পাছত ইয়াৰ পুৰণি বুকুৰ কাপোৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কমি যায়; তথাপি চাদৰৰ তলত বা সৈতে ৰিহা টিকি থকাটোক ইয়াৰ অধিক পুৰণি উৎসৰ সূচক বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news|url=https://scroll.in/magazine/910237/wrapped-in-the-popularity-of-assams-mekhela-sador-are-stories-of-lost-diversity|title=Wrapped in the popularity of Assam's mekhela sador are stories of lost diversity|first=Rini|last=Barman|website=Scroll.in}}</ref> মুগাৰ ''ৰিহা/ৰিচা'' প্ৰতিনিধিত্বমূলক চুতীয়া সাজৰ অংশ; ''নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী''ত এজন আহোম ৰজাই ৰাজকীয় প্ৰতিষ্ঠানৰ বাবে প্ৰায় এহেজাৰ চুতীয়া মুগা উৎপাদক আৰু তাঁতীক নিয়োজিত কৰাৰ কথা আছে।<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/3_20190901_20190901,|title=Padmeswar Naoboicha Phukan, Assam Buranji, p.30}}</ref> এই বস্ত্ৰৰ দুয়ো মূৰত ''কেশ-বচা'' নক্সা থাকে, যি বিহুগীতৰ ''"লচকচি লচকচি, ৰিহা ল'বি কেশ বাছি"'' পংক্তিতো স্মৰণ কৰা হয়; পৰম্পৰাগত ভাঁজৰ ভিতৰত ''জাপনি'', ''লাহী-ভাঁজ'', ''কাখৰী-ভাঁজ'', ''খামুচীয়া-ভাঁজ'', ''বাইগা'' আৰু ''কুৱুম'' আছে। ''ইছা'' ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য শব্দ।<ref name="Kashyap-attire"/> ডিমাছা আৰু ত্ৰিপুৰীৰ মাজতো সদৃশ ''ৰিচা'' আছে; ডিমাছাত নামটো ''ৰি'' ("কাপোৰ") + ''চা'' ("সৰু") হিচাপে বিশ্লেষণ কৰা হৈছে আৰু দীঘল মহিলাৰ ''ৰিজাম্ফাই''ৰ বিপৰীতে সৰু বস্ত্ৰৰ বাবে ব্যৱহাৰ হয়।<ref>{{Cite web|url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Dimasa_Grammar-2.pdf|title=Dimasa Grammar|access-date=2026-09-13|archivedate=2021-02-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210224142821/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Dimasa_Grammar-2.pdf|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.bodhijournals.com/pdf/V2N3/Bodhi_V2N3_012.pdf|title=Bala, Lipika, ''Evolution of Risa with special reference to Tripuri tribes in Tripura''}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Fk8kq9PUapkC&q=riha+breast+cloth&pg=PA145|title=Encyclopaedia of North-East India: Tripura|first=Hamlet|last=Bareh|date=23 June 2001|publisher=Mittal Publications}}</ref> ''গাঠিগী'' হ'ল চুলিত গাঁঠি মাৰি লোৱা গামোচা, যিয়ে ধূলিৰ পৰা চুলি ৰক্ষা কৰে আৰু ৰন্ধাৰ সময়ত খাদ্যত চুলি পৰিবলৈ নিদিয়ে। সকলো সময়ত বাধ্যতামূলক নহ'লেও বয়ঃসন্ধিৰ সৈতে জড়িত সাক্ষাৎ, ''পানী তোলা'' নাচ আৰু ''টকা বিহু''ত ইয়াৰ বিশেষ বিধান আছে।<ref name="Richa-attire"/> জনগোষ্ঠীয় পৰম্পৰাই ৰঙা-বগা ''গামোচা''ক [[শদিয়া]]ৰ সৈতে জড়িত কৰে আৰু ৰঙা ব্লাউজক মহিলাৰ সাজৰ এটা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ অংশ বুলি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name="Richa-attire"/> প্ৰায় দুই ''কাঠি'' বা ছফুট দীঘল ''দুকঠীয়া''ই মূৰ আৰু দেহৰ ওপৰভাগ ঢাকে; আনহাতে প্ৰায় আঠ-নফুট দীঘল ''চাদৰ'' কঁকালৰ পৰা ওপৰদেহ আৰু মূৰলৈ মেৰিয়াই লোৱা হয়। দুয়োটাই জ্যেষ্ঠ লোকৰ সন্মুখত আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত বিবাহিতা মহিলাৰ বাবে পৰম্পৰাগতভাৱে বাধ্যতামূলক আৰু সাধাৰণতে কপাহ বা এৰীৰ হয়।<ref name="Richa-attire"/> পাঁচ ''কাঠি'' বা প্ৰায় পোন্ধৰফুট দীঘল ''পাঁচকঠীয়া'' শৰণ লোৱা আৰু আন আচাৰিক প্ৰসঙ্গত ব্যৱহাৰ হয়; বসন্ত আদি ৰোগীৰ গাত মেৰিয়াই বা তলত পাৰিও দিয়া হৈছিল। ''কঁকালমৰা/কঁকাল-বন্ধা'' কঁকালত লোৱা কাপোৰ; ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য ''জোকাচিবা'' বা ''জাকা চিবা''।<ref name="Kashyap-attire"/><ref name="Richa-attire"/> ''হাঁচতি'' মেখেলাত বান্ধি লোৱা সৰু ৰঙা ৰুমাল; ইয়াৰ সৈতে ''ডাবুৱা কটাৰী'' নামৰ সৰু ভাঁজ কৰিব পৰা ছুৰী থাকে, যি তামোল-পাণ কটাসহ দৈনন্দিন কামত ব্যৱহৃত। দুয়োটাকে মহিলাৰ সাজৰ পুৰণি উপাদান বুলি ধৰা হয়; ''ডাব/ডাবুৱা কটাৰী''ক বড়ো আৰু ডিমাছাৰ ''দাবা'' ছুৰীৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে।<ref name="Richa-attire"/> ''জাকী চোলা'' নাভিৰ ওচৰলৈ নামি অহা দীঘল ব্লাউজ সদৃশ এৰীৰ বস্ত্ৰ; ডিঙিৰ পিছফালে বন্ধ আৰু নক্সা আৰু বুটাম সদৃশ অলংকৰণেৰে সজোৱা। এৰী ঘৰতেই পালন, সূতা কটা আৰু বোৱা হৈছিল; উদ্ভিদজাত সামগ্ৰীৰে ৰঙচুৱা ৰং তৈয়াৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-attire"/> ''থুৰীয়া'' কাণফুলিয়ে পৰম্পৰাগতভাৱে বৈবাহিক অৱস্থা সূচাইছিল; বিয়াৰ আগতে কইনাৰ কাণ ফুটাই ধীৰে ধীৰে ফুটা ডাঙৰ কৰা হৈছিল যাতে কাণফুলি পিন্ধিব পাৰে। সাধাৰণ মহিলাই ৰূপৰ অলংকাৰো ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> মহিলাই হাত আৰু নখ ৰঙাবলৈ ''জেতুকা'' আৰু ''বাৰহামথুৰি'' আৰু হাতীদাঁত, কাঠ আৰু বাঁহৰ ফণী ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> ''সৰুদৈয়া ফুলাম জাপি'' মহিলাৰ বিবাহ-শিৰোভূষণ আৰু ৰাজপৰিয়াল আৰু অনুষ্ঠানিক উপলক্ষত ব্যৱহৃত সামগ্ৰী হিচাপে লিপিবদ্ধ।<ref name="Richa-attire"/> ঐতিহাসিক বিৱৰণে সজোৱা ''জাপি''ক চুতীয়া ৰাজদৰবাৰৰ সৈতেও জড়িত কৰে। খনিকৰে নীতিপালে আহোম ৰজালৈ সোণ-ৰূপৰ সূচীকাম কৰা দুটা জাপি পঠোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰিছে,<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=100}}</ref> আনহাতে সমান্তৰাল বুৰঞ্জী-অনুবাদত তেওঁৰ উপহাৰৰ ভিতৰত ৰূপৰ পাৰ থকা জাপি বা ছাতি, ৰূপ-সোণৰ খাৰু, সোণৰ পীৰা, এটা হাতী আৰু দুটা আৰুৱানৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{Cite web|url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|title=''"Then the Chutiâ king desired to send one silver-lipped umbrella (Jâpi), silver and gold bracelets, a gold pirâ, an elephant, and two Âroans to the Ahom king."''|access-date=2026-09-13|archivedate=2020-07-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|deadurl=yes}}</ref> শদিয়া জয়ৰ পাছত লাভ কৰা ৰাজকীয় সম্পত্তিৰ ভিতৰতো ''জাপি'' আছিল,<ref>Mahanta, S. ''Assam Buranji''. D.H.A.S., 1945, p.10.</ref> আৰু আহোম শাসনত জাপি নিৰ্মাতাৰ গোট ''জাপি-হাজীয়া খেল'' চুতীয়াসকলৰ একচেটিয়া আছিল, যিয়ে জাপি বোৱাত তেওঁলোকৰ বিশেষ দক্ষতা সূচায়।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref>}} ===মৌখিক সাহিত্য=== চুতীয়াসকলৰ মৌখিক সাহিত্যত সাধুকথা, কিংবদন্তি, নিচুকনি গীত, লোকগীত, মালিতা, প্ৰবাদ আৰু সাঁথৰ অন্তৰ্ভুক্ত। লিপিবদ্ধ সাধুকথাৰ ভিতৰত ''জাপৰা আৰু জাগধা'' আৰু ''দেউলৰা মণিকোঁৱৰ''ৰ কাহিনী আছে; [[ৰুক্মিণী]], [[সতী সাধনী|সাধনী]] আৰু জোনগাভৰুৰ সৈতে জড়িত পৰম্পৰা কিংবদন্তি হিচাপে সংৰক্ষিত।<ref name="Richa-oral">{{harvcol|Chutia|2026|pp=54-104}}</ref> চুতীয়া লোকগীত বিবাহ, ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান, উৎসৱ আৰু দৈনন্দিন কৰ্মৰ সৈতে জড়িত। ইয়াৰ ভিতৰত ''বিয়া গান'', ''ঢেঁকী টনা গীত'', বিহুগীত আৰু ধৰ্মীয় গীত আছে।<ref name="Richa-oral"/> আন এটা ৰূপ ''ঢোলৰ মালিতা'', য'ত এজন ''ওজা''ই ঢোল, তাল আৰু নৃত্যৰ সৈতে ক্ৰমে পদ গাই কাহিনী আগবঢ়ায়।<ref name="Richa-oral"/> প্ৰবাদ আৰু সাঁথৰো এই মৌখিক পৰম্পৰাৰ অংশ, যদিও চুতীয়াসকলৰ মাজত লিপিবদ্ধ বহু প্ৰবাদ-সাঁথৰ বৃহত্তৰ অসমীয়া সমাজৰ সৈতে ভাগ-বতৰা কৰা।<ref name="Richa-oral"/> ===বস্তুসংস্কৃতি আৰু শিল্পকলা=== চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত বস্তুসংস্কৃতিত বাঁহ, বেত, কাঠ আৰু ধাতুৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ হয়। মাছ ধৰাৰ সঁজুলিৰ ভিতৰত ''জাকৈ'', ''খালৈ'', ''পল'', ''চেপা'', ''থুহা'', ''জুলুকি'', ''খোকা'' আৰু ''বৰশী'' আছে; ইয়াৰে বহু সামগ্ৰী বাঁহ আৰু বেতেৰে তৈয়াৰ। মাছ ধৰা, যাতায়াত আৰু আন নদীমুখী কামত কাঠৰ নাও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-material">{{harvcol|Chutia|2026|pp=161–165}}</ref> চুতীয়া ঘৰত পৰম্পৰাগতভাৱে ব্যৱহৃত ধাতুৰ পাত্ৰৰ ভিতৰত পিতল আৰু কাঁহৰ ''শৰাই'', ''ডেকচি'', ''বানবাটি'', ''চৰিয়া'' আৰু ''বানকাঁহী'' আদি আছে।<ref name="Richa-material"/> পৰম্পৰাগত তাঁতশালত বয়ন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ সঁজুলিৰ ভিতৰত ''উঘা'', ''চেৰেকী'', ''ৰাঁচ'', ''দুৰ্পদী'', ''মাকো'', ''ফুলকাঠি'', ''গৰকা'' আৰু ''মহুৰা'' অন্তৰ্ভুক্ত, যিবোৰ মূলতঃ বাঁহ আৰু কাঠেৰে বনোৱা।<ref name="Richa-material"/> ===বাসগৃহ=== চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত বসতি সাধাৰণতে নদীসংলগ্ন আৰু কৃষিপ্ৰধান অঞ্চলত আছিল। এখন চুতীয়া গাঁৱত সাধাৰণতে প্ৰায় ৬০ৰ পৰা ১৪০টা পৰিয়াল থাকে। আগতে এটা যৌথ পৰিয়ালত কেতিয়াবা প্ৰায় এশজন সদস্যও একেলগে বাস কৰিছিল।<ref>"Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred." {{harvcol|Dutta|1985|p=45}}</ref> ঘৰৰ চৌহদত বিভিন্ন কাৰ্যৰ বাবে পৃথক স্থান আছিল। ''চৰা ঘৰ'' অতিথি থকা আৰু শোৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হ'ল; ''বৰঘৰ'' আছিল ঘৰৰ মুখ্য কোঠা, য'ত সাধাৰণতে জুইশাল আৰু তাৰ ওপৰত ঘৰুৱা সামগ্ৰী শুকুৱাই-সংৰক্ষণ কৰিবলৈ উঁচু ''ধোঁৱাচাং'' থাকিছিল।<ref name="Richa-housing">{{harvcol|Chutia|2026|pp=185-186}}</ref> আন অংশৰ ভিতৰত ৰন্ধনৰ সৈতে জড়িত ''মাজিয়া ঘৰ''; ঢেঁকী, ধান ৰখা পাত্ৰ আৰু জুইশাল থকা ''মৰাল ঘৰ''; শস্য ৰখাৰ পৃথক ''ভঁৰাল''; আৰু ''গোহালি'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-housing"/> [[File:Women of Chutia tribe preparing pithas.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত ৰান্ধনীঘৰত পিঠা প্ৰস্তুত কৰা চুতীয়া মহিলা।]] চুতীয়াসকলৰ মাজত ''এলেং ঘৰ'' বা ''মৰাং ঘৰ''ৰ পৰম্পৰাও আছে। ইয়াক উঁচু বা চাংঘৰ সদৃশ সমূহীয়া ঘৰ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়, য'ত গাঁৱৰ ডেকাসকলে থাকি বিভিন্ন দক্ষতা আৰু পৰম্পৰাগত কলাৰ প্ৰশিক্ষণ লাভ কৰিছিল। এই প্ৰতিষ্ঠানৰ দায়িত্বত থকা ব্যক্তিজনক ''এলেং ঘড়ীয়া বৰুৱা'' বোলা হৈছিল।<ref name="Richa-housing"/> ===পৰম্পৰাগত খেল=== চুতীয়াসকলৰ মাজত লিপিবদ্ধ পৰম্পৰাগত খেলৰ ভিতৰত ''ঘিলা খেল'', ''ঢোপ খেল'' বা ''হেতালি খেল'', মল্লযুদ্ধ (''মল্ল যোধা'') আৰু ''নাও খেল'' আছে। ''ঘিলা খেল'' মাটিত আঁকা কিছুমান খোপত খেলা হয়; খেলুৱৈয়ে এটা ভৰিত জপিয়াই সৰু শিল বা ''ঘিলা'' আগবঢ়ায়। ''ঢোপ খেল'', যাক ''হেতালি খেল''ো কোৱা হয়, সৰু শিলগুটিৰে খেলা দলীয় খেল।<ref name="Richa-games">{{harvcol|Chutia|2026|pp=170–176}}</ref> উৎসৱ আৰু আন বিশেষ উপলক্ষত নাওবাইচো অনুষ্ঠিত হৈছিল; প্ৰতিযোগী দলে তাল মিলাই নাও বাই আৰু একেলগে গীত গায়।<ref name="Richa-games"/> ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== ===স্বাধীনতা আন্দোলন আৰু ৰাজনীতি=== *[[সোণাৰাম চুতীয়া]]—[[যোৰহাট জিলা]]ৰ বৈষ্ণৱ পণ্ডিত, স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু শিক্ষাবিদ। *বিৰোচন চুতীয়া—[[গোলাঘাট জিলা]]ৰ ব্ৰিটিছবিৰোধী স্বাধীনতা সংগ্ৰামী, যাক ব্ৰিটিছসকলে মৃত্যুদণ্ড দিছিল।<ref>{{cite news |last=Handique |first=Siddhartha |title=Veer Birochon Chutia memorial |work=Assam Times |date=18 September 2015}}</ref> *কেৰকেটুৱা চুতীয়া—[[তিতাবৰ]]ৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী, যাক ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ বাবে ১৯২২ চনত কাৰাবন্দী কৰা হৈছিল।<ref name="AssamGovJorhat">{{cite web |title=Renowned Personalities of Jorhat District |url=https://assam.gov.in |publisher=District Administration, Jorhat, Government of Assam |access-date=September 26, 2026}}</ref> *মহেশ্বৰ চুতীয়া—[[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ [[চৰাইদেউ|চাৰিং]] অঞ্চলৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী। তেওঁ ১৯৪২ চনৰ স্বাধীনতা আন্দোলন আৰু ''মৃত্যু বাহিনী''ত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ১৯৯৭ চনত অসম চৰকাৰৰ পৰা তাম্ৰপত্ৰ লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Maheshwar Chutia |url=https://cmsadmin.amritmahotsav.nic.in/district-reopsitory-detail.htm?24366= |website=Digital District Repository |publisher=Ministry of Culture, Government of India |access-date=26 September 2026}}</ref> *নগেন চুতীয়া—[[ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন]] আৰু ১৯৪২ চনৰ সৰুপথাৰ ৰে'লপথ ধ্বংসাত্মক কাৰ্যৰ সৈতে জড়িত স্বাধীনতা সংগ্ৰামী। এই ঘটনাৰ বাবে তেওঁক দহ বছৰৰ সশ্ৰম কাৰাদণ্ড বিহা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=The incident of train derailment in Sarupathar |url=https://heritageexplorer.in/itihas_details/14 |website=Heritage Explorer |access-date=26 September 2026}}</ref> *[[সুমিত্ৰা হাজৰিকা]]—বিশিষ্ট অসমীয়া নাৰীবাদী লেখিকা, সমাজকৰ্মী আৰু নাৰী শক্তি পুৰস্কাৰ (২০১৭) বিজয়ী। *ঘনকান্ত ফুকন—স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু চুতীয়া সন্মিলনৰ অন্যতম প্ৰধান প্ৰতিষ্ঠাপক।{{sfn|Baruah|2007|pp=224–225}} *চিদানন্দ শইকীয়া—স্বাধীনতা সংগ্ৰামী, শিক্ষাবিদ, লেখক আৰু [[বোকাখাত]]ৰ সাংবাদিকতাৰ পথিকৃৎ। বোকাখাত সাহিত্য সভাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু ছোভিয়েট দেশ নেহৰু বঁটাপ্ৰাপক। *[[সোণেশ্বৰ বৰা]]—স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু ৰাজনীতিবিদ; ১৯৬৭ৰ পৰা ১৯৭৮ চনৰ ভিতৰত অসম চৰকাৰৰ কৃষি আৰু সমবায় মন্ত্ৰী আছিল। তেওঁ [[অসম গ্ৰামীণ বিকাশ বেংক]] প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ লগতে অসমত ক্ষুদ্ৰ চাহ বাগিচাৰ ধাৰণাৰ পথিকৃৎ আছিল। *[[অতুল বৰা]]—২০১৬ চনৰ পৰা [[বোকাখাত বিধানসভা সমষ্টি|বোকাখাত সমষ্টি]]ৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ বিধায়ক।<ref name="CrossCurrent2024">{{cite web |title=চুতীয়া জনগোষ্ঠীঃ আত্মপ্ৰতিষ্ঠাৰ সংগ্ৰাম, জনজাতিকৰণৰ দাবী আৰু ইয়াৰ যুক্তিযুক্ততা |url=https://thecrosscurrent.in/the-chutia-community-the-struggle-for-self-establishment-the-demand-for-tribalization-and-its-rationale/ |website=The CrossCurrent |date=30 November 2024 |access-date=26 September 2026 |language=as}}</ref> *[[অজন্তা নেওগ]]—[[গোলাঘাট বিধানসভা সমষ্টি|গোলাঘাট সমষ্টি]]ৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ বিধায়ক।<ref name="CrossCurrent2024"/> *[[বিমল বৰা]]—[[টিংখং বিধানসভা সমষ্টি|টিংখং সমষ্টি]]ৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ বিধায়ক।<ref name="CrossCurrent2024"/> *শৰৎ শইকীয়া—[[মাহমৰা বিধানসভা সমষ্টি|মাহমৰা সমষ্টি]]ৰ প্ৰাক্তন বিধায়ক। *[[অমিয় কুমাৰ ভূঞা]]—[[বিহপুৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি|বিহপুৰীয়া সমষ্টি]]ৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ প্ৰাক্তন বিধায়ক।<ref name="CrossCurrent2024"/> ===সাহিত্য, ইতিহাস আৰু শিক্ষা=== *[[স্বৰ্ণলতা বৰুৱা]]—ইতিহাসবিদ, [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ প্ৰাক্তন অধ্যাপক আৰু ''Indian History Congress''ৰ প্ৰাক্তন সভাপতি। অসমৰ ইতিহাস আৰু ইয়াৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ ইতিহাস বিষয়ক গৱেষণাৰ বাবে পৰিচিত। *কোষেশ্বৰ বৰুৱা—ইতিহাসবিদ, লেখক, ছয়দুৱাৰ মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আৰু [[গহপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|গহপুৰ সমষ্টি]]ৰ প্ৰাক্তন বিধায়ক। *ধৰ্মেশ্বৰ চুতীয়া—পণ্ডিত আৰু পাণ্ডুলিপি গৱেষক। [[কামৰূপ অনুসন্ধান সমিতি]]ৰ প্ৰাক্তন সম্পাদক আৰু ''A Descriptive Catalogue of Manuscripts'' গ্ৰন্থৰ সংকলক। *ৰামচন্দ্ৰ চুতীয়া—অসমীয়া লেখক আৰু শিক্ষাবিদ। তেওঁ ২৯খন গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছে, যাৰ ভিতৰত [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ জনজাতিসমূহৰ সমাজ আৰু নৃতাত্ত্বিক অধ্যয়ন বিষয়ক আঠখন গ্ৰন্থ অন্তৰ্ভুক্ত। ২০২৫ চনৰ লুমিনাছ লুম্মেৰ দাই সাহিত্য বঁটাপ্ৰাপক।<ref>{{cite news |title=Luminous Lummer Dai Literary Award-2025 to be awarded to Ramchandra Chutia and Dr Ashok Kumar Pandey |url=https://archive.arunachaltimes.in/index.php/2025/05/18/luminous-lummer-dai-literary-award-2025-to-be-awarded-to-ramchandra-chutia-and-dr-ashok-kumar-pandey/ |work=The Arunachal Times |date=18 May 2025}}</ref> *হৰিপ্ৰসাদ নেওগ—অসমীয়া লেখক, শিক্ষাবিদ আৰু সাহিত্য সংগঠক। মৰিয়নি মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰাক্তন অধ্যক্ষ, [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ প্ৰাক্তন সাধাৰণ সম্পাদক আৰু [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ পাঠ্যপুথি সমন্বয় সমিতিৰ সম্পাদক আছিল।<ref>{{cite web |title=বৈচিত্ৰ্যময় অসম |url=https://www.sebaonline.org/textbooks/class-9/ASSAMESE%20MIL_Rapid%20Reader_BOISITRAMAI%20AXOM_Assamese_Class%20IX-X.pdf |publisher=Board of Secondary Education, Assam |language=as |page=56}}</ref> *ভ্ৰমৰ চন্দ্ৰ শইকীয়া—[[জাঁজী]]ৰ বিশিষ্ট লেখক, শিক্ষক আৰু বিংশ শতিকাৰ চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ অন্যতম প্ৰাৰম্ভিক সংগঠক। ===বিজ্ঞান, চিকিৎসা আৰু উদ্ভাৱন=== *[[জয়ন্তী চুতীয়া]]—ভাৰত চৰকাৰৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিভাগৰ এমেৰিটাছ বিজ্ঞানী আৰু বিশিষ্ট পদাৰ্থবিজ্ঞানী। *[[গুণাৰাম খনিকৰ]]—বিশ্বখ্যাত বনৌষধি বিশেষজ্ঞ। *[[নোমল চন্দ্ৰ বৰা]]—স্নায়ুৰোগ বিশেষজ্ঞ আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথম ছুপাৰ-স্পেচিয়েলিটি তৃতীয় স্তৰৰ চিকিৎসালয় GNRC-ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক। *[[উদ্ধৱ ভৰালী]]—১৪০টাতকৈ অধিক উদ্ভাৱনৰ কৃতিত্ব থকা বিশ্বখ্যাত উদ্ভাৱক। *দিব্যজ্যোতি চুতীয়া—ভূ-তথ্যবিজ্ঞানী আৰু উত্তৰ-পূব মহাকাশ প্ৰয়োগ কেন্দ্ৰ (NESAC)ৰ ভূ-তথ্যবিজ্ঞান আৰু তথ্য-প্ৰযুক্তি বিভাগৰ মুৰব্বী। ২০১৯ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় জিঅ'মেটিক্স বঁটা (প্ৰযুক্তি) লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Awards & Recognition |url=https://nesac.gov.in/about/awards/ |publisher=North Eastern Space Applications Centre |access-date=26 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Geoinformatics & IT Division |url=https://nesac.gov.in/geoinformatics-it-division-gid/ |publisher=North Eastern Space Applications Centre |access-date=26 September 2026}}</ref> *মহানন্দ চুতীয়া—কেন্দ্ৰীয় মুগা এৰি গৱেষণা আৰু প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠানৰ ৰেচম বিজ্ঞানী। মুগা পলুৰ ৰোগ আৰু ৰেচম পালন বিষয়ক গৱেষণাৰ বাবে পৰিচিত।<ref>{{cite web |title=Dr. Mahananda Chutia, M.Sc., Ph.D. |url=https://cmerti.res.in/wp-content/uploads/2021/03/Mahananda-Chutia.pdf |publisher=Central Muga Eri Research and Training Institute |access-date=26 September 2026}}</ref> ===কলা, সংস্কৃতি আৰু ক্ৰীড়া=== *[[হেমপ্ৰভা চুতীয়া]]—ডিব্ৰুগড়ৰ বিশিষ্ট তাঁতশিল্পী আৰু শিল্পী। পৰম্পৰাগত বয়নশিল্পলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে ২০২৩ চনত [[পদ্মশ্ৰী]] আৰু অসম গৌৰৱ বঁটাৰে সন্মানিত। *[[বিশ্বজিৎ বৰা]]—[[মুম্বাই]]ভিত্তিক ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক, প্ৰযোজক, লেখক আৰু সম্পাদক। *কৃষ্ণমণি চুতীয়া—''চল গৰী'' আৰু ''আম পাত লম্বা লম্ব'' আদি জনপ্ৰিয় গীতৰ বাবে পৰিচিত অসমীয়া গায়ক। *মহেন্দ্ৰ চুতীয়া—[[যোৰহাট জিলা]]ৰ বিশিষ্ট ঢুলীয়া ওজা আৰু ঢোলবাদক। ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আঞ্চলিক দূৰদৰ্শনত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰাৰ লগতে পৰম্পৰাগত ''ঢুলীয়া ওজা'' কলাৰ প্ৰচাৰৰ বাবে পৰিচিত। *[[গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ]]—অসমীয়া ফেশ্বন আৰু পোছাক পৰিকল্পনাকাৰী তথা চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক। ''[[মিছন চাইনা]]'', ''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]'' আৰু ''চিকাৰ'' আদি অসমীয়া চলচ্চিত্ৰত কৰা কামৰ বাবে পৰিচিত।<ref>{{cite web |title=Who is Garima Saikia Garg? Wife of Zubeen Garg and Acclaimed Assamese Costume Designer |url=https://www.oneindia.com/india/who-is-garima-saikia-garg-acclaimed-assamese-singer-and-wife-of-zubeen-garg-7865093.html |website=OneIndia |date=19 September 2025 |access-date=26 September 2026}}</ref> *অভিনন্দন চুতীয়া—মুষ্টিযোদ্ধা। তেওঁ ২০১১ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া আৰু ছিনিয়ৰ ৰাষ্ট্ৰীয় মুষ্টিযুদ্ধ প্ৰতিযোগিতাত অসমক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Abhinandan Chutia |url=https://indiaboxing.in/boxers/2448 |publisher=Indian Amateur Boxing Federation |access-date=26 September 2026}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *অনু চুতীয়া—ভাৰতীয় ট্ৰেক চাইক্লিষ্ট। তেওঁ ২০১৬ চনৰ ট্ৰেক এছিয়া কাপত জুনিয়ৰ মহিলাৰ দলীয় স্প্ৰিণ্টত স্বৰ্ণপদক আৰু জুনিয়ৰ মহিলাৰ স্প্ৰিণ্টত ৰূপৰ পদক লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=Indian cyclists win 6 medals on day one of Track Asia Cup 2016 |url=https://indianexpress.com/article/sports/sport-others/indian-cyclists-win-6-medals-on-day-one-of-track-asia-cup-2016-3032626/ |work=The Indian Express |date=15 September 2016}}</ref><ref>{{cite news |title=India finish second with 8 medals on final day of Track Asia Cup 2016 |url=https://indianexpress.com/article/sports/sport-others/india-finish-second-with-8-medals-on-final-day-of-track-asia-cup-2016-3034781/ |work=The Indian Express |date=17 September 2016}}</ref> *[[নয়নমণি শইকীয়া]]—ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহিলা লন বল খেলুৱৈ। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin}} * {{citation |first=S L |last=Baruah |title=A Comprehensive History of Assam |year=1986 |publisher=Munshiram Manoharlal|ref=harv}} * {{cite book |last=Khanikar |first=Surjyakanta |title=চুতীয়া জাতিৰ ইতিহাস আৰু লোক-সংস্কৃতি |trans-title=History and Folk Culture of the Chutia Community |year=1991 |language=as|ref=harv}} *{{cite journal |last=Prinsep |first=James |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1838 |volume=7 |publisher=Asiatic Society of Bengal |url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ |language=en |ref=harv }} *{{cite journal |last=Hannay |first=S.F |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en |ref=harv }} * {{cite book|last1=Saikia|first1=Yasmin|title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India|date=2004|publisher=Duke University Press|isbn=082238616X|url=https://books.google.com/books?id=WfSmsuO6QugC|language=en|access-date=4 May 2020|archive-date=1 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230201230337/https://books.google.com/books?id=WfSmsuO6QugC|url-status=live |ref=harv}} * {{cite journal|last=Bhuyan|first=Rashmi Rekha|title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora|date=2023|journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology|volume=11|issue=2|pages=532|url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |ref=harv}} * {{cite book|last=Baruah|url=https://archive.org/details/chutiaburanji/mode/2up|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|date=2007|ref=harv}} * {{Citation |last=Bhattacharjee |first=J. B. |contribution=The Kachari (Dimasa) state formation |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |pages=391–397 |publisher=Assam Publication Board |place=Guwahati |year=1992|ref=harv}} * {{Cite thesis|last=Buragohain|first=Romesh|date=1988|title=Ahom State Formation in Assam: An Inquiry into the Factors of Polity Formation in Medieval North East India|type=PhD|publisher=North-Eastern Hill University|degree=PhD|hdl=10603/61119|ref=harv}} * {{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/284925 |year=2018|ref=harv }} * {{cite journal |last1=Acharyya |first1=Prarthana |last2=Mahanta |first2=Sakuntala |year=2019 |title=Language vitality assessment of Deori: An endangered language |url= |journal=Language Documentation & Conservation |volume=13 |issue= |pages=514–544 |doi= |hdl=10125/24853 |access-date=|ref=harv}} *{{cite book |last=Gogoi |first=Jahnavi |title=Agrarian System of Medieval Assam |publisher=Concept Publishing Company |place=New Delhi |year=2002|ref=harv}} *{{cite book |last1=Borboruah |first1=Hiteswar |title=Ahomar Din |date=1997 |publisher=Assam Prakashan Parishad|pages= |isbn=|ref=harv}} * {{Citation| last = Guha| first = Amalendu| title = The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)| journal = Social Scientist| volume = 11| pages = 3–34| date = December 1983| doi = 10.2307/3516963| issue = 12| jstor = 3516963| url = http://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/handle/123456789/3259| access-date = 23 March 2021| archive-date = 6 July 2023| archive-url = https://web.archive.org/web/20230706211727/https://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/handle/20.500.12413/3259| url-status = live|ref=harv}} * {{cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Assam Administration |location=Calcutta |year=1930|ref=harv}} *{{Cite journal|last=Jacquesson|first=François|date=2008|title=Discovering Boro-Garo|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|journal=History of an Analytical and Descriptive Linguistic Category|access-date=23 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803001248/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|archive-date=3 August 2019|url-status=dead|archivedate=3 August 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190803001248/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|deadurl=yes |ref=harv}} * {{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |year=1997 |ref=harv}} * {{cite journal |last1=Jacquesson |first1=François |last2=van Breugel |first2=Seino |title=The linguistic reconstruction of the past: The case of the Boro-Garo languages |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |date=3 November 2017 |volume=40 |issue=1 |pages=90–122 |doi=10.1075/ltba.40.1.04van |ref=harv}} *{{Cite journal |last1=Kumar |first1=Vikrant |last2=Basu |first2=Debashis |last3=Reddy |first3=B Mohan |year=2004 |title=Genetic Heterogeneity in Northeastern India: Reflection of Tribe–Caste Continuum in the Genetic Structure |url= |journal=American Journal of Human Biology |volume=16 |issue=3 |pages=334–345 |doi=10.1002/ajhb.20027|s2cid=22571529|ref=harv }} *{{citation |first=Guptajit |last=Pathak |title=Assam's history and its graphics |year=2008 |publisher=Mittal Publications|ref=harv}} *{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |publisher=Gauhati University |year=2026 |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/720611 |via=Shodhganga |access-date=19 August 2026 |ref=harv }} *{{Cite book|last=Dalton|first=Edward Tuite|url=https://books.google.com/books?id=9wxWAAAAcAAJ&dq=bihiya+ahom&pg=PA77|title=Descriptive Ethnology of Bengal|date=1872|publisher=Office of the superintendent of government printing|language=en|ref=harv}} * {{cite journal|last1=Shin|first1=Jae-Eun|year=2020|title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, The Chutiyas and the Dimasas|journal=The Indian Economic and Social History Review|volume=57|issue=1|pages=49–75|doi=10.1177/0019464619894134|s2cid=213213265|ref=harv}} * {{Citation |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |place=Allahabad |year=1985| url=http://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf|ref=harv}} * {{Citation |last=Nath |first= D |contribution=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |year=2013 |title=Early States in North East India |editor-last1=Bhattarcharjee |editor-first1=J B| editor-last2=Syiemlieh |editor-first2=David R |pages = 24–49 |place=Delhi |publisher=Regency Publications| isbn=978-81-89233-86-0|ref=harv}} *{{Citation |last=Sarma |first=Benudhar |title=Maniram Dewan|publisher=Manuh Prakashan |place=Guwahati |year=1993|ref=harv}} *{{Citation|last=Hamilton|first=Francis|title=An Account of Assam|editor-last1=Bhuyan|editor-first1=Surya Kumar|publisher=The Government Of Assam|year=1940|ref=harv}} {{refend}} {{Assam}} {{অসমৰ জনগোষ্ঠী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]] 1r1w86t7n7jxnq7fss7uqwhcy931fzi 651828 651827 2026-11-10T00:09:54Z Ananya Taye 28065 /* পৰৱৰ্তী কাল */ 651828 wikitext text/x-wiki {{About|চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া ৰাজ্যখন|চুতীয়া ৰাজ্য}} {{short description|উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ অসমৰ এটা জনগোষ্ঠী}} {{Infobox ethnic group | group = চুতীয়া জনগোষ্ঠী | native_name = |image = [[File:Chutia Bihu group.png|none|300px]] | image_caption = পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকত চুতীয়া যুৱক-যুৱতীৰ এটা দল। | population = | popplace = প্ৰধানকৈ [[উজনি অসম]], মধ্য অসম আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ বিভিন্ন জিলা; লগতে অসমৰ নগৰাঞ্চলসমূহ | languages = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[দেউৰী ভাষা|দেউৰী-চুতীয়া ভাষা]](পৌৰাণিক ৰাজকীয়) | religions = [[হিন্দুধৰ্ম]] (বিশেষকৈ [[একশৰণ ধৰ্ম]])<ref>{{cite book |title=Comprehensive history of Assam, SL Baruah |pages=182}}</ref><ref>{{cite book |title=Comprehensive history of Assam, SL Baruah |pages=403, 406–7}}</ref>, অৰ্ধ হিন্দু | related = {{hlist|[[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]], [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]], [[সোণোৱাল কছাৰী]], অন্যান্য [[বড়ো-কছাৰী]]}} | footnotes = }} '''চুতীয়া জনগোষ্ঠী''' ([[ইংৰাজী]]: Chutia; ইংৰাজী উচ্চাৰণ: {{IPAc-en|ˈ|s|ʊ|ð|iː|j|aː}}; ''Sutia'' বুলিও লিখা হয়) ভাৰতৰ [[অসম]]ৰ এটা বড়ো-কছাৰী মূলৰ আদিম থলুৱা [[জনগোষ্ঠী]],<ref>"Most of the tribal members of the Mataks like the Morans, Barahis, Kacharis and Chutiyas, being members of the great Bodo family, had allied religious beliefs and customs."{{harvcol|Dutta|1985|p=48}}</ref> যাৰ ইতিহাস [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে নিবিড়ভাৱে জড়িত।<ref name="ReferenceA">"In the chronicles of Assam, either in the Tai-Ahom or Assamese languages, two kingdoms were important in 15th and 16th century Upper Assam. These two “peoples” were called Kachari and Chutiya in the Assamese language, and respectively Tumisa (or Timisa) and Tiora in the Tai-Ahom language."{{harvcol|Jacquesson|2008|p=29}}</ref> ৰাজধানী [[শদিয়া]]ত অৱস্থিত চুতীয়া ৰাজ্য মধ্যযুগীয় অসমৰ এটা মুখ্য ৰাজনৈতিক শক্তি আছিল। ১৫২৩–২৪ চনত [[আহোম ৰাজ্য]]ত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ পূৰ্বে ইয়াৰ ভূখণ্ড পূব আৰু উত্তৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ৰ বৃহৎ অংশ আৰু সংলগ্ন সীমান্ত অঞ্চললৈ বিস্তৃত আছিল।<ref>"[T]he Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west." {{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref><ref>{{harvcol|Gogoi|2002|pp=20–21}}</ref> ৰাজ্যখন অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ পাছত চুতীয়া জনসংখ্যাৰ কিছুমান অংশক উজনি অসমৰ আন ঠাই<ref>"(After defeating the Chutiyas, a number) of blacksmiths and other artisans were taken from Sadiya to the Ahom capital. Having settled all these matters Suhunmung returned to Charaideo where he performed the 'Rikkhan' ceremony"{{harvcol|Baruah|2007|p=178}}</ref><ref>{{harvcol|Sarma|1993|p=287) Dewanar Atla: "Suhungmung or Swarganarayan, after defeating Dhirnarayana and his minister Kasitora, received a number of Dola, Kali..Hiloi and gunpowder (Kalai-khar). Besides these, he also made a number of blacksmiths (Komar) prisoners and settled them either at Bosa (in present-day [[Jorhat district]]) or Ujjoni regions"}}</ref> আৰু মধ্য অসমলৈ<ref>"(T)he outer limit of Darrang district, in the western-most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutiyas in the early part of the sixteenth century."{{harvcol|Shin|2020|p=53}}</ref> পুনৰ্বাসিত কৰা হয়। চুতীয়াসকল [[অসমীয়া জাতি|অসমীয়া জাতিসত্তা]] গঠন কৰা মূল গোটসমূহৰ অন্যতম।<ref>{{cite book |last=Dube |first=S. C. |title=Indian Society |url=https://archive.org/details/indiansociety0000scdu |publisher=National Book Trust |location=New Delhi |year=1990 |page=[https://archive.org/details/indiansociety0000scdu/page/20 20] |isbn=81-237-1031-3 |quote=The history of the Mongoloid groups in Assam is long ... this element constitutes the bedrock of Assamese culture and society. [...] Another important cluster of Indo-Mongoloid population, includes the Chutia, Deuri, Mishing, and Moran. They now live in upper Assam. The Chutias and Morans had their own kingdoms in the past.}}</ref><ref>"Many were the people throughout Assam who considered themselves “Chutiyas”, especially in Upper Assam, but they were considered to be an Assamese 'caste' since they were (and still are) quite indistinguishable from common Assamese people; actually, they were (and still are) one of those traditional groups of Assam that came to form the Assamese people." {{harvcol|Jacquesson|2008|p=29}}</ref> ঔপনিৱেশিক যুগৰ আৰম্ভণিতে [[কলিয়াবৰ]]ৰ পূবফালৰ উজনি অসমত চুতীয়া জনগোষ্ঠী জনসংখ্যাৰ হিচাপত দ্বিতীয় বৃহত্তম গোট আছিল।<ref>"In the parts east from Kaliabor, the tribe next most numerous is called Chutiya."{{harv|Hamilton|1940|p=53}}</ref> বৰ্তমানো তেওঁলোকৰ মুখ্য বসতি উজনি অসমত; ইয়াৰ লগতে দৰং, মৰিগাওঁ,কাৰ্বি আংলং, নগাঁও, উত্তৰ গুৱাহাটী (বিশেষকৈ চাংসাৰি আৰু ৰংমহল) আৰু বৰাক উপত্যকাতো উল্লেখযোগ্য জনসংখ্যা আছে।<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=42}}</ref>{{efn|১৮৮১ চনৰ লোকপিয়লত অসমত গণনা কৰা ৬০,২৩২ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ২২.৫% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰ জিলাৰ বাহিৰত বাস কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত নগাঁৱত ৮,০৫৫, গোৱালপাৰাত ১,৯১৮, দৰঙত ১,৩৬২, কামৰূপত ১,১৬৮ আৰু কাছাৰ সমভূমিত ১,০৬৯ জন আছিল।<ref>{{cite book |last=Lyall |first=Charles |title=Report on the Census of Assam for 1881 |location=Calcutta |publisher=Government of India |year=1883 |at=Final Census Table VIII, Castes and Tribes}}</ref> ১৮৯১ চনতো একেধৰণৰ বিস্তৃতি দেখা যায়; ৮৭,৬৯১ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ১৮% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰৰ বাহিৰত আছিল—নগাঁৱত ১০,৪৬৮, দৰঙত ৩,৫৪৬, কামৰূপত ১,০৩৬ আৰু আন জিলাসমূহত ৮৪৮ জন।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=Census of India, 1891: Assam |volume=I |location=Shillong |publisher=Assam Secretariat Printing Office |year=1892 |page=270}}</ref>}} ১৮৮১-১৯২১ চনত কৰা লোক পিয়লত(census) গোৱালপাৰা জিলাতো কিছু সংখ্যক(আজিৰ‌‌ দিনত আনুমানিক ৪০-৫০‌ হাজাৰ) চুতীয়া আছিল বুলি উল্লেখ আছে যদিও আজিৰ দিনত দেখা পোৱা নাযায়। ঐতিহাসিক চুতীয়াসকল মূলতঃ [[বড়ো-কছাৰী]] গোটৰ অন্তৰ্গত আছিল<ref name=":1">(M)embers of the Mataks like the Morans, Barahis, Kacharis and Chutiyas, being members of the great Bodo family, had allied religious beliefs and customs. All of them worshipped a Primodial male deity and a Primodial female deity, and all of them were animist.{{harvcol|Dutta|1985|pp=48}}</ref> আৰু তেওঁলোকৰ মাজত কিছু শান মিশ্ৰণ থকাৰ সম্ভাৱনাও উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>"From the physical appearance of the Chutiyas, Gait opinies "they have in their frames a considerable infusion of Shan blood...." This may be possible because the Chutiyas were the next neighbours of the Shans of southeast Asia"{{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref> ২০০৬ চনৰ উজনি অসমৰ ছটা জনগোষ্ঠীৰ ওপৰত কৰা এটা নৃতাত্ত্বিক মাপবিদ্যাগত অধ্যয়নত চুতীয়া নমুনাৰ সৈতে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ সাদৃশ্য সৰ্বাধিক পোৱা যায়; তাৰ পাছত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]]।<ref name="Deori">{{cite journal |last1=Baruah |first1=Tiluttoma |last2=Mondal |first2=Sudipta |last3=Gharami |first3=Ajay Kumar |last4=Adak |first4=Dipak Kumar |title=The Tai-Phake of Assam, India—A morphometric study and population comparison with neighbouring groups |journal=Collegium Antropologicum |volume=30 |issue=3 |year=2006 |pages=579–583 |pmid=17058528 |url=https://hrcak.srce.hr/file/43439 |access-date=2026-09-13 |archivedate=2022-06-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220615224135/https://hrcak.srce.hr/file/43439 |deadurl=yes }}</ref> ২০০৪ চনৰ এটা জিনগত অধ্যয়নে চুতীয়া, আহোম আৰু ৰাজবংশীসকলক ঐতিহাসিক জনজাতি–জাতি নিৰন্তৰতাৰ মাজৰ এটা মধ্যৱৰ্তী অৱস্থানত ৰাখে।<ref>"The process of assimilation of some of the tribes in the caste hierarchy is probably reflected in the broad constellation of populations in the multidimensional plot (Fig. 3); on the one end it is the constellation of populations subscribing to the caste system, while the other end of the plot is the constellation of tribal groups. In between lie groups like the Rajbanshi, Chutiya, and Ahom, which were supposed to have undergone the process discussed above." {{harvcol|Kumar|Basu|Reddy|2004|p=339}}</ref><ref>"The Chutia, Ahom, and Rajbanshis constitute a separate and compact cluster positioned in the center of MDS plot."{{harvcol|Kumar|Basu|Reddy|2004|p=341}}</ref> চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ছোৱাত তেওঁলোকৰ মাজত সংস্কৃতকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া চলিছিল,<ref>"The frequent appearance of Vaiṣṇava brahmins in the Chutiya royal grants shows their enhanced presence in the court and rural society." {{harvcol|Shin|2020|p=55}}</ref><ref>{{harv|Dutta|1985|p=29}}</ref> আৰু ষোড়শ শতিকাৰ পাছত [[একশৰণ ধৰ্ম]]ৰ প্ৰভাৱত অধিক সাংস্কৃতিক পৰিৱৰ্তন ঘটে।<ref>"(A)fter the sixteenth century with the advent of the neo-Vaiṣṇava movement of Śankaradeva which brought about a profound change in the cultural and historical consciousness of the local population, including the Chutiyas." {{harvcol|Shin|2020|p=55}}</ref> তেওঁলোকে ওচৰ-চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে, বিশেষকৈ আহোমসকলৰ সৈতে, আত্মসাৎ আৰু আন্তঃবিবাহৰ প্ৰক্ৰিয়াতো অংশ লয়।<ref>"While the Ahom has a subdivision called 'Chutia', the Chutia have a section known as 'Ahom'." {{harvcol|Kumar|Basu|Reddy|2004|p=337}}</ref> ভাৰত চৰকাৰে চুতীয়া জনগোষ্ঠীক অন্যান্য পিছপৰা শ্ৰেণী (OBC) হিচাপে স্বীকৃতি দিছে।<ref>{{Cite web |url=http://www.ncbc.nic.in/user_panel/GazetteResolution.aspx?Value=mPICjsL1aLvrfca7yFSI/925Go7SY9937UQ98B5lbFdbKCi85fJtx2wivIdOyNDx |title=Central List of OBCs |date=9 January 2015 |website=National Commission for Backward Classes |access-date=23 June 2021 |archive-date=26 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226204126/http://www.ncbc.nic.in/user_panel/GazetteResolution.aspx?Value=mPICjsL1aLvrfca7yFSI%2f925Go7SY9937UQ98B5lbFdbKCi85fJtx2wivIdOyNDx |url-status=dead }}</ref> জনগোষ্ঠীটোক [[অনুসূচিত জনজাতি]]ৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ দাবী বহুদিনীয়া; অসম চৰকাৰে এই অন্তৰ্ভুক্তিৰ বাবে ভাৰত চৰকাৰলৈ আনুষ্ঠানিক পৰামৰ্শ প্ৰেৰণ কৰিছে।<ref>{{cite web |title=Inclusion of Ethnic Communities in the Scheduled Tribes List |url=https://www.pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=2150795 |website=Press Information Bureau |publisher=Ministry of Tribal Affairs, Government of India |date=31 July 2025 |quote=The recommendation for inclusion of Chutiya, Koch-Rajbongshi, Matak, Moran, Tai-Ahom and Tea Tribe communities has been received from the State Government of Assam. |access-date=8 September 2026 }}</ref><ref>{{cite web |title=Tripartite meetings with various communities from Assam held today |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1488513 |website=Press Information Bureau |publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India |date=24 April 2017 |quote=The Six Communities namely Koch Rajbongshi, Moran, Motok, Tai Ahom, Chutia and Adivasi (Tea Tribes) have been demanding Scheduled Tribe status to these Communities. }}</ref> ==নাম== ''চুতীয়া'' নামটোৰ উৎপত্তিৰ কথা বিতংভাৱে জনা‌‌ নাযায়। [[আহোম ভাষা]]ৰ [[বুৰঞ্জী]]সমূহত চুতীয়া সকলক 𑜄𑜢𑜰𑜫 𑜍𑜠 (Tiora) বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |date=1920 |url=https://ia801408.us.archive.org/2/items/in.ernet.dli.2015.463794/2015.463794.Ahom-assamese-english-Dictionary.pdf |page=90–91 |language=en |access-date=2026-09-26}}</ref> আনহাতে অসমীয়া ভাষাৰ বুৰঞ্জীসমূহত ''চুতীয়া'' নাম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="ReferenceA"/> ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষভাগত পদ্মেশ্বৰ নাওবৈচা ফুকনে তেওঁৰ "অসম বুৰঞ্জী"ৰ "অসম দেশত চুটীয়া কুলৰ উৎপত্তি" শিতানত উল্লেখ কৰিছিল যে চুতীয়া সকলক পূৰ্বে ''"চুতীয়া-কছাৰী"'' বুলি কোৱা হৈছিল আৰু তেওঁলোকৰ মূল কুল ''"কছাৰী"'' আছিল।<ref>"পদ্মেশ্বৰ নাওবৈচা ফুকনে "অসম বুৰঞ্জী"ৰ "অসম দেশত চুটীয়া কুলৰ উৎপত্তি" শিতানতো লিখিছে— “চুটীয়াক পূৰ্বে চুটীয়া-কছাৰি বুলিছিল, চুটীয়াৰ আচল কুল কছাৰি”"{{harvcol|Baruah|2007|p=62}}</ref> ১৮৪৮ চনত বৃটিছ গৱেষক এছ. এফ. হেনেই (S. F. Hannay)-য়ে ''চুতীয়া'' নামটোৰ সৈতে ''[[ক্ষত্ৰিয়]]'' শব্দৰ সম্ভাৱ্য ব্যুৎপত্তিগত সম্পৰ্কৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁ দেউৰী চুতীয়াসকলৰ বিষয়ে আলোচনা কৰি চুতীয়াসকলৰ মাজত প্ৰচলিত প্ৰাচীন কামৰূপৰ ক্ষত্ৰিয় বংশৰ বংশধৰ হোৱাৰ পৰম্পৰাৰ কথা লিপিবদ্ধ কৰে। লগতে বৰ্মী আৰু শান ভাষাত ‘ৰ’ৰ সলনি ‘য়’ ধ্বনি ব্যৱহাৰৰ কথা উল্লেখ কৰি ''Chootyah'' নামটোক ''Xshattrya'' বা ''Chuttryah'' ৰূপৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |title=Notes on Ancient Temples and Other Remains in the Vicinity of Suddyah, Upper Assam |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |volume=17 |issue=1 |page=468 |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c7/Journal_of_the_Asiatic_Society_of_Bengal._June_1848_%28IA_s1id11854090%29.pdf}}</ref> ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনে (২০২০) চুতীয়া ৰাজবংশৰ তাম্ৰপত্ৰ আৰু বংশাৱলী বিশ্লেষণ কৰি তেওঁলোকৰ [[অসুৰ|অসুৰ-বংশীয়]] পৰিচয় আৰু [[ক্ষত্ৰিয়]] মৰ্যাদাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ব্ৰাহ্মণ্য বৈধতা প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰক্ৰিয়া আলোচনা কৰিছে। তেওঁৰ মতে, বৈষ্ণৱ ব্ৰাহ্মণসকলে স্থানীয় শাসকগোষ্ঠীৰ বংশাৱলী নিৰ্মাণ আৰু তেওঁলোকক ব্ৰাহ্মণ্য সামাজিক ব্যৱস্থাৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।{{sfn|Shin|2020|pp=55, 71–72}} ==ইতিহাস== ===প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস=== চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ লিপিবদ্ধ ইতিহাস পূব [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]] আৰু বিশেষকৈ [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত; পৰৱৰ্তীকালত এই অঞ্চলেই [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ ৰাজনৈতিক কেন্দ্ৰ হয়। প্ৰত্ন-মাপবিদ্যাগত প্ৰমাণে দেখুৱায় যে আদি-মধ্যযুগতেই শদিয়া অঞ্চলত ইটা নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা আছিল। ২০২৪ চনৰ এটা অধ্যয়নত প্ৰতিমাগড় আৰু পদুম পুখুৰীৰ ইটাসমূহক সাধাৰণভাৱে সপ্তমৰ পৰা দশম খ্ৰীষ্টীয় শতিকাৰ ভিতৰত ধৰা এটা একে প্ৰযুক্তিগত স্তৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Saikia2024">{{cite journal |last1=Saikia |first1=Raktim Ranjan |last2=Taye |first2=Chaitra Dhar |last3=Amin |first3=Nurul |last4=Konwar |first4=Sorat |last5=Panzeri |first5=Laura |last6=Galli |first6=Anna |title=Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History |journal=Applied Sciences |volume=14 |issue=14 |year=2024 |page=6271 |doi=10.3390/app14146271 |doi-access=free}}</ref> এই প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণসমূহ বৰ্তমানলৈকে লিপিবদ্ধ চুতীয়া শাসকসকলৰ সময়ৰ পূৰ্বৰ। ই শদিয়া অঞ্চলত প্ৰাচীন কালৰ পৰাই এক বিকশিত ইটা নিৰ্মাণ-পৰম্পৰাৰ উপস্থিতি সূচায় যদিও ইয়াৰ সৈতে পৰৱৰ্তী চুতীয়া ৰাজনৈতিক শক্তিৰ প্ৰত্যক্ষ সম্পৰ্ক এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাই। বৃহত্তৰ অঞ্চলটোৱে ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত বৰ্ণিত পবিত্ৰ ভূগোলতো গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান অধিকাৰ কৰিছিল। শদিয়াৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|তাম্ৰেশ্বৰী]]ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|দিক্কৰবাসিনী]] [[কামৰূপ]]ৰ এটা ধাৰণাৰ পূব সীমা হিচাপে দেখা যায়। জে-ইউন শ্বিনে লক্ষ্য কৰিছে যে গ্ৰন্থখনত বৰ্তমানৰ গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ ললিতকান্তৰ পৰা পূবলৈ দিক্কৰবাসিনীলৈ বিস্তৃত দেশখনক ললিতকান্তৰ পৰা পশ্চিমলৈ কৰতোয়া নদী লৈ বিস্তৃত অঞ্চলৰ বিপৰীতে দেখুওৱা হৈছে। প্ৰথম অঞ্চলটো ''[[কিৰাত]]''সকলৰ দেশ বুলি দেখুওৱা হৈছে—যাক সাধাৰণতে মধ্য আৰু উজনি ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বিস্তৃত তিব্বতী-বাৰ্মী ভাষী জনসমষ্টিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়—আনহাতে পশ্চিমৰ অঞ্চলটোক ব্ৰাহ্মণ, ঋষি আৰু ''বৰ্ণ'' ব্যৱস্থাৰ লোকৰ ব্ৰাহ্মণ্য স্থায়ী সমাজ হিচাপে উপস্থাপন কৰা হৈছে। শ্বিনৰ মতে এই বৈপৰীত্যই স্থায়ী কৃষি আৰু ব্ৰাহ্মণ্য বসতিৰ অসম বিস্তাৰ প্ৰতিফলিত কৰে, যদিও দুয়ো অঞ্চলেই কামৰূপৰ পবিত্ৰ ভূগোলৰ অংশ আছিল।<ref name="Shin2018Kamarupa">{{cite book |last=Shin |first=Jae-Eun |chapter=Region Formed and Imagined: Reconsidering Temporal, Spatial and Social Context of Kāmarūpa |editor1-last=Dzüvichü |editor1-first=Lipokmar |editor2-last=Baruah |editor2-first=Manjeet |title=Modern Practices in North East India: History, Culture, Representation |publisher=Routledge |location=London and New York |year=2018 |pages=39–40}}</ref>{{sfn|Dutta|1985|pp=29–31}} ===চুতীয়া ৰাজ্য=== {{Main|চুতীয়া ৰাজ্য}} এই পূবাঞ্চলীয় পৰিৱেশত চুতীয়া ৰাজনৈতিক শক্তিৰ বিকাশ ঘটে, যদিও ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস অল্পলিপিবদ্ধ। চতুৰ্দশ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধৰ পৰা শিলালিপি আৰু তাম্ৰশাসনৰ প্ৰমাণ অধিক স্পষ্ট হৈ উঠে; এই সময়ৰ তাম্ৰশাসনসমূহত পৰৱৰ্তী কালৰ [[শদিয়া]]ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা ''সধয়াপুৰ'' বা ''স্বধয়াপুৰ''ক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা ৰজাসকলৰ উল্লেখ পোৱা যায়।{{sfn|Shin|2020|pp=52–53}} ৰাজ্যখন শদিয়া আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন উত্তৰ-পূব অসম তথা বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অঞ্চলসমূহক কেন্দ্ৰ কৰি বিকশিত হৈছিল। মুখ্য ভূখণ্ড বৰ্তমানৰ [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[মাজুলী]]<ref name="Bhuyan"/> আৰু [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]] জিলাকে ধৰি,<ref>"N.N Acharyya, are of the opinion that the Chutiya kingdom extended up to Viswanath in the present Darrang district of Assam." {{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref><ref>{{harvcol|Nath|2013|p=27}}</ref><ref>"If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers extended as far as the outer limit of Darrang district, to the westernmost extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutiyas in the early part of the sixteenth century." {{harvcol|Shin|2020|pp=52–53}}</ref> বৰ্তমানৰ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ কিছু অংশও সামৰি লৈছিল।<ref>"..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west"{{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref><ref name="Bhuyan">"About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century, the area was brought under the control of the Ahoms and before that the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas."{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ সমভূমি আৰু পাহাৰৰ পাদদেশীয় অঞ্চলসমূহো ৰাজ্যখনৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{harvcol|Shin|2020|p=57}} "The ruins of two forts in Lohit district of&nbsp;Arunachal Pradesh is said to be the remains of Bhīṣmaka's city, viz. Bhismaknagar (sk. Bhīṣmakanagara): one ruin about 16 miles northwest of Sadiya at the foot of the hills&nbsp;between the rivers Dikrang and Dibang is known as the fort of Bhīṣmaka, and the other&nbsp;about 24 miles north of Sadiya between the gorges of those two rivers is believed to be the&nbsp;fort of Śiśupāla. Based on an inscribed brick with the name of Śrīśrī-Lakṣmīnārāyaṇa,&nbsp;discovered from the ruins of the forts in Bhismaknagar, it is assumed that Chutiya king&nbsp;Lakṣmīnārāyaṇa of the early fifteenth century had his capital in the area. The&nbsp;paleographical analysis of the inscription supports this dating."</ref><ref>"In the main, however, their territory was confined to the river valleys of the Suvansiri, Brahmaputra, Lohit, and the Dihing and hardly extended to the hills at its zenith."{{harvcol|Nath|2013|p=27}}</ref> ইতিহাসবিদ নিত্যানন্দ গগৈৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত অঞ্চল বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল, [[ইটানগৰ]] অঞ্চলসহ লৈকে, বিস্তৃত আছিল আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত ইয়াৰ পশ্চিম সীমা [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি|বিশ্বনাথ]]ৰ ওচৰৰ বৰগাং নদীলৈকে আছিল। এই পুনৰ্নিৰ্মাণৰ সমৰ্থনত তেওঁ [[শদিয়া]], বুৰৈ দুৰ্গ আৰু বৰগাং আৰু ডিকাই নদীৰ সংগমস্থলীৰ ওচৰৰ নক্সাপৰ্বতত পোৱা শিলৰ চিহ্ন সমূহৰ উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2|quote=During the days of his successors, this kingdom[Chutia], at times, included besides the regions as mentioned above, also a part of the hilly province of present Arunachal Pradesh inclusive of Itānagar, its present capital, and its adjacent territories in the Brahmaputra valley as far west as to the river Bargāng near Biswanath in the Sonitpur District. Similar marks on stones found in the old archaeological ruins in Sadiyā, on the bank of the Buroi river and in the Naxāpāhār at the confluence of the Bargāng and the Dikai rivers inside Arunachal Pradesh, support this belief.}}</ref> গগৈয়ে চতুৰ্দশ আৰু পঞ্চদশ শতিকাৰ চুতীয়া ৰজাসকলৰ শিলালিপি আৰু তাম্ৰশাসনৰ ভিত্তিত কয় যে শদিয়া বা সধয়াপুৰক কেন্দ্ৰ কৰি থকা এই ৰাজবংশই [[উজনি অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভূমি সামৰি লোৱা এখন "বিস্তৃত দেশ"ত শাসন কৰিছিল।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2|quote=Moreover, the inscriptions like the Dhenukhanā Copper Plate of Satyanārāyan of Śaka 1314 (1392 A.D.), the Barmutiyā Bil Copper Plate of the prince Dharmanārāyan a son of Satyanarayan of Śaka 1314, the Ghilāmorā Copper Plate of Laksminārāyan of Śaka 1323 (1401 A.D.), the Chepākhowā Copper Plate of Śaka 1350 (1428 A.D.) and the Pāyā-tāmreswari Temple Inscription of Mukta (Yuva) Dharmanārāyan of Śaka 1364 (1442 A.D.), also confirm that this line of kings had their capital at Sadiyā or Sadhayāpur and they ruled once an extensive country comprising a part of Upper Assam and Arunachal Pradesh, at least in the last part of the 14th century and the first part of the 15th century A.D.}}</ref> নেই ইলিয়াছে ১৮৭৬ চনত উদ্ধৃত কৰা এখন পুৰণি অসমীয়া বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণ অনুসৰি, চুকাফাৰ আগমনৰ পূৰ্বে অঞ্চলটোৰ চুতীয়া শাসকসকলে [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু বৰাহী মুখীয়াল সমূহৰ ওপৰত সাৰ্বভৌম কৰ্তৃত্ব চলাইছিল।<ref>{{cite book |last=Acharyya |first=N. N. |title=The History of Medieval Assam |year=1966 |page=232}}</ref><ref>{{cite book |last=Burhagohain |first=R. C. |chapter=A Note on the Morans, the Borahis and the Chutiyas |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |edition=2nd |year=2003 |publisher=Publication Board Assam |location=Guwahati |page=61}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ই মধ্যযুগীয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ অন্যতম মুখ্য ৰাজনৈতিক শক্তিলৈ বিকশিত হয়; অমলেন্দু গুহই পঞ্চদশ শতিকালৈ চুতীয়াসকলক উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক গঠনসমূহৰ ভিতৰত “সৰ্বাধিক বিকশিত” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>"The period from 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutia, the Tai-ahom, the Koch, the Dimasa, the Tripuri, the Meithei, the Khasi and the Pamar- all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century....The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutias." {{harvcol|Guha|1983|p=5}}</ref> এছ. কে. দত্তৰ মতেও ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত চুতীয়াসকল আটাইতকৈ উন্নত আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এক সু-বিকশিত সভ্যতা আছিল।<ref>"Indeed it appears that of all the tribes of the Brahmaputra valley, the Chutiyas were the most advanced and had a well-developed civilization." {{harvcol|Dutta|1985|p=29}}</ref> ইতিহাসবিদ ইয়াছমিন শইকীয়াৰ মতে, ত্ৰয়োদশ শতিকাত চুতীয়াসকল উজনি লৌহিত্য উপত্যকাৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী জনগোষ্ঠী আছিল আৰু সেই সময়তে তেওঁলোকৰ নিজা ৰজা আৰু শদিয়াত ৰাজধানী আছিল।<ref>{{harvcol|Saikia|1997|p=188}}: "In the thirteenth century, the Chutias were by far the most powerful group in the upper Lauhitya valley having a king and a capital city at Sadiya."</ref> ৰাজ্যখনৰ কৌশলগত অৱস্থানে শাসকসকলক অসম, [[তিব্বত]] আৰু দক্ষিণ [[চীন]]ৰ মাজৰ পূবমুখী বাণিজ্য আৰু জন-চলাচল নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈও সক্ষম কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Saikia|2004|p=8}}</ref> [[File:Archival photo of Eastern Gate of Bhismaknagar.jpg|thumb|350px|চুতীয়া ৰাজ্যৰ ভীষ্মকনগৰ দুৰ্গৰ পূব প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ধ্বংসাৱশেষ।]] শিলালিপিৰ পৰা জনা প্ৰাৰম্ভিক শাসকসকলৰ ভিতৰত নন্দিন—নন্দী বা নন্দীশ্বৰ বুলিও পাঠ কৰা হয়—অন্যতম। ''ধেনুখনা'' তাম্ৰশাসনত তেওঁক ''সধয়াপুৰ''ৰ অধিপতি বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। তেওঁৰ নামৰ আগৰ ক্ষতিগ্ৰস্ত বংশাৱলী অংশত নন্দীশ্বৰক এজন পূৰ্বৱৰ্তী শাসকৰ কন্যা (''tanayā'')ৰ যোগেদি জন্ম হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে; কিন্তু সেই শাসকৰ নাম শিলালিপিৰ বাচি থকা অংশত এতিয়া পঢ়িব নোৱাৰি।{{efn|ধেনুখনা ফলকৰ সংশ্লিষ্ট অংশ খণ্ডিত আৰু বহু অক্ষৰ নোহোৱা। ''চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী''ত প্ৰকাশিত লিপ্যন্তৰত নন্দীশ্বৰৰ উল্লেখৰ আগতে পূৰ্বৱৰ্তী শাসকৰ কন্যাৰ উল্লেখ ৰক্ষিত আছে।<ref>{{cite book |editor-last1=Barua |editor-first1=Swarnalata |editor-last2=Nath |editor-first2=Damburudhar |title=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী |trans-title=History of the Chutia Community |year=2007 |language=as |at=Appendix A, Dhenukhana copper-plate inscription |url=https://archive.org/details/chutiaburanji}}</ref> মহেশ্বৰ নেওগৰ সংস্কৰণে সধয়াপুৰৰ শাসক নন্দী (নন্দীশ্বৰ/নন্দিসৰ)ক শিলালিপিত নাম অপাঠ্য হৈ পৰা পূৰ্বৱৰ্তী ৰজাৰ কন্যাৰ পুত্ৰ বুলি চিনাক্ত কৰে আৰু সত্যনাৰায়ণক নন্দীশ্বৰৰ পুত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰে।<ref>{{cite book |editor-last=Neog |editor-first=Maheswar |title=Prachya-Sasanavali |edition=3rd |publisher=Publication Board, Assam |location=Guwahati |year=2008 |orig-year=1974 |page=187}}</ref>}} নন্দীশ্বৰৰ পত্নীৰ নাম দৈৱকী; তেওঁলোকৰ পুত্ৰ ''সত্যনাৰায়ণ''ক “দেৱতাৰ শত্ৰু”ৰ বংশ অৰ্থাৎ ''সুৰৰিপু-বংশ''ৰ বুলি দেখুওৱা হৈছে, যাক নেওগে [[অসুৰ]] বংশ বুলি ব্যাখ্যা কৰিছিল।{{sfn|Shin|2020|pp=53–54}} সত্যনাৰায়ণৰ মাতৃকুলীয় সম্পৰ্কক দিয়া বিশেষ গুৰুত্বক চুতীয়া ৰাজবংশটো মাতৃসূত্ৰীয় আছিল, অথবা অন্ততঃ সম্পূৰ্ণভাৱে পিতৃসূত্ৰীয় নাছিল, তাৰ সম্ভাৱ্য প্ৰমাণ বুলি ধৰা হৈছে।{{sfn|Shin|2020|p=54}} একে শিলালিপিসমূহে বুজায় যে সেই সময়লৈ দেশজ শাসকসকলে বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ মাজেৰে হিন্দুকৰণ গ্ৰহণ কৰিছিল; তেওঁলোকৰ শিলালিপিত বাসুদেৱৰ আহ্বান আছে আৰু ৰাজদৰবাৰৰ ব্ৰাহ্মণসকলে সংস্কৃতীয় বংশাৱলী আৰু ৰাজকীয় বৈধতা নিৰ্মাণত সহায় কৰিছিল।<ref>"Given these Puranic traditions, the rulers of Sadiya, with help of Vaiṣṇava brahmins, seem to have sought legitimacy by projecting themselves as the descendants of Kṛṣṇa. Their worship of Kṛṣṇa was evident in the invocation of Vāsudeva (the son of Vasudeva, namely Kṛṣṇa) at the beginning of the Dhenukhana inscription. This attempt, however, had its own limitations due to their autochthonous background." {{Harvcol|Shin|2020|p=53}}</ref> চুতীয়া যুগৰ ভূদৃশ্যৰ সৈতে জড়িত প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ পূব [[অসম]] আৰু বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]জুৰি বিস্তৃত। ইয়াৰ ভিতৰত [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]], [[ভীষ্মকনগৰ]], [[মালিনী থান]], [[গোম্চি]], [[ইটা দুৰ্গ]], [[নক্সাপৰ্বত]], [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]], [[ৰামঘাট–তাৰাছো ধ্বংসাৱশেষ|বুঢ়ৈ দুৰ্গ]], [[মৈৰামৰা দৌল]] আৰু শদিয়া–লোহিত–দিবাং অঞ্চলৰ অসংখ্য সুৰক্ষিত ধ্বংসাৱশেষ, মন্দিৰৰ অৱশেষ, মাটিৰ দুৰ্গ আৰু ইটাৰে নিৰ্মিত পুখুৰী অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |title=Archaeology |url=https://research.arunachal.gov.in/?page_id=178 |publisher=Department of Cultural Affairs, Government of Arunachal Pradesh |access-date=24 August 2026}}</ref>{{sfn|Shin|2020|pp=52–57}}{{efn|আন অৱশেষৰ ভিতৰত বুঢ়া-বুঢ়ী থান, বৰনগৰ (শদিয়া), প্ৰতিমাগড় আৰু তেজু আৰু হাতিডুবাৰ মাটিৰ দুৰ্গ আছে। শদিয়াৰ চৌপাশে [[পদুম পুখুৰী, শদিয়া|পদুম পুখুৰী]], বৰপুখুৰী আৰু সাত পুখুৰীকে ধৰি বহু প্ৰাচীন পুখুৰীৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=Tinsukia – Archaeological Sites |url=https://ignca.gov.in/online-digital-resources/archaeological-sites/assam/tinsukia/ |publisher=Indira Gandhi National Centre for the Arts |access-date=24 August 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Newly Discovered Archaeological Sites 2015/2016 |url=https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/newly-discovered-archaeological-sites-20152016 |publisher=Directorate of Archaeology, Government of Assam |access-date=24 August 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260824025924/https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/newly-discovered-archaeological-sites-20152016 |archivedate=24 August 2026 |deadurl=yes}}</ref> বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৰয়িং–ইথিলি অঞ্চলত পাৰ ইটাৰে গঠিত ইটা পুখুৰী, ইটাৰে নিৰ্মিত পদুম পুখুৰী (ৰয়িং) আৰু কানিয়িং নাট, লগতে ওচৰৰ কাম্পোনা পুখুৰী আৰু দেৱনাথ গাঁৱৰ এটা প্ৰাচীন ইটাৰে বাঁধানো কুঁৱা আছে।<ref>{{cite web |title=Tourism |url=https://roing.nic.in/tourism/ |publisher=District Administration, Lower Dibang Valley, Government of Arunachal Pradesh |access-date=24 August 2026}}</ref> লোহিত জিলা গেজেটিয়াৰত লোহিত আৰু দিবাঙৰ মাজত অসংখ্য পুখুৰীৰ কথাও লিপিবদ্ধ আছে; কিছুমান প্ৰায় ছয় একৰ পৰ্যন্ত ডাঙৰ, ইটাৰে বাঁধানো পাৰ আৰু ''ঘাট''যুক্ত, আৰু পদুম পুখুৰীত ভীষ্মকনগৰ-ধৰণৰ ইটাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |title=Lohit District Gazetteer |publisher=Government of Arunachal Pradesh |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/lohit.pdf}}</ref> এই সকলো অৱশেষৰ প্ৰথম নিৰ্মাণ চুতীয়া শাসকসকলৰ অধীনতেই হৈছিল বুলি নিশ্চিতভাৱে ক'ব নোৱাৰি; তথাপি বহুতো অৱশেষ চুতীয়া যুগৰ, সেই সময়ত ব্যৱহৃত, অথবা চুতীয়া-যুগীয় শদিয়াৰ বৃহত্তৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক ভূদৃশ্যৰ অংশ আছিল।}} প্ৰত্যক্ষ শিলালিপিগত সংযোগৰ ভিতৰত তাম্ৰেশ্বৰীত ১৪৪২ চনৰ চুতীয়া শাসক ''শ্ৰী শ্ৰীমত মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ''ৰ শিলালিপি, ৰুকমিণীনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা ''শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মীনাৰায়ণ'' নামাঙ্কিত ইটা, আৰু ভীষ্মকনগৰ আৰু পদুম পুখুৰীত পোৱা ''শ্ৰী শ্ৰী প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ'' নাম উল্লেখযোগ্য।<ref>{{harvcol|Neog|1977|pp=85–86}}</ref><ref>"The ruins of two forts in Lohit district of Arunachal Pradesh are said to be the remains of Bhīṣmaka’s city, viz. Bhismaknagar (sk. Bhīṣmakanagara): one ruin about 16 miles northwest of Sadiya at the foot of the hills between the rivers Dikrang and Dibang is known as the fort of Bhīṣmaka, and the other about 24 miles north of Sadiya between the gorges of those two rivers is believed to be the fort of Śiśupāla. Based on an inscribed brick with the name of Śrīśrī-Lakṣmīnārāyaṇa, discovered from the ruins of the forts in Bhismaknagar, it is assumed that Chutiya king Lakṣmīnārāyaṇa of the early fifteenth century had his capital in the area. The paleographical analysis of the inscription supports this dating."{{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> [[চুহুংমুং]]ৰ ৰাজত্বকালত ১৫২৩–২৪ চনত [[আহোম ৰাজ্য|আহোমসকলে]] চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰে। দখলৰ সময়লৈ যথেষ্ট হিন্দুকৰণ ঘটিছিল যদিও বৰ্ণব্যৱস্থা কিমান দূৰ প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল সেই বিষয়ে গৱেষকৰ মতভেদ আছে—এটা বৰ্ণনাই ইয়াক সীমিত অৱস্থাত থকা বুলি কয়, আন এটিয়ে ইয়াক প্ৰচলিত হোৱা বুলি উল্লেখ কৰে।<ref>"However, the caste system (in the Chutia kingdom) was in its marginal form"{{harvcol|Buragohain|1988|p=70}}</ref><ref>"(At the time of annexation by the Ahoms) caste system had become prevalent in (the Chutiya) society." {{harvcol|Gogoi|2002|p=21}}</ref> প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু শিলালিপিগত প্ৰমাণে শাসকসকলক বৃহত্তৰ শদিয়া প্ৰত্ন-সমষ্টিৰ সৈতে সংযোগ কৰে আৰু ৰজাসকলৰ ৰাজধানী এই অঞ্চলতেই আছিল বুলি সূচায়।<ref>{{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> ===পৰৱৰ্তী কাল=== {{See also|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} ৰাজ্য দখলৰ পাছত পূৰ্বৰ ৰাজধানী অঞ্চল ''সধয়াপুৰ''ক ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই''ৰ অধীনত আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। সংগঠিত বিদ্ৰোহৰ সম্ভাৱনা কমাবলৈ চুতীয়া সম্ভ্ৰান্তসকলক ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অংশলৈ ছটিয়াই দিয়া হয়,<ref>"Suhunmung scattered the Chutiya nobles in different parts of the kingdom, so as to prevent an organised rebellion from them" {{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> আৰু কাৰিকৰ তথা জনসাধাৰণৰ আন অংশকো উজনি অসমৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ স্থানান্তৰ কৰি পুনৰ্বাসিত কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|p=178}}</ref> ''দৰং ৰাজবংশাৱলী''য়েও উল্লেখ কৰে যে বিজয়ৰ পাছত পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যসকলে পলাই [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিৰি]] আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিচিমি]] সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল।{{efn|বুৰঞ্জীখনত আছে: "Tar putra-bhai jot hokole polail / Miri Mishmit pakhi pranak rakhila" (“তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু ভায়েকসকল সকলোৱে পলাই মিৰি-মিছমিৰ মাজত আশ্ৰয় লৈ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিলে”)।<ref>{{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hem Chandra |title=Darrang Raj Vamsavali |publisher=Government of Assam |year=1917 |at=vv. 364–371}}</ref>}} চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ উল্লেখ কেৱল আহোম–চুতীয়া সংঘাতৰ বিৱৰণতে সীমাবদ্ধ নহয়; পৰৱৰ্তী সময়ত বাৰ ভূঞা, কছাৰী ৰাজ্য আৰু গৌড়ৰ সৈতে আহোমসকলৰ ৰাজনৈতিক সংঘাত আৰু কূটনৈতিক সম্পৰ্কৰ বুৰঞ্জী-বিৱৰণসমূহতো এই ঘটনাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''ত ৰৌতা–তেমনিৰ পৰা উত্তৰ পাৰলৈ পুনৰ্বাসিত [[বাৰ ভূঞা]]সকলৰ<ref name="Rowta">Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p. 27-28, "বাৰ ভুঞা:- আৰু পূৰ্বে দিহীঙ্গিয়া ৰজা দেৱে ৰটাটেমনি মাৰি বাৰভূঞাক উত্তৰ কোলত পাতিলেনি। ভূঞাৰ নাম উতৈ ১,তমাই ১, ৰাই ১, সঁকাই ১, কৌষিক ১, উজিৰ ১, লস্কৰ ১, চোমদাৰ ১, সনাতন ১, কেহো ১, ৰামভট ১, ভকতভূঞা ১। এই বাৰটা মুখ্য ভূঞা। তাৰে চাৰিটাকৈ সৰু মূৰিয়া ভূঞা দুকুড়ি আঠোটা। ৰটা ভাঙি আনি লাচাম কলিতা ভূঞাৰ ঘৰ নি স্বৰ্গদেৱে বাঁহবাড়িত পাতি এক ভায়েকক সোণাৰি নৈত পাতিলে, এক ভায়েকক পৰ্বতত পাতিলে, এক ভায়েকক খঙ্গিয়া বুলিছিল। এই ঘৰে তিনি ঘৰ হ'ল।" </ref> অন্তৰ্গত উতৈ আৰু তমাইয়ে আহোম ৰজাৰ কৰ্তৃত্বক প্ৰত্যাহ্বান জনাই "সৰ্বকালে আমাৰ ৰাজ্য, চুটিয়াক মাৰি বৰ লাই পালে। শুক্ল হস্তীত যি বহে তাৰে ৰাজ্য, আহোমে ক'ত পালে?" বুলি কোৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Assam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Government of Assam |year=1945 |page=12|quote="সেই সয়ম উতৈ তমাই দুই ভূঞায়ে হস্তিত চূণ ঘহি কান্ধত চলি, বোলে, -"সৰ্বকালে আমাৰ ৰাজ্য, চুটিয়াক মাৰি বৰ লাই পালে। শুক্ল হস্তীত যি বহে তাৰে ৰাজ্য, আহোমে ক'ত পালে?" এই গৰ্ব্ব শুনি স্বৰ্গদেৱে বোলে-"মোক নাকুৰি নাখামে দিছে কালে পাইছো।" ভূঞা হঁত কোন মানুহ, শুকুলা হস্তিত উঠি যে আমাক অৱগৰ্ব্ব কৰে?" এই বুলি স্বৰ্গদেৱে বৰসন্দিকৈ ডেকাৰজা, দিহিঙ্গীয়া গলমণি পাত্ৰ, চনবন ভঙ্গীয়া হুহামৰা এই তিনি প্ৰধান কাঁড়ী, ৩ বোলে-"আমি ভূঞাহঁতক মাৰি ধৰি আনি দিম; স্বৰ্গদেৱৰ লোণ চাউল খাবৰ কি কাৰণ?" পাচে স্বৰ্গদেৱে বঁটাবাহন দি লোকজন সহিতে পঠাই দিলে। সিবোৰো গৈ কঢ়ামুখৰ দীৰ্ঘ পুখুৰীৰ কোষত ৰʼলগৈ। সেই সময়ত কাৰেকুছীয়া বাসুদেৱ তপসী লস্কৰে বোলে-"আহোমৰ লগত যুদ্ধ কৰিব নোৱাৰি। পোৱালি-খোৱা আহোম, পেটৰ পোৱালিকো চিৰি মাৰে।" এই বুলি ঘোঁৰা ৫টা, ৰূপ ২ চৰু সহিতে মালবৈয়া লস্কৰ পঠাই দিলে, বোলে-"আমি স্বৰ্গদেৱৰ শৰ্ণীয়া হʼলো, আমাক যিৰূপে ক্ৰোদ্ধ এৰিব, তাকে কৰিব।" পাচে ডেকাৰজা প্ৰমুখ্যে গলমণি পাত্ৰে বোলে-"ভাল, আমি মহাৰাজ স্বৰ্গদেৱৰ চৰণত বুজাই সাঞ্চি-পাতি ৰাখিম। তহঁতৰ ভাই-ভতিজা আমাৰ লগত পঠাই দে, খাটনীয়াৰৰূপে স্বৰ্গদেৱৰ চৰণত সেৱা কৰি থাকক গৈ, তেবেসে আমি উলটি যাব পাৰোঁ।" এই কথাত থাকি লালোয়া, উতাবৰ, কহিক, চোমদাৰ, উজীৰ, তমাই, চপা, সোণাবৰ, ভেদাই, এই সকল ভূঞাৰ ভাই-ভতিজাক লগত লৈ সন্দিকৈ প্ৰমুখ্যে ডেকাৰজায়ে খাটনীয়াৰৰূপে ভেঁটাই দিলে। স্বৰ্গদেউ বোলে-"শুকুলা হাতীৰ যে তমাই উঠিছে, সেই হাতী মোলৈ কিয় নানিলিহঁক?" পাচে ভূঞাৰ পুত্ৰ চপা সোণাবৰে বোলে-"হাতীৰ পোৰোগ হৈছিল, সেই কথাতেহে হাতীৰ সকলো গাৱে চূণ ঘহিছিল। শুক্লা হস্তীক স্বৰ্গদেউ নাপায়, আমি বন্দীহঁতে ক'ত পাম?" স্বৰ্গদেউ বোলে-"বন্দীহঁতে টেপাই কৰিব পাই নেকি?" এই বুলি উতৈ তমাই ২ ভূঞাক জুমুধি দেওঘৰৰ কোষত কাটিলে। তাৰ দুই পুতেক খাটনীয়াৰৰ লগতে ৰাখিলে। তাৰেপৰা ভূঞা বোৰ বশ হৈ থাকিল।"}}</ref> আনহাতে, ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত [[কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ সৈতে হোৱা সীমা-বিবাদৰ সময়ত এজন আহোম বিষয়াই কছাৰী ৰজাক সতৰ্ক কৰি "চুতীয়া ৰাজা সৱংশে সহিতে তল গৈছে" বুলি চুতীয়া ৰাজবংশৰ পতনৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰাৰ বৰ্ণনা পোৱা যায়।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Satsari Asam Buranji |publisher=Publication Department, Gauhati University |year=1964 |page=62}}</ref> তদুপৰি, একেখন ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''ত [[গৌড় ৰাজ্য]]ৰ ৰজাৰ সৈতে কূটনৈতিক সম্পৰ্ক স্থাপনৰ উদ্দেশ্যে হোৱা বাৰ্তালাপত আহোম পক্ষই চুতীয়া ৰজা অৰ্থাৎ "ছোট হেন্দুৱানৰ ৰাজা"ক পৰাস্ত কৰি [[কৰতোৱা নদী]]ত খাণ্ডা পখালাৰ দাবী কৰাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Assam Buranji |year=1945 |pages=23–24}}</ref> "ছোট হেন্দুৱানৰ ৰজা"ৰ চুতীয়া ৰজা হিচাপে পৰিচয় একেটা মূল পাণ্ডুলিপিৰ পৰা সংগৃহীত আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত প্ৰকাশিত বিৱৰণতো পোৱা যায়।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Deodhai Asam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies |year=1932 |page=171}}</ref> এই বুৰঞ্জী-বিৱৰণসমূহত চুতীয়া ৰাজ্যৰ বিজয়ক আহোম ৰাজশক্তিৰ সামৰিক প্ৰতিপত্তি আৰু ৰাজনৈতিক কৰ্তৃত্ব প্ৰতিষ্ঠাৰ উদাহৰণ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। তথাপি বিজয়ৰ পাছত আহোম কৰ্তৃত্বই বাৰে বাৰে চুতীয়া প্ৰতিবাদৰ সন্মুখীন হয়। ১৫২৭, ১৫২৯, ১৫৪২, ১৫৫০–৫৩, ১৫৬৫ আৰু ১৫৭২ চনত উল্লেখযোগ্য বিদ্ৰোহৰ তথ্য পোৱা যায়।{{efn|১৫২৭ চনত শদিয়াৰ বিদ্ৰোহত দিহিঙীয়া গোহাঁই নিহত হয়। ১৫২৯ চনৰ বৃহত্তৰ বিদ্ৰোহত চন্দনগিৰি, দইথাং, মৰাণকাও আৰু দিবাং-লোহিত নদীৰ কাষত যুদ্ধ হয়, যাক শেষত চুহুংমুঙে দমন কৰে। ১৫৪২ চনত বিদ্ৰোহীসকলে দিচাঙৰ ওচৰত আহোম বিষয়া Sheng Hanan-ক হত্যা কৰে। ১৫৫০ চনত কংসপাত্ৰই শদিয়াত নিজকে ৰজা ঘোষণা কৰে আৰু একাংশ বিদ্ৰোহী আহোম কোঁৱৰৰ সহায়ত ১৫৫৩ চনত মৃত্যু হোৱা পৰ্যন্ত প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখে। ১৫৬৫ চনত চুতীয়া বাহিনীয়ে নামৰূপ আৰু খেৰামত আক্ৰমণ কৰে। ১৫৭২ চনত শদিয়াত এজন ''সেনাপতি''ৰ নেতৃত্বত হোৱা বিদ্ৰোহ নেতাসকল বন্দী হোৱাৰ সৈতে শেষ হয়।{{sfn|Barua|1930|pp=60–64, 79, 89, 92}}{{sfn|Baruah|2007|pp=179–186}}}} বৰ্তমানৰ লক্ষীমপুৰৰ [[ঘিলামৰা]]ৰ স্থানীয় লোকবিশ্বাসই অঞ্চলটোক ঘিলা নামৰ এজন চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতাৰ সৈতে জড়িত কৰে; কোৱা হয় যে [[চুখামফা]]ৰ (১৫৫২–১৬০৩) ৰাজত্বকালত আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক তাত হত্যা কৰিছিল।{{efn|স্থানীয় ব্যুৎপত্তিগত পৰম্পৰা অনুসৰি ঘিলাক এখন পথাৰত হত্যা কৰা হৈছিল; সেই পথাৰ পিছলৈ ''ঘিলামৰা'', অৰ্থাৎ “ঘিলা মৰা ঠাই”, নামে জনাজাত হয়।<ref>Kalita, Jitaram, ''Dhakuakhana Mahkumar Thair Naamor Itibriti aru Anyanyo Prabandha'', p. 25.</ref>}} [[নৰনাৰায়ণ]]ৰ আহোম ৰাজ্য আক্ৰমণৰ সময়ত এজন পলাতক কোঁৱৰৰ সৈতে থকা চুতীয়া সম্ভ্ৰান্তসকলে কোচ ৰজাৰ ওচৰলৈ গৈ নিজৰ পূৰ্বৰ ৰাজ্য হেৰুওৱাৰ কথা কৈ তাৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ আবেদন জনাইছিল।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Dambarudhar |chapter=The Mataks and their Revolt against the State in 18th Century Assam: Searching for Ethno-Religious Roots |editor1-last=Ray |editor1-first=Jayanta Kumar |editor2-last=Roy |editor2-first=Arpita Basu |title=Political Roles of Religious Communities in India |publisher=Institute for Security and Development Policy |year=2008 |pages=120, 123}}</ref> ''দৰং ৰাজবংশাৱলী'' অনুসৰি নৰনাৰায়ণে তেওঁলোকৰ আবেদনত সহানুভূতিশীল হৈ আশ্বাস দিয়ে আৰু বাহবাৰী (বৰ্তমানৰ চতিয়া) নামৰ গাঁৱত বসতিৰ ব্যৱস্থা কৰে।{{efn|বৰুৱাৰ মতে কোচ আক্ৰমণৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু পলাতক চুতীয়া কোঁৱৰসকলৰ অৱস্থাই পুনৰ চুতীয়া প্ৰতিৰোধক উৎসাহিত কৰি থাকিব পাৰে।{{harvcol|Baruah|2007|pp=185–186}}}} মাজুলীত হোৱা আহোম–কোচ বন্দোবস্তৰ চৰ্তত বন্দী এজন চুতীয়া কোঁৱৰক আন উপহাৰৰ সৈতে কোচ দৰবাৰলৈ পঠিয়াব লাগিছিল বুলিও উল্লেখ আছে।{{sfn|Barua|1930|p=89}}{{sfn|Baruah|2007|p=186}} উত্তৰ পাৰত প্ৰতিৰোধ চলি থাকে; ১৬৬৫ চনত চুতীয়াসকলে মিৰি আৰু ডফলাৰ সৈতে আহোম অভিযানৰ বিৰুদ্ধে যোগ দিয়ে। ১৬৭৩ চনত বৰ্তমানৰ [[ধেমাজি জিলা]]ৰ ৰূপা আৰু ডিমৌ মিৰি গাঁৱৰ পৰা কৰস্বৰূপ নাও কঢ়িয়াই নিয়াক লৈ পুনৰ সংঘাত হয়।{{efn|প্ৰথমে চুতীয়াসকলে নাও ঘূৰাই দিয়াৰ ৰাজকীয় দাবী নাকচ কৰি প্ৰতিৰোধৰ বাবে সমবেত হয়। আহোম বাহিনী সংগঠিত হোৱাৰ পাছত চুতীয়া বৰুৱাই আত্মসমৰ্পণ কৰে; কিছুমান যোদ্ধাক বন্দী কৰা হয় আৰু বাকী চুতীয়াসকলক কৰস্বৰূপে নাও যোগান ধৰিবলৈ বাধ্য কৰা হয়।{{sfn|Baruah|2007|pp=224–230}}}}<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |year=1906 |page=[https://archive.org/details/historyofassam00gait/page/173 173]}}</ref> এই বিদ্ৰোহসমূহৰ সমান্তৰালভাৱে চুতীয়াসকল ক্ৰমাৎ আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয় আৰু ভৌগোলিকভাৱে সিঁচৰিত হৈ পৰে। চুতীয়া পৰিয়ালসমূহ আহোম ''[[পাইক প্ৰথা|খেল]]'', প্ৰশাসন আৰু সেনাবাহিনীত প্ৰৱেশ কৰে। পূৰ্বৰ ৰাজবংশৰ সদস্যসকলেও আহোম ৰাজসেৱা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে; উদাহৰণস্বৰূপে, যদু নামৰ এজন চুতীয়া কোঁৱৰক বুৰঞ্জীত মোগল বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে আহোম পক্ষত যুদ্ধ কৰা বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="BaruaNath2007-226">{{harvcol|Baruah|2007|p=226}}</ref><ref>{{harvcol|Barua|1930|p=103}}</ref> [[মণিৰাম দেৱান]]ে লিখিছে যে বিজয়ৰ পাছত চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক কমাৰ আনি বচা (দয়াং) আৰু উজনি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰায়। তাত দা, কটাৰী, তৰোৱাল, বন্দুক আৰু কামান নিৰ্মাণৰ বাবে কমাৰশাল স্থাপন কৰা হয়; তেওঁৰ ৰাজত্বকালত এই কমাৰ প্ৰতিষ্ঠানত প্ৰায় ৩,০০০ লোক আছিল বুলি কোৱা হৈছে।<ref>Sharma, Benudhar, ''Maniram Dewan'', p. 287: "After defeating the Chutia king and his minister Kasitora, Suhungmung or Dihingia Swarganarayan, apart from Dola, Kali,..., Cannons and Gunpowder, brought a great number of Blacksmiths as prisoners. These were settled at Bosha and the Ujoni regions; and smithies were set up where they were asked to build knives, daggers, swords, guns, and cannons. Saikias and Hazarikas were recruited among them to look after their work. It was only during this period that the work and trade of the blacksmith guild started in the kingdom. During the time of Dihingia raja, there were three thousand Blacksmiths."</ref> চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰজাক পৰাজিত কৰাৰ পাছত চুতীয়া পৰিয়াল কিছুমানক বৰ্তমানৰ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ নতুনকৈ গঢ়ি উঠা চাৰিং অঞ্চলত থাকিব দিছিল; ৰাজনাও চলাবলৈ সংগঠিত এই লোকসকল ''চাৰিঙীয়া নাওবৈচা'' নামে জনাজাত হয়। পাছলৈ এই প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা ''শেনচোৱা'', ''টাংগুনধৰা'' আৰু ''বছোৱালধৰা'' আদি নতুন শ্ৰেণীৰ উদ্ভৱ হয়।<ref>{{harvcol|Borboruah|1997|pp=593–594}}</ref> [[File:Tschutiya Kumar region in Grimm and Mahlmann map, 1840.jpg|thumb|200px|১৮৪০ চনৰ অসমৰ মানচিত্ৰত [[দৰং জিলা|দৰঙ]]ৰ ''Tschutiya Kumar'' আৰু ''Pakariguri'' অঞ্চল।]] [[দৰং জিলা|দৰঙ]]তো উল্লেখযোগ্য চুতীয়া জনবসতি গঢ়ি উঠে। ৰাজপৰিয়ালৰ অৱশিষ্ট অংশক দৰঙৰ পাকৰিগুৰিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref>Phukan, Kasinath Tamuli,"Assam Buranji", p.20</ref><ref>"Suhunmung then deported the Chutiya nobles and the prince Sadhaknarayan to his kingdom and established the later at Darrang with grants of land and labourers."{{harvcol|Gogoi|2002|p=21}}</ref><ref>"The descendants of the Chutia royals are still living in a place called Geruwapara in Rowta Mouza of Darrang district."{{harvcol|Baruah|2007|p=139}}</ref> ''চুতীয়া কুঁৱৰ'' অঞ্চল বৰ্তমানৰ ৰৌতা–পাকৰিগুৰি বা দলগাঁও এলেকাৰ সৈতে জড়িত। পাছলৈ ৱেডে দৰঙৰ পাকৰিগুৰিৰ ওচৰত ''Soontiagown'' নামৰ এখন পৰগণাৰ উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=234–235}}</ref><ref>{{cite book |last=Wade |first=John Peter |editor-last=Sharma |editor-first=Benudhar |title=An Account of Assam |publisher=R. Sarmah |location=Assam |year=1927 |at="A Geographical Sketch of Assam", pp. 11–12}}</ref> [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ সময়ত ধৰ্ম নাৰায়ণৰ অধীনত চুতীয়া দেশৰ প্ৰায় ৩,০০০ লোকক [[মঙলদৈ]] অঞ্চললৈ স্থানান্তৰ কৰি ''পাইক'' হিচাপে সংগঠিত কৰা হৈছিল; পাছলৈ ৱেডে এই ''চুতীয়া''সকলক তিনিজন ''হাজৰিকা''ৰ অধীনত থকা বুলি লিপিবদ্ধ কৰে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/dli.ernet.104191 |edition=2nd |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |year=1926 |page=[https://archive.org/details/dli.ernet.104191/page/68 68]}}</ref><ref>{{cite book |last=Wade |first=John Peter |editor-last=Sharma |editor-first=Benudhar |title=An Account of Assam |publisher=R. Sarmah |location=Assam |year=1927 |pages=224–225}}</ref>{{efn|দৰঙৰ সৈতে এই সংযোগ আহোম যুগৰ শেষলৈকে আছিল। ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত দৰঙৰ দুজন ৰজাই ''চুতীয়া-কোঁৱৰ'' গোটৰ ২,০০০ সৈনিক লৈ জাগী-চকীলৈ অহাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |title=Tungkhungia Buranji: Or, A History of Assam, 1681–1826 A.D. |translator-last=Bhuyan |translator-first=Suryya Kumar |publisher=Oxford University Press |location=London |year=1933 |page=289}}</ref>}} ১৯১১ চনত ছিডনী এণ্ডলে মঙলদৈ মহকুমাত উল্লেখযোগ্য সংখ্যক চুতীয়া লোক বাস কৰা বুলি লিপিবদ্ধ কৰে। তেওঁ লগতে উল্লেখ কৰে যে চুতীয়াসকলৰ ৰাজনৈতিক শক্তি সম্পূৰ্ণৰূপে ভাঙি পেলাবলৈ আহোমসকলে চুতীয়া লোকক অসম আৰু উত্তৰ-পূব বংগৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিস্তাৰিত কৰি দিছিল; মঙলদৈ মহকুমাৰ এটা উল্লেখযোগ্য অংশ তেতিয়াও ''চুতীয়া দেশ'' বা ''কৌপাতি'' নামে জনাজাত আছিল।<ref>{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacháris |publisher=Macmillan and Co. |location=London |year=1911 |pages=90–91 |url=https://www.gutenberg.org/files/50008/50008-h/50008-h.htm}}</ref> চুতীয়া গোটসমূহ দৰঙৰ পশ্চিমলৈও বিস্তৃত হৈছিল। ''বুৰুক চুতীয়া''ৰ এটা গোট নামনি অসমত [[বৰফুকন]]ৰ অধীনত আছিল আৰু উজনি অসমৰ ৰাজৰক্ষী ''চাওদাং'' সকলৰ সদৃশ কৰ্তব্য পালন কৰিছিল। তেওঁলোকৰ মূল বসতি [[তেজপুৰ]] আৰু [[গুৱাহাটী]]ৰ আশে-পাশে আছিল; [[শিৱসাগৰ]] আৰু [[যোৰহাট]]ৰ সৰু গোটবোৰ ''বুৰুক চেতিয়া'' নামে জনাজাত আছিল।{{sfn|Borboruah|1997|p=579}} বৰ্তমানৰ [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]]ৰ ৰহা অঞ্চলতো চুতীয়াৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত পঞ্চৰজীয়া অঞ্চলৰ (ৰহা) দলৈ বা গোষ্ঠী-প্ৰধান ৰামনাথক “জাতিত চুতীয়া” বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=S. K. |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Bombay |year=1933 |page=191 |quote=Ramnath who was a doloi or clan-chief in the territories of the Panchrajias. He was a Chutia by caste.}}</ref> [[ৰহা]] অঞ্চলত চুতীয়া বসতিৰ আন এটা উল্লেখ মিকিৰ অঞ্চলৰ সৈতে জড়িত। নিত্যনন্দ গগৈৰ মতে, [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ই মিকিৰ অঞ্চলত এসংখ্যক যোগী আৰু চুতীয়া পৰিয়াল বসতি কৰাইছিল। গগৈয়ে এই অঞ্চলটোক বৰ্তমান নগাঁৱৰ প্ৰায় ২০ কিলোমিটাৰ পশ্চিমে অৱস্থিত মিকিৰ গাঁৱৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে।<ref>Nityananda Gogoi, ''Historical Geography of Medieval Assam'', Ph.D. thesis, Gauhati University, 1994, p. 276.</ref> শিলালিপিগত তথ্যয়ো এই ভৌগোলিক বিস্তাৰ নিশ্চিত কৰে। অষ্টাদশ আৰু ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ তাম্ৰশাসনত [[দেৰগাঁও]]ৰ শিৱ মন্দিৰ (১৭৩৪), [[মাজুলী]]ৰ বেঙেনাআটি সত্ৰ (১৭৭৭), [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি|বিশ্বনাথ]]ৰ বিশ্বনাথ মন্দিৰ (১৭৭৪) আৰু [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]]ৰ [[বৰদোৱা থান|বৰদোৱা সত্ৰ]] (১৮০৫)ৰ সৈতে জড়িত দানপত্ৰত ব্যক্তিক স্পষ্টকৈ ''চুতীয়া'' বুলি অভিহিত কৰা হৈছে। ১৮০৫ চনৰ [[হয়গ্ৰীৱ মাধৱ মন্দিৰ]]ৰ এটা দানপত্ৰৰ সীমা-বৰ্ণনাত [[হাজো]]ৰ ওচৰত ''চুতীয়া-গাঁও''ৰ উল্লেখো আছে।<ref>{{cite book |editor-last=Neog |editor-first=Maheswar |title=Prachya-Sasanavali |publisher=Assam Prakashan Parishad |location=Gauhati |year=1974 |language=as |pages=21–22, 65–67, 85, 126, 139–141}}</ref> চুতীয়াসকলৰ পশ্চিমমুখী বিস্তাৰৰ লগে লগে কিছুমান অঞ্চলত আন সামাজিক শ্ৰেণীৰ মাজত অন্তৰ্ভুক্তিৰ প্ৰক্ৰিয়াও চলিছিল। [[কামৰূপ জিলা|কামৰূপত]] সামাজিকভাৱে ঊৰ্ধ্বগামী চুতীয়াসকল [[কলিতা জনগোষ্ঠী|কলিতা]] জাতিৰ মাজত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ কথা নৃতত্ত্ববিদ অড্ৰী কেণ্টলিয়ে উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Cantlie |first=Audrey |title=The Assamese: Religion, Caste and Sect in an Indian Village |publisher=Curzon Press |location=London |year=1984 |page=239 |isbn=9780700701490 |quote=In Kamrup I am told that mobile Chutiyas also pass into the Kalita caste.}}</ref> সময়ৰ লগে লগে পুনৰ্বাসন, আন্তঃবিবাহ, ধৰ্মীয় সম্পৰ্ক আৰু ওচৰ-চুবুৰীয়া সামাজিক গোটসমূহৰ মাজত আত্মসাৎ হোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়াই বৃহত্তৰ চুতীয়া জনসমষ্টিৰ পৰিচয়ৰ ৰূপান্তৰত ভূমিকা লয়। আহোমসকলৰ সৈতে আন্তঃবিবাহৰ ফলত ''আহোম-চুতীয়া'' পৰিচয় গঢ় লৈ উঠে; এনে এটা বংশৰ লাঙি পানিচিয়া ৰাজসেৱাত কৃতিত্ব দেখুৱাই প্ৰথম [[বৰফুকন]] হয়।{{sfn|Dutta|1985|p=30}} আন কিছুমান গোট ''হিন্দু চুতীয়া'' নামে জনাজাত হয়,<ref name="ReferenceB">"A section of Chutias who came identified as Hindu-Chutiyas was Aryanised at a very early period"{{harvcol|Dutta|1985|pp=29–30}}</ref> আৰু মায়ামৰা সত্ৰৰ ওচৰত থকা চুতীয়াসকলে সত্ৰখনৰ [[একশৰণ ধৰ্ম]]ৰ ৰূপত দীক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="ReferenceD">"Those Chutias, who were not Hinduised and lived in the neighbourhood of the Mayamara Satra, accepted initiation from its Mahanta"{{harvcol|Dutta|1985|pp=29–31}}</ref> এই প্ৰক্ৰিয়াসমূহে পৰৱৰ্তীকালে চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ ভিতৰত গঢ় লৈ উঠা ঐতিহাসিক বিভাগসমূহত অৰিহণা যোগায়; একে সময়তে আহোম ৰাজ্যৰ ভিতৰত ৰাজনৈতিক প্ৰতিৰোধ আৰু আত্মসাৎ দুয়োটাই চলি থাকে। ===মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ কাল=== অষ্টাদশ শতিকালৈ চুতীয়াসকল ৰাজনৈতিকভাৱে মায়ামৰা আন্দোলন আৰু আহোম ৰাজপক্ষীয় ব্যৱস্থাৰ মাজত বিভক্ত হৈ পৰিছিল। বহু-জাতিগত মায়ামৰা বা মটক সমাজৰ মুখ্য উপাদানসমূহৰ ভিতৰত চুতীয়াসকল আছিল [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]]সকলৰ পাছতে দ্বিতীয় বৃহৎ গোট।{{sfn|Dutta|1985|pp=12, 27}} আনহাতে চুতীয়াৰ আন অংশ আহোম ''পাইক'' আৰু সামৰিক সংগঠনৰ ভিতৰত থাকি বিদ্ৰোহীসকলৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিছিল। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ আৰম্ভণিতে আহোম ৰজাই এজন ''চুতীয়া হাজৰিকা''ক বিদ্ৰোহীসকলক বন্দী কৰিবলৈ আদেশ দিয়ে; মোৱামৰীয়াসকলে তেওঁক বন্দী কৰি হত্যা কৰে।<ref>{{harvcol|Barua|1930|p=294}}</ref> আন এজন চুতীয়া ৰাজপক্ষীয় আছিল বুৰুক-চুতীয়া গোটৰ ''মই বৰুৱা''; [[লক্ষ্মী সিংহ]]ই মোৱামৰীয়াৰ বিৰুদ্ধে পঠোৱা বিষয়াসকলৰ ভিতৰত তেওঁ আছিল আৰু ৫,০০০ সৈন্যৰ এটা বাহিনীৰ নেতৃত্ব দিয়া হৈছিল।<ref name="BaruaNath2007-226"/> তাৰ কিছু পাছত বেজবৰা ১,০০০ ভিৰুৱাল চুতীয়া ''কাঁড়ী''সহ এটা বাহিনী লৈ বিদ্ৰোহীৰ বিৰুদ্ধে পঠোৱা হয়, যদিও এই বাহিনীও পৰাজিত হয়।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji: Or, A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=London |year=1933 |page=62}}</ref> বিদ্ৰোহৰ পৰৱৰ্তী পৰ্যায়তো চুতীয়াসকল দুয়ো পক্ষতে দেখা যায়।{{efn|''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত ''চুতীয়া-কোঁৱৰ'' গোটৰ ২,০০০ সৈন্য ৰাজপক্ষীয় বাহিনীত যোগ দি জাগী-চকীত উপস্থিত হোৱাৰ উল্লেখ আছে; যদিও গোটটোৰ নামটোৱে প্ৰত্যেক সৈনিকৰ জাতিগত পৰিচয় নিশ্চিত নকৰে। ১৮০৫ চনত বেংমৰাৰ বিৰুদ্ধে শেষ ৰাজকীয় অভিযানত পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ বাহিনীত পৃথক মৰাণ ''কাঁড়ী'' বাহিনীৰ লগতে চুতীয়া ''কাঁড়ী''ৰ এটা বাহিনীও আছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji: Or, A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=London |year=1933 |pages=289, 312}}</ref>}} পূব অসমত ''বুৰুক চুতীয়া'' খেলৰ মায়ামৰা নেতা [[সৰ্বানন্দ সিংহ]],{{efn|সৰ্বানন্দক চুতীয়াৰ বুৰুক শাখাৰ লোক বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{sfn|Dutta|1985|p=31}} সমসাময়িক ব্ৰিটিছ তথ্যতো একে চিনাক্তকৰণ দেখা যায়: ১৮৩৮ চনত S. O. Hannay-এ তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু উত্তৰাধিকাৰী মতিবৰক “Boorook Sooteah” বুলি বৰ্ণনা কৰি কৈছিল যে তেওঁৰ পিতৃ আৰু পিতামহ শদিয়াৰ পৰা আহিছিল।<ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. O. |title=A Short Account of the Moa Morah Sect, and of the Country at Present Occupied by the Bor Senaputtee |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |volume=7 |issue=80 |year=1838 |page=677}}</ref>}} অৱশেষত বেংমৰাত নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ১৮০৫ চনৰ বন্দোবস্তৰ পাছত স্বায়ত্তশাসিত [[মটক ৰাজ্য]]ৰ ''বৰসেনাপতি'' হিচাপে স্বীকৃতি পায়। নাথ (২০০৮)-এ সৰ্বানন্দৰ চুতীয়া পৰিচয়ৰ দাবীক আহোমৰ হাতত ৰাজ্য হেৰুওৱাৰ পাছত হোৱা আগৰ চুতীয়া প্ৰতিৰোধৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Dambarudhar |chapter=The Mataks and their Revolt against the State in 18th Century Assam: Searching for Ethno-Religious Roots |editor1-last=Ray |editor1-first=Jayanta Kumar |editor2-last=Roy |editor2-first=Arpita Basu |title=Political Roles of Religious Communities in India |publisher=Institute for Security and Development Policy |location=Stockholm |year=2008 |page=120 |url=https://www.isdp.eu/wp-content/uploads/publications/2008_ray-roy_political-roles-of-religious-communities-in-india.pdf|quote=The assertion of the Chutiya identity on the part of Sarbananda Singha can thus be seen as having a link with the Chutiya revolt after they had lost their state to the Ahoms. That this is not altogether baseless can be presumed from the fact that immediately after assumption of his power and establishment of an identity as a Chutiya, the Morans, who in fact created the revolt, became sidelined, and concentrated within the jungles far away from the capital at Tinsukia.}}</ref> ===মানৰ আক্ৰমণ=== মানৰ আক্ৰমণে বৃহৎ চুতীয়া জনবসতিযুক্ত অঞ্চলসমূহত গভীৰ বিপৰ্যয় সৃষ্টি কৰে। প্ৰায় ১৮২৩ চনত মান বাহিনীয়ে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] পাৰ হৈ উত্তৰ লক্ষীমপুৰ দখল কৰে। পৰৱৰ্তী ঔপনিৱেশিক বিৱৰণত আহোম যুগৰ শেষৰ অস্থিৰতা আৰু মান অধিকাৰৰ পাছত বৃহত্তৰ লক্ষীমপুৰ জিলাক প্ৰায় জনশূন্য আৰু চূড়ান্ত দুৰ্দশাগ্ৰস্ত বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়।<ref>{{cite book |last=Osik |first=N. N. |title=A Brief History of Arunachal Pradesh: From Earliest Times to 1823 A.D. |publisher=Omsons Publications |location=New Delhi |year=1996 |page=55}}</ref><ref>{{cite book |title=Imperial Gazetteer of India |volume=16 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |year=1908 |pages=120–122 |chapter=Lakhimpur District}}</ref> আহোম প্ৰশাসনৰ অধীনত কৰ্মৰত চুতীয়াসকলেও আক্ৰমণকাৰীৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধত অংশ লয়। প্ৰথম আক্ৰমণৰ সময়ত চুতীয়া ঘৰফলীয়া পৰিয়ালৰ ''লাপি দাধৰা বৰা''ক আন বিষয়াসকলৰ সৈতে মানৰ বিৰুদ্ধে পঠোৱা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Barua|1930|p=380}}</ref> [[লক্ষীমপুৰ জিলা|উত্তৰ লক্ষীমপুৰ]]ৰ আন এজন চুতীয়া সেনানায়ক হাও সাগৰ বৰাই নিজৰ অনুসাৰীসকলক লৈ মানৰ বিৰুদ্ধে বাহিনী গঠন কৰে; অধিকাৰৰ শেষ পৰ্যায়ত তেওঁৰ বাহিনী মানক বহিষ্কাৰ কৰাৰ শেষ সংগঠিত প্ৰচেষ্টাসমূহৰ অন্যতম আছিল।{{efn|বৰুৱা (২০০৭)-এ তেওঁক ''হাও বৰা'' বুলি উল্লেখ কৰি এটা পৰম্পৰা লিপিবদ্ধ কৰিছে যে বৃদ্ধ সেনানায়কজনে নিজে বাহিনী গঠন কৰি মান সেনাপতি চেক ফুকনৰ সৈতে যুদ্ধ কৰে আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ পিপাকক হত্যা কৰে; হাও বৰাৰ পুত্ৰ নাখ বৰাইও তেওঁৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। বৰুৱাই আৰু উল্লেখ কৰে যে হাও বৰাৰ বংশধৰসকল বৰ্তমানো লক্ষীমপুৰ জিলাৰ মৰনৈ-বেবেজীয়া অঞ্চলত বাস কৰে।{{sfn|Baruah|2007|p=226}} আন ইতিহাসত একেজন উত্তৰ লক্ষীমপুৰৰ সেনানায়কক ''হাও সাগৰ বৰা'' বুলি কোৱা হৈছে।}} চুতীয়া বংশোদ্ভূত লাঙি ডেকা বৰাকো মানৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰা ব্যক্তি হিচাপে স্মৰণ কৰা হয়; তেওঁক মানদেশৰ দিশে লৈ যোৱা হৈছিল যদিও পলাই পুনৰ ঘূৰি আহে।{{efn|বৰুৱা (২০০৭)-এ ইয়াক পৰম্পৰা হিচাপে লিপিবদ্ধ কৰি তেওঁৰ বংশধৰসকল বৰ্তমানো লক্ষীমপুৰৰ কেকুৰি-বেবেজীয়া অঞ্চলত থকা বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Baruah|2007|p=226}}<ref>"The Langi Deka family was of Chutia origin."{{harvcol|Borboruah|1997|p=589}}</ref>}} হাও বৰাৰ পিছে পিছে মান বাহিনী [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] পাৰ হৈ উত্তৰ লক্ষীমপুৰ দখল কৰে। সমসাময়িক আৰু পৰৱৰ্তী বিৱৰণে অঞ্চলটোত ব্যাপক হিংসা আৰু ধ্বংসৰ “আতংকৰ ৰাজত্ব”ৰ কথা বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Osik |first=N. N. |title=A Brief History of Arunachal Pradesh: From Earliest Times to 1823 A.D. |publisher=Omsons Publications |location=New Delhi |year=1996 |page=55}}</ref> [[চন্দ্ৰকান্ত সিংহ]]ৰ অধীনত [[বৰবৰুৱা]] হোৱা পাতাল চুতীয়াইও{{efn|''আহোম বুৰঞ্জী''ত পাতালক ''পাতাল চুতীয়া'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে,<ref>{{harvcol|Barua|1930|p=383}}</ref> আনহাতে ঊনবিংশ শতিকাত কাশীনাথ তামুলি ফুকনে লিখা ''অসম বুৰঞ্জী''ত তেওঁক ''খেৰেমিয়াল কছাৰী'' বুলি কোৱা হৈছে। অৱশ্যে এনে নামকৰণ সদায় একে নাছিল; ঊনবিংশ শতিকাৰ ''নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী''ত উদাহৰণস্বৰূপে চুতীয়াসকলক ''চুতীয়া-কছাৰী'' বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে। নামৰূপ আৰু খেৰাম অঞ্চলত চুতীয়া বসতিও লিপিবদ্ধ আছে,<ref>{{harvcol|Barua|1930|p=89}}</ref> যিয়ে এই ভিন্ন নামৰ ব্যাখ্যা দিব পাৰে।}} নতুন মান আগ্ৰাসনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰস্তুতিত অংশ লয় আৰু ১৮২১ চনত মানসকলৰ হাতত নিহত হয়। ===ব্ৰিটিছ যুগ=== ব্ৰিটিছ শাসনকালতো চুতীয়াসকলক পৃথক আৰু ব্যাপকভাৱে বিস্তৃত জনসমষ্টি হিচাপে গণনা কৰা হৈছিল। সৰ্বাধিক জনসংখ্যা [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]] আৰু [[লক্ষীমপুৰ জিলা|লক্ষীমপুৰ]]ত থাকিলেও [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]] আৰু [[দৰং জিলা|দৰং]]তো উল্লেখযোগ্য জনসংখ্যা আছিল; [[কামৰূপ জিলা|কামৰূপ]], [[গোৱালপাৰা জিলা|গোৱালপাৰা]], [[বৰাক উপত্যকা|কাছাৰ সমভূমি]] আৰু নাগা হিলছত সৰু গোটো আছিল।{{efn|১৮৮১ চনৰ লোকপিয়লত অসমত গণনা কৰা ৬০,২৩২ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ২২.৫% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰৰ বাহিৰত আছিল—নগাঁৱত ৮,০৫৫, গোৱালপাৰাত ১,৯১৮, দৰঙত ১,৩৬২, কামৰূপত ১,১৬৮ আৰু কাছাৰ সমভূমিত ১,০৬৯ জন।<ref>{{cite book |last=Lyall |first=Charles |title=Report on the Census of Assam for 1881 |location=Calcutta |publisher=Government of India |year=1883 |at=Final Census Table VIII, Castes and Tribes}}</ref> ১৮৯১ চনত ৮৭,৬৯১ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ১৮% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰৰ বাহিৰত বাস কৰিছিল; নগাঁৱত ১০,৪৬৮, দৰঙত ৩,৫৪৬, কামৰূপত ১,০৩৬ আৰু আন জিলাত ৮৪৮ জন গণনা কৰা হয়।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=Census of India, 1891: Assam |volume=I |location=Shillong |publisher=Assam Secretariat Printing Office |year=1892 |page=270}}</ref> ১৮৯১ চনৰ প্ৰাদেশিক তালিকাত নাগা হিলছ জিলাৰ কোহিমা মহকুমাত গণনা কৰা মুখ্য জাতিসমূহৰ ভিতৰত “Chutiya”ও আছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=Census of India, 1891: Assam. Provincial Tables |location=Calcutta |publisher=Bengal Secretariat Press |year=1892 |at=Provincial Table XI, District Naga Hills}}</ref>}} এই সময়লৈ অধিকাংশ চুতীয়াই অসমীয়া ভাষা গ্ৰহণ কৰিছিল; পুৰণি চুতীয়া ভাষা মূলতঃ দেউৰী শাখাৰ মাজত টিকি আছিল।{{efn|১৯২১ চনৰ লোকপিয়লত ৯৬,০০৯ জন চুতীয়া গণনা কৰা হৈছিল, কিন্তু চুতীয়া ভাষাভাষী মাত্ৰ ৪,১১৩ জন আছিল। ইয়াৰ পৰা পিতৃভাষা হেৰালেও জাতিগত পৰিচয় কিমান বহুলভাৱে টিকি আছিল সেয়া স্পষ্ট হয়।<ref>{{cite book |title=Census of India, 1921 |volume=III |at=Subsidiary Table III, Comparison of caste and language tables}}</ref>}} ঔপনিৱেশিক যুগত চুতীয়াসকলৰ শ্ৰেণীবিভাজন যথেষ্ট সলনি হৈছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ নৃতত্ত্ববিদসকলে সাধাৰণতে তেওঁলোকক বহুল হিন্দুকৰণ হোৱা জনজাতীয় বা আদিম জনসমষ্টি হিচাপে গণ্য কৰিছিল। হান্টাৰে তেওঁলোকক “semi-Hinduized aboriginals”ৰ অন্তৰ্গত কৰিছিল, আৰু ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লে চুতীয়াসকলক “forest and hill tribes” শ্ৰেণীত ৰাখিছিল।<ref>{{cite book |last=Hunter |first=William Wilson |title=A Statistical Account of Assam |volume=1 |publisher=Trübner & Co. |location=London |year=1879 |page=181}}</ref><ref name="Allen1901-116">{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Report on the Census of Assam, 1901 |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1902 |page=116 |quote=At the last census the Chutiya were included under the category of 'forest and hill tribes'.}}</ref> ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লভিত্তিক আন এটা চৰকাৰী বিৱৰণেও চুতীয়াসকলক প্ৰদেশৰ মুখ্য “aboriginal hill tribes”ৰ ভিতৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল।<ref>{{cite book |title=Physical and Political Geography of the Province of Assam |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1896 |orig-year=1893 |page=203}}</ref> কিন্তু ১৯০১ চনত লোকপিয়ল অধীক্ষক বি. চি. এলেনে এই শ্ৰেণীবিভাজনক প্ৰশ্ন কৰি চুতীয়াসকলক “race caste” বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু মুখ্য জনসমষ্টি সেই সময়লৈ কাৰ্যত হিন্দু হৈ পৰিছিল বুলি মন্তব্য কৰে।<ref name="Allen1901-116"/><ref>{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Report on the Census of Assam, 1901 |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1902 |page=89}}</ref> বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিত চুতীয়া পৰিচয়ক কেন্দ্ৰ কৰি নতুন সংগঠিত তৎপৰতাও দেখা যায়। অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ শিক্ষিত আৰু উদীয়মান মধ্যবিত্ত অংশই সামাজিক আৰু সাম্প্ৰদায়িক স্বাৰ্থক কেন্দ্ৰ কৰি সংগঠন গঠন কৰাৰ সময়ত ১৯২৫ চনত ''অসম চুতীয়া সন্মিলন'' গঠন হয়।<ref>{{cite report |last=Deka |first=Kaustubh |title=From Movements to Accords and Beyond: The Critical Role of Student Organizations in the Formation and Performance of Identity in Assam |publisher=Nehru Memorial Museum and Library |location=New Delhi |page=16}}</ref> কোচ-ৰাজবংশী, বড়ো-কছাৰী আৰু আন গোটৰ সংগঠনৰ সমান্তৰাল এই সন্মিলন ঔপনিৱেশিক যুগৰ শেষভাগত চুতীয়া সামাজিক আৰু জাতিগত স্বাৰ্থ প্ৰকাশৰ এক সংগঠিত মঞ্চ হিচাপে গঢ় লৈ উঠে। ==ভাষা== {{Infobox language | name = চুতীয়া | familycolor = চীনা-তিব্বতীয় | fam2 = তিব্বতী-বাৰ্মী | extinct = ? | ethnicity = চুতীয়া | states = [[ভাৰত]] | region = [[অসম]] }} বৰ্তমান চুতীয়া জনগোষ্ঠীয়ে [[অসমীয়া ভাষা]] কয়; তেওঁলোকৰ পূৰ্বৰ তিব্বতী-বাৰ্মী ভাষা লোপ পাইছে।{{sfn|Shin|2020|p=51}}{{sfn|Jacquesson|van Breugel|2017|p=100}} ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ ডব্লিউ. বি. ব্ৰাউন, জে. জি. ব্ৰেণ্ড্ৰেথ, জি. এ. গ্ৰিয়াৰ্চন আৰু জি. চি. গোস্বামী আদি পণ্ডিতে [[দেউৰী ভাষা]]ক চুতীয়াসকলৰ সৈতে জড়িত কৰি ''দেউৰী-চুতীয়া''ক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ মূল ভাষা বুলি গণ্য কৰিছিল।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|p=516}} আধুনিক ভাষাবৈজ্ঞানিক অধ্যয়নে অৱশ্যে বৰ্তমানৰ দেউৰী ভাষা আৰু দেউৰী জনগোষ্ঠীক অসমীয়াভাষী চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে একে বুলি গণ্য নকৰে। আচাৰ্য আৰু মহন্তই কয় যে দুয়োৰ মাজত ''বৰ্তমান'' ভাষাগত নিকটতাৰ প্ৰমাণ নাই আৰু আজিৰ দিনত দুয়ো জনগোষ্ঠী জাতিগত আৰু ভাষাগতভাৱে পৃথক।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|pp=516–517}} আধুনিক এটা সমাজ-সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত দেউৰীসকলক ঐতিহাসিকভাৱে চুতীয়াসকলৰ পুৰোহিত শাখা বুলি বৰ্ণনা কৰি কোৱা হৈছে যে পৃথক হৈ বেলেগ বেলেগ অঞ্চলত বসবাস কৰাৰ পাছত তেওঁলোকৰ ধৰ্ম, ভাষা আৰু সংস্কৃতি ধীৰে ধীৰে পৃথক হয় আৰু শেষত দেউৰী আৰু চুতীয়া দুটা স্বতন্ত্ৰ জনগোষ্ঠী হিচাপে গঢ় লৈ উঠে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=44-47}}</ref> ২০০৬ চনৰ উজনি অসমৰ ছটা জনগোষ্ঠীৰ ওপৰত কৰা এটা নৃতাত্ত্বিক মাপবিদ্যাগত অধ্যয়নতো দেখা গৈছে যে পৰীক্ষা কৰা দেউৰী আৰু চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আৰ্হিসমূহ (samples) নিজৰ মাজত আটাইতকৈ নিকটতম।গৱেষক সকলে এই ফলাফলক পূৰ্বৰ ঐতিহাসিক বিৱৰণসমূহৰ সৈতে সংগতিপূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰিছে।<ref name="Deori"/> দেউৰীসকলৰ পৰম্পৰাগত আঞ্চলিক ভাগসমূহৰ ভিতৰত ''দিবঙীয়া'' শাখাই দেউৰী ভাষা ৰক্ষা কৰি আহিছে; বৰগঞা আৰু টেঙাপনীয়া শাখাই অসমীয়া ভাষালৈ স্থানান্তৰিত হৈছে।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|pp=516–517}} অসমীয়াৰ সংস্পৰ্শত দেউৰী ভাষাৰ ধ্বনিতত্ত্ব আৰু ভাষা-ব্যৱহাৰৰ ধৰণকে ধৰি নিজেও ধাৰাবাহিক ভাষাগত পৰিৱৰ্তনৰ মাজেৰে গৈছে।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|pp=514–516}} ==সমাজ== ===সামাজিক জীৱন=== চুতীয়াসকল সাধাৰণতে যৌথ পৰিয়ালত বাস কৰে। কোনো কোনো যৌথ পৰিয়ালত সদস্যৰ সংখ্যা এশৰো অধিক হৈছিল। পিতৃক পৰিয়ালৰ মুৰব্বী হিচাপে গণ্য কৰা হয়; তেওঁৰ অনুপস্থিতি বা মৃত্যুৰ পাছত মাতৃয়ে পৰিয়ালৰ মুৰব্বীৰ স্থান লয়, তাৰ পাছত আন আত্মীয়সকলে দায়িত্ব লয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|p=52}}</ref> পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে পাৰস্পৰিক বুজাবুজি আৰু সহযোগিতাৰে পাল পাতি গৃহস্থালিৰ কাম সম্পন্ন কৰে।{{sfn|Baruah|2007}} পৰম্পৰাগতভাৱে এই পাৰস্পৰিক সহায় ঘৰৰ বাহিৰতো বিস্তৃত আছিল—বিয়া, মৃত্যু আৰু আন বিশেষ অনুষ্ঠানত গাঁওবাসীয়ে পৰিয়ালক সহায় কৰিছিল; কিছুমান অঞ্চলত এই প্ৰথাক ''হেজাৰী'' আৰু আন কিছুমানত ''হাউৰি'' বুলি কোৱা হয়।<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|pp=144}}</ref> [[File:Faces of Chutia, Kachari and Ahom men, 1900.jpg|thumb|১৯০০ চনৰ আলোকচিত্ৰ; মাজত এজন চুতীয়া পুৰুষৰ মুখাবয়ব।]] ===বংশ আৰু খেলগোট=== চুতীয়া জনগোষ্ঠী বহুতো বংশ আৰু ''খেল''ত বিভক্ত। লিপিবদ্ধ বংশ সমূহৰ ভিতৰত ''বুৰুক'', ''বিহীয়া'', ''বেবেজীয়া'', ''লফাই'', ''বৰাহী'', ''লাহোৱাল'', ''ফেচুৱাল'', ''উতা'', ''হাড়'', ''মেলেং'', ''লাও-পিয়া'', ''চেচা-ঘৰীয়া'', ''কান্তক'', ''দৈচুং'', ''দিহা'', ''শালিকী'', ''বৰুৱতী'', ''বাঘচোৱা'' আৰু ''দিহিং-গয়া'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-clans">{{harvcol|Chutia|2026|pp=49-51}}</ref> মৌখিক পৰম্পৰাত এই বংশ সমূহৰ কেইবাটাও নিৰ্দিষ্ট পেচা বা অঞ্চলৰ সৈতে জড়িত। ''বুৰুক'' বংশৰ নাম ''উদাল'' গছৰ পৰা আহিছে বুলি কোৱা হয়; এই গছৰ আঁহেৰে ৰচী বনোৱা হৈছিল আৰু বংশটো সেই ৰচী নিৰ্মাণৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।<ref name="Richa-clans"/> বুৰুক বংশৰ মানুহে পৰম্পৰাগতভাৱে ছাগলীৰ মাংস আৰু জাতিলাও নাখাইছিল।<ref>"বুৰুক বংশৰ মানুহে ছাগলী আৰু জাতিলাও নেখায়।"{{harvcol|Baruah|2007|p=260}}</ref> ''বিহীয়া''সকল মাছ ধৰা আৰু চিকাৰৰ বাবে তথা কাঁড় আৰু আন অস্ত্ৰত লগাবলৈ বিষ তৈয়াৰ আৰু ব্যৱহাৰৰ সৈতে পৰম্পৰাগতভাৱে জড়িত।<ref name="Richa-clans"/> এটা পৰম্পৰাত ''বেবেজীয়া''সকলক ঠাই সলনি কৰি ফুৰা আৰু বেতৰ গাজ সংগ্ৰহৰ সৈতে জড়িত লোক বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="Richa-clans"/> ''বিহীয়া'', ''বুৰুক'' আৰু ''বেবেজীয়া'' নামসমূহ পিছলৈ [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]]সকলৰ সৈতে জড়িত হোৱা চুতীয়া গোটসমূহৰ পৰম্পৰাতো পোৱা যায়। লোকপৰম্পৰাত ''লফাই'' নামটোক লফা শাকৰ খেতিৰ সৈতে ব্যাখ্যা কৰা হয়, আনহাতে ''শালিকী''সকল শালিকা চৰাইক মানুহৰ মাত আৰু গীত অনুকৰণ কৰিবলৈ শিকোৱাৰ সৈতে জড়িত। ''দিহিং-গয়া''সকল [[দিহিং নদী]]ৰ কাষৰ চুতীয়া বসতিৰ সৈতে, আৰু ''চেচা-ঘৰীয়া''সকল চেচা নদীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।<ref name="Richa-clans"/> ''হাড় চুতীয়া''ৰ বিষয়ে লিপিবদ্ধ এটা পৰম্পৰাই এই বংশক শদিয়াৰ মুখ্য ধৰ্মস্থানৰ পুৰণি বলি-অনুষ্ঠানৰ সৈতে জড়িত কৰে; কোৱা হয় যে বলিৰ বাবে নিৰ্বাচিত ব্যক্তি এই গোটৰ পৰা লোৱা হৈছিল।<ref name="Richa-clans"/> এই বিবৰণ জনসমাজৰ পৰম্পৰা হিচাপেই টিকি আছে আৰু নিজে এই প্ৰথাৰ ঐতিহাসিক সত্যতা প্ৰমাণ নকৰে। ''খেল'' শব্দটো ''সোণাৰী'', ''তাঁতী'', ''কমাৰ'' আৰু ''খনিকৰ'' আদি পেচাভিত্তিক সংগঠনৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এই পেচাগত খেলসমূহ আত্মীয়তাৰ সলনি মুখ্যত পেচাৰ ভিত্তিত সংগঠিত আছিল আৰু বেলেগ বেলেগ এনে খেলৰ সদস্যৰ মাজত বিবাহত বাধা নাছিল।<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|pp=148}}</ref> [[File:Girl in Chutia attire.jpg|thumb|চুতীয়া পাৰম্পৰিক সাজপাৰ পৰিধান কৰা এগৰাকী চুতীয়া যুৱতী।]] ===ঐতিহাসিক বিভাগ=== [[চুতীয়া ৰাজ্য]] পতনৰ পাছত ধৰ্মীয় সম্পৰ্ক, আন্তঃবিবাহ আৰু ওচৰ-চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে সম্পৰ্কৰ ভিত্তিত চুতীয়া জনসমষ্টিৰ বিভিন্ন অংশ পৃথক নামে চিনাক্ত হ'বলৈ ধৰে। আহোম বিজয়ৰ পাছৰ আন্তঃবিবাহে ''আহোম চুতীয়া'' আৰু ''হিন্দু চুতীয়া''ৰ মাজত ভেদ গঢ়ি তোলে; দুয়ো গোটেই শেষলৈ বিভিন্ন ৰূপৰ হিন্দুধৰ্ম গ্ৰহণ কৰে। ডব্লিউ. বি. ব্ৰাউনে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলক পৃথকভাৱে লিপিবদ্ধ কৰি কৈছিল যে শদিয়া জিলাৰ পৰা তেওঁলোকক আঁতৰাই নিয়াৰ আগলৈ নিজস্ব পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান স্থানীয়ভাৱে বজাই ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language Spoken in Upper Assam |location=Shillong |publisher=Assam Secretariat Printing Office |year=1895 |page=vi}}</ref> পৰৱৰ্তী বিৱৰণসমূহে চুতীয়াসকলৰ কেইবাটাও ঐতিহাসিক ভাগ উল্লেখ কৰে।<ref>{{Harvcol|Pathak|2008|p=82}}</ref> '''''হিন্দু চুতীয়া:''''' হিন্দু চুতীয়াসকল জনসমষ্টিৰ এটা বৃহৎ অংশ আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত [[শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ]] আদি সন্তৰ দ্বাৰা [[একশৰণ ধৰ্ম|বৈষ্ণৱ ধৰ্ম]]ত দীক্ষিত লোকো অন্তৰ্ভুক্ত। কঠোৰ বৈষ্ণৱ আচাৰ পালনকাৰীসকলক সাধাৰণতে ''কেঁচাপন্থী'' বুলি কোৱা হয়; তেওঁলোকে ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত পশুমাংস আৰু মদ্যৰ ব্যৱহাৰ পৰিহাৰ কৰে। ''পকাপন্থী''সকলে তুলনামূলকভাৱে পুৰণি জনজাতীয় আচাৰ অধিক সংৰক্ষণ কৰি আহিছে।<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=215}}</ref> '''''আহোম চুতীয়া:''''' আহোম চুতীয়াসকল ''পকাপন্থী''সকলৰ এটা মুখ্য অংশ আছিল। আহোমসকলৰ সৈতে আন্তঃবিবাহৰ কাৰণে তেওঁলোকক এই নামে কোৱা হৈছিল; অধিকাংশেই অৱশেষত আহোম সামাজিক গাঁথনিৰ মাজত আত্মসাৎ হয়।<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/cu31924071145522|title=Census of India, 1901|date=23 June 1901|publisher=Bombay : Govt. Central Press|via=Internet Archive}}</ref> এই চুতীয়াসকলে আহোম প্ৰশাসনৰ বিভিন্ন পদো দখল কৰিছিল।{{efn|ঐতিহাসিক উৎসত উল্লেখিত উদাহৰণৰ ভিতৰত প্ৰথম বৰফুকন লাঙি পানিচিয়া,<ref>"Langi Panisiya, the first Borphukan, was a Chutiya by caste"{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> ৰূপচন্দ্ৰ বৰবৰুৱা,<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.32.</ref> কীৰ্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱা, পিয়লি বৰফুকন, বদনচন্দ্ৰ বৰফুকন, পিকচাই চেতিয়া বৰফুকন,<ref>{{harvcol|Borboruah|1997|p=579}}</ref> চুহুংমুঙৰ অধীনৰ ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই,<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.31, "Phrasenmung con tun cham pai luk Tiura"</ref> ৰুদ্ৰ সিংহৰ সময়ৰ থুমলুং বৰগোহাঁই,<ref>{{Cite web |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01446144/document |title=''Chao-Thumlung Borgohain of a Tiura (Tai word for Chutia) family.'' |access-date=11 June 2020 |archive-date=11 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611214210/https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01446144/document |url-status=live }}</ref> চুচেনফাৰ অধীনৰ বানৰুকীয়া গোহাঁই আৰু ৰুদ্ৰ সিংহৰ অধীনৰ বানলুঙীয়া গোহাঁই<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.32, "Thaomung Banlung cham pai luk Tiora"</ref> আদি আছে।}} পৰম্পৰাই ''চম-চিৰিং'' আৰু ''চাংচাই'' আদি চুতীয়া পৰিয়াল চুকাফাৰ সময়তেই আহোম গোটত সোমোৱা বুলি কয়; দত্তই পাছৰ আহোম চেতিয়া আৰু লাহন খেলৰ বহু অংশক চুতীয়া বংশোদ্ভূত বুলি জড়িত কৰে।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> ১৯০৫ চনৰ ''Assam District Gazetteers''ত আহোম চুতীয়াসকলৰ মাজত [[চকলং]] বিবাহপদ্ধতি লিপিবদ্ধ আছে, যিয়ে আহোম সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক আচাৰত তেওঁলোকৰ পূৰ্ণ আত্মসাৎৰ ইংগিত দিয়ে।<ref>[https://archive.org/details/dli.ministry.07343/page/112/mode/1up Allen, B. C., ''Assam District Gazetteers: Vol. 8 Lakhimpur'' (1905), p.112: "Hindu Chutias are sometimes united by the Hompura ceremony, while the Chaklong rite, which is the Ahom form of marriage, is in vogue amongst the Ahom Chutiyas"]</ref> '''''বৰাহী চুতীয়া:''''' ব্ৰিটিছ যুগৰ কেইবাটাও ঐতিহাসিক আৰু নৃতাত্ত্বিক বিৱৰণীত বৰাহীসকলক চুতীয়াসকলৰ এটা বিভাজন হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে।{{efn|গুণাভিৰাম বৰুৱাই তেওঁৰ ''অসম বুৰঞ্জী'' (১৮৮৪)ত বৰাহীসকলক "চুতীয়াসকলৰ এটা উপ-গোষ্ঠী" বুলি স্পষ্টভাৱে বৰ্ণনা কৰিছে।("বৰাহি বিলাক ছুটীয়াৰ এক উপজাতি মাত্ৰ").<ref>{{cite book |last=Barua |first=Gunabhiram |title=Asam Buranji |year=1884 |language=as }}</ref> এল এ ৱাডেলে একেদৰেই বৰাহীসকলক দেওৰী আৰু হিন্দু চুতীয়া শ্ৰেণীৰ সৈতে একেলগে চুতীয়াসকলৰ অন্যতম "এণ্ড’গামছ উপ-জনজাতি" হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last=Waddell |first=Laurence Austine |title=The Tribes of the Brahmaputra Valley: A Contribution on Their Physical Types and Affinities |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1901 |page=42 }}</ref> ১৯০১ চনৰ অসমৰ লোকপিয়লত একেদৰেই চুতীয়াসকলক হিন্দু, আহোম আৰু বৰাহী চুতীয়া বুলি ভাগ কৰা হৈছিল,<ref>{{cite book |title=Census of India, 1901 |volume=IV |chapter=Assam |year=1902 |publisher=Government of India |page=126 }}</ref> আনহাতে চিডনী এণ্ডলে পৰৱৰ্তী সময়ত বৰাহী চুতীয়াসকলক চুতীয়া জনসংখ্যাৰ চাৰি ভাগৰ ভিতৰত তালিকাভুক্ত কৰে।<ref>{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacháris |url=https://archive.org/details/kacharis00endliala |year=1911 |publisher=Macmillan and Co. |location=London |page=[https://archive.org/details/kacharis00endliala/page/91 91] }}</ref>}} বৰাহী চুতীয়াসকলক কিছুমান বিশেষ ৰীতি-নীতিৰ দ্বাৰা পৃথক চুতীয়া শাখা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। খনিকৰে লিখিছে যে চুতীয়াসকলে মৃতদেহ ছয় তৰপ খৰিৰে দাহ কৰিছিল, আনহাতে বৰাহীসকলে সাত তৰপ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=38}}</ref> ১৯০১ চনৰ ''Census of India''-ত বৰাহী চুতীয়াসকলে ছাগলীৰ মাংস নাখায় বুলি উল্লেখ আছে।<ref>{{Cite web |url=https://archive.org/details/cu31924071145522 |title=Census of India, 1901 |page=126 |date=23 June 1901 |publisher=Government Central Press |via=Internet Archive}}</ref> চুতীয়াৰ বুৰুক খেলৰ ক্ষেত্ৰতো একেধৰণৰ নিষেধ লিপিবদ্ধ আছে; তেওঁলোকে পৰম্পৰাগতভাৱে ছাগলীৰ মাংস আৰু জাতিলাও দুয়োটা পৰিহাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor-last1=Barua |editor-first1=Swarnalata |editor-last2=Nath |editor-first2=Damburudhar |title=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী |trans-title=History of the Chutia Community |year=2007 |page=260 |language=as |url=https://archive.org/details/chutiaburanji |quote=বুৰুক খেলৰ মানুহে ছাগলী আৰু জাতিলাও নেখায়।}}</ref> বুৰঞ্জীসমূহত ''নাওবৈচা'' আৰু ''হিলৈদাৰী'' আদি খেলক আদিতে চুতীয়া, কিন্তু পাছলৈ বৰাহী গোটত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। বৰাহীসকলৰ টাই নাম আছিল ''খা-লাং''; ইয়াত ''খা'' শব্দটো আহোমসকলে শালি ধানৰ জল-কৃষিৰ সৈতে জড়িত নোহোৱা জনগোষ্ঠীৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। অধিকাংশ বৰাহী আহোম জনসমষ্টিত আত্মসাৎ হলেও [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] আৰু [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]]ৰ কিছু লোকে নিজকে বৰাহী-চুতীয়া বুলি চিনাক্ত কৰি আহিছিল।<ref>"A section of the Barahis still introduces themselves as Barahis-Chutiyas, from which it appears that they were a clan or division of the Chutiyas."{{harvcol|Dutta|1985|p=26}}</ref> '''''মিৰি চুতীয়া:''''' মিৰি চুতীয়াসকলক ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ গাঁৱৰ চুতীয়া বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়, যিসকলে আহোম আক্ৰমণৰ সময়ত মিৰি পাহাৰৰ দিশে পলাই গৈ [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]]সকলৰ সৈতে আন্তঃবিবাহ কৰে আৰু পিছলৈ তেওঁলোকৰ মাজত আত্মসাৎ হয়।{{efn|''দৰং ৰাজবংশাৱলী''য়েও বিজয়ৰ পাছত পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যসকলে পলাই [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিৰি]] আৰু মিছমি সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লোৱাৰ উল্লেখ কৰিছে। বুৰঞ্জীখনত আছে: "Tar putra-bhai jot hokole polail / Miri Mishmit pakhi pranak rakhila" (“তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু ভায়েকসকল সকলোৱে পলাই মিৰি-মিছমিৰ মাজত আশ্ৰয় লৈ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিলে”)।<ref>{{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hem Chandra |title=Darrang Raj Vamsavali |publisher=Government of Assam |year=1917 |at=vv. 364–371}}</ref>}} এই বিৱৰণসমূহত তেওঁলোকক মুখ্যত বিহীয়া, বুৰুক বা মেদক, আৰু বেবেজীয়া খেলৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>Medak, Katiram, “মেদক বংশৰ পৰিচয় আৰু পৰম্পৰা”, p.11.</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=L1i51KFUyzIC&q=Miri+Chutiya&pg=PA6|title=Contemporary Political Leadership in India: Sharad Pawar, the Maratha legacy|first1=Shiri Ram|last1=Bakshi|first2=Sita Ram|last2=Sharma|first3=S.|last3=Gajrani|date=23 June 1998|publisher=APH Publishing|isbn=9788176480086|via=Google Books|access-date=16 August 2019|archive-date=2 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190902125051/https://books.google.com/books?id=L1i51KFUyzIC&pg=PA6&lpg=PA6&dq=chutiya+tribe+customs&source=bl&ots=wgEjVgb9Lw&sig=ACfU3U31PYmJoCwH4pVRyh5-B2uIzm4QhQ&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjT0ZHI_cPgAhXbfX0KHbx3CEM4ChDoATAEegQICRAB#v=onepage&q=chutiya+tribe+customs&f=false|url-status=live}}</ref>{{efn|কিছুমান মিচিং পৰিয়ালে বছৰি এজন চুতীয়া ''মাইনে'' বা চুতীয়া আইতাকৰ উদ্দেশ্যে ''জল-পিণ্ড'' দিয়াৰ তথ্য আছে; এই আচাৰক চুতীয়া বংশোদ্ভৱৰ স্মৃতি সংৰক্ষণ কৰা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/218513/8/08_chapter%201.pdf |title=Mising: An indigenous tribe of Assam |access-date=15 April 2020 |archive-date=24 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200724191344/https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/218513/8/08_chapter%201.pdf |url-status=live }}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ বিৱৰণত এনে কিছুমান পৰিয়ালে মিচিংসকলৰ সাধাৰণ প্ৰথাৰ বিপৰীতে দীঘল চুলি ৰাখিছিল আৰু ইয়াক চুতীয়া সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ পৰা পোৱা বিশেষ অধিকাৰ বুলি ব্যাখ্যা কৰিছিল।<ref>{{Cite web |url=https://books.google.com/books?id=fTJqzOJwBxMC&dq=chutiya+miri+hair&pg=PA236 |title=Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland, 1880, p.236 |date=3 February 1880 |access-date=14 March 2023 |archive-date=6 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230706211921/https://books.google.com/books?id=fTJqzOJwBxMC&dq=chutiya+miri+hair&pg=PA236 |url-status=live }}</ref>}} [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] সমাজৰ দুই গোটৰ এটাক ''বৰগ্ৰাম'' আৰু ''চুতীয়া-মিৰি'' বুলিও কোৱা হৈছে; ইয়াক চুতীয়া শাসকৰ পূৰ্বৰ অধীনতাৰ প্ৰতিফলন বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web|url=http://www.jiarm.com/FEB2016/paper26432.pdf|title=Taid, D. R. ''Transitional Phase of Acculturation of the Mishings vis-a-vis the Assamese society during Medieval Period of Assam'', p.36.|access-date=15 April 2020|archive-date=16 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200716043812/http://www.jiarm.com/FEB2016/paper26432.pdf|url-status=usurped|archivedate=16 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200716043812/http://www.jiarm.com/FEB2016/paper26432.pdf|deadurl=yes}}</ref> বুৰঞ্জীসমূহত স্বতন্ত্ৰভাৱে ডিক্ৰং নদীৰ ওচৰৰ মিৰিৰ এটা গোটক চুতীয়া ৰজাসকলৰ পূৰ্বৰ প্ৰজা বুলি উল্লেখ কৰি কোৱা হৈছে যে তেওঁলোকে ''হাতীঘাঁহী'' হিচাপে ৰাজহাতীৰ বাবে ঘাঁহ যোগান ধৰিছিল।<ref>Devi, Lakshmi, ''Ahom-Tribal Relations: A Political Study'', p.160: "He meant thereby that these Miris served as Hatighahis under the Chutiya king...From the speech of the Tamuli-doloi, it is clear that these Miris were claimed by the Chutia kings as their subjects who had to serve under them."</ref> ===পৰম্পৰাগত পেচা=== পৰম্পৰাগত চুতীয়া সমাজত উন্নত শ্ৰমবিভাজন আছিল আৰু বিভিন্ন হস্তশিল্প আৰু উদ্যোগৰ সৈতে জড়িত পেচাভিত্তিক গোট আছিল। ''সোণাৰী''সকল স্বৰ্ণকাৰ আছিল; ''লোণপুৰীয়া''সকলে [[শদিয়া]]ৰ লৱণাক্ত পানীৰ উৎসৰ পৰা লোণ সংগ্ৰহ আৰু প্ৰস্তুত কৰিছিল। ''তাঁতী''সকলে পাটপলু পুহি সূতা আৰু কাপোৰ প্ৰস্তুত কৰিছিল, আনহাতে ''চমাৰ''সকলে জন্তুৰ ছালৰ কাম, বাদ্যযন্ত্ৰ নিৰ্মাণসহ, কৰিছিল।<ref name="Mahanta-occupations">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=144-146}}</ref> আন পেচাগত গোটৰ ভিতৰত ৰূপ সংগ্ৰহ আৰু ৰূপৰ কামৰ সৈতে জড়িত ''ৰূপোৱাল''; কাৰিকৰ আৰু নাও নিৰ্মাতা ''খনিকৰ''; কাঁহৰ বাচন নিৰ্মাতা ''কঁহাৰ''; ''কমাৰ''; ''কুমাৰ'' বা মৃৎশিল্পী; শিলৰ কামৰ সৈতে জড়িত ''শিল-কটীয়া''; আৰু [[জাপি]] বনোৱা ''জাপি-হাজীয়া'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-occupations">{{harvcol|Chutia|2026|p=40-42}}</ref> ''সোণোৱাল''সকলেও—বিশেষকৈ ''বিহীয়া'' খেলৰ লোকসকলে{{sfn|Dalton|1872|p=521}}<ref>"In the present time the Sooteeahs are called Hindoo Sooteeahs, and Ahom Sooteeahs, the last named being those with whom the Ahoms or Saums intermarried at an early date. The class of the Assam population known as Beheeahs in upper Assam, also consider themselves belonging to the Hindu Sooteeah family."{{harvcol|Hannay|1848|p=468}}</ref>{{efn|''কছাৰী'' আৰু ''বিহীয়া'' (চুতীয়া) সোণোৱালসকল সংখ্যাত বেছি আছিল। এই সোণোৱালসকলৰ অধিকাংশই ক্ৰমে ''শদিয়া'' আৰু ''চিচি-ধেমাজি'' অঞ্চলৰ পৰা আহি ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ''বুঢ়ী দিহিং'' আৰু ''ডিব্ৰু'' নদীৰ মাজৰ বনাঞ্চলত (মটক অঞ্চল) বসতি কৰিছিল।{{sfn|Prinsep|1838|p=676}}}}—নদীৰ বালিৰ পৰা সোণ ধোৱা কাম কৰিছিল। [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]] আৰু ডিক্ৰংৰ বালিৰ পৰাও তেওঁলোকে সোণৰ কণা সংগ্ৰহ কৰিছিল।<ref name="Mahanta-occupations"/> ==ধৰ্ম== [[File:Dharma Husori.jpg|thumb|তিনিচুকীয়াৰ বৰগাঁৱত অনুষ্ঠিত চুতীয়া ''ধৰ্ম হুঁচৰি''।]] ===পৰম্পৰাগত ধৰ্ম=== চুতীয়াসকলে আদিম পুৰুষ দেৱতা আৰু আদিম নাৰী দেৱতাক পূজা কৰিছিল। পুৰুষ দেৱতাক ''কুন্দিমামা'', ''বলিয়া-বাবা'' বা ''পিচা-দেমা'' বুলি কোৱা হৈছিল; [[বড়ো জনগোষ্ঠী|কছাৰী]]সকলৰ মাজত একে ধৰণৰ দেৱতা ''বাথৌ'' বা ''বাথৌ ব্ৰাই'' নামে জনাজাত আছিল।<ref>"The male deity was called by the Kacharis as Bathou, Bathou Brai, and by the Chutiyas as Kundimama, Balia-Baba or Pisha-dema"{{harvcol|Dutta|1985|pp=48–49}}</ref> নাৰী দেৱতাক ''কেঁচাইখাতী'' বা ''পিচা-চি'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>"The Primordial female deity was called by Kacharis as Ai-Deo, Kamakhi Kamlakhi, etc., and by the Chutiyas as Pisha-si, Kechaikhati etc."{{harvcol|Dutta|1985|p=49}}</ref> জনজাতীয় দেৱী ''কেঁচাইখাতী''ৰ পূজা আন [[বড়ো-কছাৰী]] গোটৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।{{efn|বড়ো-কছাৰী পৰিয়ালৰ বহু গোটে কেঁচাইখাতীক পূজা কৰিছিল; ইয়াৰ ভিতৰত চুতীয়া,<ref>"The most famous temple of the Chutiyas was that of Kechaikhati, their primodial female deity.{{harvcol|Dutta|1985|pp=49}}</ref> বড়ো,<ref>{{cite thesis|last=Devi|first=Premalata|year=1992|title=Religious philosophy of the Boros of the Brahmaputra Valley|chapter=1|page=5|publisher=Department of Philosophy, Gauhati University|url=http://hdl.handle.net/10603/66509|via=Shodhganga}}</ref> ৰাভা,<ref>[http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/67118/10/10_chapter%206.pdf Rabhas worship Kechai-khati and celebrate the Kechai-khati festival once every year]</ref><ref>{{cite thesis|last=Chakravorty|first=Bhaswati|year=2015|title=A Study on Festivals of Assam and France with Particular Reference to Bihu and Christmas|chapter=10|page=137|publisher=Department of Foreign Languages, Gauhati University|url=http://hdl.handle.net/10603/116438|via=Shodhganga}}</ref> তিৱা,<ref>{{cite book|editor-last=Bhargava|editor-first=Gopal|title=Encyclopaedia of Art and Culture in India: Assam|volume=22|location=Delhi|publisher=Isha Books|year=2003|page=255}}</ref> কোচ<ref>{{cite web|last=Nag|first=Sajal|title=From Dewan to Dheyan: Trajectory of a Forgotten Medieval State in South Assam|website=Academia.edu|url=https://www.academia.edu/38823467/Dewan_2_|access-date=17 July 2026|quote=It was due to his religious nature that a temple for the Koch Deity Kechai Khati was established in nearby Udharbund during his rule.}}</ref><ref>The Tiwas, as well as the Koch, also worshipped Kechai Kati. The Koch general Gohain Kamal built temples dedicated to Kesai Khati in Khaspur for the Dehans who were Tiwa and Mech soldiers from Gobha, Nellie and Kabi.</ref> আৰু ডিমাছা অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>"There is at Sadiya a shrine of ''Kechai Khati'' the tutelar deity of the Kacharis, which the Dimasa rulers continued to worship even after the establishment of their rule in Cachar." {{Harvcol|Bhattacharjee|1992|p=393}}</ref>}} ''কেঁচাইখাতী'' দেৱীৰ পূজা বৰ্তমান [[দেউৰী জনগোষ্ঠী]] হিচাপে চিনাক্ত পুৰোহিত শাখাই পৰিচালনা কৰিছিল। আন বড়ো-কছাৰী জনগোষ্ঠীৰো নিজ নিজ পুৰোহিত আছিল, যিসকলক একেদৰে দেউৰী বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>"All these Bodo tribes had their own respective priests called Deoris"{{harvcol|Dutta|1985|p=50}}</ref> আন এটা দৈৱিক যুগল আছিল ''বুঢ়া'' আৰু ''বুঢ়ী'' বা “বৃদ্ধ দেৱ-দেৱী”; পৰৱৰ্তী হিন্দু প্ৰভাৱত তেওঁলোকক ক্ৰমে ''[[শিৱ]]'' আৰু ''[[শক্তি]]''ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়।<ref>"The Chutiyas, for example worshipped the Primordial parents Gira-Girasi or Bura Buri, which were later Hinduised as Siva and Sakti"{{harvcol|Dutta|1985|p=49}}</ref> চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত পূজাস্থানক ''শাল'' বুলি কোৱা হয়। শদিয়া অঞ্চলত জনগোষ্ঠীটোৰ সৈতে জড়িত চাৰিখন মুখ্য শাল বৰ্তমানো আছে—বুঢ়া-বুঢ়ী বা গিৰা-গিৰাচী শাল, বলিয়া বাবা শাল, পাতৰ শাল আৰু তাম্ৰেশ্বৰী বা কেঁচাইখাতী শাল। এই স্থানসমূহৰ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান পৰম্পৰাগতভাৱে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পুৰোহিতে সম্পন্ন কৰে আৰু অনুষ্ঠানৰ সময়ত কেৱল তেওঁলোকেই ভিতৰৰ গৰ্ভস্থানত প্ৰৱেশ কৰে। ''টাংলতি'' (''Blumea lanceolaria'')ৰ পাত পবিত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু পুৰোহিতে ভক্তৰ কপালত ধৰ্মীয় চিহ্ন দিবলৈ ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=213-214}}</ref> ===সংস্কৃতকৰণ=== ৰাজ্যখনত ব্ৰাহ্মণ বসতি স্থাপনৰ ফলত চুতীয়া শাসকসকলৰ হিন্দুকৰণ আৰু ৰাজনৈতিক বৈধতা গঢ়ি উঠে; শাসকসকলে নিজৰ দৈৱিক বংশোদ্ভৱ ''[[অসুৰ]]''সকলৰ পৰা হোৱা বুলি দাবী কৰিছিল।<ref>"(T)he rulers of Sadiya, with help of Vaiṣṇava brahmins, seem to have sought legitimacy by projecting themselves as the descendants of Kṛṣṇa."{{Harvcol|Shin|2020|p=53}}</ref><ref name="harvcol|Baruah|1986|p=182">{{harvcol|Baruah|1986|p=182}}</ref> ''[[অসুৰ]]'' শব্দটো অনাৰ্যসকল আৰু বিবাহ, সম্পত্তি আদি সামাজিক আচাৰত তেওঁলোকৰ ভিন্নতা বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>"the term asura, which is the antonym of deva, is also used to denote inferior forms of custom, including marriage and property, in the hierarchical classification of social practices of prescriptive texts".{{Harvcol|Shin|2020|p=54}}</ref> ষোড়শ শতিকাত [[একশৰণ ধৰ্ম|একশৰণ নামধৰ্ম]]ৰ উত্থান আৰু চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত শদিয়া অঞ্চল ধীৰে ধীৰে [[ভীষ্মক]] আৰু [[বিদৰ্ভ]]ৰ কিংবদন্তিৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে। এই সম্পৰ্ক চুতীয়াসকলে নিজকে ভীষ্মকৰ বংশধৰ বুলি দাবী কৰাৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা নাছিল। বৰং [[শংকৰদেৱ]]ৰ আখ্যানসমূহ, বিশেষকৈ ''ৰুক্মিণীহৰণ'', জনপ্ৰিয় হোৱাৰ ফলত ই বিকশিত হয়; এই কাব্যত ৰজা ভীষ্মকৰ কন্যা ৰুক্মিণীৰ কাহিনী অসমৰ সাংস্কৃতিক আৰু ভৌগোলিক পৰিৱেশৰ সৈতে খাপ খুৱাই বৰ্ণনা কৰা হৈছিল।<ref>"Among many works of Śaṅkaradeva, the Rukmiṇiharaṇa, the poem of Rukmimi and Krishna, gained considerable popularity in the Sadiya area and influenced its regional identity construction. Rukmiṇī, in this poem, was a daughter of king Bhīṣmaka"{{harvcol|Shin|2020|p=55}}</ref> শদিয়া অঞ্চলত এই আখ্যানসমূহ জনপ্ৰিয় হোৱাৰ লগে লগে স্থানীয় ভূদৃশ্যৰ কিছুমান ঠাইক ভীষ্মক–ৰুক্মিণী কিংবদন্তিৰ স্থানৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। সময়ৰ লগে লগে শদিয়া বা কুণ্ডিলনগৰক কিংবদন্তিৰ বিদৰ্ভ হিচাপে ধৰা হ'বলৈ ধৰে আৰু বহু স্থাননাম বৈষ্ণৱ আখ্যানৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বা তাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে।<ref>"Considering the wide popularity of the Rukmiṇīharaṇa among the people, especially as the staged performance, it is not surprising that many toponyms of the area were derived from this Vaiṣṇava legend and the legendary places associated with Bhīṣmaka were reproduced in the local landscape. For instance, Vidarbha, the name of the country, once ruled by Bhīṣmaka according to the Epics and Purāṇas and perhaps identical with Behar in [[Maharashtra]], was applied to the area around Sadiya."{{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> চুতীয়াসকলৰ এটা অংশ প্ৰাৰম্ভিক সময়তেই হিন্দুকৰণ হৈছিল;<ref name="ReferenceB"/> যিসকল হোৱা নাছিল তেওঁলোকৰ বহুতে সপ্তদশ শতিকাত [[অনিৰুদ্ধদেৱ]]ৰ অধীনত মায়ামৰা সত্ৰৰ [[একশৰণ ধৰ্ম]]ত দীক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="ReferenceD"/><ref name="harvcol|Baruah|1986|p=182"/> ===ধৰ্মীয় আচাৰ=== [[File:Chutia Ai hokam.jpg|thumb|চুতীয়া ''আই হকাম''।]] চুতীয়া ধৰ্মীয় আচাৰত পুৰণি লোকধৰ্মীয় আৰু তান্ত্ৰিক উপাদানৰ সৈতে পৰৱৰ্তী হিন্দু আৰু বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱ একেলগে দেখা যায়। ধৰ্মীয় আচাৰৰ এই পাৰ্থক্য ''কেঁচাপন্থী'' আৰু ''পকাপন্থী'' বিভাগতো প্ৰতিফলিত। বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱিত ''কেঁচাপন্থী''সকলে সাধাৰণতে ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত পশুবলি আৰু মদ্যৰ নিবেদন পৰিহাৰ কৰে; ''পকাপন্থী''সকলে তুলনামূলকভাৱে অধিক পুৰণি বলি আৰু আচাৰ-পদ্ধতি সংৰক্ষণ কৰিছে। ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ ভিতৰত ''হলিতা লগোৱা'', ''আই সবাহ'', ''ডাঙৰীয়া সবাহ'', ''বৰসৰকীয়া সবাহ'', ''খুঁটি সবাহ'', ''ৰঙা চৰাই'', ''জল দেৱতা'', ''জল কুঁৱৰী'', ''অপেশ্বৰী সবাহ'' আৰু ''কালিকা সবাহ'' আদি ''সবাহ''; লগতে ''দেউ-কুবেৰ'', ''সুৱাসনী'', ''মহ যখ ৰাতি সেৱা'' আৰু ''হাউঁ পূজা'' আদি ''সেৱা'' বা ''পূজা'' প্ৰথা অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="auto"/> '''''দেউ-কুবেৰ:''''' ''দেউ-কুবেৰ'' শলিতা লগোৱা সকাম এটা জনজাতীয়-তান্ত্ৰিক পূৰ্বপুৰুষীয় আচাৰ। ইয়াত ধনৰ দেৱতা কুবেৰ আৰু কুন্দিৰ উদ্দেশ্যে মাটিৰ চাকি জ্বলোৱা হয়; চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ৰাজ্যৰ মংগলৰ বাবেও এই আচাৰ অনুষ্ঠিত হৈছিল। নিবেদনত চাউলৰ মদ (''চুজে'' বা ''সাজ''<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|p=70}}</ref>), ''সান্দহ গুড়ি'', ''আখৈ'', তামোল, পাণ, ''খোলা দিয়া'' আৰু ''তেল দিয়া পিঠা'', হাঁহৰ মাংস আৰু কলগছৰ ''পচলা'' থাকে। পূৰ্বপুৰুষীয় দেৱতা ''গিৰা-গিৰাচী''ৰ উদ্দেশ্যে এটা মতা আৰু এটা মাইকী হাঁহ বলি দিয়া হয়; তেওঁলোকক ধোঁৱা-দিয়া মাংস আৰু দুবাটি ''সাজ'' নিবেদন কৰা হয়। দেউৰী পুৰোহিতে প্ৰাৰ্থনা শেষ কৰাৰ পাছত হাঁহ দুটা ৰান্ধি প্ৰসাদ হিচাপে বিতৰণ কৰা হয়।<ref name="auto"/>{{efn|বড়ো মূলৰ আন গোট—[[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]], [[কোচ জনগোষ্ঠী|কোচ]] আৰু [[ৰাভা জনগোষ্ঠী|ৰাভা]]—ৰ মাজতো সদৃশ কুবেৰ পূজা আছে; তেওঁলোকে ''কুবেৰ ব্ৰাই'' পালন কৰে।}} '''''ডাঙৰীয়া সবাহ:''''' ''ডাঙৰীয়া''ক গাঁওদেৱতা হিচাপে মানি ''ডাঙৰীয়া সবাহ'' অনুষ্ঠিত কৰা হয়। পৰম্পৰাগতভাৱে আত্মা বাস কৰে বুলি ধৰা গছৰ তলত এই অনুষ্ঠান হৈছিল; বৰ্তমান ঘৰৰ ভিতৰতো কৰা হয়। মাটিৰ চাকি জ্বলাই চাৰি যোৰ পাণ-তামোল, কলাখাৰ, পাচলিৰ তৰকাৰী আৰু ''চুজে'' (''সাজ'') অথবা পায়স নিবেদন কৰা হয়। ''পকাপন্থী''সকলে লগতে চাউলৰ মদ আৰু মাংস দিয়ে, আনহাতে ''কেঁচাপন্থী''সকলে ''পিঠাগুড়ি'', পায়স আৰু কল দিয়ে।<ref name="auto"/>{{efn|''পকাপন্থী''সকলৰ মাজত ''ক'লা চৰাই'', ''ৰঙা চৰাই'' আৰু ''তিনিটীয়া চৰাই''ৰ ভেদ বলি দিয়া চৰাইৰ ধৰণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে; মাংস ''কৰাই গুড়ি''ৰে ৰন্ধা হয়। তাৰ পাছত পুৰোহিতে ''ডাঙৰীয়া''ৰ উদ্দেশ্যে প্ৰাৰ্থনা কৰি পৰিয়ালক আশীৰ্বাদ কৰে। দেউৰী ভাষাত সদৃশ আচাৰ ''ৰঙাচন'' নামে লিপিবদ্ধ।}} [[File:Chutia Deokuber.jpg|thumb|চুতীয়া ''দেউ-কুবেৰ'' আচাৰ।]] '''''অপেশ্বৰী সবাহ:''''' ''অপেশ্বৰী আই''ক ''[[কেঁচাইখাতী]]''ৰ এটা ৰূপ বুলি মানি ''অপেশ্বৰী সবাহ'' কৰা হয়; বিশেষকৈ শিশু বা কেঁচুৱাৰ মংগল আৰু আশীৰ্বাদ কামনা কৰি এই অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়। ঘৰ আৰু ব্যৱহৃত কাপোৰ পৰিষ্কাৰ কৰাৰ পাছত গাঁৱৰ কিশোৰী আৰু ''গোপিনী'' নামে জনাজাত বয়স্ক মহিলাসকল গোল হৈ বহে। ''চালনী/দলা''ৰ ওপৰত বগা কাপোৰ আৰু ''আগলি কলপাত'' পাতি তাত ''পিঠাগুড়ি'', কেঁচা গাখীৰ, কল, চাকি, ফুল আৰু তামোল ৰখা হয়। ''গোপিনী''সকলে ''অপেশ্বৰী নাম'' গায়; তাৰ পাছত পৰিয়ালে প্ৰাৰ্থনা কৰি তেওঁলোকৰ আশীৰ্বাদ গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/chutiaburanji|title=Chutia Buranji|date=23 June 2007|via=Internet Archive}}</ref>{{efn|নিবেদনৰ এটা অংশ দেৱীৰ বাবে ঘৰৰ পিছফালে বা মুকলি পথাৰত থৈ দিয়া হয়; বাকী অংশ সেৱাৰ বাবদ ''গোপিনী''সকলক দিয়া হয়। [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ মাজতো এই আচাৰ আছে; তেওঁলোকে দেৱীক ''অপেশ্বৰী'' বা ''Yoi Midi'' বুলি কয়।}} '''''সুৱাসনী:''''' পৰিয়াল বা গাঁৱৰ মংগলৰ বাবে সাধাৰণতে এপ্ৰিল–মে' মাহত নিশা ''সুৱাসনী'' অনুষ্ঠিত কৰা হয়। পুৰোহিতে প্ৰথমে ঘৰুৱা দেৱী আৰু ''[[কেঁচাইখাতী]]''ৰ এটা ৰূপ বুলি মানি ''সুৱাসনী আই''ক আহ্বান কৰে, তাৰ পাছত শুদ্ধিৰ বাবে প্ৰসাদ আৰু পবিত্ৰ পানী বিতৰণ কৰে। তাৰ পাছত হাঁহ বলি দিয়া হয় আৰু পৰিয়াল বা গাঁৱৰ পুৰুষসকলে সমূহীয়া ভোজ পাতে।<ref name="auto"/> [[একশৰণ ধৰ্ম|নৱ-বৈষ্ণৱ]] প্ৰভাৱত বহু চুতীয়াই বলি বন্ধ কৰিছে বা হাঁহৰ সলনি কোমোৰা ব্যৱহাৰ কৰিছে।{{efn|[[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ টেঙাপনীয়া শাখাত সদৃশ আচাৰ আজিও আছে; তেওঁলোকে দেৱীক ''সুৱাসনী'' বা ''Yanyo Midi'' বুলি কয়।}} ==সংস্কৃতি== ===জীৱন-চক্ৰৰ আচাৰ=== চুতীয়াসকলে জন্ম, বিবাহ আৰু মৃত্যুৰ সৈতে জড়িত বহু আচাৰ পালন কৰে। ধৰ্মীয় আচাৰ ''কেঁচাপন্থী'' আৰু ''পকাপন্থী'' পৰিয়ালৰ মাজত কিছু পাৰ্থক্যযুক্ত; কেঁচাপন্থী অনুষ্ঠানত আমিষ নিবেদন পৰিহাৰ কৰা হয়, আনহাতে পকাপন্থী অনুষ্ঠানত এনে নিবেদন ব্যৱহাৰ হ'ব পাৰে। এই আচাৰসমূহৰ কেইবাটাও বৃহত্তৰ অসমীয়া সমাজৰ সৈতে মিল আছে।<ref name="Richa-life-cycle">{{harvcol|Chutia|2026|pp=106-124}}</ref> গৰ্ভধাৰণ আৰু জন্ম-সংক্ৰান্ত আচাৰৰ ভিতৰত গৰ্ভাৱস্থাত বয়স্ক মহিলা বা ''গোপিনী''ৰ অংশগ্ৰহণেৰে পালন কৰা ''পঞ্চামৃত'' আৰু সন্তানৰ জন্ম আৰু শুদ্ধিকৰণৰ পাছৰ অনুষ্ঠানসমূহ আছে।<ref name="Richa-life-cycle"/> বিবাহৰ ৰূপসমূহৰ ভিতৰত আনুষ্ঠানিক ''বৰ বিয়া'', পলাই বিয়া আৰু আন স্থানীয় স্বীকৃত ৰূপ আছে; বিয়াৰ অনুষ্ঠানত মহিলাৰ গীত, আচাৰমূলক স্নান আৰু বিভিন্ন গৃহস্থালি আচাৰ অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-life-cycle"/> মৃতদেহ সাধাৰণতে দাহ কৰা হয়, যদিও বিশেষ পৰিস্থিতিত সমাধি দিয়াৰ প্ৰথাও পৰম্পৰাগতভাৱে আছিল। অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ পাছৰ আচাৰসমূহ শেষত ''কাজ'' বা ''শ্ৰাদ্ধ''ত উপনীত হয়; সাধাৰণতে একাদশ বা ত্ৰয়োদশ দিনত কৰা হয়, যদিও অঞ্চল আৰু ধৰ্মীয় গোটভেদে সময় আৰু পদ্ধতি ভিন্ন।<ref name="Richa-life-cycle"/> ===কৃষি-সম্পৰ্কীয় আচাৰ=== [[File:Chutia Panitula dance.png|thumb|''পানী তোলা বৰসবাহ'' আৰু বিয়াত কৰা চুতীয়া পানীতোলা নৃত্য।]] কৃষিচক্ৰৰ বিভিন্ন পৰ্যায়ৰ সৈতে চুতীয়াসকলৰ বহু পৰম্পৰাগত আচাৰ জড়িত। জেঠ মাহত তিনিদিন ধৰি অনুষ্ঠিত ''পানী তোলা বৰসবাহ''ত বৰষুণ আৰু ভাল শস্যৰ কামনা কৰা হয়; অনুষ্ঠানত কৈশোৰ-পূৰ্ব ছয়গৰাকী ছোৱালী, যাক ''দৈৱকী'' বুলি কোৱা হয়, আচাৰমূলকভাৱে পানী আনে।<ref name="Bharali-agriculture">{{cite journal |last1=Bharali |first1=Gitanjali |last2=Choudhury |first2=Gitanjali |title=A Study of the Cultural Heritage of Chutia: An Ethnic Tribe of Assam With special reference to Rituals related to Agriculture |journal=Journal of Emerging Technologies and Innovative Research |volume=11 |issue=12 |year=2024 |pages=h322–h327 |id=JETIR2412737 }}</ref> মাঘ মাহত ''বৰসবাহ'' নামে পৃথক এটা সমূহীয়া অনুষ্ঠানৰ উল্লেখ আছে; প্ৰস্তুতি এক মাহ আগৰ পৰাই আৰম্ভ হ'ব পাৰে। অনুষ্ঠানত [[কেঁচাইখাতী]]ৰ পূজাস্থল, মাটিৰ চাকি, গোটেই ৰাতি ''কীৰ্তন'', সমূহীয়া ৰন্ধা-বঢ়া আৰু ভোজ, আৰু শেষত ''ভকত''সকলৰ আশীৰ্বাদ অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Chutia-agriculture">{{harvcol|Chutia|2026|pp=141–146}}</ref>{{efn|মহন্তই ''পকাপন্থী'' চুতীয়াসকলৰ মাজত সম্ভৱতঃ জড়িত কিন্তু পৃথক নামে উল্লেখিত ''বৰ সেৱা'' বা ''বৰ সাকাম''ৰ কথা লিখিছে। দুই বা তিনি বছৰৰ মূৰে মূৰে নিশা এই অনুষ্ঠানত ঘৰতে বনোৱা মদ আৰু কুকুৰা বা গাহৰিৰ মাংস ব্যৱহাৰ কৰি তাৰ পাছত ভক্তিমূলক গীত গোৱা হৈছিল। অৱশ্যে তেওঁ ইয়াক ''বৰসবাহ''ৰ সৈতে একে বুলি কোৱা নাই।{{harvcol|Mahanta|2018|p=120}}}} খেতিৰ আৰম্ভণিত কেইবাটাও আচাৰ পালন কৰা হয়। বছৰৰ প্ৰথম ধান সিঁচাৰ সময়ৰ ''নাকাঠিয়া সিচা''ত পৰম্পৰাগতভাৱে ওচৰ-চুবুৰীয়া লোকৰ ভোজ—সাধাৰণতে হাঁহৰ মাংসসহ—আয়োজন কৰা হৈছিল আৰু চৰাই-পোকৰ পৰা বীজতলী ৰক্ষা কৰিবলৈ ''তিতাফুল''ৰ ডাল, শিল আৰু কচুগছ বীজতলীৰ চাৰিওফালে ৰখা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|p=121}}</ref> ৰোপণৰ প্ৰথম দিন ''না ভূঁই'' নামে জনাজাত; পুলি ৰোপণৰ আগতে পথাৰত [[লক্ষ্মী]]ৰ উদ্দেশ্যে নিবেদন কৰা হয়। মহন্তই শালি আৰু আহু দুয়ো ধানৰ ক্ষেত্ৰত সদৃশ প্ৰথম-ৰোপণ আচাৰ ''গছ লোৱা''ৰ উল্লেখ কৰিছে।<ref name="Chutia-agriculture"/>{{efn|''গছ লোৱা''ত গৃহিণীয়ে কলপাত, তামোল, মধুৰিআম, ভীমকল আৰু ''হেলচ''ৰ ডাল লৈ পথাৰলৈ যায়, লখিমীক অধিক শস্যৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু খেতিয়কসকলৰ বাবে সৰু ভোজ দিয়ে।{{harvcol|Mahanta|2018|p=123}}}} আহু ধান সিঁচাৰ পুৰণি আচাৰ ''জালুকীয়া খোৱা উৎসৱ'' বা ''হাড়ীয়া''ত খেতিয়কসকলক কচুৰ পাত আৰু জালুক দি ৰন্ধা মাছ খুওৱা হৈছিল; কৃষিকাৰ্যৰ ফলত হোৱা শৰীৰৰ বিষ কমায় বুলি পৰম্পৰাগত বিশ্বাস আছিল।<ref name="Chutia-agriculture"/> [[File:Chutia Gorokhia.jpg|thumb|চুতীয়া ''গৰখীয়া চাউল খোৱা'' আচাৰ; গৰখীয়াসকলক পৰিয়ালক আশীৰ্বাদ দিবলৈ মাতি অনা হয়।]] মূল কৃষিকাৰ্য শেষ হ'লে ''নাঙল ধোৱা পিঠা'' বা ''ভাত পিঠা'' (''খেতি উঠা ভাত'' বুলিও কোৱা হয়) পিঠা আৰু ভোজেৰে পালন কৰা হয়;<ref name="Bharali-agriculture"/><ref name="Chutia-agriculture"/> শালি ধান সিঁচাৰ আগতে আৰু পাছত পালন কৰা ''ওপৰিপুৰুষৰ সাকাম''ত পূৰ্বপুৰুষক চাকি, চাউল, মাটিমাহ, চাউলৰ গুড়ি আৰু আন খাদ্য নিবেদন কৰি স্মৰণ কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=134–135}}</ref> কৃষিকাৰ্যত ব্যৱহৃত গৰু-ম'হৰ মংগলৰ বাবেও জেঠ–আহাৰত ''সদাশিৱক দিয়া'', গোহালিৰ ওচৰত ''গৰখীয়া সবাহ'' আৰু বৰ্ষাকালৰ পানীৰ সময়ত ''খুঁটি সবাহ'' পালন কৰা হয়।<ref name="Chutia-agriculture"/>{{efn|''সদাশিৱক দিয়া''ত শিৱক ফল, গজালি আৰু ''ভাং'' নিবেদন কৰা হয়; ''গৰখীয়া সবাহ''ত চাউলৰ গুড়ি, কল আৰু কেঁচা গাখীৰ, আৰু ''খুঁটি সবাহ''ত ''ক্ষীৰ'' বা ''পায়স'' নিবেদন কৰা হয়।}} শস্য কটা আৰম্ভ হয় ''লখিমী অনা'' বা ''লখিমী আদৰা'' (''কাঁচি লগোৱা সবাহ'' বুলিও কোৱা হয়)ৰে। প্ৰথম আঁটি আনুষ্ঠানিকভাৱে ভঁৰাললৈ অনা হয়। আঁটি কঢ়িওৱা মহিলাগৰাকীয়ে পৰম্পৰাগতভাৱে কথা নকয় আৰু পিছলৈ নাচায়, যাতে লখিমী পুনৰ পথাৰলৈ উভতি নাযায়।<ref name="Bharali-agriculture"/><ref name="Chutia-agriculture"/> ''না খোৱা'' বা ''না-পিঠা খোৱা''ই নতুন ধান খোৱাৰ আৰম্ভণি চিহ্নিত কৰে; শস্য কটাৰ পাছৰ ''না-পুৰুষৰ চাউল খোৱা''ত পূৰ্বপুৰুষৰ আশীৰ্বাদ আহ্বান কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=131, 138–139}}</ref>{{efn|ধৰ্মীয় গোটভেদে আচাৰ-খাদ্য ভিন্ন। ৰিচাই ''কেঁচাপন্থী'' ঘৰত নতুন ধান, পাচলি আৰু বগা মাছ অথবা গাখীৰ/দৈসহ চাউলৰ গুড়ি, আৰু ''পকাপন্থী'' ঘৰত মদ, কুকুৰা আৰু মাছৰ উল্লেখ কৰিছে। মহন্তইও মৃত পূৰ্বপুৰুষৰ উদ্দেশ্যে ''না খোৱা'' ভোজৰ খাদ্যৰ সৈতে ঘৰতে বনোৱা মদ নিবেদন কৰাৰ কথা লিখিছে।{{harvcol|Mahanta|2018|pp=122–123}}}} ভঁৰালৰ ধান পাছত উলিওৱাৰ আগতে ''ভঁৰালত পিঠা দিয়া'' কৰা হয়। মাটিৰ পাত্ৰত চাউলৰ গুড়ি, চাকি আৰু তামোল দি ''লখিমী আই''ক নিবেদন কৰা হয়; পিছদিনা সেই গুড়িৰে ''সেৱা দিয়া পিঠা'' ভাপত সিজোৱা হয়।<ref name="Bharali-agriculture"/><ref name="Chutia-agriculture"/> দীঘলীয়া খৰাং হ'লে বৰষুণ আহ্বানৰ বাবে ''ভেকুলীৰ বিয়া'' কৰা হ'ব পাৰে। এজন মতা আৰু এজনী মাইকী ভেকুলীক পৰম্পৰাগত বিয়াৰ কিছুমান আচাৰ অনুসৰি প্ৰতীকীভাৱে বিবাহ কৰাই তাৰ পাছত পানীৰ উৎসত এৰি দিয়া হয়।<ref name="Bharali-agriculture"/><ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=141–142}}</ref> ===উৎসৱ আৰু বিহু পৰম্পৰা=== চুতীয়াসকলে তিনিওটা মুখ্য [[বিহু]]—বহাগ বিহু, কাতি বিহু আৰু মাঘ বিহু—পালন কৰে; লগতে জনগোষ্ঠী-নিৰ্দিষ্ট আৰু স্থানীয় বহু আচাৰো আছে। [[কাতি বিহু]]ত ধাননি, ভঁৰাল আৰু ঘৰৰ চোতালত মাটিৰ চাকি জ্বলাই [[লক্ষ্মী]], সমৃদ্ধি আৰু শস্যৰ সুৰক্ষাৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়।<ref name="Richa-Bihu">{{harvcol|Chutia|2026|pp=146-154}}</ref> [[মাঘ বিহু]]ত মেজি সাজি জ্বলোৱা আৰু সমূহীয়া ভোজৰ প্ৰথা আছে। অধ্যয়নটোত কিছুমান চুতীয়া অঞ্চলত মাঘ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰে মাঘ বিহু পালনৰ পৰম্পৰাও উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Richa-Bihu"/> [[File:Chutia Hurai Rangoli Bihu.png|thumb|300px|চুতীয়া ''হুৰাই ৰঙালী বিহু''।]] চুতীয়াসকলৰ মাজত বহাগ বিহু সাতদিনীয়া আচাৰ-শৃংখলাৰে পালন কৰা হয়: ''গৰু বিহু'', ''মানুহ বিহু'', ''গোহাঁই বিহু'', ''ডাঙৰীয়া'' বা ''ওজা বিহু'', ''লখিমী'' বা ''কুটুম বিহু'', ''দেউ'' বা ''মেলা বিহু'', আৰু ''সাত'' বা ''চেৰা বিহু''।<ref name="Richa-Bihu"/> ''গৰু বিহু''ত অপকাৰী আত্মাৰ পৰা ৰক্ষাৰ বাবে দুৱাৰমুখত ''জেতুলীপকা'' ওলোমাই থোৱা হয়; গৰুৰ আচাৰত ব্যৱহাৰ কৰা বাঁহৰ ''চাট''ৰ অংশ আৰু দীঘলতি-মাখিয়তীৰ পাত গোহালি আৰু পথাৰত সুৰক্ষাৰ বাবে সংৰক্ষণ কৰা হয়। পিছদিনা পুৱা গৰু-ম'হ জাগি আছে নে শুই আছে আৰু কণী-যুঁজৰ ফলাফল কিদৰে হয়, তাক আগন্তুক কৃষিবৰ্ষৰ লক্ষণ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=149-150}}</ref>{{efn|''চাট'' হ'ল বাঁহৰ শলাত তিতা কেৰেলা, জাতিলাও আৰু হালধি আদি পাচলিৰ টুকুৰা গাঁথি বনোৱা সামগ্ৰী। গৰু-ম'হ গা ধুওৱাৰ পাছত ইয়াৰ অংশ বিনিময় কৰি গোহালিলৈ নি ৰখা হয় আৰু ইয়াক সুৰক্ষাদায়ক বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।}} ''মানুহ বিহু''ত ১০১ বিধ পাত সংগ্ৰহ-প্ৰস্তুত কৰা আৰু ''আমৰলি'' বা ৱিভাৰ পৰুৱাৰ কণী খোৱাৰ ৰীতি আছে; ইয়াক পৰম্পৰাগতভাৱে প্ৰজননক্ষমতা আৰু জনগোষ্ঠীৰ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=150-151}}</ref> ''গোহাঁই বিহু''ত ''গোঁসানী''ৰ প্ৰতিমাক পৰম্পৰাগতভাৱে গা ধুৱাই বাদ্য-বাজনাৰে ঘৰে ঘৰে লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কাপোৰ, ধূপ আৰু মাটিৰ চাকিৰে আদৰণি জনোৱা হৈছিল। ''ডাঙৰীয়া/ওজা বিহু''ত মৃত পূৰ্বপুৰুষৰ পূজা কৰা হৈছিল, আনহাতে ''লখিমী বিহু''ত ভঁৰাল আৰু দুৱাৰমুখত চাকি জ্বলোৱা হৈছিল। ষষ্ঠ দিনৰ ''দেউ/মেলা বিহু''ত আত্মা-আবিষ্ট হোৱাৰ পৰম্পৰা আছিল; আবিষ্ট ব্যক্তিয়ে ''দা'' লৈ নাচি ভবিষ্যৎবাণী কৰিব পাৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল আৰু পাছত আচাৰমতে শান্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|pp=161–162}}</ref> চুতীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত বহাগ বিহু [[শদিয়া]]ৰ পবিত্ৰ ''শাল''সমূহৰ সৈতে জড়িত। ''হুৰাই ৰঙালী'' অনুষ্ঠানে ধৰ্মীয় গীতৰ মাধ্যমেৰে ''শাল''ৰ যোগেদি স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহু আনাৰ প্ৰতীকী ৰূপ প্ৰকাশ কৰে; ''আই কলিমতী'' বা [[কেঁচাইখাতী]]ক এই অবতৰণৰ সৈতে জড়িত ধৰা হয়। এই পৰম্পৰাত শদিয়াৰ চাৰিখন ''শাল''ক চুতীয়া বিহুৰ উৎপত্তিস্থল বুলি ধৰা হয় আৰু বহাগৰ প্ৰথম বুধবাৰে তাত ''হুৰাই ৰঙালী'' অনুষ্ঠিত কৰা হয়। সংশ্লিষ্ট এটা অনুষ্ঠান [[ঢকুৱাখনা]]ৰ হাৰ্হি দেৱালয়ত বহাগৰ সপ্তম দিনত পালন কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=203-207}}</ref> [[File:Chutia Saj.jpg|thumb|বহাগ বিহুৰ সময়ত চুতীয়া ''সাজ'' (চাউলৰ মদ) প্ৰস্তুতি।]] আৰম্ভণিৰ আচাৰসমূহৰ ভিতৰত ''মৃতকক দিয়া'' বা ''হলিতা-লগোৱা'' নামৰ পূৰ্বপুৰুষীয় অনুষ্ঠান আছে। মৃত পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে জীৱিত অৱস্থাত খোৱা খাদ্য তামোল-পাণ, ঘৰতে বনোৱা চাউলৰ মদ ''সাজ'' আৰু মাটিৰ চাকিৰ সৈতে নিবেদন কৰি পৰিয়ালৰ মংগলৰ বাবে তেওঁলোকৰ আশীৰ্বাদ কামনা কৰা হয়।<ref name="Mahanta-Bohag">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=158–163}}</ref> সদৃশ পূৰ্বপুৰুষীয় আচাৰ [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ ''ইবাকু বিচু'' (বহাগ বিচু)ৰো অংশ। গৰুৰ আনুষ্ঠানিক স্নান আৰু পূজাৰ পাছত গৃহমুৰব্বীয়ে মৃত পৰিয়ালৰ সদস্যৰ উদ্দেশ্যে ''পিণ্ড'' নিবেদন কৰে; লিপিবদ্ধ নিবেদনৰ ভিতৰত মাংস, মাছ, মাটিমাহ আৰু দেউৰীৰ পৰম্পৰাগত চাউলৰ মদ ''চুজেন'' আছে।<ref>{{cite news |title=Deoris to celebrate 'Ebaku Bishu' from tomorrow |work=The Assam Tribune |url=https://assamtribune.com/deoris-to-celebrate-ebaku-bishu-from-tomorrow |access-date=19 August 2026 }}</ref><ref>{{cite web |last=Deuri |first=Deva Darshana |title=Jimochaya: The Deoris, The Priestly Tribe of Northeast India |website=Mahabahu |url=https://mahabahu.com/jimochaya-the-deoris-the-priestly-tribe/ |access-date=19 August 2026 }}</ref> আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতে জড়িত এটা পুৰণি কৃষি-অনুষ্ঠান হ'ল ''জালুকীয়া খোৱা উৎসৱ''। আহু ধান সিঁচাৰ প্ৰথম দিনত কৃষিকাৰ্য আৰম্ভ কৰাৰ পাছত খেতিয়কসকলক সমূহীয়া ভোজলৈ মতা হৈছিল। ''বৰালি'', ''শাল'' বা ''কুহি'' আদি মাছ কচুৰ পাত আৰু জালুকেৰে ৰন্ধা হৈছিল; জালুকীয়া খাদ্যই কৃষিশ্ৰমৰ ফলত হোৱা শৰীৰৰ বিষ উপশম কৰে বুলি পৰম্পৰাগত বিশ্বাস আছিল। অনুষ্ঠানটো বহু ঠাইত লোপ পাইছে যদিও কিছুমান চুতীয়া অঞ্চলত এতিয়াও চলি আছে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|p=146}}</ref> চুতীয়াসকলৰ মাজত ''চ'তৰ ৰাতি বিহু'', ''টকা বিহু'', ''ধৰ্ম হুঁচৰি'' আৰু ''বৰ বিহু''কে ধৰি বহু স্থানীয় বিহু-পৰম্পৰা সংৰক্ষিত আছে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=197-212}}</ref> ''বৰ বিহু'' কেৱল পুৰুষে দিনত কৰা এক দুৰ্লভ হুঁচৰি-ৰূপ; বৰহোলা আৰু বচা দয়াঙত এতিয়াও ইয়াৰ উল্লেখ আছে। ইয়াত মণিকোঁৱৰ আৰু ফুলকোঁৱৰৰ গীত কেইবাটাও স্বতন্ত্ৰ তাল আৰু বাদ্যযন্ত্ৰত পৰিবেশন কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=211-212}}</ref>{{efn|লিপিবদ্ধ তালসমূহ হ'ল ''খৰা চাও'', ''দীঘলীয়া চাও'', ''হাৰালি চাও'' আৰু ''বুঢ়া চাও''; বাদ্যযন্ত্ৰৰ ভিতৰত ''বীণ'', ''ঢোল'', ''পেঁপা'', ''টকা'' আৰু ''গগনা'' আছে।}} ''টকা বিহু''ত মহিলাসকলে বিভিন্ন ধৰণৰ ''টকা'' বজায়। অনুষ্ঠানৰ শেষত টকাসমূহ গছত ওলোমাই কামনা কৰা হয়; পৰম্পৰাগত ''গাঠিগী'' মূৰ-কাপোৰ বিশেষভাৱে এই বিহুৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=207-208}}</ref><ref>{{harvcol|Chutia|2026|p=158}}</ref>{{efn|লিপিবদ্ধ ৰূপসমূহ হ'ল ''মাটি টকা'', ''দাহিন টকা'', ''হাত টকা'' আৰু ''মুঠি টকা''।}} তিনিচুকীয়াৰ বাৰেকুৰি অঞ্চলত সংৰক্ষিত ''ধৰ্ম হুঁচৰি'' অত্যন্ত নিয়মবদ্ধ আৰু বহু বছৰৰ ব্যৱধানতহে অনুষ্ঠিত হয়। গৰু বিহুৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা এই অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণকাৰীয়ে সংকল্প লয়, আচাৰগত নিষেধ মানে, সাধাৰণ আনন্দ-উল্লাস পৰিহাৰ কৰে আৰু মণিকোঁৱৰ-ফুলকোঁৱৰৰ গীত গায়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=197-200}}</ref> যোৰহাট–গোলাঘাট অঞ্চলৰ বৰহোলা আৰু বচা দয়াং আদি ঠাইত ''চ'তৰ ৰাতি বিহু'' টিকি আছে। পৰম্পৰাগতভাৱে ডেকা-গাভৰুৱে ডাঙৰ আম বা ''আহত'' গছৰ তলত নিশা ''যোৰা নাম'', প্ৰেম-বিৰহৰ গীত গাই আৰু ''পেঁপা''ৰ প্ৰতিযোগিতা কৰি বিহু পাতে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=200-202}}</ref> [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ মাজতো সদৃশ নিশাৰ ''বিচু'' পৰম্পৰা আছে; ফাগুন আৰু চ'তত যুৱক-যুৱতীসকলে সমূহীয়া অনুশীলনৰ বাবে একত্ৰিত হয় আৰু বহাগীয়া বিচুৰ সময়ত গীত-নাচ গোটেই ৰাতি চলিব পাৰে।<ref>{{cite journal |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Socio-Cultural Significance of Folk Musical Tradition: Weaving the Tapestry of Identity of the Deori Community of Assam |journal=Lokaratna |volume=XIX |year=2025 |page=40 |issn=2347-6427 }}</ref> ''চ'ত বিহু'' দেৱী কলিমতীৰ যৌৱন ৰূপৰ সৈতে জড়িত; ''তৰোৱা কদম'' ফুলাক তেওঁৰ যৌৱনপ্ৰাপ্তিৰ লক্ষণ আৰু উৎসৱৰ আৰম্ভণিৰ সংকেত বুলি ধৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=146-147}}</ref> ===খাদ্যাভ্যাস আৰু ৰন্ধনপ্ৰণালী=== [[File:'Chutiya lopha' or Perennial Buckwheat leaves, Polygonaceae(Buckwheat family).jpg|thumb|150px|জনগোষ্ঠীটোৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা ''চুতীয়া লফা'' বা বহুবৰ্ষজীৱী বাকহুইটৰ পাত।]] চুতীয়াসকলৰ প্ৰধান খাদ্য চাউল। পৰম্পৰাগত চাউলৰ খাদ্যৰ ভিতৰত ৰন্ধা ভাত ৰাতিটো পানীত তিয়াই থোৱা ''পইতা ভাত'' আৰু পানী নিদিয়াকৈ আগদিনাৰ ভাত ৰাখি প্ৰস্তুত কৰা ''কৰকৰা ভাত'' অন্তৰ্ভুক্ত। চাউলৰ পৰা বনোৱা ''পিঠা'' আৰু ''জলপান''ৰ ভিতৰত ''চিৰা'' আৰু ''সান্দহ''ো সাধাৰণভাৱে খোৱা হয়।<ref name="Richa-food">{{harvcol|Chutia|2026|pp=177-184}}</ref> শাক-পাচলিও পৰম্পৰাগত খাদ্যৰ এটা অংশ। লিপিবদ্ধ প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত সৰিয়হজাতীয় ''চুতীয়া লাই'' আৰু ''চুতীয়া লফা'' উল্লেখযোগ্য। অসমীয়া জাতি-উদ্ভিদবৈজ্ঞানিক সাহিত্যত পিছৰটোক সাধাৰণ বাকহুইট (''Fagopyrum esculentum'') হিচাপে স্বতন্ত্ৰভাৱে চিনাক্ত কৰা হৈছে, যাৰ পাত শাক হিচাপে খোৱা হয়। [[বহাগ বিহু]]ৰ সৈতে জড়িত পৰম্পৰাগত বনৌষধি মিশ্ৰণত সংগ্ৰহ কৰা উদ্ভিদসমূহৰ ভিতৰতো ''চুতীয়া লফা''ৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-food"/><ref name="BegumGogoi2007">{{cite journal|last1=Begum|first1=Samim Sofika|last2=Gogoi|first2=Rajib|title=Herbal recipe prepared during Bohag or Rongali Bihu in Assam|journal=Indian Journal of Traditional Knowledge|volume=6|issue=3|year=2007|pages=417–422}}</ref> আন পৰম্পৰাগত খাদ্যৰ ভিতৰত খৰিচা (''বাঁহ গাজ''), মাছ, আলু, মাংস বা আন উপকৰণ পিহি বনোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ''পিটিকা'' আৰু অসমীয়া ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ ক্ষাৰীয় খাদ্য ''খাৰ'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-food"/> চুতীয়াসকলৰ মাজত পৰম্পৰাগতভাৱে লিপিবদ্ধ আমিষ খাদ্যৰ ভিতৰত হাঁহ, গাহৰি, মাছ, ছাগলী বা পঠাৰ মাংস, পাৰ আৰু আন চৰাই, হৰিণ, এৰী পলুৰ লেটা বা কোকুন, আৰু ''আমৰলি'' (কণীসহ ৰঙা পৰুৱা) আৰু ''জেবাংকাৰি'' আদি পতংগ অন্তৰ্ভুক্ত; গ্ৰামাঞ্চলত পিছৰটোক পৰম্পৰাগত চাউলৰ মদৰ সৈতে খোৱা হয়।<ref name="Richa-food"/> মাংস শুকুৱাই সংৰক্ষণো কৰা হয়। বুৰঞ্জীসমূহত শুকান মাংস সংৰক্ষণৰ বাবে চুতীয়া যুগৰ এটা ''ভঁৰাল''ৰ উল্লেখ আছে, যি এজন ''ভঁৰালী'' বিষয়াৰ অধীনত আছিল।<ref>''Ahomar Din'', p. 586.</ref> ''কুচিয়া'' আৰু কেঁকোৰাও খোৱা হয়, যদিও ধৰ্মীয় ভাগ অনুসৰি খাদ্যাভ্যাস ভিন্ন আছিল। অধিক বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱিত ''কেঁচাপন্থী'' বা হিন্দু চুতীয়াসকলে পৰম্পৰাগতভাৱে গাহৰি বা কুকুৰা নুপুহিছিল আৰু ''শাল'', ''শিঙি'', ''কুচিয়া'' আৰু কেঁকোৰা পৰিহাৰ কৰিছিল; এই নিষেধসমূহ বিশেষভাৱে বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱৰ ফল বুলি ধৰা হৈছে।<ref name="Richa-Kesapanthi">{{harvcol|Chutia|2026|pp=44}}</ref> কেঁচাপন্থীসকলৰ মাজত গাহৰিৰ মাংস আৰু মদৰ ওপৰতো নিষেধ আছে, আনহাতে গৰুৰ মাংস সকলো ভাগৰ বাবেই নিষিদ্ধ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="Richa-food"/>{{efn|অধ্যয়নটোত দৈনন্দিন খাদ্যৰ সলনি কিছুমান পুৰণি প্ৰাণীভিত্তিক লোক-ঔষধৰ কথাও লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে—যেনে বাঁহগাজৰ সৈতে কণীয়া কাউৰী ৰন্ধা আৰু ভেকুলী বা কেঁচু ব্যৱহাৰ কৰা প্ৰস্তুতি। ঔষধি খাদ্য হিচাপে শুকান বাঁহগাজৰ সৈতে ''মোৱা'' মাছ আৰু মাগুৰজাতীয় মাছৰ কথাও উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-food"/>}} [[File:2017-04-06-Silkworm Pupa Food-0622.jpg|thumb|এৰী পলুৰ লেটা চুতীয়াসকলৰ এটা পৰম্পৰাগত খাদ্য।]] ইয়াৰ বিপৰীতে ''পকাপন্থী'' পৰম্পৰাত বহু ধৰ্মীয় আচাৰত মাংস আৰু চাউলৰ মদ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। মৃত পূৰ্বপুৰুষৰ উদ্দেশ্যে নিবেদনত পকাপন্থীসকলে কুকুৰাৰ জোলৰ সৈতে ঘৰতে বনোৱা মদ আগবঢ়ায়; মহন্তই আদিম পকাপন্থী আচাৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা ''বৰ সেৱা'' বা ''বৰ সকাম''ত কুকুৰা বা গাহৰিৰ মাংসৰ সৈতে ঘৰতে বনোৱা মদ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ''আই সকাম''ত মদ আৰু বগা কুকুৰাৰ মাংস নিবেদন কৰা হয়; আন এটা ৰূপ ''পকা সকাম''ত মাংসৰ সৈতে ভাত আৰু কেতিয়াবা মদ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Mahanta-Pakapanthi">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=119-120}}</ref><ref name="Mahanta-Aai">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=126-129}}</ref> লিপিবদ্ধ মাংসৰ ব্যঞ্জনসমূহত হাঁহ বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য। কোমোৰাৰে ৰন্ধা হাঁহক প্ৰিয় ব্যঞ্জন হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে; কুমুৰা বা বাঁহগাজৰ সৈতেও হাঁহ ৰন্ধা হয়। আন খাদ্যৰ ভিতৰত কলপচলাৰে হাঁহৰ নাড়ী, ''সান্দহ গুড়ি''ৰে হাঁহ, আৰু হাঁহৰ মাংস, মাটিমাহ, চাউলৰ গুড়ি আৰু শাক একেলগে ৰন্ধা ব্যঞ্জন আছে।<ref name="Richa-food"/> মাছ খাদ্যাভ্যাসৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ আৰু ইয়াক সতেজ, ভজা, পোৰা, সিজোৱা আৰু শুকান ৰূপত খোৱা হয়। অধ্যয়নটোত উল্লেখ কৰা পৰম্পৰাগত প্ৰস্তুতিৰ ভিতৰত ভেণ্ডিৰে সিজোৱা মাছ, বগৰী আৰু ''চুতীয়া লফা''ৰে সিজোৱা মাছ, আৰু কচু আৰু ''কুঁজি থেকেৰা'' (''Garcinia'')ৰে ৰন্ধা মাছ আছে। সৰু মাছ ''মাছ পাতত দিয়া'' ৰূপতো প্ৰস্তুত কৰা হয়—কলপাতত মেৰিয়াই গৰম ছাইত সিজোৱা হয়। শুকান মাছ বিশেষকৈ ''শুকান মাছৰ গুড়ি'' বা ''শুঁটকি'' হিচাপে সংৰক্ষণ কৰা হয়; ''পুঠি'', ''কুহি'' আৰু ''চেনী'' আদি সৰু মাছ জুইশালৰ ওপৰত শুকুৱাই কচুৰ সৈতে খুন্দি বাঁহৰ পাত্ৰত কেইবামাহো ৰাখি এই খাদ্য প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref name="Richa-food"/> ===সংগীত আৰু নৃত্য=== চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত নৃত্যৰূপ বিবাহ, ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান, বিহু আৰু আন সমূহীয়া উপলক্ষৰ সৈতে জড়িত। ''বৰ বিয়া''ৰ সময়ত গাঠিয়ন খুন্দি থকা অৱস্থাত ''কুলা বুঢ়ী নাচ'' কৰা হয়; এগৰাকী মহিলা অভিনয়শিল্পীয়ে বুঢ়ীৰ চৰিত্ৰ লৈ কৌতুকময় সংলাপৰ সৈতে নৃত্য কৰি শেষত কইনা-দৰাক আশীৰ্বাদ দিয়ে। ''পানী তোলা নাচ'' বিবাহৰ আন এটা অনুষ্ঠানিক নৃত্য; কইনাক গা ধুৱাবলৈ আনুষ্ঠানিক পানী ঘৰলৈ অনাৰ সময়ত মহিলা আৰু ছোৱালীয়ে এই নৃত্য কৰে।<ref name="Richa-dance">{{harvcol|Chutia|2026|pp=187-212}}</ref> [[File:Chutia Kulaburi dance.png|thumb|চুতীয়া কুলাবুঢ়ী নৃত্য]] ধৰ্মীয় আৰু ঋতুভিত্তিক পৰিবেশনৰ ভিতৰত [[তিনিচুকীয়া জিলা]]ৰ বাৰেকুৰি অঞ্চলত সংৰক্ষিত অত্যন্ত নিয়মবদ্ধ [[হুঁচৰি]]ৰ ৰূপ ''ধৰ্ম হুঁচৰি'', লগতে ''চ'তৰ ৰাতি বিহু'', ''টকা বিহু'' আৰু ''বৰ বিহু'' অন্তৰ্ভুক্ত। ''টকা বিহু''ত বিভিন্ন ধৰণৰ ''টকা'' বাদ্য ব্যৱহাৰ কৰা হয়; ''বৰ বিহু'' দিনত কৰা হুঁচৰি-পৰম্পৰা, য'ত ''ঢোল'', ''পেঁপা'', ''টকা'' আৰু ''গগনা'' আদি বাদ্য বজোৱা হয়।<ref name="Richa-dance"/> আন লিপিবদ্ধ ৰূপৰ ভিতৰত প্ৰাপ্তবয়স্ক পুৰুষে কৰা ''জজা নৃত্য'' আৰু তৰোৱাল লৈ বৃত্তাকাৰে কৰা পৰম্পৰাগত যুদ্ধ-নৃত্য ''ৰণুৱা নৃত্য'' বা ''ৰণ নৃত্য'' আছে।<ref name="Richa-dance"/> পৰম্পৰাগত পৰিবেশনত অসমৰ বৃহত্তৰ সংগীত-সংস্কৃতিতো পোৱা বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত ''ঢোল'', ম'হৰ শিঙৰ ''পেঁপা'', বাঁহৰ ''গগনা'', মাটিৰ ''সুতুলি'', বিভিন্ন ধৰণৰ ''টকা'', ''চাকচনি'', ''বাঁহী'', ''দবা'' আৰু ''তাল'' অন্তৰ্ভুক্ত। ''মাটি টকা'', ''দাহিন টকা'', ''হাত টকা'' আৰু ''মুঠি টকা''কে ধৰি বিভিন্ন টকাৰ ৰূপ বিশেষকৈ ''টকা বিহু''ৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=168–170}}</ref> ===পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক=== ====পুৰুষৰ সাজ-পোছাক==== [[File:Chutia men attire.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকত এজন চুতীয়া পুৰুষ]] চুতীয়া পুৰুষৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকৰ ভিতৰত ''চুতীয়া পাগুৰি'', ''চুতীয়া চোলা'', ''চুৰিয়া'', ''গামোচা'' বা ''বিচুৱান'', ''চেলেং চাদৰ'' আৰু ''টঙালি'' অন্তৰ্ভুক্ত। পৰম্পৰাগতভাৱে কপাহ, এৰী, মুগা আৰু পাট ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল; ৰাজপৰিয়াল আৰু ধনী শ্ৰেণীয়ে মুগা আৰু পাট, বিশেষকৈ উন্নত মানৰ ''চম্পা'' আৰু ''মেজাংকাৰী'' ব্যৱহাৰ কৰিছিল, আনহাতে সাধাৰণ লোকে প্ৰধানকৈ কপাহ, এৰী আৰু সাধাৰণ মুগা ব্যৱহাৰ কৰিছিল—গ্ৰীষ্মত বিশেষকৈ কপাহ আৰু শীতত এৰী।<ref name="Mahanta-attire">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=64-66}}</ref><ref name="Richa-attire">{{harvcol|Chutia|2026|pp=156-161}}</ref>{{efn|''আপুকুৰ'' নামৰ আগফাল জোঙা চামৰাৰ জোতাও লিপিবদ্ধ আছে।<ref name="Richa-attire"/> ৰাজকীয় সাজত ''পানীকামলী'' আৰু ''আৰুৱান'' বস্ত্ৰও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল;<ref>{{Cite web|url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|title=The Chutia king Nitipal had gifted Panikamoli and Arowan to the Ahom king|access-date=17 June 2020|archive-date=28 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|url-status=live|archivedate=28 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|deadurl=yes}}</ref><ref>{{harvcol|Borboruah|1997}}</ref>ৰাজপুৰুষে ''লংকেৰু'' কাণফুলি, ''মোটা মণি''ৰ হাৰ আৰু সোণৰ ''পাদুকা'' পিন্ধা আৰু ''গুণাকৰা'' নামৰ সোণৰ সূচীকাম কৰা ৰেচমী ছাতি ব্যৱহাৰ কৰাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Khanikar">{{harvcol|Khanikar|1991|p=42}}</ref> পুৰুষৰ আন অলংকাৰৰ ভিতৰত ''লোকাপাৰা'' কাণফুলি, ''গাম-খাৰু'', ঢোলাকৃতিৰ সোণৰ ''বিৰি'' বা ''মাদল'', ''বাজু'', আঙঠি, ''নূপুৰ'' আৰু ''উজান্তি'' আছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> পুৰণি বৰ্ণনাত পুৰুষে দীঘল চুলি ৰাখি কেতিয়াবা ৰঙা জবাৰে সজোৱা পনিটেইল বান্ধিছিল আৰু ঘৰত বা কৃষিকাৰ্যৰ সময়ত ''গামোচা'' মূৰৰ আৱৰণ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল বুলিও উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-attire"/><ref name="Mahanta-attire"/>}} ''চুতীয়া পাগুৰি'' পৰম্পৰাগতভাৱে ''সাতফুল'' বা ''সৰ্প পাগ'', ''ৰণুৱা'' বা ''জোঙা পাগ'', আৰু ''এনাজৰী'' বা ''বিহুৱান পাগ'' ৰূপত বন্ধা হৈছিল। ''সাতফুল'' আৰু ''এনাজৰী'' এতিয়াও ব্যৱহৃত হয়; [[ভীষ্মকনগৰ]], [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] আৰু [[শদিয়া]]ৰ হাতীদুবাৰ টেৰাকোটা ফলকত ''ৰণুৱা'' আৰু ''এনাজৰী''ৰ ৰূপ চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref name="auto">{{Cite web|url=https://archive.org/details/chutiaburanji|title=Chutia Buranji|date=23 June 2007|via=Internet Archive}}</ref> চুটি ''চুৰিয়া'', পিছফালে খোলা ''চুতীয়া চোলা'', ''গামোচা/বিচুৱান'', ''টঙালি'' আৰু ''চেলেং চাদৰ'' আছিল আন মুখ্য পুৰুষ-পোছাক; চুতীয়া পৰম্পৰাত ''কৱচ কাপোৰ'' বা ''সুৰক্ষা কাপোৰ'' নামৰ ৰক্ষাকাৰী বস্ত্ৰৰো উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-attire"/>{{efn|সাপৰ আকৃতিৰ ''সাতফুল'' পৰম্পৰাগতভাৱে পুৰোহিতৰ সৈতে জড়িত আৰু এতিয়া চুতীয়া পাগুৰিৰ প্ৰতিনিধিত্বমূলক ৰূপ হিচাপে বহুল ব্যৱহৃত; ''ৰণুৱা'' যুদ্ধৰ সৈতে জড়িত আছিল; ''এনাজৰী/বিহুৱান পাগ'' হাতীদুবাৰ এটা টেৰাকোটা ফলকত চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref name="auto"/> পৰম্পৰাগত পাগুৰি প্ৰায় তিনি ''কাঠি'' দীঘল আৰু প্ৰায় এফুট বহল বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়; পুৰণি নিয়ম অনুসৰি পিন্ধোতাজন বহিলে ইয়াৰ মূৰটো মাটি স্পৰ্শ কৰিব লাগিছিল।<ref name="Richa-attire"/> ''চুৰিয়া (চুৰু-ইছা)'' প্ৰায় আঁঠুলৈকে নামে আৰু ভীষ্মকনগৰ আৰু তাম্ৰেশ্বৰীৰ ফলকতো সদৃশ বস্ত্ৰ দেখা যায়।<ref name="auto"/> ''চুতীয়া চোলা''ৰ ডিঙিৰ পিছফালে খোলা থাকে; ''গলধান-ফলা মুগা চোলা'' নামৰ মুগাৰ এটা ৰূপ লোকপৰম্পৰাত উল্লেখ আছে আৰু বিহুৱা শিল্পীয়ে পিন্ধিছিল; ৰঙীন কাপোৰৰ বেল্টৰ সৈতে পিন্ধা ক'লা-ৰঙা ''চুতীয়াৰ চোলা''ৰো উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-attire"/><ref name="Mahanta-attire"/> দৰাই পৰম্পৰাগতভাৱে দীঘল হাতৰ পাটৰ ''চোলা'' আৰু দীঘল ''চেলেং-চাদৰ'' পিন্ধিছিল; কেতিয়াবা ফুলৰ মালাৰে সজোৱা সূচীকাম কৰা পাগুৰিও যোগ হৈছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> ''গামোচা'' ডিঙিত লোৱা কাপোৰ হিচাপে ব্যৱহৃত হয়, আনহাতে বিহুৰ সৈতে জড়িত ''বিচুৱান''ৰ এটা মূৰত গামোচাৰ সাধাৰণ ৰঙা পাৰৰ সলনি ফুলাম নক্সাযুক্ত আড়ি থাকে; দুয়োটাৰে কাষত ৰঙা পাৰ থাকে। ''বিচুৱান'' শব্দটো ''বিচু'' ("বিহু") + ''ৱান'' ("বস্ত্ৰ") হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে,<ref>{{Cite web|url=https://www.learnsanskrit.cc/index.php?tran_input=vANa&direct=se&script=hk&link=yes&mode=3|title=Sanskrit Dictionary for Spoken Sanskrit|website=[www.learnsanskrit.cc](http://www.learnsanskrit.cc|archive-date=24 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204627/https://www.learnsanskrit.cc/index.php?tran_input=vANa&direct=se&script=hk&link=yes&mode=3|url-status=live}}</ref> আৰু গামোচাৰ সমতুল্য দেউৰী-চুতীয়া শব্দ ''ব'চে''।<ref name="Kashyap-attire">{{cite web |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Significance Of ‘The Social Skin’ In Expressing Ethnicity: Knowing The Ethnic Attire Of Deori Community Of Assam |url=https://rjpn.org/jetnr/papers/JETNR2505025.pdf |pages=235–236}}</ref> ''টঙালি'' ফুলাম নক্সাযুক্ত আঁচল থকা কঁকালৰ কাপোৰ; এটা পৰম্পৰাই বিহু হুঁচৰিৰ সময়ত ডেকাই পিন্ধা ৰঙা টঙালিক যুদ্ধৰ পৰা তেজেৰে ৰাঙলী হৈ ফিৰা বগা টঙালিৰ সৈতে জড়িত কৰে, আৰু টেৰাকোটা চিত্ৰতো ইয়াৰ ৰূপ দেখা যায়।<ref name="auto"/> আন এটা বিৱৰণত ৰঙা আৰু বগা দুয়ো টঙালিৰ উল্লেখ আছে; চুতীয়া আৰু মায়ামৰা প্ৰচাৰকে ''তাল'' আৰু ''দবা'' বজাই থাকোঁতে বগা টঙালি আৰু হালধীয়া-ৰঙা চিহ্নযুক্ত কপাহী কাপোৰ পিন্ধাৰ কথাও আছে।<ref name="Richa-attire"/> ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য ''টঙা'';<ref name="Kashyap-attire"/> ''-আলি'' উপাদানটোক ''মেদালি'', ''সুতুলি'' আৰু ''ভঁৰালী'' আদি দেউৰী ৰূপৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে, যদিও এইটো প্ৰতিষ্ঠিত শব্দব্যুৎপত্তি নহয়, কেৱল ভাষিক তুলনা। ''চেলেং চাদৰ (চেলেং-ইছা)'' সামাজিক-ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু জ্যেষ্ঠক সন্মান জনোৱাৰ সময়ত ব্যৱহৃত দীঘল পুৰুষৰ চাদৰ; ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় নফুট,<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.503039|title=Hamilton Francis.|date=23 June 1940|via=Internet Archive}}</ref> আৰু আন এটা বিৱৰণত পাগুৰিৰ সমান দীঘল কিন্তু অধিক বহল বুলি কোৱা হৈছে।<ref name="Richa-attire"/> ''চেলেং'' দেউৰী-চুতীয়া শব্দাৱলীতও পোৱা যায়।<ref name="Kashyap-attire"/> ''কৱচ কাপোৰ'' পৰম্পৰাগতভাৱে তিনি গৰাকী বৃদ্ধাই এৰাতিৰ ভিতৰতে বয়িছিল; তেওঁলোকে তাম্ৰেশ্বৰী দেৱীক আহ্বান কৰি শিশুক শুনিবলৈ নিষেধ কৰা মন্ত্ৰ পাঠ কৰিছিল। এই কাপোৰে শত্ৰুৰ পৰা ৰক্ষা কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-attire"/>}} ====মহিলাৰ সাজ-পোছাক==== [[File:A chutia girl in her traditional attire.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত ''ৰিহা'', ''মেখেলা (মেথনি)'', ''চোলা'' আৰু ''গাঠিগী'', লগতে ''গাম-খাৰু'', ''মাদলি'' আৰু ''জুনবিৰি'' অলংকাৰ পিন্ধা এগৰাকী চুতীয়া যুৱতী।]] চুতীয়া মহিলাৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক বয়স আৰু বৈবাহিক অৱস্থাৰ অনুসৰি ভিন্ন। ঋতুমতী হোৱাৰ আগতে ছোৱালীয়ে ওপৰ অংশত ''বাইগা'' আৰু কঁকালৰ পৰা তললৈ ''মেখেলা'' বা ''ইগু'' পিন্ধে; ঋতুমতী হোৱাৰ পাছত বিয়ালৈকে বুকুৰ কাপোৰ হিচাপে ''বাইগা''ৰ ঠাইত ''ৰিহা'' বা ''ৰিচা'' ব্যৱহাৰ হয়।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=I0JJqJ761E4C&q=riha+breast+cloth&pg=PA55|title=Learning Geography By Stages Iv|first1=Late J.|last1=Fuste|first2=V. N.|last2=Nigam|date=23 June 2006|publisher=Pitambar Publishing|isbn=9788120906051|via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://thevoiceoffashion.com/fabric-of-india/inside-northeast/the-riha-redux-at-assamese-weddings-3571|title=The Riha Redux at Assamese Weddings|website=thevoiceoffashion.com}}</ref> বিবাহিতা মহিলাই পৰম্পৰাগতভাৱে বুকুলৈকে তুলি পিন্ধা দীঘল ''মেখেলা'', লগতে ''কঁকাল-বন্ধা'', ''গাঠিগী'' আৰু ''চাদৰ'' ব্যৱহাৰ কৰে; বৰ্তমানে ''ৰিহা'' মূলতঃ বিহু, বিয়া, মন্দিৰলৈ যোৱা আৰু আন অনুষ্ঠানত ব্যৱহৃত হয়।<ref name="Richa-attire"/>{{efn|বয়ঃসন্ধিকালীন এই পোছাক-পৰিৱৰ্তন পৰম্পৰাগত জীৱনচক্ৰৰ অংশ আছিল। বড়ো-কছাৰী মূলৰ ত্ৰিপুৰী সকলৰ মাজতো সদৃশ পৰম্পৰা আছে, য'ত ছোৱালীৰ পৰা যুৱতী হোৱাৰ পৰিৱৰ্তন চিহ্নিত কৰা ''ৰিচা চৰমণি'' অনুষ্ঠানত প্ৰথম ''ৰিচা'' দিয়া হয়।<ref>{{Cite web |last=Debbarma |first=Puni |title=Learn About the Risa, a Beautiful Garment Handwoven by Tribal Women in Tripura |url=https://www.adivasilivesmatter.com/post/learn-about-the-risa-a-beautiful-garment-handwoven-by-tribal-women-in-tripura |website=Adivasi Lives Matter |date=8 October 2020 |access-date=4 August 2026}}</ref> ধনী পৰিয়ালে ঐতিহাসিকভাৱে মুগা বা পাট ব্যৱহাৰ কৰিছিল, আনহাতে সাধাৰণ পৰিয়ালে মূলতঃ কপাহ। চুতীয়া মহিলাই পৰম্পৰাগতভাৱে ''মেখেলা'', ''চাদৰ'', ''ৰিহা'', ধুতি, ''চেলেং-চাদৰ'', ''গামোচা'' আৰু ''হাঁচতি''কে ধৰি ঘৰুৱা বস্ত্ৰ নিজেই তৈয়াৰ কৰিছিল আৰু নিজেই মুগা-পাট পুহি বয়ন কৰিছিল।<ref name="Mahanta-attire"/><ref name="Richa-attire"/> উন্নত ''চম্পা'' আৰু ''মেজাংকাৰী'' মুগা-পাট বিশেষকৈ উচ্চ শ্ৰেণীৰ সৈতে জড়িত আছিল; সাধাৰণ এৰী, মুগা আৰু মোটা কপাহী বস্ত্ৰ অধিক প্ৰচলিত আছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> কইনাই পৰম্পৰাগতভাৱে পাট বা মুগাৰ ''ৰিহা''ৰ সৈতে ''মেখেলা'' আৰু ''চাদৰ'' পিন্ধিছিল; আন এটা বিৱৰণত সূচীকাম কৰা বগা পাটৰ কইনা-পোছাক আৰু বিয়াত এযোৰ মুগাৰ কাপোৰ দিয়া ৰীতি উল্লেখ আছে।<ref name="Mahanta-attire"/> ''দুকঠীয়া'', ''চাদৰ'' আৰু ''কঁকালমৰা'' বিবাহিতা অৱস্থাৰ প্ৰতীক; আগতে কইনাই সজোৱা ''হাৰুদাই'' বা ''সৰুদৈ জাপি''ও পিন্ধিছিল।<ref name="Khanikar"/>}} ''মেখেলা (ইগু)'' আৰু ''ৰিহা (ৰিচা)'' মুখ্য বস্ত্ৰ; ইয়াৰ লগতে ''গাঠিগী'', ''দুকঠীয়া'', ''চাদৰ'', ''পাঁচকঠীয়া'', ''কঁকালমৰা'', ''ডাবুৱা কটাৰী''সহ ''হাঁচতি'' আৰু এৰীৰ ''জাকী চোলা'' ব্যৱহাৰ কৰা হয়। পৰম্পৰাগত মহিলাৰ অলংকাৰৰ ভিতৰত ''মাদলি'', ''দুগদুগি'', ''জুনবিৰি'', ''থুৰীয়া'', ''গাম-খাৰু'', ''বেনা'', ''গেজেৰা'', ''চিঠিপাটি'' আৰু ''কাকলি'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-attire"/><ref name="Mahanta-attire"/> সজোৱা ''হাৰুদাই'' বা ''সৰুদৈ জাপি'' পৰম্পৰাগতভাৱে কইনাই পিন্ধিছিল আৰু চুতীয়া ৰাজকীয় আৰু আনুষ্ঠানিক সংস্কৃতিৰ সৈতেও জড়িত।<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=387}}</ref>{{efn|ছোৱালীয়ে পৰম্পৰাগতভাৱে কঁকালৰ পৰা তললৈ ''মেখেলা'' পিন্ধে, আনহাতে বিবাহিতা মহিলাই বুকুলৈকে তুলি পিন্ধা দীঘল ৰূপ ''বোৱাৰী মেথনি'' ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে; ছোৱালীৰ বাবে সমতুল্য ''গাৰ্ল মেথনি''ও উল্লেখ আছে। দৈনন্দিন ''মেথনি'' সাধাৰণতে সৰল, আনহাতে আনুষ্ঠানিক ৰূপত ফুলাম নক্সা থাকিব পাৰে।<ref name="Richa-attire"/> ৰঙা সূচীকামযুক্ত ''ডাবুৱা-বচা মেখেলা''ক চুতীয়াসকলৰ এটা প্ৰতীকী বস্ত্ৰ বুলি ধৰা হয়; ''বুটা-বচা'' আৰু ''ফুল-বচা'' নক্সা সাধাৰণতে বগা-ক'লা সূতাৰে তলৰ ফালে কৰা হয়। ''ইগু'' ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য শব্দ;<ref name="Kashyap-attire"/> তুলনাযোগ্য বস্ত্ৰ-শব্দৰ ভিতৰত ডিমাছা ''ৰিগু''<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/235107/10/10_chapter%202.pdf ''Dimasa: Dress and Ornaments'', p.32]</ref> আৰু ত্ৰিপুৰী ''ৰিগনাই'' আছে। ''ৰিহা/ৰিচা'' অবিবাহিতা যুৱতীয়ে বুকুৰ পৰা কঁকাললৈ পিন্ধা সৰু বুকুৰ কাপোৰ; বিবাহিতা মহিলাই সাধাৰণতে ইয়াক চাদৰৰ দৰে কান্ধত লয়। ব্লাউজ প্ৰচলিত হোৱাৰ পাছত ইয়াৰ পুৰণি বুকুৰ কাপোৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কমি যায়; তথাপি চাদৰৰ তলত বা সৈতে ৰিহা টিকি থকাটোক ইয়াৰ অধিক পুৰণি উৎসৰ সূচক বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news|url=https://scroll.in/magazine/910237/wrapped-in-the-popularity-of-assams-mekhela-sador-are-stories-of-lost-diversity|title=Wrapped in the popularity of Assam's mekhela sador are stories of lost diversity|first=Rini|last=Barman|website=Scroll.in}}</ref> মুগাৰ ''ৰিহা/ৰিচা'' প্ৰতিনিধিত্বমূলক চুতীয়া সাজৰ অংশ; ''নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী''ত এজন আহোম ৰজাই ৰাজকীয় প্ৰতিষ্ঠানৰ বাবে প্ৰায় এহেজাৰ চুতীয়া মুগা উৎপাদক আৰু তাঁতীক নিয়োজিত কৰাৰ কথা আছে।<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/3_20190901_20190901,|title=Padmeswar Naoboicha Phukan, Assam Buranji, p.30}}</ref> এই বস্ত্ৰৰ দুয়ো মূৰত ''কেশ-বচা'' নক্সা থাকে, যি বিহুগীতৰ ''"লচকচি লচকচি, ৰিহা ল'বি কেশ বাছি"'' পংক্তিতো স্মৰণ কৰা হয়; পৰম্পৰাগত ভাঁজৰ ভিতৰত ''জাপনি'', ''লাহী-ভাঁজ'', ''কাখৰী-ভাঁজ'', ''খামুচীয়া-ভাঁজ'', ''বাইগা'' আৰু ''কুৱুম'' আছে। ''ইছা'' ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য শব্দ।<ref name="Kashyap-attire"/> ডিমাছা আৰু ত্ৰিপুৰীৰ মাজতো সদৃশ ''ৰিচা'' আছে; ডিমাছাত নামটো ''ৰি'' ("কাপোৰ") + ''চা'' ("সৰু") হিচাপে বিশ্লেষণ কৰা হৈছে আৰু দীঘল মহিলাৰ ''ৰিজাম্ফাই''ৰ বিপৰীতে সৰু বস্ত্ৰৰ বাবে ব্যৱহাৰ হয়।<ref>{{Cite web|url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Dimasa_Grammar-2.pdf|title=Dimasa Grammar|access-date=2026-09-13|archivedate=2021-02-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210224142821/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Dimasa_Grammar-2.pdf|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.bodhijournals.com/pdf/V2N3/Bodhi_V2N3_012.pdf|title=Bala, Lipika, ''Evolution of Risa with special reference to Tripuri tribes in Tripura''}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Fk8kq9PUapkC&q=riha+breast+cloth&pg=PA145|title=Encyclopaedia of North-East India: Tripura|first=Hamlet|last=Bareh|date=23 June 2001|publisher=Mittal Publications}}</ref> ''গাঠিগী'' হ'ল চুলিত গাঁঠি মাৰি লোৱা গামোচা, যিয়ে ধূলিৰ পৰা চুলি ৰক্ষা কৰে আৰু ৰন্ধাৰ সময়ত খাদ্যত চুলি পৰিবলৈ নিদিয়ে। সকলো সময়ত বাধ্যতামূলক নহ'লেও বয়ঃসন্ধিৰ সৈতে জড়িত সাক্ষাৎ, ''পানী তোলা'' নাচ আৰু ''টকা বিহু''ত ইয়াৰ বিশেষ বিধান আছে।<ref name="Richa-attire"/> জনগোষ্ঠীয় পৰম্পৰাই ৰঙা-বগা ''গামোচা''ক [[শদিয়া]]ৰ সৈতে জড়িত কৰে আৰু ৰঙা ব্লাউজক মহিলাৰ সাজৰ এটা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ অংশ বুলি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name="Richa-attire"/> প্ৰায় দুই ''কাঠি'' বা ছফুট দীঘল ''দুকঠীয়া''ই মূৰ আৰু দেহৰ ওপৰভাগ ঢাকে; আনহাতে প্ৰায় আঠ-নফুট দীঘল ''চাদৰ'' কঁকালৰ পৰা ওপৰদেহ আৰু মূৰলৈ মেৰিয়াই লোৱা হয়। দুয়োটাই জ্যেষ্ঠ লোকৰ সন্মুখত আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত বিবাহিতা মহিলাৰ বাবে পৰম্পৰাগতভাৱে বাধ্যতামূলক আৰু সাধাৰণতে কপাহ বা এৰীৰ হয়।<ref name="Richa-attire"/> পাঁচ ''কাঠি'' বা প্ৰায় পোন্ধৰফুট দীঘল ''পাঁচকঠীয়া'' শৰণ লোৱা আৰু আন আচাৰিক প্ৰসঙ্গত ব্যৱহাৰ হয়; বসন্ত আদি ৰোগীৰ গাত মেৰিয়াই বা তলত পাৰিও দিয়া হৈছিল। ''কঁকালমৰা/কঁকাল-বন্ধা'' কঁকালত লোৱা কাপোৰ; ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য ''জোকাচিবা'' বা ''জাকা চিবা''।<ref name="Kashyap-attire"/><ref name="Richa-attire"/> ''হাঁচতি'' মেখেলাত বান্ধি লোৱা সৰু ৰঙা ৰুমাল; ইয়াৰ সৈতে ''ডাবুৱা কটাৰী'' নামৰ সৰু ভাঁজ কৰিব পৰা ছুৰী থাকে, যি তামোল-পাণ কটাসহ দৈনন্দিন কামত ব্যৱহৃত। দুয়োটাকে মহিলাৰ সাজৰ পুৰণি উপাদান বুলি ধৰা হয়; ''ডাব/ডাবুৱা কটাৰী''ক বড়ো আৰু ডিমাছাৰ ''দাবা'' ছুৰীৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে।<ref name="Richa-attire"/> ''জাকী চোলা'' নাভিৰ ওচৰলৈ নামি অহা দীঘল ব্লাউজ সদৃশ এৰীৰ বস্ত্ৰ; ডিঙিৰ পিছফালে বন্ধ আৰু নক্সা আৰু বুটাম সদৃশ অলংকৰণেৰে সজোৱা। এৰী ঘৰতেই পালন, সূতা কটা আৰু বোৱা হৈছিল; উদ্ভিদজাত সামগ্ৰীৰে ৰঙচুৱা ৰং তৈয়াৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-attire"/> ''থুৰীয়া'' কাণফুলিয়ে পৰম্পৰাগতভাৱে বৈবাহিক অৱস্থা সূচাইছিল; বিয়াৰ আগতে কইনাৰ কাণ ফুটাই ধীৰে ধীৰে ফুটা ডাঙৰ কৰা হৈছিল যাতে কাণফুলি পিন্ধিব পাৰে। সাধাৰণ মহিলাই ৰূপৰ অলংকাৰো ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> মহিলাই হাত আৰু নখ ৰঙাবলৈ ''জেতুকা'' আৰু ''বাৰহামথুৰি'' আৰু হাতীদাঁত, কাঠ আৰু বাঁহৰ ফণী ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> ''সৰুদৈয়া ফুলাম জাপি'' মহিলাৰ বিবাহ-শিৰোভূষণ আৰু ৰাজপৰিয়াল আৰু অনুষ্ঠানিক উপলক্ষত ব্যৱহৃত সামগ্ৰী হিচাপে লিপিবদ্ধ।<ref name="Richa-attire"/> ঐতিহাসিক বিৱৰণে সজোৱা ''জাপি''ক চুতীয়া ৰাজদৰবাৰৰ সৈতেও জড়িত কৰে। খনিকৰে নীতিপালে আহোম ৰজালৈ সোণ-ৰূপৰ সূচীকাম কৰা দুটা জাপি পঠোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰিছে,<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=100}}</ref> আনহাতে সমান্তৰাল বুৰঞ্জী-অনুবাদত তেওঁৰ উপহাৰৰ ভিতৰত ৰূপৰ পাৰ থকা জাপি বা ছাতি, ৰূপ-সোণৰ খাৰু, সোণৰ পীৰা, এটা হাতী আৰু দুটা আৰুৱানৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{Cite web|url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|title=''"Then the Chutiâ king desired to send one silver-lipped umbrella (Jâpi), silver and gold bracelets, a gold pirâ, an elephant, and two Âroans to the Ahom king."''|access-date=2026-09-13|archivedate=2020-07-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|deadurl=yes}}</ref> শদিয়া জয়ৰ পাছত লাভ কৰা ৰাজকীয় সম্পত্তিৰ ভিতৰতো ''জাপি'' আছিল,<ref>Mahanta, S. ''Assam Buranji''. D.H.A.S., 1945, p.10.</ref> আৰু আহোম শাসনত জাপি নিৰ্মাতাৰ গোট ''জাপি-হাজীয়া খেল'' চুতীয়াসকলৰ একচেটিয়া আছিল, যিয়ে জাপি বোৱাত তেওঁলোকৰ বিশেষ দক্ষতা সূচায়।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref>}} ===মৌখিক সাহিত্য=== চুতীয়াসকলৰ মৌখিক সাহিত্যত সাধুকথা, কিংবদন্তি, নিচুকনি গীত, লোকগীত, মালিতা, প্ৰবাদ আৰু সাঁথৰ অন্তৰ্ভুক্ত। লিপিবদ্ধ সাধুকথাৰ ভিতৰত ''জাপৰা আৰু জাগধা'' আৰু ''দেউলৰা মণিকোঁৱৰ''ৰ কাহিনী আছে; [[ৰুক্মিণী]], [[সতী সাধনী|সাধনী]] আৰু জোনগাভৰুৰ সৈতে জড়িত পৰম্পৰা কিংবদন্তি হিচাপে সংৰক্ষিত।<ref name="Richa-oral">{{harvcol|Chutia|2026|pp=54-104}}</ref> চুতীয়া লোকগীত বিবাহ, ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান, উৎসৱ আৰু দৈনন্দিন কৰ্মৰ সৈতে জড়িত। ইয়াৰ ভিতৰত ''বিয়া গান'', ''ঢেঁকী টনা গীত'', বিহুগীত আৰু ধৰ্মীয় গীত আছে।<ref name="Richa-oral"/> আন এটা ৰূপ ''ঢোলৰ মালিতা'', য'ত এজন ''ওজা''ই ঢোল, তাল আৰু নৃত্যৰ সৈতে ক্ৰমে পদ গাই কাহিনী আগবঢ়ায়।<ref name="Richa-oral"/> প্ৰবাদ আৰু সাঁথৰো এই মৌখিক পৰম্পৰাৰ অংশ, যদিও চুতীয়াসকলৰ মাজত লিপিবদ্ধ বহু প্ৰবাদ-সাঁথৰ বৃহত্তৰ অসমীয়া সমাজৰ সৈতে ভাগ-বতৰা কৰা।<ref name="Richa-oral"/> ===বস্তুসংস্কৃতি আৰু শিল্পকলা=== চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত বস্তুসংস্কৃতিত বাঁহ, বেত, কাঠ আৰু ধাতুৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ হয়। মাছ ধৰাৰ সঁজুলিৰ ভিতৰত ''জাকৈ'', ''খালৈ'', ''পল'', ''চেপা'', ''থুহা'', ''জুলুকি'', ''খোকা'' আৰু ''বৰশী'' আছে; ইয়াৰে বহু সামগ্ৰী বাঁহ আৰু বেতেৰে তৈয়াৰ। মাছ ধৰা, যাতায়াত আৰু আন নদীমুখী কামত কাঠৰ নাও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-material">{{harvcol|Chutia|2026|pp=161–165}}</ref> চুতীয়া ঘৰত পৰম্পৰাগতভাৱে ব্যৱহৃত ধাতুৰ পাত্ৰৰ ভিতৰত পিতল আৰু কাঁহৰ ''শৰাই'', ''ডেকচি'', ''বানবাটি'', ''চৰিয়া'' আৰু ''বানকাঁহী'' আদি আছে।<ref name="Richa-material"/> পৰম্পৰাগত তাঁতশালত বয়ন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ সঁজুলিৰ ভিতৰত ''উঘা'', ''চেৰেকী'', ''ৰাঁচ'', ''দুৰ্পদী'', ''মাকো'', ''ফুলকাঠি'', ''গৰকা'' আৰু ''মহুৰা'' অন্তৰ্ভুক্ত, যিবোৰ মূলতঃ বাঁহ আৰু কাঠেৰে বনোৱা।<ref name="Richa-material"/> ===বাসগৃহ=== চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত বসতি সাধাৰণতে নদীসংলগ্ন আৰু কৃষিপ্ৰধান অঞ্চলত আছিল। এখন চুতীয়া গাঁৱত সাধাৰণতে প্ৰায় ৬০ৰ পৰা ১৪০টা পৰিয়াল থাকে। আগতে এটা যৌথ পৰিয়ালত কেতিয়াবা প্ৰায় এশজন সদস্যও একেলগে বাস কৰিছিল।<ref>"Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred." {{harvcol|Dutta|1985|p=45}}</ref> ঘৰৰ চৌহদত বিভিন্ন কাৰ্যৰ বাবে পৃথক স্থান আছিল। ''চৰা ঘৰ'' অতিথি থকা আৰু শোৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হ'ল; ''বৰঘৰ'' আছিল ঘৰৰ মুখ্য কোঠা, য'ত সাধাৰণতে জুইশাল আৰু তাৰ ওপৰত ঘৰুৱা সামগ্ৰী শুকুৱাই-সংৰক্ষণ কৰিবলৈ উঁচু ''ধোঁৱাচাং'' থাকিছিল।<ref name="Richa-housing">{{harvcol|Chutia|2026|pp=185-186}}</ref> আন অংশৰ ভিতৰত ৰন্ধনৰ সৈতে জড়িত ''মাজিয়া ঘৰ''; ঢেঁকী, ধান ৰখা পাত্ৰ আৰু জুইশাল থকা ''মৰাল ঘৰ''; শস্য ৰখাৰ পৃথক ''ভঁৰাল''; আৰু ''গোহালি'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-housing"/> [[File:Women of Chutia tribe preparing pithas.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত ৰান্ধনীঘৰত পিঠা প্ৰস্তুত কৰা চুতীয়া মহিলা।]] চুতীয়াসকলৰ মাজত ''এলেং ঘৰ'' বা ''মৰাং ঘৰ''ৰ পৰম্পৰাও আছে। ইয়াক উঁচু বা চাংঘৰ সদৃশ সমূহীয়া ঘৰ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়, য'ত গাঁৱৰ ডেকাসকলে থাকি বিভিন্ন দক্ষতা আৰু পৰম্পৰাগত কলাৰ প্ৰশিক্ষণ লাভ কৰিছিল। এই প্ৰতিষ্ঠানৰ দায়িত্বত থকা ব্যক্তিজনক ''এলেং ঘড়ীয়া বৰুৱা'' বোলা হৈছিল।<ref name="Richa-housing"/> ===পৰম্পৰাগত খেল=== চুতীয়াসকলৰ মাজত লিপিবদ্ধ পৰম্পৰাগত খেলৰ ভিতৰত ''ঘিলা খেল'', ''ঢোপ খেল'' বা ''হেতালি খেল'', মল্লযুদ্ধ (''মল্ল যোধা'') আৰু ''নাও খেল'' আছে। ''ঘিলা খেল'' মাটিত আঁকা কিছুমান খোপত খেলা হয়; খেলুৱৈয়ে এটা ভৰিত জপিয়াই সৰু শিল বা ''ঘিলা'' আগবঢ়ায়। ''ঢোপ খেল'', যাক ''হেতালি খেল''ো কোৱা হয়, সৰু শিলগুটিৰে খেলা দলীয় খেল।<ref name="Richa-games">{{harvcol|Chutia|2026|pp=170–176}}</ref> উৎসৱ আৰু আন বিশেষ উপলক্ষত নাওবাইচো অনুষ্ঠিত হৈছিল; প্ৰতিযোগী দলে তাল মিলাই নাও বাই আৰু একেলগে গীত গায়।<ref name="Richa-games"/> ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== ===স্বাধীনতা আন্দোলন আৰু ৰাজনীতি=== *[[সোণাৰাম চুতীয়া]]—[[যোৰহাট জিলা]]ৰ বৈষ্ণৱ পণ্ডিত, স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু শিক্ষাবিদ। *বিৰোচন চুতীয়া—[[গোলাঘাট জিলা]]ৰ ব্ৰিটিছবিৰোধী স্বাধীনতা সংগ্ৰামী, যাক ব্ৰিটিছসকলে মৃত্যুদণ্ড দিছিল।<ref>{{cite news |last=Handique |first=Siddhartha |title=Veer Birochon Chutia memorial |work=Assam Times |date=18 September 2015}}</ref> *কেৰকেটুৱা চুতীয়া—[[তিতাবৰ]]ৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী, যাক ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ বাবে ১৯২২ চনত কাৰাবন্দী কৰা হৈছিল।<ref name="AssamGovJorhat">{{cite web |title=Renowned Personalities of Jorhat District |url=https://assam.gov.in |publisher=District Administration, Jorhat, Government of Assam |access-date=September 26, 2026}}</ref> *মহেশ্বৰ চুতীয়া—[[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ [[চৰাইদেউ|চাৰিং]] অঞ্চলৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী। তেওঁ ১৯৪২ চনৰ স্বাধীনতা আন্দোলন আৰু ''মৃত্যু বাহিনী''ত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ১৯৯৭ চনত অসম চৰকাৰৰ পৰা তাম্ৰপত্ৰ লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Maheshwar Chutia |url=https://cmsadmin.amritmahotsav.nic.in/district-reopsitory-detail.htm?24366= |website=Digital District Repository |publisher=Ministry of Culture, Government of India |access-date=26 September 2026}}</ref> *নগেন চুতীয়া—[[ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন]] আৰু ১৯৪২ চনৰ সৰুপথাৰ ৰে'লপথ ধ্বংসাত্মক কাৰ্যৰ সৈতে জড়িত স্বাধীনতা সংগ্ৰামী। এই ঘটনাৰ বাবে তেওঁক দহ বছৰৰ সশ্ৰম কাৰাদণ্ড বিহা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=The incident of train derailment in Sarupathar |url=https://heritageexplorer.in/itihas_details/14 |website=Heritage Explorer |access-date=26 September 2026}}</ref> *[[সুমিত্ৰা হাজৰিকা]]—বিশিষ্ট অসমীয়া নাৰীবাদী লেখিকা, সমাজকৰ্মী আৰু নাৰী শক্তি পুৰস্কাৰ (২০১৭) বিজয়ী। *ঘনকান্ত ফুকন—স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু চুতীয়া সন্মিলনৰ অন্যতম প্ৰধান প্ৰতিষ্ঠাপক।{{sfn|Baruah|2007|pp=224–225}} *চিদানন্দ শইকীয়া—স্বাধীনতা সংগ্ৰামী, শিক্ষাবিদ, লেখক আৰু [[বোকাখাত]]ৰ সাংবাদিকতাৰ পথিকৃৎ। বোকাখাত সাহিত্য সভাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু ছোভিয়েট দেশ নেহৰু বঁটাপ্ৰাপক। *[[সোণেশ্বৰ বৰা]]—স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু ৰাজনীতিবিদ; ১৯৬৭ৰ পৰা ১৯৭৮ চনৰ ভিতৰত অসম চৰকাৰৰ কৃষি আৰু সমবায় মন্ত্ৰী আছিল। তেওঁ [[অসম গ্ৰামীণ বিকাশ বেংক]] প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ লগতে অসমত ক্ষুদ্ৰ চাহ বাগিচাৰ ধাৰণাৰ পথিকৃৎ আছিল। *[[অতুল বৰা]]—২০১৬ চনৰ পৰা [[বোকাখাত বিধানসভা সমষ্টি|বোকাখাত সমষ্টি]]ৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ বিধায়ক।<ref name="CrossCurrent2024">{{cite web |title=চুতীয়া জনগোষ্ঠীঃ আত্মপ্ৰতিষ্ঠাৰ সংগ্ৰাম, জনজাতিকৰণৰ দাবী আৰু ইয়াৰ যুক্তিযুক্ততা |url=https://thecrosscurrent.in/the-chutia-community-the-struggle-for-self-establishment-the-demand-for-tribalization-and-its-rationale/ |website=The CrossCurrent |date=30 November 2024 |access-date=26 September 2026 |language=as}}</ref> *[[অজন্তা নেওগ]]—[[গোলাঘাট বিধানসভা সমষ্টি|গোলাঘাট সমষ্টি]]ৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ বিধায়ক।<ref name="CrossCurrent2024"/> *[[বিমল বৰা]]—[[টিংখং বিধানসভা সমষ্টি|টিংখং সমষ্টি]]ৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ বিধায়ক।<ref name="CrossCurrent2024"/> *শৰৎ শইকীয়া—[[মাহমৰা বিধানসভা সমষ্টি|মাহমৰা সমষ্টি]]ৰ প্ৰাক্তন বিধায়ক। *[[অমিয় কুমাৰ ভূঞা]]—[[বিহপুৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি|বিহপুৰীয়া সমষ্টি]]ৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ প্ৰাক্তন বিধায়ক।<ref name="CrossCurrent2024"/> ===সাহিত্য, ইতিহাস আৰু শিক্ষা=== *[[স্বৰ্ণলতা বৰুৱা]]—ইতিহাসবিদ, [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ প্ৰাক্তন অধ্যাপক আৰু ''Indian History Congress''ৰ প্ৰাক্তন সভাপতি। অসমৰ ইতিহাস আৰু ইয়াৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ ইতিহাস বিষয়ক গৱেষণাৰ বাবে পৰিচিত। *কোষেশ্বৰ বৰুৱা—ইতিহাসবিদ, লেখক, ছয়দুৱাৰ মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আৰু [[গহপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|গহপুৰ সমষ্টি]]ৰ প্ৰাক্তন বিধায়ক। *ধৰ্মেশ্বৰ চুতীয়া—পণ্ডিত আৰু পাণ্ডুলিপি গৱেষক। [[কামৰূপ অনুসন্ধান সমিতি]]ৰ প্ৰাক্তন সম্পাদক আৰু ''A Descriptive Catalogue of Manuscripts'' গ্ৰন্থৰ সংকলক। *ৰামচন্দ্ৰ চুতীয়া—অসমীয়া লেখক আৰু শিক্ষাবিদ। তেওঁ ২৯খন গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছে, যাৰ ভিতৰত [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ জনজাতিসমূহৰ সমাজ আৰু নৃতাত্ত্বিক অধ্যয়ন বিষয়ক আঠখন গ্ৰন্থ অন্তৰ্ভুক্ত। ২০২৫ চনৰ লুমিনাছ লুম্মেৰ দাই সাহিত্য বঁটাপ্ৰাপক।<ref>{{cite news |title=Luminous Lummer Dai Literary Award-2025 to be awarded to Ramchandra Chutia and Dr Ashok Kumar Pandey |url=https://archive.arunachaltimes.in/index.php/2025/05/18/luminous-lummer-dai-literary-award-2025-to-be-awarded-to-ramchandra-chutia-and-dr-ashok-kumar-pandey/ |work=The Arunachal Times |date=18 May 2025}}</ref> *হৰিপ্ৰসাদ নেওগ—অসমীয়া লেখক, শিক্ষাবিদ আৰু সাহিত্য সংগঠক। মৰিয়নি মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰাক্তন অধ্যক্ষ, [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ প্ৰাক্তন সাধাৰণ সম্পাদক আৰু [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ পাঠ্যপুথি সমন্বয় সমিতিৰ সম্পাদক আছিল।<ref>{{cite web |title=বৈচিত্ৰ্যময় অসম |url=https://www.sebaonline.org/textbooks/class-9/ASSAMESE%20MIL_Rapid%20Reader_BOISITRAMAI%20AXOM_Assamese_Class%20IX-X.pdf |publisher=Board of Secondary Education, Assam |language=as |page=56}}</ref> *ভ্ৰমৰ চন্দ্ৰ শইকীয়া—[[জাঁজী]]ৰ বিশিষ্ট লেখক, শিক্ষক আৰু বিংশ শতিকাৰ চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ অন্যতম প্ৰাৰম্ভিক সংগঠক। ===বিজ্ঞান, চিকিৎসা আৰু উদ্ভাৱন=== *[[জয়ন্তী চুতীয়া]]—ভাৰত চৰকাৰৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিভাগৰ এমেৰিটাছ বিজ্ঞানী আৰু বিশিষ্ট পদাৰ্থবিজ্ঞানী। *[[গুণাৰাম খনিকৰ]]—বিশ্বখ্যাত বনৌষধি বিশেষজ্ঞ। *[[নোমল চন্দ্ৰ বৰা]]—স্নায়ুৰোগ বিশেষজ্ঞ আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথম ছুপাৰ-স্পেচিয়েলিটি তৃতীয় স্তৰৰ চিকিৎসালয় GNRC-ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক। *[[উদ্ধৱ ভৰালী]]—১৪০টাতকৈ অধিক উদ্ভাৱনৰ কৃতিত্ব থকা বিশ্বখ্যাত উদ্ভাৱক। *দিব্যজ্যোতি চুতীয়া—ভূ-তথ্যবিজ্ঞানী আৰু উত্তৰ-পূব মহাকাশ প্ৰয়োগ কেন্দ্ৰ (NESAC)ৰ ভূ-তথ্যবিজ্ঞান আৰু তথ্য-প্ৰযুক্তি বিভাগৰ মুৰব্বী। ২০১৯ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় জিঅ'মেটিক্স বঁটা (প্ৰযুক্তি) লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Awards & Recognition |url=https://nesac.gov.in/about/awards/ |publisher=North Eastern Space Applications Centre |access-date=26 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Geoinformatics & IT Division |url=https://nesac.gov.in/geoinformatics-it-division-gid/ |publisher=North Eastern Space Applications Centre |access-date=26 September 2026}}</ref> *মহানন্দ চুতীয়া—কেন্দ্ৰীয় মুগা এৰি গৱেষণা আৰু প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠানৰ ৰেচম বিজ্ঞানী। মুগা পলুৰ ৰোগ আৰু ৰেচম পালন বিষয়ক গৱেষণাৰ বাবে পৰিচিত।<ref>{{cite web |title=Dr. Mahananda Chutia, M.Sc., Ph.D. |url=https://cmerti.res.in/wp-content/uploads/2021/03/Mahananda-Chutia.pdf |publisher=Central Muga Eri Research and Training Institute |access-date=26 September 2026}}</ref> ===কলা, সংস্কৃতি আৰু ক্ৰীড়া=== *[[হেমপ্ৰভা চুতীয়া]]—ডিব্ৰুগড়ৰ বিশিষ্ট তাঁতশিল্পী আৰু শিল্পী। পৰম্পৰাগত বয়নশিল্পলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে ২০২৩ চনত [[পদ্মশ্ৰী]] আৰু অসম গৌৰৱ বঁটাৰে সন্মানিত। *[[বিশ্বজিৎ বৰা]]—[[মুম্বাই]]ভিত্তিক ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক, প্ৰযোজক, লেখক আৰু সম্পাদক। *কৃষ্ণমণি চুতীয়া—''চল গৰী'' আৰু ''আম পাত লম্বা লম্ব'' আদি জনপ্ৰিয় গীতৰ বাবে পৰিচিত অসমীয়া গায়ক। *মহেন্দ্ৰ চুতীয়া—[[যোৰহাট জিলা]]ৰ বিশিষ্ট ঢুলীয়া ওজা আৰু ঢোলবাদক। ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আঞ্চলিক দূৰদৰ্শনত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰাৰ লগতে পৰম্পৰাগত ''ঢুলীয়া ওজা'' কলাৰ প্ৰচাৰৰ বাবে পৰিচিত। *[[গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ]]—অসমীয়া ফেশ্বন আৰু পোছাক পৰিকল্পনাকাৰী তথা চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক। ''[[মিছন চাইনা]]'', ''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]'' আৰু ''চিকাৰ'' আদি অসমীয়া চলচ্চিত্ৰত কৰা কামৰ বাবে পৰিচিত।<ref>{{cite web |title=Who is Garima Saikia Garg? Wife of Zubeen Garg and Acclaimed Assamese Costume Designer |url=https://www.oneindia.com/india/who-is-garima-saikia-garg-acclaimed-assamese-singer-and-wife-of-zubeen-garg-7865093.html |website=OneIndia |date=19 September 2025 |access-date=26 September 2026}}</ref> *অভিনন্দন চুতীয়া—মুষ্টিযোদ্ধা। তেওঁ ২০১১ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া আৰু ছিনিয়ৰ ৰাষ্ট্ৰীয় মুষ্টিযুদ্ধ প্ৰতিযোগিতাত অসমক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Abhinandan Chutia |url=https://indiaboxing.in/boxers/2448 |publisher=Indian Amateur Boxing Federation |access-date=26 September 2026}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *অনু চুতীয়া—ভাৰতীয় ট্ৰেক চাইক্লিষ্ট। তেওঁ ২০১৬ চনৰ ট্ৰেক এছিয়া কাপত জুনিয়ৰ মহিলাৰ দলীয় স্প্ৰিণ্টত স্বৰ্ণপদক আৰু জুনিয়ৰ মহিলাৰ স্প্ৰিণ্টত ৰূপৰ পদক লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=Indian cyclists win 6 medals on day one of Track Asia Cup 2016 |url=https://indianexpress.com/article/sports/sport-others/indian-cyclists-win-6-medals-on-day-one-of-track-asia-cup-2016-3032626/ |work=The Indian Express |date=15 September 2016}}</ref><ref>{{cite news |title=India finish second with 8 medals on final day of Track Asia Cup 2016 |url=https://indianexpress.com/article/sports/sport-others/india-finish-second-with-8-medals-on-final-day-of-track-asia-cup-2016-3034781/ |work=The Indian Express |date=17 September 2016}}</ref> *[[নয়নমণি শইকীয়া]]—ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহিলা লন বল খেলুৱৈ। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin}} * {{citation |first=S L |last=Baruah |title=A Comprehensive History of Assam |year=1986 |publisher=Munshiram Manoharlal|ref=harv}} * {{cite book |last=Khanikar |first=Surjyakanta |title=চুতীয়া জাতিৰ ইতিহাস আৰু লোক-সংস্কৃতি |trans-title=History and Folk Culture of the Chutia Community |year=1991 |language=as|ref=harv}} *{{cite journal |last=Prinsep |first=James |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1838 |volume=7 |publisher=Asiatic Society of Bengal |url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ |language=en |ref=harv }} *{{cite journal |last=Hannay |first=S.F |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en |ref=harv }} * {{cite book|last1=Saikia|first1=Yasmin|title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India|date=2004|publisher=Duke University Press|isbn=082238616X|url=https://books.google.com/books?id=WfSmsuO6QugC|language=en|access-date=4 May 2020|archive-date=1 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230201230337/https://books.google.com/books?id=WfSmsuO6QugC|url-status=live |ref=harv}} * {{cite journal|last=Bhuyan|first=Rashmi Rekha|title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora|date=2023|journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology|volume=11|issue=2|pages=532|url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |ref=harv}} * {{cite book|last=Baruah|url=https://archive.org/details/chutiaburanji/mode/2up|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|date=2007|ref=harv}} * {{Citation |last=Bhattacharjee |first=J. B. |contribution=The Kachari (Dimasa) state formation |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |pages=391–397 |publisher=Assam Publication Board |place=Guwahati |year=1992|ref=harv}} * {{Cite thesis|last=Buragohain|first=Romesh|date=1988|title=Ahom State Formation in Assam: An Inquiry into the Factors of Polity Formation in Medieval North East India|type=PhD|publisher=North-Eastern Hill University|degree=PhD|hdl=10603/61119|ref=harv}} * {{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/284925 |year=2018|ref=harv }} * {{cite journal |last1=Acharyya |first1=Prarthana |last2=Mahanta |first2=Sakuntala |year=2019 |title=Language vitality assessment of Deori: An endangered language |url= |journal=Language Documentation & Conservation |volume=13 |issue= |pages=514–544 |doi= |hdl=10125/24853 |access-date=|ref=harv}} *{{cite book |last=Gogoi |first=Jahnavi |title=Agrarian System of Medieval Assam |publisher=Concept Publishing Company |place=New Delhi |year=2002|ref=harv}} *{{cite book |last1=Borboruah |first1=Hiteswar |title=Ahomar Din |date=1997 |publisher=Assam Prakashan Parishad|pages= |isbn=|ref=harv}} * {{Citation| last = Guha| first = Amalendu| title = The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)| journal = Social Scientist| volume = 11| pages = 3–34| date = December 1983| doi = 10.2307/3516963| issue = 12| jstor = 3516963| url = http://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/handle/123456789/3259| access-date = 23 March 2021| archive-date = 6 July 2023| archive-url = https://web.archive.org/web/20230706211727/https://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/handle/20.500.12413/3259| url-status = live|ref=harv}} * {{cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Assam Administration |location=Calcutta |year=1930|ref=harv}} *{{Cite journal|last=Jacquesson|first=François|date=2008|title=Discovering Boro-Garo|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|journal=History of an Analytical and Descriptive Linguistic Category|access-date=23 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803001248/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|archive-date=3 August 2019|url-status=dead|archivedate=3 August 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190803001248/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|deadurl=yes |ref=harv}} * {{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |year=1997 |ref=harv}} * {{cite journal |last1=Jacquesson |first1=François |last2=van Breugel |first2=Seino |title=The linguistic reconstruction of the past: The case of the Boro-Garo languages |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |date=3 November 2017 |volume=40 |issue=1 |pages=90–122 |doi=10.1075/ltba.40.1.04van |ref=harv}} *{{Cite journal |last1=Kumar |first1=Vikrant |last2=Basu |first2=Debashis |last3=Reddy |first3=B Mohan |year=2004 |title=Genetic Heterogeneity in Northeastern India: Reflection of Tribe–Caste Continuum in the Genetic Structure |url= |journal=American Journal of Human Biology |volume=16 |issue=3 |pages=334–345 |doi=10.1002/ajhb.20027|s2cid=22571529|ref=harv }} *{{citation |first=Guptajit |last=Pathak |title=Assam's history and its graphics |year=2008 |publisher=Mittal Publications|ref=harv}} *{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |publisher=Gauhati University |year=2026 |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/720611 |via=Shodhganga |access-date=19 August 2026 |ref=harv }} *{{Cite book|last=Dalton|first=Edward Tuite|url=https://books.google.com/books?id=9wxWAAAAcAAJ&dq=bihiya+ahom&pg=PA77|title=Descriptive Ethnology of Bengal|date=1872|publisher=Office of the superintendent of government printing|language=en|ref=harv}} * {{cite journal|last1=Shin|first1=Jae-Eun|year=2020|title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, The Chutiyas and the Dimasas|journal=The Indian Economic and Social History Review|volume=57|issue=1|pages=49–75|doi=10.1177/0019464619894134|s2cid=213213265|ref=harv}} * {{Citation |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |place=Allahabad |year=1985| url=http://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf|ref=harv}} * {{Citation |last=Nath |first= D |contribution=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |year=2013 |title=Early States in North East India |editor-last1=Bhattarcharjee |editor-first1=J B| editor-last2=Syiemlieh |editor-first2=David R |pages = 24–49 |place=Delhi |publisher=Regency Publications| isbn=978-81-89233-86-0|ref=harv}} *{{Citation |last=Sarma |first=Benudhar |title=Maniram Dewan|publisher=Manuh Prakashan |place=Guwahati |year=1993|ref=harv}} *{{Citation|last=Hamilton|first=Francis|title=An Account of Assam|editor-last1=Bhuyan|editor-first1=Surya Kumar|publisher=The Government Of Assam|year=1940|ref=harv}} {{refend}} {{Assam}} {{অসমৰ জনগোষ্ঠী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]] l9x8hq62iq92dunvlwfjws8huc5zd78 651833 651828 2026-11-10T00:27:01Z Ananya Taye 28065 /* পৰৱৰ্তী কাল */ 651833 wikitext text/x-wiki {{About|চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া ৰাজ্যখন|চুতীয়া ৰাজ্য}} {{short description|উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ অসমৰ এটা জনগোষ্ঠী}} {{Infobox ethnic group | group = চুতীয়া জনগোষ্ঠী | native_name = |image = [[File:Chutia Bihu group.png|none|300px]] | image_caption = পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকত চুতীয়া যুৱক-যুৱতীৰ এটা দল। | population = | popplace = প্ৰধানকৈ [[উজনি অসম]], মধ্য অসম আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ বিভিন্ন জিলা; লগতে অসমৰ নগৰাঞ্চলসমূহ | languages = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[দেউৰী ভাষা|দেউৰী-চুতীয়া ভাষা]](পৌৰাণিক ৰাজকীয়) | religions = [[হিন্দুধৰ্ম]] (বিশেষকৈ [[একশৰণ ধৰ্ম]])<ref>{{cite book |title=Comprehensive history of Assam, SL Baruah |pages=182}}</ref><ref>{{cite book |title=Comprehensive history of Assam, SL Baruah |pages=403, 406–7}}</ref>, অৰ্ধ হিন্দু | related = {{hlist|[[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]], [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]], [[সোণোৱাল কছাৰী]], অন্যান্য [[বড়ো-কছাৰী]]}} | footnotes = }} '''চুতীয়া জনগোষ্ঠী''' ([[ইংৰাজী]]: Chutia; ইংৰাজী উচ্চাৰণ: {{IPAc-en|ˈ|s|ʊ|ð|iː|j|aː}}; ''Sutia'' বুলিও লিখা হয়) ভাৰতৰ [[অসম]]ৰ এটা বড়ো-কছাৰী মূলৰ আদিম থলুৱা [[জনগোষ্ঠী]],<ref>"Most of the tribal members of the Mataks like the Morans, Barahis, Kacharis and Chutiyas, being members of the great Bodo family, had allied religious beliefs and customs."{{harvcol|Dutta|1985|p=48}}</ref> যাৰ ইতিহাস [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে নিবিড়ভাৱে জড়িত।<ref name="ReferenceA">"In the chronicles of Assam, either in the Tai-Ahom or Assamese languages, two kingdoms were important in 15th and 16th century Upper Assam. These two “peoples” were called Kachari and Chutiya in the Assamese language, and respectively Tumisa (or Timisa) and Tiora in the Tai-Ahom language."{{harvcol|Jacquesson|2008|p=29}}</ref> ৰাজধানী [[শদিয়া]]ত অৱস্থিত চুতীয়া ৰাজ্য মধ্যযুগীয় অসমৰ এটা মুখ্য ৰাজনৈতিক শক্তি আছিল। ১৫২৩–২৪ চনত [[আহোম ৰাজ্য]]ত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ পূৰ্বে ইয়াৰ ভূখণ্ড পূব আৰু উত্তৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ৰ বৃহৎ অংশ আৰু সংলগ্ন সীমান্ত অঞ্চললৈ বিস্তৃত আছিল।<ref>"[T]he Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west." {{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref><ref>{{harvcol|Gogoi|2002|pp=20–21}}</ref> ৰাজ্যখন অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ পাছত চুতীয়া জনসংখ্যাৰ কিছুমান অংশক উজনি অসমৰ আন ঠাই<ref>"(After defeating the Chutiyas, a number) of blacksmiths and other artisans were taken from Sadiya to the Ahom capital. Having settled all these matters Suhunmung returned to Charaideo where he performed the 'Rikkhan' ceremony"{{harvcol|Baruah|2007|p=178}}</ref><ref>{{harvcol|Sarma|1993|p=287) Dewanar Atla: "Suhungmung or Swarganarayan, after defeating Dhirnarayana and his minister Kasitora, received a number of Dola, Kali..Hiloi and gunpowder (Kalai-khar). Besides these, he also made a number of blacksmiths (Komar) prisoners and settled them either at Bosa (in present-day [[Jorhat district]]) or Ujjoni regions"}}</ref> আৰু মধ্য অসমলৈ<ref>"(T)he outer limit of Darrang district, in the western-most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutiyas in the early part of the sixteenth century."{{harvcol|Shin|2020|p=53}}</ref> পুনৰ্বাসিত কৰা হয়। চুতীয়াসকল [[অসমীয়া জাতি|অসমীয়া জাতিসত্তা]] গঠন কৰা মূল গোটসমূহৰ অন্যতম।<ref>{{cite book |last=Dube |first=S. C. |title=Indian Society |url=https://archive.org/details/indiansociety0000scdu |publisher=National Book Trust |location=New Delhi |year=1990 |page=[https://archive.org/details/indiansociety0000scdu/page/20 20] |isbn=81-237-1031-3 |quote=The history of the Mongoloid groups in Assam is long ... this element constitutes the bedrock of Assamese culture and society. [...] Another important cluster of Indo-Mongoloid population, includes the Chutia, Deuri, Mishing, and Moran. They now live in upper Assam. The Chutias and Morans had their own kingdoms in the past.}}</ref><ref>"Many were the people throughout Assam who considered themselves “Chutiyas”, especially in Upper Assam, but they were considered to be an Assamese 'caste' since they were (and still are) quite indistinguishable from common Assamese people; actually, they were (and still are) one of those traditional groups of Assam that came to form the Assamese people." {{harvcol|Jacquesson|2008|p=29}}</ref> ঔপনিৱেশিক যুগৰ আৰম্ভণিতে [[কলিয়াবৰ]]ৰ পূবফালৰ উজনি অসমত চুতীয়া জনগোষ্ঠী জনসংখ্যাৰ হিচাপত দ্বিতীয় বৃহত্তম গোট আছিল।<ref>"In the parts east from Kaliabor, the tribe next most numerous is called Chutiya."{{harv|Hamilton|1940|p=53}}</ref> বৰ্তমানো তেওঁলোকৰ মুখ্য বসতি উজনি অসমত; ইয়াৰ লগতে দৰং, মৰিগাওঁ,কাৰ্বি আংলং, নগাঁও, উত্তৰ গুৱাহাটী (বিশেষকৈ চাংসাৰি আৰু ৰংমহল) আৰু বৰাক উপত্যকাতো উল্লেখযোগ্য জনসংখ্যা আছে।<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=42}}</ref>{{efn|১৮৮১ চনৰ লোকপিয়লত অসমত গণনা কৰা ৬০,২৩২ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ২২.৫% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰ জিলাৰ বাহিৰত বাস কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত নগাঁৱত ৮,০৫৫, গোৱালপাৰাত ১,৯১৮, দৰঙত ১,৩৬২, কামৰূপত ১,১৬৮ আৰু কাছাৰ সমভূমিত ১,০৬৯ জন আছিল।<ref>{{cite book |last=Lyall |first=Charles |title=Report on the Census of Assam for 1881 |location=Calcutta |publisher=Government of India |year=1883 |at=Final Census Table VIII, Castes and Tribes}}</ref> ১৮৯১ চনতো একেধৰণৰ বিস্তৃতি দেখা যায়; ৮৭,৬৯১ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ১৮% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰৰ বাহিৰত আছিল—নগাঁৱত ১০,৪৬৮, দৰঙত ৩,৫৪৬, কামৰূপত ১,০৩৬ আৰু আন জিলাসমূহত ৮৪৮ জন।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=Census of India, 1891: Assam |volume=I |location=Shillong |publisher=Assam Secretariat Printing Office |year=1892 |page=270}}</ref>}} ১৮৮১-১৯২১ চনত কৰা লোক পিয়লত(census) গোৱালপাৰা জিলাতো কিছু সংখ্যক(আজিৰ‌‌ দিনত আনুমানিক ৪০-৫০‌ হাজাৰ) চুতীয়া আছিল বুলি উল্লেখ আছে যদিও আজিৰ দিনত দেখা পোৱা নাযায়। ঐতিহাসিক চুতীয়াসকল মূলতঃ [[বড়ো-কছাৰী]] গোটৰ অন্তৰ্গত আছিল<ref name=":1">(M)embers of the Mataks like the Morans, Barahis, Kacharis and Chutiyas, being members of the great Bodo family, had allied religious beliefs and customs. All of them worshipped a Primodial male deity and a Primodial female deity, and all of them were animist.{{harvcol|Dutta|1985|pp=48}}</ref> আৰু তেওঁলোকৰ মাজত কিছু শান মিশ্ৰণ থকাৰ সম্ভাৱনাও উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>"From the physical appearance of the Chutiyas, Gait opinies "they have in their frames a considerable infusion of Shan blood...." This may be possible because the Chutiyas were the next neighbours of the Shans of southeast Asia"{{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref> ২০০৬ চনৰ উজনি অসমৰ ছটা জনগোষ্ঠীৰ ওপৰত কৰা এটা নৃতাত্ত্বিক মাপবিদ্যাগত অধ্যয়নত চুতীয়া নমুনাৰ সৈতে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ সাদৃশ্য সৰ্বাধিক পোৱা যায়; তাৰ পাছত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]]।<ref name="Deori">{{cite journal |last1=Baruah |first1=Tiluttoma |last2=Mondal |first2=Sudipta |last3=Gharami |first3=Ajay Kumar |last4=Adak |first4=Dipak Kumar |title=The Tai-Phake of Assam, India—A morphometric study and population comparison with neighbouring groups |journal=Collegium Antropologicum |volume=30 |issue=3 |year=2006 |pages=579–583 |pmid=17058528 |url=https://hrcak.srce.hr/file/43439 |access-date=2026-09-13 |archivedate=2022-06-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220615224135/https://hrcak.srce.hr/file/43439 |deadurl=yes }}</ref> ২০০৪ চনৰ এটা জিনগত অধ্যয়নে চুতীয়া, আহোম আৰু ৰাজবংশীসকলক ঐতিহাসিক জনজাতি–জাতি নিৰন্তৰতাৰ মাজৰ এটা মধ্যৱৰ্তী অৱস্থানত ৰাখে।<ref>"The process of assimilation of some of the tribes in the caste hierarchy is probably reflected in the broad constellation of populations in the multidimensional plot (Fig. 3); on the one end it is the constellation of populations subscribing to the caste system, while the other end of the plot is the constellation of tribal groups. In between lie groups like the Rajbanshi, Chutiya, and Ahom, which were supposed to have undergone the process discussed above." {{harvcol|Kumar|Basu|Reddy|2004|p=339}}</ref><ref>"The Chutia, Ahom, and Rajbanshis constitute a separate and compact cluster positioned in the center of MDS plot."{{harvcol|Kumar|Basu|Reddy|2004|p=341}}</ref> চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ছোৱাত তেওঁলোকৰ মাজত সংস্কৃতকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া চলিছিল,<ref>"The frequent appearance of Vaiṣṇava brahmins in the Chutiya royal grants shows their enhanced presence in the court and rural society." {{harvcol|Shin|2020|p=55}}</ref><ref>{{harv|Dutta|1985|p=29}}</ref> আৰু ষোড়শ শতিকাৰ পাছত [[একশৰণ ধৰ্ম]]ৰ প্ৰভাৱত অধিক সাংস্কৃতিক পৰিৱৰ্তন ঘটে।<ref>"(A)fter the sixteenth century with the advent of the neo-Vaiṣṇava movement of Śankaradeva which brought about a profound change in the cultural and historical consciousness of the local population, including the Chutiyas." {{harvcol|Shin|2020|p=55}}</ref> তেওঁলোকে ওচৰ-চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে, বিশেষকৈ আহোমসকলৰ সৈতে, আত্মসাৎ আৰু আন্তঃবিবাহৰ প্ৰক্ৰিয়াতো অংশ লয়।<ref>"While the Ahom has a subdivision called 'Chutia', the Chutia have a section known as 'Ahom'." {{harvcol|Kumar|Basu|Reddy|2004|p=337}}</ref> ভাৰত চৰকাৰে চুতীয়া জনগোষ্ঠীক অন্যান্য পিছপৰা শ্ৰেণী (OBC) হিচাপে স্বীকৃতি দিছে।<ref>{{Cite web |url=http://www.ncbc.nic.in/user_panel/GazetteResolution.aspx?Value=mPICjsL1aLvrfca7yFSI/925Go7SY9937UQ98B5lbFdbKCi85fJtx2wivIdOyNDx |title=Central List of OBCs |date=9 January 2015 |website=National Commission for Backward Classes |access-date=23 June 2021 |archive-date=26 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226204126/http://www.ncbc.nic.in/user_panel/GazetteResolution.aspx?Value=mPICjsL1aLvrfca7yFSI%2f925Go7SY9937UQ98B5lbFdbKCi85fJtx2wivIdOyNDx |url-status=dead }}</ref> জনগোষ্ঠীটোক [[অনুসূচিত জনজাতি]]ৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ দাবী বহুদিনীয়া; অসম চৰকাৰে এই অন্তৰ্ভুক্তিৰ বাবে ভাৰত চৰকাৰলৈ আনুষ্ঠানিক পৰামৰ্শ প্ৰেৰণ কৰিছে।<ref>{{cite web |title=Inclusion of Ethnic Communities in the Scheduled Tribes List |url=https://www.pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=2150795 |website=Press Information Bureau |publisher=Ministry of Tribal Affairs, Government of India |date=31 July 2025 |quote=The recommendation for inclusion of Chutiya, Koch-Rajbongshi, Matak, Moran, Tai-Ahom and Tea Tribe communities has been received from the State Government of Assam. |access-date=8 September 2026 }}</ref><ref>{{cite web |title=Tripartite meetings with various communities from Assam held today |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1488513 |website=Press Information Bureau |publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India |date=24 April 2017 |quote=The Six Communities namely Koch Rajbongshi, Moran, Motok, Tai Ahom, Chutia and Adivasi (Tea Tribes) have been demanding Scheduled Tribe status to these Communities. }}</ref> ==নাম== ''চুতীয়া'' নামটোৰ উৎপত্তিৰ কথা বিতংভাৱে জনা‌‌ নাযায়। [[আহোম ভাষা]]ৰ [[বুৰঞ্জী]]সমূহত চুতীয়া সকলক 𑜄𑜢𑜰𑜫 𑜍𑜠 (Tiora) বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |date=1920 |url=https://ia801408.us.archive.org/2/items/in.ernet.dli.2015.463794/2015.463794.Ahom-assamese-english-Dictionary.pdf |page=90–91 |language=en |access-date=2026-09-26}}</ref> আনহাতে অসমীয়া ভাষাৰ বুৰঞ্জীসমূহত ''চুতীয়া'' নাম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="ReferenceA"/> ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষভাগত পদ্মেশ্বৰ নাওবৈচা ফুকনে তেওঁৰ "অসম বুৰঞ্জী"ৰ "অসম দেশত চুটীয়া কুলৰ উৎপত্তি" শিতানত উল্লেখ কৰিছিল যে চুতীয়া সকলক পূৰ্বে ''"চুতীয়া-কছাৰী"'' বুলি কোৱা হৈছিল আৰু তেওঁলোকৰ মূল কুল ''"কছাৰী"'' আছিল।<ref>"পদ্মেশ্বৰ নাওবৈচা ফুকনে "অসম বুৰঞ্জী"ৰ "অসম দেশত চুটীয়া কুলৰ উৎপত্তি" শিতানতো লিখিছে— “চুটীয়াক পূৰ্বে চুটীয়া-কছাৰি বুলিছিল, চুটীয়াৰ আচল কুল কছাৰি”"{{harvcol|Baruah|2007|p=62}}</ref> ১৮৪৮ চনত বৃটিছ গৱেষক এছ. এফ. হেনেই (S. F. Hannay)-য়ে ''চুতীয়া'' নামটোৰ সৈতে ''[[ক্ষত্ৰিয়]]'' শব্দৰ সম্ভাৱ্য ব্যুৎপত্তিগত সম্পৰ্কৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁ দেউৰী চুতীয়াসকলৰ বিষয়ে আলোচনা কৰি চুতীয়াসকলৰ মাজত প্ৰচলিত প্ৰাচীন কামৰূপৰ ক্ষত্ৰিয় বংশৰ বংশধৰ হোৱাৰ পৰম্পৰাৰ কথা লিপিবদ্ধ কৰে। লগতে বৰ্মী আৰু শান ভাষাত ‘ৰ’ৰ সলনি ‘য়’ ধ্বনি ব্যৱহাৰৰ কথা উল্লেখ কৰি ''Chootyah'' নামটোক ''Xshattrya'' বা ''Chuttryah'' ৰূপৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |title=Notes on Ancient Temples and Other Remains in the Vicinity of Suddyah, Upper Assam |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |volume=17 |issue=1 |page=468 |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c7/Journal_of_the_Asiatic_Society_of_Bengal._June_1848_%28IA_s1id11854090%29.pdf}}</ref> ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনে (২০২০) চুতীয়া ৰাজবংশৰ তাম্ৰপত্ৰ আৰু বংশাৱলী বিশ্লেষণ কৰি তেওঁলোকৰ [[অসুৰ|অসুৰ-বংশীয়]] পৰিচয় আৰু [[ক্ষত্ৰিয়]] মৰ্যাদাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ব্ৰাহ্মণ্য বৈধতা প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰক্ৰিয়া আলোচনা কৰিছে। তেওঁৰ মতে, বৈষ্ণৱ ব্ৰাহ্মণসকলে স্থানীয় শাসকগোষ্ঠীৰ বংশাৱলী নিৰ্মাণ আৰু তেওঁলোকক ব্ৰাহ্মণ্য সামাজিক ব্যৱস্থাৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।{{sfn|Shin|2020|pp=55, 71–72}} ==ইতিহাস== ===প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস=== চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ লিপিবদ্ধ ইতিহাস পূব [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]] আৰু বিশেষকৈ [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত; পৰৱৰ্তীকালত এই অঞ্চলেই [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ ৰাজনৈতিক কেন্দ্ৰ হয়। প্ৰত্ন-মাপবিদ্যাগত প্ৰমাণে দেখুৱায় যে আদি-মধ্যযুগতেই শদিয়া অঞ্চলত ইটা নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা আছিল। ২০২৪ চনৰ এটা অধ্যয়নত প্ৰতিমাগড় আৰু পদুম পুখুৰীৰ ইটাসমূহক সাধাৰণভাৱে সপ্তমৰ পৰা দশম খ্ৰীষ্টীয় শতিকাৰ ভিতৰত ধৰা এটা একে প্ৰযুক্তিগত স্তৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Saikia2024">{{cite journal |last1=Saikia |first1=Raktim Ranjan |last2=Taye |first2=Chaitra Dhar |last3=Amin |first3=Nurul |last4=Konwar |first4=Sorat |last5=Panzeri |first5=Laura |last6=Galli |first6=Anna |title=Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History |journal=Applied Sciences |volume=14 |issue=14 |year=2024 |page=6271 |doi=10.3390/app14146271 |doi-access=free}}</ref> এই প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণসমূহ বৰ্তমানলৈকে লিপিবদ্ধ চুতীয়া শাসকসকলৰ সময়ৰ পূৰ্বৰ। ই শদিয়া অঞ্চলত প্ৰাচীন কালৰ পৰাই এক বিকশিত ইটা নিৰ্মাণ-পৰম্পৰাৰ উপস্থিতি সূচায় যদিও ইয়াৰ সৈতে পৰৱৰ্তী চুতীয়া ৰাজনৈতিক শক্তিৰ প্ৰত্যক্ষ সম্পৰ্ক এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাই। বৃহত্তৰ অঞ্চলটোৱে ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত বৰ্ণিত পবিত্ৰ ভূগোলতো গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান অধিকাৰ কৰিছিল। শদিয়াৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|তাম্ৰেশ্বৰী]]ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|দিক্কৰবাসিনী]] [[কামৰূপ]]ৰ এটা ধাৰণাৰ পূব সীমা হিচাপে দেখা যায়। জে-ইউন শ্বিনে লক্ষ্য কৰিছে যে গ্ৰন্থখনত বৰ্তমানৰ গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ ললিতকান্তৰ পৰা পূবলৈ দিক্কৰবাসিনীলৈ বিস্তৃত দেশখনক ললিতকান্তৰ পৰা পশ্চিমলৈ কৰতোয়া নদী লৈ বিস্তৃত অঞ্চলৰ বিপৰীতে দেখুওৱা হৈছে। প্ৰথম অঞ্চলটো ''[[কিৰাত]]''সকলৰ দেশ বুলি দেখুওৱা হৈছে—যাক সাধাৰণতে মধ্য আৰু উজনি ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বিস্তৃত তিব্বতী-বাৰ্মী ভাষী জনসমষ্টিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়—আনহাতে পশ্চিমৰ অঞ্চলটোক ব্ৰাহ্মণ, ঋষি আৰু ''বৰ্ণ'' ব্যৱস্থাৰ লোকৰ ব্ৰাহ্মণ্য স্থায়ী সমাজ হিচাপে উপস্থাপন কৰা হৈছে। শ্বিনৰ মতে এই বৈপৰীত্যই স্থায়ী কৃষি আৰু ব্ৰাহ্মণ্য বসতিৰ অসম বিস্তাৰ প্ৰতিফলিত কৰে, যদিও দুয়ো অঞ্চলেই কামৰূপৰ পবিত্ৰ ভূগোলৰ অংশ আছিল।<ref name="Shin2018Kamarupa">{{cite book |last=Shin |first=Jae-Eun |chapter=Region Formed and Imagined: Reconsidering Temporal, Spatial and Social Context of Kāmarūpa |editor1-last=Dzüvichü |editor1-first=Lipokmar |editor2-last=Baruah |editor2-first=Manjeet |title=Modern Practices in North East India: History, Culture, Representation |publisher=Routledge |location=London and New York |year=2018 |pages=39–40}}</ref>{{sfn|Dutta|1985|pp=29–31}} ===চুতীয়া ৰাজ্য=== {{Main|চুতীয়া ৰাজ্য}} এই পূবাঞ্চলীয় পৰিৱেশত চুতীয়া ৰাজনৈতিক শক্তিৰ বিকাশ ঘটে, যদিও ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস অল্পলিপিবদ্ধ। চতুৰ্দশ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধৰ পৰা শিলালিপি আৰু তাম্ৰশাসনৰ প্ৰমাণ অধিক স্পষ্ট হৈ উঠে; এই সময়ৰ তাম্ৰশাসনসমূহত পৰৱৰ্তী কালৰ [[শদিয়া]]ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা ''সধয়াপুৰ'' বা ''স্বধয়াপুৰ''ক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা ৰজাসকলৰ উল্লেখ পোৱা যায়।{{sfn|Shin|2020|pp=52–53}} ৰাজ্যখন শদিয়া আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন উত্তৰ-পূব অসম তথা বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অঞ্চলসমূহক কেন্দ্ৰ কৰি বিকশিত হৈছিল। মুখ্য ভূখণ্ড বৰ্তমানৰ [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[মাজুলী]]<ref name="Bhuyan"/> আৰু [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]] জিলাকে ধৰি,<ref>"N.N Acharyya, are of the opinion that the Chutiya kingdom extended up to Viswanath in the present Darrang district of Assam." {{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref><ref>{{harvcol|Nath|2013|p=27}}</ref><ref>"If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers extended as far as the outer limit of Darrang district, to the westernmost extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutiyas in the early part of the sixteenth century." {{harvcol|Shin|2020|pp=52–53}}</ref> বৰ্তমানৰ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ কিছু অংশও সামৰি লৈছিল।<ref>"..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west"{{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref><ref name="Bhuyan">"About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century, the area was brought under the control of the Ahoms and before that the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas."{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ সমভূমি আৰু পাহাৰৰ পাদদেশীয় অঞ্চলসমূহো ৰাজ্যখনৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{harvcol|Shin|2020|p=57}} "The ruins of two forts in Lohit district of&nbsp;Arunachal Pradesh is said to be the remains of Bhīṣmaka's city, viz. Bhismaknagar (sk. Bhīṣmakanagara): one ruin about 16 miles northwest of Sadiya at the foot of the hills&nbsp;between the rivers Dikrang and Dibang is known as the fort of Bhīṣmaka, and the other&nbsp;about 24 miles north of Sadiya between the gorges of those two rivers is believed to be the&nbsp;fort of Śiśupāla. Based on an inscribed brick with the name of Śrīśrī-Lakṣmīnārāyaṇa,&nbsp;discovered from the ruins of the forts in Bhismaknagar, it is assumed that Chutiya king&nbsp;Lakṣmīnārāyaṇa of the early fifteenth century had his capital in the area. The&nbsp;paleographical analysis of the inscription supports this dating."</ref><ref>"In the main, however, their territory was confined to the river valleys of the Suvansiri, Brahmaputra, Lohit, and the Dihing and hardly extended to the hills at its zenith."{{harvcol|Nath|2013|p=27}}</ref> ইতিহাসবিদ নিত্যানন্দ গগৈৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত অঞ্চল বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল, [[ইটানগৰ]] অঞ্চলসহ লৈকে, বিস্তৃত আছিল আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত ইয়াৰ পশ্চিম সীমা [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি|বিশ্বনাথ]]ৰ ওচৰৰ বৰগাং নদীলৈকে আছিল। এই পুনৰ্নিৰ্মাণৰ সমৰ্থনত তেওঁ [[শদিয়া]], বুৰৈ দুৰ্গ আৰু বৰগাং আৰু ডিকাই নদীৰ সংগমস্থলীৰ ওচৰৰ নক্সাপৰ্বতত পোৱা শিলৰ চিহ্ন সমূহৰ উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2|quote=During the days of his successors, this kingdom[Chutia], at times, included besides the regions as mentioned above, also a part of the hilly province of present Arunachal Pradesh inclusive of Itānagar, its present capital, and its adjacent territories in the Brahmaputra valley as far west as to the river Bargāng near Biswanath in the Sonitpur District. Similar marks on stones found in the old archaeological ruins in Sadiyā, on the bank of the Buroi river and in the Naxāpāhār at the confluence of the Bargāng and the Dikai rivers inside Arunachal Pradesh, support this belief.}}</ref> গগৈয়ে চতুৰ্দশ আৰু পঞ্চদশ শতিকাৰ চুতীয়া ৰজাসকলৰ শিলালিপি আৰু তাম্ৰশাসনৰ ভিত্তিত কয় যে শদিয়া বা সধয়াপুৰক কেন্দ্ৰ কৰি থকা এই ৰাজবংশই [[উজনি অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভূমি সামৰি লোৱা এখন "বিস্তৃত দেশ"ত শাসন কৰিছিল।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2|quote=Moreover, the inscriptions like the Dhenukhanā Copper Plate of Satyanārāyan of Śaka 1314 (1392 A.D.), the Barmutiyā Bil Copper Plate of the prince Dharmanārāyan a son of Satyanarayan of Śaka 1314, the Ghilāmorā Copper Plate of Laksminārāyan of Śaka 1323 (1401 A.D.), the Chepākhowā Copper Plate of Śaka 1350 (1428 A.D.) and the Pāyā-tāmreswari Temple Inscription of Mukta (Yuva) Dharmanārāyan of Śaka 1364 (1442 A.D.), also confirm that this line of kings had their capital at Sadiyā or Sadhayāpur and they ruled once an extensive country comprising a part of Upper Assam and Arunachal Pradesh, at least in the last part of the 14th century and the first part of the 15th century A.D.}}</ref> নেই ইলিয়াছে ১৮৭৬ চনত উদ্ধৃত কৰা এখন পুৰণি অসমীয়া বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণ অনুসৰি, চুকাফাৰ আগমনৰ পূৰ্বে অঞ্চলটোৰ চুতীয়া শাসকসকলে [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু বৰাহী মুখীয়াল সমূহৰ ওপৰত সাৰ্বভৌম কৰ্তৃত্ব চলাইছিল।<ref>{{cite book |last=Acharyya |first=N. N. |title=The History of Medieval Assam |year=1966 |page=232}}</ref><ref>{{cite book |last=Burhagohain |first=R. C. |chapter=A Note on the Morans, the Borahis and the Chutiyas |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |edition=2nd |year=2003 |publisher=Publication Board Assam |location=Guwahati |page=61}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ই মধ্যযুগীয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ অন্যতম মুখ্য ৰাজনৈতিক শক্তিলৈ বিকশিত হয়; অমলেন্দু গুহই পঞ্চদশ শতিকালৈ চুতীয়াসকলক উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক গঠনসমূহৰ ভিতৰত “সৰ্বাধিক বিকশিত” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>"The period from 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutia, the Tai-ahom, the Koch, the Dimasa, the Tripuri, the Meithei, the Khasi and the Pamar- all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century....The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutias." {{harvcol|Guha|1983|p=5}}</ref> এছ. কে. দত্তৰ মতেও ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত চুতীয়াসকল আটাইতকৈ উন্নত আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এক সু-বিকশিত সভ্যতা আছিল।<ref>"Indeed it appears that of all the tribes of the Brahmaputra valley, the Chutiyas were the most advanced and had a well-developed civilization." {{harvcol|Dutta|1985|p=29}}</ref> ইতিহাসবিদ ইয়াছমিন শইকীয়াৰ মতে, ত্ৰয়োদশ শতিকাত চুতীয়াসকল উজনি লৌহিত্য উপত্যকাৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী জনগোষ্ঠী আছিল আৰু সেই সময়তে তেওঁলোকৰ নিজা ৰজা আৰু শদিয়াত ৰাজধানী আছিল।<ref>{{harvcol|Saikia|1997|p=188}}: "In the thirteenth century, the Chutias were by far the most powerful group in the upper Lauhitya valley having a king and a capital city at Sadiya."</ref> ৰাজ্যখনৰ কৌশলগত অৱস্থানে শাসকসকলক অসম, [[তিব্বত]] আৰু দক্ষিণ [[চীন]]ৰ মাজৰ পূবমুখী বাণিজ্য আৰু জন-চলাচল নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈও সক্ষম কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Saikia|2004|p=8}}</ref> [[File:Archival photo of Eastern Gate of Bhismaknagar.jpg|thumb|350px|চুতীয়া ৰাজ্যৰ ভীষ্মকনগৰ দুৰ্গৰ পূব প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ধ্বংসাৱশেষ।]] শিলালিপিৰ পৰা জনা প্ৰাৰম্ভিক শাসকসকলৰ ভিতৰত নন্দিন—নন্দী বা নন্দীশ্বৰ বুলিও পাঠ কৰা হয়—অন্যতম। ''ধেনুখনা'' তাম্ৰশাসনত তেওঁক ''সধয়াপুৰ''ৰ অধিপতি বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। তেওঁৰ নামৰ আগৰ ক্ষতিগ্ৰস্ত বংশাৱলী অংশত নন্দীশ্বৰক এজন পূৰ্বৱৰ্তী শাসকৰ কন্যা (''tanayā'')ৰ যোগেদি জন্ম হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে; কিন্তু সেই শাসকৰ নাম শিলালিপিৰ বাচি থকা অংশত এতিয়া পঢ়িব নোৱাৰি।{{efn|ধেনুখনা ফলকৰ সংশ্লিষ্ট অংশ খণ্ডিত আৰু বহু অক্ষৰ নোহোৱা। ''চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী''ত প্ৰকাশিত লিপ্যন্তৰত নন্দীশ্বৰৰ উল্লেখৰ আগতে পূৰ্বৱৰ্তী শাসকৰ কন্যাৰ উল্লেখ ৰক্ষিত আছে।<ref>{{cite book |editor-last1=Barua |editor-first1=Swarnalata |editor-last2=Nath |editor-first2=Damburudhar |title=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী |trans-title=History of the Chutia Community |year=2007 |language=as |at=Appendix A, Dhenukhana copper-plate inscription |url=https://archive.org/details/chutiaburanji}}</ref> মহেশ্বৰ নেওগৰ সংস্কৰণে সধয়াপুৰৰ শাসক নন্দী (নন্দীশ্বৰ/নন্দিসৰ)ক শিলালিপিত নাম অপাঠ্য হৈ পৰা পূৰ্বৱৰ্তী ৰজাৰ কন্যাৰ পুত্ৰ বুলি চিনাক্ত কৰে আৰু সত্যনাৰায়ণক নন্দীশ্বৰৰ পুত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰে।<ref>{{cite book |editor-last=Neog |editor-first=Maheswar |title=Prachya-Sasanavali |edition=3rd |publisher=Publication Board, Assam |location=Guwahati |year=2008 |orig-year=1974 |page=187}}</ref>}} নন্দীশ্বৰৰ পত্নীৰ নাম দৈৱকী; তেওঁলোকৰ পুত্ৰ ''সত্যনাৰায়ণ''ক “দেৱতাৰ শত্ৰু”ৰ বংশ অৰ্থাৎ ''সুৰৰিপু-বংশ''ৰ বুলি দেখুওৱা হৈছে, যাক নেওগে [[অসুৰ]] বংশ বুলি ব্যাখ্যা কৰিছিল।{{sfn|Shin|2020|pp=53–54}} সত্যনাৰায়ণৰ মাতৃকুলীয় সম্পৰ্কক দিয়া বিশেষ গুৰুত্বক চুতীয়া ৰাজবংশটো মাতৃসূত্ৰীয় আছিল, অথবা অন্ততঃ সম্পূৰ্ণভাৱে পিতৃসূত্ৰীয় নাছিল, তাৰ সম্ভাৱ্য প্ৰমাণ বুলি ধৰা হৈছে।{{sfn|Shin|2020|p=54}} একে শিলালিপিসমূহে বুজায় যে সেই সময়লৈ দেশজ শাসকসকলে বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ মাজেৰে হিন্দুকৰণ গ্ৰহণ কৰিছিল; তেওঁলোকৰ শিলালিপিত বাসুদেৱৰ আহ্বান আছে আৰু ৰাজদৰবাৰৰ ব্ৰাহ্মণসকলে সংস্কৃতীয় বংশাৱলী আৰু ৰাজকীয় বৈধতা নিৰ্মাণত সহায় কৰিছিল।<ref>"Given these Puranic traditions, the rulers of Sadiya, with help of Vaiṣṇava brahmins, seem to have sought legitimacy by projecting themselves as the descendants of Kṛṣṇa. Their worship of Kṛṣṇa was evident in the invocation of Vāsudeva (the son of Vasudeva, namely Kṛṣṇa) at the beginning of the Dhenukhana inscription. This attempt, however, had its own limitations due to their autochthonous background." {{Harvcol|Shin|2020|p=53}}</ref> চুতীয়া যুগৰ ভূদৃশ্যৰ সৈতে জড়িত প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ পূব [[অসম]] আৰু বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]জুৰি বিস্তৃত। ইয়াৰ ভিতৰত [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]], [[ভীষ্মকনগৰ]], [[মালিনী থান]], [[গোম্চি]], [[ইটা দুৰ্গ]], [[নক্সাপৰ্বত]], [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]], [[ৰামঘাট–তাৰাছো ধ্বংসাৱশেষ|বুঢ়ৈ দুৰ্গ]], [[মৈৰামৰা দৌল]] আৰু শদিয়া–লোহিত–দিবাং অঞ্চলৰ অসংখ্য সুৰক্ষিত ধ্বংসাৱশেষ, মন্দিৰৰ অৱশেষ, মাটিৰ দুৰ্গ আৰু ইটাৰে নিৰ্মিত পুখুৰী অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |title=Archaeology |url=https://research.arunachal.gov.in/?page_id=178 |publisher=Department of Cultural Affairs, Government of Arunachal Pradesh |access-date=24 August 2026}}</ref>{{sfn|Shin|2020|pp=52–57}}{{efn|আন অৱশেষৰ ভিতৰত বুঢ়া-বুঢ়ী থান, বৰনগৰ (শদিয়া), প্ৰতিমাগড় আৰু তেজু আৰু হাতিডুবাৰ মাটিৰ দুৰ্গ আছে। শদিয়াৰ চৌপাশে [[পদুম পুখুৰী, শদিয়া|পদুম পুখুৰী]], বৰপুখুৰী আৰু সাত পুখুৰীকে ধৰি বহু প্ৰাচীন পুখুৰীৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=Tinsukia – Archaeological Sites |url=https://ignca.gov.in/online-digital-resources/archaeological-sites/assam/tinsukia/ |publisher=Indira Gandhi National Centre for the Arts |access-date=24 August 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Newly Discovered Archaeological Sites 2015/2016 |url=https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/newly-discovered-archaeological-sites-20152016 |publisher=Directorate of Archaeology, Government of Assam |access-date=24 August 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260824025924/https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/newly-discovered-archaeological-sites-20152016 |archivedate=24 August 2026 |deadurl=yes}}</ref> বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৰয়িং–ইথিলি অঞ্চলত পাৰ ইটাৰে গঠিত ইটা পুখুৰী, ইটাৰে নিৰ্মিত পদুম পুখুৰী (ৰয়িং) আৰু কানিয়িং নাট, লগতে ওচৰৰ কাম্পোনা পুখুৰী আৰু দেৱনাথ গাঁৱৰ এটা প্ৰাচীন ইটাৰে বাঁধানো কুঁৱা আছে।<ref>{{cite web |title=Tourism |url=https://roing.nic.in/tourism/ |publisher=District Administration, Lower Dibang Valley, Government of Arunachal Pradesh |access-date=24 August 2026}}</ref> লোহিত জিলা গেজেটিয়াৰত লোহিত আৰু দিবাঙৰ মাজত অসংখ্য পুখুৰীৰ কথাও লিপিবদ্ধ আছে; কিছুমান প্ৰায় ছয় একৰ পৰ্যন্ত ডাঙৰ, ইটাৰে বাঁধানো পাৰ আৰু ''ঘাট''যুক্ত, আৰু পদুম পুখুৰীত ভীষ্মকনগৰ-ধৰণৰ ইটাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |title=Lohit District Gazetteer |publisher=Government of Arunachal Pradesh |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/lohit.pdf}}</ref> এই সকলো অৱশেষৰ প্ৰথম নিৰ্মাণ চুতীয়া শাসকসকলৰ অধীনতেই হৈছিল বুলি নিশ্চিতভাৱে ক'ব নোৱাৰি; তথাপি বহুতো অৱশেষ চুতীয়া যুগৰ, সেই সময়ত ব্যৱহৃত, অথবা চুতীয়া-যুগীয় শদিয়াৰ বৃহত্তৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক ভূদৃশ্যৰ অংশ আছিল।}} প্ৰত্যক্ষ শিলালিপিগত সংযোগৰ ভিতৰত তাম্ৰেশ্বৰীত ১৪৪২ চনৰ চুতীয়া শাসক ''শ্ৰী শ্ৰীমত মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ''ৰ শিলালিপি, ৰুকমিণীনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা ''শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মীনাৰায়ণ'' নামাঙ্কিত ইটা, আৰু ভীষ্মকনগৰ আৰু পদুম পুখুৰীত পোৱা ''শ্ৰী শ্ৰী প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ'' নাম উল্লেখযোগ্য।<ref>{{harvcol|Neog|1977|pp=85–86}}</ref><ref>"The ruins of two forts in Lohit district of Arunachal Pradesh are said to be the remains of Bhīṣmaka’s city, viz. Bhismaknagar (sk. Bhīṣmakanagara): one ruin about 16 miles northwest of Sadiya at the foot of the hills between the rivers Dikrang and Dibang is known as the fort of Bhīṣmaka, and the other about 24 miles north of Sadiya between the gorges of those two rivers is believed to be the fort of Śiśupāla. Based on an inscribed brick with the name of Śrīśrī-Lakṣmīnārāyaṇa, discovered from the ruins of the forts in Bhismaknagar, it is assumed that Chutiya king Lakṣmīnārāyaṇa of the early fifteenth century had his capital in the area. The paleographical analysis of the inscription supports this dating."{{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> [[চুহুংমুং]]ৰ ৰাজত্বকালত ১৫২৩–২৪ চনত [[আহোম ৰাজ্য|আহোমসকলে]] চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰে। দখলৰ সময়লৈ যথেষ্ট হিন্দুকৰণ ঘটিছিল যদিও বৰ্ণব্যৱস্থা কিমান দূৰ প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল সেই বিষয়ে গৱেষকৰ মতভেদ আছে—এটা বৰ্ণনাই ইয়াক সীমিত অৱস্থাত থকা বুলি কয়, আন এটিয়ে ইয়াক প্ৰচলিত হোৱা বুলি উল্লেখ কৰে।<ref>"However, the caste system (in the Chutia kingdom) was in its marginal form"{{harvcol|Buragohain|1988|p=70}}</ref><ref>"(At the time of annexation by the Ahoms) caste system had become prevalent in (the Chutiya) society." {{harvcol|Gogoi|2002|p=21}}</ref> প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু শিলালিপিগত প্ৰমাণে শাসকসকলক বৃহত্তৰ শদিয়া প্ৰত্ন-সমষ্টিৰ সৈতে সংযোগ কৰে আৰু ৰজাসকলৰ ৰাজধানী এই অঞ্চলতেই আছিল বুলি সূচায়।<ref>{{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> ===পৰৱৰ্তী কাল=== {{See also|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} ৰাজ্য দখলৰ পাছত পূৰ্বৰ ৰাজধানী অঞ্চল ''সধয়াপুৰ''ক ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই''ৰ অধীনত আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। সংগঠিত বিদ্ৰোহৰ সম্ভাৱনা কমাবলৈ চুতীয়া সম্ভ্ৰান্তসকলক ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অংশলৈ ছটিয়াই দিয়া হয়,<ref>"Suhunmung scattered the Chutiya nobles in different parts of the kingdom, so as to prevent an organised rebellion from them" {{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> আৰু কাৰিকৰ তথা জনসাধাৰণৰ আন অংশকো উজনি অসমৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ স্থানান্তৰ কৰি পুনৰ্বাসিত কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|p=178}}</ref> ''দৰং ৰাজবংশাৱলী''য়েও উল্লেখ কৰে যে বিজয়ৰ পাছত পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যসকলে পলাই [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিৰি]] আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিচিমি]] সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল।{{efn|বুৰঞ্জীখনত আছে: "Tar putra-bhai jot hokole polail / Miri Mishmit pakhi pranak rakhila" (“তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু ভায়েকসকল সকলোৱে পলাই মিৰি-মিছমিৰ মাজত আশ্ৰয় লৈ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিলে”)।<ref>{{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hem Chandra |title=Darrang Raj Vamsavali |publisher=Government of Assam |year=1917 |at=vv. 364–371}}</ref>}} চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ উল্লেখ কেৱল আহোম–চুতীয়া সংঘাতৰ বিৱৰণতে সীমাবদ্ধ নহয়; পৰৱৰ্তী সময়ত বাৰ ভূঞা, কছাৰী ৰাজ্য আৰু গৌড়ৰ সৈতে আহোমসকলৰ ৰাজনৈতিক সংঘাত আৰু কূটনৈতিক সম্পৰ্কৰ বুৰঞ্জী-বিৱৰণসমূহতো এই ঘটনাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''ত মধ্য অসমৰ ৰৌতা–তেমনিৰ পৰা উত্তৰ পাৰলৈ পুনৰ্বাসিত [[বাৰ ভূঞা]]সকলৰ<ref name="Rowta">Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p. 27-28, "বাৰ ভুঞা:- আৰু পূৰ্বে দিহীঙ্গিয়া ৰজা দেৱে ৰটাটেমনি মাৰি বাৰভূঞাক উত্তৰ কোলত পাতিলেনি। ভূঞাৰ নাম উতৈ ১,তমাই ১, ৰাই ১, সঁকাই ১, কৌষিক ১, উজিৰ ১, লস্কৰ ১, চোমদাৰ ১, সনাতন ১, কেহো ১, ৰামভট ১, ভকতভূঞা ১। এই বাৰটা মুখ্য ভূঞা। তাৰে চাৰিটাকৈ সৰু মূৰিয়া ভূঞা দুকুড়ি আঠোটা। ৰটা ভাঙি আনি লাচাম কলিতা ভূঞাৰ ঘৰ নি স্বৰ্গদেৱে বাঁহবাড়িত পাতি এক ভায়েকক সোণাৰি নৈত পাতিলে, এক ভায়েকক পৰ্বতত পাতিলে, এক ভায়েকক খঙ্গিয়া বুলিছিল। এই ঘৰে তিনি ঘৰ হ'ল।" </ref> অন্তৰ্গত উতৈ আৰু তমাইয়ে আহোম ৰজাৰ কৰ্তৃত্বক প্ৰত্যাহ্বান জনাই "সৰ্বকালে আমাৰ ৰাজ্য, চুটিয়াক মাৰি বৰ লাই পালে। শুক্ল হস্তীত যি বহে তাৰে ৰাজ্য, আহোমে ক'ত পালে?" বুলি কোৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Assam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Government of Assam |year=1945 |page=12|quote="সেই সয়ম উতৈ তমাই দুই ভূঞায়ে হস্তিত চূণ ঘহি কান্ধত চলি, বোলে, -"সৰ্বকালে আমাৰ ৰাজ্য, চুটিয়াক মাৰি বৰ লাই পালে। শুক্ল হস্তীত যি বহে তাৰে ৰাজ্য, আহোমে ক'ত পালে?" এই গৰ্ব্ব শুনি স্বৰ্গদেৱে বোলে-"মোক নাকুৰি নাখামে দিছে কালে পাইছো।" ভূঞা হঁত কোন মানুহ, শুকুলা হস্তিত উঠি যে আমাক অৱগৰ্ব্ব কৰে?" এই বুলি স্বৰ্গদেৱে বৰসন্দিকৈ ডেকাৰজা, দিহিঙ্গীয়া গলমণি পাত্ৰ, চনবন ভঙ্গীয়া হুহামৰা এই তিনি প্ৰধান কাঁড়ী, ৩ বোলে-"আমি ভূঞাহঁতক মাৰি ধৰি আনি দিম; স্বৰ্গদেৱৰ লোণ চাউল খাবৰ কি কাৰণ?" পাচে স্বৰ্গদেৱে বঁটাবাহন দি লোকজন সহিতে পঠাই দিলে। সিবোৰো গৈ কঢ়ামুখৰ দীৰ্ঘ পুখুৰীৰ কোষত ৰʼলগৈ। সেই সময়ত কাৰেকুছীয়া বাসুদেৱ তপসী লস্কৰে বোলে-"আহোমৰ লগত যুদ্ধ কৰিব নোৱাৰি। পোৱালি-খোৱা আহোম, পেটৰ পোৱালিকো চিৰি মাৰে।" এই বুলি ঘোঁৰা ৫টা, ৰূপ ২ চৰু সহিতে মালবৈয়া লস্কৰ পঠাই দিলে, বোলে-"আমি স্বৰ্গদেৱৰ শৰ্ণীয়া হʼলো, আমাক যিৰূপে ক্ৰোদ্ধ এৰিব, তাকে কৰিব।" পাচে ডেকাৰজা প্ৰমুখ্যে গলমণি পাত্ৰে বোলে-"ভাল, আমি মহাৰাজ স্বৰ্গদেৱৰ চৰণত বুজাই সাঞ্চি-পাতি ৰাখিম। তহঁতৰ ভাই-ভতিজা আমাৰ লগত পঠাই দে, খাটনীয়াৰৰূপে স্বৰ্গদেৱৰ চৰণত সেৱা কৰি থাকক গৈ, তেবেসে আমি উলটি যাব পাৰোঁ।" এই কথাত থাকি লালোয়া, উতাবৰ, কহিক, চোমদাৰ, উজীৰ, তমাই, চপা, সোণাবৰ, ভেদাই, এই সকল ভূঞাৰ ভাই-ভতিজাক লগত লৈ সন্দিকৈ প্ৰমুখ্যে ডেকাৰজায়ে খাটনীয়াৰৰূপে ভেঁটাই দিলে। স্বৰ্গদেউ বোলে-"শুকুলা হাতীৰ যে তমাই উঠিছে, সেই হাতী মোলৈ কিয় নানিলিহঁক?" পাচে ভূঞাৰ পুত্ৰ চপা সোণাবৰে বোলে-"হাতীৰ পোৰোগ হৈছিল, সেই কথাতেহে হাতীৰ সকলো গাৱে চূণ ঘহিছিল। শুক্লা হস্তীক স্বৰ্গদেউ নাপায়, আমি বন্দীহঁতে ক'ত পাম?" স্বৰ্গদেউ বোলে-"বন্দীহঁতে টেপাই কৰিব পাই নেকি?" এই বুলি উতৈ তমাই ২ ভূঞাক জুমুধি দেওঘৰৰ কোষত কাটিলে। তাৰ দুই পুতেক খাটনীয়াৰৰ লগতে ৰাখিলে। তাৰেপৰা ভূঞা বোৰ বশ হৈ থাকিল।"}}</ref> আনহাতে, ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত [[কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ সৈতে হোৱা সীমা-বিবাদৰ সময়ত এজন আহোম বিষয়াই কছাৰী ৰজাক সতৰ্ক কৰি "চুতীয়া ৰাজা সৱংশে সহিতে তল গৈছে" বুলি চুতীয়া ৰাজবংশৰ পতনৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰাৰ বৰ্ণনা পোৱা যায়।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Satsari Asam Buranji |publisher=Publication Department, Gauhati University |year=1964 |page=62}}</ref> তদুপৰি, একেখন ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''ত [[গৌড় ৰাজ্য]]ৰ ৰজাৰ সৈতে কূটনৈতিক সম্পৰ্ক স্থাপনৰ উদ্দেশ্যে হোৱা বাৰ্তালাপত আহোম পক্ষই চুতীয়া ৰজা অৰ্থাৎ "ছোট হেন্দুৱানৰ ৰাজা"ক পৰাস্ত কৰি [[কৰতোৱা নদী]]ত খাণ্ডা পখালাৰ দাবী কৰাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Assam Buranji |year=1945 |pages=23–24}}</ref> "ছোট হেন্দুৱানৰ ৰজা"ৰ চুতীয়া ৰজা হিচাপে পৰিচয় একেটা মূল পাণ্ডুলিপিৰ পৰা সংগৃহীত আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত প্ৰকাশিত বিৱৰণতো পোৱা যায়।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Deodhai Asam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies |year=1932 |page=171}}</ref> এই বুৰঞ্জী-বিৱৰণসমূহত চুতীয়া ৰাজ্যৰ বিজয়ক আহোম ৰাজশক্তিৰ সামৰিক প্ৰতিপত্তি আৰু ৰাজনৈতিক কৰ্তৃত্ব প্ৰতিষ্ঠাৰ উদাহৰণ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। তথাপি বিজয়ৰ পাছত আহোম কৰ্তৃত্বই বাৰে বাৰে চুতীয়া প্ৰতিবাদৰ সন্মুখীন হয়। ১৫২৭, ১৫২৯, ১৫৪২, ১৫৫০–৫৩, ১৫৬৫ আৰু ১৫৭২ চনত উল্লেখযোগ্য বিদ্ৰোহৰ তথ্য পোৱা যায়।{{efn|১৫২৭ চনত শদিয়াৰ বিদ্ৰোহত দিহিঙীয়া গোহাঁই নিহত হয়। ১৫২৯ চনৰ বৃহত্তৰ বিদ্ৰোহত চন্দনগিৰি, দইথাং, মৰাণকাও আৰু দিবাং-লোহিত নদীৰ কাষত যুদ্ধ হয়, যাক শেষত চুহুংমুঙে দমন কৰে। ১৫৪২ চনত বিদ্ৰোহীসকলে দিচাঙৰ ওচৰত আহোম বিষয়া Sheng Hanan-ক হত্যা কৰে। ১৫৫০ চনত কংসপাত্ৰই শদিয়াত নিজকে ৰজা ঘোষণা কৰে আৰু একাংশ বিদ্ৰোহী আহোম কোঁৱৰৰ সহায়ত ১৫৫৩ চনত মৃত্যু হোৱা পৰ্যন্ত প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখে। ১৫৬৫ চনত চুতীয়া বাহিনীয়ে নামৰূপ আৰু খেৰামত আক্ৰমণ কৰে। ১৫৭২ চনত শদিয়াত এজন ''সেনাপতি''ৰ নেতৃত্বত হোৱা বিদ্ৰোহ নেতাসকল বন্দী হোৱাৰ সৈতে শেষ হয়।{{sfn|Barua|1930|pp=60–64, 79, 89, 92}}{{sfn|Baruah|2007|pp=179–186}}}} বৰ্তমানৰ লক্ষীমপুৰৰ [[ঘিলামৰা]]ৰ স্থানীয় লোকবিশ্বাসই অঞ্চলটোক ঘিলা নামৰ এজন চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতাৰ সৈতে জড়িত কৰে; কোৱা হয় যে [[চুখামফা]]ৰ (১৫৫২–১৬০৩) ৰাজত্বকালত আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক তাত হত্যা কৰিছিল।{{efn|স্থানীয় ব্যুৎপত্তিগত পৰম্পৰা অনুসৰি ঘিলাক এখন পথাৰত হত্যা কৰা হৈছিল; সেই পথাৰ পিছলৈ ''ঘিলামৰা'', অৰ্থাৎ “ঘিলা মৰা ঠাই”, নামে জনাজাত হয়।<ref>Kalita, Jitaram, ''Dhakuakhana Mahkumar Thair Naamor Itibriti aru Anyanyo Prabandha'', p. 25.</ref>}} [[নৰনাৰায়ণ]]ৰ আহোম ৰাজ্য আক্ৰমণৰ সময়ত এজন পলাতক কোঁৱৰৰ সৈতে থকা চুতীয়া সম্ভ্ৰান্তসকলে কোচ ৰজাৰ ওচৰলৈ গৈ নিজৰ পূৰ্বৰ ৰাজ্য হেৰুওৱাৰ কথা কৈ তাৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ আবেদন জনাইছিল।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Dambarudhar |chapter=The Mataks and their Revolt against the State in 18th Century Assam: Searching for Ethno-Religious Roots |editor1-last=Ray |editor1-first=Jayanta Kumar |editor2-last=Roy |editor2-first=Arpita Basu |title=Political Roles of Religious Communities in India |publisher=Institute for Security and Development Policy |year=2008 |pages=120, 123}}</ref> ''দৰং ৰাজবংশাৱলী'' অনুসৰি নৰনাৰায়ণে তেওঁলোকৰ আবেদনত সহানুভূতিশীল হৈ আশ্বাস দিয়ে আৰু বাহবাৰী (বৰ্তমানৰ চতিয়া) নামৰ গাঁৱত বসতিৰ ব্যৱস্থা কৰে।{{efn|বৰুৱাৰ মতে কোচ আক্ৰমণৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু পলাতক চুতীয়া কোঁৱৰসকলৰ অৱস্থাই পুনৰ চুতীয়া প্ৰতিৰোধক উৎসাহিত কৰি থাকিব পাৰে।{{harvcol|Baruah|2007|pp=185–186}}}} মাজুলীত হোৱা আহোম–কোচ বন্দোবস্তৰ চৰ্তত বন্দী এজন চুতীয়া কোঁৱৰক আন উপহাৰৰ সৈতে কোচ দৰবাৰলৈ পঠিয়াব লাগিছিল বুলিও উল্লেখ আছে।{{sfn|Barua|1930|p=89}}{{sfn|Baruah|2007|p=186}} উত্তৰ পাৰত প্ৰতিৰোধ চলি থাকে; ১৬৬৫ চনত চুতীয়াসকলে মিৰি আৰু ডফলাৰ সৈতে আহোম অভিযানৰ বিৰুদ্ধে যোগ দিয়ে। ১৬৭৩ চনত বৰ্তমানৰ [[ধেমাজি জিলা]]ৰ ৰূপা আৰু ডিমৌ মিৰি গাঁৱৰ পৰা কৰস্বৰূপ নাও কঢ়িয়াই নিয়াক লৈ পুনৰ সংঘাত হয়।{{efn|প্ৰথমে চুতীয়াসকলে নাও ঘূৰাই দিয়াৰ ৰাজকীয় দাবী নাকচ কৰি প্ৰতিৰোধৰ বাবে সমবেত হয়। আহোম বাহিনী সংগঠিত হোৱাৰ পাছত চুতীয়া বৰুৱাই আত্মসমৰ্পণ কৰে; কিছুমান যোদ্ধাক বন্দী কৰা হয় আৰু বাকী চুতীয়াসকলক কৰস্বৰূপে নাও যোগান ধৰিবলৈ বাধ্য কৰা হয়।{{sfn|Baruah|2007|pp=224–230}}}}<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |year=1906 |page=[https://archive.org/details/historyofassam00gait/page/173 173]}}</ref> এই বিদ্ৰোহসমূহৰ সমান্তৰালভাৱে চুতীয়াসকল ক্ৰমাৎ আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয় আৰু ভৌগোলিকভাৱে সিঁচৰিত হৈ পৰে। চুতীয়া পৰিয়ালসমূহ আহোম ''[[পাইক প্ৰথা|খেল]]'', প্ৰশাসন আৰু সেনাবাহিনীত প্ৰৱেশ কৰে। পূৰ্বৰ ৰাজবংশৰ সদস্যসকলেও আহোম ৰাজসেৱা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে; উদাহৰণস্বৰূপে, যদু নামৰ এজন চুতীয়া কোঁৱৰক বুৰঞ্জীত মোগল বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে আহোম পক্ষত যুদ্ধ কৰা বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="BaruaNath2007-226">{{harvcol|Baruah|2007|p=226}}</ref><ref>{{harvcol|Barua|1930|p=103}}</ref> [[মণিৰাম দেৱান]]ে লিখিছে যে বিজয়ৰ পাছত চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক কমাৰ আনি বচা (দয়াং) আৰু উজনি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰায়। তাত দা, কটাৰী, তৰোৱাল, বন্দুক আৰু কামান নিৰ্মাণৰ বাবে কমাৰশাল স্থাপন কৰা হয়; তেওঁৰ ৰাজত্বকালত এই কমাৰ প্ৰতিষ্ঠানত প্ৰায় ৩,০০০ লোক আছিল বুলি কোৱা হৈছে।<ref>Sharma, Benudhar, ''Maniram Dewan'', p. 287: "After defeating the Chutia king and his minister Kasitora, Suhungmung or Dihingia Swarganarayan, apart from Dola, Kali,..., Cannons and Gunpowder, brought a great number of Blacksmiths as prisoners. These were settled at Bosha and the Ujoni regions; and smithies were set up where they were asked to build knives, daggers, swords, guns, and cannons. Saikias and Hazarikas were recruited among them to look after their work. It was only during this period that the work and trade of the blacksmith guild started in the kingdom. During the time of Dihingia raja, there were three thousand Blacksmiths."</ref> চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰজাক পৰাজিত কৰাৰ পাছত চুতীয়া পৰিয়াল কিছুমানক বৰ্তমানৰ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ নতুনকৈ গঢ়ি উঠা চাৰিং অঞ্চলত থাকিব দিছিল; ৰাজনাও চলাবলৈ সংগঠিত এই লোকসকল ''চাৰিঙীয়া নাওবৈচা'' নামে জনাজাত হয়। পাছলৈ এই প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা ''শেনচোৱা'', ''টাংগুনধৰা'' আৰু ''বছোৱালধৰা'' আদি নতুন শ্ৰেণীৰ উদ্ভৱ হয়।<ref>{{harvcol|Borboruah|1997|pp=593–594}}</ref> [[File:Tschutiya Kumar region in Grimm and Mahlmann map, 1840.jpg|thumb|200px|১৮৪০ চনৰ অসমৰ মানচিত্ৰত [[দৰং জিলা|দৰঙ]]ৰ ''Tschutiya Kumar'' আৰু ''Pakariguri'' অঞ্চল।]] [[দৰং জিলা|দৰঙ]]তো উল্লেখযোগ্য চুতীয়া জনবসতি গঢ়ি উঠে। ৰাজপৰিয়ালৰ অৱশিষ্ট অংশক দৰঙৰ পাকৰিগুৰিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref>Phukan, Kasinath Tamuli,"Assam Buranji", p.20</ref><ref>"Suhunmung then deported the Chutiya nobles and the prince Sadhaknarayan to his kingdom and established the later at Darrang with grants of land and labourers."{{harvcol|Gogoi|2002|p=21}}</ref><ref>"The descendants of the Chutia royals are still living in a place called Geruwapara in Rowta Mouza of Darrang district."{{harvcol|Baruah|2007|p=139}}</ref> ''চুতীয়া কুঁৱৰ'' অঞ্চল বৰ্তমানৰ ৰৌতা–পাকৰিগুৰি বা দলগাঁও এলেকাৰ সৈতে জড়িত। পাছলৈ ৱেডে দৰঙৰ পাকৰিগুৰিৰ ওচৰত ''Soontiagown'' নামৰ এখন পৰগণাৰ উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=234–235}}</ref><ref>{{cite book |last=Wade |first=John Peter |editor-last=Sharma |editor-first=Benudhar |title=An Account of Assam |publisher=R. Sarmah |location=Assam |year=1927 |at="A Geographical Sketch of Assam", pp. 11–12}}</ref> [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ সময়ত ধৰ্ম নাৰায়ণৰ অধীনত চুতীয়া দেশৰ প্ৰায় ৩,০০০ লোকক [[মঙলদৈ]] অঞ্চললৈ স্থানান্তৰ কৰি ''পাইক'' হিচাপে সংগঠিত কৰা হৈছিল; পাছলৈ ৱেডে এই ''চুতীয়া''সকলক তিনিজন ''হাজৰিকা''ৰ অধীনত থকা বুলি লিপিবদ্ধ কৰে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/dli.ernet.104191 |edition=2nd |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |year=1926 |page=[https://archive.org/details/dli.ernet.104191/page/68 68]}}</ref><ref>{{cite book |last=Wade |first=John Peter |editor-last=Sharma |editor-first=Benudhar |title=An Account of Assam |publisher=R. Sarmah |location=Assam |year=1927 |pages=224–225}}</ref>{{efn|দৰঙৰ সৈতে এই সংযোগ আহোম যুগৰ শেষলৈকে আছিল। ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত দৰঙৰ দুজন ৰজাই ''চুতীয়া-কোঁৱৰ'' গোটৰ ২,০০০ সৈনিক লৈ জাগী-চকীলৈ অহাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |title=Tungkhungia Buranji: Or, A History of Assam, 1681–1826 A.D. |translator-last=Bhuyan |translator-first=Suryya Kumar |publisher=Oxford University Press |location=London |year=1933 |page=289}}</ref>}} ১৯১১ চনত ছিডনী এণ্ডলে মঙলদৈ মহকুমাত উল্লেখযোগ্য সংখ্যক চুতীয়া লোক বাস কৰা বুলি লিপিবদ্ধ কৰে। তেওঁ লগতে উল্লেখ কৰে যে চুতীয়াসকলৰ ৰাজনৈতিক শক্তি সম্পূৰ্ণৰূপে ভাঙি পেলাবলৈ আহোমসকলে চুতীয়া লোকক অসম আৰু উত্তৰ-পূব বংগৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিস্তাৰিত কৰি দিছিল; মঙলদৈ মহকুমাৰ এটা উল্লেখযোগ্য অংশ তেতিয়াও ''চুতীয়া দেশ'' বা ''কৌপাতি'' নামে জনাজাত আছিল।<ref>{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacháris |publisher=Macmillan and Co. |location=London |year=1911 |pages=90–91 |url=https://www.gutenberg.org/files/50008/50008-h/50008-h.htm}}</ref> চুতীয়া গোটসমূহ দৰঙৰ পশ্চিমলৈও বিস্তৃত হৈছিল। ''বুৰুক চুতীয়া''ৰ এটা গোট নামনি অসমত [[বৰফুকন]]ৰ অধীনত আছিল আৰু উজনি অসমৰ ৰাজৰক্ষী ''চাওদাং'' সকলৰ সদৃশ কৰ্তব্য পালন কৰিছিল। তেওঁলোকৰ মূল বসতি [[তেজপুৰ]] আৰু [[গুৱাহাটী]]ৰ আশে-পাশে আছিল; [[শিৱসাগৰ]] আৰু [[যোৰহাট]]ৰ সৰু গোটবোৰ ''বুৰুক চেতিয়া'' নামে জনাজাত আছিল।{{sfn|Borboruah|1997|p=579}} বৰ্তমানৰ [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]]ৰ ৰহা অঞ্চলতো চুতীয়াৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত পঞ্চৰজীয়া অঞ্চলৰ (ৰহা) দলৈ বা গোষ্ঠী-প্ৰধান ৰামনাথক “জাতিত চুতীয়া” বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=S. K. |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Bombay |year=1933 |page=191 |quote=Ramnath who was a doloi or clan-chief in the territories of the Panchrajias. He was a Chutia by caste.}}</ref> [[ৰহা]] অঞ্চলত চুতীয়া বসতিৰ আন এটা উল্লেখ মিকিৰ অঞ্চলৰ সৈতে জড়িত। নিত্যনন্দ গগৈৰ মতে, [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ই মিকিৰ অঞ্চলত এসংখ্যক যোগী আৰু চুতীয়া পৰিয়াল বসতি কৰাইছিল। গগৈয়ে এই অঞ্চলটোক বৰ্তমান নগাঁৱৰ প্ৰায় ২০ কিলোমিটাৰ পশ্চিমে অৱস্থিত মিকিৰ গাঁৱৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে।<ref>Nityananda Gogoi, ''Historical Geography of Medieval Assam'', Ph.D. thesis, Gauhati University, 1994, p. 276.</ref> শিলালিপিগত তথ্যয়ো এই ভৌগোলিক বিস্তাৰ নিশ্চিত কৰে। অষ্টাদশ আৰু ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ তাম্ৰশাসনত [[দেৰগাঁও]]ৰ শিৱ মন্দিৰ (১৭৩৪), [[মাজুলী]]ৰ বেঙেনাআটি সত্ৰ (১৭৭৭), [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি|বিশ্বনাথ]]ৰ বিশ্বনাথ মন্দিৰ (১৭৭৪) আৰু [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]]ৰ [[বৰদোৱা থান|বৰদোৱা সত্ৰ]] (১৮০৫)ৰ সৈতে জড়িত দানপত্ৰত ব্যক্তিক স্পষ্টকৈ ''চুতীয়া'' বুলি অভিহিত কৰা হৈছে। ১৮০৫ চনৰ [[হয়গ্ৰীৱ মাধৱ মন্দিৰ]]ৰ এটা দানপত্ৰৰ সীমা-বৰ্ণনাত [[হাজো]]ৰ ওচৰত ''চুতীয়া-গাঁও''ৰ উল্লেখো আছে।<ref>{{cite book |editor-last=Neog |editor-first=Maheswar |title=Prachya-Sasanavali |publisher=Assam Prakashan Parishad |location=Gauhati |year=1974 |language=as |pages=21–22, 65–67, 85, 126, 139–141}}</ref> চুতীয়াসকলৰ পশ্চিমমুখী বিস্তাৰৰ লগে লগে কিছুমান অঞ্চলত আন সামাজিক শ্ৰেণীৰ মাজত অন্তৰ্ভুক্তিৰ প্ৰক্ৰিয়াও চলিছিল। [[কামৰূপ জিলা|কামৰূপত]] সামাজিকভাৱে ঊৰ্ধ্বগামী চুতীয়াসকল [[কলিতা জনগোষ্ঠী|কলিতা]] জাতিৰ মাজত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ কথা নৃতত্ত্ববিদ অড্ৰী কেণ্টলিয়ে উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Cantlie |first=Audrey |title=The Assamese: Religion, Caste and Sect in an Indian Village |publisher=Curzon Press |location=London |year=1984 |page=239 |isbn=9780700701490 |quote=In Kamrup I am told that mobile Chutiyas also pass into the Kalita caste.}}</ref> সময়ৰ লগে লগে পুনৰ্বাসন, আন্তঃবিবাহ, ধৰ্মীয় সম্পৰ্ক আৰু ওচৰ-চুবুৰীয়া সামাজিক গোটসমূহৰ মাজত আত্মসাৎ হোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়াই বৃহত্তৰ চুতীয়া জনসমষ্টিৰ পৰিচয়ৰ ৰূপান্তৰত ভূমিকা লয়। আহোমসকলৰ সৈতে আন্তঃবিবাহৰ ফলত ''আহোম-চুতীয়া'' পৰিচয় গঢ় লৈ উঠে; এনে এটা বংশৰ লাঙি পানিচিয়া ৰাজসেৱাত কৃতিত্ব দেখুৱাই প্ৰথম [[বৰফুকন]] হয়।{{sfn|Dutta|1985|p=30}} আন কিছুমান গোট ''হিন্দু চুতীয়া'' নামে জনাজাত হয়,<ref name="ReferenceB">"A section of Chutias who came identified as Hindu-Chutiyas was Aryanised at a very early period"{{harvcol|Dutta|1985|pp=29–30}}</ref> আৰু মায়ামৰা সত্ৰৰ ওচৰত থকা চুতীয়াসকলে সত্ৰখনৰ [[একশৰণ ধৰ্ম]]ৰ ৰূপত দীক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="ReferenceD">"Those Chutias, who were not Hinduised and lived in the neighbourhood of the Mayamara Satra, accepted initiation from its Mahanta"{{harvcol|Dutta|1985|pp=29–31}}</ref> এই প্ৰক্ৰিয়াসমূহে পৰৱৰ্তীকালে চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ ভিতৰত গঢ় লৈ উঠা ঐতিহাসিক বিভাগসমূহত অৰিহণা যোগায়; একে সময়তে আহোম ৰাজ্যৰ ভিতৰত ৰাজনৈতিক প্ৰতিৰোধ আৰু আত্মসাৎ দুয়োটাই চলি থাকে। ===মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ কাল=== অষ্টাদশ শতিকালৈ চুতীয়াসকল ৰাজনৈতিকভাৱে মায়ামৰা আন্দোলন আৰু আহোম ৰাজপক্ষীয় ব্যৱস্থাৰ মাজত বিভক্ত হৈ পৰিছিল। বহু-জাতিগত মায়ামৰা বা মটক সমাজৰ মুখ্য উপাদানসমূহৰ ভিতৰত চুতীয়াসকল আছিল [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]]সকলৰ পাছতে দ্বিতীয় বৃহৎ গোট।{{sfn|Dutta|1985|pp=12, 27}} আনহাতে চুতীয়াৰ আন অংশ আহোম ''পাইক'' আৰু সামৰিক সংগঠনৰ ভিতৰত থাকি বিদ্ৰোহীসকলৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিছিল। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ আৰম্ভণিতে আহোম ৰজাই এজন ''চুতীয়া হাজৰিকা''ক বিদ্ৰোহীসকলক বন্দী কৰিবলৈ আদেশ দিয়ে; মোৱামৰীয়াসকলে তেওঁক বন্দী কৰি হত্যা কৰে।<ref>{{harvcol|Barua|1930|p=294}}</ref> আন এজন চুতীয়া ৰাজপক্ষীয় আছিল বুৰুক-চুতীয়া গোটৰ ''মই বৰুৱা''; [[লক্ষ্মী সিংহ]]ই মোৱামৰীয়াৰ বিৰুদ্ধে পঠোৱা বিষয়াসকলৰ ভিতৰত তেওঁ আছিল আৰু ৫,০০০ সৈন্যৰ এটা বাহিনীৰ নেতৃত্ব দিয়া হৈছিল।<ref name="BaruaNath2007-226"/> তাৰ কিছু পাছত বেজবৰা ১,০০০ ভিৰুৱাল চুতীয়া ''কাঁড়ী''সহ এটা বাহিনী লৈ বিদ্ৰোহীৰ বিৰুদ্ধে পঠোৱা হয়, যদিও এই বাহিনীও পৰাজিত হয়।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji: Or, A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=London |year=1933 |page=62}}</ref> বিদ্ৰোহৰ পৰৱৰ্তী পৰ্যায়তো চুতীয়াসকল দুয়ো পক্ষতে দেখা যায়।{{efn|''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত ''চুতীয়া-কোঁৱৰ'' গোটৰ ২,০০০ সৈন্য ৰাজপক্ষীয় বাহিনীত যোগ দি জাগী-চকীত উপস্থিত হোৱাৰ উল্লেখ আছে; যদিও গোটটোৰ নামটোৱে প্ৰত্যেক সৈনিকৰ জাতিগত পৰিচয় নিশ্চিত নকৰে। ১৮০৫ চনত বেংমৰাৰ বিৰুদ্ধে শেষ ৰাজকীয় অভিযানত পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ বাহিনীত পৃথক মৰাণ ''কাঁড়ী'' বাহিনীৰ লগতে চুতীয়া ''কাঁড়ী''ৰ এটা বাহিনীও আছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji: Or, A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=London |year=1933 |pages=289, 312}}</ref>}} পূব অসমত ''বুৰুক চুতীয়া'' খেলৰ মায়ামৰা নেতা [[সৰ্বানন্দ সিংহ]],{{efn|সৰ্বানন্দক চুতীয়াৰ বুৰুক শাখাৰ লোক বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{sfn|Dutta|1985|p=31}} সমসাময়িক ব্ৰিটিছ তথ্যতো একে চিনাক্তকৰণ দেখা যায়: ১৮৩৮ চনত S. O. Hannay-এ তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু উত্তৰাধিকাৰী মতিবৰক “Boorook Sooteah” বুলি বৰ্ণনা কৰি কৈছিল যে তেওঁৰ পিতৃ আৰু পিতামহ শদিয়াৰ পৰা আহিছিল।<ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. O. |title=A Short Account of the Moa Morah Sect, and of the Country at Present Occupied by the Bor Senaputtee |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |volume=7 |issue=80 |year=1838 |page=677}}</ref>}} অৱশেষত বেংমৰাত নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ১৮০৫ চনৰ বন্দোবস্তৰ পাছত স্বায়ত্তশাসিত [[মটক ৰাজ্য]]ৰ ''বৰসেনাপতি'' হিচাপে স্বীকৃতি পায়। নাথ (২০০৮)-এ সৰ্বানন্দৰ চুতীয়া পৰিচয়ৰ দাবীক আহোমৰ হাতত ৰাজ্য হেৰুওৱাৰ পাছত হোৱা আগৰ চুতীয়া প্ৰতিৰোধৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Dambarudhar |chapter=The Mataks and their Revolt against the State in 18th Century Assam: Searching for Ethno-Religious Roots |editor1-last=Ray |editor1-first=Jayanta Kumar |editor2-last=Roy |editor2-first=Arpita Basu |title=Political Roles of Religious Communities in India |publisher=Institute for Security and Development Policy |location=Stockholm |year=2008 |page=120 |url=https://www.isdp.eu/wp-content/uploads/publications/2008_ray-roy_political-roles-of-religious-communities-in-india.pdf|quote=The assertion of the Chutiya identity on the part of Sarbananda Singha can thus be seen as having a link with the Chutiya revolt after they had lost their state to the Ahoms. That this is not altogether baseless can be presumed from the fact that immediately after assumption of his power and establishment of an identity as a Chutiya, the Morans, who in fact created the revolt, became sidelined, and concentrated within the jungles far away from the capital at Tinsukia.}}</ref> ===মানৰ আক্ৰমণ=== মানৰ আক্ৰমণে বৃহৎ চুতীয়া জনবসতিযুক্ত অঞ্চলসমূহত গভীৰ বিপৰ্যয় সৃষ্টি কৰে। প্ৰায় ১৮২৩ চনত মান বাহিনীয়ে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] পাৰ হৈ উত্তৰ লক্ষীমপুৰ দখল কৰে। পৰৱৰ্তী ঔপনিৱেশিক বিৱৰণত আহোম যুগৰ শেষৰ অস্থিৰতা আৰু মান অধিকাৰৰ পাছত বৃহত্তৰ লক্ষীমপুৰ জিলাক প্ৰায় জনশূন্য আৰু চূড়ান্ত দুৰ্দশাগ্ৰস্ত বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়।<ref>{{cite book |last=Osik |first=N. N. |title=A Brief History of Arunachal Pradesh: From Earliest Times to 1823 A.D. |publisher=Omsons Publications |location=New Delhi |year=1996 |page=55}}</ref><ref>{{cite book |title=Imperial Gazetteer of India |volume=16 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |year=1908 |pages=120–122 |chapter=Lakhimpur District}}</ref> আহোম প্ৰশাসনৰ অধীনত কৰ্মৰত চুতীয়াসকলেও আক্ৰমণকাৰীৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধত অংশ লয়। প্ৰথম আক্ৰমণৰ সময়ত চুতীয়া ঘৰফলীয়া পৰিয়ালৰ ''লাপি দাধৰা বৰা''ক আন বিষয়াসকলৰ সৈতে মানৰ বিৰুদ্ধে পঠোৱা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Barua|1930|p=380}}</ref> [[লক্ষীমপুৰ জিলা|উত্তৰ লক্ষীমপুৰ]]ৰ আন এজন চুতীয়া সেনানায়ক হাও সাগৰ বৰাই নিজৰ অনুসাৰীসকলক লৈ মানৰ বিৰুদ্ধে বাহিনী গঠন কৰে; অধিকাৰৰ শেষ পৰ্যায়ত তেওঁৰ বাহিনী মানক বহিষ্কাৰ কৰাৰ শেষ সংগঠিত প্ৰচেষ্টাসমূহৰ অন্যতম আছিল।{{efn|বৰুৱা (২০০৭)-এ তেওঁক ''হাও বৰা'' বুলি উল্লেখ কৰি এটা পৰম্পৰা লিপিবদ্ধ কৰিছে যে বৃদ্ধ সেনানায়কজনে নিজে বাহিনী গঠন কৰি মান সেনাপতি চেক ফুকনৰ সৈতে যুদ্ধ কৰে আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ পিপাকক হত্যা কৰে; হাও বৰাৰ পুত্ৰ নাখ বৰাইও তেওঁৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। বৰুৱাই আৰু উল্লেখ কৰে যে হাও বৰাৰ বংশধৰসকল বৰ্তমানো লক্ষীমপুৰ জিলাৰ মৰনৈ-বেবেজীয়া অঞ্চলত বাস কৰে।{{sfn|Baruah|2007|p=226}} আন ইতিহাসত একেজন উত্তৰ লক্ষীমপুৰৰ সেনানায়কক ''হাও সাগৰ বৰা'' বুলি কোৱা হৈছে।}} চুতীয়া বংশোদ্ভূত লাঙি ডেকা বৰাকো মানৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰা ব্যক্তি হিচাপে স্মৰণ কৰা হয়; তেওঁক মানদেশৰ দিশে লৈ যোৱা হৈছিল যদিও পলাই পুনৰ ঘূৰি আহে।{{efn|বৰুৱা (২০০৭)-এ ইয়াক পৰম্পৰা হিচাপে লিপিবদ্ধ কৰি তেওঁৰ বংশধৰসকল বৰ্তমানো লক্ষীমপুৰৰ কেকুৰি-বেবেজীয়া অঞ্চলত থকা বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Baruah|2007|p=226}}<ref>"The Langi Deka family was of Chutia origin."{{harvcol|Borboruah|1997|p=589}}</ref>}} হাও বৰাৰ পিছে পিছে মান বাহিনী [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] পাৰ হৈ উত্তৰ লক্ষীমপুৰ দখল কৰে। সমসাময়িক আৰু পৰৱৰ্তী বিৱৰণে অঞ্চলটোত ব্যাপক হিংসা আৰু ধ্বংসৰ “আতংকৰ ৰাজত্ব”ৰ কথা বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Osik |first=N. N. |title=A Brief History of Arunachal Pradesh: From Earliest Times to 1823 A.D. |publisher=Omsons Publications |location=New Delhi |year=1996 |page=55}}</ref> [[চন্দ্ৰকান্ত সিংহ]]ৰ অধীনত [[বৰবৰুৱা]] হোৱা পাতাল চুতীয়াইও{{efn|''আহোম বুৰঞ্জী''ত পাতালক ''পাতাল চুতীয়া'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে,<ref>{{harvcol|Barua|1930|p=383}}</ref> আনহাতে ঊনবিংশ শতিকাত কাশীনাথ তামুলি ফুকনে লিখা ''অসম বুৰঞ্জী''ত তেওঁক ''খেৰেমিয়াল কছাৰী'' বুলি কোৱা হৈছে। অৱশ্যে এনে নামকৰণ সদায় একে নাছিল; ঊনবিংশ শতিকাৰ ''নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী''ত উদাহৰণস্বৰূপে চুতীয়াসকলক ''চুতীয়া-কছাৰী'' বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে। নামৰূপ আৰু খেৰাম অঞ্চলত চুতীয়া বসতিও লিপিবদ্ধ আছে,<ref>{{harvcol|Barua|1930|p=89}}</ref> যিয়ে এই ভিন্ন নামৰ ব্যাখ্যা দিব পাৰে।}} নতুন মান আগ্ৰাসনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰস্তুতিত অংশ লয় আৰু ১৮২১ চনত মানসকলৰ হাতত নিহত হয়। ===ব্ৰিটিছ যুগ=== ব্ৰিটিছ শাসনকালতো চুতীয়াসকলক পৃথক আৰু ব্যাপকভাৱে বিস্তৃত জনসমষ্টি হিচাপে গণনা কৰা হৈছিল। সৰ্বাধিক জনসংখ্যা [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]] আৰু [[লক্ষীমপুৰ জিলা|লক্ষীমপুৰ]]ত থাকিলেও [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]] আৰু [[দৰং জিলা|দৰং]]তো উল্লেখযোগ্য জনসংখ্যা আছিল; [[কামৰূপ জিলা|কামৰূপ]], [[গোৱালপাৰা জিলা|গোৱালপাৰা]], [[বৰাক উপত্যকা|কাছাৰ সমভূমি]] আৰু নাগা হিলছত সৰু গোটো আছিল।{{efn|১৮৮১ চনৰ লোকপিয়লত অসমত গণনা কৰা ৬০,২৩২ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ২২.৫% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰৰ বাহিৰত আছিল—নগাঁৱত ৮,০৫৫, গোৱালপাৰাত ১,৯১৮, দৰঙত ১,৩৬২, কামৰূপত ১,১৬৮ আৰু কাছাৰ সমভূমিত ১,০৬৯ জন।<ref>{{cite book |last=Lyall |first=Charles |title=Report on the Census of Assam for 1881 |location=Calcutta |publisher=Government of India |year=1883 |at=Final Census Table VIII, Castes and Tribes}}</ref> ১৮৯১ চনত ৮৭,৬৯১ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ১৮% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰৰ বাহিৰত বাস কৰিছিল; নগাঁৱত ১০,৪৬৮, দৰঙত ৩,৫৪৬, কামৰূপত ১,০৩৬ আৰু আন জিলাত ৮৪৮ জন গণনা কৰা হয়।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=Census of India, 1891: Assam |volume=I |location=Shillong |publisher=Assam Secretariat Printing Office |year=1892 |page=270}}</ref> ১৮৯১ চনৰ প্ৰাদেশিক তালিকাত নাগা হিলছ জিলাৰ কোহিমা মহকুমাত গণনা কৰা মুখ্য জাতিসমূহৰ ভিতৰত “Chutiya”ও আছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=Census of India, 1891: Assam. Provincial Tables |location=Calcutta |publisher=Bengal Secretariat Press |year=1892 |at=Provincial Table XI, District Naga Hills}}</ref>}} এই সময়লৈ অধিকাংশ চুতীয়াই অসমীয়া ভাষা গ্ৰহণ কৰিছিল; পুৰণি চুতীয়া ভাষা মূলতঃ দেউৰী শাখাৰ মাজত টিকি আছিল।{{efn|১৯২১ চনৰ লোকপিয়লত ৯৬,০০৯ জন চুতীয়া গণনা কৰা হৈছিল, কিন্তু চুতীয়া ভাষাভাষী মাত্ৰ ৪,১১৩ জন আছিল। ইয়াৰ পৰা পিতৃভাষা হেৰালেও জাতিগত পৰিচয় কিমান বহুলভাৱে টিকি আছিল সেয়া স্পষ্ট হয়।<ref>{{cite book |title=Census of India, 1921 |volume=III |at=Subsidiary Table III, Comparison of caste and language tables}}</ref>}} ঔপনিৱেশিক যুগত চুতীয়াসকলৰ শ্ৰেণীবিভাজন যথেষ্ট সলনি হৈছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ নৃতত্ত্ববিদসকলে সাধাৰণতে তেওঁলোকক বহুল হিন্দুকৰণ হোৱা জনজাতীয় বা আদিম জনসমষ্টি হিচাপে গণ্য কৰিছিল। হান্টাৰে তেওঁলোকক “semi-Hinduized aboriginals”ৰ অন্তৰ্গত কৰিছিল, আৰু ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লে চুতীয়াসকলক “forest and hill tribes” শ্ৰেণীত ৰাখিছিল।<ref>{{cite book |last=Hunter |first=William Wilson |title=A Statistical Account of Assam |volume=1 |publisher=Trübner & Co. |location=London |year=1879 |page=181}}</ref><ref name="Allen1901-116">{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Report on the Census of Assam, 1901 |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1902 |page=116 |quote=At the last census the Chutiya were included under the category of 'forest and hill tribes'.}}</ref> ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লভিত্তিক আন এটা চৰকাৰী বিৱৰণেও চুতীয়াসকলক প্ৰদেশৰ মুখ্য “aboriginal hill tribes”ৰ ভিতৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল।<ref>{{cite book |title=Physical and Political Geography of the Province of Assam |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1896 |orig-year=1893 |page=203}}</ref> কিন্তু ১৯০১ চনত লোকপিয়ল অধীক্ষক বি. চি. এলেনে এই শ্ৰেণীবিভাজনক প্ৰশ্ন কৰি চুতীয়াসকলক “race caste” বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু মুখ্য জনসমষ্টি সেই সময়লৈ কাৰ্যত হিন্দু হৈ পৰিছিল বুলি মন্তব্য কৰে।<ref name="Allen1901-116"/><ref>{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Report on the Census of Assam, 1901 |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1902 |page=89}}</ref> বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিত চুতীয়া পৰিচয়ক কেন্দ্ৰ কৰি নতুন সংগঠিত তৎপৰতাও দেখা যায়। অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ শিক্ষিত আৰু উদীয়মান মধ্যবিত্ত অংশই সামাজিক আৰু সাম্প্ৰদায়িক স্বাৰ্থক কেন্দ্ৰ কৰি সংগঠন গঠন কৰাৰ সময়ত ১৯২৫ চনত ''অসম চুতীয়া সন্মিলন'' গঠন হয়।<ref>{{cite report |last=Deka |first=Kaustubh |title=From Movements to Accords and Beyond: The Critical Role of Student Organizations in the Formation and Performance of Identity in Assam |publisher=Nehru Memorial Museum and Library |location=New Delhi |page=16}}</ref> কোচ-ৰাজবংশী, বড়ো-কছাৰী আৰু আন গোটৰ সংগঠনৰ সমান্তৰাল এই সন্মিলন ঔপনিৱেশিক যুগৰ শেষভাগত চুতীয়া সামাজিক আৰু জাতিগত স্বাৰ্থ প্ৰকাশৰ এক সংগঠিত মঞ্চ হিচাপে গঢ় লৈ উঠে। ==ভাষা== {{Infobox language | name = চুতীয়া | familycolor = চীনা-তিব্বতীয় | fam2 = তিব্বতী-বাৰ্মী | extinct = ? | ethnicity = চুতীয়া | states = [[ভাৰত]] | region = [[অসম]] }} বৰ্তমান চুতীয়া জনগোষ্ঠীয়ে [[অসমীয়া ভাষা]] কয়; তেওঁলোকৰ পূৰ্বৰ তিব্বতী-বাৰ্মী ভাষা লোপ পাইছে।{{sfn|Shin|2020|p=51}}{{sfn|Jacquesson|van Breugel|2017|p=100}} ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ ডব্লিউ. বি. ব্ৰাউন, জে. জি. ব্ৰেণ্ড্ৰেথ, জি. এ. গ্ৰিয়াৰ্চন আৰু জি. চি. গোস্বামী আদি পণ্ডিতে [[দেউৰী ভাষা]]ক চুতীয়াসকলৰ সৈতে জড়িত কৰি ''দেউৰী-চুতীয়া''ক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ মূল ভাষা বুলি গণ্য কৰিছিল।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|p=516}} আধুনিক ভাষাবৈজ্ঞানিক অধ্যয়নে অৱশ্যে বৰ্তমানৰ দেউৰী ভাষা আৰু দেউৰী জনগোষ্ঠীক অসমীয়াভাষী চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে একে বুলি গণ্য নকৰে। আচাৰ্য আৰু মহন্তই কয় যে দুয়োৰ মাজত ''বৰ্তমান'' ভাষাগত নিকটতাৰ প্ৰমাণ নাই আৰু আজিৰ দিনত দুয়ো জনগোষ্ঠী জাতিগত আৰু ভাষাগতভাৱে পৃথক।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|pp=516–517}} আধুনিক এটা সমাজ-সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত দেউৰীসকলক ঐতিহাসিকভাৱে চুতীয়াসকলৰ পুৰোহিত শাখা বুলি বৰ্ণনা কৰি কোৱা হৈছে যে পৃথক হৈ বেলেগ বেলেগ অঞ্চলত বসবাস কৰাৰ পাছত তেওঁলোকৰ ধৰ্ম, ভাষা আৰু সংস্কৃতি ধীৰে ধীৰে পৃথক হয় আৰু শেষত দেউৰী আৰু চুতীয়া দুটা স্বতন্ত্ৰ জনগোষ্ঠী হিচাপে গঢ় লৈ উঠে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=44-47}}</ref> ২০০৬ চনৰ উজনি অসমৰ ছটা জনগোষ্ঠীৰ ওপৰত কৰা এটা নৃতাত্ত্বিক মাপবিদ্যাগত অধ্যয়নতো দেখা গৈছে যে পৰীক্ষা কৰা দেউৰী আৰু চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আৰ্হিসমূহ (samples) নিজৰ মাজত আটাইতকৈ নিকটতম।গৱেষক সকলে এই ফলাফলক পূৰ্বৰ ঐতিহাসিক বিৱৰণসমূহৰ সৈতে সংগতিপূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰিছে।<ref name="Deori"/> দেউৰীসকলৰ পৰম্পৰাগত আঞ্চলিক ভাগসমূহৰ ভিতৰত ''দিবঙীয়া'' শাখাই দেউৰী ভাষা ৰক্ষা কৰি আহিছে; বৰগঞা আৰু টেঙাপনীয়া শাখাই অসমীয়া ভাষালৈ স্থানান্তৰিত হৈছে।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|pp=516–517}} অসমীয়াৰ সংস্পৰ্শত দেউৰী ভাষাৰ ধ্বনিতত্ত্ব আৰু ভাষা-ব্যৱহাৰৰ ধৰণকে ধৰি নিজেও ধাৰাবাহিক ভাষাগত পৰিৱৰ্তনৰ মাজেৰে গৈছে।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|pp=514–516}} ==সমাজ== ===সামাজিক জীৱন=== চুতীয়াসকল সাধাৰণতে যৌথ পৰিয়ালত বাস কৰে। কোনো কোনো যৌথ পৰিয়ালত সদস্যৰ সংখ্যা এশৰো অধিক হৈছিল। পিতৃক পৰিয়ালৰ মুৰব্বী হিচাপে গণ্য কৰা হয়; তেওঁৰ অনুপস্থিতি বা মৃত্যুৰ পাছত মাতৃয়ে পৰিয়ালৰ মুৰব্বীৰ স্থান লয়, তাৰ পাছত আন আত্মীয়সকলে দায়িত্ব লয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|p=52}}</ref> পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে পাৰস্পৰিক বুজাবুজি আৰু সহযোগিতাৰে পাল পাতি গৃহস্থালিৰ কাম সম্পন্ন কৰে।{{sfn|Baruah|2007}} পৰম্পৰাগতভাৱে এই পাৰস্পৰিক সহায় ঘৰৰ বাহিৰতো বিস্তৃত আছিল—বিয়া, মৃত্যু আৰু আন বিশেষ অনুষ্ঠানত গাঁওবাসীয়ে পৰিয়ালক সহায় কৰিছিল; কিছুমান অঞ্চলত এই প্ৰথাক ''হেজাৰী'' আৰু আন কিছুমানত ''হাউৰি'' বুলি কোৱা হয়।<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|pp=144}}</ref> [[File:Faces of Chutia, Kachari and Ahom men, 1900.jpg|thumb|১৯০০ চনৰ আলোকচিত্ৰ; মাজত এজন চুতীয়া পুৰুষৰ মুখাবয়ব।]] ===বংশ আৰু খেলগোট=== চুতীয়া জনগোষ্ঠী বহুতো বংশ আৰু ''খেল''ত বিভক্ত। লিপিবদ্ধ বংশ সমূহৰ ভিতৰত ''বুৰুক'', ''বিহীয়া'', ''বেবেজীয়া'', ''লফাই'', ''বৰাহী'', ''লাহোৱাল'', ''ফেচুৱাল'', ''উতা'', ''হাড়'', ''মেলেং'', ''লাও-পিয়া'', ''চেচা-ঘৰীয়া'', ''কান্তক'', ''দৈচুং'', ''দিহা'', ''শালিকী'', ''বৰুৱতী'', ''বাঘচোৱা'' আৰু ''দিহিং-গয়া'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-clans">{{harvcol|Chutia|2026|pp=49-51}}</ref> মৌখিক পৰম্পৰাত এই বংশ সমূহৰ কেইবাটাও নিৰ্দিষ্ট পেচা বা অঞ্চলৰ সৈতে জড়িত। ''বুৰুক'' বংশৰ নাম ''উদাল'' গছৰ পৰা আহিছে বুলি কোৱা হয়; এই গছৰ আঁহেৰে ৰচী বনোৱা হৈছিল আৰু বংশটো সেই ৰচী নিৰ্মাণৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।<ref name="Richa-clans"/> বুৰুক বংশৰ মানুহে পৰম্পৰাগতভাৱে ছাগলীৰ মাংস আৰু জাতিলাও নাখাইছিল।<ref>"বুৰুক বংশৰ মানুহে ছাগলী আৰু জাতিলাও নেখায়।"{{harvcol|Baruah|2007|p=260}}</ref> ''বিহীয়া''সকল মাছ ধৰা আৰু চিকাৰৰ বাবে তথা কাঁড় আৰু আন অস্ত্ৰত লগাবলৈ বিষ তৈয়াৰ আৰু ব্যৱহাৰৰ সৈতে পৰম্পৰাগতভাৱে জড়িত।<ref name="Richa-clans"/> এটা পৰম্পৰাত ''বেবেজীয়া''সকলক ঠাই সলনি কৰি ফুৰা আৰু বেতৰ গাজ সংগ্ৰহৰ সৈতে জড়িত লোক বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="Richa-clans"/> ''বিহীয়া'', ''বুৰুক'' আৰু ''বেবেজীয়া'' নামসমূহ পিছলৈ [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]]সকলৰ সৈতে জড়িত হোৱা চুতীয়া গোটসমূহৰ পৰম্পৰাতো পোৱা যায়। লোকপৰম্পৰাত ''লফাই'' নামটোক লফা শাকৰ খেতিৰ সৈতে ব্যাখ্যা কৰা হয়, আনহাতে ''শালিকী''সকল শালিকা চৰাইক মানুহৰ মাত আৰু গীত অনুকৰণ কৰিবলৈ শিকোৱাৰ সৈতে জড়িত। ''দিহিং-গয়া''সকল [[দিহিং নদী]]ৰ কাষৰ চুতীয়া বসতিৰ সৈতে, আৰু ''চেচা-ঘৰীয়া''সকল চেচা নদীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।<ref name="Richa-clans"/> ''হাড় চুতীয়া''ৰ বিষয়ে লিপিবদ্ধ এটা পৰম্পৰাই এই বংশক শদিয়াৰ মুখ্য ধৰ্মস্থানৰ পুৰণি বলি-অনুষ্ঠানৰ সৈতে জড়িত কৰে; কোৱা হয় যে বলিৰ বাবে নিৰ্বাচিত ব্যক্তি এই গোটৰ পৰা লোৱা হৈছিল।<ref name="Richa-clans"/> এই বিবৰণ জনসমাজৰ পৰম্পৰা হিচাপেই টিকি আছে আৰু নিজে এই প্ৰথাৰ ঐতিহাসিক সত্যতা প্ৰমাণ নকৰে। ''খেল'' শব্দটো ''সোণাৰী'', ''তাঁতী'', ''কমাৰ'' আৰু ''খনিকৰ'' আদি পেচাভিত্তিক সংগঠনৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এই পেচাগত খেলসমূহ আত্মীয়তাৰ সলনি মুখ্যত পেচাৰ ভিত্তিত সংগঠিত আছিল আৰু বেলেগ বেলেগ এনে খেলৰ সদস্যৰ মাজত বিবাহত বাধা নাছিল।<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|pp=148}}</ref> [[File:Girl in Chutia attire.jpg|thumb|চুতীয়া পাৰম্পৰিক সাজপাৰ পৰিধান কৰা এগৰাকী চুতীয়া যুৱতী।]] ===ঐতিহাসিক বিভাগ=== [[চুতীয়া ৰাজ্য]] পতনৰ পাছত ধৰ্মীয় সম্পৰ্ক, আন্তঃবিবাহ আৰু ওচৰ-চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে সম্পৰ্কৰ ভিত্তিত চুতীয়া জনসমষ্টিৰ বিভিন্ন অংশ পৃথক নামে চিনাক্ত হ'বলৈ ধৰে। আহোম বিজয়ৰ পাছৰ আন্তঃবিবাহে ''আহোম চুতীয়া'' আৰু ''হিন্দু চুতীয়া''ৰ মাজত ভেদ গঢ়ি তোলে; দুয়ো গোটেই শেষলৈ বিভিন্ন ৰূপৰ হিন্দুধৰ্ম গ্ৰহণ কৰে। ডব্লিউ. বি. ব্ৰাউনে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলক পৃথকভাৱে লিপিবদ্ধ কৰি কৈছিল যে শদিয়া জিলাৰ পৰা তেওঁলোকক আঁতৰাই নিয়াৰ আগলৈ নিজস্ব পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান স্থানীয়ভাৱে বজাই ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language Spoken in Upper Assam |location=Shillong |publisher=Assam Secretariat Printing Office |year=1895 |page=vi}}</ref> পৰৱৰ্তী বিৱৰণসমূহে চুতীয়াসকলৰ কেইবাটাও ঐতিহাসিক ভাগ উল্লেখ কৰে।<ref>{{Harvcol|Pathak|2008|p=82}}</ref> '''''হিন্দু চুতীয়া:''''' হিন্দু চুতীয়াসকল জনসমষ্টিৰ এটা বৃহৎ অংশ আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত [[শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ]] আদি সন্তৰ দ্বাৰা [[একশৰণ ধৰ্ম|বৈষ্ণৱ ধৰ্ম]]ত দীক্ষিত লোকো অন্তৰ্ভুক্ত। কঠোৰ বৈষ্ণৱ আচাৰ পালনকাৰীসকলক সাধাৰণতে ''কেঁচাপন্থী'' বুলি কোৱা হয়; তেওঁলোকে ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত পশুমাংস আৰু মদ্যৰ ব্যৱহাৰ পৰিহাৰ কৰে। ''পকাপন্থী''সকলে তুলনামূলকভাৱে পুৰণি জনজাতীয় আচাৰ অধিক সংৰক্ষণ কৰি আহিছে।<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=215}}</ref> '''''আহোম চুতীয়া:''''' আহোম চুতীয়াসকল ''পকাপন্থী''সকলৰ এটা মুখ্য অংশ আছিল। আহোমসকলৰ সৈতে আন্তঃবিবাহৰ কাৰণে তেওঁলোকক এই নামে কোৱা হৈছিল; অধিকাংশেই অৱশেষত আহোম সামাজিক গাঁথনিৰ মাজত আত্মসাৎ হয়।<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/cu31924071145522|title=Census of India, 1901|date=23 June 1901|publisher=Bombay : Govt. Central Press|via=Internet Archive}}</ref> এই চুতীয়াসকলে আহোম প্ৰশাসনৰ বিভিন্ন পদো দখল কৰিছিল।{{efn|ঐতিহাসিক উৎসত উল্লেখিত উদাহৰণৰ ভিতৰত প্ৰথম বৰফুকন লাঙি পানিচিয়া,<ref>"Langi Panisiya, the first Borphukan, was a Chutiya by caste"{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> ৰূপচন্দ্ৰ বৰবৰুৱা,<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.32.</ref> কীৰ্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱা, পিয়লি বৰফুকন, বদনচন্দ্ৰ বৰফুকন, পিকচাই চেতিয়া বৰফুকন,<ref>{{harvcol|Borboruah|1997|p=579}}</ref> চুহুংমুঙৰ অধীনৰ ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই,<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.31, "Phrasenmung con tun cham pai luk Tiura"</ref> ৰুদ্ৰ সিংহৰ সময়ৰ থুমলুং বৰগোহাঁই,<ref>{{Cite web |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01446144/document |title=''Chao-Thumlung Borgohain of a Tiura (Tai word for Chutia) family.'' |access-date=11 June 2020 |archive-date=11 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611214210/https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01446144/document |url-status=live }}</ref> চুচেনফাৰ অধীনৰ বানৰুকীয়া গোহাঁই আৰু ৰুদ্ৰ সিংহৰ অধীনৰ বানলুঙীয়া গোহাঁই<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.32, "Thaomung Banlung cham pai luk Tiora"</ref> আদি আছে।}} পৰম্পৰাই ''চম-চিৰিং'' আৰু ''চাংচাই'' আদি চুতীয়া পৰিয়াল চুকাফাৰ সময়তেই আহোম গোটত সোমোৱা বুলি কয়; দত্তই পাছৰ আহোম চেতিয়া আৰু লাহন খেলৰ বহু অংশক চুতীয়া বংশোদ্ভূত বুলি জড়িত কৰে।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> ১৯০৫ চনৰ ''Assam District Gazetteers''ত আহোম চুতীয়াসকলৰ মাজত [[চকলং]] বিবাহপদ্ধতি লিপিবদ্ধ আছে, যিয়ে আহোম সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক আচাৰত তেওঁলোকৰ পূৰ্ণ আত্মসাৎৰ ইংগিত দিয়ে।<ref>[https://archive.org/details/dli.ministry.07343/page/112/mode/1up Allen, B. C., ''Assam District Gazetteers: Vol. 8 Lakhimpur'' (1905), p.112: "Hindu Chutias are sometimes united by the Hompura ceremony, while the Chaklong rite, which is the Ahom form of marriage, is in vogue amongst the Ahom Chutiyas"]</ref> '''''বৰাহী চুতীয়া:''''' ব্ৰিটিছ যুগৰ কেইবাটাও ঐতিহাসিক আৰু নৃতাত্ত্বিক বিৱৰণীত বৰাহীসকলক চুতীয়াসকলৰ এটা বিভাজন হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে।{{efn|গুণাভিৰাম বৰুৱাই তেওঁৰ ''অসম বুৰঞ্জী'' (১৮৮৪)ত বৰাহীসকলক "চুতীয়াসকলৰ এটা উপ-গোষ্ঠী" বুলি স্পষ্টভাৱে বৰ্ণনা কৰিছে।("বৰাহি বিলাক ছুটীয়াৰ এক উপজাতি মাত্ৰ").<ref>{{cite book |last=Barua |first=Gunabhiram |title=Asam Buranji |year=1884 |language=as }}</ref> এল এ ৱাডেলে একেদৰেই বৰাহীসকলক দেওৰী আৰু হিন্দু চুতীয়া শ্ৰেণীৰ সৈতে একেলগে চুতীয়াসকলৰ অন্যতম "এণ্ড’গামছ উপ-জনজাতি" হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last=Waddell |first=Laurence Austine |title=The Tribes of the Brahmaputra Valley: A Contribution on Their Physical Types and Affinities |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1901 |page=42 }}</ref> ১৯০১ চনৰ অসমৰ লোকপিয়লত একেদৰেই চুতীয়াসকলক হিন্দু, আহোম আৰু বৰাহী চুতীয়া বুলি ভাগ কৰা হৈছিল,<ref>{{cite book |title=Census of India, 1901 |volume=IV |chapter=Assam |year=1902 |publisher=Government of India |page=126 }}</ref> আনহাতে চিডনী এণ্ডলে পৰৱৰ্তী সময়ত বৰাহী চুতীয়াসকলক চুতীয়া জনসংখ্যাৰ চাৰি ভাগৰ ভিতৰত তালিকাভুক্ত কৰে।<ref>{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacháris |url=https://archive.org/details/kacharis00endliala |year=1911 |publisher=Macmillan and Co. |location=London |page=[https://archive.org/details/kacharis00endliala/page/91 91] }}</ref>}} বৰাহী চুতীয়াসকলক কিছুমান বিশেষ ৰীতি-নীতিৰ দ্বাৰা পৃথক চুতীয়া শাখা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। খনিকৰে লিখিছে যে চুতীয়াসকলে মৃতদেহ ছয় তৰপ খৰিৰে দাহ কৰিছিল, আনহাতে বৰাহীসকলে সাত তৰপ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=38}}</ref> ১৯০১ চনৰ ''Census of India''-ত বৰাহী চুতীয়াসকলে ছাগলীৰ মাংস নাখায় বুলি উল্লেখ আছে।<ref>{{Cite web |url=https://archive.org/details/cu31924071145522 |title=Census of India, 1901 |page=126 |date=23 June 1901 |publisher=Government Central Press |via=Internet Archive}}</ref> চুতীয়াৰ বুৰুক খেলৰ ক্ষেত্ৰতো একেধৰণৰ নিষেধ লিপিবদ্ধ আছে; তেওঁলোকে পৰম্পৰাগতভাৱে ছাগলীৰ মাংস আৰু জাতিলাও দুয়োটা পৰিহাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor-last1=Barua |editor-first1=Swarnalata |editor-last2=Nath |editor-first2=Damburudhar |title=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী |trans-title=History of the Chutia Community |year=2007 |page=260 |language=as |url=https://archive.org/details/chutiaburanji |quote=বুৰুক খেলৰ মানুহে ছাগলী আৰু জাতিলাও নেখায়।}}</ref> বুৰঞ্জীসমূহত ''নাওবৈচা'' আৰু ''হিলৈদাৰী'' আদি খেলক আদিতে চুতীয়া, কিন্তু পাছলৈ বৰাহী গোটত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। বৰাহীসকলৰ টাই নাম আছিল ''খা-লাং''; ইয়াত ''খা'' শব্দটো আহোমসকলে শালি ধানৰ জল-কৃষিৰ সৈতে জড়িত নোহোৱা জনগোষ্ঠীৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। অধিকাংশ বৰাহী আহোম জনসমষ্টিত আত্মসাৎ হলেও [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] আৰু [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]]ৰ কিছু লোকে নিজকে বৰাহী-চুতীয়া বুলি চিনাক্ত কৰি আহিছিল।<ref>"A section of the Barahis still introduces themselves as Barahis-Chutiyas, from which it appears that they were a clan or division of the Chutiyas."{{harvcol|Dutta|1985|p=26}}</ref> '''''মিৰি চুতীয়া:''''' মিৰি চুতীয়াসকলক ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ গাঁৱৰ চুতীয়া বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়, যিসকলে আহোম আক্ৰমণৰ সময়ত মিৰি পাহাৰৰ দিশে পলাই গৈ [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]]সকলৰ সৈতে আন্তঃবিবাহ কৰে আৰু পিছলৈ তেওঁলোকৰ মাজত আত্মসাৎ হয়।{{efn|''দৰং ৰাজবংশাৱলী''য়েও বিজয়ৰ পাছত পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যসকলে পলাই [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিৰি]] আৰু মিছমি সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লোৱাৰ উল্লেখ কৰিছে। বুৰঞ্জীখনত আছে: "Tar putra-bhai jot hokole polail / Miri Mishmit pakhi pranak rakhila" (“তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু ভায়েকসকল সকলোৱে পলাই মিৰি-মিছমিৰ মাজত আশ্ৰয় লৈ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিলে”)।<ref>{{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hem Chandra |title=Darrang Raj Vamsavali |publisher=Government of Assam |year=1917 |at=vv. 364–371}}</ref>}} এই বিৱৰণসমূহত তেওঁলোকক মুখ্যত বিহীয়া, বুৰুক বা মেদক, আৰু বেবেজীয়া খেলৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>Medak, Katiram, “মেদক বংশৰ পৰিচয় আৰু পৰম্পৰা”, p.11.</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=L1i51KFUyzIC&q=Miri+Chutiya&pg=PA6|title=Contemporary Political Leadership in India: Sharad Pawar, the Maratha legacy|first1=Shiri Ram|last1=Bakshi|first2=Sita Ram|last2=Sharma|first3=S.|last3=Gajrani|date=23 June 1998|publisher=APH Publishing|isbn=9788176480086|via=Google Books|access-date=16 August 2019|archive-date=2 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190902125051/https://books.google.com/books?id=L1i51KFUyzIC&pg=PA6&lpg=PA6&dq=chutiya+tribe+customs&source=bl&ots=wgEjVgb9Lw&sig=ACfU3U31PYmJoCwH4pVRyh5-B2uIzm4QhQ&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjT0ZHI_cPgAhXbfX0KHbx3CEM4ChDoATAEegQICRAB#v=onepage&q=chutiya+tribe+customs&f=false|url-status=live}}</ref>{{efn|কিছুমান মিচিং পৰিয়ালে বছৰি এজন চুতীয়া ''মাইনে'' বা চুতীয়া আইতাকৰ উদ্দেশ্যে ''জল-পিণ্ড'' দিয়াৰ তথ্য আছে; এই আচাৰক চুতীয়া বংশোদ্ভৱৰ স্মৃতি সংৰক্ষণ কৰা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/218513/8/08_chapter%201.pdf |title=Mising: An indigenous tribe of Assam |access-date=15 April 2020 |archive-date=24 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200724191344/https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/218513/8/08_chapter%201.pdf |url-status=live }}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ বিৱৰণত এনে কিছুমান পৰিয়ালে মিচিংসকলৰ সাধাৰণ প্ৰথাৰ বিপৰীতে দীঘল চুলি ৰাখিছিল আৰু ইয়াক চুতীয়া সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ পৰা পোৱা বিশেষ অধিকাৰ বুলি ব্যাখ্যা কৰিছিল।<ref>{{Cite web |url=https://books.google.com/books?id=fTJqzOJwBxMC&dq=chutiya+miri+hair&pg=PA236 |title=Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland, 1880, p.236 |date=3 February 1880 |access-date=14 March 2023 |archive-date=6 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230706211921/https://books.google.com/books?id=fTJqzOJwBxMC&dq=chutiya+miri+hair&pg=PA236 |url-status=live }}</ref>}} [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] সমাজৰ দুই গোটৰ এটাক ''বৰগ্ৰাম'' আৰু ''চুতীয়া-মিৰি'' বুলিও কোৱা হৈছে; ইয়াক চুতীয়া শাসকৰ পূৰ্বৰ অধীনতাৰ প্ৰতিফলন বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web|url=http://www.jiarm.com/FEB2016/paper26432.pdf|title=Taid, D. R. ''Transitional Phase of Acculturation of the Mishings vis-a-vis the Assamese society during Medieval Period of Assam'', p.36.|access-date=15 April 2020|archive-date=16 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200716043812/http://www.jiarm.com/FEB2016/paper26432.pdf|url-status=usurped|archivedate=16 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200716043812/http://www.jiarm.com/FEB2016/paper26432.pdf|deadurl=yes}}</ref> বুৰঞ্জীসমূহত স্বতন্ত্ৰভাৱে ডিক্ৰং নদীৰ ওচৰৰ মিৰিৰ এটা গোটক চুতীয়া ৰজাসকলৰ পূৰ্বৰ প্ৰজা বুলি উল্লেখ কৰি কোৱা হৈছে যে তেওঁলোকে ''হাতীঘাঁহী'' হিচাপে ৰাজহাতীৰ বাবে ঘাঁহ যোগান ধৰিছিল।<ref>Devi, Lakshmi, ''Ahom-Tribal Relations: A Political Study'', p.160: "He meant thereby that these Miris served as Hatighahis under the Chutiya king...From the speech of the Tamuli-doloi, it is clear that these Miris were claimed by the Chutia kings as their subjects who had to serve under them."</ref> ===পৰম্পৰাগত পেচা=== পৰম্পৰাগত চুতীয়া সমাজত উন্নত শ্ৰমবিভাজন আছিল আৰু বিভিন্ন হস্তশিল্প আৰু উদ্যোগৰ সৈতে জড়িত পেচাভিত্তিক গোট আছিল। ''সোণাৰী''সকল স্বৰ্ণকাৰ আছিল; ''লোণপুৰীয়া''সকলে [[শদিয়া]]ৰ লৱণাক্ত পানীৰ উৎসৰ পৰা লোণ সংগ্ৰহ আৰু প্ৰস্তুত কৰিছিল। ''তাঁতী''সকলে পাটপলু পুহি সূতা আৰু কাপোৰ প্ৰস্তুত কৰিছিল, আনহাতে ''চমাৰ''সকলে জন্তুৰ ছালৰ কাম, বাদ্যযন্ত্ৰ নিৰ্মাণসহ, কৰিছিল।<ref name="Mahanta-occupations">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=144-146}}</ref> আন পেচাগত গোটৰ ভিতৰত ৰূপ সংগ্ৰহ আৰু ৰূপৰ কামৰ সৈতে জড়িত ''ৰূপোৱাল''; কাৰিকৰ আৰু নাও নিৰ্মাতা ''খনিকৰ''; কাঁহৰ বাচন নিৰ্মাতা ''কঁহাৰ''; ''কমাৰ''; ''কুমাৰ'' বা মৃৎশিল্পী; শিলৰ কামৰ সৈতে জড়িত ''শিল-কটীয়া''; আৰু [[জাপি]] বনোৱা ''জাপি-হাজীয়া'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-occupations">{{harvcol|Chutia|2026|p=40-42}}</ref> ''সোণোৱাল''সকলেও—বিশেষকৈ ''বিহীয়া'' খেলৰ লোকসকলে{{sfn|Dalton|1872|p=521}}<ref>"In the present time the Sooteeahs are called Hindoo Sooteeahs, and Ahom Sooteeahs, the last named being those with whom the Ahoms or Saums intermarried at an early date. The class of the Assam population known as Beheeahs in upper Assam, also consider themselves belonging to the Hindu Sooteeah family."{{harvcol|Hannay|1848|p=468}}</ref>{{efn|''কছাৰী'' আৰু ''বিহীয়া'' (চুতীয়া) সোণোৱালসকল সংখ্যাত বেছি আছিল। এই সোণোৱালসকলৰ অধিকাংশই ক্ৰমে ''শদিয়া'' আৰু ''চিচি-ধেমাজি'' অঞ্চলৰ পৰা আহি ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ''বুঢ়ী দিহিং'' আৰু ''ডিব্ৰু'' নদীৰ মাজৰ বনাঞ্চলত (মটক অঞ্চল) বসতি কৰিছিল।{{sfn|Prinsep|1838|p=676}}}}—নদীৰ বালিৰ পৰা সোণ ধোৱা কাম কৰিছিল। [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]] আৰু ডিক্ৰংৰ বালিৰ পৰাও তেওঁলোকে সোণৰ কণা সংগ্ৰহ কৰিছিল।<ref name="Mahanta-occupations"/> ==ধৰ্ম== [[File:Dharma Husori.jpg|thumb|তিনিচুকীয়াৰ বৰগাঁৱত অনুষ্ঠিত চুতীয়া ''ধৰ্ম হুঁচৰি''।]] ===পৰম্পৰাগত ধৰ্ম=== চুতীয়াসকলে আদিম পুৰুষ দেৱতা আৰু আদিম নাৰী দেৱতাক পূজা কৰিছিল। পুৰুষ দেৱতাক ''কুন্দিমামা'', ''বলিয়া-বাবা'' বা ''পিচা-দেমা'' বুলি কোৱা হৈছিল; [[বড়ো জনগোষ্ঠী|কছাৰী]]সকলৰ মাজত একে ধৰণৰ দেৱতা ''বাথৌ'' বা ''বাথৌ ব্ৰাই'' নামে জনাজাত আছিল।<ref>"The male deity was called by the Kacharis as Bathou, Bathou Brai, and by the Chutiyas as Kundimama, Balia-Baba or Pisha-dema"{{harvcol|Dutta|1985|pp=48–49}}</ref> নাৰী দেৱতাক ''কেঁচাইখাতী'' বা ''পিচা-চি'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>"The Primordial female deity was called by Kacharis as Ai-Deo, Kamakhi Kamlakhi, etc., and by the Chutiyas as Pisha-si, Kechaikhati etc."{{harvcol|Dutta|1985|p=49}}</ref> জনজাতীয় দেৱী ''কেঁচাইখাতী''ৰ পূজা আন [[বড়ো-কছাৰী]] গোটৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।{{efn|বড়ো-কছাৰী পৰিয়ালৰ বহু গোটে কেঁচাইখাতীক পূজা কৰিছিল; ইয়াৰ ভিতৰত চুতীয়া,<ref>"The most famous temple of the Chutiyas was that of Kechaikhati, their primodial female deity.{{harvcol|Dutta|1985|pp=49}}</ref> বড়ো,<ref>{{cite thesis|last=Devi|first=Premalata|year=1992|title=Religious philosophy of the Boros of the Brahmaputra Valley|chapter=1|page=5|publisher=Department of Philosophy, Gauhati University|url=http://hdl.handle.net/10603/66509|via=Shodhganga}}</ref> ৰাভা,<ref>[http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/67118/10/10_chapter%206.pdf Rabhas worship Kechai-khati and celebrate the Kechai-khati festival once every year]</ref><ref>{{cite thesis|last=Chakravorty|first=Bhaswati|year=2015|title=A Study on Festivals of Assam and France with Particular Reference to Bihu and Christmas|chapter=10|page=137|publisher=Department of Foreign Languages, Gauhati University|url=http://hdl.handle.net/10603/116438|via=Shodhganga}}</ref> তিৱা,<ref>{{cite book|editor-last=Bhargava|editor-first=Gopal|title=Encyclopaedia of Art and Culture in India: Assam|volume=22|location=Delhi|publisher=Isha Books|year=2003|page=255}}</ref> কোচ<ref>{{cite web|last=Nag|first=Sajal|title=From Dewan to Dheyan: Trajectory of a Forgotten Medieval State in South Assam|website=Academia.edu|url=https://www.academia.edu/38823467/Dewan_2_|access-date=17 July 2026|quote=It was due to his religious nature that a temple for the Koch Deity Kechai Khati was established in nearby Udharbund during his rule.}}</ref><ref>The Tiwas, as well as the Koch, also worshipped Kechai Kati. The Koch general Gohain Kamal built temples dedicated to Kesai Khati in Khaspur for the Dehans who were Tiwa and Mech soldiers from Gobha, Nellie and Kabi.</ref> আৰু ডিমাছা অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>"There is at Sadiya a shrine of ''Kechai Khati'' the tutelar deity of the Kacharis, which the Dimasa rulers continued to worship even after the establishment of their rule in Cachar." {{Harvcol|Bhattacharjee|1992|p=393}}</ref>}} ''কেঁচাইখাতী'' দেৱীৰ পূজা বৰ্তমান [[দেউৰী জনগোষ্ঠী]] হিচাপে চিনাক্ত পুৰোহিত শাখাই পৰিচালনা কৰিছিল। আন বড়ো-কছাৰী জনগোষ্ঠীৰো নিজ নিজ পুৰোহিত আছিল, যিসকলক একেদৰে দেউৰী বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>"All these Bodo tribes had their own respective priests called Deoris"{{harvcol|Dutta|1985|p=50}}</ref> আন এটা দৈৱিক যুগল আছিল ''বুঢ়া'' আৰু ''বুঢ়ী'' বা “বৃদ্ধ দেৱ-দেৱী”; পৰৱৰ্তী হিন্দু প্ৰভাৱত তেওঁলোকক ক্ৰমে ''[[শিৱ]]'' আৰু ''[[শক্তি]]''ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়।<ref>"The Chutiyas, for example worshipped the Primordial parents Gira-Girasi or Bura Buri, which were later Hinduised as Siva and Sakti"{{harvcol|Dutta|1985|p=49}}</ref> চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত পূজাস্থানক ''শাল'' বুলি কোৱা হয়। শদিয়া অঞ্চলত জনগোষ্ঠীটোৰ সৈতে জড়িত চাৰিখন মুখ্য শাল বৰ্তমানো আছে—বুঢ়া-বুঢ়ী বা গিৰা-গিৰাচী শাল, বলিয়া বাবা শাল, পাতৰ শাল আৰু তাম্ৰেশ্বৰী বা কেঁচাইখাতী শাল। এই স্থানসমূহৰ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান পৰম্পৰাগতভাৱে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পুৰোহিতে সম্পন্ন কৰে আৰু অনুষ্ঠানৰ সময়ত কেৱল তেওঁলোকেই ভিতৰৰ গৰ্ভস্থানত প্ৰৱেশ কৰে। ''টাংলতি'' (''Blumea lanceolaria'')ৰ পাত পবিত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু পুৰোহিতে ভক্তৰ কপালত ধৰ্মীয় চিহ্ন দিবলৈ ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=213-214}}</ref> ===সংস্কৃতকৰণ=== ৰাজ্যখনত ব্ৰাহ্মণ বসতি স্থাপনৰ ফলত চুতীয়া শাসকসকলৰ হিন্দুকৰণ আৰু ৰাজনৈতিক বৈধতা গঢ়ি উঠে; শাসকসকলে নিজৰ দৈৱিক বংশোদ্ভৱ ''[[অসুৰ]]''সকলৰ পৰা হোৱা বুলি দাবী কৰিছিল।<ref>"(T)he rulers of Sadiya, with help of Vaiṣṇava brahmins, seem to have sought legitimacy by projecting themselves as the descendants of Kṛṣṇa."{{Harvcol|Shin|2020|p=53}}</ref><ref name="harvcol|Baruah|1986|p=182">{{harvcol|Baruah|1986|p=182}}</ref> ''[[অসুৰ]]'' শব্দটো অনাৰ্যসকল আৰু বিবাহ, সম্পত্তি আদি সামাজিক আচাৰত তেওঁলোকৰ ভিন্নতা বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>"the term asura, which is the antonym of deva, is also used to denote inferior forms of custom, including marriage and property, in the hierarchical classification of social practices of prescriptive texts".{{Harvcol|Shin|2020|p=54}}</ref> ষোড়শ শতিকাত [[একশৰণ ধৰ্ম|একশৰণ নামধৰ্ম]]ৰ উত্থান আৰু চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত শদিয়া অঞ্চল ধীৰে ধীৰে [[ভীষ্মক]] আৰু [[বিদৰ্ভ]]ৰ কিংবদন্তিৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে। এই সম্পৰ্ক চুতীয়াসকলে নিজকে ভীষ্মকৰ বংশধৰ বুলি দাবী কৰাৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা নাছিল। বৰং [[শংকৰদেৱ]]ৰ আখ্যানসমূহ, বিশেষকৈ ''ৰুক্মিণীহৰণ'', জনপ্ৰিয় হোৱাৰ ফলত ই বিকশিত হয়; এই কাব্যত ৰজা ভীষ্মকৰ কন্যা ৰুক্মিণীৰ কাহিনী অসমৰ সাংস্কৃতিক আৰু ভৌগোলিক পৰিৱেশৰ সৈতে খাপ খুৱাই বৰ্ণনা কৰা হৈছিল।<ref>"Among many works of Śaṅkaradeva, the Rukmiṇiharaṇa, the poem of Rukmimi and Krishna, gained considerable popularity in the Sadiya area and influenced its regional identity construction. Rukmiṇī, in this poem, was a daughter of king Bhīṣmaka"{{harvcol|Shin|2020|p=55}}</ref> শদিয়া অঞ্চলত এই আখ্যানসমূহ জনপ্ৰিয় হোৱাৰ লগে লগে স্থানীয় ভূদৃশ্যৰ কিছুমান ঠাইক ভীষ্মক–ৰুক্মিণী কিংবদন্তিৰ স্থানৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। সময়ৰ লগে লগে শদিয়া বা কুণ্ডিলনগৰক কিংবদন্তিৰ বিদৰ্ভ হিচাপে ধৰা হ'বলৈ ধৰে আৰু বহু স্থাননাম বৈষ্ণৱ আখ্যানৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বা তাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে।<ref>"Considering the wide popularity of the Rukmiṇīharaṇa among the people, especially as the staged performance, it is not surprising that many toponyms of the area were derived from this Vaiṣṇava legend and the legendary places associated with Bhīṣmaka were reproduced in the local landscape. For instance, Vidarbha, the name of the country, once ruled by Bhīṣmaka according to the Epics and Purāṇas and perhaps identical with Behar in [[Maharashtra]], was applied to the area around Sadiya."{{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> চুতীয়াসকলৰ এটা অংশ প্ৰাৰম্ভিক সময়তেই হিন্দুকৰণ হৈছিল;<ref name="ReferenceB"/> যিসকল হোৱা নাছিল তেওঁলোকৰ বহুতে সপ্তদশ শতিকাত [[অনিৰুদ্ধদেৱ]]ৰ অধীনত মায়ামৰা সত্ৰৰ [[একশৰণ ধৰ্ম]]ত দীক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="ReferenceD"/><ref name="harvcol|Baruah|1986|p=182"/> ===ধৰ্মীয় আচাৰ=== [[File:Chutia Ai hokam.jpg|thumb|চুতীয়া ''আই হকাম''।]] চুতীয়া ধৰ্মীয় আচাৰত পুৰণি লোকধৰ্মীয় আৰু তান্ত্ৰিক উপাদানৰ সৈতে পৰৱৰ্তী হিন্দু আৰু বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱ একেলগে দেখা যায়। ধৰ্মীয় আচাৰৰ এই পাৰ্থক্য ''কেঁচাপন্থী'' আৰু ''পকাপন্থী'' বিভাগতো প্ৰতিফলিত। বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱিত ''কেঁচাপন্থী''সকলে সাধাৰণতে ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত পশুবলি আৰু মদ্যৰ নিবেদন পৰিহাৰ কৰে; ''পকাপন্থী''সকলে তুলনামূলকভাৱে অধিক পুৰণি বলি আৰু আচাৰ-পদ্ধতি সংৰক্ষণ কৰিছে। ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ ভিতৰত ''হলিতা লগোৱা'', ''আই সবাহ'', ''ডাঙৰীয়া সবাহ'', ''বৰসৰকীয়া সবাহ'', ''খুঁটি সবাহ'', ''ৰঙা চৰাই'', ''জল দেৱতা'', ''জল কুঁৱৰী'', ''অপেশ্বৰী সবাহ'' আৰু ''কালিকা সবাহ'' আদি ''সবাহ''; লগতে ''দেউ-কুবেৰ'', ''সুৱাসনী'', ''মহ যখ ৰাতি সেৱা'' আৰু ''হাউঁ পূজা'' আদি ''সেৱা'' বা ''পূজা'' প্ৰথা অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="auto"/> '''''দেউ-কুবেৰ:''''' ''দেউ-কুবেৰ'' শলিতা লগোৱা সকাম এটা জনজাতীয়-তান্ত্ৰিক পূৰ্বপুৰুষীয় আচাৰ। ইয়াত ধনৰ দেৱতা কুবেৰ আৰু কুন্দিৰ উদ্দেশ্যে মাটিৰ চাকি জ্বলোৱা হয়; চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ৰাজ্যৰ মংগলৰ বাবেও এই আচাৰ অনুষ্ঠিত হৈছিল। নিবেদনত চাউলৰ মদ (''চুজে'' বা ''সাজ''<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|p=70}}</ref>), ''সান্দহ গুড়ি'', ''আখৈ'', তামোল, পাণ, ''খোলা দিয়া'' আৰু ''তেল দিয়া পিঠা'', হাঁহৰ মাংস আৰু কলগছৰ ''পচলা'' থাকে। পূৰ্বপুৰুষীয় দেৱতা ''গিৰা-গিৰাচী''ৰ উদ্দেশ্যে এটা মতা আৰু এটা মাইকী হাঁহ বলি দিয়া হয়; তেওঁলোকক ধোঁৱা-দিয়া মাংস আৰু দুবাটি ''সাজ'' নিবেদন কৰা হয়। দেউৰী পুৰোহিতে প্ৰাৰ্থনা শেষ কৰাৰ পাছত হাঁহ দুটা ৰান্ধি প্ৰসাদ হিচাপে বিতৰণ কৰা হয়।<ref name="auto"/>{{efn|বড়ো মূলৰ আন গোট—[[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]], [[কোচ জনগোষ্ঠী|কোচ]] আৰু [[ৰাভা জনগোষ্ঠী|ৰাভা]]—ৰ মাজতো সদৃশ কুবেৰ পূজা আছে; তেওঁলোকে ''কুবেৰ ব্ৰাই'' পালন কৰে।}} '''''ডাঙৰীয়া সবাহ:''''' ''ডাঙৰীয়া''ক গাঁওদেৱতা হিচাপে মানি ''ডাঙৰীয়া সবাহ'' অনুষ্ঠিত কৰা হয়। পৰম্পৰাগতভাৱে আত্মা বাস কৰে বুলি ধৰা গছৰ তলত এই অনুষ্ঠান হৈছিল; বৰ্তমান ঘৰৰ ভিতৰতো কৰা হয়। মাটিৰ চাকি জ্বলাই চাৰি যোৰ পাণ-তামোল, কলাখাৰ, পাচলিৰ তৰকাৰী আৰু ''চুজে'' (''সাজ'') অথবা পায়স নিবেদন কৰা হয়। ''পকাপন্থী''সকলে লগতে চাউলৰ মদ আৰু মাংস দিয়ে, আনহাতে ''কেঁচাপন্থী''সকলে ''পিঠাগুড়ি'', পায়স আৰু কল দিয়ে।<ref name="auto"/>{{efn|''পকাপন্থী''সকলৰ মাজত ''ক'লা চৰাই'', ''ৰঙা চৰাই'' আৰু ''তিনিটীয়া চৰাই''ৰ ভেদ বলি দিয়া চৰাইৰ ধৰণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে; মাংস ''কৰাই গুড়ি''ৰে ৰন্ধা হয়। তাৰ পাছত পুৰোহিতে ''ডাঙৰীয়া''ৰ উদ্দেশ্যে প্ৰাৰ্থনা কৰি পৰিয়ালক আশীৰ্বাদ কৰে। দেউৰী ভাষাত সদৃশ আচাৰ ''ৰঙাচন'' নামে লিপিবদ্ধ।}} [[File:Chutia Deokuber.jpg|thumb|চুতীয়া ''দেউ-কুবেৰ'' আচাৰ।]] '''''অপেশ্বৰী সবাহ:''''' ''অপেশ্বৰী আই''ক ''[[কেঁচাইখাতী]]''ৰ এটা ৰূপ বুলি মানি ''অপেশ্বৰী সবাহ'' কৰা হয়; বিশেষকৈ শিশু বা কেঁচুৱাৰ মংগল আৰু আশীৰ্বাদ কামনা কৰি এই অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়। ঘৰ আৰু ব্যৱহৃত কাপোৰ পৰিষ্কাৰ কৰাৰ পাছত গাঁৱৰ কিশোৰী আৰু ''গোপিনী'' নামে জনাজাত বয়স্ক মহিলাসকল গোল হৈ বহে। ''চালনী/দলা''ৰ ওপৰত বগা কাপোৰ আৰু ''আগলি কলপাত'' পাতি তাত ''পিঠাগুড়ি'', কেঁচা গাখীৰ, কল, চাকি, ফুল আৰু তামোল ৰখা হয়। ''গোপিনী''সকলে ''অপেশ্বৰী নাম'' গায়; তাৰ পাছত পৰিয়ালে প্ৰাৰ্থনা কৰি তেওঁলোকৰ আশীৰ্বাদ গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/chutiaburanji|title=Chutia Buranji|date=23 June 2007|via=Internet Archive}}</ref>{{efn|নিবেদনৰ এটা অংশ দেৱীৰ বাবে ঘৰৰ পিছফালে বা মুকলি পথাৰত থৈ দিয়া হয়; বাকী অংশ সেৱাৰ বাবদ ''গোপিনী''সকলক দিয়া হয়। [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ মাজতো এই আচাৰ আছে; তেওঁলোকে দেৱীক ''অপেশ্বৰী'' বা ''Yoi Midi'' বুলি কয়।}} '''''সুৱাসনী:''''' পৰিয়াল বা গাঁৱৰ মংগলৰ বাবে সাধাৰণতে এপ্ৰিল–মে' মাহত নিশা ''সুৱাসনী'' অনুষ্ঠিত কৰা হয়। পুৰোহিতে প্ৰথমে ঘৰুৱা দেৱী আৰু ''[[কেঁচাইখাতী]]''ৰ এটা ৰূপ বুলি মানি ''সুৱাসনী আই''ক আহ্বান কৰে, তাৰ পাছত শুদ্ধিৰ বাবে প্ৰসাদ আৰু পবিত্ৰ পানী বিতৰণ কৰে। তাৰ পাছত হাঁহ বলি দিয়া হয় আৰু পৰিয়াল বা গাঁৱৰ পুৰুষসকলে সমূহীয়া ভোজ পাতে।<ref name="auto"/> [[একশৰণ ধৰ্ম|নৱ-বৈষ্ণৱ]] প্ৰভাৱত বহু চুতীয়াই বলি বন্ধ কৰিছে বা হাঁহৰ সলনি কোমোৰা ব্যৱহাৰ কৰিছে।{{efn|[[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ টেঙাপনীয়া শাখাত সদৃশ আচাৰ আজিও আছে; তেওঁলোকে দেৱীক ''সুৱাসনী'' বা ''Yanyo Midi'' বুলি কয়।}} ==সংস্কৃতি== ===জীৱন-চক্ৰৰ আচাৰ=== চুতীয়াসকলে জন্ম, বিবাহ আৰু মৃত্যুৰ সৈতে জড়িত বহু আচাৰ পালন কৰে। ধৰ্মীয় আচাৰ ''কেঁচাপন্থী'' আৰু ''পকাপন্থী'' পৰিয়ালৰ মাজত কিছু পাৰ্থক্যযুক্ত; কেঁচাপন্থী অনুষ্ঠানত আমিষ নিবেদন পৰিহাৰ কৰা হয়, আনহাতে পকাপন্থী অনুষ্ঠানত এনে নিবেদন ব্যৱহাৰ হ'ব পাৰে। এই আচাৰসমূহৰ কেইবাটাও বৃহত্তৰ অসমীয়া সমাজৰ সৈতে মিল আছে।<ref name="Richa-life-cycle">{{harvcol|Chutia|2026|pp=106-124}}</ref> গৰ্ভধাৰণ আৰু জন্ম-সংক্ৰান্ত আচাৰৰ ভিতৰত গৰ্ভাৱস্থাত বয়স্ক মহিলা বা ''গোপিনী''ৰ অংশগ্ৰহণেৰে পালন কৰা ''পঞ্চামৃত'' আৰু সন্তানৰ জন্ম আৰু শুদ্ধিকৰণৰ পাছৰ অনুষ্ঠানসমূহ আছে।<ref name="Richa-life-cycle"/> বিবাহৰ ৰূপসমূহৰ ভিতৰত আনুষ্ঠানিক ''বৰ বিয়া'', পলাই বিয়া আৰু আন স্থানীয় স্বীকৃত ৰূপ আছে; বিয়াৰ অনুষ্ঠানত মহিলাৰ গীত, আচাৰমূলক স্নান আৰু বিভিন্ন গৃহস্থালি আচাৰ অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-life-cycle"/> মৃতদেহ সাধাৰণতে দাহ কৰা হয়, যদিও বিশেষ পৰিস্থিতিত সমাধি দিয়াৰ প্ৰথাও পৰম্পৰাগতভাৱে আছিল। অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ পাছৰ আচাৰসমূহ শেষত ''কাজ'' বা ''শ্ৰাদ্ধ''ত উপনীত হয়; সাধাৰণতে একাদশ বা ত্ৰয়োদশ দিনত কৰা হয়, যদিও অঞ্চল আৰু ধৰ্মীয় গোটভেদে সময় আৰু পদ্ধতি ভিন্ন।<ref name="Richa-life-cycle"/> ===কৃষি-সম্পৰ্কীয় আচাৰ=== [[File:Chutia Panitula dance.png|thumb|''পানী তোলা বৰসবাহ'' আৰু বিয়াত কৰা চুতীয়া পানীতোলা নৃত্য।]] কৃষিচক্ৰৰ বিভিন্ন পৰ্যায়ৰ সৈতে চুতীয়াসকলৰ বহু পৰম্পৰাগত আচাৰ জড়িত। জেঠ মাহত তিনিদিন ধৰি অনুষ্ঠিত ''পানী তোলা বৰসবাহ''ত বৰষুণ আৰু ভাল শস্যৰ কামনা কৰা হয়; অনুষ্ঠানত কৈশোৰ-পূৰ্ব ছয়গৰাকী ছোৱালী, যাক ''দৈৱকী'' বুলি কোৱা হয়, আচাৰমূলকভাৱে পানী আনে।<ref name="Bharali-agriculture">{{cite journal |last1=Bharali |first1=Gitanjali |last2=Choudhury |first2=Gitanjali |title=A Study of the Cultural Heritage of Chutia: An Ethnic Tribe of Assam With special reference to Rituals related to Agriculture |journal=Journal of Emerging Technologies and Innovative Research |volume=11 |issue=12 |year=2024 |pages=h322–h327 |id=JETIR2412737 }}</ref> মাঘ মাহত ''বৰসবাহ'' নামে পৃথক এটা সমূহীয়া অনুষ্ঠানৰ উল্লেখ আছে; প্ৰস্তুতি এক মাহ আগৰ পৰাই আৰম্ভ হ'ব পাৰে। অনুষ্ঠানত [[কেঁচাইখাতী]]ৰ পূজাস্থল, মাটিৰ চাকি, গোটেই ৰাতি ''কীৰ্তন'', সমূহীয়া ৰন্ধা-বঢ়া আৰু ভোজ, আৰু শেষত ''ভকত''সকলৰ আশীৰ্বাদ অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Chutia-agriculture">{{harvcol|Chutia|2026|pp=141–146}}</ref>{{efn|মহন্তই ''পকাপন্থী'' চুতীয়াসকলৰ মাজত সম্ভৱতঃ জড়িত কিন্তু পৃথক নামে উল্লেখিত ''বৰ সেৱা'' বা ''বৰ সাকাম''ৰ কথা লিখিছে। দুই বা তিনি বছৰৰ মূৰে মূৰে নিশা এই অনুষ্ঠানত ঘৰতে বনোৱা মদ আৰু কুকুৰা বা গাহৰিৰ মাংস ব্যৱহাৰ কৰি তাৰ পাছত ভক্তিমূলক গীত গোৱা হৈছিল। অৱশ্যে তেওঁ ইয়াক ''বৰসবাহ''ৰ সৈতে একে বুলি কোৱা নাই।{{harvcol|Mahanta|2018|p=120}}}} খেতিৰ আৰম্ভণিত কেইবাটাও আচাৰ পালন কৰা হয়। বছৰৰ প্ৰথম ধান সিঁচাৰ সময়ৰ ''নাকাঠিয়া সিচা''ত পৰম্পৰাগতভাৱে ওচৰ-চুবুৰীয়া লোকৰ ভোজ—সাধাৰণতে হাঁহৰ মাংসসহ—আয়োজন কৰা হৈছিল আৰু চৰাই-পোকৰ পৰা বীজতলী ৰক্ষা কৰিবলৈ ''তিতাফুল''ৰ ডাল, শিল আৰু কচুগছ বীজতলীৰ চাৰিওফালে ৰখা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|p=121}}</ref> ৰোপণৰ প্ৰথম দিন ''না ভূঁই'' নামে জনাজাত; পুলি ৰোপণৰ আগতে পথাৰত [[লক্ষ্মী]]ৰ উদ্দেশ্যে নিবেদন কৰা হয়। মহন্তই শালি আৰু আহু দুয়ো ধানৰ ক্ষেত্ৰত সদৃশ প্ৰথম-ৰোপণ আচাৰ ''গছ লোৱা''ৰ উল্লেখ কৰিছে।<ref name="Chutia-agriculture"/>{{efn|''গছ লোৱা''ত গৃহিণীয়ে কলপাত, তামোল, মধুৰিআম, ভীমকল আৰু ''হেলচ''ৰ ডাল লৈ পথাৰলৈ যায়, লখিমীক অধিক শস্যৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু খেতিয়কসকলৰ বাবে সৰু ভোজ দিয়ে।{{harvcol|Mahanta|2018|p=123}}}} আহু ধান সিঁচাৰ পুৰণি আচাৰ ''জালুকীয়া খোৱা উৎসৱ'' বা ''হাড়ীয়া''ত খেতিয়কসকলক কচুৰ পাত আৰু জালুক দি ৰন্ধা মাছ খুওৱা হৈছিল; কৃষিকাৰ্যৰ ফলত হোৱা শৰীৰৰ বিষ কমায় বুলি পৰম্পৰাগত বিশ্বাস আছিল।<ref name="Chutia-agriculture"/> [[File:Chutia Gorokhia.jpg|thumb|চুতীয়া ''গৰখীয়া চাউল খোৱা'' আচাৰ; গৰখীয়াসকলক পৰিয়ালক আশীৰ্বাদ দিবলৈ মাতি অনা হয়।]] মূল কৃষিকাৰ্য শেষ হ'লে ''নাঙল ধোৱা পিঠা'' বা ''ভাত পিঠা'' (''খেতি উঠা ভাত'' বুলিও কোৱা হয়) পিঠা আৰু ভোজেৰে পালন কৰা হয়;<ref name="Bharali-agriculture"/><ref name="Chutia-agriculture"/> শালি ধান সিঁচাৰ আগতে আৰু পাছত পালন কৰা ''ওপৰিপুৰুষৰ সাকাম''ত পূৰ্বপুৰুষক চাকি, চাউল, মাটিমাহ, চাউলৰ গুড়ি আৰু আন খাদ্য নিবেদন কৰি স্মৰণ কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=134–135}}</ref> কৃষিকাৰ্যত ব্যৱহৃত গৰু-ম'হৰ মংগলৰ বাবেও জেঠ–আহাৰত ''সদাশিৱক দিয়া'', গোহালিৰ ওচৰত ''গৰখীয়া সবাহ'' আৰু বৰ্ষাকালৰ পানীৰ সময়ত ''খুঁটি সবাহ'' পালন কৰা হয়।<ref name="Chutia-agriculture"/>{{efn|''সদাশিৱক দিয়া''ত শিৱক ফল, গজালি আৰু ''ভাং'' নিবেদন কৰা হয়; ''গৰখীয়া সবাহ''ত চাউলৰ গুড়ি, কল আৰু কেঁচা গাখীৰ, আৰু ''খুঁটি সবাহ''ত ''ক্ষীৰ'' বা ''পায়স'' নিবেদন কৰা হয়।}} শস্য কটা আৰম্ভ হয় ''লখিমী অনা'' বা ''লখিমী আদৰা'' (''কাঁচি লগোৱা সবাহ'' বুলিও কোৱা হয়)ৰে। প্ৰথম আঁটি আনুষ্ঠানিকভাৱে ভঁৰাললৈ অনা হয়। আঁটি কঢ়িওৱা মহিলাগৰাকীয়ে পৰম্পৰাগতভাৱে কথা নকয় আৰু পিছলৈ নাচায়, যাতে লখিমী পুনৰ পথাৰলৈ উভতি নাযায়।<ref name="Bharali-agriculture"/><ref name="Chutia-agriculture"/> ''না খোৱা'' বা ''না-পিঠা খোৱা''ই নতুন ধান খোৱাৰ আৰম্ভণি চিহ্নিত কৰে; শস্য কটাৰ পাছৰ ''না-পুৰুষৰ চাউল খোৱা''ত পূৰ্বপুৰুষৰ আশীৰ্বাদ আহ্বান কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=131, 138–139}}</ref>{{efn|ধৰ্মীয় গোটভেদে আচাৰ-খাদ্য ভিন্ন। ৰিচাই ''কেঁচাপন্থী'' ঘৰত নতুন ধান, পাচলি আৰু বগা মাছ অথবা গাখীৰ/দৈসহ চাউলৰ গুড়ি, আৰু ''পকাপন্থী'' ঘৰত মদ, কুকুৰা আৰু মাছৰ উল্লেখ কৰিছে। মহন্তইও মৃত পূৰ্বপুৰুষৰ উদ্দেশ্যে ''না খোৱা'' ভোজৰ খাদ্যৰ সৈতে ঘৰতে বনোৱা মদ নিবেদন কৰাৰ কথা লিখিছে।{{harvcol|Mahanta|2018|pp=122–123}}}} ভঁৰালৰ ধান পাছত উলিওৱাৰ আগতে ''ভঁৰালত পিঠা দিয়া'' কৰা হয়। মাটিৰ পাত্ৰত চাউলৰ গুড়ি, চাকি আৰু তামোল দি ''লখিমী আই''ক নিবেদন কৰা হয়; পিছদিনা সেই গুড়িৰে ''সেৱা দিয়া পিঠা'' ভাপত সিজোৱা হয়।<ref name="Bharali-agriculture"/><ref name="Chutia-agriculture"/> দীঘলীয়া খৰাং হ'লে বৰষুণ আহ্বানৰ বাবে ''ভেকুলীৰ বিয়া'' কৰা হ'ব পাৰে। এজন মতা আৰু এজনী মাইকী ভেকুলীক পৰম্পৰাগত বিয়াৰ কিছুমান আচাৰ অনুসৰি প্ৰতীকীভাৱে বিবাহ কৰাই তাৰ পাছত পানীৰ উৎসত এৰি দিয়া হয়।<ref name="Bharali-agriculture"/><ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=141–142}}</ref> ===উৎসৱ আৰু বিহু পৰম্পৰা=== চুতীয়াসকলে তিনিওটা মুখ্য [[বিহু]]—বহাগ বিহু, কাতি বিহু আৰু মাঘ বিহু—পালন কৰে; লগতে জনগোষ্ঠী-নিৰ্দিষ্ট আৰু স্থানীয় বহু আচাৰো আছে। [[কাতি বিহু]]ত ধাননি, ভঁৰাল আৰু ঘৰৰ চোতালত মাটিৰ চাকি জ্বলাই [[লক্ষ্মী]], সমৃদ্ধি আৰু শস্যৰ সুৰক্ষাৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়।<ref name="Richa-Bihu">{{harvcol|Chutia|2026|pp=146-154}}</ref> [[মাঘ বিহু]]ত মেজি সাজি জ্বলোৱা আৰু সমূহীয়া ভোজৰ প্ৰথা আছে। অধ্যয়নটোত কিছুমান চুতীয়া অঞ্চলত মাঘ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰে মাঘ বিহু পালনৰ পৰম্পৰাও উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Richa-Bihu"/> [[File:Chutia Hurai Rangoli Bihu.png|thumb|300px|চুতীয়া ''হুৰাই ৰঙালী বিহু''।]] চুতীয়াসকলৰ মাজত বহাগ বিহু সাতদিনীয়া আচাৰ-শৃংখলাৰে পালন কৰা হয়: ''গৰু বিহু'', ''মানুহ বিহু'', ''গোহাঁই বিহু'', ''ডাঙৰীয়া'' বা ''ওজা বিহু'', ''লখিমী'' বা ''কুটুম বিহু'', ''দেউ'' বা ''মেলা বিহু'', আৰু ''সাত'' বা ''চেৰা বিহু''।<ref name="Richa-Bihu"/> ''গৰু বিহু''ত অপকাৰী আত্মাৰ পৰা ৰক্ষাৰ বাবে দুৱাৰমুখত ''জেতুলীপকা'' ওলোমাই থোৱা হয়; গৰুৰ আচাৰত ব্যৱহাৰ কৰা বাঁহৰ ''চাট''ৰ অংশ আৰু দীঘলতি-মাখিয়তীৰ পাত গোহালি আৰু পথাৰত সুৰক্ষাৰ বাবে সংৰক্ষণ কৰা হয়। পিছদিনা পুৱা গৰু-ম'হ জাগি আছে নে শুই আছে আৰু কণী-যুঁজৰ ফলাফল কিদৰে হয়, তাক আগন্তুক কৃষিবৰ্ষৰ লক্ষণ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=149-150}}</ref>{{efn|''চাট'' হ'ল বাঁহৰ শলাত তিতা কেৰেলা, জাতিলাও আৰু হালধি আদি পাচলিৰ টুকুৰা গাঁথি বনোৱা সামগ্ৰী। গৰু-ম'হ গা ধুওৱাৰ পাছত ইয়াৰ অংশ বিনিময় কৰি গোহালিলৈ নি ৰখা হয় আৰু ইয়াক সুৰক্ষাদায়ক বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।}} ''মানুহ বিহু''ত ১০১ বিধ পাত সংগ্ৰহ-প্ৰস্তুত কৰা আৰু ''আমৰলি'' বা ৱিভাৰ পৰুৱাৰ কণী খোৱাৰ ৰীতি আছে; ইয়াক পৰম্পৰাগতভাৱে প্ৰজননক্ষমতা আৰু জনগোষ্ঠীৰ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=150-151}}</ref> ''গোহাঁই বিহু''ত ''গোঁসানী''ৰ প্ৰতিমাক পৰম্পৰাগতভাৱে গা ধুৱাই বাদ্য-বাজনাৰে ঘৰে ঘৰে লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কাপোৰ, ধূপ আৰু মাটিৰ চাকিৰে আদৰণি জনোৱা হৈছিল। ''ডাঙৰীয়া/ওজা বিহু''ত মৃত পূৰ্বপুৰুষৰ পূজা কৰা হৈছিল, আনহাতে ''লখিমী বিহু''ত ভঁৰাল আৰু দুৱাৰমুখত চাকি জ্বলোৱা হৈছিল। ষষ্ঠ দিনৰ ''দেউ/মেলা বিহু''ত আত্মা-আবিষ্ট হোৱাৰ পৰম্পৰা আছিল; আবিষ্ট ব্যক্তিয়ে ''দা'' লৈ নাচি ভবিষ্যৎবাণী কৰিব পাৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল আৰু পাছত আচাৰমতে শান্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|pp=161–162}}</ref> চুতীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত বহাগ বিহু [[শদিয়া]]ৰ পবিত্ৰ ''শাল''সমূহৰ সৈতে জড়িত। ''হুৰাই ৰঙালী'' অনুষ্ঠানে ধৰ্মীয় গীতৰ মাধ্যমেৰে ''শাল''ৰ যোগেদি স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহু আনাৰ প্ৰতীকী ৰূপ প্ৰকাশ কৰে; ''আই কলিমতী'' বা [[কেঁচাইখাতী]]ক এই অবতৰণৰ সৈতে জড়িত ধৰা হয়। এই পৰম্পৰাত শদিয়াৰ চাৰিখন ''শাল''ক চুতীয়া বিহুৰ উৎপত্তিস্থল বুলি ধৰা হয় আৰু বহাগৰ প্ৰথম বুধবাৰে তাত ''হুৰাই ৰঙালী'' অনুষ্ঠিত কৰা হয়। সংশ্লিষ্ট এটা অনুষ্ঠান [[ঢকুৱাখনা]]ৰ হাৰ্হি দেৱালয়ত বহাগৰ সপ্তম দিনত পালন কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=203-207}}</ref> [[File:Chutia Saj.jpg|thumb|বহাগ বিহুৰ সময়ত চুতীয়া ''সাজ'' (চাউলৰ মদ) প্ৰস্তুতি।]] আৰম্ভণিৰ আচাৰসমূহৰ ভিতৰত ''মৃতকক দিয়া'' বা ''হলিতা-লগোৱা'' নামৰ পূৰ্বপুৰুষীয় অনুষ্ঠান আছে। মৃত পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে জীৱিত অৱস্থাত খোৱা খাদ্য তামোল-পাণ, ঘৰতে বনোৱা চাউলৰ মদ ''সাজ'' আৰু মাটিৰ চাকিৰ সৈতে নিবেদন কৰি পৰিয়ালৰ মংগলৰ বাবে তেওঁলোকৰ আশীৰ্বাদ কামনা কৰা হয়।<ref name="Mahanta-Bohag">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=158–163}}</ref> সদৃশ পূৰ্বপুৰুষীয় আচাৰ [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ ''ইবাকু বিচু'' (বহাগ বিচু)ৰো অংশ। গৰুৰ আনুষ্ঠানিক স্নান আৰু পূজাৰ পাছত গৃহমুৰব্বীয়ে মৃত পৰিয়ালৰ সদস্যৰ উদ্দেশ্যে ''পিণ্ড'' নিবেদন কৰে; লিপিবদ্ধ নিবেদনৰ ভিতৰত মাংস, মাছ, মাটিমাহ আৰু দেউৰীৰ পৰম্পৰাগত চাউলৰ মদ ''চুজেন'' আছে।<ref>{{cite news |title=Deoris to celebrate 'Ebaku Bishu' from tomorrow |work=The Assam Tribune |url=https://assamtribune.com/deoris-to-celebrate-ebaku-bishu-from-tomorrow |access-date=19 August 2026 }}</ref><ref>{{cite web |last=Deuri |first=Deva Darshana |title=Jimochaya: The Deoris, The Priestly Tribe of Northeast India |website=Mahabahu |url=https://mahabahu.com/jimochaya-the-deoris-the-priestly-tribe/ |access-date=19 August 2026 }}</ref> আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতে জড়িত এটা পুৰণি কৃষি-অনুষ্ঠান হ'ল ''জালুকীয়া খোৱা উৎসৱ''। আহু ধান সিঁচাৰ প্ৰথম দিনত কৃষিকাৰ্য আৰম্ভ কৰাৰ পাছত খেতিয়কসকলক সমূহীয়া ভোজলৈ মতা হৈছিল। ''বৰালি'', ''শাল'' বা ''কুহি'' আদি মাছ কচুৰ পাত আৰু জালুকেৰে ৰন্ধা হৈছিল; জালুকীয়া খাদ্যই কৃষিশ্ৰমৰ ফলত হোৱা শৰীৰৰ বিষ উপশম কৰে বুলি পৰম্পৰাগত বিশ্বাস আছিল। অনুষ্ঠানটো বহু ঠাইত লোপ পাইছে যদিও কিছুমান চুতীয়া অঞ্চলত এতিয়াও চলি আছে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|p=146}}</ref> চুতীয়াসকলৰ মাজত ''চ'তৰ ৰাতি বিহু'', ''টকা বিহু'', ''ধৰ্ম হুঁচৰি'' আৰু ''বৰ বিহু''কে ধৰি বহু স্থানীয় বিহু-পৰম্পৰা সংৰক্ষিত আছে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=197-212}}</ref> ''বৰ বিহু'' কেৱল পুৰুষে দিনত কৰা এক দুৰ্লভ হুঁচৰি-ৰূপ; বৰহোলা আৰু বচা দয়াঙত এতিয়াও ইয়াৰ উল্লেখ আছে। ইয়াত মণিকোঁৱৰ আৰু ফুলকোঁৱৰৰ গীত কেইবাটাও স্বতন্ত্ৰ তাল আৰু বাদ্যযন্ত্ৰত পৰিবেশন কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=211-212}}</ref>{{efn|লিপিবদ্ধ তালসমূহ হ'ল ''খৰা চাও'', ''দীঘলীয়া চাও'', ''হাৰালি চাও'' আৰু ''বুঢ়া চাও''; বাদ্যযন্ত্ৰৰ ভিতৰত ''বীণ'', ''ঢোল'', ''পেঁপা'', ''টকা'' আৰু ''গগনা'' আছে।}} ''টকা বিহু''ত মহিলাসকলে বিভিন্ন ধৰণৰ ''টকা'' বজায়। অনুষ্ঠানৰ শেষত টকাসমূহ গছত ওলোমাই কামনা কৰা হয়; পৰম্পৰাগত ''গাঠিগী'' মূৰ-কাপোৰ বিশেষভাৱে এই বিহুৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=207-208}}</ref><ref>{{harvcol|Chutia|2026|p=158}}</ref>{{efn|লিপিবদ্ধ ৰূপসমূহ হ'ল ''মাটি টকা'', ''দাহিন টকা'', ''হাত টকা'' আৰু ''মুঠি টকা''।}} তিনিচুকীয়াৰ বাৰেকুৰি অঞ্চলত সংৰক্ষিত ''ধৰ্ম হুঁচৰি'' অত্যন্ত নিয়মবদ্ধ আৰু বহু বছৰৰ ব্যৱধানতহে অনুষ্ঠিত হয়। গৰু বিহুৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা এই অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণকাৰীয়ে সংকল্প লয়, আচাৰগত নিষেধ মানে, সাধাৰণ আনন্দ-উল্লাস পৰিহাৰ কৰে আৰু মণিকোঁৱৰ-ফুলকোঁৱৰৰ গীত গায়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=197-200}}</ref> যোৰহাট–গোলাঘাট অঞ্চলৰ বৰহোলা আৰু বচা দয়াং আদি ঠাইত ''চ'তৰ ৰাতি বিহু'' টিকি আছে। পৰম্পৰাগতভাৱে ডেকা-গাভৰুৱে ডাঙৰ আম বা ''আহত'' গছৰ তলত নিশা ''যোৰা নাম'', প্ৰেম-বিৰহৰ গীত গাই আৰু ''পেঁপা''ৰ প্ৰতিযোগিতা কৰি বিহু পাতে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=200-202}}</ref> [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ মাজতো সদৃশ নিশাৰ ''বিচু'' পৰম্পৰা আছে; ফাগুন আৰু চ'তত যুৱক-যুৱতীসকলে সমূহীয়া অনুশীলনৰ বাবে একত্ৰিত হয় আৰু বহাগীয়া বিচুৰ সময়ত গীত-নাচ গোটেই ৰাতি চলিব পাৰে।<ref>{{cite journal |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Socio-Cultural Significance of Folk Musical Tradition: Weaving the Tapestry of Identity of the Deori Community of Assam |journal=Lokaratna |volume=XIX |year=2025 |page=40 |issn=2347-6427 }}</ref> ''চ'ত বিহু'' দেৱী কলিমতীৰ যৌৱন ৰূপৰ সৈতে জড়িত; ''তৰোৱা কদম'' ফুলাক তেওঁৰ যৌৱনপ্ৰাপ্তিৰ লক্ষণ আৰু উৎসৱৰ আৰম্ভণিৰ সংকেত বুলি ধৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=146-147}}</ref> ===খাদ্যাভ্যাস আৰু ৰন্ধনপ্ৰণালী=== [[File:'Chutiya lopha' or Perennial Buckwheat leaves, Polygonaceae(Buckwheat family).jpg|thumb|150px|জনগোষ্ঠীটোৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা ''চুতীয়া লফা'' বা বহুবৰ্ষজীৱী বাকহুইটৰ পাত।]] চুতীয়াসকলৰ প্ৰধান খাদ্য চাউল। পৰম্পৰাগত চাউলৰ খাদ্যৰ ভিতৰত ৰন্ধা ভাত ৰাতিটো পানীত তিয়াই থোৱা ''পইতা ভাত'' আৰু পানী নিদিয়াকৈ আগদিনাৰ ভাত ৰাখি প্ৰস্তুত কৰা ''কৰকৰা ভাত'' অন্তৰ্ভুক্ত। চাউলৰ পৰা বনোৱা ''পিঠা'' আৰু ''জলপান''ৰ ভিতৰত ''চিৰা'' আৰু ''সান্দহ''ো সাধাৰণভাৱে খোৱা হয়।<ref name="Richa-food">{{harvcol|Chutia|2026|pp=177-184}}</ref> শাক-পাচলিও পৰম্পৰাগত খাদ্যৰ এটা অংশ। লিপিবদ্ধ প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত সৰিয়হজাতীয় ''চুতীয়া লাই'' আৰু ''চুতীয়া লফা'' উল্লেখযোগ্য। অসমীয়া জাতি-উদ্ভিদবৈজ্ঞানিক সাহিত্যত পিছৰটোক সাধাৰণ বাকহুইট (''Fagopyrum esculentum'') হিচাপে স্বতন্ত্ৰভাৱে চিনাক্ত কৰা হৈছে, যাৰ পাত শাক হিচাপে খোৱা হয়। [[বহাগ বিহু]]ৰ সৈতে জড়িত পৰম্পৰাগত বনৌষধি মিশ্ৰণত সংগ্ৰহ কৰা উদ্ভিদসমূহৰ ভিতৰতো ''চুতীয়া লফা''ৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-food"/><ref name="BegumGogoi2007">{{cite journal|last1=Begum|first1=Samim Sofika|last2=Gogoi|first2=Rajib|title=Herbal recipe prepared during Bohag or Rongali Bihu in Assam|journal=Indian Journal of Traditional Knowledge|volume=6|issue=3|year=2007|pages=417–422}}</ref> আন পৰম্পৰাগত খাদ্যৰ ভিতৰত খৰিচা (''বাঁহ গাজ''), মাছ, আলু, মাংস বা আন উপকৰণ পিহি বনোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ''পিটিকা'' আৰু অসমীয়া ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ ক্ষাৰীয় খাদ্য ''খাৰ'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-food"/> চুতীয়াসকলৰ মাজত পৰম্পৰাগতভাৱে লিপিবদ্ধ আমিষ খাদ্যৰ ভিতৰত হাঁহ, গাহৰি, মাছ, ছাগলী বা পঠাৰ মাংস, পাৰ আৰু আন চৰাই, হৰিণ, এৰী পলুৰ লেটা বা কোকুন, আৰু ''আমৰলি'' (কণীসহ ৰঙা পৰুৱা) আৰু ''জেবাংকাৰি'' আদি পতংগ অন্তৰ্ভুক্ত; গ্ৰামাঞ্চলত পিছৰটোক পৰম্পৰাগত চাউলৰ মদৰ সৈতে খোৱা হয়।<ref name="Richa-food"/> মাংস শুকুৱাই সংৰক্ষণো কৰা হয়। বুৰঞ্জীসমূহত শুকান মাংস সংৰক্ষণৰ বাবে চুতীয়া যুগৰ এটা ''ভঁৰাল''ৰ উল্লেখ আছে, যি এজন ''ভঁৰালী'' বিষয়াৰ অধীনত আছিল।<ref>''Ahomar Din'', p. 586.</ref> ''কুচিয়া'' আৰু কেঁকোৰাও খোৱা হয়, যদিও ধৰ্মীয় ভাগ অনুসৰি খাদ্যাভ্যাস ভিন্ন আছিল। অধিক বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱিত ''কেঁচাপন্থী'' বা হিন্দু চুতীয়াসকলে পৰম্পৰাগতভাৱে গাহৰি বা কুকুৰা নুপুহিছিল আৰু ''শাল'', ''শিঙি'', ''কুচিয়া'' আৰু কেঁকোৰা পৰিহাৰ কৰিছিল; এই নিষেধসমূহ বিশেষভাৱে বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱৰ ফল বুলি ধৰা হৈছে।<ref name="Richa-Kesapanthi">{{harvcol|Chutia|2026|pp=44}}</ref> কেঁচাপন্থীসকলৰ মাজত গাহৰিৰ মাংস আৰু মদৰ ওপৰতো নিষেধ আছে, আনহাতে গৰুৰ মাংস সকলো ভাগৰ বাবেই নিষিদ্ধ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="Richa-food"/>{{efn|অধ্যয়নটোত দৈনন্দিন খাদ্যৰ সলনি কিছুমান পুৰণি প্ৰাণীভিত্তিক লোক-ঔষধৰ কথাও লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে—যেনে বাঁহগাজৰ সৈতে কণীয়া কাউৰী ৰন্ধা আৰু ভেকুলী বা কেঁচু ব্যৱহাৰ কৰা প্ৰস্তুতি। ঔষধি খাদ্য হিচাপে শুকান বাঁহগাজৰ সৈতে ''মোৱা'' মাছ আৰু মাগুৰজাতীয় মাছৰ কথাও উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-food"/>}} [[File:2017-04-06-Silkworm Pupa Food-0622.jpg|thumb|এৰী পলুৰ লেটা চুতীয়াসকলৰ এটা পৰম্পৰাগত খাদ্য।]] ইয়াৰ বিপৰীতে ''পকাপন্থী'' পৰম্পৰাত বহু ধৰ্মীয় আচাৰত মাংস আৰু চাউলৰ মদ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। মৃত পূৰ্বপুৰুষৰ উদ্দেশ্যে নিবেদনত পকাপন্থীসকলে কুকুৰাৰ জোলৰ সৈতে ঘৰতে বনোৱা মদ আগবঢ়ায়; মহন্তই আদিম পকাপন্থী আচাৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা ''বৰ সেৱা'' বা ''বৰ সকাম''ত কুকুৰা বা গাহৰিৰ মাংসৰ সৈতে ঘৰতে বনোৱা মদ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ''আই সকাম''ত মদ আৰু বগা কুকুৰাৰ মাংস নিবেদন কৰা হয়; আন এটা ৰূপ ''পকা সকাম''ত মাংসৰ সৈতে ভাত আৰু কেতিয়াবা মদ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Mahanta-Pakapanthi">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=119-120}}</ref><ref name="Mahanta-Aai">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=126-129}}</ref> লিপিবদ্ধ মাংসৰ ব্যঞ্জনসমূহত হাঁহ বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য। কোমোৰাৰে ৰন্ধা হাঁহক প্ৰিয় ব্যঞ্জন হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে; কুমুৰা বা বাঁহগাজৰ সৈতেও হাঁহ ৰন্ধা হয়। আন খাদ্যৰ ভিতৰত কলপচলাৰে হাঁহৰ নাড়ী, ''সান্দহ গুড়ি''ৰে হাঁহ, আৰু হাঁহৰ মাংস, মাটিমাহ, চাউলৰ গুড়ি আৰু শাক একেলগে ৰন্ধা ব্যঞ্জন আছে।<ref name="Richa-food"/> মাছ খাদ্যাভ্যাসৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ আৰু ইয়াক সতেজ, ভজা, পোৰা, সিজোৱা আৰু শুকান ৰূপত খোৱা হয়। অধ্যয়নটোত উল্লেখ কৰা পৰম্পৰাগত প্ৰস্তুতিৰ ভিতৰত ভেণ্ডিৰে সিজোৱা মাছ, বগৰী আৰু ''চুতীয়া লফা''ৰে সিজোৱা মাছ, আৰু কচু আৰু ''কুঁজি থেকেৰা'' (''Garcinia'')ৰে ৰন্ধা মাছ আছে। সৰু মাছ ''মাছ পাতত দিয়া'' ৰূপতো প্ৰস্তুত কৰা হয়—কলপাতত মেৰিয়াই গৰম ছাইত সিজোৱা হয়। শুকান মাছ বিশেষকৈ ''শুকান মাছৰ গুড়ি'' বা ''শুঁটকি'' হিচাপে সংৰক্ষণ কৰা হয়; ''পুঠি'', ''কুহি'' আৰু ''চেনী'' আদি সৰু মাছ জুইশালৰ ওপৰত শুকুৱাই কচুৰ সৈতে খুন্দি বাঁহৰ পাত্ৰত কেইবামাহো ৰাখি এই খাদ্য প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref name="Richa-food"/> ===সংগীত আৰু নৃত্য=== চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত নৃত্যৰূপ বিবাহ, ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান, বিহু আৰু আন সমূহীয়া উপলক্ষৰ সৈতে জড়িত। ''বৰ বিয়া''ৰ সময়ত গাঠিয়ন খুন্দি থকা অৱস্থাত ''কুলা বুঢ়ী নাচ'' কৰা হয়; এগৰাকী মহিলা অভিনয়শিল্পীয়ে বুঢ়ীৰ চৰিত্ৰ লৈ কৌতুকময় সংলাপৰ সৈতে নৃত্য কৰি শেষত কইনা-দৰাক আশীৰ্বাদ দিয়ে। ''পানী তোলা নাচ'' বিবাহৰ আন এটা অনুষ্ঠানিক নৃত্য; কইনাক গা ধুৱাবলৈ আনুষ্ঠানিক পানী ঘৰলৈ অনাৰ সময়ত মহিলা আৰু ছোৱালীয়ে এই নৃত্য কৰে।<ref name="Richa-dance">{{harvcol|Chutia|2026|pp=187-212}}</ref> [[File:Chutia Kulaburi dance.png|thumb|চুতীয়া কুলাবুঢ়ী নৃত্য]] ধৰ্মীয় আৰু ঋতুভিত্তিক পৰিবেশনৰ ভিতৰত [[তিনিচুকীয়া জিলা]]ৰ বাৰেকুৰি অঞ্চলত সংৰক্ষিত অত্যন্ত নিয়মবদ্ধ [[হুঁচৰি]]ৰ ৰূপ ''ধৰ্ম হুঁচৰি'', লগতে ''চ'তৰ ৰাতি বিহু'', ''টকা বিহু'' আৰু ''বৰ বিহু'' অন্তৰ্ভুক্ত। ''টকা বিহু''ত বিভিন্ন ধৰণৰ ''টকা'' বাদ্য ব্যৱহাৰ কৰা হয়; ''বৰ বিহু'' দিনত কৰা হুঁচৰি-পৰম্পৰা, য'ত ''ঢোল'', ''পেঁপা'', ''টকা'' আৰু ''গগনা'' আদি বাদ্য বজোৱা হয়।<ref name="Richa-dance"/> আন লিপিবদ্ধ ৰূপৰ ভিতৰত প্ৰাপ্তবয়স্ক পুৰুষে কৰা ''জজা নৃত্য'' আৰু তৰোৱাল লৈ বৃত্তাকাৰে কৰা পৰম্পৰাগত যুদ্ধ-নৃত্য ''ৰণুৱা নৃত্য'' বা ''ৰণ নৃত্য'' আছে।<ref name="Richa-dance"/> পৰম্পৰাগত পৰিবেশনত অসমৰ বৃহত্তৰ সংগীত-সংস্কৃতিতো পোৱা বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত ''ঢোল'', ম'হৰ শিঙৰ ''পেঁপা'', বাঁহৰ ''গগনা'', মাটিৰ ''সুতুলি'', বিভিন্ন ধৰণৰ ''টকা'', ''চাকচনি'', ''বাঁহী'', ''দবা'' আৰু ''তাল'' অন্তৰ্ভুক্ত। ''মাটি টকা'', ''দাহিন টকা'', ''হাত টকা'' আৰু ''মুঠি টকা''কে ধৰি বিভিন্ন টকাৰ ৰূপ বিশেষকৈ ''টকা বিহু''ৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=168–170}}</ref> ===পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক=== ====পুৰুষৰ সাজ-পোছাক==== [[File:Chutia men attire.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকত এজন চুতীয়া পুৰুষ]] চুতীয়া পুৰুষৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকৰ ভিতৰত ''চুতীয়া পাগুৰি'', ''চুতীয়া চোলা'', ''চুৰিয়া'', ''গামোচা'' বা ''বিচুৱান'', ''চেলেং চাদৰ'' আৰু ''টঙালি'' অন্তৰ্ভুক্ত। পৰম্পৰাগতভাৱে কপাহ, এৰী, মুগা আৰু পাট ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল; ৰাজপৰিয়াল আৰু ধনী শ্ৰেণীয়ে মুগা আৰু পাট, বিশেষকৈ উন্নত মানৰ ''চম্পা'' আৰু ''মেজাংকাৰী'' ব্যৱহাৰ কৰিছিল, আনহাতে সাধাৰণ লোকে প্ৰধানকৈ কপাহ, এৰী আৰু সাধাৰণ মুগা ব্যৱহাৰ কৰিছিল—গ্ৰীষ্মত বিশেষকৈ কপাহ আৰু শীতত এৰী।<ref name="Mahanta-attire">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=64-66}}</ref><ref name="Richa-attire">{{harvcol|Chutia|2026|pp=156-161}}</ref>{{efn|''আপুকুৰ'' নামৰ আগফাল জোঙা চামৰাৰ জোতাও লিপিবদ্ধ আছে।<ref name="Richa-attire"/> ৰাজকীয় সাজত ''পানীকামলী'' আৰু ''আৰুৱান'' বস্ত্ৰও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল;<ref>{{Cite web|url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|title=The Chutia king Nitipal had gifted Panikamoli and Arowan to the Ahom king|access-date=17 June 2020|archive-date=28 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|url-status=live|archivedate=28 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|deadurl=yes}}</ref><ref>{{harvcol|Borboruah|1997}}</ref>ৰাজপুৰুষে ''লংকেৰু'' কাণফুলি, ''মোটা মণি''ৰ হাৰ আৰু সোণৰ ''পাদুকা'' পিন্ধা আৰু ''গুণাকৰা'' নামৰ সোণৰ সূচীকাম কৰা ৰেচমী ছাতি ব্যৱহাৰ কৰাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Khanikar">{{harvcol|Khanikar|1991|p=42}}</ref> পুৰুষৰ আন অলংকাৰৰ ভিতৰত ''লোকাপাৰা'' কাণফুলি, ''গাম-খাৰু'', ঢোলাকৃতিৰ সোণৰ ''বিৰি'' বা ''মাদল'', ''বাজু'', আঙঠি, ''নূপুৰ'' আৰু ''উজান্তি'' আছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> পুৰণি বৰ্ণনাত পুৰুষে দীঘল চুলি ৰাখি কেতিয়াবা ৰঙা জবাৰে সজোৱা পনিটেইল বান্ধিছিল আৰু ঘৰত বা কৃষিকাৰ্যৰ সময়ত ''গামোচা'' মূৰৰ আৱৰণ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল বুলিও উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-attire"/><ref name="Mahanta-attire"/>}} ''চুতীয়া পাগুৰি'' পৰম্পৰাগতভাৱে ''সাতফুল'' বা ''সৰ্প পাগ'', ''ৰণুৱা'' বা ''জোঙা পাগ'', আৰু ''এনাজৰী'' বা ''বিহুৱান পাগ'' ৰূপত বন্ধা হৈছিল। ''সাতফুল'' আৰু ''এনাজৰী'' এতিয়াও ব্যৱহৃত হয়; [[ভীষ্মকনগৰ]], [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] আৰু [[শদিয়া]]ৰ হাতীদুবাৰ টেৰাকোটা ফলকত ''ৰণুৱা'' আৰু ''এনাজৰী''ৰ ৰূপ চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref name="auto">{{Cite web|url=https://archive.org/details/chutiaburanji|title=Chutia Buranji|date=23 June 2007|via=Internet Archive}}</ref> চুটি ''চুৰিয়া'', পিছফালে খোলা ''চুতীয়া চোলা'', ''গামোচা/বিচুৱান'', ''টঙালি'' আৰু ''চেলেং চাদৰ'' আছিল আন মুখ্য পুৰুষ-পোছাক; চুতীয়া পৰম্পৰাত ''কৱচ কাপোৰ'' বা ''সুৰক্ষা কাপোৰ'' নামৰ ৰক্ষাকাৰী বস্ত্ৰৰো উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-attire"/>{{efn|সাপৰ আকৃতিৰ ''সাতফুল'' পৰম্পৰাগতভাৱে পুৰোহিতৰ সৈতে জড়িত আৰু এতিয়া চুতীয়া পাগুৰিৰ প্ৰতিনিধিত্বমূলক ৰূপ হিচাপে বহুল ব্যৱহৃত; ''ৰণুৱা'' যুদ্ধৰ সৈতে জড়িত আছিল; ''এনাজৰী/বিহুৱান পাগ'' হাতীদুবাৰ এটা টেৰাকোটা ফলকত চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref name="auto"/> পৰম্পৰাগত পাগুৰি প্ৰায় তিনি ''কাঠি'' দীঘল আৰু প্ৰায় এফুট বহল বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়; পুৰণি নিয়ম অনুসৰি পিন্ধোতাজন বহিলে ইয়াৰ মূৰটো মাটি স্পৰ্শ কৰিব লাগিছিল।<ref name="Richa-attire"/> ''চুৰিয়া (চুৰু-ইছা)'' প্ৰায় আঁঠুলৈকে নামে আৰু ভীষ্মকনগৰ আৰু তাম্ৰেশ্বৰীৰ ফলকতো সদৃশ বস্ত্ৰ দেখা যায়।<ref name="auto"/> ''চুতীয়া চোলা''ৰ ডিঙিৰ পিছফালে খোলা থাকে; ''গলধান-ফলা মুগা চোলা'' নামৰ মুগাৰ এটা ৰূপ লোকপৰম্পৰাত উল্লেখ আছে আৰু বিহুৱা শিল্পীয়ে পিন্ধিছিল; ৰঙীন কাপোৰৰ বেল্টৰ সৈতে পিন্ধা ক'লা-ৰঙা ''চুতীয়াৰ চোলা''ৰো উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-attire"/><ref name="Mahanta-attire"/> দৰাই পৰম্পৰাগতভাৱে দীঘল হাতৰ পাটৰ ''চোলা'' আৰু দীঘল ''চেলেং-চাদৰ'' পিন্ধিছিল; কেতিয়াবা ফুলৰ মালাৰে সজোৱা সূচীকাম কৰা পাগুৰিও যোগ হৈছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> ''গামোচা'' ডিঙিত লোৱা কাপোৰ হিচাপে ব্যৱহৃত হয়, আনহাতে বিহুৰ সৈতে জড়িত ''বিচুৱান''ৰ এটা মূৰত গামোচাৰ সাধাৰণ ৰঙা পাৰৰ সলনি ফুলাম নক্সাযুক্ত আড়ি থাকে; দুয়োটাৰে কাষত ৰঙা পাৰ থাকে। ''বিচুৱান'' শব্দটো ''বিচু'' ("বিহু") + ''ৱান'' ("বস্ত্ৰ") হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে,<ref>{{Cite web|url=https://www.learnsanskrit.cc/index.php?tran_input=vANa&direct=se&script=hk&link=yes&mode=3|title=Sanskrit Dictionary for Spoken Sanskrit|website=[www.learnsanskrit.cc](http://www.learnsanskrit.cc|archive-date=24 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204627/https://www.learnsanskrit.cc/index.php?tran_input=vANa&direct=se&script=hk&link=yes&mode=3|url-status=live}}</ref> আৰু গামোচাৰ সমতুল্য দেউৰী-চুতীয়া শব্দ ''ব'চে''।<ref name="Kashyap-attire">{{cite web |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Significance Of ‘The Social Skin’ In Expressing Ethnicity: Knowing The Ethnic Attire Of Deori Community Of Assam |url=https://rjpn.org/jetnr/papers/JETNR2505025.pdf |pages=235–236}}</ref> ''টঙালি'' ফুলাম নক্সাযুক্ত আঁচল থকা কঁকালৰ কাপোৰ; এটা পৰম্পৰাই বিহু হুঁচৰিৰ সময়ত ডেকাই পিন্ধা ৰঙা টঙালিক যুদ্ধৰ পৰা তেজেৰে ৰাঙলী হৈ ফিৰা বগা টঙালিৰ সৈতে জড়িত কৰে, আৰু টেৰাকোটা চিত্ৰতো ইয়াৰ ৰূপ দেখা যায়।<ref name="auto"/> আন এটা বিৱৰণত ৰঙা আৰু বগা দুয়ো টঙালিৰ উল্লেখ আছে; চুতীয়া আৰু মায়ামৰা প্ৰচাৰকে ''তাল'' আৰু ''দবা'' বজাই থাকোঁতে বগা টঙালি আৰু হালধীয়া-ৰঙা চিহ্নযুক্ত কপাহী কাপোৰ পিন্ধাৰ কথাও আছে।<ref name="Richa-attire"/> ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য ''টঙা'';<ref name="Kashyap-attire"/> ''-আলি'' উপাদানটোক ''মেদালি'', ''সুতুলি'' আৰু ''ভঁৰালী'' আদি দেউৰী ৰূপৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে, যদিও এইটো প্ৰতিষ্ঠিত শব্দব্যুৎপত্তি নহয়, কেৱল ভাষিক তুলনা। ''চেলেং চাদৰ (চেলেং-ইছা)'' সামাজিক-ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু জ্যেষ্ঠক সন্মান জনোৱাৰ সময়ত ব্যৱহৃত দীঘল পুৰুষৰ চাদৰ; ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় নফুট,<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.503039|title=Hamilton Francis.|date=23 June 1940|via=Internet Archive}}</ref> আৰু আন এটা বিৱৰণত পাগুৰিৰ সমান দীঘল কিন্তু অধিক বহল বুলি কোৱা হৈছে।<ref name="Richa-attire"/> ''চেলেং'' দেউৰী-চুতীয়া শব্দাৱলীতও পোৱা যায়।<ref name="Kashyap-attire"/> ''কৱচ কাপোৰ'' পৰম্পৰাগতভাৱে তিনি গৰাকী বৃদ্ধাই এৰাতিৰ ভিতৰতে বয়িছিল; তেওঁলোকে তাম্ৰেশ্বৰী দেৱীক আহ্বান কৰি শিশুক শুনিবলৈ নিষেধ কৰা মন্ত্ৰ পাঠ কৰিছিল। এই কাপোৰে শত্ৰুৰ পৰা ৰক্ষা কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-attire"/>}} ====মহিলাৰ সাজ-পোছাক==== [[File:A chutia girl in her traditional attire.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত ''ৰিহা'', ''মেখেলা (মেথনি)'', ''চোলা'' আৰু ''গাঠিগী'', লগতে ''গাম-খাৰু'', ''মাদলি'' আৰু ''জুনবিৰি'' অলংকাৰ পিন্ধা এগৰাকী চুতীয়া যুৱতী।]] চুতীয়া মহিলাৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক বয়স আৰু বৈবাহিক অৱস্থাৰ অনুসৰি ভিন্ন। ঋতুমতী হোৱাৰ আগতে ছোৱালীয়ে ওপৰ অংশত ''বাইগা'' আৰু কঁকালৰ পৰা তললৈ ''মেখেলা'' বা ''ইগু'' পিন্ধে; ঋতুমতী হোৱাৰ পাছত বিয়ালৈকে বুকুৰ কাপোৰ হিচাপে ''বাইগা''ৰ ঠাইত ''ৰিহা'' বা ''ৰিচা'' ব্যৱহাৰ হয়।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=I0JJqJ761E4C&q=riha+breast+cloth&pg=PA55|title=Learning Geography By Stages Iv|first1=Late J.|last1=Fuste|first2=V. N.|last2=Nigam|date=23 June 2006|publisher=Pitambar Publishing|isbn=9788120906051|via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://thevoiceoffashion.com/fabric-of-india/inside-northeast/the-riha-redux-at-assamese-weddings-3571|title=The Riha Redux at Assamese Weddings|website=thevoiceoffashion.com}}</ref> বিবাহিতা মহিলাই পৰম্পৰাগতভাৱে বুকুলৈকে তুলি পিন্ধা দীঘল ''মেখেলা'', লগতে ''কঁকাল-বন্ধা'', ''গাঠিগী'' আৰু ''চাদৰ'' ব্যৱহাৰ কৰে; বৰ্তমানে ''ৰিহা'' মূলতঃ বিহু, বিয়া, মন্দিৰলৈ যোৱা আৰু আন অনুষ্ঠানত ব্যৱহৃত হয়।<ref name="Richa-attire"/>{{efn|বয়ঃসন্ধিকালীন এই পোছাক-পৰিৱৰ্তন পৰম্পৰাগত জীৱনচক্ৰৰ অংশ আছিল। বড়ো-কছাৰী মূলৰ ত্ৰিপুৰী সকলৰ মাজতো সদৃশ পৰম্পৰা আছে, য'ত ছোৱালীৰ পৰা যুৱতী হোৱাৰ পৰিৱৰ্তন চিহ্নিত কৰা ''ৰিচা চৰমণি'' অনুষ্ঠানত প্ৰথম ''ৰিচা'' দিয়া হয়।<ref>{{Cite web |last=Debbarma |first=Puni |title=Learn About the Risa, a Beautiful Garment Handwoven by Tribal Women in Tripura |url=https://www.adivasilivesmatter.com/post/learn-about-the-risa-a-beautiful-garment-handwoven-by-tribal-women-in-tripura |website=Adivasi Lives Matter |date=8 October 2020 |access-date=4 August 2026}}</ref> ধনী পৰিয়ালে ঐতিহাসিকভাৱে মুগা বা পাট ব্যৱহাৰ কৰিছিল, আনহাতে সাধাৰণ পৰিয়ালে মূলতঃ কপাহ। চুতীয়া মহিলাই পৰম্পৰাগতভাৱে ''মেখেলা'', ''চাদৰ'', ''ৰিহা'', ধুতি, ''চেলেং-চাদৰ'', ''গামোচা'' আৰু ''হাঁচতি''কে ধৰি ঘৰুৱা বস্ত্ৰ নিজেই তৈয়াৰ কৰিছিল আৰু নিজেই মুগা-পাট পুহি বয়ন কৰিছিল।<ref name="Mahanta-attire"/><ref name="Richa-attire"/> উন্নত ''চম্পা'' আৰু ''মেজাংকাৰী'' মুগা-পাট বিশেষকৈ উচ্চ শ্ৰেণীৰ সৈতে জড়িত আছিল; সাধাৰণ এৰী, মুগা আৰু মোটা কপাহী বস্ত্ৰ অধিক প্ৰচলিত আছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> কইনাই পৰম্পৰাগতভাৱে পাট বা মুগাৰ ''ৰিহা''ৰ সৈতে ''মেখেলা'' আৰু ''চাদৰ'' পিন্ধিছিল; আন এটা বিৱৰণত সূচীকাম কৰা বগা পাটৰ কইনা-পোছাক আৰু বিয়াত এযোৰ মুগাৰ কাপোৰ দিয়া ৰীতি উল্লেখ আছে।<ref name="Mahanta-attire"/> ''দুকঠীয়া'', ''চাদৰ'' আৰু ''কঁকালমৰা'' বিবাহিতা অৱস্থাৰ প্ৰতীক; আগতে কইনাই সজোৱা ''হাৰুদাই'' বা ''সৰুদৈ জাপি''ও পিন্ধিছিল।<ref name="Khanikar"/>}} ''মেখেলা (ইগু)'' আৰু ''ৰিহা (ৰিচা)'' মুখ্য বস্ত্ৰ; ইয়াৰ লগতে ''গাঠিগী'', ''দুকঠীয়া'', ''চাদৰ'', ''পাঁচকঠীয়া'', ''কঁকালমৰা'', ''ডাবুৱা কটাৰী''সহ ''হাঁচতি'' আৰু এৰীৰ ''জাকী চোলা'' ব্যৱহাৰ কৰা হয়। পৰম্পৰাগত মহিলাৰ অলংকাৰৰ ভিতৰত ''মাদলি'', ''দুগদুগি'', ''জুনবিৰি'', ''থুৰীয়া'', ''গাম-খাৰু'', ''বেনা'', ''গেজেৰা'', ''চিঠিপাটি'' আৰু ''কাকলি'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-attire"/><ref name="Mahanta-attire"/> সজোৱা ''হাৰুদাই'' বা ''সৰুদৈ জাপি'' পৰম্পৰাগতভাৱে কইনাই পিন্ধিছিল আৰু চুতীয়া ৰাজকীয় আৰু আনুষ্ঠানিক সংস্কৃতিৰ সৈতেও জড়িত।<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=387}}</ref>{{efn|ছোৱালীয়ে পৰম্পৰাগতভাৱে কঁকালৰ পৰা তললৈ ''মেখেলা'' পিন্ধে, আনহাতে বিবাহিতা মহিলাই বুকুলৈকে তুলি পিন্ধা দীঘল ৰূপ ''বোৱাৰী মেথনি'' ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে; ছোৱালীৰ বাবে সমতুল্য ''গাৰ্ল মেথনি''ও উল্লেখ আছে। দৈনন্দিন ''মেথনি'' সাধাৰণতে সৰল, আনহাতে আনুষ্ঠানিক ৰূপত ফুলাম নক্সা থাকিব পাৰে।<ref name="Richa-attire"/> ৰঙা সূচীকামযুক্ত ''ডাবুৱা-বচা মেখেলা''ক চুতীয়াসকলৰ এটা প্ৰতীকী বস্ত্ৰ বুলি ধৰা হয়; ''বুটা-বচা'' আৰু ''ফুল-বচা'' নক্সা সাধাৰণতে বগা-ক'লা সূতাৰে তলৰ ফালে কৰা হয়। ''ইগু'' ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য শব্দ;<ref name="Kashyap-attire"/> তুলনাযোগ্য বস্ত্ৰ-শব্দৰ ভিতৰত ডিমাছা ''ৰিগু''<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/235107/10/10_chapter%202.pdf ''Dimasa: Dress and Ornaments'', p.32]</ref> আৰু ত্ৰিপুৰী ''ৰিগনাই'' আছে। ''ৰিহা/ৰিচা'' অবিবাহিতা যুৱতীয়ে বুকুৰ পৰা কঁকাললৈ পিন্ধা সৰু বুকুৰ কাপোৰ; বিবাহিতা মহিলাই সাধাৰণতে ইয়াক চাদৰৰ দৰে কান্ধত লয়। ব্লাউজ প্ৰচলিত হোৱাৰ পাছত ইয়াৰ পুৰণি বুকুৰ কাপোৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কমি যায়; তথাপি চাদৰৰ তলত বা সৈতে ৰিহা টিকি থকাটোক ইয়াৰ অধিক পুৰণি উৎসৰ সূচক বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news|url=https://scroll.in/magazine/910237/wrapped-in-the-popularity-of-assams-mekhela-sador-are-stories-of-lost-diversity|title=Wrapped in the popularity of Assam's mekhela sador are stories of lost diversity|first=Rini|last=Barman|website=Scroll.in}}</ref> মুগাৰ ''ৰিহা/ৰিচা'' প্ৰতিনিধিত্বমূলক চুতীয়া সাজৰ অংশ; ''নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী''ত এজন আহোম ৰজাই ৰাজকীয় প্ৰতিষ্ঠানৰ বাবে প্ৰায় এহেজাৰ চুতীয়া মুগা উৎপাদক আৰু তাঁতীক নিয়োজিত কৰাৰ কথা আছে।<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/3_20190901_20190901,|title=Padmeswar Naoboicha Phukan, Assam Buranji, p.30}}</ref> এই বস্ত্ৰৰ দুয়ো মূৰত ''কেশ-বচা'' নক্সা থাকে, যি বিহুগীতৰ ''"লচকচি লচকচি, ৰিহা ল'বি কেশ বাছি"'' পংক্তিতো স্মৰণ কৰা হয়; পৰম্পৰাগত ভাঁজৰ ভিতৰত ''জাপনি'', ''লাহী-ভাঁজ'', ''কাখৰী-ভাঁজ'', ''খামুচীয়া-ভাঁজ'', ''বাইগা'' আৰু ''কুৱুম'' আছে। ''ইছা'' ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য শব্দ।<ref name="Kashyap-attire"/> ডিমাছা আৰু ত্ৰিপুৰীৰ মাজতো সদৃশ ''ৰিচা'' আছে; ডিমাছাত নামটো ''ৰি'' ("কাপোৰ") + ''চা'' ("সৰু") হিচাপে বিশ্লেষণ কৰা হৈছে আৰু দীঘল মহিলাৰ ''ৰিজাম্ফাই''ৰ বিপৰীতে সৰু বস্ত্ৰৰ বাবে ব্যৱহাৰ হয়।<ref>{{Cite web|url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Dimasa_Grammar-2.pdf|title=Dimasa Grammar|access-date=2026-09-13|archivedate=2021-02-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210224142821/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Dimasa_Grammar-2.pdf|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.bodhijournals.com/pdf/V2N3/Bodhi_V2N3_012.pdf|title=Bala, Lipika, ''Evolution of Risa with special reference to Tripuri tribes in Tripura''}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Fk8kq9PUapkC&q=riha+breast+cloth&pg=PA145|title=Encyclopaedia of North-East India: Tripura|first=Hamlet|last=Bareh|date=23 June 2001|publisher=Mittal Publications}}</ref> ''গাঠিগী'' হ'ল চুলিত গাঁঠি মাৰি লোৱা গামোচা, যিয়ে ধূলিৰ পৰা চুলি ৰক্ষা কৰে আৰু ৰন্ধাৰ সময়ত খাদ্যত চুলি পৰিবলৈ নিদিয়ে। সকলো সময়ত বাধ্যতামূলক নহ'লেও বয়ঃসন্ধিৰ সৈতে জড়িত সাক্ষাৎ, ''পানী তোলা'' নাচ আৰু ''টকা বিহু''ত ইয়াৰ বিশেষ বিধান আছে।<ref name="Richa-attire"/> জনগোষ্ঠীয় পৰম্পৰাই ৰঙা-বগা ''গামোচা''ক [[শদিয়া]]ৰ সৈতে জড়িত কৰে আৰু ৰঙা ব্লাউজক মহিলাৰ সাজৰ এটা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ অংশ বুলি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name="Richa-attire"/> প্ৰায় দুই ''কাঠি'' বা ছফুট দীঘল ''দুকঠীয়া''ই মূৰ আৰু দেহৰ ওপৰভাগ ঢাকে; আনহাতে প্ৰায় আঠ-নফুট দীঘল ''চাদৰ'' কঁকালৰ পৰা ওপৰদেহ আৰু মূৰলৈ মেৰিয়াই লোৱা হয়। দুয়োটাই জ্যেষ্ঠ লোকৰ সন্মুখত আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত বিবাহিতা মহিলাৰ বাবে পৰম্পৰাগতভাৱে বাধ্যতামূলক আৰু সাধাৰণতে কপাহ বা এৰীৰ হয়।<ref name="Richa-attire"/> পাঁচ ''কাঠি'' বা প্ৰায় পোন্ধৰফুট দীঘল ''পাঁচকঠীয়া'' শৰণ লোৱা আৰু আন আচাৰিক প্ৰসঙ্গত ব্যৱহাৰ হয়; বসন্ত আদি ৰোগীৰ গাত মেৰিয়াই বা তলত পাৰিও দিয়া হৈছিল। ''কঁকালমৰা/কঁকাল-বন্ধা'' কঁকালত লোৱা কাপোৰ; ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য ''জোকাচিবা'' বা ''জাকা চিবা''।<ref name="Kashyap-attire"/><ref name="Richa-attire"/> ''হাঁচতি'' মেখেলাত বান্ধি লোৱা সৰু ৰঙা ৰুমাল; ইয়াৰ সৈতে ''ডাবুৱা কটাৰী'' নামৰ সৰু ভাঁজ কৰিব পৰা ছুৰী থাকে, যি তামোল-পাণ কটাসহ দৈনন্দিন কামত ব্যৱহৃত। দুয়োটাকে মহিলাৰ সাজৰ পুৰণি উপাদান বুলি ধৰা হয়; ''ডাব/ডাবুৱা কটাৰী''ক বড়ো আৰু ডিমাছাৰ ''দাবা'' ছুৰীৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে।<ref name="Richa-attire"/> ''জাকী চোলা'' নাভিৰ ওচৰলৈ নামি অহা দীঘল ব্লাউজ সদৃশ এৰীৰ বস্ত্ৰ; ডিঙিৰ পিছফালে বন্ধ আৰু নক্সা আৰু বুটাম সদৃশ অলংকৰণেৰে সজোৱা। এৰী ঘৰতেই পালন, সূতা কটা আৰু বোৱা হৈছিল; উদ্ভিদজাত সামগ্ৰীৰে ৰঙচুৱা ৰং তৈয়াৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-attire"/> ''থুৰীয়া'' কাণফুলিয়ে পৰম্পৰাগতভাৱে বৈবাহিক অৱস্থা সূচাইছিল; বিয়াৰ আগতে কইনাৰ কাণ ফুটাই ধীৰে ধীৰে ফুটা ডাঙৰ কৰা হৈছিল যাতে কাণফুলি পিন্ধিব পাৰে। সাধাৰণ মহিলাই ৰূপৰ অলংকাৰো ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> মহিলাই হাত আৰু নখ ৰঙাবলৈ ''জেতুকা'' আৰু ''বাৰহামথুৰি'' আৰু হাতীদাঁত, কাঠ আৰু বাঁহৰ ফণী ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> ''সৰুদৈয়া ফুলাম জাপি'' মহিলাৰ বিবাহ-শিৰোভূষণ আৰু ৰাজপৰিয়াল আৰু অনুষ্ঠানিক উপলক্ষত ব্যৱহৃত সামগ্ৰী হিচাপে লিপিবদ্ধ।<ref name="Richa-attire"/> ঐতিহাসিক বিৱৰণে সজোৱা ''জাপি''ক চুতীয়া ৰাজদৰবাৰৰ সৈতেও জড়িত কৰে। খনিকৰে নীতিপালে আহোম ৰজালৈ সোণ-ৰূপৰ সূচীকাম কৰা দুটা জাপি পঠোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰিছে,<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=100}}</ref> আনহাতে সমান্তৰাল বুৰঞ্জী-অনুবাদত তেওঁৰ উপহাৰৰ ভিতৰত ৰূপৰ পাৰ থকা জাপি বা ছাতি, ৰূপ-সোণৰ খাৰু, সোণৰ পীৰা, এটা হাতী আৰু দুটা আৰুৱানৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{Cite web|url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|title=''"Then the Chutiâ king desired to send one silver-lipped umbrella (Jâpi), silver and gold bracelets, a gold pirâ, an elephant, and two Âroans to the Ahom king."''|access-date=2026-09-13|archivedate=2020-07-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|deadurl=yes}}</ref> শদিয়া জয়ৰ পাছত লাভ কৰা ৰাজকীয় সম্পত্তিৰ ভিতৰতো ''জাপি'' আছিল,<ref>Mahanta, S. ''Assam Buranji''. D.H.A.S., 1945, p.10.</ref> আৰু আহোম শাসনত জাপি নিৰ্মাতাৰ গোট ''জাপি-হাজীয়া খেল'' চুতীয়াসকলৰ একচেটিয়া আছিল, যিয়ে জাপি বোৱাত তেওঁলোকৰ বিশেষ দক্ষতা সূচায়।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref>}} ===মৌখিক সাহিত্য=== চুতীয়াসকলৰ মৌখিক সাহিত্যত সাধুকথা, কিংবদন্তি, নিচুকনি গীত, লোকগীত, মালিতা, প্ৰবাদ আৰু সাঁথৰ অন্তৰ্ভুক্ত। লিপিবদ্ধ সাধুকথাৰ ভিতৰত ''জাপৰা আৰু জাগধা'' আৰু ''দেউলৰা মণিকোঁৱৰ''ৰ কাহিনী আছে; [[ৰুক্মিণী]], [[সতী সাধনী|সাধনী]] আৰু জোনগাভৰুৰ সৈতে জড়িত পৰম্পৰা কিংবদন্তি হিচাপে সংৰক্ষিত।<ref name="Richa-oral">{{harvcol|Chutia|2026|pp=54-104}}</ref> চুতীয়া লোকগীত বিবাহ, ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান, উৎসৱ আৰু দৈনন্দিন কৰ্মৰ সৈতে জড়িত। ইয়াৰ ভিতৰত ''বিয়া গান'', ''ঢেঁকী টনা গীত'', বিহুগীত আৰু ধৰ্মীয় গীত আছে।<ref name="Richa-oral"/> আন এটা ৰূপ ''ঢোলৰ মালিতা'', য'ত এজন ''ওজা''ই ঢোল, তাল আৰু নৃত্যৰ সৈতে ক্ৰমে পদ গাই কাহিনী আগবঢ়ায়।<ref name="Richa-oral"/> প্ৰবাদ আৰু সাঁথৰো এই মৌখিক পৰম্পৰাৰ অংশ, যদিও চুতীয়াসকলৰ মাজত লিপিবদ্ধ বহু প্ৰবাদ-সাঁথৰ বৃহত্তৰ অসমীয়া সমাজৰ সৈতে ভাগ-বতৰা কৰা।<ref name="Richa-oral"/> ===বস্তুসংস্কৃতি আৰু শিল্পকলা=== চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত বস্তুসংস্কৃতিত বাঁহ, বেত, কাঠ আৰু ধাতুৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ হয়। মাছ ধৰাৰ সঁজুলিৰ ভিতৰত ''জাকৈ'', ''খালৈ'', ''পল'', ''চেপা'', ''থুহা'', ''জুলুকি'', ''খোকা'' আৰু ''বৰশী'' আছে; ইয়াৰে বহু সামগ্ৰী বাঁহ আৰু বেতেৰে তৈয়াৰ। মাছ ধৰা, যাতায়াত আৰু আন নদীমুখী কামত কাঠৰ নাও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-material">{{harvcol|Chutia|2026|pp=161–165}}</ref> চুতীয়া ঘৰত পৰম্পৰাগতভাৱে ব্যৱহৃত ধাতুৰ পাত্ৰৰ ভিতৰত পিতল আৰু কাঁহৰ ''শৰাই'', ''ডেকচি'', ''বানবাটি'', ''চৰিয়া'' আৰু ''বানকাঁহী'' আদি আছে।<ref name="Richa-material"/> পৰম্পৰাগত তাঁতশালত বয়ন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ সঁজুলিৰ ভিতৰত ''উঘা'', ''চেৰেকী'', ''ৰাঁচ'', ''দুৰ্পদী'', ''মাকো'', ''ফুলকাঠি'', ''গৰকা'' আৰু ''মহুৰা'' অন্তৰ্ভুক্ত, যিবোৰ মূলতঃ বাঁহ আৰু কাঠেৰে বনোৱা।<ref name="Richa-material"/> ===বাসগৃহ=== চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত বসতি সাধাৰণতে নদীসংলগ্ন আৰু কৃষিপ্ৰধান অঞ্চলত আছিল। এখন চুতীয়া গাঁৱত সাধাৰণতে প্ৰায় ৬০ৰ পৰা ১৪০টা পৰিয়াল থাকে। আগতে এটা যৌথ পৰিয়ালত কেতিয়াবা প্ৰায় এশজন সদস্যও একেলগে বাস কৰিছিল।<ref>"Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred." {{harvcol|Dutta|1985|p=45}}</ref> ঘৰৰ চৌহদত বিভিন্ন কাৰ্যৰ বাবে পৃথক স্থান আছিল। ''চৰা ঘৰ'' অতিথি থকা আৰু শোৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হ'ল; ''বৰঘৰ'' আছিল ঘৰৰ মুখ্য কোঠা, য'ত সাধাৰণতে জুইশাল আৰু তাৰ ওপৰত ঘৰুৱা সামগ্ৰী শুকুৱাই-সংৰক্ষণ কৰিবলৈ উঁচু ''ধোঁৱাচাং'' থাকিছিল।<ref name="Richa-housing">{{harvcol|Chutia|2026|pp=185-186}}</ref> আন অংশৰ ভিতৰত ৰন্ধনৰ সৈতে জড়িত ''মাজিয়া ঘৰ''; ঢেঁকী, ধান ৰখা পাত্ৰ আৰু জুইশাল থকা ''মৰাল ঘৰ''; শস্য ৰখাৰ পৃথক ''ভঁৰাল''; আৰু ''গোহালি'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-housing"/> [[File:Women of Chutia tribe preparing pithas.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত ৰান্ধনীঘৰত পিঠা প্ৰস্তুত কৰা চুতীয়া মহিলা।]] চুতীয়াসকলৰ মাজত ''এলেং ঘৰ'' বা ''মৰাং ঘৰ''ৰ পৰম্পৰাও আছে। ইয়াক উঁচু বা চাংঘৰ সদৃশ সমূহীয়া ঘৰ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়, য'ত গাঁৱৰ ডেকাসকলে থাকি বিভিন্ন দক্ষতা আৰু পৰম্পৰাগত কলাৰ প্ৰশিক্ষণ লাভ কৰিছিল। এই প্ৰতিষ্ঠানৰ দায়িত্বত থকা ব্যক্তিজনক ''এলেং ঘড়ীয়া বৰুৱা'' বোলা হৈছিল।<ref name="Richa-housing"/> ===পৰম্পৰাগত খেল=== চুতীয়াসকলৰ মাজত লিপিবদ্ধ পৰম্পৰাগত খেলৰ ভিতৰত ''ঘিলা খেল'', ''ঢোপ খেল'' বা ''হেতালি খেল'', মল্লযুদ্ধ (''মল্ল যোধা'') আৰু ''নাও খেল'' আছে। ''ঘিলা খেল'' মাটিত আঁকা কিছুমান খোপত খেলা হয়; খেলুৱৈয়ে এটা ভৰিত জপিয়াই সৰু শিল বা ''ঘিলা'' আগবঢ়ায়। ''ঢোপ খেল'', যাক ''হেতালি খেল''ো কোৱা হয়, সৰু শিলগুটিৰে খেলা দলীয় খেল।<ref name="Richa-games">{{harvcol|Chutia|2026|pp=170–176}}</ref> উৎসৱ আৰু আন বিশেষ উপলক্ষত নাওবাইচো অনুষ্ঠিত হৈছিল; প্ৰতিযোগী দলে তাল মিলাই নাও বাই আৰু একেলগে গীত গায়।<ref name="Richa-games"/> ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== ===স্বাধীনতা আন্দোলন আৰু ৰাজনীতি=== *[[সোণাৰাম চুতীয়া]]—[[যোৰহাট জিলা]]ৰ বৈষ্ণৱ পণ্ডিত, স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু শিক্ষাবিদ। *বিৰোচন চুতীয়া—[[গোলাঘাট জিলা]]ৰ ব্ৰিটিছবিৰোধী স্বাধীনতা সংগ্ৰামী, যাক ব্ৰিটিছসকলে মৃত্যুদণ্ড দিছিল।<ref>{{cite news |last=Handique |first=Siddhartha |title=Veer Birochon Chutia memorial |work=Assam Times |date=18 September 2015}}</ref> *কেৰকেটুৱা চুতীয়া—[[তিতাবৰ]]ৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী, যাক ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ বাবে ১৯২২ চনত কাৰাবন্দী কৰা হৈছিল।<ref name="AssamGovJorhat">{{cite web |title=Renowned Personalities of Jorhat District |url=https://assam.gov.in |publisher=District Administration, Jorhat, Government of Assam |access-date=September 26, 2026}}</ref> *মহেশ্বৰ চুতীয়া—[[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ [[চৰাইদেউ|চাৰিং]] অঞ্চলৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী। তেওঁ ১৯৪২ চনৰ স্বাধীনতা আন্দোলন আৰু ''মৃত্যু বাহিনী''ত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ১৯৯৭ চনত অসম চৰকাৰৰ পৰা তাম্ৰপত্ৰ লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Maheshwar Chutia |url=https://cmsadmin.amritmahotsav.nic.in/district-reopsitory-detail.htm?24366= |website=Digital District Repository |publisher=Ministry of Culture, Government of India |access-date=26 September 2026}}</ref> *নগেন চুতীয়া—[[ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন]] আৰু ১৯৪২ চনৰ সৰুপথাৰ ৰে'লপথ ধ্বংসাত্মক কাৰ্যৰ সৈতে জড়িত স্বাধীনতা সংগ্ৰামী। এই ঘটনাৰ বাবে তেওঁক দহ বছৰৰ সশ্ৰম কাৰাদণ্ড বিহা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=The incident of train derailment in Sarupathar |url=https://heritageexplorer.in/itihas_details/14 |website=Heritage Explorer |access-date=26 September 2026}}</ref> *[[সুমিত্ৰা হাজৰিকা]]—বিশিষ্ট অসমীয়া নাৰীবাদী লেখিকা, সমাজকৰ্মী আৰু নাৰী শক্তি পুৰস্কাৰ (২০১৭) বিজয়ী। *ঘনকান্ত ফুকন—স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু চুতীয়া সন্মিলনৰ অন্যতম প্ৰধান প্ৰতিষ্ঠাপক।{{sfn|Baruah|2007|pp=224–225}} *চিদানন্দ শইকীয়া—স্বাধীনতা সংগ্ৰামী, শিক্ষাবিদ, লেখক আৰু [[বোকাখাত]]ৰ সাংবাদিকতাৰ পথিকৃৎ। বোকাখাত সাহিত্য সভাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু ছোভিয়েট দেশ নেহৰু বঁটাপ্ৰাপক। *[[সোণেশ্বৰ বৰা]]—স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু ৰাজনীতিবিদ; ১৯৬৭ৰ পৰা ১৯৭৮ চনৰ ভিতৰত অসম চৰকাৰৰ কৃষি আৰু সমবায় মন্ত্ৰী আছিল। তেওঁ [[অসম গ্ৰামীণ বিকাশ বেংক]] প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ লগতে অসমত ক্ষুদ্ৰ চাহ বাগিচাৰ ধাৰণাৰ পথিকৃৎ আছিল। *[[অতুল বৰা]]—২০১৬ চনৰ পৰা [[বোকাখাত বিধানসভা সমষ্টি|বোকাখাত সমষ্টি]]ৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ বিধায়ক।<ref name="CrossCurrent2024">{{cite web |title=চুতীয়া জনগোষ্ঠীঃ আত্মপ্ৰতিষ্ঠাৰ সংগ্ৰাম, জনজাতিকৰণৰ দাবী আৰু ইয়াৰ যুক্তিযুক্ততা |url=https://thecrosscurrent.in/the-chutia-community-the-struggle-for-self-establishment-the-demand-for-tribalization-and-its-rationale/ |website=The CrossCurrent |date=30 November 2024 |access-date=26 September 2026 |language=as}}</ref> *[[অজন্তা নেওগ]]—[[গোলাঘাট বিধানসভা সমষ্টি|গোলাঘাট সমষ্টি]]ৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ বিধায়ক।<ref name="CrossCurrent2024"/> *[[বিমল বৰা]]—[[টিংখং বিধানসভা সমষ্টি|টিংখং সমষ্টি]]ৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ বিধায়ক।<ref name="CrossCurrent2024"/> *শৰৎ শইকীয়া—[[মাহমৰা বিধানসভা সমষ্টি|মাহমৰা সমষ্টি]]ৰ প্ৰাক্তন বিধায়ক। *[[অমিয় কুমাৰ ভূঞা]]—[[বিহপুৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি|বিহপুৰীয়া সমষ্টি]]ৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ প্ৰাক্তন বিধায়ক।<ref name="CrossCurrent2024"/> ===সাহিত্য, ইতিহাস আৰু শিক্ষা=== *[[স্বৰ্ণলতা বৰুৱা]]—ইতিহাসবিদ, [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ প্ৰাক্তন অধ্যাপক আৰু ''Indian History Congress''ৰ প্ৰাক্তন সভাপতি। অসমৰ ইতিহাস আৰু ইয়াৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ ইতিহাস বিষয়ক গৱেষণাৰ বাবে পৰিচিত। *কোষেশ্বৰ বৰুৱা—ইতিহাসবিদ, লেখক, ছয়দুৱাৰ মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আৰু [[গহপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|গহপুৰ সমষ্টি]]ৰ প্ৰাক্তন বিধায়ক। *ধৰ্মেশ্বৰ চুতীয়া—পণ্ডিত আৰু পাণ্ডুলিপি গৱেষক। [[কামৰূপ অনুসন্ধান সমিতি]]ৰ প্ৰাক্তন সম্পাদক আৰু ''A Descriptive Catalogue of Manuscripts'' গ্ৰন্থৰ সংকলক। *ৰামচন্দ্ৰ চুতীয়া—অসমীয়া লেখক আৰু শিক্ষাবিদ। তেওঁ ২৯খন গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছে, যাৰ ভিতৰত [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ জনজাতিসমূহৰ সমাজ আৰু নৃতাত্ত্বিক অধ্যয়ন বিষয়ক আঠখন গ্ৰন্থ অন্তৰ্ভুক্ত। ২০২৫ চনৰ লুমিনাছ লুম্মেৰ দাই সাহিত্য বঁটাপ্ৰাপক।<ref>{{cite news |title=Luminous Lummer Dai Literary Award-2025 to be awarded to Ramchandra Chutia and Dr Ashok Kumar Pandey |url=https://archive.arunachaltimes.in/index.php/2025/05/18/luminous-lummer-dai-literary-award-2025-to-be-awarded-to-ramchandra-chutia-and-dr-ashok-kumar-pandey/ |work=The Arunachal Times |date=18 May 2025}}</ref> *হৰিপ্ৰসাদ নেওগ—অসমীয়া লেখক, শিক্ষাবিদ আৰু সাহিত্য সংগঠক। মৰিয়নি মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰাক্তন অধ্যক্ষ, [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ প্ৰাক্তন সাধাৰণ সম্পাদক আৰু [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ পাঠ্যপুথি সমন্বয় সমিতিৰ সম্পাদক আছিল।<ref>{{cite web |title=বৈচিত্ৰ্যময় অসম |url=https://www.sebaonline.org/textbooks/class-9/ASSAMESE%20MIL_Rapid%20Reader_BOISITRAMAI%20AXOM_Assamese_Class%20IX-X.pdf |publisher=Board of Secondary Education, Assam |language=as |page=56}}</ref> *ভ্ৰমৰ চন্দ্ৰ শইকীয়া—[[জাঁজী]]ৰ বিশিষ্ট লেখক, শিক্ষক আৰু বিংশ শতিকাৰ চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ অন্যতম প্ৰাৰম্ভিক সংগঠক। ===বিজ্ঞান, চিকিৎসা আৰু উদ্ভাৱন=== *[[জয়ন্তী চুতীয়া]]—ভাৰত চৰকাৰৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিভাগৰ এমেৰিটাছ বিজ্ঞানী আৰু বিশিষ্ট পদাৰ্থবিজ্ঞানী। *[[গুণাৰাম খনিকৰ]]—বিশ্বখ্যাত বনৌষধি বিশেষজ্ঞ। *[[নোমল চন্দ্ৰ বৰা]]—স্নায়ুৰোগ বিশেষজ্ঞ আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথম ছুপাৰ-স্পেচিয়েলিটি তৃতীয় স্তৰৰ চিকিৎসালয় GNRC-ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক। *[[উদ্ধৱ ভৰালী]]—১৪০টাতকৈ অধিক উদ্ভাৱনৰ কৃতিত্ব থকা বিশ্বখ্যাত উদ্ভাৱক। *দিব্যজ্যোতি চুতীয়া—ভূ-তথ্যবিজ্ঞানী আৰু উত্তৰ-পূব মহাকাশ প্ৰয়োগ কেন্দ্ৰ (NESAC)ৰ ভূ-তথ্যবিজ্ঞান আৰু তথ্য-প্ৰযুক্তি বিভাগৰ মুৰব্বী। ২০১৯ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় জিঅ'মেটিক্স বঁটা (প্ৰযুক্তি) লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Awards & Recognition |url=https://nesac.gov.in/about/awards/ |publisher=North Eastern Space Applications Centre |access-date=26 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Geoinformatics & IT Division |url=https://nesac.gov.in/geoinformatics-it-division-gid/ |publisher=North Eastern Space Applications Centre |access-date=26 September 2026}}</ref> *মহানন্দ চুতীয়া—কেন্দ্ৰীয় মুগা এৰি গৱেষণা আৰু প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠানৰ ৰেচম বিজ্ঞানী। মুগা পলুৰ ৰোগ আৰু ৰেচম পালন বিষয়ক গৱেষণাৰ বাবে পৰিচিত।<ref>{{cite web |title=Dr. Mahananda Chutia, M.Sc., Ph.D. |url=https://cmerti.res.in/wp-content/uploads/2021/03/Mahananda-Chutia.pdf |publisher=Central Muga Eri Research and Training Institute |access-date=26 September 2026}}</ref> ===কলা, সংস্কৃতি আৰু ক্ৰীড়া=== *[[হেমপ্ৰভা চুতীয়া]]—ডিব্ৰুগড়ৰ বিশিষ্ট তাঁতশিল্পী আৰু শিল্পী। পৰম্পৰাগত বয়নশিল্পলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে ২০২৩ চনত [[পদ্মশ্ৰী]] আৰু অসম গৌৰৱ বঁটাৰে সন্মানিত। *[[বিশ্বজিৎ বৰা]]—[[মুম্বাই]]ভিত্তিক ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক, প্ৰযোজক, লেখক আৰু সম্পাদক। *কৃষ্ণমণি চুতীয়া—''চল গৰী'' আৰু ''আম পাত লম্বা লম্ব'' আদি জনপ্ৰিয় গীতৰ বাবে পৰিচিত অসমীয়া গায়ক। *মহেন্দ্ৰ চুতীয়া—[[যোৰহাট জিলা]]ৰ বিশিষ্ট ঢুলীয়া ওজা আৰু ঢোলবাদক। ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আঞ্চলিক দূৰদৰ্শনত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰাৰ লগতে পৰম্পৰাগত ''ঢুলীয়া ওজা'' কলাৰ প্ৰচাৰৰ বাবে পৰিচিত। *[[গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ]]—অসমীয়া ফেশ্বন আৰু পোছাক পৰিকল্পনাকাৰী তথা চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক। ''[[মিছন চাইনা]]'', ''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]'' আৰু ''চিকাৰ'' আদি অসমীয়া চলচ্চিত্ৰত কৰা কামৰ বাবে পৰিচিত।<ref>{{cite web |title=Who is Garima Saikia Garg? Wife of Zubeen Garg and Acclaimed Assamese Costume Designer |url=https://www.oneindia.com/india/who-is-garima-saikia-garg-acclaimed-assamese-singer-and-wife-of-zubeen-garg-7865093.html |website=OneIndia |date=19 September 2025 |access-date=26 September 2026}}</ref> *অভিনন্দন চুতীয়া—মুষ্টিযোদ্ধা। তেওঁ ২০১১ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া আৰু ছিনিয়ৰ ৰাষ্ট্ৰীয় মুষ্টিযুদ্ধ প্ৰতিযোগিতাত অসমক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Abhinandan Chutia |url=https://indiaboxing.in/boxers/2448 |publisher=Indian Amateur Boxing Federation |access-date=26 September 2026}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *অনু চুতীয়া—ভাৰতীয় ট্ৰেক চাইক্লিষ্ট। তেওঁ ২০১৬ চনৰ ট্ৰেক এছিয়া কাপত জুনিয়ৰ মহিলাৰ দলীয় স্প্ৰিণ্টত স্বৰ্ণপদক আৰু জুনিয়ৰ মহিলাৰ স্প্ৰিণ্টত ৰূপৰ পদক লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=Indian cyclists win 6 medals on day one of Track Asia Cup 2016 |url=https://indianexpress.com/article/sports/sport-others/indian-cyclists-win-6-medals-on-day-one-of-track-asia-cup-2016-3032626/ |work=The Indian Express |date=15 September 2016}}</ref><ref>{{cite news |title=India finish second with 8 medals on final day of Track Asia Cup 2016 |url=https://indianexpress.com/article/sports/sport-others/india-finish-second-with-8-medals-on-final-day-of-track-asia-cup-2016-3034781/ |work=The Indian Express |date=17 September 2016}}</ref> *[[নয়নমণি শইকীয়া]]—ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহিলা লন বল খেলুৱৈ। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin}} * {{citation |first=S L |last=Baruah |title=A Comprehensive History of Assam |year=1986 |publisher=Munshiram Manoharlal|ref=harv}} * {{cite book |last=Khanikar |first=Surjyakanta |title=চুতীয়া জাতিৰ ইতিহাস আৰু লোক-সংস্কৃতি |trans-title=History and Folk Culture of the Chutia Community |year=1991 |language=as|ref=harv}} *{{cite journal |last=Prinsep |first=James |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1838 |volume=7 |publisher=Asiatic Society of Bengal |url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ |language=en |ref=harv }} *{{cite journal |last=Hannay |first=S.F |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en |ref=harv }} * {{cite book|last1=Saikia|first1=Yasmin|title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India|date=2004|publisher=Duke University Press|isbn=082238616X|url=https://books.google.com/books?id=WfSmsuO6QugC|language=en|access-date=4 May 2020|archive-date=1 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230201230337/https://books.google.com/books?id=WfSmsuO6QugC|url-status=live |ref=harv}} * {{cite journal|last=Bhuyan|first=Rashmi Rekha|title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora|date=2023|journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology|volume=11|issue=2|pages=532|url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |ref=harv}} * {{cite book|last=Baruah|url=https://archive.org/details/chutiaburanji/mode/2up|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|date=2007|ref=harv}} * {{Citation |last=Bhattacharjee |first=J. B. |contribution=The Kachari (Dimasa) state formation |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |pages=391–397 |publisher=Assam Publication Board |place=Guwahati |year=1992|ref=harv}} * {{Cite thesis|last=Buragohain|first=Romesh|date=1988|title=Ahom State Formation in Assam: An Inquiry into the Factors of Polity Formation in Medieval North East India|type=PhD|publisher=North-Eastern Hill University|degree=PhD|hdl=10603/61119|ref=harv}} * {{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/284925 |year=2018|ref=harv }} * {{cite journal |last1=Acharyya |first1=Prarthana |last2=Mahanta |first2=Sakuntala |year=2019 |title=Language vitality assessment of Deori: An endangered language |url= |journal=Language Documentation & Conservation |volume=13 |issue= |pages=514–544 |doi= |hdl=10125/24853 |access-date=|ref=harv}} *{{cite book |last=Gogoi |first=Jahnavi |title=Agrarian System of Medieval Assam |publisher=Concept Publishing Company |place=New Delhi |year=2002|ref=harv}} *{{cite book |last1=Borboruah |first1=Hiteswar |title=Ahomar Din |date=1997 |publisher=Assam Prakashan Parishad|pages= |isbn=|ref=harv}} * {{Citation| last = Guha| first = Amalendu| title = The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)| journal = Social Scientist| volume = 11| pages = 3–34| date = December 1983| doi = 10.2307/3516963| issue = 12| jstor = 3516963| url = http://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/handle/123456789/3259| access-date = 23 March 2021| archive-date = 6 July 2023| archive-url = https://web.archive.org/web/20230706211727/https://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/handle/20.500.12413/3259| url-status = live|ref=harv}} * {{cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Assam Administration |location=Calcutta |year=1930|ref=harv}} *{{Cite journal|last=Jacquesson|first=François|date=2008|title=Discovering Boro-Garo|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|journal=History of an Analytical and Descriptive Linguistic Category|access-date=23 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803001248/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|archive-date=3 August 2019|url-status=dead|archivedate=3 August 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190803001248/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|deadurl=yes |ref=harv}} * {{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |year=1997 |ref=harv}} * {{cite journal |last1=Jacquesson |first1=François |last2=van Breugel |first2=Seino |title=The linguistic reconstruction of the past: The case of the Boro-Garo languages |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |date=3 November 2017 |volume=40 |issue=1 |pages=90–122 |doi=10.1075/ltba.40.1.04van |ref=harv}} *{{Cite journal |last1=Kumar |first1=Vikrant |last2=Basu |first2=Debashis |last3=Reddy |first3=B Mohan |year=2004 |title=Genetic Heterogeneity in Northeastern India: Reflection of Tribe–Caste Continuum in the Genetic Structure |url= |journal=American Journal of Human Biology |volume=16 |issue=3 |pages=334–345 |doi=10.1002/ajhb.20027|s2cid=22571529|ref=harv }} *{{citation |first=Guptajit |last=Pathak |title=Assam's history and its graphics |year=2008 |publisher=Mittal Publications|ref=harv}} *{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |publisher=Gauhati University |year=2026 |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/720611 |via=Shodhganga |access-date=19 August 2026 |ref=harv }} *{{Cite book|last=Dalton|first=Edward Tuite|url=https://books.google.com/books?id=9wxWAAAAcAAJ&dq=bihiya+ahom&pg=PA77|title=Descriptive Ethnology of Bengal|date=1872|publisher=Office of the superintendent of government printing|language=en|ref=harv}} * {{cite journal|last1=Shin|first1=Jae-Eun|year=2020|title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, The Chutiyas and the Dimasas|journal=The Indian Economic and Social History Review|volume=57|issue=1|pages=49–75|doi=10.1177/0019464619894134|s2cid=213213265|ref=harv}} * {{Citation |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |place=Allahabad |year=1985| url=http://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf|ref=harv}} * {{Citation |last=Nath |first= D |contribution=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |year=2013 |title=Early States in North East India |editor-last1=Bhattarcharjee |editor-first1=J B| editor-last2=Syiemlieh |editor-first2=David R |pages = 24–49 |place=Delhi |publisher=Regency Publications| isbn=978-81-89233-86-0|ref=harv}} *{{Citation |last=Sarma |first=Benudhar |title=Maniram Dewan|publisher=Manuh Prakashan |place=Guwahati |year=1993|ref=harv}} *{{Citation|last=Hamilton|first=Francis|title=An Account of Assam|editor-last1=Bhuyan|editor-first1=Surya Kumar|publisher=The Government Of Assam|year=1940|ref=harv}} {{refend}} {{Assam}} {{অসমৰ জনগোষ্ঠী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]] b7qymz45nol2rl682j8l4frea5nklad 651930 651833 2026-11-10T08:25:02Z Ananya Taye 28065 /* পৰৱৰ্তী কাল */ 651930 wikitext text/x-wiki {{About|চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া ৰাজ্যখন|চুতীয়া ৰাজ্য}} {{short description|উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ অসমৰ এটা জনগোষ্ঠী}} {{Infobox ethnic group | group = চুতীয়া জনগোষ্ঠী | native_name = |image = [[File:Chutia Bihu group.png|none|300px]] | image_caption = পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকত চুতীয়া যুৱক-যুৱতীৰ এটা দল। | population = | popplace = প্ৰধানকৈ [[উজনি অসম]], মধ্য অসম আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ বিভিন্ন জিলা; লগতে অসমৰ নগৰাঞ্চলসমূহ | languages = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[দেউৰী ভাষা|দেউৰী-চুতীয়া ভাষা]](পৌৰাণিক ৰাজকীয়) | religions = [[হিন্দুধৰ্ম]] (বিশেষকৈ [[একশৰণ ধৰ্ম]])<ref>{{cite book |title=Comprehensive history of Assam, SL Baruah |pages=182}}</ref><ref>{{cite book |title=Comprehensive history of Assam, SL Baruah |pages=403, 406–7}}</ref>, অৰ্ধ হিন্দু | related = {{hlist|[[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]], [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]], [[সোণোৱাল কছাৰী]], অন্যান্য [[বড়ো-কছাৰী]]}} | footnotes = }} '''চুতীয়া জনগোষ্ঠী''' ([[ইংৰাজী]]: Chutia; ইংৰাজী উচ্চাৰণ: {{IPAc-en|ˈ|s|ʊ|ð|iː|j|aː}}; ''Sutia'' বুলিও লিখা হয়) ভাৰতৰ [[অসম]]ৰ এটা বড়ো-কছাৰী মূলৰ আদিম থলুৱা [[জনগোষ্ঠী]],<ref>"Most of the tribal members of the Mataks like the Morans, Barahis, Kacharis and Chutiyas, being members of the great Bodo family, had allied religious beliefs and customs."{{harvcol|Dutta|1985|p=48}}</ref> যাৰ ইতিহাস [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে নিবিড়ভাৱে জড়িত।<ref name="ReferenceA">"In the chronicles of Assam, either in the Tai-Ahom or Assamese languages, two kingdoms were important in 15th and 16th century Upper Assam. These two “peoples” were called Kachari and Chutiya in the Assamese language, and respectively Tumisa (or Timisa) and Tiora in the Tai-Ahom language."{{harvcol|Jacquesson|2008|p=29}}</ref> ৰাজধানী [[শদিয়া]]ত অৱস্থিত চুতীয়া ৰাজ্য মধ্যযুগীয় অসমৰ এটা মুখ্য ৰাজনৈতিক শক্তি আছিল। ১৫২৩–২৪ চনত [[আহোম ৰাজ্য]]ত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ পূৰ্বে ইয়াৰ ভূখণ্ড পূব আৰু উত্তৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ৰ বৃহৎ অংশ আৰু সংলগ্ন সীমান্ত অঞ্চললৈ বিস্তৃত আছিল।<ref>"[T]he Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west." {{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref><ref>{{harvcol|Gogoi|2002|pp=20–21}}</ref> ৰাজ্যখন অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ পাছত চুতীয়া জনসংখ্যাৰ কিছুমান অংশক উজনি অসমৰ আন ঠাই<ref>"(After defeating the Chutiyas, a number) of blacksmiths and other artisans were taken from Sadiya to the Ahom capital. Having settled all these matters Suhunmung returned to Charaideo where he performed the 'Rikkhan' ceremony"{{harvcol|Baruah|2007|p=178}}</ref><ref>{{harvcol|Sarma|1993|p=287) Dewanar Atla: "Suhungmung or Swarganarayan, after defeating Dhirnarayana and his minister Kasitora, received a number of Dola, Kali..Hiloi and gunpowder (Kalai-khar). Besides these, he also made a number of blacksmiths (Komar) prisoners and settled them either at Bosa (in present-day [[Jorhat district]]) or Ujjoni regions"}}</ref> আৰু মধ্য অসমলৈ<ref>"(T)he outer limit of Darrang district, in the western-most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutiyas in the early part of the sixteenth century."{{harvcol|Shin|2020|p=53}}</ref> পুনৰ্বাসিত কৰা হয়। চুতীয়াসকল [[অসমীয়া জাতি|অসমীয়া জাতিসত্তা]] গঠন কৰা মূল গোটসমূহৰ অন্যতম।<ref>{{cite book |last=Dube |first=S. C. |title=Indian Society |url=https://archive.org/details/indiansociety0000scdu |publisher=National Book Trust |location=New Delhi |year=1990 |page=[https://archive.org/details/indiansociety0000scdu/page/20 20] |isbn=81-237-1031-3 |quote=The history of the Mongoloid groups in Assam is long ... this element constitutes the bedrock of Assamese culture and society. [...] Another important cluster of Indo-Mongoloid population, includes the Chutia, Deuri, Mishing, and Moran. They now live in upper Assam. The Chutias and Morans had their own kingdoms in the past.}}</ref><ref>"Many were the people throughout Assam who considered themselves “Chutiyas”, especially in Upper Assam, but they were considered to be an Assamese 'caste' since they were (and still are) quite indistinguishable from common Assamese people; actually, they were (and still are) one of those traditional groups of Assam that came to form the Assamese people." {{harvcol|Jacquesson|2008|p=29}}</ref> ঔপনিৱেশিক যুগৰ আৰম্ভণিতে [[কলিয়াবৰ]]ৰ পূবফালৰ উজনি অসমত চুতীয়া জনগোষ্ঠী জনসংখ্যাৰ হিচাপত দ্বিতীয় বৃহত্তম গোট আছিল।<ref>"In the parts east from Kaliabor, the tribe next most numerous is called Chutiya."{{harv|Hamilton|1940|p=53}}</ref> বৰ্তমানো তেওঁলোকৰ মুখ্য বসতি উজনি অসমত; ইয়াৰ লগতে দৰং, মৰিগাওঁ,কাৰ্বি আংলং, নগাঁও, উত্তৰ গুৱাহাটী (বিশেষকৈ চাংসাৰি আৰু ৰংমহল) আৰু বৰাক উপত্যকাতো উল্লেখযোগ্য জনসংখ্যা আছে।<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=42}}</ref>{{efn|১৮৮১ চনৰ লোকপিয়লত অসমত গণনা কৰা ৬০,২৩২ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ২২.৫% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰ জিলাৰ বাহিৰত বাস কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত নগাঁৱত ৮,০৫৫, গোৱালপাৰাত ১,৯১৮, দৰঙত ১,৩৬২, কামৰূপত ১,১৬৮ আৰু কাছাৰ সমভূমিত ১,০৬৯ জন আছিল।<ref>{{cite book |last=Lyall |first=Charles |title=Report on the Census of Assam for 1881 |location=Calcutta |publisher=Government of India |year=1883 |at=Final Census Table VIII, Castes and Tribes}}</ref> ১৮৯১ চনতো একেধৰণৰ বিস্তৃতি দেখা যায়; ৮৭,৬৯১ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ১৮% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰৰ বাহিৰত আছিল—নগাঁৱত ১০,৪৬৮, দৰঙত ৩,৫৪৬, কামৰূপত ১,০৩৬ আৰু আন জিলাসমূহত ৮৪৮ জন।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=Census of India, 1891: Assam |volume=I |location=Shillong |publisher=Assam Secretariat Printing Office |year=1892 |page=270}}</ref>}} ১৮৮১-১৯২১ চনত কৰা লোক পিয়লত(census) গোৱালপাৰা জিলাতো কিছু সংখ্যক(আজিৰ‌‌ দিনত আনুমানিক ৪০-৫০‌ হাজাৰ) চুতীয়া আছিল বুলি উল্লেখ আছে যদিও আজিৰ দিনত দেখা পোৱা নাযায়। ঐতিহাসিক চুতীয়াসকল মূলতঃ [[বড়ো-কছাৰী]] গোটৰ অন্তৰ্গত আছিল<ref name=":1">(M)embers of the Mataks like the Morans, Barahis, Kacharis and Chutiyas, being members of the great Bodo family, had allied religious beliefs and customs. All of them worshipped a Primodial male deity and a Primodial female deity, and all of them were animist.{{harvcol|Dutta|1985|pp=48}}</ref> আৰু তেওঁলোকৰ মাজত কিছু শান মিশ্ৰণ থকাৰ সম্ভাৱনাও উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>"From the physical appearance of the Chutiyas, Gait opinies "they have in their frames a considerable infusion of Shan blood...." This may be possible because the Chutiyas were the next neighbours of the Shans of southeast Asia"{{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref> ২০০৬ চনৰ উজনি অসমৰ ছটা জনগোষ্ঠীৰ ওপৰত কৰা এটা নৃতাত্ত্বিক মাপবিদ্যাগত অধ্যয়নত চুতীয়া নমুনাৰ সৈতে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ সাদৃশ্য সৰ্বাধিক পোৱা যায়; তাৰ পাছত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]]।<ref name="Deori">{{cite journal |last1=Baruah |first1=Tiluttoma |last2=Mondal |first2=Sudipta |last3=Gharami |first3=Ajay Kumar |last4=Adak |first4=Dipak Kumar |title=The Tai-Phake of Assam, India—A morphometric study and population comparison with neighbouring groups |journal=Collegium Antropologicum |volume=30 |issue=3 |year=2006 |pages=579–583 |pmid=17058528 |url=https://hrcak.srce.hr/file/43439 |access-date=2026-09-13 |archivedate=2022-06-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220615224135/https://hrcak.srce.hr/file/43439 |deadurl=yes }}</ref> ২০০৪ চনৰ এটা জিনগত অধ্যয়নে চুতীয়া, আহোম আৰু ৰাজবংশীসকলক ঐতিহাসিক জনজাতি–জাতি নিৰন্তৰতাৰ মাজৰ এটা মধ্যৱৰ্তী অৱস্থানত ৰাখে।<ref>"The process of assimilation of some of the tribes in the caste hierarchy is probably reflected in the broad constellation of populations in the multidimensional plot (Fig. 3); on the one end it is the constellation of populations subscribing to the caste system, while the other end of the plot is the constellation of tribal groups. In between lie groups like the Rajbanshi, Chutiya, and Ahom, which were supposed to have undergone the process discussed above." {{harvcol|Kumar|Basu|Reddy|2004|p=339}}</ref><ref>"The Chutia, Ahom, and Rajbanshis constitute a separate and compact cluster positioned in the center of MDS plot."{{harvcol|Kumar|Basu|Reddy|2004|p=341}}</ref> চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ছোৱাত তেওঁলোকৰ মাজত সংস্কৃতকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া চলিছিল,<ref>"The frequent appearance of Vaiṣṇava brahmins in the Chutiya royal grants shows their enhanced presence in the court and rural society." {{harvcol|Shin|2020|p=55}}</ref><ref>{{harv|Dutta|1985|p=29}}</ref> আৰু ষোড়শ শতিকাৰ পাছত [[একশৰণ ধৰ্ম]]ৰ প্ৰভাৱত অধিক সাংস্কৃতিক পৰিৱৰ্তন ঘটে।<ref>"(A)fter the sixteenth century with the advent of the neo-Vaiṣṇava movement of Śankaradeva which brought about a profound change in the cultural and historical consciousness of the local population, including the Chutiyas." {{harvcol|Shin|2020|p=55}}</ref> তেওঁলোকে ওচৰ-চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে, বিশেষকৈ আহোমসকলৰ সৈতে, আত্মসাৎ আৰু আন্তঃবিবাহৰ প্ৰক্ৰিয়াতো অংশ লয়।<ref>"While the Ahom has a subdivision called 'Chutia', the Chutia have a section known as 'Ahom'." {{harvcol|Kumar|Basu|Reddy|2004|p=337}}</ref> ভাৰত চৰকাৰে চুতীয়া জনগোষ্ঠীক অন্যান্য পিছপৰা শ্ৰেণী (OBC) হিচাপে স্বীকৃতি দিছে।<ref>{{Cite web |url=http://www.ncbc.nic.in/user_panel/GazetteResolution.aspx?Value=mPICjsL1aLvrfca7yFSI/925Go7SY9937UQ98B5lbFdbKCi85fJtx2wivIdOyNDx |title=Central List of OBCs |date=9 January 2015 |website=National Commission for Backward Classes |access-date=23 June 2021 |archive-date=26 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226204126/http://www.ncbc.nic.in/user_panel/GazetteResolution.aspx?Value=mPICjsL1aLvrfca7yFSI%2f925Go7SY9937UQ98B5lbFdbKCi85fJtx2wivIdOyNDx |url-status=dead }}</ref> জনগোষ্ঠীটোক [[অনুসূচিত জনজাতি]]ৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ দাবী বহুদিনীয়া; অসম চৰকাৰে এই অন্তৰ্ভুক্তিৰ বাবে ভাৰত চৰকাৰলৈ আনুষ্ঠানিক পৰামৰ্শ প্ৰেৰণ কৰিছে।<ref>{{cite web |title=Inclusion of Ethnic Communities in the Scheduled Tribes List |url=https://www.pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=2150795 |website=Press Information Bureau |publisher=Ministry of Tribal Affairs, Government of India |date=31 July 2025 |quote=The recommendation for inclusion of Chutiya, Koch-Rajbongshi, Matak, Moran, Tai-Ahom and Tea Tribe communities has been received from the State Government of Assam. |access-date=8 September 2026 }}</ref><ref>{{cite web |title=Tripartite meetings with various communities from Assam held today |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1488513 |website=Press Information Bureau |publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India |date=24 April 2017 |quote=The Six Communities namely Koch Rajbongshi, Moran, Motok, Tai Ahom, Chutia and Adivasi (Tea Tribes) have been demanding Scheduled Tribe status to these Communities. }}</ref> ==নাম== ''চুতীয়া'' নামটোৰ উৎপত্তিৰ কথা বিতংভাৱে জনা‌‌ নাযায়। [[আহোম ভাষা]]ৰ [[বুৰঞ্জী]]সমূহত চুতীয়া সকলক 𑜄𑜢𑜰𑜫 𑜍𑜠 (Tiora) বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |date=1920 |url=https://ia801408.us.archive.org/2/items/in.ernet.dli.2015.463794/2015.463794.Ahom-assamese-english-Dictionary.pdf |page=90–91 |language=en |access-date=2026-09-26}}</ref> আনহাতে অসমীয়া ভাষাৰ বুৰঞ্জীসমূহত ''চুতীয়া'' নাম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="ReferenceA"/> ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষভাগত পদ্মেশ্বৰ নাওবৈচা ফুকনে তেওঁৰ "অসম বুৰঞ্জী"ৰ "অসম দেশত চুটীয়া কুলৰ উৎপত্তি" শিতানত উল্লেখ কৰিছিল যে চুতীয়া সকলক পূৰ্বে ''"চুতীয়া-কছাৰী"'' বুলি কোৱা হৈছিল আৰু তেওঁলোকৰ মূল কুল ''"কছাৰী"'' আছিল।<ref>"পদ্মেশ্বৰ নাওবৈচা ফুকনে "অসম বুৰঞ্জী"ৰ "অসম দেশত চুটীয়া কুলৰ উৎপত্তি" শিতানতো লিখিছে— “চুটীয়াক পূৰ্বে চুটীয়া-কছাৰি বুলিছিল, চুটীয়াৰ আচল কুল কছাৰি”"{{harvcol|Baruah|2007|p=62}}</ref> ১৮৪৮ চনত বৃটিছ গৱেষক এছ. এফ. হেনেই (S. F. Hannay)-য়ে ''চুতীয়া'' নামটোৰ সৈতে ''[[ক্ষত্ৰিয়]]'' শব্দৰ সম্ভাৱ্য ব্যুৎপত্তিগত সম্পৰ্কৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁ দেউৰী চুতীয়াসকলৰ বিষয়ে আলোচনা কৰি চুতীয়াসকলৰ মাজত প্ৰচলিত প্ৰাচীন কামৰূপৰ ক্ষত্ৰিয় বংশৰ বংশধৰ হোৱাৰ পৰম্পৰাৰ কথা লিপিবদ্ধ কৰে। লগতে বৰ্মী আৰু শান ভাষাত ‘ৰ’ৰ সলনি ‘য়’ ধ্বনি ব্যৱহাৰৰ কথা উল্লেখ কৰি ''Chootyah'' নামটোক ''Xshattrya'' বা ''Chuttryah'' ৰূপৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |title=Notes on Ancient Temples and Other Remains in the Vicinity of Suddyah, Upper Assam |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |volume=17 |issue=1 |page=468 |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c7/Journal_of_the_Asiatic_Society_of_Bengal._June_1848_%28IA_s1id11854090%29.pdf}}</ref> ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনে (২০২০) চুতীয়া ৰাজবংশৰ তাম্ৰপত্ৰ আৰু বংশাৱলী বিশ্লেষণ কৰি তেওঁলোকৰ [[অসুৰ|অসুৰ-বংশীয়]] পৰিচয় আৰু [[ক্ষত্ৰিয়]] মৰ্যাদাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ব্ৰাহ্মণ্য বৈধতা প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰক্ৰিয়া আলোচনা কৰিছে। তেওঁৰ মতে, বৈষ্ণৱ ব্ৰাহ্মণসকলে স্থানীয় শাসকগোষ্ঠীৰ বংশাৱলী নিৰ্মাণ আৰু তেওঁলোকক ব্ৰাহ্মণ্য সামাজিক ব্যৱস্থাৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।{{sfn|Shin|2020|pp=55, 71–72}} ==ইতিহাস== ===প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস=== চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ লিপিবদ্ধ ইতিহাস পূব [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]] আৰু বিশেষকৈ [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত; পৰৱৰ্তীকালত এই অঞ্চলেই [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ ৰাজনৈতিক কেন্দ্ৰ হয়। প্ৰত্ন-মাপবিদ্যাগত প্ৰমাণে দেখুৱায় যে আদি-মধ্যযুগতেই শদিয়া অঞ্চলত ইটা নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা আছিল। ২০২৪ চনৰ এটা অধ্যয়নত প্ৰতিমাগড় আৰু পদুম পুখুৰীৰ ইটাসমূহক সাধাৰণভাৱে সপ্তমৰ পৰা দশম খ্ৰীষ্টীয় শতিকাৰ ভিতৰত ধৰা এটা একে প্ৰযুক্তিগত স্তৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Saikia2024">{{cite journal |last1=Saikia |first1=Raktim Ranjan |last2=Taye |first2=Chaitra Dhar |last3=Amin |first3=Nurul |last4=Konwar |first4=Sorat |last5=Panzeri |first5=Laura |last6=Galli |first6=Anna |title=Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History |journal=Applied Sciences |volume=14 |issue=14 |year=2024 |page=6271 |doi=10.3390/app14146271 |doi-access=free}}</ref> এই প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণসমূহ বৰ্তমানলৈকে লিপিবদ্ধ চুতীয়া শাসকসকলৰ সময়ৰ পূৰ্বৰ। ই শদিয়া অঞ্চলত প্ৰাচীন কালৰ পৰাই এক বিকশিত ইটা নিৰ্মাণ-পৰম্পৰাৰ উপস্থিতি সূচায় যদিও ইয়াৰ সৈতে পৰৱৰ্তী চুতীয়া ৰাজনৈতিক শক্তিৰ প্ৰত্যক্ষ সম্পৰ্ক এতিয়াও নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাই। বৃহত্তৰ অঞ্চলটোৱে ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত বৰ্ণিত পবিত্ৰ ভূগোলতো গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান অধিকাৰ কৰিছিল। শদিয়াৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|তাম্ৰেশ্বৰী]]ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|দিক্কৰবাসিনী]] [[কামৰূপ]]ৰ এটা ধাৰণাৰ পূব সীমা হিচাপে দেখা যায়। জে-ইউন শ্বিনে লক্ষ্য কৰিছে যে গ্ৰন্থখনত বৰ্তমানৰ গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ ললিতকান্তৰ পৰা পূবলৈ দিক্কৰবাসিনীলৈ বিস্তৃত দেশখনক ললিতকান্তৰ পৰা পশ্চিমলৈ কৰতোয়া নদী লৈ বিস্তৃত অঞ্চলৰ বিপৰীতে দেখুওৱা হৈছে। প্ৰথম অঞ্চলটো ''[[কিৰাত]]''সকলৰ দেশ বুলি দেখুওৱা হৈছে—যাক সাধাৰণতে মধ্য আৰু উজনি ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বিস্তৃত তিব্বতী-বাৰ্মী ভাষী জনসমষ্টিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়—আনহাতে পশ্চিমৰ অঞ্চলটোক ব্ৰাহ্মণ, ঋষি আৰু ''বৰ্ণ'' ব্যৱস্থাৰ লোকৰ ব্ৰাহ্মণ্য স্থায়ী সমাজ হিচাপে উপস্থাপন কৰা হৈছে। শ্বিনৰ মতে এই বৈপৰীত্যই স্থায়ী কৃষি আৰু ব্ৰাহ্মণ্য বসতিৰ অসম বিস্তাৰ প্ৰতিফলিত কৰে, যদিও দুয়ো অঞ্চলেই কামৰূপৰ পবিত্ৰ ভূগোলৰ অংশ আছিল।<ref name="Shin2018Kamarupa">{{cite book |last=Shin |first=Jae-Eun |chapter=Region Formed and Imagined: Reconsidering Temporal, Spatial and Social Context of Kāmarūpa |editor1-last=Dzüvichü |editor1-first=Lipokmar |editor2-last=Baruah |editor2-first=Manjeet |title=Modern Practices in North East India: History, Culture, Representation |publisher=Routledge |location=London and New York |year=2018 |pages=39–40}}</ref>{{sfn|Dutta|1985|pp=29–31}} ===চুতীয়া ৰাজ্য=== {{Main|চুতীয়া ৰাজ্য}} এই পূবাঞ্চলীয় পৰিৱেশত চুতীয়া ৰাজনৈতিক শক্তিৰ বিকাশ ঘটে, যদিও ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস অল্পলিপিবদ্ধ। চতুৰ্দশ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধৰ পৰা শিলালিপি আৰু তাম্ৰশাসনৰ প্ৰমাণ অধিক স্পষ্ট হৈ উঠে; এই সময়ৰ তাম্ৰশাসনসমূহত পৰৱৰ্তী কালৰ [[শদিয়া]]ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা ''সধয়াপুৰ'' বা ''স্বধয়াপুৰ''ক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা ৰজাসকলৰ উল্লেখ পোৱা যায়।{{sfn|Shin|2020|pp=52–53}} ৰাজ্যখন শদিয়া আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন উত্তৰ-পূব অসম তথা বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অঞ্চলসমূহক কেন্দ্ৰ কৰি বিকশিত হৈছিল। মুখ্য ভূখণ্ড বৰ্তমানৰ [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[মাজুলী]]<ref name="Bhuyan"/> আৰু [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]] জিলাকে ধৰি,<ref>"N.N Acharyya, are of the opinion that the Chutiya kingdom extended up to Viswanath in the present Darrang district of Assam." {{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref><ref>{{harvcol|Nath|2013|p=27}}</ref><ref>"If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers extended as far as the outer limit of Darrang district, to the westernmost extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutiyas in the early part of the sixteenth century." {{harvcol|Shin|2020|pp=52–53}}</ref> বৰ্তমানৰ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ কিছু অংশও সামৰি লৈছিল।<ref>"..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west"{{harvcol|Dutta|1985|p=28}}</ref><ref name="Bhuyan">"About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century, the area was brought under the control of the Ahoms and before that the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas."{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ সমভূমি আৰু পাহাৰৰ পাদদেশীয় অঞ্চলসমূহো ৰাজ্যখনৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{harvcol|Shin|2020|p=57}} "The ruins of two forts in Lohit district of&nbsp;Arunachal Pradesh is said to be the remains of Bhīṣmaka's city, viz. Bhismaknagar (sk. Bhīṣmakanagara): one ruin about 16 miles northwest of Sadiya at the foot of the hills&nbsp;between the rivers Dikrang and Dibang is known as the fort of Bhīṣmaka, and the other&nbsp;about 24 miles north of Sadiya between the gorges of those two rivers is believed to be the&nbsp;fort of Śiśupāla. Based on an inscribed brick with the name of Śrīśrī-Lakṣmīnārāyaṇa,&nbsp;discovered from the ruins of the forts in Bhismaknagar, it is assumed that Chutiya king&nbsp;Lakṣmīnārāyaṇa of the early fifteenth century had his capital in the area. The&nbsp;paleographical analysis of the inscription supports this dating."</ref><ref>"In the main, however, their territory was confined to the river valleys of the Suvansiri, Brahmaputra, Lohit, and the Dihing and hardly extended to the hills at its zenith."{{harvcol|Nath|2013|p=27}}</ref> ইতিহাসবিদ নিত্যানন্দ গগৈৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত অঞ্চল বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল, [[ইটানগৰ]] অঞ্চলসহ লৈকে, বিস্তৃত আছিল আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত ইয়াৰ পশ্চিম সীমা [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি|বিশ্বনাথ]]ৰ ওচৰৰ বৰগাং নদীলৈকে আছিল। এই পুনৰ্নিৰ্মাণৰ সমৰ্থনত তেওঁ [[শদিয়া]], বুৰৈ দুৰ্গ আৰু বৰগাং আৰু ডিকাই নদীৰ সংগমস্থলীৰ ওচৰৰ নক্সাপৰ্বতত পোৱা শিলৰ চিহ্ন সমূহৰ উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2|quote=During the days of his successors, this kingdom[Chutia], at times, included besides the regions as mentioned above, also a part of the hilly province of present Arunachal Pradesh inclusive of Itānagar, its present capital, and its adjacent territories in the Brahmaputra valley as far west as to the river Bargāng near Biswanath in the Sonitpur District. Similar marks on stones found in the old archaeological ruins in Sadiyā, on the bank of the Buroi river and in the Naxāpāhār at the confluence of the Bargāng and the Dikai rivers inside Arunachal Pradesh, support this belief.}}</ref> গগৈয়ে চতুৰ্দশ আৰু পঞ্চদশ শতিকাৰ চুতীয়া ৰজাসকলৰ শিলালিপি আৰু তাম্ৰশাসনৰ ভিত্তিত কয় যে শদিয়া বা সধয়াপুৰক কেন্দ্ৰ কৰি থকা এই ৰাজবংশই [[উজনি অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভূমি সামৰি লোৱা এখন "বিস্তৃত দেশ"ত শাসন কৰিছিল।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=21–22 |url=https://www.scribd.com/document/628543688/241008-2|quote=Moreover, the inscriptions like the Dhenukhanā Copper Plate of Satyanārāyan of Śaka 1314 (1392 A.D.), the Barmutiyā Bil Copper Plate of the prince Dharmanārāyan a son of Satyanarayan of Śaka 1314, the Ghilāmorā Copper Plate of Laksminārāyan of Śaka 1323 (1401 A.D.), the Chepākhowā Copper Plate of Śaka 1350 (1428 A.D.) and the Pāyā-tāmreswari Temple Inscription of Mukta (Yuva) Dharmanārāyan of Śaka 1364 (1442 A.D.), also confirm that this line of kings had their capital at Sadiyā or Sadhayāpur and they ruled once an extensive country comprising a part of Upper Assam and Arunachal Pradesh, at least in the last part of the 14th century and the first part of the 15th century A.D.}}</ref> নেই ইলিয়াছে ১৮৭৬ চনত উদ্ধৃত কৰা এখন পুৰণি অসমীয়া বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণ অনুসৰি, চুকাফাৰ আগমনৰ পূৰ্বে অঞ্চলটোৰ চুতীয়া শাসকসকলে [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু বৰাহী মুখীয়াল সমূহৰ ওপৰত সাৰ্বভৌম কৰ্তৃত্ব চলাইছিল।<ref>{{cite book |last=Acharyya |first=N. N. |title=The History of Medieval Assam |year=1966 |page=232}}</ref><ref>{{cite book |last=Burhagohain |first=R. C. |chapter=A Note on the Morans, the Borahis and the Chutiyas |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |edition=2nd |year=2003 |publisher=Publication Board Assam |location=Guwahati |page=61}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত ই মধ্যযুগীয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ অন্যতম মুখ্য ৰাজনৈতিক শক্তিলৈ বিকশিত হয়; অমলেন্দু গুহই পঞ্চদশ শতিকালৈ চুতীয়াসকলক উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক গঠনসমূহৰ ভিতৰত “সৰ্বাধিক বিকশিত” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>"The period from 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutia, the Tai-ahom, the Koch, the Dimasa, the Tripuri, the Meithei, the Khasi and the Pamar- all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century....The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutias." {{harvcol|Guha|1983|p=5}}</ref> এছ. কে. দত্তৰ মতেও ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত চুতীয়াসকল আটাইতকৈ উন্নত আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এক সু-বিকশিত সভ্যতা আছিল।<ref>"Indeed it appears that of all the tribes of the Brahmaputra valley, the Chutiyas were the most advanced and had a well-developed civilization." {{harvcol|Dutta|1985|p=29}}</ref> ইতিহাসবিদ ইয়াছমিন শইকীয়াৰ মতে, ত্ৰয়োদশ শতিকাত চুতীয়াসকল উজনি লৌহিত্য উপত্যকাৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী জনগোষ্ঠী আছিল আৰু সেই সময়তে তেওঁলোকৰ নিজা ৰজা আৰু শদিয়াত ৰাজধানী আছিল।<ref>{{harvcol|Saikia|1997|p=188}}: "In the thirteenth century, the Chutias were by far the most powerful group in the upper Lauhitya valley having a king and a capital city at Sadiya."</ref> ৰাজ্যখনৰ কৌশলগত অৱস্থানে শাসকসকলক অসম, [[তিব্বত]] আৰু দক্ষিণ [[চীন]]ৰ মাজৰ পূবমুখী বাণিজ্য আৰু জন-চলাচল নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈও সক্ষম কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Saikia|2004|p=8}}</ref> [[File:Archival photo of Eastern Gate of Bhismaknagar.jpg|thumb|350px|চুতীয়া ৰাজ্যৰ ভীষ্মকনগৰ দুৰ্গৰ পূব প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ধ্বংসাৱশেষ।]] শিলালিপিৰ পৰা জনা প্ৰাৰম্ভিক শাসকসকলৰ ভিতৰত নন্দিন—নন্দী বা নন্দীশ্বৰ বুলিও পাঠ কৰা হয়—অন্যতম। ''ধেনুখনা'' তাম্ৰশাসনত তেওঁক ''সধয়াপুৰ''ৰ অধিপতি বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। তেওঁৰ নামৰ আগৰ ক্ষতিগ্ৰস্ত বংশাৱলী অংশত নন্দীশ্বৰক এজন পূৰ্বৱৰ্তী শাসকৰ কন্যা (''tanayā'')ৰ যোগেদি জন্ম হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে; কিন্তু সেই শাসকৰ নাম শিলালিপিৰ বাচি থকা অংশত এতিয়া পঢ়িব নোৱাৰি।{{efn|ধেনুখনা ফলকৰ সংশ্লিষ্ট অংশ খণ্ডিত আৰু বহু অক্ষৰ নোহোৱা। ''চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী''ত প্ৰকাশিত লিপ্যন্তৰত নন্দীশ্বৰৰ উল্লেখৰ আগতে পূৰ্বৱৰ্তী শাসকৰ কন্যাৰ উল্লেখ ৰক্ষিত আছে।<ref>{{cite book |editor-last1=Barua |editor-first1=Swarnalata |editor-last2=Nath |editor-first2=Damburudhar |title=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী |trans-title=History of the Chutia Community |year=2007 |language=as |at=Appendix A, Dhenukhana copper-plate inscription |url=https://archive.org/details/chutiaburanji}}</ref> মহেশ্বৰ নেওগৰ সংস্কৰণে সধয়াপুৰৰ শাসক নন্দী (নন্দীশ্বৰ/নন্দিসৰ)ক শিলালিপিত নাম অপাঠ্য হৈ পৰা পূৰ্বৱৰ্তী ৰজাৰ কন্যাৰ পুত্ৰ বুলি চিনাক্ত কৰে আৰু সত্যনাৰায়ণক নন্দীশ্বৰৰ পুত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰে।<ref>{{cite book |editor-last=Neog |editor-first=Maheswar |title=Prachya-Sasanavali |edition=3rd |publisher=Publication Board, Assam |location=Guwahati |year=2008 |orig-year=1974 |page=187}}</ref>}} নন্দীশ্বৰৰ পত্নীৰ নাম দৈৱকী; তেওঁলোকৰ পুত্ৰ ''সত্যনাৰায়ণ''ক “দেৱতাৰ শত্ৰু”ৰ বংশ অৰ্থাৎ ''সুৰৰিপু-বংশ''ৰ বুলি দেখুওৱা হৈছে, যাক নেওগে [[অসুৰ]] বংশ বুলি ব্যাখ্যা কৰিছিল।{{sfn|Shin|2020|pp=53–54}} সত্যনাৰায়ণৰ মাতৃকুলীয় সম্পৰ্কক দিয়া বিশেষ গুৰুত্বক চুতীয়া ৰাজবংশটো মাতৃসূত্ৰীয় আছিল, অথবা অন্ততঃ সম্পূৰ্ণভাৱে পিতৃসূত্ৰীয় নাছিল, তাৰ সম্ভাৱ্য প্ৰমাণ বুলি ধৰা হৈছে।{{sfn|Shin|2020|p=54}} একে শিলালিপিসমূহে বুজায় যে সেই সময়লৈ দেশজ শাসকসকলে বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ মাজেৰে হিন্দুকৰণ গ্ৰহণ কৰিছিল; তেওঁলোকৰ শিলালিপিত বাসুদেৱৰ আহ্বান আছে আৰু ৰাজদৰবাৰৰ ব্ৰাহ্মণসকলে সংস্কৃতীয় বংশাৱলী আৰু ৰাজকীয় বৈধতা নিৰ্মাণত সহায় কৰিছিল।<ref>"Given these Puranic traditions, the rulers of Sadiya, with help of Vaiṣṇava brahmins, seem to have sought legitimacy by projecting themselves as the descendants of Kṛṣṇa. Their worship of Kṛṣṇa was evident in the invocation of Vāsudeva (the son of Vasudeva, namely Kṛṣṇa) at the beginning of the Dhenukhana inscription. This attempt, however, had its own limitations due to their autochthonous background." {{Harvcol|Shin|2020|p=53}}</ref> চুতীয়া যুগৰ ভূদৃশ্যৰ সৈতে জড়িত প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ পূব [[অসম]] আৰু বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]জুৰি বিস্তৃত। ইয়াৰ ভিতৰত [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]], [[ভীষ্মকনগৰ]], [[মালিনী থান]], [[গোম্চি]], [[ইটা দুৰ্গ]], [[নক্সাপৰ্বত]], [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ]], [[ৰামঘাট–তাৰাছো ধ্বংসাৱশেষ|বুঢ়ৈ দুৰ্গ]], [[মৈৰামৰা দৌল]] আৰু শদিয়া–লোহিত–দিবাং অঞ্চলৰ অসংখ্য সুৰক্ষিত ধ্বংসাৱশেষ, মন্দিৰৰ অৱশেষ, মাটিৰ দুৰ্গ আৰু ইটাৰে নিৰ্মিত পুখুৰী অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |title=Archaeology |url=https://research.arunachal.gov.in/?page_id=178 |publisher=Department of Cultural Affairs, Government of Arunachal Pradesh |access-date=24 August 2026}}</ref>{{sfn|Shin|2020|pp=52–57}}{{efn|আন অৱশেষৰ ভিতৰত বুঢ়া-বুঢ়ী থান, বৰনগৰ (শদিয়া), প্ৰতিমাগড় আৰু তেজু আৰু হাতিডুবাৰ মাটিৰ দুৰ্গ আছে। শদিয়াৰ চৌপাশে [[পদুম পুখুৰী, শদিয়া|পদুম পুখুৰী]], বৰপুখুৰী আৰু সাত পুখুৰীকে ধৰি বহু প্ৰাচীন পুখুৰীৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=Tinsukia – Archaeological Sites |url=https://ignca.gov.in/online-digital-resources/archaeological-sites/assam/tinsukia/ |publisher=Indira Gandhi National Centre for the Arts |access-date=24 August 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Newly Discovered Archaeological Sites 2015/2016 |url=https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/newly-discovered-archaeological-sites-20152016 |publisher=Directorate of Archaeology, Government of Assam |access-date=24 August 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260824025924/https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/newly-discovered-archaeological-sites-20152016 |archivedate=24 August 2026 |deadurl=yes}}</ref> বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৰয়িং–ইথিলি অঞ্চলত পাৰ ইটাৰে গঠিত ইটা পুখুৰী, ইটাৰে নিৰ্মিত পদুম পুখুৰী (ৰয়িং) আৰু কানিয়িং নাট, লগতে ওচৰৰ কাম্পোনা পুখুৰী আৰু দেৱনাথ গাঁৱৰ এটা প্ৰাচীন ইটাৰে বাঁধানো কুঁৱা আছে।<ref>{{cite web |title=Tourism |url=https://roing.nic.in/tourism/ |publisher=District Administration, Lower Dibang Valley, Government of Arunachal Pradesh |access-date=24 August 2026}}</ref> লোহিত জিলা গেজেটিয়াৰত লোহিত আৰু দিবাঙৰ মাজত অসংখ্য পুখুৰীৰ কথাও লিপিবদ্ধ আছে; কিছুমান প্ৰায় ছয় একৰ পৰ্যন্ত ডাঙৰ, ইটাৰে বাঁধানো পাৰ আৰু ''ঘাট''যুক্ত, আৰু পদুম পুখুৰীত ভীষ্মকনগৰ-ধৰণৰ ইটাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |title=Lohit District Gazetteer |publisher=Government of Arunachal Pradesh |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/lohit.pdf}}</ref> এই সকলো অৱশেষৰ প্ৰথম নিৰ্মাণ চুতীয়া শাসকসকলৰ অধীনতেই হৈছিল বুলি নিশ্চিতভাৱে ক'ব নোৱাৰি; তথাপি বহুতো অৱশেষ চুতীয়া যুগৰ, সেই সময়ত ব্যৱহৃত, অথবা চুতীয়া-যুগীয় শদিয়াৰ বৃহত্তৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক ভূদৃশ্যৰ অংশ আছিল।}} প্ৰত্যক্ষ শিলালিপিগত সংযোগৰ ভিতৰত তাম্ৰেশ্বৰীত ১৪৪২ চনৰ চুতীয়া শাসক ''শ্ৰী শ্ৰীমত মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ''ৰ শিলালিপি, ৰুকমিণীনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা ''শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মীনাৰায়ণ'' নামাঙ্কিত ইটা, আৰু ভীষ্মকনগৰ আৰু পদুম পুখুৰীত পোৱা ''শ্ৰী শ্ৰী প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ'' নাম উল্লেখযোগ্য।<ref>{{harvcol|Neog|1977|pp=85–86}}</ref><ref>"The ruins of two forts in Lohit district of Arunachal Pradesh are said to be the remains of Bhīṣmaka’s city, viz. Bhismaknagar (sk. Bhīṣmakanagara): one ruin about 16 miles northwest of Sadiya at the foot of the hills between the rivers Dikrang and Dibang is known as the fort of Bhīṣmaka, and the other about 24 miles north of Sadiya between the gorges of those two rivers is believed to be the fort of Śiśupāla. Based on an inscribed brick with the name of Śrīśrī-Lakṣmīnārāyaṇa, discovered from the ruins of the forts in Bhismaknagar, it is assumed that Chutiya king Lakṣmīnārāyaṇa of the early fifteenth century had his capital in the area. The paleographical analysis of the inscription supports this dating."{{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> [[চুহুংমুং]]ৰ ৰাজত্বকালত ১৫২৩–২৪ চনত [[আহোম ৰাজ্য|আহোমসকলে]] চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰে। দখলৰ সময়লৈ যথেষ্ট হিন্দুকৰণ ঘটিছিল যদিও বৰ্ণব্যৱস্থা কিমান দূৰ প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল সেই বিষয়ে গৱেষকৰ মতভেদ আছে—এটা বৰ্ণনাই ইয়াক সীমিত অৱস্থাত থকা বুলি কয়, আন এটিয়ে ইয়াক প্ৰচলিত হোৱা বুলি উল্লেখ কৰে।<ref>"However, the caste system (in the Chutia kingdom) was in its marginal form"{{harvcol|Buragohain|1988|p=70}}</ref><ref>"(At the time of annexation by the Ahoms) caste system had become prevalent in (the Chutiya) society." {{harvcol|Gogoi|2002|p=21}}</ref> প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু শিলালিপিগত প্ৰমাণে শাসকসকলক বৃহত্তৰ শদিয়া প্ৰত্ন-সমষ্টিৰ সৈতে সংযোগ কৰে আৰু ৰজাসকলৰ ৰাজধানী এই অঞ্চলতেই আছিল বুলি সূচায়।<ref>{{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> ===পৰৱৰ্তী কাল=== {{See also|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} ৰাজ্য দখলৰ পাছত পূৰ্বৰ ৰাজধানী অঞ্চল ''সধয়াপুৰ''ক ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই''ৰ অধীনত আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। সংগঠিত বিদ্ৰোহৰ সম্ভাৱনা কমাবলৈ চুতীয়া সম্ভ্ৰান্তসকলক ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অংশলৈ ছটিয়াই দিয়া হয়,<ref>"Suhunmung scattered the Chutiya nobles in different parts of the kingdom, so as to prevent an organised rebellion from them" {{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> আৰু কাৰিকৰ তথা জনসাধাৰণৰ আন অংশকো উজনি অসমৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ স্থানান্তৰ কৰি পুনৰ্বাসিত কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|p=178}}</ref> ''দৰং ৰাজবংশাৱলী''য়েও উল্লেখ কৰে যে বিজয়ৰ পাছত পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যসকলে পলাই [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিৰি]] আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিচিমি]] সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল।{{efn|বুৰঞ্জীখনত আছে: "Tar putra-bhai jot hokole polail / Miri Mishmit pakhi pranak rakhila" (“তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু ভায়েকসকল সকলোৱে পলাই মিৰি-মিছমিৰ মাজত আশ্ৰয় লৈ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিলে”)।<ref>{{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hem Chandra |title=Darrang Raj Vamsavali |publisher=Government of Assam |year=1917 |at=vv. 364–371}}</ref>}} চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ উল্লেখ কেৱল আহোম–চুতীয়া সংঘাতৰ বিৱৰণতে সীমাবদ্ধ নহয়; পৰৱৰ্তী সময়ত বাৰ ভূঞা, কছাৰী ৰাজ্য আৰু গৌড়ৰ সৈতে আহোমসকলৰ ৰাজনৈতিক সংঘাত আৰু কূটনৈতিক সম্পৰ্কৰ বুৰঞ্জী-বিৱৰণসমূহতো এই ঘটনাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''ত মধ্য অসমৰ ৰৌতা–তেমনিৰ পৰা উত্তৰ পাৰলৈ পুনৰ্বাসিত [[বাৰ ভূঞা]]সকলৰ<ref name="Rowta">Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p. 27-28, "বাৰ ভুঞা:- আৰু পূৰ্বে দিহীঙ্গিয়া ৰজা দেৱে ৰটাটেমনি মাৰি বাৰভূঞাক উত্তৰ কোলত পাতিলেনি। ভূঞাৰ নাম উতৈ ১,তমাই ১, ৰাই ১, সঁকাই ১, কৌষিক ১, উজিৰ ১, লস্কৰ ১, চোমদাৰ ১, সনাতন ১, কেহো ১, ৰামভট ১, ভকতভূঞা ১। এই বাৰটা মুখ্য ভূঞা। তাৰে চাৰিটাকৈ সৰু মূৰিয়া ভূঞা দুকুড়ি আঠোটা। ৰটা ভাঙি আনি লাচাম কলিতা ভূঞাৰ ঘৰ নি স্বৰ্গদেৱে বাঁহবাড়িত পাতি এক ভায়েকক সোণাৰি নৈত পাতিলে, এক ভায়েকক পৰ্বতত পাতিলে, এক ভায়েকক খঙ্গিয়া বুলিছিল। এই ঘৰে তিনি ঘৰ হ'ল।" </ref> অন্তৰ্গত উতৈ আৰু তমাইয়ে আহোম ৰজাৰ কৰ্তৃত্বক প্ৰত্যাহ্বান জনাই "সৰ্বকালে আমাৰ ৰাজ্য, চুটিয়াক মাৰি বৰ লাই পালে। শুক্ল হস্তীত যি বহে তাৰে ৰাজ্য, আহোমে ক'ত পালে?" বুলি কোৱাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Assam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Government of Assam |year=1945 |page=12|quote="সেই সয়ম উতৈ তমাই দুই ভূঞায়ে হস্তিত চূণ ঘহি কান্ধত চলি, বোলে, -"সৰ্বকালে আমাৰ ৰাজ্য, চুটিয়াক মাৰি বৰ লাই পালে। শুক্ল হস্তীত যি বহে তাৰে ৰাজ্য, আহোমে ক'ত পালে?" এই গৰ্ব্ব শুনি স্বৰ্গদেৱে বোলে-"মোক নাকুৰি নাখামে দিছে কালে পাইছো।" ভূঞা হঁত কোন মানুহ, শুকুলা হস্তিত উঠি যে আমাক অৱগৰ্ব্ব কৰে?" এই বুলি স্বৰ্গদেৱে বৰসন্দিকৈ ডেকাৰজা, দিহিঙ্গীয়া গলমণি পাত্ৰ, চনবন ভঙ্গীয়া হুহামৰা এই তিনি প্ৰধান কাঁড়ী, ৩ বোলে-"আমি ভূঞাহঁতক মাৰি ধৰি আনি দিম; স্বৰ্গদেৱৰ লোণ চাউল খাবৰ কি কাৰণ?" পাচে স্বৰ্গদেৱে বঁটাবাহন দি লোকজন সহিতে পঠাই দিলে। সিবোৰো গৈ কঢ়ামুখৰ দীৰ্ঘ পুখুৰীৰ কোষত ৰʼলগৈ। সেই সময়ত কাৰেকুছীয়া বাসুদেৱ তপসী লস্কৰে বোলে-"আহোমৰ লগত যুদ্ধ কৰিব নোৱাৰি। পোৱালি-খোৱা আহোম, পেটৰ পোৱালিকো চিৰি মাৰে।" এই বুলি ঘোঁৰা ৫টা, ৰূপ ২ চৰু সহিতে মালবৈয়া লস্কৰ পঠাই দিলে, বোলে-"আমি স্বৰ্গদেৱৰ শৰ্ণীয়া হʼলো, আমাক যিৰূপে ক্ৰোদ্ধ এৰিব, তাকে কৰিব।" পাচে ডেকাৰজা প্ৰমুখ্যে গলমণি পাত্ৰে বোলে-"ভাল, আমি মহাৰাজ স্বৰ্গদেৱৰ চৰণত বুজাই সাঞ্চি-পাতি ৰাখিম। তহঁতৰ ভাই-ভতিজা আমাৰ লগত পঠাই দে, খাটনীয়াৰৰূপে স্বৰ্গদেৱৰ চৰণত সেৱা কৰি থাকক গৈ, তেবেসে আমি উলটি যাব পাৰোঁ।" এই কথাত থাকি লালোয়া, উতাবৰ, কহিক, চোমদাৰ, উজীৰ, তমাই, চপা, সোণাবৰ, ভেদাই, এই সকল ভূঞাৰ ভাই-ভতিজাক লগত লৈ সন্দিকৈ প্ৰমুখ্যে ডেকাৰজায়ে খাটনীয়াৰৰূপে ভেঁটাই দিলে। স্বৰ্গদেউ বোলে-"শুকুলা হাতীৰ যে তমাই উঠিছে, সেই হাতী মোলৈ কিয় নানিলিহঁক?" পাচে ভূঞাৰ পুত্ৰ চপা সোণাবৰে বোলে-"হাতীৰ পোৰোগ হৈছিল, সেই কথাতেহে হাতীৰ সকলো গাৱে চূণ ঘহিছিল। শুক্লা হস্তীক স্বৰ্গদেউ নাপায়, আমি বন্দীহঁতে ক'ত পাম?" স্বৰ্গদেউ বোলে-"বন্দীহঁতে টেপাই কৰিব পাই নেকি?" এই বুলি উতৈ তমাই ২ ভূঞাক জুমুধি দেওঘৰৰ কোষত কাটিলে। তাৰ দুই পুতেক খাটনীয়াৰৰ লগতে ৰাখিলে। তাৰেপৰা ভূঞা বোৰ বশ হৈ থাকিল।"}}</ref> আনহাতে, ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত [[কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ সৈতে হোৱা সীমা-বিবাদৰ সময়ত এজন আহোম বিষয়াই কছাৰী ৰজাক সতৰ্ক কৰি "চুতীয়া ৰাজা সৱংশে সহিতে তল গৈছে" বুলি চুতীয়া ৰাজবংশৰ পতনৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰাৰ বৰ্ণনা পোৱা যায়।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Satsari Asam Buranji |publisher=Publication Department, Gauhati University |year=1964 |page=62}}</ref> তদুপৰি, একেখন ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''ত [[গৌড় ৰাজ্য]]ৰ ৰজাৰ সৈতে কূটনৈতিক সম্পৰ্ক স্থাপনৰ উদ্দেশ্যে হোৱা বাৰ্তালাপত আহোম পক্ষই চুতীয়া ৰজা অৰ্থাৎ "ছোট হেন্দুৱানৰ ৰাজা"ক পৰাস্ত কৰি [[কৰতোৱা নদী]]ত খাণ্ডা পখালাৰ দাবী কৰাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Assam Buranji |year=1945 |pages=23–24}}</ref> "ছোট হেন্দুৱানৰ ৰজা"ৰ চুতীয়া ৰজা হিচাপে পৰিচয় একেখন মূল পাণ্ডুলিপিৰ পৰা সংগৃহীত আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত প্ৰকাশিত বিৱৰণতো পোৱা যায়।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Deodhai Asam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies |year=1932 |page=171}}</ref> এই বুৰঞ্জী-বিৱৰণসমূহত চুতীয়া ৰাজ্যৰ বিজয়ক আহোম ৰাজশক্তিৰ সামৰিক প্ৰতিপত্তি আৰু ৰাজনৈতিক কৰ্তৃত্ব প্ৰতিষ্ঠাৰ উদাহৰণ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। তথাপি বিজয়ৰ পাছত আহোম কৰ্তৃত্বই বাৰে বাৰে চুতীয়া প্ৰতিবাদৰ সন্মুখীন হয়। ১৫২৭, ১৫২৯, ১৫৪২, ১৫৫০–৫৩, ১৫৬৫ আৰু ১৫৭২ চনত উল্লেখযোগ্য বিদ্ৰোহৰ তথ্য পোৱা যায়।{{efn|১৫২৭ চনত শদিয়াৰ বিদ্ৰোহত দিহিঙীয়া গোহাঁই নিহত হয়। ১৫২৯ চনৰ বৃহত্তৰ বিদ্ৰোহত চন্দনগিৰি, দইথাং, মৰাণকাও আৰু দিবাং-লোহিত নদীৰ কাষত যুদ্ধ হয়, যাক শেষত চুহুংমুঙে দমন কৰে। ১৫৪২ চনত বিদ্ৰোহীসকলে দিচাঙৰ ওচৰত আহোম বিষয়া Sheng Hanan-ক হত্যা কৰে। ১৫৫০ চনত কংসপাত্ৰই শদিয়াত নিজকে ৰজা ঘোষণা কৰে আৰু একাংশ বিদ্ৰোহী আহোম কোঁৱৰৰ সহায়ত ১৫৫৩ চনত মৃত্যু হোৱা পৰ্যন্ত প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখে। ১৫৬৫ চনত চুতীয়া বাহিনীয়ে নামৰূপ আৰু খেৰামত আক্ৰমণ কৰে। ১৫৭২ চনত শদিয়াত এজন ''সেনাপতি''ৰ নেতৃত্বত হোৱা বিদ্ৰোহ নেতাসকল বন্দী হোৱাৰ সৈতে শেষ হয়।{{sfn|Barua|1930|pp=60–64, 79, 89, 92}}{{sfn|Baruah|2007|pp=179–186}}}} বৰ্তমানৰ লক্ষীমপুৰৰ [[ঘিলামৰা]]ৰ স্থানীয় লোকবিশ্বাসই অঞ্চলটোক ঘিলা নামৰ এজন চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতাৰ সৈতে জড়িত কৰে; কোৱা হয় যে [[চুখামফা]]ৰ (১৫৫২–১৬০৩) ৰাজত্বকালত আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক তাত হত্যা কৰিছিল।{{efn|স্থানীয় ব্যুৎপত্তিগত পৰম্পৰা অনুসৰি ঘিলাক এখন পথাৰত হত্যা কৰা হৈছিল; সেই পথাৰ পিছলৈ ''ঘিলামৰা'', অৰ্থাৎ “ঘিলা মৰা ঠাই”, নামে জনাজাত হয়।<ref>Kalita, Jitaram, ''Dhakuakhana Mahkumar Thair Naamor Itibriti aru Anyanyo Prabandha'', p. 25.</ref>}} [[নৰনাৰায়ণ]]ৰ আহোম ৰাজ্য আক্ৰমণৰ সময়ত এজন পলাতক কোঁৱৰৰ সৈতে থকা চুতীয়া সম্ভ্ৰান্তসকলে কোচ ৰজাৰ ওচৰলৈ গৈ নিজৰ পূৰ্বৰ ৰাজ্য হেৰুওৱাৰ কথা কৈ তাৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ আবেদন জনাইছিল।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Dambarudhar |chapter=The Mataks and their Revolt against the State in 18th Century Assam: Searching for Ethno-Religious Roots |editor1-last=Ray |editor1-first=Jayanta Kumar |editor2-last=Roy |editor2-first=Arpita Basu |title=Political Roles of Religious Communities in India |publisher=Institute for Security and Development Policy |year=2008 |pages=120, 123}}</ref> ''দৰং ৰাজবংশাৱলী'' অনুসৰি নৰনাৰায়ণে তেওঁলোকৰ আবেদনত সহানুভূতিশীল হৈ আশ্বাস দিয়ে আৰু বাহবাৰী (বৰ্তমানৰ চতিয়া) নামৰ গাঁৱত বসতিৰ ব্যৱস্থা কৰে।{{efn|বৰুৱাৰ মতে কোচ আক্ৰমণৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু পলাতক চুতীয়া কোঁৱৰসকলৰ অৱস্থাই পুনৰ চুতীয়া প্ৰতিৰোধক উৎসাহিত কৰি থাকিব পাৰে।{{harvcol|Baruah|2007|pp=185–186}}}} মাজুলীত হোৱা আহোম–কোচ বন্দোবস্তৰ চৰ্তত বন্দী এজন চুতীয়া কোঁৱৰক আন উপহাৰৰ সৈতে কোচ দৰবাৰলৈ পঠিয়াব লাগিছিল বুলিও উল্লেখ আছে।{{sfn|Barua|1930|p=89}}{{sfn|Baruah|2007|p=186}} উত্তৰ পাৰত প্ৰতিৰোধ চলি থাকে; ১৬৬৫ চনত চুতীয়াসকলে মিৰি আৰু ডফলাৰ সৈতে আহোম অভিযানৰ বিৰুদ্ধে যোগ দিয়ে। ১৬৭৩ চনত বৰ্তমানৰ [[ধেমাজি জিলা]]ৰ ৰূপা আৰু ডিমৌ মিৰি গাঁৱৰ পৰা কৰস্বৰূপ নাও কঢ়িয়াই নিয়াক লৈ পুনৰ সংঘাত হয়।{{efn|প্ৰথমে চুতীয়াসকলে নাও ঘূৰাই দিয়াৰ ৰাজকীয় দাবী নাকচ কৰি প্ৰতিৰোধৰ বাবে সমবেত হয়। আহোম বাহিনী সংগঠিত হোৱাৰ পাছত চুতীয়া বৰুৱাই আত্মসমৰ্পণ কৰে; কিছুমান যোদ্ধাক বন্দী কৰা হয় আৰু বাকী চুতীয়াসকলক কৰস্বৰূপে নাও যোগান ধৰিবলৈ বাধ্য কৰা হয়।{{sfn|Baruah|2007|pp=224–230}}}}<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |year=1906 |page=[https://archive.org/details/historyofassam00gait/page/173 173]}}</ref> এই বিদ্ৰোহসমূহৰ সমান্তৰালভাৱে চুতীয়াসকল ক্ৰমাৎ আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয় আৰু ভৌগোলিকভাৱে সিঁচৰিত হৈ পৰে। চুতীয়া পৰিয়ালসমূহ আহোম ''[[পাইক প্ৰথা|খেল]]'', প্ৰশাসন আৰু সেনাবাহিনীত প্ৰৱেশ কৰে। পূৰ্বৰ ৰাজবংশৰ সদস্যসকলেও আহোম ৰাজসেৱা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে; উদাহৰণস্বৰূপে, যদু নামৰ এজন চুতীয়া কোঁৱৰক বুৰঞ্জীত মোগল বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে আহোম পক্ষত যুদ্ধ কৰা বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="BaruaNath2007-226">{{harvcol|Baruah|2007|p=226}}</ref><ref>{{harvcol|Barua|1930|p=103}}</ref> [[মণিৰাম দেৱান]]ে লিখিছে যে বিজয়ৰ পাছত চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক কমাৰ আনি বচা (দয়াং) আৰু উজনি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰায়। তাত দা, কটাৰী, তৰোৱাল, বন্দুক আৰু কামান নিৰ্মাণৰ বাবে কমাৰশাল স্থাপন কৰা হয়; তেওঁৰ ৰাজত্বকালত এই কমাৰ প্ৰতিষ্ঠানত প্ৰায় ৩,০০০ লোক আছিল বুলি কোৱা হৈছে।<ref>Sharma, Benudhar, ''Maniram Dewan'', p. 287: "After defeating the Chutia king and his minister Kasitora, Suhungmung or Dihingia Swarganarayan, apart from Dola, Kali,..., Cannons and Gunpowder, brought a great number of Blacksmiths as prisoners. These were settled at Bosha and the Ujoni regions; and smithies were set up where they were asked to build knives, daggers, swords, guns, and cannons. Saikias and Hazarikas were recruited among them to look after their work. It was only during this period that the work and trade of the blacksmith guild started in the kingdom. During the time of Dihingia raja, there were three thousand Blacksmiths."</ref> চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰজাক পৰাজিত কৰাৰ পাছত চুতীয়া পৰিয়াল কিছুমানক বৰ্তমানৰ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ নতুনকৈ গঢ়ি উঠা চাৰিং অঞ্চলত থাকিব দিছিল; ৰাজনাও চলাবলৈ সংগঠিত এই লোকসকল ''চাৰিঙীয়া নাওবৈচা'' নামে জনাজাত হয়। পাছলৈ এই প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা ''শেনচোৱা'', ''টাংগুনধৰা'' আৰু ''বছোৱালধৰা'' আদি নতুন শ্ৰেণীৰ উদ্ভৱ হয়।<ref>{{harvcol|Borboruah|1997|pp=593–594}}</ref> [[File:Tschutiya Kumar region in Grimm and Mahlmann map, 1840.jpg|thumb|200px|১৮৪০ চনৰ অসমৰ মানচিত্ৰত [[দৰং জিলা|দৰঙ]]ৰ ''Tschutiya Kumar'' আৰু ''Pakariguri'' অঞ্চল।]] [[দৰং জিলা|দৰঙ]]তো উল্লেখযোগ্য চুতীয়া জনবসতি গঢ়ি উঠে। ৰাজপৰিয়ালৰ অৱশিষ্ট অংশক দৰঙৰ পাকৰিগুৰিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref>Phukan, Kasinath Tamuli,"Assam Buranji", p.20</ref><ref>"Suhunmung then deported the Chutiya nobles and the prince Sadhaknarayan to his kingdom and established the later at Darrang with grants of land and labourers."{{harvcol|Gogoi|2002|p=21}}</ref><ref>"The descendants of the Chutia royals are still living in a place called Geruwapara in Rowta Mouza of Darrang district."{{harvcol|Baruah|2007|p=139}}</ref> ''চুতীয়া কুঁৱৰ'' অঞ্চল বৰ্তমানৰ ৰৌতা–পাকৰিগুৰি বা দলগাঁও এলেকাৰ সৈতে জড়িত। পাছলৈ ৱেডে দৰঙৰ পাকৰিগুৰিৰ ওচৰত ''Soontiagown'' নামৰ এখন পৰগণাৰ উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=234–235}}</ref><ref>{{cite book |last=Wade |first=John Peter |editor-last=Sharma |editor-first=Benudhar |title=An Account of Assam |publisher=R. Sarmah |location=Assam |year=1927 |at="A Geographical Sketch of Assam", pp. 11–12}}</ref> [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ সময়ত ধৰ্ম নাৰায়ণৰ অধীনত চুতীয়া দেশৰ প্ৰায় ৩,০০০ লোকক [[মঙলদৈ]] অঞ্চললৈ স্থানান্তৰ কৰি ''পাইক'' হিচাপে সংগঠিত কৰা হৈছিল; পাছলৈ ৱেডে এই ''চুতীয়া''সকলক তিনিজন ''হাজৰিকা''ৰ অধীনত থকা বুলি লিপিবদ্ধ কৰে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/dli.ernet.104191 |edition=2nd |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |year=1926 |page=[https://archive.org/details/dli.ernet.104191/page/68 68]}}</ref><ref>{{cite book |last=Wade |first=John Peter |editor-last=Sharma |editor-first=Benudhar |title=An Account of Assam |publisher=R. Sarmah |location=Assam |year=1927 |pages=224–225}}</ref>{{efn|দৰঙৰ সৈতে এই সংযোগ আহোম যুগৰ শেষলৈকে আছিল। ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত দৰঙৰ দুজন ৰজাই ''চুতীয়া-কোঁৱৰ'' গোটৰ ২,০০০ সৈনিক লৈ জাগী-চকীলৈ অহাৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |title=Tungkhungia Buranji: Or, A History of Assam, 1681–1826 A.D. |translator-last=Bhuyan |translator-first=Suryya Kumar |publisher=Oxford University Press |location=London |year=1933 |page=289}}</ref>}} ১৯১১ চনত ছিডনী এণ্ডলে মঙলদৈ মহকুমাত উল্লেখযোগ্য সংখ্যক চুতীয়া লোক বাস কৰা বুলি লিপিবদ্ধ কৰে। তেওঁ লগতে উল্লেখ কৰে যে চুতীয়াসকলৰ ৰাজনৈতিক শক্তি সম্পূৰ্ণৰূপে ভাঙি পেলাবলৈ আহোমসকলে চুতীয়া লোকক অসম আৰু উত্তৰ-পূব বংগৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিস্তাৰিত কৰি দিছিল; মঙলদৈ মহকুমাৰ এটা উল্লেখযোগ্য অংশ তেতিয়াও ''চুতীয়া দেশ'' বা ''কৌপাতি'' নামে জনাজাত আছিল।<ref>{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacháris |publisher=Macmillan and Co. |location=London |year=1911 |pages=90–91 |url=https://www.gutenberg.org/files/50008/50008-h/50008-h.htm}}</ref> চুতীয়া গোটসমূহ দৰঙৰ পশ্চিমলৈও বিস্তৃত হৈছিল। ''বুৰুক চুতীয়া''ৰ এটা গোট নামনি অসমত [[বৰফুকন]]ৰ অধীনত আছিল আৰু উজনি অসমৰ ৰাজৰক্ষী ''চাওদাং'' সকলৰ সদৃশ কৰ্তব্য পালন কৰিছিল। তেওঁলোকৰ মূল বসতি [[তেজপুৰ]] আৰু [[গুৱাহাটী]]ৰ আশে-পাশে আছিল; [[শিৱসাগৰ]] আৰু [[যোৰহাট]]ৰ সৰু গোটবোৰ ''বুৰুক চেতিয়া'' নামে জনাজাত আছিল।{{sfn|Borboruah|1997|p=579}} বৰ্তমানৰ [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]]ৰ ৰহা অঞ্চলতো চুতীয়াৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত পঞ্চৰজীয়া অঞ্চলৰ (ৰহা) দলৈ বা গোষ্ঠী-প্ৰধান ৰামনাথক “জাতিত চুতীয়া” বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=S. K. |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Bombay |year=1933 |page=191 |quote=Ramnath who was a doloi or clan-chief in the territories of the Panchrajias. He was a Chutia by caste.}}</ref> [[ৰহা]] অঞ্চলত চুতীয়া বসতিৰ আন এটা উল্লেখ মিকিৰ অঞ্চলৰ সৈতে জড়িত। নিত্যনন্দ গগৈৰ মতে, [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ই মিকিৰ অঞ্চলত এসংখ্যক যোগী আৰু চুতীয়া পৰিয়াল বসতি কৰাইছিল। গগৈয়ে এই অঞ্চলটোক বৰ্তমান নগাঁৱৰ প্ৰায় ২০ কিলোমিটাৰ পশ্চিমে অৱস্থিত মিকিৰ গাঁৱৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে।<ref>Nityananda Gogoi, ''Historical Geography of Medieval Assam'', Ph.D. thesis, Gauhati University, 1994, p. 276.</ref> শিলালিপিগত তথ্যয়ো এই ভৌগোলিক বিস্তাৰ নিশ্চিত কৰে। অষ্টাদশ আৰু ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ তাম্ৰশাসনত [[দেৰগাঁও]]ৰ শিৱ মন্দিৰ (১৭৩৪), [[মাজুলী]]ৰ বেঙেনাআটি সত্ৰ (১৭৭৭), [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি|বিশ্বনাথ]]ৰ বিশ্বনাথ মন্দিৰ (১৭৭৪) আৰু [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]]ৰ [[বৰদোৱা থান|বৰদোৱা সত্ৰ]] (১৮০৫)ৰ সৈতে জড়িত দানপত্ৰত ব্যক্তিক স্পষ্টকৈ ''চুতীয়া'' বুলি অভিহিত কৰা হৈছে। ১৮০৫ চনৰ [[হয়গ্ৰীৱ মাধৱ মন্দিৰ]]ৰ এটা দানপত্ৰৰ সীমা-বৰ্ণনাত [[হাজো]]ৰ ওচৰত ''চুতীয়া-গাঁও''ৰ উল্লেখো আছে।<ref>{{cite book |editor-last=Neog |editor-first=Maheswar |title=Prachya-Sasanavali |publisher=Assam Prakashan Parishad |location=Gauhati |year=1974 |language=as |pages=21–22, 65–67, 85, 126, 139–141}}</ref> চুতীয়াসকলৰ পশ্চিমমুখী বিস্তাৰৰ লগে লগে কিছুমান অঞ্চলত আন সামাজিক শ্ৰেণীৰ মাজত অন্তৰ্ভুক্তিৰ প্ৰক্ৰিয়াও চলিছিল। [[কামৰূপ জিলা|কামৰূপত]] সামাজিকভাৱে ঊৰ্ধ্বগামী চুতীয়াসকল [[কলিতা জনগোষ্ঠী|কলিতা]] জাতিৰ মাজত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ কথা নৃতত্ত্ববিদ অড্ৰী কেণ্টলিয়ে উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Cantlie |first=Audrey |title=The Assamese: Religion, Caste and Sect in an Indian Village |publisher=Curzon Press |location=London |year=1984 |page=239 |isbn=9780700701490 |quote=In Kamrup I am told that mobile Chutiyas also pass into the Kalita caste.}}</ref> সময়ৰ লগে লগে পুনৰ্বাসন, আন্তঃবিবাহ, ধৰ্মীয় সম্পৰ্ক আৰু ওচৰ-চুবুৰীয়া সামাজিক গোটসমূহৰ মাজত আত্মসাৎ হোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়াই বৃহত্তৰ চুতীয়া জনসমষ্টিৰ পৰিচয়ৰ ৰূপান্তৰত ভূমিকা লয়। আহোমসকলৰ সৈতে আন্তঃবিবাহৰ ফলত ''আহোম-চুতীয়া'' পৰিচয় গঢ় লৈ উঠে; এনে এটা বংশৰ লাঙি পানিচিয়া ৰাজসেৱাত কৃতিত্ব দেখুৱাই প্ৰথম [[বৰফুকন]] হয়।{{sfn|Dutta|1985|p=30}} আন কিছুমান গোট ''হিন্দু চুতীয়া'' নামে জনাজাত হয়,<ref name="ReferenceB">"A section of Chutias who came identified as Hindu-Chutiyas was Aryanised at a very early period"{{harvcol|Dutta|1985|pp=29–30}}</ref> আৰু মায়ামৰা সত্ৰৰ ওচৰত থকা চুতীয়াসকলে সত্ৰখনৰ [[একশৰণ ধৰ্ম]]ৰ ৰূপত দীক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="ReferenceD">"Those Chutias, who were not Hinduised and lived in the neighbourhood of the Mayamara Satra, accepted initiation from its Mahanta"{{harvcol|Dutta|1985|pp=29–31}}</ref> এই প্ৰক্ৰিয়াসমূহে পৰৱৰ্তীকালে চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ ভিতৰত গঢ় লৈ উঠা ঐতিহাসিক বিভাগসমূহত অৰিহণা যোগায়; একে সময়তে আহোম ৰাজ্যৰ ভিতৰত ৰাজনৈতিক প্ৰতিৰোধ আৰু আত্মসাৎ দুয়োটাই চলি থাকে। ===মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ কাল=== অষ্টাদশ শতিকালৈ চুতীয়াসকল ৰাজনৈতিকভাৱে মায়ামৰা আন্দোলন আৰু আহোম ৰাজপক্ষীয় ব্যৱস্থাৰ মাজত বিভক্ত হৈ পৰিছিল। বহু-জাতিগত মায়ামৰা বা মটক সমাজৰ মুখ্য উপাদানসমূহৰ ভিতৰত চুতীয়াসকল আছিল [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]]সকলৰ পাছতে দ্বিতীয় বৃহৎ গোট।{{sfn|Dutta|1985|pp=12, 27}} আনহাতে চুতীয়াৰ আন অংশ আহোম ''পাইক'' আৰু সামৰিক সংগঠনৰ ভিতৰত থাকি বিদ্ৰোহীসকলৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিছিল। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ আৰম্ভণিতে আহোম ৰজাই এজন ''চুতীয়া হাজৰিকা''ক বিদ্ৰোহীসকলক বন্দী কৰিবলৈ আদেশ দিয়ে; মোৱামৰীয়াসকলে তেওঁক বন্দী কৰি হত্যা কৰে।<ref>{{harvcol|Barua|1930|p=294}}</ref> আন এজন চুতীয়া ৰাজপক্ষীয় আছিল বুৰুক-চুতীয়া গোটৰ ''মই বৰুৱা''; [[লক্ষ্মী সিংহ]]ই মোৱামৰীয়াৰ বিৰুদ্ধে পঠোৱা বিষয়াসকলৰ ভিতৰত তেওঁ আছিল আৰু ৫,০০০ সৈন্যৰ এটা বাহিনীৰ নেতৃত্ব দিয়া হৈছিল।<ref name="BaruaNath2007-226"/> তাৰ কিছু পাছত বেজবৰা ১,০০০ ভিৰুৱাল চুতীয়া ''কাঁড়ী''সহ এটা বাহিনী লৈ বিদ্ৰোহীৰ বিৰুদ্ধে পঠোৱা হয়, যদিও এই বাহিনীও পৰাজিত হয়।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji: Or, A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=London |year=1933 |page=62}}</ref> বিদ্ৰোহৰ পৰৱৰ্তী পৰ্যায়তো চুতীয়াসকল দুয়ো পক্ষতে দেখা যায়।{{efn|''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত ''চুতীয়া-কোঁৱৰ'' গোটৰ ২,০০০ সৈন্য ৰাজপক্ষীয় বাহিনীত যোগ দি জাগী-চকীত উপস্থিত হোৱাৰ উল্লেখ আছে; যদিও গোটটোৰ নামটোৱে প্ৰত্যেক সৈনিকৰ জাতিগত পৰিচয় নিশ্চিত নকৰে। ১৮০৫ চনত বেংমৰাৰ বিৰুদ্ধে শেষ ৰাজকীয় অভিযানত পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ বাহিনীত পৃথক মৰাণ ''কাঁড়ী'' বাহিনীৰ লগতে চুতীয়া ''কাঁড়ী''ৰ এটা বাহিনীও আছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji: Or, A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=London |year=1933 |pages=289, 312}}</ref>}} পূব অসমত ''বুৰুক চুতীয়া'' খেলৰ মায়ামৰা নেতা [[সৰ্বানন্দ সিংহ]],{{efn|সৰ্বানন্দক চুতীয়াৰ বুৰুক শাখাৰ লোক বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{sfn|Dutta|1985|p=31}} সমসাময়িক ব্ৰিটিছ তথ্যতো একে চিনাক্তকৰণ দেখা যায়: ১৮৩৮ চনত S. O. Hannay-এ তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু উত্তৰাধিকাৰী মতিবৰক “Boorook Sooteah” বুলি বৰ্ণনা কৰি কৈছিল যে তেওঁৰ পিতৃ আৰু পিতামহ শদিয়াৰ পৰা আহিছিল।<ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. O. |title=A Short Account of the Moa Morah Sect, and of the Country at Present Occupied by the Bor Senaputtee |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |volume=7 |issue=80 |year=1838 |page=677}}</ref>}} অৱশেষত বেংমৰাত নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ১৮০৫ চনৰ বন্দোবস্তৰ পাছত স্বায়ত্তশাসিত [[মটক ৰাজ্য]]ৰ ''বৰসেনাপতি'' হিচাপে স্বীকৃতি পায়। নাথ (২০০৮)-এ সৰ্বানন্দৰ চুতীয়া পৰিচয়ৰ দাবীক আহোমৰ হাতত ৰাজ্য হেৰুওৱাৰ পাছত হোৱা আগৰ চুতীয়া প্ৰতিৰোধৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Dambarudhar |chapter=The Mataks and their Revolt against the State in 18th Century Assam: Searching for Ethno-Religious Roots |editor1-last=Ray |editor1-first=Jayanta Kumar |editor2-last=Roy |editor2-first=Arpita Basu |title=Political Roles of Religious Communities in India |publisher=Institute for Security and Development Policy |location=Stockholm |year=2008 |page=120 |url=https://www.isdp.eu/wp-content/uploads/publications/2008_ray-roy_political-roles-of-religious-communities-in-india.pdf|quote=The assertion of the Chutiya identity on the part of Sarbananda Singha can thus be seen as having a link with the Chutiya revolt after they had lost their state to the Ahoms. That this is not altogether baseless can be presumed from the fact that immediately after assumption of his power and establishment of an identity as a Chutiya, the Morans, who in fact created the revolt, became sidelined, and concentrated within the jungles far away from the capital at Tinsukia.}}</ref> ===মানৰ আক্ৰমণ=== মানৰ আক্ৰমণে বৃহৎ চুতীয়া জনবসতিযুক্ত অঞ্চলসমূহত গভীৰ বিপৰ্যয় সৃষ্টি কৰে। প্ৰায় ১৮২৩ চনত মান বাহিনীয়ে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] পাৰ হৈ উত্তৰ লক্ষীমপুৰ দখল কৰে। পৰৱৰ্তী ঔপনিৱেশিক বিৱৰণত আহোম যুগৰ শেষৰ অস্থিৰতা আৰু মান অধিকাৰৰ পাছত বৃহত্তৰ লক্ষীমপুৰ জিলাক প্ৰায় জনশূন্য আৰু চূড়ান্ত দুৰ্দশাগ্ৰস্ত বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়।<ref>{{cite book |last=Osik |first=N. N. |title=A Brief History of Arunachal Pradesh: From Earliest Times to 1823 A.D. |publisher=Omsons Publications |location=New Delhi |year=1996 |page=55}}</ref><ref>{{cite book |title=Imperial Gazetteer of India |volume=16 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |year=1908 |pages=120–122 |chapter=Lakhimpur District}}</ref> আহোম প্ৰশাসনৰ অধীনত কৰ্মৰত চুতীয়াসকলেও আক্ৰমণকাৰীৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধত অংশ লয়। প্ৰথম আক্ৰমণৰ সময়ত চুতীয়া ঘৰফলীয়া পৰিয়ালৰ ''লাপি দাধৰা বৰা''ক আন বিষয়াসকলৰ সৈতে মানৰ বিৰুদ্ধে পঠোৱা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Barua|1930|p=380}}</ref> [[লক্ষীমপুৰ জিলা|উত্তৰ লক্ষীমপুৰ]]ৰ আন এজন চুতীয়া সেনানায়ক হাও সাগৰ বৰাই নিজৰ অনুসাৰীসকলক লৈ মানৰ বিৰুদ্ধে বাহিনী গঠন কৰে; অধিকাৰৰ শেষ পৰ্যায়ত তেওঁৰ বাহিনী মানক বহিষ্কাৰ কৰাৰ শেষ সংগঠিত প্ৰচেষ্টাসমূহৰ অন্যতম আছিল।{{efn|বৰুৱা (২০০৭)-এ তেওঁক ''হাও বৰা'' বুলি উল্লেখ কৰি এটা পৰম্পৰা লিপিবদ্ধ কৰিছে যে বৃদ্ধ সেনানায়কজনে নিজে বাহিনী গঠন কৰি মান সেনাপতি চেক ফুকনৰ সৈতে যুদ্ধ কৰে আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ পিপাকক হত্যা কৰে; হাও বৰাৰ পুত্ৰ নাখ বৰাইও তেওঁৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। বৰুৱাই আৰু উল্লেখ কৰে যে হাও বৰাৰ বংশধৰসকল বৰ্তমানো লক্ষীমপুৰ জিলাৰ মৰনৈ-বেবেজীয়া অঞ্চলত বাস কৰে।{{sfn|Baruah|2007|p=226}} আন ইতিহাসত একেজন উত্তৰ লক্ষীমপুৰৰ সেনানায়কক ''হাও সাগৰ বৰা'' বুলি কোৱা হৈছে।}} চুতীয়া বংশোদ্ভূত লাঙি ডেকা বৰাকো মানৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰা ব্যক্তি হিচাপে স্মৰণ কৰা হয়; তেওঁক মানদেশৰ দিশে লৈ যোৱা হৈছিল যদিও পলাই পুনৰ ঘূৰি আহে।{{efn|বৰুৱা (২০০৭)-এ ইয়াক পৰম্পৰা হিচাপে লিপিবদ্ধ কৰি তেওঁৰ বংশধৰসকল বৰ্তমানো লক্ষীমপুৰৰ কেকুৰি-বেবেজীয়া অঞ্চলত থকা বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Baruah|2007|p=226}}<ref>"The Langi Deka family was of Chutia origin."