অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া aswiki https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A4 MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter মাধ্যম বিশেষ বাৰ্তা সদস্য সদস্য বাৰ্তা ৱিকিপিডিয়া ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা চিত্ৰ চিত্ৰ বাৰ্তা মিডিয়াৱিকি মিডিয়াৱিকি আলোচনা সাঁচ সাঁচ বাৰ্তা সহায় সহায় বাৰ্তা শ্ৰেণী শ্ৰেণী বাৰ্তা ৱিকিচ'ৰা ৱিকিচ'ৰা আলোচনা MOS MOS talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 1650 652045 602515 2026-11-11T06:51:08Z AjayDas 12623 /* তেজপুৰ নামৰ উৎপত্তি */ 652045 wikitext text/x-wiki {{বিস্তাৰ}} {{Infobox Indian Jurisdiction |native_name = তেজপুৰ <!--nickname = ধ্ৰুপদী প্ৰেমৰ নগৰ (where is this found?){{citation needed}} --> |type = [[নগৰ]]/[[মহকুমা]] |skyline = Monument showing the historical "Hari-Hor Yuddha" at Agnigarh Hill, Tezpur.jpg|thumb|skyline_caption = তেজপুৰৰ হৰি হৰ যুদ্ধ |latd = 26.63 | longd = 92.8 |locator_position = left |state_name = অসম |district = [[শোণিতপুৰ]] |leader_title = |leader_name = |altitude = 48 |population_as_of = 2011 |population_total = 102,505 |population_density = |area_magnitude= |area_total = |area_telephone = |postal_code = |vehicle_code_range = |sex_ratio = |unlocode = |website = |footnotes = |}} '''তেজপুৰ''' ({{lang-en|Tezpur}}) [[শোণিতপুৰ]] জিলাৰ এখন প্ৰধান নগৰ আৰু সদৰ। তেজপুৰ উত্তৰ অসমৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঠাই। [[গুৱাহাটী]]ৰ ১৭৯ কিলোমিটাৰ পূবত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ উত্তৰপাৰে অৱস্থিত<ref name="Mitra2011">{{cite book|author=Swati Mitra|title=Assam Travel Guide|url=http://books.google.com/books?id=lNggfFifHL8C&pg=PA75|accessdate=18 February 2013|year=2011|publisher=Goodearth Publications|isbn=978-93-80262-04-8|pages=75–}}</ref>। তেজপুৰৰ দ-পৰ্বতীয়াৰ [[শৈল দ্বাৰ]], মহাভৈৰৱ মন্দিৰ, [[অগ্নিগড়]], [[চিত্ৰলেখা উদ্যান]], [[জ্যোতি ভাৰতী]] আদি ঐতিহাসিক স্মৃতিচিহ্নৰ কাৰণেও বিখ্যাত। অসমৰ প্ৰথম স্থায়ী ছবিগৃহ [[জোনাকী ছবিঘৰ|জোনাকী]] ১৯৩৭ চনত তেজপুৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। অসমৰ প্ৰথম আধুনিক ৰংগমঞ্চ [[বাণ ৰঙ্গমঞ্চ|বাণ ৰংগমঞ্চ]] তেজপুৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ==তেজপুৰ নামৰ উৎপত্তি== [[File:Welcome gate of tezpur.jpg|thumb|a gate from tezpur, porua]] তেজপুৰ : তেজপুৰ নামটোৰ ঐতিহাসিক কাহিনী এনেধৰণৰ। এসময়ত তেজপুৰত [[বাণাসুৰ|বাণ]] নামৰ এজন শিৱভক্ত [[অসুৰ]] ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। বাণ ৰজাৰ জীয়ৰী [[ঊষা]]ৰ সৌন্দৰ্য্য আছিল জগত বিখ্যাত। সেয়ে তেওঁৰ সুৰক্ষাৰ কাৰণে দেউতাকে অগ্নিগড় নামে এটা অগ্নিৰ দ্বাৰা আবৃত দুৰ্ভেদ্য দুৰ্গৰ ভিতৰত কঠোৰ প্ৰহৰাৰ মাজত ৰাখিছিল। এদিন ৰাতি সপোনত ঊষাই এজন সুদৰ্শন ৰাজকোঁৱৰক দেখা পায় আৰু প্ৰেমত পৰে। প্ৰিয় সখী, চিত্ৰশিল্পী চিত্ৰলেখাই সখীৰ বিৰহ বেদনা দূৰ কৰিবলৈ তেওঁৰ বৰ্ণনা ক্ৰমে ৰাজকোঁৱৰৰ চিত্ৰ আঁকিলে। অনুসন্ধান কৰি গম পোৱা গ'ল যে সেই কোঁৱৰজন [[বাণাসুৰ|বাণৰজা]]ৰ শত্ৰু, [[দ্বাৰকা]]ৰ ৰজা, ভগৱান শ্ৰী[[কৃষ্ণ]]ৰ নাতি [[অনিৰুদ্ধ]]। [[চিত্ৰলেখা]]ৰ জৰিয়তেই দুয়োৰে মাজত প্ৰত্যক্ষভাৱে প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক স্থাপিত হয় আৰু দুয়ো গন্ধৰ্ব প্ৰথামতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়। বাণ ৰজাই খঙতে [[অনিৰুদ্ধ]]ক বন্দী কৰি ৰাখে। নাতিয়েকক উদ্ধাৰ কৰিবলৈ আহি শ্ৰীকৃষ্ণই বাণৰ লগত যুদ্ধত প্ৰবৃত্ত হয়। বানৰজাক সহায় কৰিবলৈ তেওঁৰ ইষ্টদেৱ ভগবান শিৱইও যুদ্ধত লিপ্ত হয়। কৃষ্ণসেনা আৰু সমানেই শক্তিশালী শিৱসেনাৰ মাজত হোৱা এই অভূতপূৰ্ব ভয়ংকৰ যুদ্ধ দেখি ত্ৰিভূবন ত্ৰস্তমান হৈ পৰে। অৱশেষত যুদ্ধৰ প্ৰাবল্যত সৃষ্টি নাশহোৱাৰ উপক্ৰম দেখি বিশ্বৰ সকলো ঋষি, মুনি আৰু দেবগণৰ কাতৰ উপাসনাত দুইজন দেৱতা ক্ষান্ত হয় আৰু যুদ্ধ সম্বৰণ কৰে। বাণৰজায়েও নিজৰ ভুল উপলব্ধি কৰি ঊষাক অনিৰুদ্ধলৈ বিয়া দিয়ে। লোককথামতে '[[হৰি-হৰ যুদ্ধ]]' (হৰি:[[কৃষ্ণ]], হৰ: [[শিৱ]]) বুলি জনাজাত দুই প্ৰবল প্ৰতাপী দেৱতাৰ এই ৰক্তক্ষয়ী যুদ্ধত ইমানেই মানুহৰ মৃত্যু হৈছিল যে যুদ্ধক্ষেত্ৰত হেনো তেজৰ ঢল যেন উঠিছিল। সেয়ে কালক্ৰমত এই স্থান তেজপুৰ বা শোণিতপুৰ বুলি ([[তেজ|তেজৰ]]/শোণিতৰ নগৰ) পৰিচিত হৈ পৰে। <!-- == জলবায়ু == The average high temperature in summer is around {{convert|31|C}} while the average winter low temperature is around {{convert|13|C}}.<ref>{{cite web|url=http://www.worldweatheronline.com/Tezpur-weather-averages/Assam/IN.aspx|title=Tezpur, India Weather Averages - Monthly Average High and Low Temperature - Average Precipitation and Rainfall days - World Weather Online|access-date=2 February 2015}}</ref> {{Weather box | location = Tezpur (1981–2010, extremes 1901–present) | metric first = Yes | single line = Yes | width = auto | Jan record high C = 28.8 | Feb record high C = 33.2 | Mar record high C = 38.2 | Apr record high C = 38.7 | May record high C = 39.1 | Jun record high C = 39.4 | Jul record high C = 39.5 | Aug record high C = 39.5 | Sep record high C = 38.9 | Oct record high C = 37.9 | Nov record high C = 34.3 | Dec record high C = 33.9 |year record high C = 39.5 | Jan high C = 23.5 | Feb high C = 25.8 | Mar high C = 29.0 | Apr high C = 29.4 | May high C = 30.8 | Jun high C = 31.7 | Jul high C = 31.5 | Aug high C = 32.1 | Sep high C = 31.4 | Oct high C = 30.5 | Nov high C = 28.0 | Dec high C = 24.6 | year high C = 29.0 | Jan low C = 11.4 | Feb low C = 13.8 | Mar low C = 17.1 | Apr low C = 19.8 | May low C = 22.4 | Jun low C = 24.6 | Jul low C = 25.2 | Aug low C = 25.4 | Sep low C = 24.5 | Oct low C = 21.7 | Nov low C = 16.6 | Dec low C = 12.6 | year low C = 19.6 | Jan record low C = 5.6 | Feb record low C = 6.1 | Mar record low C = 10.0 | Apr record low C = 12.2 | May record low C = 14.4 | Jun record low C = 17.6 | Jul record low C = 21.2 | Aug record low C = 20.3 | Sep record low C = 19.9 | Oct record low C = 14.5 | Nov record low C = 10.6 | Dec record low C = 6.1 |year record low C = 5.6 | rain colour = green | Jan rain mm = 11.4 | Feb rain mm = 24.9 | Mar rain mm = 50.2 | Apr rain mm = 178.7 | May rain mm = 259.4 | Jun rain mm = 312.9 | Jul rain mm = 323.9 | Aug rain mm = 293.8 | Sep rain mm = 236.3 | Oct rain mm = 117.1 | Nov rain mm = 19.0 | Dec rain mm = 9.7 |year rain mm = 1837.4 | Jan rain days = 1.3 | Feb rain days = 2.3 | Mar rain days = 4.8 | Apr rain days = 12.3 | May rain days = 13.6 | Jun rain days = 15.3 | Jul rain days = 16.1 | Aug rain days = 13.7 | Sep rain days = 12.8 | Oct rain days = 5.6 | Nov rain days = 1.4 | Dec rain days = 1.0 |year rain days = 100.3 |time day = 17:30 [[Indian Standard Time|IST]] | Jan humidity = 69 | Feb humidity = 62 | Mar humidity = 57 | Apr humidity = 69 | May humidity = 73 | Jun humidity = 79 | Jul humidity = 81 | Aug humidity = 81 | Sep humidity = 83 | Oct humidity = 81 | Nov humidity = 77 | Dec humidity = 74 |year humidity = 74 |source 1 = [[India Meteorological Department]]<ref name=IMDnormals> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archive-date = 5 February 2020 | url = https://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Tezpur Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 735–736 | access-date = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archive-date = 5 February 2020 | url = https://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M31 | access-date = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDcityweather> {{cite web | url = http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/tezpur2.htm | title = Tezpur Climatological Table 1971–2000 | publisher = India Meteorological Department | access-date = 6 February 2020}}</ref> }} --> ==ইতিহাস== তেজপুৰ আৰু ইয়াৰ দাঁতিকাষৰীয়া অঞ্চল প্ৰাচীন কালৰে পৰা কামৰূপৰ ইতিহাসৰ সৈতে জড়িত। অঞ্চলটোত পোৱা বিভিন্ন শিলালিপি, মন্দিৰৰ ধ্বংসাৱশেষ আৰু ভাস্কৰ্যই ইয়াৰ প্ৰাচীন ঐতিহ্যৰ প্ৰমাণ দিয়ে। প্ৰাচীন কালত এই অঞ্চল কামৰূপ ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। হৰ্জৰ বৰ্মনৰ শাসনকালৰ সৈতে জড়িত শিলালিপি তেজপুৰৰ এক উল্লেখযোগ্য ঐতিহাসিক সম্পদ। এই শিলালিপিৰ সময় ৮২৯–৮৩০ খ্ৰীষ্টাব্দ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ পৰা সেই সময়ৰ ৰাজনৈতিক, সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় অৱস্থাৰ বিষয়ে জানিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |title=জিলাৰ পৰিচয় আৰু ঐতিহাসিক স্থানসমূহ |url=https://sonitpur.assam.gov.in/about-district/district-glance |website=শোণিতপুৰ জিলা প্ৰশাসন |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম শাসনকালতো তেজপুৰ অঞ্চলৰ গুৰুত্ব বৃদ্ধি পায়। এই সময়ছোৱাত বিভিন্ন মন্দিৰ নিৰ্মাণ আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ বিকাশ ঘটে। মহাভৈৰৱ মন্দিৰৰ সৈতে আহোম ৰজাসকলৰ পৃষ্ঠপোষকতাৰ সম্পৰ্ক আছিল।<ref>{{cite web |title=মহাভৈৰৱ মন্দিৰ |url=https://sonitpur.assam.gov.in/tourist-place-detail/273 |website=শোণিতপুৰ জিলা প্ৰশাসন |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনকালত তেজপুৰ প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে বিকশিত হয়। ১৮৩৫ চনত দৰং জিলা গঠন কৰাৰ পিছত তেজপুৰ ইয়াৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। ১৯৮৩ চনত দৰং জিলাৰ পৰা শোণিতপুৰ জিলা গঠন কৰা হয় আৰু তেজপুৰ নতুন জিলাখনৰ সদৰ হয়।<ref>{{cite web |title=জিলাৰ চমু পৰিচয় |url=https://sonitpur.assam.gov.in/about-us/district-profile |website=শোণিতপুৰ জিলা প্ৰশাসন |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==ভৌগোলিক অৱস্থান== তেজপুৰ নগৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ উত্তৰপাৰে অৱস্থিত। নগৰখনৰ ভৌগোলিক অৱস্থান প্ৰায় ২৬°৩৮′ উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৯২°৪৭′ পূব দ্ৰাঘিমাংশ। সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ইয়াৰ গড় উচ্চতা প্ৰায় ৪৮ মিটাৰ। নগৰখনৰ দক্ষিণ দিশে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী আৰু উত্তৰ দিশে পাহাৰীয়া অঞ্চল অৱস্থিত। ইয়াৰ চাৰিওফালে সমতল ভূমি, সেউজীয়া পথাৰ আৰু সৰু-বৰ পাহাৰ দেখা যায়। নগৰখনৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ আৰু নদীৰ পাৰৰ অৱস্থানে ইয়াক এক আকৰ্ষণীয় পৰ্যটনস্থলী কৰি তুলিছে।