{{harvcol|Borboruah|1997|p=589}}</ref>}} হাও বৰাৰ পিছে পিছে মান বাহিনী [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] পাৰ হৈ উত্তৰ লক্ষীমপুৰ দখল কৰে। সমসাময়িক আৰু পৰৱৰ্তী বিৱৰণে অঞ্চলটোত ব্যাপক হিংসা আৰু ধ্বংসৰ “আতংকৰ ৰাজত্ব”ৰ কথা বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Osik |first=N. N. |title=A Brief History of Arunachal Pradesh: From Earliest Times to 1823 A.D. |publisher=Omsons Publications |location=New Delhi |year=1996 |page=55}}</ref> [[চন্দ্ৰকান্ত সিংহ]]ৰ অধীনত [[বৰবৰুৱা]] হোৱা পাতাল চুতীয়াইও{{efn|''আহোম বুৰঞ্জী''ত পাতালক ''পাতাল চুতীয়া'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে,<ref>{{harvcol|Barua|1930|p=383}}</ref> আনহাতে ঊনবিংশ শতিকাত কাশীনাথ তামুলি ফুকনে লিখা ''অসম বুৰঞ্জী''ত তেওঁক ''খেৰেমিয়াল কছাৰী'' বুলি কোৱা হৈছে। অৱশ্যে এনে নামকৰণ সদায় একে নাছিল; ঊনবিংশ শতিকাৰ ''নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী''ত উদাহৰণস্বৰূপে চুতীয়াসকলক ''চুতীয়া-কছাৰী'' বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে। নামৰূপ আৰু খেৰাম অঞ্চলত চুতীয়া বসতিও লিপিবদ্ধ আছে,<ref>{{harvcol|Barua|1930|p=89}}</ref> যিয়ে এই ভিন্ন নামৰ ব্যাখ্যা দিব পাৰে।}} নতুন মান আগ্ৰাসনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰস্তুতিত অংশ লয় আৰু ১৮২১ চনত মানসকলৰ হাতত নিহত হয়। ===ব্ৰিটিছ যুগ=== ব্ৰিটিছ শাসনকালতো চুতীয়াসকলক পৃথক আৰু ব্যাপকভাৱে বিস্তৃত জনসমষ্টি হিচাপে গণনা কৰা হৈছিল। সৰ্বাধিক জনসংখ্যা [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]] আৰু [[লক্ষীমপুৰ জিলা|লক্ষীমপুৰ]]ত থাকিলেও [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]] আৰু [[দৰং জিলা|দৰং]]তো উল্লেখযোগ্য জনসংখ্যা আছিল; [[কামৰূপ জিলা|কামৰূপ]], [[গোৱালপাৰা জিলা|গোৱালপাৰা]], [[বৰাক উপত্যকা|কাছাৰ সমভূমি]] আৰু নাগা হিলছত সৰু গোটো আছিল।{{efn|১৮৮১ চনৰ লোকপিয়লত অসমত গণনা কৰা ৬০,২৩২ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ২২.৫% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰৰ বাহিৰত আছিল—নগাঁৱত ৮,০৫৫, গোৱালপাৰাত ১,৯১৮, দৰঙত ১,৩৬২, কামৰূপত ১,১৬৮ আৰু কাছাৰ সমভূমিত ১,০৬৯ জন।<ref>{{cite book |last=Lyall |first=Charles |title=Report on the Census of Assam for 1881 |location=Calcutta |publisher=Government of India |year=1883 |at=Final Census Table VIII, Castes and Tribes}}</ref> ১৮৯১ চনত ৮৭,৬৯১ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ১৮% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰৰ বাহিৰত বাস কৰিছিল; নগাঁৱত ১০,৪৬৮, দৰঙত ৩,৫৪৬, কামৰূপত ১,০৩৬ আৰু আন জিলাত ৮৪৮ জন গণনা কৰা হয়।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=Census of India, 1891: Assam |volume=I |location=Shillong |publisher=Assam Secretariat Printing Office |year=1892 |page=270}}</ref> ১৮৯১ চনৰ প্ৰাদেশিক তালিকাত নাগা হিলছ জিলাৰ কোহিমা মহকুমাত গণনা কৰা মুখ্য জাতিসমূহৰ ভিতৰত “Chutiya”ও আছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=Census of India, 1891: Assam. Provincial Tables |location=Calcutta |publisher=Bengal Secretariat Press |year=1892 |at=Provincial Table XI, District Naga Hills}}</ref>}} এই সময়লৈ অধিকাংশ চুতীয়াই অসমীয়া ভাষা গ্ৰহণ কৰিছিল; পুৰণি চুতীয়া ভাষা মূলতঃ দেউৰী শাখাৰ মাজত টিকি আছিল।{{efn|১৯২১ চনৰ লোকপিয়লত ৯৬,০০৯ জন চুতীয়া গণনা কৰা হৈছিল, কিন্তু চুতীয়া ভাষাভাষী মাত্ৰ ৪,১১৩ জন আছিল। ইয়াৰ পৰা পিতৃভাষা হেৰালেও জাতিগত পৰিচয় কিমান বহুলভাৱে টিকি আছিল সেয়া স্পষ্ট হয়।<ref>{{cite book |title=Census of India, 1921 |volume=III |at=Subsidiary Table III, Comparison of caste and language tables}}</ref>}} ঔপনিৱেশিক যুগত চুতীয়াসকলৰ শ্ৰেণীবিভাজন যথেষ্ট সলনি হৈছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ নৃতত্ত্ববিদসকলে সাধাৰণতে তেওঁলোকক বহুল হিন্দুকৰণ হোৱা জনজাতীয় বা আদিম জনসমষ্টি হিচাপে গণ্য কৰিছিল। হান্টাৰে তেওঁলোকক “semi-Hinduized aboriginals”ৰ অন্তৰ্গত কৰিছিল, আৰু ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লে চুতীয়াসকলক “forest and hill tribes” শ্ৰেণীত ৰাখিছিল।<ref>{{cite book |last=Hunter |first=William Wilson |title=A Statistical Account of Assam |volume=1 |publisher=Trübner & Co. |location=London |year=1879 |page=181}}</ref><ref name="Allen1901-116">{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Report on the Census of Assam, 1901 |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1902 |page=116 |quote=At the last census the Chutiya were included under the category of 'forest and hill tribes'.}}</ref> ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লভিত্তিক আন এটা চৰকাৰী বিৱৰণেও চুতীয়াসকলক প্ৰদেশৰ মুখ্য “aboriginal hill tribes”ৰ ভিতৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল।<ref>{{cite book |title=Physical and Political Geography of the Province of Assam |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1896 |orig-year=1893 |page=203}}</ref> কিন্তু ১৯০১ চনত লোকপিয়ল অধীক্ষক বি. চি. এলেনে এই শ্ৰেণীবিভাজনক প্ৰশ্ন কৰি চুতীয়াসকলক “race caste” বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু মুখ্য জনসমষ্টি সেই সময়লৈ কাৰ্যত হিন্দু হৈ পৰিছিল বুলি মন্তব্য কৰে।<ref name="Allen1901-116"/><ref>{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Report on the Census of Assam, 1901 |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1902 |page=89}}</ref> বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিত চুতীয়া পৰিচয়ক কেন্দ্ৰ কৰি নতুন সংগঠিত তৎপৰতাও দেখা যায়। অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ শিক্ষিত আৰু উদীয়মান মধ্যবিত্ত অংশই সামাজিক আৰু সাম্প্ৰদায়িক স্বাৰ্থক কেন্দ্ৰ কৰি সংগঠন গঠন কৰাৰ সময়ত ১৯২৫ চনত ''অসম চুতীয়া সন্মিলন'' গঠন হয়।<ref>{{cite report |last=Deka |first=Kaustubh |title=From Movements to Accords and Beyond: The Critical Role of Student Organizations in the Formation and Performance of Identity in Assam |publisher=Nehru Memorial Museum and Library |location=New Delhi |page=16}}</ref> কোচ-ৰাজবংশী, বড়ো-কছাৰী আৰু আন গোটৰ সংগঠনৰ সমান্তৰাল এই সন্মিলন ঔপনিৱেশিক যুগৰ শেষভাগত চুতীয়া সামাজিক আৰু জাতিগত স্বাৰ্থ প্ৰকাশৰ এক সংগঠিত মঞ্চ হিচাপে গঢ় লৈ উঠে। ==ভাষা== {{Infobox language | name = চুতীয়া | familycolor = চীনা-তিব্বতীয় | fam2 = তিব্বতী-বাৰ্মী | extinct = ? | ethnicity = চুতীয়া | states = [[ভাৰত]] | region = [[অসম]] }} বৰ্তমান চুতীয়া জনগোষ্ঠীয়ে [[অসমীয়া ভাষা]] কয়; তেওঁলোকৰ পূৰ্বৰ তিব্বতী-বাৰ্মী ভাষা লোপ পাইছে।{{sfn|Shin|2020|p=51}}{{sfn|Jacquesson|van Breugel|2017|p=100}} ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ ডব্লিউ. বি. ব্ৰাউন, জে. জি. ব্ৰেণ্ড্ৰেথ, জি. এ. গ্ৰিয়াৰ্চন আৰু জি. চি. গোস্বামী আদি পণ্ডিতে [[দেউৰী ভাষা]]ক চুতীয়াসকলৰ সৈতে জড়িত কৰি ''দেউৰী-চুতীয়া''ক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ মূল ভাষা বুলি গণ্য কৰিছিল।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|p=516}} আধুনিক ভাষাবৈজ্ঞানিক অধ্যয়নে অৱশ্যে বৰ্তমানৰ দেউৰী ভাষা আৰু দেউৰী জনগোষ্ঠীক অসমীয়াভাষী চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে একে বুলি গণ্য নকৰে। আচাৰ্য আৰু মহন্তই কয় যে দুয়োৰ মাজত ''বৰ্তমান'' ভাষাগত নিকটতাৰ প্ৰমাণ নাই আৰু আজিৰ দিনত দুয়ো জনগোষ্ঠী জাতিগত আৰু ভাষাগতভাৱে পৃথক।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|pp=516–517}} আধুনিক এটা সমাজ-সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত দেউৰীসকলক ঐতিহাসিকভাৱে চুতীয়াসকলৰ পুৰোহিত শাখা বুলি বৰ্ণনা কৰি কোৱা হৈছে যে পৃথক হৈ বেলেগ বেলেগ অঞ্চলত বসবাস কৰাৰ পাছত তেওঁলোকৰ ধৰ্ম, ভাষা আৰু সংস্কৃতি ধীৰে ধীৰে পৃথক হয় আৰু শেষত দেউৰী আৰু চুতীয়া দুটা স্বতন্ত্ৰ জনগোষ্ঠী হিচাপে গঢ় লৈ উঠে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=44-47}}</ref> ২০০৬ চনৰ উজনি অসমৰ ছটা জনগোষ্ঠীৰ ওপৰত কৰা এটা নৃতাত্ত্বিক মাপবিদ্যাগত অধ্যয়নতো দেখা গৈছে যে পৰীক্ষা কৰা দেউৰী আৰু চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আৰ্হিসমূহ (samples) নিজৰ মাজত আটাইতকৈ নিকটতম।গৱেষক সকলে এই ফলাফলক পূৰ্বৰ ঐতিহাসিক বিৱৰণসমূহৰ সৈতে সংগতিপূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰিছে।<ref name="Deori"/> দেউৰীসকলৰ পৰম্পৰাগত আঞ্চলিক ভাগসমূহৰ ভিতৰত ''দিবঙীয়া'' শাখাই দেউৰী ভাষা ৰক্ষা কৰি আহিছে; বৰগঞা আৰু টেঙাপনীয়া শাখাই অসমীয়া ভাষালৈ স্থানান্তৰিত হৈছে।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|pp=516–517}} অসমীয়াৰ সংস্পৰ্শত দেউৰী ভাষাৰ ধ্বনিতত্ত্ব আৰু ভাষা-ব্যৱহাৰৰ ধৰণকে ধৰি নিজেও ধাৰাবাহিক ভাষাগত পৰিৱৰ্তনৰ মাজেৰে গৈছে।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|pp=514–516}} ==সমাজ== ===সামাজিক জীৱন=== চুতীয়াসকল সাধাৰণতে যৌথ পৰিয়ালত বাস কৰে। কোনো কোনো যৌথ পৰিয়ালত সদস্যৰ সংখ্যা এশৰো অধিক হৈছিল। পিতৃক পৰিয়ালৰ মুৰব্বী হিচাপে গণ্য কৰা হয়; তেওঁৰ অনুপস্থিতি বা মৃত্যুৰ পাছত মাতৃয়ে পৰিয়ালৰ মুৰব্বীৰ স্থান লয়, তাৰ পাছত আন আত্মীয়সকলে দায়িত্ব লয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|p=52}}</ref> পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে পাৰস্পৰিক বুজাবুজি আৰু সহযোগিতাৰে পাল পাতি গৃহস্থালিৰ কাম সম্পন্ন কৰে।{{sfn|Baruah|2007}} পৰম্পৰাগতভাৱে এই পাৰস্পৰিক সহায় ঘৰৰ বাহিৰতো বিস্তৃত আছিল—বিয়া, মৃত্যু আৰু আন বিশেষ অনুষ্ঠানত গাঁওবাসীয়ে পৰিয়ালক সহায় কৰিছিল; কিছুমান অঞ্চলত এই প্ৰথাক ''হেজাৰী'' আৰু আন কিছুমানত ''হাউৰি'' বুলি কোৱা হয়।<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|pp=144}}</ref> [[File:Faces of Chutia, Kachari and Ahom men, 1900.jpg|thumb|১৯০০ চনৰ আলোকচিত্ৰ; মাজত এজন চুতীয়া পুৰুষৰ মুখাবয়ব।]] ===বংশ আৰু খেলগোট=== চুতীয়া জনগোষ্ঠী বহুতো বংশ আৰু ''খেল''ত বিভক্ত। লিপিবদ্ধ বংশ সমূহৰ ভিতৰত ''বুৰুক'', ''বিহীয়া'', ''বেবেজীয়া'', ''লফাই'', ''বৰাহী'', ''লাহোৱাল'', ''ফেচুৱাল'', ''উতা'', ''হাড়'', ''মেলেং'', ''লাও-পিয়া'', ''চেচা-ঘৰীয়া'', ''কান্তক'', ''দৈচুং'', ''দিহা'', ''শালিকী'', ''বৰুৱতী'', ''বাঘচোৱা'' আৰু ''দিহিং-গয়া'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-clans">{{harvcol|Chutia|2026|pp=49-51}}</ref> মৌখিক পৰম্পৰাত এই বংশ সমূহৰ কেইবাটাও নিৰ্দিষ্ট পেচা বা অঞ্চলৰ সৈতে জড়িত। ''বুৰুক'' বংশৰ নাম ''উদাল'' গছৰ পৰা আহিছে বুলি কোৱা হয়; এই গছৰ আঁহেৰে ৰচী বনোৱা হৈছিল আৰু বংশটো সেই ৰচী নিৰ্মাণৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।<ref name="Richa-clans"/> বুৰুক বংশৰ মানুহে পৰম্পৰাগতভাৱে ছাগলীৰ মাংস আৰু জাতিলাও নাখাইছিল।<ref>"বুৰুক বংশৰ মানুহে ছাগলী আৰু জাতিলাও নেখায়।"{{harvcol|Baruah|2007|p=260}}</ref> ''বিহীয়া''সকল মাছ ধৰা আৰু চিকাৰৰ বাবে তথা কাঁড় আৰু আন অস্ত্ৰত লগাবলৈ বিষ তৈয়াৰ আৰু ব্যৱহাৰৰ সৈতে পৰম্পৰাগতভাৱে জড়িত।<ref name="Richa-clans"/> এটা পৰম্পৰাত ''বেবেজীয়া''সকলক ঠাই সলনি কৰি ফুৰা আৰু বেতৰ গাজ সংগ্ৰহৰ সৈতে জড়িত লোক বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="Richa-clans"/> ''বিহীয়া'', ''বুৰুক'' আৰু ''বেবেজীয়া'' নামসমূহ পিছলৈ [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]]সকলৰ সৈতে জড়িত হোৱা চুতীয়া গোটসমূহৰ পৰম্পৰাতো পোৱা যায়। লোকপৰম্পৰাত ''লফাই'' নামটোক লফা শাকৰ খেতিৰ সৈতে ব্যাখ্যা কৰা হয়, আনহাতে ''শালিকী''সকল শালিকা চৰাইক মানুহৰ মাত আৰু গীত অনুকৰণ কৰিবলৈ শিকোৱাৰ সৈতে জড়িত। ''দিহিং-গয়া''সকল [[দিহিং নদী]]ৰ কাষৰ চুতীয়া বসতিৰ সৈতে, আৰু ''চেচা-ঘৰীয়া''সকল চেচা নদীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।<ref name="Richa-clans"/> ''হাড় চুতীয়া''ৰ বিষয়ে লিপিবদ্ধ এটা পৰম্পৰাই এই বংশক শদিয়াৰ মুখ্য ধৰ্মস্থানৰ পুৰণি বলি-অনুষ্ঠানৰ সৈতে জড়িত কৰে; কোৱা হয় যে বলিৰ বাবে নিৰ্বাচিত ব্যক্তি এই গোটৰ পৰা লোৱা হৈছিল।<ref name="Richa-clans"/> এই বিবৰণ জনসমাজৰ পৰম্পৰা হিচাপেই টিকি আছে আৰু নিজে এই প্ৰথাৰ ঐতিহাসিক সত্যতা প্ৰমাণ নকৰে। ''খেল'' শব্দটো ''সোণাৰী'', ''তাঁতী'', ''কমাৰ'' আৰু ''খনিকৰ'' আদি পেচাভিত্তিক সংগঠনৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এই পেচাগত খেলসমূহ আত্মীয়তাৰ সলনি মুখ্যত পেচাৰ ভিত্তিত সংগঠিত আছিল আৰু বেলেগ বেলেগ এনে খেলৰ সদস্যৰ মাজত বিবাহত বাধা নাছিল।<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|pp=148}}</ref> [[File:Girl in Chutia attire.jpg|thumb|চুতীয়া পাৰম্পৰিক সাজপাৰ পৰিধান কৰা এগৰাকী চুতীয়া যুৱতী।]] ===ঐতিহাসিক বিভাগ=== [[চুতীয়া ৰাজ্য]] পতনৰ পাছত ধৰ্মীয় সম্পৰ্ক, আন্তঃবিবাহ আৰু ওচৰ-চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে সম্পৰ্কৰ ভিত্তিত চুতীয়া জনসমষ্টিৰ বিভিন্ন অংশ পৃথক নামে চিনাক্ত হ'বলৈ ধৰে। আহোম বিজয়ৰ পাছৰ আন্তঃবিবাহে ''আহোম চুতীয়া'' আৰু ''হিন্দু চুতীয়া''ৰ মাজত ভেদ গঢ়ি তোলে; দুয়ো গোটেই শেষলৈ বিভিন্ন ৰূপৰ হিন্দুধৰ্ম গ্ৰহণ কৰে। ডব্লিউ. বি. ব্ৰাউনে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলক পৃথকভাৱে লিপিবদ্ধ কৰি কৈছিল যে শদিয়া জিলাৰ পৰা তেওঁলোকক আঁতৰাই নিয়াৰ আগলৈ নিজস্ব পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান স্থানীয়ভাৱে বজাই ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language Spoken in Upper Assam |location=Shillong |publisher=Assam Secretariat Printing Office |year=1895 |page=vi}}</ref> পৰৱৰ্তী বিৱৰণসমূহে চুতীয়াসকলৰ কেইবাটাও ঐতিহাসিক ভাগ উল্লেখ কৰে।<ref>{{Harvcol|Pathak|2008|p=82}}</ref> '''''হিন্দু চুতীয়া:''''' হিন্দু চুতীয়াসকল জনসমষ্টিৰ এটা বৃহৎ অংশ আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত [[শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ]] আদি সন্তৰ দ্বাৰা [[একশৰণ ধৰ্ম|বৈষ্ণৱ ধৰ্ম]]ত দীক্ষিত লোকো অন্তৰ্ভুক্ত। কঠোৰ বৈষ্ণৱ আচাৰ পালনকাৰীসকলক সাধাৰণতে ''কেঁচাপন্থী'' বুলি কোৱা হয়; তেওঁলোকে ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত পশুমাংস আৰু মদ্যৰ ব্যৱহাৰ পৰিহাৰ কৰে। ''পকাপন্থী''সকলে তুলনামূলকভাৱে পুৰণি জনজাতীয় আচাৰ অধিক সংৰক্ষণ কৰি আহিছে।<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=215}}</ref> '''''আহোম চুতীয়া:''''' আহোম চুতীয়াসকল ''পকাপন্থী''সকলৰ এটা মুখ্য অংশ আছিল। আহোমসকলৰ সৈতে আন্তঃবিবাহৰ কাৰণে তেওঁলোকক এই নামে কোৱা হৈছিল; অধিকাংশেই অৱশেষত আহোম সামাজিক গাঁথনিৰ মাজত আত্মসাৎ হয়।<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/cu31924071145522|title=Census of India, 1901|date=23 June 1901|publisher=Bombay : Govt. Central Press|via=Internet Archive}}</ref> এই চুতীয়াসকলে আহোম প্ৰশাসনৰ বিভিন্ন পদো দখল কৰিছিল।{{efn|ঐতিহাসিক উৎসত উল্লেখিত উদাহৰণৰ ভিতৰত প্ৰথম বৰফুকন লাঙি পানিচিয়া,<ref>"Langi Panisiya, the first Borphukan, was a Chutiya by caste"{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> ৰূপচন্দ্ৰ বৰবৰুৱা,<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.32.</ref> কীৰ্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱা, পিয়লি বৰফুকন, বদনচন্দ্ৰ বৰফুকন, পিকচাই চেতিয়া বৰফুকন,<ref>{{harvcol|Borboruah|1997|p=579}}</ref> চুহুংমুঙৰ অধীনৰ ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই,<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.31, "Phrasenmung con tun cham pai luk Tiura"</ref> ৰুদ্ৰ সিংহৰ সময়ৰ থুমলুং বৰগোহাঁই,<ref>{{Cite web |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01446144/document |title=''Chao-Thumlung Borgohain of a Tiura (Tai word for Chutia) family.'' |access-date=11 June 2020 |archive-date=11 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611214210/https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01446144/document |url-status=live }}</ref> চুচেনফাৰ অধীনৰ বানৰুকীয়া গোহাঁই আৰু ৰুদ্ৰ সিংহৰ অধীনৰ বানলুঙীয়া গোহাঁই<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.32, "Thaomung Banlung cham pai luk Tiora"</ref> আদি আছে।}} পৰম্পৰাই ''চম-চিৰিং'' আৰু ''চাংচাই'' আদি চুতীয়া পৰিয়াল চুকাফাৰ সময়তেই আহোম গোটত সোমোৱা বুলি কয়; দত্তই পাছৰ আহোম চেতিয়া আৰু লাহন খেলৰ বহু অংশক চুতীয়া বংশোদ্ভূত বুলি জড়িত কৰে।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> ১৯০৫ চনৰ ''Assam District Gazetteers''ত আহোম চুতীয়াসকলৰ মাজত [[চকলং]] বিবাহপদ্ধতি লিপিবদ্ধ আছে, যিয়ে আহোম সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক আচাৰত তেওঁলোকৰ পূৰ্ণ আত্মসাৎৰ ইংগিত দিয়ে।<ref>[https://archive.org/details/dli.ministry.07343/page/112/mode/1up Allen, B. C., ''Assam District Gazetteers: Vol. 8 Lakhimpur'' (1905), p.112: "Hindu Chutias are sometimes united by the Hompura ceremony, while the Chaklong rite, which is the Ahom form of marriage, is in vogue amongst the Ahom Chutiyas"]</ref> '''''বৰাহী চুতীয়া:''''' ব্ৰিটিছ যুগৰ কেইবাটাও ঐতিহাসিক আৰু নৃতাত্ত্বিক বিৱৰণীত বৰাহীসকলক চুতীয়াসকলৰ এটা বিভাজন হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে।{{efn|গুণাভিৰাম বৰুৱাই তেওঁৰ ''অসম বুৰঞ্জী'' (১৮৮৪)ত বৰাহীসকলক "চুতীয়াসকলৰ এটা উপ-গোষ্ঠী" বুলি স্পষ্টভাৱে বৰ্ণনা কৰিছে।("বৰাহি বিলাক ছুটীয়াৰ এক উপজাতি মাত্ৰ").<ref>{{cite book |last=Barua |first=Gunabhiram |title=Asam Buranji |year=1884 |language=as }}</ref> এল এ ৱাডেলে একেদৰেই বৰাহীসকলক দেওৰী আৰু হিন্দু চুতীয়া শ্ৰেণীৰ সৈতে একেলগে চুতীয়াসকলৰ অন্যতম "এণ্ড’গামছ উপ-জনজাতি" হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last=Waddell |first=Laurence Austine |title=The Tribes of the Brahmaputra Valley: A Contribution on Their Physical Types and Affinities |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1901 |page=42 }}</ref> ১৯০১ চনৰ অসমৰ লোকপিয়লত একেদৰেই চুতীয়াসকলক হিন্দু, আহোম আৰু বৰাহী চুতীয়া বুলি ভাগ কৰা হৈছিল,<ref>{{cite book |title=Census of India, 1901 |volume=IV |chapter=Assam |year=1902 |publisher=Government of India |page=126 }}</ref> আনহাতে চিডনী এণ্ডলে পৰৱৰ্তী সময়ত বৰাহী চুতীয়াসকলক চুতীয়া জনসংখ্যাৰ চাৰি ভাগৰ ভিতৰত তালিকাভুক্ত কৰে।<ref>{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacháris |url=https://archive.org/details/kacharis00endliala |year=1911 |publisher=Macmillan and Co. |location=London |page=[https://archive.org/details/kacharis00endliala/page/91 91] }}</ref>}} বৰাহী চুতীয়াসকলক কিছুমান বিশেষ ৰীতি-নীতিৰ দ্বাৰা পৃথক চুতীয়া শাখা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। খনিকৰে লিখিছে যে চুতীয়াসকলে মৃতদেহ ছয় তৰপ খৰিৰে দাহ কৰিছিল, আনহাতে বৰাহীসকলে সাত তৰপ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=38}}</ref> ১৯০১ চনৰ ''Census of India''-ত বৰাহী চুতীয়াসকলে ছাগলীৰ মাংস নাখায় বুলি উল্লেখ আছে।<ref>{{Cite web |url=https://archive.org/details/cu31924071145522 |title=Census of India, 1901 |page=126 |date=23 June 1901 |publisher=Government Central Press |via=Internet Archive}}</ref> চুতীয়াৰ বুৰুক খেলৰ ক্ষেত্ৰতো একেধৰণৰ নিষেধ লিপিবদ্ধ আছে; তেওঁলোকে পৰম্পৰাগতভাৱে ছাগলীৰ মাংস আৰু জাতিলাও দুয়োটা পৰিহাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor-last1=Barua |editor-first1=Swarnalata |editor-last2=Nath |editor-first2=Damburudhar |title=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী |trans-title=History of the Chutia Community |year=2007 |page=260 |language=as |url=https://archive.org/details/chutiaburanji |quote=বুৰুক খেলৰ মানুহে ছাগলী আৰু জাতিলাও নেখায়।}}</ref> বুৰঞ্জীসমূহত ''নাওবৈচা'' আৰু ''হিলৈদাৰী'' আদি খেলক আদিতে চুতীয়া, কিন্তু পাছলৈ বৰাহী গোটত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। বৰাহীসকলৰ টাই নাম আছিল ''খা-লাং''; ইয়াত ''খা'' শব্দটো আহোমসকলে শালি ধানৰ জল-কৃষিৰ সৈতে জড়িত নোহোৱা জনগোষ্ঠীৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। অধিকাংশ বৰাহী আহোম জনসমষ্টিত আত্মসাৎ হলেও [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] আৰু [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]]ৰ কিছু লোকে নিজকে বৰাহী-চুতীয়া বুলি চিনাক্ত কৰি আহিছিল।<ref>"A section of the Barahis still introduces themselves as Barahis-Chutiyas, from which it appears that they were a clan or division of the Chutiyas."{{harvcol|Dutta|1985|p=26}}</ref> '''''মিৰি চুতীয়া:''''' মিৰি চুতীয়াসকলক ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ গাঁৱৰ চুতীয়া বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়, যিসকলে আহোম আক্ৰমণৰ সময়ত মিৰি পাহাৰৰ দিশে পলাই গৈ [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]]সকলৰ সৈতে আন্তঃবিবাহ কৰে আৰু পিছলৈ তেওঁলোকৰ মাজত আত্মসাৎ হয়।{{efn|''দৰং ৰাজবংশাৱলী''য়েও বিজয়ৰ পাছত পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যসকলে পলাই [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিৰি]] আৰু মিছমি সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লোৱাৰ উল্লেখ কৰিছে। বুৰঞ্জীখনত আছে: "Tar putra-bhai jot hokole polail / Miri Mishmit pakhi pranak rakhila" (“তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু ভায়েকসকল সকলোৱে পলাই মিৰি-মিছমিৰ মাজত আশ্ৰয় লৈ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিলে”)।<ref>{{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hem Chandra |title=Darrang Raj Vamsavali |publisher=Government of Assam |year=1917 |at=vv. 364–371}}</ref>}} এই বিৱৰণসমূহত তেওঁলোকক মুখ্যত বিহীয়া, বুৰুক বা মেদক, আৰু বেবেজীয়া খেলৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>Medak, Katiram, “মেদক বংশৰ পৰিচয় আৰু পৰম্পৰা”, p.11.</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=L1i51KFUyzIC&q=Miri+Chutiya&pg=PA6|title=Contemporary Political Leadership in India: Sharad Pawar, the Maratha legacy|first1=Shiri Ram|last1=Bakshi|first2=Sita Ram|last2=Sharma|first3=S.|last3=Gajrani|date=23 June 1998|publisher=APH Publishing|isbn=9788176480086|via=Google Books|access-date=16 August 2019|archive-date=2 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190902125051/https://books.google.com/books?id=L1i51KFUyzIC&pg=PA6&lpg=PA6&dq=chutiya+tribe+customs&source=bl&ots=wgEjVgb9Lw&sig=ACfU3U31PYmJoCwH4pVRyh5-B2uIzm4QhQ&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjT0ZHI_cPgAhXbfX0KHbx3CEM4ChDoATAEegQICRAB#v=onepage&q=chutiya+tribe+customs&f=false|url-status=live}}</ref>{{efn|কিছুমান মিচিং পৰিয়ালে বছৰি এজন চুতীয়া ''মাইনে'' বা চুতীয়া আইতাকৰ উদ্দেশ্যে ''জল-পিণ্ড'' দিয়াৰ তথ্য আছে; এই আচাৰক চুতীয়া বংশোদ্ভৱৰ স্মৃতি সংৰক্ষণ কৰা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/218513/8/08_chapter%201.pdf |title=Mising: An indigenous tribe of Assam |access-date=15 April 2020 |archive-date=24 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200724191344/https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/218513/8/08_chapter%201.pdf |url-status=live }}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ বিৱৰণত এনে কিছুমান পৰিয়ালে মিচিংসকলৰ সাধাৰণ প্ৰথাৰ বিপৰীতে দীঘল চুলি ৰাখিছিল আৰু ইয়াক চুতীয়া সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ পৰা পোৱা বিশেষ অধিকাৰ বুলি ব্যাখ্যা কৰিছিল।<ref>{{Cite web |url=https://books.google.com/books?id=fTJqzOJwBxMC&dq=chutiya+miri+hair&pg=PA236 |title=Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland, 1880, p.236 |date=3 February 1880 |access-date=14 March 2023 |archive-date=6 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230706211921/https://books.google.com/books?id=fTJqzOJwBxMC&dq=chutiya+miri+hair&pg=PA236 |url-status=live }}</ref>}} [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] সমাজৰ দুই গোটৰ এটাক ''বৰগ্ৰাম'' আৰু ''চুতীয়া-মিৰি'' বুলিও কোৱা হৈছে; ইয়াক চুতীয়া শাসকৰ পূৰ্বৰ অধীনতাৰ প্ৰতিফলন বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web|url=http://www.jiarm.com/FEB2016/paper26432.pdf|title=Taid, D. R. ''Transitional Phase of Acculturation of the Mishings vis-a-vis the Assamese society during Medieval Period of Assam'', p.36.|access-date=15 April 2020|archive-date=16 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200716043812/http://www.jiarm.com/FEB2016/paper26432.pdf|url-status=usurped|archivedate=16 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200716043812/http://www.jiarm.com/FEB2016/paper26432.pdf|deadurl=yes}}</ref> বুৰঞ্জীসমূহত স্বতন্ত্ৰভাৱে ডিক্ৰং নদীৰ ওচৰৰ মিৰিৰ এটা গোটক চুতীয়া ৰজাসকলৰ পূৰ্বৰ প্ৰজা বুলি উল্লেখ কৰি কোৱা হৈছে যে তেওঁলোকে ''হাতীঘাঁহী'' হিচাপে ৰাজহাতীৰ বাবে ঘাঁহ যোগান ধৰিছিল।<ref>Devi, Lakshmi, ''Ahom-Tribal Relations: A Political Study'', p.160: "He meant thereby that these Miris served as Hatighahis under the Chutiya king...From the speech of the Tamuli-doloi, it is clear that these Miris were claimed by the Chutia kings as their subjects who had to serve under them."</ref> ===পৰম্পৰাগত পেচা=== পৰম্পৰাগত চুতীয়া সমাজত উন্নত শ্ৰমবিভাজন আছিল আৰু বিভিন্ন হস্তশিল্প আৰু উদ্যোগৰ সৈতে জড়িত পেচাভিত্তিক গোট আছিল। ''সোণাৰী''সকল স্বৰ্ণকাৰ আছিল; ''লোণপুৰীয়া''সকলে [[শদিয়া]]ৰ লৱণাক্ত পানীৰ উৎসৰ পৰা লোণ সংগ্ৰহ আৰু প্ৰস্তুত কৰিছিল। ''তাঁতী''সকলে পাটপলু পুহি সূতা আৰু কাপোৰ প্ৰস্তুত কৰিছিল, আনহাতে ''চমাৰ''সকলে জন্তুৰ ছালৰ কাম, বাদ্যযন্ত্ৰ নিৰ্মাণসহ, কৰিছিল।<ref name="Mahanta-occupations">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=144-146}}</ref> আন পেচাগত গোটৰ ভিতৰত ৰূপ সংগ্ৰহ আৰু ৰূপৰ কামৰ সৈতে জড়িত ''ৰূপোৱাল''; কাৰিকৰ আৰু নাও নিৰ্মাতা ''খনিকৰ''; কাঁহৰ বাচন নিৰ্মাতা ''কঁহাৰ''; ''কমাৰ''; ''কুমাৰ'' বা মৃৎশিল্পী; শিলৰ কামৰ সৈতে জড়িত ''শিল-কটীয়া''; আৰু [[জাপি]] বনোৱা ''জাপি-হাজীয়া'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-occupations">{{harvcol|Chutia|2026|p=40-42}}</ref> ''সোণোৱাল''সকলেও—বিশেষকৈ ''বিহীয়া'' খেলৰ লোকসকলে{{sfn|Dalton|1872|p=521}}<ref>"In the present time the Sooteeahs are called Hindoo Sooteeahs, and Ahom Sooteeahs, the last named being those with whom the Ahoms or Saums intermarried at an early date. The class of the Assam population known as Beheeahs in upper Assam, also consider themselves belonging to the Hindu Sooteeah family."{{harvcol|Hannay|1848|p=468}}</ref>{{efn|''কছাৰী'' আৰু ''বিহীয়া'' (চুতীয়া) সোণোৱালসকল সংখ্যাত বেছি আছিল। এই সোণোৱালসকলৰ অধিকাংশই ক্ৰমে ''শদিয়া'' আৰু ''চিচি-ধেমাজি'' অঞ্চলৰ পৰা আহি ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ''বুঢ়ী দিহিং'' আৰু ''ডিব্ৰু'' নদীৰ মাজৰ বনাঞ্চলত (মটক অঞ্চল) বসতি কৰিছিল।{{sfn|Prinsep|1838|p=676}}}}—নদীৰ বালিৰ পৰা সোণ ধোৱা কাম কৰিছিল। [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]] আৰু ডিক্ৰংৰ বালিৰ পৰাও তেওঁলোকে সোণৰ কণা সংগ্ৰহ কৰিছিল।<ref name="Mahanta-occupations"/> ==ধৰ্ম== [[File:Dharma Husori.jpg|thumb|তিনিচুকীয়াৰ বৰগাঁৱত অনুষ্ঠিত চুতীয়া ''ধৰ্ম হুঁচৰি''।]] ===পৰম্পৰাগত ধৰ্ম=== চুতীয়াসকলে আদিম পুৰুষ দেৱতা আৰু আদিম নাৰী দেৱতাক পূজা কৰিছিল। পুৰুষ দেৱতাক ''কুন্দিমামা'', ''বলিয়া-বাবা'' বা ''পিচা-দেমা'' বুলি কোৱা হৈছিল; [[বড়ো জনগোষ্ঠী|কছাৰী]]সকলৰ মাজত একে ধৰণৰ দেৱতা ''বাথৌ'' বা ''বাথৌ ব্ৰাই'' নামে জনাজাত আছিল।<ref>"The male deity was called by the Kacharis as Bathou, Bathou Brai, and by the Chutiyas as Kundimama, Balia-Baba or Pisha-dema"{{harvcol|Dutta|1985|pp=48–49}}</ref> নাৰী দেৱতাক ''কেঁচাইখাতী'' বা ''পিচা-চি'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>"The Primordial female deity was called by Kacharis as Ai-Deo, Kamakhi Kamlakhi, etc., and by the Chutiyas as Pisha-si, Kechaikhati etc."{{harvcol|Dutta|1985|p=49}}</ref> জনজাতীয় দেৱী ''কেঁচাইখাতী''ৰ পূজা আন [[বড়ো-কছাৰী]] গোটৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।{{efn|বড়ো-কছাৰী পৰিয়ালৰ বহু গোটে কেঁচাইখাতীক পূজা কৰিছিল; ইয়াৰ ভিতৰত চুতীয়া,<ref>"The most famous temple of the Chutiyas was that of Kechaikhati, their primodial female deity.{{harvcol|Dutta|1985|pp=49}}</ref> বড়ো,<ref>{{cite thesis|last=Devi|first=Premalata|year=1992|title=Religious philosophy of the Boros of the Brahmaputra Valley|chapter=1|page=5|publisher=Department of Philosophy, Gauhati University|url=http://hdl.handle.net/10603/66509|via=Shodhganga}}</ref> ৰাভা,<ref>[http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/67118/10/10_chapter%206.pdf Rabhas worship Kechai-khati and celebrate the Kechai-khati festival once every year]</ref><ref>{{cite thesis|last=Chakravorty|first=Bhaswati|year=2015|title=A Study on Festivals of Assam and France with Particular Reference to Bihu and Christmas|chapter=10|page=137|publisher=Department of Foreign Languages, Gauhati University|url=http://hdl.handle.net/10603/116438|via=Shodhganga}}</ref> তিৱা,<ref>{{cite book|editor-last=Bhargava|editor-first=Gopal|title=Encyclopaedia of Art and Culture in India: Assam|volume=22|location=Delhi|publisher=Isha Books|year=2003|page=255}}</ref> কোচ<ref>{{cite web|last=Nag|first=Sajal|title=From Dewan to Dheyan: Trajectory of a Forgotten Medieval State in South Assam|website=Academia.edu|url=https://www.academia.edu/38823467/Dewan_2_|access-date=17 July 2026|quote=It was due to his religious nature that a temple for the Koch Deity Kechai Khati was established in nearby Udharbund during his rule.}}</ref><ref>The Tiwas, as well as the Koch, also worshipped Kechai Kati. The Koch general Gohain Kamal built temples dedicated to Kesai Khati in Khaspur for the Dehans who were Tiwa and Mech soldiers from Gobha, Nellie and Kabi.</ref> আৰু ডিমাছা অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>"There is at Sadiya a shrine of ''Kechai Khati'' the tutelar deity of the Kacharis, which the Dimasa rulers continued to worship even after the establishment of their rule in Cachar." {{Harvcol|Bhattacharjee|1992|p=393}}</ref>}} ''কেঁচাইখাতী'' দেৱীৰ পূজা বৰ্তমান [[দেউৰী জনগোষ্ঠী]] হিচাপে চিনাক্ত পুৰোহিত শাখাই পৰিচালনা কৰিছিল। আন বড়ো-কছাৰী জনগোষ্ঠীৰো নিজ নিজ পুৰোহিত আছিল, যিসকলক একেদৰে দেউৰী বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>"All these Bodo tribes had their own respective priests called Deoris"{{harvcol|Dutta|1985|p=50}}</ref> আন এটা দৈৱিক যুগল আছিল ''বুঢ়া'' আৰু ''বুঢ়ী'' বা “বৃদ্ধ দেৱ-দেৱী”; পৰৱৰ্তী হিন্দু প্ৰভাৱত তেওঁলোকক ক্ৰমে ''[[শিৱ]]'' আৰু ''[[শক্তি]]''ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়।<ref>"The Chutiyas, for example worshipped the Primordial parents Gira-Girasi or Bura Buri, which were later Hinduised as Siva and Sakti"{{harvcol|Dutta|1985|p=49}}</ref> চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত পূজাস্থানক ''শাল'' বুলি কোৱা হয়। শদিয়া অঞ্চলত জনগোষ্ঠীটোৰ সৈতে জড়িত চাৰিখন মুখ্য শাল বৰ্তমানো আছে—বুঢ়া-বুঢ়ী বা গিৰা-গিৰাচী শাল, বলিয়া বাবা শাল, পাতৰ শাল আৰু তাম্ৰেশ্বৰী বা কেঁচাইখাতী শাল। এই স্থানসমূহৰ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান পৰম্পৰাগতভাৱে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পুৰোহিতে সম্পন্ন কৰে আৰু অনুষ্ঠানৰ সময়ত কেৱল তেওঁলোকেই ভিতৰৰ গৰ্ভস্থানত প্ৰৱেশ কৰে। ''টাংলতি'' (''Blumea lanceolaria'')ৰ পাত পবিত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু পুৰোহিতে ভক্তৰ কপালত ধৰ্মীয় চিহ্ন দিবলৈ ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=213-214}}</ref> ===সংস্কৃতকৰণ=== ৰাজ্যখনত ব্ৰাহ্মণ বসতি স্থাপনৰ ফলত চুতীয়া শাসকসকলৰ হিন্দুকৰণ আৰু ৰাজনৈতিক বৈধতা গঢ়ি উঠে; শাসকসকলে নিজৰ দৈৱিক বংশোদ্ভৱ ''[[অসুৰ]]''সকলৰ পৰা হোৱা বুলি দাবী কৰিছিল।<ref>"(T)he rulers of Sadiya, with help of Vaiṣṇava brahmins, seem to have sought legitimacy by projecting themselves as the descendants of Kṛṣṇa."{{Harvcol|Shin|2020|p=53}}</ref><ref name="harvcol|Baruah|1986|p=182">{{harvcol|Baruah|1986|p=182}}</ref> ''[[অসুৰ]]'' শব্দটো অনাৰ্যসকল আৰু বিবাহ, সম্পত্তি আদি সামাজিক আচাৰত তেওঁলোকৰ ভিন্নতা বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>"the term asura, which is the antonym of deva, is also used to denote inferior forms of custom, including marriage and property, in the hierarchical classification of social practices of prescriptive texts".{{Harvcol|Shin|2020|p=54}}</ref> ষোড়শ শতিকাত [[একশৰণ ধৰ্ম|একশৰণ নামধৰ্ম]]ৰ উত্থান আৰু চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত শদিয়া অঞ্চল ধীৰে ধীৰে [[ভীষ্মক]] আৰু [[বিদৰ্ভ]]ৰ কিংবদন্তিৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে। এই সম্পৰ্ক চুতীয়াসকলে নিজকে ভীষ্মকৰ বংশধৰ বুলি দাবী কৰাৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা নাছিল। বৰং [[শংকৰদেৱ]]ৰ আখ্যানসমূহ, বিশেষকৈ ''ৰুক্মিণীহৰণ'', জনপ্ৰিয় হোৱাৰ ফলত ই বিকশিত হয়; এই কাব্যত ৰজা ভীষ্মকৰ কন্যা ৰুক্মিণীৰ কাহিনী অসমৰ সাংস্কৃতিক আৰু ভৌগোলিক পৰিৱেশৰ সৈতে খাপ খুৱাই বৰ্ণনা কৰা হৈছিল।<ref>"Among many works of Śaṅkaradeva, the Rukmiṇiharaṇa, the poem of Rukmimi and Krishna, gained considerable popularity in the Sadiya area and influenced its regional identity construction. Rukmiṇī, in this poem, was a daughter of king Bhīṣmaka"{{harvcol|Shin|2020|p=55}}</ref> শদিয়া অঞ্চলত এই আখ্যানসমূহ জনপ্ৰিয় হোৱাৰ লগে লগে স্থানীয় ভূদৃশ্যৰ কিছুমান ঠাইক ভীষ্মক–ৰুক্মিণী কিংবদন্তিৰ স্থানৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। সময়ৰ লগে লগে শদিয়া বা কুণ্ডিলনগৰক কিংবদন্তিৰ বিদৰ্ভ হিচাপে ধৰা হ'বলৈ ধৰে আৰু বহু স্থাননাম বৈষ্ণৱ আখ্যানৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বা তাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে।<ref>"Considering the wide popularity of the Rukmiṇīharaṇa among the people, especially as the staged performance, it is not surprising that many toponyms of the area were derived from this Vaiṣṇava legend and the legendary places associated with Bhīṣmaka were reproduced in the local landscape. For instance, Vidarbha, the name of the country, once ruled by Bhīṣmaka according to the Epics and Purāṇas and perhaps identical with Behar in [[Maharashtra]], was applied to the area around Sadiya."{{harvcol|Shin|2020|p=56}}</ref> চুতীয়াসকলৰ এটা অংশ প্ৰাৰম্ভিক সময়তেই হিন্দুকৰণ হৈছিল;<ref name="ReferenceB"/> যিসকল হোৱা নাছিল তেওঁলোকৰ বহুতে সপ্তদশ শতিকাত [[অনিৰুদ্ধদেৱ]]ৰ অধীনত মায়ামৰা সত্ৰৰ [[একশৰণ ধৰ্ম]]ত দীক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="ReferenceD"/><ref name="harvcol|Baruah|1986|p=182"/> ===ধৰ্মীয় আচাৰ=== [[File:Chutia Ai hokam.jpg|thumb|চুতীয়া ''আই হকাম''।]] চুতীয়া ধৰ্মীয় আচাৰত পুৰণি লোকধৰ্মীয় আৰু তান্ত্ৰিক উপাদানৰ সৈতে পৰৱৰ্তী হিন্দু আৰু বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱ একেলগে দেখা যায়। ধৰ্মীয় আচাৰৰ এই পাৰ্থক্য ''কেঁচাপন্থী'' আৰু ''পকাপন্থী'' বিভাগতো প্ৰতিফলিত। বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱিত ''কেঁচাপন্থী''সকলে সাধাৰণতে ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত পশুবলি আৰু মদ্যৰ নিবেদন পৰিহাৰ কৰে; ''পকাপন্থী''সকলে তুলনামূলকভাৱে অধিক পুৰণি বলি আৰু আচাৰ-পদ্ধতি সংৰক্ষণ কৰিছে। ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ ভিতৰত ''হলিতা লগোৱা'', ''আই সবাহ'', ''ডাঙৰীয়া সবাহ'', ''বৰসৰকীয়া সবাহ'', ''খুঁটি সবাহ'', ''ৰঙা চৰাই'', ''জল দেৱতা'', ''জল কুঁৱৰী'', ''অপেশ্বৰী সবাহ'' আৰু ''কালিকা সবাহ'' আদি ''সবাহ''; লগতে ''দেউ-কুবেৰ'', ''সুৱাসনী'', ''মহ যখ ৰাতি সেৱা'' আৰু ''হাউঁ পূজা'' আদি ''সেৱা'' বা ''পূজা'' প্ৰথা অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="auto"/> '''''দেউ-কুবেৰ:''''' ''দেউ-কুবেৰ'' শলিতা লগোৱা সকাম এটা জনজাতীয়-তান্ত্ৰিক পূৰ্বপুৰুষীয় আচাৰ। ইয়াত ধনৰ দেৱতা কুবেৰ আৰু কুন্দিৰ উদ্দেশ্যে মাটিৰ চাকি জ্বলোৱা হয়; চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ৰাজ্যৰ মংগলৰ বাবেও এই আচাৰ অনুষ্ঠিত হৈছিল। নিবেদনত চাউলৰ মদ (''চুজে'' বা ''সাজ''<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|p=70}}</ref>), ''সান্দহ গুড়ি'', ''আখৈ'', তামোল, পাণ, ''খোলা দিয়া'' আৰু ''তেল দিয়া পিঠা'', হাঁহৰ মাংস আৰু কলগছৰ ''পচলা'' থাকে। পূৰ্বপুৰুষীয় দেৱতা ''গিৰা-গিৰাচী''ৰ উদ্দেশ্যে এটা মতা আৰু এটা মাইকী হাঁহ বলি দিয়া হয়; তেওঁলোকক ধোঁৱা-দিয়া মাংস আৰু দুবাটি ''সাজ'' নিবেদন কৰা হয়। দেউৰী পুৰোহিতে প্ৰাৰ্থনা শেষ কৰাৰ পাছত হাঁহ দুটা ৰান্ধি প্ৰসাদ হিচাপে বিতৰণ কৰা হয়।<ref name="auto"/>{{efn|বড়ো মূলৰ আন গোট—[[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]], [[কোচ জনগোষ্ঠী|কোচ]] আৰু [[ৰাভা জনগোষ্ঠী|ৰাভা]]—ৰ মাজতো সদৃশ কুবেৰ পূজা আছে; তেওঁলোকে ''কুবেৰ ব্ৰাই'' পালন কৰে।}} '''''ডাঙৰীয়া সবাহ:''''' ''ডাঙৰীয়া''ক গাঁওদেৱতা হিচাপে মানি ''ডাঙৰীয়া সবাহ'' অনুষ্ঠিত কৰা হয়। পৰম্পৰাগতভাৱে আত্মা বাস কৰে বুলি ধৰা গছৰ তলত এই অনুষ্ঠান হৈছিল; বৰ্তমান ঘৰৰ ভিতৰতো কৰা হয়। মাটিৰ চাকি জ্বলাই চাৰি যোৰ পাণ-তামোল, কলাখাৰ, পাচলিৰ তৰকাৰী আৰু ''চুজে'' (''সাজ'') অথবা পায়স নিবেদন কৰা হয়। ''পকাপন্থী''সকলে লগতে চাউলৰ মদ আৰু মাংস দিয়ে, আনহাতে ''কেঁচাপন্থী''সকলে ''পিঠাগুড়ি'', পায়স আৰু কল দিয়ে।<ref name="auto"/>{{efn|''পকাপন্থী''সকলৰ মাজত ''ক'লা চৰাই'', ''ৰঙা চৰাই'' আৰু ''তিনিটীয়া চৰাই''ৰ ভেদ বলি দিয়া চৰাইৰ ধৰণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে; মাংস ''কৰাই গুড়ি''ৰে ৰন্ধা হয়। তাৰ পাছত পুৰোহিতে ''ডাঙৰীয়া''ৰ উদ্দেশ্যে প্ৰাৰ্থনা কৰি পৰিয়ালক আশীৰ্বাদ কৰে। দেউৰী ভাষাত সদৃশ আচাৰ ''ৰঙাচন'' নামে লিপিবদ্ধ।}} [[File:Chutia Deokuber.jpg|thumb|চুতীয়া ''দেউ-কুবেৰ'' আচাৰ।]] '''''অপেশ্বৰী সবাহ:''''' ''অপেশ্বৰী আই''ক ''[[কেঁচাইখাতী]]''ৰ এটা ৰূপ বুলি মানি ''অপেশ্বৰী সবাহ'' কৰা হয়; বিশেষকৈ শিশু বা কেঁচুৱাৰ মংগল আৰু আশীৰ্বাদ কামনা কৰি এই অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়। ঘৰ আৰু ব্যৱহৃত কাপোৰ পৰিষ্কাৰ কৰাৰ পাছত গাঁৱৰ কিশোৰী আৰু ''গোপিনী'' নামে জনাজাত বয়স্ক মহিলাসকল গোল হৈ বহে। ''চালনী/দলা''ৰ ওপৰত বগা কাপোৰ আৰু ''আগলি কলপাত'' পাতি তাত ''পিঠাগুড়ি'', কেঁচা গাখীৰ, কল, চাকি, ফুল আৰু তামোল ৰখা হয়। ''গোপিনী''সকলে ''অপেশ্বৰী নাম'' গায়; তাৰ পাছত পৰিয়ালে প্ৰাৰ্থনা কৰি তেওঁলোকৰ আশীৰ্বাদ গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/chutiaburanji|title=Chutia Buranji|date=23 June 2007|via=Internet Archive}}</ref>{{efn|নিবেদনৰ এটা অংশ দেৱীৰ বাবে ঘৰৰ পিছফালে বা মুকলি পথাৰত থৈ দিয়া হয়; বাকী অংশ সেৱাৰ বাবদ ''গোপিনী''সকলক দিয়া হয়। [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ মাজতো এই আচাৰ আছে; তেওঁলোকে দেৱীক ''অপেশ্বৰী'' বা ''Yoi Midi'' বুলি কয়।}} '''''সুৱাসনী:''''' পৰিয়াল বা গাঁৱৰ মংগলৰ বাবে সাধাৰণতে এপ্ৰিল–মে' মাহত নিশা ''সুৱাসনী'' অনুষ্ঠিত কৰা হয়। পুৰোহিতে প্ৰথমে ঘৰুৱা দেৱী আৰু ''[[কেঁচাইখাতী]]''ৰ এটা ৰূপ বুলি মানি ''সুৱাসনী আই''ক আহ্বান কৰে, তাৰ পাছত শুদ্ধিৰ বাবে প্ৰসাদ আৰু পবিত্ৰ পানী বিতৰণ কৰে। তাৰ পাছত হাঁহ বলি দিয়া হয় আৰু পৰিয়াল বা গাঁৱৰ পুৰুষসকলে সমূহীয়া ভোজ পাতে।<ref name="auto"/> [[একশৰণ ধৰ্ম|নৱ-বৈষ্ণৱ]] প্ৰভাৱত বহু চুতীয়াই বলি বন্ধ কৰিছে বা হাঁহৰ সলনি কোমোৰা ব্যৱহাৰ কৰিছে।{{efn|[[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ টেঙাপনীয়া শাখাত সদৃশ আচাৰ আজিও আছে; তেওঁলোকে দেৱীক ''সুৱাসনী'' বা ''Yanyo Midi'' বুলি কয়।}} ==সংস্কৃতি== ===জীৱন-চক্ৰৰ আচাৰ=== চুতীয়াসকলে জন্ম, বিবাহ আৰু মৃত্যুৰ সৈতে জড়িত বহু আচাৰ পালন কৰে। ধৰ্মীয় আচাৰ ''কেঁচাপন্থী'' আৰু ''পকাপন্থী'' পৰিয়ালৰ মাজত কিছু পাৰ্থক্যযুক্ত; কেঁচাপন্থী অনুষ্ঠানত আমিষ নিবেদন পৰিহাৰ কৰা হয়, আনহাতে পকাপন্থী অনুষ্ঠানত এনে নিবেদন ব্যৱহাৰ হ'ব পাৰে। এই আচাৰসমূহৰ কেইবাটাও বৃহত্তৰ অসমীয়া সমাজৰ সৈতে মিল আছে।<ref name="Richa-life-cycle">{{harvcol|Chutia|2026|pp=106-124}}</ref> গৰ্ভধাৰণ আৰু জন্ম-সংক্ৰান্ত আচাৰৰ ভিতৰত গৰ্ভাৱস্থাত বয়স্ক মহিলা বা ''গোপিনী''ৰ অংশগ্ৰহণেৰে পালন কৰা ''পঞ্চামৃত'' আৰু সন্তানৰ জন্ম আৰু শুদ্ধিকৰণৰ পাছৰ অনুষ্ঠানসমূহ আছে।<ref name="Richa-life-cycle"/> বিবাহৰ ৰূপসমূহৰ ভিতৰত আনুষ্ঠানিক ''বৰ বিয়া'', পলাই বিয়া আৰু আন স্থানীয় স্বীকৃত ৰূপ আছে; বিয়াৰ অনুষ্ঠানত মহিলাৰ গীত, আচাৰমূলক স্নান আৰু বিভিন্ন গৃহস্থালি আচাৰ অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-life-cycle"/> মৃতদেহ সাধাৰণতে দাহ কৰা হয়, যদিও বিশেষ পৰিস্থিতিত সমাধি দিয়াৰ প্ৰথাও পৰম্পৰাগতভাৱে আছিল। অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ পাছৰ আচাৰসমূহ শেষত ''কাজ'' বা ''শ্ৰাদ্ধ''ত উপনীত হয়; সাধাৰণতে একাদশ বা ত্ৰয়োদশ দিনত কৰা হয়, যদিও অঞ্চল আৰু ধৰ্মীয় গোটভেদে সময় আৰু পদ্ধতি ভিন্ন।<ref name="Richa-life-cycle"/> ===কৃষি-সম্পৰ্কীয় আচাৰ=== [[File:Chutia Panitula dance.png|thumb|''পানী তোলা বৰসবাহ'' আৰু বিয়াত কৰা চুতীয়া পানীতোলা নৃত্য।]] কৃষিচক্ৰৰ বিভিন্ন পৰ্যায়ৰ সৈতে চুতীয়াসকলৰ বহু পৰম্পৰাগত আচাৰ জড়িত। জেঠ মাহত তিনিদিন ধৰি অনুষ্ঠিত ''পানী তোলা বৰসবাহ''ত বৰষুণ আৰু ভাল শস্যৰ কামনা কৰা হয়; অনুষ্ঠানত কৈশোৰ-পূৰ্ব ছয়গৰাকী ছোৱালী, যাক ''দৈৱকী'' বুলি কোৱা হয়, আচাৰমূলকভাৱে পানী আনে।<ref name="Bharali-agriculture">{{cite journal |last1=Bharali |first1=Gitanjali |last2=Choudhury |first2=Gitanjali |title=A Study of the Cultural Heritage of Chutia: An Ethnic Tribe of Assam With special reference to Rituals related to Agriculture |journal=Journal of Emerging Technologies and Innovative Research |volume=11 |issue=12 |year=2024 |pages=h322–h327 |id=JETIR2412737 }}</ref> মাঘ মাহত ''বৰসবাহ'' নামে পৃথক এটা সমূহীয়া অনুষ্ঠানৰ উল্লেখ আছে; প্ৰস্তুতি এক মাহ আগৰ পৰাই আৰম্ভ হ'ব পাৰে। অনুষ্ঠানত [[কেঁচাইখাতী]]ৰ পূজাস্থল, মাটিৰ চাকি, গোটেই ৰাতি ''কীৰ্তন'', সমূহীয়া ৰন্ধা-বঢ়া আৰু ভোজ, আৰু শেষত ''ভকত''সকলৰ আশীৰ্বাদ অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Chutia-agriculture">{{harvcol|Chutia|2026|pp=141–146}}</ref>{{efn|মহন্তই ''পকাপন্থী'' চুতীয়াসকলৰ মাজত সম্ভৱতঃ জড়িত কিন্তু পৃথক নামে উল্লেখিত ''বৰ সেৱা'' বা ''বৰ সাকাম''ৰ কথা লিখিছে। দুই বা তিনি বছৰৰ মূৰে মূৰে নিশা এই অনুষ্ঠানত ঘৰতে বনোৱা মদ আৰু কুকুৰা বা গাহৰিৰ মাংস ব্যৱহাৰ কৰি তাৰ পাছত ভক্তিমূলক গীত গোৱা হৈছিল। অৱশ্যে তেওঁ ইয়াক ''বৰসবাহ''ৰ সৈতে একে বুলি কোৱা নাই।{{harvcol|Mahanta|2018|p=120}}}} খেতিৰ আৰম্ভণিত কেইবাটাও আচাৰ পালন কৰা হয়। বছৰৰ প্ৰথম ধান সিঁচাৰ সময়ৰ ''নাকাঠিয়া সিচা''ত পৰম্পৰাগতভাৱে ওচৰ-চুবুৰীয়া লোকৰ ভোজ—সাধাৰণতে হাঁহৰ মাংসসহ—আয়োজন কৰা হৈছিল আৰু চৰাই-পোকৰ পৰা বীজতলী ৰক্ষা কৰিবলৈ ''তিতাফুল''ৰ ডাল, শিল আৰু কচুগছ বীজতলীৰ চাৰিওফালে ৰখা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|p=121}}</ref> ৰোপণৰ প্ৰথম দিন ''না ভূঁই'' নামে জনাজাত; পুলি ৰোপণৰ আগতে পথাৰত [[লক্ষ্মী]]ৰ উদ্দেশ্যে নিবেদন কৰা হয়। মহন্তই শালি আৰু আহু দুয়ো ধানৰ ক্ষেত্ৰত সদৃশ প্ৰথম-ৰোপণ আচাৰ ''গছ লোৱা''ৰ উল্লেখ কৰিছে।<ref name="Chutia-agriculture"/>{{efn|''গছ লোৱা''ত গৃহিণীয়ে কলপাত, তামোল, মধুৰিআম, ভীমকল আৰু ''হেলচ''ৰ ডাল লৈ পথাৰলৈ যায়, লখিমীক অধিক শস্যৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু খেতিয়কসকলৰ বাবে সৰু ভোজ দিয়ে।{{harvcol|Mahanta|2018|p=123}}}} আহু ধান সিঁচাৰ পুৰণি আচাৰ ''জালুকীয়া খোৱা উৎসৱ'' বা ''হাড়ীয়া''ত খেতিয়কসকলক কচুৰ পাত আৰু জালুক দি ৰন্ধা মাছ খুওৱা হৈছিল; কৃষিকাৰ্যৰ ফলত হোৱা শৰীৰৰ বিষ কমায় বুলি পৰম্পৰাগত বিশ্বাস আছিল।<ref name="Chutia-agriculture"/> [[File:Chutia Gorokhia.jpg|thumb|চুতীয়া ''গৰখীয়া চাউল খোৱা'' আচাৰ; গৰখীয়াসকলক পৰিয়ালক আশীৰ্বাদ দিবলৈ মাতি অনা হয়।]] মূল কৃষিকাৰ্য শেষ হ'লে ''নাঙল ধোৱা পিঠা'' বা ''ভাত পিঠা'' (''খেতি উঠা ভাত'' বুলিও কোৱা হয়) পিঠা আৰু ভোজেৰে পালন কৰা হয়;<ref name="Bharali-agriculture"/><ref name="Chutia-agriculture"/> শালি ধান সিঁচাৰ আগতে আৰু পাছত পালন কৰা ''ওপৰিপুৰুষৰ সাকাম''ত পূৰ্বপুৰুষক চাকি, চাউল, মাটিমাহ, চাউলৰ গুড়ি আৰু আন খাদ্য নিবেদন কৰি স্মৰণ কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=134–135}}</ref> কৃষিকাৰ্যত ব্যৱহৃত গৰু-ম'হৰ মংগলৰ বাবেও জেঠ–আহাৰত ''সদাশিৱক দিয়া'', গোহালিৰ ওচৰত ''গৰখীয়া সবাহ'' আৰু বৰ্ষাকালৰ পানীৰ সময়ত ''খুঁটি সবাহ'' পালন কৰা হয়।<ref name="Chutia-agriculture"/>{{efn|''সদাশিৱক দিয়া''ত শিৱক ফল, গজালি আৰু ''ভাং'' নিবেদন কৰা হয়; ''গৰখীয়া সবাহ''ত চাউলৰ গুড়ি, কল আৰু কেঁচা গাখীৰ, আৰু ''খুঁটি সবাহ''ত ''ক্ষীৰ'' বা ''পায়স'' নিবেদন কৰা হয়।}} শস্য কটা আৰম্ভ হয় ''লখিমী অনা'' বা ''লখিমী আদৰা'' (''কাঁচি লগোৱা সবাহ'' বুলিও কোৱা হয়)ৰে। প্ৰথম আঁটি আনুষ্ঠানিকভাৱে ভঁৰাললৈ অনা হয়। আঁটি কঢ়িওৱা মহিলাগৰাকীয়ে পৰম্পৰাগতভাৱে কথা নকয় আৰু পিছলৈ নাচায়, যাতে লখিমী পুনৰ পথাৰলৈ উভতি নাযায়।<ref name="Bharali-agriculture"/><ref name="Chutia-agriculture"/> ''না খোৱা'' বা ''না-পিঠা খোৱা''ই নতুন ধান খোৱাৰ আৰম্ভণি চিহ্নিত কৰে; শস্য কটাৰ পাছৰ ''না-পুৰুষৰ চাউল খোৱা''ত পূৰ্বপুৰুষৰ আশীৰ্বাদ আহ্বান কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=131, 138–139}}</ref>{{efn|ধৰ্মীয় গোটভেদে আচাৰ-খাদ্য ভিন্ন। ৰিচাই ''কেঁচাপন্থী'' ঘৰত নতুন ধান, পাচলি আৰু বগা মাছ অথবা গাখীৰ/দৈসহ চাউলৰ গুড়ি, আৰু ''পকাপন্থী'' ঘৰত মদ, কুকুৰা আৰু মাছৰ উল্লেখ কৰিছে। মহন্তইও মৃত পূৰ্বপুৰুষৰ উদ্দেশ্যে ''না খোৱা'' ভোজৰ খাদ্যৰ সৈতে ঘৰতে বনোৱা মদ নিবেদন কৰাৰ কথা লিখিছে।{{harvcol|Mahanta|2018|pp=122–123}}}} ভঁৰালৰ ধান পাছত উলিওৱাৰ আগতে ''ভঁৰালত পিঠা দিয়া'' কৰা হয়। মাটিৰ পাত্ৰত চাউলৰ গুড়ি, চাকি আৰু তামোল দি ''লখিমী আই''ক নিবেদন কৰা হয়; পিছদিনা সেই গুড়িৰে ''সেৱা দিয়া পিঠা'' ভাপত সিজোৱা হয়।<ref name="Bharali-agriculture"/><ref name="Chutia-agriculture"/> দীঘলীয়া খৰাং হ'লে বৰষুণ আহ্বানৰ বাবে ''ভেকুলীৰ বিয়া'' কৰা হ'ব পাৰে। এজন মতা আৰু এজনী মাইকী ভেকুলীক পৰম্পৰাগত বিয়াৰ কিছুমান আচাৰ অনুসৰি প্ৰতীকীভাৱে বিবাহ কৰাই তাৰ পাছত পানীৰ উৎসত এৰি দিয়া হয়।<ref name="Bharali-agriculture"/><ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=141–142}}</ref> ===উৎসৱ আৰু বিহু পৰম্পৰা=== চুতীয়াসকলে তিনিওটা মুখ্য [[বিহু]]—বহাগ বিহু, কাতি বিহু আৰু মাঘ বিহু—পালন কৰে; লগতে জনগোষ্ঠী-নিৰ্দিষ্ট আৰু স্থানীয় বহু আচাৰো আছে। [[কাতি বিহু]]ত ধাননি, ভঁৰাল আৰু ঘৰৰ চোতালত মাটিৰ চাকি জ্বলাই [[লক্ষ্মী]], সমৃদ্ধি আৰু শস্যৰ সুৰক্ষাৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়।<ref name="Richa-Bihu">{{harvcol|Chutia|2026|pp=146-154}}</ref> [[মাঘ বিহু]]ত মেজি সাজি জ্বলোৱা আৰু সমূহীয়া ভোজৰ প্ৰথা আছে। অধ্যয়নটোত কিছুমান চুতীয়া অঞ্চলত মাঘ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰে মাঘ বিহু পালনৰ পৰম্পৰাও উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Richa-Bihu"/> [[File:Chutia Hurai Rangoli Bihu.png|thumb|300px|চুতীয়া ''হুৰাই ৰঙালী বিহু''।]] চুতীয়াসকলৰ মাজত বহাগ বিহু সাতদিনীয়া আচাৰ-শৃংখলাৰে পালন কৰা হয়: ''গৰু বিহু'', ''মানুহ বিহু'', ''গোহাঁই বিহু'', ''ডাঙৰীয়া'' বা ''ওজা বিহু'', ''লখিমী'' বা ''কুটুম বিহু'', ''দেউ'' বা ''মেলা বিহু'', আৰু ''সাত'' বা ''চেৰা বিহু''।<ref name="Richa-Bihu"/> ''গৰু বিহু''ত অপকাৰী আত্মাৰ পৰা ৰক্ষাৰ বাবে দুৱাৰমুখত ''জেতুলীপকা'' ওলোমাই থোৱা হয়; গৰুৰ আচাৰত ব্যৱহাৰ কৰা বাঁহৰ ''চাট''ৰ অংশ আৰু দীঘলতি-মাখিয়তীৰ পাত গোহালি আৰু পথাৰত সুৰক্ষাৰ বাবে সংৰক্ষণ কৰা হয়। পিছদিনা পুৱা গৰু-ম'হ জাগি আছে নে শুই আছে আৰু কণী-যুঁজৰ ফলাফল কিদৰে হয়, তাক আগন্তুক কৃষিবৰ্ষৰ লক্ষণ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=149-150}}</ref>{{efn|''চাট'' হ'ল বাঁহৰ শলাত তিতা কেৰেলা, জাতিলাও আৰু হালধি আদি পাচলিৰ টুকুৰা গাঁথি বনোৱা সামগ্ৰী। গৰু-ম'হ গা ধুওৱাৰ পাছত ইয়াৰ অংশ বিনিময় কৰি গোহালিলৈ নি ৰখা হয় আৰু ইয়াক সুৰক্ষাদায়ক বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।}} ''মানুহ বিহু''ত ১০১ বিধ পাত সংগ্ৰহ-প্ৰস্তুত কৰা আৰু ''আমৰলি'' বা ৱিভাৰ পৰুৱাৰ কণী খোৱাৰ ৰীতি আছে; ইয়াক পৰম্পৰাগতভাৱে প্ৰজননক্ষমতা আৰু জনগোষ্ঠীৰ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=150-151}}</ref> ''গোহাঁই বিহু''ত ''গোঁসানী''ৰ প্ৰতিমাক পৰম্পৰাগতভাৱে গা ধুৱাই বাদ্য-বাজনাৰে ঘৰে ঘৰে লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কাপোৰ, ধূপ আৰু মাটিৰ চাকিৰে আদৰণি জনোৱা হৈছিল। ''ডাঙৰীয়া/ওজা বিহু''ত মৃত পূৰ্বপুৰুষৰ পূজা কৰা হৈছিল, আনহাতে ''লখিমী বিহু''ত ভঁৰাল আৰু দুৱাৰমুখত চাকি জ্বলোৱা হৈছিল। ষষ্ঠ দিনৰ ''দেউ/মেলা বিহু''ত আত্মা-আবিষ্ট হোৱাৰ পৰম্পৰা আছিল; আবিষ্ট ব্যক্তিয়ে ''দা'' লৈ নাচি ভবিষ্যৎবাণী কৰিব পাৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল আৰু পাছত আচাৰমতে শান্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Mahanta|2018|pp=161–162}}</ref> চুতীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত বহাগ বিহু [[শদিয়া]]ৰ পবিত্ৰ ''শাল''সমূহৰ সৈতে জড়িত। ''হুৰাই ৰঙালী'' অনুষ্ঠানে ধৰ্মীয় গীতৰ মাধ্যমেৰে ''শাল''ৰ যোগেদি স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহু আনাৰ প্ৰতীকী ৰূপ প্ৰকাশ কৰে; ''আই কলিমতী'' বা [[কেঁচাইখাতী]]ক এই অবতৰণৰ সৈতে জড়িত ধৰা হয়। এই পৰম্পৰাত শদিয়াৰ চাৰিখন ''শাল''ক চুতীয়া বিহুৰ উৎপত্তিস্থল বুলি ধৰা হয় আৰু বহাগৰ প্ৰথম বুধবাৰে তাত ''হুৰাই ৰঙালী'' অনুষ্ঠিত কৰা হয়। সংশ্লিষ্ট এটা অনুষ্ঠান [[ঢকুৱাখনা]]ৰ হাৰ্হি দেৱালয়ত বহাগৰ সপ্তম দিনত পালন কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=203-207}}</ref> [[File:Chutia Saj.jpg|thumb|বহাগ বিহুৰ সময়ত চুতীয়া ''সাজ'' (চাউলৰ মদ) প্ৰস্তুতি।]] আৰম্ভণিৰ আচাৰসমূহৰ ভিতৰত ''মৃতকক দিয়া'' বা ''হলিতা-লগোৱা'' নামৰ পূৰ্বপুৰুষীয় অনুষ্ঠান আছে। মৃত পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে জীৱিত অৱস্থাত খোৱা খাদ্য তামোল-পাণ, ঘৰতে বনোৱা চাউলৰ মদ ''সাজ'' আৰু মাটিৰ চাকিৰ সৈতে নিবেদন কৰি পৰিয়ালৰ মংগলৰ বাবে তেওঁলোকৰ আশীৰ্বাদ কামনা কৰা হয়।<ref name="Mahanta-Bohag">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=158–163}}</ref> সদৃশ পূৰ্বপুৰুষীয় আচাৰ [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ ''ইবাকু বিচু'' (বহাগ বিচু)ৰো অংশ। গৰুৰ আনুষ্ঠানিক স্নান আৰু পূজাৰ পাছত গৃহমুৰব্বীয়ে মৃত পৰিয়ালৰ সদস্যৰ উদ্দেশ্যে ''পিণ্ড'' নিবেদন কৰে; লিপিবদ্ধ নিবেদনৰ ভিতৰত মাংস, মাছ, মাটিমাহ আৰু দেউৰীৰ পৰম্পৰাগত চাউলৰ মদ ''চুজেন'' আছে।<ref>{{cite news |title=Deoris to celebrate 'Ebaku Bishu' from tomorrow |work=The Assam Tribune |url=https://assamtribune.com/deoris-to-celebrate-ebaku-bishu-from-tomorrow |access-date=19 August 2026 }}</ref><ref>{{cite web |last=Deuri |first=Deva Darshana |title=Jimochaya: The Deoris, The Priestly Tribe of Northeast India |website=Mahabahu |url=https://mahabahu.com/jimochaya-the-deoris-the-priestly-tribe/ |access-date=19 August 2026 }}</ref> আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতে জড়িত এটা পুৰণি কৃষি-অনুষ্ঠান হ'ল ''জালুকীয়া খোৱা উৎসৱ''। আহু ধান সিঁচাৰ প্ৰথম দিনত কৃষিকাৰ্য আৰম্ভ কৰাৰ পাছত খেতিয়কসকলক সমূহীয়া ভোজলৈ মতা হৈছিল। ''বৰালি'', ''শাল'' বা ''কুহি'' আদি মাছ কচুৰ পাত আৰু জালুকেৰে ৰন্ধা হৈছিল; জালুকীয়া খাদ্যই কৃষিশ্ৰমৰ ফলত হোৱা শৰীৰৰ বিষ উপশম কৰে বুলি পৰম্পৰাগত বিশ্বাস আছিল। অনুষ্ঠানটো বহু ঠাইত লোপ পাইছে যদিও কিছুমান চুতীয়া অঞ্চলত এতিয়াও চলি আছে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|p=146}}</ref> চুতীয়াসকলৰ মাজত ''চ'তৰ ৰাতি বিহু'', ''টকা বিহু'', ''ধৰ্ম হুঁচৰি'' আৰু ''বৰ বিহু''কে ধৰি বহু স্থানীয় বিহু-পৰম্পৰা সংৰক্ষিত আছে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=197-212}}</ref> ''বৰ বিহু'' কেৱল পুৰুষে দিনত কৰা এক দুৰ্লভ হুঁচৰি-ৰূপ; বৰহোলা আৰু বচা দয়াঙত এতিয়াও ইয়াৰ উল্লেখ আছে। ইয়াত মণিকোঁৱৰ আৰু ফুলকোঁৱৰৰ গীত কেইবাটাও স্বতন্ত্ৰ তাল আৰু বাদ্যযন্ত্ৰত পৰিবেশন কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=211-212}}</ref>{{efn|লিপিবদ্ধ তালসমূহ হ'ল ''খৰা চাও'', ''দীঘলীয়া চাও'', ''হাৰালি চাও'' আৰু ''বুঢ়া চাও''; বাদ্যযন্ত্ৰৰ ভিতৰত ''বীণ'', ''ঢোল'', ''পেঁপা'', ''টকা'' আৰু ''গগনা'' আছে।}} ''টকা বিহু''ত মহিলাসকলে বিভিন্ন ধৰণৰ ''টকা'' বজায়। অনুষ্ঠানৰ শেষত টকাসমূহ গছত ওলোমাই কামনা কৰা হয়; পৰম্পৰাগত ''গাঠিগী'' মূৰ-কাপোৰ বিশেষভাৱে এই বিহুৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=207-208}}</ref><ref>{{harvcol|Chutia|2026|p=158}}</ref>{{efn|লিপিবদ্ধ ৰূপসমূহ হ'ল ''মাটি টকা'', ''দাহিন টকা'', ''হাত টকা'' আৰু ''মুঠি টকা''।}} তিনিচুকীয়াৰ বাৰেকুৰি অঞ্চলত সংৰক্ষিত ''ধৰ্ম হুঁচৰি'' অত্যন্ত নিয়মবদ্ধ আৰু বহু বছৰৰ ব্যৱধানতহে অনুষ্ঠিত হয়। গৰু বিহুৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা এই অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণকাৰীয়ে সংকল্প লয়, আচাৰগত নিষেধ মানে, সাধাৰণ আনন্দ-উল্লাস পৰিহাৰ কৰে আৰু মণিকোঁৱৰ-ফুলকোঁৱৰৰ গীত গায়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=197-200}}</ref> যোৰহাট–গোলাঘাট অঞ্চলৰ বৰহোলা আৰু বচা দয়াং আদি ঠাইত ''চ'তৰ ৰাতি বিহু'' টিকি আছে। পৰম্পৰাগতভাৱে ডেকা-গাভৰুৱে ডাঙৰ আম বা ''আহত'' গছৰ তলত নিশা ''যোৰা নাম'', প্ৰেম-বিৰহৰ গীত গাই আৰু ''পেঁপা''ৰ প্ৰতিযোগিতা কৰি বিহু পাতে।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=200-202}}</ref> [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ মাজতো সদৃশ নিশাৰ ''বিচু'' পৰম্পৰা আছে; ফাগুন আৰু চ'তত যুৱক-যুৱতীসকলে সমূহীয়া অনুশীলনৰ বাবে একত্ৰিত হয় আৰু বহাগীয়া বিচুৰ সময়ত গীত-নাচ গোটেই ৰাতি চলিব পাৰে।<ref>{{cite journal |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Socio-Cultural Significance of Folk Musical Tradition: Weaving the Tapestry of Identity of the Deori Community of Assam |journal=Lokaratna |volume=XIX |year=2025 |page=40 |issn=2347-6427 }}</ref> ''চ'ত বিহু'' দেৱী কলিমতীৰ যৌৱন ৰূপৰ সৈতে জড়িত; ''তৰোৱা কদম'' ফুলাক তেওঁৰ যৌৱনপ্ৰাপ্তিৰ লক্ষণ আৰু উৎসৱৰ আৰম্ভণিৰ সংকেত বুলি ধৰা হয়।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=146-147}}</ref> ===খাদ্যাভ্যাস আৰু ৰন্ধনপ্ৰণালী=== [[File:'Chutiya lopha' or Perennial Buckwheat leaves, Polygonaceae(Buckwheat family).jpg|thumb|150px|জনগোষ্ঠীটোৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা ''চুতীয়া লফা'' বা বহুবৰ্ষজীৱী বাকহুইটৰ পাত।]] চুতীয়াসকলৰ প্ৰধান খাদ্য চাউল। পৰম্পৰাগত চাউলৰ খাদ্যৰ ভিতৰত ৰন্ধা ভাত ৰাতিটো পানীত তিয়াই থোৱা ''পইতা ভাত'' আৰু পানী নিদিয়াকৈ আগদিনাৰ ভাত ৰাখি প্ৰস্তুত কৰা ''কৰকৰা ভাত'' অন্তৰ্ভুক্ত। চাউলৰ পৰা বনোৱা ''পিঠা'' আৰু ''জলপান''ৰ ভিতৰত ''চিৰা'' আৰু ''সান্দহ''ো সাধাৰণভাৱে খোৱা হয়।<ref name="Richa-food">{{harvcol|Chutia|2026|pp=177-184}}</ref> শাক-পাচলিও পৰম্পৰাগত খাদ্যৰ এটা অংশ। লিপিবদ্ধ প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত সৰিয়হজাতীয় ''চুতীয়া লাই'' আৰু ''চুতীয়া লফা'' উল্লেখযোগ্য। অসমীয়া জাতি-উদ্ভিদবৈজ্ঞানিক সাহিত্যত পিছৰটোক সাধাৰণ বাকহুইট (''Fagopyrum esculentum'') হিচাপে স্বতন্ত্ৰভাৱে চিনাক্ত কৰা হৈছে, যাৰ পাত শাক হিচাপে খোৱা হয়। [[বহাগ বিহু]]ৰ সৈতে জড়িত পৰম্পৰাগত বনৌষধি মিশ্ৰণত সংগ্ৰহ কৰা উদ্ভিদসমূহৰ ভিতৰতো ''চুতীয়া লফা''ৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-food"/><ref name="BegumGogoi2007">{{cite journal|last1=Begum|first1=Samim Sofika|last2=Gogoi|first2=Rajib|title=Herbal recipe prepared during Bohag or Rongali Bihu in Assam|journal=Indian Journal of Traditional Knowledge|volume=6|issue=3|year=2007|pages=417–422}}</ref> আন পৰম্পৰাগত খাদ্যৰ ভিতৰত খৰিচা (''বাঁহ গাজ''), মাছ, আলু, মাংস বা আন উপকৰণ পিহি বনোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ''পিটিকা'' আৰু অসমীয়া ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ ক্ষাৰীয় খাদ্য ''খাৰ'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-food"/> চুতীয়াসকলৰ মাজত পৰম্পৰাগতভাৱে লিপিবদ্ধ আমিষ খাদ্যৰ ভিতৰত হাঁহ, গাহৰি, মাছ, ছাগলী বা পঠাৰ মাংস, পাৰ আৰু আন চৰাই, হৰিণ, এৰী পলুৰ লেটা বা কোকুন, আৰু ''আমৰলি'' (কণীসহ ৰঙা পৰুৱা) আৰু ''জেবাংকাৰি'' আদি পতংগ অন্তৰ্ভুক্ত; গ্ৰামাঞ্চলত পিছৰটোক পৰম্পৰাগত চাউলৰ মদৰ সৈতে খোৱা হয়।<ref name="Richa-food"/> মাংস শুকুৱাই সংৰক্ষণো কৰা হয়। বুৰঞ্জীসমূহত শুকান মাংস সংৰক্ষণৰ বাবে চুতীয়া যুগৰ এটা ''ভঁৰাল''ৰ উল্লেখ আছে, যি এজন ''ভঁৰালী'' বিষয়াৰ অধীনত আছিল।<ref>''Ahomar Din'', p. 586.</ref> ''কুচিয়া'' আৰু কেঁকোৰাও খোৱা হয়, যদিও ধৰ্মীয় ভাগ অনুসৰি খাদ্যাভ্যাস ভিন্ন আছিল। অধিক বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱিত ''কেঁচাপন্থী'' বা হিন্দু চুতীয়াসকলে পৰম্পৰাগতভাৱে গাহৰি বা কুকুৰা নুপুহিছিল আৰু ''শাল'', ''শিঙি'', ''কুচিয়া'' আৰু কেঁকোৰা পৰিহাৰ কৰিছিল; এই নিষেধসমূহ বিশেষভাৱে বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱৰ ফল বুলি ধৰা হৈছে।<ref name="Richa-Kesapanthi">{{harvcol|Chutia|2026|pp=44}}</ref> কেঁচাপন্থীসকলৰ মাজত গাহৰিৰ মাংস আৰু মদৰ ওপৰতো নিষেধ আছে, আনহাতে গৰুৰ মাংস সকলো ভাগৰ বাবেই নিষিদ্ধ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="Richa-food"/>{{efn|অধ্যয়নটোত দৈনন্দিন খাদ্যৰ সলনি কিছুমান পুৰণি প্ৰাণীভিত্তিক লোক-ঔষধৰ কথাও লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে—যেনে বাঁহগাজৰ সৈতে কণীয়া কাউৰী ৰন্ধা আৰু ভেকুলী বা কেঁচু ব্যৱহাৰ কৰা প্ৰস্তুতি। ঔষধি খাদ্য হিচাপে শুকান বাঁহগাজৰ সৈতে ''মোৱা'' মাছ আৰু মাগুৰজাতীয় মাছৰ কথাও উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-food"/>}} [[File:2017-04-06-Silkworm Pupa Food-0622.jpg|thumb|এৰী পলুৰ লেটা চুতীয়াসকলৰ এটা পৰম্পৰাগত খাদ্য।]] ইয়াৰ বিপৰীতে ''পকাপন্থী'' পৰম্পৰাত বহু ধৰ্মীয় আচাৰত মাংস আৰু চাউলৰ মদ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। মৃত পূৰ্বপুৰুষৰ উদ্দেশ্যে নিবেদনত পকাপন্থীসকলে কুকুৰাৰ জোলৰ সৈতে ঘৰতে বনোৱা মদ আগবঢ়ায়; মহন্তই আদিম পকাপন্থী আচাৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা ''বৰ সেৱা'' বা ''বৰ সকাম''ত কুকুৰা বা গাহৰিৰ মাংসৰ সৈতে ঘৰতে বনোৱা মদ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ''আই সকাম''ত মদ আৰু বগা কুকুৰাৰ মাংস নিবেদন কৰা হয়; আন এটা ৰূপ ''পকা সকাম''ত মাংসৰ সৈতে ভাত আৰু কেতিয়াবা মদ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Mahanta-Pakapanthi">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=119-120}}</ref><ref name="Mahanta-Aai">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=126-129}}</ref> লিপিবদ্ধ মাংসৰ ব্যঞ্জনসমূহত হাঁহ বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য। কোমোৰাৰে ৰন্ধা হাঁহক প্ৰিয় ব্যঞ্জন হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে; কুমুৰা বা বাঁহগাজৰ সৈতেও হাঁহ ৰন্ধা হয়। আন খাদ্যৰ ভিতৰত কলপচলাৰে হাঁহৰ নাড়ী, ''সান্দহ গুড়ি''ৰে হাঁহ, আৰু হাঁহৰ মাংস, মাটিমাহ, চাউলৰ গুড়ি আৰু শাক একেলগে ৰন্ধা ব্যঞ্জন আছে।<ref name="Richa-food"/> মাছ খাদ্যাভ্যাসৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ আৰু ইয়াক সতেজ, ভজা, পোৰা, সিজোৱা আৰু শুকান ৰূপত খোৱা হয়। অধ্যয়নটোত উল্লেখ কৰা পৰম্পৰাগত প্ৰস্তুতিৰ ভিতৰত ভেণ্ডিৰে সিজোৱা মাছ, বগৰী আৰু ''চুতীয়া লফা''ৰে সিজোৱা মাছ, আৰু কচু আৰু ''কুঁজি থেকেৰা'' (''Garcinia'')ৰে ৰন্ধা মাছ আছে। সৰু মাছ ''মাছ পাতত দিয়া'' ৰূপতো প্ৰস্তুত কৰা হয়—কলপাতত মেৰিয়াই গৰম ছাইত সিজোৱা হয়। শুকান মাছ বিশেষকৈ ''শুকান মাছৰ গুড়ি'' বা ''শুঁটকি'' হিচাপে সংৰক্ষণ কৰা হয়; ''পুঠি'', ''কুহি'' আৰু ''চেনী'' আদি সৰু মাছ জুইশালৰ ওপৰত শুকুৱাই কচুৰ সৈতে খুন্দি বাঁহৰ পাত্ৰত কেইবামাহো ৰাখি এই খাদ্য প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref name="Richa-food"/> ===সংগীত আৰু নৃত্য=== চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত নৃত্যৰূপ বিবাহ, ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান, বিহু আৰু আন সমূহীয়া উপলক্ষৰ সৈতে জড়িত। ''বৰ বিয়া''ৰ সময়ত গাঠিয়ন খুন্দি থকা অৱস্থাত ''কুলা বুঢ়ী নাচ'' কৰা হয়; এগৰাকী মহিলা অভিনয়শিল্পীয়ে বুঢ়ীৰ চৰিত্ৰ লৈ কৌতুকময় সংলাপৰ সৈতে নৃত্য কৰি শেষত কইনা-দৰাক আশীৰ্বাদ দিয়ে। ''পানী তোলা নাচ'' বিবাহৰ আন এটা অনুষ্ঠানিক নৃত্য; কইনাক গা ধুৱাবলৈ আনুষ্ঠানিক পানী ঘৰলৈ অনাৰ সময়ত মহিলা আৰু ছোৱালীয়ে এই নৃত্য কৰে।<ref name="Richa-dance">{{harvcol|Chutia|2026|pp=187-212}}</ref> [[File:Chutia Kulaburi dance.png|thumb|চুতীয়া কুলাবুঢ়ী নৃত্য]] ধৰ্মীয় আৰু ঋতুভিত্তিক পৰিবেশনৰ ভিতৰত [[তিনিচুকীয়া জিলা]]ৰ বাৰেকুৰি অঞ্চলত সংৰক্ষিত অত্যন্ত নিয়মবদ্ধ [[হুঁচৰি]]ৰ ৰূপ ''ধৰ্ম হুঁচৰি'', লগতে ''চ'তৰ ৰাতি বিহু'', ''টকা বিহু'' আৰু ''বৰ বিহু'' অন্তৰ্ভুক্ত। ''টকা বিহু''ত বিভিন্ন ধৰণৰ ''টকা'' বাদ্য ব্যৱহাৰ কৰা হয়; ''বৰ বিহু'' দিনত কৰা হুঁচৰি-পৰম্পৰা, য'ত ''ঢোল'', ''পেঁপা'', ''টকা'' আৰু ''গগনা'' আদি বাদ্য বজোৱা হয়।<ref name="Richa-dance"/> আন লিপিবদ্ধ ৰূপৰ ভিতৰত প্ৰাপ্তবয়স্ক পুৰুষে কৰা ''জজা নৃত্য'' আৰু তৰোৱাল লৈ বৃত্তাকাৰে কৰা পৰম্পৰাগত যুদ্ধ-নৃত্য ''ৰণুৱা নৃত্য'' বা ''ৰণ নৃত্য'' আছে।<ref name="Richa-dance"/> পৰম্পৰাগত পৰিবেশনত অসমৰ বৃহত্তৰ সংগীত-সংস্কৃতিতো পোৱা বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত ''ঢোল'', ম'হৰ শিঙৰ ''পেঁপা'', বাঁহৰ ''গগনা'', মাটিৰ ''সুতুলি'', বিভিন্ন ধৰণৰ ''টকা'', ''চাকচনি'', ''বাঁহী'', ''দবা'' আৰু ''তাল'' অন্তৰ্ভুক্ত। ''মাটি টকা'', ''দাহিন টকা'', ''হাত টকা'' আৰু ''মুঠি টকা''কে ধৰি বিভিন্ন টকাৰ ৰূপ বিশেষকৈ ''টকা বিহু''ৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{harvcol|Chutia|2026|pp=168–170}}</ref> ===পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক=== ====পুৰুষৰ সাজ-পোছাক==== [[File:Chutia men attire.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকত এজন চুতীয়া পুৰুষ]] চুতীয়া পুৰুষৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকৰ ভিতৰত ''চুতীয়া পাগুৰি'', ''চুতীয়া চোলা'', ''চুৰিয়া'', ''গামোচা'' বা ''বিচুৱান'', ''চেলেং চাদৰ'' আৰু ''টঙালি'' অন্তৰ্ভুক্ত। পৰম্পৰাগতভাৱে কপাহ, এৰী, মুগা আৰু পাট ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল; ৰাজপৰিয়াল আৰু ধনী শ্ৰেণীয়ে মুগা আৰু পাট, বিশেষকৈ উন্নত মানৰ ''চম্পা'' আৰু ''মেজাংকাৰী'' ব্যৱহাৰ কৰিছিল, আনহাতে সাধাৰণ লোকে প্ৰধানকৈ কপাহ, এৰী আৰু সাধাৰণ মুগা ব্যৱহাৰ কৰিছিল—গ্ৰীষ্মত বিশেষকৈ কপাহ আৰু শীতত এৰী।<ref name="Mahanta-attire">{{harvcol|Mahanta|2018|pp=64-66}}</ref><ref name="Richa-attire">{{harvcol|Chutia|2026|pp=156-161}}</ref>{{efn|''আপুকুৰ'' নামৰ আগফাল জোঙা চামৰাৰ জোতাও লিপিবদ্ধ আছে।<ref name="Richa-attire"/> ৰাজকীয় সাজত ''পানীকামলী'' আৰু ''আৰুৱান'' বস্ত্ৰও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল;<ref>{{Cite web|url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|title=The Chutia king Nitipal had gifted Panikamoli and Arowan to the Ahom king|access-date=17 June 2020|archive-date=28 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|url-status=live|archivedate=28 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|deadurl=yes}}</ref><ref>{{harvcol|Borboruah|1997}}</ref>ৰাজপুৰুষে ''লংকেৰু'' কাণফুলি, ''মোটা মণি''ৰ হাৰ আৰু সোণৰ ''পাদুকা'' পিন্ধা আৰু ''গুণাকৰা'' নামৰ সোণৰ সূচীকাম কৰা ৰেচমী ছাতি ব্যৱহাৰ কৰাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Khanikar">{{harvcol|Khanikar|1991|p=42}}</ref> পুৰুষৰ আন অলংকাৰৰ ভিতৰত ''লোকাপাৰা'' কাণফুলি, ''গাম-খাৰু'', ঢোলাকৃতিৰ সোণৰ ''বিৰি'' বা ''মাদল'', ''বাজু'', আঙঠি, ''নূপুৰ'' আৰু ''উজান্তি'' আছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> পুৰণি বৰ্ণনাত পুৰুষে দীঘল চুলি ৰাখি কেতিয়াবা ৰঙা জবাৰে সজোৱা পনিটেইল বান্ধিছিল আৰু ঘৰত বা কৃষিকাৰ্যৰ সময়ত ''গামোচা'' মূৰৰ আৱৰণ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল বুলিও উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-attire"/><ref name="Mahanta-attire"/>}} ''চুতীয়া পাগুৰি'' পৰম্পৰাগতভাৱে ''সাতফুল'' বা ''সৰ্প পাগ'', ''ৰণুৱা'' বা ''জোঙা পাগ'', আৰু ''এনাজৰী'' বা ''বিহুৱান পাগ'' ৰূপত বন্ধা হৈছিল। ''সাতফুল'' আৰু ''এনাজৰী'' এতিয়াও ব্যৱহৃত হয়; [[ভীষ্মকনগৰ]], [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] আৰু [[শদিয়া]]ৰ হাতীদুবাৰ টেৰাকোটা ফলকত ''ৰণুৱা'' আৰু ''এনাজৰী''ৰ ৰূপ চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref name="auto">{{Cite web|url=https://archive.org/details/chutiaburanji|title=Chutia Buranji|date=23 June 2007|via=Internet Archive}}</ref> চুটি ''চুৰিয়া'', পিছফালে খোলা ''চুতীয়া চোলা'', ''গামোচা/বিচুৱান'', ''টঙালি'' আৰু ''চেলেং চাদৰ'' আছিল আন মুখ্য পুৰুষ-পোছাক; চুতীয়া পৰম্পৰাত ''কৱচ কাপোৰ'' বা ''সুৰক্ষা কাপোৰ'' নামৰ ৰক্ষাকাৰী বস্ত্ৰৰো উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-attire"/>{{efn|সাপৰ আকৃতিৰ ''সাতফুল'' পৰম্পৰাগতভাৱে পুৰোহিতৰ সৈতে জড়িত আৰু এতিয়া চুতীয়া পাগুৰিৰ প্ৰতিনিধিত্বমূলক ৰূপ হিচাপে বহুল ব্যৱহৃত; ''ৰণুৱা'' যুদ্ধৰ সৈতে জড়িত আছিল; ''এনাজৰী/বিহুৱান পাগ'' হাতীদুবাৰ এটা টেৰাকোটা ফলকত চিনাক্ত কৰা হৈছে।<ref name="auto"/> পৰম্পৰাগত পাগুৰি প্ৰায় তিনি ''কাঠি'' দীঘল আৰু প্ৰায় এফুট বহল বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়; পুৰণি নিয়ম অনুসৰি পিন্ধোতাজন বহিলে ইয়াৰ মূৰটো মাটি স্পৰ্শ কৰিব লাগিছিল।<ref name="Richa-attire"/> ''চুৰিয়া (চুৰু-ইছা)'' প্ৰায় আঁঠুলৈকে নামে আৰু ভীষ্মকনগৰ আৰু তাম্ৰেশ্বৰীৰ ফলকতো সদৃশ বস্ত্ৰ দেখা যায়।<ref name="auto"/> ''চুতীয়া চোলা''ৰ ডিঙিৰ পিছফালে খোলা থাকে; ''গলধান-ফলা মুগা চোলা'' নামৰ মুগাৰ এটা ৰূপ লোকপৰম্পৰাত উল্লেখ আছে আৰু বিহুৱা শিল্পীয়ে পিন্ধিছিল; ৰঙীন কাপোৰৰ বেল্টৰ সৈতে পিন্ধা ক'লা-ৰঙা ''চুতীয়াৰ চোলা''ৰো উল্লেখ আছে।<ref name="Richa-attire"/><ref name="Mahanta-attire"/> দৰাই পৰম্পৰাগতভাৱে দীঘল হাতৰ পাটৰ ''চোলা'' আৰু দীঘল ''চেলেং-চাদৰ'' পিন্ধিছিল; কেতিয়াবা ফুলৰ মালাৰে সজোৱা সূচীকাম কৰা পাগুৰিও যোগ হৈছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> ''গামোচা'' ডিঙিত লোৱা কাপোৰ হিচাপে ব্যৱহৃত হয়, আনহাতে বিহুৰ সৈতে জড়িত ''বিচুৱান''ৰ এটা মূৰত গামোচাৰ সাধাৰণ ৰঙা পাৰৰ সলনি ফুলাম নক্সাযুক্ত আড়ি থাকে; দুয়োটাৰে কাষত ৰঙা পাৰ থাকে। ''বিচুৱান'' শব্দটো ''বিচু'' ("বিহু") + ''ৱান'' ("বস্ত্ৰ") হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে,<ref>{{Cite web|url=https://www.learnsanskrit.cc/index.php?tran_input=vANa&direct=se&script=hk&link=yes&mode=3|title=Sanskrit Dictionary for Spoken Sanskrit|website=[www.learnsanskrit.cc](http://www.learnsanskrit.cc|archive-date=24 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204627/https://www.learnsanskrit.cc/index.php?tran_input=vANa&direct=se&script=hk&link=yes&mode=3|url-status=live}}</ref> আৰু গামোচাৰ সমতুল্য দেউৰী-চুতীয়া শব্দ ''ব'চে''।<ref name="Kashyap-attire">{{cite web |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Significance Of ‘The Social Skin’ In Expressing Ethnicity: Knowing The Ethnic Attire Of Deori Community Of Assam |url=https://rjpn.org/jetnr/papers/JETNR2505025.pdf |pages=235–236}}</ref> ''টঙালি'' ফুলাম নক্সাযুক্ত আঁচল থকা কঁকালৰ কাপোৰ; এটা পৰম্পৰাই বিহু হুঁচৰিৰ সময়ত ডেকাই পিন্ধা ৰঙা টঙালিক যুদ্ধৰ পৰা তেজেৰে ৰাঙলী হৈ ফিৰা বগা টঙালিৰ সৈতে জড়িত কৰে, আৰু টেৰাকোটা চিত্ৰতো ইয়াৰ ৰূপ দেখা যায়।<ref name="auto"/> আন এটা বিৱৰণত ৰঙা আৰু বগা দুয়ো টঙালিৰ উল্লেখ আছে; চুতীয়া আৰু মায়ামৰা প্ৰচাৰকে ''তাল'' আৰু ''দবা'' বজাই থাকোঁতে বগা টঙালি আৰু হালধীয়া-ৰঙা চিহ্নযুক্ত কপাহী কাপোৰ পিন্ধাৰ কথাও আছে।<ref name="Richa-attire"/> ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য ''টঙা'';<ref name="Kashyap-attire"/> ''-আলি'' উপাদানটোক ''মেদালি'', ''সুতুলি'' আৰু ''ভঁৰালী'' আদি দেউৰী ৰূপৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে, যদিও এইটো প্ৰতিষ্ঠিত শব্দব্যুৎপত্তি নহয়, কেৱল ভাষিক তুলনা। ''চেলেং চাদৰ (চেলেং-ইছা)'' সামাজিক-ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু জ্যেষ্ঠক সন্মান জনোৱাৰ সময়ত ব্যৱহৃত দীঘল পুৰুষৰ চাদৰ; ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় নফুট,<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.503039|title=Hamilton Francis.|date=23 June 1940|via=Internet Archive}}</ref> আৰু আন এটা বিৱৰণত পাগুৰিৰ সমান দীঘল কিন্তু অধিক বহল বুলি কোৱা হৈছে।<ref name="Richa-attire"/> ''চেলেং'' দেউৰী-চুতীয়া শব্দাৱলীতও পোৱা যায়।<ref name="Kashyap-attire"/> ''কৱচ কাপোৰ'' পৰম্পৰাগতভাৱে তিনি গৰাকী বৃদ্ধাই এৰাতিৰ ভিতৰতে বয়িছিল; তেওঁলোকে তাম্ৰেশ্বৰী দেৱীক আহ্বান কৰি শিশুক শুনিবলৈ নিষেধ কৰা মন্ত্ৰ পাঠ কৰিছিল। এই কাপোৰে শত্ৰুৰ পৰা ৰক্ষা কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-attire"/>}} ====মহিলাৰ সাজ-পোছাক==== [[File:A chutia girl in her traditional attire.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত ''ৰিহা'', ''মেখেলা (মেথনি)'', ''চোলা'' আৰু ''গাঠিগী'', লগতে ''গাম-খাৰু'', ''মাদলি'' আৰু ''জুনবিৰি'' অলংকাৰ পিন্ধা এগৰাকী চুতীয়া যুৱতী।]] চুতীয়া মহিলাৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক বয়স আৰু বৈবাহিক অৱস্থাৰ অনুসৰি ভিন্ন। ঋতুমতী হোৱাৰ আগতে ছোৱালীয়ে ওপৰ অংশত ''বাইগা'' আৰু কঁকালৰ পৰা তললৈ ''মেখেলা'' বা ''ইগু'' পিন্ধে; ঋতুমতী হোৱাৰ পাছত বিয়ালৈকে বুকুৰ কাপোৰ হিচাপে ''বাইগা''ৰ ঠাইত ''ৰিহা'' বা ''ৰিচা'' ব্যৱহাৰ হয়।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=I0JJqJ761E4C&q=riha+breast+cloth&pg=PA55|title=Learning Geography By Stages Iv|first1=Late J.|last1=Fuste|first2=V. N.|last2=Nigam|date=23 June 2006|publisher=Pitambar Publishing|isbn=9788120906051|via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://thevoiceoffashion.com/fabric-of-india/inside-northeast/the-riha-redux-at-assamese-weddings-3571|title=The Riha Redux at Assamese Weddings|website=thevoiceoffashion.com}}</ref> বিবাহিতা মহিলাই পৰম্পৰাগতভাৱে বুকুলৈকে তুলি পিন্ধা দীঘল ''মেখেলা'', লগতে ''কঁকাল-বন্ধা'', ''গাঠিগী'' আৰু ''চাদৰ'' ব্যৱহাৰ কৰে; বৰ্তমানে ''ৰিহা'' মূলতঃ বিহু, বিয়া, মন্দিৰলৈ যোৱা আৰু আন অনুষ্ঠানত ব্যৱহৃত হয়।<ref name="Richa-attire"/>{{efn|বয়ঃসন্ধিকালীন এই পোছাক-পৰিৱৰ্তন পৰম্পৰাগত জীৱনচক্ৰৰ অংশ আছিল। বড়ো-কছাৰী মূলৰ ত্ৰিপুৰী সকলৰ মাজতো সদৃশ পৰম্পৰা আছে, য'ত ছোৱালীৰ পৰা যুৱতী হোৱাৰ পৰিৱৰ্তন চিহ্নিত কৰা ''ৰিচা চৰমণি'' অনুষ্ঠানত প্ৰথম ''ৰিচা'' দিয়া হয়।<ref>{{Cite web |last=Debbarma |first=Puni |title=Learn About the Risa, a Beautiful Garment Handwoven by Tribal Women in Tripura |url=https://www.adivasilivesmatter.com/post/learn-about-the-risa-a-beautiful-garment-handwoven-by-tribal-women-in-tripura |website=Adivasi Lives Matter |date=8 October 2020 |access-date=4 August 2026}}</ref> ধনী পৰিয়ালে ঐতিহাসিকভাৱে মুগা বা পাট ব্যৱহাৰ কৰিছিল, আনহাতে সাধাৰণ পৰিয়ালে মূলতঃ কপাহ। চুতীয়া মহিলাই পৰম্পৰাগতভাৱে ''মেখেলা'', ''চাদৰ'', ''ৰিহা'', ধুতি, ''চেলেং-চাদৰ'', ''গামোচা'' আৰু ''হাঁচতি''কে ধৰি ঘৰুৱা বস্ত্ৰ নিজেই তৈয়াৰ কৰিছিল আৰু নিজেই মুগা-পাট পুহি বয়ন কৰিছিল।<ref name="Mahanta-attire"/><ref name="Richa-attire"/> উন্নত ''চম্পা'' আৰু ''মেজাংকাৰী'' মুগা-পাট বিশেষকৈ উচ্চ শ্ৰেণীৰ সৈতে জড়িত আছিল; সাধাৰণ এৰী, মুগা আৰু মোটা কপাহী বস্ত্ৰ অধিক প্ৰচলিত আছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> কইনাই পৰম্পৰাগতভাৱে পাট বা মুগাৰ ''ৰিহা''ৰ সৈতে ''মেখেলা'' আৰু ''চাদৰ'' পিন্ধিছিল; আন এটা বিৱৰণত সূচীকাম কৰা বগা পাটৰ কইনা-পোছাক আৰু বিয়াত এযোৰ মুগাৰ কাপোৰ দিয়া ৰীতি উল্লেখ আছে।<ref name="Mahanta-attire"/> ''দুকঠীয়া'', ''চাদৰ'' আৰু ''কঁকালমৰা'' বিবাহিতা অৱস্থাৰ প্ৰতীক; আগতে কইনাই সজোৱা ''হাৰুদাই'' বা ''সৰুদৈ জাপি''ও পিন্ধিছিল।<ref name="Khanikar"/>}} ''মেখেলা (ইগু)'' আৰু ''ৰিহা (ৰিচা)'' মুখ্য বস্ত্ৰ; ইয়াৰ লগতে ''গাঠিগী'', ''দুকঠীয়া'', ''চাদৰ'', ''পাঁচকঠীয়া'', ''কঁকালমৰা'', ''ডাবুৱা কটাৰী''সহ ''হাঁচতি'' আৰু এৰীৰ ''জাকী চোলা'' ব্যৱহাৰ কৰা হয়। পৰম্পৰাগত মহিলাৰ অলংকাৰৰ ভিতৰত ''মাদলি'', ''দুগদুগি'', ''জুনবিৰি'', ''থুৰীয়া'', ''গাম-খাৰু'', ''বেনা'', ''গেজেৰা'', ''চিঠিপাটি'' আৰু ''কাকলি'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-attire"/><ref name="Mahanta-attire"/> সজোৱা ''হাৰুদাই'' বা ''সৰুদৈ জাপি'' পৰম্পৰাগতভাৱে কইনাই পিন্ধিছিল আৰু চুতীয়া ৰাজকীয় আৰু আনুষ্ঠানিক সংস্কৃতিৰ সৈতেও জড়িত।<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=387}}</ref>{{efn|ছোৱালীয়ে পৰম্পৰাগতভাৱে কঁকালৰ পৰা তললৈ ''মেখেলা'' পিন্ধে, আনহাতে বিবাহিতা মহিলাই বুকুলৈকে তুলি পিন্ধা দীঘল ৰূপ ''বোৱাৰী মেথনি'' ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে; ছোৱালীৰ বাবে সমতুল্য ''গাৰ্ল মেথনি''ও উল্লেখ আছে। দৈনন্দিন ''মেথনি'' সাধাৰণতে সৰল, আনহাতে আনুষ্ঠানিক ৰূপত ফুলাম নক্সা থাকিব পাৰে।<ref name="Richa-attire"/> ৰঙা সূচীকামযুক্ত ''ডাবুৱা-বচা মেখেলা''ক চুতীয়াসকলৰ এটা প্ৰতীকী বস্ত্ৰ বুলি ধৰা হয়; ''বুটা-বচা'' আৰু ''ফুল-বচা'' নক্সা সাধাৰণতে বগা-ক'লা সূতাৰে তলৰ ফালে কৰা হয়। ''ইগু'' ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য শব্দ;<ref name="Kashyap-attire"/> তুলনাযোগ্য বস্ত্ৰ-শব্দৰ ভিতৰত ডিমাছা ''ৰিগু''<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/235107/10/10_chapter%202.pdf ''Dimasa: Dress and Ornaments'', p.32]</ref> আৰু ত্ৰিপুৰী ''ৰিগনাই'' আছে। ''ৰিহা/ৰিচা'' অবিবাহিতা যুৱতীয়ে বুকুৰ পৰা কঁকাললৈ পিন্ধা সৰু বুকুৰ কাপোৰ; বিবাহিতা মহিলাই সাধাৰণতে ইয়াক চাদৰৰ দৰে কান্ধত লয়। ব্লাউজ প্ৰচলিত হোৱাৰ পাছত ইয়াৰ পুৰণি বুকুৰ কাপোৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কমি যায়; তথাপি চাদৰৰ তলত বা সৈতে ৰিহা টিকি থকাটোক ইয়াৰ অধিক পুৰণি উৎসৰ সূচক বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news|url=https://scroll.in/magazine/910237/wrapped-in-the-popularity-of-assams-mekhela-sador-are-stories-of-lost-diversity|title=Wrapped in the popularity of Assam's mekhela sador are stories of lost diversity|first=Rini|last=Barman|website=Scroll.in}}</ref> মুগাৰ ''ৰিহা/ৰিচা'' প্ৰতিনিধিত্বমূলক চুতীয়া সাজৰ অংশ; ''নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী''ত এজন আহোম ৰজাই ৰাজকীয় প্ৰতিষ্ঠানৰ বাবে প্ৰায় এহেজাৰ চুতীয়া মুগা উৎপাদক আৰু তাঁতীক নিয়োজিত কৰাৰ কথা আছে।<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/3_20190901_20190901,|title=Padmeswar Naoboicha Phukan, Assam Buranji, p.30}}</ref> এই বস্ত্ৰৰ দুয়ো মূৰত ''কেশ-বচা'' নক্সা থাকে, যি বিহুগীতৰ ''"লচকচি লচকচি, ৰিহা ল'বি কেশ বাছি"'' পংক্তিতো স্মৰণ কৰা হয়; পৰম্পৰাগত ভাঁজৰ ভিতৰত ''জাপনি'', ''লাহী-ভাঁজ'', ''কাখৰী-ভাঁজ'', ''খামুচীয়া-ভাঁজ'', ''বাইগা'' আৰু ''কুৱুম'' আছে। ''ইছা'' ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য শব্দ।<ref name="Kashyap-attire"/> ডিমাছা আৰু ত্ৰিপুৰীৰ মাজতো সদৃশ ''ৰিচা'' আছে; ডিমাছাত নামটো ''ৰি'' ("কাপোৰ") + ''চা'' ("সৰু") হিচাপে বিশ্লেষণ কৰা হৈছে আৰু দীঘল মহিলাৰ ''ৰিজাম্ফাই''ৰ বিপৰীতে সৰু বস্ত্ৰৰ বাবে ব্যৱহাৰ হয়।<ref>{{Cite web|url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Dimasa_Grammar-2.pdf|title=Dimasa Grammar|access-date=2026-09-13|archivedate=2021-02-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210224142821/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Dimasa_Grammar-2.pdf|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.bodhijournals.com/pdf/V2N3/Bodhi_V2N3_012.pdf|title=Bala, Lipika, ''Evolution of Risa with special reference to Tripuri tribes in Tripura''}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Fk8kq9PUapkC&q=riha+breast+cloth&pg=PA145|title=Encyclopaedia of North-East India: Tripura|first=Hamlet|last=Bareh|date=23 June 2001|publisher=Mittal Publications}}</ref> ''গাঠিগী'' হ'ল চুলিত গাঁঠি মাৰি লোৱা গামোচা, যিয়ে ধূলিৰ পৰা চুলি ৰক্ষা কৰে আৰু ৰন্ধাৰ সময়ত খাদ্যত চুলি পৰিবলৈ নিদিয়ে। সকলো সময়ত বাধ্যতামূলক নহ'লেও বয়ঃসন্ধিৰ সৈতে জড়িত সাক্ষাৎ, ''পানী তোলা'' নাচ আৰু ''টকা বিহু''ত ইয়াৰ বিশেষ বিধান আছে।<ref name="Richa-attire"/> জনগোষ্ঠীয় পৰম্পৰাই ৰঙা-বগা ''গামোচা''ক [[শদিয়া]]ৰ সৈতে জড়িত কৰে আৰু ৰঙা ব্লাউজক মহিলাৰ সাজৰ এটা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ অংশ বুলি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name="Richa-attire"/> প্ৰায় দুই ''কাঠি'' বা ছফুট দীঘল ''দুকঠীয়া''ই মূৰ আৰু দেহৰ ওপৰভাগ ঢাকে; আনহাতে প্ৰায় আঠ-নফুট দীঘল ''চাদৰ'' কঁকালৰ পৰা ওপৰদেহ আৰু মূৰলৈ মেৰিয়াই লোৱা হয়। দুয়োটাই জ্যেষ্ঠ লোকৰ সন্মুখত আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত বিবাহিতা মহিলাৰ বাবে পৰম্পৰাগতভাৱে বাধ্যতামূলক আৰু সাধাৰণতে কপাহ বা এৰীৰ হয়।<ref name="Richa-attire"/> পাঁচ ''কাঠি'' বা প্ৰায় পোন্ধৰফুট দীঘল ''পাঁচকঠীয়া'' শৰণ লোৱা আৰু আন আচাৰিক প্ৰসঙ্গত ব্যৱহাৰ হয়; বসন্ত আদি ৰোগীৰ গাত মেৰিয়াই বা তলত পাৰিও দিয়া হৈছিল। ''কঁকালমৰা/কঁকাল-বন্ধা'' কঁকালত লোৱা কাপোৰ; ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য ''জোকাচিবা'' বা ''জাকা চিবা''।<ref name="Kashyap-attire"/><ref name="Richa-attire"/> ''হাঁচতি'' মেখেলাত বান্ধি লোৱা সৰু ৰঙা ৰুমাল; ইয়াৰ সৈতে ''ডাবুৱা কটাৰী'' নামৰ সৰু ভাঁজ কৰিব পৰা ছুৰী থাকে, যি তামোল-পাণ কটাসহ দৈনন্দিন কামত ব্যৱহৃত। দুয়োটাকে মহিলাৰ সাজৰ পুৰণি উপাদান বুলি ধৰা হয়; ''ডাব/ডাবুৱা কটাৰী''ক বড়ো আৰু ডিমাছাৰ ''দাবা'' ছুৰীৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে।<ref name="Richa-attire"/> ''জাকী চোলা'' নাভিৰ ওচৰলৈ নামি অহা দীঘল ব্লাউজ সদৃশ এৰীৰ বস্ত্ৰ; ডিঙিৰ পিছফালে বন্ধ আৰু নক্সা আৰু বুটাম সদৃশ অলংকৰণেৰে সজোৱা। এৰী ঘৰতেই পালন, সূতা কটা আৰু বোৱা হৈছিল; উদ্ভিদজাত সামগ্ৰীৰে ৰঙচুৱা ৰং তৈয়াৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-attire"/> ''থুৰীয়া'' কাণফুলিয়ে পৰম্পৰাগতভাৱে বৈবাহিক অৱস্থা সূচাইছিল; বিয়াৰ আগতে কইনাৰ কাণ ফুটাই ধীৰে ধীৰে ফুটা ডাঙৰ কৰা হৈছিল যাতে কাণফুলি পিন্ধিব পাৰে। সাধাৰণ মহিলাই ৰূপৰ অলংকাৰো ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> মহিলাই হাত আৰু নখ ৰঙাবলৈ ''জেতুকা'' আৰু ''বাৰহামথুৰি'' আৰু হাতীদাঁত, কাঠ আৰু বাঁহৰ ফণী ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="Mahanta-attire"/> ''সৰুদৈয়া ফুলাম জাপি'' মহিলাৰ বিবাহ-শিৰোভূষণ আৰু ৰাজপৰিয়াল আৰু অনুষ্ঠানিক উপলক্ষত ব্যৱহৃত সামগ্ৰী হিচাপে লিপিবদ্ধ।<ref name="Richa-attire"/> ঐতিহাসিক বিৱৰণে সজোৱা ''জাপি''ক চুতীয়া ৰাজদৰবাৰৰ সৈতেও জড়িত কৰে। খনিকৰে নীতিপালে আহোম ৰজালৈ সোণ-ৰূপৰ সূচীকাম কৰা দুটা জাপি পঠোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰিছে,<ref>{{harvcol|Khanikar|1991|p=100}}</ref> আনহাতে সমান্তৰাল বুৰঞ্জী-অনুবাদত তেওঁৰ উপহাৰৰ ভিতৰত ৰূপৰ পাৰ থকা জাপি বা ছাতি, ৰূপ-সোণৰ খাৰু, সোণৰ পীৰা, এটা হাতী আৰু দুটা আৰুৱানৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{Cite web|url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|title=''"Then the Chutiâ king desired to send one silver-lipped umbrella (Jâpi), silver and gold bracelets, a gold pirâ, an elephant, and two Âroans to the Ahom king."''|access-date=2026-09-13|archivedate=2020-07-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|deadurl=yes}}</ref> শদিয়া জয়ৰ পাছত লাভ কৰা ৰাজকীয় সম্পত্তিৰ ভিতৰতো ''জাপি'' আছিল,<ref>Mahanta, S. ''Assam Buranji''. D.H.A.S., 1945, p.10.</ref> আৰু আহোম শাসনত জাপি নিৰ্মাতাৰ গোট ''জাপি-হাজীয়া খেল'' চুতীয়াসকলৰ একচেটিয়া আছিল, যিয়ে জাপি বোৱাত তেওঁলোকৰ বিশেষ দক্ষতা সূচায়।<ref>{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref>}} ===মৌখিক সাহিত্য=== চুতীয়াসকলৰ মৌখিক সাহিত্যত সাধুকথা, কিংবদন্তি, নিচুকনি গীত, লোকগীত, মালিতা, প্ৰবাদ আৰু সাঁথৰ অন্তৰ্ভুক্ত। লিপিবদ্ধ সাধুকথাৰ ভিতৰত ''জাপৰা আৰু জাগধা'' আৰু ''দেউলৰা মণিকোঁৱৰ''ৰ কাহিনী আছে; [[ৰুক্মিণী]], [[সতী সাধনী|সাধনী]] আৰু জোনগাভৰুৰ সৈতে জড়িত পৰম্পৰা কিংবদন্তি হিচাপে সংৰক্ষিত।<ref name="Richa-oral">{{harvcol|Chutia|2026|pp=54-104}}</ref> চুতীয়া লোকগীত বিবাহ, ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান, উৎসৱ আৰু দৈনন্দিন কৰ্মৰ সৈতে জড়িত। ইয়াৰ ভিতৰত ''বিয়া গান'', ''ঢেঁকী টনা গীত'', বিহুগীত আৰু ধৰ্মীয় গীত আছে।<ref name="Richa-oral"/> আন এটা ৰূপ ''ঢোলৰ মালিতা'', য'ত এজন ''ওজা''ই ঢোল, তাল আৰু নৃত্যৰ সৈতে ক্ৰমে পদ গাই কাহিনী আগবঢ়ায়।<ref name="Richa-oral"/> প্ৰবাদ আৰু সাঁথৰো এই মৌখিক পৰম্পৰাৰ অংশ, যদিও চুতীয়াসকলৰ মাজত লিপিবদ্ধ বহু প্ৰবাদ-সাঁথৰ বৃহত্তৰ অসমীয়া সমাজৰ সৈতে ভাগ-বতৰা কৰা।<ref name="Richa-oral"/> ===বস্তুসংস্কৃতি আৰু শিল্পকলা=== চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত বস্তুসংস্কৃতিত বাঁহ, বেত, কাঠ আৰু ধাতুৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ হয়। মাছ ধৰাৰ সঁজুলিৰ ভিতৰত ''জাকৈ'', ''খালৈ'', ''পল'', ''চেপা'', ''থুহা'', ''জুলুকি'', ''খোকা'' আৰু ''বৰশী'' আছে; ইয়াৰে বহু সামগ্ৰী বাঁহ আৰু বেতেৰে তৈয়াৰ। মাছ ধৰা, যাতায়াত আৰু আন নদীমুখী কামত কাঠৰ নাও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-material">{{harvcol|Chutia|2026|pp=161–165}}</ref> চুতীয়া ঘৰত পৰম্পৰাগতভাৱে ব্যৱহৃত ধাতুৰ পাত্ৰৰ ভিতৰত পিতল আৰু কাঁহৰ ''শৰাই'', ''ডেকচি'', ''বানবাটি'', ''চৰিয়া'' আৰু ''বানকাঁহী'' আদি আছে।<ref name="Richa-material"/> পৰম্পৰাগত তাঁতশালত বয়ন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ সঁজুলিৰ ভিতৰত ''উঘা'', ''চেৰেকী'', ''ৰাঁচ'', ''দুৰ্পদী'', ''মাকো'', ''ফুলকাঠি'', ''গৰকা'' আৰু ''মহুৰা'' অন্তৰ্ভুক্ত, যিবোৰ মূলতঃ বাঁহ আৰু কাঠেৰে বনোৱা।<ref name="Richa-material"/> ===বাসগৃহ=== চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত বসতি সাধাৰণতে নদীসংলগ্ন আৰু কৃষিপ্ৰধান অঞ্চলত আছিল। এখন চুতীয়া গাঁৱত সাধাৰণতে প্ৰায় ৬০ৰ পৰা ১৪০টা পৰিয়াল থাকে। আগতে এটা যৌথ পৰিয়ালত কেতিয়াবা প্ৰায় এশজন সদস্যও একেলগে বাস কৰিছিল।<ref>"Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred." {{harvcol|Dutta|1985|p=45}}</ref> ঘৰৰ চৌহদত বিভিন্ন কাৰ্যৰ বাবে পৃথক স্থান আছিল। ''চৰা ঘৰ'' অতিথি থকা আৰু শোৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হ'ল; ''বৰঘৰ'' আছিল ঘৰৰ মুখ্য কোঠা, য'ত সাধাৰণতে জুইশাল আৰু তাৰ ওপৰত ঘৰুৱা সামগ্ৰী শুকুৱাই-সংৰক্ষণ কৰিবলৈ উঁচু ''ধোঁৱাচাং'' থাকিছিল।<ref name="Richa-housing">{{harvcol|Chutia|2026|pp=185-186}}</ref> আন অংশৰ ভিতৰত ৰন্ধনৰ সৈতে জড়িত ''মাজিয়া ঘৰ''; ঢেঁকী, ধান ৰখা পাত্ৰ আৰু জুইশাল থকা ''মৰাল ঘৰ''; শস্য ৰখাৰ পৃথক ''ভঁৰাল''; আৰু ''গোহালি'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Richa-housing"/> [[File:Women of Chutia tribe preparing pithas.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত ৰান্ধনীঘৰত পিঠা প্ৰস্তুত কৰা চুতীয়া মহিলা।]] চুতীয়াসকলৰ মাজত ''এলেং ঘৰ'' বা ''মৰাং ঘৰ''ৰ পৰম্পৰাও আছে। ইয়াক উঁচু বা চাংঘৰ সদৃশ সমূহীয়া ঘৰ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়, য'ত গাঁৱৰ ডেকাসকলে থাকি বিভিন্ন দক্ষতা আৰু পৰম্পৰাগত কলাৰ প্ৰশিক্ষণ লাভ কৰিছিল। এই প্ৰতিষ্ঠানৰ দায়িত্বত থকা ব্যক্তিজনক ''এলেং ঘড়ীয়া বৰুৱা'' বোলা হৈছিল।<ref name="Richa-housing"/> ===পৰম্পৰাগত খেল=== চুতীয়াসকলৰ মাজত লিপিবদ্ধ পৰম্পৰাগত খেলৰ ভিতৰত ''ঘিলা খেল'', ''ঢোপ খেল'' বা ''হেতালি খেল'', মল্লযুদ্ধ (''মল্ল যোধা'') আৰু ''নাও খেল'' আছে। ''ঘিলা খেল'' মাটিত আঁকা কিছুমান খোপত খেলা হয়; খেলুৱৈয়ে এটা ভৰিত জপিয়াই সৰু শিল বা ''ঘিলা'' আগবঢ়ায়। ''ঢোপ খেল'', যাক ''হেতালি খেল''ো কোৱা হয়, সৰু শিলগুটিৰে খেলা দলীয় খেল।<ref name="Richa-games">{{harvcol|Chutia|2026|pp=170–176}}</ref> উৎসৱ আৰু আন বিশেষ উপলক্ষত নাওবাইচো অনুষ্ঠিত হৈছিল; প্ৰতিযোগী দলে তাল মিলাই নাও বাই আৰু একেলগে গীত গায়।<ref name="Richa-games"/> ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== ===স্বাধীনতা আন্দোলন আৰু ৰাজনীতি=== *[[সোণাৰাম চুতীয়া]]—[[যোৰহাট জিলা]]ৰ বৈষ্ণৱ পণ্ডিত, স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু শিক্ষাবিদ। *বিৰোচন চুতীয়া—[[গোলাঘাট জিলা]]ৰ ব্ৰিটিছবিৰোধী স্বাধীনতা সংগ্ৰামী, যাক ব্ৰিটিছসকলে মৃত্যুদণ্ড দিছিল।<ref>{{cite news |last=Handique |first=Siddhartha |title=Veer Birochon Chutia memorial |work=Assam Times |date=18 September 2015}}</ref> *কেৰকেটুৱা চুতীয়া—[[তিতাবৰ]]ৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী, যাক ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ বাবে ১৯২২ চনত কাৰাবন্দী কৰা হৈছিল।<ref name="AssamGovJorhat">{{cite web |title=Renowned Personalities of Jorhat District |url=https://assam.gov.in |publisher=District Administration, Jorhat, Government of Assam |access-date=September 26, 2026}}</ref> *মহেশ্বৰ চুতীয়া—[[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ [[চৰাইদেউ|চাৰিং]] অঞ্চলৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী। তেওঁ ১৯৪২ চনৰ স্বাধীনতা আন্দোলন আৰু ''মৃত্যু বাহিনী''ত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ১৯৯৭ চনত অসম চৰকাৰৰ পৰা তাম্ৰপত্ৰ লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Maheshwar Chutia |url=https://cmsadmin.amritmahotsav.nic.in/district-reopsitory-detail.htm?24366= |website=Digital District Repository |publisher=Ministry of Culture, Government of India |access-date=26 September 2026}}</ref> *নগেন চুতীয়া—[[ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন]] আৰু ১৯৪২ চনৰ সৰুপথাৰ ৰে'লপথ ধ্বংসাত্মক কাৰ্যৰ সৈতে জড়িত স্বাধীনতা সংগ্ৰামী। এই ঘটনাৰ বাবে তেওঁক দহ বছৰৰ সশ্ৰম কাৰাদণ্ড বিহা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=The incident of train derailment in Sarupathar |url=https://heritageexplorer.in/itihas_details/14 |website=Heritage Explorer |access-date=26 September 2026}}</ref> *[[সুমিত্ৰা হাজৰিকা]]—বিশিষ্ট অসমীয়া নাৰীবাদী লেখিকা, সমাজকৰ্মী আৰু নাৰী শক্তি পুৰস্কাৰ (২০১৭) বিজয়ী। *ঘনকান্ত ফুকন—স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু চুতীয়া সন্মিলনৰ অন্যতম প্ৰধান প্ৰতিষ্ঠাপক।{{sfn|Baruah|2007|pp=224–225}} *চিদানন্দ শইকীয়া—স্বাধীনতা সংগ্ৰামী, শিক্ষাবিদ, লেখক আৰু [[বোকাখাত]]ৰ সাংবাদিকতাৰ পথিকৃৎ। বোকাখাত সাহিত্য সভাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু ছোভিয়েট দেশ নেহৰু বঁটাপ্ৰাপক। *[[সোণেশ্বৰ বৰা]]—স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু ৰাজনীতিবিদ; ১৯৬৭ৰ পৰা ১৯৭৮ চনৰ ভিতৰত অসম চৰকাৰৰ কৃষি আৰু সমবায় মন্ত্ৰী আছিল। তেওঁ [[অসম গ্ৰামীণ বিকাশ বেংক]] প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ লগতে অসমত ক্ষুদ্ৰ চাহ বাগিচাৰ ধাৰণাৰ পথিকৃৎ আছিল। *[[অতুল বৰা]]—২০১৬ চনৰ পৰা [[বোকাখাত বিধানসভা সমষ্টি|বোকাখাত সমষ্টি]]ৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ বিধায়ক।<ref name="CrossCurrent2024">{{cite web |title=চুতীয়া জনগোষ্ঠীঃ আত্মপ্ৰতিষ্ঠাৰ সংগ্ৰাম, জনজাতিকৰণৰ দাবী আৰু ইয়াৰ যুক্তিযুক্ততা |url=https://thecrosscurrent.in/the-chutia-community-the-struggle-for-self-establishment-the-demand-for-tribalization-and-its-rationale/ |website=The CrossCurrent |date=30 November 2024 |access-date=26 September 2026 |language=as}}</ref> *[[অজন্তা নেওগ]]—[[গোলাঘাট বিধানসভা সমষ্টি|গোলাঘাট সমষ্টি]]ৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ বিধায়ক।<ref name="CrossCurrent2024"/> *[[বিমল বৰা]]—[[টিংখং বিধানসভা সমষ্টি|টিংখং সমষ্টি]]ৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ বিধায়ক।<ref name="CrossCurrent2024"/> *শৰৎ শইকীয়া—[[মাহমৰা বিধানসভা সমষ্টি|মাহমৰা সমষ্টি]]ৰ প্ৰাক্তন বিধায়ক। *[[অমিয় কুমাৰ ভূঞা]]—[[বিহপুৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি|বিহপুৰীয়া সমষ্টি]]ৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ প্ৰাক্তন বিধায়ক।<ref name="CrossCurrent2024"/> ===সাহিত্য, ইতিহাস আৰু শিক্ষা=== *[[স্বৰ্ণলতা বৰুৱা]]—ইতিহাসবিদ, [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ প্ৰাক্তন অধ্যাপক আৰু ''Indian History Congress''ৰ প্ৰাক্তন সভাপতি। অসমৰ ইতিহাস আৰু ইয়াৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ ইতিহাস বিষয়ক গৱেষণাৰ বাবে পৰিচিত। *কোষেশ্বৰ বৰুৱা—ইতিহাসবিদ, লেখক, ছয়দুৱাৰ মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আৰু [[গহপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|গহপুৰ সমষ্টি]]ৰ প্ৰাক্তন বিধায়ক। *ধৰ্মেশ্বৰ চুতীয়া—পণ্ডিত আৰু পাণ্ডুলিপি গৱেষক। [[কামৰূপ অনুসন্ধান সমিতি]]ৰ প্ৰাক্তন সম্পাদক আৰু ''A Descriptive Catalogue of Manuscripts'' গ্ৰন্থৰ সংকলক। *ৰামচন্দ্ৰ চুতীয়া—অসমীয়া লেখক আৰু শিক্ষাবিদ। তেওঁ ২৯খন গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছে, যাৰ ভিতৰত [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ জনজাতিসমূহৰ সমাজ আৰু নৃতাত্ত্বিক অধ্যয়ন বিষয়ক আঠখন গ্ৰন্থ অন্তৰ্ভুক্ত। ২০২৫ চনৰ লুমিনাছ লুম্মেৰ দাই সাহিত্য বঁটাপ্ৰাপক।<ref>{{cite news |title=Luminous Lummer Dai Literary Award-2025 to be awarded to Ramchandra Chutia and Dr Ashok Kumar Pandey |url=https://archive.arunachaltimes.in/index.php/2025/05/18/luminous-lummer-dai-literary-award-2025-to-be-awarded-to-ramchandra-chutia-and-dr-ashok-kumar-pandey/ |work=The Arunachal Times |date=18 May 2025}}</ref> *হৰিপ্ৰসাদ নেওগ—অসমীয়া লেখক, শিক্ষাবিদ আৰু সাহিত্য সংগঠক। মৰিয়নি মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰাক্তন অধ্যক্ষ, [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ প্ৰাক্তন সাধাৰণ সম্পাদক আৰু [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ পাঠ্যপুথি সমন্বয় সমিতিৰ সম্পাদক আছিল।<ref>{{cite web |title=বৈচিত্ৰ্যময় অসম |url=https://www.sebaonline.org/textbooks/class-9/ASSAMESE%20MIL_Rapid%20Reader_BOISITRAMAI%20AXOM_Assamese_Class%20IX-X.pdf |publisher=Board of Secondary Education, Assam |language=as |page=56}}</ref> *ভ্ৰমৰ চন্দ্ৰ শইকীয়া—[[জাঁজী]]ৰ বিশিষ্ট লেখক, শিক্ষক আৰু বিংশ শতিকাৰ চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ অন্যতম প্ৰাৰম্ভিক সংগঠক। ===বিজ্ঞান, চিকিৎসা আৰু উদ্ভাৱন=== *[[জয়ন্তী চুতীয়া]]—ভাৰত চৰকাৰৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিভাগৰ এমেৰিটাছ বিজ্ঞানী আৰু বিশিষ্ট পদাৰ্থবিজ্ঞানী। *[[গুণাৰাম খনিকৰ]]—বিশ্বখ্যাত বনৌষধি বিশেষজ্ঞ। *[[নোমল চন্দ্ৰ বৰা]]—স্নায়ুৰোগ বিশেষজ্ঞ আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথম ছুপাৰ-স্পেচিয়েলিটি তৃতীয় স্তৰৰ চিকিৎসালয় GNRC-ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক। *[[উদ্ধৱ ভৰালী]]—১৪০টাতকৈ অধিক উদ্ভাৱনৰ কৃতিত্ব থকা বিশ্বখ্যাত উদ্ভাৱক। *দিব্যজ্যোতি চুতীয়া—ভূ-তথ্যবিজ্ঞানী আৰু উত্তৰ-পূব মহাকাশ প্ৰয়োগ কেন্দ্ৰ (NESAC)ৰ ভূ-তথ্যবিজ্ঞান আৰু তথ্য-প্ৰযুক্তি বিভাগৰ মুৰব্বী। ২০১৯ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় জিঅ'মেটিক্স বঁটা (প্ৰযুক্তি) লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Awards & Recognition |url=https://nesac.gov.in/about/awards/ |publisher=North Eastern Space Applications Centre |access-date=26 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Geoinformatics & IT Division |url=https://nesac.gov.in/geoinformatics-it-division-gid/ |publisher=North Eastern Space Applications Centre |access-date=26 September 2026}}</ref> *মহানন্দ চুতীয়া—কেন্দ্ৰীয় মুগা এৰি গৱেষণা আৰু প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠানৰ ৰেচম বিজ্ঞানী। মুগা পলুৰ ৰোগ আৰু ৰেচম পালন বিষয়ক গৱেষণাৰ বাবে পৰিচিত।<ref>{{cite web |title=Dr. Mahananda Chutia, M.Sc., Ph.D. |url=https://cmerti.res.in/wp-content/uploads/2021/03/Mahananda-Chutia.pdf |publisher=Central Muga Eri Research and Training Institute |access-date=26 September 2026}}</ref> ===কলা, সংস্কৃতি আৰু ক্ৰীড়া=== *[[হেমপ্ৰভা চুতীয়া]]—ডিব্ৰুগড়ৰ বিশিষ্ট তাঁতশিল্পী আৰু শিল্পী। পৰম্পৰাগত বয়নশিল্পলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে ২০২৩ চনত [[পদ্মশ্ৰী]] আৰু অসম গৌৰৱ বঁটাৰে সন্মানিত। *[[বিশ্বজিৎ বৰা]]—[[মুম্বাই]]ভিত্তিক ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক, প্ৰযোজক, লেখক আৰু সম্পাদক। *কৃষ্ণমণি চুতীয়া—''চল গৰী'' আৰু ''আম পাত লম্বা লম্ব'' আদি জনপ্ৰিয় গীতৰ বাবে পৰিচিত অসমীয়া গায়ক। *মহেন্দ্ৰ চুতীয়া—[[যোৰহাট জিলা]]ৰ বিশিষ্ট ঢুলীয়া ওজা আৰু ঢোলবাদক। ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আঞ্চলিক দূৰদৰ্শনত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰাৰ লগতে পৰম্পৰাগত ''ঢুলীয়া ওজা'' কলাৰ প্ৰচাৰৰ বাবে পৰিচিত। *[[গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ]]—অসমীয়া ফেশ্বন আৰু পোছাক পৰিকল্পনাকাৰী তথা চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক। ''[[মিছন চাইনা]]'', ''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]'' আৰু ''চিকাৰ'' আদি অসমীয়া চলচ্চিত্ৰত কৰা কামৰ বাবে পৰিচিত।<ref>{{cite web |title=Who is Garima Saikia Garg? Wife of Zubeen Garg and Acclaimed Assamese Costume Designer |url=https://www.oneindia.com/india/who-is-garima-saikia-garg-acclaimed-assamese-singer-and-wife-of-zubeen-garg-7865093.html |website=OneIndia |date=19 September 2025 |access-date=26 September 2026}}</ref> *অভিনন্দন চুতীয়া—মুষ্টিযোদ্ধা। তেওঁ ২০১১ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া আৰু ছিনিয়ৰ ৰাষ্ট্ৰীয় মুষ্টিযুদ্ধ প্ৰতিযোগিতাত অসমক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Abhinandan Chutia |url=https://indiaboxing.in/boxers/2448 |publisher=Indian Amateur Boxing Federation |access-date=26 September 2026}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *অনু চুতীয়া—ভাৰতীয় ট্ৰেক চাইক্লিষ্ট। তেওঁ ২০১৬ চনৰ ট্ৰেক এছিয়া কাপত জুনিয়ৰ মহিলাৰ দলীয় স্প্ৰিণ্টত স্বৰ্ণপদক আৰু জুনিয়ৰ মহিলাৰ স্প্ৰিণ্টত ৰূপৰ পদক লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=Indian cyclists win 6 medals on day one of Track Asia Cup 2016 |url=https://indianexpress.com/article/sports/sport-others/indian-cyclists-win-6-medals-on-day-one-of-track-asia-cup-2016-3032626/ |work=The Indian Express |date=15 September 2016}}</ref><ref>{{cite news |title=India finish second with 8 medals on final day of Track Asia Cup 2016 |url=https://indianexpress.com/article/sports/sport-others/india-finish-second-with-8-medals-on-final-day-of-track-asia-cup-2016-3034781/ |work=The Indian Express |date=17 September 2016}}</ref> *[[নয়নমণি শইকীয়া]]—ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহিলা লন বল খেলুৱৈ। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== {{refbegin}} * {{citation |first=S L |last=Baruah |title=A Comprehensive History of Assam |year=1986 |publisher=Munshiram Manoharlal|ref=harv}} * {{cite book |last=Khanikar |first=Surjyakanta |title=চুতীয়া জাতিৰ ইতিহাস আৰু লোক-সংস্কৃতি |trans-title=History and Folk Culture of the Chutia Community |year=1991 |language=as|ref=harv}} *{{cite journal |last=Prinsep |first=James |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1838 |volume=7 |publisher=Asiatic Society of Bengal |url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ |language=en |ref=harv }} *{{cite journal |last=Hannay |first=S.F |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en |ref=harv }} * {{cite book|last1=Saikia|first1=Yasmin|title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India|date=2004|publisher=Duke University Press|isbn=082238616X|url=https://books.google.com/books?id=WfSmsuO6QugC|language=en|access-date=4 May 2020|archive-date=1 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230201230337/https://books.google.com/books?id=WfSmsuO6QugC|url-status=live |ref=harv}} * {{cite journal|last=Bhuyan|first=Rashmi Rekha|title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora|date=2023|journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology|volume=11|issue=2|pages=532|url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |ref=harv}} * {{cite book|last=Baruah|url=https://archive.org/details/chutiaburanji/mode/2up|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|date=2007|ref=harv}} * {{Citation |last=Bhattacharjee |first=J. B. |contribution=The Kachari (Dimasa) state formation |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |pages=391–397 |publisher=Assam Publication Board |place=Guwahati |year=1992|ref=harv}} * {{Cite thesis|last=Buragohain|first=Romesh|date=1988|title=Ahom State Formation in Assam: An Inquiry into the Factors of Polity Formation in Medieval North East India|type=PhD|publisher=North-Eastern Hill University|degree=PhD|hdl=10603/61119|ref=harv}} * {{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/284925 |year=2018|ref=harv }} * {{cite journal |last1=Acharyya |first1=Prarthana |last2=Mahanta |first2=Sakuntala |year=2019 |title=Language vitality assessment of Deori: An endangered language |url= |journal=Language Documentation & Conservation |volume=13 |issue= |pages=514–544 |doi= |hdl=10125/24853 |access-date=|ref=harv}} *{{cite book |last=Gogoi |first=Jahnavi |title=Agrarian System of Medieval Assam |publisher=Concept Publishing Company |place=New Delhi |year=2002|ref=harv}} *{{cite book |last1=Borboruah |first1=Hiteswar |title=Ahomar Din |date=1997 |publisher=Assam Prakashan Parishad|pages= |isbn=|ref=harv}} * {{Citation| last = Guha| first = Amalendu| title = The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)| journal = Social Scientist| volume = 11| pages = 3–34| date = December 1983| doi = 10.2307/3516963| issue = 12| jstor = 3516963| url = http://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/handle/123456789/3259| access-date = 23 March 2021| archive-date = 6 July 2023| archive-url = https://web.archive.org/web/20230706211727/https://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/handle/20.500.12413/3259| url-status = live|ref=harv}} * {{cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Assam Administration |location=Calcutta |year=1930|ref=harv}} *{{Cite journal|last=Jacquesson|first=François|date=2008|title=Discovering Boro-Garo|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|journal=History of an Analytical and Descriptive Linguistic Category|access-date=23 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803001248/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|archive-date=3 August 2019|url-status=dead|archivedate=3 August 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190803001248/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|deadurl=yes |ref=harv}} * {{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |year=1997 |ref=harv}} * {{cite journal |last1=Jacquesson |first1=François |last2=van Breugel |first2=Seino |title=The linguistic reconstruction of the past: The case of the Boro-Garo languages |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |date=3 November 2017 |volume=40 |issue=1 |pages=90–122 |doi=10.1075/ltba.40.1.04van |ref=harv}} *{{Cite journal |last1=Kumar |first1=Vikrant |last2=Basu |first2=Debashis |last3=Reddy |first3=B Mohan |year=2004 |title=Genetic Heterogeneity in Northeastern India: Reflection of Tribe–Caste Continuum in the Genetic Structure |url= |journal=American Journal of Human Biology |volume=16 |issue=3 |pages=334–345 |doi=10.1002/ajhb.20027|s2cid=22571529|ref=harv }} *{{citation |first=Guptajit |last=Pathak |title=Assam's history and its graphics |year=2008 |publisher=Mittal Publications|ref=harv}} *{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |publisher=Gauhati University |year=2026 |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/720611 |via=Shodhganga |access-date=19 August 2026 |ref=harv }} *{{Cite book|last=Dalton|first=Edward Tuite|url=https://books.google.com/books?id=9wxWAAAAcAAJ&dq=bihiya+ahom&pg=PA77|title=Descriptive Ethnology of Bengal|date=1872|publisher=Office of the superintendent of government printing|language=en|ref=harv}} * {{cite journal|last1=Shin|first1=Jae-Eun|year=2020|title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, The Chutiyas and the Dimasas|journal=The Indian Economic and Social History Review|volume=57|issue=1|pages=49–75|doi=10.1177/0019464619894134|s2cid=213213265|ref=harv}} * {{Citation |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |place=Allahabad |year=1985| url=http://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf|ref=harv}} * {{Citation |last=Nath |first= D |contribution=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |year=2013 |title=Early States in North East India |editor-last1=Bhattarcharjee |editor-first1=J B| editor-last2=Syiemlieh |editor-first2=David R |pages = 24–49 |place=Delhi |publisher=Regency Publications| isbn=978-81-89233-86-0|ref=harv}} *{{Citation |last=Sarma |first=Benudhar |title=Maniram Dewan|publisher=Manuh Prakashan |place=Guwahati |year=1993|ref=harv}} *{{Citation|last=Hamilton|first=Francis|title=An Account of Assam|editor-last1=Bhuyan|editor-first1=Surya Kumar|publisher=The Government Of Assam|year=1940|ref=harv}} {{refend}} {{Assam}} {{অসমৰ জনগোষ্ঠী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]] n0c6erk5jjbck5tg53z9ap6zgkf0sy6 0 38810 651804 604359 2026-11-09T20:22:43Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651804 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = বিৰাট ক'হলি | image = Virat Kohli in PMO New Delhi.jpg | caption = | country = ভাৰত | fullname = বিৰাট ক'হলি | nickname = চিকু | birth_date = {{Birth date and age|1988|11|5|df=yes}} | birth_place = [[দিল্লী]], [[ভাৰত]] | heightft = 5 | heightinch = 9 | batting = সোঁহতীয়া | bowling = সোঁহতীয়া মধ্যমীয়া গতি | role = বেট্‌ছমেন | international = true | testdebutdate = ২০ জুন | testdebutyear = ২০১১ | testdebutagainst = ৱেষ্ট ইণ্ডিজ | testcap = ২৬৯ | lasttestdate = ১-৫ জুলাই | lasttestyear = ২০২২ | lasttestagainst = ইংলেণ্ড | odidebutdate = ১৮ আগষ্ট | odidebutyear = ২০০৮ | odidebutagainst = শ্ৰীলংকা | odicap = ১৭৫ | lastodidate = ১৭ জুলাই | lastodiyear = ২০১৫ | lastodiagainst = ইংলেণ্ড | odishirt = ১৮ | club1 = [[:en:Delhi cricket team|দিল্লী]] | year1 = ২০০৬–বৰ্তমান | club2 = [[ৰয়েল চেলেঞ্জাৰ্ছ বাংগালোৰ]] | year2 = ২০০৮–বৰ্তমান | columns = ৪ | column1 = টেষ্ট | matches1 = ১০২ | runs1 = ৮০৭৪ | bat avg1 = ৪৯.৫৩ | 100s/50s1 = ২৭/২৮ | top score1 = ২৫৪ | deliveries1 = ১৭৫ | wickets1 = ০ | bowl avg1 = – | fivefor1 = ০ | tenfor1 = ০ | best bowling1 = n/a | catches/stumpings1 = ১০২/– | column2 = এদিনীয়া | matches2 = ২৬২ | runs2 = ১২৩৪৪ | bat avg2 = ৫৭.৬৮ | 100s/50s2 = ৪৩/৬৪ | top score2 = ১৮৩ | deliveries2 = ৬৪১ | wickets2 = ৪ | bowl avg2 = ১৬৬.২৫ | fivefor2 = ০ | tenfor2 = ০ | best bowling2 = ১/১৫ | catches/stumpings2 = ১৩৮/– | column3 = টি ২০ ইন্টাৰনেচনেল | matches3 = ১০৯ | runs3 = ৩৭১২ | bat avg3 = ৫০.৮৪ | 100s/50s3 = ১/৩৩ | top score3 = ১২২* | deliveries3 = ১৫২ | wickets3 = ৪ | bowl avg3 = ৫১.০০ | fivefor3 = ০ | tenfor3 = ০ | best bowling3 = ১/১৩ | catches/stumpings3 = ৪৮/- | column4 = প্ৰথম শ্ৰেণী | matches4 = ১৩৪ | runs4 = ১০৩২৩ | bat avg4 = ৫০.৬০ | 100s/50s4 = ৩৪/৩৬ | top score4 = ২৫৪ | deliveries4 = ৬৪৩ | wickets4 = ৩ | bowl avg4 = ১১২.৬৬ | fivefor4 = ০ | tenfor4 = ০ | best bowling4 = ১/১৯ | catches/stumpings4 = ১৩৩/– | column5 = লিষ্ট এ | matches5 = ১৮৭ | runs5 = ৭,৮৬০ | bat avg5 = ৫১.৩৭ | 100s/50s5 = ২৬/৪১ | top score5 = ১৮৩ | deliveries5 = ৬২৫ | wickets5 = ৪ | bowl avg5 = ১৬০.৭৫ | fivefor5 = ০ | tenfor5 = n/a | best bowling5 = ১/১৫ | catches/stumpings5 = ৮৯/– | date = ২৮ ফেব্ৰুৱাৰী | year = ২০১৫ | source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/253802.html ই এছ পি এন ক্ৰিকইনফ' | website = {{url|http://www.viratkohli.club}} }} '''বিৰাট ক'হলি''' ({{audio|Virat Kohli.ogg|pronunciation}}) (জন্ম ৫ নৱেম্বৰ ১৯৮৮) এজন ভাৰতীয় ক্ৰিকেট খেলুৱৈ। টপ অৰ্ডাৰত খেলা সোঁহতীয়া বেট্‌ছমেনজন ভাৰতীয় ক্ৰিকেট দলৰ প্ৰাক্তন অধিনায়ক।<ref>{{cite news|title=MS Dhoni retires from Test Cricket, Virat Kohli named Test Captain|url=http://www.newsx.com/sports/item/31053-latest-breaking-news-ms-dhoni-retires-from-test-cricket-virat-kohli-named-test-captain|accessdate=30 December 2014|publisher=NewsX|archivedate=30 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141230224912/http://www.newsx.com/sports/item/31053-latest-breaking-news-ms-dhoni-retires-from-test-cricket-virat-kohli-named-test-captain|deadurl=yes}}</ref> ২০০৮ চনত [[মালয়েছিয়া]]ত অনুষ্ঠিত ১৯-অনুৰ্দ্ধ বিশ্বকাপ ক্ৰিকেট প্ৰতিযোগিতাত জয়লাভ কৰা ভাৰতীয় দলৰ তেওঁ অধিনায়ক আছিল। ঘৰুৱা ক্ৰিকেটত তেওঁ [[:en:Delhi cricket team|দিল্লী]] দলৰ হৈ খেলে আৰু [[ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগ]]ত [[ৰয়েল চেলেঞ্জাৰ্ছ বাংগালোৰ]] দলৰ তেওঁ প্ৰাক্তন অধিনায়ক।<ref name="royalchallengers1">{{cite news|url=http://www.royalchallengers.com/news/virat-kohli-to-captain-rcb|title=Kohli named RCB skipper for IPL 6|publisher=Royal Challengers|date=20 February 2013|access-date=5 March 2015|archivedate=21 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150421172536/http://www.royalchallengers.com/news/virat-kohli-to-captain-rcb|deadurl=yes}}</ref> ২০০৮ চনত ক'হলিয়ে ভাৰতৰ হৈ এদিনীয়া আন্তৰ্জাতিক ক্ৰিকেটত আত্মপ্ৰকাশ কৰে আৰু ২০১১ চনৰ বিশ্বকাপ বিজয়ী ভাৰতীয় দলৰ তেওঁ সদস্য আছিল। এদিনীয়া দলত নিয়মীয়াকৈ খেলি আছিল যদিও ক'হলিয়ে ২০১১ চনতহে টেষ্টত আত্মপ্ৰকাশ কৰে কিংষ্ট'নত ৱেষ্ট ইণ্ডিজৰ বিপক্ষে। ২০১১-১২ চনত এডিলেইডত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ বিৰুদ্ধে ক'হলিয়ে প্ৰথম টেষ্ট শতক অৰ্জন কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/253802.html |title=Virat Kohli &#124; Cricket Players and Officials |publisher=ESPN Cricinfo |date= |accessdate=29 July 2012}}</ref> এদিনীয়া ক্ৰিকেটত ক'হলিৰ নামত বহুখিনি অভিলেখ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ভাৰতীয় বেট্‌ছমেনৰ দ্ৰুততম শতৰাণ<ref>[http://sports.ndtv.com/india-vs-australia-2013-14/news/215678-virat-kohlis-whirlwind-knock-shatters-odi-record-books Virat Kohli's whirlwind knock shatters ODI record books | India vs Australia Series, 2013–14 – News | NDTVSports.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150326033951/http://sports.ndtv.com/india-vs-australia-2013-14/news/215678-virat-kohlis-whirlwind-knock-shatters-odi-record-books |date=2015-03-26 }}. Sports.ndtv.com. Retrieved on 2013-12-23.</ref> আৰু যিকোনো দেশৰ হৈ আটাইতকৈ কম খেলত ১৭টা শতৰাণ উল্লেখযোগ্য।<ref name="espncricinfo.com">http://www.espncricinfo.com/india-v-australia-2013-14/content/story/684111.html. Reverted on 2nd november 2013</ref>[[সৌৰভ গাংগুলী]] (১৯৯৭-২০০০), [[শচীন টেণ্ডুলকাৰ]] (১৯৯৬-৯৮) আৰু [[মহেন্দ্ৰ সিং ধোনি]]ৰ (২০০৭-০৯) পাছতে তেওঁ এদিনীয়া ক্ৰিকেটত ক্ৰমাগত তিনি বা ততোধিক বৰ্ষত ১০০০ বা ততোধিক ৰাণ কৰা চতুৰ্থ বেট্‌ছমেন।<ref name="espncricinfo.com"/> এদিনীয়া ক্ৰিকেটৰ দ্বিতীয় ইনিংছত বেটিং কৰি ১৪ টা শতৰাণ কৰি তেওঁ শচীন টেণ্ডুলকাৰৰ পাছতে দ্বিতীয় স্থানত আছে। দুবাৰকৈ ক্ৰমাগত ৫ খন খেলত ৫০ বা ততোথিক ৰাণ কৰা তেওঁ প্ৰথম খেলুৱৈ।<ref name="espncricinfo.com"/> ২০১২ চনত ক'হলিয়ে আই চি চি বৰ্ষশ্ৰেষ্ঠ এদিনীয়া খেলুৱৈৰ সন্মান লাভ কৰে।<ref name="award">{{cite web|title=Virat Kohli wins ICC one-day player of the year award|url=http://indiatoday.intoday.in/story/virat-kohli-wins-icc-one-day-player-of-the-year-award/1/217490.html|publisher=IndiaToday|accessdate=16 September 2012}}</ref> ২০১৩ চনৰ নৱেম্বৰত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে আই চি চি এদিনীয়া বেট্‌ছমেনৰ ৰেংকিঙত প্ৰথম স্থান লাভ কৰে।<ref>{{cite news |title= Kohli and Ajmal top ODI rankings |url= http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/685413.html |publisher= ''ESPNcricinfo'' |date= 3 November 2013 |accessdate= 3 November 2013}}</ref> ২০১৪ চনত [[বাংলাদেশ]]ত অনুষ্ঠিত টুৱেণ্টী ২০ বিশ্বকাপত তেওঁ প্ৰতিযোগিতাৰ শ্ৰেষ্ঠ খেলুৱৈ (মেন অৱ দ্য টুৰ্ণামেণ্ট) সন্মান লাভ কৰে।<ref>{{cite news|title=Man of the Series Virat Kohli pleased with World T20 outing|url=http://ibnlive.in.com/news/cricketnext/man-of-the-series-virat-kohli-pleased-with-world-t20-outing/463101-78.html|accessdate=6 April 2014|newspaper=IBN Live|date=6 April 2014|archivedate=8 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140408202846/http://ibnlive.in.com/news/cricketnext/man-of-the-series-virat-kohli-pleased-with-world-t20-outing/463101-78.html|deadurl=yes}}</ref> ==অভিলেখ== ===দ্ৰুততম শতৰাণ=== * এদিনীয়া ক্ৰিকেটত কোনো ভাৰতীয় খেলুৱৈৰ দ্ৰুততম শতৰাণ, ৫২ বলত, অষ্ট্ৰেলিয়াৰ বিৰুদ্ধে, জয়পুৰ, ১৬ অক্টোবৰ ২০১৩।<ref>[http://sports.ndtv.com/india-vs-australia-2013-14/news/215676-ind-vs-aus-stats-virat-kohli-scores-fastest-ton-by-an-indian-in-odis Ind vs Aus Stats: Virat Kohli scores fastest ton by an Indian in ODIs | India vs Australia Series, 2013–14 – News | NDTVSports.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150530161313/http://sports.ndtv.com/india-vs-australia-2013-14/news/215676-ind-vs-aus-stats-virat-kohli-scores-fastest-ton-by-an-indian-in-odis |date=2015-05-30 }}. Sports.ndtv.com. Retrieved on 2013-12-23.</ref> ===সাফল্য=== * এদিনীয়া ক্ৰিকেটত ভাৰতৰ হৈ সবাতোকৈ কম খেলত ১০০০ ৰাণ।<ref>{{cite web|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/283174.html |title=Records &#124; One-Day Internationals &#124; Batting records &#124; Fastest to 1000 runs &#124; ESPN Cricinfo |publisher=Stats.espncricinfo.com |date= |accessdate=29 July 2012}}</ref> * এদিনীয়া ক্ৰিকেটত ভাৰতৰ হৈ সবাতোকৈ কম খেলত ৩০০০ ৰাণ।<ref>{{cite web|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/283178.html |title=Records &#124; One-Day Internationals &#124; Batting records &#124; Fastest to 3000 runs &#124; ESPN Cricinfo |publisher=Stats.espncricinfo.com |date= |accessdate=29 July 2012}}</ref> * এদিনীয়া ক্ৰিকেটত ভাৰতৰ হৈ সবাতোকৈ কম খেলত ৪০০০ ৰাণ।<ref>{{cite web|url=http://stats.espncricinfo.com/india/content/records/283157.html |title=Records &#124; One-Day Internationals &#124; Batting records &#124; Fastest to 4000 runs &#124; ESPN Cricinfo |publisher=Stats.espncricinfo.com |date= |accessdate=2013-04-11}}</ref> * এদিনীয়া ক্ৰিকেটত ভাৰতৰ হৈ সবাতোকৈ কম খেলত ৫০০০ ৰাণ।<ref>http://stats.espncricinfo.com/wi/content/records/283182.html</ref> * এদিনীয়া ক্ৰিকেটত যিকোনো দলৰ হৈ সবাতোকৈ কম খেলত ৬০০০ ৰাণ।<ref>http://www.thehindu.com/sport/cricket/virat-kohli-quickest-to-reach-6000-runs-in-odi/article6582420.ece| India vs Sri Lanka Series, 2014– News | the hindu.com]. Retrieved on 2014-11-10.</ref> * আটাইতকৈ কম এদিনীয়া খেলত ১০ টা শতৰাণৰ তালিকাত দ্বিতীয় স্থান, ভাৰতৰ হৈ প্ৰথম স্থান।<ref>{{cite news| url=http://www.telegraphindia.com/1120314/jsp/sports/story_15247935.jsp#.UNnALuQ3vEg | location=Calcutta, India | work=The Telegraph | first=Mohandas | last=Menon | title=Virat fastest to 10th 100 | date=14 March 2012}}</ref> * আটাইতকৈ কম এদিনীয়া খেলত ১৫ টা শতৰাণৰ তালিকাত দ্বিতীয় স্থান, ভাৰতৰ হৈ প্ৰথম স্থান।<ref>{{cite news|title=Kohli tops Anwar's record, becomes fastest to score 15 tons|url=http://www.hindustantimes.com/Cricket/CricketNews/Kohli-tops-Anwar-s-record-becomes-fastest-to-score-15-tons/Article1-1098340.aspx|accessdate=27 July 2013|newspaper=[[The Hindustan Times]]|date=25 July 2013|archivedate=26 July 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130726205604/http://www.hindustantimes.com/Cricket/CricketNews/Kohli-tops-Anwar-s-record-becomes-fastest-to-score-15-tons/Article1-1098340.aspx|deadurl=yes}}</ref> * আটাইতকৈ কম এদিনীয়া খেলত ২০ টা শতৰাণৰ তালিকাত দ্বিতীয় স্থান, ভাৰতৰ হৈ প্ৰথম স্থান।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://us.india.com/top-n/virat-kohlis-20th-odi-century-5-things-you-need-to-know-174958/ |access-date=2015-03-05 |archivedate=2014-10-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141018123537/http://us.india.com/top-n/virat-kohlis-20th-odi-century-5-things-you-need-to-know-174958/ |deadurl=yes }}</ref> ===কেলেণ্ডাৰ বৰ্ষৰ সৰ্বাধিক ৰাণ=== * ২০১০ চনত এদিনীয়া ক্ৰিকেটত ভাৰতৰ হৈ সৰ্বাধিক ৰাণ।<ref>{{cite web|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=2;id=2010;type=year |title=Cricket Records &#124; Records &#124; 2010 &#124; One-Day Internationals &#124; Most runs &#124; ESPN Cricinfo |publisher=Stats.espncricinfo.com |date= |accessdate=2013-04-11}}</ref> * ২০১১ চনত এদিনীয়া ক্ৰিকেটত ভাৰতৰ হৈ সৰ্বাধিক ৰাণ।<ref>{{cite web|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=2;id=2011;type=year |title=Cricket Records &#124; Records &#124; 2011 &#124; One-Day Internationals &#124; Most runs &#124; ESPN Cricinfo |publisher=Stats.espncricinfo.com |date= |accessdate=2013-04-11}}</ref> * ২০১২ চনত এদিনীয়া ক্ৰিকেটত ভাৰতৰ হৈ সৰ্বাধিক ৰাণ।<ref>{{cite web|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=2;id=2012;type=year |title=Cricket Records &#124; Records &#124; 2012 &#124; One-Day Internationals &#124; Most runs &#124; ESPN Cricinfo |publisher=Stats.espncricinfo.com |date= |accessdate=2013-04-11}}</ref> * ২০১৩ চনত এদিনীয়া ক্ৰিকেটত ভাৰতৰ হৈ সৰ্বাধিক ৰাণ।<ref>{{cite web|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=2;id=2013;type=year |title=Cricket Records &#124; Records &#124; 2012 &#124; One-Day Internationals &#124; Most runs &#124; ESPN Cricinfo |publisher=Stats.espncricinfo.com |date= |accessdate=2013-12-19}}</ref> * ২০১৪ চনত এদিনীয়া ক্ৰিকেটত ভাৰতৰ হৈ সৰ্বাধিক ৰাণ।<ref>http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=2;id=2014;type=year</ref> * ২০১১ চনত এদিনীয়া ক্ৰিকেটত যিকোনো দলৰ হৈ সৰ্বাধিক ৰাণ।<ref>[http://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/282854.html Records | One-Day Internationals | Batting records | Most runs in a calendar year | ESPN Cricinfo<!-- Bot generated title -->]</ref> * ২০১২ চনত টেষ্ট ক্ৰিকেটত ভাৰতৰ হৈ সৰ্বাধিক ৰাণ।<ref>{{cite web|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=1;id=2012;type=year |title=Cricket Records &#124; Records &#124; 2012 &#124; Test matches &#124; Most runs &#124; ESPN Cricinfo |publisher=Stats.espncricinfo.com |date=1970-01-01 |accessdate=2013-04-11}}</ref> ===সৰ্বাধিক শতৰাণ=== * ২০১০ চনত এদিনীয়া ক্ৰিকেটত ভাৰতৰ হৈ সৰ্বাধিক শতৰাণ।<ref>{{cite web|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_hundreds_career.html?class=2;id=2010;type=year |title=Cricket Records &#124; Records &#124; 2010 &#124; One-Day Internationals &#124; Most hundreds &#124; ESPN Cricinfo |publisher=Stats.espncricinfo.com |date= |accessdate=2013-04-11}}</ref> * ২০১১ চনত এদিনীয়া ক্ৰিকেটত ভাৰতৰ হৈ সৰ্বাধিক শতৰাণ।<ref>{{cite web|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_hundreds_career.html?class=2;id=2011;type=year |title=Cricket Records &#124; Records &#124; 2011 &#124; One-Day Internationals &#124; Most hundreds &#124; ESPN Cricinfo |publisher=Stats.espncricinfo.com |date= |accessdate=2013-04-11}}</ref> * ২০১২ চনত এদিনীয়া ক্ৰিকেটত যিকোনো দলৰ হৈ সৰ্বাধিক শতৰাণ।<ref>{{cite web|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_hundreds_career.html?class=2;id=2012;type=year |title=Cricket Records &#124; Records &#124; 2012 &#124; One-Day Internationals &#124; Most hundreds &#124; ESPN Cricinfo |publisher=Stats.espncricinfo.com |date= |accessdate=2013-04-11}}</ref> * ২০১৪ চনত এদিনীয়া ক্ৰিকেটত ভাৰতৰ হৈ সৰ্বাধিক শতৰাণ।<ref>http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_hundreds_career.html?class=2;id=2014;type=year</ref> ===অধিনায়কৰ অভিলেখ=== * অধিনায়ক হিচাপে টেষ্টৰ প্ৰথম তিনিটা ইনিংছত তিনিটা শতৰাণ কৰা প্ৰথম খেলুৱৈ। ইয়াৰ আগেয়ে [[:en:Greg Chappell|গ্ৰেগ চেপেলে]] টেষ্টৰ অধিনায়ক হিচাপে প্ৰথম দুটা ইনিংছত শতৰাণ কৰিছিল।<ref>{{cite news|title=Virat Kohli breaks Test captaincy world record|url=http://ibnlive.in.com/news/cricketnext/virat-kohli-breaks-test-captaincy-world-record/521874-78.html|accessdate=9 January 2015|work=Cricketnext|publisher=IBN Live|date=8 January 2015|archivedate=10 January 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150110192943/http://ibnlive.in.com/news/cricketnext/virat-kohli-breaks-test-captaincy-world-record/521874-78.html|deadurl=yes}}</ref> ==সন্মান== * [[টুৱেণ্টি ২০ বিশ্বকাপ]] ২০১৪ৰ শ্ৰেষ্ঠ খেলুৱৈ (প্লেয়াৰ অৱ দ্য টুৰ্ণামেণ্ট)।<ref>{{cite web|url=http://zeenews.india.com/sports/cricket/icc-t20-world-cup-2014/india-s-kohli-is-player-of-icc-world-t20_784371.html|title=India's Virat Kohli is Player of ICC World Twenty20 2014| newspaper=Zee News|accessdate=6 April 2014}}</ref> * আই চি চি বৰ্ষশ্ৰেষ্ঠ এদিনীয়া খেলুৱৈ ২০১২<ref>{{cite news|title=Virat Kohli named ICC ODI Player of the Year|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-09-15/top-stories/33862024_1_virat-kohli-icc-odi-cricketer-sir-garfield-sobers-trophy|accessdate=16 September 2012|newspaper=Times of India|date=15 September 2012|archivedate=5 November 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131105112641/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-09-15/top-stories/33862024_1_virat-kohli-icc-odi-cricketer-sir-garfield-sobers-trophy|deadurl=yes}}</ref> * [[অৰ্জুন বঁটা]] ২০১৩<ref>{{cite news|title=Arjuna Award for Virat Kohli|url=http://sports.ndtv.com/othersports/othersports/212289-arjuna-for-kohli-sindhu-sodhi-gets-khel-ratna|accessdate=16 August 2013|newspaper=NDTV|date=13 August 2013|archivedate=16 August 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130816002132/http://sports.ndtv.com/othersports/othersports/212289-arjuna-for-kohli-sindhu-sodhi-gets-khel-ratna|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|title=Virat Kohli to get Arjuna Award|url=http://www.mid-day.com/sports/2013/aug/130813-sports-virat-kohli-pv-sindhu-to-get-arjuna-award-shooter-ronjan-sodhi-khel-ratna.htm|accessdate=16 August 2013|newspaper=Mid-day|date=13 August 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130816034129/http://www.mid-day.com/sports/2013/aug/130813-sports-virat-kohli-pv-sindhu-to-get-arjuna-award-shooter-ronjan-sodhi-khel-ratna.htm|archivedate=16 August 2013|deadurl=yes}}</ref> * চিয়েট (Ceat) আন্তৰ্জাতিক বৰ্ষশ্ৰেষ্ঠ খেলুৱৈ ২০১৩-১৪ * প্ৰিয় খেলুৱৈ, [[:en:People's Choice Awards India|পিপ্‌লছ চইচ এৱাৰ্ড্‌ছ]] ২০১২ ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist|3}} {{ৰাজীৱ গান্ধী খেল ৰত্ন বঁটা}} {{India ODI Cricket Captains}} {{India Cricket Team}} {{India Squad 2011 Cricket World Cup}} {{India Squad 2012 ICC World Twenty20}} {{India Squad 2014 ICC World Twenty20}} {{India Squad 2015 Cricket World Cup}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ক্ৰিকেটাৰ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অৰ্জুন বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:মেজৰ ধ্যান চান্দ খেলৰত্ন বঁটা বিজয়ী]] 9nvagsg313wli7pm3i3j3tjxhokjxx1 0 39680 651950 632461 2026-11-10T11:20:27Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651950 wikitext text/x-wiki {{wikify}} [[File:HippocraticOath.jpg|thumb|upright|শপতটোৰ এটা পাণ্ডুলিপি, সময় দ্বাদশ শতিকাৰ বাইজেণ্টিন সাম্ৰাজ্য]] '''হিপ'ক্ৰেটিছৰ শপত''' (Hippocratic Oath) চিকিৎসকসকলে ঐতিহাসিকভাৱে গ্ৰহণ কৰা এটা শপত। বহুল পঠিত গ্ৰীক চিকিৎসা সংক্ৰান্তীয় পাঠ্যসমুহৰ ভিতৰত ই অন্যতম। মূল ৰূপ অনুসৰি নতুন চিকিৎসক এজনে কেইবাজনো দেৱতাৰ নাম লৈ শিষ্টাচাৰৰ নিৰ্দিষ্ট মান পালন কৰিবলৈ শপত লয়। ঐতিহাসিক আৰু পৰম্পৰাগত মূল্যলৈ চাই বহু দেশত শপতটোক চিকিৎসকসকলৰ প্ৰথম পদক্ষেপ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। আজিকালি ইয়াৰ বিভিন্ন আধুনিক ৰূপো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। পণ্ডিতসকলে বিশ্বাস কৰে যে পশ্চিমীয়া সংস্কৃতিত চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ জনক বুলি কোৱা [[হিপ'ক্ৰেটিছ]] বা তেওঁৰ এজন শিষ্যই এই শপত লিখিছিল।<ref>{{cite book |last=Farnell|first=Lewis R. |authorlink=Lewis Richard Farnell |title=Greek Hero Cults and Ideas of Immortality : The Gifford Lectures : Delivered in the University of St. Andrews in the Year 1920 |publisher=[[Kessinger Publishing]] |location=Whitefish, Montana |date=2004| origyear=1920|page=269 |quote=The famous Hippocratean oath may not be an authentic deliverance of the great master, but is an ancient formula current in his school. |isbn=978-1-4179-2134-8}}</ref> মূল শপতবাক্যটো পঞ্চম শতিকাৰ শেষৰফালে [[Ionic Greek]] ভাষাত লিখা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Edelstein |first=Ludwig |authorlink=Ludwig Edelstein |title=The Hippocratic Oath: Text, Translation and Interpretation |url=https://archive.org/details/bwb_S0-CAR-953 |page=[https://archive.org/details/bwb_S0-CAR-953/page/56 56] |isbn=978-0-8018-0184-6 |date=1943}}</ref> ইয়াক সাধাৰণতে হিপ'ক্ৰেটিক সংগ্ৰহত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। দ্ৰুপদী পণ্ডিত লুড্‌ৱিগ এডেল্‌ষ্টেইনে এই মত আগবঢ়ায় যে এই শপত বাক্য [[পাইথাগ'ৰিয়ান]]সকলে লিখিছিল। পাইথাগ'ৰিয়ান চিকিৎসাৰ ধাৰাৰ অভাৱত এই মতবাদক লৈ প্ৰশ্ন উঠে।<ref>{{cite book |last=Temkin|first=Owsei |authorlink=Owsei Temkin |title="On Second Thought" and Other Essays in the History of Medicine and Science |url=https://archive.org/details/onsecondthoughto0000temk|publisher=[[Johns Hopkins University]] |date=2001 |isbn=978-0-8018-6774-3 |chapter=On Second Thought}}</ref> ==শপতটোৰ আধুনিক ৰূপৰ অসমীয়া পাঠ == মই , মোৰ সবোৰ্চ্চ সামৰ্থ আৰু বিচাৰৰ দ্বাৰা এই প্ৰতিজ্ঞা ৰক্ষা কৰাৰ শপত লৈছোঁ : মই সেই পূৰ্বসূৰী চিকিৎসক সকলৰ কঠোৰ সাধনা-লব্ধ বৈজ্ঞানিক উপলব্ধিসমূহক শ্ৰদ্ধা কৰিম যাৰ খোজ অনুসৰণ কৰি মই খোজ দিছোঁ, আৰু এনে সমূহ জ্ঞান মোৰ আৰু সেইসকলৰ মাজত, যি এই পথেৰে আগবাঢ়িব, আনন্দমনেৰে ভগাই লম। নিৰৰ্থক-চিকিৎসা আৰু চিকিৎসা-অসাৰ বুলি ভবা মানসিকতা, এই দুইৰ জালত নপৰাকৈ থাকি ৰুগীয়াৰ উপকাৰাৰ্থে দৰকাৰী সকলো ব্যৱস্থাৰ প্ৰয়োগ কৰিম। মই মনত ৰাখিম চিকিৎসাশাস্ত্ৰ আৰু বিজ্ঞানতো এক কলা সোমাই আছে আৰু উমালতা, সহ-মৰ্মিতা আৰু বুজাবুজিয়ে হয়তো অস্ত্ৰোপচাৰৰ চুৰীখন বা ঔষধা্লয়ৰ ঔষধক তল পেলাব পাৰে । “মই নাজানো” বুলি কবলৈ মই না লাজ কৰিম, না মই মোৰ সহকৰ্মীক মাতিবলৈ কুন্ঠা কৰিম যেতিয়া এজন ৰোগীক আৰোগ্য কৰিবলৈ আন কাৰোবাৰ দক্ষতাৰ আৱশ্যক হয়। মই মোৰ ৰোগী সকলৰ একান্ত-গোপনীয়তাক সন্মান কৰিম, কিয়নো তেওঁলোকে তেওঁলোকৰ সমস্যা সমূহ গোটেই পৃথিৱীয়ে জানক বুলি মোক নকয়। আটাইতকৈ বিশেষভাবে, জীৱন আৰু মৃত্যুৰ কথা জড়িত থকা বিষয় সমূহত মই সাৱধানতাৰে খোজ দিবই লাগিব। মোক যদি জীৱন ৰক্ষা কৰিবলৈ দিয়া হয় , ধন্যৱাদ। কিন্তু জীৱন লোৱাটোও হয়টো মোৰ ক্ষমতাৰ ভিতৰতে আছে; মোৰ নিজৰ দুৰ্বলতাৰ প্ৰতি সচেতন থাকি অতি অমায়িকতাৰে এই ভীষন দায়িত্বৰ সন্মুখীন হবই লাগিব। সৰ্বোপৰি , মই ঈশ্বৰৰ স্থানত খেলিবলৈ কেতিয়াও নাযাওঁ। মই মনত ৰাখিম যে মই জ্বৰৰ ৰেখাংকন এখন, কৰ্কটৰ বাঢ়ি অহা টেমুনা এটাক চিকিৎসা নকৰোঁ, কৰিম এজন ৰুগীয়া ব্যক্তিক, যাৰ ৰোগটোৱে হয়টো সেইজনৰ পৰিয়াল আৰু আৰ্থিক ভাৰসাম্যতাক প্ৰভাৱিত কৰে। মোৰ দায়িত্ব এই সম্পৰ্কীয় সমস্যাবোৰো, যদিহে মই ৰোগীজনৰ পৰ্যাপ্ত যত্ন লওঁ। মই যেতিয়ায়ে পাৰো, বেমাৰ প্ৰতিৰোধ কৰিম, কিয়নো প্ৰতিৰোধ উপশমতকৈ শ্ৰেয়। মই মনত ৰাখিম যে মোৰ লগৰ সকলো মানৱ, যাৰ মন আৰু শৰীৰ টনকিয়াল অথবা যাৰ নহয়, সকলোৰে প্ৰতি বিশেষ দায়বদ্ধতাৰে মই সমাজৰে এজন সদস্য হৈ থাকিম। যদি মই এই শপত উলংঘা নকৰো, তেন্তে মই যাতে জীৱন আৰু কলাসমূহ উপভোগ কৰিব পাৰো, জীয়াই থকাৰ দিনত সন্মানিত হওঁ, আৰু তাৰপাচত যাতে মৰমেৰে ৰোমন্থিত হওঁ। মই যাতে সদায় মোৰ বৃত্তিৰ উত্তম ঐতিহ্যসমূহৰ সংৰক্ষণাৰ্থে কাম কৰো আৰু মই যাতে সুদীৰ্ঘ সময় সেইসকলৰ ৰোগ-উপশম কৰাৰ আনন্দ লভিব পাৰো, যিসকলে মোৰ সহায় বিচাৰিব। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==অতিৰিক্ত পঠন== *{{cite journal|last=Hulkower|first=Raphael|title=The History of the Hippocratic Oath: Outdated, Inauthentic, and Yet Still Relevant|journal=The Einstein Journal of Biology and Medicine|year=2010|volume=25/26|pages=41–44}} *[http://www.pbs.org/wgbh/nova/doctors/oath.html The Hippocratic Oath Today: Meaningless Relic or Invaluable Moral Guide?] &ndash; a PBS NOVA online discussion with responses from doctors as well as 2 versions of the oath. pbs.org *Lewis Richard Farnell, ''Greek Hero Cults and Ideas of Immortality'', 1921. *[http://ethics.iit.edu/perspective/v19n1%20perspective.pdf "Codes of Ethics: Some History" by Robert Baker, Union College in Perspectives on the Professions, Vol. 19, No. 1, Fall 1999], ethics.iit.edu ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://web.archive.org/web/20130310204930/http://www.h2g2.com/approved_entry/A1103798 Hippocratic Oath], [[The Hitchhiker's Guide to the Galaxy]] ([[h2g2]]). *[http://www.pbs.org/wgbh/nova/doctors/oath_classical.html Hippocratic Oath] &ndash; Classical version, pbs.org *[http://www.pbs.org/wgbh/nova/doctors/oath_modern.html Hippocratic Oath] &ndash; Modern version, pbs.org *[http://web2.bium.univ-paris5.fr/livanc/?cote=00002&p=13&do=page Hippocratis jusiurandum] &ndash; Image of a 1595 copy of the Hippocratic oath with side-by-side original Greek and Latin translation, bium.univ-paris5.fr *[http://www.nlm.nih.gov/hmd/greek/greek_oath.html Hippocrates | The Oath] &ndash; [[National Institutes of Health]] page about the Hippocratic oath, nlm.nih.gov *[http://www.zpu-journal.ru/en/articles/detail.php?ID=330 Tishchenko P. D. Resurrection of the Hippocratic Oath in Russia], zpu-journal.ru [[শ্ৰেণী:চিকিৎসা বিজ্ঞান]] 08pkax0xn93stsqmeuyppj07lx1kqhk 0 41061 651954 540925 2026-11-10T11:56:10Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651954 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name = <br>হোলোং<br/> ''Dipterocarpus macrocarpus'' |image=Sapling of Hollong tree (Dipterocarpus macrocarpus), the state tree of Assam.jpg |image2 = Dipterocarpus_retusus_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-054.jpg |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Rosids]] |ordo = [[Malvales]] |familia = [[Dipterocarpaceae]] |genus = ''[[Dipterocarpus]]'' |species = '''''D. retusus''''' |binomial = ''Dipterocarpus retusus'' |binomial_authority = [[Carl Ludwig Blume|Blume]]<ref name=POWO>{{cite web | title = ''Dipterocarpus retusus'' | work = [[Plants of the World Online]] | publisher = [[Royal Botanic Gardens, Kew]] | url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:320751-1 | access-date = 18 April 2019 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20240626191136/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:320751-1 | archivedate = 26 June 2024 | deadurl = yes}}</ref> |synonyms = {{Species list | Dipterocarpus macrocarpus | Vesque | Dipterocarpus mannii | King ex Kanjal, P.C.Kanjal & D.Das | Dipterocarpus pubescens | Koord. & Valeton | Dipterocarpus spanoghei | Blume | Dipterocarpus tonkinensis | A.Chev. | Dipterocarpus trinervis | Blume }} |}} '''হোলোং''' ( বৈজ্ঞানিক নাম :'''''Dipterocarpus retusus''''')<ref name=GRIN>{{GRIN | access-date = 18 April 2019}}</ref> এক সাধাৰণ মধ্যম বৰ্গৰ কঠিন কাঠৰ বৃক্ষ। এই ডাঙৰ আকাৰৰ গছজোপা ডিপ্টেৰ'কাৰ্পাছ প্ৰজাতিৰ আটাইতকৈ পৰিচিত প্ৰজাতি। ই [[চীন]], [[ভিয়েটনাম]], [[ফিলিপাইনছ]], [[লাওছ]], [[কম্বোডিয়া]], [[মালয়েছিয়া]], [[ইণ্ডোনেছিয়া]], [[ম্যানমাৰ]] আৰু [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] মূল বাসিন্দা।<ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=Ly, V. |author2=Nanthavong, K. |author3=Pooma, R. |author4=Luu, H.T. |author5=Nguyen, H.N. |author6=Vu, V.D. |author7=Hoang, V.S. |author8=Khou, E. |author9=Newman, M.F. |date=2017 |title=''Dipterocarpus retusus'' |volume=2017 |page=e.T32400A2817693 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T32400A2817693.en |access-date=19 November 2021}}</ref><ref name=dyphon>DY PHON, Pauline, 2000, ''Plants Used In Cambodia'', printed by Imprimerie Olympic, Phnom Penh</ref> প্ৰায় ২০–৩০ মিটাৰ (৭০–১০০ ফুট) ওখ<ref name=dyphon /> এই গছজোপা কম্বোডিয়াত সমভূমিৰ ঘন অৰণ্যত পোৱা যায়, পাহাৰৰ ঢালত আৰু নদীৰ কাষত আৰু ৮০০ মিটাৰ (২,৬০০ ফুট)ৰ পৰা ১৫০০ মিটাৰ (৫,০০০ ফুট) ভিতৰৰ অৰণ্যত সাধাৰণতে পোৱা যায়। হোলোং [[অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ৰাজ্যিক জাতীয় গছ।<ref name=flowers>{{cite web|title = State Trees and Flowers of India|url = http://flowersofindia.net/misc/state_flora.html|website = flowersofindia.net|access-date = 10 January 2021}}</ref> ইংৰাজীত হোলোঙক "Hollong Tree" বোলা হয়। ==ব্যৱহাৰ== ভাৰতত এই কাঠ প্লাইউড আৰু বিভিন্ন আচবাব বনোৱাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। চীনত এই কাঠ নিৰ্মাণকাৰ্যত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। হোলোং গছক [[অসম|অসমৰ]] [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ]] লোক সকলে পবিত্ৰ গছ বুলি বিশ্বাস কৰে। কাঠ আৰু ৰেজিনৰ বাবে প্ৰধানকৈ এই গছৰ খেতি কৰা হয়। টৰ্চ আৰু মমবাতি তৈয়াৰ কৰাৰ উদ্দেশ্যে কম্বোডিয়াত পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ মানুহে এই গছ সংগ্ৰহ কৰে। খুটা আৰু তক্তাৰ বাবে এই কাঠ উপযুক্ত।<ref name=dyphon /> ==তথ্য সংগ্ৰহ== *[http://zipcodezoo.com/Plants/D/Dipterocarpus_macrocarpus/ ''Dipterocarpus macrocarpus''] *[http://farm4.static.flickr.com/3401/3427421008_88682746c1.jpg?v=0 Photo] [[শ্ৰেণী:বৃক্ষ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উদ্ভিদ]] p47c3xm81sfucfc2vety755ca1orhek 2 43099 651718 651016 2026-11-09T13:18:34Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 651718 wikitext text/x-wiki <!-- begin date code --> <div style="border:0px solid #ccc; background: none; text-align: center; padding:3px; float:right; font-size: smaller; font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 1.144; "> <div style="width:50"><br></div> <div style="width:50">{{CURRENTDAYNAME}}</div> <div style="font-size: x-large; width: 50; ">{{CURRENTDAY}}</div> <div style="width: 50; "> {{CURRENTMONTHNAME}}</div> <div class="plainlinks" style="background: #aaaa; color: #000; "><font color="#000000">{{CURRENTTIME}}</font> UTC</div> </div> <!-- end date code --> <div id="EnWpMpBook" style="padding:1em 0 0; background-repeat:no-repeat; background-position:0% 0%; text-align:center; "> <div style="font-size:150%; ">{{font color | green |'''''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোলৰ'''''}}</div> <center><div style="font-size:150%; ">{{Blue|'''''সদস্য পৃষ্ঠালৈ'''''}}</div></center> <center><div style="font-size:150%; ">{{Red|'''''স্বাগতম'''''}}</div></center> {{Infobox user |name= '''''[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]]''''' </br> [[সদস্য:Human Anubhav|হিউমেন অনুভৱ]] |image = Assamese couple in traditional dress (cropped).jpg|thumb |birthdate= {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}} |birthplace= [[হৰলটাৰী]], [[সাপটগ্ৰাম]], [[ধুবুৰী জিলা|ধুবুৰী]], [[অসম]], [[ভাৰত]] |location= [[বঙাইগাঁও]], [[অসম]], [[ভাৰত]] |nationality = {{flagicon|IND}} [[ভাৰতীয়]] | spouse = [[সদস্য:ৰুণুমী বৰ্মন কলিতা|ৰুণুমী বৰ্মন কলিতা]] | children = [[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|দুহিতা ৰাগিণী কলিতা]] |occupation= |nick_name = |language= |university= <!-- CONTACT INFO --------------> | email = kallolkandarpajit@gmail.com }} *[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Kandarpajit_Kallol/0/noredirects/live মোৰ '''অসমীয়া প্ৰবন্ধ'''] (২৭৮৮+[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Human_Anubhav/0/noredirects/live ২১৪]=৩০০২) * [https://meta.m.wikimedia.org/wiki/User:Kandarpajit_Kallol মোৰ '''অন্যান্য ভাষাৰ একাউণ্টসমূহ'''] * [[সদস্য:Kandarpajit Kallol/পৰীক্ষাগাৰ|মোৰ '''পৰীক্ষাগাৰ''']] * [https://as.wikiquote.org/wiki/সদস্য:Kandarpajit_Kallol মোৰ '''ৱিকিউদ্ধৃতি একাউণ্ট'''] *[https://commons.m.wikimedia.org/wiki/Special:ListFiles/Kandarpajit_Kallol মোৰ '''চিত্ৰ ভঁৰাল'''] ''(ৱিকি কমন্স)'' *[https://as.m.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:চিত্ৰ-তালিকা/Kandarpajit_Kallol মোৰ '''চিত্ৰ ভঁৰাল'''] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)'' * [https://as.m.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%87%E0%A6%B7:CentralAuth/Kandarpajit_Kallol মোৰ গোলকীয় একাউণ্টৰ তথ্য] *[https://as.wikipedia.org/wiki/সদস্য:Human_Anubhav মোৰ দ্বিতীয়টো ৱিকিপিডিয়া একাউণ্ট] * [https://drive.google.com/drive/folders/1C1e8K-xoVcdCZ9IVoVapB6vZQZ0HiAkM মোৰ কবিতা, প্ৰবন্ধ, গল্প, অনুবাদ আদি] *[https://archive.org/details/@kandarpajit ইণ্টাৰনেট আৰ্কাইভত মোৰ পিডিএফ ফাইলসমূহ] * [https://youtube.com/@KKsVlogSapatgram মোৰ '''ইউটিউব চেনেল'''] * [https://www.facebook.com/kandarpajit মোৰ '''ফেচবুক একাউণ্ট'''] {{div col|2}} * [https://kandarpajit.blogspot.com/?m=0 মোৰ '''ব্লগ'''] * [https://www.kkallol.xtgem.com মোৰ '''ৱেবছাইট'''] {{div col end}} ---- ==মই পোৱা পদক, পুৰস্কাৰ== [[File:Barnstar mex gold.png|100px]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২১|মে' ২০২১]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৪|ডিচেম্বৰ ২০২৪]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৫|এপ্ৰিল ২০২৫]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জানুৱাৰী-২০২৬|জানুৱাৰী ২০২৬]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৬|মাৰ্চ ২০২৬]] [[File:Wiki expansion 200+ barnstar.png|100px]] * দুই শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৪|ডিচেম্বৰ ২০২৪]] [[File:Wiki expansion 400+ barnstar.png|100px]] * চাৰি শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৫|মাৰ্চ ২০২৫]] [[File:Wiki expansion 700+ barnstar.png|100px]] * সাত শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৫|এপ্ৰিল ২০২৫]] [[চিত্ৰ:Decent Article Barnstar 1br Degree Hires 2000v2.png|100px]] * দুই সহস্ৰাধিক প্ৰবন্ধৰ তাৰকা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৬|এপ্ৰিল ২০২৬]] [[File:Tireless Contributor Barnstar.gif|100px]] * অক্লান্ত কৰ্মী পদক: **৫ নৱেম্বৰ, ২০১৪ **[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৫|মে' ২০২৫]] [[File:Assamese Wikiquote Barnstar.png|100px]] * ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৬|মে’ ২০২৬]] [[File:WikiProject Barnstar Hires.png|100px]] * পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা পদক: **[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া_ৱিকিপিডিয়া_পোখালি_বিস্তাৰ_সম্পাদনা_মেলা_২০২৪ দ্বিতীয় স্থান] (২০২৪) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]]) **[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া_ৱিকিপিডিয়া_পোখালি_বিস্তাৰ_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫ প্ৰথম স্থান] (২০২৫) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৫|জুলাই ২০২৫]]) [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|100px]] * নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা পদক: **[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫ দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ]‌ (২০২৫) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]]) <br/> ***আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ত [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Global Consolation Top 10 winners] **[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬ প্ৰথম স্থান]‌ (২০২৬) <br/> ***আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ত [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2026/Results Global Top Winners (প্ৰথম স্থান)] [[File:Cleanup Barnstar a.png|thumb]] * চিকুণ কৰ্মী পদক: [https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ছেপ্টেম্বৰ-২০২৫ ছেপ্টেম্বৰ, ২০২৫] [[File:As-Ne-Bn Edit-a-thon 2025 Assamese Banner.svg|200px]] </br> *''[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালী-বাংলা_আন্তঃৱিকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]'' **[https://fountain.toolforge.org/editathons/anbwikiedit25 চতুৰ্থ স্থান] ''([[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]])'' [[File:As-Ne-Bn Edit-a-thon 2025 Bangla Banner.svg|200px]] </br> *''[[:bn:উইকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালি-বাংলা_আন্তঃউইকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালি-বাংলা আন্তঃউইকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]'' **[https://fountain.toolforge.org/editathons/as-ne-bn-2025 প্ৰথম স্থান] ''([[বাংলা ৱিকিপিডিয়া|বাংলা উইকিপিডিয়া]])'' [[File:Wikipedia Asian Month Certificate 2024.jpg|thumb|• [[:en:Wikipedia:Asian_Month|Wikipedia Asian Month]] Certificate]] [[চিত্ৰ:BlackHeraldicHorse.svg|100px]] * এডিটাথনৰ তেজীঘোঁৰা: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৫|ডিচেম্বৰ ২০২৫]] [[চিত্ৰ:বৰ্ষশ্ৰেষ্ঠ অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ান ২০২৫.jpg|thumb]]<br/> [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|100px]] *[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]], [https://fountain.toolforge.org/editathons/as-asianmonth25 দ্বিতীয় স্থান] * [[File:Wikipedia Asian Month, Assamese Wikipedia, 2nd place certificate.jpg|thumb|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫‌, অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ প্ৰতিযোগিতাত দ্বিতীয় স্থান হিচাপে লাভ কৰা চাৰ্টিফিকেট]] * [[File:2025 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|thumb|Wikipedia Asian Month 2025 Golden Barnstar]] * [[File:Certificate - Kandarpajit Kallol.jpg|thumb|Chinese Cultural Heritage Edit-a-thon 2026]] [[File:Original Barnstar Hires.png|100px]] * ꠍꠤꠟꠐꠤ ꠜꠣꠡꠣ ꠀꠉ꠆ꠞꠢ ꠙꠖꠇ <br/> ''ছিলটী ভাষা আগ্ৰহ পদক'' ---- ==ৱিকিমিডিয়াৰ পৰা পোৱা উপহাৰ== [[File:Prizes and gift items (t-shirt and pen) Wiki Loves Folklore-Seven Sisters (2025)- Kandarpajit Kallol.jpg|thumb|• ''টি-চাৰ্ট আৰু কলম ([[২৬ জুন]], [[২০২৫]])'']] [[File:Prizes and gift items of Wiki Loves Folklore-Seven Sisters (2025).png|thumb|• দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ, [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৫]], ''[[এমাজন (কোম্পানী)|Amazon]] Gift Card (₹ 4000/-) ([[৩০ জুন]], [[২০২৫]])'']] * ''[https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ৰ] Gift Card,<br/> 70 USD (₹ 6025/-) ([[১৭ জুলাই]], [[২০২৫]])'' [[File:Gift from Wikipedia Asian Month 2025.jpg|thumb|• [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]-ত অংশগ্ৰহণ কৰি দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ হিচাপে লাভ কৰা উপহাৰ। <br/>''([[৮ জানুৱাৰী]], [[২০২৬]])'']] * [https://as.wikiquote.org/wiki/ৱিকিউদ্ধৃতি:চন্দন_চিৰিং_ফুকন_সোঁৱৰণী_উদ্ধৃতি_সংযোগ_মেলা_২০২৬ ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা ২০২৬] <br/> পঞ্চম পুৰস্কাৰ, ৫০০ টকা ''([[এমাজন (কোম্পানী)|Amazon]] Gift Card)'' [[File:Wikipedia Asian Month 2nd face.jpg|thumb|[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬|• ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়,<br/> ২০২৬]]-ৰ পুৰস্কাৰ।]] [[File:TTT Bag Hyderabad 2026.jpg|thumb|[[File:TTT OKI 2026.jpg|thumb]] • [https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Train_the_Trainer_Program/2026 TTT]-ত পোৱা উপহাৰ]] * [https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬ নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬]‌<br/> প্ৰথম স্থান — ''[[ফ্লিপকাৰ্ট|Flipkart]] Gift Card<br/> 55 USD (₹ 5258/-) ([[১৯ আগষ্ট]], [[২০২৬]])'' *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2026/Results Global Top Winners নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬] আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ৰ প্ৰথম পুৰস্কাৰ হিচাপে ''[[:en:Tanishq|Tanishq]] Gift Card<br/> 300 USD (₹ 28,674/-) ([[১৯ আগষ্ট]], [[২০২৬]])'' [[File:Recived laptop from Hardware donation program.jpg|thumb|• [https://meta.wikimedia.org/wiki/Hardware_donation_program Hardware donation program]ৰ তৰফৰ পৰা পোৱা লেপটপ ([[১১ ছেপ্টেম্বৰ]], [[২০২৬]])]] * [https://hi.wikipedia.org/w/index.php?title=विकिपीडिया%3Aस्वतंत्रता_दिवस_संपादनोत्सव_2026 स्वतंत्रता दिवस संपादनोत्सव], सांत्वना पुरस्कार,<br/> Hindi Usergroup-ৰ তৰফৰ পৰা ''[[এমাজন (কোম্পানী)|Amazon]] Gift Card ₹ 2000/- ([[২৭ অক্টোবৰ]], [[২০২৬]])'' * [https://mag.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:मगही_दिवस_कार्यशाला_२०२६ मगही दिवस कार्यशाला २०२६], ''[[এমাজন (কোম্পানী)|Amazon]] Gift Card ₹ 2100/- ([[৩১ অক্টোবৰ]], [[২০২৬]])'' ---- ==কৰ্মশালা== *[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ উপলক্ষে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া কৰ্মশালা, ২০২৫|“ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫” — কৰ্মশালা]] ---- ==ভ্ৰমণ/সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ== *[https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Train_the_Trainer_Program/2026 IIT Hyderabad] (৯–১২ জুলাই, ২০২৬) * [https://bd.wikimedia.org/wiki/বাংলা_উইকিসম্মেলন_২০২৬ বাংলা উইকিসম্মেলন ২০২৬]<br/> (২৯ অক্টোবৰৰ পৰা ২ নৱেম্বৰ, ২০২৬) ---- ==মনৰ কথা== *[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৫/ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা|'''ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা''']] ''([[জুলাই]], [[২০২৫]])'' *[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ছেপ্তেম্বৰ-২০২৬/ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা|'''ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা''']] ''([[ছেপ্টেম্বৰ]], [[২০২৬]])'' ---- [[শ্ৰেণী:User as]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়ান]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিমিডিয়ান]] q9845q7748huebqm2ftk6zqsfe2dodr 0 43980 651863 640162 2026-11-10T03:36:20Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651863 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}}{{Infobox person | name = মুকেশ | image = Mukesh Indian Singer.jpg | image_size = | caption = মুকেশ, ১৯৭৫ চনত | birth_name = মুকেশ চন্দ মাথুৰ | birth_date = {{Birth date|df=yes|1923|7|22}} | birth_place = [[দিল্লী]], [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]] | death_date = {{Death date and age|df=yes|1976|8|27|1923|7|22}} | death_place = ডেট্ৰয়েট, মিচিগান, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] | nationality = [[ভাৰতীয়]] | occupation = গায়ক | years_active = ১৯৪০–১৯৭৬ | spouse = {{marriage|সাৰল ত্ৰিবেদী ৰাইচন্দ|1946}} | other_names = সহস্ৰাব্দৰ কণ্ঠ, বিষাদৰ ৰজা (Tragedy King) | children = ৫জন (নীতিন মুকেশ আৰু অন্য ৪ জন) | relatives = নেইল নীতিন মুকেশ (নাতি) | awards = {{plainlist| * এবাৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] * তিনিবাৰ "বেংগল ফিল্ম জাৰ্ণেলিষ্টছ্ এছ’চিয়েশ্যন বঁটা" * চাৰিবাৰ "ফিল্মফেয়াৰ শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী বঁটা" }} | signature = Mukesh Signature.svg }} '''মুকেশ চন্দ মাথুৰ''' ({{lang-mr|मुकेश}}; [[২২ জুলাই]], ১৯২৩ - [[২৭ আগষ্ট]], ১৯৭৬) এজন ভাৰতীয় হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ সঙ্গীত শিল্পী যি সংক্ষেপে '''মুকেশ''' নামেৰে পৰিচিত। হিন্দী চলচ্চিত্ৰত অসাধাৰণ অৱদানৰ বাবে তেওঁ [[মহম্মদ ৰফি]], [[মান্না দে]] আৰু [[কিশোৰ কুমাৰ|কিশোৰ কুমাৰৰ]] দৰে একেশ্ৰেণীৰ গায়ক হিচাপে গণ্য হয়।<ref>{{cite book|title= Global Bollywood: Travels of Hindi Song and Dance |url= https://archive.org/details/globalbollywoodt0000unse |last= Gopal |first= Sangita |coauthor= Sujata Moorti |year= 2008 |publisher= University of Minnesota Press|isbn= 0-8166-4579-5 |page= [https://archive.org/details/globalbollywoodt0000unse/page/94 94]}}</ref><ref>''Encyclopedia of Indian Cinema'' by Ashish Rajadhyaksha and Paul Willemen. Oxford University Press, 1994, page 169.</ref><ref>{{cite web|url=https://doodles.google/doodle/mukeshs-93rd-birthday/ |title=Mukesh's 93rd Birthday|website=www.google.com|language=en|access-date=27 January 2018}}</ref> তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পীৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]]ত অসংখ্যবাৰ মনোনয়ন পোৱাৰ লগতে ১৯৭৩ চনত মুক্তি পোৱা "ৰজনীগন্ধা" চলচ্চিত্ৰৰ "কোই বাৰ য়ুহি দেখা হ্যায়" গীতটোত কণ্ঠ দিয়াৰ বাবে পুৰস্কাৰ লাভ কৰে। তেওঁ [[ৰাজ কাপুৰ]], [[মনোজ কুমাৰ]], ফিৰোজ খান, সুনীল দত্ত আৰু [[দিলীপ কুমাৰ]]ৰ কণ্ঠ দিয়াৰ বাবেও জনপ্ৰিয় হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/mukesh-remembering-the-singer-with-the-midas-touch/story-kTGymf56kD6so2K4tL0dDO.html|title=Mukesh: Remembering the singer with the midas touch |author=Rohit Vats|website=[[Hindustan Times]]|date=27 August 2014|access-date=9 May 2018}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== মুকেশৰ জন্ম ১৯২৩ চনৰ ২২ জুলাই তাৰিখে [[দিল্লী]]ৰ এটা মাথুৰ কায়স্থ পৰিয়ালত হৈছিল।<ref>{{cite book|author=Abdul Jamil Khan |title=Urdu/Hindi: An Artificial Divide: African Heritage, Mesopotamian Roots, Indian Culture & Britiah Colonialism |url=https://books.google.com/books?id=nH1HBxdA1UIC&pg=PA316 |year=2006 |publisher=Algora Publishing |isbn=978-0-87586-438-9 |pages=316–}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=sIsBeVv1qDE&t=884 |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211212/sIsBeVv1qDE| archive-date=12 December 2021 |url-status=live|title=Exclusive : Neil Nitin Mukesh & Nitin Mukesh In Conversation With Karan Thapar|website=[[YouTube]] |date=23 October 2016}}{{cbignore}}</ref><ref>{{cite news |last1=Karki |first1=Tripti |date=22 July 2017 |title=Mukesh birthday special: 5 soulful songs of the Man with the Golden Voice |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/bollywood-mukesh-birthday-special-soulful-songs-man-with-the-golden-voice-latest-breaking-news-today-392644 |work=India TV News |access-date=11 December 2023}}</ref> তেওঁৰ পিতৃ আছিল জোৰাৱৰ চন্দ মাথুৰ, এগৰাকী অভিযন্তা, আৰু মাতৃ আছিল চন্দ্ৰাণী মাথুৰ। মুকেশ দহজন ভাই-ভনীৰ মাজত ষষ্ঠজন আছিল। তেওঁৰ ভনী সুন্দৰ প্যাৰীক সংগীত শিকাবলৈ যোৱা সংগীত শিক্ষকে মুকেশক কাষৰ কোঠাৰ পৰা শুনি থকা অৱস্থাত দেখিবলৈ পাই তেওঁকো শিকাবলৈ আৰম্ভ কৰে। মুকেশে দশম শ্ৰেণীৰ পিছতে বিদ্যালয় এৰি দিয়ে আৰু অলপ সময়ৰ বাবে সাৰ্বজনিক কামকাজ বিভাগত কাম কৰে। দিল্লীত কাম কৰি থাকোঁতে তেওঁ নিজৰ কণ্ঠ ৰেকৰ্ড কৰাৰ জৰিয়তে সংগীতৰ প্ৰতি আগ্ৰহ আৰু দক্ষতা বিকাশ ঘটায়, লগতে বাদ্যযন্ত্ৰ বজাতো অভ্যাস কৰে।<ref name="MM">{{cite news |last1=Chobey |first1=Ankita |title=8 Life Facts about Bollywood's Golden Voice Mukesh on his Bi |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/music/8-life-facts-about-bollywoods-golden-voice-mukesh-on-his-birth-anniversary/articleshow/53338576.cms |access-date=10 March 2019 |work=[[Mumbai Mirror]] |date=22 July 2016 |archivedate=4 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200804040413/https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/music/8-life-facts-about-bollywoods-golden-voice-mukesh-on-his-birth-anniversary/articleshow/53338576.cms |deadurl=yes }}</ref> == সংগীত জীৱন == মুকেশৰ কণ্ঠ প্ৰথমবাৰৰ বাবে লক্ষ্য কৰিছিল তেওঁৰ দূৰ আত্মীয় মোতিলালে, যেতিয়া মুকেশে তেওঁৰ ভনীৰ বিয়াত গান গাইছিল। মোতিলালে মুকেশক [[বম্বে]] লৈ গৈ পণ্ডিত জগন্নাথ প্ৰসাদৰ ওচৰত সংগীত শিক্ষা দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। এই সময়ছোৱাত মুকেশক হিন্দী চলচ্চিত্ৰ ''নিৰ্দোষ'' (১৯৪১)ৰ বাবে অভিনেতা-গায়ক হিচাপে নিযুক্ত কৰা হয়। ''নিৰ্দোষ'' ছবিখনত অভিনেতা-গায়ক হিচাপে তেওঁৰ প্ৰথম গান আছিল "দিল হি বুঝা হুয়া হো তো", যি নীলকণ্ঠ তিৱাৰীয়ে লিখিছিল। ১৯৪৫ চনৰ ''পেহলি নজৰ'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে মোতিলালৰ ওপৰত গোৱা "দিল জলতা হে তো জলনে দে" গানটো আছিল তেওঁৰ প্লেবেক গায়ক হিচাপে প্ৰথম জনপ্ৰিয় গান, যাৰ সুৰ কৰিছিল অনিল বিশ্বাসে আৰু গানৰ কলি আছিল আঃ সিতাপুৰীৰ। মুকেশ কে. এল. ছেইগলৰ ডাঙৰ অনুৰাগী আছিল, আৰু নিজৰ আৰম্ভণিৰ দিনত তেওঁ ছেইগলক অনুকৰণ কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite news|url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/mukesh-remembering-the-singer-with-the-midas-touch/story-kTGymf56kD6so2K4tL0dDO.html|title=Mukesh: Remembering the singer with the midas touch|last=Vats|first=Rohit|date=27 August 2014|work=Hindustan Times|access-date=17 March 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.iloveindia.com/indian-heroes/mukesh.html|title=Famous Indians – Mukesh|website=iloveindia.com|access-date=17 March 2016|archivedate=1 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200701182416/http://www.iloveindia.com/indian-heroes/mukesh.html|deadurl=yes}}</ref> এনে বুলি কোৱা হয় যে, যেতিয়া ছেইগলে "দিল জলতা হে..." গানটো শুনিছিল, তেওঁ কৈছিল, "আশ্চৰ্য, এইটো মই গোৱা বুলি মনত পৰে নহয়।" <ref name=":0" /> পাছত সংগীতকাৰ নৌসাদ আলিৰ সহায়ত মুকেশে নিজস্ব গায়কী শৈলী গঢ়ি তোলে। নউসাদে তেওঁৰ ছেইগল ধৰণৰ কণ্ঠৰ পৰা আঁতৰাই তেওঁৰ নিজৰ শৈলী বিকাশ ঘটাবলৈ সহায় কৰিছিল। নউসাদে তেওঁক ''আন্দাজ'' ছবিত গান গোৱাৰ সুযোগ দিছিল। আৰম্ভণিত মুকেশ [[দিলীপ কুমাৰ]]ৰ প্লেবেক কণ্ঠ আছিল আৰু [[মহম্মদ ৰফি]] আছিল [[ৰাজ কাপুৰ]]ৰ বাবে। মুকেশে নৌসাদৰ সৈতে ''অনোখি আদা'' (১৯৪৮), ''মেলা'' (১৯৪৮), আৰু ''আন্দাজ'' (১৯৪৯)-ত বহু জনপ্ৰিয় গান গাইছিল। অন্যান্য সংগীতকাৰ যেনে অনিল বিশ্বাস, শংকৰ-জয়কিশন, আৰু [[সলিল চৌধুৰী]]ে তেওঁৰ কণ্ঠত দিলীপ কুমাৰৰ বাবে বহুজনপ্ৰিয় গান ৰেকৰ্ড কৰিছিল। পিছত দিলীপ কুমাৰে [[মহম্মদ ৰফি]]ক নিজৰ প্লেবেক কণ্ঠ হিচাপে বাছি লয় আৰু মুকেশ [[ৰাজ কাপুৰ]]ৰ প্লেবেক কণ্ঠ ৰূপে প্ৰতিষ্ঠিত হয়। মুকেশে শংকৰ-জয়কিশনৰ সংগীতত সৰ্বাধিক ১৩৩টা গান গাইছিল, যাৰ পিছতেই কল্যাণজী-আনন্দজীৰ সংগীতত ৯৯টা গান আছিল। তেওঁ লাভ কৰা ৪টা [[ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]]ৰ ভিতৰত ৩টা শংকৰ-জয়কিশনৰ সংগীতৰ গানৰ বাবে আছিল। ১৯৭৪ চনত মুকেশে ''ৰজনীগন্ধা'' (১৯৭৪) ছবিৰ "কয়ি বাৰ য়ূহি দেখা হ্যায়" গানৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। তেওঁ ''অনাৰী'' (১৯৫৯)-ৰ "সব কুছ শিখা হামনে", ''পহচান'' (১৯৭০)-ৰ "সবসে বডা নাদান ৱহি হে", ''বেইমান'' (১৯৭২)-ৰ "জয় বলো বেইমান কী" আৰু ''কভী কভী'' (১৯৭৬)-ৰ "কভী কভী মেৰে দিল মে" গানসমূহৰ বাবে [[ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]] লাভ কৰিছিল। মুকেশে প্ৰায় ১,৩০০টা গান গাইছিল। এই সংখ্যা তেওঁৰ সমসাময়িক কিছুমান গায়কৰ তুলনাত কম হ’লেও, মুকেশে পৰিমাণৰ ওপৰত গুণমানক প্ৰাধান্য দিছিল। ১৯৭০ চনৰ দশকত তেওঁৰ গোৱা গানৰ সংখ্যা কম হোৱাৰ কাৰণ আছিল তেওঁৰ শৰীৰিক অসুস্থতা, বিশেষকৈ হৃদৰোগ।{{fact|date=August 2022}} মুকেশে কল্যাণজী-আনন্দজীৰ সংগীতত বহু প্ৰসিদ্ধ গান গাইছিল। তেওঁ কল্যাণজী-আনন্দজীৰ সংগীতত "নেয়না হে যাদু ভৰে..." (''বেন্দাৰ্দ জামানা ক্যা জানে'', ১৯৫৮), "ম্যায় হুঁ মস্ত মাদাৰী..." (''মাদাৰী'', ১৯৫৯) পৰা "চাহে আজ মুঝে নাপছন্দ কৰো" (''দাৰিন্দা'', ১৯৭৭) পৰ্যন্ত বহু গান গাইছিল। ইয়াত "ছালিয়া মেৰা নাম...", "মেৰে টুটে হুয়ে দিল ছে...", "ডুম ডুম দিগা দিগা" (''ছালিয়া'', ১৯৫৯), "মুঝকো ইস ৰাত কি তানহাই মে..." (''দিল ভি তেৰা হম ভি তেৰে'', ১৯৬০), "হম ছোড় চলে হ্যায় মেহফিল কো..." (''জী চাহতা হে''), "চল মেৰে দিল লেহৰাকে চল..." (''ইশাৰা''), "ধীৰে সে চলো..." (''জোহাৰ মেহমুদ ইন গোয়া''), "ম্যায় তো এক খ্বাব হুঁ...", "চাঁদ ছি মেহবুবা হো..." (''হিমালয় কি গোদ মে'', ১৯৬৫), "ৱক্ত কৰতা জো ৱফা..." (''দিল নে পুকাৰা''), "দিৱানো সে য়ে মত পুচ্ছো..." (''উপকাৰ''), "খুশ ৰহো হৰ খুশি হে..." (''সুহাগ ৰাত''), "হমসফৰ অব য়ে সহৰ কট যায়েগা..." (''জুৱাৰী''), "চাঁদিৰ দিৱাৰ..." আৰু "লে চল লে চল মেৰে জিৱন সাথী..." (''বিশ্বাস'', ১৯৬৯), "কই জব তুম্‌হাৰা হৃদয় তোড় দে..." (''পূৰ্ব ঔৰ পশ্চিম''), "দৰ্পন কো দেখা়..." (''উপাসনা''), "জো তুমকো হো পছন্দ..." (''সফৰ''), "মুঝে নেহী পুছনি তুমসে বীতী বাতেঁ..." (''অঞ্জান ৰাহেঁ'', ১৯৭০) আদি উল্লেখযোগ্য। তেওঁৰ কণ্ঠত গোৱা সকলো গানৰ ভিতৰত "কহিঁ দূৰ জব দিন ঢল যায়" (''আনন্দ'', ১৯৭১),<ref>{{YouTube|wTqcchaliaXRANkw|Kahin Door Jab Din Dhal Jaaye – Mukesh – Anand 1970 HD}}</ref> "এক প্যাৰ কা নগ্মা হে" (''শোৰ'', ১৯৭২), "ম্যেয়নে তেৰে লিয়ে হি সাত ৰং কে" (''আনন্দ'', ১৯৭১), "সব কুছ শিখা হামনে" (''অনাৰী'', ১৯৫৯), "জীনা এহাঁ মাৰনা এহাঁ" আৰু "কেহতা হে জোকাৰ" (''মেৰা নাম জোকাৰ'', ১৯৭১) গানসমূহ বিশেষকৈ জনপ্ৰিয়।<ref name="Movie Madaari">{{cite web|url=http://www.moviemadaari.in/2016/07/mukesh-ki-kahaani-unsung-singing-legend-hindi-cinema/|title=Mukesh Ki Kahaani-Story of the most unsung singing legend of Hindi Cinema|last=Ganguly|first=Souvik|date=22 July 2016|website=Movie Madaari|archive-url=https://web.archive.org/web/20161002011919/http://www.moviemadaari.in/2016/07/mukesh-ki-kahaani-unsung-singing-legend-hindi-cinema/|archive-date=2 October 2016|url-status=dead|access-date=20 May 2025|archivedate=2 October 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161002011919/http://www.moviemadaari.in/2016/07/mukesh-ki-kahaani-unsung-singing-legend-hindi-cinema/|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ ১১০টা গান [[ৰাজ কাপুৰ]]ৰ বাবে, ৪৭টা গান [[মনোজ কুমাৰ]]ৰ বাবে আৰু ২০টা গান [[দিলীপ কুমাৰ]]ৰ বাবে গাইছিল।{{fact|date=August 2022}} == অভিনেতা আৰু প্ৰযোজক হিচাপে == মুকেশে তেওঁৰ অভিনয় জীৱন আৰম্ভ কৰে ১৯৪১ চনত, ‘‘নিৰ্দোষ’’ নামৰ ছবিখনত অভিনেতা-গায়ক হিচাপে। এই চলচ্চিত্ৰত তেওঁৰ বিপৰীতে নলিনী জয়ৱন্ত আছিল। তেওঁৰ দ্বিতীয় চলচ্চিত্ৰ আছিল ‘‘আদাব অৰ্জ’’ (১৯৪৩)। মুকেশে ৰাজ কাপুৰৰ ১৯৫৩ চনৰ ‘‘আহ’’ নামৰ ছবিখনত অতিথি চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। ১৯৫৩ চনত ‘‘মাশুকা’’ ছবিখনত ছুৰাইয়াৰ বিপৰীতে মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। ‘‘অনুৰাগ’’ (১৯৫৬) নামৰ ছবিখনত উষা কিৰণ আৰু মৃদুলা ৰাণীৰ বিপৰীতে অভিনয় কৰাৰ লগতে তেওঁ এই ছবিখন সহ-প্ৰযোজক আৰু সুৰকাৰো আছিল। মুকেশে ‘‘মলহাৰ’’ (১৯৫১) নামৰ এখন চলচ্চিত্ৰো প্ৰযোজনা কৰিছিল, য’ত অৰ্জুন আৰু শাম্মি কেন্দ্ৰীয় চৰিত্ৰত আছিল।<ref>[https://www.imdb.com/name/nm0006715/bio মুকেশ], IMDb</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20030119104929/http://www.singermukesh.com/reellife.htm মুকেশৰ চলচ্চিত্ৰসমূহ], singermukesh.com</ref><ref>[http://www.thehindu.com/features/cinema/blast-from-the-past-malhar-1951/article3257837.ece অতীতৰ পৰা – মলহাৰ (১৯৫১)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250222153329/https://www.thehindu.com/features/cinema/blast-from-the-past-malhar-1951/article3257837.ece |date=2025-02-22 }}, ''The Hindu'' (২৯ মাৰ্চ ২০১২)। ৬ নবেম্বৰ ২০১৮ তাৰিখে সংগৃহীত।</ref> == প্ৰশংসা == মুকেশ ভাৰতৰ প্ৰসিদ্ধ স্পিন বলাৰ ভগৱত চন্দ্ৰশেখৰৰ অতি প্ৰিয় গায়ক আছিল। কেতিয়াবা খেলৰ সময়ত যদি মুকেশৰ গানৰ ধ্বনি কাণত পৰিছিল, তেতিয়া চন্দ্ৰশেখৰে হাত জোকাৰি প্ৰতিক্ৰিয়া দিয়া মুহূৰ্তত সমগ্ৰ ৰঙালৈ উল্লাস বিয়পি পৰিছিল। [[সুনীল গাভাস্কাৰ]]ে লিখিছিল যে তেওঁ কেতিয়াবা চন্দ্ৰশেখৰক উৎসাহিত কৰিবলৈ নিজেও মুকেশৰ গান গুণগুণাইছিল। চন্দ্ৰশেখৰৰ এই সংগীত প্ৰেমে দলৰ অন্য সদস্য কিৰমাণী, গুণ্ডাপ্পা বিশ্বনাথ আৰু কিছুমান সাংবাদিককো প্ৰভাৱিত কৰিছিল।<ref name="Suresh Menon">{{cite web | url=http://www.thecricketmonthly.com/story/1125092/coffee-with-chandra | title=চান্দ্ৰাৰ সৈতে কফি | publisher=[[ESPN Cricinfo]] | work=The Cricket Monthly | date=৬ নৱেম্বৰ ২০১৭ | access-date=৭ নৱেম্বৰ ২০১৭ | author=সুৰেশ মেনন}}</ref> ২০১৬ চনত গুগলে মুকেশৰ ৯৩সংখ্যক জন্মদিন উপলক্ষে তেওঁক সন্মান জনাই ডুডল প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=আৰ. |first=মীনাক্ষী |date=২২ জুলাই ২০১৬ |title=গুগলে মুকেশৰ ৯৩তম জন্মদিন উদযাপন কৰিলে |url=https://www.thehindu.com/entertainment/google-celebrates-mukesh-mathur-93rd-birth-anniversary/article61794035.ece |work=The Hindu |access-date=৩০ জানুৱাৰী ২০২৫}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=সেইন |first=মানীষ |date=২২ জুলাই ২০১৬ |title=গুগল ডুডলে মুকেশৰ জন্মদিন উদযাপন |url=https://www.indiatoday.in/technology/news/story/google-doodle-celebrates-mukeshs-93rd-birthday-330657-2016-07-22 |magazine=India Today |access-date=৩০ জানুৱাৰী ২০২৫}}</ref> ২০২৪ চনত ভাৰতীয় ডাক বিভাগে তেওঁৰ ১০০সংখ্যক জন্মবাৰ্ষিকীত মুকেশক উচ্ছিত কৰিবলৈ এখন স্মাৰক ডাকটিকট প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite news |title=প্ৰখ্যাত গায়ক মুকেশৰ ১০০সংখ্যক জন্মদিনত চৰকাৰৰ স্মাৰক ডাকটিকট |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/government-issues-commemorative-stamp-in-honour-of-legendary-singer-mukesh-on-his-100th-birth-anniversary/cid/2036125 |access-date=৬ আগষ্ট ২০২৪ |agency=The Telegraph |date=২৫ জুলাই ২০২৪}}</ref><ref>{{cite news |title=১০০সংখ্যক জন্মদিনত মুকেশক সন্মান জনাই চৰকাৰৰ স্মাৰক ডাকটিকট |url=https://www.theweek.in/wire-updates/entertainment/2024/07/24/del92-singer-mukesh-stamp--rpt.html |access-date=৬ আগষ্ট ২০২৪ |agency=The Week |date=২৪ জুলাই ২০২৪}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == মুকেশে ৰাজচন্দ্ৰ ত্ৰিবেদীৰ ধনী কন্যা সৰল ত্ৰিবেদীৰ সৈতে বিবাহ কৰে।<ref name="MM"/><ref>{{cite news |title=নিতিন মুকেশে তেওঁৰ পিতৃ মুকেশৰ জীয়াই থকা গীতিময় যাত্ৰাৰ কথা স্মৰণ কৰে! |url=https://www.filmfare.com/features/nitin-mukesh-looks-back-at-his-late-father-mukeshs-illustrious-journey-28972-1.html |access-date=২২ নৱেম্বৰ ২০২০ |work=Filmfare |date=২০ জুন ২০১৮ |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=মুকেশক স্মৰণ – সোণালী কণ্ঠৰ মানুহজন |url=https://www.mid-day.com/articles/remembering-mukesh-the-man-with-the-golden-voice/15558173 |access-date=২২ নৱেম্বৰ ২০২০ |work=Mid Day |date=২২ জুলাই ২০১৬ |language=en |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160615085200/http://www.mid-day.com/articles/remembering-mukesh-the-man-with-the-golden-voice/15558173 |archivedate=2016-06-15 |deadurl=yes }}</ref> ঘৰত থাকিবলৈ কোনো উপযুক্ত ঠাই নথকা, অনিয়মিত উপাৰ্জন, আৰু তেতিয়াৰ ভাৰতত চলচ্চিত্ৰৰ গায়কক 'অনৈতিক' পেচা হিচাপে বিবেচনা কৰা হৈছিল, এই সকলো কাৰণতে সৰলৰ পিতাৰ সন্মতি লাভ কৰা নাছিল। ফলস্বৰূপে, মুকেশ আৰু সৰলে পলাই গৈ বিবাহ কৰাত বাধ্য হয়। তেওঁলোকে ১৯৪৬ চনৰ ২২ জুলাই, মুকেশৰ ২৩তম জন্মদিনত কান্দিভলীৰ এখন মন্দিৰত বিবাহ কৰে, য'ত অভিনেতা মোতিলালৰ সহায় আৰু আৰ. ডি. মাথুৰৰ বাসভৱনৰ পৰা এই বিবাহ সম্পন্ন হয়। সেই সময়ত বহুতেই অশুভ ভবিষ্যৎবাণী কৰিছিল, বিবাহ বিচ্ছেদৰ কথা ক'লে, কিন্তু দুখ-দুৰ্দিন পাৰ হৈ দুয়োয়ে ১৯৭৬ চনৰ ২২ জুলাই তাৰিখে তেওঁলোকৰ ৩০সংখ্যক বিবাহ বাৰ্ষিকী উদযাপন কৰে, যাৰ চাৰিদিন পাছতে মুকেশ আমেৰিকালৈ যাত্ৰা কৰিছিল। এই দম্পতীত পাঞ্চটা সন্তান আছিল – ৰীতা, গায়ক নিতিন, নলিনী (মৃত্যু: ১৯৭৮), মোহনিশ আৰু নম্ৰতা (আম্ৰিতা)। অভিনেতা নীল নিতিন মুকেশ মুকেশৰ নাতি (নিতিনৰ পুত্ৰ)।<ref name="MM"/> == মৃত্যু == মুকেশৰ মৃত্যু হয় ১৯৭৬ চনৰ ২৭ আগষ্ট তাৰিখে ডেট্ৰইট, মিচিগান, আমেৰিকাত হৃদৰোগত আক্ৰান্ত হৈ। তেওঁ তাত এটা সংগীত অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ গৈছিল।<ref>{{Cite magazine |title='আৱাৰা হুঁ' গীতৰ গায়ক মুকেশ চন্দ মথুৰক স্মৰণ, তেওঁৰ জীৱনৰ কিছুমান তথ্য |url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/mukesh-chand-mathur-337486-2016-08-27 |magazine=India Today |date=২৭ আগষ্ট ২০১৬ |access-date=৩০ জানুৱাৰী ২০২৫}}</ref> সেই পুৱাই তেওঁ শোৱাৰ পৰা উঠি গা ধুবলৈ গৈছিল, আৰু ওলাই আহি বুকুৰ বিষৰ কথা কৈছিল। তেওঁক তৎক্ষণাত চিকিৎসালয় লৈ যোৱা হৈছিল, কিন্তু তেওঁক মৃত ঘোষণা কৰা হয়। অনুষ্ঠানৰ বাকী অংশটো [[লতা মংগেশকাৰ]] আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ নিতিন মুকেশে সম্পন্ন কৰে।<ref>{{Cite news |last=Iyer |first=Meena |date=১৬ জুলাই ২০২৩ |title=কিয় মুকেশ এতিয়াও জনপ্ৰিয়? |url=https://www.hindustantimes.com/cities/mumbai-news/mukeshs-legacy-lives-on-world-concerts-to-celebrate-birth-centenary-of-iconic-bollywood-singer-101689448188069.html |archive-url=http://web.archive.org/web/20241216112040/https://www.hindustantimes.com/cities/mumbai-news/mukeshs-legacy-lives-on-world-concerts-to-celebrate-birth-centenary-of-iconic-bollywood-singer-101689448188069.html |archive-date=১৬ ডিচেম্বৰ ২০২৪ |work=Hindustan Times |access-date=৩০ জানুৱাৰী ২০২৫}}</ref>{{citation needed|date=February 2012}} তেওঁৰ মৃতদেহ লতা মংগেশকাৰে ভাৰতলৈ অনাইছিল, য'ত চলচ্চিত্ৰ জগতৰ বহুজন অভিনেতা, কলাকাৰ আৰু অনুৰাগীৰ উপস্থিতিত এক বিশাল শৱদাহ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়।{{Citation needed|date=January 2025}} তেওঁৰ মৃত্যুৰ খবৰ পাই অভিনেতা [[ৰাজ কাপুৰ]]ে কন্দি উঠিছিল আৰু কৈছিল, "মোৰ মাত হেৰাল" – যিটো কথা মুকেশৰ কণ্ঠৰ সৈতে ৰাজ কাপুৰৰ চলচ্চিত্ৰৰ অতি জনপ্ৰিয় গানসমূহৰ গভীৰ সংযোগৰ সাক্ষ্য বহন কৰে।<ref>{{Cite news |last=Chhibber |first=Maneesh |date=২৭ আগষ্ট ২০১৮ |title=মুকেশ: এটা অনভ্যাসযুক্ত কণ্ঠ যি আপোনাৰ জীৱন বুজাবলৈ বাধ্য কৰিছিল |url=https://theprint.in/feature/mukesh-the-untrained-voice-that-made-you-wonder-if-your-life-was-well-lived/105786/ |work=ThePrint |access-date=৩০ জানুৱাৰী ২০২৫ }}</ref> মুকেশৰ মৃত্যুৰ পাছত, তেওঁৰ যিসকল গীত তেতিয়ালৈকে মুক্তি পোৱা নাছিল, সেইবোৰ ১৯৭৭ চনত ''ধৰ্ম বীৰ'', ''অমৰ আকবৰ এন্থনী'', ''খেল খেলাড়ি কা'', ''দাৰিন্দা'' আৰু ''চান্দী সোণা'' আদি চলচ্চিত্ৰত মুক্তি দিয়া হয়। ১৯৭৮ চনতো মুকেশৰ গীত থকা ''আহুতি'', ''পৰমাত্মা'', ''তুমহাৰী কসম'' আৰু ''সত্যম শিৱম সুন্দৰম'' আদি ছবিৰ মুক্তিৰে তেওঁৰ কণ্ঠ বজাই ৰখা হয়। ''সত্যম শিৱম সুন্দৰম'' ছবিত মুকেশে তেওঁৰ অন্তিম চলচ্চিত্ৰ সংগীত ‘‘চঞ্চল শীতল নিৰ্মল কোমল’’ [[শশী কাপুৰ]]ৰ বাবে গাইছিল। ১৯৮০ৰ পৰা আৰম্ভ কৰি, মুকেশৰ কণ্ঠত বহু চলচ্চিত্ৰ মুক্তি পায়, যেনে: ''শয়তান মুজাৰিম'', ''প্ৰেমিকা'', ''পাথৰ সে টকৰ'' (১৯৮০), ''সাঁঝ কি বেলা'', ''মৈলা আঁচল'' (১৯৮১), ''আৰোহী'' (১৯৮২), ''চোৰ মণ্ডলী'' (১৯৮৩), ''নিৰ্লজ্জ'' (১৯৮৫), ''লাভ এণ্ড গড'' (১৯৮৬), ''শুভ চিন্তক'' (১৯৮৯), আৰু তেওঁৰ শেষ জনা গীতযুক্ত চলচ্চিত্ৰ ''চান্দ গ্ৰহণ'' (১৯৯৭)।<ref>{{cite news |title=মুকেশক স্মৰণ |url=https://www.dawn.com/news/1203023 |access-date=৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯ |work=DAWN.COM |date=২৭ আগষ্ট ২০১৫ |language=en}}</ref> == পুৰস্কাৰ == [[File:Mukesh 2016 postcard of India.jpg|thumb|ভাৰতৰ প্ৰসিদ্ধ গায়কসকলক উত্সৰ্গা কৰা ২০১৬ চনৰ এখন ডাকটিকত মুকেশ]] === ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ পুৰস্কাৰ === * ১৯৭৪ – ''[[ৰাজনিগন্ধা]]'' চলচ্চিত্ৰৰ "কাই বাৰ ইউঁহি দেখা হে" গীতৰ বাবে [[শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ পুৰস্কাৰ]] === ফিল্মফেয়াৰ পুৰস্কাৰ === ==== বিজয়ী ==== {| class="wikitable sortable" |- ! বছৰ ! গীত ! চলচ্চিত্ৰ ! সংগীত পৰিচালক ! গীতিকাৰ |- | ১৯৫৯ | "সব কিছু শিখা হুমনে" | ''আনাৰী'' | শংকৰ জয়কিশন | শৈলেন্দ্ৰ |- | ১৯৭০ | "সবচে বড় নাদান" | ''পহচান'' | শংকৰ জয়কিশন | বাৰ্মা মালিক |- | ১৯৭২ | "জয় বলো বেইমান কি" | ''বেইমান'' | শংকৰ জয়কিশন | বাৰ্মা মালিক |- | ১৯৭৬ | "কভি কভি মেৰে দিল মে" | ''কভি কভি'' | খাইয়াম | সাহিৰ লুধিয়ানভী |} ==== মনোনীত ==== {| class="wikitable sortable" |- ! বছৰ ! গীত ! চলচ্চিত্ৰ ! সংগীত পৰিচালক ! গীতিকাৰ |- | ১৯৬২ | "হোঠোঁ পে সাচ্চাই ৰেহতি হে" | যিস দেশ মে গঙ্গা বহতি হে | শংকৰ জয়কিশন | শৈলেন্দ্ৰ |- | ১৯৬৫ | "দোস্ত দোস্ত না ৰহা" | সঙ্গম | শংকৰ জয়কিশন | শৈলেন্দ্ৰ |- | ১৯৬৮ | "সাৱন কা মাহিনা" | মিলন | লক্ষ্মীকান্ত-প্যাৰেলাল | [[আনন্দ বক্সী]] |- | ১৯৭১ | "বস ইয়েহি অপৰাধ" | পহচান | শংকৰ জয়কিশন | নীৰজ |- | ১৯৭২ | "জানে কহাঁ গয়ে ৱো দিন" | মেৰা নাম জোকাৰ | শংকৰ জয়কিশন | হাস্‌ৰত জয়পুৰী |- | ১৯৭২ | "কহিঁ দূৰ জব দিন ঢল যায়ে" | আনন্দ | [[সলিল চৌধুৰী]] | যোগেশ |- | ১৯৭৩ | "এক পেয়াৰ কা নগ্‌মা হে" | শোৰ | লক্ষ্মীকান্ত-প্যাৰেলাল | সন্তোষ আনন্দ |- | ১৯৭৫ | "ম্যাঁ না ভুলুঙা" | ৰোটি কাপড়া অউৰ মকান | লক্ষ্মীকান্ত-প্যাৰেলাল | সন্তোষ আনন্দ |- | ১৯৭৭ | "এক দিন বিক যায়েগা" | ধৰ্ম কৰ্ম | [[আৰ. ডি. বৰ্মন]] | মজৰুহ সুলতানপুৰী |- | ১৯৭৭ | "ম্যাঁ পল দো পল কা সহায়ৰ হুঁ" | কভি কভি | খাইয়াম | সাহিৰ লুধিয়ানভী |- | ১৯৭৮ | "সুহানি চান্দনি ৰাতেঁ" | মুক্তি | [[আৰ. ডি. বৰ্মন]] | [[আনন্দ বক্সী]] |- | ১৯৭৮ | "চঞ্চল শীতল নিৰ্মল কোমল" | সত্যম শিৱম সুন্দৰম | লক্ষ্মীকান্ত-পিয়াৰেলাল | [[আনন্দ বক্সী]] |} === বেংগল ফিল্ম জাৰ্নেলিষ্টছ’ এছ’চিয়েচন পুৰস্কাৰ === '''বিজয়ী''' * ১৯৬৭ – ''তিসৰি কসম'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী<ref>[https://web.archive.org/web/20071228025258/http://www.bfjaawards.com/legacy/pastwin/196730.htm ৩০তম বাৰ্ষিক BFJA পুৰস্কাৰ]. bfjaawards.com</ref> * ১৯৬৮ – ''মিলন'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী<ref>[https://web.archive.org/web/20100108050315/http://www.bfjaawards.com/legacy/pastwin/196831.htm ৩১তম বাৰ্ষিক BFJA পুৰস্কাৰ]. bfjaawards.com</ref> * ১৯৭০ – ''সৰস্বতীচন্দ্ৰ'' চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী<ref>[https://web.archive.org/web/20071223011312/http://www.bfjaawards.com/legacy/pastwin/197033.htm ৩৩তম বাৰ্ষিক BFJA পুৰস্কাৰ]. bfjaawards.com</ref> == চলচ্চিত্ৰত অংশগ্ৰহণ == '''অভিনেতা হিচাপে:''' {| class="wikitable sortable" |- ! চলচ্চিত্ৰ!! বছৰ |- | নিৰ্দোষ ||১৯৪১ |- | আদাব আৰ্জ ||১৯৪৩ |- | আহ || rowspan="2" |১৯৫৩ |- | মাশুকা |- | অনুৰাগ ||১৯৫৬ |} '''গায়ক হিচাপে:''' {| class="wikitable sortable" |- ! চলচ্চিত্ৰ!! বছৰ |- | নিৰ্দোষ ||১৯৪১ |- | পেহলি নজৰ ||১৯৪৫ |- | মেলা ||১৯৪৮ |- | আগ ||১৯৪৮ |- | সুহাগ ৰাত ||১৯৪৮ |- | বিদ্যা ||১৯৪৮ |- | অনোখি আদা ||১৯৪৮ |- | আন্দাজ ||১৯৪৯ |- | বৰসাত ||১৯৪৯ |- | আৱাৰা ||১৯৫১ |- | শীশম ||১৯৫২ |- | আহ ||১৯৫৩ |- | শ্ৰী ৪২০ ||১৯৫৫ |- | অনুৰাগ ||১৯৫৬ |- | পৰ্বাৰিশ ||১৯৫৮ |- | ফিৰ সুবাহ হোয়ী ||১৯৫৮ |- | ইহুদি ||১৯৫৮ |- | আনাৰি ||১৯৫৯ |- | যিস দেশ মে গঙ্গা বহতী হে ||১৯৬১ |- | ছালিয়া ||১৯৬০ |- | বোম্বাই কা বাবু ||১৯৬০ |- | হুম হিন্দুস্তানি ||১৯৬০ |- | বাঞ্জাৰিন ||১৯৬০ |- | মেৰা ঘৰ মেৰে বাচ্চে ||১৯৬০ |- | ফুল বনেঙে অংগাৰে ||১৯৬৩ |- | আশিক ||১৯৬২ |- | ৰাজনীগন্ধা ||১৯৭৪ |- | এক দিল ছাও আফসানে ||১৯৬৩ |- | দিল হি তো হে ||১৯৬৩ |- | আকেলি মত যায়ো ||১৯৬৩ |- | পৰাস্মণি ||১৯৬৩ |- | জী চাহতা হে ||১৯৬৪ |- | সঙ্গম ||১৯৬৪ |- | ইশাৰা ||১৯৬৪ |- | ছোটি ছোটি বাতেঁ ||১৯৬৫ |- | হিমালয় কি গদ মেঁ ||১৯৬৫ |- | লাল বংলা ||১৯৬৬ |- | তিসৰী কসম ||১৯৬৬ |- | বুন্দ জো বন গয়ী মোতি ||১৯৬৭ |- | গুনাহোঁ কা দেৱতা ||১৯৬৭ |- | ৰাত অউৰ দিন ||১৯৬৭ |- | সাৰস্বতীচন্দ্ৰ ||১৯৬৮ |- | সম্পৰ্ক ||১৯৬৯ |- | বিশ্বাস ||১৯৬৯ |- | হোলি আই ৰে ||১৯৭০ |- | মেৰী নাম জোকাৰ ||১৯৭০ |- | কাটী পটাং ||১৯৭১ |- | আনন্দ ||১৯৭১ |- | এক বাৰ মুছকুৰা দো ||১৯৭২ |- | শোৰ ||১৯৭২ |- | ৰুটি কাপৰা ঔৰ মাকান ||১৯৭৪ |- | ধৰম কৰম ||১৯৭৫ |- | সন্ন্যাসী ||১৯৭৫ |- | দো জাসুস ||১৯৭৫ |- | ধৰ্মাত্মা ||১৯৭৫ |- | দস নম্বাৰী ||১৯৭৬ |- | ছোটি সি বাত ||১৯৭৬ |- | কভি কভি ||১৯৭৬ |- | দৰিন্দা ||১৯৭৭ |- | ধৰম বীৰ ||১৯৭৭ |- | আমৰ, অকল বৰ এন্থনি ||১৯৭৭ |- | সত্যম শিৱম সুন্দৰম ||১৯৭৮ |- | মেৰে হুমসফৰ ||১৯৭০ |- | দিওয়ানা ||১৯৬৭ |- | অনোখি ৰাত ||১৯৬৮ |- | আৰাউণ্ড দ্য ৱৰ্ল্ড ||১৯৬৭ |- | বান্দিনী ||১৯৬৩ |- | দেৱৰ ||১৯৬৬ |- | দিল ভি তেৰা হুম ভি তেৰে ||১৯৬০ |- | দুনিয়া না মানে ||১৯৫৯ |- | এক ৰাত ||১৯৪২ |- | ফৰ্জ ||১৯৬৭ |- | মিলন ||১৯৬৭ |- | ৰাণী ৰূপমতী ||১৯৫৭ |- | সাথী ||১৯৬৮ |- | সাবাক ||১৯৫০ |- | সাৰংগা ||১৯৬১ |- | সাসুৰাল ||১৯৬১ |- | উপকাৰ ||১৯৬৭ |- | বিশ্বাস ||১৯৬৯ |- | ইহুদি ||১৯৫৮ |- | বে-ইমান ||১৯৭২ |- | পেহচান ||১৯৭০ |- | অন্নদাতা ||১৯৭২ |} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://web.archive.org/web/20061205023545/http://singermukesh.com/ গায়কমুকেশ.কম - শিল্পী মুকেশক উছৰ্গা কৰা এটি ৱেব ছাইট] * [https://web.archive.org/web/20141227212344/http://www.singermukesh.com/pankaj.htm পঙ্কজ দুভেদী - মুকেশ সম্পৰ্কে] * {{IMDb name|id=0006715}} * [http://cinepick.com/India/Mukesh.html Legends - মুকেশ] * [http://www.nagarnews.com/freehindimusic/mukesh.htm অন-লাইনত মুকেশৰ গান] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140219162439/http://www.nagarnews.com/freehindimusic/mukesh.htm |date=2014-02-19 }} {{National Film Award Best Male Playback Singer}} {{FilmfareAwardBestMaleSinger}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] 5jtgieshhsnc3ax1xo87vlbslkq531v 0 44159 651802 650393 2026-11-09T20:10:57Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651802 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name =বিশ্বনাথ জিলা<br> Biswanath district | native_name = | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = জিলা | image_skyline = Holy Biswanath (2).JPG | image_alt = | image_caption = বিশ্বনাথ শিৱ মন্দিৰ | nickname = | image_map = Biswanath in Assam (India).svg | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | established_title = বিশ্বনাথ জিলা | established_date = ২০১৫ | founder = | seat_type = সদৰ ঠাই | seat = [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 1100 | elevation_footnotes = | elevation_m = 48 | population_total = 5,80,000 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = স্বীকৃত | demographics1_title1 = ভাষা | demographics1_info1 = [[অসমীয়া ভাষা]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = 784 XXX | registration_plate = | website = | footnotes = }} '''বিশ্বনাথ জিলা''' (IPA: ˌbɪswəˈnɑːθ ˈtʃɑːrɪˌælɪ) অসমৰ উত্তৰ-পাৰৰ এখন জিলা। ২০১৫ চনৰ ১৫ আগষ্ট তাৰিখে অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[তৰুণ গগৈ]] ডাঙৰীয়াই বিশ্বনাথ জিলা গঠনৰ কথা আনুষ্ঠানিকভাৱে ঘোষণা কৰিছিল।<ref>http://www.dnaindia.com/india/report-cm-tarun-gogoi-announces-5-new-districts-in-assam-on-independence-day-2114724</ref><ref>http://zeenews.india.com/news/assam/assam-gets-five-more-districts_1647470.html</ref> [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ [[বিশ্বনাথ]] মহকুমাৰ বেছি ভাগ অংশ আৰু [[গহপুৰ]]ৰ কিছু অংশৰে বিশ্বনাথ জিলা গঠন কৰা হ’ল। ইয়াৰ উত্তৰে [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] দক্ষিণে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ|ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]] আৰু [[গোলাঘাট জিলা]], পূবে [[লখিমপুৰ জিলা]] আৰু পশ্চিমে [[শোণিতপুৰ জিলা]] অৱস্থিত। জিলাখনৰ সদৰ ঠাই হৈছে [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি]]। ২০২২ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰত জিলাখন পুনৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হৈছিল যদিও ২০২৩ চনৰ ২৫ আগষ্টত অসম চৰকাৰে ইয়াৰ পৃথক জিলা মৰ্যাদা পুনৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ==ইতিহাস== ===বিশ্বনাথ নাম আৰু তীৰ্থক্ষেত্ৰ=== বিশ্বনাথ অঞ্চলৰ পুৰণি নাম আছিল ''সলা'' বা ''শলা''। পৰৱৰ্তী সময়ত অঞ্চলটো নদুৱাৰ নামেৰেও পৰিচিত হয়। বৰ্তমানৰ বিশ্বনাথ অঞ্চল ঐতিহাসিক নদুৱাৰৰ পূব অংশৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰাচীন শৈৱ তীৰ্থক্ষেত্ৰ [[বিশ্বনাথ ক্ষেত্ৰ]]ৰ নামৰ পৰাই অঞ্চলটোৰ বিশ্বনাথ নামৰ উৎপত্তি হোৱা বুলি ধৰা হয়। ''বিশ্বনাথ'' শব্দৰ অৰ্থ হৈছে বিশ্বৰ অধিপতি বা শিৱ। এই তীৰ্থস্থানক ''গুপ্তকাশী'' বুলিও জনা যায়। স্থানীয় কিংবদন্তি অনুসৰি, কুমুদ আৰু কৌস্তভ নামৰ দুজন মুনিৰ শাপৰ সৈতে গুপ্তকাশী নামৰ উৎপত্তি জড়িত।<ref>তৰুণ দাস, ''বিশ্বনাথৰ ইতিহাস''।</ref> ===চুতীয়া ৰাজ্য আৰু প্ৰাচীন দুৰ্গসমূহ=== বৰ্তমানৰ বিশ্বনাথ জিলাৰ অধিকাংশ অঞ্চল ষোড়শ শতিকাৰ আগভাগলৈকে [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল বুলি বিভিন্ন ইতিহাসবিদে মত প্ৰকাশ কৰিছে। সৃষ্টিধৰ দত্তই চুতীয়া ৰাজ্যৰ পশ্চিম সীমা [[জীয়া ভৰলী|ভৰালী নদী]] লৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি উল্লেখ কৰিছে। এন. এন. আচাৰ্য আৰু জে-ইউন শ্বিনেও চুতীয়া ৰাজ্যৰ পশ্চিম সীমা বিশ্বনাথলৈকে বিস্তৃত হোৱাৰ মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and Their Kingdom |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |page=28}}</ref><ref>{{cite journal |last=Shin |first=Jae-Eun |title=Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas: Genealogical Claims and Political Process in Pre-modern Northeast India, the Chutiyas and the Dimasas |journal=The Indian Economic and Social History Review |volume=57 |issue=1 |year=2020 |pages=52–53 |doi=10.1177/0019464619894134}}</ref> ইতিহাসবিদ কনকলাল বৰুৱাই বিশ্বনাথ জিলাৰ বুঢ়ৈ নদীৰ পৰা শদিয়ালৈ বিস্তৃত এখন ৰাজ্যৰ প্ৰাচীন দুৰ্গাৱশেষসমূহক ''পাল'' উপাধিধাৰী চুতীয়া ৰজাসকলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।<ref>{{cite book|last=Barua|first=Kanak Lal|title=Early History of Kamarupa: From the Earliest Times to the End of the Sixteenth Century|year=1933|publisher=Published by the Author|url=https://archive.org/details/in.gov.ignca.2613|ref=harv|quote=The probability is that these ruins are the traces of a Hindu or Hinduised dynasty of local rulers who ruled over a kingdom to the north of Brahmaputra and extending from the Burai river on the west to Sadiya on the east. The dynasty is evidently the line of Chutia kings who assumed the surname Pala.}}</ref> একেদৰে মহেশ্বৰ নেওগে শদিয়া আৰু বুঢ়ৈ নদীৰ পাৰৰ দুৰ্গাৱশেষসমূহৰ মাজত স্থাপত্যগত ধাৰাবাহিকতা স্বীকাৰ কৰিলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ ঐতিহাসিক দৰং জিলাৰ বহিঃসীমালৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে। তেওঁ লগতে উল্লেখ কৰিছে যে ষোড়শ শতিকাৰ প্ৰথম ভাগত আহোমসকলে পৰাস্ত চুতীয়াসকলক সেই জিলাৰ পশ্চিম প্ৰান্তত পুনৰ্বসতি স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite journal|last=Neog|first=Maheswar|title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries|journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute|volume=58/59|year=1977|pages=818|jstor=41691751|ref=harv|quote=If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers(Chutia) extended as far as the outer limit of Darrang district, in the western most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutias in the early part of the sixteenth century.}}</ref> ইতিহাসবিদ নিত্যানন্দ গগৈৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ বিশ্বনাথৰ ওচৰৰ বৰগংগ নদী লৈকে বিস্তৃত হৈছিল। তেওঁ [[শদিয়া]]ৰ প্ৰত্নাৱশেষ, বুঢ়ৈ নদীৰ পাৰৰ [[ৰামঘাট–তাৰাছো ধ্বংসাৱশেষ|ৰামঘাট-বুঢ়ৈ দুৰ্গ]] আৰু বৰগাং-দিকাল নদীৰ সংগমস্থলীৰ [[নক্সাপৰ্বত]]ত পোৱা শিলৰ একেধৰণৰ চিহ্নসমূহক এই অনুমানৰ সমৰ্থনত উল্লেখ কৰিছে। বিশ্বনাথ জিলা আৰু ইয়াৰ ওচৰৰ অঞ্চল চুতীয়া যুগৰ দুৰ্গ নিৰ্মাণ আৰু স্থাপত্যগত সম্পৰ্কৰ কথাও ইতিহাসবিদসকলে আলোচনা কৰিছে।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |page=21}}</ref><ref>{{cite book |last=Barua |first=Kanak Lal |title=Early History of Kamarupa |url=https://archive.org/details/in.gov.ignca.2613 |year=1933 |page=[https://archive.org/details/in.gov.ignca.2613/page/n389 271]}}</ref> গগৈয়ে বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ [[ইটানগৰ]] আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত আছিল বুলি অনুমান কৰিছে।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |page=21}}</ref> প্ৰতাপগড় এই অঞ্চলৰ আন এটা উল্লেখযোগ্য প্ৰাচীন দুৰ্গ। ঔপনিৱেশিক যুগৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক বিৱৰণত বুঢ়ৈ নদীৰ দুৰ্গত পোৱা ইটাৰ আকাৰ আৰু গঠনৰ সৈতে বিশ্বনাথৰ প্ৰতাপগড়ৰ ইটা আৰু অন্যান্য নিৰ্মাণাৱশেষৰ সাদৃশ্য উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |volume=73 |year=1904 |page=258 |url=https://archive.org/details/journalofasiatic731calc/page/258/mode/2up}}</ref> বিশ্বনাথৰ উত্তৰে বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশত অৱস্থিত [[ইটা দুৰ্গ]]কো চুতীয়া যুগৰ স্থাপত্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি আলোচনা কৰা হৈছে। ===চুতীয়া–আহোম সংঘাত=== {{main|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বৰ্তমানৰ বিশ্বনাথৰ দক্ষিণে অৱস্থিত ঐতিহাসিক ''দিহিংমুখ'' অঞ্চলটো চুতীয়া আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সীমান্ত অঞ্চল আছিল। সেই সময়ত [[দিহিং নদী]]ৰ গতিপথ বৰ্তমানতকৈ অধিক পশ্চিমমুখী আছিল আৰু নদীখন [[মাজুলী]]ৰ দক্ষিণেদি বৈ ইয়াৰ পশ্চিম প্ৰান্তৰ [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান|কাজিৰঙাৰ]] ওচৰৰ ''মহুৰা''<ref>{{cite journal |last=Wilcox |first=R. |title=Memoir of a Survey of Asam and the Neighbouring Countries, Executed in 1825-6-7-8 |journal=Asiatic Researches |volume=17 |year=1832 |page=320 |url=https://brahmaputra.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/WilcoxSurveyAsam.pdf |quote=...the Dihing did not disembogue itself where it does now into the Brahmaputra, but turning to the south-east received the Disang, and Dikko, the Jazi, and Disai river, and was discharged into the great river near Mahura.}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> অথবা ''লাখৌ'' নামৰ{{efn|গেইটে ১৬৬২ চনত মীৰ জুমলাৰ অসম আক্ৰমণৰ সময়ৰ বিৱৰণৰ ভিত্তিত ''লাখৌ''ক দিহিং–ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ তৎকালীন সংগমস্থল হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল। তেওঁৰ পুনৰ্গঠন অনুসৰি সেই সময়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ বা লুইত মাজুলীৰ উত্তৰফালে বৈ গৈছিল, আনহাতে দিহিং নদী মাজুলীৰ দক্ষিণফালে বৰ্তমানৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ গতিপথৰ প্ৰায় অনুৰূপ পথেৰে বৈ গৈ দিচাং আৰু দিখৌ নদীৰ পানী গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/dli.ernet.104191 |edition=2nd |publisher=Thacker, Spink & Co. |year=1926 |page=[https://archive.org/details/dli.ernet.104191/page/128 132]-133}}</ref>}} স্থানত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰত]] মিলিত হৈছিল।{{efn|ঐতিহাসিক দিহিং নদীৰ গতিপথ বৰ্তমানৰ বুঢ়ীদিহিং নদীৰ গতিপথৰ সৈতে একে নাছিল। এডৱাৰ্ড গেইটে মাজুলীৰ পশ্চিম প্ৰান্তৰ ওচৰত পুৰণি দিহিংমুখৰ অৱস্থিতিৰ উল্লেখ কৰিছে। দিহিং নদীৰ গতিপথৰ পৰিৱৰ্তনৰ বিষয়ে ৰশ্মিৰেখা ভূঞায়ো আলোচনা কৰিছে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/dli.ernet.104191 |edition=2nd |publisher=Thacker, Spink & Co. |year=1926 |page=[https://archive.org/details/dli.ernet.104191/page/129 133]}}</ref><ref>{{cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |year=2023 |page=532 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> }} বুৰঞ্জীসমূহত দিহিং নদীক উত্তৰৰ চুতীয়া ৰাজ্য আৰু দক্ষিণৰ আহোম ৰাজ্যৰ মাজৰ সীমা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |title=অসম বুৰঞ্জী |editor-last=Bhuyan |editor-first=S. K. |page=9}}</ref><ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and Their Kingdom |year=1985 |page=28}}</ref> ১৫১৩ খ্ৰীষ্টাব্দত দিখৌমুখত চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে জয়লাভ কৰাৰ পিছত আহোমসকলে দিহিংমুখলৈ আগবাঢ়ি ''মুংখ্ৰাং'' নামৰ এটা সীমান্ত দুৰ্গ স্থাপন কৰে। ১৫২০ চনত চুতীয়া সেনাই এই দুৰ্গ আক্ৰমণ কৰি ইয়াৰ সেনাপতি খেনমুঙক হত্যা কৰে আৰু অঞ্চলটো পুনৰ অধিকাৰ কৰে। ১৫২২ চনত আহোমসকলে পুনৰ অভিযান চলাই হেৰুওৱা অঞ্চল দখল কৰাৰ লগতে সীমান্ত অধিক পূবলৈ সম্প্ৰসাৰণ কৰে।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=S. K. |title=সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী |page=57}}</ref><ref>{{cite book |last=Devi |first=Lakshmi |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study |publisher=Assam Book Depot |location=Calcutta |year=1968 |page=62}}</ref><ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/in.gov.ignca.9404 |edition=2nd |year=1926 |page=[https://archive.org/details/in.gov.ignca.9404/page/87 87]}}</ref> [[চিত্ৰ:Medieval Brick plinth of a house from Upper Balijan.jpg|thumb|বিশ্বনাথ জিলাৰ ওপৰ বালিজানত পোৱা ইটাৰে নিৰ্মিত ঘৰৰ ভেটি। ইয়াৰ সৈতে [[ৰুক্মিণীনগৰ দুৰ্গ|ৰুক্মিণীনগৰ]], [[গোম্চি]] আৰু [[নক্সাপৰ্বত]]ৰ স্থাপত্যৰ সাদৃশ্য লক্ষ্য কৰা হৈছে।]] ===আহোম প্ৰশাসন আৰু বাৰভূঞাসকলৰ পুনৰ্বসতি=== ১৫২৩–২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰাৰ পিছত আহোম ৰজা [[চুহুংমুং]]য়ে নতুনকৈ অধিকাৰ কৰা অঞ্চলসমূহৰ প্ৰশাসনিক পুনৰ্গঠন আৰম্ভ কৰে। ১৫২৬ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁ কনচেং ধনুধৰীয়া গোহাঁইক অঞ্চলটোৰ শাসনৰ বাবে ''ভটিয়লীয়া গোহাঁই'' বা ''নামনিয়াল সন্দিকৈ'' হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। পিছত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পূৰ্বৰ ''বৰপাত্ৰ'' পদবীৰ অনুকৰণত তেওঁক ''বৰপাত্ৰ গোহাঁই'' (চাও-চেং-লুং) উপাধি প্ৰদান কৰা হয়। একেসময়তে চেংপেম ধনুধৰীয়া গোহাঁইক ''থাওমুং কটক'' হিচাপে নিযুক্তি দি লখিমপুৰৰ ফুলবাৰীত ৰখা হয়।<ref>{{cite book |last=Barua |first=G. C. |title=Ahom Buranji |page=61}}</ref> আহোম শাসনকালত বিশ্বনাথ সামৰিক আৰু প্ৰশাসনিক গুৰুত্বৰ লগতে এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় কেন্দ্ৰ হিচাপেও বিকশিত হৈছিল। আহোম ৰজাসকলৰ পৃষ্ঠপোষকতাত বিশ্বনাথ শিৱ মন্দিৰ, শিৱনাথ মঠ আৰু বৰদৌল আদি ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান নিৰ্মাণ বা উন্নয়ন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Assam District Gazetteers, Volume V: Darrang |publisher=Pioneer Press |location=Allahabad |year=1905 |pages=66–67 |url=https://archive.org/details/dli.ministry.07339}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত আহোমসকলে বিশ্বনাথ জিলাৰ পশ্চিমলৈ অভিযান চলাই; ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত ভৰালী নদী পাৰ হৈ ৰৌতা-তেমনীৰ (মধ্য অসম) বাৰভূঞাসকলক দমন কৰে। এই ভূঞাসকলৰ মূল অধিকাৰক্ষেত্ৰ বৰ্তমানৰ দৰং আৰু নগাঁও অঞ্চলত আছিল। বুৰঞ্জী অনুসৰি, চুহুংমুঙে তেওঁলোকৰ একাংশক উত্তৰকূলৰ বিভিন্ন স্থানত, বিশেষকৈ বৰ্তমানৰ বিশ্বনাথ আৰু লখিমপুৰ অঞ্চলত পুনৰ্বসতি স্থাপন কৰায়।{{efn|''পুৰণি অসম বুৰঞ্জী'' (পৃষ্ঠা ২৭) অনুসৰি, ৰাউতা-তেমনীৰ বাৰজন ভূঞা আছিল উতাই, তমাই, ৰায়, সাকাই, কৌশিক, উজীৰ, লস্কৰ, চমদাৰ, সনাতন, কেহো, ৰামভাট আৰু ভকত। তেওঁলোকৰ প্ৰত্যেকৰে অধীনত চাৰিজনকৈ উপভূঞা আছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। লাচম কলিতা ভূঞাৰ পৰিয়ালক লখিমপুৰৰ বাহবাৰীত, এজনক ঢকুৱাখনাৰ সোণাৰী নদীৰ পাৰত আৰু আন এজনক পাহাৰীয়া অঞ্চলত সংস্থাপন কৰা হৈছিল বুলি উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hemchandra |title=পুৰণি অসম বুৰঞ্জী |page=27}}</ref> ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' পৃ.১৬ ৰ মতে ৰৌটাত বড়ো-ভূঞাসকলক দমন কৰিছিল সুহুংমুঙে। অঞ্চলটোৰ জনসাধাৰণক বড়ো-ভূঞাৰ নেতৃত্বত ৰাখি ৰাজ্যৰ বিভিন্ন স্থানত পুনৰ বসতি স্থাপন কৰা হয়।}}<ref>Barua, G.C.,"Ahom Buranji, p. 62, "The heavenly king proceeded to Shaola(Biswanath). He ordered Shenglung, Thaomung Shenba, and some others to go and remain at Teomani-Rowta. They did accordingly, proceeded to the place and stopped there...The king passed the year Lakni Taomit (1528 AD) in peace. In Lakni Kaken (in 1529 AD), the king, with his son, the Dangarias and followers proceeded to Shaola(Sala). The heavenly king sent a messenger to Shenglung and other directing them to return from Teomani-Rowta. The king then ordered Thaomung Katak and Thaomung Mungklang to cross the Bharali river and plunder the wide country on the other side. Both of them acted as desired and returned with some captives who were produced before the king. Thaomung Katak was placed at Narayanpur."</ref><ref>Bhuyan, S.K, ''Deodhai Asam Buranji'',p.21,"ৰজাদেৱে বিশ্বনাথ লৈ গৈ ত্যাওচুংলুং-কংচেং, থাওমুং-চেনব‌ এই দুইক ৰেটাই-টেমনিত থাকিব দিলেগৈ। পাচে থাওমুং-কটকক উজিৰক ধৰিবলৈ পঠালে। উজিৰে এই কথা জানি ভাগি পৰাৰ...লাক্নি কাকেও শকত ৰজাদেৱৰ‌ বাপেক-পুতেক ৰাজ্যে-সমন্বিতে বিশ্বনাথলৈ গৈ কলঙ্গেদি মানুহ পঠাই ৰেটাই-টেমনিৰ পৰা ত্যাওচুংলুং-কংচেঙক লোকজন সহিতে আহিব দিলে। পাচে ৰজাদেৱে থাওমুং-কটক, থাওমুং-মুংক্লাং, এই দুইক ভৰলীয়ে উজাই পঠালে, বোলে-"তহঁতে দুয়ে ভৰলু পাৰ হৈ‌ গৈ যি মানুহ পাৱ ধৰি আনগৈ।" পাচে ইবোলাক দুয়ো গৈ‌ যি মানুহ পালে আনি ৰজাদেৱৰ ঠাইত দিলেহি। পাচে থাওমুং-কটকক নাৰায়ণপুৰত ৰাজ দি তাতে থাকিব দিলে।"</ref> স্থানীয় কিছুমান পৰম্পৰাই জিলা খনৰ পশ্চিম অংশক স্বাধীন ভূঞা শাসনৰ সৈতে জড়িত কৰে। কিন্তু এই পৰম্পৰা সমূহৰ মূল উৎস ''আদি চৰিত'' নামৰ গ্ৰন্থখনক ইতিহাসৰ গৱেষক সকলে নিৰ্ভৰযোগ্য বুলি গ্ৰহণ নকৰে।<ref>Maheswar Neog states that the Adi-charita, ascribed to Madhavadeva, has created much ill feeling among the Vaisnavas of Assam, and has been denounced by the more considerate section of sattra pontiffs and literary men alike.</ref><ref>{{cite book |last=Sarma |first=Satyendranath |title=Madhavadeva |series=Makers of Indian Literature |publisher=Sahitya Akademi |location=New Delhi |year=1985 |page=25 |url=https://sahitya-akademi.gov.in/publications/pdf/madhavadeva_english.pdf |quote=Besides the above genuine works, a few more apocryphal works by later writers, viz., Adi-carita, Amulyaratna, Guptamani, and Guptastir are ascribed to Madhavadeva. The language, style and contents of these works clearly expose the spuriousness of these works.}}</ref><ref>{{cite journal |last=Saikia |first=Baburam |title=Marginalisation, Revolt and Adaptation: On Changing the Mayamara Tradition |journal=Journal of Ethnology and Folkloristics |volume=15 |issue=1 |year=2021 |pages=85–102 |doi=10.2478/jef-2021-0006 |quote="the present Mayamoria gosain ... disowns the Adi Carit-Puthi as a forged document written by a third-rate poet and not by Madhavadeva"; "Neog ... puts this manuscript in the category of spurious account in his analysis."|doi-access=free }}</ref><ref>{{cite book |last=Neog |first=Dimbeswar |title=Introduction to Assam |url=https://archive.org/details/in.gov.ignca.34806 |year=1947 |pages=[https://archive.org/details/in.gov.ignca.34806/page/n76 72], 74|quote=Like the authorship, the historicity of Adi charita is doubtful. As the composition seems to lack the serenity and classicism of Madhawadew, the accounts also appear to be mainly based on legends and popular traditions, and as such are less than authentic. Arimatta himself is at best a legendary figure.}}</ref> কিছু ইতিহাসবিদে দিকাৰাই<ref>{{cite book |last=Baruah |first=Swarnalata |title=A Comprehensive History of Assam |publisher=Munshiram Manoharlal |year=1986 |page=193}}</ref> আৰু ঘিলাধাৰী নদীক<ref>{{cite book |last=Neog |first=Maheswar |title=Early History of the Vaiṣṇava Faith and Movement in Assam: Śaṅkaradeva and His Times |publisher=Motilal Banarsidass |year=1980 |page=66}}</ref> চুতীয়া ৰাজ্য আৰু ভূঞাসকলৰ সম্ভাব্য সীমা হিচাপে উল্লেখ কৰিছে। ইয়াৰ বিপৰীতে, আহোম বুৰঞ্জীসমূহত এই অঞ্চলত পূৰ্বৰে পৰা বাৰভূঞাসকলৰ শাসন থকাৰ কোনো উল্লেখ নাই; বৰঞ্চ তেওঁলোকক ৰৌতা-তেমনী অঞ্চলৰ মূল ভূখণ্ডৰ পৰাহে ইয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ কথা পোৱা যায়। ===কোচ–আহোম সংঘাত=== ষোড়শ শতিকাত বিশ্বনাথ অঞ্চল [[কোচ ৰাজ্য]] আৰু আহোম ৰাজ্যৰ মাজৰ সামৰিক সংঘাতৰ অন্যতম ক্ষেত্ৰ হৈ পৰে। নিৰ্মল কুমাৰ বসুৰ বৰ্ণনা অনুসৰি, ১৫৪৬ খ্ৰীষ্টাব্দত [[চিলাৰায়]]ৰ নেতৃত্বত কোচ সেনাই ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰেৰে পূবলৈ আগবাঢ়ি দিকাৰাই নদীৰ ওচৰত আহোম সেনাৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয়। এই সংঘাতত আহোমসকল পৰাস্ত হৈ পিছুৱাই যায়। তাৰ পিছত কলিয়াবৰ আৰু সলা অঞ্চলত পুনৰ সংঘৰ্ষ ঘটে আৰু কোচ সেনা নাৰায়ণপুৰ অভিমুখে অগ্ৰসৰ হয়।<ref>{{cite book |last=Basu |first=Nirmal Kumar |title=Assam in the Ahom Age, 1228–1826 |publisher=Sanskrit Pustak Bhandar |location=Calcutta |year=1970 |page=27}}</ref> নিত্যানন্দ গগৈয়ে মধ্যযুগীয় দিকাৰাই নদীক বৰ্তমানৰ শোণিতপুৰ–বিশ্বনাথ অঞ্চলৰ নদী ব্যৱস্থাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে। তেওঁৰ মতে, বুৰঞ্জীত উল্লেখিত উত্তৰ পাৰৰ ''সলা'' বা ''শলা'' বৰ্তমানৰ বিশ্বনাথ অঞ্চলৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামৰিক কেন্দ্ৰ আছিল।<ref>{{cite book |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |publisher=EBH Publishers |location=Guwahati |year=2016}}</ref> কোচসকলে পিছত [[নাৰায়ণপুৰ]]ত এটা দুৰ্গ স্থাপন কৰে। কিন্তু ১৫৪৭ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোম ৰজা [[চুক্লেনমুং]]য়ে পিছলাত তেওঁলোকৰ যোগাযোগ ব্যৱস্থা বিচ্ছিন্ন কৰাত কোচ সেনাই পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য হয়। ১৫৬২–৬৩ খ্ৰীষ্টাব্দত কোচসকলে পুনৰ আহোম ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। এই অভিযানত বাৰভূঞা আৰু আন কিছুমান স্থানীয় শাসকে [[নৰনাৰায়ণ]]ৰ সেনাৰ অধীনতা স্বীকাৰ কৰে অথবা তেওঁৰ পক্ষত যোগ দিয়ে। কোচ সেনাই ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰে পূবলৈ অগ্ৰসৰ হৈ আহোম ৰাজধানী [[গড়গাঁও]] অধিকাৰ কৰে।<ref>{{cite book |last=Nath |first=D. |title=History of the Koch Kingdom, c. 1515–1615 |publisher=Mittal Publications |location=Delhi |year=1989 |pages=58–64}}</ref> ===আহোম–মুছলমান সংঘাত=== চুহুংমুঙৰ শাসনকালত বংগৰ পৰা অহা মুছলমান আক্ৰমণকাৰী সেনাক আহোমসকলে বুঢ়ৈ নদীলৈকে পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য কৰোৱাই নদীখনৰ মুখত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰি ফুলবাৰীত সেনা মোতায়েন কৰাইছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |year=1906 |page=91 |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/02/A_History_of_Assam_by_E._A._Gait.pdf}}</ref> সপ্তদশ শতিকাত আহোম–মোগল সংঘাতৰ সময়ত ভৰালী নদী পুনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ সীমান্ত অঞ্চল হৈ পৰে। ১৬১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোমসকলে ভৰালী নদীৰ পাৰত আবু বকৰৰ নেতৃত্বাধীন মোগল সেনাক পৰাস্ত কৰে। এই সংঘাতৰ সৈতে ১৬১৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ চামধৰা শিলালিপিও সম্পৰ্কিত।<ref>{{cite web |title=The Ahom-Mughal Conflict: A Brief Introduction |publisher=Vivekananda International Foundation |page=40 |url=https://www.vifindia.org/sites/default/files/The-Ahom-Mughal-Conflict.pdf}}</ref> পিছত মীৰজুমলাৰ আক্ৰমণৰ অন্তত ১৬৬৩ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ঘিলাঝাৰীঘাটৰ সন্ধি অনুসৰি ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰে ভৰালী নদীৰ পশ্চিমৰ অঞ্চলসমূহ মোগল সম্ৰাটক এৰি দিবলগীয়া হয়।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait |publisher=Thacker, Spink & Co. |year=1906 |page=[https://archive.org/details/historyofassam00gait/page/139 139]}}</ref> ===ব্ৰিটিছ শাসন আৰু আধুনিক জিলা=== ব্ৰিটিছ শাসনৰ আৰম্ভণিতে বিশ্বনাথ কিছু বছৰলৈ নদুৱাৰ বা বিশ্বনাথ জিলাৰ প্ৰশাসনিক সদৰ আছিল। ১৮৩৫ খ্ৰীষ্টাব্দত এই অঞ্চল [[দৰং জিলা]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়। ব্ৰিটিছ শাসনকালত [[বিশ্বনাথ ঘাট]] উত্তৰ অসমৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ষ্টীমাৰ ঘাট আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰলৈ পৰিণত হৈছিল। বি. চি. এলেনৰ ১৯০৫ চনৰ দৰং জিলাৰ গেজেটিয়াৰতো বিশ্বনাথক ষ্টীমাৰ বন্দৰসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Final Master Plan for Biswanath Chariali |work=The Assam Gazette Extraordinary |publisher=Government of Assam |date=15 February 2002 |page=1043 |url=https://tcp.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dtcp_medhassu_in_oid_4/this_comm/biswanath_chariali_final_master_plan_2021.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20261012230900/https://tcp.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dtcp_medhassu_in_oid_4/this_comm/biswanath_chariali_final_master_plan_2021.pdf |archivedate=12 October 2026 |access-date=26 August 2026 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Assam District Gazetteers, Volume V: Darrang |publisher=Pioneer Press |location=Allahabad |year=1905 |page=177 |url=https://archive.org/details/dli.ministry.07339}}</ref> ২০১৫ চনৰ ১৫ আগষ্টত [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ পৰা পৃথক কৰি বিশ্বনাথ জিলা গঠনৰ কথা ঘোষণা কৰা হয়। ২০২২ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰত প্ৰশাসনিক পুনৰ্গঠনৰ অংশ হিচাপে জিলাখন পুনৰ শোণিতপুৰৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হয়। অৱশ্যে ২০২৩ চনৰ ২৫ আগষ্টত অসম চৰকাৰে বিশ্বনাথৰ পৃথক জিলা মৰ্যাদা পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news |title=Assam: Four districts to re-merge with existing districts |work=The Assam Tribune |date=31 December 2022 |url=https://assamtribune.com/assam/assam-four-districts-to-re-merge-with-existing-districts-1455186}}</ref><ref>{{cite news |title=Assam Cabinet decides to 'create' 4 districts |work=The Hindu |date=25 August 2023 |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/assam-cabinet-decides-to-create-4-districts/article67235407.ece}}</ref> ==শৈক্ষিক অনুষ্ঠান== * বিশ্বনাথ মহাবিদ্যালয় * বিশ্বনাথ বাণিজ্য মহাবিদ্যালয় * বিশ্বনাথ কলেজ অৱ এডুকেশ্বন,বিশ্বনাথ * চাৰিদুৱাৰ মহাবিদ্যালয়,গহপুৰ * বিশ্বনাথ কৃষি মহাবিদ্যালয় * বেহালী স্নাতক মহাবিদ্যালয়,বেহালী * চতিয়া মহাবিদ্যালয়,চতিয়া * জিলা শিক্ষা আৰু প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান,বিশ্বনাথ * বিশ্বনাথ চাৰিআলি চৰকাৰী আই টি আই মহাবিদ্যালয় * চৰকাৰী ঔদ্যোগিক প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান,বিশ্বনাথ * জ্ঞান উদয় পেৰামেডিকেল নাৰ্চিং প্ৰতিষ্ঠান,বিশ্বনাথ চাৰিআলি * ডাফ্নে জুনিয়ৰ কলেজ (উ.মা.) * অৰিয়েণ্ট ফ্লাৱাৰ জুনিয়ৰ কলেজ (উ.মা.) * তৰুণ চন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্য মেম’ৰিয়েল জুনিয়ৰ কলেজ (উ.মা.) * আনন্দ ৰাম বৰুৱা জুনিয়ৰ কলেজ (উ.মা.) ==প্ৰশাসন== * সদৰ ঠাই : [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি]] * মহকুমাৰ সংখ্যা : [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি]], [[গহপুৰ]] * ৰাজহ চক্ৰ : বিশ্বনাথ চাৰিআলি, গহপুৰ, হেলেম * পুলিচ ষ্টেচন : গহপুৰ, হেলেম, বিহালী, জিনজিয়া, বিশ্বনাথ চাৰিআলি, চতিয়া * চহৰৰ নাম : [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি]], [[গহপুৰ]] * পৌৰসভাৰ সংখ্যা : ১ * নগৰ সমিতিৰ সংখ্যা : ১ ==লগতে চাওক== *[[বিশ্বনাথ ক্ষেত্ৰ]] *[[বিশ্বনাথ ঘাট]] ==তথ্য উৎস== {{Reflist}} ==টোকা== {{notelist}} {{অসমৰ জিলা}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জিলা]] 6etfvisyq5iwvl09h09desvb7c9yy2f 0 45217 651932 634421 2026-11-10T08:28:38Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651932 wikitext text/x-wiki {{অনুবাদ}} {{Infobox medical condition (new) | name = সংক্ৰামক ৰোগ | image = Malaria.jpg | caption = ৰং কৰা এক ইলেক্‌ট্ৰন মাইক্ৰ'গ্ৰাফত এটা মেলেৰিয়া স্প'ৰ'জইট পেটৰ ভিতৰৰ আৱৰণীৰ মাজেৰে পাৰ হোৱা দেখা গৈছে। | field = [[সংক্ৰামক ৰোগ (চিকিৎসা শাখা)|সংক্ৰামক ৰোগ]] | symptoms = | complications = | onset = | duration = | types = | causes = | risks = | diagnosis = | differential = | prevention = | treatment = | medication = | prognosis = | frequency = | deaths = }} <!-- Definition --> '''সংক্ৰমণ''' বুলিলে জীৱৰ দেহত [[ৰোগ]] সৃষ্টিকাৰী বীজাণুৱে কৰা আক্ৰমণ, সংখ্যা বৃদ্ধি আৰু বীজাণু বা ইয়াৰ বিষাক্ত পদাৰ্থৰ প্ৰতি দেহৰ কলাৰ সঁহাৰিক বুজায়।<ref>[http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/infection Definition of "infection" from several medical dictionaries] – Retrieved on 2012-04-03</ref><ref name="News Ghana">{{cite news | url=http://newsghana.com.gh/?p=853675 | title=Utilizing antibiotics agents effectively will preserve present day medication| publisher=News Ghana | date=21 November 2015 | accessdate=21 November 2015}}</ref> সংক্ৰমণৰ পৰা হোৱা ৰোগক '''সংক্ৰামক ৰোগ''' বোলে। <!-- Cause --> [[ভাইৰাছ]], [[ভিৰইড]], [[প্ৰিয়ন]], ৰোগ সৃষ্টিকাৰী [[বেক্টেৰিয়া]], পৰজীৱী যেনে পেলু বা কৃমি, সন্ধিপদী প্ৰাণী যেনে [[চিকৰা]], [[চাহী]], [[ভেঁকুৰ]] যেনে খৰ আদিয়ে সংক্ৰমণ কৰে। জীৱই নিজৰ [[প্ৰতিৰক্ষা প্ৰণালী]] ব্যৱহাৰ কৰি সংক্ৰমণ ৰোধ কৰিব পাৰে। [[স্তন্যপায়ী প্ৰাণী|স্তন্যপায়ী প্ৰাণী]]য়ে [[সহজাত প্ৰতিৰক্ষা]]ৰে সংক্ৰমণ ৰোধ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে যাৰ ফলত প্ৰায়েই [[প্ৰদাহ]] হৈ পাছলৈ [[লব্ধ প্ৰতিৰক্ষা]] সক্ৰিয় হয়।<ref>{{cite journal |author=Alberto Signore |title=About inflammation and infection |journal=EJNMMI Research |volume=8 |issue=3 |year=2013 |url=http://www.ejnmmires.com/content/pdf/2191-219X-3-8.pdf |access-date=2018-02-28 |archivedate=2015-07-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150718024416/http://www.ejnmmires.com/content/pdf/2191-219X-3-8.pdf |deadurl=yes }}</ref> <!-- Treatment and epidemiology --> সংক্ৰমণৰ চিকিৎসাৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট ঔষধ যেনে এণ্টিবায়'টিক, এণ্টিভাইৰেল, এণ্টিফাংগেল, এণ্টিপ্ৰট'জ'ৱেল আৰু এণ্টিহেল্মিন্‌থিক্‌ছ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ২০১৩ চনত সংক্ৰমণৰ ফলত প্ৰায় ৯২ লাখ মানুহৰ মৃত্যু হৈছিল (সকলো মৃত্যুৰ প্ৰয় ১৭%)।<ref name=GDB2013>{{cite journal|last1=GBD 2013 Mortality and Causes of Death|first1=Collaborators|title=Global, regional, and national age-sex specific all-cause and cause-specific mortality for 240 causes of death, 1990-2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013.|journal=Lancet|date=17 December 2014|pmid=25530442|doi=10.1016/S0140-6736(14)61682-2|volume=385|issue=9963|pages=117–71|pmc=4340604}}</ref> সংক্ৰমণক প্ৰাধান্য দিয়া চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ শাখাটোক সংক্ৰামক ৰোগ বোলে।<ref>{{cite web |url=https://www.aamc.org/cim/specialty/list/us/339608/infectious_disease_-internal_medicine.html |title=Infectious Disease, Internal Medicine |publisher=Association of American Medical Colleges |access-date=2015-08-20 |quote=Infectious disease is the subspecialty of internal medicine dealing with the diagnosis and treatment of communicable diseases of all types, in all organs, and in all ages of patients. |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150206201010/https://www.aamc.org/cim/specialty/list/us/339608/infectious_disease_-internal_medicine.html |archivedate=2015-02-06 |df= }}</ref> {{TOC limit|3}} <!-- ==শ্ৰেণীবিভাজন== ===Subclinical versus clinical (latent versus apparent)=== লক্ষণ থকা সংক্ৰমণবোৰ ''দৃশ্যমান'' (apparent) আৰু ''ক্লিনিকেল'' (clinical), ইয়ৰ বিপৰীতে সক্ৰিয় কিন্তু লক্ষণ নেদেখুৱা সংক্ৰমণক ''অদৃশ্যমান'' (inapparent), ''নীৰৱ'' (silent), বা ''চাব্‌-ক্লিনিকেল'' বুলিব পাৰি। নিষ্ক্ৰিয় হৈ থকা সংক্ৰমণক ''[[সুপ্ত সংক্ৰমণ]]'' (Latent infection) বোলা হয়।<ref>{{cite book |author1=Kayser, Fritz H |author2=Kurt A Bienz |author3=Johannes Eckert |author4=Rolf M Zinkernagel | title = Medical microbiology |url=https://archive.org/details/medicalmicrobiol0000unse_f8m8 | publisher = Georg Thieme Verlag | location = Stuttgart | year = 2005 | page = [https://archive.org/details/medicalmicrobiol0000unse_f8m8/page/398 398] | isbn = 3-13-131991-7 | oclc = }}</ref> সুপ্ত বেক্টেৰীয়াজনিত সংক্ৰমণৰ উদাহৰণ [[সুপ্ত যক্ষ্মা]] (latent tuberculosis)। কিছুমান ভাইৰাছজনিত সংক্ৰমণো সুপ্ত হ'ব পাৰে, যেনে হাৰ্পিছ পৰিয়ালৰ ভাইৰাছে কৰা সংক্ৰমণ। ''সংক্ৰমণ'' শব্দটোৱে জীৱাণুৰ অৱস্থিতি সূচায় (সংখ্যা বা পৰিমাণ যিমানে কম নহওক) কিন্তু ইয়াক প্ৰায়েই সংক্ৰামক ৰোগ বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Dorlands">{{Citation |author=Elsevier |authorlink=Elsevier |title=Dorland's Illustrated Medical Dictionary |publisher=Elsevier |url=http://dorlands.com/ |postscript=.}}</ref> ইয়াৰ বাবে কেতিয়াবা খেলিমেলি হ'ব পাৰে। <!-- To get around the usage annoyance, it is common for [[health professional]]s to speak of ''[[#Colonization|colonization]]'' (rather than ''infection'') when they mean that some of the pathogens are present but that no clinically apparent infection (no disease) is present. --> কম সময়ৰ বাবে হোৱা সংক্ৰমণক "একিউট" (acute) বা হস্ৰম্যাদী সংক্ৰমণ বোলে। বেছি দিনৰ বাবে হোৱা সংক্ৰমণক "ক্ৰ'নিক" (chronic) বা দীৰ্ঘম্যাদী সংক্ৰমণ বোলে। কাৰকৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি (যেনে বেক্টেৰিয়া, ভাইৰাছ, ভেঁকুৰ, পৰজীৱী) আৰু প্ৰণালীগত লক্ষণ থকা-নথকাক লৈও সংক্ৰমণৰ শ্ৰেণীবিভাজন কৰিব পাৰি। ===প্ৰাথমিক বনাম সুযোগ সন্ধানী=== {{anchor|Primary versus secondary}} <!-- This section is linked from Primary infection, Secondary infection and Acute infection--> জীৱাণু অসংখ্য প্ৰকাৰ থাকিলেও সুস্থ মানুহৰ দেহত কেইটামানেহে ৰোগৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref name=Baron>This section incorporates [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mmed public domain] materials included in the text: [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?call=bv.View..ShowTOC&rid=mmed.TOC&depth=10 Medical Microbiology] Fourth Edition: [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mmed.chapter.594 Chapter 8] (1996). Baron, Samuel MD. The University of Texas Medical Branch at Galveston. {{cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mmed |title=Archived copy |accessdate=2013-11-27 |deadurl=bot: unknown |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090629132331/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mmed |archivedate=June 29, 2009 |df= }}</ref> জীৱাণুবিধে দেহত কৰা আক্ৰমণ আৰু প্ৰতিৰক্ষা প্ৰণালীৰ প্ৰত্যাক্ৰমণৰ ওপৰত সংক্ৰমণৰ প্ৰাবল্য নিৰ্ভৰ কৰে। প্ৰতিৰক্ষা প্ৰণালীয়েও সংক্ৰমণ ৰোধ কৰিবলৈ গৈ দেহৰ ক্ষতি কৰিব পাৰে। সেয়েহে প্ৰতিৰক্ষা প্ৰণালীৰ স্থিতিলৈ চাই জীৱাণুবোৰক ''প্ৰাথমিক জীৱাণু'' আৰু ''সুযোগ সন্ধানী জীৱাণু'' বুলি ভাগ কৰা হয়। ; প্ৰাথমিক জীৱাণু : প্ৰাথমিক জীৱাণুবোৰে সুস্থ প্ৰাণীৰ দেহত ৰোগৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। এনে ৰোগৰ তীব্ৰতা সেই বীজাণুবোৰৰ সংখ্যা-বৃদ্ধি আৰু ব্যাপ্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। মানুহৰ বহু প্ৰাথমিক বীজাণুৱে কেৱল মানুহকে সংক্ৰমিত কৰে। কিন্তু পৰিবেশ বা অন্য প্ৰাণীক সংক্ৰমণ কৰা বীজাণুৱেও মানুহৰ কেইবাটাও জটিল ৰোগ কৰিব পাৰে। ; সুযোগ সন্ধানী জীৱাণু : সুযোগ সন্ধানী জীৱাণুৱে প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা কম হ'লে বা অস্বাভাৱিক প্ৰক্ৰিয়াৰে শৰীৰত প্ৰৱেশ কৰিব পাৰিলে (যেনে আঘাত) ৰোগৰ সৃষ্টি কৰে। [[Opportunistic infection]] may be caused by microbes ordinarily in contact with the host, such as [[pathogenic bacteria]] or fungi in the [[gastrointestinal]] or the [[upper respiratory tract]], and they may also result from (otherwise innocuous) microbes acquired from other hosts (as in ''[[Clostridium difficile (bacteria)|Clostridium difficile]]'' [[colitis]]) or from the environment as a result of [[Physical trauma|traumatic]] introduction (as in [[surgical]] wound infections or [[compound fracture]]s). An opportunistic disease requires impairment of host defenses, which may occur as a result of [[genetic defect]]s (such as [[Chronic granulomatous disease]]), exposure to [[antimicrobial]] drugs or [[immunosuppressive]] chemicals (as might occur following [[poison]]ing or [[cancer]] [[chemotherapy]]), exposure to [[ionizing radiation]], or as a result of an infectious disease with immunosuppressive activity (such as with [[measles]], [[malaria]] or [[HIV disease]]). Primary pathogens may also cause more severe disease in a host with depressed resistance than would normally occur in an immunosufficient host.<ref name=Sherris/> ; প্ৰাথমিক সংক্ৰমণ বনাম গৌণ সংক্ৰমণ : প্ৰাথমিক সংক্ৰমণক স্বাস্থ্যৰ সমস্যাৰ মূল কাৰণ হিচাপে গণ্য কৰিব পাৰি। ইয়াৰ বিপৰীতে অপ্ৰধান সংক্ৰমণ মূল কাৰণৰ জটিলতাৰ পাছতহে হয়। যেনে- হাওঁফাওঁৰ যক্ষ্মাৰ প্ৰায়েই এটা প্ৰাথমিক সংক্ৰমণ, কিন্তু জুই লগাৰ পাছত বা দ আঘাত পোৱাৰ পাছত বীজাণু গাত প্ৰৱেশ কৰিলে সেয়া গৌণ সংক্ৰমণ। প্ৰাথমিক জীৱাণুবোৰে প্ৰায়েই প্ৰাথমিক সংক্ৰমণ আৰু গৌণ সংক্ৰমণ দুয়োটাই কৰে। সাধাৰণতে সুযোগ সন্ধানী সংক্ৰমণক গৌণ সংক্ৰমণ বুলি গণ্য কৰা হয়। ===সংক্ৰমণ হয় নে নহয়=== One way of proving that a given disease is "infectious", is to satisfy [[Koch's postulates]] (first proposed by [[Robert Koch]]), which demands that the [[infectious agent]] be identified only in patients and not in healthy controls, and that patients who contract the agent also develop the disease. These postulates were first used in the discovery that [[Mycobacteria]] species cause [[tuberculosis]]. Koch's postulates can not be applied ethically for many human diseases because they require experimental infection of a healthy individual with a pathogen produced as a pure culture. Often, even clearly infectious diseases do not meet the infectious criteria. For example, ''[[Treponema pallidum]]'', the causative [[spirochete]] of [[syphilis]], cannot be [[microbiological culture|cultured]] ''in vitro'' – however the organism can be cultured in rabbit [[testes]]. It is less clear that a pure culture comes from an animal source serving as host than it is when derived from microbes derived from plate culture. [[Epidemiology]] is another important tool used to study disease in a population. For infectious diseases it helps to determine if a disease [[outbreak]] is sporadic (occasional occurrence), [[endemic (epidemiology)|endemic]] (regular cases often occurring in a region), [[epidemic]] (an unusually high number of cases in a region), or [[pandemic]] (a global epidemic). ===সোঁচৰা=== Infectious diseases are sometimes called [[contagious disease]] when they are easily transmitted by contact with an ill person or their secretions (e.g., influenza). Thus, a contagious disease is a subset of infectious disease that is especially infective or easily transmitted. Other types of infectious/transmissible/communicable diseases with more specialized routes of infection, such as vector transmission or sexual transmission, are usually not regarded as "contagious", and often do not require medical isolation (sometimes loosely called [[quarantine]]) of victims. However, this specialized connotation of the word "contagious" and "contagious disease" (easy transmissibility) is not always respected in popular use. Infectious diseases are commonly transmitted from person to person through direct contact. The types of contact are through person to person and droplet spread. Indirect contact such as airborne transmission, contaminated objects, food and drinking water, animal person contact, animal reservoirs, insect bites, and environmental reservoirs are another way infectious diseases are transmitted,<ref>(Higurea & Pietrangelo 2016).</ref> ===শৰীৰৰ স্থান অনুসৰি=== Infections can be classified by the anatomic location or [[organ system]] infected, including: * [[Urinary tract infection]] * [[Skin infection]] * [[Respiratory tract infection]] * [[Odontogenic infection]] (an infection that originates within a [[tooth]] or in the closely surrounding tissues) * [[Vaginal infections]] * [[Intra-amniotic infection]] In addition, locations of [[inflammation]] where infection is the most common cause include [[pneumonia]], [[meningitis]] and [[salpingitis]]. ==লক্ষণ আৰু চিহ্ন== The symptoms of an infection depend on the type of disease. Some signs of infection affect the whole body generally, such as [[Fatigue (medical)|fatigue]], loss of appetite, weight loss, [[fever]]s, night sweats, chills, aches and pains. Others are specific to individual body parts, such as [[skin rash]]es, [[coughing]], or a [[runny nose]]. In certain cases, infectious diseases may be [[asymptomatic]] for much or even all of their course in a given host. In the latter case, the disease may only be defined as a "disease" (which by definition means an illness) in hosts who secondarily become ill after contact with an asymptomatic carrier. An infection is not synonymous with an infectious disease, as some infections do not cause illness in a host.<ref name=Sherris/> ===বেক্টেৰিয়াজনিত বা ভাইৰাছজনিত=== Bacterial and viral infections can both cause the same kinds of symptoms. It can be difficult to distinguish which is the cause of a specific infection.<ref name=nipa>[http://www.antibiotics-info.org/bact02.asp "Bacterial vs. Viral Infections – Do You Know the Difference?"] National Information Program on Antibiotics</ref> It's important to distinguish, because viral infections cannot be cured by [[antibiotics]].<ref>{{cite book| title =The Truth About Illness and Disease|author1=Robert N. Golden |author2=Fred Peterson |publisher= Infobase Publishing, 2009|page=181|isbn= 1438126379}}</ref> {|class="wikitable" |+Comparison of viral and bacterial infection |- ! Characteristic ! [[Viral infection]] ! [[Bacterial infection]] |- || Typical symptoms | In general, viral infections are systemic. This means they involve many different parts of the body or more than one body system at the same time; i.e. a runny nose, sinus congestion, cough, body aches etc. They can be local at times as in viral [[conjunctivitis]] or "pink eye" and herpes. Only a few viral infections are painful, like herpes. The pain of viral infections is often described as itchy or burning.<ref name="nipa"/> | The classic symptoms of a bacterial infection are localized redness, heat, swelling and pain. One of the hallmarks of a bacterial infection is local pain, pain that is in a specific part of the body. For example, if a cut occurs and is infected with bacteria, pain occurs at the site of the infection. Bacterial throat pain is often characterized by more pain on one side of the throat. An [[ear infection]] is more likely to be diagnosed as bacterial if the pain occurs in only one ear.<ref name=nipa/> A cut that produces pus and milky-colored liquid is most likely {{clarify |date=October 2017 |reason= presumably, this ought to say 'infected by bacteria', but the source does not specify |text=infected.}}<ref>{{cite web|publisher=Rencare |url=http://www.rencareltd.com/conditions/infections/ |title=Infection |accessdate=4 July 2013 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120305023556/http://www.rencareltd.com/conditions/infections/ |archivedate=March 5, 2012 }}</ref> |- | Cause || [[Pathogenic viruses]] || [[Pathogenic bacteria]] |} ==ৰোগ প্ৰক্ৰিয়া== There is a general chain of events that applies to infections.<ref>[http://www.infectioncycle.com/ Infection Cycle] – Retrieved on 2010-01-21 {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140517095153/http://www.infectioncycle.com/ |date=May 17, 2014 }}</ref> The chain of events involves several steps—which include the infectious agent, reservoir, entering a susceptible host, exit and transmission to new hosts. Each of the links must be present in a chronological order for an infection to develop. Understanding these steps helps health care workers target the infection and prevent it from occurring in the first place.<ref>[http://science.education.nih.gov/supplements/nih1/diseases/guide/understanding1.htm Understanding Infectious Diseases] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090924155111/https://science.education.nih.gov/supplements/nih1/diseases/guide/understanding1.htm |date=2009-09-24 }} Science.Education.Nih.Gov article – Retrieved on 2010-01-21</ref> ===Colonization=== [[File:Dit del peu gros infectat.jpg|thumb|Infection of a toe with an ingrown toenail; there is pus (yellow) and resultant inflammation (redness and swelling around the nail).]] Infection begins when an organism successfully enters the body, grows and multiplies. This is referred to as colonization. Most humans are not easily infected. Those who are weak, sick, malnourished, have cancer or are diabetic have increased susceptibility to chronic or persistent infections. Individuals who have a suppressed [[immune system]] are particularly susceptible to [[opportunistic infection]]s. Entrance to the host at [[host-pathogen interface]], generally occurs through the [[Mucous membrane|mucosa]] in orifices like the [[oral cavity]], nose, eyes, genitalia, anus, or the microbe can enter through open wounds. While a few organisms can grow at the initial site of entry, many migrate and cause systemic infection in different organs. Some pathogens grow within the host cells (intracellular) whereas others grow freely in bodily fluids. [[Wound]] colonization refers to nonreplicating microorganisms within the wound, while in infected wounds, replicating organisms exist and tissue is injured. All [[multicellular organism]]s are colonized to some degree by extrinsic organisms, and the vast majority of these exist in either a [[Mutualism (biology)|mutualistic]] or [[commensal]] relationship with the host. An example of the former is the [[Anaerobic organism|anaerobic bacteria]] species, which colonizes the [[mammal]]ian [[colon (anatomy)|colon]], and an example of the latter is various species of [[staphylococcus]] that exist on [[human skin]]. Neither of these colonizations are considered infections. The difference between an infection and a colonization is often only a matter of circumstance. Non-pathogenic organisms can become pathogenic given specific conditions, and even the most [[virulent]] organism requires certain circumstances to cause a compromising infection. Some colonizing bacteria, such as ''[[Corynebacteria]] sp.'' and ''[[viridans streptococci]]'', prevent the adhesion and colonization of pathogenic bacteria and thus have a symbiotic relationship with the host, preventing infection and speeding [[wound healing]]. [[File:Pathogenic Infection.png|thumb|<ref>{{Cite journal|last=Duerkop|first=Breck A|last2=Hooper|first2=Lora V|date=2013-07-01|title=Resident viruses and their interactions with the immune system|url=http://www.nature.com/ni/journal/v14/n7/fig_tab/ni.2614_F2.html|journal=Nature Immunology|language=en|volume=14|issue=7|pages=654–59|doi=10.1038/ni.2614|pmc=3760236|pmid=23778792}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.studyblue.com/notes/note/n/bacterial-pathogenesis/deck/11094651|title=Bacterial Pathogenesis at Washington University |location= St. Louis|website=StudyBlue|access-date=2016-12-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.lifeextension.com/magazine/2014/6/the-dangers-of-using-antibiotics-to-prevent-urinary-tract-infections/page-01?p=1|title=Print Friendly|website=www.lifeextension.com|access-date=2016-12-02}}</ref> This image depicts the steps of pathogenic infection.]] The variables involved in the outcome of a host becoming inoculated by a pathogen and the ultimate outcome include: * the route of entry of the pathogen and the access to host regions that it gains * the intrinsic [[virulence]] of the particular organism * the quantity or load of the initial inoculant * the [[immune system|immune]] status of the host being colonized As an example, several [[staphylococcus|staphylococcal]] species remain harmless on the skin, but, when present in a normally [[sterile technique|sterile]] space, such as in the capsule of a [[joint]] or the [[peritoneum]], multiply without resistance and cause harm. An interesting fact that [[gas chromatography–mass spectrometry]], [[16S ribosomal RNA]] analysis, [[omics]], and other advanced technologies have made more apparent to humans in recent decades is that microbial colonization is very common even in environments that humans think of as being nearly [[asepsis|sterile]]. Because it is normal to have bacterial colonization, it is difficult to know which chronic wounds can be classified as infected and how much risk of progression exists. Despite the huge number of wounds seen in clinical practice, there are limited quality data for evaluated symptoms and signs. A review of chronic wounds in the Journal of the American Medical Association's "Rational Clinical Examination Series" quantified the importance of increased pain as an indicator of infection.<ref>{{cite journal |vauthors=Reddy M, Gill SS, Wu W | date = Feb 2012 | title = Does this patient have an infection of a chronic wound? | url =https://archive.org/details/sim_jama_2012-02-08_307_6/page/605| journal = JAMA | volume = 307 | issue = 6| pages = 605–11 | doi = 10.1001/jama.2012.98 | pmid = 22318282 |display-authors=etal}}</ref> The review showed that the most useful finding is an increase in the level of pain [likelihood ratio (LR) range, 11–20] makes infection much more likely, but the absence of pain (negative likelihood ratio range, 0.64–0.88) does not rule out infection (summary LR 0.64–0.88). ===Disease=== [[Disease]] can arise if the host's protective immune mechanisms are compromised and the organism inflicts damage on the host. [[Microorganism]]s can cause tissue damage by releasing a variety of toxins or destructive enzymes. For example, [[Clostridium tetani]] releases a toxin that paralyzes muscles, and [[staphylococcus]] releases toxins that produce shock and sepsis. Not all infectious agents cause disease in all hosts. For example, less than 5% of individuals infected with [[polio]] develop disease.<ref>http://www.immunize.org/catg.d/p4215.pdf</ref> On the other hand, some infectious agents are highly virulent. The [[prion]] causing [[Bovine spongiform encephalopathy|mad cow disease]] and [[Creutzfeldt–Jakob disease]] invariably kills all animals and people that are infected. Persistent infections occur because the body is unable to clear the organism after the initial infection. Persistent infections are characterized by the continual presence of the infectious organism, often as latent infection with occasional recurrent relapses of active infection. There are some viruses that can maintain a persistent infection by infecting different cells of the body. Some viruses once acquired never leave the body. A typical example is the herpes virus, which tends to hide in nerves and become reactivated when specific circumstances arise. Persistent infections cause millions of deaths globally each year.<ref>[http://www.persistentinfection.net/ Chronic Infection Information] Retrieved on 2010-01-14 {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20150722065612/http://www.persistentinfection.net/ |date=July 22, 2015 }}</ref> Chronic infections by parasites account for a high morbidity and mortality in many underdeveloped countries. ===Transmission<!--linked from 'Transmission (medicine)'-->=== {{Main|Transmission (medicine)}} For infecting organisms to survive and repeat the infection cycle in other hosts, they (or their progeny) must leave an existing reservoir and cause infection elsewhere. Infection transmission can take place via many potential routes: * '''Droplet contact''', also known as the ''respiratory route'', and the resultant infection can be termed [[airborne disease]]. If an infected person coughs or sneezes on another person the microorganisms, suspended in warm, moist droplets, may enter the body through the nose, mouth or eye surfaces. * '''Fecal-oral transmission''', wherein foodstuffs or water become contaminated (by people not washing their hands before preparing food, or untreated sewage being released into a drinking water supply) and the people who eat and drink them become infected. Common fecal-oral transmitted pathogens include ''[[Vibrio cholerae]]'', ''[[Giardia]]'' species, [[rotavirus]]es, ''[[Entameba histolytica]]'', ''[[Escherichia coli]]'', and [[tape worm]]s.<ref>[http://www.fungusfocus.com/html/flukes.htm Intestinal Parasites and Infection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101028013944/http://fungusfocus.com/html/flukes.htm |date=2010-10-28 }} fungusfocus.com – Retrieved on 2010-01-21</ref> Most of these pathogens cause [[gastroenteritis]]. * '''Sexual transmission''', with the resulting disease being called [[sexually transmitted disease]] * '''Oral transmission''', Diseases that are transmitted primarily by oral means may be caught through direct oral contact such as [[kiss]]ing, or by indirect contact such as by sharing a drinking glass or a cigarette. * '''Transmission by direct contact''', Some diseases that are transmissible by direct contact include [[athlete's foot]], [[impetigo]] and [[wart]]s * '''Vehicle Transmission,''' transmission by an inanimate reservoir (food, water, soil).<ref>{{Cite web|url=http://www.microbiologybook.org/Infectious%20Disease/Infectious%20Disease%20Introduction.htm|title=Clinical Infectious Disease – Introduction|website=www.microbiologybook.org|access-date=2017-04-19}}</ref> * '''[[Vertically transmitted infection|Vertical transmission]]''', directly from the mother to an [[embryo]], [[fetus]] or baby during [[pregnancy]] or [[childbirth]]. It can occur when the mother gets an infection as an [[intercurrent disease in pregnancy]]. * '''[[Iatrogenic]] transmission''', due to medical procedures such as [[Injection (medicine)|injection]] or [[organ transplant|transplantation]] of infected material. [[File:CulexNil.jpg|thumb|220px|left|Culex mosquitos (''[[Culex quinquefasciatus]]'' shown) are biological vectors that transmit [[West Nile Virus]].]] * '''Vector-borne transmission''', transmitted by a [[Vector (epidemiology)|vector]], which is an [[organism]] that does not cause [[disease]] itself but that transmits infection by conveying [[pathogen]]s from one [[Host (biology)|host]] to another.<ref>[http://www.metapathogen.com/ Pathogens and vectors] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171005150918/http://www.metapathogen.com/ |date=2017-10-05 }}. ''MetaPathogen.com''.</ref> The relationship between ''[[optimal virulence|virulence versus transmissibility]]'' is complex; if a disease is rapidly fatal, the host may die before the microbe can be passed along to another host. ==ৰোগ নিৰ্ণয়কাৰী== Diagnosis of infectious disease sometimes involves identifying an infectious agent either directly or indirectly. In practice most minor infectious diseases such as [[wart]]s, [[cutaneous]] [[abscesses]], [[respiratory system]] infections and [[diarrheal diseases]] are diagnosed by their clinical presentation and treated without knowledge of the specific causative agent. Conclusions about the cause of the disease are based upon the likelihood that a patient came in contact with a particular agent, the presence of a microbe in a community, and other epidemiological considerations. Given sufficient effort, all known infectious agents can be specifically identified. The benefits of identification, however, are often greatly outweighed by the cost, as often there is no specific treatment, the cause is obvious, or the outcome of an infection is [[benign]]. Diagnosis of infectious disease is nearly always initiated by [[medical history]] and physical examination. More detailed identification techniques involve the culture of infectious agents isolated from a patient. Culture allows identification of infectious organisms by examining their microscopic features, by detecting the presence of substances produced by pathogens, and by directly identifying an organism by its genotype. Other techniques (such as [[X-ray]]s, [[CAT scans]], [[PET scan]]s or [[NMR]]) are used to produce images of internal abnormalities resulting from the growth of an infectious agent. The images are useful in detection of, for example, a bone [[abscess]] or a [[spongiform encephalopathy]] produced by a [[prion]]. ===Symptomatic diagnostics=== The diagnosis is aided by the presenting symptoms in any individual with an infectious disease, yet it usually needs additional diagnostic techniques to confirm the suspicion. Some signs are specifically characteristic and indicative of a disease and are called [[pathognomonic]] signs; but these are rare. Not all infections are symptomatic.<ref name=Sternak>{{cite journal|last1=Ljubin-Sternak|first1=Suncanica|last2=Mestrovic|first2=Tomislav|title=Review: Clamydia trachonmatis and Genital Mycoplasmias: Pathogens with an Impact on Human Reproductive Health|journal=Journal of Pathogens|page=3 |date=2014|volume=2014|issue=183167|doi=10.1155/2014/183167|pmid=25614838|pmc=4295611}}</ref> In children the presence of [[cyanosis]], rapid breathing, poor peripheral perfusion, or a [[petechial rash]] increases the risk of a serious infection by greater than 5 fold.<ref name=Lancet10>{{cite journal |vauthors=Van den Bruel A, Haj-Hassan T, Thompson M, Buntinx F, Mant D | title = Diagnostic value of clinical features at presentation to identify serious infection in children in developed countries: a systematic review | journal = Lancet | volume = 375 | issue = 9717 | pages = 834–45 | date = March 2010 | pmid = 20132979 | doi = 10.1016/S0140-6736(09)62000-6 | url =https://archive.org/details/sim_the-lancet_march-6-12-2010_375_9717/page/834}}</ref> Other important indicators include parental concern, clinical instinct, and temperature greater than 40&nbsp;°C.<ref name=Lancet10/> ===Microbial culture=== [[File:K pneumoniae M morganii providencia styphimuriuma.JPG|thumb|200px|Four [[nutrient agar]] plates growing colonies of common [[Gram negative]] bacteria.]] [[Microbiological culture]] is a principal tool used to diagnose infectious disease. In a microbial culture, a [[growth medium]] is provided for a specific agent. A sample taken from potentially diseased tissue or fluid is then tested for the presence of an infectious agent able to grow within that medium. Most pathogenic bacteria are easily grown on nutrient [[Agar#Microbiology|agar]], a form of solid medium that supplies carbohydrates and proteins necessary for growth of a [[bacterium]], along with copious amounts of water. A single bacterium will grow into a visible mound on the surface of the plate called a [[Colony (biology)|colony]], which may be separated from other colonies or melded together into a "lawn". The size, color, shape and form of a colony is characteristic of the bacterial species, its specific genetic makeup (its [[Strain (biology)|strain]]), and the environment that supports its growth. Other ingredients are often added to the plate to aid in identification. Plates may contain substances that permit the growth of some bacteria and not others, or that change color in response to certain bacteria and not others. Bacteriological plates such as these are commonly used in the clinical identification of infectious bacterium. Microbial culture may also be used in the identification of [[virus]]es: the medium in this case being cells grown in culture that the virus can infect, and then alter or kill. In the case of viral identification, a region of dead cells results from viral growth, and is called a "plaque". [[Eukaryotic]] [[parasites]] may also be grown in culture as a means of identifying a particular agent. In the absence of suitable plate culture techniques, some microbes require culture within live animals. Bacteria such as ''[[Mycobacterium leprae]]'' and ''[[Treponema pallidum]]'' can be grown in animals, although serological and microscopic techniques make the use of live animals unnecessary. Viruses are also usually identified using alternatives to growth in culture or animals. Some viruses may be grown in [[embryo]]nated eggs. Another useful identification method is Xenodiagnosis, or the use of a vector to support the growth of an infectious agent. [[Chagas disease]] is the most significant example, because it is difficult to directly demonstrate the presence of the causative agent, ''[[Trypanosoma cruzi]]'' in a patient, which therefore makes it difficult to definitively make a diagnosis. In this case, xenodiagnosis involves the use of the [[Vector (epidemiology)|vector]] of the Chagas agent ''T. cruzi'', an uninfected [[Triatominae|triatomine]] bug, which takes a blood meal from a person suspected of having been infected. The bug is later inspected for growth of ''T. cruzi'' within its gut. ===Microscopy=== Another principal tool in the diagnosis of infectious disease is [[microscopy]]. Virtually all of the culture techniques discussed above rely, at some point, on microscopic examination for definitive identification of the infectious agent. Microscopy may be carried out with simple instruments, such as the compound [[light microscope]], or with instruments as complex as an [[electron microscope]]. Samples obtained from patients may be viewed directly under the light microscope, and can often rapidly lead to identification. Microscopy is often also used in conjunction with [[biochemical]] [[staining]] techniques, and can be made exquisitely specific when used in combination with [[antibody]] based techniques. For example, the use of [[Antibody|antibodies]] made artificially [[fluorescent]] (fluorescently labeled antibodies) can be directed to bind to and identify a specific [[antigen]]s present on a pathogen. A [[fluorescence microscope]] is then used to detect fluorescently labeled antibodies bound to internalized antigens within clinical samples or cultured cells. This technique is especially useful in the diagnosis of viral diseases, where the light microscope is incapable of identifying a virus directly. Other microscopic procedures may also aid in identifying infectious agents. Almost all cells readily stain with a number of basic [[dye]]s due to the [[electrostatic]] attraction between negatively charged cellular molecules and the positive charge on the dye. A cell is normally transparent under a microscope, and using a stain increases the contrast of a cell with its background. Staining a cell with a dye such as [[Giemsa]] stain or [[crystal violet]] allows a microscopist to describe its size, shape, internal and external components and its associations with other cells. The response of bacteria to different staining procedures is used in the [[taxonomic classification]] of microbes as well. Two methods, the [[Gram stain]] and the [[acid-fast]] stain, are the standard approaches used to classify bacteria and to diagnosis of disease. The Gram stain identifies the bacterial groups [[Firmicutes]] and [[Actinobacteria]], both of which contain many significant human pathogens. The acid-fast staining procedure identifies the Actinobacterial genera ''[[Mycobacterium]]'' and ''[[Nocardia]]''. ===Biochemical tests=== Biochemical tests used in the identification of infectious agents include the detection of [[metabolic]] or [[enzymatic]] products characteristic of a particular infectious agent. Since bacteria ferment [[carbohydrate]]s in patterns characteristic of their [[genus]] and [[species]], the detection of [[Fermentation (biochemistry)|fermentation]] products is commonly used in bacterial identification. [[Acids]], [[alcohols]] and [[gases]] are usually detected in these tests when bacteria are grown in [[Growth medium#Selective media|selective]] liquid or solid media. The isolation of [[enzymes]] from infected tissue can also provide the basis of a biochemical diagnosis of an infectious disease. For example, humans can make neither [[RNA replicase]]s nor [[reverse transcriptase]], and the presence of these enzymes are characteristic of specific types of viral infections. The ability of the viral protein [[hemagglutinin]] to bind [[red blood cells]] together into a detectable matrix may also be characterized as a biochemical test for viral infection, although strictly speaking hemagglutinin is not an ''enzyme'' and has no metabolic function. [[Serological]] methods are highly sensitive, specific and often extremely rapid tests used to identify microorganisms. These tests are based upon the ability of an antibody to bind specifically to an antigen. The antigen, usually a protein or carbohydrate made by an infectious agent, is bound by the antibody. This binding then sets off a chain of events that can be visibly obvious in various ways, dependent upon the test. For example, "[[Strep throat]]" is often diagnosed within minutes, and is based on the appearance of antigens made by the causative agent, ''[[S. pyogenes]]'', that is retrieved from a patients throat with a cotton swab. Serological tests, if available, are usually the preferred route of identification, however the tests are costly to develop and the reagents used in the test often require [[refrigeration]]. Some serological methods are extremely costly, although when commonly used, such as with the "strep test", they can be inexpensive.<ref name=Sherris/> Complex serological techniques have been developed into what are known as [[Immunoassays]]. Immunoassays can use the basic antibody – antigen binding as the basis to produce an electro-magnetic or particle radiation signal, which can be detected by some form of instrumentation. Signal of unknowns can be compared to that of standards allowing quantitation of the target antigen. To aid in the diagnosis of infectious diseases, immunoassays can detect or measure antigens from either infectious agents or proteins generated by an infected organism in response to a foreign agent. For example, immunoassay A may detect the presence of a surface protein from a virus particle. Immunoassay B on the other hand may detect or measure antibodies produced by an organism's immune system that are made to neutralize and allow the destruction of the virus. Instrumentation can be used to read extremely small signals created by secondary reactions linked to the antibody – antigen binding. Instrumentation can control sampling, reagent use, reaction times, signal detection, calculation of results, and data management to yield a cost effective automated process for diagnosis of infectious disease. ===PCR-based diagnostics=== Technologies based upon the [[polymerase chain reaction]] (PCR) method will become nearly ubiquitous gold standards of diagnostics of the near future, for several reasons. First, the catalog of infectious agents has grown to the point that virtually all of the significant infectious agents of the human population have been identified. Second, an infectious agent must grow within the human body to cause disease; essentially it must amplify its own nucleic acids in order to cause a disease. This amplification of nucleic acid in infected tissue offers an opportunity to detect the infectious agent by using PCR. Third, the essential tools for directing PCR, [[Primer (molecular biology)|primers]], are derived from the [[genomes]] of infectious agents, and with time those genomes will be known, if they are not already. Thus, the technological ability to detect any infectious agent rapidly and specifically are currently available. The only remaining blockades to the use of PCR as a standard tool of diagnosis are in its cost and application, neither of which is insurmountable. The diagnosis of a few diseases will not benefit from the development of PCR methods, such as some of the [[clostridia]]l diseases ([[tetanus]] and [[botulism]]). These diseases are fundamentally biological poisonings by relatively small numbers of infectious bacteria that produce extremely potent [[neurotoxin]]s. A significant proliferation of the infectious agent does not occur, this limits the ability of PCR to detect the presence of any bacteria. ===Metagenomic sequencing=== Given the wide range of bacteria, viruses, and other pathogens that cause debilitating and life-threatening illness, the ability to quickly identify the cause of infection is important yet often challenging. For example, more than half of cases of [[encephalitis]], a severe illness affecting the brain, remain undiagnosed, despite extensive testing using state-of-the-art clinical laboratory methods. [[Metagenomics]] is currently being researched for clinical use, and shows promise as a sensitive and rapid way to diagnose infection using a single all-encompassing test. This test is similar to current PCR tests; however, amplification of genetic material is unbiased rather than using [[Primer (molecular biology)|primers]] for a specific infectious agent. This amplification step is followed by next-generation sequencing and [[Sequence alignment|alignment comparisons]] using large databases of thousands of organismic and viral genomes. Metagenomic sequencing could prove especially useful for diagnosis when the patient is [[immunocompromised]]. An ever-wider array of infectious agents can cause serious harm to individuals with immunosuppression, so clinical screening must often be broader. Additionally, the expression of symptoms is often atypical, making clinical diagnosis based on presentation more difficult. Thirdly, diagnostic methods that rely on the detection of antibodies are more likely to fail. A broad, sensitive test for pathogens that detects the presence of infectious material rather than antibodies is therefore highly desirable. ===Indication of tests=== There is usually an [[indication (medicine)|indication]] for a specific identification of an infectious agent only when such identification can aid in the treatment or prevention of the disease, or to advance knowledge of the course of an illness prior to the development of effective therapeutic or preventative measures. For example, in the early 1980s, prior to the appearance of [[Zidovudine|AZT]] for the treatment of [[AIDS]], the course of the disease was closely followed by monitoring the composition of patient blood samples, even though the outcome would not offer the patient any further treatment options. In part, these studies on the appearance of [[HIV]] in specific communities permitted the advancement of [[hypotheses]] as to the route of transmission of the virus. By understanding how the disease was transmitted, resources could be targeted to the communities at greatest risk in campaigns aimed at reducing the number of new infections. The specific [[serological]] diagnostic identification, and later [[genotypic]] or molecular identification, of HIV also enabled the development of hypotheses as to the [[Time|temporal]] and [[geographic]]al origins of the virus, as well as a myriad of other hypothesis.<ref name=Sherris/> The development of molecular diagnostic tools have enabled physicians and researchers to monitor the efficacy of treatment with [[anti-retroviral drugs]]. Molecular diagnostics are now commonly used to identify HIV in healthy people long before the onset of illness and have been used to demonstrate the existence of people who are genetically resistant to HIV infection. Thus, while there still is no cure for AIDS, there is great therapeutic and predictive benefit to identifying the virus and monitoring the virus levels within the blood of infected individuals, both for the patient and for the community at large. ==নিবাৰণ== [[File:OCD handwash.jpg|thumb|right|Washing one's hands, a form of [[hygiene]], is an effective way to prevent the spread of infectious disease.<ref name=handhygiene>{{cite journal|vauthors=Bloomfield SF, Aiello AE, Cookson B, O'Boyle C, Larson EL|url=http://www.ajicjournal.org/article/S0196-6553(07)00595-0/fulltext|title=The effectiveness of hand hygiene procedures including hand-washing and alcohol-based hand sanitizers in reducing the risks of infections in home and community settings|journal=American Journal of Infection Control|year=2007|volume=35|issue=10|pages=S27–S64|doi=10.1016/j.ajic.2007.07.001}}</ref>]] Techniques like hand washing, wearing gowns, and wearing face masks can help prevent infections from being passed from one person to another. [[Asepsis|Aseptic technique]] was introduced in medicine and surgery in the late 19th century and greatly reduced the incidence of infections caused by surgery. Frequent [[hand washing]] remains the most important defense against the spread of unwanted organisms.<ref>{{cite web|url=http://science.education.nih.gov/supplements/nih1/diseases/guide/fig4-longdesc.htm|title="Generalized Infectious Cycle" Diagram Illustration|website=science.education.nih.gov|accessdate=2010-01-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090924155114/https://science.education.nih.gov/supplements/nih1/diseases/guide/fig4-longdesc.htm|archivedate=2009-09-24}}</ref> There are other forms of prevention such as avoiding the use of illicit drugs, using a condom, and having a healthy lifestyle with a balanced diet and regular exercise. Cooking foods well and avoiding foods that have been left outside for a long time is also important. [[Antimicrobials|Antimicrobial substances]] used to prevent transmission of infections include: * [[antiseptics]], which are applied to living [[biological tissue|tissue]]/[[skin]] * [[disinfectant]]s, which destroy microorganisms found on non-living objects. * [[antibiotic]]s, called [[prophylactic]] when given as prevention rather as treatment of infection. However, long term use of antibiotics leads to resistance of bacteria. While humans do not become immune to antibiotics, the bacteria does. Thus, avoiding using antibiotics longer than necessary helps preventing bacteria from forming mutations that aide in antibiotic resistance. One of the ways to prevent or slow down the transmission of infectious diseases is to recognize the different characteristics of various diseases.<ref name=Watts>{{cite book |author=Watts, Duncan |title=Six degrees: the science of a connected age |publisher=William Heinemann |location=London |year=2003 |pages= |isbn=0-393-04142-5 }}</ref> Some critical disease characteristics that should be evaluated include [[virulence]], distance traveled by victims, and level of contagiousness. The human strains of [[Ebola]] virus, for example, incapacitate their victims extremely quickly and kill them soon after. As a result, the victims of this disease do not have the opportunity to travel very far from the initial infection zone.<ref>{{cite book |author=Preston, Richard |title=The hot zone |url=https://archive.org/details/hotzone00rich |publisher=Anchor Books |location=Garden City, N.Y. |year=1995 |pages= |isbn=0-385-49522-6 }}</ref> Also, this virus must spread through skin lesions or permeable membranes such as the eye. Thus, the initial stage of [[Ebola]] is not very contagious since its victims experience only internal hemorrhaging. As a result of the above features, the spread of Ebola is very rapid and usually stays within a relatively confined geographical area. In contrast, the [[Human Immunodeficiency Virus]] ([[HIV]]) kills its victims very slowly by attacking their immune system.<ref name=Sherris>{{cite book | author = Ryan KJ; Ray CG (editors) | title = Sherris Medical Microbiology | url = https://archive.org/details/sherrismedicalmi0000unse_q1i3 | edition = 4th | publisher = McGraw Hill | year = 2004 | isbn = 0-8385-8529-9 }}</ref> As a result, many of its victims transmit the virus to other individuals before even realizing that they are carrying the disease. Also, the relatively low virulence allows its victims to travel long distances, increasing the likelihood of an [[epidemic]]. Another effective way to decrease the transmission rate of infectious diseases is to recognize the effects of [[small-world networks]].<ref name=Watts/> In epidemics, there are often extensive interactions within hubs or groups of infected individuals and other interactions within discrete hubs of susceptible individuals. Despite the low interaction between discrete hubs, the disease can jump to and spread in a susceptible hub via a single or few interactions with an infected hub. Thus, infection rates in small-world networks can be reduced somewhat if interactions between individuals within infected hubs are eliminated (Figure 1). However, infection rates can be drastically reduced if the main focus is on the prevention of transmission jumps between hubs. The use of needle exchange programs in areas with a high density of drug users with HIV is an example of the successful implementation of this treatment method. ^[6] Another example is the use of ring culling or vaccination of potentially susceptible livestock in adjacent farms to prevent the spread of the [[foot-and-mouth]] virus in 2001.<ref>{{cite journal |vauthors=Ferguson NM, Donnelly CA, Anderson RM | title = The foot-and-mouth epidemic in Great Britain: pattern of spread and impact of interventions | journal = Science | volume = 292 | issue = 5519 | pages = 1155–60 | date = May 2001 | pmid = 11303090 | doi = 10.1126/science.1061020 | url = http://www.sciencemag.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=11303090 | bibcode = 2001Sci...292.1155F }}</ref> A general method to prevent transmission of [[vector (epidemiology)|vector]]-borne pathogens is [[pest control]]. ===Immunity=== [[File:Mallon-Mary 01.jpg|thumb|[[Mary Mallon]] (a.k.a. Typhoid Mary) was an asymptomatic carrier of [[typhoid fever]]. Over the course of her career as a cook, she infected 53 people, three of whom died.]] Infection with most pathogens does not result in death of the host and the offending organism is ultimately cleared after the symptoms of the disease have waned.<ref name= Baron/> This process requires [[immune system|immune mechanisms]] to kill or inactivate the [[Inoculation|inoculum]] of the pathogen. Specific acquired [[immunity (medical)|immunity]] against infectious diseases may be mediated by [[Antibody|antibodies]] and/or [[T lymphocyte]]s. Immunity mediated by these two factors may be manifested by: * a direct effect upon a pathogen, such as antibody-initiated [[complement system|complement]]-dependent bacteriolysis, [[Opsonin|opsonoization]], [[phagocytosis]] and killing, as occurs for some bacteria, * neutralization of viruses so that these organisms cannot enter cells, * or by T lymphocytes, which will kill a cell parasitized by a microorganism. The immune system response to a microorganism often causes symptoms such as a high [[fever]] and [[inflammation]], and has the potential to be more devastating than direct damage caused by a microbe.<ref name=Sherris/> Resistance to infection ([[immunity (medical)|immunity]]) may be acquired following a disease, by [[asymptomatic carrier|asymptomatic carriage]] of the pathogen, by harboring an organism with a similar structure (crossreacting), or by [[vaccination]]. Knowledge of the protective antigens and specific acquired host immune factors is more complete for primary pathogens than for [[opportunistic pathogen]]s. There is also the phenomenon of [[herd immunity]] which offers a measure of protection to those otherwise vulnerable people when a large enough proportion of the population has acquired immunity from certain infections. Immune resistance to an infectious disease requires a critical level of either antigen-specific antibodies and/or T cells when the host encounters the pathogen. Some individuals develop natural [[blood plasma|serum]] antibodies to the surface [[polysaccharide]]s of some agents although they have had little or no contact with the agent, these natural antibodies confer specific protection to adults and are [[passive immunization|passively transmitted]] to newborns. ====Host genetic factors==== The organism that is the target of an infecting action of a specific infectious agent is called the host. The host harbors and agent in a mature, or sexually active stage phase called the definitive host. The intermediate host comes in contact during the larvae stage. A host can be anything living and can attain to asexual and sexual reproduction.<ref>{{cite journal|vauthors=Barreto ML, Teixeira MG, Carmo EH|year=2006|title=Infectious diseases epidemiology|journal=Journal of Epidemiology and Community Health|volume=60|issue=3|pages=192–95|doi=10.1136/jech.2003.011593|pmc=2465549|pmid=16476746}}</ref> The clearance of the pathogens, either treatment-induced or spontaneous, it can be influenced by the genetic variants carried by the individual patients. For instance, for genotype 1 hepatitis C treated with [[Pegylated interferon-alpha-2a]] or [[Pegylated interferon-alpha-2b]] (brand names Pegasys or PEG-Intron) combined with [[ribavirin]], it has been shown that genetic polymorphisms near the human IL28B gene, encoding interferon lambda 3, are associated with significant differences in the treatment-induced clearance of the virus. This finding, originally reported in Nature,<ref>{{cite journal |vauthors=Ge D, Fellay J, Thompson AJ, Simon JS, Shianna KV, Urban TJ, Heinzen EL, Qiu P, Bertelsen AH, Muir AJ, Sulkowski M, McHutchison JG, Goldstein DB | title = Genetic variation in IL28B predicts hepatitis C treatment-induced viral clearance |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2009-09-17_461_7262/page/399 | journal = Nature | volume = 461 | issue = 7262 | pages = 399–401 | year = 2009 | pmid = 19684573 | doi = 10.1038/nature08309 | bibcode = 2009Natur.461..399G }}</ref> showed that genotype 1 hepatitis C patients carrying certain genetic variant alleles near the IL28B gene are more possibly to achieve sustained virological response after the treatment than others. Later report from Nature<ref>{{cite journal |vauthors=Thomas DL, Thio CL, Martin MP, Qi Y, Ge D, O'Huigin C, Kidd J, Kidd K, Khakoo SI, Alexander G, Goedert JJ, Kirk GD, Donfield SM, Rosen HR, Tobler LH, Busch MP, McHutchison JG, Goldstein DB, Carrington M | title = Genetic variation in IL28B and spontaneous clearance of hepatitis C virus | journal = Nature | volume = 461 | issue = 7265 | pages = 798–801 | year = 2009 | pmid = 19759533 | pmc = 3172006 | doi = 10.1038/nature08463 | bibcode = 2009Natur.461..798T }}</ref> demonstrated that the same genetic variants are also associated with the natural clearance of the genotype 1 hepatitis C virus. ==চিকিৎসা== When infection attacks the body, ''anti-infective'' drugs can suppress the infection. Several broad types of anti-infective drugs exist, depending on the type of organism targeted; they include antibacterial ([[antibiotic]]; including [[Mycobacterium#Pathogenicity|antitubercular]]), [[Antiviral drug|antiviral]], [[Antifungal medication|antifungal]] and [[antiparasitic]] (including [[antiprotozoal]] and [[antihelminthic]]) agents. Depending on the severity and the type of infection, the antibiotic may be given by mouth or by injection, or may be applied [[topical]]ly. Severe infections of the [[Human brain|brain]] are usually treated with [[Intravenous therapy|intravenous]] antibiotics. Sometimes, multiple antibiotics are used in case there is [[Antibiotic resistance|resistance]] to one antibiotic. Antibiotics only work for bacteria and do not affect viruses. Antibiotics work by slowing down the multiplication of bacteria or killing the bacteria. The most common classes of antibiotics used in medicine include [[penicillin]], [[cephalosporin]]s, [[aminoglycoside]]s, [[macrolide]]s, [[Quinolone antibiotic|quinolones]] and [[tetracycline]]s.{{citation needed|date=February 2016}} Not all infections require treatment, and for many [[self-limiting (biology)|self-limiting]] infections the treatment may cause more side-effects than benefits. [[Antimicrobial stewardship]] is the concept that healthcare providers should treat an infection with an antimicrobial that specifically works well for the target pathogen for the shortest amount of time and to only treat when there is a known or highly suspected pathogen that will respond to the medication.<ref>{{cite journal|last1=O’Brien|first1=Deirdre J.|last2=Gould|first2=Ian M.|title=Maximizing the impact of antimicrobial stewardship|journal=Current Opinion in Infectious Diseases|date=August 2013|volume=26|issue=4|pages=352–58|doi=10.1097/QCO.0b013e3283631046|pmid=23806898}}</ref> ==ৰোগ বিতৰণ== [[File:Infectious and parasitic diseases world map-Deaths per million persons-WHO2012.svg|upright=1.3|thumb|Deaths due to infectious and parasitic diseases per million persons in 2012 {{refbegin|3}}{{legend|#ffff20|28-81}}{{legend|#ffe820|82-114}}{{legend|#ffd820|115-171}}{{legend|#ffc020|172-212}}{{legend|#ffa020|213-283}}{{legend|#ff9a20|284-516}}{{legend|#f08015|517-1,193}}{{legend|#e06815|1,194-2,476}}{{legend|#d85010|2,477-3,954}}{{legend|#d02010|3,955-6812}}{{refend}}]] [[File:Infectious and parasitic diseases world map - DALY - WHO2004.svg|thumb|upright=1.3|[[Disability-adjusted life year]] for infectious and parasitic diseases per 100,000 inhabitants in 2004.<ref>{{cite web |url=http://www.who.int/entity/healthinfo/global_burden_disease/gbddeathdalycountryestimates2004.xls |title=Age-standardized DALYs per 100,000 by cause, and Member State, 2004 |author=World Health Organization |authorlink=World Health Organization |date=February 2009}} </ref>{{refbegin|2}} {{legend|#b3b3b3|no data}} {{legend|#ffff65|≤250}} {{legend|#fff200|250–500}} {{legend|#ffdc00|500–1000}} {{legend|#ffc600|1000–2000}} {{legend|#ffb000|2000–3000}} {{legend|#ff9a00|3000–4000}} {{legend|#ff8400|4000–5000}} {{legend|#ff6e00|5000–6250}} {{legend|#ff5800|6250–12,500}} {{legend|#ff4200|12,500–25,000}} {{legend|#ff2c00|25,000–50,000}} {{legend|#cb0000|≥50,000}} {{refend}}]] In 2010 about 10 million people died of an infectious disease.<ref>{{cite news |url=http://www.cbc.ca/news/1.2802071 |title=Could Ebola rank among the deadliest communicable diseases? |publisher=CBC News |date=20 October 2014}}</ref> The [[World Health Organization]] collects information on global deaths by [[ICD|International Classification of Disease (ICD) code categories]]. The following table lists the top infectious disease by number of deaths in 2002. 1993 data is included for comparison. {| class="wikitable sortable" style="font-size:80%; " |+ '''Worldwide mortality due to infectious diseases'''<ref>{{cite web | title=The World Health Report (Annex Table 2) | url=http://www.who.int/whr/2004/annex/topic/en/annex_2_en.pdf |format=PDF | year=2004}}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.who.int/whr/1995/en/whr95_ch1_en.pdf | year=1995 | title=Table 5 |format=PDF}}</ref> ! Rank|| Cause of death || Deaths 2002<br /> (in millions) || Percentage of<br /> all deaths || Deaths 1993<br /> (in millions)|| 1993 Rank |- style="background:#ffdead;" ||N/A|| style="background:#ffdead;"| All infectious diseases || style="background:#ffdead;"|14.7 || style="background:#ffdead; text-align:center;"|25.9% || style="background:#ffdead;"| 16.4 || style="background:#ffdead; text-align:center;"|32.2% |- | 1 ||[[Lower respiratory tract infection|Lower respiratory infections]]<ref>Lower respiratory infections include various [[Pneumonia|pneumonias]], [[Influenza|influenzas]] and [[acute bronchitis]].</ref> ||3.9 || style="text-align:center;"|6.9%||4.1||1 |- | 2 |||[[HIV]]/[[AIDS]] ||2.8 || style="text-align:center;"|4.9% || 0.7||7 |- | 3 ||[[Gastroenteritis|Diarrheal diseases]]<ref>Diarrheal diseases are caused by many different organisms, including [[cholera]], [[botulism]], and ''[[Escherichia coli|E. coli]]'' <!-- THIS APPEARS TO BE A LIST OF TWO DISEASES and ONE ORGANISM -->to name a few. See also: [[ICD-10 Chapter I: Certain infectious and parasitic diseases#A00–A79 – Bacterial infections, and other intestinal infectious diseases, and STDs|Intestinal infectious diseases]]</ref>||1.8 || style="text-align:center;"|3.2% ||3.0||2 |- | 4 ||[[Tuberculosis]] (TB)|| 1.6 || style="text-align:center;"|2.7% ||2.7 ||3 |- | 5 ||[[Malaria]] ||1.3 || style="text-align:center;"|2.2% ||2.0 ||4 |- | 6 || [[Measles]] ||0.6 || style="text-align:center;"|1.1% ||1.1 ||5 |- | 7 ||[[Pertussis]] ||0.29|| style="text-align:center;"|0.5% ||0.36 ||7 |- | 8 ||[[Tetanus]] ||0.21 || style="text-align:center;"|0.4% ||0.15 ||12 |- | 9 ||[[Meningitis]]||0.17 || style="text-align:center;"|0.3% ||0.25 ||8 |- | 10 ||[[Syphilis]]||0.16 || style="text-align:center;"|0.3% ||0.19 || 11 |- | 11 ||[[Hepatitis B]] ||0.10 || style="text-align:center;"|0.2% ||0.93 || 6 |- | 12-17 ||[[Tropical disease]]s (6)<ref>Tropical diseases include [[Chagas disease]], [[dengue fever]], [[Filariasis|lymphatic filariasis]], [[leishmaniasis]], [[onchocerciasis]], [[schistosomiasis]] and [[trypanosomiasis]].</ref>||0.13 || style="text-align:center;"|0.2% ||0.53 ||9, 10, 16–18 |- | style="text-align:left;" colspan=6| {{small|''Note: Other causes of death include maternal and perinatal conditions (5.2%), nutritional deficiencies (0.9%),<br /> noncommunicable conditions (58.8%), and injuries (9.1%).''}} |} The top three single agent/disease killers are [[HIV]]/[[AIDS]], [[tuberculosis|TB]] and [[malaria]]. While the number of deaths due to nearly every disease have decreased, deaths due to HIV/AIDS have increased fourfold. Childhood diseases include [[pertussis]], [[poliomyelitis]], [[diphtheria]], [[measles]] and [[tetanus]]. Children also make up a large percentage of lower respiratory and diarrheal deaths. In 2012, approximately 3.1 million people have died due to lower respiratory infections, making it the number 4 leading cause of death in the world.<ref>{{Cite web|title = WHO {{!}} The top 10 causes of death|url = http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs310/en/ |publisher=WHO |accessdate = 2015-09-24}}</ref> ===Historic pandemics=== [[File:Marseille-peste-Serre.jpg|thumb|[[Great Plague of Marseille]] in 1720 killed 100,000 people in the city and the surrounding provinces]] A [[pandemic]] (or global [[epidemic]]) is a disease that affects people over an extensive geographical area. * [[Plague of Justinian]], from 541 to 542, killed between 50% and 60% of Europe's population.<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121119125206/https://eee.uci.edu/clients/bjbecker/PlaguesandPeople/lecture3.html |archivedate=November 19, 2012 |title="Infectious and Epidemic Disease in History" |url=http://eee.uci.edu/clients/bjbecker/PlaguesandPeople/lecture3.html |access-date=August 16, 2026 |deadurl=no}}</ref> * The [[Black Death]] of 1347 to 1352 killed 25 million in Europe over 5 years. The plague reduced the old world population from an estimated 450 million to between 350 and 375 million in the 14th century. * The introduction of [[smallpox]], measles, and [[typhus]] to the areas of Central and South America by European explorers during the 15th and 16th centuries caused pandemics among the native inhabitants. Between 1518 and 1568 disease pandemics are said to have caused the population of [[Mexico]] to fall from 20 million to 3 million.<ref name= Dobson>{{cite journal| vauthors = Dobson AP, Carter ER| year = 1996| url = http://www.erin.utoronto.ca/~w3gwynne/BIO418/Dobson1996.pdf| title = Infectious Diseases and Human Population History| journal = BioScience| volume = 46| issue = 2| doi = 10.2307/1312814| pages = 115–26| jstor = 1312814| access-date = 2018-02-28| archivedate = 2016-03-03| archiveurl = https://web.archive.org/web/20160303231520/http://www.erin.utoronto.ca/~w3gwynne/BIO418/Dobson1996.pdf| deadurl = yes}}</ref> * The first European [[influenza]] epidemic occurred between 1556 and 1560, with an estimated mortality rate of 20%.<ref name= Dobson/> * [[Smallpox]] killed an estimated 60 million Europeans during the 18th century<ref>[http://www.learnnc.org/lp/editions/nchist-twoworlds/1696 "Smallpox"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180129000337/http://www.learnnc.org/lp/editions/nchist-twoworlds/1696 |date=2018-01-29 }}. ''North Carolina Digital History.''</ref> (approximately 400,000 per year).<ref>[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=vacc.chapter.3 Smallpox and Vaccinia]. ''National Center for Biotechnology Information.'' {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090601172056/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=vacc.chapter.3 |date=June 1, 2009 }}</ref> Up to 30% of those infected, including 80% of the children under 5 years of age, died from the disease, and one-third of the survivors went blind.<ref>[http://www.annals.org/cgi/content/full/127/8_Part_1/635 "Smallpox: The Triumph over the Most Terrible of the Ministers of Death"]</ref> * In the 19th century, [[tuberculosis]] killed an estimated one-quarter of the adult population of Europe;<ref>[https://www.cdc.gov/TB/pubs/mdrtb/default.htm Multidrug-Resistant "Tuberculosis"]. ''Centers for Disease Control and Prevention.'' {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20100309043219/http://www.cdc.gov/TB/pubs/mdrtb/default.htm |date=March 9, 2010 }}</ref> by 1918 one in six deaths in France were still caused by TB. * The Influenza Pandemic of 1918 (or the [[Spanish Flu]]) killed 25–50 million people (about 2% of world population of 1.7 billion).<ref>[https://web.archive.org/web/20060220113240/http://www.history.navy.mil/library/online/influenza_main.htm "Influenza of 1918 (Spanish Flu) and the US Navy"]</ref> Today [[Influenza]] kills about 250,000 to 500,000 worldwide each year. ===Emerging diseases=== In most cases, microorganisms live in harmony with their hosts via [[mutualism (biology)|mutual]] or [[commensalism|commensal]] interactions. Diseases can emerge when existing parasites become pathogenic or when new pathogenic parasites enter a new host. # [[Coevolution]] between [[parasite]] and [[host (biology)|host]] can lead to hosts becoming [[Immune tolerance|resistant]] to the parasites or the parasites may evolve greater [[virulence]], leading to [[immunopathology|immunopathological disease]]. # Human activity is involved with many [[emerging infectious disease]]s, such as [[environment (ecology)|environmental change]] enabling a parasite to occupy new [[ecological niche|niches]]. When that happens, a [[pathogen]] that had been confined to a remote habitat has a wider distribution and possibly a new [[host (biology)|host organism]]. Parasites jumping from nonhuman to human hosts are known as [[zoonosis|zoonoses]]. Under disease invasion, when a parasite invades a new host species, it may become pathogenic in the new host.<ref name= Krauss>{{cite book |author=Krauss H |title=Zoonoses: Infectious Diseases Transmissible from Animals to Humans |url=https://archive.org/details/zoonosesinfectio0000unse |publisher=ASM Press |location=Washington, D.C. |year=2003 |edition=3rd |isbn=1-55581-236-8 |name-list-format=vanc|author2=Weber A |author3=Appel M }}</ref> Several human activities have led to the emergence of [[zoonotic]] human pathogens, including viruses, bacteria, protozoa, and rickettsia,<ref>{{cite journal | url=http://wwwnc.cdc.gov/eid/article/19/7/ac-1907_article.htm?s_cid=eid_cover_img#suggestedcitation | title=Summer buzz | author=Potter P | journal=Emerg Infect Dis |date=July 2013 | volume=19 | issue=3 | doi=10.3201/eid1907.AC1907 | page=1184| pmc=3903457 }}</ref> and spread of [[Vector (epidemiology)|vector-borne]] diseases,<ref name= Krauss /> see also [[globalization and disease]] and [[wildlife disease]]: * Encroachment on wildlife [[habitat]]s. The construction of new villages and housing developments in rural areas force animals to live in dense populations, creating opportunities for microbes to mutate and emerge.<ref>{{cite journal |author=Peter Daszak |author2=Andrew A. Cunningham |author3=Alex D. Hyatt |title=Emerging Infectious Diseases of Wildlife—Threats to Biodiversity and Human Health |journal=Science |volume=287 |issue=5452 |date=27 January 2000 |pages=443–49 |pmid= 10642539 |doi=10.1126/science.287.5452.443 |url=http://science.sciencemag.org/content/287/5452/443.full|bibcode=2000Sci...287..443D }}</ref> * Changes in [[agriculture]]. The introduction of new crops attracts new crop pests and the microbes they carry to farming communities, exposing people to unfamiliar diseases. * The destruction of [[rain forests]]. As countries make use of their rain forests, by building roads through forests and clearing areas for settlement or commercial ventures, people encounter insects and other animals harboring previously unknown microorganisms. * Uncontrolled [[urbanization]]. The rapid growth of cities in many developing countries tends to concentrate large numbers of people into crowded areas with poor sanitation. These conditions foster transmission of contagious diseases. * Modern [[transport]]. Ships and other cargo carriers often harbor unintended "passengers", that can spread diseases to faraway destinations. While with international jet-airplane travel, people infected with a disease can carry it to distant lands, or home to their families, before their first symptoms appear. ==ইতিহাস== Ideas of contagion became more popular in Europe during the [[Renaissance]], particularly through the writing of the Italian physician [[Girolamo Fracastoro]].<ref>{{cite journal | author = Beretta M | title = The revival of Lucretian atomism and contagious diseases during the renaissance | journal = Medicina nei secoli | volume = 15 | issue = 2 | pages = 129–54 | year = 2003 | pmid = 15309812 }}</ref> [[Anton van Leeuwenhoek]] (1632–1723) advanced the science of [[microscopy]] by being the first to observe microorganisms, allowing for easy visualization of bacteria. In the mid-19th century [[John Snow (physician)|John Snow]] and [[William Budd]] did important work demonstrating the contagiousness of typhoid and cholera through contaminated water. Both are credited with decreasing epidemics of cholera in their towns by implementing measures to prevent contamination of water.<ref>{{cite journal | author = Moorhead Robert | date = November 2002 | title = William Budd and typhoid fever | journal = J R Soc Med | volume = 95 | issue = 11| pages = 561–64 | pmc=1279260 | pmid=12411628 | doi=10.1258/jrsm.95.11.561}}</ref> [[Louis Pasteur]] proved beyond doubt that certain diseases are caused by infectious agents, and developed a vaccine for [[rabies]]. [[Robert Koch]], provided the study of infectious diseases with a scientific basis known as [[Koch's postulates]]. [[Edward Jenner]], [[Jonas Salk]] and [[Albert Sabin]] developed effective vaccines for [[smallpox]] and [[polio]], which would later result in the [[eradication of infectious diseases|eradication]] and near-eradication of these diseases, respectively. [[Alexander Fleming]] discovered the world's first [[antibiotic]], [[Penicillin]], which Florey and Chain then developed. [[Gerhard Domagk]] developed [[sulfonamide (medicine)|sulphonamides]], the first broad spectrum [[Chemical synthesis|synthetic]] antibacterial drugs. ===Medical specialists=== The [[medicine|medical treatment]] of infectious diseases falls into the [[specialty (medicine)|medical field]] of [[infectious disease (medical specialty)|Infectious Disease]] and in some cases the study of propagation pertains to the field of [[Epidemiology]]. Generally, infections are initially diagnosed by [[primary care]] physicians or [[internal medicine]] specialists. For example, an "uncomplicated" [[pneumonia]] will generally be treated by the [[internist]] or the [[pulmology|pulmonologist]] (lung physician). The work of the infectious diseases specialist therefore entails working with both patients and general practitioners, as well as [[Research|laboratory scientists]], [[immunology|immunologists]], [[bacteriology|bacteriologists]] and other specialists. An infectious disease team may be alerted when: * The disease has not been definitively diagnosed after an initial workup * The patient is [[immunocompromised]] (for example, in [[AIDS]] or after [[chemotherapy]]); * The [[infectious agent]] is of an uncommon nature (e.g. [[tropical disease]]s); * The disease has not responded to first line [[antibiotic]]s; * The disease might be dangerous to other patients, and the patient might have to be isolated ==Society and culture== A number of studies have reported associations between pathogen load in an area and human behavior. Higher pathogen load is associated with decreased size of ethnic and religious groups in an area. This may be due high pathogen load favoring avoidance of other groups, which may reduce pathogen transmission, or a high pathogen load preventing the creation of large settlements and armies that enforce a common culture. Higher pathogen load is also associated with more restricted sexual behavior, which may reduce pathogen transmission. It also associated with higher preferences for health and attractiveness in mates. Higher [[fertility rate]]s and shorter or less parental care per child is another association that may be a compensation for the higher mortality rate. There is also an association with [[polygyny]] which may be due to higher pathogen load, making selecting males with a high genetic resistance increasingly important. Higher pathogen load is also associated with more collectivism and less individualism, which may limit contacts with outside groups and infections. There are alternative explanations for at least some of the associations although some of these explanations may in turn ultimately be due to pathogen load. Thus, polygny may also be due to a lower male:female ratio in these areas but this may ultimately be due to male infants having increased mortality from infectious diseases. Another example is that poor socioeconomic factors may ultimately in part be due to high pathogen load preventing economic development.<ref name="pmid19683831">{{cite journal | author = Nettle D | title = Ecological influences on human behavioural diversity: a review of recent findings | journal = Trends Ecol. Evol. | volume = 24 | issue = 11 | pages = 618–24 | year = 2009 | pmid = 19683831 | doi = 10.1016/j.tree.2009.05.013 }}</ref> ==Fossil record== {{Main|Paleopathology}} [[File:Herrerasaurus1.JPG|thumb|150px|right|alt=Skull of dinosaur with long jaws and teeth.|''[[Herrerasaurus]]'' skull.]] Evidence of infection in fossil remains is a subject of interest for [[paleopathologists]], scientists who study occurrences of injuries and illness in extinct life forms. Signs of infection have been discovered in the bones of carnivorous dinosaurs. When present, however, these infections seem to tend to be confined to only small regions of the body. A skull attributed to the early carnivorous dinosaur ''[[Herrerasaurus ischigualastensis]]'' exhibits pit-like wounds surrounded by swollen and porous bone. The unusual texture of the bone around the wounds suggests they were afflicted by a short-lived, non-lethal infection. Scientists who studied the skull speculated that the bite marks were received in a fight with another ''Herrerasaurus''. Other carnivorous dinosaurs with documented evidence of infection include ''[[Acrocanthosaurus]]'', ''[[Allosaurus]]'', ''[[Tyrannosaurus]]'' and a tyrannosaur from the [[Kirtland Formation]]. The infections from both tyrannosaurs were received by being bitten during a fight, like the ''Herrerasaurus'' specimen.<ref name="molnar-pathology">Molnar, R. E., 2001, "Theropod paleopathology: a literature survey": In: ''Mesozoic Vertebrate Life'', edited by Tanke, D. H., and Carpenter, K., Indiana University Press, pp. 337–63.</ref> ==Outer space== {{main|Effect of spaceflight on the human body|Medical treatment during spaceflight|Space medicine}} A 2006 Space Shuttle experiment found that ''[[Salmonella typhimurium]]'', a bacterium that can cause [[food poisoning]], became more virulent when cultivated in space.<ref name="ASU-20070923">{{cite web |last=Caspermeyer |first=Joe |title=Space flight shown to alter ability of bacteria to cause disease |url=https://biodesign.asu.edu/news/space-flight-shown-alter-ability-bacteria-cause-disease |date=23 September 2007 |work=[[Arizona State University]] |accessdate=14 September 2017 |archivedate=14 September 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170914172718/https://biodesign.asu.edu/news/space-flight-shown-alter-ability-bacteria-cause-disease |deadurl=yes }}</ref> On April 29, 2013, scientists in Rensselaer Polytechnic Institute, funded by [[NASA]], reported that, during [[spaceflight]] on the [[International Space Station]], [[microbes]] seem to adapt to the [[space environment]] in ways "not observed on Earth" and in ways that "can lead to increases in growth and [[virulence]]".<ref name="PLos-20130429">{{cite journal |vauthors=Kim W, etal |title=Spaceflight Promotes Biofilm Formation by Pseudomonas aeruginosa |url=http://www.plosone.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0062437 |date=April 29, 2013 |journal=[[PLOS One]] |volume=8 |issue=4 |page=e6237 |doi=10.1371/journal.pone.0062437 |accessdate=July 5, 2013 |bibcode=2013PLoSO...862437K }}</ref> More recently, in 2017, [[bacteria]] were found to be more resistant to [[antibiotic]]s and to thrive in the near-weightlessness of space.<ref name="GZM-20170913">{{cite web |last=Dvorsky |first=George |title=Alarming Study Indicates Why Certain Bacteria Are More Resistant to Drugs in Space |url=https://gizmodo.com/alarming-study-indicates-why-certain-bacteria-are-more-1805666249 |date=13 September 2017 |work=[[Gizmodo]] |accessdate=14 September 2017 }}</ref> [[Microorganism]]s have been observed to survive the [[vacuum]] of outer space.<ref name=Dose>{{cite journal | title=ERA-experiment "space biochemistry" | journal=Advances in Space Research | volume=16 | issue=8 | year= 1995 |pages=119–29 |doi=10.1016/0273-1177(95)00280-R | pmid=11542696| author1=Dose | first1=K. | last2=Bieger-Dose | first2=A. | last3=Dillmann | first3=R. | last4=Gill | first4=M. | last5=Kerz | first5=O. | last6=Klein | first6=A. | last7=Meinert | first7=H. | last8=Nawroth | first8=T. | last9=Risi | first9=S. | last10=Stridde | first10=C. | bibcode=1995AdSpR..16..119D }}</ref><ref name='Horneck'>{{cite journal | title=Biological responses to space: results of the experiment "Exobiological Unit" of ERA on EURECA I | journal=Adv Space Res. | year=1995 | first1=Horneck G. |last1=Vaisberg |author2=Eschweiler, U. |author3=Reitz, G. |author4=Wehner, J. |author5=Willimek, R. |author6=Strauch, K. | volume=16 | issue=8 | pages=105–18| pmid=11542695 | bibcode=1995AdSpR..16..105V |doi=10.1016/0273-1177(95)00279-N}}</ref> ==আৰু চাওক== {{div col|colwidth=30em}} * [[Bioinformatics Resource Centers]] for Infectious Diseases * [[Biological hazard]] * [[Blood-borne disease]] * [[Coinfection]] * [[Copenhagen Consensus]] * [[Cordon sanitaire]] * [[Disease diffusion mapping]] * [[Foodborne illness]] * [[History of medicine]] * [[Hospital-acquired infection]] * [[Eradication of infectious diseases]] * [[Human Microbiome Project]] * [[Infection control]] * [[Isolation (health care)]] * [[List of bacterial vaginosis microbiota]] * [[List of causes of death by rate]] * [[List of diseases caused by insects]] * [[List of epidemics]] * [[List of infectious diseases]] * [[Mathematical modelling of infectious disease]] * [[Membrane vesicle trafficking]] * [[Multiplicity of infection]] * [[Neglected tropical diseases]] * [[Social distancing]] * [[Spatiotemporal Epidemiological Modeler]] (STEM) * [[Spillover infection]] * [[Threshold host density]] * [[Transmission (medicine)]] * [[Ubi pus, ibi evacua]] (Latin: "where there is [[pus]], there evacuate it") * [[Vaccine-preventable diseases]] * [[Waterborne diseases]] {{div col end}} --> == টোকা আৰু তথ্য উৎস == {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Medical resources | DiseasesDB =28832 | ICD10 = {{ICD10|A|00||a|00}}-{{ICD10|B|99||b|99}} | ICD9 = {{ICD9|001-139}} | ICDO = | OMIM = | OMIM_mult = | MedlinePlus = | eMedicineSubj = | eMedicineTopic = | eMedicine_mult = | MeshID = D003141 }} {{commons category|Infectious diseases and disorders}} * [http://ecdc.europa.eu/ European Center for Disease Prevention and Control] * [https://www.cdc.gov/ U.S. Centers for Disease Control and Prevention], * [http://www.idsociety.org/ Infectious Disease Society of America] (IDSA) * [http://www.msdsonline.com/resources/msds-resources/free-safety-data-sheet-index/ Infectious Disease Index] of the Public Health Agency of Canada (PHAC) * [https://web.archive.org/web/20070817112159/http://www.vrc.nih.gov/ Vaccine Research Center] Information concerning vaccine research clinical trials for Emerging and re-Emerging Infectious Diseases. * [http://www.infectionwatch.info/ Infection] Information Resource * ''[http://www.journals.elsevier.com/microbes-and-infection/ Microbes & Infection]'' (journal) * [http://www.woundsite.info/ Knowledge source for Health Care Professionals involved in Wound management]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} www.woundsite.info * [http://www.cbc.ca/news/1.2802071 Table: Global deaths from communicable diseases, 2010] – Canadian Broadcasting Corp. [[শ্ৰেণী:চিকিৎসা বিজ্ঞান]] [[শ্ৰেণী:পোখালি]] pxy90p7cfm1tgd97mjwm9tvojl8gnaa 0 51257 651729 637280 2026-11-09T14:28:39Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651729 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist |name = নিক'লা টেছলা |image = Tesla3.jpg |image_size = 220 px |caption = নিক'লা টেছলা |birth_date = {{Birth date|1856|7|10|df=yes}} |birth_place = স্মিলিজান, অষ্ট্ৰিয়ান সাম্ৰাজ্য, এতিয়াৰ ক্ৰয়েছিয়া |death_date = {{Death date and age|1943|1|7|1856|7|10|df=yes}} |death_place = [[নিউয়ৰ্ক মহানগৰ]], [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] |resting place= নিক'লা টেছলা সংগ্ৰাহালয়, বেলগ্ৰেড, ছাৰ্বিয়া |spouse = অবিবাহিত |residence = অষ্ট্ৰিয়া, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] |citizenship = {{Unbulleted list|অষ্ট্ৰিয়ান&nbsp;(১৮৫৬-১৮৯১)|আমেৰিকান&nbsp;(১৮৯১-১৯৪৩)}} |ethnicity = |fields = [[বৈদ্যুতিক অভিযান্ত্ৰিকী]]<br>[[যান্তিক অভিযান্ত্ৰিকী]] |workplaces = |Projects = |alma_mater = |known_for ={{Unbulleted list|পৰিৱৰ্তী প্ৰৱাহ| উচ্চ বিভৱ-ভেদসম্পন্ন উচ্চকম্পনাংকৰ শক্তি পৰীক্ষা }} |awards = |signature = Nikola_Tesla_signature_1900.svg |footnotes = <!-- for any footnotes needed to clarify entries above --> }} '''নিক'লা টেছলা''' ({{lang-en|Nikola Tesla}}) ({{Birth date|1856|7|10|df=yes}} – {{Death date|1943|1|7|df=yes}}) আছিল এজন ছাৰ্বিয়ান-আমেৰিকান উদ্ভাৱক, বৈদ্যুতিক অভিযন্তা, যান্ত্ৰিক অভিযন্তা আৰু ভৱিষ্যৎদ্ৰষ্টা।<ref name=" Comprehensive Dictionary of Electrical Engineering">{{cite web | url=http://books.google.co.in/books?id=soSsLATmZnkC&redir_esc=y | title=Comprehensive Dictionary of Electrical Engineering | publisher=Springer Science & Business Media | date=01-Jan-1999 | accessdate=14 মে' 2019 | author=A. Laplante,Phillip | pages=635 | ISBN=978-3-540-64835-2.}}</ref> বৈদ্যুতিক ক্ষেত্ৰলৈ আগবঢ়োৱা অবিস্মৰণীয় অৱদানৰ বাবে নিক'লা টেছলাক ইতিহাসৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ উদ্ভাৱক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>http://www.livescience.com/45950-nikola-tesla-biography.html</ref> পৰিৱৰ্তী প্ৰৱাহৰ দ্বাৰা চালিত অধিকাংশ যন্ত্ৰৰে মূল চালিকা শক্তি '''ঘূৰ্ণীয়মান চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰ''' (Rotating Magnetic Field) আৱিষ্কাৰ কৰিছিল নিক'লা টেছলাই। বিদ্যুৎ পৰিৱহণৰ তিনিতৰপীয়া প্ৰণালীটোৰো (Three Phase System) মূল্যৱান বিকাশ সাধন কৰিছিল নিক'লা টেছলাই। ১৮৮৪ চনত তেওঁ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে আৰু পৰিৱৰ্তী প্ৰৱাহচালিত ডাইনাম', ট্ৰেন্সফৰ্মাৰ আৰু মটৰৰ পেটেণ্টৰ স্বত্বসমূহ জৰ্জ ৱেষ্টিংহাউছক বিক্ৰী কৰে। ১৮৯১ চনত তেওঁ টেছলা কুণ্ডলী আৱিষ্কাৰ কৰে, যি কুণ্ডলী ৰেডিঅ' প্ৰযুক্তিত ব্যাপক ৰূপত ব্যৱহৃত হৈছিল।<ref>http://www.britannica.com/biography/Nikola-Tesla</ref> '''পৃথিৱী পোহৰাই তোলা এই জিনিয়াছ'''জনক এতিয়া '''''টেছলা''''' নামৰ এটা এককৰ জৰিয়তে স্মৰণ কৰা হয়। টেছলা হৈছে '''চুম্বকীয় অভিৱাহ ঘনত্ব''' (Magnetic Flux Density) ৰ একক।<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190721010036/https://whatis.techtarget.com/definition/tesla-T |archivedate=2019-07-21 |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://whatis.techtarget.com/definition/tesla-T |access-date=2019-05-16 |deadurl=yes}}</ref> তেওঁৰ নামটোৰে কেইবাটাও পথ নামকৰণ কৰা হৈছে, মূৰ্তি স্থাপন কৰা হৈছে। উল্লেখযোগ্য যে, তেওঁৰ নামেৰে এটা বঁটাও প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছে। অথচ জীয়াই থকা সময়ছোৱাত টেছলাৰ কৰ্মৰাজিয়ে ইমান সমাদৰ লাভ কৰা নাছিল। উদ্ভাৱক হিচাপে টেছলাৰ জীৱন আৰম্ভ হৈছিল ২৬ বছৰ বয়সত। সেইসময়ত তেওঁ বুডাপেষ্টৰ কেন্দ্ৰীয় টেলিগ্ৰাফ কাৰ্যালয়ত কৰ্মৰত আছিল। সেইসময়তে তেওঁ ঘূৰ্ণীয়মান চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰৰ এটা আৰ্হি অংকন কৰিছিল। আৰু আৰ্হিৰ সেই ধাৰণাটোৱেই আজিকোপতি বহুতো বিদ্যুৎ-চুম্বকীয় যন্ত্ৰত ব্যৱহৃত হৈ আছে। সাধাৰণতে কোৱা হয় যে, টেছলাৰ বৈজ্ঞানিক প্ৰতিভা যিমান প্ৰখৰ আছিল, সিমানেই ভোটা আছিল তেওঁৰ ব্যৱসায়িক দক্ষতা। নিজৰ ধাৰণা তথা আৰ্হিবোৰক তেওঁ ব্যৱসায়িক দৃষ্টিৰে চোৱাত ব্যৰ্থ হৈছিল। আনহাতে [[বিজুলী বাতি]]ৰ আৱিষ্কাৰক [[টমাছ আলভা এডিচন]] উদ্ভাৱকৰ উপৰিও এজন বুধিয়ক ব্যৱসায়ী আছিল যাৰ লগত টেছলাৰ সঘন বাদানুবাদ হৈছিল। স্বাভাৱিকতেই এই দুজন চমৎকাৰী প্ৰতিভাৰ মাজত এক বৌদ্ধিক যুদ্ধৰ সূচনা হৈছিল আৰু এটা সময়ত টেছলাই এডিছনৰ সংগ পৰিত্যাগ কৰিছিল।<ref>http://www.livescience.com/45950-nikola-tesla-biography.html</ref> == পৰিয়াল-পৰিচয় আৰু প্ৰাৰম্ভিক কাল== নিক'লা টেছলাৰ জন্ম হৈছিল ১৮৫৬ চনৰ ১০ জুলাইত। অষ্ট্ৰিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ (বৰ্তমানৰ ক্ৰয়েছিয়া)লিকা প্ৰদেশৰ শ্মিলিজান গাঁৱত।<ref name="Tesla, Master of Lightning">{{cite web | url=http://books.google.co.in/books?id=3W6_h6XG6VAC&redir_esc=y | title=Tesla, Master of Lightning | publisher=Barnes & Noble Publishing | accessdate=14 মে' 2019 | author=Cheney, Margaret; Uth, Robert;Glenn, Jim | Year=, 1999 | ISBN=ISBN 978-0-7607-1005-0.}}</ref> তেওঁৰ দেউতাকৰ নাম আছিল মিলুটিন টেছলা (১৮১৯-১৮৭৯)<ref name="Tesla: Inventor of the Electrical Age">{{cite web | url=http://books.google.co.in/books?id=5I5c9j8BEn4C&redir_esc=y | title=Tesla: Inventor of the Electrical Age | publisher=Princeton University Press | date=07-May-2013 | accessdate=14 মে' 2019 | author=Carlson, W. Bernard | ISBN=1-4008-4655-2.}}</ref>আৰু মাকৰ নাম আছিল ডিউকা টেছলা (১৮২২-১৮৯২)। দেউতাক এজন নৈষ্ঠিক ধৰ্মযাজক আছিল।<ref name="Nikola Tesla: A Spark of Genius">{{cite web | url=http://books.google.co.in/books?id=kFFWipanqsoC&redir_esc=y | title=Nikola Tesla: A Spark of Genius | publisher=Twenty-First Century Books | date=1994 | accessdate=14 মে' 2019 | author=Dommermuth-Costa | ISBN=ISBN 978-0-8225-4920-8.}}</ref> আনহাতে মাতৃ ডিউকা টেছলাৰ আছিল এক বিশেষ প্ৰতিভা। তেওঁ চাৰ্বিয়ান মহাকাব্যিক কবিতাবোৰ মনত ৰাখিব পাৰিছিল। লগতে ঘৰুৱা সা-সঁজুলি আৰু যান্ত্ৰিক সৰঞ্জাম নিৰ্মাণতো মাতৃ ডিউকাই পাৰদৰ্শিতা দেখুৱাইছিল। অথচ ডিউকাই কোনোধৰণৰ আনুষ্ঠানিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰা নাছিল। টেছলাৰো এক বিশেষ ''''''ফটোগ্ৰাফিক স্মৃতি'''''' আছিল,যি তেওঁ মাতৃৰ পৰা জন্মসূত্ৰে পোৱা বুলি বিশ্বাস কৰিছিল।<ref name=" Tesla: Man Out of Time">{{cite web | url=http://books.google.co.in/books?id=ti2Jt7XarzMC&redir_esc=y&hl=en | title=Tesla: Man Out of Time | publisher=Simon and Schuster | date=02-Oct-2001 | accessdate=14 মে' 2019 | author=Cheney, Margaret | ISBN=ISBN 978-0-7432-1536-7.}}</ref> টেছলা আছিল ঘৰৰ চতুৰ্থটো সন্তান। তেওঁৰ তিনিগৰাকী ভগ্নী আছিল। মিল্কা,এঞ্জেলি,আৰু মাৰিকা। ডেন নামৰ তেওঁৰ এজন জ্যেষ্ঠ ভ্ৰাতৃও আছিল যাৰ ঘোঁৰা-দৌৰৰ এটা দুৰ্ঘটনাত মৃত্যু হৈছিল। সেইসময়ত টেছলাই পাঁচ বছৰত ভৰি দিছিল।<ref name="Tesla: Inventor of the Electrical Age"/> ১৮৬১ চনত টেছলাই শ্মিলিজানত এখন প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ত নাম লগায় আৰু তাতেই তেওঁ '''জাৰ্মান ভাষা''','''অংকশাস্ত্ৰ''' আৰু '''ধৰ্ম''' বিষয়ে অধ্যয়ন কৰে।<ref name="Nikola Tesla Timeline from Tesla Universe">{{cite web | url=http://teslauniverse.com/nikola-tesla/timeline/1856-birth-nikola-tesla | title=Nikola Tesla Timeline from Tesla Universe | publisher=Tesla Universe | date=. Retrieved 16 January 2017. | accessdate=14 মে' 2019}}</ref> ১৮৬২ চনত,ছয় বছৰ বয়সত টেছলাৰ পৰিয়াল '''গছপিক'''লৈ গুচি যায় য'ত টেছলাৰ দেউতাকে প্যাৰিশভুক্ত যাজক হিচাপে কাম কৰে। নিক'লাই তাতে প্ৰাথমিকৰ উপৰিও মাধ্যমিক শিক্ষা সমাপ্ত কৰে।<ref name="Nikola Tesla Timeline from Tesla Universe"/> ১৮৭০ চনত টেছলা উত্তৰফালে বৰ নিলগত থকা কাৰ্লাভ'কলৈ ৰাওনা হয় আৰু তাত তেওঁ উচ্চমাধ্যমিকৰ শিক্ষাগ্ৰহণ কৰে।<ref name="My inventions: the autobiography of Nikola Tesla.">{{cite book | title=My inventions: the autobiography of Nikola Tesla. | url=https://archive.org/details/myinventionsauto0000niko | publisher=Eastford: Martino Fine Books. | author=Tesla, Nikola | year=2011 | isbn=978-1-61427-084-3.}}</ref>শ্ৰেণীসমূহৰ পাঠদান জাৰ্মান ভাষাত হৈছিল,যিহেতু সেই বিদ্যালয়খন অষ্ট্ৰিয়-হাংগেৰিয়ান সামৰিক সীমান্তত আছিল।<ref name="From Colorado Springs to Long Island: research notes.">{{cite book | title=From Colorado Springs to Long Island: research notes. | publisher=Belgrade: Nikola Tesla Museum. | author=Tesla, Nikola; Marinčić, Aleksandar | year=2008 | isbn=978-86-81243-44-2.}}</ref> টেছলাই পাছলৈ লিখিছিল যে- পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ এজন অধ্যাপকে তেওঁক বৈদ্যুতিক ক্ষেত্ৰখনৰ প্ৰতি আকৰ্ষণ জগাই তুলিছিল।<ref name=" Tesla does not mention which professor this was by name, but some sources point conclude this was Prof Martin Sekulić.">{{cite news | url=https://en.wikipedia.org/wiki/Martin_Sekuli%C4%87 | title=পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ অধ্যাপকজনৰ নাম টেছলাই উল্লেখ কৰা নাই,কিন্তু একাংশ সূত্ৰৰ মতে সেই অধ্যাপকজন আছিল মাৰ্টিন ছেকুলিক | accessdate=15 মে' 2019}}</ref> '''চমৎকাৰী প্ৰপঞ্চ'''ৰ (Mysterious Phenomenon) কেতবোৰ বিশেষ প্ৰদৰ্শনে টেছলাক যে এই অদ্ভুত শক্তিবিধৰ প্ৰতি ভীষণ কৌতূহলী কৰি তুলিছিল,সেইয়াও টেছলাই উল্লেখ কৰি গৈছে।<ref name="Tesla: Inventor of the Electrical Age"/> টেছলাই সমাকলন গণিতৰ সমস্যা মনৰ মাজতেই সমাধান কৰি দিব পাৰিছিল।<ref>{{cite web | url=https://www.pbs.org/tesla/ll/ll_early.html | title=Tesla Life and Legacy – Tesla's Early Years | publisher=PBS. | date=Retrieved 8 July 2012 | accessdate=15 মে' 2019}}</ref> পিছে এই অবিশ্বাস্য ঘটনাত তেওঁৰ শিক্ষকসকল পতিয়ন যোৱা নাছিল আৰু তেওঁলোকে টেছলাই নকল কৰা বুলি ভাবিছিল। টেছলাই চাৰি বছৰীয়া পাঠ্যক্ৰম তিনি বছৰতেই শেষ কৰি ১৮৭৩ চনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল।<ref name="Prodigal Genius: The Life of Nikola Tesla.">{{cite book | url=https://books.google.co.in/books/about/Prodigal_Genius.html?id=40NzjS5FunkC&redir_esc=y | title=Prodigal Genius: The Life of Nikola Tesla. | publisher=Cosimo, Inc., 2006 | author=O'Neill, John J. | year=(1944). | pages=Ives Washburn. ISBN 0-914732-33-1. | isbn=1596057130, 9781596057135}}</ref> টেছলাই অষ্ট্ৰিয়াৰ গ্ৰাজস্থিত কাৰিকৰী বিশ্ববিদ্যালয়ত অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষাৰে শিক্ষিত হয়, লগতে প্ৰাগত থকা বিশ্ববিদ্যালয়তো টেছলাই শিক্ষাগ্ৰহণ কৰে। গ্ৰাজত থাকোঁতেই টেছলাই পোনপ্ৰথমে ''গ্ৰেম্ ডাইনাম'''প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। এই ডাইনাম'টোৱে প্ৰথমে জেনেৰেটৰ হিচাপে কাম কৰে আৰু বিপৰীত দিশত বৈদ্যুতিক মটৰৰ দৰে কাম কৰে। এইটোৰ পৰাই টেছলাই পৰিৱৰ্তী প্ৰৱাহৰ থূলমূল ধাৰণা এটা গ্ৰহণ কৰিলে। পাছত বুডাপেষ্টত থাকোঁতে টেছলাই ঘূৰ্ণীয়মান চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰৰ নীতি ঠাৱৰ কৰিলে আৰু তেনেকৈয়ে তেওঁ ''আৱেশ মটৰ'' (Induction Motor) নিৰ্মাণ কৰাৰ আঁচনি তৈয়াৰ কৰে। সেয়াই আছিল পৰিৱৰ্তী প্ৰৱাহৰ সফল ব্যৱহাৰিক প্ৰয়োগৰ দিশত টেছলাৰ প্ৰথমটো খোজ।<ref>http://www.britannica.com/biography/Nikola-Tesla</ref> ১৮৮২ চনত টেছলাই পেৰিছত পদাৰ্পণ কৰে। তাত থকা ''মহাদেশীয় এডিছন কোম্পানী''ত তেওঁ কাম কৰিবলৈ লয়। তাৰ ঠিক পাছৰ বছৰটোতেই অৰ্থাৎ ১৮৮৩ চনত টেছলাই ষ্ট্ৰাছবাৰ্গৰ এটা প্ৰকল্পত কেইবাঘণ্টাজোৰা পৰিশ্ৰমৰ অন্তত প্ৰথমটো আৱেশ মটৰ সাজি উলিয়ায়। ==এডিছনৰ লগত ভেটাভেটি== ১৮৮৪ চনত টেছলাই আমেৰিকালৈ গমন কৰে। তেওঁ যেতিয়া নিউইয়ৰ্কত উপস্থিত হৈছিল, তেতিয়া তেওঁৰ পকেটত মাথোঁ চাৰিটা 'চেণ্ট' আছিল। লগত আছিল তেওঁৰ স্বৰচিত কেইটামান কবিতা আৰু উৰণ যন্ত্ৰৰ কিছু গাণিতীক হিচাপ। আমেৰিকালৈ যোৱা টেছলাক প্ৰথমটো চাকৰি দিছিল টমাছ আলভা এডিছনেই। কিন্তু দুয়োজন অভিযন্তাৰেই পদ্ধতি-প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজত বিস্তৰ বৈসাদৃশ্য আছিল। বোধহয় সেইবাবেই দুয়োজন বিজ্ঞানীৰ বিচ্ছেদ অৱধাৰিত আছিল।<ref>http://www.britannica.com/biography/Nikola-Tesla</ref> টেছলাই এডিছনৰ মানহাট্টানস্থিত মুখ্য কাৰ্যালয়ত এবছৰ কাম কৰে। টেছলাৰ উদ্ভাৱনী ক্ষমতা আৰু পৰিশ্ৰমে এডিছনক বাৰুকৈয়ে বিমুগ্ধ কৰে। এদিন এডিছনে প্ৰস্তাৱ ৰাখিলে যে,যদি টেছলাই একমুখীপ্ৰৱাহৰ দ্বাৰা চালিত ডাইনাম' এটা নিৰ্মাণ কৰিব পাৰি তেন্তে তেওঁ টেছলাক ৫০,০০০ ডলাৰ প্ৰদান কৰিব। মাহজোৰা পৰিক্ষা-নিৰীক্ষাৰ অন্তত টেছলাই এটা সমাধান আগবঢ়ালে আৰু এডিছনৰ পৰা সেই ধনখিনি বিচাৰিলে। পিছে বিজ্ঞানী এডিছন মুহূৰ্ততে সংকুচিত হৈ পৰিল আৰু ক'লে "টেছলা,তুমি আমাৰ আমেৰিকান কৌতুক বুজি নোপোৱা। " সেই ঘটনাৰ ঠিক পাছতেই টেছলাই এডিছনৰ সংগ ত্যাগ কৰিলে।<ref>http://www.history.com/topics/inventions/nikola-tesla</ref> ==কৰ্মৰাজি== ===নিক'লা টেছলা আৰু জৰ্জ ৱেষ্টিংহাউছ=== টেছলাই ''টেছলা ইলেকট্ৰিক লাইট কোম্পানী'' নামৰ কোম্পানী এটা খুলিবলৈ বৰকৈ চেষ্টা কৰিছিল। তাত তেওঁ বিফল হৈছিল হয়,কিন্তু এদিন টেছলাই পৰিৱৰ্তী প্ৰৱাহৰ গৱেষণাক সাহায্য প্ৰদান কৰিব পৰা ব্যক্তি এজনক বিচাৰি পালে। ১৮৮৭ আৰু ১৮৮৮ চনত টেছলাৰ আৱিষ্কাৰসমূহে ত্ৰিশটাতকৈও অধিক পেটেণ্ট লাভ কৰিলে আৰু '''আমেৰিকান ইনষ্টিটিউট অৱ ইলেকট্ৰিকেল ইঞ্জিনিয়াৰছ্'''লৈ যোৱাৰ সুযোগ লাভ কৰিলে। তেওঁৰ বক্তৃতা জৰ্জ ৱেষ্টিংহাউছ নামৰ এজন ব্যৱসায়ীৰ দৃষ্টিগোচৰ হ'ল। জৰ্জ ৱেষ্টিংহাউছ আছিল অন্য এজন উদ্ভাৱক যিজনে বষ্টনৰ কাষত প্ৰথমটো পৰিৱৰ্তীপ্ৰৱাহচালিত শক্তিপ্ৰণালী নিৰ্মাণ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে, বহুচৰ্চিত '''বিজুলীৰ যুদ্ধ'''ত টমাছ আলভা এডিছনৰ মুখ্য প্ৰতিদ্বন্দ্ব্ব্বী আছিল এই জৰ্জ ৱেষ্টিংহাউছেই। ৱেষ্টিংহাউছে টেছলাক নিযুক্তি দিলে আৰু টেছলাৰ পৰিৱৰ্তীপ্ৰৱাহৰ মটৰৰ পেটেণ্টসমূহক অনুজ্ঞা-পত্ৰ দিলে। লগতে দিলে এটা লেবৰটেৰী। সেইসময়তে, ১৮৯০ চনত টমাছ আলভা এডিছনে এটা কৰ্ম সংঘটিত কৰিলে। হত্যাকাৰৰ দোষত অভিযুক্ত নিউ ইয়ৰ্কৰ এজন হত্যাকাৰীক তেওঁ পৰিৱৰ্তী প্ৰৱাহচালিত বৈদ্যুতিক চকী এখনত বহুৱাই এটা দুঃসাহসিক ক্ৰীড়া দেখুৱালে। এডিছনৰ এই পৰিকল্পনাৰ আঁৰত এটা বিশেষ উদ্দেশ্য আছিল। সেইয়া হৈছে ৱেষ্টিংহাউছৰ নিৰ্মাণ কিমান ভয়াৱহ-সেয়া জনতাৰ সমুখত প্ৰদৰ্শন কৰা। ১৮৯০ চনতেই টেছলাই বৈদ্যুতিক দোলক,মিটাৰ,লাইটৰ এক সংশোধিত ৰূপ উদ্ভাৱন কৰে। তাৰ লগতে উদ্ভাৱন কৰে এটা উচ্চ বিভৱ-ভেদ সম্পন্ন ৰূপান্তৰক (Transformer)। ১৮৯১ চনৰ চিকাগোত অনুষ্ঠিত হোৱা '''বিশ্ব কলম্বিয়ান প্ৰদৰ্শনী'''টেছলা আৰু ৱেষ্টিংহাউছ দুয়োজনে মিলি পোহৰাই তোলে। একেসময়তে জেনেৰেল ইলেক্টিকৰ লগতো অংশীদাৰিত্ব স্থাপন কৰে। তেওঁলোকৰ লক্ষ্য আছিল নায়েগ্ৰা জলপ্ৰপাতত পৰিৱৰ্তীপ্ৰৱাহচালিত জেনেৰেটৰ (AC GENERATOR) সংস্থাপন কৰা;যিটো হ'ব পৃথিৱীৰ প্ৰথম আধুনিক বিদ্যুৎ-কেন্দ্ৰ।<ref>http://www.history.com/topics/inventions/nikola-tesla</ref> ===এক্স-ৰে=== ১৮৯৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত উইলহেম ৰয়েণ্টজেনে এক্স-ৰে' আৰু এক্স-ৰে দৃশ্যাৱলী (ৰেডিঅ'গ্ৰাফী) আৱিষ্কাৰৰ বাতৰি পোৱাৰ পাছত টেছলাই সেই দিশত নিজাববীয়া কাম আৰম্ভ কৰিলে।<ref>http://anengineersaspect.blogspot.com/2011/07/nikola-tesla-radiography-experiments.html</ref>তেওঁ এটা উচ্চ কৰ্মশক্তিৰ একক প্ৰান্তৰ ভেকুৱাম টিউব নিৰ্মাণ কৰিল যাৰ কোনো লক্ষ্যনিৰ্দিষ্ট ইলেকট্ৰড নাছিল আৰু যিটোৱে টেছলা কয়লৰ উৎপাদিত শক্তিৰ ভিত্তিত কাম কৰিছিল। গৱেষণাত এক্স-ৰে উৎপন্ন কৰিবলৈ টেছলাই কেইবাটাও পৰীক্ষণ-শৈলী প্ৰস্তুত কৰিছিল।<ref>http://www.tfcbooks.com/tesla/1898-11-17.htm</ref> ===ৰেডিঅ' যোগাযোগ=== ১৮৯৮ চনত নিক'লা টেছলাই স্বয়ংচালিত নাও এখন আৱিষ্কাৰৰ কথা ঘোষণা কৰে। এইখন নাও তেওঁ ৰিমট কণ্ট্ৰেলেৰে চলাইছিল। যেতিয়া মানুহৰ মাজত এই বতৰাক লৈ তেওঁ কিছু সংশয়ৰ উমান পালে,তেতিয়া মেডিছন স্কুৱেৰ গাৰ্ডেনত নাওখন তেওঁ চলাই দেখুৱালে।<ref>http://www.britannica.com/biography/Nikola-Tesla</ref> ===কলৰাড' স্প্ৰীং=== [[চিত্ৰ:Nikola Tesla, with his equipment EDIT.jpg|alt=Nikola Tesla and Colorado Springs.|thumb|upright|গৱেষণাগাৰত কল'ৰাড' স্প্ৰীঙৰ সৈতে নিক'লা টেছলা,ডিচেম্বৰ ১৮৯৯]] ১৮৯৫ চনত টেছলাৰ নিউ ইয়ৰ্কত থকা গৱেষণাগাৰটোত জুই লাগে আৰু ধ্বংসপ্ৰাপ্ত হয়। সেই জুইয়ে টেছলাৰ বহুমূল্যৱান নথি আৰু সঁজুলি দাহ কৰে।<ref>http://www.history.com/topics/inventions/nikola-tesla</ref> ১৮৯৯ৰ চনৰ পৰা ১৯০০ চনৰ আগভাগলৈকে নিক'লা টেছলা ক'লৰাড'ত থাকে। তাতেই তেওঁ কল'ৰাড' স্প্ৰীং উদ্ভাৱন কৰিছিল-যিটো উদ্ভাৱনক টেছলাই তেওঁৰ সৰ্বাধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ উদ্ভাৱন হিচাপে চিহ্নিত কৰিছিল-'''পাৰ্থিৱ স্থিৰ তৰংগ''' (Terrestrial Stationary Waves ) এইটো উদ্ভাৱনৰ দ্বাৰা তেওঁ প্ৰমাণ কৰি দিছিল যে পৃথিৱীৰ ভূমিক এডাল বিদ্যুৎ পৰিবাহী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি আৰু তাৰদ্বাৰা কিছুমান বৈদ্যুতিক কম্পনাংকৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰি। তেওঁ আনকি বৈদ্যুতিক তাঁৰ নোহোৱাকৈ ৪০ কিলোমিটাৰ (২৫ মাইল) নিলগৰ পৰা ২০০টা বিজুলী বাঁতি জ্বলাই দেখুৱাইছিল;যিবোৰে ৪১ মিটাৰ দীঘল চমকনিৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ''কোনোবা এক সময়ত তেওঁ নিশ্চিত হৈছিল যে কল'ৰাডত থকা গৱেষণাগাৰলৈ অন্য কোনো গ্ৰহৰ পৰা কোনোবাই সংকেত পঠিয়াইছে। '' পিছে এইটো সম্ভাৱনাক বহুতো বৈজ্ঞানিক পত্ৰিকাত উপহাসমূলক দৃষ্টিৰেহে চোৱা হৈছিল। ===তাঁৰবিহীন সম্প্ৰচাৰ=== ১৯০০ চনত নিক'লা টেছলা নিউ ইয়ৰ্কলৈ উভতি যায় আৰু ''লং আইলেণ্ড'' ত তাঁৰবিহীন সম্প্ৰচাৰ কৰিব পৰাকৈ এটা টাৱাৰ নিৰ্মাণৰ কাম হাতত লয়। নিৰ্মাণৰ বাবে প্ৰায় ১,৫০,০০০ ডলাৰ ধন আহিছিল আমেৰিকাৰ বিনিয়োগকাৰী জে.মৰ্গানৰ পৰা। টেছলাৰ আশা আছিল এইটোৰ নিৰ্মাণে গোটেই বিশ্বজুৰি তাঁৰবিহীন যোগাযোগ সুচল কৰিব আৰু মানুহে ছবি,বাৰ্তা,বতৰৰ জাননী আদিৰ পঠিয়াব পৰা হ'ব। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যৰ কথা,সেই প্ৰকল্প বাস্তৱায়িত নহ'ল। তাৰ কাৰণ আছিল-আৰ্থিক সংকট, শ্ৰমিকৰ নানান সমস্যা, আৰু মৰ্গানৰ অসহযোগিতা। এইটো টেছলাৰ জীৱনৰ পাহৰিবনোৱাৰা পৰাজয় আছিল।<ref>http://www.britannica.com/biography/Nikola-Tesla</ref> ==বৈদ্যুতিক প্ৰৱাহৰ যুদ্ধ== বৈদ্যুতিক প্ৰৱাহৰ যুদ্ধ নাইবা ''Battle of Currents'' হৈছে বিজ্ঞান-ইতিহাসৰ এছোৱা উত্তপ্ত সময়। সেই সময়ত বিদ্যুৎ-পৰিবহণৰ যুঁজখনে এক চূড়ান্ত পৰ্যায়ত আৰোহণ কৰিছিল। যুঁজখন হৈছিল টমাছ আলভা এডিছনৰ একমুখী প্ৰৱাহ আৰু জৰ্জ ৱেষ্টিংহাউছৰ পৰিৱৰ্তী প্ৰৱাহৰ মাজত।<ref>Skrabec, Quentin R. (2012). The 100 Most Significant Events in American Business: An Encyclopedia. Santa Barbara, California: ABC-CLIO. ISBN 978-0-31339-863-6.</ref>একমুখী প্ৰৱাহৰ জৰিয়তে বিদ্যুৎ পৰিবহণ কৰি সফলতা লাভ কৰা টমাছ আলভা এডিছনে ১৮৮৬ চনত এক বিশেষ প্ৰত্যাহ্বানৰ সমুখীন হয়। সেই প্ৰত্যাহ্বান আহে জৰ্জ ৱেষ্টিংহাউছৰ তৰফৰ পৰা। সেইসময়তে জৰ্জ ৱেষ্টিংহাউছে পৰিৱৰ্তী প্ৰৱাহৰ এক পদ্ধতি উদ্ভাৱন কৰিছিল য'ত ট্ৰেন্সফৰ্মাৰ নামৰ যন্ত্ৰ এটি ব্যৱহাৰ হৈছিল। ট্ৰেন্সফৰ্মাৰৰ দ্বাৰা উচ্চ বিভৱভেদ নিম্ন বিভৱভেদলৈ ৰূপান্তৰ কৰিব পৰা হৈছিল। আৰু সেই নিম্ন বিভৱভেদসম্পন্ন পৰিৱৰ্তী প্ৰৱাহেৰে ঘৰৰ ভিতৰ পোহৰাব পৰা হৈছিল। আনহাতে,পৰিৱৰ্তী প্ৰৱাহৰ দ্বাৰা বহু দূৰলৈকে বিদ্যুৎ শক্তিৰ পৰিবহণ সম্ভৱ হৈছিল। খুব কম সময়ৰ ভিতৰতে পৰিৱৰ্তী প্ৰৱাহৰ এই প্ৰণালীটোৱে জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। আৰু সেই জনপ্ৰিয়তায়েই এডিছনৰ বাবে প্ৰত্যাহ্বানৰ কাৰণ হৈ পৰিছিল। স্বাভাৱিকতেই এক প্ৰতিযোগিতাময় পৰিৱেশে সেইসময়ৰ পৃথিৱীক দুটা ভাগত বিভক্ত কৰিছিল। আৰু এডিছনে সেই যুঁজঁত জয়ী হ'বলৈ পৰিৱৰ্তী প্ৰৱাহ ভয়ংকৰ আৰু বিপদযুক্ত বুলি দাবী কৰিছিল আৰু আৰ্হিটোক দুৰ্বল বুলি কৈছিল। লগতে তেওঁলোকে একমুখী প্ৰৱাহৰ পেটেণ্টৰ বিধি উলঙ্ঘা কৰা বুলি ঘোষণা কৰিছিল।<ref>Bradley, Robert L., Jr. (2011). Edison to Enron: Energy Markets and Political Strategies. New York: John Wiley & Sons. ISBN 978-0-47091-736-7.</ref> পৰিৱৰ্তী প্ৰৱাহৰ এই চমকপ্ৰদ উত্থানত বিব্ৰত হৈ এডিছনে একধৰণৰ প্ৰপাগাণ্ডামূলক প্ৰচাৰৰ পাতনি মেলে। সেই প্ৰচাৰৰ উদ্দেশ্য আছিল এটাই-পৰিৱৰ্তী প্ৰৱাহক নিষ্ফল প্ৰমাণিত কৰা আৰু ৰাইজক সেই প্ৰচাৰত পতিয়ন নিয়াবলৈ চেষ্টা কৰা। প্ৰচাৰৰ এটা অংশ হিচাপে,জীৱ-জন্তুক বৈদ্যুতিক শ্বক দিয়া হৈছিল। তেনে এক সময়তে নিউ ইয়ৰ্কে মৃত্যুদণ্ডৰ আদেশপ্ৰাপ্ত কয়দীবোৰক শাস্তি বিহিবলৈ তুলনামূলকভাৱে কম কষ্টদায়ক বিকল্পৰ সন্ধান কৰি আছিল। এডিছনো এসময়ত কঠোৰ শাস্তিৰ বিৰোধী আছিল। সেয়েহে তেওঁ পৰামৰ্শ দিলে,সেই কয়দীবোৰক পৰিৱৰ্তী প্ৰৱাহৰ দ্বাৰা মৃত্যুদণ্ড বিহা হওক। তেতিয়া তেওঁলোকৰ কম সময়তে মৃত্যু হ'ব। অৱশেষত হৈছিলোঁ সেয়াই। ১৮৯০ চনত হত্যাৰ অভিযোগত অভিযুক্ত উইলিয়াম কেমলাৰ নামৰ কয়দীজনক বৈদ্যুতিক চকীত বহুৱায়েই মৃত্যুদণ্ড বিহা হয়। সেই সৰঞ্জামটো নিৰ্মাণ কৰিছিল এডিছনৰ বেতনভুগী বৈদ্যুতিক বিক্ৰেতা এজনে। ৱেষ্টিংহাউছৰ এ.চি.চালিত জেনেৰেটৰৰ(এ.চি.-A.C.-Alternating Current,পৰিৱৰ্তী প্ৰৱাহ) পৰা তেওঁ শক্তি সংগ্ৰহ কৰি গোপনে সেই কাম কৰি আছিল। পিছে এইবোৰ কথা-কাণ্ড আৰু অপপ্ৰচাৰে পৰিৱৰ্তী প্ৰৱাহক হৰুৱাব নোৱাৰিলে। ১৮৯৩ চনত চিকাগ'ত হোৱা বিশ্ব মেলাত বিদ্যুৎ যোগান ধৰাৰ চুক্তিখনত শেষমুহূৰ্তত ৱেষ্টিংহাউছেই চহী কৰিলে। তেওঁলোকৰ হাতত পৰাস্ত হ'ল চুক্তিৰ অইন এক প্ৰতিদ্বন্দ্ব্ব্বী জেনেৰেল ইলেক্ট্ৰিক। তাৰপিছত ৱেষ্টিংহাউছে আৰু এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰিলে। সেয়া হ'ল নায়েগ্ৰা জলপ্ৰপাতত জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প সংস্থাপনৰ হেতু পৰিৱৰ্তীপ্ৰৱাহচালিত জেনেৰেটৰ নিৰ্মাণ কৰা। ১৮৯৬ চনত সেই বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰটোৰ পৰা ২৬ মাইল নিলগত থকা নিউইয়ৰ্কৰ বাফেল'লৈকে বিদ্যুৎ পৰিবহণ কৰা হ'ল। এইটো সাফল্যক বিজুলীৰ যুদ্ধৰ অঘোষিত সমাপ্তি বুলি গণ্য কৰা হয়। তাৰ পিছৰপৰায়েই শক্তি খণ্ডত পৰিৱৰ্তী প্ৰৱাহ অপ্ৰতিদ্বন্দ্ব্ব্বী হৈ পৰে। <ref>http://www.history.com/news/what-was-the-war-of-the-currents</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== টেছলাই পুৱা ৯ বজাৰ পৰা সন্ধ্যা ৬ বজালৈকে কাম কৰিছিল। নিশা ঠিক ৮ বাজি ১০ মিনিটত নৈশাহাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ আহাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল প্ৰথমে ডেলমাণিক' ৰেষ্টুৰাঁ আৰু শেহলৈ ৱাল্ডৰ্ফ-এষ্ট'ৰিয়া হোটেলত। টেছলাই হোটেলৰ মুখ্য পৰিচাৰকজনক টেলিফোনযোগে নৈশাহাৰৰ অৰ্ডাৰ দিছিল। সেইজন পৰিচাৰকেই টেছলাৰ খোৱাৰ দিহা লগাই দিছিল। ''“আহাৰ ঠিক আঠবজাৰ লগে লগে প্ৰস্তুত হ'ব লাগিব ...তেওঁ অকলেই আহাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল। কাচিৎ কেতিয়াবা সামাজিক আচাৰ মানি চলাৰ হেতুকে কোনোবা গোটক নৈশাহাৰৰ নিমন্ত্ৰণ দিছিল...তাৰপিছত টেছলাই পুনৰ কামত ধৰিছিল। ” কেতিয়াবা নিশা তিনি বজালৈকে। ''<ref name="Prodigal Genius: The Life of Nikola Tesla."/> টেছলাই প্ৰত্যেক দিনেই ৮ৰ পৰা ১০ মাইল পৰ্যন্ত খোজ কাঢ়িছিল। প্ৰত্যেক নিশায়েই টেছলাই নিজৰ ভৰিৰ আঙুলিবোৰ এশবাৰ পৰ্যন্ত পকাই দিছিল। সেই কাৰ্যই তেওঁৰ মগজুৰ স্নায়ুকোষবোৰক শক্তিদান কৰিছিল বুলি কৈছিল।<ref>http://books.google.co.in/books?id=BKX5UYWzVyQC&redir_esc=y</ref> বাতৰিকাকতৰ এজন সম্পাদক আৰ্থাৰ ব্ৰিছবেনৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত টেছলাই কৈছিল যে-তেওঁ ''টেলিপেথি''ত বিশ্বাস নকৰে। তেওঁ মত দিছিল '''“ধৰি লওক, মই আপোনাক হত্যা কৰাৰ কথা ভাবিলোঁ। পিছে সেইটো কথা দেখোন আপুনি পিছমুহূৰ্ততে গম পাব। কথাটো আচৰিত নহয়নে? এইবোৰনো আমাৰ মনটোৱে কেনেকৈ জানে!”''' একেটা সাক্ষাৎকাৰতে টেছলাই ব্যক্ত কৰিছিল যে,'''সকলোবোৰ প্ৰাথমিক সূত্ৰকেই এটা মাথোন সূত্ৰত প্ৰকাশ কৰিব পাৰি। '''<ref>http://teslauniverse.com/nikola-tesla/articles/our-foremost-electrician</ref> পাছৰ বছৰসমূহত টেছলা এজন নিৰামাষাহাৰী হৈ পৰিছিল। তেওঁ খাইছিল কেৱল গাখীৰ,ব্ৰেড্,মৌ আৰু পাচলিৰ ৰস।<ref>http://www.bibliotecapleyades.net/tesla/esp_tesla_2.htm</ref> <ref>http://www.technologyreview.com/s/400126/reconciling-the-visionary-with-the-inventor/</ref> ==স্বীকৃতি আৰু সন্মান== অনবদ্য উদ্ভাৱন আৰু কৰ্মৰাজিৰ বাবে নিক'লা টেছলাই কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য সন্মান লাভ কৰে। *এলিয়ট ক্ৰেছন পদক<ref>http://books.google.co.in/books/about/Monkeyshines_on_Great_Inventors.html?id=SKOmiByD_X8C&redir_esc=y</ref> *১৯২৬ চনত য়ুগোশ্লাভ চৰকাৰে প্ৰদান কৰা চেইণ্ট চাভা,প্ৰথম শ্ৰেণীৰ অনুজ্ঞা<ref>http://www.eserbia.org/culture/lectures/288-nikola-tesla-and-the-serbian-orthodox-church-a-st-sava-s-day-reflection</ref> *১৯৩৬ চনত য়ুগোশ্লাভিয়া চৰকাৰে প্ৰদান কৰা হোৱাইট ইগলৰ প্ৰথম শ্ৰেণীৰ অনুজ্ঞা<ref>http://books.google.co.in/books?id=HIuK7iLO9zgC&dq=tesla+order+of+the+white+eagle&source=gbs_navlinks_s&redir_esc=y</ref> *১৯১৭ চনত বৈদ্যুতিক অভিযন্তাৰ আমেৰিকান প্ৰতিষ্ঠান অৰ্থাৎ,AIEEয়ে প্ৰদান কৰা এডিছন পদক *ফিলাডেলাফিয়া নগৰীয়ে প্ৰদান কৰা জন স্কট পদক *ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভাৱকৰ খ্যাতিমন্ত শ্ৰেণীৰ প্ৰৱেশ পদক (INDUCTION MEDAL OF THE NATIONAL INVENTORS HALL OF FAME)* *প্ৰব্ৰজনকাৰী কল্যাণ প্ৰতিষ্ঠানে প্ৰদান কৰা সন্মানীয় স্বীকৃতি-পত্ৰ *জাগ্ৰেব বিশ্ববিদ্যালয়ে প্ৰদান কৰা সন্মানীয় ডক্তৰেট ডিগ্ৰী *বেলগ্ৰেড বিশ্ববিদ্যালয়ে প্ৰদান কৰা সন্মানীয় ডক্তৰেট ডিগ্ৰী *পয়ট্ৰিয়েছ বিশ্ববিদ্যালয়ে প্ৰদান কৰা সন্মানীয় ডক্তৰেট ডিগ্ৰী *চাৰ্বিয়ান ৰয়েল একাডেমীৰ স্থায়ী সদস্য পদ *ছেক ৰিপ্লাবিকৰ সৰ্বোচ্চ সন্মান ''শুভ্ৰ সিংহ'' (White Lion)লাভ *পেৰিছ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অনাৰিছ ক'জাৰ প্ৰমাণপত্ৰ<ref>http://teslauniverse.com/nikola-tesla/images/categories/awards-and-medals</ref> ===নিক'লা টেছলা বঁটা=== বিশ্ব-প্ৰযুক্তিৰ অন্যতম শক্তিশালী মঞ্চ বৈদ্যুতিক আৰু অণুবিদ্যুৎ অভিযন্তাৰ প্ৰতিষ্ঠানে,চমুকৈ IEEE (Institute of Electrical and Electronics Engineers) নিক'লা টেছলাৰ নামত এক বিশেষ বঁটা প্ৰদান কৰি আহিছে। বঁটাটো প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল ১৯৭৫ চনত। বিদ্যুৎ শক্তিৰ উৎপাদন আৰু প্ৰয়োগৰ ক্ষেত্ৰত উল্লেখযোগ্য কাম কৰা ব্যক্তি আৰু ব্যক্তিসকলক (তিনিজনীয়া এটা গোট) এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। <ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.ieee.org/about/awards/technical-field-awards/tesla.html |access-date=2019-05-16 |archivedate=2019-07-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190702053127/https://www.ieee.org/about/awards/technical-field-awards/tesla.html |deadurl=yes}}</ref> ==মৃত্যু== ১৯৩৭ চনত,৮১ বছৰ বয়সত টেছলা ''নিউ য়ৰ্কাৰ'' নামৰ হোটেলৰ পৰা ওলাই ওচৰৰ গীৰ্জাঘৰ আৰু পুথিভঁৰাললৈ যায়,য'ত তেওঁ পাৰবোৰক আহাৰ যোগান ধৰিছিল। পিছে দুটামান গলিৰ সিপাৰে থকা ৰাস্তাটো পাৰ হ'ব খোজোঁতেই আহি থকা এখন টেক্সিৰ লগত টেছলাৰ সংঘৰ্ষ হয় আৰু তেওঁ ততালিকে মাজপথত বাগৰি পৰে। তেওঁৰ পিঠিত বৰকৈ আঘাত পায়,তিনিডাল সিৰা ভাঙি যায়। আঘাতৰ আটাইবোৰ তথ্য পোহৰলৈ নাহিল। কিয়নো টেছলাই চিকিৎসকক দেখুৱাবলৈ অমান্তি হৈছিল। ফলত তেওঁ কোনোদিনে পূৰ্ণভাৱে সুস্থ হৈ নুঠিল। উল্লেখযোগ্য যে,চিকিৎসকক সাক্ষাৎ নকৰাটো তেওঁৰ অন্যতম জীৱন-ৰীতি আছিল।<ref>http://books.google.co.in/books/about/Prodigal_Genius.html?id=40NzjS5FunkC&redir_esc=y</ref> <ref>http://books.google.co.in/books?id=5I5c9j8BEn4C&redir_esc=y</ref> ১৯৪৩ চনৰ ৭ জানুৱাৰিত,৮৬ বছৰ বয়সত টেছলাই নিউ য়ৰ্কাৰ হোটেলৰ ৩৩ নং মহলাৰ ৰুম নম্বৰ ''৩৩২৭''ত মৃত্যু হয়। কোঠালিৰ দুৱাৰত ওলোমাই থোৱা 'আমনি নকৰিবা' নিৰ্দেশ অমান্য কৰি বনকৰা মহিলা এলিছ মনাঘান কোঠালৈ সোমাই যাওঁতেই নিক'লা টেছলাৰ নিঠৰ দেহটো চকুত পৰে। সেই নিৰ্দেশ টেছলাই দুদিন আগতেই ওলোমাই থৈছিল। সহকাৰী চিকিৎসা নিৰীক্ষক এইচ্ছ.ডব্লিউ উৱেম্বলিয়ে টেছলাৰ দেহ পৰীক্ষা কৰে আৰু মৃত্যুৰ কাৰণ ক'ৰ'নাৰি থ্ৰম্ব'চিছ বুলি চিনাক্ত কৰে।<ref>http://teslauniverse.com/nikola-tesla/timeline/1856-birth-nikola-tesla#goto-321</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{ৰেফলিষ্ট|2}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:বিজ্ঞানী]] [[শ্ৰেণী:উদ্ভাৱক]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বৈদ্যুতিক ক্ষেত্ৰৰ লগত জড়িত ব্যক্তি]] gnoy6ww38ms1owiwjrw12r4utxkeioe 0 51297 651830 195369 2026-11-10T00:18:39Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651830 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Ficus fistulosa03.JPG|image_caption=|genus=Ficus|species=fistulosa|authority=[[Caspar Georg Carl Reinwardt|Reinw.]] ex [[Carl Ludwig Blume|Bl.]]|display_parents=4|synonyms={{Collapsible list | ''Ficus tuberculata'' <small>([[Friedrich Anton Wilhelm Miquel|Miq.]]) [[Friedrich Anton Wilhelm Miquel|Miq.]]</small><br>''Ficus tengerensis'' <small>[[Friedrich Anton Wilhelm Miquel|Miq.]]</small><br>''Ficus rubrovenia'' <small>[[Elmer Drew Merrill|Merr.]]</small><br>''Ficus repandifolia'' <small>[[Adolph Daniel Edward Elmer|Elmer]]</small><br>''Ficus polysyce'' <small>[[Henry Nicholas Ridley|Ridl.]]</small><br>''Ficus millingtonifolia'' <small>[[William Griffith (botanist)|Griff.]]</small><br>''Ficus lucbanensis'' <small>[[Adolph Daniel Edward Elmer|Elmer]]</small><br>''Ficus harlandii'' <small>[[George Bentham|Benth.]]</small><br>''Ficus grandidens'' <small>[[Elmer Drew Merrill|Merr.]]</small><br>''Ficus fistulosa'' var.'' tengerensis'' <small>([[Friedrich Anton Wilhelm Miquel|Miq.]]) [[Carl Ernst Otto Kuntze|Kuntze]]</small><br>''Ficus fistulosa'' var.'' obliqua'' <small>[[Friedrich Anton Wilhelm Miquel|Miq.]]</small><br>''Ficus fistulosa'' var.'' lucbanensis'' <small>([[Adolph Daniel Edward Elmer|Elmer]]) [[Edred John Henry Corner|Corner]]</small><br>''Ficus fistulosa'' var.'' cincta'' <small>[[Bénédict Pierre Georges Hochreutiner|Hochr.]]</small><br>''Ficus fistulosa'' var.'' angustifolia'' <small>[[Friedrich Anton Wilhelm Miquel|Miq.]]</small><br>''Ficus curranii'' <small>[[Elmer Drew Merrill|Merr.]]</small><br>''Ficus condensa'' <small>[[George King (botanist)|King]]</small><br>''Covellia tuberculata'' <small>[[Friedrich Anton Wilhelm Miquel|Miq.]]</small><br>''Covellia subopposita'' <small>[[Friedrich Anton Wilhelm Miquel|Miq.]]</small>}}}}'''মন ডিমৰু বা এৱাঁ ডিমৰু ''(Ficus fistulosa)'''''<ref name="Auth">Blume CW (1825) In: ''Bijdr. Fl. Ned. Ind.'': 470.</ref> মোৰেছি (Moraceae) পৰিয়ালৰ এবিধ সৰু আকাৰৰ ডিমৰু জাতীয় গছ<ref name="COL" />৷<ref name=":0">'অসমৰ উদ্ভিদ কোষ'- ফটিক চন্দ্ৰ গগৈ; অসম প্ৰকাশন পৰিষদ, প্ৰথম প্ৰকাশ: ডিছেম্বৰ ২০০৭</ref> এই গছজোপা অসমৰ পৰা টাইৱান, চীন, মালয়েছিয়া, ভিয়েটনাম আৰু নিউগিনি পৰ্যন্ত দেখা পোৱা যায়৷<ref name="POWO">{{cite web|url=http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:852846-1|title=Plants of the World Online|accessdate=8 April 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190410164545/http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:852846-1|archivedate=10 April 2019|deadurl=yes}}</ref> <ref name="CCVN">Phạm Hoàng Hộ (2003) ''Cây Cỏ Việt Nam: an Illustrated Flora of Vietnam'' vol. II publ. Nhà Xuẩt Bản Trẻ, HCMC, VN.</ref> == বিৱৰণ == এই ডিমৰুৰ ঠাল-ঠেঙুলিবোৰ ফেৰেঙণি মেলি প্ৰায়ে জোপোহাৰ আকৃতি লয়৷ বাকলিৰ ৰং মুগা-চানেকীয়া আৰু উপৰভাগ সাধাৰণতে নিমজ৷ মন ডিমৰুৰ পাতৰ আকাৰ ডাঙৰ, গুৰিৰফালে বহল আৰু আগফালে ক্ৰমে সৰু বা ঠেক হৈ যোৱা দেখা যায়৷ পাতৰ দাঁতিত কোনো খাঁজ কটা দাগ নাথাকে৷ তলৰ লুটিত সাধাৰণতে ক্ষুদ্ৰ ক্ষুদ্ৰ ফুটা থাকে৷ পাতৰ ঠাৰিডাল অলপ দীঘল হয়৷<ref name=":0" /> == প্ৰজনন == মন ডিমৰুৰ পুং পুষ্পৰ সংখ্যা তুলনামূলকভাৱে কম৷ স্ত্ৰী-পুষ্পৰ গৰ্ভকেশৰত পুষ্পৰ ৰেণু সংস্থাপিত হৈ ফল ধৰে৷ ফলৰ আকাৰ সৰু হয়৷<ref name=":0" /> == তথ্যসূত্ৰ == <references> <ref name="COL">{{cite web|url=http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16799178|title=Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|accessdate=6 April 2019|author=Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year=2014|publisher=Species 2000: Reading, UK.}}</ref> <ref name="Auth" /> <ref name="CCVN" /> </references><br /> [[শ্ৰেণী:জীৱবিজ্ঞান]] [[শ্ৰেণী:উদ্ভিদজগত]] gxwvidh1k9b338ruf6mjeqbd5mpa0br 0 51335 651871 602638 2026-11-10T04:08:56Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651871 wikitext text/x-wiki '''মেজাংকৰি''' ([[বৈজ্ঞানিক নাম]]: ''Litsea citrata'') ল'ৰেচি (Lauraceae) পৰিয়ালৰ এবিধ মজলীয়া আকাৰৰ পৰ্ণপাতী বনৰীয়া গছ৷<ref name=":0">'অসমৰ উদ্ভিদ কোষ'- ফটিক চন্দ্ৰ গগৈ; অসম প্ৰকাশন পৰিষদ, প্ৰথম প্ৰকাশ: ডিছেম্বৰ ২০০৭</ref><ref>https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Litsea+citrata</ref> এই গছজোপা ভাৰত, ভিয়েটনাম আৰু চীনৰ থলুৱা উদ্ভিদ৷<ref name=":1">{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190524062216/http://www.horsessentials.com/gb/essential-oils/88-litsea-citrata.html |archivedate=2019-05-24 |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.horsessentials.com/gb/essential-oils/88-litsea-citrata.html |access-date=2019-05-24 |deadurl=yes}}</ref> == বিৱৰণ == মেজাংকৰিৰ পাতৰ আকাৰ দীঘলীয়া, গুৰিৰ ফালে ঘুৰণীয়া আৰু আগৰফালে জোঙা হয়৷ পাতৰ মাজৰ সিৰৰ দুয়োকাষে অংশ দুটাৰ আকাৰ আৰু আকৃতি একে হয়৷ এই গছৰ বাকলিৰ ভিতৰভাগ হালধীয়া ৰঙৰ৷ খৰালি এই গছৰ পাত একেসময়তে সৰি গছডাল লঠঙা হৈ পৰে৷<ref name=":0" /> এই গছৰ বৃদ্ধিৰ বাবে সেমেকা মাটি উপযোগী৷<ref name=":2">https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Litsea+citrata</ref> মেজাংকৰিৰ একেজোপা গছতে পুং আৰু স্ত্ৰীপুষ্প ওলায়৷<ref name=":2" /> == বিস্তৃতি == মেজাংকৰি [[ভাৰত]], [[ভিয়েটনাম]] আৰু [[চীন|চীনৰ]] থলুৱা উদ্ভিদ৷<ref name=":1" /> অসমত, প্ৰধানকৈ উজনি অসমৰ বনাঞ্চলসমূহত এই গছ দেখা পোৱা যায়৷<ref name=":0" /> == ব্যৱহাৰ == অসমত এইবিধ গছৰ পাতবোৰ মেজাংকৰি মুগাৰ পলুৱে ভক্ষণ কৰে৷<ref name=":0" /> তাৰোপৰি এই গছৰ নানা ঔষধি গুণ আছে বুলিও জনা যায়৷<ref name=":1" /> == তথ্যউৎস == [[শ্ৰেণী:উদ্ভিদজগত]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উদ্ভিদ]] 0gxirbsab0g48rm0e81fmv8mqul6bti 0 51507 651878 602664 2026-11-10T04:58:19Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651878 wikitext text/x-wiki {{infobox writer | name =যাদুৰাম ডেকা বৰুৱা | image = | imagesize = 200px | alt = | caption = | pseudonym = | birth_name = | Parents_name = কৃষ্ণ দাস বৰভাণ্ডাৰী বৰুৱা | birth_date= এপ্ৰিল, ১৮০১ | birth_place = [[লখিমপুৰ]], শালকটা [[ঘিলামাৰী]] | death_date =অক্টোবৰ, ১৮৬৯ | death_place =[[শিৱসাগৰ]] | occupation = অভিধান প্ৰণেতা | nationality = [[ভাৰত|ভাৰতীয়]] | ethnicity = | citizenship = ভাৰতীয় | language = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] | education = | alma_mater = | period = | genre = | subject = অভিধান প্ৰণেতা | movement = | notableworks = | partner = | children = | relatives = | influences = | influenced = | awards = | signature = | signature_alt = | website = }} ''' যাদুৰাম ডেকা বৰুৱা''' ({{lang-en|Jaduram Deka Baruah}} (১৮০১-১৮৬৭) [[অসম]]ৰ প্ৰথম অভিধান প্ৰণেতা।<ref name="Asamiya Jivani Abhidhan">{{cite web | url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.451337/page/n105/mode/2up | title=অসমীয়া জীৱনী অভিধান | publisher=ছ'ফিয়া পাব্লিছাৰ্ছ | date=১৯৯২ | accessdate=৩১ মে', ২০২২ | author=[[শিৱনাথ বৰ্মন]]}}</ref> লখিমপুৰ জিলাত জন্ম। তেওঁ ১৮৩৯ চনত বঙলা-অসমীয়া অভিধান এখন প্ৰণয়ন কৰিছিল।<ref>{{cite web | url=https://m.telegraphindia.com/states/north-east/lexicon-on-9-ne-languages/cid/195438 | title=Lexicon on 9 NE languages | publisher=telegraphindia | date=১৩ এপ্ৰিল ২০১৪ | accessdate=৪ জুন ২০১৯ | author=SMITA BHATTACHARYYA | archiveurl=https://web.archive.org/web/20190604055514/https://m.telegraphindia.com/states/north-east/lexicon-on-9-ne-languages/cid/195438 | archivedate=2019-06-04 | deadurl=yes }}</ref> অৱশ্যে অভিধানখন প্ৰকাশ নহ’ল। তেওঁ হাতে লিখা অভিধানখন তেতিয়াৰ গৱৰ্ণৰ জেনকিন্সক দিছিল। জেনকিন্সে সেইখন [[আমেৰিকান বেপ্তিষ্ট মিছনেৰী]] সকলক দিয়ে। অনুমান কৰা হৈছে যে, এই অভিধানখনৰ আধাৰতে [[মাইলছ ব্ৰনছন|মাইলচ্‌ ব্ৰনছনে]] ১৮৬৭ চনত তেওঁৰ ‘অসমিয়া-ইংৰাজী অভিধান’খন লিখে।<ref name="Asamiya Jivani Abhidhan"/> ==জন্ম আৰু বংশ পৰিচয়== ১৮০১ চনত [[উত্তৰ লখিমপুৰ|উত্তৰ লখিমপুৰৰ]] ঘিলামাৰীত যাদুৰাম ডেকা বৰুৱাৰ জন্ম হয়।<ref>{{cite book | url=অসম অভিধান | author=সম্পাদনা-শান্তনু কৌশিক বৰুৱা | year=2014 | pages=২২৫}}</ref> পিতৃ কৃষ্ণদাস উত্তৰপাৰৰ বৰ বাৰভূঞাৰ লহকৰ ভূঞাৰ সন্ততি৷ সৰ্বশ্ৰান্ত হৈ [[যোৰহাট]] নগৰলৈ আহি স্বৰ্গদেউ [[চন্দ্ৰকান্ত সিংহ]]ৰ আশ্ৰয় লয়৷ তেওঁ [[চন্দ্ৰকান্ত সিংহ]]ৰ সমবয়সীয়া আছিল আৰু কিছুদিনৰ পাছতে ভঁৰালী বৰুৱা বিষয়বাব পায়৷<ref name="পাৰ্ৱতি">{{cite book | title=পাৰ্ৱতিপ্ৰসাদ বৰুৱাৰ কৃতি আৰু কৃতিত্ব | publisher=অসম সাহিত্য সভা | author=শৰ্মা, পবনাথ | year=২০০৪ | location=গুৱাহাটী | pages=১}}</ref> চন্দ্ৰকান্ত সিংহৰ দিনতে পুতেক যাদুৰামে ‘বৰ ভাণ্ডাৰ বৰুৱা’ বাব পোৱাত যাদুৰামে ‘ডেকা বৰুৱা’ও বোলা হৈছিল৷ ক্ষীণ আছিল বাবে তেওঁৰ আন এটি নাম আছিল ‘লেৰেলী ডেকা বৰুৱা’।<ref name="বুৰঞ্জী">{{cite book | title=নতুন পোহৰত অসমীয়া সাহিত্যৰ বুৰঞ্জী | publisher=শুৱনী প্ৰকাশ | author=নেওগ, ডিম্বেশ্বৰ | authorlink=ডিম্বেশ্বৰ নেওগ | year=১৯৯৩ | location=গুৱাহাটী | pages=২৯২-৯৩}}</ref> চাৰিজন ককাই-ভাইৰ ভিতৰত এওঁ আছিল বৰ-মাজু৷ যাদুৰামৰ পুত্ৰ দুজন- কৃষ্ণপ্ৰসাদ আৰু দুৰ্গাপ্ৰসাদ৷ ==কৰ্ম জীৱন== যোহাটত চাকৰি কৰাৰ পাছত ১৮৫৭ চনৰ [[চিপাহী বিদ্ৰোহ]]ৰ কালত যাদুৰামে উত্তৰ লখিমপুৰৰ গৰাকীৰ বাব পালন কৰিছিল৷ ১৮৬০ চনৰ ১৫ জুনত বৰপেটালৈ গৈ তাত সদৰামিনৰ দায়িত্ব লয়৷ একে বছৰৰে ৩ নৱেম্বৰত ডিব্ৰুগড়ৰ সদৰামিন হিচাপে দায়িত্ব লয়৷ ডিব্ৰুগড় জিলাতে তেওঁৰ কৰ্ম জীৱনৰ সামৰণি পৰে। সদৰামীনৰ দায়িত্বত থকা কালত ডেকাবৰুৱাই ব্যৱহাৰ কৰা মোহৰটো আছিল— ‘মোহৰ আদালত পঞ্জাৱতি মোকাম বিশ্বনাথ মলুক য়াচাম।<ref name="লিপিবদ্ধ ">{{cite web | url=https://nilacharai.com/lipibaddha-axam-axamiya/ | title=লিপিবদ্ধ ‘অসম-অসমীয়া’ শব্দৰ উদ্ভৱৰ সন্ধানত | publisher=নীলা চৰাই | date=15 Mar 2012 | accessdate=25 May 2023 | author=গোস্বামী, গকুল | archivedate=15 April 2023 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20230415215337/https://nilacharai.com/lipibaddha-axam-axamiya/ | deadurl=yes }}</ref> আদম হোৱাইটে ১৮৩২ চনত তেওঁক ঘিলামাৰীত "ৰাজখোৱা" পাতিছিল আৰু কলাবাৰীত তেওঁ ৩০০ পুৰা মাটিৰ এটি গ্ৰাণ্ট পাইছিল। তেওঁ [[সতী প্ৰথা]]ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল আৰু বিধবা বিবাহৰ সমৰ্থন কৰি নিজে [[বিধবা বিবাহ]] কৰিছিল। [[গোমধৰ কোঁৱৰ]]ৰ ৰাজদ্ৰোহীতাৰ বিচাৰত বৰুৱা জুৰীৰ সদস্য আছিল।<ref name="Asamiya Jivani Abhidhan"/> ==ভাষা চৰ্চা== চৰকাৰী চাকৰিতে ব্যস্ত নাথাকি তেওঁ সাহিত্য চৰ্চাও কৰিছিল আৰু ‘সমাচাৰ চন্দ্ৰিকা’, ‘সমাচাৰ দৰ্পণ’ আদি বাংলা কাকতত প্ৰৱন্ধ লিখিছিল। সেই সময়ত অসমীয়া ভাষা প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে তেওঁ [[আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকন]]ৰ লগ লাগি বৃটিছ চৰকাৰৰ বিৰোধিতা কৰিছিল৷ ঢেকিয়াল ফুকনে লিখা [[অসমীয়া ল’ৰাৰ মিত্ৰ]] কিতাপখন ছপাবলৈ ডেকাবৰুৱাই অৰ্থ-সাহায্য দিছিল৷<ref name="পাৰ্ৱতি"/> ১৮৩৯ চনত যাদুৰাম ডেকা বৰুৱাই তেওঁৰ হাতে লিখা ‘অসমীয়া-বাংলা’ (কোনো কোনোৰ মতে ‘বাংলা-অসমীয়া’) অভিধানখন জেনকিন্স চাহাবক দিছিল। জেনকিন্সে তাকে শিৱসাগৰৰ আমেৰিকান বেপ্টিষ্ট মিছনক দিছিল। ১৮৬৭ চনত যাদুৰাম বৰুৱাৰ বৰ্ণ বিন্যাসৰ ৰীতিকে অনুসৰণ কৰি [[মাইলছ ব্ৰনছন|মাইলচ্‌ ব্ৰনছনে]] ১৪০০০ শব্দৰে ‘অসমিয়া-ইংৰাজী অভিধান’ ৰচনা কৰে৷ ব্ৰনছনে তেওঁৰ অভিধানৰ পাতনিত উল্লেখ কৰিছে -“The system of Orthography adopted in this work, is that of Joduram Borua, a learned Assamese Pundit, which it is believed much better corresponds with the actual pronunciation of the people than any other system met with.’’<ref name="অসমিয়া">{{cite book | url=https://w.wiki/5GVs | title=অসমিয়া আৰু ইংৰাজি অভিধান | publisher=American baptist mission press | author=Bronson, Miles | year=1867 | location=Sibsagor | pages=V}}</ref> ১৮৬৯ চনত শিৱসাগৰত তেওঁৰ মৃত্যু ঘটে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমীয়া অভিধান প্ৰণেতা ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] jehffxh51rgr4ea64y607ofdd52spou 0 51630 651879 650561 2026-11-10T05:01:36Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651879 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = যুৱৰাজ সিং | image = Yuvraj Singh appointed as Ulysse Nardin watch brand ambassador.jpeg | image_size = | caption = ২০১৩ চনত যুৱৰাজ সিং | birth_date = {{Birth date and age|1981|12|12|df=yes}} | birth_place = [[চণ্ডীগড়]], ভাৰত | nickname = ইউভি, ছিক্সাৰ কিং, ভাৰতীয় ক্ৰিকেটৰ মহাৰাজ | heightft = 6 | heightinch = 2 | batting = বাওঁহতীয়া | bowling = শ্লো লেফ্ট আৰ্ম অৰ্থডক্স | role = অল ৰাউণ্ডাৰ | international = true | internationalspan = 2000–2019 | country = ভাৰত | testdebutdate = 16 অক্টোবৰ | testdebutyear = 2003 | testdebutagainst = নিউজিলেণ্ড | testcap = 247 | lasttestdate = 9 ডিচেম্বৰ | lasttestyear = 2012 | lasttestagainst = ইংলেণ্ড | odidebutdate = 3 অক্টোবৰ | odidebutyear = 2000 | odidebutagainst = কেনিয়া | odicap = 134 | lastodidate = 30 জুন | lastodiyear = 2017 | lastodiagainst = ৱেষ্ট ইণ্ডিজ | odishirt = 12 | T20Idebutdate = 13 ছেপ্টেম্বৰ | T20Idebutyear = 2007 | T20Idebutagainst = স্কটলেণ্ড | T20Icap = 15 | lastT20Idate = 1 ফেব্ৰুৱাৰী | lastT20Iyear = 2017 | lastT20Iagainst = ইংলেণ্ড | T20Ishirt = 12 | club1 = পঞ্জাব ক্ৰিকেট দল | year1 = {{nowrap|1996–2019}} | clubnumber1 = 12 | club2 = য়ৰ্কশ্বয়াৰ কাউণ্টৰী ক্ৰিকেট ক্লাৱ | year2 = 2003 | clubnumber2 = | club3 = কিংছ ইলেভেন পঞ্জাব | year3 = 2008–2010 | clubnumber3 = 12 | club4 = পুনে ৱাৰিয়ৰছ ইণ্ডিয়া | year4 = 2011–2013 | clubnumber4 = 12 | club5 = ৰয়েল চেলেঞ্জৰছ বেংগলোৰ | year5 = 2014 | clubnumber5 = 12 | club6 = দিল্লী ডেয়াৰডেভিলছ | year6 = 2015 | clubnumber6 = 12 | club7 = চানৰাইজাৰ্ছ হায়দৰাবাদ | year7 = 2016–2017 | clubnumber7 = 12 | club8 = কিংছ ইলেভেন পঞ্জাব | year8 = 2018 | clubnumber8 = 12 | club9 = মুম্বাই ইণ্ডিয়ানছ | year9 = 2019 | clubnumber9 = 12 | columns = 4 | column1 = টেষ্ট ক্ৰিকেট | column2 = এদিনীয়া আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | column3 =টোৱেণ্টি২০ | column4 =ফাৰ্ষ্ট ক্লাছ | matches1 = 40 | matches2 = 304 | matches3 = 58 | matches4 = 139 | runs1 = 1,900 | runs2 = 8701 | runs3 = 1,177 | runs4 = 8,965 | bat avg1 = 33.92 | bat avg2 = 36.55 | bat avg3 = 28.02 | bat avg4 = 44.16 | 100s/50s1 = 3/11 | 100s/50s2 = 14/52 | 100s/50s3 = 0/8 | 100s/50s4 = 26/36 | top score1 = 169 | top score2 = 150 | top score3 = 77* | top score4 = 260 | deliveries1 = 931 | deliveries2 = 5,048 | deliveries3 = 424 | deliveries4 = 3,408 | wickets1 = 9 | wickets2 = 111 | wickets3 = 28 | wickets4 = 41 | bowl avg1 = 60.77 | bowl avg2 = 38.68 | bowl avg3 = 17.82 | bowl avg4 = 48.24 | fivefor1 = 0 | fivefor2 = 1 | fivefor3 = 0 | fivefor4 = 1 | tenfor1 = 0 | tenfor2 = 0 | tenfor3 = 0 | tenfor4 = 0 | best bowling1 = 2/9 | best bowling2 = 5/31 | best bowling3 = 3/17 | best bowling4 = 5/94 | catches/stumpings1 = 31/– | catches/stumpings2 = 94/– | catches/stumpings3 = 12/– | catches/stumpings4 = 118/– | source = http://www.espncricinfo.com/india/content/player/36084.html ESPNcricinfo | date = 28 এপ্ৰিল | year = 2019 }} '''যুৱৰাজ সিং''' (জন্ম ১২ ডিচেম্বৰ ১৯৮২) এগৰাকী প্ৰাক্তন ভাৰতীয় ক্ৰিকেট খেলুৱৈ। বাওঁহতীয়া বেটছমেন আৰু শ্লো লেফ্ট আৰ্ম অৰ্থডক্স বলাৰ অল ৰাউণ্ডাৰ যুৱৰাজ সিং প্ৰাক্তন ভাৰতীয় ফাষ্ট বলাৰ আৰু পঞ্জাবী অভিনেতা যোগৰাজ সিঙৰ পুত্ৰ।<ref>{{cite web|url=http://m.sportskeeda.com/player/yuvraj-singh|title=Yuvraj Singh in Sportskeeda |work=Sportskeeda|accessdate=12 February 2019}} </ref> কেইবাটাও অভিলেখৰ অধিকাৰী যুৱৰাজে এদিনীয়া আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেটত ৮,৭০১ ৰাণ আৰু ১১১টা ৱিকেট, টোৱেণ্টি২০ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ত ১,১৭৭ ৰাণ আৰু ২৮টা ৱিকেট সংগ্ৰহ কৰিছে। তেওঁ ২০০০ চনৰ পৰা ২০১৭ চনলৈ এদিনীয়া আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় খেলত [[ভাৰত জাতীয় ক্ৰিকেট দল]]ৰ সদস্য আছিল। ২০০৩ চনত তেওঁ প্ৰথম টেষ্ট মেচ খেলাৰ সুযোগ লাভ কৰিছিল। ২০০৭-০৮ চনত তেওঁ এদিনীয়া আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেটত ভাৰতীয় দলৰ উপঅধিনায়ক আছিল। তেওঁ ২০১১ চনৰ আইচিচি ক্ৰিকেট বিশ্বকাপত মেন অফ দা টুৰ্ণামেণ্ট আৰু ২০০৭ আইচিচি টোৱেণ্টি২০ বিশ্বকাপত টপ পাৰফাৰ্মাৰ আছিল। দুয়োখন খেলত ভাৰত জয়ী হৈছিল। ২০০৭ চনৰ টোৱেণ্টি২০ বিশ্বকাপত ইংলেণ্ড দলৰ বিৰুদ্ধে তেওঁ ৬টা বলত ৬টা ছিক্স মাৰি বিশ্ব অভিলেখ সৃষ্টি কৰিছিল। একেখন খেলত তেওঁ ১২টা বলত অৰ্ধশতক অৰ্জন কৰি আটাইতকৈ কম সংখ্যক বলত অৰ্ধশতক অৰ্জন কৰাৰ অভিলেখ সৃষ্টি কৰে। ২০১১ চনৰ বিশ্বকাপত তেওঁ একেখন খেলত পাঁচটা ৱিকেট আৰু অৰ্ধশতক অৰ্জন কৰা প্ৰথম গৰাকী খেলুৱৈত পৰিণত হয়। ২০১১ চনত তেওঁৰ বাওঁ [[হাওঁফাওঁ]]ত [[কৰ্কট ৰোগ]]ৰ অৱস্থিতি ধৰা পৰে। তাৰপিছত তেওঁ [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ বষ্টন আৰু ইণ্ডিয়ানাপলিচত কৰ্কট ৰোগৰ চিকিৎসা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="indianexpress.com">{{citation|url=http://www.indianexpress.com/news/tumour-cancerous-yuvi-undergoes-chemo/908423/|title="Tumour Cancerous, Yuvi Undergoes Chemo" – Indian Express.}}</ref> ২০১২ চনত তেওঁক চিকিৎসালয়ৰ পৰা অব্যাহতি দিয়া হয় আৰু এপ্ৰিল মাহত তেওঁ ভাৰতলৈ ঘূৰি আহে। একেবছৰৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত তেওঁ নিউজিলেণ্ডৰ বিপক্ষে টোৱেণ্টি২০ মেচৰ জৰিয়তে পুনৰাই ক্ৰিকেটৰ জগতত প্ৰৱেশ কৰে। ২০১২ চনত তেওঁক [[ভাৰত চৰকাৰ|ভাৰত চৰকাৰে]] [[অৰ্জুন বঁটা]] আগবঢ়ায়। ২০১৪ চনত ভাৰত চৰকাৰে তেওঁক ভাৰতৰ চতুৰ্থ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান [[পদ্মশ্ৰী]] প্ৰদান কৰে। ২০১৪ চনৰ ইণ্ডিয়ান প্ৰিমীয়াৰ লীগত ৰয়েল চেলেঞ্জৰ বেংগালোৰে তেওঁক সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক ₹১৪ কোটি টকাৰে কিনে। ২০১৫ চনত তেওঁক দিল্লী ডেয়াৰডেভিলছে তেওঁ ₹১৬ কোটিৰে কিনে আৰু তেওঁ আইপিএলৰ ইতিহাসত আটাইতকৈ মূল্যবান ক্ৰিকেটাৰত পৰিণত হয়। ২০১৯ চনৰ ১০ জুন তাৰিখে যুৱৰাজ সিঙে [[মুম্বাই]]ত এক সংবাদমেল যোগে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেটৰ পৰা অৱসৰ গ্ৰহণৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite news |url = https://www.latestly.com/sports/cricket/yuvraj-singh-announces-retirement-from-international-cricket-915676.html |title = Yuvraj Singh Announces Retirement From International Cricket |publisher = LatestLY |date = 10 June 2019 |accessdate = 10 June 2019 |via = |archiveurl = https://web.archive.org/web/20190712194413/https://www.latestly.com/sports/cricket/yuvraj-singh-announces-retirement-from-international-cricket-915676.html |archivedate = 12 July 2019 |deadurl = yes }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/108416/yuvraj-singh-announces-retirement-from-international-cricket|title=Yuvraj Singh announces retirement from all forms of cricket |work=Cricbuzz |accessdate=10 June 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/yuvraj-singh-retires-indian-cricket-team-world-cup-2011-hero-cancer-battle-1545861-2019-06-10|title=Yuvraj Singh, hero of India's 2011 World Cup triumph, retires from international cricket |work=India Today |accessdate=10 June 2019}}</ref><ref>{{Cite news |url = https://www.newsnation.in/sports-news/cricket-news/yuvraj-singh-retirement-2011-world-cup-2007-world-t20-six-sixes-india-cricket-team-article-226979.html |title = Yuvraj Singh announced his retirement as India's ultimate match-winner brought an end to his 19-year international career |publisher = News Nation |date = 10 June 2019 |accessdate = 10 June 2019 |via = |archivedate = 12 July 2019 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20190712194418/https://www.newsnation.in/sports-news/cricket-news/yuvraj-singh-retirement-2011-world-cup-2007-world-t20-six-sixes-india-cricket-team-article-226979.html |deadurl = yes }}</ref> তেওঁ শেষৰ বাৰৰ বাবে ২০১৭ চনৰ জুনত ৱেষ্ট ইণ্ডিজৰ বিৰুদ্ধে ভাৰতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/26939331/i-decided-move-yuvraj-singh-announces-international-ipl-retirement |title='I have decided to move on' - Yuvraj Singh announces international, IPL retirement |work=ESPN Cricinfo |accessdate=10 June 2019}}</ref> ==তথ্য উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Commons category inline|Yuvraj Singh|যুৱৰাজ সিং}} *[https://web.archive.org/web/20210517165140/https://www.iplt20.com/teams/sunrisers-hyderabad/squad/113/Yuvraj-Singh/ ইণ্ডিয়ান প্ৰিমীয়াৰ লীগত যুৱৰাজ সিং] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ক্ৰিকেটাৰ]] [[শ্ৰেণী:অৰ্জুন বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]] dv6s1opj7kymapc5aq5weuipnts9m7j 0 51633 651832 651519 2026-11-10T00:26:56Z Ananya Taye 28065 /* আহোম ৰাজত্ব কাল */ 651832 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = হাবুং |official_name = হাবুং প্ৰদেশ |image= |native_name_lang = |settlement_type = [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ]] তথা [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] পৌৰাণিক প্ৰদেশ তথা [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ এখন [[মু'ঙ]] (প্ৰদেশ) |type = | subdivision_type = Country | subdivision_name = India | image_skyline = [[File:Map of Habung Region.jpg|300px]] | imagesize = | image_alt = | image_caption = ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চল | pushpin_map = India Assam | pushpin_label_position = right | motto = | established_title = | established_date= | area_footnotes = | population = | footnotes = |leader_title=হাবুঙাধিপতি|leader_name=বৃহৎপাত্ৰ বা বৰপাত্ৰ<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref><ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা‌ হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো ‌মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। "</ref><ref>Bhuyan, S.K, "Deodhai Assam Buranji",p.16, "চুতীয়াৰ বৰাবুৰুকৰ লেখা,-তকতৰু ১, কইতৰা ১,‌চুলুকি চেতিয়া‌ ১, বৰপাত্ৰ ১।"</ref>|leader_title1=[[ছাও চেং-লুঙ]]|leader_name1=কন-চেং}} '''হাবুং''' ({{lang-aho| 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜑𑜡;𑜈𑜤𑜂𑜫}},{{lang-en|Habung}}) বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত [[কামৰূপ ৰাজ্য|পৌৰাণিক কামৰূপৰ]] আৰু [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] এটা বৃহৎ অঞ্চল আৰু পাছলৈ [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰাজ্যৰ]] এক [[মু'ঙ]] (প্ৰদেশ) আছিল।<ref name="Sub">{{Cite journal |last=Neog |first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |date=1977 |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=58/59 |page=818 |jstor=41691751 |issn=0378-1143 |quote=Habunga province (the Subansiri region of the present-day North Lakhimpur district)}}</ref> ইয়াৰ অৱস্থান মূলতঃ [[সোৱণশিৰি নদী]]ৰ অৱবাহিকা<ref name="Sub"/> আৰু বৰ্তমানৰ [[ঢকুৱাখনা]] অঞ্চলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি চিনাক্ত কৰা হয়। ৱেড(১৮০০)-ৰ মতে, [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ মিলন হোৱা অঞ্চলতো হাবুঙৰ অন্তগৰ্ত আছিল।<ref>Wade, J.P, ''An Account of Assam: Rivers of Assam'',p.16.</ref> তেখেতৰ মতে হাবুং প্ৰদেশৰ পশ্চিমত গজলুং প্ৰদেশ আছিল আৰু এই গজলুঙৰ মাজেদি দিক্ৰং, পিচলা, ইত্যাদি নৈ বৈ গৈছিল। ১৯০০ দশকৰ শেষৰ ফালে কেইজনমান টাই-আহোম লোকে ধেমাজিৰ এটা অঞ্চলক হাবুং বুলি দাবী কৰি তাত চুকাফাৰ স্মৃতিত এখন শাল নিৰ্মাণ কৰে।<ref>...capital city of the Ahom swargadeos, Habung, was identified and claimed to be in Dhemaji...{{harvcol|শইকীয়া, য়াস্মিন|২০০৪}}</ref> ইতিহাসবিদ য়াছমিন শইকীয়াৰ মতে, ১৯৯০ চনৰ পৰা এই সকল লোকে এই অঞ্চলক হাবুং বুলি চিনাক্ত কৰিছিল আৰু "আহোম লেণ্ড ডিমাণ্ড মুভমেণ্ট"এ ইয়াক তেওঁলোকৰ ভৱিষ্যৎ ৰাজধানী হিচাপে দাবী কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |year=1997 |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |page=188 |quote=An important city within the Chutia domain. The exact location of Habung remains a controversy. Recently, on one of my field trips to Dhemaji, in the Lakhimpur district, I visited Borajaha Sapari, which since 1990 has been identified as Habung. The Ahom Land Demand Movement claims this spot as their future capital.}}</ref><ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |year=2004 |publisher=Duke University Press |page=28 |isbn=9780822333739| quote=Dhemaji is more political and therefore somewhat more volatile than Patsako. Tai-ahom activism was very visible there, so much so that the first capital city of the Ahom swargadeos, Habung, was identified and claimed to be in Dhemaji.}}</ref> কেইগৰাকীমান ইতিহাসবিদে ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চলক দশম শতিকাৰ [[পাল ৰাজবংশ|কামৰূপৰ পাল বংশ]]ৰ ৰজা [[ৰত্নপাল]]ৰ তাম্ৰশাসনত উল্লেখিত ''হাবাঙ্গ-বিষয়'' (Havvaṅga-vishaya) নামৰ প্ৰদেশখনৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে, য'ত ব্ৰাহ্মণসকলক ভূমিদান কৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়।{{efn|পূৰ্বৰ কিছুমান গৱেষণাত ইয়াৰ নাম ''Havrnga-vishaya'' বা ''Ha-Vrnga-vishaya'' ৰূপেও পঢ়া হৈছিল। অমলেন্দু গুহৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে হাবুং ব্ৰাহ্মণসকলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এখন ক্ষুদ্ৰ স্বায়ত্তশাসিত ৰাজ্য আছিল আৰু ইয়াৰ উৎপত্তি ৰত্নপালৰ ভূমিদানৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হ'ব পাৰে।<ref name="habung">"Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the Ha-Vrnga Vishaya where a Brahmin was given land by King Ratnapala." {{harvcol|Guha|1983|p=33f}}</ref><ref>{{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply |journal=Social Scientist |year=1984 |volume=12 |issue=6 |page=73 |doi=10.2307/3517005 |jstor=3517005}}</ref> অৱশ্যে শিলালিপিবিদ ডি. চি. চৰকাৰে তাম্ৰশাসনখনৰ পূৰ্বৰ কিছুমান পাঠ আৰু ভৌগোলিক সীমা-নিৰ্ধাৰণৰ ব্যাখ্যাক প্ৰশ্ন কৰিছিল। সেয়েহে ''হাবাঙ্গ-বিষয়'' আৰু ঐতিহাসিক হাবুঙৰ চিনাক্তকৰণক নিশ্চিত সিদ্ধান্ত বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।<ref>{{cite journal |last=Sircar |first=D. C. |title=Three Copper-Plate Grants from Assam |journal=Epigraphia Indica |volume=40 |year=1986 |publisher=Archaeological Survey of India |pages=64–69 |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d4/Epigraphia_Indica_Vol_40_No._2_July_1973.pdf}}</ref>}} কামৰূপৰ পতনৰ পাছত হাবুং [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত হয় আৰু এই অঞ্চলত বৃহৎপাত্ৰ নামৰ এজনক শাসন কৰিবলৈ ৰখা হয়।<ref>Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala {{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref><ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> টাই-আহোম ভাষাত লিখা সাচিপটিয়া দীন-বুৰঞ্জী, ম' চাংবুন বুৰঞ্জী আৰু একাংশ ইতিহাসবিদৰ মতে চৰাইদেওত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী স্থাপন কৰা‌ আগতে এই ঠাই ৩ বছৰৰ বাবে [[চুকাফা]]ৰ অস্থায়ী বসতি স্থল আছিল।<ref name="সৰ্বানন্দ">{{cite book | title=ইতিহাসে সোঁৱৰা ছশটা বছৰ | publisher=বনলতা | author=ৰাজকুমাৰ, সৰ্বানন্দ | year=২০১৭ | location=গুৱাহাটী | pages=২৭৪}}</ref><ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref><ref name="Capital">{{cite journal | url= | title=Background of the Capital cities of the Ahoms | author=Buragohain, Luhit | journal=International Journal of creative research thoughts | year=2020 | month=April | volume=8 | issue=4 | pages=2357-2361}}</ref> বানপানী হোৱাৰ ফলত চুকাফা আৰু লগত অহা লোক সকল পুনৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণ পাৰলৈ ঘূৰি যায়।<ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref> পিছলৈ [[চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ|চুতীয়া-আহোম সংঘৰ্ষ]]ৰ ফলত হাবুং আহোম ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। লাকনি খুতছান (১৫২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত) [[চুহুংমুং]]এ চাওচেং কুঙৰিন (ধনুধৰিয়া গোহাঁই)‌ কনচেঙক থাওমৌঙ মৌঙ-তেও (ভটিয়লীয়া গোহাঁই) হিচাপে নিযুক্তি দি হাবুংত ৰাখে।<ref>"...In lakni Khutshan (ie., in 1526 A.D.), the heavenly king created Klangsheng of Dhanudharia family, Bhatialia Gohain and stationed him at Habung...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref><ref>Edward Gait, The History of Assam, p.90, "In 1525, Suhungmung proceeded in person to Dihing, and appointed officers to administer the frontier provinces of Habung, Dihing and Banlung."{{harvcol|Gait|1963|p=8}}</ref> ==হাবুং নামৰ উৎপত্তি== হাবুং শব্দটো মূলতঃ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় ভাষাৰ বুলি জনা যায়<ref>S.Endle, The Kacharis, p. 88, Habung-iya, perhaps from Ha earth, Bung for Su-bung men ; hence ha-bung-iya, autochthones</ref>। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে "মাটিৰে ভৰা ঠাই" অৰ্থাৎ "নদীৰ পানীয়ে খহাই অনা পলস জমা হৈ সৃষ্টী হোৱা ভূমি।" "হা" মানে হৈছে "মাটি" (যেনে হাছাও, হাজং, হালালি, ইত্যাদি) আৰু "বুঙ" মানে হৈছে ভৰি পৰা।<ref>[https://archive.org/stream/LSIV0-V11/LSI-V3-2#page/n15/mode/2up As per the Linguistic Survey of India(Volume 3-2, p. 7), ''Ha'' means Land and ''Bung'' means Fill in standard Bodo language.]</ref> পি.আৰ.টি গৰ্ডনৰ মত অনুসৰি পৌৰাণিক মৰাণ ভাষাত "হাবুঙ"ৰ অৰ্থ হৈছে "মানুহৰ বাসতি/চাপৰি"।<ref>{{Cite web |title=PRT Gurdon, The Morans, p.43 In Moran language Habung meant ''Men/Settlement'' |url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Gurdon-1904.pdf |access-date=2020-04-29 |archivedate=2021-02-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210228230129/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Gurdon-1904.pdf |deadurl=yes }}</ref> ইতিহাসবিধ চিড্নি এণ্ডেলৰ "ডা কচাৰী" নামৰ কিতাপখনত উল্লেখ কৰা মতে বুৰঞ্জীত মৰাণসকলক হাবুঙীয়া বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল যাৰ অৰ্থ আছিল "ভূমিৰ থলগিৰি"। এখেতৰ মতে হাবুঙ শব্দটো প্ৰকৃততে "হা" (মাটি)-"চুবুঙ" (মানুহ)ৰ পৰা উৎপত্তি হৈছিল।<ref>[https://archive.org/details/kacharis009491mbp/page/n136/mode/1up S.Endle, The Kacharis, p. 88, ''Habung-iya, perhaps from Ha earth, Bung for Su-bung men; hence ha-bung-iya, autochthones'']</ref> হাবুঙৰ ওচৰতে খুবুং নামৰ অন্য এক অঞ্চল এতিয়াও দেখা পোৱা যায়। কামৰূপৰ ৰজা ৰত্নপালৰ তামৰ ফলিত "হাবাঙ্গ"<ref name="Sircar-Havvanga"/> বা "হাব্ৰাঙ্গ" বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>" Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the ''Ha-Vrnga Visaya'' where a Brahmin was given land by King Ratnapala. (c 10th century) {{harvcol|Guha|1983|p=33}}</ref> ১৪২৮ চনৰ চুতীয়া ফলিত শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰক "হাবুঙাধিপতি" (হাবুঙৰ অধিকাৰী) বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>[https://www.jstor.org/stable/41691751?seq=5#metadata_info_tab_contents Neog, Maheswar,''Light on a ruling dynasty of Arunachal Pradesh'',p.819]</ref><ref>" Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the ''Ha-Vrnga Visaya'' where a Brahmin was given land by King Ratnapala. (c 10th century) {{harvcol|Guha|1983|p=33}}</ref> ==হাবুঙৰ ইতিহাস== ===কামৰূপ আৰু চুতীয়া শাসনকাল=== দশম শতিকাৰ [[কামৰূপ ৰাজ্য|পাল বংশ]]ৰ ৰজা [[ৰত্নপাল]]ৰ সৰাতবাৰী তাম্ৰশাসনত ''হাবাঙ্গ-বিষয়'' (Havvaṅga-vishaya) নামৰ এখন প্ৰদেশৰ উল্লেখ পোৱা যায়, য'ত ব্ৰাহ্মণসকলক ভূমিদান কৰা হৈছিল। পূৰ্বৰ কিছুমান গৱেষণাত প্ৰদেশখনৰ নাম ''হাব্ৰঙ্গ'' (Havrnga), ''হাব্ৰাঙ্গ'' (Havranga) বা ''হা-বৃঙ্গ'' (Ha-Vrnga) ৰূপেও পঢ়া হৈছিল। কেইগৰাকীমান ইতিহাসবিদে এই প্ৰদেশখনক ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চলৰ সৈতে একে বুলি চিনাক্ত কৰিছে। অমলেন্দু গুহৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে হাবুং ব্ৰাহ্মণসকলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এখন স্বায়ত্তশাসিত ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্য আছিল, যাৰ উৎপত্তি ৰত্নপালৰ দশম শতিকাৰ ভূমিদানৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল।<ref>{{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply |journal=Social Scientist |year=1984 |volume=12 |issue=6 |page=73 |doi=10.2307/3517005 |jstor=3517005}}</ref><ref name="Sircar-Havvanga">{{cite journal |last=Sircar |first=D. C. |title=Three Copper-Plate Grants from Assam |journal=Epigraphia Indica |volume=40 |year=1986 |publisher=Archaeological Survey of India |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d4/Epigraphia_Indica_Vol_40_No._2_July_1973.pdf}}</ref> ইতিহাসবিদ পি. চি. চৌধুৰীয়ে ৰত্নপালৰ সৰাতবাৰী তাম্ৰশাসনত উল্লেখিত ভূমিৰ ভৌগোলিক সীমাৰ ভিত্তিত ''হাৱ্ৰঙ্গ-বিষয়''ক হাবুঙৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছিল। তেওঁৰ ব্যাখ্যা অনুসৰি, ভূমিদান কৰা অঞ্চলটোৰ দক্ষিণ সীমা আছিল ''দিব্বৈচা'' (Divvaiśā বা Dibbaisa) নদী আৰু দক্ষিণ-পশ্চিম সীমাত ''চাইচা'' (Saicha) নামৰ আন এখন নদীৰ উল্লেখ আছিল। তেওঁ এই ''চাইচা''ক বৰ্তমানৰ [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ চেঁচা নদীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছিল। ইয়াৰ ভিত্তিত চৌধুৰীয়ে ''হাৱ্ৰঙ্গ-বিষয়''ক সোৱণশিৰি নদীৰ পূবফালে অৱস্থিত হাবুং অঞ্চল, অৰ্থাৎ মোটামুটিভাৱে বৰ্তমানৰ [[ঢকুৱাখনা]] অঞ্চলৰ সৈতে একে বুলি গণ্য কৰিছিল।<ref>{{cite thesis |title=Studies in the inscriptions of medieval Assam |type=PhD thesis |chapter=Chapter 3 |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/67151/11/11_chapter%203.pdf |page=134 |via=Shodhganga |quote=The mention of Dibbaisa river forming southern boundary and Saica the south-western boundary led P.C. Choudhury to identify the Havrnga visaya with Habung country lying to east of the river Suvansiri during the 10th -11th century A.D. Habung, comprising present Dhakuakhana region was for centuries a centre of Aryan culture.}}</ref> অৱশ্যে শিলালিপিবিদ ডি. চি. চৰকাৰে সৰাতবাৰী তাম্ৰশাসনৰ পুনৰ সম্পাদনাত চৌধুৰীৰ এই সীমা-নিৰ্ধাৰণক প্ৰশ্ন কৰিছিল। চৰকাৰে প্ৰদেশখনৰ নাম ''হাবাঙ্গ-বিষয়'' (Havvaṅga-vishaya) বুলি পঢ়িছিল আৰু চৌধুৰীয়ে ''চাইচা'' নদীৰ উল্লেখ থকা বুলি কৰা ব্যাখ্যাক ভিত্তিহীন বুলি অভিহিত কৰিছিল। তেওঁৰ মতে, তাম্ৰশাসনৰ সংশ্লিষ্ট শব্দটো ''Saicha'' নহয়, বৰং ''s-aiva'' (''sā eva'', অৰ্থাৎ 'সেই একেখন') আছিল, যিয়ে পূৰ্বতে উল্লেখ কৰা ''দিব্বৈচা'' নদীখনকে বুজাইছিল। চৰকাৰে লগতে উল্লেখ কৰিছিল যে বলবৰ্মনৰ উলুবাৰী তাম্ৰশাসনতো ''দিব্বৈচা'' নামৰ এখন নদী বা জানৰ উল্লেখ আছে। কিন্তু সেই তাম্ৰশাসনত দান কৰা ভূমি ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ ''উত্তৰকূল'' বিভাগৰ ''মঞ্জয়-বিষয়''ৰ অন্তৰ্গত ''দিক্কুৰ''ত অৱস্থিত আছিল। সেয়েহে সেই অঞ্চল ''হাবাঙ্গ-বিষয়''ৰ পৰা পৃথক আছিল।<ref name="Sircar-Havvanga"/>{{rp|64–69}}<ref>{{citation |last=Sircar |first=D. C. |contribution=Pragjyotisha-Kamarupa |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=1 |year=1990 |publisher=Publication Board, Assam |location=Guwahati |pages=71–74}}</ref> [[File:Dhirnarayan copperplate inscription of 1522.png|thumb|১৫২২ চনৰ চুতীয়া ৰজাই কৰা ঐতিহাসিক হাবুঙত (বৰ্তমানৰ‌ ঢকুৱাখনা) কৰা ভূমি দানৰ তামৰ ফলি।]] ১২০০ শতিকাত কামৰূপ বিভক্ত হোৱাৰ ফলত হাবুং চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। ৰত্নধ্বজপালে দদায়েক স্বেতগিৰিৰ ৰজা ভদ্ৰশেনৰ পৰা ধেমাজি অঞ্চল দখল কৰি হাবুঙৰ দক্ষিণৰ ৰতনপুৰত ৰাজধানী স্থাপন কৰে।<ref>Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala {{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref> উল্লেখযোগ্য যে একে সময়চোৱাতে চুকাফাই হাবুঙৰ এটা অঞ্চলত থাকি তিনি বছৰ খেতি কৰি গৈছিল। কিন্তু তিপাম (কানগং নামৰ এজন), নামৰূপ (খুণতাং নামৰ এজন) বা লিগিৰী গাঁৱ (তাখোনলাক নামৰ এজন) লেখীয়া ঠাইৰ দৰে অভয়াপুৰ আৰু হাবুং অঞ্চলত কোনো লোকক ৰাখি যোৱা নাছিল।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n50/mode/1up‌ Barua, G.C.''Ahom Buranji'',p.46.]</ref> ইয়াৰ পাছত হাবুঙৰ উল্লেখ ১৪ শতিকাত পোৱা যায়। চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত (১৩১৪ শক) ঢকুৱাখনাৰ ধেনুখনাত নাৰায়ণ দ্বিজ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক ৬০০ পুটি ভূমি দান কৰিছিল। স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে, এই ভূমি হাবুং অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত আছিল, য'ত কেইবাটাও ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালক সংস্থাপন কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|pp=38–39}}</ref> সেই সময়ত আহোম ৰাজকোঁৱৰ [[চুদাংফা]]ও হাবুঙত তেওঁক প্ৰতিপালন কৰা ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালটোৰ সৈতে বাস কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Baruah|1986|p=225}}</ref> মৃত্যু দণ্ডৰ পৰা প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিবলৈ আহোম ৰজা থিয়াও খামতিৰ ৰাণীয়ে দিহিং(পূৰ্বতে দিহিং বোকাখাটৰ মহোৰামুখত পৰিছিল) পাৰ হৈ আহি চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙত আশ্ৰয় লৈছিল। নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীৰ মতে হাবুঙত ব্ৰাহ্মণ এজনে তেখেতক প্ৰশ্ন কৰোঁতে তেখেতে নিজকে অসম(আহোম)‌‌‌‌‌ ৰাজ্যৰ ৰাণী বুলি চিনাকি দিছিল। পাছলৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰে গৰুৰ বেপাৰ কৰিবলৈ যোৱা লোক এজনে ৰাণীগৰাকীৰ পুত্ৰৰ কথা গম আৰু ফলত গোহাঁই সকলে ল'ৰা জনক নিজ ৰাজ্য লৈ লয় আনি ৰজা পাতে।<ref>Barua, G.C.,"Ahom Buranji, p.49</ref><ref> Bhuyan, S.K.,"Satsari Buranji, p.51</ref> ইয়াৰ পাছত হাবুঙৰ উল্লেখ ১৪২৮ চনত চুতীয়া ৰজা‌ ধৰ্মনাৰায়ণৰ পুত্ৰ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়াত উদ্ধাৰ হোৱা তামৰ ফলিত পোৱা যায়। এই তাম্ৰশাসনখন শদিয়াৰ চাপাখোৱাত উদ্ধাৰ হৈছিল। ফলিখনত ''শ্ৰী বৃহৎপাত্ৰ''ক ''হাবুঙাধিপতি'' অৰ্থাৎ হাবুঙৰ অধিপতি হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াত ৰজাৰ আদেশ অনুসৰি পুৰন্দৰ বিপ্ৰক ৪০০ পুটি ভূমি দান কৰাৰ বিৱৰণ আছে। ফলিখনৰ লেখক বা লিপিকাৰ আছিল স্বৰ্ণকাৰ কৃষ্ণ সাধু।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|p=585}}</ref> ফলিৰ অংশ : {{Quote|text="পুৰন্দৰায় ৱিপ্ৰায় ভুপুটীনাং চতুঃশতম্। <br /> নৃপাদেশাৎ সমাগত্য দাদদী-শাসনং দদৌ॥ হাবুঙ্গাধিপতিঃ সোহপি ষষ্ঠিসংখ্যান্ দ্বিজানপি॥"}} ইয়াৰ বাহিৰেও প্ৰায় ৬খন চুতীয়া ৰজাৰ তামৰ ফলি (১৩৯২-১৫২২ মাজৰ) হাবুং অঞ্চলত পোৱা গৈছে। চুতীয়া সকলৰ মাজত আজিও হাবুঙৰ উল্লেখ থকা নিচুকনি গীত শুনিবলৈ পোৱা যায়। উদাহৰণ : {{Quote|text="হালিকি এই বাপেৰ ক'লৈ গ'ল,<br /> হাবুঙীয়া বুঢ়াৰ লগত কাঁহ কোবাই গ'ল। <br /> ....<br /> হাবুঙীয়া বাঢ়ৈয়ে চ'ৰানাও সাজে<br /> কুৰুলাৰ কেৰুহেন উৰো উৰো কৰে,<br /> উৰিব নোৱাৰিহে সাগৰতে পৰে; "}} ১৫১২ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোম ৰজা [[চুহুংমুং]]এ ৰাজ্য বিস্তাৰৰ নীতি অনুসৰণ কৰি ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ হাবুং প্ৰদেশৰ পশ্চিম অংশত অৱস্থিত পানবাৰী অঞ্চল চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা দখল কৰে। ইয়াৰ পূৰ্বে অঞ্চলটো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল আৰু হাবুঙৰ অধিপতি বৃহৎপাত্ৰ বা বৰপাত্ৰই শাসন কৰিছিল। এই অভিযানৰ প্ৰতিক্ৰিয়াস্বৰূপে ১৫১৩ চনত চুতীয়া ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে স্থলসেনা আৰু নৌবাহিনী লৈ আহোম ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰি [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]]ত উপস্থিত হয়। অৱশ্যে এই অভিযানত চুতীয়াসকল সফল নহ'ল।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|p=128}}</ref><ref>Deodhai Buranji, p. 16, "লাঙ্কি ৰাইচিঙা(১৫১২) শকত ৰজাদেও হাবুঙৰ পানবাৰী ললেগৈ। লাঙ্কি মুংমুত শকত চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণে আহি দিখৌ মুখত পছলাৰে গড় বান্ধি ৰʼলহি।"</ref> ১৫২০ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়াসকলে পুনৰ আহোম ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰি মুঙখ্ৰাঙৰ আহোম দুৰ্গত আঘাত হানে। এই সংঘৰ্ষত দুৰ্গৰ আহোম সেনাধ্যক্ষ নিহত হয় আৰু তাত থকা আহোম সৈন্যবাহিনী পলায়ন কৰে। ফলত চুতীয়াসকলে কিছু সময়ৰ বাবে নামদাং আৰু মুঙখ্ৰাং পৰ্যন্ত হেৰুৱা অঞ্চলসমূহ পুনৰ নিজৰ অধীনলৈ আনিবলৈ সক্ষম হয়।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward |title=A History of Assam |page=84 |url=https://archive.org/details/ahistoryassam01gaitgoog/page/n107/mode/1up |quote=The Chutias made no effort to regain their lost territory until 1520, when they attacked the Ahom fort at Mungkhrang. The Ahom commander was killed in a sortie and the garrison fled; and for a time the Chutias once more ruled this tract of country.}}</ref> ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দত কোঁৱৰগাঁৱত জাৰি কৰা ধীৰনাৰায়ণৰ তাম্ৰশাসনখন ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চলত চুতীয়া ৰজাই কৰা শেষৰটো লিপিবদ্ধ ভূমিদান। ১৫২৩ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া-আহোম সংঘৰ্ষৰ পিছত চুহুংমুঙে হাবুং অঞ্চল পুনৰ দখল কৰি আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|pp=41–42}}</ref> ঢকোৱাখনাৰ(হাবুং) কোঁৱৰগাঁৱত উদ্ধাৰ হোৱা এই ফলিৰ মতে ১৫২২ চনত শদিয়াৰ অধিপতি বিষ্ণু বংশৰ শ্ৰী ধীৰনাৰায়ণে প্ৰচণ্ড দুৰ্দণ্ড বাহুৰে সকলোকে পৰাজিত কৰি ৰাজ্যশ্ৰী লাভ কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|pp=590}}</ref> ইয়াৰ পাছতে চুতীয়া ৰাজ্য নীতিপালৰ হাতলৈ যায়। নীতিপালৰ দুৰ্বল শাসনৰ সুযোগ লৈ চুহুংমুঙে পুনৰ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধত চুতীয়াৰ নেতৃত্বত থকা কাচিতৰাৰ লগতে বৰপাত্ৰ (হাবুঙাধিপতি) উল্লখ আছে।<ref>[http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf |date=2020-07-28 }} ''The chiefs of the Chutiyas were Toktoru, Koitara, Chuluki Chetiya and Borpatro.''</ref> ===আহোম ৰাজত্ব কাল=== {{See also|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} [[File:Habung2.jpg|thumb|250px|চুকাফাৰ স্মৃতিত নৱনিৰ্মিত উপাসনা গৃহ। ]] বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি অভয়াপুৰৰ পৰা দিহিং<ref>Bhuyan, S.K., ''Satsari Assam Buranji'', p.47</ref> আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ<ref>Barua, G.C, ''Ahom Buranji'',p.46</ref> নৈয়েদি ভটিয়াই আহি‌ চুকাফাই হাবুঙত প্ৰৱেশ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে সেই সময়ত দিহিং নৈ শিৱসাগৰ জিলাৰ মাজেদি বৈ গৈছিল<ref>Sarma, Jogendranath, ''Change of river channel and bank erosion of the burhi dihing river (Assam), assessed using remote sensing data and gis'',"But about 250 years ago the Dihing (present Burhi Dihing) flowed westerly through Sibsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island, which is now nearly 200 km west of present Dihingmukh, i.e. the outfall of the Burhi Dihing"p.95</ref>। নৈখন দিচাং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাবে তিপাম, নামৰূপ, বকতা আৰু চৰগুৱা কাষেদি বৈ‌ গৈ<ref>Sharma, J.N., ''A study on palaeochannels from satellite imagery in a part of Upper Assam'',p.77-79</ref> দক্ষিণ মাজুলী বা [[বোকাখাত]] অঞ্চলৰ মহুৰামুখত<ref>{{cite journal |last=Wilcox |first=R. |title=Memoir of a Survey of Asam and the Neighbouring Countries, Executed in 1825-6-7-8 |journal=Asiatic Researches |volume=17 |year=1832 |page=320 |url=https://brahmaputra.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/WilcoxSurveyAsam.pdf |quote=...the Dihing did not disembogue itself where it does now into the Brahmaputra, but turning to the south-east received the Disang, and Dikko, the Jazi, and Disai river, and was discharged into the great river near Makura. |access-date=2026-02-18 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পৰিছিল<ref>Sharma, J.N.,''Origin and some geomorphological changes of Majuli Island of the Brahmaputra River in Assam, India''</ref>। গতিকে দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰই দি ভটিয়াই গ'লে চুকাফাই সম্ভৱতঃ হাবুং প্ৰদেশৰ দক্ষিণ ঢকুৱাখনা বা সোৱণশিৰিৰ দক্ষিণ-পশ্চিমৰ লখিমপুৰ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে পাছলৈ বামুণী কোঁৱৰৰ মাককো দিহিং নৈয়ে ভটিয়াই আহোঁতে হাবুঙৰ শোৱণশিৰি নৈৰ দশিণৰ পানবাৰী অঞ্চলৰ ব্ৰাক্ষ্মণে আশ্ৰয় দিছিল। বৰ্তমানৰ আহোম গোষ্ঠীৰ একাংশ লোকে কিন্তু চুকাফাই প্ৰৱেশ কৰা হাবুং অঞ্চল ধেমাজিত আছিল বুলি দাবী কৰে।<ref>Dhemaji is more political and therefore somewhat more volatile than Patsako. Tai-Ahom activism was very visible there, so much so as the first capital city of the Ahom swargadeos, Habung, was identified and claimed to be in Dhemaji.{{harvcol|শইকীয়া, য়াস্মিন|২০০৪}}</ref> এই দাবী তেওঁ লোকে ধেমাজিৰ বৰ আজুহা গাঁৱৰ এজন আহোম পূজাৰী ঘৰত পোৱা টাই-আহোম ভাষাত লিখা সাঁচি পাতৰ পুৰণি লিপিৰ ভিত্তিৰ কৰে। কিন্তু এই লিপিৰ‌ কোনো চন তাৰিখ, শিৰোনামা বা লেখকৰ নাম পোৱা নাযায়।<ref>...One old Ahom manuscript without bearing any title, date and author's name was discovered by me on 1.5.1991 at Habung under Dhemaji district of Assam. It was discovered from the possession of the aged father of Chow Ratneswar Phukan of Bor Ajuha village, who belongs to a Mo-Sang-Bun (priestly) family. Some glimpses of Tai history can be found in, this manuscript written in Ahom language and Ahom script....{{harvcol|ঠানা, চুতাচানা|২০০৩}}</ref> অঞ্চলতোৰ গড়ৰ ওচৰতে এটা শ ধোঁৱা পুখুৰী আৰু এটা [[মৈদাম]] আছে যিটো [[আহোম|আহোমসকলৰ]] লগত অহা এজন পণ্ডিতৰ মৃত্যুত সজোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। এই তথ্যৰ সমূহৰ ভিত্তিতে লোক সকলে এই অঞ্চলতো‌ চুকাফাই এৰি থৈ যোৱা হাবুং হ'ব পাৰে বুলি ঠাৱৰ কৰে। হাবুঙত [[চাওলুং চুকাফা|চুকাফাই]] তিনি বছৰ (চন্দ্ৰ বৰ্ষ ক্ৰমে লাকনি দাপকেও, লাকনী ৰাইছেও আৰু লকনি মুঙপ্লাও)<ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref> অস্থায়ী ভাবে আছিল।<ref name="সৰ্বানন্দ"/><ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref> কিন্তু তিনি বছৰ থাকি পুনৰ বানপানী হোৱাৰ ফলত শিৱসাগৰৰ লিগিৰী গাঁৱলৈ (চনটক) উভতি যায় য'ত বৰাহী চুতীয়াসকলক লগ পায়। উল্লেখযোগ্য যে চুকাফাই বানপানী হোৱাৰ বাবে এৰি যোৱা তিপাম (কানগং নামৰ এজন), নামৰূপ (খুণতাং নামৰ এজন) বা লিগিৰী গাঁৱ (তাখোনলাক নামৰ এজন) লেখীয়া ঠাইৰ দৰে অভয়াপুৰ আৰু হাবুং অঞ্চলত কোনো লোকক ৰাখি যোৱা নাছিল।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n50/mode/1up‌ Barua, G.C.''Ahom Buranji'',p.46.]</ref> ফলত সেই সময়ত হাবুং প্ৰদেশৰ ভূমি আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত হোৱা নাছিল। চুকাফাই এৰি থৈ যোৱাৰ‌ পাছত ১৫১২ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে প্ৰথমবাৰৰ বাবে হাবুঙত প্ৰৱেশ কৰি পানবাৰী অঞ্চল দখল কৰে। আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। কিন্তু ১৫২০ত চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণে পুণৰ আক্ৰমণ কৰি এই‌ অঞ্চল নিজৰ অধীনলৈ আনি ব্ৰাহ্মণক মাটি দান কৰি তামৰ ফলিত খোদিত কৰিছিল।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?seq=17#metadata_info_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 19, ''He first annexed Habung in 1512 and later also the rest of the Hinduised Chutia kingdom'']</ref> চুতীয়া ৰজাক ১৫২৪ চনত পৰাস্ত কৰি ১৫২৫ চনত চাওফা চুহুংমুঙে হাবুং ৰাজত্ব কৰিবলৈ ভটিয়লীয়া গোহাঁই (থাওমোঙ মোঙ-তিউ) পদ সৃষ্টি কৰিছিল আৰু [[কনচেং বৰপাত্ৰগোঁহাই|কনচেং]] নামৰ বিষয়া জনক দায়িত্ব দিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 59</ref> ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''ৰ মতে, ১৪৪৭ শকত (১৫২৫ খ্ৰীষ্টাব্দ) চুহুংমুঙে বৰুৱা বিলৰ কাষত নামদীৰ্ঘ পুখুৰী খনাই ব্ৰাহ্মণ, দৈৱজ্ঞ আৰু অন্যান্য লোকসকলক সাত দিন ধৰি আপ্যায়ন কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Assam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Government of Assam |year=1945 |pages=11–12}}</ref> ইতিহাসবিদ নিত্যানন্দ গগৈৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্য বিজয়ৰ স্মৃতিত এই পুখুৰীখন খন্দা হৈছিল। তেওঁ বৰুৱা বিল আৰু নামদীৰ্ঘ পুখুৰীক বৰ্তমানৰ ঢকুৱাখনা অঞ্চলত অৱস্থিত বুলি চিনাক্ত কৰি নামদীৰ্ঘ পুখুৰীখন কঢ়ামুখৰ দীৰ্ঘ পুখুৰীৰ সৈতে সম্ভৱতঃ একে বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=153, 173}}</ref>{{efn|''অসম বুৰঞ্জী (SM)''ৰ বিৱৰণৰ মতে পৰৱৰ্তী কালত উতৈ আৰু তমাই নামৰ দুজন [[বাৰ ভূঞা]]ৰ সৈতে আহোমসকলৰ সংঘাত উল্লেখ হয়। ''পুৰণি অসম বুৰঞ্জী''ৰ মতে, চুহুংমুঙে মধ্য অসমৰ ৰৌতা–তেমনি দমন কৰি উত্তৰ পাৰলৈ পুনৰ্বাসিত কৰা বাৰ ভূঞাসকলৰ ভিতৰত উতৈ আৰু তমাইও আছিল।<ref name="Rowta">Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p. 27-28, "বাৰ ভুঞা:- আৰু পূৰ্বে দিহীঙ্গিয়া ৰজা দেৱে ৰটাটেমনি মাৰি বাৰভূঞাক উত্তৰ কোলত পাতিলেনি। ভূঞাৰ নাম উতৈ ১,তমাই ১, ৰাই ১, সঁকাই ১, কৌষিক ১, উজিৰ ১, লস্কৰ ১, চোমদাৰ ১, সনাতন ১, কেহো ১, ৰামভট ১, ভকতভূঞা ১। এই বাৰটা মুখ্য ভূঞা। তাৰে চাৰিটাকৈ সৰু মূৰিয়া ভূঞা দুকুড়ি আঠোটা। ৰটা ভাঙি আনি লাচাম কলিতা ভূঞাৰ ঘৰ নি স্বৰ্গদেৱে বাঁহবাড়িত পাতি এক ভায়েকক সোণাৰি নৈত পাতিলে, এক ভায়েকক পৰ্বতত পাতিলে, এক ভায়েকক খঙ্গিয়া বুলিছিল। এই ঘৰে তিনি ঘৰ হ'ল।"</ref> ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''ত উতৈ আৰু তমাইয়ে চুতীয়া ৰাজ্য বিজয়ৰ পিছত আহোম ৰজাৰ কৰ্তৃত্বক প্ৰত্যাহ্বান জনাই "সৰ্বকালে আমাৰ ৰাজ্য, চুটিয়াক মাৰি বৰ লাই পালে। শুক্ল হস্তীত যি বহে তাৰে ৰাজ্য, আহোমে ক'ত পালে?" বুলি কোৱাৰ উল্লেখ আছে। তেওঁলোকক দমন কৰিবলৈ পঠোৱা আহোম বিষয়াসকলে কঢ়ামুখৰ দীৰ্ঘ পুখুৰীৰ কাষত অৱস্থান কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত উতৈ আৰু তমাইক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হয় আৰু আন ভূঞাসকলে আহোমৰ বশ্যতা স্বীকাৰ কৰে।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Assam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Government of Assam |year=1945 |page=12 |quote=সেই সয়ম উতৈ তমাই দুই ভূঞায়ে হস্তিত চূণ ঘহি কান্ধত চলি, বোলে, -"সৰ্বকালে আমাৰ ৰাজ্য, চুটিয়াক মাৰি বৰ লাই পালে। শুক্ল হস্তীত যি বহে তাৰে ৰাজ্য, আহোমে ক'ত পালে?" এই গৰ্ব্ব শুনি স্বৰ্গদেৱে বোলে-"মোক নাকুৰি নাখামে দিছে কালে পাইছো।" ভূঞা হঁত কোন মানুহ, শুকুলা হস্তিত উঠি যে আমাক অৱগৰ্ব্ব কৰে?" এই বুলি স্বৰ্গদেৱে বৰসন্দিকৈ ডেকাৰজা, দিহিঙ্গীয়া গলমণি পাত্ৰ, চনবন ভঙ্গীয়া হুহামৰা এই তিনি প্ৰধান কাঁড়ী, ৩ বোলে-"আমি ভূঞাহঁতক মাৰি ধৰি আনি দিম; স্বৰ্গদেৱৰ লোণ চাউল খাবৰ কি কাৰণ?" পাচে স্বৰ্গদেৱে বঁটাবাহন দি লোকজন সহিতে পঠাই দিলে। সিবোৰো গৈ কঢ়ামুখৰ দীৰ্ঘ পুখুৰীৰ কোষত ৰʼলগৈ। সেই সময়ত কাৰেকুছীয়া বাসুদেৱ তপসী লস্কৰে বোলে-"আহোমৰ লগত যুদ্ধ কৰিব নোৱাৰি। পোৱালি-খোৱা আহোম, পেটৰ পোৱালিকো চিৰি মাৰে।" এই বুলি ঘোঁৰা ৫টা, ৰূপ ২ চৰু সহিতে মালবৈয়া লস্কৰ পঠাই দিলে, বোলে-"আমি স্বৰ্গদেৱৰ শৰ্ণীয়া হʼলো, আমাক যিৰূপে ক্ৰোদ্ধ এৰিব, তাকে কৰিব।" পাচে ডেকাৰজা প্ৰমুখ্যে গলমণি পাত্ৰে বোলে-"ভাল, আমি মহাৰাজ স্বৰ্গদেৱৰ চৰণত বুজাই সাঞ্চি-পাতি ৰাখিম। তহঁতৰ ভাই-ভতিজা আমাৰ লগত পঠাই দে, খাটনীয়াৰৰূপে স্বৰ্গদেৱৰ চৰণত সেৱা কৰি থাকক গৈ, তেবেসে আমি উলটি যাব পাৰোঁ।" এই কথাত থাকি লালোয়া, উতাবৰ, কহিক, চোমদাৰ, উজীৰ, তমাই, চপা, সোণাবৰ, ভেদাই, এই সকল ভূঞাৰ ভাই-ভতিজাক লগত লৈ সন্দিকৈ প্ৰমুখ্যে ডেকাৰজায়ে খাটনীয়াৰৰূপে ভেঁটাই দিলে। স্বৰ্গদেউ বোলে-"শুকুলা হাতীৰ যে তমাই উঠিছে, সেই হাতী মোলৈ কিয় নানিলিহঁক?" পাচে ভূঞাৰ পুত্ৰ চপা সোণাবৰে বোলে-"হাতীৰ পোৰোগ হৈছিল, সেই কথাতেহে হাতীৰ সকলো গাৱে চূণ ঘহিছিল। শুক্লা হস্তীক স্বৰ্গদেউ নাপায়, আমি বন্দীহঁতে ক'ত পাম?" স্বৰ্গদেউ বোলে-"বন্দীহঁতে টেপাই কৰিব পাই নেকি?" এই বুলি উতৈ তমাই ২ ভূঞাক জুমুধি দেওঘৰৰ কোষত কাটিলে। তাৰ দুই পুতেক খাটনীয়াৰৰ লগতে ৰাখিলে। তাৰেপৰা ভূঞা বোৰ বশ হৈ থাকিল।"}}</ref>}} ১৫২৭ খ্ৰীষ্টাব্দত চুহুংমুঙে [[বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঁই]] পদ সৃষ্টি কৰে আৰু পূৰ্বে ভটিয়লীয়া গোহাঁই হিচাপে নিযুক্ত [[কনচেং বৰপাত্ৰগোঁহাই|কনচেঙ]]ক ''চাও-চেং-লুং'' পদত অধিষ্ঠিত কৰে।<ref>{{harvcol|Guha|1983|p=20}}</ref><ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n66/mode/1up Gopal Chandra Barua, ''Ahom Buranji'', p. 61, Lakni Rungrao (1527).]</ref> ১৫৩১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ (লাকনি দাপপ্লাও) বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণতো কনচেঙক ''চাও-চেং-লুং'' হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n69/mode/1up Gopal Chandra Barua, ''Ahom Buranji'', p. 64.]</ref> অমলেন্দু গুহৰ মতে, ''বৰপাত্ৰগোহাঁই'' উপাধিটো সম্ভৱতঃ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনৰ হাবুঙৰ স্থানীয় শাসক ''বৃহৎপাত্ৰ''ৰ উপাধিৰ পৰা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Guha|1983|p=20 |quote=It appears that the novel designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutiya king, had the title of Vrhat-Patra.}}</ref>{{efn|আহোম বুৰঞ্জীসমূহত চুতীয়া বিষয়া বৰপাত্ৰক ''পাতৰ-লুং'' (Pator-Lung) বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে। [[আহোম ভাষা]]ত ''লুং'' শব্দৰ অৰ্থ 'ডাঙৰ' বা 'মহান'। ডিব্ৰুগড়ত সংঘটিত চুতীয়া-আহোম যুদ্ধত এই বিষয়াজনে কাশিতৰাৰ সৈতে মিলি আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেনমুং [[বৰগোহাঞি]] আৰু কিংলুন [[বুঢ়াগোহাঞি]]ৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 55.</ref><ref>Bhuyan, S. K., ''Deodhai Asam Buranji'', Chapter 31.</ref>}} [[চুক্লেংমুং]] (চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত হাবুঙৰ উল্লেখ পুনৰ পোৱা যায়। বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি এই ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা‌ হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো ‌মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল‌‌ আৰু তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> ==বৰ্তমানৰ হাবুং== [[File:Habung Ho-Phi Foundation Taking.jpg|thumb|right|হাবুঙত চুকাফাৰ স্মৃতিত নৱনিৰ্মিত মন্দিৰ]] অসম চৰকাৰৰ সহযোগত হাবুঙৰ টাই ভেটিত থকা মৈদাম, পুখুৰী আৰু গড়সমূহ সংৰক্ষণ কৰি ৰু'এন চাও ছেঙ (পৰম্পৰাগত দেউশাল) স্থাপন কৰে। ১৯৯০ চনৰ ১৭ জুন তাৰিখে স্থানীয় ফুৰালুং সংঘ আৰু সেইসময়ৰ [[ধেমাজি জিলা]]ৰ অতিৰিক্ত উপায়ুক্ত নগেন হাজৰিকাৰ সহযোগত [[আহোম ধৰ্ম|আহোম ধৰ্মৰ]] নিয়ম অনুসৰি [[আহোম|আহোমসকলৰ]] পূজা কৰা গৃহ ''হলুং হ'ফি'' মন্দিৰৰ নিৰ্মাণৰ কাৰণে আধাৰশিলা স্থাপন কৰে। পাছত ৯জন শুভাকাংক্ষীৰ দ্বাৰা ৮টা খুটা প্ৰদান কৰা হয় যাৰ ফলত স্থায়ী ভাবে হ'ফিটো নিৰ্মাণ কৰি উলিওৱা হৈছিল। সেই ঠাইৰ ঐতিহ্য ৰক্ষা কৰি পৰম্পৰাগত ফুৰালুংবানফি ধৰ্মৰ নীতিনিয়মতে টাই ভেটিৰ ভিতৰত থকা হফি টোত ম'-লুং টাই-পণ্ডিতসকলে আৰু বিশেষকৈ স্থানীয় ম'-চাম পণ্ডিতসকল আৰু স্থানীয় পঞ ফুৰালুং সংঘৰ সদস্যসকলে টাই-আহোম ভাষাতে সেৱা অৰ্চনা কৰে। মন্দিৰত সেৱা আগবঢ়োৱাৰ সময়ত বিশেষ দুটামান প্ৰাচীন টাই নিয়ম পালন কৰিব লাগে। তাই-চি পৰম্পৰা কৰাটো বাধ্যতামূলক আৰু তাত কক বান ফাই (চাকি জ্বলোৱা), আই চিংলাও গোৱা আদি নিয়ম কৰা হয়, তালৈ কাই অৰ্থাত কুকুৰা নিয়ম মতে নিয়া হয়। তালৈ যাওঁতে নিয়ম অনুসৰি বিভিন্ন ৰঙৰ কুকুৰা, লাও বা সাজপানী নিয়াৰ উপৰিও বানফাই অৰ্থাৎ চাকি নিব লাগে। সন্তানৰ আশাত বগা মতা কুকুৰা দিব লাগে, অসুখ বা বিপদৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ কলা মতা কুকুৰা দিয়া হয় আৰু অইন বিশেষ মনোকামনা নাথাকিলে যিকোনো ৰঙৰ বা পখৰা মতা বা মাইকী কুকুৰা তাই-চি নিয়ম কৰা হয়। হাবুংলৈ তৎক্ষণাত যাব যদি কোনো ব্যক্তিয়ে নোৱাৰে তেতিয়া "মু-বাই তাম-বাই" নামৰ পৰম্পৰাৰে টোপোলা এটা বান্ধি কুকুৰা আগ বঢ়াই ৰখাৰ নিয়ম আছে।{{cn}} এই অঞ্চলৰ ঐতিহ্য ৰক্ষাৰ্থে [[অসম]] চৰকাৰে পুনঃনিৰ্মাণৰ বাবে যথেষ্ট ৰাজ পুঁজি প্ৰদান কৰে। ২০১৭ চনত তেতিয়াৰ অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]]দেৱে নতুনকৈ নিৰ্মাণ কৰা হ-ফিত উদযাপিত [[মে-দাম-মে-ফি]] অনুষ্ঠানত উপস্থিত হৈ হাবুঙক পৰ্যটনৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি তুলিবলৈ ২ কোটি টকা প্ৰদানৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news|url=https://m.timesofindia.com/city/guwahati/assam-government-to-preserve-seat-of-ahom-legacy-in-habung/articleshow/56902877.cms|title=Assam government to preserve seat of Ahom legacy in Habung}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist|30em}} ==টোকা== {{notelist}} ==উৎস প্ৰসংগ== {{refbegin}} * {{cite book |last=বৰুৱা |first=গোলাপ চন্দ্ৰ|date=১৯৩০ |title=আহোম বুৰঞ্জী |chapter=ষষ্ঠ অধ্যায়: খুনলুং খুনলাই, উপ-অধ্যায়:চ্যুকাফা, পৃষ্ঠা:৪৪ - ৪৭|publisher= বেপ্টিষ্ট মিছন প্ৰেছ, কলকাতা|language=[[টাই আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]]}} * {{Cite book |last= ঠানা |first=চুতেচানা |title=Texts and Contexts in Southeast Asia |publisher=ঐতিহাসিক গৱেষণা কেন্দ্ৰ, মিচিগান বিশ্ববিদ্যালয়|year=২০০৩ |language=[[ইংৰাজী]]}} * {{cite book |last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en।|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}} * {{Cite news|last=কংকন কলিতা|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/second-ahom-capital-habung-to-be-tourist-hotspot-cm-himanta-biswa-sarma/articleshow/89256437.cms|title=second ahom capital habung to be tourist-hotspot cm himanta biswa sarma|agency=টাইমছ অফ ইণ্ডিয়া|language=ইংৰাজী}} * {{cite book |last=Meena |first=R P|date=২০২০ |title=APSC Assam Current Affairs Yearbook 2020 |publisher= New Era Publishing House|language=[[ইংৰাজী ভাষা]]}} * {{citation |last=Guha |first=Amalendu |year=1983 |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |pages=3–34 |doi=10.2307/3516963 |jstor=3516963 |url=https://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/bitstream/123456789/3259/1/OP_64_The_ahom_political_system.pdf }} * {{citation |last=Guha |first=Amalendu |year=1984 |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply |journal=Social Scientist |volume=12 |issue=6 |pages=70–77 |doi=10.2307/3517005 |jstor=3517005 }} * {{citation |last=Baruah |first=Swarnalata |year=2007 |title=Chutia Jatir Buranji |url=https://archive.org/details/chutiaburanji/mode/2up }} * {{citation |last=Baruah |first=S. L. |year=1986 |title=A Comprehensive History of Assam |publisher=Munshiram Manoharlal }} * {{citation |last=Sircar |first=D. C. |year=1986 |title=Three Copper-Plate Grants from Assam |journal=Epigraphia Indica |volume=40 |publisher=Archaeological Survey of India |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d4/Epigraphia_Indica_Vol_40_No._2_July_1973.pdf }} * {{citation |last=Phukan |first=J. N. |year=1992 |contribution=The Tai-Ahom Power in Assam |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |pages=49–60 |publisher=Assam Publication Board |place=Guwahati }} * {{citation |last=Gait |first=Edward |year=1963 |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink |url=https://books.google.com/books?id=1IpAAAAAMAAJ }} {{refend}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ পুৰাতাত্বিক স্থান]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] 4f7483phfv9xnsi0a5j4ph8dg9hs1k5 651835 651832 2026-11-10T00:33:55Z Ananya Taye 28065 651835 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = হাবুং |official_name = হাবুং প্ৰদেশ |image= |native_name_lang = |settlement_type = [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ]] তথা [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] পৌৰাণিক প্ৰদেশ তথা [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ এখন [[মু'ঙ]] (প্ৰদেশ) |type = | subdivision_type = Country | subdivision_name = India | image_skyline = [[File:Map of Habung Region.jpg|300px]] | imagesize = | image_alt = | image_caption = ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চল | pushpin_map = India Assam | pushpin_label_position = right | motto = | established_title = | established_date= | area_footnotes = | population = | footnotes = |leader_title=হাবুঙাধিপতি|leader_name=বৃহৎপাত্ৰ বা বৰপাত্ৰ<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref><ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা‌ হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো ‌মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। "</ref><ref>Bhuyan, S.K, "Deodhai Assam Buranji",p.16, "চুতীয়াৰ বৰাবুৰুকৰ লেখা,-তকতৰু ১, কইতৰা ১,‌চুলুকি চেতিয়া‌ ১, বৰপাত্ৰ ১।"</ref>|leader_title1=[[ছাও চেং-লুঙ]]|leader_name1=কন-চেং}} '''হাবুং''' ({{lang-aho| 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜑𑜡;𑜈𑜤𑜂𑜫}},{{lang-en|Habung}}) বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত [[কামৰূপ ৰাজ্য|পৌৰাণিক কামৰূপৰ]] আৰু [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] এটা বৃহৎ অঞ্চল আৰু পাছলৈ [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰাজ্যৰ]] এক [[মু'ঙ]] (প্ৰদেশ) আছিল।<ref name="Sub">{{Cite journal |last=Neog |first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |date=1977 |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=58/59 |page=818 |jstor=41691751 |issn=0378-1143 |quote=Habunga province (the Subansiri region of the present-day North Lakhimpur district)}}</ref> ইয়াৰ অৱস্থান মূলতঃ [[সোৱণশিৰি নদী]]ৰ অৱবাহিকা<ref name="Sub"/> আৰু বৰ্তমানৰ [[ঢকুৱাখনা]] অঞ্চলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি চিনাক্ত কৰা হয়। ৱেড(১৮০০)-ৰ মতে, [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ মিলন হোৱা অঞ্চলতো হাবুঙৰ অন্তগৰ্ত আছিল।<ref>Wade, J.P, ''An Account of Assam: Rivers of Assam'',p.16.</ref> তেখেতৰ মতে হাবুং প্ৰদেশৰ পশ্চিমত গজলুং প্ৰদেশ আছিল আৰু এই গজলুঙৰ মাজেদি দিক্ৰং, পিচলা, ইত্যাদি নৈ বৈ গৈছিল। ১৯০০ দশকৰ শেষৰ ফালে কেইজনমান টাই-আহোম লোকে ধেমাজিৰ এটা অঞ্চলক হাবুং বুলি দাবী কৰি তাত চুকাফাৰ স্মৃতিত এখন শাল নিৰ্মাণ কৰে।<ref>...capital city of the Ahom swargadeos, Habung, was identified and claimed to be in Dhemaji...{{harvcol|শইকীয়া, য়াস্মিন|২০০৪}}</ref> ইতিহাসবিদ য়াছমিন শইকীয়াৰ মতে, ১৯৯০ চনৰ পৰা এই সকল লোকে এই অঞ্চলক হাবুং বুলি চিনাক্ত কৰিছিল আৰু "আহোম লেণ্ড ডিমাণ্ড মুভমেণ্ট"এ ইয়াক তেওঁলোকৰ ভৱিষ্যৎ ৰাজধানী হিচাপে দাবী কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |year=1997 |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |page=188 |quote=An important city within the Chutia domain. The exact location of Habung remains a controversy. Recently, on one of my field trips to Dhemaji, in the Lakhimpur district, I visited Borajaha Sapari, which since 1990 has been identified as Habung. The Ahom Land Demand Movement claims this spot as their future capital.}}</ref><ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India |year=2004 |publisher=Duke University Press |page=28 |isbn=9780822333739| quote=Dhemaji is more political and therefore somewhat more volatile than Patsako. Tai-ahom activism was very visible there, so much so that the first capital city of the Ahom swargadeos, Habung, was identified and claimed to be in Dhemaji.}}</ref> কেইগৰাকীমান ইতিহাসবিদে ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চলক দশম শতিকাৰ [[পাল ৰাজবংশ|কামৰূপৰ পাল বংশ]]ৰ ৰজা [[ৰত্নপাল]]ৰ তাম্ৰশাসনত উল্লেখিত ''হাবাঙ্গ-বিষয়'' (Havvaṅga-vishaya) নামৰ প্ৰদেশখনৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছে, য'ত ব্ৰাহ্মণসকলক ভূমিদান কৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায়।{{efn|পূৰ্বৰ কিছুমান গৱেষণাত ইয়াৰ নাম ''Havrnga-vishaya'' বা ''Ha-Vrnga-vishaya'' ৰূপেও পঢ়া হৈছিল। অমলেন্দু গুহৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে হাবুং ব্ৰাহ্মণসকলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এখন ক্ষুদ্ৰ স্বায়ত্তশাসিত ৰাজ্য আছিল আৰু ইয়াৰ উৎপত্তি ৰত্নপালৰ ভূমিদানৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হ'ব পাৰে।<ref name="habung">"Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the Ha-Vrnga Vishaya where a Brahmin was given land by King Ratnapala." {{harvcol|Guha|1983|p=33f}}</ref><ref>{{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply |journal=Social Scientist |year=1984 |volume=12 |issue=6 |page=73 |doi=10.2307/3517005 |jstor=3517005}}</ref> অৱশ্যে শিলালিপিবিদ ডি. চি. চৰকাৰে তাম্ৰশাসনখনৰ পূৰ্বৰ কিছুমান পাঠ আৰু ভৌগোলিক সীমা-নিৰ্ধাৰণৰ ব্যাখ্যাক প্ৰশ্ন কৰিছিল। সেয়েহে ''হাবাঙ্গ-বিষয়'' আৰু ঐতিহাসিক হাবুঙৰ চিনাক্তকৰণক নিশ্চিত সিদ্ধান্ত বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।<ref>{{cite journal |last=Sircar |first=D. C. |title=Three Copper-Plate Grants from Assam |journal=Epigraphia Indica |volume=40 |year=1986 |publisher=Archaeological Survey of India |pages=64–69 |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d4/Epigraphia_Indica_Vol_40_No._2_July_1973.pdf}}</ref>}} কামৰূপৰ পতনৰ পাছত হাবুং [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত হয় আৰু এই অঞ্চলত বৃহৎপাত্ৰ নামৰ এজনক শাসন কৰিবলৈ ৰখা হয়।<ref>Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala {{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref><ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> টাই-আহোম ভাষাত লিখা সাচিপটিয়া দীন-বুৰঞ্জী, ম' চাংবুন বুৰঞ্জী আৰু একাংশ ইতিহাসবিদৰ মতে চৰাইদেওত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী স্থাপন কৰা‌ আগতে এই ঠাই ৩ বছৰৰ বাবে [[চুকাফা]]ৰ অস্থায়ী বসতি স্থল আছিল।<ref name="সৰ্বানন্দ">{{cite book | title=ইতিহাসে সোঁৱৰা ছশটা বছৰ | publisher=বনলতা | author=ৰাজকুমাৰ, সৰ্বানন্দ | year=২০১৭ | location=গুৱাহাটী | pages=২৭৪}}</ref><ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref><ref name="Capital">{{cite journal | url= | title=Background of the Capital cities of the Ahoms | author=Buragohain, Luhit | journal=International Journal of creative research thoughts | year=2020 | month=April | volume=8 | issue=4 | pages=2357-2361}}</ref> বানপানী হোৱাৰ ফলত চুকাফা আৰু লগত অহা লোক সকল পুনৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণ পাৰলৈ ঘূৰি যায়।<ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref> পিছলৈ [[চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ|চুতীয়া-আহোম সংঘৰ্ষ]]ৰ ফলত হাবুং আহোম ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। লাকনি খুতছান (১৫২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত) [[চুহুংমুং]]এ চাওচেং কুঙৰিন (ধনুধৰিয়া গোহাঁই)‌ কনচেঙক থাওমৌঙ মৌঙ-তেও (ভটিয়লীয়া গোহাঁই) হিচাপে নিযুক্তি দি হাবুংত ৰাখে।<ref>"...In lakni Khutshan (ie., in 1526 A.D.), the heavenly king created Klangsheng of Dhanudharia family, Bhatialia Gohain and stationed him at Habung...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref><ref>Edward Gait, The History of Assam, p.90, "In 1525, Suhungmung proceeded in person to Dihing, and appointed officers to administer the frontier provinces of Habung, Dihing and Banlung."{{harvcol|Gait|1963|p=8}}</ref> ==হাবুং নামৰ উৎপত্তি== হাবুং শব্দটো মূলতঃ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় ভাষাৰ বুলি জনা যায়<ref>S.Endle, The Kacharis, p. 88, Habung-iya, perhaps from Ha earth, Bung for Su-bung men ; hence ha-bung-iya, autochthones</ref>। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে "মাটিৰে ভৰা ঠাই" অৰ্থাৎ "নদীৰ পানীয়ে খহাই অনা পলস জমা হৈ সৃষ্টী হোৱা ভূমি।" "হা" মানে হৈছে "মাটি" (যেনে হাছাও, হাজং, হালালি, ইত্যাদি) আৰু "বুঙ" মানে হৈছে ভৰি পৰা।<ref>[https://archive.org/stream/LSIV0-V11/LSI-V3-2#page/n15/mode/2up As per the Linguistic Survey of India(Volume 3-2, p. 7), ''Ha'' means Land and ''Bung'' means Fill in standard Bodo language.]</ref> পি.আৰ.টি গৰ্ডনৰ মত অনুসৰি পৌৰাণিক মৰাণ ভাষাত "হাবুঙ"ৰ অৰ্থ হৈছে "মানুহৰ বাসতি/চাপৰি"।<ref>{{Cite web |title=PRT Gurdon, The Morans, p.43 In Moran language Habung meant ''Men/Settlement'' |url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Gurdon-1904.pdf |access-date=2020-04-29 |archivedate=2021-02-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210228230129/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Gurdon-1904.pdf |deadurl=yes }}</ref> ইতিহাসবিধ চিড্নি এণ্ডেলৰ "ডা কচাৰী" নামৰ কিতাপখনত উল্লেখ কৰা মতে বুৰঞ্জীত মৰাণসকলক হাবুঙীয়া বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল যাৰ অৰ্থ আছিল "ভূমিৰ থলগিৰি"। এখেতৰ মতে হাবুঙ শব্দটো প্ৰকৃততে "হা" (মাটি)-"চুবুঙ" (মানুহ)ৰ পৰা উৎপত্তি হৈছিল।<ref>[https://archive.org/details/kacharis009491mbp/page/n136/mode/1up S.Endle, The Kacharis, p. 88, ''Habung-iya, perhaps from Ha earth, Bung for Su-bung men; hence ha-bung-iya, autochthones'']</ref> হাবুঙৰ ওচৰতে খুবুং নামৰ অন্য এক অঞ্চল এতিয়াও দেখা পোৱা যায়। কামৰূপৰ ৰজা ৰত্নপালৰ তামৰ ফলিত "হাবাঙ্গ"<ref name="Sircar-Havvanga"/> বা "হাব্ৰাঙ্গ" বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>" Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the ''Ha-Vrnga Visaya'' where a Brahmin was given land by King Ratnapala. (c 10th century) {{harvcol|Guha|1983|p=33}}</ref> ১৪২৮ চনৰ চুতীয়া ফলিত শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰক "হাবুঙাধিপতি" (হাবুঙৰ অধিকাৰী) বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>[https://www.jstor.org/stable/41691751?seq=5#metadata_info_tab_contents Neog, Maheswar,''Light on a ruling dynasty of Arunachal Pradesh'',p.819]</ref><ref>" Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the ''Ha-Vrnga Visaya'' where a Brahmin was given land by King Ratnapala. (c 10th century) {{harvcol|Guha|1983|p=33}}</ref> ==হাবুঙৰ ইতিহাস== ===কামৰূপ আৰু চুতীয়া শাসনকাল=== দশম শতিকাৰ [[কামৰূপ ৰাজ্য|পাল বংশ]]ৰ ৰজা [[ৰত্নপাল]]ৰ সৰাতবাৰী তাম্ৰশাসনত ''হাবাঙ্গ-বিষয়'' (Havvaṅga-vishaya) নামৰ এখন প্ৰদেশৰ উল্লেখ পোৱা যায়, য'ত ব্ৰাহ্মণসকলক ভূমিদান কৰা হৈছিল। পূৰ্বৰ কিছুমান গৱেষণাত প্ৰদেশখনৰ নাম ''হাব্ৰঙ্গ'' (Havrnga), ''হাব্ৰাঙ্গ'' (Havranga) বা ''হা-বৃঙ্গ'' (Ha-Vrnga) ৰূপেও পঢ়া হৈছিল। কেইগৰাকীমান ইতিহাসবিদে এই প্ৰদেশখনক ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চলৰ সৈতে একে বুলি চিনাক্ত কৰিছে। অমলেন্দু গুহৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে হাবুং ব্ৰাহ্মণসকলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এখন স্বায়ত্তশাসিত ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্য আছিল, যাৰ উৎপত্তি ৰত্নপালৰ দশম শতিকাৰ ভূমিদানৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল।<ref>{{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply |journal=Social Scientist |year=1984 |volume=12 |issue=6 |page=73 |doi=10.2307/3517005 |jstor=3517005}}</ref><ref name="Sircar-Havvanga">{{cite journal |last=Sircar |first=D. C. |title=Three Copper-Plate Grants from Assam |journal=Epigraphia Indica |volume=40 |year=1986 |publisher=Archaeological Survey of India |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d4/Epigraphia_Indica_Vol_40_No._2_July_1973.pdf}}</ref> ইতিহাসবিদ পি. চি. চৌধুৰীয়ে ৰত্নপালৰ সৰাতবাৰী তাম্ৰশাসনত উল্লেখিত ভূমিৰ ভৌগোলিক সীমাৰ ভিত্তিত ''হাৱ্ৰঙ্গ-বিষয়''ক হাবুঙৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছিল। তেওঁৰ ব্যাখ্যা অনুসৰি, ভূমিদান কৰা অঞ্চলটোৰ দক্ষিণ সীমা আছিল ''দিব্বৈচা'' (Divvaiśā বা Dibbaisa) নদী আৰু দক্ষিণ-পশ্চিম সীমাত ''চাইচা'' (Saicha) নামৰ আন এখন নদীৰ উল্লেখ আছিল। তেওঁ এই ''চাইচা''ক বৰ্তমানৰ [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ চেঁচা নদীৰ সৈতে চিনাক্ত কৰিছিল। ইয়াৰ ভিত্তিত চৌধুৰীয়ে ''হাৱ্ৰঙ্গ-বিষয়''ক সোৱণশিৰি নদীৰ পূবফালে অৱস্থিত হাবুং অঞ্চল, অৰ্থাৎ মোটামুটিভাৱে বৰ্তমানৰ [[ঢকুৱাখনা]] অঞ্চলৰ সৈতে একে বুলি গণ্য কৰিছিল।<ref>{{cite thesis |title=Studies in the inscriptions of medieval Assam |type=PhD thesis |chapter=Chapter 3 |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/67151/11/11_chapter%203.pdf |page=134 |via=Shodhganga |quote=The mention of Dibbaisa river forming southern boundary and Saica the south-western boundary led P.C. Choudhury to identify the Havrnga visaya with Habung country lying to east of the river Suvansiri during the 10th -11th century A.D. Habung, comprising present Dhakuakhana region was for centuries a centre of Aryan culture.}}</ref> অৱশ্যে শিলালিপিবিদ ডি. চি. চৰকাৰে সৰাতবাৰী তাম্ৰশাসনৰ পুনৰ সম্পাদনাত চৌধুৰীৰ এই সীমা-নিৰ্ধাৰণক প্ৰশ্ন কৰিছিল। চৰকাৰে প্ৰদেশখনৰ নাম ''হাবাঙ্গ-বিষয়'' (Havvaṅga-vishaya) বুলি পঢ়িছিল আৰু চৌধুৰীয়ে ''চাইচা'' নদীৰ উল্লেখ থকা বুলি কৰা ব্যাখ্যাক ভিত্তিহীন বুলি অভিহিত কৰিছিল। তেওঁৰ মতে, তাম্ৰশাসনৰ সংশ্লিষ্ট শব্দটো ''Saicha'' নহয়, বৰং ''s-aiva'' (''sā eva'', অৰ্থাৎ 'সেই একেখন') আছিল, যিয়ে পূৰ্বতে উল্লেখ কৰা ''দিব্বৈচা'' নদীখনকে বুজাইছিল। চৰকাৰে লগতে উল্লেখ কৰিছিল যে বলবৰ্মনৰ উলুবাৰী তাম্ৰশাসনতো ''দিব্বৈচা'' নামৰ এখন নদী বা জানৰ উল্লেখ আছে। কিন্তু সেই তাম্ৰশাসনত দান কৰা ভূমি ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ ''উত্তৰকূল'' বিভাগৰ ''মঞ্জয়-বিষয়''ৰ অন্তৰ্গত ''দিক্কুৰ''ত অৱস্থিত আছিল। সেয়েহে সেই অঞ্চল ''হাবাঙ্গ-বিষয়''ৰ পৰা পৃথক আছিল।<ref name="Sircar-Havvanga"/>{{rp|64–69}}<ref>{{citation |last=Sircar |first=D. C. |contribution=Pragjyotisha-Kamarupa |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=1 |year=1990 |publisher=Publication Board, Assam |location=Guwahati |pages=71–74}}</ref> [[File:Dhirnarayan copperplate inscription of 1522.png|thumb|১৫২২ চনৰ চুতীয়া ৰজাই কৰা ঐতিহাসিক হাবুঙত (বৰ্তমানৰ‌ ঢকুৱাখনা) কৰা ভূমি দানৰ তামৰ ফলি।]] ১২০০ শতিকাত কামৰূপ বিভক্ত হোৱাৰ ফলত হাবুং চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। ৰত্নধ্বজপালে দদায়েক স্বেতগিৰিৰ ৰজা ভদ্ৰশেনৰ পৰা ধেমাজি অঞ্চল দখল কৰি হাবুঙৰ দক্ষিণৰ ৰতনপুৰত ৰাজধানী স্থাপন কৰে।<ref>Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala {{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref> উল্লেখযোগ্য যে একে সময়চোৱাতে চুকাফাই হাবুঙৰ এটা অঞ্চলত থাকি তিনি বছৰ খেতি কৰি গৈছিল। কিন্তু তিপাম (কানগং নামৰ এজন), নামৰূপ (খুণতাং নামৰ এজন) বা লিগিৰী গাঁৱ (তাখোনলাক নামৰ এজন) লেখীয়া ঠাইৰ দৰে অভয়াপুৰ আৰু হাবুং অঞ্চলত কোনো লোকক ৰাখি যোৱা নাছিল।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n50/mode/1up‌ Barua, G.C.''Ahom Buranji'',p.46.]</ref> ইয়াৰ পাছত হাবুঙৰ উল্লেখ ১৪ শতিকাত পোৱা যায়। চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত (১৩১৪ শক) ঢকুৱাখনাৰ ধেনুখনাত নাৰায়ণ দ্বিজ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক ৬০০ পুটি ভূমি দান কৰিছিল। স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে, এই ভূমি হাবুং অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত আছিল, য'ত কেইবাটাও ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালক সংস্থাপন কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|pp=38–39}}</ref> সেই সময়ত আহোম ৰাজকোঁৱৰ [[চুদাংফা]]ও হাবুঙত তেওঁক প্ৰতিপালন কৰা ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালটোৰ সৈতে বাস কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Baruah|1986|p=225}}</ref> মৃত্যু দণ্ডৰ পৰা প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিবলৈ আহোম ৰজা থিয়াও খামতিৰ ৰাণীয়ে দিহিং(পূৰ্বতে দিহিং বোকাখাটৰ মহোৰামুখত পৰিছিল) পাৰ হৈ আহি চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙত আশ্ৰয় লৈছিল। নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীৰ মতে হাবুঙত ব্ৰাহ্মণ এজনে তেখেতক প্ৰশ্ন কৰোঁতে তেখেতে নিজকে অসম(আহোম)‌‌‌‌‌ ৰাজ্যৰ ৰাণী বুলি চিনাকি দিছিল। পাছলৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰে গৰুৰ বেপাৰ কৰিবলৈ যোৱা লোক এজনে ৰাণীগৰাকীৰ পুত্ৰৰ কথা গম আৰু ফলত গোহাঁই সকলে ল'ৰা জনক নিজ ৰাজ্য লৈ লয় আনি ৰজা পাতে।<ref>Barua, G.C.,"Ahom Buranji, p.49</ref><ref> Bhuyan, S.K.,"Satsari Buranji, p.51</ref> ইয়াৰ পাছত হাবুঙৰ উল্লেখ ১৪২৮ চনত চুতীয়া ৰজা‌ ধৰ্মনাৰায়ণৰ পুত্ৰ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়াত উদ্ধাৰ হোৱা তামৰ ফলিত পোৱা যায়। এই তাম্ৰশাসনখন শদিয়াৰ চাপাখোৱাত উদ্ধাৰ হৈছিল। ফলিখনত ''শ্ৰী বৃহৎপাত্ৰ''ক ''হাবুঙাধিপতি'' অৰ্থাৎ হাবুঙৰ অধিপতি হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াত ৰজাৰ আদেশ অনুসৰি পুৰন্দৰ বিপ্ৰক ৪০০ পুটি ভূমি দান কৰাৰ বিৱৰণ আছে। ফলিখনৰ লেখক বা লিপিকাৰ আছিল স্বৰ্ণকাৰ কৃষ্ণ সাধু।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|p=585}}</ref> ফলিৰ অংশ : {{Quote|text="পুৰন্দৰায় ৱিপ্ৰায় ভুপুটীনাং চতুঃশতম্। <br /> নৃপাদেশাৎ সমাগত্য দাদদী-শাসনং দদৌ॥ হাবুঙ্গাধিপতিঃ সোহপি ষষ্ঠিসংখ্যান্ দ্বিজানপি॥"}} ইয়াৰ বাহিৰেও প্ৰায় ৬খন চুতীয়া ৰজাৰ তামৰ ফলি (১৩৯২-১৫২২ মাজৰ) হাবুং অঞ্চলত পোৱা গৈছে। চুতীয়া সকলৰ মাজত আজিও হাবুঙৰ উল্লেখ থকা নিচুকনি গীত শুনিবলৈ পোৱা যায়। উদাহৰণ : {{Quote|text="হালিকি এই বাপেৰ ক'লৈ গ'ল,<br /> হাবুঙীয়া বুঢ়াৰ লগত কাঁহ কোবাই গ'ল। <br /> ....<br /> হাবুঙীয়া বাঢ়ৈয়ে চ'ৰানাও সাজে<br /> কুৰুলাৰ কেৰুহেন উৰো উৰো কৰে,<br /> উৰিব নোৱাৰিহে সাগৰতে পৰে; "}} ১৫১২ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোম ৰজা [[চুহুংমুং]]এ ৰাজ্য বিস্তাৰৰ নীতি অনুসৰণ কৰি ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ হাবুং প্ৰদেশৰ পশ্চিম অংশত অৱস্থিত পানবাৰী অঞ্চল চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা দখল কৰে। ইয়াৰ পূৰ্বে অঞ্চলটো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল আৰু হাবুঙৰ অধিপতি বৃহৎপাত্ৰ বা বৰপাত্ৰই শাসন কৰিছিল। এই অভিযানৰ প্ৰতিক্ৰিয়াস্বৰূপে ১৫১৩ চনত চুতীয়া ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে স্থলসেনা আৰু নৌবাহিনী লৈ আহোম ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰি [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]]ত উপস্থিত হয়। অৱশ্যে এই অভিযানত চুতীয়াসকল সফল নহ'ল।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|p=128}}</ref><ref>Deodhai Buranji, p. 16, "লাঙ্কি ৰাইচিঙা(১৫১২) শকত ৰজাদেও হাবুঙৰ পানবাৰী ললেগৈ। লাঙ্কি মুংমুত শকত চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণে আহি দিখৌ মুখত পছলাৰে গড় বান্ধি ৰʼলহি।"</ref> ১৫২০ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়াসকলে পুনৰ আহোম ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰি মুঙখ্ৰাঙৰ আহোম দুৰ্গত আঘাত হানে। এই সংঘৰ্ষত দুৰ্গৰ আহোম সেনাধ্যক্ষ নিহত হয় আৰু তাত থকা আহোম সৈন্যবাহিনী পলায়ন কৰে। ফলত চুতীয়াসকলে কিছু সময়ৰ বাবে নামদাং আৰু মুঙখ্ৰাং পৰ্যন্ত হেৰুৱা অঞ্চলসমূহ পুনৰ নিজৰ অধীনলৈ আনিবলৈ সক্ষম হয়।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward |title=A History of Assam |page=84 |url=https://archive.org/details/ahistoryassam01gaitgoog/page/n107/mode/1up |quote=The Chutias made no effort to regain their lost territory until 1520, when they attacked the Ahom fort at Mungkhrang. The Ahom commander was killed in a sortie and the garrison fled; and for a time the Chutias once more ruled this tract of country.}}</ref> ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দত কোঁৱৰগাঁৱত জাৰি কৰা ধীৰনাৰায়ণৰ তাম্ৰশাসনখন ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চলত চুতীয়া ৰজাই কৰা শেষৰটো লিপিবদ্ধ ভূমিদান। ১৫২৩ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া-আহোম সংঘৰ্ষৰ পিছত চুহুংমুঙে হাবুং অঞ্চল পুনৰ দখল কৰি আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|pp=41–42}}</ref> ঢকোৱাখনাৰ(হাবুং) কোঁৱৰগাঁৱত উদ্ধাৰ হোৱা এই ফলিৰ মতে ১৫২২ চনত শদিয়াৰ অধিপতি বিষ্ণু বংশৰ শ্ৰী ধীৰনাৰায়ণে প্ৰচণ্ড দুৰ্দণ্ড বাহুৰে সকলোকে পৰাজিত কৰি ৰাজ্যশ্ৰী লাভ কৰিছিল।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|pp=590}}</ref> ইয়াৰ পাছতে চুতীয়া ৰাজ্য নীতিপালৰ হাতলৈ যায়। নীতিপালৰ দুৰ্বল শাসনৰ সুযোগ লৈ চুহুংমুঙে পুনৰ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধত চুতীয়াৰ নেতৃত্বত থকা কাচিতৰাৰ লগতে বৰপাত্ৰ (হাবুঙাধিপতি) উল্লখ আছে।<ref>[http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf |date=2020-07-28 }} ''The chiefs of the Chutiyas were Toktoru, Koitara, Chuluki Chetiya and Borpatro.''</ref> ===আহোম ৰাজত্ব কাল=== {{See also|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}} [[File:Habung2.jpg|thumb|250px|চুকাফাৰ স্মৃতিত নৱনিৰ্মিত উপাসনা গৃহ। ]] বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি অভয়াপুৰৰ পৰা দিহিং<ref>Bhuyan, S.K., ''Satsari Assam Buranji'', p.47</ref> আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ<ref>Barua, G.C, ''Ahom Buranji'',p.46</ref> নৈয়েদি ভটিয়াই আহি‌ চুকাফাই হাবুঙত প্ৰৱেশ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে সেই সময়ত দিহিং নৈ শিৱসাগৰ জিলাৰ মাজেদি বৈ গৈছিল<ref>Sarma, Jogendranath, ''Change of river channel and bank erosion of the burhi dihing river (Assam), assessed using remote sensing data and gis'',"But about 250 years ago the Dihing (present Burhi Dihing) flowed westerly through Sibsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island, which is now nearly 200 km west of present Dihingmukh, i.e. the outfall of the Burhi Dihing"p.95</ref>। নৈখন দিচাং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাবে তিপাম, নামৰূপ, বকতা আৰু চৰগুৱা কাষেদি বৈ‌ গৈ<ref>Sharma, J.N., ''A study on palaeochannels from satellite imagery in a part of Upper Assam'',p.77-79</ref> দক্ষিণ মাজুলী বা [[বোকাখাত]] অঞ্চলৰ মহুৰামুখত<ref>{{cite journal |last=Wilcox |first=R. |title=Memoir of a Survey of Asam and the Neighbouring Countries, Executed in 1825-6-7-8 |journal=Asiatic Researches |volume=17 |year=1832 |page=320 |url=https://brahmaputra.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/WilcoxSurveyAsam.pdf |quote=...the Dihing did not disembogue itself where it does now into the Brahmaputra, but turning to the south-east received the Disang, and Dikko, the Jazi, and Disai river, and was discharged into the great river near Makura. |access-date=2026-02-18 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পৰিছিল<ref>Sharma, J.N.,''Origin and some geomorphological changes of Majuli Island of the Brahmaputra River in Assam, India''</ref>। গতিকে দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰই দি ভটিয়াই গ'লে চুকাফাই সম্ভৱতঃ হাবুং প্ৰদেশৰ দক্ষিণ ঢকুৱাখনা বা সোৱণশিৰিৰ দক্ষিণ-পশ্চিমৰ লখিমপুৰ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে পাছলৈ বামুণী কোঁৱৰৰ মাককো দিহিং নৈয়ে ভটিয়াই আহোঁতে হাবুঙৰ শোৱণশিৰি নৈৰ দশিণৰ পানবাৰী অঞ্চলৰ ব্ৰাক্ষ্মণে আশ্ৰয় দিছিল। বৰ্তমানৰ আহোম গোষ্ঠীৰ একাংশ লোকে কিন্তু চুকাফাই প্ৰৱেশ কৰা হাবুং অঞ্চল ধেমাজিত আছিল বুলি দাবী কৰে।<ref>Dhemaji is more political and therefore somewhat more volatile than Patsako. Tai-Ahom activism was very visible there, so much so as the first capital city of the Ahom swargadeos, Habung, was identified and claimed to be in Dhemaji.{{harvcol|শইকীয়া, য়াস্মিন|২০০৪}}</ref> এই দাবী তেওঁ লোকে ধেমাজিৰ বৰ আজুহা গাঁৱৰ এজন আহোম পূজাৰী ঘৰত পোৱা টাই-আহোম ভাষাত লিখা সাঁচি পাতৰ পুৰণি লিপিৰ ভিত্তিৰ কৰে। কিন্তু এই লিপিৰ‌ কোনো চন তাৰিখ, শিৰোনামা বা লেখকৰ নাম পোৱা নাযায়।<ref>...One old Ahom manuscript without bearing any title, date and author's name was discovered by me on 1.5.1991 at Habung under Dhemaji district of Assam. It was discovered from the possession of the aged father of Chow Ratneswar Phukan of Bor Ajuha village, who belongs to a Mo-Sang-Bun (priestly) family. Some glimpses of Tai history can be found in, this manuscript written in Ahom language and Ahom script....{{harvcol|ঠানা, চুতাচানা|২০০৩}}</ref> অঞ্চলতোৰ গড়ৰ ওচৰতে এটা শ ধোঁৱা পুখুৰী আৰু এটা [[মৈদাম]] আছে যিটো [[আহোম|আহোমসকলৰ]] লগত অহা এজন পণ্ডিতৰ মৃত্যুত সজোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। এই তথ্যৰ সমূহৰ ভিত্তিতে লোক সকলে এই অঞ্চলতো‌ চুকাফাই এৰি থৈ যোৱা হাবুং হ'ব পাৰে বুলি ঠাৱৰ কৰে। হাবুঙত [[চাওলুং চুকাফা|চুকাফাই]] তিনি বছৰ (চন্দ্ৰ বৰ্ষ ক্ৰমে লাকনি দাপকেও, লাকনী ৰাইছেও আৰু লকনি মুঙপ্লাও)<ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref> অস্থায়ী ভাবে আছিল।<ref name="সৰ্বানন্দ"/><ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref> কিন্তু তিনি বছৰ থাকি পুনৰ বানপানী হোৱাৰ ফলত শিৱসাগৰৰ লিগিৰী গাঁৱলৈ (চনটক) উভতি যায় য'ত বৰাহী চুতীয়াসকলক লগ পায়। উল্লেখযোগ্য যে চুকাফাই বানপানী হোৱাৰ বাবে এৰি যোৱা তিপাম (কানগং নামৰ এজন), নামৰূপ (খুণতাং নামৰ এজন) বা লিগিৰী গাঁৱ (তাখোনলাক নামৰ এজন) লেখীয়া ঠাইৰ দৰে অভয়াপুৰ আৰু হাবুং অঞ্চলত কোনো লোকক ৰাখি যোৱা নাছিল।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n50/mode/1up‌ Barua, G.C.''Ahom Buranji'',p.46.]</ref> ফলত সেই সময়ত হাবুং প্ৰদেশৰ ভূমি আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত হোৱা নাছিল। চুকাফাই এৰি থৈ যোৱাৰ‌ পাছত ১৫১২ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে প্ৰথমবাৰৰ বাবে হাবুঙত প্ৰৱেশ কৰি পানবাৰী অঞ্চল দখল কৰে। আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। কিন্তু ১৫২০ত চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণে পুণৰ আক্ৰমণ কৰি এই‌ অঞ্চল নিজৰ অধীনলৈ আনি ব্ৰাহ্মণক মাটি দান কৰি তামৰ ফলিত খোদিত কৰিছিল।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?seq=17#metadata_info_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 19, ''He first annexed Habung in 1512 and later also the rest of the Hinduised Chutia kingdom'']</ref> চুতীয়া ৰজাক ১৫২৪ চনত পৰাস্ত কৰি ১৫২৫ চনত চাওফা চুহুংমুঙে হাবুং ৰাজত্ব কৰিবলৈ ভটিয়লীয়া গোহাঁই (থাওমোঙ মোঙ-তিউ) পদ সৃষ্টি কৰিছিল আৰু [[কনচেং বৰপাত্ৰগোঁহাই|কনচেং]] নামৰ বিষয়া জনক দায়িত্ব দিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 59</ref> ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''ৰ মতে, ১৪৪৭ শকত (১৫২৫ খ্ৰীষ্টাব্দ) চুহুংমুঙে বৰুৱা বিলৰ কাষত নামদীৰ্ঘ পুখুৰী খনাই ব্ৰাহ্মণ, দৈৱজ্ঞ আৰু অন্যান্য লোকসকলক সাত দিন ধৰি আপ্যায়ন কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Assam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Government of Assam |year=1945 |pages=11–12}}</ref> ইতিহাসবিদ নিত্যানন্দ গগৈৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্য বিজয়ৰ স্মৃতিত এই পুখুৰীখন খন্দা হৈছিল। তেওঁ বৰুৱা বিল আৰু নামদীৰ্ঘ পুখুৰীক বৰ্তমানৰ ঢকুৱাখনা অঞ্চলত অৱস্থিত বুলি চিনাক্ত কৰি নামদীৰ্ঘ পুখুৰীখন কঢ়ামুখৰ দীৰ্ঘ পুখুৰীৰ সৈতে সম্ভৱতঃ একে বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |type=PhD thesis |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=153, 173}}</ref>{{efn|''অসম বুৰঞ্জী (SM)''ৰ পৰৱৰ্তী বিৱৰণতো এই পুখুৰীটোৰ উল্লেখ পোৱা যায়। বুৰঞ্জীৰ মতে আহোমসকলৰ মধ্য অমমৰ ৰৌতা–তেমনিৰ পৰা উত্তৰ পাৰলৈ পুনৰ্বাসিত [[বাৰ ভূঞা]]ৰ<ref name="Rowta">Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p. 27-28, "বাৰ ভুঞা:- আৰু পূৰ্বে দিহীঙ্গিয়া ৰজা দেৱে ৰটাটেমনি মাৰি বাৰভূঞাক উত্তৰ কোলত পাতিলেনি। ভূঞাৰ নাম উতৈ ১,তমাই ১, ৰাই ১, সঁকাই ১, কৌষিক ১, উজিৰ ১, লস্কৰ ১, চোমদাৰ ১, সনাতন ১, কেহো ১, ৰামভট ১, ভকতভূঞা ১। এই বাৰটা মুখ্য ভূঞা। তাৰে চাৰিটাকৈ সৰু মূৰিয়া ভূঞা দুকুড়ি আঠোটা। ৰটা ভাঙি আনি লাচাম কলিতা ভূঞাৰ ঘৰ নি স্বৰ্গদেৱে বাঁহবাড়িত পাতি এক ভায়েকক সোণাৰি নৈত পাতিলে, এক ভায়েকক পৰ্বতত পাতিলে, এক ভায়েকক খঙ্গিয়া বুলিছিল। এই ঘৰে তিনি ঘৰ হ'ল।"</ref> উতৈ আৰু তমাইৰ সৈতে সংঘাত হয়। উতৈ আৰু তমাইয়ে চুতীয়া ৰাজ্য বিজয়ৰ পিছত আহোম ৰজাৰ কৰ্তৃত্বক প্ৰত্যাহ্বান জনাই "সৰ্বকালে আমাৰ ৰাজ্য, চুটিয়াক মাৰি বৰ লাই পালে। শুক্ল হস্তীত যি বহে তাৰে ৰাজ্য, আহোমে ক'ত পালে?" বুলি কয়। তেওঁলোকক দমন কৰিবলৈ পঠোৱা আহোম বিষয়াসকলে কঢ়ামুখৰ দীৰ্ঘ পুখুৰীৰ কাষত অৱস্থান কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত উতৈ আৰু তমাইক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হয় আৰু আন ভূঞাসকলে আহোমৰ বশ্যতা স্বীকাৰ কৰে।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Assam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Government of Assam |year=1945 |page=12 |quote=সেই সয়ম উতৈ তমাই দুই ভূঞায়ে হস্তিত চূণ ঘহি কান্ধত চলি, বোলে, -"সৰ্বকালে আমাৰ ৰাজ্য, চুটিয়াক মাৰি বৰ লাই পালে। শুক্ল হস্তীত যি বহে তাৰে ৰাজ্য, আহোমে ক'ত পালে?" এই গৰ্ব্ব শুনি স্বৰ্গদেৱে বোলে-"মোক নাকুৰি নাখামে দিছে কালে পাইছো।" ভূঞা হঁত কোন মানুহ, শুকুলা হস্তিত উঠি যে আমাক অৱগৰ্ব্ব কৰে?" এই বুলি স্বৰ্গদেৱে বৰসন্দিকৈ ডেকাৰজা, দিহিঙ্গীয়া গলমণি পাত্ৰ, চনবন ভঙ্গীয়া হুহামৰা এই তিনি প্ৰধান কাঁড়ী, ৩ বোলে-"আমি ভূঞাহঁতক মাৰি ধৰি আনি দিম; স্বৰ্গদেৱৰ লোণ চাউল খাবৰ কি কাৰণ?" পাচে স্বৰ্গদেৱে বঁটাবাহন দি লোকজন সহিতে পঠাই দিলে। সিবোৰো গৈ কঢ়ামুখৰ দীৰ্ঘ পুখুৰীৰ কোষত ৰʼলগৈ। সেই সময়ত কাৰেকুছীয়া বাসুদেৱ তপসী লস্কৰে বোলে-"আহোমৰ লগত যুদ্ধ কৰিব নোৱাৰি। পোৱালি-খোৱা আহোম, পেটৰ পোৱালিকো চিৰি মাৰে।" এই বুলি ঘোঁৰা ৫টা, ৰূপ ২ চৰু সহিতে মালবৈয়া লস্কৰ পঠাই দিলে, বোলে-"আমি স্বৰ্গদেৱৰ শৰ্ণীয়া হʼলো, আমাক যিৰূপে ক্ৰোদ্ধ এৰিব, তাকে কৰিব।" পাচে ডেকাৰজা প্ৰমুখ্যে গলমণি পাত্ৰে বোলে-"ভাল, আমি মহাৰাজ স্বৰ্গদেৱৰ চৰণত বুজাই সাঞ্চি-পাতি ৰাখিম। তহঁতৰ ভাই-ভতিজা আমাৰ লগত পঠাই দে, খাটনীয়াৰৰূপে স্বৰ্গদেৱৰ চৰণত সেৱা কৰি থাকক গৈ, তেবেসে আমি উলটি যাব পাৰোঁ।" এই কথাত থাকি লালোয়া, উতাবৰ, কহিক, চোমদাৰ, উজীৰ, তমাই, চপা, সোণাবৰ, ভেদাই, এই সকল ভূঞাৰ ভাই-ভতিজাক লগত লৈ সন্দিকৈ প্ৰমুখ্যে ডেকাৰজায়ে খাটনীয়াৰৰূপে ভেঁটাই দিলে। স্বৰ্গদেউ বোলে-"শুকুলা হাতীৰ যে তমাই উঠিছে, সেই হাতী মোলৈ কিয় নানিলিহঁক?" পাচে ভূঞাৰ পুত্ৰ চপা সোণাবৰে বোলে-"হাতীৰ পোৰোগ হৈছিল, সেই কথাতেহে হাতীৰ সকলো গাৱে চূণ ঘহিছিল। শুক্লা হস্তীক স্বৰ্গদেউ নাপায়, আমি বন্দীহঁতে ক'ত পাম?" স্বৰ্গদেউ বোলে-"বন্দীহঁতে টেপাই কৰিব পাই নেকি?" এই বুলি উতৈ তমাই ২ ভূঞাক জুমুধি দেওঘৰৰ কোষত কাটিলে। তাৰ দুই পুতেক খাটনীয়াৰৰ লগতে ৰাখিলে। তাৰেপৰা ভূঞা বোৰ বশ হৈ থাকিল।"}}</ref>}} ১৫২৭ খ্ৰীষ্টাব্দত চুহুংমুঙে [[বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঁই]] পদ সৃষ্টি কৰে আৰু পূৰ্বে ভটিয়লীয়া গোহাঁই হিচাপে নিযুক্ত [[কনচেং বৰপাত্ৰগোঁহাই|কনচেঙ]]ক ''চাও-চেং-লুং'' পদত অধিষ্ঠিত কৰে।<ref>{{harvcol|Guha|1983|p=20}}</ref><ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n66/mode/1up Gopal Chandra Barua, ''Ahom Buranji'', p. 61, Lakni Rungrao (1527).]</ref> ১৫৩১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ (লাকনি দাপপ্লাও) বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণতো কনচেঙক ''চাও-চেং-লুং'' হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n69/mode/1up Gopal Chandra Barua, ''Ahom Buranji'', p. 64.]</ref> অমলেন্দু গুহৰ মতে, ''বৰপাত্ৰগোহাঁই'' উপাধিটো সম্ভৱতঃ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনৰ হাবুঙৰ স্থানীয় শাসক ''বৃহৎপাত্ৰ''ৰ উপাধিৰ পৰা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref>{{harvcol|Guha|1983|p=20 |quote=It appears that the novel designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutiya king, had the title of Vrhat-Patra.}}</ref>{{efn|আহোম বুৰঞ্জীসমূহত চুতীয়া বিষয়া বৰপাত্ৰক ''পাতৰ-লুং'' (Pator-Lung) বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে। [[আহোম ভাষা]]ত ''লুং'' শব্দৰ অৰ্থ 'ডাঙৰ' বা 'মহান'। ডিব্ৰুগড়ত সংঘটিত চুতীয়া-আহোম যুদ্ধত এই বিষয়াজনে কাশিতৰাৰ সৈতে মিলি আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেনমুং [[বৰগোহাঞি]] আৰু কিংলুন [[বুঢ়াগোহাঞি]]ৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 55.</ref><ref>Bhuyan, S. K., ''Deodhai Asam Buranji'', Chapter 31.</ref>}} [[চুক্লেংমুং]] (চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত হাবুঙৰ উল্লেখ পুনৰ পোৱা যায়। বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি এই ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা‌ হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো ‌মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল‌‌ আৰু তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> ==বৰ্তমানৰ হাবুং== [[File:Habung Ho-Phi Foundation Taking.jpg|thumb|right|হাবুঙত চুকাফাৰ স্মৃতিত নৱনিৰ্মিত মন্দিৰ]] অসম চৰকাৰৰ সহযোগত হাবুঙৰ টাই ভেটিত থকা মৈদাম, পুখুৰী আৰু গড়সমূহ সংৰক্ষণ কৰি ৰু'এন চাও ছেঙ (পৰম্পৰাগত দেউশাল) স্থাপন কৰে। ১৯৯০ চনৰ ১৭ জুন তাৰিখে স্থানীয় ফুৰালুং সংঘ আৰু সেইসময়ৰ [[ধেমাজি জিলা]]ৰ অতিৰিক্ত উপায়ুক্ত নগেন হাজৰিকাৰ সহযোগত [[আহোম ধৰ্ম|আহোম ধৰ্মৰ]] নিয়ম অনুসৰি [[আহোম|আহোমসকলৰ]] পূজা কৰা গৃহ ''হলুং হ'ফি'' মন্দিৰৰ নিৰ্মাণৰ কাৰণে আধাৰশিলা স্থাপন কৰে। পাছত ৯জন শুভাকাংক্ষীৰ দ্বাৰা ৮টা খুটা প্ৰদান কৰা হয় যাৰ ফলত স্থায়ী ভাবে হ'ফিটো নিৰ্মাণ কৰি উলিওৱা হৈছিল। সেই ঠাইৰ ঐতিহ্য ৰক্ষা কৰি পৰম্পৰাগত ফুৰালুংবানফি ধৰ্মৰ নীতিনিয়মতে টাই ভেটিৰ ভিতৰত থকা হফি টোত ম'-লুং টাই-পণ্ডিতসকলে আৰু বিশেষকৈ স্থানীয় ম'-চাম পণ্ডিতসকল আৰু স্থানীয় পঞ ফুৰালুং সংঘৰ সদস্যসকলে টাই-আহোম ভাষাতে সেৱা অৰ্চনা কৰে। মন্দিৰত সেৱা আগবঢ়োৱাৰ সময়ত বিশেষ দুটামান প্ৰাচীন টাই নিয়ম পালন কৰিব লাগে। তাই-চি পৰম্পৰা কৰাটো বাধ্যতামূলক আৰু তাত কক বান ফাই (চাকি জ্বলোৱা), আই চিংলাও গোৱা আদি নিয়ম কৰা হয়, তালৈ কাই অৰ্থাত কুকুৰা নিয়ম মতে নিয়া হয়। তালৈ যাওঁতে নিয়ম অনুসৰি বিভিন্ন ৰঙৰ কুকুৰা, লাও বা সাজপানী নিয়াৰ উপৰিও বানফাই অৰ্থাৎ চাকি নিব লাগে। সন্তানৰ আশাত বগা মতা কুকুৰা দিব লাগে, অসুখ বা বিপদৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ কলা মতা কুকুৰা দিয়া হয় আৰু অইন বিশেষ মনোকামনা নাথাকিলে যিকোনো ৰঙৰ বা পখৰা মতা বা মাইকী কুকুৰা তাই-চি নিয়ম কৰা হয়। হাবুংলৈ তৎক্ষণাত যাব যদি কোনো ব্যক্তিয়ে নোৱাৰে তেতিয়া "মু-বাই তাম-বাই" নামৰ পৰম্পৰাৰে টোপোলা এটা বান্ধি কুকুৰা আগ বঢ়াই ৰখাৰ নিয়ম আছে।{{cn}} এই অঞ্চলৰ ঐতিহ্য ৰক্ষাৰ্থে [[অসম]] চৰকাৰে পুনঃনিৰ্মাণৰ বাবে যথেষ্ট ৰাজ পুঁজি প্ৰদান কৰে। ২০১৭ চনত তেতিয়াৰ অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]]দেৱে নতুনকৈ নিৰ্মাণ কৰা হ-ফিত উদযাপিত [[মে-দাম-মে-ফি]] অনুষ্ঠানত উপস্থিত হৈ হাবুঙক পৰ্যটনৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি তুলিবলৈ ২ কোটি টকা প্ৰদানৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news|url=https://m.timesofindia.com/city/guwahati/assam-government-to-preserve-seat-of-ahom-legacy-in-habung/articleshow/56902877.cms|title=Assam government to preserve seat of Ahom legacy in Habung}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist|30em}} ==টোকা== {{notelist}} ==উৎস প্ৰসংগ== {{refbegin}} * {{cite book |last=বৰুৱা |first=গোলাপ চন্দ্ৰ|date=১৯৩০ |title=আহোম বুৰঞ্জী |chapter=ষষ্ঠ অধ্যায়: খুনলুং খুনলাই, উপ-অধ্যায়:চ্যুকাফা, পৃষ্ঠা:৪৪ - ৪৭|publisher= বেপ্টিষ্ট মিছন প্ৰেছ, কলকাতা|language=[[টাই আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]]}} * {{Cite book |last= ঠানা |first=চুতেচানা |title=Texts and Contexts in Southeast Asia |publisher=ঐতিহাসিক গৱেষণা কেন্দ্ৰ, মিচিগান বিশ্ববিদ্যালয়|year=২০০৩ |language=[[ইংৰাজী]]}} * {{cite book |last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en।|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}} * {{Cite news|last=কংকন কলিতা|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/second-ahom-capital-habung-to-be-tourist-hotspot-cm-himanta-biswa-sarma/articleshow/89256437.cms|title=second ahom capital habung to be tourist-hotspot cm himanta biswa sarma|agency=টাইমছ অফ ইণ্ডিয়া|language=ইংৰাজী}} * {{cite book |last=Meena |first=R P|date=২০২০ |title=APSC Assam Current Affairs Yearbook 2020 |publisher= New Era Publishing House|language=[[ইংৰাজী ভাষা]]}} * {{citation |last=Guha |first=Amalendu |year=1983 |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |pages=3–34 |doi=10.2307/3516963 |jstor=3516963 |url=https://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/bitstream/123456789/3259/1/OP_64_The_ahom_political_system.pdf }} * {{citation |last=Guha |first=Amalendu |year=1984 |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply |journal=Social Scientist |volume=12 |issue=6 |pages=70–77 |doi=10.2307/3517005 |jstor=3517005 }} * {{citation |last=Baruah |first=Swarnalata |year=2007 |title=Chutia Jatir Buranji |url=https://archive.org/details/chutiaburanji/mode/2up }} * {{citation |last=Baruah |first=S. L. |year=1986 |title=A Comprehensive History of Assam |publisher=Munshiram Manoharlal }} * {{citation |last=Sircar |first=D. C. |year=1986 |title=Three Copper-Plate Grants from Assam |journal=Epigraphia Indica |volume=40 |publisher=Archaeological Survey of India |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d4/Epigraphia_Indica_Vol_40_No._2_July_1973.pdf }} * {{citation |last=Phukan |first=J. N. |year=1992 |contribution=The Tai-Ahom Power in Assam |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |pages=49–60 |publisher=Assam Publication Board |place=Guwahati }} * {{citation |last=Gait |first=Edward |year=1963 |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink |url=https://books.google.com/books?id=1IpAAAAAMAAJ }} {{refend}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ পুৰাতাত্বিক স্থান]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] q8toox20d057klbq95o1ozxujevvvzk 0 54255 651840 636112 2026-11-10T01:24:25Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651840 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist |name = মাইকেল ক্ৰেমাৰ |birth_name = মাইকেল ৰবাৰ্ট ক্ৰেমাৰ |birth_date = {{birth date and age|1964|11|12|df=yes}} |birth_place = |death_date = |death_place = |alma_mater = হাৰ্ভাড বিশ্ববিদ্যালয় (বিএ, এমএ, পিএইছডি) |awards = অৰ্থনীতিৰ [[ন'বেল বঁটা]] (২০১৯) |field = উন্নয়ন অৰ্থনীতি<br>স্বাস্থ্য অৰ্থনীতি |workplaces = হাৰ্ভাড বিশ্ববিদ্যালয় |doctoral_advisor = ৰবাৰ্ট বেৰ' |doctoral_students = এডৱাৰ্ড মিগুৱেল।<ref>{{cite web |url=http://researchkenya.or.ke/thesis/23220/political-economy-of-education-and-health-in-kenya |title=The political economy of education and health in Kenya / a thesis presented by Edward Andrew Miguel. |publisher=Research Kenya |accessdate=3 May 2014 |archivedate=27 September 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160927121502/http://researchkenya.or.ke/thesis/23220/political-economy-of-education-and-health-in-kenya |deadurl=yes }}</ref> |influenced = [[ইস্থাৰ ডাফ্লো]] |repec_prefix = e |repec_id = pkr20 |caption=মাইকেল ৰবাৰ্ট ক্ৰেমাৰ (2019)|image=}} '''মাইকেল ৰবাৰ্ট ক্ৰেমাৰ''' ({{Lang-en|Michael Robert Kremer}}; জন্ম ১২ নৱেম্বৰ ১৯৬৪)<ref>''U.S. Public Records Index'' Vol 1 & 2 (Provo, UT: Ancestry.com Operations, Inc.), 2010.</ref> এগৰাকী আমেৰিকান উন্নয়ন অৰ্থনীতিবিদ। তেওঁ বৰ্তমান হাৰ্ভাড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ডেভলপিং ছ'চাইটিছৰ গেট আসনৰ অধ্যাপক। তেওঁক [[অভিজিৎ বেনাৰ্জী]] আৰু [[ইস্থাৰ ডাফ্লো]]ৰ সৈতে "গোলকীয় দৰিদ্ৰতা নিৰ্মূলৰ বাবে তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক অভিগমন"ৰ বাবে ২০১৯ চনৰ অৰ্থনীতিৰ [[ন'বেল বঁটা]] প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="nobelpressrelease">{{cite press release |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=October 14, 2019 |title=The Prize in Economic Sciences 2019 |url=https://www.nobelprize.org/uploads/2019/10/press-economicsciences2019.pdf |publisher=Royal Swedish Academy of Sciences}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/international/india-origin-abhijit-banerjee-among-three-to-receive-economics-nobel/article29680388.ece|title=Abhijit Banerjee among three to receive Economics Nobel|last=Desk|first=The Hindu Net|date=2019-10-14|work=The Hindu|access-date=2019-10-14|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৯৬৪ চনৰ ১২ নৱেম্বৰ তাৰিখে আমেৰিকাৰ ইহুদী পৰিয়ালত মাইকেল ক্ৰেমাৰৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ ইউজেন ক্ৰেমাৰ এজন [[অষ্ট্ৰিয়া]]-[[পোলেণ্ড]]ৰ পৰা [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]লৈ ইহুদী শৰণাৰ্থী আছিল। তেওঁৰ মাতৃ ছাৰা লিলিয়াম ক্ৰেমাৰ এগৰাকী ইংৰাজী সাহিত্যৰ অধ্যাপিকা আছিল। তেওঁ আমেৰিকাৰ [[ইহুদী ধৰ্ম|ইহুদী ধৰ্মালম্বী]] আৰু [[ইহুদী গণহত্যা]]ৰ বিশেষজ্ঞ আছিল।<ref>{{cite news | title = JEWISH NOBEL PRIZE WINNERS IN ECONOMICS | url = http://www.jinfo.org/Nobels_Economics.html}}</ref> মাইকেল ক্ৰেমাৰে হাৰ্ভাড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা সমাজ বিজ্ঞানত স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। পিছলৈ একে বিশ্ববিদ্যালয়ৰৰ পৰা ১৯৯২ চনত পিএইছডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite news | last = Aggarwal-Schifellite | first = Manisha | title = Nobel in economic sciences awarded: Michael Kremer wins Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel | newspaper = The Harvard Gazette | date = October 14, 2019 | url = https://news.harvard.edu/gazette/story/2019/10/harvards-michael-kremer-recognized-with-nobel-in-economics/}}</ref> তাৰপিছত তেওঁ ১৯৯২ চনৰ পৰা ১৯৯৩ চনলৈ মেছাছুচেটছ প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠানত পষ্ট ডক্টৰেট আছিল। তেওঁ ১৯৯৩ চনৰ বসন্তত চিকাগো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অতিথি সহকাৰী অধ্যাপক হিচাপে নিয়োজিত আছিল। তাৰপিছত তেওঁ ১৯৯৩চনৰ পৰা ১৯৯৯ চনলৈ মেছাছুচেটছ প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠানত অধ্যাপক আছিল। ১৯৯৯ চনৰ পিছৰ পৰা বৰ্তমানলৈ হাৰ্ভাড বিশ্ববিদ্যালয় অধ্যাপক পদত অধিষ্ঠিত হৈ আছে।<ref>{{cite web |title=Curriculum Vitae (Michael Kremer) |url=https://scholar.harvard.edu/files/kremer/files/kremer_cv_19.05.03.pdf |publisher=Harvard University |accessdate=October 14, 2019 |archivedate=October 14, 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191014105816/https://scholar.harvard.edu/files/kremer/files/kremer_cv_19.05.03.pdf |deadurl=yes }}</ref> ==কৰ্মজীৱন== তেওঁ দৰিদ্ৰতা নিৰ্মূলকৰণক মুখ্য বিষয় হিচাপে গৱেষণা কৰিছিল। শিক্ষা অৰ্থনীতি আৰু স্বাস্থ্য অৰ্থনীতিৰ ওপৰত কাম কৰিছিল।<ref>{{cite web | url = https://www.apnews.com/777efc95f30f41cc997ee47ce04c1c89 | title = 3 economists who study poverty win Nobel Prize | last = Wiseman | first = Paul | last2 = Ljubojevic | first2 = Aleksandar | last3 = LeBlanc | first3 = Steve | date = October 14, 2019 | website = apnews.com | publisher = Associated Press | quote = The three winners, who have worked together, revolutionized developmental economics by pioneering field experiments that generate practical insights into how poor people respond to education, health care and other programs meant to lift them out of poverty.}}</ref> তেওঁ [[অভিজিৎ বেনাৰ্জী]] আৰু [[ইস্থাৰ ডাফ্লো]]ৰ সৈতে উন্নয়ন অৰ্থনীতিৰ বিষয়ত গৱেষণা কৰিছিল। তেওঁ যাদৃচ্ছিক নিয়ন্ত্ৰিত পৰীক্ষাৰ উপযোগিতা স্থাপন কৰি দৰিদ্ৰতা বিৰোধী ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite journal | last = Cho | first = Adrian | title = Economics Nobel honors trio taking an experimental approach to fighting poverty | journal = Science | date = October 14, 2019 | url = https://www.sciencemag.org/news/2019/10/economics-nobel-honors-trio-taking-experimental-approach-fighting-poverty}}</ref> তেওঁৰ পৰীক্ষামূলক অন্বেষণৰ ফলত ইস্থাৰ ডাফ্লো প্ৰভাৱিত হৈছিল।<ref>{{cite news | last = Smialek | first = Jeanna | title = Nobel Economics Prize Goes to Pioneers in Reducing Poverty: Three professors, Abhijit Banerjee and Esther Duflo, both of M.I.T., and Michael Kremer of Harvard, were honored. | newspaper = The New York Times | date = October 14, 2019 | url = https://www.nytimes.com/2019/10/14/business/nobel-economics.html}}</ref> তেওঁ আমেৰিকান কলা আৰু বিজ্ঞান একাডেমীৰ ফেল' নিৰ্বাচিত হৈছিল আৰু ১৯৯৭ চনত মেকআৰ্থাৰ ফেলশ্বিপ লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.macfound.org/fellows/556/|title=MacArthur Foundation|website=www.macfound.org|language=en|access-date=July 23, 2018}}</ref> ইয়াৰ লগতে তেওঁ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ অধ্যাপক ফেলশ্বিপো লাভ কৰিছিল। ৱৰ্ল্ড ইকোনোমিক ফৰামে তেওঁক ইয়ং গ্লোৱেল লিডাৰ হিচাপে অভিহিত কৰিছিল। তেওঁ ইন'ভেচনছ ফৰ পভাৰ্তি নামৰ সংস্থাৰ লগত জড়িত। এই সংস্থায়ে উন্নয়নমূলক অসুবিধা সমূহৰ সামাজিক আৰু আন্তৰ্জাতিক সমাধানৰ বাবে গৱেষণা কৰে। তেওঁ গিভিং হোৱাট ৱি কেনৰ সদস্য। ই দৰিদ্ৰতা নিৰ্মূলকৰণৰ লগত জড়িত এক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংগঠন।<ref>{{Cite web|url=https://www.givingwhatwecan.org/about-us/members/|title=Members|website=www.givingwhatwecan.org}}</ref> তেওঁ ৱৰ্ল্ডটেক নামৰ সংস্থাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু অধ্যক্ষ আছিল। সেইদৰে প্ৰিচিছন এগ্ৰীকালচাৰ ফৰ ডেভেলপমেণ্ট নামৰ সংস্থাৰ সহ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এই সংস্থায়ে ক্ষুদ্ৰ খেতিয়ক সকলক বিভিন্ন পৰামৰ্শ আগবঢ়ায়।<ref>{{Cite web|url=https://www.precisionag.org|title=PAD|website=www.precisionag.org|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191018141228/https://www.precisionag.org/|archivedate=2019-10-18|access-date=2019-10-19|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ এক মিলিয়ন বৰ্ষত অৰ্থনীতিৰ পৰিৱৰ্তন অধ্যয়ন কৰিছিল।<ref>{{Cite journal|last=Kremer|first=Michael|date=1993|title=Population Growth and Technological Change: One Million B.C. to 1990|url=https://www.jstor.org/stable/2118405|journal=The Quarterly Journal of Economics|volume=108|issue=3|pages=681–716|doi=10.2307/2118405|issn=0033-5533}}</ref> তেওঁ অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি আৰু জনসংখ্যাৰ বৃদ্ধিৰ লগত বৃদ্ধি হয় বুলি প্ৰমাণ কৰিছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বৃদ্ধি কেন্দ্ৰৰ বৃদ্ধি সপ্তাহ ২০১০ ত শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ গুণগত মানদণ্ড উন্নত কৰিবলৈ এটি দলৰ নেতৃত্ব দিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.theigc.org/wp-content/uploads/2014/08/GROWTH-WEEK-2010-Summary.pdf|title=Growth Week 2010 – Summary|last=|first=|date=|website=|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref> তেওঁ ডিএফআইডিৰ মুখ্য অৰ্থনীতিবিদ ৰাছেল গ্লেনষ্টাৰৰ স্বামী। ==তথ্য উৎস== {{reflist}} {{২০১৯ চনৰ ন'বেল বঁটা বিজয়ী}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:অৰ্থনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অৰ্থনীতিৰ ন'বেল বঁটা বিজয়ী]] cx49eu3mm28i3o1tywjkkkd1vhsndgj 0 58016 651811 650399 2026-11-09T22:12:14Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651811 wikitext text/x-wiki {{Infobox pandemic | name = [[ভাৰত|ভাৰতত]] [[২০১৯ − ২০২০ চনৰ ক'ৰ'ণা ভাইৰাছৰ বিশ্বমাৰী]] | width = | map1 = File:COVID-19 Outbreak Cases in India.svg | legend1 = ভাৰতত মহামাৰীৰ মানচিত্ৰ (৪ এপ্ৰিল অনুসৰি) {{legend|#450000|৫০০+ নিশ্চিত ঘটনা}} {{legend|#710000|১০০–৪৯৯ নিশ্চিত ঘটনা}} {{legend|#C80604|৫০–৯৯ নিশ্চিত ঘটনা}} {{legend|#f19c9eff|১০–৪৯ নিশ্চিত ঘটনা}} {{legend|#ffd5d5ff|১–৯ নিশ্চিত ঘটনা}} | map2 = COVID-19 Death Cases in India.png | legend2 = ৪ এপ্ৰিল অনুসৰি ভাৰতত ক’ৰ’ণা ভাইৰাছৰ বৈশ্বিক মহামাৰীজনিত মৃত্যুৰ মানচিত্ৰ {{legend|#f19c9eff|১৯–৪৯ মৃত্যুৰ ঘটনা}} {{legend|#ffd5d5ff|১–৯ মৃত্যুৰ ঘটনা}} | disease = [[COVID-19]] | virus_strain = [[SARS-CoV-2]]<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-51466362 |title=Coronavirus disease named Covid-19 |date=11 February 2020 |work=[[BBC News Online]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200215204154/https://www.bbc.com/news/world-asia-china-51466362 |archivedate=15 February 2020 |url-status=live |access-date=15 February 2020 }}</ref> | location = [[ভাৰত]] | first_case = [[থ্ৰিচ্ছুৰ]], [[কেৰালা]]<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/kerala-reports-first-confirmed-novel-coronavirus-case-in-india-1641593-2020-01-30|title=Kerala confirmed first novel coronavirus case in India|publisher=India Today|date=30 January 2020}}</ref> | arrival_date = ৩০ জানুৱাৰী ২০২০<br /> {{small|({{Age in years, months, weeks and days|month1=01|day1=30|year1=2020|month2=|day2=|year2=}})}}<ref>{{cite news |title=India confirms its first coronavirus case |url=https://www.cnbc.com/2020/01/30/india-confirms-first-case-of-the-coronavirus.html |accessdate=28 March 2020 |work=CNBC |date=30 January 2020 |author=David Reid |language=en}}</ref> | origin = [[ৱুহান]], [[হুবেই]], [[চীন]]<ref>{{cite news |last1=Sheikh |first1=Knvul |last2=Rabin |first2=Roni Caryn |title=The Coronavirus: What Scientists Have Learned So Far |url=https://www.nytimes.com/article/what-is-coronavirus.html |work=[[The New York Times]] |date=10 March 2020|accessdate=24 March 2020}}</ref> | confirmed_cases = ৯,১৫২<ref name="mohfw">{{cite web|url=https://www.mohfw.gov.in/|title=Home {{!}} Ministry of Health and Family Welfare {{!}} GOI|website=www.mohfw.gov.in|access-date=13 April 2020}}</ref><br /> {{small|(including 71 foreign nationals)}} | active_cases = ৭,৯৮৭<ref name="mohfw"/> | recovery_cases = ৮৫৭<ref name="mohfw"/><br /> {{small|(including 1 migrated case)}} | deaths = ৩০৮<ref name=mohfw/><br /> {{small|(including 2 foreign nationals)}}<ref>{{cite web|url=https://www.livemint.com/news/india/number-of-covid-19-cases-in-india-climb-to-467-death-toll-rises-to-8-11584977451791.html|title=Number of Covid-19 cases in India climbs to 467, death toll rises to nine|date=23 March 2020|website=livemint|accessdate=26 March 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/a-yemen-national-is-2nd-coronavirus-casualty-in-delhi/story-qzIqICzaQnI7JkKDPEQm4N.html|title=60-year-old Yemeni national dies due to coronavirus in Delhi|date=27 March 2020|work=Hindustan Times|access-date=30 March 2020}}</ref> | territories = [[States and union territories of India|২৫খন ৰাজ্য আৰু ৬টা কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চল]]<ref name="mohfw"/><br>(<small>[[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ ]],[[চণ্ডীগড়]], [[ছত্তিছগড়]], [[দিল্লী]], [[গুজৰাট]], [[হাৰিয়ানা]], [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ (কেন্দ্ৰশাসিত অঞ্চল)|জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]], [[কৰ্ণাটক]], [[কেৰালা]], [[লাদাখ]], [[মহাৰাষ্ট্ৰ]], [[উৰিষ্যা]], [[পণ্ডিচেৰি]], [[পঞ্জাব, ভাৰত|পঞ্জাব]], [[ৰাজস্থান]], [[তামিলনাডু]], [[তেলেংগানা]], [[উত্তৰাখণ্ড]], [[উত্তৰপ্ৰদেশ]], [[পশ্চিমবঙ্গ]]</small>) | total_ili = | website = {{url|https://www.mohfw.gov.in/}} }} [[২০১৯ − ২০২০ চনৰ ক'ৰ'ণা ভাইৰাছৰ বিশ্বমাৰী|২০১৯ − ২০২০ চনৰ ক'ৰ'ণা ভাইৰাছৰ বিশ্বমাৰীৰ]] প্ৰথম ঘটনা [[ভাৰত|ভাৰতত]] ৩০ জানুৱাৰী ২০২০ ত হৈছিল, ই চীনৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। ১৩ এপ্ৰিল ২০২০ পৰ্যন্ত স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰণালয়ে দেশত মুঠ ৯,১৫২টা সংক্ৰমণ, ৮৫৭জন আৰোগ্য, ১টা প্ৰৱজন আৰু ৩০৮জন মৃত্যু হোৱাৰ তথ্য নিশ্চিত কৰিছে। মহামাৰীটো [[দিল্লী]],<ref>{{cite news|url=https://www.theweek.in/news/india/2020/03/13/delhi-declares-coronavirus-as-epidemic-as-india-reports-first-death-from-infection.html|title=Delhi declares coronavirus as epidemic as India reports first death from infection|work=The Week|date=13 March 2020}}</ref> [[হাৰিয়ানা]],<ref>{{cite news|url=https://www.livemint.com/news/india/haryana-government-declares-coronavirus-an-epidemic-as-cases-rise-in-india-11583993738096.html|title=Haryana government declares coronavirus an epidemic as cases rise in India|work=Livemint|access date=13 March 2020}}</ref> [[কৰ্ণাটক]],<ref>{{cite news|url=https://www.deccanherald.com/state/top-karnataka-stories/coronavirus-karnataka-becomes-first-state-to-invoke-provisions-of-epidemic-diseases-act-1897-amid-covid-19-fear-812850.html|title=Coronavirus: Karnataka becomes first state to invoke provisions of Epidemic Diseases Act, 1897 amid COVID-19 fear|work=Deccan Herald|date=13 March 2020}}</ref> [[মহাৰাষ্ট্ৰ]]<ref>{{cite news|url=https://www.tribuneindia.com/news/coronavirus-maharashtra-invokes-epidemic-act-theatres-gyms-to-stay-shut-in-mumbai-4-other-cities-54931|title=Coronavirus: Maharashtra invokes Epidemic Act; theatres, gyms to stay shut in Mumbai, 4 other cities|work=The Tribune|accessdate=13 March 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200615095049/https://www.tribuneindia.com/news/nation/coronavirus-maharashtra-invokes-epidemic-act-theatres-gyms-to-stay-shut-in-mumbai-4-other-cities-54931|archivedate=15 June 2020|deadurl=yes}}</ref> [[গুজৰাট]],<ref>{{Cite news|last=India|first=Press Trust of|url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/coronavirus-guj-govt-issues-epidemic-disease-notification-120031401131_1.html|title=Coronavirus: Guj govt issues epidemic disease notification|date=2020-03-14|work=Business Standard India|access-date=2020-03-17}}</ref> আৰু [[উত্তৰপ্ৰদেশ]]<ref>{{cite news|url=https://www.indiatvnews.com/news/india/breaking-up-closes-all-schools-colleges-till-march-21-coronavirus-pandemic-597763|title=Uttar Pradesh shuts all schools, colleges amid Coronavirus pandemic; invokes epidemic act|work=India TV|date=13 March 2020}}</ref> ইত্যাদি এক ডজনতকৈও অধিক ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰশাসিত অঞ্চলত গুৰুতৰ ৰূপ ধাৰণ কৰিছে, সেই অঞ্চলসমূহত মহামাৰী ৰোগ আইন, ১৮৯৭ ৰ বিধানসমূহ আহ্বান কৰা হৈছে। বহু শিক্ষাপ্ৰতিষ্ঠান আৰু বাণিজ্যিক প্ৰতিষ্ঠান বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। বেছিভাগক্ষেত্ৰতে এই ভাইৰাছ সংক্ৰমণ নিশ্চিত হোৱাৰ ঘটনা অন্যান্য দেশৰ সৈতে সংযুক্ত থকাৰ বাবে ভাৰতভত সকলো পৰ্যটন ভিছা স্থগিত ৰখা হৈছে।<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/india-news/coronavirus-impact-visas-to-india-suspended-till-april-15-2193382|title=India Suspends All Tourist Visas Till April 15 Over Coronavirus: 10 Facts|website=NDTV.com|access-date=12 March 2020}}</ref>২৩খন ৰাজ্য আৰু সাতটা কেন্দ্ৰশাসিত অঞ্চল অন্তৰ্ভুক্ত ৫৪৮খন জিলা সম্পূৰ্ণৰূপে লকডাউন বা [[অৱৰুদ্ধকৰণ (জৰুৰি অবস্থা)|অৱৰুদ্ধকৰণৰ]] অধীনত আছে।<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://www.indiatvnews.com/news/india/coronavirus-23-states-7-uts-under-complete-lockdown-as-death-toll-reaches-9-600874|title=Coronavirus: 23 states, 7 UTs under complete lockdown as death toll reaches 9|date=|work=India TV|access-date=|url-status=live}}</ref> ২০২০ চনৰ ২২ মাৰ্চ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]ৰ নিৰ্দেশত ভাৰতত ১৪ ঘণ্টা স্বেচ্ছাসেৱামূলক [[জনতা সান্ধ্য আইন]] পালন কৰিছে। যিবোৰ অঞ্চলত ক’ভিড-১৯ সংক্ৰমণ ঘটিছে সেই ৭৫খন জিলাৰ কাষৰ সকলে ডাঙৰ চহৰবোৰতো চৰকাৰে অৱৰুদ্ধকৰণ বা লকডাউন কৰি দিছে।<ref name="CNN lockdown"> Helen Regan, Esha Mitra Swati Gupta, [https://edition.cnn.com/2020/03/23/asia/coronavirus-covid-19-update-india-intl-hnk/index.html Millions in India under coronavirus lockdown as major cities restrict daily life], CNN, 23 March 2020 </ref><ref name="Al Jazeera lockdown"> [https://www.aljazeera.com/news/2020/03/scores-indian-districts-lockdown-coronavirus-200323041150247.html India locks down over 100 million people amid coronavirus fears], Al Jazeera, 23 March 2020. </ref> পিছত, ২৪ মাৰ্চত প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে ১৩০ কোটি জনসংখ্যা সমৃদ্ধ সমগ্ৰ ভাৰতে ২১ দিনৰ বাবে লকডাউনৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref> [https://www.independent.co.uk/news/world/asia/india-coronavirus-lockdown-modi-speech-cases-update-news-a9421491.html India coronavirus: Modi announces 21-day nationwide lockdown, limiting movement of 1.4bn people], The Independent, 24 March 2020. </ref> [[বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা]]ৰ কাৰ্যবাহী পৰিচালক মাইকেল ৰায়ানে কৈছে যে ক’ৰ’ণাভাইৰাছ প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ সন্মুখীন হবলৈ ভাৰতৰ "অভাবনীয় ক্ষমতা" আছে আৰু বিশ্বৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক জনবহুল দেশ হিচাপে বিশ্বত এই ক্ষমতাই বিশাল প্ৰভাৱ পেলাব।<ref> [https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/india-has-tremendous-capacity-in-eradicating-coronavirus-pandemic-who/articleshow/74788341.cms India has tremendous capacity in eradicating coronavirus pandemic: WHO], The Economic Times, 24 March 2020. </ref> == সময়ৰেখা == {{2019–20 coronavirus pandemic data/India medical cases chart}} [[File:COVID-19 India Total Cases Animated Map.gif|thumb|ভাৰতত বৈশ্বিক মহামাৰীৰ প্ৰসাৰ (৩০ জানুৱাৰী ২০২০ৰ পৰা)]] === জানুৱাৰী === * '''৩০ জানুৱাৰী''', দেশৰ প্ৰথম সংক্ৰমণৰ ঘটনা [[উহান]] বিশ্ববিদ্যালয় পৰা [[কেৰালা]]লৈ উভতি অহা এজন শিক্ষাৰ্থীৰ দেহত ধৰা পৰিছিল।<ref name=":1">{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/coronavirus-in-india-tracking-country-s-first-50-covid-19-cases-what-numbers-tell-1654468-2020-03-12|title=Coronavirus in India: Tracking country's first 50 COVID-19 cases; what numbers tell|last=Rawat|first=Mukesh|date=12 March 2020|website=India Today|language=en|url-state=live}}</ref> === ফেব্ৰুৱাৰী === * '''২ ফেব্ৰুৱাৰী''', কেৰালাত দ্বিতীয়টো সংক্ৰমণৰ ঘটনা নিশ্চিত হৈছিল; আক্ৰান্ত ভাৰত আৰু চীনৰ মাজত নিয়মিত ভ্ৰমণকাৰী এক ব্যক্তি আছিল।<ref name=":1"/> * '''৩ ফেব্ৰুৱাৰী''', কেৰালাৰ [[কাছাৰগড়|কাছাৰগড়ত]] তৃতীয়টো ঘটনা ঘটিছিল। ৰোগী [[উহান]] পৰা ওভটি আহিছিল। উপৰোক্ত তিনিজনেই বৰ্তমান সংক্ৰমণ পৰা আৰোগ্য হৈ উঠিছে।<ref>{{cite web|url=https://weather.com/en-IN/india/news/news/2020-02-14-kerala-defeats-coronavirus-indias-three-covid-19-patients-successfully|title=Kerala Defeats Coronavirus; India's Three COVID-19 Patients Successfully Recover|website=The Weather Channel|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200218172552/https://weather.com/en-IN/india/news/news/2020-02-14-kerala-defeats-coronavirus-indias-three-covid-19-patients-successfully|archivedate=18 February 2020|ইউআৰএল-অবস্থা=live|date=21 February 2020}}</ref> === মাৰ্চ === ==== মাৰ্চ ১–১৫ ==== * '''২ মাৰ্চ''', কেন্দ্ৰীয় স্বাস্থ্য মন্ত্ৰীয়ে আৰু দুটি নিশ্চিত সংক্ৰমণৰ খবৰ দিয়ে: [[দিল্লী|দিল্লীৰ]] এজন ৪৫ বছৰ বয়সীয়া ব্যক্তি, তেওঁ [[ইটালি]]ৰ পৰা ওভটি আহিছিল আৰু [[হায়দৰাবাদ|হায়দৰাবাদত]] এজন ২৪-বছৰ বয়সীয়ায়া অভিযন্তা তেওঁ [[সংযুক্ত আৰব আমিৰাত|সংযুক্ত আৰব আমিৰাতলৈ]] ভ্ৰমণ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://pib.gov.in/PressReleseDetail.aspx?PRID=1604813|title=Update on COVID-19: two more positive cases reported|শেষাংশ=|প্ৰথমাংশ=|date=|website=pib.gov.in|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200302094230/https://pib.gov.in/PressReleseDetail.aspx?PRID=1604813|archivedate=2 March 2020|url-status=live|date=2020-03-02}}</ref><ref>{{cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/coronavirus-cases-in-india-live-news-latest-updates-mar2/liveblog/74432375.cms|title=Coronavirus Live news: Two new cases in India; markets take a negative turn|website=The Economic Times|language=en|accessdate=2020-03-02}}</ref> ইয়াৰোপৰি, [[জয়পুৰ|জয়পুৰত]] এজন ইটালিয়ান নাগৰিক, তেওঁৰ আগেয়ে ঋণাত্মক বুলি পৰীক্ষিত আছিল, পিছত তেওঁ ক'ৰ'ন ভাইৰাছ ধনাত্মক বুলি নিশ্চিত হয, এনেদৰে দেশত মুঠ ছটা নিশ্চিত সংক্ৰমণৰ ঘটনা পোহৰলৈ আহে।<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/reuters/2020/03/02/world/asia/02reuters-health-coronavirus-india.html|title=India Reports Three More Cases of Coronavirus, Including Italian National|work=New York Times|date=2 March 2020}}</ref> [[বেংগলুৰু]]ৰ পৰা অহা সহযাত্ৰী সহ হায়দৰাবাদৰ ব্যক্তি জনৰ সৈতে যোগাযোগ কৰা ৮৮ জনক চৰকাৰে সন্ধান কৰে আৰু এইসকলৰ ওপৰত নজৰ ৰখাৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়।<ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/india/story/coronavirus-covid-19-india-case-update-bengaluru-techie-hyderabad-bus-1651702-2020-03-02|title=Coronavirus positive Bengaluru techie travelled to Hyderabad on bus, fellow passengers under watch|work=India Today|accessdate=2 March 2020}}</ref> তেলেংগানা চৰকাৰৰ কৰ্মকৰ্তই জনায় যে হায়দৰাবাদৰ ইঞ্জিনিয়াৰ জনৰ সংস্পৰ্শলৈ অহা ৩জন ব্যক্তিৰ ক’ৰ’ণা ভাইৰাছৰ লক্ষণ দেখা গৈছে।<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/36-of-hyderabad-techies-contacts-show-symptoms-of-coronavirus/articleshow/74467153.cms|title=36 of Hyderabad techie’s contacts show symptoms of coronavirus|work=Times of India|date=4 March 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200304083959/https://timesofindia.indiatimes.com/india/36-of-hyderabad-techies-contacts-show-symptoms-of-coronavirus/articleshow/74467153.cms|archivedate=4 March 2020|url-status=live}}</ref> বেংগলুৰুৰ [[ইণ্টেল কৰ্প'ৰেচন|ইণ্টেলৰ]] এজন কৰ্মচাৰী তেওঁৰ সংস্পৰ্শলৈ আহিছিল, তেওঁক আছুতিয়াকৈ ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/one-intel-employee-in-bengaluru-potentially-exposed-to-coronavirus-under-quarantine/article30978802.ece|title=One Intel employee in Bengaluru potentially exposed to coronavirus, under quarantine|work=The Hindu|accessdate=4 March 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200304072907/https://www.thehindu.com/news/national/one-intel-employee-in-bengaluru-potentially-exposed-to-coronavirus-under-quarantine/article30978802.ece|archivedate=4 March 2020|url-status=live}}</ref> [[এয়াৰ ইণ্ডিয়া]]ৰ বিমানেৰ ১৫জন ক্ৰু সদস্য, যিসকলে দিল্লীৰ লোকজনক [[ভিয়েনা]]ৰ পৰা লৈ আনিছিল, ১৪ দিনৰ বাবে তেওঁলোকক সাধাৰণ লোকৰ পৰা আঁতৰাই ৰখা হৈছিল,<ref>{{cite news|url=https://www.financialexpress.com/lifestyle/health/coronavirus-india-coronavirus-delhi-coronavirus-update-what-is-coronavirus-symptoms-vaccine-antidote/1886403/|title=Coronavirus Latest Updates: 3 positive cases found in India; Vienna-Delhi flight crew quarantined for 14 days|work=Financial Express|accessdate=3 March 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200304155016/https://www.financialexpress.com/lifestyle/health/coronavirus-india-coronavirus-delhi-coronavirus-update-what-is-coronavirus-symptoms-vaccine-antidote/1886403/|archivedate=4 March 2020|url-status=live}}</ref> [[আগ্ৰা|আগ্ৰাৰ]] থকা তেওঁৰ পৰিয়ালৰ ছজন সদস্যকো আছুতিয়াকৈ ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite news|url=https://www.businesstoday.in/latest/trends/coronavirus-spreads-to-agra-six-cases-detected/story/397414.html|title=Coronavirus impact: Delhi patient visited family in Agra; 6 members quarantined|work=Business Today|accessdate=3 March 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200304162552/https://www.businesstoday.in/latest/trends/coronavirus-spreads-to-agra-six-cases-detected/story/397414.html|archivedate=4 March 2020|url-status=live}}</ref> ২৮ ফেব্ৰুৱাৰীত দিল্লীৰ যিখন ৰেস্তোঁৰাত তেওঁ খাইছিল তাৰ কৰ্মীসকলকো দুই সপ্তাহৰ বাবে নিজৰ ঘৰতে পৃথককৈ থাকিবলৈ কোৱা হৈছিল,<ref>{{cite news|url=https://www.newindianexpress.com/cities/delhi/2020/mar/03/coronavirus-patient-dines-at-hyatt-regency-delhi-on-february-28-hotel-asks-staff-to-self-quarantine-2111619.html|title=Coronavirus patient dines at Hyatt Regency Delhi on February 28, hotel asks staff to self-quarantine|work=New Indian Express|accessdate=3 March 2020}}{{Dead link|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> আৰু [[নইডা]]ৰ দুখন স্কুল যাৰ ছাত্ৰ তেওঁৰ সন্তানৰ জন্মদিনৰ অনুষ্ঠানত অংশ লৈছিল সেই স্কুল দুখনো এক সপ্তাহৰ বাবে বন্ধ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/noida/noida-school-closed-amid-coronavirus-scare/articleshow/74452972.cms|title=Coronavirus scare in Noida: One school shut, another to shut from tomorrow|work=Times of India|accessdate=3 March 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200303100718/https://timesofindia.indiatimes.com/city/noida/noida-school-closed-amid-coronavirus-scare/articleshow/74452972.cms|archivedate=3 March 2020|url-status=live}}</ref> * '''৩ মাৰ্চ''', জয়পুৰে ইটালীৰ পৰ্যটকৰ স্ত্ৰীও এই ভাইৰাছ সংক্ৰমণ পৰীক্ষাত ধনাত্মক পোৱা য়ায় আৰু নমুনাবোৰ নিশ্চিত কৰাৰ বাবে [[পুনে]]লৈ পঠিওৱা হয়।<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/alarms-go-off-in-rajasthan-as-italian-tourists-wife-also-tests-positive/articleshow/74466824.cms|title=Alarms go off in Rajasthan as Italian tourist’s wife also tests positive|work=Times of India|accessdate=4 March 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200303230546/https://timesofindia.indiatimes.com/india/alarms-go-off-in-rajasthan-as-italian-tourists-wife-also-tests-positive/articleshow/74466824.cms|archivedate=3 March 2020|url-status=live}}</ref> [[দক্ষিণ দিল্লী জিলা|দক্ষিণ দিল্লীৰ]] এখন হোটেলত বসবাসকাৰী মুঠ ২৪ জনক (২১জন ইটালীৰ আৰু ৩জন ভাৰতীয়) পৰীক্ষাৰ বাবে আইটিবিপি কেম্পলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.businesstoday.in/current/economy-politics/coronavirus-outbreak-case-live-updates-latest-news-covid-19-delhi-noida-agra-india/story/397426.html|title=Coronavirus Live Updates: Italian tourist's wife tests positive, number of cases rises to 7|website=www.businesstoday.in|accessdate=2020-03-03}}</ref> * [[অখিল ভাৰতীয় আয়ুৰ্বিজ্ঞান সংস্থান, দিল্লী]]<nowiki/>ৰ এক ঘোষণা মতে, ৪ মাৰ্চত, [[জয়পুৰ|জয়পুৰৰ]] ইটালীয় পৰ্যটকৰ স্ত্ৰী সহ ১৫জন (১৪জন ইটালীয় আৰু ১জন ভাৰতীয়) কৰনাভাইৰাছৰ বাবে ধনাত্মক পৰীক্ষিত হৈছে; ১৪জন ইটালীয়ানকে [[গুৰুগ্ৰাম|গুৰুগ্ৰামত]]<nowiki/> পৃথককৈ ৰখা হৈছে।<ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/india/story/coronavirus-15-italian-tourists-test-positive-confirmed-cases-rise-to-21-in-india-1652237-2020-03-04|title=15 Italian tourists in India test positive for coronavirus, says AIIMS|work=India Today|accessdate=4 March 2020}}</ref> দিল্লী ঘটনাত সংক্ৰমিত ব্যক্তিৰ, আগ্ৰাৰ বসবাসকাৰী পৰিয়ালৰ ছজন সদস্যয়ো ভাইৰাছত আক্ৰান্ত হোৱাৰ কথা নিশ্চিত হৈছে।<ref name="4mar">{{cite web|url=https://www.ndtv.com/india-news/15-of-21-italian-tourists-at-itbp-quarantine-centre-in-delhi-suspected-to-have-coronavirus-sources-2189512|title=Coronovirus Cases Rise To 28, 16 Italian Tourists Among Them: Government|website=NDTV|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200304084548/https://www.ndtv.com/india-news/15-of-21-italian-tourists-at-itbp-quarantine-centre-in-delhi-suspected-to-have-coronavirus-sources-2189512|archivedate=4 March 2020|url-status=live|accessdate=2020-03-04}}</ref> ইটালিত ছুটি কটাই অহা দিল্লীবাসী গুড়গাঁৱৰ পেটিএমৰ এজন কৰ্মচাৰী এই ভাইৰাছৰ পৰীক্ষাত ধনাত্মক আহিছে।<ref name="italians">{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/india/story/coronavirus-covid19-paytm-employee-tests-positive-gurugram-1652475-2020-03-04|title=29th coronavirus case in India: Paytm staffer tests positive for Covid-19, firm closes offices|work=India Today|accessdate=4 March 2020}}</ref> ৪৪৯জন যাত্ৰী [[কোচি|কোচিত]] পৰীক্ষিত হৈছে যি ইটালীৰ লাক্সাৰি ক্ৰুজ জাহাজ 'কোষ্টা ভিক্টোৰিয়া'ত উঠিছিল।<ref>{{cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/coronavirus-cases-in-india-live-news-latest-updates-march4/liveblog/74467466.cms|title=Coronavirus Live news: 15 confirmed cases, Telangana sets up counter, masks become costly in Delhi|website=The Economic Times|language=en|accessdate=2020-03-04}}</ref> * '''৫ মাৰ্চ''', [[গাজিয়াবাদ|গাজিয়াবাদত]] মধ্যবয়সীয়া এজন ব্যক্তি যি [[ইৰান]] ভ্ৰমণ কৰিছিল ভাইৰাছ সংক্ৰমণ পৰীক্ষাত পজিটিভ হৈছে।<ref>{{cite news|url=https://www.livemint.com/news/india/coronavirus-update-new-case-reported-from-ghaziabad-india-now-has-30-patients-11583401881606.html|title=Coronavirus update: New case reported from Ghaziabad, India now has 30 patients|work=Livemint|accessdate=5 March 2020}}</ref> অন্যান্য দেশৰ পৰা অহা ১,২০০ৰো অধিক লোক [[কলকাতা|কলকাতাত]] পৃথককৈ ৰখা হৈছে।<ref>{{cite news|url=https://www.deccanherald.com/national/east-and-northeast/coronavirus-over-1200-quarantined-so-far-in-kolkata-810958.html|title=Coronavirus: Over 1,200 quarantined so far in Kolkata|work=Deccan Herald|accessdate=6 March 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200306122556/https://www.deccanherald.com/national/east-and-northeast/coronavirus-over-1200-quarantined-so-far-in-kolkata-810958.html|archivedate=6 March 2020|url-status=live}}</ref> * '''৬ মাৰ্চ''' [[মালেছিয়া]] আৰু [[থাইলেণ্ড]] ভ্ৰমণকাৰী [[পশ্চিম দিল্লী জিলা|পশ্চিম দিল্লীৰ]] এজন বাসিন্দা ভাইৰাছত বুলি আক্ৰান্ত পৰীক্ষিত হৈছে।<ref name="total31">{{cite news|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/coronavirus-one-person-tests-positive-for-coronavirus-in-delhi-total-31-infected-in-india/story-aGhLQffahI6m4n3mvV8UII.html|title=Coronavirus: Delhi resident tests positive for coronavirus, total 31 people infected in India|work=Hindustan Times|accessdate=6 March 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200306093234/https://www.hindustantimes.com/india-news/coronavirus-one-person-tests-positive-for-coronavirus-in-delhi-total-31-infected-in-india/story-aGhLQffahI6m4n3mvV8UII.html|archivedate=6 March 2020|url-status=live}}</ref> * '''৭ মাৰ্চ''', [[জম্মু|জম্মুৰ]] এজন ব্যক্তি, তেওঁ ইৰান আৰু [[দক্ষিণ কোৰিয়া]] ভ্ৰমণ কৰিছিল,<ref>{{cite news|url=https://www.newindianexpress.com/nation/2020/mar/07/first-case-of-coronavirus-reported-in-jammu-and-kashmir-32-infected-in-india-2113665.html|title=J&K man tests positive for coronavirus; 32 infected in India|work=New Indian Express|accessdate=7 March 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200308173355/https://www.newindianexpress.com/nation/2020/mar/07/first-case-of-coronavirus-reported-in-jammu-and-kashmir-32-infected-in-india-2113665.html|archivedate=8 March 2020|url-status=live}}</ref> আৰু [[হোছিয়াৰপুৰ|হোছিয়াৰপু্ৰৰ]] দুজন যি ইটালী ভ্ৰমণ কৰিছিল প্ৰাথমিক পৰীক্ষাত ধনাত্মক পোৱা গৈছিল, পুনে পৰা নিশ্চয়তাৰ অপেক্ষাত আছে।<ref>{{cite news|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/coronavirus-2-test-positive-in-preliminary-test-for-coronavirus-in-punjab-s-amritsar/story-B5GuqF83eZntplipK5GhSP.html|title=Coronavirus: 2 test positive in preliminary test for coronavirus in Punjab’s Amritsar|work=Hindustan Times|date=7 March 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200307061518/https://www.hindustantimes.com/india-news/coronavirus-2-test-positive-in-preliminary-test-for-coronavirus-in-punjab-s-amritsar/story-B5GuqF83eZntplipK5GhSP.html|archivedate=7 March 2020|url-status=live}}</ref> কেন্দ্ৰীয় স্বাস্থ্য মন্ত্ৰনালয়ে ৭ মাৰ্চত আৰু তিনিটা ভাইৰাছ আক্ৰান্তৰ ঘটনা ৰিপোৰ্ট কৰিছিল- [[লাদাখ|লাদাখৰ]] দুজন যি ইৰান ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু [[তামিলনাড়ু|তামিলনাড়ুৰ]] এজন যি ওমানলৈ গেছিল।<ref name="total34">{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/india/story/coronavirus-3-more-positive-cases-india-total-goes-up-34-health-ministry-1653481-2020-03-07|title=Coronavirus: 3 more positive cases in India, total goes up to 34, says health ministry|work=India Today|accessdate=7 March 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200308001557/https://www.indiatoday.in/india/story/coronavirus-3-more-positive-cases-india-total-goes-up-34-health-ministry-1653481-2020-03-07|archivedate=8 March 2020|url-status=live}}</ref> [[তামিলনাড়ু|তামিলনাড়ুত]] [[ক’ৰ’ণাভাইৰাছ ৰোগ ২০১৯|ক'ভিড -১৯]] ৰ একাকী ৰোগী পিছত ১০ মাৰ্চত নেগেটিভ পৰীক্ষিত হৈছে যাৰ ফলত সেই ৰাজ্যত কোনো নতুন ঘটনা এতিয়ালৈকে নাই।<ref>{{cite web|url=https://www.deccanherald.com/national/south/coronavirus-no-fresh-covid-19-cases-in-tamil-nadu-812479.html?utm_campaign=fullarticle&utm_medium=referral&utm_source=inshorts|title=Coronavirus: No fresh COVID-19 cases in Tamil Nadu|website=Deccan Herald|date=10 March 2020}}</ref> [[ভূটান|ভুটানত]] ধনাত্মক পৰীক্ষিত এজন আমেৰিকান পৰ্যটক [[অসম|অসমত]] সতৰ্কতা জগাইছিল, তেওঁ দেশ এৰাৰ আগেয়ে অসমৰ বহু কেইখন ঠাই পৰিদৰ্শন কৰিছিল বুলি জনা গৈছে।<ref>{{cite web|url=https://www.firstpost.com/health/assam-raises-coronavirus-alert-after-bhutan-reports-first-case-us-tourist-who-tested-positive-had-spent-week-on-a-cruise-ship-in-northeastern-state-8126441.html|title=Assam raises coronavirus alert after Bhutan reports first case; American who tested positive had spent week in state|website=Firstpost|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200307070309/https://www.firstpost.com/health/assam-raises-coronavirus-alert-after-bhutan-reports-first-case-us-tourist-who-tested-positive-had-spent-week-on-a-cruise-ship-in-northeastern-state-8126441.html|archivedate=7 March 2020|url-status=live|date=2020-03-08}}</ref> *'''৮ মাৰ্চ''', কেৰালাৰ [[পত্তনমতিট্টা|পত্তনমতিট্টাত]] একে পৰিয়ালৰ পাঁচ জনৰ ভাইৰাছৰ পৰীক্ষা ধনাত্মক পোৱা গৈছে। সেইকলৰ ভিতৰত তিনজন ইটালি গৈছিল আৰু অন্য দুজন সেই তিনিজন আক্ৰান্তৰ সৈতে যোগাযোগৰ ফলত আক্ৰান্ত হৈছিল।<ref>{{cite news |title=5 Of Family In Kerala Get Coronavirus, 39 Total Positive Cases In India |url=https://www.ndtv.com/india-news/5-of-family-infected-with-coronavirus-in-kerala-total-positive-cases-in-india-rise-to-39-2191757 |accessdate=8 March 2020 |work=NDTV |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200308090050/https://www.ndtv.com/india-news/5-of-family-infected-with-coronavirus-in-kerala-total-positive-cases-in-india-rise-to-39-2191757 |archivedate=8 March 2020 |url-status=live }}</ref> *'''৯ মাৰ্চ''', তিনি বছৰ বয়সীয়া, যি দুদিন আগে ইটালি পৰা ওভটি আহিছিল, [[ৰ্নাকুলাম|ৰ্নাকুলামে]] ধনাত্মক পৰীক্ষিত হৈছিল; সন্তানৰ পিতৃ-মাতৃও সাবধানতা হিচাপে জনসমাজ পৰা পৃথককৈ আছিল। জম্মু আৰু কাশ্মীৰৰ ৬৩ বছৰ বয়সীয়া এগৰাকী মহিলা ইৰান গৈছিল, তেওঁ ভাইৰাছ আক্ৰান্ত হোৱাৰ বিষয়টি নিশ্চিত কৰা গৈছে।<ref name="india41">{{cite news |title=Coronavirus outbreak: 3-yr-old from Kerala, who returned from Italy, tests positive |url=https://www.indiatoday.in/india/story/child-kerala-tests-positive-coronavirus-total-cases-india-1653826-2020-03-09 |date=9 March 2020 |work=India Today |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200309054209/https://www.indiatoday.in/india/story/child-kerala-tests-positive-coronavirus-total-cases-india-1653826-2020-03-09 |archivedate=9 March 2020 |url-status=live }}</ref> আগ্ৰাৰ এজন ব্যক্তি, যি কোনো সংক্ৰামিত ব্যক্তিৰ সংস্পৰ্শলৈ আহিছিল আৰু দিল্লীৰ আৰু এজন ব্যক্তি, দুয়োজনেই ভাইৰাছত আক্ৰান্ত হৈছিল।<ref name="total43">{{cite news |title=Coronavirus update: 4 new cases reported, India now has 43 COVID-19 patients |url=https://www.livemint.com/news/india/coronavirus-update-two-new-cases-from-kerala-agra-take-total-number-to-41-11583727824797.html |accessdate=9 March 2020 |work=Livemint |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200309172125/https://www.livemint.com/news/india/coronavirus-update-two-new-cases-from-kerala-agra-take-total-number-to-41-11583727824797.html |archivedate=9 March 2020 |url-status=live }}</ref> [[পঞ্জাব|পঞ্জাবৰ]] [[হোশিয়াৰপুৰ|হোশিয়াৰপুৰৰ]] দুজনৰ এজন সন্দেহজনক সংক্ৰমনৰ ধনাত্মক পৰীক্ষিত হৈছিল, আৰু এজন বেঙ্গালুৰুৰ প্ৰযুক্তিবিদ যি আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰলৈ গৈছিল তেওঁ সংক্ৰমনৰ ধনাত্মক পৰীক্ষিত হৈছিল।<ref name="total45">{{cite web|url=https://www.livemint.com/news/india/fresh-coronavirus-cases-emerge-from-punjab-bengaluru-takes-total-to-45-11583764470103.html|title=Fresh coronavirus cases emerge from Punjab, Bengaluru; takes total to 45|date=2020-03-09|website=Livemint|language=en|accessdate=2020-03-09}}</ref>] দিনৰ শেষত পুনেত এক দম্পতী যি ডুবাই ভ্ৰমণ কৰিছিল তেওঁলোকৰ ধনাত্মক পৰীক্ষিত হয়।<ref name="total47">{{cite web|url=https://www.indiatvnews.com/news/india/breaking-coronavirus-pune-two-test-positive-for-covid-19-confirmed-cases-india-596748|title=Coronavirus: Two test positive in Pune; 47 confirmed cases in India|শেষাংশ=Hardaha|প্ৰথমাংশ=Rashi|date=2020-03-09|website=www.indiatvnews.com|language=en|accessdate=2020-03-10}}</ref> *'''১০ মাৰ্চ''', ইণ্ডিয়ান কাউন্সিল অফ মেডিকেল ৰিচাৰ্চৰ এক সংবাদ বিজ্ঞপ্তিত নিশ্চিত কৰা হৈছে যে সংক্ৰামিত বেঙ্গালুৰু টেকিৰ স্ত্ৰী আৰু সন্তান সহ কৰ্ণাটকৰ আৰু তিনিজন ভাইৰাছৰ দ্বাৰা আক্ৰান্ত হৈছে।<ref>{{cite news |title=Three more people from Karnataka test positive for coronavirus |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/four-test-positive-for-coronavirus-in-karnataka/articleshow/74561810.cms |accessdate=10 March 2020 |work=Times of India}}</ref> কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাৰাই বিজয়নে ৮ মাৰ্চত, কেৰালাৰ পত্তনমতিট্টায়ত ছটা নতুন সংক্ৰমণৰ কথা জনাইছে, এঁই সকলে এই চহৰ পৰা পূৰ্বে নিশ্চিত হোৱা পাঁচজনৰ সৈতে যোগাযোগত আছিল।<ref name="keralaschool">{{cite news |title=Coronavirus: All schools, colleges in Kerala to shut down in March; 6 more test positive |url=https://english.manoramaonline.com/news/kerala/2020/03/10/coronavirus-holiday-for-upto-class-7-kerala.html |accessdate=10 March 2020 |work=Manorama Online}}</ref> এই চহৰৰ আক্ৰান্ত দম্পতীৰ সংস্পৰ্শত অহা পুনেত আৰু তিনিজন ধনাত্মক পৰীক্ষিত হৈছে।<ref>{{cite news |title=Coronavirus update: 3 more test positive for COVID-19 in Maharashtra, number rises to 5 |url=https://www.livemint.com/news/india/coronavirus-update-two-more-persons-in-pune-test-positive-for-covid-19-11583846182319.html |work=Livemint}}</ref> পিছত, ৰনাকুলামত আক্ৰান্ত তিনি বছৰৰ শিশুটিৰ পিতৃ-মাতৃ উভয়েই ধনাত্মক পৰীক্ষিত হৈছে।<ref name="total61">{{cite news |title=2 more cases of coronavirus in Kerala, 14 infected in state so far|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/2-more-cases-of-coronavirus-in-kerala-14-infected-in-state-so-far/story-ZbTl7p3NkehEIrH6dY61iL.html|website=Hindustan Times|accessdate=10 March 2020}}</ref> *'''১১ ই মাৰ্চ''', [[জয়পুৰ|জয়পুৰৰ]] এজন ৮৫ বছৰ বয়সীয়া ব্যক্তি ধনাত্মক পৰীক্ষিত হৈছিল তেওঁ ডুবাই গৈছিল।<ref name="t62">{{cite web |url=https://www.newindianexpress.com/live/2020/mar/08/coronavirus-live-updates--cases-reach-62-in-india-as-jaipur-person-tests-positive-one-critical-in-kerala-2113779.amp?__twitter_impression=true |title=Cases reach 62 in India as Jaipur person tests positive, one critical in Kerala |website=The New Indian Express |accessdate=11 March 2020 |archivedate=30 June 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200630093432/https://www.newindianexpress.com/live/2020/mar/08/coronavirus-live-updates--cases-reach-62-in-india-as-jaipur-person-tests-positive-one-critical-in-kerala-2113779.amp?__twitter_impression=true |deadurl=yes }}</ref> [[মুম্বাই|মুম্বাইত]] দুজন ধনাত্মক পৰীক্ষিত হৈছিল, যি পূৰ্বে ধনাত্মক পৰীক্ষিত পুনেৰ ৰোগীসকলৰ ঘনিষ্ঠ আছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.livemint.com/news/india/coronavirus-update-two-test-positive-in-mumbai-total-cases-in-state-rise-to-7-11583935531786.html|title=Coronavirus update: Two test positive in Mumbai, total cases in state rise to 7|website=Livemint |accessdate=11 March 2020}}</ref> মহাৰাষ্ট্ৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰী উদ্ধব ঠাকৰে এক সংবাদ সম্মেলনত ভাষণ দিয়াৰ সময়ত নিশ্চিত কৰে যে ৰাজ্যত মুঠ ১০জন ধনাত্মক পৰীক্ষিত হৈছিল, যাৰ ভিতৰত পুনেৰ পৰা ৮জন আৰু মুম্বাইৰ ২জন আছে। পিছত ৪৫ বছৰ বয়সীয়া এজন ব্যক্তি যি আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ পৰা ওভটি আহিছিল, [[নাগপুৰ|নাগপুৰত]] ধনাত্মক পৰীক্ষিত হৈছিল আৰু মহাৰাষ্ট্ৰত তেওঁক ধৰি মুঠ সংখ্যা ১১ জনলৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="total68">{{cite web|url=https://www.deccanherald.com/national/west/11-coronavirus-cases-in-maharashtra-budget-session-to-be-curtailed-812912.html|title=11 coronavirus cases in Maharashtra; budget session to be curtailed|date=2020-03-12|website=Deccan Herald|language=en|accessdate=2020-03-12}}</ref> *'''১২ মাৰ্চ''' [[ভাৰত]], COVID -১৯ত প্ৰথম মৃত্যু হয় ৭৬ বছৰ বয়সীয়া এজন ব্যক্তি। [[কৰ্ণাটক|কৰ্ণাটকৰ]] [[গুলবৰ্গা|গুলবৰ্গাত]] বসববাকৰা এই ব্যক্তিজন চৌদি আৰবলৈ গৈছিল। ১০ মাৰ্চত তেওঁৰ মৃত্যু হয়, আৰু পিছত তেওঁৰ নমুনা ধনাত্মক পৰীক্ষিত হয়।<ref name="ht1">{{cite web |title=India’s first coronavirus death is confirmed in Karnataka |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/india-s-first-coronavirus-death-in-karnataka-confirmed/story-2ZJ6IuxJ38EiGndBq5pfHO.html |website=Hindustan Times |language=en |date=12 March 2020}}</ref> [[উত্তৰপ্ৰদেশ|উত্তৰপ্ৰদেশৰ]] [[নয়ডা|নয়ডাত]] এজন পৰ্যটক গাইড এদল ইটালীয় পৰ্যটকৰ সংস্পৰ্শলৈ আহিছিল, তেওঁ ধনাত্মক পৰীক্ষিত হয়।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/one-more-tests-covid-19-positive-uttar-pradesh-tally-is-nine/articleshow/74586351.cms|title=One more tests positive for Covid-19; Uttar Pradesh tally is nine {{!}} Lucknow News - Times of India|last=|first=|last2=|date=|website=The Times of India|language=en|url-status=live|archiveurl=|archivedate=|access-date=2020-03-12|last3=|first3=}}</ref> পিছত, কানাডাৰ এগৰাকী মহিলা [[উত্তৰপ্ৰদেশ|উত্তৰপ্ৰদেশৰ]] [[লক্ষ্ণৌ]]ত ধনাত্মক পৰীক্ষিত হয়। তেওঁ স্বামীৰ সৈতে ভ্ৰমণ কৰিছিল তেওঁকো পৃথকে ৰখা হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.tribuneindia.com/news/woman-doctor-from-canada-tests-coronavirus-positive-in-lucknow-54338|title=Woman doctor from Canada tests coronavirus positive in Lucknow|last=|first=|date=|website=Tribuneindia News Service|language=en|url-status=live|archiveurl=|archivedate=|access-date=2020-03-12}}</ref> পশ্চিম দিল্লীৰ এজন ৬৯ বছৰ বয়সীয়া মহিলা ধনাত্মক পৰীক্ষিত হয়, আৰু আশংকা কৰা হয় যে সংক্ৰমণ, তেওঁৰ ৪৬ বছৰ বয়সীয়া পুত্ৰৰ পৰা সঞ্চাৰিত হৈছিল, তেওঁ জাপান, ইটালি আৰু চুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভা ভ্ৰমণ কৰিছিল। তেওঁৰ পৰিয়ালৰ ৮ জনৰ কোনো লক্ষণ দেখা দিয়া নাই।<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/delhi/2020/mar/12/sixth-case-of-coronavirus-reported-in-delhi-2115860.html|title=Sixth case of coronavirus reported in Delhi|website=The New Indian Express|access-date=2020-03-12}}</ref><ref name=death2/> [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]]ৰ প্ৰথম সংক্ৰমণৰ কথা পোহৰলৈ আহে, ইটালিৰ পৰা ওভটি অহা এজন ব্যক্তি ধনাত্মক পৰীক্ষিত হয়। তেওঁৰ সৈতে যি পাঁচজন সংস্পৰ্শলৈ আহিছিল তেওঁলোকক জনসাধাৰণৰ পৰা পৃথক কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/first-coronavirus-case-in-andhra-pradesh-as-man-who-returned-from-italy-tests-positive-1654837-2020-03-12|title=First coronavirus case in Andhra Pradesh as man who returned from Italy tests positive|website=India Today|language=en|access-date=2020-03-12}}</ref> *'''১৩ মাৰ্চ''', দেশৰ এই সংক্ৰমণৰ দ্বিতীয় মৃত্যু হৈছিল, দিল্লীৰ ৬৯ বছৰ বয়সীয়া মহিলা মৃত্যু গৈছিল।<ref name="death2">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/69-year-old-woman-in-delhi-dies-of-coronavirus-second-death-in-india/story-9LWfzJZoywD3VQJlf9QO1O.html|title=69-year-old woman in Delhi dies of coronavirus, second death in India|date=13 March 2020|website=Hindustan Times|language=en|access-date=13 March 2020}}</ref> বেঙ্গালুৰুত গুগলৰ এক কৰ্মচাৰী, তেওঁ গ্ৰীছ ভ্ৰমণৰ পৰা ওভটি আহিআছিল, ধনাত্মক পৰীক্ষিত হয়; তেওঁৰ সহকৰ্মীলকলক পৃথক কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Bengaluru Google Employee Has Coronavirus, Work-From-Home For Colleagues |url=https://www.ndtv.com/india-news/bengaluru-google-employee-has-coronavirus-work-from-home-for-colleagues-2194137 |accessdate=13 March 2020 |work=NDTV}}</ref> পিছত, [[ডুবাই]] আৰু কাটাৰৰ পৰা ওভটি অহা কেৰালাৰ আৰু দুজন লোক ধনাত্মক পৰীক্ষিত হয়। ইয়াকে ধৰি সেই ৰাজ্যৰ COVID-১৯ মুঠ সংক্ৰমণৰ সংখ্যা ১৬ হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/two-more-covid-19-cases-kerala-returnees-dubai-and-qatar-120074|title=Two more COVID-19 cases in Kerala, returnees from Dubai and Qatar|last=|first=|date=|website=www.thenewsminute.com|url-status=live|archiveurl=|archivedate=|access-date=2020-03-13}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/two-more-covid-19-cases-kerala-returnees-dubai-and-qatar-120074|title=Two more COVID-19 cases in Kerala, returnees from Dubai and Qatar|last=|first=|date=|website=www.thenewsminute.com|url-status=live|archiveurl=|archivedate=|access-date=2020-03-13}}</ref> *'''১৪ মাৰ্চ''' মহাৰাষ্ট্ৰৰ ইয়াভট্মলত ডুবাইৰ পৰা ওভটি অহা দুজন ব্যক্তি, এজন থানৰ আৰ আনজন আহমেদনগৰৰ<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/coronavirus-two-more-test-positive-in-yavatmal-maharashtra-count-rises-to-22/article31069249.ece|title=Coronavirus {{!}} Two more test positive in Yavatmal; Maharashtra count rises to 22|date=2020-03-14|work=The Hindu|access-date=2020-03-14|others=PTI|language=en-IN}}</ref> সংক্ৰমণত ধনাত্মক পৰীক্ষিত হয়। মূল মুম্বাইৰ এজন আৰু পাৰ্শ্ববৰ্তী স্থান কল্যাণ, কামোথে আৰু ভাসীৰ<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/four-new-coronavirus-cases-confirmed-in-mumbai-maharashtra-total-cases-at-26-1655605-2020-03-14|title=Four new coronavirus cases confirmed in Mumbai, Maharashtra total cases at 26|last=Shaikh|first=Mustafa|date=|website=India Today|url-status=live|archiveurl=|archivedate=|access-date=}}</ref> পৰা ধনাত্মক পৰীক্ষিত হয়। [[পিম্পৰি চিঞ্চওয়াড়|পিম্পৰি চিঞ্চওয়াড়ৰ]] পাচজন ধনাত্মক পৰীক্ষিত হয়<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/coronavirus-live-news-updates-total-coronavirus-cases-in-india-rise-to-83/liveblog/74620072.cms|title=Coronavirus outbreak live updates: Two who returned from Dubai test positive in Maharashtra|date=|work=Times of India|access-date=|url-status=live}}</ref> ইটালি ভ্ৰমণ কৰা আৰু এজন ব্যক্তি হায়দ্ৰাবাদত দ্বিতীয় ধনাত্মক পৰীক্ষিত হয়।<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/second-case-of-covid-19-confirmed-in-hyderabad/articleshow/74624745.cms|title=Second case of coronavirus confirmed in Hyderabad|date=2020-03-14|work=The Economic Times|access-date=2020-03-14}}</ref> [[জয়পুৰ|জয়পুৰত]] বসবাসকাৰী স্পেইন ভ্ৰমণ কৰা এজন ব্যক্তি এই ভাইৰাছত ধনাত্মক পৰীক্ষিত হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/coronavirus-24-year-old-tests-positive-covid-19-jaipur-travel-history-spain-1655611-2020-03-14|title=Coronavirus: 24-year-old from Jaipur tests positive for Covid-19, has travel history of Spain|last=Parihar|first=Rohit|date=|website=India Today|language=en|url-status=live|archiveurl=|archivedate=|access-date=2020-03-14}}</ref> *'''১৫ মাৰ্চ''' [[ৰাছিয়া]]ৰ পৰা ওভটি অহা [[ঔৰংগাবাদ]]ৰ এগৰাকী ৫৯ বছৰ বয়সীয়া মহিলা ধনাত্মক পৰীক্ষিত হৈছিল<ref>{{cite web |title=59-year-old woman tests positive for coronavirus in Maharashtra's Aurangabad| url=https://www.indiatvnews.com/news/india/59-year-old-woman-tests-covid-19-positive-coronavirus-maharashtra-aurangabad-598297|website=indiatv|author=|}}</ref> [[উত্তৰপ্ৰদেশ]] [[লক্ষ্ণৌ]]ত ১২তম সংক্ৰমণৰ কথা জনা গৈছে।<ref>{{cite web |title=Coronavirus in India: One more Covid-19 case reported in Lucknow| url=https://www.indiatoday.in/india/story/coronavirus-in-india-one-more-covid19-case-reported-in-lucknow-uttar-pradesh-1655527-2020-03-14|website=indiatoday|author=|}}</ref> এজন [[যুক্তৰাজ্য|যুক্তৰাজ্যৰ]] নাগৰিক আৰু বিদেশৰ পৰা ওভটি অহা এজন চিকিৎসক [[কেৰালা]]ত ধনাত্মক পৰীক্ষিত হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/coronavirus-cases-in-india-live-news-latest-updates-march15/liveblog/74633220.cms|title=Coronavirus India Live updates: Read coronavirus latest news, coronavirus cases, death toll and more.|website=The Economic Times|language=en|access-date=2020-03-15}}</ref> [[তেলেংগানা]]ৰ তৃতীয় ঘটনা [[নেদাৰলেণ্ড]]ৰ পৰা ওভটি অহা ব্যক্তিৰ ধনাত্মক পৰীক্ষিত হৈছে।<ref>{{Cite news|last=Lasania|first=Yunus|url=https://www.livemint.com/news/india/ten-patients-in-india-recovered-from-covid-19-govt-11584196269767.html|title=Third confirmed Covid-19 case reported in Hyderabad|date=15 March 2020|work=Livemint|access-date=15 March 2020|url-status=live}}</ref> বনদপ্তৰ গবেষণা ইনষ্টিটিউটৰ এজন প্ৰশিক্ষাৰ্থী কৰ্মকৰ্তা, তেওঁ [[স্পেইন]], [[ফিনলেণ্ড]] আৰু [[ৰাছিয়া]]ৰ পৰা গবেষণা ভ্ৰমণ পৰা ওভটি আহিছিল আৰু [[উত্তৰাখণ্ড]]ৰ প্ৰথম ধনাত্মক পৰীক্ষিত ব্যক্তি।<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://www.firstpost.com/health/coronavirus-outbreak-live-updates-covid-19-who-pandemic-quarantine-india-noida-bangalore-cases-alert-novel-latest-news-today-ipl-school-college-8152371.html|title=Coronavirus Outbreak LIVE Updates|date=|work=Firstpost|access-date=|url-status=live}}</ref> দেশৰ ভাইৰাছৰ সংক্ৰমণত মৃত প্ৰথম ব্যক্তিৰ কণ্যা কৰ্ণাটকৰ [[কালাবুৰাগি]]ত ধনাত্মক পৰীক্ষিত হৈছে।<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://www.thenewsminute.com/article/kin-karnataka-covid-19-victim-tests-positive-7th-case-state-120284|title=Kin of Karnataka COVID-19 victim tests positive, 7th case in state|date=|work=The News Minute|access-date=|url-status=live}}</ref> ইটালিয়ান দম্পতী আৰু [[ডুবাই]]ৰ পৰা ওভটি অহা ৰাজস্থানৰ ৮৫ বছৰ বয়স্ক [[জয়পুৰ]] অধিবাসী ভাইৰাছ সংক্ৰমণ পৰা সুস্থ হৈছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/coronavirus-3-old-positive-cases-rajasthan-cured-1-newly-infected-undergoing-treatment-official-1655772-2020-03-15|title=Coronavirus: All 3 old positive cases in Rajasthan cured, 1 newly-infected undergoing treatment: Official|website=India Today|language=en|url-status=live|archiveurl=|archivedate=|access-date=2020-03-15}}</ref> [[পুনে]]ৰ পৰা অহা ৩১ বছৰ বয়সীয়া এজন ব্যক্তি সম্প্ৰতি ডুবাই আৰু [[জাপান]] ভ্ৰমণ কৰিছিল, পিছত ধনাত্মক বুলি পৰীক্ষিত হৈছে।<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://www.livemint.com/news/india/maharashtra-to-increase-virus-testing-and-quarantine-facilities-on-a-war-footing-11584285701543.html|title=As confirmed cases rise to 33, Maharashtra combats Covid-19 on a war footing|date=15-03-2020|work=Livemint|access-date=15-03-2020|url-status=live}}</ref> ==== মাৰ্চ ১৬–৩১ ==== *'''১৬ মাৰ্চ''', [[ভুবনেশ্বৰ|ভুবনেশ্বৰৰ]], [[ইটালি]] পৰা উভতি অহা উৰিষ্যাৰ এজন ৩১ বছৰীয়ায়া ব্যক্তি ক'ভিড১৯ সংক্ৰমণৰ ঘটনা কথা জনা যায়।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/odisha-coronavirus-positive-case-1655901-2020-03-16|title=Odisha reports first positive coronavirus case, man returned from Italy|last=Suffian|first=Mohammad|date=|website=India Today|language=en|url-status=live|archiveurl=|archivedate=|access-date=16 March 2020}}</ref> মহাৰাষ্ট্ৰত ক'ভিড১৯ সংক্ৰমণৰ চাৰটা নতুন ঘটনাৰ খবৰ পোৱা যায় - তিনিটা মুম্বাইৰ আৰু এটা নৱী মুম্বাইৰ।<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://www.livemint.com/news/india/mumbai-navi-mumbai-reports-4-new-coronavirus-cases-11584344243955.html|title=Mumbai, Navi Mumbai reports 4 new coronavirus cases|date=16 March 2020|work=Livemint|access-date=16 March 2020|url-status=live}}</ref> ১ মাৰ্চত ডুবাইৰ পৰা উভতি অহা নজন সদস্যৰ দলত অংশ লোৱা এগৰাকী মহিলা মহাৰাষ্ট্ৰত ধনাত্মৰ বুলি পৰীক্ষিত হয়।<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://www.indiatoday.in/india/story/coronavirus-pandemic-outbreak-live-updates-new-cases-india-italy-1655866-2020-03-16#59513|title=Woman tests positive, Yavatmal Covid-19 count now 3|date=|work=India Today|access-date=|url-status=live}}</ref> কেৰালাত আৰু ঘটনা ৰিপোৰ্ট কৰা হৈছে - দুটা [[মালাপ্পুৰম|মালাপ্পুৰমত]] আৰু এটা [[কাছাৰগড়|কাছাৰগড়ত]]।<ref>[https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/coronavirus-confirmed-in-malappuram-kasaragod-total-positive-cases-rise-to-24-1.4619422 Coronavirus confirmed in Malappuram, Kasaragod; total positive cases rise to 24 | COVID-19| 24 positive cases of coronavirus in Kerala<!-- Bot generated title -->]</ref> কৰ্ণাটকৰ এজন ৩২ বছৰয়া ব্যক্তি, লণ্ডনৰ হিথ্ৰোৰ পৰা একে ফ্লাইটত মাইণ্ড ট্ৰিৰ ভাইৰাছ আক্ৰান্ত ব্যাক্তিৰ সৈতে উভতি আহিছিলে, তেওঁ ধনাত্মক পৰীক্ষিত হৈছে।<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://www.thenewsminute.com/article/co-passenger-who-travelled-mindtree-techie-8th-covid-19-patient-karnataka-120363|title=Co-passenger who travelled with Mindtree techie is 8th COVID-19 patient in Karnataka|date=|work=The News Minute|access-date=|url-status=live}}</ref> *'''১৭ মাৰ্চ''', মুম্বাইৰ এজন ৬৪ বছৰীয়া ব্যক্তি দেশৰ ভাইৰাছৰ চিকাৰ হয়।<ref name="Death3">{{Cite web |title=Coronavirus update: 64-year-old from Mumbai is India's third casualty|url=https://www.livemint.com/news/india/coronavirus-update-india-reports-third-death-11584423058483.html|website=Livemint|access-date=2020-03-17}}</ref> [[ফ্ৰান্স]]ৰ পৰা উভতি অহা দুজন ব্যক্তি নইডা ধনাত্মক পৰীক্ষিত হয়।<ref>{{cite web |title=:2 more test positive from Noida, family quarantined| url=https://www.indiatoday.in/india/story/coronavirus-news-live-updates-india-delhi-italy-china-death-toll-confirmed-cases-europe-1656253-2020-03-17|website=indiatoday|author=|}}</ref> [[লাদাখ|লাদাখত]] আৰু তিনটা ঘটনা পোৱা গৈছে - দুটা লেহৰ আৰু এটা [[কাৰ্গিল]] জিলাৰ।<ref>{{cite web |title=Coronavirus in India: 3 new Covid-19 cases reported in Ladakh | url=https://www.indiatoday.in/india/story/coronavirus-in-india-3-new-covid-19-cases-reported-in-ladakh-1656369-2020-03-17|website=indiatoday|author=|}}</ref> ই ৩ বছৰীয়া কণ্যা আৰু তাৰ পিতা-মাতা উভয়ই মুম্বাইয়ে ধনাত্মক পৰীক্ষিত হয়েছিলেন।<ref>{{cite web |title=3-year-old tests positive for Covid-19 in Mumbai, both parents also infected. Maharashtra total now at 39 |url=https://www.indiatoday.in/india/story/3-year-old-tests-positive-for-covid-19-in-mumbai-both-parents-also-infected-maharashtra-total-now-at-39-1656173-2020-03-16 |website=India Today |accessdate=17 March 2020 |date=17 March 2020}}</ref> পুডুচেৰিতে, ৬৮ বছৰীয়া এক মহিলা তেওঁ সংযুক্ত আৰব আমিৰাত ভ্ৰমণ কৰেছিলেন, ইই ছিল কেন্দ্ৰশাসিত অঞ্চলে প্ৰথম ৰিপোৰ্ট কৰা ঘটনা।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/puducherry-68-year-old-woman-who-travelled-to-uae-tests-positive-for-covid-19-first-case-in-ut-1656485-2020-03-17|title=Puducherry: 68-years-old woman who travelled to UAE tests positive for Covid-19, first case in UT|website=India Today|access-date=2020-03-17}}</ref> কৰ্ণাটকেৰ কালাবুৰাগিতে, ৬৩ বছৰীয়া এজন চিকিৎসক, যিনি দেশৰ ভাইৰাছেৰ প্ৰথম মৃত ব্যক্তিৰ চিকিত্সা কৰেছিলেন,সেই ডাক্তাৰ ধনাত্মক পৰীক্ষিত হয়েছিলেন।<ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/karnataka-doctor-who-treated-coronavirus-infected-man-tests-positive/articleshow/74668969.cms|title=Karnataka doctor who treated Coronavirus-infected man tests positive|website=Economic Times|access-date=2020-03-17}}</ref>নয়াদিল্লিতে আইটিবিপি পৃথক্কৰণ সুবিধাস্থলে ইটালি পৰা উভতি অহা পৃথকিকৃত দুই ব্যক্তি, ধনাত্মক পৰীক্ষিত হয়েছিলেন।<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://m.economictimes.com/news/politics-and-nation/covid-19-2-italy-returned-itbp-quarantine-inmates-test-positive/articleshow/74677856.cms|title=COVID-19: 2 Italy-returned ITBP quarantine inmates test positive|date=|work=Economic Times|access-date=|url-status=live}}</ref> [[পশ্চিমবঙ্গ|পশ্চিমবঙ্গে]] ক’ৰ’ণাৰ ভাইৰাছেৰ প্ৰথম ধনাত্মক ঘটনা জানা গৈছে। ভাইৰাছ আক্ৰান্ত ব্যক্তি সম্প্ৰতি ইংল্যাণ্ড পৰা ওভটি এসেছেন। ক’ৰ’ণাৰ লক্ষণবোৰৰ কাৰণে, তাকে চৰকাৰী হাসপাতলৰ ই পৃথক ওয়াৰ্ডে ৰাখা হয়েছিল।<ref>{{cite web |title=West Bengal reports first coronavirus case: Man who went to London tests positive |url=https://www.indiatoday.in/india/story/west-bengal-first-positive-case-coronavirus-covid19-isolation-1656622-2020-03-17|website=India today|author=|}}</ref> *১৮ '''মাৰ্চ,''' পচিশোৰ্ধ এজন কণ্যা, যে সম্প্ৰতি [[ফ্ৰান্স]] আৰু [[নেদাৰল্যাণ্ডস]] গিয়েছিল, সে পুনেতে ধনাত্মক পৰীক্ষিত হৈছে।<ref>{{cite web |title=COVID-19: With a new case, tally in Pune district is 18 and 42 in Maharashtra |url=https://www.thehindu.com/news/national/covid-19-with-a-new-case-tally-in-pune-district-is-18-and-42-in-maharashtra/article31096831.ece |website=[[The Hindu]] |accessdate=18 March 2020 |date=18 March 2020}}</ref> [[তেলেঙ্গানা]], [[যুক্তৰাজ্য]] পৰা উভতি অহা এক ব্যক্তিৰ ধনাত্মক পৰীক্ষাৰ মাধ্যমে ৰাজ্যেৰ ষষ্ঠ ঘটনাটি ৰিপোৰ্ট কৰিছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/telangana-records-sixth-case-coronavirus-patient-had-travel-history-uk-120510|title=Sixth Case in Telangana|date=2020-03-18|website=The News Minute|url-status=live|archiveurl=|archivedate=|access-date=2020-03-18}}</ref> [[নয়ডা|নয়ডায়]] [[গৌতম বুদ্ধ নগৰ জিলা|গৌতম বুদ্ধ নগৰ জিলাৰ]] এক ব্যক্তি যিনি [[ইন্দোনেশিয়া]] পৰা ওভটি আহিছিল তাৰো ধনাত্মক পৰীক্ষা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Coronavirus LIVE Updates: 4th case of COVID-19 reported in Noida; 2 more cases in Bengaluru| url=https://www.moneycontrol.com/news/world/coronavirus-live-updates-covid-19-pandemic-maharashtra-delhi-pune-mumbai-karnataka-kerala-bengal-death-toll-5044481.html|website=moneycontrol|author=|}}</ref>[[কৰ্ণাটক|কৰ্ণাটকেৰ]] আৰও দুটি ঘটনাৰ খবৰ পোৱা গৈছে, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] পৰা ওলটি অহা ৫৬ বছৰীয়া এক ব্যক্তি আৰু [[স্পেন]] পৰা ওলটি অহা ২৬ বছৰীয়া এক মহিলা। .<ref>{{cite web|title= Two more positive coronavirus cases reported in Bengaluru|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/two-more-positive-coronavirus-cases-reported-in-bengaluru/articleshow/74689486.cms|website=timesofindia.indiatimes.com|access-date=18 March 2020}}</ref> [[তামিলনাড়ু|তামিলনাড়ুতে]] ভাইৰাছেৰ দ্বিতীয় ধনাত্মক ঘটনাটি জানা গৈছে যে নতুন দিল্লিৰ একজন ৰোগী ট্ৰেনেৰ মাধ্যমে [[চেন্নাই]] গিয়েছিলেন।<ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/india/tamil-nadu-reports-second-case-of-coronavirus-patient-travelled-to-chennai-from-delhi-2541843.html|title=Tamil Nadu Reports Second Case of Coronavirus, Patient Travelled to Chennai from Delhi|last=|first=|date=|website=News18|url-status=live|archiveurl=|archivedate=|access-date=18 March 2020}}</ref>[[ৰাজস্থান|ৰাজস্থানে]] [[ঝুনঝুনু|ঝুনঝুনুৰ]] এক দম্পতী আৰু তাদেৰ ২ বছৰৰ কণ্যাকে নিয়ে আৰও তিনটি সংক্ৰমণেৰ ঘটনা হৈছে, তৰা ইটালি পৰা ওভটিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatvnews.com/news/india/coronavirus-positive-cases-rajasthan-jhunjhunu-covid-19-599454|title=Coronavirus: 3 of family test positive in Rajasthan's Jhunjhunu|website=indiatvnews.com|access-date=19 March 2020}}</ref> *'''১৯ মাৰ্চ''', [[পঞ্জাব|পঞ্জাবৰ]] ৭২ বছৰীয়া এক ব্যক্তি যিনি [[জাৰ্মানী]] থেকে [[ইটালী]] হয়ে ফিৰে আহিছিল, তিনি দেশৰ ভাইৰাছ সংক্ৰমণেৰ চতুৰ্থ মৃত ব্যক্তি।<ref name="Death4">{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/72-year-old-punjab-man-who-passed-away-tests-positive-for-coronavirus-he-had-returned-from-italy-1657432-2020-03-19|title=72-year-old Punjab man who passed away tests positive for coronavirus; he had returned from Italy|website=India Today|accessdate=19 March 2020}}</ref> চণ্ডীগড়ে যুক্তৰাজ্য পৰা উভতি অহা একজন ২৩ বছৰীয়া মহিলা ধনাত্মক পৰীক্ষিত হৈছে।<ref>{{cite web |title=23-year-old woman has tested positive for COVID-19 in Chandigarh. |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/23-year-old-woman-has-tested-positive-for-covid-19-in-chandigarh/videoshow/74702497.cms |website=Economic Times |accessdate=19 March 2020}}</ref> মুম্বইযাৰ দুই মহিলা - [[যুক্তৰাজ্য]] পৰা ওলটি অহা ২২ বছৰীয়া আৰু দুবাই পৰা ওলটি অহা উল্লাসনগৰৰ এক ৪৯ বছৰীয়া বাসিন্দা ধনাত্মক পৰীক্ষিত হৈছে।<ref>{{cite web |title=2 women test positive for coronavirus in Mumbai, Maharashtra count 47 |url=https://www.moneycontrol.com/news/india/2-women-test-positive-for-coronavirus-in-mumbai-maharashta-count-47-5049721.html |website=Money Control |accessdate=19 March 2020}}</ref> [[ছত্তিশগড়|ছত্তিশগড়ত]] সংক্ৰমণৰ প্ৰথম ঘটনাটো ঘটে যেতিয়া ৰায়পুৰৰ ২৩ বছৰীয়া এগৰাকী মহিলা যুক্তৰাজ্যৰ লণ্ডনৰ পৰা উভতি আহে।<ref>{{cite web |title=Chhattisgarh Reports 1st Case as London-return Woman Tests Positive for Coronavirus |url=https://www.news18.com/news/india/chhattisgarh-reports-1st-case-as-london-return-woman-tests-positive-for-coronavirus-2542475.html |website=News18 |accessdate=19 March 2020}}</ref> উত্তৰপ্ৰদেশত আৰু দুজন লোক ধনাত্মক পৰীক্ষিত হৈছে - এজন লক্ষ্ণৌযাৰ আৰু আনজন লক্ষিমপুৰ খেৰি জিলাৰ।<ref>{{cite web |title=Coronavirus outbreak live updates |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/coronavirus-live-updates-total-number-of-coronavirus-cases-in-india-rises-march-19-2020/liveblog/74701641.cms |website=Times of India |accessdate=19 March 2020}}</ref> কৰ্ণাটকৰ [[কোডাগু জিলা]]ৰ এজন ব্যক্তি ধনাত্মক পৰীক্ষিত হৈছে।<ref>{{cite web |title=Coronavirus: One tests positive in Kodagu, Karnataka, state count at 15 |url=https://www.livemint.com/news/india/coronavirus-one-tests-positive-in-kodagu-karnataka-state-count-at-15-11584598997688.html |website=Livemint |accessdate=19 March 2020}}</ref> আয়াৰল্যাণ্ড পৰা ওলটি অহা ২১ বছৰীয়া এক শিক্ষাৰ্থী [[তামিলনাড়ু|তামিলনাড়ুতে]] ধনাত্মক পৰীক্ষিত হৈছে।<ref>{{cite web |title=Coronavirus LIVE: India's death toll rises to four |url=https://www.business-standard.com/article/health/coronavirus-live-updates-total-covid-19-cases-in-india-death-toll-latest-news-global-market-crash-recession-120031900563_1.html |website=Business Standard |accessdate=19 March 2020}}</ref> উত্তৰ প্ৰদেশৰ নয়ডায় একজন এইচচিএল কৰ্মচাৰী, যি আন্তৰ্জাতিক ভ্ৰমণ কৰি ওভটি আহিছিল, ধনাত্মক পৰীক্ষিত হৈছে।<ref>{{cite web |title=HCL employee in Noida tests positive for Covid-19, cases in UP reach 19 |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/hcl-employee-in-noida-tests-positive-for-covid-19-cases-in-up-reach-17/story-ohYtiJ2wKalLqgU86aNHYO.html |website=Hindustan Times |accessdate=19 March 2020}}</ref> *'''২০ মাৰ্চ''', লণ্ডনৰ পৰা ওলটি অহা বলিউড সংগীতশিল্পী, [[কণিকা কাপুৰ]] লক্ষ্ণৌত ধনাত্মক পৰীক্ষিত হৈছে।<ref>{{cite web |title=Baby Doll singer Kanika Kapoor tests coronavirus positive. She hid travel history, threw party at 5-star| url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/baby-doll-singer-kanika-kapoor-tests-coronavirus-positive-she-hid-travel-history-threw-party-at-5-star-1657811-2020-03-20|website=indiatoday|author=|}}</ref> ৬৯ বছৰীয়া এক ইটালীয় ব্যক্তি যি আগে ক’ৰ’ণাভাইৰাছৰ পৰা সুস্থ হৈছিল, ৰাজস্থানত হৃদৰোগৰ বাবে মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/coronavirus-in-india-italian-tourist-who-had-recovered-from-covid-19-dies-of-heart-attack-1657770-2020-03-20|title=Italian tourist, who had recovered from Covid-19, dies of heart attack|website=www.indiatoday.in|language=en|access-date=2020-03-20}}</ref> গুজৰাটত প্ৰথম দুটা ঘটনা ৰিপোৰ্ট কৰিছে, [[চুৰাট]] চহৰৰ এগৰাকী মহিলা যি [[নিউ ইয়ৰ্ক]]ৰ পৰা ওভটি আহিছিল আৰু ৰাজকোটৰ এক ব্যক্তি যি [[মক্কা]]ৰ পৰা ওভটি আহিছিল, দুয়োজন ধনাত্মক পৰীক্ষিত হৈছে।<ref>{{Cite web|url=https://m.economictimes.com/news/politics-and-nation/gujarat-reports-first-coronavirus-cases-two-infected/articleshow/74717532.cms|title=Coronavirus in gujarat: Gujarat reports first coronavirus cases; two infected - The Economic Times|website=www.economictimes.com|access-date=2020-03-20}}</ref> [[তেলেঙ্গানা]]ত দহটা নতুন ঘটনাৰ কথা পোহৰলৈ আহে, সাতজন ইণ্ডোনেছিয়, [[স্কটলেণ্ড]]ৰ পৰা উভতি অহা এজন ২২ বছৰীয়া ব্যক্তি,<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/coronavirus-cases-spike-in-telangana-8-positive-in-one-day/articleshow/74701855.cms|title=Coronavirus cases spike in Telangana, 8 positive in one day - Times of India|website=The Times of India|language=en|access-date=2020-03-20}}</ref> আৰু [[লণ্ডন]] পৰা ওলটি অহা দু'জন ব্যক্তিৰ পৰীক্ষা ধনাত্মক পোৱা গৈছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/news/india/coronavirus-telangana-reports-2-fresh-case-total-at-16-now-11584674573242.html|title=Coronavirus: Telangana reports 2 fresh case, total at 16 now|last=Lasania|first=Yunus Y.|date=2020-03-20|website=www.livemint.com|language=en|access-date=2020-03-20}}</ref> উত্তৰ প্ৰদেশৰ লক্ষ্ণৌত আৰু চাৰিজন লোক ধনাত্মক পৰীক্ষিত হৈছে - যাৰ ভিতৰত তিনজন পূৰ্ব-সংক্ৰামিত চিকিৎসকৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আৰু এজন উপসাগৰীয় অঞ্চলত ভ্ৰমণৰ ইতিহাস আছে।<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://www.firstpost.com/health/coronavirus-outbreak-live-updates-covid-19-india-noida-mumbai-bangalore-cases-count-alert-novel-latest-news-today-bird-flu-virus-8165681.html|title=Coronavirus outbreak LIVE Updates: Ram Navami celebrations cancelled in Ayodhya; 4 test positive in Lucknow|date=|work=Firstpost|access-date=|url-status=live}}</ref> তৃতীয় ঘটনাটো পঞ্জাবৰ মোহালিত প্ৰকাশিত হৈছে যত যুক্তৰাজ্যৰ পৰা ওলটি অহা ৬৮ বছৰীয়া মহিলা ধনাত্মক পৰীক্ষিত হৈছে।<ref>[https://www.indiatvnews.com/news/india/coronavirus-positive-case-punjab-mohali-covid-19-599835 Coronavirus positive case in Mohali, Total 3 in Punjab] ''India TV''. Retrieved 20 March 2020.</ref> পশ্চিমবঙ্গৰ কলকাতাত আৰু এজন ব্যক্তি ধনাত্মক পৰীক্ষিত হৈছে, তেওঁ যুক্তৰাজ্যৰ পৰা উভতি অহা এজন ২০ বছৰীয়া ব্যক্তি।<ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/news/india/coronavirus-update-20-year-old-tests-positive-in-kolkata-11584683374171.html|title=Coronavirus update: 20-year-old tests positive in Kolkata|date=2020-03-20|website=Livemint|language=en|access-date=2020-03-20}}</ref> [[লণ্ডন]] ভ্ৰমণৰ ইতিহাস সহ [[তেলেঙ্গানা]]ত এজনী ১৮ বছৰৰ কিশোৰী ধনাত্মক পৰীক্ষিত হৈছে।<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/coronavirus-live-news-updates-total-number-of-confirmed-coronavirus-cases-in-india-20-march-2020/liveblog/74721127.cms|title=Coronavirus Live Updates: PM Modi discusses ways to check spread of coronavirus with chief ministers|date=|work=Times of India|access-date=|url-status=live}}</ref>[[মহাৰাষ্ট্ৰ|মহাৰাষ্ট্ৰত]] আৰু তিনটা সংক্ৰমণৰ খবৰ পোৱা গৈছে - [[মুম্বাই]], [[পুনে]] আৰু [[পিম্পৰি চিঞ্চুৱাড়]]ত এজনকৈ।<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/live-updates-coronavirus-in-india-maharashtra-punjab-delhi-telangana-karnataka-kerala/liveblog/74722161.cms|title=Coronavirus in India live updates: All Delhi malls to be closed|date=|work=Times of India|access-date=|url-status=live}}</ref>[[হিমাচল প্ৰদেশ|হিমাচল প্ৰদেশত]] ক’ৰ’ণা ভাইৰাছৰ দুজনৰ ক্ষেত্ৰত ধনাত্মক প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।<ref>{{cite web |title=Himachal Pradesh reports its first two cases of coronavirus| url=https://www.indiatvnews.com/news/india/himachal-pradesh-reports-its-first-two-cases-of-coronavirus-600025|website=indiatvnews|author=|}}</ref><ref>{{cite web|title=Two patients test coronavirus positive in Himachal|url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/amp/two-patients-test-coronavirus-positive-in-himachal/1774701|website=outlook india|author=|5=|access-date=2020-03-27|archivedate=2020-03-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200320152659/https://www.outlookindia.com/newsscroll/amp/two-patients-test-coronavirus-positive-in-himachal/1774701|deadurl=yes}}</ref>। [[কেৰালা|কেৰালাত]] বাৰটা সংক্ৰমণৰ ঘটনা ধনাত্মক বুলি জনা গৈছে- ৫জন [[Ernakulam]]ৰ পৰা, ৬জন [[Kasaragod]]ৰ পৰা আৰু এজন [[Palakkad]]ৰ পৰা।<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://m.economictimes.com/news/politics-and-nation/five-foreigners-test-positive-for-coronavirus-in-kerala/articleshow/74734485.cms|title=12 fresh COVID-19 cases in Kerala, total goes up to 37|date=|work=Economic Times|access-date=|url-status=live}}</ref>ৰাজস্থানৰ ভিলোৱাৰাত ছজন ধনাত্মক পোৱা গৈছে।<ref>{{cite web|url=https://www.newindianexpress.com/nation/2020/mar/20/curfew-imposed-in-rajasthans-bhilwara-district-as-nine-test-positive-for-coronavirus-2119391.html|title=Curfew imposed in Rajasthan's Bhilwara district as nine test positive for coronavirus|website=www.newindianexpress.com|access-date=20 March 2020}}</ref> স্পেইনৰ পৰা ওলটি অহা এক দম্পতী জয়পুৰত ধনাত্মক পৰীক্ষিত হৈছে।<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/jaipur/2-test-positive-in-spain-take-total-cases-to-9-in-raj/articleshow/74720550.cms|title=Two test positive in Spain, take total coronavirus cases to 9 in Rajasthan|website=Times of India|access-date=20 March 2020}}</ref> *'''২১ মাৰ্চ''', নইডাত চুপাৰটেক কেপটাউন ছছাইটিত এটা ঘটনা নিশ্চিত হৈছে।<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://www.indiatvnews.com/news/india/noida-coronavirus-supertech-cape-town-society-in-lockdown-covid19-case-600131|title=Noida society in lockdown after confirmed COVID-19 case|date=|work=India TV|access-date=|url-status=live}}</ref> পশ্চিমবঙ্গত স্কটলেণ্ড ভ্ৰমণৰ ইতিহাস থকা এগৰাকী মহিলাৰ সংক্ৰমণ সেই ৰাজ্যৰ তৃতীয় ঘটনা।<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://www.deccanherald.com/national/east-and-northeast/west-bengal-reports-third-covid-19-positive-case-815992.html|title=West Bengal reports third COVID-19 positive case|date=|work=Deccan Herald|access-date=|url-status=live}}</ref> পঞ্জাবৰ ক’ৰ’ণাভাইৰাছ ধনাত্মক ক্ষেত্ৰত সংখ্যা ১৩ লৈ বৃদ্ধি হয়।<ref>[https://www.ptcnews.tv/coronavirus-punjab-cases-mohali-hoshiarpur-moranwali-village-amritsar-en/ Coronavirus cases in Punjab increses to 13] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200321114934/https://www.ptcnews.tv/coronavirus-punjab-cases-mohali-hoshiarpur-moranwali-village-amritsar-en/ |date=2020-03-21 }} ''PTC NEWS''. Retrieved 21 March 2020.</ref> ৰাজস্থানত ছটা নতুন ঘটনাৰ খবৰ পোৱা গৈছে - ভিলোৱাৰাৰ পৰা পাঁচটা আৰু জয়পুৰৰ এটা।<ref>{{cite web |title=Coronavirus: 6 new cases reported in Rajasthan| url=https://www.deccanherald.com/national/west/coronavirus-6-new-cases-reported-in-rajasthan-816007.html|website=Deccan Herald|author=}}</ref><ref>{{cite web |title=Coronavirus: 6 new cases reported in Rajasthan| url=https://www.indiatvnews.com/news/india/coronavirus-six-new-cases-reported-in-rajasthan-covid-19-600127|website=Indiatv|author=|}}</ref> কৰ্ণাটকত আৰু তিনিটা ধনাত্মক ঘটনা নিশ্চিত হৈছে।<ref>{{cite web |title=Coronavirus in Karnataka: 3 more positive cases confirmed, takes total to 18 cases| url=https://www.indiatvnews.com/news/india/coronavirus-karnataka3-more-positive-cases-confirmed-600196|website=India tv|author=}}</ref><ref>{{cite web|title=Three new coronavirus cases in Karnataka|url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/three-new-coronavirus-cases-in-karnataka-total-number-of/1775181|website=outlookindia|author=|5=|access-date=2020-03-27|archivedate=2020-03-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200321084835/https://www.outlookindia.com/newsscroll/three-new-coronavirus-cases-in-karnataka-total-number-of/1775181|deadurl=yes}}</ref> তামিলনাড়ুত আৰু তিনিটা ধনাত্মক ঘটনা নিশ্চিত হৈছে।<ref>{{cite web |title=Coronavirus: 3 foreign nationals test positive for COVID-19 in Tamil Nadu, tally goes up to 6| url=https://www.indiatvnews.com/news/india/coronavirus-3-foreign-nationals-test-positive-for-covid-19-in-tamil-nadu-tally-goes-up-to-6-600251|website=indatv|author=|}}</ref><ref>{{cite web |title=Coronavirus Three more test positive for COVID-19 in Tamil Nadu | url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/coronavirus-three-more-test-positive-for-covid-19-in-tamil-nadu/article31128870.ece|website=The Hindu|author=}}</ref> *'''২২ মাৰ্চ''', আৰু তিনিজনৰ মৃত্যু হয় - মুম্বাইৰ ৬৩ বছৰীয়া এজন ব্যক্তি<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://m.hindustantimes.com/india-news/covid-19-update-one-more-succumbs-to-coronavirus-in-mumbai-death-toll-reaches-5/story-IJE7BpJI2vgVfZpyOsX7jI.html|title=63-year-old Covid-19 patient dies in Mumbai, death toll in India at 5: Officials|date=|work=Hindustan Times|access-date=|url-status=live}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, পাটনাৰ ৩৮ বছৰীয়া এজন ব্যক্তি<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://m.economictimes.com/news/politics-and-nation/38-year-old-man-having-coronavirus-dies-in-patnas-aiims-hospital/articleshow/74757682.cms|title=38-year-old man having coronavirus dies in Patna's AIIMS hospital|date=|work=Economic Times|access-date=|url-status=live}}</ref> আৰু চুৰাটৰ ৬৪ বছৰীয়া এজন ব্যক্তি।<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://www.newsnation.in/cities/ahmedabad/coronavirus-pandemic-67-year-old-man-dies-in-gujarats-surat-death-toll-in-india-rises-to-7-256813.html|title=Coronavirus Pandemic {{!}} 67-Year-Old Man Dies In Gujarat's Surat, Death Toll In India Rises To 7|date=|work=News Nation|access-date=|url-status=live}}</ref> কৰ্ণাটকত, সাম্প্ৰতিক বিদেশ ভ্ৰমণৰ ইতিহাসসহ এজন ৩৩বছৰীয়া ব্যক্তি ধনাত্মক পৰীক্ষিত হৈছে।<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/coronavirus-cases-in-india-live-news-latest-updates-march22/liveblog/74754630.cms|title=Coronavirus News Live Updates: Air India flight brings back 263 Indian students from virus-hit Rome|date=|work=Economic Times|access-date=|url-status=live}}</ref> মহাৰাষ্ট্ৰত আৰু দহজন ধনাত্মক পৰীক্ষিত হৈছে - ছটা মুম্বাইৰ আৰু পুনেৰ চাৰিটা, ইয়াৰ ভিতৰত পাঁচটা স্থানীয় সংক্ৰমণৰ মাধ্যমে সংক্ৰমিত হৈছিল আৰু অন্য পাঁচজনৰ বিদেশ ভ্ৰমণৰ ইতিহাস আছিল।<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://m.hindustantimes.com/india-news/coronavirus-10-more-people-test-positive-for-covid-19-in-maharashtra-total-jumps-to-74/story-CU1gTsDxVPMi5C2RB5WYkL.html|title=Coronavirus: 10 more test positive for Covid-19 in Maharashtra, total jumps to 74|date=|work=Hindustan Times|access-date=|url-status=live}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> পঞ্জাবত আৰু সাতজনৰ সংক্ৰমণ নিশ্চিত হৈছে, এই সকল, পূৰ্ববৰ্তী সপ্তাহত ভাইৰাছ আক্ৰান্ত হোৱা [[পাথলাওয়া]] গাঁৱৰ ৭০ বছৰীয়া ব্যক্তিৰ সংস্পৰ্শলৈ আহিছিল।<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://m.hindustantimes.com/india-news/coronavirus-7-more-test-positive-for-covid-19-in-sbs-nagar-punjab-toll-touches-21/story-g5yplHLS1Eadb3CcnM9MwJ.html|title=Coronavirus: 7 more test positive for Covid-19 in SBS Nagar, Punjab toll touches 21|date=|work=Hindustan Times|access-date=|url-status=live}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> গুজৰাটত আৰু চাৰিটা ঘটনাৰ খবৰ পোৱা গৈছে - দুটি আহমেদাবাদ আৰু গান্ধিনগৰ থেকে।<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://m.economictimes.com/news/politics-and-nation/four-new-covid-19-cases-in-gujarat-total-goes-up-to-18/articleshow/74758543.cms|title=Four new coronavirus cases in Gujarat; total goes up to 18|date=|work=Economic Times|access-date=|url-status=live}}</ref>তেলেঙ্গানাৰ, অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ গুণ্টুৰ জিলাৰ ২৪ বছৰীয়া এজন ব্যক্তি ধনাত্মক পৰীক্ষিত হৈছে।<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://m.economictimes.com/news/politics-and-nation/one-fresh-case-of-covid-19-in-telangana-total-rises-to-22/articleshow/74758212.cms|title=One fresh case of coronavirus in Telangana; total rises to 22|date=|work=Economic Times|access-date=|url-status=live}}</ref> কৰ্ণাটকত আৰু ১৫জন ধনাত্মক পৰীক্ষিত হৈছে।<ref>{{cite web|title=15 new COVID-19 cases in Kerala; 64 under treatment|url=https://english.mathrubhumi.com/mobile/news/kerala/15-new-covid-19-cases-in-kerala-64-under-treatment-1.4636013|website=English.mathrubhumi|author=|5=}}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>ৰাজস্থানত তিনিটা নতুন ঘটনী হৈছে - ভিলোৱাৰা, ঝুনঝুনু আৰু যোধপুৰৰ প্ৰতিটো স্থানত এটাকৈ।<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/coronavirus-cases-in-india-live-news-latest-updates-march23/liveblog/74765889.cms|title=Coronavirus News Live Updates: Man who recovered from COVID-19 dies in Mumbai; Bloodbath on D-Street|date=|work=Economic Times|access-date=|url-status=live}}</ref> *'''২৩ মাৰ্চ''' কলকাতাৰ এজন ৫৫ বছৰীয়া ব্যক্তি আৰু হিমাচল প্ৰদেশৰ কাংৰা জিলাৰ তিব্বতি শৰণাৰ্থী ভাইৰাছৰ দ্বাৰা সংক্ৰমিত হয়।<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://www.indiatoday.in/india/story/coronavirus-in-india-55-year-old-man-dies-of-covid-19-in-kolkata-toll-at-8-now-1658773-2020-03-23|title=Coronavirus in India: 55-year-old man dies of Covid-19 in Kolkata, toll at 9 now|date=|work=India Today|access-date=|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://www.indiatvnews.com/news/india/breaking-himachal-pradesh-reports-first-death-due-to-coronavirus-600840|title=Himachal Pradesh reports first death due to coronavirus, national death toll now 9|date=|work=India TV|access-date=|url-status=live}}</ref> ফিলিপাইনৰ ৬৮ বছৰীয়া এজন ব্যক্তি ভাইৰাছৰ পৰা প্ৰাথমিক অবস্থাত সুস্থ হোৱাৰ পিছত মুম্বাইত মৃত্যু ঘটে।<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://www.indiatoday.in/india/story/eighth-coronavirus-death-in-india-philippines-man-dies-in-mumbai-1658618-2020-03-23|title=8th coronavirus death in India: Philippines man dies in Mumbai after initial recovery|date=|work=India Today|access-date=|url-status=live}}</ref>কেৰালাত ২৮টা নতুন ঘটনাৰ খবৰ পোৱা গৈছে - [[কাছাৰগোদ জিলা]]ৰ ১৯টা, [[কান্নুৰ]]ৰ পাঁচটা, পাঠামথিত্তৰ এটা, দুটা কৰ্ণাকুলামৰ আৰু এটি ত্ৰিসুৰৰ।<ref>{{cite web |title=Kerala announces lockdown till March 31 as 28 fresh Covid-19 cases reported| url=https://www.indiatoday.in/india/story/kerala-announces-lockdown-till-march-31-as-28-fresh-covid-19-cases-reported-1658835-2020-03-23|website=Indiatoday|author=|}}</ref> *'''২৪ মাৰ্চ''', সংযুক্ত আৰব আমিৰাতৰ এজন ৬৫ বছৰীয়া ব্যক্তি মুম্বাইত মৃত্যু হৈছে, তেওঁ ভাৰতত ভাইৰাছৰ দশম চিকাৰ হৈছে।<ref>{{cite web|title=Maharashtra Death Toll Due to COVID-19 Rises to 3 As 65-Year-Old Coronavirus Patient From UAE Dies in Kasturba Hospital|url=https://www.latestly.com/india/news/maharashtra-death-toll-due-to-covid-19-rises-to-3-as-65-year-old-coronavirus-patient-from-uae-dies-in-kasturba-hospital-1630839.html|website=latestly|author=|1=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200324080809/https://www.latestly.com/india/news/maharashtra-death-toll-due-to-covid-19-rises-to-3-as-65-year-old-coronavirus-patient-from-uae-dies-in-kasturba-hospital-1630839.html|archivedate=2020-03-24|access-date=2020-03-27|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web |title=Coronavirus update: 65-year-old dies in Mumbai, death toll in India rises to 10| url=https://www.livemint.com/news/india/coronavirus-update-65-year-old-dies-in-mumbai-death-toll-in-india-rises-to-10-11585033975530.html|website=livemint|author=|}}</ref> কেৰালাৰ কোজিকোডত আৰু দুটা ঘটনাৰ খবৰ পোৱা গৈছে - আবুধাবিৰ পৰা ওলটি অহা ৪২ বছৰীয়া এজন ব্যক্তি আৰু চেৰাপুৰামৰ ২৭ বছৰীয়া এজন ব্যক্তি।<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://m.timesofindia.com/city/kozhikode/two-persons-test-positive-for-coronavirus-in-kozhikode/articleshow/74762444.cms|title=Two persons test positive for coronavirus in Kozhikode|date=|work=Times of India|access-date=|url-status=live}}</ref> ভাৰতৰ উত্তৰ-পূৰ্বৰ মণিপুৰত প্ৰথম ঘটনাৰ কথা জনা যায়।<ref>{{cite web |title=First coronavirus case reported in Northeast, [[Manipur]] woman tests positive after UK travel| url=https://www.indiatoday.in/india/story/first-coronavirus-cases-reported-in-northeast-manipur-1658959-2020-03-24|website=indiatoday|author=|}}</ref><ref>{{cite web |title=Manipur Woman Who Returned From UK Has Coronavirus, 1st In North-East| url=https://www.ndtv.com/india-news/first-coronavirus-case-in-north-east-woman-who-returned-from-uk-tests-positive-in-manipur-2199615?amp=1&akamai-rum=off|website=ndtv india|author=|}}</ref> মহাৰাষ্ট্ৰত আৰু তিনিটা ধনাত্মক ঘটনা পোৱা গৈছে।<ref>{{cite web |title=Maharashtra COVID-19 positive cases rise to 101| url=https://www.indiatvnews.com/news/india/maharashtra-covid-19-positive-cases-rise-to-101-satara-health-department-600956|website=indiatv|author=|}}</ref><ref>{{cite web |title=Coronavirus Pandemic Latest Updates: Total number of positive cases reaches 101 in Maharashtra; North-east records 1st case| url=https://english.jagran.com/india/coronavirus-pandemic-live-news-updates-march-24-india-lockdown-public-transport-suspended-number-of-cases-patient-count-death-toll-health-ministry-covid19-10009971|website=English.jagran|author=|}}</ref>তেলেঙ্গানাৰ কোকাপেট, চাঁদ নগৰ, বেগমপেটত আৰু তিনিটা ধনাত্মক ঘটনা জানা গৈছে।<ref>{{cite web |title=Telangana COVID-19 cases rise to 35; 3 new cases reported from Kokapet, Chand Nagar, Begumpet| url=https://www.indiatvnews.com/news/india/telangana-covid-19-cases-rise-to-35-3-new-cases-reported-from-kokapet-chand-nagar-begumpet-601016|website=indiatv|author=|}}</ref> মালয়েছিয়াত আবদ্ধ হৈ থকী ১১৩জন ভাৰতীয় যাত্ৰীক চেন্নাই এয়াৰ এছিয়াৰ ফ্লাইটৰ দ্বাৰা ওভতাই অনা হৈছে। ১১৩ জনৰ ভিতৰত ৯জন ধনাত্মক লক্ষণযুক্ত যাত্ৰীক চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি কৰা হৈছে, বাকী ১০৪ জনক তাম্বৰামৰ ভাৰতীয় বিমানবাহিনীৰ পৃথক্কৰণ সুবিধাকেন্দ্ৰত পৃথক ভাবে ৰখা হৈছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/news/india/coronavirus-in-tamil-nadu-113-indians-brought-from-malaysia-9-hospitalised-11585025368669.html|title=Coronavirus in Tamil Nadu: 113 Indians brought from Malaysia, 9 hospitalised|last=|first=|date=2020-03-24|website=Livemint|language=en|url-status=live|archiveurl=|archivedate=|access-date=24 March 2020}}</ref> *'''২৫ মাৰ্চ,''' তামিলনাডুৰ মাদুৰাইৰ এজন ৫৪ বছৰ বয়সীয়া ব্যক্তি, মধ্য প্ৰদেশৰ ইণ্ডুৰৰ এগৰাকী ৬৫ বছৰ বয়সীয়া মহিলা আৰু গুজৰাটৰ আহমেদাবাদৰ এগৰাকী ৮৫ বছৰ বয়সীয়া মহিলা ক্ৰমে একাদশ, দ্বাদশ আৰু ত্ৰয়োদশ চিকাৰ হয়।<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://www.indiatoday.in/india/story/85-year-old-woman-dies-of-coronavirus-in-ahmedabad-india-s-death-toll-now-at-12-1659731-2020-03-25|title=85-year-old woman dies of coronavirus in Ahmedabad. India's death toll now at 12|date=|work=India Today|access-date=|url-status=live}}</ref> গুজৰাটৰ পৰা অহা [[পাটনা]], [[বিহাৰ]]ৰ এজন ২৯ বছৰ বয়সীয়া ব্যক্তি ধনাত্মক পৰীক্ষিত হয়।<ref>{{cite web|title=One more tests positive for COVID-19 in Bihar|url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/one-more-tests-positive-for-covid19-in-bihar/1779284|website=outlookindia|author=|5=|access-date=2020-03-28|archivedate=2020-03-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200325064517/https://www.outlookindia.com/newsscroll/one-more-tests-positive-for-covid19-in-bihar/1779284|deadurl=yes}}</ref> গুজৰাটত আৰু তিনিটা ধনাত্মক ঘটনা নিশ্চিত হয়, ইয়াৰে দুটা স্থানীয় সংক্ৰমণ।<ref>{{cite web |title=3 new coronavirus cases in Gujarat; total rises to 38| url=https://m.economictimes.com/news/politics-and-nation/3-new-covid-19-cases-in-gujarat-total-rises-to-38/articleshow/74804864.cms|website=Economic Times|author=|}}</ref> মধ্য প্ৰদেশৰ এজন সাংবাদিক<ref>{{cite web |title=Covid-19: Journo who was at Kamal Nath's last presser as CM tests positive| url=https://www.indiatoday.in/india/story/coronavirus-journalist-tests-positive-mp-kamal-nath-press-conference-1659519-2020-03-25|website=indiatoday|author=|}}</ref>, তামিলনাডুৰ পাঁচজন - চাৰিজন [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ন আৰু তেওঁলোকৰ গাইড<ref>{{cite web |title=Tamil Nadu reports five new coronavirus cases; tally goes up to 23| url=https://m.economictimes.com/news/politics-and-nation/tamil-nadu-reports-five-new-coronavirus-cases-tally-goes-up-to-23/articleshow/74810591.cms|website=Economic Times|author=|}}</ref>, মহাৰাষ্ট্ৰৰ ছজন<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://www.devdiscourse.com/article/headlines/976134-covid-19-maharashtra-tally-122-six-more-test-positive|title=COVID-19: Maharashtra tally 122; six more test positive|date=|work=Devdiscourse|access-date=|url-status=live|archivedate=2020-03-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200325140755/https://www.devdiscourse.com/article/headlines/976134-covid-19-maharashtra-tally-122-six-more-test-positive|deadurl=yes}}</ref> আৰু এগৰাকী ৬৫ বছৰ বয়সীয়া মহিলা ধনাত্মক পৰীক্ষিত হয়।<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://www.indiatoday.in/india/story/maharashtra-hawker-mumbai-prabhadevi-test-positive-coronavirus-1659728-2020-03-25|title=Maharashtra: Hawker in Mumbai's Prabhadevi tests positive for coronavirus|date=|work=India Today|access-date=|url-status=live}}</ref> * *'''২৬ মাৰ্চ,''' জম্মু আৰু কাশ্মিৰৰ এজন ৬৫ বছৰ বয়সীয়া ব্যক্তি<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://www.indiatoday.in/india/story/kashmir-reports-first-coronavirus-death-1659822-2020-03-26|title=Man dies of coronavirus in Kashmir after attending Islamic congregation with Indonesians|date=|work=India Today|access-date=|url-status=live}}</ref>, গুজৰাটৰ এজন ৭০ বছৰ বয়সীয়া ব্যক্তি<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://m.economictimes.com/news/politics-and-nation/70-yr-old-covid-19-patient-dies-in-gujarat-state-toll-rises-to-3/articleshow/74824464.cms|title=70-yr-old coronavirus patient dies in Gujarat; state toll rises to 3|date=|work=Economic Times|access-date=|url-status=live}}</ref>, কৰ্ণাটকৰ এগৰাকী ৭৫ বছৰ বয়সীয়া মহিলা<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://m.economictimes.com/news/politics-and-nation/karnataka-reports-second-death-due-to-covid-19/articleshow/74827474.cms|title=Karnataka reports second death due to Covid-19|date=|work=Economic Times|access-date=|url-status=live}}</ref> আৰু মহাৰাষ্ট্ৰৰ এগৰাকী ৬৫ বছৰ বয়সীয়া মহিলা<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://www.indiatoday.in/india/story/covid-19-patient-dies-mumbai-5-deaths-maharashtra-1660131-2020-03-26|title=Covid-19 patient dies in Mumbai, 5 deaths in Maharashtra so far|date=|work=India Today|access-date=|url-status=live}}</ref> ভাইৰাছত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যুমুখত পৰে। গোৱাত তিনিটা<ref>{{cite web|url=https://www.livemint.com/news/india/coronavirus-three-found-positive-in-goa-youngest-is-25-years-11585174168373.html|title=Coronavirus: Three found positive in Goa, youngest is 25 years|author=|website=Livemint|}}</ref>, উত্তৰ প্ৰদেশত সাতটা<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/four-new-covid-19-cases-reported-in-lucknow20200326115116/|title=Four new COVID-19 cases reported in Lucknow|date=|work=ANI News|access-date=|url-status=live|archivedate=2020-03-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200326065505/https://www.aninews.in/news/national/general-news/four-new-covid-19-cases-reported-in-lucknow20200326115116/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/three-more-positive-cases-from-noida-total-14/articleshow/74824471.cms|title=Three more positive cases from Noida; total 14 {{!}} Delhi News - Times of India|last=Sinha|first=Snehil Sinha|website=The Times of India|language=en|access-date=2020-03-26}}</ref>, তেলেংগানাত পাঁচটা<ref>{{cite web|url=https://www.livemint.com/news/india/two-more-including-a-3-year-old-test-positive-for-covid-19-in-telangana-11585158461283.html|title=Two more, including a 3-year-old, test positive for Covid-19 in Telangana|author=|website=Livemint|}}</ref><ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/three-more-covid-19-positive-cases-in-telangana/article31171686.ece|title=Telangana reports three more COVID-19 positive cases including a doctor couple|date=|work=The Hindu|access-date=|url-status=live}}</ref>, মধ্য প্ৰদেশত পাঁচটা<ref>{{cite web|url=https://m.republicworld.com/india-news/city-news/5-more-test-positive-for-coronavirus-in-indore-total-cases-rise-to-10.html|title=5 more test positive for coronavirus in Indore; total cases rise to 10|author=|website=Republic World|5=|access-date=2020-03-28|archivedate=2020-03-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200326045606/https://m.republicworld.com/india-news/city-news/5-more-test-positive-for-coronavirus-in-indore-total-cases-rise-to-10.html|deadurl=yes}}</ref>, আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জত প্ৰথমটো<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatvnews.com/news/india/andaman-and-nicobar-report-first-positive-case-of-covid-19-601707|title=Andaman and Nicobar reports first positive case of COVID-19|last=Rao|first=Madhu|date=2020-03-26|website=India TV|language=en|url-status=live|archiveurl=|archivedate=|access-date=2020-03-26}}</ref>, মহাৰাষ্ট্ৰত দুটা<ref>{{cite web|url=https://www.livemint.com/news/india/coronavirus-2-new-cases-in-mumbai-thane-maharashtra-total-rises-to-124-11585196272814.html|title=Coronavirus: 2 new cases in Mumbai, Thane; Maharashtra total rises to 124|author=|website=Livemint|}}</ref>, বিহাৰত তিনিটা<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://m.economictimes.com/news/politics-and-nation/two-more-covid-19-cases-in-bihar-total-count-six/articleshow/74825552.cms|title=Bihar reports two more Covid-19 cases, total count six|date=|work=Economic Times|access-date=|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://www.businessinsider.in/india/news/coronavirus-cases-in-bihar-news-and-updates/articleshow/74833815.cms|title=Coronavirus in Bihar: 20-year old tests positive, total cases in the state increase to seven|date=|work=Business Insider|access-date=|url-status=live|archivedate=2020-03-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200326235118/https://www.businessinsider.in/india/news/coronavirus-cases-in-bihar-news-and-updates/articleshow/74833815.cms|deadurl=yes}}</ref>আৰু অন্ধ্ৰ প্ৰদেশত ভাইৰাছ সংক্ৰমণৰ দুটা নতুন ঘটনা পোহৰলৈ আহে।<ref>{{cite web|title=Coronavirus in Andhra Pradesh: Two more test positive, total case in state increase to 10|url=https://www.businessinsider.in/india/news/coronavirus-cases-in-andhra-pradesh-news-and-updates/articleshow/74828808.cms|website=Business Insider|author=|5=|access-date=2020-03-28|archivedate=2020-03-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200327003050/https://www.businessinsider.in/india/news/coronavirus-cases-in-andhra-pradesh-news-and-updates/articleshow/74828808.cms|deadurl=yes}}</ref> *'''২৭ মাৰ্চ,''' মহাৰাষ্ট্ৰৰ এগৰাকী ৬৫ বছৰ বয়সীয়া মহিলা<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/national/north-and-central/maharashtra-reports-fifth-coronavirus-death-highest-in-india-817991.html|title=Maharashtra reports fifth coronavirus death; highest in India|date=2020-03-26|website=Deccan Herald|language=en|access-date=2020-03-28}}</ref> আৰু মধ্য প্ৰদেশৰ এজন ৩৫ বছৰ বয়সীয়া ব্যক্তি<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/madhya-pradesh-second-coronavirus-death-man-indore-covid19-1660040-2020-03-26|title=35-year-old Madhya Pradesh man who died tests positive for coronavirus|last=Sharma|first=Hemender|website=India Today|language=en|access-date=28 Marxh 2020}}</ref> ভাইৰাছৰ ১৮তম আৰু ১৯তম চিকাৰ হয়। কেৰালাত ৩৯ টা<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://m.economictimes.com/news/politics-and-nation/coronavirus-in-kerala-39-new-cases-reported-total-patients-in-state-at-164/videoshow/74850428.cms|title=Coronavirus in Kerala: 39 new cases reported, total patients in state at 164|date=|work=Economic Times|access-date=|url-status=live}}</ref>, মহাৰাষ্ট্ৰত ২৮ টা<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://www.news18.com/news/india/toddler-tests-positive-for-coronavirus-in-navi-mumbai-28-new-cases-detected-across-maharashtra-2554265.html|title=Toddler Tests Positive for Coronavirus in Navi Mumbai, 28 New Cases Detected Across Maharashtra|date=|work=News18 India|access-date=|url-status=live}}</ref>, তেলেংগানাত ১৪ টা<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://www.deccanherald.com/national/south/covid-19-with-14-new-cases-telangana-records-biggest-jump-in-one-day-to-59-818379.html|title=COVID-19: With 14 new cases, Telangana records biggest jump in one day to 59|date=|work=Deccan Herald|access-date=|url-status=live}}</ref>, মধ্য প্ৰদেশত দহটা<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://www.businessinsider.in/india/news/coronavirus-cases-in-mp-madhya-pradesh-news-and-updates/articleshow/74821979.cms|title=Coronavirus cases in MP rises to 27 with ten new cases in Indore|date=|work=Business Insider|access-date=|url-status=live|archivedate=2020-03-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200326233833/https://www.businessinsider.in/india/news/coronavirus-cases-in-mp-madhya-pradesh-news-and-updates/articleshow/74821979.cms|deadurl=yes}}</ref>, কৰ্ণাটকত ৯ টা<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://www.livemint.com/news/india/ten-month-old-baby-among-nine-new-covid-19-cases-in-karnataka-11585324591088.html|title=Ten-month old baby among nine new COVID-19 cases in Karnataka|date=|work=Livemint|access-date=|url-status=live}}</ref>, উৰিষ্যাত এটা<ref>{{cite web|url=https://m.hindustantimes.com/india-news/coronavirus-update-third-covid-19-case-in-odisha-60-year-old-man-had-travelled-from-delhi/story-8B3SgyTCndhCJXVcNF1RzI.html|title=Third Covid-19 case in Odisha; 60-year-old man had travelled from Delhi|author=|website=Hindustan Times|5=|access-date=2020-03-28|archivedate=2020-07-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200706074248/https://www.hindustantimes.com/india-news/coronavirus-update-third-covid-19-case-in-odisha-60-year-old-man-had-travelled-from-delhi/story-8B3SgyTCndhCJXVcNF1RzI.html/|deadurl=yes}}</ref>, আন্দামান নিকোবৰত এটা<ref>{{cite web|url=https://www.livemint.com/news/india/second-person-tests-coronavirus-positive-in-andaman-and-nicobar-islands-11585278001269.html|title=Second person tests coronavirus positive in Andaman and Nicobar Islands|author=|date=27 March 2020|website=Livemint|language=en|url-status=live|archiveurl=|archivedate=|access-date=27 March 2020}}</ref>, বিহাৰত দুটা<ref>{{cite web |title=Two more coronavirus cases in Bihar, count reaches 9| url=https://www.livemint.com/news/india/two-more-coronavirus-cases-in-bihar-count-reaches-9-11585283227094.html|website=Livemint|author=| date=27 March 2020|language=en|url-status=live|archiveurl=|archivedate=|access-date=27 March 2020}}</ref>, অন্ধ্ৰ প্ৰদেশত এটা<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/covid-19-cases-in-ap-rises-to-12-as-one-more-tests-positive/articleshow/74842226.cms?from=mdr|title=COVID-19 cases in AP rises to 12 as one more tests positive|date=2020-03-27|work=The Economic Times|access-date=2020-03-27}}</ref>, চণ্ডিগড়ত এটা<ref>{{cite web|title=Chandigarh reports a new case; the total number of cases now stands at 8|url=https://www.ptcnews.tv/coronavirus-chandigarh-another-positive-case-covid-19-confirmed-cases-en/|website=PTC News|author=|date=27 March 2020|language=en|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200430081556/https://www.ptcnews.tv/coronavirus-chandigarh-another-positive-case-covid-19-confirmed-cases-en/|archivedate=30 April 2020|access-date=27 March 2020|deadurl=yes}}</ref>, পঞ্জাবত পাঁচটা<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://m.tribuneindia.com/news/27-year-old-jalandhar-man-found-positive-for-coronavirus-district-count-goes-up-to-5-61835|title=Punjab reports 5 new cases, count reaches 38|date=|work=The Tribune|access-date=|url-status=live|archivedate=2020-07-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200706074302/https://www.tribuneindia.com/news/punjab/27-year-old-jalandhar-man-found-positive-for-coronavirus-district-count-goes-up-to-5-61835/|deadurl=yes}}</ref> আৰু ৰাজস্থানত সাতটা নতুন ঘটনা নিশ্চিত কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=https://in.news.yahoo.com/rajasthan-reports-7-more-covid-19-positive-cases-154014153.html|title=Rajasthan reports 7 more COVID-19 positive cases, total count 50|author=|first=|date=27 March 2020|website=Yahoo|language=en|url-status=live|archiveurl=|archivedate=|access-date=27 March 2020}}</ref> *'''২৮ মাৰ্চ,''' মধ্য প্ৰদেশত তিনিটা<ref>{{cite web |title=Three more coronavirus cases in Madhya Pradesh, count 29| url=https://www.moneycontrol.com/news/india/three-more-coronavirus-cases-in-madhya-pradesh-count-29-5081971.html|website=Moneycontrol|author=| date=28 March 2020|language=en|url-status=live|archiveurl=|archivedate=|access-date=28 March 2020}}</ref>, ৰাজস্থানত দুটা<ref>{{cite news |title=Coronavirus live updates |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/coronavirus-india-updates-live-latest-coronavirus-cases-update-maharashtra-kerala-delhi-mumbai-usa/liveblog/74855953.cms |accessdate=28 March 2020 |publisher=Times of India |date=28 March 2020}}</ref>, মহাৰাষ্ট্ৰত ছটা<ref>{{cite web |title=COVID-19: Maharashtra tally now 159 as six more test positive| url=https://m.economictimes.com/news/politics-and-nation/covid-19-maharashtra-tally-now-159-as-six-more-test-positive/articleshow/74857763.cms|website=Economic Times|author=| date=28 March 2020|language=en|url-status=live|archiveurl=|archivedate=|access-date=28 March 2020}}</ref>, গুজৰাটত ছটা<ref>{{cite news |title=6 more test coronavirus positive in Gujarat, count now 53 |url=https://www.indiatoday.in/india/story/6-more-test-coronavirus-positive-in-gujarat-count-now-53-1660636-2020-03-28 |accessdate=28 March 2020 |publisher=India Today |date=28 March 2020}}</ref>, তামিলনাডুত দুটা<ref>{{cite web |title=Two more coronavirus positive cases in Tamil Nadu| url=https://m.economictimes.com/news/politics-and-nation/two-more-coronavirus-positive-cases-in-tamil-nadu/articleshow/74859992.cms|website=Economic Times|author=| date=28 March 2020|language=en|url-status=live|archiveurl=|archivedate=|access-date=28 March 2020}}</ref> আৰু জম্মু আৰু কাশ্মিৰত সাতটা নতুন ঘটনা পোহৰলৈ আহিছে।<ref>{{cite web |title=7 new COVID-19 cases reported in Srinagar, J&K| url=https://www.indiatvnews.com/news/india/7-new-covid-19-cases-reported-in-srinagar-602323|website=Indiatv|author=| date=28 March 2020|language=en|url-status=live|archiveurl=|archivedate=|access-date=28 March 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=Seven more people test positive for COVID-19 in Kashmir, total cases reach 27| url=https://m.economictimes.com/news/politics-and-nation/seven-more-people-test-positive-for-covid-19-in-kashmir-total-cases-reach-27/articleshow/74861341.cms|website=Economic Times|author=| date=28 March 2020|language=en|url-status=live|archiveurl=|archivedate=|access-date=28 March 2020}}</ref> ==পৰিসংখ্যা== {{ভাৰতত ২০২০ চনৰ ক'ৰ'ণা ভাইৰাছৰ মহামাৰীৰ তথ্য}} ==প্ৰতিৰোধমূলক ব্যবস্থা== ===ৰাজ্য চৰকাৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া=== ৰাজ্য চৰকাৰসমূহে ভাইৰাছৰ বিস্তাৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে বিভিন্ন পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে। ==পৰিসংখ্যা== সংখ্যাবোৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰণালযৰ ৱেবছাইটৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা হৈছে। {{2019–20 coronavirus pandemic data/India medical cases}} {{clear}} ===বিদেশত সংক্ৰামিত ভাৰতীয়=== ভাৰতৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰালয়ে নিশ্চিত কৰিছে যে ১৮ ই মাৰ্চ পৰ্যন্ত, ২৭৬জন ভাৰতীয় বিদেশত ক’ৰ’ণা ভাইৰাছ সংক্ৰামিত হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত বেছিভাগ হৈছে ইৰানত (২৫৫), ইয়াৰোপৰি বাকীবোৰ হৈছে সংযুক্ত আৰব আমিৰাত, ইটালী, কুয়েট, শ্ৰীলঙ্কা, ৰুৱাণ্ডা আৰু হংকঙত।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/indians-including-iran-test-positive-for-coronavirus-abroad-confirms-mea-1656927-2020-03-18|title=276 Indians including 255 in Iran test positive for coronavirus abroad, confirms MEA|website=India Today|language=en|access-date=18 March 2020}}</ref> {|class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:right; font-size:90%; " |+ বিদেশত ভাৰতীয় নাগৰিকৰ নিশ্চিতকৃত সংক্ৰমণ তথ্য ! দেশ/অঞ্চল ! নিশ্চিতকৃত ঘটনা |- | style="text-align:left; "|{{flag|হংকং}} |১ |- | style="text-align:left; "|{{flag|ইৰান}} |২৫৫ |- | style="text-align:left; "|{{flag|ইটালী}} |৫ |- | style="text-align:left; "|{{flag|কুৱেইট}} |১ |- | style="text-align:left; "|{{flag|ৰুৱাণ্ডা}} |১ |- | style="text-align:left; "|{{flag|সংযুক্ত আৰব আমিৰাত}} |১২ |- | style="text-align:left; "|{{flag|শ্ৰীলংকা}} |১ |- ! মুঠ ! ২৭৬ |} == আৰু চাওক == *[[ক'ৰ'ণা ভাইৰাছ]] *[[ক'ৰ'ণা ভাইৰাছ ৰোগ ২০১৯]] *[[২০১৯ − ২০২০ চনৰ ক'ৰ'ণা ভাইৰাছৰ বিশ্বমাৰী]] == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist|3}} == আৰু পঢ়ক == * সান্যা মনসুৰ, [https://time.com/5801507/coronavirus-india/ ভাৰত হ'ল বিশ্বেৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম জনবহুল দেশ। ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200313191257/https://time.com/5801507/coronavirus-india/ |date=2020-03-13 }} [https://time.com/5801507/coronavirus-india/ এটি কৰোনভাইৰাছ প্ৰাদুৰ্ভাব পৰিচালনা কৰিব পাৰে?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200313191257/https://time.com/5801507/coronavirus-india/ |date=2020-03-13 }}, টাইম, 12 মাৰ্চ 2020। [[শ্ৰেণী:২০১৯ − ২০২০ চনৰ ক'ৰ'ণা ভাইৰাছৰ বৈশ্বিক মহামাৰী]] [[শ্ৰেণী:স্বাধীনোত্তৰ ভাৰত]] [[শ্ৰেণী:২০১৯ চন]] [[শ্ৰেণী:২০২০ চন]] l23mfzbem2vwtiyw3amvspo3p59dwow 0 58282 651829 632212 2026-11-10T00:14:04Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651829 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name = মধুসোলেং |image = মধুসোলেঙ.JPG |image_caption = ফুলেৰে সৈতে মধুসোলেং |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Rosids]] |ordo = [[Caryophyllales]] |familia = [[Malvaceae]] |genus = [[Persicaria]] |species = '''''P. chinensis''''' |binomial = ''Persicaria chinensis'' |binomial_authority = [[Carl Linnaeus|L.]]<ref name=POWO_60433516-2/> }} '''মধুসোলেং''' বা '''মধুসোলেঙ''' হৈছে [[:en:Polygonaceae|পলিগ’নেছি]] পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত এক দ্বিবীজপত্ৰীয় উদ্ভিদ প্ৰজাতি। এচিয়া মহাদেশৰ বিভিন্ন দেশ যেনে চীন, জাপান, ভাৰত, ইণ্ডোনেছিয়া আৰু ভিয়েটনামত মধুসোলেঙৰ বিস্তৃতি দেখিবলৈ পোৱা যায়।<ref>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200006718 Flora of China, ''Polygonum chinense'' Linnaeus, 1753. <big>火炭母</big> huo tan mu ]</ref> মালয়েচিয়া আৰু ভিয়েটনামত বহুল পৰিমাণে দেখা পোৱা এইবিধ উদ্ভিদক সেই ঠাইৰ লোকে ডিচেণ্ট্ৰি, পেটৰ জ্বলা-পোৰা, চৰ্দিজনিত ডিঙিৰ বিষ আদি ৰোগৰ ঔষধি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে।<ref name="yoshitaka">{{cite book | first1=Yoshitaka | last1=Tanaka | first2=Nguyen | last2=Van Ke | date=2007 | title=Edible Wild Plants of Vietnam: The Bountiful Garden | url=https://archive.org/details/ediblewildplants0000yosh | publisher=Thailand: Orchid Press | isbn=9745240893 | page=[https://archive.org/details/ediblewildplants0000yosh/page/121 121]}}</ref> নিউ ছাউথ ৱেলছ আৰু কুইন্সলেণ্ডৰ খেতি-পথাৰত মধুসোলেঙক অপতৃণ হিচাপে দেখা পোৱা যায়।<ref name="floransw">{{cite book | first1=KL | last1=Wilson | title=New South Wales Flora Online: Persicaria chinensis|url=http://plantnet.rbgsyd.nsw.gov.au/cgi-bin/NSWfl.pl?page=nswfl&lvl=sp&name=Persicaria~chinensis}}</ref> মধুসোলেঙ মূলতঃ এবিধ বহুবৰ্ষী লতাজাতীয় সপুষ্পক উদ্ভিদ আৰু ই ২-৩ মিটাৰ উচ্চতালৈকে বৃদ্ধি হয়। ইয়াৰ গা-গছডাল নিমজ আৰু দীঘলীয়া আঁচৰে সৈতে ৰঙচুৱা-মুগা বৰণৰ। ইয়াৰ পাতসমূহ দীঘলে ৪–৮&nbsp; চেমি আৰু বহলে ৩–৫&nbsp; চেমি হোৱাৰ লগতে পাতৰ আগ অংশ জোঙা আৰু গুৰি অংশ গোলাকাৰ বা মোটামুটি ডিম্বাকৃতিৰ হয়। মধুসোলেঙৰ ফুলৰ ঠালসমূহ উদ্ভিদজোপাৰ আগ অংশৰ পৰা ওলায় আৰু ই ৫-৭&nbsp; চেমি দীঘল হয়। ইয়াৰ ফুলসমূহ বগা বা গুলপীয়া বৰণৰ।<ref name="yoshitaka" /> অসমত খাদ্য হিচাপে ব্যৱহৃত [[বনশাক]]সমূহৰ ভিতৰত মধুসোলেং অন্যতম আৰু ইয়াক ব'হাগ বিহুৰ এশ এবিধ শাকৰ লগত সামৰি লোৱা হয়।<ref name="বিকাশপেডিয়া">{{cite web|title=এশ এবিধ শাক-পাচলি আৰু ইয়াৰ ঔষধি গুণ|url=http://as.vikaspedia.in/health/ousadh/9859b89ae9f0-9ac9a89b79a79bf/98f9b6-98f9ac9bf9a7-9b69be995-9aa9be99a9b29bf-9869f09c1-9879be9f0-9949b79a79bf-9979c19a3}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist|refs= <ref name=POWO_60433516-2>{{cite web |title=''Persicaria chinensis''&#32; <small>(L.) H.Gross</small> |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew |url=http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60433516-2 |accessdate=2019-03-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190301201842/http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60433516-2 |archivedate=2019-03-01 |deadurl=yes }}</ref> }} ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=Scientific_Name&search_kingdom=every&search_span=exactly_for&categories=All&source=html&search_credRating=All&search_value=Polygonum%20chinense Integrated Taxonomic Information System ITIS standard report, ''Polygonum chinense''] *[http://www.tropicos.org/Image/21041 line drawing, Flora of China Illustrations vol. 5, fig. 248, 1 ] [[শ্ৰেণী:ঔষধি উদ্ভিদ]] [[শ্ৰেণী:শাক]] [[শ্ৰেণী:উদ্ভিদজগত]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উদ্ভিদ]] e5c6okgvqn95nvkbppeom0apk6przeb 0 64695 651838 537631 2026-11-10T00:55:40Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651838 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = মহাশয় ধৰমপাল গুলাটি | image = Mahashay Dharampal Gulati.jpg | caption = | birth_date = {{Birth date|1923|03|27}} | birth_place = ছিয়ালকোট, পঞ্জাব প্ৰদেশ, [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]] (বৰ্তমান [[পাকিস্তান]]) | death_date = {{death date and age|2020|12|3|1923|03|26|df=yes}}<ref name=":death">{{Cite news|url=https://www.economictimes.indiatimes.com/news/newsblogs/latest-daily-news-and-updates-december-3/amp_liveblog/79539529.cms|title=Mahashay Dharmpal passes on DIED away at 98|date=4 December 2020|work=The Economic Times|access-date=3 December 2020|archivedate=3 December 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201203022836/https://economictimes.indiatimes.com/news/newsblogs/latest-daily-news-and-updates-december-3/amp_liveblog/79539529.cms|deadurl=yes}}</ref> | death_place= [[নতুন দিল্লী]], [[ভাৰত]] | occupation = ব্যৱসায়ী | known_for = এমডিএইছ কোম্পানীৰ প্ৰতিষ্ঠাতা | spouse = | children = | parents = | relatives = | awards = [[পদ্মভূষণ]] (২০১৯) }} '''মহাশয় ধৰমপাল গুলাটি''' ({{lang-en|Mahashay Dharampal Gulati}}, ২৭ মাৰ্চ ১৯২৩ – ৩ ডিচেম্বৰ ২০২০) এগৰাকী ভাৰতীয় ব্যৱসায়ী। তেওঁ ভাৰতীয় জনপ্ৰিয় মছলা কোম্পানী '''এমডিএইছ'''ৰ (মহাশাইন ডি হাত্তি প্ৰাইভেট লিমিটেড, MDH) প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া আছিল।<ref name=":0">{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/cons-products/fmcg/fmcgs-highest-paid-ceo-is-a-94-year-old-school-drop-out/articleshow/56608104.cms|title=FMCG sector's highest paid CEO is a 94-year-old school drop-out|last=Malviya|first=Sagar|date=17 January 2017|work=The Economic Times|access-date=1 March 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indiaretailing.com/2018/02/12/food/food-grocery/spice-king-founder-mdh-journey-grit-courage-determination/|title=The Spice King and Founder of MDH: A Journey of Grit, Courage and Determination|date=12 February 2018|accessdate=23 August 2020|archivedate=31 March 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180331064937/http://www.indiaretailing.com/2018/02/12/food/food-grocery/spice-king-founder-mdh-journey-grit-courage-determination/|deadurl=yes}}</ref> উদ্যোগ ক্ষেত্ৰলৈ তেওঁ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে ২০১৯ চনত [[ভাৰত চৰকাৰ|ভাৰত চৰকাৰে]] তেওঁক দেশৰ তৃতীয় সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান [[পদ্মভূষণ]] প্ৰদান কৰে। ২০২০ চনৰ ৩ ডিচেম্বৰ তাৰিখে ৯৭ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। ==জীৱনী== ১৯২৩ চনৰ ২৭ মাৰ্চত বৰ্তমানৰ [[পাকিস্তান]]ৰ ছিয়ালকোটত ধৰ্মপাল গুলতিৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ এমডিএইছ মছলা কোম্পানীৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মহাশয় চুন্নী লাল গুলাটি।<ref name=":0" /> ১৯৪৭ চনৰ দেশ বিভাজনৰ সময়ত তেওঁৰ পৰিয়াল ভাৰতলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তেওঁলোকৰ পৰিয়ালে অমৃতচৰৰ এটা শৰণাৰ্থী শিবিৰত কিছু সময় কটাইছিল, আৰু তাৰ পিছত তেওঁলোকে কামৰ সন্ধানত [[দিল্লী]]লৈ আহে।<ref name=":0" /> দিল্লীত গুলাটিয়ে প্ৰথমতে ক'ৰল বাগত মছলাৰ দোকান এখন খুলিছিল। ১৯৫৩ চনত তেওঁ চান্দনী চ'কত দ্বিতীয় এখন দোকান ভাড়া লৈছিল। ১৯৫৯ চনত তেওঁ মহাশাইন ডি হাত্তি নামৰ মছলা প্ৰস্তুতকৰণ উদ্যোগ স্থাপন কৰিবলৈ নিৰ্মাণ দিল্লীৰ কীৰ্তি নগৰত ভূমি ক্ৰয় কৰে।<ref name=":0" /> ২০১৭ চনলৈকে তেওঁ ভাৰতৰ সৰ্বাধিক পৰিশ্ৰমিক লাভ কৰা দ্ৰুত গতিত গতিকৰা উপভোক্তা সামগ্ৰীৰ কোম্পানীৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া আছিল। তেওঁ বিগত বিত্তীয় বৰ্ষত বেতন হিচাপে ₹২১ কোটি টকাতকৈ অধিক টকা লাভ কৰিছিল।<ref name=":0"/> গুলাটিয়ে তেওঁৰ বেতনৰ প্ৰায় ৯০% ধন মহাশয় চুন্নী লাল দাতব্য ন্যাসৰ জৰিয়তে দান কৰিছিল। এই ন্যাসে দিল্লীত ২৫০খন বিছনাযুক্ত এখন চিকিৎসালয় পৰিচালিত কৰে। ইয়াৰ লগতে ই এখন ভ্ৰাম্যমাণ চিকিৎসালয় আৰু চাৰিখন বিদ্যালয় পৰিচালনা কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.zeebiz.com/india/news-inspiring-mdh-owner-mahashay-dharampal-gulati-still-earns-more-than-godrej-itc-hul-bosses-66284|title=Inspiring! MDH owner 'Mahashay' Dharampal Gulati still earns more than Godrej, ITC, HUL bosses|date=7 October 2018|website=Zee Business|language=en|access-date=1 March 2019}}</ref> উদ্যোগ ক্ষেত্ৰলৈ তেওঁ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে ২০১৯ চনত [[ভাৰত চৰকাৰ|ভাৰত চৰকাৰে]] তেওঁক দেশৰ তৃতীয় সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান [[পদ্মভূষণ]] প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.latestly.com/india/news/mdh-masala-owner-mahashay-dharampal-gulati-conferred-with-padma-bhushan-609888.html|title=MDH Masala Owner Mahashay Dharampal Gulati Conferred With Padma Bhushan|date=26 January 2019|website=Latestly|language=en|access-date=1 March 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206090450/https://www.latestly.com/india/news/mdh-masala-owner-mahashay-dharampal-gulati-conferred-with-padma-bhushan-609888.html|archivedate=6 February 2023|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Citation|last=President of India|title=President Kovind presents Padma Bhushan to Mahashay Dharampal Gulati|date=16 March 2019|url=https://www.youtube.com/watch?v=KQLoqls7IQI|access-date=9 May 2019}}</ref> ==মৃত্যু== মহাশয় ধৰমপাল গুলাটি তিনি সপ্তাহ ধৰি দিল্লীৰ মাতা চানন দেৱী চিকিৎসালয়ত চিকিৎসাধীন আছিল। ২০২০ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰৰ ৰাতিপুৱা তেওঁ হৃদযন্ত্ৰৰ ক্ৰিয়া বন্ধ হৈছিল। ২০২০ চনৰ ৩ ডিচেম্বৰ তাৰিখে পুৱা ৫ বাজি ৩৮ মিনিটত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite web|title=MDH Owner Death News Live: Condolences pour in for Mahashay Dharampal Dharampal|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/newsblogs/latest-daily-news-and-updates-december-3/liveblog/79539529.cms|access-date=3 December 2020|website=The Economic Times|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=3 Dec|first=PTI / Updated:|last2=2020|last3=Ist|first3=10:53|title=Dharampal Gulati death: Mahashay Dharampal Gulati of MDH Masala passes away at 99 {{!}} India News - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/mahashay-dharampal-gulati-of-mdh-spices-passes-away-at-98/articleshow/79540448.cms|access-date=3 December 2020|website=The Times of India|language=en}}</ref> ==পদবীসমূহ== * ব্যৱস্থাপক নিৰ্দেশক: চুপাৰ ডেলিকেচিছ প্ৰাইভেট লিমিটেড<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.zaubacorp.com/director/DHARAM-PAL-GULATI/00670340|title=Dharam Pal Gulati – Director information and companies associated with {{!}} Zauba Corp|website=www.zaubacorp.com|access-date=1 March 2019}}</ref> * সঞ্চালক: মহাশাইন ডি হাত্তি প্ৰাইভেট লিমিটেড<ref name=":1" /> * অধ্যক্ষ: মাতা চানন দেৱী চিকিৎসালয়, নতুন দিল্লী<ref name=":2">{{Cite web|url=http://mcdh.in/chairman_message.aspx|title=Mahashay Dharam Pal – Chairman, Mata Chaman Devi Hospital, Chairman's message|website=www.mcdh.in|access-date=1 December 2019|archivedate=26 November 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191126045758/http://mcdh.in/chairman_message.aspx|deadurl=yes}}</ref> ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যৱসায়ী]] [[শ্ৰেণী:পদ্মভূষণ বঁটা বিজয়ী]] kpdfa46324qowhtgatzwjxzg8l73a0x 0 67473 651872 640174 2026-11-10T04:22:40Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651872 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = মেৰী ক্লাৱৱালা যাদৱ | image = | alt = | caption = | birth_name = মেৰী ৰুষ্টম পেটেল | birth_date = ১৯০৯ | birth_place = ওটাকামুণ্ড, মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সি, [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]] | death_date = ১৯৭৫ | death_place = | nationality = ভাৰতীয় | other_names = | occupation = সমাজকৰ্মী | years_active = | known_for = | notable_works = | awards = মেম্বাৰ অফ দা অৰ্ডাৰ অফ ব্ৰিটিছ এম্পায়াৰ, ১৯৪২<br>[[পদ্মশ্ৰী]], ১৯৫৫<br>[[পদ্মভূষণ]], ১৯৬৮<br>[[পদ্মবিভূষণ]], ১৯৭৫ }} '''মেৰী ক্লাৱৱালা যাদৱ''' ({{lang-en|Mary Clubwala Jadhav}}, ১৯০৯–১৯৭৫) এগৰাকী ভাৰতীয় জনহিতৈষী আৰু সমাজকৰ্মী। তেওঁ [[চেন্নাই]] আৰু সমগ্ৰ ভাৰতত বহুতো বেচৰকাৰী সংগঠন স্থাপন কৰিছিল। তেওঁক প্ৰায়ে দেশৰ আটাইতকৈ পুৰণি সংগঠিত সামাজিক-কৰ্ম সংস্থা স্থাপনৰ কৃতিত্ব দিয়া হয়। তেওঁৰ সংস্থা গিল্ড অফ চাৰ্ভিছে অনাথ আশ্ৰম, মহিলা সাক্ষৰতা, অক্ষমসকলৰ যত্ন আৰু পুনৰ্বাসন আদিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত এক ডজনৰো অধিক ইউনিট পৰিচালনা কৰে।<ref>{{cite news|title=Guild of Service founder’s role hailed|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-tamilnadu/article193841.ece|access-date=4 July 2012|newspaper=The Hindu|date=30 September 2009}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৯০৯ চনত ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ অন্তৰ্গত মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সীৰ ওটাকামুণ্ডত মেৰীৰ জন্ম হৈছিল। মাদ্ৰাজ চহৰৰ ৩০০ শক্তিশালী পাৰ্চী সম্প্ৰদায়ৰ সদস্য ৰুষ্টম পেটেল আৰু আলামাই তেওঁৰ পিতৃ মাতৃ।<ref name=sculturemaryjadhav>{{cite news|title=Mary Clubwala sculpture unveiled|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-tamilnadu/article229916.ece|access-date=4 July 2012|date=14 July 2009}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁ মাদ্ৰাজত স্কুলীয়া শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু ১৮ বছৰ বয়সত নোগি ক্লাৱৱালাৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছিল। ১৯৩০ চনত তেওঁলোকৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ সন্তান খুশ্ৰৰ জন্ম হৈছিল। ১৯৩৫ চনত অসুস্থতাৰ বাবে নোগি ক্লাৱৱালাৰ মৃত্যু হৈছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ নিজকে সামাজিক কাৰ্মৰ প্ৰতি নিয়োজিত কৰিছিল। পিছলৈ তেওঁ এজন ভাৰতীয় সেনা বিষয়া মেজাৰ চন্দ্ৰকান্ত কে যাদৱৰ সৈতে পুনৰ বিবাহ পাশত আৱদ্ধ হৈছিল। তেওঁ সামাজিক কাম-কাজৰ একে ক্ষেত্ৰত আগবঢ়াইছিল।<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211028083001/http://madrasmusings.com/Vol%2018%20No%2015/the_parsis_of_madras_3.html |archivedate=2021-10-28 |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://madrasmusings.com/Vol%2018%20No%2015/the_parsis_of_madras_3.html |access-date=2022-04-11 |deadurl=yes}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== ১৯৪২ চনত [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ক্লাৱৱালাই বেছিভাগ গিল্ড অফ চাৰ্ভিছৰ সহায়কাৰীসকলৰ সৈতে তেওঁ ইণ্ডিয়ান হস্পিটেলিটি কমিটি স্থাপন কৰিছিল। মাদ্ৰাজ আৰু ইয়াৰ চাৰিওফালে বহু সংখ্যক ভাৰতীয় সৈন্য ৰখা হৈছিল আৰু তেওঁলোকৰ খুব কম সুবিধাৰে অতি কষ্টৰে আছিল। শ্ৰীমতী ক্লাৱৱালাই সকলো সম্প্ৰদায়ৰ মহিলাসকলক ভ্ৰাম্যমাণ ভোজনশালা, চিকিৎসালয় আৰু চিকিৎসা ব্যৱস্থা, পৰিৱৰ্তনমূলক চিকিৎসা আৰু মনোৰঞ্জন কাৰ্যসূচী আয়োজন কৰাৰ প্ৰচেষ্টাত যোগদান কৰিবলৈ প্ৰেৰিত কৰিছিল। জনসাধাৰণে আতিথেয়তা সমিতিৰ দ্বাৰা আৰম্ভ কৰা যুদ্ধ পুঁজিত উদাৰতাৰে দান কৰিছিল যি যুদ্ধৰ পিছতো নিজৰ প্ৰচেষ্টা অব্যাহত ৰাখিছিল। পিছলৈ এই পুঁজি পুনৰসংস্থাপন কৰাত সহায়ক আছিল। বিজয়ী ১৪তম সেনাই মেৰীক তেওঁৰ অত্যধিক প্ৰচেষ্টাৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে এখন জাপানী তৰোৱাল প্ৰদান কৰিছিল। শ্ৰীমতী ক্লাৱৱালাক জেনেৰেল কৰিয়াপ্পাৰ দ্বাৰা "দা ডাৰ্লিং অফ দা আৰ্মি" বুলি কোৱা হৈছিল। তেওঁ ১৯৫২ চনত মাদ্ৰাজ স্কুল অফ ছচিয়েল ৱৰ্ক আৰম্ভ কৰিছিল। এই প্ৰতিষ্ঠান মুম্বাইত অৱস্থিত টাটা ইনষ্টিটিউট অফ ছচিয়েল চাইন্সেছৰ পিছতে দক্ষিণ ভাৰতৰ প্ৰথম সামাজিক শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতৰ দ্বিতীয় শিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান। তেওঁক ১৯৫৬ চনত এবছৰৰ বাবে শ্ৰীযুত আৰ. ই. কাষ্টেলৰ পিছত মাদ্ৰাজৰ শ্বেৰীফ নিযুক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|title=dated December 20, 1956: New Sheriff of Madras|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-miscellaneous/article3035875.ece|access-date=4 July 2012|newspaper=The Hindu|date=20 December 2006}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁ ১৯৬১ চনত মাদ্ৰাজ (বৰ্তমান [[চেন্নাই]]) ভ্ৰমণৰ কালছোৱাত ডিউক অফ এডিনবাৰ্গক সন্মানিত কৰিছিল।<ref>{{cite news|title=When Queen came calling|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-09/chennai/32139995_1_royal-couple-queen-elizabeth-ii-prince-philip|access-date=4 July 2012|newspaper=The Times of India|date=9 June 2012|archivedate=29 July 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130729220401/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-09/chennai/32139995_1_royal-couple-queen-elizabeth-ii-prince-philip|deadurl=yes}}</ref> ==বঁটা আৰু সন্মান== * মেম্বাৰ অফ দা অৰ্ডাৰ অফ ব্ৰিটিছ এম্পায়াৰ সদস্য (১৯৪১ চনৰ নতুন বছৰৰ সন্মান)<ref>{{cite web|title=The London Gazette|publisher=thegazette.co.uk |url=https://www.thegazette.co.uk/London/issue/35029/supplement/1 |access-date=২২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১}}</ref> * [[পদ্মশ্ৰী]], ভাৰতৰ চতুৰ্থ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান (১৯৫৫) * [[পদ্মভূষণ]], ভাৰতৰ তৃতীয় সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান (১৯৬৮)<ref name="Padma Awards">{{cite web |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Awards |publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India |date=2015 |access-date=21 July 2015 |url-status=dead |archive-url=https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=15 November 2014 |archivedate=15 October 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |deadurl=yes }}</ref> * [[পদ্মবিভূষণ]], ভাৰতৰ দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান (১৯৭৫)<ref>{{cite web|title=Padma Vibhushan Awardees |publisher=Ministry of Communications and Information Technology|url=http://india.gov.in/myindia/padmavibhushan_awards_list1.php |access-date=2009-06-28 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080131164854/http://india.gov.in/myindia/padmavibhushan_awards_list1.php |archive-date=31 January 2008 }}</ref> ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.guildofservicecentral.org গিল্ড অফ চাৰ্ভিছেছ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180809151201/http://guildofservicecentral.org/ |date=2018-08-09 }} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:পদ্মভূষণ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:পদ্মবিভূষণ বঁটা বিজয়ী]] thzp1hhc28spl1konavy3nqdzzr2onb 0 68384 651784 381978 2026-11-09T18:35:22Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651784 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday |holiday_name = বন্দী ছোড় দিৱস |type = Sikh |nickname = |image = Guru Hargobind is released from Gwalior Fort by Jahangir's order.jpg |caption = ষষ্ঠ শিখ গুৰু হৰগোৱিন্দজীক মোগল সম্ৰাট জাহাংগীৰৰ আদেশত গ্বালিয়ৰ দুৰ্গৰ পৰা মুক্তি দিয়াৰ চিত্ৰণ |observedby = [[শিখ ধৰ্ম|শিখ সকল]] |litcolor = |longtype = সাংস্কৃতিক, ধৰ্মীয় |date = কাৰ্তিক মাহৰ অমাবস্যা |celebrations = পোহৰৰ উৎসৱ হিচাপে বন্তি প্ৰজ্বলন, লংগৰ, গৃহসজ্জা, ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান |date2019 = |relatedto = [[দেৱালী]] }} '''বন্দী ছোড় দিৱস''' ({{lang-en|Bandi Chhor Divas}}) [[শিখ ধৰ্ম|শিখ ধৰ্মাৱলম্বী]] সকলে উদযাপন কৰা উৎসৱ। এই দিনা শিখসকলৰ ষষ্ঠ গুৰু, গুৰু হৰগোৱিন্দক গ্বালিয়ৰ দুৰ্গৰ পৰা মুক্তি দিয়া হৈছিল। মোগল সম্ৰাট জাহাংগীৰে তেওঁক কেইবা মাহ ধৰি গ্বালিয়ৰ দুৰ্গত বন্দী কৰি ৰাখিছিল। বৰ্তমান এই দুৰ্গৰ যি স্থানত গুৰুক বন্দী কৰি ৰখা হৈছিল তাতে এটা শিখ গুৰুদ্বাৰা গুৰুদ্বাৰ দাতা বন্দী ছোড় চাহিব অৱস্থিত। 'বন্দী ছোড় দিৱস'ৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে 'মুক্তি দিৱস' বা 'বন্দী এৰি দিয়া দিন'। এই দিন [[শৰৎ ঋতু]]ত পৰে আৰু প্ৰায়ে পঞ্জাবত উদযাপন কৰা পোহৰৰ উৎসৱ হিন্দু উৎসৱ [[দেৱালী]]ৰ সৈতে একে দিনত উদযাপন কৰা হয়। ঐতিহাসিকভাৱে তৃতীয় শিখ গুৰু অমৰ দাসৰ সময়ৰ পৰা [[দেৱালী]], [[বৈশাখী]] আৰু এনে অন্যান্য উৎসৱসমূহত শিখ আৰু হিন্দুসকলৰ গুৰুআসনৰ ওচৰত একত্ৰিত হৈছিল।<ref name="ColeSambhi1995p135">{{cite book|author1=William Owen Cole|author2=Piara Singh Sambhi|title=The Sikhs: Their Religious Beliefs and Practices|url=https://books.google.com/books?id=zIC_MgJ5RMUC&pg=PA135|year=1995|publisher=Sussex Academic Press|isbn=978-1-898723-13-4|pages=135–136}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, '''Quote:''' "Since the time of Guru Amar Das it has been customary for Sikhs to assemble before their Guru on three of the most important Hindu festival occasions - Vaisakhi, Divali and Maha Shivaratri".</ref><ref>{{cite book|author=Kathleen Kuiper|title=The Culture of India|url=https://books.google.com/books?id=c8PJFLeURhsC&pg=PA127 |year=2010|publisher= The Rosen Publishing Group|isbn=978-1-61530-149-2|page=127}}</ref><ref>{{cite book|author=Eleanor Nesbitt|title=Sikhism: a Very Short Introduction|url=https://books.google.com/books?id=XebnCwAAQBAJ |year=2016|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-874557-0|pages=28–29, 59}}</ref> ২০ শতিকাৰ শেষভাগত শিখ ধৰ্মীয় নেতা আৰু শিৰোমণি গুৰুদ্বাৰা প্ৰবন্ধক সমিতিয়ে শিৰোমণি গুৰুদ্বাৰা প্ৰবন্ধক সমিতিৰ তদানীন্তন সভাপতি অধ্যাপক কিৰপাল সিং বাদুংগাৰৰ অধীনত ২০০৩ চনত নানকশাহী কেলেণ্ডাৰ অনুসৰি এই দিনক আনুষ্ঠানিকভাৱে গ্ৰহণ কৰা হয়।<ref name=nesbitt122>{{cite book|author=Eleanor Nesbitt|title=Sikhism: a Very Short Introduction|url=https://books.google.com/books?id=XebnCwAAQBAJ |year=2016|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-874557-0|pages=6, 122–123}}</ref> দেৱালী উৎসৱ সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিশ্বব্যাপী হিন্দু, জৈন আৰু শিখ ধৰ্মালম্বী লোকসকলে উদযাপন কৰে। ইয়াৰ গুৰুত্ব হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰাচীন ঘটনা আৰু শাস্ত্ৰৰ ওপৰত আধাৰিত। আনহাতে বন্দী ছোড় দিৱসে ষষ্ঠ গুৰু হৰগোৱিন্দৰ সৈতে সম্পৰ্কিত এটা শিখ ঐতিহাসিক অনুষ্ঠান। ঐতিহাসিক তথ্য অনুসৰি এই দিনটোতে গুৰু হৰগোৱিন্দে মোগল সম্ৰাট জাহাংগীৰৰ দ্বাৰা বন্দী ৫২জন ৰজাৰ মুক্তি সুৰক্ষিত কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।<ref>Phyllis G. Jestice, [https://books.google.com/books?id=H5cQH17-HnMC&pg=PA345 Holy People of the World: A Cross-cultural Encyclopedia, Volume 1]</ref><ref name="google1">[https://books.google.com/books?id=BEP0Ty-GuVEC&pg=PA48 Sikhism: A Guide for the Perplexed by Arvind-Pal Singh Mandair]</ref><ref>{{cite book|author1=Knut A. Jacobsen|author2=Kristina Myrvold|title=Sikhs Across Borders: Transnational Practices of European Sikhs|url=https://books.google.com/books?id=fU8BAQAAQBAJ&pg=PA26 |year=2012|publisher=Bloomsbury Academic |isbn=978-1-4411-0358-1|pages=26–27, 33 with note 19}}</ref> বন্দী ছোড় দিৱস ব্যক্তিগত ঘৰ আৰু গুৰুদ্বাৰাত উদযাপন কৰা হয়। শোভাযাত্ৰা বা নগৰ কীৰ্তন আৰু লংগৰ বা সম্প্ৰদায়ৰ পাকঘৰৰ লগতে সকলো ঠাই পোহৰেৰে আলোকিত কৰি উদযাপন কৰা হয়। [[বৈশাখী]], হলা মোহল্লা আৰু [[গুৰু নানক জয়ন্তী|গুৰুপৰ্ব]]ৰ সৈতে এয়া এক গুৰুত্বপূৰ্ণ শিখ উৎসৱ।<ref name=nesbitt122/><ref>[https://books.google.com/books?id=DQeKTUXphPMC&pg=PA29 Glimpses of Sikhism By Major Nahar Singh Jawandha]</ref> ==বৰ্ণনা== গুৰু হৰগোৱিন্দ চাহিব জীক গোৱালিয়ৰ কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি সময়ত তেওঁৰ পিছফালৰ কাপোৰৰ ধৰি ৫২ গৰাকী ৰজায়েও মুক্তি লাভ কৰিছিল। গুৰু গৰাকীয়ে যুদ্ধৰ কোনো লক্ষণ অবিহনে সকলো ৫২জন নিৰীহ শাসকক সুৰক্ষাৰ ব্যবস্থা কৰি দিছিল। নগৰ কীৰ্তন বা পথৰ শোভাযাত্ৰা আৰু [[গুৰু গ্ৰন্থ চাহিব]]ৰ অখণ্ড পাঠৰ লগতে আতচবাজি প্ৰদৰ্শনেৰে এই দিন উদযাপন কৰা হয়। শ্ৰী হৰমন্দিৰ চাহিবৰ লগতে গোটেই কমপ্লেক্সটো হাজাৰ হাজাৰ জিলিকি থকা লাইটেৰে সজোৱা হয়। গুৰুদ্বাৰ সমূহত নিৰন্তৰ কীৰ্তন আৰু বিশেষ সংগীতজ্ঞসকলৰ প্ৰাৰ্থনা আয়োজন কৰা হয়। শিখসকলে এই অনুষ্ঠানত গুৰুদ্বাৰলৈ দৰ্শন কৰিবলৈ আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ সৈতে সময় কটাবলৈ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সময় বুলি বিবেচনা কৰে।<ref>{{cite book|author=Nikky-Guninder Kaur Singh|title=Sikhism: An Introduction|url=https://books.google.com/books?id=w8yWAwAAQBAJ&pg=PT86 |year=2011|publisher =I.B.Tauris|isbn =978-0-85773-549-2|page=86}}</ref> [[File:Diwali fireworks and lighting celebrations India 2012.jpg|thumb|বন্দী ছোড় দিৱস উপলক্ষে অমৃতচৰৰ শ্ৰী হৰমন্দিৰ চাহিবক পোহৰেৰে আলোকিত কৰা হৈছে]] ==ইতিহাস আৰু তাৎপৰ্য== গুৰু হৰগোৱিন্দ চাহিবৰ পিতৃ গুৰু অৰ্জন দেৱক মোগল সম্ৰাট জাহাংগীৰৰ আদেশত গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল আৰু তেওঁক ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিবলৈ আদেশ দিয়া হৈছিল।<ref name=ps5/><ref name=lkca>{{cite book | last=Kulathungam | first=Lyman | title= Quest: Christ amidst the quest | publisher=Wipf | year=2012 | isbn=978-1-61097-515-5 | pages=175–177}}</ref> তেওঁ সম্ৰাটৰ আদেশ অস্বীকাৰ কৰাৰ ফলত ১৬০৬ চনত তেওঁৰ ওপৰত নিৰ্যাতন চলোৱা হৈছিল আৰু অৱশেষত মৃত্যুদণ্ড বিহা হৈছিল।<ref name=ps5/><ref name=thackston>{{cite book |last=Jahangir, Emperor of Hindustan |date=1999 |title=The Jahangirnama: Memoirs of Jahangir, Emperor of India |translator-last=Thackston |translator-first=Wheeler M. |translator-link=Wheeler Thackston |publisher=Oxford University Press |page=59 |isbn=978-0-19-512718-8}}</ref> এই দিন গুৰু অৰ্জন শ্বহীদ দিৱস হিচাপে [[ভাৰত]] আৰু শিখসকলৰ ইতিহাসৰ এক নিৰ্ধাৰিত মুহূৰ্ত হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name=ps5/><ref>Louis E. Fenech, Martyrdom in the Sikh Tradition, Oxford University Press, pp. 118-121</ref> ইয়াৰ পিছত গুৰু হৰগোৱিন্দে তেওঁৰ পিতৃক পিছত পৰৱৰ্তী গুৰু হিচাপে প্ৰতিষ্ঠিত হয়।<ref name=ps5>Pashaura Singh (2005), [http://www.global.ucsb.edu/punjab/journal_12_1/3_singh.pdf Understanding the Martyrdom of Guru Arjan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303175032/http://www.global.ucsb.edu/punjab/journal_12_1/3_singh.pdf |date=2016-03-03 }}, Journal of Philosophical Society, 12(1), pages 29-62</ref><ref name= "McLeodp20">{{cite book|title= The A to Z of Sikhism|author= W.H. McLeod|author-link= W.H. McLeod|url= https://books.google.com/books?id=vgixwfeCyDAC|publisher= Scarecrow Press|year= 2009|isbn= 9780810863446|page= 20 (Arjan's Death)|quote="The Mughal rulers of Punjab were evidently concerned with the growth of the Panth, and in 1605 the Emperor Jahangir made an entry in his memoirs, the ''Tuzuk-i-Jahāṅgīrī'', concerning Guru Arjan's support for his rebellious son Khusro. Too many people, he wrote, were being persuaded by his teachings, and if the Guru would not become a Muslim the Panth had to be extinguished. Jahangir believed that Guru Arjan was a Hindu who pretended to be a saint and that he had been thinking of forcing Guru Arjan to convert to Islam or his false trade should be eliminated, for a long time. Mughal authorities seem plain to have been responsible for Arjan's death in custody in Lahore, and this may be accepted as an established fact. Whether the death was by execution, the result of torture, or drowning in the Ravi River remains unresolved. For Sikhs, Arjan is the first martyr Guru."}}</ref><ref name=whm>{{cite book|isbn=978-0231068154|publisher=Columbia University Press|author=WH McLeod|date=1989|title=The Sikhs: History, Religion, and Society|url=https://archive.org/details/sikhshistoryreli00mcle|url-access=registration|pages=[https://archive.org/details/sikhshistoryreli00mcle/page/26 26–51]}}</ref> ১৬০৬ চনৰ ২৪ জুন তাৰিখে মাত্ৰ ১১ বছৰ বয়সত গুৰু হৰগোৱিন্দে ষষ্ঠ শিখ গুৰু হিচাপে দায়িত্বভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>Louis E. Fenech, Martyrdom in the Sikh Tradition, Oxford University Press, pages 118-121</ref><ref name=hssingha>HS Singha (2009), Sikh Studies, Book 7, Hemkunt Press, {{ISBN|978-8170102458}}, pages 18-19</ref> তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী অনুষ্ঠানত তেওঁ দুডাল তৰোৱাল গ্ৰহণ কৰিছিল। ইয়াৰ এডালে আধ্যাত্মিক কৰ্তৃত্ব (পিৰি) বজাই ৰখাৰ সংকল্প সূচিত কৰিছিল আৰু আনটো তেওঁৰ অস্থায়ী কৰ্তৃত্বক (মিৰি) সূচিত কৰিছিল।<ref name=hssyan>HS Syan (2013), Sikh Militancy in the Seventeenth Century, IB Tauris, {{ISBN|978-1780762500}}, pages 48-55</ref> মোগল সম্ৰাট জাহাংগীৰৰ দ্বাৰা গুৰু অৰ্জন সিঙৰ মৃত্যুদণ্ডৰ আদেশৰ বাবে গুৰু হৰগোৱিন্দে মোগল শাসনৰ উৎপীড়নৰ বিৰোধী আছিল। তেওঁ শিখ আৰু হিন্দুসকলক মোগলৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিছিল।<ref name=mah>{{cite book |title=Muslim Rule In India|author=V. D. Mahajan |year=1970|publisher=S. Chand, New Delhi, p.223}}</ref> জাহাংগীৰৰ হাতত তেওঁৰ দেউতাকৰ মৃত্যুই তেওঁক শিখ সম্প্ৰদায়ৰ সামৰিক মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিবলৈ উৎসাহিত কৰিছিল।<ref name="Phyllis2004">{{cite book|title= Holy People of the World: A Cross-cultural Encyclopedia, Volume 1|author= Phyllis G. Jestice|url= https://books.google.com/books?id=H5cQH17-HnMC&pg=PA345|publisher= [[ABC-CLIO]]|year= 2004|isbn= 9781576073551|pages= 345, 346}}</ref> গুৰুক জাহাংগীৰৰ দ্বাৰা গোৱালিয়ৰ দুৰ্গত কেনেকৈ বন্দী কৰা হৈছিল তাৰ বিভিন্ন সংস্কৰণ আছে। এক সংস্কৰণ অনুসৰি যেতিয়া লাহোৰৰ নৱাব মুৰ্তাজা খানে লক্ষ্য কৰিছিল যে গুৰুৱে অমৃতচৰত শ্ৰী অকাল তখ্ট চাহিব বা 'সৰ্বশক্তিমানৰ সিংহাসন' নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু তেওঁৰ সেনাবাহিনীক শক্তিশালী কৰি আছিল, তেওঁ মোগল সম্ৰাট জাহাংগীৰক এই বিষয়ে অৱগত কৰিছিল। তেওঁ লগতে গুৰুত্ব আৰোপ কৰে যে শিখ গুৰুৱে তেওঁৰ দেউতাকৰ অত্যাচাৰ আৰু মৃত্যুৰ প্ৰতিশোধ লোৱাৰ বাবে প্ৰস্তুতি কৰি আছে। যেতিয়া জাহাংগীৰে এই বিষয়ে শুনিছিল তেওঁ এবাৰতে গুৰু হৰগোৱিন্দক গ্ৰেপ্তাৰ কৰিবলৈ ৱাজিৰ খান আৰু গুণা বেগক অমৃতচৰলৈ পঠিয়াইছিল। কিন্তু গুৰু হৰগোৱিন্দৰ গুণগ্ৰাহী ৱাজিৰ খানে তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ সলনি গুৰুক দিল্লীলৈ যাবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল যে সম্ৰাট জাহাংগীৰে তেওঁক লগ কৰিব বিচাৰে। যুৱ গুৰুৱে আমন্ত্ৰণটো গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু সোনকালেই দিল্লীত উপস্থিত হৈছিল। ইয়াতে জাহাংগীৰে তেওঁক বন্দী বনাই ১৬০৯ চনত গ্বালিয়ৰ দুৰ্গলৈ পঠিয়াইছিল। আন এক সংস্কৰণ অনুসৰি গুৰু অৰ্জনৰ ওপৰত আৰোপ কৰা জৰিমনা শিখ আৰু গুৰু হৰগোৱিন্দে পৰিশোধ কৰা নাছিল বুলি অজুহাতত গুৰু হৰগোৱিন্দক কাৰাদণ্ডৰ বিহা হৈছিল বুলি কোৱা হয়।<ref name="mandair48">{{cite book|title= Sikhism: A Guide for the Perplexed|author= Arvind-Pal Singh Mandair|url= https://books.google.com/books?id=BEP0Ty-GuVEC&pg=PA48|publisher= [[A & C Black]]|year= 2013|isbn= 9781441117083|page= 48}}</ref> তেওঁ বন্দী হিচাপে কিমান সময় অতিবাহিত কৰিছিল সেয়া স্পষ্ট নহয়। তেওঁৰ মুক্তিৰ চন ১৬১১ বা ১৬১২ বুলি গণ্য কৰা হয়। এই সময়ত গুৰু হৰগোৱিন্দৰ বয়স প্ৰায় ১৬ বছৰ আছিল।<ref name="mandair48" /> দাবিস্তান-ই-মাজাহিবৰ দৰে পাৰ্চী ঐতিহাসিক সমল অনুসৰি তেওঁক ১৬১৭-১৬১৯ চনৰ ভিতৰত গ্বালিয়ৰৰ কাৰাগাৰত ৰখা হৈছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁক আৰু তেওঁৰ শিবিৰক জাহাংগীৰে মুছলিম সেনাৰ নিৰীক্ষণত ৰখা হৈছিল।<ref name="eos">{{cite web |url=http://www.learnpunjabi.org/eos/index.aspx |title=HARGOBIND GURU (1595-1644) |author=Fauja Singh |editor=Harbans Singh |isbn=978-8173802041 |website=Encyclopaedia of Sikhism |publisher=Punjabi University Punjabi |access-date=7 December 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170729230458/http://www.learnpunjabi.org/eos/index.aspx |archivedate=29 July 2017 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite book|title=The Sikh Review, Volumes 42-43, Issues 491-497|url= https://books.google.com/books?id=1XPXAAAAMAAJ |year=1994|publisher=Sikh Cultural Centre|pages=15–16}}</ref> কিছুমান তথ্য অনুসৰি গুৰু হৰগোৱিন্দে মুক্তিৰ পিছত তেওঁ অমৃতচৰলৈ গৈছিল আৰু তেতিয়া মানুহবোৰে দেৱালী উৎসৱ উদযাপন কৰি আছিল। শিখ ইতিহাসৰ এই গুৰুত্বপূৰ্ণ দিনটোক এতিয়া বন্দী ছোড় দিৱস উৎসৱ বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite book|author=Eleanor Nesbitt|title=Sikhism: a Very Short Introduction|url=https://books.google.com/books?id=XebnCwAAQBAJ |year=2016|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-874557-0|pages=28–29, 59, 120–131}}</ref> ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:শিখ ধৰ্ম]] dwxt8wbl2yruotnh0fdtzpcdmarz6mx 0 72061 651893 635565 2026-11-10T05:57:52Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651893 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = লালা লাজপত ৰায় <br />Lala Lajpat Rai | birth_date = {{Birth date|1865|01|28|df=yes}} | death_date = {{Death date and age|1928|11|17|1865|01|28}} | birth_place = ধুড়িকে, লুধিয়ানা জিলা, পঞ্জাব (ব্ৰিটিছশাসিত ভাৰত), বৰ্তমানৰ [[পঞ্জাব, ভাৰত]] | death_place = লাহোৰ, পঞ্জাব (ব্ৰিটিছ শাসিত), বৰ্তমানৰ পঞ্জাব (পাকিস্তান) | death_cause = আৰক্ষীৰ লাঠি চালনা | image = Lala lajpat Rai.jpg | image_size = 220px | caption = | movement = [[ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলন]] | mother = গোলাৱ দেৱী আগৰৱালা জৈন | father = মুন্সী ৰাধা কৃষণ আগৰৱালা জৈন | party = [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] <br> [[হিন্দু মহাসভা]] | occupation = লেখক, ৰাজনীতিবিদ, স্বাধীনতা সংগ্ৰামী }} '''লালা লাজপত ৰায়''' ({{lang-en|Lala Lajpat Rai}})(২৮ জানুৱাৰী ১৮৬৫-১৭ নৱেম্বৰ ১৯২৮) আছিল এগৰাকী ভাৰতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰামী৷ তেখেত আছিল আগৰৱাল '''জৈন''' আৰু তেখেতৰ গোত্ৰ আছিল '''ৰায়''' ৷ [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]]ত তেখেতে সক্ৰিয়ভাৱে বৰঙণি আগবঢ়াইছিল৷ তেখেত ''পঞ্জাৱ কেশৰী'' নামেৰেও পৰিচিত৷ ''লাল বাল পাল'' শীৰ্ষক ত্ৰিমূৰ্তিৰ তেখেতো এজন আছিল৷ <ref>{{cite book |last1=Ashalatha |first1=A. |first2=Pradeep |last2=Koropath |first3=Saritha |last3=Nambarathil | title = Social Science: Standard VIII Part 1 | chapter = Chapter 6 – Indian National Movement | work = Government of Kerala • Department of Education | publisher = State Council of Educational Research and Training (SCERT) | year = 2009 | pages = 7| chapter-url = https://www.itschool.gov.in/pdf/Std_VIII/Social%20Science/SS_VIII_Engpart1.pdf | access-date = 13 October 2011}}</ref> পঞ্জাৱ নেশ্যনেল বেংক আৰু লক্ষ্মী বীমা কোম্পানীৰ প্ৰাৰম্ভিক সময়ছোৱাৰ কৰ্মপন্থাত লালা লাজপত ৰায়ে সহযোগিতা আগবঢ়াইছিল৷ ভাৰতৰ সংবিধান সংশোধনৰ বাবে সৰ্ব-ব্ৰিটিছ সদস্যৰে সংগঠিত [[ছাইমন কমিছন]] ভাৰতলৈ আহোঁতে তেখেতে এক শান্তিপূৰ্ণ প্ৰতিবাদী সমদল উলিয়াইছিল, যাৰ বাবে তেখেত আৰক্ষীৰ লাঠী-চালনাৰ সমুখীন হৈছিল৷ তেখেত একাধিক স্থানত আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়৷ এই শোকাৱহ ঘটনাৰ কিছুসপ্তাহ পাছতেই লালা লাজপত ৰায়ে মৃত্যুক সাবটি লয়৷ ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৮৬৫ চনৰ ২৮ জানুৱাৰী তাৰিখে এটা জৈন পৰিয়ালত লালা লাজপত ৰায়ৰ জন্ম হৈছিল৷ <ref>{{Cite web|date=2020-01-27|title=Lala Lajpat Rai Birth Anniversary: The legacy of the famed nationalist|url=https://www.hindustantimes.com/more-lifestyle/lala-lajpat-rai-birth-anniversary-the-legacy-of-the-famed-nationalist/story-ituwNX2DVDKdWm4Qas2Z8J.html|access-date=2021-01-16|website=Hindustan Times|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Agarwal|first=Dr Meena|url=https://books.google.com/books?id=V81EDwAAQBAJ&newbks=0&printsec=frontcover&pg=PT9&dq=lala+lajpat+rai++jain&hl=en|title=Lala lajpat rai: राष्ट्रीय जीवनी माला - लाला लाजपत राय|date=2017-12-29|publisher=Diamond Pocket Books Pvt Ltd|isbn=978-93-5278-756-2|language=hi}}</ref> পিতৃ আছিল উৰ্দু আৰু পাৰ্চী চৰকাৰী বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক মুঞ্চী ৰাধা কৃষণ আজাদ আৰু মাতৃ আছিল গোলাব দেৱী৷ <ref>{{Cite web|date=2020-01-28|title=Lala Lajpat Rai Biography: Early Life, Family, Achievements, Slogan and death|url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/lala-lajpat-rai-biography-1580207229-1|access-date=2021-03-13|website=Jagranjosh.com}}{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> জন্মস্থান আছিল ধুড়িকে৷<ref>{{Cite web|date=2020-01-27|title=Lala Lajpat Rai Birth Anniversary: The legacy of the famed nationalist|url=https://www.hindustantimes.com/more-lifestyle/lala-lajpat-rai-birth-anniversary-the-legacy-of-the-famed-nationalist/story-ituwNX2DVDKdWm4Qas2Z8J.html|access-date=2021-01-16|website=Hindustan Times|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-01-28|title=Lala Lajpat Rai 155th Birth Anniversary: Know About Punjab Kesari And His Role in Indian Freedom Struggle {{!}} 🙏🏻 LatestLY|url=https://www.latestly.com/lifestyle/festivals-events/lala-lajpat-rai-155th-birth-anniversary-know-about-indias-punjab-kesari-and-his-role-in-indian-freedom-struggle-1498161.html|access-date=2021-01-16|website=LatestLY|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210121222310/https://www.latestly.com/lifestyle/festivals-events/lala-lajpat-rai-155th-birth-anniversary-know-about-indias-punjab-kesari-and-his-role-in-indian-freedom-struggle-1498161.html|archivedate=2021-01-21|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite book|last=Agarwal|first=Dr Meena|url=https://books.google.com/books?id=V81EDwAAQBAJ&newbks=0&printsec=frontcover&pg=PT9&dq=lala+lajpat+rai++jain&hl=en|title=Lala lajpat rai: राष्ट्रीय जीवनी माला - लाला लाजपत राय|date=2017-12-29|publisher=Diamond Pocket Books Pvt Ltd|isbn=978-93-5278-756-2|language=hi}}</ref> পঞ্জাবৰ লুধিয়ানা জিলাৰ জাগৰাওতেই তেখেতে কৈশোৰ আৰু যৌৱনৰ অধিকাংশ সময় অতিবাহিত কৰিছিল৷ জাগৰাওত তেখেতৰ ঘৰটো এতিয়াও দৃশ্যমান হয়৷ ঘৰটোত এটা পুথিভঁৰাল আৰু এটি সংগ্ৰাহালয় আছে৷<ref>{{Cite web|title=Sub Division, Jagraon, Punjab|url=http://www.jagraonadministration.in/LalaLajpatRai.php|access-date=2021-06-05|website=www.jagraonadministration.in|archivedate=2021-06-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210615184712/http://jagraonadministration.in/LalaLajpatRai.php|deadurl=yes}}</ref> == শিক্ষা == ১৮৭০ৰ দশকত লাল লাজপত ৰায়ৰ পিতৃ ৰেৱাৰীলৈ বদলি হয়৷ ৰেৱাৰীত থকা চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়তেই লালা লাজপত ৰায়ে প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে৷ এইখন বিদ্যালয়তে তেখেতৰ পিতৃয়ে উৰ্দু শিক্ষক হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰিছিল৷ জীৱনৰ আদিছোৱা সময়ত, ৰায়ৰ উদাৰনৈতিক দৃষ্টিভংগী আৰু হিন্দুধৰ্মীয় বিশ্বাস গঢ় দিয়াত পিতৃ আৰু ধৰ্মপ্ৰাণা মাতৃ উভয়েই সহায় কৰিছিল৷ এই শিক্ষাকে সাৰোগত কৰি পাছলৈ ৰায়ে ৰাজনীতি আৰু সংবাদমূলক লেখাৰ জৰিয়তে ধৰ্ম আৰু ভাৰতীয় ৰাজনৈতিক বাতাৱৰণ সলনি কৰিবলৈ প্ৰয়াস কৰিছিল৷ <ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/328063/Lala-Lajpat-Rai Lala Lajpat Rai]. Encyclopædia Britannica.</ref> ১৮৮০ চনত লালা লাজপত ৰায়ে লাহোৰত থকা চৰকাৰী কলেজলৈ আইনৰ শিক্ষা ল'বলৈ ৰাওনা হয়৷ এইখন শিক্ষানুষ্ঠানতেই তেখেত ভৱিষ্যতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী মহাত্মা হংসৰাজ আৰু পণ্ডিত গুৰু দত্তৰ সান্নিধ্যলৈ আহে৷ অধ্যয়নৰ কালছোৱাতেই তেখেত [[দয়ানন্দ সৰস্বতী]]ৰ নেতৃত্বত চলি থকা হিন্দু সংস্কাৰকামী আন্দোলনৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱান্বিত হয়৷ ১৮৭৭ চনত স্থাপিত হোৱা আৰ্য সমাজ, লাহোৰৰ তেখেত সদস্য হয় আৰু লাহোৰত থকা ''আৰ্য-গেজেট''ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সম্পাদকৰ দায়িত্ব চম্ভালে৷ <ref name=arya1/> আইন পঢ়ি থাকোঁতেই তেখেতৰ মনত হিন্দুত্ববাদ সম্পৰ্কে এটা স্থায়ী ধাৰণাই গঢ় দিয়ে যে, ৰাষ্ট্ৰীয়তাবাদৰো ঊৰ্দ্ধত গৈ দৰাচলতে হিন্দুত্ববাদৰ ভেটিতেই ভাৰতীয় জীৱনশৈলী আধাৰিত হোৱা উচিত৷ তেখেতে বিশ্বাস কৰিছিল যে, হিন্দুত্ববাদে শান্তি আৰু মানৱতাবাদৰ অনুশীলন পৰিচালিত কৰে৷ যেতিয়া ৰাষ্ট্ৰীয়তাবাদী ধাৰণাক এইধৰণৰ শান্তিপূৰ্ণ বিশ্বাস-প্ৰণালীৰ লগত একত্ৰিত কৰা হয়, তেতিয়া ধৰ্মনিৰপেক্ষ ৰাষ্ট্ৰ গঠন কৰিব পাৰি৷ উপ-মহাদেশখনত এনেধৰণৰ হিন্দুত্ববাদৰ অভ্যাসৰ বলতেই তেখেত পাছলৈ শান্তিপূৰ্ণ আন্দোলনত বিশ্বাসী হৈ উঠিছিল আৰু স্বাধীনতা আন্দোলনতো তাৰ নিদৰ্শন দেখিবলৈ পোৱা গৈছিল৷ <ref name="arya1">{{cite web | url = http://www.aryasamaj.com/enews/2010/feb/5.htm |author=Ahluwalia, Kewal | title = Lala Lajpat Rai | publisher=aryasamaj.com|date = February 2010}}</ref>{{Better source needed|date=March 2021}} [[হিন্দু মহাসভা]]ৰ দৰে সংগঠনৰ লগত গঢ়ি উঠা ঘনিষ্ঠতাৰ বাবে তেখেতে নৱজৱান ভাৰত সভাৰ পৰা সমালোচনা লাভ কৰিছিল যদিও,<ref>{{cite journal|last1=Mittal|first1=S. K.|last2=Habib|first2=Irfan|year=1979|title=Towards Independence and Socialist Republic: Naujawan Bharat Sabha, Part Two|journal=Social Scientist|volume=8|issue=3|pages=31–40|doi=10.2307/3520389|jstor=3520389}}</ref> অন্যান্য মুহূৰ্তত তেখেত দলটোৰ সদস্যবৃন্দৰ শ্ৰদ্ধাৰ পাত্ৰ হৈছিল৷<ref>{{Cite news|last=Habib|first=S. Irfan|date=2019-03-23|title=Revolutionary ideas that live on|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/opinion/op-ed/revolutionary-ideas-that-live-on/article26613250.ece|access-date=2021-03-21|issn=0971-751X}}</ref> ===আইন=== [[File:Lal Bal Pal.jpg|thumb|right|250px|'''লাল বাল পাল''' ত্ৰিমূৰ্তি হিচাপে খ্যাত লালা লাজপত ৰায় (বাঁওফালে), [[বাল গঙ্গাধৰ তিলক]] আৰু [[বিপিন চন্দ্ৰ পাল]]]] ১৮৮৪ চনত লালা লাজপত ৰায়ৰ পিতৃ ৰোতটকলৈ বদলি হয় আৰু ৰায়েও লাহোৰত শিক্ষা সমাপ্ত কৰি পিতৃৰ সৈতে ৰোহটকলৈ আহে৷ ১৮৮৬ চনত তেখেত পিতৃৰ নতুন বদলিৰ ঠাই হিছাৰলৈ যায় আৰু তাতেই আইনৰ অনুশীলন আৰম্ভ কৰে৷ ইয়াতেই বাবু চুড়ামণিৰ সৈতে তেখেতে হিছাৰ অধিবক্তা পৰিষদৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্য হিচাপে বিবেচিত হয়৷ একেটা বৰ্ষতে তেখেতে হিছাৰত [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ জিলা শাখা এটাও প্ৰতিষ্ঠা কৰে৷ পুনৰ বাবু চূড়ামণিৰ দৰে একাংশ ব্যক্তিৰ লগলাগি তেখেতে ''আৰ্য সমাজ'' প্ৰতিষ্ঠা কৰে৷<ref name="Gupta1991">{{cite book|author=Jugal Kishore Gupta|title=History of Sirsa Town|url=https://books.google.com/books?id=G0Z457ZOR44C&pg=PA182|year=1991|publisher=Atlantic Publishers & Distri|pages=182–|id=GGKEY:63QY4LRCK9L}}</ref> ১৮৮৮ আৰু ১৮৮৯ চনত তেখেতে বাবু চুড়ামণিৰ সৈতে এলাহাবাদত অনুষ্ঠিত কংগ্ৰেছৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে৷ তেওঁলোকৰ লগত থকা আন দুজন ব্যক্তি আছিল লাল ছাবিল দাস আৰু শেঠ গৌৰী শংকৰ৷ ১৮৯২ চনত লালা লাজপত ৰায় আইনীসেৱাৰ বাবে লাহোৰ উচ্চ ন্যায়ালয়লৈ যায়৷ স্বাধীনতা-প্ৰাপ্তিৰ বাবে ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক নীতি সলনি কৰিবলৈ তেখেতে সংবাদকৰ্মতো জড়িত হৈছিল আৰু ''দ্য ট্ৰিবিউন''কে ধৰি একাধিক কাকতকৈ নিয়মীয়াকৈ লিখা-মেলা কৰিছিল৷ ১৮৮৬ চনত তেখেতে মহাত্মা হংশৰাজক লাহোৰত দয়ানন্দ এংলো-বৈদিক বিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা কৰাত সহায় কৰে৷ ১৯১৪ চনত লাল লাজপত ৰায়ে আইনসেৱা পৰিহাৰ কৰি ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলনত সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰে৷ তেখেতে ব্ৰিটেইনলৈ যাত্ৰা কৰে আৰু ইয়াৰ পিছত ১৯১৭ চনত যাত্ৰা কৰে আমেৰিকালৈ৷ ১৯১৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেখেতে আমেৰিকাৰ নিউ ইয়ৰ্কত ''আমেৰিকাৰ ভাৰতীয় হ'ম ৰুল লীগ'' প্ৰতিষ্ঠা কৰে৷ ১৯১৭ চনৰ পৰা ১৯২০ চনলৈকে তেখেত যুক্তৰাষ্ট্ৰতে থাকে৷ তেখেতৰ প্ৰথম পৰ্যায়ৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰাম [[আৰ্য সমাজ]] আৰু সাম্প্ৰদায়িক প্ৰতিনিধিত্বৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হৈছিল৷ <ref>{{Cite web|title=(PDF) Religion and Nationalism: The Views of Lala Lajpat Rai|url=https://www.researchgate.net/publication/279205755_Religion_and_Nationalism_The_Views_of_Lala_Lajpat_Rai|access-date=2021-03-21|website=ResearchGate|language=en}}</ref> ===ৰাজনীতি=== ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছত যোগদান কৰাৰ পাছত আৰু পঞ্জাবত ৰাজনৈতিক বিৰোধ প্ৰদৰ্শন কৰাৰ পাছত লালা লাজপত ৰায়ক মাণ্ডালয়লৈ প্ৰেৰণ কৰা হয়৷ কিন্তু তেওঁক পৰাভূত কৰিবলৈ পৰ্যাপ্ত প্ৰমাণ মজুত নাছিল৷ ১৯০৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত তেখেতৰ সভাপতি পদটো সুৰক্ষিত কৰিবলৈ সমৰ্থকগণে প্ৰয়াস কৰিছিল যদিও বিফল হৈছিল৷ লাহোৰৰ ব্ৰেডলাগ কলেজৰ ভিতৰত প্ৰতিষ্ঠা কৰা নেশ্যনেল কলেজৰ এজন স্নাতক আছিল [[ভগৎ সিং]]৷ <ref>{{cite news | title = Bradlaugh Hall's demise | date = 17 April 2011 | url = http://www.pakistantoday.com.pk/2011/04/bradlaugh-halls-demise/ | work = Pakistan Today | access-date = 15 October 2011}}</ref> ১৯২০ চনত কলিকতাত অনুষ্ঠিত হোৱা ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ বিশেষ অধিৱেশনত লালা লাজপত ৰায় সভাপতি হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল৷<ref>[https://web.archive.org/web/20040610204823/http://www.congresssandesh.com/AICC/history/presidents/lala_lajpat_rai.htm Lala Lajpat Rai]. congresssandesh.com</ref> ১৯২১ চনত তেখেতে ''Servants of the People Society'' নামৰ এটি অলাভজনক কল্যাণকামী সংগঠন লাহোৰত প্ৰতিষ্ঠা কৰে, যিটো ভাগ-বতৱাৰাৰ পিছত দিল্লীলৈ স্থানান্তৰিত হয়৷ ইয়াৰ শাখাও ভাৰতৰ বহু এলেকাত আছে৷<ref>{{cite web | title = Head Office | url = http://sops.in/index.php/2013-08-22-12-13-12/head-office |publisher=Servants of the People Society |access-date=27 May 2014}}</ref>ৰায়ৰ মতে, হিন্দু সমাজখনে জাতিবাদ, নাৰীৰ স্থিতি আৰু অস্পৃশ্যতাৰ দৰে সমস্যাবোৰৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ নিজাববীয়াকৈ প্ৰয়াস কৰিব লাগিব৷<ref>https://www.researchgate.net/publication/279205755_Religion_and_Nationalism_The_Views_of_Lala_Lajpat_Rai</ref> লাল লাজপত ৰায়ে কৈছিল যে নিম্ন জাতৰ লোকসকলেও বেদ আৰু তাৰ মন্ত্ৰসমূহ পঢ়া উচিত৷ <ref>{{Cite journal|doi = 10.1177/2321023018762672|title = Lala Lajpat Rai's Ideas on Caste: Conservative or Radical?|year = 2018|last1 = Bhargav|first1 = Vanya|journal = Studies in Indian Politics|volume = 6|pages = 15–26|s2cid = 158597343}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist|30em}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]] hp8esgx4w4dcjbnzvnec38to224mjwk 0 72394 651931 604538 2026-11-10T08:27:49Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651931 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ষ্টেন স্বামী | image = Stan Swamy (2010).jpg | alt = | caption = ২০১০ চনত ষ্টেন স্বামী | birth_name = ষ্টেনিছ্‌লাছ লোউৰডুস্বামী | birth_date = {{Birth date|df=yes|1937|4|26}} | birth_place = তিৰুচিৰাপল্লী, মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সি, [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]] | death_date = {{Death date and age|df=yes|2021|7|5|1937|4|26}} | death_place = [[মুম্বাই]], [[মহাৰাষ্ট্ৰ]], [[ভাৰত]] | occupation = কেথলিক ধৰ্মযাজক, মানৱধিকাৰ কৰ্মী | years_active = ১৯৭৮-২০২১ | known_for = জনজাতীয় অধিকাৰকৰ্মী | notable_works = }} '''ষ্টেনিছ্‌লাছ লোউৰডুস্বামী''' ({{lang-en|Stan Swamy}}, ২৬ এপ্ৰিল ১৯৩৭ – ৫ জুলাই ২০২১), জনপ্ৰিয়ভাবে '''ষ্টেন স্বামী''' এগৰাকী ভাৰতীয় ৰোমান কেথলিক ধৰ্মযাজক, জেচুইট আদেশৰ সদস্য,<ref name="britain">{{cite web |title=Petition for Fr Stanislaus Lourdusamy |url=https://www.jesuit.org.uk/es/node/7525 |website=Jesuits in Britain |access-date=11 October 2020 }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> আৰু কেইবা দশক জুৰি জনজাতীয় অধিকাৰ কৰ্মী আছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/nia-court-to-pass-order-on-stan-swamy-bail-on-march-22/article34084504.ece|title=NIA court to pass order on Stan Swamy bail on March 22|newspaper=The Hindu|date=16 March 2021|via=www.thehindu.com}}</ref><ref>{{cite web |last1=Regi |first1=Anjali |title=Fr. Stan Swamy arrested: Widespread protest |url=https://www.catholicfocus.in/fr-stan-swamy-arrested-widespread-protest/ |website=Catholic Focus |date=9 October 2020 |access-date=11 October 2020 |archivedate=28 May 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220528080207/https://www.catholicfocus.in/fr-stan-swamy-arrested-widespread-protest/ |deadurl=yes }}</ref> স্বামী ভাৰতত সন্ত্ৰাসবাদৰ অভিযোগত অভিযুক্ত হোৱা আটাইতকৈ বয়সিয়াল ব্যক্তি।<ref name="BBC">{{cite news |last1=Biswas |first1=Soutik |title=Stan Swamy: The oldest person to be accused of terrorism in India |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-54490554 |access-date=13 October 2020 |agency=BBC |date=13 October 2020}}</ref> ২০২০ চনৰ ৮ অক্টোবৰত স্বামীক ২০১৮ চনৰ ভীমা কোৰেগাঁও হিংসাত তেওঁৰ ভূমিকা আৰু ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাওবাদী)ৰ সৈতে সম্পৰ্কৰ বাবে বেআইনী কাৰ্যকলাপ (প্ৰতিৰোধ) আইনৰ অধীনত [[ৰাষ্ট্ৰীয় অনুসন্ধান সংস্থা]]ই গ্ৰেপ্তাৰ কৰে আৰু অভিযোগনামা দাখিল কৰে।<ref>{{Cite web |last1=Kaur |first1=Kamaljit |title=This is what NIA's Bhima Koregaon chargesheet says about Stan Swamy |url=https://www.indiatoday.in/india/story/this-is-what-nia-s-bhima-koregaon-chargesheet-says-about-stan-swamy-1731272-2020-10-13 |access-date=13 October 2020 |website=India Today |language=en}}</ref> [[ঝাৰখণ্ড]]ৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হেমন্ত চোৰেন<ref>{{cite news |last1=ENS |title=Jharkhand CM, Congress back Stan Swamy, question his arrest |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2020/oct/10/jharkhandcm-congress-backstan-swamy-question-his-arrest-2208586.html |access-date=12 October 2020 |work=New Indian Express |date=10 October 2020}}</ref> আৰু [[কেৰালা]]ৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাৰাই বিজয়ন<ref name="tnm">{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|title='Father Stan Swamy should get justice': Kerala CM Pinarayi Vijayan on activist's arrest |url=https://www.thenewsminute.com/article/father-stan-swamy-should-get-justice-kerala-cm-pinarayi-vijayan-activist-s-arrest-135188 |access-date=12 October 2020 |agency=The News Minute |date=12 October 2020}}</ref><ref name="news18">{{cite news |title=Tribal Rights Activist Fr Stan Swamy's Arrest Unfortunate:CM |url=https://www.news18.com/news/india/tribal-rights-activist-fr-stan-swamys-arrest-unfortunatecm-2956553.html |access-date=12 October 2020 |agency=News18 |date=12 October 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=Tribal Rights Activist Stan Swamy's Arrest Unfortunate: Pinarayi Vijayan |url=https://www.ndtv.com/india-news/tribal-rights-activist-stan-swamys-arrest-unfortunate-pinarayi-vijayan-2309183 |access-date=13 October 2020 |agency=NDTV |date=12 October 2020}}</ref> দুয়োগৰাকীয়ে স্বামীৰ গ্ৰেপ্তাৰক লৈ আপত্তি দৰ্শাইছিল। ২০২১ চনৰ ৫ জুলাই তাৰিখে তেওঁৰ মৃত্যু হয়। ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৯৩৭ চনৰ ২৬ এপ্ৰিল তাৰিখে [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ৰ অন্তৰ্গত মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সিৰ ত্ৰিচীত (বৰ্তমান তিৰুচিৰাপল্লী, [[তামিলনাডু]]) জন্ম হৈছিল।<ref name="scroll01">{{cite web |last1=PM |first1=Tony |last2=Martin |first2=Peter |title=Adivasi rights activist Stan Swamy's life and work demonstrate why the powerful want him silenced |url=https://scroll.in/article/976136/arrested-adivasi-rights-activist-stan-swamys-life-demonstrates-why-the-powerful-want-him-silenced |website=Scroll |access-date=22 October 2020}}</ref><ref name="wire">{{cite web |last1=Thekaekara |first1=Mari Marcel |title=The Indomitable Spirit of Father Stan Swamy |url=https://m.thewire.in/article/rights/the-indomitable-spirit-of-father-stan-swamy |website=The Wire |access-date=11 October 2020 |ref=wire}}</ref> ১৯৭০ৰ দশকত তেওঁ ধৰ্মতত্ত্ব অধ্যয়ন কৰে আৰু [[ফিলিপাইনছ]]ত সমাজশাস্ত্ৰত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="scroll01" /> ফিলিপাইনছত থাকোঁতে তেওঁ প্ৰশাসনৰ বিৰুদ্ধে কেইবাটাও প্ৰতিবাদ আৰু প্ৰদৰ্শনৰ সন্মুখীন হয়। পৰৱৰ্তী অধ্যয়নৰ সময়ত তেওঁ ব্ৰাজিলিয়ান কেথলিক আৰ্কবিচপ হেলডাৰ কামাৰাৰ সৈতে বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ দৰিদ্ৰ লোকসকলৰ সৈতে কৰা কামে স্বামীক প্ৰভাৱিত কৰিছিল। ==সক্ৰিয়তা== তেওঁ ১৯৭৫ চনৰ পৰা ১৯৮৬ চনৰ ভিতৰত [[বেংগালুৰু]]ত জেচুইট পৰিচালিত ভাৰতীয় সামাজিক প্ৰতিষ্ঠানৰ প্ৰাক্তন সঞ্চালক আছিল। <ref>{{cite web |title=Directors, Indian Social Institute |url=https://isibangalore.com/directors |website=Indian Social Institute |access-date=11 October 2020}}</ref> তেওঁ সংবিধানৰ পঞ্চম অনুসূচী ৰূপায়ণ নকৰাৰ বাবে চৰকাৰক প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছিল। ভাৰতৰ সংবিধানৰ পঞ্চম অনুসূচী অনুসৰি আদিবাসী আৰু জনজাতীয় লোকসকলৰ সুৰক্ষা, কল্যাণ আৰু উন্নয়নৰ বাবে কেৱল আদিবাসী সম্প্ৰদায়ৰ সদস্যসকলৰ সৈতে এটা জনজাতি উপদেষ্টা পৰিষদ গঠন কৰাৰ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web|date=10 October 2020|title=Explained: Who is Stan Swamy, the latest to be arrested in the Elgar Parishad-Bhima Koregaon case?|url=https://indianexpress.com/article/explained/who-is-stan-swamy-6717126/|access-date=12 October 2020|website=The Indian Express|language=en}}</ref> গ্ৰেপ্তাৰ হোৱাৰ দুদিন আগতে প্ৰচাৰিত এটা ভিডিঅ'ত স্বামীয়ে জনাইছিল যে তেওঁৰ গ্ৰেপ্তাৰ তেওঁৰ কামৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। কিয়নো তেওঁৰ কাম চৰকাৰী নীতিৰ বিৰুদ্ধে ভিন্নমত জড়িত আছিল। তেওঁৰ ভাষাত: <blockquote>মোৰ সৈতে যি ঘটিছে সেয়া অকলে মোৰ সৈতে হোৱা অদ্বিতীয় ঘটনা নহয়। এয়া এক বিস্তৃত প্ৰক্ৰিয়া যি সমগ্ৰ দেশতে চলি আছে। আমি সকলোৱে জানো যে বিশিষ্ট বুদ্ধিজীৱী, অধিবক্তা লেখক, কবি, কৰ্মী, শিক্ষাৰ্থী, নেতা, তেওঁলোক সকলোকে কেনেকৈ কাৰাগাৰত ৰখা হয় কিয়নো তেওঁলোকে তেওঁলোকৰ ভিন্নমত প্ৰকাশ কৰিছে বা ভাৰতৰ শাসকীয় ক্ষমতাৰ বিষয়ে প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে। আমি এই প্ৰক্ৰিয়াটোৰ অংশ। এক প্ৰকাৰে মই এই প্ৰক্ৰিয়াটোৰ অংশ হ'বলৈ পাই সুখী। মই নীৰৱ দৰ্শক নহয়, কিন্তু খেলৰ অংশ, আৰু যিয়েই নহওক মূল্য পৰিশোধ কৰিবলৈ মই সাজু।<ref name="global" /></blockquote> ===কাৰাগাৰত সক্ৰিয়তা=== তালোজা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰত বন্দী হৈ থকা অৱস্থাত স্বামীয়ে তেওঁৰ জেচুইট সহকৰ্মীলৈ লিখা এখন পত্ৰত বন্দীসকলৰ দুৰ্দশাৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰি কয়, "এনে দৰিদ্ৰ বিচাৰাধীন সকলৰ বহুতে নাজানে তেওঁলোকৰ ওপৰত কি অভিযোগ আৰোপ কৰা হৈছে, তেওঁলোকৰ অভিযোগপত্ৰ দেখা নাই আৰু কোনো আইনী বা আন সহায় অবিহনে বছৰ ধৰি কাৰাগাৰত আছে।" <ref>{{Cite web|url=https://www.jesuit.ie/news/fr-stan-swamy-sj-a-caged-bird-can-still-sing/|title=Fr Stan Swamy SJ – 'A caged bird can still sing'|first=Gavin T.|last=Murphy|date=26 January 2021}}</ref> তেওঁ চিঠিখন শেষ কৰি কৈছিল, "কিন্তু আমি এতিয়া সমবেত সংগীতত গান গাম। পিঞ্জৰাবদ্ধ চৰাই এটাও গান গাব পাৰে।" <ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/india/father-stan-swamy-pens-letter-on-plight-of-other-undertrials/cid/1804613|title=Father Stan Swamy pens letter on plight of other undertrials|website=www.telegraphindia.com}}</ref> ==গ্ৰেপ্তাৰ== ষ্টেন স্বামীক ২০১৮ চনৰ ভীমা কোৰেগাঁও হিংসাত অভিযুক্ত কৰা হৈছিল। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে তেওঁ উক্ত সময়ছোৱাত তেওঁ [[পুনে]]ত নাছিল<ref name="MM15112020">{{cite news |title=Elgar Parishad case: 'Humanity is bubbling in Taloja prison' |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/crime/elgar-parishad-case-humanity-is-bubbling-in-taloja-prison/articleshow/79227704.cms |access-date=15 November 2020 |agency=Mumbai Mirror |date=15 November 2020}}</ref> আৰু তেওঁ কথিত সময়ছোৱাত মাওবাদীৰ সহানুভূতিশীল বুলি অভিযোগ কৰা হৈছিল। অভিযোগ কৰা হৈছিল যে তেওঁ আৰু সুধা ভৰদ্বাজৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা নিৰ্যাতিত বন্দী সংহতি সমিতিয়ে "মাওবাদী বুলি লেবেল লগোৱা আৰু কাৰাবন্দী হোৱা প্ৰায় ৩,০০০ পুৰুষ আৰু মহিলাৰ মুক্তিৰ বাবে যুঁজ দিবলৈ",<ref name="BBC" /> মাওবাদীৰ পুঁজি সংগ্ৰহৰ বাবে এক অভিযান আছিল। জেচুইটসকলে এফ.আৰ. ষ্টেন স্বামীৰ মাওবাদী হোৱাৰ অভিযোগ অস্বীকাৰ কৰি কয় যে ই জেচুইট আদেশৰ নীতিবিৰোধী।<ref name="midday"/> তেওঁক [[ৰাষ্ট্ৰীয় অনুসন্ধান সংস্থা|এনআইএয়ে]] ২০২০ চনৰ ৮ অক্টোবৰ তাৰিখে জেচুইট সামাজিক কাৰ্য কেন্দ্ৰ, বাগাইচাৰ পৰা গ্ৰেপ্তাৰ কৰিছিল<ref name="wire2">{{cite web |last1=Shantha |first1=Sukanya |title=NIA Arrests 83-Year-Old Tribal Rights Activist Stan Swamy in Elgar Parishad Case |url=https://thewire.in/rights/stan-swamy-arrested-elgar-parishad-case |website=The Wire |access-date=11 October 2020}}</ref> আৰু বেআইনী কাৰ্যকলাপ (প্ৰতিৰোধ) আইন, ১৯৬৭ৰ অধীনত অভিযোগপত্ৰ দাখিল কৰিছিল।<ref name="va">{{cite web |title=Christians seek Indian leaders' help for bail for jailed priest |url=https://www.vaticannews.va/en/church/news/2020-11/india-jesuit-stan-swamy-prison-letter.html |website=Vatican News |date=18 November 2020 |access-date=27 November 2020}}</ref> এই আইনৰ অধীনত জামিন অস্বীকাৰ কৰিব পাৰি। গোচৰটো প্ৰথমতে পুনে আৰক্ষীৰ দ্বাৰা তদন্ত কৰা হৈছিল কিন্তু পিছত এনআইএক হস্তান্তৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |title= Maharashtra CM Uddhav Thackeray set to withdraw Bhima-Koregaon cases against activists |url=https://www.nationalheraldindia.com/india/maharashtra-cm-uddhav-thackeray-set-to-withdraw-bhima-koregaon-cases-against-activists |access-date=29 August 2020}}</ref><ref>{{cite news |title= NIA took over the case from State government |url=https://www.vaticannews.va/en/church/news/2020-11/india-jesuit-stan-swamy-prison-letter.html |access-date=29 August 2020}}</ref> ইয়াৰ পূৰ্বে ২০১৮ চনৰ জুন মাহত ৰাঁচীত একে ধৰণৰ অভিযোগত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Fr Stan Swamy, priest arrested in Ranchi: 'False and fabricated' charges against me |url=http://www.asianews.it/news-en/Fr-Stan-Swamy,-priest-arrested-in-Ranchi:-%E2%80%98False-and-fabricated%E2%80%99-charges-against-me-44861.html |access-date=11 October 2020 |agency=Asia News |date=9 June 2018}}</ref> <ref>{{cite news |last1=Barik |first1=Satyasundar |title='Stan Swamy's arrest a violation of human rights', say civil rights activists |url=https://www.thehindu.com/news/national/stan-swamys-arrest-a-violation-of-human-rights-say-civil-rights-activists/article32817710.ece |access-date=12 October 2020 |agency=The Hindu |date=10 October 2020}}</ref> পিপলছ ইউনিয়ন ফৰ চিভিল লিবাৰ্টিজ (পিইউচিএল), অল ইণ্ডিয়া কেথলিক ইউনিয়ন, কেথলিক বিচপছ কনফাৰেন্স অৱ ইণ্ডিয়া, কেৰালা কেথলিক বিচপছ কনফাৰেন্স (কেচিবিচি), কেৰালা লেটিন কেথলিক এছ'চিয়েচন (কেএলচিএ), কেৰালা জেচুইট প্ৰভিন্সিয়েল, ফেডাৰেচন অফ এছিয়ান বিচপছ কনফাৰেন্স (এফএবিচি),<ref>{{cite news |last1=ENS |title=Various Kerala church sects demand Father Stan Swamy's release |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2020/oct/11/various-kerala-church-sects-demand-father-stan-swamys-release-2208948.html |access-date=12 October 2020 |work=New Indian Express |date=11 October 2020}}</ref> আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জেচুইট সম্প্ৰদায়ে তেওঁৰ মুক্তিৰ বাবে সমগ্ৰ ভাৰততে ব্যাপক প্ৰতিবাদ কৰিছিল।<ref name="va2">{{cite web |title=Asian bishops' solidarity with jailed Indian Jesuit |url=https://www.vaticannews.va/en/church/news/2020-10/asia-bishops-fabc-bo-appeal-release-jesuit-stan-swamy.html |website=Vatican News |date=26 October 2020 |access-date=29 November 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=Jesuits Demand Immediate Release of Fr. Stan Swamy, SJ |url=https://www.jesuits.org/stories/jesuits-demand-immediate-release-of-fr-stan-swamy-sj/ |website=jesuits.org |publisher=The Jesuits |access-date=23 October 2020}}</ref><ref name="global">{{cite web |title=In Solidarity with Fr. Stan Swamy, a 83 year old Jesuit arrested in India |url=https://www.jesuits.global/2020/10/09/in-solidarity-with-fr-stan-swamy-a-83-year-old-jesuit-arrested-in-india/ |website=Jesuits Global |publisher=Jesuits |access-date=12 October 2020}}</ref> ৰাঁচী কেথলিক গীৰ্জাইও এক বিবৃতি প্ৰকাশ কৰি কয় যে তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ ধৰণত ই "দুঃখিত আৰু সমস্যাগ্ৰস্ত" বুলি উল্লেখ কৰিছিল। আদিবাসী সম্প্ৰদায়ৰ মাজত তেওঁৰ কাম, বিচাৰাধীন নিৰ্যাতিত বন্দী সংহতি সমিতিৰ মুক্তি<ref>{{cite news |last1=Raj S.J. |first1=Fr. J. Felix |title=Stan Swamy's arrest 'politically motivated' |url=https://www.telegraphindia.com/india/elgaar-parishad-case-stan-swamys-arrest-politically-motivated/cid/1794478 |access-date=12 October 2020 |agency=Telegraph India |date=12 October 2020}}</ref> আৰু অন্যান্য আদিৰ বাবে তেওঁৰ গ্ৰেপ্তাৰক ৰাজনৈতিক উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিত বুলি অভিহিত কৰা হৈছে। <ref>{{cite news |last1=Raj S.J. |first1=Fr. J. Felix |title=Stan Swamy's arrest 'politically motivated' |url=https://www.telegraphindia.com/india/elgaar-parishad-case-stan-swamys-arrest-politically-motivated/cid/1794478 |access-date=12 October 2020 |agency=Telegraph India |date=12 October 2020}}</ref> অন্যান্য সংখ্যালঘু ধৰ্মৰ নেতাসকলেও তেওঁৰ গ্ৰেপ্তাৰৰ প্ৰতিবাদ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|last=Mazumdar|first=Jhinuk|date=18 October 2020|title=Other brothers behind Stan Swamy|work=Telegraph India|url=https://www.telegraphindia.com/west-bengal/calcutta/other-brothers-behind-fr-stan-swamy/cid/1795039}}</ref> ২০২০ চনৰ ২১ অক্টোবৰত এক প্ৰতিবাদত শশী থাৰুৰ, সীতাৰাম য়েচুৰী, ডি ৰাজা, সুপ্ৰিয়া চুলে আৰু কানিমোঝিৰ দৰে বিৰোধী ৰাজনৈতিক দলৰ নেতাসকলৰ লগতে অৰ্থনীতিবিদ জিন ড্ৰেজ, ৰাঁচীস্থিত জেভিয়াৰ ইনষ্টিটিউট অৱ ছ'চিয়েল চাইন্সৰ সঞ্চালক ড° জোচেফ মাৰিয়ানুছ কুজুৰ, সক্ৰিয়কৰ্মী দয়ামণি বাৰুপ আৰু ৰূপালী যাদৱ, অধিবক্তা মিহিৰ দেশাই ইত্যাদিয়ে তেওঁৰ মুক্তিৰ আহ্বান কৰিছিল।<ref>{{cite news |last1=Dasgupta |first1=Sravasti |title=MPs Tharoor, Sule, Kanizmozhi join 8 others to seek UAPA repeal, release of Stan Swamy |url=https://theprint.in/india/mps-tharoor-sule-kanizmozhi-join-8-others-to-seek-uapa-repeal-release-of-stan-swamy/528112/ |access-date=21 October 2020 |agency=The Print |date=21 October 2020}}</ref><ref>{{cite news |title="Time To Break The Silence": Opposition Leaders Condemn Stan Swamy's Arrest |url=https://www.ndtv.com/india-news/time-to-break-the-silence-opposition-leaders-condemn-activist-stan-swamys-arrest-2313613 |access-date=21 October 2020 |agency=Press Trust of India |date=21 October 2020}}</ref> ২০২০ চনৰ অক্টোবৰত স্বামীয়ে পাৰ্কিনছন ৰোগৰ ভুক্তভোগী হোৱাৰ বাবে জামিনৰ বাবে আবেদন কৰিছিল। তেওঁৰ জামিনৰ আবেদন একাধিকবাৰ নাকচ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|title=Court rejects bail plea of Stan Swamy |url=https://www.thehindu.com/news/national/court-rejects-bail-plea-of-stan-swamy/article32932596.ece |access-date=24 October 2020 |agency=The Hindu |date=23 October 2020}}</ref><ref name="bb27112020">{{cite news |last1=Joshi|first1=Neha|title=[Bhima Koregaon] Not likely to jump bail, arrest malafide: Father Stan Swamy moves Special NIA Court for bail |url=https://www.barandbench.com/news/litigation/father-stan-swamy-bail-application-special-nia-court |access-date=27 November 2020 |agency=Bar And Bench|date=27 November 2020}}</ref><ref name="BailMarch2021">{{cite news |last1=Hakim |first1=Sharmeen |title=BREAKING : NIA Court Refuses Bail To Stan Swamy In Bhima Koregaon Case |url=http://livelaw.in/top-stories/stan-swamy-bombay-high-court-bail-bhima-koregaon-uapa-nia-171518 |access-date=22 March 2021 |agency=Livelaw}}</ref> ২০২০ চনৰ ৬ নৱেম্বৰত স্বামীয়ে বিশেষ আদালতত এটা ষ্ট্ৰ' আৰু চিপাৰ অনুৰোধ কৰি আবেদন দাখিল কৰে, য'ত কোৱা হয় যে পাৰ্কিনছনৰ বাবে তেওঁ গিলাচ ধৰিবলৈ অক্ষম। <ref name="TH06112020">{{cite news |last1=Saigal |first1=Sonam |title=Stan Swamy files plea to allow use of straw, sipper in Taloja jail |url=https://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/stan-swamy-files-plea-to-allow-use-of-straw-sipper-in-taloja-jail/article33042730.ece |access-date=16 November 2020 |agency=The Hindu |date=6 November 2020}}</ref><ref name="ndtv2611">{{cite news |last1=Roy|first1=Divyanshu Dutta|title=Not Till December. Stan Swamy's Wait For A Straw And Sipper Extended |url=https://www.ndtv.com/india-news/stan-swamys-wait-for-a-straw-and-sipper-extended-not-till-december-2330570 |access-date=26 November 2020 |agency=NDTV |date=26 November 2020}}</ref> স্বামীৰ বাবে এটা ষ্ট্ৰ' আৰু চিপাৰ যোগাৰ ধৰাত পলম হোৱাৰ প্ৰতিক্ৰিয়াস্বৰূপে,<ref>{{Cite news|date=29 November 2020|title=NIA says it didn't seize Stan Swamy's straw and sipper|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/nia-says-it-didnt-seize-stan-swamys-straw-and-sipper/article33206122.ece|access-date=5 July 2021|issn=0971-751X}}</ref> ছ'চিয়েল মিডিয়া ব্যৱহাৰকাৰীসকলে অনলাইনত ষ্ট্ৰ আৰু চিপাৰ অৰ্ডাৰ দি সেইবোৰ এনআইএৰ মুম্বাই কাৰ্যালয় আৰু তালোজা কাৰাগাৰত বিতৰণ কৰি প্ৰতিবাদ জনাইছিল।<ref>{{Cite web|date=28 November 2020|title=Why people are posting orders of straws and sippers for arrested tribal activist Stan Swamy|url=https://indianexpress.com/article/trending/trending-in-india/netizens-send-straws-and-sipper-for-stan-swamy-after-nia-denies-confiscating-them-7070510/|access-date=5 July 2021|website=The Indian Express|language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Ganapatye|first1=Shruti|title=Stan Swamy gets a sipper, finally |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/stan-swamy-gets-a-sipper-finally/articleshow/79470395.cms |access-date=29 November 2020 |agency=Mumbai Mirror |date=29 November 2020}}</ref> ==অসুস্থতা আৰু মৃত্যু== ষ্টেন স্বামী পাৰ্কিনছন ৰোগ আৰু অন্যান্য বাৰ্ধক্যজনিত ৰোগত ভুগিছিল।<ref name="wire" /> কাৰাগাৰত থাকোঁতে তেওঁ একাধিকবাৰ পৰিছিল।<ref name="ndtv2611" /> তেওঁ দুয়োখন কাণৰ শ্ৰৱণ শক্তি হ্ৰাস পাইছিল আৰু অস্ত্ৰোপচাৰ কৰাবলগীয়া হৈছিল।<ref name="midday">{{cite web |last1=Borges |first1=Jane |title='He's a torchbearer of the Constitution' say father Stan Swamy's peers |url=https://www.mid-day.com/articles/father-stan-swamy-associates-remember-his-struggles-to-uplift-marginalised-communities/23069274 |website=Mid-Day |access-date=1 November 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201101061327/https://www.mid-day.com/articles/father-stan-swamy-associates-remember-his-struggles-to-uplift-marginalised-communities/23069274 |archivedate=1 November 2020 |deadurl=yes }}</ref> পাৰ্কিনছনৰ বাবে তেওঁ গিলাচ এটা ধৰি বলৈ সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈছিল আৰু কাৰাগাৰত থকা অৱস্থাত এটা চিপাৰ আৰু ষ্ট্ৰ' ৰখাৰ বাবে অনুৰোধ কৰিছিল।<ref name="TH06112020" /> ২০২১ চনৰ ১৮ মে'ত বোম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ত দাখিল কৰা এক টোকাত স্বামী কাৰাগাৰত গুৰুতৰভাৱে অসুস্থ বুলি খবৰ পোৱা গৈছিল। <ref>{{Cite web|url=https://www.livelaw.in/news-updates/stan-swamy-bombay-high-court-ayurvedic-doctor-bhima-koregaon-case-medical-bail-174341|title='Ayurvedic Doctor At Prison Prescribed Allopathic Antipsychotic Drug' :Stan Swamy Tells Bombay High Court|first=Sharmeen|last=Hakim|date=19 May 2021|website=www.livelaw.in}}</ref> স্বামীক পৰীক্ষা কৰিবলৈ ন্যায়ালয়ে বিশেষজ্ঞ সমিতি গঠনৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/nation/2021/may/17/shift-jailed-stan-swamy-to-hospital-jharkhand-rights-group-to-maharashtra-govt-2303724.html|title='Shift jailed Stan Swamy to hospital': Jharkhand rights group to Maharashtra govt|website=The New Indian Express}}</ref> ২০২১ চনৰ ২১ মে'ত ভিডিঅ' কনফাৰেন্সৰ সন্দৰ্ভত আদালতত হাজিৰ হোৱাৰ সময়ত স্বামীয়ে জে জে হস্পিটেল বা আন কোনো চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি হ'বলৈ অস্বীকাৰ কৰে আৰু কেৱল অন্তৱৰ্তীকালীন জামিনৰ বাবে অনুৰোধ কৰে যাতে তেওঁ দ্ৰুতগতিত অৱনতি হোৱা স্বাস্থ্যৰ কথা উল্লেখ কৰি ৰাঁচীত থকা তেওঁৰ ঘৰলৈ যাব পাৰে।<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/cities/mumbai/elgaar-parishad-case-hc-directs-stan-swamys-health-checkup-at-j-j-hospital-7321561/|title=Elgaar Parishad case: Bombay HC directs Stan Swamy's health check-up at J J Hospital|date=19 May 2021}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/bombay-hc-asks-jj-hospital-to-form-expert-panel-to-examine-stan-swamy/article34595309.ece|title=Send Stan Swamy to hospital for check-up on Thursday: Bombay High Court|first=Sonam|last=Saigal|newspaper=The Hindu|date=19 May 2021|via=www.thehindu.com}}</ref> ২০২১ চনৰ ২৮ মে'ত বোম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ে মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰক স্বামীৰ দ্ৰুত অৱনতি হোৱা স্বাস্থ্যৰ কথা বিবেচনা কৰি ১৫ দিনৰ বাবে ব্যক্তিগত চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। তেওঁক মুম্বাইৰ হলি ফেমিলি হস্পিটেলত ভৰ্তি কৰোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/cities/mumbai/bombay-high-court-allows-transfer-of-father-stan-swamy-to-holy-family-hospital-from-prison-for-15-days-7334074/|title=Bombay HC directs prison authorities to shift SwamySwamy to Holy Family Hospital|date=29 May 2021}}</ref> ইতিমধ্যে স্বামীৰ দেহত [[ক'ভিড-১৯]]ৰ অৱস্থিতি ধৰা পৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/fr-stan-swamy-tests-positive-for-covid-19/article34681377.ece|title=Fr. Stan Swamy tests positive for COVID-19|first=Sonam|last=Saigal|newspaper=The Hindu|date=30 May 2021|via=www.thehindu.com}}</ref> ২০২১ চনৰ ৪ জুলাই তাৰিখে স্বামীক ভেণ্টিলেটৰ ৰখা হৈছিল কিয়নো তেওঁৰ স্বাস্থ্যৰ অৱনতি ঘটিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/cities/mumbai/elgaar-parishad-case-stan-swamy-health-ventilator-7388859/|title=Elgaar Parishad case: Stan Swamy put on ventilator support as health deteriorates|date=4 July 2021}}</ref> বোম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ত জামিনৰ শুনানিৰ পূৰ্বে ২০২১ চনৰ ৫ জুলাইত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite news|others=Special Correspondent|date=5 July 2021|title=Fr. Stan Swamy passes away|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/fr-stan-swamy-passes-away/article35143941.ece|access-date=5 July 2021|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.news18.com/news/india/father-stan-swamy-accused-in-elgar-parishad-case-passes-away-3927641.html | title=Elgar Parishad Case: Activist Stan Swamy, 84, Passes Away Ahead of Hearing on Bail Plea | publisher=News18 | date=5 July 2021 | accessdate=5 July 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://scroll.in/latest/999349/tribal-activist-stan-swamy-dies-at-84|title=Tribal activist Stan Swamy dies at 84|work=Scroll.in|date=5 July 2021|access-date=5 July 2021}}</ref> ==বঁটা আৰু সন্মান== ২০২১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ষ্টেন স্বামীয়ে মানৱ অধিকাৰৰ বাবে ২০২০ চনৰ মুকুন্দন চি. মেনন বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/award-for-fr-stan-swamy/article33652620.ece|title=Award for Fr. Stan Swamy|newspaper=The Hindu|date=25 January 2021|via=www.thehindu.com}}</ref> ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:ক'ভিড-১৯ বৈশ্বিক মহামাৰীত মৃত্যু হোৱা ব্যক্তি]] huod02tquextq8mrylxhiquer6030m0 0 72582 651857 647333 2026-11-10T03:13:26Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651857 wikitext text/x-wiki {{Infobox country |native_name = |conventional_long_name = বিদেহ ৰাজ্য |common_name = বিদেহ |era = [[লৌহ যুগ]] |government_type = ৰাজতন্ত্ৰ |year_start = অনিশ্চিত |year_end = ৫০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব |s1 = বৃজি |image_map = Late Vedic Culture (1100-500 BCE).png |image_map_alt = বিদেহ |image_map_caption = বিদেহ ৰাজ্য (মিথিলা) আৰু পৰৱৰ্তী বৈদিক যুগৰ অন্যান্য ৰাজ্যসমূহ |capital = [[মিথিলা (পৌৰাণিক চহৰ)|মিথিলা]], সম্ভৱ [[জনকপুৰ]] (বৰ্তমান [[নেপাল]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত),<ref>H.C. Raychaudhuri (1972), pp. 70-76</ref> বা বালিৰাজগড় (বৰ্তমানৰ মধুবনি জিলা, [[বিহাৰ]], [[ভাৰত]])<ref name="hindi.news18.com">{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617153730/https://hindi.news18.com/blogs/satyam/balirajharh-a-ancient-mithila-915917.html |archivedate=2023-06-17 |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://hindi.news18.com/blogs/satyam/balirajharh-a-ancient-mithila-915917.html |access-date=2023-06-17 |deadurl=yes}}</ref><ref name="Archived copy">{{cite web |url=http://www.newsofbihar.com/khas-khabar/kaun-lega-mithila-key-baliraajgadh-ki-sudhi.html |title=Archived copy |access-date=2017-10-26 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171026162756/http://www.newsofbihar.com/khas-khabar/kaun-lega-mithila-key-baliraajgadh-ki-sudhi.html |archive-date=26 October 2017 |df=dmy-all |archivedate=2017-10-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171026162756/http://www.newsofbihar.com/khas-khabar/kaun-lega-mithila-key-baliraajgadh-ki-sudhi.html |deadurl=yes }}</ref> |common_languages = [[সংস্কৃত]] |religion = ঐতিহাসিক বৈদিক ধৰ্ম-[[হিন্দু]]<ref name=benami9>Ben-Ami Scharfstein (1998), ''A comparative history of world philosophy: from the Upanishads to Kant'', Albany: State University of New York Press, pp. 9-11</ref> |currency = |title_leader = [[জনক]] |today = {{flag|ভাৰত}}<br />{{flag|নেপাল}} }} '''মিথিলা'''<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://lrc.bih.nic.in/Gazetteer/Saharsa/chapter-II.pdf |access-date=2021-07-13 |archivedate=2021-10-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211022071940/http://lrc.bih.nic.in/Gazetteer/Saharsa/chapter-II.pdf |deadurl=yes }}</ref> বা '''বিদেহৰাজ্য''' (তিৰাভুক্তি<ref name="Chakrabarti2001">{{cite book|author=Dilip K. Chakrabarti|title=Archaeological Geography of the Ganga Plain: The Lower and the Middle Ganga|url=https://books.google.com/books?id=OEZe-wAIiKIC&pg=PA207|year=2001|publisher=Orient Blackswan|isbn=978-81-7824-016-9|pages=207–}}</ref> নামেৰেও জনাজাত) পৰৱৰ্তী বৈদিক ভাৰতৰ এক প্ৰাচীন ৰাজ্য আছিল<ref name="Indo-Aryennes' pages 13, 17">[[Michael Witzel]] (1989), ''Tracing the Vedic dialects'' in ''Dialectes dans les litteratures Indo-Aryennes'' ed. [[Colette Caillat|Caillat]], Paris, pages 13, 17 116-124, 141-143</ref> ৰজা [[জনক]]ৰ অধীনত এই অঞ্চলটোৱে প্ৰসিদ্ধি লাভ কৰিছিল (৮ম-৭ম শতিকা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব)। প্ৰাচীন ৰাজ্যৰ অঞ্চলটো ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ উত্তৰ অংশৰ মিথিলা অঞ্চলত অৱস্থিত, যিটো বৰ্তমান ভাৰতৰ উত্তৰ-পূৱ বিহাৰ আৰু নেপালৰ পূৱ তেৰাই নামেৰে জনাজাত।<ref name="Chakrabarti2001"/><ref name="Indo-Aryennes' pages 13, 17"/> == ইতিহাস == বৈদিক কালৰ শেষৰ ফালে (৯০০ – ৫০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) বিদেহ, কুৰু আৰু পাঞ্চালৰ সহ প্ৰাচীন ভাৰতৰ অন্যতম প্ৰধান ৰাজনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ হৈ পৰিছিল।<ref>[[Michael Witzel]] (1989), ''Tracing the Vedic dialects'' in ''Dialectes dans les litteratures Indo-Aryennes'' ed. [[Colette Caillat|Caillat]], Paris, pages 13, 141-143</ref> ব্ৰহ্মা আৰু বৃহদাৰন্যক উপনিষদৰ দৰে অন্তিম বৈদিক সাহিত্যত [[জনক]]ক এজন মহান দাৰ্শনিক-ৰজা হিচাপে উল্লেখ কৰিছে, যি বৈদিক সংস্কৃতি আৰু দৰ্শনৰ পৃষ্ঠপোষকতাৰ বাবে বিখ্যাত, আৰু যাৰ ৰাজ সভা ঋষিৰ সকলৰ বাবে বৌদ্ধিক কেন্দ্ৰ স্বৰূপ আছিল।<ref>[[Hem Chandra Raychaudhuri|H. C. Raychaudhuri]] (1972), ''Political History of Ancient India and Nepal'', Calcutta: University of Calcutta, pp.41–52</ref> ব্ৰাহ্মণ আৰু উপনিষদ ৰচনাৰ সময় হিচাপে হেমচন্দ্ৰ ৰায়চৌধুৰীয়ে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব অষ্টমৰ পৰা সপ্তম শতিকাৰ সময়ছোৱা বুলি কোৱাৰ বিপৰীতে ৱিটজেলে ৭৫০ৰ পৰা ৫০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>[[Michael Witzel]] (1989), [http://www.people.fas.harvard.edu/~witzel/dialects.pdf ''Tracing the Vedic dialects''] in ''Dialectes dans les litteratures Indo-Aryennes'' ed. [[Colette Caillat|Caillat]], Paris, pages 13, 39-46, 141-143</ref>{{refn|group=note|Raychaudhuri notes that the [[Puranas|Puranic]] chronology would extend the possible range back to the 12th century BCE, but considers this to be of limited value, and necessary to treat with caution (pp.27–28).}} বৈদিক যুগৰ শেষৰ ফালে ঐতৰীয়ৰ বৈদিক বিদ্যালয় সম্ভৱতঃ ৰাজনৈতিক পৃষ্ঠপোষকতাৰ বাবে বিদেহ বা অন্যান্য কেন্দ্ৰলৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল।<ref>[[Michael Witzel]] (1989), ''Tracing the Vedic dialects'' in ''Dialectes dans les litteratures Indo-Aryennes'' ed. [[Colette Caillat|Caillat]], Paris, pages 76-77, 125</ref> হিন্দু সাহিত্যত বিদেহৰ অঞ্চল আৰু সংস্কৃতিৰ কথা প্ৰায়ে উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name=samueloyt70>Geoffrey Samuel, (2010) ''The Origins of Yoga and Tantra: Indic Religions to the Thirteenth Century'', Cambridge University Press, pages 69-70</ref> গ্ৰন্থসমূহত ৰাজবংশৰ ধাৰণা আৰু নমি বা নিমি, জনক আদি দাৰ্শনিক-ৰজাসকলৰ পৰম্পৰাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name=samueloyt70/> তেওঁলোকৰ কাহিনী প্ৰাচীন হিন্দু, বৌদ্ধ আৰু জৈন গ্ৰন্থত পোৱা যায়, এই গ্ৰন্থ সমূহত উল্লেখ কৰা মতে বুদ্ধৰ জন্মৰ আগতে ৰজাসকলৰ দ্বাৰা ত্যাগ বা দান আদি কৰাটো এক সন্মানীয় পৰম্পৰা আছিল, আৰু এই পৰম্পৰা বিদেহৰ বাহিৰে আন অঞ্চল যেনে পাঞ্চাল, কলিংগ, গান্ধাৰ আদি ৰাজ্য সমূহতো ব্যাপকভাৱে জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছিল।<ref name=samueloyt70/> বিদেহৰ ৰজা [[নিমি]] বা নমিক জৈন ধৰ্মৰ ২৪জন তীৰ্থংকৰৰ ভিতৰত ২১ তম হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। <ref name=samueloyt70/> বৈদিক যুগৰ শেষৰ ফালে, বিদেহ সম্ভৱতঃ বৃজী (পালি: বাজ্জি) কনফেডাৰেচনৰ অংশ হৈ পৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত মগধ সাম্ৰাজ্যৰ অংশ হৈ পৰে।<ref>H.C. Raychaudhuri (1972), pp. 70-76</ref><ref>Raychaudhuri Hemchandra (1972), ''Political History of Ancient India'', Calcutta: University of Calcutta, pp. 85–86</ref> সংস্কৃত মহাকাব্য, [[মহাভাৰত]] আৰু [[ৰামায়ণ|ৰামায়ণতো]] বিদেহ ৰাজ্যৰ উল্লেখ আছে। ৰামায়ণত, সীতা হৈছে বিদেহৰ ৰাজকুমাৰী,<ref name=samueloyt70/> যিয়ে কোশল আৰু বিদেহ ৰাজ্যৰ মাজত মিত্ৰতা সৃষ্টি কৰি ৰাম আৰু সীতাৰ বিবাহ সম্পন্ন হয়।<ref name="Raychaudhuri 1972">Raychaudhuri (1972)</ref> বিদেহৰ ৰাজধানী হ'ল জনকপুৰ (বৰ্তমান নেপালৰ অন্তৰ্ভুক্ত), <ref name=samueloyt70/> বা বালিৰাজগড় (বৰ্তমানৰ মধুবনী জিলা, বিহাৰ, ভাৰত)।<ref name="hindi.news18.com">{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617153730/https://hindi.news18.com/blogs/satyam/balirajharh-a-ancient-mithila-915917.html |archivedate=2023-06-17 |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://hindi.news18.com/blogs/satyam/balirajharh-a-ancient-mithila-915917.html |access-date=2023-06-17 |deadurl=yes}}</ref><ref name="Archived copy">{{cite web |url=http://www.newsofbihar.com/khas-khabar/kaun-lega-mithila-key-baliraajgadh-ki-sudhi.html |title=Archived copy |access-date=2017-10-26 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171026162756/http://www.newsofbihar.com/khas-khabar/kaun-lega-mithila-key-baliraajgadh-ki-sudhi.html |archive-date=26 October 2017 |df=dmy-all |archivedate=2017-10-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171026162756/http://www.newsofbihar.com/khas-khabar/kaun-lega-mithila-key-baliraajgadh-ki-sudhi.html |deadurl=yes }}</ref> দিগম্বৰ উত্তৰপুৰাণৰ পাঠ অনুসৰি, মহাবীৰৰ জন্ম বিদেহ ৰাজ্যৰ কুণ্ডপুৰত হৈছিল।{{sfn|Pannalal Jain|2015|p=460}} == টোকা == {{reflist|group=note}} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} * {{citation |last=Jain |first=Pannalal |author-link=Pannalal Jain |title= Uttarapurāṇa of Āchārya Guṇabhadra |year=2015 |publisher=[[Bhartiya Jnanpith]] |isbn=978-81-263-1738-7 |ref={{sfnref|Pannalal Jain|2015}} }} *Mahabharata of Krishna Dwaipayana Vyasa, translated to English by Kisari Mohan Ganguli * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=GdKcAAAAQBAJ&pg=PA246|title=The Geography of India: Sacred and Historic Places|date=April 2010|publisher=Britannica Educational Publishing|isbn=9781615302024}} {{ৰামায়ণ}} [[শ্ৰেণী:ৰামায়ণৰ স্থানসমূহ]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] 6gybdzalk076h7jnzhvkacti8xze98g 0 72597 651797 419131 2026-11-09T19:46:10Z Rotondus 26854 বিশ্বামিত্ৰ 651797 wikitext text/x-wiki {{Infobox character | series =[[ৰামায়ণ]] | image = Taraka Ramayana.jpg | alt = তাড়কা | caption = ৰামৰ দ্বাৰা তাড়কা বধ | family = [[সুকেতু]] (পিতা) | spouse = সুন্দ | children = [[মাৰিচ]], [[সুবাহু]], }} '''তাড়কা''' ({{Lang-sa|ताड़का}}) বা '''তাতকা''' মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ এক ৰাক্ষসী চৰিত্ৰ। তেওঁৰ সন্তান [[মাৰিচ]] আৰু [[সুবাহু]]ৰ সৈতে তেওঁ অৰণ্যত যজ্ঞ কৰা ঋষিক হাৰাশাস্তি আৰু আক্ৰমণ কৰিছিল। অৱশেষত তেওঁলোকক মহৰ্ষি [[বিশ্বামিত্ৰ|বিশ্বমিত্ৰ]]ৰ নিৰ্দেশত [[ৰাম]] আৰু [[লক্ষ্মণ|লক্ষ্মণে]] হত্যা কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=http://mythfolklore.blogspot.com/2014/07/ramayana-vishwamitra-ramas-teacher.html|title=Mythology and Folklore UN-Textbook: Ramayana: Vishwamitra, Rama's Teacher|last=Gibbs|first=Laura|website=Mythology and Folklore UN-Textbook|access-date=2019-12-26}}</ref><ref>{{Cite web|title=Rama and Lakshmana Slay the mighty tataka|url=https://www.newindianexpress.com/lifestyle/spirituality/2018/apr/28/rama-and-lakshmana-slay-the-mighty-tataka-1806617.html|access-date=2020-09-05|website=The New Indian Express|archivedate=2020-08-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200805023717/https://www.newindianexpress.com/lifestyle/spirituality/2018/apr/28/rama-and-lakshmana-slay-the-mighty-tataka-1806617.html|deadurl=yes}}</ref> তাড়কা এগৰাকী যক্ষ ৰাজকুমাৰী আৰু যক্ষ ৰজা সুকেতুৰ একমাত্ৰ সন্তান আছিল, তেওঁ প্ৰথমে এগৰাকী ধুনীয়া ৰাজকুমাৰী আছিল। সুন্দ নামৰ এগৰাকী ৰাক্ষস সৈতে তেওঁৰ বিবাহ সম্পন্ন হয়। তাড়কা আৰু সুন্দৰ [[সুবাহু]] আৰু [[মাৰিচ]] নামৰ দুই পুত্ৰ সন্তানৰ জন্ম হয়।<ref>{{Cite book|last=Mittal|first=J. P.|url=https://books.google.com/books?id=b7gOBW8oDFgC&q=Tadka+Sunda|title=History Of Ancient India (a New Version) : From 7300 Bb To 4250 Bc|date=2006|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0615-4|language=en}}</ref> যেতিয়া ঋষি [[অগস্ত্য|অগস্ত্যই]] [[সুকেতু]] আৰু সুন্দ দুয়োকে মৃত্যুদণ্ড দিছিল, তেতিয়া তাড়কাই ঋষিৰ ওপৰত প্ৰতিশোধ লোৱাৰ বাবে (তেওঁৰ পুত্ৰ সুবাহুৰ সহায়ত) প্ৰতিজ্ঞা কৰে। এই কথাত ক্ৰোধান্বিত হৈ ঋষি অগস্ত্যই তাড়কাক তেওঁৰ সুন্দৰ শাৰীৰিক গঠন হেৰুওৱাব বুলি অভিশাপ দিয়ে আৰু মাক, পুত্ৰ দুয়োকে নিষ্ঠুৰ, নৰখাদক প্ৰকৃতিৰ ঘৃণনীয় পৈশাচিক প্ৰাণীলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last=Mittal|first=J. P.|url=https://books.google.com/books?id=b7gOBW8oDFgC&q=Killed+Sunda|title=History Of Ancient India (a New Version) : From 7300 Bb To 4250 Bc|date=2006|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0615-4|pages=192|language=en}}</ref> প্ৰতিশোধ স্বৰূপে, তাড়কা আৰু সুবাহুৱে যিমান পাৰে সিমান ঋষিসকলক হাৰাশাস্তি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল, তেওঁলোকৰ যজ্ঞবোৰত মাংস আৰু তেজৰ বৰ্ষণ কৰি ধ্বংস কৰিছিল। ব্ৰহ্মঋষি বিশ্বমিত্ৰই বিশেষকৈ তাড়কাৰ নিৰ্যাতনৰ বলি হ'ব লগা হৈছিল আৰু তেওঁৰ দুষ্টতাৰ সৈতে যুঁজিব নোৱাৰি অৱশেষত সহায়ৰ বাবে অযোধ্যাৰ ৰজা [[দশৰথ]]ৰ কাষ চাপে। ৰজাই তেওঁৰ চাৰিজন পুত্ৰৰ মাজৰ দুজন, ১৬ বছৰীয়া ৰাম আৰু লক্ষ্মণক বিশ্বমিত্ৰ আৰু তেওঁৰ যজ্ঞৰ সুৰক্ষাৰ বাবে অৰণ্যলৈ পঠিয়াইছিল। তাড়কা আৰু [[সুবাহু]]ৱে বিশ্বামিত্ৰৰ আন এখন যজ্ঞ ধ্বংস কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল, ৰামে তেওঁলোকক এনে নকৰিবলৈ সতৰ্ক কৰি দিছিল। ৰামৰ সতৰ্কবাণীক উপহাস কৰি পুনৰ যজ্ঞ ধ্বংস কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ পৰিণতিত মাক আৰু পুত্ৰ দুয়োকে ৰাম-লক্ষ্মণে হত্যা কৰে। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} {{ৰামায়ণ}} [[শ্ৰেণী:অসুৰ]] [[শ্ৰেণী:ৰামায়ণৰ চৰিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ৰামায়ণৰ ৰাক্ষস]] 7vroyyya6j9ggb97xuazrouh7y8sv4h 0 72731 651798 632844 2026-11-09T19:46:12Z Rotondus 26854 /* তাড়কা */ বিশ্বামিত্ৰ 651798 wikitext text/x-wiki [[File:2016 Singapur, Rochor, Świątynia Sri Krishnan (21).jpg|thumb|300x300px|ৰামায়ণৰ চৰিত্ৰ - ৰাম, সীতা সিংহাসনত উপবিষ্ট, ঋষি বশিষ্ঠ আৰু ৰামৰ ভাই লক্ষ্মণ, ভৰত, শত্ৰুঘ্ন দ্বাৰা পৰিবেষ্টিত। ৰামৰ ভৰিৰ ওচৰত বহি আছে হনুমান]] প্ৰাচীন [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] দুখন প্ৰধান সংস্কৃত মহাকাব্যৰ ভিতৰত এখন হৈছে '''ৰামায়ণ'''। ইয়াক [[বাল্মীকি|বাল্মিকীয়ে]] ৰচনা কৰিছিল। এই মহাকাব্যখনত দেখা পোৱা গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰবোৰ তলত দিয়া হ’ল- ==অ== ===অকম্পন=== {{Main|অকম্পন}} '''অকম্পন''' ({{lang-en|Akampan}}) লংকাৰ ৰজা [[ৰাৱণ]]ৰ মামাক/মোমায়েক আছিল। তেওঁ [[সুমালী]] আৰু [[কেতুমতী]]ৰ দহগৰাকী পুত্ৰৰ মাজৰ এগৰাকী আছিল। তেওঁৰ চাৰিগৰাকী ভগ্নীও আছিল। === অক্ষয়কুমাৰ === {{Main|অক্ষয়কুমাৰ}} '''অক্ষয়কুমাৰ''' বা '''অক্ষকুমাৰ''' ({{lang-en|Akṣayakumāra}}, {{lang-sa|अक्षयकुमार}}) ৰাৱণৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ<ref>{{cite book |last1=Agarwal |first1=Shashi |title=Maithilīśaraṇa Gupta ke kāvya kī antarkathāoṃ ke śrota |date=1977 |publisher=Hindī Sāhitya Sammelana |url=https://books.google.co.in/books?id=qAIKAQAAIAAJ&q=%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%AF%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0+%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A3&dq=%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%AF%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0+%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A3&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwixgsSqj8TcAhWRulMKHUtIADwQ6AEINjAC |accessdate=16 July 2021 |language=hi |archive-url=https://web.archive.org/web/20180729141700/https://books.google.co.in/books?id=qAIKAQAAIAAJ&q=%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%AF%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0+%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A3&dq=%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%AF%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0+%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A3&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwixgsSqj8TcAhWRulMKHUtIADwQ6AEINjAC |archive-date=29 july 2018 |url-status=live }}</ref> তথা [[ইন্দ্ৰজিৎ|মেঘনাদ]]ৰ ভাতৃ আছিল। তেওঁক '''অক্ষয়''' বা '''অক্ষ''' নামেৰেও জনা যায়৷ [[ৰামায়ণ]]ত হনুমানে [[সীতা]]ৰ সৈতে বাৰ্তালাপ কৰাৰ পিছত যেতিয়া [[অশোক বন]] ধ্বংস কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে তেতিয়া ৰাৱণে অশোকবন ৰক্ষাৰ্থে অক্ষয়কুমাৰক ৰাক্ষস সেনাৰ মুৰব্বী হিচাপে তালৈ পঠিয়াইছিল। মাত্ৰ ষোল্ল বছৰ বয়সতে তেওঁৰ দেউতাক [[ৰাৱণ]]ৰ আদেশ মৰ্মে তেওঁ ৰথত উঠি যুদ্ধলৈ যায়। তেওঁ [[হনুমান]]ক লক্ষ্যভেদ কৰি বিভিন্ন অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰে যুদ্ধ কৰিছিল। হনুমানে যুৱ ৰাজকুমাৰৰ বীৰত্ব আৰু দক্ষতাৰ প্ৰতি আকৃষ্ট হ’লেও শেষত হনুমানে তেওঁক হত্যা কৰিছিল। === অগস্ত্য === {{Main|অগস্ত্য}} '''অগস্ত্য''' ({{lang-sa|अगस्त्य}}) হৈছে প্ৰাচীন ভাৰতৰ এগৰাকী ঋষি।<ref name="Doniger1981p167">{{cite book |author=Wendy Doniger |title=The Rig Veda: An Anthology : One Hundred and Eight Hymns, Selected, Translated and Annotated |url= https://archive.org/details/rigvedapenguincl00anon|url-access=registration | year=1981| publisher=Penguin Books| isbn=978-0-14-044402-5| pages=[https://archive.org/details/rigvedapenguincl00anon/page/167 167]–168}}</ref> ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ মতে তেওঁ এজন প্ৰখ্যাত আৰু প্ৰভাৱশালী বহু ভাষাৰ জ্ঞান থকা বিদগ্ধ পণ্ডিত। অগস্ত্য আৰু তেওঁৰ সহধৰ্মিণী [[লোপামুদ্ৰা]]ই [[সংস্কৃত ভাষা]]ত [[ঋকবেদ]]ৰ শ্লোক ১.১৬৫ ৰ পৰা ১.১৯১ আৰু অন্যান্য বৈদিক সাহিত্যৰ ৰচনা কৰিছিল।<ref name="Doniger1981p167"/>{{sfn|Richard S Weiss|2009|p=49–51}}{{sfn|Roshen Dalal|2010|pp=7–8}} === অঙ্গদ === {{Main|অঙ্গদ}} '''অংগদ''' বা '''অঙ্গদ''' ({{lang-sa|अङ्गदः}} অংগ দাতা) হৈছে মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ত বৰ্ণিত এটা বান্দৰ চৰিত্ৰ, যিয়ে [[ৰাম]]ক তেওঁৰ পত্নী [[সীতা]]ক বিচাৰি উলিওৱাত আৰু তেওঁৰ হৰণকাৰী [[ৰাৱণ]]ৰ সৈতে যুঁজ দিয়াত সহায় কৰিছিল। পিছত তেওঁ [[কিষ্কিন্ধা]] ৰ ৰজা হিচাপে মুকুট পৰিধান কৰে।<ref>{{Cite web|title=Who was Angad? What is Angad's role in Ramayana?|url=https://www.timesnownews.com/spiritual/religion/article/who-was-angad-what-is-angads-role-in-ramayana/578108|access-date=2020-08-03|website=www.timesnownews.com|language=en}}</ref> === অঞ্জনা === {{Main|অঞ্জনা (ৰামায়ণ)}} '''অঞ্জনা''' ({{lang-sa|अञ्जना}}) হৈছে [[ৰামায়ণ]]ৰ নায়কসমূহৰ অন্যতম [[হনুমান]]ৰ মাতৃ। তেওঁক '''অঞ্জনী''' বা '''অঞ্জলী''' নামেৰেও জনা যায়। তেওঁ আছিল এগৰাকী [[অপ্সৰা]] আৰু কপিকুলৰ এজন মুখিয়াল [[কেশৰী (ৰামায়ণ)|কেশৰী]]ৰ সহধৰ্মিণী। তেওঁক ভাৰতৰ কোনো কোনো অঞ্চলত পৰিয়ালৰ দেৱী হিচাপে পূজা কৰা হয়। === অতিকায় === {{Main|অতিকায়}} '''অতিকায়''' মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ এজন দৈত্য চৰিত্ৰ। [[ৰামায়ণ]] মহাকাব্যত আতিকায় [[ৰাৱণ]] আৰু তেওঁৰ পত্নী [[মন্দোদৰী]]ৰ পুত্ৰ বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="Lochtefeld2002">{{cite book|author=James G. Lochtefeld|title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: A-M|url=https://books.google.com/books?id=5kl0DYIjUPgC&pg=PA69|year=2002|publisher=The Rosen Publishing Group|isbn=978-0-8239-3179-8|page=69}}</ref> অৱশ্যে মহাকাব্যখনৰ কিছুমান সংস্কৰণত তেওঁক ৰাৱণৰ দ্বিতীয় পত্নী [[ধন্যমালিনী]]ৰ পুত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>https://books.google.co.in/books?id=YmUOAAAAYAAJ&q=atikaya+dhanyamalini&dq=atikaya+dhanyamalini&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjug4XQ-cXuAhUXqksFHQvYCD8Q6AEwA3oECAUQAg</ref> আতিকয়া [[ইন্দ্ৰজিৎ|মেঘানাদ]]ৰ সৰু ভায়েক আছিল আৰু অত্যন্ত শক্তিশালী আছিল। ===অশ্বপতি=== {{Main|অশ্বপতি}} '''অশ্বপতি''' ({{lang-sa|अश्वपति}}) হৈছে হিন্দু পুৰাণসমূহত বৰ্ণিত বহুতো ৰজাৰ উপাধি। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে 'ঘোঁৰাৰ অধিপতি। [[ৰামায়ণ]]ৰ মতে অশ্বপতি আছিল উন্নত ঘোঁৰাৰ দেশ কেকেয় ৰাজ্যৰ ৰজা। তেওঁ এগৰাকী কন্যা [[কৈকেয়ী]] (ৰজা [[দশৰথ]]ৰ ৰাণী) আৰু সাতজন পুত্ৰৰ পিতৃ আছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ যুধাজিতে ৰামায়ণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। অশ্বপতিয়ে মানৱ জাতিৰ প্ৰয়োজনীয়তা সন্দৰ্ভত উত্তৰ বিচাৰি এক যাত্ৰা কৰিছিল। ===অহল্যা=== {{Main|অহল্যা}} '''অহল্যা'''({{lang-sa|अहल्या}}), গৌতম মহৰ্ষিৰ পত্নী। তেওঁক '''অহিল্যা''' বুলিও জনা যায়। বহুতো হিন্দু শাস্ত্ৰত উল্লেখ কৰা অনুসৰি [[ইন্দ্ৰ]]ই (দেৱতাৰ ৰজা) তেওঁৰ সতীত্ব নষ্ট কৰিছিল, বিশ্বাসঘাতকতাৰ বাবে তেওঁৰ স্বামীয়ে অভিশাপ দিছিল, আৰু [[ৰাম]]ৰ দ্বাৰা এই অভিশাপৰ পৰা মুক্ত হৈছিল। ===অৰুন্ধতী=== {{Main|অৰুন্ধতী (হিন্দু ধৰ্ম)}} '''অৰুন্ধতী''' ({{lang-sa|अरुन्धती}}) হৈছে [[সপ্তৰ্ষি]]ৰ অন্যতম ঋষি [[বশিষ্ঠ]]ৰ সহধৰ্মিণী। তেওঁক শুক্ৰ গ্ৰহৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। অৰুন্ধতীকো সপ্তৰ্ষিৰ সমমৰ্যাদা প্ৰদান কৰাৰ লগতে তেওঁলোকৰ সৈতে উপাসনাও কৰা হয়। বৈদিক আৰু পুৰাণ সাহিত্যত তেওঁক সতীত্ব, দাম্পত্য আনন্দৰ প্ৰতীক আৰু পতীব্ৰতা নাৰীৰূপে উপস্থাপন কৰা হয়। পৰৱৰ্তী কালৰ মহাকাব্যিক ৰচনাসমূহত তেওঁক তেওঁক সতী তথা অনুকৰণীয় আদৰ্শ ৰূপত বৰ্ণোৱা হৈছে। হিন্দু পৰম্পৰাত অৰুন্ধতীক কেন্দ্ৰ কৰি বহুতো ৰীতি-নীতি বা লোকাচাৰ আছে। ইয়াৰে ভিতৰত বিবাহৰ সময়ত পালন কৰা সপ্তপদী নামৰ উপবাস অন্যতম। [[সংস্কৃত ভাষা]]ত অৰুন্ধতী শব্দৰ অৰ্থ হৈছে ''সূৰ্যৰ ৰশ্মিয়ে প্ৰক্ষালন কৰা''। ==ই== === ইন্দ্ৰজিৎ === {{Main|ইন্দ্ৰজিৎ}} '''ইন্দ্ৰজিৎ''' বা '''মেঘনাদ''' হৈছে [[লংকা]]ৰ ৰাজকুমাৰ আৰু [[ইন্দ্ৰ]]ৰ নগৰী অৰ্থাৎ ইন্দ্ৰলোকৰ বিজেতা। পৌৰাণিক হিন্দু সাহিত্যসমূহত তেওঁক মহানতম যোদ্ধাসমূহৰ এজন বুলি স্বীকৃতি দিয়া হৈছে। [[ৰামায়ণ]]ত ইন্দ্ৰজিতৰ উল্লেখ তথা বৰ্ণনা পোৱা যায়। [[ৰাম]] আৰু [[ৰাৱণ]]ৰ যুদ্ধত ইন্দ্ৰজিতে সক্ৰিয় আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। গুৰু [[শুক্ৰাচাৰ্য]]ৰ পৰা তেওঁ বিভিন্ম দৈৱিক অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ লাভ কৰিছিল। তেওঁ স্বৰ্গৰ [[দেৱতা (হিন্দু ধৰ্ম)|দেৱতাসকলকো]] পৰাজিত কৰিছিল।<ref name="CGU2000">{{cite book |author=C. G. Uragoda |title=Traditions of Sri Lanka: A Selection with a Scientific Background |url=https://books.google.com/books?id=BOmAAAAAMAAJ |year=2000 |publisher=Vishva Lekha Publishers |isbn=978-955-96843-0-5}}</ref> [[ব্ৰহ্মাস্ত্ৰ]] প্ৰয়োগ কৰি তেওঁ একেদিনাই ৬৭০ নিযুত বানৰ সেনাক নিধন কৰি বানৰ জাতিক প্ৰায় নিঃশেষ কৰাৰ উপক্ৰম কৰিছিল। ৰামায়ণৰ বৰ্ণনা অনুসৰি পৃথিৱীৰ কোনো যোদ্ধাই এই সংখ্যা স্পৰ্শ কৰিব পৰা নাছিল।<ref name="CGU2000"/><ref name="George2002">{{cite book |author=George M. Eberhart |title=Mysterious Creatures: A Guide to Cryptozoology |url=https://books.google.com/books?id=z9gMsCUtCZUC&pg=PA388 |date=1 January 2002 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1-57607-283-7 |page=388}}</ref> ==উ== === উৰ্মিলা === {{Main|উৰ্মিলা}} '''উৰ্মিলা''' ({{lang-sa|ऊर्मिला}}) হৈছে হিন্দু মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ এক চৰিত্ৰ। সেই অনুসৰি তেওঁ [[ৰাম]]ৰ সৰু ভায়েক [[লক্ষ্মণ]]ৰ পত্নী। ==ঋ== ===ঋষি কম্ভোজ=== {{Main|ঋষি কম্ভোজ}} ঋষি '''কম্ভোজ''' বা '''কুম্ভজ''' হৈছে সংস্কৃত মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ এটা চৰিত্ৰ। তেওঁক ঋষি [[অগস্ত্য]]ৰ ঘনিষ্ঠ বন্ধু হিচাপে উপস্থাপন কৰা হৈছে। ঋষি অগস্ত্য ঋষি [[বশিষ্ঠ]]ৰ ভাতৃ আছিল আৰু দক্ষিণপথত সন্ন্যাসী হিচাপে বাস কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indiangyan.com/books/otherbooks/shri_rama/panchabati.shtml|title=indiangyan.com|work=indiangyan.com|access-date=14 June 2015|archivedate=23 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210723032924/http://www.indiangyan.com/books/otherbooks/shri_rama/panchabati.shtml|deadurl=yes}}</ref> [[ৰাম]], [[লক্ষ্মণ]] আৰু [[সীতা]] ঋষি কুম্ভজৰ আশ্ৰমলৈ গৈছিল আৰু তাৰ পৰা তেওঁলোকে [[লংকা]]ৰ ৰজা [[ৰাৱণ]]ৰ দ্বাৰা সীতাক অপহৰণ কৰাৰ আগতে তেওঁলোকৰ বনবাসৰ সময়ত পঞ্চৱতীলৈ গৈছিল। ===ঋষ্যশৃংগ=== {{Main|ঋষ্যশৃংগ}} '''ঋষ্যশৃংগ''' ({{lang-sa|ऋष्यशृंग}}) হৈছে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰথম সহস্ৰাব্দৰ শেষৰ ফালৰ, ভাৰতীয় (হিন্দু আৰু বৌদ্ধ) শাস্ত্ৰত উল্লেখ কৰা ঋষি। হিন্দু মহাকাব্য ৰামায়ণৰ মতে, তেওঁ অপ্সৰা উৰ্বশীৰ গৰ্ভত আৰু ঋষি বিভাণ্ডকৰ ঔৰষত হৰিণৰ শিঙৰ সৈতে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ এজন ভৱিষ্যতদ্ৰষ্টা হৈ আছিল আৰু ৰাজপৰিয়াল আদিৰ বাবে আকৰ্ষণৰ কেন্দ্ৰ হৈ পৰে। তেওঁক যজ্ঞ আদি অনুষ্ঠানৰ বাবে আমন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল। এনে এক যজ্ঞৰ ফলতেই ৰজা দশৰথে পুত্ৰ সন্তান লাভ কৰে। তেওঁ বৌদ্ধ জাতকাসকলৰ মাজৰ এজন বুলিও ভৱা হয়। য'ত তেওঁক বোধিসত্তৰ পুত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ==ক== === কবন্ধ === {{Main|কবন্ধ}} '''কবন্ধ''' ({{lang-en|Kabandha}}) এগৰাকী ৰাক্ষস আছিল৷ তেওঁক [[ৰাম|শ্ৰীৰামে]] হত্যা কৰি অভিশাপৰ পৰা মুক্ত কৰিছিল৷ === কাকভুশুন্দি === {{Main|কাকভুশুন্দি}} '''কাকভুশুন্দি''' [[হিন্দু]] [[মহাকাব্য]] [[ৰামায়ণ]]ৰ এটা বিশিষ্ট চৰিত্ৰ। [[বাল্মীকি]] ঋষিৰ শিষ্য হোৱাৰ লগতে অতীত, বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যতৰ বিস্তৃত জ্ঞানৰ বাবে তেওঁ পৰিচিত। তেওঁৰ নামৰ অনুবাদ হৈছে সংস্কৃতত "সোণৰ পাখি থকা কাউৰী।" তেওঁ হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনীৰ এজন পূজনীয় ব্যক্তি আৰু আধ্যাত্মিকতা আৰু গুপ্ত বিষয়ৰ অপৰিসীম জ্ঞানৰ বাবে জনাজাত। [[ত্ৰেতা যুগ]] আৰু [[দ্বাপৰ যুগ]]ৰ মাজেৰে জীয়াই থকা আৰু ক্ৰমে ভগৱান [[ৰাম]] আৰু ভগৱান [[শ্ৰীকৃষ্ণ]]ৰ কাহিনী প্ৰত্যক্ষ কৰা কেইজনমান ঋষিৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। যুগ যুগ ধৰি তেওঁৰ শিক্ষা বহু আধ্যাত্মিক সাধকৰ বাবে প্ৰেৰণাৰ উৎস হৈ আহিছে আৰু তেওঁৰ জীৱন অলৌকিক কৰ্মৰ কাহিনীৰে ভৰি আছে। === কুম্ভকৰ্ণ === {{Main|কুম্ভকৰ্ণ}} '''কুম্ভকৰ্ণ''' ({{lang-sa|कुम्भकर्ण}}) হৈছে বিখ্যাত হিন্দু মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ এজন প্ৰখ্যাত [[ৰাক্ষস]] আৰু [[ৰাৱণ]]ৰ এজন কনিষ্ঠ ভ্ৰাতৃ। বিশালাকায় শৰীৰ আৰু অসাধাৰণ ক্ষুধাৰ গৰাকী কুম্ভকৰ্ণক প্ৰাচীন হিন্দু পুৰাণত এজন সৎ চৰিত্ৰৰ ব্যক্তি আৰু মহান যোদ্ধা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ৰামায়ণৰ যুদ্ধৰ সময়ত কেৱল নিজৰ শক্তি দেখুৱাবলৈকে তেওঁ বহুতো বান্দৰ হত্যা আৰু ভক্ষণ কৰিছিল। তেওঁক ধাৰ্মিক আৰু বুদ্ধিমান বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। তেওঁ এজন অতুলনীয় যোদ্ধাও আছিল কিয়নো দেৱৰাজ [[ইন্দ্ৰ]]ৰ সৈতে হোৱা যুদ্ধত কুম্ভকৰ্ণৰেই জয় হৈছিল। === কুশ === {{Main|কুশ (ৰামায়ণ)}} '''কুশ''' ({{lang-sa|कुश}}) <ref name="lcuk">{{Cite web |url=http://www.lcuk.org.uk/history.htm |title=Lohana History |access-date=14 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131004215927/http://www.lcuk.org.uk/history.htm |archive-date=4 October 2013 |url-status=dead |archivedate=4 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131004215927/http://www.lcuk.org.uk/history.htm |deadurl=yes }}</ref> আৰু তেওঁৰ যমজ ভাতৃ লৱ, [[ৰাম]] আৰু [[সীতা]]ৰ সন্তান আছিল। <ref name="Mani2009">{{cite book|author=Chandra Mauli Mani|title=Memorable Characters from the Rāmāyaṇa and the Mahābhārata|url=https://books.google.com/books?id=0xludqcKE4IC&pg=PA77|year=2009|publisher=Northern Book Centre|isbn=978-81-7211-257-8|pages=77–}}</ref> তেওঁলোকৰ কাহিনী হিন্দু মহাকাব্য, [[ৰামায়ণ]] আৰু ইয়াৰ অন্যান্য সংস্কৰণত বৰ্ণনা কৰা হৈছে। কোৱা হয় যে তেওঁলোকৰ মাতৃৰ দৰে লৱ বগা-সোণালী বৰণৰ আছিল, আনহাতে কুশ তেওঁলোকৰ দেউতাকৰ দৰে ক'লা বৰণৰ আছিল। === কুশধ্বজ === {{Main|কুশধ্বজ}} ৰজা '''কুশধ্বজ'''( তেওঁ '''কুশদ্ভোজন''' নামেও পৰিচিত), অছিল ৰজা [[জনক|জনকৰ]] অনুজ ভাতৃ। কুশধ্বজৰ দুগৰাকী কন্যাসন্তান আছিল ক্ৰমে [[মাণ্ডৱী]] আৰু [[শ্ৰুতকীৰ্তি]]। তেওঁলোক দুগৰাকীৰ যথাক্ৰমে [[অযোধ্যা (পৌৰাণিক নগৰ)|অযোধ্যা]]ৰ ৰজা [[দশৰথ|দশৰথৰ]] পুত্ৰ আৰু ৰামৰ অনুজ [[ভৰত (ৰামায়ণ)|ভৰত]] আৰু [[শত্ৰুঘ্ন]]ৰে বিবাহ সম্পন্ন হয়।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=rEWaSju1rVsC&q=Kushadhwaja&pg=PA15 | title=Tales from Kalidasa | publisher=Ediciones Gamma S.A. | author=H. L. Luthra | year=1988 | pages=15 | isbn=9788120902282}}</ref><ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=FHPXAAAAMAAJ&q=Kushadhwaja | title=The Ramayana | publisher=Orient Longman | author=Lakshmi Lal | year=1988 | pages=20 | isbn=9780861318056}}</ref> ===কেতুমতী=== {{Main|কেতুমতী}} '''কেতুমতী''' ({{Lang-en|Ketumati}}) ৰাক্ষষ ৰজা [[সুকেশ]] আৰু গন্ধৰ্ব ৰাজকুমাৰী [[দেৱৱতী]]ৰ পুত্ৰ [[সুমালী]]ৰ দাম্পত্য সঙ্গী আছিল৷<ref>http://ancientvoice.wikidot.com/src-vrm:ram7-5.</ref> তেওঁ আছিল গন্ধৰ্ব ৰাজকুমাৰী নৰ্মদাৰ কন্যা৷ তেওঁ ১০ গৰাকী পুত্ৰ আৰু ৪ গৰাকী কন্যা সন্তানৰ মাতৃ আছিল৷<ref name="Ketumati">{{cite web | url=https://www.indianetzone.com/34/ketumati_wife_sumali.htm | title=Ketumati wife sumali. | publisher=Indianetzone.com | accessdate=19 July 2021 | archivedate=19 July 2021 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20210719101649/https://www.indianetzone.com/34/ketumati_wife_sumali.htm | deadurl=yes }}</ref> তেওঁৰ ভনী দুগৰাকীৰ নাম হৈছে- বসুদা আৰু সুন্দৰী,<ref name="Ketumati"/> যাক [[মালী]] আৰু [[মাল্যবান|মাল্যবানে]] বিবাহ কৰাইছিল৷ তেওঁৰ কন্যা [[কৈকেষী]] ঋষি [[বিশ্ৰবা]]ৰ সৈতে বিবাহ হয় যাৰ ঔৰসত তিনি পুত্ৰ যথাক্ৰমে [[ৰাৱণ]], [[কুম্ভকৰ্ণ]], [[বিভীষণ]] আৰু এটি কন্যা [[শূৰ্পনখা]]ৰ জন্ম হয়।<ref>{{Cite book|last=Mittal|first=J. P.|url=https://books.google.com/books?id=b7gOBW8oDFgC&q=sumali+ravana&pg=PA200|title=History Of Ancient India (a New Version) : From 7300 Bb To 4250 Bc|date=2006|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0615-4|language=en}}</ref> === কেৱট === {{Main|কেৱট}} '''কেৱট''' ({{lang-en|Kewat}})<ref>https://www.patrika.com/festivals/kewat-jayanti-2019-in-hindi-4572142/</ref> হিন্দু মহাকাব্য ৰামায়ণৰ এটি চৰিত্ৰ৷ বনবাসৰ সময়ত তেৱেঁ [[ৰাম]], [[সীতা]] আৰু [[লক্ষ্মণ]]ক নাৱত তুলি লৈ [[গংগা নদী]] পাৰ কৰাই দিছিল৷<ref>https://www.amarujala.com/uttarakhand/champawat/kevat-took-ram-sita-and-laxman-to-river-shore</ref><ref>https://www.jagran.com/uttar-pradesh/varanasi-city-14764902.html</ref> এই কাহিনীটো ৰামায়ণৰ অযোধ্যা কাণ্ডত বৰ্ণিত আছে৷<ref>https://www.telegraphindia.com/india/pm-narendra-modi-to-cherish-all-his-life-worship-by-washing-feet/cid/1685504</ref> === কৈকেয়ী === {{Main|কৈকেয়ী}} '''কৈকেয়ী''' ({{lang-en|Kaikeyi}}) হিন্দু মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ ৰজা [[দশৰথ]]ৰ তৃতীয়গৰাকী পত্নী আৰু অযোধ্যাৰ ৰাণী আছিল৷ দশৰথৰ তিনিগৰাকী পত্নীৰ ভিতৰত কৈকেয়ীৰ ভূমিকা সকলোতকৈ বেছি৷ তেওঁ কেকেয় ৰাজ্যৰ জীয়াৰী আৰু এগৰাকী শক্তিশালী যোদ্ধা আছিল, যিয়ে যুদ্ধৰ সময়ত তেওঁৰ পতি দশৰথক সহায় কৰিছিল৷ কৈকেয়ী [[ভৰত (ৰামায়ণ)|ভৰত]]ৰ মাক আছিল৷ প্ৰথমতে তেওঁ সৎ পুত্ৰ [[ৰাম]]ক মৰম আৰু মাতৃসুলভ জ্ঞান কৰিছিল যদিও পিছত [[মন্থৰা]]ৰ কথাত পতিয়ন গৈ ৰামক বনবাসলৈ পঠিয়াইছিল৷ === কৈকেষী=== {{Main|কৈকেষী}} '''কৈকেষী''' বা '''কৈকসী''' ({{Lang-en|Kaikeshi}} বা {{Lang|en|Kaikashi}}) আছিল ঋষি বিশ্ৰবাৰ পত্নী আৰু [[ৰাৱণ]], [[কুম্ভকৰ্ণ]], [[বিভীষণ]] আৰু [[শূৰ্পনখা]]ৰ মাতৃ। তেওঁ ৰাক্ষক ৰজা [[সুমালী]]ৰ কন্যা আছিল৷<ref>{{Cite web|date=2020-04-16|title=Know interesting things about Ravana|url=https://english.newstracklive.com/news/unknown-interesting-hidden-mythological-facts-ramayana-interesting-facts-about-ravan-sc93-nu612-ta612-ta294-1085188-1.html|access-date=2020-07-02|website=News Track|language=English}}</ref> ===কৌশল্যা=== {{Main|কৌশল্যা}} '''কৌশল্যা''' [[হিন্দু]] মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ এক চৰিত্ৰ। সেই অনুসৰি তেওঁ কোশল ৰাজ্যৰ ৰাজকুমাৰী আছিল আৰু ৰজা দশৰথৰ পত্নী, ৰামৰ মাতৃ <ref name = "Hess2001">{{cite journal| author = Hess, L.| year = 2001| title = Rejecting Sita: Indian Responses to the Ideal Man's Cruel Treatment of His Ideal Wife| journal = Journal of the American Academy of Religion | volume = 67| issue = 1| pages = 1–32| url = http://jaar.oxfordjournals.org/cgi/content/citation/67/1/1| accessdate = 2008-04-12| doi = 10.1093/jaarel/67.1.1| pmid = 21994992}}</ref><ref name="Ganguly2003" /> আৰু অযোধ্যাৰ জ্যেষ্ঠ ৰাণী আছিল। তেওঁ [[শান্তা]] নামৰ এগৰাকী কন্যা সন্তানৰ মাতৃও আছিল। বাল্মীকি ৰামায়ণৰ বালকাণ্ডত শান্তাৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Valmiki Ramayan">{{cite web|author=Rao, Desiraju Hanumanta|title=Bala Kanda in Prose, Sarga 11|url=https://sanskritdocuments.org/sites/valmikiramayan/baala/sarga11/bala_11_prose.htm|work=Valmiki Ramayana|publisher=Valmiki Ramayan.net|access-date=22 January 2019}}</ref> ==খ== ===খৰ=== {{Main|খৰ (ৰামায়ণ)}} '''খৰ''' ({{lang-sa|खर}}) ভাৰতীয় মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ত বৰ্ণিত এজন মানুহ খোৱা ৰাক্ষস আছিল। তেওঁ [[লংকা]]ৰ অধিপতি [[ৰাৱণ]]ৰ সম্পৰ্কীয় ভাই আৰু [[কৈকেষী]]ৰ ভগ্নী ৰাকৰ পুত্ৰ আছিল। ==গ== === গংগা দেৱী=== {{Main|গংগা দেৱী}} '''গঙ্গা''' বা '''গংগা''' ([[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]]: गंगा ''{{IAST|Gaṅgā}}'', [[থাই ভাষা|থাই]]: คงคา ''Khongkha'') '''[[গঙ্গা নদী|গঙ্গা নদীৰ]]''' মূৰ্তিস্বৰূপ এক [[হিন্দু]] দেৱী। হিন্দুধৰ্মত এই দেৱী বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থানৰ অধিকাৰিণী। হিন্দুসকলে বিশ্বাস কৰে যে গঙ্গাত স্নান কৰিলে সমস্ত পাপ খণ্ডন হয় আৰু জীৱই মুক্তিলাভ কৰে। অনেকে আত্মীয়স্বজনৰ দেহাৱশেষ বহু দূৰদূৰণিৰ পৰা কঢ়িয়াই আনি গঙ্গাত বিসৰ্জন দিয়ে; তেওঁলোকে ধৰি লয় যে, ইয়াৰ ফলত মৃত ব্যক্তিৰ আত্মাই [[স্বৰ্গ|স্বৰ্গলৈ]] গমন কৰে। গঙ্গাৰ তীৰবৰ্তী বহু স্থান হিন্দু বিশ্বাস অনুযায়ী পবিত্ৰ। ইয়াৰ মাজত আছে [[হৰিদ্বাৰ]], [[এলাহাবাদ]], [[বাৰাণসী]], [[নবদ্বীপ]], [[গঙ্গাসাগৰ]] প্ৰভৃতি। [[থাইলেণ্ড|থাইলেণ্ডৰ]] [[লয় ক্ৰাথং]] উৎসৱত পুণ্যাৰ্থীসকলে নদীত বন্তিযুক্ত সৰু সৰু নৌকা উটুৱাই [[গৌতম বুদ্ধ|বুদ্ধ]] আৰু গঙ্গা দেৱীক শ্ৰদ্ধা জনায়। ==জ== === জটায়ু === {{Main|জটায়ু}} '''জটায়ু''' ({{lang-sa|जटायु}}) হৈছে মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ত বৰ্ণিত শগুণ বা ঈগলৰূপী এক অৰ্ধদেৱতা। তেওঁ [[অৰুণ]] আৰু শ্যেনীৰ কনিষ্ঠ সন্তান আৰু [[সম্পাতি]]ৰ ভ্ৰাতৃ। জটায়ু [[ৰাম]]ৰ পিতৃ [[দশৰথ]]ৰ পুৰণি বন্ধু।<ref>{{Cite book|last=Bhalla|first=Prem P.|url=https://books.google.com/books?id=DN4xDwAAQBAJ&pg=PA132&dq=Shyeni+Jatayu#q=Shyeni|title=ABC of Hinduism|date=2017-08-22|publisher=Educreation Publishing|language=en}}</ref> === জনক === {{Main|জনক}} '''জনক''' ({{Lang-sa|जनकः}}) প্ৰাচীন ভাৰতৰ [[মিথিলা]] অঞ্চলত অৱস্থিত [[বিদেহ]] ৰাজ্যৰ ৰজা আছিল। তেওঁৰ শাসনকাল আনুমানিক ভাৱে খীষ্ট্ৰপূৰ্ব অষ্টম অথবা সপ্তম শতিকাত আছিল বুলি ঠাৱৰ কৰা হৈছে।{{sfn|Raychaudhuri|2006|pp=41–52}} বিদেহ ৰাজ্যৰ অধিপতিসকলক জনক নামেৰে জনা গৈছিল। অৰ্থাৎ জনক বিদেহ ৰাজ্যৰ অধীশ্বৰসকলৰ কৌলিক খিতাপ। জনক নামৰ এক বা একাধিক ৰজাৰ উল্লেখ [[ৰামায়ণ]], [[মহাভাৰত]], [[উপনিষদ]] আৰু [[পুৰাণ]]ত পোৱা যায়। === জাম্বৱন্ত === {{Main|জাম্বৱন্ত}} '''জাম্বৱন''' বা '''জাম্বৱন্ত''' হৈছে মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ এক চৰিত্ৰ, সেই অনুসৰি তেওঁ ভালুকৰ ঐশ্বৰিক ৰজা, যাক ব্ৰহ্মা দেৱতাই [[লংকা]]ৰ ৰজা [[ৰাৱণ]]ৰ বিৰুদ্ধে তেওঁৰ হোৱা সংগ্ৰামত [[ৰাম]]ক সহায় কৰিবলৈ সৃষ্টি কৰিছিল।<ref name=dict /> জাম্বৱন্ত ভাৰতীয় মহাকাব্য পৰম্পৰাত এবিধ এছিয়ান ক'লা ভালুক বা শ্লথ ভালুক, অৱশ্যে আন কিছু শাস্ত্ৰত তেওঁক বান্দৰ বুলিও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name=dict>Patricia Turner, Charles Russell Coulter. ''Dictionary of ancient deities''. 2001, page 248</ref> ==ত== === তাড়কা === {{Main|তাড়কা}} '''তাড়কা''' ({{Lang-sa|ताड़का}}) বা '''তাতকা''' মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ এক ৰাক্ষসী চৰিত্ৰ। তেওঁৰ সন্তান [[মাৰিচ]] আৰু [[সুবাহু]]ৰ সৈতে তেওঁ অৰণ্যত যজ্ঞ কৰা ঋষিক হাৰাশাস্তি আৰু আক্ৰমণ কৰিছিল। অৱশেষত তেওঁলোকক মহৰ্ষি [[বিশ্বামিত্ৰ|বিশ্বমিত্ৰ]]ৰ নিৰ্দেশত [[ৰাম]] আৰু [[লক্ষ্মণ|লক্ষ্মণে]] হত্যা কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=http://mythfolklore.blogspot.com/2014/07/ramayana-vishwamitra-ramas-teacher.html|title=Mythology and Folklore UN-Textbook: Ramayana: Vishwamitra, Rama's Teacher|last=Gibbs|first=Laura|website=Mythology and Folklore UN-Textbook|access-date=2019-12-26}}</ref><ref>{{Cite web|title=Rama and Lakshmana Slay the mighty tataka|url=https://www.newindianexpress.com/lifestyle/spirituality/2018/apr/28/rama-and-lakshmana-slay-the-mighty-tataka-1806617.html|access-date=2020-09-05|website=The New Indian Express|archivedate=2020-08-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200805023717/https://www.newindianexpress.com/lifestyle/spirituality/2018/apr/28/rama-and-lakshmana-slay-the-mighty-tataka-1806617.html|deadurl=yes}}</ref> === তাৰা === {{Main|তাৰা (ৰামায়ণ)}} '''তাৰা''' ({{lang-sa|तारा}}) (আক্ষৰিক অৰ্থত ''তৰা''<ref>Lefeber p. 234</ref>) হৈছে [[ৰামায়ণ]]ত বৰ্ণিত [[কিষ্কিন্ধা]]ৰ ৰাণী আৰু বানৰৰাজ [[বালি (ৰামায়ণ)|বালি]]ৰ সহধৰ্মিণী। বালিৰ মৃত্যুৰ পিছত তাৰা [[সুগ্ৰীৱ]]ৰ সৈতে বিবাহত বহে। === ত্ৰিজঁ‌টা=== {{Main|ত্ৰিজঁ‌টা}} '''ত্ৰিজঁটা''' ({{lang-sa|त्रिजटा}}) হৈছে হিন্দু মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ এগৰাকী ৰক্ষী যাক [[লংকা]]ৰ অধিপতি [[ৰাৱণ|ৰাৱণে]] অপহৰণ কৰা [[সীতা]]ক ৰক্ষা কৰাৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছে।<ref name="Mani"/> ৰামায়ণৰ পৰৱৰ্তী অভিযোজনত ত্ৰিজঁটাক ৰাৱণৰ ভ্ৰাতৃ [[বিভীষণ]]ৰ কন্যা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। === ত্ৰিশিৰা === {{Main|ত্ৰিশিৰা }} '''ত্ৰিশিৰা''' ({{Lang-sa|: त्रिशिर,}} যাৰ তিনিটা মূৰ আছে।) এজন দৈত্য (ৰাক্ষস) আছিল, আৰু তেওঁৰ প্ৰসংগ [[ৰামায়ণ]]ত উল্লেখ পোৱা যায়। তেওঁ [[ৰাৱণ]]ৰ ছয়জন পুত্ৰৰ ভিতৰত এজন আছিল। তেওঁৰ আন ভাতৃসকল আছিল [[ইন্দ্ৰজিৎ|মেঘনাদ]] [[অতিকায়]], [[অক্ষয়কুমাৰ]], [[নৰান্তক-দেৱান্তক|নৰান্তক আৰু দেৱান্তক]]।<ref>{{Cite book|last=Mittal|first=J. P.|url=https://books.google.com/books?id=b7gOBW8oDFgC&q=Trishara&pg=PA200|title=History Of Ancient India (a New Version) : From 7300 Bb To 4250 Bc|date=2006|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0615-4|language=en}}</ref> ==দ== === দশৰথ === {{Main|দশৰথ}} '''দশৰথ''' ({{lang-sa|दशरथ}}) হৈছে [[ৰামায়ণ]] আৰু বিষ্ণু পুৰাণত বৰ্ণিত কোশল দেশৰ ৰজা আৰু [[ৰাম]]ৰ পিতৃ। তেওঁৰ ৰাজধানীৰ নাম [[অযোধ্যা (পৌৰাণিক নগৰ)|অযোধ্যা]]। তেওঁ আছিল ৰজা অজ আৰু ৰাণী ইন্দুমতীৰ পুত্ৰ। তেওঁৰ তিনিগৰাকী ভাৰ্যা আছিল। তেওঁলোক হৈছে [[কৌশল্যা]], [[কৈকেয়ী]] আৰু [[সুমিত্ৰা]]। তেওঁলোকৰ গৰ্ভত দশৰথৰ ঔৰষত [[ৰাম]], [[ভৰত (ৰামায়ণ)|ভৰত]], [[লক্ষ্মণ]] আৰু [[শত্ৰুঘ্ন]]ৰ জন্ম হয়। ===দূষণ=== {{Main|দূষণ (ৰামায়ণ)}} '''দূষণ''' ({{lang-sa|दूषण}}) ভাৰতীয় মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ত বৰ্ণিত এজন মানুহ খোৱা ৰাক্ষস আছিল। তেওঁ [[লংকা]]ৰ অধিপতি [[ৰাৱণ]]ৰ সম্পৰ্কীয় ভাই আৰু [[কৈকেষী]]ৰ ভগ্নী ৰাকৰ পুত্ৰ আছিল। [[খৰ (ৰামায়ণ)|খৰ]] আৰু তেওঁ যমজ ভাতৃ আছিল।<ref>''A Classical Dictionary of Hindu Mythology & Religion'' by [[John Dowson]]</ref> ===দেৱবৰ্ণিনী=== {{Main|দেৱবৰ্ণিনী}} '''দেৱবৰ্ণিনী''' বা '''ইলৱিড়া''' বা '''ইড়াৱিদা''' ({{lang-en|Devavarnini}}) লংকাৰ ৰজা [[ৰাৱণ]]ৰ মাহীমাক আছিল৷ ===দেৱৱতী=== {{Main|দেৱৱতী}} '''দেৱৱতী''' ({{lang-en|Devavati}}) গ্ৰামণী নামৰ এগৰাকী [[গন্ধৰ্ব]]ৰ জীয়ৰী আছিল৷<ref name="book"/> উল্লেখ আছে যে- তেওঁ দেখাত সাক্ষাৎ লক্ষ্মীদেৱীৰ দৰে আছিল৷<ref name="book">{{cite book | url=https://books.google.co.in/books?id=b7gOBW8oDFgC&lpg=PA200&vq=sumali%20ravana&pg=PA199#v=onepage&q&f=false | title=History Of Ancient India (a New Version) : From 7300 Bb To 4250 Bc | publisher=Atlantic Publishers & Dist | author=Mittal, J. P. | pages=198 | isbn=978-81-269-0615-4 |language=en}}</ref> তেওঁক ৰাক্ষস ৰজা সুকেশে বিবাহ কৰাইছিল৷<ref>http://ancientvoice.wikidot.com/src-vrm:ram7-5.</ref> তেওঁৰ পতি [[সুকেশ]] আছিল [[ৰাৱণ]]ৰ মাকৰ পিতামহ৷<ref name="দশানন"/> যাক ভগৱান [[শিৱ]] আৰু [[পাৰ্বতী]]য়ে লালন-পালন কৰিছিল৷<ref name="দশানন">{{cite book | title=[[দশানন ৰাৱণ (গ্ৰন্থ)|দশানন ৰাৱণ]] | publisher=অসম পাবলিচিং কোম্পানী | author=চন্দ্ৰ, ড° দীপক শৰ্মা | year=২০১৩ | pages=৪ | isbn=978-81-86384-43-5}}</ref> [[দেৱৱতী]] আৰু [[সুকেশ]]ৰ ঔৰসত তিনি পুত্ৰ [[সুমালী]], [[মাল্যবান]] আৰু [[মালী]]ৰ জন্ম হয়, যিয়ে [[গন্ধৰ্ব]] ৰাজকুমাৰী নৰ্মদাৰ তিনিগৰাকী কন্যা যথাক্ৰমে সুমালীয়ে [[কেতুমতী]]ক, মাল্যবানে সুন্দৰীক আৰু মালীয়ে বসুদাক বিবাহ কৰাইছিল৷<ref name="Ketumati"/> তেওঁৰ পুত্ৰ সুমালী আৰু [[কেতুমতী]]ৰ কন্যা [[কৈকেষী]]ৰ [[ঋষি বিশ্ৰবা]]ৰ সৈতে বিবাহ হয় যাৰ ঔৰসত তিনি পুত্ৰ যথাক্ৰমে [[ৰাৱণ]], [[কুম্ভকৰ্ণ]], [[বিভীষণ]] আৰু এগৰাকী কন্যা [[শূৰ্পনখা]]ৰ জন্ম হয়৷<ref name="book"/><ref name="দশানন"/> === দেৱান্তক === {{Main|নৰান্তক-দেৱান্তক}} দেৱান্তক [[ৰাৱণ]]ৰ পুত্ৰ আছিল৷ তেওঁক হনুমানে বধ কৰিছিল৷ ==ধ== === ধন্যমালিনী=== {{Main|ধন্যমালিনী}} হিন্দু শাস্ত্ৰত '''ধন্যমালিনী''' ({{lang-en|Dhanyamalini}}) [[ৰাৱণ]]ৰ দ্বিতীয়গৰাকী পত্নী আছিল। তেওঁ এগৰাকী নম্ৰ আৰু যত্নশীল মহিলা আছিল। তেওঁৰ প্ৰকৃত পৰিচয় অজ্ঞাত যদিও কিছুমান কাহিনীয়ে তেওঁক [[মায়াসুৰ]]ৰ জীয়ৰী আৰু [[মন্দোদৰী]]ৰ ভগ্নী বুলি উল্লেখ কৰে।{{cn}} ধন্যমালিনী আৰু [[ৰাৱণ]]ৰ পুত্ৰ চাৰিগৰাকী; [[নৰান্তক-দেৱান্তক]] আৰু [[ত্ৰিশিৰা]]। ==ন== === নল === {{Main|নল (ৰামায়ণ)}} '''নল''' ({{lang-sa|नल}}),[[হিন্দু]] মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ এক বানৰ চৰিত্ৰ। সেই অনুসাৰে তেওঁ আছিল দেৱশিল্পী [[বিশ্বকৰ্মা]]ৰ পুত্ৰ, যাৰ নামৰ আক্ষৰিক অৰ্থ শ্বেতপদ্ম বা বগা পদুম ফুল। বিশ্বকৰ্মাৰ পুত্ৰ হিচাপে তেওঁ আছিল বানৰৰূপী। তেওঁ ৰামায়ণৰ মুখ্য চৰিত্ৰ [[ৰাম|ৰামৰ]] [[লংকা]] গমনৰ সুবিধাৰ হেতু সমুদ্ৰৰ ওপৰত নিৰ্মিত [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] দক্ষিণ দিশে অৱস্থিত ৰামেশ্বৰমৰ পৰা লঙ্কাৰ ( বৰ্তমানৰ [[শ্ৰীলঙ্কা]] ৰাষ্ট্ৰ) মান্নাৰ অবধি বিস্তৃত বিশাল এক সেতু নিৰ্মাণৰ অন্যতম পৰিকল্পক আছিল।<ref>Swamy p. 43</ref><ref name="Mani">{{cite book|author = Mani, Vettam|title = Puranic Encyclopaedia: A Comprehensive Dictionary With Special Reference to the Epic and Puranic Literature|url = https://archive.org/details/puranicencyclopa00maniuoft|publisher = Motilal Banarsidass|year = 1975|location = Delhi|isbn = 0-8426-0822-2|author-link =Vettam Mani|page=[https://archive.org/details/puranicencyclopa00maniuoft/page/519 519]}}</ref> এই সেতু খনক নল সেতু বুলিও জনা যায়।<ref name="Krishna2014">{{cite book|author=Nanditha Krishna|title=Sacred Animals of India|url=https://books.google.com/books?id=DF_af8_547EC&pg=PT246|date=1 May 2014|publisher=Penguin Books Limited|isbn=978-81-8475-182-6|page=246}}</ref> একাধিক সংস্কৰণভেদে এই ৰামসেতু নিৰ্মাণত ৰামৰ বানৰ সেনাৰ মাজত এক প্ৰযৌক্তিক বানৰ তথা নলৰ ভ্ৰাতা [[নীল (ৰামায়ণ)|নীলৰ]] নামো উল্লেখ পোৱা যায়। নলক বানৰ সকলৰ স্থাপত্যশিল্পী হিচাপে উল্লেখ কৰা হয়। ৰামায়ণৰ লংকাকাণ্ডত নল আৰু নীল উভয়কেই ৰামৰ পক্ষে লঙ্কাৰ ৰজা [[ৰাৱণ|ৰাৱণৰ]] বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰা বুলি উল্লেখ আছে। === নৰান্তক === {{Main|নৰান্তক-দেৱান্তক}} '''নৰান্তক''' [[ৰাৱণ]]ৰ পুত্ৰ আছিল৷ তেওঁক অংগদে বধ কৰিছিল৷ === নীল === {{Main|নীল (ৰামায়ণ)}} '''নীল''' হৈছে [[হিন্দু]] মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]] ৰ এক বান্দৰ চৰিত্ৰ। সেই অনুসাৰে '''নীল''' আছিল দেৱতা [[অগ্নি]]ৰ পুত্ৰ, যাৰ নামৰ আক্ষৰিক অৰ্থ নীলা বৰণ। মহাকাব্য ৰামায়ণত স্পষ্ট উল্লেখ পোৱা যায় যে [[বিষ্ণু]]ৰ অৱতাৰ, [[অযোধ্যা|অযোধ্যাৰ]] ৰজা [[দশৰথ|দশৰথৰ]] জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[ৰাম]] পিতৃবাক্য পালনাৰ্থে বনবাসলৈ যোৱাত বনতেই তেওঁৰ স্ত্ৰী [[সীতা]]ক [[লংকা]]ৰ ৰাক্ষস ৰজা [[ৰাৱণ|ৰাৱণে]] অপহৰণ কৰে। সীতাৰ অনুসন্ধানকালত বানৰৰাজ [[সুগ্ৰীৱ|সুগ্ৰীৱৰ]] সৈতে তেওঁৰ মিত্ৰতা হয় আৰু তেওঁ বানৰসকলৰ সহায়ত বানৰসেনা তৈয়াৰ কৰে। নীল আছিল এই বানৰদলৰ গোষ্ঠীপ্ৰধান।<ref name="Mani1">{{cite book|author = Mani, Vettam|title = Puranic Encyclopaedia: A Comprehensive Dictionary With Special Reference to the Epic and Puranic Literature|url = https://archive.org/details/puranicencyclopa00maniuoft|publisher = Motilal Banarsidass|year = 1975|location = Delhi|isbn = 0-8426-0822-2|author-link =Vettam Mani|page=[https://archive.org/details/puranicencyclopa00maniuoft/page/538 538]}}</ref> তেওঁ অছিল [[কিষ্কিন্ধ্যা]]ৰ বানৰৰাজ সুগ্ৰীৱৰ বানৰসেনাৰ অধিনায়ক। ৰাম ৰাৱণৰ যুদ্ধত ৰামৰ পক্ষে বানৰসেনাৰ সেনাধ্যক্ষৰ দায়িত্ব লয় আৰু [[লংকা|লঙ্কা]]ৰ ৰজা [[ৰাৱণ]]ৰ পক্ষে যুদ্ধত অংশ লোৱা একাধিক ৰাক্ষসক নিধন কৰে। ==প== === পৰশুৰাম === {{Main|পৰশুৰাম}} '''পৰশুৰাম''' ({{Lang-sa|परशुराम}}) হৈছে [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ ভগৱান [[বিষ্ণু]]ৰ ষষ্ঠ অৱতাৰ। তেওঁক '''ৰাম জমদগ্ন্য''', '''ৰাম ভাৰ্গৱ''' বা '''বীৰৰাম''' নামেৰেও জনা যায়।<ref name="Leslie2014p66">{{cite book|author=Julia Leslie|title=Myth and Mythmaking: Continuous Evolution in Indian Tradition |url= https://books.google.com/books?id=Z7LKAgAAQBAJ&pg=PA63|year=2014|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-136-77888-9|pages=63–66 with footnotes}}</ref> তেওঁক [[কলি যুগ]]ৰ অন্তত বিষ্ণুৰ দশম অৱতাৰ অৰ্থাৎ [[কল্কি]]ৰ গুৰুৰূপে আৱিৰ্ভাৱ ঘটিব লগা [[চিৰঞ্জীৱি|চিৰঞ্জীৱিসকলৰ]] এজন বুলি ধৰা হয়। তেওঁৰ চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্যসমূহৰ ভিতৰত আগ্ৰাসী ভাব, ৰণনিপুণতা, বীৰত্ব, নিৰ্মলতা, জ্ঞান আৰু ধৈৰ্য অন্যতম। === প্ৰহস্ত=== {{Main|প্ৰহস্ত}} হিন্দু মহাকাব্য ৰামায়ণ অনুসৰি '''প্ৰহস্ত''' ({{Lang-en|Prahasta}}, {{Lang-sa|प्रहस्त}}) আছিল লংকাৰ ৰজা [[ৰাৱণ]]ৰ সেনাৰ মুখ্য কমাণ্ডাৰ তথা এগৰাকী শক্তিশালী [[ৰাক্ষস]] যোদ্ধা। তেওঁ সুমালী আৰু কেতুমতীৰ পুত্ৰ আছিল।<ref name="a">{{Cite book|last=Mittal|first=J. P.|url=https://books.google.com/books?id=b7gOBW8oDFgC&q=Prahasta&pg=PA200|title=History Of Ancient India (a New Version) : From 7300 Bb To 4250 Bc|date=2006|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0615-4|language=en}}</ref> পৰজনমত তেওঁ [[মহাভাৰত]]ৰ [[দুৰ্যোধন]]ৰ বিশ্বস্ত সহযোগী [[পুৰোচন]] নামেৰে জন্মলাভ কৰে, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত দুৰ্যোধন আৰু তেওঁৰ দুষ্ট পৰামৰ্শদাতা শকুনিৰ আদেশত লক্ষগ্ৰাহ সৃষ্টি কৰিছিল। {{Citation needed|date=July 2020}} === পুলস্ত্য === {{Main|পুলস্ত্য)}} পৌৰাণিক হিন্দু কাহিনী অনুসৰি '''পুলস্ত্য''' ({{lang-hi|पुलस्त्य}}; {{lang-en|Pulastya}}) আছিল [[ব্ৰহ্মা]]ৰ দশ মানস পুত্ৰ তথা দশ প্ৰজাপতিৰ এজন<ref>{{cite web|url=http://www.sacred-texts.com/hin/m02/m02011.htm|title=''The Mahabharata''|author=[[Kisari Mohan Ganguli]] (1883 - 1896)|publisher=Sacred texts}}</ref> আৰু তেওঁ আছিল এজন সপ্তৰ্ষিৰ (সাতজন মহা ঋষি) প্ৰথম মানৱতাৰ।<ref name=Tantra>[http://www.sacred-texts.com/tantra/maha/maha00.htm Inhabitants of the Worlds] Mahanirvana Tantra, translated by Arthur Avalon, ([[John Woodroffe|Sir John Woodroffe]]), 1913, Introduction and Preface. The Rishi are seers who know, and by their knowledge are the makers of shastra and "see" all mantras. The word comes from the root rish Rishati-prapnoti sarvvang mantrang jnanena pashyati sangsaraparangva, etc. The seven great Rishi or saptarshi of the first manvantara are '''Marichi, Atri, Angira, Pulaha, Kratu, Pulatsya, and Vashishtha'''. In other manvantara there are other ''saptarishi''. In the present manvantara the seven are '''Kashyapa''', ''Atri, Vashishtha, Vishvamitra, Gautama, Jamadagni, Bharadvaja''. To the Rishi the Vedas were revealed. Vyasa taught the Rigveda so revealed to Paila, the Yajurveda to Vaishampayana, the Samaveda to Jaimini, Atharvaveda to Samantu, and Itihasa and Purana to Suta. The three chief classes of rishi are the Brahmarshi, born of the mind of Brahma, the Devarshi of lower rank, and Rajarshi or Kings who became rishi through their knowledge and austerities, such as Janaka, Ritaparna, etc. Thc Shrutarshi are makers of Shastras, as Sushruta. The Kandarshi are of the Karmakanda, such as Jaimini.</ref> [[মহাভাৰত]]ৰ অনুসৰি, ৰাক্ষসকুল আৰু [[:en:Kinnara|কিন্নৰকুল]] উভয়ে আছিল মুনি পুলস্ত্যৰ সন্তান। ==ব== === বালি === {{Main|বালি (ৰামায়ণ)}} '''বালি''' ({{lang-sa|वाली}}), [[হিন্দু]] মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ত [[কিষ্কিন্ধা]]ৰ ৰজা আছিল। তেওঁ সুগ্ৰীৱৰ জ্যেষ্ঠ ভাতৃ আৰু অংগদৰ পিতৃ, বৃক্ষৰাজৰ জৈৱিক পুত্ৰ তাৰাৰ স্বামী আছিল। তেওঁক [[বিষ্ণু]]ৰ অৱতাৰ [[ৰাম]]ৰ দ্বাৰা হত্যা কৰা হৈছিল। ত্ৰেতা যুগৰ সময়ত বালি অজেয় আছিল। বালিয়ে [[ৰাৱণ]]ৰ দৰে কেইজনমান মহান যোদ্ধাক পৰাজিত কৰিছিল। ===বাল্মীকি=== {{Main|বাল্মীকি}} '''বাল্মীকি''' [[সংস্কৃত]] ভাষাৰ এজন বৰেণ্য কবি, আৰু [[ৰামায়ণ]] মহাকাব্যৰ ৰচয়িতা। [[ৰামায়ণ]] খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পাঁচৰ পৰা এক শতিকাৰ সময়চোৱাত লিখা হৈছিল।<ref>{{cite news|title=All Indian life is here|url=http://www.theguardian.com/artanddesign/2008/aug/23/art.ramayana|accessdate=27 April 2015|publisher=''The Guardian''|date=23 August 2008|quote="Read 5th Paragraph"}}</ref><ref>{{cite web|title=Sri Aurobindo on the Indian Epic Ramayana|url=http://uwf.edu/lgoel/documents/asriaurobindoonindianepicramayana.pdf|website=uwf.edu|publisher=''University of West Florida''|accessdate=27 April 2015|page=2|format=PDF|quote=read end paragraph of page 2}}</ref> ৰামায়ণৰ পাততে বাল্মীকিৰ নাম উল্লেখ থকা পোৱা যায়।<ref name="Golgman1">{{cite book | author = Valmiki, Robert P. Goldman | title = {{IAST|The Ramayana of Valmiki}}: An Epic of Ancient India | volume = 1 | publisher = Princeton University Press | year = 1990 | pages = 14–15 | isbn = 0-691-01485-X}}</ref> তেওঁক '''আদিকবি''' বুলিও জনা যায়। === বিভীষণ === {{Main|বিভীষণ}} '''বিভীষণ''' হৈছে [[ৰামায়ণ]]ত বৰ্ণিত [[লংকা]]ৰ অধিপতি [[ৰাৱণ]]ৰ কনিষ্ঠ ভ্ৰাতৃ।<ref>{{Cite web|url=https://www.viralsrilanka.com/ravana/|title=Ravana &#124; King Ravana - Viral Sri Lanka|access-date=24 January 2020|date=3 January 2020|archivedate=4 August 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180804102920/https://www.viralsrilanka.com/ravana/|deadurl=yes}}</ref> নিজে [[ৰাক্ষস]] হোৱা স্বত্বেও বিভীষণে ৰাৱণক পৰিত্যাগ কৰি [[ৰাম]]ৰ পক্ষ লৈছিল। ৰাৱণ বধৰ পিছত ৰামে বিভীষণক লংকাৰ ৰজা পাতে। ===বিৰাধ=== {{Main|বিৰাধ}} '''বিৰাধ''' ({{lang-sa|विराध}}) হৈছে [[ৰামায়ণ]]ৰ অৰণ্য কাণ্ডৰ এক সৰু চৰিত্ৰ। তেওঁ [[দণ্ডকাৰণ্য]]ত বাস কৰা এক [[ৰাক্ষস]] যিয়ে এটা খণ্ডত সীতাক অপহৰণ কৰে।<ref>Aranyakanda, Sarga 2.</ref><ref name = Goldman>{{Cite book| last = Goldman| first = Robert P.| year = 1984| title = The Ramayana of Valmiki: an Epic of Ancient India | publisher = Princeton University Press | pages = 9 | isbn = 0-691-06561-6| url = https://books.google.com/books?id=DWX43jnbOngC}}</ref> === বিশ্ৰবা === {{Main|বিশ্ৰবা}} '''ঋষি বিশ্ৰবা''' ({{Lang-en|Vishrava}}) হ’ল ব্ৰহ্মাৰ পুত্ৰ [[পুলস্ত্য|ঋষি পুলস্ত্য]] ([[সংস্কৃত]]&nbsp;: पुलस्त्य)ৰ পুত্ৰ আৰু অগস্ত্য মুনিৰ ভাই।<ref name=":1">{{cite web | url=http://www.mythfolklore.net/india/encyclopedia/visravas.htm | title=Encyclopedia for Epics of Ancient India | accessdate=১৫ মে ২০২০}}</ref>হিন্দু ধৰ্মগ্ৰন্থ ৰামায়ণত উল্লিখিত ঋষি বিশ্ৰবা আছিল মুনিসকলৰ মাজৰ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ঋষি। তেওঁ তপস্যাৰ বলত বিশেষ ক্ষমতাৰ অধিকাৰী হৈছিল। [[ভৰদ্বাজ মুনি]] ঋষি বিশ্ৰবাৰ প্ৰতি আকৃষ্ট হৈ স্ত্ৰী স্বৰূপ নিজ কন্যা [[দেৱবৰ্ণিনী]]ক অৰ্পণ কৰিছিল। দেৱবৰ্ণিনীৰ ঔৰসত [[কুবেৰ]]ৰ জন্ম হয়।<ref name=":0"/> কুবেৰ আছিল স্বৰ্ণলংকাৰ (লংকা) প্ৰকৃত ৰজা তথা ধন ঐশ্বৰ্যৰ ৰজা।<ref name=":1" /><ref>{{cite web | url=https://www.geni.com/people/Sage-Vishrava-Pulastya/6000000008023564660 | title=Sage Vishrava Pulastya | accessdate=১৫ মে ২০২০}}</ref> ===বেদৱতী=== {{Main|বেদৱতী}} '''বেদৱতী''' ({{lang-sa|वेदवती}}) আছিল [[বৃহস্পতি]]ৰ পুত্ৰ [[কুশধ্বজ]]ৰ এগৰাকী জীয়ৰী। তেওঁক [[মিথিলা (বিদেহ ৰাজ্য)|মিথিলা]]ৰ ৰজা [[জনক]]ৰ গৃহত জন্মলাভ কৰা [[সীতা]]ৰ আত্মা আছিল বুলি কোৱা হয়। যি [[ৰামায়ণ]] মহাকাব্যৰ নায়িকা তথা ৰামৰ পত্নী আছিল। ==ভ== === ভৰত === {{Main|ভৰত (ৰামায়ণ)}} '''ভৰত''' হৈছে মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ত বৰ্ণিত এক চৰিত্ৰ। তেওঁ [[ৰাম]]ৰ সতীয়া ভ্ৰাতৃ আৰু [[দশৰথ]] তথা [[কৈকেয়ী]]ৰ পুত্ৰ। ==ম== ===মকৰধ্বজ=== {{Main|মকৰধ্বজ}} '''মকৰধ্বজ''' হৈছে পৌৰাণিক হিন্দু কিংবদন্তিৰ এক চৰিত্ৰ। সেই অনুসৰি তেওঁ হনুমান পুত্ৰ। হনুমানৰ ঘামৰ পৰা তেওঁৰ জন্ম হৈছে। ৰামায়ণৰ বিভিন্ন আঞ্চলিক সংস্কৰণত তেওঁৰ উপস্থিতি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। <ref name=a/><ref name=b>[http://www.lordhanuman.info/index.php/lord-hanuman-and-makardhwaja-his-son/ Lord Hanuman and Makardhwaja, his son] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111203224758/http://www.lordhanuman.info/index.php/lord-hanuman-and-makardhwaja-his-son |date=3 December 2011 }}</ref> ===মণিভদ্ৰ=== {{Main|মণিভদ্ৰ}} '''মণিভদ্ৰ''' বা '''মণিগ্ৰীৱ''' হৈছে এজন অন্যতম প্ৰধান [[যক্ষ]]৷ তেওঁ প্ৰাচীন ভাৰতৰ জনপ্ৰিয় দেৱতা আছিল। তেওঁ ধন-সম্পত্তিৰ অধিষ্ঠাতা যক্ষৰাজ [[কুবেৰ|কুবেৰৰ]] পুত্ৰ আৰু [[নলকুবেৰ|নলকুবেৰৰ]] ভ্ৰাতৃ। [[নাৰদ|নাৰদৰ]] দ্বাৰা শাপগ্ৰস্ত হৈ তেওঁ নলকুবেৰৰ সৈতে যমজ অৰ্জুন গছৰ ৰূপ পাইছিল। পিছলৈ শিশু কৃষ্ণৰ স্পৰ্শত দুয়ো মুক্তিলাভ কৰে। === মন্থৰা === {{Main|মন্থৰা }} '''মন্থৰা''' ({{lang-en|Manthara}}) [[ৰামায়ণ]]ৰ এক চৰিত্ৰ। তেওঁ অযোধ্যাৰ ৰজা দশৰথৰ দ্বিতীয় পত্নী ৰাণী কৈকেয়ীৰ দাসী আছিল। তেওঁ দেখাত কুঁজা আছিল। তেওঁ ৰাণী কৈকেয়ীক সন্মত কৰিছিল যে মহাৰাজৰ সিংহাসন তেওঁৰ পুত্ৰ ভৰত হে আচল উত্তৰাধিকাৰী আৰু তেওঁৰ সতীয়া পুত্ৰ ৰাজকুমাৰ [[ৰাম]]ক ৰাজ্যৰ পৰা নিৰ্বাসিত কৰা উচিত।{{sfn|Mani|2015}} === মন্দোদৰী === {{Main|মন্দোদৰী}} '''মন্দোদৰী''' ({{lang-sa|मंदोदरी}} (আক্ষৰিক অৰ্থত সুকোমল উদৰৰ গৰাকী<ref>[https://books.google.com/books?id=1jRWziY9m4cC&pg=PA429 Rāmopākhyāna: the story of Rāma in the Mahābhārata p.429]</ref>) হৈছে [[লংকা]]ৰ অধিপতি [[ৰাৱণ]]ৰ সহধৰ্মিণী। [[ৰামায়ণ]]ৰ বৰ্ণনা অনুসৰি মন্দোদৰী আছিল অতীৱ সুন্দৰী, নিৰ্মল আৰু ধাৰ্মিক প্ৰকৃতিৰ। [[হিন্দু ধৰ্ম]] অনুসৰি তেওঁ [[পঞ্চকন্যা]]ৰ অন্যতম। পঞ্চকন্যাৰ নাম ল'লে পাপ খণ্ডন হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। === মাণ্ডৱী === {{Main|মাণ্ডৱী}} '''মাণ্ডৱী''' হিন্দু মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ এক চৰিত্ৰ। সেই অনুসৰি তেওঁ ৰজা কুশধ্বজ আৰু ৰাণী চন্দ্ৰভাগাৰ কন্যা তথা<ref>{{cite book |last1=Dawar |first1=Sonalini Chaudhry |title=Ramayana, the Sacred Epic of Gods and Demons |date=2006 |publisher=Om Books International |isbn=9788187107675 |url=https://books.google.com/books?id=NxFPAQAAMAAJ&q=Shrutakirti |language=en}}</ref> [[ৰাম]]ৰ ভায়েক [[ভৰত (ৰামায়ণ)|ভৰত]]ৰ পত্নী আছিল। মাণ্ডৱী আছিল সংকস্য (বৰ্তমানৰ সপ্তৰী জিলাৰ ৰাজবিৰাজ অঞ্চল)ৰ ৰাজকুমাৰী আৰু ৰজা কুশধ্বজৰ জীয়েক। তেওঁ [[লক্ষ্মী|মহালক্ষ্মী]]ৰ ফুলৰ অৱতাৰ আছিল। মাণ্ডৱীৰ [[শ্ৰুতকীৰ্তি]] নামৰ এগৰাকী সৰু ভগ্নী আছিল।<ref>{{cite book|last1=Prakāśa|first1=Veda|url=https://books.google.com/books?id=MXfXAAAAMAAJ&q=Shrutakirti+Mandavi|title=Vālmīkī Rāmāyaṇa|last2=Guptā|first2=Praśānta|date=1998|publisher=Ḍrīmalaiṇḍa Pablikeśansa|isbn=978-81-7301-254-9|language=en}}</ref> ===মায়া সীতা=== {{Main|মায়া সীতা}} '''মায়া সীতা''' ({{lang-sa|माया सीता}}) বা '''ছায়া সীতা''' ({{lang-sa|छाया सीता}}) (আক্ষৰিক অৰ্থত ''ভ্ৰমাত্মক সীতা'') হৈছে হিন্দু মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ কিছুমান অভিযোজনত দেৱী [[সীতা]]ৰ ভ্ৰমাত্মক নকল। যাক প্ৰকৃত সীতাৰ পৰিৱৰ্তে লংকাৰ ৰাক্ষসৰাজ [[ৰাৱণ|ৰাৱণে]] অপহৰণ কৰে। === মায়াসুৰ === {{Main|মায়াসুৰ}} '''মায়াসুৰ''' বা '''ময়াসুৰ''' ({{lang|sa|मयासुर}}) [[হিন্দু]] শাস্ত্ৰত বৰ্ণিত [[অসুৰ]], দেৱতা আৰু ৰাক্ষস জাতিৰ এজন মহান প্ৰাচীন ৰজা আছিল। মায়া তেওঁৰ উজ্জ্বল স্থাপত্যৰ বাবে জনাজাত আছিল। [[মহাভাৰত]]ত বৰ্ণিত মায়াসভা বা ভ্ৰমৰ কক্ষ - তেওঁৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছিল। ===মালী=== {{Main|মালী}} '''মালী''' ({{lang-en|Mali}}) [[ৰাক্ষস]] ৰজা [[সুকেশ]] আৰু গন্ধৰ্ব ৰাজকুমাৰী [[দেৱৱতী]]ৰ সন্তান আছিল৷<ref>http://ancientvoice.wikidot.com/src-vrm:ram7-5.</ref> তেওঁৰ দুজন ভাই আছিল [[মাল্যবান]] আৰু [[সুমালী]]। মালী বসুদা বিবাহ কৰাইছিল। তেওঁৰ ৪গৰাকী পুত্ৰৰ নাম আছিল ক্ৰমে- অনল, অনিল, হৰ আৰু সম্পাতী; যি পিছলৈ [[বিভীষণ]]ৰ মন্ত্ৰী হৈছিল৷ === মাল্যবান === {{Main|মাল্যবান}} '''মাল্যবান''' {{Lang-en|Malyavan}} লংকাৰ সম্ৰাট [[ৰাৱণ]]ৰ মুখ্য ৰাজকীয় উপদেষ্টা আছিল। মাল্যবান লংকাৰ বৌদ্ধিক আৰু ৰাজকীয় বৃত্তৰ ভিতৰত এক সন্মানীয় ব্যক্তি আছিল। তেওঁ আছিল সুকেশৰ পুত্ৰ আৰু [[সুমালী]] আৰু [[মালী]]ৰ ভাই তথা ৰাৱণৰ ককা৷ ===মাৰীচ=== {{Main|মাৰীচ}} '''মাৰীচ''' ({{lang-en|Maricha}}, {{lang-sa|मारीच}}) হিন্দু মহাকাব্য ৰামায়ণত উল্লিখিত এগৰাকী ৰাক্ষস, যাক ভগৱান [[বিষ্ণু]]ৰ অৱতাৰ [[ৰাম|ৰামে]] হত্যা কৰিছিল। তেওঁক মহাকাব্যৰ [[ৰাৱণ]]ৰ সহযোগী হিচাপে উল্লেখ কৰা হয়। ৰামৰ পত্নী [[সীতা]]ক অপহৰণত কৰাত তেওঁৰ বিশেষ ভূমিকা আছে। তেওঁৰ পুত্ৰ [[:en:Kalanemi|কলনেমি]]ক হনুমানে বধ কৰে। ==ৰ== === ৰাম === {{Main|ৰাম}} '''ৰাম''' বা '''ৰামা''' বা '''ৰামচন্দ্ৰ''' ({{Lang-sa|राम}}) হ'ল [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] দেৱতা [[বিষ্ণু|বিষ্ণুৰ]] [[দশাৱতাৰ|সপ্তম অৱতাৰ]]।<ref name=Ganguly2003>{{cite journal | author = Ganguly, S. | year = 2003 | title = The Crisis of Indian Secularism | journal = Journal of Democracy | volume = 14 | issue = 4 | pages = 11–25 | url = https://muse.jhu.edu/journals/journal_of_democracy/v014/14.4ganguly.html | accessdate = 2008-04-12 | doi = 10.1353/jod.2003.0076 }}</ref> হিন্দু ধৰ্মগ্ৰন্থবোৰত তেওঁক [[অযোধ্যা|অযোধ্যাৰ]] ৰজা বুলি উল্লেখ আছে। সপ্তম অৱতাৰ ৰাম আৰু অষ্টম অৱতাৰ [[কৃষ্ণ]] হ'ল বিষ্ণুৰ অৱতাৰবোৰৰ ভিতৰত সকলোতকৈ বেছি গুৰুত্বপূৰ্ণ। হিন্দু ধৰ্মত তেওঁ এজন জনপ্ৰিয় দেৱতা। [[ভাৰত]] আৰু [[নেপাল]] দেশত তেওঁৰ পূজাৰ বহুল প্ৰচলন দেখা যায়। হিন্দু ধৰ্মৰ ৰাম উপাসনা-কেন্দ্ৰিক সম্প্ৰদায়বোৰত ৰামক বিষ্ণুৰ অৱতাৰ নামানি সৰ্বোচ্চ ঈশ্বৰ হিচাপে মান্য কৰাৰ প্ৰৱণতা দেখা যায়। ৰামে সূৰ্যবংশত (ইক্ষ্বাকু বংশ বা পৰৱৰ্তীকালত উক্ত বংশৰ ৰজা [[ৰঘু|ৰঘুৰ]] নামানুসাৰে ৰঘুবংশ নামে পৰিচিত) জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। ৰামৰ এটি বিশেষ মূৰ্তিত তেওঁৰ ওচৰত তেওঁৰ ভাতৃ [[লক্ষ্মণ]], স্ত্ৰী [[সীতা]] আৰু ভক্ত [[হনুমান|হনুমানক]] দেখা যায়। এই মূৰ্তিকে বোলা হয় "ৰাম পৰিবাৰ"। হিন্দু মন্দিৰত এই "ৰাম পৰিবাৰ" মূৰ্তিৰ পূজাই বেছিকৈ হোৱা দেখা যায়।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.hindutemplede.com/index.php?option=com_content&view=article&id=59 |access-date=2021-07-18 |archivedate=2013-10-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131011104307/http://hindutemplede.com/index.php?option=com_content&view=article&id=59 |deadurl=yes }}</ref><ref>http://translate.google.com/#hi/en/%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B0</ref> === ৰাৱণ === {{Main|ৰাৱণ}} '''ৰাৱণ''' ({{Lang-en|Ravana}}) হৈছে [[তুলসীদাস]] ৰচিত [[ৰামচৰিত মানস]], মহাকবি [[বাল্মিকী]]ৰ [[ৰামায়ণ]], ৰামায়ণৰ সমস্ত সংস্কৰণ, [[বিষ্ণু পুৰাণ]], হিন্দু মহাকাব্যসমূহত বৰ্ণনা কৰা লংকা (বৰ্তমানৰ [[শ্ৰীলংকা]])-ৰ ৰজা। তেওঁৰ দহটা মূৰ থকাৰ কাৰণে তেওঁক দহ মুখীয়া ৰাৱণ বা '''দশানন''' (দশ=দহ, আনন=মুখ; দশানন বি. (সং.) “দশমুখ”) বুলিও জনা যায়।<ref name=":0">Amazing Facts About Ravana | url=https://m.jagranjosh.com/general-knowledge/10-amazing-facts-about-ravana-1469597380-1 | আহৰণ কৰা হৈছে: ১৫ মে ২০২০</ref><ref>দশাননৰ অৰ্থ | উৎস=হেমকোষ | প্ৰণেতা=হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা | পৃষ্ঠা=৫৪৭ আৰু ৫৪৮ | সংস্কৰণ=ত্ৰয়োদশ সংস্কৰণ ২০০৭| আহৰণ কৰা হৈছে=১৫ মে ২০২০</ref> ===ৰুমা=== {{Main|ৰুমা}} '''ৰুমা''' হৈছে [[হিন্দু]] মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ এক চৰিত্ৰ। সেই অনুসৰি তেওঁ বানৰ ৰাজ [[সুগ্ৰীৱ]]ৰ পত্নী আৰু [[কিষ্কিন্ধা]]ৰ ৰাণী আছিল। প্ৰথম বাৰৰ বাবে তেওঁ উপস্থিতি ৰামায়ণৰ চতুৰ্থ কাণ্ড [[কিষ্কিন্ধাকাণ্ড]]ত দেখা যায়। ৰুমা আৰু সুগ্ৰীৱ ইজনে সিজনৰ প্ৰেমত পৰিছিল আৰু ইজনে সিজনক বিয়া কৰাব বিচাৰিছিল। কিন্তু ৰুমাৰ দেউতাকে তেওঁলোকৰ বিবাহৰ বাবে অনুমোদন জনোৱা নাছিল। সেয়েহে, সুগ্ৰীৱে [[হনুমান]]ৰ সহায়ত ৰুমাক হৰণ কৰে আৰু ইজনে সিজনক বিয়া কৰায়। দুজন ৰাজকীয় বানৰ ভাতৃৰ বিবাদৰ পিছত বালিয়ে ৰুমাক সুগ্ৰীৱৰ পৰা আঁতৰাই লৈ গৈছিল। ==ল== === লক্ষ্মণ === {{Main|লক্ষ্মণ}} '''লক্ষ্মণ''' ({{lang-sa|लक्ष्मण}}) (আক্ষৰিক অৰ্থত ''যাৰ ভাগ্যশালীৰ লক্ষণ আছে'') '''লখন''' হৈছে ৰামায়ণৰ মূল চৰিত্ৰ [[ৰাম]]ৰ ভ্ৰাতৃ। তেওঁক সৌমিত্ৰ, ৰামানুজ আৰু ভৰতানুজ নামেৰেও জনা যায়। তেওঁ শত্ৰুঘ্নৰ যঁ‌মজ ভ্ৰাতৃ। ===লঙ্কিনী=== {{Main|লঙ্কিনী}} '''লঙ্কিনী''' প্ৰাচীন [[হিন্দু]] মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ত বৰ্ণিত এগৰাকী শক্তিশালী ৰাক্ষসী আছিল। তেওঁৰ নামৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে "লংকাৰ দেৱতা" কিয়নো তেওঁ চহৰখনৰ একমাত্ৰ মহিলা ব্যক্তিত্ব আছিল যি লংকাৰ দুৱাৰৰ অভিভাৱকত্ব লাভ কৰিছিল।<ref name="google">{{cite book|title=Ramayana |author=Kishore, B.R.|date=1995|publisher=Diamond Pocket Books|isbn=9789350837467|url=https://books.google.com/books?id=PaKLCgAAQBAJ|accessdate=2017-01-08}}</ref> === লৱ === {{Main|লৱ (ৰামায়ণ)}} '''লৱ''' ({{lang-sa|लव}}) <ref name="lcuk"/> আৰু তেওঁৰ যমজ ভাতৃ কুশ, [[ৰাম]] আৰু [[সীতা]]ৰ সন্তান আছিল। <ref name="Mani2009"/> তেওঁলোকৰ কাহিনী হিন্দু মহাকাব্য, [[ৰামায়ণ]] আৰু ইয়াৰ অন্যান্য সংস্কৰণত বৰ্ণনা কৰা হৈছে। কোৱা হয় যে তেওঁলোকৰ মাতৃৰ দৰে তেওঁ বগা-সোণালী বৰণৰ আছিল, আনহাতে কুশ তেওঁলোকৰ দেউতাকৰ দৰে ক'লা বৰণৰ আছিল। লৱই লৱপুৰী (আধুনিক লাহোৰ চহৰ), <ref>{{cite book | last = Bombay Historical Society | title = Annual bibliography of Indian history and Indology, Volume 4 | page = 257 | year = 1946 | url = https://books.google.com/books?id=FAS2AAAAIAAJ }}</ref> <ref>{{cite book | last = Baqir | first = Muhammad | title = Lahore, past and present | publisher = B.R. Pub. Corp | pages = 19–20 | year = 1985 | url = https://books.google.com/books?id=-pAcAAAAMAAJ&q=Lahore+Lava&dq=Lahore+Lava | access-date = 2009-05-29}}</ref>প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল বুলি কোৱা হয় আৰু তেওঁৰ নামেৰেই ঠাইখন নামকৰণ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book|title= Guide to Lahore|author=Masudul Hasan|publisher=Ferozsons|year=1978}}</ref> ==শ== === শত্ৰুঘ্ন === {{Main|শত্ৰুঘ্ন}} '''শত্ৰুঘ্ন''' ({{lang-sa|शत्रुघ्न}}) হৈছে [[ৰাম]]ৰ কনিষ্ঠ ভ্ৰাতৃ আৰি [[দশৰথ]] তথা [[সুমিত্ৰা]]ৰ পুত্ৰ। তেওঁ [[লক্ষ্মণ]]ৰ যমজ ভ্ৰাতৃ। শত্ৰুঘ্নক '''ৰিপুদমন''' নামেৰেও জনা যায়। [[বাল্মীকি]] [[ৰামায়ণ]]ৰ মতে শত্ৰুঘ্ন বিষ্ণুৰ অৱতাৰ ৰামৰেই অংশ। [[মহাভাৰত]]ৰ বিষ্ণু সহস্ৰনামত শত্ৰুঘ্নৰ স্থান ৪১২। ===শবৰী=== {{Main|শবৰী}} '''শবৰী''' ({{lang-sa|शबरी}})) হৈছে হিন্দু মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ত বৰ্ণিত এগৰাকী বৃদ্ধ তপস্বী। তেওঁক এগৰাকী উৎসাহী মহিলা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে যিয়ে নিজ ভক্তিৰ বলত ৰামৰ দৰ্শন আৰু আশীৰ্বাদ লাভ কৰিছিল। === শান্তা === {{Main|শান্তা}} '''শান্তা''' [[হিন্দু]] মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ এটা চৰিত্ৰ। সেই অনুসৰি তেওঁ ৰজা [[দশৰথ]] আৰু [[কৌশল্যা]]ৰ জীয়ৰী আছিল। পিছত তেওঁক অংগ প্ৰদেশৰ ৰজা [[ৰোমাপদ|ৰোমাপদে]] তুলি লৈছিল। === শিৱ === {{Main|শিৱ}} '''শিৱ''' ({{Lang-sa|शिव}}; আক্ষৰিক অৰ্থ "শুভ" বা "মঙ্গল") এজন [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] দেৱতা। তিনি [[ত্ৰিমূৰ্তি|ত্ৰিমূৰ্তিৰ]] (হিন্দুসকলৰ মতে তিনিটা বিশেষ প্ৰাথমিক দৈৱসত্তা) অন্যতম। ত্ৰিমূৰ্তিৰ শিৱ হৈছে ধ্বংসৰ প্ৰতীক।<ref>Zimmer (1972) p. 124.</ref> হিন্দুধৰ্মৰ [[শৈৱধৰ্ম|শৈৱ]] শাখা সম্প্ৰদায়ৰ মতে, শিৱই হ’ল সৰ্বোচ্চ ঈশ্বৰ।<ref name="Flood 1996, p. 17">Flood (1996), p. 17.</ref> যিসকল হিন্দুধৰ্মাবলম্বীয়ে শিৱকেই প্ৰধান দেৱতা বুলি জ্ঞান কৰে তেখেতৰ পূজা কৰে, তেখেতসকল "শৈৱ" নামে পৰিচিত।<ref>Tattwananda, p. 45.</ref> [[বিষ্ণু]]-পূজক [[বৈষ্ণৱধৰ্ম|বৈষ্ণৱ]] বা [[মহাশক্তি|দেৱী]]-পূজক [[শাক্তধৰ্ম|শাক্তসকলৰ]] অনুসৰি শৈৱধৰ্মও হিন্দুধৰ্মৰ অন্যতম প্ৰধান শাখাসম্প্ৰদায়।<ref name="Flood 1996, p. 17"/> === শূৰ্পনখা === {{Main|শূৰ্পনখা}} '''শূৰ্পনখা''' ({{lang-sa|शूर्पणखा}}) হৈছে [[ৰামায়ণ]]ত বৰ্ণিত এক ৰাক্ষসী। তেওঁৰ আন এটা নাম মীনাক্ষী। তেওঁ লংকাধিপতি [[ৰাৱণ]]ৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী আৰু ঋষি [[বিশ্ৰবা]] তথা ৰাক্ষসী [[কৈকেষী]]ৰ জীয়ৰী। মূল [[বাল্মীকি]] ৰামায়ণত শূৰ্পনখাৰ ভূমিকা সৰু যদিও গুৰুত্বপূৰ্ণ।<ref name=johnson>{{cite book|last1=Johnson|first1=W.J.|title=A Dictionary of Hinduism|url=https://archive.org/details/dictionaryofhind00unse|date=2009|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=9780191726705|edition=1st|doi=10.1093/acref/9780198610250.001.0001}}</ref> === শ্ৰুতকীৰ্তি === {{Main|শ্ৰুতকীৰ্তি}} '''শ্ৰুতকীৰ্তি''' হিন্দু মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ এক চৰিত্ৰ। সেই অনুসৰি তেওঁ ৰজা কুশধ্বজ আৰু ৰাণী চন্দ্ৰভাগাৰ কন্যা তথা<ref>{{cite book |last1=Dawar |first1=Sonalini Chaudhry |title=Ramayana, the Sacred Epic of Gods and Demons |date=2006 |publisher=Om Books International |isbn=9788187107675 |url=https://books.google.com/books?id=NxFPAQAAMAAJ&q=Shrutakirti |language=en}}</ref> [[ৰাম]]ৰ সৰু ভায়েক [[শত্ৰুঘ্ন]]ৰ পত্নী আছিল। শ্ৰুতকীৰ্তি আছিল সংকস্যৰ ৰাজকুমাৰী আৰু ৰজা কুশধ্বজৰ সৰু জীয়েক। তেওঁ [[লক্ষ্মী|মহালক্ষ্মী]]ৰ ফুলৰ অৱতাৰ আছিল। শ্ৰুতকীৰ্তিৰ মাণ্ডবী নামৰ এগৰাকী ডাঙৰ ভগ্নী আছিল।<ref>{{cite book|last1=Prakāśa|first1=Veda|url=https://books.google.com/books?id=MXfXAAAAMAAJ&q=Shrutakirti+Mandavi|title=Vālmīkī Rāmāyaṇa|last2=Guptā|first2=Praśānta|date=1998|publisher=Ḍrīmalaiṇḍa Pablikeśansa|isbn=978-81-7301-254-9|language=en}}</ref> ===শ্ৰৱণ কুমাৰ=== {{Main|শ্ৰৱণ কুমাৰ}} '''শ্ৰৱণ কুমাৰ''' হৈছে ৰামায়ণৰ এটি চৰিত্ৰ। তপস্বী দম্পতী শান্তণু আৰু মলয়াৰ পুত্ৰ। শ্ৰৱণৰ মাক দেউতাক উভয়ৰে দৃষ্টি শক্তি ক্ষীণ আছিল, পিছলৈ গৈ তেওঁলোক একেবাৰে অন্ধ হৈ পৰে। শ্ৰৱণ কুমাৰ পূৰ্বজন্মত ৰাজকোঁৱৰ আছিল। শাপৰ ফলত তেওঁ অন্ধমুনিৰ পুত্ৰ হৈ জন্ম লয়। ==স== === সম্পাতি === {{Main|সম্পাতি}} বৈদিক গ্ৰন্থসমূহত '''সম্পাতি''' ({{lang-en|सम्पाति}}) হৈছে [[অৰুণ]] আৰু শ্যেনীৰ জ্যেষ্ঠ সন্তান তথা [[জটায়ু]]ৰ ভ্ৰাতৃ।<ref>{{Cite book|last=Dalal|first=Roshen|url=https://books.google.com/books?id=DH0vmD8ghdMC&pg=PA357&dq=Shyeni+Sampati#q=Shyeni%20Sampati|title=Hinduism: An Alphabetical Guide|date=2010|publisher=Penguin Books India|isbn=978-0-14-341421-6|language=en}}</ref> তেওঁৰ অৱয়ব এক [[শগুন]]ৰ দৰে। ব্ৰহ্ম পুৰাণৰ মতে, বব্ৰু নামেৰে সম্পাতিৰ এক পুত্ৰ আছে যি অতি বেগবান আৰু খাতিমান। শৈশৱ কালতে সম্পাতিয়ে নিজৰ ডেউকা দুখন হেৰুৱায়। === সীতা === {{Main|সীতা}} '''সীতা''' হিন্দু মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ কেন্দ্ৰীয় নাৰী চৰিত্ৰ আৰু মিথিলা ৰাজ্যৰ ৰজা জনকৰ পুত্ৰী। তেওঁৰ অন্য নাম বৈদেহী, জানকী, মৈথেলী, ভূমিজা। সীতাক হিন্দু ধৰ্মৰ ঐশ্বৰ্যৰ অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী [[লক্ষ্মী]]ৰ অৱতাৰ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। হিন্দুসকলৰ প্ৰধান পূজ্য দেৱতা বিষ্ণুৰ ৰাম অৱতাৰৰ সময়ত লক্ষ্মী দেৱীয়ে সীতা ৰূপে অৱতাৰ গ্ৰহণ কৰে আৰু ৰামৰ পত্নী হয়। সীতাক আদৰ্শ হিন্দু নাৰীচৰিত্ৰৰ প্ৰতীক হিচাপে মান্যতা প্ৰদান কৰা হয়। পতিব্ৰত ধৰ্ম পালন, আত্মবলিদান, অদম্য সাহস আৰু পৱিত্ৰতাৰ বাবে সীতা হিন্দু নাৰী সকলৰ আদৰ্শ চৰিত্ৰ। === সুকেশ === {{Main|সুকেশ}} '''সুকেশ''' ({{Lang-en|Sukesa}}) লংকাৰ ৰাক্ষক ৰজা আছিল৷ তেওঁ গন্ধৰ্ব ৰাজকুমাৰী [[মণিমায়া]]ক বিবাহ কৰাইছিল৷ তেওঁৰ তিনিটা সন্তান আছিল ক্ৰমে- [[সুমালী]], [[মাল্যবান]] আৰু [[মালী]]৷ === সুগ্ৰীৱ=== {{Main|সুগ্ৰীৱ}} '''সুগ্ৰীৱ''' ({{lang-sa|सुग्रीव}}, 'সুন্দৰ ডিঙি') [[হিন্দু]] মহাকাব্য ৰামায়ণৰ এক বানৰ চৰিত্ৰ। সেই অনুসৰি তেওঁ [[বালি (ৰামায়ণ)|বালি]]ৰ সৰু ভায়েক আছিল। সুগ্ৰীৱে বালিক পৰাভূত কৰি [[কিষ্কিন্ধা]], বানৰ ৰাজ্যৰ শাসক হিচাপে সফল হৈছিল। <ref name="Ambedkar1979">{{cite book|author=Bhimrao Ramji Ambedkar|title=Dr. Babasaheb Ambedkar, Writings and Speeches: Riddles in Hinduism|url=https://books.google.co.in/books?id=rJX2d-c4oaYC&dq=sugriva+vali+kishkindha|year=1979|publisher=Education Department, Government of Maharashtra}}</ref> ৰুমা তেওঁৰ পত্নী আছিল। তেওঁ হিন্দু দেৱতা [[সূৰ্য (দেৱতা)|সূৰ্য্য]]ৰ পুত্ৰ আছিল। ভানৰৰ ৰজা হিচাপে সুগ্ৰীৱে ৰাক্ষস ৰজা ৰাৱণৰ হাতৰ পৰা [[ৰাম]] পত্নী [[সীতা]]ক মুক্ত কৰাৰ অন্বেষণত ৰামক সহায় কৰিছিল। === সুবাহু === {{Main|সুবাহু}} '''সুবাহু''' ({{Lang-sa|सुबाहु}} {{IAST|Subāhu}}, {{lang-ta|சுபாகு}} {{IAST|Cupāku}}) ৰামায়ণত বৰ্ণিত এটা ৰাক্ষস চৰিত্ৰ আছিল। তেওঁ আৰু তেওঁৰ মাক তাড়কাই জংঘলৰ মুনিসকলক, বিশেষকৈ [[বিশ্বামিত্ৰ]]ৰ যজ্ঞ স্থলীত, মাংস আৰু তেজ ছটিয়াই তেওঁলোকৰ যজ্ঞত ব্যাঘাত জন্মাই হাৰাশাস্তি কৰাত অপৰিসীম আনন্দ লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite news|date=1 July 2018|access-date=22 January 2019|url=http://www.newindianexpress.com/lifestyle/spirituality/2018/jul/01/rama-brings-ahalya-back-to-her-living-form-1835161.html|author=Gita Jnana Brahmacharini Sharanya Chaitanya|title=Rama Brings Ahalya Back to Her Living Form|work=[[The New Indian Express]]}}</ref> ===সুভন্নমচ্ছ=== {{Main|সুভন্নমচ্ছ}} '''সুভন্নমচ্ছ''' ({{lang-th|สุพรรณมัจฉา}}) বা '''সুৱৰ্ণমৎস্য''' ({{lang-sa|सुवर्णमत्स्य}}) হৈছে থাই ভাষাৰ লগতে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ বিভিন্ন [[ৰামায়ণ]] সংস্কৰণত উল্লিখিত টছাকনাথ বা [[ৰাৱণ]]ৰ জীয়ৰী। সুৱৰ্ণমৎস্যৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে সোণোৱালী মাছ।<ref name="Satyavrat2006">{{cite book | author=Satyavrat Sastri | title=Discovery of Sanskrit Treasures: Epics and Puranas | url=https://books.google.com/books?id=seljAAAAMAAJ | accessdate=2012-07-24 | year=2006 | publisher=Yash Publications | isbn=978-81-89537-04-3 | page = 77}}</ref> তেওঁ হৈছে [[জলকুঁৱৰী]]সকলৰ এক ৰাজকুমাৰী। যেতিয়া হনুমানে [[ৰাম]] আৰু বানৰ বাহিনীৰ সৈতে সমুদ্ৰক অতিক্ৰম কৰি [[লংকা]]লৈ যাবলৈ সেতু নিৰ্মাণ কৰিবলৈ লয় তেতিয়া সুভন্নমচ্ছই এই পৰিকল্পনা বিফল কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে।<ref name="Desai2005">{{cite book | author=S.N. Desai | title=Hinduism in Thai Life | url=https://books.google.com/books?id=VmsKr7lqTjwC&pg=PA135 | accessdate=2012-07-24 | year = 2005 | publisher=Popular Prakashan | isbn=978-81-7154-189-8 | page=135 }}</ref> === সুমালী=== {{Main|সুমালী}} '''সুমালী''' ({{Lang-en|Sumali}}) ৰাক্ষক ৰজা [[সুকেশ]] আৰু গন্ধৰ্ব ৰাজকুমাৰী দেৱৱতীৰ সন্তান আছিল।<ref>http://ancientvoice.wikidot.com/src-vrm:ram7-5.</ref> তেওঁৰ দুজন ভাই আছিল [[মাল্যবান]] আৰু [[মালী]]। সুমালী কেতুমতীক বিবাহ কৰাইছিল। তেওঁৰ ১০গৰাকী পুত্ৰ আছিল ক্ৰমে- ([[প্ৰহস্ত]], [[অকম্পন]], বিকট, কালিকামুখা, ধুমৰক্ষ, দণ্ড, সুপ্ৰস্ব, সংৰাদি, প্ৰঘাস (Praghasa) আৰু ভাস্কৰ্ণ) আৰু ৪গৰাকী কন্যা ক্ৰমে- ৰাকা (Raka), পুষ্পটকতা (Puspotkata), কৈকেষী আৰু কুম্ভনাশী। তেওঁৰ কন্যা [[কৈকেষী]] ঋষি [[বিশ্ৰবা]]ৰ সৈতে বিবাহ হয় যাৰ ঔৰসত তিনি পুত্ৰ যথাক্ৰমে [[ৰাৱণ]], [[কুম্ভকৰ্ণ]], [[বিভীষণ]] আৰু এটি কন্যা [[শূৰ্পনখা]]ৰ জন্ম হয়।<ref>{{Cite book|last=Mittal|first=J. P.|url=https://books.google.com/books?id=b7gOBW8oDFgC&q=sumali+ravana&pg=PA200|title=History Of Ancient India (a New Version) : From 7300 Bb To 4250 Bc|date=2006|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0615-4|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Mittal|first=J. P.|url=https://books.google.com/books?id=b7gOBW8oDFgC&q=sumali+ten&pg=PA200|title=History Of Ancient India (a New Version) : From 7300 Bb To 4250 Bc|date=2006|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0615-4|language=en}}</ref> === সুমিত্ৰা === {{Main|সুমিত্ৰা}} '''সুমিত্ৰা''' ({{lang-sa|सुमित्रा}}) হৈছে [[হিন্দু]] মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ এক চৰিত্ৰ। সেই অনুসৰি তেওঁ অযোধ্যাৰ ৰজা [[দশৰথ]]ৰ দ্বিতীয় সহধৰ্মিনী আৰু ৰাণী। <ref>{{citation |url= http://www.charanamrit.com/gods/sumitra_2247 |title= Dasharatha's third Queen |publisher= Charanamrit.com |date= 2012-06-19 |access-date= 2021-07-18 |archivedate= 2017-08-21 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20170821170509/http://www.charanamrit.com/gods/sumitra_2247 }}</ref> ৰামায়ণত উল্লেখ কৰা অনুসৰি তেওঁ যমজ সন্তান [[লক্ষ্মণ]] আৰু [[শত্ৰুঘ্ন]]ৰ মাতৃ।<ref>{{cite book|author = Mani, Vettam|title = Puranic Encyclopaedia: A Comprehensive Dictionary With Special Reference to the Epic and Puranic Literature|url = https://archive.org/details/puranicencyclopa00maniuoft|publisher = Motilal Banarsidass|year = 1975|location = Delhi|isbn = 978-0-8426-0822-0|author-link = |pp=[https://archive.org/details/puranicencyclopa00maniuoft/page/448 448]-9}}</ref> === সুলোচনা === {{Main|সুলোচনা (ৰামায়ণ)}} '''সুলোচনা''' ({{Lang-sa|सुलोचना}}; তেওঁ, যাৰ চকু ধুনীয়া) সৰ্পৰাজ [[শেষনাগ]]ৰ কন্যা আছিল আৰু [[ৰাৱণ]]ৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[ইন্দ্ৰজিৎ|মেঘানাদ (ইন্দ্ৰজিৎ)]]ৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছিল৷{{sfn|Das|2005}} বাল্মীকি ৰামায়ণত সুলোচনাৰ কোনো উল্লেখ পোৱা নাযায়, অৱশ্যে ইয়াৰ পৰৱৰ্তী সংস্কৰণসমূহত তেওঁৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{Cite book|last=Singh|first=Avadhesh K.|url=https://books.google.com/books?id=hzdoAAAAMAAJ&q=sulocan%C4%81+Indraj%C4%ABt|title=Rāmāyaṇa Through the Ages: Rāma, Gāthā in Different Versions|date=2007|publisher=D.K. Printworld|isbn=978-81-246-0416-8|language=en}}</ref> মেঘনাদ বধ কাব্য নামৰ [[বেলাড]]ত উল্লেখ কৰা প্ৰমিলাক ইন্দ্ৰজিৎৰ পত্নী বুলি কোৱা হয়। সেয়েহে, এইটো যুক্তিসঙ্গতভাৱে ধৰি ল'ব পাৰি যে সুলোচনাকে প্ৰমিলা বুলিও জনা গৈছিল। ===সৰমা=== {{Main|সৰমা (ৰামায়ণ)}} '''সৰমা''' ({{lang-sa|सरमा}}) হৈছে [[হিন্দু]] মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ৰ এক চৰিত্ৰ। সেই অনুসৰি তেওঁ [[লংকা]]ৰ ৰাক্ষস ৰজা [[ৰাৱণ]]ৰ ভাতৃ [[বিভীষণ]]ৰ পত্নী। <ref name="Mani"/> তেওঁক ৰাক্ষসী<ref name="Venkatesananda358">Venkatesananda p. 358</ref> বা গন্ধৰ্ব বংশৰ বুলি কোৱা হয়। ৰামায়ণৰ সকলো সংস্কৰণতে তেওঁ ৰাৱণে অপহৰণ কৰা আৰু লংকাত বন্দী হৈ থকা ৰামৰ সহধৰ্মিনী সীতাৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ সম্পৰ্ক ৰাখিছিল বুলি উল্লেখ আছে। ৰাৱণৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধত ৰামৰ পক্ষ লোৱা তেওঁৰ স্বামীৰ দৰে, সৰমাই সীতাৰ প্ৰতি সদয় আছিল আৰু ৰামক সীতা উদ্ধাৰত সহায় কৰে। সৰমা আৰু বিভীষণৰ [[ত্ৰিজঁটা]] নামৰ এজনী ছোৱালী আছিল। ==হ== === হনুমান=== {{Main|হনুমান}} '''হনুমান''' ({{lang-sa|हनुमान}}) [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] শাস্ত্ৰ গ্ৰন্থত বৰ্ণিত দেৱতা। তেওঁ পৱন দেৱৰ পুত্ৰ। হিন্দু ধৰ্মগ্ৰন্থ [[ৰামায়ণ|ৰামায়ণত]] হনুমানৰ বিস্তাৰিত বৰ্ণনা পোৱা যায়। এই ধৰ্মগ্ৰন্থত তেওঁক মহাবলশালী, পৰাক্ৰমী, পৰম চতুৰ দেৱতাৰূপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। তেওঁক ভগৱান [[বিষ্ণু|শ্ৰীবিষ্ণুৰ]] সপ্তম অৱতাৰ [[ৰাম|শ্ৰীৰামৰ]] পৰম ভক্ত বুলি জনা যায়। শৈশৱ কালত তেওঁ ৰক্তিম বৰণীয়া [[সূৰ্য|সূৰ্যক]] ফল বুলি বিবেচনা কৰি ভক্ষণ কৰাৰ বাবে আকাশমাৰ্গত যাত্ৰা কৰিছিল। সূৰ্যদেৱ হনুমানৰ অভিসন্ধি উপলদ্ধি কৰি গদাৰে হনুমানক প্ৰহাৰ কৰি ভূতলশায়ী কৰিছিল। === হবিৰ্ভূ=== {{Main|হবিৰ্ভূ}} '''হবিৰ্ভূ''' বা '''মনিনী''' ({{Lang-hi|हविर्भू}}) আছিল [[কৰ্দম ঋষি]] আৰু [[দেৱহুতী]]ৰ চতুৰ্থী কন্যা আৰু [[পুলস্ত্য|ঋষি পুলস্ত্য]]ৰ পত্নী। তেওঁ [[ঋষি বিশ্ৰবা]] আৰু [[ঋষি অগস্ত্য]]ৰ মাতৃ আছিল।<ref>{{cite web | url=https://vaniquotes.org/wiki/Pulastya_begot_in_his_wife,_Havirbhu,_one_son_of_the_name_Agastya,_who_in_his_next_birth_became_Dahragni._Besides_him,_Pulastya_begot_another_very_great_and_saintly_son,_whose_name_was_Visrava | title=Srimad-Bhagavatam | accessdate=১৫ মে ২০২০}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.manuscrypts.com/myth/2011/08/25/kuber/ | title=Kuber | accessdate=১৫ মে ২০২০ | archivedate=2019-06-22 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20190622144633/http://www.manuscrypts.com/myth/2011/08/25/kuber/ | deadurl=yes }}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist|3}} [[শ্ৰেণী:ৰামায়ণৰ চৰিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] ioaukvixkja72ha7i2ga7rcuwzwf5u4 0 72872 651805 390661 2026-11-09T20:27:05Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651805 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = বুট | image = Sa-whitegreen-chickpea.jpg | image_caption = বুটমাহৰ দুটা মুখ্য প্ৰকাৰ: ডাঙৰ পাতল তাম বৰণৰ কাবুলী আৰু বিভিন্ন ৰঙৰ দেশী বুট। | image2 = Chickpea BNC.jpg | image2_caption = গজালি মেলা বুট | image2_alt = Sprouted chickpea | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Flowering plant|Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Fabales]] | familia = [[Fabaceae]] | subfamilia = [[Faboideae]] | genus = ''[[Cicer]]'' | species = '''''C. arietinum''''' | binomial = ''Cicer arietinum'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] | synonyms = {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | * ''Cicer album'' <small>hort.</small> * ''Cicer arientinium'' <small>L. [Spelling variant]</small> * ''Cicer arientinum'' <small>L. [Spelling variant]</small> * ''Cicer edessanum'' <small>Bornm.</small> * ''Cicer grossum'' <small>Salisb.</small> * ''Cicer nigrum'' <small>hort.</small> * ''Cicer physodes'' <small>Rchb.</small> * ''Cicer rotundum'' <small>Alef.</small> * ''Cicer sativum'' <small>Schkuhr</small> * ''Cicer sintenisii'' <small>Bornm.</small> * ''Ononis crotalarioides'' <small>M.E.Jones</small> }} | synonyms_ref = <ref>{{cite encyclopedia |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/ild-4318 |title=''Cicer arietinum'' L. |work=The Plant List |date=2013 |access-date=24 July 2021 |archivedate=2 October 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171002112842/http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/ild-4318 |deadurl=yes }}</ref> }} '''বুট''' (বৈজ্ঞানিক নাম :Cicer arietinum) হৈছে এবিধ মাহজাতীয় খাদ্যশস্য। ই হৈছে ফেবেচিয়া (Fabaceae) পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত ফেবইডিয়া (Faboideae) উপ−পৰিয়ালৰ এবিধ একবাৰ্ষিক উদ্ভিদ।<ref>{{cite web|url=http://www.feedipedia.org/node/319|title=Chickpea (Cicer arietinum) |author=Feedipedia|website=www.feedipedia.org|access-date=26 February 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:486336-1|title=Cicer arietinum L. – Plants of the World Online|author=Kew Science|website=Plants of the World Online|access-date=26 February 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180211010740/http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:486336-1|archivedate=11 February 2018|deadurl=yes}}</ref> বুটৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰবোৰক ইংৰাজীত '''চিক পী''' ('''chickpea''' বা '''chick pea'''), গ্ৰাম ('''gram''')<ref name=eb9>"{{Cite EB9|wstitle=Gram|volume=11|pages=36&ndash;37}}</ref><ref name=GRIN>{{GRIN | access-date=21 October 2014}}</ref> বা বেংগল গ্ৰাম (Bengal gram),<ref name=GRIN/> গাৰবেনজ' (garbanzo)<ref name=GRIN/> বা গাৰবেনজ' বীন (garbanzo bean), বা ইজিপ্তিয়ান পী (Egyptian pea)<ref name=eb9/> আদি নামেৰে জনা যায়। ই প্ৰ'টিনেৰে সমৃদ্ধ। মধ্য প্ৰাচ্য, পশ্চিম এছিয়া আৰু ভাৰতীয় উপমহাদেশত ইয়াৰ খেতি কৰা হয়।<ref name="po">{{cite web |last=S |first=Bell |url=http://phys.org/news/2014-03-small-mighty-chickpea.html |publisher=Phys.org |title=The small but mighty chickpea |date=March 31, 2014 |access-date=8 October 2015}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=9LCiZedYrzIC&q=chickpea+introduced+into+india+in+the+century&pg=PA111|title=Advances in Agronomy|year=2001|publisher=Elsevier|access-date=26 February 2018|via=Google Books|isbn=978-0080543994}}</ref> বুটৰ গছ ২০ − ৫০ চেমিৰ পৰা ১ মিটাৰ পৰ্যন্ত ওখ হ'ব পাৰে। বুটৰ কাণ্ডৰ দুয়োফালে পাখিযুক্ত পাত আছে। এটা বীজপত্ৰ দুইৰ পৰা তিনিটা মাহজাতীয় শস্য থাকে। ইহঁতৰ ফুলবোৰ বগা, বা কেতিয়াবা ৰঙা নীলা। গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বা উপ-ক্ৰান্তীয় জলবায়ু আৰু বছৰি ৪০০ মিমি বা অধিক বৰষুণ বুট গছৰ স্বাভাৱিক উৎপাদনৰ বাবে অত্যাৱশ্যকীয়। বুটমাহৰ দুটা মুখ্য প্ৰকাৰ: ডাঙৰ পাতল তাম বৰণৰ কাবুলী আৰু বিভিন্ন ৰঙৰ দেশী বুট। বুটবোৰ পৰিপক্ব নহওতেই আহৰণ কৰিলে সেউজীয়া হয় আৰু পিছত তাম বৰণৰ, দাগযুক্ত, গাঢ় মুগাৰ পৰা ক'লা বৰণৰ হয়। বিশ্বৰ মুঠ বুট উৎপাদনৰ ৭৫% হৈছে সৰু দেশী প্ৰকাৰৰ আৰু বিশ্বৰ মুঠ উৎপাদনৰ ৭০% বুটৰ উৎপাদন হয় ভাৰতত।<ref name="faostat">{{cite web|url=http://www.fao.org/faostat/en/#data/QC|title= Chickpea production in 2019, Crops/Regions/World list/Production Quantity (pick lists)|date=2020|publisher=UN Food and Agriculture Organization, Corporate Statistical Database (FAOSTAT)|access-date=25 April 2021}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:খাদ্য]] [[শ্ৰেণী:শস্য]] j0zwx1spgyrv2zz57dthftesuuwpqpa 0 73842 651938 636164 2026-11-10T09:35:31Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651938 wikitext text/x-wiki {{infobox sportsperson | name =সুমিত আন্তিল | image = Sumit Antil 2.jpg | imagesize = | caption = ২০১৯ চনত সুমিত | birth_date = {{birth date and age|df=y|1998|07|6}} | birth_place = | country = ভাৰত | sport = পেৰা-এথলেটিকছ | disability_class = এফ৬৪ | club = | coach = | paralympics = ২০২০ টকিঅ' | medaltemplates = {{MedalSport | পুৰুষৰ পেৰা-এথলেটিকছ}} {{MedalCountry | {{IND}} }} {{MedalCompetition | পেৰালিম্পিক}} {{MedalGold | ২০২০ টকিঅ'|জেভলীন থ্ৰ' এফ৬৪}} {{MedalGold | ২০২৪ পেৰিচ |জেভলীন থ্ৰ' এফ৬৪}} | residence = | pb = '''বিশ্ব অভিলেখ''' ৬৮.৫৫ মিটাৰ (২০২১)<ref>{{Cite web|url=https://sports.ndtv.com/olympics-2020/tokyo-paralympics-sumit-antil-wins-javelin-f64-gold-sets-new-world-record-2523760|title=Tokyo Paralympics: Sumit Antil Wins Javelin (F64) Gold, Sets New World Record|website=sports.ndtv.com|access-date=30 August 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210830110709/https://sports.ndtv.com/olympics-2020/tokyo-paralympics-sumit-antil-wins-javelin-f64-gold-sets-new-world-record-2523760|archivedate=30 August 2021|deadurl=yes}}</ref> }} '''সুমিত আন্তিল''' ({{lang-en|Sumit Antil}}, জন্ম ৬ জুলাই ১৯৯৮) এগৰাকী ভাৰতীয় পেৰা-এথলীট আৰু জেভলীন থ্ৰ' খেলুৱৈ। তেওঁ ২০২১ চনত [[জাপান]]ৰ টকিঅ'ত অনুষ্ঠিত ২০২০ গ্ৰীষ্মকালীন পেৰালিম্পিকত পুৰুষৰ জেভলীন থ্ৰ' এফ৬৪ শ্ৰেণীত সোণৰ পদক লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=Athletics - Men's Javelin Throw - F64 Schedule {{!}} Tokyo 2020 Paralympics|url=https://olympics.com/tokyo-2020/paralympic-games/en/results/athletics/event-schedule-men-s-javelin-throw-f64.htm|url-status=live|access-date=2021-08-30|website=..|language=en-us|archivedate=2021-08-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210830132240/https://olympics.com/tokyo-2020/paralympic-games/en/results/athletics/event-schedule-men-s-javelin-throw-f64.htm|deadurl=yes}}</ref> ফাইনেলত ৬৮.৫৫ মিটাৰ জেভলীন নিক্ষেপ কৰি তেওঁ বিশ্ব অভিলেখ গঢ়ে।<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/sports/tokyo-paralympics/tokyo-paralympics-2021-live-updates-tokyo-2020-paralympic-games-day-7/amp_liveblog/85754248.cms Tokyo Paralympics 2021 highlights: Sumit Antil wins gold, creates world record in javelin throw F64 event] ''The Times of India''. Retrieved 30 August 2021</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৯৯৮ চনৰ ৬ জুলাইত [[হাৰিয়ানা]]ৰ চনিপতৰ খেৱদাত সুমিত আন্তিলৰ জন্ম হৈছিল।<ref>{{Cite web|last=Vatchittagong|title=Sumit Antil Paralympics 2021: Tokyo Olympic Gold Winner. - Vatchittagong|url=https://vatchittagong.org/sumit-antil-paralympics-2021|access-date=2021-08-30|language=en-US|archivedate=2021-08-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210830133318/https://vatchittagong.org/sumit-antil-paralympics-2021|deadurl=yes}}</ref> ২০১৫ চনত মটৰচাইকেল দুৰ্ঘটনাত পতিত হৈ তেওঁ আঁঠুৰ তলত বাওঁ ভৰি হেৰুৱাইছিল। পেৰা চেম্পিয়নছ কাৰ্যসূচীৰ জৰিয়তে গ'স্পৰ্টছ ফাউণ্ডেচনে তেওঁক আৰ্থিক ভাৱে সহায় কৰে।<ref>{{Cite web|last=Mar 26|first=Biju Babu Cyriac / TNN / Updated:|last2=2021|last3=Ist|first3=23:34|title=Sumit Antil betters javelin world record at National Para Athletics Championships {{!}} More sports News - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/more-sports/athletics/sumit-antil-betters-javelin-world-record-at-national-para-athletics-championships/articleshow/81712825.cms|access-date=2021-08-30|website=The Times of India|language=en}}</ref> তেওঁ দিল্লীত বাণিজ্যৰ স্নাতক শ্ৰেণীত পঢ়ি থাকোঁতে সুমিতক পেৰা এথলেটিকছৰ সৈতে আন এজন পেৰা এথলীট ৰাজকুমাৰে পৰিচয় কৰাইছিল। ২০১৭ চনত সুমিতে [[দিল্লী]]ত নিতিন জয়ছোৱালৰ অধীনত প্ৰশিক্ষণ আৰম্ভ কৰে আৰু তেতিয়াৰ পৰা তেওঁ বিভিন্ন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্তৰত প্ৰতিযোগিতা আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ প্ৰতিভা, কঠোৰ পৰিশ্ৰম আৰু সম্ভাৱনা প্ৰত্যক্ষ কৰাৰ পাছত গ'স্পৰ্টছে তেওঁক ২০১৯ চনত পেৰা চেম্পিয়নছ কাৰ্যসূচীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল। ==খেলুৱৈ জীৱন== ২০১৯ চনত [[ইটালী]]ত অনুষ্ঠিত ৱৰ্ল্ড পেৰা এথলেটিকছ গ্ৰাঁ প্ৰিঁত তেওঁ এফ৬৪ শ্ৰেণীত বিশ্ব অভিলেখ ভংগ কৰি কম্বাইণ্ড ইভেণ্টত ৰূপৰ পদক অৰ্জন কৰি তেওঁ ইতিহাস সৃষ্টি কৰিছিল। তেওঁ ২০১৯ চনত ডুবাইত অনুষ্ঠিত বিশ্ব পেৰা এথলেটিকছ চেম্পিয়নশ্বিপত ৰূপৰ পদক অৰ্জন কৰিছিল আৰু এই প্ৰতিযোগিতাত এফ৬৪ শ্ৰেণীত তেওঁৰ নিজৰ বিশ্ব অভিলেখ ভংগ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|last=Staff|first=Scroll|title=Watch: Sandeep, Sumit bag javelin gold, silver with world record throws at Para Athletics Worlds|url=https://scroll.in/field/943135/watch-sandeep-sumit-bag-javelin-gold-silver-with-world-record-throws-at-para-athletics-worlds|access-date=2021-08-30|website=Scroll.in|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=PTI|title=World Para Athletics C’ships: Sandeep, Sumit create world records|url=https://sportstar.thehindu.com/other-sports/world-para-athletics-championships-sandeep-chaudhary-sumit-create-world-record-win-gold-silver-medals/article29925508.ece|access-date=2021-08-30|website=Sportstar|language=en}}</ref> ২০২১ চনৰ ৩০ আগষ্টত সুমিত আন্তিলে ২০২০ গ্ৰীষ্মকালীন পেৰালিম্পিকত জেভলীন থ্ৰ' এফ৬৪ শ্ৰেণীত ৬৮.৫৫ মিটাৰ বিশ্ব অভিলেখ থ্ৰ'ৰ সৈতে সোণৰ পদক অৰ্জন কৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.sportstiger.com/watch-sumit-antil-shatters-the-world-record-three-times-on-his-way-to-gold-medal-in-javelin-throw/ |title=WATCH: Sumit Antil shatters the World record three times on his way to Gold Medal in javelin throw |work=SportsTiger |access-date=30 August 2021 |archivedate=30 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210830132242/https://www.sportstiger.com/watch-sumit-antil-shatters-the-world-record-three-times-on-his-way-to-gold-medal-in-javelin-throw/ |deadurl=yes }}</ref> ২০২১ চনত তেওঁ ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ ক্ৰীড়া সন্মান [[মেজৰ ধ্যানচান্দ খেলৰত্ন বঁটা]] <ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://dainikasam.assamtribune.com/full-page-pdf/epaper/pdf/2021/10/28/dainik-asam/2999?infinitescroll=1 |access-date=2021-12-26 |archivedate=2021-10-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211029180053/https://dainikasam.assamtribune.com/full-page-pdf/epaper/pdf/2021/10/28/dainik-asam/2999?infinitescroll=1 |deadurl=yes }}</ref> লাভ কৰে।<ref>https://www.indiatoday.in/sports/other-sports/story/neeraj-chopra-mithali-raj-among-11-nominated-for-khel-ratna-shikhar-dhawan-recommended-for-arjuna-award-1870118-2021-10-27</ref><ref>https://navbharattimes.indiatimes.com/sports/other-sports/khel-ratna-award-for-year-2021-olympic-champion-neeraj-chopra-wrestler-ravi-dahiya-among-11-athletes-noninated/articleshow/87310545.cms</ref> ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} {{পেৰালিম্পিকত পদক বিজয়ী ভাৰতীয়}} {{মেজৰ ধ্যান চান্দ খেলৰত্ন বঁটা}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ এথলীট]] [[শ্ৰেণী:পেৰালিম্পিকত পদক বিজয়ী ভাৰতীয়]] [[শ্ৰেণী:মেজৰ ধ্যান চান্দ খেলৰত্ন বঁটা বিজয়ী]] 8f464y64w8plpmchp1irl64w52rr4kd 0 74026 651755 494098 2026-11-09T15:50:56Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651755 wikitext text/x-wiki {{infobox writer | name = পানীন্দ্ৰনাথ গগৈ | image = | imagesize =200px | Parents_name = কতীয়া গগৈ (পিতৃ) | birth_year = ১৮৭১ | birth_place = [[লখিমপুৰ]], [[অসম]] | death_year = ১৯০০ | nationality = [[ভাৰত|ভাৰতীয়]] | citizenship = ভাৰতীয় | language = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] | education = | subject = |birth_date=১৮৭১|death_date=১৯੦੦|occupation=লেখক, শিক্ষক|notableworks=লৰাশিক্ষা আগছোৱা, লৰাশিক্ষা মাজছোৱা, লৰাশিক্ষা শেহছোৱা}} '''পানীন্দ্ৰনাথ গগৈ''' (১৮৭১-১৯০০) অসমৰ এজন সাহিত্যিক। তেখেতৰ গৃহ জিলা লখিমপুৰ। গগৈ দেৱ লখিমপুৰ জিলাৰ পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱাৰ সমসাময়িক এজন সাহিত্যিক আছিল। তেখেতৰ নামত প্ৰকাশিত তিনিখন গ্ৰন্থৰ তথ্য পোৱা যায়। সেয়া হ’ল ক্ৰমে- ''লৰাশিক্ষা আগছোৱা'', ''লৰাশিক্ষা মাজছোৱা'' আৰু ''লৰাশিক্ষা শেহছোৱা। '' (আখৰ জোঁটনি গ্ৰন্থত থকাৰ দৰে উল্লেখ কৰা হৈছে। )<ref name="প্ৰান্তিক">{{cite book | title=পাহৰণিৰ গৰ্ভত হেৰাই যোৱা সাহিত্যিক পানীন্দ্ৰনাথ গগৈ | publisher=প্ৰদীপ বৰুৱা | author=প্ৰদীপ বৰুৱা | year=২০২১ | pages=৩৬}}</ref> ==জন্ম আৰু মৃত্যু== তেখেতৰ জন্ম হয় ১৮৭১ চনত লখিমপুৰ জিলাত।<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250815052251/https://nilacharai.com/%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%80%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%A5-%E0%A6%97%E0%A6%97%E0%A7%88-%E0%A6%B2%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A0/ |archivedate=2025-08-15 |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://nilacharai.com/%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%80%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%A5-%E0%A6%97%E0%A6%97%E0%A7%88-%E0%A6%B2%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A0/ |access-date=2025-03-11 |deadurl=yes}}</ref> পিতৃৰ নাম কতীয়া গগৈ। মৃত্যু হয় ১৯০০ চনত। ==সাহিত্যৰাজি== *লৰাশিক্ষা আগছোৱা *লৰাশিক্ষা মাজছোৱা *লৰাশিক্ষা শেহছোৱা। ==অন্যান্য== তেখেতৰ মৃত্যুত পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱাই কবিতাত লিখিছিল- বিষাদ ডাৱৰ হিয়া আকাশৰ<br /> বৰষি পাতল হই<br /> শোকৰ উপৰি উপৰিঞ্চিত শোক<br /> ছাতিলা পানীন্দ্ৰ গই<br /> জোনাকী কাকতত পানীন্দ্ৰনাথ গগৈৰ তিনিটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ পাইছিল- *জাতীয় প্ৰেম, *আমাৰ উন্নতি নে অৱনতি আৰু *তেন্তেনো আমাৰ উপায় কি? ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া সাহিত্যিক]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া শিক্ষাবিদ]] 1uggdie3hxp2o97b2y7h744s7xmax43 0 75414 651822 643780 2026-11-09T23:55:34Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651822 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = মঞ্জিল প্ৰতীম শইকীয়া | image = | image_size = 200px | alt = | caption = | pseudonym = | birth_name = | birth_date = | birth_place = [[অসম]] | occupation = গৱেষক, গণিত-সাধক | language = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] | nationality = [[ভাৰত|ভাৰতীয়]] | ethnicity = | citizenship = | education = | alma_mater = | period = | genre = Enumerative and algebraic combinatorics, elementary number theory, analysis of algorithms<ref name="cv">{{cite web | url=https://manjilsaikia.in/cv/New_CV_2020.pdf | title=mpscv | accessdate=22 September 2021 | archivedate=2 April 2022 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20220402212908/https://manjilsaikia.in/cv/New_CV_2020.pdf | deadurl=yes }}</ref> | subject = গণিত, বিজ্ঞানধৰ্মী সাহিত্য | movement = | notableworks = | spouse = | children = | influences = | influenced = | awards = | signature = | signature_alt = | website = {{url|https://manjilsaikia.in/}} | portaldisp = }} '''মঞ্জিল প্ৰতীম শইকীয়া'''({{lang-en|Manjil Pratim Saikia}}) [[অসম]]ৰ এগৰাকী গণিতজ্ঞ<ref name="cv"/><ref name="manjilsaikiaresearch">{{cite web | url=https://manjilsaikia.in/research/ | title=manjilsaikiaresearch | accessdate=22 September 2021}}</ref> তথা [[গণিত]] আৰু [[বিজ্ঞান]] বিষয়ৰ দ্বিভাষিক ই-আলোচনী [[গণিত চ’ৰা]]ৰ সহঃপ্ৰতিষ্ঠাপক আৰু এগৰাকী সম্পাদক।<ref name="গণিত চ'ৰা ১">{{cite web | url=https://gonitsora.com/about-us/ | title=গণিত চ'ৰা | accessdate=22 September 2021 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20210921180511/https://gonitsora.com/about-us/ | archivedate=21 September 2021 | deadurl=yes }}</ref> ==জন্ম আৰু শিক্ষা== তেওঁৰ জন্ম ১৯৯০ চনত হৈছিল, আৰু তেওঁ নলবাৰী আৰু তেজপুৰত বিদ্যালয়ৰ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁ ২০১৪ চনত [[তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ পৰা গণিতত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল।তেওঁ ২০১৫ চনত ইটালীৰ ট্ৰিয়েষ্টেত থকা ইণ্টাৰনেচনেল চেণ্টাৰ ফৰ থিয়ৰিটিকেল ফিজিক্সত (ICTP) ডিপ্লোমা কৰিছিল আৰু তাৰ পিছত ২০১৯ চনত ভিয়েনা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল। ==গৱেষণা== তেওঁৰ গৱেষণাৰ আগ্ৰহ সংখ্যা তত্ত্ব (number theory), combinatorics আৰু তাত্ত্বিক কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানত (theoretical computer science) আছে। তেওঁ কেইবাখনো প্ৰতিষ্ঠিত গৱেষণা পত্ৰিকাত প্ৰায় পঁচিশ খন কাকত প্ৰকাশ কৰিছে। ==কৰ্মজীৱন== মঞ্জিল প্ৰতীম শইকীয়া, ২০১১ চনৰ এপ্ৰিল মাহত আৰম্ভ হোৱা, [[গণিত]] আৰু [[বিজ্ঞান]] বিষয়ৰ দ্বিভাষিক ই-আলোচনী [[গণিত চ’ৰা]]ৰ সহঃপ্ৰতিষ্ঠাপক আৰু এগৰাকী সম্পাদক। ২০২০ বৰ্ষৰ পৰা তেওঁ [[অসম গণিত শিক্ষায়তন]]ৰ কাৰ্যকৰী সমিতিৰ এজন সদস্য হিচাপে জড়িত হৈ আছে।<ref name="অগশি">{{cite web|url=https://aamonline.org.in/index_pages.php?page=Executive-Body-2018-2019|title=অসম গণিত শিক্ষায়তন|accessdate=22 September 2021|archivedate=23 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210423163209/http://aamonline.org.in/index_pages.php?page=Executive-Body-2018-2019|deadurl=yes}}</ref> ডক্টৰেট হোৱাৰ পিছত তেওঁ ২০১৯ ৰ পৰা ২০২২ চনলৈ ইউকেৰ কাৰ্ডিফ বিশ্ববিদ্যালয়ত কাম কৰি আছে। তেওঁ ২০২২ চনত ভাৰতলৈ উভতি আহিছিল আৰু ২০২৩ চনত আহমেদাবাদ বিশ্ববিদ্যালয়লৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ আগতে কেইমাহমানৰ বাবে আইআইআইটি মণিপুৰত কাম কৰিছিল। ২০২৪ চনত তেওঁ INYAS (Indian National Young Academy of Science)ৰ সদস্য হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল। == গৱেষণা-পত্ৰ == # Banerjee, Koustav; Bhattacharjee, Sreerupa; Dastidar, Manosij Ghosh; Mahanta, Pankaj Jyoti; Saikia, Manjil P. (2022). "[[doi:10.1016/j.ejc.2022.103522|Parity Biases in Partitions and Restricted Partitions]]''", European Journal of Combinatorics,'' খণ্ড '''103''''','' 103522''.'' # Fischer, Ilse; Saikia, Manjil P. (2021). "[[doi:10.1016/j.jcta.2020.105350|Refined Enumeration of Symmetry Classes of Alternating Sign Matrices]]", ''Journal of Combinatorial Theory, Series A,'' খণ্ড '''178''', 105350. # Akagi, Javier. T.; Gaona, Carlos F.; Mendoza, Fabricio; Saikia, Manjil P.; Villagra, Marcos. (2020). "[[doi:10.1016/j.tcs.2020.02.025|Hard and Easy Instances of L-Tromino Tilings]]", ''Theoretical Computer Science'', খণ্ড '''815''', 197-212. ==লগতে চাওক== * [[নয়নদীপ ডেকা বৰুৱা]] * [[অনুপম শইকীয়া (গণিতজ্ঞ)]] * [[পংকজ জ্যোতি মহন্ত‎]] ==তথ্য উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://arxiv.org/find/math/1/au:+Saikia_M/0/1/0/all/0/1 Profile on arXiv] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া গণিতজ্ঞ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] 22yfdu69vmuqgoprbqdmpqhpjjn01ym 0 75681 651766 606468 2026-11-09T17:15:50Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651766 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = প্ৰিয়া কুমাৰ | image = Priya Kumar (cropped).jpg | caption = ২০১৬ চনত, মুম্বাইত প্ৰিয়া কুমাৰ | birth_date = {{Birth date and age|df=y|1974|03|4}} | birth_place = [[চণ্ডীগড়]], ভাৰত | nationality = [[ভাৰত]] | alma_mater = {{plainlist| * ছেইণ্ট কবিৰ পাব্লিক স্কুল * বোম্বাই বিশ্ববিদ্যালয় }} | occupation = লেখক, অনুপ্ৰেৰণাদায়ী বক্তা | notableworks = {{plainlist| * 'I Will Go with You' (২০১৫) }} | awards = | website = {{URL|priya-kumar.com}} }} '''প্ৰিয়া কুমাৰ''' ({{lang-en|Priya Kumar}}, জন্ম: ৪ মাৰ্চ, ১৯৭৪) হৈছে এগৰাকী ভাৰতীয় লেখিকা আৰু অনুপ্ৰেৰণাদায়ী বক্তা। তেখেতে এতিয়ালৈকে বাৰখন গ্ৰন্থ লিখি উলিয়াইছে। ইয়াৰে ভিতৰত উপন্যাস আৰু আত্ম-সহায়ক গ্ৰন্থও আছে। তেখেতৰ গ্ৰন্থসমূহে মূলতঃ অনুপ্ৰেৰণাদায়ী আৰু আধ্যাত্মিক বিষয়বস্তুক সামৰি লয়। ২০১০ চনত প্ৰকাশিত হোৱা তেখেতৰ গ্ৰন্থ 'লাইচেন্স টু লিভ'ক ২০১০ চনত অনুষ্ঠিত হোৱা ভোডাফোন ক্ৰছৱৰ্ড গ্ৰন্থ বঁটালৈ মনোনীত কৰা হয়। ২০১৯ চনত তেখেতৰ উপন্যাস 'I Will Go with You'ৰ আধাৰত 'দ্য ফাইনেল কল' নামৰ ৱেব টেলিভিছন ছিৰিজটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। এইটো ছিৰিজত বলিউডৰ [[অৰ্জুন ৰামপাল]], [[সাক্ষী তানৱাৰ]] আৰু [[জাভেদ জাফ্ৰী]] আদিয়ে অভিনয় কৰে।<ref name=":4">{{cite news |last=Jain |first=Arushi |title=With success of The Final Call, I learnt content is king: Writer Priya Kumar |date=2019-04-14 |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/web-series/the-final-call-writer-priya-kumar-5673971/ |newspaper=The Indian Express |accessdate=2020-10-04}}</ref><ref name=":5">{{cite web |title=Priya Kumar's novel 'I Will Go With You' to be adapted into a Zee5 web series |date=2018-10-10 |url=https://scroll.in/reel/897716/priya-kumars-novel-i-will-go-with-you-to-be-adapted-into-a-zee5-web-series |website=Scroll |accessdate=2020-10-04}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ১৯৭৪ চনৰ ৪ মাৰ্চত প্ৰিয়া কুমাৰৰ জন্ম হয়। জন্মস্থান আছিল ভাৰতৰ চণ্ডীগড়। চণ্ডীগড়তে থকা ছেইণ্ট কবীৰ পাব্লিক স্কুলত প্ৰিয়া কুমাৰে স্কুলীয়া শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেখেতে বোম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা অৰ্থনীতি বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰে। ইয়াৰ পিছত তেখেতে ছাইক'থেৰাপী আৰু কাউণ্টাৰ ছেলিঙত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰে। ইয়াৰ পিছত তেখেতে NMIMS বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা বিপণন আৰু বিক্ৰীত এটা স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ২২ বছৰ বয়সতে তেখেতে অনুপ্ৰেৰণাদায়ী বক্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে।<ref name=":0">{{cite news |last1=Gina |first1=Justus |title=Dealing with your fears and learning to cope up with the demands of today's lifestyle can be challenging |date=2007-05-31 |location=Sharjah |newspaper=Gulf Today}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== প্ৰিয়া কুমাৰে এতিয়ালৈকে বাৰখন গ্ৰন্থ লিখিছে। তেখেতৰ গ্ৰন্থসমূহত অনুপ্ৰেৰণা আৰু আধ্যাত্মিকতাৰ বিষয়বস্তু দেখিবলৈ পোৱা যায়।<ref name=":4"/> ২০১০ চনত প্ৰিয়া কুমাৰে লিখা প্ৰথমখন গ্ৰন্থ আছিল 'License to Live'। এইখন আছিল এখন আত্মসহায়ক গ্ৰন্থ আৰু ইয়াৰ বিষয়বস্তুটোৰ আধাৰ আছিল আধ্যাত্মিকতা। তেখেতে ইয়াৰ নামকৰণ কৰিছিল 'অনুপ্ৰেৰণাদায়ী থ্ৰিলাৰ' আৰু 'আধ্যাত্মিকতা কল্পকথা' হিচাপে।<ref>{{cite news |last=Ansari |first=Humaira |title=Spirituality spun into fiction |date=2010-10-10 |url=https://www.proquest.com/docview/757196459/B580B13189CE4388PQ/1 |url-access=subscription |newspaper=DNA India |location=Mumbai |accessdate=2020-10-05}}</ref> ২০১২ চনত এই গ্ৰন্থখনে 'এৰিক হোফাৰ' বঁটা লাভ কৰে।<ref name=":2">{{cite web |last=McDermott |first=Alice |title=Spectrum |website=The Sunday Tribune |date=2014-04-06 |url=https://www.tribuneindia.com/2014/20140406/spectrum/book3.htm |accessdate=2020-10-04}}</ref><ref>{{cite magazine |first=Manoj |last=Khatri |title=License to live: A seeker's journey to greatness! by Priya Kumar |magazine=Complete Wellbeing |date=2012-09-09 |url=https://completewellbeing.com/book-review/license-to-live-a-seekers-journey-to-greatness-by-priya-kumar/ |accessdate=2020-10-04}}</ref><ref>{{cite web |title=I Am Another You |website=The Times of India |date=2009-08-09 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/I-Am-Another-You/articleshow/4872415.cms |accessdate=2020-10-04}}</ref><ref>{{cite news |last=Chandra |first=Vaishalli |title=Whack yourself before life does Priya Kumar's first book, I am another you, was launched in Banglaore on Friday |date=2009-09-12 |url=https://www.dnaindia.com/bangalore/report-whack-yourself-before-life-does-1289565 |newspaper=DNA India |accessdate=2020-10-05}}</ref> 'I Am Another You' নামৰ গ্ৰন্থখনকো এৰিক হোফাৰ বঁটাৰ বাবে সংক্ষিপ্ত বাছনিৰ তালিকাভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Priya Kumar - I am a woman and I get paid to talk |url=https://www.iuemag.com/september2014/is/i-am-a-woman.php |date=2014-09-24 |website=iuemag.com |accessdate=2020-10-04}}</ref> পৰৱৰ্তী বৰ্ষটোত প্ৰিয়া কুমাৰে 'The Perfect World' নামৰ উপন্যাসখন লিখে।<ref>{{cite news |last=Virmani |first=Ashish |title='I'm a messenger of hope': Spiritualist and self-help author Priya Kumar talks about her new book and her world view |date=2011-12-21 |url=https://www.proquest.com/docview/912140541/E4D47AEBCA694E5FPQ/1 |url-access=subscription |newspaper=DNA India|location=Mumbai |accessdate=2020-10-05}}</ref> ২০১৪ চনত প্ৰিয়া কুমাৰে ভাৰতীয় উদ্যোগী আৰু হিৰো চাইকেলৰ প্ৰতিষ্ঠাতা ওম প্ৰকাশ মুঞ্জলৰ আত্মজীৱনী লিখি উলিয়ায়। গ্ৰন্থখনৰ শিৰোনাম ধাৰ্য কৰা হৈছিল 'The Inspiring Journey of a Hero'। এইখন গ্ৰন্থৰ শৈলীটোও আত্ম-সহায়ক গ্ৰন্থৰ দৰে। গ্ৰন্থখনত মুঞ্জলৰ জীৱনযাত্ৰাক এটা অনুপ্ৰেৰণাদায়ী দৃষ্টিভংগীৰে উপস্থাপন কৰা হৈছে। মুঞ্জলৰ প্ৰাৰম্ভিক জীৱন, বিভাজন আৰু তেখেতৰ বাইচাইকেলৰ কোম্পানীটোক পৰিচালনাৰ দিশটোক গ্ৰন্থখনত সন্নিৱিষ্ট কৰা হয়।<ref>{{cite news |last=Venkataramakrishnana |first=Rohan |title=An Inspirational read that does not deliver |date=2014-02-16 |newspaper=Mail Today }}</ref> ২০১৪ চনত পেংগুইন বুকছে গ্ৰন্থখন প্ৰকাশ কৰে। গ্ৰন্থখনে একাংশ সমালোচকৰ পৰা ইতিবাচক মত লাভ কৰে।<ref>{{cite news |last=Swamy |first=Narayan |title=Story A 'Hero' every Indian can be proud of (Book Review) |newspaper=Indo-Asian News Service |date=2014-06-21 |url=https://www.business-standard.com/article/news-ians/story-a-hero-every-indian-can-be-proud-of-book-review-114062100180_1.html |location=New Delhi |accessdate=2020-10-05}}</ref><ref>{{cite web |last=Ramachandran |first=P. P. |title=Book Review: The Inspiring Journey of a Hero |website=The Free Press Journal |date=2014-06-14 |url=https://www.freepressjournal.in/book-reviews/the-inspiring-journey-of-a-hero |accessdate=2020-10-04}}</ref><ref name=":2"/> ২০১৫ চনত এই গ্ৰন্থখন 'এক ছুপাৰ হিৰো কি কাহানী' নামেৰে হিন্দী ভাষালৈ অনূদিত হয়। ২০১৫ চনত প্ৰিয়া কুমাৰে 'আই ৱিল গো উইথ ইউ' নামৰ ছাছপেঞ্চ থ্ৰিলাৰখন লিখি উলিয়ায়।<ref>{{cite magazine |first=Anuradha |last=Shankar |title=I Will Go With You: The Flight Of A Lifetime By Priya Kumar |magazine=Complete Wellbeing |date=2015-04-01 |url=https://completewellbeing.com/book-review/i-will-go-with-you-the-flight-of-a-lifetime-by-priya-kumar/ |accessdate=2020-09-18}}</ref> গ্ৰন্থখন বেষ্টচেলাৰ হিচাপে পৰিগণিত হয় আৰু ২০১৯ চনত এই উপন্যাসৰ আধাৰতেই 'দ্য ফাইনেল কল' নামৰ এটা ৱেব ছিৰিজে মুক্তিলাভ কৰে। ছিৰিজটোত অৰ্জুন ৰামপাল আৰু সাক্ষী তানৱাৰৰ দৰে শিল্পীয়ে অভিনয় কৰে।<ref name=":5"/><ref>{{cite web |title=ZEE5 to launch web series on Priya Kumar's bestselling novel 'I Will Go With You' |url=https://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/gecs/zee5-to-launch-web-series-on-priya-kumar-s-bestselling-novel-i-will-go-with-you-181009 |date=2018-10-09 |website=Indian Television |accessdate=2020-10-05}}</ref> ২০১৯ চনৰ এপ্ৰিলত প্ৰিয়াই ঘোষণা কৰে যে, তেখেতে 'দ্য ফাইনেকল কল'ৰ দ্বিতীয়টো ছিজন লিখি আছে।<ref>{{cite web |last=Shah |first=Chandni |title=Exclusive: 'The Final Call' Screenwriter Priya Kumar Reveals Season 2 in Making, Says she Wants to Direct it This Time |website=LatestLY |date=2019-04-20 |url=https://www.latestly.com/entertainment/tv/exclusive-the-final-call-screenwriter-priya-kumar-reveals-season-2-in-making-says-she-wants-to-direct-it-this-time-781050.html |accessdate=2020-10-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201009034352/https://www.latestly.com/entertainment/tv/exclusive-the-final-call-screenwriter-priya-kumar-reveals-season-2-in-making-says-she-wants-to-direct-it-this-time-781050.html |archivedate=2020-10-09 |deadurl=yes}}</ref> ২০১৯ চনত জিফাইভ তেখেতৰ ২০১৭ চনৰ উপন্যাস 'দ্য ৱাইজ মেন ছেইড'ৰ আধাৰত এখনি ৱেব ছিৰিজ নিৰ্মাণ কৰিব বুলি ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite web |last=Rajesh |first=Srividya |title=ZEE5 to launch web-series on Priya Kumar's novel 'The Wise Man Said' |website=IWMBuzz |date=2019-01-28 |url=https://www.iwmbuzz.com/digital/news-digital/zee5-launch-web-series-priya-kumars-novel-wise-man-said/2019/01/28 |accessdate=2020-10-04}}</ref><ref>{{cite web |title=This World Book Day, ZEE5 announces eight new book adaptations |website=Zee News |date=2019-05-02 |url=https://zeenews.india.com/culture/this-world-book-day-zee5-announces-eight-new-book-adaptations-2200361.html |accessdate=2020-10-04}}</ref> ভাৰতৰ শীৰ্ষৰ দহগৰাকী অনুপ্ৰেৰণাদায়ী বক্তাৰ ভিতৰত প্ৰিয়া কুমাৰকো স্থান দিয়া হৈছে।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://www.indianspeakerbureau.com/blog/top-10-indian-motivational-speakers-in-2021/ |access-date=2021-09-26 |archivedate=2021-09-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210926044732/https://www.indianspeakerbureau.com/blog/top-10-indian-motivational-speakers-in-2021/ |deadurl=yes }}</ref> == প্ৰকাশনসমূহ == * ''License to Live'' (২০১০) * ''I Am Another You: A Journey To Powerful Breakthroughs'' (২০১০) * ''The Perfect World: A Journey To Infinite Possibilities'' (২০১১) * ''Thinking Aloud: A Collection Of Original Inspirational Quotes'' (২০১৩) * ''The Inspiring Journey of a Hero'' (২০১৪) * ''I Will Go with You: The Flight of a Lifetime'' (২০১৫) * ''Dream Dare Deliver'' (২০১৫) * ''Ek Super Hero Ki Shandaar Kahani'' (২০১৫), ''The Inspiring Journey of a Hero''ৰ হিন্দী অনুবাদ * ''The Calling – Unleash Your True Self'' (২০১৬) * ''How to Write a Book in 8 Days'' (২০১৭) * ''The Wise Man Said'' (২০১৭) * ''Man Hunt'' (২০২০) ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সাহিত্যিক]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ অনুপ্ৰেৰণাদায়ী বক্তা]] np81ea7vb7u8rbqofr5zvlqrfojonb0 0 78613 651810 640953 2026-11-09T22:02:08Z Ananya Taye 28065 /* ইতিহাস */ Cited info added 651810 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | building_name = হ'-ফি লাং-কু-ৰি (𑜑𑜦𑜡 𑜇𑜣 𑜎𑜡𑜂𑜫 𑜀𑜥 𑜍𑜣)<br>লাংকুৰি দেওশাল | native_name = | native_name_lang = | image = | image_size = | alt = | caption = | location = বাকুপুখুৰি হাবি গাঁও, [[চৰাইদেউ জিলা]], [[অসম]], [[ভাৰত]] | locale = লাংকুৰি দেওশাল পাহাৰ | religious_affiliation = [[ফুৰালুং ধৰ্ম]](বৰ্তমান) | deity = লাংকুৰি (আই লেং দিন / খুনথাউ ঙেউ লাংকুৰী) | founder = জনা নাযায়, চুকাফাৰ দ্বাৰা পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা<ref>{{Cite report |last=Konwar |first=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of the Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |publisher=Sonari College, Assam |url=http://sonaricollegedigitallibrary.in:8080/jspui/bitstream/123456789/230/1/Konwar_Tow_Art_withAbstract.pdf |access-date=2026-06-15 |pages=6|quote="The Deo-Shāl1 is situated at the highest hill of Charāideo hill with 628 feet height. Now in this place the remnants of seven stone pillars and bricks are telling its existence. [Footnote]: In Assamese chronicles it is mentioned that Barāhi Chief offered their ‘Deoghar’ (worshiping place, temple) to the new king Süa-kaa-faa. In ‘Deoghar’, Süa-kaa-faa founded the ‘Deo-Shāl’ (worship place) (Sātsari Asom Buranji, 1999:5). Süa-kaa-faa engaged seven Barāhi families as potter, water bearer, bowl keeper, physician, store-keeper, cook, fowl rearer, servant stationed at Chilanimariā village (Choudhery 1991; Baruah 1985; Goswami 1977)."}}</ref> | date_established = আহোমসকলৰ আগমনৰ আগতে (চুকাফাৰ দ্বাৰা পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা)<ref>{{Cite report |last=Konwar |first=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of the Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |publisher=Sonari College, Assam |url=http://sonaricollegedigitallibrary.in:8080/jspui/bitstream/123456789/230/1/Konwar_Tow_Art_withAbstract.pdf |access-date=2026-06-15 |pages=6|quote="The Deo-Shāl1 is situated at the highest hill of Charāideo hill with 628 feet height. Now in this place the remnants of seven stone pillars and bricks are telling its existence. [Footnote]: In Assamese chronicles it is mentioned that Barāhi Chief offered their ‘Deoghar’ (worshiping place, temple) to the new king Süa-kaa-faa. In ‘Deoghar’, Süa-kaa-faa founded the ‘Deo-Shāl’ (worship place) (Sātsari Asom Buranji, 1999:5). Süa-kaa-faa engaged seven Barāhi families as potter, water bearer, bowl keeper, physician, store-keeper, cook, fowl rearer, servant stationed at Chilanimariā village (Choudhery 1991; Baruah 1985; Goswami 1977)."}}</ref> | architecture_type = | associated_buildings = লাংকুৰি দৌল | festivals = ক্ষ্যেক লাংকুৰি (বছৰৰ পঞ্চম, দশম আৰু দ্বাদশ মাহত), মে-ডাম-মে-ফী, ওমফা | management = }} '''হ'-ফি লাং-কু-ৰি'''<ref>{{Cite report |last=Konwar |first=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of the Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |publisher=Sonari College, Assam |url=http://sonaricollegedigitallibrary.in:8080/jspui/bitstream/123456789/230/1/Konwar_Tow_Art_withAbstract.pdf |access-date=2026-06-15 |pages=6}}</ref>({{lang-aho|𑜑𑜦𑜡 𑜇𑜣 𑜎𑜡𑜂𑜫 𑜀𑜥 𑜍𑜣}}) অসমীয়াত '''লাংকুৰি দেওশাল''' ({{lang-en|Temple of Langkuri}}<ref>{{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |year=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850 |access-date=2026-06-15 |page=251}}</ref>) ফুৰালুং ধৰ্মৰ লাংকুৰি দেৱতাক আৰাধনা কৰা এখন হ'ফি দেউশাল। ১২৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত বৰাহী মুখিয়া থাকুমথাৰ উপদেশত চাওলুং [[চুকাফা|চুকাফাই]] চৰাইদেউৰ এই অঞ্চলকে প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী হিচাপে পাতি লয়<ref name="Bhuyan">Bhuyan, SK,"Satsari Assam Buranji, p.6,"সি বোলে, মোক থামিথুমা বোলে। মই বৰাহী মৰাণৰ অধিকাৰ। লখাই বিলৰ কোখত মোৰ ঘৰ।...পৰ্ব্বতত চুকাফাৰ পাট।— পাছে ৰজা বোলে, আমি থাকিবলে ক’ত ভাল? থামিথুমাৱে বোলে, আমাৰ ৰজাৰ দেওঘৰ আছে, তাতে থাকিবলৈ চল। পাছে আমাৰ মানুহে চাবলৈ গ’ল। ৰজাদেৱে তাহাতক খুৱাই-বুজাই পঠালে, বোলে, আমাৰ এখেলৈ অহা-যোৱাকৈ থাকিবি। এইবুলি বিদাই দিলে। আতপাচে আমাৰ মানুহে ভাল ঠাই বুলি কলেহি ৰজাত। পাছে ন-ভাত খাই নাংকুৰিদেৱৰ ওচৰত উজনিত সৰু পৰ্ব্বত খনিত পাটকে থাকিল।"</ref> আৰু তেওঁ আগবঢ়োৱা দেওঘৰক চুকাফাই দেওশাল হিচাপে পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰি লয়।‌<ref>{{Cite report |last=Konwar |first=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of the Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |publisher=Sonari College, Assam |url=http://sonaricollegedigitallibrary.in:8080/jspui/bitstream/123456789/230/1/Konwar_Tow_Art_withAbstract.pdf |access-date=2026-06-15 |pages=6|quote="The Deo-Shāl1 is situated at the highest hill of Charāideo hill with 628 feet height. Now in this place the remnants of seven stone pillars and bricks are telling its existence. [Footnote]: In Assamese chronicles it is mentioned that Barāhi Chief offered their ‘Deoghar’ (worshiping place, temple) to the new king Süa-kaa-faa. In ‘Deoghar’, Süa-kaa-faa founded the ‘Deo-Shāl’ (worship place) (Sātsari Asom Buranji, 1999:5). Süa-kaa-faa engaged seven Barāhi families as potter, water bearer, bowl keeper, physician, store-keeper, cook, fowl rearer, servant stationed at Chilanimariā village (Choudhery 1991; Baruah 1985; Goswami 1977)."}}</ref> লাংকুৰি দেওশাল আৰু তাৰ পশ্চিমফালে থকা লাংকুৰি দৌল [[ফুৰালুং ধৰ্ম]]ৰ আটাইতকৈ পবিত্ৰ উপাসনাস্থল, য’ত লাংকুৰি দেওশাল পাহাৰৰ ওপৰত অৱস্থিত প্ৰাচীন প্ৰথম আহোম উপসনা স্থলীৰ স্ধ্বংসাৱশেষ এতিয়াও দেখা যায়। <ref>"...It was founded as the first temple site for the Ahom kings. Currently, remnants of the Ahom temple..." {{Cite journal |last1=Borah |first1=Deepjyoti |last2=Kumar |first2=Pradip |title=The Role of UNESCO World Heritage Site Charaideo Moidam in Promoting Tourism Through Tai-Ahom’s Intangible Cultural Heritage |journal=International Journal for Multidisciplinary Research |volume=6 |issue=6 |year=2024 |url=https://www.ijfmr.com/papers/2024/6/34050.pdf |issn=2582-2160 |publisher=International Journal for Multidisciplinary Research |access-date=2026-06-15 |pages=}}</ref> দেওশালত বৰ্তমানেও আহোম সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে পৰম্পৰাগত [[ফুৰালুং ধৰ্ম]]ৰ ৰীতি-নীতিৰে বিভিন্ন পূজা-পাতল কৰি আহিছে। এই দেওশালত বছৰৰ পঞ্চম, দশম আৰু দ্বাদশ মাহত লাংকুৰি দেৱতাক পুজা কৰা হয়। ইয়াৰে কাষতে লাংকুৰি দৌল অৱস্থিত।<ref>{{Cite journal |last1=Saikia |first1=Joyshree |last2=Bora |first2=Prasangsha |date=2025-08 |title=Tracing the memories of the Ahoms at Charaideo and adjacent areas |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=13 |issue=|pages= |issn=2320-2882 |url=https://www.ijcrt.org/papers/IJCRT2508417.pdf |access-date=2026-06-03 }}</ref> চৰাইদেউত লাংকুৰী দেওশাল, খাও খাম দেওশাল আৰু মূল বৰ দেওশালকে ধৰি কেইবাটাও পৱিত্ৰ দেওশাল অৱস্থিত আছিল।<ref>{{Cite thesis |last=Gogoi |first=Shrutashwinee |title=Tai Ahom Religion: A Philosophical Study |type=PhD thesis |university=Gauhati University |year=2011 |publisher=Shodhganga, INFLIBNET Centre |url=http://hdl.handle.net/10603/116167 |access-date=2026-06-15 |page=225}}</ref> পাছলৈ চৰাইদেউৰ মূল দেওশালখন [[আম-লা-খী দেওশাল]]লৈ লৈ যোৱা হয়।<ref>{{Cite thesis |last=Gogoi |first=Shrutashwinee |title=Tai Ahom Religion: A Philosophical Study |type=PhD thesis |university=Gauhati University |year=2011 |publisher=Shodhganga, INFLIBNET Centre |url=http://hdl.handle.net/10603/116167 |access-date=2026-06-15 |page=225}}</ref> == ইতিহাস== ===স্থাপন=== ১২৫৩ খৃষ্টাব্দৰ পূৰ্বে এই স্থানত এটা দেওঘৰ আছিল, য'ত স্থানীয় [[বড়ো-কছাৰী|বড়ো-কছাৰী]] মূলৰ [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|বৰাহী-মৰাণ]]<ref>{{Cite report |last=Konwar |first=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of the Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |publisher=Sonari College, Assam |url=http://sonaricollegedigitallibrary.in:8080/jspui/bitstream/123456789/230/1/Konwar_Tow_Art_withAbstract.pdf |access-date=2026-06-15 |pages=6|quote="In Assamese chronicles it is mentioned that Barāhi Chief offered their ‘Deoghar’ (worshiping place, temple) to the new king Süa-kaa-faa. In ‘Deoghar’, Süa-kaa-faa founded the ‘Deo-Shāl’ (worship place) (Sātsari Asom Buranji, 1999:5)."</ref> (কিছু বুৰঞ্জীবিদৰ মতে [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলৰো)<ref>{{Citation |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |place=Allahabad |year=1985|page=50|quote=Another sacred place of the Chutiyas, Morans, and Borahis was Charaideo}}</ref><ref>{{cite journal |last=Bharali |first=Ankur Jyoti |title=Charaideo in Early Ahom Polity: Establishment, History and Significance |journal=International Journal of Novel Research and Development |volume=11 |issue=2 |year=2026 |page=b15 |issn=2456-4184 |url=https://ijnrd.org/papers/IJNRD2602103.pdf |access-date=17 June 2026 |quote="It is believed that the site of the temple of Deoshal was the temple of the gods worshiped by the former Chutiya or Barahi."}}</ref> সকলে মিলি উপাসনা কৰিছিল। ১২৫৩ খৃষ্টাব্দত [[দাই জনগোষ্ঠী|দেহং দাই]] লোক সকলৰ (পাছলৈ এইখিনি লোকে স্থানীয় লোকৰ লগত মিলি [[টাই-আহোম জনগোষ্ঠী]] গঠন কৰে<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam|publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati and Delhi |year=1997 |page=181 |isbn=8185319618 |quote=“This unique perception and representation is the crux of what we know and call ‘Ahom’. This complex mix cannot be reduced to a single community, nor to one dramatic event. … It was an expression of heterogeneous communities coming together in a process of ‘becoming’ a socio-cultural entity manifested in a riverine polity.”}}</ref><ref>{{cite book |last=Gogoi|first=Padmeswar |title=The Tai and the Tai Kingdoms |publisher=Gauhati University |location=Guwahati |year=1968 |page=59 |quote=“The Ahoms, though few in number, were able to absorb the local tribes into their fold.” }}</ref><ref>{{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |year=1983 |pages=3–34 |jstor=3516963 |doi=10.2307/3516963 |quote=“The process of Ahomization continued through the absorption of the Barahi and Moran tribes and, later, also large sections of the Chutiya and Kachari tribes.”</ref>) প্ৰব্ৰজন ঘটে আৰু এই লোক সকলে দেওঘৰটোক নিজৰ পূজা কৰা শাল হিচাপে পুণৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref>{{Cite report |last=Konwar |first=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of the Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |publisher=Sonari College, Assam |url=http://sonaricollegedigitallibrary.in:8080/jspui/bitstream/123456789/230/1/Konwar_Tow_Art_withAbstract.pdf |access-date=2026-06-15 |pages=6|quote="In Assamese chronicles it is mentioned that Barāhi Chief offered their ‘Deoghar’ (worshiping place, temple) to the new king Süa-kaa-faa. In ‘Deoghar’, Süa-kaa-faa founded the ‘Deo-Shāl’ (worship place) (Sātsari Asom Buranji, 1999:5)."</ref> সাতসৰী বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা অনুসৰি এই অঞ্চলৰ বৰাহী-মৰাণৰ ৰজা বা মুখিয়াল থামিথুমাই দাই লোক সকলৰ ৰজা চুকাফাক জনাইছিল যে চৰাইদেউ পাহাৰত সিহঁতৰ কোনোবা ৰজা এজনৰ দেওঘৰ এটা আছিল য'ত থাকিবলৈ অনুকূল আছিল।‌ সেই উপদেশ অনুসৰিয়ে চুকাফাই চৰাইদেউত নগৰ পাতি দেওঘৰ খনত পূজা কৰিবলৈ লয়। <ref name="Bhuyan"/><ref>{{Cite report |last=Konwar |first=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of the Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |publisher=Sonari College, Assam |url=http://sonaricollegedigitallibrary.in:8080/jspui/bitstream/123456789/230/1/Konwar_Tow_Art_withAbstract.pdf |access-date=2026-06-15 |pages=6|quote="The Deo-Shāl1 is situated at the highest hill of Charāideo hill with 628 feet height. Now in this place the remnants of seven stone pillars and bricks are telling its existence. [Footnote]: In Assamese chronicles it is mentioned that Barāhi Chief offered their ‘Deoghar’ (worshiping place, temple) to the new king Süa-kaa-faa. In ‘Deoghar’, Süa-kaa-faa founded the ‘Deo-Shāl’ (worship place) (Sātsari Asom Buranji, 1999:5). Süa-kaa-faa engaged seven Barāhi families as potter, water bearer, bowl keeper, physician, store-keeper, cook, fowl rearer, servant stationed at Chilanimariā village (Choudhery 1991; Baruah 1985; Goswami 1977)."}}</ref> চুকাফাৰ আগমনৰ পূৰ্বৰ অঞ্চলটোৰ ৰাজনৈতিক সম্পৰ্কৰ বিষয়ে নেই ইলিয়াছে উদ্ধৃত কৰা এক বুৰঞ্জীৰ মতে চুকাফাৰ আগমনৰ পূৰ্বে অঞ্চলটোৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া শাসকসকলে]] মৰাণ আৰু বৰাহী মুখীয়াল সমূহৰ ওপৰত সাৰ্বভৌম কৰ্তৃত্ব চলাইছিল।<ref>{{cite book |last=Buragohain |first=R. C. |chapter=A Note on the Morans, the Borahis and the Chutiyas |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |edition=2nd |year=2003 |publisher=Publication Board Assam |location=Guwahati |page=61}}</ref> দেওশালৰ পূজা নিয়মিত ভাৱে পৰিচালিত কৰিবৰ বাবে চুকাফাই কিছুমান বিষয় পদৰো সৃষ্টি কৰিছিল। যেনে- দেওধাই বৰুৱা, দেওধাই ফুকন, বাইলুং ফুকন ইত্যাদি। সময় সলনি হোৱাৰ লগে লগে চৰাইদেউ ওচৰত জনবসতি বৃদ্ধি হৈ অহাৰ লগতে অন্যান্য ৰাজকীয় কাৰণত স্বৰ্গদেউ সকলৰ আদেশানুসাৰে মহামন্ত্ৰী পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁঞিয়ে (এওঁ [[গৌৰীনাথ সিংহ|গৌৰী]] নাথ সিংহ (১৭৮০-১৭৯৫), [[চুক্লিংফা|কমলেশ্বৰ]] সিংহ(১৭৯৫-১৮১০), [[চুদিংফা|চন্দ্ৰকান্ত]] সিংহ(১৮১০-১৮১৭) খ্ৰীষ্টাব্দত) দিনত মন্ত্ৰী আছিল) দেওশালত স্থান পৰিবৰ্তনৰ বাবে আলোচনা কৰি ৰজা প্ৰজা সকলোৰে সন্মতিক্ৰমে লাকুৱা লৈ স্থানান্তৰিত কৰে (আমলখি দেওশাল ৰূপে খ্যাত)। অৱশ্যে চৰাইদেউ দেওশাল ৰজাসকলৰ বাবে সংৰক্ষিত অৱস্থাতে আছিল।<ref name="ইতিহাসে">{{cite book | title=ইতিহাসে সোঁৱৰা ছশটা বছৰ | publisher=নলতা | author=সম্পাদক: সৰ্বানন্দ ৰাজকুমাৰ}}</ref> পাছলৈ চাওফা চুপাতফাই ওচৰতে থকা লাংকুৰি দৌল নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Gogoi |first=Padmeswar |title=Tai-Ahom Religion and Customs |publisher=Publication Board, Assam |location=Gauhati |year=1976 |url=https://archive.org/details/dli.bengal.10689.12547 |lccn=77903586 |oclc=4570656 |language=en |access-date=2026-06-15 |page=52}}</ref> ==ফুৰালুং ধৰ্ম== ===লাংকুৰি=== লাংকুৰি ফুৰালুং ধৰ্মৰ এজন অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু প্ৰাচীন প্ৰাচীন দেৱতা।<ref>{{Cite book |title=Historical and Socio-cultural Aspects of North-East India |url=https://www.google.co.in/books/edition/Historical_and_Socio_Cultural_Aspects_of/KTRpEQAAQBAJ?hl=en |publisher=Google Books |access-date=2026-06-03 |page=48}}</ref> লাংকুৰীক পৰ্বতত বাস কৰা প্ৰাচীন দেৱতা বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু সেইবাবে তেওঁৰ উপাসনা কৰা হয়।<ref>{{Cite thesis |last=Gogoi |first=Shrutashwinee |title=Tai Ahom Religion: A Philosophical Study |type=PhD thesis |university=Gauhati University |year=2011 |publisher=Shodhganga, INFLIBNET Centre |url=http://hdl.handle.net/10603/116167 |access-date=2026-06-15 |page=102}}</ref> লাংকুৰীক ‘আই লেং দিন’ বুলিও জনা যায়। আই লেং দিন হৈছে পৃথিৱীৰ অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱতা। সৰগদেউ-লাংকুৰী পূজাত আই লেং দিনক ‘খুনথাউ ঙেউ লাংকুৰী’ ৰূপে উপাসনা কৰা হয়। টাই ভাষাৰ মন্ত্ৰ গাই তেওঁৰ পূজা সম্পন্ন কৰা হয়। ===হ'-ফি=== {{main|ফুৰালুং ধৰ্মৰ উপাসনালয়}} হ'-ফি এক প্ৰকাৰৰ [[ফুৰালুং ধৰ্ম]]ৰ উপসনা গৃহ। ই [[ফুৰালুং ধৰ্ম]]ৰ তিনিটা মুখ্য উপসনা স্হল হ'-লু, হ'-ফি আৰু ৰুন চাও চেংৰ ভিতৰত সৰ্বোচ্চ উপাসনালয়। অসমীয়া ভাষাত এই তিনিওবিধ উপাসনাস্থলক দেউশাল বুলি কোৱা হয়। চৰাইদেউত সাতখন তেনে পৱিত্ৰ উপাসনাস্থল আছে। সেইসমূহ হ'ল: হ'-ফি ম'লাই, হ'-ফি কা-লাই বা দাই, হ'-ফি হুকুম, হ'-ফি বান্টুং , হ'ফি ফা নটিং ৰু বা ৰৌন ফা, ৰৌন চুম আৰু ৰৌন খুন চেং। দেওশালত টাই পৰম্পৰাগত আচাৰ-অনুষ্ঠান অনুসৰি লাংকুৰীৰ উপাসনা কৰা হয়।<ref>{{Cite thesis |last=Gogoi |first=Shrutashwinee |title=Tai Ahom Religion: A Philosophical Study |type=PhD thesis |university=Gauhati University |year=2011 |publisher=Shodhganga, INFLIBNET Centre |url=http://hdl.handle.net/10603/116167 |access-date=2026-06-15 |page=102}}</ref> হাবি দেওশাল’ৰ অৰ্থ হৈছে অৰণ্যত বাস কৰা দেৱতাসকলৰ উদ্দেশ্যে সম্পন্ন কৰা দেওশাল। ‘হাবি’ শব্দৰ অৰ্থ হৈছে অৰণ্য বা জংঘল।<ref>{{Cite thesis |last=Gogoi |first=Shrutashwinee |title=Tai Ahom Religion: A Philosophical Study |type=PhD thesis |university=Gauhati University |year=2011 |publisher=Shodhganga, INFLIBNET Centre |url=http://hdl.handle.net/10603/116167 |access-date=2026-06-15 |page=102}}</ref> ফুৰালুং ধৰ্মৰ পুৰোহিতসকলৰ বিশ্বাস অনুসৰি, টাই নববৰ্ষৰ আৰম্ভণিতে লাংকুৰী আৰু আন চাৰি দেৱতাৰ পূজা নকৰিলে পূৰ্বপুৰুষ বা দামসকলে পাকঘৰৰ দক্ষিণ দিশৰ খুটা ফ’ কামত আগবঢ়োৱা প্ৰসাদ গ্ৰহণ নকৰে। সেইবাবে সৰগদেউ-লাংকুৰী পূজাৰ পিছতহে পূৰ্বপুৰুষসকলৰ উপাসনা সম্পন্ন কৰা হয়।<ref>{{Cite thesis |last=Gogoi |first=Shrutashwinee |title=Tai Ahom Religion: A Philosophical Study |type=PhD thesis |university=Gauhati University |year=2011 |publisher=Shodhganga, INFLIBNET Centre |url=http://hdl.handle.net/10603/116167 |access-date=2026-06-15 |page=150}}</ref> দেওশালত সম্পাদন হোৱা বিভিন্ন অনুষ্ঠান বা পূজা, যেনে বিকখন, ওমফা, মে-ডাম-মে-ফী আদি পূজাত গৰু, ম'হ, গাহৰি, হাঁহ, পাৰ, কুকুৰা আদি জীৱ জন্তু বলি দিয়া হয়। আহোম পৰম্পৰাত বলি দিবৰ বাবে ‘বলিমৰা’ খেল আছিল। তাই আহোম পৰম্পৰাত দেও পূজাৰ বাবে উদ্‌গা কৰা হাঁহ কুকুৰা আদি মন্ত্ৰপূত কৰি মুচৰি অথবা টঙনিয়াই মৰাৰ প্ৰথাহে আজিও প্ৰচলন হৈ আছে।<ref name="কাশীনাথ">{{cite book | title=আসাম বুৰঞ্জী | author=কাশীনাথ তামূলী}}</ref><ref name="প্ৰান্তিক">{{cite book | title='''প্ৰবন্ধৰ নাম''' | publisher=প্ৰান্তিক | author=পৰানন কোঁ‌ৱৰ | year=জুন ২০২০}}</ref> বুৰঞ্জী অনুসৰি দিনছাম মাহত [[চাওফা]] [[চুজিনফা]]ই বৰ পাহাৰত অৱস্থিত লাংকুৰি দেওশালত গৰু আৰু ম’হ লৈ গৈ সেই লাংকুৰি দেৱতাৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গ কৰিছিল।<ref>"...cows and buffaloes to the temple of Langkuri (Siva) on the Barpa-här hill ..." {{Cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Satsari Assam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |year=1960 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867 |via=Internet Archive |access-date=2026-06-15 |page=251}}</ref> ==পুন:নিৰ্মাণ আৰু সংৰক্ষণ== অসম চৰকাৰৰ টাই আহোম উন্নয়ণ পৰিষদে ১ কোটি ৮ লাখ টকাৰ অনুমোদন কৰে।<ref>{{Cite news |title=শিৱসাগৰৰ ঐতিহাসিক লাংকুৰি দেওশালত ডাম-ফী পূজা, পৰ্যটকৰ বাবে অন্যতম আকৰ্ষণ হৈ পৰিব লাংকুৰি দেওশাল |url=https://www.assam.news18.com/amp/news/assam/historical-place-langkuri-deohal-subham-g-local18-485700.html |work=News18 Assam |publisher={{URL|https://www.news18.com/|Network18}} |language=as |access-date=2026-05-26 |url-status=live |page= }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==অন্যান্য দেওশাল আৰু উপসনাস্থলী সমূহ== *'''কৰদৈ পুখুৰী''':দিনছি মাহত [[চাওফা]] চুপাটফাই চৰাইদেউ পাহাৰৰ তলত কৰদৈ নামৰ এটা পুখুৰী খন্দোৱাইছিল, য’ত চাওফাসকলৰ মৃতদেহ সমাধিস্থ কৰা হৈছিল। এই পুখুৰী লাংকুৰীৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গ কৰা হৈছিল।<ref>"...named, Kardai where the dead bodies of the kings were entombed. The tank was dedicated to Langkuri (Siva)..." {{Cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Satsari Assam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |year=1960 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867 |via=Internet Archive |access-date=2026-06-15 |page=270}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ধৰ্মীয় স্থান]] mrlh747g0ja2k91h1sg6la2t39x3r6a 0 79088 651818 509340 2026-11-09T23:42:33Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651818 wikitext text/x-wiki {{Festival stub}}'''ভেল দিয়া উৎসৱ''' হৈছে নামনি অসমৰ দক্ষিণ কামৰূপত প্ৰচলিত এক উৎসৱ। দক্ষিণ কামৰূপৰ বিভিন্ন ঠাইত সাধাৰণতে জেঠ আহাৰ মাহত এই উৎসৱ পালন কৰা হয়৷ মূলতঃ কৃষক, ঘাটোৱাল আৰু মৎসজীৱি লোকসকলে এই উৎসৱ উদযাপন কৰে।<ref>{{cite web | url=https://as.vikaspedia.in/education/9859b89ae9f0-9b89829b89cd9959c39a49bf/9859b89ae9f0-9959c39b79cd99f9bf-9b89829b89cd9959c39a49bf9f0-9ac9f09aa9a59be9f09a4-9a69959cd9b79bf9a3-9959be9ae9f09c29aa9f0-9ad9c79b29a69bf9be-9899ce9b89f1 | title=অসমৰ কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ বৰপথাৰত দক্ষিণ কামৰূপৰ ভেলদিয়া উৎসৱ | publisher=বিকাশপেডিয়া | accessdate=২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২ | author=কিশোৰ কুমাৰ কলিতা}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.xahitya.org/%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A6%BF-%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%B0-%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%B2%E0%A7%8B%E0%A6%95-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8/ | title=নামনি অসমৰ তিনিটা লোক উৎসৱ | publisher=সাহিত্য ডট অৰ্গ | date=১৭ জানুৱাৰী ২০১৮ | accessdate=২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২ | author=অনুশ্ৰী দাস | archiveurl=https://web.archive.org/web/20220221155248/https://www.xahitya.org/%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A6%BF-%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%B0-%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%B2%E0%A7%8B%E0%A6%95-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8/ | archivedate=2022-02-21 | deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://nefocus.com/সুখবৰ/শংকৰ-মাধৱৰ-জীৱন-দৰ্শন-আৰু/ |title=শংকৰ-মাধৱৰ জীৱন দৰ্শন আৰু শংকৰী ক’লা কৃষ্টি”ৰ ভিত্তিত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰশ্নোত্তৰ প্ৰতিযোগিতাত অসমৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰৰ দলৰ অংশ গ্ৰহণ-দুদিনীয়া কাৰ্যসূচীৰে অনুষ্ঠিত হোৱা গুৰুজয়ন্তীৰ সামৰণি |website=NE Focus |access-date=১৬ মে' ২০২৫ |language=as}}</ref> ==ইতিহাস== দুই শতিকাৰ আগৰ কথা। স্থানীয় লোকে জনোৱা অনুসৰি, ধিঙৰবৰী অঞ্চলত ৩৫ বছৰ ওপৰত জীয়াই নাথাকিছিল কোনো মানুহ। এজনক সৎকাৰ কৰি আহি মৃত্যু হৈছিল আনজন লোকৰো। এনেদৰে প্ৰজন্মৰ পাছত প্ৰজন্ম অচিন ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হৈছিল। এনে প্ৰেক্ষাপটত অঞ্চলটোৰ এজন লোকক সপোন দেখুৱাই মহাদেৱে কৈছিল, অঞ্চলটোৰ বিশেষ এক স্থানত আছে এখন ভেল। সেই ভেলখন কলাজল নৈত উটুৱাই দি কৰিব লাগিব পূজা আৰু তেতিয়াহে এই অচিন ৰোগৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ পৰা মুক্ত হ’ব সমগ্ৰ পচৰীয়া ধিঙৰবৰী অঞ্চল।<ref name="News18-BhelDiya"/> তেতিয়াৰে পৰা অম্বুবাচীৰ নিবৃত্তিৰ নিশা ধিঙৰবৰিত অনুষ্ঠিত হৈ আহিছে এই ঐতিহাসিক ভেল দিয়া উৎসৱ। দিনটো উপবাসে থাকি নিশাৰ ভাগত বিশেষ পূজা অৰ্চনাৰ জৰিয়তে কলৰ ডোনাৰে নিৰ্মাণ কৰা বৃহৎ আকাৰৰ ভেল মূৰত লৈ প্ৰথমে শোভাযাত্ৰা আৰু তাৰ পাছত কলাজল নৈত উটুৱাই দিয়া হয় বিশেষ ভেলখন।<ref name="News18-BhelDiya">{{Cite web |url=https://assam.news18.com/news/assam/bhel-diya-utsav-at-dhingorbori-of-kamrup-district-what-is-bhel-diya-utsav-skd-307016.html |title=ধিংৰবড়ীত অনুষ্ঠিত 'ভেল দিয়া উৎসৱ', জানক এই উৎসৱৰ বিষয়ে |website=News18 অসম |access-date=১৬ মে' ২০২৫ |language=as}}</ref> ==ঐতিহ্য== [[কামৰূপ জিলা]]ৰ দক্ষিণ [[কামৰূপ]]ৰ আন বিভিন্ন লোক কৃষ্টি–সংস্কৃতিসমূহৰ ভিতৰত বৰ্ষাকালীন উৎসৱ ‘ভেল দিয়া উৎসৱ’এ এক সুকীয়া ঐতিহ্য বহন কৰি আহিছে । ভেল দিয়া উৎসৱ নৈপৰীয়া আৰু বিলপৰীয়া জনজীৱনৰ এক নিবিড় সম্পৰ্ক থকা উৎসৱ বুলি ক’ব পাৰি। যিসকল লোকৰ নদী , বিল , জান আদিৰ লগত জীৱন জীৱিকাৰ কথা জড়িত হৈ থাকে, সেইসকল লোকে প্ৰধানতঃ এই উৎসৱ নিজস্ব আৰু পৰম্পৰাগত ৰীতি-নীতিৰে পালন কৰে। বিশ্বাস আছে যে, পানীৰ লগত সম্পৰ্ক থকা এই উৎসৱ জলৰ অধিষ্ঠিত দেৱতা জলদেৱতাক সন্তুষ্ট কৰাৰ মানসেৰে পালন কৰা হয়। বানপানীৰ সংহাৰী ৰূপে যাতে নৈপৰীয়া চহা জীৱনত প্ৰভাৱ পেলাব নোৱাৰে, মাছমৰীয়া লোকসকলে যাতে পৰ্যাপ্ত পৰিমাণে মাছ পাব পাৰে, সমাজত অপায় অমংগল দূৰ হোৱাৰ লগতে অপদেৱতাই অনিষ্ট সাধন নকৰে তাৰ বাবে অঞ্চলবাসীয়ে সমূহীয়াকৈ জলদেৱতাৰ ওচৰত প্ৰাৰ্থনা জনায়।<ref name=জ্ঞানম /> ==গীত-মাত== পুৰোহিতে শান্তি পানী ছটিয়াই ভেলখন শুচি কৰি লোৱাৰ পিছত সকলোৱে হৰিধ্বনিৰে মন্ত্ৰ পাঠ কৰি স-ভক্তিৰে প্ৰণাম জনোৱা নিয়ম আছে । প্ৰণাম জনোৱাৰ পিছত কেইগৰাকীমান স্থানীয় ডেকাই ভেলখন কান্ধত তুলি লৈ বিল/জান/নদীৰ কাষেৰে গীত গাই গাই আগুৱাই যায়- ভেলৰ মূৰত মালা<br/> ৰ’দ পাই লেটেৰা<br/> চেঙা পাই মেলিলা পাহি।<ref name=জ্ঞানম>{{Cite web |url=https://www.gyanamkamrup.in/2024/09/blog-post.html |title=প্ৰবন্ধ শীৰ্ষক |website=জ্ঞানম |access-date=১৬ মে' ২০২৫ |language=as}}</ref> পানীত ভেল উটুৱাই দিয়াৰ সময়ত আয়তীসকলে গীত পৰিৱেশন কৰে- এ’ ভেল ভাগিলৰে<br/> বেউলা সুন্দৰী।<br/> গোঁসাইক জীয়াবা যায়।<br/> যমৰে পুৰী<br/> ভেল ভাসিলৰে।<ref name=জ্ঞানম /> পিছত যেতিয়া ভেলখন উটি গৈ থাকে তেতিয়া এনেদৰে গায়- এ’ ভেল ৰৈ যাৰে<br/> ৰাইজৰ দুখৰ কথা<br/> শুনি যাৰে।<ref name=জ্ঞানম /> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]] oixlje62q0j2wj2in5y3umkhksnu3sv 0 80623 651837 631404 2026-11-10T00:53:57Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651837 wikitext text/x-wiki [[চিত্ৰ:Astasahasrika_Prajnaparamita_Maitreya_Detail.jpeg|thumb|289x289px|মহাযানৰ মহত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰ [[মৈত্ৰেয়]]ক দৰ্শোৱা এখন ছবি, নালন্দাৰ অষ্টসাহস্ৰিকা প্ৰজ্ঞাপাৰমিতা সূত্ৰত।]] [[চিত্ৰ:Shishoin_temple_shibamata_Five_Tathagatas_2020.jpg|thumb|260x260px|[[জাপান]]ৰ [[টকিঅ']]ৰ শ্বিশ্বইনত পাঁচ তথাগতৰ মূৰ্তি। মহাযানৰ এটি সূকীয়া বিশ্বাস হ'ল যে বৰ্তমানে অনেক বুদ্ধই একে সময়তে ধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰি আছে।]] '''মহাযান''' একাধিক [[বৌদ্ধ ধৰ্ম|বৌদ্ধ]] পৰম্পৰা, লেখ, [[দৰ্শন]] আৰু কাৰ্যৰ এক বহল গোটক বুজোৱা এক সংজ্ঞা। মহাযানৰ বিকাশ [[ভাৰত]]ত হৈছিল, খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০০ৰ পাছত। মহাযান আৰু [[থেৰবাদ]] বৌদ্ধ ধৰ্মত অস্তিত্বত থকা দুই মুখ্য পৰম্পৰা।<ref name=":182">Harvey (2013), p. 189.</ref> মহাযানে আগৰ বৌদ্ধ শিক্ষাৰ লগতে তলুনামূলকভাৱে নতুন লেখ, যেনে [[মহাযান সূত্ৰ]]সমূহক মান্যতা প্ৰদান কৰে। এই নতুন লেখসমূহত [[বোধিসত্ত্ব মাৰ্গ]] আৰু [[প্ৰজ্ঞাপাৰমিতা]] আদিক গুৰুত্ব প্ৰদান কৰা হৈছে।<ref>Harvey (2013), pp. 108-109.</ref> [[বজ্ৰযান]] বা মন্ত্ৰ পৰম্পৰা মহাযানৰেই উপ-পৰম্পৰা বুলিব পৰা যায়, য'ত সোণকালে বুদ্ধত্ব লাভ কৰিবলৈ [[তন্ত্ৰ|তান্ত্ৰিক]] পদ্ধতি অৱলম্বন কৰা হয়।<ref name=":183">Harvey (2013), p. 189.</ref> == বিশ্বাস == মহাযানে বোধিসত্ত্ব মাৰ্গকো বুজাব পাৰে, য'ত সম্পূৰ্ণৰূপে জাগ্ৰত বুদ্ধ (সম্যক সংবুদ্ধ) হোৱাৰ চেষ্টা কৰা হয়, সকলো সংবেদনশীল জীৱৰ ভালৰ বাবে। সেয়ে মহাযানক বোধিসত্ত্বযানো বোলা হয়।<ref name=":184">Harvey (2013), p. 189.</ref>{{refn|"The Mahayana, 'Great Vehicle' or 'Great Carriage' (for carrying all beings to nirvana), is also, and perhaps more correctly and accurately, known as the Bodhisattvayana, the bodhisattva's vehicle." Warder, A.K. (3rd edn. 1999). ''Indian Buddhism'': p. 338|group=note}} মহাযানত বোধিসত্ত্ব মাৰ্গেৰে [[বুদ্ধত্ব]] লাভ কৰাক সকলোৰে বাবে খোলা জ্ঞান কৰা হয়, আৰু [[অৰ্হত]]ক অসম্পূৰ্ণ জ্ঞান কৰা হয়।<ref>Harvey (2013), p. 111.</ref> থেৰবাদত নোপোৱা অনেক বুদ্ধই মহাযানত স্থান পায় (যেনে [[অমিতাভ বুদ্ধ|অমিতাভ]] আৰু [[বৈৰোচন]])।<ref name=":722">Williams, Paul, ''Mahayana Buddhism: The Doctrinal Foundations,'' Routledge, 2008, p. 21.</ref> মহাযান বৌদ্ধ দৰ্শনত কেইবাটাও অনন্য তত্ত্বও আগবঢ়োৱা হয়, যেনে [[মাধ্যমক]] [[শূণ্যতা]], [[বিজ্ঞানবাদ (বৌদ্ধ ধৰ্ম)|বিজ্ঞানবাদ]] তত্ত্ব আৰু [[বুদ্ধ-প্ৰকৃতি]])। == প্ৰসাৰ == যদিও পূৰ্বতে ই এক সৰু আন্দোলন আছিল, সময়ৰ লগে লগে ই ভাৰতীয় বৌদ্ধ ধৰ্মত এক প্ৰভাৱশালী শক্তি হৈ পৰিল।<ref name="Woodhead2">{{Cite book|title=Religions in the modern world : traditions and transformations|url=https://archive.org/details/religionsinmoder0000unse_j8l7|date=2016|publisher=Routledge|isbn=978-0415858809|editor1-last=Woodhead|editor1-first=Linda|edition=Third|location=Abingdon, Oxon|oclc=916409066|editor2-last=Partridge|editor2-first=Christopher Hugh|editor3-last=Kawanami|editor3-first=Hiroko}}</ref> সপ্তম আৰু দ্বাদশ শতিকাৰ [[নালন্দা]] আৰু [[বিক্ৰমশীলা]]ৰ দৰে বৃহৎ শিক্ষাকেন্দ্ৰ মহাযানৰ সৈতে জড়িত।<ref name="Woodhead3">{{Cite book|title=Religions in the modern world : traditions and transformations|url=https://archive.org/details/religionsinmoder0000unse_j8l7|date=2016|publisher=Routledge|isbn=978-0415858809|editor1-last=Woodhead|editor1-first=Linda|edition=Third|location=Abingdon, Oxon|oclc=916409066|editor2-last=Partridge|editor2-first=Christopher Hugh|editor3-last=Kawanami|editor3-first=Hiroko}}</ref> পাছলৈ মহাযান [[ভাৰতীয় উপমহাদেশ|দক্ষিণ এছিয়া]], [[মধ্য এছিয়া]], [[পূব এছিয়া]] আৰু [[দক্ষিণ-পূব এছিয়া]]ত বিয়পি পৰিল। ই [[চীন]], [[মংগোলিয়া]], [[হংকং]], [[কোৰিয়া|কোৰিয়া]], [[জাপান]], [[চিংগাপুৰ]], [[ভিয়েটনাম]], [[নেপাল]], [[মালয়েছিয়া]], [[টাইৱান]] আৰু [[ভূটান]]ত এতিয়াও প্ৰভাৱশালী।<ref>{{cite book|last=Foltz|first=Richard|url=https://books.google.com/books?id=sZRGAQAAQBAJ&q=buddhist+viharas+found+in+modern+day+iran&pg=PA95|title=Religions of Iran:From Prehistory to the Present|date=2013|isbn=978-1780743097|page=95|quote=In the centuries before the Arab conquests Buddhism was spread throughout the eastern Iranian world. Buddhist sites have been found in Afghanistan, Turkmenistan, Uzbekistan, and Tajikistan, as well as within Iran itself.|access-date=2017-12-18}}</ref> বৰ্তমানে মহাযান বৌদ্ধ ধৰ্মৰ আতাইতকৈ জনপ্ৰিয় গোট। ২০১০ৰ এক সমীক্ষাৰ মতে ইয়াৰে ৫৩% পূব এছিয়াই মহাযানত বিশ্বাস ৰাখে, আৰু ৬%ই বজ্ৰযানত। তাৰ বিপৰীতে ৩৬%ই থেৰবাদত বিশ্বাস ৰাখে। == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == উৎসসমূহ == {{Refbegin}} * Akira, Hirakawa; Groner, Paul (editor and translator) (1993). ''A History of Indian Buddhism.'' Delhi: Motilal Banarsidass. * {{Cite encyclopedia|year=2002}} * Beal (1871). ''Catena of Buddhist Scriptures from the Chinese'', London, Trübner * Harvey, Peter (2013). ''An Introduction to Buddhism: Teachings, History and Practices'' * Karashima, Seishi, "[http://iriab.soka.ac.jp/content/pdf/aririab/Vol.%20XVI%20(2013).pdf Was the ''Așțasāhasrikā Prajñāparamitā'' Compiled in Gandhāra in Gandhārī?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180903182947/http://iriab.soka.ac.jp/content/pdf/aririab/Vol.%20XVI%20(2013).pdf |date=2018-09-03 }}" ''Annual Report of the International Research Institute for Advanced Buddhology'', Soka University, vol. XVI (2013). * Lowenstein, Tom (1996). ''The Vision of the Buddha'', Boston: Little Brown, {{ISBN|1-903296-91-9}} * Schopen, G. "The inscription on the Kusan image of Amitabha and the character of the early Mahayana in India", ''Journal of the International Association of Buddhist Studies 10'', 1990 * Suzuki, D.T. (1914). [https://archive.org/details/the-development-of-mahayana-buddhism-the-monist-1914-10 "The Development of Mahayana Buddhism"], ''[[The Monist]]'' Volume 24, Issue 4, 1914, pp.&nbsp;565–581 * Suzuki, D.T. (1908). [https://archive.org/details/outlinesmahayan00suzugoog ''Outline of Mahayana Buddhism''], Open Court, Chicago * Walser, Joseph (2005). ''Nagarjuna in Context: Mahayana Buddhism and Early Indian Culture'', Columbia University Press. * Williams, Paul (2008). ''Mahayana Buddhism: The Doctrinal Foundation'', Routledge. * Williams, Paul (with Anthony Tribe) (2002)'' Buddhist Thought: A Complete Introduction to the Indian Tradition.'' Routledge. * {{Cite book|last=Karel Werner|last2=Jeffrey Samuels|last3=Bhikkhu Bodhi|last4=Peter Skilling, Bhikkhu Anālayo, David McMahan|title=The Bodhisattva Ideal: Essays on the Emergence of Mahayana|url=https://books.google.com/books?id=hFTqBQAAQBAJ&pg=PA122|date=2013|publisher=Buddhist Publication Society|isbn=978-955-24-0396-5}} {{Refend}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.buddhism-dict.net/ddb/ Digital Dictionary of Buddhism] * [http://studybuddhism.com/web/x/nav/n.html_505172737.html Comparison of Buddhist Traditions (Mahayana – Therevada – Tibetan)] * [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29058160 Introduction to Mahayana] on Kagyu Samye Ling's website * [http://www.nirvanasutra.net/ The Mahayana Mahaparinirvana Sutra: complete text and analysis] * [http://www.cttbusa.org/buddhas_bodhisattvas.asp Buddhas and Bodhisattvas in Mahayana Buddhism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728002631/http://www.cttbusa.org/buddhas_bodhisattvas.asp |date=2011-07-28 }} * [http://info-buddhism.com/Arahants-Buddhas-Bodhisattvas_Bhikkhu_Bodhi.html Arahants, Buddhas and Bodhisattvas] by Bhikkhu Bodhi * [http://info-buddhism.com/Bodhisattva-Ideal-Theravada_JeffreySamuels.html The Bodhisattva Ideal in Theravāda Theory and Practice] by Jeffrey Samuel [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:CS1 maint: Multiple names: authors list]] [[শ্ৰেণী:বৌদ্ধ ধৰ্ম]] 2k17mdn62l00z8xpjhk8wcagtr0ohqs 0 81977 651762 630838 2026-11-09T17:02:24Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651762 wikitext text/x-wiki '''প্ৰস্তাৱনা''' ({{lang-en|prologue or prologe}}) (মূল:গ্ৰীক ভাষাত: πρόλογος prólogos, πρό pró, "আগতে" আৰু λόγος lógos, "শব্দ") হৈছে এটা কাহিনীৰ পাতনি বা আৰম্ভণি যিয়ে প্ৰসংগ প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু পটভূমিৰ বিৱৰণ দিয়ে৷<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://en.opentran.net/dictionary/prologue.html |access-date=2022-07-16 |archivedate=2022-07-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220716111840/https://en.opentran.net/dictionary/prologue.html |deadurl=yes }}</ref> মূল কাহিনীৰ সৈতে বান্ধ খোৱা কিছুমান পূৰ্বৰ কাহিনী, আৰু অন্যান্য বিবিধ তথ্যক সাধাৰণতে প্ৰস্তাৱনাত ঠাই দিয়া হয়। প্ৰাচীন গ্ৰীক prólogos সকলে প্ৰস্তাৱনাৰ আধুনিক অৰ্থ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল৷ গ্ৰীক নাটকত প্ৰস্তাৱনাটোৰ গুৰুত্ব আছিল অতি বেছি৷ <ref>https://dbpedia.org/page/Prologue</ref>আৰু ই কেতিয়াবা প্ৰায় এটা ৰোমাঞ্চৰ ঠাই লৈছিল; যাৰ বাবে নাটকখনে সফলতা লাভ কৰিছিল৷<ref>Prologue vs. Epilogue, https://maindifference.net/prologue-vs-epilogue/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220716111840/https://maindifference.net/prologue-vs-epilogue/ |date=2022-07-16 }}</ref> ৰেনেছাঁৰ নাটকৰ প্ৰস্তাৱনাসমূহে প্ৰায়ে দৰ্শকৰ বাবে পৰিৱৰ্তন আৰু স্পষ্টীকৰণৰ এক নিৰ্দিষ্ট কাৰ্য্য সম্পাদন কৰিছিল। এজন অভিনেতাই দিয়া প্ৰত্যক্ষ ভাষণ, প্ৰস্তাৱনাটোৱে দৰ্শকৰ মনোযোগ আৰু সহানুভূতিৰ আকৰ্ষণ হিচাপে কাম কৰিছিল, ঐতিহাসিক প্ৰসংগ প্ৰদান কৰিছিল, নাটকৰ বিষয়বস্তুৰ পথ প্ৰদৰ্শক আৰু মাজে মাজে, এক অস্বীকাৰ প্ৰদান কৰিছিল৷<ref name="Bruster-2004">{{cite book |last1=Bruster |first1=Douglas |last2=Weimann |first2=Robert |title=Prologues to Shakespeare's theatre |url=https://archive.org/details/prologuestoshake0000brus |date=2004 |publisher=Routledge |isbn=9781134313709 |oclc=252704697}}</ref>{{Rp|17}}এই নাটকীয়া মেজাজত যিকোনো লিপিবদ্ধ অভিনয়ৰ দৰেই এটা প্ৰস্তাৱনাও পাঠ্য হিচাপে থাকিব৷ লগতে সেই পাঠ্য কোৱা অভিনেতাজন আৰু ভাষাটো কোৱাৰ দৰে উপস্থাপন সন্নিৱিষ্ট হ'ব। {{R|Bruster-2004|p=1}} দৰ্শকক বাস্তৱৰ পৰা নাটকৰ জগতখনলৈ অনাৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰস্তাৱনাটোৱে দৰ্শক, অভিনেতা, চৰিত্ৰ, নাট্যকাৰৰ মাজৰ সীমাৰেখাডাল অতিক্ৰম কৰে৷ মূলতঃ ই নাটকৰ ভিতৰৰ কাল্পনিক স্থান আৰু বাহিৰৰ জগতখনৰ মাজত এক পাৰ্থক্যৰ সৃষ্টি কৰে।{{R|Bruster-2004|p=2}} বেন জনছনে প্ৰস্তাৱনা ব্যৱহাৰ কৰি দৰ্শকক নিজৰ আৰু অভিনয়ৰ সকলো দিশৰ মাজৰ জটিলতাসমূহৰ বিষয়ে সোঁৱৰাই দিবলৈ প্ৰায়ে প্ৰয়াস কৰিছিল।{{R|Bruster-2004|p=26–27}} এলিজাবেথৰ প্ৰস্তাৱনাখন ধ্ৰুপদী আৰু মধ্যযুগীয় উভয় পৰম্পৰাৰ দিশসমূহক সামৰি লোৱাৰ ক্ষেত্ৰত অনন্য আছিল। {{R|Bruster-2004|p=13}}ধ্ৰুপদী পৰম্পৰাত প্ৰস্তাৱনাৰ চাৰিটা উপধাৰা আছিল: ''ছুষ্টাটিকোছ'', যিয়ে নাটক বা কবিক পৰামৰ্শ দিয়ে; ''এপিটিমেটিকছ'', য'ত প্ৰতিদ্বন্দ্বীক অভিশাপ দিয়া হয়, বা দৰ্শকক ধন্যবাদ দিয়া হয়; ''ড্ৰামাটিকোছ'', য’ত নাটকৰ কাহিনীভাগ ব্যাখ্যা কৰা হৈছে; আৰু ''মিক্সটছ'', য'ত এই সকলোবোৰৰ মিশ্ৰণ আছে।{{R|Bruster-2004|p=13}} মধ্যযুগীয় পৰম্পৰাত, নৈতিকতা আৰু বিনয়ৰ প্ৰকাশ দেখা যায়,{{R|Bruster-2004|p=14}} ইয়াৰ লগতে এটা মেটা-থিয়েটাৰৰ আত্মচেতনা, আৰু এটা নিৰ্লজ্জ সচেতনতা দেখা যায়৷ {{R|Bruster-2004|p=58}} অ-নাটকীয় কল্পকাহিনীত বিশেষকৈ জিঅ’ফ্ৰে চ’চাৰৰ ''কেণ্টাৰবেৰী টেলছ''ৰ সময়ৰ পৰাই প্ৰস্তাৱনা বহুদিনৰ পৰাই ব্যৱহাৰ হৈ আহিছে৷ <ref>https://study.com/academy/lesson/the-canterbury-tales-prologue-quotes-analysis.html</ref>চ’চাৰৰ বহুতো কাহিনীৰে প্ৰস্তাৱনা লিখিছিল৷ আৰ্জেণ্টিনাৰ লেখক মেচেডনিঅ’ ফাৰ্নাণ্ডেজৰ ''মিউজিয়াম অৱ ইটাৰ্নাৰ'' উপন্যাসত লেখকৰ ৫০ টাতকৈও অধিক প্ৰস্তাৱনা আছে।<ref name="B">{{cite web | url=https://www.goodreads.com/en/book/show/6554891 | title=The Museum of Eterna's Novel (The First Good Novel) | publisher=Goodreads | accessdate=16 July 2022}}</ref> তেওঁলোকৰ শৈলী আধ্যাত্মিক, হাস্যৰস, মানসিক, উপন্যাসৰ কলা সম্পৰ্কীয় আলোচনা ইত্যাদি৷ ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:সাহিত্য]] ltoitcuqqdqafcbxclcet0pcnntdcrj 0 82068 651801 555466 2026-11-09T20:08:00Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651801 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday |holiday_name = বিশ্ব জনসংখ্যা দিৱস |type = আন্তৰ্জাতিক |image = |imagesize = |caption = |official_name = |nickname = |observedby = সমগ্ৰ বিশ্ব |litcolor = |longtype = |significance = |begins = |ends = |date = ১১ জুলাই |scheduling = প্ৰতিবছৰে একেই দিন |duration = এদিন |frequency = বাৰ্ষিক |celebrations = |observances = |relatedto = }} [[File:Net Population Growth in 2016.svg|thumb|400px|২০১৬ চনলৈ বৃদ্ধি হোৱা বিশ্বৰ জনসংখ্যাৰ বিভাজন।<ref>{{Cite journal|last1=Roser|first1=Max|last2=Ritchie|first2=Hannah|last3=Ortiz-Ospina|first3=Esteban|date=2013-05-09|title=World Population Growth|url=https://ourworldindata.org/world-population-growth|journal=Our World in Data}}</ref>]] '''বিশ্ব জনসংখ্যা দিৱস''' ({{lang-en|World Population Day}}) হৈছে এক বাৰ্ষিক অনুষ্ঠান। প্ৰতি বছৰে ১১ জুলাইত এই দিৱস পালন কৰা হয়। ইয়াৰ দ্বাৰা বিশ্ব জনসংখ্যাৰ বিষয়সমূহৰ প্ৰতি সজাগতা সৃষ্টিৰ চেষ্টা কৰা হয়। ১৯৮৯ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ উন্নয়ন কাৰ্যসূচীৰ গভৰ্নিং কাউন্সিলে এই দিৱসৰ ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite web|date=2021-07-11|title=World Population Day 2021: Empower Women To Exercise Choice Over Their Bodies And Fertility|url=https://news.jagatgururampalji.org/world-population-day-theme-quotes-history/|url-status=live|access-date=2020-07-11|website=S A NEWS|language=en-US}}</ref> ১৯৮৭ চনৰ ১১ জুলাইত পাঁচ বিলিয়ন দিৱসৰ জনস্বাৰ্থৰ দ্বাৰা এই দিৱসটো অনুপ্ৰাণিত। উক্ত তাৰিখত বিশ্বৰ জনসংখ্যা আনুমানিক পাঁচ বিলিয়নৰ কাষ চাপিছিল।<ref>{{Cite web |last=Bhandari |first=Shashwat |date=2022-07-11 |title=World Population Day 2022: Which Indian state is most populous and least, expected rise by 2035 |url=https://www.indiatvnews.com/news/india/world-population-day-2022-which-indian-state-is-most-populous-and-least-expected-rise-by-2035-2022-07-11-791079 |access-date=2022-07-12 |website=www.indiatvnews.com |language=en}}</ref> ==লক্ষ্য== বিশ্ব জনসংখ্যা দিৱসৰ লক্ষ্য হৈছে পৰিয়াল পৰিকল্পনা, লিংগ সমতা, দৰিদ্ৰতা, মাতৃ স্বাস্থ্য আৰু মানৱ অধিকাৰৰ গুৰুত্ব আদি বিভিন্ন জনসংখ্যা বিষয়ৰ ওপৰত জনসাধাৰণৰ সজাগতা বৃদ্ধি কৰা।<ref>{{Cite web|title=World Population Day: Health And Rights Of Women In The Time Of COVID-19|url=https://www.ndtv.com/india-news/world-population-day-2020-health-and-rights-of-women-and-girls-is-the-theme-this-year-amid-covid-19-2260714|access-date=2020-07-11|website=NDTV.com}}</ref> ড° কে.চি.জাখৰিয়ায়ে উক্ত দিনটোৰ পৰামৰ্শ দিছিল কিয়নো তেওঁ বিশ্ব বেংকত জনগাঁথনিবিদ হিচাপে কাম কৰাৰ সময়ত জনসংখ্যা পাঁচ বিলিয়ন পৰ্যন্ত বৃদ্ধি হৈছিল।<ref>{{Cite web|date=2020-07-09|title=World Population Day 2020 Date & Theme: Know History and Significance of the Annual Event That Seeks to Raise Awareness of Global Population Issues {{!}} 🙏🏻 LatestLY|url=https://www.latestly.com/lifestyle/festivals-events/world-population-day-2020-date-theme-know-history-and-significance-of-the-annual-event-that-seeks-to-raise-awareness-of-global-population-issues-1878554.html|access-date=2020-07-13|website=LatestLY|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200712060332/https://www.latestly.com/lifestyle/festivals-events/world-population-day-2020-date-theme-know-history-and-significance-of-the-annual-event-that-seeks-to-raise-awareness-of-global-population-issues-1878554.html|archivedate=2020-07-12|deadurl=yes}}</ref> কোটি কোটি লোকৰ সংখ্যা বৃদ্ধিৰ লগে লগে বিশ্বৰ জনসংখ্যাৰ প্ৰতি সংবাদ মাধ্যমৰ আগ্ৰহ আৰু সাধাৰণ সজাগতা বৃদ্ধি পায় যদিও বিশ্বৰ জনসংখ্যা প্ৰায় প্ৰতি ১৪ মাহৰ মূৰে মূৰে ১০ কোটি বৃদ্ধি পায়। ২০১৬ চনৰ ৬ ফেব্ৰুৱাৰীত বিশ্বৰ জনসংখ্যা ৭,৪০০,০০০,০০০ আৰু ২০১৭ চনৰ ২৪ এপ্ৰিলত ই ৭,৫০০,০০০,০০০ হয় বুলি অনুমান কৰা হৈছিল। ২০১৯ চনত বিশ্বৰ জনসংখ্যা ৭,৭০০,০০০,০০০ আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.worldometers.info|title=Worldometers real time world statistics|accessdate=April 22, 2017}}</ref> ২০২০ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইউএনএফপিএই কেনিয়া আৰু ডেনমাৰ্ক চৰকাৰৰ সৈতে মিলি নাইৰোবিত এক উচ্চ পৰ্যায়ৰ সন্মিলন আহ্বান কৰি এই পূৰণ নোহোৱা লক্ষ্যসমূহ লাভৰ প্ৰচেষ্টা ত্বৰান্বিত কৰে। বিশ্ব জনসংখ্যা দিৱসত বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ পৰা অহা সমৰ্থকসকলে নেতা, নীতি নিৰ্ধাৰক, তৃণমূল পৰ্যায়ৰ সংগঠক, প্ৰতিষ্ঠান আৰু অন্যান্যসকলক প্ৰজনন স্বাস্থ্য আৰু অধিকাৰক সকলোৰে বাবে বাস্তৱত পৰিণত কৰাত সহায় কৰিবলৈ আহ্বান জনায়।<ref>{{Cite web|last=Nations|first=United|title=World Population Day|url=https://www.un.org/en/observances/world-population-day|access-date=2020-07-11|website=United Nations|language=en}}</ref> ==টোকা== {{reflist}} ==তথ্যসূত্ৰ== *{{cite news|last1=Lartigue |first1=Casey |url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/opinon/2010/04/137_64589.html |title=Happy Earth Day! And Please, Live |work= [[The Korea Times]]|date=2010-04-22}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|World population statistics}} *[https://studiouslyyours.com/world-population-day World Population Day 2022] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220716165358/https://studiouslyyours.com/world-population-day |date=2022-07-16 }} *[http://esa.un.org/wpp/ UN population estimates and projections] *[https://www.census.gov/main/www/popclock.html World and US Population clock] [[শ্ৰেণী:দিৱসসমূহ]] lb6dsmcz63721zje4xcl1e7mzg5j378 0 82846 651705 330944 2026-11-09T12:57:55Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651705 wikitext text/x-wiki [[চিত্ৰ:দোৰোলা.jpeg|thumb|এটা দোৰোলা]] '''দোৰোলা''' বা '''দোনা''' হৈছে কলগছৰ পটুৱাৰে নিৰ্মিত এবিধ দ-পাত্ৰ।<ref name=":1">{{cite web | url=http://www.xobdo.org/dic/%E0%A6%A6%E0%A7%8B%E0%A7%B0%E0%A7%8B%E0%A6%B2%E0%A6%BE | title=দোৰোলা | publisher=Xobdo.org | accessdate=16 August 2022}}</ref> কলগছ কাটি গা-গছৰ তৰপবোৰ এৰুৱাই তাৰেই দোৰোলা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইয়াত কেৱল কলগছৰ বাহিৰে কোনো ধৰণৰ আন পৰ্দাথৰ প্ৰয়োজন নহয়। সাধাৰণতে অসমীয়া সমাজত সেৱা-সকামত কোমল চাউল দৈ জাতীয় জলপান আৰু ভোজত আঞ্জা খাবলৈ দোৰোলা পাত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰোপৰি ধাৰ্মিক কাম-কাজত বিভিন্ন ধৰণে দোৰোলা ব্যৱহাৰ হয়। দান দিয়া কাৰ্যত পাত্ৰ হিচাপে দোৰোলা ব্যৱহাৰ কৰা হয়, পূজাৰ নৈবেদ্য, ফুল-তুলসী, পদজল আদি ৰাখিবলৈ সৰুকৈ দোৰোলা সাজি লোৱা হয়। অসমীয়া সমাজত যিকোনো অনুষ্ঠান যেনে মৃতকৰ শ্ৰাদ্ধ, বিয়া আদিৰ পূৰ্বে গাঁৱৰ পুৰুষসকলে হজ হিচাপে দোৰোলা চিলোৱা কাম কৰা দেখা যায়।<ref name=":4">{{cite web | url=https://www.xahitya.org/%E0%A6%AC%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A7%B0-%E0%A6%AA%E0%A7%B0%E0%A6%BE-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%81%E0%A6%B2%E0%A7%88-%E0%A6%9C%E0%A7%9F%E0%A6%A8%E0%A7%8D/ | title=বৃত্তৰ পৰা বিন্দুলৈ | publisher=Xahitya.org | accessdate=16 August 2022 | author=জয়ন্ত প্ৰীতম | archiveurl=https://web.archive.org/web/20220816162409/https://xahitya.org/%E0%A6%AC%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A7%B0-%E0%A6%AA%E0%A7%B0%E0%A6%BE-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%81%E0%A6%B2%E0%A7%88-%E0%A6%9C%E0%A7%9F%E0%A6%A8%E0%A7%8D/ | archivedate=16 August 2022 | deadurl=yes}}</ref> কলগছৰ পৰা নিৰ্মাণ হোৱা বাবে ব্যৱহাৰৰ পিছত এই আৱৰ্জনাই পৰিৱেশৰ কোনো অনিষ্ট সাধন কৰিব নোৱাৰে। ই সহজে পচন যোগ্য।<ref name=":2">{{cite web | url=https://www.biotecnika.org/2019/12/banana-plants-for-packaging/ | title=Banana Plants : A Biodegradable Alternate to Plastic Bags | publisher=Biotecnika | accessdate=16 August 2022}}</ref> ==অন্যান্য নাম== দোৰোলাক বিভিন্ন নামেৰে জনা যায়-<ref name=":1" /><ref name=":3">{{cite web | url=https://www.khandbahale.com/language/assamese-dictionary-translation-meaning-of-a%20deep%20plate%20made%20from%20the%20sheath%20of%20a%20banana%20tree. | title=a deep plate made from the sheath of a banana tree. in Assamese অসমীয়া | publisher=Khandbahale | accessdate=16 August 2022}}</ref> *খোল *খালি *দোং বা ডোং *দোনা *ডোঙা *পটুৱা আদি ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reference}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons cat|Khol|দোৰোলা}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ থলুৱা সামগ্ৰী]] l9sy77zlwgo24kzi7if92by3uf3j7sm 0 83095 651855 637673 2026-11-10T03:07:27Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651855 wikitext text/x-wiki '''মিজো খাদ্য''' বা '''মিজো খাদ্যাভ্যাস''' হৈছে [[মিজো জনগোষ্ঠী|মিজো জনগোষ্ঠীৰ]] পৰম্পৰাগত খাদ্যাভ্যাস আৰু ৰন্ধনপ্ৰণালী। মিজোসকলে পৰম্পৰাগতভাৱে মূল আহাৰ হিচাপে [[ভাত]] খায়। == সামগ্ৰিক দৃষ্টিৰে == [[মিজোৰাম|মিজোৰামৰ]] খাদ্য উত্তৰ-পূব ভাৰত আৰু উত্তৰ ভাৰতৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ সৈতে একে। মিজোৰামৰ প্ৰধান খাদ্য চাউল যদিও মিজোসকলে প্ৰতিবিধ আহাৰত আমিষ উপাদান পছন্দ কৰে। মাছ, কুকুৰা, গাহৰি আৰু গৰুৰ মাংস মিজোসকলৰ মাজত জনপ্ৰিয়। এই খাদ্যসমূহ যিকোনো প্ৰকাৰৰ তেলত ৰন্ধা হয়। খাদ্যসমূহ কম তেল আৰু অধিক শাক-পাচলিৰে সমৃদ্ধ। অধিকাংশ মিজো লোকে চাউল বা ভাতৰ সৈতে শাক-পাচলি খাই ভাল পায়। কিন্তু যুৱ প্ৰজন্মই ভজা আৰু মচলাযুক্ত খাদ্য পছন্দ কৰে। অন্যান্য সংস্কৃতিৰ খাদ্যও যুৱসমাজৰ মাজত জনপ্ৰিয়। তেওঁলোকৰ এক জনপ্ৰিয় খাদ্য হ'ল ''বেই''। ইয়াক শাক-পাচলিৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। অন্যান্য জনপ্ৰিয় খাদ্য হৈছে ''বেকং'' (কিণ্বিত ছয়াবীন) আৰু ''ছা-উম'' (কিণ্বিত গাহৰিৰ মাংস)। এইসমূহ ভাতৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। ''ছাচিয়াৰ'' নামৰ আন এবিধ খাদ্য চাউলৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয় আৰু ইয়াক গৰু, গাহৰি বা কুকুৰাৰ মাংসৰ সৈতে প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=http://www.india9.com/i9show/Mizo-Cuisine-51701.htm|title=Mizo Cuisine in India|publisher=India9.com|date=7 June 2005|accessdate=7 February 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210225005540/https://www.india9.com/i9show/Mizo-Cuisine-51701.htm|archivedate=25 February 2021|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.mapsofindia.com/mizoram/culture/food.html|title=Food in Mizoram|publisher=Mapsofindia.com|date=2013-06-28|accessdate=2013-12-09}}</ref> == খাদ্যসম্ভাৰ == মিজো জনগোষ্ঠীৰ প্ৰধান খাদ্য হ'ল ভাত আৰু ইয়াক মাংস আৰু শাক-পাচলি, ''বেই'', নিৰামিষ ষ্টু, তিল, নহৰু, পিঁয়াজ আৰু শাকেৰে সৈতে ৰন্ধা আমিষ ষ্টু আদিৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়।<ref>{{Cite web|last=Mizar|first=Shilpa|title=Mizo by nature|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/Food/Mizo-by-nature/article16273038.ece|work=The Hindu|accessdate=6 December 2018}}</ref> === আনুষংগিক খাদ্য === [[চিত্ৰ:Mizo_food.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/40/Mizo_food.jpg/300px-Mizo_food.jpg|thumb|300x300px|ভাত, বেই, মাংস আৰু হমাৰ্চা ৰাওত আদিৰে মিজো খাদ্যসম্ভাৰ]] * বেই - বীন আৰু ঢেকীয়াজাতীয় শাকৰ সৈতে প্ৰস্তুত কৰা বিভিন্ন শাকৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{Cite web|title=Where the Clouds Roll Along|url=https://m.rediff.com/travel/nov/20mizo1.htm|work=Rediff|accessdate=6 December 2018}}</ref> * ৰেপ - পোৰা মাংস (মাছ, কুকুৰা, ছাগলী বা গৰুৰ মাংস) জলকীয়া, থলুৱা শাক আৰু অন্যান্য শাক-পাতৰ সৈতে মিশ্ৰিত * চুম হান - ভাপত দিয়া মিশ্ৰিত শাক-পাচলি।<ref>{{Cite web|last=Ghosh|first=Arnab|title=5 Tasty Recipes from Mizoram|url=https://www.nelive.in/mizoram/food/5-tasty-recipes-mizoram|accessdate=6 December 2018}}</ref> * হমাৰ্চা ৰাওত - টেঙা আৰু জ্বলা চাটনী * দাইল * বেকং - কিণ্বন কৰা ছয়াবীন === মধ্যাহ্ন ভোজন === [[চিত্ৰ:Mizo_Lunch.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/87/Mizo_Lunch.jpg/300px-Mizo_Lunch.jpg|thumb|300x300px|মিজো মধ্যাহ্ন ভোজন (চাংবান, আলু চ'প,আট্টা আৰু চাহ)]] মিজো মধ্যাহ্ন ভোজন ঘৰে ঘৰে ভিন্ন হ'ব পাৰে। মধ্যাহ্ন ভোজনৰ সময়ত খোৱা কিছুমান বস্তু হ'ল- * চেনপাউ - মাংস, চছ আৰু মিজো মচলাযুক্ত চাউলৰ পনীয়া খাদ্য।<ref>{{Cite web|last=Choudhery|first=Chandrakala|title=Mizo cuisine: A hit among food lovers|url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/mizo-cuisine-a-hit-among-food-lovers/1082217|work=Outlook India|accessdate=6 December 2018|archivedate=6 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181206145430/https://www.outlookindia.com/newsscroll/mizo-cuisine-a-hit-among-food-lovers/1082217|deadurl=yes}}</ref> * চাংবান - আঠাজাতীয় চাউল ৰুটি।<ref>{{Cite web|title=Mizo cuisine: A hit among food lovers|url=http://www.catchnews.com/life-society-news/mizo-cuisine-a-hit-among-food-lovers-66875.html|work=Catch news|accessdate=6 December 2018}}</ref> * আৰ্টুই চিপচুৱান চাও - নাহৰফুলীয়া কণী আৰু নুডল * আলু চ'প * ছচিয়াৰ == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:মিজোৰাম]] etjh9lmawrqb3bqs7axj4pt4kee6s26 0 84168 651819 395799 2026-11-09T23:45:49Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651819 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ভোলা কটকী | image = Bhola kotoky.jpg | image_size = 160px | caption = | birth_name = | birth_date ={{Birth date|1935|01|20}} | death_date = {{Death date and age|2022|11|04|1935|01|20}} <!-- (DEATH date then BIRTH date) --> | birth_place = সংগীয়া মাজৰচুক, [[জামুগুৰিহাট]], [[শোণিতপুৰ জিলা|শোণিতপুৰ]], [[অসম]] | death_place =[[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] হাস্পাতাল, [[গুৱাহাটী]] | residence = | occupation = অভিনেতা, নাট্যকাৰ, শিক্ষক | years_active = | spouse = | partner = | children = | parents = | relatives = | awards = | website = | signature = }} '''ভোলা কটকী''' ({{lang-en|Bhola Kotoky}}; ১৯৩৫-২০২২) অসমৰ এজন নাট্যকাৰ আৰু মঞ্চ তথা চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা আছিল। অসমৰ একাংকিকা নাটৰ বাটকটীয়াসকলৰ তেওঁ আছিল অন্যতম। [[ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া]]ৰ দ্বিতীয় বোলছবি [[অনিৰ্বাণ (চলচ্চিত্ৰ)|অনিৰ্বাণ]]ত তেওঁ ৰজনী মাষ্টৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। শিক্ষকতাৰে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা কটকীয়ে [[নটৰাজ থিয়েটাৰ]]ৰ যোগে [[ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ]]ত পদাৰ্পন কৰে। কৰ্মজীৱনৰ এক দীঘলীয়া সময় তেওঁ ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হৈ আছিল।<ref name="dainandin">{{cite web | url=https://www.dainandinbartagroup.in/eminent-actor-bhola-kotoky-leaves-for-heavenly-abode/ | title=ভোলা কটকী আৰু নাই। ওৰেটো জীৱন নাটক কৰা মানুহজনে সামৰিলে জীৱন নাট; ৯০ বছৰ বয়সত ইহলীলা সামৰিলে ‘কেপ্টেইন চফ লে’ই। | publisher=দৈনন্দিন বাৰ্তা | accessdate=6 November 2022}}</ref> <ref name="nila">{{cite web | url=https://nilacharai.com/অভিনেতা-ভোলা-কটকী/?utm_source=dlvr.it&utm_medium=facebook&utm_campaign=%25e0%25a6%2585%25e0%25a6%25ad%25e0%25a6%25bf%25e0%25a6%25a8%25e0%25a7%2587%25e0%25a6%25a4%25e0%25a6%25be-%25e0%25a6%25ad%25e0%25a7%258b%25e0%25a6%25b2%25e0%25a6%25be-%25e0%25a6%2595%25e0%25a6%259f%25e0%25a6%2595%25e0%25a7%2580 | title=বলিষ্ঠ নাট্যকাৰ-অভিনেতা ভোলা কটকী | publisher=https://nilacharai.com/ | accessdate=6 November 2022 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20221106055507/https://nilacharai.com/%E0%A6%85%E0%A6%AD%E0%A6%BF%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%A4%E0%A6%BE-%E0%A6%AD%E0%A7%8B%E0%A6%B2%E0%A6%BE-%E0%A6%95%E0%A6%9F%E0%A6%95%E0%A7%80/?utm_source=dlvr.it&utm_medium=facebook&utm_campaign=%25e0%25a6%2585%25e0%25a6%25ad%25e0%25a6%25bf%25e0%25a6%25a8%25e0%25a7%2587%25e0%25a6%25a4%25e0%25a6%25be-%25e0%25a6%25ad%25e0%25a7%258b%25e0%25a6%25b2%25e0%25a6%25be-%25e0%25a6%2595%25e0%25a6%259f%25e0%25a6%2595%25e0%25a7%2580 | archivedate=6 November 2022 | deadurl=yes}}</ref> <ref name="sentinal">{{cite web | url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assams-cine-artiste-and-natasurya-phani-sarma-awardee-bhola-katki-passes-away-621728 | title=Assam's Cine artiste and Natasurya Phani Sarma awardee Bhola Katki passes away https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assams-cine-artiste-and-natasurya-phani-sarma-awardee-bhola-katki-passes-away-621728 | publisher=sentinelassam.com | accessdate=6 November 2022}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৯৩৫ চনৰ ২০ জানুৱাৰীত [[জামুগুৰিহাট|জামুগুৰিহাটৰ]] শলগুৰি সংগীয়া মাজৰ চুকত ভোলা কটকীয়ে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ ১৯৪০ চনত গেৰেকী প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ত নামভৰ্তি কৰিছিল। ১৯৫৪ চনত তেওঁ জামুগুৰি হাইস্কুলৰ পৰা প্ৰৱেশিকা পৰীক্ষাত প্ৰথম বিভাগত উত্তীৰ্ণ হয়। ইয়াৰ পাচত দৰং মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা ১৯৫৬ চনত আই এ পৰীক্ষাত সুখ্যাতিৰে উত্তীৰ্ণ হয়। ==কৰ্মজীৱন== ===নাট্যকাৰৰূপে অৱদান=== ভোলা কটকীক একাংকিকা নাটকৰ বাটকটীয়া বুলি গণ্য কৰা হয়। [[দৰং কলেজ]]ত পঢ়ি থকা অৱস্থাতে তেওঁ ৰচনা কৰা ''বিভ্ৰাট'' (১৯৫৫) নামৰ নাটকখন [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ হৈ দিল্লীত অনুষ্ঠিত তৃতীয় আন্তঃবিশ্ববিদ্যালয় যুৱ মহোৎসৱ প্ৰদৰ্শিত হয় আৰু শ্ৰেষ্ঠ নাট্যদলৰ সৰ্বভাৰতীয় স্বীকৃতি লাভ কৰে। লগতে কটকীয়েও শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক আৰু শ্ৰেষ্ঠ নাট্যকাৰৰ বঁটা লাভ কৰে। যুৱ মহোৎসৱত অংশ লোৱা গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ দলটিৰ নেতৃত্ব দিছিল [[মহেশ্বৰ নেওগ|মহেশ্বৰ নেওগে]]। ছাত্ৰ অৱস্থাতে নাট্যকাৰ আৰু পৰিচালক ৰূপে স্বীকৃতি পোৱা কটকীয়ে ৰচনা কৰা কেইখনমান একাংকিকা হ’ল - ''স্বদেশী গোলা'' (১৯৫১),''দ্বিতীয় চাহজাহান'' (১৯৫৮),''দুঃস্বপ্ন'' (১৯৫৮),''সংঘাত'' (১৯৫৮),''মাষ্টৰ বাবু'' (১৯৫৯),''প্ৰতিবাদ'' (১৯৫৯),''প্ৰতিক্ৰিয়া'' (১৯৬৩),''এনাজৰী'' (১৯৬৩),''সম্প্ৰীতি'' (১৯৬৫),''চেনেহৰ সোঁতা'' (১৯৬৭), ''শ্ৰদ্ধাঞ্জলি'' (১৯৮১),''অমৰাৱতী'' (১৯৮১),''ৰাভাৰ আভা'' (১৯৮৭)। আনহাতে তেওঁ ৰচনা কৰা কিছুমান পূৰ্ণাংগ নাটক হ’ল- ''শৰাইঘাট'', ''দস্যুৰাণী পুতুলীবাই'', ''কাৰাগাৰ'', ''সংঘাত'', ''অপৰাধ'' আদি।<ref name="nila" /> ===মঞ্চ অভিনয়=== ===চলচ্চিত্ৰ অভিনয়=== কটকীয়ে [[ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া]]ৰ [[অনিৰ্বাণ (চলচ্চিত্ৰ)|অনিৰ্বাণ]] (১৯৮১) যোগে চলচ্চিত্ৰ জগতত পদাৰ্পন কৰে। ইয়াত তেওঁ মূল চৰিত্ৰ ‘ৰজনী মাষ্টৰ’ৰ ভাওত অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ [[পুলক গগৈ]] পৰিচালিত [[সাদৰী (চলচ্চিত্ৰ)|সাদৰী]] (১৯৮২), [[সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ]] পৰিচালিত [[ৰাজা(চলচ্চিত্ৰ)|ৰাজা]] (১৯৮২০, [[দাৰা আহমেদ]] পৰিচালিত [[উৰ্বশী(চলচ্চিত্ৰ)|উৰ্বশী]] (১৯৯৫), উপেন বৰুৱা পৰিচালিত [[জলাঞ্জলী(চলচ্চিত্ৰ)|জলাঞ্জলি]] (১৯৯৬) আদি ছবিত অভিনয় কৰে। তেওঁ ''বৃকোদৰ বৰুৱাৰ বিয়া'', ''দেউতা'' আদি বহু কেইখন [[দূৰদৰ্শন]]ৰ ধাৰাবাহিকতো অভিনয় কৰিছিল।<ref name="dainandin" /><ref name="nila" /> ==বঁটা-বাহন== *অসম চৰকাৰৰ নটসূৰ্য ফণী শৰ্মা বঁটা (২০১৭) *মুন লাইট মি়ডিয়া বঁটা *কলাগুৰু ফাউণ্ডেচনৰ নটসূৰ্য বঁটা *[[অসম ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ (বিত্ত আৰু উন্নয়ন) নিগম পৰিসীমিত|অসম ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম]]ৰ জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা<ref name="nila" /><ref name="sentinal" /> ==তথ্য উৎস== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেতা]] eiqwi2cajd7eue0a2605t9tjew1sqgi 0 84993 651817 443071 2026-11-09T23:34:43Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651817 wikitext text/x-wiki {{Infobox recurring event | image = | imagesize = | caption = ভুই মাগা পৰ্ব | begins = ধান কটা সময়ত | ends = | date = [[আঘোণ]] মাহৰ পূৰ্ণিমা | frequency = | location = [[অসম]], [[ভাৰত]] | first = | last = | participants = [[হাজং জনগোষ্ঠী|হাজংসকল]] | attendance = | footnotes = | organised = }} '''ভুই মাগা অথবা ভালুক মাগা পৰ্ব''' পূৰ্বৰ পৰাই হাজং জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত হৈ আহিছে ভালুক মাগা অথবা ভুই মাগা উৎসৱ।<ref name="vikaspedia>{{cite web | url=https://vikaspedia.in/হাজং জনগোষ্ঠীয়ে পালন কৰা কিছুমান উৎসৱ-পাৰ্বণ/ | title=হাজং জনগোষ্ঠীয়ে পালন কৰা কিছুমান উৎসৱ-পাৰ্বণ | publisher=vikaspedia.in }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> এই উৎসৱ সম্প্ৰতি অথবা পৰ্বৰ প্ৰচলন ক্ৰমশ: লুপ্তপ্ৰায় অৱস্থাত । এই উৎসৱটি আঘোণৰ সোণোৱালী পথাৰৰ সোণগুটিবোৰ চপোৱা অথবা ধান কটা সময়ত হে কেৱল উপস্থাপন বা পালন কৰি অহা এটি উৎসৱ আছিল। বিশেষকৈ গৰখীয়া ল'ৰাসকলে ৰং তামছা কৰিবৰ বাবে সুন্দৰ সুন্দৰ গীতৰ মাজেৰে ভালুক মাগা পৰ্ব অনুষ্ঠান আৰম্ভ কৰি কৰিছিল। প্ৰতিজন ল'ৰাই কান্ধত এটা টাঙোন লয় আৰু মাগি পোৱা ধানৰ মুঠিবোৰ সেই টাঙোনৰ দুয়োফালে বান্ধি আনিছিল। ভালুক মাগিবলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে কোনো কোনোৱে কলপাতৰ চোলা পিন্ধি এজন ল'ৰা আৰু এজনী ছোৱালী আৰু কোনো কোনোৱে পাটৰ বস্তা আদি পিন্ধি ভালুকৰ ৰূপ লৈ ধাননি পথাৰৰ মাজত ধান কাটি থকা দাৱনি সকলৰ ওচৰত মাগন মাগিবলৈ গৈছিল। সেই স্থানত গৈ সিহঁতে মাগন গীত জুৰিছিল । তেওঁলোকে গোৱা গীত সমূহ দাৱনি সকলে ধান কটা বাদ দি চাই আনন্দ লাভ কৰিছিল।<ref name="mightlearn>{{cite web | url=https://mightlearn.com/হাজংসকল/ | title=হাজংসকল | publisher=mightlearn.com }}{{Dead link|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==গীত== '''হাজং ভাষাত''' {{Quote|text= কুক ভাকুল কুক<br />হাত ফাতা ম'লা<br />ঠেং ফাতা ম'লা<br />এগ মুঠি ধান দিলে নাম হ'ব ত'লা।<br />ভুক ভালুক ভুক<br />বিন ধান নাচায় ময়<br />ভালা ধান চায়<br />মৰ মাগু বেমাৰ পৰিছে, খুই খাবা চায়।<br />কুক ভালুক কুক<br />কুক ভালুক কুক<br />কাচাই কাচাই থোৱে যা<br />পাকাই পাকাই নিয়ে যা<br />কুক ভালুক কুক।}}'' '''অসমীয়া অনুবাদ''' ''{{Quote|text= কুক ভালুক কুক<br /> হাত ফটা মোৰ<br />ভৰি ফটা মোৰ<br />এমুঠি ধান দিলে নাম হ'ব আপোনাৰ।<br />কুক ভালুক কুক<br />বৰা ধান নেলাগে মোক<br />ভাল ধান লাগে<br />মোৰ ঘৈণীয়েক বেমাৰত পৰিছে,<br />মুড়ি খাবলৈ বিচাৰিছে।<br />কুক ভালুক কুক<br />কুক ভালুক কুক<br />কেঁচা কেঁচা থৈ যাওঁক<br />পকা পকা লৈ যাওঁক<br />কুক ভালুক কুক।}}'' গীতটি এনেদৰে কব বিচাৰিছে যে, দাৱনী সকল আপোনালোকে কেঁচা কেঁচা ধানবোৰ নকটাকৈ থৈ যাওঁক আৰু কেৱল পকা পকা ধানখিনি হে লৈ যাওঁক। এনেদৰে হাজং জনগোষ্ঠীৰ মাজত এই উৎসৱ সমূহ উদযাপন কৰি আহিছে। সেই মাগি পোৱা ধানখিনি বিক্ৰী কৰি সকলোৱে মিলিজুলি ভোজভাত খাইছিল। আচলতে বৰ্তমান যুগৰ সৈতে সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিবৰ বাবেই হয়তো এই উৎসৱ সমূহ ক্ৰমে ক্ৰমে বিলোপ হব ধৰিছে। আৰু এতিয়া প্ৰায় সমস্ত লৰা বিলাকে পঢ়াৰ প্ৰতি অধিক গুৰুত্ব দিব লগা হোৱাৰ বাবে হয়তো এই বোৰ উৎসৱৰ পৰা দূৰৈত থাকিব লগা হৈছে বুলি অনুমান হয়। বৰ্তমানৰ নতুন প্ৰজন্মই এই উৎসৱৰ বিষয়ে নাজানেও। বুঢ়া-বুঢ়ী সকলৰ পৰা জানি নললে হাজং সমাজত যে এনে এটা উৎসৱ আছে সেই কথা কোনোদিনে বিশ্বাস নকৰিব।<ref name="nila">{{cite web | url=https://nilacharai.com/হাজং-জনজাতিৰ-লেৱা-টানা/ | title=হাজং জনজাতিৰ লেৱা-টানা নৃত্য-গীত | publisher=নীলাচৰাই ডট কম | date=১৪ মে' ২০২২ | accessdate=17 December 2022 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20221027132545/https://nilacharai.com/%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%82-%E0%A6%9C%E0%A6%A8%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A7%B0-%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A7%B1%E0%A6%BE-%E0%A6%9F%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BE/ | archivedate=27 October 2022 | deadurl=yes}}</ref> <ref name="nila" /><ref name="http://ccrtindia.gov.in/downloads/Fellowship/Published%20Project/2013-2014/16.%20Study%20About%20Folk%20Religion,%20Beliefs%20of%20Assam.pdf">{{cite book | title=অসমৰ লোকধৰ্ম, বিশ্বাস - আৰু ৰীতি-নীতিৰ ৰেঙণি | publisher=8/03/2019 | pages=18-19}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]] e1rhebznucu32c5kiej16kspirnwe4z 0 86077 651821 382438 2026-11-09T23:53:17Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651821 wikitext text/x-wiki [[চিত্ৰ:Mongolwomen.jpg|thumb|মংগোলীয়াৰ‌ নাৰী]] [[এছিয়া]]ৰ আন বহু সমাজৰ মহিলাতকৈ '''মংগোলীয় নাৰী'''ৰ সামাজিক মৰ্যাদা বেছি আছিল যদিও তেওঁলোকক গৰু আৰু সম্ভৱতঃ ঘোঁৰা চৰাবলৈ অক্ষম বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। মংগোলিয়াৰ মহিলাসকলে পৰিয়াল আৰু অৰ্থনৈতিক জীৱনত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। দুখীয়া মহিলাতকৈ কিছুমান অধিক অভিজাত মহিলাৰ সুযোগ বেছি আছিল, তথাপিও মানসম্পন্ন জীৱনশৈলীৰ বাবে সকলো মহিলাই কাম কৰিবলগীয়া হৈছিল। ঘৰৰ প্ৰতিজন সদস্যৰ দায়িত্ব আছিল, তথাপিও মহিলাৰ কান্ধত অধিক বোজা জাপি দিয়াৰ প্ৰৱণতা দেখা গৈছিল।<ref name=":12">{{Cite web|url=http://asiasociety.org/education/women-modern-mongolia|title=Women in Modern Mongolia|last=Rossabi|first=Morris|website=Asia Society|language=en|access-date=2017-07-16}}</ref> বহু সংস্কৃতিত মহিলাসকলে ঘৰুৱা কাম-কাজ চলাব বুলি আশা কৰা হৈছিল। তথাপিও মংগোলিয়াৰ মহিলাসকলে ঘৰুৱা কাম যেনেঃ জীৱ-জন্তুৰ যত্ন লোৱা, দুগ্ধজাত সামগ্ৰী প্ৰস্তুত কৰা, ঊল কাটি লোৱা আদি কাম কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।<ref name=":12" /> ঘৰুৱা কামৰ জৰিয়তে সমাজৰ অভিজাত শ্ৰেণীৰ মহিলাসকলে যথেষ্ট পৰিমাণৰ ক্ষমতা লাভ কৰিছিল আৰু নিজৰ ভূমিকাক আগুৱাই নিবলৈ সক্ষম হৈছিল। কম সৌভাগ্যৱানসকলে ঘৰুৱা কামৰ পৰা লাভৱান হ’ব পৰা নাছিল। মংগোল সাম্ৰাজ্যৰ পতনৰ সময়ত সমাজৰ দৰিদ্ৰ মহিলাসকলে কোনো ধৰণৰ উপযুক্ত স্বাস্থ্যসেৱা বা শিক্ষা আৰু অৱসৰৰ কোনো সুযোগ লাভ কৰিব পৰা নাছিল।<ref name=":12" /> মংগোলিয়াত গৃহহীন মহিলাসকল সাধাৰণতে বাল্টিভৰ্তি পানী সংগ্ৰহ কৰা, পৰিয়ালৰ বাবে খাদ্য ৰন্ধা, পশুধনক সুস্থ কৰি ৰখা, জুইৰ বাবে কাঠ সংগ্ৰহ কৰা, শিশুক স্তনপান কৰাই দিয়া আৰু ডাঙৰ-দীঘল কৰা, কাপোৰ চিলোৱা আৰু সাধাৰণতে ঘৰুৱা সকলো কাম ক্ৰমবদ্ধ কৰি ৰখাৰ দায়িত্বত থাকে।<ref name=":02">{{Cite web|url=http://factsanddetails.com/central-asia/Mongolia/sub8_2c/entry-4579.html#chapter-3|title=WOMEN, FAMILIES AND GENDER ROLES IN MONGOLIA {{!}} Facts and Details|last=Hays|first=Jeffrey|website=factsanddetails.com|language=en|access-date=2017-07-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190608132148/http://factsanddetails.com/central-asia/Mongolia/sub8_2c/entry-4579.html#chapter-3|archivedate=2019-06-08|deadurl=yes}}</ref> মংগোলিয়াত মহিলাৰ বাবে ৰাজনৈতিক সংহতিৰ পৰিৱেশ এটা তৈয়াৰ কৰা হৈছে মহিলা হোৱাৰ বাবেই নাৰী বৈষম্যৰ সমুখীন হৈছে বুলিও বিশ্বাস কৰা হয়। মহিলাসকলেও বিশ্বাস কৰে যে পুৰুষৰ সৈতে ৰাজনৈতিক বিষয়ত আলোচনা কৰাৰ সময়ত তেওঁলোকৰ বৈধতা কম।<ref name=":3" /> অতি পৰম্পৰাগত অৰ্থত যাযাবৰী সমাজত মহিলাসকলক আনুষ্ঠানিক ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁলোকৰ সিদ্ধান্ত ঘৰুৱা ক্ষেত্ৰতে সীমাবদ্ধ আছিল।<ref name=":3" /> ১৯২১ চনত মংগোলিয়াত এজন পুৰুষে এগৰাকী মহিলাৰ ওপৰত ন্যস্ত কৰি থোৱা কৰ্তৃত্বশীলতাৰ অন্ত পৰে। ইয়াৰ ফলত মহিলাসকলক নাগৰিকৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰা হয়।<ref name=":3" /> নতুন সংবিধানে মংগোলিয়াৰ সকলো নাগৰিককে উৎপত্তি, লিংগ, লিংগ বা বিশ্বাসৰ ওপৰত গুৰুত্ব নিদিয়াকৈও সমান অধিকাৰ প্ৰদান কৰে।<ref name=":3" /> ১৯২৪ চনত মংগোলীয় মহিলাসকলে ভোটদান কৰিবলৈ সক্ষম হয় আৰু সম্ভাৱনাময়ভাৱে ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে নিৰ্বাচিত হ’ব পাৰে। মহিলা সংস্থাও প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল,যাৰ জৰিয়তে ৰাষ্ট্ৰৰ দ্বাৰা নিজা পুঁজিৰ সহায়ত অধিক মহিলাক ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থাত অধিক সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণকাৰী হ'বলৈ অনুমতি দিয়া হৈছিল।<ref name=":3">{{Cite web|url=http://www.refworld.org/pdfid/46cadabb0.pdf|title=Women in Mongolia|last=Burn|first=Nalini|date=2001|website=RefWorld|access-date=2017-07-25}}</ref>ৰাজনীতিত মহিলাসকলে সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰাৰ পিছতো শীৰ্ষত মহিলাৰ সংখ্যা কম।<ref>{{cite web|title=Rentsennorov|author=[[Tsetsegjargal Tseden|Ts. Tsetsegjargal]]|date=2008|website=Oral History of Twentieth Century Mongolia|url=https://amantuuh.socanth.cam.ac.uk/search/view_summary.php?Interview=100539A&Person=990579|access-date=4 March 2021|archivedate=3 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150403200459/http://amantuuh.socanth.cam.ac.uk/search/view_summary.php?Interview=100539A&Person=990579|deadurl=yes}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:নাৰীৰ অধিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:দেশভেদে নাৰী]] gri74ld2iknndo25q3e12vtckbhoa7d 0 87106 651881 650563 2026-11-10T05:03:54Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651881 wikitext text/x-wiki '''যোগীজান''' হৈছে অসমৰ [[হোজাই জিলা|হোজাই জিলাৰ]] অন্তৰ্গত এখন গাঁও। এই গাঁওখন [[কপিলী নদী]]ৰ পাৰত অৱস্থিত। শিলালিপি তাম্ৰলিপিসমূহত ভূমিদান প্ৰসংগত সিদ্ধযোগীসকলৰ প্ৰসংগৰ অৱতাৰণা কৰিছে। এসময়ত কপিল মুনিয়ে মধ্যঅসমত আশ্ৰম প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল বুলি প্ৰবাদ প্ৰচলিত আছে। যোগী সন্ন্যাসীসকলে জনসাধাৰণৰ পানীৰ অভাৱ দূৰ কৰিবৰ কাৰণে এটা বিশেষ জান খান্দিছিল। পিছত ই নদীৰ ৰূপ লাভ কৰে। কালক্ৰমত সেই অঞ্চলটো যোগীজান নামেৰে জনাজাত হয়।<ref>https://mahabahu.com/%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%B0-%E0%A6%85%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%A4%E0%A6%AE-%E0%A6%96%E0%A6%BF%E0%A6%B2%E0%A6%9E%E0%A7%8D%E0%A6%9C%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%9C%E0%A6%A8/</ref> যোগীজানৰ বিভিন্ন অঞ্চলত আৱিষ্কৃত দশভূজা, অষ্টভূজা দুৰ্গা, কালী, [[মনসা]] আদিৰ প্ৰস্তৰ মূৰ্তিসমূহৰ পৰা অতি প্ৰাচীন কালৰে পৰাই অসমত শক্তি পূজা চলি অহাৰ ইংগিত পোৱা যায়। পুৰাতত্ত্ববিদসকলৰ মতে এই মূৰ্তিসমূহ ৭ম-৮ম শতিকাৰ।<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220923144655/https://nilacharai.com/%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AC/ |archivedate=2022-09-23 |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://nilacharai.com/%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AC/ |access-date=2023-03-23 |deadurl=yes}}</ref> <ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240711064512/https://archaeology.assam.gov.in/as/information-services/%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A7%B0%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%AA%E0%A7%82%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%BE%E0%A6%A8-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81-%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A7%8C%E0%A6%A7%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%82%E0%A6%B9 |archivedate=2024-07-11 |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://archaeology.assam.gov.in/as/information-services/%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A7%B0%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%AA%E0%A7%82%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%BE%E0%A6%A8-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81-%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A7%8C%E0%A6%A7%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%82%E0%A6%B9 |access-date=2024-01-01 |deadurl=yes}}</ref> প্ৰত্নতত্ত্ববিদ ৰাজমোহন নাথে এই সন্দৰ্ভত বিতংকৈ তেওঁৰ দ্বাৰা লিখিত The background of Assamese Culture নামৰ কিতাপখনত উল্লেখ কৰিছে।<ref>https://www.assam.awazthevoice.in/india-news/unique-engineer-pandit-rajmohan-nath-4136.html</ref> ভাৰতীয় ৰে'লৱেইৰ গুৱাহাটী-লামডিং ৰে'ল লাইনটো যোগীজানৰ ওপৰেদি পাৰ হৈছে। ইয়াতে যোগীজান ৰে'ল ষ্টেচন বুলি এখন ষ্টেচন আছে।<ref>https://indiarailinfo.com/station/map/jugijan-jgjn/8299</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]] pkgd8tr4i9dzqanf1i1sqj5sw4ptnpi 0 87439 651897 633673 2026-11-10T06:01:42Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651897 wikitext text/x-wiki উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ অসম ৰাজ্যৰ মৰিগাঁও জিলাত অৱস্থিত লাহৰীঘাট এখন সৰু চহৰ। "লাহৰিঘাট" নামটো "লাহৰি" আৰু "ঘাট" শব্দৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিবোৰৰ ঐতিহাসিক তাৎপৰ্য আছে আৰু চহৰখনৰ অতীতৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত।<ref>{{cite web|url=https://irrigation.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/irrigation_webcomindia_org_oid_3/menu/about_us/division-subdivision_list_assamese.xlsx|title=Divison-subdivison List|last=|first=|date=|website=|publisher=Government of Assam|access-date=|quote=|archivedate=2022-08-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220812234854/https://irrigation.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/irrigation_webcomindia_org_oid_3/menu/about_us/division-subdivision_list_assamese.xlsx|deadurl=yes}}</ref> ==লাহৰিঘাট নামৰ উৎপত্তি== কিংবদন্তি অনুসৰি আহোম বংশৰ ৰাজত্বকালত এই অঞ্চলত লাহৰি বৰফুকন নামৰ এজন শক্তিশালী মন্ত্ৰীয়ে শাসন কৰিছিল। তেওঁৰ বীৰ কৰ্মৰ বাবে পৰিচিত আছিল আৰু অঞ্চলটোৰ জনসাধাৰণে তেওঁক অতিশয় সন্মান কৰিছিল। এদিন লাহৰি বৰফুকনে চিকাৰ অভিযানত গৈ থাকোঁতে বনৰীয়া জন্তুৰ আক্রমণ কৰি থকা এদল মানুহৰ সন্মুখীন হ’ল৷ লাহৰি বৰফুকনে হস্তক্ষেপ কৰি বনৰীয়া জন্তুৰ পৰা জনসাধাৰণক ৰক্ষা কৰিলে আৰু বিনিময়ত ৰাইজে তেওঁৰ প্ৰতি আনুগত্যৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিলে। তাৰে পৰা ঠাইখনৰ নাম লাহৰিঘাট হ'ল।<ref>{{cite web|url=https://storiesworld.in/%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A7%B0%E0%A7%80/|title=লাহৰী - Stories World|last=|first=|date=|website=storiesworld.in|publisher=|access-date=|quote=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230331153548/https://storiesworld.in/%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A7%B0%E0%A7%80/|archivedate=2023-03-31|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web |url=https://digi.ub.uni-heidelberg.de/csss/Asom%2520Sahitya%2520Sabha%2520Patrika/Asom%2520Sahitya%2520Sabha%2520Patrika%25201928%2520TO%252029/1928%2520TO%252029%2520VOL-2.pdf|title= লাহৰি ইতিবৃত্ত |last= |first= |date= |website= heidelberg.de|publisher=|access-date=|quote=}}</ref> অন্য এক জনশ্ৰুতি মতে, গাভৰুৱে বজোঁৱা গগণা বিধক কোৱা হয় লাহৰী গগণা (ৰূপহী)। সময়ত লাহৰি গগণাৰ পৰা মুখ বাগৰি গৈ লাহৰিঘাট হোৱাটো নুই কৰিব নোৱাৰি।{{cn}} ==অৰ্থনীতি== বৃহত্তৰ লাহৰীঘাট অঞ্চলৰ বেছিভাগ লোকেই কৃষিজীৱী, কৃষিয়ে হৈছে তেওঁলোকৰ জীৱন নিৰ্বাহৰ সমল। এই অঞ্চলৰ প্ৰধান খেতি হৈছে বৰোধানৰ খেতি।<ref>{{cite web|url= https://asomiya.krishijagran.com/success-stories/retired-teacher-from-lahorighat-farming-apple-berry-bogori-in-assamese/|title= লাহৰীঘাটত উন্নত জাতৰ বগৰীৰ খেতি অৱসৰপ্ৰাপ্ত শিক্ষকৰ|last= |first= |date= |website= |publisher= Krishi Jagaran|access-date= |quote= |archivedate= 2023-03-31|archiveurl= https://web.archive.org/web/20230331103410/https://asomiya.krishijagran.com/success-stories/retired-teacher-from-lahorighat-farming-apple-berry-bogori-in-assamese/|deadurl= yes}}</ref><ref>{{cite web|url= https://dainikagradoot.in/blog/2019/05/05/%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A7%B0%E0%A6%BF%E0%A6%B7%E0%A6%BE-%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%A4%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A6%98%E0%A6%BE%E0%A6%9F%E0%A6%A4-%E0%A6%89/|title= বাৰিষা সমাগত: লাহৰীঘাটত উন্মুক্ত অৱস্থাত মথাউৰি|last= |first= |date= |website= |publisher= Dainik Agradoot|access-date= |quote= |archivedate= 2023-03-31|archiveurl= https://web.archive.org/web/20230331103422/https://dainikagradoot.in/blog/2019/05/05/%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A7%B0%E0%A6%BF%E0%A6%B7%E0%A6%BE-%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%A4%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A6%98%E0%A6%BE%E0%A6%9F%E0%A6%A4-%E0%A6%89/|deadurl= yes}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== bu38y5qc63ganapk6s69ansmslx79km 0 87491 651913 632319 2026-11-10T06:50:42Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651913 wikitext text/x-wiki {{Infobox artefact||name=শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ|image=Old photo of Sadiya Serpent Pillar.jpg|image_size=150|writing=ভাষা; [[টাই ভাষা]], লিপি; [[আহোম লিপি]]|created= [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজত্বকাল]]<ref>{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref>, লিপি: {{circa}}যোড়শ শতিকাৰ প্ৰাৰম্ভিক কাল<ref>The famous Snake Pillar of Sadiya, dated 1532 AD, erected as a mark of truce between the Ahoms and the Mishmis"{{harvcol|Das|1980|p=53}}</ref>|discovered=[[শদিয়া]], ডিবাং আৰু দেওপানী নদীৰ মাজত|discovered_place=[[শদিয়া]]|location=[[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]]}} '''শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ''', [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া]] অঞ্চলত স্থাপিত এক প্ৰাচীন অষ্টকাতৰ শিল স্তম্ভ। এই স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনত দিবাং আৰু দিক্ৰং নৈৰ মাজৰ এখন নগৰৰ মুখত আন কিছু ভগনাৱশেষৰ লগত দেখা পোৱা গৈছিল।<ref>{{harvcol|Hannay|1848|p=676}}</ref> এই স্তম্ভটোৰ লগত মিলা একেই আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ বৃটিছৰ দিনত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ ভিতৰত পোৱা‌ গৈছিল। ‌‌<ref>{{harvcol|C. Allen|1928|p=94}}</ref> এই সমূহ তথ্যৰ ভিত্তিতে ইতিহাসবিদসকলে ইয়াক চুতীয়া ৰজাই নিৰ্মাণ কৰা বুলি বিশ্বাস কৰে।<ref name="parashar">{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰজা]] চুহুংমুঙৰ‌ দিনত (১৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত) থাওমুঙলুং মʼঙেন বা শদিয়া খোৱা গোহাঁইয়ে<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61, Ahom script: ''Lakni Rung-rao cham Hao Chao-seng-lung King-lun pai pao Mung Kang-kham. Ka reu Tilao phak kan nai cham hao Timan. Hao Chao Thao-mung-lung Mo-Ngen jao.''</ref> এই স্তম্ভ টোত এখন আহোম ভাষাৰ লিপি খোদিত কৰোৱাইছিল, য'ত আহোম ৰাজ্য আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিছিমি জনগোষ্ঠীৰ]] মাজত শদিয়া অঞ্চল সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে কূটনৈতিক সন্ধি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। <ref name=":0">{{cite journal |title=The Sadiya Serpent Pillar Inscription: A Historical and Epigraphic Analysis of the Ahom- Mishmi Relation |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=13 |issue=7 |year=2025 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2507261.pdf |access-date=15 May 2026 }}</ref> ==আকৃতিৰ বিৱৰণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ হৈছে প্ৰায় ১১ ফুট (৩.৪ মিটাৰ) ওখ অষ্টভুজ আকৃতিৰ শিলৰ স্তম্ভ আৰু ইয়াৰ প্ৰতিটো ফালে ১৫ ইঞ্চি (৩৮ চে.মি.) জোখৰ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভিত্তি।<ref name=":0" /> ইয়াক এটা শিলৰ টুকুৰাৰপৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। প্ৰকাণ্ড সাপ এডালে স্তম্ভটোৰ গুৰিৰপৰা মূধলৈ মেৰিয়াই আছে। সাপৰ মুখখন মানৱাকৃতিৰ।<ref name="parashar" /> ==ইতিহাস আৰু অৱস্থান== ===চুতীয়া যুগ=== অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ৰ বিষয়া তথা ইতিহাসবিদ অবন্তিকা পৰাশৰ<ref>{{cite web |title=Tender for celebration of International Museum Day 2022 at District Museum, Jorhat |publisher=Directorate of Museums, Government of Assam |date=2 May 2022 |url=https://museums.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/museum_medhassu_in_oid_5/menu/right_menu/right_menu/tender_for_celebration_of_international_museum_day_2022.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20260629025529/https://museums.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/museum_medhassu_in_oid_5/menu/right_menu/right_menu/tender_for_celebration_of_international_museum_day_2022.pdf |archive-date=29 June 2026 |access-date=29 June 2026 |quote=Smt Abantika Parashar, District Museum Officer, Jorhat—for information. |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260629025529/https://museums.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/museum_medhassu_in_oid_5/menu/right_menu/right_menu/tender_for_celebration_of_international_museum_day_2022.pdf |archivedate=29 June 2026 |deadurl=yes }}</ref> অনুসৰি সৰ্প স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> তেওঁ লিখিছে,{{quote|"...গতিকে সৰ্প স্তম্ভটো চুতীয়া শাসনৰ লগত জড়িত কথাটোক লৈ কোনো দ্বিমত থাকিব নোৱাৰে। তদুপৰি কুণ্ডিলাকৃতিৰ সৰ্প দিক্কৰবাসিনী/তাম্ৰেশ্বৰী/কেঁচাইখাতীৰ (চুতীয়াসকলৰ উপাস্য দেৱী) আন এটা ৰূপ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতীক হোৱা কথাটোৱে এই ধাৰণা সজোৰে সমৰ্থন কৰে।" }} ১৯২৮ চনৰ বৃটিছৰ লেখনীৰ মতে এই স্তম্ভটো দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত আৰু শদিয়াৰপৰা নিজামঘাট লৈ যোৱা পথৰ সাত মাইলপষ্টৰ সোঁফালে পোৱা গৈছিল। স্তম্ভটোৰ কাষতে এখন শিলৰ দলং উদ্ধাৰ কৰা‌ হৈছিল আৰু দলঙৰ পথে দি ওচৰৰ এটা ইটাৰ পুখুৰী লৈ যাব পৰা হৈছিল<ref>Assam District Gazetteers, 1928, p. 18.</ref>। বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে ১৮৪৮ চনত উল্লেখ কৰা মতে দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত ১৪ ফোঁট ওখ গড়ে আগুৰা এখন বৃহৎ নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা গৈছিল<ref>Journal of Asiatic Society of Bengal, p. 470.</ref>। এই নগৰখনৰ ইটাৰ দ্বাৰৰ মুখতে এখন শিলৰ দলং‌ আছিল আৰু ওচৰতে গড়ৰ ভিতৰত এটা ইটাৰ পুখুৰী দেখা পোৱা গৈছিল। এই তথ্য সমূহৰপৰা ধৰিব পৰা যায় যে দুয়োখন লেখনীত একেইটা অঞ্চলৰে বিৱৰণ দিয়া হৈছিল। সম্ভৱতঃ দ্বাৰখনৰ সন্মুখত দুয়োফালে দুটা সৰ্প স্তম্ভ থিয় কৰোৱা হৈছিল। ‌ উল্লেখযোগ্য যে এই পুখুৰীটোত বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে কিছুমান খনিকৰ চিহ্ন খোদিত পাইছিল,‌ যিবোৰ খনিকৰ চিহ্ন তেওঁ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটা-শিলৰ দেৱালতো দেখা পাইছিল। এই দেৱালখন মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref>। গতিকে এই সকলো তথ্যৰপৰা ধৰিব পৰা যায় যে সৰ্প স্তম্ভকে ধৰি সমগ্ৰ নগৰখন [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া যুগতে]] নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই কথা SF Hannayয়ে এইদৰে লিখিছে, {{blockquote|"I am inclined to think that the country from the Dibong to the Kundil river, a distance of 10 or 12 miles, with the hill fortifications known as Bhismak Nagar, and Sisupal Nagar, belonged to one people and dynasty. It is indeed quite obvious that the masonry of bricks or stone, which we examined, is the work of the same people, and the sandstone is the produce of one quarry."}} ইয়াৰ উপৰিও জনা যায় যে বৃটিছসকলে একে ধৰণৰ দুটা আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ শদিয়াৰ [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]]সকলে নিৰ্মাণ কৰা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰতো উদ্ধাৰ কৰিছিল<ref>T.Block, 1905, Assam District Gazetteers, 1928, p. 94)</ref>। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ দেৱালখনত সৰ্প আকৃতি কেইবাখনো terracotta plate পোৱা গৈছিল। বৃটিছ অভিযাত্ৰী T.Blockৰ মতে এই স্তম্ভ দুটাৰ প্ৰত্যেক টোতে সাপ দুটা পাক খাই কুণ্ডালিনী ৰূপ লৈ থকা দেখা গৈছিল। ইয়াৰপৰা ক'ব পাৰি যে এই সকলো স্তম্ভ সমূহ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰে সৃষ্টি। তেওঁ লিখিছে,{{blockquote|"They (the pillars) were found in the north-eastern section of the enclosed area (of Tamreswari). I found two such bases, their shape is octagonal, 2 feet 6 inches in diameter, with a circular hollow inside; these rested on squares, with their corners cut off and differently moulded. The hemispherical capital measures 2 feet 4 inches in diameter at its base and is perforated by a hollow shaft 1 feet 10 inches land. Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it."}} ===আহোম যুগ=== [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰজা]] [[চ্যু-হ্যুণ-মু'ঙ|চুহুংমুঙে]] ১৫২৪ চনত শদিয়া দখল কৰে আৰু ফ্ৰাচেংমুঙক শদিয়াত থাকিবলৈ আদেশ দিয়ে। ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ চনত চুতীয়া সকলে দুবাৰকৈ শদিয়া অঞ্চলত বিদ্ৰোহ সংঘটিত কৰোৱাই।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'',pp.60-64</ref> ১৫২৭ চনৰ বিদ্ৰোহৰ পাছত "লাকনি ৰুঙৰাও"ত<ref>{{cite book |last=Sarkar |first=J. N. |chapter=Assam and Her Pre-Mughal Invaders |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=II |publisher=Publication Board Assam |location=Guwahati |edition=2nd |year=2003 |page=133 |quote=In fact AB, 61 clearly states that the Bengal invasion occurred after Lakni Rungrao, Saka 1448-49 or AD. 1527.}}</ref> আহোম ৰজাই ''চাও-চেং-লুং'' বা ৰাজমন্ত্ৰী কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁইক ''থাওমুঙলুং মʼ-ঙেন''<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61, Ahom script: ''Lakni Rung-rao cham Hao Chao-seng-lung King-lun pai pao Mung Kang-kham. Ka reu Tilao phak kan nai cham hao Timan. Hao Chao Thao-mung-lung Mo-Ngen jao.''</ref> হিচাপে নিযুক্ত কৰে আৰু ফ্ৰাচেংমুঙৰ লগত শদিয়াত থাকিবলৈ দিয়ে।<ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'',p.61</ref> ১৫২৯ চনৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ পাছত ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙৰ ক্ষমতা বঢ়া কথা গম পাই তেওঁক শদিয়াৰ পৰা মাতি পঠিয়ায় আৰু বুঢ়াগোহাঁইকে শদিয়াৰ অধিকাৰী পাতে।<ref>Bhuyan, S.K, "Satsari Assam Buranji, p.15</ref><ref>Barua, Golap Chandra, ''Ahom Buranji'',p.64</ref> ইয়াৰ পাছতে ১৫৩২ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁই কিঙলুনে শৰ্প স্তম্ভটোত টাই ভাষাত কিছু কথা খোদিত কৰোৱাই। এই লিপিখনত [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিচিমি]] সকলৰ লগত হোৱা সন্ধিৰ বিৱৰণ পোৱা যায়। এইখন [[আহোম লিপি|আহোম]] ভাষাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন প্ৰত্নলিপি। স্তম্ভটোৰ ওপৰত ৯.৫ ৰেখাৰ অন্তৰ্গত এই প্ৰতিলিপিটো ''থাওমুং বঙেন'' বা শদিয়াখোৱা গোহাঁই ([[শদিয়া|শদিয়াৰ]] আহোম সেনানায়ক) জাৰি কৰা এক ঘোষণা, য'ত মিচিমিসকলে কিছুমান প্ৰবন্ধত বাৰ্ষিক প্ৰতিদান আগবঢ়াব আৰু ডিবাং নদীৰ এটা পাৰত বসবাস কৰিবৰ বাবে আহ্বান জনায়। আহোম ভাষাৰ লিপিত লিখা এই শিলা লিপিটোৰ ব্যাখ্যা ১৯২৪ চনত গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই দিছিল।<ref name=":0" /> এই শিলা লিপিটোৰ অসমীয়া অনুবাদ এনেধৰণৰ:- {{Blockquote|𑜉𑜤𑜈𑜫 𑜃 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜄𑜢𑜃𑜫 𑜀𑜨𑜂𑜫 𑜇𑜡 𑜉𑜩 𑜄𑜦 (‘’মৌ ন’ লাই টং টিন খং ফা মাই টে”)</br>𑜏𑜢 𑜁𑜂𑜫 𑜋𑜩𑜨 𑜁𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜦𑜧 (“চি খাঙ চৈ খাঙ য়ুং টে’’)</br>𑜓𑜢 𑜈𑜨𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜓𑜩 𑜄𑜂𑜫 𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜧𑜈𑜫 𑜉𑜡 (‘’দি বং দিন দৈ দাই টাং টক আও মা”)</br>𑜀𑜧 𑜌𑜧 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜉𑜦𑜡 𑜂𑜢𑜃𑜫 𑜽 𑜇𑜧 𑜉𑜡 𑜀𑜡 (“কাও থাও মু’ঙ লুং ম’ ঙিন 𑜽 ফাও মা কা’’)</br>𑜀𑜧 𑜋𑜈𑜫 𑜏𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜃𑜩 𑜑𑜤𑜂𑜫 𑜈𑜡 𑜁𑜡 (‘’কাও চাও ছুং লুঙ নাই হুং বা খা’’)</br>𑜉𑜧𑜈𑜫 𑜈𑜃𑜫 𑜇𑜥 (‘’মৌ বান ফু’’)</br>𑜐𑜢𑜂𑜫 𑜇𑜥 𑜋𑜩 𑜋𑜪 𑜎𑜢𑜀𑜫 𑜁𑜡 (‘’ঙিন ফু ছাই চাম লিক খা’’)</br>𑜁𑜃𑜫 𑜋𑜪 𑜉𑜣 𑜏𑜣 𑜉𑜣 𑜽 𑜆𑜢𑜤𑜂𑜫 (‘’খন চাম মিছিমি 𑜽 পৌং’’)</br>𑜁𑜪 𑜁𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜉𑜩 𑜓𑜩 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜡(‘’খাম খাং দিন দৈ মাই দাই চাম খা মা’’)</br>𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜈𑜫 𑜈𑜡 𑜀 (‘’তাক আও বা কৈ’’)</br>𑜐𑜥 𑜈𑜡 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜎𑜀𑜫 (‘’ঙু বা লাই তং লাক’’)</br>𑜇𑜨𑜂𑜫 𑜃𑜨𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉 (‘’ফং নং চাম খা মিছিমি’’)</br>….𑜀𑜂𑜫 𑜲𑜦 𑜎𑜧𑜈𑜧… 𑜏𑜂𑜫 𑜏𑜤 …𑜋𑜢𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜃𑜫 𑜄 (‘’কাং খে লাও চাং চু চেং চাম খা মান তে’’) }} অনুবাদ: {{quote|মই, থাওমুঙলুং মʼ-ঙেন শদিয়াখোৱা গোহাঁয়ে, এই কথাবোৰ এই শিলৰ স্তম্ভত আৰু এখন তাম্ৰফলকত খোদিত কৰালোঁ। এই ব্যৱস্থা অনুসৰি, মিচিমিসকলে দিবাং নদীৰ ওচৰৰ পাহাৰসমূহত নিজৰ তিৰোতা, সন্তান, পৰিচাৰক আৰু অনুগামীসকলৰ সৈতে বাস কৰিব আৰু সেই পাহাৰীয়া অঞ্চল অধিকাৰ কৰি থাকিব। তেওঁলোকে কৰ হিচাপে চাৰি পাচি বিষ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰী যোগান ধৰিব লাগিব আৰু শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ ওপৰত চকু ৰাখিব লাগিব।<br /> যিসকলে সেই অঞ্চলৰ ওপৰত অধিকাৰ দাবী কৰি পাহাৰৰ দুয়োফালে বাস কৰিব বিচাৰে, তেওঁলোকক তাত অনধিকাৰ প্ৰৱেশ বা দখল কৰিবলৈ নিষেধ কৰা হৈছে। যিকোনো ব্যক্তিয়ে পাহাৰৰ কাষত বসতি স্থাপন কৰিলে তেওঁ মিচিমিসকলৰ অধীন হ’ব।<br/> মই প্ৰকাশ্যভাৱে ঘোষণা কৰিছোঁ যে পৰৱৰ্তী সময়ত যিয়েই ক্ষমতালৈ উঠি শাসক হওক, তেওঁ এই ব্যৱস্থা ভংগ কৰিব নোৱাৰিব আৰু যি শিলত এই বিধান খোদিত কৰা হৈছে, তাকো ধ্বংস কৰিব নোৱাৰিব।<br/>}} [[File:Serpent pillar, A commemorative pillar of Swarganarayan Suhunmung.jpg|thumb|150px|Sadiya serpent pillar with the Ahom Inscription.]] ==সৰ্প স্তম্ভৰ আধ্যাত্মিকতা== শদিয়াৰ সৰ্প স্তম্ভ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতিক হয়। এই কুণ্ডলিনী আদি-শক্তি (দিক্কৰবাসিনী)ৰ আন এটি ৰূপ।<ref>{{cite book |last=Parashar |first=Abantika |title=Gariyakhi |edition=7th |date=May 2023 |quote=...তদুপৰি কুণ্ডিলাকৃতিৰ সৰ্প দিক্কৰবাসিনী/তাম্ৰেশ্বৰী/কেঁচাইখাতীৰ (চুতীয়াসকলৰ উপাস্য দেৱী) আন এটা ৰূপ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতীক হোৱা কথাটোৱে এই ধাৰণা সজোৰে সমৰ্থন কৰে।}}</ref> ''কুণ্ডলিনী'' (''kuṇḍalinī'')ৰ অৰ্থ হৈছে “কুণ্ডলী-পকোৱা” বা “পকাই থকা”; শব্দটোৰ মূল ''কুণ্ডল'' (''kuṇḍala'')ৰ অৰ্থ বৃত্ত বা পাক।<ref>{{cite web |title=Kundalini, Kuṇḍalinī |website=Wisdom Library |url=https://www.wisdomlib.org/definition/kundalini |access-date=29 June 2026 |quote=The kuṇḍalī or kuṇḍalinī is derived from the word kuṇḍala—“a ring, coil”. }}</ref><ref>{{cite web |title=Kundalini |website=Merriam-Webster Dictionary |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/kundalini |access-date=29 June 2026 |quote=Sanskrit kuṇḍalinī, from feminine of kuṇḍalin circular, coiled, from kuṇḍala ring. }}</ref> এই কুণ্ডলিনী শক্তি জনজাতীয় তান্ত্ৰিক ধৰ্মৰ (শিৱ তন্ত্ৰৰ) এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। তান্ত্ৰিক আৰু যোগ-পৰম্পৰাত ইয়াক সাধাৰণতে পাক খাই থকা সৰ্পৰূপী শক্তি হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। প্ৰথম অৱস্থাত এই কুণ্ডলিনী শক্তি অক্ৰিয় ৰূপত শৰীৰৰ তলৰ অংশত থাকে আৰু সেই বাবে পাক খাই থকা সৰ্প হিচাপে দেখোৱা হয়। Yoga-Kundalini Upanishadৰ অনুসৰি, “The divine power, Kundalini, shines like the stem of a young lotus; like a snake, coiled round upon herself she holds her tail in her mouth and lies resting half asleep as the base of the body.”<ref>{{cite book|last=Aiyar|first=K. Narayanasvami|translator-last=Aiyar|translator-first=K. Narayanasvami|title=Thirty Minor Upanishads|chapter=Yoga-Kundalini Upanishad|publisher=The Theosophical Publishing House|location=Madras|year=1914|url=https://archive.org/details/thirtyminorupani00aiya|access-date=29 June 2026 |quote=The divine power, Kundalini, shines like the stem of a young lotus; like a snake, coiled round upon herself she holds her tail in her mouth and lies resting half asleep at the base of the body. }}</ref> আজিৎ মুখাৰ্জীয়ে কুণ্ডলিনী শক্তিক “কুণ্ডলী-পকোৱা নাৰী-শক্তি” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁৰ মতে,‌ অক্ৰিয় কুণ্ডলিনী সৰ্পৰূপে পাক খাই, নিজৰ নেজ মুখত ধৰি কেন্দ্ৰীয় অক্ষৰ চাৰিওফালে অৱস্থিত থাকে; জাগ্ৰত হ’লে ই ওপৰলৈ উঠি শিৱৰ সৈতে মূৰৰ ভাগত মিলিত হয়।<ref>{{cite book|last=Mookerjee|first=Ajit|title=Kundalini: The Arousal of the Inner Energy|publisher=Thames and Hudson|location=London |year=1982|pages=9–11|url=https://maypoleofwisdom.com/wp-content/uploads/2022/12/ajit-mookerjee-kundalini-the-arousal-of-the-inner-energy.pdf|access-date=2 July 2026|quote=The static, unmanifested Kundalini is symbolized by a serpent coiled into three and a half circles, with its tail in its mouth, and spiralling around the central axis ... When the Kundalini Sakti is ready to unfold, she ascends to unite above the crown of the head with Siva.}}</ref> তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটাৰ দেৱালত এই অক্ৰিয় কুণ্ডালিনীৰ আকৃতি খোদিত কৰা হৈছিল, য'ত শৰ্প এটাই পাক খাই নিজৰ নেজ মুখেৰে ধৰি ৰখা দেখা গৈছিল।<ref name="parashar"/>তাম্ৰেশ্বৰীৰ আঠকোণীয়া সৰ্পস্তম্ভ দুটাও এই পাক খাই থকা অক্ৰিয় কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতিক হিচাপে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, য'ত সৰ্প কেইটাই পাক খাই নিজৰ নেজ মুখত ধৰি ৰখা দেখা পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite book|last=Bloch|first=T. |title=Annual Report of the Archaeological Survey of India, Bengal Circle, for the Year Ending with April 1905|publisher=Government Printing|location=Calcutta|year=1905|pages=3–4|quote=Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it and hold four irregular shaped bolts or knots projecting from the round surface.}}</ref> তান্ত্ৰিক পদ্ধতিৰ অনুসৰি ধ্যান বা যোগ কৰিলে এই অক্ৰিয় পাক খাই থকা কুণ্ডলিনী (স্ত্ৰি-শক্তি) জাগ্ৰত হয় আৰু ৰাজহাড়ে দি গৈ মগজুত শক্তি প্ৰদান কৰে। মগজু শিৱৰ প্ৰতিক। অৰ্থাৎ শিৱ-শক্তিৰ মিলন হয়। এনে দৰে আত্মাই মুক্তি পাই বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। পূজা-পাতল কৰিও এই শক্তি জাগ্ৰত কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite book|last=Woodroffe|first=John|title=The Serpent Power: Being the Ṣaṭ-Cakra-Nirūpaṇa and Pādukā-Pañcaka|publisher=Ganesh & Company|location=Madras|year=1919 |url=https://archive.org/details/serpentpowerbein00wood|access-date=29 June 2026|quote=When the sleeping Kundalini is awakened ... She enters the royal road, the middle channel, and rises to the abode of Śiva. }}</ref> দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত থকা উল্লেখিত সৰ্প স্তম্ভটো এই জাগ্ৰত ৰূপৰে প্ৰতিচ্ছবি দাঙি ধৰিছিল। স্তম্ভটোৰ শীৰ্ষভাগত সাপটোৰ পাক খুলি ওপৰলৈ উঠি পূৰ্ণ কলচি সদৃশ এক উপাদানৰ সৈতে সংযুক্ত হোৱা দেখা যায়। কলচিটোৰ ওপৰত নাৰিকল-সদৃশ অংশো দেখা যায়, যাৰ ফলত ইয়াক পূৰ্ণ কলচিৰ ৰূপ বুলি ব্যাখ্যা কৰা সম্ভৱ। পূৰ্ণ কলচি সাধাৰণতে পানী বা শস্যেৰে পূৰ্ণ কৰি মুখত নাৰিকল আৰু পাত স্থাপন কৰা হয়; ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু শিল্প-পৰম্পৰাত ই পূৰ্ণতা, উৰ্বৰতা, সমৃদ্ধি, জীৱন আৰু মঙ্গলৰ প্ৰতীক হিচাপে ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite web|title=Kalasha|website=Impart: Objects, Premodern Culture|date=8 January 2024|url=https://imp-art.org/articles/kalasha/|access-date=29 June 2026|quote=Its associations with plenitude and fertility are denoted by filling it with water and food and plant material. Given its strong association with water, fertility and plenty, the kalasha is also an iconographic emblem associated with the yakshas, nagas and river-goddesses.}}</ref> পূৰ্ণ কলচিৰ আনুষ্ঠানিক ৰূপত কলচিৰ মুখত নাৰিকল আৰু পাত স্থাপন কৰাৰ প্ৰথাও দেখা যায়।<ref>{{cite web |title=Kalasha |website=Impart: Objects, Premodern Culture |date=8 January 2024 |url=https://imp-art.org/articles/kalasha/ |access-date=29 June 2026 |quote=The purna-kalasha is commonly embodied in ceremonial use by filling a kalasha with water or rice and placing a coconut and mango leaves upon its mouth. }}</ref> কুণ্ডলিনী-তত্ত্বত শিৱ হৈছে ঊৰ্ধ্বমুখে আৰোহণ কৰা শক্তিৰ চূড়ান্ত চৈতন্যগত গন্তব্য; সেই অৰ্থত স্তম্ভটোৰ কলচি-সদৃশ শীৰ্ষভাগক শিৱৰ প্ৰত্যক্ষ মূৰ্তি বুলি নহয়, বৰং কুণ্ডলিনীৰ আৰোহণৰ পূৰ্ণতা, মঙ্গল আৰু পবিত্ৰকৰণৰ প্ৰতীকী শীৰ্ষচিহ্ন হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সমাজত পানীতোলা বৰসবাহ নামৰ এক ধৰ্মীয় আচাৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়, য'ত এই পূৰ্ণ কলহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite book|last=Khanikar|first=Surjya Kanta |title=Chutia Jaatir Itihax Aru Luko-Sanskriti|year=1991|quote=চুতীয়া সমাজৰ আচাৰসমূহৰ ভিতৰত পানীতোলা বৰসবাহ অন্যতম। }}</ref> [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] সমাজৰ ধৰ্মীয় আচাৰতো পূৰ্ণ কলহৰ পৰা পবিত্ৰ পানী ছটিয়াই শুদ্ধিকৰণ কৰাৰ প্ৰথা আছে; উদ্ভিদৰ কেঁচা পাত ব্যৱহাৰ কৰি ভক্ত বা পূজাস্থলী শুদ্ধ কৰাৰ কথাও নৃ-উদ্ভিদবিষয়ক অধ্যয়নত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |title=Ethnobotanical Study on Plants Used in Magico-Religious Practices of Deori Tribe in Assam, India |journal=International Journal of Pharmacy and Biological Sciences |quote=The leaves are used for purifying the worship place, devotees, etc. and also used in many ceremonies done at Deohal. In case of inter-caste marriage, the bride is purified by sprinkling water with the fresh leaves.}}</ref> এই জীৱন্ত আচাৰসমূহৰ পটভূমিত সৰ্পটোৰ ঊৰ্ধ্বমুখী গতি আৰু কলচিৰ সৈতে সংযোগক সৰ্প-শক্তি, পবিত্ৰ জল, উৰ্বৰতা আৰু আশীৰ্বাদৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতীকী প্ৰকাশ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। ==আৱিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ ১৯২১ চনত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সমীক্ষাৰ সময়ত ডেওপানী নদীৰ ওচৰত, শদিয়াৰ প্ৰায় সাত মাইল উত্তৰত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। ই এটা জংঘলীয়া অঞ্চলত পুৰণি ইটাৰ গাঁথনি আৰু শিলৰ অৱশেষৰ ওচৰত পোৱা গৈছিল।<ref name=":0" /> সময় আৰু প্ৰাকৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত স্তম্ভটো কিছু ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও সৰ্পৰ আকৃতি আৰু আহোম লিপিৰ লিখনী স্পষ্টভাৱে দেখা গৈছিল। ব্ৰিটিছ বিষয়া আৰু গৱেষকসকলে ইয়াক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঐতিহাসিক নিদৰ্শন হিচাপে চিনাক্ত কৰে। পিছত ৰাই চাহাব গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই ইয়াৰ লেখনী অধ্যয়ন কৰে। ১৯২০ দশকৰ শেষৰফালে স্তম্ভটো শদিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref name=":0" /> ১৯৫৩ চনত শদিয়া সৰ্প স্তম্ভটো সুৰক্ষা আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে শদিয়াৰপৰা অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়, গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ৰাজনৈতিক অশান্তি আৰু পৰিৱেশজনিত ক্ষতিৰপৰা স্মৃতিস্তম্ভটো ৰক্ষা কৰাৰ বাবে এই ব্যৱস্থা লোৱা হৈছিল।<ref name=":0" />বৰ্তমান স্তম্ভটো সংগ্ৰহালয়ৰ প্ৰত্নতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াক এক সুৰক্ষিত স্থানত ৰখা হৈছে আৰু দৰ্শনাৰ্থীয়ে ইয়াৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় তথ্যসহ স্তম্ভটো চাব পাৰে। আৰ্দ্ৰতা আৰু সময়ৰ ফলত হোৱা ক্ষতি ৰোধ কৰিবলৈ স্তম্ভটোৰ পৰিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণমূলক কামো কৰা হৈছিল।<ref name=":0" /> == টোকা == {{Reflist}} == গ্ৰন্থপঞ্জী == {{Refbegin}} *{{cite book|last1=Nath|first1=Rajmohan|title=The Back Ground Of Assamese Culture|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.56535|date=1948}} *{{cite book|last1=Das|first1=Jogesh|title=Folklore of Assam|date=1980|publisher=National Book Trust}} *{{cite book|last1=C. Allen|first1=B|year=1928|title=Assam district gazetteers|volume=XI|publisher=Baptist Mission Press}} *{{cite journal |last=Hannay |first=S.F |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en }} *{{Citation|last1=Phukan|first1=J.N.|title=Studies in some aspects of inscriptions of the Ahom kings|date=1997|publisher=Gauhati University}} *{{Cite journal|last=Prinsep|first=F.R.S James|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|date=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society (Calcutta, India)|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&q=Journal+of+the+asiatic+7|language=en}} *{{cite journal|last1=Wharton|first1=David|title=Historical Evidence for the Early Lik Tai Scripts|date=2019}} [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] ohmcvlogc8zzqnxshz9oine2khd4nd4 0 87512 651864 603580 2026-11-10T03:38:30Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651864 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = মুখতাৰ বেগম | image = | alt = | caption = | native_name = | native_name_lang = | birth_name =মুখতাৰ খানম | birth_date = {{birth date|1901|7|12|df=y}} | birth_place = অমৃতসৰ, [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]] | death_date = {{death date and age|1982|2|25|1901|7|12|df=yes}} | death_place = [[কৰাচী]], [[পাকিস্তান]] | alias = ''দ্য কুইন অফ মিউজিক ''<ref name=DailyPakistan/> | education = পাতিয়ালা ঘৰানা মিউজিক স্কুল | occupation = কণ্ঠশিল্পী, অভিনেত্ৰী, নৃত্যশিল্পী, নৃত্য ৰচক | years_active = ১৯২০-১৯৮২ | spouse =আগা হাছাৰ কাশ্মিৰী | children = ১ | parents =গুলাম মহম্মদ (পিতৃ) | relatives = }} '''মুখতাৰ বেগম ''' ({{lang-en|Mukhtar Begum}}; ১২ জুলাই ১৯০১- ২৫ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৮২) এগৰাকী পাকিস্তানী শাস্ত্ৰীয়, গজল গায়িকা আৰু অভিনেত্ৰী আছিল।<ref name=DailyPakistan>{{cite web |url=https://dailypakistan.com.pk/10-Feb-2018/729316 |title=فلمی و ادبی شخصیات کے سکینڈلز۔ ۔ ۔قسط نمبر356 |website=Daily Pakistan |date=28 April 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241127094241/https://dailypakistan.com.pk/10-Feb-2018/729316 |archivedate=27 November 2024 |access-date=22 February 2025 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite book |title=Encyclopaedia of Indian Cinema |website=Oxford University Press |page=40}}</ref> ছবি আৰু ৰেডিঅ'ত গীত গাই তেওঁ ''সংগীতৰ ৰাণী'' নামেৰে পৰিচিতি পাইছিল।<ref>{{cite book |title=Indian Horizons, Volume 53 |website=New Delhi, Indian Council for Cultural Relations |page=55}}</ref> [[হিন্দী]], [[পাঞ্জাবী]] আৰু [[উৰ্দু]] ছবিৰ সৈতে জড়িত মুখতাৰ বেগমে ''হাথিলি দুলহন'', ''আলী বাবা চল্লিছ চোৰ'', ''নল দময়ন্তী'', ''দিল কি প্যাস'', ''আঁখ কা নচা'', ''মুফ্লিছ আছিক'' আৰু ''ছত্ৰ বকাৱলী'' আদি ছবিত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite book |title=Who's Who: Music in Pakistan |website=Xlibris Corporation |page=179}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== মুখতাৰ বেগমৰ জন্ম হৈছিল ১৯০১ চনত [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ৰ অমৃতসৰত। মুখতাৰ ঘৰখনৰ ডাঙৰ ছোৱালী আছিল আৰু ভনীয়েক ফৰিদা খানমৰ উপৰিও আৰু তিনিজন ভায়েক আছিল।<ref name=HimalSouthasian/><ref>{{cite book |title=Who's Who: Music in Pakistan |website=Xlibris Corporation |page=179}}</ref> তেওঁ পাটিয়ালা ঘৰানা ক্লাছিক মিউজিক স্কুলত সংগীতৰ প্ৰশিক্ষণ লয়। তাত ওস্তাদ মিঞা মেহেৰবান খান নামৰ এজন শিক্ষকে তেওঁৰ গান ভাল পাইছিল আৰু তেওঁ ওস্তাদ আছিক আলী খানৰো শিক্ষক আছিল। গতিকে মেহেৰবান খানে তেওঁক সাত বছৰ বয়সৰ পৰাই হিন্দুস্তানী কণ্ঠ শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়ে।<ref name=HimalSouthasian>{{cite web |url=https://www.himalmag.com/mallikas-of-yesteryear-music-queens-pakistan-2021 |title=Mallikas of yesteryear |website=Himal Southasian |date=26 March 2022}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== ১৯৩০ চনত তেওঁ কলকাতালৈ যায় আৰু তেওঁ মঞ্চনাট আৰু থিয়েটাৰত কাম কৰে; যিবোৰ বিখ্যাত উৰ্দু নাট্যকাৰ আৰু কবি আঘা হাছাৰ কাশ্মীৰীয়ে লিখিছিল।<ref>{{cite book |title=India's Shakespeare : translation, interpretation, and performance |website=Newark : University of Delaware Press |page=289}}</ref><ref name=DailyPakistan/> মুখতাৰ বেগম বম্বেলৈও গৈছিল আৰু তাতো তেওঁ থিয়েটাৰত কাম কৰিছিল। থিয়েটাৰৰ পিছত তেওঁ ১৯৩১ চনৰ পৰা [[নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ]]ত অভিনয় কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ''নল দময়ন্তী'', ''দিল কি প্যাস'', ''আঁখ কা নচা'' আৰু ''মুফ্লিছ আছিক''কে ধৰি হিন্দী, পাঞ্জাবী আৰু উৰ্দু তিনিওটা ভাষাৰ ছবিতে তেওঁ অভিনয় কৰিছিল। তেওঁ ''প্ৰেম কি আগ'' আৰু ''ভেশম'' নামৰ দুখন ছবিৰ বাবে গীতো ৰচনা কৰিছিল।<ref>{{cite book |title=Indian Filmography: Silent & Hindi Films, 1897-1969 |website=Bombay J. Udeshi |page=90}}</ref> কলিকতাত তেওঁ [[নুৰ জাহান]] আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালক লগ পাইছিল আৰু তেওঁ নুৰ জাহান আৰু তেওঁৰ ভনীয়েকহঁতক ছবি আৰু থিয়েটাৰত যোগদান কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰিছিল। তেওঁ নুৰ জাহানহঁতক কিছুমান প্ৰযোজকৰ সৈতে আৰু স্বামী আঘা হাছাৰ কাশ্মীৰীৰ সৈতে চিনাকি কৰাই দিছিল।<ref>{{cite book |title=DOUBLE X FACTOR |website=JAICO Publishing House |page=100}}</ref> মুখতাৰ বেগমে পৰিয়ালৰ সৈতে দেশ বিভাজনৰ পিছত [[পাকিস্তান]]লৈ গুচি যায় আৰু তেওঁ লাহোৰত বসতি স্থাপন কৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/556648-lahore-a-part-of-me-pran-nevile |title=Lahore a part of me |website=The News International |date=12 July 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230212211630/https://www.thenews.com.pk/tns/detail/556648-lahore-a-part-of-me-pran-nevile |archivedate=12 February 2023 |access-date=21 March 2023 |deadurl=yes }}</ref><ref name=HimalSouthasian/> তাত তেওঁ ৰেডিঅ' আৰু টেলিভিছনৰ বাবে গজল গোৱা অব্যাহত থাকিল।<ref>{{cite web |url=https://dailytimes.com.pk/164447/history-art-performance-ghazal-hindustani-sangeet |title=The history, art and performance of ghazal in Hindustani sangeet |website=Daily Times |date=15 January 2022}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/565086-daagh-ghazal-singing |title=Daagh and ghazal singing |website=The News International |date=10 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230211125618/https://www.thenews.com.pk/tns/detail/565086-daagh-ghazal-singing |archivedate=11 February 2023 |access-date=21 March 2023 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/567916-experimenting-ghazal |title=Experimenting with ghazal |website=The News International |date=24 December 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230211125617/https://www.thenews.com.pk/tns/detail/567916-experimenting-ghazal |archivedate=11 February 2023 |access-date=21 March 2023 |deadurl=yes }}</ref> তেওঁ সংগীত শিক্ষয়িত্ৰী হিচাপেও কাম কৰিছিল আৰু তেওঁ কণ্ঠশিল্পী নাছিম বেগম আৰু নিজৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী ফৰিদা খানমক শাস্ত্ৰীয় সংগীত গায়ন আৰু গজলৰ প্ৰশিক্ষণ দিছিল।<ref>{{cite book |title=Who's Who: Music in Pakistan |website=Xlibris Corporation |page=187}}</ref> ==পৰৱৰ্তী জীৱন== তেওঁ উৰ্দু কবি, নাট্যকাৰ আৰু নাট্যকাৰ আঘা হাছাৰ কাশ্মীৰীৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। পক্ষাঘাতগ্ৰস্ততা আৰু দীৰ্ঘদিনীয়া ৰোগত ভূগি ১৯৮২ চনৰ ২৫ ফেব্ৰুৱাৰীত কৰাচীত ৮০ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। কৰাচীৰ ছ’চাইটিৰ কবৰস্থানত তেওঁৰ শেষকৃত্য সম্পন্ন কৰা হয়। ==তথ্যউৎস== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:পাঞ্জাবী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:উৰ্দু চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মঞ্চ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:পাকিস্তানৰ কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:পাকিস্তানৰ ব্যক্তি]] 7q2nrauxhejkzze47pqtfmxl6luvyc8 0 87818 651815 629681 2026-11-09T22:54:13Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651815 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian political party | party_name = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |native_name = Communist Party of India | abbreviation = চিপিআই (CPI) | party_flag = CPI-banner.svg | party_logo = CPI-insignia.png | logo_size = 150px | colorcode = {{party color|ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি}} | general_secretary = [[ডি. ৰাজা]] | loksabha_leader = [[কে. সুব্বাৰায়ন]] | rajyasabha_leader = [[পি. সন্তোষ কুমাৰ]] | foundation = {{Start date and age|df=yes|p=y|1925|12|26}} | publication = {{collapsible list|title=বাতৰিকাকতসমূহ| * ''[[নিউ এজ]]'' * ''[[মুক্তি সংগ্ৰাম]]'' * ''[[জনযুগম]]'' * ''[[নৱযুগম]]'' * ''[[কালান্তৰ]]'' * ''[[বিশালা অন্ধ্ৰ]]'' * ''[[জন শক্তি]]'' * ''[[প্ৰজা পক্ষম]]'' * ''[[নৱাঁ জামানা]]'' * ''[[নুয়া দুনিয়া]]'' * ''[[জনশক্তি]]'' * ''[[কেম্বাভুটা]]'' * ''[[যুগান্তৰ]]'' * ''খোলাও খাখাই'' * ''ত্ৰিপুৰাৰ কথা''}} | headquarters = অজয় ভৱন<br />১৫, ইন্দ্ৰজিৎ গুপ্ত মাৰ্গ, [[নতুন দিল্লী]], [[দিল্লী]], ভাৰত | eci = [[ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক দলসমূহৰ তালিকা#ৰাজ্যিক দলসমূহ|ৰাজ্যিক দল]]<ref>{{cite web|title=NCP, TMC and CPI lose national party status, AAP earns coveted tag Dated 10.04.2023|url=https://www.indiatoday.in/india/story/election-commission-withdraws-national-party-status-of-tmc-cpi-2358245-2023-04-10|publisher=India Today|access-date=10 April 2023|location=India|year=2013|archive-date=10 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230410142934/https://www.indiatoday.in/india/story/election-commission-withdraws-national-party-status-of-tmc-cpi-2358245-2023-04-10|url-status=live}}</ref> | alliance = {{collapsible list|title=মিত্ৰজোটসমূহ|{{bulleted list|[[ভাৰতীয় জাতীয় বিকাশমূলক অন্তৰ্ভুক্তিমূলক মিত্ৰজোট|ইণ্ডিয়া (INDIA)]] {{small|([[ভাৰত|ৰাষ্ট্ৰীয়]])}}||[[বাওঁ গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা (কেৰালা)|এলডিএফ]] {{small|([[কেৰালা]])}}|[[বাওঁ মৰ্চা (ত্ৰিপুৰা)|বাওঁ মৰ্চা]] {{small|([[ত্ৰিপুৰা]])}}|[[বাওঁ মৰ্চা (পশ্চিমবংগ)|বাওঁ মৰ্চা]] {{small|([[পশ্চিমবংগ]])}}|[[মহাগঠবন্ধন (বিহাৰ)|মহাগঠবন্ধন]] {{small|([[বিহাৰ]])}}|[[বাওঁ মৰ্চা নেতৃত্বাধীন মিত্ৰজোট|বাওঁ মৰ্চা+]] {{small|([[পশ্চিমবংগ]])}}|[[বাওঁ সমন্বয় সমিতি|এলচিচি]] {{small|([[তামিলনাডু]])}}|[[ধৰ্মনিৰপেক্ষ গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা|এছডিএফ]] {{small|([[ত্ৰিপুৰা]])}}|[[মহা বিকাশ আঘাদী|এমভিএ]] {{small|([[মহাৰাষ্ট্ৰ]])}}|[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|কংগ্ৰেছ+]] {{small|([[তেলেংগানা]])}}|[[মণিপুৰ প্ৰগতিশীল ধৰ্মনিৰপেক্ষ মিত্ৰজোট|এমপিএছএ]] {{small|([[মণিপুৰ]])}}}}}} | loksabha_seats = {{Composition bar|2|543|hex={{party color|Communist Party of India}}}} | rajyasabha_seats = {{Composition bar|2|245|hex={{party color|Communist Party of India}}}} | ideology = <!-- IMPORTANT: Do not change party ideology or position without bringing reliable sources to the Talk page and garnering consensus. --> [[সাম্যবাদ]]<br>[[মাৰ্ক্সবাদ-লেনিনবাদ]]<ref name="Mishra2021">{{cite book | author = Anil Kumar Mishra/ Sudhir Kumar Mishra | date = 19 January 2021 | title = Dictionary of Social Sciences | publisher = Prabhat Prakashan | pages = 32– | isbn = 9789351867661 | url = https://books.google.com/books?id=AgybDAAAQBAJ&pg=PA32 | access-date = 24 April 2023 | archive-date = 12 May 2023 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230512191113/https://books.google.com/books?id=AgybDAAAQBAJ&pg=PA32 | url-status = live }}</ref> | position = [[বাওঁপন্থী ৰাজনীতি|বাওঁপন্থী]]<ref name="CantiPI_1">* {{cite web |url=https://thewire.in/rights/manipur-arrests-cpi-secretary-caa-protests |title=Manipur: CPI State Secretary, Blogger Arrested over CAA Protests |work=[[The Wire (India)|The Wire]] |access-date=24 December 2019 |archive-date=25 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191225152639/https://thewire.in/rights/manipur-arrests-cpi-secretary-caa-protests |url-status=live }} * {{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/politics/2019/05/31/indias-election-results-were-more-than-modi-wave/ |title=India's election results were more than a 'Modi wave' |newspaper=[[The Washington Post]] |access-date=31 May 2019 |archive-date=31 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190531123638/https://www.washingtonpost.com/politics/2019/05/31/indias-election-results-were-more-than-modi-wave/ |url-status=live }} * {{cite book|editor= Klaus Voll, Doreen Beierlein |title=Rising India – Europe's Partner?: Foreign and Security Policy, Politics, Economics, Human Rights and Social Issues, Media, Civil Society and Intercultural Dimensions |location=[[University of Michigan]] |publisher=Mosaic Books|date=2006 |page=387 |isbn= 978-3-899-98098-1 }}</ref> | students = [[সৰ্বভাৰতীয় ছাত্ৰ ফেডাৰেচন]] | women = [[ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় মহিলা ফেডাৰেচন]] | labour = * [[অল ইণ্ডিয়া ট্ৰেড ইউনিয়ন কংগ্ৰেছ]] * [[ভাৰতীয় খেত মজদুৰ ইউনিয়ন]] | peasants = [[সৰ্বভাৰতীয় কিষাণ সভা]] | website = {{URL|https://communistparty.in}} | membership = {{decrease}} ৬,৫০,০০০ (২০২২)<ref>{{cite web | url=https://www.manoramaonline.com/news/india/2022/10/15/membership-report-cpi-party-conference-2022.html | title=സിപിഐ തളർച്ചയിൽ; താങ്ങ് കേരളം, തമിഴ്നാട്; ബംഗാളിലും ത്രിപുരയിലും പടുകുഴിയിൽ | access-date=25 October 2022 | archive-date=25 October 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221025161748/https://www.manoramaonline.com/news/india/2022/10/15/membership-report-cpi-party-conference-2022.html | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.twentyfournews.com/2022/07/17/cpi-continue-to-congress-alliance.html | title=Cpi continue to congress alliance | date=17 July 2022 | access-date=25 October 2022 | archive-date=25 October 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221025162128/https://www.twentyfournews.com/2022/07/17/cpi-continue-to-congress-alliance.html | url-status=live | archiveurl=https://web.archive.org/web/20221025162128/https://www.twentyfournews.com/2022/07/17/cpi-continue-to-congress-alliance.html | archivedate=25 October 2022 | deadurl=yes }}</ref> | colours = {{Color box|{{party color|ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি}}}} [[ৰঙা (ৰাজনীতি)|ৰঙা]] |state2_seats_name = [[ভাৰতৰ ৰাজ্যিক বিধানসভাসমূহ|ৰাজ্যিক বিধানসভা]] |state2_seats = {{Composition bar|11|4131|hex={{party color|Communist Party of India}}}} {{small|(মুঠ)}} {{hidden |ৰাজ্যিক বিধানসভাসমূহ |style=text-align:center; | {{Composition bar|8|140|hex={{party color|Communist Party of India}}}} ([[কেৰালা বিধানসভা|কেৰালা]]) {{Composition bar|2|234|hex={{party color|Communist Party of India}}}} ([[তামিলনাডু বিধানসভা|তামিলনাডু]]) {{Composition bar|1|119|hex={{party color|Communist Party of India}}}} ([[তেলেংগানা বিধানসভা|তেলেংগানা]]) }} | state_seats_name = [[ভাৰতৰ ৰাজ্যিক বিধান পৰিষদসমূহ|ৰাজ্যিক বিধান পৰিষদ]] | state_seats = {{Composition bar|1|75|hex={{party color|Communist Party of India}}}} ([[বিহাৰ বিধান পৰিষদ|বিহাৰ]]) {{Composition bar|1|40|hex={{party color|ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি}}}} ([[তেলেংগানা বিধান পৰিষদ|তেলেংগানা]]) | no_states = {{Composition bar|1|31|hex={{party color|Communist Party of India}}}} | international = [[কমিউনিষ্ট আৰু শ্ৰমিক দলসমূহৰ আন্তৰ্জাতিক বৈঠক|আইএমচিডব্লিউপি (IMCWP)]] | electoral_symbol = CPI symbol.svg }} </table> '''ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি''' ({{lang-en|'''Communist Party of India'''}}) চমুকৈ CPI হ'ল ভাৰতৰ আটাইতকৈ পুৰণি কমিউনিষ্ট দল আৰু দেশৰ আঠটা জাতীয় দলৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{cite web|url=https://eci.gov.in/files/category/267-recognized-national-parties/|title=Recognized National Parties|website=Election Commission of India}}</ref> ১৯২৫ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত উত্তৰ প্ৰদেশৰ কানপুৰত চিপিআই প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।<ref name="auto2">{{cite web|url=https://sites.google.com/a/communistparty.in/cpi/brief-history-of-cpi|title=Brief History of CPI – CPI|access-date=1 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151209001241/https://sites.google.com/a/communistparty.in/cpi/brief-history-of-cpi|archive-date=9 December 2015|url-status=live|archivedate=9 December 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151209001241/https://sites.google.com/a/communistparty.in/cpi/brief-history-of-cpi|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mainstreamweekly.net/article9916.html|title=Foundation of the Communist Party of India (CPI) in 1925: product of (...) – Mainstream|website=www.mainstreamweekly.net}}</ref><ref>{{cite web|url=https://frontline.thehindu.com/the-nation/article30165649.ece|title=Origins of Indian communism|first=A. G.