<ref>{{cite web |title=তেজপুৰ |url=https://assamtourism.gov.in/Tezpur.php |website=অসম পৰ্যটন |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==জনসংখ্যা== ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি তেজপুৰ নগৰৰ জনসংখ্যা আছিল ১,০২,৫০৫ জন।<ref>{{cite web |title=জনসংখ্যা অনুসন্ধান, ২০১১ |url=https://www.censusindia.gov.in/census.website/en/data/population-finder |website=ভাৰতৰ লোকপিয়ল বিভাগ |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==কলা, সংস্কৃতি, সাহিত্য== তেজপুৰ কলা, সংস্কৃতি, সাহিত্য আৰু প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ ফালৰ পৰা অতি মনমোহা নগৰ। ইয়াতেই অসমীয়া সাহিত্যৰ বহুকেইজন বিশিষ্ট ব্যক্তিৰ জন্ম হয়। অসমৰ প্ৰথমটো বাদ্যযন্ত্ৰীৰ দলে ১৯০৭ চনত তেজপুৰতে জন্মলাভ কৰে। অসমৰ প্ৰথমটো আধুনিক ৰংগ মঞ্চ [[বাণ ৰঙ্গমঞ্চ]] ১৯০৬ চনত আৰু অসমৰ প্ৰথমখন সংগীত বিদ্যালয় [[জ্যোতিকলা কেন্দ্ৰ]] ১৯৪০ চনত ইয়াতেই স্থাপিত হয়। [[অসমৰ জাতীয় সংগীত]] "অ’ মোৰ আপোনাৰ দেশ" প্ৰথমবাৰৰ বাবে সুৰাৰোপিত কৰি তেজপুৰতে গোৱা হৈছিল। "ৰূপকোঁৱৰ"[[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]]ই তেজপুৰতেই প্ৰথম অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ '[[জয়মতী]]'ৰ সকলো কাম সম্পাদনা কৰে। আনহাতে শোণিতপুৰ জিলাৰ অন্তৰ্গত 'গহপুৰ'আৰক্ষী চকীত ১৯৪২ চনত ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে আন্দোলন কৰিবলৈ গৈ আৰক্ষী চকীৰ ওপৰত ত্ৰিৰংগ পতাকা উত্তোলন কৰি ১৪ বছৰীয়া [[কণকলতা বৰুৱা]] আৰক্ষীৰ গুলিত নিহত হয়। ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি == কেইজনমান উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি নাম তলত উল্লেখ কৰা হ’ল<ref name="Mitra2011"/>। :- * [[চন্দ্ৰ কুমাৰ আগৰৱালা]] * [[আনন্দ চন্দ্ৰ আগৰৱালা]] * [[দণ্ডিৰাম কলিতা]] * [[কমলাকান্ত ভট্টাচাৰ্য্য]] * [[বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা]] * [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] * [[ফণী শৰ্মা]] * [[লম্বোদৰ বৰা]] * [[পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱা]] * [[চন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] * [[দণ্ডিনাথ কলিতা]] * [[হীৰাৱতী গোহাঞি বৰুৱা]] * [[হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা]] * [[অমিয় কুমাৰ দাস]] * [[লক্ষ্মীধৰ শৰ্মা]] * [[গহণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]] * [[বিজয় চন্দ্ৰ ভাগৱতী]] * [[গজেন বৰুৱা]] * [[কণকলতা বৰুৱা]] * [[সোমনাথ চেটাৰ্জী]] * [[ত্ৰৈলোক্য ভট্টাচাৰ্য্য]] * [[কমলা প্ৰসাদ আগৰৱালা]] * [[প্ৰফুল্ল বৰা]] ==উল্লেখযোগ্য ঠাই== [[Image:Tezpur.JPG|200px|thumb|অগ্নিগড়ৰ সন্মুখভাগ]] [[File:Kanaklata Udyan, Tezpur.jpg|thumb|কণকলতা উদ্যান]] তেজপুৰ নগৰৰ কেইখনমান উল্লেখযোগ্য ঠাই:<ref name="Mitra2011"/> # [[চিত্ৰলেখা উদ্যান]] # [[অগ্নিগড়]] # [[বামুণী পাহাৰ]] # [[দ-পৰ্বতীয়া]]ৰ [[শৈল দ্বাৰ]] # [[পদুম পুখুৰী]] # [[ত্ৰিমূৰ্তি উদ্যান]] # [[হজৰা পুখুৰী]] # [[জ্যোতি ভাৰতী]] # [[নামেৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] # [[বাণ ৰঙ্গমঞ্চ]] # [[জিলা সংগ্ৰহালয়,তেজপুৰ]] #ড॰ ভূপেন হাজৰিকা কলাভূমি ==উল্লেখনীয় মঠ-মন্দিৰ== [[Image:Ganesh Mandir (Tezpur).jpg|200px|thumb|গণেশ মন্দিৰ]] [[চিত্ৰ:Bhairabi Temple.jpg|200px|thumb|ভৈৰৱী মন্দিৰ]] [[Image:Halleswarmandir.JPG|200px|thumb|হলেশ্বৰ মন্দিৰ]] [[চিত্ৰ:Church at Tezpur.JPG|200px|thumb|গীৰ্জা ঘৰ]] # [[মহাভৈৰৱ মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: [[তেজপুৰ]] চহৰৰ উত্তৰদিশত, [[দৰং মহাবিদ্যালয়]]ৰ সমীপত<ref name="Mitra2011"/>॥ # [[ভৈৰৱী মন্দিৰ ]]:- অৱস্থিতি: নতুন [[কলিবাৰী]]ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ পাৰত ভৈৰৱী টিলাৰ ওপৰত<ref name="Mitra2011"/>॥ # [[গণেশ মন্দিৰ]]:-অৱস্থিতি: ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ পাৰত [[গণেশ ঘাট]]ত। # [[হনুমান মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: [[ভৈৰৱী মন্দিৰৰ]] পূবে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নৈৰ পাৰত, গেৰেকী বান্দৰদেৱা পাহাৰৰ এটি সৰু টিলাৰ ওপৰত। # [[কেতেকেশ্বৰ]] দেৱালয়:- অৱস্থিতি:[[কেতেকীবাৰী]] গাঁও, তেজপুৰ। # [[শুক্লেশ্বৰ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: [[গটঙা]] গাঁৱত, তেজপুৰৰ পৰা প্ৰায় ৬ কি:মি: আঁতৰত। # [[সিদ্ধেশ্বৰ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: [[তেজপুৰ]] চহৰৰ সমীপত, বামুণ চুবুৰীৰ পৰ্বতীয়া সাউদৰ পাৰ গাঁৱত। # [[দক্ষিণা কালী মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: [[তেজপুৰ]] চহৰৰ উত্তৰদিশত, [[দৰং মহাবিদ্যালয়]]ৰ সন্মুখত। # [[ৰুদ্ৰপদ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: [[তেজপুৰ]] চহৰৰ পৰা ৮ কি:মি: নিলগত, ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ পাৰত ভোমোৰাগুৰি টিলাৰ ওপৰত। # [[নিকামূল সত্ৰ]]:- অৱস্থিতি: [[তেজপুৰ]] চহৰৰ সমীপত, মাজগাঁও। # [[চিপহা সত্ৰ]]:- অৱস্থিতি:[[কেতেকীবাৰী]] গাঁও, তেজপুৰ। # [[বৰালিমৰা সত্ৰ]]:- অৱস্থিতি: দআটি গাঁও, তেজপুৰ। # [[শ্ৰী শ্ৰীসত্যনাৰায়ণ মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ সোঁমাজত, জে.