|last=NOORANI|website=Frontline|date=17 May 2012 }}</ref> == ইতিহাস == === প্ৰতিষ্ঠা === ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট আন্দোলনৰ আৰম্ভণি সম্পৰ্কে দুটা মত প্ৰচলিত: # ১৯২০ চনৰ ১৭ অক্টোবৰত ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ [[তাছখণ্ড]]ত [[মানবেন্দ্ৰনাথ ৰায়|এম. এন. ৰায়]], অবনী মুখাৰ্জী আৰু অন্যান্য বিপ্লৱীসকলৰ দ্বাৰা প্ৰথমবাৰৰ বাবে গঠিত হৈছিল। # ১৯২৫ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত কানপুৰত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰথম সৰ্বভাৰতীয় সন্মিলনত আনুষ্ঠানিকভাৱে ভাৰতৰ মাটিত এই দল প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ইয়াৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে এছ. ভি. ঘাটে নিৰ্বাচিত হয়। === স্বাধীনতা সংগ্ৰাম আৰু বিভাজন === স্বাধীনতা আন্দোলনৰ সময়ত চিপিআইয়ে শ্ৰমিক, কৃষক আৰু ছাত্ৰসকলক একত্ৰিত কৰি ব্ৰিটিছ উপনিবেশিক শাসনৰ বিৰুদ্ধে তীব্ৰ আন্দোলন গঢ়ি তুলিছিল। তেলেংগানা সশস্ত্ৰ সংগ্ৰাম, তেভাগা আন্দোলন আদি কৃষক সংগ্ৰামত এই দলটোৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ১৯৬৪ চনত আন্তৰ্জাতিক কমিউনিষ্ট আন্দোলনৰ মতভেদ (চীন-ছোভিয়েট বিভাজন) আৰু ভাৰতীয় কংগ্ৰেছ দলৰ সৈতে সম্পৰ্কৰ দৃষ্টিভংগীক কেন্দ্ৰ কৰি দলটো বিভাজিত হয়। ইয়াৰ ফলত এটি বৃহৎ অংশ আঁতৰি গৈ [[ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী)]] বা চিপিআই(এম) গঠন কৰে। == মতাদৰ্শ == চিপিআই-ৰ মূল মতাদৰ্শ হৈছে [[মাৰ্ক্সবাদ-লেনিনবাদ]] আৰু [[সাম্যবাদ]]। দলটোৱে গণতান্ত্ৰিক পদ্ধতি, সমাজবাদ, ধৰ্মনিৰপেক্ষতা আৰু শ্ৰমিক শ্ৰেণীৰ অধিকাৰ সুৰক্ষাৰ পক্ষত কাম কৰে। ==বিশিষ্ট নেতৃত্ব== {| class="wikitable" ! style="background:#d0e4fe;" | নাম ! style="background:#d0e4fe;" | জন্ম- মৃত্যু ! style="background:#d0e4fe;" | ভূমিকা / পৰিচয় |- | style="background:#f5faff;" | বিষ্ণু চট্টোপাধ্যায় | style="background:#f5faff;" | এপ্ৰিল, ১৯১০ – ১১ এপ্ৰিল, ১৯৭১ | style="background:#f5faff;" | জমিদাৰতন্ত্ৰ বিৰোধী কৃষক আন্দোলনৰ ঐতিহাসিক নেতা আৰু সাম্যবাদী ৰাজনীতিবিদ |- | style="background:#ffffff;" | ভূপেশ গুপ্ত | style="background:#ffffff;" | ২০ অক্টোবৰ, ১৯১৪ – ৬ আগষ্ট, ১৯৮১ | style="background:#ffffff;" | কমিউনিষ্ট আন্দোলনৰ অন্যতম নেতা |- | style="background:#f5faff;" | অজয় ঘোষ | style="background:#f5faff;" | উল্লেখ নাই | style="background:#f5faff;" | ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ সৰ্বভাৰতীয় সাধাৰণ সম্পাদক আৰু তাত্ত্বিক নেতা |- | style="background:#ffffff;" | সোমনাথ লাহিড়ী | style="background:#ffffff;" | ১ ছেপ্টেম্বৰ, ১৯০৯ – ১৯ অক্টোবৰ, ১৯৮৪ | style="background:#ffffff;" | প্ৰখ্যাত কমিউনিষ্ট নেতা, সুলেখক আৰু সংবিধান ৰচয়িতা গণপৰিষদৰ একমাত্ৰ সাম্যবাদী সদস্য |- | style="background:#f5faff;" | ভৱানী সেন | style="background:#f5faff;" | উল্লেখ নাই | style="background:#f5faff;" | ৰাজ্যিক সম্পাদক, পলিটব্যুৰ সদস্য আৰু খ্যাতনামা বামপন্থী বুদ্ধিজীৱী |- | style="background:#ffffff;" | অৰ্ধেন্দুভূষণ বৰ্ধন | style="background:#ffffff;" | ২৪ ছেপ্টেম্বৰ, ১৯২৪ – উল্লেখ নাই | style="background:#ffffff;" | ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ (CPI) প্ৰাক্তন সাধাৰণ সম্পাদক |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক দল]] e3ner3hwhtde7uaw527y3t7agz8sex9 0 96177 651875 599741 2026-11-10T04:40:08Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651875 wikitext text/x-wiki {{Cleanup-translation}} '''জিলা''' ({{lang-my|ခရိုင်}}) হৈছে ম্যানমাৰৰ দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ প্ৰশাসনিক বিভাগ। এই জিলাসমূহ হৈছে ম্যানমাৰৰ ৰাজ্য আৰু অঞ্চলৰ মহকুমা। ম্যানমাৰ তথ্য ব্যৱস্থাপনা ইউনিট (এমআইএমইউ)ৰ তথ্য অনুসৰি ২০১৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ম্যানমাৰত ৭৬খন জিলা আছে, যিবোৰক পাছলৈ টাউনশ্বিপ, তাৰ পিছত চহৰ, ৱাৰ্ড আৰু গাঁৱত উপবিভক্ত কৰা হৈছে। [[File:Myanmar districts Map (2008-2021).svg|thumb|ম্যানমাৰৰ জিলাসমূহ (২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ হিচাপ)]] জিলাখনৰ ভূমিকা অধিক তত্বাৱধায়ক কাৰণ টাউনশ্বিপসমূহ স্থানীয় শাসনৰ মৌলিক প্ৰশাসনিক একক। এখন জিলাৰ নেতৃত্বত থাকে এজন জিলা প্ৰশাসক, গৃহ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ (MOHA) সাধাৰণ প্ৰশাসন বিভাগ (GAD)ৰ জৰিয়তে নিযুক্তি দিয়া এজন চৰকাৰী কৰ্মচাৰী। ২০০৮ চনৰ সংবিধান অনুসৰি গৃহ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰীক সামৰিক বাহিনীয়ে নিযুক্তি দিব।<ref name="UNDP">{{cite report|author=UNDP|date=June 2015|title=Mapping the State of Local Governance in Myanmar: Background and Methodology|url=https://www.mm.undp.org/content/myanmar/en/home/library/poverty/TheStateofLocalGovernanceChin/mapping-the-state-of-local-governance-in-myanmar--background-and|publisher=United Nations|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211205045105/https://www.mm.undp.org/content/myanmar/en/home/library/poverty/TheStateofLocalGovernanceChin/mapping-the-state-of-local-governance-in-myanmar--background-and/|archivedate=2021-12-05|access-date=2021-09-16|deadurl=yes}}</ref> ==ৰাজ্য বা অঞ্চল অনুসৰি জিলাৰ তালিকা== {| class="wikitable sortable" |+ !Region/State !№ of Districts !Name !Burmese Name !Capital !Map !Notes |- | rowspan="8" |[[Ayeyarwady Region]] | rowspan="8" |8 |[[Hinthada District]] |ဟင်္သာတခရိုင် |[[Hinthada]] | rowspan="8" |[[File:Aya Region District Map.svg|frameless|151x151px]] | |- |[[Kyonpyaw District]] |ကျုံပျော်ခရိုင် |[[Kyonpyaw]] | |- |[[Labutta District]] |လပွတ္တာခရိုင် |[[Labutta]] | |- |[[Ma-ubin District]] |မအူပင်ခရိုင် |[[Ma-ubin]] | |- |[[Myanaung District]] |မြန်အောင်ခရိုင် |[[Myanaung]] | |- |[[Myaungmya District]] |မြောင်းမြခရိုင် |[[Myaungmya]] | |- |[[Pathein District]] |ပုသိမ်ခရိုင် |[[Pathein]] | |- |[[Pyapon District]] |ဖျာပုံခရိုင် |[[Pyapon]] | |- | rowspan="4" |[[Bago Region]] | rowspan="4" |4 |[[Bago District]] |ပဲခူးခရိုင် |[[Bago, Myanmar|Bago]] | rowspan="4" |[[File:Bago Region Districts Map.svg|frameless|130x130px]] | |- |[[Pyay District]] |ပြည်ခရိုင် |[[Pyay]] | |- |[[Taungoo District]] |တောင်ငူခရိုင် |[[Taungoo]] | |- |[[Tharrawaddy District]] |သာယာဝတီခရိုင် |[[Tharrawaddy, Myanmar|Tharrawaddy]] | |- | rowspan="4" |[[Chin State]] | rowspan="4" |4 |[[Falam District]] |ဖလမ်းခရိုင် |[[Falam, Myanmar|Falam]] | rowspan="4" |[[File:Chin state district map.svg|frameless|121x121px]] | |- |[[Hakha District]] |ဟားခါးခရိုင် |[[Hakha]] | |- |[[Matupi District]] |မတူပီခရိုင် |[[Matupi, Myanmar|Matupi]] | |- |[[Mindat District]] |မင်းတပ်ခရိုင် |[[Mindat, Chin State|Mindat]] | |- | rowspan="4" |[[Kachin State]] | rowspan="4" |4 |[[Bhamo District]] |ဗန်းမော်ခရိုင် |[[Bhamo]] | rowspan="4" |[[File:Kachin state distriscts map.svg|frameless|121x121px]] | |- |[[Mohnyin District]] |မိုးညှင်းခရိုင် |[[Mohnyin]] | |- |[[Myitkyina District]] |မြစ်ကြီးနားခရိုင် |[[Myitkyina]] | |- |[[Putao District]] |ပူတာအိုခရိုင် |[[Putao Town, Kachin State|Putao]] | |- | rowspan="2" |[[Kayah State]] | rowspan="2" |2 |[[Bawlakhe District]] |ဘော်လခဲခရိုင် |[[Bawlakhe]] | rowspan="2" |[[File:Kayah State Districts map.svg|frameless|145x145px]] | |- |[[Loikaw District]] |လွိုင်ကော်‌ခရိုင် |[[Loikaw]] | |- | rowspan="4" |[[Kayin State]] | rowspan="4" |4 |[[Hpa-an District]] |ဘားအံခရိုင် |[[Hpa-an]] | rowspan="4" |[[File:Kayin State Districts Map.svg|frameless|121x121px]] | |- |[[Hpapun District]] |ဖာပွန်ခရိုင် |[[Papun]] |Created in 2011 |- |[[Kawkareik District]] |ကော့ကရိတ်ခရိုင် |[[Kawkareik]] | |- |[[Myawaddy District]] |မြဝတီခရိုင် |[[Myawaddy]] | |- | rowspan="5" |[[Magway Region]] | rowspan="5" |5 |[[Gangaw District]] |ဂန့်ဂေါ ခရိုင် |[[Gangaw]] | rowspan="5" |[[File:Magway Region Districts Map.svg|frameless|128x128px]] | |- |[[Magway District]] |မကွေးခရိုင် |[[Magway, Myanmar|Magway]] | |- |[[Minbu District]] |မင်းဘူးခရိုင် |[[Minbu]] | |- |[[Pakokku District]] |ပခုက္ကူခရိုင် |[[Pakokku]] | |- |[[Thayet District]] |သရက်ခရိုင် |[[Thayet]] | |- | rowspan="7" |[[Mandalay Region]] | rowspan="7" |7 |[[Kyaukse District]] |ကျောက်ဆည်ခရိုင် |[[Kyaukse]] | rowspan="7" |[[File:Mdy region district map.svg|frameless|129x129px]] | |- |[[Mandalay District]] |မန္တလေး ခရိုင် |[[Mandalay]] | |- |[[Meiktila District]] |မိတ္ထီလာခရိုင် |[[Meiktila]] | |- |[[Myingyan District]] |မြင်းခြံခရိုင် |[[Myingyan]] | |- |[[Nyaung-U District]] |ညောင်ဦးခရိုင် |[[Nyaung-U]] | |- |[[Pyin Oo Lwin District]] |ပြင်‌ဦးလွင်‌ခရိုင် |[[Pyin Oo Lwin]] | |- |[[Yamethin District]] |ရမည်းသင်း |[[Yamethin Township|Yamethin]] | |- | rowspan="2" |[[Mon State]] | rowspan="2" |2 |[[Mawlamyine District]] |မော်လမြိုင်ခရိုင် |[[Mawlamyine railway station|Mawlamyine]] | rowspan="2" |[[File:Mon State Districts Map.svg|frameless|133x133px]] | |- |[[Thaton District]] |သထုံခရိုင် |[[Thaton]] | |- | rowspan="2" |[[Naypyidaw Union Territory]] | rowspan="2" |2 |[[Ottara District]] |ဥတ္တရခရိုင် |[[Ottarathiri Township|Ottarathiri]] | rowspan="2" | |North Naypyidaw |- |[[Dekkhina District]] |ဒက္ခိဏခရိုင် |[[Dekkhinathiri Township|Dekkhinathiri]] |South Naypyidaw |- | rowspan="5" |[[Rakhine State]] | rowspan="5" |5 |[[Kyaukpyu District]] |ကျောက်ဖြူခရိုင် |[[Kyaukphyu]] | rowspan="5" | | |- |[[Maungdaw District]] |မောင်တောခရိုင် |[[Maungdaw]] | |- |[[Mrauk-U District]] |မြောက်ဦးခရိုင် |[[Mrauk U]] | |- |[[Sittwe District]] |စစ်တွေခရိုင် |[[Sittwe]] | |- |[[Thandwe District]] |စစ်တွေခရိုင် |[[Thandwe]] | |- | rowspan="12" |[[Sagaing Region]] | rowspan="12" |12 |[[Hkamti District]] |ခန္တီးခရိုင် |[[Hkamti, Myanmar|Hkamti]] | rowspan="12" | | |- |[[Kanbalu District]] |ကန့်ဘလူခရိုင် |[[Kanbalu]] | |- |[[Kale District]] |ကလေးခရိုင် |[[Kalay]] | |- |[[Katha District]] |ကသာခရိုင် |[[Katha, Myanmar|Katha]] | |- |[[Kawlin District]] |ကောလင်းခရိုင် |[[Kawlin]] |Created in 2018 |- |[[Mawlaik District]] |မော်လိုက်ခရိုင် |[[Mawlaik]] | |- |[[Monywa District]] |မုံရွာခရိုင် |[[Monywa]] | |- |[[Naga Self-Administered Zone]] |နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ |[[Lahe, Myanmar|Lahe]] | |- |[[Sagaing District]] |စစ်ကိုင်းခရိုင် |[[Sagaing]] | |- |[[Shwebo District]] |ရွှေဘိုခရိုင် |[[Shwebo]] | |- |[[Tamu District]] |တမူးခရိုင် |[[Tamu, Myanmar|Tamu]] | |- |[[Yinmabin District]] |ယင်းမာပင်ခရိုင် |[[Yinmabin]] | |- | rowspan="20" |[[Shan State]] | rowspan="20" |20 (including Self-Administered Zones) 15 (districts only) |[[Danu Self-Administered Zone]] |ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသ |[[Pindaya]] | rowspan="20" | | |- |[[Hopang District]] |ဟိုပန်ခရိုင် |[[Hopang]] |created in September 2011 |- |[[Kengtung District]] |ကျိုင်းတုံခရိုင် |[[Kengtung]] | |- |[[Kokang Self-Administered Zone]] |ကိုးကန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသ |[[Laukkai]] | |- |[[Kunlong District]] |ကွမ်းလုံခရိုင် |[[Kunlong]] | |- |[[Kyaukme District]] |ကျောက်မဲခရိုင် |[[Kyaukme, Shan State|Kyaukme]] | |- |[[Langhko District]] |လင်းခေးခရိုင် |[[Langhko]] | |- |[[Lashio District]] |လားရှိုးခရိုင် |[[Lashio]] | |- |[[Laukkaing District]] |လောက်ကိုင်ခရိုင် |[[Laukkaing Township|Laukkaing]] | |- |[[Loilen District]] |လွိုင်လင်ခရိုင် |[[Loilem]] | |- |[[Matman District]] |မက်မန်းခရိုင် |[[Matman]] |created in 2013 |- |[[Mong Hpayak District]] |မိုင်းဖြတ်ခရိုင် |[[Mong Hpayak]] | |- |[[Mong Hsat District]] |မိုင်းဆတ်ခရိုင် |[[Mong Hsat]] | |- |[[Mongmit District]] |မိုးမိတ်ခရိုင် |[[Momeik]] |created in 2015 |- |[[Mu Se District]] |မူစယ်ခရိုင် |[[Muse, Myanmar|Muse]] | |- |[[Pa Laung Self-Administered Zone]] |ပလောင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသ |[[Namhsan]] | |- |[[Pa'O Self-Administered Zone]] |ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ | | |- |[[Tachileik District]] |တာချီလိတ်ခရိုင် |[[Tachileik]] | |- |[[Taunggyi District]] |တောင်ကြီးခရိုင် |[[Taunggyi]] | |- |[[Wa Self-Administered Division]] |ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ တိုင်း |[[Hopang]] | |- | rowspan="3" |[[Tanintharyi Region]] | rowspan="3" |3 |[[Dawei District]] |ထားဝယ်ခရိုင် |[[Dawei]] | rowspan="3" |[[File:Tanintharyi Region Districts Map.svg|frameless|149x149px]] | |- |[[Kawthaung District]] |ကော့သောင်ခရိုင် |[[Kawthaung]] | |- |[[Myeik District]] |မြိတ်ခရိုင် |[[Myeik, Myanmar|Myeik]] | |- | rowspan="4" |[[Yangon Region]] | rowspan="4" |4 |[[East Yangon District]] |ရန်ကုန်အရှေ့ပိုင်းခရိုင် |[[Yangon]] | rowspan="4" |[[File:Yangon Region Districts Map (2008-2021).svg|frameless|127x127px]] | |- |[[North Yangon District]] |ရန်ကုန်မြောက်ပိုင်းခရိုင် | | |- |[[South Yangon District]] |ရန်ကုန်တောင်ပိုင်းခရိုင် | | |- |[[West Yangon District]] |ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းခရိုင် | | |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ম্যানমাৰ]] 2oga5l53vp4toft5rgp052x8znf7ez2 0 96848 651947 369875 2026-11-10T11:12:26Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 4 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651947 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> | name = হাৰুকি মুৰাকামি<br />{{nobold|村上 春樹}} | image = Murakami_Haruki_(2009).jpg | caption = | image_size = | pseudonym = | birth_date = {{Birth date and age|1949|1|12|mf=y}} | birth_place = কিয়’ট’, [[জাপান]]<!-- DO NOT ADD "Allied-occupied Japan", it refers to the period, not the actual name of the country at that time, in spite of Japan not being de facto sovereign then -->{{Efn|Japan was [[Occupation of Japan|under the Allied occupation]] at the time of Murakami's birth.}} | death_date = | death_place = | alma_mater = ৱাছেডা বিশ্ববিদ্যালয় | occupation = {{hlist|ঔপন্যাসিক|চুটিগল্প লেখক|নিবন্ধকাৰ|অনুবাদক}} | period = [[en:Contemporary literature|সমসাময়িক]] | years_active = | genres = {{hlist|Fiction|[[Bildungsroman]]<!-- Norwegian, Colorless -->|[[picaresque novel|picaresque]]<!-- Wild Sheep, Dance -->}} | subject = | movement = {{hlist|[[Surrealism]]|[[magical realism]]|[[postmodern literature|postmodernism]]<!-- Hardboiled Wonderland, 1Q84 -->|[[literary realism|realism]]<!-- Wind, Pinball, Norwegian, Colorless, South, Sputnik -->}} |language= জাপানী | website = {{URL|www.harukimurakami.com}} | signature = Haruki Murakami signature.svg | notableworks = {{Plainlist| * ''[[Norwegian Wood (novel)|Norwegian Wood]]'' (1987) * ''[[The Wind-Up Bird Chronicle]]'' (1994–95) * ''[[Kafka on the Shore]]'' (2002) * ''[[1Q84]]'' (2010) * ''[[Men Without Women (Haruki Murakami short story collection)|Men Without Women]]'' (2014) }} }} '''হাৰুকি মুৰাকামি''' ({{lang-en|Haruki Murakami}}) এগৰাকী প্ৰখ্যাত জাপানী লেখক তথা সমসাময়িক লেখক। ==জন্ম আৰু পৰিচয়== ১৯৪৯ চনৰ ১২ জানুৱাৰীত জাপানৰ কিয়’ট’ত জন্মগ্ৰহণ কৰা মুৰাকামিৰ ৰচনাসমূহে যাদুকৰী বাস্তৱবাদ, অতিবাস্তৱবাদ আৰু দৈনন্দিন জীৱনৰ উপাদানসমূহৰ অনন্য মিশ্ৰণ ঘটাইছে।<ref>{{cite web | url=https://nilacharai.com/%e0%a6%b9%e0%a6%be%e0%a7%b0%e0%a7%81%e0%a6%95%e0%a6%bf-%e0%a6%ae%e0%a7%81%e0%a7%b0%e0%a6%be%e0%a6%95%e0%a6%be%e0%a6%ae%e0%a6%bf%e0%a7%b0-%e0%a6%97%e0%a6%b2%e0%a7%8d%e0%a6%aa/ | title=অনুবাদ গল্প | publisher=নীলা চৰাই | date=13 June, 2023 | accessdate=25 June 2023 | author=প্ৰকল্প ৰঞ্জন ভাগৱতী}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> হাৰুকি মুৰাকামিৰ ৰচনাসমূহৰ বৈশিষ্ট্য হৈছে সপোনসদৃশ আখ্যান, য’ত সাধাৰণ চৰিত্ৰবোৰক অসাধাৰণ পৰিস্থিতিলৈ ঠেলি দিয়া হয়। মুৰাকামিয়ে প্ৰায়ে জাপানী সংস্কৃতিৰ লগত পশ্চিমীয়া সাহিত্য, সংগীত আৰু জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিৰ উপাদানসমূহ নিখুঁতভাৱে গাঁথি তেওঁৰ গল্পসমূহত এক সুকীয়া পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰে।<ref>{{cite web | url=https://nilacharai.com/%e0%a6%b9%e0%a6%be%e0%a7%b0%e0%a7%81%e0%a6%95%e0%a6%bf-%e0%a6%ae%e0%a7%81%e0%a7%b0%e0%a6%be%e0%a6%95%e0%a6%be%e0%a6%ae%e0%a6%bf%e0%a7%b0-%e0%a6%97%e0%a6%b2%e0%a7%8d%e0%a6%aa/ | title=অনুবাদ গল্প | publisher=নীলা চৰাই | date=13 June, 2023 | accessdate=25 June 2023 | author=প্ৰকল্প ৰঞ্জন ভাগৱতী}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==বঁটা -সন্মান== লেখক হিচাপে তেওঁ বহুকেইটা আন্তৰ্জাতিক সন্মান আৰু পুৰস্কাৰ লাভ কৰিছে। তাৰে কেইটামান হৈছে #Gunzo Prize for New Writers, #World Fantasy Award, #Frank O'Connor International Short Story Award, #Franz Kafka Prize #Jerusalem Prize ইত্যাদি। হাৰুকি মুৰাকামিৰ ৰচনাসমূহ বহু ভাষালৈ অনূদিত হৈছে আৰু বিশ্বজুৰি লাখ লাখ কপি বিক্ৰী হৈছে। উপন্যাসৰ বাহিৰে মুৰাকামিৰ চুটিগল্প আৰু প্ৰবন্ধৰ সংকলন প্ৰকাশ পাইছে। তেওঁৰ স্মৃতি ৰোমন্থনমূলক গ্ৰন্থ হৈছে— ‘হোৱাট আই টক এবাউট হোৱেন আই টক এবাউট ৰানিং’।<ref>{{cite web | url=https://nilacharai.com/%e0%a6%b9%e0%a6%be%e0%a7%b0%e0%a7%81%e0%a6%95%e0%a6%bf-%e0%a6%ae%e0%a7%81%e0%a7%b0%e0%a6%be%e0%a6%95%e0%a6%be%e0%a6%ae%e0%a6%bf%e0%a7%b0-%e0%a6%97%e0%a6%b2%e0%a7%8d%e0%a6%aa/ | title=অনুবাদ গল্প | publisher=নীলা চৰাই | date=13 June, 2023 | accessdate=25 June 2023 | author=প্ৰকল্প ৰঞ্জন ভাগৱতী}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==সাহিত্য কৃতি== তেওঁৰ কেইখনমান প্ৰখ্যাত গ্ৰন্থ হৈছে * Norwegian Wood (1987) * The Elephant Vanishes (1993), The Wind-Up Bird Chronicle (1994- 95), * Underground (1997), * Kafka on the Shore (2002) * First Person Singular (2020) * 1Q84, * কলাৰলেছ চুকুৰু তাজাকি এণ্ড হিজ ইয়াৰ্ছ অৱ পিলগ্ৰিমেজ<ref>{{cite web | url=https://nilacharai.com/%e0%a6%b9%e0%a6%be%e0%a7%b0%e0%a7%81%e0%a6%95%e0%a6%bf-%e0%a6%ae%e0%a7%81%e0%a7%b0%e0%a6%be%e0%a6%95%e0%a6%be%e0%a6%ae%e0%a6%bf%e0%a7%b0-%e0%a6%97%e0%a6%b2%e0%a7%8d%e0%a6%aa/ | title=অনুবাদ গল্প | publisher=নীলা চৰাই | date=13 June, 2023 | accessdate=25 June 2023 | author=প্ৰকল্প ৰঞ্জন ভাগৱতী}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==টোকা== {{Notelist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:জাপানৰ ব্যক্তি]] 8cnxw4htld2iy400olgf3whgu3f9ib5 0 99936 651782 624393 2026-11-09T18:16:49Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651782 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = ফৈজ আহমদ ফৈজ | honorific_suffix = নিচান-এ-ইমতিয়াজ, লেনিন পিচ প্ৰাইজ, মেম্বাৰ অৱ দ্য ব্ৰিটিছ এম্পায়াৰ | image = Faiz Ahmed Faiz (cropped).jpg | image_upright = | landscape = | alt = | caption = | native_name = فیض. احمد فیض | native_name_lang = উৰ্দু | pronunciation = {{IPA-ur|fɛːz ɛɦ.məd̪ fɛːz|}} | birth_name = | birth_date = {{birth date|df=yes|1911|02|13}} | birth_place = নাৰোৱাল, শিয়ালকোট, পঞ্জাৱ প্ৰভিনেন্স, [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1984|11|20|1911|02|13}} | death_place = লাহোৰ, পঞ্জাৱ, [[পাকিস্তান]] | death_cause = | resting_place = মডেল টাউন কবৰস্থান, লাহোৰ | resting_place_coordinates = | burial_place = | burial_coordinates = | monuments = | nationality = {{ubl| ব্ৰিটিছ ইণ্ডিয়ান {{small|(১৯১১–১৯৪৭)}}|পাকিস্তানী {{small|(১৯৪৭–১৯৮৪)}}}} | other_names = | siglum = | citizenship = | education = আৰৱী সাহিত্য (স্নাতক), স্নাতকোত্তৰ<br/>ইংৰাজী সাহিত্য (স্নাতকোত্তৰ) | alma_mater = {{ubl|শিয়ালকোট মুৰে কলেজ|লাহোৰ চৰকাৰী কলেজ|পঞ্জাৱ বিশ্ববিদ্যালয়}} | occupation = {{hlist|[[কবি]]|সাংবাদিক|সামৰিক বিষয়া|শিক্ষক|সম্প্ৰচাৰক|ট্ৰেড ইউনিয়নৰ নেতা}} | years_active = ১৯৩৫-১৯৮৪ | era = | employer = | organization = | agent = | known_for = | works = | style = | height = | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | party = কমিউনিষ্ট পাৰ্টি অৱ পাকিস্তান | otherparty = | movement = | opponents = | boards = | criminal_charges = ৰাৱলপিণ্ডি ষড়যন্ত্ৰ | criminal_penalty = ৪ বছৰ কাৰাবাস | criminal_status = | spouse = {{marriage|এলিয়াজ ফেইজ|1941}} | partner = | children = {{hlist|চলিমা হাচমি|মুনিজা হাচমি}} | parents = | mother = | father = | relatives = চোৱেইব হাচমি (জোঁৱাই) | family = | callsign = | awards = {{bulleted list |নিগাৰ এৱাৰ্ড (১৯৫৩) |[[File:Order of the Elephant Ribbon bar.svg|25px]] লেনিন পিচ প্ৰাইজ (১৯৬২) |[[File:Hilal-e-Imtiaz (Civilian).png|25px]] নিচান-এ-ইমটিয়াজ (১৯৯০)}} | website = {{URL|faizfoundationtrust.net}} | module = {{Infobox writer | embed = yes | embed_title = | language = {{hlist|[[পঞ্জাবী ভাষা|পাঞ্জাৱী]]|[[উৰ্দু]]}} | period = | genre = গজল, নাজম | subject = বিপ্লৱ, ন্যায়, প্ৰেম | movement = প্ৰগতিশীল লেখক আন্দোলন | notable_works = {{ubl|''শুভ-এ-আজাদী''|''নক্স-এ-ফৰিয়াদী''|''দস্ত-এ-সৱহ''|''জিন্দান-নামা''}} | years_active = }}}} '''ফৈজ আহমদ ফৈজ''' ({{lang-en|Faiz Ahmad Faiz}}; ১৩ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯১১ – ২০ নৱেম্বৰ ১৯৮৪)<ref name=":3">{{Cite web |title=The Life of Faiz Ahmed Faiz – Newsweek Pakistan |url=https://www.newsweekpakistan.com/the-life-of-faiz-ahmed-faiz/ |access-date=2023-02-11 |language=en-US |archivedate=2023-02-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230211231313/https://www.newsweekpakistan.com/the-life-of-faiz-ahmed-faiz/ |deadurl=yes }}</ref> এগৰাকী পাকিস্তানী কবি আৰু পাঞ্জাৱী আৰু উৰ্দু সাহিত্যৰ সাহিত্যকাৰ। ফৈজ তেওঁৰ সময়ৰ আটাইতকৈ প্ৰসিদ্ধ, জনপ্ৰিয় আৰু প্ৰভাৱশালী উৰ্দু লেখকসকলৰ মাজৰ এগৰাকী আছিল। তেওঁৰ কাম আৰু ধাৰণাসমূহ আজিও পাকিস্তানকে ধৰি অন্যান্য ঠাইত ব্যাপকভাৱে প্ৰভাৱশালী হৈ আছে।<ref>{{Cite web |date=2020-01-03 |title=Faiz Ahmad Faiz could be 20th century's most relevant poet, here are a few shayaris that will tug at your heart strings |url=https://www.hindustantimes.com/art-and-culture/faiz-ahmad-faiz-could-be-20th-century-s-most-relevant-poet-here-are-a-few-shayaris-that-will-tug-at-your-heart-strings/story-MPsh7q3W5qrWmUuwUiULqK.html |access-date=2023-02-12 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> কেৱল এগাৰাকী সাহিত্যকাৰেই নহয়; ফৈজ আছিল একাধাৰে এগৰকী শিক্ষক, সামৰিক বিষয়া, সাংবাদিক, ট্ৰেড ইউনিয়নিষ্ট তথা সম্প্ৰচাৰক (ব্ৰডকাষ্টাৰ)।<ref>Sisir Kumar Das, ''History of Indian Literature: 1911-1956, struggle for freedom : triumph and tragedy'', Sahitya Akademi, 2005, p. 476</ref> ==সংক্ষিপ্ত জীৱনী== ব্ৰিটিছৰ শাসনকালত পঞ্জাৱ প্ৰভিনেন্সৰ শিয়ালকোটত ফৈজৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ লাহোৰ চৰকাৰী কলেজ আৰু অৰিয়েণ্টেল কলেজত পঢ়া-শুনা কৰিছিল<ref>{{Cite web |last=Faiz |first=Faiz Ahmed |date=3 January 2007 |title=Faiz Ahmed Faiz |url=https://www.poets.org/poetsorg/poet/faiz-ahmed-faiz |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170902230234/https://www.poets.org/poetsorg/poet/faiz-ahmed-faiz |archive-date=2 September 2017 |access-date=8 December 2017 |website=Faiz Ahmed Faiz |language=en}}</ref> আৰু ব্ৰিটিছ সামৰিক বাহিনীত কাম কৰিছিল। ভাৰত-পাকিস্তান বিভাজনৰ পাছত ফৈজে ''পাকিস্তান টাইমচ্‌'' নামে এখন ইংৰাজী কাকত আৰু ''ইমৰ’জ'' নামে এখন উৰ্দু কাকতৰ সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref name=":2">{{Cite web |title=Of Faiz and army generals {{!}} Political Economy {{!}} thenews.com.pk |url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/1014045-of-faiz-and-army-generals |access-date=2023-02-11 |website=www.thenews.com.pk |language=en |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230211231314/https://www.thenews.com.pk/tns/detail/1014045-of-faiz-and-army-generals |archivedate=2023-02-11 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Farooqi |first=Baran |title=Between Patriotism, Partition and Pakistan, here's how Faiz Ahmed Faiz became a poet |url=https://scroll.in/article/840401/between-patriotism-partition-and-pakistan-heres-how-faiz-ahmed-faiz-became-a-poet |access-date=2023-02-13 |website=Scroll.in |language=en-US}}</ref> ৰাৱলপিণ্ডি ষড়যন্ত্ৰৰ অভিযুক্ত হিচাপে ১৯৫১ চনত গ্ৰেপ্তাৰ আৰু কাৰাবাস হোৱাৰ আগতে তেওঁ পাকিস্তান কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ এগৰাকী শীৰ্ষস্থানীয় নেতা আছিল। লিয়াকট আলি চৰকাৰক ওফৰাই বাওঁপন্থী ছোভিয়েট সমৰ্থনকাৰী চৰকাৰ স্থাপনেই আছিল ৰাৱলপিণ্ডি ষড়যন্ত্ৰৰ মূল উদ্দেশ্য।<ref name=":0">{{Cite journal |last=Dryland |first=Estelle |date=1992 |title=Faiz Ahmed Faiz and the Rawalpindi Conspiracy Case |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-south-asian-literature_summer-fall-1992_27_2/page/175 |journal=Journal of South Asian Literature |volume=27 |issue=2 |pages=175–185 |jstor=40874124}}</ref> চাৰি বছৰ কাৰাগাৰত থকাৰ পিছত ফৈজে মুক্তি লাভ কৰে আৰু দেশৰপৰা স্ব-নিৰ্বাসন গ্ৰহণ কৰে। এই সময়ছোৱা তেওঁ মস্কো আৰু লণ্ডনত অতিবাহিত কৰে আৰু প্ৰগতিশীল লেখক আন্দোলনৰ এগৰাকী উল্লেখযোগ্য সদস্য ৰূপে পৰিগণিত হয়। আয়ুব খান চৰকাৰৰ পতন আৰু বাংলাদেশৰ পৃথকীকৰণৰ পিছত, তেওঁ জুলফিকৰ আলি ভুট্টোৰ সহায়ক হিচাপে কাম কৰিছিল, কিন্তু জিয়া উল-হকৰ হাতত ভুট্টোৰ মৃত্যুদণ্ডৰ পিছত নিজকে পুনৰ বৈৰুতলৈ নিৰ্বাসিত কৰে।<ref name=":0" /> ফৈজ এজন প্ৰখ্যাত মাৰ্ক্সবাদী আছিল আৰু কোৱা হয় যে তেওঁ ''এজন প্ৰগতিশীল ব্যক্তি আছিল যি মাৰ্ক্সবাদৰ প্ৰতি বিশ্বাসী আছিল।''<ref name=":10">{{Cite web |last= |first= |date=2012-08-12 |title=REVIEW: Faiz Ahmed Faiz: Dard aur Darma ka Sha'er by Dr Mohammad Ali Siddiqui |url=https://www.dawn.com/2012/08/12/review-faiz-ahmed-faiz-dard-aur-darma-ka-shaer-by-dr-mohammad-ali-siddiqui/ |access-date=2023-02-12 |website=Dawn.com |language=en}}</ref> সমালোচকসকলে উল্লেখ কৰিছে যে, মুহম্মদ ইকবালে এৰি যোৱা মাৰ্ক্সবাদৰ ধাৰণাসমূহ ফৈজে বুটলি লৈছিল আৰু ইয়াক মুছলমানসকলৰ সেইটো যুৱ প্ৰজন্মলৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল; যাক পৰিৱৰ্তনৰ বাবে অধিক মুক্ত আৰু সমতাবাদৰ প্ৰতি অধিক নমনীয় বুলি গণ্য কৰা হৈছিল আৰু যি দৰিদ্ৰসকলৰ বাবে অধিক চিন্তিত আছিল।<ref>{{Cite web |last=Jalil |first=Rakhshanda |date=2020-01-16 |title=What Makes Faiz Timeless and Accessible to Lay Urdu Readers? |url=https://www.thequint.com/voices/opinion/poet-faiz-ahmad-faiz-resistance-progressive-movement-marxism-protest-urdu-poetry |access-date=2023-02-13 |website=TheQuint |language=en}}</ref> সাহিত্য সমালোচক ফতেহ মহম্মদ মালিকে এইবুলি যুক্তি দাঙি ধৰিছে যে, যদিও প্ৰথমতে ফৈজ এজন ধৰ্মনিৰপেক্ষ মাৰ্ক্সবাদী আছিল, জীৱন আগবাঢ়ি যোৱাৰ লগে লগে তেওঁ ইছলামিক সমাজবাদৰ সদস্য হৈছিল; কিয়নো তেওঁৰ কবিতাবোৰে বছৰ বছৰ ধৰি ধৰ্মীয় সুৰ এটা ধৰি ৰাখিছিল, ইয়াকো ক’ব পাৰি যে, ইৰানী বিপ্লৱক সমৰ্থন কৰা ফৈজে এক ইছলামিক বিপ্লৱৰো সপোন দেখিছিল।<ref>{{Cite web |last=Nayyar |first=Nasir Abbas |date=17 November 2019 |title=Faiz's notion of a revolution |url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/569327-faizs-notion-of-a-revolution |access-date=11 June 2023 |website=[[The News International]] |archivedate=10 December 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241210105633/https://www.thenews.com.pk/tns/detail/569327-faizs-notion-of-a-revolution |deadurl=yes }}</ref> ১৯৬২ চনত ছোভিয়েট দেশে প্ৰদান কৰা লেনিন শান্তি বঁটা গ্ৰহণ কৰা ফৈজ এছিয়াৰ প্ৰথমজন কবি আছিল।<ref>{{Cite web |last= |first= |date=Apr 23, 2022 |title=Verses of Urdu poet Faiz Ahmed Faiz dropped from CBSE Class 10 textbook: Report |url=https://scroll.in/latest/1022458/verses-of-urdu-poet-faiz-ahmed-faiz-dropped-from-cbse-class-10-textbook-report |access-date=2023-02-13 |website=Scroll.in |language=en-US}}</ref> তেওঁৰ নাম সাহিত্যৰ [[ন’বেল বঁটা]]ৰ বাবে মনোনীত কৰা হৈছিল।<ref name=":1">{{Cite web |date=2019-11-22 |title=Remembering legendary poet Faiz Ahmed Faiz on 35th death anniversary |url=https://dailytimes.com.pk/505149/remembering-legendary-poet-faiz-ahmed-faiz-on-35th-death-anniversary/ |access-date=2023-02-11 |website=Daily Times |language=en-US}}</ref> ১৯৯০ চনত পাকিস্তান চৰকাৰে তেওঁক মৰণোত্তৰভাৱে দেশৰ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক বঁটা ''নিচান-এ-ইমতিয়াজ'' প্ৰদান কৰিছিল।<ref name=":1" /><ref>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/606752|title=Faiz Ahmed Faiz: Life and poetry|date=17 February 2011|work=[[Dawn (newspaper)|Dawn]]|access-date=8 December 2017|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171208072244/https://www.dawn.com/news/606752|archive-date=8 December 2017}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:কবি]] [[শ্ৰেণী:সাহিত্যিক]] [[শ্ৰেণী:পাকিস্তানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] kkm5m5itm5yg6dcsstkhsil21zply46 0 100567 651831 557517 2026-11-10T00:22:12Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651831 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = মনোজ দাস | image = Manoj_Das_Odia_Author.jpg | image_size = | alt = | caption = | native_name = কোঁৱৰ সেহজ সিং | native_name_lang = ওড়িয়া | birth_date = {{birth date|df=yes|1934|02|27}} | birth_place = সাংখাৰি, বালাচ’ৰ জিলা, [[উৰিষ্যা]], [[ভাৰত]] | death_date = {{death date and age|df=yes|2021|04|27|1934|02|27}} | death_place = পুডুচেৰী (পণ্ডিচেৰী) | education = | alma_mater = সামন্ত চন্দ্ৰশেখৰ কলেজ, পুৰী<br /> ৰেভেনশ্ব কলেজ | occupation = লেখক, স্তম্ভলেখক, সম্পাদক, অধ্যাপক | notableworks = চাইক্ল’নচ্‌<br />আ টাইগাৰ এট টুইলাইট<br />মিষ্ট্ৰি অৱ দ্য মিচিং কেপ<br />মিথ, লিজেণ্ডচ্‌, কনচেপ্টচ্‌ এণ্ড লিটাৰেৰী এণ্টিকুইটিছ অৱ ইণ্ডিয়া | spouse = প্ৰতিজিনা দেৱী | movement = | awards = [[পদ্মশ্ৰী]]<br />[[পদ্মভূষন]]<br /> [[সাহিত্য অকাডেমি ফেলোশ্বিপ]]<br />[[সৰস্বতী সন্মান]] | website = {{url|worldofmanojdas.in}} | signature = Signature of Shri Manoj Das.jpg | signature_alt = | period = | genre = কল্প-কাহিনী, পুৰাকথা, জীৱনী | subject = }} '''মনোজ দাস''' ({{lang-en|Manoj Das}}; ২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৩৪ – ২৭ এপ্ৰিল ২০২১) এগৰাকী ভাৰতীয় লেখক; যি [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]] আৰু [[ইংৰাজী|ইংৰাজী ভাষাত]] লেখা-মেলা কৰিছিল।<ref>{{cite web | url=https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2021/apr/27/noted-odia-and-english-writer-manoj-das-passes-away-at-87-in-puducherry-2295612.html | title=Noted Odia and English writer Manoj Das passes away at 87 in Puducherry | publisher=New Indian Express | date=27 April 2021 | access-date=27 April 2021}}</ref> ১৯৭১ চনত লণ্ডন আৰু এডিনবাৰ্গৰ আৰ্কাইভত কৰা তেওঁৰ গৱেষণাই শ্ৰী অৰবিন্দৰ নেতৃত্বত বিংশ শতিকাৰ প্ৰথম দশকত ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ কিছুমান অতি কম পৰিচিত তথ্য পোহৰলৈ আনিছিল; যাৰ বাবে তেওঁক প্ৰথম শ্ৰী অৰবিন্দ পুৰস্কাৰ (কলকাতা) প্ৰদান কৰা হৈছিল। ১৯৬৩ চনৰপৰা তেওঁ পুডুচেৰীৰ শ্ৰী অৰবিন্দ আশ্ৰমৰ এগৰাকী বাসিন্দা আছিল আৰু ইয়াৰ শ্ৰী অৰবিন্দ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়ত ইংৰাজী সাহিত্য আৰু শ্ৰী অৰবিন্দৰ দৰ্শন পঢ়াইছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.insideorissa.co.in/eminent_persons.php |title=Famous eminent persons poets freedom fighters of Orissa. |work=insideorissa.co.in |year=2012 |quote=he has been teaching English at the Sri Aurobindo International Centre of Education there ever since |access-date=17 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090629112916/http://www.insideorissa.co.in/eminent_persons.php |archive-date=2009-06-29 |archivedate=2009-06-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090629112916/http://www.insideorissa.co.in/eminent_persons.php |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web | url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bhubaneswar/odisha-writer-manoj-das-dies-leaves-behind-a-void-in-odia-literature/articleshow/82286508.cms | title=Odisha: Writer Manoj Das dies, leaves behind a void in Odia literature | publisher=[[The Times of India]] | work=Minati Singha | date=28 April 2021 | access-date=28 April 2021}}</ref> ২০০০ চনত তেওঁক [[সৰস্বতী সন্মান]] প্ৰদান কৰা হৈছিল। ২০০১ চনত তেওঁক ভাৰতৰ চতুৰ্থ অসামৰিক সন্মান [[পদ্মশ্ৰী]],<ref>{{cite web | url=https://www.padmaawards.gov.in/content/notifications/PadmaAwards/2010.pdf | title=পদ্মশ্ৰী ২০১০ | publisher=চৰকাৰী বিজ্ঞপ্তি | accessdate=10 December 2023}}</ref> আৰু ২০২০ চনত সাহিত্য আৰু শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে ভাৰতৰ তৃতীয় সৰ্বোচ্চ অসামৰিক বঁটা [[পদ্মভূষণ]] প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news|url=https://padmaawards.gov.in/PDFS/2020AwardeesList.pdf|title=Padma Awards List 2020|work=Govt. of India}}</ref> সাহিত্য অকাডেমিয়ে তেওঁক তেওঁলোকৰ সৰ্বোচ্চ সন্মান সাহিত্য অকাডেমি ফেলোশ্বিপ প্ৰদান কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/awards/akademi_awards.jsp |title=Akademi Awards |publisher=Sahitya Akademi |access-date=22 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100925203857/http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/awards/akademi_awards.jsp |archive-date=25 September 2010 |url-status=dead }}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== [[উৰিষ্যা|উৰিষ্যাৰ]] সৰু উপকূলীয় গাওঁ বালাচ’ৰত দাসৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ মধুসূদন দাসে<ref name="Padhi 2007 p.10 ">{{cite book | last=Padhi | first=S.C. | title=Historians and historiography: twentieth-century Orissa | publisher=Sundeep Prakashan | year=2007 | isbn=978-81-7574-177-5 | url=https://books.google.com/books?id=HzluAAAAMAAJ | access-date=2019-07-09 | page=10}}</ref> ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ অধীনত কাম কৰিছিল। স্কুলত পঢ়ি থাকোঁতেই দাসে লিখিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ আছিল ''শতাব্দীৰ আৰ্তনাদ'' নামে এটি [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া ভাষাৰ]] কাব্য সংকলন। ১৯৫০ চনত তেওঁ ‘দিগন্ত’ নামে এখন সাহিত্য আলোচনী মুকলি কৰে। তেওঁ ১৯৫১ চনত উচ্চ বিদ্যালয়ৰ শিক্ষা সাং কৰি কটক মহাবিদ্যালয়ত নাম ভৰ্তি কৰিছিল। বিদ্যালয়ত পঢ়ি থাকোঁতে তেওঁৰ প্ৰথম চুটি গল্প সংকলন সমুদ্ৰ ক্ষুধা (হাংগাৰ অৱ চি) প্ৰকাশ হৈছিল। কটকত ডিগ্ৰী পঢ়ি থাকোঁতে তেওঁ ছাত্ৰ ৰাজনীতিত যোগদান কৰিছিল। কলেজীয়া দিনত তেওঁ মৌলবাদী দৃষ্টিভংগীৰ এগৰাকী যুৱ নেতা আছিল আৰু বৈপ্লৱিক কাৰ্যকলাপৰ বাবে এবছৰ কাৰাগাৰত কটাইছিল। ১৯৫৯ চনত তেওঁ ইণ্ডোনেছিয়াৰ বাণ্ডুঙত অনুষ্ঠিত আফ্ৰো-এছিয়ান ছাত্ৰ সন্মিলনৰ প্ৰতিনিধি আছিল। তেওঁ কটকত ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰা নাছিল। ১৯৫৫ চনত তেওঁ পুৰীৰ সামন্ত চন্দ্ৰ শেখৰ মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী সমাপ্ত কৰিছিল। কলেজীয়া কালছোৱাত তেওঁ ‘জীৱনৰ স্বাদ’ নামৰ এখন উপন্যাস লিখি প্ৰকাশ কৰিছিল; এই সময়ত প্ৰকাশিত তেওঁৰ আন দুখন কিতাপ আছিল চুটি গল্পৰ সংকলন ‘বিশ্বকন্যাৰ কাহিনী’ আৰু কবিতা সংকলন ‘পদধ্বনি’। ইংৰাজী সাহিত্যত ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পিছত তেওঁ ৰেভেনশ্ব মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা ইংৰাজী সাহিত্যত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ক্ৰিষ্ট কলেজ (কটক)ত প্ৰবক্তা হিচাপে কিছু বছৰ কাম কৰাৰ পিছত, তেওঁ পুডুচেৰীৰ শ্ৰী অৰবিন্দ আশ্ৰমত যোগদান কৰে।<ref name="Benson Conolly 2004 p. 338">{{cite book | last1=Benson | first1=E. | last2=Conolly | first2=L.W. | title=Encyclopedia of Post-Colonial Literatures in English | publisher=Taylor & Francis | year=2004 | isbn=978-1-134-46848-5 | url=https://books.google.com/books?id=nGfMAgAAQBAJ&pg=PA338 | access-date=2019-07-10 | page=338}}</ref> ১৯৬৩ চনৰ পৰা তেওঁ পুডুচেৰীৰ শ্ৰী অৰবিন্দ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শিক্ষা কেন্দ্ৰত ইংৰাজী সাহিত্যৰ অধ্যাপক ৰূপে কৰ্মৰত আছিল।<ref>{{cite web |url= https://www.loc.gov/acq/ovop/delhi/salrp/manojdas.html |title=Manoj Das – Odia Writer: The South Asian Literary Recordings Project (Library of Congress New Delhi Office) |work=loc.gov |year=2012 |quote=He is settled as an ashramite of Sri Aurobindo Ashram, Pondicherry since 1963 |access-date=17 July 2012}}</ref> তেওঁ ফকীৰ মোহন সেনাপতি, ব্যাস আৰু বাল্মিকীয়ে তেওঁক প্ৰভাৱিত কৰিছিল বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.boloji.com/index.cfm?md=Content&sd=Articles&ArticleID=6388 |title=Tete-A-Tete with A Wizard of the Words by Ramendra Kumar |first=Ramendra |last=Kumar |work=boloji.com |year=2012 |quote=Senapati, undoubtedly, was a consciously felt influence |access-date=17 July 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120510191314/http://www.boloji.com/index.cfm?md=Content&sd=Articles&ArticleID=6388 |archivedate=10 May 2012 |deadurl=yes}}</ref> ==স্বীকৃতি== # উৰিষ্যা সাহিত্য অকাডেমি বঁটা, ১৯৬৫ আৰু ১৯৮৭ # কেন্দ্ৰ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা, ১৯৭২ # সৰলা বঁটা, ১৯৮১ # বিষুৱা বঁটা, ১৯৮৬ # সাহিত্য ভাৰতী বঁটা, ১৯৯৫ # [[সৰস্বতী সন্মান]], ২০০০<ref>{{cite web |url=http://www.kkbirlafoundation.org/saraswati-r.html |title=K.K. Birla Foundation |work=kkbirlafoundation.org |year=2009 |quote=Year : 2000 Recipient : Shri Manoj Das Name of Book : Amruta Phala (Oriya : Novel) |access-date=17 July 2012 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304052937/http://www.kkbirlafoundation.org/saraswati-r.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.kkbirlafoundation.org/downloads/pdf/saraswati-2000.pdf |title=Archived copy |access-date=17 July 2012 |archive-date=27 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827094656/http://www.kkbirlafoundation.org/downloads/pdf/saraswati-2000.pdf |url-status=dead |archivedate=27 August 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140827094656/http://www.kkbirlafoundation.org/downloads/pdf/saraswati-2000.pdf |deadurl=yes }}</ref> # শ্ৰেষ্ঠ কাহিনীৰ বাবে উৰিষ্যা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা, ২০০১ # [[পদ্মশ্ৰী]], ২০০১ # [[পদ্মভূষন]], ২০২০ # সাহিত্য একাডেমী ফেলোশ্বিপ,<ref>{{cite web |url= http://www.hindu.com/2007/01/26/stories/2007012615980300.htm |archive-url= https://web.archive.org/web/20080210042844/http://www.hindu.com/2007/01/26/stories/2007012615980300.htm |url-status= dead |archive-date= 10 February 2008 |title= Other States / Orissa News : Highest literary honour for Manoj Das |year= 2007 |quote= Mr. Das was at his humble best when he received the country's highest literary honour – Sahitya Akademi Fellowship |work= [[The Hindu]] |access-date= 17 July 2012 |archivedate= 10 February 2008 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20080210042844/http://www.hindu.com/2007/01/26/stories/2007012615980300.htm |deadurl= yes }}</ref> ২০০৬<ref>{{cite web |url= http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/fellows/fellows_and_honorary_fellows.jsp |title= ..:: SAHITYA : Fellows and Honorary Fellows ::.. |work= sahitya-akademi.gov.in |year= 2012 |quote= 2006: Sri Manoj Das (1934) |access-date= 17 July 2012 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170701054145/http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/fellows/fellows_and_honorary_fellows.jsp |archive-date= 1 July 2017 |url-status= dead }}</ref> # অতিবাদী জগন্নাথ দাস এৱাৰ্ড, ২০০৭<ref>{{cite web |url= http://ibnlive.in.com/news/atibadi-jagannath-das-award-for-4/180205-60-117.html |archive-url= https://web.archive.org/web/20140504224210/http://ibnlive.in.com/news/atibadi-jagannath-das-award-for-4/180205-60-117.html |url-status= dead |archive-date= 4 May 2014 |title= Atibadi Jagannath Das Award for 4- Orissa- IBNLive |work= ibnlive.in.com |year= 2011 |quote= The luminaries are Manoj Das |access-date= 26 January 2013 |archivedate= 4 May 2014 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20140504224210/http://ibnlive.in.com/news/atibadi-jagannath-das-award-for-4/180205-60-117.html |deadurl= yes }}</ref> # এনটিআৰ লিটাৰেৰী এৱাৰ্ড, ২০১৩<ref>{{cite web |url= http://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/ntr-literary-award-for-oriya-writer/article4686069.ece |title=NTR literary award for Oriya writer – The Hindu |work=thehindu.com |year=2013 |quote=Oriya writer Manoj Das has been selected for the NTR National Literary Award for 2013. |access-date=6 May 2013}}</ref> # অমৃতা কীৰ্তি পুৰস্কাৰ, ২০১৩<ref>{{cite news|author=Dominique, Bosco |date=18 September 2013 |title=Writer Manoj Das selected for Amrita Keerti Puraskar instituted by Mata Amritanandamayi Math |newspaper=[[The Times of India]] |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Writer-Manoj-Das-selected-for-Amrita-Keerti-Puraskar-instituted-by-Mata-Amritanandamayi-Math/articleshow/22711487.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20151016012722/http://timesofindia.indiatimes.com/india/Writer-Manoj-Das-selected-for-Amrita-Keerti-Puraskar-instituted-by-Mata-Amritanandamayi-Math/articleshow/22711487.cms |archive-date=16 October 2015 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |url= http://www.business-standard.com/article/news-ians/amritakeerti-puraskar-for-litterateur-manoj-das-113091701013_1.html |title=Amritakeerti Puraskar for litterateur Manoj Das &#124; Business Standard |work=business-standard.com |year=2013 |quote=Manoj Das, a towering figure of English and Oriya literature, will be conferred with the 2013 Amritakeerti Puraskar |access-date=20 September 2013}}</ref> # বেদ ব্যাস সন্মান<ref>{{cite news|title=Manoj Das conferred with Vedvyas Samman Puraskar|newspaper=Odisha Sun Times|url=http://odishasuntimes.com/47875/|archive-url=https://web.archive.org/web/20140827093558/http://odishasuntimes.com/47875/|archive-date=27 August 2014|url-status=live}}</ref> # মিষ্টিক কলিংগ লিটাৰেৰী এৱাৰ্ড (২০২০)<ref>{{cite web |url=https://www.thehindu.com/books/books-authors/odisha-writer-manoj-das-receives-mystic-kalinga-literary-award/article30775418.ece|title=Odisha writer Manoj Das receives Mystic Kalinga Literary Award – The Hindu |work=thehindu.com |year=2020 |quote=Odisha writer Manoj Das receives Mystic Kalinga Literary Award |access-date=9 February 2020}}</ref> ==গ্ৰন্থপঞ্জী== ;উপন্যাস # The Escapist, ২০০১ # ত্ৰন্দ্ৰালোকৰ প্ৰহৰী, ২০০০ # Aakashra Isara, ১৯৯৭ # অমৃত ফল, ১৯৯৬ ([[সৰস্বতী সন্মান]]) # আ টাইগাৰ এট টুইলাইট, ১৯৯১ # বুলডজাৰ এণ্ড ফেবলচ্‌ এণ্ড ফেনটাচাইজ ফৰ এডাল্টচ্‌, (১৯৯০) # চাইক্লনচ্‌, ১৯৮৭ # প্ৰভঞ্জন # গধূলিৰে বাঘ # কনকা উপত্যকাৰ কাহিনী ;গল্প সংকলন # উপকথা সতকা # আবু পুৰুষ # শেষ বসন্তৰ চিঠি, ১৯৬৬ # Manoj Dasanka Katha O Kahani, 1971 # Dhumabha Diganta O Anyana Kahani, 1971 # দ্য ক্ৰকডাইলচ্‌ লেডী:আ কালেকচন অৱ ষ্ট’ৰিজ, ১৯৭৫ # Manoj-pancha-bimsati, 1977 # The Submerged Valley and Other Stories, 1986 # ফেয়াৰৱেল টু আ ঘষ্ট: চৰ্ট ষ্ট’ৰিজ এণ্ড আ নভেলিটি, ১৯৯৪ # লিজেণ্ড অৱ দ্য গল্ডেন ভেলী, ১৯৯৬ # Samudra-kulara Eka Grama (Balya Smruti), 1996 # Aranyaka; (adapted to Aranyaka, 1994) # ভিন্ন মনীষা ও অন্যান্য কাহিনী # Abupurusha O Anyana Kahani # Lakshmira Abhisara # Abolakara Kahani # অৰণ্য উল্লাশ # চিলেকটেড ফিকচন # চেজিং দ্য ৰেইনব’ : গ্ৰৱিং আপ ইন এন ইণ্ডIয়ান ভিলেজ, ২০০৪ ;ভ্ৰমণ কাহিনী # Keta Diganta (Part I) # Keta Diganta (Part -II) # অন্তৰংগ ভাৰত (প্ৰথম খণ্ড) (মাই লিটল ইণ্ডিয়া) # অন্তৰংগ ভাৰত (দ্বিতীয় খণ্ড) # দূৰ-দূৰান্তৰ # অদূৰ বিদেশ – ২০০৪ ;কবিতা # তুম গান ও অন্যান্য কবিতা, ১৯৯২ # কবিতা উৎকলা ;বুৰঞ্জী আৰু সংস্কৃতি # Bharatara Aitihya: Shateka Prashnara Uttara,১৯৯৯ # Manoj Das Paribesita Upakatha Shataka (টেলচ্‌ টল্ড বাই মিষ্টিক), ২০০২ # Mahakalara Prahelika O Anyana Jijnansa, ২০০৬ # Jibana Jijnasa o Smaraika Stabaka # Prajna Pradeepika # Sesha tantrikara sandhanare ==তথ্যসূত্ৰ== {{ৰেফলিষ্ট}} {{সৰস্বতী সন্মান}} [[শ্ৰেণী:সাহিত্যিক]] [[শ্ৰেণী:ঔপন্যাসিক]] [[শ্ৰেণী:গল্পকাৰ]] [[শ্ৰেণী:ওড়িয়া ভাষাৰ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:পদ্মভূষণ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ওড়িয়া ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ওড়িয়া কবি]] fy425jdo28gvrvh56g5haq0qigjo0av 0 100669 651943 609467 2026-11-10T10:24:55Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651943 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}}{{Infobox person|name=স্বস্তিমা খড়কা|image=Swastima Khadka promoting Bulbul 6 (cropped).png|alt=২০১৯ চনত স্বস্তিমা খড়কা|caption=২০১৯ চনত স্বস্তিমা খড়কা|birth_date={{birth date and age|1995|7|4|df=y}}|birth_place=[[কাঠমাণ্ডু]], নেপাল|citizenship=নেপালী|occupation=অভিনেত্ৰী, মডেল|spouse=নিশ্চল বসনেত (বি. ২০১৬)}} '''স্বস্তিমা খড়কা''' ([[দেৱনাগৰী লিপি|দেৱনাগৰীত]] : स्वस्तिमा खड्का; জন্ম ৪ জুলাই ১৯৯৫) নেপালী ছবিত কাম কৰাৰ বাবে বেছিকৈ পৰিচিত এগৰাকী নেপালী অভিনেত্ৰী। ''লাভ লাভ লাভ'' (২০১৭) '', চক্কা পাঞ্জা ২'' (২০১৭) '', নাই নভন্নু ল ৫'' (২০১৮) ''আৰু বুলবুল'' (২০১৯) ছবিত অভিনয় কৰিছে। == ব্যক্তিগত আৰু প্ৰাথমিক জীৱন == স্বস্তিমা খড়কাই ১৯৯৫ চনৰ ৪ জুলাইত নেপালৰ কাঠমাণ্ডুত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name=":16">{{Cite web|url=http://nepaliactress.com/swastima-khadka-hostel-return-actress/|title=Swastima Khadka, Biography of Hostel Return actress|last=Nepal|first=Anand|date=15 October 2014|work=Nepali Actress|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191114100827/http://nepaliactress.com/swastima-khadka-hostel-return-actress/|archivedate=14 November 2019|accessdate=16 April 2020}}</ref> তেওঁ ভক্তপুৰৰ বীৰেন্দ্ৰ সৈনিক আবাসীয় মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা এছ এল চি সম্পূৰ্ণ কৰে। ইয়াৰ পিছতে থাপাথলি চৌহদৰ পৰা স্থাপত্য অভিযান্ত্ৰিক বিষয়ত তিনি বছৰীয়া ডিপ্লমা লাভ কৰে।<ref name=":9">{{Cite web|url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/17136/|title=5 things about Swastima Khadka|date=27 March 2017|work=My Republica|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200424165121/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/17136/|archivedate=24 April 2020|accessdate=15 April 2020}}</ref> ১৭ বছৰ বয়সত নেপালৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সৌন্দৰ্য্য প্ৰতিযোগিতা ''মিছ টিন নেপালত'' অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref name=":14">{{Cite web|url=https://tnm.com.np/swastima-khadka-on-the-art-side-of-things/|title=Swastima Khadka: On The Art Side Of Things|last=Subedi|first=Abhigya|date=1 May 2019|work=The Nepali Man|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200415190516/https://tnm.com.np/swastima-khadka-on-the-art-side-of-things/|archivedate=15 April 2020|accessdate=16 April 2020}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://nepaliactress.com/swastima-khadka-a-new-sensation-in-nepali-film-industry/|title=Swastima Khadka – a new sensation in Nepali film industry|last=Nepal|first=Anand|date=7 August 2017|work=Nepali Actress|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191119175811/http://nepaliactress.com/swastima-khadka-a-new-sensation-in-nepali-film-industry/|archivedate=19 November 2019|accessdate=16 April 2020}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== === ২০১৫–২০১৭: চিনেমাৰ আৰম্ভণি === ২০১৫ চনত, খড়কাই সুড়াজ ভুসলৰ ''হ'ষ্টেল ৰিটাৰ্ণছ''ত চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল, য'ত তেওঁ সুশীল শৰ্ষ্ঠা, নাজিৰ হুছেইন, আৰু সুনীল ৰৱলৰ সৈতে অভিনয় কৰিছিল।<ref name=":9"/><ref name=":0">{{Cite web |url=https://thehimalayantimes.com/entertainment/movie-review/revisiting-memorable-hostel-days/ |title=Revisiting memorable hostel days |date=22 August 2015 |website=The Himalayan Times |access-date=15 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200415183331/https://thehimalayantimes.com/entertainment/movie-review/revisiting-memorable-hostel-days/ |archive-date=15 April 2020 |url-status=live}}</ref> এই চিনেমাত, তেওঁ এলিনা নামৰ এগৰাকী ছাত্ৰীৰ ভূমিকা পালন কৰিছিল, যিয়ে তেওঁৰ বিদ্যালয়ৰ দুজন ছাত্ৰৰ সৈতে প্ৰেম ত্ৰিভুজত জড়িত আছিল।<ref name=":0" /> ''Hostel Returns''ৰ বাবে তেওঁক ৰাষ্ট্ৰীয় চিনেমা পুৰস্কাৰত সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰী ৰূপে মনোনীত কৰা হৈছিল।<ref name=":13">{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2016/08/464400 |title=क्लासिक र प्रेमगीतको चर्को भिडन्त, 'पशुपति प्रसाद र कबड्डी कबड्डी' पनि कम छैनन् |date=10 August 2016 |website=Online Khabar |language=ne |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200415205609/https://www.onlinekhabar.com/2016/08/464400 |archive-date=15 April 2020 |access-date=15 April 2020}}</ref> তেওঁৰ দ্বিতীয় চিনেমা আছিল দিপেন্দ্ৰ কে. খানলৰ ৰোমাণ্টিক-ড্ৰামা ''Love Love Love'' (২০১৭), য’ত তেওঁ সমৃদ্দি নামৰ এগৰাকী ছোৱালীৰ ভূমিকাত আছিল, যাৰ শৈশৱৰ বন্ধুৱে তেওঁলৈ প্ৰেম প্ৰকাশ কৰে কিন্তু সেয়া ঘূৰাই নাপায়।<ref name=":1">{{Cite web |url=https://thehimalayantimes.com/entertainment/movie-review/love-gets-emotional-end-love-love-love/ |title=This love gets you emotional ... in the end Love Love Love |date=15 April 2017 |website=The Himalayan Times |access-date=15 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200415183826/https://thehimalayantimes.com/entertainment/movie-review/love-gets-emotional-end-love-love-love/ |archive-date=15 April 2020 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://kathmandupost.com/art-entertainment/2016/10/09/love-love-love-to-release-in-january |title=Love Love Love to release in Nepali new year |date=9 October 2016 |website=[[The Kathmandu Post]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200415191421/https://kathmandupost.com/art-entertainment/2016/10/09/love-love-love-to-release-in-january |archive-date=15 April 2020 |access-date=15 April 2020}}</ref> তেওঁৰ সমৃদ্দিৰ ৰূপায়ণ সমালোচকসকলে প্ৰশংসা কৰিছিল,<ref>{{Cite web |url=http://mnsvmag.com/news/2018-05-07/vmag-tete-a-tete-swastima-khadka-nepali-female-lead-actor-nepal |title=Swastima Khadka – "I don't find myself very pretty... only sometimes" |date=13 May 2018 |website=M&S Vmag |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200424185510/http://mnsvmag.com/news/2018-05-07/vmag-tete-a-tete-swastima-khadka-nepali-female-lead-actor-nepal |archive-date=24 April 2020 |access-date=15 April 2020 |archivedate=24 April 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200424185510/http://mnsvmag.com/news/2018-05-07/vmag-tete-a-tete-swastima-khadka-nepali-female-lead-actor-nepal |deadurl=yes }}</ref> আৰু ''The Himalayan Times''-এ লিখিছিল, "খড়কাৰ অভিনয় মনোমোহা। তেওঁৰ দেহ ভঙ্গিমা আৰু সংলাপ প্ৰদান উৎকৃষ্ট।" <ref name=":1" /> খড়কাই ২০১৭ চনত "কুটুমাকুটু"ত অতিথি ৰূপে উপস্থিত হৈছিল।<ref name=":10">{{Cite web |last=Khadka |first=Anjan |title=Kutuma Kutu…becomes the most popular Nepali song |url=https://therisingnepal.org.np/news/20330 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200415192100/https://therisingnepal.org.np/news/20330 |archive-date=15 April 2020 |access-date=15 April 2020 |website=[[The Rising Nepal]] |archivedate=15 April 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200415192100/https://therisingnepal.org.np/news/20330 |deadurl=yes }}</ref> তেওঁৰ এই উপস্থিতি দৰ্শক আৰু সমালোচকসকলে যথেষ্ট প্ৰশংসা কৰিছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.moviemandu.com/happy-birthday-swastima-khadka-basnet/ |title=Happy Birthday Swastima Khadka Basnet! |date=4 July 2018 |website=Moviemandu |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024125417/http://www.moviemandu.com/happy-birthday-swastima-khadka-basnet/ |archive-date=24 October 2019 |access-date=15 April 2020 |archivedate=24 October 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191024125417/http://www.moviemandu.com/happy-birthday-swastima-khadka-basnet/ |deadurl=yes }}</ref> ''Nepali Sansar''-ৰ সমালোচকজনে লিখিছিল, "খড়কাৰ নৃত্য সুমধুৰ আৰু সেয়া এই ধুনীয়া সংগীতৰ সৈতে সুন্দৰকৈ মিলিছিল। তেওঁৰ মিঠা হাঁহি আৰু অভিনয় ''কুটুমাকুটু'' শুনোতে সদায় মনত পৰে।" <ref>{{Cite web |url=https://www.nepalisansar.com/entertainment/2017-nepali-music-bestseller-kutu-ma-kutu/ |title=2017 Nepali Music Bestseller: Kutu Ma Kutu |date=24 November 2018 |website=Nepali Sansar |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930201105/https://www.nepalisansar.com/entertainment/2017-nepali-music-bestseller-kutu-ma-kutu/ |archive-date=30 September 2019 |access-date=15 April 2020}}</ref> এই গীতটো ইউটিউবত ২০০ নিযুত দৃশ্যৰ সীমা অতিক্ৰম কৰা প্ৰথম নেপালী সংগীত ভিডিঅ' আছিল।<ref>{{Cite web |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/63858/ |title='Kutu Ma Kutu' hits 100 million on YouTube |date=23 April 2019 |website=My City |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200415192541/https://myrepublica.nagariknetwork.com/mycity/news/kutu-ma-kutu-hits-100-million-on-youtube |archive-date=15 April 2020 |access-date=15 April 2020}}</ref> পাছত, ২০১৭ চনত খড়কাই দীপা শ্ৰী নিৰোৱাৰ সামাজিক নাটক ''ছক্কা পাঞ্জা ২''ত উপস্থিত হৈছিল।<ref name=":2">{{Cite web |url=http://archive.nepalitimes.com/article/Nepali-Times-Buzz/Chhakka-Panja,3987 |title=Chhakka Panja 2 |date=26 October 2017 |website=[[Nepali Times]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200415193238/http://archive.nepalitimes.com/article/Nepali-Times-Buzz/Chhakka-Panja,3987 |archive-date=15 April 2020 |access-date=15 April 2020}}</ref> এই চিনেমাত, তেওঁ আকাংক্ষা নামৰ এজন ছাত্ৰীৰ ভূমিকা পালন কৰিছিল, যিয়ে অষ্ট্ৰেলিয়া গ'লে অধ্যয়ন কৰিবলৈ বিচাৰে, কিন্তু দেশখনত প্ৰবেশৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় International English Language Testing System পৰীক্ষাত সমস্যাৰ সন্মুখীন হয়।<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |url=https://english.onlinekhabar.com/chhakka-panja-2-movie-review-comical-take-on-a-serious-issue.html |title=Chhakka Panja 2 movie review: Comical take on a serious issue |date=8 October 2017 |website=Online Khabar |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200415193702/https://english.onlinekhabar.com/chhakka-panja-2-movie-review-comical-take-on-a-serious-issue.html |archive-date=15 April 2020 |access-date=15 April 2020}}</ref> ''দ্য কাঠমাণ্ডু প'ষ্টে'' প্ৰতিবেদন দিছিল যে ''ছক্কা পাঞ্জা ২'' মুক্তিৰ প্ৰথম ৬ দিনৰ ভিতৰত প্ৰায় ৬ কোটি নেপালী ৰুপী আয় কৰিছিল<ref>{{Cite web |url=https://kathmandupost.com/art-entertainment/2017/10/03/chhakka-panja-2-reaps-dashain-box-office-bonus |title=Chhakka Panja 2 reaps Dashain box office bonus |date=3 October 2017 |website=The Kathmandu Post |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200415194246/https://kathmandupost.com/art-entertainment/2017/10/03/chhakka-panja-2-reaps-dashain-box-office-bonus |archive-date=15 April 2020 |access-date=15 April 2020}}</ref> আৰু এই চিনেমাই দ্বিতীয় সৰ্বাধিক উপাৰ্জন কৰা নেপালী চিনেমা হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref>{{Cite web |url=http://www.moviemandu.com/chhakka-panja-2-to-become-2nd-highest-grosser-of-all-time/ |title=Chhakka Panja 2 To Become 2nd Highest Grosser Of All Time |date=19 October 2017 |website=Moviemandu |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20190902231827/http://www.moviemandu.com/chhakka-panja-2-to-become-2nd-highest-grosser-of-all-time/ |archive-date=2 September 2019 |access-date=15 April 2020 |archivedate=2 September 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190902231827/http://www.moviemandu.com/chhakka-panja-2-to-become-2nd-highest-grosser-of-all-time/ |deadurl=yes }}</ref> ''ছক্কা পাঞ্জা ২''ৰ কাষ্ট সদস্যসকলৰ সৈতে কাম কৰাৰ অভিজ্ঞতাৰ বিষয়ে সোধা হ'লে, খড়কাই ক'লে, "আহা, মই বহুত কিছু শিকিবলৈ পালো! তেওঁলোকে ২০ বছৰৰো অধিক সময় ধৰি এই ক্ষেত্ৰত আছে; তেওঁলোকে স্পষ্টতে মোকতকৈ বেছি জানে। আৰু কেৱল চিনেমাৰ বিষয়ে নহয়, মিডিয়াৰ সৈতে কেনেকৈ ব্যৱহাৰ কৰিব, তেওঁলোকৰ সৈতে কেনেকৈ যোগাযোগ কৰিব ইত্যাদি ব্যাপাৰো মই বুজিবলৈ পাৰিলোঁ… সকলোবোৰ! মই স্বীকাৰ কৰোঁ, কেতিয়াবা মই তেওঁলোকৰ ওচৰত গা এৰাওঁ, কিন্তু মই এইটো এটা অসুবিধা বুলি নহয়, বেছি শিকিবলৈ সুযোগ বুলি ভাবোঁ। শেষত তেওঁলোকে তাৰকা!" <ref name=":14" /> === ২০১৮–বৰ্তমান: ''নভন্নু ল' ৫'' আৰু ''বুলবুল'' === [[File:Swastima Khadka promoting Bulbul 15.png|alt=Swastima Khadka promoting Bulbul|left|thumb|300x300px|স্বস্তিমা খড়কা (বাওঁফালে ২০১৯ চনৰ ছবিখন) ''বুলবুল (২০১৯)'' চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰচাৰত মুকুন ভূজেলৰ সৈতে (সোঁফালে)। ]] ২০১৮ চনত, খড়কাই বিকাশ ৰাজ আচাৰ্যৰ ৰোমাণ্টিক-ড্ৰামা ''নভন্নু ল' ৫''ত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল, যি ''নভন্নু ল''' চলচ্চিত্ৰ শ্ৰেণীৰ পঞ্চম খণ্ড।<ref name=":3">{{Cite web |url=https://kathmandupost.com/art-entertainment/2018/06/26/fifth-nai-nabhannu-la-in-august |title=Fifth Nai Nabhannu La in August |date=26 June 2018 |website=The Kathmandu Post |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200415195035/https://kathmandupost.com/art-entertainment/2018/06/26/fifth-nai-nabhannu-la-in-august |archive-date=15 April 2020 |access-date=15 April 2020}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://kathmandupost.com/art-entertainment/2018/03/28/nai-nabhannu-la-5-goes-on-floors |title=Nai Nabhannu La 5 goes on floors |date=28 March 2018 |website=The Kathmandu Post |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200415195712/https://kathmandupost.com/art-entertainment/2018/03/28/nai-nabhannu-la-5-goes-on-floors |archive-date=15 April 2020 |access-date=15 April 2020}}</ref> এই চলচ্চিত্ৰত, খড়কাই ৰঞ্জনাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল, যি এগৰাকী কিশোৰী যুৱতী, যিয়ে অভিষেক নেপালৰ দ্বাৰা অভিনীত নীৰৰ সৈতে ৰোমাণ্টিক সম্পৰ্ক গঢ়ি তোলে।<ref name=":17" /> অনলাইনখবৰৰ দিৱাকৰ পিয়াকুৰেলে তেওঁৰ অভিনয়ক উচ্চ প্ৰশংসা জনাইছিল, "খড়কাই জেদী কিশোৰীৰ চৰিত্ৰ অতি উৎকৃষ্টভাৱে ফুটাই তুলিছে।" <ref name=":17">{{Cite web |url=https://english.onlinekhabar.com/nai-nabhannu-la-5-movie-review-a-beautiful-love-story-kills-its-own-crux.html |title=Nai Nabhannu La 5 movie review: A beautiful love story kills its own crux |last=Pyakurel |first=Diwakar |date=26 August 2018 |website=Online Khabar |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200415195346/https://english.onlinekhabar.com/nai-nabhannu-la-5-movie-review-a-beautiful-love-story-kills-its-own-crux.html |archive-date=15 April 2020 |access-date=15 April 2020}}</ref> এই ছবিখনে প্ৰথম সপ্তাহত দুই কোটি (২০ মিলিয়ন) নেপালী ৰুপী (২০২০ চনৰ প্ৰায় ১৬৩,৫০০ ইউ.এছ.ডি.) উপাৰ্জন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.moviemandu.com/nai-nabhannu-la-5-surpassed-2-crore-mark-at-the-box-office/ |title=Nai Nabhannu La 5 Surpassed 2 Crore Mark at the Box Office |date=27 August 2018 |website=Moviemanu |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20200415200149/http://www.moviemandu.com/nai-nabhannu-la-5-surpassed-2-crore-mark-at-the-box-office/ |archive-date=15 April 2020 |access-date=15 April 2020 |archivedate=15 April 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200415200149/http://www.moviemandu.com/nai-nabhannu-la-5-surpassed-2-crore-mark-at-the-box-office/ |deadurl=yes }}</ref> বৰ্ষটোৰ শেষ ভাগত, খড়কাই ''ছক্কা পাঞ্জা ৩''ত এটি সৰু চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল, য’ত তেওঁ এগৰাকী ব্ৰাহ্মণী যুৱতীৰ ভূমিকাত আছিল, যিজন জনজাতিৰ ল’ৰাৰ প্ৰেমত পৰে।<ref name=":4">{{Cite web |url=https://kathmandupost.com/miscellaneous/2018/10/27/regression-or-redemption |title=Regression or redemption? |last=Dixit |first=Abhimanyu |date=27 October 2018 |website=The Kathmandu Post |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200415200802/https://kathmandupost.com/miscellaneous/2018/10/27/regression-or-redemption |archive-date=15 April 2020 |access-date=15 April 2020}}</ref> তাৰ পিছত তেওঁ ''জয় ভোলে'' (২০১৮)ত খগেন্দ্ৰ লামিচ্ছানে, সৌগত মল্ল, আৰু বুদ্ধি তামাংৰ সৈতে অভিনয় কৰিছিল।<ref name=":5">{{Cite web |url=https://nepalmag.com.np/art/2018/10/26/20181026204211 |title=एकोहोरो हँसाउने धङधङी [फिल्म समीक्षा : जय भोले] |last=Gautam |first=Gokarna |date=26 October 2018 |website=Nepal |language=ne |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200415201657/https://nepalmag.com.np/art/2018/10/26/20181026204211 |archive-date=15 April 2020 |access-date=15 April 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200415201657/https://nepalmag.com.np/art/2018/10/26/20181026204211 |archivedate=15 April 2020 |deadurl=yes}}</ref> ছবিখনে জয় (খগেন্দ্ৰ লামিচ্ছানে) আৰু নিশা (স্বস্তিমা খড়কা)ৰ প্ৰেমক কেন্দ্ৰ কৰি ৰচিত, যদিও নিশাৰ স্নেহৰ ভাই তেওঁলোকৰ মাজত বাধা প্ৰৱেশ কৰে।<ref name=":5" /> ২০১৯ চনত, খড়কাই মুকুন ভূজেলৰ সৈতে বিনোদ পাউডেলৰ নাটকীয় চলচ্চিত্ৰ ''বুলবুল''ত অভিনয় কৰিছিল।<ref name=":6">{{Cite web |url=https://www.nepalitimes.com/review/bulbul/ |title=Bulbul |last=Kandel |first=Prakriti |date=26 February 2019 |website=Nepali Times |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200415202949/https://www.nepalitimes.com/review/bulbul/ |archive-date=15 April 2020 |access-date=15 April 2020}}</ref> চলচ্চিত্ৰখনত, খড়কাই ৰণকালা, এগৰাকী ছাত্ৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল, যি কাঠমাণ্ডুৰ এজন ড্ৰাইভাৰ।<ref name=":6" /> এই ছবিখন ৯২তম একাডেমী বঁটাত নেপালৰ প্ৰেৰিত বৈদেশিক ছবিৰ প্ৰাৰ্থী হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল, যদিও মনোনীত হোৱা নাছিল।<ref name=":12">{{Cite web |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/2020-oscars-nepal-selects-bulbul-international-feature-film-category-1237693 |title=Oscars: Nepal Selects 'Bulbul' for International Feature Film Category |last=Bhushan |first=Nyay |date=9 July 2019 |website=The Hollywood Reporter |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200415203833/https://www.hollywoodreporter.com/news/2020-oscars-nepal-selects-bulbul-international-feature-film-category-1237693 |archive-date=15 April 2020 |access-date=15 April 2020}}</ref> খড়কাৰ অভিনয়ক বহুত প্ৰশংসা কৰা হৈছিল। তেওঁ নিজেই ''দ্য নেপালী মেন''ক কৈছিল, "মোৰ ছয়খন ছবিৰ ভিতৰত ''বুলবুল''ৰ বাবে পোৱা সৰ্বাধিক প্ৰশংসা পাইছোঁ। এইয়া স্পষ্ট যে, কিছুমান দৰ্শক স্বাধীন চলচ্চিত্ৰবোৰৰ সন্মান কৰে। বুলবুল চাৰিও সপ্তাহ চলি আছে, যি খুব ডাঙৰ সফলতা।" <ref name=":14" /> প্ৰকৃতি কাণ্ডেলে ''নেপালি টাইমছ''ত লিখিছিলঃ<ref name=":6" /> {{Blockquote|text=স্বস্তিমা খড়কাৰ ৰণকালা ৰূপায়ণ অতি প্ৰামাণিক আৰু মনোমোহা। তেওঁ কঠোৰ জীৱন দুঃখবোৰ গভীৰ অভিব্যক্তি আৰু তীক্ষ্ণ সংলাপৰ জৰিয়তে ফুটাই তুলিছে, যিয়ে তেওঁৰ জটিল মনোবৈজ্ঞানিক ৰূপ এখন প্ৰতিপাদন কৰে। এই সহজ, স্বতন্ত্ৰ ছাত্ৰীজনী কষ্টৰ মাজত নিজৰ জীৱিকা চলাই থকা দৃশ্যত দৰ্শকে তেওঁক অনুৰাগ কৰে। তেওঁ নিজৰ কামত কঠোৰ, মাতৃ হিচাপে কোমল, বন্ধু হিচাপে বুজি পোৱা, পত্নী হিচাপে সংগ্ৰাম কৰি থকা। ৰণকালা মহিলা শক্তিৰ প্ৰতীক। |author=প্ৰকৃতি কাণ্ডেল|title=|source=''নেপালি টাইমছ''}} ''বুলবুল''ৰ পিছত, খড়কাই ''হাজৰ জুনি সমমা'' আৰু ''ঘমাদ শেৰে''ত অভিনয় কৰিছিল। ''হাজৰ জুনি সমমা''ত খড়কাই এগৰাকী চিকিৎসা ছাত্ৰী অৱন্তিকা হিচাপে আছিল।<ref name=":7">{{Cite web |url=https://theannapurnaexpress.com/news/two-hour-yawn-fest-1843 |title=Two-hour yawn-fest |last=Mahat |first=Sunny |date=23 August 2019 |website=The Annapurna Express |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200415190106/https://theannapurnaexpress.com/news/two-hour-yawn-fest-1843 |archive-date=15 April 2020 |access-date=15 April 2020}}</ref> ছানি মহতে ''দ্য অন্নপূৰ্ণা এক্সপ্ৰেছ''ত এই চলচ্চিত্ৰটো বৰ্ণনা কৰিছিল, "এই ছবিখন মহিলা বন্ধুবোৰৰ সৈতে চাই চাবলগীয়া, বিশেষকৈ যিসকলে পুৰণি ল’ৰাৰ বাবে বয়সীয়া মানুহৰ বিবাহৰ প্ৰচেষ্টা দেখি অসুবিধা অনুভৱ কৰে।" <ref name=":7" /> ৰূপক ৰিছালে ''মুভিমাণ্ডু''ত লিখিছিল, খড়কাই তেওঁৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে যথাযথ অভিনয় কৰিছে।<ref>{{Cite web |url=http://www.moviemandu.com/hajar-juni-samma-movie-review-an-average-affair/ |title='Hajar Juni Samma' Movie Review : An Average Affair |last=Risal |first=Rupak |date=16 August 2019 |website=Moviemandu |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20190827095002/http://www.moviemandu.com/hajar-juni-samma-movie-review-an-average-affair/ |archive-date=27 August 2019 |access-date=15 April 2020 |archivedate=27 August 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190827095002/http://www.moviemandu.com/hajar-juni-samma-movie-review-an-average-affair/ |deadurl=yes }}</ref> ''ঘমাদ শেৰে''ত খড়কাই গৌৰী চৰিত্ৰত আছিল, যি এগৰাকী ইংৰাজী শিক্ষক আৰু মুখ্য চৰিত্ৰ শেৰৰ ভগ্নী-জোৱা, যাক খড়কাৰ স্বামী নিষ্কল বস্নেতে অভিনয় কৰিছিল। অভিমান্যু দীক্ষিতৰ মতে ''দ্য কাঠমাণ্ডু পোষ্ট''ত এই সিদ্ধান্তৰ সমালোচনা কৰা হৈছিল যে বাস্তৱ জীৱনৰ দম্পতী নিস্কল আৰু স্বস্তিমাক একে ছবিত ভগ্নী-জোৱাৰূপে অভিনয় কৰোৱা উচিত নাছিল।<ref name=":8">{{Cite web |url=https://kathmandupost.com/art-culture/2019/11/16/ghamad-shere-has-everything-going-for-it-but-still-falls-short |title='Ghamad Shere' has everything going for it, but still falls short |last=Dixit |first=Abhimanyu |date=16 November 2019 |website=The Kathmandu Post |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200415204933/https://kathmandupost.com/art-culture/2019/11/16/ghamad-shere-has-everything-going-for-it-but-still-falls-short |archive-date=15 April 2020 |access-date=15 April 2020}}</ref> ==ফিল্মোগ্ৰাফী== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! বছৰ ! চলচ্চিত্ৰ ! চৰিত্ৰ ! টোকা ! class="unsortable" |উৎস |- |২০১৫ ! scope="row"|''হ'ষ্টেল ৰিটাৰ্ণছ'' |এলিনা |অভিনেত্ৰী হিচাপে আৰম্ভণি | style="text-align:center; "|<ref name=":9" /> |- |rowspan="4"|২০১৭ ! scope="row"|''Love Love Love'' |সমৃদ্ধি | | style="text-align:center; "|<ref name=":1" /> |- ! scope="row"|''প্ৰেম গীত ২'' |style="text-align:center; " | — |rowspan="2"|গীতত বিশেষ উপস্থিতি |style="text-align:center; "| |- ! scope="row"|''দুই ৰূপৈয়া'' |style="text-align:center; " | — |style="text-align:center; "|<ref name=":10" /> |- ! scope="row"|''ছক্কা পাঞ্জা ২'' |আকাংক্ষা | |style="text-align:center; "|<ref name=":2" /> |- |rowspan="3"|২০১৮ ! scope="row"|''ছক্কা পাঞ্জা ৩'' |বুদ্ধিৰ ভগ্নী |বিশেষ উপস্থিতি |style="text-align:center; "|<ref name=":4" /> |- ! scope="row"|''জয় ভোলে'' |নিশা | |style="text-align:center; "| |- ! scope="row"|''নাই নভন্নু ল' ৫'' |অঞ্জনা/ৰঞ্জনা | |style="text-align:center; "|<ref name=":3" /> |- |rowspan="3"|২০১৯ ! scope="row"|''বুলবুল'' |ৰণকলা | |style="text-align:center; "|<ref name=":12" /> |- ! scope="row"|''হাজাৰ জুনি সম্মা'' |অৱন্তিকা | |style="text-align:center; "|<ref name=":7" /> |- ! scope="row"|''ঘামাড় শেৰে'' |গৌৰী | |style="text-align:center; "|<ref name=":8" /> |- |rowspan="3"|২০২২ ! scope="row"|''চাপালি হাইট ৩'' |style="text-align:center; " | — | |style="text-align:center; "| |- ! scope="row"|''থিৰিমালি'' |style="text-align:center; " | — |''Mollywood'' চলচ্চিত্ৰ; গীতত বিশেষ উপস্থিতি |style="text-align:center; "| |- ! scope="row"|''চিচো মান্সে'' |পুষ্পা | |style="text-align:center; "| |- |rowspan="2"|২০২৩ ! scope="row"|''পশুপতি প্ৰসাদ ২: ভষ্মে ডন'' |দেৱী মা / মৈনা | |style="text-align:center; "| |- ! scope="row"|''ডিমাগ খৰাব'' |সাচ্ছী | |style="text-align:center; "| |} == বঁটা আৰু মনোনয়ন == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+স্বস্তিমা খড়কাই লাভ কৰা সন্মানৰ তালিকা ! বছৰ ! পুৰস্কাৰ ! বিভাগ ! চলচ্চিত্ৰ ! ফলাফল ! সূত্ৰ |- |২০১৬ ! scope="row" |ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (নেপাল) |শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰী |হোষ্টেল ৰিটাৰ্ণছ |{{মনোনীত}} | style="text-align:center; " |<ref name=":13"/> |- | rowspan="2" |২০১৯ ! scope="row" |ছাৰ্ক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ |শ্ৰেষ্ঠ প্ৰদৰ্শন | rowspan="2" |''বুলবুল'' |জয়লাভ | style="text-align:center; " |<ref>{{Cite web|url=http://www.moviemandu.com/nepal-bags-two-honor-at-saarc-film-festival-abinashs-tattini-and-bulbuls-swastima-clinches-the-title/|title=Nepal Bags Two Honor at SAARC Film Festival, Abinash's 'Tattini' And Bulbul's Swastima clinches The Title|date=8 July 2019|work=Moviemandu|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200416121738/http://www.moviemandu.com/nepal-bags-two-honor-at-saarc-film-festival-abinashs-tattini-and-bulbuls-swastima-clinches-the-title/|archivedate=16 April 2020|accessdate=16 April 2020}}</ref> |- ! scope="row" |ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (নেপাল) |আগশাৰীৰ মহিলা চৰিত্ৰত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী |জয়লাভ | style="text-align:center; " |<ref>{{Cite web|url=https://www.lensnepal.com/awards/national-film-award/2075.html|title=National Film Award Details {{!}} 2075|date=12 July 2019|work=Lens Nepal|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200416121954/https://www.lensnepal.com/awards/national-film-award/2075.html|archivedate=16 April 2020|accessdate=16 April 2020}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/entertainment/oscars-2020-nepal-selects-binod-paudels-bulbul-as-official-entry-for-next-years-academy-awards-7305371.html|title=Oscars 2020: Nepal selects Binod Paudel's Bulbul as official entry for next year's Academy Awards- Entertainment News, Firstpost|date=8 September 2019|work=Firstpost|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200416132236/https://www.firstpost.com/entertainment/oscars-2020-nepal-selects-binod-paudels-bulbul-as-official-entry-for-next-years-academy-awards-7305371.html|archivedate=16 April 2020|accessdate=16 April 2020}}</ref> |} ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:নেপালী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:নেপালী অভিনেত্ৰী]] jscu195ech6vwxoj0ylgl1pm0hu9ib1 0 102415 651756 602445 2026-11-09T15:53:43Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651756 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = পাপড়ম | image = Roasted Papad - Howrah 2013-11-02 4068.jpg | caption = পুৰা পাপড় | alternate_name = {{hlist|পাপৰ|পাপৰ|পপড়ম|আপ্পাড়ম|পাম্পাচ|হাপ্পালা|পোপ্পড়ম|পোপ্পডম|আপ্পালম|পাপদম|পাম্পড়}} <!-- English/Canadian Patak's brand --> | creator = | course = য়ভোকবৰ্দ্ধক, পাৰ্শ্বীয় খাদ্য | served = | main_ingredient = {{hlist|মচুৰ বা ৰহৰ দাইলৰ পিঠাগুড়ি|বেচন ,আলু|চাগু|চাউলৰ পিঠাগুড়ি}} | variations = {{hlist|চাউলৰ পাপড়|টেপিঅ'কা পাপড়||আলুৰ পাপড়|মছালা পাপড়|নহৰুৰ পাপড়|আদা পাপড়|মাটিকঁ‌ঠাল পাপড়}} | calories = | other = }} '''পাপডম''' (অন্য ভিন্নতাৰ মাজত পপডম বুলিও বানান কৰা হয়), যাক '''পাপড''' বা '''পাপড়''' বুলিও কোৱা হয়, ভাৰতীয় উপমহাদেশত উৎপত্তি হোৱা এবিধ খাদ্য। ক'লা গ্ৰাম বীনৰ বেচন হয় ডিপ ফ্ৰাই কৰা হয় নহয় শুকান জুইত খহটা হোৱালৈকে সিজাই লোৱা হয়। মচুৰ দাইল, বুট, চাউল, টেপিঅ'কা, বাজৰা বা আলুৰ পৰা তৈয়াৰী অন্যান্য আটাও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। পাপডম সাধাৰণতে ভাৰত, পাকিস্তান, বাংলাদেশ, নেপাল, শ্ৰীলংকা আৰু কেৰিবিয়ানত খাদ্যৰ সংগী হিচাপে বা ভোকবৰ্দ্ধক হিচাপে পৰিবেশন কৰা হয়। ইয়াক প্ৰায়ে চাটনিৰ দৰে ডিপৰ সৈতে, বা কটা পিঁয়াজ আৰু কেঁ‌চা জলকীয়াৰ দৰে টপিংৰ সৈতে, দিয়া হ'ব পাৰে আৰু তৰকাৰীৰ উপাদান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। অসমত পাপাড় সাধাৰণভাৱে উদ্ভিদজাত তেলত ভাজি বা জুইত পুৰি খোৱা হয়। ==ব্যুৎপত্তি== পাপদ সম্ভৱতঃ সংস্কৃত শব্দ पर्पट অৰ্থাৎ আদিম জৈন আৰু বৌদ্ধ সাহিত্যত বৰ্ণনা কৰা এটা সমতল গোলক।<ref>{{Cite web|title=Poppadom - Definition and synonyms of poppadom in the English dictionary|url=https://educalingo.com/en/dic-en/poppadom|access-date=2021-09-22|website=educalingo.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Lip-Smacking Ways to Use Papad: From Masala Papad to Rolls and Chaats |url=https://food.ndtv.com/food-drinks/lip-smacking-ways-to-use-papad-from-masala-papad-to-rolls-and-chaats-1731969 |access-date=2022-09-12 |website=NDTV Food |language=en |quote=According to food historian and author KT Achaya, "The parpata (papad) is first mentioned in about 500BC in Buddhist-Jain canonical literature, and the medical authorities note that they are made from pulses like urad, masoor, chana and the like." |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220912141928/https://food.ndtv.com/food-drinks/lip-smacking-ways-to-use-papad-from-masala-papad-to-rolls-and-chaats-1731969 |archivedate=2022-09-12 |deadurl=yes }}</ref> ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাত পাপড়ক কেইবাটাও নামেৰে জনা যায়, যেনে তামিল ভাষাত আপ্পালম (அப்பளம்); কানাড়া ভাষাত হাপ্পালা ; পাপ্পড়ম সিংহলী ভাষাত ; মালয়ালম ভাষাত পপ্পাদম ; అప్పడం তেলেগু ভাষাত ; মাৰাঠী ভাষাত পাপড়,<ref>{{cite journal |last1=Khedkar |first1=Renu |last2=Shastri |first2=Pratima |last3=Bawa |first3=Amarinder Singh |title=Standardization, Characterization and Shelf Life Studies on Sandge, a Traditional Food Adjunct of Western India |journal=International Journal of Environment, Agriculture and Biotechnology |date=2016 |volume=1 |issue=2 |pages=237–243 |doi=10.22161/ijeab/1.2.18|doi-access=free}}</ref>পাঞ্জাবী আৰু গুজৰাটী ; আৰু ওডিয়া ভাষাত পাম্পাড ==বানান আৰু উচ্চাৰণ== হিন্দী/উৰ্দু শব্দ পাপৰ শব্দটো হৈছে ৰেট্ৰ'ফ্লেক্স ফ্লেপ [ɽ], যিটো হিন্দীত দেৱনাগৰী আখৰেৰে লিখা হয় আৰু উৰ্দু লিপিত পাৰ্চো-আৰবী আখৰ ڑ ৰ সৈতে লিখা হয়। ISO 15919 ত হিন্দী আখৰ ड़ হিচাপে অনুবাদ কৰা হয়। পাপৰ শব্দত এই ব্যঞ্জনবৰ্ণৰ আৱিৰ্ভাৱৰ ফলত ইংৰাজীত দুটা বিকল্প বানানৰ জন্ম হৈছে: পাপাৰ (ইংৰাজী ভাষাত "পপাৰ" বুলি কোৱা হয়), যিয়ে ইয়াৰ ধ্বনিবিজ্ঞান প্ৰতিফলিত কৰে, আৰু পাপদ, যিয়ে ইয়াৰ ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান প্ৰতিফলিত কৰে। ==আঞ্চলিক তাৰতম্য== অঞ্চলভেদে আৰু ঘৰে ঘৰে পাপাদৰ ৰেচিপি বেলেগ বেলেগ। সাধাৰণতে ইয়াক মচুৰ দাইল, বুটমাহ, চাউল বা আলুৰ পৰা আহৰণ কৰা আটা বা পেষ্টৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। নিমখ আৰু বাদামৰ তেল দি ঘোল তৈয়াৰ কৰা হয়, যাক জলকীয়া, জিৰা, হালধি, বা জালুকৰ দৰে জুতিৰে সোৱাদ দিব পাৰি। কেতিয়াবা বেকিং চোডা বা স্লেকড লাইমো যোগ কৰা হয়। ইয়াক পাতল, ঘূৰণীয়া ফ্লেটব্ৰেডৰ আকৃতি দি পৰম্পৰাগতভাৱে ৰ'দত শুকুওৱা হয়, আৰু ডিপ ফ্ৰাই কৰি, জুইৰ শিখাত পুৰি, টোষ্টিং, বা মাইক্ৰৱেভিং কৰি ৰান্ধিব পাৰি। বিকানেৰ হৈছে জলা আৰু সেউজীয়া পাপদ উৎপাদনৰ কেন্দ্ৰবিন্দু। বাৰাণসীত আলুৰ পাপদ তৈয়াৰ কৰা হয় ৷ মিঠা আৰু জলপান বিক্ৰী কৰা বেছিভাগ ৰাষ্ট্ৰীয় কোম্পানীও এই ব্যৱসায়ৰ সৈতে জড়িত। উত্তৰ দিশত অমৃতসৰ চহৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বনোৱা পাপাদ বিশেষভাৱে বিখ্যাত। মুম্বাইত মুখ্য কাৰ্যালয় থকা লিজ্জাট পাপাড কোম্পানীটো এটা প্ৰধান নিৰ্মাতা, আৰু ভাৰতত মহিলা সৱলীকৰণ আন্দোলনৰ আদৰ্শ হিচাপে প্ৰায়ে উল্লেখ কৰা হয়, কাৰণ ইয়াক সম্পূৰ্ণৰূপে মহিলাই পৰিচালনা কৰে। বিশ্বৰ বেছিভাগ ভাৰতীয় ৰেষ্টুৰেণ্টতে ডিপৰ সৈতে ভোকবৰ্দ্ধক হিচাপে পৰিবেশন কৰা হয়, য'ত প্ৰায়ে আমৰ চাটনি, নেমুৰ আচাৰ, পিঁয়াজৰ চাটনি, আৰু [[ৰাইটা]''[[raita]]''.<ref>{{Cite web |date=2023-05-23 |title=Poppadom Dips Recipe (easy Indian dips) |url=https://www.jcookingodyssey.com/2023/03/23/poppadom-dips/}}</ref> আদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।[1] চেভ, পিয়াঁজ, বিলাহী আৰু ধনীয়া পাতৰ সৈতে মছলা পাপদ ভাৰতৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় ভোকবৰ্দ্ধক। ==উপকৰণ আৰু প্ৰস্তুতি== বিভিন্ন উপাদান আৰু পদ্ধতিৰে পাপডম প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি। এটা জনপ্ৰিয় ৰেচিপিত খোলাযুক্ত ফাটি যোৱা ক'লা বুটৰ<ref name="SmarttNwokolo2012">{{cite book|author1=J. Smartt|author2=Emmanuel Nwokolo|title=Food and Feed from Legumes and Oilseeds|url=https://books.google.com/books?id=cvfSBwAAQBAJ&pg=PA12|date=6 December 2012|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-1-4613-0433-3|page=28}}</ref> পৰা জালুক পিহি, নিমখ, সামান্য পৰিমাণৰ উদ্ভিদ তেল আৰু খাদ্যৰ মানদণ্ডৰ ক্ষাৰক মিহলি কৰা হয় আৰু মিশ্ৰণটো গুড়ি কৰা হয়। তাৰ পিছত ভালদৰে গুড়ি কৰা ঘোল এটা অতি পাতলকৈ চেপেটা কৰি লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত শুকুৱাই পিছত প্ৰস্তুত আৰু খোৱাৰ বাবে সংৰক্ষণ কৰা হয়। ইয়াৰ মূল উপাদান হিচাপে চাউল, কঁঠাল, চেগু, ইত্যাদিও থাকিব পাৰে। ফাটি যোৱা জলুক, ৰঙা জলকীয়াৰ গুড়ি, হিং, জিৰা বা তিল প্ৰায়ে সোৱাদ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। পাপডম চাউলৰ গুড়ি, ৰাগি বা হৰ্চগ্ৰামৰ পৰাও তৈয়াৰ কৰা হয় ৷[1] ==চিত্ৰৰ হাতনি পেৰা== <gallery mode="packed"> File:Pappadum.tif|কেৰালাৰ পাপড়ম File:Rice papad.jpg|চাউলৰ পাপড় File:Urad Indian Papad.jpg|'উৰদদাল পাপড়ম বা ৰহৰ দাইলৰ পাপড় File:Roasting Papadums.jpg|ইলুটি-সিলুটি কৰা পাপড় File:Nepali Khana.jpg|নেপালী থালিত পাপড় File:Papadum at restaurant Milan Nepal.jpg|পাপড়মৰ দৈতে চাটনি </gallery> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:খাদ্য]] 5o2ud0h95z71jkupu9x3xut2p732u2s 0 102574 651847 408892 2026-11-10T02:21:16Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651847 wikitext text/x-wiki {{Short description|Overview of the status of women in the Maldives}} {{Infobox women |image =International Womens Day March (6831093702).jpg |caption =২০১২ চনত মালেত আন্তৰ্জাতিক নাৰী দিৱসত অংশ লোৱা মালদ্বীপৰ নাৰী |gii = ০.৩৪৮ (২০২১) |gii_rank = ১৯১ ৰ ভিতৰত ৮৩ |matdeath = ৬০ (২০১০) |womparl = ৬.৫% (২০১২) |femed = ২০.৭% (২০১০) |womlab = ৫৫.৭% (২০১১) | ggg = ০.৬৪৮ (২০২২) | ggg_rank = ১৪৬ৰ ভিতৰত ১১৭ | ggg_ref = <ref>{{cite web|title=Global Gender Gap Report 2022|url=https://www3.weforum.org/docs/WEF_GGGR_2022.pdf|publisher=World Economic Forum|access-date=1 March 2023}}</ref>|image_size=250|gii_ref=<ref>{{cite web|title=Human Development Report 2021/2022|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf|publisher=HUMAN DEVELOPMENT REPORTS|access-date=9 December 2022}}</ref>}} '''মালদ্বীপত নাৰী'''ৰ মৰ্যাদা পৰম্পৰাগতভাৱে মোটামুটি উচ্চ আছিল, যাৰ আংশিক প্ৰমাণ চাৰিখন চুলতানাৰ অস্তিত্বই দিয়ে।<ref name=":1">{{cite encyclopedia|title=Indian Ocean: five island countries|publisher=[[Federal Research Division]], [[Library of Congress]]|location=Washington, D.C.|url=https://www.loc.gov/item/95016570/|last=Ryavec|first=Karl E.|date=1995|editor-last=Metz|editor-first=Helen Chapin|editor-link=Helen Chapin Metz|edition=3rd|pages=266–267|isbn=0-8444-0857-3|oclc=32508646|postscript=. {{PD-notice}}|entry=Maldives: Social Structure}}</ref> ==সাজ-পাৰ== আজিকালি [[মালদ্বীপ]]ৰ সৰহসংখ্যক মহিলাই [[ওৰণি]] লয়,<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.state.gov/documents/organization/269180.pdf|title=MALDIVES 2016 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT|date=2016|website=US Government|archive-url=https://web.archive.org/web/20170815171236/https://www.state.gov/documents/organization/269180.pdf|archive-date=2017-08-15|url-status=dead}}</ref> আৰু এইটো যোৱা দুটা দশক ধৰি কৰা পৰ্যবেক্ষণৰ পৰা অনুভৱ হয়, সম্ভৱতঃ ধৰ্মীয় ৰক্ষণশীলতা বৃদ্ধিৰ প্ৰতিক্ৰিয়া হিচাপে এইটো ঘটিছে।<ref>Emma Fulu ''[https://books.google.com/books?id=EVVtAAAAQBAJ&dq=women+veil+maldives&pg=PA101 Domestic Violence in Asia: Globalization, Gender and Islam in the Maldives]'', p. 101-103</ref> মালদ্বীপৰ সংবিধানত মহিলাসকলে মূৰ ঢাকি থাকিব লাগিব বুলি কোনো চৰকাৰী আইন নাই যদিও একবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই মালদ্বীপৰ মহিলাসকলে সাধাৰণতে ৰাজহুৱা স্থানত ''হিজাব'' আৰু ''নিকাব'' পিন্ধি আহিছে। দ্বাদশ শতিকাত মালদ্বীপ [[মুছলমান]] দেশ হয় যদিও মহিলাসকলে তেতিয়া ওৰণি লোৱা নাছিল; ১৩৩৭ চনত মুছলমান ভ্ৰমণকাৰী [[ইবন বটুতা]]ই মালদ্বীপৰ মুছলমান মহিলাসকলে ওৰণি লোৱা নাছিল বুলি নিজৰ অসন্তুষ্টি প্ৰকাশ কৰিছিল<ref>Guity Nashat Becker, Guity Nashat, Judith E. Tucker: ''[https://books.google.com/books?id=ndqLZK3ba8gC&dq=maldives+unveiled+women&pg=PA55 Women in the Middle East and North Africa: Restoring Women to History]'', s. 55</ref> আৰু কেৱল তেওঁলোকে শৰীৰৰ তলৰ অৰ্ধেক অংশৰ উন্মুক্ত ৰাখি তাৰ ওপৰত স্কাৰ্ট (যাক ''ফেইলি'' বুলি কোৱা হয়) পিন্ধিছিল আৰু তেওঁলোকক গা ঢাকিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়াতো তেওঁ কোনো সফলতা লাভ কৰা নাছিল।<ref>Emma Fulu ''[https://books.google.com/books?id=EVVtAAAAQBAJ&dq=women+veil+maldives&pg=PA101 Domestic Violence in Asia: Globalization, Gender and Islam in the Maldives]'', p. 101</ref> ১৭ শতিকাত মহিলাসকলক জোৰকৈ ওৰণি ল’বলৈ কৰা ব্যৰ্থ প্ৰচেষ্টাৰ বাহিৰেও ২০ শতিকালৈকে মালদ্বীপত ওৰণি লোৱাটো সচৰাচৰ নোহোৱা এক ঘটনা হৈয়েই আছিল।<ref>Emma Fulu ''[https://books.google.com/books?id=EVVtAAAAQBAJ&dq=women+veil+maldives&pg=PA101 Domestic Violence in Asia: Globalization, Gender and Islam in the Maldives]'', p. 101</ref> ​১৯৮০ চনৰ পৰা মালদ্বীপত ইছলামিক ৰক্ষণশীলতা বৃদ্ধিৰ বাবে মহিলাসকলে ওৰণি লোৱাটো অতি সাধাৰণ কথা হ’বলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু একবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মহিলা আৰু ছোৱালীক সামাজিকভাবে ওৰণি লোৱাৰ বাবে ক্ৰমাৎ হেঁচা দিবলৈ লোৱা হয়, যাৰ ফলত ২০০৬ চনৰ ভিতৰত হিজাব আৰু ক’লা চোলা নাৰীৰ সাধাৰণ ৰাজহুৱা পৰিধানত পৰিণত হয়৷<ref>Emma Fulu ''[https://books.google.com/books?id=EVVtAAAAQBAJ&dq=women+veil+maldives&pg=PA101 Domestic Violence in Asia: Globalization, Gender and Islam in the Maldives]'', p. 101-103</ref> ২০০৭ চনত [[আমেৰিকা]]ৰ বিদেশ মন্ত্ৰালয়ৰ বাৰ্ষিক ''আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ধৰ্মীয় স্বাধীনতা প্ৰতিবেদন''ত এটা ঘটনাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল, য'ত এগৰাকী মহিলা ছাত্ৰীক মূৰটো কাপোৰেৰে আবৃত কৰাৰ বাবে স্কুলত পঢ়িবলৈ বাধা দিয়া হৈছিল; যি স্থানত চৰকাৰী কৰ্মচাৰীয়ে কৰ্মক্ষেত্ৰত ইয়াক নিৰ্বিচাৰে পিন্ধিছিল;<ref>{{cite web|title=Maldives|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2007/90231.htm|website=U.S. Department of State}}</ref><ref>{{cite web|title=MALDIVES: Children's rights in the Special Procedures' reports {{!}} CRIN|url=https://www.crin.org/en/library/publications/maldives-childrens-rights-special-procedures-reports|website=www.crin.org|date=31 August 2023 }}</ref> ইয়াৰ বিপৰীতে মহিলাসকলক ঘনিষ্ঠ আত্মীয়ই নিজকে ঢাকি ৰাখিবলৈ হেঁচা দিয়াৰ খবৰ পোৱা গৈছে;<ref>{{cite news |title=Hijab and the Maldives: stigma, shaming and the struggle to take it off |url=https://maldivesindependent.com/feature-comment/hijab-and-the-maldives-stigma-shaming-and-the-struggle-to-take-it-off-135211 |access-date=18 October 2018 |work=Maldives Independent|date=17 January 2018}}</ref> আৰু মূৰ নিৰাভৰণ কৰি ৰখা মহিলাসকলক হাৰাশাস্তি কৰাৰ লগতে স্কুলীয়া ছোৱালীক তেওঁলোকৰ শিক্ষকে ওৰণি ল’বলৈ হেঁচা দিয়াৰ ঘটনাৰ খবৰ আছে।<ref>Emma Fulu ''[https://books.google.com/books?id=EVVtAAAAQBAJ&dq=women+veil+maldives&pg=PA101 Domestic Violence in Asia: Globalization, Gender and Islam in the Maldives]'', p. 101-103</ref> মহিলাসকলক কঠোৰভাৱে বাধা-নিষেধৰ দ্বাৰা আছুতীয়াকৈ ৰখা নহয় যদিও ৰাজহুৱা স্থানৰ কিছুমান অনুষ্ঠানত মহিলাসকলৰ বাবে বিশেষ শিতান সংৰক্ষিত কৰা হয়৷<ref name=":1" /> কিন্তু যিসকল মহিলাই ওৰণি বা হিজাব পিন্ধিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে বা আঁতৰোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়, তেওঁলোক পৰিয়াল আৰু জনসাধাৰণৰ উভয় সদস্যৰ দ্বাৰা<ref>{{Cite web|url=http://maldivesindependent.com/feature-comment/hijab-and-the-maldives-stigma-shaming-and-the-struggle-to-take-it-off-135211|title=Hijab and the Maldives: stigma, shaming and the struggle to take it off {{!}} Maldives Independent|website=maldivesindependent.com|date=17 January 2018 |language=en-US|access-date=2018-05-15}}</ref> সামাজিক অপবাদৰ সম্মুখীন হ’বলগীয়া হয়।<ref name=":0" /> ==যৌন অধিকাৰ== মালদ্বীপত বহুবিবাহ বৈধ, কিন্তু অতি বিৰল। মালদ্বীপত [[দেহ ব্যৱসায়]] বা [[বেশ্যাবৃত্তি]] আৰু [[সমকামিতা]] অবৈধ। মহিলাসকলে বিয়াৰ পিছত স্বামীৰ নাম গ্ৰহণ নকৰে কিন্তু কুমাৰীকালৰ নাম বজাই ৰাখে।<ref name=":1" /> সম্পত্তিৰ উত্তৰাধিকাৰ পুৰুষ আৰু মহিলা উভয়ে পায়।<ref name=":1" /> বিশ্বৰ ভিতৰতে বিবাহ বিচ্ছেদৰ হাৰ সৰ্বাধিক হোৱাৰ বাবে সাধাৰণতে মহিলাসকলে ঐতিহাসিকভাবে বিবাহ আৰু বিবাহ-বিচ্ছেদৰ অধিকাৰ লাভ কৰি আহিছে। বিবাহ-বিচ্ছেদ হোৱা পুৰুষ আৰু মহিলা উভয়েই কোনো অপবাদৰ সম্মুখীন নহয় আৰু ঐতিহাসিকভাৱে মহিলাসকলৰো বিবাহ-বিচ্ছেদ কাৰ্য আৰম্ভ কৰাৰ অধিকাৰ আছে৷ মালদ্বীপত মালদ্বীপ আৰু বিদেশী মহিলাৰ বাবে একেদৰেই মৌখিক আৰু শাৰীৰিক যৌন নিৰ্যাতন এক ডাঙৰ সমস্যা। মালদ্বীপৰ মুঠ ৯৬% মহিলাই জীৱনৰ কোনো এটা সময়ত ৰাজপথত হাৰাশাস্তিৰ সম্মুখীন হোৱা বুলি স্বীকাৰ কৰে, ৬০% মহিলাই ১৬ বছৰ বয়স হোৱাৰ আগতে হাৰাশাস্তিৰ সম্মুখীন হোৱা বুলি কয় আৰু ৪০% মহিলাই ১০ বছৰ বয়স হোৱাৰ আগতেই যৌন নিৰ্যাতনৰ সম্মুখীন হোৱা বুলি কয়।<ref>{{Cite web|url=http://maldives.unfpa.org/en/news/maldivian-women-say-metoo|title=UNFPA Maldives {{!}} Maldivian Women say #MeToo|website=maldives.unfpa.org|language=en|access-date=2018-05-15}}</ref> বিশেষকৈ মালে' চহৰত সকলো বয়সৰ পুৰুষে কাটকলিং সাধাৰণ গ্ৰহণযোগ্য বুলি বিবেচনা কৰে। মহিলাক হাৰাশাস্তি কৰা লোকৰ বিৰুদ্ধে কোনো ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা নহয় আৰু যৌন নিৰ্যাতন আৰু ধৰ্ষণৰ সংখ্যা ক্ৰমে বৃদ্ধি পাইছে।<ref>{{Cite web|url=http://maldivesindependent.com/crime-2/womens-group-speaks-out-over-sexual-abuse-135293|title=Women's group speaks out over sexual abuse {{!}} Maldives Independent|website=maldivesindependent.com|date=22 January 2018 |language=en-US|access-date=2018-05-15}}</ref> ২০১৩ চনত ধৰ্ষণৰ বলি হোৱা ১৫ বছৰীয়া এগৰাকী কিশোৰীয়ে সেই “ব্যভিচাৰ’’ৰ বাবে ১০০টা বেত্ৰাঘাতৰ শাস্তি লাভ কৰিছিল। পিছত মালদ্বীপ উচ্চ ন্যায়ালয়ে ''আৱাজ''ৰ নেতৃত্বত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অভিযানৰ আবেদনৰ ভিত্তিত এই শাস্তি বাতিল কৰে।<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/maldives-rape-victim-spared-the-lash-after-global-anger-8783406.html|title=Maldives rape victim spared the lash after global anger|work=[[The Independent]]|date=2013-08-24}}</ref> পুৰুষৰ তুলনাত অসমতাপূৰ্ণ সংখ্যক মহিলাই বিবাহ বহিৰ্ভূত যৌন সম্পৰ্কৰ বাবে ৰাজহুৱাভাৱে বেত্ৰাঘাতৰ সম্মুখীন হয়; বিবাহ বহিৰ্ভূত যৌন সম্পৰ্কৰ অভিযোগত অভিযুক্ত সৰহসংখ্যক পুৰুষক দোষমুক্ত কৰা হয়।<ref>{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/150-women-face-adultery-flogging-on-maldives-1757150.html|title=150 women face adultery flogging on Maldives|date=2009-07-22|work=The Independent|access-date=2018-05-15|language=en-GB}}</ref> ​ ==শিক্ষা== মাধ্যমিক বিদ্যালয় পৰ্যন্ত মানদণ্ডৰ সৈতে নামভৰ্তি আৰু শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰাটো পুৰুষৰ অনুপাতৰ সমান হৈয়েই আছে, শেহতীয়া বছৰবোৰত মহিলা শিক্ষাৰ্থীয়ে শৈক্ষিকভাৱে পুৰুষ শিক্ষাৰ্থীৰ ফলাফল অতিক্ৰম কৰিছে। কিন্তু গড়ে তেওঁলোকে কৰ্মক্ষেত্ৰত পুৰুষৰ দৰমহাৰ আধাতকৈও কম উপাৰ্জন কৰে,<ref>{{Cite web|url=http://aceproject.org/ace-en/topics/es/annex/esy/maldives-women2019s-representation-in-political|title=Maldives: Women's Representation in Political Processes —|website=aceproject.org|language=en|access-date=2018-05-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190517121602/http://aceproject.org/ace-en/topics/es/annex/esy/maldives-women2019s-representation-in-political|archivedate=2019-05-17|deadurl=yes}}</ref> সম্ভৱতঃ কেইটামান দশকৰ আগলৈ পুৰুষৰ উচ্চ শিক্ষাৰ ফলৰ পৰিণতি হিচাপে। কিন্তু উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰা মহিলাৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে, যিয়ে পুৰুষক অতিক্ৰম কৰিবলৈ সাজু হৈছে, অদূৰ ভৱিষ্যতে ইয়াৰ পৰিৱৰ্তন হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। এই পৰিৱৰ্তন জন্মৰ হাৰতো ইতিবাচকভাৱে দেখা যায়, যিটোৱে বৰ্তমান মালদ্বীপত জন্মৰ হাৰ কম হোৱা দেখা গৈছে, কাৰণ হয়তো দীৰ্ঘদিনীয়া শিক্ষা আৰু সামাজিক নীতি-নিয়মৰ পৰিৱৰ্তন। ​ ==ৰাজনীতি== আজিৰ সমাজত কিছুমান মহিলাই চৰকাৰী আৰু ব্যৱসায়ৰ পদত অধিষ্ঠিত যদিও তেওঁলোকৰ প্ৰতিনিধিত্ব যথেষ্ট কম। ২০১৬ চনলৈকে ১৪ জন চৰকাৰী মন্ত্ৰীৰ ভিতৰত মাত্ৰ তিনিজন, ৮৫ জন সাংসদৰ ভিতৰত পাঁচজন আৰু ১৮০ জনতকৈ অধিক ন্যায়াধীশৰ ভিতৰত ছয়জনহে মহিলাৰ সংখ্যা আছিল। <ref>{{Cite web|url=http://maldivesindependent.com/politics/female-candidates-win-majorities-on-four-island-councils-130572|title=Female candidates win majorities on four island councils {{!}} Maldives Independent|website=maldivesindependent.com|date=14 May 2017 |language=en-US|access-date=2018-05-15}}</ref>অৱশ্যে অসামৰিক কৰ্মচাৰীৰ বিপুল সংখ্যক মহিলা কৰ্মচাৰী। ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:নাৰী]] [[শ্ৰেণী:মালদ্বীপ]] t664ewsiqqs6hjh5hyftjc7kn67t50q 0 103823 651843 428755 2026-11-10T01:47:16Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651843 wikitext text/x-wiki '''মাতা গুজৰি''' (১৬২৪–১৭০৫) বা বানানটো মাতা গুজৰী বুলিও লিখা হয়; শিখ ধৰ্মৰ নৱম গুৰু ''গুৰু তেগ বাহাদুৰ''ৰ পত্নী আৰু শিখ ধৰ্মৰ দশম গুৰু ''গুৰু গোবিন্দ সিংহ''ৰ মাতৃ।<ref>{{Cite web |title=ਗੁਜਰੀ ਮਾਤਾ - ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ |trans-title=Mata Gujri |url=https://punjabipedia.org/topic.aspx?txt=%E0%A8%97%E0%A9%81%E0%A8%9C%E0%A8%B0%E0%A9%80%20%E0%A8%AE%E0%A8%BE%E0%A8%A4%E0%A8%BE |access-date=2022-08-21 |website=punjabipedia.org |language=Punjabi}}</ref> শিখ ধৰ্মৰ ইতিহাসত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় ভূমিকা পালন কৰিছিল আৰু ''গুৰু-মহল'' উপাধি প্ৰদান কৰা চাৰিগৰাকী পত্নীৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল।<ref>{{Cite book |last=Gill |first=Mahinder Kaur |title=The Guru Consorts |publisher=Radha Publications |year=1992 |isbn=9788185484112 |pages=120 |quote=Mata Bhani, Mata Ganga, Mata Kishan Kaur and Mata Gujri, are the four consorts who were honoured as the Guru Mahals.}}</ref> ==জীৱনী== মাতা গুজৰীৰ জন্ম হৈছিল সুভিক্ষী খাত্ৰী ভাই লাল চান্দৰ ঘৰত<ref>{{cite book |author=Surjit Singh Gandhi |title=History of Sikh Gurus Retold: 1606-1708 C.E |url=https://books.google.com/books?id=vZFBp89UInUC&pg=PA619 |year=2007 |publisher=Atlantic Publishers & Dist |isbn=978-81-269-0858-5 |page=619 |quote=...Gujri, the daughter of Lal Chand, a Subhikhi Khatri of Lakhnaur near Ambala who had migrated and settled at Kartarpur.}}</ref> আৰু কৰতাৰপুৰত বাস কৰা বিষণ কৌৰৰ ঘৰত।<ref name=":0">{{Cite book |url=https://www.worldcat.org/oclc/29703420 |title=The encyclopaedia of Sikhism |date=1992–1998 |publisher=Punjabi University |others=Harbans Singh |isbn=0-8364-2883-8 |volume=2 |location=Patiala |pages=113–114 |oclc=29703420}}</ref> ১৬২৯ চনত গুৰু তেগ বাহাদুৰৰ ভাতৃ সুৰজ মালৰ বিবাহ উদযাপনৰ বাবে কৰতাৰপুৰলৈ যোৱাৰ সময়ত তেওঁৰ বাগ্দান হৈছিল। ১৬৩৩ চনৰ ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত কৰতাৰপুৰত গুৰু তেগ বাহাদুৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয় আৰু অমৃতসৰত স্বামীৰ পৰিয়ালৰ লগত সংযুক্ত হয়। ১৬৩৫ চনত পৰিয়ালটো কিৰাটপুৰলৈ গুচি যায় আৰু ১৬৪৪ চনত গুৰু টেগ বাহাদুৰৰ পিতৃ গুৰু হৰগোবিন্দৰ মৃত্যুৰ পিছত মাতা গুজৰি স্বামী আৰু শাহুৱেক মাতা নানকীৰ সৈতে অমৃতসৰৰ ওচৰৰ বাকলালৈ গুচি যায়।<ref name="eos">{{cite web |url=http://eos.learnpunjabi.org/GUJARI%20MATA%20(1624-1705).html |title=GUJARĪ, MĀTĀ (1624-1705) |last=Banerjee |first=A. C. |website=Encyclopaedia of Sikhism |publisher=Punjabi University Patiala |access-date=30 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210224022647/http://eos.learnpunjabi.org/GUJARI%20MATA%20(1624-1705).html |archivedate=24 February 2021 |deadurl=yes}}</ref> ১৬৬৪ চনত গুৰুৰূপে প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে গুৰু তেগ বাহাদুৰে মাতৃৰ নামেৰে এখন নতুন গাঁও প্ৰতিষ্ঠা কৰে, যাক তেওঁ ''চক নানাকী'' বুলি নামাকৰণ কৰে। বৰ্তমান চহৰ হিচাপে পৰিগণিত হোৱা এই ঠাইখনক এতিয়া ''আনন্দপুৰ চাহিব'' নামেৰে জনা যায়। ইয়াৰ কিছু দিনৰ পিছতেই গুৰুৱে পত্নী আৰু শাহুৱেকক [[পাটনা]]ত এৰি দীঘলীয়া যাত্ৰাত ওলাই যায়।<ref name=":0" /> [[File:Trilok Singh Artist 1933a.jpg|thumb|চিত্ৰকৰ ত্ৰিলোক সিঙে ১৯৩৩ চনত গোবিন্দ দাসৰ মাতৃ মাতা গুজৰিৰ সৈতে চিত্ৰ অংকন কৰা। এই চিত্ৰখন কাষত লিখা এটা কবিতাৰ ওপৰত আধাৰিত।]] ১৬৬৬ চনৰ ২২ ডিচেম্বৰত মাতা গুজৰীয়ে গোবিন্দ ৰায়ৰ জন্ম দিয়ে আৰু এৱেঁই পিছলৈ গুৰু গোবিন্দ সিং হয়।<ref name=eos/> ১৬৭০ চনত গুৰু তেগ বাহাদুৰ পাটনালৈ উভতি আহি পৰিয়ালটোক লখনৌৰলৈ যাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। ১৬৭০ চনৰ ১৩ ছেপ্টেম্বৰত মাতা গুজৰি লখনৌৰত উপস্থিত হয় আৰু তেওঁৰ লগত আছিল বৃদ্ধ মাতা নানাকী আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ গুৰু গোবিন্দ সিং। লখনৌৰত তেওঁ ভায়েক মেহৰ চান্দৰ লগত থাকিল। লখনৌৰৰ পিছত পৰিয়ালটো “চক নানাকী’’ (বৰ্তমান আনন্দপুৰ চাহিব নামেৰে জনাজাত)লৈ যায় য'ত ১৬৭১ চনৰ মাৰ্চ মাহত গুৰু টেগ বাহাদুৰে তেওঁলোকৰ সৈতে পুনৰ লগ হয়। গুৰু টেগ বাহাদুৰৰ শ্বহীদ হোৱাৰ পিছত চক নানকীৰ কাম-কাজ পৰিচালনাৰ দায়িত্ব প্ৰথমে তেওঁৰ ওপৰত পৰে, কাৰণ গুৰু গোবিন্দ ৰায় এতিয়াও সৰু আছিল। এই কামত তেওঁৰ সৰু ভাতৃ কিৰপাল চান্দে তাইক সহায় কৰিছিল। ১৭০৪ বা ১৭০৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত আনন্দপুৰ মোগলে ঘেৰাও কৰাত আনন্দপুৰ এৰি যোৱাৰ সময়ত তেওঁৰ লগত আছিল জোৰাৱাৰ সিং আৰু ফাতেহ সিং (গুৰু গোবিন্দ সিংহৰ কনিষ্ঠ দুজন পুত্ৰ)৷ তেওঁলোকে ছাৰ্ছা নদী পাৰ হৈ যোৱাৰ সময়ত বিতাৰিত লোকৰ মূল গোটৰ পৰা পৃথক হৈ পৰে, কাৰণ বিতাৰিত শিখ আৰু খেদি ফুৰা মোগল সৈন্যৰ মাজত যুদ্ধ হৈছিল। গংগু নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণ সেৱকে মাতা গুজৰি আৰু তেওঁৰ সৰু নাতি দুটাক লৈ বৰ্তমানৰ ৰোপাৰ জিলাত অৱস্থিত তেওঁৰ ছাহেৰী নামৰ গাঁওখনলৈ লৈ যায়।<ref name=":1">{{Cite book |last=Gandhi |first=Surjit Singh |title=History of Sikh Gurus Retold: 1606-1708 C.E. |publisher=Atlantic Publishers & Dist. |year=2007 |isbn=9788126908585 |volume=2 |pages=839}}</ref> তাৰ পিছত গংগুৱে প্ৰতাৰণামূলকভাৱে তেওঁলোকক মৰিণ্ডাৰ দুজন মুছলমান বিষয়াৰ হাতত দি প্ৰতাৰণা কৰা বুলি কোৱা হয় আৰু ৮ ডিচেম্বৰত তিনিওজনক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়।<ref name=":1" /> ইয়াৰ পিছত তেওঁলোকক ছিৰহিন্দৰ দুৰ্গত অৱস্থিত ''থাণ্ডা বুৰ্জ'' (শীতল টাৱাৰ)ত আৱদ্ধ কৰি ৰখা হৈছিল। কনিষ্ঠ চাহিবজাদেহঁতক ফাঁচী দিয়াৰ দিনাই মাতা গুজৰি শীতল টাৱাৰত মৃত্যুবৰণ কৰে।<ref name=":1" /> চিৰহিন্দৰ এজন উপকাৰী আৰু স্থানীয় ধনী শেঠ টোদৰ মলে পিছদিনা তিনিওজনকে দাহ কৰে।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> আৰু সন্মানীয় টোদৰ মলজীয়ে তেওঁৰ ৱজীৰক শুদ্ধ সোণ দি চোটে চাহিবজাদে আৰু মাতা গুজৰি জীৰ শেষ কৃত্য কৰিবলৈ অনুমতি দিলে। ==সোঁৱৰণি== মাতা গুজৰিৰ পিতৃৰ পূৰ্বপুৰুষৰ গাঁও আছিল লখনৌৰ চাহিব, হাৰিয়ানাৰ আম্বালাৰ পৰা দক্ষিণে থকা ১৩ কিলোমিটাৰ (৮.১ মাইল), য'ত আম্বালাৰ পৰা জনপ্ৰিয় তীৰ্থ স্থানলৈ গুৰুদ্বাৰা লখনৌৰ চাহিবলৈ যোৱা পথটো পিছত হাৰিয়ানাৰ চৰকাৰে ২০১৭ চনত তেওঁৰ নামেৰে নামকৰণ কৰে৷<ref name=ls1>Praveen Arora, [http://www.tribuneindia.com/news/haryana/community/varsity-to-be-named-after-guru-gobind-singh-says-khattar/363131.html "Varsity to be named after Guru Gobind Singh, says Khattar"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180615121939/http://www.tribuneindia.com/news/haryana/community/varsity-to-be-named-after-guru-gobind-singh-says-khattar/363131.html |date=2018-06-15 }}, [[The Tribune (Chandigarh)|The Tribune]], 12 February 2017.</ref><ref name=":0" /> ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী]] [[শ্ৰেণী:শিখ ধৰ্ম]] 64ig1pgi635z8zau007qqjoj5c7jwbg 0 104439 651702 625515 2026-11-09T12:35:12Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651702 wikitext text/x-wiki '''দীপ্তি ওমচেৰী ভল্লা''', জন্ম ১৯৫৭ চন, [[দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ সংগীত আৰু চাৰু-কলা অনুষদৰ কৰ্ণাটকী সংগীতৰ অধ্যাপিকা আৰু এগৰাকী [[মোহিনিয়াট্টম]] নৃত্যশিল্পী।<ref name=":0">{{Cite web |title=Deepti Bhalla |url=https://music.du.ac.in/professor/deepti-bhalla.php |access-date=2023-04-02 |website=music.du.ac.in |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230402001916/https://music.du.ac.in/professor/deepti-bhalla.php |archivedate=2023-04-02 |deadurl=yes }}</ref> ==শিক্ষা== ভল্লাই ১৯৫৭ চনত [[দিল্লী]]ত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name=":1">{{Cite web |title=DEEPTI OMCHERY BHALLA Akademi Award: Mohiniattam |url=https://sangeetnatak.gov.in/public/uploads/awardees/docs/Deepti_Omchery_Bhalla.pdf |access-date=1 April 2023 |website=Sangeet Natak Akademi}}</ref> তেওঁক নৃত্য আৰু গায়কীৰ প্ৰশিক্ষণ দিছিল তেওঁৰ মাতৃ লীলা ওমচেৰীয়ে, যি নিজেই এগৰাকী কৰ্ণাটকী সংগীত শিল্পী আছিল।<ref>{{cite web | url=http://www.heritageindia.org/deepthi/artist.htm | title=Dr. Deepti Omchery Bhalla | publisher=heritageindia.org | accessdate=1 February 2019 | archivedate=18 February 2020 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20200218150141/http://www.heritageindia.org/deepthi/artist.htm | deadurl=yes }}</ref> ভল্লাই কালমণ্ডলম কল্যাণিকুট্টী আম্মাৰ পৰা কেৰালাৰ মহিলা শাস্ত্ৰীয় একক নৃত্য মোহিনিয়াট্টম শিকিছিল। ভল্লাই দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়ত পঢ়ি কৰ্ণাটকী [[সংগীত]]ত স্নাতক, স্নাতকোত্তৰ আৰু পি এইচ ডি লাভ কৰে।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ==কেৰিয়াৰ== ভল্লাই দিল্লীৰ সাহিত্য কলা পৰিষদত সহকাৰী সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref name=":1" /> ১৯৮৫ চনত দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সহকাৰী অধ্যাপিকা হয়। ১৯৯৫ চনত সহযোগী অধ্যাপিকা আৰু ১৯৯৬ চনত অধ্যাপিকা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে।<ref name=":0" /> তেওঁৰ গৱেষণা [[কেৰালা]]ৰ সংগীত আৰু নৃত্যৰ ওপৰত কেন্দ্ৰ কৰি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |last=Nagarajan |first=Saraswathy |date=2016-11-24 |title=One step ahead |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/dance/One-step-ahead/article16687070.ece |access-date=2023-04-02 |issn=0971-751X}}</ref> ==বঁটা== ২০০৬ চনত তেওঁ কেৰালা সংগীত নাটক অকাডেমী বঁটা<ref>{{cite web |title=Kerala Sangeetha Nataka Akademi Award: Dance |url=http://www.keralaculture.org/dance-a-ksna/466 |access-date=26 February 2023 |website=keralaculture.org |publisher=Department of Cultural Affairs, Government of Kerala}}</ref> আৰু ২০০৭ চনত [[সংগীত নাটক অকাডেমী বঁটা]] লাভ কৰে।<ref name="SNA Awardees' List">{{cite web|url=http://sangeetnatak.gov.in/sna/awardeeslist.htm |title=SNA Awardees' List |publisher=Sangeet Natak Akademi |date=2016 |accessdate=5 February 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160331060603/http://www.sangeetnatak.gov.in/sna/awardeeslist.htm |archivedate=31 March 2016 }}</ref> ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী]] [[শ্ৰেণী:সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:নৃত্যশিল্পী]] 1v8i5rs1x3llwzdcdrx6x361ou5i1hi 0 104472 651924 645434 2026-11-10T07:26:25Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651924 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name=শিলিখা |image = Terminalia Chebula Tree with fruits. (Bengali - Horitaky).jpg |image_caption = শিলিখা গছ |genus = Terminalia |species = chebula |authority = [[Anders Jahan Retzius|Retz.]] |synonyms = {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Buceras chebula'' <small>(Retz.) Lyons</small> *''Combretum argyrophyllum'' <small>K.Schum.</small> *''Myrobalanus chebula'' <small>(Retz.) Gaertn.</small> *''Myrobalanus gangetica'' <small>(Roxb.) Kostel.</small> *''Myrobalanus tomentella'' <small>Kuntze</small> *''Terminalia acutae'' <small>Walp.</small> *''Terminalia argyrophylla'' <small>King & Prain</small> *''Terminalia gangetica'' <small>Roxb.</small> *''Terminalia glandulipetiolata'' {{au|De Wild.}} *''Terminalia parviflora'' <small>Thwaites</small> *''Terminalia reticulata'' <small>Roth</small> *''Terminalia tomentella'' <small>Kurz</small> *''Terminalia zeylanica'' <small>Van Heurck & Müll. Arg.</small> }} |synonyms_ref = <ref name="Powo"/><ref>{{cite web |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2431324 |title=The Plant List: A Working List of All Plant Species|access-date=7 August 2015}}</ref> }} '''শিলিখা গছ''' ({{lang-en|Myrobalan}}) এবিধ ঔষধি গছ। আয়ুৰ্বেদত উল্লেখ থকা মতে সকলো বেমাৰ হৰণ কৰে বাবেই ইয়াৰ অন্য নাম হৰিতকী। শিলিখা গছৰ ফলহে সাধাৰণতে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। পূজা সংস্কাৰ আদি কৰ্মত শিলিখাৰ ফল ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ বৈজ্ঞানিক নাম: ''Terminalia chebula''।<ref name=GRIN>{{GRIN | ''Terminalia chebula'' Retz. | 36335 | access-date = 6 Aug 2016 }}</ref> শিলিখা [[ভাৰত]], [[পাকিস্তান]] আৰু [[নেপাল]]ৰ পৰা পূবে দক্ষিণ-পশ্চিম [[চীন]] ([[য়ুন্নান]]) আৰু দক্ষিণে [[শ্ৰীলংকা]], [[মালয়েছিয়া]] আৰু [[ভিয়েটনাম]]লৈকে দক্ষিণ এছিয়াৰ স্থানীয় উদ্ভিদ।<ref name=GRIN/><ref name=foc>Flora of China: [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200014747 ''Terminalia chebula'']</ref> ==বিৱৰণ== [[File:Haritaki (Terminalia chebula) fruits.jpg|thumb|left|শুকান শিলিখা]] শিলিখা এবিধ বৃক্ষজাতীয় সপুষ্পক উদ্ভিদ। ই প্ৰায় ৩০ মিটাৰ (৯৮ ফুট) ওখ আৰু ইয়াৰ গা-গছ ১ মিটাৰ (৩ ফুট ৩ ইঞ্চি) পৰ্যন্ত ব্যাসৰ মধ্যমীয়াৰ পৰা ডাঙৰ পৰ্ণপাতী উদ্ভিদ। ফেব্ৰুৱাৰী-মাৰ্চ মাহত ইয়াৰ পাত সৰি নতুন পাত গজে। বাকলি গাঢ় বাদামী ৰঙৰ আৰু প্ৰায়ে বাকলিত দীঘলীয়া ফাট মেলা দেখা যায়। পাতবোৰৰ বিন্যাস পৰ্যায়ক্ৰমে উপবিপৰীত, অণ্ডাকাৰ, ৭–৮ চে.মি. (২.৮–৩.১ ইঞ্চি) দীঘল আৰু ৪.৫–১০ চে.মি. (১.৮–৩.৯ ইঞ্চি) বহল আৰু ১–৩ চে.মি। ইহঁতৰ ফুল বিন্যাস নোমহীন আৰু হালধীয়া ৰঙৰ সৰু সৰু ফুল ফুলে। শিলিখাৰ ফলটো অৰ্ধগোলাকাৰ আৰু দুয়োমূৰ জোঙা আকৃতিৰ। ফলবোৰ ২–৪.৫ চে.মি. (০.৭৯–১.৭৭ ইঞ্চি) দীঘল আৰু ১.২–২.৫ চে.মি. ০.৪৭–০.৯৮ ইঞ্চি) বহল। কেঁচা শিলিখা ৰং সেউজীয়া, পকিলে পাতল হালধীয়াৰ পৰা ক'লা ৰঙৰ, পাঁচটা দীৰ্ঘায়িত শিৰা থাকে। নিস্তেজ বগাৰ পৰা হালধীয়া ফুলবোৰ গোন্ধযুক্ত।<ref name="Powo">{{cite web |title=''Terminalia chebula'' Retz. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:171037-1 |website=Plants of the World Online |access-date=16 November 2023 |language=en |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230414155422/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:171037-1 |archivedate=14 April 2023 |deadurl=yes}}</ref> ফলৰ ছালখন বৰ টান হয়। শুকান ফলবোৰ এই ফল বছৰৰ পিছত বছৰ ভালে থাকে ডিচেম্বৰৰ পৰা মে’ মাহলৈকে ফল সংগ্ৰহ কৰা হয়। ফলটোত অতি কঠিন গুটি এটা থাকে। গুটিৰ পৰা পুলি হয়। শিলিখাৰ ফল তিতা সুগন্ধিযুক্ত। ইয়াত টেনিন, এমিনো এচিড, ফ্ৰুক্ট’জ, ছাক্সিনিক এচিড আৰু বিটা চিট’ষ্টেৰল প্ৰচুৰ পৰিমাণে থাকে। ==বিতৰণ== শিলিখা [[ভাৰত]], [[শ্ৰীলংকা]], [[ভূটান]], [[নেপাল]], [[বাংলাদেশ]], [[ম্যানমাৰ]], [[কম্বোডিয়া]], [[লাওছ]], [[ভিয়েটনাম]], [[ইণ্ডোনেছিয়া]], [[মালয়েছিয়া]], [[পাকিস্তান]] আৰু [[থাইলেণ্ড]]কে ধৰি সমগ্ৰ দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। [[চীন|চীনত]] ইয়াৰ স্থানীয় পশ্চিম [[য়ুন্নান]] আৰু ফুজিয়ান, গুৱাংডং, গুৱাংচি (নানিং), আৰু [[টাইৱান]]ত ইয়াৰ খেতি কৰা হয়।<ref>{{Cite web | url = http://tropical.theferns.info/viewtropical.php?id=Terminalia+chebula | title = Terminalia chebula }}</ref><ref name=efloras>{{cite web | url = http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200014747 | title = Terminalia chebula | publisher = efloras.org}}</ref> ভাৰতত ৰাবি নদীৰ পৰা পূব দিশৰ পৰা [[পশ্চিম বংগ]] আৰু [[অসম]]লৈকে উপ হিমালয় অঞ্চলত সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ১৫০০ মিটাৰ (৪৯০০ ফুট) উচ্চতালৈকে শিলিখা গছ দেখা পোৱা যায়। এই গছ উত্তৰ ভাৰত, মধ্য প্ৰদেশ আৰু বংগৰ অৰণ্যত, মাদ্ৰাজ, মহীশূৰ আৰু মহাৰাষ্ট্ৰৰ দক্ষিণ অংশত সাধাৰণ উদ্ভিদ।<ref>{{Cite journal | doi = 10.1016/S2221-1691(13)60059-3| pmid = 23620847| title = The development of Terminalia chebula Retz. (Combretaceae) in clinical research| journal = Asian Pacific Journal of Tropical Biomedicine| volume = 3| issue = 3| pages = 244–252| year = 2013| last1 = Bag| first1 = Anwesa| last2 = Bhattacharyya| first2 = Subir Kumar| last3 = Chattopadhyay| first3 = Rabi Ranjan| pmc=3631759}}</ref> সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ৯০০ মিটাৰ (৩,০০০ ফুট) উচ্চতালৈকে শুষ্ক পাহাৰীয়া ঢাল সমূহত প্ৰচুৰ পৰিমাণে শিলিখা হয়।<ref name='toddcaldecott'>{{cite web |url=http://www.toddcaldecott.com/index.php/herbs/learning-herbs/361-haritaki |title=Todd Caldecott &#124; Haritaki |access-date=2014-05-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203001654/http://www.toddcaldecott.com/index.php/herbs/learning-herbs/361-haritaki |archive-date=2013-12-03 |archivedate=2013-12-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131203001654/http://www.toddcaldecott.com/index.php/herbs/learning-herbs/361-haritaki |deadurl=yes }}</ref> ==ব্যৱহাৰ== শিলিখা ফলবোৰ সৰু আৰু দীঘলীয়া। অৱশ্যে এবিধ গোলাকাৰ নাম ৰোহিনী। শিলিখাৰ এটি জন্ম কথা আছে। এদিন হেনো দেৱৰাজ [[ইন্দ্ৰ]]ই অমৃত পান কৰোঁতে এটি অমৃতৰ টোপাল মৰ্ত্তাত সৰি পৰিল। সেই টোপালৰ অমৃতৰ পৰা শিলিখাৰ জন্ম হয়। শিলিখা সাত প্ৰকাৰৰ আছে। সেইকেইটা হ'ল: #বিজয়া #ৰোহিনী #পুতনা #চেতেকী #অভয়া #অমৃত #জীৱন্তী শিলিখাৰ শাস্ত্ৰীয় নাম অভয়া, পখ্যা, অমৃতা অব্যথা, শিবা আদি। শিলিখাৰ মিঠা, কেহা, তিতা, জালা আৰু লৱণ এই ছটা ৰস থাকে। পৰিপাকত ই মিঠা ৰস নি:সৰণ কৰে। খাওঁতে কিন্তু কেঁহা ৰসৰ আস্বাদন অনুভূত হয়। আগতে কোৱা হৈছে যে শিলিখা মহৌষধি অমৃতমূল্য দ্ৰব্য। ই শৰীৰৰ সকলো ৰোগ নিৰাময় কৰি জীৱনীশক্তি বৃদ্ধি কৰে। শিলিখা আহাৰৰ পিচত ব্যৱহাৰ কৰিলে অন্নপানদি কৃত আৰু ত্ৰিদোষৰ পৰা হোৱা সকলো ৰোগ বিনাশ হয়। শিলিখা নিমখৰ লগত খালে কফ নষ্ট কৰে। চেনিৰ লগত শিলিখা খালে পিত্ত নষ্ট হয়; ঘিঁউৰ লগত ব্যৱহাৰ কৰিলে বাতৰ পৰা হোৱা ৰোগ নিৰাময় হয় আৰু গুড়ৰ লগত শিলিখা খালে সৰ্বৰোগ বিনাশ হয়। আয়ুৰ্বেদ শাস্ত্ৰত বিভিন্ন শিলিখাৰ একোটা ভিন্ন ভিন্ন গুণৰ বৰ্ণনা আছে। শিলিখা এলাৰ্জীৰ বাবে অতি উপকাৰী। দাঁতৰ বিষতো শিলিখা অতি উপকাৰী। শিলিখা গুৰি কৰি দাঁতত প্ৰয়োগ কৰিলে ভাল হয় দাঁতৰ বিষ। চুলিৰ ক্ষেত্ৰটো সৌন্দৰ্যবৰ্ধক হৈছে শিলিখা। কৌষ্ঠকাঠিন্যও দূৰ কৰে শিলিখাই। শিলিখা নিমখৰ লগত খালে কফৰ সমস্যা দূৰ হয়। কাঁহ, প্ৰমেহ, কৃমি, জ্বৰ, পেটফুলা, খজুৱতি, মূত্ৰাঘাত আদিৰ বাবে শিলিখা হৈছে মহৌষধ। আয়ুৰ্বেদ আৰু য়ুনানি চিকিৎসা ব্যৱস্থাত শিলিখাক বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শিলিখা, [[আমলখি]] আৰু ভোমোৰাৰ সৈতে ত্ৰিফলা প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref name="Axe">{{cite web |title=The Ayurvedic Herb that Supports Immune & Gut Health |url=https://draxe.com/nutrition/haritaki-benefits/ |website=Dr. Axe |access-date=16 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231116172816/https://draxe.com/nutrition/haritaki-benefits/ |archivedate=16 November 2023 |deadurl=yes}}</ref> পূজা-পাৰ্বনতো শিলিখা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। চামৰাৰ টেনিং আৰু কাপোৰ ৰং কৰাৰ বাবেও শিলিখা ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name=Tewari>{{cite journal | pmc = 5554347| year = 2017| last1 = Tewari| first1 = D| title = Ethnopharmacological Approaches for Therapy of Jaundice: Part II. Highly Used Plant Species from Acanthaceae, Euphorbiaceae, Asteraceae, Combretaceae, and Fabaceae Families| journal = Frontiers in Pharmacology| volume = 8| pages = 519| last2 = Mocan| first2 = A| last3 = Parvanov| first3 = E. D| last4 = Sah| first4 = A. N| last5 = Nabavi| first5 = S. M| last6 = Huminiecki| first6 = L| last7 = Ma| first7 = Z. F| last8 = Lee| first8 = Y. Y| last9 = Horbańczuk| first9 = J. O| last10 = Atanasov| first10 = A. G| doi = 10.3389/fphar.2017.00519| pmid = 28848436| doi-access = free}}</ref> ==ৰাসায়নিক গঠন== শিলিখাৰ পৰা কেইবাটাও গ্লাইকোচাইড পৃথক কৰা হৈছে। তাৰে ভিতৰত উল্লেখযোগ্যসমূহ হৈছে ট্ৰাইটাৰ্পিন, আৰ্জুংলুক'চাইড I, আৰ্জুংগেনিন, আৰু চেবুল'চাইড I আৰু II আদি। আন আন উপাদানসমূহৰ ভিতৰত চেবুলিন নামৰ গ্যালিক এচিডৰ সৈতে সংযুক্ত ক্যুমাৰিন, লগতে ইলাজিক এচিড, ২,৪-চেবুলিল-β-D-গ্লুকোপাইৰানোজ, চেবুলিনিক এচিড, গ্যালিক এচিড, ইথাইল গ্যালেট, পুনিকালেজিন, টাৰ্ফ্লেভিন এ, টাৰ্চেবিন, লুটিঅ'লিন, আৰু টেনিক এচিড।<ref name='toddcaldecott' /><ref name=Saleem>{{Cite journal | last1 = Saleem | first1 = A. | last2 = Husheem | first2 = M. | last3 = Härkönen | first3 = P. | last4 = Pihlaja | first4 = K. | title = Inhibition of cancer cell growth by crude extract and the phenolics of ''Terminalia chebula'' retz. Fruit | url = https://archive.org/details/journal-of-ethnopharmacology_2002-08_81_3/page/327 | doi = 10.1016/S0378-8741(02)00099-5 | journal = Journal of Ethnopharmacology | volume = 81 | issue = 3 | pages = 327–336 | year = 2002 | pmid = 12127233}}</ref> চেবুলিক এচিড হৈছে পকা ফলৰ পৰা পৃথক কৰা ফেনলিক এচিড যৌগ।<ref>{{Cite journal | last1 = Lee | first1 = H. S. | last2 = Jung | first2 = S. H. | last3 = Yun | first3 = B. S. | last4 = Lee | first4 = K. W. | title = Isolation of chebulic acid from ''Terminalia chebula'' Retz. And its antioxidant effect in isolated rat hepatocytes | doi = 10.1007/s00204-006-0139-4 | journal = Archives of Toxicology | volume = 81 | issue = 3 | pages = 211–218 | year = 2007 | pmid = 16932919| s2cid = 25751621 }}</ref><ref>{{Cite journal | last1 = Lee | first1 = H. S. | last2 = Koo | first2 = Y. C. | last3 = Suh | first3 = H. J. | last4 = Kim | first4 = K. Y. | last5 = Lee | first5 = K. W. | title = Preventive effects of chebulic acid isolated from ''Terminalia chebula'' on advanced glycation endproduct-induced endothelial cell dysfunction | doi = 10.1016/j.jep.2010.07.039 | journal = Journal of Ethnopharmacology | volume = 131 | issue = 3 | pages = 567–574 | year = 2010 | pmid = 20659546}}</ref> বাকলিৰ পৰা লুটেইক এচিড পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite journal | last1 = Nierenstein | first1 = M. | last2 = Potter | first2 = J. | title = The distribution of myrobalanitannin | journal = The Biochemical Journal | volume = 39 | issue = 5 | pages = 390–392 | year = 1945 | pmid = 16747927 | pmc = 1258254 | doi=10.1042/bj0390390}}</ref> শিলিখাত টাৰ্ফ্লেভিন বি, এক প্ৰকাৰৰ টেনিনও থাকে, আনহাতে চেবুলিনিক এচিড ফলত পোৱা যায়।<ref>{{cite journal | last1 = Han | first1 = Quanbin | last2 = Song | first2 = Jingzheng | last3 = Qiao | first3 = Chunfeng | last4 = Wong | first4 = Lina | last5 = Xu | first5 = Hongxi | year = 2006 | title = Preparative isolation of hydrolysable tannins chebulagic acid and chebulinic acid from ''Terminalia chebula'' by high-speed counter-current chromatography | url = http://www.tautobiotech.com/download/%E6%96%87%E7%8C%AE/%E5%BA%94%E7%94%A8%E9%A2%86%E5%9F%9F/%E4%B8%AD%E8%8D%AF%E9%A2%86%E5%9F%9F/%E5%85%B6%E4%BB%96/%E8%BF%90%E7%94%A8%E9%AB%98%E9%80%9F%E9%80%86%E6%B5%81%E8%89%B2%E8%B0%B1%E6%B3%95%E4%BB%8E%E8%AF%83%E5%AD%90%E4%B8%AD%E5%88%86%E7%A6%BB%E5%8F%AF%E6%B0%B4%E8%A7%A3%E9%9E%A3%E8%B4%A8%E8%AF%83%E5%AD%90%E9%85%B8%E5%92%8C%E8%AF%83%E5%B0%BC%E9%85%B8.pdf | journal = J. Sep. Sci. | volume = 29 | issue = 11| pages = 1653–1657 | doi=10.1002/jssc.200600089| pmid = 16922284 }}</ref> শিলিখা ফলৰ নিষ্কাশন এণ্টিবেক্টেৰিয়েল গুণযুক্ত।<ref>{{cite journal |last1=Prathibha |first1=S. |last2=Jenitta |first2=E.P.E. |last3=Rama Bhat |first3=P. |last4=Jayadev |first4=K. |last5=Shetty |first5=Shrinidhi |title=Green synthesis of silver nanoparticles from fruit extracts of ''Terminalia chebula'' Retz. and their antibacterial activity. |journal=International Journal of Research in Biosciences |date=2015 |volume=4 |issue=2 |pages=29-35.}}</ref> ==চিত্ৰ মালা== <gallery> A green Terminalia Chebula 1.jpeg|কেঁচা শিলিখা File:Terminalia Chebula in Bangladesh 2.jpeg|স্কেলৰ কাষত এটি শুকান শিলিখা Terminalia chebula - flowers.JPG|শিলিখাৰ ফুল Harado (Prakrit- हरडओ) (3309176804).jpg|গা-গছ </gallery> ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} {{Commons category|Terminalia chebula}} [[শ্ৰেণী:ঔষধি উদ্ভিদ]] [[শ্ৰেণী:বৃক্ষ]] [[শ্ৰেণী:ফল]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উদ্ভিদ]] 2h62i6ol32rltwu5n7aexs7zewllnym 0 104484 651945 435719 2026-11-10T10:51:09Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651945 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = চিত্ৰ:Hi Nanna poster.jpg | caption = ছবিগৃহত মুক্তিৰ পোষ্টাৰ | director = শৌৰ্যুভ | screenplay = শৌৰ্যুভ<br>ভানু ধীৰাজ ৰায়ুডু<br/>বসন্ত সমীৰ পিন্নমাৰাজু | story = শৌৰ্যুভ {{Infobox | decat = yes | child = yes | label1= সংলাপকাৰ | data1 = নগেন্দ্ৰ কাছী<br>বমশি বোম্মেনা }} | producer = মোহন চেৰুকুৰি (চিভিএম)<br />ড° বিজেন্দৰ ৰেড্ডী টিগালা<br />মূৰ্তি কে.এছ. | starring = {{Plainlist| * [[মৃণাল ঠাকুৰ]] * [[নানী (অভিনেতা)|নানী]] * কিয়াৰা খান্না }} | cinematography = চানু ভাৰ্গেছ | editing = প্ৰবীণ এন্থনী | music = হেছাম আব্দুল ৱাহাব | studio = ভাইৰা এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ | released = {{Film date|df=yes|2023|12|07|ref1=}} | runtime = ১৫৫ মিনিট<ref>{{cite web |url=https://www.bbfc.co.uk/release/hi-nanna-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmde3otgx |title=''Hi Nanna'' (12A) |website=[[British Board of Film Classification]] |date=30 November 2023 |access-date=3 December 2023 |archive-date=3 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231203134345/https://www.bbfc.co.uk/release/hi-nanna-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmde3otgx |url-status=live }}</ref> | country = ভাৰত | language = তেলেগু | budget = <!--Must cite a reliable published source with a reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb. no fan-sites.--> | gross = <!--Must cite a reliable published source with a reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb. no fan-sites.-->{{estimation}}{{INR|৭৬ কোটি}}<ref>{{cite web | url= https://www.sacnilk.com/news/Nani_30_2023_Box_Office_Collection_Day_Wise_Worldwide |title=''Hi Nanna worldwide box office gross'' | date=6 January 2024 |website=[[123telugu]]}}</ref> }} '''''হাই নান্না''''' ({{Translation|নমস্কাৰ দেউতা}}) হৈছে শৌৰ্যুভৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ২০২৩ বৰ্ষৰ ভাৰতীয় [[তেলেগু চলচ্চিত্ৰ|তেলেগু]] ভাষাৰ ৰোমাণ্টিক নাটকীয় চলচ্চিত্ৰ। ভাইৰা এণ্টাৰটেইনমেণ্টছে ছবিখনৰ প্ৰযোজনা কৰিছে। ছবিখনত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে [[মৃণাল ঠাকুৰ]], [[নানী (অভিনেতা)|নানী]] আৰু কিয়াৰা খান্নাই। ২০২৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ছবিখনৰ আংশিক শিৰোনাম ''নানী ৩০'' ৰ অধীনত আনুষ্ঠানিকভাৱে ঘোষণা কৰা হয়, কাৰণ এইখন নানীৰ মুখ্য অভিনেতা হিচাপে ৩০ সংখ্যক ছবি, আৰু ২০২৩ চনৰ জুলাই মাহত আনুষ্ঠানিক শিৰোনাম ঘোষণা কৰা হয়। ২০২৩ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ পৰা ছবিখনৰ প্ৰধান ফটোগ্ৰাফী আৰম্ভ হৈছিল। [[মুম্বাই]], [[হাইদৰাবাদ|হায়দৰাবাদ]], কুনুৰকে ধৰি কেইবাটাও চিত্ৰগ্ৰহণৰ স্থানত ছবিখনৰ শ্বুটিং কৰা হৈছিল আৰু ২০২৩ চনৰ ছেপ্টেম্বৰৰ শেষৰ ফালে চিত্ৰগ্ৰহণৰ কাৰ্যসূচী সামৰি লোৱা হৈছিল। ছবিখনৰ সংগীতৰ ৰচনা কৰিছে হেছাম আব্দুল ৱাহাবে, চিনেমেট’গ্ৰাফী চম্ভালিছে চানু ভাৰ্গেছে আৰু সম্পাদনা কৰিছে প্ৰবীণ এন্থনী। ২০২৩ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰত ছবিগৃহত মুক্তি পোৱা ''হাই নান্নাই'' সমালোচকৰ পৰা বেছিভাগেই ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰিছিল আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে সফলতা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|last=Dundoo|first=Sangeetha Devi|date=2023-12-07|title='Hi Nanna' movie review: A reaffirming story of love that conquers everything|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/hi-nanna-telugu-movie-review-a-reaffirming-story-of-love-that-conquers-everything/article67613784.ece|access-date=2024-01-20|work=The Hindu|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web|last=Srikar|first=Ram Venkat|date=2023-12-07|title=Hi Nanna Review: Heartfelt Treatment Overpowers Predictable Narrative|url=https://www.filmcompanion.in/reviews/telugu-review/hi-nanna-review-heartfelt-treatment-overpowers-predictable-narrative-nani-mrunal-thakur-shouryuv-kiara-khanna|accessdate=2024-01-20|work=www.filmcompanion.in|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2024-01-18|title=OTT: Nani's blockbuster Hi Nanna rules the global charts of Netflix|url=https://www.123telugu.com/mnews/ott-nanis-blockbuster-hi-nanna-rules-the-global-charts-of-netflix.html|accessdate=2024-01-20|work=123telugu.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2023-12-31|title=Hi Nanna's latest worldwide collections are here|url=https://www.123telugu.com/mnews/hi-nannas-latest-worldwide-collections-are-here.html|accessdate=2024-01-20|work=123telugu.com|language=en}}</ref> == কাহিনীভাগ == বিৰাজ হৈছে [[মুম্বাই]]ৰ এজন ফেশ্বন ফটোগ্ৰাফাৰ, যাৰ জীৱনটো তেওঁৰ ছয় বছৰীয়া কন্যা মাহীৰ ওপৰত আবদ্ধ, যিয়ে "চিষ্টিক ফাইব্ৰ’ছিছ"ৰ সৈতে যুঁজি আছে। পিছৰজনৰ ককাকৰ লগত থাকে। মাক কোন সেই বিষয়ে কোনো ধাৰণা নোহোৱা মাহীয়ে দেউতাকক মাকৰ কাহিনী ক’বলৈ দাবী কৰে। যেতিয়া বিৰাজে তেনে কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে কিন্তু অজুহাত বিচাৰি পায়, তেতিয়া এজন ক্ৰোধিত মাহীয়ে তেওঁলোকৰ পোহনীয়া কুকুৰ প্লুটোৰ সৈতে ঘৰৰ পৰা পলাই যায় আৰু যশ্নাক যান-জঁটৰ পৰা ৰক্ষা কৰে। যশ্নাৰ লগত বন্ধুত্ব কৰি মাহীয়ে বিৰাজক মাকৰ কথা ক’বলৈ পতিয়ন নিয়াবলৈ তাইৰ সহায়ক নিযুক্তি দিয়ে। দুয়ো মিলি বিৰাজক তেওঁৰ পত্নী বছৰাৰ কাহিনী পুনৰ ক’বলৈ বাধ্য কৰে। যশ্নাই মাহীক পৰামৰ্শ দিয়ে যে তাই যশ্নাক তাইৰ মাতৃ ‘বৰ্ষা’ বুলি কল্পনা কৰে যাতে কণমানিজনীক পিতৃৰ আখ্যানৰ সৈতে সম্পৰ্ক স্থাপন কৰাত সহায় কৰে। কাহিনীটো আৰম্ভ হৈছিল যেতিয়া বিৰাজ আৰু বছৰাই [[কুনুৰ]]ত সংঘটিতভাৱে বাট পাৰ হৈ যায় আৰু বিৰাজৰ প্ৰথম দৃষ্টিত প্ৰেমত পৰে। কিন্তু পিতৃ-মাতৃৰ বিফল বিবাহৰ বাবে বৰ্ষাই প্ৰেম বা বিবাহত বিশ্বাস নকৰে আৰু দুয়ো বন্ধু হৈ থাকিবলৈ জোৰ দিয়ে। অৱশেষত তাই বিৰাজৰ প্ৰেমত পৰে যদিও বছৰাৰ মাকে বিৰাজৰ আৰ্থিক অৱস্থাৰ নীচ বুলি উল্লেখ কৰি সিহঁতৰ সম্পৰ্কত অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে। অৱশ্যে বৰ্ষাই বিৰাজকে বিয়া কৰায়। তিনি বছৰৰ আনন্দময় বৈবাহিক জীৱনৰ অন্তত বিৰাজে সন্তান জন্ম দিয়াৰ উদ্দেশ্য প্ৰকাশ কৰে আৰু যদিও প্ৰথমতে অনিচ্ছুক আছিল, বিৰাজে তাইক প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়াৰ পিছত বৰ্ষাই গৰ্ভধাৰণ কৰিবলৈ সন্মত হয় যে এইটো তেওঁলোকৰ জীৱনৰ সৰ্বোত্তম সিদ্ধান্ত হ’ব। অৱশ্যে মাহীৰ জন্মই তেওঁৰ মাৰাত্মক স্বাস্থ্যৰ অৱস্থাৰ কথা প্ৰকাশ কৰে, যাৰ ফলত আৰু অধিক উত্তেজনা সৃষ্টি হয়। এগৰাকী হতাশ বৰ্ষাই বিৰাজক দোষাৰোপ কৰে আৰু মাহীক গৰ্ভধাৰণ কৰাৰ বাবে অনুশোচনা কৰে। কাহিনীৰ এইখিনিতে এজন চকুলো টুকি থকা মাহীয়ে বিৰাজক কাহিনীটো আৰু অধিক কোৱাৰ পৰা বাধা দিয়ে। পিছত যশ্নাৰ জোৰত বিৰাজে যশ্নাক প্ৰকাশ কৰে যে সেই নিশা তেওঁ আৰু বৰ্ষাই দুৰ্ঘটনাৰ সন্মুখীন হৈছিল। কাহিনীভাগ নাটকীয় ৰূপ লয় যেতিয়া যশনা মাহীৰ প্ৰকৃত মাতৃ আৰু বিৰাজৰ বাস্তৱ জীৱনৰ পত্নী বুলি প্ৰকাশ পায়, যিয়ে তেওঁৰ দুৰ্ঘটনাৰ পিছত পোষ্ট-ট্ৰমেটিক এম্নেচিয়া ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল আৰু তেওঁ বিবাহিত মাতৃ বুলি মনত ৰখা নাছিল। যশ্নাৰ মাকে বিৰাজক বছৰ পৰা আঁতৰি থাকিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল, আৰু কৈছিল যে দুৰ্ঘটনাৰ আগতে বৰ্ষাই বিৰাজৰ পৰা বিবাহ বিচ্ছেদ বিচাৰিছিল। বিৰাজে নিজৰ কাহিনীটো মাহী আৰু যশ্নাক কিছু সালসলনিৰে (ঘৈণীয়েকৰ নাম সলনি কৰি ‘বৰ্ষা’ কৰি ভনীয়েকক ভাতৃলৈ সলনি কৰি) কৈছিল যাতে যশ্নাই গল্পৰ নাৰী বুলি গম নাপায়। যশ্নাই ডাঃ অৰবিন্দৰ লগত বিয়া হ’বলৈ ওলাইছে যদিও যশ্না আৰু মাহীৰ বন্ধন মজবুত হৈ বিৰাজক চিন্তিত কৰি তুলিছে। প্ৰজেক্টৰ অজুহাতত তেওঁ মাহীৰ সৈতে [[গোৱা]]লৈ ৰাওনা হয়, যশ্নাৰ বিয়া নোহোৱালৈকে তাতেই থকাৰ পৰিকল্পনা - অৱশ্যে যশ্নাই গম পাই জন্মদিনৰ পাৰ্টি এটাৰে মাহীক আচৰিত কৰিবলৈ তাত উপস্থিত হয়। বিৰাজ আৰু যশ্ণৰ ঘনিষ্ঠতা বাঢ়ি যায়, আৰু বিৰাজ, যশ্ন, মাহী আৰু প্লুটোৱে একেলগে এটা বিশেষ মুহূৰ্ত ভাগ কৰে। পিছদিনা যশ্নাই বিৰাজক প্ৰপ’জ কৰে যদিও যশ্না মাকক দিয়া প্ৰতিশ্ৰুতিত তেওঁ মন দি তাইৰ প্ৰস্তাৱ খাৰিজ কৰে। অৰবিন্দই তেওঁলোকৰ বিয়াৰ সময় গোৱালৈ পুনৰ নিৰ্ধাৰণ কৰে আৰু এজন হৃদয়বিদাৰক যশ্নাই নিজৰ পৰিকল্পিত বিয়াখন আগবঢ়াই লৈ যায়। মাহীয়ে লুকাই চুৰকৈ গুচি যায়, আকৌ, বিয়াৰ আগতে যশ্নাক লগ কৰিবলৈ। যশ্নাৰ মাকে তাইক ৰখাই মাহীক সঁচা কথা কয়, তাইক ছিন্নভিন্ন কৰি পেলায়। বিৰাজ আৰু মাহীয়ে গোৱা এৰি যায় যদিও মাহীৰ শ্বাস-প্ৰশ্বাসজনিত অসুবিধা হোৱাত লগে লগে তেওঁক চিকিৎসালয়লৈ প্ৰেৰণ কৰা হয়। যশ্নাৰ পিতৃ বুলি প্ৰকাশ পোৱা মাহীৰ দাদাই যশ্নাৰ বিয়াত দেখা দিয়ে আৰু তাইক তাইৰ প্ৰেমৰ বাবে যুঁজিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে আৰু লগতে তাইক মাহীৰ অৱস্থাৰ বিষয়ে অৱগত কৰে। যদিও তাইৰ অতীতৰ কথা মনত নাই, যশ্নাই প্ৰকাশ কৰে যে বছৰাই কেতিয়াও বিবাহ বিচ্ছেদ বিচৰা নাছিল কাৰণ ই কাহিনীটোৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ নাছিল - এই কথা শুনি অৰাবিন্দই যশ্নাক বিৰাজৰ ওচৰলৈ যাবলৈ সন্মতি দিয়ে, লগতে যশ্নাৰ মাকে মিছা কথা কোৱাটোও নিশ্চিত কৰে যশনে বিৰাজৰ পৰা বিবাহ বিচ্ছেদ বিচৰাৰ বিষয়ে। যশনাই বিয়াখন এৰি বিৰাজৰ সৈতে সম্পৰ্ক পুনৰ ঘূৰাই আনি চিকিৎসালয়লৈ লৰালৰিকৈ যায়। অৰবিন্দ, তেওঁৰ ভাতৃ আৰু তেওঁৰ বিয়াৰ আলহী কেইজনমান, যিসকলে প্ৰখ্যাত চিকিৎসক বুলি প্ৰমাণিত হয়, তেওঁলোকে স্বেচ্ছাই মাহীক বচাবলৈ অপাৰেচনটো কৰে। বিৰাজৰ আশা পুনৰ জ্বলি উঠাৰ লগে লগে যশ্নে তাইৰ দুৰ্ঘটনাৰ আগতে যি কামনা কৰিছিল তাৰ বিৰোধী, ইচ্ছা কৰে যে তাই "বৰ্ষ"ৰ সলনি মাহীক গৰ্ভধাৰণ কৰিলেহেঁতেন। মাহী বাচি যায়, আৰু ছবিখনৰ শেষত যশ্নাই শিকোৱা গীত এটা গাই মঞ্চত তাইৰ ডাঙৰ হোৱা আত্মাটোক লৈ। == কলা-কুশলী == * [[নানী (অভিনেতা)|নানী]] - বিৰাজ * [[মৃণাল ঠাকুৰ]] - যশ্না / বৰ্ষা (কণ্ঠদান [[চিন্ময়ী শ্ৰীপদা|চিন্ময়ী]]) * কিয়াৰা খান্না - মাহী, বিৰাজ আৰু যশ্নাৰ ছোৱালী ** ঋতিকা নায়ক (কেমিঅ' ৰূপত) - প্ৰাপ্তবয়স্ক মাহী * নছৰ - ডাঃ ৰঞ্জন * জয়ৰাম - যশ্না আৰু নেহাৰ পিতৃ; বিৰাজৰ শহুৰেক আৰু মাহীৰ ককাক * প্ৰিয়াদৰ্শি পুলিকোণ্ডা - জাষ্টিন, বিৰাজৰ বন্ধু * অংগদ বেদী - যশ্নাৰ দৰা ড° অৰবিন্দ ভাটিয়া * শিল্পা তুলাস্কাৰ - যশ্না আৰু নেহাৰ মাতৃ; বিৰাজৰ শাহুৱেক আৰু মাহীৰ আইতাক * বিৰাজ অশ্বিন - ডাঃ অশোক ভাটিয়া, অৰবিন্দৰ ভাতৃ * দৃষ্টি তালৱাৰ - নেহা, যশ্নাৰ ভনীয়েক * মাইৰা খান্না - মহিমা * [[শ্ৰুতি হাছান]] (কেমিঅ' ৰূপত) - "অ'ডিয়াম্মা" গীতটিত এগৰাকী মডেল * নেহা শৰ্মা (কেমিঅ' ৰূপত) - এগৰাকী মডেল == উৎপাদন == === উন্নয়ন === ২০২৩ চনৰ ১ জানুৱাৰীত ভাইৰা এণ্টাৰটেইনমেণ্টে তেওঁলোকৰ প্ৰথম প্ৰডাকচন ছবি ঘোষণা কৰে, য'ত [[নানী (অভিনেতা)|নানী]] আৰু [[মৃণাল ঠাকুৰ]]ক অভিনেতা আৰু আত্মপ্ৰকাশ পৰিচালক শৌৰ্যুভ, সংগীত আৰু পটভূমিৰ স্ক'ৰ সুৰকাৰ হেছাম আব্দুল ৱাহাব, চিনেমাট'গ্ৰাফাৰ চনু ভাৰ্গেছ, সম্পাদক প্ৰবীণ এন্থনী আৰু কলা পৰিচালক জোতিশ শংকৰক ক্ৰু হিচাপে লৈ। ইয়াৰ আংশিক শিৰোনাম আছিল ''নানি ৩০''।<ref name=":1">{{Cite news |date=2023-01-01 |title=The World Of Natural Star Nani, Mrunal Thakur and Shouryuv, Production No 1 (#Nani30) Unveiled |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/the-world-of-natural-star-nani-mrunal-thakur-and-shouryuv-production-no-1-nani30-unveiled/articleshow/96662925.cms?from=mdr |access-date=2023-10-23 |issn=0971-8257 |archive-date=2023-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230101175253/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/the-world-of-natural-star-nani-mrunal-thakur-and-shouryuv-production-no-1-nani30-unveiled/articleshow/96662925.cms?from=mdr |url-status=live }}</ref> এই ছবিখন ''[[সীতা ৰামম]]'' (২০২২)ৰ পিছত ঠাকুৰৰ দ্বিতীয়খন তেলেগু ছবি।<ref name=":2">{{Cite news |date=2023-01-03 |title=Exclusive! Nani and Mrunal Thakur were my first choices for #Nani30: Shouryuv |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/exclusive-nani-and-mrunal-thakur-were-my-first-choices-for-nani30-shouryuv/articleshow/96688371.cms?from=mdr |access-date=2023-10-23 |issn=0971-8257 |archive-date=2023-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230103062246/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/exclusive-nani-and-mrunal-thakur-were-my-first-choices-for-nani30-shouryuv/articleshow/96688371.cms?from=mdr |url-status=live }}</ref> মাৰ্চ মাহৰ শেষৰ ফালে অংগদ বেদীক তেওঁৰ প্ৰথম তেলেগু ছবিখনৰ অভিনেতা হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2023-03-20 |title=Actor Angad Bedi to make his south debut with superstar Nani |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/actor-angad-bedi-to-make-his-south-debut-with-superstar-nani/articleshow/98798025.cms?from=mdr |access-date=2023-10-23 |issn=0971-8257 |archive-date=2023-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230508073807/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/actor-angad-bedi-to-make-his-south-debut-with-superstar-nani/articleshow/98798025.cms?from=mdr |url-status=live }}</ref> এপ্ৰিলৰ শেষৰ ফালে [[শ্ৰুতি হাছান]] ছবিখনৰ অংশ হ’ব বুলি খবৰ ওলাইছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-04-29 |title=Inside details about Shruti Haasan's role in Nani, Mrunal Thakur's #Nani30 |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/shruti-haasan-roped-in-for-a-key-role-in-nani-mrunal-thakurs-nani30/articleshow/99871376.cms?from=mdr |access-date=2023-10-23 |issn=0971-8257 |archive-date=2023-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230519145717/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/shruti-haasan-roped-in-for-a-key-role-in-nani-mrunal-thakurs-nani30/articleshow/99871376.cms?from=mdr |url-status=live }}</ref> ১৩ জুলাইত ''হাই নান্না'' নামৰ শিৰোনামটো প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-07-13 |title=Nani and Mrunal Thakur's film titled 'Hi Nanna': First glimpse reveals a heartwarming tale of a father-daughter bond |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/nani-and-mrunal-thakurs-film-titled-hi-nanna-first-glimpse-reveals-a-heartwarming-tale-of-a-father-daughter-bond/articleshow/101719634.cms?from=mdr |access-date=2023-10-23 |issn=0971-8257 |archive-date=2023-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720014157/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/nani-and-mrunal-thakurs-film-titled-hi-nanna-first-glimpse-reveals-a-heartwarming-tale-of-a-father-daughter-bond/articleshow/101719634.cms?from=mdr |url-status=live }}</ref> খবৰ অনুসৰি নানিয়ে পাৰিশ্ৰমিক হিচাপে ২২ কোটি ₹ (২৮ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ) লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-10-06 |title=Is Nani charging Rs 22 crores as remuneration for 'Hi Nanna'? |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/is-nani-charging-rs-4-crores-as-remuneration-for-hi-nanna/articleshow/104204122.cms?from=mdr |access-date=2023-10-23 |issn=0971-8257 |archive-date=2023-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231017010238/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/is-nani-charging-rs-22-crores-as-remuneration-for-hi-nanna/articleshow/104204122.cms?from=mdr |url-status=live }}</ref> === চিত্ৰগ্ৰহণ === প্ৰধান ফটোগ্ৰাফী ২০২৩ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰথম সূচী [[হাইদৰাবাদ|হায়দৰাবাদত]] আৰু দ্বিতীয় সূচী আৰম্ভ হৈছিল [[মুম্বাই]]ত।<ref name=":2"/> ৩১ মে’ৰ ভিতৰত এই সূচী সমাপ্ত হয়।<ref>{{Cite news |date=2023-05-31 |title=Mrunal Thakur wraps Mumbai schedule of 'Nani 30', says "heart full of gratitude" |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/mrunal-thakur-wraps-mumbai-schedule-of-nani-30-says-heart-full-of-gratitude/articleshow/100650077.cms?from=mdr |access-date=2023-10-23 |issn=0971-8257 |archive-date=2023-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604064537/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/mrunal-thakur-wraps-mumbai-schedule-of-nani-30-says-heart-full-of-gratitude/articleshow/100650077.cms?from=mdr |url-status=live }}</ref> তৃতীয় সূচীখনৰ চিত্ৰগ্ৰহণ কৰা হৈছিল ৰামোজী ফিল্ম চিটিত। ঠাকুৰে ২৭ জুলাইৰ ভিতৰত সূচীখনৰ বাবে নিজৰ অংশবোৰ সামৰি লৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-07-27 |title=Mrunal Thakur wraps up another schedule of upcoming film 'Hi Nanna' with Natural star Nani |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/mrunal-thakur-wraps-up-another-schedule-of-upcoming-film-hi-nanna-with-natural-star-nani/articleshow/102159939.cms?from=mdr |access-date=2023-10-23 |issn=0971-8257 |archive-date=2023-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230728001921/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/mrunal-thakur-wraps-up-another-schedule-of-upcoming-film-hi-nanna-with-natural-star-nani/articleshow/102159939.cms?from=mdr |url-status=live }}</ref> ২ ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা [[কুনুৰ]]ত চতুৰ্থ সূচী আৰম্ভ হয়। খবৰ অনুসৰি এই সূচীত এটা গীতৰ ক্ৰম প্ৰকাশ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-09-02 |title=Hi Nanna: New shooting schedule of Nani and Mrunal Thakur starrer commences in scenic Coonoor |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/hi-nanna-new-shooting-schedule-of-nani-and-mrunal-thakur-starrer-commences-in-scenic-coonoor/articleshow/103308905.cms?from=mdr |access-date=2023-10-23 |issn=0971-8257 |archive-date=2023-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231024111212/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/hi-nanna-new-shooting-schedule-of-nani-and-mrunal-thakur-starrer-commences-in-scenic-coonoor/articleshow/103308905.cms?from=mdr |url-status=live }}</ref> == সংগীত == {{Main|হাই নান্না (চাউণ্ডট্ৰেক)}} হেছাম আব্দুল ৱাহাবে ছবিখনৰ সংগীত আৰু পটভূমিৰ স্কোৰ সুৰ কৰিছে। শৌৰ্যুভ আৰু নানিৰ সৈতে এয়ে তেওঁৰ প্ৰথম সহযোগিতা।<ref name=":1" /> অডিঅ’ ৰাইটছ লাভ কৰিছিল [[টি-ছিৰিজ (কোম্পানী)|টি-ছিৰিজে]]।<ref>{{Cite web |date=2023-07-16 |title=Popular music label grabs Hi Nanna's audio rights |url=https://www.123telugu.com/mnews/popular-music-label-grabs-hi-nannas-audio-rights.html |access-date=2023-10-23 |website=123telugu.com |language=en |archive-date=2023-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230716052422/https://www.123telugu.com/mnews/popular-music-label-grabs-hi-nannas-audio-rights.html |url-status=live }}</ref> ২০২৩ চনৰ ১৮ ডিচেম্বৰত সম্পূৰ্ণ ১০টা গীতৰ এলবামটোৰ পূৰ্বে "সমায়ামা",<ref>{{Cite web |date=2023-09-08 |title=Samayama: First Single From Nani's Hi Nanna Out |url=https://www.filmcompanion.in/news/samayama-first-single-from-nanis-hi-nanna-out |archive-url=https://web.archive.org/web/20230920062604/https://www.filmcompanion.in/news/samayama-first-single-from-nanis-hi-nanna-out |archive-date=2023-09-20 |access-date=2023-12-18 |website=Film Companion South |language=en}}</ref> "গাজু বম্মা",<ref>{{Cite web |date=2023-10-06 |title=Hi Nanna Song 'Gaaju Bomma': Nani and Kiara Khanna's Melodious Number Is the Sweetest Ode to Every Father and Daughter (Watch Lyrical Video) |url=https://www.latestly.com/socially/entertainment/south/hi-nanna-song-gaaju-bomma-nani-and-kiara-khannas-melodious-number-is-the-sweetest-ode-to-every-father-and-daughter-watch-lyrical-video-5466692.html |access-date=2023-10-23 |website=LatestLY |language=en |archive-date=2023-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231024111219/https://www.latestly.com/socially/entertainment/south/hi-nanna-song-gaaju-bomma-nani-and-kiara-khannas-melodious-number-is-the-sweetest-ode-to-every-father-and-daughter-watch-lyrical-video-5466692.html |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231024111219/https://www.latestly.com/socially/entertainment/south/hi-nanna-song-gaaju-bomma-nani-and-kiara-khannas-melodious-number-is-the-sweetest-ode-to-every-father-and-daughter-watch-lyrical-video-5466692.html |archivedate=2023-10-24 |deadurl=yes }}</ref> "আম্মাদি", "অডিয়াম্মা" আৰু "ইধে ইধে" ট্ৰেকসমূহ একক হিচাপে মুক্তি পাইছিল। ৱাহাবে [[কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা]] ব্যৱহাৰ কৰি ছবিখনৰ পটভূমিৰ স্ক’ৰ পুনৰ ৰেকৰ্ডিং কৰে যাৰ ফলত তেওঁ তেনে কৰা প্ৰথমখন ভাৰতীয় ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{Cite web |date=2023-12-05 |title=Hi Nanna becomes the first Telugu movie to embrace this tech – Deets inside |url=https://www.123telugu.com/mnews/hi-nanna-becomes-the-first-telugu-movie-to-embrace-this-tech-deets-inside.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213174218/https://www.123telugu.com/mnews/hi-nanna-becomes-the-first-telugu-movie-to-embrace-this-tech-deets-inside.html |archive-date=2023-12-13 |access-date=2023-12-18 |website=123telugu.com |language=en}}</ref> == মুক্তি == === নাট্যমণ্ডিত === ২০২৩ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰত ''হাই নান্না'' বিশ্বব্যাপী ছবিগৃহত মুক্তি পাইছিল, লগতে [[তামিল ভাষা|তামিল]], [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]], [[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]] আৰু [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]] ভাষাত ডাব কৰা সংস্কৰণো আছিল।<ref>{{Cite news |last=Bureau |first=The Hindu |date=2023-10-15 |title='Hi Nanna' teaser: Nani, Mrunal Thakur star in a feel-good film on love and fatherhood |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/hi-nanna-teaser-nani-mrunal-thakur-star-in-a-feel-good-film-on-love-and-fatherhood/article67423607.ece |access-date=2023-10-23 |issn=0971-751X |archive-date=2023-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231023015355/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/hi-nanna-teaser-nani-mrunal-thakur-star-in-a-feel-good-film-on-love-and-fatherhood/article67423607.ece |url-status=live }}</ref> প্ৰথমে ২০২৩ চনৰ ২১ ডিচেম্বৰত মুক্তি পোৱা ছবিখন পিছলৈ ''[[ছালাৰ: পাৰ্ট ওৱান - চিজফায়াৰ|ছালাৰ]]'' আৰু ''[[ডাংকী (চলচ্চিত্ৰ)|ডাংকী]]''ৰ সৈতে সংঘৰ্ষৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ ২০২৩ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰলৈ স্থানান্তৰিত হয়।<ref>{{Cite news |date=2023-10-13 |title=Nani and Mrunal Thakur's 'Hi Nanna' teaser release date revealed |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/nani-and-mrunal-thakurs-hi-nanna-teaser-release-date-revealed/articleshow/104377634.cms?from=mdr |access-date=2023-10-23 |issn=0971-8257 |archive-date=2023-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231012171635/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/nani-and-mrunal-thakurs-hi-nanna-teaser-release-date-revealed/articleshow/104377634.cms?from=mdr |url-status=live }}</ref> === হোম মিডিয়া === ছবিখনৰ ডিজিটেল ষ্ট্ৰীমিং আৰু চেটেলাইট ৰাইটছ ₹৩৭ কোটি (৪৬ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ)ত [[নেটফ্লিক্স|নেটফ্লিক্সক]] বিক্ৰী কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=2023-12-08 |title='Hi Nanna' box office collection day 1: Nani and Mrunal Thakur starrer makes a good opening |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/box-office/hi-nanna-box-office-collection-day-1-nani-and-mrunal-thakur-starrer-makes-a-good-opening/articleshow/105830742.cms |access-date=2024-02-25 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> [[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]] ভাষাৰ লগতে [[তামিল ভাষা|তামিল]], [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]] (হাই পাপা), [[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]] আৰু [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] ভাষাৰ ডাব সংস্কৰণৰ সৈতে ২০২৪ চনৰ ৪ জানুৱাৰীৰ পৰা নেটফ্লিক্সত ছবিখন উপলব্ধ কৰা হয়।<ref name="Mrunal Thakur, Nani's 'Hi Nanna' to be out on OTT on this date">{{cite news |date=30 December 2023 |title=Mrunal Thakur, Nani's 'Hi Nanna' to be out on OTT on this date |url=https://www.zeebiz.com/trending/entertainment/news-mrunal-thakur-nanis-hi-nanna-to-be-out-on-ott-on-this-date-270460 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240104122908/https://www.zeebiz.com/trending/entertainment/news-mrunal-thakur-nanis-hi-nanna-to-be-out-on-ott-on-this-date-270460 |archive-date=4 January 2024 |access-date=4 January 2024}}</ref> == অভ্যৰ্থনা == === সমালোচনাত্মক সঁহাৰি === ''[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]]''ৰ পল নিকোডিমাছে ৩.৫/৫ ষ্টাৰ দি লিখিছে, "চিনেমাত হৃদয় আৰু আত্মাৰ মিশ্ৰণ বিচৰাসকলৰ বাবে ''হাই নান্না'' এখন চাবলগীয়া ছবি।" <ref>{{cite news|url=https://m.timesofindia.com/entertainment/telugu/movie-reviews/hi-nanna/movie-review/105793018.cms|title=Hi Nanna Movie Review: Heartwarming Tale Of Love And Resilience; Nani, Mrunal, & Kiara Melt Hearts|website=The Times of India|access-date=7 December 2023|archive-date=3 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240103185607/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-reviews/hi-nanna/movie-review/105793018.cms?from=mdr|url-status=live}}</ref> ''[[দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]]''ৰ ৰঘু বণ্ডীয়ে ৩/৫ ষ্টাৰ দি লিখিছে, "নানী আৰু মৃণাল ঠাকুৰে অভিনেতাৰ ''জাৰ্চি''ৰ কথা মনত পেলোৱা উচ্চ আৱেগিক নাটকত অভিনয় কৰিছে।" <ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/hi-nanna-movie-review-nani-mrunal-thakur-impress-in-a-poignant-tale-of-love-and-bonding-9058145/|title=Hi Nanna movie review: Nani, Mrunal Thakur impress in a poignant tale of love and bonding|website=[[The Indian Express]]|date=7 December 2023 |access-date=7 December 2023|archive-date=10 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231210032123/https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/hi-nanna-movie-review-nani-mrunal-thakur-impress-in-a-poignant-tale-of-love-and-bonding-9058145/|url-status=live}}</ref> ''[[হিন্দুস্তান টাইমছ]]''ৰ নীশিতা ন্যায়পতিয়ে লিখিছে "শৌৰ্যুভৰ আত্মপ্ৰকাশৰ ছবিখন হৈছে এক আৱেগিক নাটক যিয়ে আপোনাৰ হৃদয়ত টানি আনিব, ইয়াৰ অভিনয় আৰু কাহিনী দুয়োটাৰে।" <ref>{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/telugu-cinema/hi-nanna-review-nani-mrunal-thakur-kiara-khanna-shine-in-this-emotional-tale-101701935694901.html|title=Hi Nanna review: Nani, Mrunal Thakur, Kiara Khanna shine in this emotional tale|website=Hindustan Times|date=7 December 2023 |access-date=7 December 2023|archive-date=11 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231211115217/https://www.hindustantimes.com/entertainment/telugu-cinema/hi-nanna-review-nani-mrunal-thakur-kiara-khanna-shine-in-this-emotional-tale-101701935694901.html|url-status=live}}</ref> ''[[দ্য হিন্দু]]''ৰ সংগীতা দেৱী দুণ্ডুৱে লিখিছে "শৌৰ্যুভৰ নাটকখন জীৱনতকৈ ডাঙৰ একচন মনোৰঞ্জকৰ মাজত এক উশাহ লোৱাৰ দৰে।" <ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/hi-nanna-telugu-movie-review-a-reaffirming-story-of-love-that-conquers-everything/article67613784.ece|title='Hi Nanna' movie review: A reaffirming story of love that conquers everything|website=[[The Hindu]]|date=7 December 2023 |access-date=7 December 2023|archive-date=8 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231208120356/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/hi-nanna-telugu-movie-review-a-reaffirming-story-of-love-that-conquers-everything/article67613784.ece|url-status=live |last1=Dundoo |first1=Sangeetha Devi }}</ref> ''[[অনুপমা চোপ্ৰা|ফিল্ম কম্পেনিয়ন]]''ৰ ৰাম ভেংকট শ্ৰীকৰে লিখিছে "হাই নান্নাই ইয়াৰ দুৰ্বল অংশৰ ক্ষতিপূৰণ কিছুমান ছুপাৰ ষ্ট্ৰং ইমোচনেল মুহূৰ্তৰ সৈতে কৰে আৰু কিছুমান দিশত ইয়াৰ সৈতে পতিয়ন নোযোৱাৰ পিছতো ই আৱেগিক পৰ্যায়ত বহুলাংশে সন্তুষ্টিদায়ক কাহিনী।" <ref>{{cite web|url=https://www.filmcompanion.in/reviews/telugu-review/hi-nanna-review-heartfelt-treatment-overpowers-predictable-narrative-nani-mrunal-thakur-shouryuv-kiara-khanna|title=Hi Nanna Review: Heartfelt Treatment Overpowers Predictable Narrative|website=[[Film Companion]]|date=7 December 2023 |access-date=7 December 2023|archive-date=8 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231208163436/https://www.filmcompanion.in/reviews/telugu-review/hi-nanna-review-heartfelt-treatment-overpowers-predictable-narrative-nani-mrunal-thakur-shouryuv-kiara-khanna|url-status=live}}</ref> ক'ইম'ইৰ পৰা হাৰি পিএনে ছবিখনক ৩.৫/৫ ষ্টাৰ ৰেটিং দি কয় যে "যদিও ছবিখনে লিডত থকাসকলৰ তাৰকাময় অভিনয়ৰ গৌৰৱ কৰে, নিৰ্দিষ্ট আখ্যান পথসমূহে প্ৰকাশ্যভাৱে নাটকীয় অনুভৱ কৰিব পাৰে।" তেওঁ আৰু কয় যে "মুখ্য অভিনেতাসকলৰ মাজত পৰ্দাৰ ৰসায়নে আনন্দদায়ক মুহূৰ্তৰ সৃষ্টি কৰে, আনহাতে শ্ৰুতি হাছান, নাছাৰ, প্ৰিয়াদৰ্শী, অংগদ বেদী, জয়ৰাম, আৰু হেমায়ত ৰহমানকে ধৰি এনচেম্বল কাষ্টে ছবিখনৰ আবেদন যথেষ্ট বৃদ্ধি কৰে।" <ref>{{Cite web |last=P N |first=Hari |date=19 February 2024 |title=Hi Nanna Movie Review: A Family Drama Weaving Love And Resilience |url=https://www.koimoi.com/reviews/telugu-movie-reviews/hi-nanna-movie-review-a-family-drama-weaving-love-and-resilience/ |website=Koimoi}}</ref> == তথ্য উৎস == {{ৰেফলিষ্ট}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{IMDb title|tt25433734}} [[শ্ৰেণী:২০২৩ বৰ্ষৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:তেলেগু চলচ্চিত্ৰ]] cu2gf3yaz3gd21r456cmkw62psxhvca 0 106760 651895 428600 2026-11-10T05:59:42Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651895 wikitext text/x-wiki {{about|বহুসময়ত বান্দৰডিমা বুলি কোৱা লালি পমা গছ|প্ৰকৃত বান্দৰডিমা গছ|বান্দৰডিমা গছ}} {{Taxobox |image = |status = |status_system = |status_ref = |regnum=[[Plantae]] |unranked_phylum=Tracheophytes |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = Eudicots |unranked_ordo = Rosids |ordo= Sapindales |familia= Meliaceae | genus = Prasoxylon | species = ''P. excelsum'' |binomial= ''Prasoxylon excelsum'' | binomial_authority = (Spreng.) Mabb. (২০২১) |synonyms = {{Collapsible list |''Alliaria procera'' {{Au|Kuntze (1891)}} |''Azedarach nigrum'' {{Au|Noronha (1790), nom. nud.}} |''Dysoxylum altissimum'' {{Au|Merr. (1904)}} |''Dysoxylum arnoldianum'' {{Au|K.Schum (1889)}} |''Dysoxylum excelsum'' {{Au|(Spreng.) Blume ex G.Don (1831)}} |''Dysoxylum excelsum'' var. ''hasseltii'' {{Au|Miq. (1868)}} |''Dysoxylum excelsum'' var. ''parvifolium'' {{Au|Koord. & Valeton (1896)}} |''Dysoxylum excelsum'' var. ''pedicellatum'' {{Au|Koord. & Valeton (1896)}} |''Dysoxylum gobara'' {{Au|(Buch.-Ham.) Merr. (1942)}} |''Dysoxylum hasseltii'' {{Au|(Miq.) Koord. & Valeton (1897)}} |''Dysoxylum havilandii'' {{Au|Ridl. (1930)}} |''Dysoxylum hubertii'' {{Au|Harms (1941)}} |''Dysoxylum macgregorii'' {{Au|C.DC. (1903)}} |''Dysoxylum microbotrys'' {{Au|King (1895)}} |''Dysoxylum motleyanum'' {{Au|(C.DC.) Ridl. (1930)}} |''Dysoxylum pallidum'' {{Au|Merr. (1914)}} |''Dysoxylum peerisiae'' {{Au|Kosterm. (1982)}} |''Dysoxylum procerum'' {{Au|Hiern (1875), nom. illeg.}} |''Dysoxylum procerum'' var. ''integrum'' {{Au|C.DC. (1878)}} |''Dysoxylum procerum'' var. ''macranthum'' {{Au|C.DC. (1902)}} |''Dysoxylum procerum'' var. ''motleyanum'' {{Au|C.DC. (1878)}} |''Dysoxylum turbinatum'' {{Au|King (1895)}} |''Epicharis procera'' {{Au|(Hiern) Pierre (1896), nom. illeg.}} |''Guarea acuminata'' {{Au|Wall. (1829), not validly publ.}} |''Guarea disyphonia'' {{Au|Griff. (1854)}} |''Guarea gobara'' {{Au|Buch.-Ham. (1832)}} |''Guarea oblonga'' {{Au|Wall. (1829), not validly publ.}} |''Guarea procera'' {{Au|Wall. (1829), not validly publ.}} |''Hartighsea excelsa'' {{Au|(Spreng.) A.Juss. (1830 publ. 1831)}} |''Hartighsea gobara'' {{Au|Wight & Arn. ex Voigt (1845)}} |''Macrochiton excelsum'' {{Au|(Spreng.) M.Roem. (1846)}} |''Trichilia excelsa'' {{Au|Spreng. (1827)}} }} | synonyms_ref = <ref name=powo>{{Cite web | title = ''Prasoxylon excelsum'' (Spreng.) Mabb. | url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77222487-1 | work = [[Plants of the World Online]] | accessdate = 16 February 2024 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20240217040942/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77222487-1 | archivedate = 17 February 2024 | deadurl = yes}}</ref> }} '''লালি পমা'''<ref>[https://indiabiodiversity.org/species/show/280358 India biodiversity Portal]</ref> ([[বৈজ্ঞানিক নাম]]: ''Prasoxylon excelsum'') '''মেলিয়েচিয়া''' (Meliaceae) [[পৰিয়াল (জীৱবিদ্যা)|পৰিয়ালৰ]] এবিধ [[সপুষ্পক উদ্ভিদ]]। উদ্ভিদজোপাৰ বৈজ্ঞানিক নামৰ এক্সেলছাম (excelsum) পদাংশ লেটিন ভাষাৰ পৰা আহৰণ কৰা হৈছে যাৰ অৰ্থ হৈছে ‘ওখ’।<ref name=TFSS>{{Cite book | last1 = Mabberley | first1 = David J. | last2 = Sing | first2 = Anne M. | date = March 2007 | contribution = ''Dysoxylum excelsum'' Blume | contribution-url = http://www.chm.frim.gov.my/backup/TFSS.vol4_5_6.pdf | editor1-last = Soepadmo | editor1-first = E. | editor2-last = Saw | editor2-first = L. G. | editor3-last = Chung | editor3-first = R. C. K. | editor4-last = Kiew | editor4-first = Ruth | title = Tree Flora of Sabah and Sarawak | volume = 6 | pages = 163–165 | publisher = Forest Research Institute Malaysia | isbn = 978-983-2181-89-7 | url = http://www.chm.frim.gov.my/Resources/Publications/Books/Floras/Tree-Flora-of-Sabah-and-Sarawak.aspx | version = (free online from the publisher, lesser resolution scan PDF versions) | accessdate = 12 March 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130927074942/http://www.chm.frim.gov.my/Resources/Publications/Books/Floras/Tree-Flora-of-Sabah-and-Sarawak.aspx | archive-date = 27 September 2013 | url-status = dead }}</ref> ==বিৱৰণ== লালি পমা গছজোপা ৩৬ মিটাৰ (১২০ ফুট) পৰ্যন্ত ওখ আৰু ডালৰ ব্যাস ৮০ চেণ্টিমিটাৰ (৩১ ইঞ্চি) পৰ্যন্ত হয়। মিঠা সুগন্ধিযুক্ত ফুলবোৰ ক্ৰীম ৰঙৰ বা গোলাপী বগা। ফলবোৰ পকিলে বাদামী ৰঙৰ, ঘূৰণীয়াৰ পৰা নাচপতিৰ আকৃতিৰ আৰু ৫ চে.মি.(২ ইঞ্চি) ব্যাসৰ।<ref name=TFSS/> ==বিতৰণ== লালি পমা [[শ্ৰীলংকা]], [[নেপাল]], [[ভাৰত|উত্তৰ-পূব ভাৰত]], [[চীন|দক্ষিণ চীন]], ইণ্ডো-চীন, আৰু সমগ্ৰ [[মালয়েচিয়া]] আৰু পাপুয়াছিয়াত পোৱা যায়। এই উদ্ভিদ সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা ১০০০ মিটাৰ (৩,০০০ ফুট) উচ্চতালৈকে থকা বৰ্ষাৰণ্যত গছে।<ref name=TFSS/> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} {{Taxonbar|from1=Q124570301|from2=Q11121707}} [[শ্ৰেণী:উদ্ভিদজগত]] tleireyp17jxthnzcbahtdgdrrdp5k3 0 106765 651786 540573 2026-11-09T19:07:52Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651786 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}} {{Taxobox |image = Dysoxylum binectariferum AJT Johnsingh.JPG |status = |status_system = |status_ref = |regnum=[[Plantae]] |unranked_phylum=Tracheophytes |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = Eudicots |unranked_ordo = Rosids |ordo= Sapindales |familia= Meliaceae | genus = Dysoxylum | species = ''D. gotadhora'' |binomial= ''Dysoxylum gotadhora'' | binomial_authority = (Buch.-Ham.) Mabb. |synonyms = {{Collapsible list |*''Alliaria golodhara'' <small>Kuntze </small> |*''Amoora ficiformis'' <small> Wight </small> |*''Dysoxylum binectariferum '' <small>(Roxb.) Hook.f. ex Bedd. </small> |*''Dysoxylum binectariferum var. coriaceum'' <small> C.DC. </small> |*''Dysoxylum binectariferum var. punctulatum '' <small>C.DC. </small> |*''Dysoxylum binectariferum var. pyyriforme'' <small> Thwaites ex Trimen </small> |*''Dysoxylum binectarifolium'' <small> C.DC. </small> |*''Dysoxylum ficiforme'' <small> (Wight) Gamble </small> |*''Dysoxylum grandifolium '' <small>H.L.Li [Illegitimate] </small> |*''Dysoxylum reticulatum'' <small> King </small> |*''Epicharis gotadhora '' <small>M.Roem. </small> |*''Guarea amaris'' <small> Buch.-Ham. </small> |*''Guarea binectarifera'' <small> Roxb. </small> |*''Guarea gotadhora '' <small>Buch.-Ham. </small>}} | synonyms_ref = <ref name=TPL>{{Cite web | title = ''Dysoxylum gotadhora'' (Buch.-Ham.) Mabb. | url = http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2607025 | work = [[The Plant List]] | access-date = 7 July 2015}}</ref> }} '''বান্দৰডিমা'''<ref>[https://indiabiodiversity.org/species/show/280667 India biodiversity Portal]</ref> ([[বৈজ্ঞানিক নাম]]: ''Dysoxylum gotadhora'') '''মেলিয়েচিয়া''' (Meliaceae) [[পৰিয়াল (জীৱবিদ্যা)|পৰিয়ালৰ]] এবিধ [[সপুষ্পক উদ্ভিদ]]। ই [[ভূটান]], [[ভাৰত]], [[লাওছ]], [[নেপাল]], [[থাইলেণ্ড]], আৰু [[ভিয়েটনাম]]ৰ স্থানীয় উদ্ভিদ। ভাৰত আৰু শ্ৰীলংকাত ইয়াক ''Dysoxylum ficiforme''<ref>{{Cite web|url=http://keralaplants.in/keralaplantsdetails.aspx?id=Dysoxylum_ficiforme|title=Dysoxylum ficiforme (MELIACEAE) : Akil, Karakil, Puvilakil|website=Keralaplants.in|access-date=16 November 2021|archivedate=8 February 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170208202204/http://keralaplants.in/keralaplantsdetails.aspx?id=Dysoxylum_ficiforme|deadurl=yes}}</ref> আৰু ''D. binectariferum''<ref>{{Cite web |title=Dysoxylum binectariferum (Roxb.) Hook.f. ex Bedd. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:578076-1 |access-date=2022-12-07 |website=Plants of the World Online |language=en |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221207045209/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:578076-1 |archivedate=2022-12-07 |deadurl=yes}}</ref> বুলিও নামকৰণ কৰা হৈছে। ==বিৱৰণ== [[File:Bandor-dima (Assamese- বান্দৰ-ডিমা) (8257379444).jpg|thumb|বান্দৰডিমা]] বান্দৰডিমা গছজোপা ২০ মিটাৰ (৭০ ফুট) পৰ্যন্ত ওখ হয়।<ref>{{Cite web|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=250084152|title=Dysoxylum gotadhora in Flora of China @ efloras.org|website=Efloras.org|access-date=16 November 2021}}</ref> ইয়াৰ কাঠৰ ৰঙ ৰঙা।<ref>{{Cite web|url=http://tropical.theferns.info/viewtropical.php?id=Dysoxylum+gotadhora|title=Dysoxylum gotadhora - Useful Tropical Plants|website=Tropical.theferns.info|access-date=16 November 2021}}</ref> পাতবোৰ যৌগিক।<ref>{{Cite web|url=https://indiabiodiversity.org/species/show/11156|title=Dysoxylum ficiforme (Wight) Gamble &#124; Species|website=India Biodiversity Portal|access-date=16 November 2021}}</ref> ফুলবোৰ বগা ৰঙৰ। ফলবোৰত চাৰিটা বীজ থাকে আৰু ফলবোৰ পকিলে ৰঙা হৈ পৰে। বীজবোৰ বগা মাংসযুক্ত আৰু বীজৰ বাকলি গাঢ় বেঙুনীয়া বৰণৰ।<ref>{{Cite web|url=http://www.biotik.org/india/species/d/dysofici/dysofici_en.html|title=Dysoxylum ficiforme - MELIACEAE|website=Biotik.org|access-date=16 November 2021}}</ref> {{Wikispecies|Dysoxylum gotadhora}} {{Taxonbar|from=Q13109773}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:উদ্ভিদজগত]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উদ্ভিদ]] 6lvwsk7txjmz9bgeu1lhkikfz3lpqu4 0 106852 651870 530573 2026-11-10T04:05:26Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651870 wikitext text/x-wiki {{Infobox river|name=মেকং নৈ|image_size=300px|image_name=Mountains Mekong river and dwellings seen from Mount Phou Si at dusk in Luang Prabang Laos.jpg|caption=মেকং নৈ|image_map=Mekong river basin.png|mouth=মেকং দেল্টা|origin=লাছাইগংমা (拉赛贡玛)|basin_countries=চীন, ম্যানমাৰ, লাওছ, থাইলেণ্ড, কম্বোডিয়া, ভিয়েটনাম|map_caption=মেকং নদীৰ জলভাগ|left_tribs=চ্ৰেপক, নাম খান, থা, নাম আও|right_tribs=মুন, টনলে চেপ, কক, ৰুৱাক}} '''মেকং নৈ''' বা '''মেকং নদী''' পূব এছিয়া আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ এখন আন্তঃসীমান্ত নদী।<ref>S. Liu; P. Lu; D. Liu; P. Jin; W. Wang (2009). [https://zenodo.org/record/897056 "Pinpointing source and measuring the lengths of the principal rivers of the world"]. International Journal of Digital Earth. </ref> ই বিশ্বৰ দ্বাদশতম সৰ্বাধিক দীঘল নদী আৰু এছিয়াৰ তৃতীয় সৰ্বাধিক দীঘল নদী। ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ৪,৯০৯ কিলোমিটাৰ (৩,০৫০ মাইল) আৰু ইয়াৰ জলপ্ৰবাহৰ এলেকা ৭৯৫,০০০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ (৩০৭,০০০ বৰ্গ মাইল), বছৰি ৪৭৫ কিউবিক কিলোমিটাৰ (১১৪ কিউবিক মাইল) পানী নিস্কাশন কৰে।<ref name=":0">[http://www.mrcmekong.org/assets/Publications/basin-reports/MRC-SOB-report-2010full-report.pdf "State of the Basin Report, 2010"] (PDF). Mekong River Commission. Vientiane. 2010.</ref> তিব্বতৰ মালভূমিৰ পৰা আৰম্ভ হৈ, এই নদী দক্ষিণ-পশ্চিম চীন (য'ত ইয়াক আনুষ্ঠানিকভাৱে লানচাং নদী বুলি কোৱা হয়), ম্যানমাৰ, লাওছ, থাইলেণ্ড, কম্বোডিয়া আৰু দক্ষিণ ভিয়েটনামৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই নদী তিব্বত আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ মাজত এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্য পথ। ২০০০ৰ পৰা ২০২০ৰ দশকলৈ মেকং নদীৰ সৈতে জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প নিৰ্মাণৰ ফলত নদীৰ পৰিৱেশত খৰাংৰ সৃষ্টি হৈছিল।<ref>Sasipornkarn, Emmy (16 August 2019). [https://www.dw.com/en/a-dam-building-race-threatens-the-mekong-river/a-50049206 "A dam-building race threatens the Mekong River"]. Deutsche Welle.</ref> ==বৈশিষ্ট্য== মেকং অৱবাহিকা বিশ্বৰ জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ অন্যতম চহকী অঞ্চল। <ref name=":0" /> বৃহত্তৰ মেকং উপ-অঞ্চলৰ জৈৱ সম্পদত ২০,০০০ উদ্ভিদ প্ৰজাতি, ৪৩০টা স্তন্যপায়ী প্ৰাণী, ১২০০টা চৰাই, ৮০০টা সৰীসৃপ আৰু উভচৰ প্ৰাণী,<ref>C. Thompson (2008). [http://www.wwf.dk/dk/Service/Bibliotek/WWF+i+Asien/Rapporter+mv./First+Contact+in+the+Greater+Mekong "First Contact in the Greater Mekong"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200510105159/https://wwf.panda.org/404error.cfm |date=2020-05-10 }} (PDF). WWF Greater Mekong Program.</ref> আৰু আনুমানিক ৮৫০টা উভচৰ প্ৰাণী অন্তৰ্ভুক্ত আছে বুলি অনুমান কৰা হৈছে। মেকঙৰ পৰা নিয়মিতভাৱে নতুন প্ৰজাতিৰ আৱিষ্কাৰ হৈ থাকে। ২০০৯ চনত এই অঞ্চলৰ পৰা পূৰ্বতে অজ্ঞাত ১৪৫টা প্ৰজাতিৰ আৱিষ্কাৰ কৰা হয়, য'ত ২৯টা মাছৰ প্ৰজাতি, দুটা চৰাই প্ৰজাতি, ১০টা সৰীসৃপ, পাঁচটা স্তন্যপায়ী প্ৰাণী, ৯৬টা উদ্ভিদ আৰু ছটা উভচৰ প্ৰাণী অন্তৰ্ভুক্ত। আন কোনো নদীত ইমান বিবিধ মাছৰ প্ৰজাতি পোৱা নাযায়।<ref name=":1">[http://assets.worldwildlife.org/publications/321/files/original/River_of_Giants_Giant_Fish_of_the_Mekong.pdf "River of Giants: Giant Fish of the Mekong] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241204161926/http://assets.worldwildlife.org/publications/321/files/original/River_of_Giants_Giant_Fish_of_the_Mekong.pdf |date=2024-12-04 }}" (PDF). WWF Greater Mekong Program. 2012</ref> আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰজাতি ভিতৰত আছে তিনিটা প্ৰজাতিৰ প্ৰ’বাৰবাছ বাৰ্ব, যি ১.৫ মিটাৰ (৫ ফুট) পৰ্যন্ত হব পাৰে আৰু ওজন ৭০ কিলোগ্ৰাম (১৫০ পাউণ্ড) পৰ্যন্ত হব পাৰে,<ref>Froese, Rainer and Pauly, Daniel, eds. (2017). [http://www.fishbase.org/identification/SpeciesList.php?genus=Probarbus "Species of Probarbus"] in FishBase. February 2017 version</ref> Himantura polypis, H. chaophraya যাৰ দৈৰ্ঘ্য কমেও ৫ মিটাৰ (১৬ ফুট) আৰু প্ৰস্থ ১.৯ মিটাৰ (৬ ফুট ৩ ইঞ্চি) হ'ব পাৰে, বিশাল পেংগাচিয়াছ (Pangasius sanitwongsei), বিশাল বাৰ্ব ( Catalocarpio siamensis) আৰু স্থানীয় মেকংৰ বিশাল কেটফিছ (Pangasianodon gigas)।<ref>Last, P.R.; Compagno, L.J.V. (1999). "Myliobatiformes: Dasyatidae". In Carpenter, K.E.; Niem, V.H. (eds.). FAO identification guide for fishery purposes. The living marine resources of the Western Central Pacific. Food and Agriculture Organization of the United Nations. pp. 1479–1505. <nowiki>ISBN 92-5-104302-7</nowiki>.</ref> ইয়াৰে উপৰোক্ত শেষৰ তিনিটা মাছৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ৩ মিটাৰ আৰু ওজন ৩০০ কিলোগ্ৰাম (৬৬০ পাউণ্ড) পৰ্যন্ত হ'ব পাৰে।<ref name=":1" /> এই সকলোবোৰ মাছৰ পৰিমাণ বান্ধ, বান নিয়ন্ত্ৰণ আৰু অতিৰিক্ত চিকাৰৰ বাবে হ্ৰাস পাইছে। মিঠা পানীৰ ডলফিনৰ এটা প্ৰজাতি ইৰাৱাডী ডলফিন (Orcaela brevirostris) এসময়ত নিম্ন মেকঙত সুলভ আছিল যদিও এতিয়া ই অতি বিৰল, মাত্ৰ ৮৫টা ডলফিন বাকী আছে।<ref>Ryan, Gerard Edward; Dove, Verne; Trujillo, Fernando; Doherty, Paul F. (2011). "[[doi:10.1890/ES10-00171.1|Irrawaddy dolphin demography in the Mekong River: an application of mark–resight models]]".</ref> নদীখনৰ ভিতৰত আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বাস কৰা আন জলাশয়ৰ স্তন্যপায়ী প্ৰাণীসমূহৰ ভিতৰত মসৃণ আৱৰণযুক্ত উট (Lutra perspicillata) আৰু মাছ ধৰা মেকুৰী (Prionailurus viverrinus) আদি উল্লেখযোগ্য। বিলুপ্তপ্ৰায় চিয়াম কুমিৰ (Crocodylus siamensis) মেকং নদীৰ উত্তৰ কম্বোডিয়া আৰু লাওচীয়া অংশৰ সৰু সৰু বিচ্ছিন্ন অঞ্চলত পোৱা যায়। নিমখীয়া পানীৰ কুমিৰ (Crocodylus porosus) এসময়ত মেকং বদ্বীপৰ পৰা টনলে চেপ আৰু ইয়াৰ বাহিৰলৈকে বিস্তৃত আছিল যদিও এতিয়া নদীখনৰ লগতে সমগ্ৰ ভিয়েটনাম আৰু সম্ভৱতঃ কম্বোডিয়াতো বিলুপ্ত হৈ পৰিছে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Ref list}} ==বহিঃ সংযোগ== * [http://www.wisdom.eoc.dlr.de The WISDOM Project, a Water related Information System for the Mekong Delta] * [http://www.mrcmekong.org Mekong River Commission] * [https://web.archive.org/web/20111114111257/http://www.mekongnet.org/ Mekong Watch] * [https://web.archive.org/web/20120428152611/http://www.mekong.waterandfood.org/ CGIAR Challenge Program on Water and Food-Mekong] * [https://web.archive.org/web/20180816153950/http://www.mpowernetwork.org/ Mekong Program on Water, Environment and Resilience] * [http://www.adb.org/features/12-things-know-2012-greater-mekong-subregion-program Countries of the Mekong River: The Greater Mekong Subregion] Asian Development Bank * [http://www.riversnetwork.org/rbo/index.php/river-blogs/south-asia/itemlist/category/14-mekong Rivers Network : Mekong river blog ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181105051137/http://www.riversnetwork.org/rbo/index.php/river-blogs/south-asia/itemlist/category/14-mekong |date=2018-11-05 }} [[শ্ৰেণী:নদী]] g9c6noylxmdeacplzjpg9imsspjlut4 0 106937 651725 630953 2026-11-09T14:12:19Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651725 wikitext text/x-wiki {{Infobox ancient site |name = নালন্দা মহাবিহাৰ |native_name = |alternate_name = |image = Temple No.- 3, Nalanda Archaeological Site.jpg |image_size = 250px |alt = |caption = নালন্দা মহাবিহাৰৰ ধ্বংসাৱশেষ |map_type = |map_alt = |relief = yes |coordinates = {{coord|25|08|12|N|85|26|38|E|display=inline,title}} |location = নালন্দা জিলা, [[বিহাৰ]], [[ভাৰত]] |region = মগধ |type =শিক্ষাৰ কেন্দ্ৰ, প্ৰাচীন বিশ্ব বিদ্যালয়, বৌদ্ধ মহাবিহাৰ |part_of = |length = {{cvt|800|ft}} |width = {{cvt|1600|ft}} |area = {{convert|12|ha}} |height = |builder = কুমাৰগুপ্ত প্ৰথম |material = |built = ৪২৭ খ্ৰীষ্টাব্দ |abandoned = ১৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আশে-পাশে<ref>{{cite journal |last1=Buswell Jr. |first1=Robert |title=Nālanda |journal=Princeton Dictionary of Buddhism |date=2013 |page=565 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780190681159.001.0001/acref-9780190681159-e-2844?rskey=UW22xF&result=3}}</ref> |epochs = |cultures = |dependency_of = |occupants = |event = আনুমানিক ১২০০ খ্ৰীষ্টাব্দত মুহাম্মদ বখতিয়াৰ খিলজীৰ দ্বাৰা লুটপাত |excavations = ১৯১৫-১৯৩৭, ১৯৭৪-১৯৮২<ref name="asi1">{{cite web | url=http://asi.nic.in/asi_monu_tktd_bihar_nalanda.asp | title=Nalanda | publisher=Archaeological Survey of India | access-date=18 September 2014 | url-status=dead | archive-url=http://archive.wikiwix.com/cache/20140918045920/http://asi.nic.in/asi_monu_tktd_bihar_nalanda.asp | archive-date=18 September 2014 }}</ref> |archaeologists = ডেভিদ বি স্পুনাৰ, হীৰানন্দ শাস্ত্ৰী, পালক শ্বাহ, জে এ পেজ, এম কুৰাইছি, জি চি চন্দ্ৰ, এন নাজিম, অমলানন্দ ঘোষ {{sfn|Le|2010|p=59}} |condition = ভগ্নাৱশেষ |ownership = [[ভাৰত চৰকাৰ]] |management = ভাৰতৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপ বিভাগ |public_access = আছে |website = {{URL|http://asi.nic.in/asi_monu_tktd_bihar_nalanda.asp|ASI}} |notes = [[Archaeological Survey of India|ASI]] No. N-BR-43<ref>{{cite web | url=http://asi.nic.in/asi_monu_alphalist_bihar.asp | title=Alphabetical List of Monuments – Bihar | publisher=Archaeological Survey of India | access-date=17 September 2014 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20111103035254/http://asi.nic.in/asi_monu_alphalist_bihar.asp | archive-date=3 November 2011 | df=dmy-all }}</ref> {{Infobox UNESCO World Heritage Site |child = yes |Official_name = বিহাৰৰ নালন্দাত অৱস্থিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান নালন্দা মহাবিহাৰ |ID = 1502 |Year = 2016 |Criteria = {{UNESCO WHS type|(iv), (vi)}} |Area = 23 ha |Buffer_zone = 57.88 ha }} }} '''নালন্দা''' ({{lang-en|Nalanda Mahavihara}}) পূব ভাৰতৰ প্ৰাচীন আৰু মধ্যযুগীয় মগধত (বৰ্তমান [[বিহাৰ]]) অৱস্থিত বিখ্যাত বৌদ্ধ মহাবিহাৰ আছিল।{{sfn|Asher|2015|pp=1–5}}{{sfnp|Kumar|2018}}<ref name="nalandagoi">{{cite web |date=15 June 2023 |title=History {{!}} District Nalanda, Government of Bihar {{!}} India |url=https://nalanda.nic.in/en/history/ |access-date=2 June 2023 |website=nalanda.nic.in}}</ref> নালন্দা মহাবিহাৰক প্ৰাচীন বিশ্বৰ অন্যতম সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ শিক্ষণ কেন্দ্ৰ হিচাপে বহুলভাৱে গণ্য কৰা হয়।{{sfn| Pinkney| 2014|pp=116–117 with footnotes}}<ref>{{Cite web |last=Kumar |first=Manoj |title=Ancient Nalanda University |url=https://www.patnauniversity.ac.in/e-content/social_sciences/aih/MAAIH53.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120055253/https://www.patnauniversity.ac.in/e-content/social_sciences/aih/MAAIH53.pdf |archive-date=20 January 2022 |access-date=6 November 2021 |archivedate=20 January 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220120055253/https://www.patnauniversity.ac.in/e-content/social_sciences/aih/MAAIH53.pdf |deadurl=yes }}</ref> এই মহাবিহাৰ পাটলিপুত্ৰ (বৰ্তমান [[পাটনা]])ৰ পৰা প্ৰায় ৯০ কিলোমিটাৰ (৫৬ মাইল) দক্ষিণ-পূবে ৰাজগৃহ (বৰ্তমান ৰাজগীৰ) চহৰৰ ওচৰত অৱস্থিত আছিল। ৪২৭ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা ত্ৰয়োদশ শতিকালৈকে কাৰ্যক্ষম ৰূপত থকা নালন্দাই পঞ্চম আৰু ষষ্ঠ শতিকাত কলা আৰু শিক্ষাৰ পৃষ্ঠপোষকতাক প্ৰসাৰিত কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। সেই সময়ক পণ্ডিতসকলে "ভাৰতৰ সোণালী যুগ" বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite journal |last=Ingalls |first=Daniel H. H. |date=1976 |title=Kālidāsa and the Attitudes of the Golden Age |url=https://www.jstor.org/stable/599886 |journal=Journal of the American Oriental Society |volume=96 |issue=1 |pages=15–26 |doi=10.2307/599886 |jstor=599886 |issn=0003-0279}}</ref> [[গুপ্ত সাম্ৰাজ্য]]ৰ সম্ৰাট কুমাৰগুপ্ত প্ৰথমে ৪২৭ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আশে-পাশে নালন্দা মহাবিহাৰৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।{{sfn|Smith|2013|pp=111–112}} বৌদ্ধ আৰু অবৌদ্ধ উভয় সম্প্ৰদায়ৰ বহুতো ভাৰতীয় আৰু জাভাৰ শাসকে ইয়াৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰিছিল।{{sfn|Krishnan|2016|p=17}}{{sfn|Scharfe|2002|pp=148–150 with footnotes}} পাল সাম্ৰাজ্যৰ শাসকসকলেও (৭৫০–১১৬১ খ্ৰীষ্টাব্দ) নালন্দাৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰিছিল। পালসকলৰ পতনৰ পিছত নালন্দাৰ সন্ন্যাসীসকলক বোধ গয়াৰ পিঠিপতিসকলে পৃষ্ঠপোষকতা কৰিছিল।<ref name=Auer2019>{{cite book |last1=Auer |first1=Blain |title=Encountering Buddhism and Islam in Premodern Central and South Asia |date=2019 |publisher=De Gruyter |page=68 |isbn=978-3-11-063168-5 |url=https://books.google.com/books?id=Gz_EDwAAQBAJ&q=buddhasena}}</ref> সম্ভৱবত প্ৰায় ১২০০ খ্ৰীষ্টাব্দত মহম্মদ বাখতিয়াৰ খিলজীয়ে নালন্দা আক্ৰমণ কৰিছিল। তাৰপিছতো কেইবাদশক জুৰি ই কাৰ্যক্ষম হৈ থাকিবলৈ সক্ষম হৈছিল।<ref>{{Cite journal |last=Truschke |first=Audrey |date=May 2018 |title=The Power of the Islamic Sword in Narrating the Death of Indian Buddhism |url=http://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/696567 |journal=History of Religions |language=en |volume=57 |issue=4 |pages=406–435 |doi=10.1086/696567 |issn=0018-2710 |s2cid=165825418}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sen |first=Amartya |date=17 November 2021 |title=Nalanda and the pursuit of science |url=https://www.thehindu.com/opinion/op-ed/Nalanda-and-the-pursuit-of-science/article15519635.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20240217091040/https://www.thehindu.com/opinion/op-ed/Nalanda-and-the-pursuit-of-science/article15519635.ece |archive-date=17 February 2024 |work=The Hindu}}</ref><ref>{{cite web |title=ANCIENT NALANDA UNIVERSIty's RUINS &#124; District Nalanda, Government of Bihar &#124; India |url=https://nalanda.nic.in/en/tourist-place/ancient-nalanda-universitys-ruins/}}</ref> প্ৰায় ৭৫০ বছৰ ধৰি নালন্দাৰ অধ্যাপকসমূহৰ ভিতৰত মহাযান বৌদ্ধ ধৰ্মৰ কিছুমান অতি পূজনীয় পণ্ডিত আছিল। মঠৰ সৈতে জড়িত অধ্যাপক আৰু শিক্ষাৰ্থীসকলৰ ভিতৰত ধৰ্মপাল, নাগাৰ্জুন, ধৰ্মকীৰ্তি, অসংগ, বসুবন্ধু, চন্দ্ৰকীৰ্তী, [[হিউৱেন-চাং]], শীলভদ্ৰ আৰু অতীশ উল্লেখযোগ্য।{{sfn|Wayman|1984|p=43}}<ref name="KumarDriem2020">{{cite book|author1=Niraj Kumar|author2=George van Driem|author3=Phunchok Stobdan|title=Himalayan Bridge|url=https://books.google.com/books?id=IhEHEAAAQBAJ&pg=PA253|date=18 November 2020|publisher=KW|isbn=978-1-000-21549-6|pages=253–255}}</ref><ref name="Hodge2005">{{cite book|author=Stephen Hodge|title=The Maha-Vairocana-Abhisambodhi Tantra: With Buddhaguhya's Commentary|url=https://books.google.com/books?id=SY4GUaAUNEYC&pg=PA17|date=9 December 2005|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-79654-9|page=17}}</ref>{{sfn|Collins|2000|p=240}}<ref name="prasad2021"/>{{sfn|Joshi|1977|p=177}}<ref>{{cite journal |last1=Buswell |first1=Robert |title=Śubhakarasimha |journal=Princeton Dictionary of Buddhism |date=2014 |page=861 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780190681159.001.0001/acref-9780190681159-e-4275}}</ref><ref name=Deokar2012>{{cite journal |last1=Deokar |first1=Lata |title=Subhūticandra: A Forgotten Scholar of Magadha |journal=Journal of the Centre for Buddhist Studies, Sri Lanka |date=2012 |volume=10 |pages=137–154 |url=https://www.academia.edu/7228101}}</ref> নালন্দাৰ পাঠ্যক্ৰমত মধ্যমক, যোগাচাৰ আৰু সৰ্বাস্তিবাদৰ দৰে প্ৰধান বৌদ্ধ দৰ্শনসমূহৰ লগতে [[বেদ]], [[ব্যাকৰণ]], চিকিৎসা, যুক্তি, গণিত,{{sfn|Buswell|Lopez|2013|loc=Entry for ''Nālandā''}} জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান<ref>{{Cite journal |last=Kumar |first=Pintu |date=2011 |title=The Ancient Nālandā Mahāvihāra: The Beginning of Institutional Education |url=https://cgscholar.com/bookstore/works/the-ancient-nalanda-mahavihara |journal=The Journal of the World Universities Forum |volume=4 |issue=1 |pages=65–80 |doi=10.18848/1835-2030/CGP/v04i01/56731 |issn=1835-2030 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260213120303/https://cgscholar.com/bookstore/works/the-ancient-nalanda-mahavihara |archivedate=2026-02-13 |access-date=2026-08-19 |deadurl=yes}}</ref> আৰু আলকেমি<ref>{{Cite journal |last1=Sumersingh |first1=DhirajsinghRajput |last2=Gokarn |first2=Rohit |last3=Jagtap |first3=ChandrashekharY |last4=Galib |first4=R |last5=Patgiri |first5=Bj |last6=Prajapati |first6=Pk |date=2016 |title=Critical Review of Rasaratna Samuccaya: A Comprehensive Treatise of Indian Alchemy |journal=Ancient Science of Life |language=en |volume=36 |issue=1 |pages=12–18 |doi=10.4103/0257-7941.195412 |issn=0257-7941 |pmc=5255965 |pmid=28182027 |doi-access=free }}</ref> আদি অন্যান্য বিষয়সমূহো অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। মহাবিহাৰৰ এটা বিখ্যাত পুথিভঁৰাল আছিল। এই পুথিভঁৰাল হিউৱেন-চাং আৰু য়িজিঙৰ দৰে পৰিব্ৰাজকে পূব এছিয়ালৈ প্ৰেৰণ কৰা সংস্কৃত গ্ৰন্থসমূহৰ এক মূল উৎস আছিল।{{sfn|Buswell|Lopez|2013|loc=Entry for ''Nālandā'', ''Xuanzang'' and ''Yijing''}} নালন্দাত ৰচিত বহু গ্ৰন্থই মহাযান আৰু বজ্ৰযান পন্থা বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ধৰ্মকীৰ্তিৰ ৰচনা, শান্তিদেৱৰ সংস্কৃত গ্ৰন্থ 'বোধিসত্তাচৰ্যাৱতাৰ' আৰু 'মহাবৈৰোচন তন্ত্ৰ' আদি উল্লেখযোগ্য।<ref name="Śāntideva1998">{{cite book|author=Śāntideva|title=Translator's Note: The Bodhicaryāvatāra|url=https://books.google.com/books?id=m-ifbE8kyGIC|year=1998|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-283720-2|page=xxviii}}</ref><ref>{{cite book |last1=Hodge |first1=Stephen |title=The Maha-Vairocana-Abhisambodhi Tantra: With Buddhaguhya's Commentary |date=9 December 2005 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-79654-9 |page=17 |url=https://books.google.com/books?id=SY4GUaAUNEYC |language=en}}</ref><ref name="lmjoshi146">{{cite book |author=Lal Mani Joshi |url=https://books.google.com/books?id=-epU7NHNCOQC |title=Studies in the Buddhistic Culture of India During the 7th and 8th Centuries A.D. |publisher=Motilal Banarsidass |year=1977 |isbn=978-81-208-0281-0 |pages=146–147}}</ref> প্ৰাচীন নালন্দাৰ স্থান ইউনেস্কোৰ [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]।<ref>{{cite news |date=15 July 2016 |agency=UNESCO World Heritage Centre |access-date=15 July 2016 |language=en |url=https://whc.unesco.org/en/news/1524 |title=Four sites inscribed on UNESCO's World Heritage List |work=whc.unesco.org |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160716131638/https://whc.unesco.org/en/news/1524 |archive-date=16 July 2016 }}</ref> ২০১০ চনত ভাৰত চৰকাৰে প্ৰাচীন বিশ্ববিদ্যালয়খন পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰে আৰু ৰাজগীৰত নালন্দা বিশ্ববিদ্যালয় নামৰ এখন সমসাময়িক প্ৰতিষ্ঠান প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref>{{Cite news|url=https://nalandauniv.edu.in/about-nalanda/history-and-revival/|title = History and Revival|newspaper=Nalanda University}}</ref> ভাৰত চৰকাৰে এই বিশ্ববিদ্যালয়খনক ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰিছে।<ref>{{Cite web|url=https://nalandauniv.edu.in/about-nalanda/vision/|title=Vision|website=Nalandauniv.edu.in|access-date=8 March 2022}}</ref> ==অৱস্থান== নালন্দা [[বিহাৰ]]ৰ ৰাজগীৰ চহৰৰ পৰা প্ৰায় ১৬ কিলোমিটাৰ (১০ মাইল) উত্তৰত আৰু [[পাটনা]]ৰ পৰা প্ৰায় ৯০ কিলোমিটাৰ (৫৬ মাইল) দক্ষিণ-পূবত অৱস্থিত। ৩১, ২০ আৰু ১২০ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথেৰে ভাৰতৰ ঘাইপথ নেটৱৰ্কৰ সৈতে ই সংযুক্ত।<ref name=nalandagoi/> ই বিহাৰৰ আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বৌদ্ধ স্থান বোধ গয়াৰ পৰা প্ৰায় ৮০ কিলোমিটাৰ (৫০ মাইল) উত্তৰ-পূবে অৱস্থিত। বৰগাঁও (নলন্দা) গাঁৱৰ উত্তৰ-পশ্চিমে এক বৃহৎ অঞ্চলত বিস্তৃত হৈ থকা নালন্দা প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান ঐতিহাসিক মানৱসৃষ্ট হ্ৰদ গিধি, পানাশোকাৰ আৰু ইন্দ্ৰপুষ্কৰিণীৰ মাজত অৱস্থিত। ইন্দ্ৰপুষ্কৰিণী হ্ৰদৰ দক্ষিণ পাৰত ইয়াৰ স্মৃতিত প্ৰতিষ্ঠা কৰা বিশ্ববিদ্যালয় নৱ নালন্দ মহাবিহাৰ অৱস্থিত।{{sfn|Ghosh|1965|pp=1–2}}{{sfn|Prasad|1988|p=184 with footnotes}}একেদৰে ইন্দ্ৰপুষ্কৰিণী হ্ৰদৰ দক্ষিণ-পশ্চিম পাৰত প্ৰাচীন নলন্দা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয় নালন্দা মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয় অৱস্থিত। ==ব্যুৎপত্তি== [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] আৰু [[পালি ভাষা]]ত মহাবিহাৰ শব্দটো মহান বিহাৰ অৰ্থাৎ শিক্ষাৰ কেন্দ্ৰ বা বৌদ্ধ মঠৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াক কেইবাটাও বৌদ্ধ মঠৰ সমাহাৰক বৰ্ণনা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সপ্তম শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ টাং বংশৰ চীনা পৰিব্ৰাজক [[হিউৱেন-চাং|হিউৱেন-চাঙৰ]] মতে স্থানীয় পৰম্পৰা অনুসৰি নালন্দা নাম [[নাগ (কিংবদন্তি)|নাগদেৱতা]] নালন্দাৰ নামৰ পৰা আহিছে। তেওঁ "না-আলম-দা" অৰ্থাৎ "বিৰতি নোহোৱাকৈ দান" ইয়াৰ অন্য এক বিকল্প ব্যাখ্যা আগবঢ়াইছে।{{sfn|Ghosh|1965|pp=3 with footnote 2}} ধ্বংসাৱশেষৰ খননৰ নেতৃত্ব দিয়া প্ৰত্নতাত্ত্বিক হীৰানন্দ শাস্ত্ৰীয়ে এই অঞ্চলত নল অৰ্থাৎ [[পদুম]]ৰ ডালৰ প্ৰাচুৰ্য্যৰ বাবে ইয়াৰ নামকৰণ নালন্দা কৰা হৈছে। লগতে তেওঁ বিশ্বাস কৰে যে নালন্দাই পদুমৰ ডাল প্ৰদানকাৰীক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।{{sfn|Hiranand Sastri|1986|pp=3–4}} ১৭ শতিকাৰ তৰানাথৰ গ্ৰন্থকে ধৰি কিছুমান তিব্বতী উৎসত নালন্দাক নলেন্দ্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। সম্ভৱতঃ তিব্বতী সাহিত্যত পোৱা নল, নলকা, নলকাগ্ৰাম নালন্দাৰ সমাৰ্থক।{{sfn|Ghosh|1965|pp=2–3}}<ref name="Scharfe2018">{{cite book|author=Hartmut Scharfe|title=Education in Ancient India|url=https://books.google.com/books?id=GMyiDwAAQBAJ&pg=PA149|date=12 November 2018|publisher=BRILL|isbn=978-90-474-0147-6|pages=148–150}}</ref><ref name="CabezonCabezón2013">{{cite book|author1=Jose Ignacio Cabezon|author2=José Ignacio Cabezón|title=The Buddha's Doctrine and the Nine Vehicles: Rog Bande Sherab's Lamp of the Teachings|url=https://books.google.com/books?id=Ty3O7BZYO5QC&pg=PA87|date=31 January 2013|publisher=OUP USA|isbn=978-0-19-995862-7|page=87}}</ref> ==ইতিহাস== ===নালন্দা চহৰৰ প্ৰাচীন ইতিহাস (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১২০০– ৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)=== [[File:Map of Nalanda by Alexander Cunningham, 1861-62.jpg|thumbnail|right|আলেকজেণ্ডাৰ কানিংহামৰ ১৮৬১–৬২ চনৰ ভাৰতৰ প্ৰত্নতাত্বিক জৰীপৰ প্ৰতিবেদনত উল্লেখ থকা নালন্দা আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে অৱস্থিত অঞ্চলৰ মানচিত্ৰ। ইয়াত মহাবিহাৰৰ চাৰিওফালে কেইবাটাও পুখুৰী দেখুওৱা হৈছে।]] প্ৰায় তিনি কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ জুৱাফাৰডিহ স্থানৰ দৰে ননালন্দাৰ ওচৰৰ ঠাইবোৰত প্ৰত্নতাত্ত্বিক খননত ক’লা মাটিৰ সামগ্ৰী আৰু অন্যান্য সামগ্ৰী পোৱা গৈছে। এইবোৰ কাৰ্বন ডেটেড পদ্ধতিৰে সময় নিৰ্ধাৰণ কৰি প্ৰায় ১২০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব বুলি ঠাৱৰ কৰা হৈছে। ইয়াৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে মগধৰ নালন্দাৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলত [[মহাবীৰ]] আৰু [[বুদ্ধ]]ৰ জন্মৰ বহু শতিকা আগতে মানুহৰ বসতি আছিল।<ref>{{Cite book|title=EXCAVATION AT JUAFARDIH, DISTRICT NALANDA|last=Tewari|first=Rakesh|publisher=ARCHAEOLOGICAL SURVEY OF INDIA|year=2016|pages=6–8 Layers 13, the uppermost deposit of Period I, has provided a C14 date of 1354BCE it may thus be seen that the C14 dates of Period I and II are consistent and justifiably indicate that the conventional date bracket for NBPW requires a fresh review at least for the sites in Magadh region}}</ref> প্ৰাথমিক বৌদ্ধ গ্ৰন্থত উল্লেখ মতে বুদ্ধই তেওঁৰ ভ্ৰমণৰ সময়ত নালন্দা নামৰ ৰাজগৃহ (বৰ্তমানৰ ৰাজগীৰ – মগধৰ ৰাজধানী)ৰ ওচৰৰ এখন চহৰলৈ গৈছিল।{{sfn|Buswell|Lopez|2013|loc=Entry for ''Nālandā''}}{{sfn|KA Nilakanta Sastri|1988|p=268}} তেওঁ ওচৰৰ পাৱাৰিকা নামৰ আমৰ বাগিচা এখনত বক্তৃতা প্ৰদান কৰিছিল আৰু তেওঁৰ দুজন প্ৰধান শিষ্যৰ ভিতৰত অন্যতম শৰিপুত্ৰৰ জন্ম সেই অঞ্চলত হৈছিল আৰু পিছলৈ সেই স্থানতে তেওঁ নিৰ্বাণ লাভ কৰিছিল।{{sfn|Scharfe |2002|p= 148}}{{sfn|Dutt|1962|p= 328}} যিহেতু এই বৌদ্ধ গ্ৰন্থসমূহ বুদ্ধৰ মৃত্যুৰ কেইবা শতিকা পিছত লিখা হৈছিল, সেয়ে নাম বা আপেক্ষিক স্থানৰ ক্ষেত্ৰতো সামঞ্জস্যপূৰ্ণ নহয়। উদাহৰণস্বৰূপে, মহাসুদাসন জাতকৰ দৰে গ্ৰন্থত নেলক বা নলকগ্ৰাম ৰাজগৃহৰ পৰা প্ৰায় এক যোজন (১০ মাইল) দূৰত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। আনহাতে মহাবস্তুৰ দৰে গ্ৰন্থত সেই ঠাইখনক নালন্দ-গ্ৰামক বুলি কোৱা হৈছে আৰু ৰাজগৃহৰ আধা যোজন দূৰত বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Ghosh|1965|pp=2–3}} বৌদ্ধ ধৰ্মৰ আন এক গ্ৰন্থ নিকায়সংগ্ৰহত সম্ৰাট অশোকে নালন্দাত বিহাৰ (মঠ) স্থাপন কৰা বুলি উল্লেখ আছে। কিন্তু এতিয়ালৈকে প্ৰত্নতাত্ত্বিক খননত অশোক যুগৰ বা তেওঁৰ মৃত্যুৰ ৬০০ বছৰ পিছৰলৈকে কোনো কীৰ্তিচিহ্ন পোৱা নাই।{{sfn|Pinkney|2014|pp=116–117 with footnotes}}{{sfn|Ghosh|1965|pp=4–5}} জৈন গ্ৰন্থ সূত্ৰকৃতঙ্গতৰ ২.৭ নং অধ্যায়ত উল্লেখ আছে যে নালন্দা ৰাজধানী ৰাজগৃহৰ "উপকণ্ঠ অঞ্চল"ত অৱস্থিত। ইয়াত অসংখ্য অট্টালিকা আছিল আৰু ইয়াতেই মহাবীৰে (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ/৫ম শতিকা) চৈধ্য বছৰ কাল কটাইছিল। জৈন ধৰ্মৰ আন এক উল্লেখযোগ্য গ্ৰন্থ কল্পনাসূত্ৰত এই কথাৰ সমৰ্থন পোৱা গৈছে। কিন্তু নালন্দাৰ উল্লেখৰ বাহিৰে জৈন গ্ৰন্থত অধিক বিৱৰণ নাই। মহাবীৰৰ মৃত্যুৰ পিছৰ প্ৰায় সহস্ৰাব্দলৈকেও এই গ্ৰন্থসমূহ লিপিবদ্ধ কৰা হোৱা নাছিল। ইয়াৰ ফলত বৌদ্ধ গ্ৰন্থৰ দৰেই নিৰ্ভৰযোগ্যতা আৰু বৰ্তমানৰ নালন্দা জৈন গ্ৰন্থৰ সৈতে একে নেকি সেই বিষয়ে প্ৰশ্ন উত্থাপিত হৈছে।{{sfn|Pinkney|2014|pp=116–117 with footnotes}} শ্বাৰফেৰ মতে বৌদ্ধ আৰু জৈন গ্ৰন্থসমূহে স্থান চিনাক্তকৰণৰ ক্ষেত্ৰত সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিলেও আধুনিক নালন্দা যে এই গ্ৰন্থসমূহে উল্লেখ কৰা স্থানৰ ওচৰত বা সেই স্থানৰ ওচৰত আছে সেয়া "প্ৰায় নিশ্চিত"।{{sfn|Scharfe |2002|pp= 148–149 with footnotes}} বুদ্ধৰ বিশিষ্ট শিষ্য শৰিপুত্তৰ জন্ম আৰু মৃত্যু নালন্দাত হৈছিল। ৰজা অশোকে তেওঁৰ প্ৰতি সন্মান জনাই নালন্দাত শৰিপুত্ত স্তূপ নিৰ্মাণ কৰাইছিল বুলি কথিত আছে। শৰিপুত্তৰ অৱশেষ সাঁচি আৰু মথুৰাত স্তূপতো সন্নিবিষ্ট কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book |url=http://archive.org/details/oapen-20.500.12657-77182 |title=The Return of the Buddha - Ancient Symbols for a New Nation |date=2014 |pages=239 |language=English |quote=The claims for the historicity of Nalanda are based on literary and epigraphical sources, which identify it as the birth-place of Buddha's disciple Säriputta. Ashoka is said to have built a temple in the third century BCE and the site owes its popularity as a university to the archaeologist Hasmukh D. Sankalia.}}</ref> ===ফা-হিয়েনৰ ভ্ৰমণ (৩৯৯ - ৪১২ খ্ৰীষ্টাব্দ)=== চীনা পৰিব্ৰাজক আৰু বৌদ্ধ তীৰ্থযাত্ৰী [[ফা-হিয়েন|ফা-হিয়েনে]] নালন্দা চহৰ ভ্ৰমণ কৰোঁতে সেই স্থানত তেতিয়া হয়তো বিশ্ববিদ্যালয় নাছিল। ফা-হিয়েনে বৌদ্ধ গ্ৰন্থসমূহ লাভ কৰিবলৈ ভাৰতলৈ আহিছিল আৰু পঞ্চম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ভাৰতত ১০ বছৰ কটাই নালন্দা অঞ্চলকে ধৰি বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰধান তীৰ্থস্থানসমূহ ভ্ৰমণ কৰিছিল। তেওঁ এখন ভ্ৰমণ কাহিনীও লিখিছিল। এই ভ্ৰমণ কাহিনীয়ে আন চীনা আৰু কোৰিয়ান বৌদ্ধসকলক শতিকাজুৰি ভাৰত ভ্ৰমণ কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল। ইয়াত তেওঁ সমগ্ৰ ভাৰতৰ বহুতো বৌদ্ধ মঠ আৰু কীৰ্তিচিহ্নৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। কিন্তু সংস্কৃত গ্ৰন্থ বিচাৰি ভাৰতৰ অন্য প্ৰান্তৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক চীনলৈ লৈ গ’লেও তেওঁ নালন্দাত কোনো মঠ বা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কথা উল্লেখ কৰা নাই। নালন্দাত ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পূৰ্বৰ কীৰ্তিচিহ্নসমূহৰ কোনো প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৱিষ্কাৰৰ অভাৱৰ সৈতে ফা-হিয়েনৰ গ্ৰন্থত কোনো উল্লেখ নথকাৰ পৰা ধৰা হয় যে নালন্দা মঠ-বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অস্তিত্ব ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আশে-পাশে নাছিল।{{sfn|Scharfe |2002|pp= 148–149 with footnotes}}<ref name="Deeg">{{citation | last=Deeg | first=Max | title=Oxford Research Encyclopedia of Asian History | chapter=Chinese Buddhist Travelers: Faxian, Xuanzang, and Yijing | publisher=Oxford University Press | year=2019 | doi=10.1093/acrefore/9780190277727.013.217 | isbn=978-0-19-027772-7 }}</ref> ===আধাৰশিলা (পঞ্চম শতিকা)=== {{See also|গুপ্ত সাম্ৰাজ্য}} [[File:Nalanda, Buddhist university 04.jpg|thumb|left|পঞ্চম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে গুপ্ত সম্ৰাটসকলে নালন্দা প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু তাৰ পিছত পৰৱৰ্তী ৭ শতিকা ইয়াৰ সম্প্ৰসাৰণ ঘটিছিল।]] নালন্দাৰ প্ৰামাণিক ইতিহাস পঞ্চম শতিকাৰ পৰাই আৰম্ভ হয়। এই স্থানত আৱিষ্কাৰ হোৱা এটা ছীলে ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে চক্ৰাদিত্য (৪১৫–৪৫৫ খ্ৰীষ্টাব্দ) নামৰ এজন ৰজাক চিনাক্ত কৰিছে। এই ছীলত উল্লেখ থকা মতে ৰজা চক্ৰাদিত্যয়ে এই স্থানত এটা সংঘাৰাম বা বৌদ্ধ মঠৰ ভেটি স্থাপন কৰিছিল।{{sfn|Monroe|2000|p=166}}{{sfn|Dutt|1962|p=329}} চীনা পৰিব্ৰাজক হিউৱেন-চাঙৰ ভ্ৰমণ কাহিনীয়ে এই কথাৰ সমৰ্থন কৰে।{{sfn|Dutt|1962|p=329}} আনুষ্ঠানিক বৈদিক শিক্ষাৰ পৰম্পৰাই বৃহৎ শিক্ষা কেন্দ্ৰ যেনে নালন্দা, তক্ষশিলা আৰু বিক্ৰমশিলা গঠন কৰাত সহায় কৰিছিল।<ref name="Frazier2011">{{Cite book |last1=Frazier |first1=Jessica |last2=Flood |first2=Gavin |url=https://books.google.com/books?id=Nv_a5cMEwngC |title=The Continuum Companion to Hindu Studies |date=30 June 2011 |publisher=A&C Black |isbn=978-0-8264-9966-0 |pages=34 |language=en}}</ref> [[File:Nalanda clay seal of Kumaragupta III.jpg|thumb|তৃতীয় কুমাৰগুপ্তৰ নালন্দা পোৰা মাটিৰ ছীল। গুপ্ত সাম্ৰাজ্যৰ শেষৰ ফালে লিখাএই শিলালিপিৰ ভাষা সংস্কৃত, ইয়াত চিত্ৰিত মানুহজনৰ কপালত বৈষ্ণৱৰ চিন আৰু ছীলৰ সন্মুখৰ ফালে [[গৰুড়]]-বাহন<ref>John F Fleet, [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.108395/page/n461/mode/2up Nalanda clay seals of Kumaragupta III], ''Corpus Inscriptionum Indicarum'' Vol.3</ref>]] ভাৰতীয় পৰম্পৰা অনুসৰি আৰু বহুগ্ৰন্থত ৰজাসকলক বহুতো উপনাম আৰু শিৰোনামেৰে উল্লেখ কৰা হয়। আন্দ্ৰেয়া পিংকনী আৰু হাৰ্টমুট শ্বাৰফেৰ দৰে পণ্ডিতসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছে যে চক্ৰাদিত্য সৰু প্ৰথম কুমাৰগুপ্ত একেজন। তেওঁ [[গুপ্ত সাম্ৰাজ্য]] হিন্দু বংশৰ অন্যতম সম্ৰাট আছিল।{{sfn|Scharfe |2002|pp= 148–149 with footnotes}}{{sfn|Pinkney|2014|pp=116 with footnotes, Quote: "Some of Nalanda's most important patrons include the Hindu Guptas (epecially fifth century Kumaragupta also known as Sakraditya who reigned from 415–455 CE and emperor Harsha (...)"}} ইয়াৰ উপৰিও নালন্দাত আৱিষ্কাৰ হোৱা মুদ্ৰা আৰু মোহৰসমূহে এই কথাও সমৰ্থন কৰে যে প্ৰথম কুমাৰগুপ্ত নালন্দা মঠ-বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক পৃষ্ঠপোষক আছিল।{{sfn|Monroe|2000|p=166}}{{sfn|Dutt|1962|p=329}} তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী বুধগুপ্ত, তথাগতগুপ্ত, বালাদিত্য আৰু বজ্ৰয়ে পিছলৈ অতিৰিক্ত মঠ আৰু মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰি প্ৰতিষ্ঠানটোৰ সম্প্ৰসাৰণ আৰু সম্প্ৰসাৰণ কৰিছিল।{{sfn|Ghosh|1965|p=5}} গুপ্তসকলৰ অধীনত পঞ্চম আৰু ষষ্ঠ শতিকাৰ সময়ছোৱাত নালন্দা পূৰ্ণ পৰ্যায়ত গঢ় লৈ উঠিছিল।{{sfn|Krishnan|2016|pp=162–163}} নালন্দাত আৱিষ্কৃত অসংখ্য বৌদ্ধ আৰু হিন্দু ছীল, শিল্পকৰ্ম, মূৰ্তি আৰু শিলালিপিসমূহত গুপ্ত শৈলী আৰু গুপ্ত যুগৰ লিপিত পোৱা গৈছে।{{sfn|Dutt|1962|p=330}}{{sfn|Pal|2019|pp=95–99}} এই সময়ছোৱাত গুপ্ত ৰজাসকল একমাত্ৰ নালন্দাৰ পৃষ্ঠপোষক নাছিল। শ্বাৰফে কয় যে "বহু দাতা বৌদ্ধ নাছিল; তেওঁলোকৰ ছীলত থকা প্ৰতীকত লক্ষ্মী, গণেশ, শিৱলিংগ আৰু দুৰ্গা দেখা যায়"। অৰ্থাৎ নালন্দাৰ পৃষ্ঠপোষকতাত ধৰ্মীয় বৈচিত্ৰতাৰ চিন দেখা যায়।{{sfn|Scharfe |2002|pp= 149–150 with footnotes}} উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ শাসকসকলে নালন্দাৰ পুঁজিৰ সহায়ৰ বাবে গাঁওসমূহ দান কৰিছিল। সুমাত্ৰাৰ ৰজাই নালন্দা মঠৰ সাহায্যৰ্থে কেইবাখনো গাঁও দান দিছিল। চীনৰ পৰা অহা পণ্ডিতসকলক সহায় কৰিবলৈ এটা বিশেষ পুঁজিও স্থাপন কৰা হৈছিল।<ref name=":0">{{Cite book |last=Elverskog |first=Johan |title=Buddhism and Islam on the Silk Road |url=https://archive.org/details/buddhismislamons0000elve |publisher=University of Pennsylvania Press |year=2010 |location=Philadelphia |pages=[https://archive.org/details/buddhismislamons0000elve/page/1 1]}}</ref> ==নিখুঁত অৱস্থাত উদ্ধাৰিত নালন্দাৰ পাণ্ডুলিপিসমূহ== নালন্দা মহাবিহাৰৰ পলায়ন কৰা সন্ন্যাসীসকলে নালন্দাৰ কিছুমান পাণ্ডুলিপি লৈ গৈছিল। ইয়াৰে কেইটামান বৰ্তমান নিখুঁত ৰূপত সংৰক্ষিত অৱস্থাত আছে। তাৰে ভিতৰত উল্লেখযোগ্য সমূহ হৈছে: *লছ এঞ্জেলছ কাউন্টি মিউজিয়াম অৱ আৰ্টত সংৰক্ষিত ধৰণীসমগ্ৰহৰ অংশ, ১০৭৫ খ্ৰীষ্টাব্দ{{sfn|Kim|2013|p=52}} *এছিয়া ছ'চাইটিত সংৰক্ষিত<ref>{{cite web | url=http://asiasocietymuseum.org/region_object.asp?RegionID=1&CountryID=1&ChapterID=10&ObjectID=479 | title=Five of the Leaves from an Ashtasahasrika Prajnaparamita Manuscript | publisher=Asia Society | access-date=25 September 2014 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20140714182939/http://asiasocietymuseum.org/region_object.asp?RegionID=1&CountryID=1&ChapterID=10&ObjectID=479 | archive-date=14 July 2014 | df=dmy-all }}</ref> অষ্টসহস্ৰিকা প্ৰজ্ঞাপৰমিতাৰ পাণ্ডুলিপি। বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰথম তিব্বতী নীতি-নিয়মৰ সংকলনকাৰী বুটনৰ দ্বাৰা ৰচিত এই পাণ্ডুলিপিখনত ভাৰতৰ বিখ্যাত নালন্দা মঠত সৃষ্টিৰ পৰা তিব্বতত ব্যৱহাৰৰ মাজেৰে ইতিহাসক সংস্কৃত আৰু তিব্বতী ভাষাত লিপিবদ্ধ কৰা আছে। *ইয়াৰলুং সংগ্ৰহালয়, চেটাং (অন কে ৰু লা খাং মঠৰ পৰা)ত সংৰক্ষিত<ref name="henss">{{cite web | url=http://www.asianart.com/articles/henss/13.html | title=Astasahahasrika Prajnaparamita Sanskrit palm-leaf manuscript | access-date=25 September 2014 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20140402025050/http://asianart.com/articles/henss/13.html | archive-date=2 April 2014 | df=dmy-all }}</ref> অষ্টসহস্ৰিকা প্ৰজ্ঞাপৰমিতা সংস্কৃত তালপাতৰ পাণ্ডুলিপি, ১৩৯ খন তালপাত আৰু ৰং কৰা কাঠৰ আৱৰণ। কলফনৰ মতে এই পাণ্ডুলিপিখন একাদশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে ৰজা সুৰপালৰ ৰাজত্বৰ দ্বিতীয় বছৰত মহাপণ্ডিত শ্ৰী অশোকৰ মাতৃয়ে দান কৰিছিল। ==নালন্দাৰ শিলালিপিসমূহ== নালন্দা মহাবিহাৰৰ খননৰ সময়ত কেইবাটাও শিলালিপি পোৱা গৈছিল। এই শিলালিপিসমূহ বৰ্তমান নালন্দা সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্যসমূহ হৈছে: * ৰজা বালাদিত্যই নিৰ্মাণ কৰা মন্দিৰত দান দিয়া যশোৱৰ্মনৰ এজন মন্ত্ৰীৰ পুত্ৰ, ৮ম শতিকাৰ খ্ৰীষ্টাব্দ, মঠ ১ ত পোৱা বেছাল্ট ফলক।<ref>{{Cite web|url=http://www.nalandamuseumasi.com/images/gallery-item-30-big.jpg|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171201044526/http://www.nalandamuseumasi.com/images/gallery-item-30-big.jpg|url-status=dead|title=Nalanda Museum item-30|archive-date=1 December 2017|access-date=8 March 2022}}</ref> * মুৰ্নাবৰ্মনে ২৪ মিটাৰ উচ্চতা (৮০ ফুট) বুদ্ধৰ পিতলৰ প্ৰতিমূৰ্তি নিৰ্মাণ কৰিছিল, ৭ম শতিকা, বেছাল্ট ফলক, চৰাই টিলাত উদ্ধাৰ কৰা<ref>{{Cite web|url=http://www.nalandamuseumasi.com/images/gallery-item-28-big.jpg|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171201044810/http://www.nalandamuseumasi.com/images/gallery-item-28-big.jpg|url-status=dead|title=Nalanda Museum item-28|archive-date=1 December 2017|access-date=8 March 2022}}</ref> * সন্ন্যাসী বিপুলশ্ৰীমিত্ৰই এটা মঠ নিৰ্মাণ কৰিছিল, বেছাল্টৰ ফলক, দ্বাদশ শতিকা, মঠ ৭ ৰ সৰ্বোচ্চ স্তৰত উদ্ধাৰ কৰা।<ref>{{Cite web|url=http://www.nalandamuseumasi.com/images/gallery-item-31-big.jpg|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171201044816/http://www.nalandamuseumasi.com/images/gallery-item-31-big.jpg|url-status=dead|title=Nalanda Museum item-31|archive-date=1 December 2017|access-date=8 March 2022}}</ref> * শৈলেন্দ্ৰ বংশৰ সুবৰ্ণদ্বীপৰ ৰজা বালপুত্ৰদেৱৰ দান, ৮৬০ খ্ৰীষ্টাব্দ, হীৰানন্দ শাস্ত্ৰীয়ে ১৯২১ চনত নালন্দাৰ ১ নং মঠত উদ্ধাৰ কৰা তামৰ ফলক ==পৰ্যটন== {{Gallery |title=নালন্দাৰ পৰ্যটন |align=center |lines=3 |File:Xuanzang Memorial Hall.JPG|জুয়ানজাং মেম'ৰিয়েল হলৰ ভিতৰভাগ |File:Nalanda Archaeologicall Museum India - panoramio.jpg|নালন্দা প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংগ্ৰহালয় |File:Xuanzang Memorial Hall Nalanda.jpg|জুয়ানজাং মেম'ৰিয়েল হল }} নালন্দা ভাৰতৰ এক জনপ্ৰিয় পৰ্যটন স্থলী। ই ভাৰতীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় দৰ্শনাৰ্থীৰ অন্যতম আকৰ্ষণৰ কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite news|last1=Chatterjee|first1=Chandan|title=Nalanda route to prosperity&nbsp;— Varsity will boost trade, feel residents|url=http://www.telegraphindia.com/1140901/jsp/bihar/story_18782156.jsp|access-date=10 September 2014|publisher=The Telegraph|date=1 September 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140910122350/http://www.telegraphindia.com/1140901/jsp/bihar/story_18782156.jsp|archive-date=10 September 2014}}</ref> পৱিত্ৰ বৌদ্ধ পৰ্যটনস্থলী হিচাপে ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান।<ref name=toireopen /> ===নালন্দা প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংগ্ৰহালয়=== ভাৰতীয় প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপে দৰ্শনাৰ্থীৰ সুবিধাৰ্থে ধ্বংসাৱশেষৰ ওচৰত এটা সংগ্ৰহালয় ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰিছে। ১৯১৭ চনত মুকলি কৰা এই সংগ্ৰহালয়টোত নালন্দাত উদ্ধাৰ হোৱা প্ৰাচীন সামগ্ৰীৰ লগতে ওচৰৰ ৰাজগীৰৰ পৰাও উন্মোচন কৰা সামগ্ৰীসমূহ সংৰক্ষিত কৰা হৈছে। এই স্থানত উদ্ধাৰ হোৱা ১৩,৪৬৩টা সামগ্ৰীৰ ভিতৰত মাত্ৰ ৩৪৯টাহে সংগ্ৰাহালয়ৰ চাৰিখন গেলেৰীত প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|title=The Archaeological Museum, Nalanda|url=http://asi.nic.in/asi_museums_nalanda.asp|publisher=Archaeological Survey of India, Government of India|access-date=10 September 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140627073309/http://asi.nic.in/asi_museums_nalanda.asp|archive-date=27 June 2014}}</ref> ===জুয়ানজাং মেম'ৰিয়েল হল=== বিখ্যাত বৌদ্ধ সন্ন্যাসী আৰু পৰিব্ৰাজক [[হিউৱেন-চাং]] বা জুয়ানজাঙৰ স্মৃতি ৰখাৰ উদ্দেশ্যে ভাৰত-চীনৰ যৌথ উদ্যোগত জুয়ানজাং মেম’ৰিয়েল হল নিৰ্মান কৰা হৈছে। চীনা সন্ন্যাসীজনৰ মূৰৰ হাড়ৰে গঠিত এটা ধ্বংসাৱশেষ স্মৃতিসৌধত প্ৰদৰ্শিত হৈছে।<ref>{{cite news|last1=Chaudhary|first1=Pranava K|title=Nalanda gets set for relic|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/Nalanda-gets-set-for-relic/articleshow/940043.cms|access-date=10 September 2014|publisher=Times of India|date=27 December 2006|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151106011503/http://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/Nalanda-gets-set-for-relic/articleshow/940043.cms|archive-date=6 November 2015}}</ref> ===নালন্দা মাল্টিমিডিয়া সংগ্ৰাহালয়=== খনন কৰা স্থানৰ কাষত ব্যক্তিগতভাৱে পৰিচালিত নালন্দা মাল্টিমিডিয়া সংগ্ৰহালয় অৱস্থিত। ইয়াত [[ত্ৰিমাত্ৰিক ক্ষেত্ৰ|থ্ৰী-ডি]] [[এনিমেচন]] আৰু অন্যান্য মাল্টিমিডিয়া উপস্থাপনৰ জৰিয়তে নালন্দাৰ ইতিহাস প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে।<ref name=multimediamuseum>{{cite web|title=Nalanda Multimedia Museum|url=http://www.prachinbharat.com/page_id_2.html|publisher=Prachin Bharat|access-date=10 September 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304073647/http://www.prachinbharat.com/page_id_2.html|archive-date=4 March 2016|archivedate=4 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304073647/http://www.prachinbharat.com/page_id_2.html|deadurl=yes}}</ref> ==চিত্ৰ বিথিকা== <gallery> File:NALANDA UNIVERSITY FRONT VIEW.jpg|খনন কৰা ধংসাৱশেষসমূহৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ File:Plaque - Stupas and Inscription - Terracotta - Gupta Period Circa 5th-6th Century AD - Nalanda - Archaeological Museum - Nalanda - Bihar - Indian Buddhist Art - Exhibition - Indian Museum - Kolkata 2012-12-21 2312.JPG|এটা ছীল, গুপ্ত যুগ খ্ৰীষ্টীয় ৫ম–ষষ্ঠ শতিকা File:Nalanda 08 Sariputta stupa (32140418232).jpg|শৰিপুত্তৰ স্তূপ (মন্দিৰ ৩) File:Nalanda Temple 3 ei7-17.jpg|শৰীপুত্তৰ স্তূপ, গৌণ মন্দিৰ File:Nalanda - 017 Images on Tower (9253715372).jpg|এটা স্তম্ভত ভাস্কৰ্য্য শিল্পকৰ্মৰ শাৰী, শৰীপুত্তৰ স্তূপ File:Nalanda - 013 Stucco Buddha Image (9253751402).jpg|বুদ্ধৰ প্ৰতিমূৰ্তি File:Nalanda - 037 People on Monastic Ruins (9250761121).jpg|খনন কৰা মঠৰ দ্বিতীয় মহলাত মানুহ File:Nalanda Monastery 4 ei7-02.jpg|৪ নং মঠত কুঁৱা আৰু খটখটিযুক্ত বেদী File:Buddha - Bronze - Circa 8th-12th Century AD - Nalanda - Bihar - Bronze Gallery - Indian Museum - Kolkata 2012-12-21 2416.JPG|অষ্টম শতিকাৰ পিছৰ নালন্দাৰ বুদ্ধৰ ব্ৰঞ্জৰ মূৰ্তি File:Nalanda - 023 Broken Section of Votive Stupa (9250881377).jpg|স্তূপৰ ভগ্নাৱশেষত বুদ্ধৰ ভাস্কৰ্যৰ শাৰী File:Vajrapani - Basalt - Pala Period Circa 8th Century AD - Nalanda - Archaeological Museum - Nalanda - Bihar - Indian Buddhist Art - Exhibition - Indian Museum - Kolkata 2012-12-21 2278.JPG|বেচাল্ট শিলৰ বজ্ৰপাণি, খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকা File:Nalanda - 108 Skanda (9250196607).jpg|স্কন্দ, মন্দিৰ ২ File:Kubera 3, Bronze, from Nalanda, Bihar, dating from 10th century A.D.jpg|[[কুবেৰ]] File:Jain Tirthankara, Bronze, from Nalanda, Bihar, dating from 10th century A.D.jpg|দশম শতিকাৰ জৈন তীৰ্থংকৰ File:Ganesha, Bronze, from Nalanda, Bihar, dating from 10th century A.D.jpg|দশম শতিকাৰ [[গণেশ]]ৰ মূৰ্তি </gallery> ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} ==মূল উৎস== {{refbegin}} <!-- A --> * {{cite book|last1=Asher|first1=Frederick M.|title=Nalanda: Situating the Great Monastery|url=https://books.google.com/books?id=oRCVrgEACAAJ|publisher=Marga|year=2015|isbn=978-93-83243-07-5}} <!-- B --> <!-- C --> * {{cite book | last=Chandra | first=Satish | author-link=Satish Chandra | year=2004 | url=https://books.google.com/books?id=L5eFzeyjBTQC | title=Volume 1 of Medieval India: From Sultanat to the Mughals | publisher=Har-Anand Publications | isbn=978-81-241-1064-5 }} * {{cite book|last1=Chos-dar|first1=Upasaka|translator=[[George Roerich]]|title=Biography of Dharmasvamin (Chag Lo Tsa-ba Chos-rje-dpal), a Tibetan Monk Pilgrim|url=https://books.google.com/books?id=jWGAOwAACAAJ|year=1959}} The account was narrated by Dharmasvamin to his student, Chos-dar. <!-- D --> * {{cite book |last=Dutt |first=Sukumar |title=Buddhist Monks And Monasteries of India: Their History And Contribution To Indian Culture |year=1962 |publisher=George Allen and Unwin Ltd (Reprinted 1988) |location=London |url=https://books.google.com/books?id=lxRHYFd0fB4C |isbn=978-81-208-0498-2 }} <!-- G --> * {{cite book|last1=Ghosh|first1=Amalananda|author-link=Amalananda Ghosh|title=A Guide to Nalanda|date=1965|publisher=The Archaeological Survey of India|location=New Delhi|edition=5}} * {{cite book | last=Grousset | first=Rene | author-link=René Grousset | url=https://books.google.com/books?id=KR-iuwAACAAJ | title=In the Footsteps of the Buddha | year=1971 | orig-date=First published in French in 1929 | publisher=Orion Press | others=Translated from French by JA Underwood | isbn=978-0-7661-9347-5 }} <!-- J --> * {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=-epU7NHNCOQC | title=Studies in the Buddhistic Culture of India During the Seventh and Eighth Centuries A.D. | publisher=Motilal Banarsidass Publications | last=Joshi | first=Lal Mani | author-link=Lal Mani Joshi | year=1977 | isbn=978-81-208-0281-0 }} <!-- K --> * {{cite book | last=Krishnan | first=G.P. | title=Nalanda, Srivijaya and Beyond: Re-exploring Buddhist Art in Asia | publisher=Asian Civilisations Museum, Singapore | year=2016 | isbn=978-981-09-9912-4 | url=https://books.google.com/books?id=Db4JkAEACAAJ }} * {{cite book | last =Kumar | first =Pintu | year =2018 | title =Buddhist Learning in South Asia: Education, Religion, and Culture at the Ancient Sri Nalanda Mahavihara | publisher =Lexington Books}} <!-- M --> * {{cite book|last1=Minhaj-ud-Din|first1=Maulana|author-link1=Minhaj-i-Siraj|others=Translated by Major H. G. Raverty|title=Tabakat-i-Nasiri – A General History of the Muhammadan Dynasties of Asia Including Hindustan|page=552|date=1881|url=https://archive.org/stream/Tabakat-i-nasiri-AGeneralHistoryOfTheMuhammadanDynastiesOfAsia/}} <!-- P --> * {{cite journal| last= Pal| first= Sayantani| year=2019| journal=Pratna Samiksha| volume=10|title= Village Seals of Nalanda| pages=95–97}} <!-- R --> <!-- S --> * {{cite book|last=Scharfe|first=Hartmut|title=Education in Ancient India|year=2002|publisher=Brill|series=Handbook of Oriental Studies|volume=16|isbn=978-90-04-12556-8|url=https://books.google.com/books?id=7s19sZFRxCUC}} <!-- W --> * {{cite book|last1=Wriggins|first1=Sally Hovey|title=Xuanzang : a Buddhist pilgrim on the Silk Road|date=1996|publisher=Westview Press|location=Boulder, Colo.|isbn=978-0-8133-2801-0|url=https://archive.org/details/xuanzangbuddhist0000wrig}} * {{cite book|last1=Wink|first1=André|title=Al-Hind: the making of the Indo-Islamic world |volume=1 |date=2002|publisher=Brill|location=Boston, MA|isbn=978-0-391-04173-8|edition=3rd}} <!-- Below: to be alphabetically ordered! --> * {{cite journal|last1=Khurshid|first1=Anis|title=Growth of libraries in India|journal=International Library Review|date=January 1972|volume=4|issue=1|pages=21–65|doi=10.1016/0020-7837(72)90048-9}} * {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=RyduAAAAMAAJ | title=Nalanda and its Epigraphic Material | publisher=Sri Satguru Publications | author-link=Hiranand Sastri | first1=Hiranand | last1=Sastri | year=1986 | location=New Delhi | isbn=978-81-7030-013-7 | orig-date=1942 | ref={{harvid|Hiranand Sastri|1986}} }} * {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=YoAwor58utYC | title=Age of the Nandas and Mauryas | publisher=Motilal Banarsidass Publishers | last=Sastri | first=Kallidaikurichi Aiyah Nilakanta | author-link=K. A. Nilakanta Sastri | year=1988 | orig-date=1967 | edition=2nd | isbn=978-81-208-0466-1 | ref={{harvid | KA Nilakanta Sastri | 1988}} }} * {{cite book|url=http://catalogue.nla.gov.au/Record/628534|last1=Taher|first1=Mohamed|last2=Davis|first2=Donald Gordon|title=Librarianship and library science in India : an outline of historical perspectives|date=1994|publisher=Concept Pub. Co.|location=New Delhi|isbn=978-81-7022-524-9}} * {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=Jbmdowzuv0QC | title=History and Development of Libraries in India | publisher=Mittal Publications | last=Bhatt | first=Rakesh Kumar | year=1995 | isbn=978-81-7099-582-1 }} * {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=mjFfqpq7HhkC | title=Ancient Indian Education: Brahmanical and Buddhist | publisher=Motilal Banarsidass Publications | last=Mookerji | first=Radha Kumud | author-link=Radha Kumud Mukherjee | year=1998 | isbn=978-81-208-0423-4 | orig-date=1951 | edition=2 }} *{{cite journal|first1=Chandra Shekhar|last1=Prasad|title=Nalanda vis-à-vis the Birthplace of Śāriputra| jstor= 29756860|journal=East and West|year= 1988 |pages=175–188|volume=38|issue=1/4}} * {{cite book|last1=Patel|first1=Jashu|last2=Kumar|first2=Krishan|title=Libraries and Librarianship in India|date=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-313-29423-5|url=https://books.google.com/books?id=KXVrsPSzeNAC|language=en}} * {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=2HS1DOZ35EgC&q=plunder&pg=PA177 | title=The sociology of philosophies: a global theory of intellectual change. Volume 30, Issue 2 of Philosophy of the social sciences | publisher=Harvard University Press | last=Collins | first=Randall | author-link=Randall Collins | year=2000 | isbn=978-0-674-00187-9 }} * {{cite book|last1=Beal|first1=Samuel|author-link1=Samuel Beal|title=The life of Hiuen-Tsiang|date=2000|publisher=Routledge|location=London|isbn=978-1-136-37629-0|edition=New|orig-date=1911|series=Trubner's Oriental Series|volume=1|url=https://archive.org/details/lifeofhiuentsian030569mbp}} * {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=mcDEaAVpOD4C | title=The Wisdom of Buddhism | publisher=Psychology Press | last=Humphreys | first=Christmas | author-link=Christmas Humphreys | year=1987 | isbn=978-0-7007-0197-1 }} * {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=BNIdOsp3KIgC | title=Buddhist Insight: Essays | publisher=Motilal Banarsidass | last=Wayman | first=Alex | author-link=Alex Wayman | year=1984 | isbn=978-81-208-0675-7 }} * {{cite book|last1=Kulke|first1=Hermann|last2=Rothermund|first2=Dietmar|author-link1=Hermann Kulke|author-link2=Dietmar Rothermund|title=A History of India|url=http://www.routledge.com/books/details/9780415485432/|edition=Fourth|publisher=Routledge|year=2004|access-date=1 October 2014|archive-date=4 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141004064147/http://www.routledge.com/books/details/9780415485432/|url-status=dead|archivedate=4 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141004064147/http://www.routledge.com/books/details/9780415485432/}} * {{cite book | author-link=Paul Monroe | first1=Paul | last1=Monroe | url=https://books.google.com/books?id=PVokBXLGdx0C | title=Paul Monroe's encyclopaedia of history of education, Volume 1 | publisher=Genesis Publishing | year=2000 | isbn=978-81-7755-091-7 }} * {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=FF6Wj2NXdxgC | title=Nāgārjuna in Context: Mahāyāna Buddhism and Early Indian Culture | publisher=Columbia University Press | last=Walser | first=Joseph | year=2005 | isbn=978-0-231-13164-3 }} * {{cite journal | last=Pinkney | first=Andrea M | title=Looking West to India: Asian education, intra-Asian renaissance, and the Nalanda revival | journal=Modern Asian Studies | publisher=Cambridge University Press | volume=49 | issue=1 | year=2014 | doi=10.1017/s0026749x13000310 | pages=111–149| s2cid=144865654 }} * {{cite book|title = Buddhist Architecture|last = Le|first = Huu Phuoc|publisher = Grafikol|year = 2010|isbn = 978-0-9844043-0-8|pages = 58–66|url = https://books.google.com/books?id=9jb364g4BvoC}} * {{cite book|editor1-last=Frazier|editor1-first=Jessica|title=The Continuum companion to Hindu studies|date=2011|publisher=Continuum|location=London|isbn=978-0-8264-9966-0|url=https://books.google.com/books?id=Nv_a5cMEwngC&pg=PA34}} * {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=dEBY37og6PYC | title=A Global History of Architecture | publisher=John Wiley & Sons | last1=Jarzombek | first1=Mark M. | last2=Prakash | first2=Vikramaditya | author-link=Mark Jarzombek | year=2011 | isbn=978-0-470-90245-5 | last3=Ching | first3=Francis D.K. | author-link3=Frank Ching }} * {{cite book|last1=Buswell|first1=Robert E. Jr.|last2=Lopez|first2=Donald S. Jr.|title=The Princeton dictionary of Buddhism|date=2013|publisher=Princeton University Press|location=Princeton|isbn=978-1-4008-4805-8|url=https://books.google.com/books?id=DXN2AAAAQBAJ}} * {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=k6lgKmQ82WoC | title=Receptacle of the Sacred: Illustrated Manuscripts and the Buddhist Book Cult in South Asia | publisher=University of California Press | last=Kim | first=Jinah | year=2013 | isbn=978-0-520-27386-3 }} * {{cite book | last=Smith | first=F Harold | title=The Buddhist Way of Life | publisher=Routledge | year=2013 | isbn=978-1-135-02930-2 }} * {{cite book|last1=Walton|first1=Linda|title="Educational institutions" in The Cambridge World History Vol. 5|date=2015|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-0-521-19074-9}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Nalanda Mahavihara|নালন্দা মহাবিহাৰ}} *[https://archive.org/details/ajf4729.0001.001.umich.edu হিউৱেন-চাঙৰ জীৱনীকাৰ হুই লি (চেমুৱেল বিলৰ অনুবাদ)ৰ দ্বাৰা ৰচিত হিউৱেন-চাঙৰ জীৱন (১৯১৪), পৃষ্ঠা:১০৫–১১৩] *[https://archive.org/details/recordofbuddhist00ichi ভাৰত আৰু মালয় দ্বীপপুঞ্জত প্ৰচলিত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ ৰেকৰ্ড (১৮৯৬), য়িজিং (জে তাকাকাছুৰ অনুবাদ)] *[https://archive.org/details/pagsamjonzang00jorgoog পাগ ছেম জন জাং (Dpag bsam ljon bzaṅ), প্ৰথম খণ্ড: ভাৰতত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ উত্থান, প্ৰগতি আৰু পতনৰ ইতিহাস (১৯০৮)] চুম্পা খান-পো য়েচে পাল জোৰৰ (তিব্বতী ভাষাত ইংৰাজীত সূচী থকা, সম্পাদনা: শৰৎ চন্দ্ৰ দাস) *[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.281968 তাবাকত-ই-নাচিৰি – হিন্দুস্তানকে ধৰি এছিয়াৰ মুহাম্মাদী বংশৰ সাধাৰণ ইতিহাস] মিনহাজ-ই-চিৰাজ, (অনুবাদ মেজৰ এইচ জি ৰেভাৰ্টী), পৃষ্ঠা:৫৫২ *[https://www.britishmuseum.org/research/collection_online/search.aspx?searchText=+Nalanda ব্ৰিটিছ সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত নালন্দাৰ ছীল আৰু মূৰ্তি] * [https://www.google.com/maps/@25.1364553,85.4439231,886m/data=!3m1!1e3 গুগল মেপত নালন্দাৰ ভ্ৰমণ] {{ভাৰতৰ বিশ্ব ঐতিহ্যবাহী স্থানসমূহৰ তালিকা}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]] [[শ্ৰেণী:বিহাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:বৌদ্ধ মঠ]] kj0bay7ojzvwrzo52htqbhm3xkree99 0 107349 651703 602376 2026-11-09T12:35:23Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651703 wikitext text/x-wiki {{Infobox sportsperson | name = দীপ্তি জীৱনজী | nationality = {{IND}} | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|2003|9|27}} | birth_place = ৱাৰংগেল, [[তেলেংগানা]], ভাৰত | sport = পেৰা-এথলেটিক্স | disability_class =টি২০ | medaltemplates = {{MedalSport|মহিলাৰ পেৰা-এথলেটিক্স}} {{MedalCountry|{{IND}}}} {{Medal|Competition|পেৰালিম্পিক}} {{Medal|Bronze|২০২৪ পেৰিছ| ৪০০ মিটাৰ টি২০}} {{MedalCompetition|এছিয়ান পেৰা গেমছ}} {{MedalGold|২০২২ হাংঝৌ|৪০০ মিটাৰ টি২০}} {{MedalCompetition|বিশ্ব পেৰা চেম্পিয়নশ্বিপ}} {{MedalGold|২০২৪ কোবে| ৪০০ মিটাৰ টি২০}} |image=Jeevanji Deepthi in January 2025.jpg}} '''দীপ্তি জীৱনজী''' ({{lang-en|Deepthi Jeevanji}}; জন্ম ২৭ ছেপ্টেম্বৰ ২০০৩) এগৰাকী ভাৰতীয় পেৰা-এথলীট।<ref>{{Cite web |last=Velugu |first=V6 |date=2023-10-25 |title=దీప్తికి గోల్డ్‌‌‌‌‌‌‌‌ |url=https://www.v6velugu.com/telangana-athlete-jeevanji-deepti-won-gold-medal-in-asian-para-games |access-date=2023-10-25 |website=V6 Velugu |language=te}}</ref> ২০২৪ চনত ফ্ৰান্সৰ [[পেৰিছ]]ত অনুষ্ঠিত গ্ৰীষ্মকালীন পেৰালিম্পিকৰ ৪০০ মিটাৰ টি-২০ শাখাৰ দৌৰ প্ৰতিযোগিতাত তেওঁ ব্ৰঞ্জৰ পদক লাভ কৰে। ২০২৪ চনত [[জাপান]]ৰ কোবেত অনুষ্ঠিত বিশ্ব চেম্পিয়নশ্বিপত তেওঁ ৫৫.০৬ ছেকেণ্ডৰ বিশ্ব অভিলেখ গঢ়ি সোণৰ পদক লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=2024-05-20 |title=Deepthi Jeevanji etches new world record, bags Gold in Women's 400m T20 category at Para Athletics World Championship |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/more-sports/athletics/deepthi-jeevanji-etches-new-asian-record-bags-gold-in-womens-400m-t20-category-at-para-athletics-world-championship/articleshow/110261791.cms |access-date=2024-05-20 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ২০২২ চনৰ [[চীন]]ৰ হাংঝৌত অনুষ্ঠিত এছিয়ান পেৰা গেমছৰ ব্ৰেনা ক্লাৰ্কৰ ৫৫.১২ ছেকেণ্ডৰ অভিলেখ ভংগ কৰি সোণৰ পদক অৰ্জন কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |last=Sportstar |first=Team |date=2024-05-20 |title=World Para Athletics C’ships 2024: Deepthi Jeevanji breaks world record to win women’s T20 400m gold |url=https://sportstar.thehindu.com/athletics/world-para-athletic-champuionship-deepthi-jeevanji-wins-india-first-gold-in-womens-400m-result-news/article68195326.ece |access-date=2024-05-20 |website=Sportstar |language=en}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ২০০৩ চনৰ ২৭ ছেপ্টেম্বৰ তাৰিখে [[তেলেংগানা]]ৰ ৱাৰংগল জিলাৰ কল্লেডা গাঁৱত দীপ্তি জীৱনজীৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ জীৱনজী যাধাগিৰি আৰু জীৱনজী ধনলক্ষ্মীৰ আধা একৰ কৃষিভূমি আছিল আৰু আনৰ খেতিপথাৰত দৈনিক মজুৰি শ্ৰমিক হিচাপেও কাম কৰিছিল।<ref name=":3">{{Cite web |date=2024-05-20 |title=Taunted for her features as a child, Deepthi Jeevanji, backed by Gopichand, strikes gold at World Athletics Para Championship |url=https://indianexpress.com/article/sports/sport-others/deepthi-jeevanji-india-gold-medal-400m-world-record-para-championship-paris-paralympics-9341210/ |access-date=2024-05-20 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ৱাৰংগলত নৱম শ্ৰেণীত পঢ়ি থকা স্কুলৰ শাৰীৰিক শিক্ষাৰ শিক্ষকে তেওঁৰ প্ৰতিভাৰ উমান পাইছিল। পিছলৈ তেওঁ জুনিয়ৰ দলৰ ভাৰতীয় প্ৰশিক্ষক ৰমেশৰ তত্ত্ববধনাত প্ৰশিক্ষণ গ্ৰহণ কৰে।<ref name=":2">{{Cite news |date=2024-05-20 |title=Taunted for being 'mentally impaired' once, Para world champion Deepthi Jeevanji is now feted in village |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/more-sports/others/taunted-for-being-mentally-impaired-once-para-world-champion-deepthi-jeevanji-is-now-feted-in-village/articleshow/110275685.cms |access-date=2024-05-20 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> [[হায়দৰাবাদ]]ৰ নেশ্যনেল ইনষ্টিটিউট ফৰ দ্য এম্পাৱাৰমেণ্ট অৱ পাৰ্চনছ উইথ ইনটেলেকচুৱেল ডিচেবিলিটিত পৰীক্ষা কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়া পুল্লেলা গোপিচান্দে তেওঁক সহায় কৰিছিল। এই প্ৰতিষ্ঠানত দীপ্তিক মানসিকভাৱে অক্ষম শ্ৰেণীৰ অধীনত প্ৰাসংগিক পৰীক্ষাৰ পিছত প্ৰমাণীকৰণ কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ফলত তেওঁ পেৰা এথলীট হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ অনুমতি লাভ কৰিছিল।<ref name=":2" /><ref>{{cite web|url=https://sports.ndtv.com/paralympic-games-2024/called-monkey-mental-by-fellow-villagers-deepthi-jeevanji-fights-taboo-to-achieve-paralympics-glory-6484617|title=Called 'Monkey, Mental' By Fellow Villagers, Deepthi Jeevanji Fights Taboo To Achieve Paralympics Glory|publisher=NDTV|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250108080955/https://sports.ndtv.com/paralympic-games-2024/called-monkey-mental-by-fellow-villagers-deepthi-jeevanji-fights-taboo-to-achieve-paralympics-glory-6484617|archivedate=2025-01-08|access-date=2025-01-08|deadurl=yes}}</ref> ==খেলুৱৈ জীৱন== দীপ্তি জীৱনজী ২০২২ চনৰ চীনৰ হাংঝৌত অনুষ্ঠিত এছিয়ান পেৰা গেমছত অংশগ্ৰহণ কৰা ভাৰতীয় দলৰ বাবে নিৰ্বাচিত হৈছিল। এই প্ৰতিযোগিতাত তেওঁ এছিয়ান পেৰা গেমছৰ নতুন অভিলেখৰে সোণৰ পদক লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-10-24 |title=India wins two gold on Day 2 of Hangzhou Asian Para Games, medal count swells to 24 |work=The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/sports/india-wins-two-gold-on-day-2-of-hangzhou-asian-para-games-medal-count-swells-to-24/articleshow/104667235.cms |access-date=2023-10-25 |issn=0013-0389}}</ref> তেওঁ ৫৬.৬৯ ছেকেণ্ড সময় লাভ কৰি থাইলেণ্ডৰ অৰাৱান কাইছিংতকৈ আগবাঢ়ি সোণৰ পদক লাভ কৰিছিল।<ref name=":1">{{Cite web |last=Sports Desk |first=Outlook |date=2023-10-24 |title=Deepthi Jeevanji Clinches Gold, Shatters Games And Asian Records In Women's 400m-T20 |url=https://www.outlookindia.com/sports/india-at-asian-para-games-2023-deepthi-jeevanji-clinches-gold-shatters-games-and-asian-records-in-women-s-400m-t20-news-326355 |access-date=2023-10-25 |website=www.outlookindia.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Livemint |date=2023-10-24 |title=Asian Para Games Day 2: India's Prachi Yadav and Deepthy Jeevanji win gold |url=https://www.livemint.com/sports/news/asian-para-games-day-2-indias-prachi-yadav-and-deepthy-jeevanji-win-gold-total-medal-tally-24-11698134281345.html |access-date=2023-10-25 |website=mint |language=en}}</ref> <ref>{{Cite news |date=2023-10-24 |title=Deepthi Jeevanji sets new Asian Para Games record with gold in 400m-T20 |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/asian-games-2023/india-asian-games/deepthi-jeevanji-sets-new-asian-para-games-record-with-gold-in-400m-t20/articleshow/104665680.cms |access-date=2023-10-25 |issn=0971-8257}}</ref> ২০২৪ চনৰ মে' মাহত ভুৱনেশ্বৰত অনুষ্ঠিত বিশ্ববিদ্যালয় চেম্পিয়নশ্বিপৰ ১০০ মিটাৰ আৰু ২০০ মিটাৰ (এফ শ্ৰেণী)ত সৰ্বভাৰতীয় পৰ্যায়ত দুটা সোণৰ পদক লাভ কৰাৰ পিছত জাপানৰ কোবেত অনুষ্ঠিত বিশ্ব চেম্পিয়নশ্বিপত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ ভাৰতীয় দললৈ নিৰ্বাচিত হয়। ইয়াত তেওঁ ২০০ মিটাৰ টি২০ শাখাত সোণৰ পদক অৰ্জন কৰে। তেওঁ বিশ্ব চেম্পিয়নশ্বিপত ৫৬.১৮ ছেকেণ্ড সময়ৰ সৈতে নতুন এছিয়ান অভিলেখ গঢ়ি ফাইনেলৰ বাবে যোগ্যতা অৰ্জন কৰে আৰু পেৰিছ পেৰালিম্পিকৰ কোটা লাভ কৰে। নাদিয়াদৰ ছোটু ভাই পুৰানী ক্ৰীড়া কমপ্লেক্সত অনুষ্ঠিত ভাৰতীয় ২০ বছৰ অনুৰ্ধ ফেডাৰেচন কাপত ১০০ মিটাৰ (শ্ৰেণী এফ)ত দ্বিতীয় স্থান লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Deepthi JEEVANJI {{!}} Profile {{!}} World Athletics |url=https://worldathletics.org/athletes/india/j-deepthi-14818466 |access-date=2023-10-25 |website=worldathletics.org}}</ref> ২০২৪ চনৰ পেৰিছত অনুষ্ঠিত গ্ৰীষ্মকালীন পেৰালিম্পিকত তেওঁ ব্ৰঞ্জৰ পদক লাভ কৰে। ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:তেলংগানাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় পেৰা-এথলীট]] [[শ্ৰেণী:পেৰালিম্পিকত পদক বিজয়ী ভাৰতীয়]] [[শ্ৰেণী:অৰ্জুন বঁটা বিজয়ী]] dw0pxhi9hybzhqxl0hiyy960ovbvq0c 0 108011 651764 625011 2026-11-09T17:08:49Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651764 wikitext text/x-wiki '''প্ৰাচীন সংগীত''' বুলিলে প্ৰাচীন বিশ্বৰ শিক্ষিত সভ্যতাত বিকশিত হোৱা সংগীত-সংস্কৃতি আৰু প্ৰথাক বুজোৱা হয়, যি প্ৰাগ-ঐতিহাসিক সমাজৰ সংগীতৰ উত্তৰাধিকাৰী আৰু উত্তৰ-ধ্ৰুপদী যুগলৈকে স্থায়ী হৈ আছে। প্ৰাচীন সংগীতৰ প্ৰধান কেন্দ্ৰসমূহ যেনে, চীন (ছাং, ঝৌ, কিন আৰু হান বংশ), ইজিপ্ত (পুৰণি, মধ্য আৰু নতুন ৰাজ্য), গ্ৰীচ (প্ৰাচীন, ধ্ৰুপদী আৰু হেলেনিষ্টিক যুগ), ভাৰত (মৌৰ্য, শূংগ, কুশান, কান্য, সাতবাহন আৰু গুপ্ত বংশ), ইৰাণ/পাৰ্চিয়া (মডিয়ান, আচেমেনিড, চেলুচিড, পাৰ্থিয়ান আৰু চাছানিয়ান সাম্ৰাজ্য), মায়া সভ্যতা, মেছ'পটেমিয়া সভ্যতা আৰু ৰোম (ৰোমান গণৰাজ্য আৰু সাম্ৰাজ্য)ত সংগীত বিকশিত হৈছিল। যদিও অত্যন্ত বৈচিত্ৰ্যময়, সংগীতৰ পৰিৱেশত প্ৰাচীন সভ্যতাৰ সংগীতৰ বৈশিষ্ট্য হৈছে সঘনাই একক শব্দ, ইম্প্ৰভাইজেচন, আৰু পাঠ্যৰ গুৰুত্ব।<ref name="mu">{{cite web | url=https://archive.org/details/historyofwestern00grou/page/n5/mode/2up | title=Music | accessdate=5 October 2024}}</ref> সংগীতৰ সংকেত লিপি আছিল এখন শিক্ষিত সমাজৰ প্ৰথম সৃষ্টি। প্ৰাগ-ঐতিহাসিক সংগীতৰ সময়ত মানুহৰ এটা প্ৰৱণতা আছিল, মূলতঃ মৌখিক মাধ্যমেৰে নিজৰ সংগীত আৰু ধাৰণা প্ৰকাশ কৰা। কিন্তু সামাজিক শ্ৰেণীৰ উত্থানৰ লগে লগে ইউৰোপীয় আৰু এছিয়াৰ বহু সমাজে সাক্ষৰতাক নিৰক্ষৰতাতকৈ উচ্চ বুলি গণ্য কৰিছিল, যাৰ বাবে মানুহে নিজৰ সংগীতৰ সংকেত লিখিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত সংগীত কেৱল সংগীত শুনা আৰু মৌখিকভাৱে প্ৰেৰণ কৰাৰ পৰা সংগীতৰ বিষয়বস্তুৰ ৰেকৰ্ড আৰু ব্যক্তিগত ব্যাখ্যা ৰখালৈকে বিকশিত হয়।<ref name="mu-1">{{cite web | url=https://books.google.co.in/books?id=SdZ7DwAAQBAJ&redir_esc=y | title=Writing sound | accessdate=5 October 2024}}</ref><ref name="mu-2">{{cite web | url=https://update.lib.berkeley.edu/2019/12/16/language-of-music/ | title=language of music | accessdate=5 October 2024 | archivedate=7 October 2024 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20241007101346/https://update.lib.berkeley.edu/2019/12/16/language-of-music/ | deadurl=yes }}</ref> ==বিভিন্ন ঠাইত সংগীত== ===ইজিপ্ত=== প্ৰাচীন কালৰ পৰাই সংগীত ইজিপ্তৰ সংস্কৃতিৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ আছিল। প্ৰাচীন মিচৰীয়াসকলে সংগীতৰ আৱিষ্কাৰৰ কৃতিত্ব দেৱী বেটক দিছিল; যদিও পিছলৈ তেওঁৰ এই কৃতিত্ব আন এগৰাকী দেৱী হাথৰৰ সৈতে সংযুক্ত হৈছিল। উৰ্বৰতাৰ দেৱী অচিৰিছে হাথৰৰ সংগীত ব্যৱহাৰ কৰি পৃথিৱীখনক সভ্য কৰি তুলিছিল। ইজিপ্তৰ বাদ্যযন্ত্ৰৰ আদিম বস্তুগত আৰু প্ৰতিনিধিত্বমূলক প্ৰমাণ প্ৰাকবংশ যুগৰ পৰাই পোৱা যায়, কিন্তু এই প্ৰমাণ অধিক সুৰক্ষিতভাৱে পুৰণি ৰাজ্যৰ (প্ৰায় ২৫৭৫–২১৩৪ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) সমাধি চিত্ৰত বীণা, এমূৰে বতাহ ওলাই যোৱা বাঁহী (পোনকৈ ধৰি বজোৱা), আৰু এটা আৰু দুটা পাইপেৰে বজোৱা ক্লাৰিনেট ধৰণৰ বাদ্যযন্ত্ৰৰ চিত্ৰত পোৱা যায়।<ref name="স">{{cite web | url=https://www.oxfordmusiconline.com/grovemusic/display/10.1093/gmo/9781561592630.001.0001/omo-9781561592630-e-0000008621 | title=groves music | accessdate=9 October 2024}}</ref><ref name="sa">{{cite web | url=http://www.umich.edu/~kelseydb/Exhibits/MIRE/Introduction/AncientEgypt/AncientEgypt.html | title=music in ancient Egypt | accessdate=9 October 2024 | archivedate=13 October 2015 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20151013114158/http://www.umich.edu/~kelseydb/Exhibits/MIRE/Introduction/AncientEgypt/AncientEgypt.html | deadurl=yes }}</ref><ref name="sam">{{cite web | url=https://www.cambridge.org/core/journals/proceedings-of-the-musical-association/article/abs/music-of-ancient-egypt/950C45E9D30FA8A4BF3BF51EB7469723 | title=music in music | accessdate=9 October 2024}}</ref> মধ্য ৰাজ্যই অৰ্কেষ্ট্ৰাত পাৰ্কাচন বাদ্যযন্ত্ৰ, আৰু তন্ত্ৰীবাদ্য(lute) সংযোজন কৰিছিল। ৰোমান যুগৰ (৩০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব–৬৪১ খ্ৰীষ্টাব্দ) ন'ক্ৰেটিছৰ ওচৰৰ এটা স্থানত থকা এটা সমাধিত ব্ৰঞ্জৰ [[তাল]] পোৱা গৈছে।<ref name="samg">{{cite web | url=https://www.ucl.ac.uk/museums-static/digitalegypt//metal/uc33268.html | title=cymbol | accessdate=9 October 2024}}</ref><ref name="samgit">{{cite web | url=https://archive.org/details/egyptiankingdoms00davi/page/n5/mode/2up | title=samgeet in Egypt | accessdate=9 October 2024}}</ref> যদিও ইজিপ্তৰ বৰ্তমানো বৰ্তি থকা প্ৰাচীন বাদ্যযন্ত্ৰৰ সৈতে পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰা হৈছে (বাঁহী আৰু নলৰ পাইপৰ ফুটাৰ ব্যৱধানৰ ওপৰত, আৰু লাইৰ, বীণা আৰু লুটৰ ডোঙা পুনৰ নিৰ্মাণৰ প্ৰয়াস কৰা হৈছে), কেৱল টুটানখামুন ট্ৰুম্পেট আৰু কিছুমান পাৰ্কাচন বাদ্যযন্ত্ৰইহে প্ৰাচীন মিচৰৰ বাদ্যযন্ত্ৰৰ শব্দ কেনেকৈ হৈছিল তাৰ এটা নিৰাপদ ধাৰণা দিয়ে।<ref name="sam-1">{{cite web | url=https://archive.org/details/ancientegypt00hasl/page/n3/mode/2up | title=sangit | accessdate=9 October 2024}}</ref> অৱশ্যে এতিয়ালৈ প্ৰণয়ন কৰা বহুতো তত্ত্বৰ কোনো এটাৰেই পৰ্যাপ্ত ভেটি নাই।<ref name="sam-2">{{cite web | url=https://www.oxfordmusiconline.com/grovemusic/display/10.1093/gmo/9781561592630.001.0001/omo-9781561592630-e-0000008621 | title=Egypt, Arab... | accessdate=9 October 2024}}</ref> ===মেচোপোটেমিয়া=== ১৯৮৬ চনত বাৰ্কলেৰ কেলিফৰ্ণিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰাচীন ইতিহাস আৰু ভূমধ্যসাগৰীয় পুৰাতত্ত্বৰ অধ্যাপিকা এন্নে ড্ৰাফকৰ্ণ কিলমাৰে<ref>{{Cite journal |last=Kilmer |first=Anne Draffkorn|author-link=Anne Draffkorn Kilmer|date=1971 |title=The Discovery of an Ancient Mesopotamian Theory of Music|url=https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-american-philosophical-society_1971-04-22_115_2/page/131 |journal=[[Proceedings of the American Philosophical Society]]|volume=115 |issue=2 |pages=131–149 |jstor=985853 |issn=0003-049X}}</ref> চুমেৰিয়াৰ অন্যতম প্ৰাচীন চহৰ নিপ্পুৰৰ পৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০০ চনৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা এটা কিউনিফৰ্ম (Cuneiform) ফলকৰ ডিচিফাৰমেণ্ট প্ৰকাশ কৰে। ইয়াত তেওঁ দাবী কৰিছিল যে, এই টেবলেটটোত তৃতীয়াংশৰ সমন্বয়ত সংগীত পৰিবেশন আৰু ৰচনাৰ বাবে খণ্ডিত নিৰ্দেশনা আছিল আৰু ইয়াক ডাইটনিক স্কেল ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হৈছে।<ref name="scale">{{cite web | url=https://www.jstor.org/stable/1359953 | title=scale in music | accessdate=9 October 2024}}</ref> প্ৰথম ফলিখনৰ সংকেতটো উগাৰিটৰ পৰা পোৱা, পিছৰ কিউনিফৰ্ম হুৰিয়ান ফলিবোৰৰ সংকেতৰ দৰে বিকশিত হোৱা নাছিল, যিটো কিলমাৰে প্ৰায় ১২৫০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ বুলি কয়। সংকেত ব্যৱস্থাৰ ব্যাখ্যা এতিয়াও বিতৰ্কিত (অন্ততঃ পাঁচটা প্ৰতিদ্বন্দ্বী ব্যাখ্যা প্ৰকাশ কৰা হৈছে), কিন্তু এইটো স্পষ্ট যে, সংকেতটোৱে লাইৰত থকা তৰংগৰ নাম সূচায় আৰু ইয়াৰ টিউনিং আন টেবলেটত বৰ্ণনা কৰা হৈছে। এই ফলিটসমূহ যদিও খণ্ডিত, পৃথিৱীৰ যিকোনো ঠাইৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা প্ৰাচীন ৰেকৰ্ডিং কৰা সুৰসমূহক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।<ref name="kil">{{cite web | url=https://academic.oup.com/ml/article-abstract/75/2/161/1475239?redirectedFrom=fulltext&login=false | title=Anne kilmar | accessdate=9 October 2024}}</ref> ===[[ভাৰত]]ত=== সমবেদ গীতৰ সংকলন(সংহিতা), গীতৰ কিছু অংশ আৰু বিচ্ছিন্ন শ্লোক ৭৫ টাৰ বাহিৰে বাকী সকলোবোৰ ঋগবেদৰ পৰা লোৱা, সমগনা নামৰ বিশেষভাৱে নিৰ্দিষ্ট সুৰ ব্যৱহাৰ কৰি গোৱা হৈছিল, উদগাতাৰ পুৰোহিতসকলে বলিদানত সোম গছৰ পাতৰ ৰস, গাখীৰ আৰু অন্যান্য উপাদানৰ সৈতে মিহলি কৰি বিভিন্ন দেৱতাৰ উদ্দেশ্যি আহুতি অনুষ্ঠানত গোৱা হয়। প্ৰাচীন ভাৰতত পৱিত্ৰ বেদ মুখস্থ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত একেখন গ্ৰন্থৰ আবৃত্তিৰ এঘাৰটা ধৰণলৈকে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। নাট্য শাস্ত্ৰ হৈছে নাট্য, নৃত্য আৰু সংগীতক সামৰি লোৱা পৰিৱেশন কলাৰ ওপৰত ৰচিত এখন প্ৰাচীন ভাৰতীয় গ্ৰন্থ। ধ্ৰুপদী ভাৰতত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০–২০০ খ্ৰীষ্টাব্দ) এতিয়ালৈকে নিশ্চিত নোহোৱা তাৰিখত ইয়াক ৰচনা কৰা হৈছিল। নাট্য শাস্ত্ৰ বহু পুৰণি নাট্য বেদৰ ওপৰত আধাৰিত, য'ত ৩৬,০০০ শ্লোক আছিল। নাট্য বেদৰ কোনো প্ৰতিলিপি বৰ্তি থকা নাই। ই বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন লেখকৰ দ্বাৰা লিখা হ’ব পাৰে বুলি পণ্ডিতসকলে বিশ্বাস কৰে। নাট্য শাস্ত্ৰৰ আটাইতকৈ কৰ্তৃত্বশীল টীকা হৈছে [[অভিনৱ গুপ্ত]]ৰ ''অভিনৱভাৰতী''।<ref name="tra">{{cite web | url=https://factsanddetails.com/india/Arts_Culture_Media_Sports/sub7_5c/entry-4249.html | title=traditional music of India | accessdate=9 October 2024 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20241009182302/https://factsanddetails.com/india/Arts_Culture_Media_Sports/sub7_5c/entry-4249.html | archivedate=9 October 2024 | deadurl=yes}}</ref> ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:সংগীত]] 9sku591uohq7rrszp7jy18jmhju4trj 0 109458 651883 589264 2026-11-10T05:25:13Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651883 wikitext text/x-wiki {{Short description|Nepalese writer (1909 - 1960)}} {{Use dmy dates|date=August 2020}} {{Infobox officeholder | name = লক্ষ্মী প্ৰসাদ দেৱকোটা | honorific_prefix = মহাকবি‍ | image = Mahakavi laxmi prasad devkota.jpg | alt = | country = [[Nepal]] | office = [[Ministry of Education, Science and Technology (Nepal)|শিক্ষা আৰু স্বায়ত্তশাসিত প্ৰশাসন মন্ত্ৰী]] | term_start = ২৬ জুলাই ১৯৫৭ | term_end = ১৫ মে' ১৯৫৮ | primeminister = [[কোঁৱৰ ইন্দৰজিৎ সিং]] | predecessor = | successor = | signature = | birth_date = {{Birth date|1909|11|12|df=yes}} | birth_place = ধোবিধাৰা, [[কাঠমাণ্ডু]], [[Kingdom of Nepal|নেপাল]] | death_date = {{Death date and age|1959|09|14|1909|11|12|df=yes}} | death_place = [[পশুপতি আৰ্যঘাট]] | nationality = [[Nepalis|নেপালি‍]] | notableworks = | parents = তীল মাধৱ দেৱকোটা (পিতৃ)<br>অমৰ ৰাজ্য লক্ষ্মী দেৱী (মাতৃ) | spouse = মনদেৱী চলিছ‍ি {{sfn|Shrestha|1981|p=117}} | children = ৫ গৰাকী কণ্যা আৰু চাৰিজন পুত্ৰ{{sfn|Shrestha|1981|p=5}} | relatives = [[লোক প্ৰিয়া দেৱী]] (sister){{sfn|Shrestha|1981|p=5}} | occupation = কবি, নাট্যকাৰ আৰু পণ্ডিত | image_size = 260px | period = | native_name = लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा | native_name_lang = ne | monarch = [[Mahendra of Nepal|ৰজা মহেন্দ্ৰ]] | width = 200px }} '''লক্ষ্মী প্ৰসাদ দেৱকোটা''' ({{lang-en|Laxmi Prasad Devkota }}) হ'ল এজন নেপালী [[কবি]], নাট্যকাৰ, ঔপন্যাসিক আৰু ৰাজনীতিবিদ। '''''মহাকবি‍''''' উপাধিৰে তেওঁ [[নেপালী সাহিত্য]]ত সন্মানিত; তেওঁ ''সোণালী হৃদয়ৰ কবি'' হিচাপেও পৰিচিত। তেওঁক নেপালৰ অন্যতম বিখ্যাত সাহিত্যিক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite web|last=गिरी|first=अमर|date=2019-10-30|title=देवकोटा र मानवता: कुन मन्दिरमा जान्छौ यात्री?|url=https://beta.gorkhapatraonline.com/arts/2019-10-30-3456|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191105164530/https://gorkhapatraonline.com/arts/2019-10-30-3456|archivedate=2019-11-05|accessdate=2022-07-27|work=[[Gorkhapatra]]|language=ne}}</ref><ref name="A">{{cite web | url=https://www.gorkhapatra.org.np/gopa.detail.php?article_id=20008&cat_id=10 | title=Poet The Great: Laxmi Prasad Devkota | accessdate=26 November 2024 | author=Yuba Nath Lamsal | archivedate=6 December 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131206120225/https://www.gorkhapatra.org.np/gopa.detail.php?article_id=20008&cat_id=10 | deadurl=yes }}</ref> তেওঁৰ জনপ্ৰিয় ৰচনাসমূহৰ ভিতৰত আছে ''সুলোচনা'', ''কুঞ্জিনী'', ''ভিখাৰী'' আৰু ''[[শকুন্তলা (মহাকাব্য)|শকুন্তলা]]''ৰ লগতে সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা ''মুনা মদন। ''৷<ref name="B">{{cite web | url=https://www.recordnepal.com/a-voice-from-the-past-speaking-to-the-present | title=A voice from the past speaking to the present | accessdate=26 November 2024 | author=Michael Hutt}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == [[কাঠমাণ্ডু]]ৰ ধোবিধাৰাত ১৯০৯ চনৰ ১২ নৱেম্বৰত (২৭ কাৰ্তিক ১৯৬৬ [[বিক্ৰম সংবৎ|বি. এছ.]]) [[লক্ষ্মী-পূজা|লক্ষ্মী পূজা]]ৰ নিশা দেৱকোটাৰ জন্ম। পিতৃ তীল মাধৱ দেৱকোটা আৰু মাতৃ অমৰ ৰাজ্য লক্ষ্মী দেৱী।<ref>{{Cite web|last=पराजुली|first=गोपाल|date=2022-07-27|title=महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा|url=https://www.gorkhapatra.org.np/mag/muna.detail.php?article_id=223&cat_id=17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131206120800/https://www.gorkhapatra.org.np/mag/muna.detail.php?article_id=223&cat_id=17|archivedate=2013-12-06|accessdate=2022-07-27|work=[[Gorkhapatra]]|language=ne|quote=Being born on the auspicious day of Laxmi pooja (the goddess of wealth), he was regarded as the gift of goddess Laxmi, but in contradiction to it, he became a gift of Saraswati (goddess of knowledge and education).}}</ref><ref>{{Cite web|last=Sharma|first=Kumar|date=2014-10-23|title=Mahakavi Devkota: The legend lives on|url=https://kathmandupost.com/miscellaneous/2014/10/23/mahakavi-devkota-the-legend-lives-on|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220728023041/https://kathmandupost.com/miscellaneous/2014/10/23/mahakavi-devkota-the-legend-lives-on|archivedate=2022-07-28|accessdate=2022-07-27|work=[[The Kathmandu Post]]|language=English}}</ref> তেওঁৰ পিতৃ আছিল এজন [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] পণ্ডিত আৰু তেওঁৰ তত্ত্বাৱধানতে‍ দেৱকোটাই মৌলিক শিক্ষা লাভ কৰিছিল। দৰবাৰ হাইস্কুলত তেওঁৰ আনুষ্ঠানিক শিক্ষা আৰম্ভ হৈছিল আৰু তেওঁ তাত সংস্কৃত ব্যাকৰণ আৰু ইংৰাজী দুয়োটা অধ্যয়ন কৰিছিল।{{Sfn|Hutt|1991}} ১৭ বছৰ বয়সত [[পাটনা]]ৰ পৰা মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈ‍ পৰৱৰ্তী সময়ত ত্ৰি-চন্দ্ৰ কলেজৰ পৰা আইনৰ স্নাতক হোৱাৰ লগতে পাটনা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা প্ৰাইভেট পৰীক্ষাৰ্থী হিচাপে কলা শাখাত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। পৰিয়ালৰ আৰ্থিক অৱস্থাৰ বাবেই স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰাৰ তেওঁৰ ইচ্ছা অসম্পূৰ্ণ হৈ ৰ'ল।<ref name=":1">{{Cite web|last=Lamsal|first=Yuba Nath|date=2013-12-06|title=Poet The Great: Laxmi Prasad Devkota|url=https://www.gorkhapatra.org.np/gopa.detail.php?article_id=20008&cat_id=10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131206120225/https://www.gorkhapatra.org.np/gopa.detail.php?article_id=20008&cat_id=10|archivedate=6 December 2013|accessdate=2013-12-06|work=[[Gorkhapatra]]|deadurl=yes}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFLamsal2013">Lamsal, Yuba Nath (6 December 2013). . ''[[Gorkhapatra]]''. Archived from [https://www.gorkhapatra.org.np/gopa.detail.php?article_id=20008&cat_id=10 the original] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131206120225/https://www.gorkhapatra.org.np/gopa.detail.php?article_id=20008&cat_id=10 |date=6 December 2013 }} on 6 December 2013<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">6 December</span> 2013</span>.</cite></ref> অধিবক্তা হিচাপে স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ এটা দশকৰ পিছত তেওঁ নেপাল ভাসানুবাদ পৰিষদ (পাব্লিকেচন চেঞ্চৰ ব’ৰ্ড)ত কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, য’ত তেওঁ বিখ্যাত নাট্যকাৰ বালকৃষ্ণ সামাক লগ পায়। একে সময়তে তেওঁ ত্ৰি-চন্দ্ৰ মহাবিদ্যালয় আৰু পদ্ম কন্যা মহাবিদ্যালয়ত প্ৰবক্তা হিচাপেও কাম কৰিছিল।{{Sfn|Hutt|1991|p=40}} [[চিত্ৰ:Laxmi_Prasad_Devkota_1.jpg|alt=A photo of Devkota smoking (2013 BS (1956-1957))|thumb|দেৱকোটাৰ ধূমপানৰ এখন ফটো (২০১৩ বিএছ (১৯৫৬-১৯৫৭))]] ==সাহিত্যিক জীৱন == আধুনিক নেপালী ভাষাত ৰোমাণ্টিক আন্দোলন আৰম্ভ কৰি দেৱকোটাই নিজ দেশৰ নেপালী সাহিত্যলৈ অৰিহণা যোগাইছিল। নেপালী সাহিত্যত মহাকাব্য লিখিবলৈ আৰম্ভ কৰা আৰু নেপালত জন্মগ্ৰহণ কৰা তেওঁ হ'ল দ্বিতীয়জন লেখক। ভাষাৰ উদ্ভাৱনীমূলক ব্যৱহাৰৰ যোগেদি‍ দেৱকোটাই নেপালী কবিতাক এক মাত্ৰা প্ৰদান কৰি‍ নতুন আয়তন প্ৰদান কৰিছিল। সেই সময়ত নেপালী সাহিত্য জগতত আধিপত্য বিস্তাৰ কৰা সংস্কৃত পৰম্পৰাৰ পৰা আঁতৰি আহি, নেৱাৰ ভাষাৰ বেলাড গীত ''জি ৱায়া লা লাচি মাডুনি''ৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ঝ্যাউৰে ভাষাৰ (১৯৩০) লোক সুৰত তেওঁ দীঘলীয়া আখ্যানমূলক জনপ্ৰিয় কবিতা ''মুনা মদন'' (১৯৩০) ৰচনা কৰে। নিঃসন্দেহে ''মুনা মদন'' নেপালী সাহিত্যৰ ইতিহাসত সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা গ্ৰন্থ। ২০০৩ চনত ৭৬ সংখ্যক অকাডেমী বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠানত শ্ৰেষ্ঠ বিদেশী ভাষাৰ ছবিৰ বাবে নেপালৰ পৰা আনুষ্ঠানিক প্ৰৱেশৰ অনুমতি পোৱ ''মুনা মদন'' চলচ্চিত্ৰথন এই কবিতাটোৰ আধাৰত নিৰ্মিত হৈছিল।<ref>{{Cite web|last=Chi|first=Minnie|date=2004-01-23|title=Nepal's Submission for Best Foreign Language Film (Academy Award)|url=https://international.ucla.edu/institute/article/6975|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200602170538/https://international.ucla.edu/institute/article/6975|archivedate=2020-06-02|accessdate=2022-07-29|work=[[University of California, Los Angeles]]}}</ref> এই কামটোৱে সেই সময়ত দেশৰ মন্ত্ৰী আৰু ৰাণাসকলৰ পৰা তাৎক্ষণিক স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল। ''মুনা মদন'' এগৰাকী ভ্ৰমণকাৰী ব্যৱসায়ীৰ কাহিনী, যি তেওঁৰ পত্নী মুনাক এৰি ধন উপাৰ্জন কৰিবলৈ তিব্বতলৈ যায়। কবিতাটোত বিচ্ছেদৰ দুখ, আকাংক্ষাৰ উচপিচনি‍, আৰু মৃত্যুৰ যন্ত্ৰণা আদি যাত্ৰাৰ বিষয়ভিত্তিক কষ্টৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web|last=गौतम|first=प्रभाकर|date=2019-06-29|title=नेवारी गीतिकाव्य 'जि वया ला लछि मदुनी' बाट प्रभावित थियो देवकोटाको मुनामदन|url=https://www.setopati.com/art/art-activity/183642/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220728021101/https://www.setopati.com/art/art-activity/183642/|archivedate=2022-07-28|accessdate=2022-07-27|work=Setopati|language=ne}}</ref> ''জি ৱায়া লা লাচি মাডুনি'' বেলাডটো মাডুনি নামৰ এজন নেৱা ব্যৱসায়ী, তেওঁৰ মাক আৰু তেওঁৰ পত্নীৰ আধাৰত ৰচিত এক শোক গীত। ব্যৱসায়ীজন কাম এটাৰ বাবে‍ কাঠমাণ্ডুৰ পৰা তিব্বতলৈ যাবলৈ ওলাইছে। গীতটোৰ আৰম্ভণিতে পত্নীয়ে শাহুৱেকক বাধা দিবলৈ অনুৰোধ কৰি কয় যে তাই তেওঁলোকৰ ঘৰলৈ অহা এমাহো হোৱা নাই আৰু তেওঁ আঁতৰি যাব বিচাৰিছে‍৷ [[কাঠমাণ্ডু]]ত ডাঙৰ-দীঘল হোৱা দেৱকোটাই স্থানীয় লোকৰ পৰা এই গীতটো শুনিছিল, যিয়ে স্থানীয় এটা পতি (নেপালী ভাষাত পাটয় বা ফলছাহ) ত এই গীতটো গাইছিল। এই গীতটোৰ প্ৰতি অতিশয় আকৰ্ষিত হৈ তেওঁ ইয়াক [[নেপালী ভাষা|নেপালী]] ভাষাত পুনৰ্লিখনৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। ৰাণা শাসকসকলে যিহেতু নেৱা বাণিজ্য, ভাষা আৰু সাহিত্যৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল, সেয়ে তেওঁ মূল চৰিত্ৰটো মূল গীতটোৰ দৰে নাৰাখি‍ নেৱা ব্যৱসায়ীৰ পৰা ইয়াক ক্ষত্ৰীয় (যোদ্ধা শ্ৰেণীৰ চৰিত্ৰ) চৰিত্ৰলৈ সলনি কৰিছিল। যদিও সেই দিনবোৰত ক্ষত্ৰীয় লোকসকলে তেওঁলোকৰ জীৱিকাৰ বাবে ব্যৱসায় কৰা নাছিল, তথাপিও ৰাণা শাসকসকলক প্ৰলোভিত কৰিবলৈ তেওঁ ইয়াক এনেদৰে চিত্ৰিত কৰিব লগা হৈছিল।<ref name="record">{{Cite web|last=Hutt|first=Michael|date=2018-03-07|title=A voice from the past speaking to the present|url=https://www.recordnepal.com/wire/a-voice-from-the-past-speaking-to-the-present|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190224175242/https://www.recordnepal.com/wire/a-voice-from-the-past-speaking-to-the-present/|archivedate=2019-02-24|accessdate=2019-02-24|publisher=The Record Nepal|location=Kathmandu|language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFHutt2018">Hutt, Michael (7 March 2018). [https://www.recordnepal.com/wire/a-voice-from-the-past-speaking-to-the-present "A voice from the past speaking to the present"]. Kathmandu: The Record Nepal. [https://web.archive.org/web/20190224175242/https://www.recordnepal.com/wire/a-voice-from-the-past-speaking-to-the-present/ Archived] from the original on 24 February 2019<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">24 February</span> 2019</span>.</cite></ref> মহাকাব্যখনৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত আৰু সঘনাই উদ্ধৃত শাৰীবোৰৰ ভিতৰত থকা তলত উল্লিখিত শাৰীকেইটাই নেপালী সংস্কৃতিত জাতিৰ দ্বাৰা সৃষ্ট স্তৰসমূহৰ ওপৰত মানৱতা আৰু মমতাৰ জয়লাভক উদযাপন কৰিছে এনেদৰে‍- {{col-begin|width=auto}} {{col-break|gap=2em}} <poem> "क्षेत्रीको छोरो यो पाउ छुन्छ, घिनले छुँदैन मानिस ठूलो दिलले हुन्छ जातले हुँदैन !" </poem> {{col-break|gap=2em}} <poem> ক্ষত্ৰিয়ৰ পুতেকে আপোনাৰ ভৰি দুখন ঘৃণাৰে‍ নহয় মৰমেৰে স্পৰ্শ কৰে। মানুহৰ মহত্ত্ব তেওঁৰ হৃদয়ৰ দ্বাৰা নিৰ্ধাৰিত হয়; তেওঁৰ জাতি বা বংশৰ দ্বাৰা নহয়। </poem> {{col-end}} তেওঁৰ মহান ৰচনা হিচাপে বিবেচিত ''মুনা মদন'' নেপালী সাহিত্যৰ সাধাৰণ পাঠকসকলৰ মাজত ব্যাপকভাৱে জনপ্ৰিয়। ১৯৩৬ চনৰ পৰাই ই আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় নেপালী গ্ৰন্থ হিচাপে বিবেচিত হৈ আহিছে। এই গ্ৰন্থখন মেণ্ডাৰিন ভাষালৈও অনুবাদ কৰা হৈছিল; ইয়াক চীনে ভালদৰে গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু সফল বুলি গণ্য কৰিছিল॥<ref>{{Cite web|last=Acharya|first=Tulasi|date=2022-04-16|title=The Nepali literary environment|url=https://kathmandupost.com/columns/2022/04/16/the-nepali-literary-environment|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220417105143/https://kathmandupost.com/columns/2022/04/16/the-nepali-literary-environment|archivedate=2022-04-17|accessdate=2022-07-27|work=[[The Kathmandu Post]]|language=English}}</ref><ref>{{Cite web|last=Mahat|first=Sunny|date=2019-01-04|title='Muna Madan' in Mandarin|url=https://theannapurnaexpress.com/news/books-in-translation-1067|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220509182715/https://theannapurnaexpress.com/news/books-in-translation-1067|archivedate=2022-05-09|accessdate=2022-07-28|work=[[The Annapurna Express]]|language=en}}</ref> মানসিক আশ্ৰয় শিবিৰত পাঁচ মাহ থকাৰ অভি‍জ্ঞতাৰে‍ অনুপ্ৰাণিত হৈ ১৯৩৯ চনত দেৱকোটাই ''পাগাল'' নামৰ এটি‍ মুক্ত-পদ্যৰ কবিতা লিখিছিল। এই কবিতাটোত তেওঁ স্বাভাৱিক মানসিক ক্ষমতাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিছে‍ আৰু ইয়াক নেপালী ভাষাৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ কবিতা হিচাপে বিবেচনা কৰা হয়।{{Sfn|Hutt|1991}}<ref>{{Cite web|last=Thapa|first=Manjushree|date=2002-10-11|title=Poetry for a derainged time|url=https://archive.nepalitimes.com/news.php?id=5450|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201115032102/https://archive.nepalitimes.com/news.php?id=5450|archivedate=2020-11-15|accessdate=2022-07-27|work=[[Nepali Times]]}}</ref> {{col-begin|width=auto}} {{col-break|gap=2em}} <poem> "जरुर साथी म पागल ! यस्तै छ मेरो हाल । म शब्दलाई देख्दछु ! दृश्यलाई सुन्दछु ! बासनालाई संबाद लिन्छु । आकाशभन्दा पातालका कुरालाई छुन्छु । ती कुरा, जसको अस्तित्व लोक मान्दैंन जसको आकार संसार जान्दैन !" </poem> {{col-break|gap=2em}} <poem> ঠিকেই বন্ধু, মই পাগল, মই ঠিক সেইটোৱেই! মই এটা শব্দ দেখিছোঁ, দৃশ্য শুনা পাইছোঁ, সোৱাদৰ গোন্ধ পাইছোঁ, বতাহতকৈয়ো পাতল বস্তু স্পৰ্শ কৰোঁ, সেইবোৰ কথা, যাৰ অস্তিত্ব জগতখনে অস্বীকাৰ কৰে, যাৰ আকৃতি পৃথিৱীয়ে নাজানে। </poem> {{col-end}} [[চিত্ৰ:Laxmi_Prasad_Devkota.jpg|alt=Laxmi Prasad Devkota|thumb|লক্ষ্মী প্ৰসাদ দেৱকোটা]] অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে সাহিত্যিক জটিলতা আৰু দাৰ্শনিক ঘনত্বৰে দীঘলীয়া মহাকাব্য আৰু কবিতা ৰচনা কৰাৰ ক্ষমতা আছিল দেৱকোটাৰ। তেওঁ তেওঁৰ প্ৰথম মহাকাব্যকি কবিতা শকুন্তলা মাত্ৰ তিনিমাহতে ৰচনা কৰে; ই হ'ল নেপালী ভাষাত ৰচিত প্ৰথম মহাকাব্য। ১৯৪৫ চনত প্ৰকাশিত শকুন্তলা কালিদাসৰ বিখ্যাত সংস্কৃত নাট অভিজ্ঞানশকুন্তলমৰ আধাৰত ২৪টা কণ্টোৰ বিস্তৃত গ্ৰন্থ। শকুন্তলাত দেৱকোটাই [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] ছন্দ আৰু শব্দবিন্যাসৰ ওপৰত থকা তেওঁৰ দক্ষতা প্ৰদৰ্শন কৰিছে‍, যিটো তেওঁ মূলতঃ নেপালী ভাষাত কাম কৰাৰ বাবে‍ যথেষ্ট পৰিমাণে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। প্ৰয়াত পণ্ডিত তথা অনুবাদক ডেভিদ ৰুবিনৰ মতে শকুন্তলা দেৱকোটাৰ সৰ্ববৃহৎ সাফল্যৰ ভিতৰত অন্যতম। তেওঁৰ মতে,"এয়া নিঃসন্দেহে এক উল্লেখযোগ্য ৰচনা, এক বিশেষ ধৰণৰ মাষ্টাৰপিছ, আধুনিক দৃষ্টিকোণৰ সৈতে ধ্ৰুপদী পৰম্পৰাৰ বিভিন্ন উপাদানৰ মিলন, মহাজাগতিক ৰূপকৰে সৈতে এটা পেষ্টাৰেল, কালিদাসৰ পাৰ্থিৱ প্ৰেমৰ ৰোমাণ্টিক কমেডী যাৰ প্ৰতীকী গাঁথনিৰ সৈতে কামুক আৰু পবিত্ৰ প্ৰেমৰ মিলনৰ জৰিয়তে মুক্তিৰ ফালে আঙুলিয়াই দিয়ে।" {{Sfn|Devkota|1980|p=40}} দেৱকোটাই বিভিন্ন পৰম্পৰাগত আৰু অগতানুগতিক ৰূপ আৰু ছন্দত নিৰ্মিত চুটি গীতিকবিতাৰ কেইবাটাও সংকলনও প্ৰকাশ কৰে। তেওঁৰ বেছিভাগ কবিতাতে ৱৰ্ডছৱৰ্থ আৰু ক’লৰিজৰ দৰে ইংৰাজী ৰোমাণ্টিক কবিৰ প্ৰভাৱ দেখা যায়। ভিখাৰী সংকলনৰ শিৰোনামৰ কবিতাটোৱে ৱৰ্ডছৱৰ্থৰ "The Old Cumberland Beggar" ৰ কথা মনত পেলাই দিয়ে। এই কবিতাটোত দেৱকোটাই মানৱ প্ৰেম আৰু বস্তুগত আৰামৰ পৰা বঞ্চিত হৈ ভীষণ দৰিদ্ৰতা আৰু নিৰ্জনতাত নিজৰ পথত ঘূৰি ফুৰা ভিক্ষাৰীজনৰ কথা বৰ্ণনা কৰিছে। আনহাতে, ভিক্ষাৰীক দুখ-কষ্ট আৰু অভাৱৰ মূলত স্থাপন কৰা কৰুণাৰ উৎস হিচাপেও দেখা যায়। দেৱকোতাই ভিক্ষাৰীক দয়া আৰু সহানুভূতিৰ চূড়ান্ত উৎস হিচাপে ঐশ্বৰিকতাৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে - {{col-begin|width=auto}} {{col-break|gap=2em}} <poem> "कालो बादलबाट खसेको अन्धकारमा भित्र पसेको, ईश्वर हो कि भिखारी ? बोल्दछ ईश्वर हृदय घुसेका घर, घर आँगन चारी बोल्दछ, आर्तध्वनिमा बोल्दछ करूणामृत दिल भारी ।" </poem> {{col-break|gap=2em}} <poem> কৃষ্ণ ক’লা ডাৱৰৰ পৰা সৰি ক'লা কফিনত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ, তেওঁ দেৱতা নে ভিক্ষাৰী? বুদ্ধই কথা কয় – তেওঁৰ কথাই হৃদয় বিন্ধে, ঘৰে ঘৰে, চোতালে, চোতালে, এতিয়া যন্ত্ৰণাৰ মাতেৰে কথা কওঁ: দুখত তেওঁৰ হৃদয়খনে ভয় খাইছিল। </poem> {{col-end}} [[চিত্ৰ:Madhav_Prasad_Ghimire_with_Laxmi_Prasad_Devkota_2.jpg|alt=Devkota with poet Madhav Prasad Ghimire|thumb|338x338px|দেৱকোটা (সোঁফালে কবি মাধৱ প্ৰসাদ ঘিমিৰেৰ সৈতে) ]] তেওঁৰ বহু কবিতাত মানৱ আৰু প্ৰাকৃতিক জগতৰ লৌকিক উপাদানসমূহৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে। তেওঁৰ কবিতাৰ শিৰোনামসমূহ যেনে ''বন'', ''কিচান'',''বাদল'' -এ দেখুৱায় যে তেওঁ বিশ্বৰ সাধাৰণ আৰু নিকটৱৰ্তী দিশবোৰত কাব্যিক অনুপ্ৰেৰণা বিচাৰিছিল। তেওঁৰ বেছিভাগ কবিতাতে যি প্ৰতিধ্বনিত হয় সেয়া হ 'ল মানৱতাৰ ওপৰত তেওঁৰ গভীৰ বিশ্বাস। উদাহৰণস্বৰূপে, বান কবিতাটোত বক্তাই কেৱল ব্যক্তি হিচাপে তেওঁক দিব পৰা সকলো ধৰণৰ আৰাম আৰু সান্ত্বনা নাকচ কৰি ধাৰাবাহিকভাৱে জেৰাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। বৰঞ্চ সতীৰ্থৰ প্ৰতি থকা তেওঁৰ নিজৰ দায়িত্ব আৰু চিন্তাক তেওঁ আঁকোৱালি লয়। বক্তাৰ মানৱতাবাদী প্ৰৱণতাক উজ্জ্বল কৰি তোলা তলত দিয়া চতুৰ্থাংশৰে কবিতাটো সামৰণি পৰিছে‍: {{col-begin|width=auto}} {{col-break|gap=2em}} <poem> "दोस्त कहाँ छन्? साथ छ को को? घर हो तिम्रो कुन देश? जान्छौ कुन पुर भवन मुसाफिर, ल्यायौ कुन सन्देश? दोस्त मेरो शुभ उद्योगी, साथ छ साहस बेश । विश्व सबै घर, हृदय-पुरीतिर ल्याउछु सेवा सन्देश ।।" </poem> {{col-break|gap=2em}} <poem> তোমাৰ বন্ধুবৰ্গ ক'ত? কোন যায় তোমাৰ লগত? কোনটুকুৰা ঠাইত তোমাৰ ঘৰ? কি ঠাই বিচাৰিছা, পথিক? কিহৰ খবৰ লৈ ঘূৰি ফুৰা? মোৰ বন্ধুজন মান্য অধ্যৱসায়ী। মোৰ লগত সাহস আহে। গোটেই পৃথিৱীখনেই মোৰ ঘৰ। হৃদয়ভূমিত মই ঘূৰি ফুৰোঁ, মানৱতাৰ ৰঙৰ সৈতে। </poem> {{col-end}} কবিতাৰ উপৰিও দেৱকোটাই প্ৰবন্ধৰ ক্ষেত্ৰতো গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান আগবঢ়াইছিল। তেওঁক আধুনিক নেপালী প্ৰবন্ধৰ পিতৃ বুলি গণ্য কৰা হয়। তেওঁ ৰচনাৰ গতানুগতিক ৰূপটোক অৱজ্ঞা কৰি ৰচনা লিখাৰ পৰম্পৰাগত নিয়ম ভংগ কৰি অধিক তৰল আৰু কথিত শৈলী আঁকোৱালি লৈছিল যাৰ অৰ্থত অধিক স্পষ্টতা, অনুভৱত প্ৰকাশভংগী আৰু ভাষাৰ ক্ষেত্ৰত বাকপটুতা আছিল। তেওঁৰ প্ৰবন্ধসমূহ সাধাৰণতে ব্যংগাত্মক স্বৰত লিখা আৰু ইয়াৰ বৈশিষ্ট্য হৈছে ইয়াৰ তীক্ষ্ণ হাস্যৰস আৰু নেপালী সমাজত পশ্চিমৰ পৰা অহা আধুনিকীকৰণৰ প্ৰভাৱৰ নিৰ্মম সমালোচনা। ''ভলাদ্মী'' শীৰ্ষক এটা ৰচনা বা নেপালী সমাজত মানুহৰ প্ৰকৃত অভ্যন্তৰীণ মূল্য আৰু ব্যক্তিত্বৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁলোকৰ বাহ্যিক ৰূপ আৰু সাজ-পোছাকৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি সন্মান কৰাৰ এক অৱক্ষয়ী ধাৰাক সমালোচনা কৰা হৈছে। ''কে নেপাল ছানো চা?'', তেওঁ ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ পৰা অহা ঔপনিৱেশিক শক্তিসমূহৰ বিৰুদ্ধে গভীৰ জাতীয়তাবাদী আৱেগ প্ৰকাশ কৰে যিয়ে তেওঁৰ অনুভৱত নেপালী সংস্কৃতিৰ সকলো দিশ বেদখল কৰি আছে।<ref>{{Cite web|last=Panta|first=Pradipna Raj|date=2021-10-29|title=Nepal Through Eyes Of Devkota|url=https://old.risingnepaldaily.com/detour/nepal-through-eyes-of-devkota|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211120103813/https://risingnepaldaily.com/detour/nepal-through-eyes-of-devkota|archivedate=2021-11-20|accessdate=2022-07-29|work=[[The Rising Nepal]]|publisher=[[Gorkhapatra Corporation]]|language=en}}</ref> তেওঁৰ প্ৰবন্ধসমূহ ''লক্ষ্মী নিবন্ধন সংগ্ৰহ'' শীৰ্ষক এখন পুথিত প্ৰকাশিত হৈছে‍।<ref name="record"/> দেৱকোটাই উইলিয়াম শ্বেক্সপীয়েৰৰ ''হেমলেট'' নাটকখনো নেপালী ভাষালৈ অনুবাদ কৰে।{{Sfn|Trivedi|Chakravarti|Motohashi|2021}} তদুপৰি তেওঁ নিজৰ মহাকাব্য ''শকুন্তলা''ক ইংৰাজীলৈ অনুবাদ কৰি ইংৰাজী ভাষাত কেইবাটাও কবিতা, প্ৰবন্ধ, নাটক আৰু মহাকাব্য ৰচনা কৰে।<ref>{{Cite web|last=Chalise|first=Vijaya|date=2008-10-27|title=Devkota birth centenary Who cares for this national genius?|url=https://thehimalayantimes.com/opinion/devkota-birth-centenary-who-cares-for-this-national-genius|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230323032556/https://thehimalayantimes.com/opinion/devkota-birth-centenary-who-cares-for-this-national-genius|archivedate=2023-03-23|accessdate=2022-07-31|work=[[The Himalayan Times]]}}</ref> == ৰাজনীতি == [[চিত্ৰ:Laxmi_Prasad_Devkota_Stamp.jpg|alt=Commemorative stamp of Devkota|thumb|247x247px|দেৱকোটাৰ স্মাৰক ডাকটিকট (1965) ]] লক্ষ্মী প্ৰসাদ দেৱকোটা কোনো সুপ্ৰতিষ্ঠিত ৰাজনৈতিক দলত সক্ৰিয় নাছিল, কিন্তু তেওঁৰ কবিতাবোৰে ৰাণা ৰাজবংশৰ নিৰ্যাতনমূলক কাণ্ডৰ বিৰুদ্ধে ধাৰাবাহিকভাৱে বিদ্ৰোহৰ মনোভাৱ প্ৰকাশ কৰিছিল। বাৰাণসীত স্ব-নিৰ্বাসন লোৱাৰ সময়ত তেওঁ নেপালী কংগ্ৰেছৰ বাতৰি কাকত ''যুগবাণী'' ৰ সম্পাদক হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল আৰু তাৰ বাবে‍ ৰাণা চৰকাৰে নেপালত থকা তেওঁৰ সকলো সম্পত্তি জব্দ কৰিছিল। ১৯৫১ চনৰ বিপ্লৱৰ জৰিয়তে গণতন্ত্ৰ প্ৰৱৰ্তনৰ পিছত, ১৯৫২ চনত ৰজা ত্ৰিভুৱনে দেৱকোটাক ''নেপাল ছালহকাৰ সমিতি''ৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিছিল। পিছলৈ ১৯৫৭ চনত তেওঁক কোঁৱৰ ইন্দৰজিৎ সিঙৰ প্ৰধানমন্ত্ৰিত্বৰ অধীনৰ মন্ত্ৰীসভাত শিক্ষা আৰু স্বায়ত্তশাসিত প্ৰশাসন মন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল।<ref name="C">{{cite web | url=https://www.himalkhabar.com/news/15695 | title=महाकविसँगको त्यो अन्तर्वार्ता | accessdate=26 November 2024 | author=भैरव रिसाल | archiveurl=https://web.archive.org/web/20210224045416/https://www.himalkhabar.com/news/15695 | archivedate=24 February 2021 | deadurl=yes}}</ref><ref name="AB">{{cite web | url=https://www.onlinekhabar.com/2020/09/894417 | title=दुई किताब : देवकोटाको जीवनशैली, सिकाइ र सहयोग | accessdate=26 November 2024 | author=डा. अरुणा उप्रेती}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == দেৱকোটাৰ পুত্ৰ পদ্ম দেৱকোটাও এজন কবি আৰু লেখক আৰু কাঠমাণ্ডুৰ ত্ৰিভুৱন বিশ্ববিদ্যালয় তেওঁ ইংৰাজী বিভাগৰ অধ্যাপক হিচাপে বহু বছৰ ধৰি সেৱা আগবঢ়াইছিল।<ref>{{Cite web|date=2022-02-01|title=A Concocted Emotion Is not Poetry: Padma Devkota|url=https://thegorkhatimes.com/2022/02/01/a-concocted-emotion-is-not-poetry-padma-devkota/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220803070531/https://thegorkhatimes.com/2022/02/01/a-concocted-emotion-is-not-poetry-padma-devkota/|archivedate=2022-08-03|accessdate=2022-05-15|work=The Gorkha Times|language=en-US}}</ref> === স্বাস্থ্য === সম্ভৱতঃ তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ আৰু দুমহীয়া কন্যাৰ মৃত্যুৰ বাবে ১৯৩০ চনৰ শেষৰ ফালে দেৱকোটা [[মানসিক বিসংগতি|স্নায়বিক]] সমস্যাত ভুগিছিল। অৱশেষত ১৯৩৯ চনত তেওঁক পাঁচ মাহৰ বাবে [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] ৰাঁচীৰ মানসিক আশ্ৰয় শিবিৰত ভৰ্তি কৰোৱা হয়।<ref name=":001">{{Cite web|last=उप्रेती|first=अरुणा|date=2020-09-06|title=दुई किताब : देवकोटाको जीवनशैली, सिकाइ र सहयोग|url=https://www.onlinekhabar.com/2020/09/894417|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200906154950/https://www.onlinekhabar.com/2020/09/894417|archivedate=2020-09-06|accessdate=2022-07-27|work=[[Online Khabar]]|language=ne}}</ref> জীৱনৰ অন্তিম দিনবোৰত আৰ্থিক ঋণ আৰু তেওঁৰ জীয়েকহঁতৰ বিবাহ আৰু যৌতুকৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় ধন যোগাৰ কৰিব নোৱৰাৰ বাবে এবাৰ তেওঁ তেওঁৰ পত্নীক এনেদৰে‍ কৈছিল,"আজি ৰাতি সমাজ আৰু যুৱক-যুৱতীসকলৰ যত্নৰ বাবে সন্তানসকলক ত্যাগ কৰা আৰু শোৱাৰ সময়ত পটাছিয়াম ছাইনাইড বা মৰ্ফিন বা তেনেকুৱা কিবা এটা গ্ৰহণ কৰি এই পৃথিৱী ত্যাগ কৰোঁ আহাঁ।"[[Sic|''[sic]'']]."{{sfn|Pandey|1959|p=30}} == পিছৰ দিনবোৰ আৰু মৃত্যু == লক্ষ্মী প্ৰসাদ দেৱকোটা এজন চেইন স্ম'কাৰ আছিল। কৰ্কট ৰোগৰ সৈতে দীঘলীয়া যুঁজৰ পিছত ১৯৫৯ চনৰ ১৪ ছেপ্টেম্বৰত কাঠমাণ্ডুৰ [[পশুপতিনাথ মন্দিৰ]] বাগমতী নদীৰ পাৰত থকা পশুপতি আৰ্যঘাটত দেৱকোটাৰ মৃত্যু হয়। মৃত্যুৰ পূৰ্বে দেৱকোটাৰ আয় নেপাল একাডেমী অৱ লিটাৰেচাৰ এণ্ড আৰ্টে বন্ধ কৰি দিছিল কাৰণ তেওঁ প্ৰথমে তেওঁলোকৰ পৰা অনুমতি নোলোৱাকৈয়ে আধুনিক তাছখণ্ডত অনুষ্ঠিত হোৱা আফ্ৰিকান এছিয়ান লেখক সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name=":002">{{Cite web|last=रिसाल|first=भैरव|date=2019-10-27|title=महाकविसँगको त्यो अन्तर्वार्ता|url=https://www.himalkhabar.com/news/15695|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210224045416/https://www.himalkhabar.com/news/15695|archivedate=2021-02-24|accessdate=2022-07-28|work=[[Himal Khabarpatrika]]|language=ne|quote=कुराकानीमा देवकोटाले आठ महीनादेखि हातमा रातो पैसो नपरेकोले ओखती त कता-कता चुल्होमा आगो बल्न पनि मुश्किल भएको वेदना साट्नुभयो। म त्यहाँ डेढ घण्टा जति बसें हुँला। क्यान्सर जस्तो रोगबाट ग्रसित भए पनि महाकविको व्यक्तित्वमा तेज र ओज थियो। तर कोठा भने असरल्ल, सामान भद्रगोल। }}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true" id="CITEREFरिसाल2019">रिसाल, भैरव (27 October 2019). [https://www.himalkhabar.com/news/15695 "महाकविसँगको त्यो अन्तर्वार्ता"]. ''[[Himal Khabarpatrika]]'' (in Nepali). [https://web.archive.org/web/20210224045416/https://www.himalkhabar.com/news/15695 Archived] from the original on 24 February 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">28 July</span> 2022</span>. <q>कुराकानीमा देवकोटाले आठ महीनादेखि हातमा रातो पैसो नपरेकोले ओखती त कता-कता चुल्होमा आगो बल्न पनि मुश्किल भएको वेदना साट्नुभयो। म त्यहाँ डेढ घण्टा जति बसें हुँला। क्यान्सर जस्तो रोगबाट ग्रसित भए पनि महाकविको व्यक्तित्वमा तेज र ओज थियो। तर कोठा भने असरल्ल, सामान भद्रगोल।</q></cite> [[Category:CS1 Nepali-language sources (ne)]]</ref> সেই অনুষ্ঠানত তেওঁ ভানুভক্ত আচাৰ্য, লেখনাথ পৌদ্যল, পণ্ডিত হেমৰাজ, সোমনাথ চিগডেলকে ধৰি নেপালী সাহিত্যলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে সুপৰিচিত ব্যক্তিসকলক প্ৰশংসা কৰিছিল।<ref>{{Cite web|last=देवकोटा|first=लक्ष्मीप्रसाद|date=2020-11-14|title=महाकविको 'इच्छापत्र'|url=https://www.himalkhabar.com/news/120451|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210406163521/https://www.himalkhabar.com/news/120451|archivedate=2021-04-06|accessdate=2022-07-28|work=[[Himal Khabarpatrika]]|language=ne}}</ref>{{Sfn|Chauhan|2009}} দেৱকোটাই এক সাক্ষাৎকাৰত দাবী কৰিছিল যে তেওঁ পূৰ্বৰ আঠ মাহৰ দৰমহা পোৱা নাছিল আৰু তাৰ ফলত ৰোগৰ চিকিৎসাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় ঔষধ ক্ৰয় কৰিব পৰা নাছিল; তদুপৰি তেওঁ খাদ্য কিনিবলৈও সংগ্ৰাম কৰিব লগা হৈছিল। কেন্সাৰৰ সৈতে যুঁজি থকাৰ পিছতো দেৱকোটাৰ ব্যক্তিত্ব সজীৱ আৰু আত্মবিশ্বাসী আছিল যদিও তেওঁৰ থকা কোঠাটো অসংগঠিত আছিল৷<ref name=":002" /> == প্ৰকাশিত ৰচনাসমূহ == === মহাকাব্যসমূহ === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0; " |+লক্ষ্মী প্ৰসাদ দেৱকোটাৰ মহাকাব্যসমূহ ! scope="col" |শিৰোনাম ! scope="col" |প্ৰথম প্ৰকাশৰ বছৰ<br /> ! scope="col" |প্ৰথম সংস্কৰণ প্ৰকাশক (কাঠমাণ্ডু, যদিহে অন্য কোনো ধৰণে কোৱা হোৱা নাই) <br /> ! class="unsortable" scope="col" |টোকাসমূহ ! class="unsortable" scope="col" |  |- ! scope="row" |''[[শকুন্তলা (মহাকাব্য)|শকুন্তলা]]'' |১৯৪৫ |ছাজা |মহাকাব্য | style="text-align: center; " | |- ! scope="row" |''সুলোচনা'' |২০০২ | |মহাকাব্য | style="text-align: center; " | |- ! scope="row" |''বানা কুসুম'' |{{Sort||}} | |মহাকাব্য | style="text-align: center; " | |- ! scope="row" |''মহাৰাণা প্ৰতাপ'' |{{Sort||}} | |মহাকাব্য | style="text-align: center; " | |- ! scope="row" |''[[পৃথ্বীৰাজ চৌহান (মহাকাব্য)|পৃথ্বীৰাজ চৌহান]]'' |১৯৯২-১৯৯৩ | |মহাকাব্য | style="text-align: center; " | |- ! scope="row" |''প্ৰমেথিউছ'' |{{Sort||}} | |মহাকাব্য | style="text-align: center; " | |} === কবিতা/চুটি উপন্যাস/প্ৰবন্ধ/উপন্যাস === == এইবোৰো চাওক == * [[নেপালী সাহিত্য]] * [[ভানু‌ভক্ত ‌আচাৰ্য|ভানুভক্ত আচাৰ্য্য]] * মহাকবি দেৱকোটা == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist|colwidth=30em}} == গ্ৰন্থপঞ্জি == {{Refbegin|30em}} * {{Cite book |last=Shrestha |first=Chandra Bahadur |url=https://books.google.com/books?id=Xz11AAAAIAAJ |title=My Reminiscence of the Great Poet, Laxmi Prasad Devkota |publisher=[[Royal Nepal Academy]] |year=1981 |language=ইংৰাজী |access-date=2022-07-25 |archive-date=5 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230405004250/https://books.google.com/books?id=Xz11AAAAIAAJ |url-status=live }} * {{Cite book |last=Hutt |first=Michael James |author-link=Michael Hutt (academic and translator) |url=https://www.worldcat.org/oclc/43476642 |title=Himalayan voices : an introduction to modern Nepali literature |date=1991 |publisher=[[University of California Press]] |isbn=978-0-520-91026-3 |location=Berkeley |language=ইংৰাজী |chapter=Lakshmiprasad Devkota (1909-1959) |oclc=43476642 |chapter-url=https://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft729007x1&chunk.id=d0e1775&toc.depth=1&toc.id=d0e1775&brand=ucpres |archive-url=https://web.archive.org/web/20211121230024/https://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft729007x1&chunk.id=d0e1775&toc.depth=1&toc.id=d0e1775&brand=ucpres |archive-date=2021-11-21 |url-status=live }} * {{Cite book |last=Devkota |first=Laxmi Prasad |url=https://www.worldcat.org/oclc/5946334 |title=Nepali visions, Nepali dreams : the poetry of Laxmiprasad Devkota |date=1980 |publisher=[[Columbia University Press]] |others=Translated by David Rubin |isbn=0-231-05014-3 |location=New York |oclc=5946334 |access-date=2022-07-27 }} * {{Cite book |last1=Trivedi |first1=Poonam |last2=Chakravarti |first2=Paromita |last3=Motohashi |first3=Ted |url=https://www.worldcat.org/oclc/1196839110 |title=Asian interventions in global Shakespeare : 'all the world's his stage' |publisher=[[Routledge]] |year=2021 |isbn=978-1-000-21431-4 |location=New York, NY |page= |language=ইংৰাজী |oclc=1196839110 |access-date=2022-07-30 }} * {{Cite book |last=Pandey |first=Nityaraj |author-link=Nityaraj Pandey |access-date=2022-07-26 |url=https://www.worldcat.org/oclc/79647044 |title=महाकवि देवकोटा |publisher=[[Sajha Prakashan]] |year=1959 |isbn=9789993327929 |location=Nepal |language=নেপালী |oclc=79647044 }} * {{Cite journal |last=Chauhan |first=Janga B. |year=2009 |title=Bodhi: An Interdisciplinary Journal |url=https://www.nepjol.info/index.php/BOHDI/article/view/2816 |url-status=dead |journal=Devkota in Russia |language=ইংৰাজী |publisher=[[Kathmandu University]] |publication-place=Kathmandu, Nepal |volume=3 |issn=2091-0479 |oclc=644273013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180603053049/https://www.nepjol.info/index.php/BOHDI/article/view/2816 |archive-date=2018-06-03 |access-date=2022-07-29 }} {{Refend}} == বাহ্যিক সংযোগসমূহ == * [https://web.archive.org/web/20100606044811/http://www.onlinesahitya.com/author/18/Laxmi%20P.%20Devkota লক্ষ্মী প্ৰসাদ দেৱকোটাৰ কিছুমান ৰচনা] * [http://www.dsrc.org.np মহাকবি লক্ষ্মী প্ৰসাদ দেৱকোটা অধ্যয়ন আৰু গৱেষণা কেন্দ্ৰ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190410133527/http://www.dsrc.org.np/|date=10 April 2019}} 10 April 2019 at the Wayback Machine * [http://kavitakosh.org/kk/लक्ष्मीप्रसाद_देवकोटा লক্ষ্মী প্ৰসাদ দেৱকোটাৰ কিছুমান মৌলিক নেপালী ৰচনা] * [http://sanjaal.com/nepalipoems/category/poem-laxmi-prasad-devkota/ লক্ষ্মী প্ৰসাদ দেৱকোটাৰ কবিতা নেপালী ভাষাত (লক্ষ্মী কবিতা সংগ্ৰহৰ পৰা)] * [http://english.ohmynews.com/articleview/article_view.asp?no=259733&rel_no=1 লক্ষ্মী প্ৰসাদ দেৱকোটাঃ নেপালৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ কবি] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120314032950/http://english.ohmynews.com/articleview/article_view.asp?no=259733&rel_no=1 |date=14 March 2012 }} আৰ্কাইভ কৰা 14 মাৰ্চ 2012 [[শ্ৰেণী:নেপালী ভাষাৰ সাহিত্যিক]] [[শ্ৰেণী:কবি]] [[শ্ৰেণী:সাহিত্যিক]] [[শ্ৰেণী:নেপালৰ সাহিত‍্যিক]] gykivwjgye2otrrsa4y58k03sjs7u13 0 110936 651820 622234 2026-11-09T23:51:08Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651820 wikitext text/x-wiki [[File:Buffalo fight.jpg|thumb|300px|[[মাঘ বিহু]]ৰ উপলক্ষে [[নগাঁও জিলা]]ৰ ৰণথলিত অনুষ্ঠিত ম'হ যুঁজ]] '''ম'হ যুঁজ''' ({{lang-en|Buffalo fight}}) [[মাঘ বিহু|মাঘ বিহুৰ]] সময়ত [[অসম|অসমত]] আয়োজন কৰা একপ্ৰকাৰৰ জীৱ-জন্তুকেন্দ্ৰিক খেল।<ref>{{Cite news |first=P. |last=Dutta |title=Bonfire, feast & lots more |url=http://www.telegraphindia.com/1080112/jsp/northeast/story_8771062.jsp |archive-url=https://archive.today/20130204005414/http://www.telegraphindia.com/1080112/jsp/northeast/story_8771062.jsp |url-status=dead |archive-date=4 February 2013 |newspaper=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]] |date=2008 |access-date=19 January 2008 |location=Calcutta, India}}</ref> এই খেল [[আহোম ৰাজবংশ|আহোম ৰজাৰ]] দিনত ৰংপুৰৰ ৰূপহী পথাৰত অনুষ্ঠিত হৈছিল বুলি জনা যায়। আহোম স্বৰ্গদেউসকলে [[ৰংঘৰ|ৰংঘৰৰ]] ওপৰৰ পৰা এই খেল উপভোগ কৰিছিল। আহোম শাসনৰ পৰাই চলি অহা [[আহতগুৰি]], [[শিৱসাগৰ|শিৱসাগৰকে]] ধৰি ৰাজ্যৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত শস্যচপোৱা উৎসৱ মাঘ বা ভোগালী বিহুৰ সময়ত ম’হৰ যুঁজৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। ২০১৪ চনত উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ নিৰ্দেশত জীৱ-জন্তুৰ আঘাতৰ বাবে এই প্ৰথাৰ অনুমতিত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰাৰ পিছত এই খেলবিধ বন্ধ কৰা হৈছিল। ৯ বছৰৰ পাছত ২০২৪ চনত চৰকাৰী কঠোৰ নিৰ্দেশনাৰ অধীনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে পৰম্পৰাগত ম’হ যুঁজৰ আয়োজন কৰা হয়। মৰিগাঁও জিলাৰ ঐতিহাসিক আঁহতগুৰিত মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা|হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই]] এই ম’হ যুঁজৰ শুভাৰম্ভ কৰে। অসমৰ [[নগাঁও]] আৰু শিৱসাগৰ জিলাতো পুনৰাই এই দিনটোতে ম'হ যুঁজৰ আয়োজন কৰা হয়। অসম চৰকাৰৰ এছ অ’ পি অনুসৰি কমেও ২৫ বছৰ ধৰি এনেধৰণৰ অনুষ্ঠান আয়োজন কৰাৰ ইতিহাস থকা ঠাই সমূহত যুঁজৰ আয়োজন কৰাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল। ৰাজ্য চৰকাৰে পশু চিকিৎসা বিভাগক যিকোনো চিকিৎসা জৰুৰীকালীন অৱস্থাৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাবলৈ ম’হ যুঁজ আয়োজন কৰা স্থানত পশু চিকিৎসাৰ দল প্ৰতিনিধি স্থাপন কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। চৰকাৰে ম’হক যিকোনো আপত্তিজনক মাদক সামগ্ৰী (যেনে আফিং) বা কৰ্মক্ষমতা বৃদ্ধি কৰা ঔষধ খুৱাবলৈও নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল। ==ইতিহাস== ম’হৰ যুঁজ মাঘ বিহুৰ লগত জড়িত এক পৰম্পৰাগত ক্ৰীড়া। এই প্ৰথা প্ৰায় ২০০ বছৰ পূৰ্বে ৩০ নং আহোম ৰজা স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ|ৰুদ্ৰ সিংহই]] অসমীয়া সংস্কৃতিত প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। তেওঁ ৰংঘৰৰ বাকৰিত এই খেল অনুষ্ঠিত কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তিৱা প্ৰধান গোভা ৰজাৰ কৰ্তৃত্বত এই প্ৰথা নগাঁও আৰু মৰিগাঁৱলৈ বিয়পি পৰে আৰু মূলতঃ আঁহতগুৰিত অনুষ্ঠিত হয়।<ref name=":-3">{{cite web | url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/buffalo-fights-in-assam-a-battle-for-tradition-or-end-of-an-era | title=Buffalo Fights in Assam: A Battle for Tradition or End of an Era | publisher=Sentinelassam | accessdate=17 January 2025}}</ref> ১৯৭২ চনৰ পৰা মাঘ বিহু উদযাপনৰ অংশ হিচাপে নদীৰ পাৰৰ আঁহতগুৰিত ম’হৰ যুঁজ প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত হৈ আহিছে।<ref name=":-4">{{cite web | url=https://m.economictimes.com/news/india/assam-traditional-buffalo-fight-moh-jujorganised-after-nine-years/articleshow/106905298.cms | title=Assam: Traditional buffalo fight 'Moh-Juj'organised after nine years | publisher=Economictimes | accessdate=17 January 2025}}</ref> যদিওবা ম’হ যুঁজৰ শিপাৰ সৈতে পৰম্পৰা সংযুক্ত হৈ আছে, তথাপি পশু কল্যাণৰ চিন্তাৰ বাবে সমালোচনাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়াও হয়। অসমৰ বহু জনগোষ্ঠীৰ বাবে এই প্ৰথাই সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য বহন কৰি আহিছে। কৃষি পৰম্পৰা, ৰীতি-নীতি, সাম্প্ৰদায়িক উৎসৱৰ মিশ্ৰণেৰে মাঘ বিহু অসমীয়া পৰিচয়ৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংগ হৈ আহিছে। এই উৎসৱে অঞ্চলটোৰ কৃষি আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে গভীৰ সংযোগ প্ৰতিফলিত কৰে।<ref name=":-5">{{cite web | url=https://assamtribune.com/assam/assams-moh-juj-a-tangled-tale-of-honour-economics-animal-health-1564610 | title=Assam's moh-juj: A tangled tale of honour, economics & animal health | publisher=Assam tribune | accessdate=17 January 2025}}</ref> ==ভৌগোলিক বিস্তৃতি== [[File:Filipino_and_American_spectators_at_a_Carabao_fight_in_Jolo_LOC_3909061743.jpg|thumb|১৯০৬ চনত ফিলিপাইনছ আৰু আমেৰিকাৰ সৈন্যই পানী ম'হৰ যুদ্ধ পৰ্যবেক্ষণ কৰিছিল। ]] *[[চীন|চীনৰ]] চীন-তিব্বতীয় মূলৰ‌ য়ী জনগোষ্ঠীৰ লোকে মʼহ যুঁজৰ উৎসৱ অনুষ্ঠিত কৰে। এই যুঁজ য়ী সকলে অক্টোবৰৰ নতুন বছৰৰ আৰম্ভণিত<ref>[https://www.encyclopedia.com/places/asia/chinese-political-geography/yi Encyclopedia.com: Yi tribe]</ref> বা জুলাই আগষ্টত অনুষ্ঠিত হোৱা টৰ্চ উৎসৱত অনুষ্ঠিত কৰে।<ref>[https://www.sixthtone.com/news/1006372 In China’s Villages, Bullfighting Enjoys a Bloody Renaissance]</ref> *[[ফিলিপাইনছ|ফিলিপাইনছৰ]] ইলোইলোৰ ছান জোৱাকিন চহৰত প্ৰতি বছৰে ম'হ যুঁজ উৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱক স্থানীয়ভাৱে পাছুংগে মহোৎসৱ বুলি জনা যায়। *[[ভিয়েটনাম|ভিয়েটনামৰ]] ড’ ছন ৱাটাৰ বাফেলো ফাইটিং ফেষ্টিভেল প্ৰতি বছৰে চন্দ্ৰ পঞ্জিকাৰ অষ্টম মাহৰ নৱম দিনটোত ভিয়েটনামৰ হাইফং চহৰৰ ড’ ছন টাউনশ্বিপত অনুষ্ঠিত হয়। হাইফং চহৰৰ ভিয়েটনামৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় উৎসৱ আৰু অনুষ্ঠান। এই ম'হ যুঁজ উৎসৱৰ প্ৰস্তুতি দুমাহৰ পৰা তিনিমাহ আগৰ পৰা আৰম্ভ হয়। প্ৰতিযোগী জলম’হবোৰক কেইবামাহ আগতেই বাছনি কৰি পদ্ধতিগতভাৱে প্ৰশিক্ষণ দিয়া হয়। এয়া ভিয়েটনামৰ এক পৰম্পৰাগত উৎসৱ যিটো জল ঈশ্বৰ পূজা অনুষ্ঠান আৰু হাইফংৰ ড' ছনৰ স্থানীয় লোকসকলৰ যুঁজাৰো মনোভাৱ দেখুৱাবলৈ হিয়েন চিনৰ প্ৰথাৰ সৈতে জড়িত।<ref>[http://english.vietnamnet.vn/lifestyle/2005/09/489209/ Do Son: buffalo fighting festival (Vietnam)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070705124746/http://english.vietnamnet.vn/lifestyle/2005/09/489209/ |date=5 July 2007 }}, 14 September 2005, VietNamNet Bridge</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20071012081514/http://www.asiarooms.com/travel-guide/vietnam/vietnam-festivals-&-events/do-son-buffalo-fighting-festival-vietnam.html Do Son Buffalo Fighting Festival Vietnam]. Asiarooms.com</ref> *ভিয়েটনামৰ হাই লুউ ৱাটাৰ বাফেলো ফাইটিং ফেষ্টিভেল খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকাৰ পৰাই চলি আহিছে। জেনেৰেল লু গিয়াই সেই সময়ত স্থানীয় লোক আৰু যোদ্ধাসকলক ভোজ দিবলৈ পানী ম'হ এটা বধ কৰিছিল আৰু আমোদৰ বাবে ম’হ যুঁজৰ আয়োজন কৰিছিল। অৱশেষত দেৱতাসকলৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধাঞ্জলি হিচাপে যুদ্ধ কৰা গোটেইবোৰ পানী ম'হক বধ কৰা হৈছিল।<ref>[http://vietnampictorial.vnagency.com.vn/VNP-Website/News_Detail/Default.asp?ID_Cat=25&ID_NEWS=4936&language=EN&number=1&year=2007 Buffalo Fighting in Hai Luu Commune]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Vietnam News Agency</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=291P4wqQmFM Water Buffalo-fighting festival] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200216104851/https://www.youtube.com/watch?v=291P4wqQmFM&gl=US&hl=en |date=16 February 2020 }}. Youtube</ref> *[[থাইলেণ্ড|থাইলেণ্ডৰ]] কো চামুই ৱাটাৰ বাফেলো ফাইটিং ফেষ্টিভেল জানুৱাৰী মাহত নৱবৰ্ষৰ দিনা, আৰু এপ্ৰিল মাহৰ মাজভাগত ছংক্ৰান আদি বিশেষ অনুষ্ঠানত অনুষ্ঠিত হোৱা এক জনপ্ৰিয় অনুষ্ঠান। এই উৎসৱত হেড-ৰেছলিং বাউট অনুষ্ঠিত হয় য’ত দুটা মতা পানী ম’হক ইটোক আনটোৰ বিৰুদ্ধে থিয় কৰোৱা হয়। কো চামুইত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱ একপ্ৰকাৰৰ নিৰাপদ প্ৰতিযোগিতা। প্ৰাচীন ৰীতি-নীতি আৰু আচাৰ-অনুষ্ঠান অনুসৰি অৱশ্যে যুঁজৰ বতৰ ভিন্ন হয়। প্ৰথমে ঘূৰি পলাই যোৱা জলম'হটোক যুঁজত হৰা বুলি গণ্য কৰা হয়; এই প্ৰতিযোগিতাত বিজয়ী পানী ম'হৰ মূল্য কেইবা মিলিয়ন বাট হৈ পৰে।<ref>Koh Samui Point (2017). [http://www.kohsamuipoint.com/activities/buffalo-fighting/ Buffalo Fighting] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170302194028/http://www.kohsamuipoint.com/activities/buffalo-fighting/ |date=2 March 2017 }}</ref> *[[ইণ্ডোনেচিয়া|ইণ্ডোনেচিয়াৰ]] চুলাৱেচি দ্বীপৰ টানা টোৰাজা ৰিজেন্সিত অনুষ্ঠিত হোৱা মা’পাচিলাগা টেডং ৱাটাৰ বাফেলো ফাইটিং ফেষ্টিভেল এটা জনপ্ৰিয় অনুষ্ঠান য’ত টানা ট’ৰাজাত ৰেম্বু একক বা এটা সমাধি উৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়। ==বিতৰ্ক== [[File:Jallikattu.game madurai.jpg|thumb|মাদুৰাইৰ [[জল্লিকট্টু]] উৎসৱ। ]] এই পৰম্পৰাগত খেলবিধ অসমৰ গ্ৰাম্য আৰু কৃষি জীৱনশৈলীৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত, য'ত পথাৰত হাল বোৱাৰ বাবে মতা ম'হ অতি প্ৰয়োজনীয় আছিল। ঐতিহাসিকভাৱে এই যুঁজবোৰে এই প্ৰাণীবোৰৰ শক্তি, আৰু দক্ষতা প্ৰদৰ্শনৰ মাধ্যম হিচাপে কাম কৰিছিল, যিয়ে গৰাকীৰ ম'হ প্ৰতিপালনৰ প্ৰতি থকা নিষ্ঠা আৰু প্ৰশিক্ষণৰ দক্ষতাক প্ৰতিফলিত কৰিছিল। ম’হ যুঁজৰ বাবে বিৰোধ আৰম্ভ হৈছিল জল্লিকাট্টু বিচাৰৰ (২০১৪ চনত ভাৰতীয় পশু কল্যাণ ব’ৰ্ড বনাম এ.নাগৰাজ আৰু অৰ্চ মোকদৰ্মা) পিছৰ পৰা। উচ্চতম ন্যায়ালয়ে জল্লিকাট্টু আৰু আনুষংগিক ম'হ সম্পৰ্কীয় অনুষ্ঠানৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰাৰ পিছত<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/PETA-Jallikattu-stay-%E2%80%98partial-victory%E2%80%99-for-bulls/article13995899.ece|title=PETA: Jallikattu stay 'partial victory' for bulls|last=PTI|work=The Hindu|access-date=2017-02-26|language=en}}</ref><ref name="protest">{{cite news| url=https://www.reuters.com/article/us-india-peta-bulls-idUSSP19914020080118 | work=Reuters| title= PETA founder held in India over bullfight protest|access-date=8 January 2016}}</ref> মৰিগাঁও জিলাৰ ধৰমতুলৰ কৰ্তৃপক্ষই ভোগালী বিহু উৎসৱৰ সময়ত ঐতিহ্য মণ্ডিত আহতগুৰি আঞ্চলিক ম'হ-যুঁজ আৰু ভোগালী বিহু উৎসৱ সমিতিক ম'হৰ যুঁজ অনুষ্ঠিত কৰাত বাধা প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে সমিতিখনে গৌহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত এখন আৱেদন দাখিল কৰে আৰু ২০২৩ চনৰ ১০ অক্টোবৰত অসম চৰকাৰক সংশ্লিষ্ট জীৱ-জন্তুৰ কল্যাণ সন্দৰ্ভত উদ্বেগ সমাধান কৰি বিষয়টোৰ ওপৰত এক জ্ঞাত সিদ্ধান্ত ল’বলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। ২০২৩ চনৰ ৮ ডিচেম্বৰত অসম কেবিনেটে ঐতিহাসিকভাৱে ম’হ আৰু অন্যান্য পৰম্পৰাগত পক্ষী যুঁজৰ অনুমতি দিয়াৰ সিদ্ধান্ত লয়। কেবিনেটে গৃহ আৰু ৰাজনৈতিক বিভাগসমূহক এই পৰিঘটনাসমূহ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে এক বিস্তৃত ষ্টেণ্ডাৰ্ড অপাৰেটিং প্ৰচিডিউৰ (এছ অ’ পি) প্ৰস্তুত কৰিবলৈও নিৰ্দেশ দিয়ে, যাতে পশুৰ ওপৰত কৰা নিষ্ঠুৰতাক সহ্য কৰা নহয়।<ref name=":-)">{{cite web | url=https://organiser.org/2023/12/09/210190/bharat/assam-cabinet-approved-sop-allowing-traditional-buffalo-and-bullfights-for-magh-bihu-celebration/amp/ | title=Assam cabinet approved SoP allowing traditional buffalo and bullfights for Magh Bihu celebration | publisher=Voice of the Nation ORGANISER | accessdate=17 January 2025}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> এছ অ’ পিৰ লক্ষ্য হৈছে ইচ্ছাকৃতভাৱে নিষ্ঠুৰতা হ্ৰাস কৰা, য’ত নিচাযুক্ত দ্ৰব্য বা কৰ্মক্ষমতা বৃদ্ধি কৰা ড্ৰাগছ, আক্ৰমণাত্মকতাক উত্তেজিত কৰিবলৈ চোকা বা ধাৰ থকা বস্তু ব্যৱহাৰ কৰা, আৰু ম’হৰ ওপৰত মানুহে কৰা যিকোনো আঘাতকে ধৰি পশুৰ দুখ-কষ্ট হ্ৰাস কৰা।<ref name=":-1">{{cite web | url=https://m.guwahatiplus.com/article/guidelines-issued-for-buffalo-and-bulbuli-bird-fights-ahead-of-magh-bihu/30440 | title=Guidelines Issued For Buffalo And Bulbuli Bird Fights Ahead Of Magh Bihu | publisher=Gplus | accessdate=17 January 2025 }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> উচচ ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ দেৱাশিস বৰুৱাৰ বিচাৰপীঠে পিপল ফৰ দ্য এথিকেল ট্ৰিটমেণ্ট অৱ এনিমেলছ (পেটা) ইণ্ডিয়াই দাখিল কৰা আবেদনৰ শুনানি গ্ৰহণ কৰে। পেটা ইণ্ডিয়াৰ জ্যেষ্ঠ অধিবক্তা ন্যায়াধীশ দেৱাশিস বৰুৱাৰ সন্মুখত আবেদনখন তালিকাভুক্ত কৰি দিগন্ত দাসে আবেদনকাৰীৰ সমৰ্থনত বিতংভাৱে দাখিল কৰে। তেওঁ যুক্তি দিছিল যে ম’হৰ যুঁজে জীৱ-জন্তুৰ ওপৰত নিষ্ঠুৰতা প্ৰতিৰোধ আইন, ১৯৬০ উলংঘা কৰে। গৌহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ে ইয়াৰ উপৰিও অসম চৰকাৰৰ উক্ত এছ অ’ পিক ২০১৪ চনৰ ৭ মে’ত উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ভাৰতৰ পশু কল্যাণ ব’ৰ্ড বনাম এ.নাগাৰাজৰ গোচৰৰ শুনানিক অৱমাননা কৰে বুলিও যুক্তি দিয়ে। ম’হ যুঁজক লৈ হোৱা আইনী যুদ্ধই সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা আৰু পশু কল্যাণৰ মাজত চলি থকা উত্তেজনাক স্পষ্ট কৰি তুলিছে। গৌহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ে অসম চৰকাৰৰ এছ অ’ পি বাতিল কৰাৰ সিদ্ধান্তই জীৱ-জন্তুৰ প্ৰতি নৈতিক ব্যৱহাৰৰ সৈতে ঐতিহ্যৰ ভাৰসাম্য ৰক্ষাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে, কিয়নো সমাজে এনে প্ৰথাৰ পুনৰ মূল্যায়ন অব্যাহত ৰাখিছে। উচ্চতম ন্যায়ালয়ে জল্লিকাট্টু আৰু আনুষংগিক ম'হ সম্পৰ্কীয় অনুষ্ঠানৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰাৰ পিছত মৰিগাঁও জিলাৰ ধৰমতুলৰ কৰ্তৃপক্ষই ভোগালী বিহু উৎসৱৰ সময়ত ঐতিহ্য মণ্ডিত আহতগুৰি আঞ্চলিক ম'হ-যুঁজ আৰু ভোগালী বিহু উৎসৱ সমিতিক ম'হৰ যুঁজ অনুষ্ঠিত কৰাত বাধা প্ৰদান কৰে। গৌহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ে ২০২৪ চনৰ ১৭ ডিচেম্বৰত অসম চৰকাৰৰ ২৭ ডিচেম্বৰ, ২০২৩ৰ SOP বাতিল কৰে, য’ত বছৰৰ নিৰ্দিষ্ট সময়ছোৱাত (জানুৱাৰী মাহত) ম’হ আৰু [[বুলবুলি চৰাইৰ যুঁজ|বুলবুলি চৰাইৰ যুঁজৰ]] অনুমতি দিছিল।<ref name=":-2">{{cite web | url=https://indianexpress.com/article/explained/explained-law/gauhati-ban-buffalo-bulbul-fights-9736468/ | title=Why the Gauhati HC has reintroduced ban on buffalo and bulbul fights | publisher=Indianexpress | accessdate=17 January 2025}}</ref> ==লগতে চাওক== * [[জল্লিকট্টু]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:খেল]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ খেল-ধেমালি]] 7lfwuuxju93iqj0etta5nob68e5tfgb 0 111047 651758 624538 2026-11-09T16:05:22Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651758 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | honorific_prefix = | name = পাৰ্চি ইভান্স | honorific_suffix = | native_name = | native_name_lang = | image = <!--(filename only, i.e. without "File:" prefix)--> | image_size = | image_upright = | landscape = <!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = | birth_name = <!-- if different from "name" --> | birth_date = {{birth date|1892|12|2}} | birth_place = | death_date = {{dda|1974|12|14|1892|12|2}} | death_place = | death_cause = <!-- should only be included when the cause of death has significance for the subject's notability --> | resting_place = | resting_place_coordinates = <!--{{coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline,title}}--> | other_names = | siglum = | pronounce = | citizenship = <!-- use only when necessary per [[WP:INFONAT]] --> | nationality = <!-- use only when necessary per [[WP:INFONAT]] --> | fields = | workplaces = [[বাৰ্মা অইল কোম্পানী]] | patrons = | education = | alma_mater = ট্ৰিনিটি কলেজ, কেম্ব্ৰিজ | thesis_title = <!--(or | thesis1_title = and | thesis2_title = )--> | thesis_url = <!--(or | thesis1_url = and | thesis2_url = )--> | thesis_year = <!--(or | thesis1_year = and | thesis2_year = )--> | doctoral_advisor = | academic_advisors = | doctoral_students = | notable_students = | known_for = ভাৰতীয় তৈলক্ষেত্ৰৰ অন্বেষণ | awards = মাৰ্চিছন পদক, ১৯৪৭ | author_abbrev_bot = | author_abbrev_zoo = | spouse = এনিড ইভান্স | partner = <!--(or | partners = )--> | children = | parents = | father = | mother = | relatives = | signature = <!--(filename only)--> | signature_type = <!--(defaults to "Signature")--> | signature_alt = | website = <!--{{URL|www.example.com}}--> | footnotes = }} '''পাৰ্চি ইভান্স''' ({{lang-en|Percy Evans}}; ২ ডিচেম্বৰ ১৮৯২ – ১৪ ডিচেম্বৰ ১৯৭৪) এগৰাকী ব্ৰিটিছ ভূতত্ত্ববিদ আছিল। তেওঁ ভাৰতৰ তৈলক্ষেত্ৰত ব্যাপকভাৱে কাম কৰিছিল আৰু পিছলৈ [[বাৰ্মা অইল কোম্পানী]]ৰ মুখ্য ভূতত্ত্ববিদ হৈছিল। ১৯৪৭ চনত তেওঁক [[লণ্ডন]]ৰ জিঅ'লজিকেল ছ'চাইটিৰ মাৰ্চিছন পদক প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="auto">{{cite journal|doi=10.1016/S0016-7878(75)80015-0|journal=Proceedings of the Geologists' Association|title=Obituary Notice|last=H.R.T.|year=1975|volume=86|issue=1 |pages=121–122|bibcode=1975PrGA...86..121H }} </ref> ==শিক্ষা আৰু কেৰিয়াৰ== ১৮৯২ চনৰ ২ ডিচেম্বৰ তাৰিখে পাৰ্চি ইভান্সৰ জন্ম হৈছিল। ইভান্সে কেম্ব্ৰিজৰ ট্ৰিনিটি কলেজত ভূতত্ত্ব বিজ্ঞান অধ্যয়ন কৰি ১৯১৫ চনত বাৰ্মা অইল কোম্পানীত ভূতত্ত্ববিদ হিচাপে যোগদান কৰে। তেওঁ বহু সময় ধৰি অসমৰ তৈলক্ষেত্ৰৰ ভূতত্ত্ব আৰু গঠনৰ অন্বেষণৰ লগত জড়িত আছিল। ইয়াৰ লগতে তেওঁ বাৰ্মা অইল কোম্পানীত ভূতত্ত্ববিদসকলক প্ৰশিক্ষণ প্ৰদান কৰিছিল। ১৯৩৮ চনত তেওঁক বাৰ্মা অইলৰ মুখ্য ভূতত্ত্ববিদ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয় আৰু ১৯৫৫ চনত অৱসৰ লোৱালৈকে তেওঁ এই পদত অধিষ্ঠিত আছিল। অৱসৰৰ পিছত তেওঁ উপদেষ্টা ইয়াৰ হিচাপে কৰ্ম অব্যাহত ৰাখে।<ref name="auto"/> ==পেছাদাৰী সেৱা== ইভান্স ১৯৩২ চনত [[ভাৰতীয় বিজ্ঞান কংগ্ৰেছ]]ৰ ভূতাত্ত্বিক বিভাগৰ সভাপতি আছিল। ১৯৬৪ চনত ৭২ বছৰ বয়সত তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ভূতাত্ত্বিক কংগ্ৰেছৰ বাবে অসমলৈ দুটা ক্ষেত্ৰ ভ্ৰমণৰ নেতৃত্ব দিছিল। ১৯১৪ চনৰ পৰা তেওঁ ভূতত্ত্ববিদ সংস্থাৰ সদস্য আৰু ১৯৫৫ চনৰ পৰা ১৯৬৪ চনলৈকে ট্ৰাষ্টী আছিল। ১৯৫৬ চনৰ পৰা ১৯৫৮ চনলৈকে তেওঁ হাৰ্টফোইৰ্ডশ্বাইৰ নেচাৰেল হিষ্ট্ৰী ছ'চাইটিৰ সভাপতি আছিল। বৰ্তমান তেওঁৰ সন্মানত হাৰ্টফোইৰ্ডশ্বাইৰ নেচাৰেল হিষ্ট্ৰী ছ'চাইটিয়ে বাৰ্ষিক 'পাৰ্চি ইভান্স বক্তৃতা' ছ'চাইটিয়ে অনুষ্ঠিত কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.hertsgeolsoc.org.uk/event/percy-evans-lecture-the-norber-erratics/|title=Percy Evans Lecture: The Norber Erratics – Hertfordshire Geological Society|date=November 19, 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250114095137/https://www.hertsgeolsoc.org.uk/event/percy-evans-lecture-the-norber-erratics/|archivedate=January 14, 2025|access-date=January 14, 2025|deadurl=yes}}</ref> [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড|অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেডে]]ও পাৰ্চি ইভান্স সোঁৱৰণি বক্তৃতা অনুষ্ঠিত কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/second-percy-evans-memorial-lecture-held-at-zaloni-club|title=Second Percy Evans Memorial Lecture held at Zaloni Club|date=February 20, 2020|website=Sentinel Assam}}</ref> ==বঁটা আৰু সন্মান== ইভান্সৰ অৱদানৰ কেইবাটাও বঁটা আৰু সন্মান লাভ কৰিছে। তেওঁ ভাৰতৰ খনি, ধাতু আৰু ভূতাত্ত্বিক প্ৰতিষ্ঠানৰ স্বৰ্ণ পদক লাভ কৰে আৰু ১৯৬৪ চনত সন্মানীয় ফেলো নিৰ্বাচিত হয়।<ref name="auto"/> ১৯৪৬ চনত ভাৰত আৰু বাৰ্মাৰ তৈলক্ষেত্ৰৰ ওপৰত লিখা গৱেষণা পত্ৰৰ বাবে ৰয়েল ছ'চাইটি অৱ দ্য আৰ্টছে তেওঁক ৰূপৰ পদক প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite journal|url=http://www.jstor.org/stable/41362357|title=The Oilfields of India and Burma|author=Evans, Percy|year=1946|journal=Journal of the Royal Society of Arts|volume=94|issue=4717|pages=369–379|jstor=41362357 }}</ref><ref>{{Cite journal|url=http://www.jstor.org/stable/41364292|title=Opening of the 193rd Session |author=Bennett, Viscount|year=1946|journal=Journal of the Royal Society of Arts|volume=95|issue=4731|pages=7–16|jstor=41364292 }}</ref> ১৯৪৭ চনত বাৰ্মা আৰু অসমৰ তৈলক্ষেত্ৰৰ ওপৰত আৰু মহাকৰ্ষণীয় জৰীপৰ ভূতাত্ত্বিক ব্যাখ্যাৰ ওপৰত কৰা কামৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে লণ্ডনৰ জিঅ'লজিকেল ছ'চাইটিৰ মাৰ্চিচন পদক প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{cite journal|doi=10.1038/159123b0|title=Geological Society Awards|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1947-01-25_159_4030/page/123|journal=Nature|volume=159|pages=123|year=1947|issue=4030 |bibcode=1947Natur.159R.123. }}</ref> ১৯৬৮ চনত তেওঁ ভূতত্ত্ববিদ সংস্থাৰ সন্মানীয় সদস্য নিৰ্বাচিত হয়। অসমৰ [[দুলীয়াজান]]ত অৱস্থিত [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ ক্ষেত্ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় পাৰ্চি ইভান্স পথৰ নাম তেওঁৰ সন্মানত ৰখা হৈছে।<ref name=INSA>{{cite web|url=http://www.insa.ndl.iitkgp.ac.in/xmlui/bitstream/handle/1234567/205/BM18_9414.pdf|title=Percy Evans (1892–1974) Foundation Fellow|work=Biographical Memoirs, Indian National Science Academy|last=Das Gupta|first=A.B.|pages=96–105|access-date=2025-01-14|archivedate=2025-01-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250114095134/http://www.insa.ndl.iitkgp.ac.in/xmlui/bitstream/handle/1234567/205/BM18_9414.pdf|deadurl=yes}}</ref> দুলীয়াজানত তেওঁৰ নামেৰে অইলৰ এটা অতিথিগৃহও আছে। ==ব্যক্তিগত জীৱন== ১৯২৭ চনত পাৰ্চি ইভান্সে কলকাতা কেথেড্ৰেলত কেথলিন নিউমেনক বিয়া কৰাইছিল। কিন্তু তাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে [[যক্ষ্মা ৰোগ]]ত আক্ৰান্ত হৈ তেওঁৰ পত্নীৰ মৃত্যু হয়।<ref name=INSA/> ১৯৪৯ চনত ইভান্সে প্ৰাণীবিজ্ঞানী আৰু ভূতত্ত্ববিদ এনিড মেৰী স্মেডলীক বিয়া কৰায়। স্মেডলীয়ে মেনিটোবা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা বি এছ চি (১৯৩১) আৰু এম এছ চি (১৯৩২) ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল আৰু পশ্চিম অণ্টাৰিঅ' বিশ্ববিদ্যালয়ত কাম কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://ir.lib.uwo.ca/cgi/viewcontent.cgi?filename=28&article=1012&context=uwo-calendars&type=additional|title=1933–34 Academic Calendar Officers of Instruction|via=UWO}}</ref> অৱসৰৰ সময়ত দুয়োজনে হাৰ্টফোৰ্ডশ্বাইৰৰ ভূতত্ত্বৰ ওপৰত এটা প্ৰকল্পত কাম কৰিছিল। পিছলৈ এই প্ৰকল্পজন কেটৰ এখন কিতাপলৈ বিকশিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.geolsoc.org.uk/Geoscientist/Archive/May-2012/Hertfordshire-Geology-and-Landscape-the-background|title=The Geological Society of London – Hertfordshire Geology and Landscape: the background|website=www.geolsoc.org.uk}}</ref> ১৯৭৪ চনৰ ১৪ ডিচেম্বৰত ইভান্সৰ মৃত্যু হয়। ২০০৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁৰ পত্নী এনিডৰ ৯৮ বছৰ বয়সত মৃত্যু হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.hnhs.org/news/enid-evans-dies-aged-98|title=Enid Evans dies aged 98|work=Hertfordshire Natural History Society}}</ref> ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:যুক্তৰাজ্যৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভূতত্ত্ববিদ]] tadq0qg1iua2mattbik2a76364iz7wj 0 111741 651933 596918 2026-11-10T08:37:14Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651933 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = সংস্কৃত ভাৰতী | members = | full_name = | native_name = | image = SamskritBharati_Nehal.jpg | founded = {{Start date and age|df=yes|p=y|1981|}} | dissolved = | merged = | headquarters = ২৫ দীনদয়াল উপাধ্যায় মাৰ্গ <br />নতুন দিল্লী, ভাৰত | website = {{URL|https://samskritabharati.in/}} | leader_title = Officers | leader_name = {{ubl|গোপবন্ধু মিশ্ৰ (অধ্যক্ষ)|শ্ৰীনিৱাস বৰ্খাৰেডি (উপাধ্যক্ষ)|সত্যনাৰায়ণ ভাট (সাধাৰণ সম্পাদক)|দিনেশ কামাথ (সাংগঠনিক সম্পাদক)|পি নন্দকুমাৰ (সম্পাদক)}} |caption={{lang|sa|जयतु संस्कृतं, विश्वपोषकम्॥}} <br> জয়তু সংস্কৃতং, বিশ্বপোষকম্॥}} '''সংস্কৃত ভাৰতী''' ([[সংস্কৃত]]: संस्कृत भारती; {{lang-en|Samskrita Bharati}}) [[সংস্কৃত ভাষা]]ক পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ বাবে কাম কৰা এটা অলাভজনক সংস্থা। বৈদিক আৰু ধ্ৰুপদী যুগত সংস্কৃত এক সৰ্বভাৰতীয় ভাষা আছিল যদিও আধুনিক ভাৰতত ইয়াৰ ব্যুৎপত্তিগত আঞ্চলিক উপভাষাৰ বাবে নিজৰ স্থান হেৰুৱাই পেলায়। সংস্কৃত ভাৰতীৰ মুখ্য কাৰ্যালয় নতুন দিল্লীত। তেওঁলোকৰ নিজৰ পৰিসংখ্যা অনুসৰি ১৯৯৮ চনলৈকে ২৯ লাখ লোকে কথোপকথন শিবিৰত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name="sb1998">Samskrita Bharati (1998) Samskrtam vadatu. New Delhi: Samskrita Bharati.</ref> ==মূল== তিৰুপতি সংস্কৃত মহাবিদ্যালয়ৰ সংস্কৃত পণ্ডিত চামু কৃষ্ণ শাস্ত্ৰীয়ে সংস্কৃতত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পিছত তেওঁৰ পাঁচজন সহকৰ্মীৰ সৈতে লগ হৈ প্ৰতি দিনে দুই ঘণ্টাকৈ দহ দিনীয়া দহদিনীয়া কেপচুল শ্ৰেণীৰ মাধ্যমেৰে “সংস্কৃত কওক” (যাক সম্ভাষণ শিৱিৰম বুলি কোৱা হয়) পাঠ্যক্ৰমৰ যোগেদি কথিত সংস্কৃতৰ এটা পদ্ধতি তৈয়াৰ কৰিছিল। কম সময়ৰ ভিতৰতে এই পদ্ধতি সংস্কৃত শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত “ট্ৰেণ্ড ব্লেজাৰ” হৈ পৰিল। এই "সংস্কৃত কওক" আন্দোলনে ১৯৮১ চনত বাংগালুৰু চহৰত আৰম্ভ হৈছিল আৰু পিছলৈ এক ৰাষ্ট্ৰীয় স্তৰৰ সংগঠন- “সংস্কৃত ভাৰতী” ১৯৯৫ চনত নতুন দিল্লীত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল।<ref>{{cite journal |author = चमू कृष्ण शस्त्री |title = उदिता संस्कृताभारती |url = http://70.85.191.122/Sambhashanasandesha/pdf/1996/1996-6.pdf |journal = सम्भाषण सन्देशः |date = October 1996 |access-date = 2025-02-02 |archivedate = 2014-05-28 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20140528005641/http://70.85.191.122/Sambhashanasandesha/pdf/1996/1996-6.pdf |deadurl = yes }}</ref> ==উদ্দেশ্য আৰু প্ৰেৰণা== এই সংস্থাৰ মূল লক্ষ্য হৈছে দৈনন্দিন কথোপকথনৰ প্ৰসংগত সৰল সংস্কৃতৰ ব্যৱহাৰক উৎসাহিত কৰি সংস্কৃতক লোকতন্ত্ৰীকৰণ আৰু জনপ্ৰিয় কৰা। <ref>{{lang|sa|संस्कृतसम्मेलनसमितिः दक्षिणभारतीयसंस्कृतगृहसम्मेलनम्}}. Bangalore: Bhāratī</ref> শেহতীয়াকৈ সংস্থাটোৱে সংস্কৃত গৃহৰ দ্বাৰা সংস্কৃতৰ "মাতৃভাষাত্ব" (সংস্কৃত: मातृभाषात्वम्) বজাই ৰখাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে।<ref name="hastings2003">{{cite web | url=https://www.samskritabharati.in/about_us | title=पाठयेम संस्कृतं जगति सर्वमानवान् | accessdate=February 2, 2025}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও প্ৰাথমিক প্ৰোৎসাহন হৈছে সংস্কৃতৰ মাধ্যমত প্ৰত্যক্ষ সংস্কৃত ভাষাৰ শিক্ষা দিয়া। ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপকে কোৱাৰ দৰে "সংস্কৃত হৈছে পাঁচ প্ৰকাৰৰ সামাজিক মতভেদ আঁতৰোৱাৰ সৰ্বোত্তম আহিলা; ভাষা, শ্ৰেণী, জাতি, সম্প্ৰদায় আৰু উত্তৰ বনাম দক্ষিণ বিভাজন।" <ref name="sankramaNam">{{lang|sa|संक्रमणम्{{snd}}कृष्णशास्त्रिः १९९९}}</ref> এটা মৌলিক লক্ষ্য হৈছে সংস্কৃত ভাষীসকলৰ এটা জাতি গঠন কৰা, উমৈহতীয়া ভাষিক অনুশীলনৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ বাবে এক জাতীয় ঐক্য (পুনৰ) সৃষ্টি কৰা। এই আন্দোলনৰ আন এটা মূল চৰ্ত হ'ল, সংস্কৃত পাঠ্য পৰম্পৰাৰ বিশাল ভঁৰালটোলৈ প্ৰত্যক্ষভাৱে প্ৰৱেশৰ অনুমতি দিয়া।<ref name="hastings2003"/> ==শৈক্ষণিক সিদ্ধান্ত== সংস্থাটোৰ শিক্ষাবিজ্ঞান দৰ্শন এই ধাৰণাটোৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে যে পঢ়া আৰু লিখাৰ আগতে শুনা আৰু কোৱাটো হ'ব লাগিব।<ref name="hastings2003"/> পশ্চিমীয়া শৈলীৰ ব্যাকৰণগত নিৰ্দেশনা (বা অতি শেহতীয়া উদ্ভাৱন) আৰু পদ্ধতিগত মুখস্থ কৰাত গুৰুত্ব দিয়া সংস্কৃত শিক্ষাৰ ভাৰতীয় পৰম্পৰা- দুয়োটাকে নাকচ কৰি সংস্কৃত ভাৰতীয়ে ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে কথোপকথনত নিজৰ শক্তি কেন্দ্ৰীভূত কৰাত গুৰুত্ব দিছে। <ref name="sb1998" /> তেওঁলোকৰ সাহিত্যত ব্যৱহৃত এটা সাধাৰণ প্ৰবাদ হ'ল: "সংস্কৃতত কথা কওক, সংস্কৃতৰ বিষয়ে নহয়।"<ref name=" sankramaNam " /> ==কৰ্ম== [[File:Sambhāṣaṇasandeśaḥ (sambhashan sandesha).jpg|thumb|right|{{transliteration|sa|IAST|সংবাদ সন্দেশ}}{{snd}}সংগঠনৰ আধিকাৰিক সংস্কৃত ভাষাৰ আলোচনী]] সংস্কৃত ভাৰতী মূলতঃ স্বেচ্ছাসেৱী সংস্থা, য’ত সকলো ক্ষেত্ৰৰ স্বেচ্ছাসেৱকসকলে মানুহক সংস্কৃত ক’বলৈ শিকাবলৈ কৰি সময় অতিবাহিত কৰে। তেওঁলোকৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় পৰিবেশন হৈছে সৰল সংস্কৃত কথোপকথন দক্ষতা প্ৰদানৰ বাবে ডিজাইন কৰা দুঘণ্টীয়া ক্লাছৰ ১০ দিনীয়া কেপচুল পাঠ্যক্ৰম।<ref name="hastings2003"/> ইয়াৰ উপৰিও সংস্থাটোৱে তলত দিয়া কাৰ্যসূচীসমূহ পৰিচালনা কৰে: *ভাৰতৰ নতুন দিল্লীত প্ৰতি গ্ৰীষ্মকালত সংবাদশালা (সংস্কৃত: শালা) নামৰ দুসপ্তাহজোৰা এক গহন আৱাসিক পাঠদান কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত হয়। *আমেৰিকা আৰু ভাৰতৰ বহু ঠাইত সপ্তাহান্তিক শিবিৰ আৰু বছৰেকীয়া আৱাসিক শিবিৰৰ আয়োজন। *বিভিন্ন স্তৰত সংস্কৃত ভাষাত ব্যৱহাৰিক কথোপকথন শিকাৰ বাবে সৰল সংস্কৃত গ্ৰন্থ, টেপ আৰু চিডিৰ পদ্ধতিগতভাৱে বিকাশ আৰু প্ৰকাশ, যাতে নতুন বক্তাসকলে কথোপকথনৰ বাবে সংস্কৃত ভাষা ফলপ্ৰসূভাৱে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। *”সম্ভাষণ সন্দেশ” আলোচনীৰ প্ৰকাশ। *দূৰ শিক্ষণ কাৰ্যসূচী বা দুৰস্থশিক্ষানম (दूरस्थशिक्षणम्)। *আমেৰিকাত শিশুসকলৰ বাবে বিদেশী ভাষা হিচাপে সংস্কৃত কাৰ্যক্ৰম। *শিশুসকলৰ মাজত সংস্কৃত শিক্ষণক উৎসাহিত কৰাৰ বাবে প্ৰতিযোগিতা। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *[http://samskritabharati.in http://samskritabharati.in{{snd}}Official Website (India)] *[https://web.archive.org/web/20250912143744/http://surasa.net/music/samskrta-vani/sbharati.php Speeches by Samskrita Bharati] *[https://web.archive.org/web/20070309202846/http://www.hindu.com/2006/08/14/stories/2006081406150200.htm Special day to showcase Sanskrit talent of students], 14 Aug 2006, [[The Hindu]] *[http://www.csmonitor.com/2007/0705/p14s02-lihc.html Sanskrit echoes around the world], 5 July 2007, [[Christian Science Monitor]] *[https://web.archive.org/web/20120211155817/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2005-08-13/india/27856220_1_sanskrit-vedic-scholar-kysar-khan This village speaks gods language] 13 Aug 2005 [[Times of India]] Retrieved on 14 September 2008 *[http://www.discoverbangalore.com/samskrita.htm Special Feature on Samskrita Bharati Bangalore] [[Category:ভাৰতভিত্তিক সাংস্কৃতিক সংগঠন]] ksuw01mgtufnothgwu919bdj3gkpzkb 0 112220 651942 536824 2026-11-10T10:20:01Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651942 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = স্ত্ৰী | image = | alt = | caption = থিয়েটাৰ মুক্তিৰ পোষ্টাৰ | director = [[অমৰ কৌশিক]] | screenplay = Raj & DK | producer = {{Plainlist| * [[দীনেশ বিজন]] * ৰাজ আৰু ডি কে}} | writer = {{Plainlist| * [[ৰাজ আৰু ডি কে]] * [[সুমিত অৰোৰা]] (সংলাপ)}} | starring = {{Plainlist| * [[ৰাজকুমাৰ ৰাও]] * [[শ্ৰদ্ধা কাপুৰ]] * [[পংকজ ত্ৰিপাঠী]] * [[অপৰশক্তি খুৰাণ]] * [[Abhishek Banerjee (actor)|অভিষেক বেনাৰ্জী]]}} | music = {{Plainlist| * [[শচীন-জিগাৰ]] (গীত) * কেতন সোধা (স্ক’ৰ)}} | cinematography = [[অমলেন্দু চৌধুৰী]] | editing = হেমন্তী চৰকাৰ | studio = {{Plainlist| * জিঅ' ষ্টুডিঅ' * [[মেডক ফিল্মছ]] * D2R ফিল্মসমূহ}} | distributor = [[এ এ ফিল্মছ]] | released = {{Film date|2018|08|31|df=y}} | runtime = ১৩০ মিনিট<ref>{{cite web | title=Stree | website=ecinepramaan.gov.in | url=https://www.ecinepramaan.gov.in/cbfc/?a=Certificate_Detail&i=100010291800009418 | access-date=17 August 2024 | archive-date=17 August 2024 | archive-url=https://archive.today/20240817001451/https://www.ecinepramaan.gov.in/cbfc/?a=Certificate_Detail&i=100010291800009418 | url-status=live}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | country = [[ভাৰত]] | language = [[হিন্দী]] | budget = {{INR|২৩-২৫ কোটি}}<ref name="budget1">{{Cite web |last=Hungama |first=Bollywood |date=18 September 2018 |title=Box Office: Understanding the economics of Stree and the profits it has earned for its makers |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/box-office-special-features/box-office-understanding-economics-stree-profits-earned-makers/ |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=3 July 2023 |archive-date=16 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240716152403/https://www.bollywoodhungama.com/news/box-office-special-features/box-office-understanding-economics-stree-profits-earned-makers/ |url-status=live }}</ref><ref name="budget2">{{Cite web |date=22 February 2019 |title=Stree Actor Rajkummar Rao: "Not Budget, Content Determines A Film's Success" |url=https://www.ndtv.com/entertainment/stree-actor-rajkummar-rao-not-budget-the-content-determines-a-films-success-1967800 |access-date=16 July 2024 |website=NDTV.com |archive-date=16 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240716141539/https://www.ndtv.com/entertainment/stree-actor-rajkummar-rao-not-budget-the-content-determines-a-films-success-1967800 |url-status=live }}</ref> | gross = {{Estimation}} {{INR|180.76 crore}}<ref name="boc">{{Cite web |last=Hungama |first=Bollywood |date=31 August 2018 |title=Stree Box Office Collection till Now |url=https://www.bollywoodhungama.com/movie/stree-3/box-office/ |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=3 July 2023 |archive-date=8 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230708135448/https://www.bollywoodhungama.com/movie/stree-3/box-office/ |url-status=live }}</ref> }} '''স্ত্ৰী''' ({{Lang-en|Stree}}) (অনুবাদ. মহিলা) হৈছে ২০১৮ চনৰ ভাৰতীয় হিন্দী ভাষাৰ কমেডী হৰৰ ছবি, যাৰ পৰিচালক অভিষেক অমৰ কৌশিক আৰু প্ৰযোজক দীনেশ বিজন আৰু ৰাজ এণ্ড ডি কে। ইয়াত [[ৰাজকুমাৰ ৰাও]] আৰু [[শ্ৰদ্ধা কাপুৰ]]ৰ লগতে পংকজ ত্ৰিপাঠী, অপৰশক্তি খুৰানা আৰু অভিষেক বেনাৰ্জীয়ে অভিনয় কৰিছে। কাহিনীভাগৰ আধাৰত নগৰীয়া কিংবদন্তি নালে বা, শব্দবোৰৰ অৰ্থ কানাড়া ভাষাত "কাইলৈ ​​আহক" আৰু ছবিখনত "অ স্ত্ৰী কল আনা" হিচাপে সংশোধন কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |last=Srivastava |first=Soumya |date=1 September 2018 |title=Nale Ba, the Bengaluru urban legend that inspired Stree |url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/nale-ba-the-real-story-of-the-bengaluru-witch-that-inspired-stree/story-uHMGm24ZGENzIVJkxwtWBL.html |access-date=16 July 2024 |website=Hindustan Times |archive-date=27 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221127155833/https://www.hindustantimes.com/bollywood/nale-ba-the-real-story-of-the-bengaluru-witch-that-inspired-stree/story-uHMGm24ZGENzIVJkxwtWBL.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=27 October 2019 |title=A real horror show |url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/others/leisure/a-real-horror-show/articleshow/71780447.cms |access-date=21 July 2022 |website=Bangalore Mirror |language=en |archive-date=16 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240716141524/https://bangaloremirror.indiatimes.com/others/leisure/a-real-horror-show/articleshow/71780447.cms |url-status=live }}</ref> ২০১৭ চনৰ নৱেম্বৰৰ শেষৰ ফালে ৰাজ এণ্ড ডি কেয়ে তেওঁলোকৰ প্ৰথম প্ৰডাকচনত অভিনয় কৰিবলৈ ৰাওৰ কাষ চাপে। দৰ্জীৰ ভূমিকাৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাবলৈ ৰাওৱে চিলাই শিকিলে। ডিচেম্বৰ মাহত শ্ৰদ্ধা কাপুৰক মহিলা নায়িকা হিচাপে নিশ্চিত কৰা হৈছিল। ২০১৮ চনৰ জানুৱাৰী মাহত অমৰ কৌশিক ছবিখনৰ পৰিচালনাৰ বাবে তালিকাভুক্ত হৈছিল। ২০১৮ চনৰ ১৩ জানুৱাৰীত চান্দেৰীত প্ৰধান ফটোগ্ৰাফী আৰম্ভ হৈছিল, [[ভূপাল]] আৰু [[মুম্বাই]]ত অতিৰিক্ত চিত্ৰগ্ৰহণ কৰা হৈছিল। ২০১৮ চনৰ মে' মাহত চূড়ান্ত সূচী সম্পূৰ্ণ হয়। শচীন–জিগাৰে সুৰ কৰিছিল আৰু গীতৰ কথা লিখিছিল বায়ু, বাদশ্বাহ আৰু জিগাৰ চৰাইয়াই।<ref>{{Cite web |date=6 December 2017 |title=Rajkummar Rao to star opposite Shraddha Kapoor in a horror comedy |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/rajkummar-rao-shraddha-kapoor-new-film-horror-comedy-4970246/ |access-date=7 January 2018 |website=The Indian Express |archive-date=8 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180108062526/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/rajkummar-rao-shraddha-kapoor-new-film-horror-comedy-4970246/ |url-status=live }}</ref> ২০১৮ চনৰ ৩১ আগষ্টত বিশ্বজুৰি থিয়েটাৰত মুক্তি পোৱা ষ্ট্ৰীয়ে সমালোচকৰ পৰা ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰিছিল। ২৩–২৫ কোটি ₹ৰ বাজেটৰ বিপৰীতে বক্স অফিচত ১৮০ কোটিৰো অধিক উপাৰ্জন কৰি বক্স অফিচত ব্যৱসায়িকভাৱে এক বৃহৎ সফলতা লাভ কৰে। ৬৪ সংখ্যক ফিল্মফেয়াৰ এৱাৰ্ডত ছবিখনে শ্ৰেষ্ঠ ছবি, শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক (কৌশিক), শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (ৰাও) আৰু শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেতা (খুৰানা আৰু ত্ৰিপাঠী দুয়োৰে বাবে)কে ধৰি ১০টা মনোনয়ন লাভ কৰি শ্ৰেষ্ঠ আত্মপ্ৰকাশ পৰিচালক (কৌশিক) বিজয়ী হয়। ই মেডক ছুপাৰনেচাৰেল ইউনিভাৰ্ছৰ প্ৰথম কিস্তিৰ পিছত ভেদিয়া (২০২২) আৰু মুঞ্জ্যা (২০২৪)। ২০২৪ চনৰ স্বাধীনতা দিৱসত মুক্তি পোৱা স্ত্ৰী ২ শীৰ্ষক এখন ছিকুৱেল বক্স অফিচতো ব্যৱসায়িকভাৱে এক বৃহৎ সফলতা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |date=12 April 2023 |title=Stree 2 and Bhediya 2 to take Dinesh Vijan's horror-comedy universe to new heights |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/stree-2-and-bhediya-2-to-take-dinesh-vijans-horror-comedy-universe-to-new-heights-deets-inside-1216497 |website=India Today |access-date=7 May 2023 |archive-date=7 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230507155157/https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/stree-2-and-bhediya-2-to-take-dinesh-vijans-horror-comedy-universe-to-new-heights-deets-inside-1216497 |url-status=dead |archivedate=7 May 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230507155157/https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/stree-2-and-bhediya-2-to-take-dinesh-vijans-horror-comedy-universe-to-new-heights-deets-inside-1216497 |deadurl=yes }}</ref> ==পটভূমি== উৎসৱৰ সময়ত নিশা ১০ বজাৰ পিছত অকলে ওলাই যোৱাটো এৰাই চলিব লাগে আৰু নিৰাপত্তাৰ বাবে গোটত স্থানান্তৰিত হ’ব লাগে। এই প্ৰথাই সাধাৰণতে মহিলাসকলক নিজৰ সুৰক্ষাৰ বাবে পৰামৰ্শ দিয়া সাৱধানতাৰ সৈতে সমাজৰ সমান্তৰালতা প্ৰতিফলিত কৰে। চান্দেৰীৰ এগৰাকী লেডিজ টেইলাৰ বিকিয়ে বাৰ্ষিক পূজাৰ বতৰত "গাৰ্ল উইথ ন' নেম" বুলি ক্ৰেডিট পোৱা এগৰাকী ৰহস্যময়ী ছোৱালীৰ সন্মুখীন হয় আৰু প্ৰথম দেখাতেই তেওঁৰ প্ৰেমত পৰে। তাই তাক লেহাংগা চিলাই দিবলৈ অনুৰোধ কৰে। কিন্তু তাইৰ প্ৰায়ে নিৰুদ্দেশ হোৱা আৰু অস্বাভাৱিক বজাৰ কৰা তালিকা—য’ত টিকটিকিৰ ঠেং, বগা মেকুৰীৰ নোম, ডাটুৰা ফুল, মাংস, ব্ৰেণ্ডীৰ দৰে বস্তু থাকে—তেওঁৰ বন্ধু বিট্টুৰ বাবে চিন্তাৰ সৃষ্টি হয়, যিয়ে তাইক স্ত্ৰী হ’ব পাৰে বুলি সন্দেহ কৰে। আন এজন বন্ধু জানাক স্ত্ৰীয়ে অপহৰণ কৰাৰ পিছত এই সন্দেহ গভীৰ হৈ পৰে। ভিকিও ছোৱালীজনীৰ প্ৰতি সতৰ্ক হৈ পৰে আৰু তাইৰ সৈতে মুখামুখি হয়, কিন্তু তাই আকৌ এবাৰ অদৃশ্য হৈ পৰে। বিকি, বিট্টু আৰু চহৰৰ লাইব্ৰেৰিয়ান ৰুদ্ৰাই বন্ধু জনক বচাবলৈ উপায় বিচাৰে। তেওঁলোকে ৰুদ্ৰৰ পুথিভঁৰালত চান্দেৰী পুৰাণ নামৰ আংশিকভাৱে ছিন্নভিন্ন গ্ৰন্থ এখন আৱিষ্কাৰ কৰে, য’ত স্ত্ৰীৰ কাহিনীৰ বিশদ বিৱৰণ আৰু এটা পুৰণি দুৰ্গৰ উল্লেখ আছে। বিকিয়ে ছোৱালীজনীৰ সৈতে আগতে তাত যোৱা বাবে দুৰ্গটো চিনি পায়। স্ত্ৰীৰ গুহা বুলি ধাৰণা কৰা দুৰ্গটোলৈ গৈ ত্ৰিপুৰাৰ লোকে জানাক বিচাৰি পায়। স্ত্ৰীয়ে বিট্টু আৰু ৰুদ্ৰাক খেদি পঠিয়াই ভিকিক প্ৰায় আক্ৰমণ কৰে যদিও তেওঁৰ চকুত মৰম আৰু সন্মান অনুভৱ কৰাৰ পৰা বিৰত থাকে। তাৰ পিছত ছোৱালীজনীৰ মন্ত্ৰই তাইক বিকৃত কৰে। পিছত ছোৱালীজনীয়ে প্ৰকাশ কৰে যে তেওঁ নিজৰ ঘনিষ্ঠ কোনোবা এজনক হেৰুৱাই তিনি বছৰ ধৰি স্ত্ৰীক পৰাস্ত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰি আহিছে, উৎসৱৰ সময়ত তেওঁৰ উপস্থিতিৰ বিষয়ে বুজাই দিয়ে। ইয়াৰ দ্বাৰা নিশ্চিত হয় যে তাই আৰু স্ত্ৰী বেলেগ বেলেগ সত্তা। সেই নিশাই ভিকিৰ অনুৰোধত স্ত্ৰীয়ে জানাক মুকলি কৰি দিয়ে, কিন্তু জানাই বিচ্ছিন্ন হিংসাত্মক খণ্ডৰ সন্মুখীন হ'বলৈ আৰম্ভ কৰে। স্ত্ৰীৰ প্ৰভাৱত এজন ভূত-প্ৰেত কৰা জানাই ঘৰৰ বাহিৰৰ সুৰক্ষামূলক বাক্যাংশবোৰৰ পৰা "কাল" (কাইলৈ) শব্দটো মচি পেলায়, মাত্ৰ "অ স্ত্ৰী আনা" (অ' মহিলা আহক) বাকী থাকে, ফলপ্ৰসূভাৱে স্ত্ৰীক আমন্ত্ৰণ জনায়। বিকি, বিট্টু, ৰুদ্ৰ আৰু ছোৱালীজনীয়ে চহৰখন বচাবলৈ স্থায়ী সমাধানৰ বাবে কিতাপখনৰ লেখক শাস্ত্ৰীৰ পৰামৰ্শ লোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। শাস্ত্ৰীয়ে প্ৰকাশ কৰে যে স্ত্ৰী এসময়ত চহৰৰ সকলো পুৰুষৰ আকাংক্ষিত এগৰাকী ব্যতিক্ৰমী ধুনীয়া কৰ্টেছন আছিল। অৱশেষত তাই নিজৰ প্ৰকৃত প্ৰেমক বিচাৰি পালে যিয়ে তাইৰ শৰীৰৰ নহয়, তাইৰ আত্মাৰ প্ৰেমত পৰিছিল আৰু তেওঁক বিয়া কৰাবলৈ সাজু হৈছিল, কিন্তু তেওঁলোকৰ বিয়াৰ নিশা তাই আৰু তাইৰ স্বামী দুয়োকে ঈৰ্ষাপৰায়ণ চহৰৰ মানুহে হত্যা কৰিছিল। তেতিয়াৰ পৰাই তাইৰ আত্মাই তাইৰ প্ৰকৃত প্ৰেম বিচাৰিবলৈ চেষ্টা কৰি আহিছে আৰু প্ৰতিশোধৰ বাবে চহৰখনৰ প্ৰতিজন পুৰুষক অপহৰণ কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখিছে। শাস্ত্ৰীয়ে এজন ত্ৰাণকৰ্তাৰ বিষয়ে এটা ভৱিষ্যদ্বাণী উল্লেখ কৰিছে, তেওঁৰ বৈশিষ্ট্যৰ বৰ্ণনা কৰিছে আৰু বিকীয়ে বৰ্ণনাৰ লগত খাপ খোৱা যেন লাগে। কিন্তু যেতিয়া তেওঁ মনত পেলায় যে ত্ৰাণকৰ্তাজন এগৰাকী কৰ্টেছানৰ পুত্ৰ, তেতিয়া তেওঁৰ বন্ধুসকলে প্ৰকাশ কৰে যে তেওঁ সঁচাকৈয়ে এগৰাকী কৰ্টেছানৰ পুত্ৰ, যিয়ে তেওঁক খং কৰে আৰু তেওঁ হতাশাত গুচি যায়। মদ্যপানৰ অৱস্থাত ভিকিয়ে দেউতাকৰ মুখামুখি হয়, যিয়ে এই কথা মনে মনে স্বীকাৰ কৰে, যাৰ ফলত ভিকিৰ অস্থিৰতা গভীৰ হৈ পৰে। অৱশেষত বিকিয়ে দেউতাকৰ মৰমৰ বাবে কৃতজ্ঞতা অনুভৱ কৰে আৰু তেওঁক গ্ৰহণ কৰা চহৰখনক বচাবলৈ সংকল্প লয়। গোটটোৱে স্ত্ৰীক হত্যা কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰে, কিন্তু বিকিয়ে উপলব্ধি কৰি দ্বিধাবোধ কৰে যে তাই কেৱল মৰম আৰু সন্মানহে বিচাৰে। ছোৱালীজনীয়ে স্ত্ৰীৰ দীঘল ব্ৰেইডখন কাটিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে, যিটো তাইৰ শক্তিৰ উৎস। ভিকি অনুসৰণ কৰে, আৰু স্ত্ৰী অদৃশ্য হৈ যায়। পিছদিনা ছোৱালীজনীয়ে চহৰ এৰি যায় আৰু বিকিয়ে তাইৰ নাম সুধিবলৈ পাহৰি তাইক বিদায় দিয়ে। বাছত তাই অদৃশ্য হোৱাৰ আগতে স্ত্ৰী ব্ৰেইডটো নিজৰ চুলিৰ সৈতে একত্ৰিত কৰে, ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল যে তাই স্ত্ৰীৰ ক্ষমতা বিচৰা ডাইনীজনী। পিছৰ বছৰত স্ত্ৰীয়ে চান্দেৰীলৈ উভতি যায় আৰু চহৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰত নিজৰ এটা মূৰ্তি আৱিষ্কাৰ কৰে, তাৰ লগত এটা নতুন বাক্যাংশ: "হে স্ত্ৰী ৰক্ষা কৰ্ণ" (অ' মহিলা আমাক ৰক্ষা কৰক)। এই সন্মান প্ৰদৰ্শনে তাইক চহৰখনত প্ৰৱেশৰ পৰা বিৰত ৰাখে। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাৰী সম্পৰ্কীয় চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] az7lwm02w5lw3faptft90tidjrmwi5h 0 112498 651834 621526 2026-11-10T00:30:17Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651834 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = মমতা বিনানী | image = | caption = | birth_date = ১০ জানুৱাৰী ১৯৭২ | birth_place = [[কলিকতা]] | nationality = ভাৰতীয় | citizenship = ভাৰত | education = | occupation = অধিবক্তা | years_active = | organization = | known_for = | notable_works = | awards = | website = }} '''মমতা বিনানী ('''{{Lang-en|Mamta Binani}}''')''' এগৰাকী ভাৰতীয় অধিবক্তা। তেওঁ ২০১৬ চনৰ বাবে ভাৰতীয় কোম্পানী সচিব প্ৰতিষ্ঠানৰ (আইচিএছআই) ৰাষ্ট্ৰীয় ভূতপূৰ্ব সভানেত্ৰী হিচাপে আৰু মমতা বিনানী এণ্ড এছ’চিয়েটছৰ জ্যেষ্ঠ অংশীদাৰ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল৷ <ref>{{Cite web |title=Interaction with ICSI President CS Mamta Binani |url=https://www.caclubindia.com/catalogue/mamta_binani.asp |access-date=2024-06-03 |website=CAclubindia |language=en}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== তেওঁ ভাৰতৰ ইনছলভেন্সি এণ্ড বেংকৰাপ্চি ব'ৰ্ডত পঞ্জীকৰণ কৰা ভাৰতৰ প্ৰথমগৰাকী ইনছলভেন্সি পেছাদাৰী।<ref>{{cite web | url=https://ibbi.gov.in/en/insolvency-professional/details?fieldid=MjI3 | title=Ms. Mamta Binani | website=Insolvency and Bankruptcy Board of India | access-date=2025-02-07 | archivedate=2025-01-19 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20250119111729/https://ibbi.gov.in/en/insolvency-professional/details?fieldid=MjI3 | deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web | url=https://insolvencytracker.in/2020/08/12/mamta-binani-baptism-by-fire/ | title=Mamta Binani: Baptism by Fire | date=12 August 2020 | website=Insolvency Tracker | access-date=7 February 2025 | archivedate=19 January 2025 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20250119111910/https://insolvencytracker.in/2020/08/12/mamta-binani-baptism-by-fire/ | deadurl=yes }}</ref> তেওঁ বলৰামপুৰ চিনি মিলছ লিমিটেড আৰু ইমামিৰ স্বতন্ত্ৰ সঞ্চালক হিচাপে আৰু চেঞ্চুৰী প্লাইবোৰ্ডছৰ সঞ্চালক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{cite web | url=https://chini.com/about-us/management#bodB | title=Management|website=Balrampur Chini Mills Limited }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.emamiltd.in/know-us/leadership/ | title=Leadership |website=Emami | date=26 May 2023 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.centuryply.com/centuryveneers/about-us.php | title=About Us | website=Century Veneers | access-date=2025-02-07 | archivedate=2025-01-19 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20250119111758/https://www.centuryply.com/centuryveneers/about-us.php | deadurl=yes }}</ref> তেওঁ ৰূপা এণ্ড কোম্পানী লিমিটেডৰ অন্যতম পৰিচালক৷<ref>{{Cite web |title=Board of Directors |url=https://rupa.co.in/board-of-directors |access-date=2024-09-10 |website=rupa.co.in}}</ref> তেওঁ এমএছএমই উন্নয়ন মঞ্চ - পশ্চিম বংগ অধ্যায়ৰ সভানেত্ৰী<ref>{{cite web | url=https://msmedevelopmentforum.com/our-offices/ | title=Our Chapters&#124; National Chapters |website= MSME Development Forum | date=8 June 2022 }}</ref> মমতা বিনানী বিভিন্ন পেছাদাৰী মঞ্চৰ বক্তা৷ তেওঁ সমসাময়িক আইন, শাসন আৰু কৰ্পৰেট সামাজিক দায়বদ্ধতাৰ সন্দৰ্ভত বক্তৃতা দিছে।<ref>{{Cite web |last=Indiablooms |title=Entrepreneurs gain valuable insights at FICCI FLO's seminar on MSME in Kolkata {{!}} Indiablooms - First Portal on Digital News Management |url=https://www.indiablooms.com/finance-details/20702/entrepreneurs-gain-valuable-insights-at-ficci-flo-s-seminar-on-msme-in-kolkata.html |access-date=2024-10-17 |website=Indiablooms.com |language=en}}</ref> ২০১০ চনত আইচিএছআইৰ পূব ভাৰত আঞ্চলিক পৰিষদৰ প্ৰথম মহিলা অধ্যক্ষ হিচাপে তেওঁ নিৰ্বাচিত হয়<ref name=":0">{{Cite web |title=India Network Members |url=https://www.iwirc.com/networks/india/members/6041/mamta-binani |access-date=2024-09-10 |website=www.iwirc.com |archivedate=2025-01-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250119111526/https://www.iwirc.com/networks/india/members/6041/mamta-binani |deadurl=yes }}</ref> তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মঞ্চত ভাৰতীয় কোম্পানী সচিব প্ৰতিষ্ঠান (আইচিএছআই)ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি আহিছে আৰু আলোচনী, আলোচনী, আৰু বাতৰি কাকতত তেওঁৰ কৰ্মৰাজি প্ৰকাশিত হৈছে। তেওঁৰ বৰ্তমানৰ পৰামৰ্শপ্ৰদানকাৰী সংস্থা হৈছে ছ’চিয়েল ষ্টক এক্সচেঞ্জ৷ ইয়াৰ লগতে তেওঁ ই এছ জি কাঠামোকে ধৰি নতুন যুগৰ আইনী কাঠামোৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref>{{Cite web |author=Staff Reporter |date=2023-07-21 |title=Rolta India: Mamta Binani Gets Only One Resolution Plan |url=https://www.cornerofficejournal.com/news/bankruptcy/rolta-india-mamta-binani-gets-only-one-resolution-plan |access-date=2024-09-10 |website=The Corner Office Journal |language=en |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240910022414/https://www.cornerofficejournal.com/news/bankruptcy/rolta-india-mamta-binani-gets-only-one-resolution-plan |archivedate=2024-09-10 |deadurl=yes}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:অধিবক্তা]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী]] oa09rzw10h861ze725ptsyf1ecrvmbx 0 112695 651951 631855 2026-11-10T11:26:41Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651951 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = হুমা মুলজী | image = | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{Birth year and age|1970}} | birth_place = কৰাচী, পাকিস্তান | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> | death_place = | nationality = পাকিস্তানী | other_names = | known_for = | occupation = চিত্ৰশিল্পী | awards = আবৰাজ কেপিটেল আৰ্ট প্ৰাইজ, ২০১৩ }} '''হুমা মুলজী''' ({{lang-en| Huma Mulji}}) এগৰাকী সাম্প্ৰতিক সময়ৰ পাকিস্তানী শিল্পী।<ref name=HangingFire>{{Cite book |editor-first=Salima |editor-last=Hashmi |title=Hanging fire : Contemporary Art from Pakistan |url=https://archive.org/details/hangingfireconte0000hash |date=2009 |publisher=Asia Society Museum |isbn=978-0-300-15418-4 |location=New York |oclc=317471831 |page=[https://archive.org/details/hangingfireconte0000hash/page/108 108]}}</ref> তেওঁৰ ১৯৭০ চনত কৰাচীত জন্ম হয়। তেওঁৰ ৰচনাসমূহ লণ্ডনৰ সাটচি গেলেৰী আৰু এছিয়া ছ'চাইটি মিউজিয়ামৰ সংগ্ৰহত আছে।<ref name=Eid>{{cite web |first=Diana |last=Eid |url=http://inventorspot.com/articles/oh_so_thats_where_i_put_my_stuffed_camel_12774 |title=Taxidermy Camel + Oversized Suitcase = Controversial Art |website=Inventorspot.com |access-date=13 July 2020 |archive-date=11 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111133633/http://inventorspot.com/articles/oh_so_thats_where_i_put_my_stuffed_camel_12774 |url-status=dead |archivedate=11 November 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181111133633/http://inventorspot.com/articles/oh_so_thats_where_i_put_my_stuffed_camel_12774 |deadurl=yes }}</ref><ref name=Artnet>{{cite web |url=http://www.artnet.com/artists/huma-mulji/arabian-delight-detail-a-d_gkgfkQ3Y3xvYzic3G_tw2 |title=Saatchi Gallery |website=Artnet.com |access-date=13 July 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=http://museum.asiasociety.org/collection/artists/huma-mulji |title=Huma Mulji |website=museum.asiasociety.org |publisher=Asia Society |access-date=13 July 2020}}</ref> ২০১৩ চনত তেওঁ আব্ৰাজ কেপিটেল আৰ্ট প্ৰাইজ লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.e-flux.com/announcements/33813/the-abraaj-capital-art-prize-2013-winners-announced/|title=The Abraaj Capital Art Prize 2013 winners announced|website=e-flux.com |date=29 August 2012 |access-date=7 July 2020}}</ref> ==জীৱন ৰেখা== হুমা মুলজীয়ে ১৯৭০ চনত পাকিস্তানৰ কৰাচীত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name=HangingFire /> ১৯৯৫ চনত পাকিস্তানৰ কৰাচীৰ ইণ্ডাছ ভেলী স্কুল অৱ আৰ্ট এণ্ড আৰ্কিটেকচাৰত বিএফএ ডিগ্ৰী লাভ কৰে আৰু ২০১০ চনত জাৰ্মানীৰ বাৰ্লিনৰ ট্ৰেন্সআৰ্ট ইনষ্টিটিউটৰ পৰা এমএফএ লাভ কৰে।<ref>{{cite web |last1=Mirza |first1=Quddus |title=Between artists and their artwork |url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/568671-artists-artwork |publisher=The News on Sunday |access-date=27 April 2020 |date=13 October 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201206223958/https://www.thenews.com.pk/tns/detail/568671-artists-artwork |archivedate=6 December 2020 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=Huma Mulji |url=http://vaslart.org/huma-mulji/# |website=Vaslart.org |publisher=Vasl Artists' Association |access-date=7 July 2020}}</ref><ref name=plymouth>{{cite web|url= https://www.plymouthart.ac.uk/studying/staff-profiles/huma-mulji |title=Huma Mulji |website=Plymouthart.ac.uk |access-date=13 July 2020}}</ref> ২০০৩ চনৰ পৰা ২০১৫ চনলৈকে তেওঁ পাকিস্তানৰ লাহোৰৰ বিকনহাউছ নেচনেল ইউনিভাৰ্চিটিৰ স্কুল অৱ ভিজুৱেল আৰ্টছৰ সহযোগী অধ্যাপিকা আছিল।<ref name=Bristol>{{cite web|url= https://365bristol.com/event/international-artist-residency-on-9-feb |title=Discussion: International Artist Residencies at Spikes Island in Bristol on 9 February 2017 |website=365bristol.com |date=9 February 2017 |access-date=18 July 2020}}</ref> ২০১৬ চনত তেওঁ টেৰা ফাউণ্ডেশ্যন ফৰ আমেৰিকান আৰ্টৰ ফেলো আছিল।<ref>{{Cite web |title=Terra Foundation Fellows |url=https://www.terraamericanart.org/fellows/#M |access-date=13 July 2020 |publisher=Terra Foundation for American Art}}</ref> ২০১৫ চনৰ পৰা ২০১৭ চনলৈকে তেওঁ ব্ৰিটেইনৰ লণ্ডনৰ গোল্ডস্মিথছ কলেজত ভিজিটিং আৰ্টিষ্ট আছিল।<ref name=Bristol /> ২০১৭ চনত মুলজীয়ে নিগাহ কলা বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url= https://aurora.dawn.com/news/1142358 |title=Nigaah Art Awards – Celebrating Pakistani art |publisher=Aurora |date=12 September 2017 |access-date=13 July 2020}}</ref> বৰ্তমান তেওঁ ব্ৰিটেইনৰ ব্ৰিষ্টলৰ ইংলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰবক্তা<ref>{{Cite web |title=Ms Huma Mulji |url=https://people.uwe.ac.uk/person/humamulji |publisher=UWE Bristol |access-date=13 July 2020}}</ref> আৰু ব্ৰিটেইনৰ প্লাইমাউথ কলেজ অৱ আৰ্টত বি এ (অনাৰ্ছ) ফাইন আৰ্টৰ প্ৰবক্তা।<ref name=plymouth /> ==কৰ্ম== মুলজীৰ শিল্পকৰ্মসমূহ ইউ এ ইৰ আৰ্ট ডুবাই,<ref>{{Cite book|last=Baler|first=Pablo|title=The Next Thing Art in the Twenty-First Century|url=https://archive.org/details/nextthingartintw0000pabl|publisher=Fairleigh Dickinson University Press|year=2015|isbn=978-1-61147-811-2|pages=[https://archive.org/details/nextthingartintw0000pabl/page/53 53]–66}}</ref><ref name=Universes /> দক্ষিণ কোৰিয়াৰ গ্ৱাংজুত অনুষ্ঠিত হোৱা দশম গ্ৱাংজু বিয়েনালে,<ref name=Kunstaspekte>{{Cite web |title=Huma Mulji |url=https://kunstaspekte.art/person/huma-mulji |website=Kunstaspekte.art |access-date=8 July 2020 |archive-date=10 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200710122149/https://kunstaspekte.art/person/huma-mulji |url-status=dead |archivedate=10 July 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200710122149/https://kunstaspekte.art/person/huma-mulji |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |first=Jason |last=Farago |title=Gwangju Biennale: an aggressive exhibition that electrifies South Korea |url= https://www.theguardian.com/artanddesign/2014/sep/09/gwangju-biennale-south-korea-exhibition-aggressive-art |website=[[The Guardian]] |date=9 September 2014|access-date=8 July 2020 }}</ref> ইটালীত ৫৬ সংখ্যক ভেনিচ বিয়েনালে,<ref name=Kunstaspekte /> কৰাচী বিয়েনালে ২০১৭,<ref>{{Cite web|title=Witnessing from afar: making sense of the Karachi Biennale|url=http://www.4a.com.au/4a_papers_article/witnessing-afar-making-sense-karachi-biennale/|access-date=25 June 2020|website=4A Centre for Contemporary Asian Art|archive-date=9 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201209052840/http://www.4a.com.au/4a_papers_article/witnessing-afar-making-sense-karachi-biennale/|url-status=dead|archivedate=9 December 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201209052840/http://www.4a.com.au/4a_papers_article/witnessing-afar-making-sense-karachi-biennale/|deadurl=yes}}</ref> স্পেইনৰ বাৰ্চিলোনা মিউজিয়াম অৱ কণ্টেম্পৰেৰী আৰ্টত,<ref>{{Cite web |title=In the Open or in Stealth : The Unruly Presence of an Intimate Future |url=https://www.macba.cat/en/exhibitions-activities/exhibitions/open-or-stealth |access-date=8 July 2020 |website=Macba.cat |publisher=Museu d'Art Contemporani de Barcelona}}</ref> নিউয়ৰ্কৰ এছিয়া ছ'চাইটি মিউজিয়াম,<ref>{{Cite web |first=Randy |last=Kennedy |title=Contradictions Remains Vital to Pakistan and Its Art |url=https://www.nytimes.com/2009/09/03/arts/design/03fire.html |website=[[The New York Times]] |date=2 September 2009 |access-date=18 July 2020 }}</ref> যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ Saatchi Gallery<ref>{{Cite web | title=Huma Mulji Exhibite dat the Saatchi Gallery |url=https://www.saatchigallery.com/artists/huma_mulji.htm |website=Saatchigallery.com |publisher=Saatchi Gallery |access-date=18 July 2020 }}</ref> আৰু ভাৰতৰ মুম্বাইত প্ৰকল্প ৮৮ আদিত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Huma Mulji : Project 88 Exhibition |url=http://project88.in/exhibition/4 |website=Project88.in |publisher=Project 88 |access-date=18 July 2020 |archive-date=18 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200718063559/http://project88.in/exhibition/4 |url-status=dead |archivedate=18 July 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200718063559/http://project88.in/exhibition/4 |deadurl=yes }}</ref> তেওঁৰ একক প্ৰদৰ্শনীসমূহৰ ভিতৰত আছে ২০০৯ চনত ইউ এ ইৰ ডুবাইৰ এলিমেণ্টা গেলেৰীত হাই ৰাইজ,<ref name=Universes>{{Cite web |title=Huma Mulji: High Rise |url=https://universes.art/en/nafas/articles/2009/huma-mulji |access-date=8 July 2020 |website=Universes.art |publisher=Universes in Universe |date=June 2009}}</ref> ২০১০ চনত পাকিস্তানৰ লাহোৰৰ ৰ'থাছ গেলেৰীত ক্ৰিষ্টাল পেলেচ এণ্ড অদাৰ ফলিজ,<ref name=KB17 /> ২০১১ চনত ভাৰতৰ মুম্বাইত প্ৰজেক্ট ৮৮ত ট্ৱাইলাইট,<ref>{{Cite web |first=Rachel |last=Murray |url=https://www.a-n.co.uk/reviews/huma-muljis-suspension-in-twilight/ |title=Huma Mulji's Suspension in Twilight |date=19 December 2011 |access-date=7 July 2020 |archivedate=23 June 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200623024306/https://www.a-n.co.uk/reviews/huma-muljis-suspension-in-twilight/ |deadurl=yes }}</ref> আৰু পাকিস্তানৰ কৰাচীৰ ক'য়েল গেলেৰীত এ কাণ্ট্ৰী অৱ লাষ্ট থিংছ ২০১৬ চন।<ref name=KB17>{{Cite web |title=Huma Mulji |url=https://www.kbcuratorial.com/artists/huma-mulji |website=Kbcuratorial.com |publisher=Karachi Biennale 2017 | access-date=8 July 2020}}</ref> মুলজীৰ ৰচনাৰ বৈশিষ্ট্য হৈছে কেনেকৈ সংস্কৃতিৰ ব্যাখ্যা, সাম্প্ৰতিক বিষয়, আৰু জ্ঞানশক্তি সৃষ্টিশীল উন্মাদনাৰে ৰখা হয়। তেওঁৰ দক্ষিণ এছিয়ান ঐতিহ্যৰ অংশ দৃশ্য সংস্কৃতিৰ ভূগোলৰ ওপৰত আঁকি, তেওঁ স্থানৰ ৰাজনীতি মুকলি কৰে,<ref>{{Cite book|last=Sullivan, Graeme, 1951-|title=Art practice as research : inquiry in visual arts|date=2010|publisher=Sage Publications|isbn=978-1-4129-7451-6|edition=2nd|location=Thousand Oaks [Calif.]|oclc=351322811}}</ref> অস্তিত্বৰ অৰ্থহীনতাৰ সৈতে জড়িত হৈ থকা আৰু আমাক আগুৰি থকা সকলোবোৰৰ প্ৰতি আমাৰ আকস্মিক গ্ৰহণযোগ্যতা।<ref>{{Cite book|last=Schonfeld, Roger C., 1977-|title=JSTOR : a history|date=2003|publisher=Princeton University Press|isbn=978-1-4008-4311-4|location=Princeton|oclc=777375664}}</ref> দুটা বস্তুৰ মাজৰ অৱস্থাটো মুলজীৰ কামত অবিৰতভাৱে খেলা হৈ থাকে, যিয়ে নিজকে ভাস্কৰ্য্য আৰু চিত্ৰকলাৰ মাজত ক'ৰবাত স্থান দিয়ে, ফটোগ্ৰাফী আৰু ইনষ্টলেচন।<ref>{{Cite book|title=Sneden, Eleanor Antoinette|date=2011-10-31|publisher=Oxford University Press|series=Benezit Dictionary of Artists|doi=10.1093/benz/9780199773787.article.b00171338}}</ref> চহৰখন, দৈনন্দিন আৰু অৱহেলিত সকলোৱেই এই ইচ্ছাকৃতভাৱে অস্বস্তিকৰ শিল্পকৰ্মসমূহৰ বিষয়বস্তু হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{Cite web|title=Huma Mulji|url=https://www.kbcuratorial.com/artists/huma-mulji|access-date=2020-08-04|website=Karachi Biennale 2017|language=en}}</ref> তেওঁৰ ভাস্কৰ্য্য স্থাপন আৰবিয়ান ডিলাইট (২০০৮)-এ অৰ্থনৈতিক প্ৰব্ৰজনৰ দিশসমূহ, প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলৰ প্ৰত্যাশা আৰু সংশ্লিষ্ট বাস্তৱতাক বুজায়।<ref name="Universes" /> এই টুকুৰাটো এটা ছুটকেছত ভৰাই থোৱা এটা টেক্সিডাৰ্মি উটৰে গঠিত আৰু ই পাকিস্তানৰ আৰবীকৰণৰ বিষয়েও সম্বোধন কৰে।<ref name=Saatchi>{{Cite web |url=https://www.saatchigallery.com/artists/artpages/huma_mulji_arabian_delights.htm |title=HUMA MULJI, Arabian Delight (and details) |access-date=13 July 2020 |archivedate=13 July 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200713134317/https://www.saatchigallery.com/artists/artpages/huma_mulji_arabian_delights.htm |deadurl=yes }}</ref> ২০০৮ চনত আৰ্ট ডুবাইত উপস্থাপন কৰা হৈছিল যদিও বিতৰ্কিত বিষয়ৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ কিছুদিনৰ পিছত ইয়াক আঁতৰাই পেলোৱা হৈছিল। কিন্তু আঁতৰোৱাৰ ফলত শিল্পকৰ্মটোৰ প্ৰচাৰ আৰু অধিক হ'ল।<ref>{{Cite book |editor-first=Graeme |editor-last=Sullivan |title=Art Practice as Research: Inquiry in Visual Arts |date=2010 |publisher=SAGE |isbn= 978-1-4129-7451-6 |oclc=351322811 |page=19}}</ref> এই টুকুৰা চাৰ্লছ ছাটচিয়ে<ref name=Eid /> কিনিছিল আৰু ছাটচি গেলেৰীৰ সংগ্ৰহৰ অংশ হৈ পৰিছিল।<ref name=Artnet /> কৰাচী বিয়েনালে ২০১৭ত (পায়নিয়াৰ বুক ষ্ট'ৰত) প্ৰদৰ্শিত তেওঁৰ ইনষ্টলেচনৰ শিৰোনাম অ'ড টু এ লেম্পপোষ্ট ডেট গট এচিডেণ্টলি ডেষ্ট্ৰয়ড ইন দ্য এন্থুচিয়াষ্টিক ৱাইডেনিং অৱ কেনেল বেংক ৰোড (২০১১–২০১৭),<ref name=KB17 /> লাহোৰৰ এটা কেন্দ্ৰীয় পথক বুজায় য'ত মুলজী আছিল। ইয়াৰ বহল হোৱাৰ ফলত প্ৰতিবাদৰ সৃষ্টি হয়। এই শিল্পকৰ্মই গধুৰ বিকাশৰ মন্তব্য কৰে যিটো অগ্ৰাধিকাৰ সলনি হ'লে অচল হৈ পৰে।<ref name=Sohail>{{Cite web |first=Aziz |last=Sohail |title=Witnessing from afar: making sense of the Karachi Biennale |url=http://www.4a.com.au/4a_papers_article/witnessing-afar-making-sense-karachi-biennale/ |website=4a.com.au |publisher=Centre for Contemporary Asian Art |access-date=8 July 2020 |archive-date=9 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201209052840/http://www.4a.com.au/4a_papers_article/witnessing-afar-making-sense-karachi-biennale/ |url-status=dead |archivedate=9 December 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201209052840/http://www.4a.com.au/4a_papers_article/witnessing-afar-making-sense-karachi-biennale/ |deadurl=yes }}</ref> বিয়েনালেৰ সময়ত এই কামে বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল।<ref name=Zubair>{{Cite web |first=Hamna |last=Zubair |title=An exhibit at the Karachi Biennale has sparked an intense debate about art and elitism |url=https://scroll.in/article/856705/an-exhibit-at-the-karachi-biennale-has-sparked-an-intense-debate-about-art-and-elitism |website=scroll.in | date=6 November 2017 |access-date=8 July 2020}}</ref> মুলজীয়ে খুঁটাটো এনেদৰে ৰাখিলে যাতে মহাকাশত যাত্ৰা কৰাটো কঠিন হৈ পৰে। আজিজ সোহেলে লক্ষ্য কৰিছিল যে সামাজিক বৈষম্য আৰু উন্নয়নমূলক প্ৰকল্পৰ সময়ত মানুহৰ জীৱন কেনেদৰে প্ৰভাৱিত হয় তাৰ সমান্তৰালতা কৰাটো মুলজীৰ কথা আছিল।<ref name=Sohail /> ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:চিত্ৰশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:পাকিস্তানৰ ব্যক্তি]] 73enobe98u6xexi8eetohuncug94cjs 0 113140 651908 602704 2026-11-10T06:42:00Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651908 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = লোপামুদ্ৰা মিত্ৰ | image = Lopamudra Mitra.jpg | caption = নৱেম্বৰ ২০২০ত লোপামুদ্ৰা মিত্ৰ | image_size = 250px | alias = | origin = [[কলকাতা]], [[পশ্চিমবংগ]], [[ভাৰত]] | genre = জীৱনমুখী, আধুনিক বাংলা গান, ৰবীন্দ্ৰ সঙ্গীত, | years_active = ১৯৯৬ চনৰ পৰা বৰ্তমানলৈকে | label = | website = {{URL|www.lopamudramitra.com}} | current_members = | module = {{Infobox person | embed = yes | spouse = জয় সৰকাৰ (২০০১) }} | native_name = | occupation = গায়িকা }} '''লোপামুদ্ৰা মিত্ৰ''' এগৰাকী ভাৰতীয় সংগীত শিল্পী। তেওঁ মূলতঃ এজন বিশিষ্ট ৰবীন্দ্ৰ সংগীত আৰু আধুনিক বাংলা গানৰ শিল্পী আৰু গীতিকাৰ। ২০০১ চনত তেওঁ কলকাতাৰ সুৰকাৰ তথা পৰিচালক জয় চৰকাৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য এলবাম হ’ল হৰি হে দীনবন্ধু আৰু মন ফকিৰা। তেওঁ গোৱা কেইটামান বিখ্যাত গীত হ'ল ''আমাৰ মতে তোৰ মতন কেউ নেই'', ''বাংলা আমাৰ সৰ্ষে ইলিশ'', ''গুজৰাট ২০০২''। কৰ’না কালত মানুহক নিসংগতাৰ পৰা সকাহ দিয়াৰ বাবে সুৰ নামৰ এটা অনলাইন অনুষ্ঠান আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2020-07-10|language=bn|title=এই অশান্ত সময়ে আত্মশুদ্ধিৰ 'সুৰ'-এ লোপামুদ্ৰা, জয়, শঙ্খমালা|url=https://bengali.news18.com/news/entertainment/lopamudra-mitra-launches-her-new-solo-rm-471037.html|accessdate=2022-07-10|work=News18 Bengali|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220710071814/https://bengali.news18.com/news/entertainment/lopamudra-mitra-launches-her-new-solo-rm-471037.html|archivedate=2022-07-10|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|last=সংবাদদাতা|first=নিজস্ব|language=bn|title=Lopamudra Mitra: ‘আপ জ্যায়সা কোই’ থেকে ‘বেণীমাধব’, ছোটবেলা থেকেই আমি দুঃসাহসী: লোপামুদ্ৰা|url=https://www.anandabazar.com/entertainment/from-nazia-hassans-hindi-song-to-benimadhab-lopamudra-mitra-has-come-a-long-way-dgtl/cid/1317068|accessdate=2022-07-10|work=www.anandabazar.com}}</ref><ref>{{Cite web|last=সংবাদদাতা|first=নিজস্ব|language=bn|title=Lopamudra: আমাৰ সময়ে শুধু গাইলেই চলত, এই প্ৰজন্মেৰ শিল্পীদে ৰ লড়ে বাঁচতে হয়: লোপামুদ্ৰা মিত্ৰ|url=https://www.anandabazar.com/entertainment/if-singers-only-think-of-trade-the-world-of-music-will-face-the-biggest-disaster-lopamudra-mitra-dgtl/cid/1337233|accessdate=2022-07-10|work=www.anandabazar.com}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন== ভাৰতৰ পশ্চিমবংগ ৰাজ্যৰ দক্ষিণ দিনাজপুৰৰ গংগাৰামপুৰত লোপামুদ্ৰ মিত্ৰৰ জন্ম হৈছিল আৰু তাতেই তেওঁ ডাঙৰ-দীঘল হয়। তেওঁ প্ৰথমে দেউতাকৰ পৰা গান শিকিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ মাতৃৰ লগতে আন বহু বিশিষ্ট শিল্পীৰ পৰা সংগীতৰ শিক্ষা লাভ কৰে। ==এলবামসমূহ== ''আধুনিক গান আৰু ৰবীন্দ্ৰনাথেৰ গানৰ এলবাম'' * অন্য হাওয়া * নতুন গানেৰ নৌকা বাওয়া * ভিতৰ ঘৰে বৃষ্টি * অকাৰণ * সাঁকোটা দুলছে * ভালবাসতে বলো (২০০১ চনৰ পূজাৰ এলবাম) * বিশ্বময় (ৰবীন্দ্ৰ সঙ্গীত) * কথা শেষে (ৰবীন্দ্ৰ সঙ্গীত) * হৰি হে দীনবন্ধু * এই অবেলায় (২০০৩ চনৰ পূজাৰ এলবাম) * ও মোৰ দৰদিয়া (ৰবীন্দ্ৰ সঙ্গীত) * ঝড় হতে পাৰি * কবিতা থেকে গান * ডাকছে আকাশ * মনে ৰেখো (২০০৬ চনৰ ৰবীন্দ্ৰ সঙ্গীত) * এমনও হয় (২০০৬) * আনন্দ * ছাতা ধৰ * মন ফকিৰা (বাংলা লোক গান) ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মহিলা কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:গায়িকা]] [[শ্ৰেণী:লোকগীত]] 5uua2h0lejh38jc218ftwlk8kh7xua9 0 114146 651694 605113 2026-11-09T11:59:07Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651694 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = তৰলা দালাল | image = Tarla Dalal.png | image_size = 180px | alt = | caption = | birth_date = ৩ জুন ১৯৩৬ | birth_place =পুনা, [[বোম্বে প্ৰেচিডেঞ্চি]], [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]] | death_date = {{death date and given age|2013|11|06|77|df=y}} | death_place = মুম্বাই, মহাৰাষ্ট্ৰ, ভাৰত | nationality = ভাৰতীয় | years_active = ১৯৬৬-২০১৩ | occupation = খাদ্য বিষয়ক লেখক আৰু গ্ৰন্থ প্ৰণেতা, টিভি চেফ website = {{URL|http://www.tarladalal.com}} }} '''তৰলা দালাল''' ({{lang-en|Tarla Dalal}}; ৩ জুন ১৯৩৬ – ৬ নৱেম্বৰ ২০১৩) এগৰাকী ভাৰতীয় খাদ্য লেখিকা, চেফ, ৰন্ধন গ্ৰন্থ লেখিকা আৰু ৰন্ধন অনুষ্ঠানৰ পৰিবেশক আছিল।<ref>{{cite web |title=Rendezvous with Tarla Dalal |url=http://videos.sify.com/with-Tarla-Dalal-SIFY-watch-Rendezvous-watch-klmq4hifgje.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120317212433/http://videos.sify.com/with-Tarla-Dalal-SIFY-watch-Rendezvous-watch-klmq4hifgje.html |url-status=dead |archive-date=17 March 2012 |website=[[Sify]] |access-date=17 February 2025 |archivedate=17 March 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120317212433/http://videos.sify.com/with-Tarla-Dalal-SIFY-watch-Rendezvous-watch-klmq4hifgje.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Man's empowerment... in the kitchen! |url=http://www.deccanherald.com/content/180872/mans-empowerment-kitchen.html |publisher=[[Deccan Herald]] }}</ref> ১৯৭৪ চনত তেওঁৰ প্ৰথম ৰন্ধন গ্ৰন্থ “দ্য প্লেজাৰ্ছ অৱ ভেজেটেৰিয়ান কুকিং” প্ৰকাশ পায়।তেতিয়াৰ পৰা তেওঁ ১০০ খনতকৈও অধিক কিতাপ লিখে আৰু এক কোটিতকৈও অধিক কপি বিক্ৰী হয়। তেওঁ ভাৰতীয় খাদ্যৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ৱেব চাইটটোও চলাইছিল, আৰু “কুকিং এণ্ড ম’ৰ” নামৰ এখন দ্বি-মাহেকীয়া আলোচনী প্ৰকাশ কৰিছিল। তেওঁৰ ৰন্ধন অনুষ্ঠানৰ ভিতৰত আছিল “দ্য তৰ্লা দালাল শ্ব’” আৰু “কুক ইট আপ উইথ তৰ্লা দালাল”। তেওঁৰ ৰেচিপিসমূহ প্ৰায় ২৫খন আলোচনীত প্ৰকাশ পাইছিল আৰু আনুমানিক ১২ কোটি ভাৰতীয় ঘৰত সেই ৰেচিপি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=The Queen of Cabbages |url=https://www.indiatoday.in/magazine/profile/story/19940430-the-queen-of-cabbages-755586-1994-04-30 |work=[[India Today]] |date=30 April 1994}}</ref> যদিও তেওঁ বহুতো খাদ্য আৰু স্বাস্থ্যসন্মত ৰন্ধন প্ৰণালীৰ বিষয়ে লিখিছিল, তথাপিও তেওঁ নিৰামিষ ভাৰতীয় খাদ্য, বিশেষকৈ গুজৰাটী খাদ্যৰ বিশেষজ্ঞ আছিল।<ref name=mid>{{cite news |title=Tarla Dalal shares a few Gujarati recipes |url=http://www.mid-day.com/metro/2004/apr/82051.htm |publisher=[[MiD DAY]]|date=27 April 2004}}</ref> ২০০৭ চনত ভাৰত চৰকাৰে তেওঁক [[পদ্মশ্ৰী বঁটা]] প্ৰদান কৰে আৰু<ref>{{cite web|title=Padma Awards Directory (1954-2009)|publisher=[[Ministry of Home Affairs (India)|Ministry of Home Affairs]]|url=http://www.mha.nic.in/pdfs/LST-PDAWD.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130510095705/http://www.mha.nic.in/pdfs/LST-PDAWD.pdf|archive-date=10 May 2013|df=dmy-all|access-date=17 February 2025|archivedate=10 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130510095705/http://www.mha.nic.in/pdfs/LST-PDAWD.pdf|deadurl=yes}}</ref> ৰন্ধন ক্ষেত্ৰৰ পৰা এই উপাধি লাভ কৰা তেওঁ একমাত্ৰ ভাৰতীয় মহিলা হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{Cite web|url=http://www.uppercrustindia.com/ver2/|title=Home Page - uppercrustindia|last=India|first=Uppercrust|website=www.uppercrustindia.com|access-date=2016-06-25|archive-date=14 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160614032426/http://www.uppercrustindia.com/ver2/|url-status=dead|archivedate=2016-06-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160614032426/http://www.uppercrustindia.com/ver2/|deadurl=yes}}</ref> ২০০৫ চনত ইণ্ডিয়ান মাৰ্চেণ্ট চেম্বাৰ্ছে তেওঁক বছৰৰ মহিলাৰ সন্মানো প্ৰদান কৰে।<ref name=bp>{{cite web|title=The Biography of Celebrated Indian Chef Tarla Dalal|url=http://news.biharprabha.com/2013/11/the-biography-celebrated-indian-chef-tarla-dalal/|work=Biharprabha News|accessdate=6 November 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131108024247/http://news.biharprabha.com/2013/11/the-biography-celebrated-indian-chef-tarla-dalal/|archivedate=8 November 2013|deadurl=yes}}</ref> ২০১৩ চনৰ ৬ নৱেম্বৰত হৃদৰোগত আক্ৰান্ত হৈ তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref name=death>Mid-Day: [http://www.mid-day.com/news/2013/nov/061113-celebrity-chef-tarla-dalal-passes-away-mumbai.htm Celebrity Chef Tarla Dalal passes away]</ref> ==লগতে চাওক== *[[তৰলা (চলচ্চিত্ৰ)]] ==প্ৰসংগ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.tarladalal.com/ Tarla Dalal, website] * [https://www.zee5.com/movies/details/tarla/0-0-1z5368704 ''Official Biopic of Tarla Darla''] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰন্ধন গ্ৰন্থ লেখক]] gv6i913linucmbf637dvdwhzgl8v1r4 0 114721 651853 570796 2026-11-10T03:03:15Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651853 wikitext text/x-wiki {{short description|National beauty pageant competition in India}} {{Infobox organization | image = | image_size = | caption = | map = | motto = | formation = ২০২০ | type = [[সৌন্দৰ্য্য প্ৰতিযোগিতা]] | headquarters =[[নতুন দিল্লী]] | language = [[হিন্দী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] | leader_title = ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিচালক | leader_name = নিখিল আনন্দ | key_people = নিখিল আনন্দ<br>নিশান্ত আনন্দ<br>ৰাজীৱ কে শ্ৰীবাস্তৱ | subsidiaries =মিছ টিন ইণ্ডিয়া | budget = | name = মিছ টিন ডিভা | image_border = | size = | msize = | mcaption = | owner = Nikhil Anand | location = [[ভাৰত]] | membership = {{Hlist|[[মিছ টিন ইণ্টাৰনেশ্যনেল (ভাৰত)|মিছ টিন ইণ্টাৰনেশ্যনেল]]|[[মিছ টিন ৱৰ্ল্ড]]|মিছ টিন ইউনিভাৰ্ছ|মিছ টিন আৰ্থ|মিছ টিন গ্ৰেণ্ড ইণ্টাৰনেশ্যনেল|মিছ টিন মাল্টিনেচনেল}} | parent_organisation = Glamanand Group | num_staff = | website = {{URL|http://www.missteendiva.com}} }} '''মিছ টিন ডিভা''' ({{lang-en|Miss Teen Diva}}) হ'ল ভাৰতৰ এক ৰাষ্ট্ৰীয় সৌন্দৰ্য্য প্ৰতিযোগিতা যিয়ে বছৰি মিছ টিন ইণ্টাৰনেশ্যনেল, মিছ টিন ৱৰ্ল্ড, মিছ টিন ইউনিভাৰ্ছ, মিছ টিন আৰ্থ, মিছ টিন মাল্টিনেশ্যনেল আৰু মিছ টিন গ্ৰেণ্ড পেজেণ্টত অংশগ্ৰহণৰ বাবে প্ৰতিনিধি নিৰ্বাচন কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.grehindia.com/glamanand-group-launches-a-new-beauty-pageant-for-teenagers-miss-teen-diva/|title=Glamanand Group launches a new beauty pageant for teenagers – Miss Teen Diva|first=Gagan|last=Singh|date=February 21, 2020|access-date=February 21, 2025|archivedate=March 21, 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230321141125/https://www.grehindia.com/glamanand-group-launches-a-new-beauty-pageant-for-teenagers-miss-teen-diva/|deadurl=yes}}</ref> ২০২০ চনত গ্লামানন্দ গ্ৰুপে আৰম্ভ কৰা এই সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাখন তিনি বছৰৰ বাবে মিছ টিন ইণ্ডিয়াৰ সৈতে একত্ৰিত হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://firstindia.co.in/news/lifeStyle/the-finale-of-miss-teen-diva-was-held-on-january-25-at-kingdom-of-dreams|title=The finale of Miss Teen Diva was held on January 25 at Kingdom of Dreams|work=firstindia.co.in}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.latestly.com/lifestyle/festivals-events/miss-teen-diva-2020-winner-1st-and-2nd-runner-up-names-from-miss-teen-international-to-miss-teen-earth-heres-list-of-all-the-beauties-who-won-at-the-grand-finale-held-in-delhi-ncr-2288940.html|title=Miss Teen Diva 2020 Winner, 1st and 2nd Runner Up Names: From Miss Teen International to Miss Teen Earth, Here's List of All the Beauties Who Won at the Grand Finale Held in Delhi NCR &#124; 🙏🏻 LatestLY|date=January 27, 2021|work=LatestLY|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250221042247/https://www.latestly.com/lifestyle/festivals-events/miss-teen-diva-2020-winner-1st-and-2nd-runner-up-names-from-miss-teen-international-to-miss-teen-earth-heres-list-of-all-the-beauties-who-won-at-the-grand-finale-held-in-delhi-ncr-2288940.html|archivedate=February 21, 2025|access-date=February 21, 2025|deadurl=yes}}</ref> মিছ টিন দিভা ২০২০ৰ প্ৰথম সংস্কৰণৰ সৌন্দৰ্য্য প্ৰতিযোগিতা, য'ত ৰাশি পৰশ্ৰমপুৰীয়াক মিছ টিন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ইণ্ডিয়াৰ মুকুট পিন্ধোৱা হয়। ৱাচি পাৰিকে মিছ টিন ইউনিভাৰ্ছ ইণ্ডিয়া, ঐশ্বৰ্য বিনু নাইৰক মিছ টিন আৰ্থ ইণ্ডিয়া আৰু সয়ালি আয়ৰেক মিছ টিন মাল্টিনেচনেল ইণ্ডিয়া হিচাপে মুকুট পিন্ধোৱা হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.rediff.com/getahead/report/wachi-pareek-it-topper-to-miss-teen-universe-india/20220302.htm|title=IT Topper To Miss Teen Universe India|first=DIVYA|last=NAIR|work=Rediff}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.shethepeople.tv/film-theatre/aishwarya-vinu-nair-to-represent-india-at-miss-teen-earth/|title=Aishwarya Vinu Nair Will Represent India At Miss Teen Earth}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://photogallery.indiatimes.com/fashion/indian-models/pictures-of-miss-teen-india-earth-aishwarya-vinu-nair/articleshow/82418320.cms|title=Pictures of Miss Teen India Earth Aishwarya Vinu Nair Photogallery - ETimes|work=photogallery.indiatimes.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ianslife.in/fashion/miss-teen-diva-2020-winners-announced|title=Miss Teen Diva 2020 winners announced|work=IANS Life|access-date=2025-02-21|archivedate=2023-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230305223320/https://ianslife.in/fashion/miss-teen-diva-2020-winners-announced|deadurl=yes}}</ref> মিছ টিন ডিভা ভাৰতৰ আটাইতকৈ সন্মানীয় কিশোৰ প্ৰতিযোগিতা, ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিযোগিতাৰ অধীনত সকলো প্ৰধান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কিশোৰ প্ৰতিযোগিতা ফ্ৰেঞ্চাইজি আছে। বৰ্তমানৰ মিছ টিন দিভা(মিছ টিন ডিভা ২০২১) (মিছ টিন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ইণ্ডিয়া) হৈছে মন্নত ছিৱাচ, বিদায়ী খিতাপধাৰী ৰাশি পৰশ্ৰমপুৰিয়াই তেওঁক মুকুট পিন্ধাইছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.tribuneindia.com/news/schools/miss-teen-international-india-winner-mannat-holds-a-banner-against-child-abuse-361518|title=Miss Teen International India winner Mannat holds a banner against child abuse : The Tribune India}}</ref> মিছ টিন ডিভা ২০২১ত ব্ৰুণ্ডা য়েৰাবালিয়ে মিছ টিন ইউনিভাৰ্ছ ইণ্ডিয়া, ৰাবিয়া হোৰাক মিছ টিন আৰ্থ ইণ্ডিয়া আৰু মহিকা বিয়ানীক মিছ টিন মাল্টিনেচনেল ইণ্ডিয়াৰ মুকুট পিন্ধিছে।<ref>{{Cite web|url=https://photogallery.indiatimes.com/events/other-cities/pictures-of-rabia-hora-crowned-miss-teen-earth-india-at-miss-teen-diva-2021/articleshow/88685823.cms|title=Pictures of Rabia Hora crowned Miss Teen Earth India at Miss Teen Diva 2021 &#124; Photogallery - ETimes|work=photogallery.indiatimes.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.rediff.com/getahead/report/meet-the-gorgeous-miss-teen-divas/20220107.htm|title=Meet The GORGEOUS Miss Teen Divas|first=Rediff Get|last=Ahead|work=Rediff}}</ref> == ইতিহাস == মিছ টিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সৌন্দৰ্য্য প্ৰতিযোগিতাত ভাৰতৰ প্ৰতিনিধিসকলক প্ৰথমে ২০১৬ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা মিছ টিন ইণ্ডিয়া প্ৰতিযোগিতাই নিৰ্বাচিত কৰিছিল। মিছ টিন ইণ্ডিয়া পেজেণ্টৰ প্ৰথম বিজয়ী আছিল ২০১৮ চনত মিছ টিন ইণ্টাৰনেশ্যনেলত ভাৰতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ঋতিকা খাটনানী। এই প্ৰতিযোগিতাত প্ৰথম ৰানাৰ্ছ আপ হিচাপে অন্ত পেলায় খাটনানীয়ে। ২০১৯ চনত খটনানীৰ পিছত আয়ুষী ধোলাকিয়াই মিছ টিন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ইণ্ডিয়া হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়, আৰু তাৰ পিছত তেওঁ মিছ টিন ইণ্টাৰনেশ্যনেল প্ৰতিযোগিতাত জয়ী হোৱা প্ৰথম এছিয়ান হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{Cite web|url=https://beautypageants.indiatimes.com/others/Ritika-Khatnani-to-represent-India-at-Miss-Teen-International-2018/eventshow/67163714.cms|title=Ritika Khatnani to represent India at Miss Teen International 2018 - BeautyPageants|work=Femina Miss India|access-date=2025-02-21|archivedate=2023-03-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230306034024/https://beautypageants.indiatimes.com/others/Ritika-Khatnani-to-represent-India-at-Miss-Teen-International-2018/eventshow/67163714.cms|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/delhi/2019/dec/24/aayushi-crowned-miss-teen-international-2019-2080269.html|title=Aayushi crowned Miss Teen International 2019|work=The New Indian Express}}</ref> ২০১৯ চনৰ পৰা মিছ টিন ইউনিভাৰ্ছলৈ ভাৰতৰ প্ৰতিনিধিকো মিছ টিন দিভা অৰ্গেনাইজেশ্যনে প্ৰেৰণ কৰিছিল। ভাৰতৰ প্ৰথমগৰাকী মিছ টিন ইউনিভাৰ্ছ আছিল বৃধি জৈন।<ref>{{Cite web|url=https://www.dailypioneer.com/2019/vivacity/vridhi-jain-crowned.html|title=Vridhi Jain crowned|first=The|last=Pioneer|work=The Pioneer|access-date=2025-02-21|archivedate=2025-01-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250125071530/https://www.dailypioneer.com/2019/vivacity/vridhi-jain-crowned.html|deadurl=yes}}</ref> ২০২০ চনত গ্লামানন্দ গ্ৰুপে মিছ টিন ডিভা পেজেণ্ট ঘোষণা কৰি মিছ টিন ইণ্ডিয়াক মিছ টিন ডিভাৰ সৈতে প্ৰথম বছৰবোৰৰ বাবে একত্ৰিত কৰি মিছ টিন ডিভা নিৰ্মাণ কৰে। == আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিযোগিতাসমূহৰ প্ৰতিনিধিসকল == গ্লামানন্দ গ্ৰুপে ২০১৮ চনৰ পৰা এই প্ৰতিযোগিতাত ভাৰতৰ প্ৰতিনিধি নিৰ্বাচন কৰি আহিছে।<ref>{{Cite web|url=https://womenlite.com/nikhil-anand-miss-teen-international-india/|title=Nikhil Anand Acquires Miss Teen International, To Be Held In India|work=Womenlite|accessdate=22 December 2019|archivedate=22 December 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191222042915/https://womenlite.com/nikhil-anand-miss-teen-international-india/|deadurl=yes}}</ref> === মিছ টিন ইণ্টাৰনেশ্যনেল === {| class="wikitable" style="text-align:center; line-height:20px; font-size:90%; width:100%; " ! rowspan="2" width="50px" |বছৰ ! rowspan="2" width="200px" |প্ৰতিনিধি ! rowspan="2" width="50px" |বয়স ! rowspan="2" width="150px" |জন্মস্থান ! colspan="2" width="100px" |নিযুক্তি আৰু প্ৰদৰ্শন |- ! width="250px" |নিযুক্তিৰ স্থানসমূহ ! width="250px" |{{Nowrap|বিশেষ বঁটা(সমূহ)}} |- style="background:#FFFF33; " |২০১৮{{Flagicon|India}} |ৰিতিকা খটনানী |১৬ |[[মহাৰাষ্ট্ৰ]] |প্ৰথম ৰানাৰ-আপ | |- style="background:gold; " |'''{{Flagicon|India}} ২০১৯''' |'''আয়ুষী ঢোলাকিয়া''' |'''১৬''' |'''[[গুজৰাট]]''' |'''মিছ টিন ইণ্টাৰনেশ্যনেল ২০১৯''' | style="background:; " | {{Collapsible list | title = ১ বিশেষ বঁটা | | titlestyle = background:transparent; text-align:center; font-weight:normal; font-size: 90%|* '''Winner – Best National Costume''' }} |- style="background:#FFFACD; " |[[Miss Teen International 2022|২০২২]]{{Flagicon|India}} |ৰশি পাৰশৰামপুৰিয়া |১৯ |[[মহাৰাষ্ট্ৰ]] |শীৰ্ষ ১০ | style="background:; " | {{Collapsible list | title = ১ বিশেষ বঁটা | | titlestyle = background:transparent; text-align:center; font-weight:normal; font-size: 90%|* Miss Teen International Asia }} |- style="background:#FFFF33; " |[[Miss Teen International 2023|২০২৩]]{{Flagicon|Cambodia}} |মান্নাট চিৱাচ |১৬ |[[ৰাজস্থান]] |প্ৰথম ৰানাৰ-আপ | style="background:; " |{{Collapsible list | title = ২ বিশেষ বঁটা | | titlestyle = background:transparent; text-align:center; font-weight:normal; font-size: 90%|* Beauty with a Purpose * Best in Ramp Walk }} |- style="background:#FFFACD; " |[[Miss Teen International 2024|২০২৪]]{{Flagicon|India}} |সেজল গুপ্তা |১৩ |পঞ্জাব |শীৰ্ষ ৮ | style="background:; " |{{Collapsible list | title = ১ বিশেষ বঁটা | | titlestyle = background:transparent; text-align:center; font-weight:normal; font-size: 90%|* Beauty with a Purpose }} |- |২০২৫{{Flagicon|India}} |কাজিয়া লিজ মেজো |১৭ |[[কেৰেলা (ৰাজ্য)|কেৰালা]] | colspan="2" |টিবিএ |} === মিছ টিন ইউনিভাৰ্ছ === {| class="wikitable" style="text-align:center; line-height:20px; font-size:90%; width:100%; " ! rowspan="2" width="50px" |বছৰ ! rowspan="2" width="200px" |প্ৰতিনিধি ! rowspan="2" width="50px" |বয়সৰ. ! rowspan="2" width="150px" |জন্মস্থান ! colspan="2" width="100px" |নিযুক্তি আৰু প্ৰদৰ্শন |- ! width="250px" |নিযুক্তিৰ স্থানসমূহ ! width="250px" |{{Nowrap|বিশেষ বঁটা(সমূহ)}} |- style="background:#FFFACD; " |২০১৯{{Flagicon|Mexico}} |বৃধি জৈন |১৯ |[[নতুন দিল্লী]] |শীৰ্ষ ১১ | style="background:; " |{{Collapsible list | title = ২ বিশেষ বঁটা| | titlestyle = background:transparent; text-align:center; font-weight:normal; font-size: 90%|* Miss Teen Universe Asia * Best Hair }} |- style="background:#FFFF33; " |২০২১{{Flagicon|UAE}} |ৱাচি পাৰিক |১৮ |[[ছত্তীসগঢ়|ছত্তীশগড়]] |দ্বিতীয় ৰানাৰ-আপ | style="background:; " |{{Collapsible list | title = ১ বিশেষ বঁটা| | titlestyle = background:transparent; text-align:center; font-weight:normal; font-size: 90%|* Best in Interview }} |- style="background:#FFFACD; " |২০২২{{Flagicon|USA}} |ব্ৰুণ্ডা য়েৰাবালি |১৬ |[[কৰ্ণাটক]] |শীৰ্ষ ১০ | style="background:; " |{{Collapsible list | title = ১ বিশেষ বঁটা| | titlestyle = background:transparent; text-align:center; font-weight:normal; font-size: 90%|* Top Model }} |- style="background-color:gold; font-weight: bold" |২০২৪{{Flagicon|South Africa}} |তৃষ্ণা ৰায় |১৯ |[[ওড়িশা|উৰিষ্যা]] |মিছ টিন ইউনিভাৰ্ছ ২০২৪ | style="background:; " |{{Collapsible list | title = ৫ টা বিশেষ বঁটা| | titlestyle = background:transparent; text-align:center; font-weight:normal; font-size: 90%|* Winner – Miss Talent * Top 5 – Best National Costume * Top 10 – Influencer Challenge * Top 10 – Face to Face Challenge * Top 10 – Miss Social Media }} |- |২০২৫ |কেৰিছা বোপান্না |১৯ |[[কৰ্ণাটক]] | colspan="2" |টিবিএ |} == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী]] lg3fo1bxfuj72btmf40mbd0fgsmt4gp 0 115054 651861 485134 2026-11-10T03:25:21Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651861 wikitext text/x-wiki '''মিৰুধুবাশিনী গোবিন্দৰাজন''' ({{lang-en| Mirudhubashini Govindarajan}}; জন্ম ১৯৪৭) ভাৰতত জন্মগ্ৰহণ কৰা এগৰাকী স্বাস্থ্যসেৱা পৰামৰ্শদাতা, তেওঁ ভাৰতৰ তামিলনাডুৰ কইম্বাটুৰত মহিলাৰ স্বাস্থ্যসেৱা আৰু বন্ধ্যাত্ব ব্যৱস্থাপনাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দি আহিছে‍।<ref>{{Cite web|url=http://www.gghospital.in/cmejune07.html|title=GG Hospital Chennai, Dr.Kamalaselvaraj Obstetrician and Gynecologist|accessdate=2008-11-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100630082454/http://www.gghospital.in/cmejune07.html|archivedate=2010-06-30}} GG Hospital</ref> == পটভূমি == গোবিন্দৰাজনৰ জন্ম হৈছিল ভাৰতৰ তামিলনাডুৰ কইম্বাটুৰত। তেখেতৰ পিতৃ আছিল এজন অধিবক্তা, স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু জৈৱিক কৃষিৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা ৰাজনীতিবিদ। গোবিন্দৰাজনৰ মাক কইম্বাটুৰত ডাক্তৰ আছিল। তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষা ভাৰতৰ কইম্বাটুৰত হৈছিল আৰু তাৰ পিছত তেওঁ মাতৃৰ আলমা মেটাৰ চেন্নাইৰ ষ্টেনলি মেডিকেল কলেজলৈ গৈ চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল। চেন্নাইত চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ শিক্ষা সমাপ্ত কৰি নিউয়ৰ্কলৈ আৰু তাৰ পাছত কানাডাৰ মেনিটোবাৰ উইনিপেগলৈ গুচি যায়। পাছলৈ ১৯৭৭ চনত কানাডাৰ ৰয়েল কলেজ অৱ চাৰ্জনছৰ ফেলো আৰু কানাডাৰ মেনিটোবা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰবক্তা হয়। ১৯৮১ চনত ভাৰতলৈ উভতি অহাৰ লগে লগে মিৰুধুবাশিনীয়ে শ্ৰীৰামকৃষ্ণ চিকিৎসালয়ত যোগদান কৰি তেওঁলোকৰ প্ৰসূতি আৰু স্ত্ৰীৰোগ বিভাগ আৰম্ভ কৰে। মহিলা কেন্দ্ৰ গঠনত তেওঁৰ ভূমিকা আছিল যথেষ্ট। ২০১১ চনৰ আৰম্ভণিতে তেওঁ নিজৰ মহিলা কেন্দ্ৰৰ নতুন সুবিধাজনক ঠাইলৈ স্থানান্তৰিত হয়, যিটো কইম্বাটুৰৰ উত্তৰ অংশত অৱস্থিত আৰু ইয়াত সকলো মহিলা স্বাস্থ্যসেৱা একেখন চালিৰ তলত প্ৰদান কৰা হয়। এণ্ডোমেট্ৰিয়াছিছ আৰু আনুষংগিক বিকাৰ আৰু অৱস্থাৰ চিকিৎসাৰ পদ্ধতিৰ সম্পৰ্কত তেওঁৰ পেটেণ্ট আছে। <ref>[http://india.bigpatents.org/view/73405/61df1cc8b53 Patent Info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161013174110/http://india.bigpatents.org/view/73405/61df1cc8b53|date=13 October 2016}} </ref> == বৰ্তমানৰ পদসমূহ == উৎসঃ <ref>{{Cite web|url=http://www.sriramakrishnahospital.com/drmirudhubashini.html|title=Welcome to Sri Ramakrishna Hospital, Coimbatore, Tamilnadu, India|accessdate=2008-11-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081120044909/http://www.sriramakrishnahospital.com/drmirudhubashini.html|archivedate=2008-11-20}} Sri Ramakrishna Hospital</ref> * ক্লিনিকেল সঞ্চালক, মহিলা কেন্দ্ৰ, কইম্বাটুৰ। * ক্লিনিকেল সঞ্চালক, সহায়ক প্ৰজনন প্ৰযুক্তি কেন্দ্ৰ কোইম্বাটুৰ। * সঞ্চালক, চেণ্টাৰ ফৰ পেৰিনেটাল কেয়াৰ কোইম্বাটুৰ প্ৰাইভেট লিমিটেড। * ক্লিনিকেল ডাইৰেক্টৰ, মহিলা কেন্দ্ৰ আৰু চিকিৎসালয় প্ৰাইভেট লিমিটেড, কইম্বাটুৰ। * প্ৰাক্তন সহকাৰী অধ্যাপক, তামিলনাডু ড° এম. জি. আৰ. চিকিৎসা বিশ্ববিদ্যালয়।<ref>[http://web.tnmgrmu.ac.in/index.php/university-honorary-professors/364-navigation-block-2/university-honorary-professors/adjunct-professors/2968-adjunct-professors-3 What Does an Adjunct Professor Do?] tnmgrmu.ac.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160224074039/http://web.tnmgrmu.ac.in/index.php/university-honorary-professors/364-navigation-block-2/university-honorary-professors/adjunct-professors/2968-adjunct-professors-3|date=24 February 2016}} DR MGR Medical University</ref> == প্ৰকাশন আৰু গৱেষণা == * ''বন্ধ্যাত্বৰ উত্তৰাধিকাৰ''<ref>{{Cite book|last=Allahbadia|first1=Gautam N.|url=https://books.google.com/books?id=_ldpcClfnrgC&dq=mirudhubashini+govindarajan&pg=PA229|title=The Art and Science of Assisted Reproductive Techniques|last2=Das|first2=Rita Basuray|date=2004-11-12|publisher=CRC Press|isbn=978-0-203-64051-7|language=en}}</ref> * ''মানৱ প্ৰজনন চিকিৎসাৰ পত্ৰিকা''<ref>[http://www.jhrsonline.org/editorialboard.asp Editorial board]Journal of Human Reproductive Medicine Online {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221205021107/https://www.jhrsonline.org/editorialboard.asp |date=2022-12-05 }}</ref> * ''উৰ্বৰকৰণ আৰু বিকাশঃ তত্ত্ব আৰু অনুশীলন''<ref>{{Cite web|url=http://www.jaypeebrothers.com/contents/81-8061-324-0.pdf|title=Archived copy|accessdate=2008-11-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110713092316/http://www.jaypeebrothers.com/contents/81-8061-324-0.pdf|archivedate=2011-07-13}} Jaypee Brothers</ref> * ''বন্ধ্যাত্বৰ বাবে এ. আৰ. টি, পি. জি. ডি.-ৰ ফলপ্ৰসূ চিকিৎসা''<ref>[http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-8300996_ITM Access my library] {{Dead link|date=December 2023}}</ref> * এণ্ড'মেট্ৰিঅ'ছিছৰ চিকিৎসাৰ পদ্ধতিৰ সন্দৰ্ভত এটা পেটেণ্ট আছে == সদস্যপদসমূহ == উৎসঃ * ভাৰতীয় চিকিৎসা সংস্থা * কইম্বাটুৰ প্ৰসৱ আৰু স্ত্ৰী ৰোগ বিজ্ঞান সমিতি-সভাপতি, ২০০২-২০০৩ * ফেডাৰেশ্যন গাইনেকোলজিকেল এণ্ড অব্ষ্টেট্ৰিক ছ'চাইটিজ অৱ ইণ্ডিয়া * ইণ্ডিয়ান এছ'চিয়েশ্যন অৱ চাইটোলজিষ্ট * প্ৰসৱকালীন সমিতি-এফ. ও. জি. এছ. আই. * ইউৰোপীয় মানৱ প্ৰজনন আৰু ভ্ৰূণবিজ্ঞানৰ সমাজ * আমেৰিকান ছ'চাইটি অৱ ৰিপ্ৰডাক্টিভ মেডিচিন * সদস্য, নিউজিলেণ্ডত প্ৰকাশিত সম্পাদকীয় ব'ৰ্ডৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰসৱ আৰু স্ত্ৰী ৰোগ বিজ্ঞানৰ জাৰ্নেল * প্ৰতিষ্ঠাপক সভাপতি কইম্বাটুৰ আল্ট্ৰাছাউণ্ড ছ'চাইটি == বঁটা প্ৰদান == * মহিলাৰ স্বাস্থ্য সেৱাৰ ক্ষেত্ৰত সেৱা আগবঢ়োৱাৰ বাবে ৰ'টাৰী ফৰ দ্য সেক অৱ অনাৰ বঁটা * চিকিৎসা বিজ্ঞানত মহিলাৰ কৃতিত্বৰ বাবে দিনমালাৰ বঁটা * মণি হাইস্কুলৰ পৰা জীৱনজোৰা কৃতিত্বৰ বাবে বিশিষ্ট প্ৰাক্তন শিক্ষাৰ্থী বঁটা * ২০০৮ চনত অধ্যাপক আৰ্নল্ড এইচ. ইনহৰ্ণৰ এনডাউমেণ্ট ওৰেটৰ <ref>[http://www.gazette.net/stories/08132008/chevnew224458_32460.shtml Storyteller to take tall tales on the road] gazette.net {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303211833/http://www.gazette.net/stories/08132008/chevnew224458_32460.shtml|date=3 March 2016}} Maryland Community Newspapers</ref> * জীৱনজোৰা কৃতিত্ব বঁটা-তামিলনাডু ড° এম. জি. আৰ. চিকিৎসা বিশ্ববিদ্যালয় * কোইম্বাটুৰৰ ৰ'টাৰী ক্লাবৰ পৰা লাভ কৰা সেক অৱ অনাৰ বঁটাৰ বাবে * জীৱনজোৰা কৃতিত্ব বঁটা-কইম্বাটোৰ অ' জি ছ'চাইটি আৰু আই. এম. এ. কোইম্বাটুৰ * কইম্বাটুৰ মেনেজমেণ্ট এছ'চিয়েশ্যনৰ দ্বাৰা শ্ৰেষ্ঠ মহিলা উদ্যোগী বঁটা * ভাৰতৰ গাইনিক'ল'জিষ্ট ২০১৮-টাইমছ গ্ৰুপৰ অনুপ্ৰেৰণা * আই. এছ. এ. আৰ./ড. দুৰু শ্বাহ জীৱনজোৰা কৃতিত্ব বঁটা ২০২০ * তামিলনাডু আৰু পণ্ডিচেৰী চেপ্টাৰ অৱ ইণ্ডিয়ান ছ'চাইটি ফৰ এছিষ্টেড ৰিপ্ৰ'ডাক্সনৰ জীৱনজোৰা কৃতিত্ব বঁটা (টি. এ. পি. আই. এছ. এ. আৰ.-২০২২) * ভাৰতীয় প্ৰজনন চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ ফেল'-২০২৪ == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী]] [[শ্ৰেণী:বিংশ শতিকাৰ ভাৰতীয় মহিলা বিজ্ঞানী]] loxxto973oqu5ke4ik7sxhzytlir4ld 0 115179 651886 538407 2026-11-10T05:49:04Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651886 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | নাম = লাইলা তয়বজী | ছবি = | imageize = | কেপচন = | birth_date = ২ মে ১৯৪৭ | জন্ম_স্থান = দিল্লী, ভাৰত | মৃত্যুৰ তাৰিখ = | মৃত্যু_স্থান = | ৰেষ্টিংপ্লেচ = | restingplacecoordinates = | অন্য নাম = | বৃত্তি = ক্ৰাফ্ট ডিজাইনাৰ আৰু সামাজিক কৰ্মী | yearsactive = ১৯৬৮{{endash}}বৰ্তমান | পত্নী = | ঘৰুৱা অংশীদাৰ = | সন্তান = | মাতৃ = [[সুৰায়্য তয়বজী]]। | father = [[বদৰুদ্দিন তয়বজী (কূটনীতিবিদ)|বদৰুদ্দিন তয়বজী]] | ৱেবছাইট = | আত্মীয় = [[তয়বজী পৰিয়াল]]। | awards = [[পদ্মশ্ৰী]]<br>[[শিল্পীলৈ সাহায্য]] ক্ৰাফ্ট সংৰক্ষণ বঁটা<br>[[নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ ফেশ্বন টেকন'লজি|NIFT]] জীৱনজোৰা কৃতিত্ব বঁটা<br>চিষ্টি হাৰমনি বঁটা<br>[[লিমকা বুক অৱ ৰেকৰ্ডছ]] বছৰৰ ব্যক্তি }} '''লাইলা তয়বজী''' ({{Lang-en| Laila Tyabji }}; জন্ম: ২ মে' ১৯৪৭) এগৰাকী ভাৰতীয় সমাজকৰ্মী, ডিজাইনাৰ, লেখিকা আৰু শিল্পকৰ্মী।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/society/i-was-30-and-riding-a-motorcycle/article19132537.ece|title=I was 30, and riding a motorcycle: Laila Tyabji|newspaper=The Hindu|date=24 June 2017|last1=Nair|first1=Malini}}</ref> [[ভাৰত]]ত পৰম্পৰাগত শিল্পকৰ্মৰ পুনৰুজ্জীৱনৰ বাবে কাম কৰা দিল্লীস্থিত বেচৰকাৰী সংস্থা দস্তকাৰ <ref name="Dastkar">{{cite web | url=http://dastkar.org/ | title=Dastkar | publisher=Dastkar2014 | access-date=3 December 2014}}</ref>ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক।<ref name="Tehelka">{{cite web | url=http://www.tehelka.com/laila-tyabji-the-keeper-of-heritage/ | title=Laila Tyabji: The Keeper of Heritage | work=Tehelka | date=2013-10-23 | access-date=3 December 2014 | url-status=dead | archive-date=13 December 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141213013805/http://www.tehelka.com/laila-tyabji-the-keeper-of-heritage/ | archivedate=13 December 2014 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20141213013805/http://www.tehelka.com/laila-tyabji-the-keeper-of-heritage/ | deadurl=yes }}</ref><ref name="Asia INCH Encyclopedia">{{cite web | url=http://www.craftrevival.org/voiceDetails.asp?Code=217 | title=Dastkar and the Marketing of Craft: A Subsideized Con Trick or a Success Story | publisher=Asia INCH Encyclopedia | date=April 2010 | access-date=3 December 2014 | url-status=dead | archive-date=14 February 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140214072718/http://craftrevival.org/voiceDetails.asp?Code=217 | archivedate=14 February 2014 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20140214072718/http://craftrevival.org/voiceDetails.asp?Code=217 | deadurl=yes }}</ref><ref name="University of Copenhagen">{{cite web | url=http://conferences.saxo.ku.dk/traditionaltextilecraft/keynote_speakers/laila-tyabji-biography/ | title=Laila Tyabji Biography | publisher=University of Copenhagen | year=2014 | access-date=3 December 2014 | url-status=dead | archive-date=15 December 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141215032502/http://conferences.saxo.ku.dk/traditionaltextilecraft/keynote_speakers/laila-tyabji-biography/ | archivedate=15 December 2014 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20141215032502/http://conferences.saxo.ku.dk/traditionaltextilecraft/keynote_speakers/laila-tyabji-biography/ | deadurl=yes }}</ref> ২০১২ চনত ভাৰত চৰকাৰে [[পদ্মশ্ৰী]] ভাৰতীয় অসামৰিক বঁটাৰে সন্মানিত কৰে।<ref name="Padma Shri">{{cite web |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Padma Shri |year=2014 |access-date=11 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=15 October 2015 |archivedate=15 October 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |deadurl=yes }}</ref> তেওঁ আইচিএছৰ প্ৰয়াত বদৰুদ্দিন তয়বজীৰ কন্যা, যি এজন জ্যেষ্ঠ ভাৰতীয় চৰকাৰী কৰ্মচাৰী আৰু কূটনীতিবিদ আছিল।<ref>{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1150114/jsp/opinion/story_8222.jsp|title=Brussels in winter|work=The Telegraph India|url-status=dead|access-date=11 April 2016|archive-date=23 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160423130701/http://www.telegraphindia.com/1150114/jsp/opinion/story_8222.jsp#.Vwun9Zx95dg}}</ref> ==জীৱনী== {{quote box|align = left|width=21em|''এগৰাকী অত্যাধুনিক আৰু ষ্টাইলিছ মহিলা হিচাপে নিজৰ ভাবমূৰ্তিৰ বাহিৰেও লাইলাই শিল্পীৰ সৈতে এখন দলং বনাব আৰু ধৰিব পাৰিছিল। দুৰ্যোগ আৰু সংকটৰ মাজেৰে তাই তেওঁলোকৰ বাবে আছে; তেওঁলোকৰ সামগ্ৰীৰ মূল্য কেনেকৈ দিব লাগে শিকোৱাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি নিজৰ মূল্য নিৰ্ধাৰণলৈকে। তেখেতৰ প্ৰতি তেওঁলোকৰ যি সন্মান আৰু মৰম বিৰল,'' দিল্লীৰ উদ্যোগী তথা ''শ্বিফটিং ছেণ্ডছ, কাচ: টেক্সটাইলছ, ট্ৰেডিচনছ, ট্ৰেন্সফৰ্মেচনছ'' নামৰ কিতাপখনৰ লেখিকা অৰ্চনা ছেথে কয়।<ref name="Live Mint">{{cite web | url=http://www.livemint.com/Leisure/9pqC54RHYjw9R8B62fKKLP/লাইলা-টিয়াবজী--ক্ৰাফ্টছ-ৰিভাইভেলিষ্ট.html | title=শিল্পকলা পুনৰুজ্জীৱিতকৰণকাৰী | publisher=লাইভ মিণ্ট | date=৯ আগষ্ট ২০১৪ | access-date=৩ ডিচেম্বৰ ২০১৪ | archiveurl=https://web.archive.org/web/20250812141004/https://www.livemint.com/Leisure/9pqC54RHYjw9R8B62fKKLP/%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%87%E0%A6%B2%E0%A6%BE-%E0%A6%9F%E0%A6%BF%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%BE%E0%A6%AC%E0%A6%9C%E0%A7%80--%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A7%8D%E0%A6%9F%E0%A6%9B-%E0%A7%B0%E0%A6%BF%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%87%E0%A6%AD%E0%A7%87%E0%A6%B2%E0%A6%BF%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%9F.html | archivedate=2025-08-12 | deadurl=yes }}</ref>}} লাইলাৰ জন্ম হৈছিল দিল্লীত ১৯৪৭ চনৰ ২ মে'ত<ref name="Limca Book of Records">{{cite web | url=http://www.limcabookofrecords.in/peopleoftheyear/17.aspx | title=Limca Book of Records | publisher=Limca Book of Records | year=2014 | access-date=3 December 2014 | url-status=dead | archive-date=13 December 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141213020209/http://www.limcabookofrecords.in/peopleoftheyear/17.aspx | archivedate=13 December 2014 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20141213020209/http://www.limcabookofrecords.in/peopleoftheyear/17.aspx | deadurl=yes }}</ref> এজন ভাৰতীয় চৰকাৰী কৰ্মচাৰীৰ ঘৰত তেওঁৰ চাৰিটা সন্তানৰ ভিতৰত এজনী আছিল। তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক স্কুলীয়া শিক্ষা বিদেশৰ স্কুল আৰু ডেৰাডুনৰ ৱেলহাম গাৰ্লছ স্কুলত হৈছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ বদোদৰাৰ এম এছ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সূক্ষ্ম কলা অনুষদত শিল্পৰ অধ্যয়ন অব্যাহত ৰাখে।<ref name="Business Standard" /> পিছলৈ তেওঁ জাপানলৈ গৈ জাপানৰ সুপৰিচিত প্ৰিণ্টমেকিং শিল্পী টোছি যোছিদাৰ ওচৰত অধ্যয়ন কৰে আৰু তাৰ পিছত ভাৰতলৈ উভতি আহি ফ্ৰীলান্স ডিজাইনাৰ হিচাপে কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে।<ref name="Tehelka" /><ref name="Live Mint" /> এচাইনমেণ্টৰ ভিতৰত আছিল গ্ৰাফিক আৰু ইণ্টেৰিয়ৰ ডিজাইন, থিয়েটাৰৰ বাবে সাজ-পোছাক আৰু চেট, কাপোৰ আৰু বস্ত্ৰ। গুজৰাট ৰাজ্যিক হস্ততাঁত আৰু হস্তশিল্প উন্নয়ন নিগম লিমিটেডে লাইলাক কুচ পৰম্পৰাৰ পৰম্পৰাগত হস্তশিল্পৰ নথিভুক্ত, পুনৰুজ্জীৱিত আৰু ডিজাইন কৰিবলৈ কয়।<ref name="Business Standard">{{cite news | url=http://www.business-standard.com/article/opinion/lunch-with-bs-laila-tyabji-114032101237_1.html | title=Lunch with BS: Laila Tyabji | newspaper=Business Standard India | date=21 March 2014 | access-date=3 December 2014| last1=Krishna | first1=Geetanjali }}</ref> প্ৰথমে ৩ মাহৰ বাবে নিৰ্ধাৰণ কৰা এচাইনমেণ্টটো ছমাহলৈ দীঘলীয়া হৈ পৰিল। কুচৰ পৰা উভতি আহি লাইলায়ে তাজ খাজানা নামৰ তাজ গ্ৰুপ অৱ হোটেলছৰ দ্বাৰা পৰিচালিত বিলাসী জীৱনশৈলীৰ দোকানৰ শৃংখলত ব্যৱসায়ী হিচাপে কাম কৰে,<ref name="Taj Khazana">{{cite web | url=http://www.tajhotels.com/Taj-Khazana.html | title=Taj Khazana | publisher=Taj Hotels | year=2014 | access-date=3 December 2014 | archivedate=10 December 2014 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20141210175814/http://www.tajhotels.com/Taj-Khazana.html | deadurl=yes }}</ref> ভাৰতীয় কলা আৰু শিল্পকৰ্মৰ ব্যৱসায়। কিন্তু ক্ষুদ্ৰ গ্ৰাম্য শিল্পীসকলক মূলসুঁতিৰ খুচুৰা শৃংখলৰ পৰা উপকৃত আৰু বহনক্ষম অংশ হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ অসুবিধাৰ বাবে লাইলায়ে শিল্পী আৰু চহৰীয়া ক্ৰেতাৰ মাজত সেতু হিচাপে কাম কৰিব পৰা এটা সংস্থা আৰম্ভ কৰাৰ ধাৰণা দিলে।<ref name="Live Mint" /> লাইলা তয়বজীয়ে ২০০৭ চনত প্ৰকাশিত ''থ্ৰেডছ এণ্ড ভইচছ – বিহাইণ্ড দ্য ইণ্ডিয়ান টেক্সটাইল ট্ৰেডিচন'',<ref name="Threads & Voices: Behind the Indian Textile Tradition">{{cite book | title=Threads & Voices: Behind the Indian Textile Tradition | publisher=Marg Foundation | author=Laila Tyabji | date=7 October 2007 | pages=148 | isbn=978-8185026794}}</ref> ৰ লেখক,<ref name="University of Copenhagen" /><ref name="Limca Book of Records" /> আৰু ভাৰতীয় আলোচনীত বহুতো প্ৰবন্ধ লিখিছে।<ref name="University of Copenhagen" /><ref name="Article">{{cite journal | url=http://www.india-seminar.com/2007/575/575_laila_tyabji.htm | title=Handcrafting a Culture | author=Laila Tyabji | journal=India Seminar | year=2007 | issue=575}}</ref> পছন্দৰ ভিত্তিত অবিবাহিত তেওঁ দিল্লীত থাকে, দস্তকাৰৰ অধ্যক্ষ হিচাপে তেওঁৰ আন্ধেৰিয়া মধ কাৰ্যালয়ত<ref name="The Hindu">{{cite news | url=http://www.thehindu.com/life-and-style/ethnic-yet-chic/article2518177.ece | title=Ethnic yet chic | work=7 October 2011 | date=7 October 2011 | access-date=3 December 2014| last1=Tripathi | first1=Shailaja }}</ref> শিল্পকৰ্ম আৰু শিল্পকৰ্মীৰ হৈ ডিজাইন, লিখক আৰু ভাষণ দিয়ে।<ref name="Live Mint" /> ==বঁটা আৰু স্বীকৃতি== ২০০৩ চনত লাইলাই ''এইড টু আৰ্টিছনছ' প্ৰিজাৰ্ভেচন অৱ ক্ৰাফ্ট বঁটা'' লাভ কৰে, তেওঁ প্ৰথম [[এছিয়ান মানুহ|এছিয়ান]] আৰু দ্বিতীয় সামগ্ৰিকভাৱে বঁটা লাভ কৰে,<ref name="University of Copenhagen" /> নিউয়ৰ্কত অনুষ্ঠিত হোৱা ইনভেষ্টিচাৰ অনুষ্ঠান।<ref name="Asia INCH Encyclopedia" /><ref name="Harmony India">{{cite web | url=http://www.harmonyindia.org/hportal/VirtualPageView.jsp?page_id=566 | title=Harmony India | publisher=Harmony India | year=2014 | access-date=3 December 2014 | url-status=dead | archive-date=13 December 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141213014734/http://www.harmonyindia.org/hportal/VirtualPageView.jsp?page_id=566 | archivedate=13 December 2014 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20141213014734/http://www.harmonyindia.org/hportal/VirtualPageView.jsp?page_id=566 | deadurl=yes }}</ref> এঘাৰ বছৰৰ পাছত ২০১২ চনত [[ভাৰত চৰকাৰে]] তেওঁক [[পদ্মশ্ৰী]], চতুৰ্থ–সৰ্বোচ্চ ভাৰতীয় অসামৰিক বঁটাৰে সন্মানিত কৰে। <ref>{{cite web |title=Padma Awards Directory (1954–2013) |publisher=[[Ministry of Home Affairs (India)|Ministry of Home Affairs]], Government of India |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=15 October 2015 |url-status=dead |access-date=24 February 2025 |archivedate=15 October 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |deadurl=yes }}</ref> তেওঁ [[National ইনষ্টিটিউট অৱ ফেশ্বন টেকন'লজি, লুধিয়ানা|NIFT]] লাইফটাইম এচিভমেণ্ট এৱাৰ্ড<ref name="Harmony India" /> আৰু চিষ্টি হাৰমনি বঁটা।<ref name="Limca Book of Records" /> ৰেকৰ্ড আৰু কৃতিত্বৰ ভাৰতীয় ভঁৰাল [[লিমকা বুক অৱ ৰেকৰ্ডছ]] য়ে ২০১৪ চনত লাইলা ত্যবজীক ''বছৰৰ ব্যক্তি'' হিচাপে নামকৰণ কৰিছিল।<ref name="Limca Book of Records" /> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:নাৰী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা আৰু সন্মান]] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]] sm0c6johz94c5vw59pv6jzl0xc1pp02 0 115773 651776 548430 2026-11-09T17:55:24Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651776 wikitext text/x-wiki '''ফাৰখুণ্ডা মুহতাজ''' ({{lang-en|Farkhunda Muhtaj}}; জন্ম: ১৫ নৱেম্বৰ, ১৯৯৭) এগৰাক আফগান ফুটবলাৰ যিয়ে নৰ্দাৰ্ণ ছুপাৰ লীগৰ কেলগাৰী ৱাইল্ড এফ চিৰ হৈ মিডফিল্ডাৰ হিচাপে খেলে। ২০২১ চনত তালিবানে আফগানিস্তান দখল কৰাৰ পিছত আফগানিস্তানৰ জাতীয় দলৰ অধিনায়ক আৰু আফগানিস্তানৰ ছোৱালী যুৱ দলটোক দেশখনৰ পৰা উলিয়াই অনাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁ গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তিত্ব হিচাপে কাম কৰিছিল। ==প্ৰাথমিক জীৱন== আফগান গৃহযুদ্ধৰ সময়ত মুহতাজৰ পৰিয়ালে আফগানিস্তানৰ পৰা পলায়ন কৰি পাকিস্তানত আশ্ৰয় বিচাৰিছিল, য'ত তেওঁলোকে বৈধ কাগজ-পত্ৰ অবিহনে বাস কৰিছিল আৰু তাতেই তেওঁৰ জন্ম হৈছিল।<ref name=sittard>{{cite web|url=https://www.nrc.nl/nieuws/2022/08/26/afghaans-international-farkhunda-muhtaj-voetbalt-in-sittard-als-vluchteling-heb-ik-alle-mogelijkheden-gehad-om-te-sporten-a4139989|title=Afghaans international Farkhunda Muhtaj voetbalt in Sittard: ‘Als vluchteling heb ik alle mogelijkheden gehad om te sporten’|trans-title=Afghan international Farkhunda Muhtaj plays football in Sittard: 'As a refugee I had every opportunity to exercise'|date=August 26, 2022|first=Paul|last=van der Steen|language=Dutch|work=[[NRC (newspaper)|NRC]]|access-date=August 30, 2022|archive-date=August 30, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220830161946/https://www.nrc.nl/nieuws/2022/08/26/afghaans-international-farkhunda-muhtaj-voetbalt-in-sittard-als-vluchteling-heb-ik-alle-mogelijkheden-gehad-om-te-sporten-a4139989|url-status=live|quote="During the civil war in the 1990s, they fled to Pakistan. They lived there for a while without valid papers. I was born there. We were allowed into Canada when I was two."}}</ref> তাৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়াল ২০০০ চনত কানাডাৰ টৰণ্টো, অণ্টাৰিঅ'ৰ উপকণ্ঠ অঞ্চল স্কাৰবাৰ'লৈ গুচি যায়, যেতিয়া তেওঁৰ বয়স আছিল দুবছৰ।<ref name=tvo>{{cite web|url=https://www.tvo.org/article/ramadan-wont-slow-down-these-muslim-teen-athletes|title=Ramadan won't slow down these Muslim teen athletes|first=Iman|last=Sheikh|date=July 3, 2015|work=[[TVOntario|TVO]]|access-date=January 23, 2022|archive-date=January 22, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220122155828/https://www.tvo.org/article/ramadan-wont-slow-down-these-muslim-teen-athletes|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://magazine.yorku.ca/issues/winter-2022/kicking-into-high-gear/|title=Kicking into High Gear|first=Shireen|last=Ahmed|date=Winter 2022|work=[[York University]]|access-date=2023-01-29|archive-date=2023-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20230129145655/https://magazine.yorku.ca/issues/winter-2022/kicking-into-high-gear/|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230129145655/https://magazine.yorku.ca/issues/winter-2022/kicking-into-high-gear/|archivedate=2023-01-29|deadurl=yes}}</ref> ==বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেৰিয়াৰ== ২০১৫ চনৰ পৰা ২০১৯ চনলৈকে ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়ত পঢ়ি মহিলা ফুটবল দলৰ হৈ খেলিছিল, ২০১৮ আৰু ২০১৯ চনত দলৰ অধিনায়ক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref name=yearbook>{{cite web|url=https://issuu.com/yorkulions1/docs/women_s_soccer_yearbook_draft_3|title=York Lions 2021 Women's Soccer Yearbook|work=[[York Lions]]|access-date=2022-01-24|archive-date=2022-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20220124154234/https://issuu.com/yorkulions1/docs/women_s_soccer_yearbook_draft_3|url-status=live|archivedate=2022-01-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220124154234/https://issuu.com/yorkulions1/docs/women_s_soccer_yearbook_draft_3|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://yorkulions.ca/news/2021/10/13/womens-soccer-to-dream-to-aspire-and-to-pursue-what-they-wish-inside-farkhunda-muhtajs-soccer-inspired-afghanistan-rescue-mission.aspx|work=[[York Lions]]|date=October 13, 2021|title="To dream, to aspire and to pursue what they wish": Inside Farkhundha Muhtaj's soccer-inspired Afghanistan rescue mission|access-date=October 29, 2022|archive-date=October 13, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211013141310/https://yorkulions.ca/news/2021/10/13/womens-soccer-to-dream-to-aspire-and-to-pursue-what-they-wish-inside-farkhunda-muhtajs-soccer-inspired-afghanistan-rescue-mission.aspx|url-status=live}}</ref> ২০১৫ চনৰ ২৫ অক্টোবৰত আলগোমা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিৰুদ্ধে প্ৰথমটো গ'ল দিয়ে।<ref>{{Cite web|url=https://www.excal.on.ca/health/2015/10/26/lions-soccer-team-ends-regular-season-with-dominant-victory/|title=Lions’ soccer team ends regular season with dominant victory|date=October 26, 2015|first=Hassam|last=Munir|work=[[Excalibur (newspaper)|Excalibur]]|access-date=January 23, 2022|archive-date=January 23, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123051109/https://www.excal.on.ca/health/2015/10/26/lions-soccer-team-ends-regular-season-with-dominant-victory/|url-status=live}}</ref> ২০১৮ চনত তেওঁ ১১টা এছিষ্টেৰে অ' ইউ এৰ নেতৃত্ব দিয়ে।<ref name=yorklions>{{Cite web|url=https://yorkulions.ca/sports/womens-soccer/roster/farkhunda-muhtaj/6806|title=Farkhunda Muhtaj York Lions profile|work=[[York Lions]]|access-date=2022-01-23|archive-date=2022-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123051348/https://yorkulions.ca/sports/womens-soccer/roster/farkhunda-muhtaj/6806|url-status=live}}</ref> ২০১৯ চনত লায়ন্সে অ' ইউ এ চেম্পিয়নশ্বিপ লাভ কৰাৰ বাবে প্ৰথমবাৰৰ বাবে অ' ইউ এ পশ্চিম বিভাগৰ প্ৰথম দলৰ অল-ষ্টাৰ হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।<ref name=yorklions/><ref>{{Cite web|url=https://oua.ca/sports/2020/7/15/womens_soccer_awards.aspx|title=2019 OUA Award Winners|work=[[Ontario University Athletics]]|access-date=2022-01-23|archive-date=2022-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123052612/https://oua.ca/sports/2020/7/15/womens_soccer_awards.aspx|url-status=live|archivedate=2022-01-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220123052612/https://oua.ca/sports/2020/7/15/womens_soccer_awards.aspx|deadurl=yes}}</ref> ২০২০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত তেওঁ দলটোৰ সৈতে সহকাৰী প্ৰশিক্ষক হিচাপে কাম কৰি যায়।<ref name=yearbook /><ref name=barca>{{Cite web|url=https://www.fcbarcelona.cat/ca/club/noticies/2363937/farkhunda-muhtaj-captain-of-the-afghan-womens-football-team-and-humanitarian-activist-visits-fc-barcelona|title=L’afganesa Farkhunda Muhtaj, capitana de la selecció de futbol i activista humanitària, visita el FC Barcelona|language=Catalan|trans-title=Farkhunda Muhtaj, captain of the Afghan women's football team and humanitarian activist, visits FC Barcelona|date=November 22, 2021|work=[[FC Barcelona]]|access-date=January 7, 2023|archive-date=January 7, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107034443/https://www.fcbarcelona.cat/ca/club/noticies/2363937/farkhunda-muhtaj-captain-of-the-afghan-womens-football-team-and-humanitarian-activist-visits-fc-barcelona|url-status=live}}</ref> ==আন্ত:ৰাষ্ট্ৰীয় কেৰিয়াৰ== মুহতাজ ২০১৬ চনৰ পৰা আফগানিস্তানৰ মহিলা ৰাষ্ট্ৰীয় ফুটবল দলৰ সদস্য আছিল,<ref>{{cite web|url=http://aff.org.af/afghanistan-womens-national-team-roster-friendly-games-jordan/|title=Afghanistan women's national team roster for friendly games against Jordan|date=January 21, 2018|work=[[Afghanistan Football Federation]]|access-date=January 23, 2022|archive-date=January 23, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123045456/https://aff.org.af/afghanistan-womens-national-team-roster-friendly-games-jordan/|url-status=live}}</ref><ref name=children>{{Cite web|url=https://muslimchildrensaid.com/farkhunda-muhtaj-scarborough-simbas/|title=Senior Program Leader - Farkhunda Muhtaj|work=Muslim Children's Aid|access-date=2022-01-23|archive-date=2022-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123042354/https://muslimchildrensaid.com/farkhunda-muhtaj-scarborough-simbas/|url-status=live|archivedate=2022-01-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220123042354/https://muslimchildrensaid.com/farkhunda-muhtaj-scarborough-simbas/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/AfghansofToronto/posts/farkhunda-muhtaj-is-captain-of-the-afghanistan-national-womens-football-team-she/4432873153502585/|date=January 14, 2022|title=Farkhunda Muhtaj|publisher=Afghans of Toronto|work=[[Facebook]]|access-date=January 23, 2022|archive-date=March 22, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322161707/https://www.facebook.com/login/?next=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2FAfghansofToronto%2Fposts%2Ffarkhunda-muhtaj-is-captain-of-the-afghanistan-national-womens-football-team-she%2F4432873153502585%2F|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://richlaverty.substack.com/p/the-big-interview-farkhunda-muhtaj|title=The Big Interview: Farkhunda Muhtaj|work=Women's Football Chronicles|date=March 28, 2024|first=Rich|last=Laverty}}</ref>অৱশেষত ২০১৮ চনত দলৰ অধিনায়ক হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.the-aiff.com/article/kamalas-brace-guides-india-to-a-winning-start|title=Kamala's Brace Guides India to a Winning Start|date=December 27, 2016|first=Shoubhik|last=Mukhopadhyay|work=[[All India Football Federation]]|access-date=January 23, 2022|archive-date=January 23, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123044432/https://www.the-aiff.com/article/kamalas-brace-guides-india-to-a-winning-start|url-status=live}}</ref>২০১৬ চনৰ ২৭ ডিচেম্বৰত ভাৰতৰ বিৰুদ্ধে ২০১৬ চনৰ এছ এ এফ এফ মহিলা চেম্পিয়নশ্বিপত তেওঁ এটা গ'ল দিয়ে। ২০২১ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত তেওঁ আফগানিস্তান ফুটবল ফেডাৰেচনৰ সৈতে কথা পাতিছিল যে দলটোক প্ৰথমবাৰৰ বাবে ফিফা মহিলা বিশ্বকাপৰ অৰ্হতাত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ দিয়া যাওক। অৱশ্যে ২০২১ চনত আফগানিস্তানত তালিবানৰ আক্ৰমণে সেই সম্ভাৱনাৰ অন্ত পেলাইছিল।<ref>{{Cite web|archive-url=https://web.archive.org/web/20230116122535/https://www.goal.com/en-us/news/meet-amazing-captain-afghanistan-women-national-team-ideal-dutch-club/blt1d06e5bbe7ae7b43|url=https://www.goal.com/en-us/news/meet-amazing-captain-afghanistan-women-national-team-ideal-dutch-club/blt1d06e5bbe7ae7b43|title=Meet the 'amazing' captain of Afghanistan's women's national team - and her 'ideal' Dutch club|date=January 16, 2023|archive-date=January 16, 2023|url-status=live|first=Ameé|last=Ruszkai|work=[[Goal (website)|Goal]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.khaama.com/afghanistan-womens-football-team-captain-shines-in-dutch-club/|title=Afghanistan Women’s Football Team Captain Shines in Dutch Club|first=Nizamuddin|last=Rezahi|date=January 17, 2023|work=[[Khaama Press]]|access-date=January 18, 2023|archive-date=January 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230118193343/https://www.khaama.com/afghanistan-womens-football-team-captain-shines-in-dutch-club/|url-status=live}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:আফগান মহিলা সমাজকৰ্মী]] r4i3t7vexitkqmdj2zo9se0sacj7nhj 0 118757 651874 602643 2026-11-10T04:31:56Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651874 wikitext text/x-wiki '''মোনা নবিল ডেমাইদি''' ({{Lang-en|Mona Demaidi}}) এগৰাকী উদ্যোগী আৰু মহিলা অধিকাৰৰ সমৰ্থক। ১৯৮৮ চনৰ ১৪ ডিচেম্বৰত পেলেষ্টাইনৰ নাবলুছত তেওঁ জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ ব্ৰিটেইনৰ মানচেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা এডভান্সড চফটৱেৰ ইঞ্জিনিয়াৰিং আৰু মেচিন লাৰ্নিঙত পি এইচ ডি আৰু চফট্ ৱেৰ ইঞ্জিনিয়াৰিং আৰু ডাটা মেনেজমেণ্টত সুখ্যাতিৰে এম এছ চি লাভ কৰে। ২০১৬ চনত আন-নাজাহ ৰাষ্ট্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়ত যোগদান কৰি ডেমাইদীয়ে পেলেষ্টাইনৰ অভিযান্ত্ৰিক আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি অনুষদৰ পি এইচ ডি প্ৰমাণপত্ৰ লাভ কৰি আটাইতকৈ কম বয়সীয়া মহিলা হিচাপে পৰিগণিত হয়। ২০১৪ চনত তেওঁ উইমেন ইন ইঞ্জিনিয়াৰিং আৰু আৰব উইমেন ইন কম্পিউটিঙৰ ব'ৰ্ডৰ সদস্য হয়।<ref name=":0">{{cite web|url = https://www.galtalkstech.com/2020/05/01/mona-demaidi-assistant-professor-at-an-najah-national-university-palestine/|title = Mona Demaidi - Assistant Professor at An-Najah National University|date = May 2020|archiveurl = https://web.archive.org/web/20250322181106/https://www.galtalkstech.com/2020/05/01/mona-demaidi-assistant-professor-at-an-najah-national-university-palestine/|archivedate = 2025-03-22|access-date = 2025-05-20|deadurl = yes}}</ref> ২০২৪ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ড° ডেমাইদি আৰব আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয় (পেলেষ্টাইন)ৰ ডিজিটেল বিজ্ঞান অনুষদৰ ডীন আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্কৰ সঞ্চালক হয়। ==জীৱনী== ১৯৯৩ চনত ডেমাইদীয়ে পৰিয়ালৰ সৈতে ব্ৰিটেইনৰ ডাণ্ডীলৈ গুচি যায় আৰু হকহিল স্কুল আৰু পাৰ্ক প্লেচ স্কুলত প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ত পঢ়ে। তেওঁ পেলেষ্টাইনত হাইস্কুল শেষ কৰিছিল। মোনা ডেমাইদীয়ে পেলেষ্টাইনৰ নাবলাছত অৱস্থিত আন-নাজাহ ৰাষ্ট্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়ত কম্পিউটাৰ অভিযান্ত্ৰিকীত বিজ্ঞান স্নাতক (বি এছ চি) ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ২০১০/১১ চনত মানচেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা এডভান্সড চফট্ ৱেৰ ইঞ্জিনিয়াৰিং আৰু ডাটা মেনেজমেণ্টত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পিছত তেওঁ কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাত পি এইচ ডি লাভ কৰে।<ref name="buildpalestine1">{{cite web |date=2020-09-22 |title=Mona Demaidi - BuildPalestine |url=https://buildpalestine.com/mona-demaidi/ |access-date=2022-03-27 |website=buildpalestine.com |language=en-US}}</ref> মোনা ডেমাইডি হৈছে STEMpire ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক যিটো PALMEC International ৰ দ্বাৰা চালিত। STEMpire এ STEM শিক্ষা, বুটকেম্প, আৰু হেকাথনৰ জৰিয়তে ভৱিষ্যতৰ উদ্ভাৱকসকলক শক্তিশালী কৰে। ইয়াৰ উপৰিও ড° মোনা বেংক অৱ পেলেষ্টাইনৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ইণ্টাৰচেক্ট ইনোভেচন হাবৰ অধ্যক্ষ আৰু পৰামৰ্শদাতা ব'ৰ্ডৰ সদস্য।<ref>{{cite web|title=الهيئة العامة لحاضنة "إنترسكت" تنتخب مجلس إدارة جديد وتناقش الخطة المستقبلية|url=https://www.alhadath.ps/article/151767/%D8%A7%D9%84%D9%87%D9%8A%D8%A6%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%85%D8%A9-%D9%84%D8%AD%D8%A7%D8%B6%D9%86%D8%A9-%D8%A5%D9%86%D8%AA%D8%B1%D8%B3%D9%83%D8%AA-%D8%AA%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A8-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%A5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D8%AC%D8%AF%D9%8A%D8%AF-%D9%88%D8%AA%D9%86%D8%A7%D9%82%D8%B4-%D8%A7%D9%84%D8%AE%D8%B7%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%A8%D9%84%D9%8A%D8%A9|access-date=2022-04-22|website=www.alhadath.ps|language=ar|archivedate=2022-03-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220319144617/https://www.alhadath.ps/article/151767/%D8%A7%D9%84%D9%87%D9%8A%D8%A6%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%85%D8%A9-%D9%84%D8%AD%D8%A7%D8%B6%D9%86%D8%A9-%D8%A5%D9%86%D8%AA%D8%B1%D8%B3%D9%83%D8%AA-%D8%AA%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A8-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%A5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D8%AC%D8%AF%D9%8A%D8%AF-%D9%88%D8%AA%D9%86%D8%A7%D9%82%D8%B4-%D8%A7%D9%84%D8%AE%D8%B7%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%A8%D9%84%D9%8A%D8%A9|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ এবিইটি আৰু ইনোভেচন এণ্ড এণ্টাৰপ্ৰেনিউৰশ্বিপ দুয়োটাৰে কমিটীৰ সদস্য হোৱাৰ লগতে আন-নাজাহ ৰাষ্ট্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সহকাৰী অধ্যাপিকাও। ইয়াৰ উপৰি ডেমাইডিয আই ই ই ই পেলেষ্টাইন উপখণ্ডত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে কাৰণ তেওঁ অধ্যক্ষ,<ref>{{cite web|date=2011-12-19|title=IEEE Region 8 Sections and Subsections|url=https://ieeer8.org/sections/ieee-region-8-sections-and-subsections/|access-date=2022-04-22|website=IEEE Region 8|language=en-US}}</ref> ছাত্ৰ শাখাৰ পৰামৰ্শদাতা আৰু ২০১৯ চনৰ শেষৰ ফালে এগৰাকী পূৰ্বৰ বিচাৰক। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ হাল্ট প্ৰাইজ ফাউণ্ডেশ্যন, ফ্ল' এক্সিলেটৰ আৰু ক'ড ইউৰ ফিউচাৰকে ধৰি কেইবাটাও ফাউণ্ডেশ্যনৰ বিচাৰক আছিল বা বৰ্তমানেও সেই পদত অধিষ্ঠিত হৈ আছে। তেওঁ মোনা ভিটেক ৰোডৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক <ref>{{cite web|title=VTech Road|url=https://vtechroad.com/|access-date=2022-04-22|website=vtechroad.com|archivedate=2022-04-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220421164844/https://vtechroad.com/|deadurl=yes}}</ref> আৰু গাৰ্লছ ইন টেক, ইনকৰ্পৰেটেডৰ সহ-পৰিচালন সঞ্চালক।<ref name="buildpalestine1" /> ডেমাইদী পেলেষ্টাইনৰ ইনষ্টিটিউট অৱ ইলেক্ট্ৰিকেল এণ্ড ইলেক্ট্ৰনিক্স ইঞ্জিনিয়াৰৰ অধ্যক্ষ আৰু ইলেক্ট্ৰিকেল এণ্ড ইলেক্ট্ৰনিকছ ইঞ্জিনিয়াৰ ইনষ্টিটিউটৰ পৰা বঁটা লাভ কৰা প্ৰথমগৰাকী মহিলা (জ্যেষ্ঠ সদস্যপদ)। পেলেষ্টাইনৰ গাৰ্লছ ইন টেকৰ সহ-পৰিচালন সঞ্চালিকাও হৈছিল। ডেমাইডি এগৰাকী গৱেষকও কাৰণ তেওঁ মেচিন লাৰ্নিং ব্যৱহাৰ কৰি অনলাইন লাৰ্নিং প্লেটফৰ্ম নিৰ্মাণৰ ওপৰত ছখন জাৰ্নেল পেপাৰ আৰু ই-লাৰ্নিঙত টাৰ্মিনোলজিকেল অণ্ট'লজি ইভেলুৱেটৰ নামৰ এখন কিতাপ প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{cite web|title=Mona Demaidi|url=https://staff.najah.edu/en/profiles/3132/|website=An-Najah Staff}}</ref><ref>{{cite web|url=https://library.iated.org/authors/Mona_Demaidi|title=MONA DEMAIDI - IATED Digital Library}}</ref><ref>{{cite web|url=https://dblp.org/pid/222/4755.html|title=DBLP: Mona Nabil Demaidi}}</ref><ref name=":1">[https://ieeexplore.ieee.org/author/37086402030 Mona Nabil Demaidi]</ref> মোনা ডেমাইদীয়ে ২০২২ চনত পেলেষ্টাইনৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা কৌশল প্ৰস্তুত কৰিছিল।<ref>{{Cite news|date=2021-11-24|title=The National Team for Artificial Intelligence holds its first meeting|language=en-GB|work=arn|url=https://arn.ps/post/255349.html|access-date=2021-11-24}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:পেলেষ্টাইনৰ নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী]] 0jtjevom6bf6iqek0tad34bwtp3n21x 0 119888 651765 499449 2026-11-09T17:11:56Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651765 wikitext text/x-wiki {{Infobox sportsperson | headercolor = #eecf70 | name = প্ৰিন্সেছ দুদু | image = | imagesize = | caption = | fullname = প্ৰিন্সেছ দুদু | nickname = | nationality = {{NGR}} | birth_date = {{birth date and age|1978|10|20|df=yes}} | birth_place = বেনিন চিটি, [[নাইজেৰিয়া]] | death_date = | death_place = | height = ১.৭৩ মিটাৰ (৫ ফুট ৮ ইঞ্চি) | weight = {{convert|78|kg|lb|0|abbr=on}} | sport = টাইকোৱাণ্ডো | event = +৬৭ কিলোগ্ৰাম | club = | coach = | medaltemplates = | show-medals = yes }} '''প্ৰিন্সেছ দুদু''' (জন্ম ২০ অক্টোবৰ ১৯৭৮, বেনিন চিটি) হৈছে [[নাইজেৰিয়া]]ৰ এগৰাকী টাইকোৱাণ্ডো খেলুৱৈ, যিয়ে মহিলাৰ হেভিওয়েইট শাখাত প্ৰতিযোগিতা কৰিছে।<ref>{{cite sports-reference|title = Princess Dudu|url = https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/du/princess-dudu-1.html|archive-url = https://web.archive.org/web/20200418101216/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/du/princess-dudu-1.html|url-status = dead|archive-date = 18 April 2020|access-date = 2 January 2015}}</ref> তেওঁ ২০০৩ অল-আফ্ৰিকা গেমছত ৭২ কিঃ গ্ৰামৰ ওপৰৰ শাখাত সোণৰ পদক লাভ কৰিছিল আৰু ২০০৪ গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকত নাইজেৰিয়াৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name=dudu-athens>{{cite news|first=Solomon|last=Nwoke|title=Nigeria: Taekwondo Team Battle for Olympic Slot|url=http://allafrica.com/stories/200401220711.html|work=Vanguard|publisher=AllAfrica.com|date=22 January 2004|accessdate=2 January 2015}}</ref> ডুদুৱে ২০০৪ গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকত নাইজেৰিয়াৰ হৈ মহিলা হেভিওয়েইট (+৬৭ কিঃ গ্ৰাম) শাখাত প্ৰতিযোগিতা কৰিবলৈ যোগ্যতা অৰ্জন কৰিছিল। তেওঁ মাৰকোৰ্কোৰিৰ মুনিয়া বুৰ্গুইগৰ পিছত দ্বিতীয় স্থান অধিকাৰ কৰি কাইৰো, মিছৰত অনুষ্ঠিত আফ্ৰিকান অলিম্পিক যোগ্যতা প্ৰতিযোগিতাৰ জৰিয়তে স্থান লাভ কৰিছিল।<ref name=dudu-athens/><ref>{{cite web|title=Athens 2004: Taekwondo – Women's Entry List by NOC|url=http://library.la84.org/6oic/OfficialReports/2004/Results/Taekwondo.pdf|format=[[PDF]]|pages=5–7|work=[[Athens 2004]]|publisher=[[LA84 Foundation]]|accessdate=28 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170610165805/http://library.la84.org/6oic/OfficialReports/2004/Results/Taekwondo.pdf|archivedate=10 June 2017|deadurl=yes}}</ref> তেওঁৰ প্ৰথমখন খেলতে জৰ্ডানৰ নাদিন দাৱানিৰ বিপক্ষে ৯-১২ ব্যৱধানত পৰাজিত হয় আৰু পুনৰ্প্ৰৱেশৰ সুযোগ নাপায়।<ref>{{cite web|title=Taekwondo – Women's Heavyweight (+67kg/+148lbs) Round of 16|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/olympics_2004/martial_arts/results/3534248.stm|work=[[Athens 2004]]|publisher=[[BBC Sport]]|date=12 August 2004|accessdate=24 September 2013}}</ref><ref>{{cite news|first=Festus|last=Abu|title=Nigeria: Taekwandoists Flop|url=http://allafrica.com/stories/200408301571.html|work=[[Daily Champion]]|publisher=[[AllAfrica.com]]|date=30 August 2004|accessdate=2 January 2015}}</ref> == বাহ্যিক সংযোগ == *[https://www.olympic.org/princess-dudu অলিম্পিক.org ত প্ৰিন্সেছ দুদু] {{DEFAULTSORT:Dudu, Princess}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ক্ৰীড়াবিদ]] kjk7z2l1nkm1mz3vmri2hu6eswbfu8c 0 120023 651845 548715 2026-11-10T01:51:03Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651845 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = মাদিয়া আব্দাল্লা | nationality = চুডানীজ | occupation = সাংবাদিক, সম্পাদক }} '''মাদিয়া আব্দাল্লা'''<ref>{{Cite web|url=https://www.sudaress.com/sudaneseonline/14191|title=مديحة عبدالله الآن رئيس تحرير صحيفة (الميدان) تقول أمثال السودانية تحاكم المرأة محاكمة ظالمة|website=سودارس|access-date=2019-01-08|archivedate=2019-07-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190713074404/https://www.sudaress.com/sudaneseonline/14191|deadurl=yes}}</ref> এগৰাকী চুডানৰ সাংবাদিক আৰু ২০১১ চনৰ পিছত চুডানৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ বাতৰি কাকত চুডানৰ এল মেইডানৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা মুখ্য সম্পাদিকা।<ref>{{Cite web |date=2006-11-28 |title=Sudanese communist party to re-issue Al-Midan newspaper |url=https://sudantribune.com/article18330/ |access-date=2022-05-30 |website=sudantribune.com |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240713091855/https://sudantribune.com/article18330/ |archivedate=2024-07-13 |deadurl=yes}}</ref> মহিলাৰ কণ্ঠ কাকতত প্ৰকাশ কৰা চল্লিশৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে ফাতিমা আহমেদ ইব্ৰাহিমৰ দৰে মহিলা অধিকাৰ কৰ্মীসকলৰ পদক্ষেপ অনুসৰণ কৰা সাংবাদিকতাৰ অগ্ৰণী মহিলাসকলৰ ভিতৰত তেওঁ আছিল অন্যতম। ===কেৰিয়াৰ=== ১৯৮৫ চনত এল মেইডান কাকতত সাংবাদিক হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিছিল মাদিয়াই। তাৰ পিছত তেওঁ বিভিন্ন বাতৰি কাকতত কাম কৰিছিল,<ref>{{Cite web|url=https://www.acjps.org/journalist-madiha-abdalla-convicted-of-defamation-by-press-and-publications-court/|title=Journalist Madiha Abdalla convicted of defamation by Press and Publications Court – African Centre for Justice and Peace Studies|language=en-US|access-date=2019-10-17|archivedate=2019-10-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191017120924/https://www.acjps.org/journalist-madiha-abdalla-convicted-of-defamation-by-press-and-publications-court/|deadurl=yes}}</ref> যেনে আলায়ম।<ref>{{Cite web|url=https://www.alayyam.info/news/7HXLCLPT-RLUCKZ|title=ذاكرةٌ مُبلّلة|website=www.alayyam.info|language=en|access-date=2019-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20190713074405/https://www.alayyam.info/news/7HXLCLPT-RLUCKZ|archive-date=2019-07-13|url-status=dead}}</ref> চুডানত হোৱা বিস্তৃত শান্তি চুক্তিৰ চিপিএৰ পিছত আব্ডালাই এল মেইডানত কেইবাটাও স্তম্ভও লিখিছিল। ===কাম=== আব্দাল্লা এগৰাকী মহিলা অধিকাৰ কৰ্মী, মহিলাৰ সমতাৰ বাবে তেওঁ আহ্বান জনায় আৰু চুডানত লিংগ বৈষম্যৰ ব্যৱধান হ্ৰাস কৰাৰ বাবে চেষ্টা কৰিছে। তেওঁ বিভিন্ন অনলাইন পৰ্টেলত যেনে জনপ্ৰিয় মঞ্চ ''চুডানীজঅনলাইন'' মহিলাৰ সমস্যাৰ ওপৰত প্ৰবন্ধ লিখিছে। ===গ্ৰেপ্তাৰ আৰু আদালতৰ গোচৰ=== তেওঁৰ লেখাৰ ফলত আব্দাল্লাক আটক কৰা হৈছে আৰু ২০১৭ চনৰ এপ্ৰিল মাহত বিচাৰৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হৈছে।<ref>{{Cite web|url=http://www.sudantribune.net/+-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%A9,051-+?debut_articles=200|title=سودان تربيون|website=www.sudantribune.net|access-date=2019-01-08|archivedate=2019-01-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190108145602/http://www.sudantribune.net/+-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%A9,051-+?debut_articles=200|deadurl=yes}}</ref> ২০১৪ চনত আন এটা গোচৰত, য’ত আবদাল্লাই চুডান ৰাষ্ট্ৰীয় চোৰাংচোৱা আৰু নিৰাপত্তা সেৱা (এনআইএছএছ)ৰ দ্বাৰা ভুৱা বাতৰি প্ৰকাশ কৰাৰ অভিযোগৰ সন্মুখীন হৈছিল<ref>{{Cite web|url=https://www.altaghyeer.info/ar/2017/05/08/%ef%ba%8d%ef%bb%9f%ef%bb%a4%ef%ba%a4%ef%bb%9c%ef%bb%a4%ef%ba%94-%ef%ba%97%d9%8f%ef%bb%90%ef%ba%ae%d9%91%d9%90%ef%bb%a1-%d8%b5%d8%ad%d9%8a%d9%81%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%85%d9%8a%d8%af%d8%a7%d9%86-%d9%88/|title=ﺍﻟﻤﺤﻜﻤﺔ ﺗُﻐﺮِّﻡ صحيفة الميدان و (ﻣﺪﻳﺤﺔ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﻠﻪ) (10) ﻣلايين ﺟنيه|date=2017-05-08|website=صحيفة التغيير السودانية , اخبار السودان|language=ar|access-date=2019-03-06}}</ref> আৰু তেওঁক দোষী সাব্যস্ত কৰা হৈছিল। ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা ২০২৫]] 57mymzy7falez4qfsvojt6eygb1l88s 0 121248 651865 504347 2026-11-10T03:42:07Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651865 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox|image=Mussaenda frondosa.jpg|image_caption=''[[Mussaenda frondosa]]''|display_parents=2|taxon=Mussaenda|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]|type_species=|type_species_authority=|synonyms=* ''Aphaenandra'' {{small|Miq. (1857)}} * ''Asemanthia'' <small>[[Henry Nicholas Ridley|Ridl.]] (1940)</small> * ''Belilla'' <small>[[Michel Adanson|Adans.]] (1763)</small> * ''Menestoria'' <small>[[Augustin Pyramus de Candolle|DC.]] (1830)</small> * ''Spallanzania'' <small>[[Augustin Pyramus de Candolle|DC.]] (1830)</small>|synonyms_ref=<ref name = powo>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:327866-2 ''Mussaenda'' Burm. ex L.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250124093302/https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A327866-2 |date=2025-01-24 }} ''[[Plants of the World Online]]''. Retrieved 8 November 2023.</ref>}} '''''মুছেণ্ডা''''' ({{Lang-en|Mussaenda}}) হৈছে ৰুবিয়েচি [[পৰিয়াল (জীৱবিদ্যা)|পৰিয়ালৰ]] অন্তৰ্ভুক্ত এবিধ [[সপুষ্পক উদ্ভিদ|সপুষ্পক উদ্ভিদৰ]] [[গণ (জীৱবিদ্যা)|গণ]]। ইহঁত আফ্ৰিকা আৰু এছিয়াৰ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় আৰু উপগ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় অঞ্চলৰ থলুৱা উদ্ভিদ। এইবিধ উদ্ভিদৰ কেইবাটাও প্ৰজাতি আলংকাৰিক উদ্ভিদ হিচাপে খেতি কৰা হয়। == প্ৰজাতি == নিম্নলিখিত প্ৰজাতিসমূহ ''মুছেণ্ডা''ৰ অন্তৰ্গত:<ref name="tpl">{{Cite web|title=Mussaenda|url=http://www.theplantlist.org/browse/A/Rubiaceae/Mussaenda/|work=ThePlantList (2010) Version 1|accessdate=27 January 2013}}</ref> * ''[[Mussaenda acuminata]]'' {{Small|Blume (1826)}} * ''[[Mussaenda acuminatissima]]'' {{Small|Merr. (1920 publ. 1921)}} * ''[[Mussaenda aestuarii]]'' {{Small|K.Schum. (1905)}} * ''[[Mussaenda afzelii]]'' {{Small|G.Don (1834)}} * ''[[Mussaenda afzelioides]]'' {{Small|Wernham (1913)}} * ''[[Mussaenda albiflora]]'' {{Small|Merr., Philipp. J. Sci. (1910)}} * ''[[Mussaenda angustisepala]]'' {{Small|Ridl. (1923)}} * ''[[Mussaenda anisophylla]]'' {{Small|S.Vidal (1885)}} * [[Mussaenda anomala]] {{Small|H.L.Li (1943)}} * ''[[Mussaenda antiloga]]'' {{Small|Chun & W.C.Ko (1974)}} * ''[[Mussaenda aptera]]'' {{Small|Pit. (1923)}} * ''[[Mussaenda arcuata]]'' {{Small|Poir. (1797)}} * ''[[Mussaenda attenuifolia]]'' {{Small|Elmer (1913)}} * ''[[Mussaenda bammleri]]'' Valeton (1925) * ''[[Mussaenda benguetensis]]'' Elmer (1906) * ''[[Mussaenda bevanii]]'' F.Muell. (Nov. 1887) * ''[[Mussaenda bityensis]]'' Wernham (1919) * ''[[Mussaenda bodenii]]'' Wernham, Trans. Linn. Soc. London (1916)  {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Mussaenda bonii]]'' Pit. (1923) * ''[[Mussaenda borbonica]]'' Lapeyrere (1888) * ''[[Mussaenda brachygyna]]'' Merr. & L.M.Perry (1944) * ''[[Mussaenda breviloba]]'' S.Moore (1905) * ''[[Mussaenda cambodiana]]'' Pierre ex Pit. (1923) * ''[[Mussaenda caudatiloba]]'' D.Fang (2002) * [[Mussaenda cavaleriei]] H.Lév. (1914) * ''[[Mussaenda celebica]]'' Ridl. (1940) * ''[[Mussaenda chevalieri]]'' Pit. (1923) * ''[[Mussaenda chinensis]]'' Lour. (1790) * ''[[Mussaenda chingii]]'' C.Y.Wu ex H.H.Hsue & H.Wu (1986) * ''[[Mussaenda chippii]]'' Wernham (1913) * ''[[Mussaenda chlorantha]]'' Merr., Philipp. J. Sci. (1913) * ''[[Mussaenda chrysotricha]]'' Valeton (1925) * ''[[Mussaenda conopharyngiifolia]]'' Stapf, J. Linn. Soc. (1905) * ''[[Mussaenda cordifolia]]'' Wall. ex G.Don (1834) * ''[[Mussaenda corymbosa]]'' Roxb. (1824) * ''[[Mussaenda cuspidata]]'' Geddes (1927) * ''[[Mussaenda cylindrocarpa]]'' Burck (1883) * ''[[Mussaenda dasyphylla]]'' Miq. (1869) * ''[[Mussaenda dawei]]'' Hutch. (1922) * ''[[Mussaenda debeauxii]]'' Wernham (1916) * ''[[Mussaenda decipiens]]'' H.Li (1980) * ''[[Mussaenda densiflora]]'' H.L.Li (1943) * ''[[Mussaenda dinhensis]]'' Pierre ex Pit. (1923) * ''[[Mussaenda divaricata]]'' Hutch. (1916) * ''[[Mussaenda dolichocarpa]]'' (Lauterb. & K.Schum.) Rech., Denkschr. Kaiserl. Akad. Wiss. (1913) * ''[[Mussaenda dranensis]]'' Wernham (1921) * ''[[Mussaenda elegans]]'' Schumach. & Thonn. (1827) * ''[[Mussaenda elliptica]]'' Hutch. (1916) * ''[[Mussaenda elmeri]]'' Merr. (1929) * ''[[Mussaenda emeiensis]]'' Z.Y.Zhu & S.J.Zhu, Bull. Bot. Res. (2008) * ''[[Mussaenda epiphytica]]'' Cheek (2009) * ''[[Mussaenda erosa]]'' Champ. ex Benth. (1852) * ''[[Mussaenda erythrophylla]]'' Schumach. & Thonn. (1827) * ''[[Mussaenda ferrea]]'' Geddes (1927) * ''[[Mussaenda ferruginea]]'' K.Schum. (1889) * ''[[Mussaenda fissibractea]]'' Merr. (1937) * ''[[Mussaenda forbesii]]'' Wernham ex S.Moore (1923) * ''[[Mussaenda forsteniana]]'' Miq. (1869) * ''[[Mussaenda frondosa]]'' L. (1753) * ''[[Mussaenda garrettii]]'' Craib (1931) * ''[[Mussaenda glabra]]'' Vahl (1794) * ''[[Mussaenda glabrata]]'' (Hook.f.) Hutch. ex Gamble (1921) * ''[[Mussaenda gossweileri]]'' Wernham (1916) * ''[[Mussaenda grandiflora]]'' Benth. (1849) * ''[[Mussaenda grandifolia]]'' Elmer (1906) * ''[[Mussaenda griffithii]]'' Wight ex Hook.f. (1880) * ''[[Mussaenda hainanensis]]'' Merr. (1935) * ''[[Mussaenda havilandii]]'' ined.. * ''[[Mussaenda heinsioides]]'' Hiern (1877) * ''[[Mussaenda herderscheeana]]'' Valeton (1925) * ''[[Mussaenda hilaris]]'' Pierre ex Pit. (1923) * ''[[Mussaenda hirsuta]]'' Ridl. (1923) * ''[[Mussaenda hirsutissima]]'' (Hook.f.) Hutch. ex Gamble (1921) * ''[[Mussaenda hirsutula]]'' Miq. (1861) * ''[[Mussaenda hoaensis]]'' Pierre ex Pit. (1923) * ''[[Mussaenda hossei]]'' Craib ex Hosseus, Beih. Bot. Centralbl. 28(2): 444, 457 (1911) * ''[[Mussaenda incana]]'' Wall. (1824) * [[Mussaenda inflata]] H.H.Hsue & H.Wu (1986) * ''[[Mussaenda intuspilosa]]'' Jayaw. (1963) * ''[[Mussaenda isertiana]]'' DC. (1830) * ''[[Mussaenda johannis-winkleri]]'' Merr. (1937) * ''[[Mussaenda kajewskii]]'' Merr. & L.M.Perry (1944) * ''[[Mussaenda kanehirae]]'' Merr. & L.M.Perry (1944) * ''[[Mussaenda keenanii]]'' Hook.f. (1880) * ''[[Mussaenda kerrii]]'' Craib (1911) * ''[[Mussaenda kingdon-wardii]]'' Jayaw. (1965) * ''[[Mussaenda kintaensis]]'' King ex Stapf, Trans. Linn. Soc. London (1894) * ''[[Mussaenda kwangsiensis]]'' H.L.Li (1943) * ''[[Mussaenda kwangtungensis]]'' H.L.Li (1944) * ''[[Mussaenda lanata]]'' C.B.Rob., Philipp. J. Sci. (1911) * ''[[Mussaenda lancifolia]]'' K.Krause (1920) * ''[[Mussaenda lancipetala]]'' X.F.Deng & D.X.Zhang (2008) * ''[[Mussaenda landolphioides]]'' Wernham (1913) * ''[[Mussaenda lanuginosa]]'' Ridl. (1940) * ''[[Mussaenda laxa]]'' (Hook.f.) Hutch. ex Gamble (1921) * ''[[Mussaenda laxiflora]]'' Hutch. (1916) * ''[[Mussaenda leptantha]]'' Wernham (1919) * ''[[Mussaenda leucophylla]]'' E.M.A.Petit (1955) * ''[[Mussaenda leucova]]'' Gilli (1979 publ. 1980) * ''[[Mussaenda linderi]]'' Hutch. & Dalziel (1931) * ''[[Mussaenda lobbii]]'' (Ridl.) ined.. * ''[[Mussaenda longipetala]]'' H.L.Li (1943) * ''[[Mussaenda longisepala]]'' Geddes (1927) * ''[[Mussaenda longituba]]'' Valeton (1907) * ''[[Mussaenda lotungensis]]'' Chun & W.C.Ko (1974) * ''[[Mussaenda macrantha]]'' Valeton (1911) * ''[[Mussaenda macrophylla]]'' Wall. (1824) * ''[[Mussaenda macrophylla f. grandisepala]]'' Jayaw. (1963) * ''[[Mussaenda magallanensis]]'' Elmer (1911) * ''[[Mussaenda maingayi]]'' (Hook.f.) Hemsl. ex B.D.Jacks., Index Kew. (1896) * ''[[Mussaenda malaccensis]]'' Ridl. (1923) * ''[[Mussaenda malacotricha]]'' Merr. & L.M.Perry (1944) * ''[[Mussaenda membranacea]]'' King, J. Asiat. Soc. Bengal, Pt. 2 (1903) * ''[[Mussaenda membranifolia]]'' Merr. (1923) * ''[[Mussaenda microdonta]]'' Wernham (1913) * ''[[Mussaenda milleri]]'' Elmer (1939) * ''[[Mussaenda mollis]]'' Geddes (1927) * ''[[Mussaenda mollissima]]'' C.Y.Wu ex H.H.Hsue & H.Wu (1986) * ''[[Mussaenda monticola]]'' K.Krause (1912) * ''[[Mussaenda motleyi]]'' Ridl. (1940) * ''[[Mussaenda multibracteata]]'' Merr., Philipp. J. Sci. (1916) * ''[[Mussaenda multinervis]]'' C.Y.Wu ex H.H.Hsue & H.Wu (1986) * ''[[Mussaenda nannanii]]'' Wernham (1918) * ''[[Mussaenda nervosa]]'' Elmer (1911) * ''[[Mussaenda nicobarica]]'' Shimpale, S.R.Yadav & Babu (2009) * ''[[Mussaenda nijensis]]'' R.D.Good (1926) * ''[[Mussaenda nivea]]'' A.Chev. ex Hutch. & Dalziel (1931) * ''[[Mussaenda oblonga]]'' King, J. Asiat. Soc. Bengal, Pt. 2 (1903) * ''[[Mussaenda oreadum]]'' Wernham, Trans. Linn. Soc. London (1916) * ''[[Mussaenda ornata]]'' S.Moore (1927) * ''[[Mussaenda ovata]]'' Merr. & L.M.Perry (1944) * ''[[Mussaenda palawanensis]]'' Merr., Philipp. J. Sci. (1915) * ''[[Mussaenda paludosa]]'' E.M.A.Petit (1955) * ''[[Mussaenda parryorum]]'' C.E.C.Fisch. (1928) * ''[[Mussaenda parviflora]]'' Miq. (1867) * ''[[Mussaenda parvifolia]]'' Valeton (1907) * ''[[Mussaenda philippica]]'' A.Rich. (1830) * ''[[Mussaenda philippinensis]]'' Merr., Philipp. J. Sci. (1908) * ''[[Mussaenda pilosissima]]'' Valeton (1925) * ''[[Mussaenda pinatubensis]]'' Elmer (1934) * ''[[Mussaenda pingbianensis]]'' C.Y.Wu ex H.H.Hsue & H.Wu (1986) * ''[[Mussaenda pluviatilis]]'' S.Moore (1927) * ''[[Mussaenda polita]]'' Hiern (1877) * ''[[Mussaenda polyneura]]'' King, J. Asiat. Soc. Bengal, Pt. 2 (1903) * ''[[Mussaenda procera]]'' F.M.Bailey (1900) * ''[[Mussaenda pubescens]]'' Dryand. (1810) * ''[[Mussaenda pullei]]'' Valeton (1911) * ''[[Mussaenda purpurascens]]'' Ridl. (1912) * ''[[Mussaenda raiateensis]]'' J.W.Moore (1933) * ''[[Mussaenda reinwardtiana]]'' Miq. (1857) * ''[[Mussaenda ridleyana]]'' Wernham, Trans. Linn. Soc. London (1916) * ''[[Mussaenda rivularis]]'' Welw. ex Hiern (1898) * ''[[Mussaenda roxburghii]]'' Hook.f. (1880) * ''[[Mussaenda rufa]]'' A.Rich. (1830) * ''[[Mussaenda rufescens]]'' Valeton (1911) * ''[[Mussaenda rufinervia]]'' Miq. (1857) * ''[[Mussaenda saigonensis]]'' Pierre ex Pit. (1923) * ''[[Mussaenda samana]]'' Jayaw. (1963) * ''[[Mussaenda sandakana]]'' Govaerts (2008) * ''[[Mussaenda sanderiana]]'' Ridl. (1909) * ''[[Mussaenda scandens]]'' Elmer (1911) * ''[[Mussaenda scratchleyi]]'' Wernham (1918) * ''[[Mussaenda sericea]]'' Blume (1826) * ''[[Mussaenda sessilifolia]]'' Hutch. (1916) * ''[[Mussaenda setosa]]'' Merr., Philipp. J. Sci. (1915) * ''[[Mussaenda shikokiana]]'' Makino (1904) * ''[[Mussaenda simpliciloba]]'' Hand.-Mazz., Anz. Akad. Wiss. Wien (1925) * ''[[Mussaenda soyauxii]]'' Büttner (1889) * ''[[Mussaenda spectabilis]]'' Ridl. (1918) * ''[[Mussaenda squiresii]]'' Merr. (1938) * ''[[Mussaenda subsessilis]]'' Pierre ex Pit. (1923) * ''[[Mussaenda sutepensis]]'' Hosseus (1911) * ''[[Mussaenda tenuiflora]]'' Benth. (1849) * ''[[Mussaenda teysmanniana]]'' Miq. (1857) * ''[[Mussaenda theifera]]'' Pierre ex Carr. (1883) * ''[[Mussaenda thorelii]]'' Pit. (1923) * ''[[Mussaenda tomentosa]]'' Wall. ex G.Don (1834) * ''[[Mussaenda treutleri]]'' Stapf (1909) * ''[[Mussaenda tristigmatica]]'' Cummins (1898) * ''[[Mussaenda uniflora]]'' {{small|Wall. ex G.Don}} * ''[[Mussaenda ustii]]'' Alejandro (2008) * ''[[Mussaenda utakwae]]'' Wernham, Trans. Linn. Soc. London (1916) * ''[[Mussaenda variolosa]]'' Wall. ex G.Don (1834) * ''[[Mussaenda vidalii]]'' Elmer (1911) * ''[[Mussaenda villosa]]'' Wall. ex G.Don (1834) * ''[[Mussaenda viridiflora]]'' Alejandro (2008) * ''[[Mussaenda wallichii]]'' G.Don (1834) * ''[[Mussaenda whitei]]'' S.Moore (1922) * [[Mussaenda wilsonii]] Hutch. (1916) * ''[[Mussaenda wrayi]]'' King, J. Asiat. Soc. Bengal, Pt. 2 (1903) * ''[[Mussaenda zenkeri]]'' Wernham (1913) * ''[[Mussaenda zollingeriana]]'' Klotzsch (1853) {{div col end}} == চিত্ৰ বীথিকা == <gallery widths="150px" heights="150px"> চিত্ৰ:Mussaenda_philippica,_Bangladesh.jpg|alt=Mussaenda philippica in Bangladesh| বাংলাদেশত ''মুছেণ্ডা ফিলিপিকা'' চিত্ৰ:Mussaenda_philippica_in_Singapore.jpg|alt=Mussaenda philippica in Singapore| ছিংগাপুৰত ''মুছেণ্ডা ফিলিপিকা'' চিত্ৰ:Mussaenda_pubescens_-_flower_view_01.jpg|alt=Mussaenda pubescens in China| চীনত ''মুছেণ্ডা পুবেছেন্স'' চিত্ৰ:Mussaenda_erythrophylla_(19)_1200.jpg|alt=Mussaenda erythrophylla in China| চীনত ''মুছেণ্ডা ইৰিথ্ৰ’ফিলা'' চিত্ৰ:Mussaenda_philippica_leaf.jpg|alt=Leaf of Mussaenda philippica| ''মুছেণ্ডা ফিলিপিকা''ৰ পাত </gallery> == তথ্য উৎস == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.biodiversityexplorer.org/plants/rubiaceae/mussaenda.htm Genus: ''Mussaenda''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061222/http://www.biodiversityexplorer.org/plants/rubiaceae/mussaenda.htm |date=2016-03-04 }}, iziko museum * [http://apps.kew.org/wcsp/qsearch.do?plantName=Mussaenda ''Mussaenda'' in the World Checklist of Rubiaceae] * {{AfricanPlants|Mussaenda}} * {{commons category-inline|Mussaenda|''মুছেণ্ডা''}} * {{Wikispecies-inline|Mussaenda|''মুছেণ্ডা''}} {{Taxonbar|from=Q2700681}} [[শ্ৰেণী:উদ্ভিদজগত]] 16me1l6attm5c1u8vjdwoledj8xosb8 2 121841 651740 651561 2026-11-09T15:02:27Z Kandarpajit Kallol 6257 651740 wikitext text/x-wiki <inputbox> type = create buttonlabel = নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক width = 30 break = yes </inputbox> ==প্ৰতিযোগিতা== * [[:w:hi:विकिपीडिया:एशियाई माह २०२६|विकिपीडिया एशियाई माह २०२६]] <br/> ''(१ नवंबर से २० दिसम्बर २०२६)'' * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৬|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৬]] <br/> ''(১৫ নৱেম্বৰৰ পৰা ১৫ ডিচেম্বৰ ২০২৬)'' ==সাঁচসমূহ== ==={{}}=== {{div col|2}} # {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব} } # {{निर्माणाधीन} } # {{বিস্তাৰ} } # {{পোখালি} } # {{Expand article} } # {{wikify} } # {{under construction} } # {{unreferenced} } # {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন} } # {{Citation needed} } # {{More citations needed|date=February 2026} } # {{Delete|} } # {{rough translation} } # {{notability} } # {{cleanup} } # {{merge} } # {{অসম্পূৰ্ণ তালিকা} } # {{Empty section} } # {{New user article} } # {{confuse| } } # {{Moresources} } # {{more citations needed|date=October 2009} } # {{dead link} } # {{Better source needed} } # {{Failed verification} } # {{Unreliable source?} } # {{Original research} } {{div col end}} ===তাৰিখ=== * জন্ম: {{Birth date|df=yes|1987|4|6}} ; জীৱিত ব্যক্তিৰ বয়স গণনাৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}} ; মৃত ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date|1907|9|27|df=yes}} ([[ভগৎ সিং]]) * মৃত্যু: {{Death date and age|df=yes|1931|3|23|1907|9|27}} ([[ভগৎ সিং]]) ===সাক্ষৰ=== # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 19:00, 6 July 2025 (ইউ.টি.চি.) ===আখৰৰ আকাৰ আৰু '''<font color="green">ৰং</font>=== {{Div col|3}} *অসমীয়া *''অসমীয়া'' *'''অসমীয়া''' *'''''অসমীয়া''''' *'''^{অসমীয়া} *_{অসমীয়া} *<s>অসমীয়া</s> *<code>অসমীয়া</code> *<u>অসমীয়া</u> *<big>অসমীয়া</big> *'''<font color="red">অসমীয়া</font> *'''<font color="green">অসমীয়া</font> *'''<font color="blue">অসমীয়া</font> *'''<font color="purple">অসমীয়া</font> *'''<font color="yellow">অসমীয়া</font> *'''<font color="maroon">অসমীয়া</font> *'''<font color="silver">অসমীয়া</font> {{Div col end}} ==অন্যান্য== *[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/নতুন_পৃষ্ঠা_সৃষ্টি_কৰক|নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক]] *[https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=published&from=en&to=as পৃষ্ঠা অনুবাদ কৰক] *[https://awnat.toolforge.org নতুন প্ৰবন্ধৰ তালিকা] *[https://obotrack.toolforge.org সদস্যৰ বৰঙনিৰ তালিকা] *[https://xtools.wmcloud.org/articleinfo প্ৰবন্ধৰ শব্দ গণনা টুল] *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:UrlShortener URL Shortener] *[https://microtask-generator.toolforge.org/ Microtask Generator] *[https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard ফাইল আপলোড] ''(ৱিকিমিডিয়া কমন্স)'' *[https://as.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:আপল’ড ফাইল আপলোড] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)'' *[https://croptool.toolforge.org/ Crop Tool] *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:একত্ৰীকৰণ_কৰিব_লগা_প্ৰবন্ধ একত্ৰীকৰণ কৰিব লগা প্ৰবন্ধ] *[https://as.m.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:বিশেষ_সংশোধনৰ_প্ৰয়োজন_থকা_প্ৰবন্ধ বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ] *[https://as.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:ক্ষিপ্ৰ_বিলোপনৰ_প্ৰাৰ্থী ক্ষিপ্ৰ বিলোপনৰ প্ৰাৰ্থী] ---- 9dpwrnoxq8fgz2gwug0bmg3piybagah 0 122799 651923 650606 2026-11-10T07:23:29Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651923 wikitext text/x-wiki {{Infobox Protected area | name = শিখনা জৌলাও ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | iucn_category = II | photo = Open wing basking of Dichorragia nesimachus (Doyère, -1840-) – Constable.jpg | photo_caption = উল্টাপানী সংমণ্ডলত খোলা পাখিৰে ''Dichorragia nesimachus'' পখিলা | map = India Assam | map_width = 225 | label = শিখনা জৌলাও ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | label_position = top | location =[[কোকৰাঝাৰ জিলা]] আৰু [[চিৰাং জিলা]], [[অসম]], [[ভাৰত]] | nearest_city = [[কোকৰাঝাৰ]] | lat_d = | lat_m = | lat_s = | lat_NS = | long_d = | long_m = | long_s = | long_EW = | area = ৩১৬.২৯ বৰ্গ কি.মি. | established = ২০২৫ | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = পৰিৱেশ আৰু বন মন্ত্ৰালয়, [[ভাৰত চৰকাৰ]] |embedded1 = | website= }} '''শিখনা জৌলাও ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান''' {{en|Sikhna Jwhwlao National Park}} [[অসম]]ৰ [[বডোলেণ্ড ক্ষেত্ৰীয় অঞ্চল]]ৰ অন্তৰ্গত [[চিৰাং জিলা]] আৰু [[কোকৰাঝাৰ জিলা]]ত অৱস্থিত এখন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান। ৩১৬.২৯ বৰ্গ কিলোমিটাৰত বিস্তৃত এই উদ্যানখন বৃহত্তৰ মানস জৈৱমণ্ডলৰ অংশ আৰু ই আন চাৰিখন আঞ্চলিক উদ্যানক সংযোগ কৰে।<ref name="NE Today">{{cite web | url=https://northeasttoday.in/2025/02/17/assam-govt-notifies-chirang-ripu-elephant-reserve-as-8th-national-park-to-be-named-sikhna-jwhwlao-national-park/ | title=Assam Govt Notifies Chirang-Ripu Elephant Reserve As 8th National Park, To Be Named Sikhna Jwhwlao National Park | publisher=Nort East Today | work=Nort East Today | date=17-02-2025 | accessdate=June 19, 2025 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20250619174559/https://northeasttoday.in/2025/02/17/assam-govt-notifies-chirang-ripu-elephant-reserve-as-8th-national-park-to-be-named-sikhna-jwhwlao-national-park/ | archivedate=June 19, 2025 | deadurl=yes }}</ref> [[অসম চৰকাৰ|অসম চৰকাৰে]] ২০২৫ চনৰ ১৬ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে অনুষ্ঠিত কেবিনেট বৈঠকৰ সময়ত আনুষ্ঠানিকভাৱে এই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান স্থাপনৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে।<ref name=" AT">{{cite web | url=https://assamtribune.com/assam/sikhna-jwhwlao-to-be-states-8th-national-park-1568445 | title=Sikhna Jwhwlao to be State’s 8th nation | publisher=The Assam Tribune | work=The Assam Tribune | date=17-02-2025 | accessdate=June 19, 2025}}</ref> শিখনা জৌলাও ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান [[বড়োলেণ্ড]]ৰ তৃতীয়খন আৰু অসম ৰাজ্যৰ অষ্টমখন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান। ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখন ৪৬০ টাতকৈও অধিক প্ৰজাতিৰ পখিলা আৰু [[সোণালী বান্দৰ]], [[এশিঙীয়া গঁড়]] আৰু [[ঢেঁকীয়াপতীয়া বাঘ]]ৰ দৰে বিৰল প্ৰাণীৰ বাসস্থান।<ref name="The Sentinel">{{cite web | url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-chirang-reserve-forest-of-kokrajhar-declared-as-sikhna-jwhwlao-national-park | title=Assam: Chirang Reserve Forest of Kokrajhar Declared as Sikhna Jwhwlao National Park | publisher=The Sentinel | work=The Sentinel | date=08-03-2025 | accessdate=June 19, 2025}}</ref> ==নামকৰণ== এই উদ্যানখনৰ নামকৰণ জৌলীয়া দেৱান নামেৰে পৰিচিত কিংবদন্তি বড়ো নায়ক শিখনা জৌলাওৰ নামেৰে কৰা হৈছে। তেওঁ এই অঞ্চলত শাসন কৰিছিল আৰু ১৮৬৪-৬৬ চনৰ আশে-পাশে [[ভূটান]] আৰু [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ মাজত হোৱা দুৱাৰ যুদ্ধৰ সময়ত ব্ৰিটিছ বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিছিল।<ref name="Bodopedia">{{cite web | url=https://bodopedia.in/sikhna-jwhwlao-national-park/ | title=Sikhna Jwhwlao National Park | 3=3rd in BTR, 8th in Assam | publisher=Bodopedia | work=Bodopedia | date=17-02-2025 | accessdate=June 19, 2025 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20250718232625/https://bodopedia.in/sikhna-jwhwlao-national-park/ | archivedate=July 18, 2025 | deadurl=yes }}</ref> তেওঁৰ ৰাজধানী শিখনাঝাৰ বা চিকনাঝাৰ নৌ নৌগৰ ভাৰত-ভূটান সীমান্তৱৰ্তী চহৰ সৰভোগৰ ওচৰৰ [[উল্টাপানী সংৰক্ষিত বনাঞ্চল]]ত অৱস্থিত আছিল। এই অঞ্চল বৰ্তমান ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনৰ ভিতৰত অৱস্থিত। এই স্থানৰ ধ্বংসাৱশেষ থকা অঞ্চলটোক দেৱতা আৰু আত্মাৰ পবিত্ৰ বাসস্থান বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু তাত প্ৰতি বছৰে বড়ো লোকসকলে পৰম্পৰাগত [[বাথৌ পূজা]] আৰু [[খেৰাই পূজা]] কৰে।<ref name="Npark" /> ==ইতিহাস== ২০০৩ চনৰ ৬ মাৰ্চ তাৰিখে চিৰাং-ৰিপু সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখনক চিৰাং-ৰিপু হস্তী সংৰক্ষিত বনাঞ্চল হিচাপে অধিসূচনা কৰি হাতীৰ স্বাভাৱিক বাসস্থানৰ বাবে MIKE Site অৰ্থাৎ হাতী অবৈধ হত্যাৰ ওপৰত নিৰীক্ষণ স্থান হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল। অসমৰ পৰিৱেশ আৰু বন বিভাগৰ অধিসূচনাখনত ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰকল্প হাতী সংমণ্ডল অধীনত স্থাপিত এই বনাঞ্চল ভাৰত-ভূটান সীমান্তৰ ২,৬০০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ অঞ্চল সামৰি গঠন কৰা হৈছিল। এক সংলগ্ন বাসস্থান হিচাপে এই বনাঞ্চলৰ পশ্চিমে বক্সা বাঘ্ৰ সংৰক্ষিত অঞ্চল ([[পশ্চিম বংগ]]ৰ পূব দুৱাৰ হস্তী সংৰক্ষিত অঞ্চল অংশ) আৰু উত্তৰে [[ভূটান]]ৰ ফিপছু বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য অৱস্থিত।<ref name="Npark" /> চিৰাং-ৰিপু হস্তী সংৰক্ষিত বনাঞ্চলত কোকৰাঝাৰ জিলাৰ কচুগাঁও বন সংমণ্ডল আৰু হাল্টুগাঁও বনাঞ্চল, চিৰাং জিলাৰ আই উপত্যকা বন সংমণ্ডলৰ লগতে [[মানস ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ লগতে দৰং বন সংমণ্ডল, মঙলদৈ বন্যপ্ৰাণী বন সংমণ্ডল, আৰু উত্তৰ কামৰূপ বন সংমণ্ডল অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Npark">{{cite web | url=https://naparks.com/sikhna-jwhwlao-national-park/ | title=Sikhna Jwhwlao National Park | publisher=Nparks | work=Nparks | date=22-03-2025 | accessdate=June 19, 2025 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20250709032743/https://naparks.com/sikhna-jwhwlao-national-park/ | archivedate=July 9, 2025 | deadurl=yes}}</ref> ক্ৰমাৎ বনাঞ্চল ধ্বংসৰ পৰা ইয়াক ৰক্ষা কৰাৰস্বাৰ্থত [[বড়োলেণ্ড ক্ষেত্ৰীয় পৰিষদ]]ৰ বন বিভাগৰ কাৰ্যবাহী সদস্য ৰঞ্জিত বসুমতাৰীৰ নেতৃত্বত বিটিচি প্ৰশাসনৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী সদস্য [[প্ৰমোদ বড়ো]]ৰ নেতৃত্বত ইয়াক ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানলৈ উন্নীত কৰি প্ৰায় ধ্বংসপ্ৰাপ্ত সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখন সুৰক্ষিত কৰাৰ পৰিকল্পনা হাতত লোৱা হয়। ইয়াৰ ফলশ্ৰুতিত এক জৰীপ কৰা হয় আৰু ২০২৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰ ফালে অসম চৰকাৰলৈ ৩২১.৯০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ প্ৰেৰণ কৰা হয়। [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]] [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই ২০২৪ চনৰ ১৫ আগষ্টত ৭৮ সংখ্যক স্বাধীনতা দিৱসৰ ভাষণৰ সময়ত ৩২১.৯০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ মাটিকালিৰ এই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনৰ স্বীকৃতিৰ কথা উল্লেখ কৰে। ২০২৫ চনৰ ১৬ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে অসম কেবিনেটে এই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান স্থাপনৰ আনুষ্ঠানিক সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে আৰু ৫ মাৰ্চ তাৰিখে [[অসমৰ ৰাজ্যপাল|অসমৰ ৰাজ্যপালে]] এক অধিসূচনাৰ জৰিয়তে ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখন হিচাপে ঘোষণা কৰে। == ভূগোল== শিখনা জৌলাও ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখন হিমালয়ৰ পাদদেশৰ ভাবৰ অঞ্চল অৱস্থিত। অসংখ্য জলপ্ৰবাহে এই অঞ্চলটোক ছেদ কৰিছে। ইয়াৰ উত্তৰ উত্তৰৰ পৰা দক্ষিণলৈ মাটিৰ ঢাল সুস্পষ্ট। ইয়াৰ গড় উচ্চতা সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা ৮৫ৰ পৰা ২৪০ মিটাৰ। উদ্যানখনৰ মাজেৰে বৈ যোৱা প্ৰধান নদীসমূহ হ’ল সৰলভাঙা, সমুখ, [[চম্পাৱতী নৈ|চম্পাৱতী]], ভূৰ, লাওপানী আৰু ধলপানী। এই সকলোবোৰ নদী ভূটানৰ পাহাৰৰ পৰা উৎপত্তি হৈ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ত পৰিছে। ভূৰ, লাওপানী, আৰু ধলপানী নদী চম্পাৱতী নদীৰ তিনিটা উপ-উপনৈ।<ref name="Npark" /> উল্টাপানী বন সংমণ্ডলৰ ভিতৰত অৱস্থিত একমাত্ৰ বিল হৈছে মাছভাণ্ডাৰ। ইয়াত অসংখ্য নদী আৰু নৈ আছে যদিও ইয়াৰে বেছিভাগেই খৰালি কালত শুকান হৈ থাকে। ভাবৰ অঞ্চলৰ বহু অংশৰ মাটি শুকান বালিচহীয়া পলসুৱা, শিলগুটিৰে আবৃত, মাত্ৰ অতি পাতল হিউমাছ স্তৰ দেখা যায়। পৃষ্ঠীয় শিল মোটামুটি সাধাৰণ। ===ফলকীয় বৈশিষ্ট্য=== শিখনা জৌলাও ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ ভিতৰৰ উল্টাপানী, লালভেটি, আৰু সৰলভাঙা সংমণ্ডলৰ প্ৰত্যেকেই উল্লেখযোগ্য ফলকীয় কাৰ্যকলাপ প্ৰকাশ কৰে। উল্টাপানী সংমণ্ডলত অণ্ডাকাৰ উত্থান আৰু ১০ৰ পৰা ২৫ মিটাৰ উচ্চতাৰ উত্তৰ ঢালৰ বৈশিষ্ট্য আছে। ই নদীৰ অৱৰোধ আৰু ১৬,০০০ বছৰ পুৰণি মাটিৰ নিক্ষেপৰ সৈতে অতীতৰ ভূমিকম্পীয় পৰিঘটনাৰ সাক্ষ্য বহন কৰে। লালভেটি মণ্ডলত ৩৫ৰ পৰা ৫০ মিটাৰ উচ্চতাৰ আকৰ্ষণীয় ঢাল আৰু খাদ আছে। ই শেহতীয়াকৈ একাধিক ভূমিকম্পৰ ফলত সৃষ্টি হৈছে। সৰলভাঙা সংমণ্ডলত ৬ৰ পৰা ১০ মিটাৰ উচ্চতাৰ থিয় ঢাল আৰু অনুৰূপ মাটিৰ নিক্ষেপ দেখা গৈছে। এই মণ্ডলসমূহে একেলগে ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনৰ ফলকীয় ইতিহাস আৰু ভূমিকম্পীয় কাৰ্যকলাপৰ উদাহৰণ ইয়াৰ উচ্চ ভূখণ্ড, থিয় ঢাল আৰু খাদ, আৰু পলসুৱা নিক্ষেপৰ জৰিয়তে দেখুৱাইছে।<ref name="Npark" /> ==জলবায়ু== শিখনা জ্ৱালাও ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় মৌচুমী হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হয়। ইয়াৰ গড় উষ্ণতা ৭ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ লৈকে হয়। শীতকালত বৰষুণৰ পৰিমাণ ১৫ মিলিমিটাৰৰ পৰা বাৰিষাত ১১৬২ মিলিমিটাৰলৈকে হয়। == জৈৱ বৈচিত্ৰ্য== ২০১৪ চনত কৰা এক সমীক্ষা অনুসৰি মুঠ ৩০টা গছৰ প্ৰজাতি (২৩টা গণ, ১২টা পৰিয়াল), ৭টা বিৰল, বিলুপ্তপ্ৰায়, আৰু ভাবুকিৰ সন্মুখীন হোৱা প্ৰজাতি (৭টা গণ, ৭টা পৰিয়াল), ৮টা অৰ্কিড প্ৰজাতি (৮টা গণ, অৰ্কিডেচিয়াছ পৰিয়াল), ৬টা বন্যপ্ৰাণী, ১০টা চৰাই, আৰু ৩০টা পখিলাৰ প্ৰজাতি বৰ্তমান ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনৰ অংশ [[উল্টাপানী সংৰক্ষিত বনাঞ্চল]]ত নথিভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref name="Npark" /> ===উদ্ভিদ=== ইয়াৰ অনন্য ভৌগোলিক অৱস্থান আৰু ভূতাত্ত্বিকতাৰ বাবে উদ্যানখনে অতি আৰ্দ্ৰ শাল বনাঞ্চল, উপ-হিমালয়ৰ উচ্চ অৰ্ধচিৰসেউজ অৰণ্য, আৰ্দ্ৰ মিশ্ৰিত পৰ্ণপাতী অৰণ্য, নদীৰ পাৰৰ অৰণ্য, তৃণভূমি বা ছাভানা অৰণ্য, অৰ্কিড, আৰু খাইৰ-চিচু বনাঞ্চলৰ অৱস্থিতি দেখা যায়। ===প্ৰাণী=== জৈৱ বৈচিত্ৰ্য সমৃদ্ধ হিমালয়ৰ পাদদেশত অৱস্থিত এই বনাঞ্চলসমূহে বৰ্তমান পূব হিমালয় জৈৱ বৈচিত্ৰ্য হটস্পটৰ অন্তৰ্গত। শিখনা জৌলাও ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানোৰ এই হটস্পটৰ অংশ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছে। এই উদ্যান হাতী, [[সোণালী বান্দৰ]], বাঘ, নাহৰফুটুকী, ফুটুকী হৰিণ, [[খটীয়া পহু]], বনৰীয়া গাহৰি, গুঁই, কাছ, কেটেলাপহু, বনৰীয়া ম’হ, মেথোন, নাগ, অজগৰ, বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ পোক-পতংগ, চৰাই-চিৰিকটি, মাছ, পখিলা ইত্যাদিৰ বাসস্থান।<ref name="Bodoland Tourisim">{{cite web | url=https://www.bodolandtourism.co.in/discover-bodoland/attractions/sikhna-jwhwlao-national-park | title=Sikhna Jwhwlao National Park | publisher=Bodoland Tourisim | work=bodolandtourism.co.in | accessdate=June 19, 2025}}</ref> এই প্ৰজাতিবোৰে ভূটানৰ উত্তৰ ফিবছু বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, পশ্চিম বংগ আৰু [[ৰাইমনা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ মাজেৰে গৈ সৰলভাঙা নদীৰ মাজেৰে শিখনা জৌলাও ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত প্ৰৱেশ কৰে। ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} {{অসমৰ সংৰক্ষিত অঞ্চল}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ সংৰক্ষিত অঞ্চল]] 58x8vduurl5pjclv53g80e9zkf9lhwp 0 123086 651787 521344 2026-11-09T19:08:55Z Adtonko 52729 logo changed font in 2026 651787 wikitext text/x-wiki {{short description|World's largest book fair, organized annually in Germany}} {{Infobox convention | name = {{Lang|de|Frankfurter Buchmesse|italic=no}} | logo = Fbm-logo-large-2026.svg | image = [[File:FrankfurterBuchmesse2008.JPG|250px]] | caption = ২০০৮ চনত প্ৰদৰ্শনী হল | status = সক্ৰিয় | genre = বহু ধৰণৰ | venue = ফ্ৰেংকফৰ্ট বাণিজ্য মেলা গ্ৰাউণ্ড | location = ফ্ৰেংকফৰ্ট এম মেইন | country = জাৰ্মানী | first = 17th century<br />modern era: 1949 | organizer = | attendance = ২৮৬,০০০ | frequency = বছৰি অক্টোবৰৰ মাজভাগত | website = {{URL|https://www.buchmesse.de/en}} }} [[File:Festhalle-ffm004.jpg|thumb|সন্মুখভাগ]] '''ফ্ৰংকফুট গ্ৰন্থমেলা ({{lang_en|Frankfurt Book Fair}})''' হ'ল বৃহৎ সংখ্যক প্ৰকাশন প্ৰতিষ্ঠানে অংশগ্ৰহণ কৰি অনুষ্ঠিত কৰা গ্ৰন্থমেলা। এই গ্ৰন্থমেলা হৈছে বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ গ্ৰন্থমেলা। অক্টোবৰৰ মাজভাগত পাঁচ দিনীয়া বাৰ্ষিক অনুষ্ঠানটো [[জাৰ্মানী]]ৰ ফ্ৰেংকফৰ্ট আম মেইনৰ ফ্ৰেংকফৰ্ট বাণিজ্য মেলাৰ খেলপথাৰত অনুষ্ঠিত হয়। প্ৰথম তিনিদিন কেৱল পেছাদাৰী দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে সীমাবদ্ধ। সাধাৰণ জনতাই সপ্তাহৰ শেষৰ ফালে মেলাত উপস্থিত থাকে। জাৰ্মান পাব্লিচাৰ্ছ এণ্ড বুকচেলাৰ্ছ এছ’চিয়েশ্যনৰ সহযোগী প্ৰতিষ্ঠান ফ্ৰেংকফৰ্টাৰ বুচমেছ জিএমবিএইচৰ উদ্যোগত এই গ্ৰন্থমেলাৰ আয়োজন কৰা হয়। ২০১৭ চনত ১০০খনতকৈও অধিক দেশৰ ৭,৩০০ৰো অধিক প্ৰদৰ্শক আৰু ২ লাখ ৮৬ হাজাৰতকৈ অধিক দৰ্শকে অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web | publisher= | title= Meet the German Booksphere! Facts & Figures for Europe's largest book market | first= Karina | last= Elm | url= https://insights.netgalley.com/meet-the-german-booksphere/ | website= insights.netgalley.com | date= December 4, 2018 | access-date= 10 January 2023 | archive-date= 10 January 2023 | archive-url= https://web.archive.org/web/20230110213804/https://insights.netgalley.com/meet-the-german-booksphere/ | url-status= live }}</ref> ==ইতিহাস== [[File:Buchmesse I..JPG|thumb|upright|{{Lang|de|ফ্ৰেংকফাৰ্টাৰ বুচমেছে |italic=no}} মেলাৰ টাৱাৰৰ সৈতে ([[Messeturm]], ২০০৪)]] ফ্ৰেংকফৰ্ট গ্ৰন্থমেলাৰ পৰম্পৰা ৫০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি। ছপা কিতাপৰ আবিৰ্ভাৱৰ আগতে ফ্ৰেংকফৰ্টৰ সাধাৰণ বাণিজ্য মেলাখনেই দ্বাদশ শতিকাৰ পৰাই হাতেৰে লিখা কিতাপ বিক্ৰীৰ স্থান আছিল। ফ্ৰেংকফৰ্টৰ ওচৰৰ মাইনজত জোহানেছ গুটেনবাৰ্গে চলনশীল আখৰেৰে ছপা বিকশিত কৰাৰ পিছৰ দশকবোৰৰ কোনোবা এটা সময়ত এখন ছপাশাল আৰু প্ৰকাশকৰ মেলা প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল। যদিও ফ্ৰেংকফৰ্ট গ্ৰন্থমেলাৰ কোনো আনুষ্ঠানিক প্ৰতিষ্ঠা তাৰিখৰ নথিভুক্ত কৰা হোৱা নাই। ১৪৬২ চনৰ ভিতৰত এই গ্ৰন্থমেলা নিশ্চিতভাৱে প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল, যিটো বছৰত আইনী বিবাদৰ পিছত গুটেনবাৰ্গৰ ছপাশালৰ কাম গ্ৰহণ কৰা ছপাশাল জোহান ফাষ্ট আৰু পিটাৰ শ্ব'ফাৰে নিজৰ কামবোৰ ফ্ৰেংকফৰ্টলৈ স্থানান্তৰিত কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last=Weidhaas|first=Peter|url=https://books.google.com/books?id=vw2j2IR6rwcC&q=%2522frankfurt%2520book%2520fair%2522%2520%2522by%2520the%2520year%25201462%2522&pg=PA25|title=A History of the Frankfurt Book Fair|date=2007-10-31|publisher=Dundurn Press|isbn=978-1-55002-744-0|language=en|page=25|access-date=29 January 2023|archive-date=2 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231002193958/https://books.google.com/books?id=vw2j2IR6rwcC&q=%22frankfurt%20book%20fair%22%20%22by%20the%20year%201462%22&pg=PA25|url-status=live}}</ref> ==তাৎপৰ্য== অংশগ্ৰহণ কৰা প্ৰকাশন কোম্পানীসমূহৰ সংখ্যাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ফ্ৰেংকফুৰ্টৰ গ্ৰন্থমেলা হৈছে বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ কিতাপৰ বাণিজ্য মেলা। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুক্তি আৰু ব্যৱসায়ৰ বাবে ইয়াক বিশ্বৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ গ্ৰন্থমেলা বুলি গণ্য কৰা হয়। প্ৰকাশক, এজেণ্ট, কিতাপ বিক্ৰেতা, লাইব্ৰেৰিয়ান, শিক্ষাবিদ, চিত্ৰকৰ, সেৱা প্ৰদানকাৰী, চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক, অনুবাদক, পেছাদাৰী আৰু বাণিজ্যিক সংস্থা, প্ৰতিষ্ঠান, শিল্পী, লেখক, প্ৰাচীন গ্ৰন্থবিদ, চফ্টৱেৰ আৰু মাল্টিমিডিয়া যোগানকাৰী সকলোৱে এই অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰে। দৰ্শকে প্ৰকাশন বজাৰৰ বিষয়ে তথ্য লাভ কৰিবলৈ, নেটৱৰ্ক কৰিবলৈ আৰু ব্যৱসায় কৰিবলৈও সুযোগ লাভ কৰে আৰু পাঠকে নিজৰ প্ৰয়োজনীয় কিতাপ বিছাৰি পায়। ==সংগঠন== জাৰ্মান পাব্লিচাৰ্ছ এণ্ড বুকচেলাৰ্ছ এছ'চিয়েচনৰ সহযোগী প্ৰতিষ্ঠান ফ্ৰেংকফাৰ্টাৰ বুকমেছ জিএমবিএইচৰ উদ্যোগত এই মেলাৰ আয়োজন কৰা হয়। <ref>{{Cite web|url=https://www.buchmesse.de/en/about-us|title=Get to know Frankfurter Buchmesse|access-date=5 July 2018|archive-date=1 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201154945/https://www.buchmesse.de/en/about-us|url-status=live}}</ref> অক্টোবৰৰ মাজভাগত পাঁচদিনীয়া বাৰ্ষিক এই গ্ৰন্থমেলা জাৰ্মানীৰ ফ্ৰেংকফৰ্ট এম্ মেইনৰ ফ্ৰেংকফৰ্ট বাণিজ্য মেলাৰ খেলপথাৰত অনুষ্ঠিত হয়। প্ৰথম তিনিদিন কেৱল বাণিজ্যিক দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে সীমাবদ্ধ। সাধাৰণ জনতাই ছুটিৰ দিনত উপস্থিত থাকিব পাৰে। ২০০৯ চনত প্ৰায় ১০০খন দেশৰ ৭,৩১৪জন প্ৰদৰ্শকে ৪ লাখৰো অধিক কিতাপ উপস্থাপন কৰিছিল আৰু প্ৰায় ৩ লাখ দৰ্শকে এই মেলাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ২০১৬ চনত ৭৫খন দেশৰ ১০ হাজাৰতকৈ অধিক সাংবাদিকে এই মেলাৰ বিষয়ে প্ৰতিবেদন দিছিল আৰু গ্ৰন্থমেলাখনত ১০৬খন দেশৰ ৭,১৩৫জন প্ৰকাশক তথা বিক্ৰেতাৰ লগতে ১৭২,২৯৬ জনতকৈ অধিক দৰ্শক একত্ৰিত হৈছিল। ==তথ্যৰ উৎস== [[শ্ৰেণী:জাৰ্মানী]][[শ্ৰেণী:গ্ৰন্থমেলা]] m3uvfufvvuw69eya01l2famrzjjhynj 0 123283 651759 522161 2026-11-09T16:12:52Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651759 wikitext text/x-wiki {{Short description|First fatal mid air collision}} {{Infobox Airliner accident |name = ১৯২২ চনৰ পিকাৰ্ডিৰ মধ্য আকাশত হোৱা বিমান সংঘৰ্ষ |image = |caption = |date = ৭ এপ্ৰিল ১৯২২ |type = কুঁৱলীৰ মাজত মধ্য আকাশৰ সংঘৰ্ষ |occurrence_type = দুৰ্ঘটনা |site = পিকাৰ্ডি, ফ্ৰান্স |coords = {{coord|49|38|00|N|01|56|49|E|type:event|display=inline,title}} |total_injuries = |total_fatalities = ৭ (সকলো) |total_survivors = ০ |plane1_image = Farman-goliath.jpg |plane1_caption = দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত বিমানখনৰ সৈতে মিল থকা এখন ফাৰ্মান এফ-৬০ |plane1_type = ফাৰমান এফ-৬০ |plane1_name = গ’লিয়াথ |plane1_operator = [[Compagnie des Grands Express Aériens]] (CGEA) |plane1_tailnum = F-GEAD |plane1_origin = লে ব’ৰগেট এয়াৰপোৰ্ট |plane1_stopover = |plane1_stopover0 = |plane1_stopover1 = |plane1_stopover2 = |plane1_stopover3 = |plane1_laststopover = |plane1_destination = ক্ৰয়ডন এয়াৰপোৰ্ট |plane1_passengers = ৩ |plane1_crew = ২ |plane1_injuries = |plane1_fatalities = ৫ |plane1_survivors = ০ |plane2_image = De havilland dh-18.jpg |plane2_caption = A de Havilland DH-18A similar to the accident aircraft |plane2_type = de Havilland DH.18A |plane2_name = |plane2_operator = [[Daimler Airway|Daimler Hire Limited]] |plane2_tailnum = G-EAWO |plane2_origin = ক্ৰয়ডন |plane2_stopover = |plane2_stopover0 = |plane2_stopover1 = |plane2_stopover2 = |plane2_stopover3 = |plane2_laststopover = |plane2_destination = লে ব’ৰগেট এয়াৰপোৰ্ট |plane2_passengers = ০ |plane2_crew = ২ |plane2_injuries = |plane2_fatalities = ২ |plane2_survivors = ০ }} '''পিকাৰ্ডিৰ মধ্য আকাশত হোৱা বিমান সংঘৰ্ষ''' ১৯২২ চনৰ ৭ এপ্ৰিলত ফ্ৰান্সৰ পিকাৰ্ডিৰ ওপৰৰ আকাশত ব্ৰিটিছ আৰু ফ্ৰান্সৰ যাত্ৰী কঢ়িয়াই অনা দুখন বিমানৰ মাজত সংঘটিত হৈছিল। ঘন কুঁৱলীময় পৰিস্থিতিৰ বাবে সংঘটিত হৈছিল এই মধ্য আকাশৰ সংঘৰ্ষ। ক্ৰয়ডনৰ পৰা পেৰিছলৈ যোৱা এখন ব্ৰিটিছ বিমানে পেৰিছৰ পৰা ক্ৰয়ডনলৈ তিনিজন যাত্ৰী উৰুৱাই অনা ফ্ৰান্সৰ বিমান এখনৰ সৈতে সংঘৰ্ষ হয়, যাৰ ফলত ৭জন লোকৰ মৃত্যু হয়। এইটোৱেই আছিল প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিমানসেৱাৰ বিমানৰ মাজত আকাশৰ মাজত হোৱা সংঘৰ্ষ। ==পটভূমি== প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত সামৰিক বিমান আৰু ইয়াৰ পাইলটৰ চাহিদা তীব্ৰভাৱে হ্ৰাস পায়। আন দেশৰ দৰেই ফ্ৰান্স আৰু ব্ৰিটেইনেও অসামৰিক বিমান উদ্যোগ স্থাপনৰ দিশত আগবাঢ়িছিল, প্ৰথম অৱস্থাত সামৰিক ডিজাইনক ঘৰুৱা কামলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিছিল। প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত বিমান সংস্থাৰ কামৰ বাবে এয়াৰকোৱে ডিজাইন কৰা প্ৰথমখন বিমান আছিল ডি হেভিলেণ্ড ডি এইচ.১৮এ। বায়ু মন্ত্ৰালয়ৰ মালিকানাধীন এখন বিমান (পঞ্জীয়ন G-EAWO), ইনষ্টোন এয়াৰ লাইনৰ পৰা ডেইমলাৰ হাইৰ লিমিটেডলৈ ক্ৰয়ডন-পেৰিছ পথত চলাচলৰ বাবে সলনি কৰা হৈছিল যেতিয়ালৈকে ডেইমলাৰৰ অৰ্ডাৰত থকা তিনিখন ডি হেভিলেণ্ড ডি এইচ.৩৪ বিমান ডেলিভাৰী কৰিব পৰা নাযায়।<ref name="NYT">[https://www.nytimes.com/1922/04/08/archives/americans-die-in-french-air-crash-christopher-bruce-yule-and-wife.html "Americans Die in French Air Crash"] ''[[The New York Times]]''. 8 April 1922.</ref> সেই সপ্তাহত ১৯২২ চনৰ ২ এপ্ৰিলৰ পৰা এই সেৱা আৰম্ভ হয়। ফৰাচী কোম্পানী Compagnie des Grands Express Aériens (CGEA) এ লে’ ব’ৰগেটৰ পৰা ক্ৰয়ডনলৈ লৈ দৈনিক সেৱাত Farman F.60 Goliath (পঞ্জীয়ন F-GEAD) বিমান চলাইছিল।<ref name="NYT"/> ==বিমানখন== ১৯২২ চনৰ ৭ এপ্ৰিলত ডেইমলাৰ হাইৰে ডি এইচ.১৮এৰ সৈতে অভিযান আৰম্ভ কৰাৰ চাৰিদিন পিছত জি-ইএডব্লিউঅ'ই ক্ৰয়ডনৰ পৰা পেৰিছৰ লে ব’ৰ্গেটলৈ যোৱা মেইল উৰুৱাই আছিল, য’ত কেৱল পাইলট (লেফটেনেণ্ট আৰ ই ড্যুক) আৰু এজন ল’ৰা ষ্টুয়াৰ্ড (হেষ্টাৰমেন) আছিল। ইফালে এম মাইৰে চলোৱা গলিয়াথ (F-GEAD) বিমানখনে তিনিজন যাত্ৰী আৰু এজন মেকানিক লৈ লে ব’ৰ্গেটৰ পৰা যাত্ৰা কৰিছিল।<ref name="flight">{{cite journal |url=http://www.flightglobal.com/PDFArchive/View/1922/1922%20-%200215.html |title=London-Paris machines collide |journal=[[Flight International|Flight]] |date=13 April 1922 |accessdate=29 March 2007 |page=215}}</ref> এই তিনিজন যাত্ৰী আছিল মধুচন্দ্ৰিকা যাপনলৈ যোৱা আমেৰিকান দম্পতী ক্ৰিষ্টোফাৰ ব্ৰুচ ইউল আৰু নতুন মিচেছ মেৰী ইউল, আৰু আনজন ফৰাচী নাগৰিক মন্সিয়ৰ ব’ৰিয়েজ।<ref name="NYT"/> ১৫০ মিটাৰ (৪৯২ ফুট) উচ্চতাত ড্ৰিজল আৰু কুঁৱলীৰ সাধাৰণ পথ অনুসৰণ কৰি DH.18A জাহাজখনে ফ্ৰান্সৰ অইজ বিভাগৰ (বৰ্তমান পিকাৰ্ডিৰ অংশ) গ্ৰেণ্ডভিলিয়াৰৰ পৰা ৪ কিলোমিটাৰ (বৰ্তমান পিকাৰ্ডিৰ অংশ) দক্ষিণে, বিউভেছৰ উত্তৰত প্ৰায় ২৭ কিলোমিটাৰ (১৭ মাইল) থিউলয়-চেণ্ট-এণ্টোৱানৰ ওপৰত আৰু পেৰিছৰ পৰা কিছু উত্তৰে ৭০ মাইল (১১০ কিলোমিটাৰ) দূৰত গলিয়াথৰ সৈতে সংঘৰ্ষ হয়।<ref name="NYT"/><ref name="jacksonv2"> {{cite book |author=Jackson, Aubrey Joseph |title=British Civil Aircraft since 1919, Vol. 2 |oclc=59161340 |publisher=Putnam |location=London |year=1973}}</ref> প্ৰথমবাৰৰ বাবে দুই বিমানৰ মাজত আকাশৰ মাজত হোৱা সংঘৰ্ষত সাতজন লোকৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{cite web |url=http://jnpassieux.chez-alice.fr/html/Dh18.php |title=DH.18 from jnpassieux.chez-alice.fr |language=French |accessdate=9 December 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110720224855/http://jn.passieux.free.fr/html/Dh18.php |archivedate=20 July 2011 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{citation |chapter-url=http://www.eurocontrol.int/ra-downlink/gallery/content/public/library/Review_of_ACAS_RA_Downlink_ver_10.pdf |title=Review of ACAS RA Downlink |chapter=APPENDIX B – Previous significant midair occurrences |accessdate=7 December 2007 |page=20 (page 26 of document) |publisher=eurocontrol.int |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070927013525/http://www.eurocontrol.int/ra-downlink/gallery/content/public/library/Review_of_ACAS_RA_Downlink_ver_10.pdf |archivedate=27 September 2007 }}</ref> বতৰ কুঁৱলীময় আছিল আৰু দৃশ্যমানতাও বেয়া আছিল। কুঁৱলীৰ মাজত হঠাতে দুয়োখন বিমানে ইখনে সিখনৰ মুখামুখি হ’ল, দুয়োখনেই এৰাই চলিবলৈ সময় নাপালে। সংঘৰ্ষৰ সময়ত DH.18 য়ে এটা ডেউকা আৰু ঠেং হেৰুৱাই পেলায়, আৰু প্ৰথমে আঘাত কৰে, কেইমিনিটমানৰ পিছত গলিয়াথ দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত হয়। যদিও মাটিত থকা মানুহে দ্ৰুতগতিত সেই স্থানত উপস্থিত হয়, তথাপিও গুৰুতৰভাৱে আহত ল’ৰা ষ্টুয়াৰ্ডজনৰ বাহিৰে সকলোৰে মৃত অৱস্থাত উদ্ধাৰ হয়। ওচৰৰ গাঁওখনলৈ লৈ যোৱা হয় যদিও আঘাতৰ বাবে তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref name="flight"/> প্ৰাথমিক প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছিল যে জীৱিতজন বৃটিছ পাইলট।<ref name="NYT"/> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== দুৰ্ঘটনাৰ পিছত ক্ৰয়ডন বিমানবন্দৰত কোম্পানী ডেছ গ্ৰেণ্ডছ এক্সপ্ৰেছ এৰিয়েন্স, কোম্পানী ডেছ মেছেজেৰীছ এৰিয়েন্স, ডেইমলাৰ এয়াৰৱে, হেণ্ডলি পেজ ট্ৰেন্সপ’ৰ্ট, ইনষ্টন এয়াৰ লাইন আৰু কে এল এমৰ প্ৰতিনিধিৰ লগতে বিমান মন্ত্ৰালয়ৰ দুজন প্ৰতিনিধি আৰু কোম্পানীসমূহে নিয়োজিত বিভিন্ন পাইলটৰ দ্বাৰা এখন বৈঠক অনুষ্ঠিত হয়। বৈঠকত গৃহীত প্ৰস্তাৱসমূহৰ ভিতৰত আছিল যে "সোঁফালে ৰখা" বিমানৰ সৰ্বজনীন নিয়মত পৰিণত হ’ব, নতুন বিমানে পাইলটৰ বাবে আগলৈ স্পষ্ট দৃশ্য প্ৰদান কৰিব লাগে, আৰু সকলো বিমানতে ৰেডিঅ' সজ্জিত হ’ব লাগে। বেলজিয়াম, ফ্ৰান্স, নেদাৰলেণ্ড আৰু যুক্তৰাজ্যত স্পষ্টভাৱে নিৰ্ধাৰিত বিমান পথ প্ৰৱৰ্তন কৰিব লাগিছিল।<ref name=Times150422>{{Cite newspaper The Times |title=Airway Rules |date=15 April 1922 |page=12 |issue=43006 |column=E}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বিমান দুৰ্ঘটনা]] cnkudrr22zpsdt162lrw7ygwes0y5kf 0 123711 651763 624576 2026-11-09T17:02:34Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651763 wikitext text/x-wiki {{Infobox anatomy | Name = প্ৰস্ৰাৱ তন্ত্ৰ | Latin = systema urinarium | Image = Urinary system.svg | Caption = ১. ''মানুহৰ প্ৰস্ৰাৱ তন্ত্ৰ:'' ২. [[বৃক্ক]], ৩. [[ৰেনাল পেলভিছ,]], ৪. [[ইউৰেটাৰ]], ৫. [[মূত্ৰাশয়]], ৬. [[ইউৰেথ্ৰা]]. (বাওঁফালে ফ্ৰণ্টাল ছেকচনৰ সৈতে)<br />৭. [[এড্ৰিনেল গ্ৰন্থি]]<br />''নাড়ী:'' ৮) বৃক্কৰ ধমনী আৰু সিৰা,, ৯.তলৰ সিৰা কাভা, ১০. পেটৰ এওৰ্টা, ১১. সাধাৰণ ইলিয়াক ধমনী আৰু সিৰা<br />অৰ্ধস্বচ্ছ: ১২) যকৃত, ১৩.বৃহদান্ত্ৰ, ১৪.শ্ৰোণী | Width = <!-- only required for images under 200px and don't use "px" --> | Image2 = Urinary System (Male).png | Caption2 = পুৰুষৰ প্ৰস্ৰাৱৰ ব্যৱস্থা। প্ৰস্ৰাৱ বৃক্কৰ পৰা মূত্ৰনলীৰ মাজেৰে মূত্ৰাশয়লৈ বৈ যায় য’ত প্ৰস্ৰাৱৰ সময়ত মূত্ৰনলীৰ মাজেৰে (পুৰুষৰ ক্ষেত্ৰত দীঘলীয়া, মহিলাৰ ক্ষেত্ৰত চুটি) শৰীৰৰ পৰা ওলাই অহালৈকে জমা হৈ থাকে | Precursor = | System = | Artery = | Vein = | Nerve = | Lymph = }} '''প্ৰস্ৰাৱ তন্ত্ৰ''', যাক প্ৰস্ৰাৱ নলী বা বৃক্ক তন্ত্ৰ বুলিও কোৱা হয়, মেৰুদণ্ডী প্ৰাণীৰ আৱৰ্জনা নিষ্কাশন তন্ত্ৰৰ এটা অংশ। মানুহ আৰু প্লেচেণ্টাৰ স্তন্যপায়ী প্ৰাণীত ই বৃক্ক, মূত্ৰনলী, মূত্ৰাশয় আৰু মূত্ৰনলীৰে গঠিত। প্ৰস্ৰাৱ ব্যৱস্থাৰ উদ্দেশ্য হৈছে শৰীৰৰ পৰা আৱৰ্জনা নিৰ্মূল কৰা, ৰক্তৰ আয়তন আৰু ৰক্তচাপ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা, ইলেক্ট্ৰলাইট আৰু বিপাকীয় পদাৰ্থৰ মাত্ৰা নিয়ন্ত্ৰণ কৰা, তেজৰ পি এইচ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা। প্ৰস্ৰাৱ নলী হৈছে শৰীৰৰ নিষ্কাশন ব্যৱস্থা যাৰ ফলত শেষত প্ৰস্ৰাৱ ওলাই যায়।<ref name="NIH">{{cite web|title=The Urinary Tract & How It Works {{!}} NIDDK|url=https://www.niddk.nih.gov/health-information/urologic-diseases/urinary-tract-how-it-works|website=National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases}}</ref> বৃক্কত বৃক্কৰ ধমনীসমূহৰ জৰিয়তে বিস্তৃত তেজৰ যোগান থাকে, যিবোৰ বৃক্কৰ সিৰাৰ জৰিয়তে বৃক্কৰ পৰা ওলাই যায়। প্ৰতিটো বৃক্ক নেফ্ৰন নামৰ কাৰ্যকৰী এককৰে গঠিত। তেজ পৰিশোধন আৰু অধিক প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ পিছত মূত্ৰনলীয়ে বৃক্কৰ পৰা প্ৰস্ৰাৱ মূত্ৰাশয়লৈ লৈ যায়। প্ৰস্ৰাৱৰ সময়ত মূত্ৰনলীৰ লিংগ বা ভলভাৰ মাজেৰে মূত্ৰাশয়ৰ পৰা প্ৰস্ৰাৱ কঢ়িয়াই লৈ যায়। মহিলা আৰু পুৰুষৰ প্ৰস্ৰাৱ ব্যৱস্থা অতি মিল আছে, কেৱল মূত্ৰনলীৰ দৈৰ্ঘ্যৰ ক্ষেত্ৰতহে পাৰ্থক্য আছে।<ref>{{cite encyclopedia |url=https://www.medlineplus.gov/ency/imagepages/1122.htm |title=Female urinary tract |encyclopedia=MedLine Plus Medical Encyclopedia |date=16 September 2011 |first=David |last=C. Dugdale}}</ref> এজন সুস্থ মানুহৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণতে প্ৰতিদিনে ৮০০–২,০০০ মিলিলিটাৰ (মিলিলিটাৰ) প্ৰস্ৰাৱ উৎপন্ন হয়। এই পৰিমাণ তৰল পদাৰ্থ গ্ৰহণ আৰু বৃক্কৰ কাৰ্য অনুসৰি ভিন্ন হয়। ==গঠন== [[File:3DPX-002331 Urinary collecting system 3DFile.stl|thumb|left|প্ৰস্ৰাৱ তন্ত্ৰৰ থ্ৰিডি মডেল]] প্ৰস্ৰাৱ তন্ত্ৰই প্ৰস্ৰাৱ উৎপন্ন কৰা আৰু নিঃসৰণৰ বিন্দুলৈ পৰিবহণ কৰা ব্যৱস্থাক বুজায়। মানুহৰ প্ৰস্ৰাৱ ব্যৱস্থাত দুটা বৃক্ক থাকে, যিবোৰ বাওঁ আৰু সোঁ দুয়োফালে পৃষ্ঠীয় শৰীৰৰ বেৰ আৰু পেৰিটেল পেৰিটনিয়ামৰ মাজত অৱস্থিত। বৃক্কৰ কাৰ্যকৰী একক নেফ্ৰনৰ ভিতৰত প্ৰস্ৰাৱৰ গঠন আৰম্ভ হয়। তাৰ পিছত প্ৰস্ৰাৱ নেফ্ৰনৰ মাজেৰে, কালেক্টিং ডাক্ট নামৰ একত্ৰিত নলীৰ ব্যৱস্থাৰ মাজেৰে বৈ যায়। তাৰ পিছত এই কালেক্টিং ডাক্ট বা সংগ্ৰহকাৰী নলীবোৰে সংযুক্ত হৈ সৰু সৰু কেলিচ গঠন কৰে, তাৰ পিছত ডাঙৰ ডাঙৰ কেলিচবোৰে শেষত বৃক্কৰ শ্ৰোণীকোষৰ লগত যোগ দিয়ে। ইয়াৰ পৰা প্ৰস্ৰাৱৰ স্ৰোত ৰেনাল পেলভিছৰ পৰা মূত্ৰনলীলৈ প্ৰবাহিত হৈ থাকে, প্ৰস্ৰাৱক মূত্ৰাশয়লৈ পৰিবহণ কৰে। মানুহৰ প্ৰস্ৰাৱ তন্ত্ৰৰ শৰীৰবিজ্ঞান মূত্ৰাশয়ৰ স্তৰত পুৰুষ আৰু মহিলাৰ মাজত পৃথক। পুৰুষৰ ক্ষেত্ৰত মূত্ৰনলী মূত্ৰাশয়ৰ ত্ৰিকোণত থকা অভ্যন্তৰীণ মূত্ৰনলীৰ মুখৰ পৰা আৰম্ভ হৈ বাহ্যিক মূত্ৰনলীৰ মুখৰ মাজেৰে আগবাঢ়ি যায় আৰু তাৰ পিছত প্ৰষ্টেটিক, মেমব্ৰেনাছ, বালবাৰ আৰু লিংগৰ মূত্ৰনলীত পৰেগৈ। গ্লান্স লিংগত থকা প্ৰস্ৰাৱৰ মাধ্যমেৰে পুৰুষৰ মূত্ৰনলীৰ পৰা প্ৰস্ৰাৱ ওলাই যায়। মহিলাৰ ক্ষেত্ৰত মূত্ৰনলী বহুত চুটি, মূত্ৰাশয়ৰ ডিঙিৰ পৰা আৰম্ভ হৈ ভলভাল ভেষ্টিবুলত শেষ হয়।{{cn}} ==বিকাশ== * মূল প্ৰবন্ধ: [[প্ৰস্ৰাৱ তন্ত্ৰৰ বিকাশ]], ([[:en:Development of the urinary system]]) ==মাইক্ৰ’এনাটমী== মাইক্ৰস্কোপিৰ অধীনত প্ৰস্ৰাৱ ব্যৱস্থাটো [[ইউৰোথেলিয়াম]]([[:en:Transitional epithelium]])নামৰ এক অনন্য আৱৰণেৰে আবৃত হয়, যিটো এটা প্ৰকাৰৰ পৰিৱৰ্তনশীল এপিথেলিয়াম। বেছিভাগ অংগৰ এপিথেলিয়াল আৱৰণৰ দৰে নহয়, পৰিৱৰ্তনশীল এপিথেলিয়াম সমতল আৰু প্ৰসাৰিত হ’ব পাৰে। ইউৰ’থেলিয়ামে ৰেনাল পেলভিছ, ইউৰেটাৰ, মূত্ৰাশয়কে ধৰি প্ৰস্ৰাৱৰ বেছিভাগ অংশ সামৰি লয়। ==কাৰ্য== প্ৰস্ৰাৱ তন্ত্ৰ আৰু ইয়াৰ উপাদানসমূহৰ মূল কামসমূহ হ’ল:- *তেজৰ পৰিমাণ আৰু গঠন (যেনে ছডিয়াম, পটাছিয়াম আৰু কেলচিয়াম) নিয়ন্ত্ৰণ কৰা। *ৰক্তচাপ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা। *তেজৰ pH হোমিঅ’ষ্টেছিছ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা। *বৃক্কৰ দ্বাৰা ৰক্তকণিকা উৎপাদনত অৰিহণা যোগায়। *কেলচিট্ৰিয়েল (ভিটামিন ডিৰ সক্ৰিয় ৰূপ) সংশ্লেষণ কৰাত সহায় কৰে। *বৰ্জিত সামগ্ৰী (মূলতঃ ইউৰিয়া আৰু ইউৰিক এচিড) আৰু অন্যান্য সামগ্ৰী শৰীৰৰ পৰা আঁতৰোৱাৰ আগতে সংৰক্ষণ কৰে। ==প্ৰস্ৰাৱৰ গঠন== প্ৰাপ্তবয়স্ক মানুহৰ প্ৰস্ৰাৱৰ গড় উৎপাদন প্ৰতিদিনে প্ৰায় ১–২ লিটাৰ (L) হয়, যিটো হাইড্ৰেচনৰ অৱস্থা, কাৰ্যকলাপৰ মাত্ৰা, পৰিৱেশৰ কাৰক, ওজন আৰু ব্যক্তিৰ স্বাস্থ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। প্ৰস্ৰাৱ বেছি বা কম উৎপাদন হ’লে চিকিৎসাৰ প্ৰয়োজন হয়। [[পলিউৰিয়া]] ([[:en:Polyuria]]) হৈছে অত্যধিক প্ৰস্ৰাৱ উৎপাদন (> ২.৫ লিটাৰ/দিনে)। প্ৰস্ৰাৱৰ উৎপাদন কম হোৱা অৱস্থা হ’ল [[অলিগুৰিয়া]] ([[:en:Oliguria]]) (< ৪০০ মিলিলিটাৰ/দিনে) আৰু [[এনুৰিয়া]]([[:en:Anuria]]) (< ১০০ মিলিলিটাৰ/দিন)। প্ৰস্ৰাৱ গঠনৰ প্ৰথম পদক্ষেপ হ’ল বৃক্কত তেজ পৰিশোধন কৰা। এজন সুস্থ মানুহৰ ক্ষেত্ৰত বৃক্কই হৃদযন্ত্ৰৰ ১২ৰ পৰা ৩০%ৰ ভিতৰত আউটপুট লাভ কৰে কিন্তু ইয়াৰ গড় প্ৰায় ২০% বা প্ৰায় ১.২৫ লিটাৰ/মিনিট। বৃক্কৰ মৌলিক গাঁথনিগত আৰু কাৰ্যকৰী একক হ’ল নেফ্ৰন। ইয়াৰ প্ৰধান কাম হ’ল তেজ ফিল্টাৰ কৰি পানী আৰু ছডিয়ামৰ দৰে দ্ৰৱণীয় পদাৰ্থৰ ঘনত্ব নিয়ন্ত্ৰণ কৰা, প্ৰয়োজনীয়খিনি পুনৰ শোষণ কৰা আৰু বাকীখিনি প্ৰস্ৰাৱ হিচাপে বাহিৰ কৰা। নেফ্ৰনৰ প্ৰথম অংশত ব’মেনৰ কেপচুলে ৰক্তসঞ্চালন তন্ত্ৰৰ পৰা তেজ ফিল্টাৰ কৰি নলীকালৈ লৈ যায়। হাইড্ৰ’ষ্টেটিক আৰু অস্মোটিক চাপৰ গ্ৰেডিয়েণ্টে অৰ্ধপাৰ্যমান্য পৰ্দাৰ মাজেৰে পৰিশোধন কৰাত সহায় কৰে। পৰিশোধন পদাৰ্থত পানী, সৰু অণু আৰু আয়ন থাকে যিবোৰ পৰিশোধন পৰ্দাৰ মাজেৰে সহজে পাৰ হয়। কিন্তু প্ৰটিন আৰু ৰক্তকণিকা আদি ডাঙৰ অণুবোৰ পৰিশোধন পৰ্দাৰ মাজেৰে পাৰ হোৱাত বাধা দিয়া হয়। প্ৰতি মিনিটত উৎপন্ন হোৱা পৰিশোধনৰ পৰিমাণক গ্ল’মেৰুলাৰ পৰিশোধন হাৰ বা জিএফআৰ বোলা হয় আৰু ইয়াৰ পৰিমাণ প্ৰতিদিনে ১৮০ লিটাৰ। এই পৰিশোধিত পদাৰ্থৰ প্ৰায় ৯৯% নেফ্ৰনৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যোৱাৰ লগে লগে পুনৰ শোষিত হয় আৰু বাকী ১% প্ৰস্ৰাৱত পৰিণত হয়। প্ৰস্ৰাৱ তন্ত্ৰ [[অন্তঃস্ৰাৱী তন্ত্ৰ]]ৰ দ্বাৰা এণ্টিডাইউৰেটিক হৰম’ন, এলড’ষ্টেৰন আৰু পেৰাথাইৰয়ড হৰম’ন আদি হৰম'নৰ দ্বাৰা নিয়ন্ত্ৰিত হয়।<ref>{{cite book | last = Maton | first = Anthea | author2 = Jean Hopkins | author3 = Charles William McLaughlin | author4 = Susan Johnson | author5 = Maryanna Quon Warner | author6 = David LaHart | author7 = Jill D. Wright | title = Human Biology and Health | publisher = Prentice Hall | year = 1993 | location = Englewood Cliffs, New Jersey, USA | url = https://archive.org/details/humanbiologyheal00scho | isbn = 0-13-981176-1 | url-access = registration }}</ref> ==ঘনত্ব আৰু আয়তনৰ নিয়ন্ত্ৰণ== প্ৰস্ৰাৱ তন্ত্ৰ ৰক্তসঞ্চালন তন্ত্ৰ, স্নায়ুতন্ত্ৰ আৰু অন্তঃস্ৰাৱী তন্ত্ৰৰ প্ৰভাৱত থাকে। এলড’ষ্টেৰনে বৃক্কত ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ জৰিয়তে ৰক্তচাপ নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত কেন্দ্ৰীয় ভূমিকা পালন কৰে। ই নেফ্ৰনৰ দূৰৱৰ্তী নলী আৰু সংগ্ৰহকাৰী নলীত ক্ৰিয়া কৰে আৰু গ্ল’মেৰুলাৰ পৰিশোধনৰ পৰা ছডিয়ামৰ পুনৰ শোষণ বৃদ্ধি কৰে। ছডিয়াম পুনৰ শোষণৰ ফলত পানী ধৰি ৰাখে, যাৰ ফলত ৰক্তচাপ আৰু তেজৰ আয়তন বৃদ্ধি পায়। এণ্টিডাইউৰেটিক হৰম’ন (ADH), হৈছে বেছিভাগ স্তন্যপায়ী প্ৰাণীত পোৱা এটা নিউৰ’হাইপ’ফিজিয়াল হৰম’ন। ইয়াৰ দুটা প্ৰধান কাম হ’ল শৰীৰত পানী ধৰি ৰখা আৰু নাড়ী সংকোচন। ভেছ’প্ৰেচিনে বৃক্কৰ নেফ্ৰনৰ সংগ্ৰহ নলীত পানী পুনৰ শোষণ বৃদ্ধি কৰি শৰীৰৰ পানী ধৰি ৰখাটো নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।<ref name="isbn0-387-30348-0">{{cite book | vauthors = Caldwell HK, ((Young WS III)), Lajtha A, Lim R | title = Handbook of Neurochemistry and Molecular Neurobiology: Neuroactive Proteins and Peptides | edition = 3rd | publisher = Springer | location = Berlin | year = 2006 | chapter = Oxytocin and Vasopressin: Genetics and Behavioral Implications | chapter-url = http://refworks.springer.com/mrw/fileadmin/pdf/Neurochemistry/0387303480C25.PDF | pages = 573–607 | isbn = 0-387-30348-0 | access-date = 2025-07-19 | archivedate = 2011-05-04 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110504131252/http://refworks.springer.com/mrw/fileadmin/pdf/Neurochemistry/0387303480C25.PDF }}</ref> ভেছ’প্ৰেচিনে বৃক্কৰ নেফ্ৰন সংগ্ৰহকাৰী নলীৰ প্লাজমা পৰ্দাত একুৱাপ’ৰিন-চিডি পানীৰ চ্যানেলৰ স্থানান্তৰ ঘটাই বৃক্কৰ সংগ্ৰহ নলী আৰু দূৰৱৰ্তী কনভল্যুটেড নলীকাৰে পানীৰ পাৰ্যমান্যতা বৃদ্ধি কৰে।<ref name="pmid7532304">{{cite journal |vauthors=Nielsen S, Chou CL, Marples D, Christensen EI, Kishore BK, Knepper MA | title = Vasopressin increases water permeability of kidney collecting duct by inducing translocation of aquaporin-CD water channels to plasma membrane | journal = Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. | volume = 92 | issue = 4 | pages = 1013–7 |date=February 1995 | pmid = 7532304 | pmc = 42627 | doi = 10.1073/pnas.92.4.1013| bibcode = 1995PNAS...92.1013N | doi-access = free }}</ref> ==মূত্ৰত্যাগ== প্ৰস্ৰাৱ, যাক কেতিয়াবা [[মূত্ৰত্যাগ]] ([[:en:Urination]]) কৰা বুলিও কোৱা হয়, মূত্ৰাশয়ৰ পৰা শৰীৰৰ বাহিৰলৈ প্ৰস্ৰাৱ নিৰ্গত কৰা কাৰ্য। প্লেচেণ্টেল স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ লিংগ বা ভলভাৰ পৰা মূত্ৰনলীৰ জৰিয়তে আৰু আন মেৰুদণ্ডী প্ৰাণীৰ ক্ল’কাৰ জৰিয়তে প্ৰস্ৰাৱ নিৰ্গত হয়। সুস্থ মানুহৰ (আৰু আন বহুতো জীৱ-জন্তুৰ) প্ৰস্ৰাৱৰ প্ৰক্ৰিয়াটো স্বেচ্ছা নিয়ন্ত্ৰণত থাকে। কেঁচুৱা, কিছুমান বৃদ্ধ ব্যক্তি আৰু স্নায়ুজনিত আঘাতপ্ৰাপ্ত ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত অনিয়ন্ত্ৰণহীনতাৰ প্ৰতিফলন হিচাপে প্ৰস্ৰাৱ হ’ব পাৰে। শাৰীৰিকভাৱে প্ৰস্ৰাৱৰ লগত কেন্দ্ৰীয়, স্বয়ংক্ৰিয় আৰু দেহগত স্নায়ুতন্ত্ৰৰ মাজত সমন্বয় জড়িত হৈ থাকে। প্ৰস্ৰাৱ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা মগজুৰ কেন্দ্ৰসমূহৰ ভিতৰত পণ্টাইন প্ৰস্ৰাৱ কেন্দ্ৰ, পেৰিয়াকুৱেডাক্টেল গ্ৰে আৰু চেৰিব্ৰেল কৰ্টেক্স আদি অন্তৰ্ভুক্ত। ==ক্লিনিকেল তাৎপৰ্য্য== ইউৰ’লজিকেল ৰোগ জন্মগত বা আয়ত্ত কৰা প্ৰস্ৰাৱ তন্ত্ৰৰ বিসংগতিৰ ফলত হ’ব পাৰে। উদাহৰণ স্বৰূপে প্ৰস্ৰাৱৰ পথত বাধাৰ সৃষ্টি হোৱাটো এটা ইউৰ’লজিকেল ৰোগ যিয়ে প্ৰস্ৰাৱ বন্ধ কৰি ৰাখিব পাৰে। বৃক্কৰ কলাৰ ৰোগ সাধাৰণতে নেফ্ৰ’লজিষ্টৰ দ্বাৰা চিকিৎসা কৰা হয়, আনহাতে প্ৰস্ৰাৱ নলীৰ ৰোগ ইউৰ’লজিষ্টৰ দ্বাৰা চিকিৎসা কৰা হয়। স্ত্ৰীৰোগ বিশেষজ্ঞই মহিলাৰ প্ৰস্ৰাৱ নিয়ন্ত্ৰণহীনতাৰ চিকিৎসাও কৰিব পাৰে। শৰীৰৰ অন্যান্য তন্ত্ৰৰ ৰোগেও মূত্ৰনলীৰ কাৰ্যত প্ৰত্যক্ষ প্ৰভাৱ পেলায়। উদাহৰণস্বৰূপে, দেখা গৈছে যে ডায়েবেটিছ মেলিটাছত বৃক্কই মুক্ত কৰা প্ৰটিনে উচ্চ ৰক্তচাপৰ ক্ষতিকাৰক প্ৰভাৱৰ প্ৰতি বৃক্কক সংবেদনশীল কৰি তোলে।<ref>{{cite journal | last1 = Baba | first1 = T | last2 = Murabayashi | first2 = S | last3 = Tomiyama | first3 = T | last4 = Takebe | first4 = K | title = Uncontrolled hypertension is associated with a rapid progression of nephropathy in type 2 diabetic patients with proteinuria and preserved renal function | url = https://archive.org/details/sim_tohoku-journal-of-experimental-medicine_1990-08_161_4/page/311 | journal = The Tohoku Journal of Experimental Medicine | volume = 161 | issue = 4 | pages = 311–8 | year = 1990 | pmid = 2256104 | doi = 10.1620/tjem.161.311 | doi-access = free }}</ref> ডায়েবেটিছে পেৰিফেৰেল নিউৰ’পেথীৰ বাবেও প্ৰস্ৰাৱত প্ৰত্যক্ষ প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে, যিটো তেজৰ চেনিৰ মাত্ৰা বেয়াকৈ নিয়ন্ত্ৰিত কিছুমান ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত দেখা দিয়ে।<ref>{{cite web| url=http://www.patient.info/health/peripheral-neuropathy| title=Peripheral Neuropathy| publisher=Patient UK| access-date=2014-03-20| archiveurl=https://web.archive.org/web/20210827173723/https://patient.info/brain-nerves/peripheral-neuropathy-leaflet| archivedate=2021-08-27| deadurl=yes}}</ref> গৰ্ভাৱস্থা, প্ৰসৱ, বয়স বৃদ্ধি, অতিৰিক্ত ওজন আদি কাৰণত পেলভিক ফ্ল’ৰৰ পেশী দুৰ্বল হোৱাৰ ফলত প্ৰস্ৰাৱৰ অসংযম হ’ব পাৰে। শেহতীয়া পদ্ধতিগত পৰ্যালোচনাৰ তথ্যই প্ৰমাণ কৰে যে আচৰণ চিকিৎসাৰ ফলত সাধাৰণতে কেৱল ঔষধতকৈ প্ৰস্ৰাৱৰ অসংযমৰ ফলাফল উন্নত হয়, বিশেষকৈ মানসিক চাপ আৰু আৰ্জ ইউআইৰ বাবে।<ref>{{Cite journal|last1=Balk|first1=Ethan|last2=Adam|first2=Gaelen P.|last3=Kimmel|first3=Hannah|last4=Rofeberg|first4=Valerie|last5=Saeed|first5=Iman|last6=Jeppson|first6=Peter|last7=Trikalinos|first7=Thomas|date=2018-08-08|title=Nonsurgical Treatments for Urinary Incontinence in Women: A Systematic Review Update|url=https://effectivehealthcare.ahrq.gov/topics/urinary-incontinence-update/final-report-2018|doi=10.23970/ahrqepccer212|s2cid=80659370|doi-access=free|url-access=subscription}}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Balk|first1=Ethan M.|last2=Rofeberg|first2=Valerie N.|last3=Adam|first3=Gaelen P.|last4=Kimmel|first4=Hannah J.|last5=Trikalinos|first5=Thomas A.|last6=Jeppson|first6=Peter C.|date=2019-04-02|title=Pharmacologic and Nonpharmacologic Treatments for Urinary Incontinence in Women: A Systematic Review and Network Meta-analysis of Clinical Outcomes|url=http://annals.org/article.aspx?doi=10.7326/M18-3227|journal=Annals of Internal Medicine|language=en|volume=170|issue=7|pages=465–479|doi=10.7326/M18-3227|pmid=30884526|s2cid=83458685|issn=0003-4819|url-access=subscription}}</ref> কেগেল ব্যায়াম নামেৰে জনাজাত পেলভিক ফ্ল’ৰ ব্যায়ামে পেলভিক ফ্ল’ৰ শক্তিশালী কৰি এই অৱস্থাত সহায় কৰিব পাৰে। প্ৰস্ৰাৱৰ নিয়ন্ত্ৰণহীনতাৰ অন্তৰ্নিহিত চিকিৎসাজনিত কাৰণো থাকিব পাৰে, যিবোৰ প্ৰায়ে চিকিৎসাযোগ্য। শিশুৰ ক্ষেত্ৰত এই অৱস্থাক ইউৰেচিছ বোলা হয়। কিছুমান কৰ্কট ৰোগে প্ৰস্ৰাৱ তন্ত্ৰকো লক্ষ্য কৰি লয়, য’ত মূত্ৰাশয়ৰ কৰ্কট ৰোগ, বৃক্কৰ কৰ্কট ৰোগ, মূত্ৰনলীৰ কৰ্কট ৰোগ, মূত্ৰনলীৰ কৰ্কট ৰোগ আদি অন্তৰ্ভুক্ত। এই অংগসমূহৰ ভূমিকা আৰু অৱস্থানৰ বাবে চিকিৎসা প্ৰায়ে জটিল হৈ পৰে।{{cn}} ==ইতিহাস== লিখিত ঐতিহাসিক ৰেকৰ্ড পোৱালৈকে বৃক্কৰ পাথৰ চিনাক্ত আৰু লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।<ref name="Tefekli2013">{{cite journal |last1=Tefekli |first1=Ahmet |last2=Cezayirli |first2=Fatin |title=The History of Urinary Stones: In Parallel with Civilization |journal=The Scientific World Journal |date=2013 |volume=2013 |page=423964 |doi=10.1155/2013/423964|pmid=24348156 |pmc=3856162 |doi-access=free }}</ref> মূত্ৰনলীকে ধৰি প্ৰস্ৰাৱৰ নলীৰ লগতে বৃক্কৰ পৰা প্ৰস্ৰাৱ নিষ্কাশন কৰাৰ কাৰ্যৰ বিষয়ে গেলেনে খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাত বৰ্ণনা কৰিছে।<ref name="Nahon2011">{{cite journal |last1=Nahon |first1=I |last2=Waddington |first2=G |last3=Dorey |first3=G |last4=Adams |first4=R |title=The history of urologic surgery: from reeds to robotics. |journal=Urologic Nursing |date=2011 |volume=31 |issue=3 |pages=173–80 |doi=10.7257/1053-816X.2011.31.3.173 |pmid=21805756}}</ref> অস্ত্ৰোপচাৰৰ পৰিৱৰ্তে ইউৰেটেৰ’স্কপি নামৰ অভ্যন্তৰীণ পদ্ধতিৰে ইউৰেটাৰ পৰীক্ষা কৰা প্ৰথমগৰাকী ব্যক্তি আছিল ১৯২৯ চনত, হেম্পটন ইয়ং।<ref name="Tefekli2013" /> ভি এফ মাৰ্শ্বলে ইয়াৰ উন্নতি সাধন কৰিছিল যি ফাইবাৰ অপটিক্সৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নমনীয় এণ্ড'স্কোপৰ প্ৰথম প্ৰকাশিত ব্যৱহাৰ, যিটো ১৯৬৪ চনত সংঘটিত হৈছিল।<ref name="Tefekli2013" /> মূত্ৰনলী আৰু প্ৰস্ৰাৱৰ নলী বাইপাছ কৰি ৰেনাল পেলভিছত নিষ্কাশন নলী সুমুৱাই দিয়াৰ কথা প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৪১ চনত বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। এনে পদ্ধতি পূৰ্বৰ দুটা সহস্ৰাব্দৰ ভিতৰত ব্যৱহাৰ কৰা প্ৰস্ৰাৱ ব্যৱস্থাৰ ভিতৰত মুকলি অস্ত্ৰোপচাৰ পদ্ধতিৰ পৰা বহু পৃথক আছিল।<ref name="Tefekli2013" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:মানৱ বিজ্ঞান]] [[শ্ৰেণী:অংগ তন্ত্ৰ]] er3al95clem494jn8mjiwhpx5p2g5cu 0 124485 651929 534524 2026-11-10T08:02:54Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651929 wikitext text/x-wiki {{Infobox geographical indication | name = শ্ৰীকালহস্তি কালামকাৰী | color = | logo = | image = Kalamkari painting.jpg | image_size = | alt = | caption = হস্তশিল্পীয়ে কালামকাৰী কৰি থকা দেখা গৈছে। | alternative names = | description = কাপোৰ এখনত ৰং কৰা হাতৰ অংকন কালামকাৰী কামৰ এক অনন্য শ্ৰীকালহস্তী শৈলী | type = [[হস্তশিল্প]] | area = শ্ৰীকালহস্তী, তিৰুপতি জিলা, [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]] | country = [[ভাৰত]] | registered = <!-- Registration year --> | material = {{plainlist|[[কাপোৰ]] * [[ৰং কৰা]] }} | official website = }} '''শ্ৰীকালহস্তি কালামকাৰী''' হস্তশিল্পৰ এক শৈলী, যাৰদ্বাৰা হাতেৰে কাপোৰত ৰং কৰা হয়। ভাৰতৰ অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ ৰাজ্যৰ তিৰুপতি জিলাৰ শ্ৰীকালহস্তিত ইয়াৰ উৎপাদন হয়।<ref>{{cite news|title=Geographical Indication|url=http://www.thehansindia.com/posts/index/Hans/2016-01-23/Geographical-Indication/201919|access-date=25 January 2016|work=The Hans India|date=23 January 2016}}</ref> ইয়াক অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰপৰা অহা ভৌগোলিক ইংগিতসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে পঞ্জীয়ন কৰা হৈছে, হস্তশিল্পৰ সামগ্ৰীৰ অধীনত ভৌগোলিক সামগ্ৰীৰ ইংগিত (পঞ্জীয়ন আৰু সুৰক্ষা) আইন, ১৯৯৯ৰদ্বাৰা।<ref name="GI">{{cite web |title=Registration Details of Geographical Indications |url=http://www.ipindia.nic.in/writereaddata/Portal/Images/pdf/Registered_GI_01_04_19.pdf |website=Intellectual Property India, Government of India |access-date=14 May 2019 }}</ref> শ্ৰীকালহস্তি কালামকাৰীৰ বাবে জি আই আবেদন দাখিল কৰিছিল কালামকাৰী আৰ্টিছনছ ৰিভাইভেল এণ্ড আপচাৰ্জ ফৰ নেচনেল এক্লেইম (কাৰুনা)ই।<ref name="GI Application Details of Srikalahasti Kalamkari">{{cite web |title=Application Details of Srikalahasti Kalamkari |url=https://search.ipindia.gov.in/GIRPublic/Application/Details/28 |website=Intellectual Property India , Government of India |access-date=4 March 2019 }}</ref> ==ইতিহাস== [[File:Kalamkari Art.jpg|thumb]] বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ সময়ছোৱাত কালামকাৰীৰ শিল্পৰ অস্তিত্ব আছিল।<ref>{{cite web|title=Design Resource – Kalamkari Painting – People and Place|url=https://www.dsource.in/resource/kalamkari-painting |website=www.dsource.in|date=12 July 2015 |access-date=25 January 2016}}</ref> ==কালামকাৰী কাম== ভাৰতত প্ৰচলিত কালামকাৰী ৰচনাৰ দুটা শৈলীৰ ভিতৰত কালামকাৰীৰ শ্ৰীকালহস্তী শৈলী অন্যতম, আনটো হ’ল, মাচিলিপট্টনম শৈলী। পাৰ্চী ভাষাত কালামৰ অৰ্থ হ’ল কলম, হাতেৰে অংকন আৰু ৰং কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name=style>{{cite web|title=Kalamkari: Craft of the matter|url=http://www.mid-day.com/articles/kalamkari-craft-of-the-matter/16478155|website=mid-day|date=24 August 2015|access-date=25 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160131082254/http://www.mid-day.com/articles/kalamkari-craft-of-the-matter/16478155|archivedate=31 January 2016|deadurl=yes}}</ref> কলমৰ ব্যৱহাৰ দুবিধ, এটা বাঁহৰপৰা তৈয়াৰী অংকনৰ বাবে, আনটো ৰং কৰাৰ বাবে। ৰং প্ৰক্ৰিয়াত কেৱল প্ৰাকৃতিক ৰং ব্যৱহাৰ কৰা হয় যিবোৰ ফুল আৰু শাক-পাচলিৰপৰা উলিওৱা হয়। গোটেই প্ৰক্ৰিয়াটোত ব্লক বনোৱা, কাপোৰ শোধন কৰা, ছপা কৰা, ধোৱা আদি সোতৰটা পদক্ষেপ জড়িত হৈ থাকে।<ref name=usage>{{cite web|title=Kalamkari – AP|url=http://www.upasana.in/kalamkari-ap|website=www.upasana.in|access-date=25 January 2016|archive-date=31 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160131132200/http://www.upasana.in/kalamkari-ap|url-status=dead|archivedate=31 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160131132200/http://www.upasana.in/kalamkari-ap|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|title=The theme of textile: Know about Kalamkari and Muga Silk : Art and Culture|url=http://indiatoday.intoday.in/education/story/textiles-from-the-east-and-the-west/1/429857.html|access-date=25 January 2016|work=indiatoday.intoday.in|date=13 April 2015|archive-date=23 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160123033614/http://indiatoday.intoday.in/education/story/textiles-from-the-east-and-the-west/1/429857.html|url-status=dead|archivedate=23 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160123033614/http://indiatoday.intoday.in/education/story/textiles-from-the-east-and-the-west/1/429857.html|deadurl=yes}}</ref> শ্ৰীকালহস্তী শৈলী বেছিভাগেই কাপোৰৰ ওপৰত ধৰ্মীয় মিথ আৰু মহাকাব্য কাহিনী বৰ্ণনা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু লগতে এই শৈলীৰ শাৰীসমূহ ইয়াৰ পাৰি আৰু আঁচলৰ বাবে অতি উল্লেখযোগ্য।<ref name=style /><ref>{{cite news|title=Kalamkari back in demand|url=http://www.hindu.com/2010/10/25/stories/2010102550860200.htm|access-date=26 January 2016|date=25 October 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110810013653/http://www.hindu.com/2010/10/25/stories/2010102550860200.htm|work=[[The Hindu]]|archive-date=10 August 2011}}</ref> ==শিল্পকলাৰ প্ৰসাৰ== তিৰুমালা তিৰুপতি দেৱস্থানমৰ ''শ্ৰী ভেংকটেশ্বৰ ইনষ্টিটিউট অৱ ট্ৰেডিচনেল ভাস্কৰ্য্য আৰু স্থাপত্য'' (SVITSA)-এ নতুন শিল্পীৰ বিকাশৰ বাবে কালামকাৰী চিত্ৰকলাৰ ওপৰত পেছাদাৰী পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়।<ref>{{cite news|last1=Appala Naidu|first1=T|title=TTD grooms artists in Srikalahasti-Kalamkari style|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/ttd-grooms-artists-in-srikalahastikalamkari-style/article6629125.ece|access-date=25 January 2016|work=The Hindu|date=24 November 2014|location=Pedana (Krishna)|language=en-IN}}</ref> অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন ব'ৰ্ডে ঐতিহাসিক কলাৰ প্ৰচাৰ, ঔদ্যোগিক প্ৰত্যাহ্বানসমূহ সমাধান, দক্ষ মানৱ সম্পদ প্ৰশিক্ষণ আৰু ৰপ্তানিৰ জৰিয়তে ৰাজহ আহৰণৰ উন্নতিৰ বাবে উদ্যোগ গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news|last1=Appala Naidu|first1=T|title=Development Board to give a fillip to Kalamkari|url=http://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/development-board-to-give-a-fillip-to-kalamkari/article7344907.ece|access-date=25 January 2016|work=The Hindu|date=23 June 2015|location=Pedana (Krishna)|language=en-IN}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বস্ত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভৌগোলিক স্বীকৃতি]] nu8tkhio5l8g8p5vjxkokrdo6iduj1n 0 124714 651844 538319 2026-11-10T01:50:36Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651844 wikitext text/x-wiki '''মাত্ৰা''' হৈছে ভাৰতীয় ধ্ৰুপদী সংগীতৰ একোটি বিট, যি [[তাল (সংগীত)|তাল]]ৰ আটাইতকৈ সৰু ছন্দময় উপ-একক - সংগীতৰ মিটাৰ। ই [[বিভাগ (সংগীত)|বিভাগ]] (মাপ)<ref>[http://chandrakantha.com/articles/indian_music/vibhag.html Vibhag] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201105232123/http://chandrakantha.com/articles/indian_music/vibhag.html |date=2020-11-05 }}- Retrieved 2016-12-08</ref> আৰু আৱৰ্তন (চক্ৰ)ৰ<ref>[http://chandrakantha.com/articles/indian_music/avartan.html Avartan]{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}- Retrieved 2016-11-08</ref> সৈতে [[তাল (সংগীত)|তাল]]ৰ তিনিটা স্তৰৰ গঠনৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>[http://www.surgyan.com/matra.htm Matra] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191205183440/http://www.surgyan.com/matra.htm |date=2019-12-05 }}- Retrieved 2016-12-08</ref> বিটৰ তাৎপৰ্য তেওঁলোকৰ চক্ৰত সংঘটনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। তথাপিও, বিটৰ মূল্য বিভিন্ন কাৰকৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি টান বা সংকুচিত হ’ব পাৰে। ==আৰু চাওক== *[[হিন্দুস্তানী ধ্ৰুপদী সংগীত]] *[[তাল (সংগীত)|তাল]] *[[বিভাগ (সংগীত)|বিভাগ]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Matra (Music)}} {{India-culture-stub}} [[শ্ৰেণী:সংগীত]] qc9w2397x556sol99f1bmuuvx6zt5lt 0 126352 651721 636730 2026-11-09T13:34:40Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651721 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = নকুল কাপুৰ | image = Nakul Kapoor.jpeg | caption = | birth_date = {{Birth date and age|1974|7|11}} | birth_place = [[দিল্লী]], [[ভাৰত]] | occupation = অভিনেতা, যোগ প্ৰশিক্ষক, উদ্যোগী | years_active = ১৯৯৮–২০০৫ | spouse = | children = ২ | alma_mater = | nationality = | religion = [[হিন্দু]] | height = ৫ ফুট ৯ ইঞ্চি | weight = ৭০ কিল'গ্ৰাম | website = }} '''নকুল কাপুৰ''' {{en|Nakul Kapoor, জন্ম: ১১ জুলাই ১৯৭৪}} হৈছে এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেতা, যি পাছত যোগ প্ৰশিক্ষক হিচাপে মনোনিবেশ কৰে। তেওঁ মূলত “[[:en:Tum Se Achcha Kaun Hai|তুমছে আচ্ছা কৌন হ্যায়]]” (২০০২) চলচ্চিত্ৰৰ জৰিয়তে খ্যাতি লাভ কৰিছিল।<ref name="FilmyCharcha">{{cite web|title=Nakul Kapoor (Actor) Wiki, Age, Biography, Girlfriends, Family, Lifestyle, Hobbies, & More...|url=https://filmycharcha.com/lifestyle/biography/nakul-kapoor-actor-wiki-age-biography-girlfriends-family-lifestyle-hobbies-more|website=The Filmy Charcha|access-date=2026-09-22 }}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == নকুল কাপুৰ ১১ জুলাই ১৯৭৪ তাৰিখে দিল্লীত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ দিল্লীৰ এখন ব্যক্তিগত বিদ্যালয়ৰ পৰা প্ৰাথমিক শিক্ষা লাভ কৰিছিল আৰু পিছত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Nakul Kapoor biography and early life |url=https://www.news18.com/movies/remember-nakul-kapoor-from-tum-se-achcha-kaun-hai-heres-what-hes-doing-now-9094472.html |website=News18 |access-date=2025-10-21}}</ref> == অভিনয় জীৱন == নকুল কাপুৰে প্ৰথমতে ''হো গয়ী হ্যায় মহব্বত তুমছে'' (১৯৯৮) আৰু ''আজা মেৰে য়াৰ'' (২০০১) গীতৰ ভিডিঅ'ত অভিনয় কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁ '''তুমছে আচ্ছা কৌন হ্যায়''' (২০০২) চলচ্চিত্ৰৰ যোগেদি বলিউডত প্ৰৱেশ কৰে আৰু জনপ্ৰিয় হৈ উঠে। এই ছবিখনে তেওঁক অতিৰিক্ত পৰিচয়, ধন আৰু ভক্ত সমাগম দান কৰে।<ref>{{Cite web |title=Tum Se Achcha Kaun Hai – Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Tum_Se_Achcha_Kaun_Hai |website=Wikipedia |access-date=2025-10-21}}</ref><ref>{{Cite web |title=Where is Nakul Kapoor now |url=https://www.navbharattimes.indiatimes.com/photomazza/bollywood-hollywood-photogalleries/where-is-nakul-kapoor-tum-se-achcha-kaun-hai-actor/amp_photoshow/116587982.cms |website=Navbharat Times |access-date=2025-10-21}}</ref> ''তুমছে আচ্ছা কৌন হ্যায়'' চলচ্চিত্ৰত তেওঁ অৰ্জুনৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁক আৰু বলিউডত দেখা নগ'ল। তেওঁ ২০০৫ চনত [[কানাডা|কানাডাৰ]] টেলিভিছন শৃংখলা "Terminal City"ত ইয়াছ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Nakul Kapoor acted in Terminal City |url=https://www.imdb.com/name/nm1175806/bio/ |website=IMDb |access-date=2025-10-21}}</ref> আৰু ইয়াৰ পিছত তেওঁ অভিনয় জীৱন ত্যাগ কৰে। == যোগ আৰু উদ্যোগ == নকুল কাপুৰৰ ভিতৰত আধ্যাত্মিক আগ্ৰহৰ ফলত তেওঁ বলিউড এৰি কানাডালৈ যায়। তেওঁ ভেংকুভাৰ, B.C., কানাডাত “Divine Life” নামৰ যোগ কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰে আৰু ইয়াত প্ৰশিক্ষক আৰু মালিক হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Nakul Kapoor is a Yoga Teacher Now |url=https://www.ndtv.in/bollywood/tum-se-achcha-kaun-hai-actor-nakul-kapoor-is-yoga-teacher-now-unrecognizable-in-latest-photo-after-22-years-8596249/amp/1 |website=NDTV |access-date=2025-10-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250606083727/https://ndtv.in/bollywood/tum-se-achcha-kaun-hai-actor-nakul-kapoor-is-yoga-teacher-now-unrecognizable-in-latest-photo-after-22-years-8596249/amp/1 |archivedate=2025-06-06 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Nakul Kapoor left Bollywood and doing this job in Canada |url=https://www.livehindustan.com/entertainment/bollywood/film-tumse-acha-kaun-hai-actor-nakul-kapoor-left-bollywood-and-doing-this-job-in-canada-read-here-201717160821912.amp.html |website=Live Hindustan |access-date=2025-10-21}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == নকুল কাপুৰ সম্পৰ্কে অধিক তথ্য বিচাৰি পোৱা নাযায়। বলিউডৰ অভিনেতা সকলৰ ভিতৰত আটাইতকৈ কম তথ্য পোহৰলৈ অহা অভিনেতা তেওঁ। তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃৰ নাম সম্পৰ্কে কোনোধৰণৰ তথ্য পোহৰলৈ অহা নাই। “তুমছে আচ্ছা কৌন হ্যায়” চলচ্চিত্ৰৰ যোগেদি তেওঁ জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছিল যদিও হঠাতে তেওঁ বলিউডৰ পৰা অন্তৰ্ধান হৈ যায়। বহু সময়ত তেওঁ মৃত্যু হোৱা বুলি ভুৱা বাতৰি প্ৰকাশিত হৈছিল, বাস্তৱৰ সৈতে যাৰ কোনো সম্পৰ্ক নাছিল। বহু বছৰ অজ্ঞাতবাসৰ পিছত তেওঁ সামাজিক মাধ্যমৰ যোগেদি নিজৰ অস্তিত্ব প্ৰতিপন্ন কৰে। শেহতীয়া তথ্য অনুসৰি নকুল কাপুৰ সম্প্ৰতি বিবাহিত আৰু তেওঁৰ ২ গৰাকী সন্তান আছে, অৱশ্যে পত্নীৰ নাম কতো প্ৰকাশ কৰা নাই।<ref name="FilmyCharcha"/> বৰ্তমান তেওঁ কানাডাত যোগ প্ৰশিক্ষক হিচাপে জীৱন নিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref name="FilmyCharcha"/> == শাৰীৰিক গঠন == তেওঁৰ উচ্চতা ৫ ফুট ৯ ইঞ্চি আৰু ওজন প্ৰায় ৭০ কেজি। তেওঁৰ চকু আৰু চুলিৰ ৰং ডাৰ্ক ব্ৰাউন। তেওঁ প্ৰায়েই সল্প দাড়িৰ সৈতে দেখা যায়।<ref>{{Cite web |title=Nakul Kapoor physical appearance |url=https://www.india.com/entertainment/meet-actor-nakul-kapoor-who-became-overnight-star-was-seen-as-rival-to-shah-rukh-khan-salman-aamir-one-rumour-ruined-his-career-he-is-now-7340447/ |website=India.com |access-date=2025-10-21}}</ref> == বাহ্যিক সংযোগ == * {{IMDb name|id=1175806}} * [https://www.instagram.com/nakulkapoor1/ ইনষ্টাগ্ৰাম] * [https://www.instagram.com/nakulkapoor.official/ ইনষ্টাগ্ৰাম (অফিচিয়েল)] * [https://www.facebook.com/profile.php?id=100070264969484 ফেচবুক] ==তথ্যসূত্ৰ== <references /> [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনয় শিল্পী]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] 7vtibhbhku6dztppvqwx9u7eop1cfun 0 127393 651757 604251 2026-11-09T15:57:39Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651757 wikitext text/x-wiki {{short description|Bhutanese environmentalist and diplomat}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[দশো]] | name =পালজোৰ দৰ্জি | image = Dasho_Benji.jpg | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = {{Birth date and age|1943|8|24|df=y}} | birth_place = [[ভূটান হাউচ]], [[কালিম্পং]], [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ভাৰত]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (DEATH date then BIRTH date) --> | death_place = |title=১ম [[ভূটানৰ ন্যায়পালিকাৰ|মুখ্য ন্যায়াধীশ]] [[ভূটানৰ উচ্চ ন্যায়ালয়]] | term = ১৯৭৪ – ১৯৮৭<br>(কৰ্মৰত: ১৯৭৪ – ১৯৮৫) |monarch= [[জিগমে চিংগে ৱাংচুক]] |predecessor = কোনো নাই, কাৰ্যালয় স্থাপন কৰা হৈছে |successor = ছাংগাই পেঞ্জোৰে | nationality = [[ভূটানী]] | occupation = {{hlist|কূটনীতিবিদ|বিচাৰক|পৰিৱেশবিদ}} | years_active = | known_for = ভূটানৰ প্ৰথমটো বেচৰকাৰী সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা,<br>ভূটানত ক’লা ডিঙিৰ ক্ৰেন সংৰক্ষণ। | notable_works = | father = [[জিগমে পালডেন ডৰ্জি]] | mother = চেৰিং ইয়াংজম | relatives = [[জিগমে চিংগে ৱাংচাক]] (কাজিন) | children = ৪ }} '''দশো পালজোৰ জিগমে দৰ্জি''' ({{lang-en|Paljor Dorji}})ক<ref>{{cite book|last1=Lipsey|first1=Rick|title=Golfing on the Roof of the World: In Pursuit of Gross National Happiness|date=22 December 2008|publisher=Bloomsbury Publishing USA|isbn=978-1596918450|page=34|chapter=Apple Pie and Bichons Frises at Benji's}}</ref><ref>{{cite web|title=Paljor Jigme Dorji|url=http://wsds.teriin.org/2010/bio2010/dorji.pdf|website=World Sustainable Development Forum|publisher=The Energy and Resources Institute|accessdate=9 January 2018}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> সাধাৰণতে দশো বেঞ্জী বুলি জনা যায়, তেওঁ ভূটানৰ এজন পৰিৱেশবিদ, ন্যায়াধীশ আৰু কূটনীতিবিদ।<ref name="tw">{{cite news|last1=Weissmann|first1=Arnie|title=Dispatch, Bhutan: Diplomats and hoteliers|url=http://www.travelweekly.com/Asia-Travel/Dispatch-Bhutan-Diplomats-and-hoteliers|accessdate=9 January 2018|work=Travel Weekly|date=6 October 2011}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== ===পৰিৱেশবাদ=== পালজোৰ জিগমে দৰ্জীক প্ৰায়ে ভূটানৰ "গডফাদাৰ অৱ কনজাৰ্ভেচন" বুলি কোৱা হয়,<ref name="balipara">{{cite news|author1=Naturenomics Team|title=Case Study: Dasho Paljor J. Dorji|url=http://www.baliparafoundation.com/en/blog/case-study-dasho-paljor-j-dorji|accessdate=9 January 2018|work=Balipara Foundation|date=24 November 2016|archivedate=9 January 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180109122152/http://www.baliparafoundation.com/en/blog/case-study-dasho-paljor-j-dorji|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ ভূটানৰ প্ৰথমটো বেচৰকাৰী সংস্থা ৰয়েল ছ’চাইটি ফৰ দ্য প্ৰটেকচন অৱ নেচাৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref name="tw"/> তেওঁ ভূটানৰ ক'লা ডিঙিৰ ক্ৰেনৰ সংখ্যা সংৰক্ষণ আৰু দেশৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণৰ বাবে ১৯৮৭ চনত ভূটানৰ প্ৰথমটো বেচৰকাৰী সংস্থা ৰয়েল ছ'চাইটি ফৰ দ্য প্ৰটেকচন অৱ নেচাৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref name="birdlife">{{cite news|title=Nature's Heroes Award for Bhutan's Godfather of conservation|url=http://www.birdlife.org/asia/news/nature%E2%80%99s-heroes-award-bhutan%E2%80%99s-godfather-conservation|accessdate=9 January 2018|work=Bird Life Asia|date=4 January 2018}}</ref> ১৯৯৮ চনত প্ৰকাশিত দেশৰ প্ৰথমখন ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিৱেশ কৌশলৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰা কামৰ লগতো তেওঁ জড়িত আছিল।<ref name="sage">{{cite web|last1=Faxon|first1=Hilary|title=Good Evening, Dasho Benji!|url=http://www.sagemagazine.org/good-evening-dasho-benji/|website=Sage|accessdate=9 January 2018|date=14 September 2014}}</ref> ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিৱেশ আয়োগকে ধৰি ভূটানৰ অসংখ্য সংৰক্ষণ আৰু পৰিৱেশ সংস্থাৰ উপদেষ্টা হিচাপেও তেওঁ কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। দৰ্জীক নীতি নেতৃত্বৰ বাবে জিগমে চিংগে ৱাংচাক আউটষ্টেণ্ডিং এনভাইৰনমেণ্টেল ষ্টুয়াৰ্ডশ্বিপ বঁটাও প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="birdlife"/> ভূটান পক্ষীবিজ্ঞান সমিতিৰ লগতে ভূটান পৰিৱেশ সমিতিও তেওঁ নিজেই প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু তেওঁ দুয়োটা সংস্থাৰ প্ৰতিষ্থাপক সভাপতি হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref name="balipara"/> ২০১৮ চনত ৰয়েল ছ'চাইটি ফৰ দ্য প্ৰটেকচন অৱ নেচাৰে তেওঁক "প্ৰকৃতিৰ নায়ক" হিচাপে ভূষিত কৰে।<ref name="birdlife"/> ===চৰকাৰত=== দৰ্জীয়ে ১৯৬৯ চনৰপৰাই ভূটান চৰকাৰত সেৱা আগ বঢ়াই আহিছে।<ref name="balipara"/> তেওঁ ভূটানৰ প্ৰাক্তন ৰজা জিগমে চিংগে ৱাংচুকৰ উপদেষ্টা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref name="birdlife"/> তেওঁ ১৯৬৯ চনৰপৰা ১৯৭২ চনলৈকে পাৰো জিলাৰ দণ্ডাধীশ হিচাপে, ১৯৭২ চনৰপৰা ১৯৭৪ চনলৈকে উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref name=golden>{{cite web|title=Golden Jubilee: The establishment of the High Court of Bhutan|url=http://www.kuenselonline.com/golden-jubilee-the-establishment-of-the-high-court-of-bhutan/|website=Kuensel|accessdate=9 January 2018|date=3 November 2017}}</ref> জিগমে পালডেন দৰ্জীয়ে তেওঁক ১৯৭৪ চনৰপৰা ১৯৮৭ চনলৈকে (১৯৭৪ চনৰপৰা ১৯৮৫ চনলৈকে ভাৰপ্ৰাপ্ত ক্ষমতা) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰা ভূটানৰ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ প্ৰথম মুখ্য ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="balipara"/> তেওঁৰ পাছত ১৯৮৭ চনত ৰজাই নিযুক্তি দিয়া লিয়নপো ছাংগাই পেঞ্জোৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ হয়।<ref name=golden/> ১৯৮৮ চনৰপৰা ১৯৯১ চনলৈকে তেওঁ সমাজ সেৱাৰ উপ-মন্ত্ৰী আৰু ১৯৯৪ চনৰপৰা ১৯৯৭ চনলৈকে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিৱেশ আয়োগৰ উপ-মন্ত্ৰীও আছিল।<ref name="balipara"/> ===কূটনীতিবিদ হিচাপে=== কূটনীতিবিদ হিচাপে পালজোৰ জিগমে দৰ্জীয়ে ১৯৯১ চনৰপৰা ১৯৯৪ চনলৈকে ৰাষ্ট্ৰসংঘ আৰু ইউৰোপৰ ৰাজধানীসমূহত ৰাষ্ট্ৰদূত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। কিন্তু বহু কথা এতিয়াও জানিব পৰা হোৱা নাই।<ref name="balipara"/> ==ফিল্মগ্ৰাফী== ২০১৬ চনত পালজোৰ জিগমে দৰ্জীয়ে আমেৰিকান পৰিচালক গ্ৰেগ হেমিল্টনৰ দুঃসাহসিক তথ্যচিত্ৰ ''পাৱাৰ অৱ দ্য ৰিভাৰ: এক্সপেডিচন টু দ্য হাৰ্ট অৱ ৱাটাৰ ইন ভূটান''ত<ref>{{cite web|title=Texas Premiere of Power of the River: Expedition to the Heart of Water in Bhutan|date=18 November 2016 |url=https://bhutanfound.org/texas-premiere-film-power-river-expedition-heart-water-bhutan/|publisher=Bhutan Foundation|accessdate=9 January 2018}}</ref> অভিনয় কৰিছিল য'ত ভূটানৰ নদীসমূহত বান্ধ স্থাপনৰ সমস্যাসমূহৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে‍।<ref>{{cite news|title='Adventures in Asia' Block of 3 films|url=http://breckfilmfest.org/event/adventures-in-asia-block-of-3-films/|accessdate=9 January 2018|publisher=Breckenridge Film Festival|date=2016}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ভূটানৰ প্ৰথম প্ৰধানমন্ত্ৰী জিগমে পালডেন দৰ্জীৰ পুত্ৰ পালজোৰ জিগমে দৰ্জী। টবগিয়ে দৰ্জি তেওঁৰ ভাতৃ আৰু এজন প্ৰাক্তন কূটনীতিবিদ; পেৰুৰ হোটেলৰ মালিক।<ref name="tw"/> ৰাজপৰিয়ালৰ এজন সদস্য<ref>{{cite news|last1=Harris|first1=Gardiner|title=Index of Happiness? Bhutan's New Leader Prefers More Concrete Goals|url=https://www.nytimes.com/2013/10/05/world/asia/index-of-happiness-bhutans-new-leader-prefers-more-concrete-goals.html|work=New York Times|accessdate=9 January 2018|date=4 October 2014}}</ref> পালজোৰ দৰ্জী ভূটানৰ চতুৰ্থ ৰজা জিগমে চিংগে ৱাংচুকৰ এজন খুলশালীয়েক।<ref name="birdlife"/> তেওঁৰ মাতৃ আছিল তিব্বতী অভিজাত পৰি‍য়াল ছাৰংৰ কন্যা আছি চেৰিং ইয়াংজম।<ref>{{cite web | url=https://tibet.prm.ox.ac.uk/photo_2001.59.7.56.1.html | title=Tsering Yangzom (Tess) on a swing in Dekyi Linga garden | archiveurl=https://web.archive.org/web/20250711145313/https://tibet.prm.ox.ac.uk/photo_2001.59.7.56.1.html | archivedate=2025-07-11 | access-date=2025-11-18 | deadurl=yes }}</ref> ভাৰতৰ দাৰ্জিলিঙৰ এখন বৰ্ডিং স্কুলত কানাডাৰ জেচুইটসকলৰপৰা বাস্কেটবল খেল শিকি‍ খেলবিধ ভূটানলৈ অনাৰ কৃতিত্বও তেওঁক দিয়া হয়। তেওঁ ৰজা জিগমে চিংগে ৱাংচাকক তেওঁৰ কৈশোৰ কালত এই খেলবিধ শিকাইছিল।<ref>{{cite news|last1=Harris|first1=Gardiner|title=In Bhutan, a Bid to Turn Basketball From a Royal Sport to a National One|url=https://www.nytimes.com/2013/10/15/sports/in-bhutan-turning-a-royal-sport-into-a-national-one-is-no-slam-dunk.html|accessdate=9 January 2018|work=New York Times|date=14 October 2013}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== dx27jgjh133roafpjve83n7u0wn8sth 0 128419 651790 645348 2026-11-09T19:30:35Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651790 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = বিজয় বাৰ্মা | image = Vijay Varma snapped attending Vogue Forces of Fashion India (cropped).jpg | caption = ২০২৩ চনত বাৰ্মা | birth_date = {{Birth date and age |df=y|1986|03|29}} | birth_place = [[হায়দৰাবাদ]], [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]], ভাৰত | alma_mater = [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু দূৰদৰ্শন প্ৰতিষ্ঠান]] | occupation = অভিনেতা | years active = ২০০৮–বৰ্তমানলৈকে }} '''বিজয় বাৰ্মা''' ({{lang-en|Vijay Varma}}) এজন ভাৰতীয় অভিনেতা৷ তেওঁ প্ৰধানকৈ [[বলিউড|হিন্দী ছবি]] আৰু হিন্দী ৱেব চিৰিজত কাম কৰে। তেওঁ [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু দূৰদৰ্শন প্ৰতিষ্ঠান|ভাৰতীয় ফিল্ম এণ্ড টেলিভিছন ইনষ্টিটিউট]]ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে৷ তাৰ পিছত অপৰাধ ড্ৰামা ''পিংক (২০১৬)''ত অভিনয় কৰি তেওঁ স্বীকৃতি লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছতে তেওঁ ''মিডলক্লাছ আব্বাই (২০১৭)'', ''গাল্লী বয় (২০১৯)'' আৰু ''বাঘী-৩'' (২০২০)ত সহযোগী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। ''মিডলক্লাছ আব্বাই''ৰ জৰিয়তে তেওঁ ''শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেতাৰ [[ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]]''ৰ মনোনয়ন লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত বাৰ্মাই কেইবাটাও ষ্ট্ৰীমিং প্ৰজেক্টত অভিনয় কৰে, যাৰ ভিতৰত ''মিৰ্জাপুৰ (২০২০–বৰ্তমান)'', ''ডাৰ্লিংছ (২০২২)'', ''দহাড় (২০২৩)'', ''কালকুট (২০২৩)'', ''জানে জান (২০২৩)'', আৰু [[ইণ্ডিয়ান এয়াৰলাইনছ ফ্লাইট ৮১৪|আইচি ৮১৪: দ্য কান্দাহাৰ হাইজেক (২০২৪)]]। ''দহাড়''ত আগবঢ়োৱা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ড্ৰামা চিৰিজ (সমালোচক)ৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ফিল্মফেয়াৰ অ’টিটি বঁটা লাভ কৰে। ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== [[ভাৰত]]ৰ [[হাইদৰাবাদ|হায়দৰাবাদ]]ত বসতি স্থাপন কৰা এটা [[মাৰৱাৰ|মাৰোৱাৰী]] ব্যৱসায়ী পৰিয়ালত ১৯৮৬ চনৰ ২৯ মাৰ্চত বাৰ্মাই জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। <ref>{{Cite web |last=Pillaai|first=Jitesh|date=8 November 2023|title=Exclusive: "I am very easy to be with. I like and enjoy doing simple things," says Vijay Varma|url=https://www.filmfare.com/interviews/exclusive-i-am-very-easy-to-be-with-i-like-and-enjoy-doing-simple-things-says-vijay-varma-62403.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20240802205140/https://www.filmfare.com/interviews/exclusive-i-am-very-easy-to-be-with-i-like-and-enjoy-doing-simple-things-says-vijay-varma-62403.html|archive-date=2 August 2024|website=[[Filmfare]]|quote=I belong to a Marwari family (...)}}</ref><ref>{{Cite web |last=Vyavahare|first=Renuka|date=22 February 2024|title=Exclusive: I hope some actors get papped outside an acting class too someday, says Vijay Varma|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/vijay-varmas-arduous-journey-in-the-film-industry/articleshow/107900608.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225010634/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/vijay-varmas-arduous-journey-in-the-film-industry/articleshow/107900608.cms|archive-date=25 February 2024|website=[[The Times of India]]|quote=I belong to a Marwari family, born and raised in Hyderabad and we are into business.}}</ref>তেওঁ ছেইণ্ট থেৰেছা হাইস্কুলত পঢ়িছিল আৰু পিছলৈ [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু দূৰদৰ্শন প্ৰতিষ্ঠান|এফ টি আই আই]]ত অধ্যয়ন কৰিছিল।<ref name="dnaindia.com">{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/bollywood/report-is-hyderabad-boy-vijay-varma-really-badass-2569328|title=Vijay Varma -Actor Biography|access-date=9 September 2018|archive-date=18 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180818173501/http://www.dnaindia.com/bollywood/report-is-hyderabad-boy-vijay-varma-really-badass-2569328|url-status=live}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== বাৰ্মাই নিজৰ গৃহ চহৰ হায়দৰাবাদত ভ্ৰাম্যমাণ জগতত অভিনয় জীৱন আৰম্ভ কৰিছিল। আনুষ্ঠানিক প্ৰশিক্ষণ লাভৰ আকাংক্ষাৰে তেওঁ পুনেস্থিত ভাৰতীয় ফিল্ম এণ্ড টেলিভিছন ইনষ্টিটিউট (এফ টি আই আই)ত দুবছৰ পঢ়িছিল। স্নাতক হোৱাৰ পিছত বাৰ্মাই চলচ্চিত্ৰ আৰু টেলিভিছনত কেৰিয়াৰ গঢ়িবলৈ মুম্বাইলৈ স্থানান্তৰিত হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/bollywood/report-is-hyderabad-boy-vijay-varma-really-badass-2569328|title=Vijay Varma - Actor Biography|access-date=9 September 2018|archive-date=18 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180818173501/http://www.dnaindia.com/bollywood/report-is-hyderabad-boy-vijay-varma-really-badass-2569328|url-status=live}}</ref> === ২০০৮–২০১৫: আৰম্ভণিৰ কাম আৰু চলচ্চিত্ৰত আত্মপ্ৰকাশ === বাৰ্মাৰ প্ৰথম পৰ্দাৰ উপস্থিতি আছিল চুটি ছবি ''শ্ব'ৰ'' (২০০৮)ৰ জৰিয়তে, যিখনে নিউয়ৰ্কৰ এম আই এ চি মহোৎসৱৰ শ্ৰেষ্ঠ চুটি ছবিকে ধৰি বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰশংসা লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web | author=The TOI Entertainment Desk | title=Find out THIS actor who ran away from home, took odd roles, and then rose to fame after 'Mirzapur' | website=The Times of India | date=16 August 2024 | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/find-out-this-actor-who-ran-away-from-home-shot-odd-roles-and-then-rose-to-fame-after-mirzapur/articleshow/112556085.cms | access-date=1 June 2025}}</ref> ২০১০ চনত ৱাইআৰএফ টেলি-ধাৰাবাহিক ''ৰিষ্টা ডট কম''ত অভিনয় কৰি তেওঁ টেলিভিছনত আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite web | title=Rishta.com Full Episode 1 | website=YouTube | date=6 March 2024 | url=https://www.youtube.com/watch?v=8DJG9F8iEis&feature=youtu.be | access-date=1 June 2025}}</ref> তেওঁৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ ছবিত আত্মপ্ৰকাশ কৰে ঐতিহাসিক ড্ৰামা ''চিট্টাগং'' (২০১২)ৰ জৰিয়তে, য'ত তেওঁ বিপ্লৱী সুবোধ "ঝুংকু" ৰয়ৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-reviews/hindi/Chittagong/movie-review/16768238.cms|title=Chittagong film review|work=[[The Times of India]]|access-date=26 November 2012}}</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ ''ৰংগ্ৰেজ (২০১৩)'' আৰু ''গেং অৱ গোষ্টছ (২০১৪)'' আদি ছবিত সহায়ক ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web | last=Dedhia | first=Sonil | title=Review: Gang Of Ghosts is definitely NOT a must-watch | website=Rediff | date=2014-03-21 | url=https://www.rediff.com/movies/report/review-gang-of-ghosts-is-definitely-not-a-must-watch/20140321.htm | access-date=2025-06-01}}</ref> === ২০১৬–২০১৮: পিংকৰ সৈতে ব্ৰেকথ্ৰু আৰু সহায়ক ভূমিকা === অনিৰুদ্ধ ৰায় চৌধুৰীৰ সামাজিক থ্ৰিলাৰ ''পিংক (২০১৬)''ৰ জৰিয়তে বাৰ্মাই প্ৰথমটো গুৰুত্বপূৰ্ণ স্বীকৃতি লাভ কৰে। তেওঁৰ দ্বাৰা ৰূপায়িত অংকিত মালহোত্ৰাৰ চিত্ৰণ সমালোচকসকলে বহুলভাৱে লক্ষ্য কৰিছিল আৰু ছবিখনৰ সমালোচক আৰু বাণিজ্যিক সফলতাত অৰিহণা যোগাইছিল৷<ref>{{cite web |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/pink-movie-review-amitabh-bachchan-taapsee-pannu-star-rating-3032180/ |title=Pink movie review: A solid film that deserves to be championed |date=16 September 2016 |website=The Indian Express |access-date=10 September 2024}}</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ নিঅ'-নোৱাৰ থ্ৰিলাৰ ''মনছুন শ্বুটআউট (২০১৭)''ত এজন সংঘাতপূৰ্ণ পুলিচৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। ২০১৩ চনৰ কাঁন চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত এই ছবিখনৰ প্ৰিমিয়াৰ হৈছিল যদিও ২০১৭ চনতহে ভাৰতৰ থিয়েটাৰত মুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/monsoon-shootout-cannes-review-525250/ |title=Monsoon Shootout: Cannes Review |date=18 May 2013 |website=The Hollywood Reporter |access-date=10 September 2024}}</ref> সেই বছৰতে বাৰ্মাই তেলেগু চিনেমাত ''মিডলক্লাছ আব্বাই'' (MCA) ছবিত [[নানী (অভিনেতা)|নানী]]ৰ বিপৰীতে শিৱ শক্তি চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে, যিখন ছবিয়ে ব্যৱসায়িকভাৱে সফলতা লাভ কৰা বুলি প্ৰমাণিত হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/movie-reviews/mca-movie-review-too-much-happens-too-soon-in-this-nani-and-sai-pallavi-starrer/story-20s4PnCDAFNa0jxpsV1G6I.html |title=MCA movie review: Too much happens too soon in this Nani and Sai Pallavi starrer |date=21 December 2017 |website=Hindustan Times |access-date=10 September 2024}}</ref> তেওঁ ''ৰাগ দেশ (২০১৭)''<ref>{{cite web | last=Desai | first=Rahul | title=Raag Desh Movie Review: An Overwritten Book Of History | website=Film Companion | date=28 July 2017 | url=https://www.filmcompanion.in/reviews/raag-desh-movie-review | access-date=1 June 2025}}</ref> আৰু ''মাণ্টো (২০১৮)'' ছবিতো অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite web | last=Hungama | first=Bollywood | title=Manto | website=Bollywood Hungama | date=15 August 1947 | url=https://www.bollywoodhungama.com/movie/manto/cast/ | access-date=1 June 2025}}</ref> === ২০১৯–বৰ্তমান: বহল প্ৰশংসা আৰু প্ৰাধান্যৰ উত্থান === [[জয়া আখতাৰ]]ৰ মিউজিকেল ছবি ''গাল্লী বয় (২০১৯)''ৰ জৰিয়তে বাৰ্মাৰ কেৰিয়াৰে অধিক গতি লাভ কৰে। বন্ধু আৰু নৈতিকভাৱে অস্পষ্ট ব্যক্তিত্বৰ জটিল চৰিত্ৰ ম'ইন আৰিফৰ চৰিত্ৰত তেওঁৰ অভিনয়ে সমালোচকৰ ব্যাপক প্ৰশংসা লাভ কৰে আৰু শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেতাৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটাৰ বাবে মনোনয়ন লাভ কৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.filmcompanion.in/reviews/bollywood-review/gully-boy-movie-review-a-softer-than-expected-but-hugely-entertaining-and-beautifully-made-street-rapper-story/ |title=Gully Boy Movie Review: A softer-than-expected but hugely entertaining and beautifully made street-rapper story |date=14 February 2019 |website=Film Companion |access-date=10 September 2024}}</ref> তেওঁ ''ছুপাৰ ৩০ (২০১৯)''তো বিশেষ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite web | title=I knew I wanted to be a part of Super 30: Vijay Varma | website=The Indian Express | date=4 June 2019 | url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/vijay-varma-cameo-super-30-5764642/ | access-date=1 June 2025}}</ref> ''২০২০ চনত বাৰ্মাই ছবি আৰু ষ্ট্ৰীমিং প্লেটফৰ্মত নিজৰ উপস্থিতি সম্প্ৰসাৰণ কৰে। নেটফ্লিক্সৰ হ'ৰ'ৰ এন্থালজী গোষ্ট ষ্ট'ৰীজ''<ref name=":2">{{cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/ghost-stories-movie-review-tales-of-horror-have-never-been-so-imperturbable-2-5-stars-out-of-5-2157323|title=Ghost Stories Movie Review: Tales Of Horror Have Never Been So Imperturbable|website=NDTV.com|access-date=2020-01-02|archive-date=6 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406152034/https://www.ndtv.com/entertainment/ghost-stories-movie-review-tales-of-horror-have-never-been-so-imperturbable-2-5-stars-out-of-5-2157323|url-status=live}}</ref>ৰ জোয়া আখতাৰৰ কাহিনীটোত তেওঁ অংশ লৈছিল৷ ইয়াৰ পিছত তেওঁ একচন ছবি ''বাঘী ৩''ত সহযোগী ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.bollywoodhungama.com/movie/baaghi-3-2/critic-review/baaghi-3-2-movie-review/ |title=Baaghi 3 Movie Review |website=[[Bollywood Hungama]] |date=6 March 2020 |access-date=6 March 2020 |archive-date=23 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221023123749/https://www.bollywoodhungama.com/movie/baaghi-3-2/critic-review/baaghi-3-2-movie-review/ |url-status=live }}</ref> তেওঁ জিফাইভৰ ছবি বামফাড় আৰু য়াৰাত এণ্টাগনিষ্টৰ ভূমিকা পালন কৰিছিল৷<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/bamfaad-movie-review-rating-6356312/|title=Bamfaad movie review: Aditya Rawal delivers a restrained, convincing performance|date=10 April 2020}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Gupta |first=Shubhra |date=30 July 2020 |title=Yaara review: Tigmanshu Dhulia directorial works only sporadically |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/yaara-review-tigmanshu-dhulia-6530682/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231210081910/https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/yaara-review-tigmanshu-dhulia-6530682/ |archive-date=10 December 2023 |access-date=10 December 2023 |website=[[The Indian Express]]}}</ref> তেওঁৰ ষ্ট্ৰীমিং কেৰিয়াৰৰ এক উল্লেখযোগ্য টাৰ্ণিং পইণ্ট আছিল জনপ্ৰিয় এমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ত মুক্তি লভা ক্ৰাইম ছিৰিজ মিৰ্জাপুৰ৷ যাৰ দ্বিতীয় ছিজনত তেওঁ অভিনয় কৰিছিল৷<ref>{{cite web | author=The TOI Entertainment Desk | title=Vijay Varma thanks fans for their crazy love for 'Mirzapur' in his unique style | website=The Times of India | date=10 July 2024 | url=https://timesofindia.indiatimes.com/web-series/news/hindi/vijay-verma-thanks-fans-for-their-crazy-love-for-mirzapur-in-his-unique-style/articleshow/111632468.cms | access-date=1 June 2025}}</ref> এই সময়ছোৱাত তেওঁ ''বিবিচি ৱান''ৰ ''এ চুইটেবল বয়''ৰ অভিযোজনতো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰবক্তা ৰছিদৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল,<ref>{{cite web | last=Desk | first=HT Entertainment | title=Vijay Varma has theory as to why Suitable Boy 'didn't make much noise' in India | website=Hindustan Times | date=28 April 2021 | url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/vijay-varma-has-theory-as-to-why-suitable-boy-didn-t-make-much-noise-in-india-101619590012279.html | access-date=1 June 2025}}</ref> আৰু [[নেটফ্লিক্স]]ৰ অপৰাধ নাটক 'ছি'ত ছাছ্যা নামৰ ড্ৰাগ-ব্যৱসায়ীৰ চৰিত্ৰত পুনৰাবৃত্তিমূলক ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Netflix's She review: Imtiaz Ali's streaming debut could have been an intelligent thriller if not for its inherent male gaze |url=https://www.firstpost.com/entertainment/netflixs-she-review-imtiaz-alis-streaming-debut-could-have-been-an-intelligent-thriller-if-not-for-its-inherent-male-gaze-8178081.html |website=Firstpost |date=23 March 2020}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == বৰ্মাৰ ফেশ্বনৰ প্ৰতি তীব্ৰ আগ্ৰহ আছে আৰু তেওঁ ডেনিয়েল ডে-লুইছ আৰু জ্যাকি চানৰ দৰে অভিনেতাৰ পৰা শৈলীৰ অনুপ্ৰেৰণা লাভ কৰে। ''ভৌগ ইণ্ডিয়া''ৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ ডে-লুইছৰ সাজ-পাৰ সংগ্ৰহক ব্যক্তিগত কাহিনী কোৱাৰ এক মাধ্যম হিচাপে প্ৰশংসা কৰে আৰু চানৰ মনোক্ৰম সাজ-পাৰক প্ৰভাৱ হিচাপে উল্লেখ কৰে।<ref>{{Cite web |last=Chatterjee |first=Saibal |title=Exclusive: Vijay Varma is shapeshifting into the actor he always wanted to be |url=https://vogue.in |access-date=2025-05-31 |website=Vogue India}}</ref> তেওঁৰ পৰীক্ষামূলক ফেশ্বন শৈলী আৰু বহুমুখিতাৰ বাবে তেওঁ প্ৰশংসিত হৈছে।<ref>{{Cite web |title=Vijay Varma: The actor with impeccable fashion choices |url=https://outlookindia.com |access-date=2025-05-31 |website=Outlook India}}</ref> তেওঁ ভ্ৰমণ কৰি আৰু বিভিন্ন খাদ্যৰ সোৱাদ লৈ ভাল পায়। প্ৰায়েই তেওঁ হায়দৰাবাদ চহৰৰ মোগলাই আৰু দক্ষিণ ভাৰতীয় খাদ্যৰ সংমিশ্ৰণৰ লগতে মুম্বাই আৰু শ্বিলঙৰ সাংস্কৃতিক আকৰ্ষণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰে।<ref>{{Cite web |last=Sengupta |first=Srijita |title=You'll Never Guess What Actor Vijay Varma Did With His Friends In Goa! |url=https://travelandleisureasia.com |access-date=2025-05-31 |website=Travel + Leisure Asia |date=2022-08-29}}</ref> সোণাক্ষী সিনহাৰ সৈতে আঞ্চলিক খাদ্যৰ ওপৰত কৰা এক আলোচনাত খাদ্য সংস্কৃতিৰ সৈতে তেওঁৰ জড়িত হোৱাৰ কথাটো প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{Cite web |title=Sunday Brunch Ep #10 with Vijay Varma & Sonakshi Sinha |url=https://curlytales.com |access-date=2025-05-31 |website=CurlyTales }}{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল মাহত বৰ্মাই মুম্বাইৰ জুহুত এটা নতুন সাগৰমুখী এপাৰ্টমেণ্টলৈ স্থানান্তৰিত হয়, যিটো তেওঁৰ জীৱনৰ এক ব্যক্তিগত মাইলৰ খুঁটি।<ref>{{Cite web |title=Inside Vijay Varma’s Lavish Sea-Facing Apartment In Juhu |url=https://news18.com |access-date=2025-05-31 |website=News18 |date=2025-05-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241130233328/https://www.news18.com/ |archivedate=2024-11-30 |deadurl=yes }}</ref><ref name="BollywoodHungama">{{Cite web |title=Vijay Varma moves into sea-facing Juhu apartment, marks milestone in career |url=https://bollywoodhungama.com |access-date=2025-05-31 |website=Bollywood Hungama |date=2025-05-17}}</ref> একাধিক সূত্ৰৰ মতে, এই পদক্ষেপে চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগত তেওঁৰ ক্ৰমাগত সফলতাৰ প্ৰতিফলন ঘটাইছে।<ref name="BollywoodHungama"/> == মাধ্যমৰ প্ৰতিচ্ছবি আৰু কলাত্মক শৈলী == {{Quote box|bgcolor=#E0E6F8|width=23em|align=left|quote="একমাত্ৰ চৰ্ত হ'ল চিত্ৰনাট্য, চৰিত্ৰটো আৰু তাৰ পিছত পৰিচালক। কেইবছৰমান কাম কৰাৰ পিছত মই আৰু এটা চৰ্ত যোগ কৰিলোঁ— সেয়া হ'ল 'মই একে ধৰণৰ কামৰ পুনৰাবৃত্তি নকৰোঁ'। মই সকলোবোৰ মিলাই-জুলিলাই কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছোঁ। মই সুখী যে মোৰ এটা মাধ্যম আৰু দৰ্শক আছে। যেতিয়ালৈকে মোৰ দৰ্শক থাকিব, মই ভাল কাম কৰি যাব বিচাৰিম।"|source={{mdash}} চলচ্চিত্ৰ অভিনয়ৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী ব্যাখ্যা কৰি বৰ্মা<ref>{{cite web|title=Vijay Varma says he 'won't repeat' himself, reveals criterion for choosing projects |date=20 July 2023 |accessdate=25 November 2023 |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/vijay-varma-says-he-wont-repeat-himself-reveals-criterion-for-choosing-projects-8851166/lite/ |work=Indian Express}}</ref>}} বৰ্মা তেওঁৰ সমালোচকৰ দ্বাৰা প্ৰশংসিত চৰিত্ৰসমূহৰ বাবে পৰিচিত। তেওঁ পৰ্দাত কেইবাবাৰো নেতিবাচক চৰিত্ৰত সফলতাৰে অভিনয় কৰিছে,<ref>{{cite web |title=GQ Hype: The Rise of Vijay Varma |date=30 September 2022 |accessdate=25 October 2023 |url=https://www.gqindia.com/entertainment/content/gq-hype-the-rise-of-vijay-varma |work=GQ India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230920014810/https://www.gqindia.com/entertainment/content/gq-hype-the-rise-of-vijay-varma |archivedate=20 September 2023 |deadurl=yes}}</ref> তথাপিও তেওঁ নিজৰ বহুমুখিতাৰ বাবে বিশেষভাৱে জনাজাত। কৰণ জোহৰে এই সন্দৰ্ভত কৈছে, "বিজয় বৰ্মাৰ বহুমুখিতাই তেওঁক পৃথিৱীৰ যিকোনো ঠাইলৈ লৈ যাব পাৰে।"<ref name="TOI-11Aug23">{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/vijay-varmas-versatility-can-take-him-to-all-kinds-of-places-in-the-world-says-kjo/articleshow/102650459.cms|title='Vijay Varma's versatility can take him to all kinds of places in the world|date=11 Aug 2023|publisher=Times of India}}</ref> ''ফিল্মফেয়াৰ''ৰ জিতেশ পিল্লাইয়ে লক্ষ্য কৰিছে যে, "বিজয় এজন মেথড এক্টৰ যিয়ে বাণিজ্যিক চিনেমাৰ সৈতেও নিৰৱচ্ছিন্নভাৱে খাপ খাই পৰে।" তেওঁ অভিনেতাগৰাকীৰ হাস্যৰসৰো প্ৰশংসা কৰে।<ref>{{cite web|title=I am very easy to be with. I like and enjoy doing simple things: Vijay Varma |date=8 November 2023 |accessdate=15 November 2023 |url=https://m.filmfare.com/interviews/exclusive-i-am-very-easy-to-be-with-i-like-and-enjoy-doing-simple-things-says-vijay-varma-62403.amp |work=Filmfare}}</ref> ''ফিল্ম কম্পেনিয়ন''ৰ তৎসম মুখোপাধ্যায়ে উল্লেখ কৰিছে যে, "তেওঁ যিদৰে চৰিত্ৰসমূহৰ অন্ধকাৰ আৰু ঘৃণাৰ দিশবোৰ ফুটাই তোলে, তাত কিবা এটা আকৰ্ষণীয় গুণ আছে।"<ref>{{cite web|title=The Rough Magnetism of Vijay Varma |date=29 March 2023 |accessdate=22 September 2023 |url=https://www.filmcompanion.in/features/the-rough-magnetism-of-vijay-varma |work=Film Companion}}</ref> ''আউটলুক ইণ্ডিয়া''ৰ প্ৰতীক সুৰে অভিনেতাগৰাকীৰ "বহুমুখিতা" আৰু "প্ৰভাৱশালী অভিনয়"ৰ শলাগ লৈছে।<ref>{{cite web|title=5 towering performances of Vijay Varma that prove his range as an actor |date=8 August 2023 |accessdate=11 August 2023 |url=https://www.outlookindia.com/art-entertainment/5-towering-performances-of-vijay-varma-that-prove-his-range-as-an-actor-news-309133/amp |work=Outlook India}}</ref> তেওঁৰ নিখুঁত অভিনয়ৰ প্ৰশংসা কৰি ''ইণ্ডিয়া টিভি নিউজ''ৰ অক্ষত সুন্দ্ৰাণীয়ে যোগ কৰে যে, "বৰ্মাৰ নিজৰ শিল্পৰ প্ৰতি থকা আবেগ আৰু আৱেগ প্ৰকাশৰ অসাধাৰণ ক্ষমতাই তেওঁক চলচ্চিত্ৰ জগতৰ এজন অন্যতম সফল অভিনেতা হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে।"<ref>{{cite web|title=Reign of Vijay Varma: Bollywood's 'Darling' who continues to captivate audiences with his acting |date=23 June 2023 |accessdate=29 August 2023 |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/celebrities/reign-of-vijay-varma-bollywood-darling-who-continues-to-captivate-audiences-with-his-acting-2023-06-19-876756 |work=India TV News}}</ref> '' বাংগালোৰ মিৰৰ''-এ তেওঁক বলিউডৰ "আটাইতকৈ ৰহস্যময় আৰু দক্ষ অভিনেতা"ৰ এজন বুলি অভিহিত কৰিছে।<ref>{{cite web|title=It Gets Intense - Vijay Varma |date=4 October 2023 |accessdate=29 November 2023 |url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/it-gets-intense/articleshow/104140666.cms |work=Bangalore Mirror}}</ref> ''গলী বয়'' ছবিত তেওঁ কৰা অভিনয়ক ''ফিল্ম কম্পেনিয়ন''ৰ দ্বাৰা "দশকৰ ১০০টা শ্ৰেষ্ঠ অভিনয়"ৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=100 Greatest Performances of the Decade |url=https://filmcompanion.in/best-of-the-decade/100-best-performances-indian-cinema.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219043509/https://www.filmcompanion.in/best-of-the-decade/100-best-performances-indian-cinema.html |url-status=dead |archive-date=19 December 2019 |access-date=14 November 2020 |website=Film Companion |language=en}}</ref> == চলচ্চিত্ৰপঞ্জী == {{Pending films key}} === চলচ্চিত্ৰ === *''অন্যথা উল্লেখ নকৰিলে সকলোবোৰ চলচ্চিত্ৰ হিন্দী ভাষাৰ।'' {| class="wikitable sortable" ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | শিৰোনাম ! scope="col" | চৰিত্ৰ ! scope="col" class="unsortable" | টোকা ! scope="col" class="unsortable" | সংগ্ৰহ |- | ২০০৮ | শ্বৰ (Shor) | ৰমেশ | চুটি ছবি |<ref>{{cite web | author=The TOI Entertainment Desk | title=Find out THIS actor who ran away from home, took odd roles, and then rose to fame after 'Mirzapur' | website=The Times of India | date=16 August 2024 | url=https://indiatimes.com | access-date=1 June 2025}}</ref> |- | ২০১২ | চিটাগং | সুবোধ "ঝুনকু" ৰায় | |<ref>{{cite news|url=https://indiatimes.com|title=Chittagong film review|work=The Times of India|access-date=26 November 2012}}</ref> |- | ২০১৩ | ৰংগ্ৰেজ | পাক্ক্যা | | <ref>{{cite web |url=https://rediff.com |title=Review: Rangrezz is a powerful social drama |first=Ankur |last=Pathak |date=22 March 2013 |work=Rediff.com |access-date=24 October 2016}}{{Rating|3|5}}</ref> |- | ২০১৪ | গেং অৱ ঘোষ্টছ | ৰবিন হুড্ডা | |<ref>{{cite web | last=Dedhia | first=Sonil | title=Review: Gang Of Ghosts is definitely NOT a must-watch | website=Rediff | date=2014-03-21 | url=https://rediff.com | access-date=2025-06-01}}</ref> |- | ২০১৬ | পিংক | অংকিত মলহোত্ৰা | | <ref>{{cite web |url=https://indianexpress.com |title=Pink movie review: A solid film that deserves to be championed |date=16 September 2016 |website=The Indian Express |access-date=10 September 2024}}</ref> |- | rowspan="3" |২০১৭ | মনচুন শ্বুটআউট | আদিত্য "আদি" | |<ref>{{cite web |url=https://hollywoodreporter.com |title=Monsoon Shootout: Cannes Review |date=18 May 2013 |website=The Hollywood Reporter |access-date=10 September 2024}}</ref> |- | ৰাগ দেশ | জামাল কিদৱাই | |<ref>{{cite web | last=Desai | first=Rahul | title=Raag Desh Movie Review: An Overwritten Book Of History | website=Film Companion | date=28 July 2017 | url=https://filmcompanion.in | access-date=1 June 2025}}</ref> |- | এম.চি.এ. (MCA) | শিৱ শক্তি ওৰফে "ৱৰাংগল" শিৱ | তেলেগু চলচ্চিত্ৰ | <ref>{{cite web |url=https://hindustantimes.com |title=MCA movie review: Too much happens too soon in this Nani and Sai Pallavi starrer |date=21 December 2017 |website=Hindustan Times |access-date=10 September 2024}}</ref> |- | ২০১৮ | মান্টো | আনচাৰ শ্ববনাম দিল | |<ref>{{cite web | last=Hungama | first=Bollywood | title=Manto | website=Bollywood Hungama | date=15 August 1947 | url=https://bollywoodhungama.com | access-date=1 June 2025}}</ref> |- | rowspan=2|২০১৯ | গলী বয় | মঈন আৰিফ | |<ref>{{cite web |url=https://filmcompanion.in |title=Gully Boy Movie Review: A softer-than-expected but hugely entertaining and beautifully made street-rapper story |date=14 February 2019 |website=Film Companion |access-date=10 September 2024}}</ref> |- | ছুপাৰ ৩০ | ফুগগা কুমাৰ | বিশেষ উপস্থিতি |<ref>{{cite web | title=I knew I wanted to be a part of Super 30: Vijay Varma | website=The Indian Express | date=4 June 2019 | url=https://indianexpress.com | access-date=1 June 2025}}</ref> |- | rowspan=4|২০২০ | গোষ্ট ষ্টৰীজ | গুড্ডু | জয়া আখতাৰৰ খণ্ড |<ref name=":2"/> |- | বাগী ৩ | আখতাৰ লাহোৰী | |<ref>{{cite web |url=https://bollywoodhungama.com |title=Baaghi 3 Movie Review |website=Bollywood Hungama |date=6 March 2020 |access-date=6 March 2020 |archive-date=23 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221023123749/https://bollywoodhungama.com |url-status=live }}</ref> |- | বামফাদ | জিগৰ ফৰীদী | |<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com|title=Bamfaad movie review: Aditya Rawal delivers a restrained, convincing performance|date=10 April 2020}}</ref> |- | য়াৰা | ৰিজৱান শ্বেখ | |<ref>{{Cite web |last=Gupta |first=Shubhra |date=30 July 2020 |title=Yaara review: Tigmanshu Dhulia directorial works only sporadically |url=https://indianexpress.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231210081910/https://indianexpress.com |archive-date=10 December 2023 |access-date=10 December 2023 |website=The Indian Express}}</ref> |- | rowspan=2|২০২২ | scope="row" |হুৰদং | লোহা সিং | |<ref>{{cite web | last=Das | first=Shreemayee | title=Hurdang movie review: Sunny Kaushal, Vijay Varma's political drama is not just a bad movie, but a dangerous one | website=Firstpost | date=2022-04-11 | url=https://firstpost.com | access-date=2025-06-17}}</ref> |- | scope="row" |ডাৰ্লিংছ | হামজা শ্বেখ | |<ref name=":9"/> |- | rowspan="2" |২০২৩ | লাষ্ট ষ্টৰীজ ২ | বিজয় চৌহান | খণ্ড: "Sex With Ex" |<ref>{{Cite web |last=Verma |first=Sukanya |title=Lust Stories 2 Review: Konkona Saves The Day! |url=https://rediff.com |access-date=29 June 2023 |website=Rediff |language=en |archive-date=5 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230705032103/https://rediff.com |url-status=live}}</ref> |- | জানে জান | পৰিদৰ্শক কৰণ আনন্দ | |<ref>{{cite web|url=https://pinkvilla.com|title=Jaane Jaan Review: Kareena Kapoor Khan centred thriller-drama not just lives up to the hype but exceeds it|website=Pinkvilla|access-date=21 September 2023|archive-date=21 September 2023|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> |- | ২০২৪ | মাৰ্ডাৰ মুবাৰক | আকাশ ডোগ্ৰা | |<ref>{{cite web | last=Kotecha | first=Ronak | title=Murder Mubarak Movie Review: This quirky whodunit will keep you guessing right until the end | website=The Times of India | date=2024-03-15 | url=https://indiatimes.com | access-date=2025-06-17}}</ref> |- | ২০২৫ | গুস্তাখ ইশ্ক | নৱাবউদ্দিন চৈফুদ্দিন ৰহমান / পাপন | |<ref>{{cite web | title=Gustaakh Ishq: Vijay Varma & Fatima Sana Shaikh’s love story gets a fresh spin | website=The Statesman | date=2025-04-17 | url=https://thestatesman.com}}</ref> |} == বঁটা আৰু মনোনয়ন == {| class="wikitable sortable" |+ বিজয় বৰ্মাই লাভ কৰা বঁটা আৰু মনোনয়নৰ তালিকা |- ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | বঁটা ! scope="col" | বিভাগ ! scope="col" | চলচ্চিত্ৰ/ধাৰাবাহিক ! scope="col" class="unsortable" | ফলাফল ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref.|তথ্যসূত্ৰ}} |- | ২০১৯ | ২৬তম স্ক্ৰীণ এৱাৰ্ডছ | শ্ৰেষ্ঠ পাৰ্শ্ব অভিনেতা | rowspan="2" | ''গলী বয়'' | {{nom}} | |- | ২০২০ | ৬৫তম ফিল্মফেয়াৰ এৱাৰ্ডছ | শ্ৰেষ্ঠ পাৰ্শ্ব অভিনেতা | {{nom}} | <ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-2020/nominations|title=Nominations for 65th Amazon Filmfair Awards 2020 |website=Filmfare|access-date=18 February 2020|archive-date=3 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200203105210/https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-2020/nominations|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="5" | ২০২৩ | rowspan="2"|বলিউড হাংগামা ষ্টাইল আইকনছ | আটাইতকৈ আড়ম্বৰপূৰ্ণ উদীয়মান আইকন | {{NA}} | {{won}} | rowspan="2"|<ref>{{cite news|title=Check out the complete list of winners of the Bollywood Hungama Style Icon Awards|url=https://www.bollywoodhungama.com/style-icons/winners.php|work=Bollywood Hungama|language=en|access-date=14 April 2023}}</ref> |- | আটাইতকৈ আড়ম্বৰপূৰ্ণ ব্ৰেকথ্ৰু টেলেণ্ট (পুৰুষ) |{{NA}} |{{nom}} |- |rowspan="3"|ফিল্মফেয়াৰ অ’টিটি এৱাৰ্ডছ ২০২৩ | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (প্ৰশংসকৰ দৃষ্টিত): ড্ৰামা চিৰিজ |rowspan="2"|''দাহাড়'' |{{won}} |<ref>{{Cite web |title=Winners Of The Filmfare OTT Awards 2023: Full List Out |url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/winners-of-the-filmfare-ott-awards-2023-full-list-out-62777.html |access-date=2023-11-27 |website=filmfare.com |language=en}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা: ড্ৰামা চিৰিজ |{{nom}} | |- | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (ৱেব অৰিজিনেল ফিল্ম) |''ডাৰ্লিংছ'' |{{nom}} | |} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category}} * {{IMDb name}} * {{Instagram}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:অভিনয় শিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] s0yxeb3nbp0t04dz9ufxmvh6h2tec29 0 128507 651735 602414 2026-11-09T14:51:20Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651735 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | embed = | honorific_prefix = | name = | honorific_suffix = | image = Neelakshi Singh Photo.jpg | image_size = | image_upright = | landscape = <!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = Singh in 2023 | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1978|03|17}} | birth_place = [[Hajipur]], [[বিহাৰ]], [[ভাৰত]] | death_date = <!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (DEATH date then BIRTH date) --> | death_place = | resting_place = | occupation = লেখিকা | language = [[হিন্দী]] | nationality = [[ভাৰতীয়]] | citizenship = <!-- use only when necessary per [[WP:INFONAT]] --> | education = | alma_mater = | period = | genre = <!-- or: | genres = --> | subject = <!-- or: | subjects = --> | movement = | notable_works = | spouse = <!-- or: | spouses = --> | partner = <!-- or: | partners = --> | children = | relatives = | awards = সাহিত্য অকাডেমীৰ সোণালী জয়ন্তী যুৱ লেখক বঁটা, কথা বঁটা, কে এল এফৰ বছৰৰ কিতাপৰ বঁটা ২০২১, ভেলী অৱ ৱৰ্ডছ বঁটা ২০২২, ছেতু পাণ্ডুলিপি সন্মান | signature = | signature_alt = | signature_size = | signature_type = | years_active = | module = | website = {{URL|https://neelakshisingh.com}} | portaldisp = <!-- "on", "yes", "true", etc.; or omit --> }} '''নীলাক্ষী সিং''' {{en| Nelakshi Singh ; জন্ম: ১৭ মাৰ্চ ১৯৭৮}} [[হিন্দী]] ভাষাৰ এগৰাকী [[ভাৰতীয়]] ঔপন্যাসিক আৰু চুটিগল্পকাৰ। তেওঁ সাহিত্য অকাডেমীৰ সোণালী জয়ন্তী যুৱ লেখক বঁটা, বছৰৰ কলিংগ বুক বঁটা ২০২১,<ref>{{cite web |date=14 October 2021 |title=Neelakshi Singh |url=https://kalingaliteraryfestival.com/speakers/neelakshi-singh/ |website=[[Kalinga Literary Festival]]}}</ref> ভেলী অৱ ৱৰ্ডছ বঁটা ২০২২,<ref>{{Cite web|url=https://www.valleyofwords.org/vow-book-awards-2022|title=2022 &#124; Valley of Words|website=Valley of Words}}</ref> কথা বঁটা, কে এল এফৰ বছৰৰ কিতাপৰ বঁটা ২০২১, আৰু ছেতু পাণ্ডুলিপি সন্মান লাভ কৰে। ==কেৰিয়াৰ== ১৯৭৮ চনৰ ১৭ মাৰ্চত [[বিহাৰ]]ৰ হাজীপুৰত জন্মগ্ৰহণ কৰা নীলাক্ষী সিঙে ১৯৯৮ চনত বেনাৰস হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা অৰ্থনীতিত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ২০০২ চনৰ পৰা [[ভাৰতীয় ষ্টেট বেংক]]ৰ কৰ্মচাৰী। নীলাক্ষী সিঙৰ চুটিগল্প সংকলন "পৰিন্দে কা ইন্তেজাৰ সা কুচ্চ" আৰু "জিংকি মুথহিয়ন মে সুৰখ থা"ক সাহিত্য সমালোচকসকলে প্ৰশংসা কৰিছে।<ref>{{Cite web |url=http://www.jnanpith.net/book/parinde-ka-intzaar-sa-kuchh |title=Bharatiya Jnanpith |access-date=21 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150221210947/http://www.jnanpith.net/book/parinde-ka-intzaar-sa-kuchh |archive-date=21 February 2015 |url-status=dead |archivedate=21 February 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150221210947/http://www.jnanpith.net/book/parinde-ka-intzaar-sa-kuchh |deadurl=yes }}</ref> তেওঁৰ পৰিন্দে সংকলনৰ শিৰোনাম কাহিনীটো সমসাময়িক ভাৰতীয় সাহিত্যত এক ধ্ৰুপদী কাহিনী হিচাপে থিয় দিছে। তেওঁৰ শেহতীয়া উপন্যাস খেলা ইয়াৰ শক্তিশালী আখ্যান আৰু ভাষাৰ বাবে প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ক্ষমতাৰ গাঁথনি, তেলৰ ৰাজনীতি, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংঘাত, আৰু সৰ্বোপৰি এজন সাধাৰণ ব্যক্তিৰ প্ৰতিৰোধৰ ছাঁৰ মানচিত্ৰ নিৰ্মাণ এই উপন্যাসখনত। খেলাই ২০২১ চনত অ’ পি মালভিয়া ভাৰতী দেৱী সন্মান, ২০২১ চনত কে এল এফ বুক বঁটা, আৰু ২০২২ চনত ভেলী অৱ ৱৰ্ডছ বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{cite web | url=https://www.goodreads.com/author/show/13546525.Neelakshi_Singh | title=Neelakshi Singh | accessdate=1 December 2025}}</ref> তেওঁৰ অকল্পনীয় শিৰোনাম "হুকুম দেশ কা ইক্কা খোটা" ২০২২ চনৰ প্ৰথম ছেতু পাণ্ডুলিপি সন্মান লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |last=शर्मा |first=श्रीराम |date=2022-11-03 |title=पहला 'सेतु पाण्डुलिपि पुरस्कार' नीलाक्षी सिंह को, 'हुकूम देश का इक्का खोटा' के लिए मिलेगा सम्मान |url=https://hindi.news18.com/news/literature/first-setu-pandulipi-puraskar-to-nilakshi-singh-for-her-manuscript-hukum-desh-ka-ekka-khota-4839203.html |access-date=2022-12-24 |website=hindi.news18.com }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁৰ শেহতীয়া গ্ৰন্থ "বৰফ মহল" নৰৱেৰ লেখক টাৰ্জেই ভেছাছৰ "দ্য আইচ পেলেচ (নাইন'ৰ্স্ক: ইছ-স্লটেট)" উপন্যাসৰ হিন্দী অনুবাদ (প্ৰথম প্ৰকাশ ১৯৬৩ চনত)।<ref>{{cite web | url=https://www.setuprakashan.com/books/baraf-mahal-translated-by-neelakshi-singh/ | title=बर्फ महल अनुवाद : नीलाक्षी सिंह , Tarjei Vesaas Translated by Neelakshi Singh }}</ref> নীলাক্ষী জাপানৰ এন এইচ কেৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত শ্বেতা মাৰ্চেণ্টৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত "থ্ৰু দ্য আইজ অৱ ৱৰ্ডছ"<ref>{{cite web |last1=Merchant |first1=Shweta |title=Through the Eyes of Words |url=http://pf.nhk-ep.co.jp/detail/1328 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150221211747/http://pf.nhk-ep.co.jp/detail/1328 |archive-date=21 February 2015 |accessdate=21 February 2015 |website=[[NHK Enterprises]]}}</ref> তথ্যচিত্ৰৰ মূল নায়িকা আছিল। ==প্ৰকাশনসমূহ== ===গল্প সংকলন=== * {{cite book|title=পৰিন্দে কা ইন্তজাৰ সা কুচ্চ|location=নতুন দিল্লী|publisher= Bhartiya Jnanpith|date=2005|isbn=81-263-1113-4}} * {{cite book|title=পৰিন্দে কা ইন্তজাৰ সা কুচ্চ।|location=নতুন দিল্লী|publisher= Setu Prakashan Pvt Ltd|date=2022|isbn=978-93-95160-06-3}} * {{cite book|title=জিংকি মুঠিয়ন মে সুৰাখ থা।|location=নতুন দিল্লী|publisher= Bhartiya Jnanpith|date=2012|isbn=978-93-263-5004-4}} * {{cite book|title=জিংকি মুঠিয়ন মে সুৰাখ থা।|location=নতুন দিল্লী|publisher= Setu Prakashan Pvt Ltd|date=2022|isbn=978-93-93758-08-8}} * {{cite book|title=জিছে জাহান নেহী হোনা থা।|location=Allahabad|publisher= Sahitya Bhandar|date=2014|isbn=978-81-7779-313-0}} * {{cite book|title=ইবতিদা কে আগে খালি হি|location=Panchkula|publisher= Aadhar Prakashan Pvt Ltd|date=2016|isbn=978-81-7675-553-5}} ===উপন্যাস=== * শুদ্ধিপাত্ৰ। নতুন দিল্লীঃ ভাৰতীয় জ্ঞানপীঠ। ২০০৮ চনত আই এছ বি এন ৯৭৮-৮১-২৬৩-১৬৩২-৮। * শুদ্ধিপাত্ৰ। নতুন দিল্লী: ছেতু প্ৰকাশন প্ৰাইভেট লিমিটেড ২০২২।আই এছ বি এন ৯৭৮-৯৩-৯৩৭৫৮-২২-৪। * নিজৰ সময়ৰ আগৰ বুলি বিবেচিত তাইৰ প্ৰথমখন উপন্যাস ‘শুদ্ধিপাত্ৰ’, তিনিটা প্ৰজন্মৰ মাজত ৰেখা বৈ যোৱা এখন ব্যাপক, মনোমোহা পঠন। * খেলা। নতুন দিল্লী: ছেতু প্ৰকাশন প্ৰাইভেট লিমিটেড ২০২১।আই এছ বি এন ৯৭৮-৯৩-৮৯৮৩০-৫৭-৬। ক্ষমতাৰ গাঁথনি, তেলৰ ৰাজনীতি, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংঘাত, ধৰ্ম আৰু সৰ্বোপৰি এজন সাধাৰণ ব্যক্তিৰ প্ৰতিৰোধৰ ছাঁ আদি বিষয়বস্তুৰে তেওঁৰ শেহতীয়া উপন্যাস "খেলা" সাহিত্যিক কল্পকাহিনী। এইখন এখন অভিযান আৰু তাৰ পৰাই গজি উঠা এটা অলৌকিকতাৰ বিষয়ে লিখা কিতাপ। সময়ৰ পৰীক্ষা সহ্য কৰা এক গীতিময় ৰচনা।<ref>{{cite web | url=https://indianexpress.com/article/books-and-literature/year-in-books-yearender-2022-newsmakers-reading-suggestions-8328895/ | title=The Year in Books: What newsmakers have been reading in 2022 | date=17 December 2022 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.thebookreviewindia.org/that-is-life/ | title=That is Life }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://hindi.newslaundry.com/2022/03/14/book-review-the-novel-khela-author-neelakshi-singh-world-market-politics|title=पुस्तक समीक्षा: उपन्यास 'खेला' जिसमें कमोबेश हर भारतीय का बचपन गुजरता है|first=आशुतोष कुमार|last=ठाकुर|date=14 March 2022|website=Newslaundry}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://hindi.news18.com/news/literature/book-review-literature-author-neelakshi-singh-novel-khela-review-hindi-shaitya-literature-ssnd-3932785.html|title=कच्चे तेल की उठापटक वाली दुनियां से रूबरू कराता नीलाक्षी सिंह का उपन्यास "खेला"|date=2 January 2022|website=News18 हिंदी|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240313164409/https://hindi.news18.com/news/literature/book-review-literature-author-neelakshi-singh-novel-khela-review-hindi-shaitya-literature-ssnd-3932785.html|archivedate=13 March 2024|access-date=1 December 2025|deadurl=yes}}</ref> ===অকল্পনীয়=== * হুকুম দেশ কা ইক্কা খোটা। নতুন দিল্লী: ছেতু প্ৰকাশন প্ৰাইভেট লিমিটেড ২০২৩। আই এছ বি এন ৯৭৮-৯৩-৯৫১৬০-৮৯-৬। এই গ্ৰন্থখনত আত্মজীৱনী আৰু স্মৃতিগ্ৰন্থৰ লেখ-জোখৰ লগতে বিশেষ ধৰণৰ ঔপন্যাসিক দিশৰ ছাঁও আছে। এই অকল্পনীয় শিৰোনামে ধাৰাটোৰ গতানুগতিকভাৱে স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত সীমা অতিক্ৰম কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/opinion/book-review-hukum-desh-ka-ikka-khota-an-exquisite-distinctive-and-compelling-memoir-11950442.html|title=Book Review &#124; Hukum Desh Ka Ikka Khota: An exquisite, distinctive, and compelling memoir|date=8 January 2023|website=Firstpost}}</ref> ===অনুবাদ=== * বৰফ মহল। নতুন দিল্লী: ছেতু প্ৰকাশন প্ৰাইভেট লিমিটেড ২০২৪।আই এছ বি এন ৯৭৮-৮১-১৯৮৯৯-২৬-৫। সিঙে নৰৱেৰ লেখক টাৰ্জেই ভেছাছৰ দ্য আইচ পেলেচ হিন্দীলৈ অনুবাদ কৰিছে। ==পুৰস্কাৰ== * ২০২২ – ভেলী অৱ ৱৰ্ডছ বঁটা ২০২২- খেলা উপন্যাস<ref>{{Cite news |date=30 September 2022 |title=Valley of Words announces winners of PFC-VoW Book Awards |url=https://www.millenniumpost.in/nation/valley-of-words-announces-winners-of-pfc-vow-book-awards-494610 |access-date= |work=millenniumpost.in |language=en}}</ref> * ২০২২ – সেতু পাণ্ডুলিপি সন্মান<ref>{{Cite news |last=Sharma |first=Shri Ram |date=3 November 2022 |title=पहला 'सेतु पाण्डुलिपि पुरस्कार' नीलाक्षी सिंह को, 'हुकूम देश का इक्का खोटा' के लिए मिलेगा सम्मान |trans-title=The first Setu Manuscript award will be honored for Nilakshi Singh, 'Hukum Desh Ka Ika Khota' |url=https://hindi.news18.com/news/literature/first-setu-pandulipi-puraskar-to-nilakshi-singh-for-her-manuscript-hukum-desh-ka-ekka-khota-4839203.html |work=hindi.news18.com |language=Hindi }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ২০২১ – কলিংগা বছৰৰ কিতাপৰ বঁটা ২০২১- খেলা উপন্যাস<ref>{{cite web |date=9 September 2021 |title=Kalinga Literary Festival (KLF) Book Awards 2020-21 announced |url=https://indiaeducationdiary.in/kalinga-literary-festival-klf-book-awards-2020-21-announced/ |website=indiaeducationdiary.in |access-date=1 December 2025 |archivedate=8 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221008160002/https://indiaeducationdiary.in/kalinga-literary-festival-klf-book-awards-2020-21-announced/ |deadurl=yes }}</ref> * ২০২১ – অধ্যাপক অ’ পি মালৱিয়া আৰু ভাৰতী দেৱী সন্মান ২০২১- খেলা উপন্যাস <ref>{{Cite news |last=Singh |first=Vinod |date=20 September 2021 |title=कथा लेखिका ममता कालिया और नीलाक्षी सिंह को मिला 'प्रो. ओपी मालवीय एवं भारती देवी स्मृति सम्मान' |trans-title=Story writers Mamta Kalia and Neelakshi Singh got 'Prof. OP Malaviya and Bharti Devi Smriti Samman' |url=https://www.amarujala.com/uttar-pradesh/allahabad/fiction-writers-mamta-kalia-and-neelakshi-singh-got-prof-op-malviya-and-bharati-devi-memorial-award |work=[[Amar Ujala]] |language=Hindi}}</ref> * ২০০৫ – ভাৰতীয় ভাষা পৰিষদ যুৱপুৰস্কাৰ * ২০০৪ – কথা বঁটা<ref>{{cite web |title=Katha |url=http://www.katha.org/translation-awards.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150221195856/https://www.katha.org/translation-awards.html |archive-date=21 February 2015 |accessdate=21 February 2015 |website=katha.org |archivedate=5 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305040122/http://katha.org/translation-awards.html |deadurl=yes }}</ref> * ২০০৪ – সাহিত্য অকাডেমীৰ সোণালী জয়ন্তী যুৱ লেখক বঁটা<ref>Singh, Neelakshi, and Raghubir Sharma. "The Competitor." Indian Literature 49, no. 1 (225) (2005): 32–46. http://www.jstor.org/stable/23346549.</ref> * ২০০২ – ৰমাকান্ত স্মৃতিপুৰস্কাৰ ==অনুবাদসমূহ== তেওঁৰ গল্প বহু ভাৰতীয় ভাষাত অনুবাদ কৰি পঢ়া হয়, আৰু তেওঁৰ গল্পৰ অনুবাদ ইংৰাজী<ref>{{cite journal | url=https://www.jstor.org/stable/23346549 | jstor=23346549 | title=The Competitor | last1=Singh | first1=Neelakshi | last2=Sharma | first2=Raghubir | journal=Indian Literature | date=22 January 2024 | volume=1 | issue=225 | pages=32–46 }}</ref> আৰু জাৰ্মান<ref>{{cite web | url=https://www.draupadi-verlag.de/indische-literatur/erscheinungsjahre-2013-bis-2006/ulrike-stark/ | title=Ulrike Stark (Hg.) }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.tralalit.de/thema/neelakshi-singh/ | title=Neelakshi Singh | date=25 November 2020 }}</ref> ভাষাৰ সংকলনত উপলব্ধ।<ref>{{cite web | url=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-geetanjali-shree/ | title=An Interview with Geetanjali Shree - Asymptote }}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:লেখিকা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] gwxis013blwtt8ne35liykz4o24lefg 0 129042 651839 632526 2026-11-10T00:55:46Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651839 wikitext text/x-wiki {{Short description|First Maharaja of Jammu and Kashmir from 1846 to 1856}} {{Infobox royalty | name =মহাৰজা গুলাব সিং | title = | titletext = | more = | image = Maharaja Gulab Singh of Jammu and Kashmir.jpg | image_size = 250px | caption = লাহোৰত গুলাব সিং, ১৮৪৬ | succession2 = [[Dogra dynasty#List of rulers and family tree|Raja of Jammu]] | reign2 = ১৬ মাৰ্চ ১৮৪৬ – ২০ ফেব্ৰুৱাৰী ১৮৫৬ <ref name=eos/> | predecessor2 = কিশোৰ সিং | successor2 = '' নিজে জম্মু-কাশ্মীৰৰ মহাৰাজ হিচাপে '' | succession1 = জম্মু-কাশ্মীৰৰ মহাৰাজ | moretext = | reign1 = ১৬ মাৰ্চ ১৮৪৬ – ২০ ফেব্ৰুৱাৰী ১৮৫৬ {{sfn|Bakshi|1998|p=222}} | predecessor1 = দুলীপ সিং (শিখ সাম্ৰাজ্য ) | successor1 = ৰণবীৰ সিং (মহাৰাজ) | succession3 = [[Vizier|Wazir]] of the [[Sikh Empire]] | reign3 = ৩১ জানুৱাৰী ১৮৪৬ – ৯ মাৰ্চ ১৮৪৬ | reign-type3 = In office | predecessor3 = লাল সিং | spouse =নিহাল কৌৰ, ৰাণী ৰাকৱাল | spouse-type =পত্নীসকল | consort = <!-- yes or no --> | issue = সোহন সিং <br>উধম সিং <br>ৰণবীৰ সিং (মহাৰাজ) | issue-link = | issue-pipe = | full name = গুলাব সিং | house =ডোগ্ৰা বংশ | house-type = ঘৰ | father = মিয়ান কিশোৰ সিং | mother = | birth_date = {{Birth date|1792|10|21|df=yes}} | birth_place = জম্মু | death_date = {{Death date and age|1857|6|30|1792|10|18|df=yes}} | death_place = | burial_date = | burial_place = | occupation = | signature = Signature of Raja Gulab Singh of the princely state of Jammu & Kashmir, detail from a Persian document authorizing Johann Martin Honigberger to establish a beet-root sugar manufactory in Kashmir.jpg | religion = হিন্দু ধৰ্ম }} '''মহাৰাজ গুলাব সিং ({{lang_en|Maharaja Gulab Singh}}) '''(২১ অক্টোবৰ ১৭৯২ – ৩০ জুন ১৮৫৭) [[জম্মু-কাশ্মীৰ]]ৰ প্ৰথম মহাৰাজ আৰু ডোগ্ৰা বংশৰ প্ৰতিষ্থাপক। মূলতঃ শিখ সাম্ৰাজ্যৰ সেনাপতি হিচাপে তেওঁ প্ৰথম এংলো-শিখ যুদ্ধত ব্ৰিটিছৰপক্ষ লয় আৰু ১৮৪৬ চনত কিছুসময়ৰ বাবে [[শিখ ]]]সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়।<ref>{{cite book |url= https://books.google.com/books?id=xajcAwAAQBAJ&pg=PA130 |title= Historical Dictionary of Sikhism |page=130 |author= Fenech, E. Louis |author2= Mcleod, H. W. |publisher= Rowman & Littlefield |isbn= 978-1-4422-3601-1 |date=11 June 2014}}</ref> সেই বছৰতে তেওঁ ব্ৰিটিছৰ সৈতে অমৃতসৰ সন্ধি স্বাক্ষৰ কৰি ব্ৰিটিছ ৰাজৰ অধীনত জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰে; এই সন্ধিয়ে লাহোৰ সন্ধিত শিখসকলে ব্ৰিটিছক দিয়া সকলো মাটি হস্তান্তৰ কৰাটো আনুষ্ঠানিক কৰি তুলিছিল। {{Sfn|Panikkar|1930|p=112}} == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == [[File:The Hill fort of Maharaja Gulab Singh, 1846 drawing.jpg|thumb|left|200px|মহাৰাজ গুলাব সিংহৰ পাহাৰীয়া দুৰ্গ, ১৮৪৬ চনৰ অংকন]] ১৭৯২ চনৰ ১৭ অক্টোবৰত হিন্দু ডোগৰা [[ৰাজপুত]] পৰিয়ালত গুলাব সিঙৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ কিশোৰ সিং জামৱাল। ১৮০৯ চনত তেওঁ ৰঞ্জিত সিঙৰ সেনাবাহিনীত যোগদান কৰে আৰু ১২,০০০ টকাৰ জাগীৰ আৰু লগতে ৯০ ঘোঁৰাও উপাৰ্জন কৰিবলৈ যথেষ্ট সফলতা লাভ কৰে।[ <ref name=eos/> ১৮০৮ চনত জম্মু যুদ্ধৰ পিছত এই ৰাজ্য ৰঞ্জিত সিংহই নিজৰ অধীনলৈ আনে। ৰঞ্জিত সিঙে নতুনকৈ জয় কৰা অঞ্চলটো প্ৰশাসনৰ বাবে এজন ৰাজ্যপাল নিযুক্তি দিয়ে যিটো ১৮১৯ চনত শিখ বাহিনীয়ে কাশ্মীৰক নিজৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ লগে লগে সম্প্ৰসাৰিত কৰে। ১৮২০ চনত পৰিয়াল আৰু বিশেষকৈ গুলাব সিঙে কৰা সেৱাৰ শলাগ লৈ ৰঞ্জিত সিঙে জম্মু অঞ্চলক কিশোৰ সিংক বংশগত ফিফ হিচাপে প্ৰদান কৰে। <ref name=eos>{{cite web |url=http://www.learnpunjabi.org/eos/index.aspx |title=GULAB SINGH (1792-1857) |last1=K. Jagjit Singh |website=Encyclopaedia of Sikhism |publisher=Punjabi University Patiala |access-date=6 January 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170729230458/http://www.learnpunjabi.org/eos/index.aspx |archivedate=29 July 2017 |deadurl=yes}}</ref> [[File:Gulab Singh of Jammu and Kashmir.jpg|thumb| অমৰ মহল প্ৰাসাদত গুলাব সিঙৰ প্ৰতিমূৰ্তি,ভাৰত]] == জম্মুৰ ৰাজা == [[File:The palace of Maharaja Gulab Singh, on the banks of Chenab, Jammu, mid 19th century.jpg|thumb|left|200px|১৯ শতিকাৰ মাজভাগত জম্মুৰ তাৱী নদীৰ পাৰত মহাৰাজ গুলাব সিঙৰ মুবাৰক মাণ্ডি প্ৰাসাদ]] ১৮২২ চনত কিশোৰ সিঙৰ মৃত্যু হয় আৰু গুলাব সিঙক তেওঁৰ চুজেৰেইন ৰঞ্জিত সিঙে জম্মুৰ ৰজা হিচাপে নিশ্চিত কৰে।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=kpReDwAAQBAJ&pg=PP19|title=Jammu Kashmir Ke Jannayak Maharaja Hari Singh|first=Kuldeep Chand|last=Agnihotri|date=19 January 2021|publisher=Prabhat Prakashan|isbn=9789386231611|via=Google Books}}</ref> ইয়াৰ কিছুসময়ৰ পাছতে গুলাব সিঙে নিজৰ আত্মীয় পদচ্যুত ৰাজা জিত সিঙৰপৰা পদত্যাগ কৰাৰ আনুষ্ঠানিক ঘোষণা লাভ কৰে। জম্মুৰ ৰজা (গভৰ্ণৰ জেনেৰেল/চীফ) হিচাপে গুলাব সিং শিখ সাম্ৰাজ্যৰ অন্যতম শক্তিশালী মুখিয়াল আছিল। ৰাজকীয় আৰু সামন্তীয় সামৰিক ব্যৱস্থাৰ অধীনত তেওঁৰ ৩টা পদাতিক ৰেজিমেণ্ট, ১৫টা লঘু আৰ্টিলাৰী আৰু ৪০টা গেৰিছন বন্দুকৰ নিজৰ ব্যক্তিগত সেনাবাহিনী বজাই ৰখাৰ অধিকাৰ আছিল।<ref>The History of Sikhs, J D Cunningham, Appendix</ref> ১৮২৪ চনত গুলাব সিংহই পৱিত্ৰ মানছাৰ হ্ৰদৰ সমীপত থকা সমৰতাৰ দুৰ্গ দখল কৰে। ১৮২৭ চনত তেওঁ শ্বাইডুৰ যুদ্ধত চৈয়দ আহমদৰ নেতৃত্বত আফগান বিদ্ৰোহীৰ এটা দলৰ সৈতে যুঁজি পৰাস্ত কৰা শিখৰ মুখ্য সেনাপতি হৰি সিং নলৱাৰ সৈতে গৈছিল। ১৮৩১ চনৰপৰা ১৮৩৯ চনৰ ভিতৰত ৰঞ্জিত সিঙে গুলাব সিঙক উত্তৰ পঞ্জাৱ আৰু ওচৰৰ পাঞ্জাবী চহৰ যেনে ভেৰা, ঝেলুম, ৰোহতাছ আৰু গুজৰাটৰ নিমখ খনিৰ জাগীৰ প্ৰদান কৰে। ১৮৩৭ চনৰ পুঞ্চ বিদ্ৰোহ ১৮৩৭ চনত জামৰুদৰ যুদ্ধত হৰিসিং নলৱাৰ মৃত্যুৰ পাছত হাজাৰা আৰু পুঞ্চত সুধান, তানোলী, কৰাল, ধুন্দ, সত্তী, মালদয়াল আদি মুছলমান জনগোষ্ঠীয়ে বিদ্ৰোহ কৰে। পুঞ্চ বিদ্ৰোহৰ নেতৃত্ব দিছিল সুধান জনগোষ্ঠীৰ এজন মুখিয়াল ছামছ-উদ-দিনে <ref>Sir Alexander Cunningham, ''Four Reports Made During The Years 1862-63-64-65'', (The Government Central Press, 1871), Volume I, Page 13.[https://books.google.com/books?id=p4AXM4MbyL0C]</ref><ref name="autogenerated4">Sir Lepel H. Griffin, ''The Panjab Chiefs.'', (T. C. McCarthy, Chronicle Press, 1865), Page 594.[https://books.google.com/books?id=Q0ABAAAAQAAJ&dq=panjab%20chiefs&pg=PP1]</ref> আৰু ৰাজা ধ্যান সিঙৰ প্ৰাক্তন গোপনীয় অনুগামী। <ref name=autogenerated4 /> এইদৰে শ্বামছ খানৰ ৰাজ প্ৰতাৰণাক ব্যক্তিগতভাৱে লোৱা হ’ল আৰু গুলাব সিঙক বিদ্ৰোহ দমন কৰাৰ দায়িত্ব দিয়া হ’ল। হাজাৰা আৰু মুৰী পাহাৰত বিদ্ৰোহীক পৰাস্ত কৰাৰ পাছত কিছুদিন কহুটাত থাকি গুলাব সিংহই বিদ্ৰোহীসকলৰ মাজত বিৰোধৰ বীজ সিঁচিছিল। তাৰ পিছত তেওঁৰ বাহিনীক বিদ্ৰোহক চেপি ধৰিবলৈ প্ৰেৰণ কৰা হয়। শেষত শ্বামছ খান সুধান আৰু তেওঁৰ ভতিজা ৰাজ ৱালি খানক শুই থকাৰ সময়তে বিশ্বাসঘাতকতা কৰি মূৰ কাটি পেলোৱা হয়, আনহাতে তেওঁলোকৰ লেফটেনেণ্টসকলক বন্দী কৰি জীৱিত অৱস্থাত ছাল উলিয়াই নিৰ্মমভাৱে মৃত্যুদণ্ড দিয়া হয়। সেই সময়ৰ ব্ৰিটিছ মন্তব্যকাৰীসকলে লক্ষ্য কৰিছে যে স্থানীয় জনসাধাৰণে বহুত ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল। <ref>Hastings Donnan, ''Marriage Among Muslims: Preference and Choice in Northern Pakistan'', (Brill, 1997), 41.[https://books.google.com/books?id=PL_ACoFwJ2gC&pg=PA41]</ref> == লাহোৰত চক্ৰান্ত == ১৮২৪ চনত গুলাব সিংহই সমৰ্থহৰ দুৰ্গ দখল কৰে। ১৮২৭ চনত তেওঁ শিখ সেনাপতি হৰি সিং নলৱাৰ সৈতে শৈডু যুদ্ধত আফগান বিদ্ৰোহীৰ বিৰুদ্ধে যুঁজি চৈয়দ আহমেদৰ নেতৃত্বত এটা বিদ্ৰোহী জনগোষ্ঠীক পৰাস্ত কৰে। ১৮৩১ চনৰপৰা ১৮৩৯ চনৰ ভিতৰত ৰঞ্জিত সিঙে গুলাব সিংহক উত্তৰ পঞ্জাৱ আৰু ভেৰা, ৰোহতাছ, ঝেলুম, গুজৰাট চহৰৰ নিমখ খনিৰ জাগীৰ প্ৰদান কৰে। লাহোৰত পৰৱৰ্তী সময়ত সংঘটিত হোৱা পৰিঘটনাসমূহ উল্লেখযোগ্য। ১৮৩৯ চনত মহাৰাজ ৰঞ্জিত সিঙৰ মৃত্যুৰ পাছত ক্ষমতা আৰু কৰ্তৃত্বৰ ভৰসাম্যহীনতা আৰু কেন্দ্ৰীয় কৰ্তৃত্বৰ অভাৱৰ বাবে শিখ সাম্ৰাজ্য বিশৃংখলতা আৰু অৰাজকতাৰ অৱস্থালৈ নামি আহিছিল। এই অস্থিৰতাত ৰাজধানী লাহোৰ ষড়যন্ত্ৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰিল, যাৰ আয়োজন কৰিছিল জামৱাল তিনিজন ভাতৃয়ে (গুলাব সিং, সুচেত সিং, আৰু ধিয়ান সিং)। কুঁৱৰ নৌনিহাল সিঙক ৰিজেণ্ট হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰি ৰাজা ধিয়ান সিঙক প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়াত সফল হয়। কিন্তু তেওঁলোকৰ পিতৃ মহাৰাজ খৰক সিঙৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ শোভাযাত্ৰাৰ সময়ত গুলাব সিঙৰ পুত্ৰ উধম সিঙৰ সৈতে নৌনিহাল সিঙকো হত্যা কৰা হয়। <ref name="OUP">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=rKkPEAAAQBAJ&pg=PA243|title=Royals and Rebels: The Rise and Fall of the Sikh Empire|isbn=978-0-19-754831-8|last1=Atwal|first1=Priya|date=November 2020|publisher=Oxford University Press }}</ref> ১৮৪১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ৰঞ্জিত সিঙৰ পুত্ৰ শ্বেৰ সিঙে লাহোৰৰ সিংহাসন দখল কৰাৰ সাহসী প্ৰচেষ্টা চলাইছিল যদিও "জম্মু ভাতৃদ্বয়ে" তেওঁক বিফল কৰে। লাহোৰ দুৰ্গৰ নিৰাপত্তাৰ দায়িত্বত আছিল গুলাব সিং। জনা যায় যে শ্বেৰ সিঙে বৃহৎ আকালি সৈন্যবাহিনীৰে আক্ৰমণ কৰিছিল। তেওঁ নিজৰ সৈন্যবাহিনীৰে দুৰ্গটো ঘেৰি ধৰিলে যদিও ইয়াৰ কামান আৰু দেৱালত সোমাই যাব নোৱাৰিলে। ডোগ্ৰা আৰু শ্বেৰ সিঙৰ মাজত শান্তি চুক্তিৰ পিছত গুলাব সিঙক অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ লৈ জম্মুলৈ উভতি যাবলৈ অনুমতি দিয়া হয়। কোৱা হয় যে গুলাব সিঙে সেই উপলক্ষ্য্যে জম্মুলৈ লগত লৈ আহিছিল লাহোৰৰ ধনৰ বৃহৎ অংশ। == মহাৰাজ হিচাপে স্বীকৃতি == [[File:Gulabsingh1840.jpg|thumb|220px|মহাৰাজ গুলাব সিঙে সেউজীয়া পথাৰ এখন পাৰ হৈ ভালকৈ সজাই তোলা বগা ষ্টেলিয়নত উঠিছে। প্ৰায় ১৮৪০–৪৫ চন। ]] [[File:Memorial Shrines for Gulab Singh and Ranbir Singh, Jammu, India, ca.1875-ca.1940 (imp-cswc-GB-237-CSWC47-LS10-008).jpg|thumb|গুলাব সিং আৰু ৰণবীৰ সিঙৰ বাবে স্মৃতিসৌধ, জম্মু, ভাৰত, প্ৰায় ১৮৭৫-প্ৰায় ১৯৪০]] ইফালে লাহোৰত চলি থকা ষড়যন্ত্ৰত ১৮৪২ চনত সন্ধৱালীৰ মুখিয়ালসকলে (ৰঞ্জিত সিঙৰ আত্মীয়) ৰাজা ধিয়ান সিং আৰু শিখ মহাৰাজ শ্বেৰ সিংহক হত্যা কৰে।<ref name="Grewal">{{cite book|title=The Sikhs of the Punjab|url=https://archive.org/details/sikhsofpunjab0000grew|author=J. S. Grewal|publisher=Cambridge University Press |year=1998}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত গুলাব সিঙৰ কনিষ্ঠ ভাতৃ সুচেত সিং আৰু ভতিজা হীৰা সিংকো হত্যা কৰা হয়। প্ৰশাসনৰ পতনৰ লগে লগে খালছা জোৱানসকলে তেওঁলোকৰ বাকী থকা দৰমহাক লৈ বিদ্ৰোহ কৰে। ১৮৪৪ চনত লাহোৰ দৰবাৰে জম্মুত আক্ৰমণৰ নিৰ্দেশ দিছিল, গুলাব সিংহক লাহোৰৰ ৰাজকোষৰ বহুখিনি লৈ যোৱাৰ বাবে ছতলেজ নদীৰ উত্তৰ দিশৰ আটাইতকৈ ধনী ৰজা বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=2_nryFANsoYC&pg=PA122|title=The Sikhs of the Punjab|first=J. S.|last=Grewal|date=8 October 1998|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521637640|via=Google Books}}</ref> অৱশ্যে গুলাব সিঙে লাহোৰ আদালতৰ সৈতে নিজৰ হৈ আলোচনা কৰিবলৈ সন্মত হয়। এই আলোচনাৰ অন্তত ৰজাক ২৭ লাখ নানাকশাহী টকাৰ জৰিমনা বিহা হয়। পঞ্জাৱৰ কিছু অংশ সংলগ্ন হোৱাৰ পিছত ইমান সোনকালে ইমান বৃহৎ ভূ-খণ্ড দখল কৰিব পৰাকৈ সম্পদৰ অভাৱত ব্ৰিটিছে যুদ্ধৰ জৰিমনা হিচাপে ৭৫ হাজাৰ নানাকশাহী টকা আদায় দি গুলাব সিঙক তেওঁলোকৰ প্ৰত্যক্ষ অধীনস্থ মহাৰাজ হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল। তাৰ পিছত লাহোৰৰ অসন্তুষ্ট দৰবাৰীসকলে কাশ্মীৰৰ গৱৰ্ণৰ ইমামুদ্দিনক গুলাব সিঙৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰিবলৈ উচটনি দিছিল যদিও লাহোৰৰ সহকাৰী আৱাসী হাৰ্বাৰ্ট এডৱাৰ্ডছৰ কাৰ্য্যৰ বাবেই এই বিদ্ৰোহটো পৰাজিত হয়। ১৮৪৯ চনৰ দ্বিতীয় শিখ যুদ্ধত তেওঁ নিজৰ [[শিখ]] সৈন্যসকলক পঞ্জাৱত থকা ভাইসকলৰ কাষত পলায়ন আৰু যুদ্ধ কৰিবলৈ অনুমতি দিছিল। চুশুল আৰু অমৃতসৰ সন্ধিত জম্মু ৰাজ্যৰ পূব, দক্ষিণ আৰু পশ্চিম সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল যদিও উত্তৰ সীমা অসংজ্ঞায়িত হৈয়েই আছিল। ১৮৫০ চনত দৰ্দ দেশৰ চিলাছৰ দুৰ্গ দখল কৰা হয়। ১৮৫৭ চনৰ ৩০ জুনত মহাৰাজ গুলাব সিঙৰ মৃত্যু হয় আৰু তেওঁৰ পিছত তেওঁৰ পুত্ৰ ৰণবীৰ সিং ৰাজপাটত বহে। == '' গুলাবনামা '' == [[File:Stamp of India - 2009 - Colnect 159936 - Maharaja Gulab Singh.jpeg|thumb|২০০৯ চনৰ ২১ অক্টোবৰত ভাৰত চৰকাৰে মুকলি কৰা মহাৰাজ গুলাব সিঙৰ ৫০০ পইচাৰ ডাক ষ্টাম্প ]] এমিনাবাদ পৰিয়ালৰ দিৱানসকলৰ "মহাৰাজৰ ব্যক্তিগত সম্পাদক আৰু মহাৰাজৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী দেৱান জৱালা সাহাইৰ পুত্ৰ" দিৱান কিৰ্পা ৰামে ১৯ শতিকাত গুলাবনামা শীৰ্ষক গুলাব সিঙৰ প্ৰথম জীৱনী পাৰ্চী ভাষাত লিখিছিল। {{Sfn|Panikkar|1930|p=2}}<ref>{{Cite book|last=Mohammed|first=Jigar|url=https://books.google.com/books?id=5EWo7eszcbgC&q=Diwan+Kirpa+Ram&pg=PA49|title=Gulabnama: A Persian Window to J&K History|publisher=Epilogue–Jammu Kashmir (Vol 3, Issue 6)|date=June 2009|isbn=|location=Jammu|pages=48–49|language=en}}</ref> কে এম পানীকাৰে গুলাবনামাক কৰ্তৃত্বশীল উৎস বুলি বৰ্ণনা কৰিছে; {{Sfn|Panikkar|1930|p=2}} {{Blockquote|text="এই গ্ৰন্থখন যদিও পাৰ্চী প্ৰশংসকসকলৰ অলংকৃত শৈলীত লিখা হৈছে, তথাপি ই এক শক্তিশালী ঐতিহাসিক নথি, কিয়নো ইয়াত দিৱানে বহুতো মৌলিক নথি প্ৰকাশ কৰিছে যিবোৰ এতিয়া আন ঠাইত উপলব্ধ নহয়। ইয়াৰ তথ্য আৰু কালক্ৰম নিঃসন্দেহে সঠিক। সেই সময়ত পঞ্জাৱৰ ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতিৰ বিষয়েও দিৱান সম্পূৰ্ণৰূপে অৱগত আছিল, আৰু তেওঁৰ পৰিঘটনাৰ বৰ্ণনা প্ৰাঞ্জল আৰু মানুহ আৰু বস্তুৰ প্ৰত্যক্ষ জ্ঞানৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছে। |author=|title=|source=}} == তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==গ্ৰন্থতালিকা== * {{citation |first=S.R. |last=Bakshi |title=Kashmir History and People |location=New Delhi| publisher=[[Sarup and Sons]]|year=1998 |isbn=8185431965 }} * {{citation |title=Gulab Singh|first=K. M. |last=Panikkar |author-link=K. M. Panikkar |publisher=Martin Hopkinson Ltd |year=1930 |location=London |url=https://archive.org/details/gulabsingh179218031570mbp }} * {{citation |first=Bawa Satinder|last=Singh|title=The Jammu Fox | publisher=Southern Illinois University Press |year=1974 |isbn=0809306522 |ref=none}} * {{citation |first=Mridu |last=Rai |title=Hindu Rulers, Muslim Subjects: Islam, Rights, and the History of Kashmir | publisher=C. Hurst & Co |year=2004 |isbn=1850656614 |ref=none}} == অধিক পঢ়ক== {{Commons category|Gulab Singh of Jammu and Kashmir}} * ''How Sikhs Lost their Empire'' by ''[[Khushwant Singh]]'' * [[iarchive:english-translation-of-gulabnama-of-diwan-kirpa-ram-persian-history-of-the-mahar|''Gulabnama'' by ''Dewan Kirpa Ram'']], translated by Professor SS Charak * ''Memoirs of Alexander Gardner'' by Hugh Pearse {{s-start}} {{s-hou|[[Dogra dynasty]]||18 October 1792||30 June 1857}} {{s-reg|}} {{s-bef|before=Jit Singh<br><small>(as Raja of Jammu (tributary to the [[Sikh Empire]]))</small>}} {{s-ttl|title=[[Maharaja of Jammu and Kashmir]]|years=1846–1856}} {{s-aft|after=[[Ranbir Singh (Maharaja)|Ranbir Singh]]}} {{s-end}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:পঞ্জাব, ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:জম্মু আৰু কাশ্মীৰৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] dcha8235wkvbdxadornaajuyck42vkp 0 129515 651799 651340 2026-11-09T19:46:13Z Rotondus 26854 /* পটভূমি */ বিশ্বামিত্ৰ 651799 wikitext text/x-wiki {{Short description|মিথিলাত ৰামৰ কিংবদন্তিমূলক যাত্ৰা}} {{Infobox mythical creature | name = মিথিলাত ৰামৰ যাত্ৰা | Folklore = কিংবদন্তিমূলক [[ৰামায়ণ]] | Country = [[ভাৰত]] আৰু [[নেপাল]] | Region = [[মিথিলা অঞ্চল]] | Details = মিথিলাত শ্ৰীৰামৰ যাত্ৰাৰ সৈতে জড়িত পৱিত্ৰ স্থানসমূহ | image = Ramayana - Marriage of Rama Bharata Lakshmana and Shatrughna.jpg | caption = ৰাম আৰু তেওঁৰ ভাতৃসকলৰ বিবাহ }} '''মিথিলাত ৰামৰ যাত্ৰা''' হৈছে [[ৰামায়ণ]] মহাকাব্যৰ সেই অংশ, য’ত ঋষি [[বিশ্বামিত্ৰ]]ৰ আশ্ৰমৰপৰা আৰম্ভ কৰি [[মিথিলা ৰাজ্য]]লৈকে শ্ৰী[[ৰাম]]ৰ যাত্ৰাৰ বৰ্ণনা পোৱা যায়। এই যাত্ৰাত অযোধ্যাৰ ৰাজকুমাৰ ৰাম আৰু [[লক্ষ্মণ]]ে গুৰু বিশ্বামিত্ৰৰ সৈতে বহু পৱিত্ৰ স্থান অতিক্ৰম কৰি শেষত মিথিলাৰ ৰাজধানী [[জনকপুৰ]]ত উপস্থিত হৈছিল। [[File:Statue of Lord Rama's Journey in Mithila.jpg|thumb|[[উচ্চৈঠ]] স্থানত স্থাপিত শ্ৰীৰাম, গুৰু বিশ্বামিত্ৰ আৰু লক্ষ্মণৰ প্ৰতিমূৰ্তি]] == পটভূমি == কোৱা হয় যে যেতিয়া ৰাম গুৰু [[বশিষ্ঠ]]ৰ পৰা বৈদিক শিক্ষা সমাপ্ত কৰিছিল তেতিয়া তেওঁ অযোধ্যাৰ ৰাজপ্ৰসাদলৈ আহিছিল৷ কিছুসময়ৰ পাছত [বিশ্বামিত্ৰ|[বিশ্বমিত্ৰ]] ঋষিয়ে ৰাজপ্ৰসাদলৈ আহি তেওঁৰ আশ্ৰমত যজ্ঞৰ সুৰক্ষাৰ বাবে ৰজা [[দশৰথ]]ৰ সৈতে ৰাজকুমাৰ ৰাম আৰু লক্ষ্মণক দাবী জনায়। ইয়াৰ পিছত ৰাজকুমাৰ [[ৰাম]] আৰু [[লক্ষ্মণ]]ক গুৰু বিশ্বমিত্ৰৰ সৈতে তেওঁৰ আশ্ৰমলৈ পঠিওৱা হয়। ঋষিসকলৰ যজ্ঞ ৰক্ষাৰ বাবে ৰাম আৰু লক্ষ্মণ বিশ্বমিত্ৰ সিদ্ধাশ্ৰমলৈ আহিছিল। তাতে যজ্ঞৰ সময়ত [[তাৰকা]], [[সুবাহু]]ৰ দৰে অনেক অসুৰক বধ কৰিছিল। বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতে ৰামক কেৱল যজ্ঞৰ ৰক্ষাৰ বাবে অনা হোৱাই নহয়, মহৰ্ষি বিশ্বমিত্ৰৰ গুৰুকুলত বেদৰ বাহিৰেও তেওঁলোকক অস্ত্ৰৰ বহু পাঠ শিকোৱা হৈছিল। কোৱা হয় যে আশ্ৰমত যজ্ঞ সমাপ্ত হোৱাৰ পিছত বিশ্বমিত্ৰক মিথিল ৰাজ্যৰ ৰজা শ্ৰীধ্বজ জনক তেওঁৰ দৰবাৰত [[সীতা]] সয়ম্বৰত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। ইয়াৰ পিছত বিশ্বমিত্ৰই শিষ্য ৰাম আৰু লক্ষ্মণক লৈ মিথিল ৰাজ্যলৈ যাত্ৰাত নামি পৰে।<ref>{{Cite news |title=जानिए सीता तक कैसे पहुंचे श्रीराम:विश्वामित्र की धरती बक्सर से शुरू हुआ सफर, बिहार में 350 किलोमीटर यात्रा के बाद पहुंचे जनकपुर |url=https://www.bhaskar.com/local/bihar/patna/news/ram-sita-milan-story-vishwamitra-buxar-ashram-ayodhya-janakpur-route-132480246.html |work=[[Dainik Bhaskar]]}}</ref> == মিথিলাত যাত্ৰা == === ৰামচৌড়া মন্দিৰ, হাজিপুৰ === [[File:Ram Charan.jpg|thumb|হাজিপুৰৰ ৰামচৌড়া মন্দিৰত সংৰক্ষিত শ্ৰীৰামৰ চৰণচিহ্ন]] কিংবদন্তি অনুসৰি, নাৱেৰে গংগা নদী পাৰ হোৱাৰ পিছত সীতা স্বয়ংবৰৰ বাবে জনকপুৰলৈ যোৱাৰ সময়ত প্ৰথমে বৈশালীৰ ৰামচৌৰা মন্দিৰলৈ আহিছিল৷ এই ঠাইখন বৰ্তমানৰ বিহাৰ ৰাজ্যৰ মিথিলা অঞ্চলৰ বৈশালী জিলাৰ হাজীপুৰত অৱস্থিত৷ কোৱা হয় যে তেওঁলোকক ইয়াত বিশাল নগৰীৰ ৰজা সুমতিয়ে আদৰণি জনাইছিল৷ বিশ্বাস কৰা হয় যে ইয়াত ৰাম, লক্ষ্মণ আৰু বিশ্বমিত্ৰই গংগা নদীৰ পাৰৰ এটা টিলাত এৰাতি জিৰণি লৈছিল। এই ঠাইখন বৰ্তমান ৰামচৌৰা নামেৰে জনাজাত।<ref>{{Cite web |last=Bharatvarsh |first=TV9 |date=2022-05-13 |title=राम 'राह': अयोध्या से नेपाल तक की यात्रा.... जहां विश्वामित्र और भाई लक्ष्मण के साथ रघुवर ने रखे थे अपने चरण |url=https://www.tv9hindi.com/knowledge/ramvan-gaman-route-series-ramraah-know-about-ayodhya-to-janakpur-nepal-ram-route-where-lord-ram-and-lakshman-went-for-sita-marriage-au121-1229108.html |access-date=2024-06-29 |website=TV9 Bharatvarsh |language=hi}}</ref><ref>{{Cite web |title=Hajipur: रामचौरा में पड़े थे मर्यादा पुरुषोत्तम श्रीराम के चरण, आज भी विद्यमान; हो रहा भव्य मंदिर का निर्माण - Shri Ram Navami 2023: Shri Ram visited Ramchaura along with Laxman His foot mark is still preserved here in Hajipur Bihar |url=https://www.jagran.com/bihar/vaishali-shri-ram-visited-ramchaura-along-with-laxman-his-foot-mark-is-still-preserved-here-in-hajipur-bihar-23370978.html |access-date=2024-06-29 |website=Jagran |language=hi}}</ref> === গৌতম আশ্ৰম, কামতৌল === [[File:श्री राम जानकी मन्दिर, अहिल्या स्थान, अहियारी, दरभंगा, बिहार.jpg|thumb| শ্ৰী ৰাম জনাকী মন্দিৰ, অহল্য স্থান, গৌতম আশ্ৰম]] তাৰ পাছত বিহাৰৰ বৰ্তমানৰ দৰভঙা জিলাৰ মিথিলা অঞ্চলৰ অহিয়াৰী গাঁৱৰ গৌতম আশ্ৰম অভিমুখে যাত্ৰা কৰে। গৌতম আশ্ৰম পোৱাৰ লগে লগে ৰাম আশ্ৰমৰ নিৰ্জন পৰিস্থিতি জানিবলৈ কৌতুহলী হৈ পৰিল গতিকে গুৰুজনক ইয়াৰ ইতিহাসৰ বিষয়ে সুধিলে। তাৰ পাছত গুৰু বিশ্বমিত্ৰই অহল্যাৰ অভিশাপৰ কাহিনী আৰু আশ্ৰমত অহল্য স্থানৰ ইতিহাস বৰ্ণিত কৰে। কোৱা হয় যে তাতেই ৰামে [[অহল্যা]]ক অভিশাপৰ পৰা মুক্ত কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=इस मंदिर की पुजारी है महिला, भगवान राम के चरणों से यहां हुआ था चमत्कार |url=https://navbharattimes.indiatimes.com/astro/religion-rituals/pilgrimage/indian-only-temple-where-woman-perform-a-priest-role-darbhanga-temple-of-ahilya/articleshow/91095447.cms |access-date=2024-06-29 |website=Navbharat Times |language=hi}}</ref> === অমৰাৱতী নদী === এখন মৃত আৰু পবিত্ৰ পৌৰাণিক নদী অমৰাৱতীৰ কিংবদন্তি অনুসৰি, ৰাজকুমাৰ ৰাম যেতিয়া সীতা স্বয়ংভাৰত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ জনকপুৰ অভিমুখে গৈ আছিল, তেতিয়া তেওঁ অমৰাৱতী নদীত পবিত্ৰ স্নান কৰিছিল পূৰ্বতে সিদ্ধাৰ্থ ক্ষেত্ৰ নামেৰেও জনাজাত সৰিসৱ পাহী গাঁৱত যাক মিথিল ৰাজ্যৰ অঞ্চলত সৰ্সো বুলিও কোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ নিজৰ অধিক যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে জনকপুৰৰ ফালে৷<ref>{{Cite web |date=2025-01-04 |title=मधुबनी में अमरावती नदी का उद्गम स्थल, प्राचीन सभ्यता और इतिहास का साक्षी |url=https://hindi.news18.com/news/bihar/madhubani-this-place-in-madhubani-is-the-origin-of-amravati-river-elements-are-found-even-today-local18-8938608.html |access-date=2025-04-04 |website=News18 हिंदी |language=hi |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250404174618/https://hindi.news18.com/news/bihar/madhubani-this-place-in-madhubani-is-the-origin-of-amravati-river-elements-are-found-even-today-local18-8938608.html |archivedate=2025-04-04 |deadurl=yes }}</ref> ভাৰতৰ বৰ্তমানৰ বিহাৰ ৰাজ্যৰ মধুবনী জিলাৰ পাণ্ডাউল ব্লকত অৱস্থিত সাৰিসব পাহি গাঁও। === বিশ্বামিত্ৰ আশ্ৰম, বিসৌল === [[File:Ram and Lakshman perform guru-seva by pressing Vishvamitra's feet and legs (bazaar art, mid-1900's).jpg|thumb|গুৰুসেৱাত ৰত ৰাম আৰু লক্ষ্মণ]] ইয়াৰ পিছত তেওঁলোকে মিথিলাৰ জানকপুৰ চহৰৰ সমীপৰ বিসৌল গাঁৱলৈ যায়। কোৱা হয় যে বিসৌল গাঁৱত এখন ৰাজকীয় আম বাগিচা আছিল, য'ত ৰজা জনকে মিথিলাত বিশ্বমিত্ৰ ঋষিৰ বাসস্থানৰ বাবে আশ্ৰম নিৰ্মাণ কৰিছিল। এই ঠাইখনক বিশ্বমিত্ৰ আশ্ৰম, বিসৌল বুলি কোৱা হয়৷ ৰাম আৰু লক্ষ্মণ তেওঁৰ গুৰু বিশ্বমিত্ৰৰ সৈতে ইয়াতে থাকিল।<ref name=":0" /> === ফুলহৰ === {{মূল|ফুলহৰ}} [[File:Girija Sthan.jpg|thumb|ফুলহৰৰ গিৰিজা স্থান]] বিসৌলৰ ওচৰত অৱস্থিত ফুলহৰৰ ৰাজবাগিছা '''বাগ তাৰাগ পুষ্পৱাটিকা'''ত ৰাম আৰু লক্ষ্মণে ফুল তুলিবলৈ গৈছিল। ইয়াৰ কাষতে অৱস্থিত গিৰিজা দেৱীৰ মন্দিৰত ৰাজকুমাৰী [[সীতা]] পূজা কৰিবলৈ আহিছিল। বিশ্বাস কৰা হয় যে এই বাগিছাতেই ৰাম আৰু সীতাৰ প্ৰথম সাক্ষাৎ হৈছিল।<ref name=":0">{{Cite book |last=Sangam |first=Ravi |url=https://books.google.com/books?id=bn77DwAAQBAJ |title=अयोध्या से मिथिला तक |date=2020-09-08 |publisher=Shangum Mass communication Pvt. Ltd. |language=hi}}</ref> [[File:Iconic symbol of Ramcharan, Bagh Tarag Pushpavatika.jpg|thumb|বাগ তাৰাগ পুষ্পৱাটিকাত শ্ৰীৰামৰ চৰণচিহ্ন]] === জনকপুৰ (মিথিলাৰ ৰাজধানী) === [[File:Janakpur janaki mandir.jpg|thumb|জনকপুৰস্থিত জানকী মন্দিৰ]] বিসৌলত বিশ্ৰাম লৈ ৰাম, লক্ষ্মণ আৰু বিশ্বামিত্ৰ জনকপুৰলৈ যায়। ইয়াতেই সীতাৰ স্বয়ংবৰ সভা অনুষ্ঠিত হয় আৰু শিৱধনু ভাঙি শ্ৰীৰামে স্বয়ংবৰ জয় কৰে। === মণিমণ্ডপ === [[File:Vedi.jpg|thumb|মণিমন্দপৰ বেদীক অযোধ্যাৰ ৰাজকুমাৰ ৰাম আৰু মিথিলাৰ ৰাজকুমাৰী সীতাৰ বিবাহ স্থান বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল]] কিংবদন্তি অনুসৰি মিথিলাত জনকৰ দৰবাৰত স্বয়ংভাৰ সভাত জয়ী হোৱাৰ পিছত আন তিনিজন ভাতৃৰ সৈতে ৰাম মণিমণ্ডপত বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref>{{Cite news |title=जनकपुर में है सीता-राम विवाह का मंडप और वो जगह जहां श्रीराम ने धनुष तोड़ा |url=https://www.bhaskar.com/religion/dharam/news/sita-ram-vivah-mandap-janki-mandir-and-shiv-dhanush-dham-in-nepal-126175285.html |work=[[Dainik Bhaskar]]}}</ref> ৰাজকুমাৰ ৰামে জনকৰ দৰবাৰত ধনু ভাঙি দিয়াৰ পিছত অযোধ্যাৰ পৰা বিয়াৰ শোভাযাত্ৰা আহিছিল। জনকপুৰত বিবাহৰ বাবে ৰত্নেৰে সজ্জিত বেদী আৰু বলি মণ্ডপ (যজ্ঞ মণ্ডপ) নিৰ্মাণ কৰা ঠাইখন ৰাণীবজাৰৰ ওচৰত মণিমণ্ডপ বুলি জনা যায়৷ মন্দিৰৰ চৌহদত এটা পুখুৰী আছে য’ত বিয়াৰ সময়ত চাৰিও ভাতৃৰ ভৰি ধুই দিয়া হৈছিল। [[File:Mani mandap.jpg|thumb|মণিমণ্ডপৰ সন্মুখৰ পুখুৰী]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[Category:ৰামায়ণ]] [[Category:হিন্দু ধৰ্ম]] bb1lpk9ic7j144qtr7t6cgdfcf90638 0 129876 651854 572562 2026-11-10T03:07:13Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651854 wikitext text/x-wiki {{সাময়িক সংশোধনৰ প্ৰয়োজন|date=2025-12-29|reason=জীৱিত ব্যক্তি}} {{Short description|Meghalaya politician (born 1975)}} {{Use dmy dates|date=March 2023}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = ডা° মুহাম্মাদ | name = মিজানুৰ ৰহমান কাজী | native_name = | office = [[মেঘালয়ৰ বিধন সভা]]ৰ সদস্য | term_start = ২০২৩ | term_end = | constituency = [[ৰাজাবালা (বিধান সভা)|ৰাজাবালা]] বিধান সভা সমষ্টিৰ বিধায়ক | predecessor = [[আব্দুছ ছালেহ]] | successor = | image = Dr. Mizanur Rahman Kazi.jpg | birth_date = {{Birth year and age|1975}} | birth_place = [[ৰাজাবালা (বিধান সভা)|ৰাজাবালা]], [[মেঘালয়]] | death_place = | death_date = | party = [[তৃণমূল কংগ্ৰেছ]] | otherparty = [[ইউনাইটেড ডেম'ক্ৰেটিক পাৰ্টি(মেঘালয়)|ইউনাইটেড ডেম'ক্ৰেটিক পাৰ্টি]] <small>(২০১৩-২০১৯)</small><br>[[নেচলেন পিপলচ পাৰ্টি (ভাৰত)|নেচলেন পিপলচ পাৰ্টি]]<small>(২০১৮-২০২৩)</small> | alma_mater = | relatives = | children = ২ | caption = তেখেত যেতিয়া গাৰোডুবি গাঁৱত আহিল কেৰম খেলত ব্যস্ত আছিল }} '''মিজানুৰ ৰহমান কাজী''' ({{langx|en|Mizanur Rahman Kazi}}) এগৰাকী চিকিৎসক আৰু ৰাজনীতিবিদ। তেওঁ [[মেঘালয় বিধানসভা]]ৰ [[ৰাজাবালা (বিধান সভা)|ৰাজাবালা সমষ্টি]]ৰ বৰ্তমানৰ বিধায়ক। কাজী ইণ্ডিয়ান এছ’চিয়েশ্যন অৱ ক্লিনিকেল মেডিচিনৰ ফেলো আৰু খ্ৰীষ্টান মেডিকেল কলেজ ভেলোৰৰপৰা ডায়েবেটিছ মেনেজমেণ্টৰ দূৰত্ব ফেল’শ্বিপ (ডিএফআইডি) লাভ কৰা।<ref name=eight>{{cite web|url=https://www.myneta.info/meghalaya2018/candidate.php?candidate_id=5867|title=Mizanur Rahman Kazi|website=My Neta|access-date=5 December 2022}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== {{BLP unreferenced section|date=July 2023}} [[File:Dr. Mizanur Rahman Kazi 2.jpg|thumb|গাৰোডুবি গাঁৱত ফুৰিবলৈ আহি কেৰম খেলিছে]] [[মেঘালয়]]ৰ [[পশ্চিম গাৰো পাহাৰ জিলা]]ত অৱস্থিত [[ৰাজাবালা (বিধান সভা)|ৰজাবালা]]ত কাজীয়ে এটা [[মুছলমান]] পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ''আব্দুল জলিল কাজী'' যি লেফটেনেণ্ট [[পি এ চাংমা]]ৰ ঘনিষ্ঠ সহযোগী আছিল। তেওঁৰ পত্নী ''ছাবিনা কাজী''য়ে এ এম ইউৰপৰা এম বি এ ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে আৰু এগৰাকী ব্যৱসায়ী। কাজিৰ এজন পুত্ৰ ''সোহেইল কাজী'' আৰু এগৰাকী কন্যা ''মাইৰিন কাজী'' আছে। কাজী পোষ্টে ২০০৫ চনত ডা° ভীমৰাও আম্বেদকাৰ বিশ্ববিদ্যালয় আগ্ৰাৰ অধীনস্থ [[সৰোজিনী নাইডু চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]]ৰপৰা [[চিকিৎসা-বিজ্ঞান|চিকিৎসা বিজ্ঞান]]ৰ ডক্টৰেট (এম ডি) ডিগ্ৰী লাভ কৰি ব্যক্তিগত চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ প্ৰেকটিচনাৰ হয়। মেঘালয়ৰ সমভূমি আৰু [[ধুবুৰী জিলা|ধুবুৰী]] আৰু [[নতুন দিল্লী]]ত তেওঁৰ মাটি আছে। ==ৰাজনৈতিক কেৰিয়াৰ== ২০২৩ চনৰ মেঘালয় বিধানসভাৰ নিৰ্বাচনত [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ|অল ইণ্ডিয়া তৃণমূল কংগ্ৰেছ]]ৰ টিকটত প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰা ড° কাজীয়ে এন পি পিৰ চাৰিবাৰৰ বিধায়ক আব্দুছ ছালেহক ১০ ভোটত পৰাস্ত কৰি সফলতাৰে নিৰ্বাচিত হয়।<ref>{{cite news|url=https://www.latestly.com/india/news/meghalaya-assembly-election-results-2023-trinamool-congress-candidate-mizanur-rahman-kazi-wins-by-only-10-votes-from-rajabala-seat-4903292.html|work=Latestly|title=Meghalaya Assembly Election Results 2023: Trinamool Congress Candidate Mizanur Rahman Kazi Wins by Only 10 Votes From Rajabala Seat|date=2 March 2023|location=[[Shillong]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230306190139/https://www.latestly.com/india/news/meghalaya-assembly-election-results-2023-trinamool-congress-candidate-mizanur-rahman-kazi-wins-by-only-10-votes-from-rajabala-seat-4903292.html|archivedate=6 March 2023|access-date=2 September 2024|deadurl=yes}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰসমূহ== {{Reflist}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Kazi, Mizanur Rahman}} [[শ্ৰেণী:মেঘালয়ৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] smy3iki07tkkyiw9n0i6hy9i8p6g8dt 0 131140 651816 575580 2026-11-09T23:26:36Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651816 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ভিক্সেন<br/>Vixen! | image = Vixen poster 01.jpg | caption = আমেৰিকান চলচ্চিত্ৰৰ পোষ্টাৰ | director = ৰাছ মেয়াৰ | producer = ৰাছ মেয়াৰ | screenplay = ৰবাৰ্ট ৰুডেলছন | story = ৰাছ মেয়াৰ<br />এন্থনী জেমছ ৰায়ান | starring = এৰিকা গেভিনে<br />গাৰ্থ পিলছবেৰী<br />হেৰিছন পেজ<br />জন ইভান্স<br />ভিনচেন ৱালেছ<br />ৰবাৰ্ট আইকেন<br />মাইকেল ড'নভান অ'ডনেল<br />পিটাৰ কাৰ্পেণ্টাৰ<br />জন ফাৰ্লং<br />জেকি ইলমেন | music = | cinematography = ৰাছ মেয়াৰৰ | editing = ৰিচাৰ্ড এছ ব্ৰুমাৰ<br />ৰাছ মেয়াৰৰ | studio = ইভিই প্ৰডাকচন | distributor = কল্ডষ্ট্ৰিম ফিল্মছ | released = {{Film date|1968|10|22}} | runtime = ৭০ মিনিট | country = আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ | language = ইংৰাজী | budget = $73,000<ref name="kevin">"King of the Nudies on Biggest Film Caper Yet". Thomas, Kevin. ''Los Angeles Times'' November 30, 1969: S18.</ref> | gross = $8 million<ref name="kevin" /><ref>{{Cite web |date=2003-02-07 |title='Dolls' triggers flood of great memories |url=http://www.rogerebert.com/rogers-journal/dolls-triggers-flood-of-great-memories |website=RogerEbert.com |accessdate=2021-06-17}}</ref> }} '''ভিক্সেন!''' হৈছে ৰাছ মেয়াৰৰ দ্বাৰা পৰিচালিত, মেয়াৰ আৰু এন্থনী জেমছ ৰায়ানৰ দ্বাৰা সহ-লিখিত ১৯৬৮ চনৰ এখন [[আমেৰিকা|আমেৰিকান]] ব্যংগাত্মক চফ্টকৰ সেক্সপ্লয়টেশ্যন চলচ্চিত্ৰ। ইয়াত শিতান চৰিত্ৰটোত এৰিকা গেভিনে অভিনয় কৰিছে, যিয়ে লগ পোৱা প্ৰত্যেককে যৌনভাৱে প্ৰভাৱিত কৰে। কাহিনীটোৰ নিষিদ্ধ উলংঘনসমূহ দ্ৰুতগতিত বাঢ়ি যায়, যাৰ ভিতৰত অজাচাৰ আৰু বৰ্ণবাদৰ দৰে বিষয়ও অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite magazine|first=Stephen|last=Vagg|magazine=Filmink|url=https://www.filmink.com.au/z-russ-meyer/|title=The A to Z of Russ Meyer|date=December 16, 2018}}</ref> ই স্পষ্ট যৌন দৃশ্যৰ বাবে এক্স ৰেটিং লাভ কৰা প্ৰথমখন চলচ্চিত্ৰ,<ref>{{Cite web |title=All About the ''Vixen'' |url=http://www.ericagavin.com/vixen.html |publisher=Ericagavin.com |accessdate=2021-06-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210622063738/http://www.ericagavin.com/vixen.html |archivedate=2021-06-22 |deadurl=yes}}</ref> মেয়াৰৰ বাবে ই এক যুগান্তকাৰী সফলতা আছিল। ==কাহিনী== কানাডাৰ এখন অৰণ্যময় ৰিজ'ৰ্টত, আবেদনময়ী আৰু যৌনভাৱে আত্মবিশ্বাসী ভিক্সেন পামাৰে তেওঁৰ স্বামী টমৰ সৈতে সুখী বৈবাহিক জীৱন যাপন কৰে, যি এজন বুশ্ব পাইলট আৰু এখন পৰ্যটন লজৰ মালিক। অতিযৌনাকাংক্ষী ভিক্সেনে তথাপিও নিজৰ ওচৰলৈ অহা যিকোনো ব্যক্তিক প্ৰলোভিত কৰে, যাৰ ভিতৰত এজন মাউণ্টি, তেওঁৰ স্বামীয়ে গ্ৰাহক হিচাপে ঘৰলৈ অনা এহাল দম্পতী – প্ৰথমে স্বামীজনক, পিছত তেওঁৰ পত্নীক, আৰু অৱশেষত নিজৰ ভায়েক জাডক। একমাত্ৰ ব্যক্তি যিজনৰ সৈতে তাই যৌন সম্ভোগ নকৰে, তেওঁ হ'ল জাডৰ বন্ধু নাইলছ, এজন আফ্ৰিকান-আমেৰিকান ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ পলাতক সৈনিক, যাক ভিক্সেনে বৰ্ণবাদী গালি-গালাজেৰে মৌখিকভাৱে অপমান কৰে। এজন ধনী আইৰিছ পৰ্যটকে (যি আচলতে এজন মাৰ্ক্সবাদী আইৰিছ ৰিপাব্লিকান আৰ্মীৰ সমৰ্থক) দম্পতীহালক তেওঁক আৰু ভিক্সেনৰ আপত্তি সত্ত্বেও নাইলছকো আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰলৈ লৈ যাবলৈ প্ৰলোভিত কৰে। বিমানে তেওঁ ভিক্সেন আৰু তেওঁৰ পাইলট স্বামীক জিম্মি হিচাপে লৈ এখন সৰু চেছনা ১৭৭ কাৰ্ডিনেল বিমান কিউবা লৈ অপহৰণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। নাইলছে কোনো পক্ষ ল'বলৈ অনিচ্ছুক আছিল, কিন্তু কিছু মতানৈক্যৰ পিছত, টম আৰু নাইলছে অপৰাধীক পৰাস্ত কৰে। তেওঁৰ সমৰ্থনৰ বিনিময়ত, টমে নাইলছক আমেৰিকাৰ শুল্কৰ পৰা পলায়ন কৰাত সহায় কৰে; তেওঁলোক বিদায় লোৱাৰ সময়ত, নাইলছ আৰু ভিক্সেনৰ মাজত মিলন হয়। চিনেমাখনৰ শেষত, তেওঁৰ স্বামীয়ে আন এটা দম্পতীক আক্ৰমণ কৰে আৰু ভিক্সেনে এক অশুভ আৰু উদ্বেগজনক ধৰণে হাঁহে, যিটো দেখি এনে লাগে যেন তেওঁ তেওঁলোকক প্ৰলোভিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে। শেষৰ স্লাইডত লিখা আছে "The End?" ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb title|id=0063787}} [[শ্ৰেণী:পৰ্ণগ্ৰাফি]] [[শ্ৰেণী:নাৰী সম্পৰ্কীয় চলচ্চিত্ৰ]] d41bsp2b2yqds817jbnztfg4unpd5cq 0 131403 651896 604497 2026-11-10T06:00:17Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651896 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | image_name = LCWU Lahore logo.PNG | name = লাহোৰ কলেজ ফৰ উইমেন ইউনিভাৰ্চিটি | native_name = {{nq|جامعہ خواتین کالج لاہور}} | motto = 'নিয়মানুৱৰ্তীতাই সফলতাৰ চাবি-কাঠি' | established = ১৯২২ | type = ৰাজহুৱা | vice_chancellor = প্ৰফেচাৰ ড° উজমা কুৰেশ্বি <ref>{{Cite web|url=https://www.dawn.com/news/1492186|title=HED appoints VCs of two women universities|first=Imran|last=Gabol|date=July 5, 2019|website=DAWN.COM}}</ref> | city = [[লাহোৰ]] | province = পাঞ্জাব, পাকিস্তান | country = [[পাকিস্তান]] | website = {{URL|lcwu.edu.pk}} }} '''লাহোৰ কলেজ ফৰ উইমেন ইউনিভাৰ্চিটি''' (LCWU) হৈছে পাকিস্তানৰ পঞ্জাৱৰ লাহোৰত অৱস্থিত এখন ৰাজহুৱা বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯২২ চনত ৬০ জন শিক্ষাৰ্থীৰ জোখাৰে প্ৰতিষ্ঠা হোৱা এইখনত এতিয়া প্ৰায় ১৫,০০০ শিক্ষাৰ্থীৰ পূৰ্ণকালীন নামভৰ্তি আছে আৰু ইয়াৰ স্তৰসমূহ ইণ্টাৰমিডিয়েট, স্নাতক, স্নাতকোত্তৰ আৰু পি এইচ ডিৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক নামভৰ্তি কৰে।<ref>{{cite web |title=History of Lahore College for Women University |url=https://www.lcwu.edu.pk/about/history-excellence.html |access-date=27 January 2023 |ref=History of Lahore College for Women University}}</ref> ==ইতিহাস== ১৯২২ চনত ''ছাৰ গংগা ৰাম হাইস্কুল'' নামেৰে মধ্যমীয়া আৱাসিক মহাবিদ্যালয় হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা হোৱা লাহোৰ কলেজ ফৰ উইমেন ইউনিভাৰ্চিটি (এল চি ডব্লিউ ইউ) প্ৰথমে লাহোৰৰ হল ৰোডত অৱস্থিত আছিল, য’ত ৬০ গৰাকী শিক্ষাৰ্থী আৰু ১৩ জন কৰ্মচাৰী আছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.dawn.com/news/1723328|title=‘Ganga Ram created spaces for well-rounded societies’|first=Ahsan|last=Raza|date=November 27, 2022|website=DAWN.COM}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/915917-the-educational-hub|title=The educational hub &#124; Shehr|website=[[The News International]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250720101040/https://www.thenews.com.pk/tns/detail/915917-the-educational-hub|archivedate=2025-07-20|access-date=2026-02-13|deadurl=yes}}</ref> ১৯৫০ চনৰ ভিতৰত ই জেল ৰোডত থকা বৰ্তমানৰ স্থানলৈ স্থানান্তৰিত হয় আৰু ইয়াৰ ক্ষমতা ৬০০ গৰাকী শিক্ষাৰ্থীলৈ বৃদ্ধি কৰে। একে বছৰতে এল চি ডব্লিউ ইউয়ে পঞ্জাৱ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে অংশীদাৰীত্ব কৰি ১৮টা স্নাতক কাৰ্যসূচী আগবঢ়ায়, যিবোৰ দুবছৰৰ ভিতৰত ১৪টা স্নাতক কাৰ্যসূচীলৈ সম্প্ৰসাৰিত হয়। অধিক শৈক্ষিক সম্প্ৰসাৰণৰ ফলত ১৯৪০ চনত স্নাতকোত্তৰ ইংৰাজী শ্ৰেণী, ১৯৪৯ চনত অনাৰ্ছ শ্ৰেণী, বি. ১৯৫৫ চনত আৰু ১৯৬৬ চনত অৰ্থনীতি আৰু পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ স্নাতকোত্তৰ শ্ৰেণী। ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত এই পাঠ্যক্ৰম ইছলামিক অধ্যয়ন, ৰাজনীতি বিজ্ঞান আৰু মনোবিজ্ঞানলৈ সম্প্ৰসাৰিত হয়।{{cn}} ১৯৯০ চনত এল চি ডব্লিউ ইউয়ে প্ৰশাসনিক আৰু বিত্তীয় স্বায়ত্তশাসন লাভ কৰে, যিয়ে এক উল্লেখযোগ্য মাইলৰ খুঁটি চিহ্নিত কৰে।<ref name="auto"/> ১৯৯৯ চনৰ ১৩ আগষ্টত ই ডিগ্ৰী প্ৰদানকাৰী প্ৰতিষ্ঠানৰ মৰ্যাদা লাভ কৰে আৰু ২০০২ চনৰ ১০ ছেপ্টেম্বৰত মহিলা বিশ্ববিদ্যালয়লৈ পদোন্নতি লাভ কৰে।<ref name="auto">{{Cite web|url=https://beta.dawn.com/news/14713/lahore-lahore-college-to-be-women-university|title=LAHORE: Lahore College to be women university|first=Mansoor|last=Malik|date=January 13, 2002|website=DAWN.COM}}</ref> সমাজ বিজ্ঞান আৰু উদাৰ কলাৰ মূল্যক স্বীকাৰ কৰি এল চি ডব্লিউ ইউয়ে এই ক্ষেত্ৰসমূহৰ ওপৰত শক্তিশালী মনোনিৱেশ বজাই ৰাখিছে। ইংৰাজী বিভাগ, ৭০ বছৰতকৈও অধিক সময়ৰ অস্তিত্ব থকা আটাইতকৈ পুৰণি স্নাতকোত্তৰ বিভাগ। উৰ্দু, পাঞ্জাবী, ইছলামিক অধ্যয়ন, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্ক, ৰাজনীতি বিজ্ঞান, সূক্ষ্ম কলা, পাকিস্তান অধ্যয়ন, গণসংযোগ, আৰু লিংগ আৰু উন্নয়নৰ অধ্যয়নকে ধৰি অন্যান্য শাখাসমূহ স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ পৰ্যায়ত উপলব্ধ।{{cn}} এল চি ডব্লিউ ইউৰ ইণ্টাৰমিডিয়েট কলেজ লাহোৰৰ মধ্যম আৰু মাধ্যমিক শিক্ষা ব’ৰ্ডৰ সৈতে জড়িত, যিয়ে প্ৰদেশখনৰ মহিলা পেছাদাৰী শিক্ষাত যথেষ্ট অৰিহণা যোগাইছে।{{cn}} বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে স্বীকৃতি পোৱাৰ পিছৰেপৰা এল চি ডব্লিউ ইউয়ে উচ্চ শিক্ষাৰ মানদণ্ড বৃদ্ধি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছে, ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যোগসমূহৰ সৈতে জড়িত হৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় অংশীদাৰিত্ব গঠন কৰিছে। ২০২১ চনত বিশ্ববিদ্যালয়খনে চফ্টৱেৰ অভিযান্ত্ৰিক বিভাগ স্থাপন কৰে।{{cn}} ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:স্ত্ৰী শিক্ষাৰ প্ৰতিষ্ঠান]] 3e0a9086ktx9j16zs2tuxti7becz30w 0 131476 651903 622439 2026-11-10T06:24:26Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651903 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = লীনা নায়াৰ | honorific_suffix = {{postnominals|country=GBR|size=100%|CBE}} | image = Leena-Nair-Chief-HR-Officer_(cropped).jpg | caption = নায়াৰ, ২০২২ চনত | birth_date = {{Birth date and age|1969|06|11}} | birth_place = কোলহাপুৰ, মহাৰাষ্ট্ৰ, ভাৰত | nationality = ব্ৰিটিছ<ref>{{cite web |url=https://www.businessoffashion.com/community/people/leena-nair |title=Leena Nair |access-date=14 July 2023 |publisher=businessoffashion.com }}</ref> | alma_mater = {{ubl|XLRI- জেভিয়াৰ স্কুল অৱ মেনেজমেণ্ট|ৱালচাণ্ড কলেজ অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিং, সাংলি}} | occupation = | title = CEO, Chanel }} '''লীনা নায়াৰ''' (পূৰ্বৰ উপাধি মেনন; জন্ম ১৯৬৯) হৈছে এজন ব্ৰিটিছ-ইণ্ডিয়ান<ref>{{cite web |url=https://www.indiatoday.in/business/story/french-fashion-brand-chanel-global-ceo-leena-nair-unilever-1888002-2021-12-15 |website=India Today |title=Who is Leena Nair, the new CEO of Chanel|date=15 December 2021 }}</ref> ব্যাৱসায়িক কাৰ্যনিৰ্বাহী, আৰু তেওঁ হৈছে ''চানেল''ৰ মুখ্য কাৰ্যনিৰ্বাহী অৱস্থাপক (CEO)।<ref>{{cite web |url=https://www.gov.uk/government/people/leena-nair |title=Leena Nair |access-date=14 July 2023 |publisher=gov.uk }}</ref><ref>{{Cite news|agency=PTI|date=2021-12-15|title=Chanel appoints Unilever executive Leena Nair as Global CEO|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/international/chanel-appoints-unilever-executive-leena-nair-as-ceo/article37957876.ece|access-date=2021-12-15|issn=0971-751X}}</ref> নায়াৰে পূৰ্বে ''ইউনিলিভাৰ''ৰ মুখ্য মানৱ সম্পদ বিষয়াৰ আৰু লীডাৰশ্বিপ এক্সিকিউটিভ সদস্য হিচাপে কৰ্ম কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=Leena Nair|url=https://www.unilever.com/our-company/our-leadership/leena-nair/|access-date=2021-12-12|website=Unilever|language=en-GB|archive-date=12 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212101642/https://www.unilever.com/our-company/our-leadership/leena-nair/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.peoplematters.in/article/rapid-fire/rapid-fire-with-unilevers-chro-leena-nair-22016|title=Rapid Fire with Unilever's CHRO, Leena Nair|last=Pant|first=Drishti|work=people matters|access-date=8 August 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.easterneye.biz/indian-origin-leena-nair-to-join-bt-board/|title=Indian origin Leena Nair to join BT Board|last=S|first=Radhakrishna N.|date=2019-06-29|website=EasternEye|access-date=2019-08-08}}</ref> নায়াৰে ইউনিলিভাৰৰ মানৱ মূলধনসমূহৰ বাবে দায়িত্ব ল'ছিল, যি ১৯০খন দেশত বিবিধ নিয়ন্ত্ৰণ আৰু কৰ্ম পৰিৱেশত ব্যৱহৃত। নায়াৰ হৈছে মানৱ-কেন্দ্ৰিক কৰ্মস্থান আৰু সহানুভূতিশীল নেতৃত্বৰ সমৰ্থক।<ref>{{cite web |last1=Mohammed |first1=Hikmat |title=Prince William Hands Chanel’s Leena Nair Honor for Services to Retail and Consumer Sector |url=https://wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/prince-william-chanel-leena-nair-cbe-honour-1237912616/ |website=WWD |date=11 June 2025}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == নায়াৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৯ চনৰ ১১ জুন তাৰিখে কোলহাপুৰ, [[মহাৰাষ্ট্ৰ]]ৰ এটা [[হিন্দু]] মালায়ালম পৰিয়ালত। তেওঁ হলি ক্ৰছ কনভেণ্ট হাই স্কুল কোলহাপুৰৰ প্ৰথম মহিলাসমূহৰ অংশ আছিল।<ref name=":0">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=UIJUgnykkOA&themeRefresh=1 |title=Leena Nair, Global CEO, Chanel |date=2024-10-24 |access-date=2025-04-24 |via=YouTube}}</ref> নায়াৰ তেওঁৰ পৰিয়ালৰ প্ৰথম মহিলা আছিল, যি উচ্চ শিক্ষাত অধ্যয়ন কৰিছিল।<ref name=":0" /> তেওঁ বেচলৰ ডিগ্ৰী ইলেকট্ৰনিক্স আৰু টেলিকমিউনিকেচন (E&TC) ইঞ্জিনিয়াৰিঙত ৱালচানু অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, সাংলি (মহাৰাষ্ট্ৰ)ৰপৰা লাভ কৰিছিল আৰু XLRI – জেভিয়াৰ স্কুল অৱ মেনেজমেণ্টৰপৰা এমবিএ কৰিলে, য'ত তেওঁ গ'ল্ড মেডেলধাৰী হৈছিল (১৯৯০–১৯৯২)।<ref name=":1">{{Cite web |last=Prakash |first=Prarthana |title=How Chanel's Leena Nair went from fashion outsider to CEO |url=https://fortune.com/europe/2023/08/30/chanel-ceo-leena-nair-unilever-career/ |access-date=2025-04-23 |website=Fortune Europe |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |date=2022-08-24 |title=CEO Leena Nair Shows that Hard Work is Always in Fashion - Key Executives |url=https://www.thekeyexecutives.com/2022/08/24/ceo-leena-nair-shows-that-hard-work-is-always-in-fashion/ |access-date=2025-04-24 |language=en-US}}</ref> গ'ল্ড মেডেলধাৰী স্বীকৃতিয়ে শীৰ্ষ ১০ ৰেংকধাৰীক প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=XIMB |date=2020-03-31 |title=Academic Awards Criteria {{!}} Xavier Institute of Management |url=https://ximb.edu.in/students/academic-awards-criteria/ |access-date=2025-04-23 |language=en-US |archivedate=2025-03-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250321074554/https://ximb.edu.in/students/academic-awards-criteria/ |deadurl=yes }}</ref> জামছেদপুৰত কৰ্ম কৰাৰ লগতে তেওঁ [[কলকাতা]], অম্বাট্টুৰ ([[তামিলনাডু]]) আৰু তালোজা ([[মহাৰাষ্ট্ৰ]])— এই তিনিটা ভিন্ন কাৰখানাতো কৰ্ম কৰিছিল।<ref>{{cite web|title=As good as it gets|date=21 November 2012 |url=http://businesstoday.intoday.in/story/people-in-news-leena-nair-datawind-suneet-tuli-more/1/189918.html|publisher=business today|access-date=10 February 2013}}</ref> == কৰ্মজীৱন == === ইউনিলিভাৰ === নায়াৰে হিন্দুস্তান ইউনিলিভাৰ (HUL)ত গ্ৰীষ্মকালীন ইণ্টাৰ্ণ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু ১৯৯২ চনত মেনেজমেণ্ট ট্ৰেইনী হিচাপে নিযুক্ত হয়।<ref name=":2" /><ref name="WSJ - Chanel's Unexpected CEO Is Reinventing the Company">{{Cite Q|Q121886668|access-date=2023-08-27}}</ref> এই সময়ছোৱাত তেওঁ HUL-ৰ কাৰখানাত প্ৰথম মহিলা হৈছিল, যিয়ে নিশাৰ সময়ত কৰ্ম কৰিছিল।<ref name=":0" /> নায়াৰে "দ্ৰুতগতি, ভিৰ-উৎপাদন" কোম্পানীত বিভিন্ন মেনেজৰিয়েল পদত কৰ্ম কৰিছিল, যেনে ভাৰতীয় ব্ৰেণ্ডৰ কাৰখানা মেনেজাৰ, HR লিড, সিনিয়ৰ ভাইচ প্ৰেসিডেণ্ট (SVP) লীডাৰশ্বিপ আৰু অৰ্গেনাইজেশ্যন, বৈচিত্ৰ্য, সমতা, আৰু অন্তৰ্ভুক্তি (DEI)ৰ মুৰব্বী, আৰু মুখ্য মানৱ সম্পদ বিষয়াৰ।<ref name=":1" /> ২০০৭ চনত, ইউনিলিভাৰে নায়াৰক HR-ৰ কাৰ্যনিৰ্বাহী ডাইৰেক্টৰ আৰু ভাইচ প্ৰেছিডেণ্ট হিচাপে নিযুক্ত কৰে, যাৰ ফলত তেওঁ ইউনিলিভাৰ ছাউথ এছিয়া লিডাৰশ্বিপ টিম (SALT)ৰ প্ৰথম মহিলা হৈছিল।<ref name=":3">{{Cite web |last=Nair |first=Leena |title=Leena Nair |url=https://www.linkedin.com/in/nairleena/details/experience/ |access-date=April 23, 2025 |website=LinkedIn}}</ref> এই পদত তেওঁ দুটা উদ্যোগৰ ওপৰত মনোনিৱেশ কৰিছিল: পৰিৱেশন সংস্কৃতি আৰু কাৰ্যসূচী সূচনা। নায়াৰে "দুই বছৰত উৎপাদনক্ষমতাৰ স্তৰ ৩৩% বৃদ্ধি কৰিছে" আৰু "কেৰিয়াৰ বাই চয়েচ" কাৰ্যসূচী প্ৰয়োগ কৰিছে, যিয়ে মহিলাক কৰ্মজীৱন পুনৰ আৰম্ভ কৰাত সহায় কৰিছে।" <ref name=":3" /> দুই দশক HUL-ত কৰ্ম কৰাৰ পাছত, নায়াৰে লণ্ডনৰ গ্লোবেল হেডকোৱাৰ্টাৰত স্থানান্তৰ হয়।<ref name=":1" /><ref>The Wall Street Journal, "Chanel's Unexpected CEO Is Reinventing the Company," Aug 27, 2023 [https://www.wsj.com/style/fashion/leena-nair-chanel-ceo-unilever-e2c2b697]</ref> ২০১২–২০১৬ চনত, তেওঁ SVP লীডাৰশ্বিপ আৰু অৰ্গেনাইজেশ্যন আৰু DEI-ৰ মুৰব্বী আছিল।<ref name=":1" /><ref name=":2" /> ২০১৬ চনত, নায়াৰে ইউনিলিভাৰৰ "প্ৰথম মহিলা, প্ৰথম এছিয়ান, সৰ্বকনিষ্ঠ" মুখ্য মানৱ সম্পদ বিষয়াৰ হিচাপে নিযুক্ত হয়।<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |last=Ward |first=Marguerite |title=Chanel's incoming Global CEO, Leena Nair, could shake up the future of fashion |url=https://www.businessinsider.com/chanel-new-ceo-leena-nair-could-shake-up-future-fashion-2021-12 |access-date=2022-01-02 |website=Business Insider |language=en-US}}</ref> লগতে, ২০১৬–২০২১ চনত তেওঁ ইউনিলিভাৰৰ এক্সিকিউটিভ কমিটিৰ সদস্য আছিল।<ref name=":4">{{Cite web |title=Leena Nair - Agenda Contributor |url=https://www.weforum.org/stories/authors/leena-nair/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250124105051/https://www.weforum.org/stories/authors/leena-nair/ |archive-date=24 January 2025 |access-date=2025-04-24 |website=World Economic Forum |language=en |url-status=live }}</ref> তেওঁৰ কৰ্মকালত, নায়াৰে "প্ৰগতিশীল মানৱ-কেন্দ্ৰিক নেতৃত্বৰ বাবে গ্লোবেল খ্যাতি গঢ়ি তোলা আৰু উল্লেখযোগ্য ব্যাৱসায়িক প্ৰভাৱ প্ৰদান"ৰ লক্ষ্য ৰাখিছিল।<ref name=":4" /> তেওঁ প্ৰথমে ইউনিলিভাৰৰ সামাজিক প্ৰতিশ্ৰুতিত মনোনিৱেশ কৰিছিল। প্ৰথমত, কোম্পানীত মহিলা মেনেজাৰৰ শতাংশ ৩৮%ৰপৰা ৫০%লৈ বৃদ্ধি কৰে; দ্বিতীয়ত, তেওঁ কোম্পানীলৈ ২০৩০ চনত সকলো কৰ্মচাৰীৰ বাবে জীৱনোপযোগী দৰমহা প্ৰদানৰ প্ৰতিশ্ৰুতি কৰিবলৈ সহায় কৰে; তৃতীয়ত, তেওঁ ইউনিলিভাৰৰ গ্লোবেল লীডাৰশ্বিপ আৰু মেনেজমেণ্ট পদত ৫০/৫০ লিংগ সমতা অৰ্জন কৰাত সহায় কৰে।<ref name=":1" /><ref name=":2" /> === চানেল === যদিও পূৰ্বে ফেশ্বন ক্ষেত্ৰৰ অভিজ্ঞতা নাছিল,<ref name=":1" /> এলেন ৱাৰথাইমাৰে তেওঁক চানেলত নিযুক্ত কৰে। নায়াৰে ডিচেম্বৰ ২০২১ চনত চানেলৰ প্ৰথম মহিলা আৰু ভাৰতীয়-মূলৰ মুখ্য কাৰ্যনিৰ্বাহী অৱস্থাপক (CEO) হিচাপে পদ গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web|title=Indian-origin Leena Nair is new Chanel Global CEO|url=https://www.connectedtoindia.com/indian-origin-leena-nair-is-new-chanel-global-ceo-9636.html|access-date=15 December 2021|website=Connected to India|date=15 December 2021|archivedate=15 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211215123016/https://www.connectedtoindia.com/indian-origin-leena-nair-is-new-chanel-global-ceo-9636.html|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ জানুৱাৰী ২০২২ চনত এই পদ গ্ৰহণ কৰে।<ref>[https://www.wsj.com/style/fashion/leena-nair-chanel-ceo-unilever-e2c2b697?mod=Searchresults_pos1&page=1 "WSJ - Chanel's Unexpected CEO Is Reinventing the Company"]</ref> CEO হিচাপে তেওঁৰ প্ৰথম কিছু মাহৰ সময়ছোৱাত, নায়াৰৰ দৰ্শন আছিল "বদলৰ আগতে বুজি ল'বলৈ চেষ্টা কৰা।" <ref name=":0" /> সেয়া অনুসৰি, প্ৰথম বছৰত তেওঁ ২৫টা আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, ৪০টা উৎপাদন স্থল, ঐতিহ্য স্থান, ১০০ৰো অধিক কোম্পানী ৰিটেইল স্থান, আৰু প্ৰতিটো সৃষ্টি ষ্টুডিঅ' ভ্ৰমণ কৰে, লগতে চানেলৰ ক্ৰিয়েটিভ ডাইৰেক্টৰ, ভাৰ্জিনি ভিয়াৰ্ডসহ মুখ্য ফেশ্বন নেতাসকলৰ সৈতে পৰিচিত হয়। নায়াৰৰ নেতৃত্বত চানেলৰ তিনিটা নতুন থিম হৈছে: স্থায়িত্ব, একচকুৱা (exclusivity), আৰু লিংগ সমতা। ২০২২ চনত, N°1 de Chanel, যি স্থায়িত্ব-কেন্দ্ৰিক সৌন্দৰ্য্য সামগ্ৰী, উদ্বোধন কৰা হয়, যিয়ে "জলবায়ু সচেতন গ্ৰাহক"ক লক্ষ্য কৰে।<ref name=":1" /> বিলাসবহুল ব্ৰেণ্ড ২০৪০ চনৰ ভিতৰত নেট জিৰো কাৰ্বন নিঃসৰণৰ বাবে প্ৰতিশ্ৰুত।<ref name=":0" /> একেলগে, তেওঁলোকে ব্যক্তিগত, নিমন্ত্ৰণ-অন্তৰ্গত বুটিকসমূহ প্ৰৱৰ্তন কৰিছে, যাতে তেওঁলোকৰ পৰিচয় বজাই ৰাখিব পাৰে আৰু "অতি ধনাঢ্য গ্ৰাহক"ক আকৰ্ষিত কৰিব পাৰে।<ref name=":1" /> অন্তিমত, নেতৃত্বত লিংগ সমতাৰ ক্ষেত্ৰত নায়াৰৰ অব্যাহত প্ৰতিশ্ৰুতিয়ে মহিলাসকলে চানেলৰ মেনেজমেণ্ট পদৰ ৬০% অধিক অৰ্জন কৰিবলৈ সক্ষম কৰিছে।<ref name=":5">{{Cite magazine |last=Semuels |first=Alana |date=2024-02-21 |title=Chanel CEO Leena Nair Is Testing a World Run by Women |url=https://time.com/6691525/leena-nair-2/ |access-date=2025-04-24 |magazine=TIME |language=en }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> নায়াৰৰ কৰ্মকালত, [https://web.archive.org/web/20260214162702/https://www.fondationchanel.org/ ফাউণ্ডেশ্যন চেনেল] "UK সাংস্কৃতিক পৰিৱেশ"ত সৰ্ববৃহৎ বিনিয়োগকাৰী হৈ উঠিছে।<ref name=":6">{{Cite web |title=Top UK business leaders, job creators and Post Office campaigners awarded New Year's Honours |url=https://www.gov.uk/government/news/top-uk-business-leaders-job-creators-and-post-office-campaigners-awarded-new-years-honours#:~:text=Leena%20Nair%20CBE,%20the%20Global,under%20her%20leadership%20and%20commitment. |access-date=2025-04-24 |website=GOV.UK |language=en}}</ref> বাৰ্ষিক অনুদান $২০ মিলিয়নৰপৰা $১০০ মিলিয়নলৈ বৃদ্ধি পাইছে।<ref name=":1" /><ref name=":5" /> নায়াৰে তেওঁৰ মেণ্টৰ হিচাপে ইন্দিৰা নিয়োগী, পেপচি-ক'ৰ পূৰ্বৰ CEO,<ref>{{Cite news|title=Indra Nooyi lauds Leena Nair's leadership skills, says it was an honour to see the next Chanel CEO grow|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/indra-nooyi-lauds-leena-nairs-leadership-skills-says-it-was-an-honour-to-see-the-next-chanel-ceo-grow/articleshow/88317783.cms|access-date=2022-01-02}}</ref><ref>{{Cite web|title=Fashion house Chanel hires Indian-born Leena Nair as CEO|url=https://www.nbcnews.com/news/world/fashion-house-chanel-hires-indian-born-leena-nair-ceo-n1286083|access-date=2022-01-02|website=NBC News|date=16 December 2021 |language=en}}</ref> আৰু নাইজেল হিগিন্স, বাৰ্কলেছ বেংকৰ চেয়াৰমেন হিচাপে নিয়োগ ধৰে। === অন্যান্য দায়িত্ব === * নন-এক্সিকিউটিভ বোৰ্ড মেম্বাৰ – BT plc<ref>{{Cite web|title=Leena Nair - Board of directors - Group governance - Our company {{!}} BT Plc|url=https://www.bt.com/about/bt/our-board/leena-nair|access-date=2021-12-12|website=www.bt.com|language=en|archive-date=12 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212110507/https://www.bt.com/about/bt/our-board/leena-nair|url-status=dead}}</ref> * ট্ৰাষ্ট বোৰ্ডৰ সদস্য – Leverhulme Trust<ref>{{Cite web|title=THE LEVERHULME TRUST - Charity 1159154|url=https://register-of-charities.charitycommission.gov.uk/charity-search/-/charity-details/5053028/trustees|access-date=2021-12-12|website=register-of-charities.charitycommission.gov.uk|language=en-GB}}</ref> * লীডাৰশ্বিপ কাউন্সিল মেম্বাৰ – International Centre for Research on Women (2019 – বৰ্তমান)<ref>{{Cite web|title=ICRW Leadership Council|url=https://www.icrw.org/icrw-leadership-council/|access-date=2021-12-12|website=ICRW {{!}} PASSION. PROOF. POWER.|language=en-US}}</ref> * UK চৰকাৰৰ BEIS (Business, Energy and Industrial strategy)ৰ NED (2018–2020)<ref>{{Cite web|title=Leena Nair|url=https://www.gov.uk/government/people/leena-nair|access-date=2021-12-12|website=GOV.UK|language=en}}</ref> === সন্মান আৰু স্বীকৃতি === * ২০২৩ চনৰ ''ফৰ্চুন''ৰ সৰ্বাধিক শক্তিশালী মহিলাৰ তালিকাত ৬৮তম স্থান<ref name=":4" /><ref>{{Cite web |title=Most Powerful Women |url=https://fortune.com/ranking/most-powerful-women/ |access-date= |website=Fortune |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Leena Nair Net Worth: Salary, Age, Family, Education & Career Insights |website=Business Outstanders |url=https://businessoutstanders.com/net-worth/leena-nair-net-worth |date=January 13, 2026 |access-date=January 14, 2026 }}</ref> * Financial Timesৰ FT HERoes Top 10 – মহিলা উদ্যোগী চেম্পিয়ন (2017–2019)<ref>{{Cite news |last1=Jacobs |first1=Emma |last2=Fildes |first2=Nic |date=2017-09-27 |title=HERoes ranking: champions of women in business |url=https://www.ft.com/content/6ad9144c-93d4-11e7-a9e6-11d2f0ebb7f0 |access-date=2021-12-12 |work=Financial Times}}</ref> * Thinkers50 তালিকা – ভৱিষ্যত ব্যৱসায় গঢ়িবলগীয়া চিন্তাধাৰাসকল (2019)<ref name=":4" /><ref>{{Cite web|title=Leena Nair - Thinkers50|url=https://thinkers50.com/radar-2019/leena-nair/|access-date=2021-12-12|website=thinkers50.com|date=29 March 2019|language=en-US|archive-date=12 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212110512/https://thinkers50.com/radar-2019/leena-nair/|url-status=dead|archivedate=12 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211212110512/https://thinkers50.com/radar-2019/leena-nair/|deadurl=yes}}</ref> * 2021 HERoes in Business মহিলা ৰূপমুখী তালিকা<ref name=":2" /> * Great British Businesswomanৰ Role Model of the Year Award (2021)<ref name=":4" /> * Forbes India W-Power তালিকা (2022)<ref name=":4" /> * WWD ৫০ Women in Power তালিকা (2023)<ref name=":4" /> * TIMEৰ Women of the Year (2024)<ref>{{Cite magazine |last=Semuels |first=Alana |date=2024-03-31 |title=Why Chanel CEO Leena Nair Is Leading With Compassion |url=https://time.com/6962053/leena-nair-chanel-interview/ |access-date=2025-04-24 |magazine=TIME |language=en |archivedate=2025-04-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250427210751/https://time.com/6962053/leena-nair-chanel-interview/ |deadurl=yes }}</ref> * ২০২৫ চনত CBE (Commanders of the Order of the British Empire)<ref>{{cite web |title=Leena Nair Receives Commander of the British Empire Honour from Prince William |url=https://www.brutimes.com/news/business/chanel-global-ceo-leena-nair-honoured-with-cbe-by-prince-william |website=Bru Times News |language=en}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == নায়াৰ কে. কাৰ্তিকেয়নৰ জীয়ৰী আৰু উদ্যোগপতি বিজয় মেনন আৰু শচীন মেননৰ খুৰী, যিসকল [[কেৰালা]]ৰপৰা অহা। তেওঁলোকৰ কোম্পানী ''মেনন পিষ্টন'' $70 মিলিয়ন মেনন গ্ৰুপৰ অংশ। নায়াৰ বিবাহ হয় কুমাৰ নায়াৰৰ সৈতে, যি এটা বিত্তীয় সেৱা উদ্যোগৰ প্ৰতিষ্ঠাপক,<ref name="WSJ - Chanel's Unexpected CEO Is Reinventing the Company" /> আৰু তেওঁলোকৰ দুগৰাকী পুত্ৰ সন্তান আছে।<ref>{{Cite magazine|title=How Unilever's Head of HR Sees The Future of Work|url=https://time.com/6049936/leena-nair-unilever-interview/|access-date=2021-12-12|magazine=Time|language=en|archivedate=2021-12-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211212110511/https://time.com/6049936/leena-nair-unilever-interview/|deadurl=yes}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ব্যৱসায়ী]] 7vzkzhqk2a5ypgke4sx5d12bgogfgo9 0 131782 651880 602668 2026-11-10T05:02:05Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651880 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = যোগিতা ভায়ানা | birth_place = [[দিল্লী]], [[ভাৰত]] | occupation = সমাজকৰ্মী | organization = পিপল এগেইনষ্ট ৰেপ ইন ইণ্ডিয়া (PARI) }} '''যোগিতা ভায়ানা''' ভাৰতৰ এগৰাকী সুপৰিচিত ধৰ্ষণ বিৰোধী কৰ্মী, যিয়ে ধৰ্ষণৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলক সমৰ্থন আৰু ন্যায় লাভ কৰাত সহায় কৰা সংস্থা ''পিপল এগেইনষ্ট ৰেপ ইন ইণ্ডিয়া'' (PARI)ৰ নেতৃত্ব দিয়ে।<ref>{{cite web|date=16 August 2020|title=Centre, state govts not doing anything to prevent 'barbaric' rapes: Activist|url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/centre-state-govts-not-doing-anything-to-prevent-barbaric-rapes-activist20200816154303/|publisher=aninews.in|access-date=9 June 2021|archive-date=9 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210609185007/https://www.aninews.in/news/national/general-news/centre-state-govts-not-doing-anything-to-prevent-barbaric-rapes-activist20200816154303/|url-status=dead}}</ref> দিল্লীত ২০০টা গৃহহীন আশ্ৰয় শিবিৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু পৰিচালনাৰ লগতে যৌন হিংসা বিৰোধী প্ৰচেষ্টা আৰম্ভ কৰা ধৰ্ষণৰ বলি হোৱা লোকসকলক সমৰ্থন লাভ কৰিছে। মহিলাৰ বিষয়ত সংসদৰ বিশেষ অধিবেশন সৃষ্টি কৰিব বিচৰা "নাৰী কে ২ দিন" প্ৰচাৰ আৰম্ভ কৰিছিল। ==শিক্ষা== ভায়ানাই দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনাত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ==প্ৰাথমিক জীৱন== সমগ্ৰ দিল্লী এনচিআৰ, লিংগ আৰু শিক্ষাৰ বিশেষজ্ঞ সমিতি ৰাষ্ট্ৰীয় মহিলা আয়োগ, দিল্লী চৰকাৰৰ ৰোগ কল্যাণ সমিতি, আৰু দিল্লীৰ যৌন নিৰ্যাতন ব’ৰ্ডৰ অংগনবাড়ী কৰ্মীসকলৰ সাক্ষাৎকাৰ লোৱাৰ আগশাৰীৰ সদস্য হিচাপে কাম কৰি আহিছে। পথ দুৰ্ঘটনাৰ সাক্ষী হোৱা আৰু আৰক্ষী আৰু চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীৰ উদাসীনতাক প্ৰত্যক্ষভাৱে চোৱাৰ ফলত ভায়ানা এগৰাকী সমাজ কৰ্মী হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=https://english.lokmat.com/national/activist-yogita-bhayana-moves-hc-seeking-direction-to-kwality-pharmaceuticals-to-supply-available/|title=Activist Yogita Bhayana moves HC seeking direction to Kwality Pharmaceuticals to supply available units of Remdesivir|date= 6 May 2021|publisher=lokmat.com}}</ref><ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/dec-16-gangrape-off-camera-how-they-got-house-to-hear-jyoti-parents-anguish/|title=Dec 16 gangrape: Off camera, how they got House to hear Jyoti parents' anguish|date= 25 December 2015|work=The Indian Express}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.dnaindia.com/india/video-activist-yogita-bhayana-distributes-kangri-among-protesting-farmers-at-singhu-border-2865503|title=Activist Yogita Bhayana distributes Kangri among protesting farmers at Singhu border|date= 1 January 2021|publisher=dnainda.com}}</ref> ভায়ানাই ধৰ্ষণৰ গোচৰৰ ওপৰত নিবিড়ভাৱে কাম কৰি আহিছে।<ref>{{cite web|url=https://hindi.news18.com/news/delhi-ncr/social-activist-yogita-bhayana-start-campaign-for-two-day-annual-session-of-parliament-on-womens-issues-nirbhaya-case-dlop-2897893.html|title=महिलाओं ने संसद से मांगा दो दिन का वुमेन स्पेशल सत्र, ये है वजह|date=28 February 2020|publisher=hindi.news18.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250120134811/https://hindi.news18.com/news/delhi-ncr/social-activist-yogita-bhayana-start-campaign-for-two-day-annual-session-of-parliament-on-womens-issues-nirbhaya-case-dlop-2897893.html|archivedate=20 January 2025|access-date=4 July 2024|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.business-standard.com/article/news-ani/activist-asks-un-to-announce-nirbhaya-convicts-execution-date-as-rape-prevention-day-120030600793_1.html|title=Activist asks UN to announce Nirbhaya convicts' execution date as 'Rape Prevention day'|date= 6 March 2020|work=Business Standard}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.shethepeople.tv/news/yogita-bhayana-outstation-patients-home/|title=Meet The Social Activist At Forefront Of Nirbhaya Case Now Helping Outstation Patients To Get Back Home|date= 5 June 2020|publisher=shethepeople.tv}}</ref> ২০১২ চনৰ দিল্লী দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰত তেওঁৰ প্ৰতিবাদৰ সহায়ক আছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.gettyimages.in/detail/news-photo/women-rights-activist-yogita-bhayana-stage-demonstration-news-photo/1200296475|title=Women rights activist Yogita Bhayana stage demonstration outside|date= 12 February 2020|publisher=gettyimages.in}}</ref><ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/lockdown-heroes-hitting-the-road-with-good-intentions/articleshow/75617013.cms?from=mdr|title=Lockdown heroes: Hitting the road with good intentions|date= 8 May 2020|work=The Times of India}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.jaitv.com/people/yogita-bhayana/|title=Yogita Bhayana Bio, Age, Family, Career and Profile|date=15 March 2020|work=JaiTV|access-date=6 November 2021|archive-date=28 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220628153753/https://www.jaitv.com/people/yogita-bhayana/|url-status=dead|archivedate=28 June 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220628153753/https://www.jaitv.com/people/yogita-bhayana/|deadurl=yes}}</ref> ==কৰ্মী হিচাপে কেৰিয়াৰ== ভাৰতত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে দিল্লীৰ পৰা বহু দূৰৈৰ ঠাইৰ পৰা অহা বহু লোকক অল ইণ্ডিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল ছায়েন্স, নতুন দিল্লীৰ পৰা কোনো চিকিৎসা নোপোৱাকৈ ঘৰলৈ পঠিওৱা হৈছিল। ভায়ানাই কয়, "এই ৰোগীসকলৰ বেছিভাগৰে ক'তো থাকিব বা থাকিবলৈ ক'তো নাই... আমি এটা গোট পাইছিলোঁ য'ত হৃদৰোগী, কেন্সাৰ ৰোগী, আৰু জ্বলা-পোৰাৰ আঘাতপ্ৰাপ্ত আনসকল আছিল। বহুতে খোজ কাঢ়িবও পৰা নাছিল। তেওঁলোক দুখীয়া আৰু লগতে অক্ষমতা বা সমস্যাত ভুগিছে।" তেওঁ সিহঁতক ঘৰলৈ নিবলৈ বাছৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল, আৰু পকেটৰ পৰা পৰিবহণৰ খৰচ দিছিল।<ref>{{cite web |date=22 February 2020 |title=Female social activist messiah for outstation patients stuck in Delhi amid lockdown |url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/female-social-activist-messiah-for-outstation-patients-stuck-in-delhi-amid-lockdown20200522041837/ |publisher=aninews.in |access-date=9 June 2021 |archive-date=9 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210609185841/https://www.aninews.in/news/national/general-news/female-social-activist-messiah-for-outstation-patients-stuck-in-delhi-amid-lockdown20200522041837/ |url-status=dead }}</ref> ==বিতৰ্ক== ===দিল্লী আৰক্ষীৰ জাননী=== ২০২১ চনৰ ৩ ফেব্ৰুৱাৰীত দিল্লী আৰক্ষীয়ে আই পি চি ধাৰা ১৫৩, ১৫৩এৰ অধীনত ভায়ানালৈ জাননী প্ৰেৰণ কৰে। ৫০৫(১)(খ) সেই অনুসৰি আৰক্ষীৰ আগত হাজিৰ হ’ব লাগে।<ref>{{Cite web |title=Delhi Police send notice to activist Yogita Bhayana over her tweets on Republic Day violence |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2021/feb/04/delhi-police-send-notice-to-activist-yogita-bhayana-over-her-tweets-on-republic-day-violence-2259236.html |access-date=2022-04-03 |website=The New Indian Express|date=4 February 2021 }}</ref> ইয়াৰ উত্তৰত ভায়ানাই দিল্লী আৰক্ষীক তেওঁৰ মাত দমন কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে আৰু কয় যে তেওঁৰ একমাত্ৰ অপৰাধ হ'ল তেওঁ তিনিটা কেন্দ্ৰীয় কৃষি আইনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰা কৃষকসকলক সমৰ্থন কৰি আহিছে।<ref>{{Cite web |title=दिल्ली पुलिस ने सोशल एक्टिविस्ट योगिता भयाना को गणतंत्र दिवस हिंसा पर 'फर्जी पोस्ट' के लिए भेजा नोटिस |url=https://www.livehindustan.com/ncr/story-delhi-police-notice-to-social-activist-yogita-bhayana-over-her-tweets-on-republic-day-violence-3831299.html |access-date=2022-04-03 |website=Hindustan |language=hindi}}</ref> ===বিহাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰী কাৰ্যালয়ত প্ৰতিবাদ=== ২০২২ চনৰ ২ এপ্ৰিলত ভয়ানাই ধৰ্ষণৰ বলি হোৱা নিৰ্যাতিতাৰ পিতৃ আৰু ককাকৰ সৈতে নীতিশ কুমাৰৰ বিহাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয়ৰ বাহিৰত প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে।<ref>{{Cite web |title=Delhi social worker, bereaved kin of minor rape victim, stage dharna outside Bihar CM's house |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2022/apr/02/delhi-social-worker-bereaved-kin-of-minor-rape-victim-stage-dharna-outside-bihar-cms-house-2437261.html |access-date=2022-04-03 |website=The New Indian Express|date=2 April 2022 }}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-04-02 |title=Bihar : कौन हैं Yogita Bhayana जिसे CM आवास के सामने पुलिसवालों ने किया ज़लील, रेप पीड़िता को इंसाफ दिलाने 'सरकार' के दरवाजे पर पहुंची थी » Trending Bihar |work=Trending Bihar |url=https://trendingbihar.com/crime/bihar-me-cm-house-ke-saamen-yogita-bhayana-ke-saath-patna-police-ne-ki-badtamiji/ |access-date=2022-04-03 |language=en-US |archive-date=2022-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220402145746/https://trendingbihar.com/crime/bihar-me-cm-house-ke-saamen-yogita-bhayana-ke-saath-patna-police-ne-ki-badtamiji/ |url-status=dead |archivedate=2022-04-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220402145746/https://trendingbihar.com/crime/bihar-me-cm-house-ke-saamen-yogita-bhayana-ke-saath-patna-police-ne-ki-badtamiji/ |deadurl=yes }}</ref> এজন আৰক্ষী বিষয়াই (এছ আই ৰেংক) ভায়ানাৰ সৈতে বেয়া আচৰণ কৰাত তেওঁ কয় যে "এতিয়া বিহাৰ আৰক্ষীয়ে ক'ব, মহিলাসকলে কেনেকৈ জীয়াই থাকিব লাগে"।<ref>{{Cite web |title=मैडम उंगली नीचे... चुप, बांका रेप मामले में न्याय मांगने पहुंची युवती को डपटते दिखे दारोगा |url=https://www.jansatta.com/rajya/bihar/bihar-police-misbehave-with-yogita-bhayana-in-patna-banka-rape-case-cm-nitish-kumar/2113055/ |access-date=2022-04-03 |website=Jansatta |date=2 April 2022 |language=hi}}</ref><ref>{{Cite web |last=Desk |first=India com News |title=Rape Victim's Father, Activist Held in Patna For 'Protesting' Outside Nitish Kumar's House |url=https://www.india.com/news/india/rape-victims-father-activist-held-in-patna-for-protesting-outside-nitish-kumars-house-5316803/ |access-date=2022-04-03 |website=www.india.com |language=en}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] qaea9qm62u29v8x6kjytryoax6o2jej 0 131883 651919 602709 2026-11-10T07:05:42Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651919 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = শালিনী | image = Shalini Ajith 2023 (cropped).png | caption = শালিনী, ২০২৩ চনত | birth_name = শালিনী বাবু<ref>{{Cite web |url=https://www.indiatimes.com/trending/actors-ajith-shalini-skip-queue-at-polling-booth-as-fans-surround-them-get-scolded-by-people-365951.html |title=Actors Ajith & Shalini Skip Queue At Polling Booth As Fans Surround Them, Get Scolded By People |date=23 April 2019 |website=The Times of India}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1979|11|20}}<ref>https://www.news18.com/movies/in-pics-former-actress-shalini-celebrates-her-mother-alices-birthday-8853276.html</ref> | birth_place = তিৰুভল্লা, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]] | occupation = অভিনেত্ৰী | spouse = {{marriage|অজিত কুমাৰ|2000}} | children = ২ | relatives = শ্যামলী (ভগ্নী)<br/>ৰিচাৰ্ড ঋষি (ভাই) | yearsactive = ১৯৮৩–১৯৯১ (শিশু শিল্পী); <br>১৯৯৭–২০০১ }} '''শালিনী''' (পূৰ্বে '''বেবী শালিনী''' নামে জনাজাত; জন্ম ২০ নৱেম্বৰ ১৯৭৯) এগৰাকী প্ৰাক্তন ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী আৰু শিশু শিল্পী, যিয়ে [[মালয়ালম]] আৰু [[তামিল]] ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ১৯৮০ দশকত শালিনী মালয়ালম আৰু তামিল চলচ্চিত্ৰত এগৰাকী জনপ্ৰিয় শিশু শিল্পী আছিল।<ref name=":0">{{Cite web |date=20 November 2013 |title=Birthday Exclusive: Shalini Ajith Kumar |url=https://www.deccanchronicle.com/131120/entertainment-kollywood/gallery/birthday-exclusive-shalini-kumar |website=Deccan Chronicle}}</ref> অভিনয়ৰপৰা কিছুদিন বিৰতি লোৱাৰ পাছত, শালিনীয়ে ১৯৯৭ চনত মালয়ালম আৰু তামিল ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰত মুখ্য নায়িকা হিচাপে পুনৰ অভিনয় আৰম্ভ কৰে। ২০০০ চনৰ এপ্ৰিল মাহত তামিল অভিনেতা অজিত কুমাৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হোৱাৰ পিছতে তেওঁ চলচ্চিত্ৰ জগতৰপৰা অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web |last=Manjula |date=30 September 2020 |title=Shalini Ajith's Condition To Madhavan On Romantic Scenes In Alai Payuthey |url=https://www.thehansindia.com/cinema/kollywood/shalini-ajiths-condition-to-madhavan-on-romantic-scenes-in-alai-payuthey-648838 |access-date=29 April 2022 |website=The Hans India |language=en}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== শালিনী এগৰাকী পেণ্টেকষ্টাল খ্ৰীষ্টান। ১৯৭৯ চনৰ ২০ নৱেম্বৰত তেওঁৰ জন্ম হয় আৰু তেওঁৰ পিতৃ বাবু<ref>{{Cite web |last= |first= |date=20 November 2013 |title=Birthday Exclusive: Shalini Ajith Kumar |url=https://www.deccanchronicle.com/131120/entertainment-kollywood/gallery/birthday-exclusive-shalini-kumar |access-date=29 September 2025 |website=Deccan Chronicle |language=en}}</ref> আৰু মাতৃৰ নাম এলিছ।<ref name="mangalamvarika.com">{{cite web |url=http://www.mangalamvarika.com/index.php/en/home/index/124/29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140130050859/http://www.mangalamvarika.com/index.php/en/home/index/124/29 |url-status=usurped |archive-date=30 January 2014 |title=Mangalam - Varika 27-Jan-2014 |website=Mangalamvarika.com |access-date=20 February 2026 |archivedate=30 January 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140130050859/http://www.mangalamvarika.com/index.php/en/home/index/124/29 |deadurl=yes }}</ref><ref>[http://celebrity.psyphil.com/ajith-shalini-marriage-ajith-kumar-wedding-photos-tamil-actor-details "Ajith Shalini Marriage Ajith Kumar Wedding Photos Tamil Actor Details"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110308062312/http://celebrity.psyphil.com/ajith-shalini-marriage-ajith-kumar-wedding-photos-tamil-actor-details/ |date=8 March 2011 }}, Celebrity.psyphil.com, 3 January 2008. Retrieved 28 June 2011.</ref><ref>{{cite web |url=http://www.mangalamvarika.com/index.php/en/home/index/124/28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140130050854/http://www.mangalamvarika.com/index.php/en/home/index/124/28 |url-status=usurped |archive-date=30 January 2014 |title=Mangalam - Varika 27-Jan-2014 |website=Mangalamvarika.com |access-date=20 February 2026 |archivedate=30 January 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140130050854/http://www.mangalamvarika.com/index.php/en/home/index/124/28 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=#HappyWeddingDayAjithShalini: How religious differences never hindered their successful married life |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2020/04/24/ajith-shalini-wedding-anniversary-special-interview-married-life.html |access-date=29 April 2022 |website=onmanorama.com|date=24 April 2020 }}</ref> তেওঁৰ পিতৃ, কেৰালাৰ কল্লমৰ মূল বাসিন্দা এজন মুছলমান,<ref>{{Cite web |date=26 July 2010 |title=Shalini's sibling Richard |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/2010/Jul/26/shalinis-sibling-richard-172950.html |website=The New Indian Express}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-04-21 |title=पिता मुस्लिम, खुद क्रिश्चियन और पति ब्राह्मण सुपरस्टार, बॉलीवुड में की बस 1 फिल्म, फिर भी है अकूत संपत्ति |url=https://hindi.news18.com/photogallery/entertainment/south-cinema-tamil-superstar-ajith-kumar-wife-shalini-born-to-a-muslim-father-raised-as-christian-married-brahmin-did-one-bollywood-film-with-anil-kapoor-ws-kl-9191275.html |access-date=2025-09-29 |website=News18 हिंदी |language=hi |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250422020333/https://hindi.news18.com/photogallery/entertainment/south-cinema-tamil-superstar-ajith-kumar-wife-shalini-born-to-a-muslim-father-raised-as-christian-married-brahmin-did-one-bollywood-film-with-anil-kapoor-ws-kl-9191275.html |archivedate=2025-04-22 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Savadi |first=Tanmayi |date=2025-05-01 |title=Who Is Shalini Ajith? Thala's Wife, Successful Child Actor - All You Need To Know |url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/bollywood/who-is-shalini-ajith-thalas-wife-successful-child-actor-all-you-need-to-know-article-151540197 |access-date=2025-09-29 |website=Times Now |language=en}}</ref> অভিনেতা হোৱাৰ উদ্দেশ্যে মাদ্ৰাছলৈ প্ৰৱাস কৰিছিল আৰু পৰিয়ালটো তাতেই স্থায়ী হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.mangalam.com/mangalam-varika/143728?page=0,1 |title=ശാലിനിയുടെ കഥ, ശ്യാംലിയുടേയും...! - Page 2 &#124; mangalam.com |access-date=10 September 2017 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307153750/http://www.mangalam.com/mangalam-varika/143728?page=0,1 |archive-date=7 March 2016 |archivedate=7 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160307153750/http://www.mangalam.com/mangalam-varika/143728?page=0,1 |deadurl=yes }}</ref> এলিছ এগৰাকী খ্ৰীষ্টান, যাৰ পিতৃ-মাতৃ কেৰালাৰ। শালিনী পৰিয়ালৰ মাজৰ সন্তান। তেওঁৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী শ্যামিলি আৰু জ্যেষ্ঠ ভাতৃ ৰিচাৰ্ডো চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা। শালিনীয়ে ফাতিমা মেট্ৰিকুলেচন হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুলত (কে.জি.ৰপৰা অষ্টম শ্ৰেণীলৈ) আৰু আদৰ্শ বিদ্যালয়, চেন্নাইত (নৱমৰপৰা দশম শ্ৰেণীলৈ) অধ্যয়ন কৰিছিল। তেওঁ অন্নামলাই বিশ্ববিদ্যালয়ত স্নাতক অধ্যয়ন সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref name=":0" /> শালিনীয়ে কৈছে যে তেওঁ বেডমিণ্টন খেল ভাল পায় আৰু কেইবাটাও ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিছে।<ref name="hinduonnet.com">{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20070712042524/http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2006101000460100.htm&date=2006/10/10/&prd=mp& `Acting is a lot of responsibility']}}, The Hindu, 10 October 2006.</ref><ref>{{cite web |date=15 September 2006 |title=Tamil Nadu/Tiruchi News: From a child artiste to badminton player |url=http://www.hindu.com/2006/09/15/stories/2006091517700200.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090304152603/http://www.hindu.com/2006/09/15/stories/2006091517700200.htm |archive-date=4 March 2009 |access-date=12 July 2012 |work=The Hindu |archivedate=4 March 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090304152603/http://www.hindu.com/2006/09/15/stories/2006091517700200.htm |deadurl=yes }}</ref> ==কেৰিয়াৰ== শালিনীয়ে শিশুশিল্পী হিচাপে নিজৰ কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে। ১৯৮০ৰ দশকৰ শেষৰফালে দূৰদৰ্শনত প্ৰচাৰিত হোৱা টিভি ধাৰাবাহিক ''আমলু''ত তেওঁ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=20 November 2020 |title=Retro Ticket |url=https://mobile.twitter.com/retroticket/status/1329747084640014336 |access-date=29 April 2022 |via=Twitter }}</ref> তেওঁৰ সৰু বব কাট আৰু আগফালে ফ্ৰিঞ্জ থকা চুলিৰ সাজজনপ্ৰিয় হৈ “বেবী শালিনী হেয়াৰ কাট” নামে জনাজাত হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Shekar |first=Anjana |date=30 November 2018 |title=Nadhiya hoops, Khushbu blouses, '96' kurta: A look at fashion inspired by Tamil cinema |url=https://www.thenewsminute.com/article/nadhiya-hoops-khushbu-blouses-96-kurta-look-fashion-inspired-tamil-cinema-92482 |website=The News Minute}}</ref> শালিনী আৰু তেওঁৰ ভগ্নী শ্যামিলি আৰু ভাতৃ ৰিচাৰ্ড ৰিষিয়ে ১৯৯০ চনৰ তেলুগু ভাষাৰ ব্লকবাষ্টাৰ ছবি ''জগদেকা বীৰুডু অতিলোকা সুন্দৰি''ত শিশুশিল্পী হিচাপে অভিনয় কৰিছিল। পঢ়া-শুনা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত শালিনীয়ে ''অনিয়াথিপ্ৰাভু'' ছবিৰ জৰিয়তে অভিনয়লৈ উভতি আহে, যি এখন ব্লকবাষ্টাৰ হৈছিল। পিছৰ ছবি ''কালিয়ুঞ্জল'' (১৯৯৭)ত তেওঁ মম্মুট্টী আৰু দিলীপৰ সৈতে অভিনয় কৰে; ছবিখনে মিশ্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়া লাভ কৰে। মালয়ালম ছবি ''অনিয়াথিপ্ৰাভু''ৰ সফলতাৰ পিছত ফাজিলে ইয়াক তামিল ভাষাত ''কাধালুক্কু মৰিয়াধাই'' (১৯৯৭) নামে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰে, য’ত বিজয় মুখ্য ভূমিকাত আছিল। আৰম্ভণিতে ফাজিলে নতুন অভিনেত্ৰীক নায়িকা হিচাপে ল’ব বিচাৰিছিল, কিন্তু শালিনীয়ে তামিল সংস্কৰণতো নিজে অভিনয় কৰিবলৈ জোৰ দিয়ে।<ref>{{cite web |url=http://www.cscsarchive.org:8081/MediaArchive/art.nsf/(docid)/5B14521EB99AB01765256940004C8B0E |title=Penchant for riveting romances - The Hindu |date=20 June 2004 |access-date=12 July 2012}}{{dead link|date=May 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> মালয়ালম সংস্কৰণৰ দৰে ''কাধালুক্কু মৰিয়াধাই''ও ব্লকবাষ্টাৰ হৈছিল আৰু শালিনীৰ অভিনয়ৰো প্ৰশংসা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Kaadhalukku Mariyaadhai: Movie Review |url=http://www.indolink.com/tamil/cinema/Reviews/articles/kmariyad.htm |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20120610003624/http://www.indolink.com/tamil/cinema/Reviews/articles/kmariyad.htm |archive-date=10 June 2012 |access-date=12 July 2012 |publisher=Indolink.com |archivedate=10 June 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120610003624/http://www.indolink.com/tamil/cinema/Reviews/articles/kmariyad.htm |deadurl=yes }}</ref> ১৯৯৯ চনৰ ''আমাৰ্কালম'' ছবিত অজিত কুমাৰৰ সৈতে অভিনয়ৰ বাবে পৰিচালক সাৰণে প্ৰথমে শালিনীক প্ৰস্তাৱ দিছিল, কিন্তু সেই সময়ত পঢ়ি থকাৰ বাবে তেওঁ নাকচ কৰিছিল। তিনিমাহ ধৰি চেষ্টা কৰাৰ পাছত অৱশেষত তেওঁ ছবিখনত অভিনয় কৰিবলৈ সন্মতি দিয়ে।<ref>{{cite web |url=http://www.rediff.com/movies/2000/feb/10saran.htm#4a |title=Rediff on the NeT, Movies: Director Saran on matters close to his heart |work=Rediff.com |date=10 February 2000 |access-date=12 July 2012}}</ref> তেওঁ ''পদাইয়াপ্পা'' ছবিতো অভিনয়ৰ প্ৰস্তাৱ পাইছিল,<ref>{{cite web |url=http://www.rediff.com/movies/1998/nov/03ss.htm |title=Rediff on the NeT, Movies: Gossip from the southern film industry |work=Rediff.com |date=3 November 1998 |access-date=12 July 2012}}</ref> কিন্তু তেওঁ ইয়াক নাকচ কৰে। ''কাধালুক্কু মৰিয়াধাই''ৰ সফলতাৰ পিছত ফাজিলে বিজয় আৰু শালিনীক লৈ ''কন্নুক্কুল নিলাভু'' (২০০০) নিৰ্মাণ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Tamil Film Statistics - 2001 |url=https://www.cooljilax.com/2001/stat2001.html |access-date=30 April 2022 |website=cooljilax.com}}</ref> তেওঁ মণি ৰত্নম পৰিচালিত প্ৰেমমূলক নাটক ''আলাই পায়ুথে'' (২০০০)ত আৰ. মাধৱনৰ সৈতে অভিনয় কৰে। শেষবাৰৰ বাবে তেওঁ প্ৰেমধৰ্মী কৌতুক ছবি ''পিৰিয়াধা বৰম ভেণ্ডুম'' (২০০১)ত প্ৰশান্তৰ সৈতে দেখা গৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/shalini-ajith-kumar-reunites-with-her-alaipayuthey-co-star-r-madhavan-after-24-years-for-a-cute-selfie/articleshow/114665176.cms|title = Shalini Ajith Kumar reunites with her 'Alaipayuthey' co-star R Madhavan after 24 years for a cute selfie}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ১৯৯৯ চনত সাৰণৰ ''আমাৰ্কালম'' ছবিৰ শ্বুটিঙৰ সময়ত শালিনীয়ে সহ-অভিনেতা অজিত কুমাৰৰ সৈতে প্ৰেম সম্পৰ্ক আৰম্ভ কৰে। পিছলৈ অজিত কুমাৰে শালিনীক বিবাহৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়।<ref>{{cite web |url=http://www.rediff.com/movies/1999/sep/15ajit.htm |title=Rediff on the NeT, Movies: The Ajit-Shalini romance |work=Rediff.com |date=15 September 1999 |access-date=12 July 2012}}</ref> তেওঁলোকে ২০০০ চনৰ ২৪ এপ্ৰিলত চেন্নাইত বিবাহ সম্পন্ন কৰে। অজিত কুমাৰ এগৰাকী আচৰণশীল হিন্দু। বিবাহৰ পাছত শালিনীয়ে নিজৰ দুটা অসম্পূৰ্ণ প্ৰকল্প সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছতে অভিনয় জীৱনৰপৰা অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে। এই দম্পতীৰ দুজন সন্তান আছে — কন্যা আনৌষ্কা (জন্ম: ৩ জানুৱাৰী ২০০৮) আৰু পুত্ৰ আডভিক (জন্ম: ২ মাৰ্চ ২০১৫)।<ref>{{cite web |url=https://www.deccanchronicle.com/150302/entertainment-kollywood/article/ajith-and-shalini-welcome-baby-boy |title=Ajith and Shalini welcome baby boy |date=2 March 2015 |website=Deccan Chronicle}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/regional/ajith-wife-blessed-with-baby-boy-twitter-calls-newborn-kutty-thala/article1-1322201.aspx |title=Ajith, wife blessed with baby boy, Twitter calls newborn Kutty Thala |access-date=3 March 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150303005611/http://www.hindustantimes.com/regional/ajith-wife-blessed-with-baby-boy-twitter-calls-newborn-kutty-thala/article1-1322201.aspx |archive-date=3 March 2015 |archivedate=3 March 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150303005611/http://www.hindustantimes.com/regional/ajith-wife-blessed-with-baby-boy-twitter-calls-newborn-kutty-thala/article1-1322201.aspx |deadurl=yes }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:তামিল চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] hl3v71upmphcl9klnfuonfsz2lvyfj0 0 132537 651858 583481 2026-11-10T03:16:19Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651858 wikitext text/x-wiki {{short description|ভাৰতীয় গণিতজ্ঞ}} {{Infobox scientist | name = মিথিলী ৰামস্বামী | image = Mythily Ramaswamy Mission pour la Place des Femmes CNRS.jpg | caption = ৰামস্বামীয়ে ২০২০ চনত চিএনআৰএছত ভাষণ প্ৰদান কৰি আছে | birth_date = {{Birth date and age|1954|6|6|df=y}} | fields = গণিত | workplaces = টিআইএফআৰ প্ৰযোজ্য গণিত কেন্দ্ৰ | alma_mater = পিয়েৰ আৰু মেৰী কুৰি বিশ্ববিদ্যালয় | doctoral_advisor = অঁৰি বেৰেষ্টিকি<ref name=mgp>{{mathgenealogy|id=96200}}</ref> }} '''মিথিলী ৰামস্বামী''' (জন্ম: ৬ জুন ১৯৫৪) এগৰাকী ভাৰতীয় গণিতজ্ঞ। তেওঁ বেংগালুৰুস্থিত টাটা মৌলিক গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ টিআইএফআৰ প্ৰযোজ্য গণিত কেন্দ্ৰত গণিতৰ অধ্যাপিকা হিচাপে কৰ্মৰত।<ref>{{cite web|url=https://www.math.tifrbng.res.in/people/mythily|title=People: Mythily Ramaswamy|publisher=TIFR Centre for Applicable Mathematics|accessdate=2018-10-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190718214600/https://www.math.tifrbng.res.in/people/mythily|archivedate=2019-07-18|deadurl=yes}}</ref> তেওঁৰ গৱেষণাৰ মূল ক্ষেত্ৰসমূহ হৈছে কাৰ্যবিশ্লেষণ, আংশিক বিভেদ সমীকৰণ আৰু নিয়ন্ত্ৰণ তত্ত্ব। বিশেষকৈ আংশিক বিভেদ সমীকৰণৰ নিয়ন্ত্ৰণযোগ্যতা আৰু সমমিতি-সম্পৰ্কীয় সমস্যাৰ ওপৰত তেওঁ উল্লেখযোগ্য গৱেষণা আগবঢ়াইছে।<ref name=ias/> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == ৰামস্বামীৰ জন্ম মুম্বাইৰ ওচৰত এটা বেংকিং পৰিয়ালত হৈছিল। শৈশৱ আৰু কৈশোৰকালত তেওঁ পৰিয়ালৰ সৈতে ভাৰতৰ বিভিন্ন চহৰত বসবাস কৰে, যাৰ ফলত তেওঁ ভিন্ন শিক্ষানুষ্ঠানত অধ্যয়নৰ সুযোগ লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://sites.google.com/site/awmmath/programs/essay-contest/contest-rules/essay-contest-past-results/essays/drmythilyramaswamymakingadifferenceoneequationatatime|title=Dr. Mythily Ramaswamy: Making a Difference, One Equation at a Time|year=2012|first=Gitanjali|last=Lakshminarayanan|publisher=Association for Women in Mathematics|accessdate=2018-10-20|archive-date=5 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170105055352/https://sites.google.com/site/awmmath/programs/essay-contest/contest-rules/essay-contest-past-results/essays/drmythilyramaswamymakingadifferenceoneequationatatime|url-status=dead}}</ref> তেওঁ ১৯৯০ চনত পেৰিছস্থিত পিয়েৰ আৰু মেৰী কুৰি বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁৰ গৱেষণা প্ৰবন্ধ ''Sur des questions de symetrie dans des problemes elliptiques'' অঁৰি বেৰেষ্টিকিৰ তত্ত্বাৱধানত সম্পন্ন হৈছিল।<ref name=mgp/><ref>{{citation|url=http://www.theses.fr/1990PA066285|title=Sur des questions de symetrie dans des problemes elliptiques|first=Mythily|last=Ramaswamy|work=theses.fr|date=January 1990|accessdate=2018-09-10|type=These de doctorat}}</ref> এই গৱেষণাত তেওঁ এলিপ্টিক সমস্যাসমূহত সমমিতিৰ তাত্ত্বিক দিশসমূহ বিশ্লেষণ কৰে, যিয়ে পাছলৈ তেওঁৰ গৱেষণা জীৱনৰ ভেটি স্থাপন কৰে। == কৰ্মজীৱন আৰু গৱেষণা == ডক্টৰেট সম্পন্ন কৰাৰ পাছত ৰামস্বামীয়ে ভাৰতলৈ উভতি আহি গৱেষণা আৰু অধ্যাপনৰ সৈতে জড়িত হয়। তেওঁ টিআইএফআৰ প্ৰযোজ্য গণিত কেন্দ্ৰত দীৰ্ঘদিন ধৰি অধ্যাপনা কৰি আহিছে আৰু বহু স্নাতকোত্তৰ আৰু পিএইচডি ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ গৱেষণাৰ তত্ত্বাৱধান কৰিছে। তেওঁৰ গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত আংশিক বিভেদ সমীকৰণ, সীমা নিয়ন্ত্ৰণ সমস্যা আৰু অ-ৰৈখিক বিশ্লেষণ অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name=ias/> == স্বীকৃতি == ৰামস্বামী ২০০৪ চনত কৰ্ণাটক ৰাজ্যিক বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি পৰিষদে প্ৰদান কৰা কাল্পনা চাওলা বঁটাৰ প্ৰাপক হয়।<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/22-scientists-engineers-chosen-for-annual-awards/article18457571.ece|newspaper=The Hindu|title=22 scientists, engineers chosen for annual awards|date=4 August 2006}}</ref> ২০০৭ চনত তেওঁ ভাৰতীয় বিজ্ঞান একাডেমীৰ ফেলো হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।<ref name=ias>{{cite web|url=https://www.ias.ac.in/describe/fellow/Ramaswamy,_Prof._Mythily|title=Fellow Profile: Ramaswamy, Prof. Mythily|publisher=Indian Academy of Sciences|accessdate=2018-09-10}}</ref> ২০১৬–২০১৭ চনত তেওঁ ফুলব্ৰাইট স্কলাৰ হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈ ভাৰ্জিনিয়া টেকত গৱেষণা কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.cies.org/grantee/mythily-ramaswamy|title=Mythily Ramaswamy|publisher=Fulbright Scholar Program|accessdate=2018-10-20}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ৰামস্বামী, মিথিলী}} [[Category:১৯৫৪ জন্ম]] [[Category:জীৱিত ব্যক্তি]] [[Category:ভাৰতীয় গণিতজ্ঞ]] [[Category:ভাৰতীয় মহিলা গণিতজ্ঞ]] [[Category:নিয়ন্ত্ৰণ তত্ত্ববিদ]] [[Category:গণিত বিশ্লেষক]] [[Category:পিয়েৰ আৰু মেৰী কুৰি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰাক্তন ছাত্ৰ]] [[Category:টাটা মৌলিক গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ শিক্ষক]] p9r0drohp4ct9irbj5cqajzu2pz7h0f 0 132789 651859 602622 2026-11-10T03:19:40Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651859 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = মিলা জোভোভিচ | image = Milla Jovovich - Protector.jpg | caption = ২০২৬ চনত জোভোভিচ | birth_name = মিলিকা বগডানোভনা জোভোভিচ | birth_date = {{birth date and age|1975|12|17}} | birth_place = কিয়েভ, ছোভিয়েট ইউনিয়ন | citizenship = আমেৰিকান (১৯৯৪ চনৰ পৰা) | occupation = {{hlist|অভিনেত্ৰী|মডেল|গায়িকা}} | years_active = ১৯৮৭–বৰ্তমান | spouse = {{Ubl|{{marriage|শন এণ্ড্ৰুজ|1992|1992|end={{abbr|ann.|annulled}}}}|{{marriage|লুক বেছন|1997|1999|end=divorced}}|{{marriage|পল ডব্লিউ. এছ. এণ্ডাৰছন|2009}}}} | children = ৩, এভাৰ এণ্ডাৰছনকে ধৰি | mother = গালিনা লগিনোভা | website = {{Official URL}} }} '''মিলিকা বগডানোভনা জোভোভিচ''' (জন্ম ১৭ ডিচেম্বৰ ১৯৭৫), পেছাগতভাৱে '''মিলা জোভোভিচ''' নামেৰে পৰিচিত, এগৰাকী [[আমেৰিকা]]ন অভিনেত্ৰী, গায়িকা আৰু প্ৰাক্তন মডেল। বহুতো কল্পবিজ্ঞান আৰু একচন চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰা বাবে ২০০৬ চনত সংগীত চেনেল ভিএইচ১-এ তেওঁক “কিক-বাটৰ ৰাজত্ব কৰা ৰাণী” বুলি অভিহিত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.vh1.com/news/|title=VH1's Kick-Ass Women of Action|website=VH1|access-date=June 27, 2020}}</ref> ২০০৪ চনত ফৰ্বছে তেওঁক বিশ্বৰ সৰ্বাধিক দৰমহা পোৱা মডেল হিচাপে উল্লেখ কৰে।<ref>{{cite magazine|url=https://www.forbes.com/2004/01/01/cx_ah_0101topmodels.html|title=Top Earning Models|magazine=Forbes|date=2004|access-date=June 27, 2020}}</ref> কিয়ভত জন্মগ্ৰহণ কৰা আৰু লছ এঞ্জেলছত ডাঙৰ-দীঘল হোৱা জোভোভিচে ১৯৮৭ চনত ইটালীৰ আলোচনী লেইৰ কভাৰৰ বাবে ফটো তোলা সময়ত মডেলিং আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.vogue.com/article/milla-jovovich-early-modeling-career|title=Milla Jovovich Early Modeling Career|website=Vogue|access-date=June 27, 2020}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ১৯৮৮ চনত তেওঁ টেলিভিছন চলচ্চিত্ৰ নাইট ট্ৰেইন টু কাঠমাণ্ডুত অভিনয় কৰি অভিনয় জীৱনৰ আৰম্ভণি কৰে আৰু সেই বছৰতে টু মুন জংচন চলচ্চিত্ৰতো অভিনয় কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm0000170/|title=Milla Jovovich Filmography|website=IMDb|access-date=June 27, 2020}}</ref> ১৯৯১ চনত মুক্তি পোৱা ৰোমাণ্টিক চলচ্চিত্ৰ ৰিটাৰ্ণ টু দ্য ব্লু লেগুনত অভিনয় কৰাৰ পাছত তেওঁ বিশেষ মনোযোগ লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/return_to_the_blue_lagoon|title=Return to the Blue Lagoon|website=Rotten Tomatoes|access-date=June 27, 2020}}</ref> ১৯৯৭ চনত লুক বেছনে পৰিচালনা কৰা কল্পবিজ্ঞান একচন চলচ্চিত্ৰ দ্য ফিফথ এলিমেণ্টত অভিনয় কৰাৰ পাছত তেওঁ আন্তৰ্জাতিক খ্যাতি লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Milla-Jovovich|title=Milla Jovovich Biography|website=Encyclopaedia Britannica|access-date=June 27, 2020}}</ref> সেই বছৰতে তেওঁ লুক বেছনৰ সৈতে বিবাহ কৰে যদিও ১৯৯৯ চনত তেওঁলোকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয়।<ref>{{cite web|url=https://people.com/celebrity/milla-jovovich-luc-besson-divorce/|title=Milla Jovovich and Luc Besson Divorce|website=People|access-date=June 27, 2020}}</ref> ১৯৯৯ চনত তেওঁ দ্য মেচেঞ্জাৰ: দ্য ষ্ট’ৰী অৱ জোয়ান অৱ আৰ্ক চলচ্চিত্ৰত জোয়ান অৱ আৰ্কৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt0151137/|title=The Messenger: The Story of Joan of Arc|website=IMDb|access-date=June 27, 2020}}</ref> ২০০২ চনৰপৰা ২০১৭ চনলৈকে তেওঁ ৰেচিডেণ্ট ইভিল চলচ্চিত্ৰ ধাৰাবাহিকত এলিছৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/franchise/fr2614156805/|title=Resident Evil Franchise Box Office|website=Box Office Mojo|access-date=June 27, 2020}}</ref> এই ধাৰাবাহিকটো ভিডিঅ’ গেমৰ ওপৰত আধাৰিত চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত আটাইতকৈ অধিক উপাৰ্জন কৰা ধাৰাবাহিক হিচাপে পৰিচিত হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/most-successful-video-game-movie-franchise|title=Most successful video game movie franchise|website=Guinness World Records|access-date=June 27, 2020}}</ref> ১৯৯৪ চনত তেওঁ নিজৰ প্ৰথম সংগীত এলবাম দ্য ডিভাইন কমেডী মুকলি কৰে আৰু ১৯৯৮ চনত দ্য পিপল ট্ৰি চেচনছ প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.allmusic.com/artist/milla-jovovich-mn0000422839|title=Milla Jovovich Music Career|website=AllMusic|access-date=June 27, 2020}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ বহু চলচ্চিত্ৰৰ সংগীতত অংশগ্ৰহণ কৰিছে। ২০০৩ চনত তেওঁ মডেল কাৰ্মেন হকৰ সৈতে মিলি Jovovich–Hawk নামৰ পোছাক ব্ৰেণ্ড সৃষ্টি কৰে, যি ২০০৮ চনলৈকে চলিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.vogue.com/article/jovovich-hawk-fashion-line|title=Jovovich-Hawk Fashion Line|website=Vogue|access-date=June 27, 2020}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু পৰিয়াল== মিলা জোভোভিচৰ জন্ম ১৯৭৫ চনৰ ১৭ ডিচেম্বৰত ইউক্ৰেইনৰ ৰাজধানী কিয়ভত হৈছিল, যেতিয়া ইউক্ৰেইন ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ এখন গণৰাজ্য আছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Milla-Jovovich|title=Milla Jovovich|website=Encyclopaedia Britannica|access-date=June 27, 2020}}</ref> তেওঁ ৰাছিয়ান অভিনেত্ৰী গালিনা লগিনোভা আৰু মণ্টেনেগ্ৰোৰ ছাৰ্ব চিকিৎসক বগডান জোভোভিচৰ কন্যা।<ref>{{cite web|url=https://people.com/celebrity/milla-jovovich-family-background/|title=Milla Jovovich Family Background|website=People|access-date=June 27, 2020}}</ref> ১৯৮০ চনত তেওঁৰ পৰিয়াল প্ৰথমে ইংলেণ্ডৰ লণ্ডনলৈ আৰু তাৰ পিছত আমেৰিকাৰ কেলিফৰ্ণিয়াৰ চেক্ৰেমেণ্টোলৈ স্থানান্তৰিত হয়। সাত মাহ পিছত তেওঁলোক লছ এঞ্জেলছত স্থায়ীভাৱে বসবাস আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.biography.com/actor/milla-jovovich|title=Milla Jovovich Biography|website=Biography.com|access-date=June 27, 2020}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> পৰিয়ালটো আমেৰিকালৈ অহাৰ পাছতেই তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয়। লছ এঞ্জেলছত তেওঁৰ মাতৃয়ে ভাষাৰ সমস্যাৰ বাবে অভিনয়ৰ কাম সহজে পোৱা নাছিল আৰু জীৱিকা চলাবলৈ ঘৰ চাফা কৰাৰ কাম কৰিছিল। পিছত তেওঁ আৰু বগডান দুয়োজনে চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ব্ৰায়ান ডি পালমাৰ ঘৰত ৰান্ধনী আৰু গৃহকৰ্মী হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-05-06-me-54454-story.html|title=Doctor Gets 20 Years for Insurance Fraud|website=Los Angeles Times|date=May 6, 1994|access-date=June 27, 2020}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> জোভোভিচে লছ এঞ্জেলছৰ ৰাজহুৱা বিদ্যালয়ত পঢ়িছিল আৰু তিনিমাহৰ ভিতৰতে ইংৰাজী ভাষাত সাৱলীল হৈ পৰিছিল। ছোভিয়েট ইউনিয়নৰপৰা অহাৰ বাবে সহপাঠীয়ে কেতিয়াবা তেওঁক জোকাইছিল। ১২ বছৰ বয়সত তেওঁ সপ্তম শ্ৰেণী এৰি সম্পূৰ্ণভাৱে মডেলিঙত মনোনিৱেশ কৰে। তেওঁ ৯ বছৰ বয়সৰপৰা মডেলিং আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.vogue.com/article/milla-jovovich-model-career|title=Milla Jovovich Modeling Career|website=Vogue|access-date=June 27, 2020}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ১৯৯৪ চনত তেওঁ আমেৰিকাৰ প্ৰাকৃতিক নাগৰিক হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.biography.com/actor/milla-jovovich|title=Milla Jovovich Biography|website=Biography.com|access-date=June 27, 2020}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Wikiquote}} {{Commons category}} * {{Official website|http://www.millaj.com/}} * {{IMDb name|170}} [[শ্ৰেণী:আমেৰিকান অভিনয় শিল্পী]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকান কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:মডেল]] flnbdepfml9a63nn01nldjuner2rcb4 0 132934 651862 602630 2026-11-10T03:30:28Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651862 wikitext text/x-wiki {{Infobox biography | name = মীনাক্ষী | native_name = मीनाक्षी | native_name_lang = মাই | other_names = মান্কী | birth_place = সাৰিসৱ পাহি, মান্কী দিহ | monuments = মান্কী দিহ | occupation = ৰাজকীয় নৃত্য-পটিয়সী | era = ১১শ শতিকা | known_for = মিথিলাৰ পণ্ডিতসকলৰ পাণ্ডুলিপি ৰক্ষা কৰা }} '''মিনাক্ষী''' বা স্থানীয়ভাৱে জনা '''মানকী''' ১১শ শতিকাৰ মিথিলাৰ কৰ্ণাট বংশৰ ৰজা নন্যাদেৱৰ ৰাজ-দৰবাৰৰ এগৰাকী ৰাজকীয় নৃত্যশিল্পী আছিল। ৰাজ দৰবাৰৰ নৃত্য-পটিয়সী হোৱাৰ উপৰিও তেওঁ এগৰাকী সাহসী আৰু দেশপ্ৰেমিক মহিলাও আছিল। মিথিলাৰ সাহিত্যিক ঐতিহ্য ৰক্ষাৰ বাবে মিথিলাৰ পণ্ডিতসকলৰ পাণ্ডুলিপি আক্ৰমণকাৰীৰ হাতৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ তেওঁ নিজৰ প্ৰাণ আহুতি দিছিল। পাণ্ডুলিপিসমূহৰ সুৰক্ষাৰ বাবে তেওঁ কৰা জীৱন বলিদানৰ বাবে তেওঁক স্মৰণ কৰা হয়।<ref name=":2">{{Cite web |date=2025-01-04 |title=राज्य का सम्मान बचाने के लिए दरबार की नर्तकी ने दे दी जान, आज भी उनके नाम का डीह सुरक्षित, गजब है कहानी |url=https://hindi.news18.com/news/bihar/madhubani-body-of-royal-court-dancer-meenakshi-lost-her-life-in-protecting-manuscript-still-safe-local18-8937722.html |access-date=2025-04-01 |website=News18 हिंदी |language=hi |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250125175141/https://hindi.news18.com/news/bihar/madhubani-body-of-royal-court-dancer-meenakshi-lost-her-life-in-protecting-manuscript-still-safe-local18-8937722.html |archivedate=2025-01-25 |deadurl=yes }}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=admin |date=2023-09-08 |title=मिथिला रंग महोत्सव के दौरान राजनर्तकी ‘मीनाक्षी उर्फ मनकी’ की कहानी और ‘ललका पाग’ ने जीता दिल |url=https://jagranhindi.in/the-story-of-rajan-dancer-meenakshi-alias-manki-and-lalka-paag-won-hearts-during-mithila-rang-mahotsav/ |access-date=2025-04-01 |website=हिंदी हैं हम |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=2023-09-04 |title=मिथिला रंग महोत्सव में रानी लक्ष्मीबाई की शौर्यगाथा 'दास्तान ए झांसी' देख भावभिभोर हुए लोग |url=https://hindi.news18.com/news/literature/hindi-natak-on-jhansi-ki-rani-dastan-e-jhansi-in-mithila-rang-mahotsav-mailorang-repertory-nsd-delhi-7449939.html |access-date=2025-04-01 |website=News18 हिंदी |language=hi |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231127193632/https://hindi.news18.com/news/literature/hindi-natak-on-jhansi-ki-rani-dastan-e-jhansi-in-mithila-rang-mahotsav-mailorang-repertory-nsd-delhi-7449939.html |archivedate=2023-11-27 |deadurl=yes }}</ref> ==পিছৰ জীৱন== মিনাক্ষী আছিল নট জাতিৰ এগৰাকী ৰাজকীয় নৃত্যশিল্পী। কিংবদন্তি অনুসৰি তেওঁ অমৰাৱতীৰ ৰজাৰ ৰাজ-দৰবাৰৰ ৰাজকীয় নৃত্যশিল্পী আছিল আৰু তেওঁ নিজৰ ৰজা আৰু ৰাজ্যৰ প্ৰতি অতি আনুগত্যশীল আছিল। কোৱা হয় যে ৰাজ্যৰ পণ্ডিতসকলৰ সাহিত্যিক সমল, পাণ্ডুলিপিসমূহ হৰণ কৰিবলৈ বহিঃৰাজ্যৰ আক্ৰমণকাৰীয়ে বহুবাৰ আক্ৰমণ চলাইছিল। এবাৰ মিথিলাক বাঙালী আৰু নৱদ্বীপৰ আক্ৰমণকাৰীয়ে আক্ৰমণ কৰিছিল, যাতে তেওঁলোকে ইয়াৰ পৰা জ্ঞানৰ কেন্দ্ৰ চুৰি কৰি নিজৰ ঠাইলৈ লৈ যাব পাৰে। এই কথা মিনাক্ষীয়ে গম পালে আৰু তাৰ পিছত তেওঁ পাণ্ডুলিপিবোৰ কঢ়িয়াই নিয়া বাকচটোৰ পৰা মনে মনে সকলো সম্পদ উলিয়াই পৰিৱৰ্তে তাত নিজক আৱদ্ধ কৰি আক্ৰমণকাৰীৰ সৈতে গুচি গ’ল। এইদৰে তেওঁ ৰাষ্ট্ৰৰ ঐতিহ্যৰ ৰক্ষক হৈ মিথিলাৰ পাণ্ডুলিপিসমূহৰ সুৰক্ষাৰ বাবে নিজৰ প্ৰাণ আহুতি দিয়ে।<ref name=":2" /> ==উত্তৰাধিকাৰ== বিহাৰৰ মিথিলা অঞ্চলৰ মধুবনী জিলাৰ সৰসো গাঁৱত তেওঁৰ নামেৰে নামাকৰণ কৰা এখন ঐতিহাসিক দিহ আছে। এই দিহক ''মানকী দিহ'' বুলি জনা যায়। তাত তেওঁৰ বাসস্থান আছিল। তেওঁৰ স্মৃতি ৰোমন্থন কৰিবলৈ তেওঁৰ সাহসৰ কাহিনী এতিয়াও দেশৰ বিভিন্ন নাট্যগৃহত অভিনয়ৰ জৰিয়তে প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী]] e1qko2iluf07owty3dvaqzpirnw52uk 0 132965 651770 599441 2026-11-09T17:23:48Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651770 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = প্ৰেমানা প্ৰেমাদী | image = Premana Premadi.jpg | caption = ২০১৯ চনত প্ৰেমাদী | birth_date = {{birth date and age|1964|7|13|df=y}} | birth_place = সুৰাবায়া, পূব জাভা, [[ইণ্ডোনেছিয়া]] | fields = জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান, জ্যোতিৰ্পদাৰ্থ বিজ্ঞান | alma_mater = বান্দুং ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন'লজী<br/>টেক্সাছ বিশ্ববিদ্যালয়, অষ্টিন | workplaces = বান্দুং ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন'লজী<br/>বচা মানমন্দিৰ | doctoral_advisor = ৰিচাৰ্ড মাটজনৰ }} '''প্ৰেমানা ৱাৰ্দয়ন্তী প্ৰেমাদী''' ([[ইংৰাজী]]: Premana Wardayanti Premadi; জন্ম ১৩ জুলাই ১৯৬৪) এগৰাকী ইণ্ডোনেছিয়ান জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী। তেওঁ বান্দুং ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন'লজীৰ এগৰাকী অধ্যাপক। তেওঁ ২০১৮ চনৰ পৰা বচা মানমন্দিৰৰ (Bosscha Observatory) মুৰব্বী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == ১৯৬৪ চনৰ ১৩ জুলাইত পূব জাভাৰ সুৰাবায়াত প্ৰেমাদীৰ জন্ম হৈছিল।<ref name="l6">{{cite news |title=Berkenalan dengan Sosok Perempuan Kepala Observatorium Boscha |url=https://www.liputan6.com/lifestyle/read/4121685/berkenalan-dengan-sosok-perempuan-kepala-observatorium-boscha?page=2 |access-date=19 October 2023 |work=liputan6.com |date=28 November 2019 |language=id}}</ref> তেওঁৰ পিতৃ প্ৰেমাদী এজন শল্য চিকিৎসক আৰু মাতৃ সোৱাৰ্নি প্ৰেমাদী এগৰাকী নাৰ্ছ আছিল।<ref name="femina">{{cite news |title=Sains, Religi, dan Manusia di Mata Premana Wardayanti Premadi, Doktor Astrofisika Wanita Pertama Indonesia |url=https://www.femina.co.id/profile/sains-religi-dan-manusia-di-mata-premana-wardayanti-premadi?p=4 |access-date=19 October 2023 |work=Femina (Indonesia) |date=17 June 2017 |language=id |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181119000733/http://www.femina.co.id/profile/sains-religi-dan-manusia-di-mata-premana-wardayanti-premadi?p=4 |archivedate=19 November 2018 |deadurl=yes}}</ref> তেওঁ ১৯৮৮ চনত বান্দুং ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন'লজীৰ পৰা জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানত স্নাতক ডিগ্ৰী আৰু ১৯৯৬ চনত টেক্সাছ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁ জ্যোতিৰ্পদাৰ্থ বিজ্ঞানত ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰা প্ৰথমগৰাকী ইণ্ডোনেছিয়ান মহিলা। == কৰ্মজীৱন == টেক্সাছত ডক্টৰেট সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত তেওঁ ইণ্ডোনেছিয়ালৈ উভতি আহে আৰু বান্দুং ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন'লজীত জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ অধ্যাপনা আৰম্ভ কৰে। ২০১৮ চনত তেওঁ পশ্চিম জাভাৰ লেম্বাঙত অৱস্থিত বচা মানমন্দিৰৰ মুৰব্বী হয়। তেওঁৰ নেতৃত্বত মানমন্দিৰটোৱে সৌৰ পৰ্যবেক্ষণৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ তিমুৰত টিমাউ মানমন্দিৰ নিৰ্মাণৰ কামৰ সৈতেও জড়িত হৈ আছে। তেওঁ ২০০৭ চনত 'ইউনিভাৰ্ছ এৱেৰনেছ'ৰ ইণ্ডোনেছিয়ান শাখা গঠন কৰি কণ কণ শিশুসকলক জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ শিক্ষা দিয়াৰ ক্ষেত্ৰত সক্ৰিয় ভূমিকা লৈ আহিছে।<ref name="gengsi">{{cite news |last1=Aisyah |first1=Novia |title=Kepala Observatorium Bosscha Raih Penghargaan Bergengsi Bidang Astronomi |url=https://www.detik.com/edu/edutainment/d-6518651/kepala-observatorium-bosscha-raih-penghargaan-bergengsi-bidang-astronomi |access-date=19 October 2023 |work=detikedu |date=16 January 2023 |language=id-ID |archivedate=22 October 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231022184031/https://www.detik.com/edu/edutainment/d-6518651/kepala-observatorium-bosscha-raih-penghargaan-bergengsi-bidang-astronomi |deadurl=yes }}</ref> ২০০১ চনৰ পৰা ২০১০ চনলৈকে তেওঁ ইণ্ডোনেছিয়ান জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান সংস্থাৰ অধ্যক্ষ আছিল। ২০২৩ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁ বান্দুং ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন'লজীত বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ গাঁথনি বিৱৰ্তন বিভাগৰ অধ্যাপক হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে। == ব্যক্তিগত জীৱন == প্ৰেমাদী বান্দুং ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন'লজীৰ গণিতৰ প্ৰবক্তা য়ুদী সুহাৰ্যদীৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়। ২০১০ চনত তেওঁৰ দেহত 'এ এল এছ' (ALS) ৰোগ ধৰা পৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ইণ্ডোনেছিয়ান এ এল এছ ফাউণ্ডেশ্যন প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু বৰ্তমান ইয়াৰ অধ্যক্ষ হিচাপে কাম কৰি আছে। == বঁটা আৰু সন্মান == ১৯৬০ চনত চি জে ভান হাউটেনে আৱিষ্কাৰ কৰা ১২৯৩৭ প্ৰেমাদী নামৰ গ্ৰহাণুটো ২০১৭ চনত তেওঁৰ সন্মানত নামকৰণ কৰা হয়।<ref name="jpl">{{cite web |title=12937 Premadi (3024 P-L) |url=https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=12937&view=OPDA |publisher=JPL Small-Body Database |access-date=19 October 2023}}</ref> গ্ৰহাণু এটা নিজৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা তেওঁ ইণ্ডোনেছিয়াৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী।<ref name="cnn">{{cite news |title=Kisah Astronom Wanita Pertama RI yang Diabadikan di Asteroid |url=https://www.cnnindonesia.com/teknologi/20210903185611-199-689528/kisah-astronom-wanita-pertama-ri-yang-diabadikan-di-asteroid |access-date=19 October 2023 |work=CNN Indonesia |date=3 September 2021 |language=id-ID}}</ref> ২০২৩ চনত তেওঁক ৰয়েল এষ্ট্ৰ’নমিকেল ছচাইটিৰ সন্মানীয় ফেল’শ্বিপ প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="ras">{{cite web |title=Honorary Fellowship - Dr. Premana Premadi |url=https://ras.ac.uk/sites/default/files/2023-01/Honorary%20Fellowship%20-%20Dr.%20Premana%20Premadi.pdf |publisher=Royal Astronomical Society |access-date=19 October 2023}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ইণ্ডোনেছিয়াৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মহিলা বিজ্ঞানী]] [[শ্ৰেণী:জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী]] 2msk1k8iog4m2rk1ya3cuog1ixo0fdo 0 133102 651910 646358 2026-11-10T06:44:24Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651910 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = লৰেন এস্পোচিটো | image = Lauren Esposito.jpg | workplaces = কেলিফৰ্ণিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, বাৰ্কলে <br>কেলিফৰ্ণিয়া একাডেমী অৱ চাইন্সছ | alma_mater = টেক্সাছ বিশ্ববিদ্যালয়, এল পাচো <br>চিইউএনৱাই গ্ৰেজুৱেট চেণ্টাৰ | known_for = বৃশ্চিক বা বিছা সংক্ৰান্তীয় গৱেষণা }} '''লৰেন এস্পোচিটো''' ({{lang-en|Lauren Esposito}}) কেলিফৰ্ণিয়া একাডেমী অৱ চাইন্সছৰ এৰাকন’লজী (মকৰা আৰু বিছা সম্পৰ্কীয় বিজ্ঞান) বিভাগৰ সহকাৰী কিউৰেটৰ আৰু শ্লিগাৰ চেয়াৰ। তেওঁ ‘৫০০ কুইয়াৰ চাইণ্টিষ্ট’ নামৰ নেটৱৰ্কটোৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == এস্পোচিটোৰ জন্ম আৰু লালন-পালন টেক্সাছৰ এল পাচোত হৈছিল।<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.amnh.org/learn-teach/seminars-on-science/about/faculty/lauren-esposito/|title=Course Instructor: Lauren Esposito|last=|first=|date=|website=AMNH|access-date=2018-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20180902052253/https://www.amnh.org/learn-teach/seminars-on-science/about/faculty/lauren-esposito/|archive-date=2018-09-02|url-status=dead}}</ref> তেওঁ কণীৰ কাৰ্টনত পতংগ সংগ্ৰহ কৰি ৰাখিছিল আৰু তেওঁৰ প্ৰথম শ্ৰেণীৰ বিজ্ঞান প্ৰকল্পটোৱে পাৰৰ ৰঙৰ মেণ্ডেলিয়ান বংশগতি পৰীক্ষা কৰিছিল।<ref name=":0" /> এস্পোচিটোৱে ২০০৩ চনত টেক্সাছ বিশ্ববিদ্যালয়, এল পাচোৰ পৰা জীৱবিজ্ঞানত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=":1">{{Cite web|url=http://www.2018sacnas.org/events/2018-sacnas-the-national-diversity-in-stem-conference/custom-37-56b6a0f11ab04eec9c1b886e6cd0c33d.aspx|title=2018 SACNAS - The National Diversity in STEM Conference|website=Cvent|language=en|access-date=2018-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20180902012233/http://www.2018sacnas.org/events/2018-sacnas-the-national-diversity-in-stem-conference/custom-37-56b6a0f11ab04eec9c1b886e6cd0c33d.aspx|archive-date=2018-09-02|url-status=usurped}}</ref> আমেৰিকান মিউজিয়াম অৱ নেচাৰেল হিষ্ট্ৰীত নেচনেল চাইন্স ফাউণ্ডেচনৰ এটা নিযুক্তিৰ সময়ত তেওঁ বৃশ্চিক বা বিছাৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ পৰে।<ref name=":0" /> তেওঁ তেওঁৰ স্নাতকোত্তৰ অধ্যয়নৰ বাবে নিউয়ৰ্কলৈ যায়।<ref name=":1" /> ২০১১ চনত তেওঁ চিইউএনৱাই গ্ৰেজুৱেট চেণ্টাৰ আৰু আমেৰিকান মিউজিয়াম অৱ নেচাৰেল হিষ্ট্ৰীৰ (স্কৰ্পিয়ন চিষ্টেম্যাটিক্স ৰিচাৰ্চ লেব) পৰা পিএইচডি সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.amnh.org/explore/news-blogs/research-posts/three-new-club-tailed-scorpions-identified/|title=Three New "Club-tailed" Scorpions Identified|last=|first=|date=2017-04-07|website=AMNH|access-date=2018-09-01}}</ref> তেওঁৰ গৱেষণা পত্ৰ "ছিষ্টেম্যাটিক্স এণ্ড বায়’জিঅ’গ্ৰাফী অৱ দ্য নিউ ৱৰ্ল্ড স্কৰ্পিয়ন জিনাছ চেণ্ট্ৰুৰইডছ মাৰ্ক্স, ১৮৯০"-এ বুথিডে গোত্ৰৰ বিছাসমূহৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.gc.cuny.edu/Page-Elements/Academics-Research-Centers-Initiatives/Doctoral-Programs/Biology/Student-Bios/Esposito,-Lauren-A|title=Esposito, Lauren A.|website=www.gc.cuny.edu|access-date=2018-09-01}}</ref> == গৱেষণা আৰু কৰ্মজীৱন == [[File:Lauren_Esposito_in_Saba.jpg|thumb|চাবা দ্বীপত পাঠদান কৰি থকা অৱস্থাত এস্পোচিটো]] ২০১১ চনত তেওঁ কেৰিবিয়ান বৃশ্চিক বা বিছাসমূহৰ ওপৰত কাম কৰা এজন পষ্টডক্টৰেল গৱেষক হিচাপে কেলিফৰ্ণিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, বাৰ্কলেত যোগদান কৰে।<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://nature.berkeley.edu/~gillespie/Islands_Meeting.html|title=Biodiversity Dynamics on Islands|website=nature.berkeley.edu|language=en|access-date=2018-09-01}}</ref> তেওঁ এৰাকনিডৰ (মকৰা আৰু বিছা জাতীয় প্ৰাণী) জীৱ-ভৌগোলিকতাৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.calacademy.org/staff/ibss/entomology/lauren-esposito|title=Lauren Esposito {{!}} California Academy of Sciences|website=California Academy of Sciences|language=en|access-date=2018-09-01}}</ref> তেওঁ ২০১৫ চনত কেলিফৰ্ণিয়া একাডেমী অৱ চাইন্সছত যোগদান কৰে আৰু তেওঁ পৃথিৱীৰ একমাত্ৰ মহিলা বৃশ্চিক বিশেষজ্ঞসকলৰ ভিতৰত এগৰাকী।<ref name=":3">{{Cite news|url=https://www.sfchronicle.com/bayarea/article/World-s-only-female-scorpion-expert-on-lookout-6720569.php|title=World's only female scorpion expert on lookout for new species|date=2015-12-26|work=SFChronicle.com|access-date=2018-09-01|language=en-US}}</ref><ref name=":4">{{Cite news|url=https://www.calacademy.org/learn-explore/science-heroes/lauren-esposito|title=Lauren Esposito|work=California Academy of Sciences|access-date=2018-09-01|language=en}}</ref><ref>{{Citation|last=Chronicle|first=San Francisco|title=New curator of Arachnology at the California Academy of Sciences|date=2015-09-25|url=https://vimeo.com/140473602|access-date=2018-09-01}}</ref> তেওঁ কেলিফৰ্ণিয়া একাডেমী অৱ চাইন্সছত বুথিডে বিছাসমূহৰ অধ্যয়ন অব্যাহত ৰাখিছিল।<ref name=":5">{{Citation|last=California Academy of Sciences|title=The Anomalies: Venom Race {{!}} California Academy of Sciences|date=2018-02-07|url=https://www.youtube.com/watch?v=WzuggJbWfRs|access-date=2018-09-01}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Esposito |first1=Lauren A. |last2=Yamaguti |first2=Humberto Y. |last3=Pinto-da-Rocha |first3=Ricardo |last4=Prendini |first4=Lorenzo |date=2018 |title=Plucking with the plectrum: phylogeny of the New World buthid scorpion subfamily Centruroidinae Kraus, 1955 (Scorpiones: Buthidae) reveals evolution of three pecten-sternite stridulation organs |url=http://www.bv.fapesp.br/pt/publicacao/149705/plucking-with-the-plectrum-phylogeny-of-the-new-world-buthi/ |journal=Arthropod Systematics & Phylogeny |language=pt |volume=76 |issue=1 |pages=87–122 |doi=10.3897/asp.76.e31942 |issn=1863-7221 |doi-access=free |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211023211801/https://bv.fapesp.br/pt/publicacao/149705/plucking-with-the-plectrum-phylogeny-of-the-new-world-buthi/ |archivedate=2021-10-23 |access-date=2026-03-08 |deadurl=yes }}</ref> তেওঁ সংগ্ৰহিত বৃশ্চিক প্ৰজাতিবোৰৰ ডিজিটাইজেচন কৰে আৰু আনুবংশিক তথ্য সংগ্ৰহ কৰে।<ref name=":3" /> তেওঁ পশ্চিম আমেৰিকাৰ নিমখৰ সমভূমিৰ (salt flats) সন্ধিপদী প্ৰাণীবোৰৰ ওপৰতো কাম কৰি আছে।<ref>{{Cite news|url=http://www.untamedscience.com/entomologists/lauren-esposito-entomologist/|title=The Scorpion Queen - Lauren Esposito|work=Untamed Science|access-date=2018-09-01|language=en-US}}</ref> তেওঁৰ বৰ্তমানৰ গৱেষণাত বিছাৰ বিষৰ ক্ৰমবিকাশ আৰু কেৰিবিয়ান দ্বীপপুঞ্জত ইহঁতৰ বিস্তৃতিৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে।<ref name=":4" /> কেন্সাৰ গৱেষণা আৰু ঔষধৰ প্ৰেক্ষাপটত বিছাৰ বিষৰ ব্যৱহাৰৰ বিষয়েও তেওঁ অধ্যয়ন কৰিছে।<ref>{{Cite news|url=https://www.sfchronicle.com/science/article/Bay-Area-scientist-stung-by-public-s-perception-13415233.php|title=Bay Area scientist stung by public's perception of scorpions as scary scourge|last=Fimrite|first=Peter|date=November 26, 2018|website=The San Francisco Chronicle}}</ref> ২০১৭ চনত তেওঁ তিনিটা নতুন প্ৰজাতি আৰু দুটা নতুন জিনাছৰ ‘ক্লাব-টেইলড’ বিছা আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2017/08/04/science/new-scorpions-species.html|title=Scorpions Are Ancient, but Some Species Are New to Science|newspaper=The New York Times |date=4 August 2017 |access-date=2018-09-01|language=en|last1=Gorman |first1=James}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.sci-news.com/biology/three-new-species-club-tailed-scorpions-05083.html|title=Arachnologists Discover Three New Species of Club-Tailed Scorpions {{!}} Biology {{!}} Sci-News.com|work=Breaking Science News {{!}} Sci-News.com|access-date=2018-09-01|language=en-US}}</ref><ref name=":6">{{Cite journal |last1=Esposito |first1=Lauren A. |last2=Yamaguti |first2=Humberto Y. |last3=Souza |first3=Cláudio A. |last4=Pinto-da-Rocha |first4=Ricardo |last5=Prendini |first5=Lorenzo |date=2017-06-26 |title=Systematic revision of the neotropical club-tailed scorpions, Physoctonus, Rhopalurus, and Troglorhopalurus, revalidation of Heteroctenus, and descriptions of two new genera and three new species (Buthidae, Rhopalurusinae). (Bulletin of the American Museum of Natural History, no. 415) |url=http://digitallibrary.amnh.org/handle/2246/6723 |journal=Bulletin of the American Museum of Natural History |language=en-US |hdl=2246/6723}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2017-07/caos-tn072117.php|title=Three new 'club-tailed' scorpions join the tree of life|website=EurekAlert!|language=en|access-date=2018-09-01|archivedate=2018-09-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180902052242/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2017-07/caos-tn072117.php|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ অতিবেঙুনীয়া পোহৰ ব্যৱহাৰ কৰি বিছাবোৰ ধৰা পেলাইছিল যিয়ে ইহঁতৰ দেহত থকা ফ্লুৰোচেণ্ট ৰঞ্জকক উত্তেজিত কৰে।<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |date=2017-11-09 |title=Scorpions of the Bay Area |url=https://thekidshouldseethis.com/post/scorpions-of-the-bay-area |access-date=2018-09-01 |website=The Kid Should See This |language=en-US}}</ref> এই নতুন প্ৰজাতিবোৰ ''Rhopalurus'' জিনাছৰ অন্তৰ্গত আছিল।<ref name=":6" /> মালয়েছিয়াৰ পেনাং হিলৰ বৰ্ষাৰণ্য জৰীপ কৰি থকাৰ সময়ত এস্পোচিটোৱে এটা নতুন ‘ঘোষ্ট স্কৰ্পিয়ন’ বা ভূত বিছা চিনাক্ত কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://news.mongabay.com/2018/01/new-ghost-scorpion-among-several-species-recorded-for-the-first-time-in-malaysian-rainforest/|title=New 'ghost' scorpion among several species recorded for the first time in Malaysian rainforest|website=news.mongabay.com|language=en-US|access-date=2018-09-01|date=2018-01-04}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://canopymeg.com/2017/12/08/new-species-discovered-in-malaysian-rainforest-during-unprecedented-survey/|title=New species discovered in Malaysian rainforest during unprecedented survey|work=CanopyMeg - Official Website of Dr. Meg Lowman|access-date=2018-09-01|language=en-US}}</ref> ২০১৮ চনত তেওঁ ধৰা পেলাইছিল যে Centruroidinae উপ-পৰিয়ালৰ বিছাবোৰে ফণিৰ দৰে গঠনৰ দ্বাৰা নিজৰ দেহ ঘঁহি এক প্ৰকাৰৰ শব্দ কৰে।<ref>{{Cite news|url=https://www.newscientist.com/inbrief/?issue_num=3181|title=In Brief {{!}} New Scientist|work=New Scientist|access-date=2018-09-01|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.newscientist.com/article/2170531-some-scorpions-can-hiss-by-rubbing-themselves-with-sandpaper/|title=Some scorpions can hiss by rubbing themselves with 'sandpaper'|work=New Scientist|access-date=2018-09-01|language=en-US}}</ref> তেওঁ শ্লেট মেগাজিনক কৈছিল যে বিছাৰ বিষয়ে তেওঁৰ আটাইতকৈ প্ৰিয় তথ্যটো হ’ল— ইহঁতে স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ দৰে আচৰণ কৰে আৰু পোৱালি জন্ম দিয়ে।<ref>{{Cite news|url=http://www.slate.com/articles/health_and_science/science/2017/08/scorpions_are_fascinating_not_evil.html?via=gdpr-consent|title=Scorpions Have Been Maligned in the Trump Era|last=Casey|first=Constance|date=2017-08-14|work=Slate|access-date=2018-09-01|language=en-US|issn=1091-2339}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://news.nationalgeographic.com/2017/03/mating-insects-frogs-scorpions-babies-newborns/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170311090705/http://news.nationalgeographic.com/2017/03/mating-insects-frogs-scorpions-babies-newborns/|url-status=dead|archive-date=March 11, 2017|title=5 Animals That Carry Babies On Their Backs|date=2017-03-11|access-date=2018-09-01|archivedate=2017-03-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170311090705/http://news.nationalgeographic.com/2017/03/mating-insects-frogs-scorpions-babies-newborns/|deadurl=yes}}</ref> ২০১৪ চনত এস্পোচিটোৱে 'আইলেণ্ডছ এণ্ড চিছ' (Islands & Seas) নামৰ এটা অলাভজনক সংস্থাৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠা কৰে, যিয়ে মেক্সিকোৰ বাজা কেলিফৰ্ণিয়া চুৰত অৱস্থিত ইয়াৰ ফিল্ড ষ্টেচনত বৈজ্ঞানিক গৱেষণা আৰু শিক্ষাত সহায় কৰে।<ref name=":5" /><ref>{{Cite news|url=http://www.laurentabak.com/remodel-project/lauren-esposito-charles-darwin|title=Lauren Esposito x Charles Darwin|work=Lauren Tabak|access-date=2018-09-01|language=en-US|archive-date=2021-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210501042633/https://www.laurentabak.com/remodel-project/lauren-esposito-charles-darwin|url-status=dead|archivedate=2021-05-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210501042633/https://www.laurentabak.com/remodel-project/lauren-esposito-charles-darwin|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.islandsseas.org/about|title=islands-seas {{!}} About|website=islands-seas|language=en|access-date=2018-09-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://vimeo.com/195343953|title=Sea & Learn on Saba 2016: "Saba After Dark" with Lauren Esposito and Eric Stiner|website=Vimeo|language=en|access-date=2018-09-01}}</ref> তেওঁ বাজা কেলিফৰ্ণিয়া আৰু কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ত শৈক্ষিক কাৰ্যসূচীসমূহ পৰিচালনা কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.seaandlearn.org/lauren-esposito|title=sea-and-learn-saba {{!}} Lauren Esposito|website=sea-and-learn-saba|language=en|access-date=2018-09-01}}</ref> তেওঁ বিশ্বজুৰি সিঁচৰিত হৈ থকা LGBTQ+ বিজ্ঞানীসকলৰ এক নেটৱৰ্ক ‘৫০০ কুইয়াৰ চাইণ্টিষ্ট’ৰ সৃষ্টিকৰ্তা।<ref>{{Cite news|url=https://www.science.org/content/article/visibility-matters-conversation-co-founder-500-queer-scientists|title=Visibility matters: A conversation with the co-founder of 500 Queer Scientists|date=2018-06-26|work=Science {{!}} AAAS|access-date=2018-09-01|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.500queerscientists.com/|title=500 Queer Scientists {{!}} Stories|website=500 Queer Scientists {{!}} Stories|language=en|access-date=2018-09-01}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://500womenscientists.org/updates/2018/6/4/coming-out-of-the-shadows|title=Coming Out of the Shadows|work=500 Women Scientists|access-date=2018-09-01|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://medium.com/marchforscience-blog/were-here-we-re-queer-and-we-have-a-place-in-science-78f251d10fff|title=We're Here, We're Queer, and We Have a Place in Science|last=Stanislawski|first=Eliana|date=2018-06-21|website=Medium|access-date=2018-09-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.intomore.com/impact/queer-stem-professionals-feel-invisible-this-scientist-has-a-solution|title=INTO: A Digital Magazine for The Modern Queer World|website=www.intomore.com|date=15 June 2018 |language=en|access-date=2018-09-01}}</ref> আমেৰিকাৰ STEM কৰ্মীসকলৰ মাজত চলোৱা এক জৰীপত যেতিয়া দেখা গ’ল যে ৪০% তকৈও অধিক LGBTQ+ বিজ্ঞানীয়ে তেওঁলোকৰ সহকৰ্মীৰ ওচৰত নিজৰ পৰিচয় মুকলি কৰা নাই, তাৰ পিছতে তেওঁ ‘৫০০ কুইয়াৰ চাইণ্টিষ্ট’ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{Cite journal|last1=Yoder|first1=Jeremy B.|last2=Mattheis|first2=Allison|date=2015-08-04|title=Queer in STEM: Workplace Experiences Reported in a National Survey of LGBTQA Individuals in Science, Technology, Engineering, and Mathematics Careers|journal=Journal of Homosexuality|language=en|volume=63|issue=1|pages=1–27|doi=10.1080/00918369.2015.1078632|pmid=26241115|s2cid=4514344|issn=0091-8369}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.motherjones.com/media/2018/06/500-queer-scientists-gay-pride/|title=They're here. They're queer. They're scientists.|work=Mother Jones|access-date=2018-09-01|language=en-US}}</ref> তেওঁ ‘চাইন্স ফ্ৰাইডে’ আৰু ‘পাব্লিক ৰেডিঅ’ ইন্টাৰনেচনেল’ত অংশগ্ৰহণ কৰিছে।<ref>{{Cite news|url=https://www.sciencefriday.com/segments/spider-stories-thatll-stick-with-you/|title=Spider Stories That'll Stick With You - Science Friday|work=Science Friday|access-date=2018-09-01|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.pri.org/stories/2015-11-16/six-things-you-believe-about-spiders-are-totally-false|title=Six things you believe about spiders that are totally false|work=Public Radio International|access-date=2018-09-01|language=en-US}}</ref> ২০১৯ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত তেওঁক ‘৫০০ কুইয়াৰ চাইণ্টিষ্ট’ পদক্ষেপৰ স্বীকৃতি স্বৰূপ ‘নেচনেল অৰ্গেনাইজেচন অৱ গে এণ্ড লেচবিয়ান চাইণ্টিষ্ট এণ্ড টেকনিকেল প্ৰফেচনেলছ’ (NOGLSTP) এ ৱাল্ট ৱেষ্টমেন বঁটাৰে সন্মানিত কৰে।<ref>{{Cite web |date=February 4, 2019 |title=2019-02-04: NOGLSTP Recognizes Chan, Morales, and Freeman as LGBTQ+ Educator, Engineer, and Scientist of the Year for 2019, Esposito is Walt Westman Awardee |url=https://www.noglstp.org/publications-documents/announcements/2019-02-04-noglstp-recognizes-chan-morales-and-freeman-as-lgbtq-educator-engineer-and-scientist-of-the-year-for-2019-esposito-as-walt-westman-award-winne/ |access-date=2019-02-07 |website=NOGLSTP |language=en-US |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200202080134/https://www.noglstp.org/publications-documents/announcements/2019-02-04-noglstp-recognizes-chan-morales-and-freeman-as-lgbtq-educator-engineer-and-scientist-of-the-year-for-2019-esposito-as-walt-westman-award-winne/ |archivedate=2020-02-02 |deadurl=yes}}</ref> এয়া NOGLSTP-এ কোনো এজন সদস্যক তেওঁলোকৰ লক্ষ্যৰ প্ৰতি দায়বদ্ধতাৰ বাবে প্ৰদান কৰা সৰ্বোচ্চ ৰাষ্ট্ৰীয় সন্মান।<ref>{{Cite web|url=https://www.calacademy.org/press/releases/dr-lauren-esposito-honored-for-500-queer-scientists-campaign|title=Dr. Lauren Esposito honored for 500 Queer Scientists campaign|last=Mendez|first=Kelly|date=March 14, 2019|website=California Academy of Sciences}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == *{{Twitter}} [[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:লেচবিয়ান বিজ্ঞানী]] equ6jwpgmljuzc93jkh50wetk8urzqd 0 133117 651800 595951 2026-11-09T20:02:07Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651800 wikitext text/x-wiki '''বিমলা সুদ'''(উচ্চাৰণ: ছুদ) (১৯২২ – ১ আগষ্ট ২০২১) অবিভক্ত ভাৰতত দন্ত চিকিৎসক হোৱা তৃতীয়গৰাকী মহিলা। ১৯৪৪ চনত ডিমণ্টম’ৰেন্সি কলেজ অৱ ডেণ্টিষ্ট্ৰিৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite web |title=100 years old first female dentist of Undivided India passed away |date=August 2021 |url=https://www.royalpatiala.in/100-years-old-first-female-dentist-of-undivided-india-passed-away/ |publisher=Royal Patiala |access-date=11 November 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111042809/https://www.royalpatiala.in/100-years-old-first-female-dentist-of-undivided-india-passed-away/ |archivedate=11 November 2021 |deadurl=yes}}</ref> ==শিক্ষা== লাহোৰৰ ডিমণ্টম’ৰেন্সি কলেজ অৱ ডেণ্টিষ্ট্ৰিৰ শ্ৰেণীত ৩০ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ভিতৰত সুদ আছিল একমাত্ৰ মহিলা।<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.tribuneindia.com/news/chandigarh/community/india-s-ist-woman-dentist-shares-journey/327202.html|title=India's Ist woman dentist shares journey|website=Tribune India|archive-url=https://web.archive.org/web/20180307215724/https://www.tribuneindia.com/news/chandigarh/community/india-s-ist-woman-dentist-shares-journey/327202.html|access-date=2018-03-06|archive-date=7 March 2018|last1=Service|first1=Tribune News|archivedate=2019-04-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190412141624/https://www.tribuneindia.com/news/chandigarh/community/india-s-ist-woman-dentist-shares-journey/327202.html|deadurl=yes}}</ref> ১৯৪৪ চনত পঞ্জাৱ বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা তেওঁ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://www.cityairnews.com/content/1st-lady-dentist-country-hand-over-white-coats-bdsmds-1st-year-students-pu|title=1st Lady Dentist of the country to hand over White Coats to BDS/MDS 1st Year students at PU|date=21 November 2016|website=Cityairnews}}</ref>তেওঁৰ পৰিয়ালটো সকলোৱেই ডক্টৰ আছিল, আৰু তেওঁক দন্ত চিকিৎসক হ’বলৈ উৎসাহিত কৰিছিল। ইণ্টাৰ্ণশ্বিপৰ বাবে তেওঁ নিউয়ৰ্কলৈ গুচি যায় আৰু আমেৰিকা ভ্ৰমণ কৰে আৰু ১৯৫৫ চনত মিনেছ'টা বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা শিশু দন্ত চিকিৎসাত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/punjab/nostalgic-90s-when-india-s-1st-woman-dentist-visited-alma-mater/story-eRZm013ytnelQhaT62HYhJ.html|title=Nostalgic 90s: When India's 1st woman dentist visited alma mater|date=2016-11-23|work=Hindustan Times|access-date=2018-03-06|language=en}}</ref> ভাৰত বিভাজনৰ পিছত সুদ চণ্ডীগড়লৈ গুচি যায়।<ref name=":1" /> ==কেৰিয়াৰ আৰু পিছৰ জীৱন== বিমলা সুদে ৱেলিংডন হাস্পতালত (বৰ্তমান ৰাম মনোহৰ লোহিয়া) কাম কৰিছিল, য'ত তেওঁ আগতে এখন চিকিৎসাৰ সুবিধা থকা মোবাইল ভ্যানত গাঁও ভ্ৰমণ কৰিছিল।<ref name=":1" /> পিছলৈ তেওঁ জৱাহৰলাল স্নাতকোত্তৰ চিকিৎসা শিক্ষা আৰু গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানত যোগদান কৰে।<ref name=":1" /> ২০১৬ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ডেণ্টেল কলেজৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ বাবে তেওঁলোকৰ পেছাদাৰী শপত গ্ৰহণৰ বাবে বগা কোট অনুষ্ঠানৰ ব্যৱস্থা কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://cityairnews.com/content/1st-lady-dentist-country-hand-over-white-coats-bdsmds-1st-year-students-pu|title=1st Lady Dentist of the country to hand over White Coats to BDS/MDS 1st Year students at PU {{!}} City Air News|website=cityairnews.com|date=21 November 2016 |access-date=2018-03-06}}</ref> ২০২১ চনৰ ১ আগষ্টত ৯৯ বছৰ বয়সত সুদৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{cite web |title=100 years old first female dentist of Undivided India passed away |date=August 2021 |url=https://www.royalpatiala.in/100-years-old-first-female-dentist-of-undivided-india-passed-away/ |publisher=Royal Patiala |access-date=11 November 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111042809/https://www.royalpatiala.in/100-years-old-first-female-dentist-of-undivided-india-passed-away/ |archivedate=11 November 2021 |deadurl=yes}}</ref> ==স্বীকৃতি আৰু বঁটা== সুদক ভাৰতীয় দন্ত চিকিৎসা সংস্থাই জ্যেষ্ঠ সন্মানীয় অধ্যাপক হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল; ৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ তাৰিখে শিক্ষক দিৱসত আই ডি এ চণ্ডীগড়ে তেওঁক সন্মান জনায়।<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/231549583962490/posts/indian-dental-association-is-celebrating-100-years-of-dental-education-in-india-/1088716468245793/|title=Indian Dental Association is... - IDA Chandigarh State Branch|website=www.facebook.com}}</ref> ড° হৰবংশ সিং জজ ইনষ্টিটিউট অৱ ডেণ্টেল চাইন্সেছ এণ্ড হস্পিতালৰ অধ্যাপকেও তেওঁক স্বীকৃতি দিয়ে আৰু তেওঁৰ জীৱন কাহিনী এটা ভিডিঅ'ৰ জৰিয়তে এটা অনুষ্ঠানত উদ্‌যাপন কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=pBwVs66yANo|title=Dr Vimla Sood - India's First Lady Dentist|date=9 February 2017 |via=www.youtube.com}}</ref><ref name=":1"/><ref name=":0"/> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:চিকিৎসাবিদ]] [[শ্ৰেণী:মহিলা দন্ত চিকিৎসক]] eaupxpfkynu6j54v4fxcd30wvq1c0rm 0 133153 651866 650522 2026-11-10T03:54:13Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651866 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious biography | religion = ইছলাম | birth_date = ২২ মে' ১৮৭৮ | birth_place = দিল্লী, ব্ৰিটিছ ভাৰত | death_date = {{death date and age|df=yes|1908|11|02|1878|05|22}} | death_place = ছিমলা, ব্ৰিটিছ [[ভাৰত]] | name = মুহাম্মাদী বেগম | image = Muhammadi Begum (cropped).jpg | notable_works = ''তেহজীব-ই-নিছৱান'' | children = ইমতিয়াজ আলী তাজ (পুত্ৰ) | relatives = ইয়াছমীন তাহিৰ (নাতিনী) <br> নইম তাহিৰ (নাতি) <br> ফাৰান তাহিৰ (আজোনাতি) <br> আলী তাহিৰ (আজোনাতি) | spouse = চৈয়দ মমতাজ আলী | denomination = [[ছুন্নী ইছলাম]] }} '''মুহাম্মাদী বেগম''' (ইংৰাজী: Muhammadi Begum; জন্ম: ২২ মে' ১৮৭৮ – মৃত্যু: ২ নৱেম্বৰ ১৯০৮) এগৰাকী [[ভাৰতীয়]] ছুন্নী মুছলিম পণ্ডিত, উৰ্দু লেখিকা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ অধিবক্তা আছিল। তেওঁ ইছলামিক সাপ্তাহিক আলোচনী ''তেহজীব-ই-নিছৱান''ৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল আৰু ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সম্পাদিকা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। তেওঁ উৰ্দু আলোচনী সম্পাদনা কৰা প্ৰথমগৰাকী মহিলা হিচাপে পৰিচিত। তেওঁ চৈয়দ মমতাজ আলী দেওবন্দীৰ পত্নী আছিল। == জীৱনী == মুহাম্মাদী বেগম ১৮৭৮ চনৰ ২২ মে'ত দিল্লীৰ শ্বাহপুৰত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=Farrukhi |first=Asif |author-link=Asif Farrukhi |date=2018-09-16 |title=Non-Fiction: A Pioneering Woman of Letters |url=https://www.dawn.com/news/1433254 |access-date=2025-08-15 |website=Dawn |language=en}}</ref> তেওঁ উৰ্দু ভাষা শিকিছিল আৰু কোৰআন মুখস্থ কৰি এগৰাকী হাফিজা হৈছিল। ১৮৮৬ চনত তেওঁৰ জ্যেষ্ঠ ভগ্নীৰ বিবাহ হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ সৈতে যোগাযোগ বজাই ৰাখিবলৈ তেওঁ চিঠি লিখিবলৈ শিকিছিল।<ref name="sumit">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=GEPYbuzOwcQC&q=mumtaz+ali+deobandi&pg=PA360 |access-date=20 August 2020|title=Women and Social Reform in Modern India: A Reader|isbn=9780253352699|last1=Sarkar|first1=Sumit|last2=Sarkar|first2=Tanika|year=2008|page = 363}}</ref> ১৮৯৭ চনত তেওঁ এজন ইছলামিক পণ্ডিত আৰু দাৰুল উলুম দেওবন্দৰ প্ৰাক্তন ছাত্ৰ চৈয়দ মমতাজ আলী দেওবন্দীৰ দ্বিতীয় পত্নী হয়।<ref name="sahafat">{{cite book |author1=Nayab Hasan Qasmi |title=Darul Uloom Deoband Ka Sahafati ManzarNama |publisher=Idara Tehqeeq-e-Islami, Deoband |pages=147–151 |chapter = Mawlana Sayyid Mumtaz Ali Deobandi}}</ref><ref name="dawn">{{cite news |author1=Rauf Parekh |title=Muhammadi Begum and Tehzeeb-e-Niswan |url=https://www.dawn.com/news/1216870 |access-date=22 August 2020 |work=Dawn |date=2 November 2015}}</ref> তেওঁ তেওঁৰ স্বামীৰ পৰা আৰবী আৰু ফাৰ্চী ভাষা শিকিছিল আৰু ব্যক্তিগতভাৱে ইংৰাজী, হিন্দী আৰু গণিতৰ শিক্ষা লাভ কৰিছিল।<ref name=pioneerdawn>{{Cite web |last=Farrukhi |first=Asif |date=2018-09-16 |title=NON-FICTION: A PIONEERING WOMAN OF LETTERS |url=https://www.dawn.com/news/1433254 |access-date=2022-05-04 |website=DAWN.COM |language=en}}</ref> ১৮৯৮ চনৰ ১ জুলাইত দম্পতীহালে মহিলাসকলৰ বাবে ''তেহজীব-ই-নিছৱান'' নামৰ এখন সাপ্তাহিক আলোচনী আৰম্ভ কৰে, যাক ইছলামত নাৰী অধিকাৰৰ ওপৰত কৰা অগ্ৰণী কামবোৰৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="mansoor">{{cite journal |jstor = 1388032|title = Religion and Women: Islamic Modernism versus Fundamentalism|url = https://archive.org/details/sim_journal-for-the-scientific-study-of-religion_1998-03_37_1/page/116|last1 = Moaddel|first1 = Mansoor|journal = Journal for the Scientific Study of Religion|year = 1998|volume = 37|issue = 1|page = 116|doi = 10.2307/1388032}}</ref> আলোচনীখনে বিবাহ বিচ্ছেদৰ ক্ষেত্ৰত বাধ্যতামূলক ভৰণ-পোষণ আৰু প্ৰচলিত পৰ্দা প্ৰথা তথা বহুবিবাহ সমাপ্ত কৰাৰ দৰে উগ্ৰ ধাৰণাসমূহ প্ৰকাশ কৰিছিল। তেওঁক ভাৰতৰ প্ৰথমগৰাকী মুছলমান নাৰীবাদী মহিলা<ref>{{Cite book |last1=Prasad |first1=Amar Nath |url=https://books.google.com/books?id=HuXl77rkasoC&dq=muhammadi+begum&pg=PA255 |page=255|title=Indian Writing In English:Critical Rum.(part-2) |last2=Joseph |first2=S. John Peter |date=2006 |publisher=Sarup & Sons |isbn=978-81-7625-725-1 |language=en}}</ref> আৰু উৰ্দু আলোচনী সম্পাদনা কৰা প্ৰথমগৰাকী মহিলা হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="dawn" /> ১৯০৮ চনত মৃত্যুৰ আগমুহূৰ্তলৈকে তেওঁ ''তেহজীব-ই-নিছৱান''ৰ সম্পাদনা কৰিছিল।<ref name="thenews">{{cite web |author1=Tahir Kamran |authorlink1=Tahir Kamran |title=Re-imagining of Muslim Women - II |url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/565865-re-imagining-muslim-women-ii |website=thenews.com.pk |publisher=The News International |access-date=22 August 2020 |date=8 July 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250504130830/https://www.thenews.com.pk/tns/detail/565865-re-imagining-muslim-women-ii |archivedate=4 May 2025 |deadurl=yes }}</ref> == সাহিত্যিক কৰ্ম == মুহাম্মাদী বেগমে ত্ৰিশখন গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত আছিল ''শ্বৰীফ বেটী''। এই গ্ৰন্থখনে শিশুৰ বিবাহৰ বিপদসমূহৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিছিল যিবোৰে প্ৰায়ে বলপূৰ্বক বিবাহলৈ ৰূপান্তৰিত হয়।<ref name="pioneerdawn" /><ref name="newspk">{{cite news |author1=Sarwat Ali |title=Stuff legends are made of |url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/655864-stuff-legends-are-made-of |access-date=22 August 2020 |work=The News International |date=10 May 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200627122132/https://www.thenews.com.pk/tns/detail/655864-stuff-legends-are-made-of |archivedate=27 June 2020 |deadurl=yes }}</ref> তেওঁৰ অন্যান্য কৰ্মসমূহৰ ভিতৰত আছে:<ref name="pioneerdawn" /> * ''আজ কাল'' * ''ছফিয়া বেগম'' * ''চন্দন হাৰ'' * ''আদাব-ই-মুলাকাত'' * ''ৰফীকে আৰোছ'' * ''খানাদাৰী'' * ''সুঘৰ বেটী'' == মৃত্যু আৰু উত্তৰাধিকাৰ == ৩০ বছৰ বয়সত ১৯০৮ চনৰ ২ নৱেম্বৰত ছিমলাত মুহাম্মাদী বেগমৰ মৃত্যু হয়।<ref name="dawn" /> তেওঁৰ নাতি নইম তাহিৰে ''ছৈয়দা মুহাম্মাদী বেগম অৰ উনকা খান্দান'' নামৰ এখন জীৱনী সংকলন কৰিছিল।<ref name="tahir">{{cite news |url=https://www.dawn.com/news/1433254 |title= A PIONEERING WOMAN OF LETTERS |work = Dawn |date = 16 September 2018 |author = Asif Farrukhi |access-date=22 August 2020}}</ref> তেওঁৰ পুত্ৰ ইমতিয়াজ আলী তাজৰ জন্ম ১৯০০ চনত হৈছিল। তেওঁ পুত্ৰৰ ডাকনাম "মেৰা তাজ" (মোৰ মুকুট) ৰাখিছিল আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ এজন আগশাৰীৰ নাট্যকাৰ হৈ পৰে আৰু তেওঁৰ নামৰ অংশ হিচাপে মাকৰ দিয়া ডাকনাম "তাজ" গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web |date=2009-04-14 |title=Imtiaz Ali, the Taj of Urdu drama |url=http://beta.dawn.com/news/917423/imtiaz-ali-the-taj-of-urdu-drama |access-date=2022-05-04 |website=DAWN.COM |language=en}}</ref> তেওঁৰ কন্যা ৱাহিদা বেগমে তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত আলোচনীখনৰ সম্পাদিকা হয় আৰু কেইবছৰমানৰ পিছত ইমতিয়াজ আলী তাজে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Re-imagining of Muslim Women - II {{!}} Political Economy {{!}} thenews.com.pk |url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/565865-re-imagining-muslim-women-ii |access-date=2022-05-04 |website=www.thenews.com.pk |language=en |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250504130830/https://www.thenews.com.pk/tns/detail/565865-re-imagining-muslim-women-ii |archivedate=2025-05-04 |deadurl=yes }}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সাহিত্যিক]] [[শ্ৰেণী:লেখিকা]] hf5tcf4zifxo30506wxdefmkw7z623u 0 133232 651902 615618 2026-11-10T06:21:55Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651902 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = লিলজা আলফ্ৰেডছড'টিৰ | image = Lilja Alfreðsdóttir 2021.jpg | office = পৰ্যটন, বাণিজ্য আৰু সংস্কৃতি মন্ত্ৰী | primeminister = [[কেট্ৰিন জেকবছড'টিৰ]] <br> বজাৰ্নি বেনেডিক্টছন | term_start = ২৮ নৱেম্বৰ ২০২১ | term_end = ২১ ডিচেম্বৰ ২০২৪ | predecessor = [[Þórdís Kolbrún R. Gylfadóttir]]<br>{{small|(পৰ্যটন, উদ্যোগ, আৰু উদ্ভাৱন)}} | successor = [[Logi Már Einarsson]]<br>{{small|(সংস্কৃতি, উদ্ভাৱন আৰু বিশ্ববিদ্যালয়)}}<br>[[Hanna Katrín Friðriksson]]<br>{{small|(উদ্যোগসমূহ)}} | office1 = শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সংস্কৃতি মন্ত্ৰী | primeminister1 = [[কেট্ৰিন জেকবছড'টিৰ]] | term_start1 = ৩০ নৱেম্বৰ ২০১৭ | term_end1 = ২৮ নৱেম্বৰ ২০২১ | predecessor1 = [[ক্ৰিষ্টজান অ'ৰ জুলিউছন]] | successor1 = [[আছমুণ্ডুৰ আইনাৰ ডাডেছন]]<br>{{small|(শিক্ষা আৰু শিশু পৰিক্ৰমা)}} | office2 = প্ৰগ্ৰেছিভ পাৰ্টি (আইচলেণ্ড)ৰ উপ অধ্যক্ষ | leader2 = [[Sigurður Ingi Jóhannsson]] | term_start2 = ২ অক্টোবৰ ২০১৬ | term_end2 = | predecessor2 = Sigurður Ingi Jóhannsson | successor2 = | office3 = [[Minister of Foreign Affairs (Iceland)|Minister of Foreign Affairs]] | primeminister3 = Sigurður Ingi Jóhannsson | term_start3 = ৭ এপ্ৰিল ২০১৬ | term_end3 = ১১ জানুৱাৰী ২০১৭ | predecessor3 = [[Gunnar Bragi Sveinsson]] | successor3 = [[Guðlaugur Þór Þórðarson]] | birth_date = {{birth date and age|1973|10|4|df=y}} | birth_place = [[Reykjavík]], [[Iceland]] | death_date = | death_place = | party = [[Progressive Party (Iceland)|Progressive]] | spouse = Magnús Óskar Hafsteinsson | children = ২ | caption = অফিচিয়েল প’ৰ্ট্ৰেইট, ২০২১ | term_start4 = ২৯ অক্টোবৰ ২০১৬ | office4 = Member of the [[Althing]] }} '''লিলজা ডগ আলফ্ৰেডছড'টিৰ''' (জন্ম ৪ অক্টোবৰ ১৯৭৩) আইচলেণ্ডৰ এজন ৰাজনীতিবিদ আৰু সাংসদ যিয়ে ২০২১ চনৰ নৱেম্বৰৰপৰা ২০২৪ চনৰ ডিচেম্বৰলৈকে পৰ্যটন, বাণিজ্য আৰু সংস্কৃতিৰ মন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আহিছে।<ref name="althing" /> ২০১৬ চনৰপৰা ৰেইকজাভিক দক্ষিণ সমষ্টিৰ বাবে আলথিং (আইচলেণ্ডৰ সংসদ)ৰ সদস্য হিচাপে তেওঁ ইয়াৰ পূৰ্বে ২০১৭ চনৰপৰা ২০২১ চনলৈ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সংস্কৃতি মন্ত্ৰী আৰু ২০১৬ চনৰপৰা ২০১৭ চনলৈকে বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=Sex karlar og fimm konur |url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/sex-karlar-og-fimm-konur |access-date=7 April 2025 |work=RÚV |date=30 November 2017}}</ref> শিক্ষামন্ত্ৰী হিচাপে থকা সময়ছোৱাত ভোটগ্ৰহণত তেওঁক প্ৰায় ৬৮% অনুকূলতা লাভ কৰা মন্ত্ৰী হিচাপে দেখা গৈছিল।<ref>{{cite news |title=Þrjár konur vinsælustu ráðherrarnir á Íslandi |url=https://kjarninn.is/skyring/2019-04-26-thrjar-konur-vinsaelustu-radherrarnir-islandi/ |access-date=7 April 2025 |work=Kjarninn |date=27 April 2019 |language=is}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== ১৯৭৩ চনৰ ৪ অক্টোবৰত ৰেইকজাভিকত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আলফ্ৰেডছড'টিৰৰ।<ref name="bio">{{cite news |title=Hver er Lilja Alfreðsdóttir? |url=https://www.dv.is/frettir/2016/04/07/hver-er-lilja-alfredsdottir/ |access-date=7 April 2025 |work=DV |date=7 April 2016 |language=is |archivedate=19 April 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250419140023/https://www.dv.is/frettir/2016/04/07/hver-er-lilja-alfredsdottir/ |deadurl=yes }}</ref> তেখেত ৰাজনীতিবিদ আলফ্ৰেড অৰষ্টেইনছন, প্ৰগ্ৰেছিভ পাৰ্টিৰ দীৰ্ঘদিনীয়া সদস্য আৰু নগৰ কাউন্সিলাৰ আৰু গুডনি ক্ৰীষ্টজান্সড'টিৰৰ কন্যা।<ref name="bio" /> ২০১৩ চনৰপৰা ২০১৪ চনলৈকে তেওঁ তেওঁৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় মেণ্টাস্কলিন ই ৰেইকজাভিকৰ ছাত্ৰ সংস্থা ফ্ৰেম্টিডিনৰ সভানেত্ৰী আছিল।<ref>{{cite web |title=Forsetar Framtíðarinnar |url=https://mr.is/nemendur/felagslifid/framtidin/forsetar-framtidarinnar/ |website=Menntaskólinn í Reykjavík |access-date=7 April 2025 |language=is}}</ref> ১৯৯৮ চনত তেওঁ আইচলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ৰাজনীতি বিজ্ঞানত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে আৰু তাৰ পিছত এবছৰৰ বাবে তেওঁ মিনেছ'টা বিশ্ববিদ্যালয়ত সামষ্টিক অৰ্থনীতি আৰু দৰ্শনৰ অধ্যয়নৰ বিনিময় কৰে।<ref name="althing" /> ২০০১ চনত তেওঁ কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অৰ্থনীতিত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="althing" /> লিলজাই আন্তৰ্জাতিক মুদ্ৰা নিধি আইচলেণ্ডৰ কেন্দ্ৰীয় বেংকত কাম কৰিছিল আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে থকা সময়ছোৱাত চিগমুণ্ডাৰ ডাভিড গুণল'গছনৰ অৰ্থনৈতিক উপদেষ্টা আছিল।<ref>{{cite news |title=Who is Iceland's new top diplomat? |url=https://icelandmonitor.mbl.is/news/politics_and_society/2016/04/09/who_is_iceland_s_new_top_diplomat/ |access-date=7 April 2025 |work=Iceland Monitor |date=9 April 2016}}</ref> লিলজা ২০১৬ চনৰপৰা ২০১৭ চনলৈকে ছিগুৰডুৰ ইংগি জোহানছনৰ মন্ত্ৰীসভাত বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আছিল আৰু ২০১৬ চনৰপৰা প্ৰগ্ৰেছিভ পাৰ্টিৰ উপ-সভাপতি।<ref name="althing">{{cite web |title=Lilja Alfreðsdóttir |url=https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=1244 |website=Alþingi |access-date=7 April 2025 |language=is}}</ref> আইচলেণ্ডৰ উপশিৰোনাম বা আইচলেণ্ডিক ভাষাত ডাব কৰা ছবি আৰু অনুষ্ঠান অতি কম হোৱাৰ বাবে তেওঁ ডিজনীক সমালোচনা কৰিছে।<ref name="dis" /> ২০২১ চনত তেওঁ এপল ইনকৰ্পৰেশ্যনৰ চিইঅ' টিম কুকলৈ লিখি আইচলেণ্ডিক ভাষাক তেওঁলোকৰ অপাৰেটিং চিষ্টেমত কণ্ঠস্বৰ, লিখনী আৰু ভাষা সংগ্ৰহত অন্তৰ্ভুক্ত কৰি ভাষা হিচাপে বজাই ৰখাত সহায় কৰিবলৈ কয়।<ref name="dis">{{Cite web|url=http://www.nordiclabourjournal.org/i-fokus/in-focus-2021/theme-language-technology-and-nordic-cooperation/article.2021-10-07.0178750256|title=Small languages need big language's help to reach IT giants – Nordic Labour Journal|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230310102106/http://www.nordiclabourjournal.org/i-fokus/in-focus-2021/theme-language-technology-and-nordic-cooperation/article.2021-10-07.0178750256|archivedate=2023-03-10|access-date=2023-03-10|deadurl=yes}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:মহিলা কূটনীতিবিদ]] ljsvsu10kqmsutul21ory7svr2ftubp 0 133352 651869 605975 2026-11-10T04:05:20Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651869 wikitext text/x-wiki [[File:Depictions of headgears in the illustrations from the Subika Laisaba (ꯁꯨꯕꯤꯀꯥ ꯂꯥꯏꯁꯥꯕ), an 18-19th century Meitei language manuscript in Meitei script.jpg|thumb|১৮-১৯ শতিকাৰ মেইতেই লিপিৰ পাণ্ডুলিপি 'সুৱিকা লাইচাবা'ত পৰম্পৰাগত মেইতেই শিৰস্ত্ৰাণৰ চিত্ৰণ]] '''মেইতেই শিৰস্ত্ৰাণ''' হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[মণিপুৰ]]ৰ [[মেইতেই]] সম্প্ৰদায়ৰ মাজত উৎপত্তি হোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ পৰম্পৰাগত টুপি আৰু শিৰোধান। এইসমূহ বিভিন্ন সাংস্কৃতিক, ধৰ্মীয় আৰু আনুষ্ঠানিক পৰিৱেশত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যাৰ ভিতৰত আছে মেইতেই উৎসৱ, নৃত্য প্ৰদৰ্শন, মেইতেই বিবাহ আৰু চৰকাৰী অনুষ্ঠান। প্ৰতিটো প্ৰকাৰৰ শিৰস্ত্ৰাণৰ সুকীয়া গাঁথনিগত আৰু প্ৰতীকী বৈশিষ্ট্য থাকে, যিবোৰ প্ৰায়ে নিৰ্দিষ্ট ভূমিকা, লিংগ বা অনুষ্ঠানৰ সৈতে জড়িত। ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য উদাহৰণসমূহ হ’ল কোকয়েট, কাজেন্লেই আৰু চামজিন। মেইতেই সমাজৰ সাংস্কৃতিক আৰু ধৰ্মীয় কাঠামোৰ লগতে ইয়াৰ থলুৱা বিশ্বাস ধাৰা 'চানামাহিবাদ'ৰ ভিতৰত এইবোৰৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছে। [[File:ꯍꯤꯌꯥꯡ ꯇꯥꯟꯅꯕ꯵.jpg|thumb|[[কাজেন্লেই]] পৰিহিত মেইতেই মহিলাসকল]] == কাজেন্লেই == কাজেন্লেই (Kajenglei; ꯀꯖꯦꯡꯂꯩ) বা লেইট্ৰেং (leitreng; ꯂꯩꯇ꯭ꯔꯦꯡ) হৈছে মেইতেই মহিলাসকলে পৰিধান কৰা এখন পৰম্পৰাগত মুকুটসদৃশ শিৰোধান। ইয়াক সাধাৰণতে মেইতেই বিবাহ আৰু শাস্ত্ৰীয় নৃত্য প্ৰদৰ্শনৰ সময়ত পিন্ধা হয়। ই প্ৰায় ৮০ৰ পৰা ১০০ডাল পিতলৰ পটিৰে গঠিত যিবোৰ এক ছেণ্টিমিটাৰ বহল ৰঙা ফ্লানেল বেণ্ডত চিলাই কৰি এটা ধাতুৰ আঙুঠিৰ চাৰিওফালে সজোৱা হয়।<ref>Thilakavathy, M.; Maya, R. K. (2019-06-05). FACETS OF CONTEMPORARY HISTORY. MJP Publisher.</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=-CzSQKVmveUC&dq=kajenglei+head+ornaments+bride+marriage+ceremony+dance+performances&pg=PA289|title=Manipur, Past and Present: The Heritage and Ordeals of a Civilization|last=Sanajaoba|first=Naorem|date=1988|publisher=Mittal Publications|isbn=978-81-7099-853-2|language=en}}</ref><ref>Doshi, Saryu (1989). Dances of Manipur: The Classical Tradition. Marg Publications. ISBN 978-81-85026-09-1.</ref> == কোকয়েট == [[File:A typical prize flag ("Pajeng" in Meitei language) of Maru Khongnangthaba won by Khuman Salai warriors (put in headgears) - Thang Ta - Ancient Meitei classical martial art - Intangible cultural heritage of Kangleipak civilisation.jpg|thumb|মেইতেই পুৰুষৰ এক বিশেষ শিৰস্ত্ৰাণ, পতাকাৰে সজ্জিত এই শিৰস্ত্ৰাণ 'থাং টা' যুদ্ধ কলা প্ৰদৰ্শনৰ বিজয়ীসকলৰ বাবে সংৰক্ষিত]] কোকয়েট (Kokyet; ꯀꯣꯛꯌꯦꯠ) হৈছে এক পৰম্পৰাগত মেইতেই পাগুৰি।<ref>{{Cite web|title=Manipur's 'Kokyet' part of new uniform in Parliament|url=https://www.easternmirrornagaland.com/manipurs-kokyet-part-of-new-uniform-in-parliament|access-date=2025-05-25|website=www.easternmirrornagaland.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Bharat|first=E. T. V.|date=2023-09-14|title=Colours of India: Parliament Marshals to don Manipur's turban 'Kokyet'|url=https://www.etvbharat.com/english/bharat/parlaiment-special-session-marshals-to-wear-manipuri-turban-kokyet-in-parliament/na20230914071406550550887|access-date=2025-05-25|website=ETV Bharat News|language=en}}</ref> ই বাৰটা পৃথক ডিজাইনত প্ৰস্তুত কৰা হয় আৰু বিভিন্ন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান, উৎসৱ তথা আনুষ্ঠানিক ক্ষণত পৰিধান কৰা হয়। সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ লোকৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যলৈকে সকলো স্তৰৰ পুৰুষেই ইয়াক পৰিধান কৰে।<ref>{{Cite news|date=2023-09-15|title=Parliament marshals to don Manipuri turban, Kokyet|work=The Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/imphal/parliament-marshals-to-don-manipuri-turban-kokyet/articleshow/103676067.cms?from=mdr|access-date=2025-05-25|issn=0971-8257}}</ref> ইয়াৰ ডিজাইনটোৱে প্ৰাচীন মেইতেই দেৱতা [[পাখাংবা]]ৰ দুটা শিংক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। ই পৰম্পৰাগত মেইতেই ধৰ্ম 'চানামাহিবাদ'ৰ এক কেন্দ্ৰীয় দেৱতা চিদাবাৰ প্ৰতীকী উপস্থাপন হিচাপেও কাম কৰে।<ref>{{Cite web|last=Bora|first=Pallav|date=2023-09-15|title=Strife-Torn Manipur Finds Place Of Pride In Parliament As 'Kokyet' Named Official Headgear|url=https://news.abplive.com/northeast/manipur-turban-kokyet-finds-place-of-pride-in-parliament-official-headgear-of-staff-uniform-1629769|access-date=2025-05-25|website=news.abplive.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|title=Manipuri Kokyet finds space in Indian Parliament|language=en-IN|work=Imphal Free Press|url=https://www.ifp.co.in/manipur/manipuri-kokyet-finds-space-in-indian-parliament|access-date=2025-05-25|archivedate=2024-05-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240522060400/https://www.ifp.co.in/manipur/manipuri-kokyet-finds-space-in-indian-parliament|deadurl=yes}}</ref> ২০২৩ চনৰ পৰা লোকসভা আৰু ৰাজ্যসভা উভয়ৰে অন্তৰ্ভুক্ত ভাৰতীয় সংসদৰ মাৰ্শ্বালসকলৰ চৰকাৰী ইউনিফৰ্মত কোকয়েটক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। এই শিৰস্ত্ৰাণটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা ভাৰত চৰকাৰৰ দ্বাৰা অনুমোদিত হৈছে।<ref>{{Cite web|title=Manipur's 'Kokyet' part of new uniform in Parliament|url=https://www.easternmirrornagaland.com/manipurs-kokyet-part-of-new-uniform-in-parliament|access-date=2025-05-25|website=www.easternmirrornagaland.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Amid ethnic mess, people cheerful as Manipuri 'Kokyet' finds space in Indian Parliament|url=https://www.daijiworld.com/news/newsDisplay?newsID=1120618|access-date=2025-05-25|website=www.daijiworld.com|language=en}}</ref> == চামজিন == চামজিন (Samjin; ꯁꯝꯖꯤꯟ) হৈছে ৰজা মেইদিংগু খুয়ই টম্পোকৰ ৰাজত্বকালৰ সৈতে জড়িত এক পৰম্পৰাগত পুৰুষৰ শিৰস্ত্ৰাণ। ইয়াত সূক্ষ্ম বেজীৰ কাম কৰা থাকে আৰু ইয়াৰ আগফালে তথা পিছফালে থোপোকা ওলমি থাকে। ইয়াৰ আকৃতিটো মেইতেই দেৱতা পাখাংবাৰ শিং থকা মূৰটোৰ প্ৰতীক বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref>{{Cite web|last=SALAM|first=ARUNAPYARI|date=2020-09-26|title=There Are Immense Possibilities for Manipuri Textiles and Handicrafts in the Export Market » Imphal Review of Arts and Politics|url=https://imphalreviews.in/there-are-immense-possibilities-for-manipuri-textiles-and-handicrafts-in-the-export-market/|access-date=2025-05-25|website=imphalreviews.in|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/dli.language.0061/page/n105/mode/2up?q=Samjin|title=Traditional Dress of the Meiteis|last=Dr. K. Sobita Devi|date=1998}}</ref> == বিশিষ্ট ব্যক্তিৰ দ্বাৰা ব্যৱহাৰ == [[File:The Prime Minister, Shri Narendra Modi launching the Development Projects, in Manipur (1).jpg|thumb|২০১৮ চনত পৰম্পৰাগত কোকয়েট পৰিহিত প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদী]] ২০১৭ চনত নিৰ্বাচনমুখী মণিপুৰ ভ্ৰমণৰ সময়ত প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে মেইতেই সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত এক অনন্য শিৰস্ত্ৰাণ তথা মৰাপক্ষীৰ পাখিৰে সজ্জিত কোকয়েট পৰিধান কৰিছিল।<ref>{{Cite web|last=|first=|title=Manipur election 2017: PM Modi adorns unique headgear associated with Meitei culture|url=https://www.en.etemaaddaily.com/politics/manipur-election-2017-pm-modi-adorns-unique-headgear-associated-with-meitei-culture:23595|access-date=2025-05-25|website=|language=english|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250525062802/https://www.en.etemaaddaily.com/politics/manipur-election-2017-pm-modi-adorns-unique-headgear-associated-with-meitei-culture:23595|archivedate=2025-05-25|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|date=2017-02-25|title=Manipur election 2017: PM Modi adorns unique headgear associated with Meitei culture|url=https://indianexpress.com/elections/manipur-assembly-elections-2017/pm-narendra-modi-adorns-unique-headgear-associated-with-meitei-culture/lite/|access-date=2025-05-25|website=The Indian Express|language=en}}</ref> ২০২২ চনত মণিপুৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰী এন বিৰেন সিঙে মোদীক গেৰুৱা ৰঙৰ এম্ব্ৰয়ডৰী কৰা এটা বগা কোকয়েট উপহাৰ দিছিল, যিটো এটা সোণালী ব্ৰচ আৰু এখন ব্লক-প্ৰিণ্টেড চাদৰেৰে সজ্জিত আছিল।<ref>{{Cite web|title=PM Modi embraces Manipur culture in unique traditional Meitei headgear|url=https://www.aninews.in/news/lifestyle/fashion/pm-modi-embraces-manipur-culture-in-unique-traditional-meitei-headgear20220104150942/|access-date=2025-05-25|website=ANI News|language=en}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:মণিপুৰ]] [[শ্ৰেণী:পোচাক]] [[শ্ৰেণী:বস্ত্ৰ]] kaqn6kj3dtz750bbz31px9hsjwhg9y5 0 133390 651944 587245 2026-11-10T10:48:10Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651944 wikitext text/x-wiki '''হা-টোমাৰ''' ([[ইংৰাজী]]: ''Ha-Tomer''; [[হিব্ৰু]]: התומר; অৰ্থ: দ্য টোমাৰ) হ’ল এটা কলা সমবায় যি ১৯২০ চনত তেল আভিভ-জাফাত সক্ৰিয় আছিল। ইয়াৰ সদস্যসকল [[ইজৰাইল]]ত আধুনিকতাবাদী শিল্পৰ সমৰ্থন আৰু ৰূপায়ণ কৰা প্ৰথমসকলৰ ভিতৰত আছিল।<ref>{{Cite web |date=2019-06-17 |title=התומר {{!}} מה זה, מי זה ওמה הפירוש של - מידע מהיר |url=https://www.clue.co.il |access-date=2023-10-29 |language=he-IL |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231010223922/http://www.clue.co.il/ |archivedate=2023-10-10 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web |title=Israel |url=https://www.frenkel-frenel.org |access-date=2023-10-29 |website=www.frenkel-frenel.org}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=תערוכת אודסה - תל אביב {{!}} אנו - מוזיאון העם היהודי |url=https://www.anumuseum.org.il |access-date=2023-10-29 |website=Museum of the Jewish People |language=he-IL}}</ref><ref name=":03">{{Cite news |last=Ofrat |first=Gideon |date=23 November 1979 |title=Enough with all the Frenkels! |pages=28, 29, 30 |work=Haaretz Weekly}}</ref> হা-টোমাৰে অঞ্চলটোৰ প্ৰথমটো আৰ্ট গেলেৰী হিচাপেও কাম কৰিছিল।<ref name="jpost.com">{{Cite web |title=New art exhibit salutes work of pioneer Isaac Alexander Frenkel |url=https://www.jpost.com |access-date=2024-09-17 |website=The Jerusalem Post |date=9 September 2024 |language=en |issn=0792-822X}}</ref> == ইতিহাস == সংগ্ৰাহক জেকব পেৰেমেনে এই গোটটো এটা শিল্প সমবায় হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু ইয়াত শিল্পী ইজাক ফ্ৰেনকেল, ভাস্কৰ লিভ হালপাৰিন, মিৰিয়াম হাড গাদিয়া, জুডিথ আৰু যোচেফ কনষ্টাণ্টিনোভস্কি (পিছলৈ কনষ্টাণ্ট) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{Cite web |title=הסופৰ יעקב פרמן |url=https://simania.co.il |access-date=2023-10-29 |website=סימניה}}</ref><ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=Bidspirit - Houses and real estate on auction {{!}} free |url=https://houses.bidspirit.com |access-date=2023-10-29 |website=Bidspirit}}</ref><ref>{{Cite web |doi=10.1093/benz/9780199773787.article.B00068047 |date=2011 }}</ref> হা-টোমাৰক জাফাৰ "হাপোৱেল হাতজাইৰৰ চাকৰি মন্ত্ৰ্যালয়"য়ে সমৰ্থন কৰিছিল। সমবায়ৰ সদস্যসকলে অট্টালিকা সজাই আৰু শিল্পকৰ্ম বিক্ৰী কৰি জীৱিকা নিৰ্বাহ কৰিবলগীয়া হৈছিল, কিন্তু কমসংখ্যক অৰ্ডাৰৰ বাবে তেওঁলোকে মূলতঃ চিৰামিক পাত্ৰ, কিতাপ, পষ্টাৰ, পাম্ফলেট, নিজৰা আদি সজোৱাৰ লগতে জাফাত এখন শিল্প বিদ্যালয় স্থাপনত নিয়োজিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |last=Ashni |first=Yeshayahu |date=23 September 1971 |title=Miracle of Resurrection of the painter Isaac Frenkel |work=Davar}}</ref><ref name=":03" /> শিল্পী সমবায়টোৱে নেভে চালোম চুবুৰিত এটা ফ্লেট ভাড়া কৰিছিল, যিটো শিল্পী আৰু শিল্পপ্ৰেমীসকলৰ বাবে এটা ক্লাবত পৰিণত হৈছিল। ফ্লেটটোৰ ভাড়া শিল্পীসকলে কৰা আলংকাৰিক কামৰদ্বাৰা পৰিশোধ কৰা হৈছিল। সমবায়টোৰ দুজন শিল্পী: ফ্ৰেনকেল আৰু কনষ্টাণ্টে হাৰ্জলিয়া হিব্ৰু জিমনেছিয়াম স্কুলত কলা শিক্ষা দিছিল।<ref name=":03" /> এই শিল্প সমবায়টোৱে ইৰেটজ ইজৰাইলত "প্ৰথম কলা প্ৰদৰ্শনী"ৰ আয়োজন কৰিছিল। পেৰেমেন আৰু কনষ্টাণ্টৰদ্বাৰা আয়োজিত এই প্ৰদৰ্শনীত শিল্পীসকলৰ কিছুমান কৃতি হাৰ্জলিয়া হিব্ৰু জিমনেছিয়ামত প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name=":03" /> সেই সময়ত আৰম্ভ হোৱা ১৯২০ চনৰ হত্যাকাণ্ডৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত প্ৰদৰ্শনীখন বন্ধ কৰাৰ পূৰ্বে মাত্ৰ এসপ্তাহৰ বাবে প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। আনকি তেল আভিভৰ মেৰ মেয়াৰ ডিজেনগফেও কাৰোবাক শিল্পকৰ্ম কিনিবলৈ সৈমান কৰিব পৰা নাছিল।<ref name=":03" /> আৰ্থিক নাটনি আৰু তেওঁলোকৰ আধুনিকতাবাদী শিল্পৰ প্ৰতি সন্মানৰ অভাৱৰ বাবে ১৯২০ চনত যোচেফ আৰু জুডিথ কনষ্টাণ্ট মিচৰলৈ গুচি যায় আৰু ইজাক ফ্ৰেনকেলো তেওঁলোকৰ সৈতে যোগ দি পিছলৈ পেৰিছলৈ যায়। ফ্ৰেনকেল ১৯২৫ চনতহে পুনৰ উভতি আহে।<ref name=":03" /> যদিও জেকব পেৰেমেনে সমবায়ৰ কামসমূহ প্ৰদৰ্শন কৰি আছিল, ইয়াৰ প্ৰধান সদস্যসকল গুচি যোৱাৰ কিছুসময়ৰ পাছতে সমবায়টোৰ কাম-কাজ বন্ধ হৈ যায়। এনেদৰেই যিশুভৰ প্ৰথমটো আধুনিক শিল্প গোটৰ অন্ত পৰে।<ref name=":03" /> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:সাংস্কৃতিক সংগঠন]] quzgwpky3b11dtxlseqcrq5828cyonk 0 133427 651814 587376 2026-11-09T22:52:36Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651814 wikitext text/x-wiki {{Infobox museum | name = ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ আৰ্কাইভ | native_name = | native_name_lang = | logo = NationalFilmArchiveofIndiaLogo.png | logo_upright = | logo_alt = | logo_caption = | image = NFAI building, Pune.jpg | image_upright = | alt = | caption = এন.এফ.এ.আই. ভৱন | map_type = | map_relief = | map_size = 250 | map_caption = এন.এফ.এ.আই. | coordinates = | former_name = | established = ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৬৪<ref name="Division2017">{{cite book|author=Publications Division|title=Mass Media in India 1992|url=https://books.google.com/books?id=cG42DwAAQBAJ&pg=PR2-IA50|date=15 September 2017|publisher=Publications Division Ministry of Information & Broadcasting|isbn=978-81-230-2566-7|pages=2–}}</ref> | dissolved = | location = ল কলেজ ৰোড, ডেক্কান জিমখানা, [[পুনে]], [[মহাৰাষ্ট্ৰ]] ৪১১০০৪, [[ভাৰত]] | type = | accreditation = | key_holdings = | collections = | collection_size = | visitors = | founder = | executive_director = | leader_type = | leader = | director = | president = | ceo = | chairperson = | curator = | architect = | historian = | owner = | publictransit = | car_park = | parking = | network = | website = https://nfai.nfdcindia.com/ }} '''ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ আৰ্কাইভ''' (National Film Archive of India বা NFAI) ১৯৬৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত তথ্য আৰু সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ এটা মিডিয়া ইউনিট হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।<ref name="RamachandranRukmini1985">{{cite book|author1=T. M. Ramachandran|author2=S. Rukmini|title=70 Years of Indian Cinema, 1913-1983|url=https://books.google.com/books?id=Q9rthUDKxyEC|year=1985|publisher=CINEMA India-International|isbn=978-0-86132-090-5|pages=530–}}</ref> ই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ আৰ্কাইভ ফেডাৰেচনৰ সদস্য আছিল।<ref>{{Cite web |title=National Film Archive of India - International Federation of Film Archives |url=https://www.fiafnet.org/pages/History/FIAF-Institution-History.html?id=100031 |access-date=2023-08-14 |website=www.fiafnet.org |archive-date=30 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250430185123/https://www.fiafnet.org/pages/History/FIAF-Institution-History.html?id=100031 |url-status=live }}</ref> ২০২২ চনৰ মাৰ্চ মাহত ইয়াক ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগমৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |date=2022-03-30 |title=Govt announces merger of all film bodies under National Film Development Corporation |url=https://indianexpress.com/article/india/govt-announces-merger-of-film-bodies-under-nfdc-7844945/ |access-date=2023-08-14 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> == উদ্দেশ্যসমূহ == ইয়াৰ তিনিটা প্ৰধান উদ্দেশ্য হ'ল: উত্তৰ প্ৰজন্মৰ বাবে ভাৰতীয় চিনেমাৰ ঐতিহ্য বিচাৰি উলিওৱা, আহৰণ কৰা আৰু সংৰক্ষণ কৰা; চলচ্চিত্ৰ সম্পৰ্কীয় তথ্যসমূহ শ্ৰেণীভুক্ত কৰা, নথিপত্ৰ প্ৰস্তুত কৰা আৰু গৱেষণা কৰা; আৰু চলচ্চিত্ৰ সংস্কৃতিৰ প্ৰসাৰৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে কাম কৰা।<ref name="Broadcasting1978">{{cite book|author=India. Ministry of Information and Broadcasting|title=Report|url=https://books.google.com/books?id=Wqa2AAAAIAAJ|year=1978|publisher=The Ministry|pages=40–}}</ref> == সংগঠন == মহাৰাষ্ট্ৰৰ পুনেত মুখ্য কাৰ্যালয় থকাৰ উপৰিও বেংগালুৰু, কলকাতা আৰু তিৰুৱনন্তপুৰমত এন.এফ.এ.আই.-ৰ তিনিটা আঞ্চলিক কাৰ্যালয় আছিল। পি. কে. নায়াৰে শূন্যৰ পৰা গঢ়ি তোলা<ref>{{cite web|url= https://scroll.in/reel/833153/rescuing-film-prints-from-floods-fire-and-ignorance-tales-from-the-pioneer-of-archiving-in-india|title= Rescuing film prints from floods, fire and ignorance: tales from the pioneer of archiving in India|date= 1 April 2017|publisher= scroll.in|access-date= 8 May 2025|archive-date= 19 January 2025|archive-url= https://web.archive.org/web/20250119042658/https://scroll.in/reel/833153/rescuing-film-prints-from-floods-fire-and-ignorance-tales-from-the-pioneer-of-archiving-in-india|url-status= live}}</ref> এন.এফ.এ.আই.-ৰ চলচ্চিত্ৰ সংস্কৃতিৰ প্ৰসাৰৰ সৈতে জড়িত কাৰ্যকলাপ আছিল বহুমুখী। ইয়াৰ বিতৰণ পুথিভঁৰালত সমগ্ৰ দেশতে প্ৰায় ২৫ গৰাকী সক্ৰিয় সদস্য আছে আৰু ই ছটা গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰত সাপ্তাহিক, পষেকীয়া আৰু মাহেকীয়া ভিত্তিত যুটীয়া প্ৰদৰ্শনী কাৰ্যসূচীও আয়োজন কৰে। আৰ্কাইভটোত ১০,০০০তকৈ অধিক চলচ্চিত্ৰ, ১০,০০০তকৈ অধিক কিতাপ, ১০,০০০তকৈ অধিক চলচ্চিত্ৰৰ চিত্ৰনাট্য আৰু ৫০,০০০তকৈ অধিক আলোকচিত্ৰ আছে।<ref name=":0">{{Cite web |title=National Film Archives of India |url=https://libguides.jgu.edu.in/subjects/guide.php?subject=NFAI |access-date=2023-08-14 |website=libguides.jgu.edu.in}}</ref> আৰ্কাইভটোৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰ্যসূচী হৈছে চলচ্চিত্ৰ শিক্ষণ আঁচনি, য’ত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু দূৰদৰ্শন প্ৰতিষ্ঠান (FTII) আৰু অন্যান্য শৈক্ষিক তথা সাংস্কৃতিক প্ৰতিষ্ঠানৰ সহযোগত দীৰ্ঘকালীন আৰু হ্ৰস্বকালীন চলচ্চিত্ৰৰ ৰসাস্বাদন পাঠ্যক্ৰম অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |date=2018-05-07 |title=FTII and NFAI kick off summer film appreciation course |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/ftii-and-nfai-kick-off-summer-film-appreciation-course/articleshow/64067606.cms |access-date=2023-08-14 |issn=0971-8257 |archive-date=30 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241130210202/https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/ftii-and-nfai-kick-off-summer-film-appreciation-course/articleshow/64067606.cms |url-status=live }}</ref> আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত, এন.এফ.এ.আই.-য়ে কেইবাখনো ভাৰতীয় ধ্ৰুপদী ছবি গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰদৰ্শনী কাৰ্যসূচীৰ বাবে যোগান ধৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Dr L Murugan inaugurates India Pavilion at Marche du Film, says films carry India's strength in storytelling across the world |url=https://pib.gov.in/pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1924874 |access-date=2023-08-14 |website=pib.gov.in |archive-date=23 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230523034737/https://pib.gov.in/pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1924874 |url-status=live }}</ref> এন.এফ.এ.আই.-ৰ আৰ্কাইভত ১৯১০ চনৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ভাৰতীয় চিনেমাৰ চিনেমা, ভিডিঅ' কেছেট, ডিভিডি, কিতাপ, পষ্টাৰ, স্থিৰ চিত্ৰ, প্ৰেছ ক্লিপিং, স্লাইড, অডিঅ' চিডি আৰু ডিস্ক ৰেকৰ্ডৰ মজুত ৰখা হয়।<ref name=":0" /> == সংৰক্ষণৰ অৱস্থা == ২০০৩ চনৰ ৮ জানুৱাৰীত পুনেৰ এফ.টি.আই.আই.-ৰ প্ৰভাত ষ্টুডিঅ' চৌহদত থকা এন.এফ.এ.আই.-ৰ ভঁৰালত এটা বৃহৎ অগ্নিকাণ্ডত ব্যাপক ধ্বংসলীলা সংঘটিত হয়, য’ত নাইট্ৰেট ভিত্তিৰ অনন্য আৰু অপূৰণীয় চিনেমাৰ ৰীলসমূহ ধ্বংস হয়।<ref>{{cite web|url= https://www.indiatoday.in/magazine/society-the-arts/story/20030127-over-600-rare-films-reduced-to-ashes-in-fire-mishap-at-national-film-archives-of-india-793659-2003-01-27|title= Over 600 rare films reduced to ashes in fire mishap at National Film Archives of India|date= 27 January 2013|publisher= India Today|access-date= 8 May 2025|archive-date= 5 July 2022|archive-url= https://web.archive.org/web/20220705061744/https://www.indiatoday.in/magazine/society-the-arts/story/20030127-over-600-rare-films-reduced-to-ashes-in-fire-mishap-at-national-film-archives-of-india-793659-2003-01-27|url-status= live}}</ref> ভাৰত চৰকাৰৰ তদানীন্তন কেন্দ্ৰীয় ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী (তথ্য আৰু সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰালয়) ৰবি শংকৰ প্ৰসাদে ৰাজ্যসভাত ঘোষণা কৰিছিল যে জুইত ৫০৯৭টা ৰীলত থকা ৬০৭খন ছবি হেৰাই গৈছে।<ref>{{cite web|url= https://indianexpress.com/article/india/14-years-after-fire-destroyed-hundreds-of-films-lessons-not-yet-learnt-4850292/|title= 14 years after fire destroyed hundreds of films, lessons not yet learnt |date=19 September 2017|publisher= Indian Express}}</ref> আটাইতকৈ ডাঙৰ ক্ষতিৰ ভিতৰত আছিল দাদাচাহেব ফাল্কেৰ চলচ্চিত্ৰসমূহ, যাৰ ভিতৰত আছিল: ''ৰাজা হৰিশ্চন্দ্ৰ'' (১৯১৩), ''লংকা দহন'' (১৯১৭) আৰু ''কালিয়া মৰ্দন'' (১৯১৯)। প্ৰভাত ফিল্ম কোম্পানী, ৱাদিয়া মুভীটোন, বম্বে টকীজ আৰু নিউ থিয়েটাৰৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত গুৰুত্বপূৰ্ণ ছবিসমূহো ভস্মীভূত হয়, যথা: ''ভক্ত প্ৰহ্লাদ'' (১৯৩২), ''অমৰ জ্যোতি'' (১৯৩৬), ''মানুস'' (১৯৩৯), ''আগে বাঢ়ো'' (১৯৪৭) আৰু অন্যান্য।<ref>{{cite web|url= https://frontline.thehindu.com/static/html/fl2002/stories/20030131008813300.htm|title= Fire at FTII|date= 18 January 2003|publisher= Frontline}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ভাৰতৰ নিয়ন্ত্ৰক আৰু মহাগণনা পৰীক্ষক (CAG)-য়ে প্ৰতিবেদন দিছিল যে ২০১৫ চনৰ ১ মে’ৰ পৰা ২০১৭ চনৰ ৩০ ছেপ্টেম্বৰৰ ভিতৰত নথি-পত্ৰ পৰীক্ষা কৰোঁতে এন.এফ.এ.আই.-ৰ ৩১,০০০টা ৰীল নিৰুদ্দেশ বা ধ্বংস হোৱা বুলি ধৰা পৰিছে।<ref>{{cite web|url= https://www.ndtv.com/india-news/cag-over-31-000-film-reels-at-nfai-national-films-archives-of-india-lost-destroyed-2008901|title= Over 31,000 Film Reels At Film Archives Body Lost, Destroyed: Auditor CAG|date= 17 March 2019|publisher= NDTV|access-date= 8 May 2025|archive-date= 13 September 2024|archive-url= https://web.archive.org/web/20240913114539/https://www.ndtv.com/india-news/cag-over-31-000-film-reels-at-nfai-national-films-archives-of-india-lost-destroyed-2008901|url-status= live}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{commons category}} *[https://web.archive.org/web/20260101192737/https://nfai.nfdcindia.com/ ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ আৰ্কাইভৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট] *[https://www.youtube.com/channel/UCd5K-sXwYtWjS3IoGoeWmWA ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ আৰ্কাইভৰ ইউটিউব চেনেল] [[শ্ৰেণী:ভাৰতভিত্তিক সাংস্কৃতিক সংগঠন]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ]] 371jy6oeifq23oomkzzcgqc411mmijf 0 133947 651912 599764 2026-11-10T06:46:04Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651912 wikitext text/x-wiki {{distinguish|শকুন্তলা}} {{Infobox book | name = শকুন্তলা (মহাকাব্য) | image = | caption = | author = [[লক্ষ্মী প্ৰসাদ দেৱকোটা]] | title_orig = शाकुन्तल | translator = | illustrator = | cover_artist = টেকবীৰ মুখীয়া | country = [[নেপাল]] | language = [[নেপালী]] | series = | subject = প্ৰেম কাহিনী | genre = মহাকাব্যিক [[কবিতা]] | publisher = সাজ প্ৰকাশন | pub_date = ১৯৪৫ | isbn = 9-7899-373-2213-3 | orig_lang_code = ne }} '''শকুন্তলা (মহাকাব্য)''' ([[নেপালী]]: शाकुन्तल (महाकाव्य)) হৈছে ১৯৪৫ চনত [[লক্ষ্মী প্ৰসাদ দেৱকোটা]]ৰ দ্বাৰা ৰচিত আৰু সাজ প্ৰকাশনৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত এটা নেপালী মহাকাব্যিক [[কবিতা]]।<ref>{{cite web|url=http://www.sajha.org.np/novel.shtml|title=साझा प्रकाशका कविताहरू|website=Sajha.org.np|access-date=17 May 2019|archive-date=10 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130610015013/http://www.sajha.org.np/novel.shtml|url-status=dead|archivedate=10 June 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130610015013/http://www.sajha.org.np/novel.shtml|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|last=Chaturvedi|first=Namrata|date=10 December 2019|title=Sakuntalā and/in Laxmi Prasad Devkota|url=https://lalitmag.com/sakuntala-and-in-laxmi-prasad-devkota/|access-date=3 November 2021|website=La.Lit}}</ref> ইয়াক লক্ষ্মী প্ৰসাদ দেৱকোটা আৰু নেপালী সাহিত্যৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ কৃতি হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name=av>{{cite web|url=http://avenues.tv/news/%e0%a4%86%e0%a4%9c-%e0%a4%ae%e0%a4%b9%e0%a4%be%e0%a4%95%e0%a4%b5%e0%a5%80-%e0%a4%b2%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%b7%e0%a5%8d%e0%a4%ae%e0%a5%80%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%b8%e0%a4%be%e0%a4%a6/|title=आज महाकवी लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको जन्मजयन्ती, विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाइँदै|website=Avenues.tv|access-date=19 June 2019|archive-date=11 November 2018|archive-url=https://web.archive.org|url-status=dead|archivedate=11 November 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181111133929/http://avenues.tv/news/%E0%A4%86%E0%A4%9C-%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%B5%E0%A5%80-%E0%A4%B2%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A6/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite journal|url=https://www.nepjol.info/index.php/BOHDI/article/view/2872|title=Culture and Nationalism in Devkota's Shakuntala|first=Bal Krishna|last=Sharma|date=19 June 2019|journal=Bodhi|volume=2|issue=1|pages=205–210|doi=10.3126/bodhi.v2i1.2872|doi-access=free}}</ref> == পৰিচয় == এই মহাকাব্যখন প্ৰাচীন সংস্কৃত কবি [[কালিদাস]]ৰ ধ্ৰুপদী নাটক ''[[অভিজ্ঞানম শকুন্তলম]]''ৰ ওপৰত আধাৰিত আৰু ইয়াক [[নেপালী ভাষা]]ৰ প্ৰথম মৌলিক মহাকাব্য বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=Chaturvedi |first=Namrata |date=27 October 2019 |title=The genius of Shakuntalā in Nepali |url=https://www.nepalitimes.com/opinion/the-genius-of-shakuntala-in-nepali/ |access-date=2022-11-19 |website=Nepali Times |language=en-US}}</ref> যদিও ই এক প্ৰাচীন কৰ্মৰ ওপৰত আধাৰিত, [[ভানুভক্ত|ভানুভক্তীয়]] ৰামায়ণৰ (যিটো [[বাল্মীকি]] [[ৰামায়ণ]]ৰ অনুবাদ আছিল) তুলনাত এই কাব্যখনত যথেষ্ট মৌলিকতা আছে। ১৯৪৫ চনত ই প্ৰকাশ পাইছিল। দেৱকোটাই সমগ্ৰ মহাকাব্যখন সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ মাত্ৰ তিনি মাহ সময় লৈছিল।<ref name=av/><ref>Rai, Indra Bahadur. “INDIAN NEPALI NATIONALISM AND NEPALI POETRY.” ''Journal of South Asian Literature'', vol. 29, no. 1, 1994, pp. 149–154. ''JSTOR''</ref> == অনুবাদ == লক্ষ্মী প্ৰসাদ দেৱকোটাই নিজেই এই মহাকাব্যখন [[ইংৰাজী]]লৈ অনুবাদ কৰিছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত ১৯৯১ চনত এই অনুবাদটো প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.ntm.org.in/download/htbook/History-of-Translation-in-India.pdf#page=208|format=PDF|title=History of Translation in India|website=Ntm.org.in|accessdate=22 June 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190707203053/http://www.ntm.org.in/download/htbook/History-of-Translation-in-India.pdf#page=208|archivedate=7 July 2019|deadurl=yes}}</ref> == অভিযোজন == ''[[শকুন্তলা]]''ক নাটক হিচাপে অভিযোজন কৰা হৈছে আৰু আৰোহ গুৰুকুলৰ পৰিচালক সুনীল পোখৰেলৰ নিৰ্দেশনাত বিদ্যা শংকৰ স্কুলৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে ইয়াক মঞ্চস্থ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://ujyaaloonline.com/news/71995/mahakabi-devkota/|title='शाकुन्तल' अब नाटकमा|website=Ujyaaloonline.com}}</ref> ==লেখক পৰিচয়== {{মূল|লক্ষ্মী প্ৰসাদ দেৱকোটা}} '''লক্ষ্মী প্ৰসাদ দেৱকোটা''' ({{lang-en|Laxmi Prasad Devkota }}) হ'ল এজন নেপালী [[কবি]], নাট্যকাৰ, ঔপন্যাসিক আৰু ৰাজনীতিবিদ। '''''মহাকবি‍''''' উপাধিৰে তেওঁ [[নেপালী সাহিত্য]]ত সন্মানিত; তেওঁ ''সোণালী হৃদয়ৰ কবি'' হিচাপেও পৰিচিত। তেওঁক নেপালৰ অন্যতম বিখ্যাত সাহিত্যিক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite web|last=गिरी|first=अमर|date=2019-10-30|title=देवकोटा र मानवता: कुन मन्दिरमा जान्छौ यात्री?|url=https://beta.gorkhapatraonline.com/arts/2019-10-30-3456|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191105164530/https://gorkhapatraonline.com/arts/2019-10-30-3456|archivedate=2019-11-05|accessdate=2022-07-27|work=[[Gorkhapatra]]|language=ne}}</ref><ref name="A">{{cite web | url=https://www.gorkhapatra.org.np/gopa.detail.php?article_id=20008&cat_id=10 | title=Poet The Great: Laxmi Prasad Devkota | accessdate=26 November 2024 | author=Yuba Nath Lamsal | archivedate=6 December 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131206120225/https://www.gorkhapatra.org.np/gopa.detail.php?article_id=20008&cat_id=10 | deadurl=yes }}</ref> তেওঁৰ জনপ্ৰিয় ৰচনাসমূহৰ ভিতৰত আছে ''সুলোচনা'', ''কুঞ্জিনী'', ''ভিখাৰী'' আৰু ''[[শকুন্তলা (মহাকাব্য)|শকুন্তলা]]''ৰ লগতে সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা ''মুনা মদন। ''৷<ref name="B">{{cite web | url=https://www.recordnepal.com/a-voice-from-the-past-speaking-to-the-present | title=A voice from the past speaking to the present | accessdate=26 November 2024 | author=Michael Hutt}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == গ্ৰন্থপঞ্জী == * “Shakuntala.” A Survey of Nepali Literature in English. (M. Phil. Course Packet. Unit 1: Poetry). Kathmandu: IACER, 2006. 45-57. [[শ্ৰেণী:কবিতা]] [[শ্ৰেণী:মহাকাব্য]] [[শ্ৰেণী:নেপালী সাহিত্য]] [[শ্ৰেণী:নেপালী ভাষা]] p9cvetqmnxkdhiivgn0hwbtru86lyxo 0 134045 651850 604418 2026-11-10T02:51:22Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651850 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} {{Infobox film | name = মি, মাইচেলফ এণ্ড হাৰ | image = | director = মাৰিয়া চোলে টগনাজী | producer = | story = | writer = মাৰিয়া চোলে টগনাজী <br /> ইভান ক'ট্ৰোনিঅ' <br /> ফ্ৰান্সেস্কা মাৰ্চিয়ানো | starring = মাৰ্ঘেৰিটা বাই <br /> সাব্ৰিনা ফেৰিলী | cinematography = আৰ্নাল্ডো কাটিনাৰী | music = গেব্ৰিলে ৰবাৰ্টো | editing = ৱাল্টাৰ ফাচানো | distributor = | country = [[ইটালী]] | language = [[ইটালিয়ান]] | runtime = ১০২ মিনিট | released = {{Film date|2015|10|01|df=yes}} }} '''''মি, মাইচেলফ এণ্ড হাৰ''''' ([[ইটালিয়ান]]: ''Io e lei'') হৈছে মাৰিয়া চোলে টগনাজীৰ দ্বাৰা লিখিত আৰু পৰিচালিত ২০১৫ চনৰ এখন কমেডী-ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ। ছবিখনত মাৰ্ঘেৰিটা বাই আৰু সাব্ৰিনা ফেৰিলীয়ে অভিনয় কৰিছে।<ref>{{cite news|last1=Chiara Ugolini|title="Io e lei", Ferilli e Buy coppia "omosentimentale". Sabrina: "Se non ci pensa il governo, ci pensino i cittadini"|url=http://www.repubblica.it/speciali/cinema/rprima/ioelei/2015/09/25/news/_io_e_lei_-123669405/|accessdate=30 March 2016|work=La Repubblica|date=25 September 2015}}</ref><ref>{{cite news|last1=Emanuele Bigi|title=Sabrina Ferilli e Margherita Buy: "Il nostro bacio più bello"|url=http://www.vanityfair.it/show/cinema/15/10/01/io-e-lei-margherita-buy-sabrina-ferilli-lesbiche-film-intervista-foto|accessdate=30 March 2016|work=Vanity Fair|date=1 October 2016|archivedate=6 February 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160206222822/http://www.vanityfair.it/show/cinema/15/10/01/io-e-lei-margherita-buy-sabrina-ferilli-lesbiche-film-intervista-foto|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|last1=Simona Santoni|title=Io e lei, l'amore lesbico di Sabrina Ferilli e Margherita Buy: 5 cose da sapere|url=http://www.panorama.it/cinema/io-e-lei-sabrina-ferilli-margherita-buy-recensione/|accessdate=30 March 2016|work=Panorama|date=1 October 2016}}</ref> == কাহিনী == মেৰিনা আৰু ফেডেৰিকা পাঁচ বছৰ ধৰি এটা সম্পৰ্কত আছে আৰু তেওঁলোকৰ ব্যক্তিত্ব অতি বেলেগ হোৱা সত্ত্বেও তেওঁলোকক এহাল সুস্থিৰ আৰু মৰমিয়াল দম্পতী যেন লাগে। প্ৰাক্তন অভিনেত্ৰী মেৰিনা এগৰাকী বহিৰ্মুখী আৰু স্পষ্টবাদী মহিলা, আনহাতে ফেডেৰিকা যথেষ্ট অন্তৰ্মুখী আৰু ব্যক্তিগত কথা গোপন কৰি ৰাখিবলৈ ভাল পায়। তেওঁলোকৰ এই সুখী জীৱনলৈ সমস্যা তেতিয়া আহে যেতিয়া মেৰিনাই এটা সাক্ষাৎকাৰ দিয়ে আৰু তেওঁৰ প্ৰেম জীৱনৰ বিষয়ে সোধা প্ৰশ্নৰ উত্তৰত ফেডেৰিকাৰ নাম আৰু পেছাৰ কথা উল্লেখ কৰে। ফেডেৰিকাৰ সহকৰ্মীসকলে তেওঁৰ যৌন অভিমুখিতাৰ বিষয়ে জানিব পাৰে, যাৰ ফলত ফেডেৰিকা বিৰক্ত হয়। আনহাতে মেৰিনাই অনুভৱ কৰে যে পাঁচ বছৰৰ পিছত ফেডেৰিকাই নিজৰ পৰিচয় ৰাজহুৱা কৰিব পৰা হ’ব লাগিছিল। মেৰিনাক সদায় প্ৰশংসা কৰা পৰিচালক ষ্টেফানোৱে তেওঁক নিজৰ শেহতীয়া কমেডী ছবি এখনত অভিনয় কৰিবলৈ হেঁচা দিয়ে, যিটো চৰিত্ৰ তেওঁ বিশেষকৈ মেৰিনাৰ বাবে লিখিছিল। মেৰিনাই বিগত ১৫ বছৰ ধৰি কোনো অভিনয় কৰা নাছিল, কিন্তু এইবাৰ তেওঁ সন্মত হয়। ইয়াৰ এটা কাৰণ আছিল ফেডেৰিকাই মেৰিনাক সেই চৰিত্ৰটো প্ৰত্যাখ্যান কৰিবলৈ কৰা কিছুমান অপৈণত চেষ্টা। ইফালে, হঠাতে ফেডেৰিকাই বহু বছৰ ধৰি দেখা নোপোৱা এজন পুৰণি চিনাকি মাৰ্কোক লগ পায়। বহু বছৰ আগতে তেওঁলোক ইজনে সিজনৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈছিল, কিন্তু সেই সময়ত ফেডেৰিকা তেওঁৰ প্ৰাক্তন স্বামী চাৰ্জিওৰ সৈতে আছিল। যেতিয়া মেৰিনাই মিলানত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰি আছিল, ফেডেৰিকা মাৰ্কোৰ সৈতে এক সম্পৰ্কত লিপ্ত হয়, যিটো মেৰিনাই এটা টেক্সট মেচেজৰ জৰিয়তে ধৰা পেলায়। মেৰিনাই ফেডেৰিকাৰ পৰৱৰ্তী মিলনৰ স্থানলৈ অনুসৰণ কৰে আৰু তেওঁলোকৰ মাজত বাধাৰ সৃষ্টি কৰে। মেৰিনাৰ চৰ্তৰ ওচৰত ফেডেৰিকাই প্ৰথমে হাৰ মানে, কিন্তু কিছু সময়ৰ পিছত তেওঁ অনুভৱ কৰে যে সদায় সন্দেহ আৰু তদাৰকীৰ মাজত তেওঁ জীয়াই থাকিব নোৱাৰে। নিজৰ প্ৰকৃত ইচ্ছাৰ বিষয়ে চিন্তা কৰিবলৈ তেওঁক কিছু সময়ৰ প্ৰয়োজন হয় আৰু সেয়েহে তেওঁ ঘৰৰ পৰা ওলাই আহে। প্ৰথমে তেওঁ পুত্ৰ বাৰ্নাৰ্ডোৰ ঘৰত থাকে, তাৰ পিছত নিজৰ কাৰ্যালয়তে এটা সৰু থকাৰ ঠাই কৰি লয় আৰু অৱশেষত মাৰ্কোৰ লগত থাকিবলৈ লয়। মেৰিনা এই বিচ্ছেদত মৰ্মাহত হয় যদিও তেওঁক তেওঁৰ পৰিয়াল আৰু বৰ্তমানৰ কৰ্ম-সহায়ক কেমিলাই সহায় কৰে। সেই চৰিত্ৰটো গ্ৰহণ কৰাটো ভুল আছিল বুলি সিদ্ধান্ত লৈ মেৰিনাই পৰিচালকজনক ক’বলৈ যায় যে তেওঁ কামটো অব্যাহত ৰাখিব নোৱাৰিব। কিন্তু আচৰিত ধৰণে তেওঁ এই কঠিন কথাটো ক’বলগীয়া নহ’ল, কাৰণ পৰিচালকজনে নিজেই জনায় যে অৰ্থ যোগানকাৰীসকলে প্ৰকল্পটো বন্ধ কৰি দিছে। ড্ৰাইভিং লাইচেন্স পুনৰ লাভ কৰাত বিফল হোৱাৰ পিছত ফেডেৰিকাই অনুভৱ কৰে যে তেওঁ সকলো লণ্ডভণ্ড কৰি পেলাইছে। চাৰ্জিও আৰু তেওঁৰ নতুন পৰিয়ালৰ ঘৰত মাৰ্কোৰ সৈতে নৈশ আহাৰ খাই থকা অৱস্থাত, যেতিয়া পুৰুষ দুজন মাছ ধৰাৰ বিষয়ে উৎসাহেৰে কথা পাতি আছিল, তেতিয়া তেওঁ মনে মনে ওলাই মেৰিনাৰ ওচৰলৈ যায়। মেৰিনাই অনুভৱ কৰিছিল যে তেওঁ অৱশেষত ফেডেৰিকাক পাহৰি পেলাইছে, সেয়েহে তেওঁ ফেডেৰিকাক ভিতৰলৈ মাতিব নিবিচাৰিলে। দুয়োৰে মাজত দুৱাৰমুখতে তৰ্কাতৰ্কি হয়। ফেডেৰিকা এতিয়া নিশ্চিত যে তেওঁ মেৰিনাৰ সৈতে সম্পৰ্কটো বিচাৰে, কিন্তু মেৰিনাই ফেডেৰিকাই তেওঁৰ সৈতে কৰা দুৰ্ব্যৱহাৰৰ কথা সোঁৱৰাই দিয়ে আৰু পুনৰ চেষ্টা কৰিব পাৰিব নে নাই সেইটো ভাবিবলৈ ছয় মাহৰ সময় বিচাৰে। ফেডেৰিকাই এই কথা বুজি পায় আৰু মানি লয়। কিন্তু যেতিয়া তেওঁ যাবলৈ ওলায়, মেৰিনাই হঠাতে নিজৰ মন সলায় আৰু খটখটিৰে দৌৰি তললৈ নামি আহি ফেডেৰিকাক কয় যে ছয় মাহৰ সময় বহুত বেছি। তাৰ পিছত দুয়ো এক গভীৰ চুম্বনত আৱদ্ধ হয়। == অভিনয় শিল্পী == * মাৰ্ঘেৰিটা বাই : ফেডেৰিকা চেলভিনি * সাব্ৰিনা ফেৰিলী : মেৰিনা বাল্ডি * ফাউষ্টো মাৰিয়া চিয়াৰাপ্পা : মাৰ্কো * আলেচিয়া বাৰেলা : কেমিলা * ডমেনিকো ডিয়েল : বাৰ্নাৰ্ডো * এনিঅ’ ফেণ্টাষ্টিচিনি : চাৰ্জিও * মাছিমিলিয়ানো গালো : ষ্টেফানো * আন্না বেলাটো : আন্না * এণ্টোনিঅ’ জাভাট্টেৰী : কাৰ্লো * ডেনিচ ওলাজো : বনকৰা ল’ৰা ৰোলেণ্ডো == বঁটা আৰু সন্মান == {| class="wikitable" |+ !বছৰ !বঁটা !বিভাগ !ফলাফল |- | rowspan="9" |২০১৬ |ডেভিড ডি ডোনাটেলো বঁটা |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী (সাব্ৰিনা ফেৰিলী) |{{nom}} |- | rowspan="3" |গোল্ডেন চিয়াক বঁটা |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী (সাব্ৰিনা ফেৰিলী) |{{won}} |- |শ্ৰেষ্ঠ পাৰ্শ্ব অভিনেত্ৰী (আলেচিয়া বাৰেলা) |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ সংগীত (গেব্ৰিলে ৰবাৰ্টো) |{{nom}} |- | rowspan="4" |ইটালিয়ান নেচনেল চিণ্ডিকেট অফ ফিল্ম জাৰ্ণালিষ্ট |শ্ৰেষ্ঠ মূল কাহিনী |{{won}} |- |শ্ৰেষ্ঠ কমেডী |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী (সাব্ৰিনা ফেৰিলী) |{{nom}} |- |শ্ৰেষ্ঠ প্ৰযোজক |{{nom}} |- |পেৰিছ লেচবিয়ান এণ্ড ফেমিনিষ্ট ফিল্ম ফেষ্টিভেল |শ্ৰেষ্ঠ কাহিনী চিত্ৰ |{{won}} |} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb title|4703676}} * [https://www.luckyred.it/movie/io-e-lei/ ''Io e lei'' (''Me, Myself and Her'')] at Lucky Red * [https://www.indigofilm.it/produzioni/film/70/io-e-lei/ ''Me, Myself and Her''] at [[Indigo Film]] * [https://web.archive.org/web/20201124031206/https://filmitalia.org/p.aspx?t=film&l=en&did=81673 ''Me, Myself and Her'' (''Io e lei'')] at [[Istituto Luce|Luce Cinecittà]] * [https://cineuropa.org/en/film/300183/ ''Me, Myself and Her'' (''Io e lei'')] at Cineuropa * [https://www.cinemaitaliano.info/ioelei ''Io e lei'' (''Me, Myself and Her'')] at CinemaItaliano.info * [http://lumiere.obs.coe.int/web/film_info/?id=65233 ''Io e lei'' (''Me, Myself and Her'')] at [[Lumiere (database)|Lumiere]] [[শ্ৰেণী:এলজিবিটি]] [[শ্ৰেণী:নাৰী সম্পৰ্কীয় চলচ্চিত্ৰ]] m9hrf1lsuonjws5pi8riqefsw9tle1u 0 134700 651768 597721 2026-11-09T17:18:07Z Kandarpajit Kallol 6257 651768 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = আয়া উৱেটো | image = Ueto Aya.jpg | alt = | caption = ২০০৯ চনৰ জুন মাহত চফ্টবেংকৰ ফ্লেগশ্বিপ ষ্ট’ৰত আইফোন ৩জিএছ মুকলি অনুষ্ঠানত উৱেটো | native_name = 上戸 彩 | native_name_lang = ja | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1985|09|14}} | birth_place = নেৰিমা, [[টকিঅ']], [[জাপান]] | death_date = | death_place = | other_names = | height = | spouse = {{Marriage|হিৰোইউকি ইগাৰাশ্বি|September 14, 2012}} | children = ৩ | occupation = অভিনেত্ৰী, গায়িকা, টেলিভিছন ব্যক্তিত্ব | years_active = ১৯৯৯–বৰ্তমান | website = {{official website|http://www.oscarpro.co.jp/talent/ueto/index.html}} | module = {{Infobox musical artist | embed = yes | instrument = কণ্ঠ | genre = পপ, পপ ৰক | label = ফ্লাইট মাষ্টাৰ, পনি কেনিয়ন | past_member_of = জেড-১}} }} '''আয়া উৱেটো''' ({{lang-en|Aya Ueto}}; জন্ম: ১৪ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৮৫) এগৰাকী [[জাপানী]] অভিনেত্ৰী, গায়িকা আৰু টেলিভিছন ব্যক্তিত্ব। ১৯৯৭ চনত উৱেটোৱে সপ্তম জাপান বিছোজো প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰি বিশেষ জুৰী বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref name="Metropolis">{{cite journal|title=Girl on the go |journal=Metropolis |last=Betros |first=Chris |date=2006-10-20 |url=http://archive.metropolis.co.jp/tokyo/656/faces.asp |access-date=2010-04-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091201161357/http://archive.metropolis.co.jp/tokyo/656/faces.asp |archive-date=2009-12-01}}</ref> ইয়াৰ ঠিক পিছতেই উৱেটোৱে অস্কাৰ প্ৰমচন নামৰ টেলেণ্ট এজেঞ্চীত যোগদান কৰে আৰু গীত, নৃত্য আৰু অভিনয়ৰ প্ৰশিক্ষণ ল’বলৈ আৰম্ভ কৰে। ১৯৯৯ চনত তেওঁ আন তিনিগৰাকী সহযোগীৰ সৈতে মিলি 'জেড-১' নামৰ এটা ছোৱালীৰ বেণ্ড গঠন কৰে। ২০০২ চনত এই গোটটো ভাঙি যায় আৰু সেই বছৰৰে শেষৰফালে উৱেটোৱে পনি কেনিয়নৰ সৈতে চুক্তিবদ্ধ হৈ তেওঁৰ প্ৰথমটো একক গীত "পিউৰনেছ" মুকলি কৰে। তেতিয়াৰেপৰা তেওঁ পাঁচখন ষ্টুডিঅ' এলবাম মুকলি কৰিছে আৰু তেওঁৰ দহটা গীত 'অৰিকন'ৰ শীৰ্ষ দহটা একক গীতৰ তালিকাত স্থান লাভ কৰিছে। তেৰ বছৰ বয়সত উৱেটোৱে ১৯৯৯ চনৰ থ্ৰিলাৰ ছবি ''চাৎচুজিনশ্বা: কিলাৰ অৱ পেৰাইচো''-ৰ জৰিয়তে অভিনয়ত আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ২০০১ চনত উৱেটোৱে টিবিএছৰ নাটক ''৩-নেন বি-গুমি কিন্পাচি-চেনচেই''-ৰ ষষ্ঠ ছিজনত অভিনয় কৰে। লিংগ ডিছফ’ৰিয়া থকা এগৰাকী হাইস্কুলীয়া ছাত্ৰীৰ চৰিত্ৰত তেওঁ কৰা অভিনয়ে সমালোচকৰ প্ৰশংসা লাভ কৰে আৰু ইয়াৰ ফলত তেওঁ কেইবাটাও মুখ্য ভূমিকা আৰু বিজ্ঞাপনত কাম কৰাৰ সুযোগ পায়। ইয়াৰদ্বাৰাই উৱেটো জাপানৰ এগৰাকী অতি পৰিচিত মুখ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠিত হয়।<ref name="Japan Times">{{cite journal|title=Understanding Ueto, Japan's reluctant star|journal=The Japan Times|last=Poole|first=Robert Michael|url=http://www.japantimes.co.jp/culture/2008/11/13/general/understanding-ueto-japans-reluctant-star/|date=2008-11-13|access-date=2009-07-04}}</ref> ২০০৪ চনৰপৰা উৱেটোৱে পাঁচবাৰকৈ বাৰ্ষিক 'চিএম কুইন' (বিজ্ঞাপনৰ ৰাণী) খিতাপ দখল কৰিছে।<ref name="CM Queen 2010">{{cite press release |script-title=ja:ＣＭキング＆クイーン共に連覇！あのグループも大躍進！ ～ ニホンモニター ２０１０タレントＣＭ起用社数ランキング発表 ～ |url=http://www.n-monitor.co.jp/pressreiease/2010/2010CMRANK.pdf |publisher=Nihon Monitor |date=2010-12-14 |language=ja |access-date=2011-01-20 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110124180905/http://www.n-monitor.co.jp/pressreiease/2010/2010CMRANK.pdf |archive-date=2011-01-24 |title=আৰ্কাইভ কপি |archivedate=2011-01-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110124180905/http://www.n-monitor.co.jp/pressreiease/2010/2010CMRANK.pdf |deadurl=yes }}</ref> উৱেটোৱে দুটাকৈ টেলিভিছন ড্ৰামা একাডেমী বঁটা জয় কৰিছে— এটা ২০০৪ চনত স্পৰ্টছ ড্ৰামা ছিৰিজ ''এচ অ' নেৰায়ে! ''-ত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বাবে আৰু আনটো ২০১০ চনত ধাৰাবাহিক ''নাগাৰেবোশ্বি''-ত শ্ৰেষ্ঠ সহ অভিনেত্ৰীৰ বাবে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ''এটেনচন প্লিজ'' (২০০৬) ৰ ৰিমেক, বেংকিং ড্ৰামা ''হানজাওয়া নাওকি'' (২০১৩) আৰু ''হিৰুগাও'' (২০১৪)-ত অভিনয় কৰে।<ref>{{cite magazine | last=Blair | first=Gavin J. | url= http://www.hollywoodreporter.com/news/japanese-hit-drama-hanzawa-naoki-642060 | title=Japanese Hit Drama 'Hanzawa Naoki' Sells to Hong Kong, Taiwan | magazine=The Hollywood Reporter | date=October 3, 2013}}</ref> উৱেটোৱে ২০০৩ চনত ৰিউহেই কিটামুৰাৰ ব্লকবাষ্টাৰ ছবি ''আজুমি''-ৰ জৰিয়তে ডাঙৰ পৰ্দাত ভৰি দিয়ে, যাৰ বাবে তেওঁ জাপান একাডেমী বঁটাৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ মনোনয়ন লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ইয়াৰ ছিকুৱেল ''আজুমি ২: ডেথ অৰ লাভ'' (২০০৫) আৰু মাৰি ইয়ামাজাকিৰ মাংগা ধাৰাবাহিকৰ আধাৰত নিৰ্মিত ছবি ''থাৰ্মে ৰোমাই'' (২০১২)-ত অভিনয় কৰে।<ref name="Thermae Romae">{{cite news |title=Abe Hiroshi, Ueto Aya star in "Thermae Romae" live-action movie |url=http://www.tokyograph.com/news/abe-hiroshi-ueto-aya-star-in-thermae-romae-live-action-movie |publisher=Tokyograph |date=2011-04-17|access-date=2011-07-20}}</ref> ২০১৭ চনত উৱেটোৱে ধাৰাবাহিক ''হিৰুগাও''-ৰ চলচ্চিত্ৰ সংস্কৰণত অভিনয় কৰিছিল। == জীৱনী == আয়া উৱেটোৰ জন্ম টকিঅ'ৰ নেৰিমাত হৈছিল।<ref name="Oops!" >{{cite web|url=http://oops-music.com/info/view.html?oid=8769 |script-title=ja:上戸彩 とは |work=Oops! |publisher=Spoo! Inc. |date=2008-07-17 |language=ja |access-date=2010-04-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727020110/http://oops-music.com/info/view.html?oid=8769 |archive-date=2011-07-27}}</ref> তেওঁৰ পিতৃ হোক্কাইডোৰ চুটচুৰ আৰু মাতৃ ওকিনৱাৰ ইশ্বিগাকি দ্বীপৰ নিবাসী আছিল।<ref>{{cite news |url=https://www.oricon.co.jp/news/2037304/full/ |script-title=ja:上戸彩、「薄い顔に産んでくれて」と母に感謝 阿部寛も“濃い顔”「誇りに思う」 |work=Oricon News |date=2014-05-11 |access-date=2023-10-31}}</ref> উৱেটোৱে অভিনয় জগতত আত্মপ্ৰকাশ কৰাৰ কিছুসময়ৰ পাছতে তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয়। তিনিটা সন্তানৰ ভিতৰত তেওঁ মাজু আছিল; তেওঁৰ এজন ককায়েক (শুন) আৰু এজন ভায়েক (মাকোটো) আছে।<ref name="Oops!" /> তুলনামূলকভাৱে এটা দৰিদ্ৰ পৰিয়ালত ডাঙৰ-দীঘল হোৱাৰ পিছতো উৱেটোৱে পিয়ানো, আধুনিক বেলে নৃত্য, সন্তৰণ আৰু জিমনাষ্টিকছ শিকিছিল।<ref name="Metropolis" /> == ব্যক্তিগত জীৱন == === সম্পৰ্ক আৰু বিবাহ === উৱেটোৱে ২০১০ চনৰ এপ্ৰিল মাহত বিচ্ছেদ হোৱাৰ পূৰ্বে আঠ বছৰ ধৰি 'ভি-৬' বেণ্ডৰ জাপানী গায়ক আৰু অভিনেতা গো মৰিটাৰ সৈতে ডেটিং কৰিছিল।<ref>{{cite news|url=http://www.sanspo.com/geino/news/100923/gnc1009230506000-n1.htm|script-title=ja:上戸＆森田破局…交際８年も多忙ですれ違い|publisher=Sankei Sports|date=2010-09-23|language=ja|access-date=2012-11-14|work=サンスポ}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল যে তেওঁ 'এক্সাইল' বেণ্ডৰ নেতা হিৰোৰ সৈতে সম্পৰ্কত আছে।<ref>{{cite news|work=サンスポ|url=http://www.sanspo.com/geino/news/101007/gna1010070507001-n1.htm|script-title=ja:上戸彩、ＥＸＩＬＥ・ＨＩＲＯと熱愛|publisher=Sankei Sports|date=2010-10-07|language=ja|access-date=2012-11-14}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১২ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত উৱেটোৱে তেওঁৰ অফিচিয়েল ৱেবছাইটত পোষ্ট কৰা এটা হাতে লিখা পত্ৰৰ জৰিয়তে ঘোষণা কৰে যে তেওঁ আৰু হিৰোৱে উৱেটোৰ ২৭সংখ্যক জন্মদিনত বিবাহ পঞ্জীয়ন কৰিছে।<ref>{{cite news|url=http://beauty.oricon.co.jp/news/2016812/|title=EXILE・HIRO＆上戸彩が入籍 上戸「幸せになってもいいですか？」【コメント全文1】 |publisher=Oricon|date=2011-09-14|language=ja|access-date=2012-11-14}}</ref> ২০১৫ চনৰ ১৯ আগষ্টত উৱেটো আৰু তেওঁৰ স্বামীয়ে তেওঁলোকৰ প্ৰথম সন্তান, এগৰাকী কন্যা সন্তানক আদৰণি জনায়।<ref>{{Cite web |date=2018-02-14 |title=上戸彩が第1子女児を出産 HIROがパパに【コメント全文】 |url=https://www.oricon.co.jp/news/2057832/full/ |access-date=2023-07-08 |website=ORICON NEWS}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-08-19 |title=上戸彩、第１子女児を出産「この感動を大切に頑張っていきたい」 |url=https://www.sanspo.com/article/20150819-7KPBBVJBNRLRHIJUDZTSR2F3GU/ |access-date=2023-07-08 |website=サンスポ |language=ja}}</ref> চৰকাৰী সংবাদ মাধ্যমে ঘোষণা কৰিছিল যে ২০১৯ চনৰ ২৭ জুলাইত এই দম্পতীয়ে তেওঁলোকৰ দ্বিতীয় সন্তান, এজন পুত্ৰ সন্তানক আদৰণি জনাইছে।<ref>{{Cite web |date=2019-07-27 |title=上戸彩が第２子男児を出産、ＨＩＲＯと連名で報告 - 芸能 : 日刊スポーツ |url=https://www.nikkansports.com/entertainment/news/201907270000240.html |access-date=2023-07-08 |website=nikkansports.com}}</ref> ২০২৩ চনৰ ২২ জুনত তেওঁ তেওঁলোকৰ তৃতীয় সন্তান আৰু দ্বিতীয় পুত্ৰ জন্ম দিয়ে।<ref>{{Cite web |title=上戸彩、第3子出産を発表 夫・EXILE HIROと連名でコメント＜全文＞ |url=https://mdpr.jp/news/amp/3811665 |access-date=2023-07-08 |website=mdpr.jp}}</ref> === পৰোপকাৰ === ২০১১ চনৰ এপ্ৰিল মাহত উৱেটোৱে অভিজ্ঞ অভিনেতা টেটছুয়া ৱাটৰী আৰু হিৰোশ্বি টাচিৰ সৈতে মিলি ২০১১ চনৰ তোহোকু ভূমিকম্প আৰু চুনামিৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত মিয়াগি প্ৰদেশৰ ইশ্বিনোমাকিৰ দুৰ্যোগত আক্ৰান্ত লোকসকলক খাদ্য আৰু অন্যান্য সাহায্য সামগ্ৰী বিতৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite news|url=http://www.sanspo.com/geino/news/110416/gnj1104160506008-n1.htm|script-title=ja:すっぴん上戸彩、石巻市で涙の炊き出し|publisher=Sankei Sports|date=2011-07-14|language=ja|access-date=2012-11-14|work=サンスポ}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === অন্যান্য === উৱেটো গায়িকা বেকীৰ ঘনিষ্ঠ বন্ধু। ২০০০ চনত মৰ্নিং শ্ব’ ''ওহা ষ্টাৰ''-ত লগ পোৱাৰ পিছৰেপৰা দুয়ো একেলগে টেলিভিছনত দেখা দি আহিছে। == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Portal|Japan|Music|Biography}} * {{official website|http://www.oscarpro.co.jp/talent/ueto/}} * {{IMDb name|1475754}} * {{AllMusic|class=artist|id=p650429|label=Aya Ueto}} [[শ্ৰেণী:জাপানী অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:গায়িকা]] [[শ্ৰেণী:মডেল]] 1has2bvy4a6p3xn654d9ajnq75bw84r 0 135099 651918 637750 2026-11-10T07:01:27Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651918 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = শানৱী শ্ৰীবাস্তৱ | image = Shanvi Srivastava.png | caption = ২০১৯ চনত শ্ৰীবাস্তৱ | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1993|12|8}} | birth_place = বাৰাণসী, [[উত্তৰ প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]] | occupation = অভিনেত্ৰী, মডেল | relatives = বিদিশা শ্ৰীবাস্তৱ (ভগ্নী) | yearsactive = ২০১২–বৰ্তমান }} '''শানৱী শ্ৰীবাস্তৱ''' ([[ইংৰাজী]]: Shanvi Srivastava; জন্ম: ৮ ডিচেম্বৰ ১৯৯৩) এগৰাকী [[ভাৰতীয়]] অভিনেত্ৰী আৰু মডেল যিয়ে মূলতঃ [[কন্নড়]] আৰু [[তেলুগু]] চলচ্চিত্ৰত কাম কৰে।<ref>{{cite web |date=2014-03-10 |title=Shanvi: RGV told me not to smile in Rowdy - Rediff.com Movies |url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-shanvi-rgv-told-me-not-to-smile-in-rowdy-south/20140310.htm |access-date=2014-04-04 |publisher=Rediff.com}}</ref><ref name="newindianexpress1">{{cite web |author=Ians - Chennai |date=2013-08-14 |title=Shanvi beats long working hours with yoga |url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/Shanvi-beats-long-working-hours-with-yoga/2013/08/14/article1734235.ece#.Uz6I2Pl_v_E |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130822125652/http://newindianexpress.com/entertainment/tamil/Shanvi-beats-long-working-hours-with-yoga/2013/08/14/article1734235.ece#.Uz6I2Pl_v_E |archive-date=22 August 2013 |access-date=2014-04-04 |work=The New Indian Express |archivedate=2013-08-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130822125652/http://newindianexpress.com/entertainment/tamil/Shanvi-beats-long-working-hours-with-yoga/2013/08/14/article1734235.ece#.Uz6I2Pl_v_E |deadurl=yes }}</ref> শ্ৰীবাস্তৱ হৈছে একমাত্ৰ [[কন্নড়]] অভিনেত্ৰী যিয়ে ''মাষ্টাৰপিচ'' ছবিৰ বাবে ছাইমা সমালোচকৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটা আৰু ''তাৰক'' ছবিৰ বাবে ছাইমা শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটা—উভয়কে লাভ কৰিছে। তেওঁ ''মাষ্টাৰপিচ'' (২০১৫), ''সুন্দৰংগা জানা'' (২০১৬), ''তাৰক'' (২০১৭), ''মুফ্টি'' (২০১৭), আৰু ''অৱনে শ্ৰীমননাৰায়ণ'' (২০১৯)ৰ দৰে সফল চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰিছে।<ref name="yahoo1">{{cite web |date=2014-01-07 |title=Aadi and I have matured as actors since 'Lovely': Shanvi - Yahoo Movies India |url=https://in.movies.yahoo.com/news/aadi-matured-actors-since-39-lovely-39-shanvi-145403297.html |access-date=2014-04-04 |publisher=Yahoo! |archive-date=7 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407105311/https://in.movies.yahoo.com/news/aadi-matured-actors-since-39-lovely-39-shanvi-145403297.html |url-status=dead |archivedate=2014-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407105311/https://in.movies.yahoo.com/news/aadi-matured-actors-since-39-lovely-39-shanvi-145403297.html |deadurl=yes }}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == শ্ৰীবাস্তৱৰ জন্ম ১৯৯৩ চনৰ ৮ ডিচেম্বৰত বাৰাণসীত হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2020-12-08 |title=Shanvi Srivastava Birthday Special: Five photos that highlight all her different shades |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/shanvi-srivastava-birthday-special-five-photos-that-highlight-all-her-different-shades/photostory/79625569.cms |access-date=2021-02-16 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Of stars, scents and fashion sense |url=https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2020/jan/18/of-stars-scents-and-fashion-sense-2090947.html |access-date=2021-02-16 |website=The New Indian Express}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-12-08 |title=HBD Shanvi Srivastava: ಶಾನ್ವಿ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ವಿಶ್ ಮಾಡಿದ ರಕ್ಷಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿ: ಮುದ್ದಾಗಿದೆ ಜೋಡಿ ಎಂದ ನೆಟ್ಟಿಗರು..! – News18 Kannada |url=https://kannada.news18.com/photogallery/entertainment/happy-birthday-shanvi-srivastava-rakshit-shetty-wished-on-her-birthday-ae-499851.html |access-date=2021-02-16 |website=News18 Kannada |language=kn |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220704230859/https://kannada.news18.com/photogallery/entertainment/happy-birthday-shanvi-srivastava-rakshit-shetty-wished-on-her-birthday-ae-499851.html |archivedate=2022-07-04 |deadurl=yes }}</ref> তেওঁ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ আজমগড়ৰ চিলড্ৰেন কলেজত স্কুলীয়া শিক্ষা সমাপ্ত কৰে আৰু [[মুম্বাই]]ৰ ঠাকুৰ কলেজ অৱ ছায়েন্স এণ্ড কমাৰ্চৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ২০১৬ চনত তেওঁ বি.কম ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref name="deccanchronicle">{{cite web |url=http://archives.deccanchronicle.com/131016/entertainment-sandalwood/article/small-town-gal-big-dreams |title=Small town gal with big dreams |work=Deccan Chronicle |date=2013-10-16 |access-date=2014-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140221064138/http://archives.deccanchronicle.com/131016/entertainment-sandalwood/article/small-town-gal-big-dreams |archive-date=21 February 2014 |url-status=dead |archivedate=2014-02-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140221064138/http://archives.deccanchronicle.com/131016/entertainment-sandalwood/article/small-town-gal-big-dreams |deadurl=yes }}</ref> শ্ৰীবাস্তৱৰ এজন ককায়েক আৰু এগৰাকী জ্যেষ্ঠ ভগ্নী অভিনেত্ৰী বিদিশা শ্ৰীবাস্তৱ আছে।<ref>{{cite web |url=http://www.sify.com/movies/shanvi-keen-to-play-rural-characters-with-image-news-national-nelmuhhgjai.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140422174857/http://www.sify.com/movies/shanvi-keen-to-play-rural-characters-with-image-news-national-nelmuhhgjai.html |url-status=dead |archive-date=2014-04-22 |title=Shanvi keen to play rural characters (With Image) |website=Sify |date=2013-04-11 |access-date=2014-04-04}}</ref><ref>{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Shanvi-Srivastav-is-juggling-studies-and-films/articleshow/47242925.cms |title=Shanvi Srivastav is juggling studies, films |website=The Times of India |last1=Desai |first1=Dhwani}}</ref> == কৰ্মজীৱন == শ্ৰীবাস্তৱে পঢ়ি থকা অৱস্থাতে ২০১২ চনত বি. জয়াৰ ছবি ''লাভলী''ৰ জৰিয়তে অভিনয়ত আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.raagalahari.com/stars/interviews/1098/shanvis-interview-about-her-debut-film-lovely.aspx |title=Lovely heroine Shanvi about her debut film Lovely >> Tollywood Star Interviews |publisher=Raagalahari.com |date=2012-04-02 |access-date=2014-04-04}}</ref> তেওঁৰ দ্বিতীয়খন [[তেলুগু]] ছবি ''আড্ডা''ত তেওঁ এগৰাকী ফেশ্বন ডিজাইনিং ছাত্ৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ সুশীল ৰাৱে লিখিছে, "তেওঁ যি দীঘলীয়া চৰিত্ৰটো পাইছে, তাত শানৱীয়ে নিজৰ সকলো প্ৰকাশভংগী সঠিকভাৱে ফুটাই তুলিছে।" <ref>{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-reviews/Adda/movie-review/21860770.cms |title=Adda movie review: Wallpaper, Story, Trailer at Times of India |newspaper=The Times of India |language=de |access-date=2014-04-04}}</ref> ইয়াৰ পিছত শানৱীক ৰাম গোপাল বাৰ্মাই তেওঁৰ তেলুগু ৰাজনৈতিক ড্ৰামা ''ৰাউডী''ত বিষ্ণু মাঞ্চুৰ প্ৰেমিকা হিচাপে এটা চুটি চৰিত্ৰৰ বাবে চুক্তিবদ্ধ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://ibnlive.in.com/news/working-with-ram-gopal-varma-a-dream-come-true-for-shanvi/452220-71.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407113125/http://ibnlive.in.com/news/working-with-ram-gopal-varma-a-dream-come-true-for-shanvi/452220-71.html |url-status=dead |archive-date=2014-04-07 |title=Working with Ram Gopal Varma a dream come true for Shanvi |publisher=Ibnlive.in.com |date=2014-02-15 |access-date=2014-04-04 |archivedate=2014-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407113125/http://ibnlive.in.com/news/working-with-ram-gopal-varma-a-dream-come-true-for-shanvi/452220-71.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.deccanchronicle.com/140224/entertainment-tollywood/article/learning-best |title=Learning from the best |work=Deccan Chronicle |date=2014-02-25 |access-date=2014-04-04}}</ref> ২০১৪ চনত শ্ৰীবাস্তৱে হৰৰ কমেডী ছবি ''চন্দ্ৰলেখা''ৰ জৰিয়তে [[কন্নড়]] চলচ্চিত্ৰত আত্মপ্ৰকাশ কৰে,<ref>{{cite web |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Playing-ghost-spooked-Shanvi/articleshow/31339287.cms |title=Playing ghost spooked Shanvi |work=The Times of India |date=2014-03-04 |access-date=2014-04-04}}</ref> আৰু তেওঁৰ অভিনয়ৰ বাবে ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰে।<ref>{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movie-reviews/Chandralekha/movie-review/31684650.cms |title=Chandalekha movie review: Wallpaper, Story, Trailer at Times of India |newspaper=The Times of India |access-date=2014-04-04}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.sify.com/movies/chandralekha-review-kannada-15050758.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140308163817/http://www.sify.com/movies/chandralekha-review-kannada-15050758.html |url-status=dead |archive-date=2014-03-08 |title=Movie Review : Chandralekha |website=Sify |access-date=2014-04-04 |archivedate=2014-03-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140308163817/http://www.sify.com/movies/chandralekha-review-kannada-15050758.html |deadurl=yes}}</ref> ২০১৫ চনত শানৱীয়ে যশৰ বিপৰীতে ''মাষ্টাৰপিচ''ত এগৰাকী চঞ্চল ছোৱালীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/sandalwood/060716/such-a-lovely-masterpiece-shanvi-srivastava.html |title=Masterpiece made Shanvi more lovlier |accessdate=6 July 2016}}</ref><ref>{{cite news |title= Shanvi Shrivastava opposite Yash in 'Masterpiece' |url= http://www.business-standard.com/article/news-ians/shanvi-shrivastava-opposite-yash-in-masterpiece-114123100281_1.html |newspaper= Business Standard |date= 31 December 2014 |accessdate= 11 January 2015}}</ref> ছবিখন বক্স অফিচত সফল হয় আৰু ''দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ''ৰ এ. শৰধাই ছবিখনত তেওঁৰ "গ্লেমাৰ ফেক্টৰ"ৰ প্ৰশংসা কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2015/dec/26/masterpiece-validates-for-a-commercial-potboiler-860671.html|title=Masterpiece Validates for a Commercial Potboiler|work=The New Indian Express|access-date=26 December 2015}}</ref><ref>{{Cite web |last=TNM |date=2015-06-30 |title=Southern cinema in 2015: Content ruled over star power in first half |url=https://www.thenewsminute.com/features/southern-cinema-2015-content-ruled-over-star-power-first-half-32702 |access-date=2024-05-08 |website=The News Minute |language=en}}</ref> ২০১৭ চনত শ্ৰীবাস্তৱে দৰ্শনৰ বিপৰীতে ''তাৰক'' ছবিত এগৰাকী কেঞ্চাৰ ৰোগীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/sandalwood/190918/a-spectacular-performance.html |title=Shanvi's spectacular performance in Tarak |date=19 September 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2017/mar/27/shanvi-srivastava-for-tarak-1586585.html |title=Shanvi Srivastava for Tarak |work=The New Indian Express |accessdate=28 March 2017}}</ref> সুনয়না সুৰেশে লক্ষ্য কৰিছিল যে শানৱীয়ে এটা "সুন্দৰ সাঁচ" এৰি থৈ গৈছে।<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movie-reviews/tarak/movie-review/60881541.cms |title=Tarak Movie Review |work=The Times of India |accessdate=24 June 2018}}</ref> একে বছৰতে তেওঁ শিৱ ৰাজকুমাৰ আৰু শ্ৰীমুৰলীৰ সৈতে ''মুফ্টি''ত অভিনয় কৰে, যিখন এখন বৃহৎ ব্যাৱসায়িক সফল ছবি আছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.newskarnataka.com/sandalwood/mufti-opens-to-a-great-response|title='Mufti' opens to a great response|work=News Karnataka|date=2 December 2017|access-date=14 December 2017|archive-date=31 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331042612/https://www.newskarnataka.com/sandalwood/mufti-opens-to-a-great-response|url-status=dead|archivedate=31 March 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190331042612/https://www.newskarnataka.com/sandalwood/mufti-opens-to-a-great-response|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thenewsminute.com/article/shiva-rajkumar-s-mufti-smash-hit-collects-rs-15-crore-five-days-73111|title=Shiva Rajkumar's 'Mufti' a smash hit, collects Rs.45 Crore in ten days |work=The News Minute|date=13 December 2017}}</ref> শ্ৰীবাস্তৱে ২০১৮ চনত চীনা ড্ৰামা ছিৰিজ ''দ্য ডাৰ্ক লৰ্ড'' ৰ জৰিয়তে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত খোজ পেলায়। এই চৰিত্ৰটোৰ বাবে তেওঁ মেণ্ডাৰিন ভাষা শিকিছিল।<ref>{{Cite web |title=Shanvi Srivastava beats sunny leone to be Indian princess - The New Indian Express |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2017/Oct/04/shanvi-srivastava-beats-sunny-leone-to-be-indian-princess-1666323.html |access-date=2022-09-23 |website=The New Indian Express}}</ref> ২০১৯ চনত শ্ৰীবাস্তৱৰ দুখন ছবি মুক্তি পাইছিল— ''অৱনে শ্ৰীমননাৰায়ণ'' আৰু ''গীতা''। ''গীতা'' আছিল প্ৰথমখন কানাড়া ছবি য’ত তেওঁ নিজৰ চৰিত্ৰৰ বাবে নিজেই ডাবিং কৰিছিল।<ref>{{Cite web |url=https://www.news18.com/news/movies/avane-srimannarayana-movie-review-rakshith-shetty-steals-the-show-2437607.html|title=Avane Srimannarayana Movie Review: Rakshith Shetty Steals the Show|website=News18|date=2019-12-27|access-date=2019-12-27}}</ref><ref>{{Cite web |title=Geetha Movie Review: A perfect amalgam of two beautiful love stories |url=https://www.cinemaexpress.com/reviews/kannada/2019/sep/27/geetha-movie-review-a-perfect-amalgamation-of-two-beautiful-love-stories-14578.html |access-date=2023-10-12 |website=The New Indian Express |archive-date=5 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230405030258/https://www.cinemaexpress.com/reviews/kannada/2019/sep/27/geetha-movie-review-a-perfect-amalgamation-of-two-beautiful-love-stories-14578.html |url-status=live }}</ref> ''অৱনে শ্ৰীমননাৰায়ণ''ত তেওঁ ৰক্ষিত শেঠীৰ বিপৰীতে এগৰাকী সাংবাদিকৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ই সৰ্বকালৰ অন্যতম সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী কন্নড় ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/k-g-f-chapter-1-to-avane-srinamnarayana-top-5-highest-grossing-films-in-the-history-sandalwood/photostory/77084520.cms | title='K.G.F.: Chapter 1' to 'Avane Srinamnarayana': Top 5 highest-grossing films in the history Sandalwood | website=The Times of India | date=21 July 2020 }}</ref> ''দ্য নিউজ মিনিট''ৰ অৰবিন্দ শ্বেতায়ে লিখিছে, "শানৱীয়ে এগৰাকী সাংবাদিক হিচাপে এটা ডি-গ্লেম চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ সুযোগ পাইছে আৰু তেওঁ ইয়াত বিভিন্ন মাত্ৰা যোগ কৰিছে।" <ref>{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/avane-srimannarayana-review-rakshit-shetty-s-fantasy-thriller}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == মাধ্যমৰ ছবি == শ্ৰীবাস্তৱক ২০১৯ চনত ''বেংগালোৰ টাইমছৰ আটাইতকৈ আকৰ্ষণীয় মহিলা'' হিচাপে মনোনীত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/bangalore-times-top-30-most-desirable-women-of-2019/articleshow/74224298.cms |title=Bangalore Times' 30 Most Desirable Women of 2019 |work=Times of India |access-date=17 September 2020}}</ref> একেখন তালিকাতে তেওঁ ২০১৭ চনত সপ্তম স্থান,<ref>{{Cite news |title=The Queens of Desire: Here are the top 30 winners of the Bangalore Times Most Desirable Women |access-date=10 March 2018 |work=Times of India |date=3 March 2018 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/the-queens-of-desire-here-are-the-top-30-winners-of-the-bangalore-times-most-desirable-women/articleshow/63129625.cms}}</ref> ২০১৮ চনত ষষ্ঠ স্থান,<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/the-queens-of-desire/articleshow/68012314.cms |title=Bangalore Times' Most Desirable Women of 2018: The queens of desire |work=Times of India |access-date=26 September 2019}}</ref> আৰু ২০২০ চনত তৃতীয় স্থান লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/meet-the-beautiful-ladies-who-make-up-bangalore-times-30-most-desirable-women-of-2020/articleshow/83095404.cms |title=Meet the beautiful ladies who make up Bangalore Times' 30 Most Desirable Women of 2020 |work=Times of India |access-date=15 November 2021}}</ref> তেওঁ ইনষ্টাগ্ৰামতো অন্যতম সৰ্বাধিক অনুসৰণকাৰী থকা কানাড়া অভিনেত্ৰী।<ref>{{cite web|url=https://www.news18.com/movies/rashmika-mandanna-to-ramya-check-the-most-followed-kannada-actresses-on-instagram-8268835.html |title=Radhika Pandit to Milana Nagaraj: The most followed Kannada actresses on Instagram |work=News18 India |access-date=12 September 2023}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category}} *{{IMDb name|4980806|name=Shanvi Srivastava}} *{{Instagram |shanvisri}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:কন্নড় চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:তেলুগু চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] bwvdc27tqpyystmxb70i8wqay0gsx7q 0 135181 651777 650267 2026-11-09T17:59:30Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651777 wikitext text/x-wiki '''ফিজি মহিলা অধিকাৰ আন্দোলন''' ([[ইংৰাজী]]: Fiji Women's Rights Movement; চমুকৈ FWRM) হৈছে [[ফিজি]]ত অৱস্থিত এক বহু-জাতীয় আৰু বহু-সাংস্কৃতিক সংগঠন। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[চুভা]]ত অৱস্থিত। এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে মানসিক পৰিৱৰ্তন আৰু প্ৰতিষ্ঠানিক সংস্কাৰৰ জৰিয়তে মহিলাৰ বিৰুদ্ধে হোৱা বৈষম্য দূৰ কৰাৰ বাবে কাম কৰে। FWRM-এ [[নাৰীবাদ]], [[গণতন্ত্ৰ]], সুশাসন আৰু [[মানৱ অধিকাৰ]]ৰ অনুশীলন আৰু প্ৰসাৰত বিশ্বাস কৰে।<ref name="AusAid">{{cite web | url=http://www.pacificwomen.org/pacific-links/fiji-womens-rights-movement/ | title=Fiji Women's Rights Movement | publisher=Pacific Women pacificwomen.org | accessdate=26 June 2016 | archive-date=4 July 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160704162239/http://www.pacificwomen.org/pacific-links/fiji-womens-rights-movement | url-status=dead | archivedate=4 July 2016 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160704162239/http://www.pacificwomen.org/pacific-links/fiji-womens-rights-movement | deadurl=yes }}</ref><ref name="Oxfam">{{cite web | url=https://www.oxfam.org.nz/what-we-do/where-we-work/fiji/our-partner | title=Fiji Women's Rights Movement | publisher=Oxfam New Zealand oxfam.org.nz | accessdate=26 June 2016}}</ref> ১৯৮৭ চনৰ প্ৰথমটো সামৰিক অভ্যুত্থানৰ পিছৰে পৰা ফিজিত সামৰিক শাসনৰ ৰাজহুৱা বিৰোধিতা কৰাৰ বাবে FWRM জনাজাত।<ref name="Rutgers">{{cite book | url=http://rutgerspress.rutgers.edu/product/Security-Disarmed,3191.aspx | title=Security Disarmed: Critical Perspectives on Gender, Race, and Militarization | publisher=Rutgers Press | editor-last1=Sutton | editor-first1=Barbara | editor-first2=Sandra | editor-last2=Morgen | editor-first3=Julie | editor-last3=Novkov | year=2008 | pages=128 | isbn=978-0-8135-4359-8 | archive-date=2016-08-13 | access-date=2016-06-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160813204734/http://rutgerspress.rutgers.edu/product/Security-Disarmed,3191.aspx | url-status=dead | archivedate=2016-08-13 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160813204734/http://rutgerspress.rutgers.edu/product/Security-Disarmed,3191.aspx }}</ref> ইয়াৰ উপৰিও ফিজিত আন্তঃপ্ৰজন্মীয় মহিলা নেতৃত্বৰ সৈতে জড়িত অভিনৱ দৃষ্টিভংগী আৰু মূল কাৰ্যসূচীৰ বাবেও এই সংগঠনটো জনাজাত, য’ত বিশেষকৈ যুৱতী, খিলঞ্জীয়া আৰু থলুৱা মহিলাসকলক গুৰুত্ব প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="ANU">{{cite book | url=http://press.anu.edu.au/publications/election-coup-fiji | title=From Election to Coup in Fiji: The 2006 Campaign and Its Aftermath | publisher=ANU Press | editor=Fraenkel, Jon | year=2007 | pages=168 | doi=10.22459/FECF.06.2007 | isbn=9780731538126 | doi-access=free }}</ref> ২০১৬ চনত FWRM-এ ''গাৰ্লছ ডিজিটেল ষ্টৰীজ'' নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিছিল। এই প্ৰকল্পৰ লক্ষ্য আছিল ১০-১২ বছৰীয়া ছোৱালীৰ কাহিনী কোৱা আৰু ডিজিটেল কলাৰ ব্যৱহাৰেৰে উৎপীড়ন আৰু বৈষম্যক প্ৰত্যাহ্বান জনোৱা।<ref name="FijiTimes">{{cite news | url=http://www.fijitimes.com/story.aspx?id=358848 | title=Aim to stop bullying | date=20 June 2016 | accessdate=26 June 2016 | author=Mudunavonu, Peni}}</ref> == ইতিহাস == ১৯৮৬ চনত ৫৬ গৰাকী মহিলাই ফিজি মহিলা অধিকাৰ আন্দোলন (FWRM) প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত এনে কিছুসংখ্যক মহিলাও আছিল যিয়ে ফিজিত লিংগ সম্পৰ্কীয় হিংসাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰথমটো সহায়ক সংগঠন ‘ফিজিয়ান ৱমেনছ ক্ৰাইছিছ চেণ্টাৰ’ (FWCC) স্থাপন কৰিছিল। তেওঁলোকে দৃঢ়প্ৰতিজ্ঞ আছিল যে তেওঁলোকৰ এই গোটটোৱে "সেইবোৰ আইন আৰু নীতি পৰিৱৰ্তন কৰিবলৈ যত্ন কৰিব যিবোৰে মহিলাৰ প্ৰতি বৈষম্য কৰে বা তেওঁলোকৰ সমস্যাসমূহ পৰ্যাপ্তভাৱে সমাধান কৰাত ব্যৰ্থ হয়"।<ref name="Herstory">{{cite web | url=http://fwrm.org.fj | title=FWRM Herstory: Celebrating 25 years of balancing the scales 1986~2011 | publisher=Fiji Women's Rights Movement | date=2012 | accessdate=26 June 2016 | archive-date=15 August 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160815082224/http://fwrm.org.fj | url-status=dead }}</ref> প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল এফডব্লিউচিচিৰ শ্বামীমা আলী, মানৱ অধিকাৰ অধিবক্তা ইমৰাণা জালাল, আদি কুইনি ভাভদ্ৰা, আলেফিনা ভুকি, হেলেন ছাদাৰলেণ্ড, ‘আটু এম্বাৰচন-বেইন, মিচেল ৰেডী আৰু পেনেলেপ মুৰ (যিয়ে FWRM-ৰ প্ৰথম সমন্বয়ক বা কাৰ্যবাহী সঞ্চালক হৈছিল)।<ref name="Herstory" /> ৰাজনৈতিক কৰ্মী ভিৰিচিলা বুয়াদ্ৰোমো ২০০১ চনৰ পৰা ২০১৫ চনলৈ এই সংগঠনটোৰ কাৰ্যবাহী সঞ্চালক আছিল আৰু তাৰ পিছত তাৰা চেট্টীয়ে এই দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Jet">{{cite news | url=http://www.thejetnewspaper.com | title=FWRM Board Appoints New Head | date=18 December 2014 | accessdate=26 June 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160816060822/http://www.thejetnewspaper.com | archive-date=16 August 2016 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160708215522/http://www.thejetnewspaper.com/ | archivedate=8 July 2016 | deadurl=yes }}</ref> == সফলতা == ফিজি মহিলা অধিকাৰ আন্দোলনে সাংবিধানিক সংস্কাৰকে ধৰি মহিলাৰ ৰাজনৈতিক অংশগ্ৰহণ বৃদ্ধিৰ বাবে কৰা কামৰ বাবে পৰিচিত।<ref name="DevPolicy">{{cite web | url=http://devpolicy.org/tara-chetty-fiji-democracy-and-womens-rights-20130806/ | title=Tara Chetty: Fiji democracy and women's rights | date=5 August 2013 | publisher=Development Policy Centre | accessdate=26 June 2016}}</ref> ২০১২ চনত নেতৃত্বৰ ক্ষেত্ৰত মহিলাৰ অংশগ্ৰহণ বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰে FWRM-এ ইয়াৰ সহযোগী সংস্থা ‘ফেমলিংক পেচিফিক’ (FemlinkPACIFIC), ‘নেচনেল কাউন্সিল অৱ ৱমেন (ফিজি)’ আৰু ‘ছকোছকোভাকামাৰামা ইটৌকেই’ৰ (Soqosoqovakamarama iTaukei) সৈতে মিলি ‘ফিজি ৱমেনছ ফৰাম’ গঠন কৰিছিল। যদিও প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলৰ ভিতৰত ফিজিৰ সংসদত মহিলাৰ অনুপাত সৰ্বাধিক (২০১৪ চনত ১৬%), তথাপিও FWRM আৰু ‘ফিজি ৱমেনছ ফৰামে’ ৰাজনৈতিক আৰু ৰাজহুৱা জীৱনত মহিলাৰ প্ৰতিনিধিত্ব উন্নত কৰিবলৈ দৃঢ়প্ৰতিজ্ঞ হৈ কাম কৰি আহিছে।<ref name="RRRT">{{cite web | url=http://rrrt.spc.int/news/item/701-promoting-greater-women-s-leadership-in-all-areas-of-decision-making | title=Promoting greater women's leadership in all areas of decision making | publisher=Pacific Community rrrt.spc.int | accessdate=26 June 2016 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160919081401/http://rrrt.spc.int/news/item/701-promoting-greater-women-s-leadership-in-all-areas-of-decision-making | archivedate=19 September 2016 | deadurl=yes }}</ref> ছোৱালীসকলৰ সৱলীকৰণৰ বাবে FWRM-ৰ কাৰ্যসূচী, যাক ‘GIRLS’ (Grow-Inspire-Relate-Lead-Succeed) বুলি জনা যায়, তাক "ফিজি তথা এই সমগ্ৰ অঞ্চলটোৰ ভিতৰতে ১০-১২ বছৰীয়া ছোৱালীৰ বাবে অন্যতম উৎকৃষ্ট নাৰীবাদী লিংগ সমতা প্ৰকল্প" বুলি কোৱা হৈছে।<ref name="AusAid" /><ref name="Girls">{{cite web | url=http://www.pacificwomen.org/news/girls-lead-16-days-of-activism-against-gender-based-violence-campaign/ | title=GIRLS lead 16 Days of Activism Against Gender-Based Violence Campaign | publisher=Pacific Women | accessdate=26 June 2016 | archive-date=11 July 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160711133928/http://www.pacificwomen.org/news/girls-lead-16-days-of-activism-against-gender-based-violence-campaign | url-status=dead | archivedate=11 July 2016 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160711133928/http://www.pacificwomen.org/news/girls-lead-16-days-of-activism-against-gender-based-violence-campaign | deadurl=yes }}</ref> ফিজি আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলত আন্তঃপ্ৰজন্মীয় নাৰীবাদী নেতৃত্বক সমৰ্থন কৰাৰ ক্ষেত্ৰত এইটো সংগঠনটোৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰচেষ্টা।<ref name="GFW">{{cite web | url=https://www.globalfundforwomen.org/flow-case-study-the-fiji-womens-rights-movement-fwrm/ | title=Transformative Women's Leadership: An Interview with The Fiji Women's Rights Movement | publisher=Global Fund for Women globalfundforwomen.org | accessdate=26 June 2016 | archive-date=3 August 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160803085715/https://www.globalfundforwomen.org/flow-case-study-the-fiji-womens-rights-movement-fwrm/ | url-status=dead | archivedate=3 August 2016 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160803085715/https://www.globalfundforwomen.org/flow-case-study-the-fiji-womens-rights-movement-fwrm/ | deadurl=yes }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ফিজি]] [[শ্ৰেণী:নাৰীবাদী সংগঠন]] [[শ্ৰেণী:মহিলা সংগঠন]] 7i0rfu7stbft7ih640p8ln4euibj95o 0 135289 651848 602608 2026-11-10T02:40:38Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651848 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder | image = Marisa Sartika Maladewi During Indonesia Night Davos Festival Held By Investment Coordinating Board of The Republic of Indonesia (BKPM).jpg | caption = ২০১৪ চনত ইণ্ডোনেছিয়া গণৰাজ্যৰ বিনিয়োগ সমন্বয় পৰিষদৰ অনুষ্ঠানত মালাদেৱী | birth_name = মাৰিছা চাৰ্তিকা মালাদেৱী | birth_date = {{Birth date and age|1993|6|28|df=y}} | alma_mater = শ্ৰীবিজয় বিশ্ববিদ্যালয় | years_active = | occupation = ছুপাৰমডেল, সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ খিতাপধাৰী | birth_place = যোগাকাৰ্টা, ইণ্ডোনেছিয়া<ref name=unsri>{{cite web|url=http://www.unsri.ac.id/?act=detil_transkrip_mahasiswa&mhs=05111001004-5-10004|title=''Detail transkrip Mahasiswa Unsri: Marisa Sartika Maladewi''|publisher=[[Sriwijaya University]]|accessdate=November 20, 2013|archivedate=2016-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305023247/http://www.unsri.ac.id/?act=detil_transkrip_mahasiswa&mhs=05111001004-5-10004|deadurl=yes}} accessed from Universitas Sriwijaya website, December 11th, 2013</ref> | title = {{Unbulleted list|পুত্ৰী ইণ্ডোনেছিয়া লিংকুংগান ২০১৩|মিছ ইণ্টাৰনেশ্যনেল ইণ্ডোনেছিয়া ২০১৩}} | height = ১.৭৩ মিটাৰ |competitions={{Unbulleted list|পুত্ৰী ইণ্ডোনেছিয়া ২০১৩|(প্ৰথম ৰানাৰ-আপ – পুত্ৰী ইণ্ডোনেছিয়া লিংকুংগান)|মিছ ইণ্টাৰনেশ্যনেল ২০১৩|(স্থান লাভ কৰা নাই)}}}} '''মাৰিছা চাৰ্তিকা মালাদেৱী''' ([[ইংৰাজী]]: Marisa Sartika Maladewi; জন্ম: ২৮ জুন ১৯৯৩) এগৰাকী [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ন মডেল আৰু সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ খিতাপধাৰী, যিয়ে পুত্ৰী ইণ্ডোনেছিয়া লিংকুংগান ২০১৩-ৰ খিতাপ অৰ্জন কৰিছিল। তেওঁ মিছ ইণ্টাৰনেশ্যনেল ২০১৩ সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাত ইণ্ডোনেছিয়াক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল আৰু শেষত ''"মিছ বিউটি উইথ ভইচ"'' আৰু ''"বেষ্ট নেচনেল কচটিউম"'' বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref name=unsri/> == ব্যক্তিগত জীৱন == [[File:Marisa Sartika Maladewi for The National Narcotics Board of The Republic of Indonesia.jpg|thumb|left|180px|২০১৩ চনত ইণ্ডোনেছিয়া গণৰাজ্যৰ ৰাষ্ট্ৰীয় নিচাজাতীয় দ্ৰব্য নিয়ন্ত্ৰণ পৰিষদৰ অনুষ্ঠানত মাৰিছা। ]] মাৰিছাৰ জন্ম ইণ্ডোনেছিয়াৰ যোগাকাৰ্টাত হৈছিল। ২০০৫ চনত মাৰিছা আৰু তেওঁৰ পৰিয়াল দক্ষিণ সুমাত্ৰাৰ পালেম্বাঙলৈ স্থানান্তৰিত হয় আৰু তাতেই বসবাস কৰিবলৈ লয়। তেওঁ পালেম্বাঙৰ শ্ৰীবিজয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা কৃষি বিজ্ঞানত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=https://www.quipper.com/id/blog/quipper-campus/campus-life/alumni-berprestasi-dan-tokoh-nasional-lulusan-universitas-sriwijaya/|title=Alumni Berprestasi dan Tokoh Nasional Lulusan Universitas Sriwijaya|date=15 April 2017 |publisher=quipper.com|accessdate=15 April 2017}}</ref> তেওঁ পুত্ৰী ইণ্ডোনেছিয়া ২০১৩-ত প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰি নিজৰ সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিছিল আৰু পুত্ৰী ইণ্ডোনেছিয়া লিংকুংগান ২০১৩-ৰ খিতাপ জয় কৰিছিল।<ref>[http://www.beritalingkungan.com/2013/03/oisca-gandeng-marisa-sartika-maladewi.html OISCA Gandeng Marisa Sartika Maladewi Lestarikan Lingkungan]</ref><ref>{{cite web|url=https://nasional.sindonews.com/berita/746436/15/mahasiswa-pecinta-alam-peringati-hari-lingkungan-hidup|title=Mahasiswa pecinta alam peringati Hari Lingkungan Hidup|publisher=[[Koran Sindo]]|accessdate=5 June 2013}}</ref> == সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতা == === পুত্ৰী ইণ্ডোনেছিয়া ২০১৩ === ২০ বছৰ বয়সত মাৰিছাই দক্ষিণ সুমাত্ৰা প্ৰদেশৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে পুত্ৰী ইণ্ডোনেছিয়া সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাত ইণ্ডোনেছিয়াৰ ৩৯ গৰাকী প্ৰতিনিধিৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.tribunnews.com/lifestyle/2013/02/04/juara-ii-puteri-indonesia-2013-marisa-sartika-bikin-bangga-sumsel-foto-foto|title=Juara II Puteri Indonesia 2013, Marisa Sartika Bikin Bangga Sumsel (foto-foto)|publisher=[[Tribun Network]]|accessdate=4 February 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=https://edukasi.kompas.com/read/2013/01/28/15105687/basuki.ajak.puteri.indonesia.berpolitik|title="Basuki Ajak Puteri Indonesia Berpolitik"|work=KOMPAS.com |publisher=[[Kompas]]|date=January 28, 2013 |last1=Media |first1=Kompas Cyber }}</ref><ref>{{cite web |url=https://lifestyle.kompas.com/read/2013/01/24/12181258/~Beranda~Isu%20Wanita |title="Karantina Puteri Indonesia 2012-2013 Dimulai" |work=KOMPAS.com |publisher=[[Kompas]] |date=January 24, 2013 |last1=Media |first1=Kompas Cyber |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230105115553/https://lifestyle.kompas.com/read/2013/01/24/12181258/~Beranda~Isu%20Wanita |archivedate=January 5, 2023 |access-date=March 26, 2026 |deadurl=yes }}</ref> প্ৰতিযোগিতাৰ শেষত, ১ ফেব্ৰুৱাৰীত জেকাৰ্টা কনভেনচন চেণ্টাৰত অনুষ্ঠিত গ্ৰেণ্ড ফিনালেত তেওঁক পুত্ৰী ইণ্ডোনেছিয়া লিংকুংগান ২০১৩-ৰ খিতাপ প্ৰদান কৰা হয়। তেওঁক পূৰ্বৰ খিতাপধাৰী পূব জাভাৰ লিজা ইলি পূৰ্ণমাচাৰীয়ে মুকুট পিন্ধাইছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.waspada.co.id/index.php?option=com_content&view=article&id=277594:keluarga-marisa-sartika-maladewi-terharu-harumkan-sumsel&catid=77:fokusutama&Itemid=131|title=Keluarga Marisa Sartika Maldewi Terharu, Harumkan Sumatra Selatan|publisher=waspada.co.id|accessdate=20 February 2013|archivedate=3 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303231204/http://www.waspada.co.id/index.php?option=com_content&view=article&id=277594:keluarga-marisa-sartika-maladewi-terharu-harumkan-sumsel&catid=77:fokusutama&Itemid=131|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bspguard.co.id/tag/putri-indonesia/|title=Marisa Sartika Maladewi Senang Dikawal Satpam|publisher=bspguard.co.id|accessdate=5 December 2013}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === মিছ ইণ্টাৰনেশ্যনেল ২০১৩ === পুত্ৰী ইণ্ডোনেছিয়া লিংকুংগান হিচাপে মাৰিছাই জাপানৰ টকিঅ'ৰ বুনকিঅ'ৰ টকিঅ' ডম চিটি হলত অনুষ্ঠিত মিছ ইণ্টাৰনেশ্যনেল ২০১৩-ৰ ৫৩ তম সংস্কৰণত ইণ্ডোনেছিয়াক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.liputan6.com/showbiz/read/759499/puteri-indonesia-lingkungan-2013-bertarung-di-miss-international|title=Puteri Indonesia Lingkungan 2013 Bertarung di Miss International|date=28 November 2013 |publisher=[[Liputan 6]]|accessdate=28 November 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.liputan6.com/showbiz/read/759592/marisa-sartika-berniat-pecahkan-kendi-di-miss-international-2013|title=Marisa Sartika Berniat Pecahkan Kendi di Miss International 2013|date=28 November 2013 |publisher=[[Liputan 6]]|accessdate=28 November 2013}}</ref> ফিনালেখন ২০১৩ চনৰ ১৭ ডিচেম্বৰত অনুষ্ঠিত হৈছিল,<ref>{{cite web |url=https://www.miss-international.org/en/#googtrans%28en%7Cen%29 |website=miss-international.org |publisher=Miss International Beauty Pageant |access-date=April 20, 2018 |title=The 58th Miss International Beauty Pageant}}</ref> য'ত তেওঁ ''"মিছ বিউটি উইথ ভইচ"'' আৰু ''"বেষ্ট নেচনেল কচটিউম"'' বঁটা অৰ্জন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://lifestyle.kompas.com/read/2013/11/30/0938402/Gaun.Etnik.Jadi.Andalan.di.Ajang.Miss.Internasional.2013 |title=Gaun Etnik Jadi Andalan di Ajang Miss International |work=KOMPAS.com |date=30 November 2013 |publisher=[[Kompas]] |accessdate=30 November 2013 |last1=Media |first1=Kompas Cyber |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220701161116/https://lifestyle.kompas.com/read/2013/11/30/0938402/Gaun.Etnik.Jadi.Andalan.di.Ajang.Miss.Internasional.2013 |archivedate=1 July 2022 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=https://lifestyle.kompas.com/read/2013/12/27/1741495/Gagal.Raih.Mahkota.Miss.Internasional.Marisa.Sartika.Promosikan.Indonesia|title=Gagal Raih Mahkota Miss Internasional, Marisa Sartika Promosikan Indonesia|publisher=[[Kompas]]|accessdate=8 September 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220701161037/https://lifestyle.kompas.com/read/2013/12/27/1741495/Gagal.Raih.Mahkota.Miss.Internasional.Marisa.Sartika.Promosikan.Indonesia|archivedate=1 July 2022|deadurl=yes}}</ref> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.puteri-indonesia.com/ পুত্ৰী ইণ্ডোনেছিয়াৰ আনুষ্ঠানিক ৱেবছাইট] * [https://www.miss-international.org/en/ মিছ ইণ্টাৰনেশ্যনেলৰ আনুষ্ঠানিক ৱেবছাইট] * {{instagram|marisasartika}} [[শ্ৰেণী:ইণ্ডোনেছিয়াৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী]] js37ecoiwmlhgjdfehz0qw9j1xkhm0r 0 135767 651806 602552 2026-11-09T21:00:51Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651806 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = বেলা নিছান | native_name = {{lang|ru|Белла Нисан}} | image = | caption = | birth_date = | birth_place = [[ডাৰবেণ্ট]], [[ইউএছএছআৰ]] | death_date = | death_place = | children = | spouse = | fields = [[চকুৰ ৰোগ]] | workplaces = নিবনুৱা | alma_mater = | doctoral_advisor = | thesis_title = {{lang|ru|Клинико-физиологический метод коррекции нарушений зрения при заболеваниях сетчатки и зрительного нерва, как альтернатива хирургическим методам лечения}} | thesis_year = | academic_advisors = | notable_students = | known_for = | awards = | signature = }} '''বেলা আলেকজেণ্ডাৰভনা নিছান''' এগৰাকী ৰাছিয়ান চকু বিশেষজ্ঞ,<ref name="radiomayak.ru">{{cite web|url=http://www.radiomayak.ru/person/show/id/1763/fragment_id/23244/from/fragment|title=Белла Нисан / Гости / Радио Маяк|website=radiomayak.ru|access-date=2026-03-28|archivedate=2014-11-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141111135258/http://www.radiomayak.ru/person/show/id/1763/fragment_id/23244/from/fragment|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.radiorus.ru/news.html?id%3D477972 |title=Новейшие методы коррекции рефракции &#124; Радио России |access-date=2013-10-19 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020154831/http://www.radiorus.ru/news.html?id=477972 |archive-date=2013-10-20 }}</ref> দৃষ্টিশক্তি বিকাৰ সংশোধনৰ আধুনিক পদ্ধতিৰ প্ৰতিষ্ঠাপক। তেখেত আমেৰিকান একাডেমী অৱ অফথালম'লজিৰ সদস্য<ref>{{cite web|url=http://rimina.ru/post/deti-i-kontaktnie-linzi|title=Дети и контактные линзы|website=rimina.ru|access-date=2026-03-28|archivedate=2018-03-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180324041129/http://rimina.ru/post/deti-i-kontaktnie-linzi|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://optica-karelia.ru/info10.html|title=Центр коррекции зрения — контактные линзы и очки|website=optica-karelia.ru}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ochki.net/articles/?tid=4&id=238|title=Дети и контактные линзы|website=www.ochki.net|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251212070536/https://www.ochki.net/articles/?tid=4&id=238|archivedate=2025-12-12|access-date=2026-03-28|deadurl=yes}}</ref> আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞানত জেট-ইনজেকচন যন্ত্ৰৰ ব্যৱহাৰৰ এগৰাকী সুপৰিচিত সমৰ্থক।<ref>{{cite web|url=http://www.medikforum.ru/news/kosmetologiya_news/6515-bezygolnyy-inektor-med-jet-teper-v-rossii.html|title=Безыгольный инъектор Med-Jet - теперь в России|website=medikforum.ru|date=17 March 2011}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==জীৱনী== ১৯৭৬ চনত বেলা নিছানে স্কুল এৰি ১৯৮২ চনত দ্য ছেকেণ্ড পিৰ’গভ মেডিকেল ইউনিভাৰ্চিটি অৱ অৰ্ডাৰ অৱ লেনিন (বৰ্তমান পিৰোগভ নেচনেল মেডিকেল ৰিচাৰ্চ ইউনিভাৰ্চিটি)ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ১৯৮৫-১৯৮৭ চনৰ ভিতৰত নিছান মস্কো স্বাস্থ্যসেৱা বিভাগৰ কমপ্লেক্স এণ্ড স্পেচিয়েল ভিজন কাৰেকচন লেবৰেটৰীৰ মুৰব্বী আছিল। ১৯৮৭ চনৰ পৰা ১৯৯১ চনলৈকে তেওঁ চকুৰ মাইক্ৰ’চাৰ্জাৰী কমপ্লেক্স (বৰ্তমান ফ্য’ড’ৰভ আই মাইক্ৰ’চাৰ্জাৰী কমপ্লেক্স)ৰ অপটিকেল চেলুনৰ এগৰাকী মুখ্য চিকিৎসক আছিল। ১৯৯১ চনৰ পৰা ১৯৯৫ চনলৈকে নিছানে টেল আভিভ (ইজৰাইল)ৰ অধ্যাপক আই এলয়াকিমৰ তত্বাৱধানত কন্টাক্ট, কমপ্লেক্স আৰু স্পেচিয়েল ভিজন কাৰেকচন চেণ্টাৰত কাম কৰে;<ref>{{cite web |url=http://www.stmegi.info/Post.aspx?cn=58&p=4634 |title=Ко Дню медицинского работника - Офтальмолог Белла Нисан, Автор статьи Гарик Канаев, новости горских евреев на сайте Stmegi.info |website=www.stmegi.info |access-date=26 January 2022 |archive-url=https://archive.today/20130909072034/http://www.stmegi.info/Post.aspx?cn=58&p=4634 |archive-date=9 September 2013 |url-status=dead |archivedate=9 September 2013 |archiveurl=https://archive.today/20130909072034/http://www.stmegi.info/Post.aspx?cn=58&p=4634 |deadurl=yes }}</ref> ১৯৯৫ চনৰ পৰা ১৯৯৮ চনলৈকে তেওঁ বাউচ এণ্ড লম্ব কোম্পানীৰ পেছাদাৰী সেৱাৰ (পূৰ্বৰ ইউ এছ এছ আৰ বিভাগ) মুৰব্বী আছিল। ২০০০ চনত ৰেটিনা আৰু চকুৰ স্নায়ুৰ ৰোগৰ দৃষ্টিশক্তি সংশোধনৰ ক্লিনিকেল আৰু শাৰীৰিক পদ্ধতিৰ ওপৰত নিবেদিত নিছানৰ কাম শৈক্ষিক সমাজত বহুলভাৱে পৰিচিত হয়। সেই সময়ছোৱাত নিছানে চিকিৎসা বিজ্ঞানত পি এইচ ডি লাভ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.bellanisan.ru/biography/ |title=Биография Беллы Нисан |access-date=2013-10-19 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020091808/http://www.bellanisan.ru/biography/ |archive-date=2013-10-20 |archivedate=2013-10-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131020091808/http://www.bellanisan.ru/biography/ |deadurl=yes }}</ref><ref name="radiomayak.ru"/><ref>{{cite web|url=http://www.radiomayak.ru/fragment/show/brand_id/60/fragment_id/17983|title=Белла Нисан √ гость Кати Новиковой и Дмитрия Мириманова / Радио Маяк|website=radiomayak.ru|access-date=2026-03-28|archivedate=2014-11-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141111135202/http://www.radiomayak.ru/fragment/show/brand_id/60/fragment_id/17983|deadurl=yes}}</ref> ১৯৯৮ চনৰ পৰা ২০০১ চনলৈকে নিছান ৰাছিয়ান ফেডাৰেচনৰ স্বাস্থ্যসেৱা মন্ত্ৰালয়ৰ ফেডাৰেচন ইনষ্টিটিউট ফৰ বায়'মেডিকেল প্ৰব্লেমছৰ দৃষ্টিশক্তিৰ ৰোগ বিভাগৰ অপ্টোমেট্ৰি আৰু কন্টাক্ট ভিজন কাৰেকচন কোৰ্চৰ মুখ্য প্ৰবক্তা আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.radiomayak.ru/fragment/show/brand_id/60/fragment_id/17733|title=Офтальмолог Белла Нисан в утреннем шоу Марии Бачениной и Дмитрия Мириманова / Радио Маяк|website=radiomayak.ru|access-date=2026-03-28|archivedate=2014-11-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141111205519/http://www.radiomayak.ru/fragment/show/brand_id/60/fragment_id/17733|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://ria.ru/announce/20120313/593296000-print.html?ria%3D1dmts5pd9kloq00ep9gv0okn5o02nc8r |title=Мультимедийный круглый стол, посвященный поддержке стариков и детей &#124; РИА Новости |access-date=2013-10-19 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020035740/http://ria.ru/announce/20120313/593296000-print.html?ria=1dmts5pd9kloq00ep9gv0okn5o02nc8r |archive-date=2013-10-20 }}</ref> ২০০১ চনত নিছান সহযোগী অধ্যাপক হয়।<ref name="radiomayak.ru"/><ref>{{Cite web |url=http://www.linzmart.ru/articles/index.php?ELEMENT_ID=12674 |title=Белла Нисан – доцент кафедры офтальмологии Российского государственного медицинского университета Минздрава РФ (Радио «Маяк», эфир от 07.02.2010) |access-date=2013-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020164735/http://www.linzmart.ru/articles/index.php?ELEMENT_ID=12674 |archive-date=2013-10-20 |url-status=dead |archivedate=2013-10-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131020164735/http://www.linzmart.ru/articles/index.php?ELEMENT_ID=12674 |deadurl=yes }}</ref> ২০০১ চনৰ পৰা ২০১১ চনলৈকে তেওঁ ৰাছিয়ান ষ্টেট মেডিকেল ইউনিভাৰ্চিটি (বৰ্তমান পিৰ'গভ নেচনেল মেডিকেল ৰিচাৰ্চ ইউনিভাৰ্চিটি)ৰ চকুৰ ৰোগ শিশু চিকিৎসা বিভাগৰ মুৰব্বী আছিল।<ref name="auto">{{cite web|url=http://www.radiorus.ru/news.html?id%3D572926 |title=Линзы. Современные методы коррекции рефракции &#124; Радио России |access-date=2013-10-19 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020155538/http://www.radiorus.ru/news.html?id=572926 |archive-date=2013-10-20 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://forsmi.ru/node/54281/print?printversion%3Dnormal |title=Круглый стол: "Поддержка стариков и детей: основа цивилизованного общества" &#124; Для СМИ. Агентство анонсов России и стран СНГ. Пресс-службы России. Мы не АФИША - мы работаем для СМИ. Анонсы событий: пресс-конференции, круглые столы, выставки. Пресс-релиз. |access-date=2013-10-19 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020110112/http://forsmi.ru/node/54281/print?printversion=normal |archive-date=2013-10-20 |archivedate=2013-10-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131020110112/http://forsmi.ru/node/54281/print?printversion=normal |deadurl=yes }}</ref> ২০১১ চনৰ পৰা নিছান মস্কো স্বাস্থ্যসেৱা বিভাগৰ আগশাৰীৰ বিশেষজ্ঞ। আজিকালি তেওঁ ইণ্টাৰনেশ্যনেল এছ'চিয়েচন অৱ কন্টাক্ট লেন্স এডুকেটৰছ[13] আৰু ইউৰোপিয়ান একাডেমী অৱ নেচাৰেল ছায়েন্সৰ<ref>{{cite web|url=http://www.fond-artist.ru/trust/|title=Попечительский совет|website=www.fond-artist.ru|access-date=2026-03-28|archivedate=2023-06-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230605103816/https://fond-artist.ru/trust/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.radiorus.ru/news.html?id%3D544444 |title=Как правильно подобрать контактные линзы? &#124; Радио России |access-date=2013-10-19 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020154614/http://www.radiorus.ru/news.html?id=544444 |archive-date=2013-10-20 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://metafora-knigi.ru/2011/09/17/linzy-sovremennye-metody-korrekcii-refrakcii/|title=Линзы. Современные методы коррекции рефракции - Издательство "Метафора"|website=metafora-knigi.ru}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="radiomayak.ru"/> ফেলো আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চিকিৎসা সম্পদৰ ৫০টাতকৈও অধিক প্ৰকাশনৰ লেখিকা।<ref>{{cite journal|url=https://elibrary.ru/item.asp?id=18021744|title=К Вопросу Об Экспертной Оценке Организационных Аспектов Государственно-Частного Партнерства В Здравоохранении|first=В. С.|last=Нечаев|date=23 March 2018|journal=Социология Медицины|issue=1|pages=21–23|via=eLibrary.ru}}</ref><ref>{{cite web|url=http://glazmag.ru/archive/15/|title=журнал для офтальмологов и оптометристов "Глаз" №5-2012|website=glazmag.ru}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://glazmag.ru/archive/13/|title=журнал для офтальмологов и оптометристов "Глаз" №3-2012|website=glazmag.ru|access-date=2026-03-28|archivedate=2019-10-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191016052120/http://glazmag.ru/archive/13/|deadurl=yes}}</ref><ref name="auto1">{{cite journal|url=https://elibrary.ru/item.asp?id=17301214|title=К вопросу о частно-государственном партнерстве в здравоохранении (на примере организации оптометрической службы)|first=Б. А.|last=Нисан|date=23 March 2018|journal=Проблемы Социальной Гигиены, Здравоохранения И Истории Медицины|issue=5|pages=40–42|via=eLibrary.ru}}</ref><ref>{{cite journal|url=https://elibrary.ru/item.asp?id=16357752|title=Коррекция астигматизма слабых степеней мягкими торическими контактными линзами|first1=Белла Александровна|last1=Нисан|first2=Нина Леодоровна|last2=Плыгунова|first3=Татьяна Сергеевна|last3=Кузнецова|date=23 March 2018|journal=Современная Оптометрия|issue=2|pages=10–11|via=eLibrary.ru}}</ref><ref>{{cite journal|url=https://elibrary.ru/item.asp?id=15131054|title=Возможность применения торических мягких контактных линз для коррекции астигматизма у детей|first1=Б. А.|last1=Нисан|first2=Н. Л.|last2=Плыгунова|first3=Т. С.|last3=Цыплакова|date=23 March 2018|journal=Современная Оптометрия|issue=6|pages=16–17|via=eLibrary.ru}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.7ya.ru/article/Deti-i-kontaktnye-linzy/|title=Дети и контактные линзы. Зрение ребенка|website=7ya.ru}}</ref> ==উল্লেখযোগ্য কৰ্ম== *শিশু আৰু কনটেক্ট লেন্স। ২০০৫ চনত *কোমল ট’ৰিক কনটেক্ট লেন্স ব্যৱহাৰ কৰি সামান্য দৃষ্টিশক্তিৰ সংশোধন। ২০১১ চন *দৃষ্টিশক্তিৰ অক্ষমতাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় দিশসমূহ — সামাজিকভাৱে উল্লেখযোগ্য ৰোগবিজ্ঞান — প্ৰতিৰোধমূলক ব্যৱস্থা। ২০১২ চন ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:চিকিৎসাবিদ]] 966cerfgnujvmqqcdc1k61ueisp00o7 0 136002 651780 599448 2026-11-09T18:13:42Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651780 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = ফেমিনা মিছ মণিপুৰ | logo = | logo_size = 120px | image = Nimrit Ahluwalia.jpg | caption = ২০১৮ চনৰ ফেমিনা মিছ মণিপুৰ বিজয়ী [[নিমৃত আহলুৱালিয়া]] | motto = | type = সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতা | headquarters = [[ইম্ফল]] | location = [[মণিপুৰ]] | formation = ২০১৭ | language = {{hlist|[[মেইটেই ভাষা|মেইটেই]] ([[মণিপুৰী ভাষা|মণিপুৰী]])|[[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]}} | key_people = [[ৰবাৰ্ট নাওৰেম]]<ref name="kanglaonline.com">{{cite web | url=http://kanglaonline.com/2017/03/miss-manipur-queen-2017-organised-by-robert-naorem-studio-and-academy/?amp | title=Miss Manipur Queen 2017 organised by Robert Naorem Studio and Academy – KanglaOnline | archiveurl=https://web.archive.org/web/20230606070707/http://kanglaonline.com/2017/03/miss-manipur-queen-2017-organised-by-robert-naorem-studio-and-academy/?amp | archivedate=2023-06-06 | access-date=2026-03-29 | deadurl=yes }}</ref><ref name="ReferenceA">{{cite web | url=http://kanglaonline.com/2017/03/miss-manipur-queen-2017/?amp | title=Miss Manipur Queen 2017 – KanglaOnline | access-date=2022-06-14 | archive-date=2021-12-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211219052045/http://kanglaonline.com/2017/03/miss-manipur-queen-2017/?amp | url-status=dead | archivedate=2021-12-19 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20211219052045/http://kanglaonline.com/2017/03/miss-manipur-queen-2017/?amp | deadurl=yes }}</ref> | affiliations = [[ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া]] | parent_organization = ৰবাৰ্ট নাওৰেম ষ্টুডিঅ' এণ্ড একাডেমী<ref>{{cite web | url=http://www.manipur.org/news/tag/robert-naorem-studio-and-academy/ | title=Robert Naorem Studio and Academy – Manipur News }}</ref> | budget = | website = }} '''ফেমিনা মিছ মণিপুৰ কুইন''' বা '''মিছ ইণ্ডিয়া মণিপুৰ কুইন''' হ’ল এক বাৰ্ষিক সুন্দৰী প্ৰতিযোগিতা, যিয়ে [[মণিপুৰ]]ৰ পৰা প্ৰতিনিধি নিৰ্বাচন কৰি [[ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া|মিছ ইণ্ডিয়া]] আৰু তাৰ পৰা মিছ ৱৰ্ল্ডত প্ৰতিযোগিতা কৰিবলৈ পঠায়। এই অনুষ্ঠানটো ৰবাৰ্ট নাওৰেমৰ তত্ত্বাৱধানত "ৰবাৰ্ট নাওৰেম ষ্টুডিঅ' এণ্ড একাডেমী"ৰ দ্বাৰা আয়োজন কৰা হয়। ই উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ অন্যতম চৰ্চিত সুন্দৰী প্ৰতিযোগিতা। ইয়াৰ সৈতে মিছ মণিপুৰ, মিছ কাংলেইপাক আৰু মিছ মেইটেই চানু প্ৰতিযোগিতাসমূহো সমান্তৰালভাৱে চলি থাকে।<ref name="kanglaonline.com"/><ref name="ReferenceA"/> বৰ্তমানৰ ফেমিনা মিছ মণিপুৰৰ খিতাপধাৰীগৰাকী হ’ল ইম্ফলৰ থৌনাওজাম ষ্ট্ৰেলা লুৱাং, যাৰ পূৰ্বৰ খিতাপধাৰী আংগোবী চানু লৌকৰাকপামৰ পৰা ইম্ফলত এই মুকুট লাভ কৰিছিল। == ইতিহাস == [[File:Robert Naorem (2017).jpg|thumb|300px|মণিপুৰত 'ফেমিনা মিছ মণিপুৰ' আৰম্ভ কৰাৰ আঁৰৰ ব্যক্তি [[ৰবাৰ্ট নাওৰেম]]]] ২০১৭ চনত ৰবাৰ্ট নাওৰেমৰ দ্বাৰা ‘ৰবাৰ্ট নাওৰেম ষ্টুডিঅ’ এণ্ড একাডেমী’ৰ উদ্যোগত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে ‘ফেমিনা মিছ মণিপুৰ’ অনুষ্ঠানটো আয়োজন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হ’ল ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়াত প্ৰতিযোগিতা কৰিবলৈ মণিপুৰৰ পৰা প্ৰতিনিধি নিৰ্বাচন কৰা। কাঞ্চন চইবাম মিছ ইণ্ডিয়া অনুষ্ঠানত মণিপুৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা প্ৰথমগৰাকী প্ৰতিযোগী হৈছিল। সাধাৰণ মিছ মণিপুৰ প্ৰতিযোগিতাখন ফেমিনা মিছ মণিপুৰ কুইনতকৈ পৃথক আৰু ইয়াৰ মিছ ইণ্ডিয়া অনুষ্ঠানত প্ৰৱেশৰ অধিকাৰ নাই। ফেমিনা মিছ মণিপুৰ মণিপুৰৰ একমাত্ৰ অনুষ্ঠান, যাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ সুন্দৰী প্ৰতিযোগিতাৰ সৈতে সংযোগ আছে।<ref name="kanglaonline.com"/><ref name="ReferenceA"/><ref>{{cite web | url=https://thenortheasttoday.com/states/manipur/manipur-in-a-firstsoibam-kanchan-chanu-to-represent-state/cid2538127.htm | title=Manipur: In a first,Soibam Kanchan Chanu to represent state in Femina Miss India 2017! | date=23 March 2017 }}</ref> == ২০১৮ চনৰ ফেমিনা মিছ মণিপুৰ প্ৰতিযোগিতাক লৈ বিতৰ্ক == ২০১৮ চনৰ ফেমিনা মিছ মণিপুৰ হিচাপে নিমৃত কৌৰ আহলুৱালিয়াক নিৰ্বাচিত কৰাক লৈ ব্যাপক প্ৰতিবাদ হৈছিল, কাৰণ তেওঁ পঞ্জাবৰ বাসিন্দা আৰু মণিপুৰৰ নহয়। কাংলেইপাক ষ্টুডেণ্টছ এছ’চিয়েশ্যনে (KSA) তেওঁক মণিপুৰ ৰাজ্যক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিবলৈ নিৰ্বাচন কৰাত আপত্তি দৰ্শাইছিল। পিছলৈ এই অনুষ্ঠানৰ দায়িত্বত থকা ফেশ্বন ডিজাইনাৰ ৰবাৰ্ট নাওৰেম-এ স্পষ্টীকৰণ দিবলগীয়া হয় আৰু আশ্বস্ত কৰে যে এই প্ৰতিযোগিতাখন সুন্দৰী প্ৰতিযোগিতাৰ জৰিয়তে খিলঞ্জীয়া লোকসকলক প্ৰচাৰ কৰাৰ দৃঢ় উদ্দেশ্যৰে আয়োজন কৰা হৈছিল। তেওঁ স্পষ্টীকৰণ দিছিল যে ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া অৰ্গেনাইজেশ্যনে নিৰ্ধাৰিত নিয়ম অনুসৰি নিমৃত কৌৰ আহলুৱালিয়াৰ নাম ফেমিনা মিছ মণিপুৰ কুইন প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ এগৰাকী যোগ্য প্ৰাৰ্থী হিচাপে অনুমোদন জনাইছিল।<ref>{{Cite web |title=KSA fumes over nomination of non-local beauty : 14th mar18 ~ E-Pao! Headlines |url=http://www.e-pao.net/GP.asp?src=11..140318.mar18 |access-date=2023-04-12 |website=www.e-pao.net}}</ref><ref>{{Cite web |title=Robert Naorem Journey of the man behind the scene - E-rang :: E-pao Movie Channel |url=http://e-pao.org/erang/Fashion/Robert_Naorem_Journey_of_the_man_behind_the_scene.php |access-date=2023-04-12 |website=e-pao.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Robert Naorem breaks silence on beauty pageant controversy : 15th mar18 ~ E-Pao! Headlines |url=http://e-pao.net/GP.asp?src=23..150318.mar18 |access-date=2023-04-12 |website=e-pao.net}}</ref><ref>{{Cite web |last=Editorial |first=Signpost |date=2022-12-30 |title=Miss in every Leikai, yet none ready for Femina Miss Manipur |url=https://signpostnews.com/miss-in-every-leikai-yet-none-ready-for-femina-miss-manipur/ |access-date=2023-04-12 |website=Signpost News |language=en-GB}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == <references /> [[শ্ৰেণী:সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতা]] 1cnjczcba6ky9qw4xedrib1aq9m2gvf 0 136222 651852 619072 2026-11-10T03:01:27Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651852 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization |name = মিছ এছিয়া পেচিফিক ৱৰ্ল্ড |image = |image_border = |size = |caption = |map = |msize = |mcaption = |motto = |formation = {{Start date and age|2011}} |type = সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতা |headquarters = [[ছিউল]] |location = [[দক্ষিণ কোৰিয়া]] |membership = |language = [[ইংৰাজী]] |budget = |website = }} '''মিছ এছিয়া পেচিফিক ৱৰ্ল্ড''' ([[ইংৰাজী]]: Miss Asia Pacific World) হ’ল দক্ষিণ কোৰিয়াত অনুষ্ঠিত হোৱা এখন বছৰেকীয়া [[সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতা]]। এই প্ৰতিযোগিতাখন স্থান নিৰ্ধাৰণ, ঘোচ আৰু স্তন বৃদ্ধিৰ অস্ত্ৰোপচাৰৰ দৰে বহুতো বিতৰ্কৰ মাজত সোমাই পৰিছে। ২০১৪ চনৰ মিছ এছিয়া পেচিফিক ৱৰ্ল্ড প্ৰতিযোগিতাত [[ম্যানমাৰ]]ৰ মে মায়াট নোৱে ২০১৪ চনৰ ৩১ মে'ত খিতাপ জিকিছিল যদিও তিনি মাহৰ পিছত তেওঁক খিতাপৰপৰা অপসাৰণ কৰা হয়। ইয়াৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত সংস্থাটোৱে পৰৱৰ্তী মাহবোৰত নতুনকৈ প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত কৰে। এই খিতাপ [[ভাৰত]]ৰ শ্বেতা ৰাজে অৰ্জন কৰিছিল। ২০১৫ চনত এই প্ৰতিযোগিতাখনৰ নাম সলনি কৰি '''মিছ ছুপাৰটেলেণ্ট অৱ দ্য ৱৰ্ল্ড''' ৰখা হয়। == ইতিহাস == প্ৰথম মিছ এছিয়া পেচিফিক ৱৰ্ল্ড প্ৰতিযোগিতা ২০১১ চনৰ ১৫ অক্টোবৰত দক্ষিণ কোৰিয়াৰ বুছানত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref name=BBC>{{cite web | url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-bristol-15369197 | title=Bristol teenage beauty queen flees South Korean pageant | publisher=BBC | date=19 October 2011 | access-date=1 September 2014}}</ref> কোৰিয়াৰ জং ইউন আয়ে এই খিতাপ অৰ্জন কৰিছিল। দ্বিতীয় বাৰ্ষিক মিছ এছিয়া পেচিফিক ৱৰ্ল্ড প্ৰতিযোগিতা ২০১২ চনৰ ১৬ জুনত দক্ষিণ কোৰিয়াৰ ছিউলত অনুষ্ঠিত হৈছিল। ভাৰতৰ হিমাংগিনী সিং যদুৱে এই খিতাপ জয় কৰিছিল।<ref>[https://web.archive.org/web/20120625035423/http://ibnlive.in.com/news/indore-girl-wins-miss-asia-pacific-2012/266834-19-94.html "Indore girl wins Miss Asia Pacific 2012 "] CNN IBN</ref> তৃতীয়খন প্ৰতিযোগিতা ২০১৩ চনৰ ৩০ অক্টোবৰত দক্ষিণ কোৰিয়াৰ ছিউলৰ হাল্যুৱৰ্ল্ডত অনুষ্ঠিত হৈছিল, য’ত ভাৰতৰ সৃষ্টি ৰাণাক মুকুট পিন্ধোৱা হৈছিল।<ref name="bp">{{cite web|title=Srishti Rana wins Miss Asia Pacific World 2013 Beauty Pageant|url=http://news.biharprabha.com/2013/10/srishti-rana-wins-miss-asia-pacific-world-2013-beauty-pageant/|access-date=30 October 2013|archivedate=3 November 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131103011240/http://news.biharprabha.com/2013/10/srishti-rana-wins-miss-asia-pacific-world-2013-beauty-pageant/|deadurl=yes}}</ref> == বিতৰ্ক == ২০১১ চনৰ প্ৰতিযোগিতাত ৱেলছৰ এমি উইলাৰটনৰ লগতে আন কেইবাগৰাকীও প্ৰতিযোগীয়ে দাবী কৰিছিল যে প্ৰতিযোগিতাখনত খেলিমেলি কৰা হৈছে। তেওঁলোকৰ মতে ভেনিজুৱেলাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা মহিলাগৰাকীয়ে প্ৰতিযোগিতাত অংশ লোৱাৰ আগতেই তেওঁক 'টেলেণ্ট ৰাউণ্ড'ৰ ৰানাৰ্ছ আপ হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছিল। উইলাৰটনৰ নেতৃত্বত প্ৰতিযোগীসকলে আয়োজকসকলৰপৰা উত্তৰ বিচাৰিছিল আৰু পিছলৈ দাবী কৰিছিল যে কিছুমান প্ৰতিযোগীক যৌন সম্পৰ্কৰ বিনিময়ত স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে শীৰ্ষস্থান দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite web | url=http://bucharestherald.ro/front-page/front-page/152-most-interesting/27153-sex-scandal-at-miss-asia-pacific-world-photogenic-2011-won-by-a-romanian-contestant-makes-shocking-disclosures- | title=Sex scandal at Miss Asia Pacific World Photogenic 2011, won by a Romanian. Contestant makes shocking disclosures | work=Bucharest Herald | access-date=1 September 2014 | archivedate=24 March 2014 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20140324111729/http://bucharestherald.ro/front-page/front-page/152-most-interesting/27153-sex-scandal-at-miss-asia-pacific-world-photogenic-2011-won-by-a-romanian-contestant-makes-shocking-disclosures- | deadurl=yes }}</ref> এই অবৈধ প্ৰস্তাৱসমূহ উইলাৰটন আৰু অন্যান্য প্ৰতিযোগীসকলে ভিডিঅ' কৰিছিল আৰু পিছলৈ "কনফেশ্যনছ অৱ এ বিউটি কুইন" (Confessions of a Beauty Queen) শিৰোনামেৰে ইউটিউবত আপলোড কৰিছিল।<ref>{{cite web | url=https://www.youtube.com/watch?v=-BDf7Ru0Ai4 | title=Confessions of A Beauty Queen | publisher=Amy Willerton | access-date=1 September 2014}}</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ আৰু গায়ানাৰ প্ৰতিযোগী এলেথা শ্বেপাৰ্ড আৰু কষ্টা ৰিকাৰ পামেলা পেৰাল্টাই হোটেল এৰি বিমানবন্দৰলৈ পলায়ন কৰে। পলাই যোৱা প্ৰতিযোগীসকলে দাবী কৰিছিল যে প্ৰতিযোগিতাৰ আয়োজকসকলে তেওঁলোকক ইচ্ছাৰ বিৰুদ্ধে আটক কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল আৰু তেওঁলোকক পলায়ন কৰাত বাধা দিবলৈ বিমানবন্দৰলৈকে অনুসৰণ কৰিছিল। কোৰিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰীয় আৰক্ষী সংস্থা আৰু আয়োজকসকলে সকলো অভিযোগ অস্বীকাৰ কৰে।<ref>{{cite web | url=http://article.joins.com/news/article/article.asp?total_id=8266137&cloc=rss%7Cnews%7Ctotal_list | title=한국경찰에 무릎 꿇은 BBC'... | publisher=JoongAng Medie Network | date=23 May 2012 | access-date=24 September 2013 | archivedate=27 September 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130927203603/http://article.joins.com/news/article/article.asp?total_id=8266137&cloc=rss%7Cnews%7Ctotal_list | deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web | url=http://kr.christianitydaily.com/articles/72292/20130510/%ED%95%9C%EA%B5%AD-%EC%A3%BC%EC%B5%9C-%EB%AF%B8%EC%9D%B8%EB%8C%80%ED%9A%8C-%EC%84%B1%EC%B6%94%ED%96%89-%EC%98%A4%EB%B3%B4-%EA%B4%80%EB%A0%A8-%EC%86%8C%EC%86%A1-%EB%B3%B8%EA%B2%A9-%EC%8B%9C%EC%9E%91.htm | title=한국 주최 미인대회 BBC 오보 관련 소송 본격 시작 | work=Christianity Daily | date=10 May 2013 | access-date=5 September 2014}}</ref> উইলাৰটনে দাবী কৰিছিল যে আয়োজকসকলে আৰক্ষী বিষয়াসকলক ঘোচ দিছিল। তেওঁৰ মতে, "যেতিয়া আৰক্ষী আহিছিল তেতিয়া তেওঁলোকে প্ৰতিযোগিতাৰ এজন অধ্যক্ষক মাতি আনিছিল যিয়ে লগে লগে নিজৰ মানিবেগটো উলিয়াইছিল আৰু আয়োজকসকলে আমাক পিছলৈ ঠেলি দিছিল যাতে আমি কথা পাতিব নোৱাৰো... আমাৰ অনুবাদকজনে আমাৰ হৈ অনুবাদ কৰা নাছিল, গতিকে আমি সম্পূৰ্ণৰূপে অসহায় হৈ পৰিছিলো।" <ref name=BBC /> ২০১৪ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ছিউলত থকা প্ৰতিযোগিতাৰ আয়োজকৰ পঞ্জীয়নভুক্ত কাৰ্যালয়টো এটা অংশীদাৰী কাৰ্যালয়ৰ ভিতৰত এটা সৰু কোঠা বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|last1=Lee|first1=Tae-hoon|title=A Little Truth About Miss Asia Pacific World|access-date=5 September 2014|publisher=The Korea Observer|date=3 September 2014|url=http://www.koreaobserver.com/a-little-truth-about-miss-asia-pacific-world-23559/|archivedate=5 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140905143555/http://www.koreaobserver.com/a-little-truth-about-miss-asia-pacific-world-23559/|deadurl=yes}}</ref> ২০১৪ চনৰ প্ৰতিযোগিতাৰ বিজয়ী মে মায়াট নোৱেক জয়ৰ তিনি মাহৰ পিছত খিতাপৰপৰা অপসাৰণ কৰা হয়। আয়োজকসকলে দাবী কৰে যে মে মায়াট নোৱে জয়ৰ পিছত তেওঁৰ কৰ্মসূচীক লৈ বাৰে বাৰে অভিযোগ কৰিছিল আৰু অতিৰিক্ত খৰচ নিদিয়াকৈ সেই ৩ মাহৰ সময়ছোৱাত মাক তেওঁৰ লগত থকাটো বিচাৰিছিল। আয়োজকসকলে লগতে দাবী কৰিছিল যে তেওঁৰ ব্যৱহাৰ অশোভনীয় আছিল আৰু তেওঁ ফোন কলৰ উত্তৰ দিয়া নাছিল।<ref name="KO">{{cite web | url=http://www.koreaobserver.com/organizer-lied-about-myanmar-beauty-queens-age-dethroned-her-over-human-rights-complaints-23411/ | title=Organizer lied about Myanmar beauty queen's age, dethroned her over human rights complaints | publisher=Korea Observer | access-date=2 September 2014 | author=Lee Tae-hoon | archivedate=8 March 2019 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20190308185412/http://www.koreaobserver.com/organizer-lied-about-myanmar-beauty-queens-age-dethroned-her-over-human-rights-complaints-23411/ | deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news|title=May Myat Noe dethroned amid theft claims|access-date=1 September 2014|publisher= Myanmar Times=1 September 2014|url=http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/11502-stripped-may-myat-noe-loses-crown.html}}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.nationmultimedia.com/aec/Miss-Myanmar-stripped-of-Miss-Asia-Pacific-World-t-30241988.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20140830100401/http://www.nationmultimedia.com/aec/Miss-Myanmar-stripped-of-Miss-Asia-Pacific-World-t-30241988.html | url-status=dead | archive-date=30 August 2014 | title=Miss Myanmar stripped-of Miss-Asia Pacific World title | publisher=National Multimedia | date=28 August 2014 | access-date=7 November 2015 | archivedate=30 August 2014 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20140830100401/http://www.nationmultimedia.com/aec/Miss-Myanmar-stripped-of-Miss-Asia-Pacific-World-t-30241988.html | deadurl=yes }}</ref> সংবাদ-মেলত মে মায়াট নোৱে আয়োজকসকলক সমালোচনা কৰি কয়, "মই এই মুকুটটোৰ বাবে গৌৰৱ অনুভৱ কৰা নাই, এনে বেয়া সুনাম থকা সংস্থাৰপৰা মোক মুকুট নালাগে। কিন্তু কোৰিয়ানসকলে ক্ষমা নোখোজা পৰ্যন্ত মই ইয়াক ঘূৰাই নিদিওঁ। কেৱল মোৰ ওচৰতেই নহয়, মোৰ দেশৰ ওচৰতো ক্ষমা খুজিব লাগে কাৰণ তেওঁলোকে দেশখনৰ এখন বেয়া ছবি দাঙি ধৰিছে।" তেওঁ কয় যে তেওঁ বৰ্মিজ কৰ্তৃপক্ষক মুকুটটো হস্তান্তৰ কৰিব কিন্তু আনুষ্ঠানিক ক্ষমা নোখোজা পৰ্যন্ত দক্ষিণ কোৰিয়াৰ আয়োজকসকললৈ ইয়াক ঘূৰাই পঠিয়াবলৈ নিদিয়ে।<ref name="BBC2">{{cite web | url=https://www.bbc.com/news/world-asia-29026312 | title=Dethroned Myanmar beauty queen 'wants apology in return for crown' | publisher=BBC | access-date=2 September 2014}}</ref><ref name="ABCNews">{{cite web | url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/dethroned-myanmar-beauty-queen-blasts-pageant-boss-25209591 | title=Dethroned Myanmar Beauty Queen Blasts Pageant Boss | publisher=ABC News | access-date=2 September 2014}}</ref> তেওঁ লগতে উল্লেখ কৰে যে ১৬বছৰীয়া কিশোৰী হোৱা সত্ত্বেও তেওঁক কোৰিয়াৰ ধনী ব্যৱসায়ীসকলক সংগ দিবলৈ বাধ্য কৰা হৈছিল: "মোক কোৱা হৈছিল যে মোৰ মিউজিক এলবাম নিৰ্মাণৰ বাবে পুঁজি যোগাৰ কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি কিছুমান ব্যাৱসায়িক টাইকুনক সংগ দিয়াৰ আমন্ত্ৰণ মই গ্ৰহণ কৰিব লাগিব।" <ref>{{cite news|last1=Lee|first1=Tae-hoon|title=Myanmar beauty queen admits she is only 15 and was asked to escort business tycoons|url=http://www.koreaobserver.com/myanmar-beauty-queen-says-she-is-16-and-asked-to-escort-business-tycoons-23515/|access-date=5 September 2014|publisher=The Korea Observer|date=2 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140905041731/http://www.koreaobserver.com/myanmar-beauty-queen-says-she-is-16-and-asked-to-escort-business-tycoons-23515/|archivedate=5 September 2014|deadurl=yes}}</ref> ম্যানমাৰৰ ইয়াংগুনত ১৪ ছেপ্টেম্বৰত এমবিচি টিভিৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ কয়, "মই এতিয়াও নাবালিকা। যদি মই মোৰ স্তনৰ অস্ত্ৰোপচাৰ কৰিছোঁ বুলি কোৱা হয়, তেন্তে এই সংস্থাটো পিছপৰা। যেতিয়া মই আৰু মোৰ মায়ে অস্ত্ৰোপচাৰৰ সন্মতি পত্ৰত চহী কৰিছিলোঁ, মই ভাবিছিলোঁ যে এয়া স্বাস্থ্য পৰীক্ষাৰ বাবেহে। মই চহীটোৰ অৰ্থ নাজানিছিলোঁ।" ইয়াৰ পিছতে পোহৰলৈ আহে যে ২০১৩ চনত ইয়াংগুনত অনুষ্ঠিত হোৱা এখন স্থানীয় প্ৰতিযোগিতাত অংশ ল’বলৈ নোৱে নিজৰ বয়সৰ বিষয়ে মিছা মাতিছিল।<ref>{{cite web | url=http://www.allkpop.com/buzz/2014/10/miss-asia-pacific-world-organization-file-criminal-charges-against-pageant-winner-miss-myanmar-may-myat-noe-aung | title=Interview with Hla Nu Tun, National Director of Miss Asia Pacific World 2014 | publisher=MyanmarCelebrity TV | date=4 September 2014 | access-date=7 November 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151118155340/http://www.allkpop.com/buzz/2014/10/miss-asia-pacific-world-organization-file-criminal-charges-against-pageant-winner-miss-myanmar-may-myat-noe-aung | archive-date=18 November 2015 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.youtube.com/watch?v=WewcQNgVTLQ | title=Miss Asia Pacific World Organization file criminal charges against pageant winner Miss Myanmar May Myat Noe Aung | publisher=6Theory Media| date=2 October 2014 | access-date=7 November 2015}}</ref> ২০১৫ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত সংস্থাটোৱে মে মায়াট নোৱেৰ বিৰুদ্ধে মানহানি, মিছা অভিযোগ আৰু ব্যৱস্থাপনা চুক্তি উলংঘাৰ বাবে ছিউলৰ গ্যাংনাম আৰক্ষী থানাত গোচৰ তৰে।<ref name="Newspim">{{cite web | url=http://www.newspim.com/view.jsp?newsId=20140916000576 | title=미스 미얀마 아웅 " 건강검진인줄 알고 가슴 성형 동의서에 사인" | publisher=Newspim | access-date=18 September 2014}}</ref><ref name="MBN">{{cite web | url=http://mbn.mk.co.kr/pages/news/newsView.php?category=mbn00009&news_seq_no=1984035 | title=국제 미인대회 조직위 "미스 미얀마 아웅, 스스로 가슴수술 선택했다"…진실은... | publisher=MBN | access-date=18 September 2014}}</ref> সংস্থাটোৱে ২০১৫ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত নোৱেক মানহানিৰ বাবে আনুষ্ঠানিকভাৱে অভিযুক্ত কৰে।<ref name="All K-pop">{{cite web | url=http://www.allkpop.com/buzz/2014/10/miss-asia-pacific-world-organization-file-criminal-charges-against-pageant-winner-miss-myanmar-may-myat-noe-aung | title=Miss Asia Pacific World Organization file criminal charges against pageant winner Miss Myanmar May Myat Noe Aung | publisher=Allkpop | access-date=2 October 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151118155340/http://www.allkpop.com/buzz/2014/10/miss-asia-pacific-world-organization-file-criminal-charges-against-pageant-winner-miss-myanmar-may-myat-noe-aung | archive-date=18 November 2015 | url-status=dead }}</ref> == খিতাপধাৰীসকল == [[File:Himangini Singh Yadu with Sushmita Sen returns after winning Miss Asia Pacific World 2012 05.jpg|thumb|upright|২০১২ চনৰ মিছ এছিয়া পেচিফিক ৱৰ্ল্ড জয় কৰি উভতি অহাৰ পাছত হিমাংগিনী সিং যদু (বাঁওফালে, [[সুস্মিতা সেন]]ৰ সৈতে)]] {| class="wikitable" ! বৰ্ষ ! দেশ ! মিছ এছিয়া পেচিফিক ৱৰ্ল্ড ! ৰাষ্ট্ৰীয় খিতাপ ! স্থান ! প্ৰতিনিধি |- | rowspan="2" |২০১৪ |{{flag|India}} |শ্বেতা ৰাজ |মিছ ডিভা | rowspan="4" |ছিউল, দক্ষিণ কোৰিয়া | ২৭ |- |{{flag|Myanmar}} |মে মায়াট নোৱে ''(অপসাৰিত)'' |মিছ ম্যানমাৰ | ৪১ |- |২০১৩ |{{flag|India}} |[[সৃষ্টি ৰাণা]] |মিছ ডিভা |৩৯ |- |২০১২ |{{flag|India}} |হিমাংগিনী সিং যদু | আই এম শ্বী–মিছ ইউনিভাৰ্ছ ইণ্ডিয়া |৩৯ |- | rowspan="2" |২০১১ |{{flag|Ukraine}} |[[ডায়ানা ষ্টাৰ্কোভা]] ''(স্থলাভিষিক্ত)'' |মিছ ৰাছিয়া | rowspan="2" |বুছান, দক্ষিণ কোৰিয়া | rowspan="2" |৫৪ |- |{{flag|France}} |ফ্ল’ৰিমা ট্ৰেইবাৰ ''(অপসাৰিত)'' | মিছ ইউক্ৰেইন |} '''টোকা:''' <small>২০১৫ চনৰপৰা প্ৰতিযোগিতাখনৰ নাম সলনি কৰি মিছ ছুপাৰটেলেণ্ট অৱ দ্য ৱৰ্ল্ড ৰখা হৈছে।</small> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * Logo for the Pageant: [https://web.archive.org/web/20160112125448/http://www.prestigiousbeautypageants.org/wp-content/uploads/2014/05/Logo_of_Miss_Asia_Pacific_World.png ''Miss Asia Pacific World'' Logo] [[শ্ৰেণী:সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতা]] 2wuzk2ihmnr20qjxilmb220vdmpfpx6 0 136613 651851 605967 2026-11-10T02:51:28Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651851 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = Miyuri Samarasinghe <br> මියුරි සමරසිංහ |other_names = |image = |alt = |caption = |birth_date = {{birth date|1939|03|15}} |birth_name = Wijeratne Miyuri Samarasinghe |birth_place = মোৰাটুৱা, [[শ্ৰীলংকা]] |death_date = {{death date and age|2021|02|06|1939|03|15}} |death_place = কলম্বো, [[শ্ৰীলংকা]] |resting_place = |resting_place_coordinates = |education = মুচাউছ কলেজ |years_active = ১৯৬৫–২০১৭ |party = |spouse = পিয়াল সমৰসিংহে (বিবাহ: ১৯৫৬) |children = ৪ |awards = |signature = |website = |footnotes = |occupation = অভিনেত্ৰী, নৃত্যশিল্পী, প্ৰযোজক, পৰিচালক }} '''ৱিজয়ৰত্ন মিউৰী সমৰসিংহে''' ([[ইংৰাজী]]: Wijeratne Miyuri Samarasinghe; ১৫ মাৰ্চ ১৯৩৯ – ৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১), জনপ্ৰিয়ভাৱে '''মিউৰী সমৰসিংহে''' নামেৰে পৰিচিত, [[শ্ৰীলংকা]]ৰ চলচ্চিত্ৰ, থিয়েটাৰ আৰু টেলিভিছনৰ এগৰাকী অভিনেত্ৰী আছিল।<ref>{{cite web | url=https://www.imdb.com/name/nm8491070/ | title=Miyuri Samarasinghe films | publisher=IMDb | access-date=22 February 2020}}</ref> অভিনয়ৰ উপৰি তেওঁ নৃত্যশিল্পী, চিত্ৰনাট্যকাৰ, প্ৰযোজক আৰু পৰিচালক হিচাপেও কাম কৰিছিল। তেওঁ ‘সুদৰ্শী ইনষ্টিটিউট’ৰ সভাপতি হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছিল।<ref name= samara>{{cite web | url=http://www.sarasaviya.lk/features-story/2019/03/14/3482/ජීවිතේ-වසන්තයේ-මල්-පිපී-සුගන්ධවේ | title=Flowers of the spring of life are fragrant | publisher=Sarasaviya | access-date=22 February 2020}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == ১৯৩৯ চনৰ ১৫ মাৰ্চত মোৰাটুৱাত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ প্ৰথমে মোৰাটুৱাৰ হোলী ৰোজাৰী কেথলিক স্কুলত পঢ়িছিল আৰু তাৰ পিছত মুচাউছ কলেজলৈ যায়। ১৪ বছৰ বয়সতে তেওঁ জয়ন্ত আলগামাৰ নিৰ্দেশনাত শ্ৰীলংকাৰ উচ্চ আৰু নিম্নভূমিৰ নৃত্য পৰিৱেশন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। সেয়েহে মাহেকীয়া ৰেডিঅ’ শ্ব’ৰ মাজৰ আৰু শেষৰ নৃত্য পৰিৱেশনৰ বাবে তেওঁক নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref name= miyuri>{{cite web | url=http://www.divaina.com/2015/10/02/cineart04.html | title=Because of understanding and competence, I did not take a step back - veteran artist Miyuri Samarasinghe | publisher=Divaina | access-date=22 February 2020}}</ref> তেওঁ সিংহল সাংস্কৃতিক প্ৰতিষ্ঠানত (সুদৰ্শী) শিক্ষক হিচাপে কাম কৰি বিভিন্ন পদত অধিষ্ঠিত হৈছিল।<ref name= samara /> ১৭ বছৰ বয়সত তেওঁ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয় আৰু ২৪ বছৰ বয়সত চাৰিটা সন্তানৰ মাতৃ হয়। স্কুলত পঢ়ি থকা দিনতে তেওঁ স্বামী পিয়াল সমৰসিংহক লগ পাইছিল। দম্পতীটোৰ তিনিগৰাকী কন্যা— সুজীৱা, দীপ্তি, অৱন্তী আৰু এজন পুত্ৰ ৰুৱান আছিল। দীপ্তি আৰু অৱন্তী যমজ সন্তান।<ref name= miyuri /> তেওঁৰ স্বামী পিয়ালৰ ১৯৭৯ চনত মৃত্যু হয়, যেতিয়া তেওঁৰ বয়স ৩৯ বছৰ আছিল।<ref name= samara /> কৰ্কট ৰোগৰ সৈতে দীৰ্ঘদিন ধৰি যুঁজি ২০২১ চনৰ ৬ ফেব্ৰুৱাৰীত ৮১ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite web |title=Veteran actress Miyuri Samarasinghe no more |url=https://www.newsfirst.lk/2021/02/06/veteran-actress-miyuri-samarasinghe-no-more/ |access-date=2021-02-06 |website=newsfirst}}</ref> == অভিনয় জীৱন == স্কুলত পঢ়ি থকা অৱস্থাতে তেওঁ ৰেডিঅ' চিলনত প্ৰৱেশ কৰে আৰু পিছলৈ সংগীতজ্ঞ এম কে ৰকছামীৰ সৈতে বিভিন্ন ৰেডিঅ' অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰে। তেওঁ ‘মাচিকা ৰেগুমা’ অনুষ্ঠানৰ এগৰাকী স্থায়ী সদস্য হৈ পৰে। ইয়াৰ মাজতে তেওঁ ধৰ্ম শ্ৰী ৱিক্ৰমসিংহেৰদ্বাৰা পৰিচালিত ৰেডিঅ' নাটকৰ স্ক্ৰীণ টেষ্টত অৱতীৰ্ণ হয় আৰু শীৰ্ষ পাঁচজন উত্তীৰ্ণৰ ভিতৰত এজন হিচাপে পৰিগণিত হয়। সেই সময়ত তেওঁ ৰেডিঅ'ৰ অন্যান্য তৰুণ শিল্পী যেনে গীতা কান্তি জয়াকোডি আৰু নিৰঞ্জলা সৰোজিনীৰ সৈতে ‘বালোলী লোলী লোলী’ৰ দৰে অনুষ্ঠানত যোগদান কৰিছিল। বিবাহৰ পিছত তেওঁ শিল্পজগতৰপৰা আঁতৰি আহিছিল যদিও পিছলৈ ৱেলিকালা ৰত্নৰ মঞ্চ নাটক ‘অলুথ দাৱাচক’ৰ বাবে মাৰ্চি এডিৰিচিংহেৰ সৈতে যোগদান কৰে।<ref name="Sapatheru">{{Cite web |title='Sapatheru Hamine' who hid lovely laugh |url=http://www.silumina.lk/2021/02/13/රසඳුන/මියුරු-හස%C2%ADරැල්-සඟවා-নিක්ম-গিয়-‘সপ%C2%ADতೇৰু-হামিনে’ |access-date=2021-06-18 |website=Silumina}}</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ ‘ৰাণ কান্দা’, ‘উমাথুচান ৱাৰুচাৱা’, ‘বাম্মান্নো’, ‘উৰুভিছি’, ‘হিথা হোণ্ডা আম্মাণ্ডি’, ‘নাটুক্কাৰায়ো’, ‘নেকথা’,<ref>{{cite web | url=http://archives.sundayobserver.lk/2011/06/19/mon50.asp | title=Nekatha at two places | publisher=Sunday Observer | access-date=22 February 2020}}</ref> ‘অ’থেলো’, ‘শিৱম্মা ধনাপালা’, ‘লোৰা’ আৰু ‘নৱাছিয়া অণু নৱায়া’ আদি মঞ্চ নাটকত অভিনয়ৰ বহু সুযোগ লাভ কৰে। তেওঁ ৩০০তকৈও অধিক মঞ্চ নাটকত অভিনয় কৰিছে আৰু ১০খন নাটক প্ৰযোজনা তথা পৰিচালনা কৰিছে। ১৯৮১ চনত তেওঁ ‘নৱাছিয়া অণু নৱায়া’ নাটকৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় উৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটা লাভ কৰে। সেই একে বছৰতে তেওঁৰ প্ৰযোজনা ‘হিমা কুৰুল্লো’ই গোল্ডেন ডিজাইন এৱাৰ্ডছত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা, অভিনেত্ৰী, চিত্ৰনাট্য আৰু প্ৰযোজনাৰ বাবে চাৰিটা বঁটা লাভ কৰে।<ref name= miyuri /> ১৯৮৩ চনত তেওঁ ‘লোকা ডেকাক আথাৰা’ নামৰ চুটি নাটকখন লিখে আৰু পৰিচালনা কৰে, য’ত তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটা লাভ কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ ‘পাৰাচাকৱালা পেয়াক’ নাটকখন পৰিচালনা কৰে। ইয়াৰ বাবেও তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী আৰু শ্ৰেষ্ঠ প্ৰযোজনাৰ বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref name= samara /> মঞ্চত সক্ৰিয় হৈ থকাৰ সময়তে তেওঁ ‘বাদুথ এক্কা হোৰু’ ছবিৰ জৰিয়তে এটা সৰু চৰিত্ৰৰে চলচ্চিত্ৰত আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref name="Sapatheru" /> চলচ্চিত্ৰত তেওঁৰ প্ৰথমটো গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰ আছিল অমৰসেন কুমাৰসিংহেৰ নিৰ্দেশনাত নিৰ্মিত ১৯৭৩ চনৰ ছবি ‘মিৰিংগুৱা’।<ref name= miyuri /> তাৰ পিছৰেপৰা তেওঁ বহু নামী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ অধীনত ‘পডি বিজয়’, ‘অধিষ্টানায়া’, ‘ৰিদী থেল্লা’, ‘মাডোল দুৱা’, ‘বিৰাগায়া’, ‘যাহালু যেহেলি’ আৰু ‘আদৰা হাছুন’ আদি ছবিত অভিনয় কৰে।<ref>{{cite web | url=https://www.films.lk/sinhala-cinema-artist-miyuri-samarasinghe-475.html | title=Miyuri Samarasinghe filmography | publisher=Sinhala Cinema Database | access-date=22 February 2020 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20200223041747/https://www.films.lk/sinhala-cinema-artist-miyuri-samarasinghe-475.html | archivedate=23 February 2020 | deadurl=yes }}</ref><ref name= samara /> বান্দুলা ভিথানেজৰ নিৰ্দেশনাত নিৰ্মিত নৱবৰ্ষৰ টেলিড্ৰামা ‘এৰাবাদু মাল’ৰ জৰিয়তে তেওঁ টেলিভিছন নাটকত প্ৰৱেশ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ৫০০তকৈও অধিক টেলি-ধাৰাবাহিকত বহুতো মাতৃৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল, যেনে ‘ইৰাটা হান্দানা মাল’, ‘ইৰা পায়া’, ‘গংগা সাহা নিস্সংক’, ‘সান্নালিয়ানে’, ‘নেদেয়ো’, ‘সিহিনা নিম্নায়া’, ‘সুৰা অসুৰা’, ‘দামিনী’, ‘পাচে গেনা মানামালি’ আৰু ‘সুডো সুডো’।<ref name= miyuri /> তেওঁক আটাইতকৈ বেছি টেলিড্ৰামাত অভিনয় কৰা অভিনেত্ৰী হিচাপেও সন্মানিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Actress Miyuri Samarasinghe, who acted in the most teledramas, has passed away |url=https://www.gossiplankanews.com/2021/02/miyuri-samarasinghe-passed-away.html |access-date=2021-02-06 |website=gossiplankanews}}</ref> তেওঁ ১৯৭৬ চনত শ্ৰেষ্ঠ অভিনয়ৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা আৰু ২০০২ চনত ‘কেম্মুৰা’ নাটকৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটা লাভ কৰে।<ref name= samara /> সাংস্কৃতিক বিভাগ আৰু টাৱাৰ হল থিয়েটাৰ ফাউণ্ডেচনৰ উদ্যোগত তেওঁক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনাবলৈ ২০১৫ চনৰ ৪ অক্টোবৰত মাৰাদানা টাৱাৰ হল থিয়েটাৰত ‘মিউৰী সমৰসিংহে ৰংগাভিন্দনা’ নামৰ এক বিশেষ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref name= miyuri /><ref>{{cite web | url=https://sinhala.news.lk/news/entertainment/item/13777-2015-10-02-05-26-33 | title="Miyuri Samarasinghe Rangabhinandana" Festival | publisher=Sinhala news | access-date=22 February 2020 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name= samara /> যিহেতু তেওঁ অভিনয় জীৱনৰ ৫০ বছৰ অতিক্ৰম কৰিছিল, তেওঁ নিজৰ জীৱন-কাহিনী লিখিছিল আৰু ‘কলা লোৱে মামা ইপাদুনেমী’ নামৰ এখন কিতাপ প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref name= samara /> তেওঁ নখন মঞ্চ নাটক— ‘লোকা ডেকাক আথাৰা’, ‘পাৰাচাকৱালা পেয়াক’, ‘আম্মাই পুথাই’, ‘হিমা কুৰুল্লো’, ‘পাৰা’, ‘আন্না কাৰোনিনা’, ‘চাপথেৰু হামিনে’, ‘অৱৰ্থুৱাক’, ‘মিউৰী ৰংগামালা’— পৰিচালনা তথা প্ৰযোজনা কৰিছিল আৰু ‘মুথু এতে’ নামৰ এখন নাটক প্ৰযোজনা কৰিছিল।<ref name= samara /> শ্ৰীলংকাৰ নাট্যজগতলৈ আগবঢ়োৱা সেৱাৰ বাবে ২০১৯ চনৰ জুন মাহত তেওঁক ‘মানৱ হিতাবাদী কীৰ্তি শ্ৰী বীৰপুত্ৰ দেশবন্ধু’ সন্মানীয় উপাধি প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{cite web | url=https://www.pressreader.com/sri-lanka/daily-mirror-sri-lanka/20190722/282772063160851 | title=Dayan honorary title | publisher=Daily Mirror | access-date=22 February 2020}}</ref> === নিৰ্বাচিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক === * ''দামিনী'' * ''ডু দাৰুৱো'' * ''গংগা সাহা নিশ্সংক'' * ''গিৰায়া'' * ''হিৰুটা পীপেনা সূৰ্যকান্ত'' * ''ইৰাটা হান্দানা মাল'' * ''মালচাৰা আকুনু'' * ''নিৰানন্দয়া'' * ''পাচে গেনা মানামালি'' * ''সংসাৰ চাকমানা'' * ''সিহিনা নিম্নায়া'' * ''সুৰা অসুৰা'' ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://gossiplankalive1.blogspot.com/2012/05/chat-with-miyuri-samarasinghe.html Chat With Miyuri Samarasinghe] [[শ্ৰেণী:শ্ৰীলংকাৰ অভিনেত্ৰী]] b7abu10vhtepwlz5ehy1evmlriu4hyh 0 136682 651842 647735 2026-11-10T01:43:07Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651842 wikitext text/x-wiki {{About|জিলা|জিলাৰ মুখ্য কাৰ্যালয়|মাজুলী}} {{Infobox settlement | name = মাজুলী জিলা | settlement_type = [[অসম|অসমৰ]] [[List of districts of Assam|জিলা]] | total_type = মুঠ | native_name = | image_map = Majuli in Assam (India).svg | map_alt = | map_caption = অসমত অৱস্থান | coordinates = {{Coord|26|57|0|N|94|10|0|E|}} | coor_pinpoint = | pushpin_map = | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{IND}} | subdivision_type1 = [[States and union territories of India|ৰাজ্য]] | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = [[Divisions of Assam|সংমণ্ডল]] | subdivision_name2 = [[উজনি অসম]] | established_title = প্ৰতিস্থা | established_date = | seat_type = সদৰ ঠাই | seat = [[গড়মূৰ]] | parts_type = [[Tehsils of India|মহকুমা]] | parts_style = para | p1 = | area_total_km2 = 880 | area_footnotes = | population_as_of = | population_total = 167304 | population_footnotes = | population_urban = | population_density_km2 = auto | demographics_type1 = | demographics1_title1 = [[Literacy in India|সাক্ষৰতা]] | demographics1_info1 = | demographics1_title2 = Sex ratio | demographics1_info2 = | leader_title = [[লোকসভা]] | leader_name = [[Lakhimpur (Lok Sabha constituency)|লখিমপূৰ]] | leader_title1 = [[বিধান সভা]] | leader_name1 = [[Majuli (Vidhan Sabha constituency)|মাজুলী]] | leader_title2 = | leader_name2 = | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +05:30 | registration_plate = AS-29 | blank_name_sec1 = | blank_info_sec1 = | blank_name_sec2 = | blank_info_sec2 = | website =https://majuli.assam.gov.in/ | official_name = | image_skyline = A wetland in Majuli.jpg | image_caption = মাজুলীৰ জলাহভূমি }} '''মাজুলী জিলা'''<ref>[http://majulilandscape.gov.in/''Official Website'']</ref> উত্তৰ-পূব অসমৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ মাজত থকা বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ নদীদ্বীপ মাজুলীত অৱস্থিত।<ref>{{cite web|url=http://scroll.in/latest/815953/assams-majuli-to-become-indias-first-island-district-today|title=Assam's Majuli to become India's first island district today}}</ref> ই দেশৰ প্ৰথমখন নদী দ্বীপ জিলা।<ref>{{cite news| url=http://hindustantimes.com/indianews/assam-majuli-to-become-india-s-first-river-island-district/story-hzFoxSUxh3IpRpSeIqrhtM.html | title=Assam: Majuli becomes 1st river island district of India| work=[[Hindustan Times]] | date=27 June 2016| access-date=28 June 2016| location=[[Guwahati]]}}</ref> ২০১৬ চনৰ ৮ ছেপ্টেম্বৰত সৰ্বানন্দ সোণোৱালে মাজুলীক জিলা হিচাপে ঘোষণা কৰে, যোৰহাটৰ উত্তৰ অংশৰ পৰা মাজুলীক পৃথক কৰাৰ পিছত অসমৰ মুঠ জিলাৰ সংখ্যা ৩২ৰ পৰা ৩৩লৈ বৃদ্ধি হয়।<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Majuli-to-get-district-status-today/articleshow/54160332.cms Majuli to get district status today]</ref> দ্বীপটোৰ এখন সৰু গাঁও গড়মূৰ জিলাখনৰ মুখ্য কাৰ্যালয়। মাজুলী অসমীয়া নৱবৈষ্ণৱী সংস্কৃতিৰ কেন্দ্ৰস্থল। বহুকেইখন সত্ৰৰ বাবে সমগ্ৰ অসমতে মাজুলী বিখ্যাত। আহোম ৰজাসকলৰ ঐতিহাসিক তাৎপৰ্য আৰু ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতাৰ বাবে স্বীকৃতি পোৱা মাজুলীৰ চাৰিখন প্ৰধান ৰাজ সত্ৰ হ’ল আউনীআটী সত্ৰ, দক্ষিণপাট সত্ৰ, গড়মূৰ সত্ৰ, আৰু কুৰুৱাবাহী সত্ৰ৷ ইয়াৰে ভিতৰত পাল নাম আৰু অপ্সৰা নৃত্যৰ বাবে জনাজাত আউনীআটি সত্ৰক সৰ্বোচ্চ বুলি গণ্য কৰা হয়, আনহাতে গড়মূৰ প্ৰাচীন সামগ্ৰী, দক্ষিণপাট নৃত্য কলা, আৰু চামগুৰি মুখা শিল্পৰ বাবে বিখ্যাত।<ref>[https://assaminfo.com/general-knowledge-assam/who-are-the-four-raj-satras-of-assam-chari-satras-and-what-makes-them-significant who are the four raj satras of assam chari satras and what makes them significant]</ref> দ্বীপটোত থকা অন্য সত্ৰসমূহ হৈছে শ্ৰীশ্ৰী উত্তৰ কমলাবাৰী সত্ৰ, শ্ৰী শ্ৰী বেঙেনাআটী সত্ৰ, শ্ৰী শ্ৰী চামগুৰি সত্ৰ, শ্ৰীশ্ৰী ভোগপুৰ সত্ৰ আদি।<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260429061202/https://majuli.assam.gov.in/ |archivedate=2026-04-29 |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://majuli.assam.gov.in |access-date=2026-04-13 |deadurl=yes}}</ref> ==ইতিহাস== মাজুলী দ্বীপৰ উৎপত্তি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] আৰু ইয়াৰ উপনৈসমূহৰ গতিপথৰ পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে জড়িত। প্ৰাচীন কালত ব্ৰহ্মপুত্ৰ মাজুলীৰ উত্তৰেদি আৰু [[দিহিং নদী]] ইয়াৰ দক্ষিণেদি প্ৰায় সমান্তৰালভাৱে বৈ গৈছিল। ১৬৬১–১৬৯৬ চনৰ ভিতৰত সংঘটিত ভূমিকম্পসমূহ আৰু ১৭৫০ চনৰ এক বৃহৎ বানপানীৰ ফলত নদীব্যৱস্থাৰ ব্যাপক পৰিৱৰ্তন ঘটি মাজুলীৰ বৰ্তমানৰ দ্বীপীয় আকৃতি গঢ় লৈ উঠা বুলি এটা ভূ-আকৃতিগত ব্যাখ্যা প্ৰচলিত আছে।<ref>{{cite journal |last1=Sarma |first1=J. N. |last2=Phukan |first2=M. K. |year=2004 |title=Origin and some geomorphological changes of Majuli Island of the Brahmaputra River in Assam, India |journal=Geomorphology |volume=60 |issue=1–2 |pages=1–19 |doi=10.1016/j.geomorph.2003.07.013}}</ref> মধ্যযুগত বৰ্তমানৰ মাজুলীৰ অধিকাংশ অঞ্চল [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল বুলি বুৰঞ্জীসমূহত উল্লেখ পোৱা যায়। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, চুতীয়া ৰজা ৰত্নধ্বজপালে মাজুলী অঞ্চলত ''ৰতনপুৰ'' নামৰ এখন ৰাজধানী স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=S. K. |title=দেওধাই অসম বুৰঞ্জী |page=165}}</ref> ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে চুতীয়া আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজত মাজুলীৰ দিখৌমুখ, দিহিংমুখ, চিৰাআটি আৰু চেৰোৱাকটা আদি স্থানত কেইবাখনো যুদ্ধ সংঘটিত হৈছিল। সেই সময়ত দিহিং নদী মাজুলীৰ দক্ষিণেদি বৈ পশ্চিম প্ৰান্তৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰত মিলিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |year=2023 |page=532 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref><ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/in.gov.ignca.9404 |edition=2nd |year=1926 |page=[https://archive.org/details/in.gov.ignca.9404/page/132 132]}}</ref> ১৫২৩–২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত মাজুলী আহোম শাসনৰ অধীনলৈ যায়। আহোমসকলে অঞ্চলটোক ''মুং-ক্লাং'' বা দিহিং প্ৰদেশৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰি দিহিঙীয়া গোহাঁইৰ অধীনত শাসন ব্যৱস্থা স্থাপন কৰে। ১৫৬৩ খ্ৰীষ্টাব্দত [[আহোম ৰাজ্য]] আৰু [[কোচ ৰাজ্য]]ৰ মাজত [[মাজুলীৰ সন্ধি]] স্বাক্ষৰিত হয়। ইয়াৰ ফলত আহোমসকলে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰত সোৱণশিৰি নদীলৈকে বিস্তৃত অঞ্চল কোচসকলক এৰি দিবলগীয়া হয়।<ref>{{cite book |last=Nath |first=D. |title=History of the Koch Kingdom, c. 1515–1615 |publisher=Mittal Publications |year=1989 |page=58}}</ref><ref>{{cite book |last=Sarkar |first=J. N. |chapter=Early Rulers of Koch Bihar |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |year=1992 |page=80}}</ref> পৰৱৰ্তী আহোম যুগত প্ৰতাপ সিংহই মাজুলীত মেৰাগড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। ১৭৭৬ চনত লক্ষ্মী সিংহই প্ৰদান কৰা এখন দানপত্ৰতো ''মাজুলী প্ৰদেশ''ৰ উল্লেখ পোৱা যায়। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত অঞ্চলটো হৌহা নামৰ এজন বিদ্ৰোহী নেতাৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ গৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |page=271}}</ref> ষোড়শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ]]ৰ নৱবৈষ্ণৱ আন্দোলনৰ প্ৰসাৰৰ লগে লগে মাজুলী অসমৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰলৈ পৰিণত হয়। দ্বীপটোত স্থাপিত বিভিন্ন [[সত্ৰ]]ই অসমীয়া সাহিত্য, সংগীত, নৃত্য আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ বিকাশত উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite web |last1=Brahma |first1=Debajit |last2=Poovaiah |first2=Ravi |title=Majuli – Pilgrimage Island of Assam: Art Forms of Satra Monasteries |publisher=IDC School of Design, IIT Bombay |url=https://www.dsource.in/resource/majuli-pilgrimage-island-assam/introduction}}</ref> অৱশ্যে ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ ব্যাপক গৰাখহনীয়াৰ ফলত দ্বীপটোৰ আয়তন যথেষ্ট হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite news |last=Yardley |first=Jim |date=14 April 2013 |title=A Capricious River, an Indian Island's Lifeline, Now Eats Away at It |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2013/04/15/world/asia/indian-island-shrinks-as-brahmaputra-swells-and-sways.html}}</ref> ===জিলা গঠন=== প্ৰশাসনিকভাৱে মাজুলী পূৰ্বতে [[যোৰহাট জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত এটা মহকুমা আছিল। ২০১৬ চনৰ ২৭ জুনত মাজুলীক পৃথক জিলা হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত অসম চৰকাৰে যোৰহাট জিলাৰ পৰা মাজুলীক পৃথক কৰি নতুন জিলা গঠনৰ অধিসূচনা জাৰি কৰে। ২০১৬ চনৰ ৮ ছেপ্টেম্বৰত তদানীন্তন মুখ্যমন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]]ে মাজুলীক অসমৰ ৩৫সংখ্যক জিলা হিচাপে আনুষ্ঠানিকভাৱে উদ্বোধন কৰে। ইয়াৰ লগে লগে মাজুলী ভাৰতৰ প্ৰথমখন নদীদ্বীপ জিলা হিচাপে পৰিচিত হয়।<ref>{{cite web |title=History |url=https://majuli.assam.gov.in/about-us/history |publisher=Majuli District Administration, Government of Assam |archiveurl=https://web.archive.org/web/20261022142117/https://majuli.assam.gov.in/about-us/history |archivedate=2026-10-22 |access-date=2026-10-22 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news |title=Majuli becomes first island district of India |work=The Times of India |date=8 September 2016 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/majuli-becomes-first-island-district-of-india/articleshow/54199005.cms}}</ref> ==প্ৰশাসন== জিলাখন মাজুলী নামৰ এটা চক্ৰৰে গঠিত। উপ আয়ুক্তগৰাকী হৈছে শ্ৰীমতী কৰৱী শৰ্মা, এ চি এছ। ==অৰ্থনীতি== মাজুলীৰ মূল উদ্যোগ হৈছে কৃষি আৰু ধান প্ৰধান শস্য। মাজুলীত চহকী আৰু বৈচিত্ৰময় কৃষি পৰম্পৰা আছে, কীটনাশক বা কৃত্ৰিম সাৰ ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ প্ৰায় ১০০ বিধ ধানৰ খেতি কৰা হয়। উৎপাদিত চাউলসমূহৰ ভিতৰত কোমল চাউল, সাধাৰণতে জলপান হিচাপে খোৱা হয়; পানীৰ তলত গজা আৰু দহ মাহৰ পিছত চপোৱা বাও ধান আৰু পিঠা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা আঠাযুক্ত বাদামী ৰঙৰ বৰা চাউল প্ৰধান। মাছ ধৰা, দুগ্ধ উৎপাদন, মৃৎশিল্প, হস্ত তাঁতশাল আৰু নাও নিৰ্মাণ আদি ইয়াৰ অন্য গুৰুত্বপূৰ্ণ অৰ্থনৈতিক উদ্যোগ।<ref>[http://www.assamlog.com ''The Only Govt Jobs updates website open from Majuli''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170501122301/http://assamlog.com/ |date=2017-05-01 }}</ref> হস্ততাঁত গাঁওৰ লোকসকলৰ এটা প্ৰধান বৃত্তি। যদিও ই বহুলাংশে এটা অবাণিজ্যিক বৃত্তি, তথাপিও ই বহু বাসিন্দাৰ ভৰণ-পোষণৰ মূল উপায়। কপাহ আৰু ৰেচমৰ বিশেষকৈ মুগা ৰেচমৰ বিভিন্ন ৰং আৰু শৈলীৰ ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰস্তুত কৰা সুন্দৰ বয়ন শিল্পৰ নিদৰ্শন মাজুলীত দেখা পোৱা যায়। ==জনগাঁথনি== ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি মাজুলী জিলাৰ জনসংখ্যা ১,৬৭,৩০৪ জন। মাজুলীত প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৫৫ গৰাকী মহিলা। অনুসূচিত জাতি আৰু অনুসূচিত জনজাতি ক্ৰমে ২৩,৮৭৮ (১৪.২৭%) আৰু ৭৭,৬০৩ (৪৬.৩৮%) জন।<ref name="districtcensus">{{Cite web |date=2011 |title=District Census Handbook: Jorhat |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/220/download/530/DH_2011_1813_PART_A_DCHB_JORHAT.pdf |website=censusindia.gov.in |publisher=Registrar General and Census Commissioner of India}}</ref> হিন্দু ধৰ্ম মাজুলীৰ প্ৰধান ধৰ্ম, ইয়াৰ প্ৰায় ৯৯.০৪% জনসংখ্যাই হিন্দু পালন কৰে।<ref name="Religion">{{cite web |date=2011 |title=Table C-01 Population By Religion: Assam |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/11365/download/14478/DDW18C-01%20MDDS.XLS |website=census.gov.in |publisher=Registrar General and Census Commissioner of India}}</ref> {{Pie chart |thumb = left |caption = মাজুলীৰ ভাষাসমূহ (২০১১)<ref name="languages"/> |label1 = [[Assamese language|অসমীয়া]] |value1 = 54.47 |color1 = purple |label2 = [[Mising language|মিচিং]] |value2 = 41.01 |color2 = lightskyblue |label3 = [[Bengali language|বাংলা]] |value3 = 1.66 |color3 = orchid |label4 = [[Deori language|দেউৰী]] |value4 = 1.22 |color4 = blue |label5 = হিন্দী |value5 = 0.90 |color5 = orange |label6 = নেপালী |value6 = 0.46 |color6 = sienna |label7 = অন্যান্য |value7 = 1.64 |color7 = grey }} ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ৫৪.৪৭% জনসংখ্যাই অসমীয়া, ৪১.০১% জনসংখ্যাই মিচিং, ১.৬৬% জনসংখ্যাই বাংলা আৰু ১.২২% লোকে দেওৰী ভাষাক প্ৰথম ভাষা হিচাপে কয়৷<ref name="languages">{{cite web |date=2011 |title=Table C-16 Population By Mother Tongue: Assam |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10195/download/13307/DDW-C16-STMT-MDDS-1800.XLSX |website=censusindia.gov.in |publisher=Registrar General and Census Commissioner of India}}</ref> ==ৰাজনীতি== মাজুলী (বিধান সভা সমষ্টি) অসম বিধানসভাৰ ৯৯ নং সমষ্টি। এই সমষ্টিৰ আসন অনুসূচিত জনজাতিৰ বাবে সংৰক্ষিত। মাজুলীৰ বৰ্তমানৰ বিধায়ক ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টিৰ ভূবন গাম। যোৰহাট লোকসভা সমষ্টিৰ ১০টা বিধানসভা খণ্ডৰ ভিতৰত মাজুলী অন্যতম। ইয়াত মিচিং স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদৰ অধীনতো তিনিটা সমষ্টি আছে। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://web.archive.org/web/20260429061202/https://majuli.assam.gov.in/ Majuli District Official Website] {{Assam}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জিলা]] 58rtn1uuvif33gc4k4k8246lgo4tj6v 0 136834 651860 608497 2026-11-10T03:24:43Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651860 wikitext text/x-wiki '''মিহৰ আলী''' (''Mihr 'Ali''), যাক '''মীৰ আলী''' বা '''মেহৰ আলী''' আছিল ফাৎ-আলী শ্বাহ কাজাৰৰ শাসনকালত কাজাৰ [[ইৰান]]ৰ ৰাজকীয় দৰবাৰৰ এজন মহান চিত্ৰশিল্পী। মিহৰ আলীক তেওঁৰ শাসনকালৰ আগলি ভাগৰ আটাইতকেই উল্লেখযোগ্য ইৰানী প্ৰতিচ্ছবি শিল্পী আৰু প্ৰাৰম্ভিক কাজাৰ শিল্পৰ অন্যতম অগ্ৰণী চিত্ৰশিল্পী হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="Sothebys">{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240715120448/https://www.sothebys.com/ |archivedate=2024-07-15 |title=Sotheby's |url=http://sothebys.com |access-date=2026-05-09 |deadurl=yes}}</ref> তেওঁ এজন দক্ষ শিক্ষকো আছিল, তেওঁৰ ছাত্ৰসকলৰ ভিতৰত বিখ্যাত চিত্ৰশিল্পী আবু আল-হাছান ছানী আল-মুলক অন্যতম।<ref>{{Cite web|url=https://google.com|title=Muqarnas, Volume 16: An Annual on the Visual Culture of the Islamic World|first=Gülru|last=Necipoğlu|date=6 October 1999|publisher=BRILL|accessdate=6 October 2023|via=Google Books}}</ref> [[File:A magnificent Qajar royal portrait of Fath 'Ali Shah attended by a prince (almost certainly Mohammad Mirza, later ruling as Mohammad Shah), attributed to Mihr 'Ali, Persia, circa 1820.jpg|thumb|এজন ৰাজকুমাৰৰ সৈতে (সম্ভৱতঃ মহম্মদ মিৰ্জা) ফাৎ-আলী শ্বাহ কাজাৰৰ প্ৰতিচ্ছবি, ১৮২০ চনৰ মিহৰ আলীৰ বুলি ধৰা হয়।]] ==কৰ্মৰাজি== মিহৰ আলীৰ প্ৰধান দক্ষতা আছিল ছবিৰ চৰিত্ৰটোৰ মহিমা আৰু ক্ষমতা ফুটাই তোলাৰ ক্ষমতা, যাৰ বাবে তেওঁ শ্বাহৰ এজন প্ৰিয় চিত্ৰশিল্পী হৈ পৰিছিল।<ref name="Sothebys"/> মিহৰ আলীয়ে ফাৎ-আলী শ্বাহৰ অন্ততঃ দহখন পূৰ্ণ অবয়বৰ তৈলচিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত সম্ভৱতঃ ১৮০০ চনত সিন্ধৰ আমিৰসকলৰ ওচৰলৈ উপহাৰ হিচাপে এখন পঠিওৱা হৈছিল। আন এখন প্ৰতিচ্ছবি, য’ত শ্বাহক সিংহাসনত উপৱিষ্ট অৱস্থাত দেখুওৱা হৈছিল, সেয়া নেপোলিয়নলৈ পঠিওৱা হৈছিল। মিহৰ আলীৰ শ্ৰেষ্ঠ প্ৰতিচ্ছবিখন হৈছে ১৮১৩-১৪ চনৰ এটা কৃতি, যাক কোনো কোনোৱে বৰ্তমানৰ শ্ৰেষ্ঠ পাৰ্চী তৈলচিত্ৰ বুলি গণ্য কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://answers.com|title=Answers - the Most Trusted Place for Answering Life's Questions|website=Answers.com}}</ref> ইয়াত শ্বাহে সোণালী ব্ৰকেডৰ চোলা আৰু কিয়ানী মুকুট পৰিধান কৰি এখন অলংকৃত দণ্ড ধৰি থকা পূৰ্ণ অবয়বৰ চিত্ৰ অংকন কৰা হৈছে। [[File:Fath ‘Ali Shah on his throne.jpg|thumb|১৮০০-১৮০৬ চনত মিহৰ আলীৰ বুলি ধৰা সিংহাসনত উপৱিষ্ট ফাৎ-আলী শ্বাহ কাজাৰৰ প্ৰতিচ্ছবি, লুভ্ৰ মিউজিয়াম, পেৰিছ।]] ফাৎ-আলী শ্বাহে নিজৰ আৰু নিজৰ পুত্ৰসকলৰ বহুতো জীৱন্ত প্ৰতিচ্ছবি নিৰ্মাণ কৰিবলৈ দিছিল, যিবোৰ দৰবাৰৰ অনুষ্ঠানৰ পটভূমি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। মিহৰ আলী আৰু তেওঁৰ পূৰ্বৰ দৰবাৰী চিত্ৰশিল্পী মিৰ্জা বাবাৰ দ্বাৰা অংকিত এই কৰ্মসমূহত ফাৎ-আলী শ্বাহক তেওঁৰ বহুতো ৰাজকীয় ৰূপত চিত্ৰিত কৰা হৈছে। এইবোৰ বাস্তৱসন্মত প্ৰতিচ্ছবিতকৈ এজন শাসক হিচাপে তেওঁৰ ক্ষমতা প্ৰদৰ্শনৰ বাবেহে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ফলস্বৰূপে, এই কৰ্মসমূহ অতিশয় শৈলীগত, গাঢ় ৰঙৰ আৰু শক্তিৰ প্ৰতীকৰে পৰিপূৰ্ণ।<ref>{{cite web |url=http://metmuseum.org |title=Nineteenth-Century Iran: Art and the Advent of Modernity - Heilbrunn Timeline of Art History |publisher=Metropolitan Museum of Art |accessdate=October 26, 2010}}</ref> মেহৰ আলীৰ আন গুৰুত্বপূৰ্ণ কৰ্মসমূহৰ ভিতৰত আছে ইছফাহানৰ ইমাৰত-এ নৱ প্ৰাসাদৰ সাজ-সজ্জাৰ বাবে ফাৎ-আলী শ্বাহে নিৰ্মাণ কৰিবলৈ দিয়া ''[[শাহনামা]]''ৰ শাসক আৰু চৰিত্ৰসমূহৰ প্ৰতিচ্ছবিৰ এটা শৃংখলা। এই শৃংখলাটো ইমানেই উল্লেখযোগ্য আছিল যে ইছফাহান ভ্ৰমণ কৰা বহুতো ইউৰোপীয় পৰিব্ৰাজকৰ প্ৰতিবেদনত ইয়াৰ উল্লেখ পোৱা যায়। [[File:Portrait of Kay Khusraw, by Mihr 'Ali, Qajar Iran, Isfahan 1803-4.jpg|thumb|১৮০৩/০৪ চনত মিহৰ আলীৰ দ্বাৰা অংকিত কায় খুছৰোৰ প্ৰতিচ্ছবি।]] ১৯৮৫ চনলৈকে ভবা হৈছিল যে এই শৃংখলাৰ সকলোবোৰ চিত্ৰ ধ্বংস হৈ গৈছে, কিন্তু তাৰ পাছত তিনিখন চিত্ৰ উদ্ধাৰ আৰু প্ৰমাণিত কৰা হৈছে, সেইকেইখন হ’ল আফ্ৰাছিয়াব, চাংগিজ খাঁ আৰু কায় খুছৰোৰ প্ৰতিচ্ছবি। অৱশ্যে কায় খুছৰোৰ প্ৰতিচ্ছবিখন ইয়াৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপত নাই, বৰঞ্চ ইয়াৰ মূল আকাৰৰ প্ৰায় ৮০ শতাংশলৈ হ্ৰাস পাইছে। তথাপিও, ২০০৭ চনত লণ্ডনৰ ক্ৰীষ্টিছৰ নিলামত এইখন ৫৪,০০০ পাউণ্ডত বিক্ৰী হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=http://christies.com|title = Portrait of Kay Khusraw}}</ref> বাকী দুখন চিত্ৰও ব্যক্তিগত সংগ্ৰহত আছে। ==গেলেৰী== <gallery> File:A monumental portrait of King Jamshid, signed by Mihr ‘Ali, Persia, Qajar, dated 1218 AH 1803 AD Sotheby's.jpg|১৮০৩ চনত মিহৰ আলীৰ দ্বাৰা স্বাক্ষৰিত ৰজা জমশ্বিদৰ প্ৰতিচ্ছবি File:A Large Portrait of Crown Prince 'Abbas Mirza, attributable to Mihr 'Ali, Persia, Qajar, circa 1800.jpg|প্ৰায় ১৮০০ চনৰ যুৱৰাজ আব্বাছ মিৰ্জাৰ প্ৰতিচ্ছবি File:Full length portrait of 'Abbas Mirza, attributed to Mihr 'Ali, circa 1810-15.jpg|প্ৰায় ১৮১০-১৫ চনৰ যুৱৰাজ আব্বাছ মিৰ্জাৰ প্ৰতিচ্ছবি File:Portrait of Fath-Ali Shah Qajar - Mihr 'Ali - Museum of Fine Arts of Sa'dabad Complex.jpg|১৮১৩ চনত মিহৰ আলীৰ দ্বাৰা অংকিত ফাৎ-আলী শ্বাহ কাজাৰৰ চিত্ৰ, ছাদাবাদ কমপ্লেক্স, তেহৰাণ </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://arthermitage.org মিহৰ আলীৰ দ্বাৰা অংকিত ফাৎ-আলী শ্বাহ কাজাৰৰ তৈলচিত্ৰ] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] 97esjlfbpein3kubtj1mdos3lijmkvl 0 136938 651720 610020 2026-11-09T13:29:48Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651720 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ধৰ্ম কান্ত মিলি |image=Dhormo kanto Mili (Mising).jpg | birth_date = ২ জুন, ১৯৬৭ | birth_place = [[দিখৌমুখ]], [[শিৱসাগৰ]] | death_date = ১৭ মে', ২০২৬ | death_place = [[গুৱাহাটী]] | nationality = [[ভাৰতীয়]] | occupation = [[অসম অসামৰিক সেৱা]] বিষয়া, লেখক, ক্ৰীড়াবিদ | parents = গংগাই চন্দ্ৰ মিলি, গুণৱতী মিলি}} '''ধৰ্ম কান্ত মিলি''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী:]] Dharma Kanta Mili) [[অসম লোকসেৱা আয়োগ]] (ACS)ৰ এগৰাকী জ্যেষ্ঠ তথা সুদক্ষ প্ৰশাসনিক বিষয়া, ক্ৰীড়াবিদ (ফুটবল খেলুৱৈ) আৰু অসমীয়া সুলেখক। ১৯৬৭ চনৰ ২ জুন তৰিখে [[শিৱসাগৰ]]ৰ দিখৌমুখত জন্মগ্ৰহণ কৰা ধৰ্ম কান্ত মিলি [[অসম চৰকাৰ]]ৰ বিভিন্ন প্ৰশাসনিক কাম-কাজত জড়িত থকাৰ লগতে বিভিন্ন সামাজিক কাম-কাজ, ক্ৰীড়াজগত আৰু শৈক্ষিক ক্ষেত্ৰখনলৈ অৱদান যোগাইছিল।