বি ৰোডত। # [[টিঙ্গেশ্বৰ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰৰ পৰা প্ৰায় ৪ কি:মি: নিলগত পশ্চিম দক্ষিণ দিশত। # [[লক্ষ্মীনাৰায়ণ মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ সোঁমাজ, কণকলতা অসামৰিক চিকিৎসালয়ৰ সমীপত। # [[হলেশ্বৰ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰৰ পৰা প্ৰায় ৯ কি:মি: নিলগত। # [[হুদুপৰা থান]]:- অৱস্থিতি: দেউৰী গাঁও, তেজপুৰ। # [[হেংগুলেশ্বৰ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ পশ্চিমে, ভৈৰৱপুৰ মৌজাত। # [[কামৰূপীয়া নামঘৰ]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ সোঁমাজত। # [[নাগশংকৰ মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰৰ পৰা প্ৰায় ৫৮ কি:মি: নিলগত, নাগশংকৰ মৌজাত। # [[কলিয়া গোঁসাইৰ থান]]:-অৱস্থিতি: বালিপাৰা, মানশিৰি নৈৰ পাৰত। # [[বুঢ়াগোসাঁই থান]]:- অৱস্থিতি: প্ৰতাপগড় চাহ বাগিচাৰ সমীপত। # [[গুপ্তেশ্বৰ মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: ঢেকীয়াজুলীৰ পৰা প্ৰায় ১২ কি:মি: নিলগত, শিঙৰি টিলাৰ পশ্চিম দক্ষিণ দিশত। # [[চাৰিদুৱাৰৰ বুঢ়াগোসাঁই থান]]:- চাৰিদুৱাৰ। # [[ধ্বান্দি বা ধেন্দাই দ’ল]]:-অৱস্থিতি: বিশ্বনাথ চাৰিআলিৰ সমীপৰ কলাবাৰী মৌজাত। # [[বুঢ়া গোসাঁই দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: জামুগুৰিহাটৰ পৰা প্ৰায় ডেৰ কিলমিটাৰ নিলগত। # [[নিজ বৰচলা মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: বৰচলা গাঁও, নিজ বৰচলা। # [[বিশ্বনাথ ক্ষেত্ৰ]] :- অৱস্থিতি: বিশ্বনাথ চাৰিআলি। # [[ফুলবাৰী দেৱালয়]] :- অৱস্থিতি: বিশ্বনাথ চাৰিআলিৰ সমীপৰ কলাবাৰীত। # [[শ্ৰী চৈতন্য গৌড়ীয় মঠ]] :- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ সোঁমাজত। # [[গুৰুদ্বাৰ]]:- অৱস্থিতি: কুমাৰগাঁও, তেজপুৰ। # [[ৰামকৃষ্ণ সেৱাশ্ৰম]] :- অৱস্থিতি: পাৱাৰ হাউচৰ পশ্চিমে, পদুম পুখুৰীৰ সমীপত এটি টিলাৰ ওপৰত। # [[মছজিদ]] :- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ সোঁমাজত। # [[গিৰ্জা / ছাৰ্চ এফিটেনী]] : অৱস্থিতি: নেহৰু ময়দানৰ দক্ষিণ দিশত, তেজপুৰ। # [[শলগুৰি সত্ৰ]] :- অৱস্থিতি: জামুগুৰিৰ শলগুৰি গাঁও। # [[কৰতিপাৰ সত্ৰ]]:- অৱস্থিতি: জামুগুৰিহাট। # [[বৰালিমৰা সত্ৰ]] :- অৱস্থিতি: তেজপুৰৰ দআটি গাঁও। # [[আঁহতগুৰি সত্ৰ]] :- অৱস্থিতি: জামুগুৰিহাটৰ কাষৰ হাতিঙা গাঁও। ==শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান== ;বিশ্ববিদ্যালয় : [[Image:Tezpur University.JPG|200px|thumb|তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়|তেজপুৰ কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়]] ;মহাবিদ্যালয়: [[চিত্ৰ:Darrang College Gate.jpg|200px|thumb|দৰং মহাবিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰৱেশদ্বাৰ]] [[Image:Tezpur College.JPG|200px|thumb|তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]] # [[দৰং মহাবিদ্যালয়]] : তেজপুৰ চহৰৰ উচ্চ শিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰস্থল হ’ল দৰং মহাবিদ্যালয়। মহাবিদ্যালয়খনি স্থাপিত হয় ১৯৪৫ খ্ৰীষ্টাব্দত। প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ কামাখ্যা প্ৰসাদ ত্ৰিপাঠী আছিল। # [[তেজপুৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]] : অগ্নি গড়ৰ নিচেই ওচৰত অৱস্থিত। # [[তেজপুৰ আইন মহাবিদ্যালয়]] # [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ কন্যা মহাবিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ আইন মহাবিদ্যালয়]] # [[বি.টি. কলেজ]] ;উচ্চ মাধ্যমিক/উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়: [[Image:তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়.JPG|200px|thumb|তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী কন্যা বিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ একাডেমি]] # [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চ মাধ্যমিক বেংগলী বালক বিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চ মাধ্যমিক বেংগলী কন্যা বিদ্যালয়]] # [[চেক্ৰেড হাৰ্ট স্কুল, তেজপুৰ]] # পাঁচমাইল উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় # পাঁচমাইল কন্যা বিদ্যালয় # পাঁচমাইল জাতীয় বিদ্যালয় # শিক্ষা জ্যোতি বিদ্যালয় # পাঁচমাইল হাই মাদ্ৰাছা # ডন বস্ক হাই স্কুল # কস্তুৰবা গান্ধী বালিকা বিদ্যালয়, ঢেকিয়াজুলি ;কাৰিকৰী শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান : # [[ভাৰতীয় পৰিসংখ্যা প্ৰতিষ্ঠান (উত্তৰ-পূৱ কেন্দ্ৰ)|ভাৰতীয় পৰিসংখ্যা প্ৰতিষ্ঠান]] # [[আই টি আই]] # [[গিৰিজানন্দ চৌধুৰী ইনষ্টিটিউট অৱ মেনেজমেণ্ট এণ্ড টেকন’লজী, তেজপুৰ]] ;অন্যান্য শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান : # [[জ্যোতিকলা কেন্দ্ৰ]] # [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আঞ্চলিক মানসিক স্বাস্থ্য প্ৰতিষ্ঠান]] ইত্যাদি। ==চিকিৎসা সেৱা প্ৰতিষ্ঠান== # [[তেজপুৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়|তেজপুৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়]] # [[কণকলতা অসামৰিক চিকিৎসালয়]] # [[আৰ্মি বেচ হস্পিটাল]] # [[মিশ্যন হস্পিটাল]] বা [[ব্যপিষ্ট খ্ৰীষ্টান হস্পিটাল]], [[তেজপুৰ]] ==চিত্ৰ ভঁৰাল== <gallery> চিত্ৰ: Da Parbatia Tezpur.jpg|thumb|দ-পৰ্বতীয়াত থকা ভগ্নাৱশেষ চিত্ৰ: Da Parbatia Tezpur 2.jpg|thumb|দ-পৰ্বতীয়াৰ মন্দিৰ চিত্ৰ: Rudrapath Tezpur.jpg|thumb|ৰুদ্ৰপথ চিত্ৰ: Bamuni Hills Sonitpur.jpg|বামুণী পাহাৰৰ ধ্বংসাৱশেষ চিত্ৰ: Mahabhairab Temple Sonitpur.jpg|thumb|<center>মহাভৈৰৱ মন্দিৰ</center> চিত্ৰ: Kanaklata Park Tezpur 1.jpg|thumb|150px|কনকলতা উদ্যানত থকা কনকলতা বৰুৱাৰ প্ৰতিমূৰ্তি চিত্ৰ: Kanaklata Park, Sonitpur.jpg|thumb|কনকলতা উদ্যানত শিলত অংকিত প্ৰতিমূৰ্তি File:বাণ ৰঙ্গমঞ্চ তেজপুৰ.jpg|thumb|তেজপুৰৰ বাণ ৰঙ্গমঞ্চৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ File:Kanaklata civil hospital Tezpur.jpg|thumb|কণকলতা অসামৰিক চিকিৎসালয় File:Darrang college new front gate.jpg|thumb|দৰং কলেজৰ নৱ-নিৰ্মিত মূল প্ৰৱেশদ্বাৰ </gallery> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Tezpur|তেজপুৰ}} * [http://sonitpur.gov.in Sonitpur District Administration Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201201205051/http://sonitpur.gov.in/ |date=2020-12-01 }} * [https://web.archive.org/web/20070822144948/http://cbi-theater-9.home.comcast.net/hump_express/hump062845.html WORLD WAR II] * [http://www.centurychina.com/plaboard/uploads/1962war.htm TEZPUR AIRPORT IN WORLD WAR II] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080822215146/http://www.centurychina.com/plaboard/uploads/1962war.htm |date=2008-08-22 }} * [http://p2.www.britannica.com/eb/article-9071892/Tezpur TEZPUR IN BRITANNICA] * [http://osgeoint.blogspot.com/2012/01/india-heron-uav-deployed-at-tezpur.html TEZPUR AT OSGEOINT] {{Geographic location |Centre = [[তেজপুৰ]] |North = [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] |East = [[লখিমপুৰ]] জিলা |South = [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]] |West = [[দৰং]] জিলা }} {{Articles related to Assam}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:তেজপুৰ‎]] 5r3wgmsr63uua9tzcjr7cgp28uqhims 652046 652045 2026-11-11T06:51:57Z AjayDas 12623 /* কলা, সংস্কৃতি, সাহিত্য */ 652046 wikitext text/x-wiki {{বিস্তাৰ}} {{Infobox Indian Jurisdiction |native_name = তেজপুৰ <!--nickname = ধ্ৰুপদী প্ৰেমৰ নগৰ (where is this found?){{citation needed}} --> |type = [[নগৰ]]/[[মহকুমা]] |skyline = Monument showing the historical "Hari-Hor Yuddha" at Agnigarh Hill, Tezpur.jpg|thumb|skyline_caption = তেজপুৰৰ হৰি হৰ যুদ্ধ |latd = 26.63 | longd = 92.8 |locator_position = left |state_name = অসম |district = [[শোণিতপুৰ]] |leader_title = |leader_name = |altitude = 48 |population_as_of = 2011 |population_total = 102,505 |population_density = |area_magnitude= |area_total = |area_telephone = |postal_code = |vehicle_code_range = |sex_ratio = |unlocode = |website = |footnotes = |}} '''তেজপুৰ''' ({{lang-en|Tezpur}}) [[শোণিতপুৰ]] জিলাৰ এখন প্ৰধান নগৰ আৰু সদৰ। তেজপুৰ উত্তৰ অসমৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঠাই। [[গুৱাহাটী]]ৰ ১৭৯ কিলোমিটাৰ পূবত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ উত্তৰপাৰে অৱস্থিত<ref name="Mitra2011">{{cite book|author=Swati Mitra|title=Assam Travel Guide|url=http://books.google.com/books?id=lNggfFifHL8C&pg=PA75|accessdate=18 February 2013|year=2011|publisher=Goodearth Publications|isbn=978-93-80262-04-8|pages=75–}}</ref>। তেজপুৰৰ দ-পৰ্বতীয়াৰ [[শৈল দ্বাৰ]], মহাভৈৰৱ মন্দিৰ, [[অগ্নিগড়]], [[চিত্ৰলেখা উদ্যান]], [[জ্যোতি ভাৰতী]] আদি ঐতিহাসিক স্মৃতিচিহ্নৰ কাৰণেও বিখ্যাত। অসমৰ প্ৰথম স্থায়ী ছবিগৃহ [[জোনাকী ছবিঘৰ|জোনাকী]] ১৯৩৭ চনত তেজপুৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। অসমৰ প্ৰথম আধুনিক ৰংগমঞ্চ [[বাণ ৰঙ্গমঞ্চ|বাণ ৰংগমঞ্চ]] তেজপুৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ==তেজপুৰ নামৰ উৎপত্তি== [[File:Welcome gate of tezpur.jpg|thumb|a gate from tezpur, porua]] তেজপুৰ : তেজপুৰ নামটোৰ ঐতিহাসিক কাহিনী এনেধৰণৰ। এসময়ত তেজপুৰত [[বাণাসুৰ|বাণ]] নামৰ এজন শিৱভক্ত [[অসুৰ]] ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। বাণ ৰজাৰ জীয়ৰী [[ঊষা]]ৰ সৌন্দৰ্য্য আছিল জগত বিখ্যাত। সেয়ে তেওঁৰ সুৰক্ষাৰ কাৰণে দেউতাকে অগ্নিগড় নামে এটা অগ্নিৰ দ্বাৰা আবৃত দুৰ্ভেদ্য দুৰ্গৰ ভিতৰত কঠোৰ প্ৰহৰাৰ মাজত ৰাখিছিল। এদিন ৰাতি সপোনত ঊষাই এজন সুদৰ্শন ৰাজকোঁৱৰক দেখা পায় আৰু প্ৰেমত পৰে। প্ৰিয় সখী, চিত্ৰশিল্পী চিত্ৰলেখাই সখীৰ বিৰহ বেদনা দূৰ কৰিবলৈ তেওঁৰ বৰ্ণনা ক্ৰমে ৰাজকোঁৱৰৰ চিত্ৰ আঁকিলে। অনুসন্ধান কৰি গম পোৱা গ'ল যে সেই কোঁৱৰজন [[বাণাসুৰ|বাণৰজা]]ৰ শত্ৰু, [[দ্বাৰকা]]ৰ ৰজা, ভগৱান শ্ৰী[[কৃষ্ণ]]ৰ নাতি [[অনিৰুদ্ধ]]। [[চিত্ৰলেখা]]ৰ জৰিয়তেই দুয়োৰে মাজত প্ৰত্যক্ষভাৱে প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক স্থাপিত হয় আৰু দুয়ো গন্ধৰ্ব প্ৰথামতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়। বাণ ৰজাই খঙতে [[অনিৰুদ্ধ]]ক বন্দী কৰি ৰাখে। নাতিয়েকক উদ্ধাৰ কৰিবলৈ আহি শ্ৰীকৃষ্ণই বাণৰ লগত যুদ্ধত প্ৰবৃত্ত হয়। বানৰজাক সহায় কৰিবলৈ তেওঁৰ ইষ্টদেৱ ভগবান শিৱইও যুদ্ধত লিপ্ত হয়। কৃষ্ণসেনা আৰু সমানেই শক্তিশালী শিৱসেনাৰ মাজত হোৱা এই অভূতপূৰ্ব ভয়ংকৰ যুদ্ধ দেখি ত্ৰিভূবন ত্ৰস্তমান হৈ পৰে। অৱশেষত যুদ্ধৰ প্ৰাবল্যত সৃষ্টি নাশহোৱাৰ উপক্ৰম দেখি বিশ্বৰ সকলো ঋষি, মুনি আৰু দেবগণৰ কাতৰ উপাসনাত দুইজন দেৱতা ক্ষান্ত হয় আৰু যুদ্ধ সম্বৰণ কৰে। বাণৰজায়েও নিজৰ ভুল উপলব্ধি কৰি ঊষাক অনিৰুদ্ধলৈ বিয়া দিয়ে। লোককথামতে '[[হৰি-হৰ যুদ্ধ]]' (হৰি:[[কৃষ্ণ]], হৰ: [[শিৱ]]) বুলি জনাজাত দুই প্ৰবল প্ৰতাপী দেৱতাৰ এই ৰক্তক্ষয়ী যুদ্ধত ইমানেই মানুহৰ মৃত্যু হৈছিল যে যুদ্ধক্ষেত্ৰত হেনো তেজৰ ঢল যেন উঠিছিল। সেয়ে কালক্ৰমত এই স্থান তেজপুৰ বা শোণিতপুৰ বুলি ([[তেজ|তেজৰ]]/শোণিতৰ নগৰ) পৰিচিত হৈ পৰে। <!-- == জলবায়ু == The average high temperature in summer is around {{convert|31|C}} while the average winter low temperature is around {{convert|13|C}}.