<ref>{{Cite web |url=https://directorateofhighereducation.assam.gov.in/resource/detail/rti-contacts |title=RTI Contacts |website=Directorate of Higher Education, Assam |access-date=21 May 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260512141000/https://directorateofhighereducation.assam.gov.in/resource/detail/rti-contacts |archivedate=12 May 2026 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ers.assam.gov.in/service_report.php?nm=626&hash=a66f188e3620517060af10dc5aa7002b |title=Service Report |website=Government of Assam |access-date=21 May 2026 |archivedate=9 August 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240809105536/https://ers.assam.gov.in/service_report.php?nm=626&hash=a66f188e3620517060af10dc5aa7002b |deadurl=yes }}</ref> == শিক্ষা == মিলিয়ে ১৯৮২ চনত স্থানীয় দিখৌমুখ জনজাতি উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পৰা সুখ্যাতিৰে হাইস্কুল শিক্ষান্ত পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈ পৰৱৰ্তী সময়ত [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ পৰা স্নাতক আৰু [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ পৰা স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == কৰ্ম জীৱন == প্ৰথমতে শিৱসাগৰ মহাবিদ্যালয় আৰু [[জগন্নাথ বৰুৱা বিশ্ববিদ্যালয়]]ত কিছুদিন অধ্যাপনা কৰাৰ সময়তে ১৯৯৩ চনত অসম চৰকাৰৰ অসামৰিক সেৱাৰ পৰীক্ষাত সুখ্যাতিৰে উত্তীৰ্ণ হৈ এগৰাকী অসামৰিক প্ৰশাসনিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱনৰ পাতনি মেলে। কৰ্মজীৱনৰ সময়ছোৱাত এগৰাকী দক্ষ প্ৰশাসনিক বিষয়াৰ পৰিচয় দিবলৈ সক্ষম হোৱা মিলিয়ে অসম চৰকাৰৰ উচ্চ শিক্ষা বিভাগৰ সঞ্চালক, ক্ৰীড়া আৰু যুৱ কল্যাণ বিভাগৰ সঞ্চালক, জল জীৱন মিছনৰ অতিৰিক্ত সঞ্চালক, জন স্বাস্থ্য কাৰিকৰী বিভাগৰ অতিৰিক্ত সচিব, পঞ্চায়ত আৰু গ্ৰামোন্নয়ন বিভাগৰ যুটীয়া সচিব, মীন বিভাগৰ যুটীয়া সচিব, [[মিচিং স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদ]]ৰ মুখ্য সচিব, ধেমাজি জিলা অতিৰিক্ত আয়ুক্ত, অতিৰিক্ত উন্নয়ন আয়ুক্ত, ধেমাজি জিলা মহকুমা বিষয়া, উত্তৰ লখিমপুৰ, বিহপুৰীয়া, ওদালগুৰি, নাওবৈচা আৰু সোৱনশিৰীৰ মূল চক্ৰ বিষয়া হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি মৃত্যুৰ সময়লৈকে অসম চৰকাৰৰ ৰাজহ বিভাগৰ সচিব হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |title=ধৰ্ম কান্ত মিলিৰ মৃত্যুত শোকৰ ছাঁ |newspaper=নিয়মীয়া বাৰ্তা |date=18 May 2026}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/cities/guwahati-city/assamese-writer-and-bureaucrat-dharmakanta-mili-passes-away-in-guwahati-tributes-pour-in |title=Assamese writer and bureaucrat Dharmakanta Mili passes away in Guwahati |website=The Sentinel Assam |access-date=21 May 2026}}</ref> == মৃত্যু == উচ্চ ৰক্তচাপজনিত কাৰণত আক্ৰান্ত হৈ গুৱাহাটীৰ জি এন আৰ চি চিকিৎসালয়ত চিকিৎসাধীন হৈ থকা অৱস্থাত ২০২৬ চনৰ ১৭ মে' তাৰিখে মিলিয়ে প্ৰায় ৫৯ বছৰ বয়সত শেষ নিশ্বাস ত্যাগ কৰে।<ref>{{Cite web |url=https://www.asomiyapratidin.in/homepage/former-director-of-higher-education-dharmakanta-mili-passes-away-11844166 |title=Former Director of Higher Education Dharmakanta Mili passes away |website=অসমীয়া প্ৰতিদিন |access-date=21 May 2026}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/cities/guwahati-city/assamese-writer-and-bureaucrat-dharmakanta-mili-passes-away-in-guwahati-tributes-pour-in |title=Assamese writer and bureaucrat Dharmakanta Mili passes away in Guwahati |website=The Sentinel Assam |access-date=21 May 2026}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:মিচিং জনগোষ্ঠীৰ ব্যক্তি]] <references /> [[শ্ৰেণী:প্ৰশাসনিক বিষয়া]] 9agklq5jfsdlfl9mijeupouk96y0dr5 0 138093 651734 639933 2026-11-09T14:51:12Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651734 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = নীলাকুইল | image = Neelakuyil.jpg | caption = নীলাকুইল চিনেমাৰ পোষ্টাৰ | director = পি. ভাস্কৰন<br/>ৰামু কাৰিয়েত | producer = টি. কে. পাৰিকুট্টী<ref name="P.Bhaskaran"/><ref name="milestone"/> | story = উৰুব | screenplay = উৰুব<br/>পি. ভাস্কৰন<ref name="P.Bhaskaran"/> | starring = সত্যেনেশন নাডাৰ<br/>মিচ কুমাৰী<br/>পি. ভাস্কৰন<br/>প্ৰেমা মেনন<br/>মাষ্টাৰ বিপিন<br/> মানৱালন জোছেফ<br>আবিন ভিচি | music = কে. ৰাঘৱন | cinematography = এ. ভিনচেণ্ট | editing = টি. আৰ. শ্ৰীনিৱাসচালু | studio = চন্দ্ৰতাৰা প্ৰডাকচন | distributor = চন্দ্ৰতাৰা পিকচাৰচ | released = {{Film date|1954|10|22|df=y}} | runtime = ১৭১ মিনিট | country = [[ভাৰত]] | language = [[মালয়ালম]] | budget = {{INRConvert|1|l|year=1954}}<ref name="P.Bhaskaran"/> | gross = }} '''নীলাকুইল''' ({{lang-en|Neelakuyil}}; অনুবাদ:দ্য ব্লু কয়েল) হৈছে ১৯৫৪ চনত পি. ভাস্কৰন আৰু ৰামু কাৰিয়েতে যুটীয়াভাৱে পৰিচালনা কৰা এখন [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম ভাষাৰ]] [[ভাৰত |ভাৰতীয়]] চিনেমা। উৰুবে লিখা এটা গল্পৰ আধাৰত এই নব্য-বাস্তৱবাদী মেল’ড্ৰামাখন নিৰ্মিত হৈছিল। উৰুব আৰু পি. ভাস্কৰনে যুটীয়াভাৱে ইয়াৰ চিত্ৰনাট্য লিখিছিল।<ref name="P.Bhaskaran">{{cite news|url=http://www.hindu.com/lf/2004/04/21/stories/2004042101020200.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121108151348/http://www.hindu.com/lf/2004/04/21/stories/2004042101020200.htm|url-status=dead|archive-date=8 November 2012|title=A man and two milestones |author=Saraswathy Nagarajan |newspaper=[[The Hindu]]|date=21 April 2004|access-date=2010-12-28}}</ref> সত্যেনেশন নাডাৰ, মিচ কুমাৰী, পি. ভাস্কৰন, প্ৰেমা মেনন, মাষ্টাৰ বিপিন, মানৱালন জোছেফ আৰু আবিন ভিচিয়ে চিনেমাখনত অভিনয় কৰিছে। উচ্চবৰ্ণৰ এগৰাকী শিক্ষক শ্ৰীধৰন নাইৰৰ প্ৰেমত পৰা নীলি নামৰ দলিত কৃষক ছোৱালীজনীক কেন্দ্ৰ কৰি চলচ্চিত্ৰখনৰ প্লট ৰচনা কৰা হৈছে। উৰুব আছিল এগৰাকী নামজ্বলা লেখক। সতীৰ্থসকলৰ উৎসাহত তেওঁ আৰু পি. ভাস্কৰনে মিলি নীলাকুইলৰ কাহিনী ৰচনা কৰিছিল। পি. ভাস্কৰনে যেতিয়া এখন চিনেমা নিৰ্মাণৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল, তেওঁ সামাজিক বিষয়ক লৈ এখন ছবি নিৰ্মাণৰ ইচ্ছা কৰিছিল। তেওঁ এই চিনেমাখনৰ ড্ৰাফট লিখি শেষ কৰাৰ লগে লগে টি. কে. পাৰিকুট্টীয়ে গ্ৰীণ চিগনেল দিয়ে। যিহেতু সত্যেন আৰু ভাস্কৰন ঘনিষ্ঠ বন্ধু আছিল, সেয়েহে সত্যেনক শ্ৰীধৰণ নায়াৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয়ৰ বাবে কোৱা হৈছিল। সত্যেনৰ বাবে এই চিনেমাখন আছিল এক মাইলৰ খুঁটি; নীলাকুইলত অভিনয়ৰ যোগেদি তেওঁ [[কেৰালা|কেৰালাত]] এগৰাকী সফল আৰু জনপ্ৰিয় তাৰকা ৰূপে প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল। এ ভিনচেণ্টে চিনেমেট’গ্ৰাফী কৰা চিনেমাখনৰ সংগীতৰ কাম কৰিছিল কে ৰাঘৱনে।<ref name="The Hindu">{{cite web |author=B. Vijayakumar |date=25 October 2008 |title=Neelakuyil 1954 |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/neelakuyil-1954/article1427604.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20161016055336/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/neelakuyil-1954/article1427604.ece |archive-date=16 October 2016 |work=The Hindu |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161016055336/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/neelakuyil-1954/article1427604.ece |archivedate=16 October 2016 |access-date=25 July 2026 |deadurl=yes}}</ref> ১৯৫৪ চনৰ ২২ অক্টোবৰত মুক্তি লাভ কৰা চিনেমাখনে সমালোচকৰ ভূয়সী প্ৰশংসা লাভ কৰিছিল। ব্যৱসায়িকৰূপে এক বৃহৎ সফলতা লাভ কৰাৰ লগতে নীলাকুইল সেই সময়ৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জন কৰা [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম ভাষাৰ]] চিনেমা ৰূপে পৰিগণিত হৈছিল। চলচ্চিত্ৰখনত অভিনয় কৰা তুলনামূলক ভাৱে অচিনাকী অভিনেতা-অভিনেত্ৰীসকলৰ বাবে এয়া আছিল এক বিৰল কৃতিত্ব। অস্পৃশ্যতা, সামন্তবাদ আৰু নাৰীৰ প্ৰতি হোৱা অন্যায়ৰ দৰে সামাজিক সমস্যাৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱহৃত কঠোৰ সংলাপৰ বাবে নীলাকুইলৰ চিত্ৰনাট্যই প্ৰশংসা লাভ কৰিছিল। আঞ্চলিক উপভাষাত কথা কোৱা অভিনেতা-অভিনেত্ৰীসকলৰ অভিনয়েও সমালোচকৰ প্ৰশংসা লাভ কৰিছিল। নিয়মীয়া নেৰেটিভৰ পৰা বিচ্ছিন্ন হোৱাৰ বাবে চিনেমাখনৰ নেৰেটিভকো প্ৰশংসা কৰা হৈছিল।<ref name="The Hindu"/> এই ছবিখনে দ্বিতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে সৰ্বভাৰতীয় প্ৰমাণপত্ৰ লাভ কৰে আৰু এই বঁটা লাভ কৰা প্ৰথমখন দক্ষিণ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ ৰূপে পৰিগণিত হয়।<ref name="2ndawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/2nd_nff_1955.pdf|title=2nd National Film Awards|publisher=[[Directorate of Film Festivals]]|access-date=August 23, 2011}}</ref> ==অভিনয়ত== * সত্যেনেশন নাডাৰ - শ্ৰীধৰন নায়াৰৰ ৰূপত (নীলিৰ সন্তানৰ পিতৃ) * মিচ কুমাৰী - নীলিৰ ৰূপত * প্ৰেমা মেনন - নলিনীৰ ৰূপত (শ্ৰীধৰন নায়াৰৰ পত্নী) * পি. ভাস্কৰন - শংকৰন নায়াৰৰ ৰূপত (নীলিৰ সত্নানৰ দত্তক পিতৃ)<ref name="P.Bhaskaran"/> * মানৱালন জোছেফ - নানু নায়াৰৰ ৰূপত ==চাউণ্ডট্ৰেক== নীলাকুইল চিনেমাখনত কে. ৰাঘৱন আৰু পি. ভাস্কৰনৰ ৯টা গীত আছে, যাক মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ইতিহাসত মাইলৰ খুঁটি হিচাপে গণ্য কৰা হৈছে। নীলাকুইলৰ আগতে [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] ছবিৰ চাউণ্ডট্ৰেকত কেৱল [[হিন্দী]] আৰু [[তামিল ভাষা|তামিল]] গীত আছিল। ৰাঘৱনে মালয়ালী লোকসংগীতক চাউণ্ডট্ৰেকত অন্তৰ্ভুক্ত কৰি চিনেমাত সংযোগ কৰিছে।<ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/fr/2006/09/08/stories/2006090801160300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121108151623/http://www.hindu.com/fr/2006/09/08/stories/2006090801160300.htm|url-status=dead|archive-date=8 November 2012|title=Cultural extravaganza|author=C. Jayakumar|date=8 September 2008|newspaper=[[The Hindu]]|access-date=2010-12-28|archivedate=8 November 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121108151623/http://www.hindu.com/fr/2006/09/08/stories/2006090801160300.htm|deadurl=yes}}</ref> ইয়াত ব্যৱহৃত সংগীতৰ ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত আছিল মাপিলাপ্পাট্টু (ইছলামিক সংগীত), কয়িথুপাট্টু (এক প্ৰকাৰ শস্য চপোৱাৰ গীত), পৰম্পৰাগত প্ৰাৰ্থনা আৰু ৰোমাণ্টিক মেলডি; যিসমূহ কেৰেলাৰ লোক পৰম্পৰাৰ পৰাই উদ্ভৱ হৈছিল। গীতসমূহৰ নৃত্য পৰিচালনা কৰিছিল গুৰু গোপালকৃষ্ণন কোডুংগালুৰে। {| class="wikitable" ! গীত ! গায়ক |- | ''Ellarum Chollanu, Ellarum Chollanu'' | য়ানাম্মা ডেভিড |- | ''Kayalarikaathu Vala Erinjappol'' | কে. ৰাঘৱন |- | ''Unarunaroo Unnikanna'' | সান্তা পি. নায়াৰ |- | ''Kadalasu Vanchi Eri'' | কড়িকড পুষ্পা |- | ''Maanennum Vilikkilla'' | মেহবুব |- | ''Kuyiline Thedi'' | য়ানাম্মা ডেভিড |- | ''Engane Nee Marakkum Kuyile'' | কড়িকড আব্দুল কাদেৰ |} ==মুক্তি== চিনেমাখন ১৯৫৪ চনৰ ২২ অক্টোবৰত মুক্তি পাইছিল।<ref>{{Cite web |title=Neelakkuyil (1954) |url=https://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=48 |access-date=2022-12-14 |website=www.malayalachalachithram.com}}</ref>চিনেমাখন আছিল সফল হিট চিনেমাসমূহৰ মাজৰ এখন। চিনেমাখন চাবলৈ কেইবা সপ্তাহলৈ চিনেমাহলবোৰ দৰ্শকেৰে পূৰ্ণ হৈ আছিল।<ref name="P.Bhaskaran" /> নীলাকুইলে সমালোচকৰ প্ৰশংসা লাভ কৰিছিল।<ref name=":0" /> ১৯৫৪ চনৰ ৭ নৱেম্বৰত মথৰুভূমিৰ সমালোচকে লিখিছিল, ''চিনেমাখনৰ সফলতাৰ কৃতিত্ব উৰুবে পোৱা উচিত, যি ইয়াৰ গল্প, চিত্ৰনাট্য আৰু সংলাপ লিখিছে। সাধাৰণ মানুহৰ সৈতে ভালদৰে সংযোগ স্থাপন কৰা চৰিত্ৰ সৃষ্টিত তেওঁ সফল হৈছিল। যদিও কাহিনীৰ ৰৈখিক অগ্ৰগতিত ইয়াৰে কিছু চৰিত্ৰৰ কোনো অৱদান নাই, তথাপিও বাস্তৱিক চিত্ৰণৰ বাবে এই চৰিত্ৰসমূহে একঘেয়ামিৰ সৃষ্টি কৰা নাই।'' লগতে লিখিছে; ''জীৱন্ত, সজীৱ সংলাপবোৰে ছবিখনত প্ৰাণ সঞ্চাৰ কৰিছে। প্ৰচুৰ পৰিমাণে ব্যৱহৃত আউটডৰ শ্বটবোৰে এয়া অনুভৱ কৰোৱাত সফল হৈছে যে কাহিনীটো কেৰালাত সংঘটিত হৈছে। নায়াৰ কৰণভাৰৰ উচিকুডুমা, নামবুদিৰিৰ পান-বক্স, নায়াৰৰ ঘৰত তুলসী গছৰ কাষত প্ৰথাগতভাৱে জ্বলোৱা পৰম্পৰাগত সন্ধিয়াৰ চাকি, গাঁৱৰ ৰেষ্টুৰেণ্ট, মাৰাৰ আৰু তেওঁৰ ড্ৰাম, মাপ্পিলাৰ মাছ ধৰা জাল - এই সকলোবোৰে ছবিখনৰ কেৰালাশৈলী অধিক প্ৰকট কৰিছে।'' তেওঁ শেষত লিখিছে ''যদিও মইথুৰ চৰিত্ৰটো চিনেমাখনৰ নেৰেটিভৰ সৈতে খাপ নাখায়, তথাপিও এই চৰিত্ৰটো বালকৃষ্ণ মেননে উৎকৃষ্ট অভিনয় কৰিছে।''<ref>[https://indiancine.ma/HHE/info Mathruboomi Reviews: Neelakuyil]</ref> চলচ্চিত্ৰ ইতিহাসবিদ জেনছন জোচেফে কৈছে; ''দুখীয়া আৰু নিপীড়িত লোকৰ বিষয়সমূহক মেলোড্ৰামাটিক ৰূপত দেখুৱাটোৱেই যদি ভাৰতীয় চিনেমাত সামাজিক যথাৰ্থবাদ, তেন্তে নীলাকুইল এই ধাৰাত নিখুঁতভাৱে খাপ খাই পৰিছে।''<ref>[https://indiancine.ma/HHE/info Jenson Joseph on ''Neelakuyil'': Left-affiliated artists’ interventions in Malayalam cinema]</ref> ==পুৰস্কাৰ== * ২য় [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]], ১৯৫৪ - শ্ৰেষ্ঠ চিনেমা ৰূপে ''অল ইণ্ডিয়া চাৰ্টিফিকেট অৱ মেৰিট''।<ref name="2ndawardPDF"/> * ১৯৫৪ - মালয়ালয়ম ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ চিনেমা ৰূপে ৰাষ্ট্ৰপতিৰ ৰূপৰ পুৰস্কাৰ ==স্বীকৃতি== ২০১২ চনত জেনি ৰভিনে লিখিছিল; ''নীলাকুইলৰ আগৰ [[মালয়ালম]] চলচ্চিত্ৰ সমূহ মূলতঃ তামিল চলচ্চিত্ৰৰ দৰেই আছিল, নতুবা ক’ব পাৰি সেইসমূহক আছিল তামিল চলচ্চিত্ৰৰ দুৰ্ব্বল অনুকৰণ। নীলাকুইলেই হ’ল প্ৰথম চিনেমা যি অনুকৰণৰ এই গণ্ডী ভাঙি মালয়ালম চিনেমাক এক নতুন পৰিচয় দিলে।''<ref>{{Cite web |last=ടീം |first=ഉത്തരകാലം എഡിറ്റോറിയല്‍ |date=2012-12-05 |title='എനിക്ക് സമുദായത്തെ മാനിക്കണ്ടേ?': നീലക്കുയിലും പുരോഗമന കേരളവും |url=https://utharakalam.com/2012/12/05/5434.html |access-date=2022-12-14 |website=Utharakalam |language=en-US}}</ref> [[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া|দ্য টাইমচ্‌ অৱ ইণ্ডিয়াই]] এই চিনেমাখনক বিশুদ্ধ মালয়ালম চিনেমা ৰূপে অভিহিত কৰিছে।<ref>{{Cite news |title=Neelakuyil is considered first authentic film - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/did-you-know/neelakuyil-is-considered-first-authentic-film/articleshow/14082135.cms |access-date=2022-12-14 |website=The Times of India |date=4 February 2013 |language=en}}</ref> নীলাকুইলে শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ ৰূপে ''অল ইণ্ডিয়া চাৰ্টিফিকেট অৱ মেৰিট'' প্ৰমাণপত্ৰ লাভ কৰাৰ লগতে মালয়ালম ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ চলচ্চিত্ৰৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] লাভ কৰি প্ৰথমখন ৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত মালয়ালম চিনেমা হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="milestone">{{cite news |date=26 November 2004 |title=A milestone movie |newspaper=[[The Hindu]] |url=http://www.hindu.com/fr/2004/11/26/stories/2004112602680500.htm |url-status=dead |access-date=2010-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050114074516/http://www.hindu.com/fr/2004/11/26/stories/2004112602680500.htm |archive-date=14 January 2005 |archivedate=14 January 2005 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050114074516/http://www.hindu.com/fr/2004/11/26/stories/2004112602680500.htm |deadurl=yes }}</ref> দ্য হিন্দুৰ বি বিজয়কুমাৰে লিখিছে, ''নীলাকুইল আছিল মালয়ালম চিনেমা ইতিহাসত এক ল্যাণ্ডমাৰ্ক; যি মালয়ালম চিনেমাৰ বাবে এক নতুন পথ প্ৰশস্ত কৰিছিল। ই কেৰালাৰ সংস্কৃতিৰ সৈতে কোনো মিল নথকা হিন্দী চিনেমাৰ অবলম্বনত ছবি নিৰ্মাণৰ প্ৰথা ভাঙি মালয়ালম চিনেমাৰ ইতিহাসত এক নতুন দিগন্তৰ সৃষ্টি কৰিছিল।''<ref name=":0">[http://www.cinemaofmalayalam.net/neelakuyil.html "Neelakuyil - The Blue Cuckoo (1954)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110525224224/http://www.cinemaofmalayalam.net/neelakuyil.html |date=2011-05-25 }}. Cinemaofmalayalam.net. Undated. Retrieved 2010-12-28.</ref><ref name="The Hindu" />[[দ্য হিন্দু]]ৰ ৰেন্দৰ গায়ে লিখিছে; ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত ৰাষ্ট্ৰপতিৰ ৰূপৰ পুৰস্কাৰ লাভ কৰি চিনেমাখনে ভাৰতীয় চিনেমাৰ মেপত মালয়ালম চিনেমাৰ স্থান সুচিহ্নিত কৰে।<ref>{{Cite web |date=2005-01-14 |title=The Hindu : Entertainment / Cinema : A milestone movie |url=http://www.hindu.com/fr/2004/11/26/stories/2004112602680500.htm |access-date=2022-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050114074516/http://www.hindu.com/fr/2004/11/26/stories/2004112602680500.htm |archive-date=14 January 2005 |archivedate=2005-01-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050114074516/http://www.hindu.com/fr/2004/11/26/stories/2004112602680500.htm |deadurl=yes }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] 55qt3hdearqn8tl4zg84y6g9p2xtguy 0 138189 651752 622212 2026-11-09T15:34:57Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651752 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = পম্বা নদী | name_other = পম্পা নদী | native_name = {{native name|ml|പമ്പ നദി}} | image = | image_caption = | map = Pamba.PNG | map_caption = পম্বা নদীৰ নামাংকিত মেপ {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-width=300|frame-height=300|frame-align=center |type=shape|id=Q2634049|stroke-color=#0000FF|stroke-width=2 |type2=line|id2=Q2634049|stroke-color2=#0000FF|stroke-width2=2}} | source1_location = পুলাচিমালা | mouth_location = ভেম্বনাড হ্ৰদ, থোট্টাপ্পাল্লী স্পিলৱে আৰু আৰৱ সাগৰ | subdivision_type1 = দেশ | subdivision_name1 = [[ভাৰত]] | length = {{convert|176|km|abbr=on}} | source1_elevation = {{convert|1,650|m|ft|abbr=on}} | discharge1_avg = {{convert|109|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | basin_size = {{convert|2,235|km2|sqmi|abbr=on}} | state = কেৰালা | district =ইডুক্কী, পথনমিঠট্টা, কট্টায়ম, আলাপ্পুঝা }} '''পম্বা নদী''' (ইয়াকে '''পম্পা নদী''' বুলিও কোৱা হয়) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ পেৰিয়াৰ আৰু ভাৰতপুঝা নদীৰ পিছতে তৃতীয় দীৰ্ঘতম নদী, আৰু পূৰ্বৰ পুৰণি ৰাজকীয় ৰাজ্য ট্ৰাভাংকুৰৰ আটাইতকৈ দীঘল নদী। ভগৱান আয়্যাপ্পাৰ নামত উৎসৰ্গিত প্ৰখ্যাত শবৰীমালা মন্দিৰ এই পম্বা নদীৰ পাৰতে অৱস্থিত। পম্বা নদীখনে ঘাইকৈ পথনমিঠট্টা জিলা আৰু আলাপ্পুঝা জিলাৰ কুত্তানাদ অঞ্চলৰ ভূমিভাগক সাৰুৱা কৰি তুলিছে। == গতিপথ == পম্বা নদীখন পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ পীৰমেড মালভূমিৰ পুলাচিমালাই পাহাৰৰপৰা প্ৰায় {{convert|1670|m}} উচ্চতাত উৎপত্তি হৈছে। পথনমিঠট্টা জিলাৰপৰা আৰম্ভ কৰি পথনমিঠট্টা আৰু আলাপ্পুঝা জিলাৰ মাজেৰে {{convert|176|km}} দূৰত্ব অতিক্ৰম কৰি নদীখন কেইবাটাও শাখাৰ জৰিয়তে আৰৱ সাগৰত মিলিত হৈছে। কাক্কিয়াৰ নদীৰ সৈতে সংগমৰ পিছত ই পশ্চিম দিশলৈ বৈ যায় আৰু অৱশেষত অৰুন্ধাই আৰ নদীৰ সৈতে মিলিত হয়। পম্বা নদীখন নাৰায়ণমুঝীৰপৰা দক্ষিণ-পূব দিশলৈ গতি কৰি কাক্কাত্তাৰ নদীৰ সংগমস্থললৈ আহে, যাৰ পিছত ই দক্ষিণলৈ বদচেৰীকৰালৈ বৈ যায় আৰু তাত কাল্লাৰ নদীৰ (পম্বা) পানী গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite report|url=http://www.cwc.nic.in/main/downloads/IHD2015_final.pdf|title=Integrated Hydrological Data Book|publisher=[[Central Water Commission]]|pages=35–36|access-date=4 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20160402104009/http://www.cwc.nic.in/main/downloads/IHD2015_final.pdf|archive-date=2 April 2016|url-status=dead|archivedate=2 April 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160402104009/http://www.cwc.nic.in/main/downloads/IHD2015_final.pdf|deadurl=yes}}</ref> পম্বাৰ বৰাট্টাৰ নামৰ এটা শাখা আৰাট্টুপুঝা/পুথেনকাভৰপৰা ওলাই ইডানাড, ওথেৰা, থিৰুভানভাণ্ডুৰ, ইৰামাল্লীকৰাৰ মাজেৰে বৈ গৈ কাল্লুমকাল পূব দিশত মনিমালা নদীত পৰে। পম্বাৰ আন এটা শাখা কুঠিয়াথোডৰপৰা বৈ গৈ কাল্লুমকাল পশ্চিম দিশত মনিমালা নদীৰ সৈতে মিলিত হয় আৰু নেদুমপুৰমত মনিমালা নদীৰপৰা পুনৰ বিভক্ত হৈ থালাভাদী, ইডাটুৱা, চম্পাকুলাম, পুল্লাংগাড়ী, নেদুমুডীৰ মাজেৰে বৈ গৈ কাইনাকৰীত ভেম্বনাড হ্ৰদত পৰে। এই শাখাখন ভেম্বনাড হ্ৰদলৈ বৈ থকাৰ সময়তে পুল্লাংগাড়ীত মূল সুঁতিৰ পম্বা নদীৰ সৈতে সংযোজিত হয়। আচানকোভিল নদীৰ এটা শাখা পাইপ্পাড/ভীয়াপুৰমত পম্বাৰ সৈতে মিলিত হয়, আনহাতে আন এটা শাখা কাৰিচল আৰু চেৰুথানাৰ মাজেৰে গৈ পুনৰ পম্বাত পৰে। ভেচোচিৰা আৰু অথিক্কায়ামৰ মাজত থকা পেৰুণ্থেনাৰুৱী হৈছে পম্বা নদীৰ প্ৰধান জলপ্ৰপাত।<ref>{{Cite web|title=Home page of Pampa Parirakshana Samithy Kerala State India|url=http://www.savepampa.org/pps/what_is_new.htm|access-date=2021-07-28|website=savepampa.org|archive-date=28 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210728123951/http://www.savepampa.org/pps/what_is_new.htm|url-status=dead|archivedate=2021-07-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210728123951/http://www.savepampa.org/pps/what_is_new.htm|deadurl=yes}}</ref> [[File:പമ്പാനദി.JPG|thumb|আৰানমুলাত পম্বা নদী]] নদীখন পেৰুণাদ, চিত্তৰ, বদচেৰীকৰা, ৰন্নী, আয়ৰুৰ, চেৰুকোল, কিঝুকাৰা, কঝেনচেৰী, মাৰামন, আৰানমুলা, আৰাট্টুপুঝা, ইডানাড, পুথেনকাভ, চেংগান্নুৰ, কাল্লিচেৰী, পাণ্ডানাদ, পৰুমালা, মান্নাৰ, কডাপ্ৰা, মেলপাডোম, থেভেৰী, ভীয়াপুৰম, থকাঝী, পুল্লাংগাড়ী আৰু পাল্লাথুৰুথীৰ মাজেৰে বৈ গৈ ভেম্বনাড হ্ৰদত পৰে; আনহাতে আন এটা শাখা কাৰুভাট্টাৰ মাজেৰে পোনপটীয়াকৈ থোট্টাপ্পাল্লী স্পিলৱেলৈ বৈ যায়। পম্বা অববাহিকা {{convert|2235|km2}} ক্ষেত্ৰফল জুৰি বিস্তৃত হৈ আছে আৰু ইয়াৰ সমগ্ৰ জলনিষ্কাষণ অঞ্চল কেৰালা ৰাজ্যৰ ভিতৰতে অৱস্থিত। এই অৱবাহিকাটো পূবে পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালা আৰু পশ্চিমে আৰৱ সাগৰেৰে পৰিবেষ্টিত। নদীখনে ইয়াৰ উত্তৰ সীমা মনিমালা নদী অৱবাহিকাৰ সৈতে আৰু দক্ষিণ সীমা আচানকোভিল নদী অৱবাহিকাৰ সৈতে ভাগ-বতৰা কৰে। == উপনৈসমূহ == * আজুথাইয়াৰ * কাক্কিয়াৰ * কাক্কাত্তাৰ * কাল্লাৰ নদী (পম্বা)|কাল্লাৰ * আদি পম্বা * বৰাট্টাৰ নদী (পম্বা)|বৰাট্টাৰ * কুত্তেম্পেৰুৰ * উথৰাপ্পাল্লী নদী|উথৰাপ্পাল্লীয়াৰ * কোলাৰায়াৰ * নজু নুংগাৰ * মদথাৰুৱী * কঝিথোডু * থানুংগাত্তিলথোডু * মূঝীয়াৰ == অৱবাহিকাৰ ভূ-প্ৰকৃতি, জলাশয় আৰু কমাণ্ড এৰিয়া == কেৰালাৰ আন সকলো নদী অববাহিকাৰ দৰে পম্বা অৱবাহিকাকো উচ্চতাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি তিনিটা প্ৰাকৃতিক অঞ্চলত বিভক্ত কৰিব পাৰি; সেইসমূহ হ’ল— নিম্নভূমি বা উপকূলীয় অঞ্চল, মধ্যভূমি আৰু উচ্চভূমি। হ্ৰদসমূহৰ সীমান্তৰ সমান্তৰালভাৱে থকা উপকূলীয় অংশটো কিছু দূৰলৈ সমতল, ইয়াৰ পিছৰ অংশটো ক্ৰমে ঢালযুক্ত হৈ পূব দিশত পাহাৰ-পৰ্বতৰ ৰূপ লৈছে। সাগৰীয় উপকূলৰ সমান্তৰালভাৱে থকা নিম্নভূমি অঞ্চলটো সাধাৰণতে জলাহভূমি আৰু বাৰিষাৰ সময়ত বানপানীৰদ্বাৰা প্লাৱিত হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে। নিম্নভূমিৰ পিছত ক্ৰমে ঢালযুক্ত সমভূমি/মধ্যভূমি আৰু তাৰ মাজত কিছুমান সৰু পাহাৰ পোৱা যায়। পূব অংশত থকা উচ্চভূমি অঞ্চলটো দীঘলীয়া পাহাৰীয়া ঢাল, ঘন অৰণ্য, গভীৰ গিৰিপথ আৰু জোপোহা জংঘলেৰে ভৰি আছে। এই সকলোবোৰ ঢালৰ ওপৰত থিয় হৈ আছে পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালা, যিয়ে এই অৱবাহিকাৰ পূব সীমা গঠন কৰিছে।<ref>{{cite web |title=Report made by National Water Development Agency on Interlinking of Pamba with Vaippar |url=http://nwda.gov.in/writereaddata/sublink2images/255.pdf |access-date=11 March 2018 |archive-date=10 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071110154354/http://nwda.gov.in/writereaddata/sublink2images/255.pdf |url-status=bot: unknown }}</ref> কুত্তানাদ হৈছে কেৰালাৰ এক নদী বদ্বীপ (River delta) অঞ্চল, যি ইয়াৰ বিশাল ধাননি পথাৰ আৰু ভৌগোলিক বৈশিষ্ট্যৰ বাবে জনাজাত।<ref name=fao>{{cite web |title=Kuttanad Below Sea Level Farming System {{!}} FAO |url=https://www.fao.org/family-farming/detail/en/c/283069/ |website=www.fao.org |access-date=3 November 2024}}</ref> এই অঞ্চলটো আলাপ্পুঝা, কট্টায়ম আৰু পথনমিঠট্টা জিলাত অৱস্থিত। এই অঞ্চলটোৰ উচ্চতা ভাৰতৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ কম, আৰু বিশ্বৰ ভিতৰতে এনে এক বিৰল স্থান য’ত সাগৰ পৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ৪ৰপৰা ১০ ফুট তলত কৃষি কাৰ্য কৰা হয়। বদ্বীপৰ মাজত থকা উদ্ধাৰ কৰা ভূমিত ঘাইকৈ এই ধানখেতি কৰা হয়।<ref name=fao /> দক্ষিণ ভাৰতৰ প্ৰাচীন ইতিহাসত কুত্তানাদৰ ঐতিহাসিক গুৰুত্ব আছে আৰু ই ৰাজ্যখনৰ প্ৰধান ধান উৎপাদক অঞ্চল। কুত্তানাদৰ খেতিয়কসকল বায়’ছেলাইন কৃষিৰ বাবে বিখ্যাত। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য আৰু কৃষি সংস্থাই ২০১৩ চনত কুত্তানাদৰ কৃষি প্ৰণালীক এক ‘গোলকীয়ভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ কৃষি ঐতিহ্য প্ৰণালী’ হিচাপে ঘোষণা কৰিছে। কেৰালাৰ চাৰিখন প্ৰধান নদী— পম্বা, মীনক্ষিল, আচানকোভিল আৰু মনিমালা এই অঞ্চললৈ বৈ আহিছে। == বিপন্ন অৱস্থা == [[File:Clean Pamba Campaign.JPG|thumb|পম্বা নদী নিকা কৰি ৰাখিবলৈ শবৰীমালাৰ নাডাপ্পান্থালৰ ওচৰত স্থাপন কৰা এখন তথ্য ফলক]] খৰাং পৰিস্থিতি আৰু চৰকাৰৰ সংৰক্ষণ তথা সুৰক্ষাৰ অভাৱৰ বাবে পম্পা নদীখন বৰ্তমান এটি সৰু জুৰিলৈ সংকুচিত হৈ পৰিছে আৰু বহু ঠাইত সম্পূৰ্ণৰূপে শুকাই গৈছে। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া কুঁৱাবোৰো শুকাই গৈছে। ধাননি পথাৰৰ দৰে কৃষিকাৰ্যৰ বাবে পানীৰ নাটনি দেখা গৈছে। বিশেষজ্ঞসকলে এই ভয়াবহ পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি চৰকাৰী সজাগতা বৃদ্ধি কৰিবলৈ আৰু পৰিৱেশ ধ্বংস কৰা উন্নয়নমূলক কাৰ্যকলাপসমূহ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছে।<ref name=Kuttoor>{{cite news|last=Kuttoor|first=Radhakrishnan|title=As Pampa shrinks, life ebbs away|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/as-pampa-shrinks-life-ebbs-away/article5752085.ece|access-date=15 March 2014|newspaper=The Hindu|date=7 March 2014}}</ref> কেৰালা উচ্চ ন্যায়ালয়ে শবৰীমালা ভ্ৰমণ কৰা একাংশ দৰ্শকে নদীত কাপোৰ পেলাই দিয়াৰ ফলত হোৱা প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে।<ref>{{cite news | url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/temple-plans-to-challenge-ban-on-throwing-clothes-in-pamba-river-english-news-1.685693 | title=Temple plans to challenge ban on throwing clothes in Pamba river | date=21 November 2015 | publisher=Mathrubhumi | access-date=18 January 2020 }}</ref> ‘পুণ্যম পুংকাৱনম’ প্ৰকল্পৰ অংশ হিচাপে পম্বা নদীত গা-ধোৱাৰ সময়ত তীৰ্থযাত্ৰীসকলক চাবোন আৰু তেল ব্যৱহাৰ নকৰিবলৈ আহ্বান জনোৱা হৈছে। তেওঁলোকক এই পৱিত্ৰ নদীত কাপোৰকে ধৰি কোনো সামগ্ৰী নেপেলাবলৈও অনুৰোধ জনোৱা হৈছে। এক বহল পৰিসৰত এই প্ৰকল্পৰ লক্ষ্য হৈছে পম্বা আৰু শবৰীমালাৰ বাহিৰেও সমগ্ৰ অঞ্চলটোত পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা আৰু সেউজীয়াৰ বাৰ্তা প্ৰসাৰ কৰা।<ref>{{cite web |url=http://www.technoparktoday.com/vsc-supports-sabarimala-clean-drive-punyam-poonkavanam/ |title = VSC supports Sabarimala Clean Drive 'Punyam Poonkavanam'}}</ref> == হিন্দু ধৰ্মত তাৎপৰ্য == [[File:Pamba near sabarimala.jpg|thumb|সবৰীমালাৰ ওচৰত পম্বা নদী]] ভগৱান আয়েপ্পা শ্ৰী ধৰ্মশাস্তা পন্দলমৰ ৰজাৰ সন্মুখত পম্বা নদীৰ পাৰত এজন শিশু হিচাপে আৱিৰ্ভাৱ হৈছিল। পম্বা নদীক কেৰালাৰ গংগা হিচাপে শ্ৰদ্ধা কৰা হয় আৰু ভগৱান আয়েপ্পাৰ ভক্তসকলে বিশ্বাস কৰে যে পম্বা নদীত ডুব দিয়াটো পৱিত্ৰ গংগা নদীত স্নান কৰাৰ সমতুল্য।<ref>পম্বা নদীক ইয়াৰ ধৰ্মীয় পৱিত্ৰতাৰ বাবে কেৰালাৰ গংগা বুলি অভিহিত কৰা হয়।</ref> নদীত স্নান কৰিলে এজন ব্যক্তিৰ পাপ মোচন হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু সবৰীমালা পাহাৰৰ ওপৰত থকা আয়েপ্পা মন্দিৰলৈ অৰণ্যৰ মাজেৰে খোজকাঢ়ি যাত্ৰা আৰম্ভ কৰাৰ পূৰ্বে এই স্নান কৰাটো বাধ্যতামূলক। বাল্মীকি ৰামায়ণতো পম্বাৰ উল্লেখ পোৱা যায় য’ত ৰামে বৃদ্ধ ভক্ত সবৰীক দৰ্শন কৰিছিল।<ref>''ৰামায়ণ'' মহাকাব্যৰ কিষ্কিন্ধা কাণ্ডত পম্বা নদী আৰু সবৰীৰ আশ্ৰমৰ বিতং বৰ্ণনা পোৱা যায়।</ref> এই সংযোগৰ বাবেই এই পাহাৰটোৰ নাম সবৰীমালা ৰখা হৈছিল যাৰ অৰ্থ হৈছে সবৰীৰ পাহাৰ। == ধৰ্মীয় সন্মিলনসমূহ == চেৰুকোলপুঝা সন্মিলন নামৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বাৰ্ষিক হিন্দু ধৰ্মীয় সন্মিলন চেৰুকোলত পম্বা নদীৰ বালিময় পাৰত অনুষ্ঠিত হয়। আনহাতে এছিয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ ডাঙৰ খ্ৰীষ্টান ধৰ্মীয় সন্মিলন মাৰামন সন্মিলন পম্বা নদীৰ পাৰৰ মাৰামনত অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/2014/river-pamba/505 |title = River Pamba, a veritable signature of a rich culture Kerala Tourism|access-date=8 August 2025}}</ref> == নাও খেল == ''বল্লাম কালী'' যাক সাপ নাও খেল বুলিও জনা যায় হৈছে কেৰালাৰ পুন্নমদা হ্ৰদ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা নদীসমূহত অনুষ্ঠিত হোৱা পৰম্পৰাগত নাও খেল প্ৰতিযোগিতা। ১৫৪৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পুৰণি ''চম্পাকুলাম মূলম নাও খেল'' হৈছে কেৰালাৰ অন্যতম পুৰণি বল্লাম কালী।<ref>{{citation| title = Champakulam Moolam Boat race at Champakulam, Alappuzha (Alleppey) Kerala state, India| url = http://alappuzhaonline.com | publisher=alappuzhaonline.com | access-date=13 July 2019 }}</ref><ref>{{cite web| title = Moolam Boat Race Champakulam - My-Kerala.com| url = http://my-kerala.com| access-date = 26 June 2012| archive-date = 2 February 2017| archive-url = https://web.archive.org/web/20170202095630/http://my-kerala.com| url-status = dead| archiveurl = https://web.archive.org/web/20120513195447/http://my-kerala.com/| archivedate = 13 May 2012| deadurl = yes}}</ref><ref>{{cite web | title = Champakulam Moolam Boat Race at zonkerala.com| url = http://zonkerala.com}}</ref><ref>{{cite web | title = Champakulam Moolam Boat Race video| url = http://keralatourism.org}}</ref> এই প্ৰতিযোগিতাখন পম্বা নদীৰ চম্পাকুলামত অনুষ্ঠিত হয়। আনহাতে পল্লিয়োডাম নামৰ বিশেষ নাও ব্যৱহাৰ হোৱা ''আৰণমুলা নাও খেল'' হৈছে আৰণমুলাত ওণম উৎসৱ আৰু বল্লাসাধ্য উৎসৱৰ অংশ হিচাপে অনুষ্ঠিত হোৱা এক বাৰ্ষিক প্ৰতিযোগিতা।<ref>{{cite web| title =Aranmula - Unique Heritage Village in Pathanamthitta, Kerala Kerala Tourism| url =https://keralatourism.org| access-date = 17 September 2025}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] 6ai8aqecdrnm4tkhcqavjsbz68f7jc1 0 138219 651769 645330 2026-11-09T17:21:25Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651769 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} {{Infobox film | name = প্ৰেমম | image = | alt = | caption = থিয়েটাৰ ৰিলিজ পোষ্টাৰ | native_name = | director = আলফন্স পুথ্ৰেন | producer = আনৱাৰ ৰাছিদ | writer = আলফন্স পুথ্ৰেন | based_on = | starring = নিভিন পলী<br />[[ছাই পল্লৱী]]<br/>মাডোনা চেবাষ্টিয়ান<br/>অনুপমা পৰমেশ্বৰন | narrator = | music = ৰাজেশ মুৰুগেশ্যন | cinematography = আনন্দ চি চন্দ্ৰন | editing = আলফন্স পুথ্ৰেন | studio = আনৱাৰ ৰাছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ | distributor = {{ubl|এ এণ্ড এ ৰিলিজ|ট্ৰাইকালাৰ এণ্টাৰটেইনমেণ্ট}} (কেৰালা আৰু তামিলনাডু) | released = {{Film date|df=yes|2015|05|29}} | runtime = ১৫৬ মিনিট | country = [[ভাৰত]] | language = [[মালায়ালম]] | budget = {{INR}}৪ কোটি<ref>{{cite news|title=Resurgent Film Industry Poised to Flourish|url=https://www.newindianexpress.com/business/2015/jun/29/resurgent-film-industry-poised-to-flourish-776299.html|newspaper=The New Indian Express|author=Chandrakanth Viswanath|date=29 June 2015|access-date=5 July 2015}}</ref> | gross = }} '''প্ৰেমম''' ([[মালয়ালম]]: പ്രേമം, অৰ্থ: প্ৰেম) হৈছে ২০১৫ চনৰ এখন ভাৰতীয় [[মালায়ালম]] ভাষাৰ ৰোমাণ্টিক কমেডী-ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ। আলফন্স পুথ্ৰেনৰদ্বাৰা ৰচিত, পৰিচালিত আৰু সম্পাদিত এই ছবিখন প্ৰযোজনা কৰিছে আনৱাৰ ৰাছিদে। চলচ্চিত্ৰখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে নিভিন পলী আৰু [[ছাই পল্লৱী]]য়ে (ব্যক্তিগতভাৱে এইখন তেওঁৰ প্ৰথম ডাঙৰ ছবি)। ইয়াৰ উপৰি সহযোগী চৰিত্ৰত মাডোনা চেবাষ্টিয়ান, অনুপমা পৰমেশ্বৰন, শবৰীশ বৰ্মা, কৃষ্ণ শংকৰ, চিজু উইলছন, অনন্ত নাগ, বিনয় ফ’ৰ্ট, চুবিন শ্বাহিৰ, শৰফুদ্দীন আদিয়ে অভিনয় কৰিছে। কাহিনীটোৱে জৰ্জ (নিভিন) আৰু তেওঁৰ বন্ধুসকলৰ কৈশোৰৰপৰা প্ৰাপ্তবয়স্ক হোৱালৈকে এক ৰোমাণ্টিক যাত্ৰা অনুসৰণ কৰে। জৰ্জৰ প্ৰথম প্ৰেম বিফল হ’লেও, কলেজৰ প্ৰবক্তা মলাৰে (পল্লৱী) তেওঁৰ অন্তৰত পুনৰ প্ৰেমৰ ভাব জগাই তোলে। তেওঁৰ এই ৰোমাণ্টিক যাত্ৰাটো কেইবাটাও পৰ্যায়ৰ মাজেৰে আগবাঢ়ে, যাৰ ফলত তেওঁ জীৱনৰ প্ৰকৃত উদ্দেশ্য বিচাৰি পায়। ২০১৪ চনৰ জুলাই মাহৰপৰা ছবিখনৰ মূল চিত্ৰগ্ৰহণ আৰম্ভ হয়। [[গোৱা]], আলুভা আৰু [[ফ'ৰ্ট কোচি]]কে ধৰি বিভিন্ন স্থানত চিনেমাখনৰ শ্বুটিং কৰা হৈছিল। ২০১৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইয়াৰ চিত্ৰগ্ৰহণৰ কাম সমাপ্ত হয়। চিনেমাটোগ্ৰাফী আৰু সংগীতৰ দায়িত্বত আছিল ক্ৰমে আনন্দ চি চন্দ্ৰন আৰু ৰাজেশ মুৰুগেশ্যন। চলচ্চিত্ৰখন প্ৰায় ৪ কোটি টকাৰ বাজেটেৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ২০১৫ চনৰ ২৯ মে’ত ''প্ৰেমম'' মুক্তি লাভ কৰে আৰু ই সমালোচকৰ ব্যাপক প্ৰশংসা বুটলিবলৈ সক্ষম হয়। বিশেষকৈ অভিনেতা-অভিনেত্ৰীসকলৰ অভিনয় (বিশেষকৈ নিভিন আৰু ছাই পল্লৱী), কাহিনী, চিত্ৰনাট্য, চিনেমাটোগ্ৰাফী, সংগীত, নেপথ্য সংগীত, সম্পাদনা আৰু আলফন্স পুথ্ৰেনৰ পৰিচালনাক উচ্চ প্ৰশংসা কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰখনে ব্যাৱসায়িকভাৱে বিপুল সফলতা অৰ্জন কৰি প্ৰায় ৭৩ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰে। চিনেমাখনে কেৰালাৰ ছবিগৃহত ১৭৫ দিন আৰু তামিলনাডুত ৩০০ দিনতকৈও অধিক সময় ধৰি সফলতাৰে প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ''[[দ্য হিন্দু]]''ৰ দশকটোৰ শ্ৰেষ্ঠ ২৫খন মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ তালিকাত এই ছবিখনক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ''ফিল্ম কমপেনিয়ন''ৰ "দশকটোৰ ১০০টা সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ অভিনয়"ৰ তালিকাত ছাই পল্লৱী আৰু নিভিনৰ অভিনয় স্থান লাভ কৰিছিল। ২০১৬ চনত আক্কিনেনি নাগা চৈতন্য আৰু শ্ৰুতি হাছানে ক্ৰমে নিভিন পলী আৰু ছাই পল্লৱীয়ে কৰা চৰিত্ৰ দুটা ৰূপায়ণ কৰি ছবিখন তেলুগু ভাষাত পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰে।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://translate.goog/ |access-date=2026-07-30 |archivedate=2013-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130810220326/http://www.translate.goog/ |deadurl=yes }}</ref> চলচ্চিত্ৰখনে কেইবাটাও শ্ৰেণীত বঁটা আৰু মনোনয়ন লাভ কৰিছিল। ৬৩সংখ্যক ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণত ''প্ৰেমম'' সাতটা শ্ৰেণীত মনোনীত হৈছিল, য’ত শ্ৰেষ্ঠ নবাগত অভিনেত্ৰী (ছাই পল্লৱী) আৰু শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য গায়ক ("মলাৰে" গীতৰ বাবে বিজয় য়েছুদাস) বঁটা লাভ কৰে। ৫ম দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটাত ই পোন্ধৰটা মনোনয়ন লাভ কৰে আৰু শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ, শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক, শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক, শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ আৰু শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য গায়ক (বিজয় য়েছুদাস) আদিকে ধৰি সাতটা বঁটা আঁজুৰি আনিবলৈ সক্ষম হয়। নিভিনে শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (সমালোচকৰ বাছনি) আৰু ছাই পল্লৱীয়ে শ্ৰেষ্ঠ নবাগত অভিনেত্ৰীৰ বঁটা লাভ কৰে। ১ম আইফা উৎসৱমত ই নটা মনোনয়ন লাভ কৰে আৰু কৌতুক চৰিত্ৰত শ্ৰেষ্ঠ অভিনয়, শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা, শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ আৰু শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য গায়কসহ চাৰিটা বঁটা লাভ কৰে। অন্যান্য বঁটাসমূহৰ ভিতৰত ছবিখনে ছটাকৈ এছিয়ানেট চলচ্চিত্ৰ বঁটা, ছটাকৈ বনিতা চলচ্চিত্ৰ বঁটা, তিনিটাকৈ এছিয়ানেট কমেডী বঁটা, চাৰিটাকৈ এছিয়াভিছন বঁটা আৰু দুটাকৈ চিপিচি চিনে বঁটা লাভ কৰে। অৱশ্যে কেৰালা চৰকাৰৰ চৰকাৰী ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা ''কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা''ৰ বাবে এই ছবিখনক বিবেচনা কৰা হোৱা নাছিল। == কাহিনী == জৰ্জ ডেভিদ হৈছে [[কেৰালা]]ৰ আলুভাৰ হোলী স্পীৰিট কনভেণ্ট কলেজৰ এজন ১৬বছৰীয়া প্ৰাক-ডিগ্ৰী (প্ৰি-ডিগ্ৰী) শিক্ষাৰ্থী। ওচৰৰ গাঁৱৰে এজনী জনপ্ৰিয় ছোৱালী মেৰীৰ প্ৰতি তেওঁ তীব্ৰভাৱে আকৰ্ষিত হয়। নিজৰ অন্তৰংগ বন্ধু শম্ভু আৰু কোয়াৰ সৈতে জৰ্জে মেৰীৰ লগত কথা পাতিবলৈ প্ৰায়েই তাইৰ পিছে পিছে ঘূৰি ফুৰে, যদিও মেৰীৰ চোকা চকুৰ সুৰক্ষামূলক দেউতাকৰ বাবে তেওঁ সদায় ভয়তে থাকে। বহু চেষ্টা কৰা সত্ত্বেও, জৰ্জৰ প্ৰচেষ্টাসমূহ সঠিক সময় আৰু পৰিস্থিতিৰ অভাৱৰ বাবে বাৰে বাৰে ব্যাহত হয়। তেওঁৰ এই প্ৰেমৰ সপোন তেতিয়া চূৰ্ণ-বিচূৰ্ণ হয় যেতিয়া তেওঁ গম পায় যে মেৰী ইতিমেধেই আন এজন ল’ৰাৰ সৈতে প্ৰেমৰ সম্পৰ্কত আবদ্ধ হৈ আছে আৰু আকস্মিকভাৱে সেই ল’ৰাজনৰ নামো জৰ্জ। এই ঘটনাত মৰ্মাহত হৈ তেওঁ অনিচ্ছা সত্ত্বেও মেৰীক তাইৰ প্ৰেমিকক গোপনে লগ ধৰাত সহায় কৰিবলৈ মান্তি হয়। চূড়ান্ত পৰীক্ষাত অতি বেয়া শৈক্ষিক প্ৰদৰ্শনৰ পিছত, জৰ্জ আৰু তেওঁৰ বন্ধুসকলে নিজৰ পথ সলনি কৰাৰ আৰু ভৱিষ্যতৰ উচ্চ শিক্ষাত মনোনিৱেশ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ২০০৫ চনত, জৰ্জ, শম্ভু আৰু কোয়াই আলুভাৰে ইউনিয়ন খ্ৰীষ্টিয়ান কলেজত নামভৰ্তি কৰে। কলেজৰ প্ৰাৰম্ভিক ৰেগিং কালৰ সময়ছোৱাত, জৰ্জে তামিল মূলৰ এগৰাকী নৱ-নিযুক্ত প্ৰবক্তা মলাৰক লগ পায়। জৰ্জ মলাৰৰ প্ৰেমত পৰে আৰু সময়ৰ লগে লগে মলাৰেও তেওঁৰ এই প্ৰেমৰ সঁহাৰি দিয়া যেন দেখা যায়। মলাৰে তেওঁলোকৰ কলেজৰ নৃত্য দলটোক সহায় কৰাৰ সময়ত জৰ্জ তাইৰ প্ৰতিভা দেখি গভীৰভাৱে মুগ্ধ হয়। মলাৰৰ প্ৰকৃত অনুভূতিৰ কথা পতিয়ন গৈ জৰ্জে তাইৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হোৱাৰ কথা চিন্তা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। একে সময়তে, কলেজৰে আন এজন শিক্ষক বিমল ছাৰে শাৰীৰিক শিক্ষাৰ প্ৰশিক্ষক শিৱনৰ সহায়ত মলাৰক পটুৱাবলৈ চেষ্টা কৰে, যদিও তেওঁৰ সকলো প্ৰচেষ্টা বিফল হয়। সেই শিক্ষাবৰ্ষৰ শেষৰফালে, মলাৰে নিজৰ সম্পৰ্কীয় ভাতৃ অৰিভঝাগনক লগ ধৰিবলৈ ক'ডাইকানাললৈ যায়, যাৰ সৈতে পৰম্পৰাগতভাৱে তাইৰ বিবাহ স্থিৰ কৰা হৈছিল। কেইসপ্তাহমানৰ পিছত, কলেজ কৰ্তৃপক্ষই খবৰ পায় যে মলাৰ এক ভয়াবহ দুৰ্ঘটনাত পতিত হৈছে আৰু তাই আনুষ্ঠানিকভাৱে নিজৰ পদৰপৰা ইস্তফা দিছে। জৰ্জ আৰু তেওঁৰ বন্ধুসকলে তাইক লগ ধৰিবলৈ লগে লগে ক'ডাইকানাললৈ যায়, কিন্তু তালৈ গৈ তেওঁলোকে গম পায় যে সেই গভীৰ মানসিক আৰু শাৰীৰিক আঘাতৰ বাবে মলাৰে আংশিক স্মৃতিভ্ৰংশ (Selective amnesia) ৰোগত ভুগিছে। যাৰ ফলত তাই জৰ্জক চিনি পাবলৈ বা তেওঁলোকৰ মাজৰ প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক মনত পেলাবলৈ অসমৰ্থ হয়। মলাৰৰ মনত তেওঁৰ কোনো স্মৃতি নাই বুলি অনুভৱ কৰি এজন মৰ্মাহত জৰ্জে মনে মনে আঁতৰি আহে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত মলাৰে অৰিভঝাগনৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। জৰ্জ আৰু তেওঁৰ বন্ধুসকলে নিৰৱে বিদায় জনাবলৈ তাইৰ বিবাহৰ ৰিচেপচনত অংশগ্ৰহণ কৰে। ২০১৪ চনত, ৩০বছৰীয়া জৰ্জে তেওঁৰ সৰুকালৰ বন্ধু জোজোৰ সৈতে মিলি এটা সফল কেফে পৰিচালনা কৰে। ইয়াৰ মাজতে তেওঁ ২২বছৰীয়া চেলিন নামৰ এগৰাকী যুৱতীক লগ পায় আৰু তাইৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হয়। তেওঁ অতি সোনকালেই আৱিষ্কাৰ কৰে যে চেলিন হৈছে সেই সৰু ছোৱালীজনী যিয়ে কেইবছৰমান আগতে মেৰীৰ লগত ফুৰিছিল। দুয়োৰে অতীতৰ এই সাদৃশ্যৰ বাবে তেওঁলোকৰ মাজত অতি সোনকালে বন্ধুত্ব গঢ়ি উঠে। তেওঁলোকৰ মাজত বয়সৰ যথেষ্ট ব্যৱধান থকা সত্ত্বেও জৰ্জে চেলিনক বিবাহৰ প্ৰস্তাৱ দিয়াৰ সিদ্ধান্ত লয়। অৱশ্যে, চেলিনৰ পৰিয়ালে ইতিমধ্যে তাইক ৰনি ভাৰ্গীছ নামৰ এজন কোকেইন আসক্ত আৰু অত্যাচাৰী যুৱকৰ সৈতে আঙঠি পিন্ধাই থৈছিল। যেতিয়া ৰনিৰ তেনে বেয়া ব্যৱহাৰৰ বাবে বাগদান বাতিল কৰা হয়, তেতিয়াও তেওঁ চেলিনক অহৰহ হাৰাশাস্তি কৰি থাকে। অৱশেষত জৰ্জ, শম্ভু, কোয়া আৰু জোজোৱে চেলিনক সুৰক্ষা দিবলৈ ৰনিক তীব্ৰভাৱে আক্ৰমণ কৰে। অৱশেষত, জৰ্জ আৰু চেলিন বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। চেলিনে মলাৰক ব্যক্তিগতভাৱে নিমন্ত্ৰণ কৰাৰ বাবে মলাৰেও গিৰীয়েকৰ সৈতে এজন অতিথি হিচাপে তেওঁলোকৰ বিয়াৰ ৰিচেপচনত উপস্থিত হয়। অনুষ্ঠানস্থলীৰপৰা প্ৰস্থান কৰাৰ প্ৰাকমুহূৰ্তত, মলাৰ আৰু তাইৰ গিৰীয়েকৰ মাজত হোৱা এক কথোপকথনৰপৰা প্ৰকাশ পায় যে মলাৰৰ অতীতৰ সকলো স্মৃতি আচলতে গোপনে ঘূৰি আহিছিল। অৱশ্যে, জৰ্জৰ বৰ্তমানৰ সুখী জীৱনটোক দেখি তাই ইচ্ছাকৃতভাৱে এই সত্যটো প্ৰকাশ নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়, যাতে জৰ্জৰ বৈবাহিক সুখ বিঘ্নিত নহয়। জৰ্জ আৰু মলাৰে শেষবাৰৰ বাবে এটা বুজা-বুজিৰ চাৱনিৰে ইজনে সিজনলৈ চায় আৰু এনেদৰে তেওঁলোকৰ আধৰুৱা প্ৰেমৰ এক শান্তিপূৰ্ণ সমাপ্তি ঘটে। == অভিনয় শিল্পী == * নিভিন পলী: জৰ্জ ডেভিদ <ref>{{Cite web |title=Premam {{!}} Rotten Tomatoes |url=https://rottentomatoes.com |access-date=2026-02-11 |website=://rottentomatoes.com }}</ref> * [[ছাই পল্লৱী]]: মলাৰ * মাডোনা চেবাষ্টিয়ান: চেলিন জৰ্জ ** ইভা প্ৰকাশ: সৰু চেলিনৰ চৰিত্ৰত * অনুপমা পৰমেশ্বৰন: মেৰী জৰ্জ * ক্ৰীষ্ণ শংকৰ: কোয়া * শবৰীশ বৰ্মা: শম্ভু * চিজু উইলছন: জোজো * অনন্ত নাগ: অৰিভঝাগন (মলাৰৰ সম্পৰ্কীয় ভায়েক, যিয়ে পিছলৈ তাইক বিয়া কৰায়) * বিনয় ফ’ৰ্ট: বিমল "জাভা" ছাৰ * চুবিন শ্বাহিৰ: পি.টি. শিৱন ছাৰ * অঞ্জু কুৰিয়ান: অঞ্জু (জৰ্জৰ ভগ্নী) * সূৰজ কে. সত্যন: সুৰেশ * শিয়াজ কে. এ.: শিয়াজ * মজু মেথিউ: মজু * চিবু থংকচন: চিবু * আলতাফ চেলিম: জাহাংগীৰ * উন্নী চেটান: উন্নী চেটান * বিনোদ ইট্টন: বিনোদ * বিজয় সুৰেশ: কোলা কোযী * জয়েশ: কুত্তাপী * জৰ্জ কোৰা: জৰ্জ (মেৰীৰ প্ৰেমিক) * ফ্ৰাংক’ ডেভিদ: জৰ্জ (মেৰীৰ পিতৃ) * ৰেঞ্জী পনিকৰ: ডেভিদ কালাপাৰাম্বাথ (জৰ্জৰ পিতৃ) * মনিয়ানপিল্লা ৰাজু: কলেজৰ প্ৰিন্সিপাল * নন্দিনী নায়ৰ: নন্দিনী (মলাৰৰ বান্ধৱী) * ফয়চল চি.এম.: ফয়চল * জাষ্টিন জন: জাষ্টিন * দিনেশ প্ৰভাকৰ: লোনাপ্পন চেটান * শৰফুদ্দীন: হেনৰী ওৰফে গিৰিৰাজন কোযী * অলৱিন এণ্টনি: মুছা * মহাদেৱ আৰ কে: কলেজৰ ছাত্ৰ * জৰ্জ পি. ৰয়: আফতাব * সন্দীপ বৰ্মা: মুৰুলী ছাৰ * দীপক নাথান: উছমান (কলেজ চেয়াৰমেন) * বিশ্বজিৎ ওডুক্কাথিল: বোল্ট অনুপ * হৰমিছ পৌলাচন: নিগিল * সমৰ্থ: সমৰ্থ * ৰিনছা: অঞ্জলি * বিমল কুমাৰ: বিমল (অঞ্জলিক একপক্ষীয়ভাৱে প্ৰেম কৰা এজন ছাত্ৰ) * শিনোছ ৰহমান: বেবী * জুড এন্থনী জোচেফ: ডলী ডি'ক্ৰুজ * জয়শংকৰ: পিয়ন * বিনোদ কোভূৰ: ব্ৰকাৰ চামছু * সন্দীপ কুমাৰ: নিয়মীয়া গ্ৰাহক * ঐশ্বৰ্য ৰাঘৱন: ঐশ্বৰ্য * প্ৰমোদ পি. জয়চন্দ্ৰন: প্ৰমোদ * আলফন্স পুথ্ৰেন: ৰনি ভাৰ্গীছ (চেলিনৰ প্ৰাক্তন বাগদত্ত) * ৰজিনী চান্দী: জৰ্জ ডেভিদৰ মাতৃ * সুজিনেশ কে সুন্দৰ: নেলছন == নিৰ্মাণ == === বিকাশ === দ্বিভাষিক থ্ৰীলাৰ ছবি ''নেৰম'' (২০১৩)-ৰ সফলতাৰ পিছত, লেখক-পৰিচালক আলফন্স পুথ্ৰেনে এই প্ৰকল্পটোৰ এক হিন্দী পুনৰ্নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল।<ref name="Hindiremake">Asha Prakash (27 May 2013). [https://web.archive.org/web/20130802122324/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-05-27/news-and-interviews/39556211_1_hindi-neram-nazriya-nazim "Neram to be remade in Hindi"]. ''The Times of India''. Retrieved 28 May 2013.</ref> কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ অন্য এখন চলচ্চিত্ৰ ''শ্বাটাৰ''ক [[হিন্দী]] ভাষাত পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়, য’ত পৃথ্বীৰাজ সুকুমাৰনক মুখ্য চৰিত্ৰত কাষ্টিং কৰা হৈছিল; যদিও ইয়াৰ পূৰ্বে [[অনিল কাপুৰ]] আৰু অভয় দেউলে মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিব বুলি কিছু বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{Cite web|date=2013-07-25|title=Anil Kapoor, Abhay Deol approached for Shutter remake?|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/anil-kapoor-abhay-deol-approached-for-shutter-remake/story-2GrEp2SnZwF95RxeMtWUmO.html|access-date=2021-07-17|website=Hindustan Times}}</ref> অৱশ্যে, আলফন্সে অৱশেষত সেই প্ৰকল্পটো বাতিল কৰে আৰু তাৰ সলনি এটা সম্পূৰ্ণ নতুন চিত্ৰনাট্যৰ ওপৰত কাম কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।<ref>{{Cite news|title=No Bollywood remake for shutter!|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/no-bollywood-remake-for-shutter/articleshow/30327883.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Pillai |first1=Radhika C. }}</ref> তেওঁ ঘোষণা কৰে যে চিনেমাখনৰ নাম হ’ব ''প্ৰেমম'' আৰু ইয়াৰ শিৰোনামেই সূচোৱাৰ দৰে ছবিখন এখন ৰোমাণ্টিক-ড্ৰামা হ’ব।<ref name="After 'Neram', it is 'Premam'">{{Cite web|title=After 'Neram', it is 'Premam'|url=https://www.sify.com/movies/after-neram-it-is-premam-news-malayalam-ocrkgJhghejsi.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140721031351/http://www.sify.com/movies/after-neram-it-is-premam-news-malayalam-ocrkgJhghejsi.html|url-status=dead|archive-date=21 July 2014|access-date=2021-07-17|website=[[Sify]]}}</ref> এই প্ৰকল্পটো আনৱাৰ ৰাছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টৰ বেনাৰত পৰিচালক-প্ৰযোজক আনৱাৰ ৰাছিদে বিত্তীয় সাহায্য আগবঢ়াইছিল আৰু নিভিন পলীয়ে মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিব বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল। ষ্টুডিঅ’ এলবাম ''যুভ'' আৰু চলচ্চিত্ৰ ''নেৰম''ৰ পিছত আলফন্সৰ সৈতে নিভিনৰ এইখন আছিল দ্বিতীয়টো চলচ্চিত্ৰ প্ৰকল্প।<ref>{{cite news|last1=Kurien|first1=Shiba|date=17 February 2014|title=Nivin is ready for another love story|work=The Times Of India|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Nivin-is-ready-for-another-love-story/articleshow/30520247.cms|access-date=21 February 2015}}</ref> একে মাহতে ইয়াৰ চিত্ৰনাট্য লিখাৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ হৈছিল।<ref>{{cite news|author=Asha Prakash|date=15 June 2015|title=In many scenes, we didn't act: Krishna Sankar|work=[[The Times Of India]]|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/In-many-scenes-we-didnt-act-Krishna-Sankar/articleshow/47672450.cms|access-date=15 June 2015}}</ref> ইয়াৰ পূৰ্বে আলফন্সৰ ''নেৰম'' ছবিৰ সংগীত পৰিচালনা কৰা ৰাজেশ মুৰুগেশ্যনক এই চিনেমাখনৰ সংগীত পৰিচালক হিচাপে চুক্তিবদ্ধ কৰা হয়।<ref name="indiatimes12">{{cite news|last1=C Pillai|first1=Radhika|date=21 April 2014|title=Rajesh Murugesan scores music for Premam!|work=The Times Of India|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/music/Rajesh-Murugesan-scores-music-for-Premam-/articleshow/34036869.cms|access-date=21 February 2015}}</ref> === কাষ্টিং === {{multiple image | align = right | direction = horizontal | footer = নিভিন পলীৰ সৈতে এই ছবিখনৰ মুখ্য অভিনেত্ৰী হিচাপে ছাই পল্লৱী চুক্তিবদ্ধ হৈছিল<ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2021/06/08/asin-first-choice-as-malar-teacher-in-premam-sai-pallavi-role.html|title=Not Sai Pallavi, but Asin was first choice to play Malar teacher in Premam|website=OnManorama}}</ref> | image2 = Sai pallavi image.png | width2 = 150 | total_width = 175 }} ২০১৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত, জুড এন্থনী জোচেফে ঘোষণা কৰে যে তেওঁ এই ছবিখনত এটা কেমিঅ' (চুটি চৰিত্ৰ) কৰিব, যাৰ জৰিয়তে তেওঁৰ অভিনয় জীৱনৰ অভিষেক ঘটিব।<ref>{{Cite news|title=Jude Antony to make acting debut|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/jude-antony-to-make-acting-debut/articleshow/30890905.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Pillai |first1=Radhika C. }}</ref><ref>{{cite news|author=Priya Sreekumar|date=23 June 2015|title=Jude Anthany's cameo with Nivin|newspaper=Deccan Chronicle|url=https://www.deccanchronicle.com/150623/entertainment-mollywood/article/jude-anthany%E2%80%99s-cameo-nivin|access-date=28 June 2015}}</ref> যদিও ছবিখনৰ চিত্ৰগ্ৰহণ কোনো মুখ্য অভিনেত্ৰী অবিহনেই আৰম্ভ হৈছিল, তথাপি দলটোৱে ঘোষণা কৰিছিল যে ছবিখনত তিনিগৰাকী অভিনেত্ৰীয়ে মুখ্য ভূমিকা পালন কৰিব।<ref>{{cite news|last1=Karthikeyan|first1=Shruti|date=28 August 2014|title=Three heroines for Nivin in Premam|work=The Times Of India|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Three-heroines-for-Nivin-in-Premam/articleshow/41006598.cms|access-date=21 February 2015}}</ref> আলফন্সে ১৬ ৰপৰা ২৫ বছৰ বয়সৰ মালায়ালম ভাষী যুৱতীসকলৰপৰা আবেদন আহ্বান কৰিছিল। পিছত তেওঁলোকে ২০১৪ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত এটা বিজ্ঞাপন মুকলি কৰি কয় যে ছবিখনৰ বাবে কেৱল দুগৰাকী অভিনেত্ৰীৰ প্ৰয়োজন আৰু তেওঁলোকৰ বয়স ১৫ ৰপৰা ২২ বছৰৰ ভিতৰত হ’ব লাগিব আৰু "দুয়োগৰাকীয়ে [[মালায়ালম]] আৰু [[ইংৰাজী]] সাৱলীলভাৱে ক’ব পাৰিব লাগিব লগতে হাঁহিটো খুব ধুনীয়া হ’ব লাগিব।" <ref>{{cite news|last1=Prakash|first1=Asha|date=25 September 2014|title=Premam's heroine now needs to know English too!|work=The Times Of India|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Premams-heroine-now-needs-to-know-English-too/articleshow/43415442.cms|access-date=21 February 2015}}</ref> একে মাহতে, বিনয় ফ’ৰ্টক ছবিখনত এটা কৌতুক চৰিত্ৰৰ বাবে ঘোষণা কৰা হয়,<ref>{{Cite news|title=I play an unprecedented character in Premam: Vinay Fort|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/i-play-an-unprecedented-character-in-premam-vinay-fort/articleshow/42356624.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Soman |first1=Deepa }}</ref> আৰু চিত্ৰগ্ৰহণৰ সময়তে তেওঁ শ্বুটিংত যোগ দিয়ে।<ref>{{Cite news|title=Vinay Forrt to play a psychologist!|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/vinay-forrt-to-play-a-psychologist/articleshow/42600428.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Pillai |first1=Radhika C. }}</ref> যদিও প্ৰথম অৱস্থাত অভিনেত্ৰীসকলৰ সবিশেষ প্ৰকাশ কৰা হোৱা নাছিল, পিছলৈ ঘোষণা কৰা হয় যে নৱাগত অনুপমা পৰমেশ্বৰন,<ref>{{Cite news|title=Nivin Pauly's heroine in Premam|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/nivin-paulys-heroine-in-premam/articleshow/47079619.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India}}</ref> ছাই পল্লৱী<ref>{{Cite news|title=Alphonse is a wonderful human being: Sai|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/alphonse-is-a-wonderful-human-being-sai/articleshow/47584200.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India}}</ref> আৰু মাডোনা চেবাষ্টিয়ান<ref name=":02">{{Cite news|title=While acting, I let myself go, says Madonna|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/while-acting-i-let-myself-go-says-madonna/articleshow/47514822.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Soman |first1=Deepa }}</ref> মুখ্য অভিনেত্ৰী হিচাপে থাকিব। মাডোনা প্ৰথমতে এগৰাকী নেপথ্য গায়িকা আছিল, যিয়ে কৰ্ণাটকী আৰু পশ্চিমীয়া সংগীতৰ প্ৰশিক্ষণ লৈছিল আৰু সংগীত পৰিচালক দীপক দেৱ তথা গোপী সুন্দৰৰ বাবে গীত গাইছিল। আলফন্সে প্ৰথমতে মাডোনাই হ’ষ্ট কৰা এটা টেলিভিছন শ্ব’ত তাইক লগ পাইছিল আৰু তেওঁৰ এখন চিনামাত অভিনয় কৰিবলৈ সুধিছিল, য’ত তাই সন্মতি দিছিল।<ref name=":02" /> পেছাত এগৰাকী চিকিৎসক তথা নৃত্যশিল্পী পল্লৱীক আলফন্সে ছয় বছৰ আগতে ফেচবুকত প্ৰকাশ পোৱা এটা ৰিয়েলিটি শ্ব’ৰ ক্লিপিংছৰ জৰিয়তে যোগাযোগ কৰিছিল।{{Citation needed|date=November 2021}} আলফন্সে প্ৰথমতে তাইক তেওঁৰ চিনামাত অভিনয় কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল যিটো তাই প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। ছয় বছৰৰ পাছত তেওঁ যেতিয়া পল্লৱীক ফোন কৰে, তাই ভাবিছিল যে কোনোবাই তাইক আমনি কৰিছে আৰু তাই আৰক্ষীৰ ওচৰত গোচৰ তৰাৰ কথা ভাবিছিল। কিন্তু পিছত আলফন্সে জোৰকৈ নিজৰ পৰিচয় দিয়াত ভুল বুজা-বুজি দূৰ হয়।<ref>{{Cite web|title=THROWBACK: Sai Pallavi thought Alphonse Puthren was a stalker when he approached her for Premam|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/throwback-sai-pallavi-thought-alphonse-puthren-was-stalker-when-he-approached-her-premam-535980|access-date=2021-07-17|website=PINKVILLA|date=26 May 2020}}</ref>{{Verify source|date=November 2021}} এটা সাক্ষাৎকাৰত আলফন্সে প্ৰকাশ কৰিছিল যে এজন অনুৰাগীৰ অনুৰোধৰ পিছত পল্লৱীয়ে কৰা মলাৰ মিছৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে প্ৰথমতে আছিনৰ কথা বিবেচনা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news|title=Alphonse Puthren reveals Asin was first choice to play Malar teacher in Premam|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/alphonse-puthren-reveals-asin-was-first-choice-to-play-malar-teacher-in-premam/articleshow/83301009.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India}}</ref> এই ছবিখনে মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতত ১৭ গৰাকী নতুন অভিনয় শিল্পীক চিনাকি কৰাই দিছিল।<ref>{{cite web|date=18 May 2015|title=Premam is all love and laughter|url=https://www.indiaglitz.com/premam-is-all-love-and-laughter-malayalam-news-133044.html|access-date=26 June 2015|website=IndiaGlitz.com|archivedate=27 June 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150627103234/http://www.indiaglitz.com/premam-is-all-love-and-laughter-malayalam-news-133044.html|deadurl=yes}}</ref> === চিত্ৰগ্ৰহণ === প্ৰাক-প্ৰযোজনাৰ কাম সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পিছত, ২০১৪ চনৰ জুলাই মাহৰপৰা ছবিখনৰ মূল চিত্ৰগ্ৰহণ আৰম্ভ হয়।<ref>{{cite news|last1=Soman|first1=Deepa|date=17 July 2014|title=Premam gets kicked-off|work=The Times Of India|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Premam-gets-kicked-off/articleshow/38471937.cms|access-date=21 February 2015}}</ref> দলটোৱে ২০১৪ চনৰ আগষ্ট মাহত গোৱাত প্ৰথম পৰ্যায়ৰ চিত্ৰগ্ৰহণ আৰম্ভ কৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত চলচ্চিত্ৰখনৰ মুখ্য অংশসমূহৰ শ্বুটিং কৰিবলৈ কেৰালালৈ ঘূৰি আহে। ছবিখনৰ শ্বুটিং বেছিভাগেই আলুভা আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা স্থানসমূহত কৰা হৈছিল, যাৰ কেইটামান দৃশ্য ইউনিয়ন খ্ৰীষ্টিয়ান কলেজ, ফৰ্ট কোচি, চোক্কামপট্টি পাহাৰ আৰু মাৰ্তণ্ড বৰ্মা দলঙত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref name="timesofindia.indiatimes.com">{{Cite news|title=When movie locations turn tourist hotspots|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/when-movie-locations-turn-tourist-hotspots/articleshow/50626204.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Prakash |first1=Asha }}</ref><ref>{{Cite news|last=Praveen|first=M. p|date=2019-04-21|title=Film shooting in Fort Kochi back in focus|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/film-shooting-in-fort-kochi-back-in-focus/article26901465.ece|access-date=2021-07-17|issn=0971-751X}}</ref> চলচ্চিত্ৰখনত জৰ্জে পৰিচালনা কৰা কেফেখন ফৰ্ট কোচিৰ পেপাৰ হাউচ ৰেষ্টুৰেণ্টত স্থাপন কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=Sounds of the city|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2020/sep/03/sounds-of-the-city-2191650.html|access-date=2021-07-17|website=The New Indian Express|date=3 September 2020 }}</ref> অৱশেষত ২০১৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ছবিখনৰ সম্পূৰ্ণ চিত্ৰগ্ৰহণৰ কাম সমাপ্ত হয়।<ref>{{cite web|author=Akhila Menon|date=21 November 2014|title=Nivin Pauly's Premam Wraps Up|url=http://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/nivin-pauly-premam-wraps-up-165152.html|publisher=Filmibeat.com}}</ref><ref name="Premam wraps up">{{cite news|last1=Soman|first1=Deepa|date=20 November 2014|title=Premam wraps up|work=The Times Of India|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Premam-wraps-up/articleshow/45216062.cms|access-date=21 February 2015}}</ref> == সংগীত == চলচ্চিত্ৰখনৰ মূল চাউণ্ডট্ৰেক আৰু নেপথ্য সংগীত ৰাজেশ মুৰুগেশ্যনে প্ৰস্তুত কৰিছিল,<ref name="indiatimes12"/> যিয়ে ইয়াৰ পূৰ্বে আলফন্সৰ সৈতে ''নেৰম'' (২০১৩) ছবিত কাম কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=http://thehindu.com|title=Sounding off, musically|last1=Sathyendran|first1=Nita|date=2015-04-11|work=The Hindu|access-date=2018-02-09|last2=Sathyendran|first2=Nita|issn=0971-751X}}</ref> ছবিখনত অভিনয় কৰাৰ উপৰি শবৰীশ বৰ্মাই ইয়াৰ মুঠ ৯টা গীতৰ ভিতৰত ৮টা গীতৰ কথা লিখিছিল।<ref>Robin T Varghese (5 June 2015). [http://manoramaonline.com "Shabareesh – The actor, writer and singer of 'Premam'"]. ''Malayala Manorama''. Retrieved 9 June 2015.</ref><ref>{{cite news |author=Aravind K S |date=21 April 2015 |title=In Tune with Premam |url=http://newindianexpress.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20150421060811/http://newindianexpress.com |url-status=dead |archive-date=21 April 2015 |newspaper=The New Indian Express |access-date=9 June 2015}}</ref><ref>{{cite news |author=Cris |date=5 June 2015 |title=Shabareesh hits the right note |url=https://deccanchronicle.com |newspaper=Deccan Chronicle |access-date=10 June 2015}}</ref><ref>Deepa Soman (29 April 2015). ''The Times of India''. Retrieved 9 June 2015.</ref> প্ৰদীপ পালাৰে লিখা "ৰক্কাঙ্কুথু" নামৰ এটা গীত তামিল চলচ্চিত্ৰ সংগীত পৰিচালক অনিৰুদ্ধ ৰৱিচন্দৰে গাইছিল।<ref>{{Cite news|title=Anirudh Ravichander sings for Premam|url=https://indiatimes.com|access-date=2020-08-06|website=The Times of India|last1=Soman |first1=Deepa }}</ref> ২০১৫ চনৰ ১৪ ফেব্ৰুৱাৰীত মিউজিক ২৪৭ (Muzik 247) ৰেকৰ্ড লেবেলৰদ্বাৰা ইয়াৰ চাউণ্ডট্ৰেক এলবামটো মুকলি কৰা হয়। চিনেমাখন মুক্তি পোৱাৰ পূৰ্বে মুকলি কৰা আটাইবোৰ অডিঅ' গীতেই ইণ্টাৰনেটত ভাইৰেল হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite web|title='Premam' to release this weekend|url=http://sify.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523023421/http://sify.com|url-status=dead|archive-date=23 May 2015|website=Sify|date=18 May 2015|author=Moviebuzz}}</ref> ২০১৫ চনৰ মাৰ্চ মাহত বিনীথ শ্ৰীনিবাসনে গোৱা "আলুভা পুযা" গীতটোৰ ভিডিঅ’ মুকলি কৰা হয় আৰু ই মিউজিক চাৰ্টৰ শীৰ্ষস্থান দখল কৰে।<ref>{{cite news|last1=V.P.|first1=Nicy|date=28 March 2015|title=Nivin Pauly, Anupama Parameshwaran Starrer 'Premam' Song 'Aluva Puzha' Trends Online [Song Video]|work=International Business Times|url=http://ibtimes.co.in|access-date=7 May 2015}}</ref><ref>{{Cite web|title=Trending: Aluva Puzha song released|url=https://onmanorama.com|access-date=2021-07-17|website=://onmanorama.com}}</ref> ৬ জুনত ইউটিউবত "মলাৰে" গীতটো মুকলি কৰা হয়।<ref>{{cite news|author=Deccan Chronicle|date=2 May 2015|title=Watch: 'Malare' song from 'Premam' creates waves on social media|newspaper=Deccan Chronicle|url=https://deccanchronicle.com|access-date=17 July 2021}}</ref> গীতটোৱে মুক্তিৰ ১৪ ঘণ্টাৰ ভিতৰতে ১০ লাখতকৈও অধিক ভিউজ লাভ কৰে আৰু সকলো ছচিয়েল মিডিয়া প্লেটফৰ্মতে ট্ৰেণ্ড হৈ পৰে।<ref>{{cite news|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=2 May 2015|title=Malare song from Premam goes viral|agency=The Times of India|url=https://indiatimes.com|access-date=9 June 2015}}</ref> এপল মিউজিকে ইয়াক ২০১৫ চনৰ "শ্ৰেষ্ঠ মালায়ালম এলবাম" হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web | url=http://newindianexpress.com | archive-url=https://web.archive.org/web/20151224110521/http://newindianexpress.com | url-status=dead | archive-date=24 December 2015 | title=Premam is best Malayalam album | publisher=New Indian Express | access-date=24 December 2015}}</ref> == মুক্তি == ''প্ৰেমম'' প্ৰথমতে [[বৰদিন]]ৰ ([[২৫ ডিচেম্বৰ]] ২০১৪) শুভ ক্ষণত মুক্তিৰ বাবে স্থিৰ কৰা হৈছিল,<ref name="After 'Neram', it is 'Premam'"/> অৱশ্যে উত্তৰ-প্ৰযোজনাৰ কাম পলম হোৱাৰ বাবে ভেলেণ্টাইন ডে’ উইকেণ্ডৰ সৈতে সংগতি ৰাখি ছবিখন ২০১৫ চনৰ ১৩ ফেব্ৰুৱাৰীলৈ পিছুৱাই দিয়া হয়।<ref name="Premam wraps up"/> আনৱাৰ ৰাছিদে পিছত নিশ্চিত কৰিছিল যে ছবিখন ২০১৫ চনৰ মাৰ্চ মাহৰ ভিতৰত মুক্তি পাব, যদিও পিছলৈ ইয়াক এপ্ৰিল মাহলৈ পিছুৱাই দিয়া হয়।<ref>{{Cite news|title=Premam to release in March|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/premam-to-release-in-march/articleshow/46083607.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India}}</ref> অৱশেষত, প্ৰযোজকসকলে ঘোষণা কৰে যে চিনেমাখন ২৮ মে’ ২০১৫ তাৰিখে কেৰালাত আৰু তাৰ পাছদিনা সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষত মুক্তি দিয়া হ’ব। এইদৰে ছবিখন নিভিন পলীৰ আন এখন চিনেমা ''ইভীদে'' আৰু তামিল চলচ্চিত্ৰ ''মাছু এংগিৰা মাচিলামণি''ৰ সৈতে একেলগে ছবিগৃহত মুখা-মুখি হয়।<ref name="Nicy V. P">{{cite news|author=Nicy V. P|date=20 May 2015|title=Nivin Pauly's 'Premam' Release Postponed, to Clash with 'Ivide', 'Masss'|newspaper=International Business Times|url=http://www.ibtimes.co.in/nivin-paulys-premam-release-postponed-clash-ivide-masss-633090|access-date=27 June 2015}}</ref> ''ইণ্টাৰনেচনেল বিজনেছ টাইমছ'' কাকতে ইয়াক বছৰটোৰ আটাইতকৈ প্ৰত্যাশিত চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি অভিহিত কৰিছিল।<ref name="Nicy V. P"/> এ এণ্ড এ ৰিলিজ (A & A Release)-এ [[ভাৰত]]ত চলচ্চিত্ৰখন বিতৰণ কৰিছিল। চিনেমাখন [[কেৰালা]]ত ২৮ মে’ত ৮৫খন পৰ্দাত মুক্তি পাইছিল আৰু ৰাজ্যৰ বাহিৰত ইয়াৰ পাছদিনা [[বেংগালুৰু]], [[পুনে]], [[মুম্বাই]], কইম্বাটুৰ, [[গুজৰাট]], [[হায়দৰাবাদ]], [[মহীশূৰ]], ভাইজাগ, [[দিল্লী]], মাংগালুৰু, মণিপাল, [[চেন্নাই]] আৰু [[গোৱা]]ত মুক্তি লাভ কৰে।<ref>{{cite web|title=Premam Movie Theatre List|url=http://metromatinee.gallery/premam-movie-theatre-list/|publisher=Metromatinee.com|date=30 May 2015|access-date=30 July 2026|archivedate=29 June 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150629182616/http://metromatinee.gallery/premam-movie-theatre-list/|deadurl=yes}}</ref> এইখন ১১ জুনত [[UAE|সংযুক্ত আৰব আমিৰশ্বাহী]]ৰ ৪৩খন পৰ্দাত মুক্তি পোৱা প্ৰথমখন মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web|title='Premam' in UAE; sets record...|url=http://www.ytalkies.com/mollywood-special-news/premam-uae-sets-record|publisher=Ytalkies.com|date=12 June 2015}}</ref><ref>{{cite news|title=UAE residents welcome Nivin Pauly's 'Premam'|url=http://www.emirates247.com/entertainment/films-music/uae-residents-welcome-nivin-pauly-s-premam-2015-06-12-1.593509|agency=Emirates247|date=12 June 2015|author=Sneha May Francis|access-date=2026-07-30|archivedate=2025-06-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250606204203/https://www.emirates247.com/entertainment/films-music/uae-residents-welcome-nivin-pauly-s-premam-2015-06-12-1.593509|deadurl=yes}}</ref> গ্ৰেট ইণ্ডিয়া ফিল্মছে ১২ জুনত [[আমেৰিকা]]ৰ ২৫টা স্থানত ছবিখন বিতৰণ কৰে।<ref name="US" /><ref>{{cite web|title=Great India Films Premam (Malayalam) in US and Canada|url=http://www.idlebrain.com/usschedules/premam-malayalam.html|publisher=Idlebrain.com}}</ref> ইণ্ডিয়ানউডে ইউৰোপত বিতৰণ কৰাৰ বিপৰীতে ট্ৰাইকালাৰ এণ্টাৰটেইনমেণ্টে ১১ জুনত [[অষ্ট্ৰেলিয়া]]ত মুকলি কৰে।<ref>{{cite web|title=Premam in Europe|url=http://www.indienwood.com/events/category/premam-in-europe/|publisher=Indienwood|access-date=2026-07-30|archivedate=2017-10-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171030004454/http://www.indienwood.com/events/category/premam-in-europe/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|title=Premam – Malayalam Movie Screening In Australia|work=True India - Indian Movies in Australia|date=June 2015|url=http://www.trueindia.com.au/indian-movies-australia/204/premam-malayalam-movie-screening-in-australia-sydney-melbourne-adelaide-perth-brisbane-canberra|publisher=Trueindia.com|access-date=2026-07-30|archivedate=2020-09-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200925022809/https://www.trueindia.com.au/indian-movies-australia/204/premam-malayalam-movie-screening-in-australia-sydney-melbourne-adelaide-perth-brisbane-canberra|deadurl=yes}}</ref> ব্লু প্লেনেট এণ্টাৰটেইনমেণ্ট লিমিটেডে [[যুক্তৰাজ্য]]ত ইয়াৰ মুক্তিৰ কাম চম্ভালিছিল।<ref>{{cite web|title=Nivin Pauly's hit film 'Premam' now showing in East Ham and Leicester: Click To Watch Schedule|url=http://www.ukmalayalee.com/association-news/news.php?id=MzI5MQ==|publisher=Ukmalayalee.com|author=Staff Reporter|date=13 June 2015|access-date=30 July 2026|archivedate=9 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150909143201/http://www.ukmalayalee.com/association-news/news.php?id=MzI5MQ==|deadurl=yes}}</ref> ছিংগাপুৰ কলিজিয়ামে ১৩ জুনত [[ছিংগাপুৰ]]ত চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি দিয়ে।<ref>{{cite web|title=Premam PG|url=http://www.gv.com.sg/GVMovieDetails#/movie/0133|publisher=Gv.com.sg}}</ref> === বিপণন === ২০১৫ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত ''প্ৰেমম''ৰ প্ৰথমলুক (First look) উন্মোচন কৰা হয়, য’ত পখিলাৰ আকৃতিত ডিজাইন কৰা এটা সৰল টাইটেল ল’গ’ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|date=2015-02-13|title=Nivin starrer Premam's first look poster released - Malayalam News|url=https://www.indiaglitz.com/nivin-starrer-premams-first-look-poster-released-malayalam-news-125444|access-date=2021-07-17|website=IndiaGlitz.com|archivedate=2021-07-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210717171411/https://www.indiaglitz.com/nivin-starrer-premams-first-look-poster-released-malayalam-news-125444|deadurl=yes}}</ref> এক অনন্য প্ৰচাৰমূলক কাৰ্যসূচী হিচাপে এই চলচ্চিত্ৰখনৰ কোনো ট্ৰেইলাৰ মুকলি কৰা হোৱা নাছিল; ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে ছবিৰ প্ৰচাৰৰ অংশ হিচাপে দুটা ভিডিঅ’ গীত মুকলি কৰা হৈছিল। চিনেমাখনৰ ছচিয়েল মিডিয়া মাৰ্কেটিং কোম্পানী ''ডিজিফেক্টৰী''— যাৰ বাবে ''প্ৰেমম'' আছিল প্ৰথমটো প্ৰকল্প—তাৰ মুৰব্বী গোকুল নাথে উল্লেখ কৰা মতে, "একেবাৰে আৰম্ভণিৰেপৰা মোৰ আৰু আলফন্সৰ মনত এটা ৰহস্য বা কৌতূহল বজাই ৰখাৰ প্ৰয়োজনীয়তা আছিল। লক্ষ্য আছিল চিনেমাখনক কেৱল এজন ডেকা প্ৰেমিকৰ কাহিনী হিচাপে উপস্থাপন কৰা, তাৰ বাহিৰে আন একো নহয়। আলফন্সৰ মনত ছবিখনক লৈ এক স্পষ্ট দৃষ্টিভংগী আছিল; তেওঁ চিনেমাখনক কেনেকৈ প্ৰদৰ্শন কৰিব বিচাৰে আৰু কিহে দৰ্শকক ছবিগৃহলৈ আকৰ্ষিত কৰিব, সেই বিষয়ে তেওঁ ভালদৰে জানিছিল।" <ref>{{Cite web|date=2017-01-17|title=Why doesn't Mollywood market itself better? Asks the man who helped 'Premam' go beyond Kerala|url=https://www.thenewsminute.com/article/why-doesnt-mollywood-market-itself-better-asks-man-who-helped-premam-go-beyond-kerala-55847|access-date=2021-07-17|website=The News Minute}}</ref><ref>{{Cite news|last=Datson|first=Riya|date=2015-12-16|title=Movie market mantra|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/movie-market-mantra/article7996821.ece|access-date=2021-07-17|issn=0971-751X|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210717171411/https://www.thehindu.com/features/cinema/movie-market-mantra/article7996821.ece|archivedate=2021-07-17|deadurl=yes}}</ref> অৱশ্যে, ২০১৫ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত এগৰাকী অনুৰাগীৰদ্বাৰা সম্পাদিত (Fan-edited) এটা ট্ৰেইলাৰ মুকলি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news|title=Post Premam's success comes a trailer|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/post-premams-success-comes-a-trailer/articleshow/49768263.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Jayaram |first1=Deepika }}</ref> === পুনৰ মুক্তি === চেন্নাই বক্স অফিচত ২৫০ দিনতকৈও অধিক সময় ধৰি সফলতাৰে প্ৰদৰ্শিত হোৱাৰ পিছত, ত্ৰিচিৰ ''এল এ চিনেমা মাৰিছ'' আৰু তিৰুনেলভেলীৰ ''ৰাম মুথুৰাম চিনেমাছ''-এ ২০১৬ চনৰ ১৮ মাৰ্চত ছবিখন পুনৰ মুক্তি দিয়ে।<ref>{{Cite magazine|date=March 17, 2016 |title=Premam: After a historic run, Alphonse Putharen's film re-released in Tamil Nadu|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/premam-after-a-historic-run-alphonse-putharens-film-re-released-in-tamil-nadu-313731-2016-03-17|access-date=2021-07-17|magazine=India Today}}</ref> [[তামিলনাডু]]ত পুনৰ মুক্তি লাভ কৰা এইখন প্ৰথমখন মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ।<ref>{{cite news |author=Anu James |title=Nivin Pauly's 'Premam' to be re-released in Tamil Nadu |url=http://www.ibtimes.co.in/nivin-paulys-premam-be-re-released-tamil-nadu-670893 |access-date=18 March 2016 |agency=International Business Times |date=18 March 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/365-days-premam-why-nivin-pauly-starrer-so-special-even-after-one-year-release-680649|title=365 days of 'Premam': Why is Nivin Pauly-starrer so special even after one year of release?|work=International Business Times|date=31 May 2016}}</ref> ২০১৭ চনৰ ১০–১৬ ফেব্ৰুৱাৰীৰ ভেলেণ্টাইন ডে’ উইকেণ্ড উপলক্ষ্য্য্যে ''জেজ চিনেমাছ''ৰদ্বাৰা চেন্নাইত চিনেমাখন ''ৱিণ্ণৈতাণ্ডী বৰুৱায়া'' আৰু ''ৰাজা ৰাণী''ৰ সৈতে একেলগে পুনৰ মুকলি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|last=James|first=Anu|date=2017-02-09|title=Valentine's week special: Nivin Pauly's Premam to have special screenings in Chennai for 7 days|url=https://www.ibtimes.co.in/valentines-week-special-nivin-paulys-premam-have-special-screenings-chennai-7-days-715415|access-date=2021-07-17|website=www.ibtimes.co.in}}</ref><ref>{{Cite web|date=2017-02-13|title=Nivin Pauly's surprise for Valentine's Day|url=https://www.thenewsminute.com/article/nivin-pauly-s-surprise-valentine-s-day-57205|access-date=2021-07-17|website=The News Minute}}</ref> ইয়াৰ উপৰি নিভিন পলীৰ জন্মদিন (১১ অক্টোবৰ ২০১৯) উপলক্ষ্য্য্যে [[কেৰালা]]ত ছবিখন পুনৰ মুক্তি দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite news|title=Video: 'Premam' fever lives on and here's proof|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/video-premam-fever-lives-on-and-heres-proof/articleshow/71599832.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India}}</ref> ২০২৬ চনৰ ১৩ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে ''ভেলেণ্টাইন ডে''ৰ ক্ষণত ছবিখন ছবিগৃহলৈ আকৌ এবাৰ পুনৰ মুক্তিৰ বাবে অনা হয়।<ref>{{Cite news |date=2026-02-13 |title='Premam' re-release: Nivin Pauly hit film back in theatres; Fans call it 'One time wonder' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/premam-re-release-nivin-pauly-hit-film-back-in-theatres-fans-call-it-one-time-wonder/articleshow/128282397.cms |access-date=2026-02-13 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> === পাইৰেচি === ২০১৫ চনৰ জুন মাহত ''প্ৰেমম''ৰ এটা পাইৰেটেড (অবৈধভাৱে নকল কৰা) সংস্কৰণ অনলাইনত প্ৰকাশ পায়। সেই প্ৰতিলিপিটাত এটা ৱাটাৰমাৰ্ক আছিল, যিয়ে বুজাইছিল যে ই এখন "চেন্সৰ কপি" (Censor copy), অৰ্থাৎ চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি পোৱাৰ পূৰ্বে চেন্সৰ ব’ৰ্ডৰ বিষয়াসকলে পৰীক্ষা কৰিবলৈ দিয়া এখন প্ৰতিলিপি। এই ফাদিলৰ ঘটনা ধৰা পৰাৰ পাছত চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক সন্থাই কোনো ব্যৱস্থা গ্ৰহণ নকৰাৰ বাবে অসন্তুষ্টি প্ৰকাশ কৰি ছবিখনৰ প্ৰযোজক আনৱাৰ ৰাছিদে সন্থাৰপৰা পদত্যাগ কৰাৰ ভাবুকি দিয়ে।<ref>{{cite news|last1=Prakash|first1=Asha|title=No action on piracy; Anwar Rasheed miffed|url=http://indiatimes.com|access-date=18 July 2015|work=The Times Of India|date=1 July 2015}}</ref><ref>{{cite news|last1=V.P.|first1=Nicy|title='Premam' Piracy Issue: Producer Anwar Rasheed to Resign from All Film-Based Associations|url=http://ibtimes.co.in|access-date=18 July 2015|work=International Business Times|date=1 July 2015}}</ref> আৰক্ষীয়ে এই গোচৰৰ সৈতে জড়িত থকাৰ সন্দেহত তিনিজন কিশোৰ ছাত্ৰক গ্ৰেপ্তাৰ কৰে, যিসকল চলচ্চিত্ৰ পাইৰেচি গোটৰ সৈতে জড়িত আছিল বুলি ধাৰণা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|title='Premam' piracy: 3 students arrested, foreign link exposed|url=http://manoramaonline.com|access-date=18 July 2015|publisher=Manorama Online|date=7 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150802050604/http://manoramaonline.com|archive-date=2 August 2015|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Premam piracy row: Kerala police arrest three teenager|url=http://hindustantimes.com|access-date=18 July 2015|publisher=Hindustan Times|date=7 July 2015|archive-date=23 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20250723165732/http://hindustantimes.com|url-status=dead}}</ref><ref>[http://indianexpress.com Premam piracy row: Kerala Police arrest three students]. Indianexpress.com (8 July 2016). Retrieved on 24 January 2016.</ref><ref>{{cite news|title=Three students arrested in connection with 'Premam' piracy row|url=http://ibnlive.com/|access-date=18 July 2015|publisher=IBN Live|date=8 July 2015|archivedate=17 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717132402/http://www.ibnlive.com/|deadurl=yes}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত, চিনেমা হ’লৰ মালিৰসকলে এই পাইৰেচি সমস্যাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰিবলৈ চিনেমা হ’লসমূহ বন্ধ কৰি দিয়ে।<ref>{{cite news|title=Nearly 400 theatres in Kerala remain shut to protest 'Premam' piracy|url=http://ibnlive.com/|access-date=18 July 2015|publisher=IBN Live|date=11 July 2015|archivedate=17 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717132402/http://www.ibnlive.com/|deadurl=yes}}</ref> == সমালোচনা == === সমালোচকৰ সঁহাৰি === {{Multiple image | align = right | direction = horizontal | total_width = 275 | image1 = Sai pallavi snap shot.png | width1 = 150 | image2 = Nivin Pauly at Richie premiere.jpg | width2 = 125 | footer = বহুতো চলচ্চিত্ৰ সমালোচকে মলাৰ আৰু জৰ্জৰ চৰিত্ৰ সুন্দৰকৈ ৰূপায়ণ কৰাৰ বাবে ছাই পল্লৱী আৰু নিভিন পলীৰ প্ৰশংসা কৰিছিল। }} ''প্ৰেমম'' চলচ্চিত্ৰখনে সমালোচকৰপৰা ইতিবাচক সমীক্ষা লাভ কৰিছিল। সমীক্ষা একত্ৰিত কৰা ৱেবচাইট ‘ৰটেন টমেট’জ’ত ৮ গৰাকী সমালোচকৰ সমীক্ষাৰ ভিতৰত ৮৪% ইতিবাচক আছিল, যাৰ গড় ৰেটিং ৮.৩/১০। ''আইবি টাইমছ''ৰ সমীক্ষক নিচি ভি.পিয়ে ছবিখনক ৫ ত ৫ নম্বৰ দি মন্তব্য কৰিছিল: "প্ৰেমম হৈছে সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ মনোৰঞ্জনৰ এক সুন্দৰ নিদৰ্শন আৰু চিনেমাখনে থিয় হৈ হাততালি পোৱাৰ সম্পূৰ্ণ যোগ্য।" চলচ্চিত্ৰখনৰ কাৰিকৰী দিশসমূহৰ বিষয়ে তেওঁ কৈছিল: "এইবোৰ একেবাৰে নিখুঁত। নেপথ্য সংগীত, গীত, শব্দ বিভাগ, কলা, চিনেমাটোগ্ৰাফী, সম্পাদনা, পোছাক পৰিকল্পনা আদি সকলোবোৰ একত্ৰিত হৈ আলফন্স পুথ্ৰেনৰ সপোনক বাস্তৱায়িত কৰি তুলিছে।" <ref name="review">Nicy VP (30 May 2015). [http://www.ibtimes.co.in/premam-movie-review-alphonse-putharen-nivin-pauly-deliver-complete-entertainer-634116 'Premam' Movie Review: Alphonse Putharen, Nivin Pauly Deliver a Complete Entertainer]. ''IB Times''. Retrieved 7 June 2015.</ref> ''নাউৰানিং ডট কম''ৰ ভীয়েন এ ছবিখনক ৫ ৰ ভিতৰত ৩.৫ নম্বৰ দি লিখিছিল: "''প্ৰেমম'' চিনেমাখনে আলফন্স পুথ্ৰেনক এনে এজন চোকা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰিছে, যিয়ে চিনেমা মাধ্যমটোৰ প্ৰকৃত সম্ভাৱনাক বুজি পাইছে। তেওঁলোকৰ দক্ষ হাতত পৰি পুৰণি কাহিনীয়েও এক যুগান্তকাৰী ৰূপ লয় আৰু দৰ্শকক আগতে কেতিয়াও নেদেখা ধৰণে উৎসাহিত কৰে। কেৱল এজন সস্তীয়া দৰ্শক প্ৰিয় ছবিতকৈও অধিক, যিটো এইখন নিশ্চিতভাৱেই হয়, ''প্ৰেমম'' হৈছে এক সজীৱ চলচ্চিত্ৰ য’ত প্ৰতিটো বস্তুৱেই সঠিক স্থানত পৰিছে।" <ref>Veeyen (31 May 2015). [http://www.nowrunning.com/movie/15026/malayalam/premam/5088/review/ Premam Review] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201031165008/https://www.nowrunning.com/movie/15026/malayalam/premam/5088/review/ |date=31 October 2020 }}. ''Nowrunning.com''. Retrieved 7 June 2015.{{Rating|3.5|5}}</ref> ''ছিফি ডট কম''এ ছবিখনক ৫ ৰ ভিতৰত ৩.৫ নম্বৰ দি কৈছিল, "প্ৰেমম হৈছে এক প্ৰকৃত আনন্দৰ উৎস আৰু সম্ভৱতঃ ৮০ তথা ৯০ দশকৰ প্ৰজন্মৰ বাবে কেইটামান নষ্টালজিক মুহূৰ্তৰ সমাহাৰ। এই যাত্ৰাটো নিশ্চিতভাৱেই দীঘলীয়া, কিন্তু ই আপোনাৰ মনত চিনেমাখন আৰু চোৱাৰ হেঁপাহ জগাই ৰাখিব।" <ref>{{cite web |url=http://www.sify.com/movies/premam-review-malayalam-pf4ivnefdgjcg.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20150530102907/http://www.sify.com/movies/premam-review-malayalam-pf4ivnefdgjcg.html |url-status=dead |archive-date=30 May 2015 |title=Review: Premam |website=[[Sify]] |access-date=10 June 2015 |archivedate=30 May 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150530102907/http://www.sify.com/movies/premam-review-malayalam-pf4ivnefdgjcg.html |deadurl=yes }}{{Rating|3.5|5}}</ref> ''ৰেডিফ ডট কম''ৰ পৰেশ চি পালিচাই ছবিখনক ৫ ৰ ভিতৰত ৩ নম্বৰ দি কৈছিল, "প্ৰেমমৰ জৰিয়তে আলফন্স পুথ্ৰেনে প্ৰমাণ কৰি দিছে যে তেওঁৰ হাতত এনে কিছুমান বিষয়-বস্তু উপস্থাপন কৰাৰ কৌশল আছে, যিবোৰত ব্লকবাষ্টাৰ হোৱাৰ সকলো উপাদান থাকে।" <ref name="rediff">{{cite web |url=http://www.rediff.com/movies/report/review-premam-is-a-winner-all-the-way/20150601.htm |title=Review: Premam is a winner all the way |author=Paresh C Palicha |date=1 June 2015 |website=Rediff.com |access-date=9 June 2015 }}{{Rating|3|5}}</ref> ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ অশ্বিন জে কুমাৰে ছবিখনক ৩.৫/৫ নম্বৰ দি মন্তব্য কৰিছিল যে ''প্ৰেমম'' হৈছে "এক অতিশয় আকৰ্ষণীয় চিনেমা কিয়নো ই অতি সৰু সৰু কথাৰ মাজতো সুন্দৰতাক আৱিষ্কাৰ কৰিব পাৰিছে।" <ref>{{cite news |author=Aswin J Kumar |date=31 May 2015 |title=Premam Movie Review |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/Premam/movie-review/47497528.cms |newspaper=[[The Times of India]] |access-date=10 June 2015}}{{Rating|3.5|5}}</ref> ''মালয়ালা মনোৰমা''ৰ লিটি চিমনে ৫ ৰ ভিতৰত ৩ ষ্টাৰ দি আলফন্স পুথ্ৰেনৰ পৰিচালনা, চিনেমাটোগ্ৰাফী, সংগীত, মুখ্য চৰিত্ৰৰ অভিনয়, সম্পাদনা আৰু হাস্যৰসক ভূয়সী প্ৰশংসা কৰে। সমীক্ষকগৰাকীৰ মতে, "এক সৰল কাহিনীক আশ্চৰ্যকৰ দৃশ্যৰ জৰিয়তে কোৱা হৈছে। ই হৈছে হাস্যৰসৰ এক সুন্দৰ প্ৰদৰ্শন", আৰু "পৰিচালকে ডাঙৰ একো আশা নকৰিবলৈ দিয়া তেওঁৰ প্ৰতিশ্ৰুতি ৰক্ষা কৰি ছবিখনৰ টেগলাইন ‘পৃথিৱীৰ চলচ্চিত্ৰ ইতিহাসত নতুন একো নথকা দ্বিতীয়খন ছবি’ৰ সৈতে সঠিকভাৱে মিলি পৰিছে।" <ref>{{cite news|title='Premam': The many stages of wooing|url=http://english.manoramaonline.com/entertainment/movie-reviews/premam-movie-review-nivin-pauly-alphonse-puthren.html|newspaper=[[Malayala Manorama]]|author=Litty Simon|date=29 May 2015|access-date=15 June 2015}}{{Rating|3|5}}</ref> ''দ্য হিন্দু''ৰ এছ আৰ প্ৰবীণে কৈছিল, "মাধ্যমটোৰ প্ৰতি আলফন্স পুথ্ৰেনৰ বুজা-বুজি স্পষ্ট আৰু তেওঁ কোনো ঠাইতে জোৰকৈ একো কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা যেন লগা নাই।" তেওঁ আলফন্সৰ চিত্ৰনাট্যৰ প্ৰশংসা কৰি কয়, "আলফন্সৰ চিত্ৰনাট্যৰ শক্তিশালী দিশটো হৈছে ইয়াৰ হাস্যৰস, যিটো অতি স্বাভাৱিক আৰু কোনো সুকীয়া ট্ৰেক হিচাপে অনুভৱ নহয়।" <ref>{{cite news |author=S. R. Praveen |date=31 May 2015 |title=When simplicity is the essence |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/when-simplicity-is-the-essence/article7266468.ece |newspaper=The Hindu |location=Chennai |access-date=9 June 2015}}</ref> ''কেৰালা কৌমুদী''ৰ ৰেজিথ আৰ জিয়ে কয়, "অবিস্মৰণীয় মুহূৰ্ত, চৰিত্ৰ আৰু গীতৰ দৃশ্যৰে পৰিপূৰ্ণ প্ৰেমম হৈছে চাবলৈ এক অতি সুন্দৰ ছবি। বহু দিনৰ মূৰকত আমি এনে এখন অত্যন্ত উপভোগ্য মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ চাবলৈ পালোঁ।" <ref>{{cite news |author=Rejith RG |date=9 June 2015 |title=The sensational Premam!! ! |url=http://www.kaumudi.com/innerpage1.php?newsid=65544 |newspaper=[[Kerala Kaumudi]] |location=Trivandrum |access-date=10 June 2015 |archivedate=10 June 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150610090641/http://www.kaumudi.com/innerpage1.php?newsid=65544 |deadurl=yes }}</ref> ''গাল্ফ নিউজ''ৰ মাইথিলি ৰামচন্দ্ৰনে ইয়াক "নিভিন পলী অভিনীত এক মনোৰম মনোৰঞ্জনধৰ্মী ছবি" বুলি অভিহিত কৰি কয়, "প্ৰেমম হৈছে এক ধেমেলীয়া চিনেমা, কাষৰ ঘৰৰ ল’ৰাজনৰ এক সৰল প্ৰেম কাহিনী, ঠিক ইয়াৰ টেগলাইনটোৰ দৰেই য’ত লিখা আছে ‘ইয়াত ব্যতিক্ৰমী একো নাই’।" <ref>{{cite news |author=Mythily Ramachandran |date=10 June 2015 |title=Review: 'Premam' |url=http://www.gulfnews.com/tabloid/celebrity/review-premam-1.1532795 |newspaper=Gulf News |location=[[Dubai]] |access-date=10 June 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150610133558/http://gulfnews.com/tabloid/celebrity/review-premam-1.1532795 |archivedate=10 June 2015 |deadurl=yes}}</ref> ''দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ''ৰ প্ৰমোদ থমাছে তেওঁৰ সমীক্ষাৰ সামৰণিত কৈছিল, "কাহিনীভাগৰ বাস্তৱসন্মত উপস্থাপন, নবাগতসকলৰ অভিনয়, কৌতুক, সুন্দৰ গীত আৰু নিভিন পলীৰ বাবে 'প্ৰেমম' এখন চাব পৰা সুন্দৰ ছবি।" <ref>{{cite news |author=Pramod Thomas |date=31 May 2015 |title=George's Experiments with Love |url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Georges-Experiments-with-Love/2015/05/31/article2841412.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20150615201823/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Georges-Experiments-with-Love/2015/05/31/article2841412.ece |url-status=dead |archive-date=15 June 2015 |newspaper=[[The New Indian Express]] |access-date=11 June 2015 |archivedate=15 June 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150615201823/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Georges-Experiments-with-Love/2015/05/31/article2841412.ece |deadurl=yes }}</ref> === বক্স অফিচ === চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তিৰ প্ৰথমদিনাই কেৰালাত ১.৪৩ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰে।<ref name=firstday /> ব্যাৱসায়িক বিশ্লেষক শ্ৰীধৰ পিল্লাইৰ মতে, কেৰালাত প্ৰথম ৩ দিনত ছবিখনৰ নেট সংগ্ৰহ আছিল প্ৰায় ৫.৬০ কোটি টকা, য’ত বিতৰকৰ অংশ আছিল ৩.৫০ কোটি টকা।<ref>{{cite news|title='Premam' Opening Weekend Box-Office Collection: Nivin Pauly Starrer Collects ₹5.60 Crore in 3 Days in Kerala|url=http://www.ibtimes.co.in/premam-opening-weekend-box-office-collection-nivin-pauly-starrer-collects-5-60-crore-3-days-634304|newspaper=International Business Times|date=1 June 2015|author=Nicy|access-date=14 June 2015}}</ref> অৱশ্যে ''ৰেডিফ ডট কম'' (Rediff.com)-এ প্ৰথম চাৰি দিনত ২.৩৫ কোটি টকা সংগ্ৰহ হোৱা বুলি প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/report/premam-shatters-box-office-records/20150606.htm |title=Premam shatters box office records |author=Vijay George |date=6 June 2015 |website=Rediff.com |access-date=9 June 2015 }}</ref> শ্ৰীধৰ পিল্লায়ে লগতে প্ৰকাশ কৰে যে কেৱল কেৰালাতে মুক্তিৰ প্ৰথম সপ্তাহত ছবিখনে ১০.৩ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰিছিল আৰু ই ইয়াৰ পূৰ্বৰ ''কেৰালাবৰ্মা পযচিলাজাব'', ''দৃশ্যম'' আৰু ''বেংগালুৰু ডে’জ''-ৰ অভিলেখ ভংগ কৰিছিল।<ref name="firstday">{{cite web|title=Premam First Week Box Office Collections; Breaks Drishyam & Bangalore Days Collection Records|url=http://www.filmibeat.com/malayalam/news/2015/premam-first-week-box-office-collections-breaks-drishyam-bangalore-days-records-186022.html|publisher=Filmibeat.com|author=Akhila Menon|date=8 June 2015|access-date=9 June 2015}}</ref><ref name="firstweek">{{cite news|title='Premam' First Week Box Office Collection: Nivin Pauly Starrer Collects ₹10.3 Crore; Breaks 'Bangalore Days', 'Drishyam' and 'Keralavarma Pazhassiraja' Records|url=http://www.ibtimes.co.in/premam-first-week-box-office-collection-nivin-pauly-starrer-collects-10-3-crore-breaks-634921|newspaper=International Business Times|author=Nicy V. P|date=6 June 2015|access-date=9 June 2015}}</ref> অৱশ্যে ''গাল্ফ নিউজ''ৰ মতে, ভাৰতত প্ৰথম সপ্তাহত ই বক্স অফিচত ৪.৫ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰিছিল।<ref name="Gulfnews1">{{cite news |author=Mythily Ramachandran |date=10 June 2015 |title='Premam' a 'sensible commercial' film |url=http://www.gulfnews.com/life-style/celebrity/south-india/premam-a-sensible-commercial-film-1.1532789 |newspaper=Gulf News |access-date=9 June 2015}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> পি ভি বছিৰেও উল্লেখ কৰিছিল যে ছবিখনে "কেৰালাত মুক্তিৰ এসপ্তাহৰ ভিতৰত প্ৰায় ৫ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰিলেহেঁতেন, য’ত বিতৰকৰ অংশ আছিল প্ৰায় ৩ কোটি টকা।" <ref name=Hindu1 /> প্ৰথম সপ্তাহান্তৰ তুলনাত দ্বিতীয় সপ্তাহান্তত ছবিখনৰ উপাৰ্জন দুগুণ বৃদ্ধি পায়।<ref name="secondweek">{{cite news|title='Premam' Second Weekend Box Office Collection: Nivin Pauly Starrer's Success Run Continues|url=http://www.ibtimes.co.in/premam-second-weekend-box-office-collection-nivin-pauly-starrers-success-run-continues-635155|newspaper=International Business Times|author=Nicy V. P|date=8 June 2015|access-date=9 June 2015}}</ref> চিনেমাখনে দুই সপ্তাহত ১১ কোটি টকাৰ প্ৰযোজকৰ অংশ লাভ কৰে আৰু আনৱাৰ ৰাছিদৰদ্বাৰা প্ৰযোজিত আটাইতকৈ লাভজনক ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="twoweeks">{{cite news|title='Premam' 2-Week Box Office Collection: Nivin Pauly Starrer is a Mega Blockbuster|url=http://www.ibtimes.co.in/premam-2-week-box-office-collection-nivin-pauly-starrer-mega-blockbuster-635607|newspaper=International Business Times|date=12 June 2015|access-date=12 June 2015}}</ref> মুক্তিৰ ১৪ দিনৰ ভিতৰত (১২ জুন) কেৰালাৰ ছবিগৃহৰপৰা মুঠ সংগ্ৰহে ২০ কোটি টকাৰ সীমা অতিক্ৰম কৰে।<ref name="20crore">{{cite web|title='Premam' sets Kerala box office on fire!|url=http://www.sify.com/movies/premam-sets-kerala-box-office-on-fire-news-malayalam-pgpjznhhacecc.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150615130241/http://www.sify.com/movies/premam-sets-kerala-box-office-on-fire-news-malayalam-pgpjznhhacecc.html|url-status=dead|archive-date=15 June 2015|website=Sify|author=Moviebuzz|date=15 June 2015|access-date=15 June 2015|archivedate=15 June 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150615130241/http://www.sify.com/movies/premam-sets-kerala-box-office-on-fire-news-malayalam-pgpjznhhacecc.html|deadurl=yes}}</ref> তৃতীয় সপ্তাহান্তত ছবিখনে ছবিগৃহসমূহত ৯০% ৰপৰা ১০০% দৰ্শকৰ উপস্থিতি লাভ কৰিছিল। কেৱল এৰ্নাকুলাম চহৰৰে শ্বেনইছ, পদ্মা আৰু শ্ৰীধৰ ছবিগৃহৰপৰা চিনেমাখনে দুই সপ্তাহত ৬৬ লাখ টকা উপাৰ্জন কৰে।<ref name=US /> ছবিখনে ২৫ দিনত ৩০ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰে, যিটো মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতত এক অভিলেখ আছিল।<ref name="25days">{{cite news|title=Box-Office Collection: 'Premam', 'Oru Vadakkan Selfie' Success Makes Nivin Pauly Ultimate Winner of Malayalam Cinema 2015|url=http://www.ibtimes.co.in/box-office-collection-premam-oru-vadakkan-selfie-success-makes-nivin-pauly-ultimate-winner-637111|newspaper=International Business Times|author=Nicy|date=25 June 2015}}</ref> ৫০ দিনত চলচ্চিত্ৰখনে বিশ্বজুৰি বক্স অফিচৰপৰা ৬০ কোটিতকৈও অধিক টকা সংগ্ৰহ কৰে, যাৰ ভিতৰত কেৰালাৰপৰা ৩৮ কোটি টকা, ভাৰতৰ বাকী অংশৰপৰা ৭.৫ কোটি টকা, আমেৰিকা আৰু যুক্তৰাজ্যৰপৰা একেলগে ২.৬ কোটি টকা আৰু জিচিচি বক্স অফিচৰপৰা ১১.৫ কোটি টকা আছিল।<ref name="ibtimes.co.in">[http://www.ibtimes.co.in/premam-50-days-box-office-collection-nivin-pauly-starrer-earns-rs-38-crore-kerala-639825 'Premam' 50 Days Box Office Collection: Nivin Pauly Starrer Earns Rs 38 Crore in Kerala]. Ibtimes.co.in (2015-07-20). Retrieved on 2016-01-24.</ref> গ্ৰেট ইণ্ডিয়া ফিল্মছৰদ্বাৰা বিতৰণ কৰা এই ছবিখন ১২ জুনত আমেৰিকাৰ ২৫টা স্থানত মুক্তি দিয়া হয়। প্ৰথম দিনা ইয়াৰ মুঠ উপাৰ্জন আছিল ২৬,০০০ ডলাৰ আৰু আমেৰিকাত তিনি দিনত ই ৯৭,০০০ ডলাৰতকৈও অধিক উপাৰ্জন কৰে।<ref name="US">{{cite news|title='Premam' Weekend Box Office Collection: Nivin Pauly Starrer sizzles in India, Overseas Markets|url=http://www.ibtimes.co.in/premam-weekend-box-office-collection-nivin-pauly-starrer-sizzles-india-overseas-markets-635930|newspaper=International Business Times|author=Nicy|date=15 June 2015}}</ref> আমেৰিকাত ইয়াৰ সংগ্ৰহ ৪ দিনত ১,০৬,০০০ ডলাৰত উপনীত হয়, যাৰ ফলত ই তাত থকা বলিউড আৰু তামিল চলচ্চিত্ৰসমূহক তীব্ৰ প্ৰতিযোগিতা প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite news|title='Premam' Box-Office Collection: Nivin Pauly Starrer Grosses $106,000 in US; Breaks 'Keralavarma Pazhassiraja', 'Drishyam', 'Bangalore Days' Records in Kerala|url=http://www.ibtimes.co.in/premam-box-office-collection-nivin-pauly-starrer-grosses-106000-us-breaks-drishyam-636081|agency=International Business Times|author=Nicy|date=16 June 2015|access-date=18 June 2015}}</ref> দুই সপ্তাহৰ ভিতৰত ইয়াৰ সংগ্ৰহ ১,৫০,০০০ ডলাৰ স্পৰ্শ কৰে।<ref name="50cr">{{cite news|author=Nicy V. P|date=22 June 2015|title='Premam' Fourth Weekend Box Office Collection: Nivin Pauly Starrer's Success Run Continues, Poised to Become Highest Grosser in US|newspaper=International Business Times|url=http://www.ibtimes.co.in/premam-fourth-weekend-box-office-collection-nivin-pauly-starrers-success-run-continues-poised-636680|access-date=22 June 2015}}</ref> দ্বিতীয় সপ্তাহান্তত ছবিখনে অষ্ট্ৰেলিয়াৰপৰা ১,৫৯,৩৯৮ ডলাৰ (প্ৰায় ১.০১ কোটি টকা) সংগ্ৰহ কৰিছিল।<ref>{{cite news|title=Hoax Alert: Reports of a Malayali being arrested for downloading Nivin Pauly's 'Premam' in Australia are Fake|url=http://www.ibtimes.co.in/hoax-alert-reports-malayali-being-arrested-downloading-nivin-paulys-premam-australia-are-637308|agency=International Business Times|date=27 June 2015|author=Anu James|access-date=27 June 2015}}</ref> ইয়াৰ অন্তিম প্ৰদৰ্শনকালত ''প্ৰেমম'' ছবিখনে ইউএই-জিচিচি অঞ্চলত ২৪ কোটি টকা, আমেৰিকাত ২,৩৬,০০০ ডলাৰ (প্ৰায় ১.৭base কোটি টকা) আৰু সেই সময়ত ভাৰতৰ বাকী অংশৰ বক্স অফিচতো সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite news|title=Mammooty's Bheeshmaparvam becomes fastest Malayalam film to break into Rs 50 cr club, stacks up records overseas|url=https://www.firstpost.com/entertainment/mohanlals-lucifer-becomes-fastest-malayalam-film-to-break-into-rs-50-cr-club-stacks-up-records-overseas-6372921.html|newspaper=Firstpost|date=2 April 2019}}</ref> ছবিখনে তামিলনাডুৰ বক্স অফিচত ইয়াৰ ২০০ দিনৰ প্ৰদৰ্শনকালত ২ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰে, যিটো সেই সময়ত তামিলনাডুত যিকোনো মালায়ালম ছবিৰ বাবে সৰ্বাধিক উপাৰ্জন আছিল।<ref>{{cite news|title=From Bheeshmaparvam to Puli Murugan, here is the list of highest grossing Malayalam movies in Tamil Nadu|url=https://www.ibtimes.co.in/lucifer-puli-murugan-here-list-highest-grossing-malayalam-movies-tamil-nadu-796470|newspaper=International Business Times|date=24 April 2019}}</ref> চিনেমাখনৰ চূড়ান্ত বক্স অফিচ সংগ্ৰহ বিশ্বজুৰি প্ৰায় ৬০ কোটি টকা বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref name="totalgross">{{cite news|author=Roktim Rajpal|title=Prabhas' 'Bahubali' to Jyothika's '36 Vayadhinile': Southern films that turned out to be the biggest surprises of 2015|url=http://www.news18.com/news/movies/prabhas-bahubali-to-jyothikas-36-vayadhinile-southern-films-that-turned-out-to-be-the-biggest-surprises-of-2015-1177801.html|access-date=15 April 2016|website=News18|date=16 December 2015}}</ref><ref name="HT">{{cite news|author1=Haricharan Pudipeddi|title=2015: When content triumphed over star-power in South Cinema|url=http://www.hindustantimes.com/regional-movies/2015-when-content-triumphed-over-star-power-in-south-cinema/story-QaIOcOt7KGfNZKzEdk4lhP.html|access-date=15 April 2016|agency=Hindustan Times|date=26 December 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/premam-box-office-naga-chaitanya-shruti-haasan-madonna-sebastian-346323-2016-10-13|title = Premam box office collection: Naga Chaitanya's film earns Rs 20 crore in 5 days| date=13 October 2016 }}</ref> চলচ্চিত্ৰখনে কেৰালাৰ ছবিগৃহত ১৫১ দিনতকৈও অধিক সময় ধৰি সফলতাৰে প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{cite news|title=ശ്രീവിശാഖിൽ പ്രേമിച്ചത് 151 നാളുകൾ|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/premam-150-days.html|newspaper=Malayala Manorama|date=22 October 2015}}</ref><ref>{{cite news|title=Power in her portrayal!|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/sandalwood/060219/power-in-her-portrayal.html|newspaper=Deccan Chronicle|date=6 February 2019}}</ref><ref>{{cite news|title=Nivin Pauly: The star we all love|url=https://timesofoman.com/article/19796-nivin-pauly-the-star-we-all-love|newspaper=Times of Oman|date=19 October 2016}}</ref> === দৰ্শকৰ সঁহাৰি === ''দ্য হিন্দু'' কাকতে প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰিছিল যে, "যুৱক-যুৱতীসকলে আক্ষৰিক অৰ্থতে ছবিগৃহসমূহ ঘেৰি ধৰিছে, কেচ কাউণ্টাৰবোৰত একেৰাহে ধন জমা হৈছে, অতিৰিক্ত শ্ব’ দেখুৱাবলৈ চিনেমা হ’লৰ মালিকসকলৰ ওপৰত চাপ পৰিছে আৰু টিকটৰ বাবে আনকি ডাঙৰ ডাঙৰ চুপাৰিছো কৰা হৈছে। মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতৰ এক দীৰ্ঘদিনীয়া মন্থৰতাৰ পিছত এই ছবিখন সঠিক সময়ত পৰ্দালৈ অনাৰ বাবে এই ৰোমাণ্টিক-ফেণ্টাচী ছবিখনে মালায়ালীসকলৰ হৃদয়ত এক সুকীয়া স্থান লাভ কৰিছে। চিনেমাখন অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে এখন কাল্ট চলচ্চিত্ৰ হোৱাৰ পথত অগ্ৰসৰ হোৱা যেন দেখা গৈছে।" <ref name="Hindu1">G. Krishnakumar (7 June 2015). [http://www.thehindu.com/news/national/kerala/premam-is-in-the-air/article7290979.ece "Premam is in the air"]. ''The Hindu''. Retrieved 8 June 2015.</ref> কেৰালা ফিল্ম একজিবিটৰ্ছ ফেডাৰেচনৰ সভাপতি পি ভি বছিৰ আহমেদে কয় যে ২০০৫ চনত মাম্মুট্টী অভিনীত ''ৰাজামাণিক্যম'' ছবিগৃহলৈ অহাৰ সময়ত শেষবাৰৰ বাবে এনেকুৱা উন্মাদনা দেখা গৈছিল।<ref name=Hindu1 /> নিভিন পলী আৰু ছাই পল্লৱীৰ অভিনয় চলচ্চিত্ৰ জগতৰ ভিতৰৰ লোকসকলেও যথেষ্ট প্ৰশংসা কৰিছিল।<ref name="jayasurya">{{cite web|title=Jayasurya In All Praise For Nivin Pauly And Premam|url=http://www.filmibeat.com/malayalam/news/2015/jayasurya-in-all-praise-for-nivin-pauly-and-premam-185389.html|publisher=Filmibeat.com|author=Akhila|date=2 June 2015|access-date=28 June 2015}}</ref><ref name="celebrity">{{cite news|title='Premam' Celebrity Review: Priyadarshan, Indrajith, Vineeth Sreenivasan, Others Appreciate Nivin Pauly, Alphonse Putharen|url=http://www.ibtimes.co.in/premam-celebrity-review-priyadarshan-indrajith-vineeth-sreenivasanm-others-appreciate-nivin-634257|agency=International Business Times|author=Nicy|date=1 June 2015}}</ref><ref name="namitha">{{cite news|title=Namitha Pramod reeling in Premam effect|url=http://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/namitha-pramod-in-premam-effect.html|agency=Malayala Manorama|date=10 June 2015|author=Onmanorama Desk}}</ref><ref>{{cite news |title=Nivin Pauly: Man of the season |url=http://www.khaleejtimes.com/citytimes/inside.asp?xfile=/data/citytimes/2015/June/citytimes_June47.xml&section=citytimes |agency=Khaleej Times |date=11 June 2015 |author=Deepa Gauri |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150627193023/http://www.khaleejtimes.com/citytimes/inside.asp?xfile=%2Fdata%2Fcitytimes%2F2015%2FJune%2Fcitytimes_June47.xml&section=citytimes |archive-date=27 June 2015 |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite news|title=I always wanted to be a star|url=http://www.rediff.com/movies/interview/nivin-pauly-i-always-wanted-to-be-a-star-south/20150624.htm|work=Rediff.com|date=24 June 2015}}</ref> কোঝিকোড়ৰ অপ্সৰা ছবিগৃহত এটা সামান্য কাৰিকৰী বিজুতিৰ বাবে চিনেমাখনৰ প্ৰদৰ্শন ব্যাহত হোৱাত একাংশ দৰ্শক হিংসাত্মক হৈ পৰে আৰু চিনেমা হ’লটো ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰে। উগ্ৰ দৰ্শকৰ দলটোৱে মাত্ৰ কেইমিনিটমানৰ ভিতৰতে তাণ্ডৱ চলায় আৰু চিনেমাৰ প্ৰদৰ্শন স্থগিত কৰিবলগীয়া হয়। এই হুলস্থূলৰ মাজতে হ’লৰ স্ক্ৰীনখন ফালি পেলোৱাৰ লগতে চকীবোৰো ধ্বংস কৰা হয়। আৰক্ষীয়ে ঘটনাস্থলীত উপস্থিত হৈ লাঠীচালনা কৰাৰ পাছতো এই হুলস্থূল চলি থাকে। এই সংঘৰ্ষত এজন আৰক্ষী বিষয়াও আহত হয়। ঘটনাৰ সন্দৰ্ভত সাতজন যুৱকক আৰক্ষীয়ে জিম্মাত লয়।<ref>{{cite news|title='Apsara' theatre vandalized after glitch halts 'Premam' screening|url=http://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/nivin-pauly-starrer-premam-screening-halted-theatre-attacked-in-kozhikode.html|agency=Manoramaonline.com|work=Malayala Manorama|location=Kozhikode|date=4 June 2015}}</ref> ১৫ জুন সোমবাৰে, বিভিন্ন স্থানীয় কলেজৰ কমেও ৬০ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক শ্ৰেণী বৰ্জন কৰি ''প্ৰেমম'' চাবলৈ যোৱাৰ বাবে আৰক্ষীয়ে আটক কৰে। বিভিন্ন স্কুল-কলেজৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে শ্ৰেণী ক্ষতি কৰি চিনেমাখন চাবলৈ যোৱাৰ অভিযোগ লাভ কৰাৰ পাছত আৰক্ষীয়ে ‘অপাৰেচন গুৰুকুলম’ৰ অংশ হিচাপে এই ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite news|title=At least 60 students bunk classes to watch Malayalam blockbuster 'Premam' in Kerala, caught|url=http://www.abplive.in/incoming/2015/06/16/article620376.ece/At-least-60-students-bunk-classes-to-watch-Malayalam-blockbuster-Premam-in-Kerala-caught|newspaper=ABP News|author=PTI|date=16 June 2015|access-date=18 June 2015}}</ref> টিকটৰ অভূতপূৰ্ব চাহিদাৰ বাবে ''প্ৰেমম'' চলচ্চিত্ৰখন মাম্মুট্টী অভিনীত ''ৰাজামাণিক্যম''ৰ পিছতে ছবিগৃহত আটাইতকৈ বেছি অতিৰিক্ত শ্ব’ দেখুওৱা ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="25days" /> == বঁটা আৰু স্বীকৃতি == {{প্ৰধান|প্ৰেমম লাভ কৰা বঁটা আৰু মনোনয়নৰ তালিকা}} == পুনৰ্নিৰ্মাণ == ''প্ৰেমম'' চলচ্চিত্ৰখন ২০১৬ চনত একে নামৰেই তেলুগু ভাষাত পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই ছবিখনত নিভিন আৰু পল্লৱীৰ চৰিত্ৰ দুটা ক্ৰমে নাগা চৈতন্য আৰু শ্ৰুতি হাছানে মুখ্য ভূমিকা হিচাপে ৰূপায়ণ কৰিছিল আৰু ছবিখন পৰিচালনা কৰিছিল চান্দু মণ্ডেটিয়ে।<ref name=":0">{{Cite web |title=Malayalam hit 'Premam' in Telugu, first look revealed |url=https://thenewsminute.com |access-date=2020-09-05 |website=thenewsminute.com |date=24 February 2016 }}</ref> == বিতৰ্ক == ২০১৫ চনৰ জুলাই মাহত কিছুমান বাতৰি ওলাইছিল যে ''প্ৰেমম'' চলচ্চিত্ৰখন তামিল ভাষাত পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হ’ব,<ref>{{Cite news|title=Premam's Tamil remake is just a rumour!|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Premams-Tamil-remake-is-just-a-rumour/articleshow/48132758.cms|access-date=2020-12-23|website=The Times of India}}</ref> য’ত নিভিন আৰু পল্লৱীৰ চৰিত্ৰ দুটা ক্ৰমে বিজয় সেতুপতি আৰু হংসিকা মতৱানীয়ে ৰূপায়ণ কৰিব আৰু ধনুষে ইয়াৰ ৰিমেকৰ অধিকাৰ লাভ কৰিছে।<ref>{{Cite web|date=2015-10-26|title=Dhanush to rope in Vijay Sethupathi and Hansika for Tamil remake of Premam?|url=https://www.bollywoodlife.com/news-gossip/dhanush-to-rope-in-vijay-sethupathi-and-hansika-for-tamil-remake-of-premam-616682/|access-date=2020-12-23|website=Bollywood Life|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220126074307/https://www.bollywoodlife.com/news-gossip/dhanush-to-rope-in-vijay-sethupathi-and-hansika-for-tamil-remake-of-premam-616682/|archivedate=2022-01-26|deadurl=yes}}</ref> অৱশ্যে, ধনুষে দাবী কৰিছিল যে তেওঁৰ হাতত ছবিখনৰ কোনো অধিকাৰ নাই।<ref>{{Cite news|title=Don't Have the Remake Rights of 'Premam': Dhanush|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2015/nov/10/dont-have-the-remake-rights-of-premam-dhanush-841369.html|access-date=2020-12-23|website=The New Indian Express}}</ref> ২০১৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত, মূল চলচ্চিত্ৰখনৰ অনুৰাগীসকলে মাইক্ৰ’ব্লগিং চাইট টুইটাৰত #SayNoToPremamTamil হেচটেগটো ট্ৰেণ্ড কৰিছিল আৰু দাবী কৰিছিল যে তামিল দৰ্শকে এই ছবিখনৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ নিবিচাৰে।<ref>{{Cite web|date=2016-01-10|title=Stay original, Tamil cinema. Say no to Premam remake, you will spoil it for us|url=https://www.thenewsminute.com/article/stay-original-tamil-cinema-say-no-premam-remake-you-will-spoil-it-us-37511|access-date=2020-12-23|website=The News Minute}}</ref> ছবিখনৰ তেলুগু পুনৰ্নিৰ্মাণৰ প্ৰচাৰমূলক গীত "ইভাৰে" (যিটো মূল মালায়ালম গীত "মলাৰে"-ৰ ৰিমেক আছিল) মুক্তি পোৱাৰ পিছত অনুৰাগীসকলে নাগা চৈতন্য আৰু শ্ৰুতি হাছানক তীব্ৰভাৱে ট্ৰ’ল কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁলোকে দাবী কৰে যে এই গীতটোৱে মূল গীতটোৰ সোৱাদ নষ্ট কৰি পেলাইছে আৰু ছচিয়েল মিডিয়াত বিভিন্ন ধেমেলীয়া মিমছৰ (Memes) জৰিয়তে নিজৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যক্ত কৰে।<ref>{{Cite web|date=2016-08-29|title=Not much love for Telugu version of Premam, memes galore|url=https://www.thenewsminute.com/article/not-much-love-telugu-version-premam-memes-galore-49045|access-date=2020-12-23|website=The News Minute}}</ref> বহুতো অনুৰাগীয়ে চৈতন্য আৰু শ্ৰুতিৰ অভিনয়ক "অভাৰএক্টিং" বা অতিৰঞ্জিত অভিনয় বুলি আখ্যা দিয়ে আৰু দাবী কৰে যে তেওঁলোকে মূল ছবিখনৰ নিভিন আৰু পল্লৱীৰ দৰে চৰিত্ৰ দুটা নিখুঁতভাৱে ফুটাই তুলিবলৈ ব্যৰ্থ হৈছে।<ref>{{Cite web|last=James|first=Anu|date=2016-09-22|title=Why Premam fans are heavily trolling Naga Chaitanya's Telugu remake version on social media?|url=https://www.ibtimes.co.in/why-premam-fans-are-heavily-trolling-naga-chaitanyas-telugu-remake-version-social-media-694708|access-date=2020-12-23|website=www.ibtimes.co.in}}</ref><ref>{{Cite web|title=Naga Chaithanya becomes the new troll magnet|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/naga-chaithanya-new-troll-prey-after-premam-trailer-release.html|access-date=2020-12-23|website=OnManorama}}</ref> কেৰালা চৰকাৰৰদ্বাৰা প্ৰদান কৰা চৰকাৰী ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা ‘কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা’ত ছবিখনে কোনো মনোনয়ন লাভ নকৰাত ছচিয়েল মিডিয়াত বহু লোকে নিজৰ ক্ষোভ আৰু হতাশাজনক মন্তব্য প্ৰকাশ কৰে।<ref name=":1">{{Cite web |date=2 March 2016 |title=Here's why 'Premam' couldn't bag any Kerala State Film Awards |url=https://www.ibtimes.co.in/heres-why-premam-couldnt-bag-any-kerala-state-film-awards-ar-murugadoss-aashiq-abu-respond-669088 |access-date=29 May 2020 |website=International Business Times}}</ref><ref>{{Cite web|last=Team|first=DNA Web|date=2016-03-01|title=Kerala film awards: 'Premam' snubbed says audience|url=https://dnaindia.com|access-date=2021-07-17|website=DNA India}}</ref><ref>{{Cite web|title=Why was 'Premam' ignored at State awards?|url=https://www.sify.com/movies/why-was-premam-ignored-at-state-awards-news-malayalam-qddj7vjiciafc.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303104346/http://www.sify.com/movies/why-was-premam-ignored-at-state-awards-news-malayalam-qddj7vjiciafc.html|url-status=dead|archive-date=3 March 2016|access-date=2021-07-17|website=[[Sify]]}}</ref> জুৰী কমিটীয়ে চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণৰ শৈলীক "অলস" বা লেহেমীয়া (Lazy) বুলি মন্তব্য কৰাৰ বাবে পৰিচালক আশিক আবূৱে জুৰী কমিটীক তীব্ৰ সমালোচনা কৰে আৰু তেওঁলোকৰ এই সিদ্ধান্তক লৈ অসন্তুষ্টি প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite news|title=Aashiq Abu bashes Kerala State Award jury|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/aashiq-abu-bashes-kerala-state-award-jury/articleshow/51241341.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Jayaram |first1=Deepika }}</ref> তামিল চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা এ. আৰ. মুৰুগাদোছেও একেধৰণৰ মত প্ৰকাশ কৰি বঁটাৰপৰা ''প্ৰেমম'' বাদ পৰা কাৰ্যটোক "অন্যায্য" বুলি অভিহিত কৰিছিল।<ref>{{Cite news|title=Murgadoss terms Premam missing award as 'unfair'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/murgadoss-terms-premam-missing-award-as-unfair/articleshow/51225896.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Prakash |first1=Asha }}</ref> == প্ৰভাৱ == ''প্ৰেমাম'' ছবিখনে [[তামিল]] চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ প্ৰখ্যাত তাৰকাসকলৰপৰা প্ৰশংসা লাভ কৰে। বিশেষকৈ চেলভাৰাঘৱন,<ref>{{Cite news|title=Tamil director Selvaraghavan amazed by Premam|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Jayaram |first1=Deepika }}</ref> এছ. শংকৰ<ref>{{Cite news|title=Director Shankar lauds Premam|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Jayaram |first1=Deepika }}</ref> আৰু [[বিজয় (অভিনেতা)|বিজয়]]ৰ<ref>{{Cite news|title=Ilayathalapathy lauds Nivin Pauly|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-07-17|website=The Times of India}}</ref> দৰে পৰিচালক-অভিনেতাই নিভিন পৌলীৰ অভিনয় আৰু আলফন্স পুথ্ৰেনৰ পৰিচালনাক ভূয়সী প্ৰশংসা কৰে। ছবিখনৰ মুখ্য অভিনেত্ৰী তিনিগৰাকী— [[ছাই পল্লৱী]],<ref name="ReferenceA">{{Cite news|title=Sai Pallavi heads to Kashmir for Tamil film|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Prakash |first1=Asha }}</ref> [[অনুপমা পৰমেশ্বৰন]] আৰু মাডোনা চেবেষ্টিয়ান ৰাতিটোৰ ভিতৰতে জনপ্ৰিয় হৈ পৰে আৰু দক্ষিণ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ জগতত নিজৰ এক সুকীয়া স্থান দখল কৰিবলৈ সক্ষম হয়।<ref>{{Cite news|title=I have made some mistakes out of ignorance: Anupama|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Soman |first1=Deepa }}</ref><ref name="ReferenceA"/> ২০১৫ চনৰ কেৰালাৰ স্থানীয় নিৰ্বাচনৰ সময়ত ছবিখনৰ "মালাৰে" গীতটি ৰাজনৈতিক প্ৰচাৰৰ অংশ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|date=2015-10-24|title=Malare song popular in elections too - Malayalam News|url=https://indiaglitz.com|access-date=2021-07-17|website=IndiaGlitz.com}}</ref><ref>{{Cite news|title='Malare...' popular in election campaign too|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=George |first1=Anjana }}</ref> '[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]]'ই প্ৰকাশ কৰা ২০১৫ চনৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় গীত আৰু সংলাপৰ তালিকাত "মালাৰে" গীতটি আৰু ছবিখনৰ এটা সংলাপ অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল।<ref>{{Cite news|title=Most popular songs and dialogues of 2015|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Sidhardhan |first1=Sanjith }}</ref> ছবিখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা আলুভা অঞ্চলটো এক পৰ্যটন কেন্দ্ৰলৈ ৰূপান্তৰিত হয় আৰু মুক্তিৰ মাত্ৰ তিনি মাহৰ ভিতৰতে তাত মাহে প্ৰায় ৫,০০০ দৰ্শকে ভিৰ কৰিবলৈ লয়। ছবিখনত নিভিনৰ চৰিত্ৰ 'জৰ্জ' আৰু তেওঁৰ বন্ধুসকলে কলেজীয়া দিনবোৰত পিন্ধা ক'লা চোলা আৰু বগা মুণ্ডুৰ যুটীটো ছবিখন মুক্তিৰ পিছত এক নতুন ফেশ্বন ট্ৰেণ্ডত পৰিণত হয়। কেৰালাৰ বিদ্যালয় আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহত অনাম উৎসৱ উদ্‌যাপনৰ সময়ত কাপোৰৰ দোকানবোৰত এই পোছাকৰ ব্যাপক বিক্ৰী হৈছিল।<ref>{{Cite news|last=Anand|first=Shilpa Nair|date=2015-12-23|title=Love, curls and red velvet cake|work=The Hindu|url=https://thehindu.com|access-date=2021-07-12|issn=0971-751X}}</ref> == উত্তৰাধিকাৰ == [[তামিল ভাষা|তামিল]] ভাষী চলচ্চিত্ৰ ''মাষ্টাৰ (২০২১ চনৰ চলচ্চিত্ৰ)|মাষ্টাৰ'' (২০২১)-ত মুখ্য চৰিত্ৰ জন দুৰাইৰাজ ([[বিজয় (অভিনেতা)|বিজয়]]) নামৰ এজন মদ্যপায়ী অধ্যাপকে তেওঁৰ মদ্যপানৰ আসক্তিৰ প্ৰকৃত কাৰণ লুকুৱাবলৈ বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰৰ কাহিনীৰ অৱতাৰণা কৰে। এনে এক দৃশ্যত তেওঁ নিজৰ অতীতৰ কাহিনী বুলি এই ছবিখনত বৰ্ণিত জৰ্জ আৰু মালাৰৰ প্ৰেমৰ উপকাহিনীটোক উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |title=The connection between Master's Lokesh and Premam's Alphonse |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/the-connection-between-masters-lokesh-and-premams-alphonse/articleshow/80266898.cms |access-date=2022-03-26 |website=The Times of India }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Facebook|Premamfilm}} * {{IMDb title|4679210}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] 1c40b0u5hrgmr5calhcivo3sb35mxk5 0 138321 651695 626539 2026-11-09T12:01:34Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651695 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = থুদৰম | image = | alt = | caption = থিয়েট্ৰিকেল ৰিলিজ পোষ্টাৰ | director = তৰুণ মূৰ্তি | screenplay = {{ubl|তৰুণ মূৰ্তি|কে. আৰ. সুনিল<ref name="Photographer K R Sunil on how his story became the script for Mohanlal-starrer 'Thudarum'">{{cite news |title=Photographer K R Sunil on how his story became the script for Mohanlal-starrer 'Thudarum' |url=https://thehindu.com |access-date=21 September 2025 |work=The Hindu |date=5 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250921110914/https://thehindu.com |archive-date=21 September 2025 }}</ref>}} | story = কে. আৰ. সুনিল | producer = এম. ৰঞ্জিত | starring = {{ubl|মোহনলাল|শোভনা|প্ৰকাশ বৰ্মা|বিন্দু পাপ্পু|ফাৰহান ফাচিল|টমাছ মেথিউ|অমৃতা বৰ্ষিণী}} | cinematography = চাজী কুমাৰ | editing = {{ubl|নিশাদ ইউছুফ|চাফিক ভি. বি.}} | music = জেকচ বেজয় | studio = ৰেচাপুত্ৰ ভিজুৱেল মিডিয়া | distributor = {{ubl|ৰেচাপুত্ৰ ৰিলিজ|আশীৰ্বাদ ৰিলিজ}} | released = {{Film date|2025|04|25|df=y|ref1=<ref>{{Cite web |date=7 April 2025 |title=Mohanlal's 'Thudarum' set for April 25 release |url=https://indiatimes.com |access-date=17 April 2025 |website=The Times of India}}</ref>}} | runtime = ১৬৬ মিনিট | country = [[ভাৰত]] | language = [[মালয়ালম]] | budget = {{estimation}} ২৮ কোটি টকা<ref name="as">{{Cite web |date=2025-06-02 |title=Thudarum Budget |trans-title=Thudarum Budget |url=https://indianexpress.com |access-date=2025-06-02 |website=The Indian Express }}</ref> | gross = {{estimation}} ২৩৪–২৩৫ কোটি টকা{{Efn|''Thudarum''{{'s}} reported worldwide grosses vary between ₹234 crore (''The Hindustan Times''<ref>{{Cite news |date=2025-09-03 |title=Lokah Chapter 1 worldwide box office collection day 6: Kalyani Priyadarshan beats Anushka Shetty, Keerthy Suresh|url=https://hindustantimes.com |access-date=2025-09-15 |newspaper=Huintellectual Times }}</ref>) – ₹235 crore (''The Financial Express''<ref>{{cite web |title=Saiyaara becomes 2nd biggest movie of 2025; THESE are top 10 highest-grossing films of the year |url=https://financialexpress.com |website=The Financial Express |access-date=24 June 2026 |date=26 July 2025}}</ref>)}} }} '''থুদৰম''' হৈছে ২০২৫ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এক [[ভাৰতীয়]] [[মালয়ালম]] ভাষাৰ একচন থ্ৰিলাৰধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ। এই ছবিখন পৰিচালনা কৰিছে তৰুণ মূৰ্তিকিয়ে, আৰু তেওঁ কে আৰ সুনিলৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে ছবিখনৰ চিত্ৰনাট্য লিখিছে। ৰেজা পুত্ৰ ভিজুৱেল মিডিয়াৰ বেনাৰত ছবিখন প্ৰযোজনা কৰিছে এম ৰঞ্জিতে। ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত মোহনলাল আৰু শোভনাই অভিনয় কৰাৰ লগতে প্ৰকাশ বৰ্মা, বিনু পাপ্পু, ফাৰহান ফাচিল, থমাছ মেথিউ, অমৃতা বৰ্ষিণী, মণিৰামপিল্লা ৰাজু, ইৰশাদ আলী, আৰ্ষا চান্দিনী বৈজু, সংগীত প্ৰতাপ আৰু কৃষ্ণা প্ৰভাই সহযোগী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। ২০২৫ চনৰ ২৫ এপ্ৰিলত প্ৰেক্ষাগৃহত মুক্তি পোৱা ''থুদৰম'' ছবিখনে সমালোচকৰপৰা ব্যাপক প্ৰশংসা লাভ কৰে। বিশেষকৈ মোহনলাল আৰু প্ৰকাশ বৰ্মাৰ অভিনয়, পৰিচালনা, চিত্ৰগ্ৰহণ, সম্পাদনা, সংগীত, কাহিনী আৰু চিত্ৰনাট্যই ভূয়সী প্ৰশংসা লাভ কৰে। ছবিখন এখন ব্লকবাষ্টাৰ ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়। এইখন ২০২৫ চনৰ আটাইতকৈ বেছি উপাৰ্জন কৰা তৃতীয়খন [[মালয়ালম]] ছবি আৰু সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালয়ালম চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। == কাহিনী == বেনজ নামেৰে পৰিচিত চন্মুঘম হৈছে এজন প্ৰাক্তন ষ্টাণ্টমেন। বৰ্তমান তেওঁ পেৰুনাডত পত্নী ললিতা আৰু সন্তানৰ সৈতে এজন টেক্সি চালক হিচাপে শান্তিপূৰ্ণ জীৱন-যাপন কৰিছে। তেওঁৰ এই শান্তিপূৰ্ণ জীৱন-যাত্ৰাত তেতিয়া বাধা আহে, যেতিয়া তেওঁৰ পুত্ৰ পাবি আৰু তাৰ বন্ধুসকলে তেওঁৰ মৰমৰ এম্বেচেডৰ গাড়ীখন ফুৰিবলৈ লৈ যায় আৰু গাড়ীখনৰ ক্ষতি কৰে। পাবিয়ে কৰা এই কামৰ বাবে তেওঁলোকৰ মাজত অলপ কাজিয়া হয় আৰু তাৰ পিছত বেনজে গাড়ীখন মেৰামতিৰ বাবে এজন মেকানিকৰ ওচৰত থৈ [[চেন্নাই]]লৈ গুচি যায়। তেওঁৰ অনুপস্থিতিত মেকানিকজনৰ সহকাৰীয়ে গাড়ীখন ড্ৰাগছ সৰবৰাহৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰে, যাৰ ফলত আৰক্ষীয়ে গাড়ীখন জব্দ কৰে। থানাত থকাৰ সময়ত বেনজক চাৰ্কল ইনস্পেক্টৰ জৰ্জ মাথান আৰু চাব-ইনস্পেক্টৰ বেনি কুৰিয়ানে জোৰকৈ এখন বিয়ালৈ গাড়ী চলাই লৈ যাবলৈ বাধ্য কৰে। সেই নিশাই পিছলৈ তেওঁলোকে বেনজক এটা মৃতদেহ এখন দুৰ্গম হাবিলৈ লৈ গৈ পেলাই দিবলৈ বাধ্য কৰে। তেওঁলোকে দাবী কৰে যে এয়া এজন সহকৰ্মীৰ পৰিয়ালৰ সৈতে জড়িত এক দুৰ্ঘটনাহে আছিল। এই ঘটনাত ব্যথিত হৈ বেনজ যেতিয়া ঘৰলৈ ঘূৰি আহে, তেতিয়া তেওঁ দেখে যে পাবি ঘৰত নাই। তাক বিচাৰি থকা অৱস্থাত তেওঁ নিজৰ গাড়ীত পাবিৰ এটা ৱালেট বিচাৰি পায়। তেতিয়াই তেওঁ অতি ভয়ানকভাৱে অনুভৱ কৰে যে যিটো মৃতদেহ তেওঁ পেলাই দিয়াত সহায় কৰিছিল, সেইটো আচলতে তেওঁৰ নিজৰে পুত্ৰ আছিল। পিছলৈ এটা ভূমিস্খলনৰ ফলত পাবিৰ মৃতদেহটো উদ্ধাৰ হয় আৰু আৰক্ষীয়ে বেনজক এই হত্যাকাণ্ডৰ বাবে ফান্দত পেলাবলৈ চেষ্টা কৰে। সত্য উদঘাটন কৰিবলৈ দৃঢ়পৰিকল্পনা কৰি বেনজে এই সমগ্ৰ ঘটনা গাপ দিয়াত জড়িত এজন পুলিচ কনিষ্টবলক অপহৰণ কৰে আৰু জানিব পাৰে যে জৰ্জেই এই অপৰাধৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল। এইটো পোহৰলৈ আহে যে পাবিৰ জৰ্জৰ কন্যা মেৰীৰ সৈতে এটা প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক আছিল আৰু জৰ্জে তথাকথিত "অনাৰ কিলিং" বা সন্মান ৰক্ষাৰ নামত তাক হত্যা কৰিছিল। পিছত মৃতদেহটো লুকুৱাবলৈ তেওঁ বেনজৰ গাড়ীখন ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আৰক্ষীৰ জিম্মাৰপৰা পলাই যোৱাৰ পাছত বেনজে বেনি আৰু জৰ্জৰ মুখা-মুখি হয় আৰু দুয়োকে হত্যা কৰে। চলচ্চিত্ৰখনৰ শেষৰফালে বেনজক আদালতলৈ লৈ যোৱা হয়, য'ত তেওঁ নিজৰ পুত্ৰৰ মৃত্যুত তেওঁ নিৰ্দোষী বুলি দাবী কৰে। আনহাতে মেৰীয়ে বেনজৰ পৰিয়ালৰ সৈতে শোক প্ৰকাশ কৰে। চলচ্চিত্ৰখনৰ সমাপ্তিৰ টোকাত ভাৰতত সংঘটিত হোৱা অনাৰ কিলিং বা সন্মান ৰক্ষাৰ বাবে কৰা হত্যাকাণ্ডৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ আৰু ইয়াৰ সম্পূৰ্ণ তথ্য পোহৰলৈ নহাৰ দিশটোৰ ওপৰত আলোকপাত কৰা হয়। == অভিনয় শিল্পী == * মোহনলাল - "বেনজ" চন্মুঘমৰ চৰিত্ৰত * শোভনা - ললিতা চন্মুঘম, বেনজৰ পত্নীৰ চৰিত্ৰত * প্ৰকাশ বৰ্মা - চাৰ্কল ইনস্পেক্টৰ / ডেপুটি ছুপাৰিনটেণ্ডেণ্ট অৱ পুলিচ জৰ্জ মাথান, মেৰীৰ দেউতাক (পেৰুনাড আৰক্ষী থানা) * বিন্দু পাপ্পু - চাব-ইনস্পেক্টৰ বেনি চি. কুৰিয়ান (পেৰুনাড আৰক্ষী থানা) * থমাছ মেথিউ - পাবি চন্মুঘম, বেনজৰ সতীয়া পুত্ৰ (কণ্ঠদান: চেবিন বেনচন) ** মাষ্টাৰ ৰুদ্ৰাক্ষ - সৰু কালৰ পাবিৰ চৰিত্ৰত * অমৃতা বৰ্ষিণী - পৱিত্ৰা চন্মুঘম, বেনজৰ জীয়ৰীৰ চৰিত্ৰত * ফাৰহান ফাচিল - কনিষ্টবল টি. কে. সুধীশ (পেৰুনাড আৰক্ষী থানা) * মণিৰামপিল্লা ৰাজু - কুট্টিচান, বেনজৰ বন্ধুৰ চৰিত্ৰত * ইৰশাদ - সাজি, বেনজৰ বন্ধুৰ চৰিত্ৰত * আৰ্ষা চান্দিনী বৈজু - মেৰী মাথান, জৰ্জৰ জীয়ৰী আৰু পাবিৰ প্ৰেমিকাৰ চৰিত্ৰত * সংগীত প্ৰতাপ - কিৰণ, পাবিৰ বন্ধুৰ চৰিত্ৰত * আবিন বিনো - মণিকন্দন চি. পি. / মণিৰাম * কৃষ্ণা প্ৰভা - সীমা, ললিতাৰ সৰু ভনীয়েকৰ চৰিত্ৰত * চাইজো আদিমালী - চিয়াচান, বেনজৰ খুলশালীয়েক * শোভি তিলকন - মণিৰামৰ দেউতাকৰ চৰিত্ৰত * ভাৰতীৰাজা - ষ্টাণ্ট মাষ্টাৰ পালানি স্বামীৰ চৰিত্ৰত * ইলাভৰাচু - ইলাভৰাচু, বেনজৰ বন্ধুৰ চৰিত্ৰত * ৰাণী চৰণ - মণিৰামৰ মাকৰ চৰিত্ৰত (কণ্ঠদান: স্মিনু চিজু) * শশাংকন মিয়ানাদ - অটো চালকৰ চৰিত্ৰত * জি. সুৰেশ কুমাৰ - বিচাৰক থমাছ কুৰিয়ানৰ চৰিত্ৰত * শ্ৰীজিৎ ৰবি - কোট্টায়ম কেম্পৰ আৰক্ষী বিষয়াৰ চৰিত্ৰত * নিল্জা কে বেবী - সুধীশৰ ভনীয়েকৰ চৰিত্ৰত * সন্তোষ কীঝাট্টুৰ - পথনমতিট্টাৰ আৰক্ষী অধীক্ষক মহম্মদ ইউছুফ (আই.পি.এছ.) * জয়চ জোচ - কোট্টায়ম কেম্পৰ আৰক্ষী বিষয়াৰ চৰিত্ৰত * জে পাল্লাচেৰী - হোষ্টেল ৱাৰ্ডেনৰ চৰিত্ৰত * ৰবি মাৰিয়া - তামিলনাডুৰ মন্ত্ৰীৰ চৰিত্ৰত * পি. চন্দ্ৰকুমাৰ - আয়াপ্পান তীৰ্থযাত্ৰীৰ চৰিত্ৰত * প্ৰদীপ চন্দ্ৰন - কনিষ্টবল সদানন্দৰ চৰিত্ৰত * ৰাজকুমাৰ ৰাজশেখৰন - আৰক্ষী বিষয়াৰ চৰিত্ৰত * শ্যামলাল - কনিষ্টবল শ্যামৰ চৰিত্ৰত * কৰুণা - সাজিৰ পত্নীৰ চৰিত্ৰত * চান্দিনী শশীকুমাৰ - এগৰাকী আৰক্ষী বিষয়াৰ চৰিত্ৰত * অৰ্জুন অশোকন - বিবাহৰ অতিথি (কেমিঅ' ভূমিকা) * নিশাদ ইউছুফ - পিকআপ ট্ৰাক চালক (কেমিঅ' ভূমিকা) * দিনেশ প্ৰভাকৰ - পিকআপ ভেনত থকা ব্যক্তি (কেমিঅ' ভূমিকা) * বিজয় সেতুপতি - অনবু, ললিতাৰ প্ৰথম স্বামী আৰু পাবিৰ জন্মদাতা পিতৃ (কেৱল ফটো আৰ্কাইভত) * কল্পনা - জৰ্জৰ প্ৰয়াত পত্নী আৰু মেৰীৰ প্ৰয়াত মাক (কেৱল ফটো আৰ্কাইভত) == প্ৰযোজনা == === বিকাশ === ২০২৪ চনৰ মাৰ্চ মাহৰ মাজভাগত মোহনলালে আনুষ্ঠানিকভাৱে এই চলচ্চিত্ৰখনৰ কথা ঘোষণা কৰিছিল, য'ত তৰুণ মূৰ্তিক পৰিচালক হিচাপে স্থায়ীকৰণ কৰা হৈছিল। মূৰ্তিয়ে কে. আৰ. সুনিলৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে ছবিখনৰ চিত্ৰনাট্য লিখিছিল আৰু ৰেচাপুত্ৰ ভিজুৱেল মিডিয়াৰ এম. ৰঞ্জিতে প্ৰযোজনাৰ দায়িত্ব লৈছিল। ২০২৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ছবিখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল। এটা সাক্ষাৎকাৰত মূৰ্তিয়ে প্ৰকাশ কৰে যে তেওঁৰ পূৰ্বৰ চলচ্চিত্ৰ ''চৌদি ভেল্লাক্কা'' (২০২২)-ৰ সফলতাৰ পিছত, ৰঞ্জিতে এটা নতুন প্ৰকল্পত একেলগে কাম কৰাৰ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰিছিল। মূৰ্তি আৰু সুনিলে প্ৰায় আঠ মাহ সময় ব্যয় কৰি চিত্ৰনাট্যখন তৈয়াৰ কৰি উলিয়াইছিল, যাক অৱশেষত প্ৰযোজনা গোষ্ঠীয়ে সেউজ সংকেত প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite news |last=Is |first=Gopika |date=20 March 2024 |title=We worked on the script for over eight months: Tharun Moorthy on his film with Mohanlal |url=https://indiatimes.com |access-date=22 November 2024 |work=The Times of India}}</ref> এই প্ৰকল্পটোৰ প্ৰাৰম্ভিক নাম আছিল ''এল৩৬০'', যিহেতু এইখন আছিল মোহনলালৰ ৩৬০সংখ্যক চলচ্চিত্ৰ।<ref>{{Cite news |date=18 March 2024 |title='L360': Mohanlal's next to be directed by Tharun Moorthy; film to begin shoot in April |url=https://thehindu.com |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20240318132125/https://thehindu.com |archive-date=18 March 2024 |access-date=23 November 2024 |work=The Hindu}}</ref> যদিও চিত্ৰনাট্য সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ সময়লৈকে দলটোৱে এটা নাম চূড়ান্ত কৰিছিল, তথাপি তেওঁলোকে নিৰ্মাণ কাৰ্য চলি থকাৰ সময়ত এটা অস্থায়ী নাম ব্যৱহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।<ref name="antony-2024">{{Cite news |last=Antony |first=Seena |date=5 July 2024 |title=25 ദിവസത്തെ ഷൂട്ട് ബാക്കി, സിനിമയ്ക്ക് പേരിട്ടിട്ടുണ്ട്: തരുൺ മൂർത്തി അഭിമുഖം |url=https://manoramaonline.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207022919/https://manoramaonline.com |archive-date=7 December 2024 |access-date=22 November 2024 |work=Manorama Online}}</ref><ref>{{Cite web |last=A. |first=Amina |date=6 July 2024 |title=വിന്റേജ് ലാലേട്ടനെ റീ ക്രിയേറ്റ് ചെയ്യാനല്ല, മുണ്ടുടുത്ത് വരുന്ന ഒരു പുതിയ ലാലേട്ടനെ ഉണ്ടാക്കാനാണ് ശ്രമം; തരുൺ മൂർത്തി അഭിമുഖം |url=https://thecue.in |access-date=22 November 2024 |publisher=The Cue |language=ml}}</ref> ''থুদৰম'' ছবিখনৰ মূল ধাৰণাটো সুনিলে প্ৰস্তুত কৰা এটা কাহিনীৰপৰা আহিছিল। সুনিল হৈছে এজন তথ্যচিত্ৰ ফটোগ্ৰাফাৰ, যিয়ে প্ৰায়ে নিজৰ কামৰ সমল বিচাৰি বিভিন্ন ঠাইলৈ ভ্ৰমণ কৰে। সুনিলে প্ৰকাশ কৰে যে তেনে এক যাত্ৰাৰ সময়ত এজন ব্যক্তি আৰু এটা দৃশ্যৰ মুখা-মুখি হোৱাৰ পিছতেই তেওঁ এই কাহিনীটো লিখিবলৈ অনুপ্ৰাণিত হৈছিল।<ref name="j-2024">{{Cite news |last=J. |first=Gowry Priya |date=1 December 2024 |title=വിന്‍റേജ് മോഹന്‍ലാല്‍ തിരിച്ചുവരുമ്പോള്‍ എന്തൊക്കെ പ്രതീക്ഷിക്കാം? 'തുടരും' തിരക്കഥാകൃത്തിന് പറയാനുള്ളത് |url=https://asianetnews.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241202063503/https://asianetnews.com |archive-date=2 December 2024 |access-date=2 December 2024 |work=Asianet News |language=ml}}</ref> ৰঞ্জিত আৰু সুনিলে এই প্ৰকল্পটো পৰিচালনা কৰিবলৈ মূৰ্তিৰ কাষ চাপিছিল, কাৰণ তেওঁলোকে বিশ্বাস কৰিছিল যে মূৰ্তিয়ে কাহিনীটোৰ "সূক্ষ্ম চৰিত্ৰসমূহ" আৰু "আৱেগিক গভীৰতা" সঠিকভাৱে ফুটাই তুলিব পাৰিব। মূৰ্তি এই প্ৰকল্পত জড়িত হোৱাৰ বহু আগতেই মোহনলালে এই ছবিখনৰ বাবে সন্মতি দিছিল, কাৰণ তেওঁ "বহু দিনৰ আগতেই" এই কাহিনীটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছিল। ইয়াৰ মাজতে ''থুদৰম'' ছবিখন মোহনলালৰ আন এটা আধৰুৱা প্ৰকল্প ''বেনজ্ ভাচু''ৰ সৈতে জড়িত থকা বুলি চৰ্চা চলিছিল, যিখন সুনিলৰ লিখনীৰে জি. প্ৰজিত পৰিচালক হিচাপে জড়িত থকাৰ কথা আছিল। অৱশ্যে মূৰ্তিয়ে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে ''থুদৰম'' এক সম্পূৰ্ণ সুকীয়া প্ৰকল্প আছিল, যিটো প্ৰযোজনা দলটোৱে আগবঢ়োৱা এটা চৰিত্ৰ আৰু এক বিশেষ ঘটনাৰ ধাৰণাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নতুনকৈ গঢ়ি তোলা হৈছিল। পাঁচটা খচৰা প্ৰস্তুত কৰাৰ পাছত ছবিখনৰ চিত্ৰনাট্য সম্পূৰ্ণ হৈছিল।<ref name="j-2024" /> === অভিনয় শিল্পী বাছনি === মোহনলালে এই চলচ্চিত্ৰখনত চন্মুঘম নামৰ এজন টেক্সি চালকৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। সুনিলে উল্লেখ কৰে যে প্ৰথম অৱস্থাত কোনো নিৰ্দিষ্ট অভিনেতাক মনত ৰাখি এই চৰিত্ৰটো সৃষ্টি কৰা হোৱা নাছিল যদিও কাহিনীভাগ আগবাঢ়ি যোৱাৰ লগে লগে তেওঁ এই চৰিত্ৰটোত মোহনলালকহে কল্পনা কৰিবলৈ লয়। তেওঁ মন্তব্য কৰে যে চন্মুঘম চৰিত্ৰটোৱে সত্যন অতিকাড আৰু কামালৰ চলচ্চিত্ৰসমূহৰ পুৰণি মোহনলালৰ চৰিত্ৰবোৰৰ সাৰমৰ্ম বহন কৰে।<ref name="j-2024" /> মূৰ্তিয়ে মোহনলালৰ চৰিত্ৰটোক মাটিত ভৰি থকা এজন সাধাৰণ মানুহৰ চৰিত্ৰ বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{Cite news |date=26 April 2024 |title=L360' director Tharun Moorthy: I instructed the cameraman to sustain the first shot without calling for a cut |url=https://indiatimes.com |access-date=22 November 2024 |work=The Times of India}}</ref> মূল মহিলা চৰিত্ৰ ললিতাৰ অভিনয়ৰ বাবে মূৰ্তিয়ে প্ৰথমতে জ্যোতিকাক লগ ধৰি কাহিনীটো শুনাইছিল।<ref>{{Cite web |date=24 April 2025 |title='Thudarum' trivia: Jyothika was first considered before Shobana for the Mohanlal starrer |url=https://indiatimes.com |website=The Times of India}}</ref> জ্যোতিকাই চিত্ৰনাট্যখন পছন্দ কৰি চলচ্চিত্ৰখনত কাম কৰিবলৈ সন্মত হৈছিল, কিন্তু দৃশ্যগ্ৰহণৰ সময়ত তেওঁৰ ব্যস্ততাৰ বাবে তেওঁৰ স্থানত পৰৱৰ্তী সময়ত শোভনাক বাছনি কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত বিগত ১৫ বছৰৰ বিৰতিৰ পিছত মোহনলাল আৰু শোভনাৰ যুটিয়ে পুনৰ একেলগে কাম কৰাৰ সুযোগ পায়, যিসকলে পূৰ্বে বহুতো ছবিত একেলগে অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=23 April 2025 |title=Thudarum director Tharun Moorthy reveals why Jyotika turned down Mohanlal's film: 'She was excited but…' |url=https://hindustantimes.com}}</ref> পূৰ্বে ভোডাফোনৰ জনপ্ৰিয় জুজু বিজ্ঞাপনসমূহ পৰিচালনা কৰা এজন বিজ্ঞাপন নিৰ্মাতা প্ৰকাশ বৰ্মাক ছবিখনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰত কাষ্টিং কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Radhakrishnan |first=Manjusha |date=2025-04-25 |title=Thudarum: Meet the ultimate villain in Mohanlal blockbuster |url=https://gulfnews.com |access-date=2025-04-30 |website=Gulf News }}</ref> আনহাতে অভিনয় শিল্পীসকলৰ বাকী থকা তালিকাখনত ফাৰহান ফাচিল, মণিৰামপিল্লা ৰাজু, বিন্দু পাপ্পু, নান্দু, ইৰশাদ আলী, আৰ্ষা চান্দিনী বৈজু, থমাছ মেথিউ, কৃষ্ণা প্ৰভা আৰু অৰবিন্দ অন্তৰ্ভুক্ত আছে।<ref>{{Cite web |date=2024-11-08 |title=Mohanlal's 'L360' gets official title 'Thudarum', featuring a long-awaited reunion with Shobana |url=https://mathrubhumi.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241110184809/https://mathrubhumi.com |archive-date=10 November 2024 |access-date=2025-04-27 |website=English.Mathrubhumi }}</ref> === দৃশ্যগ্ৰহণ === ২০২০ চনৰ ২২ এপ্ৰিলৰপৰা চলচ্চিত্ৰখনৰ মূল দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হৈছিল আৰু একেদিনাই মোহনলাল তথা শোভনাই দৃশ্যগ্ৰহণত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=22 April 2024 |title=Pics: Mohanlal, Shobana reunite for his 360th film with director Tharun Moorthy |url=https://indiatoday.in |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203133250/https://indiatoday.in |archive-date=3 December 2024 |access-date=30 November 2024 |work=India Today}}</ref><ref>{{Cite news |date=22 April 2024 |title=Mohanlal, Shobana's 'L360' begins filming |url=https://thehindu.com |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20240422130746/https://thehindu.com |archive-date=22 April 2024 |access-date=23 November 2024 |work=The Hindu}}</ref> থোডুপুঝা আৰু ৰাণ্নী আছিল এই ছবিখনৰ প্ৰধান দৃশ্যগ্ৰহণস্থলী। প্ৰথম পৰ্যায়ৰ দৃশ্যগ্ৰহণ থোডুপুঝাৰ কালুৰ ইষ্টত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |last=മനോരമ ലേഖകൻ |date=22 April 2024 |title=ഷൺമുഖൻ എന്ന ടാക്സി ഡ്രൈവറായി മോഹൻലാൽ തൊടുപുഴയിൽ |url=https://manoramaonline.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203193154/https://manoramaonline.com |archive-date=3 December 2024 |access-date=1 December 2024 |work=Manorama Online |language=ml}}</ref> ৭০ দিন ধৰি দৃশ্যগ্ৰহণ কৰাৰ পাছত ৫ জুলাইত কাম সাময়িকভাৱে স্থগিত ৰখা হয়।<ref>{{Cite news |date=8 July 2024 |title=Watch: Mohanlal Gets Emotional On the Sets Of His Next With Tharun Moorthy |url=https://news18.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203080814/https://news18.com |archive-date=3 December 2024 |access-date=1 December 2024 |work=CNN-News18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241130233328/https://www.news18.com/ |archivedate=30 November 2024 |deadurl=yes }}</ref> মোহনলালে তেওঁৰ আন এখন ছবি ''এল২: এম্পুৰান'' (২০২৫)-ৰ কাম শেষ কৰাৰ পাছত এই ছবিখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ পুনৰ আৰম্ভ কৰাৰ কথা আছিল। সেই সময়ত ''থুদৰম'' ছবিখনৰ প্ৰায় ২০-২৫ দিনৰ কাম বাকী আছিল।<ref name="antony-2024" /> খবৰ অনুসৰি আগষ্ট মাহৰ প্ৰথম সপ্তাহৰপৰা ১০ দিনীয়া এক চুটি দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ দৃশ্যগ্ৰহণ আৰম্ভ হৈছিল আৰু সেই মাহৰে শেষৰফালে এই পৰ্যায়টো সমাপ্ত হয়।<ref>{{Cite web |last=Menon |first=Akhila |date=28 July 2024 |title=L360: Mohanlal to resume the shooting of Tharun Moorthy's film on this date? |url=https://ottplay.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241202133244/https://ottplay.com |archive-date=2 December 2024 |access-date=1 December 2024 |publisher=OTT Play}}</ref><ref>{{Cite web |last=Menon |first=Akhila |date=31 August 2024 |title=Mohanlal's L360: Second schedule is wrapped up; major update soon |url=https://ottplay.com |access-date=22 November 2024 |publisher=OTT Play}}</ref> দৃশ্যগ্ৰহণৰ সময়ত কিছুমান দৃশ্য সলনিও কৰা হৈছিল।<ref name="j-2024" /> অন্তিম পৰ্যায়ৰ কাম অক্টোবৰ মাহত চেন্নাইত আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰযোজক ৰঞ্জিতে উল্লেখ কৰিছিল যে গুৰুত্বপূৰ্ণ দৃশ্যসমূহ চেন্নাইত তিনি দিন ধৰি দৃশ্যগ্ৰহণ কৰাৰ পাছত ৱালায়াত এসপ্তাহ ধৰি দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল। তাৰ পিছত কম্বম আৰু থেনী অঞ্চলত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰি শেষত থোডুপুঝাত কাম সমাপ্ত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=12 October 2024 |title=L360 marks the return of Shobana; Mohanlal to play a taxi driver in Tharun's family action drama |url=https://mathrubhumi.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241202183506/https://mathrubhumi.com |archive-date=2 December 2024 |access-date=1 December 2024 |work=Mathrubhumi}}</ref> পৰিচালক মূৰ্তিয়ে লগতে কয় যে এই পৰ্যায়টোত ৰাণ্নী আৰু ভাগামনতো দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল। মোহনলালে চেন্নাইত দলটোৰ সৈতে যোগ দিছিল<ref>{{Cite news |date=11 October 2024 |title=Mohanlal joins the final schedule of 'L360' |url=https://indiatimes.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120014916/https://indiatimes.com |archive-date=20 November 2024 |access-date=23 November 2024 |work=The Times of India}}</ref> আৰু পিছলৈ তেওঁক থেনীত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰি থকা দেখা গৈছিল।<ref>{{Cite news |date=21 October 2024 |title=ആ ഫാനും അസോസിയേഷനും 1988 ല്‍; 36 വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്കിപ്പുറം ജയപാണ്ടിക്ക് ആഗ്രഹ സാഫല്യം |url=https://asianetnews.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241129190423/https://asianetnews.com |archive-date=29 November 2024 |access-date=22 November 2024 |work=Asianet News}}</ref> সৰ্বমুঠ ৯৯ দিনৰ দৃশ্যগ্ৰহণৰ অন্তত ২০২৪ চনৰ ১ নৱেম্বৰত থোডুপুঝাত ছবিখনৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য সম্পূৰ্ণৰূপে সমাপ্ত হয়।<ref>{{Cite news |date=4 November 2024 |title=It's a wrap for Mohanlal – Tharun Moorthy's 'L360' |url=https://indiatimes.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241202152159/https://indiatimes.com |archive-date=2 December 2024 |access-date=22 November 2024 |work=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 November 2024 |title=It's a wrap for Mohanlal – Shobana's 'L360', helmed by Tharun Moorthy |url=https://thehindu.com |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20241123150801/https://thehindu.com |archive-date=23 November 2024 |access-date=23 November 2024 |work=The Hindu}}</ref> সেই মাহৰে শেষৰফালে চলচ্চিত্ৰখনৰ অফিচিয়েল নাম ঘোষণা কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=8 November 2024 |title=Mohanlal's 'L360' gets official title 'Thudarum', featuring a long-awaited reunion with Shobana |url=https://mathrubhumi.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241110184809/https://mathrubhumi.com |archive-date=10 November 2024 |access-date=23 November 2024 |work=Mathrubhumi}}</ref> === উত্তৰ-প্ৰযোজনা === ২০২৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত মোহনলালে তেওঁৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে ডাবিং বা কণ্ঠদানৰ কাম সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref>{{Cite news |last=Panikker |first=Rohit |date=20 November 2024 |title=Mohanlal Wraps Up Dubbing For Tharun Moorthy's Thudarum |url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/malayalam/mohanlal-wraps-up-dubbing-for-tharun-moorthys-thudarum-article-115489484 |access-date=23 November 2024 |work=Times Now}}</ref> ছবিখনৰ মূল সম্পাদক নিশাদ ইউছুফৰ আকস্মিক মৃত্যুৰ পাছত চাফিক ভি. বি.-য়ে সম্পাদনাৰ বাকী থকা দায়িত্বভাৰ গ্ৰহণ কৰে, যাৰ ফলত চলচ্চিত্ৰখনত দুয়োকে যুটীয়াভাৱে সম্পাদনাৰ কৃতিত্ব (ক্ৰেডিট) প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=9 November 2024 |title=Mohanlal and Tharun's film titled 'Thudarum' |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2024/Nov/09/mohanlal-and-tharuns-film-titled-thudarum |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241130083213/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2024/Nov/09/mohanlal-and-tharuns-film-titled-thudarum |archive-date=30 November 2024 |access-date=23 November 2024 |work=The New Indian Express}}</ref> == সংগীত == চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত আৰু পটভূমি সংগীত (বেচগ্ৰাউণ্ড স্কোৰ) নিৰ্মাণ কৰিছে জেকচ বেজয়ে।<ref>{{Cite web |date=29 April 2025 |title=Jakes Bejoy decodes 'Thudarum' soundscape |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2025/Apr/29/jakes-bejoy-decodes-thudarum-soundscape |access-date=29 April 2025 |website=The New Indian Express}}</ref> ২০২৫ চনৰ ২১ ফেব্ৰুৱাৰীত "কানমণিপূৱে" নামৰ ছবিখনৰ প্ৰথমটো একক গীত মুক্তি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |date=18 February 2025 |title=First single from Mohanlal-starrer Thudarum on the way, promo out |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Feb/18/first-single-from-mohanlal-starrer-thudarum-on-the-way-promo-out |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250225121053/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Feb/18/first-single-from-mohanlal-starrer-thudarum-on-the-way-promo-out |archive-date=25 February 2025 |access-date=18 February 2025 |website=Cinema Express}}</ref> ইয়াৰ পিছত ২০২৫ চনৰ ২১ মাৰ্চত "কাধা থুদৰম" নামৰ দ্বিতীয়টো একক গীত মুকলি কৰা হয়।<ref>{{Cite web |date=21 March 2025 |title='Kadha Thudarum' from Thudarum is a soothing melody |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Mar/21/kadha-thudarum-from-thudarum-is-a-soothing-melody |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250327190301/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Mar/21/kadha-thudarum-from-thudarum-is-a-soothing-melody |archive-date=27 March 2025 |access-date=21 March 2025 |website=Cinema Express}}</ref> অৱশ্যে ২০২৫ চনৰ ১১ এপ্ৰিলত চনী মিউজিক ইণ্ডিয়াৰ জৰিয়তে ছবিখনৰ সম্পূৰ্ণ চাউণ্ডট্ৰেক এলবামটো মুকলি কৰা হয়।<ref>{{Cite web |date=2025-04-11 |title=Thudarum (Original Motion Picture Soundtrack) |url=https://music.apple.com/in/album/thudarum-original-motion-picture-soundtrack-ep/1805114491 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250710151603/https://music.apple.com/in/album/thudarum-original-motion-picture-soundtrack-ep/1805114491 |archive-date=2025-07-10 |access-date=2025-07-10 |website=Apple Music}}</ref> == মুক্তি == === প্ৰেক্ষাগৃহত === প্ৰথম অৱস্থাত ''থুদৰম'' ছবিখন ২০২৫ চনৰ ৩০ জানুৱাৰীত প্ৰেক্ষাগৃহত মুক্তিৰ বাবে দিন ধাৰ্য কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |last=Santhosh |first=Vivek |date=29 November 2024 |title=Aashirvad Cinemas announces Mohanlal's upcoming release roster for 2025 |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2024/Nov/29/aashirvad-cinemas-announces-mohanlals-upcoming-release-roster-for-2025 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241202025421/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2024/Nov/29/aashirvad-cinemas-announces-mohanlals-upcoming-release-roster-for-2025 |archive-date=2 December 2024 |access-date=29 November 2024 |work=Cinema Express}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত এই তাৰিখ সলনি কৰি ২০২৫ চনৰ ২৫ এপ্ৰিল কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=Krishnan |first=Achu |date=2025-04-07 |title=Thudarum release date announced: Mohanlal and Shobana return in new crime drama |url=https://www.wionews.com/entertainment/thudarum-release-date-announced-mohanlal-and-shobana-return-in-new-crime-drama-8934301 |access-date=2025-05-11 |website=Wion }}</ref> ছবিখনত থকা তীব্ৰ ৰক্তাক্ত হিংসা, ভাবুকি, যৌন উৎপীড়ন আৰু ঘৰুৱা হিংসাৰ বাবে ইয়াক ইউ/এ ১৬+ (U/A 16+) প্ৰমাণ-পত্ৰ প্ৰদান কৰা হৈছিল। ছবিখনৰ তেলুগু ডাবিং সংস্কৰণটো একেটা নামেৰেই তাৰ পিছৰদিনা মুক্তি দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=4 May 2025 |title=Mohanlal-starrer Thudarum to release in Tamil as Thodarum, release date out |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/May/04/mohanlal-starrer-thudarum-to-release-in-tamil-as-thodarum-release-date-out |website=Cinema Express}}</ref> আনহাতে ''থোদৰম'' নামেৰে ইয়াৰ [[তামিল]] ডাবিং সংস্কৰণটো ২০২৫ চনৰ ৯ মে'ত মুক্তি লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2025-05-06 |title=Mohanlal's 'Thudarum' becomes 'Thodarum' for Tamil fans - In cinemas from May 9 |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2025/May/06/mohanlals-thudarum-becomes-thodarum-for-tamil-fans-in-cinemas-from-may-9 |access-date=2025-05-07 |website=The New Indian Express}}</ref> === গৃহ মাধ্যম === চলচ্চিত্ৰখনৰ ডিজিটেল ষ্ট্ৰীমিং স্বত্ব জিঅ'হটষ্টাৰে ক্ৰয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2025-04-26 |title=JioHotstar secures streaming rights for Mohanlal's 'Thudarum' |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2025/Apr/26/jiohotstar-secures-streaming-rights-for-mohanlals-thudarum |access-date=2025-05-20 |website=The New Indian Express}}</ref> ২০২৫ চনৰ ৩০ মে'ৰপৰা জিঅ'হটষ্টাৰত [[মালয়ালম]] ভাষাৰ লগতে [[তামিল]], [[হিন্দী]], [[তেলুগু]] আৰু [[কন্নড়]] ডাবিং সংস্কৰণত ছবিখনৰ ষ্ট্ৰীমিং আৰম্ভ হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=27 May 2025 |title=Thudarum OTT release: When and where to watch Mohanlal, Shobana's crime drama |url=https://www.indiatoday.in/entertainment/ott/story/thudarum-ott-release-jiohotstar-mohanlal-crime-drama-shobana-malayalam-film-2731188-2025-05-27 |access-date=27 May 2025 |website=India Today}}</ref> ছবিখনৰ ছেটেলাইট স্বত্ব এছিয়ানেট টিভিয়ে লাভ কৰিছিল আৰু [[ওনাম]] উৎসৱৰ উপলক্ষ্য্যে ২০২৫ চনৰ ৫ ছেপ্টেম্বৰত এই চলচ্চিত্ৰখনৰ দূৰদৰ্শনত প্ৰথম প্ৰদৰ্শন (টেলিভিছন প্ৰিমিয়াৰ) কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Asianet Onam Premiers Are Thudarum, Empuraan, Prince and Family, Bromance and Padakkalam|url=https://www.keralatv.in/asianet-onam-premier-films-list/ |publisher=Kerala TV|date=25 August 2025|access-date=26 August 2025}}</ref> == আদৰণি == === সমালোচকৰ প্ৰতিক্ৰিয়া === ''থুদৰম'' ছবিখনে সমালোচকসকলৰপৰা ইতিবাচক সমীক্ষা লাভ কৰিছে। দা ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছৰ আনন্দু সুৰেশে ছবিখনক ৫ তৰাৰ ভিতৰত ৪ তৰা প্ৰদান কৰি লিখিছে, "তৰুণ মূৰ্তিৰ পৰিচালনাত মোহনলাল আৰু শোভনা অভিনীত এই ছবিখন ভাৰতীয় প্ৰতিশোধমূলক থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ। ই ইয়াৰ সৃষ্টিশীল আৰু কাৰিকৰী কোনো দিশতে আপোচ কৰা নাই আৰু লগতে সুন্দৰ অভিনয় নিশ্চিত কৰিছে।" <ref>{{Cite web |last=Suresh |first=Anandu |date=25 April 2025 |title=Thudarum movie review: Mohanlal, Tharun Moorthy deliver a nearly flawless revenge thriller |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/thudarum-movie-review-mohanlal-delivers-a-nearly-flawless-revenge-thriller-9964517/ |access-date=27 April 2025 |website=The Indian Express}}</ref> ইষ্টাৰ্ণ আই-ৰ পূজা পিল্লাই লিখিছে যে, "মোহনলালে এক আন্ধাৰ আৰু আৱেগিক যাত্ৰাৰ জৰিয়তে নিজৰ পুৰণি ফৰ্মলৈ ঘূৰি আহিছে, যিয়ে দৰ্শকৰ হৃদয় জয় কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে।" <ref>{{Cite web |last=Pillai |first=Pooja |date=25 April 2025 |title='Thudarum' review round-up: Mohanlal returns to form in a dark, emotional ride that's winning hearts |url=https://www.easterneye.biz/thudarum-review-mohanlal-comeback/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250427015557/https://www.easterneye.biz/thudarum-review-mohanlal-comeback/ |archive-date=27 April 2025 |access-date=27 April 2025 |website=EasternEye}}</ref> দা হিন্দূৰ এছ আৰ প্ৰবীণে লিখিছে, "কিছু ত্ৰুটি থকাৰ পিছতো ''থুদৰম'' হৈছে সঠিক আৱেগিক স্পন্দন থকা এক সুন্দৰভাৱে নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰ।" <ref>{{Cite news |last=Praveen |first=S. R. |date=2025-04-25 |title='Thudarum' movie review: Mohanlal in top form in a fine film, with minor flaws |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/thudarum-moview-review-mohanlal-shobana-malayalam-cinema-tharun-moorthy/article69490633.ece |access-date=2025-05-14 |work=The Hindu |issn=0971-751X}}</ref> গাল্ফ নিউজৰ মঞ্জুষা ৰাধাকৃষ্ণনে ছবিখনক ৪.৫/৫ ৰেটিং দি লিখিছে, "কেৱল মোহনলালৰ সংযত আৰু উৎকৃষ্ট অভিনয়ৰ বাবেই নহয়, বৰঞ্চ ইয়াৰ ক্ৰুৰ আৰু ভয়ংকৰ খলনায়কৰ চৰিত্ৰসমূহৰ বাবেও ''থুদৰম'' এখন আকৰ্ষণীয় ছবি হিচাপে ফুটি উঠিছে।" <ref>{{Cite web |last=Radhakrishnan |first=Manjusha |date=2025-04-25 |title=Thudarum review: Mohanlal impresses in UAE first day first show with gripping thriller and monstrous villains |url=https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/thudarum-review-mohanlal-impresses-in-uae-first-day-first-show-with-gripping-thriller-and-monstrous-villains-1.500105653 |access-date=2025-05-14 |website=Gulf News }}</ref> ৰেডিফৰ অৰ্জুন মেননে ছবিখনক ৫ তৰাৰ ভিতৰত ৩.৫ তৰা প্ৰদান কৰি লিখিছে, "''থুদৰম'' হৈছে প্ৰাপ্তবয়স্কসকলৰ বাবে এখন মাষ্টাৰপিচ, চলচ্চিত্ৰৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অথচ আত্ম-সচেতন সৃষ্টি য'ত সকলোৰে বাবে কিবা নাহয় কিবা সমল আছে।" <ref>{{Cite web |last=Menon |first=Arjun |date=25 April 2025 |title=Thudarum Review: Mohanlal Scores Big Time |url=https://m.rediff.com/movies/review/thudarum-review/20250425.htm |access-date=27 April 2025 |website=Rediff}}</ref> হিন্দুস্তান টাইমছৰ লতা শ্ৰীনিবাসনে ছবিখনক ৩.5/৫ ৰেটিং দি লিখিছে, "পৰিচালক তথা অনুৰাগী তৰুণ মূৰ্তিৰ এই আকৰ্ষণীয় পৰিচালনাত এগৰাকী শীৰ্ষ ফৰ্মত থকা মোহনলালে চমকপ্ৰদ অভিনয় কৰিছে।" <ref>{{Cite web |last=Srinivasan |first=Latha |date=25 April 2025 |title=Thudarum movie review: A top-form Mohanlal shines in fan boy Tharun Moorthy's gripping directorial |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/thudarum-movie-review-a-top-form-mohanlal-shines-in-fan-boy-tharun-moorthys-gripping-directorial-101745582170234.html |access-date=27 April 2025 |website=Hindustan Times}}</ref> দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছৰ বিঘ্নেশ মধুৱে ৩.৫/৫ ৰেটিং দি লিখিছে, "কিছুমান সৰু সৰু ত্ৰুতিক বাদ দি, তৰুণ মূৰ্তিয়ে এই সুন্দৰভাৱে নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰখনৰ জৰিয়তে দৰ্শকক এক সঠিক সোৱাদ দিছে, য'ত আৱেগ আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ মুহূৰ্তসমূহৰ এক সঠিক মিশ্ৰণ ঘটিছে।" <ref>{{Cite web |last=Madhu |first=Vignesh |date=2025-04-26 |title=Thudarum Movie Review: Mohanlal returns to glorious form |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2025/Apr/26/thudarum-movie-review-mohanlal-returns-to-glorious-form |access-date=2025-05-14 |website=The New Indian Express }}</ref> অ'টিটি প্লে-ৰ সঞ্জীথ চিদ্ধাৰ্থনে ৪/৫ ৰেটিং দি উল্লেখ কৰিছে, "যেতিয়া এই মোহনলাল অভিনীত ছবিখনে ৰহস্যধৰ্মী থ্ৰিলাৰৰ দিশে গতি কৰে, তেতিয়া ইয়াক ধৰি ৰখাটো অসম্ভৱ হৈ পৰে। প্ৰকাশ বৰ্মা আৰু বিন্দু পাপ্পুৰ উৎকৃষ্ট কাষ্টিঙে চলচ্চিত্ৰখনক আৰু অধিক উচ্চ পৰ্যায়লৈ লৈ গৈছে।" <ref>{{Cite web |title=Thudarum movie review: Tharun Moorthy's crafty, gripping thriller lets Mohanlal revel in his 'complete actor' avatar |url=https://www.ottplay.com/review/thudarum-movie-review-tharun-moorthys-crafty-gripping-thriller-lets-mohanlal-revel-in-his-complete-actor-avatar/47a257dc33135 |access-date=2025-05-28 |website=ottplay.com}}</ref> দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াৰ আন্না মেথিউছে ৩/৫ ৰেটিং দি লিখিছে, "*Thudaram* ছবিখনৰ চিত্ৰনাট্য আৰু অভিনয়ত সূক্ষ্মতাৰ অভাৱ আছে।" <ref>{{Cite web |title=Thudarum Movie Review: Thudaram lacks nuance in script and acting |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/thudarum/amp_movie_review/120620943.cms |access-date=2025-05-23 |website=The Times of India}}</ref> দ্য উইক-ৰ চাজিন শ্ৰীজিতে ৩.৫/৫ ৰেটিং দি লিখিছে, "চলচ্চিত্ৰখনৰ আটাইতকৈ আন্ধাৰ মুহূৰ্তবোৰৰ মাজতো পৰিচালকে আমাক এক আদৰণীয় মানসিক মুক্তিৰ সোৱাদ দিবলৈ পাহৰি যোৱা নাই।" <ref>{{Cite web |title='Thudarum' review: Mohanlal delivers one of his most emotionally charged roles in director Tharun Moorthy's hat-trick outing- The Week |url=https://www.theweek.in/review/movies/2025/04/25/thudarum-review-mohanlal-delivers-one-of-his-most-emotionally-charged-roles-in-director-tharun-moorthys-hat-trick-outing.html |access-date=2025-05-23 |website=theweek.in}}</ref> ইণ্ডিয়া টুডেৰ সঞ্জয় পোনপ্পাই ছবিখনক ৩.৫/৫ ৰেটিং দি লিখিছে, "মোহনলালৰ এই ক্ৰাইম ড্ৰামাখন থ্ৰিল আৰু একচন পাঞ্চৰ এক সুন্দৰ মিশ্ৰণ।" <ref>{{Cite web |date=2025-04-25 |title=Thudarum review: Mohanlal's crime drama is good mix of thrills and punches |url=https://www.indiatoday.in/movies/reviews/story/thudarum-movie-review-mohanlal-crime-drama-is-good-mix-of-thrills-and-punches-2715107-2025-04-25 |access-date=2025-05-23 |website=India Today }}</ref> দ্য নিউজ মিনিট-ৰ ক্ৰিছে লিখিছে, "পৰম্পৰাগত নিয়মৰ মাজত থাকিও ''থুদৰম'' এখন সুনিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰ, য'ত প্ৰতিটো বিভাগে এক নিখুঁত কাম কৰিছে। চাজী কুমাৰৰ চিত্ৰগ্ৰহণ এই ছবিখনৰ বাবে বিশেষভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ, কিয়নো ছবিখনৰ এক ডাঙৰ অংশ অৰণ্যৰ গভীৰতাত চিত্ৰায়িত কৰা হৈছে।" <ref>{{Cite web |date=25 April 2025 |title=Thudarum review: Mohanlal-Shobana film is intriguing but sticks to formula |url=https://www.thenewsminute.com/flix/thudarum-review-mohanlal-shobana-film-is-intriguing-but-sticks-to-formula}}</ref> মিড-ডে-ৰ অতুল্যা নাম্বিয়াৰে লিখিছে, "শোভনাই ছবিখনলৈ এক শান্ত শক্তি আৰু গাম্ভীৰ্য কঢ়িয়াই আনিছে যি মোহনলালৰ শক্তিক প্ৰতিটো ফ্ৰেমতে সমানে টক্কৰ দিছে, আনহাতে প্ৰকাশ বৰ্মাই অভিনেতা হিচাপে এক বলিষ্ঠ আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে।" <ref>{{Cite web |date=26 April 2025 |title=Thudarum movie review: Mohanlal makes the rightful glorious comeback |url=https://www.mid-day.com/entertainment/regional-indian-cinema-news/article/thudarum-movie-review-malayalam-mohanlal-shobana-tharun-moorthy-23528065}}</ref> অনমনোৰমাৰ প্ৰিন্সি আলেকজেণ্ডাৰে লিখিছে, "''থুদৰম'' হৈছে পৰিচালক মূৰ্তিৰ তৰফৰপৰা অভিনেতাগৰাকীলৈ এক অনুৰাগী সুলভ উপহাৰ, যিটো কিছুমান সংলাপত স্পষ্ট হৈ পৰে য'ত মమ్ముত্তী আৰু ৰজনীকান্তৰ প্ৰসংগও উল্লেখ আছে।" <ref>{{Cite web |title='Thudarum' review: Tharun Moorthy delivers THE Mohanlal we all longed for |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2025/04/25/thudarum-movie-review-tharun-moorthy-mohanlal-shobana-film-peak-performance.html |access-date=2025-05-28 |website=onmanorama.com}}</ref> === বক্স অফিচ === ''থুদৰম'' ছবিখনে মুক্তিৰ প্ৰথমদিনাই বিশ্বজুৰি ১৭.১৮ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰি এক সুন্দৰ আৰম্ভণি কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত কেৰালাৰপৰা ৫.১০ কোটি টকা, ভাৰতৰ বাকী অংশৰপৰা ৯০ লাখ টকা আৰু বিদেশৰ বজাৰৰপৰা ১১.১৮ কোটি টকা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=26 April 2025 |title=Thudarum Box Office Worldwide Day 1: Mohanlal's crime thriller off to a fantastic start, mints around Rs 16.65 crore |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/thudarum-box-office-worldwide-day-1-mohanlals-crime-thriller-off-to-a-fantastic-start-mints-around-rs-16-65-crores-1384608 |access-date=26 April 2025 |work=Pinkvilla}}</ref><ref>{{Cite web |title=Correction - #Thudarum Opening Day Gross: ₹17.18Cr |url=https://x.com/ForumReelz/status/1916443826715070482?t=MeGu4eqX1pd_nf_iZPmb-w&s=19 |website=x.com}}</ref> ছবিখনে মুক্তিৰ প্ৰথম তিনিদিনীয়া সপ্তাহান্তত বিশ্বজুৰি ৬৯.২৫ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰে<ref>{{Cite web |title='Lokah Chapter 1: Chandra' four-day weekend collections: Records phenomenal numbers and on track for becoming ₹200 crore grosser |url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/09/01/lokah-chapter-1-chandra-four-day-weekend-collections-records-phenomenal-numbers-and-on-track-for-becoming-200-crore-grosser.html |access-date=2026-05-17 |website=The Week }}</ref> এবং অতি দ্ৰুতগতিত ৫০ কোটি টকাৰ ক্লাবত প্ৰৱেশ কৰা দ্বিতীয়খন মালয়ালম ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{Cite news |date=29 April 2025 |title=Box Office: Fastest Malayalam movies to enter Rs 50 crore club worldwide; Thudarum takes 2nd spot |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/crore-club/box-office-fastest-malayalam-movies-to-enter-rs-50-crore-club-worldwide-thudarum-takes-2nd-spot-1384896 |access-date=29 April 2025 |work=Pinkvilla}}</ref> কমস্কোৰৰ গোলকীয় অপেনিং সপ্তাহান্তৰ তালিকাত (২৫–২৭ এপ্ৰিল) ছবিখনে ৭.৩ নিযুত ডলাৰতকৈ অধিক উপাৰ্জনেৰে অষ্টম স্থান লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Rankings |url=https://www.comscore.com/Insights/Rankings |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190919144937/https://www.comscore.com/Insights/Rankings |archive-date=19 September 2019 |access-date=30 April 2025 |website=Comscore, Inc.}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kaushal |first=Sweta |title='Thudarum' Among Global Top-Scoring Films: India Box Office Report |url=https://www.forbes.com/sites/swetakaushal/2025/04/28/indias-thudarum-among-global-top-scoring-films/ |access-date=2025-04-30 |website=Forbes }}</ref> প্ৰথম চাৰি দিনত ই বিশ্বজুৰি ৮২ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰে, যাৰ ভিতৰত কেৰালাৰপৰাই সংগ্ৰহ আছিল ২৭.২০ কোটি টকা।<ref name=":0">{{Cite web |date=2025-05-04 |title=Thudarum Worldwide Box Office 10 Days: Mohanlal starrer surpasses Aavesham and Aadujeevitham, grosses Rs 158 crore |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/thudarum-worldwide-box-office-10-days-mohanlal-starrer-surpasses-aavesham-and-aadujeevitham-grosses-rs-158-crore-1385883 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250505091806/https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/thudarum-worldwide-box-office-10-days-mohanlal-starrer-surpasses-aavesham-and-aadujeevitham-grosses-rs-158-crore-1385883 |archive-date=5 May 2025 |access-date=2025-05-04 |website=Pinkvilla }}</ref><ref>{{Cite web |date=28 April 2025 |title=Thudarum Kerala Box Office Day 4: Mohanlal starrer family drama registers BLOCKBUSTER Monday; grosses Rs 6.90 crore |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/thudarum-kerala-box-office-day-4-mohanlal-starrer-family-drama-registers-blockbuster-monday-grosses-rs-6-90-crore-1384897}}</ref> মুক্তিৰ ৫ দিনৰ ভিতৰত ছবিখনে বিশ্বজুৰি ৯৪.৫ কোটি টকা লাভ কৰে।<ref name=":0" /> ই ৬ দিনত ১০৫.৮৫ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰি এশ কোটি টকাৰ সীমা অতিক্ৰম কৰা দ্বিতীয় আটাইতকেই দ্ৰুতবেগী মালয়ালম ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name=":0" /><ref name="pinkvilla-apr30">{{Cite web |last=Dixit |first=Mohit |date=30 April 2025 |title=Thudarum Worldwide Box Office: Mohanlal's family drama zooms past Rs 100 crore mark in just 6 days |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/thudarum-worldwide-box-office-mohanlals-family-drama-zooms-past-rs-100-crore-mark-in-just-6-days-1385207 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250501023645/https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/thudarum-worldwide-box-office-mohanlals-family-drama-zooms-past-rs-100-crore-mark-in-just-6-days-1385207 |archive-date=1 May 2025 |access-date=1 May 2025 |website=Pinkvilla}}</ref> মুক্তিৰ দ্বিতীয় দেওবাৰলৈকে (১০ দিনত) ছবিখনে ১৫৮.৮৫ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰি ১৫০ কোটিতকৈ অধিক উপাৰ্জন কৰা ষষ্ঠখন মালয়ালম ছবি হিচাপে ইতিহাস সৃষ্টি কৰে।<ref name=":0" /><ref name="an04">{{Cite web |date=2025-05-04 |title='മുരുകനെ'യും വീഴ്ത്തി 'ബെന്‍സ്'! മലയാളത്തിലെ എക്കാലത്തെയും വലിയ ആറാമത്തെ ഹിറ്റ് ഇനി 'തുടരും' |trans-title=Thudarum beats Pulimurugan to become all time 6th hit in Malayalam crossed 150 crores |url=https://www.asianetnews.com/entertainment/box-office/thudarum-beats-pulimurugan-to-become-all-time-6th-hit-in-malayalam-crossed-150-crores-svqhhi |access-date=2025-05-04 |website=Asianet News}}</ref><ref name="tnie04">{{Cite web |date=2025-05-04 |title=Mohanlal-starrer Thudarum to release in Tamil as Thodarum, release date out |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/May/04/mohanlal-starrer-thudarum-to-release-in-tamil-as-thodarum-release-date-out |access-date=2025-05-04 |website=Cinema Express}}</ref> প্ৰেক্ষাগৃহত ১২ দিনীয়া প্ৰদৰ্শনৰ অন্তত ছবিখনে বিশ্বজুৰি ১৭৫.৬৯ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰে।<ref>{{Cite web |date=2025-05-08 |title=Mohanlal eyes Rs 500 crore worldwide with combined success of blockbusters Thudarum and L2 Empuraan |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/box-office-mohanlal-eyes-rs-500-crore-worldwide-with-combined-success-of-blockbusters-thudarum-and-l2-empuraan-1386672 |access-date=2025-05-08 |website=Pinkvilla}}</ref> ১৬সংখ্যক দিনা কেৰালাত ই প্ৰায় ৩.৮০ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰি মুঠ সংগ্ৰহ ৯০ কোটি টকালৈ বৃদ্ধি কৰে আৰু পূৰ্বৰ অভিলেখ ভংগ কৰি কেৰালা বক্স অফিচত সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{Cite web |date=11 May 2025 |title=Top Highest Grossing Films in Kerala: Mohanlal starrer Thudarum tops surpassing 2018 |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/top-highest-grossing-films-in-kerala-mohanlal-starrer-thudarum-tops-surpassing-2018-1387084}}</ref> প্ৰদৰ্শনৰ ১৭ দিনত ছবিখনে বিশ্বজুৰি ২০০ কোটি টকাৰ গণ্ডী অতিক্ৰম কৰে।<ref>{{Cite web |title=Thudarum Worldwide Box Office: Mohanlal starrer STORMS PAST Rs 200 crore mark in just 17 days |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/thudarum-worldwide-box-office-mohanlal-starrer-storms-past-rs-200-crore-mark-in-just-17-days-1387141 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250512100117/https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/thudarum-worldwide-box-office-mohanlal-starrer-storms-past-rs-200-crore-mark-in-just-17-days-1387141 |archive-date=12 May 2025}}</ref> ই কেৰালাৰ স্থানীয় বক্স অফিচত ১০০ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰা প্ৰথমখন ছবি হিচাপে নিজৰ নাম পঞ্জীয়ন কৰে, যিটো মাৰ্ক ই ১৯ দিনত লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Thudarum box office collection day 19: Mohanlal film makes history by becoming 1st film to collect ₹100 crore in Kerala |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/thudarum-box-office-collection-day-19-mohanlal-film-makes-history-by-becoming-1st-film-to-collect-100-crore-in-kerala-101747202797643-amp.html |website=Hindustan Times}}</ref> ২৪ দিনত বিশ্বজুৰি ইয়াৰ মুঠ উপাৰ্জন আছিল ২২২ কোটি টকা<ref>{{Cite web |title=Thudarum Worldwide Box Office: Mohanlal's latest outing scores MASSIVE Rs 222 crore in 24 days |website=Pinkvilla |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/thudarum-worldwide-box-office-mohanlals-latest-outing-scores-massive-rs-222-crore-in-24-days-1388676 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250523072751/https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/thudarum-worldwide-box-office-mohanlals-latest-outing-scores-massive-rs-222-crore-in-24-days-1388676 |archive-date=23 May 2025}}</ref> আৰু ৩৪ দিনত ই সমগ্ৰ বিশ্বৰপৰা ২৩২ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰিবলৈ সক্ষম হয়।<ref name="mint">{{Cite news |title=Thudarum OTT release date: When and where to watch Malayalam blockbuster movie starring Mohanlal online |url=https://www.livemint.com/entertainment/thudarum-ott-release-date-when-and-where-to-watch-malayalam-b }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == বঁটা আৰু সন্মান == === মালয়ালম পুৰস্কাৰ ১২০১ === তথ্যসূত্ৰ:<ref>{{Cite web |date=2025-08-17 |title=ഒമ്പതാമത്‌ മലയാള പുരസ്കാരങ്ങൾ: മോഹൻലാലിനും സിബി മലയിലിനും അഭിലാഷ് മോഹനനും അവാര്‍ഡ്‌ |url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/malayalam-puraskaram-2025-winners-1.10839857 |access-date=2025-08-17 |website=Mathrubhumi}}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ – তৰুণ মূৰ্তি, এম. ৰঞ্জিত * শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা – মোহনলাল * শ্ৰেষ্ঠ নৱাগত – প্ৰকাশ বৰ্মা * শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদক – নিশাদ ইউছুফ (মৰণোত্তৰভাৱে) === মাজহাভিল এণ্টাৰটেইনমেণ্ট এৱাৰ্ডছ === তথ্যসূত্ৰ:<ref>{{Cite web |date=2025-08-18 |title=Mazhavil Entertainment Awards: Mohanlal wins Entertainer of the Year for 'Thudarum' |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2025/08/18/mazhavil-entertainment-awards-malayalam-cinema-star-studded-event.html |access-date=2025-08-20 |website=OnManorama}}</ref> * শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ – এম. ৰঞ্জিত * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক – তৰুণ মূৰ্তি * এণ্টাৰটেইনাৰ অৱ দি ইয়াৰ (বৰ্ষটোৰ শ্ৰেষ্ঠ মনোৰঞ্জনকাৰী) – মোহনলাল * শ্ৰেষ্ঠ খলনায়ক – প্ৰকাশ বৰ্মা * শ্ৰেষ্ঠ ষ্টাণ্ট পৰিচালক – ষ্টাণ্ট ছিলভা * শ্ৰেষ্ঠ অন-স্ক্ৰীৰ যুটি – মোহনলাল, শোভনা * আপকামিং ষ্টাৰ (উদীয়মান তাৰকা) – বিন্দু পাপ্পু ==টোকা== {{Notelist}} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb title|31969600|Thudarum}} [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ]] 66uf6gnmmbu85cc5vtkt112etsaxpjj 0 138728 651767 651275 2026-11-09T17:17:37Z Dipankar Das 36094 [[Special:Contributions/~2026-59316-88|~2026-59316-88]] ([[User talk:~2026-59316-88|আলোচনা]])-ই কৰা [[Special:Diff/651275|651275]] নম্বৰ সম্পাদনাটো বাতিল কৰা হৈছে 651767 wikitext text/x-wiki {{short description|Indian film maker (born 1976)}} {{Infobox person | name = বিনু শশীধৰণ | image =Binu Sasidharan.jpg | imagesize = | caption = মালয়ালম ছবি ''ওৱান্স আপন এ টাইম'' নিৰ্মাণৰ সময়ত ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা বিজয়ী চেলিম কুমাৰৰ সৈতে বিনু শশীধৰণ | birth_name = | birth_date = ১৭ নৱেম্বৰ ১৯৭৬ | birth_place = আলুভা, [[কেৰালা]]। | death_date = | death_place = | othername = | years_active = ২০০৮ – বৰ্তমান | spouse = অম্বিকা বিনু | website = | occupation = চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক, স্বতন্ত্ৰ পৰামৰ্শদাতা }} '''বিনু শশীধৰণ ({{lang-en|Binu Sasidharan}}) ''' (জন্ম: ১৭ নৱেম্বৰ ১৯৭৬) এগৰাকী ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা। তেওঁ [[মালয়ালম]] চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগত কৰা কামৰ বাবে পৰিচিত।<ref>{{cite news|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2013/apr/22/once-upon-a-time-470375.html|title=Once upon a time...|date=22 April 2013|newspaper=The New Indian Express|access-date=9 October 2018|first=Parvathy|last=Nambidi}}</ref> ২০১৩ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ''ৱান্স আপন এ টাইম'' [[চলচ্চিত্ৰ]]খনৰ জৰিয়তে তেওঁ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্যৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। এই চলচ্চিত্ৰখনক মালয়ালম ভাষাৰ প্ৰথম পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্যৰ এনিমেটেড চলচ্চিত্ৰ হিচাপে অভিহিত কৰা হয়। ইয়াৰ পূৰ্বে বিনু শশীধৰণে চিআইডি মুছা চলচ্চিত্ৰখনৰ এনিমেটেড সংস্কৰণ চিআইডি মুছা ০০৭ (ঘৰুৱা ভিডিঅ’ৰ বাবে) পৰিচালনা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ কুট্টিচাথান নামৰ মালয়ালম ভাষাৰ প্ৰথম এনিমেটেড ষ্টেৰিঅ’স্কোপিক ত্ৰিমাত্ৰিক ভিডিঅ’ চলচ্চিত্ৰখন নিৰ্মাণ কৰে। এই চলচ্চিত্ৰখন ঘৰুৱা থিয়েটাৰত প্ৰদৰ্শনৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/malayalam/previews/Once-Upon-A-Time-Animation/articleshow/20225933.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20130706084507/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-05-23/previews/39474341_1_film-salim-kumar-animation|url-status=live|archive-date=2013-07-06|work=[[The Times of India]]|title=Once Upon A Time (Animation)}}</ref> <ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/adventures-of-rahul/article4742599.ece|title=Adventures of Rahul|work=The Hindu|date=23 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130614075956/http://www.thehindu.com/features/cinema/adventures-of-rahul/article4742599.ece|archivedate=14 June 2013|access-date=14 August 2026|deadurl=yes }}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন== বিনুৰ জন্ম হৈছিল [[কেৰেলা]]ৰ এৰ্নাকুলাম জিলাৰ আলুভাৰ দেশোমত। ১৯৯৯ চনত কালাডীৰ শ্ৰী শংকৰা মহাবিদ্যালয়ৰপৰা বাণিজ্য শাখাত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.manoramanews.com/cgi-bin/mmonline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&programId=9958892&contentId=14174675|title=Manorama News|publisher=|access-date=4 June 2013|archive-date=8 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131208171346/http://www.manoramanews.com/cgi-bin/mmonline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&programId=9958892&contentId=14174675|url-status=dead|archivedate=8 December 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131208171346/http://www.manoramanews.com/cgi-bin/mmonline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&programId=9958892&contentId=14174675|deadurl=yes}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== ১৯৯৯ চনত শিক্ষা সমাপ্ত কৰাৰ পাছত বিনুৱে ফ্ৰীলান্স ডিজাইনাৰ আৰু এনিমেটৰ হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে। ২০০২ চনত তেওঁ অলপ সময়ৰ বাবে আলুৱাৰ ইউনিয়ন খ্ৰীষ্টান কলেজত ৱেব বিষয়ৰ অতিথি শিক্ষক হিচাপেও কাম কৰিছিল। ২০০৪ চনত তেওঁ [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ভিত্তিক এটা বহুজাতিক কোম্পানীত গ্ৰাফিক ডিজাইনাৰ হিচাপে যোগদান কৰে। ইয়াৰ পিছত ২০০৫ চনত তেওঁ নিজৰ জন্মস্থানত ''ৱায়াৰফ্ৰেম এনিমেচন'' নামৰ এটা এনিমেচন ষ্টুডিঅ’ প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু একে সময়তে স্বাধীন ক্ৰিয়েটিভ পৰামৰ্শদাতা হিচাপে কাম আৰম্ভ কৰে। প্ৰায় ১৪বছৰীয়া তেওঁৰ চমু কৰ্মজীৱনত তেওঁ বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ, বিজ্ঞাপন আৰু টেলিভিছন প্ৰকল্পত কাম কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://www.hindu.com/mp/2007/03/31/stories/2007033100890100.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121109051356/http://www.hindu.com/mp/2007/03/31/stories/2007033100890100.htm|url-status=dead|archive-date=2012-11-09|work=[[The Hindu]]|date=2007-03-31|title=Animated 'CID Moosa'|access-date=2026-08-14|archivedate=2012-11-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121109051356/http://www.hindu.com/mp/2007/03/31/stories/2007033100890100.htm|deadurl=yes}}</ref> <ref>{{cite web|url=http://www.hindu.com/2007/03/02/stories/2007030201410200.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080304160259/http://www.hindu.com/2007/03/02/stories/2007030201410200.htm|url-status=dead|archive-date=2008-03-04|work=[[The Hindu]]|date=2007-03-02|title='CID Moosa' in animation series|access-date=2026-08-14|archivedate=2008-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080304160259/http://www.hindu.com/2007/03/02/stories/2007030201410200.htm|deadurl=yes}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.reallusion.com/reallusiontv/featuredstory/binu.aspx|title='Featured Artist - Binu Sasidharan'|work=Reallusion}}</ref> ==ফিল্মগ্ৰাফী== *''ৱান্স আপন এ টাইম ''(২০১৩ ছবি) *''চিআইডি মুছা ০০৭'' *''কুট্টিচাথান'' ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Sasidharan, Binu}} [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ ব্যক্তি]] mnnbu7na2gvjmztayhqn6ct98zao7zh 828 138737 651722 627146 2026-11-09T14:08:02Z Xqbot 1052 [[Module:ৰাজনৈতিক দল/ভ]] পাতায় করা দ্বিপুনর্নির্দেশনা ঠিক করেছে 651722 Scribunto text/plain return require [[Module:ৰাজনৈতিক দল/ভ]] j52hpg2kj0prvtyf4wt3p23o7mldjk7 0 138979 651909 641168 2026-11-10T06:43:35Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651909 wikitext text/x-wiki {{In creation}} {{Infobox body of water | name = লোহিত সাগৰ | image_bathymetry = Red Sea topographic map-en.svg | caption_bathymetry = লোহিত সাগৰৰ মানচিত্ৰ | location = [[উত্তৰ আফ্ৰিকা]], [[পূৱ আফ্ৰিকা]], আৰু [[পশ্চিম এছিয়া]] | coordinates = {{Coord|22|N|38|E|region:EG_type:waterbody_scale:1000000|display=inline,title}} | type = [[সাগৰ]] | inflow = [[এডেন উপসাগৰ]], [[চুয়েজ উপসাগৰ]] | outflow = [[বাব-ইল-মাণ্ডেব]], [[ছুয়েজ খাল]] | catchment = | countries = {{Flatlist| * [[জিবুতি]] * [[মিচৰ]] * [[ইৰিত্ৰিয়া]] * [[ইজৰাইল]] * [[জৰ্ডান]] * [[চৌদি আৰব]] * [[ছোমালিয়া]] * [[চুডান]] * [[য়েমেন]] }} | length = {{cvt|2250|km|mi}} | width = {{cvt|355|km|mi}} | area = {{cvt|438000|km2|sqmi}} | depth = {{cvt|490|m|ft}} | max_depth = {{cvt|2730|m|ft}} | volume = {{cvt|233000|km3|cumi}} | residence_time = | shore = | elevation = | frozen = | islands = | settlements = | mapframe = yes | mapframe-stroke-width = 1 | mapframe-zoom = 3 }} {{Contains special characters}} '''লোহিত সাগ''' ({{Lang-en|Red Sea}}) [[আফ্ৰিকা]] আৰু [[এছিয়া]]ৰ মাজত অৱস্থিত [[ভাৰত মহাসাগৰ]]ৰ সাগৰীয় প্ৰৱেশদ্বাৰ। ইয়াৰ সাগৰৰ সৈতে সংযোগ দক্ষিণে, বাব-এল-মাণ্ডেব জলদ্বীপ আৰু এডেন উপসাগৰৰ মাজেৰে। লোহিত সাগৰৰ উত্তৰ দিশত চিনাই উপদ্বীপ, আকাবা উপসাগৰ আৰু ছুৱেজ উপসাগৰ আছে, যিটোৱে [[ছুৱেজ খাল]]লৈ যায়। ইয়াৰ তলত ৰেড ছি ৰিফ্ট আছে, যিটো গ্ৰেট ৰিফ্ট উপত্যকাৰ অংশ। লোহিত সাগৰৰ পৃষ্ঠভাগ প্ৰায় {{cvt|438,000|km2|sqmi}},<ref>{{Cite web |date=16 June 2008 |title=State of the Marine Environment Report for the Red Sea and Gulf of Aden: 2006 |url=https://www.cbd.int/doc/meetings/mar/ebsaws-2015-02/other/ebsaws-2015-02-persga-submission1-en.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210421194829/https://www.cbd.int/doc/meetings/mar/ebsaws-2015-02/other/ebsaws-2015-02-persga-submission1-en.pdf |archive-date=21 April 2021 |access-date=25 January 2020}}</ref> আৰু ইয়াৰ দীঘ {{cvt|2250|km|mi}}, আৰু ইয়াৰ বহল {{cvt|355|km|mi}} ইয়াৰ গড় গভীৰতা {{cvt|490|m|ft}}, আৰু মধ্য ছুয়াকিন ট্ৰাফত ইয়াৰ সৰ্বোচ্চ গভীৰতা {{cvt|2730|m|ft}}।<ref>{{Cite book |last=Dinwiddie |first=Robert |title=Ocean: The World's Last Wilderness Revealed |url=https://archive.org/details/ocean0000unse_e9y9 |date=2008 |publisher=Dorling Kindersley |isbn=978-0-7566-2205-3 |editor-last=Thomas |editor-first=Louise |location=London |page=[https://archive.org/details/ocean0000unse_e9y9/page/452 452]}}</ref> লোহিত সাগৰ যথেষ্ট অগভীৰ, ইয়াৰ প্ৰায় ৪০% অঞ্চল {{cvt|100|m|ft}} গভীৰ, আৰু প্ৰায় ২৫% অঞ্চল {{cvt|50|m|ft}} তকৈ কম গভীৰ। বিস্তৃত অগভীৰ শ্বেলফবোৰ ইহঁতৰ সাগৰীয় জীৱ আৰু প্ৰবালৰ বাবে উল্লেখযোগ্য। সাগৰত ১০০০ৰো অধিক অকৃমি প্ৰজাতি আৰু ২০০প্ৰকাৰৰ কোমল আৰু কঠিন প্ৰবাল বাস কৰে। লোহিত সাগৰ বিশ্বৰ আটাইতকৈ উত্তৰ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় সাগৰ আৰু ইয়াক গ্ল’বেল ২০০ ইক’ৰিজিয়ন হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে। == পৰিসৰ == [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জলবিজ্ঞান সংস্থা]]ই লোহিত সাগৰৰ সীমা তলত দিয়া ধৰণে নিৰ্ধাৰণ কৰে:<ref>{{Cite web |year=1953 |title=Limits of Oceans and Seas, 3rd edition |url=https://iho.int/uploads/user/pubs/standards/s-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111008191433/http://www.iho.int/iho_pubs/standard/S-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf |archive-date=8 October 2011 |access-date=28 December 2020 |publisher=International Hydrographic Organization}}</ref>{{blockquote|''উত্তৰ দিশত''। চুয়েজ উপসাগৰৰ দক্ষিণ সীমা [ৰাছ মুহাম্মাদ (27°43'N) ৰপৰা শ্বাডৱান দ্বীপৰ দক্ষিণ বিন্দু (34°02'E) লৈকে আৰু তাৰপৰা আফ্ৰিকাৰ উপকূলৰ সমান্তৰালভাৱে (27°27'N) পশ্চিম দিশলৈ যোৱা এটা ৰেখা<nowiki>]</nowiki> আৰু আকাবা [ৰাছ আল ফাছমা দক্ষিণ-পশ্চিমে ৰেকুইন দ্বীপলৈ লৈ যোৱা এটা ৰেখা ({{coord|27|57|N|34|36|E|display=inline}}) টিৰান দ্বীপৰ মাজেৰে ইয়াৰ দক্ষিণ-পশ্চিম বিন্দুলৈকে আৰু তাৰপৰা পশ্চিম দিশলৈ চিনাই উপদ্বীপৰ উপকূলৰ সমান্তৰালভাৱে (27°54'N)<nowiki>]</nowiki>। ''দক্ষিণ দিশত। '' হুছন মুৰাদ ({{coord|12|40|N|43|30|E|display=inline}}) আৰু ৰাছ ছিয়ায়ান ({{coord|12|29|N|43|20|E|display=inline}})ক সংযোগ কৰা এটা ৰেখা। }} == একচেটিয়া অৰ্থনৈতিক অঞ্চল == লোহিত সাগৰত [[একচেটিয়া অৰ্থনৈতিক অঞ্চল]]:<ref>{{Cite web |title=Sea Around Us {{!}} Fisheries, Ecosystems and Biodiversity |url=http://www.seaaroundus.org/data/#/eez |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160223181456/http://www.seaaroundus.org/data/#/eez |archive-date=23 February 2016 |access-date=25 February 2021 |website=www.seaaroundus.org}}</ref> {| class="wikitable" style="font-size:100%" |- ! নং ! দেশ ! অঞ্চল (কিমি^২) |- | align=center | ১ || {{KSA}} || align=center | ১৮৬,৩৯২ |- | align=center | ২ || {{SUD}} || align=center | ৯২,৫১৩ |- | align=center | ৩ || {{EGY}} || align=center | ৯১,২৭৯ |- | align=center | ৪ || {{ERI}} || align=center | ৭৮,৩৮৩ |- | align=center | ৫ || {{YEM}} || align=center | ৩৫,৮৬১ |- | align=center | ৬ || {{DJI}} || align=center | ৭,০৩৭ |- style="background:#9acdff; " ! মুঠ | '''লোহিত সাগৰ''' || align=center | '''৪৯১,৪৬৫''' |} টোকা: হালাইব ট্ৰাইঙ্গল [[চুডান]] আৰু [[ইজিপ্ত]]ৰ মাজত বিবাদ কৰিছিল আৰু দুয়োটাৰে বাবে হিচাপ কৰিছিল। [[File:Tihama on the Red Sea near Khaukha, Yemen.jpg|thumb|[[য়েমেন]]ৰ খৌখাৰ ওচৰৰ লোহিত সাগৰৰ টিহামা]] [[File:Empty Coast in Farasan Island.jpg|thumb|ফৰাছান দ্বীপপুঞ্জৰপৰা দেখা লোহিত সাগৰৰ উপকূল]] == নাম == এই অঞ্চলৰ বহু ভাষাত লোহিত সাগৰৰ নাম আছে: * {{langx|rtl=yes|ar|البحر الأحمر|translit=al-Baḥr al-ʾAḥmar|label=[[আধুনিক মানক আৰবী]]}}; {{langx|ar|بحر القلزم|translit=Baḥr al-Qulzum|links=no|rtl=yes|label=মধ্যযুগীয় [[আৰবী ভাষা|আৰবী]]}}; * {{Lang-he|הַיָּם הָאָדוֹם|translit=hayYām hāʾĀḏōm|rtl=yes}}; {{Langx|hbo|יַם־סוּף|translit=[[Yam Suph|Yam Sūf]]|rtl=yes}} * {{langx|cop|ⲫⲓⲟⲙ ⲛ̀ϩⲁϩ|Phiom Enhah}}, or {{langx|cop|ⲫⲓⲟⲙ ⲛ̀ϣⲁⲣⲓ|Phiom ǹšari|label=none}} * {{langx|ti|ቀይሕ ባሕሪ|translit=Qeyyiḥ bāḥrī}} * {{Langx|so|Badda Cas}} * {{langx|aa|Qasa Bad}} ইংৰাজী শব্দ Red Sea প্ৰাচীন গ্ৰীক Erythrà Thálassa ({{lang|grc|Ἐρυθρὰ Θάλασσα}})ৰ প্ৰত্যক্ষ অনুবাদ। এই সাগৰখনকে এসময়ত ইউৰোপীয়সকলে ইৰিথ্ৰিয়ান সাগৰ বুলি কয়। লেটিন ভাষাত {{lang|la|Mare Rubrum}} লগতে— বিকল্পভাৱে {{lang|la|Sinus Arabicus}} (শব্দ অৰ্থত ‘আৰবিয়ান উপসাগৰ’)—ৰোমানসকলে ইয়াক {{lang|la|Pontus Herculis}} (শব্দ অৰ্থত {{literal translation|Sea of Hercules}}) বুলি কয়।<ref>{{cite journal |last1=Phillips |first1=Carl |last2=Villeneuve |first2=François |last3=Facey |first3=William |title=A Latin inscription from South Arabia |journal=Proceedings of the Seminar for Arabian Studies |date=2004 |volume=34 |pages=239–250 |jstor=41223821 }}</ref> আন আন উপাধিসমূহৰ ভিতৰত আৰবী ভাষাও অন্তৰ্ভুক্ত {{lang|ar|البحر الأحمر|rtl=yes}} ({{tlit|ar|Al-Baḥr Al-Aḥmar}}; বিকল্পভাৱে, {{langx|ar|بحر القلزم|Baḥr Al-Qulzum|translation=[[ক্লাইছমা]] সাগৰ|label=none}}); কপটিক ভাষা {{lang|cop|ⲫⲓⲟⲙ ̀ⲛϣⲁⲣⲓ}} ({{tlit|cop|Phiom ̀nšari}}); [[ছিৰিয়া ভাষা|ছিৰিয়াক]] {{lang|rtl=yes|syc|ܝܡܐ ܣܘܡܩܐ}} ({{tlit|syc|Yammāʾ summāqā}}); সোমালি {{lang|so|বড্ডা কাছ}}; আৰু টিগ্ৰিনিয়া {{langx|ti|ቀይሕ ባሕሪ|label=none}} ({{tlit|ti|Qeyyiḥ bāḥrī}}). সাগৰৰ নামটোৱে পানীৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত ৰঙা ৰঙৰ ট্ৰাইক’ডেচমিয়াম এৰিথ্ৰিয়ামৰ ঋতুভিত্তিক ফুলৰ কথা বুজাব পাৰে।<ref name="britannica">{{Cite encyclopedia |title=Red Sea {{!}} sea, Middle East |encyclopedia=Encyclopedia Britannica Online Library Edition |publisher=Encyclopedia Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Red-Sea |access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230123232055/https://www.britannica.com/place/Red-Sea |archive-date=23 January 2023 |url-status=live}}</ref><!-- Some{{Who|date=October 2009}} suggest that it refers to the mineral-rich red [[mountain]]s nearby, which are called Harei Edom ({{langx|he|הרי אדום|links=no}}). ''[[Edom]]'', meaning "ruddy complexion", is also an alternative [[Hebrew language|Hebrew]] name for the red-faced biblical character [[Esau]] (brother of [[Jacob]]), and the nation descended from him, the [[Edomites]], which in turn provides yet another possible origin for ''Red Sea''.{{Citation needed|date=February 2007}} --> আধুনিক কিছুমান পণ্ডিতৰ অনুকূল এটা তত্ত্ব হ’ল ৰঙা নামটোৱে দক্ষিণ দিশটোক বুজায়, ঠিক যেনেকৈ [[কৃষ্ণ সাগৰ|ক’লা সাগৰ]]ৰ নামটোৱে উত্তৰ দিশক বুজাব পাৰে। এই তত্ত্বৰ ভিত্তি হ’ল কিছুমান প্ৰাক-ইণ্ডো-ইউৰোপীয় ভাষাত কাৰ্ডিনেল দিশবোৰক বুজাবলৈ ৰঙীন শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="ChiTra">{{Cite web |title=How the Red Sea Got its Name |work=Smithsonian Journeys |url=http://www.smithsonianjourneys.org/blog/how-the-red-sea-got-its-name-180950850/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190926131326/https://www.smithsonianjourneys.org/blog/how-the-red-sea-got-its-name-180950850/ |archive-date=26 September 2019 |access-date=20 July 2015}}</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পঞ্চম শতিকাত লিখা হেৰোডটাছে লোহিত সাগৰ আৰু দক্ষিণ সাগৰক বিনিময়ত ব্যৱহাৰ কৰিছে।<ref>{{cite book |last1=Schmitt |first1=Rüdiger |chapter=Considerations on the name of the Black Sea: what can the historian learn from it? |pages=219–224 |editor1-last=Leschhorn |editor1-first=Wolfgang |editor2-last=Miron |editor2-first=Auguste V. B. |editor3-last=Miron |editor3-first=Andrei |title=Hellas und der griechische Osten: Studien zur Geschichte und Numismatik der griechischen Welt: Festschrift für Peter Robert Franke zum 70. Geburtstag |date=1996 |publisher=SDV Saarbrücker Druckerei und Verlag GmbH |isbn=978-3-930843-12-1 }}</ref> ইস্ৰায়েলীসকলৰ বাবে ঈশ্বৰে লোহিত সাগৰ বিভাজনৰ কাহিনীৰ পৰা য়াম ছুফ''[[Yam Suph]]'' ({{langx|hbo|יַם־סוּף|translation=বেলৰ সাগৰ|label=none|rtl=yes}}) শব্দটো উদ্ভৱ হৈছে। ঐতিহাসিকভাৱে ইয়াক পশ্চিমীয়া ভূগোলবিদসকলে {{lang|la|মাৰে মক্কা}} ('[[মক্কা]] সাগৰ') আৰু {{tlit|la|Sinus Arabicus}} (‘আৰবীয়া উপসাগৰ’) নামেৰেও জনা গৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Arabia |url=http://www.wdl.org/en/item/2919/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130605202421/http://www.wdl.org/en/item/2919/ |archive-date=5 June 2013 |access-date=11 August 2013 |publisher=World Digital Library |archivedate=5 June 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130605202421/http://www.wdl.org/en/item/2919/ |deadurl=yes }}</ref> কিছুমান প্ৰাচীন ভূগোলবিদে লোহিত সাগৰক "আৰব উপসাগৰ" বুলিও কয়।<ref>{{Cite book |last=Michael D. Oblath |url=https://books.google.com/books?id=c5ya9QVCpIkC&q=Red+sea+as+Arabian+gulf&pg=PA53 |title=The Exodus itinerary sites: their locations from the perspective of the biblical sources |publisher=Peter Lang |year=2004 |isbn=978-0-8204-6716-0 |page=53 |access-date=19 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230210065000/https://books.google.com/books?id=c5ya9QVCpIkC&q=Red+sea+as+Arabian+gulf&pg=PA53 |archive-date=10 February 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite book |doi=10.1525/9780520943728-073 |chapter=Fish Stocks/ Overfishing |title=Encyclopedia of Islands |date=2019 |last1=Brodziak |first1=Jon |pages=310–311 |isbn=978-0-520-94372-8 }}</ref> == History == {{AI-generated|partial=y|section=History|date=January 2026|reason=[[Special:Diff/1159139217|This 2023 edit]]; note [[WP:AISIGNS]] in undue emphasis on significance, negative parallelism, vocab distribution typical of 2023 LLMs, etc}} === Ancient era === [[File:C+B-Ship-Fig1-HatshepsuSailingBoat.PNG|thumb|upright=1.4|[[Ancient Egypt]]ian expedition to the [[Land of Punt]] on the Red Sea coast during the reign of Queen [[Hatshepsut]]]] The earliest known exploration of the Red Sea was conducted by [[ancient Egypt]]ians, as they attempted to establish commercial routes to [[Land of Punt|Punt]]. One such expedition took place around 2500 BCE and another around 1500 BCE (by [[Hatshepsut]]). Both involved long voyages down the Red Sea.<ref>{{Cite book |last=Fernandez-Armesto |first=Felipe |url=https://archive.org/details/pathfindersgloba00fern/page/24 |title=Pathfinders: A Global History of Exploration |publisher=W.W. Norton & Company |year=2006 |isbn=978-0-393-06259-5 |page=[https://archive.org/details/pathfindersgloba00fern/page/24 24]}}</ref> The Hebrew Biblical [[Book of Exodus]] relates the account of the [[Israelites]]' [[crossing the Red Sea]], which the Hebrew text calls {{tlit|hbo|[[Yam Suph]]}} ({{Langx|hbo|יַם־סוּף|label=none|rtl=yes}}). {{tlit|hbo|Yam Suph}} was traditionally identified as the Red Sea. [[Rabbi]] [[Saadia Gaon]] (882‒942 CE), in his [[Judeo-Arabic]] translation of the [[Torah]], identifies the crossing place of the Red Sea as {{tlit|jrb|Baḥar al-Qulzum}}, meaning the "[[Gulf of Suez]]".<ref>''Tafsir'', Saadia Gaon, s.v. Exodus 15:22, ''et al''.</ref> In the 6th century BCE, [[Darius the Great]], who was a prominent ruler of the [[Achaemenid Empire]] in [[Persia]], undertook significant efforts to improve and extend navigation in the Red Sea. He sent reconnaissance missions to explore the Red Sea and identify its navigational hazards, such as rocks and currents. This effort was significant, as it contributed to safer and more efficient navigation routes.<ref>{{Cite web |title=Darius' Red Sea Canal Stele {{!}} cabinet |url=https://www.cabinet.ox.ac.uk/darius-red-sea-canal-stele |access-date=8 June 2023 |website=www.cabinet.ox.ac.uk |archive-date=16 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230716120327/https://www.cabinet.ox.ac.uk/darius-red-sea-canal-stele |url-status=live |archivedate=16 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230716120327/https://www.cabinet.ox.ac.uk/darius-red-sea-canal-stele |deadurl=yes }}</ref> [[File:Periplous of the Erythraean Sea.svg|left|thumb|upright=1.5|Settlements and commercial centres in the vicinity of the Red Sea involved in the [[spice trade]], as described in the ''[[Periplus of the Erythraean Sea]]'']] In addition to the maritime explorations, during the reign of Darius the Great, a canal was constructed linking the [[Nile|Nile River]] to the northern end of the Red Sea at [[Suez]]. This canal is sometimes referred to as the ancient Suez Canal. It played a pivotal role in improving trade and communication between the Nile Valley and the Red Sea, and beyond to the Indian Ocean. This canal was a predecessor of the modern [[Suez Canal]], which was constructed in the 19th century and remains one of the world's most important waterways.<ref>{{Cite journal |last=Colburn |first=Henry |date=2021 |title=King Darius' Red Sea Canal |url=https://hcommons.org/deposits/item/hc:44609/ |journal=FEZANA Journal |language=en-US |volume=35 |issue=4 |pages=27–30 |access-date=8 June 2023 |archive-date=16 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230716120327/https://hcommons.org/deposits/item/hc:44609/ |url-status=live }}</ref> Ancient records, including inscriptions, evidence the construction of the canal during Darius's reign. Darius commemorated the completion of the canal by creating stelae (stone monuments) with inscriptions in several languages, describing the construction and its benefits. The canal not only facilitated trade but also solidified Darius's control over Egypt and enhanced the Achaemenid Empire's economic and political power in the region.{{cn|date=February 2026}} In the late 4th century BCE, [[Alexander the Great]] sent Greek naval expeditions down the Red Sea to the [[Indian Ocean]]. Greek navigators continued to explore and compile data on the Red Sea. [[Agatharchides]] collected information about the sea in the 2nd century BCE. The ''[[Periplus of the Erythraean Sea]]'' (or ''[[Periplus of the Red Sea]]''), a [[Greek language|Greek]] [[periplus]] written by an unknown author around the 1st century, contains a detailed description of the Red Sea's ports and sea routes.<ref>{{Cite book |last=Fernandez-Armesto |first=Felipe |url=https://archive.org/details/pathfindersgloba00fern/page/32 |title=Pathfinders: A Global History of Exploration |publisher=W.W. Norton & Company |year=2006 |isbn=978-0-393-06259-5 |pages=[https://archive.org/details/pathfindersgloba00fern/page/32 32–33]}}</ref> The Periplus also describes how [[Hippalus]] first discovered the direct route from the Red Sea to India. The Red Sea was favored for [[Roman trade with India]] starting with the reign of [[Augustus]], when the [[Roman Empire]] gained control over the Mediterranean, [[Egypt]], and the northern Red Sea. The route had been used by previous states, but traffic volume increased under the Romans. From Indian ports, goods from [[China]] were introduced to the [[Roman Empire|Roman]] world. Contact between Rome and China depended on the Red Sea, but the route was broken by the [[Aksumite Empire]] around the 3rd century CE.<ref>{{Cite book |last=East |first=W. Gordon |url=https://archive.org/details/geographybehindh0000east_z8c9/page/174 |title=The Geography behind History |publisher=W.W. Norton & Company |year=1965 |isbn=978-0-393-00419-9 |pages=[https://archive.org/details/geographybehindh0000east_z8c9/page/174 174–175]}}</ref> From antiquity [[slavery in Saudi Arabia|until the 20th century]], the Red Sea was also a trade route for the [[Red Sea slave trade]] from Africa to the [[Middle East]].<ref>{{cite book |doi=10.1007/978-3-031-13260-5 |title=The Palgrave Handbook of Global Slavery throughout History |date=2023 |isbn=978-3-031-13259-9 |editor-last1=Pargas |editor-last2=Schiel |editor-first1=Damian A. |editor-first2=Juliane }}{{pn|date=May 2025}}</ref> === Middle Ages and modern era === During the [[Middle Ages]], the Red Sea was an important part of the [[spice trade]] route. In 1183, [[Raynald of Châtillon]] launched a raid down the Red Sea to attack the [[Hajj|Muslim pilgrim]] convoys to [[Mecca]].<ref name="Mallett2008">{{cite journal |last1=Mallett |first1=Alex |title=A Trip down the Red Sea with Reynald of Châtillon |journal=Journal of the Royal Asiatic Society |date=2008 |volume=18 |issue=2 |pages=141–153 |jstor=27755928 |doi=10.1017/S1356186307008024 }}</ref>{{rp|pages=143–144}} The possibility that Raynald's fleet might sack the holy cities of Mecca and [[Medina]] caused fury throughout the Muslim world.<ref name="Mallett2008"/>{{rp|pages=146–147}} However, it appears that Raynald's target was the lightly armed Muslim pilgrim convoys, rather than the well-guarded cities of Mecca and Medina, and the belief in the [[Muslim world]] that Raynald was seeking to sack the holy cities, due to the proximity of those cities to the areas that Raynald raided.<ref name="Mallett2008"/>{{rp|pages=152–153}} In 1513, trying to secure that channel to [[Portugal]], [[Afonso de Albuquerque]] laid [[Siege of Aden (1513)|siege to Aden]]<ref>{{Cite book |last=Newitt |first=M. D. D. |title=A history of Portuguese overseas expansion, 1400–1668 |url=https://archive.org/details/historyofportugu0000newi |publisher=New York Routledge |year=2005 |isbn=978-0-415-23979-0 |location=London |page=[https://archive.org/details/historyofportugu0000newi/page/87 87]}}</ref> but was forced to retreat. They cruised the Red Sea through the [[Bab al-Mandab]], as the first fleet from Europe in modern times to sail these waters. Later in 1524, the city was delivered to Governor Heitor da Silveira as an agreement for protection from the [[Ottoman Empire]].<ref>{{Cite book |last=Mathew |first=K. M. |url=https://books.google.com/books?id=Kl3IR3RJTIEC&q=Heitor+da+Silveira+Aden&pg=PA136 |title=History of the Portuguese Navigation in India, 1497–1600 |year=1988 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-046-8 |access-date=19 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230210065001/https://books.google.com/books?id=Kl3IR3RJTIEC&q=Heitor+da+Silveira+Aden&pg=PA136 |archive-date=10 February 2023 |url-status=live}}</ref> In 1798, [[France]] ordered General [[Napoleon I]] to invade [[Egypt]] and take control of the Red Sea.{{cn|date=February 2026}} Although he failed in his mission, the engineer [[Jean-Baptiste Lepère]], who took part in it, revitalised the plan for a canal which had been envisaged during the reign of the [[pharaoh]]s. Several canals were built in ancient times from the Nile to the Red Sea along or near the line of the present [[Sweet Water Canal]], but none lasted for long. The [[Suez Canal]] was opened in November 1869. During the first half of the 20th century, the [[Red Sea slave trade]] attracted substantial international condemnation.{{cn|date=February 2026}} After the [[Second World War]], the Americans and Soviets exerted their influence whilst the volume of oil tanker traffic intensified. However, the [[Six-Day War]] culminated in the closure of the [[Suez Canal]] from 1967 to 1975. Despite the patrols by the major maritime fleets in the waters of the Red Sea, the Suez Canal has never recovered its supremacy over the Cape route, which is believed to be less vulnerable to piracy.<ref>{{Cite web |title=Piracy Resurges in the Indian Ocean as Red Sea Tensions Escalate – Ship Universe |url=https://www.shipuniverse.com/news/piracy-resurges-in-the-indian-ocean-as-red-sea-tensions-escalate/ |access-date=2025-06-25 |language=en-US}}</ref> ===Red Sea crisis=== {{main|Red Sea crisis}} [[Axis of Resistance|Iranian-backed]] [[Yemen]]i [[Houthis]] have attacked Western ships, including warships, next to the [[Bab al-Mandeb]] during the [[Gaza war]]. One ship was hijacked and taken back to Yemen.<ref>{{cite news | url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/10/houthis-call-wests-bluff-with-renewed-red-sea-drone-assault | title=Houthis call west's bluff with renewed Red Sea drone assault | newspaper=The Guardian | date=10 January 2024 | last1=Sabbagh | first1=Dan }}</ref> == Oceanography == [[File:RedSea.A2004273.1050.250m.jpg|thumb|Red Sea image from [[NASA]]]] [[File:Day Pass down the Red Sea.ogv|thumb|upright=1.35|This video over the south-eastern [[Mediterranean Sea]] and down the coastline of the Red Sea was taken by the crew of Expedition 29 on board the International Space Station.]] The Red Sea is between arid land, [[desert]] and [[semi-desert]].<ref>{{cite book |editor1-first=Najeeb M.A. |editor1-last=Rasul |editor2-first=Ian C.F. |editor2-last=Stewart |title=The Red Sea |series=Springer Earth System Sciences |date=2015 |doi=10.1007/978-3-662-45201-1 |isbn=978-3-662-45200-4 }}{{pn|date=March 2026}}</ref> Many regions of the coastal zone of the Red Sea possess large areas of vigorously growing coral and extensive reef complexes. Due to the tidal currents, low human population, and the minimal development in this climatically inhospitable region, the Red Sea coral reefs are some of the healthiest reef environments in the world.<ref>{{cite journal |last1=Acker |first1=James |last2=Leptoukh |first2=Gregory |last3=Shen |first3=Suhung |last4=Zhu |first4=Tong |last5=Kempler |first5=Steven |title=Remotely-sensed chlorophyll a observations of the northern Red Sea indicate seasonal variability and influence of coastal reefs |url=https://archive.org/details/journal-of-marine-systems_2008-02_69_3-4/page/191 |journal=Journal of Marine Systems |date=February 2008 |volume=69 |issue=3–4 |pages=191–204 |doi=10.1016/j.jmarsys.2005.12.006 |bibcode=2008JMS....69..191A }}</ref> The Red Sea water mass-exchanges its water with the [[Arabian Sea]] and [[Indian Ocean]] via the [[Gulf of Aden]]. These physical factors reduce the effect of high salinity caused by evaporation in the north and relatively hot water in the south.<ref>{{Cite journal |last1=Sofianos |first1=Sarantis S. |last2=Johns |first2=William E. |date=2002 |title=An Oceanic General Circulation Model (OGCM) investigation of the Red Sea circulation, 1. Exchange between the Red Sea and the Indian Ocean |journal=Journal of Geophysical Research: Oceans |language=en |volume=107 |issue=C11 |page=3196 |bibcode=2002JGRC..107.3196S |doi=10.1029/2001JC001184 |doi-access=free}}</ref> The [[climate]] of the Red Sea is the result of two [[monsoon]] seasons: a northeasterly monsoon and a southwesterly monsoon. Monsoon winds occur because of differential heating between the land and the sea.<ref>{{Cite news |title=Climate - Monsoon, Rainfall, Seasonal {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/science/climate-meteorology/Monsoons |archive-url=https://web.archive.org/web/20260312110911/https://www.britannica.com/science/climate-meteorology/Monsoons |archive-date=12 March 2026 |access-date=2026-05-30 |work=Encyclopedia Britannica |language=en |url-status=live }}</ref> Very high surface temperatures and high salinity make this one of the warmest and saltiest bodies of seawater in the world.<ref>{{Cite web |title=Sea Water {{!}} National Oceanic and Atmospheric Administration |url=https://www.noaa.gov/jetstream/ocean/sea-water |access-date=2026-05-30 |website=www.noaa.gov |language=en |archive-date=26 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251126103754/https://www.noaa.gov/jetstream/ocean/sea-water |url-status=live }}</ref> The average surface water temperature of the Red Sea during the summer is about {{cvt|26|C|F|0}} in the north and {{cvt|30|C|F|0|}} in the south, with only about {{cvt|2|C-change}} variation during the winter months. The overall average water temperature is {{cvt|22|C|F|0|}}. Temperature and visibility remain good, with visibility around {{cvt|200|m|ft}}. The sea is known for its strong winds and unpredictable local currents.<ref>{{Cite journal |date=10 October 2009 |title=Zonal surface wind jets across the Red Sea due to mountain gap forcing along both sides of the Red Sea |url=https://www.whoi.edu/cms/files/Jiang_et_al_2009_53843.pdf |journal=Geophysical Research Letters |volume=36 |pages=1 |archive-date=9 August 2017 |access-date=30 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170809063700/http://www.whoi.edu/cms/files/Jiang_et_al_2009_53843.pdf |url-status=live }}</ref> The [[rainfall]] over the Red Sea and its coasts is extremely low, averaging {{cvt|60|mm|in|2}} per year. The rain is mostly short showers, often with thunderstorms and occasionally with dust [[storm]]s. The scarcity of rainfall and no major source of fresh water to the Red Sea result in excess evaporation as high as {{cvt|2050|mm|in|0}} per year and high salinity with minimal seasonal variation. A recent{{When|date=June 2023}} underwater expedition to the Red Sea offshore from [[Sudan]] and [[Eritrea]]<ref>[[BBC 2]] television program "''Oceans 3/8 The Red Sea''", 8 pm–9 pm Wednesday 26 November 2008</ref>{{Verify source|date=June 2023}} found surface water temperatures {{cvt|28|C|F|0}} in winter and up to {{cvt|34|C|F|0}} in the summer, but despite that extreme heat, the coral was healthy with much fish life with very little sign of [[coral bleaching]], with only 9% infected by ''[[Thalassomonas loyana]]'', the 'white plague' agent. [[Favia|''Favia favus'']] coral there harbours a virus, BA3, which kills ''T.&nbsp; loyana''.<ref>{{Cite web |title=Virus power harnessed to protect Red Sea coral |url=https://www.newscientist.com/article/mg21528725-700-virus-power-harnessed-to-protect-red-sea-coral/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150423092252/http://www.newscientist.com/article/mg21528725.700-virus-power-harnessed-to-protect-red-sea-coral.html |archive-date=23 April 2015 |access-date=4 June 2023 |website=New Scientist |language=en-US}}</ref> Scientists are investigating the unique properties of these corals and their [[commensal]] [[algae]] to determine whether they can be used to rescue bleached corals elsewhere.<ref>{{Cite web |last=Fitzgerald |first=Sunny |date=8 April 2020 |title=The super-corals of the Red Sea |url=https://www.bbc.com/future/article/20200408-the-middle-eastern-corals-that-could-survive-climate-change |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220507075625/https://www.bbc.com/future/article/20200408-the-middle-eastern-corals-that-could-survive-climate-change |archive-date=7 May 2022 |access-date=24 May 2022 |publisher=[[BBC Future]]}}</ref> === Salinity === The Red Sea is one of the saltiest bodies of water in the world, owing to high evaporation and low precipitation; no significant rivers or streams drain into the sea, and its southern connection to the [[Gulf of Aden]], an arm of the Indian Ocean, is narrow.<ref>{{Cite book |last=Por |first=F. D. |url=https://books.google.com/books?id=syn0CAAAQBAJ&q=salinity+of+the+Red+Sea+is+greater+than+the+world+average,&pg=PA65 |title=The Legacy of Tethys: An Aquatic Biogeography of the Levant |date=6 December 2012 |publisher=Springer Science & Business Media |isbn=978-94-009-0937-3 |language=en |access-date=19 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230210065003/https://books.google.com/books?id=syn0CAAAQBAJ&q=salinity+of+the+Red+Sea+is+greater+than+the+world+average,&pg=PA65 |archive-date=10 February 2023 |url-status=live}}</ref> Its [[salinity]] ranges from between ~36&nbsp; [[per mil|‰]] in the southern part and 41&nbsp; ‰ in the northern part around the [[Gulf of Suez]], with an average of 40&nbsp; ‰. (Average salinity for the world's [[seawater]] is ~35&nbsp; ‰ on the Practical Salinity Scale, or PSU; that translates to 3.5% of actual dissolved salts).<ref>{{Cite book |last=Hanauer |first=Eric |url=https://books.google.com/books?id=uh6mcZC8yWIC&q=salinity+of+the+Red+Sea+is+greater+than+the+world+average,&pg=PA67 |title=The Egyptian Red Sea: A Diver's Guide |date=1988 |publisher=Aqua Quest Publications, Inc. |isbn=978-0-922769-04-9 |language=en |access-date=19 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230210065001/https://books.google.com/books?id=uh6mcZC8yWIC&q=salinity+of+the+Red+Sea+is+greater+than+the+world+average,&pg=PA67 |archive-date=10 February 2023 |url-status=live}}</ref> === Tidal range === In general, tide ranges between {{cvt|0.6|m|ft|1}} in the north, near the mouth of the Gulf of Suez and {{cvt|0.9|m|ft|1}} in the south near the Gulf of Aden, but it fluctuates between {{cvt|0.20|m|ft|2}} and {{cvt|0.30|m|ft|2}} away from the nodal point. The central Red Sea (Jeddah area) is therefore almost tideless, and as such, the annual water level changes are more significant. Because of the small tidal range, the water during high tide inundates the coastal [[sabkha]]s as a thin sheet of water up to a few hundred metres rather than flooding the [[sabkha]]s through a network of channels. However, south of Jeddah in the [[Shoiaba]] area, the water from the lagoon may cover the adjoining sabkhas as far as {{cvt|3|km|mi|0}}, whereas north of [[Jeddah]] in the [[Al-Kharrar]] area the sabkhas are covered by a thin sheet of water as far as {{cvt|2|km|mi|1}}. The prevailing north- and northeast winds influence the movement of water from coastal inlets into adjacent sabkhas, especially during storms. Winter mean sea level is {{cvt|0.5|m|ft|1}} higher than in summer. Tidal velocities passing through constrictions caused by reefs, sand bars, and low islands commonly exceed {{cvt|1–2|m/s|0}}. Coral reefs in the Red Sea are near Egypt, Eritrea, Jordan, Israel, Saudi Arabia, and Sudan.<ref>{{Cite web |title=Coral Reefs of the Gulf of Aqaba and the Red Sea in the Kingdom of Saudi Arabia |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6701/ |access-date=18 June 2024 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en |archive-date=16 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216070415/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6701/ |url-status=live }}</ref> === Current === Detailed information regarding current data is lacking, partially because the currents are weak and both spatially and temporally variable. The variation of temporal and spatial currents is as low as {{cvt|0.5|m|ft|1}}{{clarify|what does this mean?|date=October 2021}} and is governed by the wind. During the summer, northwesterly winds drive surface water south for about four months at a velocity of {{cvt|15–20|cm/s|0}}, whereas in winter the flow is reversed, resulting in the inflow of water from the Gulf of Aden into the Red Sea. The net value of the latter predominates, leading to an overall drift toward the north end of the Red Sea. Generally, the velocity of the tidal current is {{cvt|50–60|cm/s|0}} with a maximum of {{cvt|1|m/s|ft/s|1}} at the mouth of the al-Kharrar Lagoon. However, the range of the north-northeast current along the Saudi coast is {{cvt|8–29|cm/s|0}}.{{citation needed|date=February 2019}} === Wind regime === The northern part of the Red Sea is dominated by persistent north-west [[winds]], with speeds ranging between {{cvt|7|km/h|mph|1}} and {{cvt|12|km/h|mph|1}}. The rest of the Red Sea and the [[Gulf of Aden]] are subjected to regular and seasonally reversible winds. The wind [[regime]] is characterized by seasonal and regional variations in [[speed]] and [[direction (geometry, geography)|direction]] with average speed generally increasing northward.<ref>{{cite journal |last1=Patzert |first1=William C. |title=Wind-induced reversal in Red Sea circulation |journal=Deep Sea Research and Oceanographic Abstracts |date=February 1974 |volume=21 |issue=2 |pages=109–121 |doi=10.1016/0011-7471(74)90068-0 |bibcode=1974DSRA...21..109P }}</ref> The wind is the driving force in the Red Sea, transporting material as suspended load or bedload. Wind-induced currents play an important role in the Red Sea by resuspending bottom sediments and transferring materials from dumping sites to burial sites in a quiescent depositional environment. Wind-generated current [[measurement]] is therefore important for determining sediment dispersal patterns and their role in the erosion and accretion of the coastal rock exposure and submerged coral beds.<ref>{{Cite journal |last=Morcos |first=S. A. |date=1970 |title=Physical and chemical oceanography of the Red Sea |journal=Oceanography and Marine Biology: An Annual Review}}</ref> == Geology == [[File:Dust red sea.jpg|thumb|upright|[[Dust storm]] over the Red Sea]] The Red Sea was formed by the [[Arabian Peninsula]] being split from the [[Horn of Africa]] by the movement of the [[Red Sea Rift]]. This split started in the [[Eocene]] and accelerated during the [[Oligocene]]. The sea is still widening (in 2005, following three weeks of [[tectonic]] activity. It had grown by {{cvt|8|m|ft|disp=sqbr}}),<ref>{{Cite book |last1=Rose |first1=Paul |title=Oceans: Exploring the hidden depths of the underwater world |url=https://archive.org/details/oceansexploringh0000rose |last2=Laking |first2=Anne |publisher=BBC Books |year=2008 |isbn=978-1-84-607505-6 |location=London}}</ref> and it is considered that it will become an ocean in time (as proposed in the model of [[John Tuzo Wilson]]). In 1949, a deep water survey reported anomalously hot [[brine]]s in the central portion of the Red Sea. Later work in the 1960s confirmed the presence of hot, {{cvt|60|C|F}}, saline brines and associated metalliferous muds. The hot solutions were emanating from an active subseafloor [[Rift (geology)|rift]]. [[Lake Assal (Djibouti)|Lake Asal]] in Djibouti is eligible as an experimental site to study the evolution of the deep hot brines of the Red Sea.<ref name="Boschetti-1">{{Cite journal |last1=Boschetti |first1=Tiziano |last2=Awaleh |first2=Mohamed Osman |last3=Barbieri |first3=Maurizio |date=2018 |title=Waters from the Djiboutian Afar: a review of strontium isotopic composition and a comparison with Ethiopian waters and Red Sea brines |journal=Water |volume=10 |issue=11 |page=1700 |doi=10.3390/w10111700 |doi-access=free|bibcode=2018Water..10.1700B |hdl=11573/1202448 |hdl-access=free }}</ref> By observing the strontium isotope composition of the Red Sea brines, it is possible to deduce how these salt waters found at the bottom of the Red Sea could have evolved in a similar way to Lake Asal, which ideally represents their compositional extreme.<ref name="Boschetti-1" /> The high salinity of the waters was not hospitable to living organisms.<ref>{{cite book |doi=10.1007/978-3-662-28603-6 |title=Hot Brines and Recent Heavy Metal Deposits in the Red Sea |url=https://archive.org/details/hotbrinesrecenth0000dege |date=1969 |isbn=978-3-662-27120-9 |editor-last1=Degens |editor-last2=Ross |editor-first1=Egon T. |editor-first2=David A. }}{{pn|date=May 2025}}{{Failed verification|date=June 2023}}</ref> Sometime during the [[Tertiary (period)|Tertiary]], the [[Bab el Mandeb]] closed, and the Red Sea evaporated to an empty hot dry salt-floored sink.<ref>{{Cite web |last=Lehmann |first=Jenny |date=2025-10-02 |title=The Red Sea Vanished From Earth for 100,000 Years Until a Catastrophic Flood Brought It Back |url=https://www.discovermagazine.com/the-red-sea-vanished-from-earth-for-100-000-years-until-a-catastrophic-flood-brought-it-back-48099 |access-date=2025-10-05 |website=Discover Magazine |language=en |archive-date=3 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251003192829/https://www.discovermagazine.com/the-red-sea-vanished-from-earth-for-100-000-years-until-a-catastrophic-flood-brought-it-back-48099 |url-status=live }}</ref> Effects causing this would have been: * A "race" between the Red Sea widening and [[Perim Island]] [[volcano|erupting]] filling the Bab el Mandeb with [[lava]]. * The lowering of world [[sea level]] during [[Ice age]]s because of much water being locked up in the [[ice cap]]s. Several volcanic islands rise from the center of the sea. Most are dormant. However, in 2007, [[Jabal al-Tair island]] in the Bab el Mandeb strait erupted violently. Two new islands were formed in 2011 and 2013 in the [[Zubair Group|Zubair Archipelago]], a small chain of islands owned by Yemen. The first island, Sholan Island, emerged in an eruption in December 2011, and the second island, Jadid, emerged in September 2013.<ref>{{Cite web |date=28 December 2011 |title=MSN – Outlook, Office, Skype, Bing, Breaking News, and Latest Videos |url=http://www.nbcnews.com/id/45807839 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230210065003/https://www.nbcnews.com/id/wbna45807839 |archive-date=10 February 2023 |access-date=10 November 2019 |website=NBC News}}</ref><ref>{{Cite web |last=Israel |first=Brett |date=28 December 2011 |title=New Island Rises in the Red Sea |url=http://www.livescience.com/31004-red-sea-volcanic-island.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220128081422/https://www.livescience.com/31004-red-sea-volcanic-island.html |archive-date=28 January 2022 |access-date=31 July 2015 |website=LiveScience.com}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Oskin |first1=Becky |last2=SPACE.com |date=30 May 2015 |title=Red Sea Parts for 2 New Islands |url=http://www.scientificamerican.com/article/red-sea-parts-for-2-new-islands |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150803072542/http://www.scientificamerican.com/article/red-sea-parts-for-2-new-islands/ |archive-date=3 August 2015 |access-date=31 July 2015 |website=Scientific American}}</ref> Approximately 40% of the Red Sea is quite shallow at less than {{cvt|100|m|ft}} deep, with about 25% less than {{cvt|50|m|ft}} deep.<ref name="britannica"/> === Oil and gas === Undiscovered oil reserves in the region have been estimated at {{convert|5,041|e6oilbbl|e6m3|order=flip|abbr=off}}. Undiscovered gas reserves in the region have been estimated at {{convert|112,349|e9ft3|e9m3|order=flip|abbr=off|sigfig=3}}. Undiscovered natural gas reserves have been estimated at {{convert|3,077|e6oilbbl|e6m3|order=flip|abbr=off|sigfig=3}}.<ref>{{cite report |doi=10.3133/fs20103119 |chapter=Assessment of Undiscovered Oil and Gas Resources of the Red Sea Basin Province |publisher=USGS |date=2010 |doi-access=free |title=Fact Sheet }}</ref> Most of these plays are controlled by the structure of the basin.<ref>{{Cite journal |last1=Dolson |first1=John C. |last2=Shann |first2=Mark V. |last3=Matbouly |first3=Sayed I. |last4=Hammouda |first4=Hussein |last5=Rashed |first5=Rashed M. |year=2001 |title=Egypt in the Twenty-First Century: Petroleum Potential in Offshore Trends |journal=GeoArabia |volume=6 |issue=2 |pages=211–230 |bibcode=2001GeoAr...6..211D |doi=10.2113/geoarabia0602211 |doi-access=free }}</ref> Normal faults are common as the Red Sea occupies an active diverging margin.<ref>{{cite journal |last1=Beydoun |first1=Z. R. |title=The Hydrocarbon Prospects of the Red Sea-Gulf of Aden: A Review |journal=Journal of Petroleum Geology |date=April 1989 |volume=12 |issue=2 |pages=125–144 |doi=10.1111/j.1747-5457.1989.tb00229.x |bibcode=1989JPetG..12..125B }}</ref> These targets are commonly found below the Salt deposits of the [[Middle Miocene]]. Modern development is focused on the following fields. The Durwara 2 Field was discovered in 1963, while the Suakin 1 Field and the Bashayer 1A Field were discovered in 1976, on the Egyptian side of the Red Sea. The Barqan Field was discovered in 1969, and the Midyan Field in 1992, both within the Midyan Basin on the Saudi Arabian side of the Red Sea. The 20-m thick Middle Miocene Maqna [[formation (geology)|Formation]] is an oil source rock in the basin. [[Oil seep]]s occur near the [[Farasan Islands]], the [[Dahlak Archipelago]], along the coast of Eritrea, and in the southeastern Red Sea along the coasts of Saudi Arabia and Yemen.<ref>{{Cite book |last=Lindquist |first=Sandra |title=The Red Sea Province: Sudr-Nubia(! ) and Maqna(! ) Petroleum Systems, USGS Open File Report 99-50-A |date=1998 |publisher=US Dept. of the Interior |pages=6–7, 9}}</ref> === Mineral resources === {{Unreferenced section|date=May 2022}} [[File:Red sea stony beach taba egypt.jpg|thumb|Red Sea coast in [[Taba, Egypt]]]] In terms of mineral resources, the major constituents of the Red Sea sediments are as follows: ; [[Biogenic]] constituents : [[Nanofossil]]s,{{Citation needed|date=May 2025}} [[foraminifera]], [[pteropod]]s, [[siliceous]] fossils{{Citation needed|date=May 2025}} ; [[Volcanogenic lake|Volcanogenic]] constituents: :[[Tuff]]ites, [[volcanic ash]], [[montmorillonite]], [[cristobalite]], [[zeolite]]s ; [[Terrigenous sediment|Terrigenous]] constituents : [[Quartz]], [[feldspar]]s, rock fragments, [[mica]], heavy minerals, [[clay mineral]]s<ref>{{Cite web |date=7 October 2015 |title=Sudan, Saudi Arabia discuss minerals exploration in the Red Sea |url=https://sudantribune.com/article55069/ |access-date=18 June 2024 |website=Sudan Tribune |language=en-US |archive-date=26 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241226142414/https://sudantribune.com/article55069/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241226142414/https://sudantribune.com/article55069/ |archivedate=26 December 2024 |deadurl=yes }}</ref> ; [[Authigenic]] minerals : [[Sulfide mineral]]s, [[aragonite]], [[calcite]], [[wikt:protodolomite|protodolomite]],{{Citation needed|date=May 2025}} [[Dolomite (mineral)|dolomite]], quartz,{{Citation needed|date=May 2025}} [[chalcedony]] ; [[Evaporite]] minerals<ref>{{Cite journal |last1=Shevchenko |first1=Illia |last2=Engelbrecht |first2=Johann P. |last3=Mostamandi |first3=Suleiman |last4=Stenchikov |first4=Georgiy |date=2021-07-01 |title=Evaluation of minerals being deposited in the Red Sea using gravimetric, size distribution, and mineralogical analysis of dust deposition samples collected along the Red Sea coastal plain |journal=Aeolian Research |volume=52 |article-number=100717 |doi=10.1016/j.aeolia.2021.100717 |doi-access=free |bibcode=2021AeoRe..5200717S |hdl=10754/669667 |hdl-access=free }}</ref> : [[Magnesite]], [[gypsum]], [[anhydrite]], [[halite]], [[polyhalite]] ; [[Brine]] precipitate : Fe-[[montmorillonite]],{{Citation needed|date=May 2025}} [[goethite]], [[hematite]], [[siderite]], [[rhodochrosite]], [[pyrite]], [[sphalerite]], anhydrite{{Citation needed|date=May 2025}} == Ecosystem == [[File:Hawksbill turtle at Elphinstone Reef, Red Sea, Egypt (35150034493).jpg|thumb|[[Hawksbill sea turtle]] in the [[Elphinstone Reef]]]] [[File:Nudibranch egg ribbon at Shaab Mahmoud.JPG|thumb|upright|Nudibranch egg ribbon at Shaab Mahmoud]] The Red Sea is a rich and diverse ecosystem. For example, more than 1200 fish species have been recorded in the Red Sea,<ref name="fishbase">{{Cite web |last1=Froese |first1=Rainer |last2=Pauly, Daniel |year=2009 |title=FishBase |url=http://www.fishbase.org/TrophicEco/FishEcoList.php?ve_code=5 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201217070339/http://www.fishbase.org/TrophicEco/FishEcoList.php?ve_code=5 |archive-date=17 December 2020 |access-date=12 March 2009}}</ref> of which 10% are endemic, found nowhere else.<ref>{{Cite book |last=Siliotti |first=A. |title=Fishes of the red sea |year=2002 |publisher=Geodia Edizioni Internazionali |isbn=978-88-87177-42-8 |editor-last=Verona, Geodia}}</ref> Since the opening of the Suez Canal in November 1869, over a thousand marine species from the Red Sea—from plankton, seaweeds, invertebrates to fish—have migrated northward and settled in the [[Mediterranean Sea]]. To the point that a number of them now form a significant component of the Mediterranean ecosystem. The resulting change in biodiversity, without precedent in human memory, is currently accelerating, in particular for fishes according to surveys engaged by the [[Mediterranean Science Commission]].<ref>Atlas of Exotic Fishes in the Mediterranean Sea. 2nd Edition. 2021. (F. Briand Ed.) CIESM Publishers, Paris, Monaco 366 p.[https://ciesm.org/catalog/index.php?article=2021] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221206224806/https://ciesm.org/catalog/index.php?article=2021 |date=6 December 2022 }}</ref> [[File:Red sea coral reef.jpg|thumb|Red Sea coral and marine fish]] The rich diversity of the Red Sea is in part due to the {{cvt|2000|km|mi|-1}} of [[coral reef]] extending along its coastline; these fringing reefs are 5000–7000 years old and are largely formed of stony [[acropora]] and [[porites|porite]] corals. The reefs form platforms and sometimes lagoons along the coast, and occasionally other features such as cylinders (e.g., the [[Blue Hole (Red Sea)]] at [[Dahab]]). The Red Sea also hosts many offshore reefs, including several true atolls. Many of the unusual offshore reef formations defy classic (i.e., Darwinian) coral reef classification schemes and are generally attributed to the high levels of tectonic activity that characterize the area. Both offshore and coastal reefs are visited by pelagic species of fish, including many of the 44 recorded species of shark, and by many species (over 175) of [[nudibranch]], many of which are endemic to the Red Sea.<ref name="SAW Yonow">{{Cite magazine |last=Yonow |first=Nathalie |year=2012 |title=Nature's Best-Dressed |url=http://archive.aramcoworld.com/issue/201204/nature.s.best-dressed.htm |url-status=live |magazine=Saudi Aramco World |publisher=Aramco Services Company |volume=63 |pages=2–9 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181220045032/http://archive.aramcoworld.com/issue/201204/nature.s.best-dressed.htm |archive-date=20 December 2018 |access-date=11 December 2018 |number=4}}</ref> Other coastal Red Sea habitats include [[sea grass|seagrass]] beds, [[Dry lake|salt pans]], [[mangroves]] and [[salt marshes]]. Furthermore, the deep Red Sea [[brine pools]] have been extensively studied for their microbial life, characterized by their diversity and adaptation to extreme environments. The high marine biodiversity of the area is recognized by the Egyptian government, which set up the [[Ras Mohammed|Ras Mohammed National Park]] in 1983. The rules and regulations governing this area protect local marine life. Ras Mohammed is one of the world's top 10 sites recognized by the [[International Union for Conservation of Nature]] for effective management of marine ecosystems, and the first marine protected area in Africa and the Middle East.<ref>{{Cite web |date=2018-12-03 |title=Ras Mohammed National Park: Egypt's underwater paradise among the best protected marine reserves on the planet {{!}} IUCN |url=https://iucn.org/news/protected-areas/201812/ras-mohammed-national-park-egypts-underwater-paradise-among-best-protected-marine-reserves-planet |access-date=2025-06-25 |website=International Union for Conservation of Nature |language=en |archive-date=25 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250625094644/https://iucn.org/news/protected-areas/201812/ras-mohammed-national-park-egypts-underwater-paradise-among-best-protected-marine-reserves-planet |url-status=live }}</ref> Due to the high volume of maritime traffic, which accounts for 12–15% of global trade, the Red Sea is considered highly vulnerable to marine pollution, particularly oil spills. Academic literature has increasingly focused on both past disasters and predictive modelling. Studies have modelled spill trajectories and their environmental consequences.<ref>{{cite journal |last1=Abdallah |first1=Ibrahem M. |last2=Chantsev |first2=Valery YU. |title=Modeling marine oil spill trajectory and fate off Hurghada, Red Sea coast, Egypt |journal=Egyptian Journal of Aquatic Biology and Fisheries |date=November 2022 |volume=26 |issue=6 |pages=41–61 |doi=10.21608/ejabf.2022.269676 |doi-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mittal |first1=H. V. R. |last2=Langodan |first2=Sabique |last3=Zhan |first3=Peng |last4=Li |first4=Shihan |last5=Knio |first5=Omar |last6=Hoteit |first6=Ibrahim |title=Hazard assessment of oil spills along the main shipping lane in the Red Sea |journal=Scientific Reports |date=23 August 2021 |volume=11 |issue=1 |page=17078 |doi=10.1038/s41598-021-96572-5 |doi-access=free|pmid=34426613 |pmc=8382762 |bibcode=2021NatSR..1117078M }}</ref> Others have analysed the ecological impact of spills on coral reefs and marine biodiversity and assessed how chemical dispersants and specific oil compounds affect marine fauna and coastal ecosystems.<ref>{{cite journal |last1=Epstein |first1=N. |last2=Bak |first2=R.P.M. |last3=Rinkevich |first3=B. |title=Toxicity of Third Generation Dispersants and Dispersed Egyptian Crude Oil on Red Sea Coral Larvae |url=https://archive.org/details/sim_marine-pollution-bulletin_2000-06_40_6/page/497 |journal=Marine Pollution Bulletin |date=June 2000 |volume=40 |issue=6 |pages=497–503 |doi=10.1016/S0025-326X(99)00232-5 |bibcode=2000MarPB..40..497E }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Nukapothula |first1=Sravanthi |last2=Suneel |first2=V. |last3=Yunus |first3=Ali P. |last4=Rao |first4=V. Trinadha |last5=Chen |first5=Chuqun |title=Impact assessment of oil spills on the Red Sea waters using remote sensing and numerical modeling |journal=Regional Studies in Marine Science |date=September 2025 |volume=86 |article-number=104187 |doi=10.1016/j.rsma.2025.104187 |bibcode=2025RSMS...8604187N }}</ref><ref>{{cite book |doi=10.1007/978-3-030-39593-3_12 |chapter=Oil Pollution in the Northern Red Sea: A Threat to the Marine Environment and Tourism Development |title=Environmental Remote Sensing in Egypt |series=Springer Geophysics |date=2020 |last1=Kostianaia |first1=Evgeniia A. |last2=Kostianoy |first2=Andrey |last3=Lavrova |first3=Olga Yu. |last4=Soloviev |first4=Dmitry M. |pages=329–362 |isbn=978-3-030-39592-6 }}</ref> Public health literature has raised concerns over the spill's impact on respiratory illness and waterborne contamination in coastal populations.<ref>{{cite journal |last1=Huynh |first1=Benjamin Q. |last2=Kwong |first2=Laura H. |last3=Kiang |first3=Mathew V. |last4=Chin |first4=Elizabeth T. |last5=Mohareb |first5=Amir M. |last6=Jumaan |first6=Aisha O. |last7=Basu |first7=Sanjay |last8=Geldsetzer |first8=Pascal |last9=Karaki |first9=Fatima M. |last10=Rehkopf |first10=David H. |title=Public health impacts of an imminent Red Sea oil spill |journal=Nature Sustainability |date=11 October 2021 |volume=4 |issue=12 |pages=1084–1091 |doi=10.1038/s41893-021-00774-8 |pmid=34926834 |pmc=8682806 |bibcode=2021NatSu...4.1084H }}</ref> === List of fauna species found in the Red Sea and the Gulf of Aqaba === {{Unreferenced section|date=November 2025}} === Crustaceans === * ''[[Alachosquilla vicina]]'' * Hairy elbow crab * Rusty guard crab * Brown guard crab * Indo-Pacific hairy hermit crab * Grapsus granulosus * Furrowed crab * Tiny rock crab * Soft coral spider crab * Purple estuarine rock crab * One-horned spider crab * Soft coral crab * Scaly rock crab * Haig's porcelain crab * Violet crab * Ornamental spider crab * Xenia swimming crab * Reticulated hermit crab * Showy xanthid crab * Giant elbow crab * White-handed fiddler crab * Woodmason's hermit crab * Inversed fiddler crab * African blue swimming crab * Rosy hermit crab * Tetralia nigrolineata * Setiferous hermit crab * Hairy coral crab === Sea turtles === * [[Green sea turtle]] * [[Hawksbill sea turtle]] === Dolphins === * [[Spinner dolphin]] * [[Indo-Pacific bottlenose dolphin]] * [[Common bottlenose dolphin]] * [[Indian humpback dolphin]] * [[Risso's dolphin]] * [[Pantropical spotted dolphin]] === Fish === {{See also|List of fishes of the Red Sea|List of reef fish of the Red Sea|List of deep water fish of the Red Sea}} * [[Lyretail Anthias|Lyretail anthias]] (The most commonly found fish in the sea) * Red Sea anemonefish * [[Pterois miles|Indian lionfish]] * [[Klunzinger's wrasse]] * Indian bullethead parrotfish * [[Sohal tang]] * [[Red Sea bannerfish]] * [[Masked puffer]] * [[Raccoon butterflyfish]] * [[Sergeant major (fish)|Sergeant major]] * [[Giant moray eel]] * [[Arabian Picasso triggerfish]] * [[Rusty parrotfish]] * [[White-spotted pufferfish]] * [[Threadfin butterflyfish]] * Lined bristletooth * [[Bluespotted cornetfish]] * [[Purple tang]] * [[Coral grouper]] * [[Crown Butterflyfish|Crown butterflyfish]] * Red Sea goatfish * Indian Ocean humbug * [[Titan triggerfish]] * [[Yellow boxfish]] * [[Threespot dascyllus]] * [[Orangestripe triggerfish]] * [[Emperor angelfish]] * [[Yellow-edged lyretail]] * Dusky surgeonfish * [[Arothron_stellatus|Starry pufferfish]] * Greasy rockrod grouper * [[Napoleon fish]] * Geometric moray eel * [[Sharksucker]] (Also called a remora.) * Golden-striped mackerel * [[Great barracuda]] * Panther flounder * Doublebar bream * [[Giant trevally]] * Zigzag wrasse * [[Dogtooth tuna]] * [[Needlefish]] (Houndfish) * Black-barred halfbeak * Red Sea garden eel * [[Smallscale scorpionfish]] * [[Fringelip mullet]] * Flathead pomfret * [[Yellowfin tuna]] * [[Mahi-mahi]] === Jellyfish and cnidarians === * [[Cauliflower jellyfish]] * Mangrove upside-down jelly * Amakusa jelly * [[Purple Jellyfish|Pelagic purple jelly]] * [[Nomad jellyfish]] * [[Moon Jellyfish|Moon jellyfish]] === Sharks === {{See also|List of sharks in the Red Sea}} * [[Tawny nurse shark]] * [[Whale shark]] * [[Tiger shark]] * [[Whitetip reef shark]] * [[Great hammerhead]] * [[Blacktip reef shark]] * [[Gray reef shark]] * [[Pelagic thresher shark]] * [[Spinner shark]] * [[Silky shark]] * [[Oceanic whitetip shark]] * [[Spot-tail shark]] * [[Longfin mako shark]] * [[Sicklefin lemon shark]] * [[Shortfin mako shark]] * [[Zebra shark]] * [[Bull shark]] * [[Great white shark]] (exceptionally rare) === Billfish === * [[Swordfish]] * [[Striped marlin]] * [[Indo-Pacific sailfish]] === Octopuses and other cephalopods === * [[Day octopus]] * Ornate night octopus * [[Mimic octopus]] * Marbled octopus * Red Sea long-arm octopus * [[Giant squid]] === Rays === * [[Cowtail stingray]] * [[Porcupine ray]] * [[Ornate eagle ray]] * [[Reticulate whipray]] * [[Sicklefin devil ray]] * Bluespotted fantail ray * Oceanic manta ray === Lobsters === * Pronghorn spiny lobster * [[Painted spiny lobster]] === Whales === * [[False killer whale]] (one was discovered off the coast of Saudi Arabia in December 2024) * [[Pygmy blue whale]] * [[Bryde's whale]] (one was found in Al-Qunfudah) * [[Blue whale]] (one was seen in the Gulf of Aqaba in 2018) * [[Sperm whale]] * [[Humpback whale]] (rare to see, as they enter the ocean through the [[Bab Al-Mandeb]] strait) == Environmental impacts of the Red Sea crisis == {{main|Red Sea crisis}} Since November 2023, [[Houthi]] forces have conducted over 100 attacks against commercial and naval vessels, transforming the Red Sea into a high-risk zone for [[environmental disasters]].<ref>{{cite web |last1=Raydan |first1=Noam |last2=Nadimi |first2=Farzin |title=Houthi Shipping Attacks: Patterns and Expectations for 2025 |url=https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/houthi-shipping-attacks-patterns-and-expectations-2025 |website=The Washington Institute for Near East Policy |access-date=28 December 2025 |date=16 December 2024}}</ref> === Pollution through oil and chemical spills === The sinking of the [[MV Rubymar]] in February 2024 created an 18-mile oil slick resulting from approximately 200 tons of [[heavy fuel oil]] and 80 tons of [[marine diesel oil]].<ref>{{cite web |last1=Mazzucco |first1=Leonardo Jacopo Maria |title=From Navigational Disruptors to Ecocriminals: The Environmental Impact of the Houthi Anti-Shipping Campaign in the Red Sea |url=https://agsi.org/analysis/from-navigational-disruptors-to-ecocriminals-the-environmental-impact-of-the-houthi-anti-shipping-campaign-in-the-red-sea/ |website=Arab Gulf States Institute |access-date=28 December 2025 |date=12 March 2025 |archive-date=16 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260216030522/https://agsi.org/analysis/from-navigational-disruptors-to-ecocriminals-the-environmental-impact-of-the-houthi-anti-shipping-campaign-in-the-red-sea/ |url-status=live }}</ref> Additionally, the vessel was also carrying 21,000 metric tons of [[fertilizer]], raising concerns about large-scale nutrient overloading that could trigger extensive [[algal blooms]], potentially leading to seawater contamination and fish mortality.<ref>{{cite web |title=Red Sea Attacks Lead to Environmental Emergency |url=https://paxforpeace.nl/news/red-sea-attacks-lead-to-environmental-emergency/#content |website=PAX |access-date=28 December 2025 |date=18 July 2025 |archive-date=18 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118102107/https://paxforpeace.nl/news/red-sea-attacks-lead-to-environmental-emergency/#content |url-status=live }}</ref> The vessel sank two weeks after being attacked by [[Houthi]] forces, posing risks to marine life, including [[coral reefs]].<ref>{{cite web |title=The Red Sea Crisis Impacts on global shipping and the case for international co-operation |url=https://www.itf-oecd.org/sites/default/files/repositories/red-sea-crisis-impacts-global-shipping.pdf |website=International Transport Forum |access-date=28 December 2025 |date=2024 |archive-date=18 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250918154118/https://www.itf-oecd.org/sites/default/files/repositories/red-sea-crisis-impacts-global-shipping.pdf |url-status=live }}</ref> The oil slick drifted toward [[Yemen]]'s [[Farasan Islands]] and [[Eritrea]]'s [[Dahlak Archipelago]] and posed a high threat to coastal communities, aquatic [[fauna]] and sensitive [[ecosystems]] in the region.<ref>{{cite web |last1=Mazzucco |first1=Leonardo Jacopo Maria |title=From Navigational Disruptors to Ecocriminals: The Environmental Impact of the Houthi Anti-Shipping Campaign in the Red Sea |url=https://agsi.org/analysis/from-navigational-disruptors-to-ecocriminals-the-environmental-impact-of-the-houthi-anti-shipping-campaign-in-the-red-sea/ |website=Arab Gulf States Institute |access-date=28 December 2025 |date=12 March 2025 |archive-date=16 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260216030522/https://agsi.org/analysis/from-navigational-disruptors-to-ecocriminals-the-environmental-impact-of-the-houthi-anti-shipping-campaign-in-the-red-sea/ |url-status=live }}</ref> Similar [[oil spill]]s forming around vessels have been reported following [[Houthi]] attacks. Some oil sinks to the ground while the rest follows the current and can be washed ashore where it affects [[flora]] and [[fauna]].<ref>{{cite web |title=Red Sea Attacks Lead to Environmental Emergency |url=https://paxforpeace.nl/news/red-sea-attacks-lead-to-environmental-emergency/#content |website=PAX |access-date=28 December 2025 |date=18 July 2025}}</ref> The August 2024 [[attacks on the Sounion]] tanker carrying 150,000 tons of [[crude oil]] represented a further threat, with salvage operations repeatedly hindered by [[Houthi]] interference before it was safely removed by the EU's [[Operation Aspides]].<ref>{{Cite web |last=Wright |first=Robert |title=Attack on oil tanker in Red Sea threatens 'severe ecological disaster' |url=https://www.ft.com/content/7f886279-fecb-4410-b402-fbf85b9411b1 |website=Financial Times |url-access=subscription |access-date=28 December 2025 |date=24 August 2024 |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918220025/https://www.ft.com/content/7f886279-fecb-4410-b402-fbf85b9411b1 |url-status=live }}</ref> The [[attacks on the MV Tutor]] in June 2024 and on the Chios Lion tanker in July 2024, generating a 136-mile [[oil slick]], illustrate the systematic pattern of environmental damage from sustained maritime conflict to the Red Sea ecosystem.<ref>{{cite web |last1=Mazzucco |first1=Leonardo Jacopo Maria |title=From Navigational Disruptors to Ecocriminals: The Environmental Impact of the Houthi Anti-Shipping Campaign in the Red Sea |url=https://agsi.org/analysis/from-navigational-disruptors-to-ecocriminals-the-environmental-impact-of-the-houthi-anti-shipping-campaign-in-the-red-sea/ |website=Arab Gulf States Institute |access-date=28 December 2025 |date=12 March 2025 |archive-date=16 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260216030522/https://agsi.org/analysis/from-navigational-disruptors-to-ecocriminals-the-environmental-impact-of-the-houthi-anti-shipping-campaign-in-the-red-sea/ |url-status=live }}</ref>&nbsp; === Rising emissions through vessel rerouting === Container vessel traffic through the [[Suez Canal]] declined by approximately 75 percent in 2024 compared to 2023, as many shipping companies rerouted vessels around [[Africa]]'s [[Cape of Good Hope]].<ref>{{cite web |title=The Red Sea crisis: Renewed attacks keep shipping at risk |url=https://www.project44.com/supply-chain-insights/the-red-sea-crisis-ceasefire-collapse-leaves-red-sea-in-tumultuous-state/ |website=Project 44 |access-date=28 December 2025 |date=21 August 2025 |archive-date=31 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251231004422/https://www.project44.com/supply-chain-insights/the-red-sea-crisis-ceasefire-collapse-leaves-red-sea-in-tumultuous-state/ |url-status=live }}</ref> Ships that would normally transit through the [[Suez Canal]] now travel 50-60 percent longer distances.<ref>{{cite web |title=The Impact of the Red Sea Crisis on Global Shipping and Trade |url=https://www.freightos.com/freight-blog/market-update/red-sea-crisis-impact/ |website=Freightos |access-date=28 December 2025 |date=27 November 2024 |archive-date=5 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205062321/https://www.freightos.com/freight-blog/market-update/red-sea-crisis-impact/ |url-status=live }}</ref> The rerouting adds around 4575 [[nautical miles]] to the sailing distance between [[Shanghai]] and [[Rotterdam]], increasing voyage durations on average by 12 days.<ref name="Notteboom Haralambides 2024 Red Sea Crisis">{{cite journal |last1=Notteboom |first1=Theo |last2=Haralambides |first2=Hercules |last3=Cullinane |first3=Kevin |title=The Red Sea Crisis: ramifications for vessel operations, shipping networks, and maritime supply chains |journal=Maritime Economics & Logistics |date=March 2024 |volume=26 |issue=1 |pages=1–20 |doi=10.1057/s41278-024-00287-z }}</ref> Thus, the rerouting leads to an increase in fuel consumption of up to 33 percent depending on speed, distance and the type of vessel.<ref>{{cite web |title=The Red Sea Crisis Impacts on global shipping and the case for international co-operation |url=https://www.itf-oecd.org/sites/default/files/repositories/red-sea-crisis-impacts-global-shipping.pdf |website=International Transport Forum |access-date=28 December 2025 |date=2024}}</ref> The resulting environmental impact manifests as approximately 40 percent increase in [[CO₂ emissions]] per voyage<ref>{{cite web |title=The Impact of the Red Sea Crisis on Global Shipping and Trade |url=https://www.freightos.com/freight-blog/market-update/red-sea-crisis-impact/ |website=Freightos |access-date=28 December 2025 |date=27 November 2024}}</ref>, with speed increases potentially amplifying emissions by an additional 14 percent.<ref>{{cite web |title=The Red Sea Crisis Impacts on global shipping and the case for international co-operation |url=https://www.itf-oecd.org/sites/default/files/repositories/red-sea-crisis-impacts-global-shipping.pdf |website=International Transport Forum |access-date=28 December 2025 |date=2024 |archive-date=18 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250918154118/https://www.itf-oecd.org/sites/default/files/repositories/red-sea-crisis-impacts-global-shipping.pdf |url-status=live }}</ref> The longer round-trip schedules&nbsp; imply that fleets require at least two additional ships to ensure a weekly service. Those supplementary vessels also contribute to total fleet emissions, leading to a 67 percent increase in [[CO₂ emissions]] for a typical Asia-North Europe service operating weekly.<ref name="Notteboom Haralambides 2024 Red Sea Crisis"/> Given that maritime shipping accounts for approximately 3 percent of global [[greenhouse gas emissions]], the [[Red Sea crisis]] represents a setback to the international climate goal to reach [[net-zero emissions]] by or around 2050<ref>International Maritime Organization. 2023 IMO Strategy on Reduction of GHG Emissions From Ships, Annex 1—Resolution MEPC.377(80), Marine Environment Protection Committee, Adopted on 7 July 2023, London: International Maritime Organization. https://cdn.qualenergia.it/wp-content/uploads/2023/07/Resolution-MEPC.37780.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240802070852/https://cdn.qualenergia.it/wp-content/uploads/2023/07/Resolution-MEPC.37780.pdf |date=2 August 2024 }}</ref> and simultaneously makes it more difficult to comply with the long-term temperature goal set out in Article 2 of the [[Paris Agreement]].<ref>United Nations. (2015). Paris Agreement. UN Doc. FCCC/CP/2015/10/Add.1. https://unfccc.int/sites/default/files/english_paris_agreement.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251225150642/https://unfccc.int/sites/default/files/english_paris_agreement.pdf |date=25 December 2025 }}</ref> While regional emissions at the Red Sea dropped 60 percent&nbsp; as fewer large vessels transit the waterway, this is offset by substantially increased global emissions resulting from longer rerouting.<ref>{{cite web |title=How the Red Sea Crisis has impacted international shipping activity and emissions at Saudi ports |url=https://oceanmind.global/knowledge-hub/how-the-red-sea-crisis-has-impacted-international-shipping-activity-and-emissions-at-saudi-ports/ |website=Ocean Mind |access-date=28 December 2025 |date=16 July 2025 |archive-date=17 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251117012421/https://oceanmind.global/knowledge-hub/how-the-red-sea-crisis-has-impacted-international-shipping-activity-and-emissions-at-saudi-ports/ |url-status=live }}</ref>&nbsp; Another discussed option for rerouting vessels is the [[Northern Sea Route]], which would reduce sailing distance by up to 40 percent compared to the Red Sea route. This would pose significant ecological risks, including higher per-container emissions due to smaller ship sizes, increased [[black carbon]] pollution in the fragile [[Arctic]], and disruption to marine ecosystems. Weak regulatory enforcement in the area and inadequate waste infrastructure further undermine the environmental sustainability of the [[Northern Sea Route]].<ref>{{cite journal |last1=Zhu |first1=Shengda |last2=Fu |first2=Xiaowen |last3=Ng |first3=Adolf K.Y. |last4=Luo |first4=Meifeng |last5=Ge |first5=Ying-En |title=The environmental costs and economic implications of container shipping on the Northern Sea Route |journal=Maritime Policy & Management |date=19 May 2018 |volume=45 |issue=4 |pages=456–477 |doi=10.1080/03088839.2018.1443228 }}</ref> === Biodiversity loss and damage to marine life === The increase in shipping traffic via the [[Cape of Good Hope]] leads to [[underwater noise pollution]] on this route, which affects local [[fish]] stocks and [[marine mammals]].<ref>{{cite news |last1=Baraniuk |first1=Chris |title=Red Sea crisis: What it takes to reroute the world's biggest cargo ships |url=https://supernet.isenberg.umass.edu/media/BBC-future-20240121.pdf |access-date=29 December 2025 |publisher=BBC |date=21 January 2024 |archive-date=23 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250523023850/https://supernet.isenberg.umass.edu/media/BBC-future-20240121.pdf |url-status=live }}</ref> Additionally, it results in increasing numbers of container losses. The region is associated with hazardous navigation conditions created by intersecting weather systems. In 2024, approximately 200 containers were lost along this passage, accounting for around 35 percent of all recorded container losses in that year.<ref>{{cite web |last1=Schuler |first1=Mike |title=Container Losses Rise in 2024 as Red Sea Crisis Forces Riskier Routes |website=gCaptain |date=30 June 2025}}</ref> Furthermore, military operations like [[Prosperity Guardian]] and [[Poseidon Archer]] have deployed naval forces from more than fifteen nations in the Red Sea region.<ref>{{cite web |title=Calming the Red Sea's Turbulent Waters |url=https://www.crisisgroup.org/middle-east-north-africa/gulf-and-arabian-peninsula/yemen/248-calming-red-seas-turbulent-waters |website=International Crisis Group |access-date=29 December 2025 |date=21 March 2025}}</ref> Their military [[sonar]] systems can cause behavioral disruptions, habitat displacement, and physiological harm to [[marine life]]. [[Cetacean species]] in the Red Sea are particularly vulnerable to acoustic disturbances due to their reliance on [[Animal echolocation|echolocation]] and [[Underwater acoustic communication|acoustic communication]] for critical life functions including [[navigation]], [[foraging]], and [[social bonding]].<ref>{{cite journal |last1=Southall |first1=Brandon L. |last2=Durban |first2=John W. |last3=Calambokidis |first3=John |last4=Casey |first4=Caroline |last5=Fahlbusch |first5=James A. |last6=Fearnbach |first6=Holly |last7=Flynn |first7=Kiirsten R. |last8=Fregosi |first8=Selene |last9=Friedlaender |first9=Ari S. |last10=Leander |first10=Samantha G. M. |last11=Visser |first11=Fleur |title=Behavioural responses of common dolphins to naval sonar |journal=Royal Society Open Science |date=1 October 2024 |volume=11 |issue=10 |article-number=240650 |doi=10.1098/rsos.240650 |doi-access=free |pmid=39445093 |pmc=11495955 |bibcode=2024RSOS...1140650S }}</ref> In addition, the [[Houthis]]' implementation of [[naval mines]] to attack ships poses risks to marine ecosystems and coastal environments, particularly along the [[Yemeni]] coast.<ref>{{cite web |title=Calming the Red Sea's Turbulent Waters |url=https://www.crisisgroup.org/middle-east-north-africa/gulf-and-arabian-peninsula/yemen/248-calming-red-seas-turbulent-waters |website=International Crisis Group |access-date=29 December 2025 |date=21 March 2025 |archive-date=14 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251214034443/https://www.crisisgroup.org/middle-east-north-africa/gulf-and-arabian-peninsula/yemen/248-calming-red-seas-turbulent-waters |url-status=live }}</ref>&nbsp; === Collapse of conservation governance === The Red Sea lacks a comprehensive regional [[environmental treaty]] comparable to, for example, the [[Barcelona Convention]] regarding the [[Mediterranean Sea]]. [[Environmental regulation]] is dispersed among national agencies and the regional Organization for the Conservation of the Environment of the Red Sea and Gulf of Aden (PERSGA).<ref>{{cite web |title=Marine Protected Areas (MPAs) |url=https://persga.org/programmes/marine-protected-areas-mpas-program/ |website=PERSGA |access-date=29 December 2025 |archive-date=15 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260115054254/https://persga.org/programmes/marine-protected-areas-mpas-program/ |url-status=live }}</ref> However, it has limited enforcement capacity as many [[coastal states]] lack resources for [[Environmental monitoring|monitoring]] and rapid response.<ref>{{cite web |title=IMPLEMENTATION COMPLETION AND RESULTS REPORT TF014701 ON A GRANT IN THE AMOUNT OF US$3 MILLION TO THE Regional Organization for the Conservation of the Environment of the Red Sea and Gulf of Aden (PERSGA) FOR THE Red Sea and Gulf of Aden Strategic Ecosystem Management Project |url=https://documents1.worldbank.org/curated/en/177091565292535045/pdf/Middle-East-and-North-Africa-Red-Sea-and-Gulf-of-Aden-Strategic-Ecosystem-Management-Project.pdf |access-date=29 December 2025 |date=28 June 2019}}</ref> The region's [[Marine Protected Area]]s are characterized as poorly coordinated and weakly implemented even under conditions prior to the [[Red Sea crisis]].<ref>{{cite journal |last1=Gajdzik |first1=Laura |last2=Green |first2=Alison L. |last3=Cochran |first3=Jesse E.M. |last4=Hardenstine |first4=Royale S. |last5=Tanabe |first5=Lyndsey K. |last6=Berumen |first6=Michael L. |title=Using species connectivity to achieve coordinated large-scale marine conservation efforts in the Red Sea |journal=Marine Pollution Bulletin |date=May 2021 |volume=166 |article-number=112244 |doi=10.1016/j.marpolbul.2021.112244 |pmid=33740655 |bibcode=2021MarPB.16612244G |hdl=10754/668163 |hdl-access=free }}</ref> Emergency cooperation efforts like the [[FSO Safer]] oil offloading in August 2023<ref>{{cite web |title=Race against time STOP RED SEA OIL SPILL |url=https://www.undp.org/safer |website=UNDP |access-date=29 December 2025 |date=2023 |archive-date=14 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260114193529/https://www.undp.org/safer |url-status=live }}</ref> and the successful salvage operation, led by the [[EU]]'s [[Operation Aspides]], regarding the [[attacks on the Sounion]] demonstrate potential for coordinated action against environmental threats in the region.<ref>{{cite web |title=Red Sea Attacks Lead to Environmental Emergency |url=https://paxforpeace.nl/news/red-sea-attacks-lead-to-environmental-emergency/#content |website=PAX |access-date=28 December 2025 |date=18 July 2025 |archive-date=18 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118102107/https://paxforpeace.nl/news/red-sea-attacks-lead-to-environmental-emergency/#content |url-status=live }}</ref> At the same time, the inability to replicate such cooperation for the [[MV Rubymar]] incident reveals how active conflict constrains environmental response capacity.<ref>{{cite web |last1=Mazzucco |first1=Leonardo Jacopo Maria |title=From Navigational Disruptors to Ecocriminals: The Environmental Impact of the Houthi Anti-Shipping Campaign in the Red Sea |url=https://agsi.org/analysis/from-navigational-disruptors-to-ecocriminals-the-environmental-impact-of-the-houthi-anti-shipping-campaign-in-the-red-sea/ |website=Arab Gulf States Institute |access-date=28 December 2025 |date=12 March 2025 |archive-date=16 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260216030522/https://agsi.org/analysis/from-navigational-disruptors-to-ecocriminals-the-environmental-impact-of-the-houthi-anti-shipping-campaign-in-the-red-sea/ |url-status=live }}</ref> == Desalination plants == There is extensive demand for [[Desalination|desalinated]] water to meet the needs of the population and the industries along the Red Sea. There are at least 18 desalination plants along the Red Sea coast of Saudi Arabia which discharge warm [[brine]] and treatment chemicals ([[chlorine]] and [[Anti-fouling agent|anti-scalants]]) that [[Coral bleaching|bleach]] and kill [[coral]]s and cause diseases in the fish. This is only localized, but it may intensify with time and profoundly impact the fishing industry.<ref>{{cite journal |last1=Mabrook |first1=Badr |title=Environmental impact of waste brine disposal of desalination plants, Red Sea, Egypt |url=https://archive.org/details/sim_desalination_1994-08_97_1-3/page/453 |journal=Desalination |date=August 1994 |volume=97 |issue=1–3 |pages=453–465 |doi=10.1016/0011-9164(94)00108-1 |bibcode=1994Desal..97..453M }}</ref> == Trade == The Red Sea serves an important role in the [[global economy]], with cargo vessels traveling [[Indo-Mediterranean|between the Indian Ocean and the Mediterranean Sea]] every year, thus shortening the path between [[Asia]] and [[Europe]] almost by half (as compared to traveling [[Cape Route|around Africa]] via the Atlantic Ocean).<ref>{{Cite web |last=Rodrigue |first=Jean-Paul |date=1 November 2017 |title=Geographical Impacts of the Suez and Panama Canals |url=https://transportgeography.org/contents/chapter1/emergence-of-mechanized-transportation-systems/suez-panama-canal-geography-impacts/ |access-date=4 June 2023 |publisher=Hofstra University |language=en-US |publication-place=New York |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604204437/https://transportgeography.org/contents/chapter1/emergence-of-mechanized-transportation-systems/suez-panama-canal-geography-impacts/ |url-status=live }}</ref> 12% of global trade passes through the Red Sea.<ref name="rsce">{{cite news |last=Yerushalmy |first=Jonathan |date=20 December 2023 |title=Red Sea crisis explained: what is happening and what does it mean for global trade? |url=https://www.theguardian.com/business/2023/dec/19/red-sea-shipping-crisis-bp-oil-explained-what-is-happening-and-what-does-it-mean-for-global-trade |work=The Guardian |access-date=3 January 2024}}</ref> This includes 30% of global [[Container ship|container]] traffic.<ref name="rsce"/> === Tourism === The sea is known for its [[recreational diving]] sites, such as [[Ras Muhammad National Park|Ras Mohammed]], [[SS Thistlegorm]] (shipwreck), [[Elphinstone Reef]], [[El Ikhwa Islands|The Brothers]], [[Daedalus Reef]], [[St. John's Reef]], [[Rocky Island (Egypt)|Rocky Island]], [[Blue Hole (Red Sea)|Blue Hole]] in [[Egypt]]<ref>{{Cite web |title=Scuba Diving in Egypt – Red Sea – Dive The World Vacations |url=http://www.dive-the-world.com/diving-sites-red-sea.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130623214316/http://www.dive-the-world.com/diving-sites-red-sea.php |archive-date=23 June 2013 |access-date=15 March 2013 |website=www.dive-the-world.com}}</ref> and less known sites in [[Sudan]] such as [[Sanganeb]], [[Abington, Sudan|Abington]], [[Angarosh]] and [[Shaab Rumi]]. The Red Sea became a popular destination for diving after the expeditions of [[Hans Hass]] in the 1950s, and later by [[Jacques-Yves Cousteau]].<ref name="Cousteau">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=0mTCj-DUHro |title=Jacques Cousteau's underworld village in the Red Sea |date=23 April 2010 |publisher=BBC Earth |access-date=11 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627162343/https://www.youtube.com/watch?v=0mTCj-DUHro |archive-date=27 June 2018 |url-status=live |people=Philippe Cousteau Jnr}}</ref> Popular tourist resorts include [[El Gouna]], [[Hurghada]], [[Safaga]] and [[Marsa Alam]], on the west shore of the Red Sea, and [[Sharm-el-Sheikh]], [[Dahab]], [[Nuweiba]], and [[Taba, Egypt|Taba]] on the [[Egypt]]ian side of [[Sinaï]], as well as [[Aqaba]] in [[Jordan]] and [[Eilat]] in [[Israel]] in an area known as the [[Red Sea Riviera]]. The popular tourist beach of Sharm el-Sheikh was closed to all swimming in December 2010 due to several serious [[2010 Sharm El Sheikh shark attacks|shark attacks]], including a fatality. As of December 2010, scientists are investigating the attacks and have identified, but not verified, several possible causes including overfishing which causes large sharks to hunt closer to shore, tourist boat operators who chum offshore for shark-photo opportunities, and reports of ships throwing dead livestock overboard. The sea's narrowness, significant depth, and sharp drop-offs, all combine to form a geography where large deep-water sharks can roam in hundreds of meters of water, yet be within a hundred meters of swimming areas. The Red Sea Project is building the highest quality accommodation and a wide range of facilities on the coastline in Saudi Arabia. This will allow people to visit the coastline of the Red Sea by the end of 2022 but will be fully finished by 2030.<ref>{{Cite web |date=20 April 2020 |title=Saudi Arabia's 'The Red Sea Project' breaks ground on coastal village |url=https://english.alarabiya.net/en/life-style/travel-and-tourism/2020/04/20/Saudi-Arabia-s-The-Red-Sea-Project-breaks-ground-on-coastal-village |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201209103910/https://english.alarabiya.net/en/life-style/travel-and-tourism/2020/04/20/Saudi-Arabia-s-The-Red-Sea-Project-breaks-ground-on-coastal-village |archive-date=9 December 2020 |access-date=4 December 2020 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> {{see also|2016 Hurghada attack|2017 Hurghada attack|2006 Dahab bombings|2005 Sharm El Sheikh bombings|2004 Sinai bombings|Metrojet Flight 9268}} Tourism to the region has been threatened by occasional terrorist attacks, and by incidents related to food safety standards.<ref name="WalshKaraszDeath">{{Cite news |last1=Walsh |first1=Declan |last2=Karasz |first2=Palko |date=24 August 2018 |title=Hundreds of Tourists Evacuated From Hotel in Egypt After Britons' Sudden Death |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2018/08/24/world/middleeast/egypt-hotel-thomas-cook.html |url-status=live |access-date=26 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180825225328/https://www.nytimes.com/2018/08/24/world/middleeast/egypt-hotel-thomas-cook.html |archive-date=25 August 2018}}</ref><ref name="RegevCriticalBlow">{{Cite news |last=Regev |first=Dana |date=15 July 2017 |title=Egypt's tourism industry suffers a critical blow |publisher=DW |url=http://www.dw.com/en/egypts-tourism-industry-suffers-a-critical-blow/a-39705321 |url-status=live |access-date=26 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170716032022/http://www.dw.com/en/egypts-tourism-industry-suffers-a-critical-blow/a-39705321 |archive-date=16 July 2017}}</ref> === Security === {{See also|Red Sea crisis}} The Red Sea is part of the [[sea road]]s between [[Europe]], the [[Persian Gulf]] and [[East Asia]], and as such has heavy [[shipping|shipping traffic]]. Government-related bodies responsible for policing the Red Sea area include the [[Port Said Port Authority]], the [[Suez Canal Authority]] and the Red Sea Ports Authority of [[Egypt]], [[Jordan Maritime Authority|the Jordan Maritime Authority]], [[Israel Port Authority|the Israel Port Authority]], [[Saudi Ports Authority|the Saudi Ports Authority]] and [[Sea Ports Corporation, Sudan|the Sea Ports Corporation]] of [[Sudan]]. [[Houthi]] rebels in Yemen have increased attacks on shipping vessels since mid-November 2023. The blocking of Israeli-linked ships was in response to Israel's war in [[Gaza Strip|Gaza]].<ref name="rsce" /> In January 2024, it was reported that Red Sea shipping volumes had dropped to 30% of normal levels due to Houthi intervention.<ref>{{Cite news |title=The Middle East faces economic chaos |url=https://www.economist.com/finance-and-economics/2024/01/18/the-middle-east-faces-economic-chaos |access-date=21 January 2024 |newspaper=The Economist |archive-date=21 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240121140915/https://www.economist.com/finance-and-economics/2024/01/18/the-middle-east-faces-economic-chaos |url-status=live }}</ref> In response, the US has announced a maritime coalition to defend shipping in the Red Sea for the [[Operation Prosperity Guardian]].<ref name="rsce" /> In addition to the U.S.-led efforts, the European Union launched Operation Aspides in February 2024 to provide naval escorts and protect commercial shipping in the Red Sea.<ref>{{Cite web|url=https://www.eeas.europa.eu/eunavfor-aspides_en|publisher=European External Action Service|title=EU launches Operation Aspides|year=2024|website=www.eeas.europa.eu|access-date=23 May 2025|archive-date=28 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250528123424/https://www.eeas.europa.eu/eunavfor-aspides_en|url-status=live}}</ref> In January 2025, the United Nations Security Council adopted Resolution 2768, calling for an end to Houthi attacks and demanding the release of detained crew from seized vessels.<ref>{{Cite web|url=https://press.un.org/en/2025/sc15965.doc.htm|title=Security Council Adopts Resolution 2768 (2025), Sustaining Monthly Reporting on Houthi Attacks in Red Sea &#124; Meetings Coverage and Press Releases|website=press.un.org|publisher=United Nations Security Council|access-date=23 May 2025|archive-date=12 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250712162235/https://press.un.org/en/2025/sc15965.doc.htm|url-status=live}}</ref> Beyond inter-state conflict, the Red Sea region is also shaped by non-traditional security threats, including piracy, illicit trafficking, and 'blue crime' – a convergence of arms smuggling, illegal fishing, and maritime terrorism within governance gaps.<ref>{{Cite journal |last1=Bueger |first1=Christian |last2=Edmunds |first2=Tim |title=Blue Crime: Conceptualising Transnational Organised Crime at Sea |journal=Marine Policy |year=2020 |volume=119 |article-number=104067 |doi=10.1016/j.marpol.2020.104067|bibcode=2020MarPo.11904067B |doi-access=free |hdl=1983/408d06b7-7ea8-4a40-b371-e1c863c2f9c5 |hdl-access=free }}</ref>. In March 2024, Chairman of WeCare Foundation, [[Saad Kassis-Mohamed]], was reported to have called on governments to reinforce maritime security protocols and protect Red Sea trade routes amid shipping disruptions and cargo diversions.<ref>{{cite web |url=https://www.sudanspost.com/wecare-calls-for-global-efforts-to-reinforce-maritime-security-protocols/ |title=WeCare calls for global efforts to reinforce maritime security protocols |date=25 March 2024 |language=en |access-date=19 December 2025 |website=Sudan Post |archive-date=23 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251223000127/https://www.sudanspost.com/wecare-calls-for-global-efforts-to-reinforce-maritime-security-protocols/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://sudantribune.com/article/283710 |title=Advocacy initiative calls for global efforts to reinforce maritime security protocols |date=25 March 2024 |language=en |access-date=19 December 2025|website=Sudan Tribune}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.biztoday.news/2024/03/31/saad-kassis-mohamed-led-wecare-seek-red-sea-travel-security/ |title=Saad Kassis Mohamed led WeCare seek Red Sea travel security |date=31 March 2024 |language=en |access-date=19 December 2025|website=Biz Today}}</ref> Recent academic assessments highlight the role of 'shadow fleets', unregistered or covert vessels often linked to Iranian or Russian interests, which operate in the Red Sea to evade sanctions and transport illicit goods, including oil, weapons, and narcotics.<ref>{{Cite web|url=https://www.crisisgroup.org/middle-east-north-africa/gulf-and-arabian-peninsula/red-sea/calm-red-seas-turbulent-waters|publisher=International Crisis Group|title=Calming the Red Sea's Turbulent Waters |year=2025}}</ref> While international attention has largely focused on missile and drone attacks, scholars also warn of critical infrastructure vulnerabilities, including damage to undersea cables caused by bottom trawling and sabotage.<ref>{{Cite journal |last=Umanets |first=Maksym |title=Geopolitical Dimensions of the Houthi Interference with Submarine Cable Communications in the Red Sea |journal=Przegląd Geopolityczny |year=2024 |volume=50 |pages=51–67 |id={{CEEOL|1284998}} |url=https://przeglad.org/wp-content/uploads/2024/11/L-03-Umanets.pdf |archive-date=22 May 2025 |access-date=24 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250522125152/http://przeglad.org/wp-content/uploads/2024/11/L-03-Umanets.pdf |url-status=live }}</ref> == Bordering countries == [[File:Red Sea map.svg|thumb|A four color map of the Red Sea and its bordering countries]] The Red Sea may be geographically divided into three sections: the Red Sea proper, and in the north, the Gulf of Aqaba and the Gulf of Suez. The six countries bordering the Red Sea proper are: * Eastern shore: ** [[Saudi Arabia]] ** [[Yemen]] * Western shore: ** [[Egypt]] ** [[Sudan]] ** [[Eritrea]] ** [[Djibouti]] The Gulf of Suez is entirely bordered by Egypt.<ref>{{cite book |last1=Schütz |first1=Karsten I. |title=Interior Rift Basins |chapter=Structure and Stratigraphy of the Gulf of Suez, Egypt |date=1994 |doi=10.1306/m59582c3 |isbn=978-1-6298-1091-1 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Richardson |first1=Mark |last2=Arthur |first2=Michael A. |title=The Gulf of Suez—northern Red Sea neogene rift: a quantitive basin analysis |url=https://archive.org/details/sim_marine-and-petroleum-geology_1988-08_5_3/page/247 |journal=Marine and Petroleum Geology |date=August 1988 |volume=5 |issue=3 |pages=247–270 |doi=10.1016/0264-8172(88)90005-0 |bibcode=1988MarPG...5..247R }}</ref> The Gulf of Aqaba borders Egypt, [[Israel]], [[Jordan]] and Saudi Arabia.<ref>{{Cite book |last1=Rumley |first1=Dennis |title=The Geography of Border Landscapes |last2=Minghi |first2=Julian |date=October 3, 2014 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1-317-59879-4 |chapter=The Gulf of Aqaba coastline: An evolving border landscape}}</ref><ref>{{cite book |first1=Yossi |last1=Loya |chapter=Development and Protection of the Gulf of Aqaba |editor1-last=Spiegel |editor1-first=Steve L. |title=Practical Peacemaking in the Middle East |date=2014 |doi=10.4324/9780203822685 |isbn=978-0-203-82268-5 }}</ref> In addition to the standard geographical definition of the six countries bordering the Red Sea cited above, areas such as [[Somalia]] are sometimes also described as Red Sea territories. This is primarily due to their proximity to and geological similarities with the nations facing the Red Sea and/or political ties with them.<ref name="Barth">{{Cite book |last=Barth |first=Hans-Jörg |title=Sabkha ecosystems, Volume 2 |publisher=Springer |year=2002 |isbn=978-1-4020-0504-6 |page=148}}</ref><ref name="Makinda">{{Cite book |last=Makinda |first=Samuel M. |title=Superpower diplomacy in the Horn of Africa |publisher=Routledge |year=1987 |isbn=978-0-7099-4662-5 |page=37 }}</ref> == Towns and cities == Towns and cities on the Red Sea coast (including the coasts of the Gulfs of Aqaba and Suez) include: {{Div col|colwidth=18em}} * [[Ain Sokhna]], Egypt (العين السخنة) * [[Al Hudaydah]], Yemen (الحديدة) * [[Al Lith]], Saudi Arabia (الليِّث) * [[Al Qunfudhah]], Saudi Arabia (القنفذة) * [[El Qoseir]], Egypt (القصير) * [[Al Wajh]], Saudi Arabia (الوجه) * [[Aqaba]], Jordan (العقبة) * [[Asseb]], Eritrea (ዓሰብ / عصب) * [[Dahab]], Egypt (دهب) * [[Duba, Saudi Arabia|Duba]], Saudi Arabia (ضباء) * [[Eilat]], Israel (אילת) * [[El Gouna]], Egypt (الجونة) * [[El Tor, Egypt|El Tor]], Egypt (الطور) * [[Suez]], Egypt (السويس) * [[Hala'ib]], Egypt and Sudan (حلايب) (disputed) * [[Haql]], Saudi Arabia (حقل) * [[Hirgigo]], Eritrea (ሕርጊጎ / حرقيقو) * [[Hurghada]], Egypt (الغردقة) * [[Jeddah]], Saudi Arabia (جدة) * [[Jizan|Jazan]], Saudi Arabia (جازان) * [[Makadi Bay]], Egypt (خليج مكادي) * [[Marsa Alam]], Egypt (مرسى علم) * [[Massawa]], Eritrea (ምጽዋዕ / مصوع) * [[Mokha]], Yemen (المُخا) * [[Moulhoule]], Djibouti (مول هولة) * [[Nuweiba]], Egypt (نويبع) * [[Port Sudan]], Sudan (بورت سودان) * [[Rabigh]], Saudi Arabia (رابغ) * [[Ras Sedr]], Egypt (راس سدر) * [[Safaga]], Egypt (سفاجا) * [[Sahl Hasheesh]], Egypt (سهل حشيش) * [[Sharm El Sheikh]], Egypt (شرم الشيخ) * [[Soma Bay]], Egypt (سوما باي) * [[Suakin]], Sudan (سواكن) * [[Taba, Egypt|Taba]], Egypt (طابا) * [[Thuwal]], Saudi Arabia (ثول) * [[Yanbu]], Saudi Arabia (ينبع) {{Div col end}} == See also == {{Portal|Ocean|Water|Asia|Africa}} * {{MS|al-Salam Boccaccio 98}} ferry disaster * [[Crossing the Red Sea]], a Biblical tale from the [[Book of Exodus]] * [[List of islands in the Red Sea]] * [[Red Sea Dam]] * [[Red Sea species hazardous to humans]] * [[The Red Sea Project]] == References == {{Reflist|33em}} == Further reading == * {{Cite EB1911 |wstitle=Red Sea | volume= 22 |last1=Dickson |first1=Henry Newton |author1-link=Henry Newton Dickson |pages=970–971 |short=1}} * {{Cite book |last1=Hamblin |first1=W. Kenneth |last2=Christiansen |first2=Eric H. |name-list-style=amp |year=1998 |title=Earth's Dynamic Systems |edition=8th |location=Upper Saddle River |publisher=Prentice-Hall |isbn=978-0-13-745373-3}} * {{cite book |doi=10.1017/9781108399722 |title=Oceanic Histories |date=2017 |isbn=978-1-108-39972-2 |editor-last1=Armitage |editor-last2=Bashford |editor-last3=Sivasundaram |editor-first1=David |editor-first2=Alison |editor-first3=Sujit |last1=Miran |first1=Jonathan |chapter=The Red Sea |pages=156–181 |chapter-url={{GBurl|TMk-DwAAQBAJ|p=156}} }} * {{Cite web |last1=Potts |first1=D.T. |last2=Gillies |first2=Sean |last3=Scalfano |first3=Perry |last4=Talbert |first4=R. |last5=Elliott |first5=Tom |last6=Becker |first6=Jeffrey |date=2 March 2021 |title=Places: 39290 (Arabicus Sinus/Erythr(ae)um/Rubrum Mare) |url=http://pleiades.stoa.org/places/39290 |access-date=2 June 2023 |publisher=Pleiades}} == External links == {{sister project links}} * [https://www.coral-reef-info.com/red-sea-coral-reefs/ Red Sea Coral Reefs] * [https://web.archive.org/web/20120326031330/http://www.redseadivinghurghada.co.uk/underwater-photography.html Red Sea Photography] {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:সাগৰ]] [[শ্ৰেণী:খাল]] tinec4p91dzuw4es3xme0cqdwwkqi8z 0 139045 651935 629439 2026-11-10T09:11:21Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651935 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = সাপেখাতী | native_name = সাপেখাতী গাঁও | settlement_type = গাঁও | image_skyline = | image_caption = | pushpin_map = India Assam | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = অসমত সাপেখাতীৰ অৱস্থান | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = [[ভাৰত]] | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = জিলা | subdivision_name2 = [[চৰাইদেউ জিলা]] | subdivision_type3 = ৰাজহ চক্ৰ | subdivision_name3 = [[সাপেখাতী]] | subdivision_type4 = উন্নয়ন খণ্ড | subdivision_name4 = [[সাপেখাতী]] | population_total = ১,২১২ | population_as_of = ২০১১ | population_density_km2 = auto | demographics_type1 = ভাষা | demographics1_title1 = প্ৰধান ভাষা | demographics1_info1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] | postal_code = ৭৮৫৬৯২ | area_total_ha = ২৪৯ | population_footnotes = <ref name="Census2011">{{Cite web |title=প্ৰাথমিক লোকপিয়লৰ তথ্য, অসম, শিৱসাগৰ জিলা, ২০১১ |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/6502 |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভাৰতৰ মহাপঞ্জীয়ক আৰু লোকপিয়ল আয়ুক্তৰ কাৰ্যালয়}}</ref> | website = | footnotes = }} '''সাপেখাতী''' {{en|Sapekhati}},, ভাৰতৰ অসম ৰাজ্যৰ [[চৰাইদেউ জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত এখন গাঁও। ২০১১ চনৰ [[ভাৰতৰ লোকপিয়ল|ভাৰতীয় লোকপিয়ল]] অনুসৰি গাঁওখনৰ মুঠ জনসংখ্যা আছিল ১,২১২ জন।<ref name="Census2011">{{Cite web |title=প্ৰাথমিক লোকপিয়লৰ তথ্য, অসম, শিৱসাগৰ জিলা, ২০১১ |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/6502 |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভাৰতৰ মহাপঞ্জীয়ক আৰু লোকপিয়ল আয়ুক্তৰ কাৰ্যালয়}}</ref> সাপেখাতী [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত সংঘটিত হোৱা এটা বিমান দুৰ্ঘটনাৰ বাবেও ঐতিহাসিকভাৱে উল্লেখযোগ্য। ১৯৪৪ চনত এখন আমেৰিকান বি-২৯ ছুপাৰফৰ্ট্ৰেছ বোমাৰু বিমান সাপেখাতীৰ ওচৰত দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত হৈছিল। বিমানখনত থকা ১১জন বিমানসেনাৰ আটাইকেইজনৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref name="DPAA-Rinke">{{Cite web |title=দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ বিমানসেনা চেষ্টাৰ ৰিংকেৰ পৰিচয় নিশ্চিত |url=https://www.dpaa.mil/News-Stories/ID-Announcements/Article/3519782/airman-accounted-for-from-wwii-rinke-c/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ডিফেন্স পি-অ'ডব্লিউ/এম-আই-এ একাউণ্টিং এজেঞ্চী}}</ref> == নাম == গাঁওখনৰ নাম সাপেখাতী। চৰকাৰী লোকপিয়লৰ তথ্যত ইয়াক ''সাপেখাতী গাঁও'' নামেৰে নথিভুক্ত কৰা হৈছে। ২০১১ চনৰ লোকপিয়লত গাঁওখনৰ গাঁও কোড ২৯৩০৯০।<ref name="Census2011"/> == ভূগোল == সাপেখাতী চৰাইদেউ জিলাৰ দক্ষিণ-পূব অংশত অৱস্থিত। গাঁওখন সাপেখাতী ৰাজহ চক্ৰ আৰু সাপেখাতী উন্নয়ন খণ্ডৰ অন্তৰ্গত। ওচৰৰ প্ৰধান নগৰ হৈছে [[সোণাৰি]]। ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ সময়ত সাপেখাতী গাঁওখন শিৱসাগৰ জিলাৰ সোণাৰি মহকুমাৰ অন্তৰ্গত আছিল।<ref name="Census2011"/> গাঁওখনৰ মুঠ ভৌগোলিক এলেকা প্ৰায় ২৪৯ হেক্টৰ।<ref name="VillageInfo">{{Cite web |title=সাপেখাতী গাঁও, সাপেখাতী, চৰাইদেউ, অসম |url=https://villageinfo.in/assam/charaideo/sapekhati/sapekhati-gaon/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভিলেজইনফো}}</ref> == প্ৰশাসন == বৰ্তমান সাপেখাতী গাঁওখন [[চৰাইদেউ জিলা]]ৰ প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাৰ অন্তৰ্গত। সাপেখাতী জিলাখনৰ এটা ৰাজহ চক্ৰ আৰু উন্নয়ন খণ্ড। জিলাখনৰ প্ৰশাসনিক সদৰ [[সোণাৰি]]।<ref name="Charaideo">{{Cite web |title=জিলা পৰিচয় |url=https://charaideo.assam.gov.in/about-us/district-profile |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260820142337/https://charaideo.assam.gov.in/about-us/district-profile |archivedate=2026-08-20 |deadurl=yes}}</ref> ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ সময়ত সাপেখাতী গাঁওখন [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ সোণাৰি উপ-জিলাৰ অন্তৰ্গত আছিল। লোকপিয়লৰ তথ্যত ইয়াৰ গাঁও কোড ২৯৩০৯০ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Census2011"/> == জনসংখ্যা == ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি সাপেখাতী গাঁৱৰ মুঠ জনসংখ্যা আছিল ১,২১২ জন। ইয়াৰে ৬৪০ জন পুৰুষ আৰু ৫৭২ গৰাকী মহিলা। গাঁওখনত মুঠ ২৮২টা পৰিয়াল আছিল।<ref name="Census2011"/> ২০১১ চনৰ তথ্য অনুসৰি ০ৰ পৰা ৬ বছৰ বয়সৰ শিশুৰ সংখ্যা আছিল ১৪৮ জন। ইয়াৰে ৭৭ জন ল'ৰা আৰু ৭১ গৰাকী ছোৱালী। গাঁওখনত মুঠ ৯১০ জন সাক্ষৰ আৰু ৩০২ জন নিৰক্ষৰ লোক আছিল।<ref name="VillageInfo"/> {| class="wikitable" |+ ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ তথ্য ! সূচক !! সংখ্যা |- | মুঠ জনসংখ্যা || ১,২১২ |- | পুৰুষ || ৬৪০ |- | মহিলা || ৫৭২ |- | মুঠ পৰিয়াল || ২৮২ |- | ০–৬ বছৰীয়া শিশু || ১৪৮ |- | সাক্ষৰ || ৯১০ |- | নিৰক্ষৰ || ৩০২ |- | ভৌগোলিক এলেকা || ২৪৯ হেক্টৰ |} == শিক্ষা == সাপেখাতী গাঁওখনত প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ সুবিধা আছে। লোকপিয়লভিত্তিক গাঁও তথ্য অনুসৰি গাঁওখনত চৰকাৰী প্ৰাথমিক বিদ্যালয় আছে।<ref name="VillageInfo"/> ১৯৮৮ চনত স্থাপন কৰা [[সাপেখাতী মহাবিদ্যালয়]] চৰাইদেউ জিলাৰ সাপেখাতীত অৱস্থিত। == যোগাযোগ == সাপেখাতী গাঁওখন ওচৰৰ সোণাৰি আৰু জিলাখনৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ সৈতে পথ যোগাযোগেৰে সংযুক্ত। সোণাৰি গাঁওখনৰ নিকটৱৰ্তী প্ৰধান নগৰ।<ref name="VillageInfo"/> == দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ বিমান দুৰ্ঘটনা == সাপেখাতী গাঁওখন দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ ইতিহাসৰ সৈতে জড়িত। ১৯৪৪ চনৰ ২৬ জুনত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সেনা বায়ুসেনাৰ ৬৭৮তম বোমাৰু স্কোৱাড্ৰনৰ ৪৪৪তম বোমাৰু গোটৰ এখন বি-২৯ ছুপাৰফৰ্ট্ৰেছ বোমাৰু বিমান সাপেখাতীৰ এখন ধাননি পথাৰত দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত হয়।<ref name="DPAA-Rinke"/> বিমানখন জাপানৰ কিউশ্বু দ্বীপৰ ইয়াৱাটা অঞ্চলত থকা সামৰিক-ঔদ্যোগিক লক্ষ্যত বোমাবৰ্ষণ অভিযান সম্পূৰ্ণ কৰি উভতি আহিছিল। উভতি অহাৰ সময়ত বিমানখন দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত হয়।<ref name="DPAA-Rinke"/> বিমানখনত মুঠ ১১জন বিমানসেনা আছিল। দুৰ্ঘটনাটোত আটাইকেইজনৰ মৃত্যু হয়। দুদিন পিছত আমেৰিকান সেনাৰ এটা উদ্ধাৰকাৰী দল দুৰ্ঘটনাস্থলীত উপস্থিত হয় আৰু কেইবাজনো বিমানসেনাৰ দেহ উদ্ধাৰ কৰে। অৱশ্যে সকলোৰে দেহাৱশেষ উদ্ধাৰ কৰিব পৰা নগ'ল।<ref name="DPAA-Rinke"/> দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত বিমানখনৰ সামৰিক পৰিচয় সংখ্যা আছিল ৪২-৬৩২৩। বিমানখন ৬৭৮তম বোমাৰু স্কোৱাড্ৰন, ৪৪৪তম বোমাৰু গোট আৰু ২০তম বোমাৰু কমাণ্ডৰ অধীনত আছিল।<ref name="DPAA-Rinke"/> == বিমানসেনাসকলৰ পৰিচয় পুনৰ নিৰ্ধাৰণ == দুৰ্ঘটনাৰ কেইবা দশক পিছতো বিমানখনত থকা কিছুমান বিমানসেনাৰ পৰিচয় নিশ্চিত কৰিব পৰা হোৱা নাছিল। ২০১৪ চনৰ অক্টোবৰত আমেৰিকাৰ যুটীয়া যুদ্ধবন্দী আৰু নিখোজসকলৰ হিচাপ সংস্থাই সাপেখাতীত অনুসন্ধান চলায়। ২০১৮ আৰু ২০১৯ চনতো দুৰ্ঘটনাস্থলীত পুনৰ অনুসন্ধান আৰু খনন কাৰ্য চলোৱা হয়।<ref name="DPAA-Rinke"/> এই অনুসন্ধানৰ সময়ত বিমানখনৰ ধ্বংসাৱশেষ, মানুহৰ হাড় আৰু অন্যান্য সামগ্ৰী উদ্ধাৰ কৰা হয়। উদ্ধাৰ হোৱা সামগ্ৰীৰ লগতে জিনীয় পৰীক্ষাৰ সহায়ত কেইবাজনো বিমানসেনাৰ পৰিচয় বহু বছৰৰ পিছত নিশ্চিত কৰা হয়।<ref name="DPAA-Rinke"/> === ৱাল্টাৰ বি. মিকলোশ === '''ৱাল্টাৰ বি. মিকলোশ''' আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সেনা বায়ুসেনাৰ এজন দ্বিতীয় লেফটেনেণ্ট আৰু বিমানখনৰ নেভিগেটৰ আছিল। তেওঁ ইলিনয়ৰ চিকাগোৰ বাসিন্দা আছিল। ২০২৩ চনৰ ৫ মে'ত তেওঁৰ দেহাৱশেষৰ পৰিচয় নিশ্চিত কৰা হয়। ২০২৩ চনৰ ১৫ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁক এৰিজোনা ৰাজ্যৰ ছিয়েৰা ভিষ্টাত অৱস্থিত ছাউদাৰ্ণ এৰিজোনা ভেটেৰানছ মেম'ৰিয়েল চেমেটেৰীত সামৰিক মৰ্যাদাৰে সমাধিস্থ কৰা হয়।<ref name="DPAA-Miklosh">{{Cite web |title=দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ বিমানসেনা ৱাল্টাৰ মিকলোশৰ পৰিচয় নিশ্চিত |url=https://www.dpaa.mil/News-Stories/ID-Announcements/Article/3483092/airman-accounted-for-from-wwii-miklosh-w/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ডিফেন্স পি-অ'ডব্লিউ/এম-আই-এ একাউণ্টিং এজেঞ্চী}}</ref> === ড'নাল চি. এইকেন === '''ড'নাল চি. এইকেন''' আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সেনা বায়ুসেনাৰ এজন চাৰ্জেণ্ট আৰু ৬৭৮তম বোমাৰু স্কোৱাড্ৰনৰ সদস্য আছিল। তেওঁ ৱাশ্বিংটন ৰাজ্যৰ এভাৰেটৰ বাসিন্দা আছিল। ২০২৩ চনৰ ৫ মে'ত তেওঁৰ দেহাৱশেষৰ পৰিচয় নিশ্চিত কৰা হয়। সাপেখাতীৰ দুৰ্ঘটনাস্থলীত উদ্ধাৰ হোৱা দেহাৱশেষ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰীৰ পৰীক্ষাৰ জৰিয়তে তেওঁৰ পৰিচয় নিশ্চিত কৰা হৈছিল।<ref name="DPAA-Aiken">{{Cite web |title=দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ বিমানসেনা ড'নাল এইকেনৰ পৰিচয় নিশ্চিত |url=https://www.dpaa.mil/News-Stories/ID-Announcements/Article/3469683/airman-accounted-for-from-wwii-aiken-d/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ডিফেন্স পি-অ'ডব্লিউ/এম-আই-এ একাউণ্টিং এজেঞ্চী}}</ref> === চেষ্টাৰ এল. ৰিংকে === '''চেষ্টাৰ এল. ৰিংকে''' আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সেনা বায়ুসেনাৰ এজন ফ্লাইট অফিচাৰ আছিল। তেওঁ মিচিগানৰ মাৰকেটৰ বাসিন্দা আছিল আৰু ৬৭৮তম বোমাৰু স্কোৱাড্ৰনৰ সদস্য আছিল।<ref name="DPAA-Rinke"/> ২০২৩ চনৰ ৫ মে'ত তেওঁৰ দেহাৱশেষৰ পৰিচয় নিশ্চিত কৰা হয়। ২০১৪, ২০১৮ আৰু ২০১৯ চনত সাপেখাতীত চলোৱা অনুসন্ধানৰ সময়ত উদ্ধাৰ হোৱা দেহাৱশেষ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰীৰ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত তেওঁৰ পৰিচয় নিশ্চিত কৰা হৈছিল।<ref name="DPAA-Rinke"/> === জন এম. লাৰ্কিনছ === '''জন এম. লাৰ্কিনছ''' আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সেনা বায়ুসেনাৰ এজন টেকনিকেল চাৰ্জেণ্ট আৰু ৬৭৮তম বোমাৰু স্কোৱাড্ৰনৰ সদস্য আছিল। তেওঁ বি-২৯ বিমানখনৰ নেভিগেটৰ হিচাপে সেৱা আগবঢ়াইছিল।<ref name="DPAA-Larkins">{{Cite web |title=দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ বিমানসেনা জন লাৰ্কিনছৰ পৰিচয় নিশ্চিত |url=https://www.dpaa.mil/News-Stories/ID-Announcements/Article/4238149/airman-accounted-for-from-wwii-larkins-j/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ডিফেন্স পি-অ'ডব্লিউ/এম-আই-এ একাউণ্টিং এজেঞ্চী}}</ref> ২০২৫ চনৰ ১৩ জুনত ডিফেন্স পি-অ'ডব্লিউ/এম-আই-এ একাউণ্টিং এজেঞ্চীয়ে লাৰ্কিনছৰ দেহাৱশেষৰ পৰিচয় নিশ্চিত কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰে। সাপেখাতীত চলোৱা পূৰ্বৰ অনুসন্ধান আৰু খননৰ সময়ত উদ্ধাৰ হোৱা দেহাৱশেষ আৰু অন্যান্য প্ৰমাণে তেওঁৰ পৰিচয় নিৰ্ধাৰণ কৰাত সহায় কৰিছিল।<ref name="DPAA-Larkins"/> == অনুসন্ধান আৰু উদ্ধাৰ == দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত সাপেখাতীৰ বিমান দুৰ্ঘটনাস্থলী বহু বছৰ ধৰি নিখোজ বিমানসেনাসকলৰ সন্ধানৰ সৈতে জড়িত হৈ আছিল। ২০১৪ চনৰ অনুসন্ধানে দুৰ্ঘটনাস্থলীৰ বিষয়ে নতুন তথ্য লাভ কৰাত সহায় কৰে। ইয়াৰ পিছত ২০১৮ আৰু ২০১৯ চনত অধিক বিস্তৃত অনুসন্ধান আৰু খনন চলোৱা হয়।<ref name="DPAA-Rinke"/> এই অভিযানসমূহত উদ্ধাৰ হোৱা বিমানৰ ধ্বংসাৱশেষ, হাড়, সামৰিক সামগ্ৰী আৰু অন্যান্য প্ৰমাণ সংৰক্ষণ কৰি বিজ্ঞানসন্মতভাৱে পৰীক্ষা কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত বহু দশক ধৰি নিখোজ হৈ থকা বিমানসেনাসকলৰ পৰিচয় পুনৰ নিৰ্ধাৰণ কৰাটো সম্ভৱ হয়।<ref name="DPAA-Rinke"/> == ঐতিহাসিক গুৰুত্ব == সাপেখাতীৰ বি-২৯ বিমান দুৰ্ঘটনা দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ সৈতে জড়িত সামৰিক ইতিহাসৰ এটা উল্লেখযোগ্য ঘটনা। যুদ্ধৰ সময়ত উত্তৰ-পূব ভাৰত মিত্ৰশক্তিৰ সামৰিক অভিযান, বিমান চলাচল আৰু যোগান ব্যৱস্থাৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ অঞ্চল আছিল। সাপেখাতীৰ ঘটনাই স্থানীয় ইতিহাসক দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ইতিহাসৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে। বিশেষকৈ প্ৰায় আঠ দশক পিছতো বিমান দুৰ্ঘটনাত নিহত বিমানসেনাসকলৰ পৰিচয় নিৰ্ধাৰণৰ প্ৰচেষ্টা চলি থকাটো এই ঘটনাৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য দিশ।<ref name="DPAA-Larkins"/> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/6502 ২০১১ চনৰ ভাৰতীয় লোকপিয়লৰ তথ্য] * [https://web.archive.org/web/20260820142337/https://charaideo.assam.gov.in/about-us/district-profile চৰাইদেউ জিলা — অসম চৰকাৰ] * [https://www.dpaa.mil/News-Stories/ID-Announcements/Article/3519782/ চেষ্টাৰ এল. ৰিংকে — ডিফেন্স পি-অ'ডব্লিউ/এম-আই-এ একাউণ্টিং এজেঞ্চী] * [https://www.dpaa.mil/News-Stories/ID-Announcements/Article/3483092/ ৱাল্টাৰ বি. মিকলোশ — ডিফেন্স পি-অ'ডব্লিউ/এম-আই-এ একাউণ্টিং এজেঞ্চী] * [https://www.dpaa.mil/News-Stories/ID-Announcements/Article/3469683/ ড'নাল চি. এইকেন — ডিফেন্স পি-অ'ডব্লিউ/এম-আই-এ একাউণ্টিং এজেঞ্চী] * [https://www.dpaa.mil/News-Stories/ID-Announcements/Article/4238149/ জন এম. লাৰ্কিনছ — ডিফেন্স পি-অ'ডব্লিউ/এম-আই-এ একাউণ্টিং এজেঞ্চী] [[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]] [[শ্ৰেণী:চৰাইদেউ জিলা]] 3qjynydqxh84godb8bku87i88gbkc3v 0 139047 651867 629455 2026-11-10T03:59:19Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651867 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = মূৰ্কংচেলেক | native_name = মূৰ্কংচেলেক | settlement_type = গাঁও | pushpin_map = India Assam | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = অসমৰ মানচিত্ৰত মূৰ্কংচেলেকৰ অৱস্থান | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = [[ভাৰত]] | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = জিলা | subdivision_name2 = [[ধেমাজি জিলা]] | subdivision_type3 = মহকুমা | subdivision_name3 = জোনাই | subdivision_type4 = উন্নয়ন খণ্ড | subdivision_name4 = মূৰ্কংচেলেক | elevation_m = ১৩২ | population_as_of = ২০১১ | postal_code = ৭৮৭০৬১ | railway_code = এম-জেড-এছ | footnotes = }} '''মূৰ্কংচেলেক''' (ইংৰাজী: Murkongselek) অসমৰ [[ধেমাজি জিলা]]ৰ জোনাই মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এখন গাঁও। ই অসমৰ উত্তৰ-পূব প্ৰান্তত অৱস্থিত আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ [[পূব ছিয়াং জিলা]]ৰ সদৰ [[পাছিঘাট]]ৰ ওচৰত অৱস্থিত। মূৰ্কংচেলেক অঞ্চলটো [[অসম]] আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মাজৰ যোগাযোগৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ। পূব ছিয়াং জিলা প্ৰশাসনৰ তথ্য অনুসৰি পাছিঘাটৰপৰা মূৰ্কংচেলেকলৈ দূৰত্ব প্ৰায় ৩৮ কিলোমিটাৰ আৰু ই পাছিঘাটৰ নিকটতম ৰে'ল ষ্টেচন।<ref name="EastSiang">{{Cite web |title=পূব ছিয়াং জিলা: কেনেদৰে যাব |url=https://eastsiang.nic.in/how-to-reach/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=পূব ছিয়াং জিলা প্ৰশাসন, অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰ}}</ref> মূৰ্কংচেলেকৰ ৰে'ল ষ্টেচনটো অঞ্চলটোৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিবহণ কেন্দ্ৰ। ইয়াৰ ৰে'ল ষ্টেচনৰ সংকেত হৈছে '''এম-জেড-এছ''' আৰু ই উত্তৰ-পূব সীমান্ত ৰে'লৱেৰ অধীনত পৰে। == ভূগোল == মূৰ্কংচেলেক ধেমাজি জিলাৰ জোনাই অঞ্চলত অৱস্থিত। অঞ্চলটো অসমৰ পূব প্ৰান্তত আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চলৰ ওচৰত অৱস্থিত। মূৰ্কংচেলেকৰ ভৌগোলিক স্থানাংক প্ৰায় ২৭°৪৯′৫২″ উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৯৫°১৩′১৩″ পূব দ্ৰাঘিমাংশ। সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ইয়াৰ উচ্চতা প্ৰায় ১৩২ মিটাৰ।<ref>{{Cite web |title=মূৰ্কংচেলেকৰ মানচিত্ৰ আৰু অৱস্থান |url=https://mapcarta.com/14870522 |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=মেপকাৰ্টা}}</ref> মূৰ্কংচেলেকৰ ওচৰতে জোনাই আৰু ৰুকচিন অৱস্থিত। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাছিঘাটলৈ যোৱা পথৰ ক্ষেত্ৰতো ই এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান।<ref name="EastSiang"/> == প্ৰশাসন == মূৰ্কংচেলেক [[ধেমাজি জিলা]]ৰ জোনাই মহকুমাৰ অন্তৰ্গত। জোনাই অসমৰ পূব প্ৰান্তত অৱস্থিত আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ সৈতে ইয়াৰ সীমান্ত সংযোগ আছে। == পৰিবহণ == === ৰে'ল === মূৰ্কংচেলেক ৰে'ল ষ্টেচন অঞ্চলটোৰ প্ৰধান পৰিবহণ কেন্দ্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। ষ্টেচনটো উত্তৰ-পূব সীমান্ত ৰে'লৱেৰ অধীনত আৰু ইয়াৰ সংকেত হৈছে '''এম-জেড-এছ'''। মূৰ্কংচেলেক ৰে'ল ষ্টেচন [[ৰঙিয়া]]–মূৰ্কংচেলেক ৰে'লপথৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ষ্টেচন। ই অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাছিঘাটৰ নিকটতম ৰে'ল সংযোগস্থল হিচাপে কাম কৰে। পূব ছিয়াং জিলা প্ৰশাসনৰ তথ্য অনুসৰি পাছিঘাটৰপৰা মূৰ্কংচেলেকলৈ দূৰত্ব প্ৰায় ৩৮ কিলোমিটাৰ।<ref name="EastSiang"/> মূৰ্কংচেলেক–পাছিঘাট ৰে'ল সংযোগ প্ৰকল্পৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ৩০.৬১৭ কিলোমিটাৰ বুলি ভাৰত চৰকাৰৰ সংসদীয় নথিত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=ভাৰতীয় ৰে'লৱেৰ বিভিন্ন ৰে'ল প্ৰকল্প |url=https://sansad.in/getFile/loksabhaquestions/annex/11/AS394.pdf?source=pqals |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভাৰতৰ সংসদ}}</ref> === পথ === মূৰ্কংচেলেকৰপৰা পথযোগে [[জোনাই]], [[চিলাপথাৰ]] আৰু পাছিঘাটলৈ যাতায়াত কৰিব পাৰি। পাছিঘাটৰ সৈতে মূৰ্কংচেলেকৰ পথ সংযোগে অৰুণাচল প্ৰদেশ আৰু অসমৰ মাজত যাতায়াত সহজ কৰি তুলিছে।<ref name="EastSiang"/> == পৰ্যটন == মূৰ্কংচেলেকৰ চাৰিওফালে জোনাই আৰু চিলাপথাৰ অঞ্চলত কেইবাটাও প্ৰাকৃতিক আৰু সাংস্কৃতিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে। [[পবা বৰ্ষাৰণ্য]] জোনাই অঞ্চলৰ এটা উল্লেখযোগ্য প্ৰাকৃতিক পৰ্যটনস্থলী। তৰাজান দলুং, জোনাই অঞ্চল আৰু চিলাপথাৰৰ বিভিন্ন প্ৰাকৃতিক আৰু সাংস্কৃতিক স্থান মূৰ্কংচেলেকৰপৰা পৰিদৰ্শন কৰিব পৰা যায়। মূৰ্কংচেলেকৰ ৰে'ল সংযোগে এই অঞ্চললৈ যাতায়াতৰ সুবিধা বৃদ্ধি কৰিছে। === পাছিঘাট === [[পাছিঘাট]] অৰুণাচল প্ৰদেশৰ [[পূব ছিয়াং জিলা]]ৰ জিলা সদৰ। মূৰ্কংচেলেক পাছিঘাটৰ নিকটতম ৰে'লমূৰ। পূব ছিয়াং জিলা প্ৰশাসনৰ তথ্য অনুসৰি দুয়োটা স্থানৰ মাজৰ দূৰত্ব প্ৰায় ৩৮ কিলোমিটাৰ।<ref name="EastSiang"/> পাছিঘাটৰ সৈতে মূৰ্কংচেলেকৰ ৰে'ল আৰু পথ যোগাযোগ থকাৰ বাবে মূৰ্কংচেলেক অৰুণাচল প্ৰদেশ ভ্ৰমণৰ বাবে এটা প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ। == অৰ্থনীতি == মূৰ্কংচেলেক আৰু জোনাই অঞ্চলৰ অৰ্থনীতি মূলতঃ কৃষি আৰু স্থানীয় বাণিজ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। ৰে'ল ষ্টেচন আৰু আন্তঃৰাজ্যিক পথ যোগাযোগৰ বাবে অঞ্চলটোত বাণিজ্যিক আৰু পৰিবহণমূলক কাৰ্যকলাপৰ গুৰুত্ব আছে। == শিক্ষা == মূৰ্কংচেলেক অঞ্চলৰ উচ্চ শিক্ষাৰ অন্যতম প্ৰধান প্ৰতিষ্ঠান হৈছে মূৰ্কংচেলেক মহাবিদ্যালয়। মহাবিদ্যালয়খন ১৯৮৪ চনত স্থাপন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল জোনাই মহকুমা আৰু ইয়াৰ ওচৰৰ অঞ্চলৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক উচ্চ শিক্ষাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰা।<ref name="MSCollege">{{Cite web |title=মূৰ্কংচেলেক মহাবিদ্যালয়ৰ বিষয়ে |url=https://murkongselekcollege.ac.in/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=মূৰ্কংচেলেক মহাবিদ্যালয়}}</ref> মহাবিদ্যালয়খনত কলা আৰু বিজ্ঞান দুয়োটা শাখাত বিভিন্ন বিষয় অধ্যয়নৰ সুবিধা আছে। ইয়াৰ বিভিন্ন বিভাগৰ ভিতৰত অসমীয়া, ইংৰাজী, অৰ্থনীতি, শিক্ষা, ভূগোল, ইতিহাস, ৰাজনীতি বিজ্ঞান, সমাজতত্ত্ব, দৰ্শন, বড়ো, উদ্ভিদ বিজ্ঞান, প্ৰাণীবিজ্ঞান, পদাৰ্থ বিজ্ঞান, ৰসায়ন বিজ্ঞান, গণিত আৰু কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="MSCollegeDepartments">{{Cite web |title=মূৰ্কংচেলেক মহাবিদ্যালয়ৰ বিভাগসমূহ |url=https://www.murkongselekcollege.org.in/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=মূৰ্কংচেলেক মহাবিদ্যালয়}}</ref><ref>{{Cite web |title=ক্লাষ্টাৰ সম্পদ কেন্দ্ৰৰ তথ্য |url=https://ssa.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/ssam_medhassu_in_oid_5/latest/district_wise_vacant_cluster_position_1.pdf |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=সমগ্ৰ শিক্ষা অসম |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260820180435/https://ssa.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/ssam_medhassu_in_oid_5/latest/district_wise_vacant_cluster_position_1.pdf |archivedate=2026-08-20 |deadurl=yes}}</ref> == সাংস্কৃতিক পৰিৱেশ == জোনাই আৰু মূৰ্কংচেলেক অঞ্চলত বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ লোকৰ বসতি আছে। অঞ্চলটোৰ সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰিৱেশত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]], অসমীয়া আৰু অন্যান্য জনগোষ্ঠীৰ পৰম্পৰাৰ প্ৰভাৱ দেখা যায়। == ওচৰৰ উল্লেখযোগ্য স্থান == * [[চিলাপথাৰ]] * [[পাছিঘাট]] * [[পবা বৰ্ষাৰণ্য]] == লগতে চাওক == * [[ধেমাজি জিলা]] * [[পূব ছিয়াং জিলা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://eastsiang.nic.in/how-to-reach/ পূব ছিয়াং জিলা প্ৰশাসন — কেনেদৰে যাব] * [https://sansad.in/getFile/loksabhaquestions/annex/11/AS394.pdf?source=pqals ভাৰতৰ সংসদ — ৰে'ল প্ৰকল্পৰ তথ্য] [[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]] [[শ্ৰেণী:ধেমাজি জিলা]] 253004igwbfd49qb3pqh1452lmdm7sy 0 139053 651808 650392 2026-11-09T21:49:55Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651808 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ভজো | native_name = | settlement_type = গাঁও | image_skyline = | image_caption = | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = অসমৰ মানচিত্ৰত ভজোৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|27|3|49|N|95|1|56|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = [[ভাৰত]] | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = জিলা | subdivision_name2 = [[চৰাইদেউ জিলা]] | subdivision_type3 = মহকুমা | subdivision_name3 = [[সোণাৰি]] | subdivision_type4 = উন্নয়ন খণ্ড | subdivision_name4 = [[সোণাৰি]] | governing_body = ভজো গাঁও পঞ্চায়ত | population_total = ১,৫৮৭ | population_as_of = ২০১১ | population_footnotes = <ref name="Census2011">{{Cite web |title=ভজো গাঁও আৰু ভজো ৰে’ল ষ্টেচন |url=https://villageinfo.in/assam/charaideo/sonari/bhojo-gaon-bhojo-rly-stn/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভিলেজইনফো}}</ref> | area_total_ha = ২৬৪.৪৪ | demographics_type1 = ভাষা | demographics1_title1 = প্ৰধান ভাষা | demographics1_info1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code = ৭৮৫৬৮৯ | registration_plate = এএছ-০৪ }} '''ভজো''' (ইংৰাজী: ''Bhojo'') অসমৰ [[চৰাইদেউ জিলা]]ৰ [[সোণাৰি]] মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এখন গাঁও। গাঁওখনৰ নাম ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ নথিত '''ভজো গাঁও''' হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। গাঁওখন সোণাৰি চহৰৰপৰা প্ৰায় ৫–৬ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত।<ref name="Census2011"/> ভজো অঞ্চলটো ইয়াত থকা ভজো ৰে’ল ষ্টেচনৰ বাবে বিশেষভাৱে পৰিচিত। ৰে’ল ষ্টেচনটো উত্তৰ-পূব সীমান্ত ৰে'লৱেৰ তিনিচুকীয়া ৰে’ল মণ্ডলৰ অন্তৰ্গত।<ref name="Railway">{{Cite web |title=ভজো ৰে’ল ষ্টেচন |url=https://indiarailinfo.com/station/map/bhojo-boj/1366 |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইণ্ডিয়া ৰে'ল ইনফো}}</ref> == ভূগোল == ভজো [[চৰাইদেউ জিলা]]ৰ সোণাৰি অঞ্চলত অৱস্থিত। গাঁওখনৰ ভৌগোলিক স্থানাংক প্ৰায় ২৭°৩′৪৯″ উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৯৫°১′৫৬″ পূব দ্ৰাঘিমাংশ।<ref>{{Cite web |title=ভজো ৰে’ল ষ্টেচনৰ অৱস্থান |url=https://www.geonames.org/search.html?country=IN&q=Charaideo |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=জিঅ'নেমছ}}</ref> ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি গাঁওখনৰ মুঠ ভৌগোলিক এলেকা ২৬৪.৪৪ হেক্টৰ।<ref name="Census2011"/> ভজো সোণাৰি চহৰৰ ওচৰত অৱস্থিত। চৰাইদেউ জিলা প্ৰশাসনৰ তথ্য অনুসৰি ভজো ৰে’ল ষ্টেচন জিলা সদৰ সোণাৰিৰপৰা পথযোগে প্ৰায় ৬.৩ কিলোমিটাৰ দূৰত।<ref>{{Cite web |title=চৰাইদেউ জিলা — জিলা সম্পৰ্কে |url=https://charaideo.assam.gov.in/about-us/about-district |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=চৰাইদেউ জিলা প্ৰশাসন, অসম চৰকাৰ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260423210117/https://charaideo.assam.gov.in/about-us/about-district |archivedate=2026-04-23 |deadurl=yes}}</ref> == প্ৰশাসন == ভজো সোণাৰি মহকুমা আৰু সোণাৰি উন্নয়ন খণ্ডৰ অন্তৰ্গত। গাঁওখন ভজো গাঁও পঞ্চায়তৰ অধীনত স্থানীয়ভাৱে প্ৰশাসিত হয়।<ref>{{Cite web |title=ভজো গাঁও আৰু ভজো ৰে’ল ষ্টেচন |url=https://villageinfo.org/village/293021 |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভিলেজইনফো}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১১ চনৰ লোকপিয়লত গাঁওখনৰ লোকপিয়ল গাঁও কোড ২৯৩০২১ হিচাপে নথিভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=ভজো গাঁও আৰু ভজো ৰে’ল ষ্টেচন — লোকপিয়লৰ তথ্য |url=https://assam.villagecodes.in/sivasagar/sonari-31102074/bhojo-gaon-and-bhojo-rly-stn-02074293021/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভিলেজ কোডছ}}</ref> == জনসংখ্যা == ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ভজো গাঁও আৰু ভজো ৰে’ল ষ্টেচনৰ মুঠ জনসংখ্যা আছিল ১,৫৮৭ জন। ইয়াৰে ৮২৭ জন পুৰুষ আৰু ৭৬০ গৰাকী মহিলা। মুঠ পৰিয়ালৰ সংখ্যা আছিল ৩৫৮টা।<ref name="Census2011"/> ২০১১ চনৰ তথ্য অনুসৰি গাঁওখনৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ আছিল ৭৬.৮১ শতাংশ। ০–৬ বছৰ বয়সৰ শিশুৰ সংখ্যা আছিল ১৬৯ জন।<ref>{{Cite web |title=ভজো গাঁও আৰু ভজো ৰে’ল ষ্টেচন — জনসংখ্যা আৰু সাক্ষৰতা |url=https://villagegram.in/village/assam/charaideo/sonari/bhojo-gaon-bhojo-rly-stn/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভিলেজগ্ৰাম }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == পৰিবহণ == === ৰে'ল === ভজোত ভজো ৰে’ল ষ্টেচন অৱস্থিত। ষ্টেচনটোৰ ৰে'ল সংকেত '''বিঅজে''' আৰু ই উত্তৰ-পূব সীমান্ত ৰে'লৱেৰ তিনিচুকীয়া ৰে'ল মণ্ডলৰ অন্তৰ্গত।<ref name="Railway"/> ষ্টেচনটো লামডিং–ডিব্ৰুগড় ৰে'লপথৰ সৈতে সংযুক্ত। ইয়াত দুটা প্লেটফৰ্ম আছে আৰু নিয়মীয়া যাত্ৰীবাহী ৰে'লৰ হাল্ট আছে।<ref name="Railway"/> ভজো ৰে'ল ষ্টেচনৰ ওচৰৰ ষ্টেচনসমূহৰ ভিতৰত লংপটীয়া ৰে'ল ষ্টেচন, চাফ্ৰাই ৰে'ল ষ্টেচন আৰু সাপেখাতী ৰে'ল ষ্টেচন উল্লেখযোগ্য।<ref name="Railway"/> === পথ === ভজো [[সোণাৰি]]ৰ সৈতে পথযোগে সংযুক্ত। সোণাৰি চহৰলৈ পথৰ দূৰত্ব প্ৰায় ৫ কিলোমিটাৰ।<ref name="Census2011"/> চৰাইদেউ জিলা প্ৰশাসনৰ তথ্য অনুসৰি ভজো ৰে'ল ষ্টেচন সোণাৰি জিলা সদৰৰ অন্যতম নিকটৱৰ্তী ৰে'ল সংযোগস্থল আৰু সোণাৰিৰপৰা ইয়াৰ পথ দূৰত্ব প্ৰায় ৬.৩ কিলোমিটাৰ।<ref>{{Cite web |title=চৰাইদেউ জিলা — যোগাযোগ ব্যৱস্থা |url=https://charaideo.assam.gov.in/about-us/about-district |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=চৰাইদেউ জিলা প্ৰশাসন, অসম চৰকাৰ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260423210117/https://charaideo.assam.gov.in/about-us/about-district |archivedate=2026-04-23 |deadurl=yes}}</ref> == শিক্ষা == ভজো আৰু ইয়াৰ ওচৰৰ সোণাৰি অঞ্চলত বিভিন্ন শিক্ষানুষ্ঠান আছে। চৰাইদেউ জিলা প্ৰশাসনৰ তথ্য অনুসৰি জিলাখনৰ উচ্চ শিক্ষাৰ প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত সোণাৰি বাণিজ্য মহাবিদ্যালয় আৰু [[সোণাৰি মহাবিদ্যালয়]] উল্লেখযোগ্য।<ref>{{Cite web |title=চৰাইদেউ জিলা — জিলা প্ৰফাইল |url=https://charaideo.assam.gov.in/about-us/district-profile |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=চৰাইদেউ জিলা প্ৰশাসন, অসম চৰকাৰ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260820142337/https://charaideo.assam.gov.in/about-us/district-profile |archivedate=2026-08-20 |deadurl=yes}}</ref> == অৰ্থনীতি == ভজো অঞ্চলৰ অৰ্থনীতিৰ সৈতে কৃষি, স্থানীয় বাণিজ্য আৰু সেৱা খণ্ড জড়িত। সোণাৰি চহৰৰ নিকটৱৰ্তী অৱস্থান আৰু ৰে'ল যোগাযোগৰ বাবে অঞ্চলটোত বাণিজ্যিক কাৰ্যকলাপৰ গুৰুত্ব আছে। ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ভজো গাৱত মুঠ ৬১৭ জন লোক কৰ্মৰত আছিল।<ref>{{Cite web |title=ভজো গাঁও আৰু ভজো ৰে’ল ষ্টেচন — কৰ্মসংস্থাপন |url=https://villagegram.in/village/assam/charaideo/sonari/bhojo-gaon-bhojo-rly-stn/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভিলেজগ্ৰাম }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ৰাজনীতি == ভজো [[সোণাৰি বিধানসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্গত। লোকসভা নিৰ্বাচনৰ ক্ষেত্ৰত ই [[যোৰহাট (লোকসভা সমষ্টি)|যোৰহাট লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্গত।<ref name="Census2011"/> == ভজো যুদ্ধ প্ৰশিক্ষণ ক্ষেত্ৰ == ভজো যুদ্ধ প্ৰশিক্ষণ ক্ষেত্ৰ অসমৰ [[চৰাইদেউ জিলা]]ৰ [[সোণাৰি]]ৰ ওচৰত অৱস্থিত এটা আহোম যুগৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান। অসম চৰকাৰৰ পুৰাতত্ত্ব সঞ্চালকালয়ে স্থানটো সংৰক্ষিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান আৰু কীৰ্তিচিহ্ন হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=সংৰক্ষিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান আৰু কীৰ্তিচিহ্ন |url=https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/list-of-protected-archaeological-sites-and-monuments |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ পুৰাতত্ত্ব সঞ্চালকালয় |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250329171152/https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/list-of-protected-archaeological-sites-and-monuments |archivedate=2025-03-29 |deadurl=yes}}</ref> মধ্যযুগত আহোমসকলে এই স্থানটো ''গেৰিলা যুদ্ধৰ কৌশলৰ প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ'' হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। প্ৰায় ১২৯ বিঘা মাটি-কালিৰ এই স্থানত বহুতো মানুহে নিৰ্মাণ কৰা মাটিৰ ঢিপি আছে। ঢিপিসমূহৰ মাজৰ দূৰত্ব প্ৰায় ৯০ৰপৰা ১০০ চেণ্টিমিটাৰ আৰু ইয়াৰ উচ্চতা প্ৰায় ১.১০ৰপৰা ১.২০ মিটাৰ। স্থানটোত পৰিখাসদৃশ গাঁতৰ অৱশেষো দেখা যায়।<ref name="AssamArchaeology">{{Cite web |title=সংৰক্ষিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান আৰু কীৰ্তিচিহ্ন |url=https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/list-of-protected-archaeological-sites-and-monuments |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ পুৰাতত্ত্ব সঞ্চালকালয় |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250329171152/https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/list-of-protected-archaeological-sites-and-monuments |archivedate=2025-03-29 |deadurl=yes}}</ref> এই মাটিৰ ঢাপ আৰু খাদসদৃশ গঠনসমূহৰ বিন্যাসৰপৰা স্থানটো সামৰিক প্ৰশিক্ষণৰ বাবে পৰিকল্পিতভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি প্ৰত্নতাত্ত্বিক তথ্যই সূচায়। অসম পৰ্যটন বিভাগেও ভজো যুদ্ধ প্ৰশিক্ষণ ক্ষেত্ৰক আহোমসকলৰ গেৰিলা যুদ্ধ প্ৰশিক্ষণৰ সৈতে জড়িত এটা ঐতিহাসিক স্থান হিচাপে উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=অসমৰ পৰ্যটন — ভজো যুদ্ধ প্ৰশিক্ষণ ক্ষেত্ৰ |url=https://publications.assamtourism.gov.in/publications/files/Aporup_Assam_2022.pdf |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=অসম পৰ্যটন বিভাগ, অসম চৰকাৰ}}</ref><ref>{{Cite web |title=আমাৰ বিষয়ে |url=https://dietcharaideo.com/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=জিলা শিক্ষা আৰু প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান, চৰাইদেউ}}</ref> === সংৰক্ষণ === ভজো যুদ্ধ প্ৰশিক্ষণ ক্ষেত্ৰটো ২০০৬ চনত সংৰক্ষিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |title=আহোম যুগৰ গেৰিলা যুদ্ধ প্ৰশিক্ষণ ক্ষেত্ৰত বেদখল |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/ahom-era-guerilla-warfare-training-site-in-charaideo-encroached/articleshow/121711283.cms |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া}}</ref> সাম্প্ৰতিক সময়ত স্থানটো বেদখল আৰু সংৰক্ষণৰ অভাৱৰ সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈছে। সংবাদমাধ্যমৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি সংৰক্ষিত এলেকাৰ কিছু অংশত কৃষিকাৰ্যৰ বাবে ভূমি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে আৰু কিছুমান প্ৰাচীন মাটিৰ ঢিপি ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে।<ref>{{Cite news |title=চৰাইদেউৰ আহোম যুগৰ গেৰিলা যুদ্ধ প্ৰশিক্ষণ ক্ষেত্ৰত বেদখল |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/ahom-era-guerilla-warfare-training-site-in-charaideo-encroached/articleshow/121711283.cms |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া}}</ref> এই স্থানটোৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক গঠনসমূহ সংৰক্ষণ কৰাটো আহোম যুগৰ সামৰিক ইতিহাস আৰু অসমৰ মধ্যযুগীয় ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ। == স্থানীয় গুৰুত্ব == ভজো সোণাৰি চহৰৰ নিকটৱৰ্তী হোৱাৰ লগতে ৰে'ল যোগাযোগৰ বাবে চৰাইদেউ জিলাৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান। চৰাইদেউ জিলা প্ৰশাসনে ভজো ৰে'ল ষ্টেচনক সোণাৰি জিলা সদৰৰ নিকটৱৰ্তী ৰে'ল সংযোগ হিচাপে উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=চৰাইদেউ জিলা — যোগাযোগ ব্যৱস্থা |url=https://charaideo.assam.gov.in/about-us/about-district |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=চৰাইদেউ জিলা প্ৰশাসন, অসম চৰকাৰ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260423210117/https://charaideo.assam.gov.in/about-us/about-district |archivedate=2026-04-23 |deadurl=yes}}</ref> ভজো আৰু ইয়াৰ ওচৰৰ চৰাইদেউ অঞ্চল আহোম যুগৰ ইতিহাস আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শনৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ। ভজোৰপৰা অলপ দূৰৈত অৱস্থিত চৰাইদেউ [[মৈদাম]]সমূহ আহোম ৰাজবংশৰ ৰাজকীয় সমাধি স্থাপত্যৰ উল্লেখযোগ্য নিদৰ্শন। চৰাইদেউ মৈদামসমূহ আহোম ৰাজপৰিয়ালৰ মৃত সদস্যসকলৰ সমাধিস্থল হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=চৰাইদেউ মৈদাম |url=https://asi.nic.in/charideo/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভাৰতীয় পুৰাতত্ত্ব জৰীপ}}</ref> চৰাইদেউৰ মৈদামসমূহৰ স্থাপত্যত মাটি আৰু ইটাৰে নিৰ্মিত গম্বুজাকৃতিৰ সমাধি, পাথৰৰ গাঁথনি আৰু বিভিন্ন আনুষ্ঠানিক উপাদান দেখা যায়। এই স্থান আহোম যুগৰ ৰাজকীয় সমাধি পৰম্পৰা আৰু স্থাপত্য-সংস্কৃতিৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ সাক্ষ্য বহন কৰে।<ref>{{Cite web |title=চৰাইদেউ মৈদাম — আহোম ৰাজবংশৰ সমাধি |url=https://whc.unesco.org/en/list/1499/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউনেস্ক' বিশ্ব ঐতিহ্য কেন্দ্ৰ}}</ref> চৰাইদেউ মৈদামসমূহ ২০২৪ চনত ইউনেস্ক' বিশ্ব ঐতিহ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হয়। ইয়াৰ ফলত চৰাইদেউ অঞ্চলৰ আহোম যুগৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক ঐতিহ্যৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতি বৃদ্ধি পাইছে।<ref>{{Cite web |title=মৈদাম — আহোম ৰাজবংশৰ সমাধি ব্যৱস্থা |url=https://whc.unesco.org/en/list/1499/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউনেস্ক' বিশ্ব ঐতিহ্য কেন্দ্ৰ}}</ref> ==লগতে চাওক == * [[সোণাৰি]] * [[চৰাইদেউ জিলা]] * [[সোণাৰি বিধানসভা সমষ্টি]] * [[যোৰহাট লোকসভা সমষ্টি]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]] [[শ্ৰেণী:চৰাইদেউ জিলা]] 2fltex31f69uhqitsdawrcqcejltdj2 0 139061 651921 633678 2026-11-10T07:21:35Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651921 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = শিকদামাখা | settlement_type = গাঁও | image_skyline = Shikdamakha Village.jpg | image_alt = শিকদামাখা গাঁও | image_caption = শিকদামাখা গাঁও | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_label_position = left | pushpin_map_caption = ভাৰতৰ অসমত শিকদামাখাৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|25.9487|N|92.2237|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = [[ভাৰত]] | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = অঞ্চল | subdivision_name2 = [[হামৰেণ]] | subdivision_type3 = জিলা | subdivision_name3 = [[পশ্চিম কাৰ্বি আংলং জিলা]] | subdivision_type4 = উন্নয়ন খণ্ড | subdivision_name4 = আমৰি | governing_body = গাঁও পঞ্চায়ত | unit_pref = মেট্ৰিক | population_total = ৫৯৫ | population_as_of = ২০১১ | population_density_km2 = auto | demographics_type1 = ভাষা | demographics1_title1 = চৰকাৰী | demographics1_info1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] | demographics1_title2 = কথিত | demographics1_info2 = [[তিৱা ভাষা|তিৱা]], [[কাৰ্বি ভাষা|কাৰ্বি]], [[খাছি ভাষা|খাছি]], অসমীয়া, হিন্দী | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = ডাক সূচক সংখ্যা | postal_code = ৭৮২৪১৩ }} [[File:Shikdamakha entrance gate.jpg|thumb|শিকদামাখাৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]] '''শিকদামাখা''' {{en|Shikdamakha}} অসমৰ [[পশ্চিম কাৰ্বি আংলং জিলা]]ৰ উমছৱাই উপত্যকাত অৱস্থিত এখন পাহাৰীয়া গাঁও। গাঁওখন আমৰি উন্নয়ন খণ্ডৰ অন্তৰ্গত আৰু [[বৈঠালাংছ']] বিধানসভা সমষ্টিৰ সৈতে জড়িত। শিকদামাখা ইয়াৰ পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা, প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য আৰু তিৱা সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ বাবে পৰিচিত।<ref>{{Cite web |title=শিকদামাখা গাঁও |url=https://westkarbianglong.assam.gov.in/resource/tourism |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=পশ্চিম কাৰ্বি আংলং জিলা প্ৰশাসন |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260821064528/https://westkarbianglong.assam.gov.in/resource/tourism |archivedate=2026-08-21 |deadurl=yes }}</ref> == নামৰ উৎপত্তি == ''শিকদামাখা'' নামটো [[তিৱা ভাষা]]ৰপৰা অহা বুলি স্থানীয় পৰম্পৰাত কোৱা হয়। নামটোৰ সৈতে পাহাৰীয়া টিলা আৰু ফান্দৰ সৈতে জড়িত এক স্থানীয় লোককথা আছে। স্থানীয় লোকবিশ্বাস অনুসৰি অতীতত এই অঞ্চলত মানুহক ফান্দত পেলোৱা ভূতৰ কাহিনী প্ৰচলিত আছিল। == ভূগোল == শিকদামাখা প্ৰায় ২৫.৯৪৮৭° উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৯২.২২৩৭° পূব দ্ৰাঘিমাংশত অৱস্থিত। গাঁওখন উমছৱাই উপত্যকাৰ মাজভাগত অৱস্থিত আৰু চাৰিওফালে সেউজীয়া পাহাৰে আগুৰি আছে।<ref>{{Cite web |title=অসমৰ এখন পৰিষ্কাৰ গাঁও হিচাপে শিকদামাখা |url=https://swachhindia.ndtv.com/assam-hamlet-wishes-become-cleanest-village-asia-5016/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=স্বচ্ছ ইণ্ডিয়া |date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭ |archivedate=2026-01-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260115060206/https://swachhindia.ndtv.com/assam-hamlet-wishes-become-cleanest-village-asia-5016/ |deadurl=yes }}</ref> শিকদামাখাৰ ওচৰত তিৱা সমাজত সাংস্কৃতিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ কেইবাটাও পাহাৰ আৰু টিলা আছে। ইয়াৰ ভিতৰত পালাখংগৰ আৰু শাবৰি মাখা উল্লেখযোগ্য। অসম চৰকাৰৰ পৰ্যটন বিভাগে উমছৱাই উপত্যকাক প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য আৰু তিৱা সংস্কৃতিৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যটন অঞ্চল হিচাপে উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=অপৰূপ অসম |url=https://publications.assamtourism.gov.in/publications/files/Aporup_Assam.pdf |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=অসম পৰ্যটন বিভাগ }}</ref> == জনসংখ্যা == ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি শিকদামাখাত মুঠ ১০৩টা পৰিয়াল আছিল। গাঁওখনৰ মুঠ জনসংখ্যা ৫৯৫ জন। ইয়াৰে ৩২১ জন পুৰুষ আৰু ২৭৪ গৰাকী মহিলা।<ref>{{Cite news |last=গনি |first=আব্দুল |title=স্বচ্ছ ভাৰত অভিযানৰ বহু আগতেই অসমৰ এখন গাঁৱে পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাৰ লক্ষ্য স্থিৰ কৰিছিল |url=https://scroll.in/article/828087/way-before-swacch-bharat-a-remote-assam-village-had-set-cleanliness-goals-for-itself |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |publisher=স্ক্ৰল |date=২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭ }}</ref> গাঁওখনত মূলতঃ [[তিৱা জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকৰ বসতি আছে। ইয়াৰ উপৰি কাৰ্বি, খাছি আৰু অন্যান্য সম্প্ৰদায়ৰ লোকেও অঞ্চলটোত বসবাস কৰে। == শিক্ষা == শিকদামাখা আৰু ইয়াৰ ওচৰৰ উমছৱাই অঞ্চলত প্ৰাথমিকৰপৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক পৰ্যায়লৈ শিক্ষাৰ সুবিধা আছে। ডন বস্ক' উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, উমছৱাই অঞ্চলটোৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ শিক্ষানুষ্ঠান। বিদ্যালয়খন উমছৱাইৰ শিকদামাখা অঞ্চলত অৱস্থিত আৰু উচ্চতৰ মাধ্যমিক পৰ্যায়লৈ শিক্ষা প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |title=ডন বস্ক' বিদ্যালয়, উমছৱাই |url=https://donboscoguwahati.org/index.php/diphu-diocese/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ডন বস্ক' গুৱাহাটী প্ৰদেশ }}</ref> উমছৱাইৰ শিক্ষানুষ্ঠানখনৰ ইতিহাস ১৯৬৩ চনত পুণ্ডুৰিমাখাত আৰম্ভ হোৱা এখন নিম্ন প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ সৈতে জড়িত। পিছত বিদ্যালয়খন উমছৱাইলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় আৰু ক্ৰমে উচ্চতৰ মাধ্যমিক পৰ্যায়লৈ উন্নীত হয়। ২০০৪ চনত বিদ্যালয়খন উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়লৈ উন্নীত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=ডিফু ধৰ্মপ্ৰদেশ — উমছৱাই |url=https://donboscoguwahati.org/index.php/diphu-diocese/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ডন বস্ক' গুৱাহাটী প্ৰদেশ }}</ref> ২০০৬ চনৰপৰা বিদ্যালয়খনত তিৱা আৰু কাৰ্বি ভাষাৰ মাধ্যমত প্ৰাথমিক শিক্ষা প্ৰদানৰ ব্যৱস্থাও আৰম্ভ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=উমছৱাইৰ শিক্ষামূলক কাৰ্যসূচী |url=https://donboscoguwahati.org/index.php/diphu-diocese/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ডন বস্ক' গুৱাহাটী প্ৰদেশ }}</ref> == পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা == শিকদামাখা অসমৰ পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাৰ ক্ষেত্ৰত উল্লেখযোগ্য গাঁও হিচাপে পৰিচিত। গাঁওখনৰ বাসিন্দাসকলে ঘৰৰ সন্মুখত আৰু গাঁৱৰ বিভিন্ন স্থানত বাঁহৰ জাবৰ পেলোৱা পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰে। সংগৃহীত জাবৰ নিয়মীয়াকৈ নিষ্কাষণ কৰা হয়।<ref>{{Cite news |last=গনি |first=আব্দুল |title=স্বচ্ছ ভাৰত অভিযানৰ বহু আগতেই অসমৰ এখন গাঁৱে পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাৰ লক্ষ্য স্থিৰ কৰিছিল |url=https://scroll.in/article/828087/way-before-swacch-bharat-a-remote-assam-village-had-set-cleanliness-goals-for-itself |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |publisher=স্ক্ৰল |date=২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭ }}</ref> গাঁওবাসীয়ে সপ্তাহত একাধিক দিন সামূহিকভাৱে ৰাস্তা আৰু ৰাজহুৱা স্থান পৰিষ্কাৰ কৰে। এই সামূহিক অংশগ্ৰহণেই শিকদামাখাৰ পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা ব্যৱস্থাৰ অন্যতম বৈশিষ্ট্য। ২০১৬ চনত অসম চৰকাৰ আৰু জনস্বাস্থ্য কাৰিকৰী বিভাগে শিকদামাখাক পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰাজ্যৰ এখন উল্লেখযোগ্য গাঁও হিচাপে স্বীকৃতি দিয়ে। একে বছৰতে কাৰ্বি আংলং স্বায়ত্ত শাসিত পৰিষদে শিকদামাখাক পশ্চিম কাৰ্বি আংলং জিলাৰ পৰিষ্কাৰ গাঁও হিচাপে ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite news |title=পশ্চিম কাৰ্বি আংলঙৰ গাঁওক মুকলি শৌচমুক্ত মৰ্যাদা |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/west-karbi-anglong-village-to-get-open-defecation-free-status-today/articleshow/56770037.cms |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |publisher=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া |date=২৫ জানুৱাৰী ২০১৭ }}</ref> পৰৱৰ্তী সময়তো জিলা প্ৰশাসনে শিকদামাখাক অসমৰ অন্যতম পৰিষ্কাৰ গাঁও হিচাপে উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=পৰ্যটন |url=https://westkarbianglong.assam.gov.in/resource/tourism |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=পশ্চিম কাৰ্বি আংলং জিলা প্ৰশাসন |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260821064528/https://westkarbianglong.assam.gov.in/resource/tourism |archivedate=2026-08-21 |deadurl=yes }}</ref> == সংস্কৃতি == শিকদামাখা উমছৱাই উপত্যকাৰ তিৱা অধ্যুষিত গাঁওসমূহৰ অন্যতম। তিৱা সমাজৰ পৰম্পৰাগত সংস্কৃতি, লোকবিশ্বাস, খাদ্যাভ্যাস আৰু সামাজিক জীৱন গাঁওখনৰ সাংস্কৃতিক পৰিচয়ৰ অংশ। উমছৱাই উপত্যকাৰ গাঁওসমূহত বাঁহৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ দেখা যায়। ঘৰ, বেৰ, গেট আৰু অন্যান্য দৈনন্দিন সামগ্ৰীত বাঁহ ব্যৱহাৰ কৰা পৰম্পৰা অঞ্চলটোৰ বিশেষ বৈশিষ্ট্য।<ref>{{Cite web |title=অপৰূপ অসম |url=https://publications.assamtourism.gov.in/publications/files/Aporup_Assam.pdf |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=অসম পৰ্যটন বিভাগ }}</ref> == পৰ্যটন == শিকদামাখা উমছৱাই উপত্যকাৰ গ্ৰাম্য পৰ্যটনৰ সৈতে জড়িত এখন উল্লেখযোগ্য গাঁও। প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ, পাহাৰীয়া দৃশ্য, তিৱা সংস্কৃতি আৰু পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাৰ বাবে গাঁওখন পৰ্যটকৰ আকৰ্ষণৰ কেন্দ্ৰ হৈ উঠিছে।<ref>{{Cite web |title=পৰ্যটন |url=https://westkarbianglong.assam.gov.in/resource/tourism |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=পশ্চিম কাৰ্বি আংলং জিলা প্ৰশাসন |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260821064528/https://westkarbianglong.assam.gov.in/resource/tourism |archivedate=2026-08-21 |deadurl=yes }}</ref> === পালাখংগৰ === পালাখংগৰ শিকদামাখাৰপৰা প্ৰায় ৬ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত এটা পাহাৰীয়া পৰ্যটনস্থলী। ইয়াৰপৰা উমছৱাই উপত্যকাৰ বিস্তৃত প্ৰাকৃতিক দৃশ্য দেখা যায়। === তিৱা একশিলা স্মাৰক === শিকদামাখাৰ ওচৰৰ আমছাই পিনুং তিৱা জনগোষ্ঠীৰ ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান। ইয়াত বহুতো শিলৰ একশিলা স্মাৰক আছে। অসম চৰকাৰৰ পৰ্যটন বিভাগে উল্লেখ কৰা অনুসৰি ইয়াত প্ৰতি বছৰে মাৰ্চ মাহত ''ফিদ্ৰি চংখাং'' নামৰ পৰম্পৰাগত অনুষ্ঠানৰ সৈতে জড়িতভাৱে এটা নতুন একশিলা স্থাপন কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=পৰ্যটন |url=https://westkarbianglong.assam.gov.in/resource/tourism |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=পশ্চিম কাৰ্বি আংলং জিলা প্ৰশাসন |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260821064528/https://westkarbianglong.assam.gov.in/resource/tourism |archivedate=2026-08-21 |deadurl=yes }}</ref> তিৱা সমাজত পূৰ্বপুৰুষৰ স্মৃতি আৰু আধ্যাত্মিক পৰম্পৰাৰ সৈতে এই একশিলা স্থাপনৰ ৰীতি জড়িত।<ref>{{Cite web |title=বাঁহবন আৰু একশিলা স্মাৰকৰ দেশ |url=https://assamtribune.com/of-bamboo-groves-and-monoliths |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=দ্য আছাম ট্ৰিবিউন }}</ref> === অৰ্কিড উদ্যান === শিকদামাখাৰ ওচৰত এখন অৰ্কিড উদ্যান আছে। অঞ্চলটোৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশত গছৰ ওপৰত আৰু গছৰ কাণ্ডৰ সৈতে সংলগ্ন হৈ বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ অৰ্কিড দেখা যায়। === মেৰী মাদাৰ অৱ গড গীৰ্জা === মেৰী মাদাৰ অৱ গড গীৰ্জা উমছৱাইৰ এটা উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় আৰু স্থাপত্যিক স্থান। উমছৱাই অঞ্চলত খ্ৰীষ্টান ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠানসমূহে শিক্ষা আৰু সামাজিক সেৱাৰ ক্ষেত্ৰতো ভূমিকা পালন কৰি আহিছে।<ref>{{Cite web |title=ডিফু ধৰ্মপ্ৰদেশ — উমছৱাই |url=https://donboscoguwahati.org/index.php/diphu-diocese/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ডন বস্ক' গুৱাহাটী প্ৰদেশ }}</ref> == কৃষি আৰু জীৱিকা == উমছৱাই উপত্যকাৰ তিৱা গাঁওসমূহৰ অৰ্থনীতি কৃষিনিৰ্ভৰ। ধান, ঝাড়ু ঘাঁহ, আদা আৰু অন্যান্য কৃষিজাত সামগ্ৰী অঞ্চলটোৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ উৎপাদনৰ ভিতৰত পৰে।<ref>{{Cite news |title=বাঁহবন আৰু একশিলা স্মাৰকৰ দেশ |url=https://assamtribune.com/of-bamboo-groves-and-monoliths |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=দ্য আছাম ট্ৰিবিউন }}</ref> অঞ্চলটোৰ কৃষিত পৰম্পৰাগত পদ্ধতিৰ ব্যৱহাৰো দেখা যায়। স্থানীয় উৎপাদিত সামগ্ৰীৰে তিৱা খাদ্য প্ৰস্তুত কৰাৰ পৰম্পৰা অঞ্চলটোৰ সাংস্কৃতিক পৰ্যটনৰ অন্যতম আকৰ্ষণ।<ref>{{Cite web |title=অপৰূপ অসম |url=https://publications.assamtourism.gov.in/publications/files/Aporup_Assam.pdf |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=অসম পৰ্যটন বিভাগ }}</ref> == পৰিবহণ == শিকদামাখা পথযোগে উমছৱাই উপত্যকাৰ অন্যান্য গাঁও আৰু অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ সৈতে সংযুক্ত। গাঁওখন ২৭নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ সৈতে সংযোগী পথৰ জৰিয়তে [[গুৱাহাটী]] আৰু [[উজনি অসম]]ৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিব পাৰে। অসম পৰ্যটন বিভাগৰ তথ্য অনুসৰি উমছৱাই উপত্যকাৰ নিকটৱৰ্তী ৰে'ল ষ্টেচন প্ৰায় ২৫ কিলোমিটাৰ দূৰত আৰু গুৱাহাটী বিমানবন্দৰ প্ৰায় ১১৯ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web |title=অপৰূপ অসম |url=https://publications.assamtourism.gov.in/publications/files/Aporup_Assam.pdf |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=অসম পৰ্যটন বিভাগ }}</ref> [[File:Road_in_Shikdamakha.jpg|thumb|শিকদামাখা গাঁৱৰ পথ]] == পৰিৱেশ আৰু গ্ৰাম্য পৰ্যটন == শিকদামাখা উমছৱাই উপত্যকাৰ সেউজীয়া পাহাৰ, বাঁহবন আৰু পৰম্পৰাগত গাঁওসমূহৰ মাজত অৱস্থিত। এই প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশে গাঁওখনক গ্ৰাম্য আৰু পৰিৱেশভিত্তিক পৰ্যটনৰ বাবে উপযোগী কৰি তুলিছে।<ref>{{Cite journal |title=অসমৰ পৰ্যটন আৰু উমছৱাই উপত্যকাৰ গ্ৰাম্য পৰ্যটন |journal=ইণ্টাৰনেশ্যনেল জাৰ্নেল অৱ জিঅ'গ্ৰাফী, জিঅ'লজি এণ্ড এনভায়ৰনমেণ্ট |year=২০২২ |volume=৪ |issue=২ |pages=১১২–১১৭ |url=https://www.geojournal.net/uploads/archives/4-2-17-389.pdf }}</ref> গাঁওখনৰ পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা আৰু প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ বাবে ইয়াক পশ্চিম কাৰ্বি আংলং জিলাৰ পৰ্যটন মানচিত্ৰত বিশেষ স্থান দিয়া হৈছে।<ref>{{Cite web |title=পৰ্যটন |url=https://westkarbianglong.assam.gov.in/resource/tourism |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=পশ্চিম কাৰ্বি আংলং জিলা প্ৰশাসন |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260821064528/https://westkarbianglong.assam.gov.in/resource/tourism |archivedate=2026-08-21 |deadurl=yes }}</ref> == লগতে চাওক == * [[পশ্চিম কাৰ্বি আংলং জিলা]] * [[কাৰ্বি আংলং স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদ]] * [[তিৱা জনগোষ্ঠী]] * [[বৈঠালাংছ']] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:পশ্চিম কাৰ্বি আংলং জিলা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ পৰ্যটনস্থলী]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]] bw9jpabguaf6sekpcnl4chqukfnxko2 0 139062 651882 629495 2026-11-10T05:16:29Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651882 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = যোৰাবাট | settlement_type = উপনগৰ আৰু সংযোগস্থল | image_skyline = Jorabat village in Meghalaya 02.jpg | image_alt = যোৰাবাটৰ বাছ আস্থান | image_caption = যোৰাবাটৰ বাছ আস্থান | pushpin_map = India Assam#India Meghalaya | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = অসম আৰু মেঘালয়ত যোৰাবাটৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|26.110321|N|91.867633|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = [[ভাৰত]] | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]], [[মেঘালয়]] | subdivision_type2 = জিলা | subdivision_name2 = [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]], [[ৰি-ভৈ জিলা]] | unit_pref = Metric | demographics_type1 = ভাষা | demographics1_title1 = চৰকাৰী | demographics1_info1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[ভাৰতীয় ডাক সূচক সংখ্যা|পিন]] | postal_code = ৭৯৩১০১ | registration_plate = এম এল-১০ / এ এছ-০১ }} '''যোৰাবাট''' {{en|Jorabat}}অসমৰ [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]] আৰু [[মেঘালয়]]ৰ [[ৰি-ভৈ জিলা]]ৰ সীমান্তত অৱস্থিত এখন জনবসতিপূৰ্ণ অঞ্চল, উপনগৰীয় এলেকা আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ পথ-সংযোগস্থল। অঞ্চলটোৰ বৃহৎ অংশ অসমত আৰু ইয়াৰ দক্ষিণ অংশ মেঘালয়ৰ ৰি-ভৈ জিলাত পৰে। অসম চৰকাৰৰ চৰকাৰী তথ্যত যোৰাবাট অঞ্চলক কামৰূপ অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত এলেকা হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=কামৰূপ জিলাৰ যোৰাবাট অঞ্চল |url=https://livestock.assam.gov.in/portlet-innerpage/kamrup-district-jorabat-area-in-lower-assam |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260820180706/https://livestock.assam.gov.in/portlet-innerpage/kamrup-district-jorabat-area-in-lower-assam |archivedate=2026-08-20 |deadurl=yes }}</ref> যোৰাবাট [[গুৱাহাটী]] আৰু [[শ্বিলং]]ৰ মাজৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ যাতায়াত পথত অৱস্থিত। ইয়াৰ ভৌগোলিক অৱস্থানৰ বাবে অসম আৰু মেঘালয়ৰ মাজত যাতায়াত কৰা যান-বাহনৰ বাবে অঞ্চলটো এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সংযোগস্থল হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। অসম চৰকাৰৰ পৰ্যটন আৰু বন বিভাগৰ তথ্যতো শ্বিলঙৰপৰা কাজিৰঙালৈ যোৱা পথত যোৰাবাটৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱস্থানৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{Cite web |title=কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানলৈ কেনেদৰে যাব |url=https://environmentandforest.assam.gov.in/how-to/reach-kaziranga-national-park-0 |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260821045133/https://environmentandforest.assam.gov.in/how-to/reach-kaziranga-national-park-0 |archivedate=2026-08-21 |deadurl=yes }}</ref> == ভূগোল == যোৰাবাট [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ৰ দক্ষিণ অংশ আৰু [[খাছি পাহাৰ]]ৰ উত্তৰ অংশৰ সংযোগস্থলত অৱস্থিত। অঞ্চলটো পাহাৰ আৰু সমভূমিৰ সীমান্তৱৰ্তী ভূ-প্ৰকৃতিৰ বাবে পৰিচিত। যোৰাবাটৰ দক্ষিণ অংশ মেঘালয়ৰ ৰি-ভৈ জিলাৰ উমলিং অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত। ভাৰতৰ ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ চৰকাৰী তথ্যত ৰি-ভৈ জিলাৰ উমলিং উপ-জিলাৰ অন্তৰ্গত ''জোৰাবাট'' নামৰ এখন গাঁও নথিভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=ভাৰত — ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল: ৰি-ভৈ জিলাৰ গাঁও আৰু জনসংখ্যাৰ তথ্য |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/6488 |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভাৰতৰ লোকপিয়ল, ভাৰত চৰকাৰ }}</ref> == প্ৰশাসন == যোৰাবাটৰ ভৌগোলিক বিস্তৃতি অসম আৰু মেঘালয় দুয়োখন ৰাজ্যলৈ বিস্তৃত। অসমৰ অংশটো [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত আৰু মেঘালয়ৰ অংশটো [[ৰি-ভৈ জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত। ২০১১ চনৰ ভাৰতীয় লোকপিয়লৰ তথ্যত মেঘালয়ৰ ৰি-ভৈ জিলাৰ উমলিং উপ-জিলাত জোৰাবাটক এটা স্বতন্ত্ৰ গাঁও হিচাপে নথিভুক্ত কৰা হৈছে। ইয়াৰ লোকপিয়ল ক'ড ২৭৭৪৭৮।<ref>{{Cite web |title=ভাৰত — ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল: ৰি-ভৈ জিলা |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/40976 |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভাৰতৰ লোকপিয়ল, ভাৰত চৰকাৰ }}</ref> == জনসংখ্যা == ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি মেঘালয়ৰ উমলিং উপ-জিলাৰ যোৰাবাট গাঁৱৰ জনসংখ্যা ৩৪১ জন আছিল। ভাৰতৰ লোকপিয়লৰ চৰকাৰী তথ্যত গাঁওখনক ৰি-ভৈ জিলাৰ অন্তৰ্গত গাঁও হিচাপে নথিভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=ভাৰত — ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল: ৰি-ভৈ জিলাৰ গাঁও আৰু জনসংখ্যাৰ তথ্য |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/6488 |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভাৰতৰ লোকপিয়ল, ভাৰত চৰকাৰ }}</ref> অসমৰ যোৰাবাট অঞ্চলটো গুৱাহাটী মহানগৰৰ প্ৰান্তলৈ বিস্তৃত হোৱা বাবে সমগ্ৰ যোৰাবাট অঞ্চলৰ জনসংখ্যা আৰু মেঘালয়ৰ লোকপিয়লত নথিভুক্ত যোৰাবাট গাঁৱৰ জনসংখ্যাক একে বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি। == যাতায়াত == যোৰাবাট অসম আৰু মেঘালয়ৰ মাজৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পথ-সংযোগস্থল। ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ২৭ আৰু গুৱাহাটী-শ্বিলং পথৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ আছে। অসম চৰকাৰৰ তথ্য অনুসৰি শ্বিলঙৰপৰা কাজিৰঙালৈ যোৱা পথ যোৰাবাটৰ মাজেৰে পাৰ হৈ নংপো আৰু উমলিঙৰ দিশে আগবাঢ়ে।<ref>{{Cite web |title=কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানলৈ কেনেদৰে যাব |url=https://environmentandforest.assam.gov.in/how-to/reach-kaziranga-national-park-0 |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260821045133/https://environmentandforest.assam.gov.in/how-to/reach-kaziranga-national-park-0 |archivedate=2026-08-21 |deadurl=yes }}</ref> যোৰাবাটৰপৰা [[শ্বিলং]] আৰু জোঁৱাইৰ দিশলৈ যোৱা পথসমূহ মেঘালয়ৰ সৈতে যোগাযোগ স্থাপন কৰে। গুৱাহাটী আৰু শ্বিলঙৰ মাজত চলাচল কৰা বহু যান-বাহনে যোৰাবাটৰ পথ ব্যৱহাৰ কৰে। === পথ পৰিবহণ আৰু যান-জঁট === গুৱাহাটী-শ্বিলং পথত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে যোৰাবাটত যান-বাহনৰ চাপ যথেষ্ট বেছি। অঞ্চলটো গুৱাহাটী আৰু মেঘালয়ৰ মাজৰ ব্যস্ত যাতায়াত কৰিড'ৰৰ এটা অংশ। ২০২৬ চনৰ জুলাই মাহত ধাৰাসাৰ বৰষুণৰ ফলত যোৰাবাটত ব্যাপক পানী জমা হৈছিল। ইয়াৰ ফলত অসম-মেঘালয় সীমান্তত যান-বাহন চলাচল ব্যাহত হৈছিল আৰু যান-জঁট কমাবলৈ আৰক্ষীয়ে যান-বাহন অন্য পথেৰে চলোৱাৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last=চৌধুৰী |first=ৰত্নদীপ |title=অসম-মেঘালয় সীমান্তত পানী জমাৰ ফলত যান-বাহন চলাচল ব্যাহত |url=https://www.ndtv.com/india-news/heavy-waterlogging-disrupts-traffic-at-assam-meghalaya-border-11763631 |date=১৩ জুলাই ২০২৬ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |publisher=এনডিটিভি }}</ref> একে সময়তে ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ২৭ৰ এটা অংশ পানীৰ তলত যোৱাৰ ফলত যান-বাহন অন্য পথেৰে চলাবলগীয়া হৈছিল।<ref>{{Cite news |title=গুৱাহাটীত ধাৰাসাৰ বৰষুণৰ ফলত বানপানী আৰু যান-জঁট |url=https://www.ndtv.com/india-news/guwahati-submerged-after-heavy-rain-thousands-left-stranded-in-traffic-jams-11766606 |date=১৩ জুলাই ২০২৬ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |publisher=এনডিটিভি }}</ref> == অৰ্থনীতি == যোৰাবাটৰ অৰ্থনীতি ইয়াৰ সীমান্তৱৰ্তী আৰু সংযোগস্থলীয় অৱস্থানৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত। পথ পৰিবহণ, খুচুৰা ব্যৱসায়, খাদ্যৰ দোকান, মেৰামতি সেৱা, পৰিবহণ সেৱা আৰু অন্যান্য সৰু ব্যৱসায় অঞ্চলটোৰ অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। গুৱাহাটী আৰু শ্বিলঙৰ মাজত চলাচল কৰা যান-বাহনৰ বাবে যোৰাবাট এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ যাত্ৰাবিৰতি আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপেও বিকশিত হৈছে। == শিক্ষা == যোৰাবাট আৰু ইয়াৰ ওচৰৰ অঞ্চলত বিভিন্ন স্তৰৰ শিক্ষানুষ্ঠান আছে। গুৱাহাটী মহানগৰৰ নিকটৱৰ্তী হোৱাৰ বাবে অঞ্চলটোৰ বাসিন্দাসকলে গুৱাহাটী আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া অঞ্চলৰ বিভিন্ন শিক্ষানুষ্ঠান ব্যৱহাৰ কৰে। মেঘালয়ৰ অংশটো ৰি-ভৈ জিলাৰ উমলিং অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত আৰু ওচৰৰ বিভিন্ন শিক্ষানুষ্ঠানৰ সৈতে পথযোগে সংযুক্ত। == পৰিৱেশ == পাহাৰীয়া এলেকা আৰু গুৱাহাটী মহানগৰৰ প্ৰান্তৱৰ্তী অৱস্থানৰ বাবে যোৰাবাটত বৰষুণৰ সময়ত পানী জমা হোৱা এক উল্লেখযোগ্য সমস্যা। অঞ্চলটোৰ ভূ-প্ৰকৃতি আৰু বৰ্ধিত নগৰায়নৰ ফলত বৰষুণৰ পানী নিষ্কাশনৰ ওপৰত চাপ বৃদ্ধি পাইছে। ২০২৬ চনৰ জুলাই মাহত যোৰাবাট-আমেৰিগাঁও অঞ্চলত বৰষুণৰ পানী জমা হোৱাৰ তথ্য অসম ৰাজ্যিক দুৰ্যোগ প্ৰতিৱেদন আৰু তথ্য ব্যৱস্থাপনাৰ তথ্যৰ ভিত্তিত সংবাদ মাধ্যমত প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{Cite news |title=অসম-মেঘালয় সীমান্তত পানী জমাৰ ফলত যান-বাহন চলাচল ব্যাহত |url=https://www.ndtv.com/india-news/heavy-waterlogging-disrupts-traffic-at-assam-meghalaya-border-11763631 |date=১৩ জুলাই ২০২৬ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |publisher=এনডিটিভি }}</ref> == সীমান্তৱৰ্তী গুৰুত্ব == যোৰাবাটৰ অন্যতম বিশেষ বৈশিষ্ট্য হৈছে ইয়াৰ অসম-মেঘালয় সীমান্তৱৰ্তী অৱস্থান। অসমৰফালৰপৰা ই গুৱাহাটী মহানগৰৰ দক্ষিণ-পূব প্ৰান্তৰ সৈতে আৰু মেঘালয়ৰফালৰপৰা ৰি-ভৈ জিলাৰ উমলিং অঞ্চলৰ সৈতে সংযুক্ত। এই ভৌগোলিক অৱস্থানৰ বাবে যোৰাবাট মেঘালয়ৰপৰা অসমলৈ অহা-যোৱা কৰা যাত্ৰী আৰু পণ্যবাহী যান-বাহনৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পথদ্বাৰ। == আৰু চাওক == * [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]] * [[ৰি-ভৈ জিলা]] * [[গুৱাহাটী]] * [[শ্বিলং]] * [[মেঘালয়]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} myfd3kytku9fs4egy1h81uv1q8yv5dk 0 139180 651876 630240 2026-11-10T04:43:01Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651876 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = ম্হাৰ মঠ | native_name = Мгарський Спасо-Преображенський монастир | native_name_lang = | logo = | logo_size = | logo_caption = | image = Спасо-Преображенський Мгарський монастир!.jpg | image_size = 300px | image_caption = ম্হাৰৰ ৰূপান্তৰণ মঠ | pushpin_map = Ukraine Poltava Oblast#Ukraine | pushpin_relief = 1 | pushpin_label = ম্হাৰ মঠ | image_map = | map_caption = | location = ম্হাৰ, পল্টাভা অঞ্চল | address = | location_city = | location_country = {{UKR}} | coordinates = {{coord|50|01|47|N|33|03|18|E|type:landmark_region:UA|display=it}} | former_names = | alternate_names = ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰণ ম্হাৰ মঠ | etymology = | status = | cancelled = | topped_out = | building_type = | architectural_style = ইউক্ৰেইনীয় বেৰক | material = | classification = | altitude = | namesake = | groundbreaking_date = | construction_start_date = | construction_stop_date = | est_completion = | completion_date = | opened_date = | inauguration_date = | closing_date = | demolished_date = | destruction_date = | cost = | ren_cost = | client = | owner = মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্কেটৰ ইউক্ৰেইনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জা | affiliation = | height = | architectural = | structural_system = | size = | floor_count = | floor_area = | elevator_count = | grounds_area = | architect = | architecture_firm = | developer = | engineer = | known_for = | website = | embed = | references = | footnotes = | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Спасо-Преображенський Мгарський монастир (комплекс)}} (''ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰণ ম্হাৰ মঠ'') |designation1_type = স্থাপত্য |designation1_number = 160054 }} | mapframe = yes | mapframe-zoom = 15 | mapframe-wikidata = yes | mapframe-marker = religious-christian }} __NOTOC__ '''ম্হাৰ মঠ''' ({{lang-en|Mhar Monastery}}, {{lang-uk|Мгарський монастир}}; সম্পূৰ্ণ নাম: '''ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰণ ম্হাৰ মঠ''') মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্কেটৰ ইউক্ৰেইনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ এটা পুৰুষৰ মঠ। ই সুলা নদীৰ পাৰত লুবনি, পল্টাভা অঞ্চল, [[ইউক্ৰেইন]]ৰ ওচৰত অৱস্থিত। প্ৰথমতে কনষ্টাণ্টিনোপলৰ বিশ্বব্যাপী পেট্ৰিয়াৰ্কেটৰ ইউক্ৰেইনীয় ধৰ্মগুৰুসকলে মঠটো নিৰ্মাণ কৰিছিল। ১৮শ শতিকাৰ পল্টাভাৰ যুদ্ধৰ পিছৰপৰা ই ৰুছ অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ অধীনত আছে। ==ইতিহাস== মঠটো ১৬১৯ চনত ইছাইয়া কোপিনস্কিয়ে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। তেওঁ পিছলৈ পুনৰ প্ৰতিষ্ঠিত ৰুথেনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ কিয়েভৰ মহানগৰপতি হৈছিল। ৰাজকুমাৰী ৰেজিনা ভিশ্নিওভেস্কাৰ অৰ্থসাহায্যত মঠটো এটা ভ্ৰাতৃত্ব সংগঠন হিচাপে স্থাপন কৰা হৈছিল। ৰেজিনা ভিশ্নিওভেস্কা মহানগৰপতি পেট্ৰো মোহিলাৰ সম্পৰ্কীয় আছিল। মঠটো পূব অৰ্থডক্স ধৰ্মৰ এটা শক্তিশালী কেন্দ্ৰ হিচাপে পোলেণ্ড–লিথুৱানিয়া সংঘৰ পূব অংশত গঢ়ি তোলা হৈছিল।<ref>[http://www.wumag.kiev.ua/index2.php?param=pgs20051/46 Welcome to Ukraine Magazine]</ref> মঠৰ চৌহদত কেইবাজনো কিয়েভৰ মহানগৰপতিৰ সমাধি আছে। ইয়াতে ইউৰি খমেলনিটস্কিয়ে হেদেওন নাম গ্ৰহণ কৰি সন্ন্যাস জীৱন আৰম্ভ কৰিছিল। কনষ্টাণ্টিনোপলৰ বিশ্বব্যাপী পেট্ৰিয়াৰ্ক আৰু সন্ত কনষ্টাণ্টিনোপলৰ আতানাছিয়াছ তৃতীয়ৰ মৃত্যু আৰু সমাধিও ইয়াতে হৈছিল।<ref name="mgar"/> ইউক্ৰেইনীয় বেৰক শৈলীৰ প্ৰধান গীৰ্জাটো ১৬৮০-ৰ দশকত হেটমেন ইভান ছাময়লোভিচ আৰু ইভান মাজেপাৰ উদাৰ অৰ্থসাহায্যত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ছটা স্তম্ভ আৰু সাতটা গম্বুজ থকা গীৰ্জাটো [[জাৰ্মান]] স্থপতি য়োহান বাপ্টিষ্ট ছাউৱাৰে নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল।<ref name=loc>{{Cite web|title=Білі стіни славетної епохи. Як українське бароко формувалося й розквітало в часи Козаччини|date=2026-04-17|url=https://localhistory.org.ua/texts/statti/bili-stini-slavetnoyi-epokhi-iak-ukrayinske-baroko-formuvalosia-i-rozkvitalo-v-chasi-kozachchini/|access-date=2026-04-23}}</ref> তেওঁ ভিলনাৰ বাসিন্দা আছিল।<ref>{{Cite book|title=Енциклопедія українознавства. Словникова частина (ЕУ-II)|date=1993|volume=1|page=89}}</ref> তেওঁ [[ত্ৰিত্ব মঠ, চেৰ্নিহিভ|ত্ৰিত্ব কেথেড্ৰেল]]ৰ কামতো অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ১৭২৮ চনত কেন্দ্ৰীয় গম্বুজটো খহি পৰাৰ পাছত গম্বুজৰ সংখ্যা পাঁচটালৈ হ্ৰাস কৰা হয়।<ref name="pgs">[https://ua.vlasenko.net/_pgs/poltavska.html Памятники градостроительства и архитектуры Украинской ССР]</ref> ১৭৮৫ চনত এটা স্বতন্ত্ৰ নব্যধ্ৰুপদী ঘণ্টাস্তম্ভ নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ কৰা হৈছিল। কিন্তু ইয়াৰ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হ'বলৈ আৰু ৬০ বছৰ সময় লাগিছিল।<ref name="pgs"/> ১৯২৫ চনৰ পিছত মঠটো তথাকথিত লুবনি বিভাজনৰ নেতাসকলে দখল কৰিছিল। পিছত বলছেভিক শাসনৰ সময়ত ইয়াত শিশুসকলৰ বাবে বিভিন্ন প্ৰতিষ্ঠান স্থাপন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত যুৱ অগ্ৰদূত শিবিৰো আছিল। ১৯৯৩ চনত সন্ন্যাসীসকলক পুনৰ মঠলৈ উভতি অহাৰ অনুমতি দিয়া হয়।<ref name="mgar">[http://www.mgarsky-monastery.org.ua/index.php?sid=shorthist Official website]</ref> ২০১৩ চনৰ ২২ নৱেম্বৰত ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ভিক্টৰ ইয়ানুকোভিচে "ম্হাৰ মঠ প্ৰতিষ্ঠাৰ ৪০০ বছৰ পূৰ্তি উদ্‌যাপনৰ ব্যৱস্থা" শীৰ্ষক এখন আদেশত স্বাক্ষৰ কৰে।<ref>{{Cite web |date=2013-12-30 |title=Про заходи щодо відзначення 400-річчя заснування Мгарського... {{!}} from 22.11.2013 № 646/2013 |url=http://zakon4.rada.gov.ua/laws/show/646/2013 |access-date=2023-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230233105/http://zakon4.rada.gov.ua/laws/show/646/2013 |archive-date=2013-12-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131230233105/http://zakon4.rada.gov.ua/laws/show/646/2013 |archivedate=2013-12-30 |deadurl=yes }}</ref> এই আদেশত ম্হাৰ মঠৰ চৌহদত থকা ভৱন আৰু অন্যান্য স্থাপত্য সংৰক্ষণ আৰু পুনৰুদ্ধাৰৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। লগতে ২০১৪ চনৰপৰা ২০১৯ চনৰ ভিতৰত এটা পুথিভঁৰাল ভৱন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2013-12-30 |title=В Україні на державному рівні відзначать 400-річчя заснування Мгарського монастиря – Новини Лубен |url=http://www.poltava.pl.ua/news/25264/ |access-date=2023-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230234236/http://www.poltava.pl.ua/news/25264/ |archive-date=2013-12-30 }}</ref> ==স্থাপত্য== মঠটোৰ মুখ্য ভৱন হৈছে ত্ৰাণকৰ্তা ৰূপান্তৰণ কেথেড্ৰেল। ইয়াৰ সন্মুখভাগত মোজাইক আৰু বিভিন্ন উদ্ভিদৰ অলংকাৰ আছে। ওচৰৰ ঘণ্টাস্তম্ভতো একেধৰণৰ অলংকাৰ দেখা যায়। ইভান মাজেপাৰ শাসনকালত প্ৰস্তুত কৰা কেথেড্ৰেলটোৰ মূল পৰিকল্পনা বৰ্তমানৰ গাঁথনিতকৈ অধিক সৰল আছিল। ১৮শ শতিকাৰ দ্বিতীয় তৃতীয়াংশত সেই সময়ৰ স্থাপত্যৰ ধাৰা অনুসৰি ষ্টাকো অলংকাৰ যোগ কৰা হৈছিল। কেথেড্ৰেল আৰু মঠৰ আন ভৱনসমূহত ইউক্ৰেইনীয় বেৰক স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্য দেখা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত ফুলৰ আকৃতিৰ ঘূৰণীয়া খিৰিকী, সন্মুখভাগৰ ওপৰৰ বক্ৰ অংশ, বহুকোণীয়া দেৱাল, নাচপতিৰ আকৃতিৰ গম্বুজ আৰু বগা ৰঙৰ প্ৰাধান্য উল্লেখযোগ্য। মঠৰ সমগ্ৰ চৌহদ এটা দেৱালেৰে আগুৰি আছে।<ref name=loc/> ১৯৩০-ৰ দশকত বলছেভিক শাসনৰ সময়ত কেথেড্ৰেলটোৰ মূল চিত্ৰপট মণ্ডপ ধ্বংস কৰা হৈছিল। বৰ্তমানৰ চিত্ৰপট মণ্ডপটো সংৰক্ষণাগাৰৰ আলোকচিত্ৰৰ সহায়ত পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ বাবে ভেলিকি ছৰোচিণ্টছিৰ এটা চিত্ৰপট মণ্ডপৰ আৰ্হি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। দুয়োটা চিত্ৰপট মণ্ডপ একে শিল্পীসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref name=loc/> ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery> File:Мгарський Спасо-Преображенський собор (пд.).jpg|কেথেড্ৰেলৰ কাষৰ দৃশ্য File:Мгарський Спасо-Преображенський собор - вхід.jpg|প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ওপৰৰ মোজাইক আৰু অলংকাৰিক মূৰ্তি File:Transfiguration Cathedral (Mgar) (13).jpg|কেথেড্ৰেলৰ ভিতৰৰ দৃশ্য File:Благовіщенська церква Мгарського монастиря-05d.jpg|ঘোষণা গীৰ্জা </gallery> ==গুৰুত্বপূৰ্ণ সমাধি== * কনষ্টাণ্টিনোপলৰ আতানাছিয়াছ তৃতীয় * য়োছিফ টুকালস্কি-নেলিউবোভিচ * কনষ্টাণ্টিনোপলৰ ছেৰাফিম দ্বিতীয় ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Mhar Transfiguration monastery|ম্হাৰ মঠ}} * [http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?Z21ID=&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=TRN=&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=Mgarsky_Lubensky_monastyr ইউক্ৰেইনৰ ইতিহাসৰ বিশ্বকোষত ম্হাৰ মঠ] [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ গীৰ্জাঘৰ]] 4lacowblukoad7088tngq6bpdmmuz0w 0 139206 651873 630604 2026-11-10T04:26:03Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651873 wikitext text/x-wiki {{Infobox church | name = মেৰী মেগডালিন গীৰ্জা | native_name = Церква Марії Магдалини | native_name_lang = uk | image = | caption = দ্বিতীয় মেৰী মেগডালিন গীৰ্জা (১৮৯৭-১৯৩৬) | location = মাৰিউপল | country = [[ইউক্ৰেইন]] | denomination = অৰ্থডক্স | status = ধ্বংসপ্ৰাপ্ত | consecrated = ১৭৯১ (প্ৰথম), ১৮৯৭ (second) | demolished = ১৮৯১ (প্ৰথম), ১৯৩৬ (second) }} '''মেৰী মেগডালিন গীৰ্জা''' (ইউক্ৰেইনীয়ান: Церква Марії Магдалини; [[ৰাছিয়ান]]: Церковь Марии Магдалины) আছিল [[ইউক্ৰেইন]]ৰ মাৰিউপল চহৰত অৱস্থিত এটা ঐতিহাসিক অৰ্থডক্স ধৰ্ম অৰ্থডক্স ধৰ্মীয় উপাসনাগৃহ।<ref name="Unian">{{cite web |title=Excavations of the entrance to the dungeon have started in Mariupol |url=https://unian.ua |website=Unian |access-date=20 March 2022}}</ref> চহৰখনৰ ইতিহাসত একে নামৰ দুটা গীৰ্জাৰ অস্তিত্ব পোৱা যায়। প্ৰথমটো গীৰ্জা ১৭৯১ চনত আৰু দ্বিতীয়টো ১৮৯৭ চনত পৱিত্ৰকৰণ কৰা হৈছিল।<ref name="mrpl.city">{{cite web |title=Church of St. Mary Magdalene|url=https://mrpl.city |website=mrpl.city |access-date=20 March 2022}}</ref> ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ শাসনকালত ১৯৩০ৰ দশকত এই ঐতিহাসিক উপাসনাগৃহ সম্পূৰ্ণৰূপে ধ্বংস কৰি পেলোৱা হয়।<ref name="mrpl.city" /> বৰ্তমান মাৰিউপলৰ থিয়েটাৰ স্কোৱেৰ অঞ্চলত থকা ডנותস্ক একাডেমিক আঞ্চলিক ড্ৰামা থিয়েটাৰৰ ওচৰতেই এই গীৰ্জাটো অৱস্থিত আছিল।<ref name="mrpl.city" /> == প্ৰথম মেৰী মেগডালিন গীৰ্জা == মেৰী মেগдালিন গীৰ্জাৰ ইতিহাস ১৭৭৮ চনৰপৰাই আৰম্ভ হয়, যেতিয়া মাৰিউপল চহৰখনত গ্ৰীকসকলৰ বসতি হোৱা নাছিল আৰু ইয়াক পাভলভস্ক বুলি জনা গৈছিল।<ref name="LT">{{cite web |title=Two lives of the Church of St. Mary Magdalene |url=https://localtravel.com.ua/dve-zhizni-khrama-svyatoy-marii-magdaliny/ |website=Local Travel |date=6 September 2021 |access-date=1 April 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220605100301/https://localtravel.com.ua/dve-zhizni-khrama-svyatoy-marii-magdaliny/ |archivedate=5 June 2022 |deadurl=yes}}</ref> মাৰিউপল আৰু ইয়াৰ উপকণ্ঠ অঞ্চল নামৰ স্থানীয় ইতিহাসবিদসকলৰ সংগ্ৰহৰ মাৰিউপলৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাসমূহ নামৰ অধ্যায়ত উল্লেখ থকা অনুসৰি, আজভৰ গভৰ্ণৰ ভাচিলি চেৰ্টকভে চহৰৰ প্ৰধান গীৰ্জাটো নিৰ্মাণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।<ref name="mrpl.city"/> ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ সিংহাসনৰ উত্তৰাধিকাৰী পাভেল পেট্ৰ’ভিচ (যি পিছলৈ সম্ৰাট প্ৰথম পল হৈছিল) ৰ পত্নী গ্ৰেণ্ড ডাচেচ মেৰী ফেওডৰোভনাৰ নাম অনুসৰি এই গীৰ্জাটোৰ ناو মেৰী মেগডালিন ৰখা হৈছিল।<ref name="mrpl.city"/> গীৰ্জাৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰি বেৰসমূহ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, কিন্তু জাৰ চৰকাৰে ক্ৰিমিয়াৰপৰা অৰ্থডক্স গ্ৰীক, আৰ্মেনিয়ান আৰু বুলগেৰিয়ানসকলক আনি ইয়াত পুনৰ্সংস্থাপন কৰাৰ পাছত পাভলভস্কৰ নাম সলাই মাৰিউপল কৰা হয়।<ref name="LT" /> ইয়াৰ ফলত এই নতুন গীৰ্জাটো নতুনকৈ অহা শৰণাৰ্থীসকলৰ তত্ত্বাৱধানলৈ যায় আৰু ইয়াৰ নিৰ্মাণ কাৰ্যত পলম হয়।<ref name="LT" /> মাৰিউপলৰ বিচপ ডৰোথিয়াছে একাতৰিনোস্লাভ ষ্টেট চেম্বাৰক জনোৱা অনুৰোধৰ ভিত্তিত আধাতে থকা গীৰ্জাটো লিটল ৰাছিয়ান নেচন অৰ্থাৎ ইউক্ৰেনীয়সকলক হস্তান্তৰ কৰা হয় আৰু তেওঁলোকে নিজৰ ধনেৰে ইয়াৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য সম্পূৰ্ণ কৰাৰ লগতে ইয়াক সুশোভিত কৰি তোলে।<ref name="LT"/><ref name="OM2">{{cite web |title=Lenin Avenue |url=http://old-mariupol.com.ua/prospekt-lenina/ |website=Old Mariupol |access-date=1 April 2022}}</ref> আন এটা তথ্য উৎসৰ মতে, এই গীৰ্জাটো চহৰৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলত বাস কৰা প্ৰাক্তন কছাকসকলক দিয়া হৈছিল, কাৰণ তেওঁলোকৰ নিজা কোনো গীৰ্জা নাছিল।<ref name="SvitPPT">{{cite web |title=Presentation on the topic: Spiritual life in Mariupol in the XIX century. |url=https://svitppt.com.ua |website=SvitPPT |access-date=20 March 2022}}</ref> ১৭৯১ চนৰ ৪ জুনত অৰ্থডক্স বিশ্বাসীসকলৰ সেৱাৰ বাবে এই গীৰ্জাটো পৱিত্ৰকৰণ কৰা হয়।<ref name="mrpl.city"/><ref name="Vchaspik">{{cite web |title=The unique city of Mary Magdalene in the Donbass |url=https://vchaspik.ua/ua/regiony/503217-unikalne-misto-mariyi-magdalyny-na-donbasi-chym-slavytsya-misto-kontrastiv-i-chomu |website=Vchaspik |date=30 May 2021 |access-date=20 March 2022}}</ref> এই গীৰ্জাটো পিছলৈ পিচ এভিনিউ বা শান্তি পথ হিচাপে জনাজাত হোৱা বাট আৰু গ্ৰেচেমকায়া পথৰ সংযোগস্থলত অৱস্থিত আছিল।<ref name="mrpl.city"/><ref name="Vchaspik" /> এই পিচ এভিনিউ পথটোক প্ৰথমাৱস্থাত বলচায়া পথ বুলি জনা গৈছিল, কিন্তু পিছলৈ ইয়াৰ নাম কেইবাবাৰো সলনি কৰা হয়। ১৮৭৬ চনত একাতৰিনিন্সকায়া পথ, ১৯১৭ চนত ৰিপাব্লিক এভিনিউ, ১৯৬০ চনত ভ্লাদিমিৰ লেনিনৰ ৯০সংখ্যক জন্মজয়ন্তী উপলক্ষ্যে লেনিন এভিনিউ আৰু অৱশেষত ২০১৬ চনত ইয়াক বৰ্তমানৰ নাম পিচ এভিনিউ দিয়া হয়।<ref name="OldMariupol">{{cite web |title=Ekaterininskaya Street |url=http://old-mariupol.com.ua/ulica-ekaterininskaya/ |website=Old Mariupol |access-date=21 March 2022}}</ref><ref name="IntEncUk">{{cite web |title=Mariupol |url=http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CM%5CA%5CMariupol.htmwww.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages\M\ |website=Internet Encyclopedia of Ukraine |access-date=20 March 2022}}</ref><ref name="0629.com.ua">{{cite web |title=City streets renamed in Mariupol |url=https://www.0629.com.ua/news/1104233/v-mariupole-pereimenovali-ulicy-goroda-spisok |website=0629 |access-date=21 March 2022}}</ref> ১৮১১ চনৰ চহৰৰ পৰিকল্পনা মানচিত্ৰত মেৰী মেগডালিনৰ নামত থকা এই গীৰ্জাটোক কেথেড্ৰেল বা প্ৰধান গীৰ্জা হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছিল।<ref name="LT"/> সময়ৰ গতিত গীৰ্জাৰ কাঠৰ গাঁথনিসমূহ জৰাজীৰ্ণ হৈ পৰিবলৈ ধৰে। প্ৰথমে ইয়াৰ কাঠৰ ঘণ্টা থকা টাৱাৰটো সোলোকাই দিয়া হয়, পিছলৈ ইয়াৰ আইকনষ্টাচিচ সলনি কৰা হয় আৰু ১৮৯১ চনত গীৰ্জাটো সম্পূৰ্ণৰূপে বন্ধ কৰি ভাঙি পেলোৱা হয়। সেই সময়ৰ নিৰ্মাণ প্ৰযুক্তি ইমান উন্নত নাছিল বাবেই সেই যুগৰ কোনো এটা গীৰ্জাই বৰ্তমানলৈ টিকি থাকিব নোৱাৰিলে।<ref name="SvitPPT"/> ইয়াৰ স্থানত পৰৱৰ্তী সময়ত উত্তৰাধিকাৰী নিকোলাই আলেকজেণ্ড্ৰ’ভিচৰ জীৱনৰ স্মৃতিত এখন সৰু প্ৰাৰ্থনাগৃহ বা চ্যাপেল নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref name="LT"/> ১৮৯৫ চনৰ ৫ মে’ত ইয়াৰ পৱিত্ৰকৰণ কৰা হৈছিল যদিও ১৯৩৩ চনত ছোভিয়েট চৰকাৰে ইয়াক ভাঙি পেলায়, কাৰণ ই ৰিপাব্লিক এভিনিউত দুমুখীয়া ট্ৰামৰ পথ নিৰ্মাণ কৰাত বাধাৰ সৃষ্টি কৰিছিল।<ref name="MC">{{cite web |title=Lost temples of Mariupol |url=https://mrpl.city/blogs/view/vtracheni-hrami-mariupolya |website=MRPL.City |access-date=1 April 2022}}</ref><ref name="OM2"/> == দ্বিতীয় মেৰী মেগডালিন গীৰ্জা == পুৰণি মেৰী মেগডালিন গীৰ্জাটোৰ জৰাজীৰ্ণ অৱস্থাৰ বাবেই এক নতুন গীৰ্জা নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ আধাৰশিলা ১৮৬২ চনত পুৰণি গীৰ্জাটোৰপৰা অলপ ওপৰত আৰু পশ্চিম দিশে অৱস্থিত আলেকজেণ্ডাৰ স্কোৱেৰত স্থাপন কৰা হৈছিল।<ref name="LT"/> অৱশ্যে নিৰ্মাণ কাৰ্য ১৮৮৮ চনলৈকে স্থবিৰ হৈ আছিল, কিয়নো চহৰৰ ডুমাই পুৰণি গীৰ্জাটো ব্যৱহাৰৰ বাবে একেবাৰে অনুপযোগী বুলি বিবেচনা কৰিছিল। ডুমাই নিৰ্মাণ সমিতিক এই কাম আগুৱাই লৈ যাবলৈ ১৮৮৯ চনৰপৰা বাৰ্ষিক ২,০০০ ৰুবলকৈ অনুদান দিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল।<ref name="OldM">{{cite web |title=old Mariupol |url=http://old-mariupol.com.ua/cerkov-marii-magdaliny/ |website=Old Mariupol |access-date=20 March 2022 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202071936/http://old-mariupol.com.ua/cerkov-marii-magdaliny/ |url-status=dead }}</ref> নতুন মেৰী মেগডালিন গীৰ্জাৰ ৰেক্টৰ পিতৃ প্ৰোকোফী অৰ্লভস্কীক এই নিৰ্মাণ সমিতি আৰু ট্ৰাষ্ট বোৰ্ডৰ অধ্যক্ষ নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref name="OldM"/> সেই সময়ৰ স্মৃতিচাৰণ অনুসায়ী, গীৰ্জাটোত ত্ৰাণকৰ্তা বা চেভিয়াৰৰ বেদীৰ আইকন আৰু এটা প্ৰাচীন, সুন্দৰকৈ এম্ব্ৰয়ডাৰী কৰা কাপোৰ বা শ্ৰাউড সংৰক্ষিত আছিল। মাৰিউপল জিলাৰ গীৰ্জা আৰু বিদ্যালয়সমূহ পৰিদৰ্শন কৰাৰ উদ্দেশ্যে একাতৰিনোস্লাভ আৰু টাগানৰোগৰ বিচপ চিমিয়ন মাৰিউপলত উপস্থিত হৈছিল আৰু ১৮৯৭ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত এই নতুন মেৰী মেগডালিন গীৰ্জাৰ পৱিত্ৰকৰণ সম্পন্ন কৰিছিল। কেথেৰিন পথৰ একেবাৰে আৰম্ভণিতে থকা হাৰ্লাম্পিয়েভস্কি কেথেড্ৰেলৰ পিছতেই ই মাৰিউপলৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ গীৰ্জা হৈ পৰিছিল।<ref name="OldM"/><ref name="mrpl.city"/><ref name="MistoM">{{cite web |title=Five Irretrievably lost Churches of Mariupol |url=https://mistomariupol.com.ua/uk/5-bezpovorotno-zagublenih-hramiv-mariupolya/ |website=Misto Mariupol |access-date=20 March 2022}}</ref> এই গীৰ্জাটো ইটাৰে ছিউডো-বাইজেণ্টাইন স্থাপত্যশৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াত তিনিটা গম্বুজ আৰু চেইণ্ট মেৰী মেগডালিন, চেইণ্ট জন ড ক্ৰেষ্টিষ্ট আৰু পвит্ৰ কুমাৰী মেৰীৰ আশীৰ্বাদধন্য পোক্ৰোভৰ স্মৃতিত তিনিটা প্ৰাৰ্থনাগৃহ আছিল, য’ত পৱিত্ৰকৰণ কৰি দেৱতাৰ আৰাধনা কৰা হৈছিল।<ref name="LT"/> ১৯৩৪ চনত বলচেভিক চৰকাৰৰ ধৰ্মবিৰোধী 'গডলেচ ফাইভ-য়েৰ প্লেন'ৰ অংশ হিচাপে ইয়াক ধ্বংস নকৰালৈকে এই নতুন গীৰ্জাটো বৰ্তি আছিল। মেট্ৰ’পলিটান ইগ্নাটিবছৰ পৱিত্ৰ অৱশেষখিনিক মাৰিউপল মিউজিয়াম অৱ লোকেল লোৰলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। ১৯৩০ৰ দশকৰ শেষৰফালে চহৰখনত কোনো খ্ৰীষ্টান উপাসনাগৃহ বাকী থকা নাছিল।<ref name="MistoM"/> এই খালী ঠাইখিনিক ফোৱাৰা থকা এটা ছোভিয়েট স্কোৱেৰলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হয়। ১৯৬০ চনত এই স্থানত ডনেটস্ক আঞ্চলিক ড্ৰামা থিয়েটাৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১৮ চনৰ খনন কাৰ্যৰ ফলত থিয়েটাৰৰ ওচৰত গীৰ্জাৰ আধাৰশিলাৰ কিছু অংশ উদ্ধাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াক প্ৰদৰ্শনৰ বাবে এটা সুৰক্ষামূলক ডোমৰ তলত ৰখা হয়।<ref name="MistoM"/><ref name="LT"/> লগতে কাঁচৰ আৱৰণৰ ভিতৰত মেৰী মেগডালিন গীৰ্জাৰ এটা ব্ৰঞ্জৰ আৰ্হিও স্থাপন কৰা হৈছে।<ref name="RBC">{{cite web |title=How Mariupol is becoming a popular tourist city |url=https://www.rbc.ua/rus/travel/kardinalnye-peremeny-bloger-pokazala-transformatsii-1631700558.html |website=RBC |access-date=1 April 2022}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://old-mariupol.com.ua/cerkov-marii-magdaliny Old Mariupol] * [https://mistomariupol.com.ua/uk/5-bezpovorotno-zagublenih-hramiv-mariupolya/ Misto Mariupol] * [https://mrpl.city/blogs/view/tserkov-sv-marii-magdaliny mrpl.city] [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ গীৰ্জাঘৰ]] 4mae3etddql2p2pqy19sh5nczpthlhg 0 139469 651732 635426 2026-11-09T14:44:15Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651732 wikitext text/x-wiki {{Short description|Nepali-British mountaineer (1983–2026)}} {{Use dmy dates|date=August 2026}} {{Use British English|date=August 2026}} {{Infobox person | name = নিৰ্মল পূৰ্জা (Nirmal Purja) | honorific_suffix = [[Order of the British Empire|MBE]] | citizenship = '''জন্ম:''' <br> [[নেপাল]]<ref name=nepalkhabar_20231109>{{cite web |url=https://en.nepalkhabar.com/news/detail/6956/ |title=Famed mountaineer Nimsdai receives NRN citizenship |publisher=nepalkhabar.com |date=9 November 2023 |access-date=9 November 2023 |archive-date=9 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231109222452/https://en.nepalkhabar.com/news/detail/6956/ |url-status=live }}</ref> ----'''নাগৰিক:''' <br> [[যুক্তৰাজ্য]]<ref name=service_10846049>{{cite web|url=https://find-and-update.company-information.service.gov.uk/company/10846049/officers|title=Elite Himalayan Adventures Private Limited|publisher=find-and-update.company-information.service.gov.uk|access-date=31 October 2021|archive-date=6 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230306220343/https://find-and-update.company-information.service.gov.uk/company/10846049/officers|url-status=live}}</ref> | image = NIRMAL PURJA "NIMS".jpg | caption = ২০২১ চনত পূৰ্জা | birth_date = {{birth date|1983|7|25|df=y}} | birth_place = [[Dana, Nepal|ডানা]], ম্যাগদি, নেপাল | death_date = {{death date and age|2026|7|30|1983|7|25|df=y}} | death_place = [[ব্ৰড পিক]], গিলগিট-বাল্টিস্তান, পাকিস্তান | major_ascents = {{bulleted list|Fastest ascent of all fourteen [[eight-thousander]] mountains with supplementary oxygen, in six months and six days (record until 2023) |Fastest ascent of all fourteen eight-thousanders without supplementary oxygen, in 2 years and 150 days|Fastest ascent of [[Mount Everest]], [[Lhotse]] and [[Makalu]], in 48 hours<ref name="Project" /><ref name="RaI">{{cite web|url=https://rockandice.com/climbing-news/nirmal-nims-purja-summits-all-14-8000-meter-peaks-in-just-6-months-6-days-shattering-former-record-by-over-7-years/|title=Nirmal "Nims" Purja Summits All 14 8,000 Meter Peaks in Just 6 Months 6 Days, Shattering Former Record by Over 7 Years|date=30 October 2019|publisher=Rock and Ice Magazine|access-date=29 October 2019|archive-date=29 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029084755/https://rockandice.com/climbing-news/nirmal-nims-purja-summits-all-14-8000-meter-peaks-in-just-6-months-6-days-shattering-former-record-by-over-7-years/|url-status=live}}</ref><ref name=BBC>{{cite news |last1=BBC News |title=Nirmal Purja: Ex-soldier climbs 14 highest mountains in seven months |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-50217376 |work=[[BBC News]] |date=29 October 2019 |access-date=29 October 2019 |archive-date=29 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191029071814/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-50217376 |url-status=live }}</ref>|First winter ascent of [[K2]]}} | spouse = সুচি পূৰ্জা | children = ১ | relatives = [[তেজন গুৰুং]] <br> {{small|(ভগ্নীপতি)}}<ref name=outsideonline_20240926>{{cite news |last1=Liu |first1=Gloria |title=Death on Shishapangma |url=https://www.outsideonline.com/outdoor-adventure/exploration-survival/death-on-shishapangma/ |access-date=1 August 2026 |publisher=Outside |date=26 September 2024 |archive-date=6 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240706231735/https://www.outsideonline.com/outdoor-adventure/exploration-survival/death-on-shishapangma/ |url-status=live}}</ref> }} '''নিৰ্মল পূৰ্জা''' ({{lang-en|Nirmal Purja}}; নেপালী: निर्मल पुर्जा; ২৫ জুলাই ১৯৮৩ – ৩০ জুলাই ২০২৬) নিমছ বা নিমছদাই নামেৰে পৰিচিত এজন [[নেপালী]]-[[ব্ৰিটিছ]] পৰ্বতাৰোহী৷ পৰ্বতাৰোহণক কেৰিয়াৰ হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ পূৰ্বে তেওঁ ব্ৰিগেড অৱ গোৰ্খাৰ সৈতে ব্ৰিটিছ সেনাবাহিনীত আৰু পাছলৈ ৰয়েল নেভিৰ বিশেষ বাহিনীৰ ইউনিট স্পেচিয়েল ব’ট চাৰ্ভিচ (SBS)ত সেৱা আগবঢ়াইছিল৷ ২০১৯ চনৰ এপ্ৰিলৰ পৰা অক্টোবৰৰ ভিতৰত পূৰ্জাই [[অক্সিজেন]] চিলিণ্ডাৰ ব্যৱহাৰ কৰি মাত্ৰ ছমাহ আৰু ছয় দিনৰ ভিতৰতে ১৪টা "আঠহাজাৰী শৃংগ" ( eight-thousanders) — ৮,০০০ মিটাৰ (২৬,০০০ ফুট)তকৈ অধিক উচ্চতাৰ শৃংগ আৰোহণ কৰিছিল। ২০২৩ চনত [[ক্ৰীষ্টিন হাৰিলা]] আৰু [[টেনজেন শ্বেৰ্পা]]ই এই অভিলেখ ভংগ নকৰালৈকে এইটোৱেই আছিল সৰ্বাধিক দ্ৰুত সময়ৰ অভিলেখ। ইয়াৰ উপৰিও পূৰ্জাই পৰিপূৰক অক্সিজেন অবিহনে "আঠহাজাৰী শৃংগ"ৰ আৰোহণৰ আটাইতকৈ দ্ৰুততম অভিলেখ গঢ়িছিল, যিটো অভিলেখ তেওঁ দুবছৰ ১৫০ দিনৰ ভিতৰত গঢ়িছিল।<ref name=guinnessworldrecords_623486>{{Cite web |title=Fastest ascent of all mountains over 8,000 m without supplementary oxygen (male) |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/623486-fastest-ascent-of-all-mountains-over-8-000-m-without-supplementary-oxygen-male |archive-url=https://web.archive.org/web/20260731230934/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/623486-fastest-ascent-of-all-mountains-over-8-000-m-without-supplementary-oxygen-male |archive-date=31 July 2026 |access-date=7 August 2026 |website=Guinness World Records |language=en |url-status=live }}</ref> মাত্ৰ ৪৮ ঘণ্টাৰ ভিতৰতে [[মাউণ্ট এভাৰেষ্ট]], [[লোচে]], [[মাকালু]]ৰ শিখৰত উপনীত হোৱা প্ৰথমজন ব্যক্তি হৈছে পূৰ্জা। ২০২১ চনত তেওঁ আৰু আন ৯ জন নেপালী পৰ্বতাৰোহীয়ে কে ২ ৰ প্ৰথম শীতকালীন আৰোহণ সম্পূৰ্ণ কৰে। তেওঁক তেওঁৰ প্ৰজন্মৰ অন্যতম নিপুণ পৰ্বতাৰোহী বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু আধুনিক উচ্চ উচ্চতাৰ পৰ্বতাৰোহণৰ এজন আগশাৰীৰ ব্যক্তি হিচাপে তেওঁক বহুলভাৱে গণ্য কৰা হয়।<ref name=gq_20230119>{{cite magazine |last=Schaffer |first=Grayson |date=19 January 2023 |title=The Controversial King of Hardcore Climbing |url=https://www.gq.com/story/nims-purja-profile |access-date=6 August 2026 |magazine=GQ |archive-date=1 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260801231410/https://www.gq.com/story/nims-purja-profile |url-status=live }}</ref><ref name=theguardian_20260801_top>{{cite news |last=Abdul |first=Geneva |date=1 August 2026 |title=Top mountaineer Nirmal Purja confirmed dead after 11 hit by avalanche in Pakistan |url=https://www.theguardian.com/world/2026/aug/01/top-mountaineer-nirmal-purja-confirmed-dead-after-11-hit-by-avalanche-in-pakistan |access-date=6 August 2026 |work=The Guardian}}</ref><ref name=openthemagazine_20260801>{{cite news |title=Goodbye, Nimsdai: The Climber Who Rewrote Mountaineering History |url=https://openthemagazine.com/world/goodbye-nimsdai-the-climber-who-rewrote-mountaineering-history |work=[[Open (Indian magazine)|Open Magazine]] |date=1 August 2026 |access-date=2 August 2026}}</ref><ref>{{cite web |first=Binod |last=Dhakal |title=Obituary {{!}} Nirmal Purja, whose Himalayan feats rewrote mountaineering history, dies at 43 |url=https://english.nepalnews.com/s/travel-tourism/obituary-nirmal-purja-whose-himalayan-feats-rewrote-mountaineering-history-dies-at-43/ |access-date=1 August 2026 |work=Nepal News}}</ref> ২০২৬ চনৰ জুলাই মাহত [[পাকিস্তান]]ৰ [[ব্ৰড পিক]]ত হোৱা [[হিমস্খলন]]ত পূৰ্জা আৰু আন ৯ গৰাকী পৰ্বতাৰোহীৰ মৃত্যু হয়৷ == প্ৰাথমিক জীৱন == নিৰ্মল ("নিমছ")<ref name=nytimes_20211201>{{Cite news|last=Kennedy|first=Lisa|date=1 December 2021|title='14 Peaks: Nothing Is Impossible' Review: Climbing at a Breakneck Pace|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/12/01/movies/14-peaks-nothing-is-impossible-review.html|access-date=24 December 2021|issn=0362-4331|archive-date=1 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201223735/https://www.nytimes.com/2021/12/01/movies/14-peaks-nothing-is-impossible-review.html|url-status=live}}</ref> পূৰ্জাৰ জন্ম হৈছিল ১৯৮৩ চনৰ ২৫ জুলাইত<ref name="RedBull">{{cite web | url = https://www.redbull.com/my-en/athlete/nirmal-purja | title = Nirmal Purja | publisher = RedBull | access-date = 28 January 2021 | archive-date = 30 October 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211030124313/https://www.redbull.com/my-en/athlete/nirmal-purja | url-status = live }}</ref> [[নেপাল]]ৰ ম্যাগদি জিলাৰ{{r|RedBull2}} এখন সৰু গাঁও ডানাত —— যিখন [[ধৌলাগিৰি]]ৰ ওচৰত সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ১৬০০ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত।<ref name=NG1/> নন্দ বাহাদূৰ পূৰ্জা আৰু পূৰ্ণ কুমাৰীৰ পাঁচটা সন্তানৰ ভিতৰত তেওঁ আছিল চতুৰ্থ সন্তান।<ref name=thetimes_20260801>{{Cite news |date=1 August 2026 |title=Nirmal Purja obituary: intrepid mountaineer with extreme ambition |url=https://www.thetimes.com/uk/obituaries/article/nirmal-purja-obituary-death-avalanche-dj9pffn0k |url-access=subscription |access-date=2 August 2026 |work=The Times |archive-date=3 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803031747/https://www.thetimes.com/uk/obituaries/article/nirmal-purja-obituary-death-avalanche-dj9pffn0k |url-status=live }}</ref> তেওঁৰ পিতৃ গোৰ্খা সৈনিক আছিল আৰু মাক আছিল খেতিয়ক পৰিয়ালৰ।<ref name="NG1" /> তেওঁলোক যিহেতু ভিন্ ভিন্ নেপালী জনগোষ্ঠীৰ অন্তৰ্গত আছিল, সেয়েহে তেওঁলোকৰ বিবাহক সহজে গ্ৰহণ কৰা হোৱা নাছিল; ফলস্বৰূপে, দুয়োজনেই আৰ্থিক আৰু সামাজিকভাৱে পৰিয়ালৰপৰা বিচ্ছিন্ন হৈ পৰে।<ref name="NG1" /> পূৰ্জাই [[নেচনেল জিঅ'গ্ৰাফিক]]ক জনাইছিল, "আমি সঁচাকৈয়ে দুখীয়া পৰিয়ালৰপৰা আহিছোঁ," আৰু "মোৰ মনত আছে যে সৰুতে মোৰ ফ্লিপ-ফ্লপ্‌চও (flip-flops) নাছিল।"<ref name="NG1" /> তেওঁৰ বয়স চাৰি বছৰ হওঁতে‍ তেওঁলোকৰ পৰিয়ালটো কাঠমাণ্ডুৰ ওচৰৰ নিম্নভূমি চিটৱান জিলালৈ গুচি যায়।<ref name="NG1" /> পূৰ্জাৰ তিনিজন ডাঙৰ ভাতৃ গোৰ্খা সৈনিক হৈছিল আৰু তেওঁলোকেই তেওঁৰ ইংৰাজী মাধ্যমৰ বৰ্ডিং স্কুলৰ খৰচ বহন কৰিছিল।<ref name="NG1" /> স্কুলত পঢ়ি থকাৰ সময়তে তেওঁ কিকবক্সিঙত পাকৈত হৈ পৰিছিল।<ref name="NG1">{{cite magazine | magazine=[[National Geographic]] | url=https://www.nationalgeographic.co.uk/adventure/2020/12/the-nepalese-mountaineer-who-is-taking-a-spiritual-view-to-new-heights | first=Dominic | last=Bliss | date=12 January 2021 | accessdate=5 December 2021 | title=How a Nepali climber with a "freakish physiology" stormed the world of high-altitude mountaineering |archive-url=https://web.archive.org/web/20210131144255/https://www.nationalgeographic.co.uk/adventure/2020/12/the-nepalese-mountaineer-who-is-taking-a-spiritual-view-to-new-heights |archive-date=31 January 2021}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ইংলেণ্ডৰ ল'ফব'ৰ' বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰে আৰু তাতেই নিৰাপত্তা ব্যৱস্থাপনাত স্নাতকোত্তৰ ডিপ্লমা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Nirmal (Nims) Purja MBE {{!}} Loughborough Business School {{!}} Loughborough University |url=https://www.lboro.ac.uk/schools/business-school/about-us/alumni/distinguished-alumni/nirmal-nims-purja/ |access-date=26 July 2023 |website=www.lboro.ac.uk |archive-date=26 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726095104/https://www.lboro.ac.uk/schools/business-school/about-us/alumni/distinguished-alumni/nirmal-nims-purja/ |url-status=live }}</ref> ==সামৰিক জীৱন (২০০৩–২০১৮)== ২০০৩ চনত পূৰ্জাই ব্ৰিগেড অৱ গোৰ্খাত যোগদান কৰে আৰু ২০০৯ চনত ৰয়েল নেভিৰ বিশেষ নাও সেৱা (SBS)ত অংশগ্ৰহণ কৰে,<ref name="RedBull2">{{cite web |title=Meet the man who climbed 14 mountains in six months and stunned the world |url=https://www.redbull.com/au-en/project-possible-nirmal-purja-climbing-worlds-highest-peaks-record |website=Red Bull |access-date=30 October 2019 |language=en |archive-date=29 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191029172245/https://www.redbull.com/au-en/project-possible-nirmal-purja-climbing-worlds-highest-peaks-record |url-status=live }}</ref> অভিজাত ব্ৰিটিছ ইউনিটত যোগদান কৰা তেওঁ হ'ল প্ৰথমজন গোৰ্খা।{{r|RedBull}} তেওঁ এছ বি এছত শীতকালীন যুদ্ধ বিশেষজ্ঞ হিচাপে কাম কৰিছিল।{{r|RedBull}}<ref name="th">{{cite news |title=Nirmal Purja: Nepali climber carving mountaineering history |url=https://sportstar.thehindu.com/other-sports/nepal-nirmal-purja-mountaineer-project-possible-mountaineering-record-reinhold-messner/article29823944.ece |access-date=30 October 2019 |work=Sportstar |language=en |archive-date=30 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191030125109/https://sportstar.thehindu.com/other-sports/nepal-nirmal-purja-mountaineer-project-possible-mountaineering-record-reinhold-messner/article29823944.ece |url-status=live }}</ref> পূৰ্জাই কয় যে [[ব্ৰিটেইন]]ৰ সকলো যুদ্ধতে তেওঁ জড়িত আছিল আৰু স্নাইপাৰৰ গুলীয়ে এবাৰ তেওঁৰ ৰাইফলৰ কুণ্ডাত খুন্দা মৰাত তেওঁ আহত হৈছিল আৰু অলপৰ বাবে তেওঁৰ ডিঙিত গুলী লগা নাছিল।<ref name=NG1/> ২০১৮ চনত তেওঁ এছ বি এছৰপৰা পদত্যাগ কৰি উচ্চ উচ্চতাৰ পৰ্বতাৰোহণত পূৰ্ণকালীনভাৱে মনোনিৱেশ কৰে।<ref name=NG1/> সামৰিক বাহিনীত থকা সময়ছোৱাত তেওঁ পৰিয়ালৰ বাবে এজন মূল উপাৰ্জনকাৰী হৈ পৰিছিল,<ref name=BBC2021>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/59482665|title=BBC Sport: Nimsdai Purja|work=BBC Sport|date=30 November 2021|access-date=3 December 2021|archive-date=3 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211203095853/https://www.bbc.co.uk/sport/59482665|url-status=live}}</ref> গতিকে সেৱা এৰি যোৱাৰ অৰ্থ আছিল তেওঁৰ সেনাবাহিনীৰ পেঞ্চনও হাতৰ পৰা এৰি দিয়া৷ তেওঁ নিজেই এই ধনৰাশিক "জীৱন সলনি কৰা" ধন বুলি অভিহিত কৰিছিল।<ref name=NG1/> ==পৰ্বতাৰোহণ জীৱন (২০১২–২০২৬)== ===আৰম্ভণিৰ হিমালয় আৰোহণ=== ২০১২ চনত পূৰ্জাই প্ৰথমটো বৃহৎ [[হিমালয়]] আৰোহণ কৰিছিল, পূৰ্বৰ কোনো পৰ্বতাৰোহণৰ অভিজ্ঞতা নোহোৱাকৈ [[লোবুচে ইষ্ট]]ৰ শিখৰত উপনীত হৈছিল। ২০১৪ চনৰ ১৮ মে’ত মাত্ৰ ১৫ দিনীয়া অভিযানত তেওঁ ধৌলাগিৰি (৮,১৬৭ মিটাৰ) শিখৰত উপনীত হয়; এইটোৱেই আছিল তেওঁৰ প্ৰথম "আঠহাজাৰী শৃংগ" ( eight-thousanders) আৰোহণ।<ref name="Wanderlust">{{cite web|url=http://www.dreamwanderlust.com/news/nirmal-purja-summits-5th-eight-thousander-in-12-days-ends-1st-phase-of-project-possible|title=Nirmal Purja summits 5th eight-thousander in 12 days, ends 1st phase of 'Project Possible'|date=24 May 2019|publisher=Dreamwanderlust.com.com|author=Dream Wanderlust|access-date=26 May 2019|archive-date=27 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190527231033/http://www.dreamwanderlust.com/news/nirmal-purja-summits-5th-eight-thousander-in-12-days-ends-1st-phase-of-project-possible|url-status=live}}</ref> ২০১৬ চনৰ ১৩ মে'ত তেওঁ দ্বিতীয়টো আঠহাজাৰী শৃংগ [[মাউণ্ট এভাৰেষ্ট]] আৰোহণ কৰে।<ref name="Wanderlust" /> ২০১৭ চনৰ ১৫ মে'ত<ref name="Wanderlust" /> পূৰ্জাই "G200E" গোৰ্খা অভিযানৰ নেতৃত্ব দিয়ে, য'ত তেওঁ ১৩ জন গোৰ্খাৰ সৈতে এভাৰেষ্টৰ শিখৰত উপনীত হয়; এই অভিযান ব্ৰিটিছ সেনাবাহিনীত ২০০ বছৰীয়া গোৰ্খা সেৱাৰ স্মৰণত আয়োজন কৰা হৈছিল।<ref name="G200E">{{cite web|url=https://www.gurkhabde.com/gurkha-everest-expedition-himalayan-oddyssey/|title=Gurkha Everest Expedition – Himalayan Odyssey|work=Gurkha Brigade Association|date=3 February 2015|access-date=26 May 2019|archive-date=26 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526125632/https://www.gurkhabde.com/gurkha-everest-expedition-himalayan-oddyssey/|url-status=dead|archivedate=26 May 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190526125632/https://www.gurkhabde.com/gurkha-everest-expedition-himalayan-oddyssey/|deadurl=yes}}</ref> মুঠতে পূৰ্জাই ৯ বাৰ মাউণ্ট এভাৰেষ্ট আৰোহণ কৰিছে: তৃতীয়বাৰৰ বাবে ২০১৭ চনৰ ২৭ মে'ত;<ref>{{cite web | url = http://www.himalayandatabase.com/2017%20Season%20Lists/2017%20Spring%20A15.html | title = The Himalayan Database, Spring 2017 | access-date = 26 June 2022 | archive-date = 3 April 2023 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230403233245/http://www.himalayandatabase.com/2017%20Season%20Lists/2017%20Spring%20A15.html | url-status = live }}</ref> চতুৰ্থটো ২০১৯ চনৰ ২২ মে'ত;<ref>{{cite web | url = http://www.himalayandatabase.com/2019%20Season%20Lists/2019%20Spring%20A12.html | title = The Himalayan Database, Spring 2019 | access-date = 26 June 2022 | archive-date = 3 April 2023 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230403233246/http://www.himalayandatabase.com/2019%20Season%20Lists/2019%20Spring%20A12.html | url-status = live }}</ref> পঞ্চমটো ২০২১ চনৰ ৩১ মে'ত;<ref>{{cite web | url = http://www.himalayandatabase.com/2021%20Season%20Lists/2021%20Spring%20A10.html | title = The Himalayan Database, Spring 2021 | access-date = 26 June 2022 | archive-date = 3 April 2023 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230403233244/http://www.himalayandatabase.com/2021%20Season%20Lists/2021%20Spring%20A10.html | url-status = live }}</ref> ষষ্ঠটো ২০২২ চনৰ ১৫ মে'ত;<ref name="NepalNews">{{cite web |url=https://nepalnews.com/s/travel-and-tourism/nirmal-purja-sets-another-record |title=Nirmal Purja sets another record |author=Raju Silwal |publisher=nepalnews.com |date=19 May 2022 |access-date=30 June 2022 |archive-date=6 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230606235802/https://nepalnews.com/s/travel-and-tourism/nirmal-purja-sets-another-record |url-status=dead |archivedate=6 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230606235802/https://nepalnews.com/s/travel-and-tourism/nirmal-purja-sets-another-record |deadurl=yes }}</ref> সপ্তমটো মাত্ৰ ১৩ দিনৰ পাছত, ২০২২ চনৰ ২৮ মে'ত;<ref>{{Cite web |title=Timeline: The life and career of Nirmal “Nims” Purja |url=https://english.nepalnews.com/s/travel-tourism/timeline-the-life-and-career-of-nirmal-nims-purja/ |access-date=4 August 2026 |website=Nepal News |language=en |archive-date=4 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260804144102/https://english.nepalnews.com/s/travel-tourism/timeline-the-life-and-career-of-nirmal-nims-purja/ |url-status=live }}</ref> অষ্টমটো ২০২৩ চনৰ ১৭ মে'ত;<ref name=dailyecho_23552865>{{Cite web |date=29 May 2023 |title=Man rescues climber near summit of Mount Everest |url=https://www.dailyecho.co.uk/news/23552865.mount-everest-rescue-hampshire-climber-saves-man-near-peak/ |access-date=1 August 2026 |website=Daily Echo |language=en |archive-date=14 August 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250814180240/https://www.dailyecho.co.uk/news/23552865.mount-everest-rescue-hampshire-climber-saves-man-near-peak/ |url-status=live }}</ref> আৰু নৱমটো ২০২৬ চনৰ ২৭ মে’ত৷<ref name=Kuprianowicz>{{Cite web |last=Kuprianowicz |first=Martin |date=1 June 2026 |title=Nims Purja Shatters Own Speed Record in Historic Everest-Lhotse Traverse |url=https://snowbrains.com/nims-purja-shatters-own-speed-record-in-historic-everest-lhotse-traverse/ |website=SnowBrains |language=en |archive-date=3 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260603014656/https://snowbrains.com/nims-purja-shatters-own-speed-record-in-historic-everest-lhotse-traverse/ |url-status=live }}</ref> === প্ৰকল্প সম্ভৱ ১৪/৭ === [[File:Nirmal Purja.jpg|thumb|২০১৯ চনত প্ৰজেক্ট পচিবলৰ চূড়ান্ত আৰোহণৰ পাছত কাঠমাণ্ডুত পূৰ্জা]] সাত মাহত "আঠহাজাৰী"ৰ চৈধ্যটা শৃংগৰ শিখৰত উপনীত হোৱাৰ পৰিকল্পনাৰে পূৰ্জাই ২০১৯ চনৰ ২৩ এপ্ৰিলত প্ৰথমটো শিখৰত উপনীত হয় আৰু ইয়াৰ পাছত ২০১৯ চনৰ ২৪ মে'ত তেওঁ নিজৰ "প্ৰকল্প সম্ভৱ ১৪/৭" সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref name="Project" /> প্ৰথম পৰ্যায়ত ছটা শৃংগ আৰোহন কৰে, সেয়া হ'ল - [[অন্নপূৰ্ণা]], [[ধৌলাগিৰি]], [[কাঞ্চনজঙ্ঘা]], [[মাউণ্ট এভাৰেষ্ট]], [[লোচে]] আৰু [[মাকালু]]।<ref name="Project">{{cite web|url=https://www.manojbohara.com/nirmal-purja-and-project-possible/|title="Project Possible" webpage.|access-date=26 May 2019|archive-date=26 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526082829/https://www.manojbohara.com/nirmal-purja-and-project-possible/|url-status=live|archivedate=26 May 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190526082829/https://www.manojbohara.com/nirmal-purja-and-project-possible/|deadurl=yes}}</ref> এই আৰোহণত তেওঁৰ লগত আছিল শ্বেৰ্পা মিংমা গাবু "ডেভিদ" শ্বেৰ্পা, লাকপা ডেণ্ডি (জেকচন ছন), গেলজেন শ্বেৰ্পা, টেনচি কাছাং, আৰু আন কেইবাজনো পৰ্বতাৰোহী। মাত্ৰ ১২ দিনতে তেওঁ শেষ পাঁচটা শৃংগ আৰোহন কৰে। তেওঁ দুদিন ৩০ মিনিটৰ ভিতৰতে এভাৰেষ্ট, লোচে, মাকালু আৰোহণ কৰি নিজৰ পূৰ্বৰ [[গিনিজ ৱৰ্ল্ড ৰেকৰ্ড]] ভংগ কৰে।<ref name="Wanderlust"/><ref name="THT">{{cite web|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/nirmal-purja-stands-atop-kanchenjunga-after-heroic-ascent-of-dhaulagiri-annapurna/|title=Nirmal Purja stands atop Kangchenjunga after heroic ascent of Dhaulagiri, Annapurna|date=15 May 2019|work=The Himalaya Times|author=Rakhan Pokhrel|access-date=26 May 2019|archive-date=26 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526111429/https://thehimalayantimes.com/nepal/nirmal-purja-stands-atop-kanchenjunga-after-heroic-ascent-of-dhaulagiri-annapurna/|url-status=live}}</ref><ref name="desnivel1">{{cite web|url=https://www.desnivel.com/expediciones/primeras-cimas-de-la-temporada-en-el-annapurna-nirmal-purja-tacha-el-primer-8-000/|title=Primeras cimas de la temporada en el Annapurna, Nirmal Purja tacha el primer 8.000|date=24 April 2019|publisher=Desnivel.com|language=Spanish|access-date=26 May 2019|archive-date=26 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526103716/https://www.desnivel.com/expediciones/primeras-cimas-de-la-temporada-en-el-annapurna-nirmal-purja-tacha-el-primer-8-000/|url-status=live}}</ref><ref name="desnivel3">{{cite web|url=https://www.desnivel.com/expediciones/nirmal-purja-aclara-que-si-hizo-cima-en-el-dhaulagiri-ahora-va-a-por-everest-lhotse-y-makalu/|title=Nirmal Purja aclara que sí hizo cima en el Dhaulagiri… ahora va a por Everest, Lhotse y Makalu.|date=20 May 2019|publisher=Desnivel.com|language=Spanish|access-date=26 May 2019|archive-date=26 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526093724/https://www.desnivel.com/expediciones/nirmal-purja-aclara-que-si-hizo-cima-en-el-dhaulagiri-ahora-va-a-por-everest-lhotse-y-makalu/|url-status=live}}</ref><ref name="desnivel4">{{cite web|url=https://www.desnivel.com/expediciones/nirmal-purja-corona-everest-y-lhotse-en-el-dia-y-hoy-intenta-el-makalu/|title=Nirmal Purja corona Everest y Lhotse en el día… y hoy intenta el Makalu.|date=23 May 2019|publisher=Desnivel.com|author=Isaac Fernández|language=Spanish|access-date=26 May 2019|archive-date=23 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190523163101/https://www.desnivel.com/expediciones/nirmal-purja-corona-everest-y-lhotse-en-el-dia-y-hoy-intenta-el-makalu/|url-status=live}}</ref><ref name="desnivel6">{{cite web|url=https://www.desnivel.com/expediciones/nirmal-purja-completa-sus-6x8000-de-primavera-con-el-makalu/|title=Nirmal Purja completa sus 6×8000 de primavera con el Makalu|language=Spanish|date=24 May 2019|publisher=Desnivel.com|author=Isaac Fernández|access-date=26 May 2019|archive-date=26 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526093710/https://www.desnivel.com/expediciones/nirmal-purja-completa-sus-6x8000-de-primavera-con-el-makalu/|url-status=live}}</ref> ২০১৯ চনৰ জুলাই মাহত পূৰ্জাই দ্বিতীয় পৰ্যায় সম্পূৰ্ণ কৰে, য’ত তেওঁ [[নাংগা পৰ্বত]] (৮,১২৬ মিটাৰ, ৩ জুলাই), গাশ্বাৰব্ৰাম-প্ৰথম (৮,০৮০ মিটাৰ, ১৫ জুলাই), গাশ্বাৰব্ৰাম-দ্বিতীয় (৮,০৩৪ মিটাৰ, ১৮ জুলাই), [[কে২]] (৮,৬১১ মিটাৰ, ২৪ জুলাই) আৰু [[ব্ৰড পিক]] (৮,০৪৭ মিটাৰ, ২৬ জুলাই)ৰ শিখৰত উপনীত হয়; এই সকলোবোৰ [[পাকিস্তান]]ত অৱস্থিত।<ref name="THTBP">{{cite web|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/nirmal-nims-purja-sets-world-record-climbing-11-mountains-in-4-months/|title=Nirmal 'Nims' Purja scales Nanga Parbat to complete his seventh 8000er|date=7 July 2019|work=The Himalayan Times|author=Rajan Pokhrel|access-date=28 July 2019|archive-date=29 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190729094652/https://thehimalayantimes.com/nepal/nirmal-nims-purja-sets-world-record-climbing-11-mountains-in-4-months/|url-status=live}}</ref><ref name="BP">{{cite web|url=https://explorersweb.com/2019/07/26/breaking-nirmal-purja-climbs-broad-peak-11th-8000er-ticked-off/|title=Breaking: Nirmal Purja Climbs Broad Peak|date=26 July 2019|publisher=Explorers.web|author=Angela Benavides|access-date=28 July 2019|archive-date=28 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190728085822/https://explorersweb.com/2019/07/26/breaking-nirmal-purja-climbs-broad-peak-11th-8000er-ticked-off/|url-status=live}}</ref> ২০১৯ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহৰ পৰা তৃতীয় আৰু অন্তিম পৰ্যায় আৰম্ভ হৈছিল। তেওঁ ২৩ ছেপ্টেম্বৰত চো অয়ু (৮১৮৮ মিটাৰ, তিব্বত) আৰু ২৭ ছেপ্টেম্বৰত মানসলু (৮১৬৩ মিটাৰ, নেপাল) শিখৰত উপনীত হয়। ২০১৯ চনৰ ১ অক্টোবৰত চীন কৰ্তৃপক্ষই নেপালী চৰকাৰৰ অনুৰোধত পূৰ্জা আৰু তেওঁৰ দলটোক শৰৎকালত শিশাপাংমা (৮০২৭ মিটাৰ, তিব্বত, চীন) বগাবলৈ বিশেষ অনুমতি প্ৰদান কৰে।<ref name="THT1">{{cite web|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/china-to-allow-nirmal-nims-purja-to-climb-shishapangma/|title=China to allow Nirmal 'Nims' Purja to climb Shishapangma|date=October 2019 |access-date=1 October 2019|archive-date=1 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191001082603/https://thehimalayantimes.com/nepal/china-to-allow-nirmal-nims-purja-to-climb-shishapangma/|url-status=live}}</ref> ২০১৯ চনৰ ১৮ অক্টোবৰত পূৰ্জাই নেপাল এৰি তিব্বতলৈ যায়, পাঁচজনীয়া অভিযানৰ নেতৃত্ব দি<ref name="THT2">{{cite web|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/nirmal-nims-purja-leaves-for-shishapangma-to-complete-14-peaks-in-6-months/|title=Nirmal 'Nims' Purja leaves for Shishapangma to complete 14 peaks in 6 months|date=18 October 2019 |access-date=22 October 2019|archive-date=22 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191022104457/https://thehimalayantimes.com/nepal/nirmal-nims-purja-leaves-for-shishapangma-to-complete-14-peaks-in-6-months/|url-status=live}}</ref> আৰু পৰিপূৰক অক্সিজেন ব্যৱহাৰ কৰি ২৯ অক্টোবৰত সফলভাৱে‍ শিখৰত উঠি ১৪/৭ প্ৰজেক্ট পচিবল সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref name="THTBMan">{{cite web|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/nirmal-nims-purja-sets-world-record-scaling-13-peaks-in-five-months/|title=Nirmal 'Nims' Purja sets world record scaling 13 peaks in five months|date=27 September 2019|work=The Himalayan Times|author=Rajana Ppokhrel|access-date=27 September 2019|archive-date=30 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190930121139/https://thehimalayantimes.com/nepal/nirmal-nims-purja-sets-world-record-scaling-13-peaks-in-five-months/|url-status=live}}</ref> ২০২২ চনত প্ৰকাশিত গৱেষণাৰ পৰা দেখা গৈছে যে প্ৰকল্প ১৪/৭ৰ সময়ত পূৰ্জা ধৌলাগিৰিৰ শিলা-শিখৰত আৰু মানসলুৰ শৈলশিৰাৰ এটি বিন্দুত ৰৈ দিব লগা হৈ‍ছিল। পৰিপূৰক অক্সিজেনৰ সৈতে ১৪টা সৰ্বোচ্চ শৃংগৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক দ্ৰুততম আৰোহণৰ অভিলেখৰ উপৰিও পূৰ্জাই আন কেইবাটাও অভিলেখ গঢ়িছিল: বসন্ত কালত সবাতোকৈ‍ বেছি ৮,০০০ মিটাৰ শিখৰ আৰোহণ (ছয়); গ্ৰীষ্মকালত সবাতোকৈ‍ বেছি (পাঁচটা); বিশ্বৰ তিনিটা সৰ্বোচ্চ শৃংগ (এভাৰেষ্ট, কে ২, আৰু কাঞ্চনজঙ্ঘা)ৰ আটাইতকৈ দ্ৰুততম আৰোহণ; বিশ্বৰ পাঁচটা উচ্চতম পৰ্বতৰ (এভাৰেষ্ট, কে ২, কাঞ্চনজঙ্ঘা, লোচে‍, আৰু মাকালু) আটাইতকৈ দ্ৰুততম আৰোহণ; তলৰ স্তৰৰ ৮,০০০ মিটাৰ শৃংগ (গাশ্বাৰব্ৰাম I, II, আৰু ব্ৰড পিক)ৰ আটাইতকৈ দ্ৰুত আৰোহণ; আৰু উচ্চ স্তৰৰ ৮,০০০ মিটাৰ শৃংগৰ আটাইতকৈ দ্ৰুততম আৰোহণ — য'ত মাত্ৰ ৪৮ ঘণ্টাৰ ভিতৰতে একেৰাহে এভাৰেষ্ট, লোচে‍ আৰু মাকালু বগাই নিজৰ পূৰ্বৰ পাঁচ দিনৰ অভিলেখ ভংগ কৰাটোও অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে‍।<ref name="Project" /> ২০১৯ চনৰ মে’ মাহত ‘প্ৰজেক্ট পচিবল’ৰ সময়ত পূৰ্জাই তোলা এখন ফটো ভাইৰেল হৈছিল, য’ত এভাৰেষ্টত পৰ্বতাৰোহীৰ ভিৰ দেখা গৈছিল। এই ছবিখন ''দি‍ নিউয়ৰ্ক টাইমছ''তো প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name=nytimes_20190918>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2019/09/18/sports/the-everest-climber-whose-traffic-jam-photo-went-viral.html |title=New York Times: the climber whose traffic jam photo went viral |newspaper=The New York Times |date=18 September 2019 |access-date=3 December 2021 |last1=Mutrie |first1=Tim |archive-date=2 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202113922/https://www.nytimes.com/2019/09/18/sports/the-everest-climber-whose-traffic-jam-photo-went-viral.html |url-status=live }}</ref> নেটফ্লিক্সে প্ৰজেক্ট পচিবলৰ বিষয়ে ''১৪ পিকছ: নথিং ইজ ইম্পচিবল'' ছবিখন নিৰ্মাণ কৰিছিল, যিখন ছবি ২০২১ চনৰ ২৯ নৱেম্বৰত মুক্তি পাইছিল।<ref>{{cite web |title=JRE 1790 |website=[[Spotify]] |url=https://open.spotify.com/episode/0JEBeXmsbltKWYuf4TqJ6k?si=3c57bd822cb94dbc |access-date=10 March 2022 |archive-date=3 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403233244/https://open.spotify.com/episode/0JEBeXmsbltKWYuf4TqJ6k?si=3c57bd822cb94dbc |url-status=live }}</ref><ref name=guinnessworldrecords_684255>{{cite news |title=14 Peaks: All the records Nims Purja broke in new Netflix documentary |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2021/12/14-peaks-all-the-records-nims-purja-broke-in-new-netflix-documentary-684255 |work=Guinness World Records |date=3 December 2021 |language=en-gb |archive-date=4 December 2021 |access-date=6 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211204123331/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2021/12/14-peaks-all-the-records-nims-purja-broke-in-new-netflix-documentary-684255 |url-status=live }}</ref> === কে২-ৰ প্ৰথম শীতকালীন আৰোহণ === ২০২১ চনৰ ১৬ জানুৱাৰীত পূৰ্জাই আন ৯ জন নেপালী পৰ্বতাৰোহীৰ সৈতে ইতিহাস ৰচনা কৰে। তেওঁৰ দলটোৱে – মিংমা ডেভিদ শ্বেৰ্পা, মিংমা টেঞ্জি শ্বেৰ্পা, গেলজেন শ্বেৰ্পা, পেম চিৰি শ্বেৰ্পা, ডাৱা টেম্বা শ্বেৰ্পা, আৰু তেওঁ নিজেই – মিংমা গিয়ালজে শ্বেৰ্পা (মিংমা জি), ডাৱা টেনজিন শ্বেৰ্পা আৰু কিলু পেম্বা শ্বেৰ্পা আৰু চেভেন ছামিটছ ট্ৰেকছৰপৰা ছ’না শ্বেৰ্পাৰ দলত যোগদান কৰে। তেওঁলোকে পাকিস্তানত স্থানীয় সময় অনুসৰি ১৬:৫৮ বজাত কে ২ৰ শীৰ্ষত উপনীত হয়।<ref>{{cite web |title=K2: Nepalese mountaineers claim historic first winter ascent |url=https://www.planetmountain.com/en/news/alpinism/k2-nepalese-mountaineers-claim-historic-first-winter-ascent.html/ |website=planetmountain.com |access-date=28 January 2021 |archive-date=28 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210128003023/https://www.planetmountain.com/en/news/alpinism/k2-nepalese-mountaineers-claim-historic-first-winter-ascent.html/ |url-status=dead }}</ref><ref name=":0">{{Cite web|title=Nepali mountaineers make first K2 winter ascent {{!}} DW {{!}} 16 January 2021|url=https://www.dw.com/en/nepali-mountaineers-make-first-k2-winter-ascent/a-56249929|access-date=16 January 2021|publisher=Deutsche Welle|language=en-GB|archive-date=16 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116160521/https://www.dw.com/en/nepali-mountaineers-make-first-k2-winter-ascent/a-56249929|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|date=16 January 2021|title=Nepalese team makes first successful winter ascent of K2|url=http://www.theguardian.com/world/2021/jan/16/nepalese-team-makes-first-successful-winter-ascent-of-k2|access-date=16 January 2021|website=The Guardian|language=en|archive-date=16 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116172020/https://www.theguardian.com/world/2021/jan/16/nepalese-team-makes-first-successful-winter-ascent-of-k2|url-status=live}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|date=16 January 2021|title=Nepali mountaineers achieve historic winter first on K2|url=https://www.nationalgeographic.com/adventure/article/nims-purja-attempts-to-summit-k2-the-worlds-second-highest-peak|access-date=16 January 2021|website=Adventure|language=en|archive-date=16 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116162316/https://www.nationalgeographic.com/adventure/2021/01/nims-purja-attempts-to-summit-k2-the-worlds-second-highest-peak/|url-status=live}}</ref>১৯৮৭ চনৰ পাছত বহু প্ৰচেষ্টাৰ অন্তত এইটোৱেই আছিল প্ৰথম সফল কে২-ৰ শীতকালীন আৰোহণ। পূৰ্জা আছিল একমাত্ৰ দলৰ সদস্য যিয়ে পৰিপূৰক অক্সিজেন অবিহনে শিখৰত উপনীত হৈছিল, শীতকালত তেনে কৰা তেওঁ আছিল প্ৰথমজন ব্যক্তি।{{r|SP}}<ref name=nimsdai_20210118>{{cite web|author=Nirmal Purja|title=Update 11 – With or without O2 ?|url=https://www.nimsdai.com/post/k2-winter-update-11-with-or-without-o2|website=nimsdai.com|date=18 January 2021|access-date=28 January 2021|archive-date=28 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210128033612/https://www.nimsdai.com/post/k2-winter-update-11-with-or-without-o2|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Nirmal Purja climbed K2 in winter without supplementary oxygen|url=http://www.planetmountain.com/en/news/alpinism/nirmal-purja-climbed-k2-in-winter-without-supplementary-oxygen.html|access-date=29 January 2021|work=Planet Mountain|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127070654/https://www.planetmountain.com/en/news/alpinism/nirmal-purja-climbed-k2-in-winter-without-supplementary-oxygen.html|url-status=live}}</ref><ref name=scmp_3118032>{{Cite web|date=16 January 2021|title=First winter ascent of K2 achieved by Nirmal Purja and fellow Nepalese|url=https://www.scmp.com/sport/outdoor/extreme-sports/article/3118032/first-winter-ascent-k2-achieved-nirmal-purja-and|access-date=29 January 2021|work=[[South China Morning Post]]|archive-date=28 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210128170657/https://www.scmp.com/sport/outdoor/extreme-sports/article/3118032/first-winter-ascent-k2-achieved-nirmal-purja-and|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Nirmal Purja's K2 winter summit proves ANYTHING is possible|url=https://www.redbull.com/ca-en/nirmal-purja-k2-summit-winter|access-date=29 January 2021|website=Red Bull|language=en|archive-date=25 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125151724/https://www.redbull.com/ca-en/nirmal-purja-k2-summit-winter|url-status=live}}</ref> কে২-ৰ তলত থকা শিবিৰসমূহত ভয়াবহ বতৰৰ প্ৰভাৱ পৰাত আৰু কিছুমান সঁজুলি হেৰাই যোৱাৰ পাছত তিনিটা দলৰ নেপালী পৰ্বতাৰোহীয়ে একত্ৰিত হৈ পৰ্বত বগাবলৈ সিদ্ধান্ত লয়।<ref>{{Cite news|last=Tomlinson|first=Hugh|title=Storm wrecks bid to reach K2 summit in winter|newspaper=[[The Times]] |language=en|url=https://www.thetimes.co.uk/article/storm-wrecks-bid-to-reach-k2-summit-in-winter-5qbc9n0cp|access-date=16 January 2021|issn=0140-0460|archive-date=16 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116214819/https://www.thetimes.co.uk/article/storm-wrecks-bid-to-reach-k2-summit-in-winter-5qbc9n0cp|url-status=live}}</ref> === অধিক কৃতিত্ব === ২০২২ চনৰ মে’ মাহত পূৰ্জাই মাত্ৰ ৮ দিন, ২৩ ঘণ্টা আৰু ১০ মিনিটত পৰিপূৰক অক্সিজেন নোহোৱাকৈ একেৰাহে কাঞ্চনজঙ্ঘা, মাউণ্ট এভাৰেষ্ট, আৰু লোচে‍ বগাই এক নতুন গতিৰ অভিলেখ গঢ়িছিল। ৭ মে’ৰ পুৱা ১০:৫০ বজাত তেওঁ কাঞ্চনজঙ্ঘা আৰোহন কৰিছিল, ১৫ মে’ৰ পুৱা ৮:০০ বজাত এভাৰেষ্টৰ শিখৰত উপনীত হৈছিল (এভাৰেষ্টত তেওঁৰ ষষ্ঠ আৰোহণ) আৰু ২৬ ঘণ্টাৰ পাছত ১৬ মে’ৰ পুৱা ১০:০০ বজাত তেওঁ লোচে‍ আৰোহণ কৰিছিল।{{r|NepalNews}} ২০২৪ চনৰ ৪ অক্টোবৰত পূৰ্জাই শিশপাংমাৰ শিখৰত উপনীত হোৱাৰ পাছত দুটা বিশ্ব অভিলেখ ভংগ কৰে: পৰিপূৰক অক্সিজেন অবিহনে ১৪টা শিখৰত উপনীত হোৱাৰ আটাইতকৈ দ্ৰুত সময় (২ বছৰ আৰু ৫ মাহ) আৰু পৰিপূৰক অক্সিজেনৰ সহায়ত আৰু অবিহনে ১৪টা শৃংগ সৰ্বাধিক দ্ৰুত আৰোহন।<ref>{{cite web |last1=Nismdai |first1=Purja |title=Nimsdai completes 14 peaks, without the use of supplemental oxygen |url=https://www.nimsdai.com/post/nimsdai-completes-14-peaks-without-the-use-of-supplemental-oxygen |website=NIMSDAI |publisher=nimsdai.com |access-date=22 October 2024 |archive-date=1 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241101223412/https://www.nimsdai.com/post/nimsdai-completes-14-peaks-without-the-use-of-supplemental-oxygen |url-status=live }}</ref> ২০২৪ চনৰ ২১ অক্টোবৰত তেওঁ পৰিপূৰক অক্সিজেনৰ সৈতে আৰু অবিহনে ১৪টা শৃংগ আৰু সাতটা শিখৰত (Seven Summits) উপনীত হোৱা প্ৰথমজন ব্যক্তি হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web |last1=Nimsdai |first1=Purja |title=Nimsdai "Nims" Purja completes the Seven Summits |url=https://www.nimsdai.com/post/nimsdai-nims-purja-completes-the-seven-summits |website=NIMSDAI |publisher=nimsdai.com |access-date=22 October 2024 |archive-date=1 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241101235825/https://www.nimsdai.com/post/nimsdai-nims-purja-completes-the-seven-summits |url-status=live }}</ref> ২০২৫ চনত পূৰ্জাই তেওঁৰ শেহতীয়া প্ৰত্যাহ্বান হেটট্ৰিক চেলেঞ্জ ঘোষণা কৰে, যাৰ লক্ষ্য আছিল তৃতীয়বাৰৰ বাবে ১৪টা শৃংগ আৰু সাতটা শীৰ্ষ শিখৰত উপনীত হোৱা।<ref name=everestchronicle_20250521>{{Cite web |date=21 May 2025 |title=Nimsdai Purja summits Kanchenjunga, launches his historic 'Hat Trick Challenge' |url=https://everestchronicle.com/nimsdai-purja-summits-kanchenjunga-launches-his-historic-hat-trick-challenge |access-date=11 July 2025 |website=everestchronicle.com |language=en |archive-date=17 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250617015908/https://everestchronicle.com/nimsdai-purja-summits-kanchenjunga-launches-his-historic-hat-trick-challenge |url-status=live }}</ref> তেওঁ কয় যে তেওঁ এই প্ৰকল্পৰ বাবে স্ব-পুঁজি আগবঢ়াব, সকলো অনুদান আৰু পৃষ্ঠপোষকতাৰ ধনেৰে নিমছডাই ফাউণ্ডেশ্যনক সহায় কৰিব।<ref name=nagariknetwork_679358>{{Cite web |date=8 August 2024 |title=Nims Purja eyes for 14 peaks hat-trick and seven summits for charity |url=https://www.myrepublica.nagariknetwork.com/news/nims-purja-eyes-for-14-peaks-hat-trick-and-seven-summits-for-charity-679358a7b02b0.html |access-date=11 July 2025 |website=www.myrepublica.nagariknetwork.com |language=en |archive-date=5 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250905193417/https://www.myrepublica.nagariknetwork.com/news/nims-purja-eyes-for-14-peaks-hat-trick-and-seven-summits-for-charity-679358a7b02b0.html |url-status=live }}</ref> শিক্ষা, জৰুৰীকালীন সাহায্য, আৰু পৰিৱেশৰ সৈতে জড়িত বিভিন্ন পদক্ষেপৰ জৰিয়তে উচ্চ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ সম্প্ৰদায়সমূহক সহায় কৰাটোৱেই এই ফাউণ্ডেশ্যনৰ লক্ষ্য। ইয়াৰ আটাইতকৈ বেছি চৰ্চিত প্ৰকল্পটো হৈছে "বিগ মাউণ্টেন ক্লিন আপ",<ref name=homegrown_20220426>{{Cite web |last=Mathew |first=Meghna |date=26 April 2022 |title=Trash-Free Mountains: A Foundation On Their Way To Clean The Himalayas |url=https://homegrown.co.in/homegrown-explore/trash-free-mountains-a-foundation-on-their-way-to-clean-the-himalayas |access-date=11 July 2025 |website=Homegrown |language=en |archive-date=13 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251013211746/https://homegrown.co.in/homegrown-explore/trash-free-mountains-a-foundation-on-their-way-to-clean-the-himalayas |url-status=live }}</ref> যিটো উচ্চ শৃংগৰ পৰা আৱৰ্জনা আঁতৰাবলৈ আৰম্ভ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=The record-breaking Nepali mountaineer cleaning up the Himalaya |url=https://www.lonelyplanet.com/news/nepal-himalaya-clean-up |access-date=11 July 2025 |website=Lonely Planet |language=en |archive-date=14 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250914184640/https://www.lonelyplanet.com/news/nepal-himalaya-clean-up |url-status=live }}</ref> ২০২৫ চনৰ ৩ জুলাইত পূৰ্জাই পাকিস্তানত নংগা পৰ্বত আৰোহন কৰা বুলি ঘোষণা কৰে। এইটোৱেই আছিল তেওঁৰ ৮,০০০ মিটাৰ শৃংগত ৫০ সংখ্যক সফল আৰোহণ আৰু পৰিপূৰক অক্সিজেন নোহোৱাকৈ তেওঁৰ ২২ সংখ্যক আৰোহন।<ref>{{Cite web |title=Nimsdai sets new world record |url=https://english.nepalpress.com/2025/07/09/nimsdai-sets-new-world-record/ |access-date=11 July 2025 |website=Nepal Press |language=en-US |archive-date=29 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251129205955/https://english.nepalpress.com/2025/07/09/nimsdai-sets-new-world-record/ |url-status=live }}</ref> এই আৰোহণসমূহে দুটা নতুন অভিলেখ গঢ়িছিল: যিকোনো পৰ্বতাৰোহীৰ আটাইতকৈ সফল শিখৰ আৰোহন আৰু পৰিপূৰক অক্সিজেন নথকা আটাইতকৈ সফল শিখৰ আৰোহন।<ref name=dcnepal_20250709>{{Cite web |date=9 July 2025 |title=Nimsdai 'Nims' Purja sets new world record:50 x 8,000er successful summits |url=https://english.dcnepal.com/2025/07/09/nimsdai-nims-purja-sets-new-world-record50-x-8000er-successful-summits/ |access-date=11 July 2025 |website=DCnepal |language=en-US |archive-date=14 August 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250814202656/https://english.dcnepal.com/2025/07/09/nimsdai-nims-purja-sets-new-world-record50-x-8000er-successful-summits/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Nimsdai 'Nims' Purja sets new world record: 50 x 8 – Equity Nepal |url=https://equitynepal.com/tag/nimsdai-nims-purja-sets-new-world-record-50-x-8/ |access-date=11 July 2025 |language=en-US |archive-date=19 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119062000/https://equitynepal.com/tag/nimsdai-nims-purja-sets-new-world-record-50-x-8/ |url-status=live }}</ref> ২০২৬ চনৰ মে’ মাহত পূৰ্জাই পৰিপূৰক অক্সিজেন অবিহনে এভাৰেষ্ট আৰু লোচে‍ৰ দ্ৰুততম আৰোহক হিচাপে‍ নিজৰ বিশ্ব অভিলেখ ভংগ কৰে। তেওঁ ১৩ ঘণ্টাত এভাৰেষ্টৰ শিখৰৰ পৰা লোচেৰ শিখৰলৈ উঠি পূৰ্বৰ ২৫ ঘণ্টাৰ অভিলেখ অতিক্ৰম কৰে।<ref name=Kuprianowicz/> কেইদিনমানৰ পিছত তেওঁ মাকালুৰ শিখৰত উপনীত হয়—৮,০০০ মিটাৰ শৃংগত তেওঁৰ ৫৬ সংখ্যক আৰোহণ—তাৰ ফলত তেওঁৰ সৰ্বাধিক ৮,০০০ মিটাৰ শৃংগ আৰোহণৰ অভিলেখ আৰু অধিক বৃদ্ধি পায়।<ref name=everestchronicle_20260608>{{Cite web |work=Everest Chronicle |date=8 June 2026 |title=Nimsdai reaches new milestone with 56th 8,000m peak summit |url=https://everestchronicle.com/nimsdai-reaches-new-milestone-with-56th-8000m-peak-summit |access-date=23 June 2026 |language=en}}</ref> === আঠহাজাৰী শৃংগ আৰোহণ === ২০২২ চনত প্ৰকাশিত গৱেষণাই মাত্ৰ তিনিজন পৰ্বতাৰোহী – পূৰ্জা, এড ভিয়েষ্টাৰ আৰু ভেইকা গুষ্টাফছনক ১৪টা আঠহাজাৰী শৃংগৰ প্ৰকৃত ভৌগোলিক শিখৰত থিয় হোৱা বুলি নিশ্চিত কৰিছিল।<ref name=Alpinist/> গৱেষকসকলে লক্ষ্য কৰিছে যে ১৪/৭ প্ৰকল্পৰ সময়ত পূৰ্জা ধৌলাগিৰিৰ শিলা-শিখৰত আৰু মানসলুৰ শৈলশিৰাৰ এটি বিন্দুত ৰৈছিল।<ref name=Alpinist/> তেওঁলোকে এইটোও লক্ষ্য কৰিছিল যে ২০২১ চনৰ শৰৎকালত তেওঁ দুয়োটা পৰ্বতৰ প্ৰকৃত শিখৰত উপনীত হোৱাৰ সময়ত এই কথা শুধৰাইছিল।<ref name=Alpinist>{{cite web | magazine=[[Alpinist (magazine)|Alpinist]] | url=http://www.alpinist.com/doc/web22c/newswire-8000er-records-challenged-by-photographic-research | date=20 July 2022 | accessdate=3 August 2022 | title=Researchers challenge historical records for 8000-meter peaks | first=Derek | last=Franz | archive-date=4 October 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231004090639/http://www.alpinist.com/doc/web22c/newswire-8000er-records-challenged-by-photographic-research | url-status=live }}</ref> তলৰ তালিকাখনত পূৰ্জাৰ আঠহাজাৰী শৃংগ আৰোহণৰ তথ্য দিয়া হৈছে:<ref>{{Cite web |title=Timeline: The life and career of Nirmal “Nims” Purja |url=https://english.nepalnews.com/s/travel-tourism/timeline-the-life-and-career-of-nirmal-nims-purja/ |access-date=4 August 2026 |website=Nepal News |language=en |archive-date=4 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260804144102/https://english.nepalnews.com/s/travel-tourism/timeline-the-life-and-career-of-nirmal-nims-purja/ |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable" |- ! ক্ৰমিক নং। !! আট হাজাৰি শৃঙ্গ (উচ্চতা)!! আৰোহণেৰ তাৰিখ |- |১.||[[মাউণ্ট এভাৰেষ্ট]] (৮৮৪৮ মি) || ১৩ মে ২০১৬, ১৫ মে ২০১৭, ২৭ মে ২০১৭, ২২ মে ২০১৯, ৩১ মে ২০২১, ১৫ মে ২০২২, ২৮ মে ২০২২, ১৭ মে ২০২৩, ২৭ মে ২০২৬ |- |২.||[[কে২]] (৮৬১১ মি) || ২৪ জুলাই ২০১৯, ১৬ জানুৱাৰী ২০২১, ২২ জুলাই ২০২২<ref name=baltistantimes_20220722>{{cite news |url=https://baltistantimes.com/list-of-climbers-summited-k2-2022/ |title=K2 Expedition 2022 : List of climbers summited K2 in 2022 |publisher=baltistantimes.com |date=22 July 2022 |access-date=23 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712205706/https://baltistantimes.com/list-of-climbers-summited-k2-2022/ |archive-date=12 July 2023 |archivedate=12 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230712205706/https://baltistantimes.com/list-of-climbers-summited-k2-2022/ |deadurl=yes }}</ref> |- |৩.||[[কাঞ্চনজঙ্ঘা]] (৮৫৮৬ মি) || ১৫ মে ২০১৯, ৭ মে ২০২২, ১৮ মে ২০২৫ |- |৪.||[[লোচে‍]] (৮৫১৬ মি) || ২৭ মে ২০১৭, ২২ মে ২০১৯, ১৬ মে ২০২২, ২৮ মে ২০২২, মে ২০২৩, ২৭ মে ২০২৬ |- |৫.||[[মাকালু]] (৮৪৮৫ মি) || ১ জুন ২০১৭, ২৪ মে ২০১৯, ৫ জুন ২০২৩, |- |৬.||[[চো ইউ]] (৮১৮৮ মি) || ২৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯, ২ অক্টোবৰ ২০২৩ |- |৭.||[[ধৌলাগিৰি]] (৮১৬৭ মি) || ১৮ মে ২০১৪, ১২ মে ২০১৯, ৮ অক্টোবৰ ২০২১ |- |৮.||[[মানসলু]] (৮১৬৩ মি) || ২৭ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯, ২৭ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১, ২৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫ |- |৯.||[[নংগা পৰ্বত]] (৮১২৫ মি) || ৩ জুলাই ২০১৯, ২ জুলাই ২০২৩, ৩ জুলাই ২০২৫ |- |১০.||[[অন্নপূৰ্ণা]] (৮০৯১ মি) || ২৩ এপ্ৰিল ২০১৯, এপ্ৰিল ২০২৩, ১৫ এপ্ৰিল ২০২৪<ref name="MyRepublica">{{cite web |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/nirmal-purja-sets-new-record-in-climbing-mountains-higher-than-8-000-meters/ |title=Nirmal Purja sets new record in climbing mountains higher than 8,000 meters |publisher=myrepublica.nagariknetwork.com |date=17 April 2024 |access-date=17 April 2024 |archive-date=17 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240417103807/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/nirmal-purja-sets-new-record-in-climbing-mountains-higher-than-8-000-meters/ |url-status=live }}</ref> |- |১১.||[[গাশ্বাৰব্ৰাম ১]] (৮০৮০ মি) || ১৫ জুলাই ২০১৯, ২১ জুলাই ২০২৩, জুলাই ২০২৫ |- |১২.||[[ব্ৰড পিক]] (৮০৫১ মি) || ২৬ জুলাই ২০১৯, ২৫ জুলাই ২০২৩, জুলাই ২০২৫ |- |১৩.||[[গাশাৰব্ৰুম ২]] (৮০৩৪ মি) || ১৮ জুলাই ২০১৯, ১৭ জুলাই ২০২৩, ২১ জুলাই ২০২৬ |- |১৪.||[[শিশপাংমা]] (৮০২৭ মি) || ২৯ অক্টোবৰ ২০১৯, ৪ অক্টোবৰ ২০২৪, |} == ব্যক্তিগত জীৱন == নিৰ্মল পূৰ্জা বহুলভাৱে নিমছদাই নামেৰে জনাজাত আছিল, দাইৰ অৰ্থ নেপালী ভাষাত "ডাঙৰ ভাই।" পূৰ্জা মগৰ বংশৰ আৰু হিন্দু হিচাপে‍ ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল।{{Sfn|Purja|2020|p=38}}<ref name="NYT">{{cite web |author=Adam Skolnick |author2=Bhadra Sharma |date=19 January 2021 |title=How Climbers Reached the Summit of K2 in Winter for the First Time |url=https://www.nytimes.com/2021/01/19/sports/summit-k2-nepalese-sherpas.html |access-date=28 January 2021 |website=[[The New York Times]] |archive-date=29 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210129200423/https://www.nytimes.com/2021/01/19/sports/summit-k2-nepalese-sherpas.html |url-status=live}}</ref><ref name="SP">{{cite web |author=Sangam Prasain |date=19 January 2021 |title=My body was freezing. I told my teammates I couldn't move. |url=https://kathmandupost.com/national/2021/01/19/nirmal-purja-announces-he-climbed-k2-without-supplemental-oxygen |access-date=28 January 2021 |work=[[The Kathmandu Post]] |archive-date=2 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210202045716/https://kathmandupost.com/national/2021/01/19/nirmal-purja-announces-he-climbed-k2-without-supplemental-oxygen |url-status=live}}</ref> ব্ৰিগেড অৱ গোৰ্খাৰ সৈতে তেওঁৰ পৰিয়ালৰ দীৰ্ঘদিনীয়া সম্পৰ্ক আছিল। তেওঁৰ পিতৃয়ে ভাৰতীয় সেনাৰ গোৰ্খা ৰেজিমেণ্টত সেৱা আগবঢ়াইছিল, আনহাতে তেওঁৰ তিনিজন ডাঙৰ ভাতৃয়ে গোৰ্খা সৈনিক হিচাপে সেৱা আগবঢ়াইছিল। মাক খেতিয়কৰ পৰিয়ালৰপৰা অহা। পূৰ্জাই পিতৃ আৰু ভাতৃদ্বয়ে দেখুওৱা আদৰ্শ অনুসৰণ কৰি গোৰ্খা হোৱাটোকে তেওঁৰ শৈশৱৰ প্ৰধান উচ্চাকাংক্ষা আছিল বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite web |title=Nirmal Purja |url=https://www.lboro.ac.uk/alumni/our-alumni/nirmal-purja/ |access-date=5 August 2026 |website=Loughborough University |archive-date=5 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260805110205/https://www.lboro.ac.uk/alumni/our-alumni/nirmal-purja/ |url-status=live }}</ref><ref name=climbing_20211125>{{cite web |date=25 November 2021 |title=Nothing is Impossible: A Q&A with Nims Purja |url=https://www.climbing.com/culture-climbing/nothing-is-impossible-a-conversation-with-nims-purja/ |access-date=5 August 2026 |website=Climbing}}</ref> ২০০৬ চনত তেওঁ দন্ত চিকিৎসা সেৱাত কৰ্মৰত গোৰ্খা জোৱানৰ কন্যা সূচি পূৰ্জাৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়। এই দম্পতীহালে চাউথমপটনৰ ওচৰৰ ইষ্টলিত বসতি স্থাপন কৰে আৰু এগৰাকী কন্যা সন্তান জন্ম দিয়ে।<ref name=thetimes_20260801/> ''১৪ পিকছ: নথিং ইজ ইম্পচিবল'' নামৰ তথ্যচিত্ৰখনকে ধৰি স্বামীৰ পৰ্বতাৰোহণ জীৱনৰ লগত জড়িত হৈ থকা দেখা গৈছিল সূচিক; ছবিখনত নিৰ্মল পূৰ্জাৰ অভিযান আৰু উচ্চাকাংক্ষাই তেওঁলোকৰ পাৰিবাৰিক জীৱনত কেনে প্ৰভাৱ পেলাইছিল তাক চিত্ৰিত কৰা হৈছিল। বিশেষ নাও সেৱা এৰি পূৰ্জাই পূৰ্ণকালীনভাৱে পৰ্বতাৰোহণ কৰাৰ সিদ্ধান্তত ব্যক্তিগত আৰু আৰ্থিকভাৱে যথেষ্ট বিপদৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হৈছিল। ২০১৮ চনত সামৰিক বাহিনী এৰি তেওঁ সম্পূৰ্ণ সামৰিক পেঞ্চন লাভৰ সম্ভাৱনা ত্যাগ কৰিছিল, যিটোক তেওঁ জীৱন সলনি কৰা ধন বুলি অভিহিত কৰিছিল। প্ৰজেক্ট পচিবলৰ বাবে পৰ্যাপ্ত পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিবলৈ সংগ্ৰাম কৰাৰ পাছতো তেওঁ এই অভিযানৰ বিত্তীয় সাহায্যত সহায় কৰিবলৈ পৰিয়ালৰ ঘৰটো পুনৰ বন্ধকত থ'ব লগা হৈছিল।<ref name=thetimes_20260801/> পৰৱৰ্তী সময়ত পূৰ্জাই উল্লেখ কৰি কৈছিল যে যেতিয়া তেওঁ প্ৰকল্পটো আৰম্ভ কৰিবলৈ হিথ্ৰ’ৰপৰা কাঠমাণ্ডুলৈ উৰা মাৰিছিল, তেতিয়া তেওঁ প্ৰয়োজনীয় মুঠ ধনৰ প্ৰায় ১৫ শতাংশহে লাভ কৰিছিল। তেওঁ অভিযানৰ আগৰ বছৰটোক শাৰীৰিক প্ৰস্তুতিৰ পৰিৱৰ্তে ধন সংগ্ৰহৰ প্ৰচেষ্টাৰ সময় বুলি বৰ্ণনা কৰিছে আৰু সম্ভাৱ্য পৃষ্ঠপোষকে বাৰে বাৰে নাকচ কৰাটোৱে তেওঁৰ মনত যথেষ্ট মানসিক চাপৰ সৃষ্টি কৰিছিল বুলি উল্লেখ কৰিছে‍।<ref name=climbing_20211125/> তথ্যচিত্ৰ ১৪ পিকছত প্ৰজেক্ট পচিবলৰ সময়ত সৃষ্ট তেওঁৰ পৰিয়ালৰ ভিতৰচ'ৰাৰ উত্তেজনাও চিত্ৰিত কৰা হৈছিল। তেওঁৰ পত্নীয়ে তেওঁ সন্মুখীন হোৱা বিপদৰ বাবে চিন্তিত আছিল, মাক গুৰুতৰ স্বাস্থ্যজনিত সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈছিল আৰু তেওঁৰ এজন ডাঙৰ ভাতৃয়ে তেওঁ নিৰাপদ সামৰিক কেৰিয়াৰ এৰি এই প্ৰকল্পটো আগবঢ়াই নিয়াৰ সিদ্ধান্তৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। গাৰ্ডিয়ানে এই পৰিস্থিতিসমূহক পৃষ্ঠপোষকতাৰ প্ৰতিশ্ৰুতিৰ হেঁচা আৰু তেওঁৰ ঘৰৰ ওপৰত দ্বিতীয়টো বন্ধকৰ ফলত সৃষ্ট হেঁচাক এই অভিযানৰ আঁৰৰ ব্যক্তিগত সংগ্ৰামৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref name=theguardian_20211203_nirmal>{{cite news |last=Lawrence |first=Andrew |date=3 December 2021 |title=14 Peaks: the quest to climb the world's highest mountains in less than a year |url=https://www.theguardian.com/sport/2021/dec/03/nirmal-purja-mountaineer-14-peaks-documentary |access-date=5 August 2026 |work=The Guardian}}</ref> সশস্ত্ৰ বাহিনীত কৰ্মৰত অৱস্থাত পূৰ্জাই ল’ফব’ৰ’ বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰি নিৰাপত্তা ব্যৱস্থাপনাত স্নাতকোত্তৰ ডিপ্লমা লাভ কৰে। ২০২৩ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত বিশ্ববিদ্যালয়খনে তেওঁক সামৰিক সেৱা আৰু পৰ্বতাৰোহণৰ কৃতিত্বৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে সন্মানীয় ডক্টৰেট ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে।<ref name=lboro_20231214>{{cite web |date=14 December 2023 |title=World record-breaking mountaineer and Loughborough alumnus awarded honorary degree |url=https://www.lboro.ac.uk/news-events/news/2023/december/record-breaking-mountaineer-awarded-hon-degree/ |access-date=5 August 2026 |website=Loughborough University |archive-date=5 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260805190727/https://www.lboro.ac.uk/news-events/news/2023/december/record-breaking-mountaineer-awarded-hon-degree/ |url-status=live }}</ref> == বিতৰ্ক == === যৌন অসৎ আচৰণৰ অভিযোগ === ২০২৪ চনৰ মে' মাহত ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ''ত ফিনলেণ্ডৰ পৰ্বতাৰোহী লোটা হিন্টছা আৰু কেলিফৰ্ণিয়াৰ চিকিৎসক এপ্ৰিল লিওনাৰ্ডোৱে পূৰ্জাৰ বিৰুদ্ধে যৌন অসৎ আচৰণৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰিছিল।<ref name="nytimes_20240531">{{cite news |last1=Callaghan |first1=Anna |last2=Vrentas |first2=Jenny |date=31 May 2024 |title=For Female Climbers, Dangers Go Beyond Avalanches and Storms |url=https://www.nytimes.com/2024/05/31/sports/mountaineering-sexual-harassment-abuse-nims-purja.html |access-date=5 August 2026 |work=The New York Times |archive-date=31 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240531232152/https://www.nytimes.com/2024/05/31/sports/mountaineering-sexual-harassment-abuse-nims-purja.html |url-status=live }}</ref><ref name="adventuremagazine_20240608">{{cite web |date=8 June 2024 |title=If absolute power corrupts absolutely – does absolute 'fame' do the same? |url=https://adventuremagazine.co.nz/if-absolute-power-corrupts-absolutely-does-absolute-fame-do-the-same/ |access-date=5 August 2026 |website=Adventure Magazine |archive-date=22 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260822160530/https://adventuremagazine.co.nz/if-absolute-power-corrupts-absolutely-does-absolute-fame-do-the-same/ |url-status=live }}</ref><ref name=":3">{{Cite news |last=Ayers |first=Ben |date=2026-08-11 |title=Nirmal Purja obituary |url=https://www.theguardian.com/world/2026/aug/11/nirmal-purja-obituary |access-date=2026-08-21 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> ২০২৩ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত তেওঁৰ স্মৃতিকথাৰ গ্ৰন্থ Elämäni Vuoret 2 ("মোৰ জীৱনৰ পৰ্বত")ত হিন্টছাই চমুকৈ বৰ্ণনা কৰিছিল “এক বিচলিত কৰা কাণ্ড”ৰ য'ত নেপালৰ কাঠমাণ্ডুত ব্যৱসায়িক আলোচনাৰ সময়ত নাম প্ৰকাশ নকৰা এজন "অতি বিখ্যাত পুৰুষ পৰ্বতাৰোহীয়ে.... [তেওঁক] সম্পূৰ্ণৰূপে আগতীয়া সম্ভেদ নিদিয়াকৈ‍ চুমা খাইছিল"। পাছলৈ ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ''ৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ নিশ্চিত কৰে যে “তেওঁৰ অভিজ্ঞতা কিতাপখনত বৰ্ণনা কৰাতকৈ অধিক বিৰক্তিকৰ আছিল” আৰু প্ৰকাশ কৰে যে পূৰ্জাই তেওঁক তেওঁৰ হোটেলৰ বিলাসবহুল বাসস্থানত থকা শোৱা কোঠালৈ লৈ গৈছিল, কাপোৰ খুলিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল, অপ্ৰত্যাশিতভাৱে স্পৰ্শ কৰিছিল আৰু বাৰে বাৰে আপত্তি কৰাৰ পাছতো কাষতে হস্তমৈথুন কৰিছিল।<ref name="nytimes_20240531" /> ২০২২ চনত সংঘটিত হোৱা এটা সুকীয়া কাণ্ডত লিঅ’নাৰ্ডোৱে অভিযোগ কৰে যে পূৰ্জাই “নিমন্ত্ৰণ নোহোৱাকৈয়ে তেওঁৰ তম্বুত দেখা দিছিল” আৰু তাৰ পাছত কেইবাবাৰো তেওঁৰ সৈতে যৌন সম্পৰ্ক স্থাপনৰ চেষ্টা কৰিছিল। যিহেতু এই কাণ্ডবোৰ নিজৰ দেশৰ বাহিৰত সংঘটিত হৈছিল, গতিকে হিন্টছা আৰু লিওনাৰ্ডো দুয়োজনেই “শক্তিহীন অনুভৱ কৰিছিল” আৰু তেওঁলোকৰ অভিজ্ঞতাৰ বিষয়ে আইন প্ৰয়োগকাৰী সংস্থাৰ সৈতে যোগাযোগ কৰা নাছিল।<ref name="nytimes_20240531" /><ref name="adventuremagazine_20240608" /> পূৰ্জাই তেওঁৰ অধিবক্তাৰ জৰিয়তে “অসৎ কাৰ্য্যৰ অভিযোগ নিৰ্দ্বিধায় অস্বীকাৰ কৰিছিল” আৰু এই বিৱৰণীসমূহক “মানহানিকাৰক আৰু মিছা” বুলি অভিহিত কৰিছিল।<ref name=":3" /><ref name="nytimes_20240531" />আন এক বিবৃতিত তেওঁ ঘোষণা কৰে যে তেওঁৰ দলটোৱে দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছৰ বিৰুদ্ধে আইনী প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ কৰিব।<ref>{{Cite news |last=Ayers |first=Ben |date=2026-08-11 |title=Nirmal Purja obituary |url=https://www.theguardian.com/world/2026/aug/11/nirmal-purja-obituary |access-date=2026-08-21 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> অভিযোগ দেখি‍ অস্প্ৰে পেকছ পূৰ্জাৰ পৃষ্ঠপোষকতাৰ পৰা আঁতৰি যায়। গ্ৰীভেল আৰু স্কাৰপাই পৰ্বতাৰোহীজনক তেওঁলোকৰ বিপণন আৰু প্ৰচাৰমূলক কাৰ্য্যকলাপৰ পৰা আঁতৰাই দিয়ে।<ref>{{Cite web |date=2024-06-08 |title=Nepali lawmaker wants elite mountaineer accused of sexual assault banned from Everest |url=https://www.independent.co.uk/asia/south-asia/nirmal-nims-purja-sexual-assault-nepal-everest-ban-b2558593.html |access-date=2026-08-21 |website=The Independent |language=en |archive-date=22 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260722051528/https://www.independent.co.uk/asia/south-asia/nirmal-nims-purja-sexual-assault-nepal-everest-ban-b2558593.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Women mountaineers say sexual harassment runs deep |url=https://www.dw.com/en/women-mountaineers-say-sexual-harassment-runs-deep/a-69274973 |access-date=2026-08-21 |website=dw.com |language=en |archive-date=6 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260806083842/https://www.dw.com/en/women-mountaineers-say-sexual-harassment-runs-deep/a-69274973 |url-status=live }}</ref> === ''হিমালয়ান টাইমছ'' ব্লেকলিষ্টিং === ২০২৫ চনত নেপাল প্ৰেছ কাউন্সিলে ''দ্য হিমালয়ান টাইমছ''ক ব্লেকলিষ্ট কৰি চৰকাৰী পুঁজিৰ বিজ্ঞাপন প্ৰত্যাহাৰ কৰে; ইয়াৰ পূৰ্বে পৰিষদে পূৰ্জা আৰু তেওঁৰ কোম্পানী স্কাইডাইভ নিমছডাই আৰু এলিট এক্সপেডৰ বিষয়ে প্ৰকাশিত "অসন্তুলিত" প্ৰবন্ধৰ তদন্ত কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Press Council Nepal Takes Historic Action: Himalayan Times Blacklisted For False Reporting On Famous Mountaineer Nirmal Purja |url=https://nepalverifiednews.com/news/press-council-of-nepal-takes-historic-action-himal |access-date=12 March 2025 |website=NepalverifiedNews |language=en |archive-date=12 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250312163658/https://nepalverifiednews.com/news/press-council-of-nepal-takes-historic-action-himal |url-status=live |archivedate=12 March 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250312163658/https://nepalverifiednews.com/news/press-council-of-nepal-takes-historic-action-himal |deadurl=yes }}</ref> ২০২৪ চনত দ্য হিমালয়ান টাইমছে পূৰ্জা আৰু তেওঁৰ ব্যৱসায়ৰ বিৰুদ্ধে অসৎ আচৰণৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰি মুঠ ১৭টা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰিছিল আৰু ইয়াৰ উত্তৰত পূৰ্জা আৰু তেওঁৰ কোম্পানীসমূহে নেপাল প্ৰেছ কাউন্সিলত অভিযোগ দাখিল কৰে আৰু কাউন্সিলে তদন্ত আৰম্ভ কৰে।<ref>{{Cite web |work=Arthasansar |last=संसार |first=अर्थ |title=निर्मल पुर्जा विरुद्ध फेक समाचार लेखेको आधारमा प्रेस काउन्सिलद्वारा हिमालयन टाइम्स कालोसूचीमा |url=https://arthasansar.com/news/67104 |access-date=12 March 2025 |language=en |archive-date=12 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250312170500/https://arthasansar.com/news/67104 |url-status=live }}</ref> ২০২৫ চনৰ ২০ ফেব্ৰুৱাৰীত পৰিষদে কাকতখনে সাংবাদিকতাৰ আচৰণ বিধি উলংঘা কৰা বুলি ৰায় দিয়ে। তেওঁলোকৰ ভাষাত প্ৰবন্ধবোৰ আছিল "একপক্ষীয় আৰু ভাৰসাম্যহীন, ঘৃণা আৰু বৈষম্য বিয়পাই দিয়া আৰু সম্ভৱতঃ ব্যক্তিৰ ক্ষতি কৰা।" এই ৰায়দানৰ ফলত পৰিষদে দ্য হিমালয়ান টাইমছক ব্লেকলিষ্ট কৰে আৰু চৰকাৰী পুঁজিৰ বিজ্ঞাপন প্ৰত্যাহাৰ কৰে।