<ref>{{cite web|url=http://www.worldweatheronline.com/Tezpur-weather-averages/Assam/IN.aspx|title=Tezpur, India Weather Averages - Monthly Average High and Low Temperature - Average Precipitation and Rainfall days - World Weather Online|access-date=2 February 2015}}</ref> {{Weather box | location = Tezpur (1981–2010, extremes 1901–present) | metric first = Yes | single line = Yes | width = auto | Jan record high C = 28.8 | Feb record high C = 33.2 | Mar record high C = 38.2 | Apr record high C = 38.7 | May record high C = 39.1 | Jun record high C = 39.4 | Jul record high C = 39.5 | Aug record high C = 39.5 | Sep record high C = 38.9 | Oct record high C = 37.9 | Nov record high C = 34.3 | Dec record high C = 33.9 |year record high C = 39.5 | Jan high C = 23.5 | Feb high C = 25.8 | Mar high C = 29.0 | Apr high C = 29.4 | May high C = 30.8 | Jun high C = 31.7 | Jul high C = 31.5 | Aug high C = 32.1 | Sep high C = 31.4 | Oct high C = 30.5 | Nov high C = 28.0 | Dec high C = 24.6 | year high C = 29.0 | Jan low C = 11.4 | Feb low C = 13.8 | Mar low C = 17.1 | Apr low C = 19.8 | May low C = 22.4 | Jun low C = 24.6 | Jul low C = 25.2 | Aug low C = 25.4 | Sep low C = 24.5 | Oct low C = 21.7 | Nov low C = 16.6 | Dec low C = 12.6 | year low C = 19.6 | Jan record low C = 5.6 | Feb record low C = 6.1 | Mar record low C = 10.0 | Apr record low C = 12.2 | May record low C = 14.4 | Jun record low C = 17.6 | Jul record low C = 21.2 | Aug record low C = 20.3 | Sep record low C = 19.9 | Oct record low C = 14.5 | Nov record low C = 10.6 | Dec record low C = 6.1 |year record low C = 5.6 | rain colour = green | Jan rain mm = 11.4 | Feb rain mm = 24.9 | Mar rain mm = 50.2 | Apr rain mm = 178.7 | May rain mm = 259.4 | Jun rain mm = 312.9 | Jul rain mm = 323.9 | Aug rain mm = 293.8 | Sep rain mm = 236.3 | Oct rain mm = 117.1 | Nov rain mm = 19.0 | Dec rain mm = 9.7 |year rain mm = 1837.4 | Jan rain days = 1.3 | Feb rain days = 2.3 | Mar rain days = 4.8 | Apr rain days = 12.3 | May rain days = 13.6 | Jun rain days = 15.3 | Jul rain days = 16.1 | Aug rain days = 13.7 | Sep rain days = 12.8 | Oct rain days = 5.6 | Nov rain days = 1.4 | Dec rain days = 1.0 |year rain days = 100.3 |time day = 17:30 [[Indian Standard Time|IST]] | Jan humidity = 69 | Feb humidity = 62 | Mar humidity = 57 | Apr humidity = 69 | May humidity = 73 | Jun humidity = 79 | Jul humidity = 81 | Aug humidity = 81 | Sep humidity = 83 | Oct humidity = 81 | Nov humidity = 77 | Dec humidity = 74 |year humidity = 74 |source 1 = [[India Meteorological Department]]<ref name=IMDnormals> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archive-date = 5 February 2020 | url = https://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Tezpur Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 735–736 | access-date = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archive-date = 5 February 2020 | url = https://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M31 | access-date = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDcityweather> {{cite web | url = http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/tezpur2.htm | title = Tezpur Climatological Table 1971–2000 | publisher = India Meteorological Department | access-date = 6 February 2020}}</ref> }} --> ==ইতিহাস== তেজপুৰ আৰু ইয়াৰ দাঁতিকাষৰীয়া অঞ্চল প্ৰাচীন কালৰে পৰা কামৰূপৰ ইতিহাসৰ সৈতে জড়িত। অঞ্চলটোত পোৱা বিভিন্ন শিলালিপি, মন্দিৰৰ ধ্বংসাৱশেষ আৰু ভাস্কৰ্যই ইয়াৰ প্ৰাচীন ঐতিহ্যৰ প্ৰমাণ দিয়ে। প্ৰাচীন কালত এই অঞ্চল কামৰূপ ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। হৰ্জৰ বৰ্মনৰ শাসনকালৰ সৈতে জড়িত শিলালিপি তেজপুৰৰ এক উল্লেখযোগ্য ঐতিহাসিক সম্পদ। এই শিলালিপিৰ সময় ৮২৯–৮৩০ খ্ৰীষ্টাব্দ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ পৰা সেই সময়ৰ ৰাজনৈতিক, সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় অৱস্থাৰ বিষয়ে জানিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |title=জিলাৰ পৰিচয় আৰু ঐতিহাসিক স্থানসমূহ |url=https://sonitpur.assam.gov.in/about-district/district-glance |website=শোণিতপুৰ জিলা প্ৰশাসন |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম শাসনকালতো তেজপুৰ অঞ্চলৰ গুৰুত্ব বৃদ্ধি পায়। এই সময়ছোৱাত বিভিন্ন মন্দিৰ নিৰ্মাণ আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ বিকাশ ঘটে। মহাভৈৰৱ মন্দিৰৰ সৈতে আহোম ৰজাসকলৰ পৃষ্ঠপোষকতাৰ সম্পৰ্ক আছিল।<ref>{{cite web |title=মহাভৈৰৱ মন্দিৰ |url=https://sonitpur.assam.gov.in/tourist-place-detail/273 |website=শোণিতপুৰ জিলা প্ৰশাসন |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনকালত তেজপুৰ প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে বিকশিত হয়। ১৮৩৫ চনত দৰং জিলা গঠন কৰাৰ পিছত তেজপুৰ ইয়াৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। ১৯৮৩ চনত দৰং জিলাৰ পৰা শোণিতপুৰ জিলা গঠন কৰা হয় আৰু তেজপুৰ নতুন জিলাখনৰ সদৰ হয়।