<ref>{{Cite web |title=प्रेस काउन्सिल नेपालले दि हिमालयन टाइम्सलाई कालोसूचीमा राख्यो |url=https://www.capitalnepal.com/detail/57463?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTEAAR0KGukcFVNiV0K6KV6IwG8ini0o8e9j_kTVBAagjLCl9V8mIsXSxTHDQFE_aem_VgGjEwlp6_MaZoD-5Msg-w |access-date=12 March 2025 |website=प्रेस काउन्सिल नेपालले दि हिमालयन टाइम्सलाई कालोसूचीमा राख्यो |archive-date=12 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250312165400/https://www.capitalnepal.com/detail/57463%3Ffbclid%3DIwZXh0bgNhZW0CMTEAAR0KGukcFVNiV0K6KV6IwG8ini0o8e9j_kTVBAagjLCl9V8mIsXSxTHDQFE_aem_VgGjEwlp6_MaZoD-5Msg-w |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250312165400/https://www.capitalnepal.com/detail/57463%3Ffbclid%3DIwZXh0bgNhZW0CMTEAAR0KGukcFVNiV0K6KV6IwG8ini0o8e9j_kTVBAagjLCl9V8mIsXSxTHDQFE_aem_VgGjEwlp6_MaZoD-5Msg-w |archivedate=12 March 2025 |deadurl=yes }}</ref> ২০২৫ চনৰ ১২ মাৰ্চত দ্য হিমালয়ান টাইমছে ইয়াৰ উত্তৰত অভিযোগ কৰে যে নেপাল প্ৰেছ কাউন্সিলে তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে "'অসাংবিধানিক ব্যৱস্থা লোৱাৰ স্বেচ্ছাচাৰী সিদ্ধান্ত লৈছে"।<ref name=thehimalayantimes_20250312>{{Cite web |date=12 March 2025 |title=Press Council Nepal unilaterally targets THT for responsible and fearless journalism |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/press-council-nepal-unilaterally-targets-tht-for-responsible-and-fearless-journalism |access-date=12 March 2025 |website=The Himalayan Times |language=en |archive-date=12 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250312171228/https://thehimalayantimes.com/nepal/press-council-nepal-unilaterally-targets-tht-for-responsible-and-fearless-journalism |url-status=live }}</ref> == মৃত্যু == ২০২৬ চনৰ ৩০ জুলাইত পাকিস্তানৰ কাৰাকোৰাম ৰেঞ্জৰ ব্ৰড পিক বগাই যোৱাৰ সময়ত পূৰ্জাৰ মৃত্যু হয়।<ref name=telegraph_20260731>{{Cite news |last1=Taylor |first1=Kelly-Anne |last2=Lateef |first2=Samaan |date=31 July 2026 |title=Ex-Royal Marine Nirmal Purja among climbers missing after avalanche |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/07/31/climber-nirmal-purja-missing-after-avalanche-pakistan/ |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/kYEHo |archive-date=31 July 2026 |access-date=31 July 2026 |work=[[The Daily Telegraph]]}}</ref><ref name=":4">{{Cite news |last=Yeung |first=Tinshui |date=1 August 2026 |title=Mountaineer Nirmal Purja killed in Pakistan avalanche, his company says |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/clyljq79kdko |access-date=1 August 2026 |work=[[BBC News]] |archive-date=1 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260801142638/https://www.bbc.co.uk/news/articles/clyljq79kdko |url-status=live }}</ref><ref name="Prasain">{{cite news |last=Prasain |first=Sangam |date=31 July 2026 |title=Nirmal Purja, who redrew the limits of human endurance and reshaped Nepali mountaineering, dies in Broad Peak avalanche |url=https://kathmandupost.com/national/2026/07/31/nirmal-purja-who-redrew-the-limits-of-human-endurance-and-reshaped-nepali-mountaineering-xxx-in-broad-peak-avalanche |access-date=1 August 2026 |work=[[The Kathmandu Post]] |archive-date=2 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260802015149/https://kathmandupost.com/national/2026/07/31/nirmal-purja-who-redrew-the-limits-of-human-endurance-and-reshaped-nepali-mountaineering-xxx-in-broad-peak-avalanche |url-status=live }}</ref> তেওঁৰ দহজনীয়া পৰ্বতাৰোহীৰ দলটোৰ সদস্য আমেৰিকান মেল’ৰী গেইছ, চাইনিজ ৱাং ঝং, নেপালী পুৰ বাহাদূৰ গুৰুং, পাকিস্তানী সোহেইল সাখী আৰু ওমানী নাধিৰা আল হাৰ্থী স্থানীয় সময় অনুসৰি পুৱা ৯ বজাত প্ৰায় ৬,৬০০ মিটাৰ উচ্চতাত, পৰ্বতৰ পশ্চিম দিশৰ শৈলশিৰাৰ ২ আৰু ৩ নং শিবিৰৰ মাজত হিমস্খলনৰ সন্মুখীন হয়।<ref name=":5">{{Cite news |last=Abdul |first=Geneva |date=1 August 2026 |title=Top mountaineer Nirmal Purja confirmed dead after 11 hit by avalanche in Pakistan |url=https://www.theguardian.com/world/2026/aug/01/top-mountaineer-nirmal-purja-confirmed-dead-after-11-hit-by-avalanche-in-pakistan |access-date=4 August 2026 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref name=everesttoday_20260802>{{Cite web |last=Pokhrel |first=Chhabi |date=2 August 2026 |title=Nirmal 'Nimsdai' Purja Obituary |url=https://everesttoday.com/nirmal-nimsdai-purja-obituary/ |access-date=4 August 2026 |website=Everest Today |language=en-US |archive-date=5 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260805050644/https://everesttoday.com/nirmal-nimsdai-purja-obituary/ |url-status=live }}</ref> পূৰ্জাৰ ক্লাইম্বিং কোম্পানীয়ে ১ আগষ্টত দলৰ সকলো সদস্যৰ মৃত্যু হোৱাটো নিশ্চিত কৰে। ২ আগষ্টত নেপালী-পাকিস্তানী উদ্ধাৰকাৰী দলে প্ৰায় ৫,৭০০ মিটাৰ উচ্চতাত পূৰ্জাৰ মৃতদেহ উদ্ধাৰ কৰে;<ref name=":5" /><ref>{{Cite web |date=2 August 2026 |title=Rescuers recover climber Nirmal Purja’s body— Alpine Club of Pakistan |url=https://arab.news/m6sp8 |access-date=4 August 2026 |website=Arab News |language=en}}</ref> পাকিস্তানৰ আলপাইন ক্লাৱে‍ ৫ আগষ্টত তেওঁৰ মৃতদেহ উদ্ধাৰ কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref name=instagram_20260805>{{Cite web |date=5 August 2026 |title=Alpine Club of Pakistan – Instagram |url=https://www.instagram.com/p/Dbpwp1wKpC3/ |website=Alpine Club of Pakistan – Instagram}}</ref> === শ্ৰদ্ধাঞ্জলি === ৱেলছৰ ৰাজকুমাৰ উইলিয়ামে পূৰ্জাক "বিশ্বৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ পৰ্বতাৰোহী" বুলি বৰ্ণনা কৰি তেওঁৰ সমবেদনা পূৰ্জাৰ পৰিয়ালৰ লগতে‍ নিহত আনসকলৰ পৰিয়ালৰ সৈতে আছে বুলি উল্লেখ কৰে‍।<ref name=standard_1292081>{{Cite news |last=Willix |first=Pierra |date=2 August 2026 |title=William 'truly saddened' as ex-British Army soldier Nirmal Purja confirmed dead |url=https://www.standard.co.uk/news/uk/instagram-everest-spencer-matthews-bear-grylls-prince-of-wales-b1292081.html |access-date=2 August 2026 |work=[[The Standard (London newspaper)|The Standard]] |archive-date=1 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260801211702/https://www.standard.co.uk/news/uk/instagram-everest-spencer-matthews-bear-grylls-prince-of-wales-b1292081.html |url-status=live }}</ref> [[বিয়েৰ গ্ৰিলচ্|বিয়েৰ গ্ৰিলচে‍]] শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনাই পূৰ্জাক "এজন অসাধাৰণ আৰু অনন্য ব্যক্তি" বুলি অভিহিত কৰে আৰু তেওঁৰ "অদম্য আত্মা" বুলি উল্লেখ কৰে।<ref name=mirror_37503657>{{Cite news |last=Roberts |first=Jamie |date=1 August 2026 |title=Spencer Matthews and Bear Grylls pay tribute as Netflix star climber Nirmal Purja confirmed dead |url=https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/nirmal-purja-nims-dead-climber-37503657 |access-date=2 August 2026 |work=[[Daily Mirror]] |archive-date=1 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260801200936/https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/nirmal-purja-nims-dead-climber-37503657 |url-status=live }}</ref> নেপালৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[বালেন্দ্ৰ শ্বাহ|বালেন্দ্ৰ শ্বাহে]] কয় যে পৰ্বতাৰোহীজনৰ সাহস আৰু নিষ্ঠাৰ ইতিহাস “সদায় প্ৰেৰণাদায়ক হৈ থাকিব”।<ref name=risingnepaldaily_20260801>{{Cite news |date=1 August 2026 |title=PM Shah expresses grief over mountaineers' death |url=https://risingnepaldaily.com/news/84397 |access-date=2 August 2026 |work=[[The Rising Nepal]] |archive-date=2 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260802111115/https://risingnepaldaily.com/news/84397 |url-status=live }}</ref> == সন্মান == * ২০১৮ চনত পূৰ্জাক চৰম উচ্চ উচ্চতাৰ পৰ্বতাৰোহণত অসাধাৰণ কৃতিত্বৰ বাবে দ্বিতীয় ৰাণী এলিজাবেথৰ দ্বাৰা ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যৰ অৰ্ডাৰ (এম বি ই)ৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref name="LG">{{cite web|url=https://www.thegazette.co.uk/notice/3041428|title=The London Gazette: Nirmal Purja MBE|date=9 June 2018|access-date=26 May 2019|archive-date=26 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526125628/https://www.thegazette.co.uk/notice/3041428|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |title=Nimsdai Purja MBE — Ground-breaking Record Holder, Philanthropist, Ex-Gurkha and UKSF |url=https://www.nimsdai.com/nimsdai-purja-mbe |access-date=31 July 2026 |website=Nimsdai |archive-date=18 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518092831/https://www.nimsdai.com/nimsdai-purja-mbe |url-status=live }}</ref> * ২০২৩ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ জাৰ্মানীৰ ডাচেলডৰ্ফত পৰ্বতাৰোহণ কেৰিয়াৰ আৰু নিমছডাই ফাউণ্ডেশ্যনৰ জৰিয়তে কৰা দাতব্য কামৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে আই এছ পি অ’ কাপ বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Mountaineer Nirmal Purja receives ISPO Cup Award |url=https://kathmandupost.com/national/2023/11/25/mountaineer-nirmal-purja-receives-ispo-cup-award |access-date=4 August 2026 |website=kathmandupost.com |language=English |archive-date=5 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260805124359/https://kathmandupost.com/national/2023/11/25/mountaineer-nirmal-purja-receives-ispo-cup-award |url-status=live }}</ref> * ২০২৩ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত তেওঁ সামৰিক সেৱা আৰু পৰ্বতাৰোহী হিচাপে লাভ কৰা কৃতিত্বৰ বাবে ল’ফব’ৰ’ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা সন্মানীয় ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="lboro_20231215">{{Cite web |date=15 December 2023 |title=Achievements of inspiring individuals recognised with honorary degrees |url=https://www.lboro.ac.uk/news-events/news/2023/december/honorary-degrees/ |access-date=15 December 2023 |website=Loughborough University |language=en |archive-date=15 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231215192742/https://www.lboro.ac.uk/news-events/news/2023/december/honorary-degrees/ |url-status=live }}</ref> * ২০২৬ চনৰ আগষ্ট মাহত নতুনকৈ আৱিষ্কাৰ হোৱা হিমালয়ৰ ফুলগছ ''ইম্পাটিয়েন্স নিমছপুৰজায়ে'' (''Impatiens nimspurjae'')ৰ নাম পূৰ্জাৰ নামেৰে ৰখা হয়। এই উদ্ভিদবিধ নেপালৰ ম্যাগদি জিলাৰ স্থানীয় উদ্ভিদ আৰু ইয়াতেই তেওঁৰ জন্ম হৈছিল। পৰ্বতাৰোহণ কেৰিয়াৰ আৰু পৰিৱেশৰ পোষকতাত ক্ষেত্ৰত তেওঁ আগ বঢে়াৱা অৱদানৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে পূৰ্জাৰ নামেৰে উদ্ভিদবিধৰ নামকৰণ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=New Himalayan Plant Named After Nirmal Purja – GKToday |url=https://www.gktoday.in/new-himalayan-plant-named-after-nirmal-purja/?hl=en-US#:~:text=The%20species%20was%20formally%20described%20in%20a,the%20Himalayan%20region.%20Discovery%20and%20scientific%20description. |access-date=2026-08-18 |website=www.gktoday.in}}</ref> বিগ মাউণ্টেন ক্লিনআপ অভিযানৰ দৰে পদক্ষেপৰ জৰিয়তে পূৰ্জাই উচ্চ উচ্চতাৰ পৰিৱেশৰ পৰা পৰিত্যক্ত আৱৰ্জনা আঁতৰোৱাৰ কাম কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=Rai |first=Dewan |date=2026-08-17 |title=Nirmal Purja’s legacy takes root in a Himalayan plant |url=https://everestchronicle.com/nirmal-purjas-legacy-takes-root-in-a-himalayan-plant |access-date=2026-08-18 |website=everestchronicle.com |language=en |archive-date=19 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260819020915/https://everestchronicle.com/nirmal-purjas-legacy-takes-root-in-a-himalayan-plant |url-status=live }}</ref> == ফিল্মগ্ৰাফী == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col"| বছৰ ! scope="col" | শিৰোনাম ! scope="col" | ভূমিকা ! scope="col" class="unsortable" | টোকা ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|তথ্যসূত্ৰ|Reference(s)}} |- | style="text-align:center;"| ২০২১ ! scope="row" | ''[[১৪ পিকছ: নথিং ইজ ইম্পচিবল]]'' | তেওঁ নিজে‍ | | style="text-align:center;"|<ref name=collider_20211103>{{Cite web|last=Remley|first=Hilary|date=3 November 2021|title='14 Peaks: Nothing Is Impossible' Trailer Reveals a Man's Pursuit to Climb Every Mountain|url=https://collider.com/14-peaks-trailer-mountain-climbing-documentary/|access-date=15 November 2021|website=Collider|language=en-US|archive-date=13 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211113212526/https://collider.com/14-peaks-trailer-mountain-climbing-documentary/|url-status=live}}</ref> |} == গ্ৰন্থ == * {{cite book |last=পূৰ্জা|first=নিৰ্মল |date=১২ নৱেম্বৰ ২০২০ |title=[[বিয়ণ্ড পচিবল]] |isbn=978-1-5293-1226-3 |publisher=[[হডাৰ আৰু ষ্ট'টন]]}} ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰ্বতাৰোহী]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:নেপালৰ ব্যক্তি]] eh7w4vr18gfdg9og146ycedd6f62c2e 0 139522 651723 635324 2026-11-09T14:08:05Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 6 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651723 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = নামফাকে | native_name = | other_name = নামফাকে গাঁও | settlement_type = গাঁও | image = | image_caption = | pushpin_map = India Assam | pushpin_label_position = | pushpin_map_caption = অসমত নামফাকেৰ অৱস্থান | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = [[ভাৰত]] | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = জিলা | subdivision_name2 = [[ডিব্ৰুগড় জিলা]] | subdivision_type3 = মহকুমা | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | established_title = প্ৰতিষ্ঠা | established_date = প্ৰায় ১৮৫০ | population_total = প্ৰায় ৬০০ | population_as_of = ২০১৮ | population_density_km2 = | timezone = ভাৰতীয় মান সময় | utc_offset = +৫:৩০ | postal_code = | area_code = | official_name = }} '''নামফাকে''' {{en|Namphake}} অসমৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ নাহৰকটীয়াৰ ওচৰত অৱস্থিত এখন গাঁও। গাঁওখন [[ফাকে জনগোষ্ঠী|টাই ফাকে জনগোষ্ঠী]]ৰ অন্যতম প্ৰধান বসতি আৰু অসমৰ টাই ফাকে সংস্কৃতিৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ। [[বুঢ়ীদিহিং নদী]]ৰ পাৰত অৱস্থিত এই গাঁওখন ইয়াৰ ভাষা, বৌদ্ধ ধৰ্ম, পৰম্পৰাগত জীৱনধাৰা, উৎসৱ আৰু স্থাপত্যৰ বাবে পৰিচিত। অসম পৰ্যটনৰ প্ৰকাশিত তথ্য অনুসৰি নামফাকে অসমৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ টাই ফাকে গাঁওসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{cite web |title=Aporup Assam |url=https://publications.assamtourism.gov.in/publications/files/Aporup_Assam.pdf |website=Assam Tourism |access-date=13 September 2026}}</ref> ==ভূগোল আৰু অৱস্থান== নামফাকে গাঁও বুঢ়ীদিহিং নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। ই [[নাহৰকটীয়া]] নগৰৰ ওচৰত আৰু [[ডিব্ৰুগড়]] চহৰৰ পৰা প্ৰায় ৫৭–৬০ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। গাঁওখনৰ ভৌগোলিক পৰিৱেশ বুঢ়ীদিহিং নদীৰ নদীপৰীয়া অঞ্চলৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{cite web |title=Aporup Assam |url=https://publications.assamtourism.gov.in/publications/files/Aporup_Assam.pdf |website=Assam Tourism |access-date=13 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=The Tai Phake community of Assam |url=https://www.assam.org/page/the-tai-phake-community-of-assam |website=Assam.org |access-date=13 September 2026}}</ref> নাহৰকটীয়া ৰে'ল ষ্টেচন গাঁওখনৰ ওচৰৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰে'ল যোগাযোগ কেন্দ্ৰ। [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]]ৰ পৰাও নামফাকে গাঁওলৈ যাতায়াত কৰিব পাৰি।<ref>{{cite web |title=Aporup Assam |url=https://publications.assamtourism.gov.in/publications/files/Aporup_Assam.pdf |website=Assam Tourism |access-date=13 September 2026}}</ref> ==ইতিহাস== টাই ফাকে জনগোষ্ঠীৰ পূৰ্বপুৰুষসকল দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হুকাওং উপত্যকাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল। ১৮শ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধত তেওঁলোকে অসমলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। বিভিন্ন উৎস অনুসৰি প্ৰায় ১৭৭৫ চনৰ পৰা টাই ফাকে লোকসকলে অসমত বসতি স্থাপন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last=Lahkar |first=Biman |last2=Chakhap |first2=Jetmoun |title=Origin of the Tai-Phake community of the Brahmaputra valley and their acculturation with the greater Assamese society |journal=History Research Journal |url=https://journals.eduindex.org/index.php/hrj/article/view/7966 |access-date=13 September 2026}}</ref> অসমলৈ অহাৰ পিছত টাই ফাকে লোকসকলে বুঢ়ীদিহিং নদী আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বিভিন্ন স্থানত বসতি স্থাপন কৰে। ১৮২৮ চনত তেওঁলোকৰ এটা অংশ বুঢ়ীদিহিং নদীৰ পাৰত ইংথঙত বসতি স্থাপন কৰিছিল। ১৮৩০ চনত তেওঁলোকে বৰফাকে নামেৰে জনাজাত এখন নতুন বসতি স্থাপন কৰে। তাৰ পিছত টাই ফাকে লোকসকলে বিভিন্ন ঠাইলৈ গৈ নতুন গাঁও স্থাপন কৰে। এই ধাৰাৰ অংশ হিচাপে প্ৰায় ১৮৫০ চনত নামফাকে গাঁও স্থাপন কৰা হয় বুলি বিভিন্ন উৎসত উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=North East India’s Connection with South East Asia: The Historical and Civilizational Link |url=https://sita.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/sita_medhassu_in_oid_4/portlet/level_1/files/final_report-north_east_indias_connection_with_south_east_asia_the_historical_and_civilizational_link.pdf |website=Studies and Research on South East Asia, Government of Assam |access-date=13 September 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260914194703/https://sita.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/sita_medhassu_in_oid_4/portlet/level_1/files/final_report-north_east_indias_connection_with_south_east_asia_the_historical_and_civilizational_link.pdf |archivedate=14 September 2026 |deadurl=yes}}</ref> ২০১৮ চনৰ এটা স্থানীয় তথ্য অনুসৰি নামফাকে গাঁৱত ১০২টা পৰিয়াল আৰু মুঠ প্ৰায় ৬০৪জন লোক আছিল।<ref>{{cite web |title=About Namphake Village |url=https://www.taiphakeassam.com/about-namphake |website=Tai-Phake Assam |access-date=13 September 2026}}</ref> ==টাই ফাকে জনগোষ্ঠী== নামফাকে গাঁও টাই ফাকে জনগোষ্ঠীৰ অন্যতম প্ৰধান সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ। টাই ফাকে লোকসকল টাই ভাষা-পৰিয়ালৰ এটা জনগোষ্ঠী আৰু তেওঁলোকৰ নিজস্ব ভাষা, সামাজিক পৰম্পৰা, সাজ-পাৰ, খাদ্যাভ্যাস আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ আছে। তেওঁলোকৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠই থেৰবাদ বৌদ্ধ ধৰ্ম অনুসৰণ কৰে।<ref>{{cite web |title=The Tai Phake community of Assam |url=https://www.assam.org/page/the-tai-phake-community-of-assam |website=Assam.org |access-date=13 September 2026}}</ref> টাই ফাকে ভাষা নামফাকে গাঁৱৰ সাংস্কৃতিক পৰিচয়ৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। ভাষাটো এটা সুৰভিত্তিক ভাষা আৰু ইয়াত বিভিন্ন স্বৰ আৰু ব্যঞ্জনধ্বনিৰ ব্যৱহাৰ দেখা যায়। গাঁওখনত পালি ভাষা শিক্ষাৰো পৰম্পৰা আছে।<ref>{{cite web |title=The Tai Phake community of Assam |url=https://www.assam.org/page/the-tai-phake-community-of-assam |website=Assam.org |access-date=13 September 2026}}</ref> ==বৌদ্ধ বিহাৰ== [[File:Representation of Namphake Buddhist Monastery at arrival terminal of Dibrugarh Airport 02.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰৰ আগমন টাৰ্মিনেলত নামফাকে বৌদ্ধ বিহাৰৰ আৰ্হি]] নামফাকে গাঁৱৰ প্ৰধান আকৰ্ষণ হৈছে [[নামফাকে বৌদ্ধ বিহাৰ]]। বিহাৰটো প্ৰায় ১৮৫০ চনত স্থাপন কৰা হৈছিল। ই অসমৰ পুৰণি বৌদ্ধ কেন্দ্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। বৰ্তমানৰ বিহাৰ ভৱনৰ নিৰ্মাণ ১৯৮১ চনত আৰম্ভ হৈছিল বুলি স্থানীয় উৎসত উল্লেখ আছে।<ref>{{cite web |title=Nam-Phake and Tipam-Phake Buddhist Temples |url=https://dibrugarh.assam.gov.in/tourist-place-detail/277 |website=Dibrugarh District Administration, Government of Assam |access-date=13 September 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260914163841/https://dibrugarh.assam.gov.in/tourist-place-detail/277 |archivedate=14 September 2026 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web |title=Namphake Village and Culture of Tai Phakes |url=https://www.taiphakeassam.com/articles/2.pdf |website=Tai-Phake Assam |access-date=13 September 2026}}</ref> বিহাৰ চৌহদত বিভিন্ন বৌদ্ধ ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক স্থাপনা আছে। ইয়াৰ ভিতৰত মুচলিন্দা পুখুৰী, বৌদ্ধ স্তূপ, অশোক স্তম্ভ আৰু ধৰ্মীয় পুথি সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহৃত স্থাপনা উল্লেখযোগ্য।<ref>{{cite web |title=Nam-Phake and Tipam-Phake Buddhist Temples |url=https://dibrugarh.assam.gov.in/tourist-place-detail/277 |website=Dibrugarh District Administration, Government of Assam |access-date=13 September 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260914163841/https://dibrugarh.assam.gov.in/tourist-place-detail/277 |archivedate=14 September 2026 |deadurl=yes}}</ref> বিহাৰখন ধ্যান আৰু ধৰ্মীয় অনুশীলনৰ কেন্দ্ৰ হিচাপেও ব্যৱহৃত হয়। ইয়াৰ শান্ত পৰিৱেশ আৰু বৌদ্ধ স্থাপত্যৰ বাবে ই পৰ্যটকৰ বাবেও আকৰ্ষণীয় স্থান হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref>{{cite web |title=Nam-Phake and Tipam-Phake Buddhist Temples |url=https://dibrugarh.assam.gov.in/tourist-place-detail/277 |website=Dibrugarh District Administration, Government of Assam |access-date=13 September 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260914163841/https://dibrugarh.assam.gov.in/tourist-place-detail/277 |archivedate=14 September 2026 |deadurl=yes}}</ref> ==সংস্কৃতি আৰু পৰম্পৰা== নামফাকে গাঁৱৰ টাই ফাকে লোকসকলে তেওঁলোকৰ পৰম্পৰাগত সংস্কৃতি সংৰক্ষণ কৰি আহিছে। পৰম্পৰাগত সাজ-পাৰ, খাদ্য, উৎসৱ, ধৰ্মীয় আচাৰ আৰু সামাজিক ৰীতি-নীতি তেওঁলোকৰ সাংস্কৃতিক পৰিচয়ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ।<ref>{{cite web |title=Namphake Village and Culture of Tai Phakes |url=https://www.taiphakeassam.com/articles/2.pdf |website=Tai-Phake Assam |access-date=13 September 2026}}</ref> পুৰুষসকলে পৰম্পৰাগতভাৱে '''ফা''' নামৰ বহুৰঙী পোছাক পৰিধান কৰে। বিবাহিত মহিলাসকলে '''নাংৱাট''' নামৰ পৰম্পৰাগত পোছাক পিন্ধে। কন্যাসকলে '''ফা ফৌক''' নামৰ বগা কাপোৰ ব্যৱহাৰ কৰে। বয়োজ্যেষ্ঠ পুৰুষ আৰু মহিলাই '''ফা হো''' নামৰ মূৰৰ পোছাক পৰিধান কৰে।<ref>{{cite web |title=The Tai Phake community of Assam |url=https://www.assam.org/page/the-tai-phake-community-of-assam |website=Assam.org |access-date=13 September 2026}}</ref> পৰম্পৰাগত টাই ফাকে ঘৰসমূহ সাধাৰণতে মাটিৰ পৰা ওপৰত কাঠ বা বাঁহৰ খুঁটাৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা হয়। এনে ঘৰক অসমীয়া ভাষাত সাধাৰণতে চাংঘৰ বুলি কোৱা হয়। এই স্থাপত্য নদীপৰীয়া পৰিৱেশ আৰু স্থানীয় জলবায়ুৰ সৈতে খাপ খোৱা পৰম্পৰাগত জ্ঞানৰ এটা উদাহৰণ।<ref>{{cite web |title=Aporup Assam |url=https://publications.assamtourism.gov.in/publications/files/Aporup_Assam.pdf |website=Assam Tourism |access-date=13 September 2026}}</ref> ==উৎসৱ== নামফাকে গাঁৱত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ সৈতে জড়িত বিভিন্ন উৎসৱ পালন কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত পই নুন চি আৰু বুদ্ধৰ জন্মৰ সৈতে জড়িত উৎসৱ উল্লেখযোগ্য। মাৰ্চ মাহত পূৰ্ণিমাৰ সময়ত অনুষ্ঠিত পই নুন চি উৎসৱত ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু বুদ্ধৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা নিবেদন কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Nam-Phake and Tipam-Phake Buddhist Temples |url=https://dibrugarh.assam.gov.in/tourist-place-detail/277 |website=Dibrugarh District Administration, Government of Assam |access-date=13 September 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260914163841/https://dibrugarh.assam.gov.in/tourist-place-detail/277 |archivedate=14 September 2026 |deadurl=yes}}</ref> টাই ফাকে সমাজত পই চাং কেন, মাই কা ছুম ফাই, পই অ'ক ৱা, পই জয়ন্তী আৰু পই খাম চাং আদি বিভিন্ন ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক উৎসৱো পালন কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Tourism at Namphake |url=https://www.taiphakeassam.com/what-to-see |website=Tai-Phake Assam |access-date=13 September 2026}}</ref> ==শিক্ষা== নামফাকে গাঁৱত পৰম্পৰাগত শিক্ষা আৰু আধুনিক শিক্ষাৰ দুয়োটা ধাৰা দেখা যায়। ১৯১০ চনত গাঁওখনত এখন প্ৰাথমিক বিদ্যালয় স্থাপন কৰা হৈছিল বুলি স্থানীয় উৎসত উল্লেখ আছে। গাঁওখনৰ বহু শিক্ষিত লোকে চিকিৎসা, অভিযান্ত্ৰিক আৰু আইন আদি বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত কৰ্মজীৱন গঢ়ি তুলিছে।<ref>{{cite web |title=The Tai Phake community of Assam |url=https://www.assam.org/page/the-tai-phake-community-of-assam |website=Assam.org |access-date=13 September 2026}}</ref> পালি ভাষা শিক্ষাৰ বাবেও গাঁওখনত এটা শিক্ষাকেন্দ্ৰ আছিল। ইয়াৰ জৰিয়তে বৌদ্ধ ধৰ্মীয় অধ্যয়ন আৰু পৰম্পৰাগত জ্ঞান সংৰক্ষণৰ প্ৰচেষ্টা চলি আহিছে।<ref>{{cite web |title=The Tai Phake community of Assam |url=https://www.assam.org/page/the-tai-phake-community-of-assam |website=Assam.org |access-date=13 September 2026}}</ref> ==পৰ্যটন== নামফাকে অসমৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক পৰ্যটনস্থলী। টাই ফাকে সমাজৰ জীৱনধাৰা, পৰম্পৰাগত ঘৰ, বৌদ্ধ বিহাৰ, ধৰ্মীয় স্থাপনা আৰু নদীপৰীয়া প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশে দেশ-বিদেশৰ পৰ্যটক আৰু গৱেষকক আকৰ্ষণ কৰে।<ref>{{cite web |title=Aporup Assam |url=https://publications.assamtourism.gov.in/publications/files/Aporup_Assam.pdf |website=Assam Tourism |access-date=13 September 2026}}</ref> গাঁওখনৰ উল্লেখযোগ্য দৰ্শনীয় স্থানসমূহৰ ভিতৰত নামফাকে বৌদ্ধ বিহাৰ, মুচলিন্দা পুখুৰী, অশোক স্তম্ভ আৰু বৌদ্ধ স্তূপ উল্লেখযোগ্য।<ref>{{cite web |title=Nam-Phake and Tipam-Phake Buddhist Temples |url=https://dibrugarh.assam.gov.in/tourist-place-detail/277 |website=Dibrugarh District Administration, Government of Assam |access-date=13 September 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260914163841/https://dibrugarh.assam.gov.in/tourist-place-detail/277 |archivedate=14 September 2026 |deadurl=yes}}</ref> অসম পৰ্যটনৰ তথ্য অনুসৰি নামফাকে গাঁও ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰায় ৫৭ কিলোমিটাৰ দূৰত আৰু নাহৰকটীয়া ৰে'ল ষ্টেচনৰ পৰা প্ৰায় ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত।<ref>{{cite web |title=Aporup Assam |url=https://publications.assamtourism.gov.in/publications/files/Aporup_Assam.pdf |website=Assam Tourism |access-date=13 September 2026}}</ref> ==সংৰক্ষণ আৰু সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব== নামফাকে গাঁও অসমৰ টাই জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক বৈচিত্ৰ্যৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ। টাই ফাকে ভাষা, ধৰ্মীয় আচাৰ, পৰম্পৰাগত স্থাপত্য আৰু সামাজিক পৰম্পৰাই গাঁওখনক অসমৰ বহুভাষিক আৰু বহুসাংস্কৃতিক পৰিৱেশত এক স্বকীয় স্থান দিছে।<ref>{{cite journal |last=Lahkar |first=Biman |last2=Chakhap |first2=Jetmoun |title=Origin of the Tai-Phake community of the Brahmaputra valley and their acculturation with the greater Assamese society |journal=History Research Journal |url=https://journals.eduindex.org/index.php/hrj/article/view/7966 |access-date=13 September 2026}}</ref> আধুনিকীকৰণ আৰু নতুন প্ৰজন্মৰ নগৰমুখী প্ৰব্ৰজনৰ ফলত টাই ফাকে ভাষাৰ ব্যৱহাৰত পৰিৱৰ্তন আহিছে বুলি সাম্প্ৰতিক গৱেষণাত উল্লেখ কৰা হৈছে। সেয়েহে নামফাকেৰ ভাষা, সাহিত্য, ধৰ্মীয় পৰম্পৰা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণ কৰাটো জনগোষ্ঠীটোৰ সাংস্কৃতিক পৰিচয়ৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।<ref>{{cite journal |title=The Role of Buddhism in the Language Ecology and Vitality of Tai Phake in Assam (India) and Wutun in Qinghai (China) |journal=Religions |url=https://www.mdpi.com/2077-1444/16/5/566 |access-date=13 September 2026}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ডিব্ৰুগড় জিলা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]] g25wavbock6z2yhkg1vtad897aq6r88 0 139578 651940 640295 2026-11-10T10:00:04Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651940 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = সোণাপুৰ | official_name = সোণাপুৰ | settlement_type = লোকপিয়ল নগৰ | image_skyline = Sonapur located in the outskirts of Guwahati city in Assam 08.jpg | image_caption = সোণাপুৰৰ এক দৃশ্য | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = অসমৰ মানচিত্ৰত সোণাপুৰৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|26.12|N|91.98|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = [[ভাৰত]] | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = জিলা | subdivision_name2 = [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]] | subdivision_type3 = ৰাজহ চক্ৰ | subdivision_name3 = [[সোণাপুৰ]] | government_type = | governing_body = | area_total_km2 = | elevation_m = | population_total = ৫৭৭১ | population_as_of = ২০১১ | population_footnotes = <ref name="Census2011">{{Cite web |title=জিলা লোকপিয়ল হস্তপুথি, কামৰূপ মহানগৰ, ২০১১ |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/225/download/550/DH_2011_1823_PART_B_DCHB_KAMRUP_METROPOLITAN.pdf |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ভাৰতৰ মহাপঞ্জীয়ক আৰু লোকপিয়ল আয়ুক্তৰ কাৰ্যালয়}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_demonym = | demographics_type1 = ভাষা | demographics1_title1 = প্ৰধান ভাষা | demographics1_info1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[তিৱা ভাষা|তিৱা]], [[বড়ো ভাষা|বড়ো]], [[কাৰ্বি ভাষা|কাৰ্বি]] | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[ভাৰতীয় ডাক সূচক সংখ্যা|পিন]] | postal_code = ৭৮২৪০২ | registration_plate = এএছ | iso_code = IN-AS | footnotes = }} '''সোণাপুৰ''' {{en|Sonapur}} অসমৰ [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত এখন লোকপিয়ল নগৰ আৰু [[গুৱাহাটী]] মহানগৰৰ পূব প্ৰান্তৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ নগৰীয়া অঞ্চল। ই সোণাপুৰ ৰাজহ চক্ৰৰ সদৰ আৰু গুৱাহাটীৰ পৰা পূব দিশে অৱস্থিত। ২০১১ চনৰ ভাৰতীয় লোকপিয়লত সোণাপুৰ গাঁওক লোকপিয়ল নগৰ হিচাপে নথিভুক্ত কৰা হৈছিল আৰু সেই সময়ত ইয়াৰ জনসংখ্যা আছিল ৫,৭৭১ জন।<ref name="Census2011"/> সোণাপুৰ ২৭নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ কাষত অৱস্থিত। পূৰ্বতে এই পথৰ এই অংশ ৩৭নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ হিচাপে পৰিচিত আছিল। সোণাপুৰৰ ওচৰেৰে [[দিগাৰু নদী]] বৈ গৈছে। অঞ্চলটো গুৱাহাটী আৰু উজনি অসমৰ মাজৰ পথ যোগাযোগৰ লগতে অৰুণাচল প্ৰদেশ আৰু মধ্য অসমৰ দিশৰ যাতায়াতৰ ক্ষেত্ৰতো গুৰুত্বপূৰ্ণ।<ref>{{Cite web |title=সোণাপুৰ–গুৱাহাটী আৰু সোণাপুৰ–ধৰমতুল ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ প্ৰকল্প |url=https://nhai.gov.in/nhai/sites/default/files/mix_file/Completed_Projects_08-2024.pdf |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ প্ৰাধিকৰণ}}</ref> == ভূগোল == সোণাপুৰ কামৰূপ মহানগৰ জিলাৰ পূব অংশত অৱস্থিত। কামৰূপ মহানগৰ জিলাৰ প্ৰধান নদীসমূহৰ ভিতৰত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]], দিগাৰু আৰু [[কপিলী নদী|কপিলী]] উল্লেখযোগ্য। জিলাখনৰ দক্ষিণ আৰু পূব অংশৰ ভূ-প্ৰকৃতি পাহাৰ, বনাঞ্চল আৰু সমভূমিৰ সংমিশ্ৰণেৰে গঠিত।<ref>{{Cite web |title=কামৰূপ মহানগৰ জিলা — জিলাৰ বিষয়ে |url=https://kamrupmetro.assam.gov.in/about-us/about-district |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=কামৰূপ মহানগৰ জিলা প্ৰশাসন, অসম চৰকাৰ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260919235356/https://kamrupmetro.assam.gov.in/about-us/about-district |archivedate=2026-09-19 |deadurl=yes}}</ref> সোণাপুৰৰ চাৰিওফালে গ্ৰাম্য বসতি, কৃষিভূমি, পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু সেউজীয়া প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ দেখা যায়। গুৱাহাটীৰ নগৰীয়া বিস্তাৰৰ সৈতে সংযোগ বৃদ্ধি পোৱাৰ ফলত অঞ্চলটোত বাসস্থান, শিক্ষানুষ্ঠান, আতিথ্য আৰু অন্যান্য সেৱা খণ্ডৰ বিকাশ ঘটিছে। == জনসংখ্যা == ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি সোণাপুৰ লোকপিয়ল নগৰৰ জনসংখ্যা আছিল ৫,৭৭১ জন। ইয়াৰে ৩,০২৫ জন পুৰুষ আৰু ২,৭৪৬ গৰাকী মহিলা। মুঠ পৰিয়ালৰ সংখ্যা আছিল ১,১৩৩টা।<ref name="Census2011"/> সোণাপুৰ লোকপিয়ল নগৰৰ ০–৬ বছৰ বয়সৰ শিশুৰ সংখ্যা আছিল ৭৬৪ জন। ২০১১ চনৰ তথ্য অনুসৰি সাক্ষৰতাৰ হাৰ প্ৰায় ৮১ শতাংশ আছিল।<ref>{{Cite web |title=সোণাপুৰ গাঁও লোকপিয়ল নগৰ — ২০১১ |url=https://www.census2011.co.in/data/town/303580-sonapur-gaon-assam.html |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=চেন্সাছ ২০১১}}</ref> ২০১১ চনৰ লোকপিয়লত সোণাপুৰ উপ-বিভাগৰ মুঠ জনসংখ্যা ১,৪৩,৩৭১ জন বুলি নথিভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত নগৰীয়া আৰু গ্ৰাম্য দুয়োটা অঞ্চল অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{Cite web |title=সোণাপুৰ উপ-বিভাগৰ জনসংখ্যা |url=https://villageinfo.in/assam/kamrup-metro/sonapur/ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ভিলেজইনফো}}</ref> সোণাপুৰ আৰু ইয়াৰ বিস্তৃত অঞ্চলটো বহু-জনগোষ্ঠীয়। [[তিৱা জনগোষ্ঠী|তিৱা]], [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]], [[কাৰ্বি জনগোষ্ঠী|কাৰ্বি]] আৰু অসমীয়া জনগোষ্ঠীৰ লোক এই অঞ্চলৰ সামাজিক পৰিৱেশৰ অংশ। বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ উৎসৱ, লোকসংস্কৃতি আৰু পৰম্পৰাই সোণাপুৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিৱেশ সমৃদ্ধ কৰিছে। == শিক্ষা == সোণাপুৰ কামৰূপ মহানগৰ জিলাৰ পূব অংশৰ এটা উল্লেখযোগ্য শিক্ষা কেন্দ্ৰ হিচাপে বিকশিত হৈছে। অঞ্চলটোত বিদ্যালয়, মহাবিদ্যালয়, শাৰীৰিক শিক্ষা আৰু ক্ৰীড়া শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠানৰ লগতে বিশ্ববিদ্যালয় পৰ্যায়ৰ শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠানো আছে। === সোণাপুৰ মহাবিদ্যালয় === '''[[সোণাপুৰ মহাবিদ্যালয়]]''' অঞ্চলটোৰ অন্যতম প্ৰধান উচ্চ শিক্ষাৰ প্ৰতিষ্ঠান। মহাবিদ্যালয়খন ১৯৯১ চনত স্থাপিত হৈছিল আৰু [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ সৈতে সংযুক্ত। ২০২৫–২৬ শিক্ষাবৰ্ষৰ পৰা মহাবিদ্যালয়খনে স্বায়ত্তশাসিত মৰ্যাদা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |title=সোণাপুৰ মহাবিদ্যালয় — অধ্যক্ষৰ বাৰ্তা |url=https://www.sonapurcollege.ac.in/about/message-from-principal.php |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=সোণাপুৰ মহাবিদ্যালয়}}</ref> মহাবিদ্যালয়খনে উচ্চতৰ মাধ্যমিক, স্নাতক, স্নাতকোত্তৰ আৰু বৃত্তিমূলক শিক্ষাৰ বিভিন্ন পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। ২০২৬ চনৰ তথ্য অনুসৰি ইয়াত কলা আৰু বাণিজ্য শাখাত উচ্চতৰ মাধ্যমিক শিক্ষা, লগতে স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ পৰ্যায়ৰ বিভিন্ন পাঠ্যক্ৰম আছে।<ref>{{Cite web |title=সোণাপুৰ মহাবিদ্যালয় — শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী |url=https://www.sonapurcollege.ac.in/academic-programmes/hs-arts-commerce.php |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=সোণাপুৰ মহাবিদ্যালয়}}</ref> মহাবিদ্যালয়খনক ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যায়ন আৰু স্বীকৃতি পৰিষদে তৃতীয় পৰ্যায়ৰ মূল্যায়নত '''এ প্লাছ''' গ্ৰেড প্ৰদান কৰিছে। মহাবিদ্যালয়খনৰ চৌহদত গ্ৰন্থাগাৰ, ক্ৰীড়া সুবিধা, ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ সাধাৰণ কোঠা, ছাত্ৰী নিবাস, অন্তঃক্ৰীড়া প্ৰেক্ষাগৃহ, জিমনেছিয়াম আৰু জি.আই.এছ. পৰীক্ষাগাৰৰ দৰে সুবিধা আছে।<ref>{{Cite web |title=সোণাপুৰ মহাবিদ্যালয় — সুবিধাসমূহ |url=https://www.sonapurcollege.ac.in/ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=সোণাপুৰ মহাবিদ্যালয়}}</ref> === অসম ডনব’স্ক’ বিশ্ববিদ্যালয় === [[অসম ডনব’স্ক’ বিশ্ববিদ্যালয়]] সোণাপুৰৰ কামাৰকুছিৰ টেপেছিয়া গাৰ্ডেনছত অৱস্থিত এখন ৰাজ্যিক ব্যক্তিগত বিশ্ববিদ্যালয়। বিশ্ববিদ্যালয়খন ডনব’স্ক’ ছ'চাইটিয়ে ২০০৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। অসম বিধানসভাৰ আইন অনুসৰি বিশ্ববিদ্যালয়খন স্থাপিত হয় আৰু ই বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগৰ স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=অসম ডন বস্কো বিশ্ববিদ্যালয় — সাধাৰণ প্ৰশ্ন |url=https://dbuniversity.ac.in/FAQs.php |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম ডন বস্কো বিশ্ববিদ্যালয়}}</ref> বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ টেপেছিয়া চৌহদ কামাৰকুছিত অৱস্থিত। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তথ্য অনুসৰি ইয়াৰ বাবে টেপেছিয়া অঞ্চলত প্ৰায় ২৭৪ একৰ মাটি অধিগ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=ডন বস্কো বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকল্পৰ বিকাশ |url=https://dbuniversity.ac.in/Don_Bosco_University_Foundation |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম ডন বস্কো বিশ্ববিদ্যালয়}}</ref> বিশ্ববিদ্যালয়খনত প্ৰযুক্তি, বিজ্ঞান, সমাজবিজ্ঞান, ব্যৱস্থাপনা আৰু অন্যান্য ক্ষেত্ৰত বিভিন্ন স্নাতক, স্নাতকোত্তৰ আৰু গৱেষণামূলক কাৰ্যসূচী আছে।<ref>{{Cite web |title=অসম ডন বস্কো বিশ্ববিদ্যালয় |url=https://dbuniversity.ac.in/ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম ডন বস্কো বিশ্ববিদ্যালয়}}</ref> === লক্ষ্মীবাই ৰাষ্ট্ৰীয় শাৰীৰিক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান === লক্ষ্মীবাই ৰাষ্ট্ৰীয় শাৰীৰিক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠানৰ উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ টেপেছিয়া ক্ৰীড়া কমপ্লেক্সত অৱস্থিত। এই কেন্দ্ৰটো ২০০৯–১০ শিক্ষাবৰ্ষৰ পৰা কাৰ্যক্ষম হয়।<ref>{{Cite web |title=লক্ষ্মীবাই ৰাষ্ট্ৰীয় শাৰীৰিক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান — উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ |url=https://www.lnipe.edu.in/about_lnipe/ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=লক্ষ্মীবাই ৰাষ্ট্ৰীয় শাৰীৰিক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260104201141/https://www.lnipe.edu.in/about_lnipe/ |archivedate=2026-01-04 |deadurl=yes}}</ref> কেন্দ্ৰটোত শাৰীৰিক শিক্ষা আৰু ক্ৰীড়াৰ বিভিন্ন উচ্চ শিক্ষা কাৰ্যসূচী চলোৱা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত বি.পি.এড., এম.পি.এড. আৰু পিএইচ.ডি. কাৰ্যসূচী আছে।<ref>{{Cite web |title=এল.এন.আই.পি.ই. উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ |url=https://www.lnipeassam.edu.in/ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=লক্ষ্মীবাই ৰাষ্ট্ৰীয় শাৰীৰিক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান}}</ref> টেপেছিয়া ক্ৰীড়া কমপ্লেক্সত ক্ৰীড়া প্ৰশিক্ষণ আৰু বিভিন্ন ক্ৰীড়া কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত হয়। ২০২৬ চনত কেন্দ্ৰটোৱে এৰোবিকছ, বেডমিণ্টন, বাস্কেটবল, ফুটবল, হকী, জুডো, সাঁতোৰ, ট্ৰেক এণ্ড ফিল্ড, টেনিছ, টেবুল টেনিছ, ভলীবল আৰু যোগকে ধৰি বিভিন্ন ক্ৰীড়াৰ গ্ৰীষ্মকালীন প্ৰশিক্ষণ শিবিৰ অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=এল.এন.আই.পি.ই. উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰৰ ২০২৬ চনৰ গ্ৰীষ্মকালীন ক্ৰীড়া প্ৰশিক্ষণ শিবিৰ |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2257986&lang=2&reg=48 |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰো}}</ref> == স্বাস্থ্যসেৱা == সোণাপুৰ জিলা চিকিৎসালয় অঞ্চলটোৰ প্ৰধান চৰকাৰী স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰতিষ্ঠান। ই কামৰূপ মহানগৰ জিলাৰ অন্তৰ্গত আৰু অসম চৰকাৰৰ বিভিন্ন স্বাস্থ্য আঁচনিৰ অধীনত তালিকাভুক্ত।<ref>{{Cite web |title=আয়ুষ্মান ভাৰতৰ অধীনত তালিকাভুক্ত চৰকাৰী চিকিৎসালয়সমূহ |url=https://atalamritabhiyan.assam.gov.in/information-services/detail/pmjaymmjay-hospitals |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260919170035/https://atalamritabhiyan.assam.gov.in/information-services/detail/pmjaymmjay-hospitals |archivedate=2026-09-19 |deadurl=yes}}</ref> সোণাপুৰ জিলা চিকিৎসালয়ত চৰকাৰী স্বাস্থ্যসেৱাৰ লগতে ৰক্ত বেংকৰ সুবিধাও আছে।<ref>{{Cite web |title=অসমৰ ৰক্ত বেংকৰ তালিকা |url=https://asacs.assam.gov.in/information-services/detail/list-of-blood-banks-in-assam |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম ৰাজ্যিক এইড্‌ছ নিয়ন্ত্ৰণ সমিতি |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260920085431/https://asacs.assam.gov.in/information-services/detail/list-of-blood-banks-in-assam |archivedate=2026-09-20 |deadurl=yes}}</ref> সোণাপুৰ অঞ্চলত প্ৰাথমিক স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰ আৰু উপ-স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰও আছে। অসম ৰাজ্যিক দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনা প্ৰাধিকৰণৰ স্বাস্থ্যসেৱা তালিকাত সোণাপুৰ প্ৰাথমিক স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰ, টেটেলিয়া উপ-স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰ আৰু সোণাপুৰ জিলা চিকিৎসালয়ৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{Cite web |title=কামৰূপ মহানগৰ জিলাৰ স্বাস্থ্য প্ৰতিষ্ঠানৰ তালিকা |url=https://asdma.gov.in/pdf/gis/kamrup_m/hospitals.pdf |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম ৰাজ্যিক দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনা প্ৰাধিকৰণ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181213111352/http://asdma.gov.in/pdf/gis/kamrup_m/hospitals.pdf |archivedate=2018-12-13 |deadurl=yes}}</ref> == পৰিবহণ == === পথ === সোণাপুৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ২৭ৰ সৈতে সংযুক্ত। গুৱাহাটী–সোণাপুৰ অংশটো পূৰ্বতে ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৩৭ৰ অংশ আছিল। ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ প্ৰাধিকৰণৰ তথ্য অনুসৰি গুৱাহাটী–সোণাপুৰ অংশৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ১৯.১ কিলোমিটাৰ আৰু সোণাপুৰ–ধৰমতুল অংশৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ২২ কিলোমিটাৰ।<ref>{{Cite web |title=অসমত সম্পূৰ্ণ হোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ প্ৰকল্পসমূহ |url=https://nhai.gov.in/nhai/sites/default/files/mix_file/Completed_Projects_08-2024.pdf |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ প্ৰাধিকৰণ}}</ref> সোণাপুৰ গুৱাহাটীৰ সৈতে পথযোগে সংযুক্ত হোৱাৰ লগতে [[নগাঁও]], [[জাগীৰোড]], [[মৰিগাঁও]] আৰু উজনি অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চললৈ যাতায়াতৰ ক্ষেত্ৰতো গুৰুত্বপূৰ্ণ। গুৱাহাটীৰ উত্তৰ-পূব বাইপাছৰ অংশ হিচাপে বাইহাটা চাৰিআলি–কুৰুৱা–চন্দ্ৰপুৰ–সোণাপুৰ সংযোগী পথৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। প্ৰস্তাৱিত গুৱাহাটী ৰিং ৰোড প্ৰকল্পটো ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ২৭ৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{Cite web |title=গুৱাহাটী ৰিং ৰোড প্ৰকল্প |url=https://nhai.gov.in/nhai/sites/default/files/mix_file/balance_for_Award_01-12-2023.pdf |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ প্ৰাধিকৰণ}}</ref> === ৰে'ল === সোণাপুৰৰ ওচৰৰ উল্লেখযোগ্য ৰে'ল ষ্টেচন হৈছে তেতেলীয়া ৰে'ল ষ্টেচন। ই উত্তৰ-পূব সীমান্ত ৰে'লৱেৰ লামডিং মণ্ডলৰ অধীনত গুৱাহাটী–লামডিং ৰে'লপথত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web |title=ভাৰতীয় ৰে'লৱেৰ ষ্টেচনৰ তালিকা |url=https://indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/directorate/traffic_comm/Station_Name_8477.pdf |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ভাৰতীয় ৰে'লৱে}}</ref> == অৰ্থনীতি == সোণাপুৰৰ অৰ্থনীতি ঐতিহাসিকভাৱে কৃষি আৰু স্থানীয় বাণিজ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। গুৱাহাটীৰ বিস্তৃতি আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ উন্নয়নৰ সৈতে অঞ্চলটোত সেৱা খণ্ড, শিক্ষা, পৰ্যটন, আতিথ্য, খুচুৰা ব্যৱসায় আৰু আবাসিক বিকাশ বৃদ্ধি পাইছে। টেপেছিয়া আৰু কামাৰকুছি অঞ্চলত বিশ্ববিদ্যালয়, ক্ৰীড়া প্ৰতিষ্ঠান আৰু পৰ্যটনভিত্তিক ব্যৱসায় গঢ় লৈ উঠাৰ ফলত সোণাপুৰৰ অৰ্থনৈতিক পৰিৱেশত পৰিবৰ্তন আহিছে। === পৰ্যটন আৰু আতিথ্য === গুৱাহাটীৰ ওচৰত অৱস্থিত হোৱা আৰু পাহাৰ, বনাঞ্চল আৰু গ্ৰাম্য পৰিৱেশৰ বাবে সোণাপুৰ আৰু টেপেছিয়া অঞ্চলটো নগৰীয়া লোকৰ স্বল্পম্যাদী অৱকাশ যাপনৰ এটা জনপ্ৰিয় অঞ্চল হিচাপে বিকশিত হৈছে। টেপেছিয়া অঞ্চলত কেইবাটাও ৰিজৰ্ট আৰু অবকাশ যাপন কেন্দ্ৰ গঢ় লৈ উঠিছে। ইয়াৰ ভিতৰত ''ব্ৰহ্মপুত্ৰ জাংগল ৰিজৰ্ট'', ''এৰিয়ান উডছ বুটিক ৰিজৰ্ট'', ''মেফেয়াৰ স্প্ৰিং ভেলী ৰিজৰ্ট'', ''ক্লাব নিৰ্বাণা বুটিক ৰিজৰ্ট'', ''দিচাং ৰিজৰ্ট এণ্ড হোটেল'', ''হাতীমুৰীয়া বুটিক ৰিজৰ্ট'' আৰু ''নমস্তে আতিথ্য ৰিজৰ্ট'' আদি উল্লেখযোগ্য।<ref>{{Cite web |title=সোণাপুৰ আৰু টেপেছিয়াৰ ৰিজৰ্টসমূহ |url=https://www.makemytrip.com/hotels/p-resorts-in-sonapur.html |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=মেকমাইট্ৰিপ}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> এই ৰিজৰ্টসমূহৰ কিছুমানত সাঁতোৰৰ পুখুৰী, ৰেষ্টুৰেণ্ট, জলক্ৰীড়া, অভ্যন্তৰীণ খেল আৰু অন্যান্য অবকাশমূলক সুবিধা আছে।<ref>{{Cite web |title=টেপেছিয়াৰ ৰিজৰ্টসমূহ |url=https://www.makemytrip.com/hotels/area-resorts-in-tepesia-sonapur.html |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=মেকমাইট্ৰিপ}}</ref> টেপেছিয়াৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ আৰু গুৱাহাটীৰ পৰা সহজে যাতায়াত কৰিব পৰা অৱস্থাই এই অঞ্চলৰ আতিথ্য উদ্যোগৰ বিকাশত সহায় কৰিছে। === জুবিন ক্ষেত্ৰ === [[জুবিন ক্ষেত্ৰ]] সোণাপুৰৰ কামাৰকুছিত অৱস্থিত অসমৰ সংগীতশিল্পী [[জুবিন গাৰ্গ]]ৰ স্মৃতিৰ সৈতে জড়িত এটা স্মৃতিস্থল। ২০২৫ চনৰ ২৩ ছেপ্টেম্বৰত জুবিন গাৰ্গৰ শেষকৃত্য কামাৰকুছি, সোণাপুৰত সম্পন্ন কৰা হৈছিল। শেষকৃত্যৰ স্থানটো পৰৱৰ্তী সময়ত এটা স্মৃতিস্থল হিচাপে বিকশিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়।<ref>{{Cite web |title=সোণাপুৰৰ কামাৰকুছিত জুবিন গাৰ্গৰ শেষকৃত্য |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/assam-zubeens-last-rites-near-sonapur-two-memorials-to-be-set-up |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}</ref> ২০২৫ চনৰ অক্টোবৰত স্মৃতিস্থলটোৰ নাম ''জুবিন ক্ষেত্ৰ'' ৰখাৰ সিদ্ধান্ত ঘোষণা কৰা হয়। স্মৃতিস্থলটো জুবিন গাৰ্গৰ সংগীত আৰু সাংস্কৃতিক অৱদানৰ স্মৃতি সংৰক্ষণৰ উদ্দেশ্যে বিকশিত কৰাৰ কথা জনোৱা হয়।<ref>{{Cite web |title=কামাৰকুছিৰ জুবিন গাৰ্গৰ সমাধিস্থলৰ নাম জুবিন ক্ষেত্ৰ |url=https://assamtribune.com/amp/guwahati/committee-names-zubeen-gargs-samadhi-at-sonapur-zubeen-kshetra-1595172 |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য অসম ট্ৰিবিউন}}</ref> ২০২৬ চনৰ ১৯ ছেপ্টেম্বৰত জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰথম মৃত্যু বাৰ্ষিকীত জুবিন ক্ষেত্ৰত অনুৰাগী, শিল্পী আৰু বিভিন্ন সংগঠনৰ লোক সমবেত হৈ তেওঁক স্মৰণ কৰে।<ref>{{Cite web |title=এবছৰৰ পিছত সোণাপুৰৰ জুবিন ক্ষেত্ৰত অনুৰাগীৰ সমাগম |url=https://www.business-standard.com/india-news/zubeen-garg-first-death-anniversary-assam-zubeen-kshetra-tributes-126091900321_1.html |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=বিজনেছ ষ্টেণ্ডাৰ্ড}}</ref> জুবিন ক্ষেত্ৰ সোণাপুৰৰ এটা নতুন সাংস্কৃতিক আৰু স্মৃতিচিহ্ন হিচাপে পৰিগণিত হৈছে আৰু জুবিন গাৰ্গৰ সংগীত আৰু সাংস্কৃতিক অৱদানৰ সৈতে জড়িত লোকসকলৰ বাবে ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থানত পৰিণত হৈছে। == ক্ৰীড়া == টেপেছিয়া ক্ৰীড়া কমপ্লেক্স সোণাপুৰৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য ক্ৰীড়া আন্তঃগাঁথনি। এই কমপ্লেক্সটো ২০০৭ চনৰ ৩৩সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাৰ সৈতে জড়িত আছিল। পিছত ইয়াৰ এটা অংশ লক্ষ্মীবাই ৰাষ্ট্ৰীয় শাৰীৰিক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠানৰ উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=এল.এন.আই.পি.ই.ৰ উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰৰ বাৰ্ষিক প্ৰতিবেদন |url=https://www.lnipe.edu.in/static/file/1744285735565.pdf |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=লক্ষ্মীবাই ৰাষ্ট্ৰীয় শাৰীৰিক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251008154433/https://www.lnipe.edu.in/static/file/1744285735565.pdf |archivedate=2025-10-08 |deadurl=yes}}</ref> ক্ৰীড়া কমপ্লেক্সটোত বিভিন্ন ক্ৰীড়াৰ প্ৰশিক্ষণ আৰু প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত হয়। অসম চৰকাৰৰ ক্ৰীড়া বিভাগৰ তালিকাত টেপেছিয়া ক্ৰীড়া কমপ্লেক্সক সোণাপুৰৰ এটা ক্ৰীড়া আন্তঃগাঁথনি হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=অসমৰ ক্ৰীড়া প্ৰেক্ষাগৃহ আৰু ক্ৰীড়া আন্তঃগাঁথনি |url=https://sports.assam.gov.in/sites/default/files/swf1/information_services28_statement_of_stadia_-_district_wise.pdf |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ ক্ৰীড়া বিভাগ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260919213252/https://sports.assam.gov.in/sites/default/files/swf1/information_services28_statement_of_stadia_-_district_wise.pdf |archivedate=2026-09-19 |deadurl=yes}}</ref> == প্ৰশাসন == সোণাপুৰ [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]]ৰ এটা ৰাজহ চক্ৰ। কামৰূপ মহানগৰ জিলাত সোণাপুৰ, গুৱাহাটী, আজাৰা, চন্দ্ৰপুৰ আৰু দিছপুৰকে ধৰি পাঁচটা ৰাজহ চক্ৰ আছে। জিলাখনত সোণাপুৰ, চন্দ্ৰপুৰ আৰু ডিমৰীয়া উন্নয়ন খণ্ড অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{Cite web |title=কামৰূপ মহানগৰ জিলা — প্ৰশাসনিক একক |url=https://kamrupmetro.assam.gov.in/about-us/about-district |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=কামৰূপ মহানগৰ জিলা প্ৰশাসন, অসম চৰকাৰ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260919235356/https://kamrupmetro.assam.gov.in/about-us/about-district |archivedate=2026-09-19 |deadurl=yes}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:কামৰূপ মহানগৰ জিলা]] ealkl89vbtl2rpalbsiwhl810ggpqou 651941 651940 2026-11-10T10:00:07Z KiranBOT 45247 AMP-Tracking URLs ৰ পৰা আঁতৰোৱা হৈছে ([[:m:User:KiranBOT/AMP|বিশদ]]) ([[User talk:Usernamekiran|ভুল প'ৰিবেশ]]) v3.1.1s 651941 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = সোণাপুৰ | official_name = সোণাপুৰ | settlement_type = লোকপিয়ল নগৰ | image_skyline = Sonapur located in the outskirts of Guwahati city in Assam 08.jpg | image_caption = সোণাপুৰৰ এক দৃশ্য | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = অসমৰ মানচিত্ৰত সোণাপুৰৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|26.12|N|91.98|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = [[ভাৰত]] | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = জিলা | subdivision_name2 = [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]] | subdivision_type3 = ৰাজহ চক্ৰ | subdivision_name3 = [[সোণাপুৰ]] | government_type = | governing_body = | area_total_km2 = | elevation_m = | population_total = ৫৭৭১ | population_as_of = ২০১১ | population_footnotes = <ref name="Census2011">{{Cite web |title=জিলা লোকপিয়ল হস্তপুথি, কামৰূপ মহানগৰ, ২০১১ |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/225/download/550/DH_2011_1823_PART_B_DCHB_KAMRUP_METROPOLITAN.pdf |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ভাৰতৰ মহাপঞ্জীয়ক আৰু লোকপিয়ল আয়ুক্তৰ কাৰ্যালয়}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_demonym = | demographics_type1 = ভাষা | demographics1_title1 = প্ৰধান ভাষা | demographics1_info1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[তিৱা ভাষা|তিৱা]], [[বড়ো ভাষা|বড়ো]], [[কাৰ্বি ভাষা|কাৰ্বি]] | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[ভাৰতীয় ডাক সূচক সংখ্যা|পিন]] | postal_code = ৭৮২৪০২ | registration_plate = এএছ | iso_code = IN-AS | footnotes = }} '''সোণাপুৰ''' {{en|Sonapur}} অসমৰ [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত এখন লোকপিয়ল নগৰ আৰু [[গুৱাহাটী]] মহানগৰৰ পূব প্ৰান্তৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ নগৰীয়া অঞ্চল। ই সোণাপুৰ ৰাজহ চক্ৰৰ সদৰ আৰু গুৱাহাটীৰ পৰা পূব দিশে অৱস্থিত। ২০১১ চনৰ ভাৰতীয় লোকপিয়লত সোণাপুৰ গাঁওক লোকপিয়ল নগৰ হিচাপে নথিভুক্ত কৰা হৈছিল আৰু সেই সময়ত ইয়াৰ জনসংখ্যা আছিল ৫,৭৭১ জন।<ref name="Census2011"/> সোণাপুৰ ২৭নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ কাষত অৱস্থিত। পূৰ্বতে এই পথৰ এই অংশ ৩৭নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ হিচাপে পৰিচিত আছিল। সোণাপুৰৰ ওচৰেৰে [[দিগাৰু নদী]] বৈ গৈছে। অঞ্চলটো গুৱাহাটী আৰু উজনি অসমৰ মাজৰ পথ যোগাযোগৰ লগতে অৰুণাচল প্ৰদেশ আৰু মধ্য অসমৰ দিশৰ যাতায়াতৰ ক্ষেত্ৰতো গুৰুত্বপূৰ্ণ।<ref>{{Cite web |title=সোণাপুৰ–গুৱাহাটী আৰু সোণাপুৰ–ধৰমতুল ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ প্ৰকল্প |url=https://nhai.gov.in/nhai/sites/default/files/mix_file/Completed_Projects_08-2024.pdf |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ প্ৰাধিকৰণ}}</ref> == ভূগোল == সোণাপুৰ কামৰূপ মহানগৰ জিলাৰ পূব অংশত অৱস্থিত। কামৰূপ মহানগৰ জিলাৰ প্ৰধান নদীসমূহৰ ভিতৰত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]], দিগাৰু আৰু [[কপিলী নদী|কপিলী]] উল্লেখযোগ্য। জিলাখনৰ দক্ষিণ আৰু পূব অংশৰ ভূ-প্ৰকৃতি পাহাৰ, বনাঞ্চল আৰু সমভূমিৰ সংমিশ্ৰণেৰে গঠিত।<ref>{{Cite web |title=কামৰূপ মহানগৰ জিলা — জিলাৰ বিষয়ে |url=https://kamrupmetro.assam.gov.in/about-us/about-district |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=কামৰূপ মহানগৰ জিলা প্ৰশাসন, অসম চৰকাৰ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260919235356/https://kamrupmetro.assam.gov.in/about-us/about-district |archivedate=2026-09-19 |deadurl=yes}}</ref> সোণাপুৰৰ চাৰিওফালে গ্ৰাম্য বসতি, কৃষিভূমি, পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু সেউজীয়া প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ দেখা যায়। গুৱাহাটীৰ নগৰীয়া বিস্তাৰৰ সৈতে সংযোগ বৃদ্ধি পোৱাৰ ফলত অঞ্চলটোত বাসস্থান, শিক্ষানুষ্ঠান, আতিথ্য আৰু অন্যান্য সেৱা খণ্ডৰ বিকাশ ঘটিছে। == জনসংখ্যা == ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি সোণাপুৰ লোকপিয়ল নগৰৰ জনসংখ্যা আছিল ৫,৭৭১ জন। ইয়াৰে ৩,০২৫ জন পুৰুষ আৰু ২,৭৪৬ গৰাকী মহিলা। মুঠ পৰিয়ালৰ সংখ্যা আছিল ১,১৩৩টা।<ref name="Census2011"/> সোণাপুৰ লোকপিয়ল নগৰৰ ০–৬ বছৰ বয়সৰ শিশুৰ সংখ্যা আছিল ৭৬৪ জন। ২০১১ চনৰ তথ্য অনুসৰি সাক্ষৰতাৰ হাৰ প্ৰায় ৮১ শতাংশ আছিল।<ref>{{Cite web |title=সোণাপুৰ গাঁও লোকপিয়ল নগৰ — ২০১১ |url=https://www.census2011.co.in/data/town/303580-sonapur-gaon-assam.html |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=চেন্সাছ ২০১১}}</ref> ২০১১ চনৰ লোকপিয়লত সোণাপুৰ উপ-বিভাগৰ মুঠ জনসংখ্যা ১,৪৩,৩৭১ জন বুলি নথিভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত নগৰীয়া আৰু গ্ৰাম্য দুয়োটা অঞ্চল অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{Cite web |title=সোণাপুৰ উপ-বিভাগৰ জনসংখ্যা |url=https://villageinfo.in/assam/kamrup-metro/sonapur/ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ভিলেজইনফো}}</ref> সোণাপুৰ আৰু ইয়াৰ বিস্তৃত অঞ্চলটো বহু-জনগোষ্ঠীয়। [[তিৱা জনগোষ্ঠী|তিৱা]], [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]], [[কাৰ্বি জনগোষ্ঠী|কাৰ্বি]] আৰু অসমীয়া জনগোষ্ঠীৰ লোক এই অঞ্চলৰ সামাজিক পৰিৱেশৰ অংশ। বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ উৎসৱ, লোকসংস্কৃতি আৰু পৰম্পৰাই সোণাপুৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিৱেশ সমৃদ্ধ কৰিছে। == শিক্ষা == সোণাপুৰ কামৰূপ মহানগৰ জিলাৰ পূব অংশৰ এটা উল্লেখযোগ্য শিক্ষা কেন্দ্ৰ হিচাপে বিকশিত হৈছে। অঞ্চলটোত বিদ্যালয়, মহাবিদ্যালয়, শাৰীৰিক শিক্ষা আৰু ক্ৰীড়া শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠানৰ লগতে বিশ্ববিদ্যালয় পৰ্যায়ৰ শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠানো আছে। === সোণাপুৰ মহাবিদ্যালয় === '''[[সোণাপুৰ মহাবিদ্যালয়]]''' অঞ্চলটোৰ অন্যতম প্ৰধান উচ্চ শিক্ষাৰ প্ৰতিষ্ঠান। মহাবিদ্যালয়খন ১৯৯১ চনত স্থাপিত হৈছিল আৰু [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ সৈতে সংযুক্ত। ২০২৫–২৬ শিক্ষাবৰ্ষৰ পৰা মহাবিদ্যালয়খনে স্বায়ত্তশাসিত মৰ্যাদা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |title=সোণাপুৰ মহাবিদ্যালয় — অধ্যক্ষৰ বাৰ্তা |url=https://www.sonapurcollege.ac.in/about/message-from-principal.php |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=সোণাপুৰ মহাবিদ্যালয়}}</ref> মহাবিদ্যালয়খনে উচ্চতৰ মাধ্যমিক, স্নাতক, স্নাতকোত্তৰ আৰু বৃত্তিমূলক শিক্ষাৰ বিভিন্ন পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। ২০২৬ চনৰ তথ্য অনুসৰি ইয়াত কলা আৰু বাণিজ্য শাখাত উচ্চতৰ মাধ্যমিক শিক্ষা, লগতে স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ পৰ্যায়ৰ বিভিন্ন পাঠ্যক্ৰম আছে।<ref>{{Cite web |title=সোণাপুৰ মহাবিদ্যালয় — শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী |url=https://www.sonapurcollege.ac.in/academic-programmes/hs-arts-commerce.php |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=সোণাপুৰ মহাবিদ্যালয়}}</ref> মহাবিদ্যালয়খনক ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যায়ন আৰু স্বীকৃতি পৰিষদে তৃতীয় পৰ্যায়ৰ মূল্যায়নত '''এ প্লাছ''' গ্ৰেড প্ৰদান কৰিছে। মহাবিদ্যালয়খনৰ চৌহদত গ্ৰন্থাগাৰ, ক্ৰীড়া সুবিধা, ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ সাধাৰণ কোঠা, ছাত্ৰী নিবাস, অন্তঃক্ৰীড়া প্ৰেক্ষাগৃহ, জিমনেছিয়াম আৰু জি.আই.এছ. পৰীক্ষাগাৰৰ দৰে সুবিধা আছে।<ref>{{Cite web |title=সোণাপুৰ মহাবিদ্যালয় — সুবিধাসমূহ |url=https://www.sonapurcollege.ac.in/ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=সোণাপুৰ মহাবিদ্যালয়}}</ref> === অসম ডনব’স্ক’ বিশ্ববিদ্যালয় === [[অসম ডনব’স্ক’ বিশ্ববিদ্যালয়]] সোণাপুৰৰ কামাৰকুছিৰ টেপেছিয়া গাৰ্ডেনছত অৱস্থিত এখন ৰাজ্যিক ব্যক্তিগত বিশ্ববিদ্যালয়। বিশ্ববিদ্যালয়খন ডনব’স্ক’ ছ'চাইটিয়ে ২০০৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। অসম বিধানসভাৰ আইন অনুসৰি বিশ্ববিদ্যালয়খন স্থাপিত হয় আৰু ই বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগৰ স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=অসম ডন বস্কো বিশ্ববিদ্যালয় — সাধাৰণ প্ৰশ্ন |url=https://dbuniversity.ac.in/FAQs.php |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম ডন বস্কো বিশ্ববিদ্যালয়}}</ref> বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ টেপেছিয়া চৌহদ কামাৰকুছিত অৱস্থিত। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তথ্য অনুসৰি ইয়াৰ বাবে টেপেছিয়া অঞ্চলত প্ৰায় ২৭৪ একৰ মাটি অধিগ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=ডন বস্কো বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকল্পৰ বিকাশ |url=https://dbuniversity.ac.in/Don_Bosco_University_Foundation |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম ডন বস্কো বিশ্ববিদ্যালয়}}</ref> বিশ্ববিদ্যালয়খনত প্ৰযুক্তি, বিজ্ঞান, সমাজবিজ্ঞান, ব্যৱস্থাপনা আৰু অন্যান্য ক্ষেত্ৰত বিভিন্ন স্নাতক, স্নাতকোত্তৰ আৰু গৱেষণামূলক কাৰ্যসূচী আছে।<ref>{{Cite web |title=অসম ডন বস্কো বিশ্ববিদ্যালয় |url=https://dbuniversity.ac.in/ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম ডন বস্কো বিশ্ববিদ্যালয়}}</ref> === লক্ষ্মীবাই ৰাষ্ট্ৰীয় শাৰীৰিক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান === লক্ষ্মীবাই ৰাষ্ট্ৰীয় শাৰীৰিক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠানৰ উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ টেপেছিয়া ক্ৰীড়া কমপ্লেক্সত অৱস্থিত। এই কেন্দ্ৰটো ২০০৯–১০ শিক্ষাবৰ্ষৰ পৰা কাৰ্যক্ষম হয়।<ref>{{Cite web |title=লক্ষ্মীবাই ৰাষ্ট্ৰীয় শাৰীৰিক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান — উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ |url=https://www.lnipe.edu.in/about_lnipe/ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=লক্ষ্মীবাই ৰাষ্ট্ৰীয় শাৰীৰিক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260104201141/https://www.lnipe.edu.in/about_lnipe/ |archivedate=2026-01-04 |deadurl=yes}}</ref> কেন্দ্ৰটোত শাৰীৰিক শিক্ষা আৰু ক্ৰীড়াৰ বিভিন্ন উচ্চ শিক্ষা কাৰ্যসূচী চলোৱা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত বি.পি.এড., এম.পি.এড. আৰু পিএইচ.ডি. কাৰ্যসূচী আছে।<ref>{{Cite web |title=এল.এন.আই.পি.ই. উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ |url=https://www.lnipeassam.edu.in/ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=লক্ষ্মীবাই ৰাষ্ট্ৰীয় শাৰীৰিক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান}}</ref> টেপেছিয়া ক্ৰীড়া কমপ্লেক্সত ক্ৰীড়া প্ৰশিক্ষণ আৰু বিভিন্ন ক্ৰীড়া কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত হয়। ২০২৬ চনত কেন্দ্ৰটোৱে এৰোবিকছ, বেডমিণ্টন, বাস্কেটবল, ফুটবল, হকী, জুডো, সাঁতোৰ, ট্ৰেক এণ্ড ফিল্ড, টেনিছ, টেবুল টেনিছ, ভলীবল আৰু যোগকে ধৰি বিভিন্ন ক্ৰীড়াৰ গ্ৰীষ্মকালীন প্ৰশিক্ষণ শিবিৰ অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=এল.এন.আই.পি.ই. উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰৰ ২০২৬ চনৰ গ্ৰীষ্মকালীন ক্ৰীড়া প্ৰশিক্ষণ শিবিৰ |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2257986&lang=2&reg=48 |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰো}}</ref> == স্বাস্থ্যসেৱা == সোণাপুৰ জিলা চিকিৎসালয় অঞ্চলটোৰ প্ৰধান চৰকাৰী স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰতিষ্ঠান। ই কামৰূপ মহানগৰ জিলাৰ অন্তৰ্গত আৰু অসম চৰকাৰৰ বিভিন্ন স্বাস্থ্য আঁচনিৰ অধীনত তালিকাভুক্ত।<ref>{{Cite web |title=আয়ুষ্মান ভাৰতৰ অধীনত তালিকাভুক্ত চৰকাৰী চিকিৎসালয়সমূহ |url=https://atalamritabhiyan.assam.gov.in/information-services/detail/pmjaymmjay-hospitals |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260919170035/https://atalamritabhiyan.assam.gov.in/information-services/detail/pmjaymmjay-hospitals |archivedate=2026-09-19 |deadurl=yes}}</ref> সোণাপুৰ জিলা চিকিৎসালয়ত চৰকাৰী স্বাস্থ্যসেৱাৰ লগতে ৰক্ত বেংকৰ সুবিধাও আছে।<ref>{{Cite web |title=অসমৰ ৰক্ত বেংকৰ তালিকা |url=https://asacs.assam.gov.in/information-services/detail/list-of-blood-banks-in-assam |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম ৰাজ্যিক এইড্‌ছ নিয়ন্ত্ৰণ সমিতি |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260920085431/https://asacs.assam.gov.in/information-services/detail/list-of-blood-banks-in-assam |archivedate=2026-09-20 |deadurl=yes}}</ref> সোণাপুৰ অঞ্চলত প্ৰাথমিক স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰ আৰু উপ-স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰও আছে। অসম ৰাজ্যিক দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনা প্ৰাধিকৰণৰ স্বাস্থ্যসেৱা তালিকাত সোণাপুৰ প্ৰাথমিক স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰ, টেটেলিয়া উপ-স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰ আৰু সোণাপুৰ জিলা চিকিৎসালয়ৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{Cite web |title=কামৰূপ মহানগৰ জিলাৰ স্বাস্থ্য প্ৰতিষ্ঠানৰ তালিকা |url=https://asdma.gov.in/pdf/gis/kamrup_m/hospitals.pdf |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম ৰাজ্যিক দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনা প্ৰাধিকৰণ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181213111352/http://asdma.gov.in/pdf/gis/kamrup_m/hospitals.pdf |archivedate=2018-12-13 |deadurl=yes}}</ref> == পৰিবহণ == === পথ === সোণাপুৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ২৭ৰ সৈতে সংযুক্ত। গুৱাহাটী–সোণাপুৰ অংশটো পূৰ্বতে ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৩৭ৰ অংশ আছিল। ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ প্ৰাধিকৰণৰ তথ্য অনুসৰি গুৱাহাটী–সোণাপুৰ অংশৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ১৯.১ কিলোমিটাৰ আৰু সোণাপুৰ–ধৰমতুল অংশৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ২২ কিলোমিটাৰ।<ref>{{Cite web |title=অসমত সম্পূৰ্ণ হোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ প্ৰকল্পসমূহ |url=https://nhai.gov.in/nhai/sites/default/files/mix_file/Completed_Projects_08-2024.pdf |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ প্ৰাধিকৰণ}}</ref> সোণাপুৰ গুৱাহাটীৰ সৈতে পথযোগে সংযুক্ত হোৱাৰ লগতে [[নগাঁও]], [[জাগীৰোড]], [[মৰিগাঁও]] আৰু উজনি অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চললৈ যাতায়াতৰ ক্ষেত্ৰতো গুৰুত্বপূৰ্ণ। গুৱাহাটীৰ উত্তৰ-পূব বাইপাছৰ অংশ হিচাপে বাইহাটা চাৰিআলি–কুৰুৱা–চন্দ্ৰপুৰ–সোণাপুৰ সংযোগী পথৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। প্ৰস্তাৱিত গুৱাহাটী ৰিং ৰোড প্ৰকল্পটো ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ২৭ৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{Cite web |title=গুৱাহাটী ৰিং ৰোড প্ৰকল্প |url=https://nhai.gov.in/nhai/sites/default/files/mix_file/balance_for_Award_01-12-2023.pdf |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ প্ৰাধিকৰণ}}</ref> === ৰে'ল === সোণাপুৰৰ ওচৰৰ উল্লেখযোগ্য ৰে'ল ষ্টেচন হৈছে তেতেলীয়া ৰে'ল ষ্টেচন। ই উত্তৰ-পূব সীমান্ত ৰে'লৱেৰ লামডিং মণ্ডলৰ অধীনত গুৱাহাটী–লামডিং ৰে'লপথত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web |title=ভাৰতীয় ৰে'লৱেৰ ষ্টেচনৰ তালিকা |url=https://indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/directorate/traffic_comm/Station_Name_8477.pdf |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ভাৰতীয় ৰে'লৱে}}</ref> == অৰ্থনীতি == সোণাপুৰৰ অৰ্থনীতি ঐতিহাসিকভাৱে কৃষি আৰু স্থানীয় বাণিজ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। গুৱাহাটীৰ বিস্তৃতি আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ উন্নয়নৰ সৈতে অঞ্চলটোত সেৱা খণ্ড, শিক্ষা, পৰ্যটন, আতিথ্য, খুচুৰা ব্যৱসায় আৰু আবাসিক বিকাশ বৃদ্ধি পাইছে। টেপেছিয়া আৰু কামাৰকুছি অঞ্চলত বিশ্ববিদ্যালয়, ক্ৰীড়া প্ৰতিষ্ঠান আৰু পৰ্যটনভিত্তিক ব্যৱসায় গঢ় লৈ উঠাৰ ফলত সোণাপুৰৰ অৰ্থনৈতিক পৰিৱেশত পৰিবৰ্তন আহিছে। === পৰ্যটন আৰু আতিথ্য === গুৱাহাটীৰ ওচৰত অৱস্থিত হোৱা আৰু পাহাৰ, বনাঞ্চল আৰু গ্ৰাম্য পৰিৱেশৰ বাবে সোণাপুৰ আৰু টেপেছিয়া অঞ্চলটো নগৰীয়া লোকৰ স্বল্পম্যাদী অৱকাশ যাপনৰ এটা জনপ্ৰিয় অঞ্চল হিচাপে বিকশিত হৈছে। টেপেছিয়া অঞ্চলত কেইবাটাও ৰিজৰ্ট আৰু অবকাশ যাপন কেন্দ্ৰ গঢ় লৈ উঠিছে। ইয়াৰ ভিতৰত ''ব্ৰহ্মপুত্ৰ জাংগল ৰিজৰ্ট'', ''এৰিয়ান উডছ বুটিক ৰিজৰ্ট'', ''মেফেয়াৰ স্প্ৰিং ভেলী ৰিজৰ্ট'', ''ক্লাব নিৰ্বাণা বুটিক ৰিজৰ্ট'', ''দিচাং ৰিজৰ্ট এণ্ড হোটেল'', ''হাতীমুৰীয়া বুটিক ৰিজৰ্ট'' আৰু ''নমস্তে আতিথ্য ৰিজৰ্ট'' আদি উল্লেখযোগ্য।<ref>{{Cite web |title=সোণাপুৰ আৰু টেপেছিয়াৰ ৰিজৰ্টসমূহ |url=https://www.makemytrip.com/hotels/p-resorts-in-sonapur.html |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=মেকমাইট্ৰিপ}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> এই ৰিজৰ্টসমূহৰ কিছুমানত সাঁতোৰৰ পুখুৰী, ৰেষ্টুৰেণ্ট, জলক্ৰীড়া, অভ্যন্তৰীণ খেল আৰু অন্যান্য অবকাশমূলক সুবিধা আছে।<ref>{{Cite web |title=টেপেছিয়াৰ ৰিজৰ্টসমূহ |url=https://www.makemytrip.com/hotels/area-resorts-in-tepesia-sonapur.html |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=মেকমাইট্ৰিপ}}</ref> টেপেছিয়াৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ আৰু গুৱাহাটীৰ পৰা সহজে যাতায়াত কৰিব পৰা অৱস্থাই এই অঞ্চলৰ আতিথ্য উদ্যোগৰ বিকাশত সহায় কৰিছে। === জুবিন ক্ষেত্ৰ === [[জুবিন ক্ষেত্ৰ]] সোণাপুৰৰ কামাৰকুছিত অৱস্থিত অসমৰ সংগীতশিল্পী [[জুবিন গাৰ্গ]]ৰ স্মৃতিৰ সৈতে জড়িত এটা স্মৃতিস্থল। ২০২৫ চনৰ ২৩ ছেপ্টেম্বৰত জুবিন গাৰ্গৰ শেষকৃত্য কামাৰকুছি, সোণাপুৰত সম্পন্ন কৰা হৈছিল। শেষকৃত্যৰ স্থানটো পৰৱৰ্তী সময়ত এটা স্মৃতিস্থল হিচাপে বিকশিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়।<ref>{{Cite web |title=সোণাপুৰৰ কামাৰকুছিত জুবিন গাৰ্গৰ শেষকৃত্য |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/assam-zubeens-last-rites-near-sonapur-two-memorials-to-be-set-up |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}</ref> ২০২৫ চনৰ অক্টোবৰত স্মৃতিস্থলটোৰ নাম ''জুবিন ক্ষেত্ৰ'' ৰখাৰ সিদ্ধান্ত ঘোষণা কৰা হয়। স্মৃতিস্থলটো জুবিন গাৰ্গৰ সংগীত আৰু সাংস্কৃতিক অৱদানৰ স্মৃতি সংৰক্ষণৰ উদ্দেশ্যে বিকশিত কৰাৰ কথা জনোৱা হয়।<ref>{{Cite web |title=কামাৰকুছিৰ জুবিন গাৰ্গৰ সমাধিস্থলৰ নাম জুবিন ক্ষেত্ৰ |url=https://assamtribune.com/guwahati/committee-names-zubeen-gargs-samadhi-at-sonapur-zubeen-kshetra-1595172 |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য অসম ট্ৰিবিউন}}</ref> ২০২৬ চনৰ ১৯ ছেপ্টেম্বৰত জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰথম মৃত্যু বাৰ্ষিকীত জুবিন ক্ষেত্ৰত অনুৰাগী, শিল্পী আৰু বিভিন্ন সংগঠনৰ লোক সমবেত হৈ তেওঁক স্মৰণ কৰে।<ref>{{Cite web |title=এবছৰৰ পিছত সোণাপুৰৰ জুবিন ক্ষেত্ৰত অনুৰাগীৰ সমাগম |url=https://www.business-standard.com/india-news/zubeen-garg-first-death-anniversary-assam-zubeen-kshetra-tributes-126091900321_1.html |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=বিজনেছ ষ্টেণ্ডাৰ্ড}}</ref> জুবিন ক্ষেত্ৰ সোণাপুৰৰ এটা নতুন সাংস্কৃতিক আৰু স্মৃতিচিহ্ন হিচাপে পৰিগণিত হৈছে আৰু জুবিন গাৰ্গৰ সংগীত আৰু সাংস্কৃতিক অৱদানৰ সৈতে জড়িত লোকসকলৰ বাবে ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থানত পৰিণত হৈছে। == ক্ৰীড়া == টেপেছিয়া ক্ৰীড়া কমপ্লেক্স সোণাপুৰৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য ক্ৰীড়া আন্তঃগাঁথনি। এই কমপ্লেক্সটো ২০০৭ চনৰ ৩৩সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতাৰ সৈতে জড়িত আছিল। পিছত ইয়াৰ এটা অংশ লক্ষ্মীবাই ৰাষ্ট্ৰীয় শাৰীৰিক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠানৰ উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=এল.এন.আই.পি.ই.ৰ উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰৰ বাৰ্ষিক প্ৰতিবেদন |url=https://www.lnipe.edu.in/static/file/1744285735565.pdf |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=লক্ষ্মীবাই ৰাষ্ট্ৰীয় শাৰীৰিক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251008154433/https://www.lnipe.edu.in/static/file/1744285735565.pdf |archivedate=2025-10-08 |deadurl=yes}}</ref> ক্ৰীড়া কমপ্লেক্সটোত বিভিন্ন ক্ৰীড়াৰ প্ৰশিক্ষণ আৰু প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত হয়। অসম চৰকাৰৰ ক্ৰীড়া বিভাগৰ তালিকাত টেপেছিয়া ক্ৰীড়া কমপ্লেক্সক সোণাপুৰৰ এটা ক্ৰীড়া আন্তঃগাঁথনি হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=অসমৰ ক্ৰীড়া প্ৰেক্ষাগৃহ আৰু ক্ৰীড়া আন্তঃগাঁথনি |url=https://sports.assam.gov.in/sites/default/files/swf1/information_services28_statement_of_stadia_-_district_wise.pdf |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ ক্ৰীড়া বিভাগ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260919213252/https://sports.assam.gov.in/sites/default/files/swf1/information_services28_statement_of_stadia_-_district_wise.pdf |archivedate=2026-09-19 |deadurl=yes}}</ref> == প্ৰশাসন == সোণাপুৰ [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]]ৰ এটা ৰাজহ চক্ৰ। কামৰূপ মহানগৰ জিলাত সোণাপুৰ, গুৱাহাটী, আজাৰা, চন্দ্ৰপুৰ আৰু দিছপুৰকে ধৰি পাঁচটা ৰাজহ চক্ৰ আছে। জিলাখনত সোণাপুৰ, চন্দ্ৰপুৰ আৰু ডিমৰীয়া উন্নয়ন খণ্ড অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{Cite web |title=কামৰূপ মহানগৰ জিলা — প্ৰশাসনিক একক |url=https://kamrupmetro.assam.gov.in/about-us/about-district |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=কামৰূপ মহানগৰ জিলা প্ৰশাসন, অসম চৰকাৰ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260919235356/https://kamrupmetro.assam.gov.in/about-us/about-district |archivedate=2026-09-19 |deadurl=yes}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:কামৰূপ মহানগৰ জিলা]] 73jrhrrhauipzeuwu2wi345f6vziec3 0 139599 651836 645388 2026-11-10T00:50:51Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 5 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651836 wikitext text/x-wiki {{Infobox Mandir | building_name = মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ | native_name = | image = Bordowa Than Cultural Project in Nagaon district, Assam, India (5).jpg |caption = মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ কেন্দ্ৰত গুৰু আসনৰ আৰ্হিত নিৰ্মিত ভৱন | coordinates = {{coord|26.419250|92.542875|type:landmark_region:IN-AS|display=inline}} | map_type = India Assam | map_caption = অসমৰ নগাঁও জিলাত আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ অৱস্থান | location = বটদ্ৰৱা, [[নগাঁও জিলা]], [[অসম]] | country = [[ভাৰত]] | established = ২০২৫ | founder = [[অসম চৰকাৰ]] | architect = মহিন্দ্ৰা কনছাল্টিং ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ | area = প্ৰায় ১৬২–১৬৫ বিঘা | completed_date = ২৯ ডিচেম্বৰ ২০২৫ | inaugurated_by = [[অমিত শ্বাহ]] | religious_affiliation = [[একশৰণ নামধৰ্ম]] | status = সম্পূৰ্ণ }} '''মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ''' {{en|Mahapurush Srimanta Sankardev Avirbhav Kshetra}} [[অসম]]ৰ [[নগাঁও জিলা]]ৰ বটদ্ৰৱাত অৱস্থিত এক আধ্যাত্মিক, সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু পৰ্যটনকেন্দ্ৰিক প্ৰকল্প। এই ক্ষেত্ৰখন মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ জন্মস্থান আৰু ঐতিহাসিক [[বটদ্ৰৱা থান]]ক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি তোলা হৈছে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয়, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অৱদানৰ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ লগতে বটদ্ৰৱাক এক বৃহৎ আধ্যাত্মিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰ্যটনস্থলী হিচাপে বিকশিত কৰা।<ref name="PIB2025">{{Cite web |title=কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী অমিত শ্বাহে নগাঁও জিলাত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ জন্মস্থান বটদ্ৰৱা থানৰ পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প উদ্বোধন কৰে |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209518 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰো}}</ref> প্ৰকল্পটো তিনিটা পৰ্যায়ত ৰূপায়ণ কৰা হয়। ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী [[অমিত শ্বাহ| অমিত শ্বাহে]] [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]] আৰু অন্যান্য গণ্যমান্য ব্যক্তি উপস্থিতিত ইয়াৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰে।<ref name="PIB2025"/> == পটভূমি == [[File:শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ আৱিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ.jpg|thumb|প্ৰৱেশদ্বাৰ]] [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] ১৪৪৯ চনত বটদ্ৰৱাৰ আলিপুখুৰীত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল বুলি বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক পৰম্পৰাত উল্লেখ আছে। তেওঁ অসমত [[একশৰণ নামধৰ্ম]] প্ৰচাৰ কৰাৰ লগতে [[নামঘৰ]], [[কীৰ্তন]], [[বৰগীত]], [[অংকীয়া নাট]] আৰু ভাওনাৰ দৰে ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাক সুদৃঢ় ৰূপ দিছিল। বটদ্ৰৱা তেওঁৰ জন্মস্থান হোৱাৰ লগতে তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক কাৰ্যকলাপৰ সৈতে জড়িত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান।<ref name="NagaonGov">{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থান |url=https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/222 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=নগাঁও জিলা প্ৰশাসন, অসম চৰকাৰ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260921155942/https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/222 |archivedate=2026-09-21 |deadurl=yes}}</ref> শংকৰদেৱে বটদ্ৰৱাত প্ৰথম কীৰ্তনঘৰ স্থাপন কৰিছিল আৰু নামঘৰ আৰু মণিকূটৰ এক বিশেষ স্থাপত্যিক বিন্যাসৰ সূচনা কৰিছিল। বটদ্ৰৱা থান পৰৱৰ্তী সময়ত অসমীয়া বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ তীৰ্থস্থানত পৰিণত হয়।<ref name="NagaonGov"/> == প্ৰকল্পৰ ইতিহাস == বটদ্ৰৱা থানক শিল্প, সংস্কৃতি, গৱেষণা আৰু আধ্যাত্মিকতাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে বিকশিত কৰাৰ প্ৰস্তাৱ অসম চৰকাৰৰ বাজেটত উত্থাপন কৰা হৈছিল। ২০২০–২১ বিত্তীয় বৰ্ষৰ বাজেটত প্ৰকল্পটোৰ প্ৰাৰম্ভিক আনুমানিক ব্যয় ১৮৮ কোটি টকা ধৰা হৈছিল আৰু প্ৰথম পৰ্যায়ৰ বাবে ৫০ কোটি টকা আবণ্টনৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল।<ref name="Budget2020">{{Cite web |title=অসম বাজেট ভাষণ |url=https://doatfinance.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/agriculture_com_oid_2/menu/document/budget_speech_english.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ বিত্ত বিভাগ}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০২০ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত প্ৰকল্পটোৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰা হয়। ২০২১ চনৰ মে' মাহত অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষে প্ৰকাশ কৰা তথ্য অনুসৰি প্ৰকল্পটোৰ বাবে ১৬৫ বিঘা ভূমি আৰু ১৮৮ কোটি টকাৰ ব্যয়ৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref name="CMPR2021">{{Cite web |title=মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বটদ্ৰৱা থান সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ ৰূপায়ণ পৰ্যালোচনা কৰে |url=https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm_reviews_implementation_of_batadrava_than_cultural_project.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260921183718/https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm_reviews_implementation_of_batadrava_than_cultural_project.pdf |archivedate=2026-09-21 |deadurl=yes}}</ref> ২০২১ চনৰ জুলাই মাহত মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষে মণিকূট, কীৰ্তনঘৰ আৰু নাটঘৰৰ উন্নয়নমূলক কামৰ কথাও উল্লেখ কৰে। একে সময়তে বটদ্ৰৱা থানৰ সামগ্ৰিক পুনৰুজ্জীৱন আৰু সাংস্কৃতিক-পৰ্যটন প্ৰকল্পৰ কাম চলি থকাৰ কথা জানিবলৈ দিয়া হয়।<ref name="CMPRJuly2021">{{Cite web |title=মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বটদ্ৰৱা থানৰ উন্নয়নমূলক কাম উন্মোচন কৰে |url=https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm-batadrava_than.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260921215855/https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm-batadrava_than.pdf |archivedate=2026-09-21 |deadurl=yes}}</ref> প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্মাণ শেষ হোৱাৰ পিছত ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত ইয়াৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰা হয়। উদ্বোধনী সময়ৰ চৰকাৰী আৰু সংবাদ প্ৰতিবেদনসমূহত ব্যয়ৰ পৰিমাণ ২২২ কোটি টকাৰ অধিক, প্ৰায় ২২২.৫৪ কোটি টকা অথবা প্ৰায় ২২৭ কোটি টকা হিচাপে বিভিন্নভাৱে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="PIB2025"/><ref name="PTI2025">{{Cite web |title=অমিত শ্বাহে ২২৭ কোটি টকাৰ বটদ্ৰৱা পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প উদ্বোধন কৰে |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/amit-shah-inaugurates-rs-227-cr-redeveloped-birthplace-of-srimanta-sankardeva/articleshow/126229213.cms |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ইকনমিক টাইমছ}}</ref> == ভূমি আৰু পৰিকল্পনা == প্ৰকল্পটো বটদ্ৰৱাৰ সৰু হিছা আৰু বৰ হিছা অঞ্চলক সামৰি প্ৰায় ১৬২–১৬৫ বিঘা ভূমিত বিকশিত কৰা হৈছে। চৰকাৰী প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰোৰ উদ্বোধনী তথ্যত ১৬২ বিঘা ভূমিৰ কথা উল্লেখ আছে, আনহাতে অসম চৰকাৰৰ ২০২১ চনৰ প্ৰকল্প-সম্পৰ্কীয় নথি আৰু ২০২৫ চনৰ অন্যান্য প্ৰতিবেদনত ১৬৫ বিঘাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="PIB2025"/><ref name="CMPR2021"/> প্ৰকল্পটোৰ সামগ্ৰিক পৰিকল্পনা ওপৰৰ পৰা চালে এজোপা [[বট গছ|বটবৃক্ষৰ]] আকৃতিৰ দৰে দেখা যায়। ইয়াৰ কেন্দ্ৰত [[গুৰু আসন]] অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ পৰা আন আন স্থাপত্যিক উপাদানসমূহ গছৰ ডাল-পাতৰ দৰে বিভিন্ন দিশলৈ বিস্তৃত হৈছে। এই পৰিকল্পনাৰ জৰিয়তে শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাক এক কেন্দ্ৰীয় ধাৰণাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Architecture2025">{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা প্ৰকল্প: আমাৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ এক প্ৰচেষ্টা |url=https://dailypioneer.com/news/batadrava-project-the-resolve-to-protect-our-national-existence |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য পাইঅ'নিয়াৰ}}</ref> প্ৰকল্পটোৰ মূল পৰিকল্পনা মহিন্দ্ৰা কনছাল্টিং ইঞ্জিনিয়াৰ্ছৰ দ্বাৰা প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্য আৰু পৰিকল্পনা |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/batadrava-cultural-complex-honouring-srimanta-sankardev-to-be-inaugurated-by-amit-shah |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}</ref> == স্থাপত্য == মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ স্থাপত্যত অসমীয়া সত্ৰীয়া পৰম্পৰা, বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় প্ৰতীক, অসমীয়া বাদ্যযন্ত্ৰ, লোক-জীৱন, নৃত্য, নাট্য আৰু নামঘৰ সংস্কৃতিৰ বিভিন্ন উপাদান আধুনিক স্থাপত্যৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে। প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন অট্টালিকাক পৰম্পৰাগত অসমীয়া সামগ্ৰী আৰু সাংস্কৃতিক ৰূপৰ আদলত নক্সা কৰা হৈছে।<ref name="PTI2025"/> === গুৰু আসন === প্ৰকল্পটোৰ স্থাপত্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু হৈছে গুৰু আসন। ই কেন্দ্ৰীয় অংশত অৱস্থিত আৰু সমগ্ৰ প্ৰকল্পটোৰ স্থাপত্যিক বিন্যাস ইয়াক কেন্দ্ৰ কৰি বিস্তৃত হৈছে। কেন্দ্ৰীয় ধ্যান-স্থাপত্যটোৰ উচ্চতা প্ৰায় ২৫ মিটাৰ আৰু প্ৰস্থ প্ৰায় ৩০ মিটাৰ বুলি প্ৰকল্প-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="VisitorRules">{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি, প্ৰশাসনে নিৰ্ধাৰণ কৰিলে নিয়ম |url=https://www.headline8.news/assam/batadrava-project-to-open-for-visitors-from-tomorrow-administration-enforces-strict-rules-26366/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=হেডলাইন ৮}}</ref> গুৰু আসন হৈছে শংকৰদেৱীয় নামঘৰ পৰম্পৰাত ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ আৰু নাম-প্ৰসংগৰ কেন্দ্ৰীয় আসনৰ সৈতে জড়িত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক। নতুন প্ৰকল্পত ইয়াক বৃহৎ স্থাপত্যিক ৰূপ দি সমগ্ৰ ক্ষেত্ৰখনৰ কেন্দ্ৰীয় বিন্দু হিচাপে স্থাপন কৰা হৈছে।<ref name="PIB2025"/> === খোলৰ আৰ্হিৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ === [[File:Bordowa Than Cultural Project in Nagaon district, Assam, India.jpg|thumb|খোলৰ আৰ্হিৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ]] প্ৰকল্পটোত পৰম্পৰাগত অসমীয়া [[খোল]] বাদ্যযন্ত্ৰৰ আকৃতিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা এটা গৱেষণা কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াত শংকৰদেৱৰ জীৱন, কৰ্ম, ধৰ্মীয় দৰ্শন, সাহিত্য, কলা আৰু অসমীয়া বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাক লৈ গৱেষণা আৰু জ্ঞানচৰ্চাৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ লক্ষ্য আছে।<ref name="PTI2025"/> === তালৰ আৰ্হিৰ কলা কেন্দ্ৰ === [[File:Bordowa Than Cultural Project in Nagaon district, Assam, India (2).jpg|thumb| তালৰ আৰ্হিৰ কলা কেন্দ্ৰ]] কলা কেন্দ্ৰটো অসমীয়া বৈষ্ণৱ সংগীতত ব্যৱহৃত পৰম্পৰাগত তাল বাদ্যৰ আৰ্হিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ জৰিয়তে সংগীত, নৃত্য, নাট্য আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক কলাৰ চৰ্চা আৰু প্ৰদৰ্শনৰ বাবে স্থান সৃষ্টি কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্যিক বৈশিষ্ট্য |url=https://www.dainandinbartagroup.in/%E0%A6%AC%E0%A6%9F%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%B1%E0%A6%BE%E0%A6%A4-%E0%A6%AE%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A7%81%E0%A6%B7-%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A7%B0%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A7%B1-%E0%A6%86%E0%A7%B1%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A7%B1-%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87%E0%A6%A4্ৰৰ-%E0%A6%89%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A7%8B%E0%A6%A7%E0%A6%A8-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%B2%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%97%E0%A7%83%E0%A6%B9%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%A6%E0%A6%AF%E0%A7%87%E0%A6%96%E0%A7%87%29 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দৈনন্দিন বাৰ্তা}}</ref> === নাওৰ আৰ্হিৰ দক্ষতা উন্নয়ন কেন্দ্ৰ === দক্ষতা উন্নয়ন কেন্দ্ৰটো অসমৰ নদীমাতৃক জীৱন আৰু জলপথৰ সৈতে সম্পৰ্কিত নাওৰ আৰ্হিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰটোৰ উদ্দেশ্য হৈছে স্থানীয় দক্ষতা, কাৰুশিল্প আৰু সাংস্কৃতিক সম্পদৰ সৈতে জড়িত প্ৰশিক্ষণমূলক কাৰ্যসূচীৰ বাবে স্থান প্ৰদান কৰা।<ref name="Architecture2025"/> === জাপিৰ আৰ্হিৰ নাট্যগৃহ === প্ৰকল্পটোত পৰম্পৰাগত অসমীয়া [[জাপি]]ৰ আকৃতিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা এটা আধুনিক নাট্য আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰদৰ্শনস্থলী নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াত নাট, [[ভাওনা]], সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য পৰিবেশনমূলক কলাৰ কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰাৰ ব্যৱস্থা আছে।<ref name="PTI2025"/> === গায়ন-বায়নৰ পাগুৰিৰ আৰ্হিৰ প্ৰশাসনিক ভৱন === প্ৰকল্পটোৰ প্ৰশাসনিক স্থাপত্যত [[গায়ন-বায়ন]] পৰম্পৰাৰ শিল্পীসকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাগুৰিৰ ৰূপৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা হৈছে। এই উপাদানটোৱে স্থাপত্যৰ সৈতে পৰিবেশনমূলক বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ সম্পৰ্ক প্ৰতিফলিত কৰে।<ref>{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্য |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/batadrava-cultural-complex-honouring-srimanta-sankardev-to-be-inaugurated-by-amit-shah |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}</ref> === সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্থাপত্যিক উপাদান === প্ৰকল্পটোৰ অতিথিশালা আৰু অন্যান্য স্থাপনাসমূহত সত্ৰীয়া সংস্কৃতি, অসমীয়া অলংকৰণ, পৰম্পৰাগত চিত্ৰ আৰু ভাস্কৰ্যৰ উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। বিভিন্ন স্থাপত্যিক ৰূপৰ সৈতে শংকৰদেৱৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰ দৃশ্য-প্ৰতিনিধিত্ব সংযুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="PTI2025"/> === মণিকাঞ্চন গৃহ === মণিকাঞ্চন গৃহ নামৰ এটা বিশেষ স্থানত নামঘৰ সংস্কৃতিৰ শিল্প, স্থাপত্য আৰু নান্দনিক দিশ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে উপস্থাপন কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। নামঘৰ অসমীয়া সমাজ-জীৱনৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে ইয়াত উপস্থাপিত হৈছে।<ref name="PTI2025"/> === ভাস্কৰ্য আৰু অলংকৰণ === প্ৰকল্পটোৰ ভিতৰত [[কৃষ্ণ]]ৰ জীৱনৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় কাহিনীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত প্ৰদৰ্শনী স্থাপন কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ উদ্বোধনী তথ্য অনুসৰি শ্ৰীমদ্ভাগৱতৰ বিভিন্ন ধৰ্মীয় প্ৰতীক আৰু উপাদান অধ্যয়ন কৰি সেগুলোক স্থাপত্য, ভাস্কৰ্য আৰু দৃশ্যমান ৰূপত উপস্থাপন কৰা হৈছে।<ref name="PIB2025"/> প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন পৱিত্ৰ আৰু সাংস্কৃতিক স্থানত ভাগৱত, কীৰ্তন আৰু প্ৰাচীন পুথিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ দেৱাল-চিত্ৰ, ভাস্কৰ্য আৰু অলংকৰণ কৰা হৈছে। শিল্পী [[নুৰুদ্দিন আহমেদ]] আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন অংশত ভাস্কৰ্য আৰু চিত্ৰকলাৰ কামত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=ভাস্কৰ নুৰউদ্দিন আহমদ আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পক ৰূপ দিছে |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/sculptor-nuruddin-ahmed-his-sons-bring-batadrava-cultural-project-to-life |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}</ref> == পৰ্যটন আৰু দৰ্শনাৰ্থী সুবিধা == আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখনত দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে বিভিন্ন আধুনিক সুবিধা সংযোজন কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত পৰ্যটক তথ্য কেন্দ্ৰ, প্ৰৱেশ টিকট কেন্দ্ৰ, গাড়ী ৰখাৰ স্থান, ৰাজহুৱা শৌচাগাৰ, খাদ্যৰ ব্যৱস্থা, অতিথিশালা, জনজাতীয় অতিথিশালা, স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ, শিশুৰ উদ্যান, ধ্যানকেন্দ্ৰ আৰু হেলিপেড আদি আছে।<ref name="VisitorRules"/> প্ৰকল্পটোৰ সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত শংকৰদেৱৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ আলোচনা-চক্ৰ, সত্ৰীয়া নৃত্য আৰু সংগীত, বৰগীত, অংকীয়া ভাওনা আৰু বিভিন্ন সাংস্কৃতিক কৰ্মশালাৰ আয়োজনৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে।<ref name="VisitorRules"/> == বটদ্ৰৱা থানৰ সৈতে সম্পৰ্ক == মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ নতুনকৈ বিকশিত সাংস্কৃতিক আৰু পৰ্যটন প্ৰকল্প; আনহাতে [[বটদ্ৰৱা থান]] শংকৰদেৱৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে জড়িত ঐতিহাসিক ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান। দুয়োটা একে ঐতিহাসিক পৰিসৰৰ সৈতে জড়িত যদিও দুয়োটাৰ পৰিচয় পৃথক। বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক পৰিসৰত কীৰ্তনঘৰ, মণিকূট, দৌল মন্দিৰ, আকাশীগংগা আৰু শান্তিজান আদি গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে।<ref name="NagaonGov"/> আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ নতুন স্থাপত্য বুজিবলৈ ঐতিহাসিক বটদ্ৰৱা থানৰ স্থাপত্যিক পৰম্পৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ। শংকৰদেৱে বটদ্ৰৱাত নামঘৰ বা কীৰ্তনঘৰ আৰু ভক্তসকলৰ বাবে চাৰি-হাটি স্থাপন কৰাৰ লগতে মণিকূটৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। অসম চৰকাৰৰ পুৰণি বাজেট নথিত বটদ্ৰৱা থানৰ এই ঐতিহাসিক গঠনসমূহৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Restoration2019">{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থান পুনৰুদ্ধাৰ |url=https://gad.assam.gov.in/sites/default/files/public_utility/budget_speech_2019-20_english-1_0.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰ}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক নামঘৰ স্থাপত্যত কাঠৰ খোদাইৰ বিশেষ ভূমিকা আছে। বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয়ৰ তথ্য অনুসৰি পুৰণি কীৰ্তনঘৰৰ কাঠৰ পেনেলত ৰামায়ণৰ কাহিনী, অৱতাৰ-সম্পৰ্কীয় দৃশ্য আৰু দেৱ-দেৱীৰ বিভিন্ন ৰূপৰ খোদাই আছিল।<ref>{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয় |url=https://bordowathan.org/e-museum/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=বটদ্ৰৱা থান}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == উদ্বোধন == [[File:Bordowa Than Cultural Project in Nagaon district, Assam, India (1).jpg|thumb|গুৰু আসন]] ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰা হয়। কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী [[অমিত শ্বাহ| অমিত শ্বাহে]] উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰে। অনুষ্ঠানৰ সময়ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় গুৰু আসন থকা মূল ভৱনটো পৰিদৰ্শন কৰে। অনুষ্ঠানত গায়ন-বায়নৰ দ্বাৰা পৰম্পৰাগত সত্ৰীয়া আদৰণিও জনোৱা হয়।<ref name="PTI2025"/> কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰোৰ মতে প্ৰকল্পটো তিনিটা পৰ্যায়ত নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ ব্যয় ২২২ কোটি টকাৰ অধিক আছিল।<ref name="PIB2025"/> == দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে প্ৰশাসনিক নিয়ম == ২০২৬ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখন সাধাৰণ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি কৰা হয়। ইয়াৰ পূৰ্বে নগাঁও জিলা প্ৰশাসনে দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে কেইবাটাও নিয়ম আৰু নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল।<ref name="VisitorRules"/> জিলা প্ৰশাসনৰ জাননী অনুসৰি দৰ্শনৰ সময় পুৱা ১০ বজাৰ পৰা সন্ধিয়া ৬ বজালৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল। ক্ষেত্ৰখনৰ ভিতৰত সকলো ধৰণৰ বাহনৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু খাদ্যবস্তু ভিতৰলৈ লৈ যোৱাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছিল।<ref name="VisitorRules"/> ধূমপান, সুৰাপান, নিচাযুক্ত দ্ৰব্য, ধপাত, পান, পানমচলা, গুটখা আৰু অনুৰূপ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল। দৰ্শনাৰ্থীক নিৰ্দিষ্ট প্ৰৱেশদ্বাৰ ব্যৱহাৰ কৰি শৃংখলা বজাই ৰাখিবলৈ, আৱৰ্জনা নিৰ্দিষ্ট ডাষ্টবিনত পেলাবলৈ আৰু নিৰ্দিষ্ট শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল।<ref name="VisitorRules"/> গছ-গছনি বা সম্পত্তি নষ্ট কৰা, বাহিৰত অস্বাস্থ্যকৰ কাম কৰা, ধৰ্মীয় অনুভূতিত আঘাত কৰা, থু পেলোৱা, ফুল বা গছ-পাত ছিঙা, অশান্ত আচৰণ আৰু অন্যান্য অনুশাসনভংগৰ ক্ষেত্ৰত জৰিমনা আৰু শাস্তিমূলক ব্যৱস্থাৰ কথা জাননীত উল্লেখ কৰা হৈছিল। কিছুমান উলংঘনৰ বাবে ২১,০০০ টকা আৰু ধূমপান বা নিচাযুক্ত দ্ৰব্য ব্যৱহাৰৰ বাবে ২৫,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনাৰ কথা প্ৰকাশিত জাননী-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref name="VisitorRules"/> প্ৰশাসনৰ নিৰ্দেশনাত পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক পৰিধান কৰা দৰ্শনাৰ্থীক প্ৰৱেশত অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref name="VisitorRules"/> === পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক === ২০২৬ চনৰ ৩ মাৰ্চত [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]]য়ে বটদ্ৰৱা থান আৰু আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক বাধ্যতামূলক কৰাৰ সিদ্ধান্ত ঘোষণা কৰে। তেওঁ কৈছিল যে ১২ বছৰৰ তলৰ শিশুসকলক ইয়াৰ পৰা ৰেহাই দিয়া হ'ব।<ref>{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত পোছাকৰ পৰিকল্পনা |url=https://dainikasam.assamtribune.com/amp/assam/assam-govt-plans-traditional-dress-code-for-visitors-over-12-at-batadrava-than-1609031 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য আছাম ট্ৰিবিউন}}</ref> এই ঘোষণাৰ সময়ত মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে চৰকাৰী প্ৰক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত নিয়মটো বাধ্যতামূলক কৰা হ'ব বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref name="DressAnnouncement">{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত সাজ বাধ্যতামূলক কৰাৰ ঘোষণা |url=https://www.indiatodayne.in/assam/video/traditional-attire-to-be-made-mandatory-at-batadrava-than-for-visitors-above-12-himanta-1354232-2026-03-03 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ইণ্ডিয়া টুডে উত্তৰ-পূব}}</ref> বটদ্ৰৱা থানৰ পৰম্পৰাগত প্ৰৱেশ-পদ্ধতিৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ পূৰ্বৰ ব্যৱস্থাৰো উল্লেখ পোৱা যায়। ২০১৭ চনৰ এটা সংবাদ প্ৰতিবেদনত থান পৰিচালনা সমিতিৰ দ্বাৰা পুৰুষৰ বাবে ধুতি-কুৰ্তা আৰু মহিলাৰ বাবে মেখেলা-চাদৰ পৰিধানৰ নিয়মৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত পোছাকক লৈ দৰ্শনাৰ্থীক প্ৰৱেশৰ অনুমতি নিদিয়াৰ ঘটনা |url=https://thenewsmill.com/2017/06/assam-girl-denied-entry-batadrava-wasnt-dressed-properly/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য নিউজ মিল}}</ref> == সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী == আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰত শংকৰদেৱৰ সাহিত্য, ধৰ্ম, সংগীত, নৃত্য আৰু নাট্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত বিভিন্ন কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[সত্ৰীয়া নৃত্য]], [[বৰগীত]], [[অংকীয়া নাট]] আৰু [[ভাওনা]]ৰ প্ৰদৰ্শন, সাংস্কৃতিক কৰ্মশালা আৰু গৱেষণামূলক আলোচনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="VisitorRules"/> == পৰিচালনা == আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখনৰ পৰিচালনাৰ দায়িত্ব [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰ]]ক দিয়াৰ কথা ২০২৬ চনৰ দৰ্শনাৰ্থী-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref name="VisitorRules"/> == যাতায়াত == মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ বটদ্ৰৱা থান কাষতে [[নগাঁও]] চহৰৰ পৰা প্ৰায় ১৬–১৮ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। নগাঁও জিলা প্ৰশাসনৰ মতে বটদ্ৰৱালৈ নগাঁও চহৰৰ পৰা পথযোগে টেক্সি, স্থানীয় বাছ আৰু অন্যান্য স্থানীয় পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰে যাব পাৰি।<ref name="NagaonGov"/> ইয়াৰ নিকটৱৰ্তী ৰে'ল ষ্টেচন হৈছে হাইবৰগাঁও।<ref>{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানলৈ কেনেদৰে যাব |url=https://bordowathan.org/howtogo/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=বটদ্ৰৱা থান}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://web.archive.org/web/20260921155942/https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/222 নগাঁও জিলা প্ৰশাসন — বটদ্ৰৱা থান] * [https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209518 ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰো — বটদ্ৰৱা থান পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প] * [https://web.archive.org/web/20260921183718/https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm_reviews_implementation_of_batadrava_than_cultural_project.pdf অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ — বটদ্ৰৱা থান সাংস্কৃতিক প্ৰকল্প] * [https://web.archive.org/web/20230328123437/https://bordowathan.org/ বটদ্ৰৱা থানৰ তথ্যভঁৰাল] * [https://bordowathan.org/e-museum/ বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয়] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[শ্ৰেণী:শংকৰদেৱ]] [[শ্ৰেণী:নগাঁও জিলা]] 4k0w4atu7m5g7z06k5u70v9sat4s92c 0 139768 651813 647779 2026-11-09T22:31:32Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651813 wikitext text/x-wiki {{Short description|ভাৰতত শিশু শ্ৰমৰ অৱস্থা, কাৰণ আৰু আইন}} [[File:Enfants au travail dans le monde.png|thumb|upright=1.35|২০০৩ চনত ১০–১৮ বছৰ বয়সৰ ভাৰত আৰু বিশ্বৰ অন্যান্য দেশত শিশু শ্ৰমৰ অৱস্থা। ভাৰতত অনুমাণিক ১১% হাৰে ১০–২০% প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ দেশসমূহৰ ভিতৰত সেউজীয়া ৰঙেৰে দেখুওৱা হৈছে; ৰঙা (৩০–৪০%) আৰু মুগা তথা ক'লা (৪০–১০০%) ৰঙে অধিক প্ৰাদুৰ্ভাৱ থকা দেশসমূহক সূচায়। [[বিশ্ব বেংক]]ৰ বিশ্ব উন্নয়ন সূচক, ২০০৫।<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130810035500/http://data.worldbank.org/sites/default/files/wdi05fulltext.pdf |archivedate=2013-08-10 |title=Table 2.8, WDI 2005, The World Bank |url=http://data.worldbank.org/sites/default/files/wdi05fulltext.pdf |access-date=2026-09-27 |deadurl=yes}}</ref>]] ভাৰতৰ একাংশ শিশু শ্ৰমত নিয়োজিত হৈ আছে। ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, ৫–১৪ বছৰ বয়সৰ মুঠ ২৫৯.৬৪ নিযুত শিশুৰ ভিতৰত [[শিশু শ্ৰম]]ত নিয়োজিত শিশুৰ সংখ্যা ১০.১২ নিযুত আছিল।<ref>[http://www.censusindia.gov.in/2011census/population_enumeration.aspx Age Data C13 Table (India/States/UTs ), Final Population - 2011 Census of India]</ref> শিশু শ্ৰমৰ সমস্যা কেৱল ভাৰততে সীমাবদ্ধ নহয়; সমগ্ৰ বিশ্বতে প্ৰায় ২১৭ নিযুত শিশু শ্ৰমত নিয়োজিত, যাৰ বহুতে পূৰ্ণকালীনভাৱে কাম কৰে।<ref>{{Cite web |url=http://www.ilo.org/global/topics/child-labour/lang--en/index.htm|title=Child Labour - ILO |year=2011 |publisher=ILO, United Nations}}</ref> শিশু আৰু কিশোৰ শ্ৰম (নিষেধ আৰু নিয়ন্ত্ৰণ) আইন, ১৯৮৬-ৰ ২০১৬ চনৰ সংশোধনৰ পাছত, ১৪ বছৰৰ তলৰ ব্যক্তিক "শিশু" হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হৈছে। এই আইনে শিশুক কোনো বৃত্তি বা প্ৰক্ৰিয়াত নিয়োগ নিষিদ্ধ কৰিছে, যদিও বিধানত শিশুৱে নিজৰ পৰিয়ালক অ-আনুষংগিক বিপজ্জনক বৃত্তিত সহায় কৰাৰ দৰে কিছুমান ব্যতিক্ৰম ৰখা হৈছে। ১৪ৰপৰা ১৮ বছৰ বয়সৰ ব্যক্তিক "কিশোৰ" হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হৈছে আৰু তেওঁলোকক বিপজ্জনক বৃত্তি আৰু প্ৰক্ৰিয়াৰ বাহিৰে কামত নিয়োজিত কৰাৰ অনুমতি আছে। ২০১৬ চনৰ সংশোধনে নিয়োগকৰ্তাৰ বাবে শাস্তি কঠোৰ কৰাৰ লগতে আইনখনৰ অধীনৰ অপৰাধক গ্ৰেপ্তাৰযোগ্য কৰাৰ ব্যৱস্থাও কৰে।<ref>{{Cite web |url=https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/1848?view_type=search|title=Child and Adolescent Labour (Prohibition and Regulation) Act, 1986 |publisher=India Code}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.labour.gov.in/static/uploads/2025/06/784241214c77ef00b461c60f097c824c.pdf|title=Ministry of Labour & Employment |publisher=Ministry of Labour & Employment, Government of India}}</ref> ২০১৭ চনত শিশু আৰু কিশোৰ শ্ৰম (নিষেধ আৰু নিয়ন্ত্ৰণ) আইন, ১৯৮৬ সংশোধন কৰা হয়। সংশোধিত নিয়মসমূহে আইনখনৰ নতুন নাম আৰু ২০১৬ চনৰ সংশোধনৰ সৈতে সংগতি ৰাখি নিয়মাৱলীৰ বিধানসমূহ সংশোধন কৰে।<ref>{{Cite web |url=https://labour.gov.in/sites/default/files/thechildlabourprohibition_and_regulationamendmentrules2017_0.pdf|title=Child Labour (Prohibition and Regulation) Amendment Rules, 2017 |publisher=Ministry of Labour and Employment, Government of India}}</ref> ২০০১ চনত ভাৰতৰ সকলো শিশু শ্ৰমিকৰ অনুমাণিক ১ শতাংশ, অৰ্থাৎ প্ৰায় ১২০,০০০ শিশু বিপজ্জনক কামত নিয়োজিত আছিল।<ref>{{Cite web |url=https://labour.gov.in/sites/default/files/annual_report_2009_10_english_part_1.pdf|title=Children and Work (Annual Report 2009) |year=2009 |publisher=Ministry of Labour and Employment (India)|page=108 |access-date=26 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240830025545/https://labour.gov.in/sites/default/files/annual_report_2009_10_english_part_1.pdf|archive-date=30 August 2024 |url-status=live}}</ref> ভাৰতৰ সংবিধানে ২৪ নং অনুচ্ছেদৰ অধীনত বিপজ্জনক উদ্যোগত শিশু শ্ৰম নিষিদ্ধ কৰিছে।<ref>{{Cite web|url=http://www.vakilno1.com/bareacts/constitution/constitutionofindia.html|title=Constitution of India|website=Vakilno1.com|publisher=Government of India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211007142545/http://www.vakilno1.com/bareacts/constitution/constitutionofindia.html|archivedate=2021-10-07|access-date=2026-09-27|deadurl=yes}}</ref> [[ইউনিচেফ]]-ৰ মতে, বৃহৎ জনসংখ্যাৰ বাবে ১৪ বছৰৰ তলৰ শিশু শ্ৰমিকৰ মুঠ সংখ্যাৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰত বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ দেশ, আনহাতে উপ-ছাহাৰা আফ্ৰিকাৰ দেশসমূহত শিশু শ্ৰমিকৰ শতকৰা হাৰ অধিক।<ref>{{Cite web |url=http://www.unicef.org/infobycountry/india_background.html|title=India- The big picture |publisher=UNICEF |access-date=19 October 2009 |archive-date=7 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190907225835/https://www.unicef.org/infobycountry/india_background.html|url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.unicef.org/sowc2011/pdfs/SOWC-2011-Main-Report_EN_02092011.pdf|title=THE STATE OF THE WORLD'S CHILDREN - 2011 |year=2012 |publisher=UNICEF}}</ref><ref name="Madslien">{{Cite news |last=Madslien |first=Jorn |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/3451117.stm|title=ILO: 'Child labour prevents is ver |date=4 February 2004 |work=BBC News |access-date=20 September 2011}}</ref> [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা]]ৰ মতে, কৃষিখণ্ডত বিশ্বৰ শিশু শ্ৰমিকৰ প্ৰায় ৬০ শতাংশ নিয়োজিত হয়।<ref>{{Cite web |url=http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/@dgreports/@dcomm/documents/publication/wcms_126685.pdf|title=Facts on Child Labor - 2010 |year=2011 |publisher=ILO, Geneva}}</ref> [[খাদ্য আৰু কৃষি সংস্থা]]ৰ মতে, শিশু শ্ৰমিকৰ ৭০ শতাংশ কৃষি আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত কামত নিয়োজিত।<ref>{{Cite web |url=http://www.fao.org/newsroom/en/news/2006/1000394/index.html |title=Agriculture accounts for 70 percent of child labour worldwide |year=2006 |publisher=FAO, United Nations |access-date=13 July 2012 |archive-date=14 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201114214137/http://www.fao.org/Newsroom/en/news/2006/1000394/index.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201114214137/http://www.fao.org/Newsroom/en/news/2006/1000394/index.html |archivedate=14 November 2020 |deadurl=yes }}</ref> কৃষিৰ বাহিৰেও ভাৰতীয় অৰ্থনীতিৰ প্ৰায় সকলো [[ভাৰতত শ্ৰম|অনানুষ্ঠানিক খণ্ড]]ত শিশু শ্ৰম দেখা যায়।<ref>{{Cite web |url=http://labour.nic.in/cwl/welcome.html|title=Child Labour |publisher=Labour.nic.in |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120512153454/http://labour.nic.in/cwl/welcome.html|archive-date=12 May 2012 |access-date=13 July 2012 |df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://labour.nic.in/cwl/ListHazardous.htm|title=Archived copy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120129102953/http://labour.nic.in/cwl/ListHazardous.htm|archive-date=29 January 2012 |access-date=2012-02-09 |df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.ncpcr.gov.in/Reports/Child_Labour_in_Rural_areas_with_special_focus_on_Migration_Agriculture_%20Mining_by_Neera_Burra.pdf|title=Child labour in rural areas with a special focus on migration, agriculture, mining and brick kilns |last=Burra |first=Neera |publisher=National Commission for Protection of Child Rights |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090124054134/http://ncpcr.gov.in/Reports/Child_Labour_in_Rural_areas_with_special_focus_on_migration_agriculture_%20mining_by_Neera_Burra.pdf|archive-date=24 January 2009 |access-date=19 October 2009}}</ref> গেপ,<ref>{{Cite news |url=http://www.abcnews.go.com/GMA/story?id=3786371&page=1|title=Gap Under Fire: Reports Allege Child Labor |access-date=22 October 2009 |work=ABC News}}</ref> প্ৰিমাৰ্ক,<ref>{{Cite news |last=Hawkes |first=Steve |url=http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/retailing/article4152660.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20110612195200/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/retailing/article4152660.ece |url-status=dead |archive-date=12 June 2011 |title=Primark drops firms using child labour |date=17 June 2008 |work=The Times |access-date=22 October 2009 |location=London |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110612195200/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/retailing/article4152660.ece |archivedate=12 June 2011 |deadurl=yes}}</ref> আৰু মনচাণ্ট’<ref name="forbes">{{Cite news |last=Bahree |first=Megha |url=https://www.forbes.com/global/2008/0310/062.html|title=Child Labor |date=3 October 2008 |access-date=22 October 2009 |work=Forbes}}</ref>-ৰ দৰে কোম্পানীক তেওঁলোকৰ সামগ্ৰীত শিশু শ্ৰম ব্যৱহাৰৰ বাবে সমালোচনা কৰা হৈছিল। কোম্পানীসমূহে কোৱা অনুসৰি, তেওঁলোকৰ লাভৰ বাবে নাবালক শিশুৱে উৎপাদন কৰা সামগ্ৰী বিক্ৰী নকৰাৰ কঠোৰ নীতি আছে, কিন্তু যোগান শৃংখলাত বহুতো স্তৰ থকাৰ বাবে সকলো পৰ্যায় নিৰীক্ষণ কৰাটো কঠিন।<ref name="forbes" /> ২০১১ চনত, প্ৰিমাৰ্কৰ প্ৰচেষ্টাৰ তিনি বছৰৰ পাছত, [[বিবিচি]]-এ স্বীকাৰ কৰে যে প্ৰিমাৰ্কৰ সৈতে জড়িত ভাৰতীয় শিশু শ্ৰমৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ পুৰস্কাৰপ্ৰাপ্ত অনুসন্ধানমূলক প্ৰতিৱেদনটো ভুৱা আছিল। বিবিচিয়ে প্ৰিমাৰ্ক, ভাৰতীয় যোগানকাৰী আৰু দৰ্শকসকলৰ ওচৰত ক্ষমা বিচাৰে।<ref>{{Cite news |last1=Burrell |first1=Ian |url=https://www.independent.co.uk/news/media/tv-radio/bbc-crisis-over-fake-sweatshop-scene-in-primark-documentary-2298764.html|title=BBC crisis over 'fake' sweatshop scene in Primark documentary |date=17 June 2011 |work=The Independent |last2=Hickman |first2=Martin |location=London}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.primarkresponse.com/panorama/timeline-of-events/ |title=Primark and BBC Panorama: the true story |year=2012 |publisher=Primark |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120911094612/http://www.primarkresponse.com/panorama/timeline-of-events/ |archive-date=11 September 2012 |df=dmy-all |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120911094612/http://www.primarkresponse.com/panorama/timeline-of-events/ |archivedate=11 September 2012 |access-date=27 September 2026 |deadurl=yes}}</ref> আন এটা কোম্পানী নাইকীৰ ওপৰতো ব্যাপক সমালোচনা হৈছিল। নাইকীৰ সামগ্ৰী উৎপাদনত শিশু শ্ৰম ব্যৱহাৰ কৰা ঘাম-কাৰখানাৰ অভিযোগৰ সন্দৰ্ভত কোম্পানীটোৱে উত্তৰ দিবলৈ চাপৰ সন্মুখীন হৈছিল। পিছত নাইকীয়ে তেওঁলোকৰ সামগ্ৰী ক'ত উৎপাদন কৰা হয় আৰু ক'ৰপৰা সংগ্ৰহ কৰা হয় সেই বিষয়ে তথ্য প্ৰদান কৰা পৃথক ৱেবপৃষ্ঠা প্ৰকাশ কৰে। ২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰত যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ শ্ৰম বিভাগে ''শিশু শ্ৰম বা বলপূৰ্বক শ্ৰমেৰে উৎপাদিত সামগ্ৰীৰ তালিকা'' প্ৰকাশ কৰে আৰু ভাৰতে উল্লেখযোগ্য হাৰত গুৰুতৰ কৰ্ম-পৰিস্থিতি পৰিলক্ষিত হোৱা ৭৪খন দেশৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰে। ভাৰতৰ সৈতে ২৩বিধ সামগ্ৰী জড়িত কৰা হৈছিল, যাৰ অধিকাংশ উৎপাদন ক্ষেত্ৰত শিশু শ্ৰমৰ সৈতে জড়িত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। সংবিধানত বিপজ্জনক শিশু শ্ৰম নিষিদ্ধ কৰাৰ উপৰি ভাৰতত কিশোৰ ন্যায় (শিশুৰ যত্ন আৰু সুৰক্ষা) আইন, ২০০০ আৰু শিশু শ্ৰম (নিষেধ আৰু নিয়ন্ত্ৰণ) আইন, ১৯৮৬ৰ দৰে বিভিন্ন আইনে ভাৰতত শিশু শ্ৰম চিনাক্ত, গোচৰ চলোৱা আৰু বন্ধ কৰাৰ বাবে আইনগত ভিত্তি প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="ilolaw">{{Cite web |url=http://www.ilo.org/legacy/english/regions/asro/newdelhi/ipec/responses/india/national.htm|title=National Legislation and Policies Against Child in India |year=2011 |publisher=International Labour Organization - an Agency of the United Nations, Geneva |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120809084340/http://www.ilo.org/legacy/english/regions/asro/newdelhi/ipec/responses/india/national.htm|archive-date=9 August 2012 |access-date=13 July 2012}}</ref> ==শিশু শ্ৰমৰ সংজ্ঞা== [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা]]ৰ মতে,<ref>{{Cite web |url=http://www.ilo.org/ipec/facts/lang--en/index.htm|title=What is child labour? |year=2012 |publisher=International Labour Organization}}</ref> 'শিশু শ্ৰম' বুলিলে এনে কামক বুজায় যিয়ে শিশুক শৈশৱ, সম্ভাৱনা আৰু মৰ্যাদাৰপৰা বঞ্চিত কৰে আৰু শাৰীৰিক তথা মানসিক বিকাশৰ বাবে ক্ষতিকাৰক। এনে কামে শিশুক বিদ্যালয়লৈ যোৱাৰ সুযোগৰপৰা বঞ্চিত কৰি, অকালতে বিদ্যালয় এৰিবলৈ বাধ্য কৰি অথবা বিদ্যালয়ৰ শিক্ষা আৰু অত্যধিক দীঘলীয়া তথা কঠিন কাম একেলগে কৰিবলৈ বাধ্য কৰি তেওঁলোকৰ শিক্ষাত বাধা দিয়ে। UNICEFয়ে শিশু শ্ৰমৰ সংজ্ঞা কিছু পৃথকভাৱে দিছে। UNICEFৰ মতে, ৫ৰপৰা ১১ বছৰ বয়সৰ শিশু এজনে সপ্তাহত কমেও এঘণ্টা অৰ্থনৈতিক কাম অথবা কমেও ২৮ ঘণ্টা ঘৰুৱা কাম কৰিলে তেওঁ শিশু শ্ৰমত জড়িত বুলি গণ্য হয়। ১২ৰপৰা ১৪ বছৰ বয়সৰ শিশুৰ ক্ষেত্ৰত সপ্তাহত কমেও ১৪ ঘণ্টা অৰ্থনৈতিক কাম অথবা কমেও ৪২ ঘণ্টা অৰ্থনৈতিক আৰু ঘৰুৱা কাম কৰিলে তেওঁ শিশু শ্ৰমত জড়িত বুলি গণ্য হয়।<ref>{{Cite web |url=http://www.unicef.org/infobycountry/stats_popup9.html|title=Definitions: Child Protection |year=2012 |publisher=UNICEF |access-date=13 July 2012 |archive-date=26 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151126060422/http://www.unicef.org/infobycountry/stats_popup9.html|url-status=dead }}</ref> UNICEF-ৰ আন এটা প্ৰতিৱেদনত কোৱা হৈছে যে শিশুৰ কামক এক ধাৰাবাহিক পৰিসৰৰ ৰূপত দেখা উচিত—এফালে শিশুৰ বাবে ধ্বংসাত্মক বা শোষণমূলক কাম আৰু আনফালে শিশুৰ বিকাশত সহায় কৰা, কিন্তু শিক্ষা, বিনোদন আৰু বিশ্ৰামত বাধা নিদিয়া কাম; এই দুয়োটা সীমাৰ মাজত এনে বহু ধৰণৰ কাম আছে যিবোৰে শিশুৰ বিকাশত নেতিবাচক প্ৰভাৱ পেলাবই লাগিব বুলি ক'ব নোৱাৰি। ভাৰতৰ ২০০১ চনৰ লোকপিয়ল কাৰ্যালয়ে<ref>{{Cite web |url=http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/@asia/@ro-bangkok/@sro-new_delhi/documents/projectdocumentation/wcms_125442.pdf|title=Figures: An Analysis of Census 2001 Child Labour Facts and Figures |year=2007 |publisher=Govt of India and ILO}}</ref> শিশু শ্ৰমক ১৭ বছৰৰ তলৰ শিশুৱে পাৰিশ্ৰমিক, মজুৰি বা লাভ লাভ কৰক বা নকৰক, যিকোনো অৰ্থনৈতিকভাৱে উৎপাদনশীল কামত অংশগ্ৰহণ কৰা হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰিছিল। এনে অংশগ্ৰহণ শাৰীৰিক, মানসিক বা দুয়োটাই হ'ব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত খণ্ডকালীন সহায়, কৃষিপাম, পাৰিবাৰিক উদ্যোগ অথবা বিক্ৰী বা ঘৰুৱা ব্যৱহাৰৰ বাবে খেতি আৰু গাখীৰ উৎপাদনৰ দৰে অৰ্থনৈতিক কামত বিনা পাৰিশ্ৰমিকৰ কামো অন্তৰ্ভুক্ত। ভাৰত চৰকাৰে শিশু শ্ৰমিকক দুটা ভাগত বিভক্ত কৰিছিল: মুখ্য শ্ৰমিক হৈছে বছৰত ছয় মাহ বা তাতকৈ অধিক সময় কাম কৰা শিশু আৰু প্ৰান্তীয় শিশু শ্ৰমিক হৈছে বছৰৰ কোনো সময়ত কাম কৰা কিন্তু বছৰত ছয় মাহতকৈ কম সময় কাম কৰা শিশু। কিছুমান শিশু অধিকাৰ কৰ্মীয়ে যুক্তি দিয়ে যে বিদ্যালয়ত নথকা প্ৰতিজন শিশুকে শিশু শ্ৰমিকৰ ভিতৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব লাগে, কাৰণ তেওঁলোক গোপন শিশু শ্ৰমিক হ'ব পাৰে।<ref>{{Cite web |url=http://www.nac.nic.in/pdf/child_labour.pdf |title=Abolition of Child Labour– A Brief Note |year=2011 |publisher=National Advisory Council |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120119084332/http://www.nac.nic.in/pdf/child_labour.pdf |archive-date=19 January 2012 |df=dmy-all |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120119084332/http://www.nac.nic.in/pdf/child_labour.pdf |archivedate=19 January 2012 |access-date=27 September 2026 |deadurl=yes}}</ref> অৱশ্যে UNICEF-এ উল্লেখ কৰিছে যে ভাৰতত বিশেষকৈ গ্ৰাম্য অঞ্চলত বিদ্যালয়, শ্ৰেণীকোঠা আৰু শিক্ষকৰ বৃহৎ অভাৱ আছে আৰু শিশু শ্ৰমৰ সমস্যাৰ প্ৰায় ৯০ শতাংশ গ্ৰাম্য অঞ্চলত দেখা যায়। প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ প্ৰায় প্ৰতি পাঁচখনৰ ভিতৰত এখন বিদ্যালয়ত সকলো শ্ৰেণীৰ শিক্ষাৰ্থীক পঢ়াবলৈ মাত্ৰ এজন শিক্ষক থাকে।<ref>{{Cite web |url=http://www.unicef.org/india/children_2359.htm|title=The Children - Education |year=2011 |publisher=UNICEF |access-date=13 July 2012 |archive-date=3 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150103091108/http://www.unicef.org/india/children_2359.htm|url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.unicef.org/india/education_1551.htm|title=Global campaign for children - More teachers needed |date=24 April 2006 |publisher=UNICEF |access-date=13 July 2012 |archive-date=19 June 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140619222407/http://www.unicef.org/india/education_1551.htm|url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |last=Swati Chandra |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-10/varanasi/31318133_1_primary-schools-single-teacher-primary-teachers |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202094738/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-10/varanasi/31318133_1_primary-schools-single-teacher-primary-teachers |url-status=dead |archive-date=2 February 2014 |work=The Times of India |title=Shortage of teachers cripples right to education |date=10 April 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140202094738/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-10/varanasi/31318133_1_primary-schools-single-teacher-primary-teachers |archivedate=2014-02-02 |access-date=2026-09-27 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20110912-primary-teachers-shortage-education-purandareswari-747483-2011-09-03|title=Uniform shortage |date=3 September 2011 |publisher=India Today}}</ref> ==আইন আৰু নীতি== ঔপনিৱেশিক শাসনৰপৰা স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ পাছত ভাৰতে শিশু শ্ৰমৰ ক্ষেত্ৰত কেইবাটাও সাংবিধানিক সুৰক্ষা আৰু আইন প্ৰণয়ন কৰিছে। ভাৰতৰ সংবিধানৰ মৌলিক অধিকাৰ আৰু ৰাজ্যৰ নীতি-নিৰ্দেশক তত্ত্বৰ অধীনত ১৪ বছৰৰ তলৰ শিশুক কোনো কাৰখানা বা খনি অথবা আন কোনো বিপজ্জনক নিয়োগত কামত নিয়োজিত কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছিল (২৪ নং অনুচ্ছেদ)। সংবিধানে ২১-ক আৰু ৪৫ নং অনুচ্ছেদৰ জৰিয়তে ৬ৰপৰা ১৪ বছৰ বয়সৰ সকলো শিশুৰ বাবে বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষাৰ ব্যৱস্থাৰ কথাও কল্পনা কৰিছিল।<ref name="ilolaw" /><ref>{{Cite web |url=http://lawmin.nic.in/coi/contents.htm|title=Constitution of india |publisher=Ministry of Law and Justice, Govt. of India|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160325025912/http://lawmin.nic.in/coi/contents.htm|archive-date=25 March 2016 |access-date=13 July 2012}}</ref> ভাৰতত যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় শাসন-ব্যৱস্থা আছে আৰু শ্ৰম [[সমৱৰ্তী তালিকা]]ৰ বিষয় হোৱাৰ বাবে কেন্দ্ৰীয় আৰু ৰাজ্য চৰকাৰ দুয়োটাই শিশু শ্ৰম সম্পৰ্কীয় আইন প্ৰণয়ন কৰিব পাৰে আৰু কৰিছে। === কাৰখানা আইন, ১৯৪৮ === এই আইনে ১৪ বছৰৰ তলৰ শিশুক কোনো কাৰখানাত নিয়োগ কৰাত নিষেধ কৰিছিল। আইনখনত ১৫–১৮ বছৰ বয়সৰ কিশোৰক কাৰখানাত কোনে, কেতিয়া আৰু কিমান সময় নিয়োগ কৰিব পাৰে সেই সম্পৰ্কেও নিয়ম নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল। === খনি আইন, ১৯৫২ === এই আইনে ১৮ বছৰৰ তলৰ ব্যক্তিক খনিত নিয়োগ কৰাত নিষেধ কৰিছিল। === শিশু আৰু কিশোৰ শ্ৰম (নিষেধ আৰু নিয়ন্ত্ৰণ) আইন, ১৯৮৬ === ২০১৬ চনৰ সংশোধনৰ পাছত এই আইনখনৰ নাম '''শিশু আৰু কিশোৰ শ্ৰম (নিষেধ আৰু নিয়ন্ত্ৰণ) আইন, ১৯৮৬''' হয়। আইনখনে ১৪ বছৰৰ তলৰ শিশুক সকলো বৃত্তি আৰু প্ৰক্ৰিয়াত নিয়োগ নিষিদ্ধ কৰে, যদিও শিশুৱে নিজৰ পৰিয়ালক অ-বিপজ্জনক বৃত্তিত সহায় কৰাৰ ক্ষেত্ৰত ব্যতিক্ৰম আছে। ১৪ৰপৰা ১৮ বছৰ বয়সৰ ব্যক্তিক "কিশোৰ" হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হয় আৰু তেওঁলোকক বিপজ্জনক বৃত্তি আৰু প্ৰক্ৰিয়াৰ বাহিৰে কামত নিয়োগ কৰাৰ অনুমতি আছে। সংশোধিত আইনখনে নিয়োগকৰ্তাৰ বাবে শাস্তি বৃদ্ধি আৰু কিছুমান অপৰাধক গ্ৰেপ্তাৰযোগ্য কৰাৰ ব্যৱস্থাও কৰে।<ref>{{Cite web |url=https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/1848?view_type=search|title=Child and Adolescent Labour (Prohibition and Regulation) Act, 1986 |publisher=India Code}}</ref> === শিশুৰ বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষাৰ অধিকাৰ আইন, ২০০৯ === এই আইনে ৬ৰপৰা ১৪ বছৰ বয়সৰ সকলো শিশুৰ বাবে বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষাৰ অধিকাৰ নিশ্চিত কৰে। আইনখনত অৰ্থনৈতিকভাৱে দুৰ্বল আৰু বঞ্চিত শ্ৰেণীৰ শিশুৰ বাবে প্ৰতিখন ব্যক্তিগত বিদ্যালয়ৰ প্ৰৱেশ পৰ্যায়ৰ আসনৰ ২৫ শতাংশ সংৰক্ষণৰ ব্যৱস্থাও কৰা হৈছে। === শিশু আৰু কিশোৰ শ্ৰম (নিষেধ আৰু নিয়ন্ত্ৰণ) নিয়মাৱলী, ২০১৭ === ২০১৬ চনৰ সংশোধিত আইন কাৰ্যকৰী কৰাৰ বাবে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে ২০১৭ চনত শিশু আৰু কিশোৰ শ্ৰম (নিষেধ আৰু নিয়ন্ত্ৰণ) নিয়মাৱলী সংশোধন কৰে। ২ জুন ২০১৭ৰপৰা সংশোধিত নিয়মাৱলীয়ে ১৯৮৮ চনৰ নিয়মাৱলীৰ নাম আৰু বিভিন্ন সংজ্ঞা তথা প্ৰশাসনিক বিধান আইনখনৰ সংশোধিত ৰূপৰ সৈতে সংগতি ৰাখে।<ref>{{Cite web |url=https://labour.gov.in/sites/default/files/thechildlabourprohibition_and_regulationamendmentrules2017_0.pdf|title=Child Labour (Prohibition and Regulation) Amendment Rules, 2017 |publisher=Ministry of Labour and Employment, Government of India}}</ref> === ৰাষ্ট্ৰীয় শিশু শ্ৰম নীতি === ভাৰতে ১৯৮৭ চনত ৰাষ্ট্ৰীয় শিশু শ্ৰম নীতি প্ৰণয়ন কৰিছিল। এই নীতিয়ে বিপজ্জনক বৃত্তিত কাম কৰা শিশুৰ পুনৰ্বাসনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দি ক্ৰমাগত আৰু পৰ্যায়ভিত্তিক পদ্ধতি গ্ৰহণৰ লক্ষ্য ৰাখিছিল। ইয়াৰ অধীনত শিশু শ্ৰম সম্পৰ্কীয় আইন কঠোৰভাৱে প্ৰয়োগ কৰাৰ লগতে দৰিদ্ৰতাৰ দৰে শিশু শ্ৰমৰ মূল কাৰণসমূহ মোকাবিলা কৰিবলৈ উন্নয়নমূলক কাৰ্যসূচীৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। ১৯৮৮ চনত ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ৰাষ্ট্ৰীয় শিশু শ্ৰম প্ৰকল্প আৰম্ভ হয়।<ref>{{Cite web |url=http://labour.nic.in/cwl/childlabour.htm|title=Initiatives towards Elimination of Child Labour – Action Plan and Present Strategy |year=2011 |publisher=Ministry of Labour, Government of India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110909135544/http://labour.nic.in/cwl/childlabour.htm |archive-date=9 September 2011 |df=dmy-all}}</ref> ৰাষ্ট্ৰীয় শিশু শ্ৰম প্ৰকল্পৰ অধীনত ৯–১৪ বছৰ বয়সৰ উদ্ধাৰ বা কামৰপৰা আঁতৰোৱা শিশুসকলক বিশেষ প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰত বুনিয়াদী শিক্ষা, বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণ, মধ্যাহ্ন ভোজন, জলপান, স্বাস্থ্যসেৱা আদি প্ৰদান কৰি আনুষ্ঠানিক শিক্ষা-ব্যৱস্থাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। ২০২১ চনৰ ১ এপ্ৰিলৰপৰা ৰাষ্ট্ৰীয় শিশু শ্ৰম প্ৰকল্পক [[সমগ্ৰ শিক্ষা]] অভিযানৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.labour.gov.in/static/uploads/2025/06/784241214c77ef00b461c60f097c824c.pdf|title=Ministry of Labour & Employment |publisher=Ministry of Labour & Employment, Government of India}}</ref> === পেন্সিল পৰ্টেল === ২০১৭ চনৰ ২৬ ছেপ্টেম্বৰত ''Platform for Effective Enforcement for No Child Labour'' (PENCIL) পৰ্টেল আৰম্ভ কৰা হয়। এই অনলাইন ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে শিশু শ্ৰমৰ অভিযোগ দাখিল কৰিব পাৰি আৰু অভিযোগসমূহ সংশ্লিষ্ট জিলাৰ নোডেল বিষয়াৰ ওচৰলৈ প্ৰেৰণ কৰা হয়। পৰ্টেলটো শিশু আৰু কিশোৰ শ্ৰম (নিষেধ আৰু নিয়ন্ত্ৰণ) আইন, ১৯৮৬ৰ প্ৰয়োগ নিৰীক্ষণৰ লগতে শিশু শ্ৰম সম্পৰ্কীয় তথ্য আৰু অভিযোগ ব্যৱস্থাপনা উন্নত কৰাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=https://www.labour.gov.in/static/uploads/2025/06/896dbf36ca392ee7bd99b37853c3df5a.pdf|title=PENCIL Portal |publisher=Ministry of Labour and Employment, Government of India}}</ref> ==কাৰণ== মানৱ ইতিহাসৰ অধিকাংশ সময়ত আৰু বিভিন্ন সংস্কৃতিত ১৮ বছৰৰ তলৰ শিশুৱে পৰিয়ালৰ কল্যাণৰ বাবে বিভিন্ন ধৰণে অৱদান আগবঢ়াই আহিছে। UNICEF-ৰ মতে, দৰিদ্ৰতা শিশু শ্ৰমৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ কাৰণ। প্ৰতিৱেদনটোত এইটোও উল্লেখ কৰা হৈছে যে উন্নয়নশীল আৰু অনুন্নত বিশ্বৰ গ্ৰাম্য তথা দৰিদ্ৰ অঞ্চলত শিশুসকলৰ সন্মুখত প্ৰকৃত আৰু অৰ্থপূৰ্ণ বিকল্প নাথাকে। বিদ্যালয় আৰু শিক্ষকো অনুপস্থিত থাকে। শিশু শ্ৰম এনে পৰিস্থিতিৰ ফল।<ref name="bclunicef">{{Cite web |url=http://www.unicef.org/publications/files/pub_beyond_en.pdf|title=Beyond Child Labour - Affirming Rights |year=2001 |publisher=UNICEF |access-date=13 July 2012 |archive-date=1 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201082002/https://www.unicef.org/publications/files/pub_beyond_en.pdf|url-status=dead }}</ref> একেদৰে BBC-ৰ এটা প্ৰতিৱেদনত দৰিদ্ৰতা আৰু অপৰ্যাপ্ত ৰাজহুৱা শিক্ষা আন্তঃগাঁথনিক ভাৰতত শিশু শ্ৰমৰ কিছুমান কাৰণ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। ল'ৰা আৰু ছোৱালীৰ মাজত UNICEF-এ দেখা পাইছে যে ছোৱালীয়ে বিদ্যালয়ৰ বাহিৰত থাকি ঘৰুৱা ভূমিকাত কাম কৰাৰ সম্ভাৱনা ল'ৰাতকৈ প্ৰায় দুগুণ। বিদ্যালয় উপলব্ধ থাকিলেও সীমিত সম্পদ থকা অভিভাৱকে কাক বিদ্যালয়ৰ খৰচ আৰু মাচুল দিব পাৰে সেই সিদ্ধান্ত ল'বলগীয়া হয় বুলি UNICEF-এ উল্লেখ কৰিছে। ভাৰতকে ধৰি বিশ্বৰ বহু ঠাইত ছোৱালীৰ শিক্ষাক কম অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া হয়। UNICEF-ৰ মতে, বিদ্যালয়ত ছোৱালীয়ে হয়ৰানি বা উৎপীড়নৰ সন্মুখীন হ'ব পাৰে আৰু পক্ষপাতিত্ব বা দুৰ্বল পাঠ্যক্ৰমৰ বাবে পিছ পৰিব পাৰে। ফলত কেৱল লিংগৰ কাৰণতে বহু ছোৱালী বিদ্যালয়ৰপৰা বঞ্চিত বা বিদ্যালয় এৰিবলৈ বাধ্য হৈ শিশু শ্ৰমত জড়িত হয়।<ref name=bclunicef/> আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা (ILO) আৰু Spreading Smiles Through Education Organisation (OSSE)-ৰ মতে, দৰিদ্ৰতা শিশুক কৰ্মক্ষেত্ৰলৈ ঠেলি নিয়া এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰক।<ref name="ilo2008a">{{Cite web |url=http://www.ilo.org/public/english/region/eurpro/moscow/areas/ipec/causes.htm|title=Child labour - causes |year=2008 |publisher=ILO, United Nations}}</ref> শিশুৰ কামৰপৰা পোৱা আয় তেওঁলোকৰ নিজৰ জীৱন-ধাৰণ বা পৰিয়ালৰ জীৱন-ধাৰণৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি ধৰা হয়। কিছুমান পৰিয়ালত শিশুৰ শ্ৰমৰপৰা পোৱা আয় পৰিয়ালৰ মুঠ আয়ৰ ২৫ৰপৰা ৪০ শতাংশলৈকে হয়। ILO-ৰ ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়ন অনুসৰি,<ref name=ilo2008a/> শিশুক ক্ষতিকাৰক শ্ৰমলৈ ঠেলি নিয়া গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰকসমূহৰ ভিতৰত বিদ্যালয়ৰ উপলব্ধতা আৰু শিক্ষাৰ গুণগত মানৰ অভাৱ অন্যতম। বহুতো সম্প্ৰদায়ত, বিশেষকৈ গ্ৰাম্য অঞ্চলত, পৰ্যাপ্ত বিদ্যালয়ৰ সুবিধা নাই। বিদ্যালয় থাকিলেও বহু সময়ত সেইবোৰ বহু দূৰত, যাতায়াত কঠিন, ব্যয়-বহুল অথবা শিক্ষাৰ মান ইমানেই নিম্ন যে অভিভাৱকে বিদ্যালয়লৈ যোৱাটো সঁচাকৈ লাভজনক নে নহয় সেই বিষয়ে সন্দেহ কৰে। চৰকাৰী প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ত শিশুসকল উপস্থিত থাকিলেও চৰকাৰীভাৱে নিযুক্ত শিক্ষক প্ৰায় ২৫ শতাংশ সময়ত উপস্থিত নাথাকে বুলি কিছুমান অধ্যয়নত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |last=Basu |first=Kaushik |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4051353.stm|title=Combating India's truant teachers |date=29 November 2004 |work=BBC News}}</ref><ref name=wsj12/><ref>{{Cite web |url=http://ddp-ext.worldbank.org/EdStats/INDstu04a.pdf|title=TEACHER ABSENCE IN INDIA: A SNAPSHOT |last=Kremer |date=September 2004 |publisher=World Bank |display-authors=etal}}</ref> ২০০৮ চনৰ ILO অধ্যয়নে কৈছে যে শিশুৱে বিদ্যালয়লৈ যোৱাৰ সলনি কাম কৰাতকৈ গুণগত প্ৰাথমিক আৰু মাধ্যমিক শিক্ষাৰ অভাৱৰ ফলত হোৱা নিৰক্ষৰতাই তেওঁলোকৰ মৌলিক শিক্ষা লাভৰ সুযোগ সীমিত কৰে আৰু ভৱিষ্যতে দক্ষতা আহৰণ কৰি উপযুক্ত প্ৰাপ্তবয়স্ক কৰ্মজীৱন লাভ কৰাৰ সম্ভাৱনা হ্ৰাস কৰে।<ref name=ilo2008a/> UNICEF-ৰ এক পুৰণি প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে ভাৰতৰ শিশু শ্ৰমৰ প্ৰায় ৯০ শতাংশ গ্ৰাম্য অঞ্চলত আছে আৰু গ্ৰাম্য অঞ্চলত বিদ্যালয়ৰ উপলব্ধতা আৰু গুণগত মান দুৰ্বল। ১৯৭৮–৭৯ চনত থকা চৰকাৰী পুঁজিৰে পৰিচালিত প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ প্ৰায় ৫০ শতাংশৰ নিয়মীয়া ভৱন নাছিল, ৪০ শতাংশত ব্লেকব'ৰ্ড নাছিল আৰু চৰকাৰী পুঁজিৰে পৰিচালিত বিদ্যালয়সমূহৰ ৯৭ শতাংশ ধন শিক্ষক আৰু প্ৰশাসকৰ দৰমহাৰ বাবে বাজেট কৰা হৈছিল বুলি সেই প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://unesdoc.unesco.org/images/0008/000855/085584eo.pdf|title=Child Labour and Education - Digest 28 |year=1990 |publisher=UNICEF}}</ref> ২০১২ চনৰ Wall Street Journal-ৰ এক প্ৰতিৱেদনত কোৱা হৈছিল যে ভাৰতত ৬–১৪ বছৰ বয়সৰ শিশুৰ বিদ্যালয়ত নামভৰ্তিৰ হাৰ ৯৬ শতাংশৰ অধিকলৈ বৃদ্ধি পালেও শিশু শ্ৰম হ্ৰাস কৰাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বিদ্যালয়ৰ আন্তঃগাঁথনিৰ বহু সমস্যা অব্যাহত আছিল।<ref name="wsj12">{{Cite news |url=https://blogs.wsj.com/indiarealtime/2012/01/20/are-indian-schools-getting-even-worse/?mod=google_news_blog|title=Are Indian Schools Getting Even Worse? |date=20 January 2012 |publisher=The Wall Street Journal}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://blogs.wsj.com/indiarealtime/2012/01/03/india-journal-the-basic-shortages-that-plague-our-schools/ |title=India Journal: The Basic Shortages that Plague Our Schools |date=3 January 2012 |publisher=The Wall Street Journal}}</ref> Biggeri আৰু Mehrotra-এ শিশু শ্ৰমক উৎসাহিত কৰা সামষ্টিক অৰ্থনৈতিক কাৰকসমূহ অধ্যয়ন কৰিছে। তেওঁলোকে ভাৰত, পাকিস্তান, ইণ্ডোনেছিয়া, থাইলেণ্ড আৰু ফিলিপাইনছৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ মতে পাঁচখন দেশতে শিশু শ্ৰম এটা গুৰুতৰ সমস্যা, কিন্তু ই নতুন সমস্যা নহয়। দৰিদ্ৰতা আৰু ভাল বিদ্যালয়ৰ অনুপস্থিতিয়ে শিশু শ্ৰমৰ যোগানৰ দিশ ব্যাখ্যা কৰাৰ বিপৰীতে কম মজুৰিৰ অনানুষ্ঠানিক অৰ্থনীতিৰ বৃদ্ধি, অধিক মজুৰিৰ আনুষ্ঠানিক অৰ্থনীতিৰ তুলনাত, চাহিদাৰ দিশৰ এক কাৰক বুলি তেওঁলোকে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ভাৰতত [[ভাৰতত শ্ৰম|সংগঠিত অৰ্থনীতি]]ৰ বৃদ্ধিত কঠোৰ শ্ৰম আইন আৰু বহুতো নিয়মে বাধা দিয়ে বুলি তেওঁলোকে উল্লেখ কৰিছে।<ref name="mbsm">{{Cite book |last1=Biggeri |first1=Mario |title=Asian Informal Workers: Global Risks, Local Protection |url=https://archive.org/details/asianinformalwor0000unse |last2=Santosh Mehrotra |publisher=Routledge |year=2007 |isbn=978-0-415-38275-5}}</ref><ref name="Palgrave Macmillan">{{Cite book |last1=Grootaert |first1=Christiaan |title=The Policy Analysis of Child Labor: A Comparative Study |url=https://archive.org/details/apu.mr.331.31.gro.g53634 |last2=Harry Anthony Patrinos |publisher=Palgrave Macmillan |year=1999 |isbn=978-0312221225}}</ref><ref name="galbithink">{{Cite journal |last=Galbi |first=Douglas |year=1997 |title=Child Labor and the Division of Labor in the Early English Cotton Mills |url=http://www.galbithink.org/child.pdf |journal=Journal of Population Economics |volume=10 |issue=4 |pages=357–375 |doi=10.1007/s001480050048 |pmid=12293082|s2cid=5858814 }}</ref><ref name="Brown, D. K., Deardorff, A. V. and Stern, R. M">{{Cite book |last1=Brown |first1=D. K. |last2=Deardorff |first2=A. V. |last3=Stern |first3=R. M. |title=Child Labor: Theory, Evidence, and Policy (Chapter 3, International Labor Standards: History, Theory, and Policy Options) |isbn=9781405105552 |doi=10.1002/9780470754818.ch3|url=http://ase.tufts.edu/econ/papers/200111.pdf}}</ref> ভাৰতীয় জটিল শ্ৰম আইনৰ এক অনিচ্ছাকৃত ফল হিচাপে কাম অনানুষ্ঠানিক খণ্ডলৈ স্থানান্তৰিত হৈছে বুলি কিছুমান অধ্যয়নে যুক্তি দিছে। ফলত ৬০ শতাংশ শিশু শ্ৰমিক নিয়োগ কৰা অনানুষ্ঠানিক কৃষিখণ্ডৰ পিছত অনানুষ্ঠানিক বাণিজ্য, অনানুষ্ঠানিক সংযোজন আৰু [[ভাৰতত খুচুৰা ব্যৱসায়|অনানুষ্ঠানিক খুচুৰা]] কাম শিশু শ্ৰমিকৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ নিয়োগক্ষেত্ৰ হৈ পৰিছে। আনুষ্ঠানিক খণ্ডৰ বৃদ্ধিত সামষ্টিক অৰ্থনৈতিক কাৰক আৰু আইনসমূহে বাধা দিলে পাৰিবাৰিক অনানুষ্ঠানিক খণ্ডৰ বৃদ্ধি ঘটে আৰু তাত কম খৰচৰ, সহজে নিয়োগ কৰিব পৰা আৰু সহজে কামৰপৰা আঁতৰাব পৰা শিশু শ্ৰম ব্যৱহাৰ হয়।<ref name=mbsm/> আন গৱেষকসকলেও ভাৰতীয় শ্ৰম বজাৰৰ অনমনীয়তা আৰু গাঁথনি, অনানুষ্ঠানিক অৰ্থনীতিৰ আকাৰ, উদ্যোগৰ বৃহৎ পৰিসৰত বিকাশ কৰিব নোৱাৰা ক্ষমতা আৰু আধুনিক উৎপাদন প্ৰযুক্তিৰ অভাৱক শিশু শ্ৰমৰ চাহিদা আৰু গ্ৰহণযোগ্যতাত প্ৰভাৱ পেলোৱা সামষ্টিক অৰ্থনৈতিক কাৰক হিচাপে উল্লেখ কৰিছে।<ref name="Palgrave Macmillan" /><ref name="galbithink"/><ref name="Brown, D. K., Deardorff, A. V. and Stern, R. M" /> Cigno আদিয়ে ভাৰতত চৰকাৰে ৰূপায়ণ কৰা ভূমি পুনৰ্বিতৰণ কাৰ্যসূচীৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰিছে। দৰিদ্ৰ পৰিয়ালক অৰ্থনৈতিকভাৱে স্বাৱলম্বী কৰাৰ উদ্দেশ্যে সৰু সৰু মাটিৰ টুকুৰা দিয়া হৈছিল যদিও ইয়াৰ অনিচ্ছাকৃত ফল হিচাপে শিশু শ্ৰম বৃদ্ধি পোৱা বুলি তেওঁলোকে উল্লেখ কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে, সৰু মাটিৰটুকুৰাত ব্যয়-বহুল কৃষি সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰাটো উৎপাদনশীল নহয় বাবে এনে মাটি অধিক শ্ৰম-নিবিড়ভাৱে চহোৱা হয়। ফলত সৰু মাটিৰপৰা উৎপাদন বৃদ্ধি কৰিবলৈ শিশু শ্ৰমকে ধৰি অধিক শ্ৰম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite journal |last1=Cigno |first1=Rosati |last2=Cigno |first2=Tzannatos |date=December 2001 |title=Child Labor, Nutrition and Education in Rural India: An Economic Analysis of Parental Choice and Policy Options |url=http://siteresources.worldbank.org/SOCIALPROTECTION/Resources/SP-Discussion-papers/Child-Labor-DP/0131.pdf |journal=Pacific Economic Review |publisher=The World Bank}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Cigno, A. |last2=F. C. Rosati |year=2002 |title=Child Labour, Education and Nutrition in Rural India |journal=Pacific Economic Review |volume=7 |pages=65–83 |doi=10.1111/1468-0106.00150|s2cid=154702771 }}</ref> ==ভাৰতত বন্ধকী শিশু শ্ৰম== বন্ধকী শিশু শ্ৰম হৈছে বলপূৰ্বক বা আংশিকভাৱে বলপূৰ্বক শ্ৰমৰ এক ব্যৱস্থা, য'ত শিশুৱে বা শিশুৰ পিতৃ-মাতৃয়ে কোনো ঋণদাতাৰ সৈতে মৌখিক বা লিখিত চুক্তি কৰে। শিশুৱে ঋণৰ বিনিময় হিচাপে কাম কৰে।<ref name="bondlabor">{{Cite web |url=http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_norm/---declaration/documents/publication/wcms_081967.pdf |title=Incidence and Pattern}}</ref> ২০০৫ চনৰ ILO প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, ভাৰতত ঋণ বন্ধকী ব্যৱস্থা ঔপনিৱেশিক যুগত সস্তা আৰু নিৰ্ভৰযোগ্য শ্ৰম লাভৰ উপায় হিচাপে বিকশিত হৈছিল। সেই সময়ৰ ঋণ আৰু ভূমি ইজাৰ সম্পৰ্কৰপৰা এই ব্যৱস্থা গঢ় লৈ উঠিছিল। অঞ্চলভেদে ইয়াক ''Hali'', ''Halwaha'' বা ''Jeura'' ব্যৱস্থা বুলি কোৱা হৈছিল আৰু ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসনে ইয়াক [[ভাৰতীয় বন্ধকী শ্ৰম ব্যৱস্থা|বন্ধকী শ্ৰম ব্যৱস্থা]] হিচাপে অভিহিত কৰিছিল। এই ব্যৱস্থাসমূহত বন্ধকী শিশু শ্ৰমো অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ILO-ৰ মতে, সময়ৰ সৈতে এনে দীঘলীয়া পৰম্পৰাগত সম্পৰ্কৰ প্ৰচলন হ্ৰাস পাইছে।<ref name=bondlabor/><ref>{{Cite journal |last=Brass |first=Tom |year=1986 |title=Unfree labour and capitalist restructuring in the Agrarian sector: Peru and India |url=https://archive.org/details/journal-of-peasant-studies_1986-10_14_1/page/50 |journal=Journal of Peasant Studies |volume=14 |pages=50–77 |doi=10.1080/03066158608438319 |number=1}}</ref> ১৯৭৭ চনত ভাৰতে যিকোনো ব্যক্তিয়ে বন্ধকী শ্ৰমৰ বাবে মানুহক আহ্বান কৰা বা ব্যৱহাৰ কৰাটো নিষিদ্ধ কৰা আইন প্ৰণয়ন কৰে। তথাপি বন্ধকী শিশু শ্ৰম অব্যাহত থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় মানৱ অধিকাৰ আয়োগৰ বিশেষ প্ৰতিবেদকৰ এটা প্ৰতিৱেদনত ১৯৯৬ চনত তামিলনাডুত আকস্মিক পৰিদৰ্শনৰ সময়ত ৫৩জন শিশু শ্ৰমিক উদ্ধাৰৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল। প্ৰতিটো শিশু বা পিতৃ-মাতৃয়ে ₹১,০০,০০০ৰপৰা ₹২,৫০,০০০লৈ অগ্ৰিম ধন লৈছিল। শিশুসকলক দিনে ১২ৰপৰা ১৪ ঘণ্টা কাম কৰোৱা হৈছিল আৰু প্ৰতিদিনে মাত্ৰ ₹২ৰপৰা ₹৩ মজুৰি দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.nhrc.nic.in/ar99_00.htm |title=Annual Report 1999-2000 |year=2000 |publisher=National Human Rights Commission, Govt of India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120222180456/http://nhrc.nic.in/ar99_00.htm |archive-date=22 February 2012 |access-date=20 July 2012}}</ref><ref>{{Cite book |title=Debt Bondage in India: An Indicative Report |year=2004 |publisher=Centre for Education and Communication |pages=48–50 |isbn=8188160113 |oclc=177083728}}</ref> ILO-ৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি বন্ধকী শিশু শ্ৰমৰ পৰিসৰ নিৰ্ধাৰণ কৰাটো কঠিন যদিও ২০০১ চনত বিভিন্ন সামাজিক কৰ্মী গোটৰ অনুমান ৩৫০,০০০লৈকে আছিল।<ref name=bondlabor/> আইন থকাৰ পাছতো ভাৰতত বন্ধকী শ্ৰম ব্যৱস্থা (উচ্ছেদ) আইন, ১৯৭৬ৰ অধীনত দায়ী ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ চলোৱাৰ ঘটনা কম।<ref name="idsn">{{Cite web |url=http://idsn.org/uploads/media/Small_change-_Child_labour_in_India_s_silk_industry__HRW_01.pdf |title=Small Change: Bonded Labour in India |date=January 2003 |publisher=Human Rights Watch}}</ref> কিছুমান ক্ষেত্ৰত কাৰখানাত কাম কৰা শিশুৰ সংখ্যা কমিলেও দৰিদ্ৰতাৰ বাবে শিশু আৰু দৰিদ্ৰ পৰিয়ালসমূহে কাম কৰিবলৈ বাধ্য হোৱা বুলি প্ৰতিৱেদনসমূহত উল্লেখ কৰা হৈছে। কাৰখানাই প্ৰয়োজন হোৱা ব্যক্তিক ঋণ দিয়ে, ঘৰত তাঁত স্থাপন কৰি দিয়ে আৰু তাৰ পাছত শিশু থকা পৰিয়ালটোৱে ঘৰৰপৰা কাম কৰি সুদ পৰিশোধ কৰাৰ লগতে কিছু মজুৰি লাভ কৰে।<ref name="idsn" /> ==শিশু শ্ৰমৰ পৰিণতি== [[File:Fruit seller in Kolkata.jpg|thumb|upright|[[কলকাতা]]ৰ ৰাজপথত এজন কিশোৰ ফল বিক্ৰেতা]] বৃহৎসংখ্যক শিশু শ্ৰমিকৰ উপস্থিতিক অৰ্থনৈতিক কল্যাণৰ ক্ষেত্ৰত এক গুৰুতৰ সমস্যা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। কাম কৰা শিশুৱে প্ৰয়োজনীয় শিক্ষা লাভ কৰিব নোৱাৰে আৰু শাৰীৰিক, বৌদ্ধিক, আৱেগিক আৰু মানসিকভাৱে বিকশিত হোৱাৰ সুযোগ হেৰুৱায়।<ref name="ncpcr">{{Cite web |url=http://ncpcr.gov.in/Reports/Magnitude_of_Child_Labour_in_India_An_Analysis_of_Official_Sources_of_Data_Draft.pdf|title=Magnitude of Child Labour in India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131008082441/http://ncpcr.gov.in/reports/magnitude_of_child_labour_in_india_an_analysis_of_official_sources_of_data_draft.pdf|archive-date=8 October 2013 |df=dmy-all}}</ref> শাৰীৰিক অৱস্থাৰ ক্ষেত্ৰত শিশুসকল দীঘলীয়া একঘেয়ামি কামৰ বাবে প্ৰস্তুত নহয়, কাৰণ তেওঁলোক প্ৰাপ্তবয়স্কতকৈ অধিক সোনকালে ভাগৰি পৰে। ইয়াৰ ফলত তেওঁলোকৰ শাৰীৰিক অৱস্থা দুৰ্বল হয় আৰু ৰোগৰ প্ৰতি অধিক সংবেদনশীল হয়।<ref>Lieten, G. K. (2004). Child labour and poverty. In G. K. Lieten (Ed.), Working children around the world: Child rights and child reality, 63-80. New Delhi: Institute For Human Development.</ref> বিপজ্জনক কৰ্ম-পৰিস্থিতিত কাম কৰা শিশুৰ অৱস্থা অধিক সংকটজনক।<ref>{{Cite news |last=Dhariwal |first=Navdip |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/5059106.stm|title=Child Labour - India's Cheap Commodity |date=13 June 2006 |work=BBC News}}</ref> বিদ্যালয়লৈ যোৱাৰ সলনি কাম কৰা শিশুৱে নিৰক্ষৰ হৈ থকাৰ সম্ভাৱনা থাকে, যাৰ ফলত নিজৰ কল্যাণ আৰু তেওঁলোক বাস কৰা সম্প্ৰদায়ৰ কল্যাণত অৱদান আগবঢ়োৱাৰ ক্ষমতা সীমিত হয়। শিশু শ্ৰমে ভাৰতৰ ওপৰত দীৰ্ঘম্যাদী নেতিবাচক প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে। অৰ্থনীতিৰ অধ্যয়নসমূহে দেখুৱায় যে দীৰ্ঘম্যাদী ঔদ্যোগিক বিকাশ ব্যৱসায়সমূহৰ প্ৰয়োজনীয় দক্ষতা থকা শিক্ষিত কৰ্মশক্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। এই দৃষ্টিকোণৰপৰা যুৱসকল এখন দেশৰ ভৱিষ্যৎ কৰ্মশক্তি আৰু অৰ্থনৈতিক সম্ভাৱনাৰ ভেটি। গৱেষণাই সূচায় যে ব্যাপক শিশু শ্ৰমে কম [[মানৱ মূলধন]] সঞ্চয়ৰ জৰিয়তে ভৱিষ্যৎ কৰ্মশক্তিৰ মানৱ মূলধন গঠনৰ হাৰ হ্ৰাস কৰিব পাৰে।<ref>{{Cite web |url=http://scholar.harvard.edu/sites/scholar.iq.harvard.edu/files/jrobinson/files/jr_childlaborpublished.pdf|title=Is Child Labor Inefficient? |publisher=Harvard |access-date=12 September 2011 |archive-date=24 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120324101220/http://scholar.harvard.edu/sites/scholar.iq.harvard.edu/files/jrobinson/files/jr_childlaborpublished.pdf|url-status=dead }}</ref> ভাৰতৰ শিশু শ্ৰমিকৰ বৃহৎ অংশ, প্ৰায় ৭০ শতাংশ, কৃষিখণ্ডত নিয়োজিত বুলি এক প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Civil-society-urges-PM-to-ban-child-labour/articleshow/6077008.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20120927184451/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-06-22/india/28287505_1_child-labour-act-shantha-sinha-child-rights|url-status=live |archive-date=27 September 2012 |title=Civil society urges PM to ban child labour |date=22 June 2010 |work=The Times of India |access-date=20 September 2011}}</ref> আন কিছুমান শিশু কম দক্ষতা আৰু অধিক শ্ৰম-নিবিড় খণ্ডত, যেনে শাৰী বোৱা বা ঘৰুৱা সহায়কৰ কামত নিয়োজিত হয়; আনহাতে কিছুমান শিশু কয়লা খননৰ দৰে গধুৰ উদ্যোগতো কাম কৰে।<ref name="NYT022513">{{Cite news |last=Harris |first=Gardiner |url=https://www.nytimes.com/2013/02/26/world/asia/in-india-missing-school-to-work-in-the-mine.html|title=Children Toil in India's Mines, Despite Legal Ban |date=25 February 2013 |work=The New York Times |access-date=26 February 2013 |quote=We have very good laws in this country", said Vandhana Kandhari, a child protection specialist at Unicef. "It’s our implementation that’s the problem.}}</ref> ILO-ৰ মতে, শিশুক কামৰ সলনি বিদ্যালয়লৈ পঠিয়ালে উন্নয়নশীল দেশসমূহে উল্লেখযোগ্য অৰ্থনৈতিক লাভ লাভ কৰিব পাৰে।<ref name="Madslien" /> শিক্ষাৰ অভাৱত শিশুৱে সাক্ষৰতা আৰু কাৰিকৰী দক্ষতাৰ দৰে প্ৰয়োজনীয় যোগ্যতা লাভ নকৰে, যিবোৰে তেওঁলোকৰ উৎপাদনশীলতা বৃদ্ধি কৰি ভৱিষ্যতে অধিক দক্ষতা আৰু অধিক মজুৰিৰ কাম লাভ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে। ===হীৰা উদ্যোগ=== ১৯৯৯ চনত [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা]]ই Universal Alliance of Diamond Workers নামৰ এটা শ্ৰমিক সংগঠনৰ সৈতে যৌথভাৱে এক প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref name="diamond">{{Cite web |url=http://www.ilo.org/actrav/what/pubs/WCMS_111504/lang--fr/index.htm|title=Child Labour in the Diamond Industry |last1=Korgaokar |first1=Chandra |last2=Geir Myrstad |year=1997 |publisher=International Labour Organization |pages=51–53 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927084915/http://www.ilo.org/actrav/what/pubs/WCMS_111504/lang--fr/index.htm|archive-date=27 September 2013 |access-date=13 July 2012}}</ref> ILO-ৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি ভাৰতীয় হীৰা উদ্যোগত শিশু শ্ৰম ব্যাপক আছিল। International Confederation of Free Trade Unions-এও ১৯৯৭ চনৰ এক পৃথক বিবৃতিত ভাৰতৰ হীৰা উদ্যোগত শিশু শ্ৰম অব্যাহত থকাৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/letter_from_america/15377.stm|title=Child Labour Crisis in Diamond Industry |date=26 October 1999 |access-date=8 September 2009 |work=BBC News}}</ref> অৱশ্যে South Gujarat Diamond Workers Association-এ শিশু শ্ৰম আছে বুলি স্বীকাৰ কৰিলেও ই ব্যৱস্থাগত নহয় আৰু ১ শতাংশতকৈ কম বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |url=http://www.business-standard.com/india/storypage.php?autono=195628|title=Diamond industry plays down child labour charges |last=Khanna |first=Summit |newspaper=Business Standard India |date=13 December 2004 |publisher=Business-standard.com |location=Ahmedabad |access-date=9 November 2009}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ ILO প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, ভাৰতে ওজনৰ হিচাপত বিশ্বৰ ৬০ শতাংশ হীৰা আৰু মূল্যৰ হিচাপত ৪০ শতাংশ হীৰা কাটি আৰু পালিশ কৰে। ইয়াৰ উপৰি বিশ্বৰ ৯৫ শতাংশ পান্না, ৮৫ শতাংশ চুনি আৰু ৬৫ শতাংশ নীলাও ভাৰতে প্ৰক্ৰিয়াকৰণ কৰে।<ref name=diamond/> এই হীৰা আৰু ৰত্নসমূহ পৰম্পৰাগত শ্ৰম-নিবিড় পদ্ধতিৰে প্ৰক্ৰিয়াকৰণ কৰা হয়। এই উদ্যোগত প্ৰায় ১৫ লাখ লোক নিয়োজিত আৰু তেওঁলোকৰ অধিকাংশ অনানুষ্ঠানিক খণ্ডত কাম কৰে। উদ্যোগটো বহু সৰু সৰু এককত বিভক্ত আৰু প্ৰতিটো এককত কমসংখ্যক শ্ৰমিক থাকে।<ref name=diamond/> ILO-ৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, ভাৰতৰ জটিল শ্ৰম আইন এৰাই চলাৰ বাবে ৰপ্তানি অৰ্ডাৰসমূহ বহু অংশত বিভক্ত কৰা হয় আৰু বহু মধ্যস্থতাকাৰীৰ জৰিয়তে কাম উপ-ঠিকাত দিয়া হয়। এই পৰিস্থিতিত হীৰা আৰু ৰত্ন উদ্যোগত শিশু শ্ৰমিকৰ সঠিক সংখ্যা জনা নাছিল। ১৯৯৭ চনত মুঠ ১৫ লাখ শ্ৰমিকৰ ভিতৰত শিশু শ্ৰমিকৰ সংখ্যা ১০,০০০ৰপৰা ২০,০০০ৰ ভিতৰত আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছিল।<ref name=diamond/> ২০০৫ চনত ভাৰতৰ হীৰা আৰু ৰত্ন উদ্যোগৰ ২১টা স্থানত ৬৬৩টা উৎপাদন এককত কৰা এক অধ্যয়নত শিশু শ্ৰমৰ হাৰ ০.৩১ শতাংশলৈ হ্ৰাস পোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |last=Tanna |first=Ketan |url=http://www.diamonds.net/news/NewsItem.aspx?ArticleID=11399|title=Child Labor Practice Drops in India |date=14 February 2005 |access-date=8 September 2007 |publisher=Rapaport News}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://cities.expressindia.com/fullstory.php?newsid=117676|title=Use of child labour in gem industry lower |date=14 February 2005 |website=The Indian Express |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060822171247/http://cities.expressindia.com/fullstory.php?newsid=117676|archive-date=22 August 2006 |access-date=20 October 2009}}</ref><ref>{{Cite news |last=Khanna |first=Summit |url=http://www.business-standard.com/india/news/af-ferguson-report-slams-surat-diamond-industry/206061/|title=AF Ferguson report slams Surat diamond industry |date=23 February 2005 |work=Business Standard |access-date=20 October 2007}}</ref> ===আতচবাজি উৎপাদন=== দক্ষিণ ভাৰতৰ [[শিৱকাশী]] চহৰ আতচবাজি আৰু দিয়াশলাই উদ্যোগৰ বাবে পৰিচিত আৰু তাত আতচবাজি উৎপাদনত শিশু শ্ৰম ব্যৱহাৰৰ কথা প্ৰতিৱেদন কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |url=http://www.ndtv.com/video/player/news/child-labour-taints-fireworks-industry/19060|title=Child Labor in Fireworks }}</ref> ২০১১ চনত [[তামিলনাডু]]ৰ শিৱকাশীত ৯,৫০০ৰো অধিক আতচবাজি কাৰখানা আছিল আৰু ভাৰতৰ মুঠ আতচবাজি উৎপাদনৰ প্ৰায় ১০০ শতাংশ তাত উৎপাদিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.assocham.org/prels/shownews-archive.php?id=3130 |title=Firecracker industry edgy about slow business prospects this Diwali: ASSOCHAM |date=20 October 2011 |publisher=ASSOCHAM |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130925170019/http://www.assocham.org/prels/shownews-archive.php?id=3130 |archive-date=25 September 2013 |access-date=14 July 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130925170019/http://www.assocham.org/prels/shownews-archive.php?id=3130 |archivedate=25 September 2013 |deadurl=yes}}</ref> আতচবাজি উদ্যোগত প্ৰায় ১.৫ লাখ লোক নিয়োজিত আছিল আৰু প্ৰতিটো কাৰখানাত গড়ে ১৫জন শ্ৰমিক আছিল। ইয়াৰে অধিকাংশ অনানুষ্ঠানিক খণ্ডত আছিল। ১৯৮৯ চনত শুভ ভৰদ‍্বাজে ভাৰতৰ আতচবাজি উদ্যোগত শিশু শ্ৰমৰ উপস্থিতি আৰু দুৰ্বল সুৰক্ষা ব্যৱস্থাৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |title=Urban unorganized sector in India |publisher=Mittal |year=1989 |pages=45–48 |oclc=20057864}}</ref> অনানুষ্ঠানিক খণ্ডৰ সৰু সৰু শেডত শিশু শ্ৰম সাধাৰণ আছিল। মাত্ৰ চাৰিটা কোম্পানীয়ে বৃহৎ পৰিসৰত সংগঠিত খণ্ডত কাম কৰিছিল আৰু ৫০০ৰো অধিক শ্ৰমিক আছিল। বৃহৎ কোম্পানীসমূহে শিশু নিয়োগ নকৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ সুৰক্ষা ব্যৱস্থা উন্নত আছিল। ILO-ৰ ২০০২ চনৰ এক প্ৰতিৱেদনত তামিলনাডুৰ আতচবাজি, দিয়াশলাই আৰু ধূপকাঠি উদ্যোগত শিশু শ্ৰম উল্লেখযোগ্য বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite book |url=http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/@dgreports/@dcomm/@publ/documents/publication/wcms_publ_9221124169_en.pdf|title=A future without child labour |year=2002 |publisher=International Labour Organization, Geneva |isbn=92-2-112416-9}}</ref> প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, এই শিশুসকল সাধাৰণতে ৰপ্তানিৰ বাবে উৎপাদন কৰা আনুষ্ঠানিক অৰ্থনীতিৰ প্ৰতিষ্ঠানত নহয়, ঘৰুৱা আৰু অনানুষ্ঠানিক যোগান শৃংখলাত কাম কৰিছিল। ===ৰেচম উৎপাদন=== ২০০৩ চনৰ Human Rights Watchৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, পাঁচ বছৰ বয়সৰপৰাই শিশুক ৰেচম উদ্যোগত নিয়োজিত কৰি দিনে ১২ ঘণ্টালৈকে আৰু সপ্তাহত ছয়ৰপৰা সাত দিন কাম কৰোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite news |url=http://inhome.rediff.com/news/2003/jan/23silk.htm|title=Indian silk industry employs child : Human Rights Watch |date=23 January 2003 |access-date=20 October 2009}}</ref> প্ৰতিৱেদনটোত এই শিশুসকলক বন্ধকী শ্ৰমিক বুলি দাবী কৰা হৈছিল। [[কৰ্ণাটক]] আৰু [[তামিলনাডু]]ৰ ৰেচম উদ্যোগত এনে শিশু শ্ৰমিক সহজে পোৱা যায় বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |url=http://www.hindu.com/fline/fl1801/18010660.htm |title=Child : Blood on silk |work=The Hindu |access-date=20 October 2009 |location=Chennai, India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130928043806/http://www.hindu.com/fline/fl1801/18010660.htm |archivedate=28 September 2013 |deadurl=yes}}</ref> ২০১২ চনৰ এটা জাৰ্মান অনুসন্ধানমূলক সংবাদ প্ৰতিৱেদনত দাবী কৰা হৈছিল যে কৰ্ণাটকৰ দৰে ৰাজ্যত বেচৰকাৰী সংস্থাই ১৯৯৮ চনত ১,১০০টা ৰেচম কাৰখানাত ১৫,০০০লৈকে শিশু শ্ৰমিক বিচাৰি পাইছিল।<ref>{{Cite news |url=http://www.dw.de/dw/article/0,,1114659,00.html |title=India: Freeing the Small Hands of the Silk Industry |publisher=(Germany) |year=2010 |access-date=14 July 2012 |archive-date=9 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121009011705/http://www.dw.de/dw/article/0,,1114659,00.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121009011705/http://www.dw.de/dw/article/0,,1114659,00.html |archivedate=9 October 2012 |deadurl=yes }}</ref> ===কাৰ্পেট বোৱা=== সিদ্ধাৰ্থ কাঁড়াৰ অধ্যয়ন অনুসৰি ভাৰতত উৎপাদিত প্ৰায় ২০ শতাংশ কাৰ্পেটত শিশু শ্ৰম জড়িত থাকিব পাৰে।<ref name="Kara">[http://fxb.harvard.edu/wp-content/uploads/sites/5/2014/01/Tainted-Carpets-Released-01-28-14.pdf Tainted Carpets: Slavery and Child Labor in India's Hand-Made Carpet Sector] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202194313/http://fxb.harvard.edu/wp-content/uploads/sites/5/2014/01/Tainted-Carpets-Released-01-28-14.pdf|date=2 February 2014 }}, ''Health and Human Rights'', Harvard University, page 48</ref> অধ্যয়নটোত ভাৰতৰ হাতেৰে নিৰ্মিত কাৰ্পেটৰ যোগান শৃংখলাত শিশু শ্ৰম আৰু দাসত্বৰ উপস্থিতি নিৰ্ণয় কৰিবলৈ অধিক যোগান শৃংখলা অনুসৰণৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছিল। ===ঘৰুৱা শ্ৰম=== ঘৰুৱা কাম আৰু ৰেস্তোৰাঁত কাম কৰা শিশু শ্ৰমিকৰ চৰকাৰী অনুমান ২৫ লাখৰো অধিক, আনহাতে বেচৰকাৰী সংস্থাসমূহে এই সংখ্যা প্ৰায় ২ কোটি বুলি অনুমান কৰিছিল।<ref>{{Cite news |url=http://www.hindu.com/2006/10/20/stories/2006102002811000.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20071218061359/http://www.hindu.com/2006/10/20/stories/2006102002811000.htm |url-status=dead |archive-date=18 December 2007 |title=Enforcing the ban |date=20 October 2006 |work=The Hindu |access-date=20 October 2009 |location=Chennai, India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071218061359/http://www.hindu.com/2006/10/20/stories/2006102002811000.htm |archivedate=18 December 2007 |deadurl=yes}}</ref> ভাৰত চৰকাৰে ২০০৬ চনৰ ১০ অক্টোবৰৰপৰা শিশু শ্ৰম নিষেধাজ্ঞাৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি কৰি ঘৰুৱা কাম, ৰেস্তোৰাঁ, ধাবা, হোটেল, স্পা আৰু ৰিজৰ্টত শিশুক নিয়োগ নিষিদ্ধ কৰে। ===খনি=== ১৯৫২ চনৰ আইনে ১৮ বছৰৰ তলৰ ব্যক্তিক খনিত নিয়োগ নিষিদ্ধ কৰাৰ পাছতো [[মেঘালয়]]ৰ আদিম কয়লা খনিসমূহত ১৮ বছৰৰ তলৰ শিশুক নিয়োগ কৰা ধৰা পৰিছিল। ২০১৩ চনত এই বিষয়টোৱে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদ মাধ্যমৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল। ===ইটাভাটা=== [[বাংগালুৰু]] আৰু হছুৰৰ আশে-পাশে বহুতো ইটাভাটাত উচ্চ মজুৰিৰ প্ৰলোভন দেখুৱাই বন্ধকী আৰু শিশু শ্ৰমিক নিয়োগ কৰাৰ কথা প্ৰতিৱেদন কৰা হৈছে। ২০১৮ চনত বাংগালুৰুৰ আনেকালৰ ওচৰৰ এটা ইটাভাটাৰপৰা শিশুসহ ২২জন বন্ধকী শ্ৰমিক উদ্ধাৰ কৰা হয় আৰু নিয়োগকৰ্তাসকলক আৰক্ষীয়ে গ্ৰেপ্তাৰ কৰে।<ref>{{Cite web |url=http://www.stopchildlabour.eu/modern-slavery-and-child-labour-in-indian-quarries/|title=Modern slavery and child labour in Indian quarries - Stop Child Labour |website=Stop Child Labour |language=en-US |access-date=2016-03-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.indianet.nl/pb150511e.html|title=Modern slavery and child labour in Indian quarries|website=www.indianet.nl|access-date=2016-03-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240823103302/https://www.indianet.nl/pb150511e.html|archivedate=2024-08-23|deadurl=yes}}</ref> ==অসমত শিশু শ্ৰম== অসমতো শিশু শ্ৰম এক সামাজিক আৰু শ্ৰম-সম্পৰ্কীয় সমস্যা হিচাপে বিদ্যমান। ২০১১ চনৰ লোকপিয়লত অসমক ৰাজ্য হিচাপে আৰু ইয়াৰ জিলাসমূহক পৃথক ভৌগোলিক একক হিচাপে লৈ ৫–৯ আৰু ১০–১৪ বছৰ বয়সৰ কৰ্মৰত ব্যক্তিৰ তথ্য সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/13900 |title=India - B-26: Occupational classification of main workers and marginal workers other than cultivators and agricultural labourers by age and sex, Assam - 2011 |publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India}}</ref> ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ আন আন তালিকাসমূহতো অসমৰ ৫–১৪ বছৰ বয়সৰ কৰ্মী, মুখ্য আৰু প্ৰান্তীয় কৰ্মী আৰু বিভিন্ন সামাজিক গোট অনুসৰি কৰ্মসংস্থাপনৰ তথ্য সংৰক্ষিত আছে।<ref>{{Cite web |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/12615/study-description |title=India - B-01: Main workers, marginal workers, non-workers and those marginal workers, non-workers seeking/available for work classified by age and sex (total), Assam - 2011 |publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/11471/study-description |title=India - ST-01: Main workers classified by industrial category, age and sex (scheduled tribes), Assam - 2011 |publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India}}</ref> অসম চৰকাৰৰ শ্ৰম আয়ুক্তালয়ৰ মতে, ১৪ বছৰ সম্পূৰ্ণ নকৰা ব্যক্তি, অথবা [[শিশুৰ বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষাৰ অধিকাৰ আইন, ২০০৯]]ত নিৰ্ধাৰিত বয়সৰ তলৰ ব্যক্তি, শিশু শ্ৰমিকৰ সংজ্ঞাৰ অন্তৰ্গত।<ref>{{Cite web |url=https://labourcommissioner.assam.gov.in/department-highlights-level-two/who-child-labour/child-and-adolescent-labour |title=Who is a Child Labour? |publisher=Commissionerate of Labour, Government of Assam |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240624115709/https://labourcommissioner.assam.gov.in/department-highlights-level-two/who-child-labour/child-and-adolescent-labour |archivedate=2024-06-24 |access-date=2026-09-27 |deadurl=yes}}</ref> অসম চৰকাৰৰ শ্ৰম আয়ুক্তালয়ে শিশু শ্ৰম নিষিদ্ধ খণ্ডৰপৰা চিনাক্ত আৰু উদ্ধাৰ কৰা, শিশু শ্ৰমিকক মুক্ত কৰি পুনৰ্বাসন কৰা আৰু শিশু শ্ৰম নিৰ্মূল কৰাৰ বাবে কাম কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://labourcommissioner.assam.gov.in/about-us/functions-and-objectives|title=Functions and Objectives|publisher=Commissionerate of Labour, Government of Assam|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260505051335/https://labourcommissioner.assam.gov.in/about-us/functions-and-objectives|archivedate=2026-05-05|access-date=2026-09-27|deadurl=yes}}</ref> অসমত শিশু শ্ৰম বা বিপদত থকা শিশুৰ বিষয়ে তথ্য জনাবলৈ চৰকাৰীভাৱে ১০৯৮ টোল-ফ্ৰী হেল্পলাইন নম্বৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ নাগৰিকসকলক আহ্বান জনোৱা হৈছে। অসম চৰকাৰৰ শ্ৰম আয়ুক্তালয়ে শিশু আৰু কিশোৰ শ্ৰম আইন, কেন্দ্ৰীয় নিয়ম আৰু শিশু শ্ৰম আইন প্ৰয়োগৰ বাবে মানক কাৰ্যপদ্ধতিও প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{Cite web |url=https://labourcommissioner.assam.gov.in/department-highlights/child-and-adolescent-labour |title=Child and Adolescent Labour |publisher=Commissionerate of Labour, Government of Assam |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250403202649/https://labourcommissioner.assam.gov.in/department-highlights/child-and-adolescent-labour |archivedate=2025-04-03 |access-date=2026-09-27 |deadurl=yes}}</ref> ==ভাৰতত শিশু শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে পদক্ষেপ== ১৯৭৯ চনত ভাৰত চৰকাৰে শিশু শ্ৰম আৰু ইয়াক মোকাবিলা কৰাৰ উপায় অধ্যয়নৰ বাবে গুৰূপাদস্বামী সমিতি গঠন কৰে। ১৯৮৬ চনত সমিতিখনৰ পৰামৰ্শৰ ভিত্তিত শিশু শ্ৰম নিষেধ আৰু নিয়ন্ত্ৰণ আইন প্ৰণয়ন কৰা হয়।<ref>{{Cite web |url=https://labour.gov.in/childlabour/about-child-labour|title=About Child Labour {{!}} Ministry of Labour & Employment |website=labour.gov.in |access-date=2019-10-21}}</ref> ১৯৮৭ চনত বিপজ্জনক বৃত্তিত কাম কৰা শিশুৰ পুনৰ্বাসনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দি ৰাষ্ট্ৰীয় শিশু শ্ৰম নীতি প্ৰণয়ন কৰা হয়।<ref name="ilo.org">{{Cite web |url=http://www.ilo.org/public/english/region/asro/newdelhi/ipec/responses/india/other.htm|title=Other Initiatives Against Child Labour in India |publisher=[[International Labour Organization]] |access-date=21 October 2009}}</ref> ১৯৮৮ চনৰপৰা শ্ৰম আৰু নিয়োগ মন্ত্ৰ্যালয়ে শিশু শ্ৰমিকৰ পুনৰ্বাসনৰ বাবে প্ৰায় ১০০টা উদ্যোগ-নিৰ্দিষ্ট ৰাষ্ট্ৰীয় শিশু শ্ৰম প্ৰকল্পয়ে ৰূপায়ণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.ilo.org/public/english/region/asro/newdelhi/ipec/responses/india/national.htm|title=National Legislation and Policies Against Child Labour in India |publisher=[[International Labour Organization]] |access-date=21 October 2009}}</ref> ভাৰত চৰকাৰে শিশু শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে বিভিন্ন আইন, সংস্থা আৰু প্ৰতিষ্ঠান গঢ়ি তুলিছে। ইয়াৰ ভিতৰত শিশু আৰু কিশোৰ শ্ৰম (নিষেধ আৰু নিয়ন্ত্ৰণ) আইন, ১৯৮৬, ৰাষ্ট্ৰীয় শিশু শ্ৰম নীতি, বিশেষ প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ, PENCIL পৰ্টেল আৰু বিভিন্ন পুনৰ্বাসনমূলক ব্যৱস্থা অন্তৰ্ভুক্ত। ২০২১ চনৰপৰা ৰাষ্ট্ৰীয় শিশু শ্ৰম প্ৰকল্পক সমগ্ৰ শিক্ষা অভিযানৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.labour.gov.in/static/uploads/2025/06/784241214c77ef00b461c60f097c824c.pdf|title=Ministry of Labour & Employment |publisher=Ministry of Labour & Employment, Government of India}}</ref> ভাৰতত শিশু শ্ৰমমুক্ত অঞ্চলৰ ধাৰণাও প্ৰচাৰ কৰা হৈছে। শিশু শ্ৰমমুক্ত অঞ্চল হৈছে এনে এটা নিৰ্ধাৰিত অঞ্চল, যেনে গাঁও বা বাগিছা, য'ত সমাজে শিশু কাম নকৰিব আৰু প্ৰতিটো শিশু বিদ্যালয়ত থাকিব লাগে বুলি একমত হয়।<ref>"Stop Child Labour – School is the best place to work" coalition, [https://stopchildlabour.org/child-labour-free-zones/ Child labour free zones], accessed 27 September 2022</ref> এই ধাৰণাটো ১৯৯২ চনত ভাৰতীয় সংগঠন Mamidipudi Venkatarangaiya Foundation-এ প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ===বেচৰকাৰী সংস্থা=== বচপন বাচাও আন্দোলন, চাইল্ড ফাণ্ড, কেয়াৰ ইণ্ডিয়া, তালাশ এচছিয়েচন, চাইল্ড ৰাইট এণ্ড ইউ, গ্লোৱেল মাৰ্চ এগেইনষ্ট চাইল্ড লেবাৰ, বুন্দেলখণ্ড মাতৃ ভূমি সমাজ সেৱী সমগঠন প্ৰকল্প, গুডৱেভ ইণ্ডিয়া,<ref>{{Cite news|date=2019-02-11|title=FEATURE-India's tourist magnet starts to clean child labour 'blot'|language=en|work=Reuters|url=https://in.reuters.com/article/india-slavery-smart-city-idINL5N2002BC|archive-url=https://web.archive.org/web/20200703043907/https://in.reuters.com/article/india-slavery-smart-city-idINL5N2002BC|url-status=dead|archive-date=3 July 2020|access-date=2020-07-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200703043907/https://in.reuters.com/article/india-slavery-smart-city-idINL5N2002BC|archivedate=2020-07-03|deadurl=yes}}</ref> RIDE India আৰু Childline আদি বহুতো বেচৰকাৰী সংস্থাই ভাৰতত শিশু শ্ৰম নিৰ্মূলৰ বাবে কাম কৰি আহিছে।<ref name="ilo.org" /> শিশু শ্ৰম ভাৰতীয় আদালতসমূহত জনস্বাৰ্থমূলক গোচৰৰ বিষয়ো হৈ আহিছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.tribuneindia.com/2010/20100217/cth2.htm |title=PIL on child labour |website=The Tribune |location=India |access-date=12 January 2012}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.jdsupra.com/legalnews/final-order-of-high-court-in-child-labou-70204/|title=CWP 2693 of 2010- Hemant Goswami vs. Union of India |date=9 April 2013 |website=JD Supra |access-date=9 April 2013}}</ref> ==শিশু শ্ৰমিকৰ জনমিতি== ভাৰতত দৰিদ্ৰতা, নিৰক্ষৰতা, শিক্ষাৰ অভাৱ, নিবনুৱা সমস্যা, জনসংখ্যাৰ অধিক ঘনত্ব আদি বিভিন্ন কাৰণত লাখ লাখ শিশু শিশু শ্ৰমত জড়িত হয়। Save the Children-ৰ মতে, ১৪ৰপৰা ১৭ বছৰ বয়সৰ শিশুৱে বিপজ্জনক কামত জড়িত হৈ ভাৰতৰ শিশু শ্ৰমিকৰ এক বৃহৎ অংশ গঠন কৰে।<ref>{{Cite news |url=https://www.savethechildren.in/articles/statistics-of-child-labour-in-india-state-wise|title=Save the Children India {{!}} Statistics of Child Labour in India State Wise |work=Save the Children India |access-date=2017-11-16 |language=en-US}}</ref> পূৰ্বতে শিশু শ্ৰম ভাৰতৰ গ্ৰাম্য অঞ্চলত অধিক ব্যাপক আছিল, য'ত কৰ্মৰত শিশুৰ প্ৰায় ৮০ শতাংশে কাম কৰিছিল বুলি প্ৰতিৱেদন কৰা হৈছিল।<ref name="Save the Children India">{{Cite news |url=https://www.savethechildren.in/articles/statistics-of-child-labour-in-india-state-wise|title=Save the Children India {{!}} Statistics of Child Labour in India State Wise |work=Save the Children India |access-date=2017-11-14 |language=en-US}}</ref> পাছলৈ নগৰায়িত অঞ্চলসমূহতো শিশু শ্ৰমৰ উপস্থিতি বৃদ্ধি পোৱাৰ কথা প্ৰতিৱেদন কৰা হৈছে। UNICEF-ৰ মতে, ৫ৰপৰা ১৪ বছৰ বয়সৰ শিশুৰ নগৰাঞ্চলীয় শিশু শ্ৰমৰ ক্ষেত্ৰত ৫৪ শতাংশ বৃদ্ধি দেখা গৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://unicef.in/Whatwedo/21/Child-Labour |title=Child Labour {{!}} UNICEF |website=unicef.in |language=en |access-date=2017-11-14 |archive-date=16 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171016111511/http://unicef.in/Whatwedo/21/Child-labour |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171016111511/http://unicef.in/Whatwedo/21/Child-labour |archivedate=2017-10-16 |deadurl=yes }}</ref> Campaign Against Child Labour-ৰ এক অধ্যয়ন অনুসৰি ভাৰতত মুঠ প্ৰায় ১২,৬৬৬,৩৭৭জন শিশু শ্ৰমিক আছিল।<ref name="Save the Children India" /> ২০০৫ চনৰ ভাৰত চৰকাৰৰ NSSO তথ্য অনুসৰি, ভাৰতত শিশু শ্ৰমৰ উপস্থিতিৰ হাৰ বিভিন্ন সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় গোটৰ মাজত পৃথক আছিল। সেই তথ্যত মুছলমান ভাৰতীয়সকলৰ মাজত শিশু শ্ৰমৰ হাৰ হিন্দু ভাৰতীয়সকলতকৈ প্ৰায় ৪০ শতাংশ অধিক বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। জাতিভিত্তিক শ্ৰেণীবিভাজনত শিশু শ্ৰমৰ হাৰ ২.৮ শতাংশ আছিল, যি ৰাষ্ট্ৰীয় গড় ২.৭৪ শতাংশৰ সৈতে পৰিসংখ্যাগতভাৱে একে আছিল। জনজাতীয় জনসংখ্যাৰ ক্ষেত্ৰত শিশু শ্ৰমৰ হাৰ ৩.৮ শতাংশ আছিল।<ref>[http://ncpcr.gov.in/Reports/Magnitude_of_Child_Labour_in_India_An_Analysis_of_Official_Sources_of_Data_Draft.pdf Magnitude of Child Labour in India] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131008082441/http://ncpcr.gov.in/reports/magnitude_of_child_labour_in_india_an_analysis_of_official_sources_of_data_draft.pdf|date=8 October 2013 }} Table 12, Section 8.12, Government of India</ref> Save the Children-ৰ ''Stolen Childhoods'' প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, অপুষ্টিৰ বাবে ভাৰতত ৪৮.২ নিযুত শিশু খৰ্বকায় আছিল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। ভাৰতত প্ৰায় ৩.১ কোটি শিশু কৰ্মশক্তিৰ অংশ আছিল বুলি প্ৰতিৱেদনটোত উল্লেখ কৰা হৈছিল। উপলব্ধ শিশু শ্ৰমৰ তথ্যৰ বিশ্লেষণে দেখুৱায় যে গ্ৰাম্য ভাৰতত ৫–১৪ বছৰ বয়সৰ বহু শিশু কৃষিকৰ্মত নিয়োজিত আছিল।<ref>{{cite web |last1=INDIA |title=Status of child labour in India |url=https://caclindia.org/wp-content/uploads/2021/09/Child-Labour-Status-Report_Final_08.06.21-1.pdf|website=cacl india |access-date=18 August 2022}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist|30em}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category-inline}} * [https://theprobe.in/indias-child-gravediggers/ India’s child gravediggers | The Probe exclusive] * [https://theprobe.in/will-lodge-fir-against-criminals-who-employ-children-ncpcr/ NCPCR to act on criminals who employ children | The Probe Impact] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007142546/https://theprobe.in/will-lodge-fir-against-criminals-who-employ-children-ncpcr/ |date=7 October 2021 }} * [https://web.archive.org/web/20120512153454/http://labour.nic.in/cwl/welcome.html Initiatives towards Elimination of Child Labour in India] * [https://web.archive.org/web/20190619152440/https://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/india.htm Findings on the Worst Forms of Child Labor in India - U.S. Department of Labor]<!--Authentication required--> * [https://web.archive.org/web/20120907150456/http://www.ilo.org/legacy/english/regions/asro/newdelhi/ipec/responses/index.htm ILO's resource site on Child Labour and Responses in South Asia, including India] * [http://www.unicef.org/india/child_protection_1726.htm UNICEF's resources and suggestions for Combating Child Labour in India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141220053111/http://www.unicef.org/india/child_protection_1726.htm |date=20 December 2014 }} * [https://web.archive.org/web/20120508184313/http://www.childinfo.org/labour_challenge.html Child protection - A UNICEF database and library of publication on child labour] * [https://caclindia.org/wp-content/uploads/2021/09/Child-Labour-Status-Report_Final_08.06.21-1.pdf Status of child labour in India] * [https://www.labour.gov.in/static/uploads/2025/06/896dbf36ca392ee7bd99b37853c3df5a.pdf PENCIL Portal] * [https://web.archive.org/web/20250403202649/https://labourcommissioner.assam.gov.in/department-highlights/child-and-adolescent-labour Child and Adolescent Labour - Commissionerate of Labour, Government of Assam] * For further reading, one can consult: Sreeparna Chattopadhyay's ''The Samaritans for [[Child]]-labourers'' ([[New Delhi]]: Authors Press, 2021) ({{ISBN|978-93-90588-16-9}}) [[শ্ৰেণী:শিশু অধিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰমিক অধিকাৰ]] rh3plevmoofk3qkovnnju3wodlffvku 0 139782 651760 639101 2026-11-09T16:17:27Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651760 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | building_name = পিঠাগুৰি দৌল | location = কুসুমতলা, জামুগুৰিহাট | district = শোণিতপুৰ | state = অসম | country = ভাৰত | coordinates = | religion = হিন্দু | architecture = | established = অজ্ঞাত }} '''পিঠাগুৰি দৌল''' ({{lang-en|Pithaguri Doul}}) অসমৰ [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ [[জামুগুৰিহাট]]ৰ কুসুমতলা অঞ্চলত অৱস্থিত এটা ঐতিহাসিক ধৰ্মীয় স্থান। অসম চৰকাৰৰ ২০১৯–২০ বৰ্ষৰ বাজেট নথিত পিঠাগুৰি দৌলক শোণিতপুৰ জিলাৰ ধৰ্মীয় স্থানসমূহৰ তালিকাত ''Pithaguri Doul, Kusumtola, Jamuguri'' নামেৰে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="AssamBudget2019">{{cite web |title=Budget Speech 2019–20 |url=https://gad.assam.gov.in/sites/default/files/public_utility/budget_speech_2019-20_english-1_0_0.pdf |publisher=Government of Assam |access-date=27 September 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260928155128/https://gad.assam.gov.in/sites/default/files/public_utility/budget_speech_2019-20_english-1_0_0.pdf |archivedate=28 September 2026 |deadurl=yes }}</ref> == অৱস্থান == পিঠাগুৰি দৌল কুসুমতলাৰ পিঠাগুৰি দৌল নামৰ অঞ্চলত অৱস্থিত। চৰকাৰী নথি আৰু বিভিন্ন চৰকাৰী প্ৰকাশনত এই স্থানৰ ঠিকনা ''Pithaguri Doul, Kusumtola'' হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="AssamBudget2019" /><ref name="DEE">{{cite web |title=Sonitpur district school-related records |url=https://ssa.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dee_medhassu_in_oid_4/menu/document/sonitpur.pdf |publisher=Government of Assam |access-date=27 September 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260927184750/https://ssa.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dee_medhassu_in_oid_4/menu/document/sonitpur.pdf |archivedate=27 September 2026 |deadurl=yes }}</ref> পিঠাগুৰি দৌল নামটো বৰ্তমান স্থাননাম হিচাপেও ব্যৱহৃত হৈ আহিছে। চৰকাৰী নথিত কুসুমতলা পিঠাগুৰিদৌল আৰু ''Village- Pithaguri Doul'' আদি ঠিকনা পোৱা যায়।<ref name="DEE" /> == ইতিহাস == পিঠাগুৰি দৌলৰ নিৰ্মাণকাল, নিৰ্মাতা আৰু প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস সম্পৰ্কে নিৰ্ভৰযোগ্য প্ৰকাশিত ঐতিহাসিক বা প্ৰত্নতাত্ত্বিক তথ্য সীমিত। সেয়েহে দৌলটোৰ নিৰ্দিষ্ট নিৰ্মাণকাল সম্পৰ্কে নিশ্চিত সিদ্ধান্ত দিয়া কঠিন। স্থানীয়ভাৱে প্ৰচলিত কিছু জনশ্ৰুতিত পিঠাগুৰি দৌলৰ সৈতে প্ৰাচীন অসমৰ কিংবদন্তিসমৃদ্ধ ৰজা [[অৰিমত্ত]]ৰ নাম জড়িত কৰা হয়। আন এক স্থানীয় ব্যাখ্যা অনুসৰি, ''পিঠাগুৰি'' বা চাউলৰ গুড়িৰ সৈতে দৌলটোৰ নামৰ সম্পৰ্ক আছে। অৱশ্যে এই বিৱৰণসমূহৰ সমৰ্থনত নিৰ্ভৰযোগ্য প্ৰত্নতাত্ত্বিক বা সমসাময়িক লিখিত প্ৰমাণ উদ্ধৃত কৰা হোৱা নাই। == ধৰ্মীয় গুৰুত্ব == পিঠাগুৰি দৌল জামুগুৰিহাট অঞ্চলৰ ধৰ্মীয় ঐতিহ্যৰ এটা অংশ। অসম চৰকাৰে ইয়াক শোণিতপুৰ জিলাৰ ধৰ্মীয় স্থানসমূহৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে।<ref name="AssamBudget2019" /> == স্থাননাম == পিঠাগুৰি দৌলৰ নামটো কুসুমতলা অঞ্চলৰ স্থাননামৰ সৈতেও জড়িত। চৰকাৰী আৰু ন্যায়িক নথিত ''Pithaguri Doul'' নামেৰে এখন গাঁও বা বসতিৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{cite web |title=Ajit Kumar Bhuyan vs The State of Assam and others |url=https://indiankanoon.org/doc/196456340/ |publisher=Gauhati High Court |access-date=27 September 2026 }}</ref> == সংৰক্ষণ == পিঠাগুৰি দৌল জামুগুৰিহাটৰ স্থানীয় ঐতিহাসিক আৰু ধৰ্মীয় ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত। দৌলটোৰ নিৰ্মাণকাল, স্থাপত্য, প্ৰত্নতাত্ত্বিক বৈশিষ্ট্য আৰু স্থানীয় জনশ্ৰুতি সম্পৰ্কে অধিক ক্ষেত্ৰভিত্তিক গৱেষণা আৰু নথিভুক্তকৰণে ইয়াৰ ইতিহাসৰ বিষয়ে অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য তথ্য লাভ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:শোণিতপুৰ জিলাৰ পৰ্যটনস্থলী]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ হিন্দু মন্দিৰ]] 03oqhaqklty3zo9sp6fdb96f8c33xbq 0 139855 651824 640510 2026-11-10T00:06:12Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651824 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = মদাহি | native_name = মদাহি | regions = [[অসম]] | languages = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] আৰু মদাহি কথিত ৰূপ | related = [[ৰাভা জনগোষ্ঠী|ৰাভা]] আৰু বৃহত্তৰ [[বড়ো-কছাৰী]] জনগোষ্ঠী }} '''মদাহি''' [[অসম]]ৰ এটা [[জনগোষ্ঠী]]। মদাহি জনগোষ্ঠীৰ ইতিহাস, উৎপত্তি আৰু জাতিগত পৰিচয় সম্পৰ্কে বিভিন্ন মতামত পোৱা যায়। ১৯৬১ চনৰ অসমৰ লোকপিয়লৰ নথিত মদাহিক [[ৰাভা জনগোষ্ঠী]]ৰ অন্তৰ্গত এটা গোট হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref name="Census1961">{{Cite web |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/30252/download/33433/52602_1961_ADM.pdf |title=Enumeration Administration Report, Assam, 1961 |publisher=Office of the Registrar General, India |access-date=2026-10-01 }}</ref> আনহাতে, মদাহি জনগোষ্ঠীৰ বিভিন্ন সংগঠন আৰু লেখকে মদাহিসকলৰ স্বকীয় জাতিগত পৰিচয়ৰ দাবী কৰি আহিছে। মদাহি জনগোষ্ঠীৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় এক প্ৰকাশিত লেখাত মদাহিসকলক বৃহত্তৰ [[বড়ো-কছাৰী]] জনগোষ্ঠীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰাৰ লগতে ৰাভা জনগোষ্ঠীৰ সৈতে তেওঁলোকৰ সম্পৰ্ক সম্পৰ্কেও বিভিন্ন মত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Mahabahu">{{Cite web |url=https://mahabahu.com/%E0%A6%AE%E0%A6%A6%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF/ |title=মদাহি জনগোষ্ঠীৰ চমু ইতিবৃত্ত |author=প্ৰেমানন্দ মদাহি |date=19 August 2025 |website=Mahabahu |access-date=2026-10-01 }}</ref> == ইতিহাস আৰু উৎপত্তি == মদাহি জনগোষ্ঠীৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে একমত ঐতিহাসিক মত পোৱা নাযায়। বিভিন্ন লেখাত মদাহিসকলক বৃহত্তৰ বড়ো-কছাৰী বা কিৰাত জনগোষ্ঠীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে। আনহাতে, কিছুমান উৎসত তেওঁলোকক ৰাভা জনগোষ্ঠীৰ এটা ফৈদ বা উপগোট হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Census1961"/><ref name="Mahabahu"/> ১৯৬১ চনৰ লোকপিয়লৰ নথিত অসমৰ অনুসূচিত জনজাতিসমূহৰ বিৱৰণত ''ৰাভা''ৰ অন্তৰ্গত উপগোটসমূহৰ ভিতৰত ''ৰাভা'', ''মদাহি'', ''বান্থা'', ''ছান্দেভ'', ''ৰয়বাইডো বাগ'', 'হাটো'', ''পাম'', ''ৰানখা'', ''পাতিৰাভা'' আৰু ''তাতালা''ৰ নাম উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref name="Census1961"/> মদাহি জনগোষ্ঠীৰ পাঁচটা ফৈদ বা খেল আছে। খেলসমূহ হ'ল– ''১) চুঙা মদাহি, ২) মাটিয়া মদাহি, ৩) শিঙা ফুকোৱা মদাহি, ৪) বাকৰা মদাহি, ৫) ব্ৰাহ্মণঘৰীয়া মদাহি''। কিছুমান ঠাইত মাটিয়া মদাহিক “মাটিয়া কোচ” বুলি কোৱা শুনা যায়। মাটিৰ দলিল বা পট্টাত মাটিয়া মদাহি লিখা আছে।<ref name="Mahabahu"/> মদাহি জনগোষ্ঠীৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় লেখাত মদাহিসকলৰ প্ৰাচীন বসতি, প্ৰব্ৰজন আৰু বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ সৈতে সামাজিক সংমিশ্ৰণৰ বিষয়ে বিভিন্ন মত প্ৰকাশ কৰা হৈছে। এই মতসমূহৰ সকলোবোৰ একে ধৰণে ঐতিহাসিকভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত নহয়।<ref name="Mahabahu"/> == বসতি == মদাহি জনগোষ্ঠীৰ লোকসকল অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বসবাস কৰে। বিশেষকৈ [[বাক্সা জিলা|বাক্সা]], [[ওদালগুৰি জিলা|ওদালগুৰি]], [[চিৰাং জিলা|চিৰাং]] আৰু [[বঙাইগাঁও জিলা|বঙাইগাঁও]] জিলাৰ লগতে [[গোৱালপাৰা জিলা|গোৱালপাৰা]] জিলাত তেওঁলোকৰ বসতিৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণ পাৰৰ ছয়গাঁও, বকো আৰু [[দুধনৈ]] অঞ্চলতো মদাহি লোকৰ বসতি থকাৰ কথা প্ৰকাশিত উৎসত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Mahabahu"/> == সামাজিক সংগঠন == মদাহি জনগোষ্ঠীৰ সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক উন্নয়নৰ বাবে বিভিন্ন সময়ত সংগঠন গঠন কৰা হৈছে। ১৯৭৯ চনৰ ২ ফেব্ৰুৱাৰীত ''সদৌ অসম মদাহি সন্মিলন'' গঠন কৰা হৈছিল বুলি মদাহি জনগোষ্ঠীৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় প্ৰকাশিত লেখাত উল্লেখ আছে।<ref name="Mahabahu"/> [[অসম চৰকাৰ]]ৰ জনজাতীয় পৰিক্ৰমা বিভাগৰ তথ্য অনুসৰি ৰাজ্যখনত বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক, শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক উন্নয়নৰ বাবে উন্নয়ন পৰিষদ গঠন কৰা হৈছে। এই তালিকাত ''Madahi Development Council''ৰ নামো অন্তৰ্ভুক্ত আছে।<ref name="AssamDevelopmentCouncil">{{Cite web |url=https://wptbc.assam.gov.in/portlet-innerpage/development-council |title=Development Council |publisher=Department of Tribal Affairs (Plain), Government of Assam |access-date=2026-10-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20261001173516/https://wptbc.assam.gov.in/portlet-innerpage/development-council |archivedate=2026-10-01 |deadurl=yes }}</ref> == সংস্কৃতি == মদাহি জনগোষ্ঠীৰ নিজস্ব লোকাচাৰ, লোকবিশ্বাস, লোকগীত আৰু লোককথাৰ পৰম্পৰা আছে। জনগোষ্ঠীটোৰ সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাত বিভিন্ন ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ প্ৰচলন দেখা যায়।<ref name="Mahabahu"/> মদাহি সমাজৰ লোকবাদ্যৰ ভিতৰত ''কাহাল'', ''ঢোল'', ''তাল'' আৰু ''বাঁহী''ৰ উল্লেখ পোৱা যায়। উৎসৱ-পাৰ্বণত বিভিন্ন ধৰণৰ ঢোল আৰু কাহাল ব্যৱহাৰৰ পৰম্পৰা থকা বুলি প্ৰকাশিত উৎসত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Mahabahu"/> == উৎসৱ আৰু ধৰ্মীয় বিশ্বাস == মদাহি জনগোষ্ঠীৰ মাজত বিভিন্ন দেৱ-দেৱীৰ পূজা আৰু লোকবিশ্বাসৰ প্ৰচলন আছে। ''বৰমানী পূজা'' আৰু ''মনসা পূজা''ৰ উল্লেখ মদাহি সমাজ সম্পৰ্কীয় লেখাত পোৱা যায়।<ref name="Mahabahu"/> ''দহৰ ফুৰোৱা'' মদাহি জনগোষ্ঠীৰ এটা উল্লেখযোগ্য পৰম্পৰাগত উৎসৱ। ব'হাগ মাহত পালন কৰা এই উৎসৱৰ সৈতে সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান জড়িত হৈ আছে বুলি প্ৰকাশিত উৎসত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Mahabahu"/> == ভাষা == মদাহি জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে সাধাৰণ যোগাযোগৰ ক্ষেত্ৰত [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে। ইয়াৰ উপৰি মদাহি সমাজৰ মাজত এক স্বকীয় কথিত ভাষিক ৰূপ বা উপভাষাৰ প্ৰচলনৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Mahabahu"/> মদাহি জনগোষ্ঠীৰ সাহিত্যৰ এটা উল্লেখযোগ্য অংশ মৌখিক পৰম্পৰাৰ জৰিয়তে প্ৰচলিত। লোকগীত, লোককথা আৰু পৰম্পৰাগত কথিত জ্ঞান এই মৌখিক সাহিত্যৰ অন্তৰ্গত। মদাহি ভাষা আৰু সাহিত্যৰ সংৰক্ষণৰ উদ্দেশ্যে ''সদৌ অসম মদাহি সাহিত্য পৰিষদ'' গঠন কৰা হৈছে বুলি প্ৰকাশিত উৎসত উল্লেখ আছে।<ref name="Mahabahu"/> == পৰম্পৰাগত বস্ত্ৰ == মদাহি জনগোষ্ঠীৰ পৰম্পৰাগত বস্ত্ৰৰ ভিতৰত ''আল'ন''ৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ই এক প্ৰকাৰৰ গলবস্ত্ৰ আৰু বিভিন্ন সামাজিক, সাংস্কৃতিক তথা উৎসৱ-পাৰ্বণৰ অনুষ্ঠানত ব্যৱহাৰ কৰা হয় বুলি প্ৰকাশিত উৎসত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Alon">{{Cite web |url=https://www.majuliemagazine.com/as/ব-ভ-ন-ন-গনগ-ষ-ঠ-ৰ-গলবস-ত-ৰ-অন-ব-ষণ |title=মদাহি জনগোষ্ঠীৰ পৰম্পৰাগত গলবস্ত্ৰ আল'ন |website=Majuli:e-Magazine |access-date=2026-10-01 }}</ref> == জনগোষ্ঠীয় পৰিচয় == মদাহি জনগোষ্ঠীৰ জাতিগত পৰিচয়ক লৈ বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন মত প্ৰকাশ পাইছে। ১৯৬১ চনৰ লোকপিয়লৰ চৰকাৰী নথিত মদাহিক ৰাভা জনগোষ্ঠীৰ অন্তৰ্গত গোট হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref name="Census1961"/> ইয়াৰ বিপৰীতে মদাহি জনগোষ্ঠীৰ সংগঠন আৰু লেখকৰ একাংশই মদাহিসকলক স্বকীয় জনগোষ্ঠী হিচাপে পৰিচয় দিয়াৰ পক্ষপাতী। মদাহি জনগোষ্ঠীৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় লেখাত এই দুয়োটা মতৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Mahabahu"/> সেয়েহে মদাহি জনগোষ্ঠীৰ উৎপত্তি আৰু জাতিগত পৰিচয়ৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে চৰকাৰী লোকপিয়লৰ তথ্য আৰু জনগোষ্ঠীটোৰ নিজা পৰিচয়-দাবী দুয়োটাকে পৃথকভাৱে বিবেচনা কৰা হয়। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://mahabahu.com/মদাহি/ মদাহি জনগোষ্ঠীৰ চমু ইতিবৃত্ত] — প্ৰেমানন্দ মদাহি, ''মহাবাহু'' {{অসমৰ জনগোষ্ঠী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]] br4wq0xviki557lv9m7lt9jzlgxoca9 0 140038 651927 642283 2026-11-10T07:42:44Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651927 wikitext text/x-wiki {{short description|ভাৰতৰ শ্বহীদসকলক সন্মান জনোৱা দিৱসসমূহ}} '''শ্বহীদ দিৱস''' (ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত '''সৰ্বোদয় দিৱস''' বা '''ছহিদ দিৱস''' নামেৰেও জনাজাত) ভাৰতত দেশৰ স্বীকৃত শ্বহীদসকলক সন্মান জনোৱাৰ বাবে পালন কৰা বিভিন্ন দিৱস। ==ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত পালন== ===৩০ জানুৱাৰী=== [[File:Gandhi funeral.jpg|thumb|৩০ জানুৱাৰী দিনটো মহাত্মা গান্ধীৰ হত্যাৰ দিনটোৰ স্মৃতিত ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত শ্বহীদ দিৱস হিচাপে পালন কৰা হয়। ছবিত তেওঁৰ শেষকৃত্যৰ শোভাযাত্ৰা দেখা গৈছে। ]] ১৯৪৮ চনত [[মহাত্মা গান্ধী]]ক [[নাথুৰাম গডছে]]য়ে হত্যা কৰাৰ দিনটোৰ স্মৃতিত প্ৰতি বছৰে ৩০ জানুৱাৰী দিনটো ৰাষ্ট্ৰীয় শ্বহীদ দিৱস হিচাপে পালন কৰা হয়।<ref>[https://badcode.co.in/reasons-for-killing-mahatma-gandhi-confession-of-nathuram-godse/ 603746] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190130162001/https://badcode.co.in/reasons-for-killing-mahatma-gandhi-confession-of-nathuram-godse/|date=30 January 2019}} from the Indian government Press Information Bureau</ref> শ্বহীদ দিৱসৰদিনা [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি|ৰাষ্ট্ৰপতি]], [[ভাৰতৰ উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি|উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি]], [[ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী|প্ৰধানমন্ত্ৰী]], [[ভাৰতৰ প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰী|প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰী]], প্ৰতিৰক্ষা বাহিনীৰ মুখ্য বিষয়া আৰু তিনিওটা সামৰিক বাহিনীৰ মুৰব্বীসকলে [[ৰাজঘাট]]ৰ স্মৃতিসৌধত থকা সমাধিস্থলত উপস্থিত হয়। তেওঁলোকে বিভিন্ন ৰঙৰ ফুলেৰে সজোৱা পুষ্পস্তৱক অৰ্পণ কৰে। সামৰিক বাহিনীৰ জোৱানসকলে বিউগল বজাই শেষ সন্মানৰ সংকেত দিয়ে। আন্তঃসেৱা সামৰিক দলটোৱে সন্মান জনোৱাৰ বাবে অস্ত্ৰ তললৈ নমাই ৰাখে। পুৱা ১১ বজাত সমগ্ৰ দেশতে ভাৰতীয় শ্বহীদসকলৰ স্মৃতিত দুমিনিট মৌনতা পালন কৰা হয়। অংশগ্ৰহণকাৰীসকলে সকলো ধৰ্মৰ প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জ্ঞাপন কৰে।<ref>{{cite web|last1=Faisal|first1=Mohammad|title=Why India celebrates Martyr's Day, or Shaheed Diwas, on January 30|url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/january-30-the-day-india-celebrates-shaheed-diwas-martyr-s-day-1156660-2018-01-29|website=India Today|access-date=29 January 2017|date=29 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180130204243/https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/january-30-the-day-india-celebrates-shaheed-diwas-martyr-s-day-1156660-2018-01-29|archive-date=30 January 2018|url-status=live}}</ref> ==অন্যান্য স্বীকৃত দিৱস== ===১৫ ফেব্ৰুৱাৰী=== ২০২২ চনত [[বিহাৰ]] চৰকাৰে ১৫ ফেব্ৰুৱাৰী দিনটো শ্বহীদ দিৱস হিচাপে স্বীকৃতি দিয়ে। ১৯৩২ চনৰ ১৫ ফেব্ৰুৱাৰীত তাৰাপুৰত ভাৰতীয় পতাকা উত্তোলন কৰাৰ সময়ত ভাৰতীয় সাম্ৰাজ্যবাদী আৰক্ষীৰ গুলীত নিহত হোৱা ৩৪জন স্বাধীনতা সংগ্ৰামীৰ স্মৃতিত এই দিৱস পালন কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.drishtiias.com/daily-updates/daily-news-analysis/tarapur-massacre-of-bihar|title=Tarapur Massacre of Bihar|website=Drishti IAS}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/explained/sacrifice-34-freedom-fighters-tarapur-bihar-shahid-diwas-7777147/|title=Explained: Sacrifice of 34 freedom fighters of Tarapur in Bihar, now recognised as Shahid Diwas|date=16 February 2022}}</ref> ===২৩ মাৰ্চ=== [[File:Statues of Bhagat Singh, Rajguru and Sukhdev.jpg|thumb|210px|ভগত সিং, ৰাজগুৰু আৰু সুখদেৱৰ মূৰ্তি]] ১৯৩১ চনৰ ২৩ মাৰ্চত [[লাহোৰ]]ত [[ভগত সিং]], [[সুখদেৱ থাপৰ]] আৰু [[শিৱৰাম ৰাজগুৰু]]ৰ মৃত্যুৰ বাৰ্ষিকী শ্বহীদ দিৱস হিচাপে পালন কৰা হয়।<ref>{{cite news|url=http://web1.thestatesman.net/index.php?option=com_content&view=article&id=364051&catid=89|title=The muffled voice of rebellion|date=29 March 2009|work=দ্য ষ্টেটছমেন|access-date=18 December 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120406100834/http://web1.thestatesman.net/index.php?option=com_content&view=article&id=364051&catid=89|archive-date=6 April 2012}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/martyrs-day-or-shaheed-diwas-history-behind-the-7-martyrs-days-celebrated-in-india-1906459-2022-01-30|title=Martyrs' Day or Shaheed Diwas: History behind the 7 Martyrs' Days celebrated in India|website=India Today |date=30 January 2022 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/martyrs-day-or-shaheed-diwas-in-india-1548759282-1|title=Martyr's Day (Shaheed Diwas) 2023: Date, History, Significance and Why is it Celebrated in India|date=30 January 2022|website=Jagranjosh.com}}</ref> ===১৯ মে’=== ১৯ মে’ দিনটো [[বৰাক উপত্যকা]]ত ভাষা শ্বহীদ দিৱস হিচাপে পালন কৰা হয়। এই দিৱসত [[বঙালী ভাষা আন্দোলন (বৰাক উপত্যকা)|বঙালী ভাষা আন্দোলন]]ত নিহত হোৱা ১১জন লোকক স্মৰণ কৰা হয়। [[অসম]] ৰাজ্যৰ [[বৰাক উপত্যকা]]ত এই আন্দোলন সংঘটিত হৈছিল। অসম চৰকাৰে [[অসমীয়া ভাষা]]ক ৰাজ্যখনৰ একমাত্ৰ চৰকাৰী ভাষা কৰাৰ সিদ্ধান্তৰ বিৰুদ্ধে এই আন্দোলন গঢ় লৈ উঠিছিল। সেই সময়ত ৰাজ্যখনৰ জনসংখ্যাৰ এটা উল্লেখযোগ্য অংশ বঙালী লোক আছিল। [[বৰাক উপত্যকা]]ত [[ছিলঠীয়া ভাষা]]ভাষী লোকসকল সংখ্যাগৰিষ্ঠ আছিল। এই আন্দোলনৰ মুখ্য ঘটনা ১৯৬১ চনৰ ১৯ মে'ত শিলচৰ ৰে'ল ষ্টেচনত সংঘটিত হৈছিল। সেইদিনা ৰাজ্যিক আৰক্ষীৰ গুলীত ১১জন লোক নিহত হৈছিল।<ref>{{Cite news |last=Jha |first=Jitesh |url=https://www.jagranjosh.com/current-affairs/language-martyrs-day-observed-on-19-may-in-barak-valley-assam-1400587769-1 |title=Language Martyrs Day observed on 19 May in Barak Valley, Assam |date=20 May 2013 |work=Jagran Josh |access-date=10 February 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170724064818/http://www.jagranjosh.com/current-affairs/language-martyrs-day-observed-on-19-may-in-barak-valley-assam-1400587769-1 |archivedate=24 July 2017 |deadurl=yes }}</ref> ===২১ অক্টোবৰ=== ২১ অক্টোবৰ দিনটো আৰক্ষী শ্বহীদ দিৱস বা আৰক্ষী স্মৃতি দিৱস হিচাপে সমগ্ৰ দেশৰ আৰক্ষী বিভাগসমূহে পালন কৰে। ১৯৫৮ চনৰ এই দিনটোত কেন্দ্ৰীয় সংৰক্ষিত আৰক্ষী বাহিনীৰ এটা টহলদাৰী দলক [[লাডাখ]]ত ভাৰত-তিব্বত সীমান্তৰ ওচৰত [[চীন|চীনা]] বাহিনীয়ে আক্ৰমণ কৰিছিল। এই ঘটনা চলি থকা চীন-ভাৰত সীমা বিবাদৰ সময়ত সংঘটিত হৈছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.telangananewspaper.com/police-martyrs-day-21-october-history-pdf/ | location=Bangalore | work=Telangana Newspaper | title=Police Martyrs Day 21 October | date=21 October 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304125943/http://www.telangananewspaper.com/police-martyrs-day-21-october-history-pdf/ | archive-date=4 March 2016}}</ref> ===১৭ নৱেম্বৰ=== [[File:Lala Lajpat Rai photo in Young India.jpg|thumb|[[উৰিষ্যা]]ত স্বাধীনতা সংগ্ৰামী [[লালা লাজপত ৰায়]]ৰ সন্মানত ১৭ নৱেম্বৰ দিনটো শ্বহীদ দিৱস হিচাপে পালন কৰা হয়। ]] [[উৰিষ্যা]]ত ১৭ নৱেম্বৰ দিনটো [[লালা লাজপত ৰায়]]ৰ মৃত্যুবাৰ্ষিকী হিচাপে শ্বহীদ দিৱস পালন কৰা হয়। লালা লাজপত ৰায় (১৮৬৪–১৯২৭) "পঞ্জাবৰ সিংহ" নামেৰে পৰিচিত আছিল। তেওঁ [[ভাৰত]]ৰ [[ব্ৰিটিছ ৰাজ]]ৰপৰা স্বাধীনতা লাভৰ আন্দোলনৰ এগৰাকী বিশিষ্ট নেতা আছিল।<ref>{{cite web|url=http://orissa.gov.in/portal/LIWPL/event_archive/Events_Archives/116Lala_Lajpat_Rai.pdf |title=Death anniversary of Lala Lajpat Rai |access-date=13 October 2010 |publisher=Government of Orissa |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111123080709/http://orissa.gov.in/Portal/LIWPL/event_archive/Events_Archives/116Lala_Lajpat_Rai.pdf |archive-date=23 November 2011 }}</ref> ===১৯ নৱেম্বৰ=== ১৯ নৱেম্বৰ দিনটো [[ৰাণী লক্ষ্মীবাই]]ৰ জন্মদিন। তেওঁ ১৮২৮ চনত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ মাৰাঠা শাসিত ঝান্সী ৰাজ্যৰ ৰাণী আছিল। এই অঞ্চলত শ্বহীদ দিৱস পালন কৰি ১৮৫৭ চনৰ [[চিপাহী বিদ্ৰোহ|বিদ্ৰোহ]]ত প্ৰাণ আহুতি দিয়া লোকসকলক সন্মান জনোৱা হয়। ৰাণী লক্ষ্মীবাই এই বিদ্ৰোহৰ এগৰাকী বিশিষ্ট নেত্ৰী আছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.sarcajc.com/Rani_of_Jhansi_birthday.html|title=Rani of Jhansi birthday|date=19 November 2010|publisher=South Asian Research Centre for Advertisement, Journalism, and Cartoons|access-date=18 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120423035636/https://www.sarcajc.com/Rani_of_Jhansi_birthday.html|archive-date=23 April 2012|url-status=dead}}</ref> ===২৪ নৱেম্বৰ=== ১৬৭৪ চনত নৱম [[শিখ]] গুৰু টেগ বাহাদুৰৰ মৃত্যুবাৰ্ষিকী শ্বহীদ দিৱস হিচাপে পালন কৰা হয়। তেওঁক মোগল সম্ৰাট ঔৰংজেৱে মৃত্যুদণ্ড দিছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.aajtak.in/india/news/story/guru-teg-bahadur-martyrdom-day-2020-amrit-mahotsav-guru-tegh-bahadur-prakash-parv-famous-quotes-messages-lbs-1362243-2021-11-24 |title=Guru Teg Bahadur Shaheedi Diwas: जिंदगी में बदलाव ला सकते हैं गुरु तेग बहादुर के ये अनमोल विचार |trans-title=Guru Teg Bahadur Shaheedi Diwas: These priceless thoughts of Guru Tegh Bahadur can bring change in life |website=Aaj Tak |language=Hindi |date=2020-11-24 |access-date=2021-01-29}}</ref> ===১০ ডিচেম্বৰ=== অসমত ১০ ডিচেম্বৰ দিনটো '''শ্বহীদ দিৱস''' হিচাপে পালন কৰা হয়। এই দিৱস [[অসম আন্দোলন]]ৰ শ্বহীদসকলৰ স্মৃতিত পালন কৰা হয়। ১৯৭৯ চনৰপৰা ১৯৮৫ চনলৈ চলা ছয়বছৰীয়া অসম আন্দোলনত বহু লোকে প্ৰাণ আহুতি দিছিল। অসম চৰকাৰৰ তথ্য অনুসৰি, এই আন্দোলনত ৮৫৫জন লোকে জীৱন ত্যাগ কৰিছিল। পিছত [[সদৌ অসম ছাত্ৰ সন্থা]]ই এই সংখ্যা ৮৬০ বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://assamaccord.assam.gov.in/node/92440|title=অসম আন্দোলনৰ শ্বহীদসকল|website=Government of Assam|access-date=4 October 2026}}</ref> ১৯৭৯ চনৰ ১০ ডিচেম্বৰত ভৱানীপুৰত আন্দোলনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সময়ত খৰ্গেশ্বৰ তালুকদাৰৰ মৃত্যু হয়। তেওঁক অসম আন্দোলনৰ প্ৰথম শ্বহীদ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁৰ মৃত্যুৰ দিনটোতে প্ৰতি বছৰে শ্বহীদ দিৱস পালন কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm_attends_shradhanjali_programme_on_the_occasion_of_swahid_divas_1.pdf|title=CM attends ‘Shradhanjali’ programme on the occasion of Swahid Divas|website=Government of Assam|date=10 December 2021|access-date=4 October 2026|archiveurl=https://web.archive.org/web/20261005022232/https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm_attends_shradhanjali_programme_on_the_occasion_of_swahid_divas_1.pdf|archivedate=5 October 2026|deadurl=yes}}</ref> অসম চৰকাৰে ১০ ডিচেম্বৰ দিনটোত বিভিন্ন অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে অসম আন্দোলনৰ শ্বহীদসকলক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনায়। ২০১৬ চনৰ ১০ ডিচেম্বৰত গুৱাহাটীৰ খানাপাৰাৰ পশু চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় খেলপথাৰত ৰাজ্যিক পৰ্যায়ত শ্ৰদ্ধাঞ্জলি অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল। সেই অনুষ্ঠানত ৮৫৫জন শ্বহীদৰ পৰিয়ালক সন্মান জনোৱা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://assamaccord.assam.gov.in/latest/achievements|title=Achievements|website=Government of Assam|access-date=4 October 2026}}</ref> অসম চুক্তিৰ ১৪ নম্বৰ দফা অনুসৰি অসম আন্দোলনত নিহত শ্বহীদসকলৰ নিকট আত্মীয়ক এককালীন সাহায্য দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়। ২০১৬ চনৰ ১০ ডিচেম্বৰত শ্বহীদ পৰিয়ালসমূহক পাঁচ লাখ টকাকৈ এককালীন সাহায্য প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://assamaccord.assam.gov.in/portlets/assam-accord-and-its-clauses|title=Assam Accord and its Clauses|website=Government of Assam|access-date=4 October 2026}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist|30em}} {{Mohandas K. Gandhi}} [[শ্ৰেণী:দিৱসসমূহ]] [[শ্ৰেণী:মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৬]] 1gmczb28di1kv31qx19tafquw888668 0 140320 651884 645260 2026-11-10T05:28:38Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651884 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ, বিজনী | image = Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 07.jpg | image_size = 250 | alt = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | caption = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | deity = [[লক্ষ্মী]] | country = [[ভাৰত]] | state = [[অসম]] | district = [[চিৰাং জিলা]] | locale = [[বিজনী]] | architecture = | creator = বিজনী ৰাজপৰিয়াল | date_built = ১৮৯১ চন }} '''শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ''' ([[ইংৰাজী]]: Sri Sri Lakshmi Mandir) [[অসম]]ৰ [[চিৰাং জিলা]]ৰ [[বিজনী]] চহৰত অৱস্থিত এখন [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] মন্দিৰ। [[মন্দিৰ]]টো ধন-সম্পদ, ঐশ্বৰ্য আৰু সমৃদ্ধিৰ দেৱী [[লক্ষ্মী]]ৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত। বিজনীৰ ঐতিহাসিক [[লক্ষ্মী পূজা]] আৰু বাৰ্ষিক মেলাৰ বাবে এই মন্দিৰটো অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় সমাৱেশস্থলী। উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, বিজনীৰ তদানীন্তন ৰজা বিজিত নাৰায়ণৰ সময়ত ১৮৯১ চনত লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify">{{Cite web |url=https://www.assamjobnotify.com/2024/09/Bijni-Laxmi-Mandir.html |title=Bijni Laxmi Mandir - History |website=Assam Job Notify |access-date=2026-10-15}}</ref><ref name="hillstimes">{{Cite news |url=https://thehillstimes.in/assam/lakshmi-puja-celebrated-with-festive-fervour |title=Lakshmi Puja celebrated with festive fervour |work=The Hills Times |date=17 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> == ইতিহাস == বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজপৰিয়ালৰ সৈতে জড়িত। অসমৰ চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি, বিজনী ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা ১৬৭১ চনত বিজিত নাৰায়ণৰদ্বাৰা হৈছিল। তেওঁ চন্দ্ৰ নাৰায়ণ নামেৰেও পৰিচিত আছিল। ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম ৰাজধানী বৰ্তমানৰ বিজনী চহৰ অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল।<ref name="bongaigaon">{{Cite web |url=https://bongaigaon.assam.gov.in/about-us/history |title=History |website=Bongaigaon District Administration, Government of Assam |access-date=2026-10-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20261009131208/https://bongaigaon.assam.gov.in/about-us/history |archivedate=2026-10-09 |deadurl=yes}}</ref> বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজধানী ১৮৬৪ চনত [[ভূটান]]ৰ সৈতে জড়িত সংঘাতৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ডুমুৰিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। ১৮৯৭ চনৰ ১২ জুনত হোৱা ভূমিকম্পত ডুমুৰিয়াৰ ৰাজপ্ৰাসাদসমূহ ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পিছত ৰাজধানী পুনৰ স্থানান্তৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। অৱশেষত ১৯০১ চনত ৰাজপৰিয়ালে দেওহাটী অঞ্চলত স্থায়ীভাৱে বসতি স্থাপন কৰে; এই স্থান পিছলৈ [[অভয়াপুৰী]] নামেৰে পৰিচিত হয়।<ref name="bongaigaon"/> বিজনী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, ১৮৯১ চনত বিজনীৰ ৰাজপৰিয়ালৰ উদ্যোগত মন্দিৰটোৰ সৈতে জড়িত লক্ষ্মী পূজা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify"/> এই পূজা পৰৱৰ্তী সময়ত বাৰ্ষিক ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু মেলালৈ পৰিণত হয়। অৱশ্যে, মন্দিৰৰ মূল নিৰ্মাণৰ সঠিক সময়, নিৰ্মাণৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু প্ৰতিষ্ঠাৰ আনুষ্ঠানিক ইতিহাস সম্পৰ্কে অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য ঐতিহাসিক নথিৰ প্ৰয়োজন। == নৱনিৰ্মাণ আৰু উদ্বোধন == ২০২৪ চনত বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ নৱনিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। [[আকাশবাণী]]ৰ বাতৰি অনুসৰি, বিজনী লক্ষ্মী পূজা সমিতিৰ উদ্যোগত তিনি কোটি টকাৰো অধিক ব্যয়েৰে মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নতুন মন্দিৰটোৰ আৰ্হি [[পুৰী]]ৰ জগন্নাথ মন্দিৰৰ আৰ্হিৰপৰা অনুপ্ৰাণিত বুলি বাতৰিটোত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="newsonair">{{Cite web |url=https://newsonair.gov.in/as/himanta-biswa-sarma-bijni-lakshmi-mondir/ |title=চিৰাং জিলাৰ বিজনীৰ নৱনিৰ্মিত শ্ৰীশ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ উদ্বোধন মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাৰ |website=আকাশবাণী নিউজ |date=11 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> ২০২৪ চনৰ ১১ অক্টোবৰত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই নৱনিৰ্মিত মন্দিৰটো উদ্বোধন কৰে। অনুষ্ঠানটোত লক্ষ্মী দেৱীৰ নতুন প্ৰতিমাও প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। আকাশবাণীৰ বাতৰি অনুসৰি, অনুষ্ঠানত বড়োলেণ্ড ক্ষেত্ৰীয় পৰিষদৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী সদস্য প্ৰমোদ বড়ো, বিজনীৰ বিধায়ক অজয় কুমাৰ ৰায় আৰু অঞ্চলটোৰ অন্যান্য বিশিষ্ট ব্যক্তিসকল উপস্থিত আছিল।<ref name="newsonair"/> == লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা == বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ সৈতে জড়িত বাৰ্ষিক লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান। সাধাৰণতে অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱৰ সময়ত পূজা-অৰ্চনাৰ লগতে সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান, [[লোকনৃত্য]] আৰু নাট্য প্ৰদৰ্শনীৰ আয়োজন কৰা হয়।<ref name="hillstimes"/> ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত পূজা আৰু মেলাখন ১৩৩সংখ্যক বাৰ্ষিক অনুষ্ঠান হিচাপে বাতৰিত উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই বছৰ মেলাখন ১২ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হোৱাৰ কথা প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="hillstimes"/> এই তথ্যই ১৮৯১ চনত উৎসৱৰ আৰম্ভণি সম্পৰ্কে উপলব্ধ বিৱৰণৰ সৈতে সামঞ্জস্য দেখুৱায়; অৱশ্যে, মাজৰ সকলো বছৰত অনুষ্ঠানটো ধাৰাবাহিকভাৱে অনুষ্ঠিত হৈছিল নে নাই, তাৰ স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ এই উৎসসমূহে সম্পূৰ্ণৰূপে নিশ্চিত নকৰে। মেলাখনে অঞ্চলটোৰ ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক জীৱনত গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান দখল কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে স্থানীয় লোকসকলৰ লগতে ওচৰ-পাজৰৰ অঞ্চলৰ ভক্ত আৰু দৰ্শনাৰ্থীসকলৰ সমাগম ঘটে।<ref name="hillstimes"/> == যাতায়াত == মন্দিৰটো বিজনী চহৰত অৱস্থিত। বিজনীলৈ স্থলপথ আৰু ৰে'লপথেৰে যাতায়াত কৰিব পাৰি। == চিত্ৰসম্ভাৰ == [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 08.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 09.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 01.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 02.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 03.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 04.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 05.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 06.jpg|centre|250px]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ হিন্দু মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:চিৰাং জিলা]] 75ih3adgh73pq487qbdyzagkv37qhsn 4 140465 651772 647900 2026-11-09T17:42:17Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 651772 wikitext text/x-wiki #[[নন্দ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Nanda Empire|Nanda Empire]] #[[শুংগ সাম্ৰাজ্য]] — [[:en:Shunga Empire|Shunga Empire]] #[[বৃহদ্ৰথ ৰাজবংশ]] — [[:en:Brihadratha dynasty|Brihadratha dynasty]] #[[হৰ্যংক ৰাজবংশ]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]] #[[শিশুনাগ ৰাজবংশ]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]] #[[মগধ–বজ্জি যুদ্ধ]] — [[:en:Magadha–Vajji war|Magadha–Vajji war]] #[[বিম্বিসাৰ]] — [[:en:Bimbisara|Bimbisara]] #[[নাগদাসক]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]] #[[উদয়িন]] — [[:en:Udayin|Udayin]] #[[বিন্দুসাৰ]] — [[:en:Bindusara|Bindusara]] #[[বৃহদ্ৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]] #[[দশৰথ মৌৰ্য]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]] #[[দেৱবৰ্মন মৌৰ্য]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]] #[[কুণাল]] — [[:en:Kunala|Kunala]] #[[সম্প্ৰতি]] — [[:en:Samprati|Samprati]] #[[শালিশুক]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]] #[[শতধন্বন]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]] #[[সুসীম]] — [[:en:Susima|Susima]] #[[তীৱল]] — [[:en:Tivala|Tivala]] #[[বিতাশোক]] — [[:en:Vitashoka|Vitashoka]] #[[ধনানন্দ]] — [[:en:Dhana Nanda|Dhana Nanda]] #[[মহাপদ্ম নন্দ]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]] #[[কালাশোক]] — [[:en:Kalashoka|Kalashoka]] #[[মহানন্দিন]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]] #[[শিশুনাগ]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]] #[[অগ্নিমিত্ৰ]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]] #[[পুষ্যমিত্ৰ শুংগ]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]] #[[বসুজ্যেষ্ঠ]] — [[:en:Vasujyeshtha|Vasujyeshtha]] #[[বসুমিত্ৰ]] — [[:en:Vasumitra|Vasumitra]] #[[অগম কুঁৱা]] — [[:en:Agam Kuan|Agam Kuan]] #[[মৌৰ্য কলা]] — [[:en:Mauryan art|Mauryan art]] #[[অশোকৰ নৰক]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]] #[[অশোকৰ ধম্ম নীতি]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]] #[[অশোকাৱদান]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]] #[[বাৰাবৰ গুহা]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]] #[[ভীৰ টিলা]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]] #[[বুলন্দী বাগ]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]] #[[বুটকাৰা স্তূপ]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]] #[[প্ৰাচীন ভাৰতৰ অসামৰিক সেৱা]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]] #[[ধৰ্মৰাজিকা স্তূপ]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]] #[[জেড্ৰ'ছিয়া]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]] #[[জৌগড়]] — [[:en:Jaugada|Jaugada]] #[[কুলাচোৰ]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]] #[[কুম্হহাৰ]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]] #[[মহাস্থান ব্ৰাহ্মী শিলালিপি]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]] #[[নন্দনগড়ৰ স্তূপ]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]] #[[ইছলামগড়]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]] #[[সপ্তপৰ্ণী গুহা]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]] #[[চেলুকচ-মৌৰ্য যুদ্ধ]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]] #[[বিদৰ্ভ ৰাজ্য (মৌৰ্য যুগ)]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]] #[[ৱাৰী-বটেশ্বৰৰ ধ্বংসাৱশেষ]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]] #[[সঞ্জয় বেলট্ঠিপুত্ত]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]] #[[জীৱক]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]] #[[মহাকাশ্যপ]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]] #[[মৌদ্গল্যায়ন]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]] #[[মোগ্গলিপুত্ত তিস্স]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]] #[[ৰাক্ষস (অমাত্য)]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]] #[[শাৰিপুত্ৰ]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]] #[[উত্তৰানন্দমাতা]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]] #[[বিশাখা]] — [[:en:Visakha|Visakha]] #[[মগহী লোক]] — [[:en:Magahis|Magahis]] #[[মথুৰা প্ৰসাদ নবীন]] — [[:en:Mathura Prasad Naveen|Mathura Prasad Naveen]] #[[দিনেশ্বৰ শৰ্মা]] — [[:en:Dineshwar Sharma|Dineshwar Sharma]] #[[কাৰ্যনন্দ শৰ্মা]] — [[:en:Karyanand Sharma|Karyanand Sharma]] #[[ললিত মোহন শৰ্মা]] — [[:en:Lalit Mohan Sharma|Lalit Mohan Sharma]] #[[যদুনন্দন শৰ্মা]] — [[:en:Yadunandan Sharma|Yadunandan Sharma]] #[[ৰাজো সিং]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]] #[[সম্প্ৰদা সিং]] — [[:en:Samprada Singh|Samprada Singh]] #[[তাৰকেশ্বৰী সিনহা]] — [[:en:Tarkeshwari Sinha|Tarkeshwari Sinha]] #[[সত্যেন্দ্ৰ নাৰায়ণ সিনহা]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]] #[[শ্ৰীকৃষ্ণ সিং]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]] #[[ৰাম লক্ষণ সিং যাদৱ]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]] #[[মগধ বিভাগ]] — [[:en:Magadh division|Magadh division]] #[[গয়া জিলা]] — [[:en:Gaya district|Gaya district]] #[[জেহানাবাদ জিলা]] — [[:en:Jehanabad district|Jehanabad district]] #[[নৱাদা জিলা]] — [[:en:Nawada district|Nawada district]] [[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]] [[শ্ৰেণী:মগধ]] nrvwlgiwdr9l36xyopvyv6455dn62f3 0 140512 651849 648713 2026-11-10T02:46:21Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651849 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = মাৰ্টিন উল্ফ | image = Martin Wolf 2015.jpg | caption = ২০১৫ চনত মাৰ্টিন উল্ফ | birth_name = মাৰ্টিন হেৰী উল্ফ | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1946|8|16}} | birth_place = লণ্ডন | occupation = সাংবাদিক | ethnicity = | citizenship = ব্ৰিটিছ নাগৰিক | education = ইউনিভাৰ্চিটি কলেজ স্কুল, লণ্ডন | alma_mater = [[অক্সফ'ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়]] (বি.এ.(স্নাতক), এম.ফিল) | period = | subject = [[অৰ্থনীতি]] | notable_works = | spouse = {{marriage|[[Alison Wolf|এলিছন মাৰ্গাৰেট পটাৰ]]|1970}} | partner = | children = | relatives = | influences = | influenced = | awards = [[Gerald Loeb Lifetime Achievement Award winners|জেৰাল্ড ল'ব জীৱনজোৰা কৃতিত্ব বঁটা]] (২০১৯) | website = {{Official URL}} }} '''মাৰ্টিন হেৰী উল্ফ''' ({{Lang-en|Martin Harry Wolf}}, জন্ম ১৬ আগষ্ট ১৯৪৬, লণ্ডন) এজন ব্ৰিটিছ সাংবাদিক আৰু এওঁ অৰ্থনীতিৰ ওপৰত আলোকপাত কৰে।<ref> name=whoswho>{{Who's Who | author=Anon | title = Wolf, Martin Harry | id =U40453 | year = 2025 | doi =10.1093/ww/9780199540884.013.U40453 | edition = 177th |publisher=[[Oxford University Press]]|location=Oxford|isbn=9781399411837|oclc=1427336388|pages=2720}}</ref><ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.encyclopedia.com/arts/educational-magazines/wolf-martin-harry-1946|title=Wolf, Martin (Harry) 1946-|encyclopedia=[[encyclopedia.com]]}}</ref> তেওঁ ফাইনেন্সিয়েল টাইমছৰ মুখ্য অৰ্থনৈতিক ধাৰাভাষ্যকাৰ।<ref> name=ft>{{Cite web |title=Martin Wolf |publisher=Financial Times |url=https://www.ft.com/martin-wolf |access-date=2023-02-07 |website=Financial Times |language=en-GB}}</ref> তেওঁ ২০১৬ চনলৈকে ফৰাচী বাতৰি কাকত 'লে মণ্ডে'ৰ বাবেও এটা সাপ্তাহিক স্তম্ভ লিখিছিল।<ref> name=cspan>{{C-SPAN|6980}}</ref><ref>{{YouTube|-pjFvKb5ot8|Video: UC Berkeley Events, Conversations with History – Martin Wolf, February 2009}}</ref><ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251013185007/https://www.fljs.org/place-britain-future-europe |archivedate=2025-10-13 |title=Video: Oxford Law, Justice & Society Lecture, The Place of Britain in a Future Europe – Martin Wolf, October 2012 |url=https://www.fljs.org/place-britain-future-europe |access-date=2026-10-28 |deadurl=yes}}</ref> == প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা == উল্ফৰ জন্ম ১৯৪৬ চনত লণ্ডনত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ এডমণ্ড আছিল এজন অট’চ্ৰিয়ান ইহুদী নাট্যকাৰ, যিয়ে দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পূৰ্বে ভিয়েনাৰ পৰা ইংলেণ্ডলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। <ref> name = "CalloftheWolf">{{cite magazine |url= http://www.tnr.com/article/economy/call-the-wolf |title= Call of the Wolf |magazine= [[The New Republic]] |author= Julia Ioffe |date = 16 September 2009 |access-date=13 September 2010}} </ref>লণ্ডনত এডমণ্ডৰ সাক্ষাৎ উল্ফৰ মাতৃৰ সৈতে হৈছিল, যি এগৰাকী ওলন্দাজ ইহুদী আছিল। উল্ফৰ মাতৃয়ে হ'ল'কষ্টত প্ৰায় ৩০ জন নিকট আত্মীয়ক হেৰুৱাইছিল।<ref> name = "wolfBio">{{cite news |url= http://www.cosmopolis.ch/english/politics/51/martin_wolf_biography.htm |archive-url= https://archive.today/20130115165957/http://www.cosmopolis.ch/english/politics/51/martin_wolf_biography.htm |url-status= dead |archive-date= 15 January 2013 |title= Martin Wolf – a biography of the chief economist commentator of the Financial Times and author of the book Why Globalization Works |date= 1 August 2004 |access-date= 13 September 2010 }} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁৰ এই পাৰিবাৰিক পটভূমিয়ে উল্ফক চৰম ৰাজনৈতিক আদৰ্শৰ প্ৰতি সতৰ্ক কৰি তুলিছিল আৰু অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি আগ্ৰহী কৰি তুলিছিল, কিয়নো তেওঁ অনুভৱ কৰিছিল যে অৰ্থনৈতিক নীতিৰ ভুলবোৰেই দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ অন্যতম মূল কাৰণ আছিল।<ref> name = "CalloftheWolf"/> He was an active supporter of the [[Labour Party (UK)|Labour Party]] until the early 1970s.<ref name = "wolfBio"/> তেওঁ ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিলৈকে লেবাৰ পাৰ্টিৰ এজন সক্ৰিয় সমৰ্থক আছিল। উল্ফে উত্তৰ-পশ্চিম লণ্ডনৰ হেম্পষ্টেডত থকা ল’ৰাৰ ডে-স্কুল 'ইউনিভাৰ্চিটী কলেজ স্কুল'ত ব্যক্তিগতভাৱে শিক্ষা লাভ কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁ অক্সফৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ত নামভৰ্তি কৰে, য’ত ১৯৬৭ চনত তেওঁ স্নাতক পৰ্যায়ৰ অধ্যয়নৰ বাবে 'কৰ্পাছ ক্ৰীষ্টি কলেজ, অক্সফৰ্ড'ৰ ছাত্ৰ আছিল।<ref>{{Cite book | last = Wolf | first = Martin | title = Fixing Global Finance | year = 2009 | page = xi | isbn = 978-0-300-14277-8 | publisher= Yale University Press}}</ref> তেওঁ প্ৰথমতে ক্লাছিক্স পঢ়িছিল, কিন্তু পিছলৈ দৰ্শন, ৰাজনীতি আৰু অৰ্থনীতি বিষয়লৈ সলনি কৰে। এগৰাকী স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ হিচাপে উল্ফে অক্সফৰ্ডৰ 'নাফিল্ড কলেজ'লৈ যায় আৰু ১৯৭১ চনত অৰ্থনীতিত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰি কলেজ ত্যাগ কৰে। উল্ফে কৈছে যে তেওঁ কেতিয়াও পিএইচডি কৰা নাছিল কিয়নো তেওঁ "এজন শিক্ষাবিদ হ’ব বিচৰা নাছিল"।<ref> name = "wolfBio"</ref><ref> name=whoswho</ref> == কৰ্মজীৱন == [[File:Martin Wolf World Economic Forum 2013.jpg|thumb|right|২০১৩ চনত বিশ্ব অৰ্থনৈতিক মঞ্চত মাৰ্টিন উল্ফ]] ১৯৭১ চনত উল্ফে বিশ্ব বেংকৰ ইয়ং প্ৰফেচনেল প্ৰগ্ৰেমত যোগদান কৰে আৰু ১৯৭৪ চনত এজন জ্যেষ্ঠ অৰ্থনীতিবিদ হৈ পৰে। আশীৰ দশকৰ আৰম্ভণিলৈকে ৰবাৰ্ট মেকনামাৰাৰ নিৰ্দেশনাত গ্ৰহণ কৰা বেংকৰ নীতিসমূহৰ প্ৰতি ৱলফ গভীৰভাৱে মোহভংগ হৈ পৰিছিল। বেংকে উন্নয়নশীল দেশসমূহলৈ মূলধনৰ প্ৰবাহ বৃদ্ধিৰ বাবে জোৰদাৰ হেঁচা প্ৰয়োগ কৰিছিল, যাৰ ফলত ১৯৮০ ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে তেওঁলোকৰ বহুতেই ঋণ সংকটত ভুগিবলগীয়া হৈছিল। গোলকীয় কৰ্তৃপক্ষৰ ভুল মূল্যায়নৰ বাবে হোৱা হস্তক্ষেপৰ পৰিণাম প্ৰত্যক্ষ কৰি আৰু ১৯৭০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই চৰকাৰী হস্তক্ষেপৰ সমালোচনা কৰা বিভিন্ন গ্ৰন্থ (যেনে ফ্ৰেডৰিখ হায়েকৰ 'দ্য ৰোড টু চাৰ্ফডম')-ৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হৈ উল্ফে নিজৰ দৃষ্টিভংগী সোঁপন্থী আৰু মুক্ত বজাৰৰ দিশলৈ পৰিৱৰ্তন কৰে।<ref> name = "CalloftheWolf"</ref><ref> name = "wolfBio"</ref> উল্ফে ১৯৮১ চনত বিশ্ব বেংক এৰি লণ্ডনৰ 'ট্ৰেড পলিচি ৰিচাৰ্চ চেন্টাৰ'-ত ডিৰেক্টৰ অব্ ষ্টাডিজ হিচাপে যোগদান কৰে। তেওঁ ১৯৮৭ চনত 'ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ'ত যোগদান কৰে, য'ত তেওঁ ১৯৯০ চনৰ পৰা সহযোগী সম্পাদক আৰু ১৯৯৬ চনৰ পৰা মুখ্য অৰ্থনৈতিক ধাৰাভাষ্যকাৰ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আহিছে। ২০০০ দশকৰ শেষৰ ফাললৈকে উল্ফ গোলকীকৰণ আৰু মুক্ত বজাৰৰ এজন প্ৰভাৱশালী সমৰ্থক আছিল। সাংবাদিকতা আৰু বিভিন্ন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মঞ্চত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ উপৰিও, উল্ফে তেওঁৰ গ্ৰন্থসমূহৰ জৰিয়তেও জনমত প্ৰভাৱিত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; তেওঁ উল্লেখ কৰিছে যে তেওঁৰ ২০০৪ চনৰ গ্ৰন্থ 'ৱাই গ্ল'বেলাইজেচন ৱৰ্কছ' কোনো বিদ্যায়তনিক অধ্যয়নতকৈ এক প্ৰেৰণাদায়ক বা পতিয়ন নিয়াব পৰা গ্ৰন্থ হিচাপে যুগুত কৰা হৈছিল। ২০০৮ চনৰ ভিতৰত ব্যক্তিগত খণ্ডৰ ওপৰত অতিমাত্ৰা নিৰ্ভৰশীলতাক প্ৰশ্ৰয় দিয়া তত্ত্বসমূহৰ প্ৰতি উল্ফ মোহভংগ হৈ পৰে। কোনো এটা নিৰ্দিষ্ট আদৰ্শৰ প্ৰতি দায়বদ্ধ নথকা এজন বাস্তৱবাদী হৈ থকাৰ সময়তে, উল্ফৰ দৃষ্টিভংগী মুক্ত বজাৰৰ চিন্তাৰ পৰা আংশিকভাৱে আঁতৰি আহি তেওঁ সৰুতে শিকা কেইনেচিয়ান ধাৰণাসমূহলৈ ঘূৰি যায়।<ref> name = "CalloftheWolf"</ref><ref> name = "wolfBio"</ref> উল্ফ ২০০৮-২০০৯ চনৰ কেইনেচিয়ান পুনৰুত্থানৰ অন্যতম প্ৰভাৱশালী চালক হৈ পৰে, আৰু ২০০৮ চনৰ শেষৰ ফালে তথা ২০০৯ চনৰ আৰম্ভণিতে তেওঁ ফাইনেন্সিয়েল টাইমছত থকা নিজৰ মঞ্চখন ব্যৱহাৰ কৰি ২০০৮ চনৰ আৰ্থিক সংকটৰ প্ৰতি এক বৃহৎ ৰাজকোষীয় আৰু মুদ্ৰাগত সঁহাৰি জনাবলৈ ওকালতি কৰে। ২০০৯ চনত 'দ্য নিউ ৰিপাব্লিক'-ৰ বাবে জুলিয়া ইফেৰ লিখনি অনুসৰি, তেওঁ এই সংকটৰ "সম্ভৱতঃ আটাইতকৈ বেছি বিশ্বাসযোগ্য পণ্ডিত" আছিল। উল্ফ ভূমি মূল্য কৰৰ এজন সমৰ্থক।<ref> name = "CalloftheWolf"</ref><ref>{{cite web |url= http://www.prospectmagazine.co.uk/2010/03/tax-the-ground-they-walk-on-2/ |title= Tax the ground they walk on |publisher= [[Prospect (magazine)|Prospect]] |author= Philippe Legrain |date= 23 March 2010 |access-date= 1 September 2011 }}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> ২০১০ আৰু ২০১১ চনৰ ভিতৰত উল্ফে ইণ্ডিপেণ্ডেন্ট কমিচন অন বেংকিংত সেৱা আগবঢ়াইছিল। ২০১২ চনত উল্ফে ফাইনেন্সিয়েল টাইমছৰ এক মন্তব্যত উল্লেখ কৰিছিল যে ৰাজহুৱা সামগ্ৰীসমূহ হৈছে সভ্যতাৰ ভেটি: নিৰাপত্তা আৰু সুৰক্ষা, জ্ঞান আৰু বিজ্ঞান, এক বহনক্ষম পৰিৱেশ, বিশ্বাস, আইনৰ শাসন, আৰু অৰ্থনৈতিক তথা বিত্তীয় স্থিৰতা।<ref>{{cite web|url=http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=DMF20120824_00270009|title=Martin Wolf verwacht chaos|work=De Standaard|date=25 August 2012 }}</ref> উল্ফে ২০২০ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ফাইনেন্সিয়েল টাইমছৰ "দ্যা ৱৰ্ল্ড ইক'নমি ইজ নাও কলেপ্সিং" (বিশ্ব অৰ্থনীতি এতিয়া খহি পৰিছে) শীৰ্ষক এক সম্পাদকীয়ত ক'ভিড-১৯ মহামাৰীৰ অৰ্থনৈতিক প্ৰভাৱৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিছিল, য'ত তেওঁ ইয়াক "১৯৩০ দশকৰ মহা মন্দাৱস্থাৰ পিছৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ অৰ্থনৈতিক বিপৰ্যয়" বুলি অভিহিত কৰিছিল।<ref>{{cite news |last1=Wolf |first1=Martin |title=The world economy is now collapsing |url=https://www.ft.com/content/d5f05b5c-7db8-11ea-8fdb-7ec06edeef84 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221211231213/https://www.ft.com/content/d5f05b5c-7db8-11ea-8fdb-7ec06edeef84 |archive-date=11 December 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=15 April 2020 |work=Financial Times |date=14 April 2020 }}</ref> === মতামত === ২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত উল্ফে মত প্ৰকাশ কৰিছিল যে ৰাজহুৱা খণ্ডত প্ৰকৃত দৰমহা বাহাল ৰখাত চৰকাৰ ব্যৰ্থ হোৱাৰ বাবে কৰ্মচাৰী নিযুক্তি আৰু ধৰি ৰখাৰ ক্ষেত্ৰত এক বিৰূপ প্ৰভাৱ পৰিছে। ২০১০ চনৰ পৰা ২০২২ চনৰ ছেপ্টেম্বৰলৈকে ব্যক্তিগত খণ্ডত প্ৰকৃত গড় দৰমহা ৫.৫% বৃদ্ধি পাইছিল, কিন্তু ৰাজহুৱা খণ্ডত ই ৫.৯% হ্ৰাস পাইছিল। চৰকাৰে ইচ্ছা কৰিলে দৰমহা বৃদ্ধিৰ বাবে কৰ বৃদ্ধি কৰিব পাৰিলেহেঁতেন। গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজহুৱা খণ্ডত কৰ্মচাৰীৰ সংখ্যা অতি কম আছিল আৰু তেওঁলোকৰ গুণগত মানদণ্ডকো লৈ উদ্বেগ বৃদ্ধি পাইছিল। এন এইচ এছ ইংলেণ্ডৰ তথ্যই দেখুৱাইছে যে "২০২২ চনৰ ৩০ ছেপ্টেম্বৰলৈকে পঞ্জীকৃত নাৰ্ছিং কৰ্মচাৰী গোটৰ ভিতৰত খালী পদৰ হাৰ ১১.৯ শতাংশ (৪৭,৪৯৬ টা খালী পদ)। এয়া পূৰ্বৱৰ্তী বৰ্ষৰ একে সময়ছোৱাৰ তুলনাত বৃদ্ধি পাইছে। সেইসময়ত খালী পদৰ হাৰ আছিল ১০.৫ শতাংশ (৩৯,৯৩১ টা খালী পদ)।" তদুপৰি, পদাৰ্থ বিজ্ঞান বা ডিজাইন আৰু টেকন'লজিৰ দৰে বিষয়সমূহত অতি কম সংখ্যক শিক্ষক নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। বেয়া স্বাস্থ্যই শ্ৰমৰ যোগানক ক্ষতিগ্ৰস্ত কৰিছিল। মুদ্ৰাস্ফীতিৰ দ্বাৰা প্ৰকৃত দৰমহা হ্ৰাস হ'বলৈ দিয়া আৰু একে সময়তে সেৱাসমূহৰ মানদণ্ড একে ৰাখিবলৈ বা উন্নত কৰিবলৈ আশা কৰাটো উল্ফৰ মতে আছিল "স্পষ্টভাৱে প্ৰতাৰণামূলক।" উল্ফে উল্লেখ কৰিছিল যে চৰকাৰে ৰাজহুৱা খণ্ডৰ দৰমহা ব্যক্তিগত খণ্ডৰ দৰমহাৰ সৈতে সমপৰ্যায়ৰ কৰি ৰখা উচিত, বিশেষকৈ যিবোৰ ক্ষেত্ৰত কৰ্মচাৰী নিযুক্তি আৰু ধৰি ৰখাৰ উল্লেখনীয় সমস্যা আছে।<ref>[https://www.ft.com/content/ca81509b-e929-487f-8975-49d75dc4f78d The UK government’s policy on public sector pay is foolish] ''[[Financial Times]]''</ref> === বঁটা আৰু সন্মান === উল্ফ ১৯৮৯ আৰু ১৯৯৭ চনত বিত্তীয় সাংবাদিকতাৰ ক্ষেত্ৰত দেখুওৱা পাৰদৰ্শিতাৰ বাবে উইনকট ফাউণ্ডেচনৰ জ্যেষ্ঠ বঁটা যুটীয়াভাৱে লাভ কৰিছিল। ১৯৯৪ চনত তেওঁ আৰ টি জে ডেভিদ ৱাট স্মাৰক বঁটা লাভ কৰে। ২০০০ চনত উল্ফক চিবিই (CBE - Commander of the Order of the British Empire) সন্মানেৰে ভূষিত কৰা হয়। ২০০৬ চনত নটিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়ে তেওঁক সন্মানীয় ডাক্তৰ অব্ লেটাৰ্ছ ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে, আৰু একে বছৰতে লণ্ডন স্কুল অব্ ইক'নমিক্সৰ দ্বাৰা লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়ে তেওঁক সন্মানীয় ডাক্তৰ অব্ ছায়েন্স (অৰ্থনীতি) প্ৰদান কৰে। ২০১৮ চনত কেইউ লিউৱেন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পবিত্ৰ দিন (Patron Saint's Day) উপলক্ষে তেওঁ বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ পৰা এক সন্মানীয় ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰে। <ref>{{Cite web |url=https://www.kuleuven.be/communicatie/congresbureau/evenementen/patron-saints-day/2018/honorary-doctors |title= Patron Saint's Day Honorary Doctors|access-date=February 2, 2018 | publisher = KU Leuven }}</ref> উল্ফ ৰাজনীতিবিদ আৰু বেংকাৰসকলৰ বাৰ্ষিক বিল্ডাৰবাৰ্গ বৈঠকত নিয়মীয়া অংশগ্ৰহণকাৰী। তেওঁ অক্সফৰ্ডৰ নুফিল্ড কলেজৰ এজন ভিজিটিং ফেলো, নটিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিশেষ অধ্যাপক আৰু অক্সফৰ্ড ইনষ্টিটিউট ফৰ ইক'নমিক পলিচিৰ এজন সন্মানীয় ফেলো। তেওঁ ১৯৯৯ চনৰ পৰা ডাভোসত অনুষ্ঠিত ৱৰ্ল্ড ইক'নমিক ফৰামৰ বাৰ্ষিক বৈঠকত ফৰাম ফেলো হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰি আহিছে।<ref>{{cite web |url=http://www.ft.com/comment/columnists/martinwolf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221211231229/https://www.ft.com/martin-wolf |archive-date=11 December 2022 |url-access=subscription |url-status=live |title=Wolf's info page on the FT |publisher=[[The Financial Times]] |access-date=18 September 2010 }}</ref> 'প্ৰচপেক্ট' আৰু 'ফৰেন পলিচি' আলোচনীৰ দ্বাৰা বিশ্বৰ শীৰ্ষ ১০০ জন গোলকীয় চিন্তাবিদৰ তালিকাত উল্ফৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref> name="ProspectTop100">{{cite web |url=http://www.prospectmagazine.co.uk/prospect-100-intellectuals/ |title=Prospect's top 100 intellectuals 2009 |publisher=[[Prospect (magazine)|Prospect]] |year=2009 |access-date=13 September 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090930143349/http://www.prospectmagazine.co.uk/prospect-100-intellectuals/ |archive-date=30 September 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090930143349/http://www.prospectmagazine.co.uk/prospect-100-intellectuals/ |archivedate=30 September 2009 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url= https://foreignpolicy.com/articles/2011/11/28/the_fp_top_100_global_thinkers?page=0,38#thinker55 |title= Foreign Policy Magazine's top 100 global thinkers 2011 |publisher= [[Foreign Policy]] |date= December 2011 |access-date= 5 December 2011 |archive-date= 9 June 2012 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120609170544/http://www.foreignpolicy.com/articles/2011/11/28/the_fp_top_100_global_thinkers?page=0,38#thinker55 |url-status= dead }}</ref> বিত্তীয় মহলত উল্ফক "আশ্চৰ্যজনকভাৱে সু-সংযোগ থকা" ব্যক্তি হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref> name = "CalloftheWolf"</ref> তেওঁৰ বন্ধুবৰ্গৰ ভিতৰত মহম্মদ এ. এল-এৰিয়ানৰ দৰে আগশাৰীৰ বিত্তীয় বিশেষজ্ঞ; মনমোহন সিং, টিমথী গেইথনাৰ আৰু এড বলছৰ দৰে ৰাজনীতিবিদ; বহুতো আগশাৰীৰ অৰ্থনীতিবিদ; আৰু মাৰভিন কিঙৰ দৰে কেন্দ্ৰীয় বেংকাৰ অন্তৰ্ভুক্ত। উল্ফৰ মতে, তেওঁ সকলো গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰীয় বেংকাৰক চিনি পায়। ক্ষমতাশালী লোকসকলৰ সৈতে অন্তৰংগ সম্পৰ্ক থকাৰ পিছতো উল্ফ তেওঁৰ স্বতন্ত্ৰতাৰ বাবে বিশ্বাসযোগ্য আৰু জনস্বাৰ্থত প্ৰয়োজনীয় বুলি বিবেচনা কৰিলে তেওঁৰ বন্ধুসকলে প্ৰসাৰিত কৰা পদক্ষেপসমূহকো সমালোচনা কৰাৰ বাবে জনাজাত। <ref> name = "CalloftheWolf"</ref>উল্ফক বিশ্বৰ অন্যতম প্ৰভাৱশালী অৰ্থনৈতিক সাংবাদিক হিচাপে বহুলভাৱে গণ্য কৰা হয়। লৰেঞ্চ এইচ. ছামাৰ্ছে তেওঁক "বিশ্বৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বিত্তীয় সাংবাদিক" বুলি অভিহিত কৰিছে।<ref> name = "CalloftheWolf"</ref> পিমকোৰ প্ৰাক্তন মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া মহম্মদ এ. এল-এৰিয়ানে কৈছিল যে ৱলফ হৈছে "বৰ্তমান সময়ৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী অৰ্থনৈতিক স্তম্ভলেখক"। পল ক্ৰুগমেনে তেওঁৰ বিষয়ে লিখিছিল যে "উল্ফৰ আনকি পিএইচডি ডিগ্ৰীও নাই। কিন্তু ই কোনো গুৰুত্বপূৰ্ণ কথা নহয়; তেওঁৰ যি আছে সেয়া হ'ল এক তীব্ৰ নিৰীক্ষণ ক্ষমতা, এক সুস্থ মগজু আৰু এক মুক্ত মন।"<ref> name="Fixing">{{cite web |url = http://www.levininstitute.org/wolf/transcript.cfm |title = Fixing Global Finance with Martin Wolf |publisher = [[The Levin Institute]] |year = 2009 |access-date = 13 September 2010 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20110727030716/http://www.levininstitute.org/wolf/transcript.cfm |archive-date = 27 July 2011 |df = dmy-all |archiveurl = https://web.archive.org/web/20110727030716/http://www.levininstitute.org/wolf/transcript.cfm |archivedate = 27 July 2011 |deadurl = yes }}</ref><ref name = "Listen">{{cite web |url= https://krugman.blogs.nytimes.com/2012/07/30/who-to-listen-to/ |title= Who To Listen To |work= [[New York Times]] |year = 2012 |access-date=30 July 2012}} </ref> 'প্ৰচপেক্ট' আলোচনীত তেওঁক "ইংৰাজী ভাষী বিশ্বৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী বিত্তীয় সাংবাদিক" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল,<ref> name = "ProspectTop100"</ref> আনহাতে অৰ্থনীতিবিদ কেনেথ ৰগফে কৈছে, "তেওঁ সঁচাকৈয়ে বিশ্বৰ প্ৰথম শ্ৰেণীৰ বিত্তীয় আৰু অৰ্থনৈতিক লেখক।" ২০১২ চনত তেওঁ ইছচিয়া আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাংবাদিকতা বঁটা লাভ কৰে। ২০১৯ চনত উল্ফে ইউচিএলএ এণ্ডাৰছন স্কুল অব্ মেনেজমেণ্টৰ পৰা জেৰাল্ড লোৱেব লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা লাভ কৰে।<ref> name="LOEB-2019">{{Cite press release |title=UCLA Anderson School of Management Announces 2019 Gerald Loeb Award Winners |date=June 28, 2019 |publisher=UCLA Anderson School of Management |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/ucla-anderson-school-of-management-announces-2019-gerald-loeb-award-winners-300877656.html |last1=Trounson |first1=Rebecca |access-date=October 2, 2019 |website=[[PR Newswire]]}}</ref> === ৰচনাৱলী === * 'দ্য ৰেজিষ্টিবল আপিল অব্ ফৰ্ট্ৰেছ ইউৰোপ' <ref>name=resist>The Resistible Appeal of Fortress Europe (AEI Press 1994) {{ISBN|978-0-8447-3871-0}}</ref> * 'ৱাই গ্ল'বেলাইজেচন ৱৰ্কছ' <ref> name=wgw>Why Globalization Works (Yale University Press 2004) {{ISBN|978-0-300-10252-9}}</ref> * 'ফিক্সিং গ্ল'বেল ফাইনেন্স' <ref> name=fixing>Fixing Global Finance (The Johns Hopkins University Press 2008) {{ISBN|978-0-8018-9048-2}}</ref> * 'দ্য শ্বিফ্টছ এণ্ড দ্য শ্বকছ: ৱাট উইভ লাৰ্ণড—এণ্ড হেভ ষ্টিল টু লাৰ্ণ—ফ্ৰম দ্য ফাইনেন্সিয়েল ক্ৰাইছিছ' <ref> name=learned>The Shifts and the Shocks: What We’ve Learned—and Have Still to Learn—from the Financial Crisis (Penguin Press 2014) {{ISBN|978-1594205446}}</ref> * 'দ্য ক্ৰাইছিছ অব্ ডেম'ক্ৰেটিক কেপিটেলিজম'<ref> name=crisis>The Crisis of Democratic Capitalism (Allen Lane 2023) {{ISBN|978-0-2413-0341-2}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== উল্ফে ১৯৭০ চনত এলিছন মাৰ্গাৰেট পটাৰ (পৰৱৰ্তী সময়ত এলিছন উল্ফ)ক বিবাহ কৰে। তেওঁলোকৰ তিনিগৰাকী সন্তান আছে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:১৯৪৬ চনত জন্মগ্ৰহণ কৰা লোক]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ ইহুদী]] [[শ্ৰেণী:ফাইনেন্সিয়েল টাইমছৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ইহুদী ব্ৰিটিছ সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ অৰ্থনীতি বিষয়ক লেখক]] [[শ্ৰেণী:ইংৰাজ বিত্তীয় লেখক]] [[শ্ৰেণী:অক্সফ'ৰ্ডৰ নাফিল্ড কলেজৰ প্ৰাক্তন শিক্ষাৰ্থী]] 5b9wwymg41lt3orw5j0bno0oxyhoy9l 0 140545 651846 648710 2026-11-10T02:05:11Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651846 wikitext text/x-wiki {{Short description|ভাৰতৰ সংসদে প্ৰণয়ন কৰা আইন}} {{Infobox legislation | short_title = মানসিক স্বাস্থ্যসেৱা আইন, ২০১৭ | legislature = [[ভাৰতৰ সংসদ]] | long_title = মানসিক ৰোগত আক্ৰান্ত ব্যক্তিসকলৰ বাবে মানসিক স্বাস্থ্যসেৱা আৰু আনুষংগিক সেৱা প্ৰদান কৰা, এনে সেৱা প্ৰদানৰ সময়ত তেওঁলোকৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত, প্ৰসাৰিত আৰু পূৰণ কৰা তথা ইয়াৰ সৈতে জড়িত বিষয়সমূহৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ বাবে প্ৰণয়ন কৰা এখন আইন। | citation = [https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/2249/1/A2017-10.pdf ২০১৭ চনৰ ১০ নম্বৰ আইন] | territorial_extent = ভাৰত | enacted_by = [[ৰাজ্যসভা]] | date_enacted = | date_passed = ৩০ মাৰ্চ ২০১৭ | enacted_by2 = [[লোকসভা]] | date_passed2 = ২৭ মাৰ্চ ২০১৭ | date_assented = ৭ এপ্ৰিল ২০১৭ | date_commenced = ২৯ মে' ২০১৮ | bill = মানসিক স্বাস্থ্যসেৱা বিধেয়ক, ২০১৩ | bill_citation = [https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/2249/1/A2017-10.pdf ২০১৩ চনৰ ৫৪ নম্বৰ বিধেয়ক] | bill_date = ১৯ আগষ্ট ২০১৩ | introduced_by = গুলাম নবী আজাদ | 1st_reading = | 2nd_reading = | 3rd_reading = | committee_report = [https://prsindia.org/files/bills_acts/bills_parliament/2013/Standing%20Committee%20Report_4.pdf স্থায়ী সমিতিৰ প্ৰতিৱেদন] | date_conf_committee = ২০ নৱেম্বৰ ২০১৩ | repeals = [[মানসিক স্বাস্থ্য আইন, ১৯৮৭]] | summary = | keywords = | status = in force }} '''মানসিক স্বাস্থ্যসেৱা আইন, ২০১৭''' ভাৰতৰ সংসদে প্ৰণয়ন কৰা এখন আইন। ২০১৭ চনৰ ৭ এপ্ৰিলত ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি লাভ কৰাৰ পাছত ২০১৮ চনৰ ২৯ মে'ৰপৰা আইনখন কাৰ্যকৰী হয়। আইনখনৰ আৰম্ভণিৰ অংশত ইয়াৰ উদ্দেশ্য সম্পৰ্কে কোৱা হৈছে যে মানসিক ৰোগত আক্ৰান্ত ব্যক্তিসকলৰ বাবে মানসিক স্বাস্থ্যসেৱা আৰু আনুষংগিক সেৱা প্ৰদান কৰা আৰু এনে সেৱা প্ৰদানৰ সময়ত তেওঁলোকৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত, প্ৰসাৰিত আৰু পূৰণ কৰাই ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য।<ref name=Act/> এই আইনখনে ইয়াৰ পূৰ্বৰ মানসিক স্বাস্থ্য আইন, ১৯৮৭ৰ স্থান গ্ৰহণ কৰে। পূৰ্বৰ আইনখন ১৯৮৭ চনৰ ২২ মে'ত প্ৰণয়ন কৰা হৈছিল। আইনখনত মানসিক ৰোগ নিৰ্ধাৰণৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে স্বীকৃত চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ মানদণ্ড অনুসৰণ কৰাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা]]ই প্ৰকাশ কৰা ৰোগসমূহৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰেণীবিভাজনৰ শেহতীয়া সংস্কৰণো অন্তৰ্ভুক্ত। কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে জাননীযোগে নিৰ্ধাৰণ কৰা মানদণ্ড অনুসৰি এই নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়। তদুপৰি, কোনো ব্যক্তি বা কৰ্তৃপক্ষই কেৱল ৰোগৰ চিকিৎসাৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে জড়িত পৰিস্থিতিৰ বাহিৰে কোনো ব্যক্তিক মানসিক ৰোগত আক্ৰান্ত বুলি শ্ৰেণীবদ্ধ কৰিব নোৱাৰিব। বিশেষভাৱে, এই আইনখনে আত্মহত্যাৰ চেষ্টা কৰাক অপৰাধ হিচাপে গণ্য কৰাৰ পূৰ্বৰ ব্যৱস্থাৰ পৰিৱৰ্তন ঘটায়। পূৰ্বতে [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ৩০৯ নং ধাৰাৰ অধীনত আত্মহত্যাৰ চেষ্টা শাস্তিযোগ্য অপৰাধ আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰতীয় দণ্ডবিধিৰ স্থান [[ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতা]]ই গ্ৰহণ কৰে।<ref name=":451">{{Cite news|url=http://indianexpress.com/article/india/mental-health-bill-decriminalising-suicide-passed-by-parliament/|title=Mental health bill decriminalising suicide passed by Parliament|date=27 March 2017|work=The Indian Express|access-date=2017-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20170327160250/http://indianexpress.com/article/india/mental-health-bill-decriminalising-suicide-passed-by-parliament/|archive-date=27 March 2017|url-status=live|language=en-US}}</ref> ==১৯৮৭ চনৰ মানসিক স্বাস্থ্য আইনৰ সৈতে পাৰ্থক্য== ২০১৭ চনৰ আইনখনত পূৰ্বৰ আইনখনৰ তুলনাত কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তন কৰা হৈছে। সেইবোৰৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হ'ল— # আত্মহত্যাৰ চেষ্টাক অপৰাধ হিচাপে গণ্য কৰাৰ ব্যৱস্থাৰ পৰিৱৰ্তন কৰা হৈছে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে আত্মহত্যাৰ চেষ্টা কৰা ব্যক্তিসকলক অপৰাধমূলক বিচাৰ আৰু শাস্তিৰ সলনি পুনৰ্সংস্থাপনৰ সুযোগ প্ৰদান কৰা। # এই আইনখনে প্ৰতিবন্ধী ব্যক্তিৰ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ চুক্তি আৰু ইয়াৰ ঐচ্ছিক নীতিৰ অধীনত ভাৰতৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় দায়বদ্ধতা পূৰণৰ ব্যৱস্থা কৰিছে। # মানসিক ৰোগত আক্ৰান্ত ব্যক্তিসকলক নিজৰ চিকিৎসা সম্পৰ্কে সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰা হৈছে। তেওঁলোকৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ সামৰ্থ্য আৰু প্ৰয়োজনীয় জ্ঞানৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছে। # মানসিক ৰোগত আক্ৰান্ত ব্যক্তিসকলৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰাৰ লগতে কোনো ধৰণৰ বৈষম্য নকৰাকৈ স্বাস্থ্যসেৱা আৰু চিকিৎসা লাভৰ অধিকাৰ নিশ্চিত কৰা হৈছে। লগতে, বীমা প্ৰতিষ্ঠানসমূহে শাৰীৰিক ৰোগৰ চিকিৎসাৰ দৰেই মানসিক ৰোগৰ চিকিৎসাৰ বাবেও স্বাস্থ্য বীমাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিব লাগিব। # মানসিক স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ পঞ্জীয়ন আৰু নিয়ন্ত্ৰণৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। ইয়াৰ বাবে মানসিক স্বাস্থ্য পৰ্যালোচনা পৰিষদ স্থাপনৰ ব্যৱস্থাও আছে। # বৈদ্যুতিক আঘাত চিকিৎসা কেৱল জৰুৰীকালীন পৰিস্থিতিত ব্যৱহাৰ কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। এই চিকিৎসাৰ সৈতে পেশী শিথিলকাৰী ঔষধ আৰু সংজ্ঞাহীনকাৰী ঔষধ ব্যৱহাৰৰ নিয়ম নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে। নাবালকৰ ক্ষেত্ৰত এই চিকিৎসা নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। # মানসিক ৰোগত আক্ৰান্ত ব্যক্তিসকলৰ ক্ষেত্ৰত আৰক্ষীৰ দৰে অন্যান্য সংস্থাৰ দায়িত্ব নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে। # মানসিক ৰোগৰ সৈতে জড়িত সামাজিক ব‍্যাধি দূৰ কৰাৰ বাবে বিভিন্ন ব্যৱস্থা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name=Act>{{cite web |url=http://www.prsindia.org/uploads/media/Mental%20Health/Mental%20Healthcare%20Act,%202017.pdf |title=The Mental Health Care Act, 2017 |publisher=Government of India |access-date=12 October 2017 |archive-date=12 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191012072136/http://www.prsindia.org/uploads/media/Mental%20Health/Mental%20Healthcare%20Act,%202017.pdf |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191012072136/http://www.prsindia.org/uploads/media/Mental%20Health/Mental%20Healthcare%20Act,%202017.pdf |archivedate=12 October 2019 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://ncw.nic.in/acts/THEMENTALHEALTHACT1987.pdf |title=Mental Health Act, 1987 |access-date=5 January 2018 |archive-date=5 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180105233632/http://ncw.nic.in/acts/THEMENTALHEALTHACT1987.pdf |url-status=dead }}</ref> ==আত্মহত্যাৰ চেষ্টা== {{Main|আত্মহত্যা}} ২০১৭ চনৰ মানসিক স্বাস্থ্যসেৱা আইনখনে আত্মহত্যাৰ চেষ্টাৰ ক্ষেত্ৰত পূৰ্বৰ শাস্তিমূলক ব্যৱস্থাৰ পৰিৱৰ্তন ঘটায়। ইয়াৰ পূৰ্বে [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ৩০৯ নং ধাৰাৰ অধীনত আত্মহত্যাৰ চেষ্টা কৰাটো শাস্তিযোগ্য অপৰাধ আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰতীয় দণ্ডবিধিৰ স্থান ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতা, ২০২৩-এ গ্ৰহণ কৰে। নতুন সংহিতাৰ ২২৪ নং ধাৰাত কোনো ৰাজহুৱা কৰ্মচাৰীক তেওঁৰ চৰকাৰী দায়িত্ব পালনৰপৰা বিৰত ৰাখিবলৈ বা বাধা দিবলৈ আত্মহত্যাৰ চেষ্টা কৰাটো শাস্তিযোগ্য অপৰাধ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name=":0">{{Cite web |last=Dhapte |first=Prajakta |date=2026-01-22 |title=Is Attempted Suicide Punishable in India under BNS? |url=https://cmhlp.org/blogs/is-attempted-suicide-punishable-in-india-understanding-the-law-legal-reform/ |access-date=2026-08-25 |website=Centre for Mental Healthcare Law & Policy |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Ranjan |first=Rajeev |last2=Kumar |first2=Saurabh |last3=Pattanayak |first3=RamanDeep |last4=Dhawan |first4=Anju |last5=Sagar |first5=Rajesh |date=2014 |title=(De-) criminalization of attempted suicide in India: A review |url=http://dx.doi.org/10.4103/0972-6748.144936 |journal=Industrial Psychiatry Journal |volume=23 |issue=1 |pages=4 |doi=10.4103/0972-6748.144936 |issn=0972-6748|doi-access=free |pmc=4261212 }}</ref> ২২৪ নং ধাৰাৰ এই নিৰ্দিষ্ট ব্যৱস্থাৰ উদ্দেশ্য হৈছে প্ৰতিবাদৰ মাধ্যম হিচাপে আত্মজাহ বা [[অনশন]] কাৰ্যসূচীৰ ব্যৱহাৰক নিৰুৎসাহিত কৰা বুলি ধাৰণা কৰা হয়।<ref name=":0" /> এই আইনখনে আত্মহত্যাৰ চেষ্টা কৰা ব্যক্তিসকলক অপৰাধী হিচাপে গণ্য কৰাৰ পৰিৱৰ্তে মানসিক স্বাস্থ্যসেৱাৰ প্ৰয়োজন থকা ব্যক্তি হিচাপে বিবেচনা কৰে। তেওঁলোকক শাস্তি দিয়াৰ সলনি চিকিৎসা আৰু পুনৰ্সংস্থাপনৰ সুবিধা প্ৰদানৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছে। ভৱিষ্যতে এনে ঘটনা ৰোধ কৰাৰ উদ্দেশ্যে মানসিক স্বাস্থ্য বিশেষজ্ঞ আৰু প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় ব্যৱস্থা আৰু চৰকাৰী সাহায্যৰো ব্যৱস্থা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite journal |last=Vadlamani |first=LaxmiNaresh |last2=Gowda |first2=Mahesh |date=2019 |title=Practical implications of Mental Healthcare Act 2017: Suicide and suicide attempt |url=http://dx.doi.org/10.4103/psychiatry.indianjpsychiatry_116_19 |journal=Indian Journal of Psychiatry |volume=61 |issue=10 |pages=750 |doi=10.4103/psychiatry.indianjpsychiatry_116_19 |issn=0019-5545|doi-access=free |pmc=6482674 }}</ref> ==মানসিক ৰোগ নিৰ্ধাৰণ আৰু সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ সামৰ্থ্য== আইনখনৰ তৃতীয় ধাৰাত মানসিক ৰোগ নিৰ্ধাৰণৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে স্বীকৃত চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ মানদণ্ড অনুসৰণ কৰাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত ৰোগসমূহৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰেণীবিভাজনো এই ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। আইনখনৰ চতুৰ্থ ধাৰাত মানসিক স্বাস্থ্যসেৱা আৰু চিকিৎসাৰ বিষয়ে সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ সামৰ্থ্যৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। কোনো ব্যক্তিয়ে সিদ্ধান্তটোৰ বিষয়ে প্ৰয়োজনীয় তথ্য বুজিব পৰা, ইয়াৰ পৰিণাম অনুধাৱন কৰিব পৰা আৰু নিজৰ সিদ্ধান্ত প্ৰকাশ কৰিব পৰা হ'লে তেওঁক সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ সামৰ্থ্য থকা ব্যক্তি হিচাপে গণ্য কৰা হয়। কেৱল মানসিক ৰোগৰ উপস্থিতিৰ বাবেই কোনো ব্যক্তিৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ সামৰ্থ্য নাই বুলি ধৰি ল'ব নোৱাৰি। প্ৰয়োজন অনুসৰি ব্যক্তিজনক সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় আগবঢ়োৱাৰ ব্যৱস্থাও আইনখনত আছে।<ref>{{cite web |title=THE MENTAL HEALTHCARE ACT, 2017 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/20066/1/a2017-10.pdf |website=India Code |publisher=Government of India |access-date=30 October 2026}}</ref> ==অগ্ৰিম নিৰ্দেশ== আইনখনৰ পঞ্চমৰপৰা ত্ৰয়োদশ ধাৰালৈ অগ্ৰিম নিৰ্দেশৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে। অগ্ৰিম নিৰ্দেশ হৈছে কোনো ব্যক্তিয়ে ভৱিষ্যতে মানসিক স্বাস্থ্যসেৱা বা চিকিৎসাৰ সিদ্ধান্ত নিজে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰা পৰিস্থিতিৰ বাবে আগতীয়াকৈ লিখি থোৱা নিৰ্দেশ। প্ৰাপ্তবয়স্ক ব্যক্তিয়ে এই নিৰ্দেশ লিখিতভাৱে প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে ব্যক্তিয়ে— * ভৱিষ্যতে তেওঁ কেনেধৰণৰ মানসিক স্বাস্থ্যসেৱা আৰু চিকিৎসা লাভ কৰিব বিচাৰে সেই বিষয়ে উল্লেখ কৰিব পাৰে। * কেনেধৰণৰ চিকিৎসা বা সেৱা লাভ কৰিব নিবিচাৰে সেই বিষয়েও উল্লেখ কৰিব পাৰে। * নিজৰ মনোনীত প্ৰতিনিধি হিচাপে কাক নিযুক্ত কৰিব বিচাৰে সেই বিষয়ে উল্লেখ কৰিব পাৰে। ব্যক্তিজনে নিজে চিকিৎসা সম্পৰ্কীয় সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰা অৱস্থাতহে এই নিৰ্দেশ কাৰ্যকৰী হয়। ব্যক্তিজনে পুনৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ সামৰ্থ্য লাভ কৰিলে তেওঁৰ নিজৰ সিদ্ধান্তই পূৰ্বৰ অগ্ৰিম নিৰ্দেশৰ ওপৰত প্ৰাধান্য লাভ কৰে। ব্যক্তিয়ে যিকোনো সময়তে নিজৰ অগ্ৰিম নিৰ্দেশ সংশোধন, বাতিল বা প্ৰত্যাহাৰ কৰিব পাৰে। অৱশ্যে জৰুৰীকালীন চিকিৎসাৰ ক্ষেত্ৰত এই নিৰ্দেশৰ কিছুমান ব্যতিক্ৰম আছে।<ref>{{cite web |title=THE MENTAL HEALTHCARE ACT, 2017 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/20066/1/a2017-10.pdf |website=India Code |publisher=Government of India |access-date=30 October 2026}}</ref> ==মনোনীত প্ৰতিনিধি== আইনখনৰ চতুৰ্দশৰপৰা সপ্তদশ ধাৰালৈ মনোনীত প্ৰতিনিধিৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে। মনোনীত প্ৰতিনিধি হৈছে মানসিক ৰোগত আক্ৰান্ত ব্যক্তিয়ে নিজৰ চিকিৎসা আৰু আনুষংগিক সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত সহায়ৰ বাবে বাছনি কৰা ব্যক্তি। আইন অনুসৰি প্ৰাপ্তবয়স্ক ব্যক্তিয়ে নিজৰ মনোনীত প্ৰতিনিধি নিযুক্ত কৰিব পাৰে। মনোনীত প্ৰতিনিধিৰ মুখ্য দায়িত্বসমূহ হ'ল— * মানসিক ৰোগত আক্ৰান্ত ব্যক্তিজনৰ বৰ্তমান আৰু পূৰ্বৰ ইচ্ছা, জীৱনৰ অভিজ্ঞতা, মূল্যবোধ আৰু সাংস্কৃতিক পৰিৱেশৰ প্ৰতি গুৰুত্ব দিয়া। * ব্যক্তিজনৰ মংগল আৰু স্বাৰ্থৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰখা। * চিকিৎসা সম্পৰ্কীয় সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁক সহায় কৰা। * ৰোগ নিৰ্ণয় আৰু চিকিৎসা সম্পৰ্কীয় তথ্য লাভ কৰা। * চিকিৎসালয়ৰপৰা মুক্তি আৰু পুনৰ্সংস্থাপনৰ পৰিকল্পনাত অংশগ্ৰহণ কৰা। * ব্যক্তিজনৰ অধিকাৰ উলংঘন হ'লে সংশ্লিষ্ট পৰিষদৰ ওচৰত অভিযোগ দাখিল কৰা। নাবালকৰ ক্ষেত্ৰতো আইনখনত মনোনীত প্ৰতিনিধি আৰু আইনগত অভিভাৱকৰ বাবে বিশেষ ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=THE MENTAL HEALTHCARE ACT, 2017 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/20066/1/a2017-10.pdf |website=India Code |publisher=Government of India |access-date=30 October 2026}}</ref> ==মানসিক ৰোগত আক্ৰান্ত ব্যক্তিৰ অধিকাৰ== আইনখনৰ পঞ্চম অধ্যায়ৰ ১৮ৰপৰা ২৮ নং ধাৰালৈ মানসিক ৰোগত আক্ৰান্ত ব্যক্তিসকলৰ অধিকাৰৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে। এই অধিকাৰসমূহৰ ভিতৰত আছে— * মানসিক স্বাস্থ্যসেৱা লাভৰ অধিকাৰ: প্ৰতিজন ব্যক্তিয়ে চৰকাৰী স্বাস্থ্যসেৱাৰ জৰিয়তে মানসিক স্বাস্থ্যসেৱা লাভ কৰাৰ অধিকাৰ আছে। * সমাজত বাস কৰাৰ অধিকাৰ: মানসিক ৰোগত আক্ৰান্ত ব্যক্তিসকলক সমাজৰপৰা পৃথক কৰি ৰখাৰ পৰিৱৰ্তে সমাজৰ মাজত স্বাভাৱিক জীৱন-যাপনৰ সুযোগ দিব লাগে। * অমানৱীয় ব্যৱহাৰৰপৰা সুৰক্ষাৰ অধিকাৰ: তেওঁলোকক নিষ্ঠুৰ, অমানৱীয় বা অপমানজনক ব্যৱহাৰৰপৰা সুৰক্ষা প্ৰদান কৰিব লাগে। * সমতা আৰু বৈষম্যহীনতাৰ অধিকাৰ: মানসিক ৰোগৰ বাবে কোনো ব্যক্তিৰ সৈতে বৈষম্যমূলক ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰি। * তথ্য লাভৰ অধিকাৰ: ব্যক্তিয়ে নিজৰ ৰোগ, চিকিৎসা আৰু স্বাস্থ্যসেৱা সম্পৰ্কে তথ্য লাভ কৰিব পাৰে। * গোপনীয়তাৰ অধিকাৰ: ব্যক্তিৰ মানসিক স্বাস্থ্য সম্পৰ্কীয় তথ্যৰ গোপনীয়তা ৰক্ষা কৰিব লাগে। * চিকিৎসাৰ নথি লাভৰ অধিকাৰ: ব্যক্তিয়ে নিজৰ চিকিৎসা সম্পৰ্কীয় নথি লাভ কৰিব পাৰে। * যোগাযোগৰ অধিকাৰ: পৰিয়াল আৰু আন ব্যক্তিৰ সৈতে যোগাযোগ আৰু সম্পৰ্ক ৰখাৰ অধিকাৰ আছে। * আইনী সাহায্যৰ অধিকাৰ: প্ৰয়োজন অনুসৰি বিনামূলীয়া আইনী সাহায্য লাভ কৰিব পাৰে। * অভিযোগ দাখিলৰ অধিকাৰ: মানসিক স্বাস্থ্যসেৱাৰ ক্ষেত্ৰত কোনো অভাৱ বা অধিকাৰ উলংঘন হ'লে অভিযোগ দাখিল কৰিব পাৰে।<ref>{{cite web |title=THE MENTAL HEALTHCARE ACT, 2017 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/20066/1/a2017-10.pdf |website=India Code |publisher=Government of India |access-date=30 October 2026}}</ref> ==চৰকাৰৰ দায়িত্ব== আইনখনৰ ষষ্ঠ অধ্যায়ত কেন্দ্ৰীয় আৰু ৰাজ্য চৰকাৰৰ দায়িত্বৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াৰ অধীনত চৰকাৰৰ কেইটামান মুখ্য দায়িত্ব হ'ল— * মানসিক স্বাস্থ্যৰ উন্নতিৰ বাবে বিভিন্ন কাৰ্যসূচী গ্ৰহণ কৰা। * মানসিক ৰোগ প্ৰতিৰোধৰ বাবে জনসজাগতা সৃষ্টি কৰা। * মানসিক স্বাস্থ্যসেৱা সকলোৰে বাবে সহজলভ্য কৰা। * চৰকাৰী চিকিৎসালয় আৰু স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰত মানসিক স্বাস্থ্যসেৱাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰা। * মানসিক স্বাস্থ্যৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰশিক্ষিত কৰ্মীৰ সংখ্যা বৃদ্ধি কৰা। * মানসিক ৰোগত আক্ৰান্ত ব্যক্তিসকলৰ পুনৰ্সংস্থাপনৰ ব্যৱস্থা কৰা। * মানসিক স্বাস্থ্য সম্পৰ্কীয় গৱেষণা আৰু প্ৰশিক্ষণৰ প্ৰসাৰ ঘটোৱা। ==মানসিক স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰতিষ্ঠানৰ পঞ্জীয়ন আৰু নিয়ন্ত্ৰণ== আইনখনৰ সপ্তম অধ্যায়ত মানসিক স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ পঞ্জীয়ন আৰু নিয়ন্ত্ৰণৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। আইন অনুসৰি মানসিক স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰদান কৰা প্ৰতিষ্ঠানসমূহে সংশ্লিষ্ট কৰ্তৃপক্ষৰ ওচৰত পঞ্জীয়ন কৰাটো বাধ্যতামূলক। এই প্ৰতিষ্ঠানসমূহে নিৰ্ধাৰিত মানদণ্ড আৰু নিয়ম অনুসৰি সেৱা আগবঢ়াব লাগিব। মানসিক স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ কাম-কাজ পৰিদৰ্শন আৰু নিৰীক্ষণৰ ব্যৱস্থাও কৰা হৈছে। কোনো প্ৰতিষ্ঠানে আইনখনৰ বিধান উলংঘন কৰিলে সংশ্লিষ্ট কৰ্তৃপক্ষই ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিব পাৰে। ==মানসিক স্বাস্থ্য পৰ্যালোচনা পৰিষদ== আইনখনৰ অধীনত কেন্দ্ৰীয় আৰু ৰাজ্যিক পৰ্যায়ত মানসিক স্বাস্থ্য কৰ্তৃপক্ষ আৰু মানসিক স্বাস্থ্য পৰ্যালোচনা পৰিষদ গঠনৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। মানসিক স্বাস্থ্য পৰ্যালোচনা পৰিষদৰ মুখ্য কামসমূহ হ'ল— * অগ্ৰিম নিৰ্দেশৰ পঞ্জীয়ন আৰু পৰ্যালোচনা কৰা। * মনোনীত প্ৰতিনিধি নিযুক্তিৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰয়োজনীয় ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা। * মানসিক ৰোগত আক্ৰান্ত ব্যক্তিৰ অধিকাৰ উলংঘনৰ অভিযোগৰ বিচাৰ কৰা। * মানসিক স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰতিষ্ঠানৰ কাম-কাজ পৰীক্ষা কৰা। * চিকিৎসা আৰু ভৰ্তি সম্পৰ্কীয় সিদ্ধান্তৰ বিৰুদ্ধে দাখিল কৰা আবেদনসমূহ বিবেচনা কৰা। * প্ৰয়োজন অনুসৰি মানসিক স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰতিষ্ঠান পৰিদৰ্শন কৰা। পৰিষদৰ সিদ্ধান্ত বা সংশ্লিষ্ট কৰ্তৃপক্ষৰ আদেশৰ বিৰুদ্ধে নিৰ্ধাৰিত সময়ৰ ভিতৰত উচ্চ ন্যায়ালয়ত আপীল কৰিব পাৰি।<ref>{{cite web |title=THE MENTAL HEALTHCARE ACT, 2017 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/20066/1/a2017-10.pdf |website=India Code |publisher=Government of India |access-date=30 October 2026}}</ref> ==চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি আৰু চিকিৎসাৰ ব্যৱস্থা== আইনখনৰ দশম অধ্যায়ত মানসিক স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰতিষ্ঠানত ব্যক্তিক ভৰ্তি আৰু চিকিৎসা প্ৰদানৰ পদ্ধতি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে। আইনখনত যিমান সম্ভৱ ব্যক্তিৰ নিজৰ ইচ্ছা আৰু সন্মতিৰ ভিত্তিত চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছে। অৱশ্যে বিশেষ পৰিস্থিতিত সহায়ক ভৰ্তিৰ ব্যৱস্থাও আছে। প্ৰাপ্তবয়স্ক ব্যক্তিয়ে নিজৰ ইচ্ছাৰে মানসিক স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰতিষ্ঠানত ভৰ্তি হ'ব পাৰে। ইয়াৰ বাবে চিকিৎসকৰদ্বাৰা তেওঁৰ অৱস্থা আৰু চিকিৎসালয়ত ভৰ্তিৰ প্ৰয়োজনীয়তা পৰীক্ষা কৰা হয়। বিশেষ সহায়ৰ প্ৰয়োজন হোৱা ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত আইনত নিৰ্ধাৰিত চৰ্ত অনুসৰি সহায়ক ভৰ্তিৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। এনে ক্ষেত্ৰত মনোনীত প্ৰতিনিধিৰ ভূমিকা গুৰুত্বপূৰ্ণ। নাবালকৰ ক্ষেত্ৰত বিশেষ নিয়ম প্ৰযোজ্য। তেওঁলোকক চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি কৰাৰ আগতে নিৰ্ধাৰিতসংখ্যক মনোৰোগ বিশেষজ্ঞ আৰু চিকিৎসা বিশেষজ্ঞৰদ্বাৰা পৰীক্ষা কৰাটো প্ৰয়োজনীয়। নাবালকৰ স্বাস্থ্য, সুৰক্ষা আৰু সৰ্বোত্তম স্বাৰ্থৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি এই সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰা হয়। আইনখনত জৰুৰীকালীন চিকিৎসা, চিকিৎসালয়ৰপৰা মুক্তি, আন প্ৰতিষ্ঠানলৈ স্থানান্তৰ আৰু চিকিৎসাৰ সময়ত ব্যক্তিৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰাৰ ব্যৱস্থাও আছে।<ref>{{cite web |title=THE MENTAL HEALTHCARE ACT, 2017 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/20066/1/a2017-10.pdf |website=India Code |publisher=Government of India |access-date=30 October 2026}}</ref> ==বৈদ্যুতিক শ্বক চিকিৎসা== আইনখনত বৈদ্যুতিক শ্বক চিকিৎসা ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত বিশেষ বাধা আৰোপ কৰা হৈছে। সাধাৰণ পৰিস্থিতিত এই চিকিৎসা ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰি। কেৱল জৰুৰীকালীন অৱস্থাত নিৰ্ধাৰিত চৰ্ত অনুসৰি ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। নাবালকৰ ক্ষেত্ৰত বৈদ্যুতিক শ্বক চিকিৎসা সম্পূৰ্ণৰূপে নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। প্ৰাপ্তবয়স্ক ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰতো এই চিকিৎসাৰ সৈতে পেশী শিথিলকাৰী আৰু সংজ্ঞাহীনকাৰী ঔষধ ব্যৱহাৰ কৰাৰ ব্যৱস্থা আছে। ==স্বাস্থ্য বীমাৰ ব্যৱস্থা== আইনখনৰ ২১ নং ধাৰাত মানসিক ৰোগত আক্ৰান্ত ব্যক্তিসকলৰ স্বাস্থ্য বীমাৰ অধিকাৰৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে। স্বাস্থ্য বীমা প্ৰদান কৰা বীমা প্ৰতিষ্ঠানসমূহে শাৰীৰিক ৰোগৰ চিকিৎসাৰ দৰেই মানসিক ৰোগৰ চিকিৎসাৰ বাবেও বীমাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিব লাগিব। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে মানসিক স্বাস্থ্যসেৱাৰ ক্ষেত্ৰত বৈষম্য দূৰ কৰা আৰু চিকিৎসাৰ ব্যয় বহন কৰাত ব্যক্তিসকলক সহায় কৰা।<ref>{{cite web |title=THE MENTAL HEALTHCARE ACT, 2017 |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/20066/1/a2017-10.pdf |website=India Code |publisher=Government of India |access-date=30 October 2026}}</ref> ==অসমত আইনখনৰ ৰূপায়ণ== অসমত মানসিক স্বাস্থ্যসেৱা সম্পৰ্কীয় কাৰ্যসূচী ৰাষ্ট্ৰীয় মানসিক স্বাস্থ্য কাৰ্যসূচীৰ অধীনত ৰূপায়ণ কৰা হয়। অসমৰ ৰাষ্ট্ৰীয় স্বাস্থ্য অভিযানৰ অধীনত এই কাৰ্যসূচী সম্পৰ্কে তথ্য আৰু প্ৰয়োজনীয় নথি প্ৰকাশ কৰা হয়। অসমৰ ৰাষ্ট্ৰীয় স্বাস্থ্য অভিযানৰ তথ্য অনুসৰি, ৰাজ্যত মানসিক স্বাস্থ্যসেৱা সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন কাৰ্যসূচী আৰু আইনখনৰ ৰূপায়ণৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত ৰাজ্যিক মানসিক স্বাস্থ্য কৰ্তৃপক্ষ আৰু মানসিক স্বাস্থ্য পৰ্যালোচনা পৰিষদ সম্পৰ্কীয় জাননী আৰু নথিও অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |title=National Mental Health Programme |url=https://nhm.assam.gov.in/portlets/national-mental-health-programme |website=National Health Mission, Assam |access-date=30 October 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241214044946/https://nhm.assam.gov.in/portlets/national-mental-health-programme |archivedate=14 December 2024 |deadurl=yes}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/20066/1/a2017-10.pdf মানসিক স্বাস্থ্যসেৱা আইন, ২০১৭ — ভাৰতীয় আইন সংহিতা] * [https://web.archive.org/web/20241214044946/https://nhm.assam.gov.in/portlets/national-mental-health-programme ৰাষ্ট্ৰীয় মানসিক স্বাস্থ্য কাৰ্যসূচী — অসম] * [https://prsindia.org/files/bills_acts/bills_parliament/2013/Standing%20Committee%20Report_4.pdf মানসিক স্বাস্থ্যসেৱা বিধেয়ক, ২০১৩ৰ স্থায়ী সমিতিৰ প্ৰতিৱেদন] [[শ্ৰেণী:মানসিক স্বাস্থ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ আইন]] n11ft9tx2e84pcvzwx0zub0obtxuwbp 0 140616 651807 649362 2026-11-09T21:14:48Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651807 wikitext text/x-wiki '''ব্ৰহ্মপুত্ৰ কাৰ্নিভেল''' [[অসম]]ৰ [[গুৱাহাটী]] মহানগৰীত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ পাৰ আৰু নদীৰ বালিচৰত অনুষ্ঠিত হোৱা এক পৰ্যটন আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান। এই কাৰ্নিভেলৰ জৰিয়তে অসমৰ প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা, খাদ্য-সম্ভাৰ আৰু পৰ্যটনৰ সম্ভাৱনাক দৰ্শনাৰ্থীৰ আগত দাঙি ধৰাৰ প্ৰয়াস কৰা হয়। ২০২৪–২০২৫ বৰ্ষত অনুষ্ঠিত কাৰ্নিভেলত সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান, সংগীতানুষ্ঠান, জলক্ৰীড়া, খাদ্য আৰু হস্তশিল্পৰ প্ৰদৰ্শনীৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Brahmaputra Carnival |url=https://utsav.gov.in/public/view-event/brahmaputra-carnival |website=Utsav |publisher=Ministry of Tourism, Government of India |access-date=2 November 2026}}</ref> == ইতিহাস আৰু আয়োজন == অসম চৰকাৰৰ পৰ্যটন বিভাগৰ অনুষ্ঠানৰ তালিকাত ব্ৰহ্মপুত্ৰ কাৰ্নিভেলৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ২০২৪ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰত ইয়াৰ আৰম্ভণি হয়। ভাৰত চৰকাৰৰ পৰ্যটন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ 'উৎসৱ' পৰ্টেলত প্ৰকাশিত তথ্য অনুসৰি, এই কাৰ্নিভেলৰ আয়োজন অসম পৰ্যটন উন্নয়ন নিগম (ATDC) আৰু Efactor Experiences Ltd.-ৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref>{{cite web |title=Brahmaputra Carnival |url=https://tourism.assam.gov.in/events/brahmaputra-carnival |website=Department of Tourism, Government of Assam |access-date=2 November 2026}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=Brahmaputra Carnival |url=https://utsav.gov.in/public/view-event/brahmaputra-carnival |website=Utsav |publisher=Ministry of Tourism, Government of India |access-date=2 November 2026}}</ref> == স্থান আৰু সময় == এই কাৰ্নিভেলৰ মূল আয়োজন গুৱাহাটীৰ লাচিত ঘাট আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ বালিচৰ অঞ্চলত কৰা হৈছিল। নদীৰ পাৰৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশক কেন্দ্ৰ কৰি বিভিন্ন কাৰ্যসূচীৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। ২০২৪–২০২৫ বৰ্ষৰ কাৰ্নিভেলৰ সময়সীমা সম্পৰ্কে চৰকাৰী ৱেবছাইটসমূহত প্ৰকাশিত তথ্যৰ মাজত কিছু পাৰ্থক্য দেখা যায়। ভাৰত চৰকাৰৰ 'উৎসৱ' পৰ্টেলত ১৫ ডিচেম্বৰ ২০২৪ৰপৰা ১৫ মাৰ্চ ২০২৫লৈকে বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Brahmaputra Carnival |url=https://utsav.gov.in/public/view-event/brahmaputra-carnival |website=Utsav |publisher=Ministry of Tourism, Government of India |access-date=2 November 2026}}</ref> == সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী == ব্ৰহ্মপুত্ৰ কাৰ্নিভেলৰ অন্যতম আকৰ্ষণ আছিল সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আৰু সংগীতানুষ্ঠান। ইয়াত অসমৰ লগতে উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ বিভিন্ন লোকনৃত্য, সংগীত আৰু সাংস্কৃতিক পৰিৱেশনৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। বিহু, বাগৰুম্বা আৰু ঝুমুৰ আদি পৰিৱেশনৰ জৰিয়তে অঞ্চলটোৰ সাংস্কৃতিক বৈচিত্ৰ্য দৰ্শকৰ আগত তুলি ধৰাৰ প্ৰয়াস কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Brahmaputra Carnival |url=https://utsav.gov.in/public/view-event/brahmaputra-carnival |website=Utsav |publisher=Ministry of Tourism, Government of India |access-date=2 November 2026}}</ref> == পৰ্যটন আৰু বিনোদন == কাৰ্নিভেলত দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে বিভিন্ন বিনোদনমূলক কাৰ্যসূচীৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত নৌবিহাৰ, কায়াকিং, নাও চলোৱা আৰু অন্যান্য জলক্ৰীড়াৰ লগতে খাদ্যৰ বিপণী আৰু হস্তশিল্পৰ বিপণী উল্লেখযোগ্য। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ বালিচৰত অস্থায়ী শিবিৰত থকাৰ ব্যৱস্থাও কৰা হৈছিল। এই ব্যৱস্থাসমূহে দৰ্শনাৰ্থীক নদীকেন্দ্ৰিক পৰ্যটনৰ এক পৃথক অভিজ্ঞতা প্ৰদান কৰাৰ লক্ষ্য লৈছিল।<ref>{{cite web |title=Brahmaputra Carnival |url=https://utsav.gov.in/public/view-event/brahmaputra-carnival |website=Utsav |publisher=Ministry of Tourism, Government of India |access-date=2 November 2026}}</ref> == অসমৰ সংস্কৃতিৰ প্ৰচাৰত ভূমিকা == ব্ৰহ্মপুত্ৰ কাৰ্নিভেলৰ দৰে অনুষ্ঠানে অসমৰ লোকসংস্কৃতি, খাদ্যাভ্যাস, হস্তশিল্প আৰু প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশক একেলগে দাঙি ধৰাৰ সুযোগ সৃষ্টি কৰে। স্থানীয় শিল্পী, সংগীতজ্ঞ আৰু হস্তশিল্পীৰ বাবে নিজৰ প্ৰতিভা আৰু কৰ্মৰাজি প্ৰদৰ্শনৰ এখন মঞ্চ গঢ়ি তোলাৰ প্ৰয়াস ইয়াৰ অন্যতম দিশ। ইয়াৰ লগতে গুৱাহাটী মহানগৰীক নদীকেন্দ্ৰিক পৰ্যটনৰ এক আকৰ্ষণীয় স্থান হিচাপে পৰিচিত কৰাতো এনে অনুষ্ঠানৰ ভূমিকা থাকিব পাৰে। == তথ্যসূত্ৰ == <references /> [[শ্ৰেণী:অসমৰ পৰ্যটনস্থলী]] [[শ্ৰেণী:সাংস্কৃতিক সংগঠন]] 8xkgeuw6vogsfrhtoitspxjwhsqnq2g 0 140695 651696 651289 2026-11-09T12:12:03Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651696 wikitext text/x-wiki {{Short description|ভাৰতৰ এখন মালভূমি}} {{Use dmy dates|date=November 2024}} {{Use Indian English|date=November 2024}} {{Infobox settlement |name = দাক্ষিণাত্য মালভূমি |type = [[মালভূমি]] |other_name = উপদ্বীপীয় মালভূমি |image_map = Deccan, India.png |map_caption = দাক্ষিণাত্য উপদ্বীপৰ এটা বৃহৎ অংশ সামৰি থকা দাক্ষিণাত্য মালভূমি |coordinates = {{Coord|15|N|77|E|type:mountain|display=inline,title}} |subdivision_type = দেশ |subdivision_name = [[ভাৰত]] |subdivision_type2 = ৰাজ্যসমূহ |subdivision_name2 = প্ৰধানকৈ: [[মহাৰাষ্ট্ৰ]], [[তেলেংগানা]], [[কৰ্ণাটক]], [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]]। আংশিকভাৱে: [[মধ্যপ্ৰদেশ]], [[ছত্তীছগঢ়]], [[কেৰালা]], [[তামিলনাডু]] |area_total_km2 = 422000 }} '''দাক্ষিণাত্য মালভূমি''' ({{lang-en|Deccan Plateau}}), যাক '''দাক্ষিণাত্য''' বা '''উপদ্বীপীয় মালভূমি''' বুলিও কোৱা হয়, হৈছে ভাৰতৰ পশ্চিম, মধ্য আৰু দক্ষিণ অংশত অৱস্থিত এখন বৃহৎ মালভূমি। ইয়াৰ মুঠ মাটিকালি প্ৰায় ৪,২২,০০০ বৰ্গকিলোমিটাৰ। ই ভাৰতীয় উপদ্বীপৰ বৃহৎ অংশ সামৰি লৈছে। উত্তৰে [[সাতপুৰা পৰ্বতমালা]] আৰু [[বিন্ধ্য পৰ্বতমালা]]ৰ পৰা দক্ষিণে [[নীলগিৰি পৰ্বতমালা]]ৰ উত্তৰ সীমালৈকে ইয়াৰ বিস্তৃতি। পূব আৰু পশ্চিম দিশত ক্ৰমে [[পূবঘাট পৰ্বতমালা]] আৰু [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]]ই ইয়াক আগুৰি আছে। এই পৰ্বতমালাসমূহে দাক্ষিণাত্য মালভূমিক পূব আৰু পশ্চিম উপকূলীয় সমভূমিৰ পৰা পৃথক কৰিছে। মালভূমিখনৰ অধিকাংশ অংশ মহাৰাষ্ট্ৰ, তেলেংগানা, কৰ্ণাটক আৰু অন্ধ্ৰপ্ৰদেশত অৱস্থিত। ইয়াৰ উপৰি মধ্যপ্ৰদেশ, ছত্তীছগঢ়, কেৰালা আৰু তামিলনাডুৰ কিছু অংশ ইয়াৰ অন্তৰ্গত। মালভূমিখনৰ গড় উচ্চতা সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা প্ৰায় ৬০০ মিটাৰ। ইয়াৰ ভূ-প্ৰকৃতি প্ৰধানকৈ শিলাময় আৰু পশ্চিমৰ পৰা পূবলৈ ক্ৰমে ঢাল খাইছে। দাক্ষিণাত্য মালভূমিৰ উত্তৰ-পশ্চিম অংশত অৱস্থিত [[দাক্ষিণাত্য ট্ৰেপ]] নামৰ আগ্নেয় শিলৰ বিস্তৃত অঞ্চলটো প্ৰায় ৬.৬ কোটি বছৰ পূৰ্বে হোৱা বৃহৎ আগ্নেয়গিৰিৰ উদ্গীৰণৰ ফলত সৃষ্টি হৈছিল। এই অঞ্চল ভাৰতৰ অন্যতম পুৰণি আৰু ভূতাত্ত্বিকভাৱে সুস্থিৰ ভূখণ্ড। ইয়াৰ মাজেৰে গোদাৱৰী, কৃষ্ণা আৰু কাবেৰী আদি প্ৰধান নদী বৈ গৈছে।<ref name="Brit">{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/place/Deccan|title=Deccan|encyclopedia=[[Britannica]]|access-date=1 June 2024|archive-date=29 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160629204913/https://www.britannica.com/place/Deccan|url-status=live}}</ref><ref name="WA">{{cite web|url=https://www.worldatlas.com/plateaus/deccan-plateau.html|title=Deccan Plateau|work=World Atlas|date=28 June 2021|access-date=1 June 2024|archive-date=23 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240423012027/https://www.worldatlas.com/plateaus/deccan-plateau.html|url-status=live}}</ref> ==নামৰ উৎপত্তি== দাক্ষিণাত্য শব্দটো ইংৰাজী ''Deccan'' শব্দৰ পৰা অহা। ''Deccan'' শব্দটো প্ৰাকৃত ভাষাৰ ''দক্খিণ'' ({{IAST|dakkhaṇa}}) শব্দৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে। প্ৰাকৃত শব্দটো সংস্কৃতৰ ''দক্ষিণ'' ({{IAST|dakṣiṇa}}) শব্দৰ পৰা আহিছে। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে দক্ষিণ দিশ।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=-lFoAgAAQBAJ&q=deccan+dakkhin&pg=PA199|title=Hobson-Jobson: The Definitive Glossary of British India|first1=Henry|last1=Yule|first2=A. C.|last2=Burnell|date=13 June 2013|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-191-64583-9}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=AlOszQEACAAJ|title=A comparative dictionary of Indo-Aryan languages|last=Turner|first=R. L.|date=30 October 1966|publisher=[[Oxford University Press]]|access-date=30 October 2023|archive-date=5 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231105083614/https://books.google.com/books?id=AlOszQEACAAJ|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ibiblio.org/sripedia/ebooks/mw/0400/mw__0498.html|title=Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary|page=498|archive-url=https://web.archive.org/web/20060525070404/http://www.ibiblio.org/sripedia/ebooks/mw/0400/mw__0498.html|archive-date=25 May 2006|work=[[Monier-Williams]]|access-date=1 May 2006}}</ref> ==ইতিহাস== দাক্ষিণাত্য মালভূমিত প্ৰাগৈতিহাসিক কালৰে পৰা মানুহৰ বসতি আছিল। প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু কাৰ্বন কাল নিৰ্ণয়ৰ তথ্য অনুসৰি, এই অঞ্চলৰ নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত ছাইৰ ঢিপসমূহৰ কিছুমানৰ সময় প্ৰায় ৮০০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বলৈ পিছুৱাই যায়। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰথম সহস্ৰাব্দৰ আৰম্ভণিতে এই অঞ্চলত লো প্ৰযুক্তিৰ প্ৰসাৰ ঘটিছিল। অৱশ্যে লৌহ যুগৰ পূৰ্বে ইয়াত পূৰ্ণাংগ ব্ৰঞ্জ যুগৰ অস্তিত্বৰ যথেষ্ট ভূতাত্ত্বিক প্ৰমাণ পোৱা নাযায়।<ref>{{cite book|last=Agarwal|first=D.P|url=https://www.arkeologi.uu.se/digitalAssets/483/c_483244-l_3-k_agrawal.pdf|title=Urban Origins in India|year=2006|publisher=Uppsala University|access-date=30 August 2023|page=3|archive-date=30 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230530150947/https://www.arkeologi.uu.se/digitalAssets/483/c_483244-l_3-k_agrawal.pdf|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230530150947/https://www.arkeologi.uu.se/digitalAssets/483/c_483244-l_3-k_agrawal.pdf|archivedate=30 May 2023}}</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰথম শতিকাৰ পৰাই এই অঞ্চল [[ৰেচম পথ]]ৰ সৈতে সংযুক্ত আছিল। ইয়াৰ জৰিয়তে ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চল আৰু পূব এছিয়াৰ সৈতে বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক গঢ়ি উঠিছিল। ভাৰতৰ পৰা মছলা, বস্ত্ৰ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰীৰ বাণিজ্য এই অঞ্চলৰ অৰ্থনৈতিক বিকাশৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ আছিল।<ref>{{cite book|title=The Periplus of the Erythraean Sea: Travel And Trade In The Indian Ocean By A Merchant Of The First Century|first=Wilfred|last=Schoff|year=1912|publisher=South Asia Books|isbn=978-8-1215-0699-1|pages=152–153}}</ref><ref>{{cite book|first=Miller|last=J. Innes|orig-date=1969|url=https://archive.org/details/spicetradeofroma0000mill|title=The Spice Trade of The Roman Empire: 29 B.C. to A.D. 641|publisher=[[Oxford University Press]]|year=1998|isbn=978-0-1981-4264-5|page=11,19}}</ref><ref>{{cite book|last=Elisseeff|first=Vadime|title=The Silk Roads: Highways of Culture and Commerce|publisher=[[Berghahn Books]]|year=2001|isbn=978-9-2310-3652-1|pages=93–99}}</ref> [[File:Raichur Doab.jpg|thumb|চতুৰ্দশ শতিকাৰ দাক্ষিণাত্যৰ এখন মানচিত্ৰ]] ষষ্ঠ শতিকাৰ পৰা চতুৰ্দশ শতিকালৈকে দাক্ষিণাত্য মালভূমিৰ বিভিন্ন অঞ্চলত কেইবাটাও ৰাজবংশই শাসন কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত [[পাণ্ড্য ৰাজবংশ]], [[চোল ৰাজবংশ]], [[চেৰ ৰাজবংশ]], [[সাতবাহন ৰাজবংশ]], [[পল্লৱ ৰাজবংশ]], [[কদম্ব ৰাজবংশ]], [[পশ্চিম গংগ ৰাজবংশ]], [[ৰাষ্ট্ৰকূট ৰাজবংশ]], [[চালুক্য ৰাজবংশ]], [[হোয়চল ৰাজবংশ]] আৰু [[কাকতীয় ৰাজবংশ]] উল্লেখযোগ্য। এই ৰাজবংশসমূহৰ ৰাজধানীসমূহৰ ভিতৰত মাদুৰাই, তাঞ্জাভুৰ, কোঝিকোড়, অমৰাৱতী, কাঞ্চী, বানৱাসী, কোলাৰ, মান্যখেত, বাদামী, বেলুৰ আৰু ৱাৰংগল উল্লেখযোগ্য।<ref name="Sastri">{{cite book|title=A History of South India from Prehistoric Times to the Fall of Vijayanagar|isbn=978-0-1956-0686-7|publisher=[[Oxford University Press]]|first=Nilakanta|last=Sastri|year=1976|pages=7,69,179,199,214,239}}</ref><ref name="Brit"/> মধ্যযুগৰ শেষৰফালে [[বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্য]]ই মালভূমিৰ দক্ষিণ অংশৰ অধিকাংশ অঞ্চল নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল। আনহাতে, উত্তৰ অংশত প্ৰথমে [[বাহমনী ৰাজ্য]] আৰু পিছলৈ ইয়াৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা [[দাক্ষিণাত্যৰ চুলতানী ৰাজ্যসমূহ]]ৰ শাসন প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল।<ref name="Sastri"/><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=OIzreCGlHxIC&q=bahmani+vijay&pg=PT597|title=Dictionary of Wars|author=George C. Kohn|year=2006|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-1-438-12916-7|page=597}}</ref><ref>{{cite book|last=Jenkins|first=Everett|title=The Muslim Diaspora (Volume 1, 570–1500): A Comprehensive Chronology of the Spread of Islam in Asia, Africa, Europe and the Americas, Volume 1|publisher=[[McFarland & Company|McFarland]]|year=2015|isbn=978-1-476-60888-4|page=257}}</ref><ref>{{cite book|last1=Mitchell|first1=George|first2=Mark|last2=Zebrowski|title=Architecture and Art of the Deccan Sultanates|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=1999|location=Cambridge|url=https://books.google.com/books?id=ju1XvgAACAAJ|isbn=0-521-56321-6|page=10}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত এই অঞ্চলত [[মহীশূৰ ৰাজ্য]], [[মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য]] আৰু [[হায়দৰাবাদৰ নিজাম]]ৰ শাসন প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল। পঞ্চদশ শতিকাৰ পৰা ইউৰোপীয়সকলৰ আগমন আৰম্ভ হয়। অষ্টাদশ শতিকাৰ মাজভাগত [[ফৰাচী ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]] আৰু [[ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ মাজত এই অঞ্চলৰ ওপৰত সামৰিক আৰু ৰাজনৈতিক আধিপত্য প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে সংঘৰ্ষ আৰম্ভ হয়। [[শিৱাজী মহাৰাজ]]ৰ নেতৃত্বত গঢ়ি উঠা মাৰাঠা সাম্ৰাজ্যই অষ্টাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মালভূমিৰ কেইবাটাও অঞ্চল নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল।<ref>{{cite book|title=A global chronology of conflict|url=https://books.google.com/books?id=h5_tSnygvbIC&pg=PA756|publisher=[[ABC-Clio]]|page=756|year=2010|first=Spencer C.|last=Tucker|isbn=978-1-851-09667-1}}</ref><ref>{{cite journal|last=Pearson|first=M.N.|date=February 1976|title=Shivaji and the Decline of the Mughal Empire|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-asian-studies_1976-02_35_2/page/221|journal=The Journal of Asian Studies|volume=35|issue=2|pages=221–235|doi=10.2307/2053980}}</ref> অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰফালে মহীশূৰ ৰাজ্যৰ পৰাজয় আৰু ১৮০৬ চনৰ ভেলোৰ বিদ্ৰোহৰ পিছত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে অঞ্চলটোৰ অধিকাংশ অংশত নিজৰ ক্ষমতা সুদৃঢ় কৰে। ১৮৫৭ চনত ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যই কোম্পানীৰ পৰা প্ৰত্যক্ষভাৱে শাসনৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref name="Brit"/><ref>{{cite book|title=Great Mutiny: India 1857|first=Christopher|last=Hibbert|date=1 March 2000|publisher=[[Penguin Publishing]]|page=221|isbn=978-0-140-04752-3}}</ref> ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসনৰ সময়ত এই অঞ্চল মাদ্ৰাজ প্ৰেছিডেন্সি, বোম্বাই প্ৰেছিডেন্সি, হায়দৰাবাদ ৰাজ্য আৰু মহীশূৰ ৰাজ্যৰ অধীনত বিভক্ত আছিল। ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনতো এই অঞ্চলৰ কেইবাখনো ৰাজ্য আৰু নগৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ১৯৪৭ চনত ভাৰত স্বাধীন হোৱাৰ পিছত এই অঞ্চলৰ অধিকাংশ অংশ বোম্বাই ৰাজ্য, হায়দৰাবাদ ৰাজ্য, মাদ্ৰাজ ৰাজ্য আৰু মহীশূৰ ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়। ১৯৫০-ৰ দশকত ভাষিক ভিত্তিত ৰাজ্য পুনৰ্গঠনৰ ফলত অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, কৰ্ণাটক, কেৰালা, মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু তামিলনাডু ৰাজ্যৰ সৃষ্টি হয়। ২০১৪ চনত অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ বিভাজন কৰি তেলেংগানা ৰাজ্য গঠন কৰা হয়।<ref>{{cite report|url=https://thc.nic.in/Central%20Governmental%20Acts/States%20Re-Organisation%20Act,%201956.pdf|title=States Reorganisation Act, 1956|publisher=High Court of Tripura|access-date=16 September 2023}}</ref><ref>{{cite report|title=The Andhra Pradesh Reorganisation Act, 2014|url=https://www.mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/APRegACT2014_0.pdf|work=[[Government of India]]|access-date=3 March 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160108223043/https://www.mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/APRegACT2014_0.pdf|archivedate=8 January 2016|deadurl=yes}}</ref> ==ভূতত্ত্ব== [[File:Coastal India topographical.jpg|thumb|দাক্ষিণাত্য অঞ্চলৰ ভূ-প্ৰাকৃতিক গঠন]] [[File:Western-Ghats-Matheran.jpg|thumb|দাক্ষিণাত্য ট্ৰেপৰ আগ্নেয় শিলৰ স্তৰ]] দাক্ষিণাত্য মালভূমি ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ আটাইতকৈ পুৰণি আৰু ভূতাত্ত্বিকভাৱে সুস্থিৰ ভূ-গঠনসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। ইয়াৰ অধিকাংশ অঞ্চল শিলাময় আৰু গড় উচ্চতা প্ৰায় ৬০০ মিটাৰ। মালভূমিৰ উত্তৰ-পশ্চিম অংশত থকা দাক্ষিণাত্য ট্ৰেপ বহু স্তৰৰ আগ্নেয় শিলেৰে গঠিত। এই শিলৰ মুঠ ডাঠতা কিছুমান ঠাইত দুই কিলোমিটাৰতকৈও অধিক।<ref name="WA"/><ref name="Brit"/> দাক্ষিণাত্য ট্ৰেপৰ সৃষ্টি ক্ৰিটেছিয়াছ যুগৰ শেষৰফালে, প্ৰায় ৬.৬ কোটি বছৰ পূৰ্বে সংঘটিত হোৱা বৃহৎ আগ্নেয়গিৰিৰ উদ্গীৰণৰ ফলত হৈছিল। পৃথিৱীৰ ভূত্বকৰ গভীৰ অংশৰ পৰা ওলাই অহা বেছল্টযুক্ত লাভা বিস্তৃত অঞ্চলত বিয়পি পৰিছিল আৰু ক্ৰমে শীতল হৈ আগ্নেয় শিলৰ স্তৰ গঠন কৰিছিল। এই উদ্গীৰণ স্থলভাগত সংঘটিত হোৱা বৃহৎ আগ্নেয়গিৰিৰ উদ্গীৰণসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref name="AMNH">{{cite web|url=https://www.amnh.org/exhibitions/dinosaurs-ancient-fossils/extinction/deccan-traps-volcanoes|title=Deccan Traps|work=[[American Museum of Natural History]]|access-date=1 June 2024|archive-date=18 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240518223920/https://www.amnh.org/exhibitions/dinosaurs-ancient-fossils/extinction/deccan-traps-volcanoes|url-status=live}}</ref> বিজ্ঞানীসকলৰ মতে, এই উদ্গীৰণৰ ফলত বৃহৎ পৰিমাণৰ ছাই, ধূলি আৰু কাৰ্বন ডাই-অক্সাইড বায়ুমণ্ডললৈ নিৰ্গত হৈছিল। ইয়াৰ ফলত সূৰ্যৰ পোহৰ আংশিকভাৱে বাধাপ্ৰাপ্ত হৈছিল আৰু পৃথিৱীৰ জলবায়ুত পৰিৱৰ্তন ঘটিছিল। ইয়াৰ উপৰি ছালফাৰ, ক্ল'ৰিন আৰু অন্যান্য গেছৰ নিৰ্গমনে পৰিৱেশৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলাইছিল। কিছুমান গৱেষকে এই আগ্নেয়গিৰিৰ ক্ৰিয়াৰ সৈতে ডাইনছ'ৰকে ধৰি বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ বিলুপ্তিৰ সম্পৰ্ক থকাৰ কথা উল্লেখ কৰিছে।<ref name="AMNH"/> দাক্ষিণাত্য ট্ৰেপৰ আগ্নেয় শিলৰ স্তৰ প্ৰায় পাঁচ লাখ বৰ্গকিলোমিটাৰতকৈও অধিক অঞ্চলত বিস্তৃত। এই আগ্নেয় শিলসমূহক সৃষ্টিৰ সময় আৰু জমা হোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ ভিত্তিত কেইবাটাও ভাগত বিভক্ত কৰা হয়। ইয়াৰ তলত প্ৰাক্-কেম্ব্ৰিয়ান যুগৰ গ্ৰেনাইট আৰু গেদীয় শিলৰ স্তৰ আছে।<ref name="CSIR">{{cite web|url=https://www.ngri.res.in/arp12-13/basicweb/BW35.html|title=Petrophysical properties of the entire Deccan basalt stratigraphy|work=[[Council of Scientific and Industrial Research]]|access-date=1 June 2024|archive-date=1 January 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260101132828/https://www.ngri.res.in/arp12-13/basicweb/BW35.html|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260101132828/https://www.ngri.res.in/arp12-13/basicweb/BW35.html|archivedate=1 January 2026|deadurl=yes}}</ref> এই অঞ্চলত গ্ৰেনাইটৰ উপৰি নিছ, শ্বিষ্ট আৰু অন্যান্য ৰূপান্তৰিত শিলো পোৱা যায়। মালভূমিৰ কিছুমান অঞ্চলত লো, কয়লা, অভ্ৰ আৰু মূল্যৱান ৰত্নৰ খনিজ সম্পদ আছে। একবিংশ শতিকাত অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ কিছুমান অঞ্চলত বৃহৎ ইউৰেনিয়ামৰ ভাণ্ডাৰৰ সন্ধানো পোৱা গৈছে।<ref name="Brit1">{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/place/India/The-Deccan|title=The Deccan|encyclopedia=[[Britannica]]|access-date=1 June 2024}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/Massive-uranium-deposits-found-in-Andhra-Pradesh/article14953764.ece|newspaper=[[The Hindu]]|first=T. S.|last=Subramanian|title=Massive uranium deposits found in Andhra Pradesh|date=20 March 2011|access-date=8 August 2016}}</ref> ===মাটি=== দাক্ষিণাত্য মালভূমিত প্ৰধানকৈ দুবিধ মাটি দেখা যায়। আগ্নেয় বেছল্ট শিলৰ পৰা সৃষ্টি হোৱা ক'লা মাটি মালভূমিৰ বৃহৎ অংশত বিস্তৃত। এই মাটিত বোকাৰ পৰিমাণ অধিক আৰু ই পানী ধৰি ৰাখিব পাৰে। শুকান বতৰত এই মাটিত ফাট মেলে। কপাহ খেতিৰ বাবে এই মাটি বিশেষভাৱে উপযোগী। আনহাতে, পশ্চিমঘাটৰ পূব দিশৰ কম বৰষুণ হোৱা অঞ্চলত ৰঙা মাটি পোৱা যায়। এই মাটি প্ৰধানকৈ নিছ আৰু অন্যান্য ৰূপান্তৰিত শিলৰ ক্ষয়ৰ ফলত সৃষ্টি হৈছে। ইয়াত পুষ্টিকৰ পদাৰ্থৰ পৰিমাণ তুলনামূলকভাৱে কম।<ref name="Brit1"/><ref name="Alam">{{cite book|first=Shah Manzoor|last=Alam|chapter=The Historic Deccan - A Geographical Appraisal|editor1=Kalpana Markandey|editor2=Geeta Reddy Anant|title=Urban Growth Theories and Settlement Systems of India|url=https://books.google.com/books?id=2E-XejrqHt0C|year=2011|publisher=Concept|isbn=978-8-180-69739-5|pages=311–312}}</ref> ==ভূগোল== [[File:Indiahills.png|thumb|ভাৰতৰ বিভিন্ন পৰ্বতমালা আৰু দাক্ষিণাত্য মালভূমিৰ অৱস্থান]] দাক্ষিণাত্য অঞ্চলৰ ভৌগোলিক সীমা বিভিন্ন সময়ত ইতিহাসবিদ আৰু ভূগোলবিদসকলে বিভিন্ন ধৰণে নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। ঐতিহাসিকভাৱে এই শব্দটোৱে কেতিয়াবা বিন্ধ্য পৰ্বতমালাৰ দক্ষিণৰ সমগ্ৰ ভাৰতীয় উপদ্বীপকো বুজাইছিল। আন কিছুমান সংজ্ঞাত ইয়াৰ সীমা উত্তৰৰ তাপ্তী নদীৰ পৰা দক্ষিণৰ গোদাৱৰী নদীলৈকে বিস্তৃত বুলি ধৰা হৈছিল।<ref name="Eaton">{{cite book|first=Richard M.|last=Eaton|title=A Social History of the Deccan, 1300–1761|publisher=[[Cambridge University Press]]|date=2005|isbn=978-0-521-25484-7|page=2}}</ref><ref name="Alam"/> ভৌগোলিক সংজ্ঞা অনুসৰি, দাক্ষিণাত্য মালভূমি কৰ্কটক্ৰান্তিৰ দক্ষিণে অৱস্থিত উপদ্বীপীয় উচ্চভূমিৰ বৃহৎ অংশ। ইয়াৰ উত্তৰ সীমা বিন্ধ্য আৰু সাতপুৰা পৰ্বতমালাৰ ওচৰৰ নৰ্মদা নদীৰ অৱবাহিকাত আৰু দক্ষিণ সীমা তামিলনাডুৰ উত্তৰ অংশৰ ওচৰত অৱস্থিত। ইয়াৰ আকৃতি ওলোটা ত্ৰিভুজৰ দৰে।<ref name="Brit"/><ref name="WA"/> পশ্চিমঘাট আৰু পূবঘাট পৰ্বতমালাই মালভূমিখনক দুয়োফালৰ উপকূলীয় সমভূমিৰ পৰা পৃথক কৰিছে। পশ্চিম অংশটো তুলনামূলকভাৱে ওখ আৰু পূব দিশলৈ ক্ৰমে ঢাল খাইছে।<ref>{{cite press release|url=https://pib.gov.in/newsite/erelcontent.aspx?relid=42501|title=Physiography of Water|date=9 September 2008|access-date=1 June 2024|work=[[Press Information Bureau]]}}</ref> দাক্ষিণাত্য মালভূমিক সাধাৰণতে তিনিটা প্ৰধান ভৌগোলিক ভাগত বিভক্ত কৰা হয়— * মহাৰাষ্ট্ৰ মালভূমি * কৰ্ণাটক মালভূমি * তেলেংগানা মালভূমি আৰু ৰায়লসীমা অঞ্চল এই মালভূমি অঞ্চলত কেইবাখনো বৃহৎ নগৰ অৱস্থিত। ইয়াৰ ভিতৰত [[বাংগালুৰু]], [[হায়দৰাবাদ]] আৰু [[পুণে]] উল্লেখযোগ্য।<ref name="WA"/><ref>{{cite web|url=https://www.deccan-heritage-foundation.org/understanding-the-deccan/|title=Deccan Plateau|work=Deccan Heritage Foundation|access-date=1 June 2026}}</ref> ===নদ-নদী আৰু জলবিজ্ঞান=== [[File:India annual rainfall map en.svg|thumb|ভাৰতৰ বাৰ্ষিক গড় বৰষুণৰ মানচিত্ৰ; দাক্ষিণাত্যৰ ভিতৰুৱা অঞ্চলত কম বৰষুণ হোৱা দেখা যায়।]] দাক্ষিণাত্য মালভূমি ভাৰতৰ অন্যতম প্ৰধান জলবিভাজিকা অঞ্চল। ইয়াৰ মাজেৰে বহুতো চিৰপ্ৰবাহিত নদী বৈ গৈছে। পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা প্ৰধান নদীসমূহৰ ভিতৰত [[গোদাৱৰী নদী]], [[কৃষ্ণা নদী]] আৰু [[কাবেৰী নদী]] উল্লেখযোগ্য।<ref name="Brit1"/><ref>{{cite book|title=The Indian Rivers: Scientific and Socio-economic Aspects|author=Dhruv Sen Singh|year=2017|isbn=978-9-8110-2984-4|publisher=[[Springer Nature]]|page=309}}</ref> মালভূমিৰ পশ্চিম অংশ পূব অংশতকৈ অধিক ওখ হোৱা বাবে ইয়াৰ প্ৰধান নদীসমূহ সাধাৰণতে পূব দিশলৈ বৈ গৈ [[বংগোপসাগৰ]]ত পৰিছে। অৱশ্যে কিছুমান সৰু নদী আৰু জলধাৰা বিপৰীত দিশতো বৈ গৈছে। নদী আৰু জলধাৰাসমূহে অঞ্চলটোত অসংখ্য জলপ্ৰপাতৰ সৃষ্টি কৰিছে।<ref name="Hydro">{{cite book|title=Western Ghats - From Ecology To Economics|author1=Shanavas P H|author2=Sumesh A K|author3=Haris P M|year=2016|isbn=978-9-3852-4758-3|publisher=Educreation Publishing|pages=27–29}}</ref><ref>{{cite book|title=Waterfalls|author=Patricia Corrigan|year=2019|isbn=978-1-4381-8252-0|publisher=Infobase Publishing|page=131}}</ref> এই নদীসমূহৰ পানী জলবিদ্যুৎ উৎপাদন আৰু জলসিঞ্চনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। অঞ্চলটোৰ বিভিন্ন স্থানত বৃহৎ বান্ধ আৰু জলাশয় নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|url=http://www.rainwaterharvesting.org/resources/statistics/stat233.htm|title=Indian Dams by River and State|publisher=Rain water harvesting|access-date=19 March 2007}}</ref> ===জলবায়ু=== দাক্ষিণাত্য মালভূমিৰ উত্তৰ অংশত প্ৰধানকৈ অৰ্ধ-শুষ্ক জলবায়ু দেখা যায়। আনহাতে, দক্ষিণ আৰু অন্যান্য অংশত ক্ৰান্তীয় জলবায়ুৰ প্ৰভাৱ আছে। গ্ৰীষ্মকালত, বিশেষকৈ এপ্ৰিল আৰু মে' মাহত, অঞ্চলটোত প্ৰচণ্ড গৰম পৰে। এই সময়ত বহু ঠাইত সৰ্বোচ্চ উষ্ণতা ৪০° ছেলছিয়াছতকৈ অধিক হয়।<ref name="WA"/> গ্ৰীষ্মকালত মালভূমিৰ ভিতৰুৱা অংশ অধিক উত্তপ্ত হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত আৰৱ সাগৰৰ পৰা আৰ্দ্ৰ বায়ু স্থলভাগৰ ফালে আহে। কিন্তু পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাই এই আৰ্দ্ৰ বায়ুৰ প্ৰবাহত বাধা দিয়ে। বায়ু ওপৰলৈ উঠি ঠাণ্ডা হোৱাৰ ফলত পশ্চিম উপকূলীয় অঞ্চলত অধিক বৰষুণ হয়। এই পৰিঘটনাই জুন মাহত মৌচুমী বতৰৰ আৰম্ভণি ঘটায়।<ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/science/Indian-monsoon|title=Indian monsoon|encyclopedia=[[Britannica]]|access-date=1 December 2023}}</ref><ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/science/orographic-precipitation|title=Orographic precipitation|encyclopedia=[[Britannica]]|access-date=1 December 2023}}</ref> পশ্চিমঘাট অতিক্ৰম কৰাৰ পিছত বায়ু শুকান হৈ পৰে। ফলত পৰ্বতমালাৰ পূব দিশত বৰষুণৰ ছাঁ অঞ্চলৰ সৃষ্টি হয়। এই অঞ্চলত তুলনামূলকভাৱে কম বৰষুণ হয়। বংগোপসাগৰৰ পৰা অহা মৌচুমী বতাহে পূবঘাট অতিক্ৰম কৰি মালভূমিৰ পূব অংশত কিছু পৰিমাণে বৰষুণ দিয়ে।<ref>{{cite web|url=https://wgbis.ces.iisc.ac.in/biodiversity/sahyadri/wgbis_info/climate.htm|title=Climate of Western Ghats|publisher=[[Indian Institute of Science]]|access-date=1 December 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240521124321/https://wgbis.ces.iisc.ac.in/biodiversity/sahyadri/wgbis_info/climate.htm|archivedate=21 May 2024|deadurl=yes}}</ref> জুলাইৰ পৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈ অঞ্চলটোৰ অধিকাংশ বৰষুণ হয়। এই বৰষুণৰ পানীয়ে নদ-নদীসমূহক পানীৰ যোগান ধৰে আৰু শেষত বংগোপসাগৰত মিলিত হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.sanctuaryasia.com/resources/biogeozones/decpen.php|title=The Deccan Peninsula|work=[[Sanctuary Asia]]|access-date=5 January 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120423023706/http://www.sanctuaryasia.com/resources/biogeozones/decpen.php|archivedate=23 April 2012|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.panda.org/about_wwf/where_we_work/ecoregions/edeccan_plateau_moist_forests.cfm|title=Eastern Deccan Plateau Moist Forests|work=[[World Wildlife Fund]]|access-date=5 January 2007}}</ref> ==উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী== দাক্ষিণাত্য মালভূমিৰ জলবায়ু আৰু ভূ-প্ৰকৃতিৰ ভিন্নতাৰ বাবে ইয়াত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী দেখা যায়। কম বৰষুণ হোৱা অঞ্চলসমূহত কাঁইটীয়া জোপোহা বনাঞ্চল পোৱা যায়। মালভূমিৰ দক্ষিণ অংশত শুকান পৰ্ণপাতী অৰণ্য বিস্তৃত হৈ আছে।<ref>{{cite magazine|url=https://www.nationalgeographic.com/wildworld/profiles/terrestrial_im.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20010321011649/http://www.nationalgeographic.com/wildworld/profiles/terrestrial_im.html|url-status=dead|archive-date=21 March 2001|title=Indo-Malayan Terrestrial Ecoregions|magazine=[[National Geographic]]|access-date=15 April 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20010321011649/http://www.nationalgeographic.com/wildworld/profiles/terrestrial_im.html|archivedate=21 March 2001|deadurl=yes}}</ref> এই অঞ্চলৰ বনাঞ্চলসমূহ অতি প্ৰাচীন। মালভূমিৰ মধ্য অংশত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ গছ পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত চিচু, চেগুন, শিৰিষ, অক্সলউড, শালধূপ আৰু খয়েৰ উল্লেখযোগ্য।<ref name="WA"/> এই অঞ্চলত বিপন্ন অৱস্থাত থকা [[বংগ বাঘ]] আৰু [[ভাৰতীয় হাতী]]ৰ উল্লেখযোগ্য জনসংখ্যা আছে।<ref>{{cite news|url=https://www.deccanchronicle.com/150120/nation-current-affairs/article/tiger-population-rises-2226-2014-1706-2010|title=India's tiger population rises|newspaper=[[Deccan Chronicle]]|date=15 January 2015|access-date=19 March 2016}}</ref><ref>{{cite report|url=https://envfor.nic.in/pe/PE%20Note.pdf|title=Elephant Census 2005|year=2007|publisher=[[Government of India]]|access-date=23 February 2003}}</ref> ইয়াৰ উপৰি গৌৰ, কৃষ্ণসাৰ হৰিণ, চিকাৰা, চাৰিশিঙীয়া হৰিণ, বনৰীয়া ম'হ আৰু ভাৰতীয় বনৰীয়া কুকুৰ আদি স্তন্যপায়ী প্ৰাণীও এই অঞ্চলত পোৱা যায়।<ref name="WA"/> ==জনগাঁথনি== দাক্ষিণাত্য মালভূমিৰ বৃহত্তম ভাষিক গোষ্ঠী হৈছে [[দ্ৰাবিড় ভাষা-পৰিয়াল]]। এই ভাষা-পৰিয়ালত প্ৰায় ৭৩টা ভাষা আছে বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book|first=Robert|last=Caldwell|title=A comparative grammar of the Dravidian or South-Indian family of languages|edition=3rd|publisher=Asian Educational Services|year=1998|isbn=978-8-1206-0117-8}}</ref> মালভূমিৰ মধ্য অংশত প্ৰধানকৈ তেলুগু আৰু কানাড়া ভাষী লোকসকলৰ বসতি আছে। দক্ষিণ অংশত তামিল আৰু মালয়ালম ভাষী লোকসকল বাস কৰে। উত্তৰ-পশ্চিম অংশত মাৰাঠী ভাষী লোকসকলৰ সংখ্যা অধিক। মাৰাঠী এটা ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা।<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011Census/Language-2011/Statement-1.pdf|title=Statement 1 : Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues – 2011|publisher=[[Government of India]]|access-date=20 December 2019}}</ref> ইংৰাজী ভাষাও অঞ্চলটোৰ নগৰীয়া সমাজত বহুলভাৱে প্ৰচলিত। ইয়াৰ উপৰি উৰ্দু ভাষাৰ আঞ্চলিক ৰূপ দক্কিনী ভাষাও ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.languageinindia.com/junjul2002/baldridgeindianenglish.html|title=Linguistic and Social Characteristics of Indian English|first=Jason|last=Baldridge|publisher=University of Edinburgh|access-date=22 July 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.languageinindia.com/april2003/urduinap.html|title=Urdu in Andhra Pradesh|work=Language in India|first=A.R.|last=Fatihi|access-date=22 July 2015}}</ref> এই অঞ্চলত প্ৰাগৈতিহাসিক ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ প্ৰমাণো পোৱা গৈছে। কৰ্ণাটকৰ পূব অংশৰ কুপগল শিলালিপি আৰু শিলত খোদিত চিত্ৰসমূহত নৃত্য আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ দৃশ্য দেখা যায়। এইবোৰ মধ্যপ্ৰস্তৰ যুগৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।<ref>{{cite news|title=Ancient Indians made 'rock music'|work=[[BBC News]]|date=19 March 2004|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/3520384.stm|access-date=7 August 2015}}</ref> বৰ্তমান অঞ্চলটোৰ প্ৰধান ধৰ্ম হৈছে [[হিন্দুধৰ্ম]]। ইয়াৰ উপৰি ইছলাম, খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম আৰু অন্যান্য ধৰ্মৰ লোকো বাস কৰে।<ref>{{cite report|url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/11361|title=Religion, Census of India|publisher=Government of India|access-date=1 November 2023}}</ref> অঞ্চলটোৰ ৰাজ্যসমূহত জন্মৰ হাৰ ভাৰতৰ জনসংখ্যা পুনঃস্থাপনৰ হাৰৰ তললৈ নামি আহিছে। ইয়াৰ ফলত ভাৰতৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ তুলনাত এই অঞ্চলৰ জনসংখ্যাৰ অনুপাত যোৱা কেইটামান দশকত হ্ৰাস পাইছে। অঞ্চলটোৰ ৰাজ্যসমূহৰ অৰ্থনৈতিক বিকাশৰ হাৰো যোৱা কেইটামান দশকত ৰাষ্ট্ৰীয় গড়তকৈ অধিক আছিল। অৱশ্যে অঞ্চলটোৰ ভিতৰতে বিভিন্ন ৰাজ্য আৰু জিলাৰ মাজত আৰ্থ-সামাজিক বৈষম্য আছে।<ref>{{cite journal|title=The surprising global variation in replacement fertility|last1=Espenshade|first1=TJ|last2=Guzman|first2=JC|last3=Westoff|first3=CF|year=2003|journal=Population Research and Policy Review|volume=22|doi=10.1023/B:POPU.0000020882.29684.8e|issue=5/6|page=580}}</ref><ref>{{cite journal|title=Human development, poverty, health & nutrition situation in India|first1=G.M.|last1=Antony|first2=A.|last2=Laxmaiah|journal=The Indian Journal of Medical Research|date=20 April 2015|volume=128|issue=2|pages=198–205}}</ref> ==অৰ্থনীতি== দাক্ষিণাত্য মালভূমিৰ অৰ্থনীতিত কৃষি, উদ্যোগ আৰু সেৱা খণ্ডৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা আছে। অঞ্চলটোৰ কম বৰষুণ হোৱা অংশত কৃষিকাৰ্য কৰাটো তুলনামূলকভাৱে কঠিন। এনে অঞ্চলত কৃষিৰ বাবে অতিৰিক্ত জলসিঞ্চনৰ ব্যৱস্থা কৰিবলগীয়া হয়। আনহাতে, নদীৰ উপত্যকাসমূহত কৃষিকাৰ্য তুলনামূলকভাৱে সহজ।<ref>{{cite web|url=http://www.photius.com/countries/india/economy/india_economy_peninsular_india.html|title=Peninsular India|date=September 1995|access-date=8 August 2016}}</ref> কৃষি এতিয়াও এই অঞ্চলৰ অন্যতম প্ৰধান জীৱিকা। [[ধান]] ইয়াৰ প্ৰধান খাদ্যশস্য আৰু কৃষিজাত উৎপাদনৰ ভিতৰত অন্যতম। ইয়াৰ উপৰি কুঁহিয়াৰ, কল, কপাহ, হালধি, বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ শস্য, মাহজাতীয় শস্য আৰু মছলাৰ খেতি কৰা হয়।<ref>{{cite report|url=https://eands.dacnet.nic.in/PDF/Agricultural%20Statistics%20at%20a%20Glance%20-%202021%20(English%20version).pdf|title=Agricultural Statistics at a Glance 2021|access-date=30 August 2023|publisher=[[Government of India]]|pages=32–33}}</ref><ref>{{cite report|url=https://censusindia.gov.in/Tables_Published/A-Series/A-Series_links/t_00_009.aspx|title=Distribution of workers by category of workers, Census 2011|publisher=[[Government of India]]|access-date=20 March 2016}}</ref> অঞ্চলটোৰ বৃহৎ নগৰসমূহে ভাৰতৰ তথ্য-প্ৰযুক্তি উদ্যোগত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। বাংগালুৰু আৰু হায়দৰাবাদৰ দৰে নগৰসমূহত তথ্য-প্ৰযুক্তি আৰু বহুজাতিক প্ৰতিষ্ঠানৰ কেন্দ্ৰ গঢ়ি উঠিছে। ইয়াৰ ফলত বিদেশী বিনিয়োগ আৰু কৰ্মসংস্থাপনৰ সুযোগ বৃদ্ধি পাইছে।<ref>{{cite news|url=https://edition.cnn.com/2012/12/06/tech/bangalore-india-internet-access|title=How the 'Silicon Valley of India' is bridging the digital divide|last=Canton|first=Naomi|work=[[CNN]]|access-date=6 December 2012|date=6 December 2012}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2006/03/20/business/worldbusiness/20bangalore.html|title=Is the Next Silicon Valley Taking Root in Bangalore?|last=Rai|first=Saritha|work=[[The New York Times]]|access-date=20 March 2006|date=20 March 2006}}</ref> উৎপাদন উদ্যোগ, বস্ত্ৰ উদ্যোগ, ৰত্ন আৰু অলংকাৰ উদ্যোগো অঞ্চলটোৰ অৰ্থনীতিৰ উল্লেখযোগ্য অংশ।<ref>{{cite web|author=Subramanyam Javvadi|title=Eight auto majors are looking at Andhra Pradesh as their base for operations|url=https://www.autocarpro.in/Interview/subramanyam-javvadi-eight-auto-majors-are-looking-at-andhra-pradesh-as-their-base-for-operations-55581|access-date=8 September 2020}}</ref><ref>{{cite press release|title=State wise number of Textile Mills|url=https://pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=108277|publisher=[[Press Information Bureau]], [[Government of India]]|date=7 August 2014|access-date=23 January 2023}}</ref> ==সংস্কৃতি== [[File:Kanchipuram sarees (7642282200).jpg|thumb|দাক্ষিণাত্য অঞ্চলত প্ৰচলিত শাৰী]] দাক্ষিণাত্য মালভূমিৰ সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা অতি বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ। ইয়াৰ বিভিন্ন ৰাজ্যৰ নিজস্ব ভাষা, সাহিত্য, সংগীত, নৃত্য, খাদ্যাভ্যাস আৰু স্থাপত্যশৈলী আছে। ভাৰত চৰকাৰৰ সংস্কৃতি মন্ত্ৰালয়ৰ সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ ব্যৱস্থাত এই অঞ্চল পশ্চিম আৰু দক্ষিণ সাংস্কৃতিক মণ্ডলৰ অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web|url=https://indiaculture.gov.in/about-us/autonomus-bodies/zonal-cultural-centers|title=Zonal Cultural Centers|work=[[Ministry of Culture (India)|Ministry of Culture]], [[Government of India]]|access-date=1 April 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240403041929/https://www.indiaculture.gov.in/about-us/autonomus-bodies/zonal-cultural-centers|archivedate=3 April 2024|deadurl=yes}}</ref> ===পোছাক=== এই অঞ্চলৰ মহিলাসকলৰ পৰম্পৰাগত পোছাক হৈছে [[শাৰী]]। শাৰী সাধাৰণতে পাঁচৰ পৰা ন-গজমান দীঘল আৰু দুইৰ পৰা চাৰি ফুটমান বহল কাপোৰ। ইয়াক কঁকালত মেৰিয়াই ইয়াৰ এটা মূৰ কান্ধৰ ওপৰেৰে পেলাই পিন্ধা হয়।<ref name="Saree">{{cite book|last=Boulanger|first=Chantal|title=Saris: An Illustrated Guide to the Indian Art of Draping|year=1997|publisher=Shakti Press International|location=New York|isbn=0-9661496-1-0}}</ref><ref>{{cite book|last=Lynton|first=Linda|title=The Sari|year=1995|publisher=Harry N. Abrams, Incorporated|isbn=978-0-810-94461-9}}</ref> পুৰুষসকলৰ পৰম্পৰাগত পোছাকৰ ভিতৰত [[ধুতি]] অন্যতম। ই সাধাৰণতে প্ৰায় ৪.৫ মিটাৰ দীঘল বগা কাপোৰ। ইয়াক কঁকাল আৰু ভৰিৰ চাৰিওফালে মেৰিয়াই পিন্ধা হয়। গ্ৰামাঞ্চলত ৰঙীন [[লুংগী]]ও বহুলভাৱে প্ৰচলিত। নগৰীয়া অঞ্চলত চিলাই কৰা আধুনিক পোছাকৰ ব্যৱহাৰ অধিক।<ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/topic/dhoti|title=About Dhoti|encyclopedia=[[Britannica]]|access-date=12 January 2016}}</ref><ref name="Cloth">{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/place/India/Clothing|title=Clothing in India|encyclopedia=[[Britannica]]|access-date=12 January 2016}}</ref> ===খাদ্য=== দাক্ষিণাত্য অঞ্চলৰ খাদ্যাভ্যাসত নিৰামিষ আৰু আমিষ দুয়োবিধ খাদ্যৰ প্ৰচলন আছে। পৰম্পৰাগতভাৱে কলপাতত খাদ্য পৰিৱেশন কৰা হয় আৰু সোঁ হাতেৰে আহাৰ গ্ৰহণ কৰা হয়।<ref>{{cite book|title=Advancing banana and plantain R & D in Asia and the Pacific|page=84|last1=Molina|first1=A.B.|last2=Roa|first2=V.N.|last3=Van den Bergh|first3=I.|last4=Maghuyop|first4=M.A.|publisher=Biodiversity International|year=2000|isbn=978-9-719-17513-1}}</ref> ধান অঞ্চলটোৰ প্ৰধান খাদ্য। উত্তৰ আৰু পশ্চিম অংশত বাজৰাৰ পৰা প্ৰস্তুত কৰা ভাকৰি, ঘেঁহুৰ ৰুটি আৰু চাপাতিৰ সৈতে দাইল খোৱা হয়। পূব আৰু দক্ষিণ অংশত ইডলি, দোছা, চাম্বাৰ আৰু চাটনি জনপ্ৰিয়। দুপৰীয়াৰ আহাৰত ভাত, চাম্বাৰ আৰু ৰসমৰ ব্যৱহাৰ দেখা যায়। হায়দৰাবাদী বিৰিয়ানিও এই অঞ্চলৰ এক জনপ্ৰিয় খাদ্য।<ref>{{cite book|first=K.T.|last=Achaya|title=The Story of Our Food|date=1 November 2003|publisher=Universities Press|isbn=978-8-1737-1293-7|page=80}}</ref><ref>{{cite book|title=The Bloomsbury Handbook of Indian Cuisine|year=2023|page=18|isbn=978-1-350-12864-4|publisher=[[Bloomsbury Publishing]]}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/thehindu/mp/2003/05/26/stories/2003052600120400.htm|title=Varieties from Chettinad cuisine|date=26 May 2003|newspaper=[[The Hindu]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20030628053658/https://www.thehindu.com/thehindu/mp/2003/05/26/stories/2003052600120400.htm|archivedate=28 June 2003|access-date=23 July 2026|deadurl=yes}}</ref> ===সংগীত, নৃত্য আৰু স্থাপত্য=== দাক্ষিণাত্য অঞ্চলত বিভিন্ন পৰম্পৰাগত সংগীত আৰু নৃত্যশৈলীৰ প্ৰচলন আছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[কুচিপুড়ি]], [[লাৱনী]], [[যক্ষগান]] আৰু [[ভৰতনাট্যম]] উল্লেখযোগ্য।<ref>{{cite book|url=|title=India's Dances Their History, Technique, and Repertoire|last=Massey|first=Reginald|year=2004|isbn=978-8-1701-7434-9|publisher=Abhinav|location=New Delhi}}</ref><ref>{{cite book|last=Samson|first=Leela|title=Rhythm in Joy: Classical Indian Dance Traditions|year=1987|publisher=Lustre Press|location=New Delhi|page=29|isbn=978-9-9919-4155-4}}</ref> এই অঞ্চলত হিন্দু মন্দিৰ স্থাপত্যৰ তিনিটা প্ৰধান শৈলী দেখা যায়। সেইকেইটা হৈছে দ্ৰাবিড়, ৱেছৰ আৰু নাগৰ শৈলী। তামিলনাডু আৰু অন্ধ্ৰপ্ৰদেশত দ্ৰাবিড় শৈলীৰ প্ৰভাৱ অধিক। কৰ্ণাটক আৰু তেলেংগানাত ৱেছৰ শৈলীৰ নিদৰ্শন দেখা যায়। মহাৰাষ্ট্ৰত নাগৰ শৈলীৰ প্ৰভাৱ আছে।<ref>{{cite book|last=Harman|first=William P.|title=The sacred marriage of a Hindu goddess|date=9 October 1992|publisher=[[Motilal Banarsidass]]|page=6|isbn=978-8-1208-0810-2}}</ref> দ্ৰাবিড় স্থাপত্যশৈলীৰ মন্দিৰসমূহত বৃহৎ প্ৰৱেশদ্বাৰ, গোপুৰম আৰু স্তম্ভযুক্ত মণ্ডপ থাকে। গৰ্ভগৃহৰ ওপৰত নিৰ্মিত শিখৰসদৃশ অংশক বিমান বুলি কোৱা হয়। নাগৰ শৈলীৰ মন্দিৰত শিখৰ দেখা যায়। ৱেছৰ শৈলী হৈছে দ্ৰাবিড় আৰু নাগৰ স্থাপত্যশৈলীৰ সংমিশ্ৰিত ৰূপ।<ref>{{cite book|last=Fergusson|first=James|title=History of Indian and Eastern Architecture|orig-date=1910|edition=3rd|year=1997|publisher=Low Price Publications|page=309}}</ref><ref>{{cite book|author=Sinha, A.J.|year=2000|title=Imagining Architects: Creativity in the Religious Monuments of India|publisher=University of Delaware Press|pages=77–83|isbn=978-0-8741-3684-5}}</ref> ==পৰিবহণ== [[File:India roadway map with population density.svg|thumb|ভাৰতৰ পথ পৰিবহণৰ বিস্তৃতিৰ মানচিত্ৰ]] দাক্ষিণাত্য মালভূমিত বিস্তৃত পথ, ৰে'ল আৰু বিমান পৰিবহণৰ ব্যৱস্থা আছে। ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ, ৰাজ্যিক ঘাইপথ আৰু অন্যান্য পথসমূহে অঞ্চলটোৰ বিভিন্ন নগৰ আৰু গাঁওসমূহক সংযোগ কৰিছে। ভাৰতৰ প্ৰধান নগৰসমূহক সংযোগ কৰা [[সোণালী চতুৰ্ভুজ]] ঘাইপথৰ এটা অংশও এই অঞ্চলৰ মাজেৰে পাৰ হৈছে।<ref>{{cite report|url=https://morth.nic.in/sites/default/files/48.pdf|title=Year at a glance|access-date=19 March 2023|page=3|publisher=[[Government of India]]}}</ref> ৰাজ্য চৰকাৰৰ পৰিবহণ নিগমসমূহে অঞ্চলটোৰ অধিকাংশ ৰাজহুৱা বাছ সেৱা পৰিচালনা কৰে।<ref>{{cite report|url=https://www.tnstc.in/innerHtmls/pdf/Tamil%20Nadu%20STUs-pages.pdf|title=About TNSTC|publisher=[[Government of Tamil Nadu]]|access-date=20 March 2023}}</ref><ref>{{cite web|title=History of KSRTC|url=https://www.ksrtc.in/pages/history.html|publisher=[[Government of Karnataka]]|access-date=20 March 2023}}</ref> ===ৰে'ল পৰিবহণ=== দক্ষিণ ভাৰতত ৰে'ল পৰিবহণৰ বিকাশৰ আৰম্ভণি ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত হৈছিল। ১৮৪৫ চনত মাদ্ৰাজ ৰে'লৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় আৰু ১৮৪৯ চনত গ্ৰেট ইণ্ডিয়ান পেনিনছুলাৰ ৰে'লৱে গঠন কৰা হয়। ১৮৫৩ চনত মাদ্ৰাজৰ ৰয়াপুৰমৰ পৰা আৰ্কটলৈ প্ৰথমটো প্ৰধান ৰে'লপথ নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ হয়। ১৮৫৬ চনৰ ১ জুলাইত এই পথত ৰে'ল চলাচল আৰম্ভ হয়।<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/on-the-forgotten-track/articleshow/99129882.cms?from=mdr|title=On Forgotten Road|date=31 March 2013|newspaper=[[The Times of India]]|access-date=9 August 2023}}</ref> ১৮৭৯ চনত নিজামৰ গেৰাণ্টিড ষ্টেট ৰে'লৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ইয়াৰ জৰিয়তে তেতিয়াৰ হায়দৰাবাদ ৰাজ্যত ৰে'লপথ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। একে সময়তে মহীশূৰ ৰাজ্যতো ৰে'লপথৰ সম্প্ৰসাৰণ ঘটিছিল। ১৯০৮ চনৰ ১ জানুৱাৰীত মাদ্ৰাজ ৰে'লৱে আৰু দক্ষিণ মাৰাঠা ৰে'লৱেক একত্ৰিত কৰি মাদ্ৰাজ এণ্ড ছাউদাৰ্ণ মাৰাঠা ৰে'লৱে গঠন কৰা হয়। ১৯৫১ চনৰ ১৪ এপ্ৰিলত মাদ্ৰাজ এণ্ড ছাউদাৰ্ণ মাৰাঠা ৰে'লৱে, দক্ষিণ ভাৰতীয় ৰে'লৱে আৰু মহীশূৰ ৰাজ্যিক ৰে'লৱেক একত্ৰিত কৰি দক্ষিণ ৰে'লৱে গঠন কৰা হয়। ই ভাৰতীয় ৰে'লৱেৰ প্ৰথমটো মণ্ডল আছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.indianrailways.gov.in/financecode/ADMIN_FINANCE/AdminFinanceCh1_Data.htm|title=Evolution of Indian Railways-Historical Background|publisher=[[Ministry of Railways (India)|Ministry of Railways]]|access-date=13 February 2013}}</ref> বৰ্তমান অঞ্চলটোৰ অধিকাংশ ৰে'লপথ দক্ষিণ ৰে'লৱে, পশ্চিম ৰে'লৱে, দক্ষিণ-মধ্য ৰে'লৱে আৰু দক্ষিণ-পশ্চিম ৰে'লৱেৰ অধীনত পৰে। ইয়াৰ উপৰি উপকূলীয় অঞ্চলৰ কিছু অংশ পূব উপকূলীয় ৰে'লৱে আৰু কোংকণ ৰে'লৱেৰ অধীনত আছে।<ref>{{cite report|url=https://indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/directorate/eff_res/downloads/2021/List%20of%20Zones%20%26%20Divisions.pdf|title=Zones and divisions of Indian Railways|publisher=[[Indian Railways]]|access-date=1 December 2023}}</ref> ===বিমান পৰিবহণ=== এই অঞ্চলত বিমান পৰিবহণৰ আৰম্ভণি বিংশ শতিকাৰ প্ৰথম দুটা দশকত হৈছিল। ১৯৩০-ৰ দশকত বাণিজ্যিক বিমান সেৱাৰ প্ৰসাৰ ঘটে। বৰ্তমান অঞ্চলটোত কেইবাটাও আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ঘৰুৱা বিমানবন্দৰ আছে।<ref>{{cite press release|url=https://pib.gov.in/newsite/erelcontent.aspx?relid=69345|title=100 years of Civil Aviation|date=25 January 2011|publisher=[[Government of India]]|access-date=1 December 2023}}</ref><ref>{{cite report|url=https://www.aai.aero/sites/default/files/basic_page_files/list%20of%20airport%20bilingual.pdf|title=List of Indian Airports|publisher=[[Airports Authority of India]]|access-date=11 July 2022}}</ref> [[চেন্নাই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]] ভাৰতীয় বিমানবন্দৰ প্ৰাধিকৰণৰ দক্ষিণ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়ৰ মুখ্য কেন্দ্ৰ। [[মুম্বাই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]] মহাৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰধান বিমানবন্দৰ।<ref>{{cite web|title=Regional Headquarters of AAI|work=[[Airports Authority of India]]|url=https://www.aai.aero/en/node/4004|access-date=30 August 2023}}</ref> ==লগতে চাওক== * [[মধ্য উচ্চভূমি]] * [[পূব উপকূলীয় সমভূমি]] * [[সিন্ধু-গংগা সমভূমি]] * [[পশ্চিম উপকূলীয় সমভূমি]] * [[ভাৰতৰ আগ্নেয়গিৰিৰ তালিকা]] * [[দাক্ষিণাত্য ট্ৰেপ]] * [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]] * [[পূবঘাট পৰ্বতমালা]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Commons category-inline}} * [https://www.britannica.com/place/Deccan এনচাইক্ল'পিডিয়া ব্ৰিটানিকা] * [https://www.worldatlas.com/plateaus/deccan-plateau.html ৱৰ্ল্ড এটলাছ] {{Geography of India}} {{Authority control}} 2kx27rahm1jg6tk8au0bj6kjl2r1klx 4 140699 651788 651427 2026-11-09T19:24:59Z KhiLanTzi 23530 /* */ 651788 wikitext text/x-wiki # [[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Dipankar Das|বাৰ্তা]]) 07:44, 6 November 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 14:53, 6 November 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Rishiraj Dutta01|Rishiraj Dutta01]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rishiraj Dutta01|বাৰ্তা]]) 09:38, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 11:15, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:28, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 14:22, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 03:39, 8 November 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 16:54, 8 November 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 1ojm728zcbn653qqk31efswriuaoxbp 651789 651788 2026-11-09T19:28:45Z KhiLanTzi 23530 /* */ 651789 wikitext text/x-wiki # [[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Dipankar Das|বাৰ্তা]]) 07:44, 6 November 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 14:53, 6 November 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Rishiraj Dutta01|Rishiraj Dutta01]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rishiraj Dutta01|বাৰ্তা]]) 09:38, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 11:15, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:28, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 14:22, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 03:39, 8 November 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 16:54, 8 November 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 19:28, 9 November 2026 (ইউ.টি.চি.) 2kptbe5v1zj2jjse01n1ck5x477e4ls 0 140728 651779 651335 2026-11-09T18:06:13Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651779 wikitext text/x-wiki [[Image:Christmas baubles and sparkler (02).jpg|thumb|right|খ্ৰীষ্টমাছ গছত লগোৱা এটা ফুলজাৰি]] [[File:Morning glory 8.jpg|thumb|right|জ্বলনৰ এই পৰ্যায়ত সৰু সৰু আতচবাজীৰ তৰা নিৰ্গত কৰা "মৰ্ণিং গ্ল'ৰী"প্ৰকাৰৰ এটা ফুলজাৰি]] [[Image:Sparklers moving slow shutter speed.jpg|thumb|শিশুসকলৰ মাজত ফুলজাৰি এবিধ জনপ্ৰিয় আতচবাজী]] [[File:Sparklers with a slow shutter speed.JPG|thumb|দ্ৰুতভাৱে ফুলজাৰি লৰচৰ কৰিলে আকৰ্ষণীয় আৰ্হিৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰি। ]] '''ফুলজাৰি''' ({{Lang-en|Sparkler}}) হৈছে হাতেৰে ধৰি ব্যৱহাৰ কৰা এবিধ [[আতচবাজী]], যি লাহে লাহে জ্বলি উজ্জ্বল, ৰঙীন স্ফুলিংগ নিৰ্গত কৰে। ই অতি উচ্চ উষ্ণতাত ({{cvt|১০০০|C|F}} তকৈ অধিক) জ্বলে। সেয়েহে, ই [[ফুলজাৰি#সুৰক্ষাজনিত সমস্যা|অতি বিপদজনক]] হ'ব পাৰে। [[যুক্তৰাজ্য]]ত, প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ মাহৰ পঞ্চম দিনা উদ্‌যাপন কৰা গাই ফ'কছ নাইটত<ref>{{cite web|title=10 safety tips for Guy Fawkes|url=http://www.health24.com/Parenting/Child/Home/10-safety-tips-for-Guy-Fawkes-20131105|accessdate=11 August 2014|date=5 November 2013}}</ref> অগ্নিকুণ্ড আৰু আতচবাজীৰ প্ৰদৰ্শনীৰ সময়ত শিশুসকলে প্ৰায়ে ফুলজাৰি ব্যৱহাৰ কৰে। আনহাতে, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত স্বাধীনতা দিৱসৰ<ref>{{cite web|title=Fireworks Information Center|url=http://www.cpsc.gov/en/Safety-Education/Safety-Education-Centers/Fireworks/|publisher=United States Condumer Product Safety Commission|accessdate=11 August 2014}}</ref> উদ্‌যাপনৰ সময়ত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। হিন্দী ভাষাত ইয়াক ''ফুলঝাড়ী'' বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰপৰাই 'বেংগলী' মশাল, মমবাতি আদি নামৰ উৎপত্তি হৈছে।<ref>{{cite web|url=https://www.bol.com/be/nl/p/bengali-torch-set-5-stuks/9300000026057851/|title=-Bengali torch set|website=Bol.com|access-date=19 October 2026}}</ref><ref>Incendie en Suisse, à Crans-Montana : le dernier bilan fait état de 40 personnes tuées et 119 blessées, des « bougies et des feux de Bengale » au cœur de l’enquête</ref><ref>{{Cite web|url=https://duckduckgo.com/?q=Bengali+torch&t=h_&ia=web|title=Bengali torch at DuckDuckGo|website=duckduckgo.com}}</ref> [[দেৱালী|দীপাৱলী]] উৎসৱৰ সময়ত এইবোৰ বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয়।<ref>{{cite web|title=Sparklers for Diwali celebrations|url=http://weddingsparklersusa.com/sparklers-for-diwali/|accessdate=11 August 2014|date=27 October 2013}}</ref> == গঠন == ফুলজাৰি সাধাৰণতে ৮–১২ ইঞ্চি (২০–৩০ ছেণ্টিমিটাৰ) দীঘল, পাতল আৰু অদাহ্য ধাতৱ তাঁৰৰ চাৰিওফালে প্ৰস্তুত কৰা হয়। তাঁৰডাল লাহে লাহে জ্বলা আতচবাজীৰ ৰাসায়নিক সংমিশ্ৰণেৰে তৈয়াৰী ডাঠ মিশ্ৰণত ডুবাই শুকুৱাই লোৱা হয়। ইয়াৰ দহনশীল আৱৰণত তলত উল্লেখ কৰা উপাদানসমূহ থাকে। ইয়াত একাধিক উপাদান ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=How do sparklers work? |url=https://www.mcgill.ca/oss/article/technology-you-asked-general-science/how-do-sparklers-work |access-date=2026-01-14 |website=Office for Science and Society |language=en}}</ref>:<ref>{{cite web |url=http://www.pyrocreations.com/sparkler_compositions |title=Sparkler compositions |website=Pyrocreations.com |access-date=2016-12-25 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050213035708/http://www.pyrocreations.com/sparkler_compositions |archive-date=2005-02-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050213035708/http://www.pyrocreations.com/sparkler_compositions |archivedate=2005-02-13 |deadurl=yes }}</ref> * [[ধাতু|ধাতৱ]] ইন্ধন: ই হৈছে মুখ্য বিক্ৰিয়াশীল উপাদান। ব্যৱহৃত ধাতুৰ প্ৰকাৰে স্ফুলিংগৰ ৰং নিৰ্ধাৰণ কৰে; আনহাতে, কণিকাৰ আকাৰৰ ওপৰত স্ফুলিংগৰ আকৃতি আৰু আকাৰ নিৰ্ভৰ কৰে। ** [[এলুমিনিয়াম]], মেগনেছিয়াম অথবা মেগনেলিয়াম — বগা স্ফুলিংগৰ বাবে ** [[লো]] — কমলা ৰঙৰ শাখা-প্ৰশাখাযুক্ত স্ফুলিংগৰ বাবে ** টাইটেনিয়াম — উজ্জ্বল বগা স্ফুলিংগৰ বাবে ** ফেৰ'টাইটেনিয়াম — হালধীয়া-সোণালী স্ফুলিংগৰ বাবে * জাৰক পদাৰ্থ: ই হৈছে আন এটা মুখ্য বিক্ৰিয়াশীল উপাদান ** [[যখাৰ|পটাছিয়াম নাইট্ৰেট]] ** বেৰিয়াম নাইট্ৰেট ** ষ্ট্ৰনছিয়াম নাইট্ৰেট ** পটাছিয়াম পাৰক্লৰেট — অধিক শক্তিশালী, কিন্তু বিস্ফোৰণৰ সম্ভাৱনা থাকে। ** এম'নিয়াম পাৰক্লৰেট<ref>{{Cite web|url=https://patents.google.com/patent/US3862865A/en|title = Sparkler composition|website=Patents.google.com}}</ref> * দহনশীল বান্ধনী পদাৰ্থ: ৰাসায়নিক সংমিশ্ৰণটোক একেলগে ধৰি ৰাখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ** ডেস্কট্ৰিন ** নাইট্ৰ'চেলুল'জ * অতিৰিক্ত ইন্ধন (ঐচ্ছিক): জ্বলনৰ গতিৰ পৰিৱৰ্তন ঘটাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ** চালফাৰ ** কাঠকয়লা * আতচবাজীৰ ৰং সৃষ্টিকাৰী পদাৰ্থ (ঐচ্ছিক): স্ফুলিংগক ৰঙীন কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ** ধাতুৰ ক্ল'ৰাইড আৰু নাইট্ৰেট, যেনে বেৰিয়াম, ষ্ট্ৰনছিয়াম অথবা তামৰ যৌগ। প্ৰতিটো দণ্ডৰ ওপৰৰ অংশত থকা ৰঙীন চিহ্নটোৱে জ্বলোৱাৰ পাছত নিৰ্গত হ'বলগীয়া স্ফুলিংগৰ ৰং সূচায়। == ব্যৱহাৰ == ফুলজাৰি সাধাৰণতে বিভিন্ন উৎসৱ আৰু উদ্‌যাপনত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াক পোহৰৰ সহায়ত চিত্ৰ অংকন (লাইট পেইণ্টিং) কৰিবলৈও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। কিছুমান ৰাসায়নিক সংমিশ্ৰণৰ অতি উচ্চ জ্বলন উষ্ণতাৰ (১,০০০ °C তকৈ অধিক) বাবে ইয়াক থাৰ্মাইট জ্বলাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। == ফোৱাৰা মমবাতি == ফোৱাৰা মমবাতি হৈছে পৰম্পৰাগত ফুলজাৰিৰ একপ্ৰকাৰভেদ। তাঁৰৰ ওপৰত ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ আৱৰণ দিয়াৰ পৰিৱৰ্তে, এই পদাৰ্থসমূহ কাৰ্ডবৰ্ডৰ নলীৰ ভিতৰত ভৰাই ৰখা হয়। ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰে পূৰ্ণ এই সৰু নলীবোৰ জ্বলালে তাৰপৰা বতাহত উজ্জ্বল স্ফুলিংগৰ ধাৰা নিৰ্গত হয়। এই দৃশ্যমান প্ৰভাৱ কেইছেকেণ্ডমান (কেকৰ ফোৱাৰা মমবাতি), প্ৰায় এক মিনিট (বটলৰ ফোৱাৰা ফুলজাৰি) অথবা কেইবা মিনিটলৈকে (মঞ্চৰ অনুষ্ঠান আৰু সংগীতানুষ্ঠানৰ বিশেষ দৃশ্য-প্ৰভাৱ) স্থায়ী হ'ব পাৰে। এই সকলোবোৰ সঁজুলিতে কাৰ্ডবৰ্ডৰ নলীৰ ভিতৰত কিছুমান দহনশীল পদাৰ্থ ভৰাই ৰখা হয়। নলীত ভৰোৱা ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ পৰিমাণ আৰু নিৰ্দিষ্ট সংমিশ্ৰণৰ ওপৰত দৃশ্যমান প্ৰভাৱৰ স্থায়িত্ব নিৰ্ভৰ কৰে।<ref>{{Cite web |title=If You Play With Fire, You Can Get Burned |url=https://www.mcgill.ca/oss/article/critical-thinking-technology-history-general-science/if-you-play-fire-you-can-get-burned |access-date=2026-01-16 |website=Office for Science and Society |language=en}}</ref> সংবাদ মাধ্যমৰ প্ৰতিৱেদনসমূহত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ২০২৬ চনৰ ক্ৰান্স-মণ্টানাবাৰৰ অগ্নিকাণ্ডৰ কাৰণ ফোৱাৰা মমবাতি বুলি সন্দেহ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |date=2026-01-02 |title=Sparklers on champagne bottles ‘likely’ cause of Swiss ski resort fire that killed 40 |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/switzerland-ski-resort-fire-sparklers-crans-montana-b2893623.html |access-date=2026-01-06 |website=The Independent |language=en}}</ref> এইবোৰক বেংগল লাইট, বেংগল মমবাতি অথবা বেংগল ফোৱাৰা বুলিও জনা যায়। অৱশ্যে, এইবোৰ বাহিৰত ব্যৱহাৰ কৰা একপ্ৰকাৰৰ আতচবাজী 'বেংগল ফায়াৰ'ৰপৰা পৃথক। == সুৰক্ষাজনিত সমস্যা == ২০০৯ চনত নেচনেল কাউন্সিল অন ফায়াৰৱৰ্কছ ছেফটিৰ এখন প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত বৈধ আতচবাজীৰ সৈতে জড়িত আঘাতৰ ১৬ শতাংশৰ বাবে ফুলজাৰি দায়ী।<ref>{{cite web|title=Sparklers 16 percent of fireworks harm.|publisher=United Press International|date=June 22, 2009|url=http://www.upi.com/Health_News/2009/06/22/Sparklers-16-percent-of-fireworks-harm/UPI-86421245710485/}}</ref> ২০০৩ চনৰ ৪ জুলাইৰ উদ্‌যাপনৰ সময়ৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ কনজিউমাৰ প্ৰডাক্ট ছেফটি কমিছনৰ পৰিসংখ্যা অনুসৰি, পাঁচ বছৰৰ অনূৰ্ধ্ব শিশুৰ আতচবাজীৰ ফলত হোৱা আঘাতৰ অধিকাংশৰ (৫৭%) সৈতে ফুলজাৰি জড়িত আছিল।<ref>{{cite journal|title=The Dangers of Fireworks|journal=Topical Fire Research Series|volume=5|issue=4|publisher=U.S. Fire Administration/National Fire Data Center|date=June 2005|url=http://www.usfa.dhs.gov/downloads/pdf/tfrs/v5i4.pdf|access-date=2011-06-28|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101207052451/http://www.usfa.dhs.gov/downloads/pdf/tfrs/v5i4.pdf|archive-date=2010-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101207052451/http://www.usfa.dhs.gov/downloads/pdf/tfrs/v5i4.pdf|archivedate=2010-12-07|deadurl=yes }}</ref> আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ কনজিউমাৰ প্ৰডাক্ট ছেফটি কমিছনৰ পৰৱৰ্তী "আতচবাজী-সম্পৰ্কীয় মৃত্যু, জৰুৰীকালীন বিভাগত চিকিৎসা কৰা আঘাত আৰু আইন প্ৰয়োগকাৰী কাৰ্যকলাপ" শীৰ্ষক প্ৰতিৱেদনসমূহত তলত উল্লেখ কৰা তথ্য প্ৰকাশ পাইছে:{{needs update|date=December 2024}} {| class="wikitable" ! rowspan=2|বৰ্ষ!! rowspan=2|অনুমাণিক<br />আঘাতৰ সংখ্যা!! colspan=2|% অনুমাণিক আতচবাজী-সম্পৰ্কীয় আঘাতৰ ভিতৰত |- ! সকলো আতচবাজী-<br />সম্পৰ্কীয় আঘাতৰ ভিতৰত!! পাঁচ বছৰৰ অনূৰ্ধ্ব<br />শিশুৰ ক্ষেত্ৰত |- | ২০১১<ref>"[https://www.cpsc.gov/PageFiles/113888/2011fwreport.pdf Fireworks-Related Deaths, Emergency Department-Treated Injuries, and Enforcement Activities During 2011]", [[U.S. Consumer Product Safety Commission]], June 2012.</ref> ||align=right| ১১০০ || ১৭% || ৩৬% |- | ২০১২<ref>"[https://cpsc.gov/Global/Research-and-Statistics/Injury-Statistics/Fuel-Lighters-and-Fireworks/Fireworks_Report_2012.pdf Fireworks-Related Deaths, Emergency Department-Treated Injuries, and Enforcement Activities During 2012]", [[U.S. Consumer Product Safety Commission]], June 2013.</ref>||align=right| ৬০০ || ১২% || ৩০% |- | ২০১৩<ref>"[https://www.cpsc.gov/Global/Research-and-Statistics/Injury-Statistics/Fuel-Lighters-and-Fireworks/2013FireworksReport.pdf Fireworks-Related Deaths, Emergency Department-Treated Injuries, and Enforcement Activities During 2013]", [[U.S. Consumer Product Safety Commission]], June 2014</ref>||align=right| ২৩০০ || ৩১% || ৭৯% |- | 2014<ref>"[https://www.cpsc.gov/Global/Research-and-Statistics/Injury-Statistics/Fuel-Lighters-and-Fireworks/Fireworks_Report_2014.pdf Fireworks-Related Deaths, Emergency Department-Treated Injuries, and Enforcement Activities During 2014]", [[U.S. Consumer Product Safety Commission]], June 2015</ref>||align=right| ১৪০০ || ১৯% || ৬১% |} ব্যৱহৃত ইন্ধন আৰু জাৰক পদাৰ্থৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি এই সঁজুলিবোৰ ১,০০০ °Cৰপৰা ১,৬০০ °C (১,৮০০ °Fৰপৰা ৩,০০০ °F) পৰ্যন্ত উচ্চ উষ্ণতাত জ্বলে। এই উষ্ণতা ছালত গুৰুতৰ দহনজনিত আঘাত সৃষ্টি কৰিবলৈ অথবা কাপোৰত জুই লগাবলৈ যথেষ্ট।<ref>{{cite web|title=Sparklers Can Burn at 2,000 Degrees Fahrenheit|url=http://www.cpsc.gov/PageFiles/149699/fireworksparkler.pdf|publisher=United States Consumer Product Safety Commission|accessdate=11 August 2014}}</ref> সুৰক্ষা বিশেষজ্ঞসকলে পৰামৰ্শ দিয়ে যে ফুলজাৰি ব্যৱহাৰ কৰা শিশুসকলক প্ৰাপ্তবয়স্ক ব্যক্তিয়ে ইয়াৰ বিপদৰ বিষয়ে যথাযথভাৱে সতৰ্ক কৰিব লাগে, ব্যৱহাৰৰ সময়ত তদাৰক কৰিব লাগে আৰু শিশুৱে যাতে অগ্নি-প্ৰতিৰোধী পোছাক পৰিধান কৰে সেয়া নিশ্চিত কৰিব লাগে। আন সকলো আতচবাজীৰ দৰে ফুলজাৰিৰপৰাও অসাৱধানতাবশতঃ বনজুইৰ সূত্ৰপাত হ'ব পাৰে। শুকান অঞ্চলত এই বিপদ বিশেষভাৱে অধিক। উদাহৰণস্বৰূপে, অষ্ট্ৰেলিয়াত ফুলজাৰি-সম্পৰ্কীয় জোপোহা বনাঞ্চলৰ অগ্নিকাণ্ডৰ ফলত হোৱা দুৰ্ঘটনাৰ বাবে গ্ৰীষ্মকালত অনুষ্ঠিত ৰাজহুৱা বাহিৰা অনুষ্ঠানসমূহত, যেনে অষ্ট্ৰেলিয়া দিৱসৰ উদ্‌যাপনত, ফুলজাৰি ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰা হৈছে।<ref>[https://www.dfes.wa.gov.au/mediareleases/Pages/MediaRelease.aspx?ItemId=588 Put Safety First This Australia Day] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220324223103/https://www.dfes.wa.gov.au/mediareleases/Pages/MediaRelease.aspx?ItemId=588 |date=2022-03-24 }}, DFES, January 2012</ref> '''ফুলজাৰি বোমা''' হৈছে ঘৰুৱাভাৱে নিৰ্মাণ কৰা একপ্ৰকাৰৰ বিস্ফোৰক সঁজুলি। ইয়াক প্ৰায় ৩০০ ডাল ফুলজাৰি একেলগে টেপেৰে বান্ধি প্ৰস্তুত কৰা হয় আৰু ইয়াৰে এডাল দীঘলকৈ উলিয়াই ৰাখি জ্বলোৱাৰ সলিতা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ২০০৮ চনত এই সঁজুলিৰ ফলত তিনিজন লোকৰ মৃত্যু হোৱা বুলি জানিব পৰা গৈছিল।<ref name='wsjBomb'/> তাপ অথবা ঘৰ্ষণৰ ফলতো এইবোৰত অসাৱধানতাবশতঃ জুই লাগিব পাৰে। যিহেতু এইবোৰত সাধাৰণতে [[ফটকা]]ৰ ভিতৰত থকা একে ধৰণৰ ৫০ মিলিগ্ৰামতকৈ অধিক বিস্ফোৰক গুড়ি থাকে, সেয়েহে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত ব্যুৰো অৱ এলকহল, টবেকো, ফায়াৰআৰ্মছ এণ্ড এক্সপ্ল'ছিভছ (ATF)-ৰ নিয়ম অনুসৰি এইবোৰ অবৈধ।<ref name='wsjBomb'>[https://www.wsj.com/articles/SB10001424052748704699604575343214252663030 'Sparkler Bombs' Mar Celebrations], Wall Street Journal</ref> [[File:Sparklers - tokyo - 2020 8 11.webm|thumb|জাপানৰ [[টকিঅ']]ত ফুলজাৰি]] == শিল্প আৰু জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত == ১৯৯৯ চনত শিল্পী টোবিয়াছ কিপ আৰু টিমো পিটকেমোৱে কাগজৰ ওপৰত জ্বলি থকা ফুলজাৰি ব্যৱহাৰ কৰি মানুহৰ প্ৰতিকৃতি অংকন কৰাৰ এক কৌশল উদ্ভাৱন কৰে। তেওঁলোকে এই কৌশলৰ নাম দিছিল 'পাইৰ'গ্ৰাফি'। তেতিয়াৰপৰা এই দুই শিল্পীয়ে ২০,০০০ৰো অধিক পাইৰ'প্ৰতিকৃতি অংকন কৰিছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.pyrografie.de/pyrografie/|title=Pyrografie – Live-Porträts für Events|website=Pyrografie}}</ref> ২০০৭ চনত শিল্পীগোষ্ঠী মন'ক্ৰমে ১০,০০০ ডাল একেলগে বান্ধি ৰখা ফুলজাৰি জ্বলাইছিল। তেওঁলোকে এই কাৰ্যক একেশ্বৰবাদী পৰম্পৰাৰপৰা 'প্ৰতীকী মুক্তি' বুলি অভিহিত কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.monochrom.at/free-bariumnitrate/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070227002952/http://www.monochrom.at/free-bariumnitrate/|url-status=dead|title=Free Bariumnitrate // Polytheism #1|archivedate=February 27, 2007|website=Monochrom.at}}</ref> কানাডাৰ অণ্টাৰিঅ' প্ৰদেশৰ টৰণ্টোৰ এটা বৃহৎ গোটেও উজ্জ্বলতা, তীব্ৰতা, উষ্ণতা আৰু সৃজনশীলতাৰ প্ৰতীক হিচাপে ১০,০০০ ডাল ফুলজাৰি প্ৰদৰ্শন কৰি এটা অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰিছিল।<ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20110724031634/http://reinventwinter.net/ Article title]}}, ''Reinventwinter.net''</ref> == তথ্য উৎস == {{Reflist|2}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{commonscat-inline|Sparkler|ফুলজাৰি}} [[শ্ৰেণী:দেৱালী]] [[শ্ৰেণী:বিনোদন]] h0h4rjlx099ay462li0pteedtb2wksi 0 140738 651697 651693 2026-11-09T12:22:18Z Kandarpajit Kallol 6257 /* লেটিন আৰু চিৰিলিক দুয়োটা লিপিৰে লিখা ভাষাসমূহ */ 651697 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} ''প্ৰবন্ধটোত সেইবিলাক ভাষা আৰু ৱিকিপিডিয়া তথা অন্যান্য ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যিয়ে একাধিক লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰে। '' ==আইনু== আইনু ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: #লেটিন (সৰ্বাধিক), #কানা (কটকনা, আৰু কেতিয়াবা কাঞ্জি) #চিৰিলিক (ছাখালিন আৰু কুৰিল দ্বীপপুঞ্জত ব্যৱহাৰ কৰা হয়)। ==আজাৰবাইজানী== আজাৰবাইজান ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। অৱশ্যে আজাৰবাইজান ৱিকিপিডিয়া লেটিন লিপিত লিখা হৈছে। ==ইনুকটিটুট== [[কানাডা]]ত প্ৰচলিত ইনুকটিটুটৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: নুনাভুটৰ ভূ-খণ্ডৰ কিছু অংশত ''ইনুক্টিটুটৰ চিলেবিক'' ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আনহাতে আন অঞ্চলত ''লেটিন'' বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ [https://iu.wikipedia.org/wiki/ᐊᒥᖅ ইনুকটিটুট ৱিকিপিডিয়াত] সক্ষম কৰা হৈছে। অৱশ্যে ভেৰিয়েণ্ট ক'ডসমূহে ৱিকিপিডিয়াৰ "iu" (ISO 639-1 macrolanguage) ব্যৱহাৰ কৰা নাই, অৱশ্যে তেওঁলোকে চিলেবিকৰ বাবে ike-Cans আৰু লেটিনৰ বাবে ike-Latn ব্যৱহাৰ কৰিছে। ==উইঘুৰ== উইঘুৰ ভাষাত আৰবী, লেটিন আৰু চিৰিলিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। ==উজবেক== উজবেক ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী বৰ্ণমালা। [https://uz.wikipedia.org/wiki/Bosh_Sahifa উজবেক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (লেটিন-চিৰিলিক) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়। ==এংলো-চেক্সন== এংলো-চেক্সন ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: [[লেটিন]] আৰু ৰুনিক। ইতিমধ্যে [https://ang.wikipedia.org/wiki/Heafodtramet এংলো-চেক্সন ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। ==কৰকল্পক== কাৰাকল্পক ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক নামৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। বৰ্তমান কৰকল্পক ৱিকিপিডিয়াই লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি আছে, আৰু ইয়াৰ কোনো ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা নাই। ==কাজাখ== কাজাখ ভাষাত তিনিটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক (kk-Cyrl), লেটিন (kk-Latn), আৰু পাৰ্চো-আৰবী (kk-আৰব)। ==কামতাপুৰী== [[কামতাপুৰী]], ৰংপুৰী, ৰাজবংশী, কোচ ৰাজবংশী, দেশী, গোৱালপাৰীয়া আদি বিভিন্ন নামেৰে নামকৰণ কৰা এই ভাষা বাংলা আৰু অসমীয়া লিপিৰে লিখা হয়, অৱশ্যে নেপালৰ ৰাজবংশী ভাষা দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয়। উত্তৰ বংগত বৰ্তমান বাংলা লিপিৰে লিখা হয় যদিও কিছুমান বৰ্ণ কিছু পৰিমাণে সলনি কৰা হৈছে। যেনে - [[File:Kamtapuri latter A.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri latter Aa.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri letter Aya.jpg|15px]]। বহুতে অসমীয়া ''ৰ'' আৰু বাংলা ''ব়''ৰ ঠাইত ''ৰ়'' ব্যৱহাৰ কৰে। ==কিৰ্গিজ== কিৰ্গিজ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক কিৰ্গিজ, লেটিনাইজড কিৰ্গিজ আৰু পাৰ্চো-আৰবী কিৰ্গিজ (চীনৰ জিনজিয়াঙত ব্যৱহৃত)। ==ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ== ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী। [https://crh.wikipedia.org/wiki/Baş_Saife ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ৱিকিপিডিয়াত] মূলতঃ লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু ৰাছিয়াই অঞ্চলটো সংযুক্ত কৰাৰ পিছৰেপৰা ক্ৰিমিয়াত চিৰিলিক লিপিক বাস্তৱিকতে চৰকাৰী লিপি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ==কুৰ্দি== কুৰ্দি ভাষাত অঞ্চলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়: লেটিন, আৰবী আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা। [https://ku.wikipedia.org/wiki/Destpêk কুৰ্দি ৱিকিপিডিয়াই] লেটিন/আৰবী দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ বাবে স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে। ==কোংকণী== [[কোংকণী ভাষা]] দেৱনাগৰী, লেটিন, কান্নড়, আৰবী আৰু মালয়ালম - এই পাঁচটা লিপিৰে লিখা হয়। ==গথিক== গথিক ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু গথিক। [https://got.wikipedia.org/wiki/𐌰𐌽𐌰𐍃𐍄𐍉𐌳𐌴𐌹𐌽𐌹𐌻𐌰𐌿𐍆𐍃 গথিক ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত ইতিমধ্যে এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। অৱশ্যে ২০২৪ চনৰ আপডেট অনুসৰি এই স্বয়ংক্ৰিয় অনুবাদ ব্যৱস্থাই ভেক্টৰৰ ২০২২ সংস্কৰণত কাম নকৰে। ==চাওঁতালি== [[চাঁওতালি ভাষা]] লিখিবলৈ স্থান বিশেষে অসমীয়া, বাংলা, ওড়িয়া, দেৱনাগৰী, ৰোমান আদি লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত চাঁওতালি ভাষা তথা [https://sat.wikipedia.org/wiki/ᱢᱩᱬᱩᱛ_ᱥᱟᱦᱴᱟ চাঁওতালি ৱিকিপিডিয়াত] [[ৰঘুনাথ মুৰ্মু]]ৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা [[অল চিকি লিপি|অল চিকি লিপিৰে]] লিখা হয়। ==চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান== চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান (বিকল্পভাৱে, বছনিয়ান-ক্ৰ'ৱেচিয়ান-মণ্টেনেগ্ৰিন-ছাৰ্বিয়ান) হৈছে চাৰিটা মানক জাত (বছনিয়ান, ক্ৰ'ৱেচিয়ান, মণ্টেনেগ্ৰিন আৰু ছাৰ্বিয়ান), দুটা প্ৰধান উচ্চাৰণ (ইজেকাভিয়ান আৰু একভিয়ান), আৰু দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা/লিপি: লেটিন (sh-Latn) আৰু চিৰিলিক (sh-Cyrl) থকা এটা বহুকেন্দ্ৰিক ভাষা। [https://sh.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান ৱিকিপিডিয়াত] এই দুবিধ লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==চীনা== [https://zh.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:首页 মান্য চীনা ৱিকিমিডিয়াত] [[চীনা]] বৃহৎ ভাষাৰ ক'ড zh ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: সৰলীকৃত চীনা (zh-Hans) আৰু পৰম্পৰাগত চীনা (zh-Hant), আৰু বিভিন্ন চাইনোফোন অঞ্চলত বিভিন্ন স্থানীয় শব্দভাণ্ডাৰ আৰু বাক্যবিন্যাস আছে। চীনা ৱিকিপিডিয়া (zhwiki)ই অন্য কিছুমান zh.wiki* প্ৰকল্পৰ সৈতে একেলগে ছটা ভিন্নতা সমৰ্থন কৰে: #সৰলীকৃত চীনা (মূল চীন) (zh-Hans-CN) #পৰম্পৰাগত চীনা (হংকং) (zh-Hant-HK) #পৰম্পৰাগত চীনা (মাকাও) (zh-Hant-MO) #সৰলীকৃত চীনা (মালয়েছিয়া) (zh-Hans-MY) #সৰলীকৃত চীনা (ছিংগাপুৰ) (zh-Hans-SG) #পৰম্পৰাগত চীনা (টাইৱান) (zh-Hant-TW) URL সমূহ, ৱিকিডাটা লেবেলসমূহ আৰু সম্ভৱতঃ ডাটাবেইচ আঁচনিৰ ভিতৰত ভিন্নতা টেগসমূহক zh-cn, zh-hk, zh-mo, zh-my, zh-sg আৰু zh-tw হিচাপে সৰলীকৃত কৰা হৈছে। ===গান চীনা=== গান চীনা ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গান চাইনিজ তথা ৰোমানাইজড গান। [https://gan.wikipedia.org/wiki/封面 গান ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গণ চীনা), কিন্তু ৰোমানাইজড গানলৈ নহয়। ===ৱু চীনা=== ৱু চাইনিজসকলৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিম্পলিফাইড চাইনিজ আৰু ট্ৰেডিচনেল চাইনিজ। [https://wuu.wikipedia.org/wiki/封面 ৱু চীনা ৱিকিমিডিয়াত] দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ বাঞ্ছনীয়। ==চুণ্ডানীজ== লেটিন লিপি আৰু সুন্দনী লিপি (Aksara Sunda) ব্যৱহাৰ কৰি চুণ্ডানীজ ভাষা লিখা হয়। ==চেচেন== চেচেন ভাষাত দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক আৰু লেটিন বৰ্ণমালা। ==ছাৰ্বিয়ান== ছাৰ্বিয়ান ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক (sr-Cyrl) আৰু লেটিন (sr-Latn) আৰু দুটা প্ৰধান উপভাষা আছে। গতিকে তত্ত্বগতভাৱে ভাষাটোৰ চাৰিটা ভিন্নতা আছে: # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Cyrl-ekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Latn-ekavsk) # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Cyrl-ijekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Latn-ijekavsk) [https://sr.wikipedia.org/wiki/Главна_страна ছাৰ্বিয়ান ৱিকিপিডিয়াই] দুয়োটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে, কিন্তু উপভাষাৰ ক্ষেত্ৰত নহয়, কাৰণ সেইবোৰৰ মাজত পাৰ্থক্য কম। ==টাচেলহিট== টাচেলহিট ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: টিফিনাগ আৰু লেটিন, কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছে যে বৰ্ণনা কৰিবলৈ আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিন্তু এই বিষয়ত উপযোগী হ'ব নোৱাৰাকৈয়ে সেইবোৰো বহুত পুৰণি। টিফিনাঘৰপৰা লেটিনলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা [https://shi.wikipedia.org/wiki/Tasna_Tamzwarut টাচেলহিট ৱিকিপিডিয়াত] সমৰ্থিত হৈছে, বিপৰীত ৰূপান্তৰ শেহতীয়াকৈ মিডিয়াউইকি চফ্টৱেৰত মোতায়েন কৰা হৈছে। ==টাটাৰ== টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক টাটাৰ, লেটিনাইজড টাটাৰ আৰু পাৰ্চো-আৰবী টাটাৰ। ==টালিছ== টালিছ ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। ==তাজিক== তাজিক ভাষাত অঞ্চল অনুসৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়, #[[তাজিকিস্তান]]ত চিৰিলিক বৰ্ণমালা। #[[আফগানিস্তান]]ত আৰবী বৰ্ণমালা। #লেটিন বৰ্ণমালা। [https://tg.wikipedia.org/wiki/Саҳифаи_аслӣ তাজিক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (চিৰিলিক-লেটিন) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়। ==তুৰ্কমেন== তুৰ্কমেন ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন ([[তুৰ্কমেনিস্তান]]ত ব্যৱহৃত), পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা ([[ইৰাণ]] আৰু [[আফগানিস্তান]]ত ব্যৱহৃত) আৰু চিৰিলিক (ঐতিহাসিকভাৱে তুৰ্কমেনিস্তানত ব্যৱহৃত)। এই মুহূৰ্তত চিৰিলিক বৰ্ণমালাৰ বাবে লিপিবদ্ধকৰণ সেৱা আছে, অৱশ্যে পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালাৰ বাবে নহয়। ==পোলিছ== [[পোলেণ্ড]]ৰ পোলিছ ভাষা সাধাৰণতে লেটিন আখৰেৰে লিখা হয়। ইয়াৰ উপৰি বেছিভাগেই ভক্তিমূলক কিতাপ চিৰিলিক লিপিৰে প্ৰকাশ কৰা হয়। ==বছনিয়ান== বছনিয়ান ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা দুটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বৰ্তমান বছনিয়ান ৱিকিপিডিয়াত লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু কোনো চিৰিলিক সমৰ্থন নাই। কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে বছনিয়ান ভাষাই ১৯০০ চনৰ আগতে আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছিল, কিন্তু আধুনিক বিকাশৰ বাবে উপযোগী নহয়। ==বড়ো== [[বড়ো ভাষা]]ৰ নিজা [[দেওধাই লিপি]] আছিল বুলি কোৱা হয় যদিও এসময়ত [[অসম]]ত অসমীয়া আৰু [[পশ্চিমবংগ]]ত বাংলা লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত দেৱনাগৰী আৰু ৰোমান লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হয়। বৰ্তমান বড়ো ভাষা লিখিবলৈ মূলত [[দেৱনাগৰী]] লিপিক গ্ৰহণ কৰা হৈছে। ==বাটক== ===মাণ্ডাইলিং বাটক আৰু টোবা বাটক=== লেটিন লিপি আৰু বাটক লিপি (Surat Batak) ব্যৱহাৰ কৰি বাটক ভাষা লিখিব পাৰি। ==বালিনিজ== বালিনিজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু বালি লিপি। [https://ban.wikipedia.org/wiki/Kaca_Utama বালিনিজ ৱিকিপিডিয়াত] বালিনিজ ভাষাৰপৰা লেটিনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা বিকশিত কৰা হয়, কিন্তু ইয়াৰ বিপৰীতে লেটিনৰপৰা বালিনিজলৈ কৰা নহয়। ==বুগিনিজ== বুগিনিজ ভাষা লেটিন লিপি আৰু লণ্টাৰা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখিব পাৰি। ==বেলাৰুছিয়ান== বেলাৰুছ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক আৰু লেটিন। ==মেইতেই== [[মেইতেই ভাষা|মেইতেই]] বা মণিপুৰী ভাষা লিখোঁতে সাধাৰণতে অসমীয়া-বাংলা লিপি (বাংলা ব়, অসমীয়া ৱ) ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত [[মেইতেই লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [https://mni.wikipedia.org/wiki/ꯃꯔꯨꯑꯣꯏꯕ_ꯂꯃꯥꯏ মেইতেই ৱিকিপিডিয়াত] মূলত মেইতেই লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, লগতে বাংলা লিপিলৈ লিপ্যন্তৰৰ ব্যৱস্থাও আছে। ==মৈথিলী== [[মৈথিলী ভাষা]] [[দেৱনাগৰী]] আৰু [[তিৰহুতা লিপি|তিৰহুতা লিপিৰে]] লিখা হয়। [https://mai.wikipedia.org/wiki/सम्मुख_पन्ना মৈথিলী ৱিকিপিডিয়াত] দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয় যদিও ওপৰৰ শিৰোনামত তিৰহুতা লিপিৰে ''ব়িকিপিডিযা'' লিখা হয়। ==লাজ== লাজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: জৰ্জিয়ান লিপি আৰু লেটিন লিপি। ==শ্বুঘনী== শ্বুঘনী ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। শ্বুঘনি ৱিকিপিডিয়া পৰীক্ষা লেটিন আৰু চিৰিলিক লিপিত লিখা হৈছে। ==সিন্ধী== পৰিৱৰ্তিত পাৰ্চী বৰ্ণমালা আৰু দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি [[সিন্ধী ভাষা]] লিখা হয়। ভাৰতৰ বেছিভাগ সিন্ধী যুৱকে পাৰ্চী বৰ্ণমালা নাজানে, তেওঁলোকে দেৱনাগৰী ব্যৱহাৰ কৰে, যাৰ ফলত বৰ্তমানৰ ৱিকিপিডিয়া কেৱল পাকিস্তানত থকাসকলৰ বাবেহে উপলব্ধ। ==লেটিন আৰু চিৰিলিক দুয়োটা লিপিৰে লিখা ভাষাসমূহ== #লজবান #নোগাই: নোগাই ইনকিউবেটৰত বেছিভাগ প্ৰবন্ধই চিৰিলিক লিপিৰে লিখা হয়। #ৰোমানিয়ান: বৰ্তমান ৰোমানিয়ান ৱিকিপিডিয়াত কেৱল লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। #ভ্লাক্স ৰোমানী: ভ্লেক্স ৰোমানীৰ প্ৰধান দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল লেটিনকৃত ৰোমানী, আৰু চিৰিলিক ৰোমানী। ==ব্ৰাহুই== ব্ৰাহুই ভাষাৰ প্ৰধানকৈ দুটা লিখন পদ্ধতি আছে- আৰবী আৰু লেটিন লিপি। ==কোমেৰিং== কোমেৰিং ভাষাৰ তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন (আনুষ্ঠানিকভাৱে ব্যৱহৃত), আৰবী (স্থানীয় মুছলমানসকলে ব্যৱহাৰ কৰা), আৰু কোমেৰিং (কিন্তু বৰ্তমান ইউনিক'ডত পঞ্জীয়ন কৰা হোৱা নাই, য'ত তেওঁলোকে ইয়াক ৰেজাং লিপি হিচাপে গণ্য কৰে)। ==মালয়== [[মালয় ভাষা]] সাধাৰণতে ৰুমী নামৰ লেটিন বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয় যদিও জাৱী লিপি নামৰ এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপিও আছে। ব্ৰুনাইত ৰুমী আৰু জাৱী সহ-অফিচিয়েল। বৰ্তমান জাৱী লিপি সংৰক্ষণ আৰু মালয়েছিয়াত মালয়সকলৰ মাজত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলোৱা হৈছে আৰু মালয়েছিয়াত মালয় ভাষাৰ পৰীক্ষা দিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে জাৱী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিয়াৰ বিকল্প আছে। লেটিন বৰ্ণমালা অৱশ্যে এতিয়াও মালয়েছিয়াত চৰকাৰী আৰু অনানুষ্ঠানিক দুয়োটা কামতে আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহৃত লিপি। ==হাৰিয়ানৱী== হাৰিয়ানৱী ভাষাত দুটা লিখন পদ্ধতি আছে, সেইবোৰ হৈছে ভাৰতত ব্যৱহৃত দেৱনাগৰী, আৰু পাকিস্তানত ব্যৱহৃত শ্বাহমুখী (এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপি)। বৰ্তমান হাৰিয়ানৱী ইনকিউবেটৰত শ্বাহমুখী লিপিৰে লিখা প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা অধিক। ==কাশ্মীৰী== কাশ্মীৰী ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল দেৱনাগৰী কাশ্মীৰী, পাৰ্চো-আৰবী কাশ্মীৰী আৰু ৰোমানাইজড কাশ্মীৰী। ==পঞ্জাবী== [[পঞ্জাবী ভাষা]] লিখাৰ বাবে কেইবাটাও ভিন্ন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [[পাকিস্তান]]ৰ পঞ্জাব প্ৰদেশত ব্যৱহৃত লিপি শ্বাহমুখী আৰু মূলতঃ উৰ্দু লিপিৰ সৈতে একে। [[ভাৰত]]ৰ [[পঞ্জাব]] ৰাজ্যত শিখ আদি লোকে [[গুৰমুখী লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰে। হিন্দুসকলে আৰু চুবুৰীয়া ভাৰতীয় ৰাজ্য যেনে হাৰিয়ানা আৰু হিমাচল প্ৰদেশত বাস কৰাসকলে কেতিয়াবা দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰে। শ্বাহমুখী আৰু গুৰমুখী লিপি পাঞ্জাবী লিখাৰ বাবে সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াক ভাষাৰ চৰকাৰী লিপি বুলি গণ্য কৰা হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ দুয়োটা লিপিৰে দুটা ভিন্ন ৱিকিপিডিয়া আছে — #পূব পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া #পশ্চিম পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া গতিকে প্ৰতিজনে এই দুয়োটা ৱিকিত ক্ৰমে গুৰমুখী বা শ্বাহমুখী লিপিৰে পঢ়িব পাৰে। ==তামিল== [[তামিল ভাষা]]ৰ নিজস্ব লিপি আছে যদিও কিছু সংখ্যক মুছলমান তামিলে আৰবী লিপিৰেও তামিল ভাষা লিখে। ==পালি== [[পালি ভাষা[] দেৱনাগৰী, ব্ৰাহ্মী আৰু লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ==ছিলেটী== [[ছিলেটী ভাষা]] [[ছিলেটী নাগৰী]] আৰু বাংলা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ছিলটী ৱিকিপিডিয়াত ছিলেটী নাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==মিণ্ডং== ইষ্টাৰ্ন মিন বা মিণ্ডং ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ, আৰু ৰোমানীকৃত ফুচ'ৱেজ (লিখা ব্যৱস্থাটোক "Bàng-uâ-cê" বুলি জনা যায়)। ==হাক্কা== হাক্কা ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ আৰু ৰোমানীকৃত হাক্কা। ==মিনান== দক্ষিণ মিন বা মিন্নান ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰেৰে লিখা ৰোমানাইজড মিনান আৰু মিনান। ==জাজাকি== জাজাকিয়ে দুটা লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছে। প্ৰথমটো হ’ল ভাটে/বেদিৰ্ক্সান বৰ্ণমালা, যিটো ভেট অভিধানকে ধৰি চিন আৰু একাডেমী দুয়োটা দিশতে প্ৰধান বৰ্ণমালা। ==কালমিক== চিৰিলিক আৰু টোডো লিপি ব্যৱহাৰ কৰি কালমিক ভাষা লিখা হয়। মাঞ্চু সম্পাদনা কৰক ফেব্ৰিকেটৰত অনুসৰণ কৰা হৈছে : কাৰ্য্য T315227 মানচু ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: মানচু লিপি, জুৰচেন লিপি, আৰু লেটিন লিপি। থলুৱা ভাষীসকলৰ ক্ষেত্ৰত মানচু ভাষাটো বিলুপ্তিৰ ওচৰ চাপিছে, অৱশ্যে বহু অনুৰাগী আৰু শিক্ষাবিদে ইয়াক দ্বিতীয় ভাষা হিচাপে শিকিছে। যেতিয়া তেওঁলোকে শিকে তেতিয়া চীনত মই বিশ্বাস কৰোঁ যে তেওঁলোকে মূলতঃ মাঞ্চু লিপি ব্যৱহাৰ কৰে আৰু পশ্চিমত তেওঁলোকে লেটিন আৰু মাঞ্চু লিপি দুয়োটাতে ভাষাটো শিকে। আমি অলপ সমস্যাৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰো যে মাঞ্চু লিপি সাধাৰণতে উলম্বভাৱে লিখা হয়, ওপৰৰপৰা তললৈ। কিন্তু প্ৰয়োজন হ’লে সেই নিয়মটো বেঁকা কৰিব পাৰি আৰু আমি অনুভূমিকভাৱে কৰিব পাৰো আৰু মানুহে মাঞ্চু লিপিত পঢ়িব বিচাৰিলে নিজৰ পৰ্দাখন নিজেই ঘূৰাব পাৰে। উলম্ব লিপি এতিয়া সমৰ্থিত। জুৰচেন লিপি মানচুৰ পূৰ্বৰ পৰ্যায়, জুৰচেন ভাষা লিখাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যদি কেতিয়াবা ইউনিকোডত ই সঠিকভাৱে কাম কৰে, আমি হয়তো এটা পৃথক জুৰচেন ৱিকিপিডিয়া সৃষ্টি কৰিব পাৰো যেনে আমাৰ কেনেকৈ পৃথক আধুনিক আৰু পুৰণি ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া আছে। সকলো একেলগে, langcom ৰদ্বাৰা বহুবাৰ প্ৰয়োজন হৈছিল যে মানচুৰ বাবে ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা যিমান পাৰি সোনকালে মোতায়েন কৰা উচিত। মংগোলীয় সম্পাদনা কৰক চিৰিলিক লিপি, ধ্ৰুপদী মংগোলীয় লিপি আৰু 'ফাগস্পা লিপি see unicode (Mainly for art) ব্যৱহাৰ কৰি মংগোলীয় ভাষা লিখিব পাৰি। [9] . ধ্ৰুপদী মংগোলীয় লিপি আৰু লেটিনকৃত মংগোলীয় লিপিত লিখা মংগোলীয় ৱিকিপিডিয়া সৃষ্টি কৰাত বাধা দিবলৈ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ বাঞ্ছনীয়। জিবে সম্পাদনা কৰক Xibe ভাষা লেটিন লিপি বা Xibe লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখিব পাৰি। বৰ্তমান Xibe পৰীক্ষা ৱিকিপিডিয়াত Xibe লিপিত বহুতো বিষয়-বস্তু আছে, পূৰ্বতে ইয়াৰে বহুতেই লেটিন ব্যৱহাৰ কৰিছিল, ২০২৩ চনৰ শেষৰফালে ইয়াক হস্তচালিতভাৱে Xibe লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হৈছিল। দুয়োটা লিখা ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ পাঠকৰ বাবে বাঞ্ছনীয়। অন্য ৰূপান্তৰক সম্পাদনা কৰক ফুলফুল্দে সম্পাদনা কৰক পেউল/ফুলফুল্ডৰ দুটা প্ৰধান লেখা ব্যৱস্থা আছে। লেটিন লিপি, en:Adlam লিপি . কেমেৰুণ আৰু চুবুৰীয়া দেশতো আৰবী আজামিয়া ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইতিমধ্যে কিছুমান পৃষ্ঠা আছে যিবোৰ হস্তচালিতভাৱে ৰূপান্তৰ কৰা হৈছে, যেনে: Gine/adlam জাভানীজ সম্পাদনা কৰক ফেব্ৰিকেটৰত অনুসৰণ কৰা হৈছে : কাৰ্য্য T47779 en:জাভানিজ ভাষা হৈছে প্ৰধানকৈ জাভা দ্বীপত কোৱা ভাষা, আৰু ইণ্ডোনেছিয়া আৰু চুৰিনামৰ জাভানী প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলেও ব্যৱহাৰ কৰা ভাষা। (১) দুটা লিখন পদ্ধতি আছে: পৰম্পৰাগত হানাচাৰাকা (যাক কাৰাকান বুলিও কোৱা হয়, আবুগিদা লিপি) আৰু লেটিন। লেটিন ভাষা অধিক প্ৰচলিত কাৰণ জাভানীজ ভাষাৰ প্ৰায় সকলো প্ৰকাশন (যদিও কমসংখ্যক) সকলো লেটিন ভাষাত। লেটিনৰপৰা হানাকাৰকালৈ এজনৰপৰা এজনলৈ ৰূপান্তৰ সম্ভৱ। হানাকাৰাকাই শেহতীয়াকৈ (২০০৯) নিজৰ ইউনিক'ড পাইছে, আৰু ইয়াত এটা হানাকাৰাকা ইউনিক'ড ফণ্ট আৰু কেইবাটাও অ-ইউনিক'ড ফণ্ট আছে। যিহেতু ইউনিকোড TrueTypeদ্বাৰা সমৰ্থিত হোৱা নাই, ই SIL ৰ Graphite ব্যৱহাৰ কৰিছে। বৰ্তমান জাভা ৱিকিপিডিয়াই ইতিমধ্যে WebFont প্ৰণয়ন কৰিবলৈ অনুৰোধ জনাইছে। ভৱিষ্যতে চীনা বা চিৰিলিক প্ৰকল্পৰ দৰে স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ দেখাটো বাঞ্ছনীয়। (২) বিবেচনা কৰিবলগীয়া আন এটা কথা: জাভা ভাষাৰ সামাজিক স্থানৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি (অন্ততঃ) দুটা ৰেজিষ্টাৰ (শব্দভাণ্ডাৰৰ গোট) আছে: ভদ্ৰ/প্ৰাসাদৰ জাভানীজ (krama) আৰু ব্ৰাছ/বজাৰ জাভানীজ (ngoko)। দুয়োটা মধ্য জাভাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, প্ৰথমটো প্ৰকাশনত বেছিকৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আনহাতে পিছৰটো কথোপকথনত বেছি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কিছুমান ঠাইত পিছৰটোৰ ব্যৱহাৰ প্ৰকাশনতো পোৱা যায়, মূলতঃ চুৰিনামত (উদাহৰণস্বৰূপে চুৰিনাম-জাভানিজ বাইবেলত এনগোকো ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিটো জাভানিজ মানুহৰ চকু আৰু কাণৰ বাবে অশ্লীল হ’ব), য’ত প্ৰথমটো এতিয়া ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাই, ঐতিহাসিক আৰু ভৌগোলিক কাৰণত। পূব জাভাৰ লোকসকলৰ ক্ষেত্ৰতো একেই কথা, যিসকলে অভিজাত শ্ৰেণীৰ সৈতে জড়িত হোৱাৰ বাবে প্ৰথমটোৰ ব্যৱহাৰৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল, আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ বিভিন্ন ঠাইৰ অন্যান্য জাতিৰ লোকৰ ক্ষেত্ৰতো একেই কথা। গতিকে জাভা ভাষাত চাৰিটা সংমিশ্ৰণ/ভেৰিয়েণ্ট আছে: হানাচৰক ক্ৰমা লেটিন ব্যাকৰণ ইমান দুখৰ কথা। লেটিন তেতিয়া ক্ৰমৰপৰা ংগোকোলৈ ৰূপান্তৰিত হ'বলৈ কেতিয়াবা শব্দভাণ্ডাৰৰ এজনৰপৰা এজনলৈ মেপিং কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়, কিন্তু আন কিছুমান ক্ষেত্ৰত এজনৰপৰা বহুতলৈ বা বহুতৰপৰা এজনলৈ, বা আনকি ব্যাকৰণৰ পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰয়োজন হয়। (৩) ঐতিহাসিকভাৱে জাভানীজ লিখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা তৃতীয় (আৰু আনকি চতুৰ্থ) লিপিও আছে, অৰ্থাৎ আৰবী লিপি (যাক পেগন বৰ্ণমালা আৰু আৰব গুণ্ডুল বৰ্ণমালা বুলি কোৱা হয়), আৰু তাৰ বহু আগতেই সংস্কৃত / পল্লৱ ( পুৰণি জাভানীজ / কাৱি লিপি )। http://www.omniglot.com/writing/javanese.htm ৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত এই পুৰণি লিপিসমূহৰ ব্যৱহাৰ ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পত এতিয়াও নাই, কিন্তু সম্ভৱতঃ ভৱিষ্যতে ৱিকিউৎস আৰু জাভানীজ ৱিকচনেৰীৰ বাবে উপকাৰী হ'ব (৪) জাভানীজ হানাকাৰকা এতিয়াও চুণ্ডানীজ আৰু বালিনী ভাষাৰ সৈতে জড়িত, আৰু ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পসমূহত বৰ্তমান চুণ্ডানীজ ৱিকিপিডিয়া আৰু ইয়াৰ ভগ্নী প্ৰকল্পসমূহ, আৰু বালিনীজ ৱিকিপিডিয়া আছে। কোৰিয়ান সম্পাদনা কৰক কোৰিয়ান ৱিকিপিডিয়া ডাজিমোত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ হাঞ্জা ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তনৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে। নতুন ভাষাৰ বাবে অনুৰোধ/ৱিকিপিডিয়া হাঞ্জা, [[incubator:Test-wp/ko-hanja]] (এতিয়া Fandom ত ) কোৰিয়ান ভাষাত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ, Yes0songদ্বাৰা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থাপ্ৰণালীৰ বাবে পৃষ্ঠা পৰামৰ্শ সম্পাদনা কৰক, Masorisদ্বাৰা ko:ব্যৱহাৰকাৰী:হয়0গীত/Dajimo (কোৰিয়ান) ko:User:Yes0song/Dajimo/মিক্সড হাঞ্জা সংস্কৰণৰ পৰিচয় (কোৰিয়ান) দক্ষিণ কোৰিয়া আৰু উত্তৰ কোৰিয়াৰ মাজত কোৰিয়ান ব্যাকৰণৰ ভিন্নতা সম্পৰ্কেও-কিছু আলোচনা চলি আছে যদিও লিপি ৰূপান্তৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা এতিয়াও বিশ্লেষণৰ অধীনত আছে। লাডিনো সম্পাদনা কৰক ইয়াৰ উপৰি চাওক: আলোচনা:একাধিক লিখন ব্যৱস্থাত ৱিকিপিডিয়া#Ladino . লাডিনো ভাষাৰ প্ৰধান দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে লেটিনকৃত লাডিনো, আৰু ৰাছি লিপি (হিব্ৰু লিপিৰ ভিন্ন)। প্ৰবন্ধৰ ডুপ্লিকেচন ৰোধ কৰিবলৈ দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ বাঞ্ছনীয়। কিন্তু ইয়াৰদ্বাৰা সমাধান কৰাটো অতি কঠিন কাৰিকৰী প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰে, বিতংভাৱে জানিবলৈ আলোচনা পৃষ্ঠা চাওক। টাগালগ সম্পাদনা কৰক টাগালগ ভাষা লেটিন বা বায়বাইন লিপিত লিখিব পাৰি। কিন্তু যিহেতু বায়বাইন লিপিসমূহ স্থানীয় চৰকাৰে আশ্ৰয় দিয়ে, গতিকে সম্ভাৱ্য ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থাৰ ওপৰত সমৰ্থনৰ অভাৱ যেন লাগে। টকি পোনা সম্পাদনা কৰক লেটিন লিপিৰ উপৰি টকি পোনাক Sitelen Pona, নিজা হাইৰ'গ্লিফ ব্যৱস্থাত লিখিব পাৰি। লিপিটো এতিয়াও ইউনিক'ডত এনকোড কৰা হোৱা নাই, কিন্তু ইয়াক UCSUR ত এনকোড কৰা হৈছে আৰু বহুতো ফণ্ট উপলব্ধ। উপাৰ্জন সম্পাদনা কৰক কানাড়া, টিগালাৰী বা মালয়ালম লিপিৰে তুলু ==আৰু চাওক== *[[ভাষা]] *[[লিখন পদ্ধতি]] *[[ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা]] ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedias_in_multiple_writing_systems Wikipedias in multiple writing systems] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] 4yrbo00vnwrg4f8dsfoz1o40iuh44dw 651698 651697 2026-11-09T12:22:42Z Kandarpajit Kallol 6257 651698 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} ''প্ৰবন্ধটোত সেইবিলাক ভাষা আৰু ৱিকিপিডিয়া তথা অন্যান্য ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যিয়ে একাধিক লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰে। '' ==আইনু== আইনু ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: #লেটিন (সৰ্বাধিক), #কানা (কটকনা, আৰু কেতিয়াবা কাঞ্জি) #চিৰিলিক (ছাখালিন আৰু কুৰিল দ্বীপপুঞ্জত ব্যৱহাৰ কৰা হয়)। ==আজাৰবাইজানী== আজাৰবাইজান ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। অৱশ্যে আজাৰবাইজান ৱিকিপিডিয়া লেটিন লিপিত লিখা হৈছে। ==ইনুকটিটুট== [[কানাডা]]ত প্ৰচলিত ইনুকটিটুটৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: নুনাভুটৰ ভূ-খণ্ডৰ কিছু অংশত ''ইনুক্টিটুটৰ চিলেবিক'' ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আনহাতে আন অঞ্চলত ''লেটিন'' বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ [https://iu.wikipedia.org/wiki/ᐊᒥᖅ ইনুকটিটুট ৱিকিপিডিয়াত] সক্ষম কৰা হৈছে। অৱশ্যে ভেৰিয়েণ্ট ক'ডসমূহে ৱিকিপিডিয়াৰ "iu" (ISO 639-1 macrolanguage) ব্যৱহাৰ কৰা নাই, অৱশ্যে তেওঁলোকে চিলেবিকৰ বাবে ike-Cans আৰু লেটিনৰ বাবে ike-Latn ব্যৱহাৰ কৰিছে। ==উইঘুৰ== উইঘুৰ ভাষাত আৰবী, লেটিন আৰু চিৰিলিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। ==উজবেক== উজবেক ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী বৰ্ণমালা। [https://uz.wikipedia.org/wiki/Bosh_Sahifa উজবেক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (লেটিন-চিৰিলিক) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়। ==এংলো-চেক্সন== এংলো-চেক্সন ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: [[লেটিন]] আৰু ৰুনিক। ইতিমধ্যে [https://ang.wikipedia.org/wiki/Heafodtramet এংলো-চেক্সন ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। ==কৰকল্পক== কাৰাকল্পক ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক নামৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। বৰ্তমান কৰকল্পক ৱিকিপিডিয়াই লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি আছে, আৰু ইয়াৰ কোনো ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা নাই। ==কাজাখ== কাজাখ ভাষাত তিনিটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক (kk-Cyrl), লেটিন (kk-Latn), আৰু পাৰ্চো-আৰবী (kk-আৰব)। ==কামতাপুৰী== [[কামতাপুৰী]], ৰংপুৰী, ৰাজবংশী, কোচ ৰাজবংশী, দেশী, গোৱালপাৰীয়া আদি বিভিন্ন নামেৰে নামকৰণ কৰা এই ভাষা বাংলা আৰু অসমীয়া লিপিৰে লিখা হয়, অৱশ্যে নেপালৰ ৰাজবংশী ভাষা দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয়। উত্তৰ বংগত বৰ্তমান বাংলা লিপিৰে লিখা হয় যদিও কিছুমান বৰ্ণ কিছু পৰিমাণে সলনি কৰা হৈছে। যেনে - [[File:Kamtapuri latter A.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri latter Aa.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri letter Aya.jpg|15px]]। বহুতে অসমীয়া ''ৰ'' আৰু বাংলা ''ব়''ৰ ঠাইত ''ৰ়'' ব্যৱহাৰ কৰে। ==কিৰ্গিজ== কিৰ্গিজ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক কিৰ্গিজ, লেটিনাইজড কিৰ্গিজ আৰু পাৰ্চো-আৰবী কিৰ্গিজ (চীনৰ জিনজিয়াঙত ব্যৱহৃত)। ==ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ== ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী। [https://crh.wikipedia.org/wiki/Baş_Saife ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ৱিকিপিডিয়াত] মূলতঃ লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু ৰাছিয়াই অঞ্চলটো সংযুক্ত কৰাৰ পিছৰেপৰা ক্ৰিমিয়াত চিৰিলিক লিপিক বাস্তৱিকতে চৰকাৰী লিপি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ==কুৰ্দি== কুৰ্দি ভাষাত অঞ্চলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়: লেটিন, আৰবী আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা। [https://ku.wikipedia.org/wiki/Destpêk কুৰ্দি ৱিকিপিডিয়াই] লেটিন/আৰবী দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ বাবে স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে। ==কোংকণী== [[কোংকণী ভাষা]] দেৱনাগৰী, লেটিন, কান্নড়, আৰবী আৰু মালয়ালম - এই পাঁচটা লিপিৰে লিখা হয়। ==গথিক== গথিক ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু গথিক। [https://got.wikipedia.org/wiki/𐌰𐌽𐌰𐍃𐍄𐍉𐌳𐌴𐌹𐌽𐌹𐌻𐌰𐌿𐍆𐍃 গথিক ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত ইতিমধ্যে এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। অৱশ্যে ২০২৪ চনৰ আপডেট অনুসৰি এই স্বয়ংক্ৰিয় অনুবাদ ব্যৱস্থাই ভেক্টৰৰ ২০২২ সংস্কৰণত কাম নকৰে। ==চাওঁতালি== [[চাঁওতালি ভাষা]] লিখিবলৈ স্থান বিশেষে অসমীয়া, বাংলা, ওড়িয়া, দেৱনাগৰী, ৰোমান আদি লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত চাঁওতালি ভাষা তথা [https://sat.wikipedia.org/wiki/ᱢᱩᱬᱩᱛ_ᱥᱟᱦᱴᱟ চাঁওতালি ৱিকিপিডিয়াত] [[ৰঘুনাথ মুৰ্মু]]ৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা [[অল চিকি লিপি|অল চিকি লিপিৰে]] লিখা হয়। ==চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান== চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান (বিকল্পভাৱে, বছনিয়ান-ক্ৰ'ৱেচিয়ান-মণ্টেনেগ্ৰিন-ছাৰ্বিয়ান) হৈছে চাৰিটা মানক জাত (বছনিয়ান, ক্ৰ'ৱেচিয়ান, মণ্টেনেগ্ৰিন আৰু ছাৰ্বিয়ান), দুটা প্ৰধান উচ্চাৰণ (ইজেকাভিয়ান আৰু একভিয়ান), আৰু দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা/লিপি: লেটিন (sh-Latn) আৰু চিৰিলিক (sh-Cyrl) থকা এটা বহুকেন্দ্ৰিক ভাষা। [https://sh.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান ৱিকিপিডিয়াত] এই দুবিধ লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==চীনা== [https://zh.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:首页 মান্য চীনা ৱিকিমিডিয়াত] [[চীনা]] বৃহৎ ভাষাৰ ক'ড zh ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: সৰলীকৃত চীনা (zh-Hans) আৰু পৰম্পৰাগত চীনা (zh-Hant), আৰু বিভিন্ন চাইনোফোন অঞ্চলত বিভিন্ন স্থানীয় শব্দভাণ্ডাৰ আৰু বাক্যবিন্যাস আছে। চীনা ৱিকিপিডিয়া (zhwiki)ই অন্য কিছুমান zh.wiki* প্ৰকল্পৰ সৈতে একেলগে ছটা ভিন্নতা সমৰ্থন কৰে: #সৰলীকৃত চীনা (মূল চীন) (zh-Hans-CN) #পৰম্পৰাগত চীনা (হংকং) (zh-Hant-HK) #পৰম্পৰাগত চীনা (মাকাও) (zh-Hant-MO) #সৰলীকৃত চীনা (মালয়েছিয়া) (zh-Hans-MY) #সৰলীকৃত চীনা (ছিংগাপুৰ) (zh-Hans-SG) #পৰম্পৰাগত চীনা (টাইৱান) (zh-Hant-TW) URL সমূহ, ৱিকিডাটা লেবেলসমূহ আৰু সম্ভৱতঃ ডাটাবেইচ আঁচনিৰ ভিতৰত ভিন্নতা টেগসমূহক zh-cn, zh-hk, zh-mo, zh-my, zh-sg আৰু zh-tw হিচাপে সৰলীকৃত কৰা হৈছে। ===গান চীনা=== গান চীনা ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গান চাইনিজ তথা ৰোমানাইজড গান। [https://gan.wikipedia.org/wiki/封面 গান ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গণ চীনা), কিন্তু ৰোমানাইজড গানলৈ নহয়। ===ৱু চীনা=== ৱু চাইনিজসকলৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিম্পলিফাইড চাইনিজ আৰু ট্ৰেডিচনেল চাইনিজ। [https://wuu.wikipedia.org/wiki/封面 ৱু চীনা ৱিকিমিডিয়াত] দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ বাঞ্ছনীয়। ==চুণ্ডানীজ== লেটিন লিপি আৰু সুন্দনী লিপি (Aksara Sunda) ব্যৱহাৰ কৰি চুণ্ডানীজ ভাষা লিখা হয়। ==চেচেন== চেচেন ভাষাত দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক আৰু লেটিন বৰ্ণমালা। ==ছাৰ্বিয়ান== ছাৰ্বিয়ান ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক (sr-Cyrl) আৰু লেটিন (sr-Latn) আৰু দুটা প্ৰধান উপভাষা আছে। গতিকে তত্ত্বগতভাৱে ভাষাটোৰ চাৰিটা ভিন্নতা আছে: # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Cyrl-ekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Latn-ekavsk) # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Cyrl-ijekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Latn-ijekavsk) [https://sr.wikipedia.org/wiki/Главна_страна ছাৰ্বিয়ান ৱিকিপিডিয়াই] দুয়োটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে, কিন্তু উপভাষাৰ ক্ষেত্ৰত নহয়, কাৰণ সেইবোৰৰ মাজত পাৰ্থক্য কম। ==টাচেলহিট== টাচেলহিট ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: টিফিনাগ আৰু লেটিন, কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছে যে বৰ্ণনা কৰিবলৈ আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিন্তু এই বিষয়ত উপযোগী হ'ব নোৱাৰাকৈয়ে সেইবোৰো বহুত পুৰণি। টিফিনাঘৰপৰা লেটিনলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা [https://shi.wikipedia.org/wiki/Tasna_Tamzwarut টাচেলহিট ৱিকিপিডিয়াত] সমৰ্থিত হৈছে, বিপৰীত ৰূপান্তৰ শেহতীয়াকৈ মিডিয়াউইকি চফ্টৱেৰত মোতায়েন কৰা হৈছে। ==টাটাৰ== টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক টাটাৰ, লেটিনাইজড টাটাৰ আৰু পাৰ্চো-আৰবী টাটাৰ। ==টালিছ== টালিছ ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। ==তাজিক== তাজিক ভাষাত অঞ্চল অনুসৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়, #[[তাজিকিস্তান]]ত চিৰিলিক বৰ্ণমালা। #[[আফগানিস্তান]]ত আৰবী বৰ্ণমালা। #লেটিন বৰ্ণমালা। [https://tg.wikipedia.org/wiki/Саҳифаи_аслӣ তাজিক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (চিৰিলিক-লেটিন) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়। ==তুৰ্কমেন== তুৰ্কমেন ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন ([[তুৰ্কমেনিস্তান]]ত ব্যৱহৃত), পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা ([[ইৰাণ]] আৰু [[আফগানিস্তান]]ত ব্যৱহৃত) আৰু চিৰিলিক (ঐতিহাসিকভাৱে তুৰ্কমেনিস্তানত ব্যৱহৃত)। এই মুহূৰ্তত চিৰিলিক বৰ্ণমালাৰ বাবে লিপিবদ্ধকৰণ সেৱা আছে, অৱশ্যে পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালাৰ বাবে নহয়। ==পোলিছ== [[পোলেণ্ড]]ৰ পোলিছ ভাষা সাধাৰণতে লেটিন আখৰেৰে লিখা হয়। ইয়াৰ উপৰি বেছিভাগেই ভক্তিমূলক কিতাপ চিৰিলিক লিপিৰে প্ৰকাশ কৰা হয়। ==বছনিয়ান== বছনিয়ান ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা দুটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বৰ্তমান বছনিয়ান ৱিকিপিডিয়াত লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু কোনো চিৰিলিক সমৰ্থন নাই। কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে বছনিয়ান ভাষাই ১৯০০ চনৰ আগতে আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছিল, কিন্তু আধুনিক বিকাশৰ বাবে উপযোগী নহয়। ==বড়ো== [[বড়ো ভাষা]]ৰ নিজা [[দেওধাই লিপি]] আছিল বুলি কোৱা হয় যদিও এসময়ত [[অসম]]ত অসমীয়া আৰু [[পশ্চিমবংগ]]ত বাংলা লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত দেৱনাগৰী আৰু ৰোমান লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হয়। বৰ্তমান বড়ো ভাষা লিখিবলৈ মূলত [[দেৱনাগৰী]] লিপিক গ্ৰহণ কৰা হৈছে। ==বাটক== ===মাণ্ডাইলিং বাটক আৰু টোবা বাটক=== লেটিন লিপি আৰু বাটক লিপি (Surat Batak) ব্যৱহাৰ কৰি বাটক ভাষা লিখিব পাৰি। ==বালিনিজ== বালিনিজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু বালি লিপি। [https://ban.wikipedia.org/wiki/Kaca_Utama বালিনিজ ৱিকিপিডিয়াত] বালিনিজ ভাষাৰপৰা লেটিনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা বিকশিত কৰা হয়, কিন্তু ইয়াৰ বিপৰীতে লেটিনৰপৰা বালিনিজলৈ কৰা নহয়। ==বুগিনিজ== বুগিনিজ ভাষা লেটিন লিপি আৰু লণ্টাৰা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখিব পাৰি। ==বেলাৰুছিয়ান== বেলাৰুছ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক আৰু লেটিন। ==মেইতেই== [[মেইতেই ভাষা|মেইতেই]] বা মণিপুৰী ভাষা লিখোঁতে সাধাৰণতে অসমীয়া-বাংলা লিপি (বাংলা ব়, অসমীয়া ৱ) ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত [[মেইতেই লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [https://mni.wikipedia.org/wiki/ꯃꯔꯨꯑꯣꯏꯕ_ꯂꯃꯥꯏ মেইতেই ৱিকিপিডিয়াত] মূলত মেইতেই লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, লগতে বাংলা লিপিলৈ লিপ্যন্তৰৰ ব্যৱস্থাও আছে। ==মৈথিলী== [[মৈথিলী ভাষা]] [[দেৱনাগৰী]] আৰু [[তিৰহুতা লিপি|তিৰহুতা লিপিৰে]] লিখা হয়। [https://mai.wikipedia.org/wiki/सम्मुख_पन्ना মৈথিলী ৱিকিপিডিয়াত] দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয় যদিও ওপৰৰ শিৰোনামত তিৰহুতা লিপিৰে ''ব়িকিপিডিযা'' লিখা হয়। ==লাজ== লাজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: জৰ্জিয়ান লিপি আৰু লেটিন লিপি। ==শ্বুঘনী== শ্বুঘনী ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। শ্বুঘনি ৱিকিপিডিয়া পৰীক্ষা লেটিন আৰু চিৰিলিক লিপিত লিখা হৈছে। ==সিন্ধী== পৰিৱৰ্তিত পাৰ্চী বৰ্ণমালা আৰু দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি [[সিন্ধী ভাষা]] লিখা হয়। ভাৰতৰ বেছিভাগ সিন্ধী যুৱকে পাৰ্চী বৰ্ণমালা নাজানে, তেওঁলোকে দেৱনাগৰী ব্যৱহাৰ কৰে, যাৰ ফলত বৰ্তমানৰ ৱিকিপিডিয়া কেৱল পাকিস্তানত থকাসকলৰ বাবেহে উপলব্ধ। ==ব্ৰাহুই== ব্ৰাহুই ভাষাৰ প্ৰধানকৈ দুটা লিখন পদ্ধতি আছে- আৰবী আৰু লেটিন লিপি। ==কোমেৰিং== কোমেৰিং ভাষাৰ তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন (আনুষ্ঠানিকভাৱে ব্যৱহৃত), আৰবী (স্থানীয় মুছলমানসকলে ব্যৱহাৰ কৰা), আৰু কোমেৰিং (কিন্তু বৰ্তমান ইউনিক'ডত পঞ্জীয়ন কৰা হোৱা নাই, য'ত তেওঁলোকে ইয়াক ৰেজাং লিপি হিচাপে গণ্য কৰে)। ==মালয়== [[মালয় ভাষা]] সাধাৰণতে ৰুমী নামৰ লেটিন বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয় যদিও জাৱী লিপি নামৰ এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপিও আছে। ব্ৰুনাইত ৰুমী আৰু জাৱী সহ-অফিচিয়েল। বৰ্তমান জাৱী লিপি সংৰক্ষণ আৰু মালয়েছিয়াত মালয়সকলৰ মাজত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলোৱা হৈছে আৰু মালয়েছিয়াত মালয় ভাষাৰ পৰীক্ষা দিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে জাৱী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিয়াৰ বিকল্প আছে। লেটিন বৰ্ণমালা অৱশ্যে এতিয়াও মালয়েছিয়াত চৰকাৰী আৰু অনানুষ্ঠানিক দুয়োটা কামতে আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহৃত লিপি। ==হাৰিয়ানৱী== হাৰিয়ানৱী ভাষাত দুটা লিখন পদ্ধতি আছে, সেইবোৰ হৈছে ভাৰতত ব্যৱহৃত দেৱনাগৰী, আৰু পাকিস্তানত ব্যৱহৃত শ্বাহমুখী (এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপি)। বৰ্তমান হাৰিয়ানৱী ইনকিউবেটৰত শ্বাহমুখী লিপিৰে লিখা প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা অধিক। ==কাশ্মীৰী== কাশ্মীৰী ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল দেৱনাগৰী কাশ্মীৰী, পাৰ্চো-আৰবী কাশ্মীৰী আৰু ৰোমানাইজড কাশ্মীৰী। ==পঞ্জাবী== [[পঞ্জাবী ভাষা]] লিখাৰ বাবে কেইবাটাও ভিন্ন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [[পাকিস্তান]]ৰ পঞ্জাব প্ৰদেশত ব্যৱহৃত লিপি শ্বাহমুখী আৰু মূলতঃ উৰ্দু লিপিৰ সৈতে একে। [[ভাৰত]]ৰ [[পঞ্জাব]] ৰাজ্যত শিখ আদি লোকে [[গুৰমুখী লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰে। হিন্দুসকলে আৰু চুবুৰীয়া ভাৰতীয় ৰাজ্য যেনে হাৰিয়ানা আৰু হিমাচল প্ৰদেশত বাস কৰাসকলে কেতিয়াবা দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰে। শ্বাহমুখী আৰু গুৰমুখী লিপি পাঞ্জাবী লিখাৰ বাবে সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াক ভাষাৰ চৰকাৰী লিপি বুলি গণ্য কৰা হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ দুয়োটা লিপিৰে দুটা ভিন্ন ৱিকিপিডিয়া আছে — #পূব পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া #পশ্চিম পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া গতিকে প্ৰতিজনে এই দুয়োটা ৱিকিত ক্ৰমে গুৰমুখী বা শ্বাহমুখী লিপিৰে পঢ়িব পাৰে। ==তামিল== [[তামিল ভাষা]]ৰ নিজস্ব লিপি আছে যদিও কিছু সংখ্যক মুছলমান তামিলে আৰবী লিপিৰেও তামিল ভাষা লিখে। ==পালি== [[পালি ভাষা[] দেৱনাগৰী, ব্ৰাহ্মী আৰু লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ==ছিলেটী== [[ছিলেটী ভাষা]] [[ছিলেটী নাগৰী]] আৰু বাংলা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ছিলটী ৱিকিপিডিয়াত ছিলেটী নাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==মিণ্ডং== ইষ্টাৰ্ন মিন বা মিণ্ডং ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ, আৰু ৰোমানীকৃত ফুচ'ৱেজ (লিখা ব্যৱস্থাটোক "Bàng-uâ-cê" বুলি জনা যায়)। ==হাক্কা== হাক্কা ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ আৰু ৰোমানীকৃত হাক্কা। ==মিনান== দক্ষিণ মিন বা মিন্নান ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰেৰে লিখা ৰোমানাইজড মিনান আৰু মিনান। ==জাজাকি== জাজাকিয়ে দুটা লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছে। প্ৰথমটো হ’ল ভাটে/বেদিৰ্ক্সান বৰ্ণমালা, যিটো ভেট অভিধানকে ধৰি চিন আৰু একাডেমী দুয়োটা দিশতে প্ৰধান বৰ্ণমালা। ==কালমিক== চিৰিলিক আৰু টোডো লিপি ব্যৱহাৰ কৰি কালমিক ভাষা লিখা হয়। মাঞ্চু সম্পাদনা কৰক ফেব্ৰিকেটৰত অনুসৰণ কৰা হৈছে : কাৰ্য্য T315227 মানচু ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: মানচু লিপি, জুৰচেন লিপি, আৰু লেটিন লিপি। থলুৱা ভাষীসকলৰ ক্ষেত্ৰত মানচু ভাষাটো বিলুপ্তিৰ ওচৰ চাপিছে, অৱশ্যে বহু অনুৰাগী আৰু শিক্ষাবিদে ইয়াক দ্বিতীয় ভাষা হিচাপে শিকিছে। যেতিয়া তেওঁলোকে শিকে তেতিয়া চীনত মই বিশ্বাস কৰোঁ যে তেওঁলোকে মূলতঃ মাঞ্চু লিপি ব্যৱহাৰ কৰে আৰু পশ্চিমত তেওঁলোকে লেটিন আৰু মাঞ্চু লিপি দুয়োটাতে ভাষাটো শিকে। আমি অলপ সমস্যাৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰো যে মাঞ্চু লিপি সাধাৰণতে উলম্বভাৱে লিখা হয়, ওপৰৰপৰা তললৈ। কিন্তু প্ৰয়োজন হ’লে সেই নিয়মটো বেঁকা কৰিব পাৰি আৰু আমি অনুভূমিকভাৱে কৰিব পাৰো আৰু মানুহে মাঞ্চু লিপিত পঢ়িব বিচাৰিলে নিজৰ পৰ্দাখন নিজেই ঘূৰাব পাৰে। উলম্ব লিপি এতিয়া সমৰ্থিত। জুৰচেন লিপি মানচুৰ পূৰ্বৰ পৰ্যায়, জুৰচেন ভাষা লিখাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যদি কেতিয়াবা ইউনিকোডত ই সঠিকভাৱে কাম কৰে, আমি হয়তো এটা পৃথক জুৰচেন ৱিকিপিডিয়া সৃষ্টি কৰিব পাৰো যেনে আমাৰ কেনেকৈ পৃথক আধুনিক আৰু পুৰণি ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া আছে। সকলো একেলগে, langcom ৰদ্বাৰা বহুবাৰ প্ৰয়োজন হৈছিল যে মানচুৰ বাবে ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা যিমান পাৰি সোনকালে মোতায়েন কৰা উচিত। মংগোলীয় সম্পাদনা কৰক চিৰিলিক লিপি, ধ্ৰুপদী মংগোলীয় লিপি আৰু 'ফাগস্পা লিপি see unicode (Mainly for art) ব্যৱহাৰ কৰি মংগোলীয় ভাষা লিখিব পাৰি। [9] . ধ্ৰুপদী মংগোলীয় লিপি আৰু লেটিনকৃত মংগোলীয় লিপিত লিখা মংগোলীয় ৱিকিপিডিয়া সৃষ্টি কৰাত বাধা দিবলৈ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ বাঞ্ছনীয়। জিবে সম্পাদনা কৰক Xibe ভাষা লেটিন লিপি বা Xibe লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখিব পাৰি। বৰ্তমান Xibe পৰীক্ষা ৱিকিপিডিয়াত Xibe লিপিত বহুতো বিষয়-বস্তু আছে, পূৰ্বতে ইয়াৰে বহুতেই লেটিন ব্যৱহাৰ কৰিছিল, ২০২৩ চনৰ শেষৰফালে ইয়াক হস্তচালিতভাৱে Xibe লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হৈছিল। দুয়োটা লিখা ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ পাঠকৰ বাবে বাঞ্ছনীয়। অন্য ৰূপান্তৰক সম্পাদনা কৰক ফুলফুল্দে সম্পাদনা কৰক পেউল/ফুলফুল্ডৰ দুটা প্ৰধান লেখা ব্যৱস্থা আছে। লেটিন লিপি, en:Adlam লিপি . কেমেৰুণ আৰু চুবুৰীয়া দেশতো আৰবী আজামিয়া ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইতিমধ্যে কিছুমান পৃষ্ঠা আছে যিবোৰ হস্তচালিতভাৱে ৰূপান্তৰ কৰা হৈছে, যেনে: Gine/adlam জাভানীজ সম্পাদনা কৰক ফেব্ৰিকেটৰত অনুসৰণ কৰা হৈছে : কাৰ্য্য T47779 en:জাভানিজ ভাষা হৈছে প্ৰধানকৈ জাভা দ্বীপত কোৱা ভাষা, আৰু ইণ্ডোনেছিয়া আৰু চুৰিনামৰ জাভানী প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলেও ব্যৱহাৰ কৰা ভাষা। (১) দুটা লিখন পদ্ধতি আছে: পৰম্পৰাগত হানাচাৰাকা (যাক কাৰাকান বুলিও কোৱা হয়, আবুগিদা লিপি) আৰু লেটিন। লেটিন ভাষা অধিক প্ৰচলিত কাৰণ জাভানীজ ভাষাৰ প্ৰায় সকলো প্ৰকাশন (যদিও কমসংখ্যক) সকলো লেটিন ভাষাত। লেটিনৰপৰা হানাকাৰকালৈ এজনৰপৰা এজনলৈ ৰূপান্তৰ সম্ভৱ। হানাকাৰাকাই শেহতীয়াকৈ (২০০৯) নিজৰ ইউনিক'ড পাইছে, আৰু ইয়াত এটা হানাকাৰাকা ইউনিক'ড ফণ্ট আৰু কেইবাটাও অ-ইউনিক'ড ফণ্ট আছে। যিহেতু ইউনিকোড TrueTypeদ্বাৰা সমৰ্থিত হোৱা নাই, ই SIL ৰ Graphite ব্যৱহাৰ কৰিছে। বৰ্তমান জাভা ৱিকিপিডিয়াই ইতিমধ্যে WebFont প্ৰণয়ন কৰিবলৈ অনুৰোধ জনাইছে। ভৱিষ্যতে চীনা বা চিৰিলিক প্ৰকল্পৰ দৰে স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ দেখাটো বাঞ্ছনীয়। (২) বিবেচনা কৰিবলগীয়া আন এটা কথা: জাভা ভাষাৰ সামাজিক স্থানৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি (অন্ততঃ) দুটা ৰেজিষ্টাৰ (শব্দভাণ্ডাৰৰ গোট) আছে: ভদ্ৰ/প্ৰাসাদৰ জাভানীজ (krama) আৰু ব্ৰাছ/বজাৰ জাভানীজ (ngoko)। দুয়োটা মধ্য জাভাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, প্ৰথমটো প্ৰকাশনত বেছিকৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আনহাতে পিছৰটো কথোপকথনত বেছি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কিছুমান ঠাইত পিছৰটোৰ ব্যৱহাৰ প্ৰকাশনতো পোৱা যায়, মূলতঃ চুৰিনামত (উদাহৰণস্বৰূপে চুৰিনাম-জাভানিজ বাইবেলত এনগোকো ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিটো জাভানিজ মানুহৰ চকু আৰু কাণৰ বাবে অশ্লীল হ’ব), য’ত প্ৰথমটো এতিয়া ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাই, ঐতিহাসিক আৰু ভৌগোলিক কাৰণত। পূব জাভাৰ লোকসকলৰ ক্ষেত্ৰতো একেই কথা, যিসকলে অভিজাত শ্ৰেণীৰ সৈতে জড়িত হোৱাৰ বাবে প্ৰথমটোৰ ব্যৱহাৰৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল, আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ বিভিন্ন ঠাইৰ অন্যান্য জাতিৰ লোকৰ ক্ষেত্ৰতো একেই কথা। গতিকে জাভা ভাষাত চাৰিটা সংমিশ্ৰণ/ভেৰিয়েণ্ট আছে: হানাচৰক ক্ৰমা লেটিন ব্যাকৰণ ইমান দুখৰ কথা। লেটিন তেতিয়া ক্ৰমৰপৰা ংগোকোলৈ ৰূপান্তৰিত হ'বলৈ কেতিয়াবা শব্দভাণ্ডাৰৰ এজনৰপৰা এজনলৈ মেপিং কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়, কিন্তু আন কিছুমান ক্ষেত্ৰত এজনৰপৰা বহুতলৈ বা বহুতৰপৰা এজনলৈ, বা আনকি ব্যাকৰণৰ পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰয়োজন হয়। (৩) ঐতিহাসিকভাৱে জাভানীজ লিখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা তৃতীয় (আৰু আনকি চতুৰ্থ) লিপিও আছে, অৰ্থাৎ আৰবী লিপি (যাক পেগন বৰ্ণমালা আৰু আৰব গুণ্ডুল বৰ্ণমালা বুলি কোৱা হয়), আৰু তাৰ বহু আগতেই সংস্কৃত / পল্লৱ ( পুৰণি জাভানীজ / কাৱি লিপি )। http://www.omniglot.com/writing/javanese.htm ৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত এই পুৰণি লিপিসমূহৰ ব্যৱহাৰ ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পত এতিয়াও নাই, কিন্তু সম্ভৱতঃ ভৱিষ্যতে ৱিকিউৎস আৰু জাভানীজ ৱিকচনেৰীৰ বাবে উপকাৰী হ'ব (৪) জাভানীজ হানাকাৰকা এতিয়াও চুণ্ডানীজ আৰু বালিনী ভাষাৰ সৈতে জড়িত, আৰু ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পসমূহত বৰ্তমান চুণ্ডানীজ ৱিকিপিডিয়া আৰু ইয়াৰ ভগ্নী প্ৰকল্পসমূহ, আৰু বালিনীজ ৱিকিপিডিয়া আছে। কোৰিয়ান সম্পাদনা কৰক কোৰিয়ান ৱিকিপিডিয়া ডাজিমোত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ হাঞ্জা ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তনৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে। নতুন ভাষাৰ বাবে অনুৰোধ/ৱিকিপিডিয়া হাঞ্জা, [[incubator:Test-wp/ko-hanja]] (এতিয়া Fandom ত ) কোৰিয়ান ভাষাত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ, Yes0songদ্বাৰা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থাপ্ৰণালীৰ বাবে পৃষ্ঠা পৰামৰ্শ সম্পাদনা কৰক, Masorisদ্বাৰা ko:ব্যৱহাৰকাৰী:হয়0গীত/Dajimo (কোৰিয়ান) ko:User:Yes0song/Dajimo/মিক্সড হাঞ্জা সংস্কৰণৰ পৰিচয় (কোৰিয়ান) দক্ষিণ কোৰিয়া আৰু উত্তৰ কোৰিয়াৰ মাজত কোৰিয়ান ব্যাকৰণৰ ভিন্নতা সম্পৰ্কেও-কিছু আলোচনা চলি আছে যদিও লিপি ৰূপান্তৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা এতিয়াও বিশ্লেষণৰ অধীনত আছে। লাডিনো সম্পাদনা কৰক ইয়াৰ উপৰি চাওক: আলোচনা:একাধিক লিখন ব্যৱস্থাত ৱিকিপিডিয়া#Ladino . লাডিনো ভাষাৰ প্ৰধান দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে লেটিনকৃত লাডিনো, আৰু ৰাছি লিপি (হিব্ৰু লিপিৰ ভিন্ন)। প্ৰবন্ধৰ ডুপ্লিকেচন ৰোধ কৰিবলৈ দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ বাঞ্ছনীয়। কিন্তু ইয়াৰদ্বাৰা সমাধান কৰাটো অতি কঠিন কাৰিকৰী প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰে, বিতংভাৱে জানিবলৈ আলোচনা পৃষ্ঠা চাওক। টাগালগ সম্পাদনা কৰক টাগালগ ভাষা লেটিন বা বায়বাইন লিপিত লিখিব পাৰি। কিন্তু যিহেতু বায়বাইন লিপিসমূহ স্থানীয় চৰকাৰে আশ্ৰয় দিয়ে, গতিকে সম্ভাৱ্য ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থাৰ ওপৰত সমৰ্থনৰ অভাৱ যেন লাগে। টকি পোনা সম্পাদনা কৰক লেটিন লিপিৰ উপৰি টকি পোনাক Sitelen Pona, নিজা হাইৰ'গ্লিফ ব্যৱস্থাত লিখিব পাৰি। লিপিটো এতিয়াও ইউনিক'ডত এনকোড কৰা হোৱা নাই, কিন্তু ইয়াক UCSUR ত এনকোড কৰা হৈছে আৰু বহুতো ফণ্ট উপলব্ধ। উপাৰ্জন সম্পাদনা কৰক কানাড়া, টিগালাৰী বা মালয়ালম লিপিৰে তুলু ==আৰু চাওক== *[[ভাষা]] *[[লিখন পদ্ধতি]] *[[ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা]] ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedias_in_multiple_writing_systems Wikipedias in multiple writing systems] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] lqt1y8dj0o8kshlo18v9unmgn6br7dg 651699 651698 2026-11-09T12:23:01Z Kandarpajit Kallol 6257 651699 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} ''প্ৰবন্ধটোত সেইবিলাক ভাষা আৰু ৱিকিপিডিয়া তথা অন্যান্য ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যিয়ে একাধিক লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰে। '' ==আইনু== আইনু ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: #লেটিন (সৰ্বাধিক), #কানা (কটকনা, আৰু কেতিয়াবা কাঞ্জি) #চিৰিলিক (ছাখালিন আৰু কুৰিল দ্বীপপুঞ্জত ব্যৱহাৰ কৰা হয়)। ==আজাৰবাইজানী== আজাৰবাইজান ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। অৱশ্যে আজাৰবাইজান ৱিকিপিডিয়া লেটিন লিপিত লিখা হৈছে। ==ইনুকটিটুট== [[কানাডা]]ত প্ৰচলিত ইনুকটিটুটৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: নুনাভুটৰ ভূ-খণ্ডৰ কিছু অংশত ''ইনুক্টিটুটৰ চিলেবিক'' ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আনহাতে আন অঞ্চলত ''লেটিন'' বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ [https://iu.wikipedia.org/wiki/ᐊᒥᖅ ইনুকটিটুট ৱিকিপিডিয়াত] সক্ষম কৰা হৈছে। অৱশ্যে ভেৰিয়েণ্ট ক'ডসমূহে ৱিকিপিডিয়াৰ "iu" (ISO 639-1 macrolanguage) ব্যৱহাৰ কৰা নাই, অৱশ্যে তেওঁলোকে চিলেবিকৰ বাবে ike-Cans আৰু লেটিনৰ বাবে ike-Latn ব্যৱহাৰ কৰিছে। ==উইঘুৰ== উইঘুৰ ভাষাত আৰবী, লেটিন আৰু চিৰিলিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। ==উজবেক== উজবেক ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী বৰ্ণমালা। [https://uz.wikipedia.org/wiki/Bosh_Sahifa উজবেক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (লেটিন-চিৰিলিক) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়। ==এংলো-চেক্সন== এংলো-চেক্সন ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: [[লেটিন]] আৰু ৰুনিক। ইতিমধ্যে [https://ang.wikipedia.org/wiki/Heafodtramet এংলো-চেক্সন ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। ==কৰকল্পক== কাৰাকল্পক ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক নামৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। বৰ্তমান কৰকল্পক ৱিকিপিডিয়াই লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি আছে, আৰু ইয়াৰ কোনো ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা নাই। ==কাজাখ== কাজাখ ভাষাত তিনিটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক (kk-Cyrl), লেটিন (kk-Latn), আৰু পাৰ্চো-আৰবী (kk-আৰব)। ==কামতাপুৰী== [[কামতাপুৰী]], ৰংপুৰী, ৰাজবংশী, কোচ ৰাজবংশী, দেশী, গোৱালপাৰীয়া আদি বিভিন্ন নামেৰে নামকৰণ কৰা এই ভাষা বাংলা আৰু অসমীয়া লিপিৰে লিখা হয়, অৱশ্যে নেপালৰ ৰাজবংশী ভাষা দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয়। উত্তৰ বংগত বৰ্তমান বাংলা লিপিৰে লিখা হয় যদিও কিছুমান বৰ্ণ কিছু পৰিমাণে সলনি কৰা হৈছে। যেনে - [[File:Kamtapuri latter A.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri latter Aa.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri letter Aya.jpg|15px]]। বহুতে অসমীয়া ''ৰ'' আৰু বাংলা ''ব়''ৰ ঠাইত ''ৰ়'' ব্যৱহাৰ কৰে। ==কিৰ্গিজ== কিৰ্গিজ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক কিৰ্গিজ, লেটিনাইজড কিৰ্গিজ আৰু পাৰ্চো-আৰবী কিৰ্গিজ (চীনৰ জিনজিয়াঙত ব্যৱহৃত)। ==ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ== ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী। [https://crh.wikipedia.org/wiki/Baş_Saife ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ৱিকিপিডিয়াত] মূলতঃ লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু ৰাছিয়াই অঞ্চলটো সংযুক্ত কৰাৰ পিছৰেপৰা ক্ৰিমিয়াত চিৰিলিক লিপিক বাস্তৱিকতে চৰকাৰী লিপি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ==কুৰ্দি== কুৰ্দি ভাষাত অঞ্চলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়: লেটিন, আৰবী আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা। [https://ku.wikipedia.org/wiki/Destpêk কুৰ্দি ৱিকিপিডিয়াই] লেটিন/আৰবী দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ বাবে স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে। ==কোংকণী== [[কোংকণী ভাষা]] দেৱনাগৰী, লেটিন, কান্নড়, আৰবী আৰু মালয়ালম - এই পাঁচটা লিপিৰে লিখা হয়। ==গথিক== গথিক ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু গথিক। [https://got.wikipedia.org/wiki/𐌰𐌽𐌰𐍃𐍄𐍉𐌳𐌴𐌹𐌽𐌹𐌻𐌰𐌿𐍆𐍃 গথিক ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত ইতিমধ্যে এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। অৱশ্যে ২০২৪ চনৰ আপডেট অনুসৰি এই স্বয়ংক্ৰিয় অনুবাদ ব্যৱস্থাই ভেক্টৰৰ ২০২২ সংস্কৰণত কাম নকৰে। ==চাওঁতালি== [[চাঁওতালি ভাষা]] লিখিবলৈ স্থান বিশেষে অসমীয়া, বাংলা, ওড়িয়া, দেৱনাগৰী, ৰোমান আদি লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত চাঁওতালি ভাষা তথা [https://sat.wikipedia.org/wiki/ᱢᱩᱬᱩᱛ_ᱥᱟᱦᱴᱟ চাঁওতালি ৱিকিপিডিয়াত] [[ৰঘুনাথ মুৰ্মু]]ৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা [[অল চিকি লিপি|অল চিকি লিপিৰে]] লিখা হয়। ==চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান== চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান (বিকল্পভাৱে, বছনিয়ান-ক্ৰ'ৱেচিয়ান-মণ্টেনেগ্ৰিন-ছাৰ্বিয়ান) হৈছে চাৰিটা মানক জাত (বছনিয়ান, ক্ৰ'ৱেচিয়ান, মণ্টেনেগ্ৰিন আৰু ছাৰ্বিয়ান), দুটা প্ৰধান উচ্চাৰণ (ইজেকাভিয়ান আৰু একভিয়ান), আৰু দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা/লিপি: লেটিন (sh-Latn) আৰু চিৰিলিক (sh-Cyrl) থকা এটা বহুকেন্দ্ৰিক ভাষা। [https://sh.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান ৱিকিপিডিয়াত] এই দুবিধ লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==চীনা== [https://zh.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:首页 মান্য চীনা ৱিকিমিডিয়াত] [[চীনা]] বৃহৎ ভাষাৰ ক'ড zh ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: সৰলীকৃত চীনা (zh-Hans) আৰু পৰম্পৰাগত চীনা (zh-Hant), আৰু বিভিন্ন চাইনোফোন অঞ্চলত বিভিন্ন স্থানীয় শব্দভাণ্ডাৰ আৰু বাক্যবিন্যাস আছে। চীনা ৱিকিপিডিয়া (zhwiki)ই অন্য কিছুমান zh.wiki* প্ৰকল্পৰ সৈতে একেলগে ছটা ভিন্নতা সমৰ্থন কৰে: #সৰলীকৃত চীনা (মূল চীন) (zh-Hans-CN) #পৰম্পৰাগত চীনা (হংকং) (zh-Hant-HK) #পৰম্পৰাগত চীনা (মাকাও) (zh-Hant-MO) #সৰলীকৃত চীনা (মালয়েছিয়া) (zh-Hans-MY) #সৰলীকৃত চীনা (ছিংগাপুৰ) (zh-Hans-SG) #পৰম্পৰাগত চীনা (টাইৱান) (zh-Hant-TW) URL সমূহ, ৱিকিডাটা লেবেলসমূহ আৰু সম্ভৱতঃ ডাটাবেইচ আঁচনিৰ ভিতৰত ভিন্নতা টেগসমূহক zh-cn, zh-hk, zh-mo, zh-my, zh-sg আৰু zh-tw হিচাপে সৰলীকৃত কৰা হৈছে। ===গান চীনা=== গান চীনা ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গান চাইনিজ তথা ৰোমানাইজড গান। [https://gan.wikipedia.org/wiki/封面 গান ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গণ চীনা), কিন্তু ৰোমানাইজড গানলৈ নহয়। ===ৱু চীনা=== ৱু চাইনিজসকলৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিম্পলিফাইড চাইনিজ আৰু ট্ৰেডিচনেল চাইনিজ। [https://wuu.wikipedia.org/wiki/封面 ৱু চীনা ৱিকিমিডিয়াত] দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ বাঞ্ছনীয়। ==চুণ্ডানীজ== লেটিন লিপি আৰু সুন্দনী লিপি (Aksara Sunda) ব্যৱহাৰ কৰি চুণ্ডানীজ ভাষা লিখা হয়। ==চেচেন== চেচেন ভাষাত দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক আৰু লেটিন বৰ্ণমালা। ==ছাৰ্বিয়ান== ছাৰ্বিয়ান ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক (sr-Cyrl) আৰু লেটিন (sr-Latn) আৰু দুটা প্ৰধান উপভাষা আছে। গতিকে তত্ত্বগতভাৱে ভাষাটোৰ চাৰিটা ভিন্নতা আছে: # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Cyrl-ekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Latn-ekavsk) # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Cyrl-ijekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Latn-ijekavsk) [https://sr.wikipedia.org/wiki/Главна_страна ছাৰ্বিয়ান ৱিকিপিডিয়াই] দুয়োটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে, কিন্তু উপভাষাৰ ক্ষেত্ৰত নহয়, কাৰণ সেইবোৰৰ মাজত পাৰ্থক্য কম। ==টাচেলহিট== টাচেলহিট ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: টিফিনাগ আৰু লেটিন, কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছে যে বৰ্ণনা কৰিবলৈ আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিন্তু এই বিষয়ত উপযোগী হ'ব নোৱাৰাকৈয়ে সেইবোৰো বহুত পুৰণি। টিফিনাঘৰপৰা লেটিনলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা [https://shi.wikipedia.org/wiki/Tasna_Tamzwarut টাচেলহিট ৱিকিপিডিয়াত] সমৰ্থিত হৈছে, বিপৰীত ৰূপান্তৰ শেহতীয়াকৈ মিডিয়াউইকি চফ্টৱেৰত মোতায়েন কৰা হৈছে। ==টাটাৰ== টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক টাটাৰ, লেটিনাইজড টাটাৰ আৰু পাৰ্চো-আৰবী টাটাৰ। ==টালিছ== টালিছ ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। ==তাজিক== তাজিক ভাষাত অঞ্চল অনুসৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়, #[[তাজিকিস্তান]]ত চিৰিলিক বৰ্ণমালা। #[[আফগানিস্তান]]ত আৰবী বৰ্ণমালা। #লেটিন বৰ্ণমালা। [https://tg.wikipedia.org/wiki/Саҳифаи_аслӣ তাজিক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (চিৰিলিক-লেটিন) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়। ==তুৰ্কমেন== তুৰ্কমেন ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন ([[তুৰ্কমেনিস্তান]]ত ব্যৱহৃত), পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা ([[ইৰাণ]] আৰু [[আফগানিস্তান]]ত ব্যৱহৃত) আৰু চিৰিলিক (ঐতিহাসিকভাৱে তুৰ্কমেনিস্তানত ব্যৱহৃত)। এই মুহূৰ্তত চিৰিলিক বৰ্ণমালাৰ বাবে লিপিবদ্ধকৰণ সেৱা আছে, অৱশ্যে পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালাৰ বাবে নহয়। ==পোলিছ== [[পোলেণ্ড]]ৰ পোলিছ ভাষা সাধাৰণতে লেটিন আখৰেৰে লিখা হয়। ইয়াৰ উপৰি বেছিভাগেই ভক্তিমূলক কিতাপ চিৰিলিক লিপিৰে প্ৰকাশ কৰা হয়। ==বছনিয়ান== বছনিয়ান ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা দুটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বৰ্তমান বছনিয়ান ৱিকিপিডিয়াত লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু কোনো চিৰিলিক সমৰ্থন নাই। কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে বছনিয়ান ভাষাই ১৯০০ চনৰ আগতে আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছিল, কিন্তু আধুনিক বিকাশৰ বাবে উপযোগী নহয়। ==বড়ো== [[বড়ো ভাষা]]ৰ নিজা [[দেওধাই লিপি]] আছিল বুলি কোৱা হয় যদিও এসময়ত [[অসম]]ত অসমীয়া আৰু [[পশ্চিমবংগ]]ত বাংলা লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত দেৱনাগৰী আৰু ৰোমান লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হয়। বৰ্তমান বড়ো ভাষা লিখিবলৈ মূলত [[দেৱনাগৰী]] লিপিক গ্ৰহণ কৰা হৈছে। ==বাটক== ===মাণ্ডাইলিং বাটক আৰু টোবা বাটক=== লেটিন লিপি আৰু বাটক লিপি (Surat Batak) ব্যৱহাৰ কৰি বাটক ভাষা লিখিব পাৰি। ==বালিনিজ== বালিনিজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু বালি লিপি। [https://ban.wikipedia.org/wiki/Kaca_Utama বালিনিজ ৱিকিপিডিয়াত] বালিনিজ ভাষাৰপৰা লেটিনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা বিকশিত কৰা হয়, কিন্তু ইয়াৰ বিপৰীতে লেটিনৰপৰা বালিনিজলৈ কৰা নহয়। ==বুগিনিজ== বুগিনিজ ভাষা লেটিন লিপি আৰু লণ্টাৰা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখিব পাৰি। ==বেলাৰুছিয়ান== বেলাৰুছ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক আৰু লেটিন। ==মেইতেই== [[মেইতেই ভাষা|মেইতেই]] বা মণিপুৰী ভাষা লিখোঁতে সাধাৰণতে অসমীয়া-বাংলা লিপি (বাংলা ব়, অসমীয়া ৱ) ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত [[মেইতেই লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [https://mni.wikipedia.org/wiki/ꯃꯔꯨꯑꯣꯏꯕ_ꯂꯃꯥꯏ মেইতেই ৱিকিপিডিয়াত] মূলত মেইতেই লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, লগতে বাংলা লিপিলৈ লিপ্যন্তৰৰ ব্যৱস্থাও আছে। ==মৈথিলী== [[মৈথিলী ভাষা]] [[দেৱনাগৰী]] আৰু [[তিৰহুতা লিপি|তিৰহুতা লিপিৰে]] লিখা হয়। [https://mai.wikipedia.org/wiki/सम्मुख_पन्ना মৈথিলী ৱিকিপিডিয়াত] দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয় যদিও ওপৰৰ শিৰোনামত তিৰহুতা লিপিৰে ''ব়িকিপিডিযা'' লিখা হয়। ==লাজ== লাজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: জৰ্জিয়ান লিপি আৰু লেটিন লিপি। ==শ্বুঘনী== শ্বুঘনী ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। শ্বুঘনি ৱিকিপিডিয়া পৰীক্ষা লেটিন আৰু চিৰিলিক লিপিত লিখা হৈছে। ==সিন্ধী== পৰিৱৰ্তিত পাৰ্চী বৰ্ণমালা আৰু দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি [[সিন্ধী ভাষা]] লিখা হয়। ভাৰতৰ বেছিভাগ সিন্ধী যুৱকে পাৰ্চী বৰ্ণমালা নাজানে, তেওঁলোকে দেৱনাগৰী ব্যৱহাৰ কৰে, যাৰ ফলত বৰ্তমানৰ ৱিকিপিডিয়া কেৱল পাকিস্তানত থকাসকলৰ বাবেহে উপলব্ধ। ==ব্ৰাহুই== ব্ৰাহুই ভাষাৰ প্ৰধানকৈ দুটা লিখন পদ্ধতি আছে- আৰবী আৰু লেটিন লিপি। ==কোমেৰিং== কোমেৰিং ভাষাৰ তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন (আনুষ্ঠানিকভাৱে ব্যৱহৃত), আৰবী (স্থানীয় মুছলমানসকলে ব্যৱহাৰ কৰা), আৰু কোমেৰিং (কিন্তু বৰ্তমান ইউনিক'ডত পঞ্জীয়ন কৰা হোৱা নাই, য'ত তেওঁলোকে ইয়াক ৰেজাং লিপি হিচাপে গণ্য কৰে)। ==মালয়== [[মালয় ভাষা]] সাধাৰণতে ৰুমী নামৰ লেটিন বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয় যদিও জাৱী লিপি নামৰ এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপিও আছে। ব্ৰুনাইত ৰুমী আৰু জাৱী সহ-অফিচিয়েল। বৰ্তমান জাৱী লিপি সংৰক্ষণ আৰু মালয়েছিয়াত মালয়সকলৰ মাজত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলোৱা হৈছে আৰু মালয়েছিয়াত মালয় ভাষাৰ পৰীক্ষা দিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে জাৱী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিয়াৰ বিকল্প আছে। লেটিন বৰ্ণমালা অৱশ্যে এতিয়াও মালয়েছিয়াত চৰকাৰী আৰু অনানুষ্ঠানিক দুয়োটা কামতে আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহৃত লিপি। ==হাৰিয়ানৱী== হাৰিয়ানৱী ভাষাত দুটা লিখন পদ্ধতি আছে, সেইবোৰ হৈছে ভাৰতত ব্যৱহৃত দেৱনাগৰী, আৰু পাকিস্তানত ব্যৱহৃত শ্বাহমুখী (এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপি)। বৰ্তমান হাৰিয়ানৱী ইনকিউবেটৰত শ্বাহমুখী লিপিৰে লিখা প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা অধিক। ==কাশ্মীৰী== কাশ্মীৰী ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল দেৱনাগৰী কাশ্মীৰী, পাৰ্চো-আৰবী কাশ্মীৰী আৰু ৰোমানাইজড কাশ্মীৰী। ==পঞ্জাবী== [[পঞ্জাবী ভাষা]] লিখাৰ বাবে কেইবাটাও ভিন্ন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [[পাকিস্তান]]ৰ পঞ্জাব প্ৰদেশত ব্যৱহৃত লিপি শ্বাহমুখী আৰু মূলতঃ উৰ্দু লিপিৰ সৈতে একে। [[ভাৰত]]ৰ [[পঞ্জাব]] ৰাজ্যত শিখ আদি লোকে [[গুৰমুখী লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰে। হিন্দুসকলে আৰু চুবুৰীয়া ভাৰতীয় ৰাজ্য যেনে হাৰিয়ানা আৰু হিমাচল প্ৰদেশত বাস কৰাসকলে কেতিয়াবা দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰে। শ্বাহমুখী আৰু গুৰমুখী লিপি পাঞ্জাবী লিখাৰ বাবে সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াক ভাষাৰ চৰকাৰী লিপি বুলি গণ্য কৰা হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ দুয়োটা লিপিৰে দুটা ভিন্ন ৱিকিপিডিয়া আছে — #পূব পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া #পশ্চিম পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া গতিকে প্ৰতিজনে এই দুয়োটা ৱিকিত ক্ৰমে গুৰমুখী বা শ্বাহমুখী লিপিৰে পঢ়িব পাৰে। ==তামিল== [[তামিল ভাষা]]ৰ নিজস্ব লিপি আছে যদিও কিছু সংখ্যক মুছলমান তামিলে আৰবী লিপিৰেও তামিল ভাষা লিখে। ==পালি== [[পালি ভাষা[] দেৱনাগৰী, ব্ৰাহ্মী আৰু লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ==ছিলেটী== [[ছিলেটী ভাষা]] [[ছিলেটী নাগৰী]] আৰু বাংলা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ছিলটী ৱিকিপিডিয়াত ছিলেটী নাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==মিণ্ডং== ইষ্টাৰ্ন মিন বা মিণ্ডং ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ, আৰু ৰোমানীকৃত ফুচ'ৱেজ (লিখা ব্যৱস্থাটোক "Bàng-uâ-cê" বুলি জনা যায়)। ==হাক্কা== হাক্কা ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ আৰু ৰোমানীকৃত হাক্কা। ==মিনান== দক্ষিণ মিন বা মিন্নান ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰেৰে লিখা ৰোমানাইজড মিনান আৰু মিনান। ==জাজাকি== জাজাকিয়ে দুটা লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছে। প্ৰথমটো হ’ল ভাটে/বেদিৰ্ক্সান বৰ্ণমালা, যিটো ভেট অভিধানকে ধৰি চিন আৰু একাডেমী দুয়োটা দিশতে প্ৰধান বৰ্ণমালা। ==কালমিক== চিৰিলিক আৰু টোডো লিপি ব্যৱহাৰ কৰি কালমিক ভাষা লিখা হয়। মাঞ্চু সম্পাদনা কৰক ফেব্ৰিকেটৰত অনুসৰণ কৰা হৈছে : কাৰ্য্য T315227 মানচু ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: মানচু লিপি, জুৰচেন লিপি, আৰু লেটিন লিপি। থলুৱা ভাষীসকলৰ ক্ষেত্ৰত মানচু ভাষাটো বিলুপ্তিৰ ওচৰ চাপিছে, অৱশ্যে বহু অনুৰাগী আৰু শিক্ষাবিদে ইয়াক দ্বিতীয় ভাষা হিচাপে শিকিছে। যেতিয়া তেওঁলোকে শিকে তেতিয়া চীনত মই বিশ্বাস কৰোঁ যে তেওঁলোকে মূলতঃ মাঞ্চু লিপি ব্যৱহাৰ কৰে আৰু পশ্চিমত তেওঁলোকে লেটিন আৰু মাঞ্চু লিপি দুয়োটাতে ভাষাটো শিকে। আমি অলপ সমস্যাৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰো যে মাঞ্চু লিপি সাধাৰণতে উলম্বভাৱে লিখা হয়, ওপৰৰপৰা তললৈ। কিন্তু প্ৰয়োজন হ’লে সেই নিয়মটো বেঁকা কৰিব পাৰি আৰু আমি অনুভূমিকভাৱে কৰিব পাৰো আৰু মানুহে মাঞ্চু লিপিত পঢ়িব বিচাৰিলে নিজৰ পৰ্দাখন নিজেই ঘূৰাব পাৰে। উলম্ব লিপি এতিয়া সমৰ্থিত। জুৰচেন লিপি মানচুৰ পূৰ্বৰ পৰ্যায়, জুৰচেন ভাষা লিখাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যদি কেতিয়াবা ইউনিকোডত ই সঠিকভাৱে কাম কৰে, আমি হয়তো এটা পৃথক জুৰচেন ৱিকিপিডিয়া সৃষ্টি কৰিব পাৰো যেনে আমাৰ কেনেকৈ পৃথক আধুনিক আৰু পুৰণি ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া আছে। সকলো একেলগে, langcom ৰদ্বাৰা বহুবাৰ প্ৰয়োজন হৈছিল যে মানচুৰ বাবে ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা যিমান পাৰি সোনকালে মোতায়েন কৰা উচিত। মংগোলীয় সম্পাদনা কৰক চিৰিলিক লিপি, ধ্ৰুপদী মংগোলীয় লিপি আৰু 'ফাগস্পা লিপি see unicode (Mainly for art) ব্যৱহাৰ কৰি মংগোলীয় ভাষা লিখিব পাৰি। [9] . ধ্ৰুপদী মংগোলীয় লিপি আৰু লেটিনকৃত মংগোলীয় লিপিত লিখা মংগোলীয় ৱিকিপিডিয়া সৃষ্টি কৰাত বাধা দিবলৈ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ বাঞ্ছনীয়। জিবে সম্পাদনা কৰক Xibe ভাষা লেটিন লিপি বা Xibe লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখিব পাৰি। বৰ্তমান Xibe পৰীক্ষা ৱিকিপিডিয়াত Xibe লিপিত বহুতো বিষয়-বস্তু আছে, পূৰ্বতে ইয়াৰে বহুতেই লেটিন ব্যৱহাৰ কৰিছিল, ২০২৩ চনৰ শেষৰফালে ইয়াক হস্তচালিতভাৱে Xibe লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হৈছিল। দুয়োটা লিখা ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ পাঠকৰ বাবে বাঞ্ছনীয়। অন্য ৰূপান্তৰক সম্পাদনা কৰক ফুলফুল্দে সম্পাদনা কৰক পেউল/ফুলফুল্ডৰ দুটা প্ৰধান লেখা ব্যৱস্থা আছে। লেটিন লিপি, en:Adlam লিপি . কেমেৰুণ আৰু চুবুৰীয়া দেশতো আৰবী আজামিয়া ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইতিমধ্যে কিছুমান পৃষ্ঠা আছে যিবোৰ হস্তচালিতভাৱে ৰূপান্তৰ কৰা হৈছে, যেনে: Gine/adlam জাভানীজ সম্পাদনা কৰক ফেব্ৰিকেটৰত অনুসৰণ কৰা হৈছে : কাৰ্য্য T47779 en:জাভানিজ ভাষা হৈছে প্ৰধানকৈ জাভা দ্বীপত কোৱা ভাষা, আৰু ইণ্ডোনেছিয়া আৰু চুৰিনামৰ জাভানী প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলেও ব্যৱহাৰ কৰা ভাষা। (১) দুটা লিখন পদ্ধতি আছে: পৰম্পৰাগত হানাচাৰাকা (যাক কাৰাকান বুলিও কোৱা হয়, আবুগিদা লিপি) আৰু লেটিন। লেটিন ভাষা অধিক প্ৰচলিত কাৰণ জাভানীজ ভাষাৰ প্ৰায় সকলো প্ৰকাশন (যদিও কমসংখ্যক) সকলো লেটিন ভাষাত। লেটিনৰপৰা হানাকাৰকালৈ এজনৰপৰা এজনলৈ ৰূপান্তৰ সম্ভৱ। হানাকাৰাকাই শেহতীয়াকৈ (২০০৯) নিজৰ ইউনিক'ড পাইছে, আৰু ইয়াত এটা হানাকাৰাকা ইউনিক'ড ফণ্ট আৰু কেইবাটাও অ-ইউনিক'ড ফণ্ট আছে। যিহেতু ইউনিকোড TrueTypeদ্বাৰা সমৰ্থিত হোৱা নাই, ই SIL ৰ Graphite ব্যৱহাৰ কৰিছে। বৰ্তমান জাভা ৱিকিপিডিয়াই ইতিমধ্যে WebFont প্ৰণয়ন কৰিবলৈ অনুৰোধ জনাইছে। ভৱিষ্যতে চীনা বা চিৰিলিক প্ৰকল্পৰ দৰে স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ দেখাটো বাঞ্ছনীয়। (২) বিবেচনা কৰিবলগীয়া আন এটা কথা: জাভা ভাষাৰ সামাজিক স্থানৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি (অন্ততঃ) দুটা ৰেজিষ্টাৰ (শব্দভাণ্ডাৰৰ গোট) আছে: ভদ্ৰ/প্ৰাসাদৰ জাভানীজ (krama) আৰু ব্ৰাছ/বজাৰ জাভানীজ (ngoko)। দুয়োটা মধ্য জাভাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, প্ৰথমটো প্ৰকাশনত বেছিকৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আনহাতে পিছৰটো কথোপকথনত বেছি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কিছুমান ঠাইত পিছৰটোৰ ব্যৱহাৰ প্ৰকাশনতো পোৱা যায়, মূলতঃ চুৰিনামত (উদাহৰণস্বৰূপে চুৰিনাম-জাভানিজ বাইবেলত এনগোকো ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিটো জাভানিজ মানুহৰ চকু আৰু কাণৰ বাবে অশ্লীল হ’ব), য’ত প্ৰথমটো এতিয়া ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাই, ঐতিহাসিক আৰু ভৌগোলিক কাৰণত। পূব জাভাৰ লোকসকলৰ ক্ষেত্ৰতো একেই কথা, যিসকলে অভিজাত শ্ৰেণীৰ সৈতে জড়িত হোৱাৰ বাবে প্ৰথমটোৰ ব্যৱহাৰৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল, আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ বিভিন্ন ঠাইৰ অন্যান্য জাতিৰ লোকৰ ক্ষেত্ৰতো একেই কথা। গতিকে জাভা ভাষাত চাৰিটা সংমিশ্ৰণ/ভেৰিয়েণ্ট আছে: হানাচৰক ক্ৰমা লেটিন ব্যাকৰণ ইমান দুখৰ কথা। লেটিন তেতিয়া ক্ৰমৰপৰা ংগোকোলৈ ৰূপান্তৰিত হ'বলৈ কেতিয়াবা শব্দভাণ্ডাৰৰ এজনৰপৰা এজনলৈ মেপিং কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়, কিন্তু আন কিছুমান ক্ষেত্ৰত এজনৰপৰা বহুতলৈ বা বহুতৰপৰা এজনলৈ, বা আনকি ব্যাকৰণৰ পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰয়োজন হয়। (৩) ঐতিহাসিকভাৱে জাভানীজ লিখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা তৃতীয় (আৰু আনকি চতুৰ্থ) লিপিও আছে, অৰ্থাৎ আৰবী লিপি (যাক পেগন বৰ্ণমালা আৰু আৰব গুণ্ডুল বৰ্ণমালা বুলি কোৱা হয়), আৰু তাৰ বহু আগতেই সংস্কৃত / পল্লৱ ( পুৰণি জাভানীজ / কাৱি লিপি )। http://www.omniglot.com/writing/javanese.htm ৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত এই পুৰণি লিপিসমূহৰ ব্যৱহাৰ ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পত এতিয়াও নাই, কিন্তু সম্ভৱতঃ ভৱিষ্যতে ৱিকিউৎস আৰু জাভানীজ ৱিকচনেৰীৰ বাবে উপকাৰী হ'ব (৪) জাভানীজ হানাকাৰকা এতিয়াও চুণ্ডানীজ আৰু বালিনী ভাষাৰ সৈতে জড়িত, আৰু ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পসমূহত বৰ্তমান চুণ্ডানীজ ৱিকিপিডিয়া আৰু ইয়াৰ ভগ্নী প্ৰকল্পসমূহ, আৰু বালিনীজ ৱিকিপিডিয়া আছে। কোৰিয়ান সম্পাদনা কৰক কোৰিয়ান ৱিকিপিডিয়া ডাজিমোত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ হাঞ্জা ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তনৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে। নতুন ভাষাৰ বাবে অনুৰোধ/ৱিকিপিডিয়া হাঞ্জা, [[incubator:Test-wp/ko-hanja]] (এতিয়া Fandom ত ) কোৰিয়ান ভাষাত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ, Yes0songদ্বাৰা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থাপ্ৰণালীৰ বাবে পৃষ্ঠা পৰামৰ্শ সম্পাদনা কৰক, Masorisদ্বাৰা ko:ব্যৱহাৰকাৰী:হয়0গীত/Dajimo (কোৰিয়ান) ko:User:Yes0song/Dajimo/মিক্সড হাঞ্জা সংস্কৰণৰ পৰিচয় (কোৰিয়ান) দক্ষিণ কোৰিয়া আৰু উত্তৰ কোৰিয়াৰ মাজত কোৰিয়ান ব্যাকৰণৰ ভিন্নতা সম্পৰ্কেও-কিছু আলোচনা চলি আছে যদিও লিপি ৰূপান্তৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা এতিয়াও বিশ্লেষণৰ অধীনত আছে। লাডিনো সম্পাদনা কৰক ইয়াৰ উপৰি চাওক: আলোচনা:একাধিক লিখন ব্যৱস্থাত ৱিকিপিডিয়া#Ladino . লাডিনো ভাষাৰ প্ৰধান দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে লেটিনকৃত লাডিনো, আৰু ৰাছি লিপি (হিব্ৰু লিপিৰ ভিন্ন)। প্ৰবন্ধৰ ডুপ্লিকেচন ৰোধ কৰিবলৈ দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ বাঞ্ছনীয়। কিন্তু ইয়াৰদ্বাৰা সমাধান কৰাটো অতি কঠিন কাৰিকৰী প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰে, বিতংভাৱে জানিবলৈ আলোচনা পৃষ্ঠা চাওক। টাগালগ সম্পাদনা কৰক টাগালগ ভাষা লেটিন বা বায়বাইন লিপিত লিখিব পাৰি। কিন্তু যিহেতু বায়বাইন লিপিসমূহ স্থানীয় চৰকাৰে আশ্ৰয় দিয়ে, গতিকে সম্ভাৱ্য ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থাৰ ওপৰত সমৰ্থনৰ অভাৱ যেন লাগে। টকি পোনা সম্পাদনা কৰক লেটিন লিপিৰ উপৰি টকি পোনাক Sitelen Pona, নিজা হাইৰ'গ্লিফ ব্যৱস্থাত লিখিব পাৰি। লিপিটো এতিয়াও ইউনিক'ডত এনকোড কৰা হোৱা নাই, কিন্তু ইয়াক UCSUR ত এনকোড কৰা হৈছে আৰু বহুতো ফণ্ট উপলব্ধ। উপাৰ্জন সম্পাদনা কৰক কানাড়া, টিগালাৰী বা মালয়ালম লিপিৰে তুলু ==লেটিন আৰু চিৰিলিক দুয়োটা লিপিৰে লিখা ভাষাসমূহ== #লজবান #নোগাই: নোগাই ইনকিউবেটৰত বেছিভাগ প্ৰবন্ধই চিৰিলিক লিপিৰে লিখা হয়। #ৰোমানিয়ান: বৰ্তমান ৰোমানিয়ান ৱিকিপিডিয়াত কেৱল লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। #ভ্লাক্স ৰোমানী: ভ্লেক্স ৰোমানীৰ প্ৰধান দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল লেটিনকৃত ৰোমানী, আৰু চিৰিলিক ৰোমানী। ==আৰু চাওক== *[[ভাষা]] *[[লিখন পদ্ধতি]] *[[ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা]] ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedias_in_multiple_writing_systems Wikipedias in multiple writing systems] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] myacdg8q4jklp7r0i78kbfo6cols4fw 651700 651699 2026-11-09T12:29:21Z Kandarpajit Kallol 6257 651700 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} ''প্ৰবন্ধটোত সেইবিলাক ভাষা আৰু ৱিকিপিডিয়া তথা অন্যান্য ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যিয়ে একাধিক লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰে। '' ==আইনু== আইনু ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: #লেটিন (সৰ্বাধিক), #কানা (কটকনা, আৰু কেতিয়াবা কাঞ্জি) #চিৰিলিক (ছাখালিন আৰু কুৰিল দ্বীপপুঞ্জত ব্যৱহাৰ কৰা হয়)। ==আজাৰবাইজানী== আজাৰবাইজান ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। অৱশ্যে আজাৰবাইজান ৱিকিপিডিয়া লেটিন লিপিত লিখা হৈছে। ==ইনুকটিটুট== [[কানাডা]]ত প্ৰচলিত ইনুকটিটুটৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: নুনাভুটৰ ভূ-খণ্ডৰ কিছু অংশত ''ইনুক্টিটুটৰ চিলেবিক'' ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আনহাতে আন অঞ্চলত ''লেটিন'' বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ [https://iu.wikipedia.org/wiki/ᐊᒥᖅ ইনুকটিটুট ৱিকিপিডিয়াত] সক্ষম কৰা হৈছে। অৱশ্যে ভেৰিয়েণ্ট ক'ডসমূহে ৱিকিপিডিয়াৰ "iu" (ISO 639-1 macrolanguage) ব্যৱহাৰ কৰা নাই, অৱশ্যে তেওঁলোকে চিলেবিকৰ বাবে ike-Cans আৰু লেটিনৰ বাবে ike-Latn ব্যৱহাৰ কৰিছে। ==উইঘুৰ== উইঘুৰ ভাষাত আৰবী, লেটিন আৰু চিৰিলিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। ==উজবেক== উজবেক ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী বৰ্ণমালা। [https://uz.wikipedia.org/wiki/Bosh_Sahifa উজবেক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (লেটিন-চিৰিলিক) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়। ==এংলো-চেক্সন== এংলো-চেক্সন ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: [[লেটিন]] আৰু ৰুনিক। ইতিমধ্যে [https://ang.wikipedia.org/wiki/Heafodtramet এংলো-চেক্সন ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। ==কৰকল্পক== কাৰাকল্পক ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক নামৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। বৰ্তমান কৰকল্পক ৱিকিপিডিয়াই লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি আছে, আৰু ইয়াৰ কোনো ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা নাই। ==কাজাখ== কাজাখ ভাষাত তিনিটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক (kk-Cyrl), লেটিন (kk-Latn), আৰু পাৰ্চো-আৰবী (kk-আৰব)। ==কামতাপুৰী== [[কামতাপুৰী]], ৰংপুৰী, ৰাজবংশী, কোচ ৰাজবংশী, দেশী, গোৱালপাৰীয়া আদি বিভিন্ন নামেৰে নামকৰণ কৰা এই ভাষা বাংলা আৰু অসমীয়া লিপিৰে লিখা হয়, অৱশ্যে নেপালৰ ৰাজবংশী ভাষা দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয়। উত্তৰ বংগত বৰ্তমান বাংলা লিপিৰে লিখা হয় যদিও কিছুমান বৰ্ণ কিছু পৰিমাণে সলনি কৰা হৈছে। যেনে - [[File:Kamtapuri latter A.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri latter Aa.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri letter Aya.jpg|15px]]। বহুতে অসমীয়া ''ৰ'' আৰু বাংলা ''ব়''ৰ ঠাইত ''ৰ়'' ব্যৱহাৰ কৰে। ==কালমিক== চিৰিলিক আৰু টোডো লিপি ব্যৱহাৰ কৰি কালমিক ভাষা লিখা হয়। ==কাশ্মীৰী== কাশ্মীৰী ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল দেৱনাগৰী কাশ্মীৰী, পাৰ্চো-আৰবী কাশ্মীৰী আৰু ৰোমানাইজড কাশ্মীৰী। ==কিৰ্গিজ== কিৰ্গিজ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক কিৰ্গিজ, লেটিনাইজড কিৰ্গিজ আৰু পাৰ্চো-আৰবী কিৰ্গিজ (চীনৰ জিনজিয়াঙত ব্যৱহৃত)। ==ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ== ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী। [https://crh.wikipedia.org/wiki/Baş_Saife ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ৱিকিপিডিয়াত] মূলতঃ লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু ৰাছিয়াই অঞ্চলটো সংযুক্ত কৰাৰ পিছৰেপৰা ক্ৰিমিয়াত চিৰিলিক লিপিক বাস্তৱিকতে চৰকাৰী লিপি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ==কুৰ্দি== কুৰ্দি ভাষাত অঞ্চলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়: লেটিন, আৰবী আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা। [https://ku.wikipedia.org/wiki/Destpêk কুৰ্দি ৱিকিপিডিয়াই] লেটিন/আৰবী দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ বাবে স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে। ==কোংকণী== [[কোংকণী ভাষা]] দেৱনাগৰী, লেটিন, কান্নড়, আৰবী আৰু মালয়ালম - এই পাঁচটা লিপিৰে লিখা হয়। ==কোমেৰিং== কোমেৰিং ভাষাৰ তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন (আনুষ্ঠানিকভাৱে ব্যৱহৃত), আৰবী (স্থানীয় মুছলমানসকলে ব্যৱহাৰ কৰা), আৰু কোমেৰিং (কিন্তু বৰ্তমান ইউনিক'ডত পঞ্জীয়ন কৰা হোৱা নাই, য'ত তেওঁলোকে ইয়াক ৰেজাং লিপি হিচাপে গণ্য কৰে)। ==গথিক== গথিক ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু গথিক। [https://got.wikipedia.org/wiki/𐌰𐌽𐌰𐍃𐍄𐍉𐌳𐌴𐌹𐌽𐌹𐌻𐌰𐌿𐍆𐍃 গথিক ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত ইতিমধ্যে এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। অৱশ্যে ২০২৪ চনৰ আপডেট অনুসৰি এই স্বয়ংক্ৰিয় অনুবাদ ব্যৱস্থাই ভেক্টৰৰ ২০২২ সংস্কৰণত কাম নকৰে। ==চাওঁতালি== [[চাঁওতালি ভাষা]] লিখিবলৈ স্থান বিশেষে অসমীয়া, বাংলা, ওড়িয়া, দেৱনাগৰী, ৰোমান আদি লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত চাঁওতালি ভাষা তথা [https://sat.wikipedia.org/wiki/ᱢᱩᱬᱩᱛ_ᱥᱟᱦᱴᱟ চাঁওতালি ৱিকিপিডিয়াত] [[ৰঘুনাথ মুৰ্মু]]ৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা [[অল চিকি লিপি|অল চিকি লিপিৰে]] লিখা হয়। ==চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান== চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান (বিকল্পভাৱে, বছনিয়ান-ক্ৰ'ৱেচিয়ান-মণ্টেনেগ্ৰিন-ছাৰ্বিয়ান) হৈছে চাৰিটা মানক জাত (বছনিয়ান, ক্ৰ'ৱেচিয়ান, মণ্টেনেগ্ৰিন আৰু ছাৰ্বিয়ান), দুটা প্ৰধান উচ্চাৰণ (ইজেকাভিয়ান আৰু একভিয়ান), আৰু দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা/লিপি: লেটিন (sh-Latn) আৰু চিৰিলিক (sh-Cyrl) থকা এটা বহুকেন্দ্ৰিক ভাষা। [https://sh.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান ৱিকিপিডিয়াত] এই দুবিধ লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==চীনা== [https://zh.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:首页 মান্য চীনা ৱিকিমিডিয়াত] [[চীনা]] বৃহৎ ভাষাৰ ক'ড zh ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: সৰলীকৃত চীনা (zh-Hans) আৰু পৰম্পৰাগত চীনা (zh-Hant), আৰু বিভিন্ন চাইনোফোন অঞ্চলত বিভিন্ন স্থানীয় শব্দভাণ্ডাৰ আৰু বাক্যবিন্যাস আছে। চীনা ৱিকিপিডিয়া (zhwiki)ই অন্য কিছুমান zh.wiki* প্ৰকল্পৰ সৈতে একেলগে ছটা ভিন্নতা সমৰ্থন কৰে: #সৰলীকৃত চীনা (মূল চীন) (zh-Hans-CN) #পৰম্পৰাগত চীনা (হংকং) (zh-Hant-HK) #পৰম্পৰাগত চীনা (মাকাও) (zh-Hant-MO) #সৰলীকৃত চীনা (মালয়েছিয়া) (zh-Hans-MY) #সৰলীকৃত চীনা (ছিংগাপুৰ) (zh-Hans-SG) #পৰম্পৰাগত চীনা (টাইৱান) (zh-Hant-TW) URL সমূহ, ৱিকিডাটা লেবেলসমূহ আৰু সম্ভৱতঃ ডাটাবেইচ আঁচনিৰ ভিতৰত ভিন্নতা টেগসমূহক zh-cn, zh-hk, zh-mo, zh-my, zh-sg আৰু zh-tw হিচাপে সৰলীকৃত কৰা হৈছে। ===গান চীনা=== গান চীনা ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গান চাইনিজ তথা ৰোমানাইজড গান। [https://gan.wikipedia.org/wiki/封面 গান ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গণ চীনা), কিন্তু ৰোমানাইজড গানলৈ নহয়। ===ৱু চীনা=== ৱু চাইনিজসকলৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিম্পলিফাইড চাইনিজ আৰু ট্ৰেডিচনেল চাইনিজ। [https://wuu.wikipedia.org/wiki/封面 ৱু চীনা ৱিকিমিডিয়াত] দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ বাঞ্ছনীয়। ==চুণ্ডানীজ== লেটিন লিপি আৰু সুন্দনী লিপি (Aksara Sunda) ব্যৱহাৰ কৰি চুণ্ডানীজ ভাষা লিখা হয়। ==চেচেন== চেচেন ভাষাত দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক আৰু লেটিন বৰ্ণমালা। ==ছাৰ্বিয়ান== ছাৰ্বিয়ান ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক (sr-Cyrl) আৰু লেটিন (sr-Latn) আৰু দুটা প্ৰধান উপভাষা আছে। গতিকে তত্ত্বগতভাৱে ভাষাটোৰ চাৰিটা ভিন্নতা আছে: # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Cyrl-ekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Latn-ekavsk) # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Cyrl-ijekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Latn-ijekavsk) [https://sr.wikipedia.org/wiki/Главна_страна ছাৰ্বিয়ান ৱিকিপিডিয়াই] দুয়োটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে, কিন্তু উপভাষাৰ ক্ষেত্ৰত নহয়, কাৰণ সেইবোৰৰ মাজত পাৰ্থক্য কম। ==ছিলেটী== [[ছিলেটী ভাষা]] [[ছিলেটী নাগৰী]] আৰু বাংলা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ছিলটী ৱিকিপিডিয়াত ছিলেটী নাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==জাজাকি== জাজাকিয়ে দুটা লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছে। প্ৰথমটো হ’ল ভাটে/বেদিৰ্ক্সান বৰ্ণমালা, যিটো ভেট অভিধানকে ধৰি চিন আৰু একাডেমী দুয়োটা দিশতে প্ৰধান বৰ্ণমালা। ==টাচেলহিট== টাচেলহিট ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: টিফিনাগ আৰু লেটিন, কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছে যে বৰ্ণনা কৰিবলৈ আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিন্তু এই বিষয়ত উপযোগী হ'ব নোৱাৰাকৈয়ে সেইবোৰো বহুত পুৰণি। টিফিনাঘৰপৰা লেটিনলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা [https://shi.wikipedia.org/wiki/Tasna_Tamzwarut টাচেলহিট ৱিকিপিডিয়াত] সমৰ্থিত হৈছে, বিপৰীত ৰূপান্তৰ শেহতীয়াকৈ মিডিয়াউইকি চফ্টৱেৰত মোতায়েন কৰা হৈছে। ==টাটাৰ== টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক টাটাৰ, লেটিনাইজড টাটাৰ আৰু পাৰ্চো-আৰবী টাটাৰ। ==টালিছ== টালিছ ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। ==তাজিক== তাজিক ভাষাত অঞ্চল অনুসৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়, #[[তাজিকিস্তান]]ত চিৰিলিক বৰ্ণমালা। #[[আফগানিস্তান]]ত আৰবী বৰ্ণমালা। #লেটিন বৰ্ণমালা। [https://tg.wikipedia.org/wiki/Саҳифаи_аслӣ তাজিক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (চিৰিলিক-লেটিন) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়। ==তামিল== [[তামিল ভাষা]]ৰ নিজস্ব লিপি আছে যদিও কিছু সংখ্যক মুছলমান তামিলে আৰবী লিপিৰেও তামিল ভাষা লিখে। ==তুৰ্কমেন== তুৰ্কমেন ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন ([[তুৰ্কমেনিস্তান]]ত ব্যৱহৃত), পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা ([[ইৰাণ]] আৰু [[আফগানিস্তান]]ত ব্যৱহৃত) আৰু চিৰিলিক (ঐতিহাসিকভাৱে তুৰ্কমেনিস্তানত ব্যৱহৃত)। এই মুহূৰ্তত চিৰিলিক বৰ্ণমালাৰ বাবে লিপিবদ্ধকৰণ সেৱা আছে, অৱশ্যে পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালাৰ বাবে নহয়। ==পঞ্জাবী== [[পঞ্জাবী ভাষা]] লিখাৰ বাবে কেইবাটাও ভিন্ন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [[পাকিস্তান]]ৰ পঞ্জাব প্ৰদেশত ব্যৱহৃত লিপি শ্বাহমুখী আৰু মূলতঃ উৰ্দু লিপিৰ সৈতে একে। [[ভাৰত]]ৰ [[পঞ্জাব]] ৰাজ্যত শিখ আদি লোকে [[গুৰমুখী লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰে। হিন্দুসকলে আৰু চুবুৰীয়া ভাৰতীয় ৰাজ্য যেনে হাৰিয়ানা আৰু হিমাচল প্ৰদেশত বাস কৰাসকলে কেতিয়াবা দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰে। শ্বাহমুখী আৰু গুৰমুখী লিপি পাঞ্জাবী লিখাৰ বাবে সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াক ভাষাৰ চৰকাৰী লিপি বুলি গণ্য কৰা হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ দুয়োটা লিপিৰে দুটা ভিন্ন ৱিকিপিডিয়া আছে — #পূব পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া #পশ্চিম পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া গতিকে প্ৰতিজনে এই দুয়োটা ৱিকিত ক্ৰমে গুৰমুখী বা শ্বাহমুখী লিপিৰে পঢ়িব পাৰে। ==পালি== [[পালি ভাষা[] দেৱনাগৰী, ব্ৰাহ্মী আৰু লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ==পোলিছ== [[পোলেণ্ড]]ৰ পোলিছ ভাষা সাধাৰণতে লেটিন আখৰেৰে লিখা হয়। ইয়াৰ উপৰি বেছিভাগেই ভক্তিমূলক কিতাপ চিৰিলিক লিপিৰে প্ৰকাশ কৰা হয়। ==বছনিয়ান== বছনিয়ান ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা দুটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বৰ্তমান বছনিয়ান ৱিকিপিডিয়াত লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু কোনো চিৰিলিক সমৰ্থন নাই। কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে বছনিয়ান ভাষাই ১৯০০ চনৰ আগতে আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছিল, কিন্তু আধুনিক বিকাশৰ বাবে উপযোগী নহয়। ==বড়ো== [[বড়ো ভাষা]]ৰ নিজা [[দেওধাই লিপি]] আছিল বুলি কোৱা হয় যদিও এসময়ত [[অসম]]ত অসমীয়া আৰু [[পশ্চিমবংগ]]ত বাংলা লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত দেৱনাগৰী আৰু ৰোমান লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হয়। বৰ্তমান বড়ো ভাষা লিখিবলৈ মূলত [[দেৱনাগৰী]] লিপিক গ্ৰহণ কৰা হৈছে। ==ব্ৰাহুই== ব্ৰাহুই ভাষাৰ প্ৰধানকৈ দুটা লিখন পদ্ধতি আছে- আৰবী আৰু লেটিন লিপি। ==বাটক== ===মাণ্ডাইলিং বাটক আৰু টোবা বাটক=== লেটিন লিপি আৰু বাটক লিপি (Surat Batak) ব্যৱহাৰ কৰি বাটক ভাষা লিখিব পাৰি। ==বালিনিজ== বালিনিজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু বালি লিপি। [https://ban.wikipedia.org/wiki/Kaca_Utama বালিনিজ ৱিকিপিডিয়াত] বালিনিজ ভাষাৰপৰা লেটিনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা বিকশিত কৰা হয়, কিন্তু ইয়াৰ বিপৰীতে লেটিনৰপৰা বালিনিজলৈ কৰা নহয়। ==বুগিনিজ== বুগিনিজ ভাষা লেটিন লিপি আৰু লণ্টাৰা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখিব পাৰি। ==বেলাৰুছিয়ান== বেলাৰুছ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক আৰু লেটিন। ==মালয়== [[মালয় ভাষা]] সাধাৰণতে ৰুমী নামৰ লেটিন বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয় যদিও জাৱী লিপি নামৰ এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপিও আছে। ব্ৰুনাইত ৰুমী আৰু জাৱী সহ-অফিচিয়েল। বৰ্তমান জাৱী লিপি সংৰক্ষণ আৰু মালয়েছিয়াত মালয়সকলৰ মাজত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলোৱা হৈছে আৰু মালয়েছিয়াত মালয় ভাষাৰ পৰীক্ষা দিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে জাৱী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিয়াৰ বিকল্প আছে। লেটিন বৰ্ণমালা অৱশ্যে এতিয়াও [[মালয়েছিয়া]]ত চৰকাৰী আৰু অনানুষ্ঠানিক দুয়োটা কামতে আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহৃত লিপি। ==মিণ্ডং== ইষ্টাৰ্ন মিন বা মিণ্ডং ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ, আৰু ৰোমানীকৃত ফুচ'ৱেজ (লিখা ব্যৱস্থাটোক "Bàng-uâ-cê" বুলি জনা যায়)। ==মিনান== দক্ষিণ মিন বা মিন্নান ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰেৰে লিখা ৰোমানাইজড মিনান আৰু মিনান। ==মেইতেই== [[মেইতেই ভাষা|মেইতেই]] বা মণিপুৰী ভাষা লিখোঁতে সাধাৰণতে অসমীয়া-বাংলা লিপি (বাংলা ব়, অসমীয়া ৱ) ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত [[মেইতেই লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [https://mni.wikipedia.org/wiki/ꯃꯔꯨꯑꯣꯏꯕ_ꯂꯃꯥꯏ মেইতেই ৱিকিপিডিয়াত] মূলত মেইতেই লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, লগতে বাংলা লিপিলৈ লিপ্যন্তৰৰ ব্যৱস্থাও আছে। ==মৈথিলী== [[মৈথিলী ভাষা]] [[দেৱনাগৰী]] আৰু [[তিৰহুতা লিপি|তিৰহুতা লিপিৰে]] লিখা হয়। [https://mai.wikipedia.org/wiki/सम्मुख_पन्ना মৈথিলী ৱিকিপিডিয়াত] দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয় যদিও ওপৰৰ শিৰোনামত তিৰহুতা লিপিৰে ''ব়িকিপিডিযা'' লিখা হয়। ==লাজ== লাজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: জৰ্জিয়ান লিপি আৰু লেটিন লিপি। ==শ্বুঘনী== শ্বুঘনী ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। শ্বুঘনি ৱিকিপিডিয়া পৰীক্ষা লেটিন আৰু চিৰিলিক লিপিত লিখা হৈছে। ==সিন্ধী== পৰিৱৰ্তিত পাৰ্চী বৰ্ণমালা আৰু দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি [[সিন্ধী ভাষা]] লিখা হয়। ভাৰতৰ বেছিভাগ সিন্ধী যুৱকে পাৰ্চী বৰ্ণমালা নাজানে, তেওঁলোকে দেৱনাগৰী ব্যৱহাৰ কৰে, যাৰ ফলত বৰ্তমানৰ ৱিকিপিডিয়া কেৱল পাকিস্তানত থকাসকলৰ বাবেহে উপলব্ধ। ==হাক্কা== হাক্কা ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ আৰু ৰোমানীকৃত হাক্কা। ==হাৰিয়ানৱী== হাৰিয়ানৱী ভাষাত দুটা লিখন পদ্ধতি আছে, সেইবোৰ হৈছে ভাৰতত ব্যৱহৃত দেৱনাগৰী, আৰু পাকিস্তানত ব্যৱহৃত শ্বাহমুখী (এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপি)। বৰ্তমান হাৰিয়ানৱী ইনকিউবেটৰত শ্বাহমুখী লিপিৰে লিখা প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা অধিক। ==মাঞ্চু== সম্পাদনা কৰক ফেব্ৰিকেটৰত অনুসৰণ কৰা হৈছে : কাৰ্য্য T315227 মানচু ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: মানচু লিপি, জুৰচেন লিপি, আৰু লেটিন লিপি। থলুৱা ভাষীসকলৰ ক্ষেত্ৰত মানচু ভাষাটো বিলুপ্তিৰ ওচৰ চাপিছে, অৱশ্যে বহু অনুৰাগী আৰু শিক্ষাবিদে ইয়াক দ্বিতীয় ভাষা হিচাপে শিকিছে। যেতিয়া তেওঁলোকে শিকে তেতিয়া চীনত মই বিশ্বাস কৰোঁ যে তেওঁলোকে মূলতঃ মাঞ্চু লিপি ব্যৱহাৰ কৰে আৰু পশ্চিমত তেওঁলোকে লেটিন আৰু মাঞ্চু লিপি দুয়োটাতে ভাষাটো শিকে। আমি অলপ সমস্যাৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰো যে মাঞ্চু লিপি সাধাৰণতে উলম্বভাৱে লিখা হয়, ওপৰৰপৰা তললৈ। কিন্তু প্ৰয়োজন হ’লে সেই নিয়মটো বেঁকা কৰিব পাৰি আৰু আমি অনুভূমিকভাৱে কৰিব পাৰো আৰু মানুহে মাঞ্চু লিপিত পঢ়িব বিচাৰিলে নিজৰ পৰ্দাখন নিজেই ঘূৰাব পাৰে। উলম্ব লিপি এতিয়া সমৰ্থিত। জুৰচেন লিপি মানচুৰ পূৰ্বৰ পৰ্যায়, জুৰচেন ভাষা লিখাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যদি কেতিয়াবা ইউনিকোডত ই সঠিকভাৱে কাম কৰে, আমি হয়তো এটা পৃথক জুৰচেন ৱিকিপিডিয়া সৃষ্টি কৰিব পাৰো যেনে আমাৰ কেনেকৈ পৃথক আধুনিক আৰু পুৰণি ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া আছে। সকলো একেলগে, langcom ৰদ্বাৰা বহুবাৰ প্ৰয়োজন হৈছিল যে মানচুৰ বাবে ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা যিমান পাৰি সোনকালে মোতায়েন কৰা উচিত। মংগোলীয় সম্পাদনা কৰক চিৰিলিক লিপি, ধ্ৰুপদী মংগোলীয় লিপি আৰু 'ফাগস্পা লিপি see unicode (Mainly for art) ব্যৱহাৰ কৰি মংগোলীয় ভাষা লিখিব পাৰি। [9] . ধ্ৰুপদী মংগোলীয় লিপি আৰু লেটিনকৃত মংগোলীয় লিপিত লিখা মংগোলীয় ৱিকিপিডিয়া সৃষ্টি কৰাত বাধা দিবলৈ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ বাঞ্ছনীয়। জিবে সম্পাদনা কৰক Xibe ভাষা লেটিন লিপি বা Xibe লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখিব পাৰি। বৰ্তমান Xibe পৰীক্ষা ৱিকিপিডিয়াত Xibe লিপিত বহুতো বিষয়-বস্তু আছে, পূৰ্বতে ইয়াৰে বহুতেই লেটিন ব্যৱহাৰ কৰিছিল, ২০২৩ চনৰ শেষৰফালে ইয়াক হস্তচালিতভাৱে Xibe লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হৈছিল। দুয়োটা লিখা ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ পাঠকৰ বাবে বাঞ্ছনীয়। অন্য ৰূপান্তৰক সম্পাদনা কৰক ফুলফুল্দে সম্পাদনা কৰক পেউল/ফুলফুল্ডৰ দুটা প্ৰধান লেখা ব্যৱস্থা আছে। লেটিন লিপি, en:Adlam লিপি . কেমেৰুণ আৰু চুবুৰীয়া দেশতো আৰবী আজামিয়া ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইতিমধ্যে কিছুমান পৃষ্ঠা আছে যিবোৰ হস্তচালিতভাৱে ৰূপান্তৰ কৰা হৈছে, যেনে: Gine/adlam জাভানীজ সম্পাদনা কৰক ফেব্ৰিকেটৰত অনুসৰণ কৰা হৈছে : কাৰ্য্য T47779 en:জাভানিজ ভাষা হৈছে প্ৰধানকৈ জাভা দ্বীপত কোৱা ভাষা, আৰু ইণ্ডোনেছিয়া আৰু চুৰিনামৰ জাভানী প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলেও ব্যৱহাৰ কৰা ভাষা। (১) দুটা লিখন পদ্ধতি আছে: পৰম্পৰাগত হানাচাৰাকা (যাক কাৰাকান বুলিও কোৱা হয়, আবুগিদা লিপি) আৰু লেটিন। লেটিন ভাষা অধিক প্ৰচলিত কাৰণ জাভানীজ ভাষাৰ প্ৰায় সকলো প্ৰকাশন (যদিও কমসংখ্যক) সকলো লেটিন ভাষাত। লেটিনৰপৰা হানাকাৰকালৈ এজনৰপৰা এজনলৈ ৰূপান্তৰ সম্ভৱ। হানাকাৰাকাই শেহতীয়াকৈ (২০০৯) নিজৰ ইউনিক'ড পাইছে, আৰু ইয়াত এটা হানাকাৰাকা ইউনিক'ড ফণ্ট আৰু কেইবাটাও অ-ইউনিক'ড ফণ্ট আছে। যিহেতু ইউনিকোড TrueTypeদ্বাৰা সমৰ্থিত হোৱা নাই, ই SIL ৰ Graphite ব্যৱহাৰ কৰিছে। বৰ্তমান জাভা ৱিকিপিডিয়াই ইতিমধ্যে WebFont প্ৰণয়ন কৰিবলৈ অনুৰোধ জনাইছে। ভৱিষ্যতে চীনা বা চিৰিলিক প্ৰকল্পৰ দৰে স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ দেখাটো বাঞ্ছনীয়। (২) বিবেচনা কৰিবলগীয়া আন এটা কথা: জাভা ভাষাৰ সামাজিক স্থানৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি (অন্ততঃ) দুটা ৰেজিষ্টাৰ (শব্দভাণ্ডাৰৰ গোট) আছে: ভদ্ৰ/প্ৰাসাদৰ জাভানীজ (krama) আৰু ব্ৰাছ/বজাৰ জাভানীজ (ngoko)। দুয়োটা মধ্য জাভাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, প্ৰথমটো প্ৰকাশনত বেছিকৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আনহাতে পিছৰটো কথোপকথনত বেছি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কিছুমান ঠাইত পিছৰটোৰ ব্যৱহাৰ প্ৰকাশনতো পোৱা যায়, মূলতঃ চুৰিনামত (উদাহৰণস্বৰূপে চুৰিনাম-জাভানিজ বাইবেলত এনগোকো ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিটো জাভানিজ মানুহৰ চকু আৰু কাণৰ বাবে অশ্লীল হ’ব), য’ত প্ৰথমটো এতিয়া ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাই, ঐতিহাসিক আৰু ভৌগোলিক কাৰণত। পূব জাভাৰ লোকসকলৰ ক্ষেত্ৰতো একেই কথা, যিসকলে অভিজাত শ্ৰেণীৰ সৈতে জড়িত হোৱাৰ বাবে প্ৰথমটোৰ ব্যৱহাৰৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল, আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ বিভিন্ন ঠাইৰ অন্যান্য জাতিৰ লোকৰ ক্ষেত্ৰতো একেই কথা। গতিকে জাভা ভাষাত চাৰিটা সংমিশ্ৰণ/ভেৰিয়েণ্ট আছে: হানাচৰক ক্ৰমা লেটিন ব্যাকৰণ ইমান দুখৰ কথা। লেটিন তেতিয়া ক্ৰমৰপৰা ংগোকোলৈ ৰূপান্তৰিত হ'বলৈ কেতিয়াবা শব্দভাণ্ডাৰৰ এজনৰপৰা এজনলৈ মেপিং কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়, কিন্তু আন কিছুমান ক্ষেত্ৰত এজনৰপৰা বহুতলৈ বা বহুতৰপৰা এজনলৈ, বা আনকি ব্যাকৰণৰ পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰয়োজন হয়। (৩) ঐতিহাসিকভাৱে জাভানীজ লিখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা তৃতীয় (আৰু আনকি চতুৰ্থ) লিপিও আছে, অৰ্থাৎ আৰবী লিপি (যাক পেগন বৰ্ণমালা আৰু আৰব গুণ্ডুল বৰ্ণমালা বুলি কোৱা হয়), আৰু তাৰ বহু আগতেই সংস্কৃত / পল্লৱ ( পুৰণি জাভানীজ / কাৱি লিপি )। http://www.omniglot.com/writing/javanese.htm ৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত এই পুৰণি লিপিসমূহৰ ব্যৱহাৰ ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পত এতিয়াও নাই, কিন্তু সম্ভৱতঃ ভৱিষ্যতে ৱিকিউৎস আৰু জাভানীজ ৱিকচনেৰীৰ বাবে উপকাৰী হ'ব (৪) জাভানীজ হানাকাৰকা এতিয়াও চুণ্ডানীজ আৰু বালিনী ভাষাৰ সৈতে জড়িত, আৰু ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পসমূহত বৰ্তমান চুণ্ডানীজ ৱিকিপিডিয়া আৰু ইয়াৰ ভগ্নী প্ৰকল্পসমূহ, আৰু বালিনীজ ৱিকিপিডিয়া আছে। কোৰিয়ান সম্পাদনা কৰক কোৰিয়ান ৱিকিপিডিয়া ডাজিমোত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ হাঞ্জা ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তনৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে। নতুন ভাষাৰ বাবে অনুৰোধ/ৱিকিপিডিয়া হাঞ্জা, [[incubator:Test-wp/ko-hanja]] (এতিয়া Fandom ত ) কোৰিয়ান ভাষাত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ, Yes0songদ্বাৰা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থাপ্ৰণালীৰ বাবে পৃষ্ঠা পৰামৰ্শ সম্পাদনা কৰক, Masorisদ্বাৰা ko:ব্যৱহাৰকাৰী:হয়0গীত/Dajimo (কোৰিয়ান) ko:User:Yes0song/Dajimo/মিক্সড হাঞ্জা সংস্কৰণৰ পৰিচয় (কোৰিয়ান) দক্ষিণ কোৰিয়া আৰু উত্তৰ কোৰিয়াৰ মাজত কোৰিয়ান ব্যাকৰণৰ ভিন্নতা সম্পৰ্কেও-কিছু আলোচনা চলি আছে যদিও লিপি ৰূপান্তৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা এতিয়াও বিশ্লেষণৰ অধীনত আছে। লাডিনো সম্পাদনা কৰক ইয়াৰ উপৰি চাওক: আলোচনা:একাধিক লিখন ব্যৱস্থাত ৱিকিপিডিয়া#Ladino . লাডিনো ভাষাৰ প্ৰধান দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে লেটিনকৃত লাডিনো, আৰু ৰাছি লিপি (হিব্ৰু লিপিৰ ভিন্ন)। প্ৰবন্ধৰ ডুপ্লিকেচন ৰোধ কৰিবলৈ দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ বাঞ্ছনীয়। কিন্তু ইয়াৰদ্বাৰা সমাধান কৰাটো অতি কঠিন কাৰিকৰী প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰে, বিতংভাৱে জানিবলৈ আলোচনা পৃষ্ঠা চাওক। টাগালগ সম্পাদনা কৰক টাগালগ ভাষা লেটিন বা বায়বাইন লিপিত লিখিব পাৰি। কিন্তু যিহেতু বায়বাইন লিপিসমূহ স্থানীয় চৰকাৰে আশ্ৰয় দিয়ে, গতিকে সম্ভাৱ্য ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থাৰ ওপৰত সমৰ্থনৰ অভাৱ যেন লাগে। টকি পোনা সম্পাদনা কৰক লেটিন লিপিৰ উপৰি টকি পোনাক Sitelen Pona, নিজা হাইৰ'গ্লিফ ব্যৱস্থাত লিখিব পাৰি। লিপিটো এতিয়াও ইউনিক'ডত এনকোড কৰা হোৱা নাই, কিন্তু ইয়াক UCSUR ত এনকোড কৰা হৈছে আৰু বহুতো ফণ্ট উপলব্ধ। উপাৰ্জন সম্পাদনা কৰক কানাড়া, টিগালাৰী বা মালয়ালম লিপিৰে তুলু ==লেটিন আৰু চিৰিলিক দুয়োটা লিপিৰে লিখা ভাষাসমূহ== #লজবান #নোগাই: নোগাই ইনকিউবেটৰত বেছিভাগ প্ৰবন্ধই চিৰিলিক লিপিৰে লিখা হয়। #ৰোমানিয়ান: বৰ্তমান ৰোমানিয়ান ৱিকিপিডিয়াত কেৱল লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। #ভ্লাক্স ৰোমানী: ভ্লেক্স ৰোমানীৰ প্ৰধান দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল লেটিনকৃত ৰোমানী, আৰু চিৰিলিক ৰোমানী। ==আৰু চাওক== *[[ভাষা]] *[[লিখন পদ্ধতি]] *[[ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা]] ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedias_in_multiple_writing_systems Wikipedias in multiple writing systems] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] 7tqyimphglydoty8e3rwi68mdv9jv57 651701 651700 2026-11-09T12:31:42Z Kandarpajit Kallol 6257 651701 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} ''প্ৰবন্ধটোত সেইবিলাক ভাষা আৰু ৱিকিপিডিয়া তথা অন্যান্য ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যিয়ে একাধিক লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰে। '' ==আইনু== আইনু ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: #লেটিন (সৰ্বাধিক), #কানা (কটকনা, আৰু কেতিয়াবা কাঞ্জি) #চিৰিলিক (ছাখালিন আৰু কুৰিল দ্বীপপুঞ্জত ব্যৱহাৰ কৰা হয়)। ==আজাৰবাইজানী== আজাৰবাইজান ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। অৱশ্যে আজাৰবাইজান ৱিকিপিডিয়া লেটিন লিপিত লিখা হৈছে। ==ইনুকটিটুট== [[কানাডা]]ত প্ৰচলিত ইনুকটিটুটৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: নুনাভুটৰ ভূ-খণ্ডৰ কিছু অংশত ''ইনুক্টিটুটৰ চিলেবিক'' ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আনহাতে আন অঞ্চলত ''লেটিন'' বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ [https://iu.wikipedia.org/wiki/ᐊᒥᖅ ইনুকটিটুট ৱিকিপিডিয়াত] সক্ষম কৰা হৈছে। অৱশ্যে ভেৰিয়েণ্ট ক'ডসমূহে ৱিকিপিডিয়াৰ "iu" (ISO 639-1 macrolanguage) ব্যৱহাৰ কৰা নাই, অৱশ্যে তেওঁলোকে চিলেবিকৰ বাবে ike-Cans আৰু লেটিনৰ বাবে ike-Latn ব্যৱহাৰ কৰিছে। ==উইঘুৰ== উইঘুৰ ভাষাত আৰবী, লেটিন আৰু চিৰিলিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। ==উজবেক== উজবেক ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী বৰ্ণমালা। [https://uz.wikipedia.org/wiki/Bosh_Sahifa উজবেক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (লেটিন-চিৰিলিক) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়। ==এংলো-চেক্সন== এংলো-চেক্সন ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: [[লেটিন]] আৰু ৰুনিক। ইতিমধ্যে [https://ang.wikipedia.org/wiki/Heafodtramet এংলো-চেক্সন ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। ==কৰকল্পক== কাৰাকল্পক ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক নামৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। বৰ্তমান কৰকল্পক ৱিকিপিডিয়াই লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি আছে, আৰু ইয়াৰ কোনো ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা নাই। ==কাজাখ== কাজাখ ভাষাত তিনিটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক (kk-Cyrl), লেটিন (kk-Latn), আৰু পাৰ্চো-আৰবী (kk-আৰব)। ==কামতাপুৰী== [[কামতাপুৰী]], ৰংপুৰী, ৰাজবংশী, কোচ ৰাজবংশী, দেশী, গোৱালপাৰীয়া আদি বিভিন্ন নামেৰে নামকৰণ কৰা এই ভাষা বাংলা আৰু অসমীয়া লিপিৰে লিখা হয়, অৱশ্যে নেপালৰ ৰাজবংশী ভাষা দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয়। উত্তৰ বংগত বৰ্তমান বাংলা লিপিৰে লিখা হয় যদিও কিছুমান বৰ্ণ কিছু পৰিমাণে সলনি কৰা হৈছে। যেনে - [[File:Kamtapuri latter A.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri latter Aa.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri letter Aya.jpg|15px]]। বহুতে অসমীয়া ''ৰ'' আৰু বাংলা ''ব়''ৰ ঠাইত ''ৰ়'' ব্যৱহাৰ কৰে। ==কালমিক== চিৰিলিক আৰু টোডো লিপি ব্যৱহাৰ কৰি কালমিক ভাষা লিখা হয়। ==কাশ্মীৰী== কাশ্মীৰী ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল দেৱনাগৰী কাশ্মীৰী, পাৰ্চো-আৰবী কাশ্মীৰী আৰু ৰোমানাইজড কাশ্মীৰী। ==কিৰ্গিজ== কিৰ্গিজ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক কিৰ্গিজ, লেটিনাইজড কিৰ্গিজ আৰু পাৰ্চো-আৰবী কিৰ্গিজ (চীনৰ জিনজিয়াঙত ব্যৱহৃত)। ==ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ== ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী। [https://crh.wikipedia.org/wiki/Baş_Saife ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ৱিকিপিডিয়াত] মূলতঃ লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু ৰাছিয়াই অঞ্চলটো সংযুক্ত কৰাৰ পিছৰেপৰা ক্ৰিমিয়াত চিৰিলিক লিপিক বাস্তৱিকতে চৰকাৰী লিপি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ==কুৰ্দি== কুৰ্দি ভাষাত অঞ্চলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়: লেটিন, আৰবী আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা। [https://ku.wikipedia.org/wiki/Destpêk কুৰ্দি ৱিকিপিডিয়াই] লেটিন/আৰবী দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ বাবে স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে। ==কোংকণী== [[কোংকণী ভাষা]] দেৱনাগৰী, লেটিন, কান্নড়, আৰবী আৰু মালয়ালম - এই পাঁচটা লিপিৰে লিখা হয়। ==কোমেৰিং== কোমেৰিং ভাষাৰ তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন (আনুষ্ঠানিকভাৱে ব্যৱহৃত), আৰবী (স্থানীয় মুছলমানসকলে ব্যৱহাৰ কৰা), আৰু কোমেৰিং (কিন্তু বৰ্তমান ইউনিক'ডত পঞ্জীয়ন কৰা হোৱা নাই, য'ত তেওঁলোকে ইয়াক ৰেজাং লিপি হিচাপে গণ্য কৰে)। ==গথিক== গথিক ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু গথিক। [https://got.wikipedia.org/wiki/𐌰𐌽𐌰𐍃𐍄𐍉𐌳𐌴𐌹𐌽𐌹𐌻𐌰𐌿𐍆𐍃 গথিক ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত ইতিমধ্যে এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। অৱশ্যে ২০২৪ চনৰ আপডেট অনুসৰি এই স্বয়ংক্ৰিয় অনুবাদ ব্যৱস্থাই ভেক্টৰৰ ২০২২ সংস্কৰণত কাম নকৰে। ==চাওঁতালি== [[চাঁওতালি ভাষা]] লিখিবলৈ স্থান বিশেষে অসমীয়া, বাংলা, ওড়িয়া, দেৱনাগৰী, ৰোমান আদি লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত চাঁওতালি ভাষা তথা [https://sat.wikipedia.org/wiki/ᱢᱩᱬᱩᱛ_ᱥᱟᱦᱴᱟ চাঁওতালি ৱিকিপিডিয়াত] [[ৰঘুনাথ মুৰ্মু]]ৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা [[অল চিকি লিপি|অল চিকি লিপিৰে]] লিখা হয়। ==চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান== চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান (বিকল্পভাৱে, বছনিয়ান-ক্ৰ'ৱেচিয়ান-মণ্টেনেগ্ৰিন-ছাৰ্বিয়ান) হৈছে চাৰিটা মানক জাত (বছনিয়ান, ক্ৰ'ৱেচিয়ান, মণ্টেনেগ্ৰিন আৰু ছাৰ্বিয়ান), দুটা প্ৰধান উচ্চাৰণ (ইজেকাভিয়ান আৰু একভিয়ান), আৰু দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা/লিপি: লেটিন (sh-Latn) আৰু চিৰিলিক (sh-Cyrl) থকা এটা বহুকেন্দ্ৰিক ভাষা। [https://sh.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান ৱিকিপিডিয়াত] এই দুবিধ লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==চীনা== [https://zh.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:首页 মান্য চীনা ৱিকিমিডিয়াত] [[চীনা]] বৃহৎ ভাষাৰ ক'ড zh ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: সৰলীকৃত চীনা (zh-Hans) আৰু পৰম্পৰাগত চীনা (zh-Hant), আৰু বিভিন্ন চাইনোফোন অঞ্চলত বিভিন্ন স্থানীয় শব্দভাণ্ডাৰ আৰু বাক্যবিন্যাস আছে। চীনা ৱিকিপিডিয়া (zhwiki)ই অন্য কিছুমান zh.wiki* প্ৰকল্পৰ সৈতে একেলগে ছটা ভিন্নতা সমৰ্থন কৰে: #সৰলীকৃত চীনা (মূল চীন) (zh-Hans-CN) #পৰম্পৰাগত চীনা (হংকং) (zh-Hant-HK) #পৰম্পৰাগত চীনা (মাকাও) (zh-Hant-MO) #সৰলীকৃত চীনা (মালয়েছিয়া) (zh-Hans-MY) #সৰলীকৃত চীনা (ছিংগাপুৰ) (zh-Hans-SG) #পৰম্পৰাগত চীনা (টাইৱান) (zh-Hant-TW) URL সমূহ, ৱিকিডাটা লেবেলসমূহ আৰু সম্ভৱতঃ ডাটাবেইচ আঁচনিৰ ভিতৰত ভিন্নতা টেগসমূহক zh-cn, zh-hk, zh-mo, zh-my, zh-sg আৰু zh-tw হিচাপে সৰলীকৃত কৰা হৈছে। ===গান চীনা=== গান চীনা ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গান চাইনিজ তথা ৰোমানাইজড গান। [https://gan.wikipedia.org/wiki/封面 গান ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গণ চীনা), কিন্তু ৰোমানাইজড গানলৈ নহয়। ===ৱু চীনা=== ৱু চাইনিজসকলৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিম্পলিফাইড চাইনিজ আৰু ট্ৰেডিচনেল চাইনিজ। [https://wuu.wikipedia.org/wiki/封面 ৱু চীনা ৱিকিমিডিয়াত] দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ বাঞ্ছনীয়। ==চুণ্ডানীজ== লেটিন লিপি আৰু সুন্দনী লিপি (Aksara Sunda) ব্যৱহাৰ কৰি চুণ্ডানীজ ভাষা লিখা হয়। ==চেচেন== চেচেন ভাষাত দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক আৰু লেটিন বৰ্ণমালা। ==ছাৰ্বিয়ান== ছাৰ্বিয়ান ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক (sr-Cyrl) আৰু লেটিন (sr-Latn) আৰু দুটা প্ৰধান উপভাষা আছে। গতিকে তত্ত্বগতভাৱে ভাষাটোৰ চাৰিটা ভিন্নতা আছে: # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Cyrl-ekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Latn-ekavsk) # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Cyrl-ijekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Latn-ijekavsk) [https://sr.wikipedia.org/wiki/Главна_страна ছাৰ্বিয়ান ৱিকিপিডিয়াই] দুয়োটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে, কিন্তু উপভাষাৰ ক্ষেত্ৰত নহয়, কাৰণ সেইবোৰৰ মাজত পাৰ্থক্য কম। ==ছিলেটী== [[ছিলেটী ভাষা]] [[ছিলেটী নাগৰী]] আৰু বাংলা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ছিলটী ৱিকিপিডিয়াত ছিলেটী নাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==জাজাকি== জাজাকিয়ে দুটা লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছে। প্ৰথমটো হ’ল ভাটে/বেদিৰ্ক্সান বৰ্ণমালা, যিটো ভেট অভিধানকে ধৰি চিন আৰু একাডেমী দুয়োটা দিশতে প্ৰধান বৰ্ণমালা। ==টাচেলহিট== টাচেলহিট ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: টিফিনাগ আৰু লেটিন, কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছে যে বৰ্ণনা কৰিবলৈ আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিন্তু এই বিষয়ত উপযোগী হ'ব নোৱাৰাকৈয়ে সেইবোৰো বহুত পুৰণি। টিফিনাঘৰপৰা লেটিনলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা [https://shi.wikipedia.org/wiki/Tasna_Tamzwarut টাচেলহিট ৱিকিপিডিয়াত] সমৰ্থিত হৈছে, বিপৰীত ৰূপান্তৰ শেহতীয়াকৈ মিডিয়াউইকি চফ্টৱেৰত মোতায়েন কৰা হৈছে। ==টাটাৰ== টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক টাটাৰ, লেটিনাইজড টাটাৰ আৰু পাৰ্চো-আৰবী টাটাৰ। ==টালিছ== টালিছ ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। ==তাজিক== তাজিক ভাষাত অঞ্চল অনুসৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়, #[[তাজিকিস্তান]]ত চিৰিলিক বৰ্ণমালা। #[[আফগানিস্তান]]ত আৰবী বৰ্ণমালা। #লেটিন বৰ্ণমালা। [https://tg.wikipedia.org/wiki/Саҳифаи_аслӣ তাজিক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (চিৰিলিক-লেটিন) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়। ==তামিল== [[তামিল ভাষা]]ৰ নিজস্ব লিপি আছে যদিও কিছু সংখ্যক মুছলমান তামিলে আৰবী লিপিৰেও তামিল ভাষা লিখে। ==তুলু== [[তুলু ভাষা]] কন্নড় লিপিৰে লিখা হয় যদিও [[কেৰালা]]ৰ কিছু সংখ্যক তুলু ভাষী লোকে মালয়ালম লিপিৰে তুলু ভাষা লিখে। ==তুৰ্কমেন== তুৰ্কমেন ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন ([[তুৰ্কমেনিস্তান]]ত ব্যৱহৃত), পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা ([[ইৰাণ]] আৰু [[আফগানিস্তান]]ত ব্যৱহৃত) আৰু চিৰিলিক (ঐতিহাসিকভাৱে তুৰ্কমেনিস্তানত ব্যৱহৃত)। এই মুহূৰ্তত চিৰিলিক বৰ্ণমালাৰ বাবে লিপিবদ্ধকৰণ সেৱা আছে, অৱশ্যে পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালাৰ বাবে নহয়। ==পঞ্জাবী== [[পঞ্জাবী ভাষা]] লিখাৰ বাবে কেইবাটাও ভিন্ন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [[পাকিস্তান]]ৰ পঞ্জাব প্ৰদেশত ব্যৱহৃত লিপি শ্বাহমুখী আৰু মূলতঃ উৰ্দু লিপিৰ সৈতে একে। [[ভাৰত]]ৰ [[পঞ্জাব]] ৰাজ্যত শিখ আদি লোকে [[গুৰমুখী লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰে। হিন্দুসকলে আৰু চুবুৰীয়া ভাৰতীয় ৰাজ্য যেনে হাৰিয়ানা আৰু হিমাচল প্ৰদেশত বাস কৰাসকলে কেতিয়াবা দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰে। শ্বাহমুখী আৰু গুৰমুখী লিপি পাঞ্জাবী লিখাৰ বাবে সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াক ভাষাৰ চৰকাৰী লিপি বুলি গণ্য কৰা হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ দুয়োটা লিপিৰে দুটা ভিন্ন ৱিকিপিডিয়া আছে — #পূব পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া #পশ্চিম পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া গতিকে প্ৰতিজনে এই দুয়োটা ৱিকিত ক্ৰমে গুৰমুখী বা শ্বাহমুখী লিপিৰে পঢ়িব পাৰে। ==পালি== [[পালি ভাষা[] দেৱনাগৰী, ব্ৰাহ্মী আৰু লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ==পোলিছ== [[পোলেণ্ড]]ৰ পোলিছ ভাষা সাধাৰণতে লেটিন আখৰেৰে লিখা হয়। ইয়াৰ উপৰি বেছিভাগেই ভক্তিমূলক কিতাপ চিৰিলিক লিপিৰে প্ৰকাশ কৰা হয়। ==বছনিয়ান== বছনিয়ান ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা দুটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বৰ্তমান বছনিয়ান ৱিকিপিডিয়াত লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু কোনো চিৰিলিক সমৰ্থন নাই। কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে বছনিয়ান ভাষাই ১৯০০ চনৰ আগতে আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছিল, কিন্তু আধুনিক বিকাশৰ বাবে উপযোগী নহয়। ==বড়ো== [[বড়ো ভাষা]]ৰ নিজা [[দেওধাই লিপি]] আছিল বুলি কোৱা হয় যদিও এসময়ত [[অসম]]ত অসমীয়া আৰু [[পশ্চিমবংগ]]ত বাংলা লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত দেৱনাগৰী আৰু ৰোমান লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হয়। বৰ্তমান বড়ো ভাষা লিখিবলৈ মূলত [[দেৱনাগৰী]] লিপিক গ্ৰহণ কৰা হৈছে। ==ব্ৰাহুই== ব্ৰাহুই ভাষাৰ প্ৰধানকৈ দুটা লিখন পদ্ধতি আছে- আৰবী আৰু লেটিন লিপি। ==বাটক== ===মাণ্ডাইলিং বাটক আৰু টোবা বাটক=== লেটিন লিপি আৰু বাটক লিপি (Surat Batak) ব্যৱহাৰ কৰি বাটক ভাষা লিখিব পাৰি। ==বালিনিজ== বালিনিজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু বালি লিপি। [https://ban.wikipedia.org/wiki/Kaca_Utama বালিনিজ ৱিকিপিডিয়াত] বালিনিজ ভাষাৰপৰা লেটিনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা বিকশিত কৰা হয়, কিন্তু ইয়াৰ বিপৰীতে লেটিনৰপৰা বালিনিজলৈ কৰা নহয়। ==বুগিনিজ== বুগিনিজ ভাষা লেটিন লিপি আৰু লণ্টাৰা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখিব পাৰি। ==বেলাৰুছিয়ান== বেলাৰুছ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক আৰু লেটিন। ==মালয়== [[মালয় ভাষা]] সাধাৰণতে ৰুমী নামৰ লেটিন বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয় যদিও জাৱী লিপি নামৰ এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপিও আছে। ব্ৰুনাইত ৰুমী আৰু জাৱী সহ-অফিচিয়েল। বৰ্তমান জাৱী লিপি সংৰক্ষণ আৰু মালয়েছিয়াত মালয়সকলৰ মাজত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলোৱা হৈছে আৰু মালয়েছিয়াত মালয় ভাষাৰ পৰীক্ষা দিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে জাৱী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিয়াৰ বিকল্প আছে। লেটিন বৰ্ণমালা অৱশ্যে এতিয়াও [[মালয়েছিয়া]]ত চৰকাৰী আৰু অনানুষ্ঠানিক দুয়োটা কামতে আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহৃত লিপি। ==মিণ্ডং== ইষ্টাৰ্ন মিন বা মিণ্ডং ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ, আৰু ৰোমানীকৃত ফুচ'ৱেজ (লিখা ব্যৱস্থাটোক "Bàng-uâ-cê" বুলি জনা যায়)। ==মিনান== দক্ষিণ মিন বা মিন্নান ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰেৰে লিখা ৰোমানাইজড মিনান আৰু মিনান। ==মেইতেই== [[মেইতেই ভাষা|মেইতেই]] বা মণিপুৰী ভাষা লিখোঁতে সাধাৰণতে অসমীয়া-বাংলা লিপি (বাংলা ব়, অসমীয়া ৱ) ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত [[মেইতেই লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [https://mni.wikipedia.org/wiki/ꯃꯔꯨꯑꯣꯏꯕ_ꯂꯃꯥꯏ মেইতেই ৱিকিপিডিয়াত] মূলত মেইতেই লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, লগতে বাংলা লিপিলৈ লিপ্যন্তৰৰ ব্যৱস্থাও আছে। ==মৈথিলী== [[মৈথিলী ভাষা]] [[দেৱনাগৰী]] আৰু [[তিৰহুতা লিপি|তিৰহুতা লিপিৰে]] লিখা হয়। [https://mai.wikipedia.org/wiki/सम्मुख_पन्ना মৈথিলী ৱিকিপিডিয়াত] দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয় যদিও ওপৰৰ শিৰোনামত তিৰহুতা লিপিৰে ''ব়িকিপিডিযা'' লিখা হয়। ==লাজ== লাজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: জৰ্জিয়ান লিপি আৰু লেটিন লিপি। ==শ্বুঘনী== শ্বুঘনী ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। শ্বুঘনি ৱিকিপিডিয়া পৰীক্ষা লেটিন আৰু চিৰিলিক লিপিত লিখা হৈছে। ==সিন্ধী== পৰিৱৰ্তিত পাৰ্চী বৰ্ণমালা আৰু দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি [[সিন্ধী ভাষা]] লিখা হয়। ভাৰতৰ বেছিভাগ সিন্ধী যুৱকে পাৰ্চী বৰ্ণমালা নাজানে, তেওঁলোকে দেৱনাগৰী ব্যৱহাৰ কৰে, যাৰ ফলত বৰ্তমানৰ ৱিকিপিডিয়া কেৱল পাকিস্তানত থকাসকলৰ বাবেহে উপলব্ধ। ==হাক্কা== হাক্কা ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ আৰু ৰোমানীকৃত হাক্কা। ==হাৰিয়ানৱী== হাৰিয়ানৱী ভাষাত দুটা লিখন পদ্ধতি আছে, সেইবোৰ হৈছে ভাৰতত ব্যৱহৃত দেৱনাগৰী, আৰু পাকিস্তানত ব্যৱহৃত শ্বাহমুখী (এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপি)। বৰ্তমান হাৰিয়ানৱী ইনকিউবেটৰত শ্বাহমুখী লিপিৰে লিখা প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা অধিক। ==মাঞ্চু== সম্পাদনা কৰক ফেব্ৰিকেটৰত অনুসৰণ কৰা হৈছে : কাৰ্য্য T315227 মানচু ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: মানচু লিপি, জুৰচেন লিপি, আৰু লেটিন লিপি। থলুৱা ভাষীসকলৰ ক্ষেত্ৰত মানচু ভাষাটো বিলুপ্তিৰ ওচৰ চাপিছে, অৱশ্যে বহু অনুৰাগী আৰু শিক্ষাবিদে ইয়াক দ্বিতীয় ভাষা হিচাপে শিকিছে। যেতিয়া তেওঁলোকে শিকে তেতিয়া চীনত মই বিশ্বাস কৰোঁ যে তেওঁলোকে মূলতঃ মাঞ্চু লিপি ব্যৱহাৰ কৰে আৰু পশ্চিমত তেওঁলোকে লেটিন আৰু মাঞ্চু লিপি দুয়োটাতে ভাষাটো শিকে। আমি অলপ সমস্যাৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰো যে মাঞ্চু লিপি সাধাৰণতে উলম্বভাৱে লিখা হয়, ওপৰৰপৰা তললৈ। কিন্তু প্ৰয়োজন হ’লে সেই নিয়মটো বেঁকা কৰিব পাৰি আৰু আমি অনুভূমিকভাৱে কৰিব পাৰো আৰু মানুহে মাঞ্চু লিপিত পঢ়িব বিচাৰিলে নিজৰ পৰ্দাখন নিজেই ঘূৰাব পাৰে। উলম্ব লিপি এতিয়া সমৰ্থিত। জুৰচেন লিপি মানচুৰ পূৰ্বৰ পৰ্যায়, জুৰচেন ভাষা লিখাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যদি কেতিয়াবা ইউনিকোডত ই সঠিকভাৱে কাম কৰে, আমি হয়তো এটা পৃথক জুৰচেন ৱিকিপিডিয়া সৃষ্টি কৰিব পাৰো যেনে আমাৰ কেনেকৈ পৃথক আধুনিক আৰু পুৰণি ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়া আছে। সকলো একেলগে, langcom ৰদ্বাৰা বহুবাৰ প্ৰয়োজন হৈছিল যে মানচুৰ বাবে ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা যিমান পাৰি সোনকালে মোতায়েন কৰা উচিত। মংগোলীয় সম্পাদনা কৰক চিৰিলিক লিপি, ধ্ৰুপদী মংগোলীয় লিপি আৰু 'ফাগস্পা লিপি see unicode (Mainly for art) ব্যৱহাৰ কৰি মংগোলীয় ভাষা লিখিব পাৰি। [9] . ধ্ৰুপদী মংগোলীয় লিপি আৰু লেটিনকৃত মংগোলীয় লিপিত লিখা মংগোলীয় ৱিকিপিডিয়া সৃষ্টি কৰাত বাধা দিবলৈ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ বাঞ্ছনীয়। জিবে সম্পাদনা কৰক Xibe ভাষা লেটিন লিপি বা Xibe লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখিব পাৰি। বৰ্তমান Xibe পৰীক্ষা ৱিকিপিডিয়াত Xibe লিপিত বহুতো বিষয়-বস্তু আছে, পূৰ্বতে ইয়াৰে বহুতেই লেটিন ব্যৱহাৰ কৰিছিল, ২০২৩ চনৰ শেষৰফালে ইয়াক হস্তচালিতভাৱে Xibe লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হৈছিল। দুয়োটা লিখা ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ পাঠকৰ বাবে বাঞ্ছনীয়। অন্য ৰূপান্তৰক সম্পাদনা কৰক ফুলফুল্দে সম্পাদনা কৰক পেউল/ফুলফুল্ডৰ দুটা প্ৰধান লেখা ব্যৱস্থা আছে। লেটিন লিপি, en:Adlam লিপি . কেমেৰুণ আৰু চুবুৰীয়া দেশতো আৰবী আজামিয়া ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইতিমধ্যে কিছুমান পৃষ্ঠা আছে যিবোৰ হস্তচালিতভাৱে ৰূপান্তৰ কৰা হৈছে, যেনে: Gine/adlam জাভানীজ সম্পাদনা কৰক ফেব্ৰিকেটৰত অনুসৰণ কৰা হৈছে : কাৰ্য্য T47779 en:জাভানিজ ভাষা হৈছে প্ৰধানকৈ জাভা দ্বীপত কোৱা ভাষা, আৰু ইণ্ডোনেছিয়া আৰু চুৰিনামৰ জাভানী প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলেও ব্যৱহাৰ কৰা ভাষা। (১) দুটা লিখন পদ্ধতি আছে: পৰম্পৰাগত হানাচাৰাকা (যাক কাৰাকান বুলিও কোৱা হয়, আবুগিদা লিপি) আৰু লেটিন। লেটিন ভাষা অধিক প্ৰচলিত কাৰণ জাভানীজ ভাষাৰ প্ৰায় সকলো প্ৰকাশন (যদিও কমসংখ্যক) সকলো লেটিন ভাষাত। লেটিনৰপৰা হানাকাৰকালৈ এজনৰপৰা এজনলৈ ৰূপান্তৰ সম্ভৱ। হানাকাৰাকাই শেহতীয়াকৈ (২০০৯) নিজৰ ইউনিক'ড পাইছে, আৰু ইয়াত এটা হানাকাৰাকা ইউনিক'ড ফণ্ট আৰু কেইবাটাও অ-ইউনিক'ড ফণ্ট আছে। যিহেতু ইউনিকোড TrueTypeদ্বাৰা সমৰ্থিত হোৱা নাই, ই SIL ৰ Graphite ব্যৱহাৰ কৰিছে। বৰ্তমান জাভা ৱিকিপিডিয়াই ইতিমধ্যে WebFont প্ৰণয়ন কৰিবলৈ অনুৰোধ জনাইছে। ভৱিষ্যতে চীনা বা চিৰিলিক প্ৰকল্পৰ দৰে স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ দেখাটো বাঞ্ছনীয়। (২) বিবেচনা কৰিবলগীয়া আন এটা কথা: জাভা ভাষাৰ সামাজিক স্থানৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি (অন্ততঃ) দুটা ৰেজিষ্টাৰ (শব্দভাণ্ডাৰৰ গোট) আছে: ভদ্ৰ/প্ৰাসাদৰ জাভানীজ (krama) আৰু ব্ৰাছ/বজাৰ জাভানীজ (ngoko)। দুয়োটা মধ্য জাভাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, প্ৰথমটো প্ৰকাশনত বেছিকৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আনহাতে পিছৰটো কথোপকথনত বেছি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কিছুমান ঠাইত পিছৰটোৰ ব্যৱহাৰ প্ৰকাশনতো পোৱা যায়, মূলতঃ চুৰিনামত (উদাহৰণস্বৰূপে চুৰিনাম-জাভানিজ বাইবেলত এনগোকো ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিটো জাভানিজ মানুহৰ চকু আৰু কাণৰ বাবে অশ্লীল হ’ব), য’ত প্ৰথমটো এতিয়া ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাই, ঐতিহাসিক আৰু ভৌগোলিক কাৰণত। পূব জাভাৰ লোকসকলৰ ক্ষেত্ৰতো একেই কথা, যিসকলে অভিজাত শ্ৰেণীৰ সৈতে জড়িত হোৱাৰ বাবে প্ৰথমটোৰ ব্যৱহাৰৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল, আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ বিভিন্ন ঠাইৰ অন্যান্য জাতিৰ লোকৰ ক্ষেত্ৰতো একেই কথা। গতিকে জাভা ভাষাত চাৰিটা সংমিশ্ৰণ/ভেৰিয়েণ্ট আছে: হানাচৰক ক্ৰমা লেটিন ব্যাকৰণ ইমান দুখৰ কথা। লেটিন তেতিয়া ক্ৰমৰপৰা ংগোকোলৈ ৰূপান্তৰিত হ'বলৈ কেতিয়াবা শব্দভাণ্ডাৰৰ এজনৰপৰা এজনলৈ মেপিং কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়, কিন্তু আন কিছুমান ক্ষেত্ৰত এজনৰপৰা বহুতলৈ বা বহুতৰপৰা এজনলৈ, বা আনকি ব্যাকৰণৰ পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰয়োজন হয়। (৩) ঐতিহাসিকভাৱে জাভানীজ লিখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা তৃতীয় (আৰু আনকি চতুৰ্থ) লিপিও আছে, অৰ্থাৎ আৰবী লিপি (যাক পেগন বৰ্ণমালা আৰু আৰব গুণ্ডুল বৰ্ণমালা বুলি কোৱা হয়), আৰু তাৰ বহু আগতেই সংস্কৃত / পল্লৱ ( পুৰণি জাভানীজ / কাৱি লিপি )। http://www.omniglot.com/writing/javanese.htm ৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত এই পুৰণি লিপিসমূহৰ ব্যৱহাৰ ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পত এতিয়াও নাই, কিন্তু সম্ভৱতঃ ভৱিষ্যতে ৱিকিউৎস আৰু জাভানীজ ৱিকচনেৰীৰ বাবে উপকাৰী হ'ব (৪) জাভানীজ হানাকাৰকা এতিয়াও চুণ্ডানীজ আৰু বালিনী ভাষাৰ সৈতে জড়িত, আৰু ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পসমূহত বৰ্তমান চুণ্ডানীজ ৱিকিপিডিয়া আৰু ইয়াৰ ভগ্নী প্ৰকল্পসমূহ, আৰু বালিনীজ ৱিকিপিডিয়া আছে। কোৰিয়ান সম্পাদনা কৰক কোৰিয়ান ৱিকিপিডিয়া ডাজিমোত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ হাঞ্জা ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তনৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে। নতুন ভাষাৰ বাবে অনুৰোধ/ৱিকিপিডিয়া হাঞ্জা, [[incubator:Test-wp/ko-hanja]] (এতিয়া Fandom ত ) কোৰিয়ান ভাষাত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ, Yes0songদ্বাৰা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থাপ্ৰণালীৰ বাবে পৃষ্ঠা পৰামৰ্শ সম্পাদনা কৰক, Masorisদ্বাৰা ko:ব্যৱহাৰকাৰী:হয়0গীত/Dajimo (কোৰিয়ান) ko:User:Yes0song/Dajimo/মিক্সড হাঞ্জা সংস্কৰণৰ পৰিচয় (কোৰিয়ান) দক্ষিণ কোৰিয়া আৰু উত্তৰ কোৰিয়াৰ মাজত কোৰিয়ান ব্যাকৰণৰ ভিন্নতা সম্পৰ্কেও-কিছু আলোচনা চলি আছে যদিও লিপি ৰূপান্তৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা এতিয়াও বিশ্লেষণৰ অধীনত আছে। লাডিনো সম্পাদনা কৰক ইয়াৰ উপৰি চাওক: আলোচনা:একাধিক লিখন ব্যৱস্থাত ৱিকিপিডিয়া#Ladino . লাডিনো ভাষাৰ প্ৰধান দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে লেটিনকৃত লাডিনো, আৰু ৰাছি লিপি (হিব্ৰু লিপিৰ ভিন্ন)। প্ৰবন্ধৰ ডুপ্লিকেচন ৰোধ কৰিবলৈ দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ বাঞ্ছনীয়। কিন্তু ইয়াৰদ্বাৰা সমাধান কৰাটো অতি কঠিন কাৰিকৰী প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰে, বিতংভাৱে জানিবলৈ আলোচনা পৃষ্ঠা চাওক। টাগালগ সম্পাদনা কৰক টাগালগ ভাষা লেটিন বা বায়বাইন লিপিত লিখিব পাৰি। কিন্তু যিহেতু বায়বাইন লিপিসমূহ স্থানীয় চৰকাৰে আশ্ৰয় দিয়ে, গতিকে সম্ভাৱ্য ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থাৰ ওপৰত সমৰ্থনৰ অভাৱ যেন লাগে। টকি পোনা সম্পাদনা কৰক লেটিন লিপিৰ উপৰি টকি পোনাক Sitelen Pona, নিজা হাইৰ'গ্লিফ ব্যৱস্থাত লিখিব পাৰি। লিপিটো এতিয়াও ইউনিক'ডত এনকোড কৰা হোৱা নাই, কিন্তু ইয়াক UCSUR ত এনকোড কৰা হৈছে আৰু বহুতো ফণ্ট উপলব্ধ। উপাৰ্জন সম্পাদনা কৰক কানাড়া, টিগালাৰী বা মালয়ালম লিপিৰে তুলু ==লেটিন আৰু চিৰিলিক দুয়োটা লিপিৰে লিখা ভাষাসমূহ== #লজবান #নোগাই: নোগাই ইনকিউবেটৰত বেছিভাগ প্ৰবন্ধই চিৰিলিক লিপিৰে লিখা হয়। #ৰোমানিয়ান: বৰ্তমান ৰোমানিয়ান ৱিকিপিডিয়াত কেৱল লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। #ভ্লাক্স ৰোমানী: ভ্লেক্স ৰোমানীৰ প্ৰধান দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল লেটিনকৃত ৰোমানী, আৰু চিৰিলিক ৰোমানী। ==আৰু চাওক== *[[ভাষা]] *[[লিখন পদ্ধতি]] *[[ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা]] ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedias_in_multiple_writing_systems Wikipedias in multiple writing systems] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] 47d46wd2nr5rr3n60t37j35q1qwblhq 651704 651701 2026-11-09T12:36:05Z Kandarpajit Kallol 6257 651704 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} ''প্ৰবন্ধটোত সেইবিলাক ভাষা আৰু ৱিকিপিডিয়া তথা অন্যান্য ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যিয়ে একাধিক লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰে। '' ==আইনু== আইনু ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: #লেটিন (সৰ্বাধিক), #কানা (কটকনা, আৰু কেতিয়াবা কাঞ্জি) #চিৰিলিক (ছাখালিন আৰু কুৰিল দ্বীপপুঞ্জত ব্যৱহাৰ কৰা হয়)। ==আজাৰবাইজানী== আজাৰবাইজান ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। অৱশ্যে আজাৰবাইজান ৱিকিপিডিয়া লেটিন লিপিত লিখা হৈছে। ==ইনুকটিটুট== [[কানাডা]]ত প্ৰচলিত ইনুকটিটুটৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: নুনাভুটৰ ভূ-খণ্ডৰ কিছু অংশত ''ইনুক্টিটুটৰ চিলেবিক'' ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আনহাতে আন অঞ্চলত ''লেটিন'' বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ [https://iu.wikipedia.org/wiki/ᐊᒥᖅ ইনুকটিটুট ৱিকিপিডিয়াত] সক্ষম কৰা হৈছে। অৱশ্যে ভেৰিয়েণ্ট ক'ডসমূহে ৱিকিপিডিয়াৰ "iu" (ISO 639-1 macrolanguage) ব্যৱহাৰ কৰা নাই, অৱশ্যে তেওঁলোকে চিলেবিকৰ বাবে ike-Cans আৰু লেটিনৰ বাবে ike-Latn ব্যৱহাৰ কৰিছে। ==উইঘুৰ== উইঘুৰ ভাষাত আৰবী, লেটিন আৰু চিৰিলিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। ==উজবেক== উজবেক ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী বৰ্ণমালা। [https://uz.wikipedia.org/wiki/Bosh_Sahifa উজবেক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (লেটিন-চিৰিলিক) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়। ==এংলো-চেক্সন== এংলো-চেক্সন ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: [[লেটিন]] আৰু ৰুনিক। ইতিমধ্যে [https://ang.wikipedia.org/wiki/Heafodtramet এংলো-চেক্সন ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। ==কৰকল্পক== কাৰাকল্পক ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক নামৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। বৰ্তমান কৰকল্পক ৱিকিপিডিয়াই লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি আছে, আৰু ইয়াৰ কোনো ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা নাই। ==কাজাখ== কাজাখ ভাষাত তিনিটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক (kk-Cyrl), লেটিন (kk-Latn), আৰু পাৰ্চো-আৰবী (kk-আৰব)। ==কামতাপুৰী== [[কামতাপুৰী]], ৰংপুৰী, ৰাজবংশী, কোচ ৰাজবংশী, দেশী, গোৱালপাৰীয়া আদি বিভিন্ন নামেৰে নামকৰণ কৰা এই ভাষা বাংলা আৰু অসমীয়া লিপিৰে লিখা হয়, অৱশ্যে নেপালৰ ৰাজবংশী ভাষা দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয়। উত্তৰ বংগত বৰ্তমান বাংলা লিপিৰে লিখা হয় যদিও কিছুমান বৰ্ণ কিছু পৰিমাণে সলনি কৰা হৈছে। যেনে - [[File:Kamtapuri latter A.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri latter Aa.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri letter Aya.jpg|15px]]। বহুতে অসমীয়া ''ৰ'' আৰু বাংলা ''ব়''ৰ ঠাইত ''ৰ়'' ব্যৱহাৰ কৰে। ==কালমিক== চিৰিলিক আৰু টোডো লিপি ব্যৱহাৰ কৰি কালমিক ভাষা লিখা হয়। ==কাশ্মীৰী== কাশ্মীৰী ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল দেৱনাগৰী কাশ্মীৰী, পাৰ্চো-আৰবী কাশ্মীৰী আৰু ৰোমানাইজড কাশ্মীৰী। ==কিৰ্গিজ== কিৰ্গিজ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক কিৰ্গিজ, লেটিনাইজড কিৰ্গিজ আৰু পাৰ্চো-আৰবী কিৰ্গিজ (চীনৰ জিনজিয়াঙত ব্যৱহৃত)। ==ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ== ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী। [https://crh.wikipedia.org/wiki/Baş_Saife ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ৱিকিপিডিয়াত] মূলতঃ লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু ৰাছিয়াই অঞ্চলটো সংযুক্ত কৰাৰ পিছৰেপৰা ক্ৰিমিয়াত চিৰিলিক লিপিক বাস্তৱিকতে চৰকাৰী লিপি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ==কুৰ্দি== কুৰ্দি ভাষাত অঞ্চলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়: লেটিন, আৰবী আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা। [https://ku.wikipedia.org/wiki/Destpêk কুৰ্দি ৱিকিপিডিয়াই] লেটিন/আৰবী দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ বাবে স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে। ==কোংকণী== [[কোংকণী ভাষা]] দেৱনাগৰী, লেটিন, কান্নড়, আৰবী আৰু মালয়ালম - এই পাঁচটা লিপিৰে লিখা হয়। ==কোমেৰিং== কোমেৰিং ভাষাৰ তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন (আনুষ্ঠানিকভাৱে ব্যৱহৃত), আৰবী (স্থানীয় মুছলমানসকলে ব্যৱহাৰ কৰা), আৰু কোমেৰিং (কিন্তু বৰ্তমান ইউনিক'ডত পঞ্জীয়ন কৰা হোৱা নাই, য'ত তেওঁলোকে ইয়াক ৰেজাং লিপি হিচাপে গণ্য কৰে)। ==গথিক== গথিক ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু গথিক। [https://got.wikipedia.org/wiki/𐌰𐌽𐌰𐍃𐍄𐍉𐌳𐌴𐌹𐌽𐌹𐌻𐌰𐌿𐍆𐍃 গথিক ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত ইতিমধ্যে এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। অৱশ্যে ২০২৪ চনৰ আপডেট অনুসৰি এই স্বয়ংক্ৰিয় অনুবাদ ব্যৱস্থাই ভেক্টৰৰ ২০২২ সংস্কৰণত কাম নকৰে। ==চাওঁতালি== [[চাঁওতালি ভাষা]] লিখিবলৈ স্থান বিশেষে অসমীয়া, বাংলা, ওড়িয়া, দেৱনাগৰী, ৰোমান আদি লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত চাঁওতালি ভাষা তথা [https://sat.wikipedia.org/wiki/ᱢᱩᱬᱩᱛ_ᱥᱟᱦᱴᱟ চাঁওতালি ৱিকিপিডিয়াত] [[ৰঘুনাথ মুৰ্মু]]ৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা [[অল চিকি লিপি|অল চিকি লিপিৰে]] লিখা হয়। ==চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান== চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান (বিকল্পভাৱে, বছনিয়ান-ক্ৰ'ৱেচিয়ান-মণ্টেনেগ্ৰিন-ছাৰ্বিয়ান) হৈছে চাৰিটা মানক জাত (বছনিয়ান, ক্ৰ'ৱেচিয়ান, মণ্টেনেগ্ৰিন আৰু ছাৰ্বিয়ান), দুটা প্ৰধান উচ্চাৰণ (ইজেকাভিয়ান আৰু একভিয়ান), আৰু দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা/লিপি: লেটিন (sh-Latn) আৰু চিৰিলিক (sh-Cyrl) থকা এটা বহুকেন্দ্ৰিক ভাষা। [https://sh.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান ৱিকিপিডিয়াত] এই দুবিধ লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==চীনা== [https://zh.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:首页 মান্য চীনা ৱিকিমিডিয়াত] [[চীনা]] বৃহৎ ভাষাৰ ক'ড zh ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: সৰলীকৃত চীনা (zh-Hans) আৰু পৰম্পৰাগত চীনা (zh-Hant), আৰু বিভিন্ন চাইনোফোন অঞ্চলত বিভিন্ন স্থানীয় শব্দভাণ্ডাৰ আৰু বাক্যবিন্যাস আছে। চীনা ৱিকিপিডিয়া (zhwiki)ই অন্য কিছুমান zh.wiki* প্ৰকল্পৰ সৈতে একেলগে ছটা ভিন্নতা সমৰ্থন কৰে: #সৰলীকৃত চীনা (মূল চীন) (zh-Hans-CN) #পৰম্পৰাগত চীনা (হংকং) (zh-Hant-HK) #পৰম্পৰাগত চীনা (মাকাও) (zh-Hant-MO) #সৰলীকৃত চীনা (মালয়েছিয়া) (zh-Hans-MY) #সৰলীকৃত চীনা (ছিংগাপুৰ) (zh-Hans-SG) #পৰম্পৰাগত চীনা (টাইৱান) (zh-Hant-TW) URL সমূহ, ৱিকিডাটা লেবেলসমূহ আৰু সম্ভৱতঃ ডাটাবেইচ আঁচনিৰ ভিতৰত ভিন্নতা টেগসমূহক zh-cn, zh-hk, zh-mo, zh-my, zh-sg আৰু zh-tw হিচাপে সৰলীকৃত কৰা হৈছে। ===গান চীনা=== গান চীনা ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গান চাইনিজ তথা ৰোমানাইজড গান। [https://gan.wikipedia.org/wiki/封面 গান ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গণ চীনা), কিন্তু ৰোমানাইজড গানলৈ নহয়। ===ৱু চীনা=== ৱু চাইনিজসকলৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিম্পলিফাইড চাইনিজ আৰু ট্ৰেডিচনেল চাইনিজ। [https://wuu.wikipedia.org/wiki/封面 ৱু চীনা ৱিকিমিডিয়াত] দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ বাঞ্ছনীয়। ==চুণ্ডানীজ== লেটিন লিপি আৰু সুন্দনী লিপি (Aksara Sunda) ব্যৱহাৰ কৰি চুণ্ডানীজ ভাষা লিখা হয়। ==চেচেন== চেচেন ভাষাত দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক আৰু লেটিন বৰ্ণমালা। ==ছাৰ্বিয়ান== ছাৰ্বিয়ান ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক (sr-Cyrl) আৰু লেটিন (sr-Latn) আৰু দুটা প্ৰধান উপভাষা আছে। গতিকে তত্ত্বগতভাৱে ভাষাটোৰ চাৰিটা ভিন্নতা আছে: # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Cyrl-ekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Latn-ekavsk) # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Cyrl-ijekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Latn-ijekavsk) [https://sr.wikipedia.org/wiki/Главна_страна ছাৰ্বিয়ান ৱিকিপিডিয়াই] দুয়োটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে, কিন্তু উপভাষাৰ ক্ষেত্ৰত নহয়, কাৰণ সেইবোৰৰ মাজত পাৰ্থক্য কম। ==ছিলেটী== [[ছিলেটী ভাষা]] [[ছিলেটী নাগৰী]] আৰু বাংলা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ছিলটী ৱিকিপিডিয়াত ছিলেটী নাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==জাজাকি== জাজাকিয়ে দুটা লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছে। প্ৰথমটো হ’ল ভাটে/বেদিৰ্ক্সান বৰ্ণমালা, যিটো ভেট অভিধানকে ধৰি চিন আৰু একাডেমী দুয়োটা দিশতে প্ৰধান বৰ্ণমালা। ==টাচেলহিট== টাচেলহিট ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: টিফিনাগ আৰু লেটিন, কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছে যে বৰ্ণনা কৰিবলৈ আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিন্তু এই বিষয়ত উপযোগী হ'ব নোৱাৰাকৈয়ে সেইবোৰো বহুত পুৰণি। টিফিনাঘৰপৰা লেটিনলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা [https://shi.wikipedia.org/wiki/Tasna_Tamzwarut টাচেলহিট ৱিকিপিডিয়াত] সমৰ্থিত হৈছে, বিপৰীত ৰূপান্তৰ শেহতীয়াকৈ মিডিয়াউইকি চফ্টৱেৰত মোতায়েন কৰা হৈছে। ==টাটাৰ== টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক টাটাৰ, লেটিনাইজড টাটাৰ আৰু পাৰ্চো-আৰবী টাটাৰ। ==টালিছ== টালিছ ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। ==তাজিক== তাজিক ভাষাত অঞ্চল অনুসৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়, #[[তাজিকিস্তান]]ত চিৰিলিক বৰ্ণমালা। #[[আফগানিস্তান]]ত আৰবী বৰ্ণমালা। #লেটিন বৰ্ণমালা। [https://tg.wikipedia.org/wiki/Саҳифаи_аслӣ তাজিক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (চিৰিলিক-লেটিন) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়। ==তামিল== [[তামিল ভাষা]]ৰ নিজস্ব লিপি আছে যদিও কিছু সংখ্যক মুছলমান তামিলে আৰবী লিপিৰেও তামিল ভাষা লিখে। ==তুলু== [[তুলু ভাষা]] কন্নড় লিপিৰে লিখা হয় যদিও [[কেৰালা]]ৰ কিছু সংখ্যক তুলু ভাষী লোকে মালয়ালম লিপিৰে তুলু ভাষা লিখে। ==তুৰ্কমেন== তুৰ্কমেন ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন ([[তুৰ্কমেনিস্তান]]ত ব্যৱহৃত), পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা ([[ইৰাণ]] আৰু [[আফগানিস্তান]]ত ব্যৱহৃত) আৰু চিৰিলিক (ঐতিহাসিকভাৱে তুৰ্কমেনিস্তানত ব্যৱহৃত)। এই মুহূৰ্তত চিৰিলিক বৰ্ণমালাৰ বাবে লিপিবদ্ধকৰণ সেৱা আছে, অৱশ্যে পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালাৰ বাবে নহয়। ==পঞ্জাবী== [[পঞ্জাবী ভাষা]] লিখাৰ বাবে কেইবাটাও ভিন্ন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [[পাকিস্তান]]ৰ পঞ্জাব প্ৰদেশত ব্যৱহৃত লিপি শ্বাহমুখী আৰু মূলতঃ উৰ্দু লিপিৰ সৈতে একে। [[ভাৰত]]ৰ [[পঞ্জাব]] ৰাজ্যত শিখ আদি লোকে [[গুৰমুখী লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰে। হিন্দুসকলে আৰু চুবুৰীয়া ভাৰতীয় ৰাজ্য যেনে হাৰিয়ানা আৰু হিমাচল প্ৰদেশত বাস কৰাসকলে কেতিয়াবা দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰে। শ্বাহমুখী আৰু গুৰমুখী লিপি পাঞ্জাবী লিখাৰ বাবে সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াক ভাষাৰ চৰকাৰী লিপি বুলি গণ্য কৰা হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ দুয়োটা লিপিৰে দুটা ভিন্ন ৱিকিপিডিয়া আছে — #পূব পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া #পশ্চিম পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া গতিকে প্ৰতিজনে এই দুয়োটা ৱিকিত ক্ৰমে গুৰমুখী বা শ্বাহমুখী লিপিৰে পঢ়িব পাৰে। ==পালি== [[পালি ভাষা[] দেৱনাগৰী, ব্ৰাহ্মী আৰু লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ==পোলিছ== [[পোলেণ্ড]]ৰ পোলিছ ভাষা সাধাৰণতে লেটিন আখৰেৰে লিখা হয়। ইয়াৰ উপৰি বেছিভাগেই ভক্তিমূলক কিতাপ চিৰিলিক লিপিৰে প্ৰকাশ কৰা হয়। ==বছনিয়ান== বছনিয়ান ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা দুটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বৰ্তমান বছনিয়ান ৱিকিপিডিয়াত লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু কোনো চিৰিলিক সমৰ্থন নাই। কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে বছনিয়ান ভাষাই ১৯০০ চনৰ আগতে আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছিল, কিন্তু আধুনিক বিকাশৰ বাবে উপযোগী নহয়। ==বড়ো== [[বড়ো ভাষা]]ৰ নিজা [[দেওধাই লিপি]] আছিল বুলি কোৱা হয় যদিও এসময়ত [[অসম]]ত অসমীয়া আৰু [[পশ্চিমবংগ]]ত বাংলা লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত দেৱনাগৰী আৰু ৰোমান লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হয়। বৰ্তমান বড়ো ভাষা লিখিবলৈ মূলত [[দেৱনাগৰী]] লিপিক গ্ৰহণ কৰা হৈছে। ==ব্ৰাহুই== ব্ৰাহুই ভাষাৰ প্ৰধানকৈ দুটা লিখন পদ্ধতি আছে- আৰবী আৰু লেটিন লিপি। ==বাটক== ===মাণ্ডাইলিং বাটক আৰু টোবা বাটক=== লেটিন লিপি আৰু বাটক লিপি (Surat Batak) ব্যৱহাৰ কৰি বাটক ভাষা লিখিব পাৰি। ==বালিনিজ== বালিনিজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু বালি লিপি। [https://ban.wikipedia.org/wiki/Kaca_Utama বালিনিজ ৱিকিপিডিয়াত] বালিনিজ ভাষাৰপৰা লেটিনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা বিকশিত কৰা হয়, কিন্তু ইয়াৰ বিপৰীতে লেটিনৰপৰা বালিনিজলৈ কৰা নহয়। ==বুগিনিজ== বুগিনিজ ভাষা লেটিন লিপি আৰু লণ্টাৰা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখিব পাৰি। ==বেলাৰুছিয়ান== বেলাৰুছ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক আৰু লেটিন। ==মালয়== [[মালয় ভাষা]] সাধাৰণতে ৰুমী নামৰ লেটিন বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয় যদিও জাৱী লিপি নামৰ এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপিও আছে। ব্ৰুনাইত ৰুমী আৰু জাৱী সহ-অফিচিয়েল। বৰ্তমান জাৱী লিপি সংৰক্ষণ আৰু মালয়েছিয়াত মালয়সকলৰ মাজত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলোৱা হৈছে আৰু মালয়েছিয়াত মালয় ভাষাৰ পৰীক্ষা দিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে জাৱী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিয়াৰ বিকল্প আছে। লেটিন বৰ্ণমালা অৱশ্যে এতিয়াও [[মালয়েছিয়া]]ত চৰকাৰী আৰু অনানুষ্ঠানিক দুয়োটা কামতে আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহৃত লিপি। ==মিণ্ডং== ইষ্টাৰ্ন মিন বা মিণ্ডং ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ, আৰু ৰোমানীকৃত ফুচ'ৱেজ (লিখা ব্যৱস্থাটোক "Bàng-uâ-cê" বুলি জনা যায়)। ==মিনান== দক্ষিণ মিন বা মিন্নান ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰেৰে লিখা ৰোমানাইজড মিনান আৰু মিনান। ==মেইতেই== [[মেইতেই ভাষা|মেইতেই]] বা মণিপুৰী ভাষা লিখোঁতে সাধাৰণতে অসমীয়া-বাংলা লিপি (বাংলা ব়, অসমীয়া ৱ) ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত [[মেইতেই লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [https://mni.wikipedia.org/wiki/ꯃꯔꯨꯑꯣꯏꯕ_ꯂꯃꯥꯏ মেইতেই ৱিকিপিডিয়াত] মূলত মেইতেই লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, লগতে বাংলা লিপিলৈ লিপ্যন্তৰৰ ব্যৱস্থাও আছে। ==মৈথিলী== [[মৈথিলী ভাষা]] [[দেৱনাগৰী]] আৰু [[তিৰহুতা লিপি|তিৰহুতা লিপিৰে]] লিখা হয়। [https://mai.wikipedia.org/wiki/सम्मुख_पन्ना মৈথিলী ৱিকিপিডিয়াত] দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয় যদিও ওপৰৰ শিৰোনামত তিৰহুতা লিপিৰে ''ব়িকিপিডিযা'' লিখা হয়। ==লাজ== লাজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: জৰ্জিয়ান লিপি আৰু লেটিন লিপি। ==শ্বুঘনী== শ্বুঘনী ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। শ্বুঘনি ৱিকিপিডিয়া পৰীক্ষা লেটিন আৰু চিৰিলিক লিপিত লিখা হৈছে। ==সিন্ধী== পৰিৱৰ্তিত পাৰ্চী বৰ্ণমালা আৰু দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি [[সিন্ধী ভাষা]] লিখা হয়। ভাৰতৰ বেছিভাগ সিন্ধী যুৱকে পাৰ্চী বৰ্ণমালা নাজানে, তেওঁলোকে দেৱনাগৰী ব্যৱহাৰ কৰে, যাৰ ফলত বৰ্তমানৰ ৱিকিপিডিয়া কেৱল পাকিস্তানত থকাসকলৰ বাবেহে উপলব্ধ। ==হাক্কা== হাক্কা ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ আৰু ৰোমানীকৃত হাক্কা। ==হাৰিয়ানৱী== হাৰিয়ানৱী ভাষাত দুটা লিখন পদ্ধতি আছে, সেইবোৰ হৈছে ভাৰতত ব্যৱহৃত দেৱনাগৰী, আৰু পাকিস্তানত ব্যৱহৃত শ্বাহমুখী (এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপি)। বৰ্তমান হাৰিয়ানৱী ইনকিউবেটৰত শ্বাহমুখী লিপিৰে লিখা প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা অধিক। ==মাঞ্চু== মাঞ্চু ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: মাঞ্চু, জুৰচেন আৰু লেটিন লিপি। ==মংগোলীয়== চিৰিলিক, ধ্ৰুপদী মংগোলীয় আৰু ফাগস্পা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি মংগোলীয় ভাষা লিখা হয়। ==জিবে== জিবে ভাষা লেটিন বা জিবে লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ==ফুলফুল্দে== পেউল বা ফুলফুল্দে ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। লেটিন আৰু আদলাম লিপি। অৱশ্যে কেমেৰুণ আৰু চুবুৰীয়া দেশত আৰবী আজামিয়া লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==জাভানীজ== সম্পাদনা কৰক ফেব্ৰিকেটৰত অনুসৰণ কৰা হৈছে : কাৰ্য্য T47779 en:জাভানিজ ভাষা হৈছে প্ৰধানকৈ জাভা দ্বীপত কোৱা ভাষা, আৰু ইণ্ডোনেছিয়া আৰু চুৰিনামৰ জাভানী প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলেও ব্যৱহাৰ কৰা ভাষা। (১) দুটা লিখন পদ্ধতি আছে: পৰম্পৰাগত হানাচাৰাকা (যাক কাৰাকান বুলিও কোৱা হয়, আবুগিদা লিপি) আৰু লেটিন। লেটিন ভাষা অধিক প্ৰচলিত কাৰণ জাভানীজ ভাষাৰ প্ৰায় সকলো প্ৰকাশন (যদিও কমসংখ্যক) সকলো লেটিন ভাষাত। লেটিনৰপৰা হানাকাৰকালৈ এজনৰপৰা এজনলৈ ৰূপান্তৰ সম্ভৱ। হানাকাৰাকাই শেহতীয়াকৈ (২০০৯) নিজৰ ইউনিক'ড পাইছে, আৰু ইয়াত এটা হানাকাৰাকা ইউনিক'ড ফণ্ট আৰু কেইবাটাও অ-ইউনিক'ড ফণ্ট আছে। যিহেতু ইউনিকোড TrueTypeদ্বাৰা সমৰ্থিত হোৱা নাই, ই SIL ৰ Graphite ব্যৱহাৰ কৰিছে। বৰ্তমান জাভা ৱিকিপিডিয়াই ইতিমধ্যে WebFont প্ৰণয়ন কৰিবলৈ অনুৰোধ জনাইছে। ভৱিষ্যতে চীনা বা চিৰিলিক প্ৰকল্পৰ দৰে স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ দেখাটো বাঞ্ছনীয়। (২) বিবেচনা কৰিবলগীয়া আন এটা কথা: জাভা ভাষাৰ সামাজিক স্থানৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি (অন্ততঃ) দুটা ৰেজিষ্টাৰ (শব্দভাণ্ডাৰৰ গোট) আছে: ভদ্ৰ/প্ৰাসাদৰ জাভানীজ (krama) আৰু ব্ৰাছ/বজাৰ জাভানীজ (ngoko)। দুয়োটা মধ্য জাভাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, প্ৰথমটো প্ৰকাশনত বেছিকৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আনহাতে পিছৰটো কথোপকথনত বেছি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কিছুমান ঠাইত পিছৰটোৰ ব্যৱহাৰ প্ৰকাশনতো পোৱা যায়, মূলতঃ চুৰিনামত (উদাহৰণস্বৰূপে চুৰিনাম-জাভানিজ বাইবেলত এনগোকো ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিটো জাভানিজ মানুহৰ চকু আৰু কাণৰ বাবে অশ্লীল হ’ব), য’ত প্ৰথমটো এতিয়া ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাই, ঐতিহাসিক আৰু ভৌগোলিক কাৰণত। পূব জাভাৰ লোকসকলৰ ক্ষেত্ৰতো একেই কথা, যিসকলে অভিজাত শ্ৰেণীৰ সৈতে জড়িত হোৱাৰ বাবে প্ৰথমটোৰ ব্যৱহাৰৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল, আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ বিভিন্ন ঠাইৰ অন্যান্য জাতিৰ লোকৰ ক্ষেত্ৰতো একেই কথা। গতিকে জাভা ভাষাত চাৰিটা সংমিশ্ৰণ/ভেৰিয়েণ্ট আছে: হানাচৰক ক্ৰমা লেটিন ব্যাকৰণ ইমান দুখৰ কথা। লেটিন তেতিয়া ক্ৰমৰপৰা ংগোকোলৈ ৰূপান্তৰিত হ'বলৈ কেতিয়াবা শব্দভাণ্ডাৰৰ এজনৰপৰা এজনলৈ মেপিং কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়, কিন্তু আন কিছুমান ক্ষেত্ৰত এজনৰপৰা বহুতলৈ বা বহুতৰপৰা এজনলৈ, বা আনকি ব্যাকৰণৰ পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰয়োজন হয়। (৩) ঐতিহাসিকভাৱে জাভানীজ লিখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা তৃতীয় (আৰু আনকি চতুৰ্থ) লিপিও আছে, অৰ্থাৎ আৰবী লিপি (যাক পেগন বৰ্ণমালা আৰু আৰব গুণ্ডুল বৰ্ণমালা বুলি কোৱা হয়), আৰু তাৰ বহু আগতেই সংস্কৃত / পল্লৱ ( পুৰণি জাভানীজ / কাৱি লিপি )। http://www.omniglot.com/writing/javanese.htm ৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত এই পুৰণি লিপিসমূহৰ ব্যৱহাৰ ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পত এতিয়াও নাই, কিন্তু সম্ভৱতঃ ভৱিষ্যতে ৱিকিউৎস আৰু জাভানীজ ৱিকচনেৰীৰ বাবে উপকাৰী হ'ব (৪) জাভানীজ হানাকাৰকা এতিয়াও চুণ্ডানীজ আৰু বালিনী ভাষাৰ সৈতে জড়িত, আৰু ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পসমূহত বৰ্তমান চুণ্ডানীজ ৱিকিপিডিয়া আৰু ইয়াৰ ভগ্নী প্ৰকল্পসমূহ, আৰু বালিনীজ ৱিকিপিডিয়া আছে। কোৰিয়ান সম্পাদনা কৰক কোৰিয়ান ৱিকিপিডিয়া ডাজিমোত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ হাঞ্জা ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তনৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে। নতুন ভাষাৰ বাবে অনুৰোধ/ৱিকিপিডিয়া হাঞ্জা, [[incubator:Test-wp/ko-hanja]] (এতিয়া Fandom ত ) কোৰিয়ান ভাষাত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ, Yes0songদ্বাৰা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থাপ্ৰণালীৰ বাবে পৃষ্ঠা পৰামৰ্শ সম্পাদনা কৰক, Masorisদ্বাৰা ko:ব্যৱহাৰকাৰী:হয়0গীত/Dajimo (কোৰিয়ান) ko:User:Yes0song/Dajimo/মিক্সড হাঞ্জা সংস্কৰণৰ পৰিচয় (কোৰিয়ান) দক্ষিণ কোৰিয়া আৰু উত্তৰ কোৰিয়াৰ মাজত কোৰিয়ান ব্যাকৰণৰ ভিন্নতা সম্পৰ্কেও-কিছু আলোচনা চলি আছে যদিও লিপি ৰূপান্তৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা এতিয়াও বিশ্লেষণৰ অধীনত আছে। লাডিনো সম্পাদনা কৰক ইয়াৰ উপৰি চাওক: আলোচনা:একাধিক লিখন ব্যৱস্থাত ৱিকিপিডিয়া#Ladino . লাডিনো ভাষাৰ প্ৰধান দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে লেটিনকৃত লাডিনো, আৰু ৰাছি লিপি (হিব্ৰু লিপিৰ ভিন্ন)। প্ৰবন্ধৰ ডুপ্লিকেচন ৰোধ কৰিবলৈ দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ বাঞ্ছনীয়। কিন্তু ইয়াৰদ্বাৰা সমাধান কৰাটো অতি কঠিন কাৰিকৰী প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰে, বিতংভাৱে জানিবলৈ আলোচনা পৃষ্ঠা চাওক। টাগালগ সম্পাদনা কৰক টাগালগ ভাষা লেটিন বা বায়বাইন লিপিত লিখিব পাৰি। কিন্তু যিহেতু বায়বাইন লিপিসমূহ স্থানীয় চৰকাৰে আশ্ৰয় দিয়ে, গতিকে সম্ভাৱ্য ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থাৰ ওপৰত সমৰ্থনৰ অভাৱ যেন লাগে। টকি পোনা সম্পাদনা কৰক লেটিন লিপিৰ উপৰি টকি পোনাক Sitelen Pona, নিজা হাইৰ'গ্লিফ ব্যৱস্থাত লিখিব পাৰি। লিপিটো এতিয়াও ইউনিক'ডত এনকোড কৰা হোৱা নাই, কিন্তু ইয়াক UCSUR ত এনকোড কৰা হৈছে আৰু বহুতো ফণ্ট উপলব্ধ। উপাৰ্জন সম্পাদনা কৰক কানাড়া, টিগালাৰী বা মালয়ালম লিপিৰে তুলু ==লেটিন আৰু চিৰিলিক দুয়োটা লিপিৰে লিখা ভাষাসমূহ== #লজবান #নোগাই: নোগাই ইনকিউবেটৰত বেছিভাগ প্ৰবন্ধই চিৰিলিক লিপিৰে লিখা হয়। #ৰোমানিয়ান: বৰ্তমান ৰোমানিয়ান ৱিকিপিডিয়াত কেৱল লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। #ভ্লাক্স ৰোমানী: ভ্লেক্স ৰোমানীৰ প্ৰধান দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল লেটিনকৃত ৰোমানী, আৰু চিৰিলিক ৰোমানী। ==আৰু চাওক== *[[ভাষা]] *[[লিখন পদ্ধতি]] *[[ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা]] ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedias_in_multiple_writing_systems Wikipedias in multiple writing systems] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] 0jlzm6fj6eddcbc2dcmmqdb687aamcx 651706 651704 2026-11-09T13:02:14Z Kandarpajit Kallol 6257 651706 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} ''প্ৰবন্ধটোত সেইবিলাক ভাষা আৰু ৱিকিপিডিয়া তথা অন্যান্য ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যিয়ে একাধিক লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰে। '' ==আইনু== আইনু ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: #লেটিন (সৰ্বাধিক), #কানা (কটকনা, আৰু কেতিয়াবা কাঞ্জি) #চিৰিলিক (ছাখালিন আৰু কুৰিল দ্বীপপুঞ্জত ব্যৱহাৰ কৰা হয়)। ==আজাৰবাইজানী== আজাৰবাইজান ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। অৱশ্যে আজাৰবাইজান ৱিকিপিডিয়া লেটিন লিপিত লিখা হৈছে। ==ইনুকটিটুট== [[কানাডা]]ত প্ৰচলিত ইনুকটিটুটৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: নুনাভুটৰ ভূ-খণ্ডৰ কিছু অংশত ''ইনুক্টিটুটৰ চিলেবিক'' ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আনহাতে আন অঞ্চলত ''লেটিন'' বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ [https://iu.wikipedia.org/wiki/ᐊᒥᖅ ইনুকটিটুট ৱিকিপিডিয়াত] সক্ষম কৰা হৈছে। অৱশ্যে ভেৰিয়েণ্ট ক'ডসমূহে ৱিকিপিডিয়াৰ "iu" (ISO 639-1 macrolanguage) ব্যৱহাৰ কৰা নাই, অৱশ্যে তেওঁলোকে চিলেবিকৰ বাবে ike-Cans আৰু লেটিনৰ বাবে ike-Latn ব্যৱহাৰ কৰিছে। ==উইঘুৰ== উইঘুৰ ভাষাত আৰবী, লেটিন আৰু চিৰিলিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। ==উজবেক== উজবেক ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী বৰ্ণমালা। [https://uz.wikipedia.org/wiki/Bosh_Sahifa উজবেক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (লেটিন-চিৰিলিক) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়। ==এংলো-চেক্সন== এংলো-চেক্সন ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: [[লেটিন]] আৰু ৰুনিক। ইতিমধ্যে [https://ang.wikipedia.org/wiki/Heafodtramet এংলো-চেক্সন ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। ==কৰকল্পক== কাৰাকল্পক ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক নামৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। বৰ্তমান কৰকল্পক ৱিকিপিডিয়াই লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি আছে, আৰু ইয়াৰ কোনো ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা নাই। ==কাজাখ== কাজাখ ভাষাত তিনিটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক (kk-Cyrl), লেটিন (kk-Latn), আৰু পাৰ্চো-আৰবী (kk-আৰব)। ==কামতাপুৰী== [[কামতাপুৰী]], ৰংপুৰী, ৰাজবংশী, কোচ ৰাজবংশী, দেশী, গোৱালপাৰীয়া আদি বিভিন্ন নামেৰে নামকৰণ কৰা এই ভাষা বাংলা আৰু অসমীয়া লিপিৰে লিখা হয়, অৱশ্যে নেপালৰ ৰাজবংশী ভাষা দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয়। উত্তৰ বংগত বৰ্তমান বাংলা লিপিৰে লিখা হয় যদিও কিছুমান বৰ্ণ কিছু পৰিমাণে সলনি কৰা হৈছে। যেনে - [[File:Kamtapuri latter A.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri latter Aa.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri letter Aya.jpg|15px]]। বহুতে অসমীয়া ''ৰ'' আৰু বাংলা ''ব়''ৰ ঠাইত ''ৰ়'' ব্যৱহাৰ কৰে। ==কালমিক== চিৰিলিক আৰু টোডো লিপি ব্যৱহাৰ কৰি কালমিক ভাষা লিখা হয়। ==কাশ্মীৰী== কাশ্মীৰী ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল দেৱনাগৰী কাশ্মীৰী, পাৰ্চো-আৰবী কাশ্মীৰী আৰু ৰোমানাইজড কাশ্মীৰী। ==কিৰ্গিজ== কিৰ্গিজ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক কিৰ্গিজ, লেটিনাইজড কিৰ্গিজ আৰু পাৰ্চো-আৰবী কিৰ্গিজ (চীনৰ জিনজিয়াঙত ব্যৱহৃত)। ==ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ== ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী। [https://crh.wikipedia.org/wiki/Baş_Saife ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ৱিকিপিডিয়াত] মূলতঃ লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু ৰাছিয়াই অঞ্চলটো সংযুক্ত কৰাৰ পিছৰেপৰা ক্ৰিমিয়াত চিৰিলিক লিপিক বাস্তৱিকতে চৰকাৰী লিপি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ==কুৰ্দি== কুৰ্দি ভাষাত অঞ্চলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়: লেটিন, আৰবী আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা। [https://ku.wikipedia.org/wiki/Destpêk কুৰ্দি ৱিকিপিডিয়াই] লেটিন/আৰবী দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ বাবে স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে। ==কোংকণী== [[কোংকণী ভাষা]] দেৱনাগৰী, লেটিন, কান্নড়, আৰবী আৰু মালয়ালম - এই পাঁচটা লিপিৰে লিখা হয়। ==কোমেৰিং== কোমেৰিং ভাষাৰ তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন (আনুষ্ঠানিকভাৱে ব্যৱহৃত), আৰবী (স্থানীয় মুছলমানসকলে ব্যৱহাৰ কৰা), আৰু কোমেৰিং (কিন্তু বৰ্তমান ইউনিক'ডত পঞ্জীয়ন কৰা হোৱা নাই, য'ত তেওঁলোকে ইয়াক ৰেজাং লিপি হিচাপে গণ্য কৰে)। ==গথিক== গথিক ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু গথিক। [https://got.wikipedia.org/wiki/𐌰𐌽𐌰𐍃𐍄𐍉𐌳𐌴𐌹𐌽𐌹𐌻𐌰𐌿𐍆𐍃 গথিক ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত ইতিমধ্যে এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। অৱশ্যে ২০২৪ চনৰ আপডেট অনুসৰি এই স্বয়ংক্ৰিয় অনুবাদ ব্যৱস্থাই ভেক্টৰৰ ২০২২ সংস্কৰণত কাম নকৰে। ==চাওঁতালি== [[চাঁওতালি ভাষা]] লিখিবলৈ স্থান বিশেষে অসমীয়া, বাংলা, ওড়িয়া, দেৱনাগৰী, ৰোমান আদি লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত চাঁওতালি ভাষা তথা [https://sat.wikipedia.org/wiki/ᱢᱩᱬᱩᱛ_ᱥᱟᱦᱴᱟ চাঁওতালি ৱিকিপিডিয়াত] [[ৰঘুনাথ মুৰ্মু]]ৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা [[অল চিকি লিপি|অল চিকি লিপিৰে]] লিখা হয়। ==চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান== চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান (বিকল্পভাৱে, বছনিয়ান-ক্ৰ'ৱেচিয়ান-মণ্টেনেগ্ৰিন-ছাৰ্বিয়ান) হৈছে চাৰিটা মানক জাত (বছনিয়ান, ক্ৰ'ৱেচিয়ান, মণ্টেনেগ্ৰিন আৰু ছাৰ্বিয়ান), দুটা প্ৰধান উচ্চাৰণ (ইজেকাভিয়ান আৰু একভিয়ান), আৰু দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা/লিপি: লেটিন (sh-Latn) আৰু চিৰিলিক (sh-Cyrl) থকা এটা বহুকেন্দ্ৰিক ভাষা। [https://sh.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান ৱিকিপিডিয়াত] এই দুবিধ লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==চীনা== [https://zh.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:首页 মান্য চীনা ৱিকিমিডিয়াত] [[চীনা]] বৃহৎ ভাষাৰ ক'ড zh ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: সৰলীকৃত চীনা (zh-Hans) আৰু পৰম্পৰাগত চীনা (zh-Hant), আৰু বিভিন্ন চাইনোফোন অঞ্চলত বিভিন্ন স্থানীয় শব্দভাণ্ডাৰ আৰু বাক্যবিন্যাস আছে। চীনা ৱিকিপিডিয়া (zhwiki)ই অন্য কিছুমান zh.wiki* প্ৰকল্পৰ সৈতে একেলগে ছটা ভিন্নতা সমৰ্থন কৰে: #সৰলীকৃত চীনা (মূল চীন) (zh-Hans-CN) #পৰম্পৰাগত চীনা (হংকং) (zh-Hant-HK) #পৰম্পৰাগত চীনা (মাকাও) (zh-Hant-MO) #সৰলীকৃত চীনা (মালয়েছিয়া) (zh-Hans-MY) #সৰলীকৃত চীনা (ছিংগাপুৰ) (zh-Hans-SG) #পৰম্পৰাগত চীনা (টাইৱান) (zh-Hant-TW) URL সমূহ, ৱিকিডাটা লেবেলসমূহ আৰু সম্ভৱতঃ ডাটাবেইচ আঁচনিৰ ভিতৰত ভিন্নতা টেগসমূহক zh-cn, zh-hk, zh-mo, zh-my, zh-sg আৰু zh-tw হিচাপে সৰলীকৃত কৰা হৈছে। ===গান চীনা=== গান চীনা ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গান চাইনিজ তথা ৰোমানাইজড গান। [https://gan.wikipedia.org/wiki/封面 গান ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গণ চীনা), কিন্তু ৰোমানাইজড গানলৈ নহয়। ===ৱু চীনা=== ৱু চাইনিজসকলৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিম্পলিফাইড চাইনিজ আৰু ট্ৰেডিচনেল চাইনিজ। [https://wuu.wikipedia.org/wiki/封面 ৱু চীনা ৱিকিমিডিয়াত] দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ বাঞ্ছনীয়। ==চুণ্ডানীজ== লেটিন লিপি আৰু সুন্দনী লিপি (Aksara Sunda) ব্যৱহাৰ কৰি চুণ্ডানীজ ভাষা লিখা হয়। ==চেচেন== চেচেন ভাষাত দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক আৰু লেটিন বৰ্ণমালা। ==ছাৰ্বিয়ান== ছাৰ্বিয়ান ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক (sr-Cyrl) আৰু লেটিন (sr-Latn) আৰু দুটা প্ৰধান উপভাষা আছে। গতিকে তত্ত্বগতভাৱে ভাষাটোৰ চাৰিটা ভিন্নতা আছে: # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Cyrl-ekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Latn-ekavsk) # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Cyrl-ijekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Latn-ijekavsk) [https://sr.wikipedia.org/wiki/Главна_страна ছাৰ্বিয়ান ৱিকিপিডিয়াই] দুয়োটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে, কিন্তু উপভাষাৰ ক্ষেত্ৰত নহয়, কাৰণ সেইবোৰৰ মাজত পাৰ্থক্য কম। ==ছিলেটী== [[ছিলেটী ভাষা]] [[ছিলেটী নাগৰী]] আৰু বাংলা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ছিলটী ৱিকিপিডিয়াত ছিলেটী নাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==জাজাকি== জাজাকিয়ে দুটা লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছে। প্ৰথমটো হ’ল ভাটে/বেদিৰ্ক্সান বৰ্ণমালা, যিটো ভেট অভিধানকে ধৰি চিন আৰু একাডেমী দুয়োটা দিশতে প্ৰধান বৰ্ণমালা। ==টাচেলহিট== টাচেলহিট ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: টিফিনাগ আৰু লেটিন, কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছে যে বৰ্ণনা কৰিবলৈ আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিন্তু এই বিষয়ত উপযোগী হ'ব নোৱাৰাকৈয়ে সেইবোৰো বহুত পুৰণি। টিফিনাঘৰপৰা লেটিনলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা [https://shi.wikipedia.org/wiki/Tasna_Tamzwarut টাচেলহিট ৱিকিপিডিয়াত] সমৰ্থিত হৈছে, বিপৰীত ৰূপান্তৰ শেহতীয়াকৈ মিডিয়াউইকি চফ্টৱেৰত মোতায়েন কৰা হৈছে। ==টাটাৰ== টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক টাটাৰ, লেটিনাইজড টাটাৰ আৰু পাৰ্চো-আৰবী টাটাৰ। ==টালিছ== টালিছ ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। ==তাজিক== তাজিক ভাষাত অঞ্চল অনুসৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়, #[[তাজিকিস্তান]]ত চিৰিলিক বৰ্ণমালা। #[[আফগানিস্তান]]ত আৰবী বৰ্ণমালা। #লেটিন বৰ্ণমালা। [https://tg.wikipedia.org/wiki/Саҳифаи_аслӣ তাজিক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (চিৰিলিক-লেটিন) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়। ==তামিল== [[তামিল ভাষা]]ৰ নিজস্ব লিপি আছে যদিও কিছু সংখ্যক মুছলমান তামিলে আৰবী লিপিৰেও তামিল ভাষা লিখে। ==তুলু== [[তুলু ভাষা]] কন্নড় লিপিৰে লিখা হয় যদিও [[কেৰালা]]ৰ কিছু সংখ্যক তুলু ভাষী লোকে মালয়ালম লিপিৰে তুলু ভাষা লিখে। ==তুৰ্কমেন== তুৰ্কমেন ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন ([[তুৰ্কমেনিস্তান]]ত ব্যৱহৃত), পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা ([[ইৰাণ]] আৰু [[আফগানিস্তান]]ত ব্যৱহৃত) আৰু চিৰিলিক (ঐতিহাসিকভাৱে তুৰ্কমেনিস্তানত ব্যৱহৃত)। এই মুহূৰ্তত চিৰিলিক বৰ্ণমালাৰ বাবে লিপিবদ্ধকৰণ সেৱা আছে, অৱশ্যে পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালাৰ বাবে নহয়। ==পঞ্জাবী== [[পঞ্জাবী ভাষা]] লিখাৰ বাবে কেইবাটাও ভিন্ন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [[পাকিস্তান]]ৰ পঞ্জাব প্ৰদেশত ব্যৱহৃত লিপি শ্বাহমুখী আৰু মূলতঃ উৰ্দু লিপিৰ সৈতে একে। [[ভাৰত]]ৰ [[পঞ্জাব]] ৰাজ্যত শিখ আদি লোকে [[গুৰমুখী লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰে। হিন্দুসকলে আৰু চুবুৰীয়া ভাৰতীয় ৰাজ্য যেনে হাৰিয়ানা আৰু হিমাচল প্ৰদেশত বাস কৰাসকলে কেতিয়াবা দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰে। শ্বাহমুখী আৰু গুৰমুখী লিপি পাঞ্জাবী লিখাৰ বাবে সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াক ভাষাৰ চৰকাৰী লিপি বুলি গণ্য কৰা হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ দুয়োটা লিপিৰে দুটা ভিন্ন ৱিকিপিডিয়া আছে — #পূব পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া #পশ্চিম পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া গতিকে প্ৰতিজনে এই দুয়োটা ৱিকিত ক্ৰমে গুৰমুখী বা শ্বাহমুখী লিপিৰে পঢ়িব পাৰে। ==পালি== [[পালি ভাষা[] দেৱনাগৰী, ব্ৰাহ্মী আৰু লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ==পোলিছ== [[পোলেণ্ড]]ৰ পোলিছ ভাষা সাধাৰণতে লেটিন আখৰেৰে লিখা হয়। ইয়াৰ উপৰি বেছিভাগেই ভক্তিমূলক কিতাপ চিৰিলিক লিপিৰে প্ৰকাশ কৰা হয়। ==বছনিয়ান== বছনিয়ান ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা দুটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বৰ্তমান বছনিয়ান ৱিকিপিডিয়াত লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু কোনো চিৰিলিক সমৰ্থন নাই। কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে বছনিয়ান ভাষাই ১৯০০ চনৰ আগতে আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছিল, কিন্তু আধুনিক বিকাশৰ বাবে উপযোগী নহয়। ==বড়ো== [[বড়ো ভাষা]]ৰ নিজা [[দেওধাই লিপি]] আছিল বুলি কোৱা হয় যদিও এসময়ত [[অসম]]ত অসমীয়া আৰু [[পশ্চিমবংগ]]ত বাংলা লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত দেৱনাগৰী আৰু ৰোমান লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হয়। বৰ্তমান বড়ো ভাষা লিখিবলৈ মূলত [[দেৱনাগৰী]] লিপিক গ্ৰহণ কৰা হৈছে। ==ব্ৰাহুই== ব্ৰাহুই ভাষাৰ প্ৰধানকৈ দুটা লিখন পদ্ধতি আছে- আৰবী আৰু লেটিন লিপি। ==বাটক== ===মাণ্ডাইলিং বাটক আৰু টোবা বাটক=== লেটিন লিপি আৰু বাটক লিপি (Surat Batak) ব্যৱহাৰ কৰি বাটক ভাষা লিখিব পাৰি। ==বালিনিজ== বালিনিজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু বালি লিপি। [https://ban.wikipedia.org/wiki/Kaca_Utama বালিনিজ ৱিকিপিডিয়াত] বালিনিজ ভাষাৰপৰা লেটিনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা বিকশিত কৰা হয়, কিন্তু ইয়াৰ বিপৰীতে লেটিনৰপৰা বালিনিজলৈ কৰা নহয়। ==বুগিনিজ== বুগিনিজ ভাষা লেটিন লিপি আৰু লণ্টাৰা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখিব পাৰি। ==বেলাৰুছিয়ান== বেলাৰুছ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক আৰু লেটিন। ==মালয়== [[মালয় ভাষা]] সাধাৰণতে ৰুমী নামৰ লেটিন বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয় যদিও জাৱী লিপি নামৰ এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপিও আছে। ব্ৰুনাইত ৰুমী আৰু জাৱী সহ-অফিচিয়েল। বৰ্তমান জাৱী লিপি সংৰক্ষণ আৰু মালয়েছিয়াত মালয়সকলৰ মাজত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলোৱা হৈছে আৰু মালয়েছিয়াত মালয় ভাষাৰ পৰীক্ষা দিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে জাৱী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিয়াৰ বিকল্প আছে। লেটিন বৰ্ণমালা অৱশ্যে এতিয়াও [[মালয়েছিয়া]]ত চৰকাৰী আৰু অনানুষ্ঠানিক দুয়োটা কামতে আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহৃত লিপি। ==মিণ্ডং== ইষ্টাৰ্ন মিন বা মিণ্ডং ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ, আৰু ৰোমানীকৃত ফুচ'ৱেজ (লিখা ব্যৱস্থাটোক "Bàng-uâ-cê" বুলি জনা যায়)। ==মিনান== দক্ষিণ মিন বা মিন্নান ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰেৰে লিখা ৰোমানাইজড মিনান আৰু মিনান। ==মেইতেই== [[মেইতেই ভাষা|মেইতেই]] বা মণিপুৰী ভাষা লিখোঁতে সাধাৰণতে অসমীয়া-বাংলা লিপি (বাংলা ব়, অসমীয়া ৱ) ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত [[মেইতেই লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [https://mni.wikipedia.org/wiki/ꯃꯔꯨꯑꯣꯏꯕ_ꯂꯃꯥꯏ মেইতেই ৱিকিপিডিয়াত] মূলত মেইতেই লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, লগতে বাংলা লিপিলৈ লিপ্যন্তৰৰ ব্যৱস্থাও আছে। ==মৈথিলী== [[মৈথিলী ভাষা]] [[দেৱনাগৰী]] আৰু [[তিৰহুতা লিপি|তিৰহুতা লিপিৰে]] লিখা হয়। [https://mai.wikipedia.org/wiki/सम्मुख_पन्ना মৈথিলী ৱিকিপিডিয়াত] দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয় যদিও ওপৰৰ শিৰোনামত তিৰহুতা লিপিৰে ''ব়িকিপিডিযা'' লিখা হয়। ==লাজ== লাজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: জৰ্জিয়ান লিপি আৰু লেটিন লিপি। ==শ্বুঘনী== শ্বুঘনী ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। শ্বুঘনি ৱিকিপিডিয়া পৰীক্ষা লেটিন আৰু চিৰিলিক লিপিত লিখা হৈছে। ==সিন্ধী== পৰিৱৰ্তিত পাৰ্চী বৰ্ণমালা আৰু দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি [[সিন্ধী ভাষা]] লিখা হয়। ভাৰতৰ বেছিভাগ সিন্ধী যুৱকে পাৰ্চী বৰ্ণমালা নাজানে, তেওঁলোকে দেৱনাগৰী ব্যৱহাৰ কৰে, যাৰ ফলত বৰ্তমানৰ ৱিকিপিডিয়া কেৱল পাকিস্তানত থকাসকলৰ বাবেহে উপলব্ধ। ==হাক্কা== হাক্কা ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ আৰু ৰোমানীকৃত হাক্কা। ==হাৰিয়ানৱী== হাৰিয়ানৱী ভাষাত দুটা লিখন পদ্ধতি আছে, সেইবোৰ হৈছে ভাৰতত ব্যৱহৃত দেৱনাগৰী, আৰু পাকিস্তানত ব্যৱহৃত শ্বাহমুখী (এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপি)। বৰ্তমান হাৰিয়ানৱী ইনকিউবেটৰত শ্বাহমুখী লিপিৰে লিখা প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা অধিক। ==মাঞ্চু== মাঞ্চু ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: মাঞ্চু, জুৰচেন আৰু লেটিন লিপি। ==মংগোলীয়== চিৰিলিক, ধ্ৰুপদী মংগোলীয় আৰু ফাগস্পা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি মংগোলীয় ভাষা লিখা হয়। ==জিবে== জিবে ভাষা লেটিন বা জিবে লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ==ফুলফুল্দে== পেউল বা ফুলফুল্দে ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। লেটিন আৰু আদলাম লিপি। অৱশ্যে কেমেৰুণ আৰু চুবুৰীয়া দেশত আৰবী আজামিয়া লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==জাভানীজ== সম্পাদনা কৰক ফেব্ৰিকেটৰত অনুসৰণ কৰা হৈছে : কাৰ্য্য T47779 en:জাভানিজ ভাষা হৈছে প্ৰধানকৈ জাভা দ্বীপত কোৱা ভাষা, আৰু ইণ্ডোনেছিয়া আৰু চুৰিনামৰ জাভানী প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলেও ব্যৱহাৰ কৰা ভাষা। (১) দুটা লিখন পদ্ধতি আছে: পৰম্পৰাগত হানাচাৰাকা (যাক কাৰাকান বুলিও কোৱা হয়, আবুগিদা লিপি) আৰু লেটিন। লেটিন ভাষা অধিক প্ৰচলিত কাৰণ জাভানীজ ভাষাৰ প্ৰায় সকলো প্ৰকাশন (যদিও কমসংখ্যক) সকলো লেটিন ভাষাত। লেটিনৰপৰা হানাকাৰকালৈ এজনৰপৰা এজনলৈ ৰূপান্তৰ সম্ভৱ। হানাকাৰাকাই শেহতীয়াকৈ (২০০৯) নিজৰ ইউনিক'ড পাইছে, আৰু ইয়াত এটা হানাকাৰাকা ইউনিক'ড ফণ্ট আৰু কেইবাটাও অ-ইউনিক'ড ফণ্ট আছে। যিহেতু ইউনিকোড TrueTypeদ্বাৰা সমৰ্থিত হোৱা নাই, ই SIL ৰ Graphite ব্যৱহাৰ কৰিছে। বৰ্তমান জাভা ৱিকিপিডিয়াই ইতিমধ্যে WebFont প্ৰণয়ন কৰিবলৈ অনুৰোধ জনাইছে। ভৱিষ্যতে চীনা বা চিৰিলিক প্ৰকল্পৰ দৰে স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ দেখাটো বাঞ্ছনীয়। (২) বিবেচনা কৰিবলগীয়া আন এটা কথা: জাভা ভাষাৰ সামাজিক স্থানৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি (অন্ততঃ) দুটা ৰেজিষ্টাৰ (শব্দভাণ্ডাৰৰ গোট) আছে: ভদ্ৰ/প্ৰাসাদৰ জাভানীজ (krama) আৰু ব্ৰাছ/বজাৰ জাভানীজ (ngoko)। দুয়োটা মধ্য জাভাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, প্ৰথমটো প্ৰকাশনত বেছিকৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আনহাতে পিছৰটো কথোপকথনত বেছি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কিছুমান ঠাইত পিছৰটোৰ ব্যৱহাৰ প্ৰকাশনতো পোৱা যায়, মূলতঃ চুৰিনামত (উদাহৰণস্বৰূপে চুৰিনাম-জাভানিজ বাইবেলত এনগোকো ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিটো জাভানিজ মানুহৰ চকু আৰু কাণৰ বাবে অশ্লীল হ’ব), য’ত প্ৰথমটো এতিয়া ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাই, ঐতিহাসিক আৰু ভৌগোলিক কাৰণত। পূব জাভাৰ লোকসকলৰ ক্ষেত্ৰতো একেই কথা, যিসকলে অভিজাত শ্ৰেণীৰ সৈতে জড়িত হোৱাৰ বাবে প্ৰথমটোৰ ব্যৱহাৰৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল, আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ বিভিন্ন ঠাইৰ অন্যান্য জাতিৰ লোকৰ ক্ষেত্ৰতো একেই কথা। গতিকে জাভা ভাষাত চাৰিটা সংমিশ্ৰণ/ভেৰিয়েণ্ট আছে: হানাচৰক ক্ৰমা লেটিন ব্যাকৰণ ইমান দুখৰ কথা। লেটিন তেতিয়া ক্ৰমৰপৰা ংগোকোলৈ ৰূপান্তৰিত হ'বলৈ কেতিয়াবা শব্দভাণ্ডাৰৰ এজনৰপৰা এজনলৈ মেপিং কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়, কিন্তু আন কিছুমান ক্ষেত্ৰত এজনৰপৰা বহুতলৈ বা বহুতৰপৰা এজনলৈ, বা আনকি ব্যাকৰণৰ পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰয়োজন হয়। (৩) ঐতিহাসিকভাৱে জাভানীজ লিখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা তৃতীয় (আৰু আনকি চতুৰ্থ) লিপিও আছে, অৰ্থাৎ আৰবী লিপি (যাক পেগন বৰ্ণমালা আৰু আৰব গুণ্ডুল বৰ্ণমালা বুলি কোৱা হয়), আৰু তাৰ বহু আগতেই সংস্কৃত / পল্লৱ ( পুৰণি জাভানীজ / কাৱি লিপি )। http://www.omniglot.com/writing/javanese.htm ৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত এই পুৰণি লিপিসমূহৰ ব্যৱহাৰ ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পত এতিয়াও নাই, কিন্তু সম্ভৱতঃ ভৱিষ্যতে ৱিকিউৎস আৰু জাভানীজ ৱিকচনেৰীৰ বাবে উপকাৰী হ'ব (৪) জাভানীজ হানাকাৰকা এতিয়াও চুণ্ডানীজ আৰু বালিনী ভাষাৰ সৈতে জড়িত, আৰু ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পসমূহত বৰ্তমান চুণ্ডানীজ ৱিকিপিডিয়া আৰু ইয়াৰ ভগ্নী প্ৰকল্পসমূহ, আৰু বালিনীজ ৱিকিপিডিয়া আছে। কোৰিয়ান সম্পাদনা কৰক কোৰিয়ান ৱিকিপিডিয়া ডাজিমোত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ হাঞ্জা ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তনৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে। নতুন ভাষাৰ বাবে অনুৰোধ/ৱিকিপিডিয়া হাঞ্জা, [[incubator:Test-wp/ko-hanja]] (এতিয়া Fandom ত ) কোৰিয়ান ভাষাত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ, Yes0songদ্বাৰা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থাপ্ৰণালীৰ বাবে পৃষ্ঠা পৰামৰ্শ সম্পাদনা কৰক, Masorisদ্বাৰা ko:ব্যৱহাৰকাৰী:হয়0গীত/Dajimo (কোৰিয়ান) ko:User:Yes0song/Dajimo/মিক্সড হাঞ্জা সংস্কৰণৰ পৰিচয় (কোৰিয়ান) দক্ষিণ কোৰিয়া আৰু উত্তৰ কোৰিয়াৰ মাজত কোৰিয়ান ব্যাকৰণৰ ভিন্নতা সম্পৰ্কেও-কিছু আলোচনা চলি আছে যদিও লিপি ৰূপান্তৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা এতিয়াও বিশ্লেষণৰ অধীনত আছে। লাডিনো সম্পাদনা কৰক ইয়াৰ উপৰি চাওক: আলোচনা:একাধিক লিখন ব্যৱস্থাত ৱিকিপিডিয়া#Ladino . লাডিনো ভাষাৰ প্ৰধান দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে লেটিনকৃত লাডিনো, আৰু ৰাছি লিপি (হিব্ৰু লিপিৰ ভিন্ন)। প্ৰবন্ধৰ ডুপ্লিকেচন ৰোধ কৰিবলৈ দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ বাঞ্ছনীয়। কিন্তু ইয়াৰদ্বাৰা সমাধান কৰাটো অতি কঠিন কাৰিকৰী প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰে, বিতংভাৱে জানিবলৈ আলোচনা পৃষ্ঠা চাওক। টাগালগ সম্পাদনা কৰক টাগালগ ভাষা লেটিন বা বায়বাইন লিপিত লিখিব পাৰি। কিন্তু যিহেতু বায়বাইন লিপিসমূহ স্থানীয় চৰকাৰে আশ্ৰয় দিয়ে, গতিকে সম্ভাৱ্য ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থাৰ ওপৰত সমৰ্থনৰ অভাৱ যেন লাগে। টকি পোনা সম্পাদনা কৰক লেটিন লিপিৰ উপৰি টকি পোনাক Sitelen Pona, নিজা হাইৰ'গ্লিফ ব্যৱস্থাত লিখিব পাৰি। লিপিটো এতিয়াও ইউনিক'ডত এনকোড কৰা হোৱা নাই, কিন্তু ইয়াক UCSUR ত এনকোড কৰা হৈছে আৰু বহুতো ফণ্ট উপলব্ধ। উপাৰ্জন সম্পাদনা কৰক কানাড়া, টিগালাৰী বা মালয়ালম লিপিৰে তুলু ==লেটিন আৰু চিৰিলিক দুয়োটা লিপিৰে লিখা ভাষাসমূহ== #লজবান #নোগাই: নোগাই ইনকিউবেটৰত বেছিভাগ প্ৰবন্ধই চিৰিলিক লিপিৰে লিখা হয়। #ৰোমানিয়ান: বৰ্তমান ৰোমানিয়ান ৱিকিপিডিয়াত কেৱল লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। #ভ্লাক্স ৰোমানী: ভ্লেক্স ৰোমানীৰ প্ৰধান দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল লেটিনকৃত ৰোমানী, আৰু চিৰিলিক ৰোমানী। ==আৰু চাওক== *[[ভাষা]] *[[লিখন পদ্ধতি]] *[[ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা]] ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedias_in_multiple_writing_systems Wikipedias in multiple writing systems] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] hg2k89kz7oih3ufhm4vczyjekwvgham 651707 651706 2026-11-09T13:02:30Z Kandarpajit Kallol 6257 651707 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} ''প্ৰবন্ধটোত সেইবিলাক ভাষা আৰু ৱিকিপিডিয়া তথা অন্যান্য ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যিয়ে একাধিক লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰে। '' ==আইনু== আইনু ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: #লেটিন (সৰ্বাধিক), #কানা (কটকনা, আৰু কেতিয়াবা কাঞ্জি) #চিৰিলিক (ছাখালিন আৰু কুৰিল দ্বীপপুঞ্জত ব্যৱহাৰ কৰা হয়)। ==আজাৰবাইজানী== আজাৰবাইজান ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। অৱশ্যে আজাৰবাইজান ৱিকিপিডিয়া লেটিন লিপিত লিখা হৈছে। ==ইনুকটিটুট== [[কানাডা]]ত প্ৰচলিত ইনুকটিটুটৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: নুনাভুটৰ ভূ-খণ্ডৰ কিছু অংশত ''ইনুক্টিটুটৰ চিলেবিক'' ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আনহাতে আন অঞ্চলত ''লেটিন'' বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ [https://iu.wikipedia.org/wiki/ᐊᒥᖅ ইনুকটিটুট ৱিকিপিডিয়াত] সক্ষম কৰা হৈছে। অৱশ্যে ভেৰিয়েণ্ট ক'ডসমূহে ৱিকিপিডিয়াৰ "iu" (ISO 639-1 macrolanguage) ব্যৱহাৰ কৰা নাই, অৱশ্যে তেওঁলোকে চিলেবিকৰ বাবে ike-Cans আৰু লেটিনৰ বাবে ike-Latn ব্যৱহাৰ কৰিছে। ==উইঘুৰ== উইঘুৰ ভাষাত আৰবী, লেটিন আৰু চিৰিলিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। ==উজবেক== উজবেক ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী বৰ্ণমালা। [https://uz.wikipedia.org/wiki/Bosh_Sahifa উজবেক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (লেটিন-চিৰিলিক) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়। ==এংলো-চেক্সন== এংলো-চেক্সন ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: [[লেটিন]] আৰু ৰুনিক। ইতিমধ্যে [https://ang.wikipedia.org/wiki/Heafodtramet এংলো-চেক্সন ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। ==কৰকল্পক== কাৰাকল্পক ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক নামৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। বৰ্তমান কৰকল্পক ৱিকিপিডিয়াই লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি আছে, আৰু ইয়াৰ কোনো ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা নাই। ==কাজাখ== কাজাখ ভাষাত তিনিটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক (kk-Cyrl), লেটিন (kk-Latn), আৰু পাৰ্চো-আৰবী (kk-আৰব)। ==কামতাপুৰী== [[কামতাপুৰী]], ৰংপুৰী, ৰাজবংশী, কোচ ৰাজবংশী, দেশী, গোৱালপাৰীয়া আদি বিভিন্ন নামেৰে নামকৰণ কৰা এই ভাষা বাংলা আৰু অসমীয়া লিপিৰে লিখা হয়, অৱশ্যে নেপালৰ ৰাজবংশী ভাষা দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয়। উত্তৰ বংগত বৰ্তমান বাংলা লিপিৰে লিখা হয় যদিও কিছুমান বৰ্ণ কিছু পৰিমাণে সলনি কৰা হৈছে। যেনে - [[File:Kamtapuri latter A.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri latter Aa.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri letter Aya.jpg|15px]]। বহুতে অসমীয়া ''ৰ'' আৰু বাংলা ''ব়''ৰ ঠাইত ''ৰ়'' ব্যৱহাৰ কৰে। ==কালমিক== চিৰিলিক আৰু টোডো লিপি ব্যৱহাৰ কৰি কালমিক ভাষা লিখা হয়। ==কাশ্মীৰী== কাশ্মীৰী ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল দেৱনাগৰী কাশ্মীৰী, পাৰ্চো-আৰবী কাশ্মীৰী আৰু ৰোমানাইজড কাশ্মীৰী। ==কিৰ্গিজ== কিৰ্গিজ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক কিৰ্গিজ, লেটিনাইজড কিৰ্গিজ আৰু পাৰ্চো-আৰবী কিৰ্গিজ (চীনৰ জিনজিয়াঙত ব্যৱহৃত)। ==ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ== ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী। [https://crh.wikipedia.org/wiki/Baş_Saife ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ৱিকিপিডিয়াত] মূলতঃ লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু ৰাছিয়াই অঞ্চলটো সংযুক্ত কৰাৰ পিছৰেপৰা ক্ৰিমিয়াত চিৰিলিক লিপিক বাস্তৱিকতে চৰকাৰী লিপি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ==কুৰ্দি== কুৰ্দি ভাষাত অঞ্চলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়: লেটিন, আৰবী আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা। [https://ku.wikipedia.org/wiki/Destpêk কুৰ্দি ৱিকিপিডিয়াই] লেটিন/আৰবী দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ বাবে স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে। ==কোংকণী== [[কোংকণী ভাষা]] দেৱনাগৰী, লেটিন, কান্নড়, আৰবী আৰু মালয়ালম - এই পাঁচটা লিপিৰে লিখা হয়। ==কোমেৰিং== কোমেৰিং ভাষাৰ তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন (আনুষ্ঠানিকভাৱে ব্যৱহৃত), আৰবী (স্থানীয় মুছলমানসকলে ব্যৱহাৰ কৰা), আৰু কোমেৰিং (কিন্তু বৰ্তমান ইউনিক'ডত পঞ্জীয়ন কৰা হোৱা নাই, য'ত তেওঁলোকে ইয়াক ৰেজাং লিপি হিচাপে গণ্য কৰে)। ==গথিক== গথিক ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু গথিক। [https://got.wikipedia.org/wiki/𐌰𐌽𐌰𐍃𐍄𐍉𐌳𐌴𐌹𐌽𐌹𐌻𐌰𐌿𐍆𐍃 গথিক ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত ইতিমধ্যে এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। অৱশ্যে ২০২৪ চনৰ আপডেট অনুসৰি এই স্বয়ংক্ৰিয় অনুবাদ ব্যৱস্থাই ভেক্টৰৰ ২০২২ সংস্কৰণত কাম নকৰে। ==চাওঁতালি== [[চাঁওতালি ভাষা]] লিখিবলৈ স্থান বিশেষে অসমীয়া, বাংলা, ওড়িয়া, দেৱনাগৰী, ৰোমান আদি লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত চাঁওতালি ভাষা তথা [https://sat.wikipedia.org/wiki/ᱢᱩᱬᱩᱛ_ᱥᱟᱦᱴᱟ চাঁওতালি ৱিকিপিডিয়াত] [[ৰঘুনাথ মুৰ্মু]]ৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা [[অল চিকি লিপি|অল চিকি লিপিৰে]] লিখা হয়। ==চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান== চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান (বিকল্পভাৱে, বছনিয়ান-ক্ৰ'ৱেচিয়ান-মণ্টেনেগ্ৰিন-ছাৰ্বিয়ান) হৈছে চাৰিটা মানক জাত (বছনিয়ান, ক্ৰ'ৱেচিয়ান, মণ্টেনেগ্ৰিন আৰু ছাৰ্বিয়ান), দুটা প্ৰধান উচ্চাৰণ (ইজেকাভিয়ান আৰু একভিয়ান), আৰু দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা/লিপি: লেটিন (sh-Latn) আৰু চিৰিলিক (sh-Cyrl) থকা এটা বহুকেন্দ্ৰিক ভাষা। [https://sh.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান ৱিকিপিডিয়াত] এই দুবিধ লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==চীনা== [https://zh.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:首页 মান্য চীনা ৱিকিমিডিয়াত] [[চীনা]] বৃহৎ ভাষাৰ ক'ড zh ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: সৰলীকৃত চীনা (zh-Hans) আৰু পৰম্পৰাগত চীনা (zh-Hant), আৰু বিভিন্ন চাইনোফোন অঞ্চলত বিভিন্ন স্থানীয় শব্দভাণ্ডাৰ আৰু বাক্যবিন্যাস আছে। চীনা ৱিকিপিডিয়া (zhwiki)ই অন্য কিছুমান zh.wiki* প্ৰকল্পৰ সৈতে একেলগে ছটা ভিন্নতা সমৰ্থন কৰে: #সৰলীকৃত চীনা (মূল চীন) (zh-Hans-CN) #পৰম্পৰাগত চীনা (হংকং) (zh-Hant-HK) #পৰম্পৰাগত চীনা (মাকাও) (zh-Hant-MO) #সৰলীকৃত চীনা (মালয়েছিয়া) (zh-Hans-MY) #সৰলীকৃত চীনা (ছিংগাপুৰ) (zh-Hans-SG) #পৰম্পৰাগত চীনা (টাইৱান) (zh-Hant-TW) URL সমূহ, ৱিকিডাটা লেবেলসমূহ আৰু সম্ভৱতঃ ডাটাবেইচ আঁচনিৰ ভিতৰত ভিন্নতা টেগসমূহক zh-cn, zh-hk, zh-mo, zh-my, zh-sg আৰু zh-tw হিচাপে সৰলীকৃত কৰা হৈছে। ===গান চীনা=== গান চীনা ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গান চাইনিজ তথা ৰোমানাইজড গান। [https://gan.wikipedia.org/wiki/封面 গান ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গণ চীনা), কিন্তু ৰোমানাইজড গানলৈ নহয়। ===ৱু চীনা=== ৱু চাইনিজসকলৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিম্পলিফাইড চাইনিজ আৰু ট্ৰেডিচনেল চাইনিজ। [https://wuu.wikipedia.org/wiki/封面 ৱু চীনা ৱিকিমিডিয়াত] দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ বাঞ্ছনীয়। ==চুণ্ডানীজ== লেটিন লিপি আৰু সুন্দনী লিপি (Aksara Sunda) ব্যৱহাৰ কৰি চুণ্ডানীজ ভাষা লিখা হয়। ==চেচেন== চেচেন ভাষাত দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক আৰু লেটিন বৰ্ণমালা। ==ছাৰ্বিয়ান== ছাৰ্বিয়ান ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক (sr-Cyrl) আৰু লেটিন (sr-Latn) আৰু দুটা প্ৰধান উপভাষা আছে। গতিকে তত্ত্বগতভাৱে ভাষাটোৰ চাৰিটা ভিন্নতা আছে: # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Cyrl-ekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Latn-ekavsk) # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Cyrl-ijekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Latn-ijekavsk) [https://sr.wikipedia.org/wiki/Главна_страна ছাৰ্বিয়ান ৱিকিপিডিয়াই] দুয়োটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে, কিন্তু উপভাষাৰ ক্ষেত্ৰত নহয়, কাৰণ সেইবোৰৰ মাজত পাৰ্থক্য কম। ==ছিলেটী== [[ছিলেটী ভাষা]] [[ছিলেটী নাগৰী]] আৰু বাংলা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ছিলটী ৱিকিপিডিয়াত ছিলেটী নাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==জাজাকি== জাজাকিয়ে দুটা লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছে। প্ৰথমটো হ’ল ভাটে/বেদিৰ্ক্সান বৰ্ণমালা, যিটো ভেট অভিধানকে ধৰি চিন আৰু একাডেমী দুয়োটা দিশতে প্ৰধান বৰ্ণমালা। ==টাচেলহিট== টাচেলহিট ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: টিফিনাগ আৰু লেটিন, কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছে যে বৰ্ণনা কৰিবলৈ আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিন্তু এই বিষয়ত উপযোগী হ'ব নোৱাৰাকৈয়ে সেইবোৰো বহুত পুৰণি। টিফিনাঘৰপৰা লেটিনলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা [https://shi.wikipedia.org/wiki/Tasna_Tamzwarut টাচেলহিট ৱিকিপিডিয়াত] সমৰ্থিত হৈছে, বিপৰীত ৰূপান্তৰ শেহতীয়াকৈ মিডিয়াউইকি চফ্টৱেৰত মোতায়েন কৰা হৈছে। ==টাটাৰ== টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক টাটাৰ, লেটিনাইজড টাটাৰ আৰু পাৰ্চো-আৰবী টাটাৰ। ==টালিছ== টালিছ ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। ==তাজিক== তাজিক ভাষাত অঞ্চল অনুসৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়, #[[তাজিকিস্তান]]ত চিৰিলিক বৰ্ণমালা। #[[আফগানিস্তান]]ত আৰবী বৰ্ণমালা। #লেটিন বৰ্ণমালা। [https://tg.wikipedia.org/wiki/Саҳифаи_аслӣ তাজিক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (চিৰিলিক-লেটিন) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়। ==তামিল== [[তামিল ভাষা]]ৰ নিজস্ব লিপি আছে যদিও কিছু সংখ্যক মুছলমান তামিলে আৰবী লিপিৰেও তামিল ভাষা লিখে। ==তুলু== [[তুলু ভাষা]] কন্নড় লিপিৰে লিখা হয় যদিও [[কেৰালা]]ৰ কিছু সংখ্যক তুলু ভাষী লোকে মালয়ালম লিপিৰে তুলু ভাষা লিখে। ==তুৰ্কমেন== তুৰ্কমেন ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন ([[তুৰ্কমেনিস্তান]]ত ব্যৱহৃত), পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা ([[ইৰাণ]] আৰু [[আফগানিস্তান]]ত ব্যৱহৃত) আৰু চিৰিলিক (ঐতিহাসিকভাৱে তুৰ্কমেনিস্তানত ব্যৱহৃত)। এই মুহূৰ্তত চিৰিলিক বৰ্ণমালাৰ বাবে লিপিবদ্ধকৰণ সেৱা আছে, অৱশ্যে পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালাৰ বাবে নহয়। ==পঞ্জাবী== [[পঞ্জাবী ভাষা]] লিখাৰ বাবে কেইবাটাও ভিন্ন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [[পাকিস্তান]]ৰ পঞ্জাব প্ৰদেশত ব্যৱহৃত লিপি শ্বাহমুখী আৰু মূলতঃ উৰ্দু লিপিৰ সৈতে একে। [[ভাৰত]]ৰ [[পঞ্জাব]] ৰাজ্যত শিখ আদি লোকে [[গুৰমুখী লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰে। হিন্দুসকলে আৰু চুবুৰীয়া ভাৰতীয় ৰাজ্য যেনে হাৰিয়ানা আৰু হিমাচল প্ৰদেশত বাস কৰাসকলে কেতিয়াবা দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰে। শ্বাহমুখী আৰু গুৰমুখী লিপি পাঞ্জাবী লিখাৰ বাবে সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াক ভাষাৰ চৰকাৰী লিপি বুলি গণ্য কৰা হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ দুয়োটা লিপিৰে দুটা ভিন্ন ৱিকিপিডিয়া আছে — #পূব পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া #পশ্চিম পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া গতিকে প্ৰতিজনে এই দুয়োটা ৱিকিত ক্ৰমে গুৰমুখী বা শ্বাহমুখী লিপিৰে পঢ়িব পাৰে। ==পালি== [[পালি ভাষা[] দেৱনাগৰী, ব্ৰাহ্মী আৰু লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ==পোলিছ== [[পোলেণ্ড]]ৰ পোলিছ ভাষা সাধাৰণতে লেটিন আখৰেৰে লিখা হয়। ইয়াৰ উপৰি বেছিভাগেই ভক্তিমূলক কিতাপ চিৰিলিক লিপিৰে প্ৰকাশ কৰা হয়। ==বছনিয়ান== বছনিয়ান ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা দুটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বৰ্তমান বছনিয়ান ৱিকিপিডিয়াত লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু কোনো চিৰিলিক সমৰ্থন নাই। কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে বছনিয়ান ভাষাই ১৯০০ চনৰ আগতে আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছিল, কিন্তু আধুনিক বিকাশৰ বাবে উপযোগী নহয়। ==বড়ো== [[বড়ো ভাষা]]ৰ নিজা [[দেওধাই লিপি]] আছিল বুলি কোৱা হয় যদিও এসময়ত [[অসম]]ত অসমীয়া আৰু [[পশ্চিমবংগ]]ত বাংলা লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত দেৱনাগৰী আৰু ৰোমান লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হয়। বৰ্তমান বড়ো ভাষা লিখিবলৈ মূলত [[দেৱনাগৰী]] লিপিক গ্ৰহণ কৰা হৈছে। ==ব্ৰাহুই== ব্ৰাহুই ভাষাৰ প্ৰধানকৈ দুটা লিখন পদ্ধতি আছে- আৰবী আৰু লেটিন লিপি। ==বাটক== ===মাণ্ডাইলিং বাটক আৰু টোবা বাটক=== লেটিন লিপি আৰু বাটক লিপি (Surat Batak) ব্যৱহাৰ কৰি বাটক ভাষা লিখিব পাৰি। ==বালিনিজ== বালিনিজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু বালি লিপি। [https://ban.wikipedia.org/wiki/Kaca_Utama বালিনিজ ৱিকিপিডিয়াত] বালিনিজ ভাষাৰপৰা লেটিনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা বিকশিত কৰা হয়, কিন্তু ইয়াৰ বিপৰীতে লেটিনৰপৰা বালিনিজলৈ কৰা নহয়। ==বুগিনিজ== বুগিনিজ ভাষা লেটিন লিপি আৰু লণ্টাৰা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখিব পাৰি। ==বেলাৰুছিয়ান== বেলাৰুছ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক আৰু লেটিন। ==মালয়== [[মালয় ভাষা]] সাধাৰণতে ৰুমী নামৰ লেটিন বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয় যদিও জাৱী লিপি নামৰ এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপিও আছে। ব্ৰুনাইত ৰুমী আৰু জাৱী সহ-অফিচিয়েল। বৰ্তমান জাৱী লিপি সংৰক্ষণ আৰু মালয়েছিয়াত মালয়সকলৰ মাজত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলোৱা হৈছে আৰু মালয়েছিয়াত মালয় ভাষাৰ পৰীক্ষা দিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে জাৱী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিয়াৰ বিকল্প আছে। লেটিন বৰ্ণমালা অৱশ্যে এতিয়াও [[মালয়েছিয়া]]ত চৰকাৰী আৰু অনানুষ্ঠানিক দুয়োটা কামতে আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহৃত লিপি। ==মিণ্ডং== ইষ্টাৰ্ন মিন বা মিণ্ডং ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ, আৰু ৰোমানীকৃত ফুচ'ৱেজ (লিখা ব্যৱস্থাটোক "Bàng-uâ-cê" বুলি জনা যায়)। ==মিনান== দক্ষিণ মিন বা মিন্নান ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰেৰে লিখা ৰোমানাইজড মিনান আৰু মিনান। ==মেইতেই== [[মেইতেই ভাষা|মেইতেই]] বা মণিপুৰী ভাষা লিখোঁতে সাধাৰণতে অসমীয়া-বাংলা লিপি (বাংলা ব়, অসমীয়া ৱ) ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত [[মেইতেই লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [https://mni.wikipedia.org/wiki/ꯃꯔꯨꯑꯣꯏꯕ_ꯂꯃꯥꯏ মেইতেই ৱিকিপিডিয়াত] মূলত মেইতেই লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, লগতে বাংলা লিপিলৈ লিপ্যন্তৰৰ ব্যৱস্থাও আছে। ==মৈথিলী== [[মৈথিলী ভাষা]] [[দেৱনাগৰী]] আৰু [[তিৰহুতা লিপি|তিৰহুতা লিপিৰে]] লিখা হয়। [https://mai.wikipedia.org/wiki/सम्मुख_पन्ना মৈথিলী ৱিকিপিডিয়াত] দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয় যদিও ওপৰৰ শিৰোনামত তিৰহুতা লিপিৰে ''ব়িকিপিডিযা'' লিখা হয়। ==লাজ== লাজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: জৰ্জিয়ান লিপি আৰু লেটিন লিপি। ==শ্বুঘনী== শ্বুঘনী ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। শ্বুঘনি ৱিকিপিডিয়া পৰীক্ষা লেটিন আৰু চিৰিলিক লিপিত লিখা হৈছে। ==সিন্ধী== পৰিৱৰ্তিত পাৰ্চী বৰ্ণমালা আৰু দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি [[সিন্ধী ভাষা]] লিখা হয়। ভাৰতৰ বেছিভাগ সিন্ধী যুৱকে পাৰ্চী বৰ্ণমালা নাজানে, তেওঁলোকে দেৱনাগৰী ব্যৱহাৰ কৰে, যাৰ ফলত বৰ্তমানৰ ৱিকিপিডিয়া কেৱল পাকিস্তানত থকাসকলৰ বাবেহে উপলব্ধ। ==হাক্কা== হাক্কা ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ আৰু ৰোমানীকৃত হাক্কা। ==হাৰিয়ানৱী== হাৰিয়ানৱী ভাষাত দুটা লিখন পদ্ধতি আছে, সেইবোৰ হৈছে ভাৰতত ব্যৱহৃত দেৱনাগৰী, আৰু পাকিস্তানত ব্যৱহৃত শ্বাহমুখী (এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপি)। বৰ্তমান হাৰিয়ানৱী ইনকিউবেটৰত শ্বাহমুখী লিপিৰে লিখা প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা অধিক। ==মাঞ্চু== মাঞ্চু ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: মাঞ্চু, জুৰচেন আৰু লেটিন লিপি। ==মংগোলীয়== চিৰিলিক, ধ্ৰুপদী মংগোলীয় আৰু ফাগস্পা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি মংগোলীয় ভাষা লিখা হয়। ==জিবে== জিবে ভাষা লেটিন বা জিবে লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ==ফুলফুল্দে== পেউল বা ফুলফুল্দে ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। লেটিন আৰু আদলাম লিপি। অৱশ্যে কেমেৰুণ আৰু চুবুৰীয়া দেশত আৰবী আজামিয়া লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==জাভানীজ== সম্পাদনা কৰক ফেব্ৰিকেটৰত অনুসৰণ কৰা হৈছে : কাৰ্য্য T47779 en:জাভানিজ ভাষা হৈছে প্ৰধানকৈ জাভা দ্বীপত কোৱা ভাষা, আৰু ইণ্ডোনেছিয়া আৰু চুৰিনামৰ জাভানী প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলেও ব্যৱহাৰ কৰা ভাষা। (১) দুটা লিখন পদ্ধতি আছে: পৰম্পৰাগত হানাচাৰাকা (যাক কাৰাকান বুলিও কোৱা হয়, আবুগিদা লিপি) আৰু লেটিন। লেটিন ভাষা অধিক প্ৰচলিত কাৰণ জাভানীজ ভাষাৰ প্ৰায় সকলো প্ৰকাশন (যদিও কমসংখ্যক) সকলো লেটিন ভাষাত। লেটিনৰপৰা হানাকাৰকালৈ এজনৰপৰা এজনলৈ ৰূপান্তৰ সম্ভৱ। হানাকাৰাকাই শেহতীয়াকৈ (২০০৯) নিজৰ ইউনিক'ড পাইছে, আৰু ইয়াত এটা হানাকাৰাকা ইউনিক'ড ফণ্ট আৰু কেইবাটাও অ-ইউনিক'ড ফণ্ট আছে। যিহেতু ইউনিকোড TrueTypeদ্বাৰা সমৰ্থিত হোৱা নাই, ই SIL ৰ Graphite ব্যৱহাৰ কৰিছে। বৰ্তমান জাভা ৱিকিপিডিয়াই ইতিমধ্যে WebFont প্ৰণয়ন কৰিবলৈ অনুৰোধ জনাইছে। ভৱিষ্যতে চীনা বা চিৰিলিক প্ৰকল্পৰ দৰে স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ দেখাটো বাঞ্ছনীয়। (২) বিবেচনা কৰিবলগীয়া আন এটা কথা: জাভা ভাষাৰ সামাজিক স্থানৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি (অন্ততঃ) দুটা ৰেজিষ্টাৰ (শব্দভাণ্ডাৰৰ গোট) আছে: ভদ্ৰ/প্ৰাসাদৰ জাভানীজ (krama) আৰু ব্ৰাছ/বজাৰ জাভানীজ (ngoko)। দুয়োটা মধ্য জাভাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, প্ৰথমটো প্ৰকাশনত বেছিকৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আনহাতে পিছৰটো কথোপকথনত বেছি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কিছুমান ঠাইত পিছৰটোৰ ব্যৱহাৰ প্ৰকাশনতো পোৱা যায়, মূলতঃ চুৰিনামত (উদাহৰণস্বৰূপে চুৰিনাম-জাভানিজ বাইবেলত এনগোকো ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিটো জাভানিজ মানুহৰ চকু আৰু কাণৰ বাবে অশ্লীল হ’ব), য’ত প্ৰথমটো এতিয়া ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাই, ঐতিহাসিক আৰু ভৌগোলিক কাৰণত। পূব জাভাৰ লোকসকলৰ ক্ষেত্ৰতো একেই কথা, যিসকলে অভিজাত শ্ৰেণীৰ সৈতে জড়িত হোৱাৰ বাবে প্ৰথমটোৰ ব্যৱহাৰৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল, আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ বিভিন্ন ঠাইৰ অন্যান্য জাতিৰ লোকৰ ক্ষেত্ৰতো একেই কথা। গতিকে জাভা ভাষাত চাৰিটা সংমিশ্ৰণ/ভেৰিয়েণ্ট আছে: হানাচৰক ক্ৰমা লেটিন ব্যাকৰণ ইমান দুখৰ কথা। লেটিন তেতিয়া ক্ৰমৰপৰা ংগোকোলৈ ৰূপান্তৰিত হ'বলৈ কেতিয়াবা শব্দভাণ্ডাৰৰ এজনৰপৰা এজনলৈ মেপিং কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়, কিন্তু আন কিছুমান ক্ষেত্ৰত এজনৰপৰা বহুতলৈ বা বহুতৰপৰা এজনলৈ, বা আনকি ব্যাকৰণৰ পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰয়োজন হয়। (৩) ঐতিহাসিকভাৱে জাভানীজ লিখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা তৃতীয় (আৰু আনকি চতুৰ্থ) লিপিও আছে, অৰ্থাৎ আৰবী লিপি (যাক পেগন বৰ্ণমালা আৰু আৰব গুণ্ডুল বৰ্ণমালা বুলি কোৱা হয়), আৰু তাৰ বহু আগতেই সংস্কৃত / পল্লৱ ( পুৰণি জাভানীজ / কাৱি লিপি )। http://www.omniglot.com/writing/javanese.htm ৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত এই পুৰণি লিপিসমূহৰ ব্যৱহাৰ ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পত এতিয়াও নাই, কিন্তু সম্ভৱতঃ ভৱিষ্যতে ৱিকিউৎস আৰু জাভানীজ ৱিকচনেৰীৰ বাবে উপকাৰী হ'ব (৪) জাভানীজ হানাকাৰকা এতিয়াও চুণ্ডানীজ আৰু বালিনী ভাষাৰ সৈতে জড়িত, আৰু ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পসমূহত বৰ্তমান চুণ্ডানীজ ৱিকিপিডিয়া আৰু ইয়াৰ ভগ্নী প্ৰকল্পসমূহ, আৰু বালিনীজ ৱিকিপিডিয়া আছে। কোৰিয়ান সম্পাদনা কৰক কোৰিয়ান ৱিকিপিডিয়া ডাজিমোত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ হাঞ্জা ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তনৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে। নতুন ভাষাৰ বাবে অনুৰোধ/ৱিকিপিডিয়া হাঞ্জা, [[incubator:Test-wp/ko-hanja]] (এতিয়া Fandom ত ) কোৰিয়ান ভাষাত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ, Yes0songদ্বাৰা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থাপ্ৰণালীৰ বাবে পৃষ্ঠা পৰামৰ্শ সম্পাদনা কৰক, Masorisদ্বাৰা ko:ব্যৱহাৰকাৰী:হয়0গীত/Dajimo (কোৰিয়ান) ko:User:Yes0song/Dajimo/মিক্সড হাঞ্জা সংস্কৰণৰ পৰিচয় (কোৰিয়ান) দক্ষিণ কোৰিয়া আৰু উত্তৰ কোৰিয়াৰ মাজত কোৰিয়ান ব্যাকৰণৰ ভিন্নতা সম্পৰ্কেও-কিছু আলোচনা চলি আছে যদিও লিপি ৰূপান্তৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা এতিয়াও বিশ্লেষণৰ অধীনত আছে। লাডিনো সম্পাদনা কৰক ইয়াৰ উপৰি চাওক: আলোচনা:একাধিক লিখন ব্যৱস্থাত ৱিকিপিডিয়া#Ladino . লাডিনো ভাষাৰ প্ৰধান দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে লেটিনকৃত লাডিনো, আৰু ৰাছি লিপি (হিব্ৰু লিপিৰ ভিন্ন)। প্ৰবন্ধৰ ডুপ্লিকেচন ৰোধ কৰিবলৈ দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ বাঞ্ছনীয়। কিন্তু ইয়াৰদ্বাৰা সমাধান কৰাটো অতি কঠিন কাৰিকৰী প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰে, বিতংভাৱে জানিবলৈ আলোচনা পৃষ্ঠা চাওক। টাগালগ সম্পাদনা কৰক টাগালগ ভাষা লেটিন বা বায়বাইন লিপিত লিখিব পাৰি। কিন্তু যিহেতু বায়বাইন লিপিসমূহ স্থানীয় চৰকাৰে আশ্ৰয় দিয়ে, গতিকে সম্ভাৱ্য ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থাৰ ওপৰত সমৰ্থনৰ অভাৱ যেন লাগে। টকি পোনা সম্পাদনা কৰক লেটিন লিপিৰ উপৰি টকি পোনাক Sitelen Pona, নিজা হাইৰ'গ্লিফ ব্যৱস্থাত লিখিব পাৰি। লিপিটো এতিয়াও ইউনিক'ডত এনকোড কৰা হোৱা নাই, কিন্তু ইয়াক UCSUR ত এনকোড কৰা হৈছে আৰু বহুতো ফণ্ট উপলব্ধ। উপাৰ্জন সম্পাদনা কৰক কানাড়া, টিগালাৰী বা মালয়ালম লিপিৰে তুলু ==লেটিন আৰু চিৰিলিক দুয়োটা লিপিৰে লিখা ভাষাসমূহ== #লজবান #নোগাই: নোগাই ইনকিউবেটৰত বেছিভাগ প্ৰবন্ধই চিৰিলিক লিপিৰে লিখা হয়। #ৰোমানিয়ান: বৰ্তমান ৰোমানিয়ান ৱিকিপিডিয়াত কেৱল লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। #ভ্লাক্স ৰোমানী: ভ্লেক্স ৰোমানীৰ প্ৰধান দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল লেটিনকৃত ৰোমানী, আৰু চিৰিলিক ৰোমানী। ==আৰু চাওক== *[[ভাষা]] *[[লিখন পদ্ধতি]] *[[ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা]] ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedias_in_multiple_writing_systems Wikipedias in multiple writing systems] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] qycif7bi25gxzqz2k5t0zx7uhc1ldwa 651708 651707 2026-11-09T13:04:14Z Kandarpajit Kallol 6257 651708 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} ''প্ৰবন্ধটোত সেইবিলাক ভাষা আৰু ৱিকিপিডিয়া তথা অন্যান্য ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যিয়ে একাধিক লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰে। '' ==আইনু== আইনু ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: #লেটিন (সৰ্বাধিক), #কানা (কটকনা, আৰু কেতিয়াবা কাঞ্জি) #চিৰিলিক (ছাখালিন আৰু কুৰিল দ্বীপপুঞ্জত ব্যৱহাৰ কৰা হয়)। ==আজাৰবাইজানী== আজাৰবাইজান ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। অৱশ্যে আজাৰবাইজান ৱিকিপিডিয়া লেটিন লিপিত লিখা হৈছে। ==ইনুকটিটুট== [[কানাডা]]ত প্ৰচলিত ইনুকটিটুটৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: নুনাভুটৰ ভূ-খণ্ডৰ কিছু অংশত ''ইনুক্টিটুটৰ চিলেবিক'' ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আনহাতে আন অঞ্চলত ''লেটিন'' বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ [https://iu.wikipedia.org/wiki/ᐊᒥᖅ ইনুকটিটুট ৱিকিপিডিয়াত] সক্ষম কৰা হৈছে। অৱশ্যে ভেৰিয়েণ্ট ক'ডসমূহে ৱিকিপিডিয়াৰ "iu" (ISO 639-1 macrolanguage) ব্যৱহাৰ কৰা নাই, অৱশ্যে তেওঁলোকে চিলেবিকৰ বাবে ike-Cans আৰু লেটিনৰ বাবে ike-Latn ব্যৱহাৰ কৰিছে। ==উইঘুৰ== উইঘুৰ ভাষাত আৰবী, লেটিন আৰু চিৰিলিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। ==উজবেক== উজবেক ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী বৰ্ণমালা। [https://uz.wikipedia.org/wiki/Bosh_Sahifa উজবেক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (লেটিন-চিৰিলিক) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়। ==এংলো-চেক্সন== এংলো-চেক্সন ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: [[লেটিন]] আৰু ৰুনিক। ইতিমধ্যে [https://ang.wikipedia.org/wiki/Heafodtramet এংলো-চেক্সন ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। ==কৰকল্পক== কাৰাকল্পক ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক নামৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। বৰ্তমান কৰকল্পক ৱিকিপিডিয়াই লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি আছে, আৰু ইয়াৰ কোনো ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা নাই। ==কাজাখ== কাজাখ ভাষাত তিনিটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক (kk-Cyrl), লেটিন (kk-Latn), আৰু পাৰ্চো-আৰবী (kk-আৰব)। ==কামতাপুৰী== [[কামতাপুৰী]], ৰংপুৰী, ৰাজবংশী, কোচ ৰাজবংশী, দেশী, গোৱালপাৰীয়া আদি বিভিন্ন নামেৰে নামকৰণ কৰা এই ভাষা বাংলা আৰু অসমীয়া লিপিৰে লিখা হয়, অৱশ্যে নেপালৰ ৰাজবংশী ভাষা দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয়। উত্তৰ বংগত বৰ্তমান বাংলা লিপিৰে লিখা হয় যদিও কিছুমান বৰ্ণ কিছু পৰিমাণে সলনি কৰা হৈছে। যেনে - [[File:Kamtapuri latter A.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri latter Aa.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri letter Aya.jpg|15px]]। বহুতে অসমীয়া ''ৰ'' আৰু বাংলা ''ব়''ৰ ঠাইত ''ৰ়'' ব্যৱহাৰ কৰে। ==কালমিক== চিৰিলিক আৰু টোডো লিপি ব্যৱহাৰ কৰি কালমিক ভাষা লিখা হয়। ==কাশ্মীৰী== কাশ্মীৰী ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল দেৱনাগৰী কাশ্মীৰী, পাৰ্চো-আৰবী কাশ্মীৰী আৰু ৰোমানাইজড কাশ্মীৰী। ==কিৰ্গিজ== কিৰ্গিজ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক কিৰ্গিজ, লেটিনাইজড কিৰ্গিজ আৰু পাৰ্চো-আৰবী কিৰ্গিজ (চীনৰ জিনজিয়াঙত ব্যৱহৃত)। ==ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ== ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী। [https://crh.wikipedia.org/wiki/Baş_Saife ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ৱিকিপিডিয়াত] মূলতঃ লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু ৰাছিয়াই অঞ্চলটো সংযুক্ত কৰাৰ পিছৰেপৰা ক্ৰিমিয়াত চিৰিলিক লিপিক বাস্তৱিকতে চৰকাৰী লিপি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ==কুৰ্দি== কুৰ্দি ভাষাত অঞ্চলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়: লেটিন, আৰবী আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা। [https://ku.wikipedia.org/wiki/Destpêk কুৰ্দি ৱিকিপিডিয়াই] লেটিন/আৰবী দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ বাবে স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে। ==কোংকণী== [[কোংকণী ভাষা]] দেৱনাগৰী, লেটিন, কান্নড়, আৰবী আৰু মালয়ালম - এই পাঁচটা লিপিৰে লিখা হয়। ==কোমেৰিং== কোমেৰিং ভাষাৰ তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন (আনুষ্ঠানিকভাৱে ব্যৱহৃত), আৰবী (স্থানীয় মুছলমানসকলে ব্যৱহাৰ কৰা), আৰু কোমেৰিং (কিন্তু বৰ্তমান ইউনিক'ডত পঞ্জীয়ন কৰা হোৱা নাই, য'ত তেওঁলোকে ইয়াক ৰেজাং লিপি হিচাপে গণ্য কৰে)। ==গথিক== গথিক ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু গথিক। [https://got.wikipedia.org/wiki/𐌰𐌽𐌰𐍃𐍄𐍉𐌳𐌴𐌹𐌽𐌹𐌻𐌰𐌿𐍆𐍃 গথিক ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত ইতিমধ্যে এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। অৱশ্যে ২০২৪ চনৰ আপডেট অনুসৰি এই স্বয়ংক্ৰিয় অনুবাদ ব্যৱস্থাই ভেক্টৰৰ ২০২২ সংস্কৰণত কাম নকৰে। ==চাওঁতালি== [[চাঁওতালি ভাষা]] লিখিবলৈ স্থান বিশেষে অসমীয়া, বাংলা, ওড়িয়া, দেৱনাগৰী, ৰোমান আদি লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত চাঁওতালি ভাষা তথা [https://sat.wikipedia.org/wiki/ᱢᱩᱬᱩᱛ_ᱥᱟᱦᱴᱟ চাঁওতালি ৱিকিপিডিয়াত] [[ৰঘুনাথ মুৰ্মু]]ৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা [[অল চিকি লিপি|অল চিকি লিপিৰে]] লিখা হয়। ==চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান== চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান (বিকল্পভাৱে, বছনিয়ান-ক্ৰ'ৱেচিয়ান-মণ্টেনেগ্ৰিন-ছাৰ্বিয়ান) হৈছে চাৰিটা মানক জাত (বছনিয়ান, ক্ৰ'ৱেচিয়ান, মণ্টেনেগ্ৰিন আৰু ছাৰ্বিয়ান), দুটা প্ৰধান উচ্চাৰণ (ইজেকাভিয়ান আৰু একভিয়ান), আৰু দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা/লিপি: লেটিন (sh-Latn) আৰু চিৰিলিক (sh-Cyrl) থকা এটা বহুকেন্দ্ৰিক ভাষা। [https://sh.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান ৱিকিপিডিয়াত] এই দুবিধ লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==চীনা== [https://zh.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:首页 মান্য চীনা ৱিকিমিডিয়াত] [[চীনা]] বৃহৎ ভাষাৰ ক'ড zh ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: সৰলীকৃত চীনা (zh-Hans) আৰু পৰম্পৰাগত চীনা (zh-Hant), আৰু বিভিন্ন চাইনোফোন অঞ্চলত বিভিন্ন স্থানীয় শব্দভাণ্ডাৰ আৰু বাক্যবিন্যাস আছে। চীনা ৱিকিপিডিয়া (zhwiki)ই অন্য কিছুমান zh.wiki* প্ৰকল্পৰ সৈতে একেলগে ছটা ভিন্নতা সমৰ্থন কৰে: #সৰলীকৃত চীনা (মূল চীন) (zh-Hans-CN) #পৰম্পৰাগত চীনা (হংকং) (zh-Hant-HK) #পৰম্পৰাগত চীনা (মাকাও) (zh-Hant-MO) #সৰলীকৃত চীনা (মালয়েছিয়া) (zh-Hans-MY) #সৰলীকৃত চীনা (ছিংগাপুৰ) (zh-Hans-SG) #পৰম্পৰাগত চীনা (টাইৱান) (zh-Hant-TW) URL সমূহ, ৱিকিডাটা লেবেলসমূহ আৰু সম্ভৱতঃ ডাটাবেইচ আঁচনিৰ ভিতৰত ভিন্নতা টেগসমূহক zh-cn, zh-hk, zh-mo, zh-my, zh-sg আৰু zh-tw হিচাপে সৰলীকৃত কৰা হৈছে। ===গান চীনা=== গান চীনা ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গান চাইনিজ তথা ৰোমানাইজড গান। [https://gan.wikipedia.org/wiki/封面 গান ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গণ চীনা), কিন্তু ৰোমানাইজড গানলৈ নহয়। ===ৱু চীনা=== ৱু চাইনিজসকলৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিম্পলিফাইড চাইনিজ আৰু ট্ৰেডিচনেল চাইনিজ। [https://wuu.wikipedia.org/wiki/封面 ৱু চীনা ৱিকিমিডিয়াত] দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ বাঞ্ছনীয়। ==চুণ্ডানীজ== লেটিন লিপি আৰু সুন্দনী লিপি (Aksara Sunda) ব্যৱহাৰ কৰি চুণ্ডানীজ ভাষা লিখা হয়। ==চেচেন== চেচেন ভাষাত দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক আৰু লেটিন বৰ্ণমালা। ==ছাৰ্বিয়ান== ছাৰ্বিয়ান ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক (sr-Cyrl) আৰু লেটিন (sr-Latn) আৰু দুটা প্ৰধান উপভাষা আছে। গতিকে তত্ত্বগতভাৱে ভাষাটোৰ চাৰিটা ভিন্নতা আছে: # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Cyrl-ekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Latn-ekavsk) # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Cyrl-ijekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Latn-ijekavsk) [https://sr.wikipedia.org/wiki/Главна_страна ছাৰ্বিয়ান ৱিকিপিডিয়াই] দুয়োটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে, কিন্তু উপভাষাৰ ক্ষেত্ৰত নহয়, কাৰণ সেইবোৰৰ মাজত পাৰ্থক্য কম। ==ছিলেটী== [[ছিলেটী ভাষা]] [[ছিলেটী নাগৰী]] আৰু বাংলা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ছিলটী ৱিকিপিডিয়াত ছিলেটী নাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==জাজাকি== জাজাকিয়ে দুটা লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছে। প্ৰথমটো হ’ল ভাটে/বেদিৰ্ক্সান বৰ্ণমালা, যিটো ভেট অভিধানকে ধৰি চিন আৰু একাডেমী দুয়োটা দিশতে প্ৰধান বৰ্ণমালা। ==জিবে== জিবে ভাষা লেটিন বা জিবে লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ==টাচেলহিট== টাচেলহিট ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: টিফিনাগ আৰু লেটিন, কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছে যে বৰ্ণনা কৰিবলৈ আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিন্তু এই বিষয়ত উপযোগী হ'ব নোৱাৰাকৈয়ে সেইবোৰো বহুত পুৰণি। টিফিনাঘৰপৰা লেটিনলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা [https://shi.wikipedia.org/wiki/Tasna_Tamzwarut টাচেলহিট ৱিকিপিডিয়াত] সমৰ্থিত হৈছে, বিপৰীত ৰূপান্তৰ শেহতীয়াকৈ মিডিয়াউইকি চফ্টৱেৰত মোতায়েন কৰা হৈছে। ==টাটাৰ== টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক টাটাৰ, লেটিনাইজড টাটাৰ আৰু পাৰ্চো-আৰবী টাটাৰ। ==টালিছ== টালিছ ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। ==তাজিক== তাজিক ভাষাত অঞ্চল অনুসৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়, #[[তাজিকিস্তান]]ত চিৰিলিক বৰ্ণমালা। #[[আফগানিস্তান]]ত আৰবী বৰ্ণমালা। #লেটিন বৰ্ণমালা। [https://tg.wikipedia.org/wiki/Саҳифаи_аслӣ তাজিক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (চিৰিলিক-লেটিন) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়। ==তামিল== [[তামিল ভাষা]]ৰ নিজস্ব লিপি আছে যদিও কিছু সংখ্যক মুছলমান তামিলে আৰবী লিপিৰেও তামিল ভাষা লিখে। ==তুলু== [[তুলু ভাষা]] কন্নড় লিপিৰে লিখা হয় যদিও [[কেৰালা]]ৰ কিছু সংখ্যক তুলু ভাষী লোকে মালয়ালম লিপিৰে তুলু ভাষা লিখে। ==তুৰ্কমেন== তুৰ্কমেন ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন ([[তুৰ্কমেনিস্তান]]ত ব্যৱহৃত), পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা ([[ইৰাণ]] আৰু [[আফগানিস্তান]]ত ব্যৱহৃত) আৰু চিৰিলিক (ঐতিহাসিকভাৱে তুৰ্কমেনিস্তানত ব্যৱহৃত)। এই মুহূৰ্তত চিৰিলিক বৰ্ণমালাৰ বাবে লিপিবদ্ধকৰণ সেৱা আছে, অৱশ্যে পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালাৰ বাবে নহয়। ==পঞ্জাবী== [[পঞ্জাবী ভাষা]] লিখাৰ বাবে কেইবাটাও ভিন্ন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [[পাকিস্তান]]ৰ পঞ্জাব প্ৰদেশত ব্যৱহৃত লিপি শ্বাহমুখী আৰু মূলতঃ উৰ্দু লিপিৰ সৈতে একে। [[ভাৰত]]ৰ [[পঞ্জাব]] ৰাজ্যত শিখ আদি লোকে [[গুৰমুখী লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰে। হিন্দুসকলে আৰু চুবুৰীয়া ভাৰতীয় ৰাজ্য যেনে হাৰিয়ানা আৰু হিমাচল প্ৰদেশত বাস কৰাসকলে কেতিয়াবা দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰে। শ্বাহমুখী আৰু গুৰমুখী লিপি পাঞ্জাবী লিখাৰ বাবে সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াক ভাষাৰ চৰকাৰী লিপি বুলি গণ্য কৰা হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ দুয়োটা লিপিৰে দুটা ভিন্ন ৱিকিপিডিয়া আছে — #পূব পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া #পশ্চিম পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া গতিকে প্ৰতিজনে এই দুয়োটা ৱিকিত ক্ৰমে গুৰমুখী বা শ্বাহমুখী লিপিৰে পঢ়িব পাৰে। ==পালি== [[পালি ভাষা[] দেৱনাগৰী, ব্ৰাহ্মী আৰু লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ==পোলিছ== [[পোলেণ্ড]]ৰ পোলিছ ভাষা সাধাৰণতে লেটিন আখৰেৰে লিখা হয়। ইয়াৰ উপৰি বেছিভাগেই ভক্তিমূলক কিতাপ চিৰিলিক লিপিৰে প্ৰকাশ কৰা হয়। ==ফুলফুল্দে== পেউল বা ফুলফুল্দে ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। লেটিন আৰু আদলাম লিপি। অৱশ্যে কেমেৰুণ আৰু চুবুৰীয়া দেশত আৰবী আজামিয়া লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==বছনিয়ান== বছনিয়ান ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা দুটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বৰ্তমান বছনিয়ান ৱিকিপিডিয়াত লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু কোনো চিৰিলিক সমৰ্থন নাই। কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে বছনিয়ান ভাষাই ১৯০০ চনৰ আগতে আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছিল, কিন্তু আধুনিক বিকাশৰ বাবে উপযোগী নহয়। ==বড়ো== [[বড়ো ভাষা]]ৰ নিজা [[দেওধাই লিপি]] আছিল বুলি কোৱা হয় যদিও এসময়ত [[অসম]]ত অসমীয়া আৰু [[পশ্চিমবংগ]]ত বাংলা লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত দেৱনাগৰী আৰু ৰোমান লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হয়। বৰ্তমান বড়ো ভাষা লিখিবলৈ মূলত [[দেৱনাগৰী]] লিপিক গ্ৰহণ কৰা হৈছে। ==ব্ৰাহুই== ব্ৰাহুই ভাষাৰ প্ৰধানকৈ দুটা লিখন পদ্ধতি আছে- আৰবী আৰু লেটিন লিপি। ==বাটক== ===মাণ্ডাইলিং বাটক আৰু টোবা বাটক=== লেটিন লিপি আৰু বাটক লিপি (Surat Batak) ব্যৱহাৰ কৰি বাটক ভাষা লিখিব পাৰি। ==বালিনিজ== বালিনিজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু বালি লিপি। [https://ban.wikipedia.org/wiki/Kaca_Utama বালিনিজ ৱিকিপিডিয়াত] বালিনিজ ভাষাৰপৰা লেটিনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা বিকশিত কৰা হয়, কিন্তু ইয়াৰ বিপৰীতে লেটিনৰপৰা বালিনিজলৈ কৰা নহয়। ==বুগিনিজ== বুগিনিজ ভাষা লেটিন লিপি আৰু লণ্টাৰা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখিব পাৰি। ==বেলাৰুছিয়ান== বেলাৰুছ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক আৰু লেটিন। ==মংগোলীয়== চিৰিলিক, ধ্ৰুপদী মংগোলীয় আৰু ফাগস্পা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি মংগোলীয় ভাষা লিখা হয়। ==মাঞ্চু== মাঞ্চু ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: মাঞ্চু, জুৰচেন আৰু লেটিন লিপি। ==মালয়== [[মালয় ভাষা]] সাধাৰণতে ৰুমী নামৰ লেটিন বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয় যদিও জাৱী লিপি নামৰ এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপিও আছে। ব্ৰুনাইত ৰুমী আৰু জাৱী সহ-অফিচিয়েল। বৰ্তমান জাৱী লিপি সংৰক্ষণ আৰু মালয়েছিয়াত মালয়সকলৰ মাজত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলোৱা হৈছে আৰু মালয়েছিয়াত মালয় ভাষাৰ পৰীক্ষা দিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে জাৱী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিয়াৰ বিকল্প আছে। লেটিন বৰ্ণমালা অৱশ্যে এতিয়াও [[মালয়েছিয়া]]ত চৰকাৰী আৰু অনানুষ্ঠানিক দুয়োটা কামতে আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহৃত লিপি। ==মিণ্ডং== ইষ্টাৰ্ন মিন বা মিণ্ডং ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ, আৰু ৰোমানীকৃত ফুচ'ৱেজ (লিখা ব্যৱস্থাটোক "Bàng-uâ-cê" বুলি জনা যায়)। ==মিনান== দক্ষিণ মিন বা মিন্নান ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰেৰে লিখা ৰোমানাইজড মিনান আৰু মিনান। ==মেইতেই== [[মেইতেই ভাষা|মেইতেই]] বা মণিপুৰী ভাষা লিখোঁতে সাধাৰণতে অসমীয়া-বাংলা লিপি (বাংলা ব়, অসমীয়া ৱ) ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত [[মেইতেই লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [https://mni.wikipedia.org/wiki/ꯃꯔꯨꯑꯣꯏꯕ_ꯂꯃꯥꯏ মেইতেই ৱিকিপিডিয়াত] মূলত মেইতেই লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, লগতে বাংলা লিপিলৈ লিপ্যন্তৰৰ ব্যৱস্থাও আছে। ==মৈথিলী== [[মৈথিলী ভাষা]] [[দেৱনাগৰী]] আৰু [[তিৰহুতা লিপি|তিৰহুতা লিপিৰে]] লিখা হয়। [https://mai.wikipedia.org/wiki/सम्मुख_पन्ना মৈথিলী ৱিকিপিডিয়াত] দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয় যদিও ওপৰৰ শিৰোনামত তিৰহুতা লিপিৰে ''ব়িকিপিডিযা'' লিখা হয়। ==লাজ== লাজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: জৰ্জিয়ান লিপি আৰু লেটিন লিপি। ==শ্বুঘনী== শ্বুঘনী ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। শ্বুঘনি ৱিকিপিডিয়া পৰীক্ষা লেটিন আৰু চিৰিলিক লিপিত লিখা হৈছে। ==সিন্ধী== পৰিৱৰ্তিত পাৰ্চী বৰ্ণমালা আৰু দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি [[সিন্ধী ভাষা]] লিখা হয়। ভাৰতৰ বেছিভাগ সিন্ধী যুৱকে পাৰ্চী বৰ্ণমালা নাজানে, তেওঁলোকে দেৱনাগৰী ব্যৱহাৰ কৰে, যাৰ ফলত বৰ্তমানৰ ৱিকিপিডিয়া কেৱল পাকিস্তানত থকাসকলৰ বাবেহে উপলব্ধ। ==হাক্কা== হাক্কা ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ আৰু ৰোমানীকৃত হাক্কা। ==হাৰিয়ানৱী== হাৰিয়ানৱী ভাষাত দুটা লিখন পদ্ধতি আছে, সেইবোৰ হৈছে ভাৰতত ব্যৱহৃত দেৱনাগৰী, আৰু পাকিস্তানত ব্যৱহৃত শ্বাহমুখী (এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপি)। বৰ্তমান হাৰিয়ানৱী ইনকিউবেটৰত শ্বাহমুখী লিপিৰে লিখা প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা অধিক। ==জাভানীজ== সম্পাদনা কৰক ফেব্ৰিকেটৰত অনুসৰণ কৰা হৈছে : কাৰ্য্য T47779 en:জাভানিজ ভাষা হৈছে প্ৰধানকৈ জাভা দ্বীপত কোৱা ভাষা, আৰু ইণ্ডোনেছিয়া আৰু চুৰিনামৰ জাভানী প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলেও ব্যৱহাৰ কৰা ভাষা। (১) দুটা লিখন পদ্ধতি আছে: পৰম্পৰাগত হানাচাৰাকা (যাক কাৰাকান বুলিও কোৱা হয়, আবুগিদা লিপি) আৰু লেটিন। লেটিন ভাষা অধিক প্ৰচলিত কাৰণ জাভানীজ ভাষাৰ প্ৰায় সকলো প্ৰকাশন (যদিও কমসংখ্যক) সকলো লেটিন ভাষাত। লেটিনৰপৰা হানাকাৰকালৈ এজনৰপৰা এজনলৈ ৰূপান্তৰ সম্ভৱ। হানাকাৰাকাই শেহতীয়াকৈ (২০০৯) নিজৰ ইউনিক'ড পাইছে, আৰু ইয়াত এটা হানাকাৰাকা ইউনিক'ড ফণ্ট আৰু কেইবাটাও অ-ইউনিক'ড ফণ্ট আছে। যিহেতু ইউনিকোড TrueTypeদ্বাৰা সমৰ্থিত হোৱা নাই, ই SIL ৰ Graphite ব্যৱহাৰ কৰিছে। বৰ্তমান জাভা ৱিকিপিডিয়াই ইতিমধ্যে WebFont প্ৰণয়ন কৰিবলৈ অনুৰোধ জনাইছে। ভৱিষ্যতে চীনা বা চিৰিলিক প্ৰকল্পৰ দৰে স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ দেখাটো বাঞ্ছনীয়। (২) বিবেচনা কৰিবলগীয়া আন এটা কথা: জাভা ভাষাৰ সামাজিক স্থানৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি (অন্ততঃ) দুটা ৰেজিষ্টাৰ (শব্দভাণ্ডাৰৰ গোট) আছে: ভদ্ৰ/প্ৰাসাদৰ জাভানীজ (krama) আৰু ব্ৰাছ/বজাৰ জাভানীজ (ngoko)। দুয়োটা মধ্য জাভাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, প্ৰথমটো প্ৰকাশনত বেছিকৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আনহাতে পিছৰটো কথোপকথনত বেছি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কিছুমান ঠাইত পিছৰটোৰ ব্যৱহাৰ প্ৰকাশনতো পোৱা যায়, মূলতঃ চুৰিনামত (উদাহৰণস্বৰূপে চুৰিনাম-জাভানিজ বাইবেলত এনগোকো ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিটো জাভানিজ মানুহৰ চকু আৰু কাণৰ বাবে অশ্লীল হ’ব), য’ত প্ৰথমটো এতিয়া ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাই, ঐতিহাসিক আৰু ভৌগোলিক কাৰণত। পূব জাভাৰ লোকসকলৰ ক্ষেত্ৰতো একেই কথা, যিসকলে অভিজাত শ্ৰেণীৰ সৈতে জড়িত হোৱাৰ বাবে প্ৰথমটোৰ ব্যৱহাৰৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল, আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ বিভিন্ন ঠাইৰ অন্যান্য জাতিৰ লোকৰ ক্ষেত্ৰতো একেই কথা। গতিকে জাভা ভাষাত চাৰিটা সংমিশ্ৰণ/ভেৰিয়েণ্ট আছে: হানাচৰক ক্ৰমা লেটিন ব্যাকৰণ ইমান দুখৰ কথা। লেটিন তেতিয়া ক্ৰমৰপৰা ংগোকোলৈ ৰূপান্তৰিত হ'বলৈ কেতিয়াবা শব্দভাণ্ডাৰৰ এজনৰপৰা এজনলৈ মেপিং কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়, কিন্তু আন কিছুমান ক্ষেত্ৰত এজনৰপৰা বহুতলৈ বা বহুতৰপৰা এজনলৈ, বা আনকি ব্যাকৰণৰ পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰয়োজন হয়। (৩) ঐতিহাসিকভাৱে জাভানীজ লিখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা তৃতীয় (আৰু আনকি চতুৰ্থ) লিপিও আছে, অৰ্থাৎ আৰবী লিপি (যাক পেগন বৰ্ণমালা আৰু আৰব গুণ্ডুল বৰ্ণমালা বুলি কোৱা হয়), আৰু তাৰ বহু আগতেই সংস্কৃত / পল্লৱ ( পুৰণি জাভানীজ / কাৱি লিপি )। http://www.omniglot.com/writing/javanese.htm ৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত এই পুৰণি লিপিসমূহৰ ব্যৱহাৰ ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পত এতিয়াও নাই, কিন্তু সম্ভৱতঃ ভৱিষ্যতে ৱিকিউৎস আৰু জাভানীজ ৱিকচনেৰীৰ বাবে উপকাৰী হ'ব (৪) জাভানীজ হানাকাৰকা এতিয়াও চুণ্ডানীজ আৰু বালিনী ভাষাৰ সৈতে জড়িত, আৰু ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পসমূহত বৰ্তমান চুণ্ডানীজ ৱিকিপিডিয়া আৰু ইয়াৰ ভগ্নী প্ৰকল্পসমূহ, আৰু বালিনীজ ৱিকিপিডিয়া আছে। কোৰিয়ান সম্পাদনা কৰক কোৰিয়ান ৱিকিপিডিয়া ডাজিমোত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ হাঞ্জা ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তনৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে। নতুন ভাষাৰ বাবে অনুৰোধ/ৱিকিপিডিয়া হাঞ্জা, [[incubator:Test-wp/ko-hanja]] (এতিয়া Fandom ত ) কোৰিয়ান ভাষাত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ, Yes0songদ্বাৰা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থাপ্ৰণালীৰ বাবে পৃষ্ঠা পৰামৰ্শ সম্পাদনা কৰক, Masorisদ্বাৰা ko:ব্যৱহাৰকাৰী:হয়0গীত/Dajimo (কোৰিয়ান) ko:User:Yes0song/Dajimo/মিক্সড হাঞ্জা সংস্কৰণৰ পৰিচয় (কোৰিয়ান) দক্ষিণ কোৰিয়া আৰু উত্তৰ কোৰিয়াৰ মাজত কোৰিয়ান ব্যাকৰণৰ ভিন্নতা সম্পৰ্কেও-কিছু আলোচনা চলি আছে যদিও লিপি ৰূপান্তৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা এতিয়াও বিশ্লেষণৰ অধীনত আছে। লাডিনো সম্পাদনা কৰক ইয়াৰ উপৰি চাওক: আলোচনা:একাধিক লিখন ব্যৱস্থাত ৱিকিপিডিয়া#Ladino . লাডিনো ভাষাৰ প্ৰধান দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে লেটিনকৃত লাডিনো, আৰু ৰাছি লিপি (হিব্ৰু লিপিৰ ভিন্ন)। প্ৰবন্ধৰ ডুপ্লিকেচন ৰোধ কৰিবলৈ দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ বাঞ্ছনীয়। কিন্তু ইয়াৰদ্বাৰা সমাধান কৰাটো অতি কঠিন কাৰিকৰী প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰে, বিতংভাৱে জানিবলৈ আলোচনা পৃষ্ঠা চাওক। টাগালগ সম্পাদনা কৰক টাগালগ ভাষা লেটিন বা বায়বাইন লিপিত লিখিব পাৰি। কিন্তু যিহেতু বায়বাইন লিপিসমূহ স্থানীয় চৰকাৰে আশ্ৰয় দিয়ে, গতিকে সম্ভাৱ্য ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থাৰ ওপৰত সমৰ্থনৰ অভাৱ যেন লাগে। টকি পোনা সম্পাদনা কৰক লেটিন লিপিৰ উপৰি টকি পোনাক Sitelen Pona, নিজা হাইৰ'গ্লিফ ব্যৱস্থাত লিখিব পাৰি। লিপিটো এতিয়াও ইউনিক'ডত এনকোড কৰা হোৱা নাই, কিন্তু ইয়াক UCSUR ত এনকোড কৰা হৈছে আৰু বহুতো ফণ্ট উপলব্ধ। উপাৰ্জন সম্পাদনা কৰক কানাড়া, টিগালাৰী বা মালয়ালম লিপিৰে তুলু ==লেটিন আৰু চিৰিলিক দুয়োটা লিপিৰে লিখা ভাষাসমূহ== #লজবান #নোগাই: নোগাই ইনকিউবেটৰত বেছিভাগ প্ৰবন্ধই চিৰিলিক লিপিৰে লিখা হয়। #ৰোমানিয়ান: বৰ্তমান ৰোমানিয়ান ৱিকিপিডিয়াত কেৱল লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। #ভ্লাক্স ৰোমানী: ভ্লেক্স ৰোমানীৰ প্ৰধান দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল লেটিনকৃত ৰোমানী, আৰু চিৰিলিক ৰোমানী। ==আৰু চাওক== *[[ভাষা]] *[[লিখন পদ্ধতি]] *[[ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা]] ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedias_in_multiple_writing_systems Wikipedias in multiple writing systems] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] o9fmlzxd756xlick4fa1clnhm04gw1s 651709 651708 2026-11-09T13:09:49Z Kandarpajit Kallol 6257 651709 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} ''প্ৰবন্ধটোত সেইবিলাক ভাষা আৰু ৱিকিপিডিয়া তথা অন্যান্য ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যিয়ে একাধিক লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰে। '' ==আইনু== আইনু ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: #লেটিন (সৰ্বাধিক), #কানা (কটকনা, আৰু কেতিয়াবা কাঞ্জি) #চিৰিলিক (ছাখালিন আৰু কুৰিল দ্বীপপুঞ্জত ব্যৱহাৰ কৰা হয়)। ==আজাৰবাইজানী== আজাৰবাইজান ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। অৱশ্যে আজাৰবাইজান ৱিকিপিডিয়া লেটিন লিপিত লিখা হৈছে। ==ইনুকটিটুট== [[কানাডা]]ত প্ৰচলিত ইনুকটিটুটৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: নুনাভুটৰ ভূ-খণ্ডৰ কিছু অংশত ''ইনুক্টিটুটৰ চিলেবিক'' ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আনহাতে আন অঞ্চলত ''লেটিন'' বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ [https://iu.wikipedia.org/wiki/ᐊᒥᖅ ইনুকটিটুট ৱিকিপিডিয়াত] সক্ষম কৰা হৈছে। অৱশ্যে ভেৰিয়েণ্ট ক'ডসমূহে ৱিকিপিডিয়াৰ "iu" (ISO 639-1 macrolanguage) ব্যৱহাৰ কৰা নাই, অৱশ্যে তেওঁলোকে চিলেবিকৰ বাবে ike-Cans আৰু লেটিনৰ বাবে ike-Latn ব্যৱহাৰ কৰিছে। ==উইঘুৰ== উইঘুৰ ভাষাত আৰবী, লেটিন আৰু চিৰিলিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। ==উজবেক== উজবেক ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী বৰ্ণমালা। [https://uz.wikipedia.org/wiki/Bosh_Sahifa উজবেক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (লেটিন-চিৰিলিক) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়। ==এংলো-চেক্সন== এংলো-চেক্সন ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: [[লেটিন]] আৰু ৰুনিক। ইতিমধ্যে [https://ang.wikipedia.org/wiki/Heafodtramet এংলো-চেক্সন ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। ==কৰকল্পক== কাৰাকল্পক ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক নামৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। বৰ্তমান কৰকল্পক ৱিকিপিডিয়াই লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি আছে, আৰু ইয়াৰ কোনো ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা নাই। ==কাজাখ== কাজাখ ভাষাত তিনিটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক (kk-Cyrl), লেটিন (kk-Latn), আৰু পাৰ্চো-আৰবী (kk-আৰব)। ==কামতাপুৰী== [[কামতাপুৰী]], ৰংপুৰী, ৰাজবংশী, কোচ ৰাজবংশী, দেশী, গোৱালপাৰীয়া আদি বিভিন্ন নামেৰে নামকৰণ কৰা এই ভাষা বাংলা আৰু অসমীয়া লিপিৰে লিখা হয়, অৱশ্যে নেপালৰ ৰাজবংশী ভাষা দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয়। উত্তৰ বংগত বৰ্তমান বাংলা লিপিৰে লিখা হয় যদিও কিছুমান বৰ্ণ কিছু পৰিমাণে সলনি কৰা হৈছে। যেনে - [[File:Kamtapuri latter A.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri latter Aa.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri letter Aya.jpg|15px]]। বহুতে অসমীয়া ''ৰ'' আৰু বাংলা ''ব়''ৰ ঠাইত ''ৰ়'' ব্যৱহাৰ কৰে। ==কালমিক== চিৰিলিক আৰু টোডো লিপি ব্যৱহাৰ কৰি কালমিক ভাষা লিখা হয়। ==কাশ্মীৰী== কাশ্মীৰী ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল দেৱনাগৰী কাশ্মীৰী, পাৰ্চো-আৰবী কাশ্মীৰী আৰু ৰোমানাইজড কাশ্মীৰী। ==কিৰ্গিজ== কিৰ্গিজ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক কিৰ্গিজ, লেটিনাইজড কিৰ্গিজ আৰু পাৰ্চো-আৰবী কিৰ্গিজ (চীনৰ জিনজিয়াঙত ব্যৱহৃত)। ==ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ== ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী। [https://crh.wikipedia.org/wiki/Baş_Saife ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ৱিকিপিডিয়াত] মূলতঃ লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু ৰাছিয়াই অঞ্চলটো সংযুক্ত কৰাৰ পিছৰেপৰা ক্ৰিমিয়াত চিৰিলিক লিপিক বাস্তৱিকতে চৰকাৰী লিপি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ==কুৰ্দি== কুৰ্দি ভাষাত অঞ্চলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়: লেটিন, আৰবী আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা। [https://ku.wikipedia.org/wiki/Destpêk কুৰ্দি ৱিকিপিডিয়াই] লেটিন/আৰবী দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ বাবে স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে। ==কোংকণী== [[কোংকণী ভাষা]] দেৱনাগৰী, লেটিন, কান্নড়, আৰবী আৰু মালয়ালম - এই পাঁচটা লিপিৰে লিখা হয়। ==কোমেৰিং== কোমেৰিং ভাষাৰ তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন (আনুষ্ঠানিকভাৱে ব্যৱহৃত), আৰবী (স্থানীয় মুছলমানসকলে ব্যৱহাৰ কৰা), আৰু কোমেৰিং (কিন্তু বৰ্তমান ইউনিক'ডত পঞ্জীয়ন কৰা হোৱা নাই, য'ত তেওঁলোকে ইয়াক ৰেজাং লিপি হিচাপে গণ্য কৰে)। ==গথিক== গথিক ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু গথিক। [https://got.wikipedia.org/wiki/𐌰𐌽𐌰𐍃𐍄𐍉𐌳𐌴𐌹𐌽𐌹𐌻𐌰𐌿𐍆𐍃 গথিক ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত ইতিমধ্যে এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। অৱশ্যে ২০২৪ চনৰ আপডেট অনুসৰি এই স্বয়ংক্ৰিয় অনুবাদ ব্যৱস্থাই ভেক্টৰৰ ২০২২ সংস্কৰণত কাম নকৰে। ==চাওঁতালি== [[চাঁওতালি ভাষা]] লিখিবলৈ স্থান বিশেষে অসমীয়া, বাংলা, ওড়িয়া, দেৱনাগৰী, ৰোমান আদি লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত চাঁওতালি ভাষা তথা [https://sat.wikipedia.org/wiki/ᱢᱩᱬᱩᱛ_ᱥᱟᱦᱴᱟ চাঁওতালি ৱিকিপিডিয়াত] [[ৰঘুনাথ মুৰ্মু]]ৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা [[অল চিকি লিপি|অল চিকি লিপিৰে]] লিখা হয়। ==চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান== চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান (বিকল্পভাৱে, বছনিয়ান-ক্ৰ'ৱেচিয়ান-মণ্টেনেগ্ৰিন-ছাৰ্বিয়ান) হৈছে চাৰিটা মানক জাত (বছনিয়ান, ক্ৰ'ৱেচিয়ান, মণ্টেনেগ্ৰিন আৰু ছাৰ্বিয়ান), দুটা প্ৰধান উচ্চাৰণ (ইজেকাভিয়ান আৰু একভিয়ান), আৰু দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা/লিপি: লেটিন (sh-Latn) আৰু চিৰিলিক (sh-Cyrl) থকা এটা বহুকেন্দ্ৰিক ভাষা। [https://sh.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান ৱিকিপিডিয়াত] এই দুবিধ লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==চীনা== [https://zh.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:首页 মান্য চীনা ৱিকিমিডিয়াত] [[চীনা]] বৃহৎ ভাষাৰ ক'ড zh ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: সৰলীকৃত চীনা (zh-Hans) আৰু পৰম্পৰাগত চীনা (zh-Hant), আৰু বিভিন্ন চাইনোফোন অঞ্চলত বিভিন্ন স্থানীয় শব্দভাণ্ডাৰ আৰু বাক্যবিন্যাস আছে। চীনা ৱিকিপিডিয়া (zhwiki)ই অন্য কিছুমান zh.wiki* প্ৰকল্পৰ সৈতে একেলগে ছটা ভিন্নতা সমৰ্থন কৰে: #সৰলীকৃত চীনা (মূল চীন) (zh-Hans-CN) #পৰম্পৰাগত চীনা (হংকং) (zh-Hant-HK) #পৰম্পৰাগত চীনা (মাকাও) (zh-Hant-MO) #সৰলীকৃত চীনা (মালয়েছিয়া) (zh-Hans-MY) #সৰলীকৃত চীনা (ছিংগাপুৰ) (zh-Hans-SG) #পৰম্পৰাগত চীনা (টাইৱান) (zh-Hant-TW) URL সমূহ, ৱিকিডাটা লেবেলসমূহ আৰু সম্ভৱতঃ ডাটাবেইচ আঁচনিৰ ভিতৰত ভিন্নতা টেগসমূহক zh-cn, zh-hk, zh-mo, zh-my, zh-sg আৰু zh-tw হিচাপে সৰলীকৃত কৰা হৈছে। ===গান চীনা=== গান চীনা ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গান চাইনিজ তথা ৰোমানাইজড গান। [https://gan.wikipedia.org/wiki/封面 গান ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গণ চীনা), কিন্তু ৰোমানাইজড গানলৈ নহয়। ===ৱু চীনা=== ৱু চাইনিজসকলৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিম্পলিফাইড চাইনিজ আৰু ট্ৰেডিচনেল চাইনিজ। [https://wuu.wikipedia.org/wiki/封面 ৱু চীনা ৱিকিমিডিয়াত] দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ বাঞ্ছনীয়। ==চুণ্ডানীজ== লেটিন লিপি আৰু সুন্দনী লিপি (Aksara Sunda) ব্যৱহাৰ কৰি চুণ্ডানীজ ভাষা লিখা হয়। ==চেচেন== চেচেন ভাষাত দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক আৰু লেটিন বৰ্ণমালা। ==ছাৰ্বিয়ান== ছাৰ্বিয়ান ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক (sr-Cyrl) আৰু লেটিন (sr-Latn) আৰু দুটা প্ৰধান উপভাষা আছে। গতিকে তত্ত্বগতভাৱে ভাষাটোৰ চাৰিটা ভিন্নতা আছে: # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Cyrl-ekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Latn-ekavsk) # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Cyrl-ijekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Latn-ijekavsk) [https://sr.wikipedia.org/wiki/Главна_страна ছাৰ্বিয়ান ৱিকিপিডিয়াই] দুয়োটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে, কিন্তু উপভাষাৰ ক্ষেত্ৰত নহয়, কাৰণ সেইবোৰৰ মাজত পাৰ্থক্য কম। ==ছিলেটী== [[ছিলেটী ভাষা]] [[ছিলেটী নাগৰী]] আৰু বাংলা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ছিলটী ৱিকিপিডিয়াত ছিলেটী নাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==জাজাকি== জাজাকিয়ে দুটা লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছে। প্ৰথমটো হ’ল ভাটে/বেদিৰ্ক্সান বৰ্ণমালা, যিটো ভেট অভিধানকে ধৰি চিন আৰু একাডেমী দুয়োটা দিশতে প্ৰধান বৰ্ণমালা। ==জিবে== জিবে ভাষা লেটিন বা জিবে লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ==টাচেলহিট== টাচেলহিট ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: টিফিনাগ আৰু লেটিন, কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছে যে বৰ্ণনা কৰিবলৈ আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিন্তু এই বিষয়ত উপযোগী হ'ব নোৱাৰাকৈয়ে সেইবোৰো বহুত পুৰণি। টিফিনাঘৰপৰা লেটিনলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা [https://shi.wikipedia.org/wiki/Tasna_Tamzwarut টাচেলহিট ৱিকিপিডিয়াত] সমৰ্থিত হৈছে, বিপৰীত ৰূপান্তৰ শেহতীয়াকৈ মিডিয়াউইকি চফ্টৱেৰত মোতায়েন কৰা হৈছে। ==টাটাৰ== টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক টাটাৰ, লেটিনাইজড টাটাৰ আৰু পাৰ্চো-আৰবী টাটাৰ। ==টালিছ== টালিছ ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। ==তাজিক== তাজিক ভাষাত অঞ্চল অনুসৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়, #[[তাজিকিস্তান]]ত চিৰিলিক বৰ্ণমালা। #[[আফগানিস্তান]]ত আৰবী বৰ্ণমালা। #লেটিন বৰ্ণমালা। [https://tg.wikipedia.org/wiki/Саҳифаи_аслӣ তাজিক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (চিৰিলিক-লেটিন) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়। ==তামিল== [[তামিল ভাষা]]ৰ নিজস্ব লিপি আছে যদিও কিছু সংখ্যক মুছলমান তামিলে আৰবী লিপিৰেও তামিল ভাষা লিখে। ==তুলু== [[তুলু ভাষা]] কন্নড় লিপিৰে লিখা হয় যদিও [[কেৰালা]]ৰ কিছু সংখ্যক তুলু ভাষী লোকে মালয়ালম লিপিৰে তুলু ভাষা লিখে। ==তুৰ্কমেন== তুৰ্কমেন ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন ([[তুৰ্কমেনিস্তান]]ত ব্যৱহৃত), পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা ([[ইৰাণ]] আৰু [[আফগানিস্তান]]ত ব্যৱহৃত) আৰু চিৰিলিক (ঐতিহাসিকভাৱে তুৰ্কমেনিস্তানত ব্যৱহৃত)। এই মুহূৰ্তত চিৰিলিক বৰ্ণমালাৰ বাবে লিপিবদ্ধকৰণ সেৱা আছে, অৱশ্যে পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালাৰ বাবে নহয়। ==পঞ্জাবী== [[পঞ্জাবী ভাষা]] লিখাৰ বাবে কেইবাটাও ভিন্ন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [[পাকিস্তান]]ৰ পঞ্জাব প্ৰদেশত ব্যৱহৃত লিপি শ্বাহমুখী আৰু মূলতঃ উৰ্দু লিপিৰ সৈতে একে। [[ভাৰত]]ৰ [[পঞ্জাব]] ৰাজ্যত শিখ আদি লোকে [[গুৰমুখী লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰে। হিন্দুসকলে আৰু চুবুৰীয়া ভাৰতীয় ৰাজ্য যেনে হাৰিয়ানা আৰু হিমাচল প্ৰদেশত বাস কৰাসকলে কেতিয়াবা দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰে। শ্বাহমুখী আৰু গুৰমুখী লিপি পাঞ্জাবী লিখাৰ বাবে সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াক ভাষাৰ চৰকাৰী লিপি বুলি গণ্য কৰা হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ দুয়োটা লিপিৰে দুটা ভিন্ন ৱিকিপিডিয়া আছে — #পূব পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া #পশ্চিম পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া গতিকে প্ৰতিজনে এই দুয়োটা ৱিকিত ক্ৰমে গুৰমুখী বা শ্বাহমুখী লিপিৰে পঢ়িব পাৰে। ==পালি== [[পালি ভাষা[] দেৱনাগৰী, ব্ৰাহ্মী আৰু লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ==পোলিছ== [[পোলেণ্ড]]ৰ পোলিছ ভাষা সাধাৰণতে লেটিন আখৰেৰে লিখা হয়। ইয়াৰ উপৰি বেছিভাগেই ভক্তিমূলক কিতাপ চিৰিলিক লিপিৰে প্ৰকাশ কৰা হয়। ==ফুলফুল্দে== পেউল বা ফুলফুল্দে ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। লেটিন আৰু আদলাম লিপি। অৱশ্যে কেমেৰুণ আৰু চুবুৰীয়া দেশত আৰবী আজামিয়া লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==বছনিয়ান== বছনিয়ান ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা দুটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বৰ্তমান বছনিয়ান ৱিকিপিডিয়াত লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু কোনো চিৰিলিক সমৰ্থন নাই। কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে বছনিয়ান ভাষাই ১৯০০ চনৰ আগতে আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছিল, কিন্তু আধুনিক বিকাশৰ বাবে উপযোগী নহয়। ==বড়ো== [[বড়ো ভাষা]]ৰ নিজা [[দেওধাই লিপি]] আছিল বুলি কোৱা হয় যদিও এসময়ত [[অসম]]ত অসমীয়া আৰু [[পশ্চিমবংগ]]ত বাংলা লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত দেৱনাগৰী আৰু ৰোমান লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হয়। বৰ্তমান বড়ো ভাষা লিখিবলৈ মূলত [[দেৱনাগৰী]] লিপিক গ্ৰহণ কৰা হৈছে। ==ব্ৰাহুই== ব্ৰাহুই ভাষাৰ প্ৰধানকৈ দুটা লিখন পদ্ধতি আছে- আৰবী আৰু লেটিন লিপি। ==বাটক== ===মাণ্ডাইলিং বাটক আৰু টোবা বাটক=== লেটিন লিপি আৰু বাটক লিপি (Surat Batak) ব্যৱহাৰ কৰি বাটক ভাষা লিখিব পাৰি। ==বালিনিজ== বালিনিজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু বালি লিপি। [https://ban.wikipedia.org/wiki/Kaca_Utama বালিনিজ ৱিকিপিডিয়াত] বালিনিজ ভাষাৰপৰা লেটিনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা বিকশিত কৰা হয়, কিন্তু ইয়াৰ বিপৰীতে লেটিনৰপৰা বালিনিজলৈ কৰা নহয়। ==বুগিনিজ== বুগিনিজ ভাষা লেটিন লিপি আৰু লণ্টাৰা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখিব পাৰি। ==বেলাৰুছিয়ান== বেলাৰুছ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক আৰু লেটিন। ==মংগোলীয়== চিৰিলিক, ধ্ৰুপদী মংগোলীয় আৰু ফাগস্পা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি মংগোলীয় ভাষা লিখা হয়। ==মাঞ্চু== মাঞ্চু ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: মাঞ্চু, জুৰচেন আৰু লেটিন লিপি। ==মালয়== [[মালয় ভাষা]] সাধাৰণতে ৰুমী নামৰ লেটিন বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয় যদিও জাৱী লিপি নামৰ এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপিও আছে। ব্ৰুনাইত ৰুমী আৰু জাৱী সহ-অফিচিয়েল। বৰ্তমান জাৱী লিপি সংৰক্ষণ আৰু মালয়েছিয়াত মালয়সকলৰ মাজত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলোৱা হৈছে আৰু মালয়েছিয়াত মালয় ভাষাৰ পৰীক্ষা দিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে জাৱী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিয়াৰ বিকল্প আছে। লেটিন বৰ্ণমালা অৱশ্যে এতিয়াও [[মালয়েছিয়া]]ত চৰকাৰী আৰু অনানুষ্ঠানিক দুয়োটা কামতে আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহৃত লিপি। ==মিণ্ডং== ইষ্টাৰ্ন মিন বা মিণ্ডং ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ, আৰু ৰোমানীকৃত ফুচ'ৱেজ (লিখা ব্যৱস্থাটোক "Bàng-uâ-cê" বুলি জনা যায়)। ==মিনান== দক্ষিণ মিন বা মিন্নান ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰেৰে লিখা ৰোমানাইজড মিনান আৰু মিনান। ==মেইতেই== [[মেইতেই ভাষা|মেইতেই]] বা মণিপুৰী ভাষা লিখোঁতে সাধাৰণতে অসমীয়া-বাংলা লিপি (বাংলা ব়, অসমীয়া ৱ) ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত [[মেইতেই লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [https://mni.wikipedia.org/wiki/ꯃꯔꯨꯑꯣꯏꯕ_ꯂꯃꯥꯏ মেইতেই ৱিকিপিডিয়াত] মূলত মেইতেই লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, লগতে বাংলা লিপিলৈ লিপ্যন্তৰৰ ব্যৱস্থাও আছে। ==মৈথিলী== [[মৈথিলী ভাষা]] [[দেৱনাগৰী]] আৰু [[তিৰহুতা লিপি|তিৰহুতা লিপিৰে]] লিখা হয়। [https://mai.wikipedia.org/wiki/सम्मुख_पन्ना মৈথিলী ৱিকিপিডিয়াত] দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয় যদিও ওপৰৰ শিৰোনামত তিৰহুতা লিপিৰে ''ব়িকিপিডিযা'' লিখা হয়। ==লাজ== লাজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: জৰ্জিয়ান লিপি আৰু লেটিন লিপি। ==শ্বুঘনী== শ্বুঘনী ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। শ্বুঘনি ৱিকিপিডিয়া পৰীক্ষা লেটিন আৰু চিৰিলিক লিপিত লিখা হৈছে। ==সিন্ধী== পৰিৱৰ্তিত পাৰ্চী বৰ্ণমালা আৰু দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি [[সিন্ধী ভাষা]] লিখা হয়। ভাৰতৰ বেছিভাগ সিন্ধী যুৱকে পাৰ্চী বৰ্ণমালা নাজানে, তেওঁলোকে দেৱনাগৰী ব্যৱহাৰ কৰে, যাৰ ফলত বৰ্তমানৰ ৱিকিপিডিয়া কেৱল পাকিস্তানত থকাসকলৰ বাবেহে উপলব্ধ। ==হাক্কা== হাক্কা ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ আৰু ৰোমানীকৃত হাক্কা। ==হাৰিয়ানৱী== হাৰিয়ানৱী ভাষাত দুটা লিখন পদ্ধতি আছে, সেইবোৰ হৈছে ভাৰতত ব্যৱহৃত দেৱনাগৰী, আৰু পাকিস্তানত ব্যৱহৃত শ্বাহমুখী (এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপি)। বৰ্তমান হাৰিয়ানৱী ইনকিউবেটৰত শ্বাহমুখী লিপিৰে লিখা প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা অধিক। ==জাভানীজ== জাভানিজ ভাষা হৈছে প্ৰধানকৈ জাভা দ্বীপত কোৱা ভাষা, আৰু ইণ্ডোনেছিয়া আৰু চুৰিনামৰ জাভানী প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলেও ব্যৱহাৰ কৰা ভাষা। এই ভাষাৰ দুটা লিখন পদ্ধতি আছে: পৰম্পৰাগত হানাচাৰাকা (যাক কাৰাকান বুলিও কোৱা হয়, আবুগিদা লিপি) আৰু লেটিন। লেটিন ভাষা অধিক প্ৰচলিত কাৰণ জাভানীজ ভাষাৰ প্ৰায় সকলো প্ৰকাশন (যদিও কমসংখ্যক) সকলো লেটিন ভাষাত। ঐতিহাসিকভাৱে জাভানীজ লিখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা তৃতীয় (আৰু আনকি চতুৰ্থ) লিপিও আছে, অৰ্থাৎ আৰবী লিপি (যাক পেগন বৰ্ণমালা আৰু আৰব গুণ্ডুল বৰ্ণমালা বুলি কোৱা হয়), আৰু তাৰ বহু আগতেই সংস্কৃত/পল্লৱ (পুৰণি জাভানীজ/কাৱি লিপি)। ==লাডিনো== লাডিনো ভাষাৰ প্ৰধান দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে লেটিনকৃত লাডিনো, আৰু ৰাছি লিপি (হিব্ৰু লিপিৰ ভিন্ন)। ==টাগালগ== টাগালগ ভাষা লেটিন বা বায়বাইন লিপিৰে লিখা হয়। ==টকি পোনা== [[টকি পোনা]] ভাষা লেটিন লিপিৰ উপৰিও Sitelen Pona হাইৰ'গ্লিফ ব্যৱস্থাৰে লিখা হয়। ==লেটিন আৰু চিৰিলিক দুয়োটা লিপিৰে লিখা ভাষাসমূহ== #লজবান #নোগাই: নোগাই ইনকিউবেটৰত বেছিভাগ প্ৰবন্ধই চিৰিলিক লিপিৰে লিখা হয়। #ৰোমানিয়ান: বৰ্তমান ৰোমানিয়ান ৱিকিপিডিয়াত কেৱল লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। #ভ্লাক্স ৰোমানী: ভ্লেক্স ৰোমানীৰ প্ৰধান দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল লেটিনকৃত ৰোমানী, আৰু চিৰিলিক ৰোমানী। ==আৰু চাওক== *[[ভাষা]] *[[লিখন পদ্ধতি]] *[[ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা]] ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedias_in_multiple_writing_systems Wikipedias in multiple writing systems] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] na2m4su0n6ic5j4vfiitok375i96a6b 651711 651709 2026-11-09T13:10:50Z Kandarpajit Kallol 6257 651711 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} ''প্ৰবন্ধটোত সেইবিলাক ভাষা আৰু ৱিকিপিডিয়া তথা অন্যান্য ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যিয়ে একাধিক লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰে। '' ==আইনু== আইনু ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: #লেটিন (সৰ্বাধিক), #কানা (কটকনা, আৰু কেতিয়াবা কাঞ্জি) #চিৰিলিক (ছাখালিন আৰু কুৰিল দ্বীপপুঞ্জত ব্যৱহাৰ কৰা হয়)। ==আজাৰবাইজানী== আজাৰবাইজান ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। অৱশ্যে আজাৰবাইজান ৱিকিপিডিয়া লেটিন লিপিত লিখা হৈছে। ==ইনুকটিটুট== [[কানাডা]]ত প্ৰচলিত ইনুকটিটুটৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: নুনাভুটৰ ভূ-খণ্ডৰ কিছু অংশত ''ইনুক্টিটুটৰ চিলেবিক'' ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আনহাতে আন অঞ্চলত ''লেটিন'' বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ [https://iu.wikipedia.org/wiki/ᐊᒥᖅ ইনুকটিটুট ৱিকিপিডিয়াত] সক্ষম কৰা হৈছে। অৱশ্যে ভেৰিয়েণ্ট ক'ডসমূহে ৱিকিপিডিয়াৰ "iu" (ISO 639-1 macrolanguage) ব্যৱহাৰ কৰা নাই, অৱশ্যে তেওঁলোকে চিলেবিকৰ বাবে ike-Cans আৰু লেটিনৰ বাবে ike-Latn ব্যৱহাৰ কৰিছে। ==উইঘুৰ== উইঘুৰ ভাষাত আৰবী, লেটিন আৰু চিৰিলিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। ==উজবেক== উজবেক ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী বৰ্ণমালা। [https://uz.wikipedia.org/wiki/Bosh_Sahifa উজবেক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (লেটিন-চিৰিলিক) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়। ==এংলো-চেক্সন== এংলো-চেক্সন ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: [[লেটিন]] আৰু ৰুনিক। ইতিমধ্যে [https://ang.wikipedia.org/wiki/Heafodtramet এংলো-চেক্সন ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। ==কৰকল্পক== কাৰাকল্পক ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক নামৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। বৰ্তমান কৰকল্পক ৱিকিপিডিয়াই লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি আছে, আৰু ইয়াৰ কোনো ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা নাই। ==কাজাখ== কাজাখ ভাষাত তিনিটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক (kk-Cyrl), লেটিন (kk-Latn), আৰু পাৰ্চো-আৰবী (kk-আৰব)। ==কামতাপুৰী== [[কামতাপুৰী]], ৰংপুৰী, ৰাজবংশী, কোচ ৰাজবংশী, দেশী, গোৱালপাৰীয়া আদি বিভিন্ন নামেৰে নামকৰণ কৰা এই ভাষা বাংলা আৰু অসমীয়া লিপিৰে লিখা হয়, অৱশ্যে নেপালৰ ৰাজবংশী ভাষা দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয়। উত্তৰ বংগত বৰ্তমান বাংলা লিপিৰে লিখা হয় যদিও কিছুমান বৰ্ণ কিছু পৰিমাণে সলনি কৰা হৈছে। যেনে - [[File:Kamtapuri latter A.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri latter Aa.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri letter Aya.jpg|15px]]। বহুতে অসমীয়া ''ৰ'' আৰু বাংলা ''ব়''ৰ ঠাইত ''ৰ়'' ব্যৱহাৰ কৰে। ==কালমিক== চিৰিলিক আৰু টোডো লিপি ব্যৱহাৰ কৰি কালমিক ভাষা লিখা হয়। ==কাশ্মীৰী== কাশ্মীৰী ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল দেৱনাগৰী কাশ্মীৰী, পাৰ্চো-আৰবী কাশ্মীৰী আৰু ৰোমানাইজড কাশ্মীৰী। ==কিৰ্গিজ== কিৰ্গিজ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক কিৰ্গিজ, লেটিনাইজড কিৰ্গিজ আৰু পাৰ্চো-আৰবী কিৰ্গিজ (চীনৰ জিনজিয়াঙত ব্যৱহৃত)। ==ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ== ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী। [https://crh.wikipedia.org/wiki/Baş_Saife ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ৱিকিপিডিয়াত] মূলতঃ লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু ৰাছিয়াই অঞ্চলটো সংযুক্ত কৰাৰ পিছৰেপৰা ক্ৰিমিয়াত চিৰিলিক লিপিক বাস্তৱিকতে চৰকাৰী লিপি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ==কুৰ্দি== কুৰ্দি ভাষাত অঞ্চলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়: লেটিন, আৰবী আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা। [https://ku.wikipedia.org/wiki/Destpêk কুৰ্দি ৱিকিপিডিয়াই] লেটিন/আৰবী দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ বাবে স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে। ==কোংকণী== [[কোংকণী ভাষা]] দেৱনাগৰী, লেটিন, কান্নড়, আৰবী আৰু মালয়ালম - এই পাঁচটা লিপিৰে লিখা হয়। ==কোমেৰিং== কোমেৰিং ভাষাৰ তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন (আনুষ্ঠানিকভাৱে ব্যৱহৃত), আৰবী (স্থানীয় মুছলমানসকলে ব্যৱহাৰ কৰা), আৰু কোমেৰিং (কিন্তু বৰ্তমান ইউনিক'ডত পঞ্জীয়ন কৰা হোৱা নাই, য'ত তেওঁলোকে ইয়াক ৰেজাং লিপি হিচাপে গণ্য কৰে)। ==গথিক== গথিক ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু গথিক। [https://got.wikipedia.org/wiki/𐌰𐌽𐌰𐍃𐍄𐍉𐌳𐌴𐌹𐌽𐌹𐌻𐌰𐌿𐍆𐍃 গথিক ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত ইতিমধ্যে এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। অৱশ্যে ২০২৪ চনৰ আপডেট অনুসৰি এই স্বয়ংক্ৰিয় অনুবাদ ব্যৱস্থাই ভেক্টৰৰ ২০২২ সংস্কৰণত কাম নকৰে। ==চাওঁতালি== [[চাঁওতালি ভাষা]] লিখিবলৈ স্থান বিশেষে অসমীয়া, বাংলা, ওড়িয়া, দেৱনাগৰী, ৰোমান আদি লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত চাঁওতালি ভাষা তথা [https://sat.wikipedia.org/wiki/ᱢᱩᱬᱩᱛ_ᱥᱟᱦᱴᱟ চাঁওতালি ৱিকিপিডিয়াত] [[ৰঘুনাথ মুৰ্মু]]ৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা [[অল চিকি লিপি|অল চিকি লিপিৰে]] লিখা হয়। ==চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান== চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান (বিকল্পভাৱে, বছনিয়ান-ক্ৰ'ৱেচিয়ান-মণ্টেনেগ্ৰিন-ছাৰ্বিয়ান) হৈছে চাৰিটা মানক জাত (বছনিয়ান, ক্ৰ'ৱেচিয়ান, মণ্টেনেগ্ৰিন আৰু ছাৰ্বিয়ান), দুটা প্ৰধান উচ্চাৰণ (ইজেকাভিয়ান আৰু একভিয়ান), আৰু দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা/লিপি: লেটিন (sh-Latn) আৰু চিৰিলিক (sh-Cyrl) থকা এটা বহুকেন্দ্ৰিক ভাষা। [https://sh.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান ৱিকিপিডিয়াত] এই দুবিধ লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==চীনা== [https://zh.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:首页 মান্য চীনা ৱিকিমিডিয়াত] [[চীনা]] বৃহৎ ভাষাৰ ক'ড zh ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: সৰলীকৃত চীনা (zh-Hans) আৰু পৰম্পৰাগত চীনা (zh-Hant), আৰু বিভিন্ন চাইনোফোন অঞ্চলত বিভিন্ন স্থানীয় শব্দভাণ্ডাৰ আৰু বাক্যবিন্যাস আছে। চীনা ৱিকিপিডিয়া (zhwiki)ই অন্য কিছুমান zh.wiki* প্ৰকল্পৰ সৈতে একেলগে ছটা ভিন্নতা সমৰ্থন কৰে: #সৰলীকৃত চীনা (মূল চীন) (zh-Hans-CN) #পৰম্পৰাগত চীনা (হংকং) (zh-Hant-HK) #পৰম্পৰাগত চীনা (মাকাও) (zh-Hant-MO) #সৰলীকৃত চীনা (মালয়েছিয়া) (zh-Hans-MY) #সৰলীকৃত চীনা (ছিংগাপুৰ) (zh-Hans-SG) #পৰম্পৰাগত চীনা (টাইৱান) (zh-Hant-TW) URL সমূহ, ৱিকিডাটা লেবেলসমূহ আৰু সম্ভৱতঃ ডাটাবেইচ আঁচনিৰ ভিতৰত ভিন্নতা টেগসমূহক zh-cn, zh-hk, zh-mo, zh-my, zh-sg আৰু zh-tw হিচাপে সৰলীকৃত কৰা হৈছে। ===গান চীনা=== গান চীনা ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গান চাইনিজ তথা ৰোমানাইজড গান। [https://gan.wikipedia.org/wiki/封面 গান ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গণ চীনা), কিন্তু ৰোমানাইজড গানলৈ নহয়। ===ৱু চীনা=== ৱু চাইনিজসকলৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিম্পলিফাইড চাইনিজ আৰু ট্ৰেডিচনেল চাইনিজ। [https://wuu.wikipedia.org/wiki/封面 ৱু চীনা ৱিকিমিডিয়াত] দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ বাঞ্ছনীয়। ==চুণ্ডানীজ== লেটিন লিপি আৰু সুন্দনী লিপি (Aksara Sunda) ব্যৱহাৰ কৰি চুণ্ডানীজ ভাষা লিখা হয়। ==চেচেন== চেচেন ভাষাত দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক আৰু লেটিন বৰ্ণমালা। ==ছাৰ্বিয়ান== ছাৰ্বিয়ান ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক (sr-Cyrl) আৰু লেটিন (sr-Latn) আৰু দুটা প্ৰধান উপভাষা আছে। গতিকে তত্ত্বগতভাৱে ভাষাটোৰ চাৰিটা ভিন্নতা আছে: # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Cyrl-ekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Latn-ekavsk) # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Cyrl-ijekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Latn-ijekavsk) [https://sr.wikipedia.org/wiki/Главна_страна ছাৰ্বিয়ান ৱিকিপিডিয়াই] দুয়োটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে, কিন্তু উপভাষাৰ ক্ষেত্ৰত নহয়, কাৰণ সেইবোৰৰ মাজত পাৰ্থক্য কম। ==ছিলেটী== [[ছিলেটী ভাষা]] [[ছিলেটী নাগৰী]] আৰু বাংলা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ছিলটী ৱিকিপিডিয়াত ছিলেটী নাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==জাজাকি== জাজাকিয়ে দুটা লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছে। প্ৰথমটো হ’ল ভাটে/বেদিৰ্ক্সান বৰ্ণমালা, যিটো ভেট অভিধানকে ধৰি চিন আৰু একাডেমী দুয়োটা দিশতে প্ৰধান বৰ্ণমালা। ==জিবে== জিবে ভাষা লেটিন বা জিবে লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ==টাচেলহিট== টাচেলহিট ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: টিফিনাগ আৰু লেটিন, কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছে যে বৰ্ণনা কৰিবলৈ আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিন্তু এই বিষয়ত উপযোগী হ'ব নোৱাৰাকৈয়ে সেইবোৰো বহুত পুৰণি। টিফিনাঘৰপৰা লেটিনলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা [https://shi.wikipedia.org/wiki/Tasna_Tamzwarut টাচেলহিট ৱিকিপিডিয়াত] সমৰ্থিত হৈছে, বিপৰীত ৰূপান্তৰ শেহতীয়াকৈ মিডিয়াউইকি চফ্টৱেৰত মোতায়েন কৰা হৈছে। ==টাটাৰ== টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক টাটাৰ, লেটিনাইজড টাটাৰ আৰু পাৰ্চো-আৰবী টাটাৰ। ==টালিছ== টালিছ ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। ==তাজিক== তাজিক ভাষাত অঞ্চল অনুসৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়, #[[তাজিকিস্তান]]ত চিৰিলিক বৰ্ণমালা। #[[আফগানিস্তান]]ত আৰবী বৰ্ণমালা। #লেটিন বৰ্ণমালা। [https://tg.wikipedia.org/wiki/Саҳифаи_аслӣ তাজিক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (চিৰিলিক-লেটিন) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়। ==তামিল== [[তামিল ভাষা]]ৰ নিজস্ব লিপি আছে যদিও কিছু সংখ্যক মুছলমান তামিলে আৰবী লিপিৰেও তামিল ভাষা লিখে। ==তুলু== [[তুলু ভাষা]] কন্নড় লিপিৰে লিখা হয় যদিও [[কেৰালা]]ৰ কিছু সংখ্যক তুলু ভাষী লোকে মালয়ালম লিপিৰে তুলু ভাষা লিখে। ==তুৰ্কমেন== তুৰ্কমেন ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন ([[তুৰ্কমেনিস্তান]]ত ব্যৱহৃত), পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা ([[ইৰাণ]] আৰু [[আফগানিস্তান]]ত ব্যৱহৃত) আৰু চিৰিলিক (ঐতিহাসিকভাৱে তুৰ্কমেনিস্তানত ব্যৱহৃত)। এই মুহূৰ্তত চিৰিলিক বৰ্ণমালাৰ বাবে লিপিবদ্ধকৰণ সেৱা আছে, অৱশ্যে পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালাৰ বাবে নহয়। ==পঞ্জাবী== [[পঞ্জাবী ভাষা]] লিখাৰ বাবে কেইবাটাও ভিন্ন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [[পাকিস্তান]]ৰ পঞ্জাব প্ৰদেশত ব্যৱহৃত লিপি শ্বাহমুখী আৰু মূলতঃ উৰ্দু লিপিৰ সৈতে একে। [[ভাৰত]]ৰ [[পঞ্জাব]] ৰাজ্যত শিখ আদি লোকে [[গুৰমুখী লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰে। হিন্দুসকলে আৰু চুবুৰীয়া ভাৰতীয় ৰাজ্য যেনে হাৰিয়ানা আৰু হিমাচল প্ৰদেশত বাস কৰাসকলে কেতিয়াবা দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰে। শ্বাহমুখী আৰু গুৰমুখী লিপি পাঞ্জাবী লিখাৰ বাবে সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াক ভাষাৰ চৰকাৰী লিপি বুলি গণ্য কৰা হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ দুয়োটা লিপিৰে দুটা ভিন্ন ৱিকিপিডিয়া আছে — #পূব পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া #পশ্চিম পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া গতিকে প্ৰতিজনে এই দুয়োটা ৱিকিত ক্ৰমে গুৰমুখী বা শ্বাহমুখী লিপিৰে পঢ়িব পাৰে। ==পালি== [[পালি ভাষা[] দেৱনাগৰী, ব্ৰাহ্মী আৰু লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ==পোলিছ== [[পোলেণ্ড]]ৰ পোলিছ ভাষা সাধাৰণতে লেটিন আখৰেৰে লিখা হয়। ইয়াৰ উপৰি বেছিভাগেই ভক্তিমূলক কিতাপ চিৰিলিক লিপিৰে প্ৰকাশ কৰা হয়। ==ফুলফুল্দে== পেউল বা ফুলফুল্দে ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। লেটিন আৰু আদলাম লিপি। অৱশ্যে কেমেৰুণ আৰু চুবুৰীয়া দেশত আৰবী আজামিয়া লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==বছনিয়ান== বছনিয়ান ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা দুটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বৰ্তমান বছনিয়ান ৱিকিপিডিয়াত লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু কোনো চিৰিলিক সমৰ্থন নাই। কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে বছনিয়ান ভাষাই ১৯০০ চনৰ আগতে আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছিল, কিন্তু আধুনিক বিকাশৰ বাবে উপযোগী নহয়। ==বড়ো== [[বড়ো ভাষা]]ৰ নিজা [[দেওধাই লিপি]] আছিল বুলি কোৱা হয় যদিও এসময়ত [[অসম]]ত অসমীয়া আৰু [[পশ্চিমবংগ]]ত বাংলা লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত দেৱনাগৰী আৰু ৰোমান লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হয়। বৰ্তমান বড়ো ভাষা লিখিবলৈ মূলত [[দেৱনাগৰী]] লিপিক গ্ৰহণ কৰা হৈছে। ==ব্ৰাহুই== ব্ৰাহুই ভাষাৰ প্ৰধানকৈ দুটা লিখন পদ্ধতি আছে- আৰবী আৰু লেটিন লিপি। ==বাটক== ===মাণ্ডাইলিং বাটক আৰু টোবা বাটক=== লেটিন লিপি আৰু বাটক লিপি (Surat Batak) ব্যৱহাৰ কৰি বাটক ভাষা লিখিব পাৰি। ==বালিনিজ== বালিনিজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু বালি লিপি। [https://ban.wikipedia.org/wiki/Kaca_Utama বালিনিজ ৱিকিপিডিয়াত] বালিনিজ ভাষাৰপৰা লেটিনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা বিকশিত কৰা হয়, কিন্তু ইয়াৰ বিপৰীতে লেটিনৰপৰা বালিনিজলৈ কৰা নহয়। ==বুগিনিজ== বুগিনিজ ভাষা লেটিন লিপি আৰু লণ্টাৰা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখিব পাৰি। ==বেলাৰুছিয়ান== বেলাৰুছ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক আৰু লেটিন। ==মংগোলীয়== চিৰিলিক, ধ্ৰুপদী মংগোলীয় আৰু ফাগস্পা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি মংগোলীয় ভাষা লিখা হয়। ==মাঞ্চু== মাঞ্চু ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: মাঞ্চু, জুৰচেন আৰু লেটিন লিপি। ==মালয়== [[মালয় ভাষা]] সাধাৰণতে ৰুমী নামৰ লেটিন বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয় যদিও জাৱী লিপি নামৰ এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপিও আছে। ব্ৰুনাইত ৰুমী আৰু জাৱী সহ-অফিচিয়েল। বৰ্তমান জাৱী লিপি সংৰক্ষণ আৰু মালয়েছিয়াত মালয়সকলৰ মাজত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলোৱা হৈছে আৰু মালয়েছিয়াত মালয় ভাষাৰ পৰীক্ষা দিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে জাৱী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিয়াৰ বিকল্প আছে। লেটিন বৰ্ণমালা অৱশ্যে এতিয়াও [[মালয়েছিয়া]]ত চৰকাৰী আৰু অনানুষ্ঠানিক দুয়োটা কামতে আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহৃত লিপি। ==মিণ্ডং== ইষ্টাৰ্ন মিন বা মিণ্ডং ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ, আৰু ৰোমানীকৃত ফুচ'ৱেজ (লিখা ব্যৱস্থাটোক "Bàng-uâ-cê" বুলি জনা যায়)। ==মিনান== দক্ষিণ মিন বা মিন্নান ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰেৰে লিখা ৰোমানাইজড মিনান আৰু মিনান। ==মেইতেই== [[মেইতেই ভাষা|মেইতেই]] বা মণিপুৰী ভাষা লিখোঁতে সাধাৰণতে অসমীয়া-বাংলা লিপি (বাংলা ব়, অসমীয়া ৱ) ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত [[মেইতেই লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [https://mni.wikipedia.org/wiki/ꯃꯔꯨꯑꯣꯏꯕ_ꯂꯃꯥꯏ মেইতেই ৱিকিপিডিয়াত] মূলত মেইতেই লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, লগতে বাংলা লিপিলৈ লিপ্যন্তৰৰ ব্যৱস্থাও আছে। ==মৈথিলী== [[মৈথিলী ভাষা]] [[দেৱনাগৰী]] আৰু [[তিৰহুতা লিপি|তিৰহুতা লিপিৰে]] লিখা হয়। [https://mai.wikipedia.org/wiki/सम्मुख_पन्ना মৈথিলী ৱিকিপিডিয়াত] দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয় যদিও ওপৰৰ শিৰোনামত তিৰহুতা লিপিৰে ''ব়িকিপিডিযা'' লিখা হয়। ==লাজ== লাজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: জৰ্জিয়ান লিপি আৰু লেটিন লিপি। ==শ্বুঘনী== শ্বুঘনী ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। শ্বুঘনি ৱিকিপিডিয়া পৰীক্ষা লেটিন আৰু চিৰিলিক লিপিত লিখা হৈছে। ==সিন্ধী== পৰিৱৰ্তিত পাৰ্চী বৰ্ণমালা আৰু দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি [[সিন্ধী ভাষা]] লিখা হয়। ভাৰতৰ বেছিভাগ সিন্ধী যুৱকে পাৰ্চী বৰ্ণমালা নাজানে, তেওঁলোকে দেৱনাগৰী ব্যৱহাৰ কৰে, যাৰ ফলত বৰ্তমানৰ ৱিকিপিডিয়া কেৱল পাকিস্তানত থকাসকলৰ বাবেহে উপলব্ধ। ==হাক্কা== হাক্কা ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ আৰু ৰোমানীকৃত হাক্কা। ==হাৰিয়ানৱী== হাৰিয়ানৱী ভাষাত দুটা লিখন পদ্ধতি আছে, সেইবোৰ হৈছে ভাৰতত ব্যৱহৃত দেৱনাগৰী, আৰু পাকিস্তানত ব্যৱহৃত শ্বাহমুখী (এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপি)। বৰ্তমান হাৰিয়ানৱী ইনকিউবেটৰত শ্বাহমুখী লিপিৰে লিখা প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা অধিক। ==লেটিন আৰু চিৰিলিক দুয়োটা লিপিৰে লিখা ভাষাসমূহ== #লজবান #নোগাই: নোগাই ইনকিউবেটৰত বেছিভাগ প্ৰবন্ধই চিৰিলিক লিপিৰে লিখা হয়। #ৰোমানিয়ান: বৰ্তমান ৰোমানিয়ান ৱিকিপিডিয়াত কেৱল লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। #ভ্লাক্স ৰোমানী: ভ্লেক্স ৰোমানীৰ প্ৰধান দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল লেটিনকৃত ৰোমানী, আৰু চিৰিলিক ৰোমানী। ==আৰু চাওক== *[[ভাষা]] *[[লিখন পদ্ধতি]] *[[ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা]] ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedias_in_multiple_writing_systems Wikipedias in multiple writing systems] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] tl131u0p242bwqv7cgr99kwsplbu1h7 651712 651711 2026-11-09T13:11:08Z Kandarpajit Kallol 6257 /* টালিছ */ 651712 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} ''প্ৰবন্ধটোত সেইবিলাক ভাষা আৰু ৱিকিপিডিয়া তথা অন্যান্য ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যিয়ে একাধিক লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰে। '' ==আইনু== আইনু ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: #লেটিন (সৰ্বাধিক), #কানা (কটকনা, আৰু কেতিয়াবা কাঞ্জি) #চিৰিলিক (ছাখালিন আৰু কুৰিল দ্বীপপুঞ্জত ব্যৱহাৰ কৰা হয়)। ==আজাৰবাইজানী== আজাৰবাইজান ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। অৱশ্যে আজাৰবাইজান ৱিকিপিডিয়া লেটিন লিপিত লিখা হৈছে। ==ইনুকটিটুট== [[কানাডা]]ত প্ৰচলিত ইনুকটিটুটৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: নুনাভুটৰ ভূ-খণ্ডৰ কিছু অংশত ''ইনুক্টিটুটৰ চিলেবিক'' ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আনহাতে আন অঞ্চলত ''লেটিন'' বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ [https://iu.wikipedia.org/wiki/ᐊᒥᖅ ইনুকটিটুট ৱিকিপিডিয়াত] সক্ষম কৰা হৈছে। অৱশ্যে ভেৰিয়েণ্ট ক'ডসমূহে ৱিকিপিডিয়াৰ "iu" (ISO 639-1 macrolanguage) ব্যৱহাৰ কৰা নাই, অৱশ্যে তেওঁলোকে চিলেবিকৰ বাবে ike-Cans আৰু লেটিনৰ বাবে ike-Latn ব্যৱহাৰ কৰিছে। ==উইঘুৰ== উইঘুৰ ভাষাত আৰবী, লেটিন আৰু চিৰিলিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। ==উজবেক== উজবেক ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী বৰ্ণমালা। [https://uz.wikipedia.org/wiki/Bosh_Sahifa উজবেক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (লেটিন-চিৰিলিক) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়। ==এংলো-চেক্সন== এংলো-চেক্সন ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: [[লেটিন]] আৰু ৰুনিক। ইতিমধ্যে [https://ang.wikipedia.org/wiki/Heafodtramet এংলো-চেক্সন ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। ==কৰকল্পক== কাৰাকল্পক ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক নামৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। বৰ্তমান কৰকল্পক ৱিকিপিডিয়াই লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি আছে, আৰু ইয়াৰ কোনো ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা নাই। ==কাজাখ== কাজাখ ভাষাত তিনিটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক (kk-Cyrl), লেটিন (kk-Latn), আৰু পাৰ্চো-আৰবী (kk-আৰব)। ==কামতাপুৰী== [[কামতাপুৰী]], ৰংপুৰী, ৰাজবংশী, কোচ ৰাজবংশী, দেশী, গোৱালপাৰীয়া আদি বিভিন্ন নামেৰে নামকৰণ কৰা এই ভাষা বাংলা আৰু অসমীয়া লিপিৰে লিখা হয়, অৱশ্যে নেপালৰ ৰাজবংশী ভাষা দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয়। উত্তৰ বংগত বৰ্তমান বাংলা লিপিৰে লিখা হয় যদিও কিছুমান বৰ্ণ কিছু পৰিমাণে সলনি কৰা হৈছে। যেনে - [[File:Kamtapuri latter A.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri latter Aa.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri letter Aya.jpg|15px]]। বহুতে অসমীয়া ''ৰ'' আৰু বাংলা ''ব়''ৰ ঠাইত ''ৰ়'' ব্যৱহাৰ কৰে। ==কালমিক== চিৰিলিক আৰু টোডো লিপি ব্যৱহাৰ কৰি কালমিক ভাষা লিখা হয়। ==কাশ্মীৰী== কাশ্মীৰী ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল দেৱনাগৰী কাশ্মীৰী, পাৰ্চো-আৰবী কাশ্মীৰী আৰু ৰোমানাইজড কাশ্মীৰী। ==কিৰ্গিজ== কিৰ্গিজ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক কিৰ্গিজ, লেটিনাইজড কিৰ্গিজ আৰু পাৰ্চো-আৰবী কিৰ্গিজ (চীনৰ জিনজিয়াঙত ব্যৱহৃত)। ==ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ== ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী। [https://crh.wikipedia.org/wiki/Baş_Saife ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ৱিকিপিডিয়াত] মূলতঃ লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু ৰাছিয়াই অঞ্চলটো সংযুক্ত কৰাৰ পিছৰেপৰা ক্ৰিমিয়াত চিৰিলিক লিপিক বাস্তৱিকতে চৰকাৰী লিপি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ==কুৰ্দি== কুৰ্দি ভাষাত অঞ্চলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়: লেটিন, আৰবী আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা। [https://ku.wikipedia.org/wiki/Destpêk কুৰ্দি ৱিকিপিডিয়াই] লেটিন/আৰবী দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ বাবে স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে। ==কোংকণী== [[কোংকণী ভাষা]] দেৱনাগৰী, লেটিন, কান্নড়, আৰবী আৰু মালয়ালম - এই পাঁচটা লিপিৰে লিখা হয়। ==কোমেৰিং== কোমেৰিং ভাষাৰ তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন (আনুষ্ঠানিকভাৱে ব্যৱহৃত), আৰবী (স্থানীয় মুছলমানসকলে ব্যৱহাৰ কৰা), আৰু কোমেৰিং (কিন্তু বৰ্তমান ইউনিক'ডত পঞ্জীয়ন কৰা হোৱা নাই, য'ত তেওঁলোকে ইয়াক ৰেজাং লিপি হিচাপে গণ্য কৰে)। ==গথিক== গথিক ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু গথিক। [https://got.wikipedia.org/wiki/𐌰𐌽𐌰𐍃𐍄𐍉𐌳𐌴𐌹𐌽𐌹𐌻𐌰𐌿𐍆𐍃 গথিক ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত ইতিমধ্যে এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। অৱশ্যে ২০২৪ চনৰ আপডেট অনুসৰি এই স্বয়ংক্ৰিয় অনুবাদ ব্যৱস্থাই ভেক্টৰৰ ২০২২ সংস্কৰণত কাম নকৰে। ==চাওঁতালি== [[চাঁওতালি ভাষা]] লিখিবলৈ স্থান বিশেষে অসমীয়া, বাংলা, ওড়িয়া, দেৱনাগৰী, ৰোমান আদি লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত চাঁওতালি ভাষা তথা [https://sat.wikipedia.org/wiki/ᱢᱩᱬᱩᱛ_ᱥᱟᱦᱴᱟ চাঁওতালি ৱিকিপিডিয়াত] [[ৰঘুনাথ মুৰ্মু]]ৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা [[অল চিকি লিপি|অল চিকি লিপিৰে]] লিখা হয়। ==চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান== চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান (বিকল্পভাৱে, বছনিয়ান-ক্ৰ'ৱেচিয়ান-মণ্টেনেগ্ৰিন-ছাৰ্বিয়ান) হৈছে চাৰিটা মানক জাত (বছনিয়ান, ক্ৰ'ৱেচিয়ান, মণ্টেনেগ্ৰিন আৰু ছাৰ্বিয়ান), দুটা প্ৰধান উচ্চাৰণ (ইজেকাভিয়ান আৰু একভিয়ান), আৰু দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা/লিপি: লেটিন (sh-Latn) আৰু চিৰিলিক (sh-Cyrl) থকা এটা বহুকেন্দ্ৰিক ভাষা। [https://sh.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান ৱিকিপিডিয়াত] এই দুবিধ লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==চীনা== [https://zh.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:首页 মান্য চীনা ৱিকিমিডিয়াত] [[চীনা]] বৃহৎ ভাষাৰ ক'ড zh ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: সৰলীকৃত চীনা (zh-Hans) আৰু পৰম্পৰাগত চীনা (zh-Hant), আৰু বিভিন্ন চাইনোফোন অঞ্চলত বিভিন্ন স্থানীয় শব্দভাণ্ডাৰ আৰু বাক্যবিন্যাস আছে। চীনা ৱিকিপিডিয়া (zhwiki)ই অন্য কিছুমান zh.wiki* প্ৰকল্পৰ সৈতে একেলগে ছটা ভিন্নতা সমৰ্থন কৰে: #সৰলীকৃত চীনা (মূল চীন) (zh-Hans-CN) #পৰম্পৰাগত চীনা (হংকং) (zh-Hant-HK) #পৰম্পৰাগত চীনা (মাকাও) (zh-Hant-MO) #সৰলীকৃত চীনা (মালয়েছিয়া) (zh-Hans-MY) #সৰলীকৃত চীনা (ছিংগাপুৰ) (zh-Hans-SG) #পৰম্পৰাগত চীনা (টাইৱান) (zh-Hant-TW) URL সমূহ, ৱিকিডাটা লেবেলসমূহ আৰু সম্ভৱতঃ ডাটাবেইচ আঁচনিৰ ভিতৰত ভিন্নতা টেগসমূহক zh-cn, zh-hk, zh-mo, zh-my, zh-sg আৰু zh-tw হিচাপে সৰলীকৃত কৰা হৈছে। ===গান চীনা=== গান চীনা ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গান চাইনিজ তথা ৰোমানাইজড গান। [https://gan.wikipedia.org/wiki/封面 গান ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গণ চীনা), কিন্তু ৰোমানাইজড গানলৈ নহয়। ===ৱু চীনা=== ৱু চাইনিজসকলৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিম্পলিফাইড চাইনিজ আৰু ট্ৰেডিচনেল চাইনিজ। [https://wuu.wikipedia.org/wiki/封面 ৱু চীনা ৱিকিমিডিয়াত] দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ বাঞ্ছনীয়। ==চুণ্ডানীজ== লেটিন লিপি আৰু সুন্দনী লিপি (Aksara Sunda) ব্যৱহাৰ কৰি চুণ্ডানীজ ভাষা লিখা হয়। ==চেচেন== চেচেন ভাষাত দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক আৰু লেটিন বৰ্ণমালা। ==ছাৰ্বিয়ান== ছাৰ্বিয়ান ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক (sr-Cyrl) আৰু লেটিন (sr-Latn) আৰু দুটা প্ৰধান উপভাষা আছে। গতিকে তত্ত্বগতভাৱে ভাষাটোৰ চাৰিটা ভিন্নতা আছে: # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Cyrl-ekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Latn-ekavsk) # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Cyrl-ijekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Latn-ijekavsk) [https://sr.wikipedia.org/wiki/Главна_страна ছাৰ্বিয়ান ৱিকিপিডিয়াই] দুয়োটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে, কিন্তু উপভাষাৰ ক্ষেত্ৰত নহয়, কাৰণ সেইবোৰৰ মাজত পাৰ্থক্য কম। ==ছিলেটী== [[ছিলেটী ভাষা]] [[ছিলেটী নাগৰী]] আৰু বাংলা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ছিলটী ৱিকিপিডিয়াত ছিলেটী নাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==জাজাকি== জাজাকিয়ে দুটা লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছে। প্ৰথমটো হ’ল ভাটে/বেদিৰ্ক্সান বৰ্ণমালা, যিটো ভেট অভিধানকে ধৰি চিন আৰু একাডেমী দুয়োটা দিশতে প্ৰধান বৰ্ণমালা। ==জিবে== জিবে ভাষা লেটিন বা জিবে লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ==টাচেলহিট== টাচেলহিট ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: টিফিনাগ আৰু লেটিন, কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছে যে বৰ্ণনা কৰিবলৈ আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিন্তু এই বিষয়ত উপযোগী হ'ব নোৱাৰাকৈয়ে সেইবোৰো বহুত পুৰণি। টিফিনাঘৰপৰা লেটিনলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা [https://shi.wikipedia.org/wiki/Tasna_Tamzwarut টাচেলহিট ৱিকিপিডিয়াত] সমৰ্থিত হৈছে, বিপৰীত ৰূপান্তৰ শেহতীয়াকৈ মিডিয়াউইকি চফ্টৱেৰত মোতায়েন কৰা হৈছে। ==টাটাৰ== টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক টাটাৰ, লেটিনাইজড টাটাৰ আৰু পাৰ্চো-আৰবী টাটাৰ। ==টালিছ== টালিছ ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। ==টোকি পোনা== [[টোকি পোনা]] ভাষা লেটিন লিপিৰ উপৰিও Sitelen Pona হাইৰ'গ্লিফ ব্যৱস্থাৰে লিখা হয়। ==তাজিক== তাজিক ভাষাত অঞ্চল অনুসৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়, #[[তাজিকিস্তান]]ত চিৰিলিক বৰ্ণমালা। #[[আফগানিস্তান]]ত আৰবী বৰ্ণমালা। #লেটিন বৰ্ণমালা। [https://tg.wikipedia.org/wiki/Саҳифаи_аслӣ তাজিক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (চিৰিলিক-লেটিন) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়। ==তামিল== [[তামিল ভাষা]]ৰ নিজস্ব লিপি আছে যদিও কিছু সংখ্যক মুছলমান তামিলে আৰবী লিপিৰেও তামিল ভাষা লিখে। ==তুলু== [[তুলু ভাষা]] কন্নড় লিপিৰে লিখা হয় যদিও [[কেৰালা]]ৰ কিছু সংখ্যক তুলু ভাষী লোকে মালয়ালম লিপিৰে তুলু ভাষা লিখে। ==তুৰ্কমেন== তুৰ্কমেন ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন ([[তুৰ্কমেনিস্তান]]ত ব্যৱহৃত), পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা ([[ইৰাণ]] আৰু [[আফগানিস্তান]]ত ব্যৱহৃত) আৰু চিৰিলিক (ঐতিহাসিকভাৱে তুৰ্কমেনিস্তানত ব্যৱহৃত)। এই মুহূৰ্তত চিৰিলিক বৰ্ণমালাৰ বাবে লিপিবদ্ধকৰণ সেৱা আছে, অৱশ্যে পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালাৰ বাবে নহয়। ==পঞ্জাবী== [[পঞ্জাবী ভাষা]] লিখাৰ বাবে কেইবাটাও ভিন্ন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [[পাকিস্তান]]ৰ পঞ্জাব প্ৰদেশত ব্যৱহৃত লিপি শ্বাহমুখী আৰু মূলতঃ উৰ্দু লিপিৰ সৈতে একে। [[ভাৰত]]ৰ [[পঞ্জাব]] ৰাজ্যত শিখ আদি লোকে [[গুৰমুখী লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰে। হিন্দুসকলে আৰু চুবুৰীয়া ভাৰতীয় ৰাজ্য যেনে হাৰিয়ানা আৰু হিমাচল প্ৰদেশত বাস কৰাসকলে কেতিয়াবা দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰে। শ্বাহমুখী আৰু গুৰমুখী লিপি পাঞ্জাবী লিখাৰ বাবে সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াক ভাষাৰ চৰকাৰী লিপি বুলি গণ্য কৰা হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ দুয়োটা লিপিৰে দুটা ভিন্ন ৱিকিপিডিয়া আছে — #পূব পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া #পশ্চিম পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া গতিকে প্ৰতিজনে এই দুয়োটা ৱিকিত ক্ৰমে গুৰমুখী বা শ্বাহমুখী লিপিৰে পঢ়িব পাৰে। ==পালি== [[পালি ভাষা[] দেৱনাগৰী, ব্ৰাহ্মী আৰু লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ==পোলিছ== [[পোলেণ্ড]]ৰ পোলিছ ভাষা সাধাৰণতে লেটিন আখৰেৰে লিখা হয়। ইয়াৰ উপৰি বেছিভাগেই ভক্তিমূলক কিতাপ চিৰিলিক লিপিৰে প্ৰকাশ কৰা হয়। ==ফুলফুল্দে== পেউল বা ফুলফুল্দে ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। লেটিন আৰু আদলাম লিপি। অৱশ্যে কেমেৰুণ আৰু চুবুৰীয়া দেশত আৰবী আজামিয়া লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==বছনিয়ান== বছনিয়ান ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা দুটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বৰ্তমান বছনিয়ান ৱিকিপিডিয়াত লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু কোনো চিৰিলিক সমৰ্থন নাই। কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে বছনিয়ান ভাষাই ১৯০০ চনৰ আগতে আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছিল, কিন্তু আধুনিক বিকাশৰ বাবে উপযোগী নহয়। ==বড়ো== [[বড়ো ভাষা]]ৰ নিজা [[দেওধাই লিপি]] আছিল বুলি কোৱা হয় যদিও এসময়ত [[অসম]]ত অসমীয়া আৰু [[পশ্চিমবংগ]]ত বাংলা লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত দেৱনাগৰী আৰু ৰোমান লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হয়। বৰ্তমান বড়ো ভাষা লিখিবলৈ মূলত [[দেৱনাগৰী]] লিপিক গ্ৰহণ কৰা হৈছে। ==ব্ৰাহুই== ব্ৰাহুই ভাষাৰ প্ৰধানকৈ দুটা লিখন পদ্ধতি আছে- আৰবী আৰু লেটিন লিপি। ==বাটক== ===মাণ্ডাইলিং বাটক আৰু টোবা বাটক=== লেটিন লিপি আৰু বাটক লিপি (Surat Batak) ব্যৱহাৰ কৰি বাটক ভাষা লিখিব পাৰি। ==বালিনিজ== বালিনিজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু বালি লিপি। [https://ban.wikipedia.org/wiki/Kaca_Utama বালিনিজ ৱিকিপিডিয়াত] বালিনিজ ভাষাৰপৰা লেটিনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা বিকশিত কৰা হয়, কিন্তু ইয়াৰ বিপৰীতে লেটিনৰপৰা বালিনিজলৈ কৰা নহয়। ==বুগিনিজ== বুগিনিজ ভাষা লেটিন লিপি আৰু লণ্টাৰা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখিব পাৰি। ==বেলাৰুছিয়ান== বেলাৰুছ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক আৰু লেটিন। ==মংগোলীয়== চিৰিলিক, ধ্ৰুপদী মংগোলীয় আৰু ফাগস্পা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি মংগোলীয় ভাষা লিখা হয়। ==মাঞ্চু== মাঞ্চু ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: মাঞ্চু, জুৰচেন আৰু লেটিন লিপি। ==মালয়== [[মালয় ভাষা]] সাধাৰণতে ৰুমী নামৰ লেটিন বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয় যদিও জাৱী লিপি নামৰ এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপিও আছে। ব্ৰুনাইত ৰুমী আৰু জাৱী সহ-অফিচিয়েল। বৰ্তমান জাৱী লিপি সংৰক্ষণ আৰু মালয়েছিয়াত মালয়সকলৰ মাজত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলোৱা হৈছে আৰু মালয়েছিয়াত মালয় ভাষাৰ পৰীক্ষা দিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে জাৱী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিয়াৰ বিকল্প আছে। লেটিন বৰ্ণমালা অৱশ্যে এতিয়াও [[মালয়েছিয়া]]ত চৰকাৰী আৰু অনানুষ্ঠানিক দুয়োটা কামতে আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহৃত লিপি। ==মিণ্ডং== ইষ্টাৰ্ন মিন বা মিণ্ডং ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ, আৰু ৰোমানীকৃত ফুচ'ৱেজ (লিখা ব্যৱস্থাটোক "Bàng-uâ-cê" বুলি জনা যায়)। ==মিনান== দক্ষিণ মিন বা মিন্নান ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰেৰে লিখা ৰোমানাইজড মিনান আৰু মিনান। ==মেইতেই== [[মেইতেই ভাষা|মেইতেই]] বা মণিপুৰী ভাষা লিখোঁতে সাধাৰণতে অসমীয়া-বাংলা লিপি (বাংলা ব়, অসমীয়া ৱ) ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত [[মেইতেই লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [https://mni.wikipedia.org/wiki/ꯃꯔꯨꯑꯣꯏꯕ_ꯂꯃꯥꯏ মেইতেই ৱিকিপিডিয়াত] মূলত মেইতেই লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, লগতে বাংলা লিপিলৈ লিপ্যন্তৰৰ ব্যৱস্থাও আছে। ==মৈথিলী== [[মৈথিলী ভাষা]] [[দেৱনাগৰী]] আৰু [[তিৰহুতা লিপি|তিৰহুতা লিপিৰে]] লিখা হয়। [https://mai.wikipedia.org/wiki/सम्मुख_पन्ना মৈথিলী ৱিকিপিডিয়াত] দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয় যদিও ওপৰৰ শিৰোনামত তিৰহুতা লিপিৰে ''ব়িকিপিডিযা'' লিখা হয়। ==লাজ== লাজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: জৰ্জিয়ান লিপি আৰু লেটিন লিপি। ==শ্বুঘনী== শ্বুঘনী ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। শ্বুঘনি ৱিকিপিডিয়া পৰীক্ষা লেটিন আৰু চিৰিলিক লিপিত লিখা হৈছে। ==সিন্ধী== পৰিৱৰ্তিত পাৰ্চী বৰ্ণমালা আৰু দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি [[সিন্ধী ভাষা]] লিখা হয়। ভাৰতৰ বেছিভাগ সিন্ধী যুৱকে পাৰ্চী বৰ্ণমালা নাজানে, তেওঁলোকে দেৱনাগৰী ব্যৱহাৰ কৰে, যাৰ ফলত বৰ্তমানৰ ৱিকিপিডিয়া কেৱল পাকিস্তানত থকাসকলৰ বাবেহে উপলব্ধ। ==হাক্কা== হাক্কা ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ আৰু ৰোমানীকৃত হাক্কা। ==হাৰিয়ানৱী== হাৰিয়ানৱী ভাষাত দুটা লিখন পদ্ধতি আছে, সেইবোৰ হৈছে ভাৰতত ব্যৱহৃত দেৱনাগৰী, আৰু পাকিস্তানত ব্যৱহৃত শ্বাহমুখী (এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপি)। বৰ্তমান হাৰিয়ানৱী ইনকিউবেটৰত শ্বাহমুখী লিপিৰে লিখা প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা অধিক। ==লেটিন আৰু চিৰিলিক দুয়োটা লিপিৰে লিখা ভাষাসমূহ== #লজবান #নোগাই: নোগাই ইনকিউবেটৰত বেছিভাগ প্ৰবন্ধই চিৰিলিক লিপিৰে লিখা হয়। #ৰোমানিয়ান: বৰ্তমান ৰোমানিয়ান ৱিকিপিডিয়াত কেৱল লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। #ভ্লাক্স ৰোমানী: ভ্লেক্স ৰোমানীৰ প্ৰধান দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল লেটিনকৃত ৰোমানী, আৰু চিৰিলিক ৰোমানী। ==আৰু চাওক== *[[ভাষা]] *[[লিখন পদ্ধতি]] *[[ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা]] ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedias_in_multiple_writing_systems Wikipedias in multiple writing systems] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] 4v09lhz36eq6nuwicmnd9q0qw95wtby 651713 651712 2026-11-09T13:11:41Z Kandarpajit Kallol 6257 651713 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} ''প্ৰবন্ধটোত সেইবিলাক ভাষা আৰু ৱিকিপিডিয়া তথা অন্যান্য ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যিয়ে একাধিক লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰে। '' ==আইনু== আইনু ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: #লেটিন (সৰ্বাধিক), #কানা (কটকনা, আৰু কেতিয়াবা কাঞ্জি) #চিৰিলিক (ছাখালিন আৰু কুৰিল দ্বীপপুঞ্জত ব্যৱহাৰ কৰা হয়)। ==আজাৰবাইজানী== আজাৰবাইজান ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। অৱশ্যে আজাৰবাইজান ৱিকিপিডিয়া লেটিন লিপিত লিখা হৈছে। ==ইনুকটিটুট== [[কানাডা]]ত প্ৰচলিত ইনুকটিটুটৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: নুনাভুটৰ ভূ-খণ্ডৰ কিছু অংশত ''ইনুক্টিটুটৰ চিলেবিক'' ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আনহাতে আন অঞ্চলত ''লেটিন'' বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ [https://iu.wikipedia.org/wiki/ᐊᒥᖅ ইনুকটিটুট ৱিকিপিডিয়াত] সক্ষম কৰা হৈছে। অৱশ্যে ভেৰিয়েণ্ট ক'ডসমূহে ৱিকিপিডিয়াৰ "iu" (ISO 639-1 macrolanguage) ব্যৱহাৰ কৰা নাই, অৱশ্যে তেওঁলোকে চিলেবিকৰ বাবে ike-Cans আৰু লেটিনৰ বাবে ike-Latn ব্যৱহাৰ কৰিছে। ==উইঘুৰ== উইঘুৰ ভাষাত আৰবী, লেটিন আৰু চিৰিলিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। ==উজবেক== উজবেক ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী বৰ্ণমালা। [https://uz.wikipedia.org/wiki/Bosh_Sahifa উজবেক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (লেটিন-চিৰিলিক) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়। ==এংলো-চেক্সন== এংলো-চেক্সন ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: [[লেটিন]] আৰু ৰুনিক। ইতিমধ্যে [https://ang.wikipedia.org/wiki/Heafodtramet এংলো-চেক্সন ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। ==কৰকল্পক== কাৰাকল্পক ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক নামৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। বৰ্তমান কৰকল্পক ৱিকিপিডিয়াই লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি আছে, আৰু ইয়াৰ কোনো ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা নাই। ==কাজাখ== কাজাখ ভাষাত তিনিটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক (kk-Cyrl), লেটিন (kk-Latn), আৰু পাৰ্চো-আৰবী (kk-আৰব)। ==কামতাপুৰী== [[কামতাপুৰী]], ৰংপুৰী, ৰাজবংশী, কোচ ৰাজবংশী, দেশী, গোৱালপাৰীয়া আদি বিভিন্ন নামেৰে নামকৰণ কৰা এই ভাষা বাংলা আৰু অসমীয়া লিপিৰে লিখা হয়, অৱশ্যে নেপালৰ ৰাজবংশী ভাষা দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয়। উত্তৰ বংগত বৰ্তমান বাংলা লিপিৰে লিখা হয় যদিও কিছুমান বৰ্ণ কিছু পৰিমাণে সলনি কৰা হৈছে। যেনে - [[File:Kamtapuri latter A.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri latter Aa.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri letter Aya.jpg|15px]]। বহুতে অসমীয়া ''ৰ'' আৰু বাংলা ''ব়''ৰ ঠাইত ''ৰ়'' ব্যৱহাৰ কৰে। ==কালমিক== চিৰিলিক আৰু টোডো লিপি ব্যৱহাৰ কৰি কালমিক ভাষা লিখা হয়। ==কাশ্মীৰী== কাশ্মীৰী ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল দেৱনাগৰী কাশ্মীৰী, পাৰ্চো-আৰবী কাশ্মীৰী আৰু ৰোমানাইজড কাশ্মীৰী। ==কিৰ্গিজ== কিৰ্গিজ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক কিৰ্গিজ, লেটিনাইজড কিৰ্গিজ আৰু পাৰ্চো-আৰবী কিৰ্গিজ (চীনৰ জিনজিয়াঙত ব্যৱহৃত)। ==ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ== ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী। [https://crh.wikipedia.org/wiki/Baş_Saife ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ৱিকিপিডিয়াত] মূলতঃ লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু ৰাছিয়াই অঞ্চলটো সংযুক্ত কৰাৰ পিছৰেপৰা ক্ৰিমিয়াত চিৰিলিক লিপিক বাস্তৱিকতে চৰকাৰী লিপি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ==কুৰ্দি== কুৰ্দি ভাষাত অঞ্চলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়: লেটিন, আৰবী আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা। [https://ku.wikipedia.org/wiki/Destpêk কুৰ্দি ৱিকিপিডিয়াই] লেটিন/আৰবী দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ বাবে স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে। ==কোংকণী== [[কোংকণী ভাষা]] দেৱনাগৰী, লেটিন, কান্নড়, আৰবী আৰু মালয়ালম - এই পাঁচটা লিপিৰে লিখা হয়। ==কোমেৰিং== কোমেৰিং ভাষাৰ তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন (আনুষ্ঠানিকভাৱে ব্যৱহৃত), আৰবী (স্থানীয় মুছলমানসকলে ব্যৱহাৰ কৰা), আৰু কোমেৰিং (কিন্তু বৰ্তমান ইউনিক'ডত পঞ্জীয়ন কৰা হোৱা নাই, য'ত তেওঁলোকে ইয়াক ৰেজাং লিপি হিচাপে গণ্য কৰে)। ==গথিক== গথিক ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু গথিক। [https://got.wikipedia.org/wiki/𐌰𐌽𐌰𐍃𐍄𐍉𐌳𐌴𐌹𐌽𐌹𐌻𐌰𐌿𐍆𐍃 গথিক ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত ইতিমধ্যে এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। অৱশ্যে ২০২৪ চনৰ আপডেট অনুসৰি এই স্বয়ংক্ৰিয় অনুবাদ ব্যৱস্থাই ভেক্টৰৰ ২০২২ সংস্কৰণত কাম নকৰে। ==চাওঁতালি== [[চাঁওতালি ভাষা]] লিখিবলৈ স্থান বিশেষে অসমীয়া, বাংলা, ওড়িয়া, দেৱনাগৰী, ৰোমান আদি লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত চাঁওতালি ভাষা তথা [https://sat.wikipedia.org/wiki/ᱢᱩᱬᱩᱛ_ᱥᱟᱦᱴᱟ চাঁওতালি ৱিকিপিডিয়াত] [[ৰঘুনাথ মুৰ্মু]]ৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা [[অল চিকি লিপি|অল চিকি লিপিৰে]] লিখা হয়। ==চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান== চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান (বিকল্পভাৱে, বছনিয়ান-ক্ৰ'ৱেচিয়ান-মণ্টেনেগ্ৰিন-ছাৰ্বিয়ান) হৈছে চাৰিটা মানক জাত (বছনিয়ান, ক্ৰ'ৱেচিয়ান, মণ্টেনেগ্ৰিন আৰু ছাৰ্বিয়ান), দুটা প্ৰধান উচ্চাৰণ (ইজেকাভিয়ান আৰু একভিয়ান), আৰু দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা/লিপি: লেটিন (sh-Latn) আৰু চিৰিলিক (sh-Cyrl) থকা এটা বহুকেন্দ্ৰিক ভাষা। [https://sh.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান ৱিকিপিডিয়াত] এই দুবিধ লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==চীনা== [https://zh.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:首页 মান্য চীনা ৱিকিমিডিয়াত] [[চীনা]] বৃহৎ ভাষাৰ ক'ড zh ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: সৰলীকৃত চীনা (zh-Hans) আৰু পৰম্পৰাগত চীনা (zh-Hant), আৰু বিভিন্ন চাইনোফোন অঞ্চলত বিভিন্ন স্থানীয় শব্দভাণ্ডাৰ আৰু বাক্যবিন্যাস আছে। চীনা ৱিকিপিডিয়া (zhwiki)ই অন্য কিছুমান zh.wiki* প্ৰকল্পৰ সৈতে একেলগে ছটা ভিন্নতা সমৰ্থন কৰে: #সৰলীকৃত চীনা (মূল চীন) (zh-Hans-CN) #পৰম্পৰাগত চীনা (হংকং) (zh-Hant-HK) #পৰম্পৰাগত চীনা (মাকাও) (zh-Hant-MO) #সৰলীকৃত চীনা (মালয়েছিয়া) (zh-Hans-MY) #সৰলীকৃত চীনা (ছিংগাপুৰ) (zh-Hans-SG) #পৰম্পৰাগত চীনা (টাইৱান) (zh-Hant-TW) URL সমূহ, ৱিকিডাটা লেবেলসমূহ আৰু সম্ভৱতঃ ডাটাবেইচ আঁচনিৰ ভিতৰত ভিন্নতা টেগসমূহক zh-cn, zh-hk, zh-mo, zh-my, zh-sg আৰু zh-tw হিচাপে সৰলীকৃত কৰা হৈছে। ===গান চীনা=== গান চীনা ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গান চাইনিজ তথা ৰোমানাইজড গান। [https://gan.wikipedia.org/wiki/封面 গান ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গণ চীনা), কিন্তু ৰোমানাইজড গানলৈ নহয়। ===ৱু চীনা=== ৱু চাইনিজসকলৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিম্পলিফাইড চাইনিজ আৰু ট্ৰেডিচনেল চাইনিজ। [https://wuu.wikipedia.org/wiki/封面 ৱু চীনা ৱিকিমিডিয়াত] দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ বাঞ্ছনীয়। ==চুণ্ডানীজ== লেটিন লিপি আৰু সুন্দনী লিপি (Aksara Sunda) ব্যৱহাৰ কৰি চুণ্ডানীজ ভাষা লিখা হয়। ==চেচেন== চেচেন ভাষাত দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক আৰু লেটিন বৰ্ণমালা। ==ছাৰ্বিয়ান== ছাৰ্বিয়ান ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক (sr-Cyrl) আৰু লেটিন (sr-Latn) আৰু দুটা প্ৰধান উপভাষা আছে। গতিকে তত্ত্বগতভাৱে ভাষাটোৰ চাৰিটা ভিন্নতা আছে: # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Cyrl-ekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Latn-ekavsk) # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Cyrl-ijekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Latn-ijekavsk) [https://sr.wikipedia.org/wiki/Главна_страна ছাৰ্বিয়ান ৱিকিপিডিয়াই] দুয়োটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে, কিন্তু উপভাষাৰ ক্ষেত্ৰত নহয়, কাৰণ সেইবোৰৰ মাজত পাৰ্থক্য কম। ==ছিলেটী== [[ছিলেটী ভাষা]] [[ছিলেটী নাগৰী]] আৰু বাংলা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ছিলটী ৱিকিপিডিয়াত ছিলেটী নাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==জাজাকি== জাজাকিয়ে দুটা লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছে। প্ৰথমটো হ’ল ভাটে/বেদিৰ্ক্সান বৰ্ণমালা, যিটো ভেট অভিধানকে ধৰি চিন আৰু একাডেমী দুয়োটা দিশতে প্ৰধান বৰ্ণমালা। ==জাভানীজ== জাভানিজ ভাষা হৈছে প্ৰধানকৈ জাভা দ্বীপত কোৱা ভাষা, আৰু ইণ্ডোনেছিয়া আৰু চুৰিনামৰ জাভানী প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলেও ব্যৱহাৰ কৰা ভাষা। এই ভাষাৰ দুটা লিখন পদ্ধতি আছে: পৰম্পৰাগত হানাচাৰাকা (যাক কাৰাকান বুলিও কোৱা হয়, আবুগিদা লিপি) আৰু লেটিন। লেটিন ভাষা অধিক প্ৰচলিত কাৰণ জাভানীজ ভাষাৰ প্ৰায় সকলো প্ৰকাশন (যদিও কমসংখ্যক) সকলো লেটিন ভাষাত। ঐতিহাসিকভাৱে জাভানীজ লিখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা তৃতীয় (আৰু আনকি চতুৰ্থ) লিপিও আছে, অৰ্থাৎ আৰবী লিপি (যাক পেগন বৰ্ণমালা আৰু আৰব গুণ্ডুল বৰ্ণমালা বুলি কোৱা হয়), আৰু তাৰ বহু আগতেই সংস্কৃত/পল্লৱ (পুৰণি জাভানীজ/কাৱি লিপি)। ==জিবে== জিবে ভাষা লেটিন বা জিবে লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ==টাচেলহিট== টাচেলহিট ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: টিফিনাগ আৰু লেটিন, কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছে যে বৰ্ণনা কৰিবলৈ আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিন্তু এই বিষয়ত উপযোগী হ'ব নোৱাৰাকৈয়ে সেইবোৰো বহুত পুৰণি। টিফিনাঘৰপৰা লেটিনলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা [https://shi.wikipedia.org/wiki/Tasna_Tamzwarut টাচেলহিট ৱিকিপিডিয়াত] সমৰ্থিত হৈছে, বিপৰীত ৰূপান্তৰ শেহতীয়াকৈ মিডিয়াউইকি চফ্টৱেৰত মোতায়েন কৰা হৈছে। ==টাটাৰ== টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক টাটাৰ, লেটিনাইজড টাটাৰ আৰু পাৰ্চো-আৰবী টাটাৰ। ==টালিছ== টালিছ ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। ==টোকি পোনা== [[টোকি পোনা]] ভাষা লেটিন লিপিৰ উপৰিও Sitelen Pona হাইৰ'গ্লিফ ব্যৱস্থাৰে লিখা হয়। ==তাজিক== তাজিক ভাষাত অঞ্চল অনুসৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়, #[[তাজিকিস্তান]]ত চিৰিলিক বৰ্ণমালা। #[[আফগানিস্তান]]ত আৰবী বৰ্ণমালা। #লেটিন বৰ্ণমালা। [https://tg.wikipedia.org/wiki/Саҳифаи_аслӣ তাজিক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (চিৰিলিক-লেটিন) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়। ==তামিল== [[তামিল ভাষা]]ৰ নিজস্ব লিপি আছে যদিও কিছু সংখ্যক মুছলমান তামিলে আৰবী লিপিৰেও তামিল ভাষা লিখে। ==তুলু== [[তুলু ভাষা]] কন্নড় লিপিৰে লিখা হয় যদিও [[কেৰালা]]ৰ কিছু সংখ্যক তুলু ভাষী লোকে মালয়ালম লিপিৰে তুলু ভাষা লিখে। ==তুৰ্কমেন== তুৰ্কমেন ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন ([[তুৰ্কমেনিস্তান]]ত ব্যৱহৃত), পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা ([[ইৰাণ]] আৰু [[আফগানিস্তান]]ত ব্যৱহৃত) আৰু চিৰিলিক (ঐতিহাসিকভাৱে তুৰ্কমেনিস্তানত ব্যৱহৃত)। এই মুহূৰ্তত চিৰিলিক বৰ্ণমালাৰ বাবে লিপিবদ্ধকৰণ সেৱা আছে, অৱশ্যে পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালাৰ বাবে নহয়। ==পঞ্জাবী== [[পঞ্জাবী ভাষা]] লিখাৰ বাবে কেইবাটাও ভিন্ন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [[পাকিস্তান]]ৰ পঞ্জাব প্ৰদেশত ব্যৱহৃত লিপি শ্বাহমুখী আৰু মূলতঃ উৰ্দু লিপিৰ সৈতে একে। [[ভাৰত]]ৰ [[পঞ্জাব]] ৰাজ্যত শিখ আদি লোকে [[গুৰমুখী লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰে। হিন্দুসকলে আৰু চুবুৰীয়া ভাৰতীয় ৰাজ্য যেনে হাৰিয়ানা আৰু হিমাচল প্ৰদেশত বাস কৰাসকলে কেতিয়াবা দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰে। শ্বাহমুখী আৰু গুৰমুখী লিপি পাঞ্জাবী লিখাৰ বাবে সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াক ভাষাৰ চৰকাৰী লিপি বুলি গণ্য কৰা হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ দুয়োটা লিপিৰে দুটা ভিন্ন ৱিকিপিডিয়া আছে — #পূব পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া #পশ্চিম পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া গতিকে প্ৰতিজনে এই দুয়োটা ৱিকিত ক্ৰমে গুৰমুখী বা শ্বাহমুখী লিপিৰে পঢ়িব পাৰে। ==পালি== [[পালি ভাষা[] দেৱনাগৰী, ব্ৰাহ্মী আৰু লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ==পোলিছ== [[পোলেণ্ড]]ৰ পোলিছ ভাষা সাধাৰণতে লেটিন আখৰেৰে লিখা হয়। ইয়াৰ উপৰি বেছিভাগেই ভক্তিমূলক কিতাপ চিৰিলিক লিপিৰে প্ৰকাশ কৰা হয়। ==ফুলফুল্দে== পেউল বা ফুলফুল্দে ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। লেটিন আৰু আদলাম লিপি। অৱশ্যে কেমেৰুণ আৰু চুবুৰীয়া দেশত আৰবী আজামিয়া লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==বছনিয়ান== বছনিয়ান ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা দুটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বৰ্তমান বছনিয়ান ৱিকিপিডিয়াত লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু কোনো চিৰিলিক সমৰ্থন নাই। কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে বছনিয়ান ভাষাই ১৯০০ চনৰ আগতে আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছিল, কিন্তু আধুনিক বিকাশৰ বাবে উপযোগী নহয়। ==বড়ো== [[বড়ো ভাষা]]ৰ নিজা [[দেওধাই লিপি]] আছিল বুলি কোৱা হয় যদিও এসময়ত [[অসম]]ত অসমীয়া আৰু [[পশ্চিমবংগ]]ত বাংলা লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত দেৱনাগৰী আৰু ৰোমান লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হয়। বৰ্তমান বড়ো ভাষা লিখিবলৈ মূলত [[দেৱনাগৰী]] লিপিক গ্ৰহণ কৰা হৈছে। ==ব্ৰাহুই== ব্ৰাহুই ভাষাৰ প্ৰধানকৈ দুটা লিখন পদ্ধতি আছে- আৰবী আৰু লেটিন লিপি। ==বাটক== ===মাণ্ডাইলিং বাটক আৰু টোবা বাটক=== লেটিন লিপি আৰু বাটক লিপি (Surat Batak) ব্যৱহাৰ কৰি বাটক ভাষা লিখিব পাৰি। ==বালিনিজ== বালিনিজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু বালি লিপি। [https://ban.wikipedia.org/wiki/Kaca_Utama বালিনিজ ৱিকিপিডিয়াত] বালিনিজ ভাষাৰপৰা লেটিনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা বিকশিত কৰা হয়, কিন্তু ইয়াৰ বিপৰীতে লেটিনৰপৰা বালিনিজলৈ কৰা নহয়। ==বুগিনিজ== বুগিনিজ ভাষা লেটিন লিপি আৰু লণ্টাৰা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখিব পাৰি। ==বেলাৰুছিয়ান== বেলাৰুছ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক আৰু লেটিন। ==মংগোলীয়== চিৰিলিক, ধ্ৰুপদী মংগোলীয় আৰু ফাগস্পা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি মংগোলীয় ভাষা লিখা হয়। ==মাঞ্চু== মাঞ্চু ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: মাঞ্চু, জুৰচেন আৰু লেটিন লিপি। ==মালয়== [[মালয় ভাষা]] সাধাৰণতে ৰুমী নামৰ লেটিন বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয় যদিও জাৱী লিপি নামৰ এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপিও আছে। ব্ৰুনাইত ৰুমী আৰু জাৱী সহ-অফিচিয়েল। বৰ্তমান জাৱী লিপি সংৰক্ষণ আৰু মালয়েছিয়াত মালয়সকলৰ মাজত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলোৱা হৈছে আৰু মালয়েছিয়াত মালয় ভাষাৰ পৰীক্ষা দিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে জাৱী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিয়াৰ বিকল্প আছে। লেটিন বৰ্ণমালা অৱশ্যে এতিয়াও [[মালয়েছিয়া]]ত চৰকাৰী আৰু অনানুষ্ঠানিক দুয়োটা কামতে আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহৃত লিপি। ==মিণ্ডং== ইষ্টাৰ্ন মিন বা মিণ্ডং ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ, আৰু ৰোমানীকৃত ফুচ'ৱেজ (লিখা ব্যৱস্থাটোক "Bàng-uâ-cê" বুলি জনা যায়)। ==মিনান== দক্ষিণ মিন বা মিন্নান ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰেৰে লিখা ৰোমানাইজড মিনান আৰু মিনান। ==মেইতেই== [[মেইতেই ভাষা|মেইতেই]] বা মণিপুৰী ভাষা লিখোঁতে সাধাৰণতে অসমীয়া-বাংলা লিপি (বাংলা ব়, অসমীয়া ৱ) ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত [[মেইতেই লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [https://mni.wikipedia.org/wiki/ꯃꯔꯨꯑꯣꯏꯕ_ꯂꯃꯥꯏ মেইতেই ৱিকিপিডিয়াত] মূলত মেইতেই লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, লগতে বাংলা লিপিলৈ লিপ্যন্তৰৰ ব্যৱস্থাও আছে। ==মৈথিলী== [[মৈথিলী ভাষা]] [[দেৱনাগৰী]] আৰু [[তিৰহুতা লিপি|তিৰহুতা লিপিৰে]] লিখা হয়। [https://mai.wikipedia.org/wiki/सम्मुख_पन्ना মৈথিলী ৱিকিপিডিয়াত] দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয় যদিও ওপৰৰ শিৰোনামত তিৰহুতা লিপিৰে ''ব়িকিপিডিযা'' লিখা হয়। ==লাজ== লাজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: জৰ্জিয়ান লিপি আৰু লেটিন লিপি। ==শ্বুঘনী== শ্বুঘনী ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। শ্বুঘনি ৱিকিপিডিয়া পৰীক্ষা লেটিন আৰু চিৰিলিক লিপিত লিখা হৈছে। ==সিন্ধী== পৰিৱৰ্তিত পাৰ্চী বৰ্ণমালা আৰু দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি [[সিন্ধী ভাষা]] লিখা হয়। ভাৰতৰ বেছিভাগ সিন্ধী যুৱকে পাৰ্চী বৰ্ণমালা নাজানে, তেওঁলোকে দেৱনাগৰী ব্যৱহাৰ কৰে, যাৰ ফলত বৰ্তমানৰ ৱিকিপিডিয়া কেৱল পাকিস্তানত থকাসকলৰ বাবেহে উপলব্ধ। ==হাক্কা== হাক্কা ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ আৰু ৰোমানীকৃত হাক্কা। ==হাৰিয়ানৱী== হাৰিয়ানৱী ভাষাত দুটা লিখন পদ্ধতি আছে, সেইবোৰ হৈছে ভাৰতত ব্যৱহৃত দেৱনাগৰী, আৰু পাকিস্তানত ব্যৱহৃত শ্বাহমুখী (এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপি)। বৰ্তমান হাৰিয়ানৱী ইনকিউবেটৰত শ্বাহমুখী লিপিৰে লিখা প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা অধিক। ==লেটিন আৰু চিৰিলিক দুয়োটা লিপিৰে লিখা ভাষাসমূহ== #লজবান #নোগাই: নোগাই ইনকিউবেটৰত বেছিভাগ প্ৰবন্ধই চিৰিলিক লিপিৰে লিখা হয়। #ৰোমানিয়ান: বৰ্তমান ৰোমানিয়ান ৱিকিপিডিয়াত কেৱল লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। #ভ্লাক্স ৰোমানী: ভ্লেক্স ৰোমানীৰ প্ৰধান দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল লেটিনকৃত ৰোমানী, আৰু চিৰিলিক ৰোমানী। ==আৰু চাওক== *[[ভাষা]] *[[লিখন পদ্ধতি]] *[[ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা]] ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedias_in_multiple_writing_systems Wikipedias in multiple writing systems] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] ihn16mkryvu7dkm5wr2f0r1yqovy5wa 651714 651713 2026-11-09T13:12:03Z Kandarpajit Kallol 6257 651714 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} ''প্ৰবন্ধটোত সেইবিলাক ভাষা আৰু ৱিকিপিডিয়া তথা অন্যান্য ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যিয়ে একাধিক লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰে। '' ==আইনু== আইনু ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: #লেটিন (সৰ্বাধিক), #কানা (কটকনা, আৰু কেতিয়াবা কাঞ্জি) #চিৰিলিক (ছাখালিন আৰু কুৰিল দ্বীপপুঞ্জত ব্যৱহাৰ কৰা হয়)। ==আজাৰবাইজানী== আজাৰবাইজান ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। অৱশ্যে আজাৰবাইজান ৱিকিপিডিয়া লেটিন লিপিত লিখা হৈছে। ==ইনুকটিটুট== [[কানাডা]]ত প্ৰচলিত ইনুকটিটুটৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: নুনাভুটৰ ভূ-খণ্ডৰ কিছু অংশত ''ইনুক্টিটুটৰ চিলেবিক'' ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আনহাতে আন অঞ্চলত ''লেটিন'' বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ [https://iu.wikipedia.org/wiki/ᐊᒥᖅ ইনুকটিটুট ৱিকিপিডিয়াত] সক্ষম কৰা হৈছে। অৱশ্যে ভেৰিয়েণ্ট ক'ডসমূহে ৱিকিপিডিয়াৰ "iu" (ISO 639-1 macrolanguage) ব্যৱহাৰ কৰা নাই, অৱশ্যে তেওঁলোকে চিলেবিকৰ বাবে ike-Cans আৰু লেটিনৰ বাবে ike-Latn ব্যৱহাৰ কৰিছে। ==উইঘুৰ== উইঘুৰ ভাষাত আৰবী, লেটিন আৰু চিৰিলিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। ==উজবেক== উজবেক ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী বৰ্ণমালা। [https://uz.wikipedia.org/wiki/Bosh_Sahifa উজবেক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (লেটিন-চিৰিলিক) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়। ==এংলো-চেক্সন== এংলো-চেক্সন ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: [[লেটিন]] আৰু ৰুনিক। ইতিমধ্যে [https://ang.wikipedia.org/wiki/Heafodtramet এংলো-চেক্সন ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। ==কৰকল্পক== কাৰাকল্পক ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক নামৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। বৰ্তমান কৰকল্পক ৱিকিপিডিয়াই লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি আছে, আৰু ইয়াৰ কোনো ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা নাই। ==কাজাখ== কাজাখ ভাষাত তিনিটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক (kk-Cyrl), লেটিন (kk-Latn), আৰু পাৰ্চো-আৰবী (kk-আৰব)। ==কামতাপুৰী== [[কামতাপুৰী]], ৰংপুৰী, ৰাজবংশী, কোচ ৰাজবংশী, দেশী, গোৱালপাৰীয়া আদি বিভিন্ন নামেৰে নামকৰণ কৰা এই ভাষা বাংলা আৰু অসমীয়া লিপিৰে লিখা হয়, অৱশ্যে নেপালৰ ৰাজবংশী ভাষা দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয়। উত্তৰ বংগত বৰ্তমান বাংলা লিপিৰে লিখা হয় যদিও কিছুমান বৰ্ণ কিছু পৰিমাণে সলনি কৰা হৈছে। যেনে - [[File:Kamtapuri latter A.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri latter Aa.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri letter Aya.jpg|15px]]। বহুতে অসমীয়া ''ৰ'' আৰু বাংলা ''ব়''ৰ ঠাইত ''ৰ়'' ব্যৱহাৰ কৰে। ==কালমিক== চিৰিলিক আৰু টোডো লিপি ব্যৱহাৰ কৰি কালমিক ভাষা লিখা হয়। ==কাশ্মীৰী== কাশ্মীৰী ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল দেৱনাগৰী কাশ্মীৰী, পাৰ্চো-আৰবী কাশ্মীৰী আৰু ৰোমানাইজড কাশ্মীৰী। ==কিৰ্গিজ== কিৰ্গিজ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক কিৰ্গিজ, লেটিনাইজড কিৰ্গিজ আৰু পাৰ্চো-আৰবী কিৰ্গিজ (চীনৰ জিনজিয়াঙত ব্যৱহৃত)। ==ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ== ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী। [https://crh.wikipedia.org/wiki/Baş_Saife ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ৱিকিপিডিয়াত] মূলতঃ লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু ৰাছিয়াই অঞ্চলটো সংযুক্ত কৰাৰ পিছৰেপৰা ক্ৰিমিয়াত চিৰিলিক লিপিক বাস্তৱিকতে চৰকাৰী লিপি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ==কুৰ্দি== কুৰ্দি ভাষাত অঞ্চলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়: লেটিন, আৰবী আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা। [https://ku.wikipedia.org/wiki/Destpêk কুৰ্দি ৱিকিপিডিয়াই] লেটিন/আৰবী দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ বাবে স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে। ==কোংকণী== [[কোংকণী ভাষা]] দেৱনাগৰী, লেটিন, কান্নড়, আৰবী আৰু মালয়ালম - এই পাঁচটা লিপিৰে লিখা হয়। ==কোমেৰিং== কোমেৰিং ভাষাৰ তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন (আনুষ্ঠানিকভাৱে ব্যৱহৃত), আৰবী (স্থানীয় মুছলমানসকলে ব্যৱহাৰ কৰা), আৰু কোমেৰিং (কিন্তু বৰ্তমান ইউনিক'ডত পঞ্জীয়ন কৰা হোৱা নাই, য'ত তেওঁলোকে ইয়াক ৰেজাং লিপি হিচাপে গণ্য কৰে)। ==গথিক== গথিক ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু গথিক। [https://got.wikipedia.org/wiki/𐌰𐌽𐌰𐍃𐍄𐍉𐌳𐌴𐌹𐌽𐌹𐌻𐌰𐌿𐍆𐍃 গথিক ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত ইতিমধ্যে এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। অৱশ্যে ২০২৪ চনৰ আপডেট অনুসৰি এই স্বয়ংক্ৰিয় অনুবাদ ব্যৱস্থাই ভেক্টৰৰ ২০২২ সংস্কৰণত কাম নকৰে। ==চাওঁতালি== [[চাঁওতালি ভাষা]] লিখিবলৈ স্থান বিশেষে অসমীয়া, বাংলা, ওড়িয়া, দেৱনাগৰী, ৰোমান আদি লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত চাঁওতালি ভাষা তথা [https://sat.wikipedia.org/wiki/ᱢᱩᱬᱩᱛ_ᱥᱟᱦᱴᱟ চাঁওতালি ৱিকিপিডিয়াত] [[ৰঘুনাথ মুৰ্মু]]ৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা [[অল চিকি লিপি|অল চিকি লিপিৰে]] লিখা হয়। ==চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান== চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান (বিকল্পভাৱে, বছনিয়ান-ক্ৰ'ৱেচিয়ান-মণ্টেনেগ্ৰিন-ছাৰ্বিয়ান) হৈছে চাৰিটা মানক জাত (বছনিয়ান, ক্ৰ'ৱেচিয়ান, মণ্টেনেগ্ৰিন আৰু ছাৰ্বিয়ান), দুটা প্ৰধান উচ্চাৰণ (ইজেকাভিয়ান আৰু একভিয়ান), আৰু দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা/লিপি: লেটিন (sh-Latn) আৰু চিৰিলিক (sh-Cyrl) থকা এটা বহুকেন্দ্ৰিক ভাষা। [https://sh.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান ৱিকিপিডিয়াত] এই দুবিধ লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==চীনা== [https://zh.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:首页 মান্য চীনা ৱিকিমিডিয়াত] [[চীনা]] বৃহৎ ভাষাৰ ক'ড zh ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: সৰলীকৃত চীনা (zh-Hans) আৰু পৰম্পৰাগত চীনা (zh-Hant), আৰু বিভিন্ন চাইনোফোন অঞ্চলত বিভিন্ন স্থানীয় শব্দভাণ্ডাৰ আৰু বাক্যবিন্যাস আছে। চীনা ৱিকিপিডিয়া (zhwiki)ই অন্য কিছুমান zh.wiki* প্ৰকল্পৰ সৈতে একেলগে ছটা ভিন্নতা সমৰ্থন কৰে: #সৰলীকৃত চীনা (মূল চীন) (zh-Hans-CN) #পৰম্পৰাগত চীনা (হংকং) (zh-Hant-HK) #পৰম্পৰাগত চীনা (মাকাও) (zh-Hant-MO) #সৰলীকৃত চীনা (মালয়েছিয়া) (zh-Hans-MY) #সৰলীকৃত চীনা (ছিংগাপুৰ) (zh-Hans-SG) #পৰম্পৰাগত চীনা (টাইৱান) (zh-Hant-TW) URL সমূহ, ৱিকিডাটা লেবেলসমূহ আৰু সম্ভৱতঃ ডাটাবেইচ আঁচনিৰ ভিতৰত ভিন্নতা টেগসমূহক zh-cn, zh-hk, zh-mo, zh-my, zh-sg আৰু zh-tw হিচাপে সৰলীকৃত কৰা হৈছে। ===গান চীনা=== গান চীনা ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গান চাইনিজ তথা ৰোমানাইজড গান। [https://gan.wikipedia.org/wiki/封面 গান ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গণ চীনা), কিন্তু ৰোমানাইজড গানলৈ নহয়। ===ৱু চীনা=== ৱু চাইনিজসকলৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিম্পলিফাইড চাইনিজ আৰু ট্ৰেডিচনেল চাইনিজ। [https://wuu.wikipedia.org/wiki/封面 ৱু চীনা ৱিকিমিডিয়াত] দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ বাঞ্ছনীয়। ==চুণ্ডানীজ== লেটিন লিপি আৰু সুন্দনী লিপি (Aksara Sunda) ব্যৱহাৰ কৰি চুণ্ডানীজ ভাষা লিখা হয়। ==চেচেন== চেচেন ভাষাত দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক আৰু লেটিন বৰ্ণমালা। ==ছাৰ্বিয়ান== ছাৰ্বিয়ান ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক (sr-Cyrl) আৰু লেটিন (sr-Latn) আৰু দুটা প্ৰধান উপভাষা আছে। গতিকে তত্ত্বগতভাৱে ভাষাটোৰ চাৰিটা ভিন্নতা আছে: # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Cyrl-ekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Latn-ekavsk) # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Cyrl-ijekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Latn-ijekavsk) [https://sr.wikipedia.org/wiki/Главна_страна ছাৰ্বিয়ান ৱিকিপিডিয়াই] দুয়োটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে, কিন্তু উপভাষাৰ ক্ষেত্ৰত নহয়, কাৰণ সেইবোৰৰ মাজত পাৰ্থক্য কম। ==ছিলেটী== [[ছিলেটী ভাষা]] [[ছিলেটী নাগৰী]] আৰু বাংলা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ছিলটী ৱিকিপিডিয়াত ছিলেটী নাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==জাজাকি== জাজাকিয়ে দুটা লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছে। প্ৰথমটো হ’ল ভাটে/বেদিৰ্ক্সান বৰ্ণমালা, যিটো ভেট অভিধানকে ধৰি চিন আৰু একাডেমী দুয়োটা দিশতে প্ৰধান বৰ্ণমালা। ==জাভানীজ== জাভানিজ ভাষা হৈছে প্ৰধানকৈ জাভা দ্বীপত কোৱা ভাষা, আৰু ইণ্ডোনেছিয়া আৰু চুৰিনামৰ জাভানী প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলেও ব্যৱহাৰ কৰা ভাষা। এই ভাষাৰ দুটা লিখন পদ্ধতি আছে: পৰম্পৰাগত হানাচাৰাকা (যাক কাৰাকান বুলিও কোৱা হয়, আবুগিদা লিপি) আৰু লেটিন। লেটিন ভাষা অধিক প্ৰচলিত কাৰণ জাভানীজ ভাষাৰ প্ৰায় সকলো প্ৰকাশন (যদিও কমসংখ্যক) সকলো লেটিন ভাষাত। ঐতিহাসিকভাৱে জাভানীজ লিখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা তৃতীয় (আৰু আনকি চতুৰ্থ) লিপিও আছে, অৰ্থাৎ আৰবী লিপি (যাক পেগন বৰ্ণমালা আৰু আৰব গুণ্ডুল বৰ্ণমালা বুলি কোৱা হয়), আৰু তাৰ বহু আগতেই সংস্কৃত/পল্লৱ (পুৰণি জাভানীজ/কাৱি লিপি)। ==জিবে== জিবে ভাষা লেটিন বা জিবে লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ==টাগালগ== টাগালগ ভাষা লেটিন বা বায়বাইন লিপিৰে লিখা হয়। ==টাচেলহিট== টাচেলহিট ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: টিফিনাগ আৰু লেটিন, কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছে যে বৰ্ণনা কৰিবলৈ আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিন্তু এই বিষয়ত উপযোগী হ'ব নোৱাৰাকৈয়ে সেইবোৰো বহুত পুৰণি। টিফিনাঘৰপৰা লেটিনলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা [https://shi.wikipedia.org/wiki/Tasna_Tamzwarut টাচেলহিট ৱিকিপিডিয়াত] সমৰ্থিত হৈছে, বিপৰীত ৰূপান্তৰ শেহতীয়াকৈ মিডিয়াউইকি চফ্টৱেৰত মোতায়েন কৰা হৈছে। ==টাটাৰ== টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক টাটাৰ, লেটিনাইজড টাটাৰ আৰু পাৰ্চো-আৰবী টাটাৰ। ==টালিছ== টালিছ ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। ==টোকি পোনা== [[টোকি পোনা]] ভাষা লেটিন লিপিৰ উপৰিও Sitelen Pona হাইৰ'গ্লিফ ব্যৱস্থাৰে লিখা হয়। ==তাজিক== তাজিক ভাষাত অঞ্চল অনুসৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়, #[[তাজিকিস্তান]]ত চিৰিলিক বৰ্ণমালা। #[[আফগানিস্তান]]ত আৰবী বৰ্ণমালা। #লেটিন বৰ্ণমালা। [https://tg.wikipedia.org/wiki/Саҳифаи_аслӣ তাজিক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (চিৰিলিক-লেটিন) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়। ==তামিল== [[তামিল ভাষা]]ৰ নিজস্ব লিপি আছে যদিও কিছু সংখ্যক মুছলমান তামিলে আৰবী লিপিৰেও তামিল ভাষা লিখে। ==তুলু== [[তুলু ভাষা]] কন্নড় লিপিৰে লিখা হয় যদিও [[কেৰালা]]ৰ কিছু সংখ্যক তুলু ভাষী লোকে মালয়ালম লিপিৰে তুলু ভাষা লিখে। ==তুৰ্কমেন== তুৰ্কমেন ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন ([[তুৰ্কমেনিস্তান]]ত ব্যৱহৃত), পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা ([[ইৰাণ]] আৰু [[আফগানিস্তান]]ত ব্যৱহৃত) আৰু চিৰিলিক (ঐতিহাসিকভাৱে তুৰ্কমেনিস্তানত ব্যৱহৃত)। এই মুহূৰ্তত চিৰিলিক বৰ্ণমালাৰ বাবে লিপিবদ্ধকৰণ সেৱা আছে, অৱশ্যে পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালাৰ বাবে নহয়। ==পঞ্জাবী== [[পঞ্জাবী ভাষা]] লিখাৰ বাবে কেইবাটাও ভিন্ন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [[পাকিস্তান]]ৰ পঞ্জাব প্ৰদেশত ব্যৱহৃত লিপি শ্বাহমুখী আৰু মূলতঃ উৰ্দু লিপিৰ সৈতে একে। [[ভাৰত]]ৰ [[পঞ্জাব]] ৰাজ্যত শিখ আদি লোকে [[গুৰমুখী লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰে। হিন্দুসকলে আৰু চুবুৰীয়া ভাৰতীয় ৰাজ্য যেনে হাৰিয়ানা আৰু হিমাচল প্ৰদেশত বাস কৰাসকলে কেতিয়াবা দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰে। শ্বাহমুখী আৰু গুৰমুখী লিপি পাঞ্জাবী লিখাৰ বাবে সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াক ভাষাৰ চৰকাৰী লিপি বুলি গণ্য কৰা হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ দুয়োটা লিপিৰে দুটা ভিন্ন ৱিকিপিডিয়া আছে — #পূব পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া #পশ্চিম পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া গতিকে প্ৰতিজনে এই দুয়োটা ৱিকিত ক্ৰমে গুৰমুখী বা শ্বাহমুখী লিপিৰে পঢ়িব পাৰে। ==পালি== [[পালি ভাষা[] দেৱনাগৰী, ব্ৰাহ্মী আৰু লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ==পোলিছ== [[পোলেণ্ড]]ৰ পোলিছ ভাষা সাধাৰণতে লেটিন আখৰেৰে লিখা হয়। ইয়াৰ উপৰি বেছিভাগেই ভক্তিমূলক কিতাপ চিৰিলিক লিপিৰে প্ৰকাশ কৰা হয়। ==ফুলফুল্দে== পেউল বা ফুলফুল্দে ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। লেটিন আৰু আদলাম লিপি। অৱশ্যে কেমেৰুণ আৰু চুবুৰীয়া দেশত আৰবী আজামিয়া লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==বছনিয়ান== বছনিয়ান ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা দুটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বৰ্তমান বছনিয়ান ৱিকিপিডিয়াত লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু কোনো চিৰিলিক সমৰ্থন নাই। কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে বছনিয়ান ভাষাই ১৯০০ চনৰ আগতে আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছিল, কিন্তু আধুনিক বিকাশৰ বাবে উপযোগী নহয়। ==বড়ো== [[বড়ো ভাষা]]ৰ নিজা [[দেওধাই লিপি]] আছিল বুলি কোৱা হয় যদিও এসময়ত [[অসম]]ত অসমীয়া আৰু [[পশ্চিমবংগ]]ত বাংলা লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত দেৱনাগৰী আৰু ৰোমান লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হয়। বৰ্তমান বড়ো ভাষা লিখিবলৈ মূলত [[দেৱনাগৰী]] লিপিক গ্ৰহণ কৰা হৈছে। ==ব্ৰাহুই== ব্ৰাহুই ভাষাৰ প্ৰধানকৈ দুটা লিখন পদ্ধতি আছে- আৰবী আৰু লেটিন লিপি। ==বাটক== ===মাণ্ডাইলিং বাটক আৰু টোবা বাটক=== লেটিন লিপি আৰু বাটক লিপি (Surat Batak) ব্যৱহাৰ কৰি বাটক ভাষা লিখিব পাৰি। ==বালিনিজ== বালিনিজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু বালি লিপি। [https://ban.wikipedia.org/wiki/Kaca_Utama বালিনিজ ৱিকিপিডিয়াত] বালিনিজ ভাষাৰপৰা লেটিনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা বিকশিত কৰা হয়, কিন্তু ইয়াৰ বিপৰীতে লেটিনৰপৰা বালিনিজলৈ কৰা নহয়। ==বুগিনিজ== বুগিনিজ ভাষা লেটিন লিপি আৰু লণ্টাৰা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখিব পাৰি। ==বেলাৰুছিয়ান== বেলাৰুছ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক আৰু লেটিন। ==মংগোলীয়== চিৰিলিক, ধ্ৰুপদী মংগোলীয় আৰু ফাগস্পা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি মংগোলীয় ভাষা লিখা হয়। ==মাঞ্চু== মাঞ্চু ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: মাঞ্চু, জুৰচেন আৰু লেটিন লিপি। ==মালয়== [[মালয় ভাষা]] সাধাৰণতে ৰুমী নামৰ লেটিন বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয় যদিও জাৱী লিপি নামৰ এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপিও আছে। ব্ৰুনাইত ৰুমী আৰু জাৱী সহ-অফিচিয়েল। বৰ্তমান জাৱী লিপি সংৰক্ষণ আৰু মালয়েছিয়াত মালয়সকলৰ মাজত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলোৱা হৈছে আৰু মালয়েছিয়াত মালয় ভাষাৰ পৰীক্ষা দিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে জাৱী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিয়াৰ বিকল্প আছে। লেটিন বৰ্ণমালা অৱশ্যে এতিয়াও [[মালয়েছিয়া]]ত চৰকাৰী আৰু অনানুষ্ঠানিক দুয়োটা কামতে আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহৃত লিপি। ==মিণ্ডং== ইষ্টাৰ্ন মিন বা মিণ্ডং ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ, আৰু ৰোমানীকৃত ফুচ'ৱেজ (লিখা ব্যৱস্থাটোক "Bàng-uâ-cê" বুলি জনা যায়)। ==মিনান== দক্ষিণ মিন বা মিন্নান ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰেৰে লিখা ৰোমানাইজড মিনান আৰু মিনান। ==মেইতেই== [[মেইতেই ভাষা|মেইতেই]] বা মণিপুৰী ভাষা লিখোঁতে সাধাৰণতে অসমীয়া-বাংলা লিপি (বাংলা ব়, অসমীয়া ৱ) ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত [[মেইতেই লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [https://mni.wikipedia.org/wiki/ꯃꯔꯨꯑꯣꯏꯕ_ꯂꯃꯥꯏ মেইতেই ৱিকিপিডিয়াত] মূলত মেইতেই লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, লগতে বাংলা লিপিলৈ লিপ্যন্তৰৰ ব্যৱস্থাও আছে। ==মৈথিলী== [[মৈথিলী ভাষা]] [[দেৱনাগৰী]] আৰু [[তিৰহুতা লিপি|তিৰহুতা লিপিৰে]] লিখা হয়। [https://mai.wikipedia.org/wiki/सम्मुख_पन्ना মৈথিলী ৱিকিপিডিয়াত] দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয় যদিও ওপৰৰ শিৰোনামত তিৰহুতা লিপিৰে ''ব়িকিপিডিযা'' লিখা হয়। ==লাজ== লাজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: জৰ্জিয়ান লিপি আৰু লেটিন লিপি। ==শ্বুঘনী== শ্বুঘনী ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। শ্বুঘনি ৱিকিপিডিয়া পৰীক্ষা লেটিন আৰু চিৰিলিক লিপিত লিখা হৈছে। ==সিন্ধী== পৰিৱৰ্তিত পাৰ্চী বৰ্ণমালা আৰু দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি [[সিন্ধী ভাষা]] লিখা হয়। ভাৰতৰ বেছিভাগ সিন্ধী যুৱকে পাৰ্চী বৰ্ণমালা নাজানে, তেওঁলোকে দেৱনাগৰী ব্যৱহাৰ কৰে, যাৰ ফলত বৰ্তমানৰ ৱিকিপিডিয়া কেৱল পাকিস্তানত থকাসকলৰ বাবেহে উপলব্ধ। ==হাক্কা== হাক্কা ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ আৰু ৰোমানীকৃত হাক্কা। ==হাৰিয়ানৱী== হাৰিয়ানৱী ভাষাত দুটা লিখন পদ্ধতি আছে, সেইবোৰ হৈছে ভাৰতত ব্যৱহৃত দেৱনাগৰী, আৰু পাকিস্তানত ব্যৱহৃত শ্বাহমুখী (এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপি)। বৰ্তমান হাৰিয়ানৱী ইনকিউবেটৰত শ্বাহমুখী লিপিৰে লিখা প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা অধিক। ==লেটিন আৰু চিৰিলিক দুয়োটা লিপিৰে লিখা ভাষাসমূহ== #লজবান #নোগাই: নোগাই ইনকিউবেটৰত বেছিভাগ প্ৰবন্ধই চিৰিলিক লিপিৰে লিখা হয়। #ৰোমানিয়ান: বৰ্তমান ৰোমানিয়ান ৱিকিপিডিয়াত কেৱল লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। #ভ্লাক্স ৰোমানী: ভ্লেক্স ৰোমানীৰ প্ৰধান দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল লেটিনকৃত ৰোমানী, আৰু চিৰিলিক ৰোমানী। ==আৰু চাওক== *[[ভাষা]] *[[লিখন পদ্ধতি]] *[[ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা]] ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedias_in_multiple_writing_systems Wikipedias in multiple writing systems] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] hl0v6p58frvma4lhuhpu2bg4cuhj46i 651715 651714 2026-11-09T13:12:27Z Kandarpajit Kallol 6257 651715 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} ''প্ৰবন্ধটোত সেইবিলাক ভাষা আৰু ৱিকিপিডিয়া তথা অন্যান্য ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যিয়ে একাধিক লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰে। '' ==আইনু== আইনু ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: #লেটিন (সৰ্বাধিক), #কানা (কটকনা, আৰু কেতিয়াবা কাঞ্জি) #চিৰিলিক (ছাখালিন আৰু কুৰিল দ্বীপপুঞ্জত ব্যৱহাৰ কৰা হয়)। ==আজাৰবাইজানী== আজাৰবাইজান ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। অৱশ্যে আজাৰবাইজান ৱিকিপিডিয়া লেটিন লিপিত লিখা হৈছে। ==ইনুকটিটুট== [[কানাডা]]ত প্ৰচলিত ইনুকটিটুটৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: নুনাভুটৰ ভূ-খণ্ডৰ কিছু অংশত ''ইনুক্টিটুটৰ চিলেবিক'' ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আনহাতে আন অঞ্চলত ''লেটিন'' বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ [https://iu.wikipedia.org/wiki/ᐊᒥᖅ ইনুকটিটুট ৱিকিপিডিয়াত] সক্ষম কৰা হৈছে। অৱশ্যে ভেৰিয়েণ্ট ক'ডসমূহে ৱিকিপিডিয়াৰ "iu" (ISO 639-1 macrolanguage) ব্যৱহাৰ কৰা নাই, অৱশ্যে তেওঁলোকে চিলেবিকৰ বাবে ike-Cans আৰু লেটিনৰ বাবে ike-Latn ব্যৱহাৰ কৰিছে। ==উইঘুৰ== উইঘুৰ ভাষাত আৰবী, লেটিন আৰু চিৰিলিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। ==উজবেক== উজবেক ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী বৰ্ণমালা। [https://uz.wikipedia.org/wiki/Bosh_Sahifa উজবেক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (লেটিন-চিৰিলিক) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়। ==এংলো-চেক্সন== এংলো-চেক্সন ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: [[লেটিন]] আৰু ৰুনিক। ইতিমধ্যে [https://ang.wikipedia.org/wiki/Heafodtramet এংলো-চেক্সন ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। ==কৰকল্পক== কাৰাকল্পক ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক নামৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। বৰ্তমান কৰকল্পক ৱিকিপিডিয়াই লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি আছে, আৰু ইয়াৰ কোনো ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা নাই। ==কাজাখ== কাজাখ ভাষাত তিনিটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক (kk-Cyrl), লেটিন (kk-Latn), আৰু পাৰ্চো-আৰবী (kk-আৰব)। ==কামতাপুৰী== [[কামতাপুৰী]], ৰংপুৰী, ৰাজবংশী, কোচ ৰাজবংশী, দেশী, গোৱালপাৰীয়া আদি বিভিন্ন নামেৰে নামকৰণ কৰা এই ভাষা বাংলা আৰু অসমীয়া লিপিৰে লিখা হয়, অৱশ্যে নেপালৰ ৰাজবংশী ভাষা দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয়। উত্তৰ বংগত বৰ্তমান বাংলা লিপিৰে লিখা হয় যদিও কিছুমান বৰ্ণ কিছু পৰিমাণে সলনি কৰা হৈছে। যেনে - [[File:Kamtapuri latter A.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri latter Aa.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri letter Aya.jpg|15px]]। বহুতে অসমীয়া ''ৰ'' আৰু বাংলা ''ব়''ৰ ঠাইত ''ৰ়'' ব্যৱহাৰ কৰে। ==কালমিক== চিৰিলিক আৰু টোডো লিপি ব্যৱহাৰ কৰি কালমিক ভাষা লিখা হয়। ==কাশ্মীৰী== কাশ্মীৰী ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল দেৱনাগৰী কাশ্মীৰী, পাৰ্চো-আৰবী কাশ্মীৰী আৰু ৰোমানাইজড কাশ্মীৰী। ==কিৰ্গিজ== কিৰ্গিজ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক কিৰ্গিজ, লেটিনাইজড কিৰ্গিজ আৰু পাৰ্চো-আৰবী কিৰ্গিজ (চীনৰ জিনজিয়াঙত ব্যৱহৃত)। ==ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ== ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী। [https://crh.wikipedia.org/wiki/Baş_Saife ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ৱিকিপিডিয়াত] মূলতঃ লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু ৰাছিয়াই অঞ্চলটো সংযুক্ত কৰাৰ পিছৰেপৰা ক্ৰিমিয়াত চিৰিলিক লিপিক বাস্তৱিকতে চৰকাৰী লিপি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ==কুৰ্দি== কুৰ্দি ভাষাত অঞ্চলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়: লেটিন, আৰবী আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা। [https://ku.wikipedia.org/wiki/Destpêk কুৰ্দি ৱিকিপিডিয়াই] লেটিন/আৰবী দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ বাবে স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে। ==কোংকণী== [[কোংকণী ভাষা]] দেৱনাগৰী, লেটিন, কান্নড়, আৰবী আৰু মালয়ালম - এই পাঁচটা লিপিৰে লিখা হয়। ==কোমেৰিং== কোমেৰিং ভাষাৰ তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন (আনুষ্ঠানিকভাৱে ব্যৱহৃত), আৰবী (স্থানীয় মুছলমানসকলে ব্যৱহাৰ কৰা), আৰু কোমেৰিং (কিন্তু বৰ্তমান ইউনিক'ডত পঞ্জীয়ন কৰা হোৱা নাই, য'ত তেওঁলোকে ইয়াক ৰেজাং লিপি হিচাপে গণ্য কৰে)। ==গথিক== গথিক ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু গথিক। [https://got.wikipedia.org/wiki/𐌰𐌽𐌰𐍃𐍄𐍉𐌳𐌴𐌹𐌽𐌹𐌻𐌰𐌿𐍆𐍃 গথিক ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত ইতিমধ্যে এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। অৱশ্যে ২০২৪ চনৰ আপডেট অনুসৰি এই স্বয়ংক্ৰিয় অনুবাদ ব্যৱস্থাই ভেক্টৰৰ ২০২২ সংস্কৰণত কাম নকৰে। ==চাওঁতালি== [[চাঁওতালি ভাষা]] লিখিবলৈ স্থান বিশেষে অসমীয়া, বাংলা, ওড়িয়া, দেৱনাগৰী, ৰোমান আদি লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত চাঁওতালি ভাষা তথা [https://sat.wikipedia.org/wiki/ᱢᱩᱬᱩᱛ_ᱥᱟᱦᱴᱟ চাঁওতালি ৱিকিপিডিয়াত] [[ৰঘুনাথ মুৰ্মু]]ৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা [[অল চিকি লিপি|অল চিকি লিপিৰে]] লিখা হয়। ==চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান== চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান (বিকল্পভাৱে, বছনিয়ান-ক্ৰ'ৱেচিয়ান-মণ্টেনেগ্ৰিন-ছাৰ্বিয়ান) হৈছে চাৰিটা মানক জাত (বছনিয়ান, ক্ৰ'ৱেচিয়ান, মণ্টেনেগ্ৰিন আৰু ছাৰ্বিয়ান), দুটা প্ৰধান উচ্চাৰণ (ইজেকাভিয়ান আৰু একভিয়ান), আৰু দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা/লিপি: লেটিন (sh-Latn) আৰু চিৰিলিক (sh-Cyrl) থকা এটা বহুকেন্দ্ৰিক ভাষা। [https://sh.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান ৱিকিপিডিয়াত] এই দুবিধ লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==চীনা== [https://zh.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:首页 মান্য চীনা ৱিকিমিডিয়াত] [[চীনা]] বৃহৎ ভাষাৰ ক'ড zh ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: সৰলীকৃত চীনা (zh-Hans) আৰু পৰম্পৰাগত চীনা (zh-Hant), আৰু বিভিন্ন চাইনোফোন অঞ্চলত বিভিন্ন স্থানীয় শব্দভাণ্ডাৰ আৰু বাক্যবিন্যাস আছে। চীনা ৱিকিপিডিয়া (zhwiki)ই অন্য কিছুমান zh.wiki* প্ৰকল্পৰ সৈতে একেলগে ছটা ভিন্নতা সমৰ্থন কৰে: #সৰলীকৃত চীনা (মূল চীন) (zh-Hans-CN) #পৰম্পৰাগত চীনা (হংকং) (zh-Hant-HK) #পৰম্পৰাগত চীনা (মাকাও) (zh-Hant-MO) #সৰলীকৃত চীনা (মালয়েছিয়া) (zh-Hans-MY) #সৰলীকৃত চীনা (ছিংগাপুৰ) (zh-Hans-SG) #পৰম্পৰাগত চীনা (টাইৱান) (zh-Hant-TW) URL সমূহ, ৱিকিডাটা লেবেলসমূহ আৰু সম্ভৱতঃ ডাটাবেইচ আঁচনিৰ ভিতৰত ভিন্নতা টেগসমূহক zh-cn, zh-hk, zh-mo, zh-my, zh-sg আৰু zh-tw হিচাপে সৰলীকৃত কৰা হৈছে। ===গান চীনা=== গান চীনা ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গান চাইনিজ তথা ৰোমানাইজড গান। [https://gan.wikipedia.org/wiki/封面 গান ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গণ চীনা), কিন্তু ৰোমানাইজড গানলৈ নহয়। ===ৱু চীনা=== ৱু চাইনিজসকলৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিম্পলিফাইড চাইনিজ আৰু ট্ৰেডিচনেল চাইনিজ। [https://wuu.wikipedia.org/wiki/封面 ৱু চীনা ৱিকিমিডিয়াত] দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ বাঞ্ছনীয়। ==চুণ্ডানীজ== লেটিন লিপি আৰু সুন্দনী লিপি (Aksara Sunda) ব্যৱহাৰ কৰি চুণ্ডানীজ ভাষা লিখা হয়। ==চেচেন== চেচেন ভাষাত দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক আৰু লেটিন বৰ্ণমালা। ==ছাৰ্বিয়ান== ছাৰ্বিয়ান ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক (sr-Cyrl) আৰু লেটিন (sr-Latn) আৰু দুটা প্ৰধান উপভাষা আছে। গতিকে তত্ত্বগতভাৱে ভাষাটোৰ চাৰিটা ভিন্নতা আছে: # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Cyrl-ekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Latn-ekavsk) # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Cyrl-ijekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Latn-ijekavsk) [https://sr.wikipedia.org/wiki/Главна_страна ছাৰ্বিয়ান ৱিকিপিডিয়াই] দুয়োটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে, কিন্তু উপভাষাৰ ক্ষেত্ৰত নহয়, কাৰণ সেইবোৰৰ মাজত পাৰ্থক্য কম। ==ছিলেটী== [[ছিলেটী ভাষা]] [[ছিলেটী নাগৰী]] আৰু বাংলা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ছিলটী ৱিকিপিডিয়াত ছিলেটী নাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==জাজাকি== জাজাকিয়ে দুটা লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছে। প্ৰথমটো হ’ল ভাটে/বেদিৰ্ক্সান বৰ্ণমালা, যিটো ভেট অভিধানকে ধৰি চিন আৰু একাডেমী দুয়োটা দিশতে প্ৰধান বৰ্ণমালা। ==জাভানীজ== জাভানিজ ভাষা হৈছে প্ৰধানকৈ জাভা দ্বীপত কোৱা ভাষা, আৰু ইণ্ডোনেছিয়া আৰু চুৰিনামৰ জাভানী প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলেও ব্যৱহাৰ কৰা ভাষা। এই ভাষাৰ দুটা লিখন পদ্ধতি আছে: পৰম্পৰাগত হানাচাৰাকা (যাক কাৰাকান বুলিও কোৱা হয়, আবুগিদা লিপি) আৰু লেটিন। লেটিন ভাষা অধিক প্ৰচলিত কাৰণ জাভানীজ ভাষাৰ প্ৰায় সকলো প্ৰকাশন (যদিও কমসংখ্যক) সকলো লেটিন ভাষাত। ঐতিহাসিকভাৱে জাভানীজ লিখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা তৃতীয় (আৰু আনকি চতুৰ্থ) লিপিও আছে, অৰ্থাৎ আৰবী লিপি (যাক পেগন বৰ্ণমালা আৰু আৰব গুণ্ডুল বৰ্ণমালা বুলি কোৱা হয়), আৰু তাৰ বহু আগতেই সংস্কৃত/পল্লৱ (পুৰণি জাভানীজ/কাৱি লিপি)। ==জিবে== জিবে ভাষা লেটিন বা জিবে লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ==টাগালগ== টাগালগ ভাষা লেটিন বা বায়বাইন লিপিৰে লিখা হয়। ==টাচেলহিট== টাচেলহিট ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: টিফিনাগ আৰু লেটিন, কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছে যে বৰ্ণনা কৰিবলৈ আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিন্তু এই বিষয়ত উপযোগী হ'ব নোৱাৰাকৈয়ে সেইবোৰো বহুত পুৰণি। টিফিনাঘৰপৰা লেটিনলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা [https://shi.wikipedia.org/wiki/Tasna_Tamzwarut টাচেলহিট ৱিকিপিডিয়াত] সমৰ্থিত হৈছে, বিপৰীত ৰূপান্তৰ শেহতীয়াকৈ মিডিয়াউইকি চফ্টৱেৰত মোতায়েন কৰা হৈছে। ==টাটাৰ== টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক টাটাৰ, লেটিনাইজড টাটাৰ আৰু পাৰ্চো-আৰবী টাটাৰ। ==টালিছ== টালিছ ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। ==টোকি পোনা== [[টোকি পোনা]] ভাষা লেটিন লিপিৰ উপৰিও Sitelen Pona হাইৰ'গ্লিফ ব্যৱস্থাৰে লিখা হয়। ==তাজিক== তাজিক ভাষাত অঞ্চল অনুসৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়, #[[তাজিকিস্তান]]ত চিৰিলিক বৰ্ণমালা। #[[আফগানিস্তান]]ত আৰবী বৰ্ণমালা। #লেটিন বৰ্ণমালা। [https://tg.wikipedia.org/wiki/Саҳифаи_аслӣ তাজিক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (চিৰিলিক-লেটিন) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়। ==তামিল== [[তামিল ভাষা]]ৰ নিজস্ব লিপি আছে যদিও কিছু সংখ্যক মুছলমান তামিলে আৰবী লিপিৰেও তামিল ভাষা লিখে। ==তুলু== [[তুলু ভাষা]] কন্নড় লিপিৰে লিখা হয় যদিও [[কেৰালা]]ৰ কিছু সংখ্যক তুলু ভাষী লোকে মালয়ালম লিপিৰে তুলু ভাষা লিখে। ==তুৰ্কমেন== তুৰ্কমেন ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন ([[তুৰ্কমেনিস্তান]]ত ব্যৱহৃত), পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা ([[ইৰাণ]] আৰু [[আফগানিস্তান]]ত ব্যৱহৃত) আৰু চিৰিলিক (ঐতিহাসিকভাৱে তুৰ্কমেনিস্তানত ব্যৱহৃত)। এই মুহূৰ্তত চিৰিলিক বৰ্ণমালাৰ বাবে লিপিবদ্ধকৰণ সেৱা আছে, অৱশ্যে পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালাৰ বাবে নহয়। ==পঞ্জাবী== [[পঞ্জাবী ভাষা]] লিখাৰ বাবে কেইবাটাও ভিন্ন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [[পাকিস্তান]]ৰ পঞ্জাব প্ৰদেশত ব্যৱহৃত লিপি শ্বাহমুখী আৰু মূলতঃ উৰ্দু লিপিৰ সৈতে একে। [[ভাৰত]]ৰ [[পঞ্জাব]] ৰাজ্যত শিখ আদি লোকে [[গুৰমুখী লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰে। হিন্দুসকলে আৰু চুবুৰীয়া ভাৰতীয় ৰাজ্য যেনে হাৰিয়ানা আৰু হিমাচল প্ৰদেশত বাস কৰাসকলে কেতিয়াবা দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰে। শ্বাহমুখী আৰু গুৰমুখী লিপি পাঞ্জাবী লিখাৰ বাবে সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াক ভাষাৰ চৰকাৰী লিপি বুলি গণ্য কৰা হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ দুয়োটা লিপিৰে দুটা ভিন্ন ৱিকিপিডিয়া আছে — #পূব পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া #পশ্চিম পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া গতিকে প্ৰতিজনে এই দুয়োটা ৱিকিত ক্ৰমে গুৰমুখী বা শ্বাহমুখী লিপিৰে পঢ়িব পাৰে। ==পালি== [[পালি ভাষা[] দেৱনাগৰী, ব্ৰাহ্মী আৰু লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ==পোলিছ== [[পোলেণ্ড]]ৰ পোলিছ ভাষা সাধাৰণতে লেটিন আখৰেৰে লিখা হয়। ইয়াৰ উপৰি বেছিভাগেই ভক্তিমূলক কিতাপ চিৰিলিক লিপিৰে প্ৰকাশ কৰা হয়। ==ফুলফুল্দে== পেউল বা ফুলফুল্দে ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। লেটিন আৰু আদলাম লিপি। অৱশ্যে কেমেৰুণ আৰু চুবুৰীয়া দেশত আৰবী আজামিয়া লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==বছনিয়ান== বছনিয়ান ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা দুটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বৰ্তমান বছনিয়ান ৱিকিপিডিয়াত লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু কোনো চিৰিলিক সমৰ্থন নাই। কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে বছনিয়ান ভাষাই ১৯০০ চনৰ আগতে আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছিল, কিন্তু আধুনিক বিকাশৰ বাবে উপযোগী নহয়। ==বড়ো== [[বড়ো ভাষা]]ৰ নিজা [[দেওধাই লিপি]] আছিল বুলি কোৱা হয় যদিও এসময়ত [[অসম]]ত অসমীয়া আৰু [[পশ্চিমবংগ]]ত বাংলা লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত দেৱনাগৰী আৰু ৰোমান লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হয়। বৰ্তমান বড়ো ভাষা লিখিবলৈ মূলত [[দেৱনাগৰী]] লিপিক গ্ৰহণ কৰা হৈছে। ==ব্ৰাহুই== ব্ৰাহুই ভাষাৰ প্ৰধানকৈ দুটা লিখন পদ্ধতি আছে- আৰবী আৰু লেটিন লিপি। ==বাটক== ===মাণ্ডাইলিং বাটক আৰু টোবা বাটক=== লেটিন লিপি আৰু বাটক লিপি (Surat Batak) ব্যৱহাৰ কৰি বাটক ভাষা লিখিব পাৰি। ==বালিনিজ== বালিনিজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু বালি লিপি। [https://ban.wikipedia.org/wiki/Kaca_Utama বালিনিজ ৱিকিপিডিয়াত] বালিনিজ ভাষাৰপৰা লেটিনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা বিকশিত কৰা হয়, কিন্তু ইয়াৰ বিপৰীতে লেটিনৰপৰা বালিনিজলৈ কৰা নহয়। ==বুগিনিজ== বুগিনিজ ভাষা লেটিন লিপি আৰু লণ্টাৰা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখিব পাৰি। ==বেলাৰুছিয়ান== বেলাৰুছ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক আৰু লেটিন। ==মংগোলীয়== চিৰিলিক, ধ্ৰুপদী মংগোলীয় আৰু ফাগস্পা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি মংগোলীয় ভাষা লিখা হয়। ==মাঞ্চু== মাঞ্চু ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: মাঞ্চু, জুৰচেন আৰু লেটিন লিপি। ==মালয়== [[মালয় ভাষা]] সাধাৰণতে ৰুমী নামৰ লেটিন বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয় যদিও জাৱী লিপি নামৰ এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপিও আছে। ব্ৰুনাইত ৰুমী আৰু জাৱী সহ-অফিচিয়েল। বৰ্তমান জাৱী লিপি সংৰক্ষণ আৰু মালয়েছিয়াত মালয়সকলৰ মাজত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলোৱা হৈছে আৰু মালয়েছিয়াত মালয় ভাষাৰ পৰীক্ষা দিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে জাৱী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিয়াৰ বিকল্প আছে। লেটিন বৰ্ণমালা অৱশ্যে এতিয়াও [[মালয়েছিয়া]]ত চৰকাৰী আৰু অনানুষ্ঠানিক দুয়োটা কামতে আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহৃত লিপি। ==মিণ্ডং== ইষ্টাৰ্ন মিন বা মিণ্ডং ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ, আৰু ৰোমানীকৃত ফুচ'ৱেজ (লিখা ব্যৱস্থাটোক "Bàng-uâ-cê" বুলি জনা যায়)। ==মিনান== দক্ষিণ মিন বা মিন্নান ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰেৰে লিখা ৰোমানাইজড মিনান আৰু মিনান। ==মেইতেই== [[মেইতেই ভাষা|মেইতেই]] বা মণিপুৰী ভাষা লিখোঁতে সাধাৰণতে অসমীয়া-বাংলা লিপি (বাংলা ব়, অসমীয়া ৱ) ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত [[মেইতেই লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [https://mni.wikipedia.org/wiki/ꯃꯔꯨꯑꯣꯏꯕ_ꯂꯃꯥꯏ মেইতেই ৱিকিপিডিয়াত] মূলত মেইতেই লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, লগতে বাংলা লিপিলৈ লিপ্যন্তৰৰ ব্যৱস্থাও আছে। ==মৈথিলী== [[মৈথিলী ভাষা]] [[দেৱনাগৰী]] আৰু [[তিৰহুতা লিপি|তিৰহুতা লিপিৰে]] লিখা হয়। [https://mai.wikipedia.org/wiki/सम्मुख_पन्ना মৈথিলী ৱিকিপিডিয়াত] দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয় যদিও ওপৰৰ শিৰোনামত তিৰহুতা লিপিৰে ''ব়িকিপিডিযা'' লিখা হয়। ==লাজ== লাজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: জৰ্জিয়ান লিপি আৰু লেটিন লিপি। ==লাডিনো== লাডিনো ভাষাৰ প্ৰধান দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে লেটিনকৃত লাডিনো, আৰু ৰাছি লিপি (হিব্ৰু লিপিৰ ভিন্ন)। ==শ্বুঘনী== শ্বুঘনী ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। শ্বুঘনি ৱিকিপিডিয়া পৰীক্ষা লেটিন আৰু চিৰিলিক লিপিত লিখা হৈছে। ==সিন্ধী== পৰিৱৰ্তিত পাৰ্চী বৰ্ণমালা আৰু দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি [[সিন্ধী ভাষা]] লিখা হয়। ভাৰতৰ বেছিভাগ সিন্ধী যুৱকে পাৰ্চী বৰ্ণমালা নাজানে, তেওঁলোকে দেৱনাগৰী ব্যৱহাৰ কৰে, যাৰ ফলত বৰ্তমানৰ ৱিকিপিডিয়া কেৱল পাকিস্তানত থকাসকলৰ বাবেহে উপলব্ধ। ==হাক্কা== হাক্কা ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ আৰু ৰোমানীকৃত হাক্কা। ==হাৰিয়ানৱী== হাৰিয়ানৱী ভাষাত দুটা লিখন পদ্ধতি আছে, সেইবোৰ হৈছে ভাৰতত ব্যৱহৃত দেৱনাগৰী, আৰু পাকিস্তানত ব্যৱহৃত শ্বাহমুখী (এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপি)। বৰ্তমান হাৰিয়ানৱী ইনকিউবেটৰত শ্বাহমুখী লিপিৰে লিখা প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা অধিক। ==লেটিন আৰু চিৰিলিক দুয়োটা লিপিৰে লিখা ভাষাসমূহ== #লজবান #নোগাই: নোগাই ইনকিউবেটৰত বেছিভাগ প্ৰবন্ধই চিৰিলিক লিপিৰে লিখা হয়। #ৰোমানিয়ান: বৰ্তমান ৰোমানিয়ান ৱিকিপিডিয়াত কেৱল লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। #ভ্লাক্স ৰোমানী: ভ্লেক্স ৰোমানীৰ প্ৰধান দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল লেটিনকৃত ৰোমানী, আৰু চিৰিলিক ৰোমানী। ==আৰু চাওক== *[[ভাষা]] *[[লিখন পদ্ধতি]] *[[ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা]] ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedias_in_multiple_writing_systems Wikipedias in multiple writing systems] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] ctwx33qklfnrpct5nl2qtxi5y3tuhpe 651716 651715 2026-11-09T13:12:42Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 651716 wikitext text/x-wiki ''প্ৰবন্ধটোত সেইবিলাক ভাষা আৰু ৱিকিপিডিয়া তথা অন্যান্য ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যিয়ে একাধিক লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰে। '' ==আইনু== আইনু ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: #লেটিন (সৰ্বাধিক), #কানা (কটকনা, আৰু কেতিয়াবা কাঞ্জি) #চিৰিলিক (ছাখালিন আৰু কুৰিল দ্বীপপুঞ্জত ব্যৱহাৰ কৰা হয়)। ==আজাৰবাইজানী== আজাৰবাইজান ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। অৱশ্যে আজাৰবাইজান ৱিকিপিডিয়া লেটিন লিপিত লিখা হৈছে। ==ইনুকটিটুট== [[কানাডা]]ত প্ৰচলিত ইনুকটিটুটৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: নুনাভুটৰ ভূ-খণ্ডৰ কিছু অংশত ''ইনুক্টিটুটৰ চিলেবিক'' ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আনহাতে আন অঞ্চলত ''লেটিন'' বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ [https://iu.wikipedia.org/wiki/ᐊᒥᖅ ইনুকটিটুট ৱিকিপিডিয়াত] সক্ষম কৰা হৈছে। অৱশ্যে ভেৰিয়েণ্ট ক'ডসমূহে ৱিকিপিডিয়াৰ "iu" (ISO 639-1 macrolanguage) ব্যৱহাৰ কৰা নাই, অৱশ্যে তেওঁলোকে চিলেবিকৰ বাবে ike-Cans আৰু লেটিনৰ বাবে ike-Latn ব্যৱহাৰ কৰিছে। ==উইঘুৰ== উইঘুৰ ভাষাত আৰবী, লেটিন আৰু চিৰিলিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। ==উজবেক== উজবেক ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী বৰ্ণমালা। [https://uz.wikipedia.org/wiki/Bosh_Sahifa উজবেক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (লেটিন-চিৰিলিক) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়। ==এংলো-চেক্সন== এংলো-চেক্সন ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: [[লেটিন]] আৰু ৰুনিক। ইতিমধ্যে [https://ang.wikipedia.org/wiki/Heafodtramet এংলো-চেক্সন ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। ==কৰকল্পক== কাৰাকল্পক ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক নামৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। বৰ্তমান কৰকল্পক ৱিকিপিডিয়াই লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি আছে, আৰু ইয়াৰ কোনো ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা নাই। ==কাজাখ== কাজাখ ভাষাত তিনিটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক (kk-Cyrl), লেটিন (kk-Latn), আৰু পাৰ্চো-আৰবী (kk-আৰব)। ==কামতাপুৰী== [[কামতাপুৰী]], ৰংপুৰী, ৰাজবংশী, কোচ ৰাজবংশী, দেশী, গোৱালপাৰীয়া আদি বিভিন্ন নামেৰে নামকৰণ কৰা এই ভাষা বাংলা আৰু অসমীয়া লিপিৰে লিখা হয়, অৱশ্যে নেপালৰ ৰাজবংশী ভাষা দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয়। উত্তৰ বংগত বৰ্তমান বাংলা লিপিৰে লিখা হয় যদিও কিছুমান বৰ্ণ কিছু পৰিমাণে সলনি কৰা হৈছে। যেনে - [[File:Kamtapuri latter A.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri latter Aa.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri letter Aya.jpg|15px]]। বহুতে অসমীয়া ''ৰ'' আৰু বাংলা ''ব়''ৰ ঠাইত ''ৰ়'' ব্যৱহাৰ কৰে। ==কালমিক== চিৰিলিক আৰু টোডো লিপি ব্যৱহাৰ কৰি কালমিক ভাষা লিখা হয়। ==কাশ্মীৰী== কাশ্মীৰী ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল দেৱনাগৰী কাশ্মীৰী, পাৰ্চো-আৰবী কাশ্মীৰী আৰু ৰোমানাইজড কাশ্মীৰী। ==কিৰ্গিজ== কিৰ্গিজ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক কিৰ্গিজ, লেটিনাইজড কিৰ্গিজ আৰু পাৰ্চো-আৰবী কিৰ্গিজ (চীনৰ জিনজিয়াঙত ব্যৱহৃত)। ==ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ== ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী। [https://crh.wikipedia.org/wiki/Baş_Saife ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ৱিকিপিডিয়াত] মূলতঃ লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু ৰাছিয়াই অঞ্চলটো সংযুক্ত কৰাৰ পিছৰেপৰা ক্ৰিমিয়াত চিৰিলিক লিপিক বাস্তৱিকতে চৰকাৰী লিপি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ==কুৰ্দি== কুৰ্দি ভাষাত অঞ্চলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়: লেটিন, আৰবী আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা। [https://ku.wikipedia.org/wiki/Destpêk কুৰ্দি ৱিকিপিডিয়াই] লেটিন/আৰবী দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ বাবে স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে। ==কোংকণী== [[কোংকণী ভাষা]] দেৱনাগৰী, লেটিন, কান্নড়, আৰবী আৰু মালয়ালম - এই পাঁচটা লিপিৰে লিখা হয়। ==কোমেৰিং== কোমেৰিং ভাষাৰ তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন (আনুষ্ঠানিকভাৱে ব্যৱহৃত), আৰবী (স্থানীয় মুছলমানসকলে ব্যৱহাৰ কৰা), আৰু কোমেৰিং (কিন্তু বৰ্তমান ইউনিক'ডত পঞ্জীয়ন কৰা হোৱা নাই, য'ত তেওঁলোকে ইয়াক ৰেজাং লিপি হিচাপে গণ্য কৰে)। ==গথিক== গথিক ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু গথিক। [https://got.wikipedia.org/wiki/𐌰𐌽𐌰𐍃𐍄𐍉𐌳𐌴𐌹𐌽𐌹𐌻𐌰𐌿𐍆𐍃 গথিক ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত ইতিমধ্যে এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। অৱশ্যে ২০২৪ চনৰ আপডেট অনুসৰি এই স্বয়ংক্ৰিয় অনুবাদ ব্যৱস্থাই ভেক্টৰৰ ২০২২ সংস্কৰণত কাম নকৰে। ==চাওঁতালি== [[চাঁওতালি ভাষা]] লিখিবলৈ স্থান বিশেষে অসমীয়া, বাংলা, ওড়িয়া, দেৱনাগৰী, ৰোমান আদি লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত চাঁওতালি ভাষা তথা [https://sat.wikipedia.org/wiki/ᱢᱩᱬᱩᱛ_ᱥᱟᱦᱴᱟ চাঁওতালি ৱিকিপিডিয়াত] [[ৰঘুনাথ মুৰ্মু]]ৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা [[অল চিকি লিপি|অল চিকি লিপিৰে]] লিখা হয়। ==চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান== চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান (বিকল্পভাৱে, বছনিয়ান-ক্ৰ'ৱেচিয়ান-মণ্টেনেগ্ৰিন-ছাৰ্বিয়ান) হৈছে চাৰিটা মানক জাত (বছনিয়ান, ক্ৰ'ৱেচিয়ান, মণ্টেনেগ্ৰিন আৰু ছাৰ্বিয়ান), দুটা প্ৰধান উচ্চাৰণ (ইজেকাভিয়ান আৰু একভিয়ান), আৰু দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা/লিপি: লেটিন (sh-Latn) আৰু চিৰিলিক (sh-Cyrl) থকা এটা বহুকেন্দ্ৰিক ভাষা। [https://sh.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান ৱিকিপিডিয়াত] এই দুবিধ লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==চীনা== [https://zh.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:首页 মান্য চীনা ৱিকিমিডিয়াত] [[চীনা]] বৃহৎ ভাষাৰ ক'ড zh ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: সৰলীকৃত চীনা (zh-Hans) আৰু পৰম্পৰাগত চীনা (zh-Hant), আৰু বিভিন্ন চাইনোফোন অঞ্চলত বিভিন্ন স্থানীয় শব্দভাণ্ডাৰ আৰু বাক্যবিন্যাস আছে। চীনা ৱিকিপিডিয়া (zhwiki)ই অন্য কিছুমান zh.wiki* প্ৰকল্পৰ সৈতে একেলগে ছটা ভিন্নতা সমৰ্থন কৰে: #সৰলীকৃত চীনা (মূল চীন) (zh-Hans-CN) #পৰম্পৰাগত চীনা (হংকং) (zh-Hant-HK) #পৰম্পৰাগত চীনা (মাকাও) (zh-Hant-MO) #সৰলীকৃত চীনা (মালয়েছিয়া) (zh-Hans-MY) #সৰলীকৃত চীনা (ছিংগাপুৰ) (zh-Hans-SG) #পৰম্পৰাগত চীনা (টাইৱান) (zh-Hant-TW) URL সমূহ, ৱিকিডাটা লেবেলসমূহ আৰু সম্ভৱতঃ ডাটাবেইচ আঁচনিৰ ভিতৰত ভিন্নতা টেগসমূহক zh-cn, zh-hk, zh-mo, zh-my, zh-sg আৰু zh-tw হিচাপে সৰলীকৃত কৰা হৈছে। ===গান চীনা=== গান চীনা ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গান চাইনিজ তথা ৰোমানাইজড গান। [https://gan.wikipedia.org/wiki/封面 গান ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গণ চীনা), কিন্তু ৰোমানাইজড গানলৈ নহয়। ===ৱু চীনা=== ৱু চাইনিজসকলৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিম্পলিফাইড চাইনিজ আৰু ট্ৰেডিচনেল চাইনিজ। [https://wuu.wikipedia.org/wiki/封面 ৱু চীনা ৱিকিমিডিয়াত] দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ বাঞ্ছনীয়। ==চুণ্ডানীজ== লেটিন লিপি আৰু সুন্দনী লিপি (Aksara Sunda) ব্যৱহাৰ কৰি চুণ্ডানীজ ভাষা লিখা হয়। ==চেচেন== চেচেন ভাষাত দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক আৰু লেটিন বৰ্ণমালা। ==ছাৰ্বিয়ান== ছাৰ্বিয়ান ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক (sr-Cyrl) আৰু লেটিন (sr-Latn) আৰু দুটা প্ৰধান উপভাষা আছে। গতিকে তত্ত্বগতভাৱে ভাষাটোৰ চাৰিটা ভিন্নতা আছে: # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Cyrl-ekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Latn-ekavsk) # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Cyrl-ijekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Latn-ijekavsk) [https://sr.wikipedia.org/wiki/Главна_страна ছাৰ্বিয়ান ৱিকিপিডিয়াই] দুয়োটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে, কিন্তু উপভাষাৰ ক্ষেত্ৰত নহয়, কাৰণ সেইবোৰৰ মাজত পাৰ্থক্য কম। ==ছিলেটী== [[ছিলেটী ভাষা]] [[ছিলেটী নাগৰী]] আৰু বাংলা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ছিলটী ৱিকিপিডিয়াত ছিলেটী নাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==জাজাকি== জাজাকিয়ে দুটা লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছে। প্ৰথমটো হ’ল ভাটে/বেদিৰ্ক্সান বৰ্ণমালা, যিটো ভেট অভিধানকে ধৰি চিন আৰু একাডেমী দুয়োটা দিশতে প্ৰধান বৰ্ণমালা। ==জাভানীজ== জাভানিজ ভাষা হৈছে প্ৰধানকৈ জাভা দ্বীপত কোৱা ভাষা, আৰু ইণ্ডোনেছিয়া আৰু চুৰিনামৰ জাভানী প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলেও ব্যৱহাৰ কৰা ভাষা। এই ভাষাৰ দুটা লিখন পদ্ধতি আছে: পৰম্পৰাগত হানাচাৰাকা (যাক কাৰাকান বুলিও কোৱা হয়, আবুগিদা লিপি) আৰু লেটিন। লেটিন ভাষা অধিক প্ৰচলিত কাৰণ জাভানীজ ভাষাৰ প্ৰায় সকলো প্ৰকাশন (যদিও কমসংখ্যক) সকলো লেটিন ভাষাত। ঐতিহাসিকভাৱে জাভানীজ লিখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা তৃতীয় (আৰু আনকি চতুৰ্থ) লিপিও আছে, অৰ্থাৎ আৰবী লিপি (যাক পেগন বৰ্ণমালা আৰু আৰব গুণ্ডুল বৰ্ণমালা বুলি কোৱা হয়), আৰু তাৰ বহু আগতেই সংস্কৃত/পল্লৱ (পুৰণি জাভানীজ/কাৱি লিপি)। ==জিবে== জিবে ভাষা লেটিন বা জিবে লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ==টাগালগ== টাগালগ ভাষা লেটিন বা বায়বাইন লিপিৰে লিখা হয়। ==টাচেলহিট== টাচেলহিট ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: টিফিনাগ আৰু লেটিন, কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছে যে বৰ্ণনা কৰিবলৈ আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিন্তু এই বিষয়ত উপযোগী হ'ব নোৱাৰাকৈয়ে সেইবোৰো বহুত পুৰণি। টিফিনাঘৰপৰা লেটিনলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা [https://shi.wikipedia.org/wiki/Tasna_Tamzwarut টাচেলহিট ৱিকিপিডিয়াত] সমৰ্থিত হৈছে, বিপৰীত ৰূপান্তৰ শেহতীয়াকৈ মিডিয়াউইকি চফ্টৱেৰত মোতায়েন কৰা হৈছে। ==টাটাৰ== টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক টাটাৰ, লেটিনাইজড টাটাৰ আৰু পাৰ্চো-আৰবী টাটাৰ। ==টালিছ== টালিছ ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। ==টোকি পোনা== [[টোকি পোনা]] ভাষা লেটিন লিপিৰ উপৰিও Sitelen Pona হাইৰ'গ্লিফ ব্যৱস্থাৰে লিখা হয়। ==তাজিক== তাজিক ভাষাত অঞ্চল অনুসৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়, #[[তাজিকিস্তান]]ত চিৰিলিক বৰ্ণমালা। #[[আফগানিস্তান]]ত আৰবী বৰ্ণমালা। #লেটিন বৰ্ণমালা। [https://tg.wikipedia.org/wiki/Саҳифаи_аслӣ তাজিক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (চিৰিলিক-লেটিন) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়। ==তামিল== [[তামিল ভাষা]]ৰ নিজস্ব লিপি আছে যদিও কিছু সংখ্যক মুছলমান তামিলে আৰবী লিপিৰেও তামিল ভাষা লিখে। ==তুলু== [[তুলু ভাষা]] কন্নড় লিপিৰে লিখা হয় যদিও [[কেৰালা]]ৰ কিছু সংখ্যক তুলু ভাষী লোকে মালয়ালম লিপিৰে তুলু ভাষা লিখে। ==তুৰ্কমেন== তুৰ্কমেন ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন ([[তুৰ্কমেনিস্তান]]ত ব্যৱহৃত), পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা ([[ইৰাণ]] আৰু [[আফগানিস্তান]]ত ব্যৱহৃত) আৰু চিৰিলিক (ঐতিহাসিকভাৱে তুৰ্কমেনিস্তানত ব্যৱহৃত)। এই মুহূৰ্তত চিৰিলিক বৰ্ণমালাৰ বাবে লিপিবদ্ধকৰণ সেৱা আছে, অৱশ্যে পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালাৰ বাবে নহয়। ==পঞ্জাবী== [[পঞ্জাবী ভাষা]] লিখাৰ বাবে কেইবাটাও ভিন্ন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [[পাকিস্তান]]ৰ পঞ্জাব প্ৰদেশত ব্যৱহৃত লিপি শ্বাহমুখী আৰু মূলতঃ উৰ্দু লিপিৰ সৈতে একে। [[ভাৰত]]ৰ [[পঞ্জাব]] ৰাজ্যত শিখ আদি লোকে [[গুৰমুখী লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰে। হিন্দুসকলে আৰু চুবুৰীয়া ভাৰতীয় ৰাজ্য যেনে হাৰিয়ানা আৰু হিমাচল প্ৰদেশত বাস কৰাসকলে কেতিয়াবা দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰে। শ্বাহমুখী আৰু গুৰমুখী লিপি পাঞ্জাবী লিখাৰ বাবে সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াক ভাষাৰ চৰকাৰী লিপি বুলি গণ্য কৰা হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ দুয়োটা লিপিৰে দুটা ভিন্ন ৱিকিপিডিয়া আছে — #পূব পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া #পশ্চিম পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া গতিকে প্ৰতিজনে এই দুয়োটা ৱিকিত ক্ৰমে গুৰমুখী বা শ্বাহমুখী লিপিৰে পঢ়িব পাৰে। ==পালি== [[পালি ভাষা[] দেৱনাগৰী, ব্ৰাহ্মী আৰু লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ==পোলিছ== [[পোলেণ্ড]]ৰ পোলিছ ভাষা সাধাৰণতে লেটিন আখৰেৰে লিখা হয়। ইয়াৰ উপৰি বেছিভাগেই ভক্তিমূলক কিতাপ চিৰিলিক লিপিৰে প্ৰকাশ কৰা হয়। ==ফুলফুল্দে== পেউল বা ফুলফুল্দে ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। লেটিন আৰু আদলাম লিপি। অৱশ্যে কেমেৰুণ আৰু চুবুৰীয়া দেশত আৰবী আজামিয়া লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==বছনিয়ান== বছনিয়ান ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা দুটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বৰ্তমান বছনিয়ান ৱিকিপিডিয়াত লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু কোনো চিৰিলিক সমৰ্থন নাই। কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে বছনিয়ান ভাষাই ১৯০০ চনৰ আগতে আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছিল, কিন্তু আধুনিক বিকাশৰ বাবে উপযোগী নহয়। ==বড়ো== [[বড়ো ভাষা]]ৰ নিজা [[দেওধাই লিপি]] আছিল বুলি কোৱা হয় যদিও এসময়ত [[অসম]]ত অসমীয়া আৰু [[পশ্চিমবংগ]]ত বাংলা লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত দেৱনাগৰী আৰু ৰোমান লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হয়। বৰ্তমান বড়ো ভাষা লিখিবলৈ মূলত [[দেৱনাগৰী]] লিপিক গ্ৰহণ কৰা হৈছে। ==ব্ৰাহুই== ব্ৰাহুই ভাষাৰ প্ৰধানকৈ দুটা লিখন পদ্ধতি আছে- আৰবী আৰু লেটিন লিপি। ==বাটক== ===মাণ্ডাইলিং বাটক আৰু টোবা বাটক=== লেটিন লিপি আৰু বাটক লিপি (Surat Batak) ব্যৱহাৰ কৰি বাটক ভাষা লিখিব পাৰি। ==বালিনিজ== বালিনিজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু বালি লিপি। [https://ban.wikipedia.org/wiki/Kaca_Utama বালিনিজ ৱিকিপিডিয়াত] বালিনিজ ভাষাৰপৰা লেটিনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা বিকশিত কৰা হয়, কিন্তু ইয়াৰ বিপৰীতে লেটিনৰপৰা বালিনিজলৈ কৰা নহয়। ==বুগিনিজ== বুগিনিজ ভাষা লেটিন লিপি আৰু লণ্টাৰা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখিব পাৰি। ==বেলাৰুছিয়ান== বেলাৰুছ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক আৰু লেটিন। ==মংগোলীয়== চিৰিলিক, ধ্ৰুপদী মংগোলীয় আৰু ফাগস্পা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি মংগোলীয় ভাষা লিখা হয়। ==মাঞ্চু== মাঞ্চু ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: মাঞ্চু, জুৰচেন আৰু লেটিন লিপি। ==মালয়== [[মালয় ভাষা]] সাধাৰণতে ৰুমী নামৰ লেটিন বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয় যদিও জাৱী লিপি নামৰ এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপিও আছে। ব্ৰুনাইত ৰুমী আৰু জাৱী সহ-অফিচিয়েল। বৰ্তমান জাৱী লিপি সংৰক্ষণ আৰু মালয়েছিয়াত মালয়সকলৰ মাজত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলোৱা হৈছে আৰু মালয়েছিয়াত মালয় ভাষাৰ পৰীক্ষা দিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে জাৱী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিয়াৰ বিকল্প আছে। লেটিন বৰ্ণমালা অৱশ্যে এতিয়াও [[মালয়েছিয়া]]ত চৰকাৰী আৰু অনানুষ্ঠানিক দুয়োটা কামতে আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহৃত লিপি। ==মিণ্ডং== ইষ্টাৰ্ন মিন বা মিণ্ডং ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ, আৰু ৰোমানীকৃত ফুচ'ৱেজ (লিখা ব্যৱস্থাটোক "Bàng-uâ-cê" বুলি জনা যায়)। ==মিনান== দক্ষিণ মিন বা মিন্নান ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰেৰে লিখা ৰোমানাইজড মিনান আৰু মিনান। ==মেইতেই== [[মেইতেই ভাষা|মেইতেই]] বা মণিপুৰী ভাষা লিখোঁতে সাধাৰণতে অসমীয়া-বাংলা লিপি (বাংলা ব়, অসমীয়া ৱ) ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত [[মেইতেই লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [https://mni.wikipedia.org/wiki/ꯃꯔꯨꯑꯣꯏꯕ_ꯂꯃꯥꯏ মেইতেই ৱিকিপিডিয়াত] মূলত মেইতেই লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, লগতে বাংলা লিপিলৈ লিপ্যন্তৰৰ ব্যৱস্থাও আছে। ==মৈথিলী== [[মৈথিলী ভাষা]] [[দেৱনাগৰী]] আৰু [[তিৰহুতা লিপি|তিৰহুতা লিপিৰে]] লিখা হয়। [https://mai.wikipedia.org/wiki/सम्मुख_पन्ना মৈথিলী ৱিকিপিডিয়াত] দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয় যদিও ওপৰৰ শিৰোনামত তিৰহুতা লিপিৰে ''ব়িকিপিডিযা'' লিখা হয়। ==লাজ== লাজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: জৰ্জিয়ান লিপি আৰু লেটিন লিপি। ==লাডিনো== লাডিনো ভাষাৰ প্ৰধান দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে লেটিনকৃত লাডিনো, আৰু ৰাছি লিপি (হিব্ৰু লিপিৰ ভিন্ন)। ==শ্বুঘনী== শ্বুঘনী ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। শ্বুঘনি ৱিকিপিডিয়া পৰীক্ষা লেটিন আৰু চিৰিলিক লিপিত লিখা হৈছে। ==সিন্ধী== পৰিৱৰ্তিত পাৰ্চী বৰ্ণমালা আৰু দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি [[সিন্ধী ভাষা]] লিখা হয়। ভাৰতৰ বেছিভাগ সিন্ধী যুৱকে পাৰ্চী বৰ্ণমালা নাজানে, তেওঁলোকে দেৱনাগৰী ব্যৱহাৰ কৰে, যাৰ ফলত বৰ্তমানৰ ৱিকিপিডিয়া কেৱল পাকিস্তানত থকাসকলৰ বাবেহে উপলব্ধ। ==হাক্কা== হাক্কা ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ আৰু ৰোমানীকৃত হাক্কা। ==হাৰিয়ানৱী== হাৰিয়ানৱী ভাষাত দুটা লিখন পদ্ধতি আছে, সেইবোৰ হৈছে ভাৰতত ব্যৱহৃত দেৱনাগৰী, আৰু পাকিস্তানত ব্যৱহৃত শ্বাহমুখী (এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপি)। বৰ্তমান হাৰিয়ানৱী ইনকিউবেটৰত শ্বাহমুখী লিপিৰে লিখা প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা অধিক। ==লেটিন আৰু চিৰিলিক দুয়োটা লিপিৰে লিখা ভাষাসমূহ== #লজবান #নোগাই: নোগাই ইনকিউবেটৰত বেছিভাগ প্ৰবন্ধই চিৰিলিক লিপিৰে লিখা হয়। #ৰোমানিয়ান: বৰ্তমান ৰোমানিয়ান ৱিকিপিডিয়াত কেৱল লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। #ভ্লাক্স ৰোমানী: ভ্লেক্স ৰোমানীৰ প্ৰধান দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল লেটিনকৃত ৰোমানী, আৰু চিৰিলিক ৰোমানী। ==আৰু চাওক== *[[ভাষা]] *[[লিখন পদ্ধতি]] *[[ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা]] ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedias_in_multiple_writing_systems Wikipedias in multiple writing systems] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] awc69jvganp0a6d0uqbhjh0lv1uqul1 651717 651716 2026-11-09T13:15:15Z Kandarpajit Kallol 6257 651717 wikitext text/x-wiki ''প্ৰবন্ধটোত সেইবিলাক ভাষা আৰু ৱিকিপিডিয়া তথা অন্যান্য ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যিয়ে একাধিক লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰে।''<ref name="meta-multiple-scripts">[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedias_in_multiple_writing_systems Wikipedias in multiple writing systems], Wikimedia Meta-Wiki।</ref> ==আইনু== আইনু ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: #লেটিন (সৰ্বাধিক), #কানা (কটকনা, আৰু কেতিয়াবা কাঞ্জি) #চিৰিলিক (ছাখালিন আৰু কুৰিল দ্বীপপুঞ্জত ব্যৱহাৰ কৰা হয়)।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==আজাৰবাইজানী== আজাৰবাইজান ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। অৱশ্যে আজাৰবাইজান ৱিকিপিডিয়া লেটিন লিপিত লিখা হৈছে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==ইনুকটিটুট== [[কানাডা]]ত প্ৰচলিত ইনুকটিটুটৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: নুনাভুটৰ ভূ-খণ্ডৰ কিছু অংশত ''ইনুক্টিটুটৰ চিলেবিক'' ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আনহাতে আন অঞ্চলত ''লেটিন'' বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ [https://iu.wikipedia.org/wiki/ᐊᒥᖅ ইনুকটিটুট ৱিকিপিডিয়াত] সক্ষম কৰা হৈছে। অৱশ্যে ভেৰিয়েণ্ট ক'ডসমূহে ৱিকিপিডিয়াৰ "iu" (ISO 639-1 macrolanguage) ব্যৱহাৰ কৰা নাই, অৱশ্যে তেওঁলোকে চিলেবিকৰ বাবে ike-Cans আৰু লেটিনৰ বাবে ike-Latn ব্যৱহাৰ কৰিছে।<ref name="meta-multiple-scripts"/><ref name="mediawiki-converter">[https://www.mediawiki.org/wiki/LanguageConverter Language Converter], MediaWiki।</ref> ==উইঘুৰ== উইঘুৰ ভাষাত আৰবী, লেটিন আৰু চিৰিলিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==উজবেক== উজবেক ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী বৰ্ণমালা। [https://uz.wikipedia.org/wiki/Bosh_Sahifa উজবেক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (লেটিন-চিৰিলিক) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==এংলো-চেক্সন== এংলো-চেক্সন ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: [[লেটিন]] আৰু ৰুনিক। ইতিমধ্যে [https://ang.wikipedia.org/wiki/Heafodtramet এংলো-চেক্সন ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==কৰকল্পক== কাৰাকল্পক ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক নামৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। বৰ্তমান কৰকল্পক ৱিকিপিডিয়াই লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি আছে, আৰু ইয়াৰ কোনো ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা নাই।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==কাজাখ== কাজাখ ভাষাত তিনিটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক (kk-Cyrl), লেটিন (kk-Latn), আৰু পাৰ্চো-আৰবী (kk-আৰব)।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==কামতাপুৰী== [[কামতাপুৰী]], ৰংপুৰী, ৰাজবংশী, কোচ ৰাজবংশী, দেশী, গোৱালপাৰীয়া আদি বিভিন্ন নামেৰে নামকৰণ কৰা এই ভাষা বাংলা আৰু অসমীয়া লিপিৰে লিখা হয়, অৱশ্যে নেপালৰ ৰাজবংশী ভাষা দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয়। উত্তৰ বংগত বৰ্তমান বাংলা লিপিৰে লিখা হয় যদিও কিছুমান বৰ্ণ কিছু পৰিমাণে সলনি কৰা হৈছে। যেনে - [[File:Kamtapuri latter A.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri latter Aa.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri letter Aya.jpg|15px]]। বহুতে অসমীয়া ''ৰ'' আৰু বাংলা ''ব়''ৰ ঠাইত ''ৰ়'' ব্যৱহাৰ কৰে। ==কালমিক== চিৰিলিক আৰু টোডো লিপি ব্যৱহাৰ কৰি কালমিক ভাষা লিখা হয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==কাশ্মীৰী== কাশ্মীৰী ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল দেৱনাগৰী কাশ্মীৰী, পাৰ্চো-আৰবী কাশ্মীৰী আৰু ৰোমানাইজড কাশ্মীৰী।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==কিৰ্গিজ== কিৰ্গিজ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক কিৰ্গিজ, লেটিনাইজড কিৰ্গিজ আৰু পাৰ্চো-আৰবী কিৰ্গিজ (চীনৰ জিনজিয়াঙত ব্যৱহৃত)।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ== ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী। [https://crh.wikipedia.org/wiki/Baş_Saife ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ৱিকিপিডিয়াত] মূলতঃ লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু ৰাছিয়াই অঞ্চলটো সংযুক্ত কৰাৰ পিছৰেপৰা ক্ৰিমিয়াত চিৰিলিক লিপিক বাস্তৱিকতে চৰকাৰী লিপি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==কুৰ্দি== কুৰ্দি ভাষা অঞ্চলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়: লেটিন, আৰবী আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা। [https://ku.wikipedia.org/wiki/Destpêk কুৰ্দি ৱিকিপিডিয়াই] লেটিন/আৰবী দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ বাবে স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==কোংকণী== [[কোংকণী ভাষা]] দেৱনাগৰী, লেটিন, কান্নড়, আৰবী আৰু মালয়ালম - এই পাঁচটা লিপিৰে লিখা হয়। ==কোমেৰিং== কোমেৰিং ভাষাৰ তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন (আনুষ্ঠানিকভাৱে ব্যৱহৃত), আৰবী (স্থানীয় মুছলমানসকলে ব্যৱহাৰ কৰা), আৰু কোমেৰিং (কিন্তু বৰ্তমান ইউনিক'ডত পঞ্জীয়ন কৰা হোৱা নাই, য'ত তেওঁলোকে ইয়াক ৰেজাং লিপি হিচাপে গণ্য কৰে)। ==গথিক== গথিক ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু গথিক। [https://got.wikipedia.org/wiki/𐌰𐌽𐌰𐍃𐍄𐍉𐌳𐌴𐌹𐌽𐌹𐌻𐌰𐌿𐍆𐍃 গথিক ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত ইতিমধ্যে এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। অৱশ্যে ২০২৪ চনৰ আপডেট অনুসৰি এই স্বয়ংক্ৰিয় অনুবাদ ব্যৱস্থাই ভেক্টৰৰ ২০২২ সংস্কৰণত কাম নকৰে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==চাওঁতালি== [[চাঁওতালি ভাষা]] লিখিবলৈ স্থান বিশেষে অসমীয়া, বাংলা, ওড়িয়া, দেৱনাগৰী, ৰোমান আদি লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত চাঁওতালি ভাষা তথা [https://sat.wikipedia.org/wiki/ᱢᱩᱬᱩᱛ_ᱥᱟᱦᱴᱟ চাঁওতালি ৱিকিপিডিয়াত] [[ৰঘুনাথ মুৰ্মু]]ৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা [[অল চিকি লিপি|অল চিকি লিপিৰে]] লিখা হয়। ==চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান== চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান (বিকল্পভাৱে, বছনিয়ান-ক্ৰ'ৱেচিয়ান-মণ্টেনেগ্ৰিন-ছাৰ্বিয়ান) হৈছে চাৰিটা মানক জাত (বছনিয়ান, ক্ৰ'ৱেচিয়ান, মণ্টেনেগ্ৰিন আৰু ছাৰ্বিয়ান), দুটা প্ৰধান উচ্চাৰণ (ইজেকাভিয়ান আৰু একভিয়ান), আৰু দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা/লিপি: লেটিন (sh-Latn) আৰু চিৰিলিক (sh-Cyrl) থকা এটা বহুকেন্দ্ৰিক ভাষা। [https://sh.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান ৱিকিপিডিয়াত] এই দুবিধ লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==চীনা== [https://zh.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:首页 মান্য চীনা ৱিকিমিডিয়াত] [[চীনা]] বৃহৎ ভাষাৰ ক'ড zh ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: সৰলীকৃত চীনা (zh-Hans) আৰু পৰম্পৰাগত চীনা (zh-Hant), আৰু বিভিন্ন চাইনোফোন অঞ্চলত বিভিন্ন স্থানীয় শব্দভাণ্ডাৰ আৰু বাক্যবিন্যাস আছে। চীনা ৱিকিপিডিয়া (zhwiki)ই অন্য কিছুমান zh.wiki* প্ৰকল্পৰ সৈতে একেলগে ছটা ভিন্নতা সমৰ্থন কৰে: #সৰলীকৃত চীনা (মূল চীন) (zh-Hans-CN) #পৰম্পৰাগত চীনা (হংকং) (zh-Hant-HK) #পৰম্পৰাগত চীনা (মাকাও) (zh-Hant-MO) #সৰলীকৃত চীনা (মালয়েছিয়া) (zh-Hans-MY) #সৰলীকৃত চীনা (ছিংগাপুৰ) (zh-Hans-SG) #পৰম্পৰাগত চীনা (টাইৱান) (zh-Hant-TW) URL সমূহ, ৱিকিডাটা লেবেলসমূহ আৰু সম্ভৱতঃ ডাটাবেইচ আঁচনিৰ ভিতৰত ভিন্নতা টেগসমূহক zh-cn, zh-hk, zh-mo, zh-my, zh-sg আৰু zh-tw হিচাপে সৰলীকৃত কৰা হৈছে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ===গান চীনা=== গান চীনা ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গান চাইনিজ তথা ৰোমানাইজড গান। [https://gan.wikipedia.org/wiki/封面 গান ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গণ চীনা), কিন্তু ৰোমানাইজড গানলৈ নহয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ===ৱু চীনা=== ৱু চাইনিজসকলৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিম্পলিফাইড চাইনিজ আৰু ট্ৰেডিচনেল চাইনিজ। [https://wuu.wikipedia.org/wiki/封面 ৱু চীনা ৱিকিমিডিয়াত] দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ বাঞ্ছনীয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==চুণ্ডানীজ== লেটিন লিপি আৰু সুন্দনী লিপি (Aksara Sunda) ব্যৱহাৰ কৰি চুণ্ডানীজ ভাষা লিখা হয়। ==চেচেন== চেচেন ভাষাত দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক আৰু লেটিন বৰ্ণমালা। ==ছাৰ্বিয়ান== ছাৰ্বিয়ান ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক (sr-Cyrl) আৰু লেটিন (sr-Latn) আৰু দুটা প্ৰধান উপভাষা আছে। গতিকে তত্ত্বগতভাৱে ভাষাটোৰ চাৰিটা ভিন্নতা আছে: # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Cyrl-ekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Latn-ekavsk) # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Cyrl-ijekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Latn-ijekavsk) [https://sr.wikipedia.org/wiki/Главна_страна ছাৰ্বিয়ান ৱিকিপিডিয়াই] দুয়োটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে, কিন্তু উপভাষাৰ ক্ষেত্ৰত নহয়, কাৰণ সেইবোৰৰ মাজত পাৰ্থক্য কম।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==ছিলেটী== [[ছিলেটী ভাষা]] [[ছিলেটী নাগৰী]] আৰু বাংলা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ছিলটী ৱিকিপিডিয়াত ছিলেটী নাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==জাজাকি== জাজাকিয়ে দুটা লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছে। প্ৰথমটো হ’ল ভাটে/বেদিৰ্ক্সান বৰ্ণমালা, যিটো ভেট অভিধানকে ধৰি চিন আৰু একাডেমী দুয়োটা দিশতে প্ৰধান বৰ্ণমালা। ==জাভানীজ== জাভানিজ ভাষা হৈছে প্ৰধানকৈ জাভা দ্বীপত কোৱা ভাষা, আৰু ইণ্ডোনেছিয়া আৰু চুৰিনামৰ জাভানী প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলেও ব্যৱহাৰ কৰা ভাষা। এই ভাষাৰ দুটা লিখন পদ্ধতি আছে: পৰম্পৰাগত হানাচাৰাকা (যাক কাৰাকান বুলিও কোৱা হয়, আবুগিদা লিপি) আৰু লেটিন। লেটিন ভাষা অধিক প্ৰচলিত কাৰণ জাভানীজ ভাষাৰ প্ৰায় সকলো প্ৰকাশন (যদিও কমসংখ্যক) সকলো লেটিন ভাষাত। ঐতিহাসিকভাৱে জাভানীজ লিখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা তৃতীয় (আৰু আনকি চতুৰ্থ) লিপিও আছে, অৰ্থাৎ আৰবী লিপি (যাক পেগন বৰ্ণমালা আৰু আৰব গুণ্ডুল বৰ্ণমালা বুলি কোৱা হয়), আৰু তাৰ বহু আগতেই সংস্কৃত/পল্লৱ (পুৰণি জাভানীজ/কাৱি লিপি)।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==জিবে== জিবে ভাষা লেটিন বা জিবে লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ==টাগালগ== টাগালগ ভাষা লেটিন বা বায়বাইন লিপিৰে লিখা হয়। ==টাচেলহিট== টাচেলহিট ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: টিফিনাগ আৰু লেটিন, কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছে যে বৰ্ণনা কৰিবলৈ আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিন্তু এই বিষয়ত উপযোগী হ'ব নোৱাৰাকৈয়ে সেইবোৰো বহুত পুৰণি। টিফিনাঘৰপৰা লেটিনলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা [https://shi.wikipedia.org/wiki/Tasna_Tamzwarut টাচেলহিট ৱিকিপিডিয়াত] সমৰ্থিত হৈছে, বিপৰীত ৰূপান্তৰ শেহতীয়াকৈ মিডিয়াউইকি চফ্টৱেৰত মোতায়েন কৰা হৈছে।<ref name="meta-multiple-scripts"/><ref name="mediawiki-converter"/> ==টাটাৰ== টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক টাটাৰ, লেটিনাইজড টাটাৰ আৰু পাৰ্চো-আৰবী টাটাৰ।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==টালিছ== টালিছ ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==টোকি পোনা== [[টোকি পোনা]] ভাষা লেটিন লিপিৰ উপৰিও Sitelen Pona হাইৰ'গ্লিফ ব্যৱস্থাৰে লিখা হয়। ==তাজিক== তাজিক ভাষাত অঞ্চল অনুসৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়, #[[তাজিকিস্তান]]ত চিৰিলিক বৰ্ণমালা। #[[আফগানিস্তান]]ত আৰবী বৰ্ণমালা। #লেটিন বৰ্ণমালা। [https://tg.wikipedia.org/wiki/Саҳифаи_аслӣ তাজিক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (চিৰিলিক-লেটিন) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==তামিল== [[তামিল ভাষা]]ৰ নিজস্ব লিপি আছে যদিও কিছু সংখ্যক মুছলমান তামিলে আৰবী লিপিৰেও তামিল ভাষা লিখে। ==তুলু== [[তুলু ভাষা]] কন্নড় লিপিৰে লিখা হয় যদিও [[কেৰালা]]ৰ কিছু সংখ্যক তুলু ভাষী লোকে মালয়ালম লিপিৰে তুলু ভাষা লিখে। ==তুৰ্কমেন== তুৰ্কমেন ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন ([[তুৰ্কমেনিস্তান]]ত ব্যৱহৃত), পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা ([[ইৰাণ]] আৰু [[আফগানিস্তান]]ত ব্যৱহৃত) আৰু চিৰিলিক (ঐতিহাসিকভাৱে তুৰ্কমেনিস্তানত ব্যৱহৃত)। এই মুহূৰ্তত চিৰিলিক বৰ্ণমালাৰ বাবে লিপিবদ্ধকৰণ সেৱা আছে, অৱশ্যে পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালাৰ বাবে নহয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==পঞ্জাবী== [[পঞ্জাবী ভাষা]] লিখাৰ বাবে কেইবাটাও ভিন্ন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [[পাকিস্তান]]ৰ পঞ্জাব প্ৰদেশত ব্যৱহৃত লিপি শ্বাহমুখী আৰু মূলতঃ উৰ্দু লিপিৰ সৈতে একে। [[ভাৰত]]ৰ [[পঞ্জাব]] ৰাজ্যত শিখ আদি লোকে [[গুৰমুখী লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰে। হিন্দুসকলে আৰু চুবুৰীয়া ভাৰতীয় ৰাজ্য যেনে হাৰিয়ানা আৰু হিমাচল প্ৰদেশত বাস কৰাসকলে কেতিয়াবা দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰে। শ্বাহমুখী আৰু গুৰমুখী লিপি পাঞ্জাবী লিখাৰ বাবে সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াক ভাষাৰ চৰকাৰী লিপি বুলি গণ্য কৰা হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ দুয়োটা লিপিৰে দুটা ভিন্ন ৱিকিপিডিয়া আছে — #পূব পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া #পশ্চিম পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া গতিকে প্ৰতিজনে এই দুয়োটা ৱিকিত ক্ৰমে গুৰমুখী বা শ্বাহমুখী লিপিৰে পঢ়িব পাৰে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==পালি== [[পালি ভাষা[] দেৱনাগৰী, ব্ৰাহ্মী আৰু লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ==পোলিছ== [[পোলেণ্ড]]ৰ পোলিছ ভাষা সাধাৰণতে লেটিন আখৰেৰে লিখা হয়। ইয়াৰ উপৰি বেছিভাগেই ভক্তিমূলক কিতাপ চিৰিলিক লিপিৰে প্ৰকাশ কৰা হয়। ==ফুলফুল্দে== পেউল বা ফুলফুল্দে ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। লেটিন আৰু আদলাম লিপি। অৱশ্যে কেমেৰুণ আৰু চুবুৰীয়া দেশত আৰবী আজামিয়া লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==বছনিয়ান== বছনিয়ান ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা দুটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বৰ্তমান বছনিয়ান ৱিকিপিডিয়াত লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু কোনো চিৰিলিক সমৰ্থন নাই। কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে বছনিয়ান ভাষাই ১৯০০ চনৰ আগতে আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছিল, কিন্তু আধুনিক বিকাশৰ বাবে উপযোগী নহয়। ==বড়ো== [[বড়ো ভাষা]]ৰ নিজা [[দেওধাই লিপি]] আছিল বুলি কোৱা হয় যদিও এসময়ত [[অসম]]ত অসমীয়া আৰু [[পশ্চিমবংগ]]ত বাংলা লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত দেৱনাগৰী আৰু ৰোমান লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হয়। বৰ্তমান বড়ো ভাষা লিখিবলৈ মূলত [[দেৱনাগৰী]] লিপিক গ্ৰহণ কৰা হৈছে। ==ব্ৰাহুই== ব্ৰাহুই ভাষাৰ প্ৰধানকৈ দুটা লিখন পদ্ধতি আছে- আৰবী আৰু লেটিন লিপি।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==বাটক== ===মাণ্ডাইলিং বাটক আৰু টোবা বাটক=== লেটিন লিপি আৰু বাটক লিপি (Surat Batak) ব্যৱহাৰ কৰি বাটক ভাষা লিখিব পাৰি।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==বালিনিজ== বালিনিজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু বালি লিপি। [https://ban.wikipedia.org/wiki/Kaca_Utama বালিনিজ ৱিকিপিডিয়াত] বালিনিজ ভাষাৰপৰা লেটিনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা বিকশিত কৰা হয়, কিন্তু ইয়াৰ বিপৰীতে লেটিনৰপৰা বালিনিজলৈ কৰা নহয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/><ref name="mediawiki-converter"/> ==বুগিনিজ== বুগিনিজ ভাষা লেটিন লিপি আৰু লণ্টাৰা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখিব পাৰি। ==বেলাৰুছিয়ান== বেলাৰুছ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক আৰু লেটিন।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==মংগোলীয়== চিৰিলিক, ধ্ৰুপদী মংগোলীয় আৰু ফাগস্পা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি মংগোলীয় ভাষা লিখা হয়। ==মাঞ্চু== মাঞ্চু ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: মাঞ্চু, জুৰচেন আৰু লেটিন লিপি। ==মালয়== [[মালয় ভাষা]] সাধাৰণতে ৰুমী নামৰ লেটিন বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয় যদিও জাৱী লিপি নামৰ এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপিও আছে। ব্ৰুনাইত ৰুমী আৰু জাৱী সহ-অফিচিয়েল। বৰ্তমান জাৱী লিপি সংৰক্ষণ আৰু মালয়েছিয়াত মালয়সকলৰ মাজত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলোৱা হৈছে আৰু মালয়েছিয়াত মালয় ভাষাৰ পৰীক্ষা দিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে জাৱী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিয়াৰ বিকল্প আছে। লেটিন বৰ্ণমালা অৱশ্যে এতিয়াও [[মালয়েছিয়া]]ত চৰকাৰী আৰু অনানুষ্ঠানিক দুয়োটা কামতে আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহৃত লিপি। ==মিণ্ডং== ইষ্টাৰ্ন মিন বা মিণ্ডং ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ, আৰু ৰোমানীকৃত ফুচ'ৱেজ (লিখা ব্যৱস্থাটোক "Bàng-uâ-cê" বুলি জনা যায়)। ==মিনান== দক্ষিণ মিন বা মিন্নান ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰেৰে লিখা ৰোমানাইজড মিনান আৰু মিনান। ==মেইতেই== [[মেইতেই ভাষা|মেইতেই]] বা মণিপুৰী ভাষা লিখোঁতে সাধাৰণতে অসমীয়া-বাংলা লিপি (বাংলা ব়, অসমীয়া ৱ) ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত [[মেইতেই লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [https://mni.wikipedia.org/wiki/ꯃꯔꯨꯑꯣꯏꯕ_ꯂꯃꯥꯏ মেইতেই ৱিকিপিডিয়াত] মূলত মেইতেই লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, লগতে বাংলা লিপিলৈ লিপ্যন্তৰৰ ব্যৱস্থাও আছে। ==মৈথিলী== [[মৈথিলী ভাষা]] [[দেৱনাগৰী]] আৰু [[তিৰহুতা লিপি|তিৰহুতা লিপিৰে]] লিখা হয়। [https://mai.wikipedia.org/wiki/सम्मुख_पन्ना মৈথিলী ৱিকিপিডিয়াত] দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয় যদিও ওপৰৰ শিৰোনামত তিৰহুতা লিপিৰে ''ব়িকিপিডিযা'' লিখা হয়। ==লাজ== লাজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: জৰ্জিয়ান লিপি আৰু লেটিন লিপি। ==লাডিনো== লাডিনো ভাষাৰ প্ৰধান দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে লেটিনকৃত লাডিনো, আৰু ৰাছি লিপি (হিব্ৰু লিপিৰ ভিন্ন)। ==শ্বুঘনী== শ্বুঘনী ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। শ্বুঘনি ৱিকিপিডিয়া পৰীক্ষা লেটিন আৰু চিৰিলিক লিপিত লিখা হৈছে। ==সিন্ধী== পৰিৱৰ্তিত পাৰ্চী বৰ্ণমালা আৰু দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি [[সিন্ধী ভাষা]] লিখা হয়। ভাৰতৰ বেছিভাগ সিন্ধী যুৱকে পাৰ্চী বৰ্ণমালা নাজানে, তেওঁলোকে দেৱনাগৰী ব্যৱহাৰ কৰে, যাৰ ফলত বৰ্তমানৰ ৱিকিপিডিয়া কেৱল পাকিস্তানত থকাসকলৰ বাবেহে উপলব্ধ। ==হাক্কা== হাক্কা ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ আৰু ৰোমানীকৃত হাক্কা। ==হাৰিয়ানৱী== হাৰিয়ানৱী ভাষাত দুটা লিখন পদ্ধতি আছে, সেইবোৰ হৈছে ভাৰতত ব্যৱহৃত দেৱনাগৰী, আৰু পাকিস্তানত ব্যৱহৃত শ্বাহমুখী (এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপি)। বৰ্তমান হাৰিয়ানৱী ইনকিউবেটৰত শ্বাহমুখী লিপিৰে লিখা প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা অধিক। ==লেটিন আৰু চিৰিলিক দুয়োটা লিপিৰে লিখা ভাষাসমূহ== #লজবান #নোগাই: নোগাই ইনকিউবেটৰত বেছিভাগ প্ৰবন্ধই চিৰিলিক লিপিৰে লিখা হয়। #ৰোমানিয়ান: বৰ্তমান ৰোমানিয়ান ৱিকিপিডিয়াত কেৱল লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। #ভ্লাক্স ৰোমানী: ভ্লেক্স ৰোমানীৰ প্ৰধান দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল লেটিনকৃত ৰোমানী, আৰু চিৰিলিক ৰোমানী।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==আৰু চাওক== *[[ভাষা]] *[[লিখন পদ্ধতি]] *[[ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা]] ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedias_in_multiple_writing_systems Wikipedias in multiple writing systems] ==তথ্যসূত্ৰ== <references/> [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] 3ydvlx4oiods0z85wy4s5xfji8y2qqr 651741 651717 2026-11-09T15:04:33Z Kandarpajit Kallol 6257 /* কাশ্মীৰী */ 651741 wikitext text/x-wiki ''প্ৰবন্ধটোত সেইবিলাক ভাষা আৰু ৱিকিপিডিয়া তথা অন্যান্য ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যিয়ে একাধিক লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰে।''<ref name="meta-multiple-scripts">[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedias_in_multiple_writing_systems Wikipedias in multiple writing systems], Wikimedia Meta-Wiki।</ref> ==আইনু== আইনু ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: #লেটিন (সৰ্বাধিক), #কানা (কটকনা, আৰু কেতিয়াবা কাঞ্জি) #চিৰিলিক (ছাখালিন আৰু কুৰিল দ্বীপপুঞ্জত ব্যৱহাৰ কৰা হয়)।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==আজাৰবাইজানী== আজাৰবাইজান ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। অৱশ্যে আজাৰবাইজান ৱিকিপিডিয়া লেটিন লিপিত লিখা হৈছে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==ইনুকটিটুট== [[কানাডা]]ত প্ৰচলিত ইনুকটিটুটৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: নুনাভুটৰ ভূ-খণ্ডৰ কিছু অংশত ''ইনুক্টিটুটৰ চিলেবিক'' ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আনহাতে আন অঞ্চলত ''লেটিন'' বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ [https://iu.wikipedia.org/wiki/ᐊᒥᖅ ইনুকটিটুট ৱিকিপিডিয়াত] সক্ষম কৰা হৈছে। অৱশ্যে ভেৰিয়েণ্ট ক'ডসমূহে ৱিকিপিডিয়াৰ "iu" (ISO 639-1 macrolanguage) ব্যৱহাৰ কৰা নাই, অৱশ্যে তেওঁলোকে চিলেবিকৰ বাবে ike-Cans আৰু লেটিনৰ বাবে ike-Latn ব্যৱহাৰ কৰিছে।<ref name="meta-multiple-scripts"/><ref name="mediawiki-converter">[https://www.mediawiki.org/wiki/LanguageConverter Language Converter], MediaWiki।</ref> ==উইঘুৰ== উইঘুৰ ভাষাত আৰবী, লেটিন আৰু চিৰিলিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==উজবেক== উজবেক ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী বৰ্ণমালা। [https://uz.wikipedia.org/wiki/Bosh_Sahifa উজবেক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (লেটিন-চিৰিলিক) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==এংলো-চেক্সন== এংলো-চেক্সন ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: [[লেটিন]] আৰু ৰুনিক। ইতিমধ্যে [https://ang.wikipedia.org/wiki/Heafodtramet এংলো-চেক্সন ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==কৰকল্পক== কাৰাকল্পক ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক নামৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। বৰ্তমান কৰকল্পক ৱিকিপিডিয়াই লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি আছে, আৰু ইয়াৰ কোনো ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা নাই।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==কাজাখ== কাজাখ ভাষাত তিনিটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক (kk-Cyrl), লেটিন (kk-Latn), আৰু পাৰ্চো-আৰবী (kk-আৰব)।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==কামতাপুৰী== [[কামতাপুৰী]], ৰংপুৰী, ৰাজবংশী, কোচ ৰাজবংশী, দেশী, গোৱালপাৰীয়া আদি বিভিন্ন নামেৰে নামকৰণ কৰা এই ভাষা বাংলা আৰু অসমীয়া লিপিৰে লিখা হয়, অৱশ্যে নেপালৰ ৰাজবংশী ভাষা দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয়। উত্তৰ বংগত বৰ্তমান বাংলা লিপিৰে লিখা হয় যদিও কিছুমান বৰ্ণ কিছু পৰিমাণে সলনি কৰা হৈছে। যেনে - [[File:Kamtapuri latter A.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri latter Aa.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri letter Aya.jpg|15px]]। বহুতে অসমীয়া ''ৰ'' আৰু বাংলা ''ব়''ৰ ঠাইত ''ৰ়'' ব্যৱহাৰ কৰে। ==কালমিক== চিৰিলিক আৰু টোডো লিপি ব্যৱহাৰ কৰি কালমিক ভাষা লিখা হয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==কাশ্মীৰী== [[কাশ্মীৰী ভাষা]]ত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল দেৱনাগৰী কাশ্মীৰী, পাৰ্চো-আৰবী কাশ্মীৰী আৰু ৰোমানাইজড কাশ্মীৰী।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==কিৰ্গিজ== কিৰ্গিজ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক কিৰ্গিজ, লেটিনাইজড কিৰ্গিজ আৰু পাৰ্চো-আৰবী কিৰ্গিজ (চীনৰ জিনজিয়াঙত ব্যৱহৃত)।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ== ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী। [https://crh.wikipedia.org/wiki/Baş_Saife ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ৱিকিপিডিয়াত] মূলতঃ লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু ৰাছিয়াই অঞ্চলটো সংযুক্ত কৰাৰ পিছৰেপৰা ক্ৰিমিয়াত চিৰিলিক লিপিক বাস্তৱিকতে চৰকাৰী লিপি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==কুৰ্দি== কুৰ্দি ভাষা অঞ্চলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়: লেটিন, আৰবী আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা। [https://ku.wikipedia.org/wiki/Destpêk কুৰ্দি ৱিকিপিডিয়াই] লেটিন/আৰবী দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ বাবে স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==কোংকণী== [[কোংকণী ভাষা]] দেৱনাগৰী, লেটিন, কান্নড়, আৰবী আৰু মালয়ালম - এই পাঁচটা লিপিৰে লিখা হয়। ==কোমেৰিং== কোমেৰিং ভাষাৰ তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন (আনুষ্ঠানিকভাৱে ব্যৱহৃত), আৰবী (স্থানীয় মুছলমানসকলে ব্যৱহাৰ কৰা), আৰু কোমেৰিং (কিন্তু বৰ্তমান ইউনিক'ডত পঞ্জীয়ন কৰা হোৱা নাই, য'ত তেওঁলোকে ইয়াক ৰেজাং লিপি হিচাপে গণ্য কৰে)। ==গথিক== গথিক ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু গথিক। [https://got.wikipedia.org/wiki/𐌰𐌽𐌰𐍃𐍄𐍉𐌳𐌴𐌹𐌽𐌹𐌻𐌰𐌿𐍆𐍃 গথিক ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত ইতিমধ্যে এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। অৱশ্যে ২০২৪ চনৰ আপডেট অনুসৰি এই স্বয়ংক্ৰিয় অনুবাদ ব্যৱস্থাই ভেক্টৰৰ ২০২২ সংস্কৰণত কাম নকৰে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==চাওঁতালি== [[চাঁওতালি ভাষা]] লিখিবলৈ স্থান বিশেষে অসমীয়া, বাংলা, ওড়িয়া, দেৱনাগৰী, ৰোমান আদি লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত চাঁওতালি ভাষা তথা [https://sat.wikipedia.org/wiki/ᱢᱩᱬᱩᱛ_ᱥᱟᱦᱴᱟ চাঁওতালি ৱিকিপিডিয়াত] [[ৰঘুনাথ মুৰ্মু]]ৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা [[অল চিকি লিপি|অল চিকি লিপিৰে]] লিখা হয়। ==চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান== চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান (বিকল্পভাৱে, বছনিয়ান-ক্ৰ'ৱেচিয়ান-মণ্টেনেগ্ৰিন-ছাৰ্বিয়ান) হৈছে চাৰিটা মানক জাত (বছনিয়ান, ক্ৰ'ৱেচিয়ান, মণ্টেনেগ্ৰিন আৰু ছাৰ্বিয়ান), দুটা প্ৰধান উচ্চাৰণ (ইজেকাভিয়ান আৰু একভিয়ান), আৰু দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা/লিপি: লেটিন (sh-Latn) আৰু চিৰিলিক (sh-Cyrl) থকা এটা বহুকেন্দ্ৰিক ভাষা। [https://sh.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান ৱিকিপিডিয়াত] এই দুবিধ লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==চীনা== [https://zh.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:首页 মান্য চীনা ৱিকিমিডিয়াত] [[চীনা]] বৃহৎ ভাষাৰ ক'ড zh ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: সৰলীকৃত চীনা (zh-Hans) আৰু পৰম্পৰাগত চীনা (zh-Hant), আৰু বিভিন্ন চাইনোফোন অঞ্চলত বিভিন্ন স্থানীয় শব্দভাণ্ডাৰ আৰু বাক্যবিন্যাস আছে। চীনা ৱিকিপিডিয়া (zhwiki)ই অন্য কিছুমান zh.wiki* প্ৰকল্পৰ সৈতে একেলগে ছটা ভিন্নতা সমৰ্থন কৰে: #সৰলীকৃত চীনা (মূল চীন) (zh-Hans-CN) #পৰম্পৰাগত চীনা (হংকং) (zh-Hant-HK) #পৰম্পৰাগত চীনা (মাকাও) (zh-Hant-MO) #সৰলীকৃত চীনা (মালয়েছিয়া) (zh-Hans-MY) #সৰলীকৃত চীনা (ছিংগাপুৰ) (zh-Hans-SG) #পৰম্পৰাগত চীনা (টাইৱান) (zh-Hant-TW) URL সমূহ, ৱিকিডাটা লেবেলসমূহ আৰু সম্ভৱতঃ ডাটাবেইচ আঁচনিৰ ভিতৰত ভিন্নতা টেগসমূহক zh-cn, zh-hk, zh-mo, zh-my, zh-sg আৰু zh-tw হিচাপে সৰলীকৃত কৰা হৈছে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ===গান চীনা=== গান চীনা ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গান চাইনিজ তথা ৰোমানাইজড গান। [https://gan.wikipedia.org/wiki/封面 গান ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গণ চীনা), কিন্তু ৰোমানাইজড গানলৈ নহয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ===ৱু চীনা=== ৱু চাইনিজসকলৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিম্পলিফাইড চাইনিজ আৰু ট্ৰেডিচনেল চাইনিজ। [https://wuu.wikipedia.org/wiki/封面 ৱু চীনা ৱিকিমিডিয়াত] দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ বাঞ্ছনীয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==চুণ্ডানীজ== লেটিন লিপি আৰু সুন্দনী লিপি (Aksara Sunda) ব্যৱহাৰ কৰি চুণ্ডানীজ ভাষা লিখা হয়। ==চেচেন== চেচেন ভাষাত দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক আৰু লেটিন বৰ্ণমালা। ==ছাৰ্বিয়ান== ছাৰ্বিয়ান ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক (sr-Cyrl) আৰু লেটিন (sr-Latn) আৰু দুটা প্ৰধান উপভাষা আছে। গতিকে তত্ত্বগতভাৱে ভাষাটোৰ চাৰিটা ভিন্নতা আছে: # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Cyrl-ekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Latn-ekavsk) # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Cyrl-ijekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Latn-ijekavsk) [https://sr.wikipedia.org/wiki/Главна_страна ছাৰ্বিয়ান ৱিকিপিডিয়াই] দুয়োটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে, কিন্তু উপভাষাৰ ক্ষেত্ৰত নহয়, কাৰণ সেইবোৰৰ মাজত পাৰ্থক্য কম।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==ছিলেটী== [[ছিলেটী ভাষা]] [[ছিলেটী নাগৰী]] আৰু বাংলা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ছিলটী ৱিকিপিডিয়াত ছিলেটী নাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==জাজাকি== জাজাকিয়ে দুটা লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছে। প্ৰথমটো হ’ল ভাটে/বেদিৰ্ক্সান বৰ্ণমালা, যিটো ভেট অভিধানকে ধৰি চিন আৰু একাডেমী দুয়োটা দিশতে প্ৰধান বৰ্ণমালা। ==জাভানীজ== জাভানিজ ভাষা হৈছে প্ৰধানকৈ জাভা দ্বীপত কোৱা ভাষা, আৰু ইণ্ডোনেছিয়া আৰু চুৰিনামৰ জাভানী প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলেও ব্যৱহাৰ কৰা ভাষা। এই ভাষাৰ দুটা লিখন পদ্ধতি আছে: পৰম্পৰাগত হানাচাৰাকা (যাক কাৰাকান বুলিও কোৱা হয়, আবুগিদা লিপি) আৰু লেটিন। লেটিন ভাষা অধিক প্ৰচলিত কাৰণ জাভানীজ ভাষাৰ প্ৰায় সকলো প্ৰকাশন (যদিও কমসংখ্যক) সকলো লেটিন ভাষাত। ঐতিহাসিকভাৱে জাভানীজ লিখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা তৃতীয় (আৰু আনকি চতুৰ্থ) লিপিও আছে, অৰ্থাৎ আৰবী লিপি (যাক পেগন বৰ্ণমালা আৰু আৰব গুণ্ডুল বৰ্ণমালা বুলি কোৱা হয়), আৰু তাৰ বহু আগতেই সংস্কৃত/পল্লৱ (পুৰণি জাভানীজ/কাৱি লিপি)।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==জিবে== জিবে ভাষা লেটিন বা জিবে লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ==টাগালগ== টাগালগ ভাষা লেটিন বা বায়বাইন লিপিৰে লিখা হয়। ==টাচেলহিট== টাচেলহিট ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: টিফিনাগ আৰু লেটিন, কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছে যে বৰ্ণনা কৰিবলৈ আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিন্তু এই বিষয়ত উপযোগী হ'ব নোৱাৰাকৈয়ে সেইবোৰো বহুত পুৰণি। টিফিনাঘৰপৰা লেটিনলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা [https://shi.wikipedia.org/wiki/Tasna_Tamzwarut টাচেলহিট ৱিকিপিডিয়াত] সমৰ্থিত হৈছে, বিপৰীত ৰূপান্তৰ শেহতীয়াকৈ মিডিয়াউইকি চফ্টৱেৰত মোতায়েন কৰা হৈছে।<ref name="meta-multiple-scripts"/><ref name="mediawiki-converter"/> ==টাটাৰ== টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক টাটাৰ, লেটিনাইজড টাটাৰ আৰু পাৰ্চো-আৰবী টাটাৰ।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==টালিছ== টালিছ ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==টোকি পোনা== [[টোকি পোনা]] ভাষা লেটিন লিপিৰ উপৰিও Sitelen Pona হাইৰ'গ্লিফ ব্যৱস্থাৰে লিখা হয়। ==তাজিক== তাজিক ভাষাত অঞ্চল অনুসৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়, #[[তাজিকিস্তান]]ত চিৰিলিক বৰ্ণমালা। #[[আফগানিস্তান]]ত আৰবী বৰ্ণমালা। #লেটিন বৰ্ণমালা। [https://tg.wikipedia.org/wiki/Саҳифаи_аслӣ তাজিক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (চিৰিলিক-লেটিন) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==তামিল== [[তামিল ভাষা]]ৰ নিজস্ব লিপি আছে যদিও কিছু সংখ্যক মুছলমান তামিলে আৰবী লিপিৰেও তামিল ভাষা লিখে। ==তুলু== [[তুলু ভাষা]] কন্নড় লিপিৰে লিখা হয় যদিও [[কেৰালা]]ৰ কিছু সংখ্যক তুলু ভাষী লোকে মালয়ালম লিপিৰে তুলু ভাষা লিখে। ==তুৰ্কমেন== তুৰ্কমেন ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন ([[তুৰ্কমেনিস্তান]]ত ব্যৱহৃত), পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা ([[ইৰাণ]] আৰু [[আফগানিস্তান]]ত ব্যৱহৃত) আৰু চিৰিলিক (ঐতিহাসিকভাৱে তুৰ্কমেনিস্তানত ব্যৱহৃত)। এই মুহূৰ্তত চিৰিলিক বৰ্ণমালাৰ বাবে লিপিবদ্ধকৰণ সেৱা আছে, অৱশ্যে পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালাৰ বাবে নহয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==পঞ্জাবী== [[পঞ্জাবী ভাষা]] লিখাৰ বাবে কেইবাটাও ভিন্ন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [[পাকিস্তান]]ৰ পঞ্জাব প্ৰদেশত ব্যৱহৃত লিপি শ্বাহমুখী আৰু মূলতঃ উৰ্দু লিপিৰ সৈতে একে। [[ভাৰত]]ৰ [[পঞ্জাব]] ৰাজ্যত শিখ আদি লোকে [[গুৰমুখী লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰে। হিন্দুসকলে আৰু চুবুৰীয়া ভাৰতীয় ৰাজ্য যেনে হাৰিয়ানা আৰু হিমাচল প্ৰদেশত বাস কৰাসকলে কেতিয়াবা দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰে। শ্বাহমুখী আৰু গুৰমুখী লিপি পাঞ্জাবী লিখাৰ বাবে সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াক ভাষাৰ চৰকাৰী লিপি বুলি গণ্য কৰা হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ দুয়োটা লিপিৰে দুটা ভিন্ন ৱিকিপিডিয়া আছে — #পূব পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া #পশ্চিম পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া গতিকে প্ৰতিজনে এই দুয়োটা ৱিকিত ক্ৰমে গুৰমুখী বা শ্বাহমুখী লিপিৰে পঢ়িব পাৰে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==পালি== [[পালি ভাষা[] দেৱনাগৰী, ব্ৰাহ্মী আৰু লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ==পোলিছ== [[পোলেণ্ড]]ৰ পোলিছ ভাষা সাধাৰণতে লেটিন আখৰেৰে লিখা হয়। ইয়াৰ উপৰি বেছিভাগেই ভক্তিমূলক কিতাপ চিৰিলিক লিপিৰে প্ৰকাশ কৰা হয়। ==ফুলফুল্দে== পেউল বা ফুলফুল্দে ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। লেটিন আৰু আদলাম লিপি। অৱশ্যে কেমেৰুণ আৰু চুবুৰীয়া দেশত আৰবী আজামিয়া লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==বছনিয়ান== বছনিয়ান ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা দুটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বৰ্তমান বছনিয়ান ৱিকিপিডিয়াত লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু কোনো চিৰিলিক সমৰ্থন নাই। কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে বছনিয়ান ভাষাই ১৯০০ চনৰ আগতে আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছিল, কিন্তু আধুনিক বিকাশৰ বাবে উপযোগী নহয়। ==বড়ো== [[বড়ো ভাষা]]ৰ নিজা [[দেওধাই লিপি]] আছিল বুলি কোৱা হয় যদিও এসময়ত [[অসম]]ত অসমীয়া আৰু [[পশ্চিমবংগ]]ত বাংলা লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত দেৱনাগৰী আৰু ৰোমান লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হয়। বৰ্তমান বড়ো ভাষা লিখিবলৈ মূলত [[দেৱনাগৰী]] লিপিক গ্ৰহণ কৰা হৈছে। ==ব্ৰাহুই== ব্ৰাহুই ভাষাৰ প্ৰধানকৈ দুটা লিখন পদ্ধতি আছে- আৰবী আৰু লেটিন লিপি।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==বাটক== ===মাণ্ডাইলিং বাটক আৰু টোবা বাটক=== লেটিন লিপি আৰু বাটক লিপি (Surat Batak) ব্যৱহাৰ কৰি বাটক ভাষা লিখিব পাৰি।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==বালিনিজ== বালিনিজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু বালি লিপি। [https://ban.wikipedia.org/wiki/Kaca_Utama বালিনিজ ৱিকিপিডিয়াত] বালিনিজ ভাষাৰপৰা লেটিনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা বিকশিত কৰা হয়, কিন্তু ইয়াৰ বিপৰীতে লেটিনৰপৰা বালিনিজলৈ কৰা নহয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/><ref name="mediawiki-converter"/> ==বুগিনিজ== বুগিনিজ ভাষা লেটিন লিপি আৰু লণ্টাৰা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখিব পাৰি। ==বেলাৰুছিয়ান== বেলাৰুছ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক আৰু লেটিন।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==মংগোলীয়== চিৰিলিক, ধ্ৰুপদী মংগোলীয় আৰু ফাগস্পা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি মংগোলীয় ভাষা লিখা হয়। ==মাঞ্চু== মাঞ্চু ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: মাঞ্চু, জুৰচেন আৰু লেটিন লিপি। ==মালয়== [[মালয় ভাষা]] সাধাৰণতে ৰুমী নামৰ লেটিন বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয় যদিও জাৱী লিপি নামৰ এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপিও আছে। ব্ৰুনাইত ৰুমী আৰু জাৱী সহ-অফিচিয়েল। বৰ্তমান জাৱী লিপি সংৰক্ষণ আৰু মালয়েছিয়াত মালয়সকলৰ মাজত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলোৱা হৈছে আৰু মালয়েছিয়াত মালয় ভাষাৰ পৰীক্ষা দিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে জাৱী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিয়াৰ বিকল্প আছে। লেটিন বৰ্ণমালা অৱশ্যে এতিয়াও [[মালয়েছিয়া]]ত চৰকাৰী আৰু অনানুষ্ঠানিক দুয়োটা কামতে আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহৃত লিপি। ==মিণ্ডং== ইষ্টাৰ্ন মিন বা মিণ্ডং ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ, আৰু ৰোমানীকৃত ফুচ'ৱেজ (লিখা ব্যৱস্থাটোক "Bàng-uâ-cê" বুলি জনা যায়)। ==মিনান== দক্ষিণ মিন বা মিন্নান ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰেৰে লিখা ৰোমানাইজড মিনান আৰু মিনান। ==মেইতেই== [[মেইতেই ভাষা|মেইতেই]] বা মণিপুৰী ভাষা লিখোঁতে সাধাৰণতে অসমীয়া-বাংলা লিপি (বাংলা ব়, অসমীয়া ৱ) ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত [[মেইতেই লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [https://mni.wikipedia.org/wiki/ꯃꯔꯨꯑꯣꯏꯕ_ꯂꯃꯥꯏ মেইতেই ৱিকিপিডিয়াত] মূলত মেইতেই লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, লগতে বাংলা লিপিলৈ লিপ্যন্তৰৰ ব্যৱস্থাও আছে। ==মৈথিলী== [[মৈথিলী ভাষা]] [[দেৱনাগৰী]] আৰু [[তিৰহুতা লিপি|তিৰহুতা লিপিৰে]] লিখা হয়। [https://mai.wikipedia.org/wiki/सम्मुख_पन्ना মৈথিলী ৱিকিপিডিয়াত] দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয় যদিও ওপৰৰ শিৰোনামত তিৰহুতা লিপিৰে ''ব়িকিপিডিযা'' লিখা হয়। ==লাজ== লাজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: জৰ্জিয়ান লিপি আৰু লেটিন লিপি। ==লাডিনো== লাডিনো ভাষাৰ প্ৰধান দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে লেটিনকৃত লাডিনো, আৰু ৰাছি লিপি (হিব্ৰু লিপিৰ ভিন্ন)। ==শ্বুঘনী== শ্বুঘনী ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। শ্বুঘনি ৱিকিপিডিয়া পৰীক্ষা লেটিন আৰু চিৰিলিক লিপিত লিখা হৈছে। ==সিন্ধী== পৰিৱৰ্তিত পাৰ্চী বৰ্ণমালা আৰু দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি [[সিন্ধী ভাষা]] লিখা হয়। ভাৰতৰ বেছিভাগ সিন্ধী যুৱকে পাৰ্চী বৰ্ণমালা নাজানে, তেওঁলোকে দেৱনাগৰী ব্যৱহাৰ কৰে, যাৰ ফলত বৰ্তমানৰ ৱিকিপিডিয়া কেৱল পাকিস্তানত থকাসকলৰ বাবেহে উপলব্ধ। ==হাক্কা== হাক্কা ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ আৰু ৰোমানীকৃত হাক্কা। ==হাৰিয়ানৱী== হাৰিয়ানৱী ভাষাত দুটা লিখন পদ্ধতি আছে, সেইবোৰ হৈছে ভাৰতত ব্যৱহৃত দেৱনাগৰী, আৰু পাকিস্তানত ব্যৱহৃত শ্বাহমুখী (এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপি)। বৰ্তমান হাৰিয়ানৱী ইনকিউবেটৰত শ্বাহমুখী লিপিৰে লিখা প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা অধিক। ==লেটিন আৰু চিৰিলিক দুয়োটা লিপিৰে লিখা ভাষাসমূহ== #লজবান #নোগাই: নোগাই ইনকিউবেটৰত বেছিভাগ প্ৰবন্ধই চিৰিলিক লিপিৰে লিখা হয়। #ৰোমানিয়ান: বৰ্তমান ৰোমানিয়ান ৱিকিপিডিয়াত কেৱল লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। #ভ্লাক্স ৰোমানী: ভ্লেক্স ৰোমানীৰ প্ৰধান দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল লেটিনকৃত ৰোমানী, আৰু চিৰিলিক ৰোমানী।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==আৰু চাওক== *[[ভাষা]] *[[লিখন পদ্ধতি]] *[[ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা]] ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedias_in_multiple_writing_systems Wikipedias in multiple writing systems] ==তথ্যসূত্ৰ== <references/> [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] 1nn3c3uhnmsl8sszafv38tuh0jxrfvd 651746 651741 2026-11-09T15:18:46Z Kandarpajit Kallol 6257 /* পঞ্জাবী */ 651746 wikitext text/x-wiki ''প্ৰবন্ধটোত সেইবিলাক ভাষা আৰু ৱিকিপিডিয়া তথা অন্যান্য ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যিয়ে একাধিক লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰে।''<ref name="meta-multiple-scripts">[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedias_in_multiple_writing_systems Wikipedias in multiple writing systems], Wikimedia Meta-Wiki।</ref> ==আইনু== আইনু ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: #লেটিন (সৰ্বাধিক), #কানা (কটকনা, আৰু কেতিয়াবা কাঞ্জি) #চিৰিলিক (ছাখালিন আৰু কুৰিল দ্বীপপুঞ্জত ব্যৱহাৰ কৰা হয়)।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==আজাৰবাইজানী== আজাৰবাইজান ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। অৱশ্যে আজাৰবাইজান ৱিকিপিডিয়া লেটিন লিপিত লিখা হৈছে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==ইনুকটিটুট== [[কানাডা]]ত প্ৰচলিত ইনুকটিটুটৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: নুনাভুটৰ ভূ-খণ্ডৰ কিছু অংশত ''ইনুক্টিটুটৰ চিলেবিক'' ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আনহাতে আন অঞ্চলত ''লেটিন'' বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ [https://iu.wikipedia.org/wiki/ᐊᒥᖅ ইনুকটিটুট ৱিকিপিডিয়াত] সক্ষম কৰা হৈছে। অৱশ্যে ভেৰিয়েণ্ট ক'ডসমূহে ৱিকিপিডিয়াৰ "iu" (ISO 639-1 macrolanguage) ব্যৱহাৰ কৰা নাই, অৱশ্যে তেওঁলোকে চিলেবিকৰ বাবে ike-Cans আৰু লেটিনৰ বাবে ike-Latn ব্যৱহাৰ কৰিছে।<ref name="meta-multiple-scripts"/><ref name="mediawiki-converter">[https://www.mediawiki.org/wiki/LanguageConverter Language Converter], MediaWiki।</ref> ==উইঘুৰ== উইঘুৰ ভাষাত আৰবী, লেটিন আৰু চিৰিলিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==উজবেক== উজবেক ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী বৰ্ণমালা। [https://uz.wikipedia.org/wiki/Bosh_Sahifa উজবেক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (লেটিন-চিৰিলিক) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==এংলো-চেক্সন== এংলো-চেক্সন ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: [[লেটিন]] আৰু ৰুনিক। ইতিমধ্যে [https://ang.wikipedia.org/wiki/Heafodtramet এংলো-চেক্সন ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==কৰকল্পক== কাৰাকল্পক ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক নামৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। বৰ্তমান কৰকল্পক ৱিকিপিডিয়াই লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি আছে, আৰু ইয়াৰ কোনো ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা নাই।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==কাজাখ== কাজাখ ভাষাত তিনিটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক (kk-Cyrl), লেটিন (kk-Latn), আৰু পাৰ্চো-আৰবী (kk-আৰব)।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==কামতাপুৰী== [[কামতাপুৰী]], ৰংপুৰী, ৰাজবংশী, কোচ ৰাজবংশী, দেশী, গোৱালপাৰীয়া আদি বিভিন্ন নামেৰে নামকৰণ কৰা এই ভাষা বাংলা আৰু অসমীয়া লিপিৰে লিখা হয়, অৱশ্যে নেপালৰ ৰাজবংশী ভাষা দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয়। উত্তৰ বংগত বৰ্তমান বাংলা লিপিৰে লিখা হয় যদিও কিছুমান বৰ্ণ কিছু পৰিমাণে সলনি কৰা হৈছে। যেনে - [[File:Kamtapuri latter A.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri latter Aa.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri letter Aya.jpg|15px]]। বহুতে অসমীয়া ''ৰ'' আৰু বাংলা ''ব়''ৰ ঠাইত ''ৰ়'' ব্যৱহাৰ কৰে। ==কালমিক== চিৰিলিক আৰু টোডো লিপি ব্যৱহাৰ কৰি কালমিক ভাষা লিখা হয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==কাশ্মীৰী== [[কাশ্মীৰী ভাষা]]ত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল দেৱনাগৰী কাশ্মীৰী, পাৰ্চো-আৰবী কাশ্মীৰী আৰু ৰোমানাইজড কাশ্মীৰী।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==কিৰ্গিজ== কিৰ্গিজ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক কিৰ্গিজ, লেটিনাইজড কিৰ্গিজ আৰু পাৰ্চো-আৰবী কিৰ্গিজ (চীনৰ জিনজিয়াঙত ব্যৱহৃত)।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ== ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী। [https://crh.wikipedia.org/wiki/Baş_Saife ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ৱিকিপিডিয়াত] মূলতঃ লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু ৰাছিয়াই অঞ্চলটো সংযুক্ত কৰাৰ পিছৰেপৰা ক্ৰিমিয়াত চিৰিলিক লিপিক বাস্তৱিকতে চৰকাৰী লিপি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==কুৰ্দি== কুৰ্দি ভাষা অঞ্চলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়: লেটিন, আৰবী আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা। [https://ku.wikipedia.org/wiki/Destpêk কুৰ্দি ৱিকিপিডিয়াই] লেটিন/আৰবী দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ বাবে স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==কোংকণী== [[কোংকণী ভাষা]] দেৱনাগৰী, লেটিন, কান্নড়, আৰবী আৰু মালয়ালম - এই পাঁচটা লিপিৰে লিখা হয়। ==কোমেৰিং== কোমেৰিং ভাষাৰ তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন (আনুষ্ঠানিকভাৱে ব্যৱহৃত), আৰবী (স্থানীয় মুছলমানসকলে ব্যৱহাৰ কৰা), আৰু কোমেৰিং (কিন্তু বৰ্তমান ইউনিক'ডত পঞ্জীয়ন কৰা হোৱা নাই, য'ত তেওঁলোকে ইয়াক ৰেজাং লিপি হিচাপে গণ্য কৰে)। ==গথিক== গথিক ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু গথিক। [https://got.wikipedia.org/wiki/𐌰𐌽𐌰𐍃𐍄𐍉𐌳𐌴𐌹𐌽𐌹𐌻𐌰𐌿𐍆𐍃 গথিক ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত ইতিমধ্যে এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। অৱশ্যে ২০২৪ চনৰ আপডেট অনুসৰি এই স্বয়ংক্ৰিয় অনুবাদ ব্যৱস্থাই ভেক্টৰৰ ২০২২ সংস্কৰণত কাম নকৰে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==চাওঁতালি== [[চাঁওতালি ভাষা]] লিখিবলৈ স্থান বিশেষে অসমীয়া, বাংলা, ওড়িয়া, দেৱনাগৰী, ৰোমান আদি লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত চাঁওতালি ভাষা তথা [https://sat.wikipedia.org/wiki/ᱢᱩᱬᱩᱛ_ᱥᱟᱦᱴᱟ চাঁওতালি ৱিকিপিডিয়াত] [[ৰঘুনাথ মুৰ্মু]]ৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা [[অল চিকি লিপি|অল চিকি লিপিৰে]] লিখা হয়। ==চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান== চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান (বিকল্পভাৱে, বছনিয়ান-ক্ৰ'ৱেচিয়ান-মণ্টেনেগ্ৰিন-ছাৰ্বিয়ান) হৈছে চাৰিটা মানক জাত (বছনিয়ান, ক্ৰ'ৱেচিয়ান, মণ্টেনেগ্ৰিন আৰু ছাৰ্বিয়ান), দুটা প্ৰধান উচ্চাৰণ (ইজেকাভিয়ান আৰু একভিয়ান), আৰু দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা/লিপি: লেটিন (sh-Latn) আৰু চিৰিলিক (sh-Cyrl) থকা এটা বহুকেন্দ্ৰিক ভাষা। [https://sh.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান ৱিকিপিডিয়াত] এই দুবিধ লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==চীনা== [https://zh.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:首页 মান্য চীনা ৱিকিমিডিয়াত] [[চীনা]] বৃহৎ ভাষাৰ ক'ড zh ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: সৰলীকৃত চীনা (zh-Hans) আৰু পৰম্পৰাগত চীনা (zh-Hant), আৰু বিভিন্ন চাইনোফোন অঞ্চলত বিভিন্ন স্থানীয় শব্দভাণ্ডাৰ আৰু বাক্যবিন্যাস আছে। চীনা ৱিকিপিডিয়া (zhwiki)ই অন্য কিছুমান zh.wiki* প্ৰকল্পৰ সৈতে একেলগে ছটা ভিন্নতা সমৰ্থন কৰে: #সৰলীকৃত চীনা (মূল চীন) (zh-Hans-CN) #পৰম্পৰাগত চীনা (হংকং) (zh-Hant-HK) #পৰম্পৰাগত চীনা (মাকাও) (zh-Hant-MO) #সৰলীকৃত চীনা (মালয়েছিয়া) (zh-Hans-MY) #সৰলীকৃত চীনা (ছিংগাপুৰ) (zh-Hans-SG) #পৰম্পৰাগত চীনা (টাইৱান) (zh-Hant-TW) URL সমূহ, ৱিকিডাটা লেবেলসমূহ আৰু সম্ভৱতঃ ডাটাবেইচ আঁচনিৰ ভিতৰত ভিন্নতা টেগসমূহক zh-cn, zh-hk, zh-mo, zh-my, zh-sg আৰু zh-tw হিচাপে সৰলীকৃত কৰা হৈছে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ===গান চীনা=== গান চীনা ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গান চাইনিজ তথা ৰোমানাইজড গান। [https://gan.wikipedia.org/wiki/封面 গান ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গণ চীনা), কিন্তু ৰোমানাইজড গানলৈ নহয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ===ৱু চীনা=== ৱু চাইনিজসকলৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিম্পলিফাইড চাইনিজ আৰু ট্ৰেডিচনেল চাইনিজ। [https://wuu.wikipedia.org/wiki/封面 ৱু চীনা ৱিকিমিডিয়াত] দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ বাঞ্ছনীয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==চুণ্ডানীজ== লেটিন লিপি আৰু সুন্দনী লিপি (Aksara Sunda) ব্যৱহাৰ কৰি চুণ্ডানীজ ভাষা লিখা হয়। ==চেচেন== চেচেন ভাষাত দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক আৰু লেটিন বৰ্ণমালা। ==ছাৰ্বিয়ান== ছাৰ্বিয়ান ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক (sr-Cyrl) আৰু লেটিন (sr-Latn) আৰু দুটা প্ৰধান উপভাষা আছে। গতিকে তত্ত্বগতভাৱে ভাষাটোৰ চাৰিটা ভিন্নতা আছে: # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Cyrl-ekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Latn-ekavsk) # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Cyrl-ijekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Latn-ijekavsk) [https://sr.wikipedia.org/wiki/Главна_страна ছাৰ্বিয়ান ৱিকিপিডিয়াই] দুয়োটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে, কিন্তু উপভাষাৰ ক্ষেত্ৰত নহয়, কাৰণ সেইবোৰৰ মাজত পাৰ্থক্য কম।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==ছিলেটী== [[ছিলেটী ভাষা]] [[ছিলেটী নাগৰী]] আৰু বাংলা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ছিলটী ৱিকিপিডিয়াত ছিলেটী নাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==জাজাকি== জাজাকিয়ে দুটা লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছে। প্ৰথমটো হ’ল ভাটে/বেদিৰ্ক্সান বৰ্ণমালা, যিটো ভেট অভিধানকে ধৰি চিন আৰু একাডেমী দুয়োটা দিশতে প্ৰধান বৰ্ণমালা। ==জাভানীজ== জাভানিজ ভাষা হৈছে প্ৰধানকৈ জাভা দ্বীপত কোৱা ভাষা, আৰু ইণ্ডোনেছিয়া আৰু চুৰিনামৰ জাভানী প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলেও ব্যৱহাৰ কৰা ভাষা। এই ভাষাৰ দুটা লিখন পদ্ধতি আছে: পৰম্পৰাগত হানাচাৰাকা (যাক কাৰাকান বুলিও কোৱা হয়, আবুগিদা লিপি) আৰু লেটিন। লেটিন ভাষা অধিক প্ৰচলিত কাৰণ জাভানীজ ভাষাৰ প্ৰায় সকলো প্ৰকাশন (যদিও কমসংখ্যক) সকলো লেটিন ভাষাত। ঐতিহাসিকভাৱে জাভানীজ লিখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা তৃতীয় (আৰু আনকি চতুৰ্থ) লিপিও আছে, অৰ্থাৎ আৰবী লিপি (যাক পেগন বৰ্ণমালা আৰু আৰব গুণ্ডুল বৰ্ণমালা বুলি কোৱা হয়), আৰু তাৰ বহু আগতেই সংস্কৃত/পল্লৱ (পুৰণি জাভানীজ/কাৱি লিপি)।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==জিবে== জিবে ভাষা লেটিন বা জিবে লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ==টাগালগ== টাগালগ ভাষা লেটিন বা বায়বাইন লিপিৰে লিখা হয়। ==টাচেলহিট== টাচেলহিট ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: টিফিনাগ আৰু লেটিন, কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছে যে বৰ্ণনা কৰিবলৈ আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিন্তু এই বিষয়ত উপযোগী হ'ব নোৱাৰাকৈয়ে সেইবোৰো বহুত পুৰণি। টিফিনাঘৰপৰা লেটিনলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা [https://shi.wikipedia.org/wiki/Tasna_Tamzwarut টাচেলহিট ৱিকিপিডিয়াত] সমৰ্থিত হৈছে, বিপৰীত ৰূপান্তৰ শেহতীয়াকৈ মিডিয়াউইকি চফ্টৱেৰত মোতায়েন কৰা হৈছে।<ref name="meta-multiple-scripts"/><ref name="mediawiki-converter"/> ==টাটাৰ== টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক টাটাৰ, লেটিনাইজড টাটাৰ আৰু পাৰ্চো-আৰবী টাটাৰ।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==টালিছ== টালিছ ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==টোকি পোনা== [[টোকি পোনা]] ভাষা লেটিন লিপিৰ উপৰিও Sitelen Pona হাইৰ'গ্লিফ ব্যৱস্থাৰে লিখা হয়। ==তাজিক== তাজিক ভাষাত অঞ্চল অনুসৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়, #[[তাজিকিস্তান]]ত চিৰিলিক বৰ্ণমালা। #[[আফগানিস্তান]]ত আৰবী বৰ্ণমালা। #লেটিন বৰ্ণমালা। [https://tg.wikipedia.org/wiki/Саҳифаи_аслӣ তাজিক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (চিৰিলিক-লেটিন) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==তামিল== [[তামিল ভাষা]]ৰ নিজস্ব লিপি আছে যদিও কিছু সংখ্যক মুছলমান তামিলে আৰবী লিপিৰেও তামিল ভাষা লিখে। ==তুলু== [[তুলু ভাষা]] কন্নড় লিপিৰে লিখা হয় যদিও [[কেৰালা]]ৰ কিছু সংখ্যক তুলু ভাষী লোকে মালয়ালম লিপিৰে তুলু ভাষা লিখে। ==তুৰ্কমেন== তুৰ্কমেন ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন ([[তুৰ্কমেনিস্তান]]ত ব্যৱহৃত), পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা ([[ইৰাণ]] আৰু [[আফগানিস্তান]]ত ব্যৱহৃত) আৰু চিৰিলিক (ঐতিহাসিকভাৱে তুৰ্কমেনিস্তানত ব্যৱহৃত)। এই মুহূৰ্তত চিৰিলিক বৰ্ণমালাৰ বাবে লিপিবদ্ধকৰণ সেৱা আছে, অৱশ্যে পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালাৰ বাবে নহয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==পঞ্জাবী== [[পঞ্জাবী ভাষা]] লিখাৰ বাবে কেইবাটাও ভিন্ন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [[পাকিস্তান]]ৰ পঞ্জাব প্ৰদেশত ব্যৱহৃত লিপি শ্বাহমুখী আৰু মূলতঃ উৰ্দু লিপিৰ সৈতে একে। [[ভাৰত]]ৰ [[পঞ্জাব]] ৰাজ্যত শিখ আদি লোকে [[গুৰমুখী|গুৰমুখী লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰে। হিন্দুসকলে আৰু চুবুৰীয়া ভাৰতীয় ৰাজ্য যেনে [[হাৰিয়ানা]] আৰু [[হিমাচল প্ৰদেশ]]ত বাস কৰাসকলে কেতিয়াবা দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰে। শ্বাহমুখী আৰু গুৰমুখী লিপি পাঞ্জাবী লিখাৰ বাবে সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াক ভাষাৰ চৰকাৰী লিপি বুলি গণ্য কৰা হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ দুয়োটা লিপিৰে দুটা ভিন্ন ৱিকিপিডিয়া আছে — #পূব পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া #পশ্চিম পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া গতিকে প্ৰতিজনে এই দুয়োটা ৱিকিত ক্ৰমে গুৰমুখী বা শ্বাহমুখী লিপিৰে পঢ়িব পাৰে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==পালি== [[পালি ভাষা[] দেৱনাগৰী, ব্ৰাহ্মী আৰু লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ==পোলিছ== [[পোলেণ্ড]]ৰ পোলিছ ভাষা সাধাৰণতে লেটিন আখৰেৰে লিখা হয়। ইয়াৰ উপৰি বেছিভাগেই ভক্তিমূলক কিতাপ চিৰিলিক লিপিৰে প্ৰকাশ কৰা হয়। ==ফুলফুল্দে== পেউল বা ফুলফুল্দে ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। লেটিন আৰু আদলাম লিপি। অৱশ্যে কেমেৰুণ আৰু চুবুৰীয়া দেশত আৰবী আজামিয়া লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==বছনিয়ান== বছনিয়ান ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা দুটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বৰ্তমান বছনিয়ান ৱিকিপিডিয়াত লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু কোনো চিৰিলিক সমৰ্থন নাই। কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে বছনিয়ান ভাষাই ১৯০০ চনৰ আগতে আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছিল, কিন্তু আধুনিক বিকাশৰ বাবে উপযোগী নহয়। ==বড়ো== [[বড়ো ভাষা]]ৰ নিজা [[দেওধাই লিপি]] আছিল বুলি কোৱা হয় যদিও এসময়ত [[অসম]]ত অসমীয়া আৰু [[পশ্চিমবংগ]]ত বাংলা লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত দেৱনাগৰী আৰু ৰোমান লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হয়। বৰ্তমান বড়ো ভাষা লিখিবলৈ মূলত [[দেৱনাগৰী]] লিপিক গ্ৰহণ কৰা হৈছে। ==ব্ৰাহুই== ব্ৰাহুই ভাষাৰ প্ৰধানকৈ দুটা লিখন পদ্ধতি আছে- আৰবী আৰু লেটিন লিপি।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==বাটক== ===মাণ্ডাইলিং বাটক আৰু টোবা বাটক=== লেটিন লিপি আৰু বাটক লিপি (Surat Batak) ব্যৱহাৰ কৰি বাটক ভাষা লিখিব পাৰি।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==বালিনিজ== বালিনিজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু বালি লিপি। [https://ban.wikipedia.org/wiki/Kaca_Utama বালিনিজ ৱিকিপিডিয়াত] বালিনিজ ভাষাৰপৰা লেটিনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা বিকশিত কৰা হয়, কিন্তু ইয়াৰ বিপৰীতে লেটিনৰপৰা বালিনিজলৈ কৰা নহয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/><ref name="mediawiki-converter"/> ==বুগিনিজ== বুগিনিজ ভাষা লেটিন লিপি আৰু লণ্টাৰা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখিব পাৰি। ==বেলাৰুছিয়ান== বেলাৰুছ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক আৰু লেটিন।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==মংগোলীয়== চিৰিলিক, ধ্ৰুপদী মংগোলীয় আৰু ফাগস্পা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি মংগোলীয় ভাষা লিখা হয়। ==মাঞ্চু== মাঞ্চু ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: মাঞ্চু, জুৰচেন আৰু লেটিন লিপি। ==মালয়== [[মালয় ভাষা]] সাধাৰণতে ৰুমী নামৰ লেটিন বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয় যদিও জাৱী লিপি নামৰ এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপিও আছে। ব্ৰুনাইত ৰুমী আৰু জাৱী সহ-অফিচিয়েল। বৰ্তমান জাৱী লিপি সংৰক্ষণ আৰু মালয়েছিয়াত মালয়সকলৰ মাজত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলোৱা হৈছে আৰু মালয়েছিয়াত মালয় ভাষাৰ পৰীক্ষা দিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে জাৱী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিয়াৰ বিকল্প আছে। লেটিন বৰ্ণমালা অৱশ্যে এতিয়াও [[মালয়েছিয়া]]ত চৰকাৰী আৰু অনানুষ্ঠানিক দুয়োটা কামতে আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহৃত লিপি। ==মিণ্ডং== ইষ্টাৰ্ন মিন বা মিণ্ডং ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ, আৰু ৰোমানীকৃত ফুচ'ৱেজ (লিখা ব্যৱস্থাটোক "Bàng-uâ-cê" বুলি জনা যায়)। ==মিনান== দক্ষিণ মিন বা মিন্নান ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰেৰে লিখা ৰোমানাইজড মিনান আৰু মিনান। ==মেইতেই== [[মেইতেই ভাষা|মেইতেই]] বা মণিপুৰী ভাষা লিখোঁতে সাধাৰণতে অসমীয়া-বাংলা লিপি (বাংলা ব়, অসমীয়া ৱ) ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত [[মেইতেই লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [https://mni.wikipedia.org/wiki/ꯃꯔꯨꯑꯣꯏꯕ_ꯂꯃꯥꯏ মেইতেই ৱিকিপিডিয়াত] মূলত মেইতেই লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, লগতে বাংলা লিপিলৈ লিপ্যন্তৰৰ ব্যৱস্থাও আছে। ==মৈথিলী== [[মৈথিলী ভাষা]] [[দেৱনাগৰী]] আৰু [[তিৰহুতা লিপি|তিৰহুতা লিপিৰে]] লিখা হয়। [https://mai.wikipedia.org/wiki/सम्मुख_पन्ना মৈথিলী ৱিকিপিডিয়াত] দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয় যদিও ওপৰৰ শিৰোনামত তিৰহুতা লিপিৰে ''ব়িকিপিডিযা'' লিখা হয়। ==লাজ== লাজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: জৰ্জিয়ান লিপি আৰু লেটিন লিপি। ==লাডিনো== লাডিনো ভাষাৰ প্ৰধান দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে লেটিনকৃত লাডিনো, আৰু ৰাছি লিপি (হিব্ৰু লিপিৰ ভিন্ন)। ==শ্বুঘনী== শ্বুঘনী ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। শ্বুঘনি ৱিকিপিডিয়া পৰীক্ষা লেটিন আৰু চিৰিলিক লিপিত লিখা হৈছে। ==সিন্ধী== পৰিৱৰ্তিত পাৰ্চী বৰ্ণমালা আৰু দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি [[সিন্ধী ভাষা]] লিখা হয়। ভাৰতৰ বেছিভাগ সিন্ধী যুৱকে পাৰ্চী বৰ্ণমালা নাজানে, তেওঁলোকে দেৱনাগৰী ব্যৱহাৰ কৰে, যাৰ ফলত বৰ্তমানৰ ৱিকিপিডিয়া কেৱল পাকিস্তানত থকাসকলৰ বাবেহে উপলব্ধ। ==হাক্কা== হাক্কা ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ আৰু ৰোমানীকৃত হাক্কা। ==হাৰিয়ানৱী== হাৰিয়ানৱী ভাষাত দুটা লিখন পদ্ধতি আছে, সেইবোৰ হৈছে ভাৰতত ব্যৱহৃত দেৱনাগৰী, আৰু পাকিস্তানত ব্যৱহৃত শ্বাহমুখী (এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপি)। বৰ্তমান হাৰিয়ানৱী ইনকিউবেটৰত শ্বাহমুখী লিপিৰে লিখা প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা অধিক। ==লেটিন আৰু চিৰিলিক দুয়োটা লিপিৰে লিখা ভাষাসমূহ== #লজবান #নোগাই: নোগাই ইনকিউবেটৰত বেছিভাগ প্ৰবন্ধই চিৰিলিক লিপিৰে লিখা হয়। #ৰোমানিয়ান: বৰ্তমান ৰোমানিয়ান ৱিকিপিডিয়াত কেৱল লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। #ভ্লাক্স ৰোমানী: ভ্লেক্স ৰোমানীৰ প্ৰধান দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল লেটিনকৃত ৰোমানী, আৰু চিৰিলিক ৰোমানী।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==আৰু চাওক== *[[ভাষা]] *[[লিখন পদ্ধতি]] *[[ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা]] ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedias_in_multiple_writing_systems Wikipedias in multiple writing systems] ==তথ্যসূত্ৰ== <references/> [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] ccaypemwpjpmhqfsbikkci39lyjbay1 651747 651746 2026-11-09T15:20:41Z Kandarpajit Kallol 6257 651747 wikitext text/x-wiki ''প্ৰবন্ধটোত সেইবিলাক ভাষা আৰু ৱিকিপিডিয়া তথা অন্যান্য ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যিয়ে একাধিক লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰে।''<ref name="meta-multiple-scripts">[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedias_in_multiple_writing_systems Wikipedias in multiple writing systems], Wikimedia Meta-Wiki।</ref> ==আইনু== আইনু ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: #লেটিন (সৰ্বাধিক), #কানা (কটকনা, আৰু কেতিয়াবা কাঞ্জি) #চিৰিলিক (ছাখালিন আৰু কুৰিল দ্বীপপুঞ্জত ব্যৱহাৰ কৰা হয়)।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==আজাৰবাইজানী== আজাৰবাইজান ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। অৱশ্যে আজাৰবাইজান ৱিকিপিডিয়া লেটিন লিপিত লিখা হৈছে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==ইনুকটিটুট== [[কানাডা]]ত প্ৰচলিত ইনুকটিটুটৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: নুনাভুটৰ ভূ-খণ্ডৰ কিছু অংশত ''ইনুক্টিটুটৰ চিলেবিক'' ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আনহাতে আন অঞ্চলত ''লেটিন'' বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ [https://iu.wikipedia.org/wiki/ᐊᒥᖅ ইনুকটিটুট ৱিকিপিডিয়াত] সক্ষম কৰা হৈছে। অৱশ্যে ভেৰিয়েণ্ট ক'ডসমূহে ৱিকিপিডিয়াৰ "iu" (ISO 639-1 macrolanguage) ব্যৱহাৰ কৰা নাই, অৱশ্যে তেওঁলোকে চিলেবিকৰ বাবে ike-Cans আৰু লেটিনৰ বাবে ike-Latn ব্যৱহাৰ কৰিছে।<ref name="meta-multiple-scripts"/><ref name="mediawiki-converter">[https://www.mediawiki.org/wiki/LanguageConverter Language Converter], MediaWiki।</ref> ==উইঘুৰ== উইঘুৰ ভাষাত আৰবী, লেটিন আৰু চিৰিলিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==উজবেক== উজবেক ভাষাত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী বৰ্ণমালা। [https://uz.wikipedia.org/wiki/Bosh_Sahifa উজবেক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (লেটিন-চিৰিলিক) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==এংলো-চেক্সন== এংলো-চেক্সন ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: [[লেটিন]] আৰু ৰুনিক। ইতিমধ্যে [https://ang.wikipedia.org/wiki/Heafodtramet এংলো-চেক্সন ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==কৰকল্পক== কাৰাকল্পক ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক নামৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। বৰ্তমান কৰকল্পক ৱিকিপিডিয়াই লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি আছে, আৰু ইয়াৰ কোনো ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা নাই।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==কাজাখ== কাজাখ ভাষাত তিনিটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক (kk-Cyrl), লেটিন (kk-Latn), আৰু পাৰ্চো-আৰবী (kk-আৰব)।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==কামতাপুৰী== [[কামতাপুৰী]], ৰংপুৰী, ৰাজবংশী, কোচ ৰাজবংশী, দেশী, গোৱালপাৰীয়া আদি বিভিন্ন নামেৰে নামকৰণ কৰা এই ভাষা বাংলা আৰু অসমীয়া লিপিৰে লিখা হয়, অৱশ্যে নেপালৰ ৰাজবংশী ভাষা দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয়। উত্তৰ বংগত বৰ্তমান বাংলা লিপিৰে লিখা হয় যদিও কিছুমান বৰ্ণ কিছু পৰিমাণে সলনি কৰা হৈছে। যেনে - [[File:Kamtapuri latter A.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri latter Aa.jpg|20px]], [[File:Kamtapuri letter Aya.jpg|15px]]। বহুতে অসমীয়া ''ৰ'' আৰু বাংলা ''ব়''ৰ ঠাইত ''ৰ়'' ব্যৱহাৰ কৰে। ==কালমিক== চিৰিলিক আৰু টোডো লিপি ব্যৱহাৰ কৰি কালমিক ভাষা লিখা হয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==কাশ্মীৰী== [[কাশ্মীৰী ভাষা]]ত তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল দেৱনাগৰী কাশ্মীৰী, পাৰ্চো-আৰবী কাশ্মীৰী আৰু ৰোমানাইজড কাশ্মীৰী।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==কিৰ্গিজ== কিৰ্গিজ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক কিৰ্গিজ, লেটিনাইজড কিৰ্গিজ আৰু পাৰ্চো-আৰবী কিৰ্গিজ (চীনৰ জিনজিয়াঙত ব্যৱহৃত)।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ== ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। লেটিন, চিৰিলিক আৰু আৰবী। [https://crh.wikipedia.org/wiki/Baş_Saife ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ ৱিকিপিডিয়াত] মূলতঃ লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু ৰাছিয়াই অঞ্চলটো সংযুক্ত কৰাৰ পিছৰেপৰা ক্ৰিমিয়াত চিৰিলিক লিপিক বাস্তৱিকতে চৰকাৰী লিপি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==কুৰ্দি== কুৰ্দি ভাষা অঞ্চলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়: লেটিন, আৰবী আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা। [https://ku.wikipedia.org/wiki/Destpêk কুৰ্দি ৱিকিপিডিয়াই] লেটিন/আৰবী দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ বাবে স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==কোংকণী== [[কোংকণী ভাষা]] দেৱনাগৰী, লেটিন, কান্নড়, আৰবী আৰু মালয়ালম - এই পাঁচটা লিপিৰে লিখা হয়। ==কোমেৰিং== কোমেৰিং ভাষাৰ তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন (আনুষ্ঠানিকভাৱে ব্যৱহৃত), আৰবী (স্থানীয় মুছলমানসকলে ব্যৱহাৰ কৰা), আৰু কোমেৰিং (কিন্তু বৰ্তমান ইউনিক'ডত পঞ্জীয়ন কৰা হোৱা নাই, য'ত তেওঁলোকে ইয়াক ৰেজাং লিপি হিচাপে গণ্য কৰে)। ==গথিক== গথিক ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু গথিক। [https://got.wikipedia.org/wiki/𐌰𐌽𐌰𐍃𐍄𐍉𐌳𐌴𐌹𐌽𐌹𐌻𐌰𐌿𐍆𐍃 গথিক ৱিকিপিডিয়াৰ] প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত ইতিমধ্যে এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা সক্ৰিয় কৰা হৈছে। অৱশ্যে ২০২৪ চনৰ আপডেট অনুসৰি এই স্বয়ংক্ৰিয় অনুবাদ ব্যৱস্থাই ভেক্টৰৰ ২০২২ সংস্কৰণত কাম নকৰে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==চাওঁতালি== [[চাঁওতালি ভাষা]] লিখিবলৈ স্থান বিশেষে অসমীয়া, বাংলা, ওড়িয়া, দেৱনাগৰী, ৰোমান আদি লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত চাঁওতালি ভাষা তথা [https://sat.wikipedia.org/wiki/ᱢᱩᱬᱩᱛ_ᱥᱟᱦᱴᱟ চাঁওতালি ৱিকিপিডিয়াত] [[ৰঘুনাথ মুৰ্মু]]ৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা [[অল চিকি লিপি|অল চিকি লিপিৰে]] লিখা হয়। ==চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান== চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান (বিকল্পভাৱে, বছনিয়ান-ক্ৰ'ৱেচিয়ান-মণ্টেনেগ্ৰিন-ছাৰ্বিয়ান) হৈছে চাৰিটা মানক জাত (বছনিয়ান, ক্ৰ'ৱেচিয়ান, মণ্টেনেগ্ৰিন আৰু ছাৰ্বিয়ান), দুটা প্ৰধান উচ্চাৰণ (ইজেকাভিয়ান আৰু একভিয়ান), আৰু দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা/লিপি: লেটিন (sh-Latn) আৰু চিৰিলিক (sh-Cyrl) থকা এটা বহুকেন্দ্ৰিক ভাষা। [https://sh.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica চাৰ্ব'-ক্ৰ'ৱেচিয়ান ৱিকিপিডিয়াত] এই দুবিধ লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==চীনা== [https://zh.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:首页 মান্য চীনা ৱিকিমিডিয়াত] [[চীনা]] বৃহৎ ভাষাৰ ক'ড zh ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে: সৰলীকৃত চীনা (zh-Hans) আৰু পৰম্পৰাগত চীনা (zh-Hant), আৰু বিভিন্ন চাইনোফোন অঞ্চলত বিভিন্ন স্থানীয় শব্দভাণ্ডাৰ আৰু বাক্যবিন্যাস আছে। চীনা ৱিকিপিডিয়া (zhwiki)ই অন্য কিছুমান zh.wiki* প্ৰকল্পৰ সৈতে একেলগে ছটা ভিন্নতা সমৰ্থন কৰে: #সৰলীকৃত চীনা (মূল চীন) (zh-Hans-CN) #পৰম্পৰাগত চীনা (হংকং) (zh-Hant-HK) #পৰম্পৰাগত চীনা (মাকাও) (zh-Hant-MO) #সৰলীকৃত চীনা (মালয়েছিয়া) (zh-Hans-MY) #সৰলীকৃত চীনা (ছিংগাপুৰ) (zh-Hans-SG) #পৰম্পৰাগত চীনা (টাইৱান) (zh-Hant-TW) URL সমূহ, ৱিকিডাটা লেবেলসমূহ আৰু সম্ভৱতঃ ডাটাবেইচ আঁচনিৰ ভিতৰত ভিন্নতা টেগসমূহক zh-cn, zh-hk, zh-mo, zh-my, zh-sg আৰু zh-tw হিচাপে সৰলীকৃত কৰা হৈছে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ===গান চীনা=== গান চীনা ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গান চাইনিজ তথা ৰোমানাইজড গান। [https://gan.wikipedia.org/wiki/封面 গান ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত গণ চীনা), কিন্তু ৰোমানাইজড গানলৈ নহয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ===ৱু চীনা=== ৱু চাইনিজসকলৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিম্পলিফাইড চাইনিজ আৰু ট্ৰেডিচনেল চাইনিজ। [https://wuu.wikipedia.org/wiki/封面 ৱু চীনা ৱিকিমিডিয়াত] দুয়োটা লিখন ব্যৱস্থাৰ মাজত স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ বাঞ্ছনীয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==চুণ্ডানীজ== লেটিন লিপি আৰু সুন্দনী লিপি (Aksara Sunda) ব্যৱহাৰ কৰি চুণ্ডানীজ ভাষা লিখা হয়। ==চেচেন== চেচেন ভাষাত দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: চিৰিলিক আৰু লেটিন বৰ্ণমালা। ==ছাৰ্বিয়ান== ছাৰ্বিয়ান ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক (sr-Cyrl) আৰু লেটিন (sr-Latn) আৰু দুটা প্ৰধান উপভাষা আছে। গতিকে তত্ত্বগতভাৱে ভাষাটোৰ চাৰিটা ভিন্নতা আছে: # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Cyrl-ekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ekavian (sr-Latn-ekavsk) # চিৰিলিক বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Cyrl-ijekavsk) # লেটিন বৰ্ণমালা Ijekavian (sr-Latn-ijekavsk) [https://sr.wikipedia.org/wiki/Главна_страна ছাৰ্বিয়ান ৱিকিপিডিয়াই] দুয়োটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা সমৰ্থন কৰে, কিন্তু উপভাষাৰ ক্ষেত্ৰত নহয়, কাৰণ সেইবোৰৰ মাজত পাৰ্থক্য কম।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==ছিলেটী== [[ছিলেটী ভাষা]] [[ছিলেটী নাগৰী]] আৰু বাংলা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ছিলটী ৱিকিপিডিয়াত ছিলেটী নাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==জাজাকি== জাজাকিয়ে দুটা লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছে। প্ৰথমটো হ’ল ভাটে/বেদিৰ্ক্সান বৰ্ণমালা, যিটো ভেট অভিধানকে ধৰি চিন আৰু একাডেমী দুয়োটা দিশতে প্ৰধান বৰ্ণমালা। ==জাভানীজ== জাভানিজ ভাষা হৈছে প্ৰধানকৈ জাভা দ্বীপত কোৱা ভাষা, আৰু ইণ্ডোনেছিয়া আৰু চুৰিনামৰ জাভানী প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলেও ব্যৱহাৰ কৰা ভাষা। এই ভাষাৰ দুটা লিখন পদ্ধতি আছে: পৰম্পৰাগত হানাচাৰাকা (যাক কাৰাকান বুলিও কোৱা হয়, আবুগিদা লিপি) আৰু লেটিন। লেটিন ভাষা অধিক প্ৰচলিত কাৰণ জাভানীজ ভাষাৰ প্ৰায় সকলো প্ৰকাশন (যদিও কমসংখ্যক) সকলো লেটিন ভাষাত। ঐতিহাসিকভাৱে জাভানীজ লিখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা তৃতীয় (আৰু আনকি চতুৰ্থ) লিপিও আছে, অৰ্থাৎ আৰবী লিপি (যাক পেগন বৰ্ণমালা আৰু আৰব গুণ্ডুল বৰ্ণমালা বুলি কোৱা হয়), আৰু তাৰ বহু আগতেই সংস্কৃত/পল্লৱ (পুৰণি জাভানীজ/কাৱি লিপি)।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==জিবে== জিবে ভাষা লেটিন বা জিবে লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ==টাগালগ== টাগালগ ভাষা লেটিন বা বায়বাইন লিপিৰে লিখা হয়। ==টাচেলহিট== টাচেলহিট ভাষাৰ দুটা লিখাৰ ব্যৱস্থা আছে: টিফিনাগ আৰু লেটিন, কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছে যে বৰ্ণনা কৰিবলৈ আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিন্তু এই বিষয়ত উপযোগী হ'ব নোৱাৰাকৈয়ে সেইবোৰো বহুত পুৰণি। টিফিনাঘৰপৰা লেটিনলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা [https://shi.wikipedia.org/wiki/Tasna_Tamzwarut টাচেলহিট ৱিকিপিডিয়াত] সমৰ্থিত হৈছে, বিপৰীত ৰূপান্তৰ শেহতীয়াকৈ মিডিয়াউইকি চফ্টৱেৰত মোতায়েন কৰা হৈছে।<ref name="meta-multiple-scripts"/><ref name="mediawiki-converter"/> ==টাটাৰ== টাটাৰ ভাষাত তিনিটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল চিৰিলিক টাটাৰ, লেটিনাইজড টাটাৰ আৰু পাৰ্চো-আৰবী টাটাৰ।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==টালিছ== টালিছ ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবিক তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==টোকি পোনা== [[টোকি পোনা]] ভাষা লেটিন লিপিৰ উপৰিও Sitelen Pona হাইৰ'গ্লিফ ব্যৱস্থাৰে লিখা হয়। ==তাজিক== তাজিক ভাষাত অঞ্চল অনুসৰি তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়, #[[তাজিকিস্তান]]ত চিৰিলিক বৰ্ণমালা। #[[আফগানিস্তান]]ত আৰবী বৰ্ণমালা। #লেটিন বৰ্ণমালা। [https://tg.wikipedia.org/wiki/Саҳифаи_аслӣ তাজিক ৱিকিপিডিয়াত] বৰ্তমান দুটা লিখা ব্যৱস্থাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় ৰূপান্তৰ ব্যৱস্থা আছে (চিৰিলিক-লেটিন) কিন্তু পাৰ্চো-আৰবীলৈ নহয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==তামিল== [[তামিল ভাষা]]ৰ নিজস্ব লিপি আছে যদিও কিছু সংখ্যক মুছলমান তামিলে আৰবী লিপিৰেও তামিল ভাষা লিখে। ==তুলু== [[তুলু ভাষা]] কন্নড় লিপিৰে লিখা হয় যদিও [[কেৰালা]]ৰ কিছু সংখ্যক তুলু ভাষী লোকে মালয়ালম লিপিৰে তুলু ভাষা লিখে। ==তুৰ্কমেন== তুৰ্কমেন ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন ([[তুৰ্কমেনিস্তান]]ত ব্যৱহৃত), পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা ([[ইৰাণ]] আৰু [[আফগানিস্তান]]ত ব্যৱহৃত) আৰু চিৰিলিক (ঐতিহাসিকভাৱে তুৰ্কমেনিস্তানত ব্যৱহৃত)। এই মুহূৰ্তত চিৰিলিক বৰ্ণমালাৰ বাবে লিপিবদ্ধকৰণ সেৱা আছে, অৱশ্যে পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালাৰ বাবে নহয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==পঞ্জাবী== [[পঞ্জাবী ভাষা]] লিখাৰ বাবে কেইবাটাও ভিন্ন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [[পাকিস্তান]]ৰ পঞ্জাব প্ৰদেশত ব্যৱহৃত লিপি শ্বাহমুখী আৰু মূলতঃ উৰ্দু লিপিৰ সৈতে একে। [[ভাৰত]]ৰ [[পঞ্জাব]] ৰাজ্যত শিখ আদি লোকে [[গুৰমুখী|গুৰমুখী লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰে। হিন্দুসকলে আৰু চুবুৰীয়া ভাৰতীয় ৰাজ্য যেনে [[হাৰিয়ানা]] আৰু [[হিমাচল প্ৰদেশ]]ত বাস কৰাসকলে কেতিয়াবা দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰে। শ্বাহমুখী আৰু গুৰমুখী লিপি পাঞ্জাবী লিখাৰ বাবে সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াক ভাষাৰ চৰকাৰী লিপি বুলি গণ্য কৰা হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ দুয়োটা লিপিৰে দুটা ভিন্ন ৱিকিপিডিয়া আছে — #[https://pa.wikipedia.org/wiki/ਮੁੱਖ_ਸਫ਼ਾ পূব পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া] #[https://pnb.wikipedia.org/wiki/پہلا_صفہ পশ্চিম পাঞ্জাবী ৱিকিপিডিয়া] গতিকে প্ৰতিজনে এই দুয়োটা ৱিকিত ক্ৰমে গুৰমুখী বা শ্বাহমুখী লিপিৰে পঢ়িব পাৰে।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==পালি== [[পালি ভাষা[] দেৱনাগৰী, ব্ৰাহ্মী আৰু লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয়। ==পোলিছ== [[পোলেণ্ড]]ৰ পোলিছ ভাষা সাধাৰণতে লেটিন আখৰেৰে লিখা হয়। ইয়াৰ উপৰি বেছিভাগেই ভক্তিমূলক কিতাপ চিৰিলিক লিপিৰে প্ৰকাশ কৰা হয়। ==ফুলফুল্দে== পেউল বা ফুলফুল্দে ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। লেটিন আৰু আদলাম লিপি। অৱশ্যে কেমেৰুণ আৰু চুবুৰীয়া দেশত আৰবী আজামিয়া লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==বছনিয়ান== বছনিয়ান ভাষাত লেটিন আৰু চিৰিলিক বৰ্ণমালা দুটা লিখন ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বৰ্তমান বছনিয়ান ৱিকিপিডিয়াত লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু কোনো চিৰিলিক সমৰ্থন নাই। কিছুমান সামগ্ৰীত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে বছনিয়ান ভাষাই ১৯০০ চনৰ আগতে আৰবী লিপি ব্যৱহাৰ কৰিছিল, কিন্তু আধুনিক বিকাশৰ বাবে উপযোগী নহয়। ==বড়ো== [[বড়ো ভাষা]]ৰ নিজা [[দেওধাই লিপি]] আছিল বুলি কোৱা হয় যদিও এসময়ত [[অসম]]ত অসমীয়া আৰু [[পশ্চিমবংগ]]ত বাংলা লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত দেৱনাগৰী আৰু ৰোমান লিপিৰে বড়ো ভাষা লিখা হয়। বৰ্তমান বড়ো ভাষা লিখিবলৈ মূলত [[দেৱনাগৰী]] লিপিক গ্ৰহণ কৰা হৈছে। ==ব্ৰাহুই== ব্ৰাহুই ভাষাৰ প্ৰধানকৈ দুটা লিখন পদ্ধতি আছে- আৰবী আৰু লেটিন লিপি।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==বাটক== ===মাণ্ডাইলিং বাটক আৰু টোবা বাটক=== লেটিন লিপি আৰু বাটক লিপি (Surat Batak) ব্যৱহাৰ কৰি বাটক ভাষা লিখিব পাৰি।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==বালিনিজ== বালিনিজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: লেটিন আৰু বালি লিপি। [https://ban.wikipedia.org/wiki/Kaca_Utama বালিনিজ ৱিকিপিডিয়াত] বালিনিজ ভাষাৰপৰা লেটিনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এটা স্বয়ংক্ৰিয় লিপিবদ্ধকৰণ ব্যৱস্থা বিকশিত কৰা হয়, কিন্তু ইয়াৰ বিপৰীতে লেটিনৰপৰা বালিনিজলৈ কৰা নহয়।<ref name="meta-multiple-scripts"/><ref name="mediawiki-converter"/> ==বুগিনিজ== বুগিনিজ ভাষা লেটিন লিপি আৰু লণ্টাৰা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখিব পাৰি। ==বেলাৰুছিয়ান== বেলাৰুছ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে, চিৰিলিক আৰু লেটিন।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==মংগোলীয়== চিৰিলিক, ধ্ৰুপদী মংগোলীয় আৰু ফাগস্পা লিপি ব্যৱহাৰ কৰি মংগোলীয় ভাষা লিখা হয়। ==মাঞ্চু== মাঞ্চু ভাষাৰ তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: মাঞ্চু, জুৰচেন আৰু লেটিন লিপি। ==মালয়== [[মালয় ভাষা]] সাধাৰণতে ৰুমী নামৰ লেটিন বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হয় যদিও জাৱী লিপি নামৰ এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপিও আছে। ব্ৰুনাইত ৰুমী আৰু জাৱী সহ-অফিচিয়েল। বৰ্তমান জাৱী লিপি সংৰক্ষণ আৰু মালয়েছিয়াত মালয়সকলৰ মাজত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলোৱা হৈছে আৰু মালয়েছিয়াত মালয় ভাষাৰ পৰীক্ষা দিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে জাৱী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিয়াৰ বিকল্প আছে। লেটিন বৰ্ণমালা অৱশ্যে এতিয়াও [[মালয়েছিয়া]]ত চৰকাৰী আৰু অনানুষ্ঠানিক দুয়োটা কামতে আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহৃত লিপি। ==মিণ্ডং== ইষ্টাৰ্ন মিন বা মিণ্ডং ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ, আৰু ৰোমানীকৃত ফুচ'ৱেজ (লিখা ব্যৱস্থাটোক "Bàng-uâ-cê" বুলি জনা যায়)। ==মিনান== দক্ষিণ মিন বা মিন্নান ভাষাৰ দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰেৰে লিখা ৰোমানাইজড মিনান আৰু মিনান। ==মেইতেই== [[মেইতেই ভাষা|মেইতেই]] বা মণিপুৰী ভাষা লিখোঁতে সাধাৰণতে অসমীয়া-বাংলা লিপি (বাংলা ব়, অসমীয়া ৱ) ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও বৰ্তমান সময়ত [[মেইতেই লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [https://mni.wikipedia.org/wiki/ꯃꯔꯨꯑꯣꯏꯕ_ꯂꯃꯥꯏ মেইতেই ৱিকিপিডিয়াত] মূলত মেইতেই লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, লগতে বাংলা লিপিলৈ লিপ্যন্তৰৰ ব্যৱস্থাও আছে। ==মৈথিলী== [[মৈথিলী ভাষা]] [[দেৱনাগৰী]] আৰু [[তিৰহুতা লিপি|তিৰহুতা লিপিৰে]] লিখা হয়। [https://mai.wikipedia.org/wiki/सम्मुख_पन्ना মৈথিলী ৱিকিপিডিয়াত] দেৱনাগৰী লিপিৰে লিখা হয় যদিও ওপৰৰ শিৰোনামত তিৰহুতা লিপিৰে ''ব়িকিপিডিযা'' লিখা হয়। ==লাজ== লাজ ভাষাৰ দুটা লিখন ব্যৱস্থা আছে: জৰ্জিয়ান লিপি আৰু লেটিন লিপি। ==লাডিনো== লাডিনো ভাষাৰ প্ৰধান দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে লেটিনকৃত লাডিনো, আৰু ৰাছি লিপি (হিব্ৰু লিপিৰ ভিন্ন)। ==শ্বুঘনী== শ্বুঘনী ভাষাত লেটিন, চিৰিলিক আৰু পাৰ্চো-আৰবী বৰ্ণমালা তিনিটা লিখন ব্যৱস্থা আছে। শ্বুঘনি ৱিকিপিডিয়া পৰীক্ষা লেটিন আৰু চিৰিলিক লিপিত লিখা হৈছে। ==সিন্ধী== পৰিৱৰ্তিত পাৰ্চী বৰ্ণমালা আৰু দেৱনাগৰী লিপি ব্যৱহাৰ কৰি [[সিন্ধী ভাষা]] লিখা হয়। ভাৰতৰ বেছিভাগ সিন্ধী যুৱকে পাৰ্চী বৰ্ণমালা নাজানে, তেওঁলোকে দেৱনাগৰী ব্যৱহাৰ কৰে, যাৰ ফলত বৰ্তমানৰ ৱিকিপিডিয়া কেৱল পাকিস্তানত থকাসকলৰ বাবেহে উপলব্ধ। ==হাক্কা== হাক্কা ভাষাত দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হৈছে সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ আৰু ৰোমানীকৃত হাক্কা। ==হাৰিয়ানৱী== হাৰিয়ানৱী ভাষাত দুটা লিখন পদ্ধতি আছে, সেইবোৰ হৈছে ভাৰতত ব্যৱহৃত দেৱনাগৰী, আৰু পাকিস্তানত ব্যৱহৃত শ্বাহমুখী (এটা পৰিৱৰ্তিত আৰবী লিপি)। বৰ্তমান হাৰিয়ানৱী ইনকিউবেটৰত শ্বাহমুখী লিপিৰে লিখা প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা অধিক। ==লেটিন আৰু চিৰিলিক দুয়োটা লিপিৰে লিখা ভাষাসমূহ== #লজবান #নোগাই: নোগাই ইনকিউবেটৰত বেছিভাগ প্ৰবন্ধই চিৰিলিক লিপিৰে লিখা হয়। #ৰোমানিয়ান: বৰ্তমান ৰোমানিয়ান ৱিকিপিডিয়াত কেৱল লেটিন লিপি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। #ভ্লাক্স ৰোমানী: ভ্লেক্স ৰোমানীৰ প্ৰধান দুটা প্ৰধান লিখন ব্যৱস্থা আছে। এইবোৰ হ’ল লেটিনকৃত ৰোমানী, আৰু চিৰিলিক ৰোমানী।<ref name="meta-multiple-scripts"/> ==আৰু চাওক== *[[ভাষা]] *[[লিখন পদ্ধতি]] *[[ৱিকিপিডিয়াৰ তালিকা]] ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedias_in_multiple_writing_systems Wikipedias in multiple writing systems] ==তথ্যসূত্ৰ== <references/> [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:লিপি]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া]] giq6mcmeo4ur7n3s55bz5w23y41qplg 14 140739 651792 2026-11-09T19:35:16Z KhiLanTzi 23530 নতুন পৃষ্ঠা: [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ইতিহাস]] 651792 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ইতিহাস]] 9xsltwwlyvgcpj84rtxd55ww1dgma0b 14 140740 651793 2026-11-09T19:35:54Z KhiLanTzi 23530 নতুন পৃষ্ঠা: [[শ্ৰেণী:অঞ্চল অনুসৰি এছিয়াৰ ইতিহাস]] 651793 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:অঞ্চল অনুসৰি এছিয়াৰ ইতিহাস]] 92co7qiq17vw3kj2k8ygl6qf2ibavg8 14 140741 651794 2026-11-09T19:36:27Z KhiLanTzi 23530 নতুন পৃষ্ঠা: [[শ্ৰেণী:এছিয়াৰ ইতিহাস]] 651794 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:এছিয়াৰ ইতিহাস]] 3589oy8iysoibcna86fsaiyjjwkvvym 14 140742 651795 2026-11-09T19:36:48Z KhiLanTzi 23530 নতুন পৃষ্ঠা: [[শ্ৰেণী:এছিয়া]] 651795 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:এছিয়া]] 395ecxt8sb8gomrluzx1rmwffmvxs7p 0 140743 651900 2026-11-10T06:17:32Z ManjurKhan 18997 নতুন পৃষ্ঠা 651900 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | name = কোচবিহাৰ দক্ষিণ | type = SLA | constituency_no = ৪ | map_image = | map_caption = কোচবিহাৰ জিলাৰ অন্তৰ্গত ৪-কোচবিহাৰ দক্ষিণ সমষ্টি | state = [[পশ্চিমবঙ্গ]] | division = জলপাইগুড়ি | loksabha_cons = [[কোচবিহাৰ লোকসভা সমষ্টি|কোচবিহাৰ]] | district = [[কোচবিহাৰ জিলা|কোচবিহাৰ]] | established = ১৯৫১ | reservation = মুক্ত (কোনো সংৰক্ষণ নাই) | mla = নিখিল ৰঞ্জন দে | party = {{Party index link|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী}} | alliance = {{Party index link|ৰাষ্ট্ৰীয় গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা}} | latest_election_year = [[২০২১ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২১]] | electors = ২,১৪,৪৪০ }} '''কোচবিহাৰ দক্ষিণ বিধানসভা সমষ্টি''' ({{lang-en|Cooch Behar Dakshin Assembly constituency}}) হৈছে ভাৰতৰ [[পশ্চিমবঙ্গ]] ৰাজ্যৰ ২৯৪ টা বিধানসভা সমষ্টিৰ অন্যতম তথা ৪ নং সমষ্টি। ১৯৫১ চনত প্ৰথম সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ সময়তে এই সমষ্টিটো গঠন কৰা হৈছিল। এই সমষ্টিটো [[কোচবিহাৰ জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত আৰু ১ নং [[কোচবিহাৰ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ (অনুসূচিত জাতিৰ বাবে সংৰক্ষিত) এক অংশ। সমষ্টিটো কোনো সম্প্ৰদায়ৰ বাবে সংৰক্ষিত নহয় অৰ্থাৎ ই এক মুক্ত সমষ্টি। ২০২১ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পৰা [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]]ৰ নিখিল ৰঞ্জন দেয়ে এই সমষ্টিটোক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি আহিছে। {{Pie chart|caption=কোচবিহাৰ দক্ষিণ বিধানসভা সমষ্টিৰ সৰ্বাধিক সফল দলসমূহ (২০১১ চনৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণৰ পিছত)|other=|value1=33.33|label1=[[অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক|'''অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক''' (১ বাৰ)]]|color1=#D50000|value2=33.33|label2=[[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ|'''সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ''' (১ বাৰ)]]|color2={{party color|সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ}}|value3=33.33|label3=[[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|'''ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী''' (১ বাৰ)]]|color3={{party color|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী}}|value4=|label4=|color4=}} == ভৌগোলিক অৱস্থান আৰু সীমা == কোচবিহাৰ দক্ষিণ সমষ্টিটো পশ্চিমবঙ্গৰ উত্তৰ অংশত অৱস্থিত কোচবিহাৰ জিলাৰ ঐতিহাসিক কোচবিহাৰ চহৰ আৰু তাৰ দক্ষিণ অংশ লৈ গঠিত। ভাৰতীয় নিৰ্বাচন আয়োগৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ আদেশ (২০০৮) অনুসৰি, কোচবিহাৰ পৌৰসভা, আৰু কোচবিহাৰ-১ সামূহিক উন্নয়ন খণ্ডৰ অন্তৰ্গত চান্দামাৰী, ফলিমাৰী, গুড়িয়াহাটি-১, গুড়িয়াহাটি-২, জিৰাণপুৰ আৰু পুথিমাৰী ফুলেশ্বৰী গাঁও পঞ্চায়তক সামৰি এই সমষ্টিটো পুনৰ্গঠন কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 2008 |url=https://www.eci.gov.in/Documents/Delimitation/DelimitationofParliamentaryAssemblyConstituenciesOrder-2008(English).pdf |publisher=Election Commission of India |accessdate=8 October 2026 |pages=312–320}}</ref> এই সমষ্টিৰ উত্তৰ দিশত [[কোচবিহাৰ উত্তৰ বিধানসভা সমষ্টি|৩-কোচবিহাৰ উত্তৰ সমষ্টি]], পশ্চিম দিশত [[মাথাভাঙা বিধানসভা সমষ্টি|২-মাথাভাঙা সমষ্টি]] আৰু পূব তথা দক্ষিণ দিশত [[শীতলকুচি বিধানসভা সমষ্টি|৫-শীতলকুচি]] আৰু [[দিনহাটা বিধানসভা সমষ্টি|৭-দিনহাটা সমষ্টি]] অৱস্থিত। কোচবিহাৰ ৰাজপ্ৰাসাদ আৰু তোৰ্ষা নদীৰ উপত্যকা অঞ্চল এই সমষ্টিৰ চৌহদতে পৰে। == বিধানসভাৰ সদস্যসকল == {| class="wikitable sortable" ! চন ! বিজয়ী সদস্য ! colspan="2" | ৰাজনৈতিক দল |- ! colspan="4" | কোচবিহাৰ |- | ১৯৫১ | মজিৰুদ্দিন আহমেদ আৰু যতীন্দ্ৰনাথ সিংহ সৰকাৰ | rowspan="2" style="background-color: {{party color|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ}}" | | rowspan="2" | [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ১৯৫৭ | মজিৰুদ্দিন আহমেদ আৰু সতীশ চন্দ্ৰ ৰায় সিংহ |- ! colspan="4" | কোচবিহাৰ দক্ষিণ |- | ১৯৬২ | সুনীল বসুনিয়া | style="background-color: #D50000" | | [[অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক]] |- | ১৯৬৭ | সন্তোষ কুমাৰ ৰায় | rowspan="3" style="background-color: {{party color|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ}}" | | rowspan="3" | [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ১৯৬৯ | সন্তোষ কুমাৰ ৰায় |- | ১৯৭১ | সন্তোষ কুমাৰ ৰায় |- | ১৯৭২ | সন্তোষ কুমাৰ ৰায় | style="background-color: {{party color|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ}}" | | [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- ! colspan="4" | কোচবিহাৰ পশ্চিম |- | ১৯৭৭ | বিমল কান্তি বসু | rowspan="7" style="background-color: #D50000" | | rowspan="7" | [[অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক]] |- | ১৯৮২ | বিমল কান্তি বসু |- | ১৯৮৭ | বিমল কান্তি বসু |- | ১৯৯১ | সৌমীন্দ্ৰ চন্দ্ৰ দাস |- | ১৯৯৬ | সৌমীন্দ্ৰ চন্দ্ৰ দাস |- | ২০০১ | অক্ষয় ঠাকুৰ |- | ২০০৬ | অক্ষয় ঠাকুৰ |- ! colspan="4" | কোচবিহাৰ দক্ষিণ (পুনৰ্গঠিত) |- | ২০১১ | অক্ষয় ঠাকুৰ | style="background-color: #D50000" | | [[অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক]] |- | ২০১৬ | মিহিৰ গোস্বামী | style="background-color: {{party color|সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ}}" | | [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ]] |- | ২০২১ | নিখিল ৰঞ্জন দে | style="background-color: {{party color|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী}}" | | [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |} == নিৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২১ চনৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচনত [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]]ৰ প্ৰাৰ্থী নিখিল ৰঞ্জন দেয়ে ৪,৯৩১ টা ভোটৰ ব্যৱধানত সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ প্ৰাৰ্থী অভিজিৎ দে ভৌমিকক পৰাস্ত কৰি বিধায়ক হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।<ref name="eci_2021">{{cite web |title=West Bengal General Legislative Election 2021 |url=https://eci.gov.in/files/file/13620-west-bengal-2021/ |publisher=Election Commission of India |accessdate=8 October 2026}}</ref> {{Election box begin | title=[[২০২১ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: কোচবিহাৰ দক্ষিণ<ref name="eci_2021" />}} {{Election box winning candidate with party link | party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | candidate = নিখিল ৰঞ্জন দে | votes = 91,560 | percentage = 46.83 | change = +36.69 }} {{Election box candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = অভিজিৎ দে ভৌমিক | votes = 86,629 | percentage = 44.31 | change = -1.93 }} {{Election box candidate with party link | party = অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক | candidate = অক্ষয় ঠাকুৰ | votes = 10,246 | percentage = 5.24 | change = -30.84 }} {{Election box candidate | party = ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]]) | candidate = নটা | votes = 1,464 | percentage = 0.75 | change = -0.64 }} {{Election box majority | votes = 4,931 | percentage = 2.52 | change = -7.63 }} {{Election box turnout | votes = 1,95,505 | percentage = 83.61 | change = -0.44 }} {{Election box registered electors | electors = 2,33,830 | change = +9.69 }} {{Election box gain with party link | winner = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | loser = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | swing = +19.31 }} {{Election box end}} === ২০১৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০১৬ চনৰ সাধাৰণ বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ ফলাফল তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:<ref name="eci_2016">{{cite web |title=West Bengal General Legislative Election 2016 |url=https://eci.gov.in/files/file/3400-west-bengal-2016/ |publisher=Election Commission of India |accessdate=8 October 2026}}</ref> {{Election box begin | title=[[২০১৬ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: কোচবিহাৰ দক্ষিণ<ref name="eci_2016" />}} {{Election box winning candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = মিহিৰ গোস্বামী | votes = 82,849 | percentage = 46.24 | change = +1.07 }} {{Election box candidate with party link | party = অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক | candidate = দেবাশীষ বণিক | votes = 64,654 | percentage = 36.08 | change = -10.96 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | candidate = নিখিল ৰঞ্জন দে | votes = 18,176 | percentage = 10.14 | change = +5.95 }} {{Election box candidate | party = বহুজন সমাজ পাৰ্টী | candidate = মায়া মজুমদাৰ | votes = 5,197 | percentage = 2.90 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate | party = অমৰা বাঙালী | candidate = অমিতা দাস | votes = 2,703 | percentage = 1.51 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate with party link | party = ছ’চিয়েলিষ্ট ইউনিটি চেণ্টাৰ অৱ ইণ্ডিয়া (কমিউনিষ্ট) | candidate = নাজমা খন্দকাৰ | votes = 1,678 | percentage = 0.94 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate | party = কামতাপুৰ পিপলছ পাৰ্টি (ইউনাইটেড) | candidate = আকিক হুছেইন চৌধুৰী | votes = 1,427 | percentage = 0.80 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate | party = ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]]) | candidate = নটা | votes = 2,489 | percentage = 1.39 | change = ''নতুন'' }} {{Election box majority | votes = 18,195 | percentage = 10.15 | change = +8.28 }} {{Election box turnout | votes = 1,79,173 | percentage = 84.05 | change = +0.13 }} {{Election box registered electors | electors = 2,13,177 | change = +16.85 }} {{Election box gain with party link | winner = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | loser = অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক | swing = +6.02 }} {{Election box end}} === ২০১১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০১১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ ফলাফল আছিল এনেধৰণৰ:<ref name="eci_2011">{{cite web |title=West Bengal General Legislative Election 2011 |url=https://eci.gov.in/files/file/3399-west-bengal-2011/ |publisher=Election Commission of India |accessdate=8 October 2026}}</ref> {{Election box begin | title=[[২০১১ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: কোচবিহাৰ দক্ষিণ<ref name="eci_2011" />}} {{Election box winning candidate with party link | party = অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক | candidate = অক্ষয় ঠাকুৰ | votes = 72,028 | percentage = 47.04 | change = -4.03 }} {{Election box candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = আব্দুল জলিল আহমেদ | votes = 69,165 | percentage = 45.17 | change = +11.29 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | candidate = গায়ত্ৰী কৰ | votes = 6,419 | percentage = 4.19 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate | party = স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী | candidate = সনৎ সেন | votes = 2,207 | percentage = 1.44 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate | party = স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী | candidate = শ্যামল চন্দ্ৰ বৰ্মন | votes = 1,277 | percentage = 0.83 | change = ''নতুন'' }} {{Election box majority | votes = 2,863 | percentage = 1.87 | change = -15.32 }} {{Election box turnout | votes = 1,53,115 | percentage = 83.92 | change = }} {{Election box registered electors | electors = 1,82,453 | change = }} {{Election box hold with party link | winner = অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক | swing = -7.66 }} {{Election box end}} == লগতে চাওক == * [[কোচবিহাৰ জিলা]] * [[পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:পশ্চিমবংগৰ বিধানসভা সমষ্টি]] [[শ্ৰেণী:কোচবিহাৰ জিলা]] 3ob1ngxtmwvjfqegvd2ej7mrjdrh4j8 651901 651900 2026-11-10T06:19:50Z ManjurKhan 18997 /* */ 651901 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | name = কোচবিহাৰ দক্ষিণ | type = SLA | constituency_no = ৪ | map_image = {{Maplink|frame=yes|plain=y|frame-width=300|frame-height=300|frame-align=center|type=shape|from=Vidhan Sabha constituencies/West Bengal/Cooch Behar Dakshin.map}} | map_caption = | state = [[পশ্চিমবঙ্গ]] | division = জলপাইগুড়ি | loksabha_cons = [[কোচবিহাৰ লোকসভা সমষ্টি|কোচবিহাৰ]] | district = [[কোচবিহাৰ জিলা|কোচবিহাৰ]] | established = ১৯৫১ | reservation = মুক্ত (কোনো সংৰক্ষণ নাই) | mla = নিখিল ৰঞ্জন দে | party = {{Party index link|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী}} | alliance = {{Party index link|ৰাষ্ট্ৰীয় গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা}} | latest_election_year = [[২০২১ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২১]] | electors = ২,১৪,৪৪০ }} '''কোচবিহাৰ দক্ষিণ বিধানসভা সমষ্টি''' ({{lang-en|Cooch Behar Dakshin Assembly constituency}}) হৈছে ভাৰতৰ [[পশ্চিমবঙ্গ]] ৰাজ্যৰ ২৯৪ টা বিধানসভা সমষ্টিৰ অন্যতম তথা ৪ নং সমষ্টি। ১৯৫১ চনত প্ৰথম সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ সময়তে এই সমষ্টিটো গঠন কৰা হৈছিল। এই সমষ্টিটো [[কোচবিহাৰ জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত আৰু ১ নং [[কোচবিহাৰ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ (অনুসূচিত জাতিৰ বাবে সংৰক্ষিত) এক অংশ। সমষ্টিটো কোনো সম্প্ৰদায়ৰ বাবে সংৰক্ষিত নহয় অৰ্থাৎ ই এক মুক্ত সমষ্টি। ২০২১ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পৰা [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]]ৰ নিখিল ৰঞ্জন দেয়ে এই সমষ্টিটোক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি আহিছে। {{Pie chart|caption=কোচবিহাৰ দক্ষিণ বিধানসভা সমষ্টিৰ সৰ্বাধিক সফল দলসমূহ (২০১১ চনৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণৰ পিছত)|other=|value1=33.33|label1=[[অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক|'''অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক''' (১ বাৰ)]]|color1=#D50000|value2=33.33|label2=[[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ|'''সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ''' (১ বাৰ)]]|color2={{party color|সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ}}|value3=33.33|label3=[[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|'''ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী''' (১ বাৰ)]]|color3={{party color|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী}}|value4=|label4=|color4=}} == ভৌগোলিক অৱস্থান আৰু সীমা == কোচবিহাৰ দক্ষিণ সমষ্টিটো পশ্চিমবঙ্গৰ উত্তৰ অংশত অৱস্থিত কোচবিহাৰ জিলাৰ ঐতিহাসিক কোচবিহাৰ চহৰ আৰু তাৰ দক্ষিণ অংশ লৈ গঠিত। ভাৰতীয় নিৰ্বাচন আয়োগৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ আদেশ (২০০৮) অনুসৰি, কোচবিহাৰ পৌৰসভা, আৰু কোচবিহাৰ-১ সামূহিক উন্নয়ন খণ্ডৰ অন্তৰ্গত চান্দামাৰী, ফলিমাৰী, গুড়িয়াহাটি-১, গুড়িয়াহাটি-২, জিৰাণপুৰ আৰু পুথিমাৰী ফুলেশ্বৰী গাঁও পঞ্চায়তক সামৰি এই সমষ্টিটো পুনৰ্গঠন কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 2008 |url=https://www.eci.gov.in/Documents/Delimitation/DelimitationofParliamentaryAssemblyConstituenciesOrder-2008(English).pdf |publisher=Election Commission of India |accessdate=8 October 2026 |pages=312–320}}</ref> এই সমষ্টিৰ উত্তৰ দিশত [[কোচবিহাৰ উত্তৰ বিধানসভা সমষ্টি|৩-কোচবিহাৰ উত্তৰ সমষ্টি]], পশ্চিম দিশত [[মাথাভাঙা বিধানসভা সমষ্টি|২-মাথাভাঙা সমষ্টি]] আৰু পূব তথা দক্ষিণ দিশত [[শীতলকুচি বিধানসভা সমষ্টি|৫-শীতলকুচি]] আৰু [[দিনহাটা বিধানসভা সমষ্টি|৭-দিনহাটা সমষ্টি]] অৱস্থিত। কোচবিহাৰ ৰাজপ্ৰাসাদ আৰু তোৰ্ষা নদীৰ উপত্যকা অঞ্চল এই সমষ্টিৰ চৌহদতে পৰে। == বিধানসভাৰ সদস্যসকল == {| class="wikitable sortable" ! চন ! বিজয়ী সদস্য ! colspan="2" | ৰাজনৈতিক দল |- ! colspan="4" | কোচবিহাৰ |- | ১৯৫১ | মজিৰুদ্দিন আহমেদ আৰু যতীন্দ্ৰনাথ সিংহ সৰকাৰ | rowspan="2" style="background-color: {{party color|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ}}" | | rowspan="2" | [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ১৯৫৭ | মজিৰুদ্দিন আহমেদ আৰু সতীশ চন্দ্ৰ ৰায় সিংহ |- ! colspan="4" | কোচবিহাৰ দক্ষিণ |- | ১৯৬২ | সুনীল বসুনিয়া | style="background-color: #D50000" | | [[অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক]] |- | ১৯৬৭ | সন্তোষ কুমাৰ ৰায় | rowspan="3" style="background-color: {{party color|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ}}" | | rowspan="3" | [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ১৯৬৯ | সন্তোষ কুমাৰ ৰায় |- | ১৯৭১ | সন্তোষ কুমাৰ ৰায় |- | ১৯৭২ | সন্তোষ কুমাৰ ৰায় | style="background-color: {{party color|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ}}" | | [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- ! colspan="4" | কোচবিহাৰ পশ্চিম |- | ১৯৭৭ | বিমল কান্তি বসু | rowspan="7" style="background-color: #D50000" | | rowspan="7" | [[অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক]] |- | ১৯৮২ | বিমল কান্তি বসু |- | ১৯৮৭ | বিমল কান্তি বসু |- | ১৯৯১ | সৌমীন্দ্ৰ চন্দ্ৰ দাস |- | ১৯৯৬ | সৌমীন্দ্ৰ চন্দ্ৰ দাস |- | ২০০১ | অক্ষয় ঠাকুৰ |- | ২০০৬ | অক্ষয় ঠাকুৰ |- ! colspan="4" | কোচবিহাৰ দক্ষিণ (পুনৰ্গঠিত) |- | ২০১১ | অক্ষয় ঠাকুৰ | style="background-color: #D50000" | | [[অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক]] |- | ২০১৬ | মিহিৰ গোস্বামী | style="background-color: {{party color|সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ}}" | | [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ]] |- | ২০২১ | নিখিল ৰঞ্জন দে | style="background-color: {{party color|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী}}" | | [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |} == নিৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২১ চনৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচনত [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]]ৰ প্ৰাৰ্থী নিখিল ৰঞ্জন দেয়ে ৪,৯৩১ টা ভোটৰ ব্যৱধানত সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ প্ৰাৰ্থী অভিজিৎ দে ভৌমিকক পৰাস্ত কৰি বিধায়ক হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।<ref name="eci_2021">{{cite web |title=West Bengal General Legislative Election 2021 |url=https://eci.gov.in/files/file/13620-west-bengal-2021/ |publisher=Election Commission of India |accessdate=8 October 2026}}</ref> {{Election box begin | title=[[২০২১ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: কোচবিহাৰ দক্ষিণ<ref name="eci_2021" />}} {{Election box winning candidate with party link | party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | candidate = নিখিল ৰঞ্জন দে | votes = 91,560 | percentage = 46.83 | change = +36.69 }} {{Election box candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = অভিজিৎ দে ভৌমিক | votes = 86,629 | percentage = 44.31 | change = -1.93 }} {{Election box candidate with party link | party = অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক | candidate = অক্ষয় ঠাকুৰ | votes = 10,246 | percentage = 5.24 | change = -30.84 }} {{Election box candidate | party = ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]]) | candidate = নটা | votes = 1,464 | percentage = 0.75 | change = -0.64 }} {{Election box majority | votes = 4,931 | percentage = 2.52 | change = -7.63 }} {{Election box turnout | votes = 1,95,505 | percentage = 83.61 | change = -0.44 }} {{Election box registered electors | electors = 2,33,830 | change = +9.69 }} {{Election box gain with party link | winner = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | loser = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | swing = +19.31 }} {{Election box end}} === ২০১৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০১৬ চনৰ সাধাৰণ বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ ফলাফল তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:<ref name="eci_2016">{{cite web |title=West Bengal General Legislative Election 2016 |url=https://eci.gov.in/files/file/3400-west-bengal-2016/ |publisher=Election Commission of India |accessdate=8 October 2026}}</ref> {{Election box begin | title=[[২০১৬ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: কোচবিহাৰ দক্ষিণ<ref name="eci_2016" />}} {{Election box winning candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = মিহিৰ গোস্বামী | votes = 82,849 | percentage = 46.24 | change = +1.07 }} {{Election box candidate with party link | party = অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক | candidate = দেবাশীষ বণিক | votes = 64,654 | percentage = 36.08 | change = -10.96 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | candidate = নিখিল ৰঞ্জন দে | votes = 18,176 | percentage = 10.14 | change = +5.95 }} {{Election box candidate | party = বহুজন সমাজ পাৰ্টী | candidate = মায়া মজুমদাৰ | votes = 5,197 | percentage = 2.90 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate | party = অমৰা বাঙালী | candidate = অমিতা দাস | votes = 2,703 | percentage = 1.51 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate with party link | party = ছ’চিয়েলিষ্ট ইউনিটি চেণ্টাৰ অৱ ইণ্ডিয়া (কমিউনিষ্ট) | candidate = নাজমা খন্দকাৰ | votes = 1,678 | percentage = 0.94 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate | party = কামতাপুৰ পিপলছ পাৰ্টি (ইউনাইটেড) | candidate = আকিক হুছেইন চৌধুৰী | votes = 1,427 | percentage = 0.80 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate | party = ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]]) | candidate = নটা | votes = 2,489 | percentage = 1.39 | change = ''নতুন'' }} {{Election box majority | votes = 18,195 | percentage = 10.15 | change = +8.28 }} {{Election box turnout | votes = 1,79,173 | percentage = 84.05 | change = +0.13 }} {{Election box registered electors | electors = 2,13,177 | change = +16.85 }} {{Election box gain with party link | winner = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | loser = অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক | swing = +6.02 }} {{Election box end}} === ২০১১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০১১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ ফলাফল আছিল এনেধৰণৰ:<ref name="eci_2011">{{cite web |title=West Bengal General Legislative Election 2011 |url=https://eci.gov.in/files/file/3399-west-bengal-2011/ |publisher=Election Commission of India |accessdate=8 October 2026}}</ref> {{Election box begin | title=[[২০১১ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: কোচবিহাৰ দক্ষিণ<ref name="eci_2011" />}} {{Election box winning candidate with party link | party = অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক | candidate = অক্ষয় ঠাকুৰ | votes = 72,028 | percentage = 47.04 | change = -4.03 }} {{Election box candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = আব্দুল জলিল আহমেদ | votes = 69,165 | percentage = 45.17 | change = +11.29 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | candidate = গায়ত্ৰী কৰ | votes = 6,419 | percentage = 4.19 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate | party = স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী | candidate = সনৎ সেন | votes = 2,207 | percentage = 1.44 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate | party = স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী | candidate = শ্যামল চন্দ্ৰ বৰ্মন | votes = 1,277 | percentage = 0.83 | change = ''নতুন'' }} {{Election box majority | votes = 2,863 | percentage = 1.87 | change = -15.32 }} {{Election box turnout | votes = 1,53,115 | percentage = 83.92 | change = }} {{Election box registered electors | electors = 1,82,453 | change = }} {{Election box hold with party link | winner = অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক | swing = -7.66 }} {{Election box end}} == লগতে চাওক == * [[কোচবিহাৰ জিলা]] * [[পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:পশ্চিমবংগৰ বিধানসভা সমষ্টি]] [[শ্ৰেণী:কোচবিহাৰ জিলা]] jhmpd8imejv2e14vllhubgz2bd741k9 0 140744 651905 2026-11-10T06:37:18Z ManjurKhan 18997 নতুন পৃষ্ঠা 651905 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | name = শীতলকুচি | type = SLA | constituency_no = ৫ | map_image = | map_caption = কোচবিহাৰ জিলাৰ অন্তৰ্গত ৫-শীতলকুচি সমষ্টি | state = [[পশ্চিমবঙ্গ]] | division = জলপাইগুড়ি | loksabha_cons = [[কোচবিহাৰ লোকসভা সমষ্টি|কোচবিহাৰ]] | district = [[কোচবিহাৰ জিলা|কোচবিহাৰ]] | established = ১৯৬২ | reservation = [[অনুসূচীত জাতি আৰু অনুসূচীত জনজাতি|অনুসূচিত জাতি]] | mla = সাবিত্ৰী বৰ্মন | party = {{Party index link|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী}} | alliance = {{Party index link|ৰাষ্ট্ৰীয় গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা}} | latest_election_year = [[২০২৬ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬]] | electors = ২,৮৫,৪৩১ }} '''শীতলকুচি বিধানসভা সমষ্টি''' ({{lang-en|Sitalkuchi Assembly constituency}}) হৈছে ভাৰতৰ [[পশ্চিমবঙ্গ]] ৰাজ্যৰ ২৯৪ টা বিধানসভা সমষ্টিৰ অন্যতম তথা ৫ নং সমষ্টি। ১৯৬২ চনত এই সমষ্টিটো পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে গঠন কৰা হৈছিল। এই সমষ্টিটো [[কোচবিহাৰ জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত আৰু ই ১ নং [[কোচবিহাৰ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ (অনুসূচিত জাতিৰ বাবে সংৰক্ষিত) এক অংশ। সমষ্টিটো [[অনুসূচীত জাতি আৰু অনুসূচীত জনজাতি|অনুসূচিত জাতি]]ৰ প্ৰাৰ্থীৰ বাবে সংৰক্ষিত। ২০২৬ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পৰা [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]]ৰ সাবিত্ৰী বৰ্মনে এই সমষ্টিটোক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি আহিছে। {{Pie chart|caption=শীতলকুচি বিধানসভা সমষ্টিৰ সৰ্বাধিক সফল দলসমূহ (১৯৬২ চনৰ পৰা)|other=|value1=58.33|label1=[[ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী)|'''ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী)''' (৭ বাৰ)]]|color1={{party color|ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী)}}|value2=16.67|label2=[[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ|'''সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ''' (২ বাৰ)]]|color2={{party color|সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ}}|value3=16.67|label3=[[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|'''ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী''' (২ বাৰ)]]|color3={{party color|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী}}|value4=8.33|label4=[[অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক|'''অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক''' (১ বাৰ)]]|color4=#D50000}} == ভৌগোলিক অৱস্থান আৰু সীমা == শীতলকুচি সমষ্টিটো পশ্চিমবঙ্গৰ উত্তৰ অংশত কোচবিহাৰ জিলাৰ দক্ষিণ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত। ভাৰতীয় নিৰ্বাচন আয়োগৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ আদেশ (২০০৮) অনুসৰি, শীতলকুচি সামূহিক উন্নয়ন খণ্ড আৰু মাথাভাঙা-১ সামূহিক উন্নয়ন খণ্ডৰ অন্তৰ্গত বৈৰাগীৰহাট, কুৰ্শামাৰী, মানাবাৰী আৰু শিখৰপুৰ গাঁও পঞ্চায়তক সামৰি এই সমষ্টিটো গঠিত হৈছে। এই সমষ্টিৰ পশ্চিম দিশত [[মেখলিগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি|১-মেখলিগঞ্জ সমষ্টি]], উত্তৰ দিশত [[মাথাভাঙা বিধানসভা সমষ্টি|২-মাথাভাঙা সমষ্টি]], পূব দিশত [[দিনহাটা বিধানসভা সমষ্টি|৭-দিনহাটা সমষ্টি]] আৰু দক্ষিণ দিশত [[বাংলাদেশ]]ৰ আন্তৰ্জাতিক সীমান্ত অৱস্থিত। == বিধানসভাৰ সদস্যসকল == {| class="wikitable sortable" ! চন ! বিজয়ী সদস্য ! colspan="2" | ৰাজনৈতিক দল |- | ১৯৬২ | বিজয় কুমাৰ ৰায় | style="background-color: #D50000" | | [[অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক]] |- | colspan="4" | ''১৯৬৭–১৯৭৭: সমষ্টি বিলুপ্ত আছিল'' |- | ১৯৭৭ | সুধীৰ প্ৰামাণিক | rowspan="7" style="background-color: {{party color|ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী)}}" | | rowspan="7" | [[ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী)]] |- | ১৯৮২ | সুধীৰ প্ৰামাণিক |- | ১৯৮৭ | সুধীৰ প্ৰামাণিক |- | ১৯৯১ | সুধীৰ প্ৰামাণিক |- | ১৯৯৬ | সুধীৰ প্ৰামাণিক |- | ২০০১ | সুধীৰ প্ৰামাণিক |- | ২০০৬ | হৰিশ চন্দ্ৰ বৰ্মন |- | ২০১১ | হিতেন বৰ্মন | rowspan="2" style="background-color: {{party color|সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ}}" | | rowspan="2" | [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ]] |- | ২০১৬ | হিতেন বৰ্মন |- | ২০২১ | বাৰেন চন্দ্ৰ বৰ্মন | rowspan="2" style="background-color: {{party color|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী}}" | | rowspan="2" | [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- | ২০২৬ | সাবিত্ৰী বৰ্মন |} == নিৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২৬ চনৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচনত [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]]ৰ প্ৰাৰ্থী সাবিত্ৰী বৰ্মনে ২৫,২৭৮ টা ভোটৰ ব্যৱধানত সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ প্ৰাৰ্থী হৰিহৰ দাসক পৰাস্ত কৰি বিধায়ক হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। {{Election box begin | title=[[২০২৬ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: শীতলকুচি}} {{Election box winning candidate with party link | party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | candidate = সাবিত্ৰী বৰ্মন | votes = 1,44,367 | percentage = 53.64 | change = +2.83 }} {{Election box candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = হৰিহৰ দাস | votes = 1,19,089 | percentage = 44.25 | change = +0.69 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) | candidate = সুধাংশু প্ৰামাণিক | votes = 3,115 | percentage = 1.16 | change = -1.58 }} {{Election box candidate | party = ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]]) | candidate = নটা | votes = 2,560 | percentage = 0.95 | change = -0.17 }} {{Election box majority | votes = 25,278 | percentage = 9.39 | change = +2.14 }} {{Election box turnout | votes = 2,69,131 | percentage = 94.29 | change = +8.72 }} {{Election box registered electors | electors = 2,85,431 | change = }} {{Election box hold with party link | winner = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | swing = +1.07 }} {{Election box end}} === ২০২১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২১ চনৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচনত [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]]ৰ প্ৰাৰ্থী বাৰেন চন্দ্ৰ বৰ্মনে ১৭,৮১৫ টা ভোটৰ ব্যৱধানত সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ প্ৰাৰ্থী পাৰ্থপ্ৰতিম ৰায়ক পৰাস্ত কৰি বিধায়ক হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।<ref name="eci_2021">{{cite web |title=West Bengal General Legislative Election 2021 |url=https://eci.gov.in/files/file/13620-west-bengal-2021/ |publisher=Election Commission of India |accessdate=8 October 2026}}</ref> {{Election box begin | title=[[২০২১ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: শীতলকুচি<ref name="eci_2021" />}} {{Election box winning candidate with party link | party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | candidate = বাৰেন চন্দ্ৰ বৰ্মন | votes = 1,24,955 | percentage = 50.81 | change = +38.92 }} {{Election box candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = পাৰ্থপ্ৰতিম ৰায় | votes = 1,07,140 | percentage = 43.56 | change = -0.62 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) | candidate = সুধাংশু প্ৰামাণিক | votes = 6,720 | percentage = 2.74 | change = -34.72 }} {{Election box candidate | party = কামতাপুৰ পিপলছ পাৰ্টি (ইউনাইটেড) | candidate = জগদীশ বৰ্মন | votes = 1,846 | percentage = 0.75 | change = -1.41 }} {{Election box candidate | party = বহুজন সমাজ পাৰ্টী | candidate = গৌতম বৰ্মন | votes = 1,595 | percentage = 0.65 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate | party = ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]]) | candidate = নটা | votes = 2,743 | percentage = 1.12 | change = -0.42 }} {{Election box majority | votes = 17,815 | percentage = 7.25 | change = +0.53 }} {{Election box turnout | votes = 2,45,999 | percentage = 85.57 | change = -2.46 }} {{Election box registered electors | electors = 2,87,482 | change = +21.21 }} {{Election box gain with party link | winner = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | loser = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | swing = +19.77 }} {{Election box end}} === ২০১৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০১৬ চনৰ সাধাৰণ বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ ফলাফল তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:<ref name="eci_2016">{{cite web |title=West Bengal General Legislative Election 2016 |url=https://eci.gov.in/files/file/3400-west-bengal-2016/ |publisher=Election Commission of India |accessdate=8 October 2026}}</ref> {{Election box begin | title=[[২০১৬ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: শীতলকুচি<ref name="eci_2016" />}} {{Election box winning candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = হিতেন বৰ্মন | votes = 1,01,647 | percentage = 44.18 | change = -0.04 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) | candidate = নামদীপ্তি অধিকাৰী | votes = 86,164 | percentage = 37.46 | change = -6.63 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | candidate = বাৰেন চন্দ্ৰ বৰ্মন | votes = 27,347 | percentage = 11.89 | change = +7.28 }} {{Election box candidate | party = কামতাপুৰ পিপলছ পাৰ্টি (ইউনাইটেড) | candidate = প্ৰেমানন্দ বৰ্মন | votes = 4,953 | percentage = 2.16 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate | party = ছ’চিয়েলিষ্ট ইউনিটি চেণ্টাৰ অৱ ইণ্ডিয়া (কমিউনিষ্ট) | candidate = অনিল চন্দ্ৰ বৰ্মন | votes = 2,228 | percentage = 0.97 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate | party = অমৰা বাঙালী | candidate = মনীন্দ্ৰ নাথ ৰায় | votes = 1,972 | percentage = 0.86 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate | party = ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]]) | candidate = নটা | votes = 3,556 | percentage = 1.54 | change = ''নতুন'' }} {{Election box majority | votes = 15,483 | percentage = 6.72 | change = +6.59 }} {{Election box turnout | votes = 2,30,064 | percentage = 88.03 | change = -0.42 }} {{Election box registered electors | electors = 2,37,175 | change = +9.58 }} {{Election box hold with party link | winner = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | swing = -0.04 }} {{Election box end}} === ২০১১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০১১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ ফলাফল আছিল এনেধৰণৰ:<ref name="eci_2011">{{cite web |title=West Bengal General Legislative Election 2011 |url=https://eci.gov.in/files/file/3399-west-bengal-2011/ |publisher=Election Commission of India |accessdate=8 October 2026}}</ref> {{Election box begin | title=[[২০১১ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: শীতলকুচি<ref name="eci_2011" />}} {{Election box winning candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = হিতেন বৰ্মন | votes = 84,651 | percentage = 44.22 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) | candidate = বিশ্বনাথ প্ৰামাণিক | votes = 84,394 | percentage = 44.09 | change = -6.44 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | candidate = ভৱেন্দ্ৰ নাথ বৰ্মন | votes = 8,829 | percentage = 4.61 | change = -1.61 }} {{Election box candidate with party link | party = ঝাৰখণ্ড মুক্তি মৰ্চা | candidate = সুবল বৰ্মন | votes = 6,000 | percentage = 3.13 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate | party = বহুজন সমাজ পাৰ্টী | candidate = সুনীল বৰ্মন | votes = 4,685 | percentage = 2.45 | change = -0.99 }} {{Election box candidate | party = স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী | candidate = বংশীবদন বৰ্মন | votes = 1,945 | percentage = 1.02 | change = ''নতুন'' }} {{Election box majority | votes = 257 | percentage = 0.13 | change = -13.26 }} {{Election box turnout | votes = 1,91,453 | percentage = 88.45 | change = +2.23 }} {{Election box registered electors | electors = 2,16,432 | change = +25.75 }} {{Election box gain with party link | winner = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | loser = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) | swing = +13.39 }} {{Election box end}} == লগতে চাওক == * [[কোচবিহাৰ জিলা]] * [[পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:পশ্চিমবংগৰ বিধানসভা সমষ্টি]] [[শ্ৰেণী:কোচবিহাৰ জিলা]] kolbxdbrvkf949fe6m3svmu2fiehx99 651946 651905 2026-11-10T11:07:15Z ManjurKhan 18997 /* */ 651946 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | name = শীতলকুচি | type = SLA | constituency_no = ৫ | map_image = {{Maplink|frame=yes|plain=y|frame-width=300|frame-height=300|frame-align=center|type=shape|from=Vidhan Sabha constituencies/West Bengal/Sitalkuchi.map}} | map_caption = | state = [[পশ্চিমবঙ্গ]] | division = জলপাইগুড়ি | loksabha_cons = [[কোচবিহাৰ লোকসভা সমষ্টি|কোচবিহাৰ]] | district = [[কোচবিহাৰ জিলা|কোচবিহাৰ]] | established = ১৯৬২ | reservation = [[অনুসূচীত জাতি আৰু অনুসূচীত জনজাতি|অনুসূচিত জাতি]] | mla = সাবিত্ৰী বৰ্মন | party = {{Party index link|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী}} | alliance = {{Party index link|ৰাষ্ট্ৰীয় গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা}} | latest_election_year = [[২০২৬ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬]] | electors = ২,৮৫,৪৩১ }} '''শীতলকুচি বিধানসভা সমষ্টি''' ({{lang-en|Sitalkuchi Assembly constituency}}) হৈছে ভাৰতৰ [[পশ্চিমবঙ্গ]] ৰাজ্যৰ ২৯৪ টা বিধানসভা সমষ্টিৰ অন্যতম তথা ৫ নং সমষ্টি। ১৯৬২ চনত এই সমষ্টিটো পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে গঠন কৰা হৈছিল। এই সমষ্টিটো [[কোচবিহাৰ জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত আৰু ই ১ নং [[কোচবিহাৰ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ (অনুসূচিত জাতিৰ বাবে সংৰক্ষিত) এক অংশ। সমষ্টিটো [[অনুসূচীত জাতি আৰু অনুসূচীত জনজাতি|অনুসূচিত জাতি]]ৰ প্ৰাৰ্থীৰ বাবে সংৰক্ষিত। ২০২৬ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পৰা [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]]ৰ সাবিত্ৰী বৰ্মনে এই সমষ্টিটোক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি আহিছে। {{Pie chart|caption=শীতলকুচি বিধানসভা সমষ্টিৰ সৰ্বাধিক সফল দলসমূহ (১৯৬২ চনৰ পৰা)|other=|value1=58.33|label1=[[ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী)|'''ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী)''' (৭ বাৰ)]]|color1={{party color|ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী)}}|value2=16.67|label2=[[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ|'''সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ''' (২ বাৰ)]]|color2={{party color|সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ}}|value3=16.67|label3=[[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|'''ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী''' (২ বাৰ)]]|color3={{party color|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী}}|value4=8.33|label4=[[অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক|'''অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক''' (১ বাৰ)]]|color4=#D50000}} == ভৌগোলিক অৱস্থান আৰু সীমা == শীতলকুচি সমষ্টিটো পশ্চিমবঙ্গৰ উত্তৰ অংশত কোচবিহাৰ জিলাৰ দক্ষিণ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত। ভাৰতীয় নিৰ্বাচন আয়োগৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ আদেশ (২০০৮) অনুসৰি, শীতলকুচি সামূহিক উন্নয়ন খণ্ড আৰু মাথাভাঙা-১ সামূহিক উন্নয়ন খণ্ডৰ অন্তৰ্গত বৈৰাগীৰহাট, কুৰ্শামাৰী, মানাবাৰী আৰু শিখৰপুৰ গাঁও পঞ্চায়তক সামৰি এই সমষ্টিটো গঠিত হৈছে। এই সমষ্টিৰ পশ্চিম দিশত [[মেখলিগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি|১-মেখলিগঞ্জ সমষ্টি]], উত্তৰ দিশত [[মাথাভাঙা বিধানসভা সমষ্টি|২-মাথাভাঙা সমষ্টি]], পূব দিশত [[দিনহাটা বিধানসভা সমষ্টি|৭-দিনহাটা সমষ্টি]] আৰু দক্ষিণ দিশত [[বাংলাদেশ]]ৰ আন্তৰ্জাতিক সীমান্ত অৱস্থিত। == বিধানসভাৰ সদস্যসকল == {| class="wikitable sortable" ! চন ! বিজয়ী সদস্য ! colspan="2" | ৰাজনৈতিক দল |- | ১৯৬২ | বিজয় কুমাৰ ৰায় | style="background-color: #D50000" | | [[অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক]] |- | colspan="4" | ''১৯৬৭–১৯৭৭: সমষ্টি বিলুপ্ত আছিল'' |- | ১৯৭৭ | সুধীৰ প্ৰামাণিক | rowspan="7" style="background-color: {{party color|ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী)}}" | | rowspan="7" | [[ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী)]] |- | ১৯৮২ | সুধীৰ প্ৰামাণিক |- | ১৯৮৭ | সুধীৰ প্ৰামাণিক |- | ১৯৯১ | সুধীৰ প্ৰামাণিক |- | ১৯৯৬ | সুধীৰ প্ৰামাণিক |- | ২০০১ | সুধীৰ প্ৰামাণিক |- | ২০০৬ | হৰিশ চন্দ্ৰ বৰ্মন |- | ২০১১ | হিতেন বৰ্মন | rowspan="2" style="background-color: {{party color|সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ}}" | | rowspan="2" | [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ]] |- | ২০১৬ | হিতেন বৰ্মন |- | ২০২১ | বাৰেন চন্দ্ৰ বৰ্মন | rowspan="2" style="background-color: {{party color|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী}}" | | rowspan="2" | [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- | ২০২৬ | সাবিত্ৰী বৰ্মন |} == নিৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২৬ চনৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচনত [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]]ৰ প্ৰাৰ্থী সাবিত্ৰী বৰ্মনে ২৫,২৭৮ টা ভোটৰ ব্যৱধানত সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ প্ৰাৰ্থী হৰিহৰ দাসক পৰাস্ত কৰি বিধায়ক হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। {{Election box begin | title=[[২০২৬ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: শীতলকুচি}} {{Election box winning candidate with party link | party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | candidate = সাবিত্ৰী বৰ্মন | votes = 1,44,367 | percentage = 53.64 | change = +2.83 }} {{Election box candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = হৰিহৰ দাস | votes = 1,19,089 | percentage = 44.25 | change = +0.69 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) | candidate = সুধাংশু প্ৰামাণিক | votes = 3,115 | percentage = 1.16 | change = -1.58 }} {{Election box candidate | party = ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]]) | candidate = নটা | votes = 2,560 | percentage = 0.95 | change = -0.17 }} {{Election box majority | votes = 25,278 | percentage = 9.39 | change = +2.14 }} {{Election box turnout | votes = 2,69,131 | percentage = 94.29 | change = +8.72 }} {{Election box registered electors | electors = 2,85,431 | change = }} {{Election box hold with party link | winner = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | swing = +1.07 }} {{Election box end}} === ২০২১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২১ চনৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচনত [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]]ৰ প্ৰাৰ্থী বাৰেন চন্দ্ৰ বৰ্মনে ১৭,৮১৫ টা ভোটৰ ব্যৱধানত সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ প্ৰাৰ্থী পাৰ্থপ্ৰতিম ৰায়ক পৰাস্ত কৰি বিধায়ক হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।<ref name="eci_2021">{{cite web |title=West Bengal General Legislative Election 2021 |url=https://eci.gov.in/files/file/13620-west-bengal-2021/ |publisher=Election Commission of India |accessdate=8 October 2026}}</ref> {{Election box begin | title=[[২০২১ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: শীতলকুচি<ref name="eci_2021" />}} {{Election box winning candidate with party link | party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | candidate = বাৰেন চন্দ্ৰ বৰ্মন | votes = 1,24,955 | percentage = 50.81 | change = +38.92 }} {{Election box candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = পাৰ্থপ্ৰতিম ৰায় | votes = 1,07,140 | percentage = 43.56 | change = -0.62 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) | candidate = সুধাংশু প্ৰামাণিক | votes = 6,720 | percentage = 2.74 | change = -34.72 }} {{Election box candidate | party = কামতাপুৰ পিপলছ পাৰ্টি (ইউনাইটেড) | candidate = জগদীশ বৰ্মন | votes = 1,846 | percentage = 0.75 | change = -1.41 }} {{Election box candidate | party = বহুজন সমাজ পাৰ্টী | candidate = গৌতম বৰ্মন | votes = 1,595 | percentage = 0.65 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate | party = ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]]) | candidate = নটা | votes = 2,743 | percentage = 1.12 | change = -0.42 }} {{Election box majority | votes = 17,815 | percentage = 7.25 | change = +0.53 }} {{Election box turnout | votes = 2,45,999 | percentage = 85.57 | change = -2.46 }} {{Election box registered electors | electors = 2,87,482 | change = +21.21 }} {{Election box gain with party link | winner = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | loser = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | swing = +19.77 }} {{Election box end}} === ২০১৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০১৬ চনৰ সাধাৰণ বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ ফলাফল তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:<ref name="eci_2016">{{cite web |title=West Bengal General Legislative Election 2016 |url=https://eci.gov.in/files/file/3400-west-bengal-2016/ |publisher=Election Commission of India |accessdate=8 October 2026}}</ref> {{Election box begin | title=[[২০১৬ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: শীতলকুচি<ref name="eci_2016" />}} {{Election box winning candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = হিতেন বৰ্মন | votes = 1,01,647 | percentage = 44.18 | change = -0.04 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) | candidate = নামদীপ্তি অধিকাৰী | votes = 86,164 | percentage = 37.46 | change = -6.63 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | candidate = বাৰেন চন্দ্ৰ বৰ্মন | votes = 27,347 | percentage = 11.89 | change = +7.28 }} {{Election box candidate | party = কামতাপুৰ পিপলছ পাৰ্টি (ইউনাইটেড) | candidate = প্ৰেমানন্দ বৰ্মন | votes = 4,953 | percentage = 2.16 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate | party = ছ’চিয়েলিষ্ট ইউনিটি চেণ্টাৰ অৱ ইণ্ডিয়া (কমিউনিষ্ট) | candidate = অনিল চন্দ্ৰ বৰ্মন | votes = 2,228 | percentage = 0.97 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate | party = অমৰা বাঙালী | candidate = মনীন্দ্ৰ নাথ ৰায় | votes = 1,972 | percentage = 0.86 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate | party = ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]]) | candidate = নটা | votes = 3,556 | percentage = 1.54 | change = ''নতুন'' }} {{Election box majority | votes = 15,483 | percentage = 6.72 | change = +6.59 }} {{Election box turnout | votes = 2,30,064 | percentage = 88.03 | change = -0.42 }} {{Election box registered electors | electors = 2,37,175 | change = +9.58 }} {{Election box hold with party link | winner = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | swing = -0.04 }} {{Election box end}} === ২০১১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০১১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ ফলাফল আছিল এনেধৰণৰ:<ref name="eci_2011">{{cite web |title=West Bengal General Legislative Election 2011 |url=https://eci.gov.in/files/file/3399-west-bengal-2011/ |publisher=Election Commission of India |accessdate=8 October 2026}}</ref> {{Election box begin | title=[[২০১১ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: শীতলকুচি<ref name="eci_2011" />}} {{Election box winning candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = হিতেন বৰ্মন | votes = 84,651 | percentage = 44.22 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) | candidate = বিশ্বনাথ প্ৰামাণিক | votes = 84,394 | percentage = 44.09 | change = -6.44 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | candidate = ভৱেন্দ্ৰ নাথ বৰ্মন | votes = 8,829 | percentage = 4.61 | change = -1.61 }} {{Election box candidate with party link | party = ঝাৰখণ্ড মুক্তি মৰ্চা | candidate = সুবল বৰ্মন | votes = 6,000 | percentage = 3.13 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate | party = বহুজন সমাজ পাৰ্টী | candidate = সুনীল বৰ্মন | votes = 4,685 | percentage = 2.45 | change = -0.99 }} {{Election box candidate | party = স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী | candidate = বংশীবদন বৰ্মন | votes = 1,945 | percentage = 1.02 | change = ''নতুন'' }} {{Election box majority | votes = 257 | percentage = 0.13 | change = -13.26 }} {{Election box turnout | votes = 1,91,453 | percentage = 88.45 | change = +2.23 }} {{Election box registered electors | electors = 2,16,432 | change = +25.75 }} {{Election box gain with party link | winner = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | loser = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) | swing = +13.39 }} {{Election box end}} == লগতে চাওক == * [[কোচবিহাৰ জিলা]] * [[পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:পশ্চিমবংগৰ বিধানসভা সমষ্টি]] [[শ্ৰেণী:কোচবিহাৰ জিলা]] 3ci4r4qnhjic8lbcpeghvfg2uzwadts 2 140745 651937 2026-11-10T09:24:23Z Dr. GItanjali Hazarika 52533 নতুন পৃষ্ঠা: মোৰ নাম '''গীতাঞ্জলি হাজৰিকা''', মোৰ ঘৰ আমবাৰী ফটাশিলত। 651937 wikitext text/x-wiki মোৰ নাম '''গীতাঞ্জলি হাজৰিকা''', মোৰ ঘৰ আমবাৰী ফটাশিলত। 90wrvghjy8vtl5hckimv60tf9i6b3mt 0 140746 651948 2026-11-10T11:12:41Z ManjurKhan 18997 নতুন পৃষ্ঠা 651948 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | name = সিতাই | type = SLA | constituency_no = ৬ | map_image = | map_caption = কোচবিহাৰ জিলাৰ অন্তৰ্গত ৬-সিতাই সমষ্টি | state = [[পশ্চিমবঙ্গ]] | division = জলপাইগুড়ি | loksabha_cons = [[কোচবিহাৰ লোকসভা সমষ্টি|কোচবিহাৰ]] | district = [[কোচবিহাৰ জিলা|কোচবিহাৰ]] | established = ১৯৬৭ | reservation = [[অনুসূচীত জাতি আৰু অনুসূচীত জনজাতি|অনুসূচিত জাতি]] | mla = সংগীতা ৰায় | party = {{Party index link|সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ}} | alliance = {{Party index link|ভাৰতীয় জাতীয় উন্নয়নমূলক অন্তৰ্ভুক্ত মৰ্চা}} | latest_election_year = [[২০২৬ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬]] | electors = ২,৭৩,৩৬২ }} '''সিতাই বিধানসভা সমষ্টি''' ({{lang-en|Sitai Assembly constituency}}) হৈছে ভাৰতৰ [[পশ্চিমবঙ্গ]] ৰাজ্যৰ ২৯৪ টা বিধানসভা সমষ্টিৰ অন্যতম তথা ৬ নং সমষ্টি। ১৯৬৭ চনত এই সমষ্টিটো পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে গঠন কৰা হৈছিল। এই সমষ্টিটো [[কোচবিহাৰ জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত আৰু ই ১ নং [[কোচবিহাৰ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ (অনুসূচিত জাতিৰ বাবে সংৰক্ষিত) এক অংশ। সমষ্টিটো [[অনুসূচীত জাতি আৰু অনুসূচীত জনজাতি|অনুসূচিত জাতি]]ৰ প্ৰাৰ্থীৰ বাবে সংৰক্ষিত। ২০২৪ চনৰ উপ-নিৰ্বাচন আৰু পৰৱৰ্তী ২০২৬ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পৰা [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ]]ৰ সংগীতা ৰায়ে এই সমষ্টিটোক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি আহিছে। {{Pie chart|caption=সিতাই বিধানসভা সমষ্টিৰ সৰ্বাধিক সফল দলসমূহ (১৯৬৭ চনৰ পৰা)|other=|value1=37.50|label1=[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|'''ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ''' (৬ বাৰ)]]|color1={{party color|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ}}|value2=31.25|label2=[[অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক|'''অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক''' (৫ বাৰ)]]|color2=#D50000|value3=25.00|label3=[[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ|'''সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ''' (৪ বাৰ)]]|color3={{party color|সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ}}|value4=6.25|label4=[[নিৰ্দলীয় ৰাজনীতিবিদ|'''স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী''' (১ বাৰ)]]|color4=#DCDCDC}} == ভৌগোলিক অৱস্থান আৰু সীমা == সিতাই সমষ্টিটো পশ্চিমবঙ্গৰ উত্তৰ অংশত কোচবিহাৰ জিলাৰ দক্ষিণ সীমান্তত অৱস্থিত। ভাৰতীয় নিৰ্বাচন আয়োগৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ আদেশ (২০০৮) অনুসৰি, সমগ্ৰ সিতাই সামূহিক উন্নয়ন খণ্ড আৰু দিনহাটা-১ সামূহিক উন্নয়ন খণ্ডৰ অন্তৰ্গত ব্ৰহ্মোত্তৰ চত্ৰা, দিনহাটা ভিলেজ-১, দিনহাটা ভিলেজ-২ আৰু পুথিমাৰী-১ গাঁও পঞ্চায়তক লৈ এই সমষ্টিটো গঠিত হৈছে।<ref>{{cite web |title=Delimitation Commission Order No. 18 |url=https://www.eci.gov.in/Documents/Delimitation/DelimitationofParliamentaryAssemblyConstituenciesOrder-2008(English).pdf |publisher=Election Commission of India |accessdate=8 October 2026 |pages=312–320}}</ref> এই সমষ্টিৰ পশ্চিম দিশত [[শীতলকুচি বিধানসভা সমষ্টি|৫-শীতলকুচি সমষ্টি]], উত্তৰ দিশত [[দিনহাটা বিধানসভা সমষ্টি|৭-দিনহাটা সমষ্টি]] আৰু পূব তথা দক্ষিণ দিশত [[বাংলাদেশ]]ৰ আন্তৰ্জাতিক সীমান্ত অৱস্থিত। == বিধানসভাৰ সদস্যসকল == {| class="wikitable sortable" ! চন ! বিজয়ী সদস্য ! colspan="2" | ৰাজনৈতিক দল |- | ১৯৬৭ | rowspan="4" | ড° মহম্মদ ফজলে হক | rowspan="4" style="background-color: {{party color|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ}}" | | rowspan="4" | [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ১৯৬৯ |- | ১৯৭১ |- | ১৯৭২ |- | ১৯৭৭ | দীপক সেনগুপ্ত | rowspan="3" style="background-color: #D50000" | | rowspan="3" | [[অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক]] |- | ১৯৮২ | দীপক সেনগুপ্ত |- | ১৯৮৭ | দীপক সেনগুপ্ত |- | ১৯৯১ | দীপক সেনগুপ্ত | style="background-color: #D50000" | | [[অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক]] |- | ১৯৯৬ | ড° মহম্মদ ফজলে হক | style="background-color: #DCDCDC" | | [[নিৰ্দলীয় ৰাজনীতিবিদ|স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী]] |- | ২০০১ | নৃপেন্দ্ৰ নাথ ৰায় | style="background-color: #D50000" | | [[অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক]] |- | ২০০৬ | ড° মহম্মদ ফজলে হক | rowspan="2" style="background-color: {{party color|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ}}" | | rowspan="2" | [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ২০১১ | কেশৱ চন্দ্ৰ ৰায় |- | ২০১৬ | জগদীশ চন্দ্ৰ বৰ্মা বসুনিয়া | rowspan="4" style="background-color: {{party color|সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ}}" | | rowspan="4" | [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ]] |- | ২০২১ | জগদীশ চন্দ্ৰ বৰ্মা বসুনিয়া{{Efn|২০২৪ চনৰ লোকসভা নিৰ্বাচনত সাংসদ নিৰ্বাচিত হোৱাৰ বাবে পদত্যাগ কৰে।}} |- | ২০২৪ (উপ-নিৰ্বাচন)^ | rowspan="2" | সংগীতা ৰায় |- | ২০২৬ |} *^ উপ-নিৰ্বাচনক সূচায় == নিৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২৬ চনৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচনত [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ]]ৰ প্ৰাৰ্থী সংগীতা ৰায়ে ২,৭২১ টা ভোটৰ ব্যৱধানত ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টীৰ প্ৰাৰ্থী আশুতোষ বৰ্মাক পৰাস্ত কৰি বিধায়ক হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। {{Election box begin | title=[[২০২৬ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: সিতাই}} {{Election box winning candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = সংগীতা ৰায় | votes = 1,28,188 | percentage = 48.31 | change = -27.77 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | candidate = আশুতোষ বৰ্মা | votes = 1,25,467 | percentage = 47.29 | change = +31.09 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) | candidate = গোবিন্দ ৰায় | votes = 5,321 | percentage = 2.00 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate with party link | party = ছ’চিয়েলিষ্ট ইউনিটি চেণ্টাৰ অৱ ইণ্ডিয়া (কমিউনিষ্ট) | candidate = সুধীৰ ৰায় | votes = 1,809 | percentage = 0.68 | change = }} {{Election box candidate | party = ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]]) | candidate = নটা | votes = 2,210 | percentage = 0.83 | change = }} {{Election box majority | votes = 2,721 | percentage = 1.02 | change = -58.86 }} {{Election box turnout | votes = 2,65,456 | percentage = 97.11 | change = +17.15 }} {{Election box registered electors | electors = 2,73,362 | change = }} {{Election box hold with party link | winner = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | swing = -29.43 }} {{Election box end}} === ২০২৪ চনৰ উপ-নিৰ্বাচন === সাংসদ হিচাপে নিৰ্বাচিত হোৱাৰ পাছত জগদীশ চন্দ্ৰ বৰ্মা বসুনিয়াই পদত্যাগ কৰাত ২০২৪ চনৰ ১৩ নৱেম্বৰত উপ-নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয়। ২৩ নৱেম্বৰত ঘোষিত ফলাফল অনুসৰি [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ]]ৰ সংগীতা ৰায়ে ১,৩০,৬৩৬ টা ভোটৰ বিপুল ব্যৱধানত জয়লাভ কৰে। {{Election box begin | title=[[২০২৪ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা উপ-নিৰ্বাচন]]: সিতাই<ref name="bypoll_2024">{{cite news |title=West Bengal bypolls: TMC's Sangita Roy bags Sitai seat with 1,30,636 vote margin |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/west-bengal-bypolls-tmcs-sangita-roy-bags-sitai-seat-with-130636-vote-margin/articleshow/115598687.cms |work=The Times of India |date=23 November 2024 |accessdate=8 October 2026}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = সংগীতা ৰায় | votes = 1,65,984 | percentage = 76.08 | change = +26.66 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | candidate = দীপক কুমাৰ ৰায় | votes = 35,348 | percentage = 16.20 | change = -28.98 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | candidate = হৰিহৰ ৰায় সিংহ | votes = 11,281 | percentage = 5.17 | change = +2.78 }} {{Election box candidate | party = স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী | candidate = অৰুণ কুমাৰ বৰ্মা | votes = 1,731 | percentage = 0.79 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate | party = ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]]) | candidate = নটা | votes = 1,842 | percentage = 0.84 | change = -0.19 }} {{Election box majority | votes = 1,30,636 | percentage = 59.88 | change = +55.64 }} {{Election box turnout | votes = 2,18,174 | percentage = 79.96 | change = -2.23 }} {{Election box registered electors | electors = 3,02,342 | change = +4.05 }} {{Election box hold with party link | winner = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | swing = +27.82 }} {{Election box end}} === ২০২১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২১ চনৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচনত [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ]]ৰ প্ৰাৰ্থী জগদীশ চন্দ্ৰ বৰ্মা বসুনিয়াই ১০,১১২ টা ভোটৰ ব্যৱধানত ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টীৰ প্ৰাৰ্থী দীপক কুমাৰ ৰায়ক পৰাস্ত কৰি বিধায়ক হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।<ref name="eci_2021">{{cite web |title=West Bengal General Legislative Election 2021 |url=https://eci.gov.in/files/file/13620-west-bengal-2021/ |publisher=Election Commission of India |accessdate=8 October 2026}}</ref> {{Election box begin | title=[[২০২১ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: সিতাই<ref name="eci_2021" />}} {{Election box winning candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = জগদীশ চন্দ্ৰ বৰ্মা বসুনিয়া | votes = 1,17,908 | percentage = 49.42 | change = +2.03 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | candidate = দীপক কুমাৰ ৰায় | votes = 1,07,796 | percentage = 45.18 | change = +32.44 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | candidate = কেশৱ চন্দ্ৰ ৰায় | votes = 5,704 | percentage = 2.39 | change = -33.43 }} {{Election box candidate | party = অমৰা বাঙালী | candidate = সুপেন চন্দ্ৰ ৰায় | votes = 2,130 | percentage = 0.89 | change = -0.19 }} {{Election box candidate | party = স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী | candidate = প্ৰসেনজিৎ ৰায় | votes = 1,776 | percentage = 0.74 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate | party = ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]]) | candidate = নটা | votes = 2,467 | percentage = 1.03 | change = -0.42 }} {{Election box majority | votes = 10,112 | percentage = 4.24 | change = -7.33 }} {{Election box turnout | votes = 2,38,824 | percentage = 82.19 | change = -3.07 }} {{Election box registered electors | electors = 2,90,568 | change = +13.14 }} {{Election box hold with party link | winner = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | swing = -15.21 }} {{Election box end}} === ২০১৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০১৬ চনৰ সাধাৰণ বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ ফলাফল তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:<ref name="eci_2016">{{cite web |title=West Bengal General Legislative Election 2016 |url=https://eci.gov.in/files/file/3400-west-bengal-2016/ |publisher=Election Commission of India |accessdate=8 October 2026}}</ref> {{Election box begin | title=[[২০১৬ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: সিতাই<ref name="eci_2016" />}} {{Election box winning candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = জগদীশ চন্দ্ৰ বৰ্মা বসুনিয়া | votes = 1,03,546 | percentage = 47.39 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | candidate = কেশৱ চন্দ্ৰ ৰায় | votes = 78,289 | percentage = 35.82 | change = -10.85 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | candidate = দীপক কুমাৰ ৰায় | votes = 27,849 | percentage = 12.74 | change = +8.99 }} {{Election box candidate | party = অমৰা বাঙালী | candidate = সুপেন চন্দ্ৰ ৰায় | votes = 2,364 | percentage = 1.08 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate with party link | party = ছ’চিয়েলিষ্ট ইউনিটি চেণ্টাৰ অৱ ইণ্ডিয়া (কমিউনিষ্ট) | candidate = প্ৰভাত চন্দ্ৰ ৰায় | votes = 1,939 | percentage = 0.89 | change = -0.30 }} {{Election box candidate | party = ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]]) | candidate = নটা | votes = 3,174 | percentage = 1.45 | change = ''নতুন'' }} {{Election box majority | votes = 25,257 | percentage = 11.57 | change = +10.65 }} {{Election box turnout | votes = 2,18,510 | percentage = 85.26 | change = +0.67 }} {{Election box registered electors | electors = 2,56,861 | change = +14.66 }} {{Election box gain with party link | winner = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | loser = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | swing = +29.12 }} {{Election box end}} === ২০১১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০১১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ ফলাফল আছিল এনেধৰণৰ:<ref name="eci_2011">{{cite web |title=West Bengal General Legislative Election 2011 |url=https://eci.gov.in/files/file/3399-west-bengal-2011/ |publisher=Election Commission of India |accessdate=8 October 2026}}</ref> {{Election box begin | title=[[২০১১ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: সিতাই<ref name="eci_2011" />}} {{Election box winning candidate with party link | party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | candidate = কেশৱ চন্দ্ৰ ৰায় | votes = 88,435 | percentage = 46.67 | change = -0.84 }} {{Election box candidate with party link | party = অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক | candidate = দীপক কুমাৰ ৰায় | votes = 86,698 | percentage = 45.75 | change = -0.42 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | candidate = ভৱতোষ ৰায় | votes = 7,109 | percentage = 3.75 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate | party = স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী | candidate = পুণ্য ব্ৰত ৰায় | votes = 2,746 | percentage = 1.45 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate with party link | party = ছ’চিয়েলিষ্ট ইউনিটি চেণ্টাৰ অৱ ইণ্ডিয়া (কমিউনিষ্ট) | candidate = প্ৰভাত চন্দ্ৰ ৰায় | votes = 2,254 | percentage = 1.19 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate | party = বহুজন সমাজ পাৰ্টী | candidate = মণি ভূষণ ৰায় | votes = 2,252 | percentage = 1.19 | change = -0.40 }} {{Election box majority | votes = 1,737 | percentage = 0.92 | change = -0.42 }} {{Election box turnout | votes = 1,89,494 | percentage = 84.59 | change = +2.23 }} {{Election box registered electors | electors = 2,24,015 | change = +38.64 }} {{Election box gain with party link | winner = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | loser = অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক | swing = -0.21 }} {{Election box end}} == লগতে চাওক == * [[কোচবিহাৰ জিলা]] * [[পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:পশ্চিমবংগৰ বিধানসভা সমষ্টি]] [[শ্ৰেণী:কোচবিহাৰ জিলা]] ev92j34ykb9f1v513z6pi52rkpoorfi 651949 651948 2026-11-10T11:15:28Z ManjurKhan 18997 /* */ 651949 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | name = সিতাই | type = SLA | constituency_no = ৬ | map_image = {{Maplink|frame=yes|plain=y|frame-width=300|frame-height=300|frame-align=center|type=shape|from=Vidhan Sabha constituencies/West Bengal/Sitai.map}} | map_caption = | state = [[পশ্চিমবঙ্গ]] | division = জলপাইগুড়ি | loksabha_cons = [[কোচবিহাৰ লোকসভা সমষ্টি|কোচবিহাৰ]] | district = [[কোচবিহাৰ জিলা|কোচবিহাৰ]] | established = ১৯৬৭ | reservation = [[অনুসূচীত জাতি আৰু অনুসূচীত জনজাতি|অনুসূচিত জাতি]] | mla = সংগীতা ৰায় | party = {{Party index link|সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ}} | alliance = {{Party index link|ভাৰতীয় জাতীয় উন্নয়নমূলক অন্তৰ্ভুক্ত মৰ্চা}} | latest_election_year = [[২০২৬ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬]] | electors = ২,৭৩,৩৬২ }} '''সিতাই বিধানসভা সমষ্টি''' ({{lang-en|Sitai Assembly constituency}}) হৈছে ভাৰতৰ [[পশ্চিমবঙ্গ]] ৰাজ্যৰ ২৯৪ টা বিধানসভা সমষ্টিৰ অন্যতম তথা ৬ নং সমষ্টি। ১৯৬৭ চনত এই সমষ্টিটো পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে গঠন কৰা হৈছিল। এই সমষ্টিটো [[কোচবিহাৰ জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত আৰু ই ১ নং [[কোচবিহাৰ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ (অনুসূচিত জাতিৰ বাবে সংৰক্ষিত) এক অংশ। সমষ্টিটো [[অনুসূচীত জাতি আৰু অনুসূচীত জনজাতি|অনুসূচিত জাতি]]ৰ প্ৰাৰ্থীৰ বাবে সংৰক্ষিত। ২০২৪ চনৰ উপ-নিৰ্বাচন আৰু পৰৱৰ্তী ২০২৬ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পৰা [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ]]ৰ সংগীতা ৰায়ে এই সমষ্টিটোক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি আহিছে। {{Pie chart|caption=সিতাই বিধানসভা সমষ্টিৰ সৰ্বাধিক সফল দলসমূহ (১৯৬৭ চনৰ পৰা)|other=|value1=37.50|label1=[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|'''ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ''' (৬ বাৰ)]]|color1={{party color|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ}}|value2=31.25|label2=[[অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক|'''অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক''' (৫ বাৰ)]]|color2=#D50000|value3=25.00|label3=[[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ|'''সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ''' (৪ বাৰ)]]|color3={{party color|সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ}}|value4=6.25|label4=[[নিৰ্দলীয় ৰাজনীতিবিদ|'''স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী''' (১ বাৰ)]]|color4=#DCDCDC}} == ভৌগোলিক অৱস্থান আৰু সীমা == সিতাই সমষ্টিটো পশ্চিমবঙ্গৰ উত্তৰ অংশত কোচবিহাৰ জিলাৰ দক্ষিণ সীমান্তত অৱস্থিত। ভাৰতীয় নিৰ্বাচন আয়োগৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ আদেশ (২০০৮) অনুসৰি, সমগ্ৰ সিতাই সামূহিক উন্নয়ন খণ্ড আৰু দিনহাটা-১ সামূহিক উন্নয়ন খণ্ডৰ অন্তৰ্গত ব্ৰহ্মোত্তৰ চত্ৰা, দিনহাটা ভিলেজ-১, দিনহাটা ভিলেজ-২ আৰু পুথিমাৰী-১ গাঁও পঞ্চায়তক লৈ এই সমষ্টিটো গঠিত হৈছে।<ref>{{cite web |title=Delimitation Commission Order No. 18 |url=https://www.eci.gov.in/Documents/Delimitation/DelimitationofParliamentaryAssemblyConstituenciesOrder-2008(English).pdf |publisher=Election Commission of India |accessdate=8 October 2026 |pages=312–320}}</ref> এই সমষ্টিৰ পশ্চিম দিশত [[শীতলকুচি বিধানসভা সমষ্টি|৫-শীতলকুচি সমষ্টি]], উত্তৰ দিশত [[দিনহাটা বিধানসভা সমষ্টি|৭-দিনহাটা সমষ্টি]] আৰু পূব তথা দক্ষিণ দিশত [[বাংলাদেশ]]ৰ আন্তৰ্জাতিক সীমান্ত অৱস্থিত। == বিধানসভাৰ সদস্যসকল == {| class="wikitable sortable" ! চন ! বিজয়ী সদস্য ! colspan="2" | ৰাজনৈতিক দল |- | ১৯৬৭ | rowspan="4" | ড° মহম্মদ ফজলে হক | rowspan="4" style="background-color: {{party color|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ}}" | | rowspan="4" | [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ১৯৬৯ |- | ১৯৭১ |- | ১৯৭২ |- | ১৯৭৭ | দীপক সেনগুপ্ত | rowspan="3" style="background-color: #D50000" | | rowspan="3" | [[অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক]] |- | ১৯৮২ | দীপক সেনগুপ্ত |- | ১৯৮৭ | দীপক সেনগুপ্ত |- | ১৯৯১ | দীপক সেনগুপ্ত | style="background-color: #D50000" | | [[অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক]] |- | ১৯৯৬ | ড° মহম্মদ ফজলে হক | style="background-color: #DCDCDC" | | [[নিৰ্দলীয় ৰাজনীতিবিদ|স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী]] |- | ২০০১ | নৃপেন্দ্ৰ নাথ ৰায় | style="background-color: #D50000" | | [[অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক]] |- | ২০০৬ | ড° মহম্মদ ফজলে হক | rowspan="2" style="background-color: {{party color|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ}}" | | rowspan="2" | [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ২০১১ | কেশৱ চন্দ্ৰ ৰায় |- | ২০১৬ | জগদীশ চন্দ্ৰ বৰ্মা বসুনিয়া | rowspan="4" style="background-color: {{party color|সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ}}" | | rowspan="4" | [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ]] |- | ২০২১ | জগদীশ চন্দ্ৰ বৰ্মা বসুনিয়া{{Efn|২০২৪ চনৰ লোকসভা নিৰ্বাচনত সাংসদ নিৰ্বাচিত হোৱাৰ বাবে পদত্যাগ কৰে।}} |- | ২০২৪ (উপ-নিৰ্বাচন)^ | rowspan="2" | সংগীতা ৰায় |- | ২০২৬ |} *^ উপ-নিৰ্বাচনক সূচায় == নিৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২৬ চনৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচনত [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ]]ৰ প্ৰাৰ্থী সংগীতা ৰায়ে ২,৭২১ টা ভোটৰ ব্যৱধানত ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টীৰ প্ৰাৰ্থী আশুতোষ বৰ্মাক পৰাস্ত কৰি বিধায়ক হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। {{Election box begin | title=[[২০২৬ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: সিতাই}} {{Election box winning candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = সংগীতা ৰায় | votes = 1,28,188 | percentage = 48.31 | change = -27.77 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | candidate = আশুতোষ বৰ্মা | votes = 1,25,467 | percentage = 47.29 | change = +31.09 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) | candidate = গোবিন্দ ৰায় | votes = 5,321 | percentage = 2.00 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate with party link | party = ছ’চিয়েলিষ্ট ইউনিটি চেণ্টাৰ অৱ ইণ্ডিয়া (কমিউনিষ্ট) | candidate = সুধীৰ ৰায় | votes = 1,809 | percentage = 0.68 | change = }} {{Election box candidate | party = ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]]) | candidate = নটা | votes = 2,210 | percentage = 0.83 | change = }} {{Election box majority | votes = 2,721 | percentage = 1.02 | change = -58.86 }} {{Election box turnout | votes = 2,65,456 | percentage = 97.11 | change = +17.15 }} {{Election box registered electors | electors = 2,73,362 | change = }} {{Election box hold with party link | winner = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | swing = -29.43 }} {{Election box end}} === ২০২৪ চনৰ উপ-নিৰ্বাচন === সাংসদ হিচাপে নিৰ্বাচিত হোৱাৰ পাছত জগদীশ চন্দ্ৰ বৰ্মা বসুনিয়াই পদত্যাগ কৰাত ২০২৪ চনৰ ১৩ নৱেম্বৰত উপ-নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয়। ২৩ নৱেম্বৰত ঘোষিত ফলাফল অনুসৰি [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ]]ৰ সংগীতা ৰায়ে ১,৩০,৬৩৬ টা ভোটৰ বিপুল ব্যৱধানত জয়লাভ কৰে। {{Election box begin | title=[[২০২৪ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা উপ-নিৰ্বাচন]]: সিতাই<ref name="bypoll_2024">{{cite news |title=West Bengal bypolls: TMC's Sangita Roy bags Sitai seat with 1,30,636 vote margin |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/west-bengal-bypolls-tmcs-sangita-roy-bags-sitai-seat-with-130636-vote-margin/articleshow/115598687.cms |work=The Times of India |date=23 November 2024 |accessdate=8 October 2026}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = সংগীতা ৰায় | votes = 1,65,984 | percentage = 76.08 | change = +26.66 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | candidate = দীপক কুমাৰ ৰায় | votes = 35,348 | percentage = 16.20 | change = -28.98 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | candidate = হৰিহৰ ৰায় সিংহ | votes = 11,281 | percentage = 5.17 | change = +2.78 }} {{Election box candidate | party = স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী | candidate = অৰুণ কুমাৰ বৰ্মা | votes = 1,731 | percentage = 0.79 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate | party = ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]]) | candidate = নটা | votes = 1,842 | percentage = 0.84 | change = -0.19 }} {{Election box majority | votes = 1,30,636 | percentage = 59.88 | change = +55.64 }} {{Election box turnout | votes = 2,18,174 | percentage = 79.96 | change = -2.23 }} {{Election box registered electors | electors = 3,02,342 | change = +4.05 }} {{Election box hold with party link | winner = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | swing = +27.82 }} {{Election box end}} === ২০২১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২১ চনৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচনত [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ]]ৰ প্ৰাৰ্থী জগদীশ চন্দ্ৰ বৰ্মা বসুনিয়াই ১০,১১২ টা ভোটৰ ব্যৱধানত ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টীৰ প্ৰাৰ্থী দীপক কুমাৰ ৰায়ক পৰাস্ত কৰি বিধায়ক হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।<ref name="eci_2021">{{cite web |title=West Bengal General Legislative Election 2021 |url=https://eci.gov.in/files/file/13620-west-bengal-2021/ |publisher=Election Commission of India |accessdate=8 October 2026}}</ref> {{Election box begin | title=[[২০২১ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: সিতাই<ref name="eci_2021" />}} {{Election box winning candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = জগদীশ চন্দ্ৰ বৰ্মা বসুনিয়া | votes = 1,17,908 | percentage = 49.42 | change = +2.03 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | candidate = দীপক কুমাৰ ৰায় | votes = 1,07,796 | percentage = 45.18 | change = +32.44 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | candidate = কেশৱ চন্দ্ৰ ৰায় | votes = 5,704 | percentage = 2.39 | change = -33.43 }} {{Election box candidate | party = অমৰা বাঙালী | candidate = সুপেন চন্দ্ৰ ৰায় | votes = 2,130 | percentage = 0.89 | change = -0.19 }} {{Election box candidate | party = স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী | candidate = প্ৰসেনজিৎ ৰায় | votes = 1,776 | percentage = 0.74 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate | party = ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]]) | candidate = নটা | votes = 2,467 | percentage = 1.03 | change = -0.42 }} {{Election box majority | votes = 10,112 | percentage = 4.24 | change = -7.33 }} {{Election box turnout | votes = 2,38,824 | percentage = 82.19 | change = -3.07 }} {{Election box registered electors | electors = 2,90,568 | change = +13.14 }} {{Election box hold with party link | winner = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | swing = -15.21 }} {{Election box end}} === ২০১৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০১৬ চনৰ সাধাৰণ বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ ফলাফল তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:<ref name="eci_2016">{{cite web |title=West Bengal General Legislative Election 2016 |url=https://eci.gov.in/files/file/3400-west-bengal-2016/ |publisher=Election Commission of India |accessdate=8 October 2026}}</ref> {{Election box begin | title=[[২০১৬ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: সিতাই<ref name="eci_2016" />}} {{Election box winning candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = জগদীশ চন্দ্ৰ বৰ্মা বসুনিয়া | votes = 1,03,546 | percentage = 47.39 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | candidate = কেশৱ চন্দ্ৰ ৰায় | votes = 78,289 | percentage = 35.82 | change = -10.85 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | candidate = দীপক কুমাৰ ৰায় | votes = 27,849 | percentage = 12.74 | change = +8.99 }} {{Election box candidate | party = অমৰা বাঙালী | candidate = সুপেন চন্দ্ৰ ৰায় | votes = 2,364 | percentage = 1.08 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate with party link | party = ছ’চিয়েলিষ্ট ইউনিটি চেণ্টাৰ অৱ ইণ্ডিয়া (কমিউনিষ্ট) | candidate = প্ৰভাত চন্দ্ৰ ৰায় | votes = 1,939 | percentage = 0.89 | change = -0.30 }} {{Election box candidate | party = ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]]) | candidate = নটা | votes = 3,174 | percentage = 1.45 | change = ''নতুন'' }} {{Election box majority | votes = 25,257 | percentage = 11.57 | change = +10.65 }} {{Election box turnout | votes = 2,18,510 | percentage = 85.26 | change = +0.67 }} {{Election box registered electors | electors = 2,56,861 | change = +14.66 }} {{Election box gain with party link | winner = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | loser = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | swing = +29.12 }} {{Election box end}} === ২০১১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০১১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ ফলাফল আছিল এনেধৰণৰ:<ref name="eci_2011">{{cite web |title=West Bengal General Legislative Election 2011 |url=https://eci.gov.in/files/file/3399-west-bengal-2011/ |publisher=Election Commission of India |accessdate=8 October 2026}}</ref> {{Election box begin | title=[[২০১১ৰ পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: সিতাই<ref name="eci_2011" />}} {{Election box winning candidate with party link | party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | candidate = কেশৱ চন্দ্ৰ ৰায় | votes = 88,435 | percentage = 46.67 | change = -0.84 }} {{Election box candidate with party link | party = অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক | candidate = দীপক কুমাৰ ৰায় | votes = 86,698 | percentage = 45.75 | change = -0.42 }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | candidate = ভৱতোষ ৰায় | votes = 7,109 | percentage = 3.75 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate | party = স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী | candidate = পুণ্য ব্ৰত ৰায় | votes = 2,746 | percentage = 1.45 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate with party link | party = ছ’চিয়েলিষ্ট ইউনিটি চেণ্টাৰ অৱ ইণ্ডিয়া (কমিউনিষ্ট) | candidate = প্ৰভাত চন্দ্ৰ ৰায় | votes = 2,254 | percentage = 1.19 | change = ''নতুন'' }} {{Election box candidate | party = বহুজন সমাজ পাৰ্টী | candidate = মণি ভূষণ ৰায় | votes = 2,252 | percentage = 1.19 | change = -0.40 }} {{Election box majority | votes = 1,737 | percentage = 0.92 | change = -0.42 }} {{Election box turnout | votes = 1,89,494 | percentage = 84.59 | change = +2.23 }} {{Election box registered electors | electors = 2,24,015 | change = +38.64 }} {{Election box gain with party link | winner = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | loser = অল ইণ্ডিয়া ফৰৱাৰ্ড ব্লক | swing = -0.21 }} {{Election box end}} == লগতে চাওক == * [[কোচবিহাৰ জিলা]] * [[পশ্চিমবঙ্গ বিধানসভা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:পশ্চিমবংগৰ বিধানসভা সমষ্টি]] [[শ্ৰেণী:কোচবিহাৰ জিলা]] olhranfk8j7nngdwvykd0rzpun2dd2l