<ref>{{cite web |title=জিলাৰ চমু পৰিচয় |url=https://sonitpur.assam.gov.in/about-us/district-profile |website=শোণিতপুৰ জিলা প্ৰশাসন |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==ভৌগোলিক অৱস্থান== তেজপুৰ নগৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ উত্তৰপাৰে অৱস্থিত। নগৰখনৰ ভৌগোলিক অৱস্থান প্ৰায় ২৬°৩৮′ উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৯২°৪৭′ পূব দ্ৰাঘিমাংশ। সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ইয়াৰ গড় উচ্চতা প্ৰায় ৪৮ মিটাৰ। নগৰখনৰ দক্ষিণ দিশে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী আৰু উত্তৰ দিশে পাহাৰীয়া অঞ্চল অৱস্থিত। ইয়াৰ চাৰিওফালে সমতল ভূমি, সেউজীয়া পথাৰ আৰু সৰু-বৰ পাহাৰ দেখা যায়। নগৰখনৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ আৰু নদীৰ পাৰৰ অৱস্থানে ইয়াক এক আকৰ্ষণীয় পৰ্যটনস্থলী কৰি তুলিছে।<ref>{{cite web |title=তেজপুৰ |url=https://assamtourism.gov.in/Tezpur.php |website=অসম পৰ্যটন |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==জনসংখ্যা== ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি তেজপুৰ নগৰৰ জনসংখ্যা আছিল ১,০২,৫০৫ জন।<ref>{{cite web |title=জনসংখ্যা অনুসন্ধান, ২০১১ |url=https://www.censusindia.gov.in/census.website/en/data/population-finder |website=ভাৰতৰ লোকপিয়ল বিভাগ |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==কলা, সংস্কৃতি, সাহিত্য== তেজপুৰ কলা, সংস্কৃতি, সাহিত্য আৰু প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ ফালৰ পৰা অতি মনমোহা নগৰ। ইয়াতেই অসমীয়া সাহিত্যৰ বহুকেইজন বিশিষ্ট ব্যক্তিৰ জন্ম হয়। অসমৰ প্ৰথমটো বাদ্যযন্ত্ৰীৰ দলে ১৯০৭ চনত তেজপুৰতে জন্মলাভ কৰে। অসমৰ প্ৰথমটো আধুনিক ৰংগ মঞ্চ [[বাণ ৰঙ্গমঞ্চ]] ১৯০৬ চনত আৰু অসমৰ প্ৰথমখন সংগীত বিদ্যালয় [[জ্যোতিকলা কেন্দ্ৰ]] ১৯৪০ চনত ইয়াতেই স্থাপিত হয়। [[অসমৰ জাতীয় সংগীত]] "অ’ মোৰ আপোনাৰ দেশ" প্ৰথমবাৰৰ বাবে সুৰাৰোপিত কৰি তেজপুৰতে গোৱা হৈছিল। "ৰূপকোঁৱৰ"[[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]]ই তেজপুৰতেই প্ৰথম অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ '[[জয়মতী]]'ৰ সকলো কাম সম্পাদনা কৰে। আনহাতে শোণিতপুৰ জিলাৰ অন্তৰ্গত 'গহপুৰ'আৰক্ষী চকীত ১৯৪২ চনত ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে আন্দোলন কৰিবলৈ গৈ আৰক্ষী চকীৰ ওপৰত ত্ৰিৰংগ পতাকা উত্তোলন কৰি ১৪ বছৰীয়া [[কণকলতা বৰুৱা]] আৰক্ষীৰ গুলিত নিহত হয়। ==যাতায়াত== তেজপুৰ অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ সৈতে পথ, ৰে'ল আৰু বিমানপথেৰে সংযুক্ত। * '''পথ পৰিবহণ:''' ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ আৰু অন্যান্য ৰাজ্যিক পথৰ জৰিয়তে তেজপুৰ গুৱাহাটী, নগাঁও, বিশ্বনাথ চাৰিআলি, ৰঙাপৰা আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ বিভিন্ন ঠাইৰ সৈতে সংযুক্ত। * '''ৰে'ল পৰিবহণ:''' তেজপুৰ ৰে'ল ষ্টেচনৰ জৰিয়তে নগৰখন ৰে'লপথেৰে সংযুক্ত। * '''বিমান পৰিবহণ:''' তেজপুৰৰ ওচৰৰ শালনীবাৰী বিমানবন্দৰ অঞ্চলটোৰ বিমান পৰিবহণৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ। * '''সেতু:''' কলিয়াভোমোৰা সেতুৰ জৰিয়তে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ পাৰৰ মাজত পথ যোগাযোগ স্থাপন হৈছে। এই সেতুখনে তেজপুৰৰ যাতায়াত আৰু বাণিজ্যৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite web |title=তেজপুৰ আৰু ইয়াৰ পৰ্যটনস্থলী |url=https://www.tezu.ernet.in/io/abouttu.php |website=তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয় |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref><ref>{{cite web |title=তেজপুৰ |url=https://assamtourism.gov.in/Tezpur.php |website=অসম পৰ্যটন |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==অৰ্থনীতি== তেজপুৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ এক উল্লেখযোগ্য বাণিজ্যিক আৰু সেৱা কেন্দ্ৰ। নগৰখনৰ অৰ্থনীতিৰ সৈতে ব্যৱসায়-বাণিজ্য, পৰিবহণ, শিক্ষা, পৰ্যটন আৰু চৰকাৰী সেৱা জড়িত। নগৰখনৰ আশে-পাশে থকা গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ কৃষিজাত সামগ্ৰীৰো ইয়াত এখন বজাৰ আছে। ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি == কেইজনমান উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি নাম তলত উল্লেখ কৰা হ’ল<ref name="Mitra2011"/>। :- * [[চন্দ্ৰ কুমাৰ আগৰৱালা]] * [[আনন্দ চন্দ্ৰ আগৰৱালা]] * [[দণ্ডিৰাম কলিতা]] * [[কমলাকান্ত ভট্টাচাৰ্য্য]] * [[বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা]] * [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] * [[ফণী শৰ্মা]] * [[লম্বোদৰ বৰা]] * [[পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱা]] * [[চন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] * [[দণ্ডিনাথ কলিতা]] * [[হীৰাৱতী গোহাঞি বৰুৱা]] * [[হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা]] * [[অমিয় কুমাৰ দাস]] * [[লক্ষ্মীধৰ শৰ্মা]] * [[গহণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]] * [[বিজয় চন্দ্ৰ ভাগৱতী]] * [[গজেন বৰুৱা]] * [[কণকলতা বৰুৱা]] * [[সোমনাথ চেটাৰ্জী]] * [[ত্ৰৈলোক্য ভট্টাচাৰ্য্য]] * [[কমলা প্ৰসাদ আগৰৱালা]] * [[প্ৰফুল্ল বৰা]] ==উল্লেখযোগ্য ঠাই== [[Image:Tezpur.JPG|200px|thumb|অগ্নিগড়ৰ সন্মুখভাগ]] [[File:Kanaklata Udyan, Tezpur.jpg|thumb|কণকলতা উদ্যান]] তেজপুৰ নগৰৰ কেইখনমান উল্লেখযোগ্য ঠাই:<ref name="Mitra2011"/> # [[চিত্ৰলেখা উদ্যান]] # [[অগ্নিগড়]] # [[বামুণী পাহাৰ]] # [[দ-পৰ্বতীয়া]]ৰ [[শৈল দ্বাৰ]] # [[পদুম পুখুৰী]] # [[ত্ৰিমূৰ্তি উদ্যান]] # [[হজৰা পুখুৰী]] # [[জ্যোতি ভাৰতী]] # [[নামেৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] # [[বাণ ৰঙ্গমঞ্চ]] # [[জিলা সংগ্ৰহালয়,তেজপুৰ]] #ড॰ ভূপেন হাজৰিকা কলাভূমি ==উল্লেখনীয় মঠ-মন্দিৰ== [[Image:Ganesh Mandir (Tezpur).jpg|200px|thumb|গণেশ মন্দিৰ]] [[চিত্ৰ:Bhairabi Temple.jpg|200px|thumb|ভৈৰৱী মন্দিৰ]] [[Image:Halleswarmandir.JPG|200px|thumb|হলেশ্বৰ মন্দিৰ]] [[চিত্ৰ:Church at Tezpur.JPG|200px|thumb|গীৰ্জা ঘৰ]] # [[মহাভৈৰৱ মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: [[তেজপুৰ]] চহৰৰ উত্তৰদিশত, [[দৰং মহাবিদ্যালয়]]ৰ সমীপত<ref name="Mitra2011"/>॥ # [[ভৈৰৱী মন্দিৰ ]]:- অৱস্থিতি: নতুন [[কলিবাৰী]]ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ পাৰত ভৈৰৱী টিলাৰ ওপৰত<ref name="Mitra2011"/>॥ # [[গণেশ মন্দিৰ]]:-অৱস্থিতি: ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ পাৰত [[গণেশ ঘাট]]ত। # [[হনুমান মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: [[ভৈৰৱী মন্দিৰৰ]] পূবে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নৈৰ পাৰত, গেৰেকী বান্দৰদেৱা পাহাৰৰ এটি সৰু টিলাৰ ওপৰত। # [[কেতেকেশ্বৰ]] দেৱালয়:- অৱস্থিতি:[[কেতেকীবাৰী]] গাঁও, তেজপুৰ। # [[শুক্লেশ্বৰ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: [[গটঙা]] গাঁৱত, তেজপুৰৰ পৰা প্ৰায় ৬ কি:মি: আঁতৰত। # [[সিদ্ধেশ্বৰ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: [[তেজপুৰ]] চহৰৰ সমীপত, বামুণ চুবুৰীৰ পৰ্বতীয়া সাউদৰ পাৰ গাঁৱত। # [[দক্ষিণা কালী মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: [[তেজপুৰ]] চহৰৰ উত্তৰদিশত, [[দৰং মহাবিদ্যালয়]]ৰ সন্মুখত। # [[ৰুদ্ৰপদ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: [[তেজপুৰ]] চহৰৰ পৰা ৮ কি:মি: নিলগত, ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ পাৰত ভোমোৰাগুৰি টিলাৰ ওপৰত। # [[নিকামূল সত্ৰ]]:- অৱস্থিতি: [[তেজপুৰ]] চহৰৰ সমীপত, মাজগাঁও। # [[চিপহা সত্ৰ]]:- অৱস্থিতি:[[কেতেকীবাৰী]] গাঁও, তেজপুৰ। # [[বৰালিমৰা সত্ৰ]]:- অৱস্থিতি: দআটি গাঁও, তেজপুৰ। # [[শ্ৰী শ্ৰীসত্যনাৰায়ণ মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ সোঁমাজত, জে.বি ৰোডত। # [[টিঙ্গেশ্বৰ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰৰ পৰা প্ৰায় ৪ কি:মি: নিলগত পশ্চিম দক্ষিণ দিশত। # [[লক্ষ্মীনাৰায়ণ মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ সোঁমাজ, কণকলতা অসামৰিক চিকিৎসালয়ৰ সমীপত। # [[হলেশ্বৰ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰৰ পৰা প্ৰায় ৯ কি:মি: নিলগত। # [[হুদুপৰা থান]]:- অৱস্থিতি: দেউৰী গাঁও, তেজপুৰ। # [[হেংগুলেশ্বৰ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ পশ্চিমে, ভৈৰৱপুৰ মৌজাত। # [[কামৰূপীয়া নামঘৰ]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ সোঁমাজত। # [[নাগশংকৰ মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰৰ পৰা প্ৰায় ৫৮ কি:মি: নিলগত, নাগশংকৰ মৌজাত। # [[কলিয়া গোঁসাইৰ থান]]:-অৱস্থিতি: বালিপাৰা, মানশিৰি নৈৰ পাৰত। # [[বুঢ়াগোসাঁই থান]]:- অৱস্থিতি: প্ৰতাপগড় চাহ বাগিচাৰ সমীপত। # [[গুপ্তেশ্বৰ মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: ঢেকীয়াজুলীৰ পৰা প্ৰায় ১২ কি:মি: নিলগত, শিঙৰি টিলাৰ পশ্চিম দক্ষিণ দিশত। # [[চাৰিদুৱাৰৰ বুঢ়াগোসাঁই থান]]:- চাৰিদুৱাৰ। # [[ধ্বান্দি বা ধেন্দাই দ’ল]]:-অৱস্থিতি: বিশ্বনাথ চাৰিআলিৰ সমীপৰ কলাবাৰী মৌজাত। # [[বুঢ়া গোসাঁই দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: জামুগুৰিহাটৰ পৰা প্ৰায় ডেৰ কিলমিটাৰ নিলগত। # [[নিজ বৰচলা মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: বৰচলা গাঁও, নিজ বৰচলা। # [[বিশ্বনাথ ক্ষেত্ৰ]] :- অৱস্থিতি: বিশ্বনাথ চাৰিআলি। # [[ফুলবাৰী দেৱালয়]] :- অৱস্থিতি: বিশ্বনাথ চাৰিআলিৰ সমীপৰ কলাবাৰীত। # [[শ্ৰী চৈতন্য গৌড়ীয় মঠ]] :- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ সোঁমাজত। # [[গুৰুদ্বাৰ]]:- অৱস্থিতি: কুমাৰগাঁও, তেজপুৰ। # [[ৰামকৃষ্ণ সেৱাশ্ৰম]] :- অৱস্থিতি: পাৱাৰ হাউচৰ পশ্চিমে, পদুম পুখুৰীৰ সমীপত এটি টিলাৰ ওপৰত। # [[মছজিদ]] :- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ সোঁমাজত। # [[গিৰ্জা / ছাৰ্চ এফিটেনী]] : অৱস্থিতি: নেহৰু ময়দানৰ দক্ষিণ দিশত, তেজপুৰ। # [[শলগুৰি সত্ৰ]] :- অৱস্থিতি: জামুগুৰিৰ শলগুৰি গাঁও। # [[কৰতিপাৰ সত্ৰ]]:- অৱস্থিতি: জামুগুৰিহাট। # [[বৰালিমৰা সত্ৰ]] :- অৱস্থিতি: তেজপুৰৰ দআটি গাঁও। # [[আঁহতগুৰি সত্ৰ]] :- অৱস্থিতি: জামুগুৰিহাটৰ কাষৰ হাতিঙা গাঁও। ==শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান== ;বিশ্ববিদ্যালয় : [[Image:Tezpur University.JPG|200px|thumb|তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়|তেজপুৰ কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়]] ;মহাবিদ্যালয়: [[চিত্ৰ:Darrang College Gate.jpg|200px|thumb|দৰং মহাবিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰৱেশদ্বাৰ]] [[Image:Tezpur College.JPG|200px|thumb|তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]] # [[দৰং মহাবিদ্যালয়]] : তেজপুৰ চহৰৰ উচ্চ শিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰস্থল হ’ল দৰং মহাবিদ্যালয়। মহাবিদ্যালয়খনি স্থাপিত হয় ১৯৪৫ খ্ৰীষ্টাব্দত। প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ কামাখ্যা প্ৰসাদ ত্ৰিপাঠী আছিল। # [[তেজপুৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]] : অগ্নি গড়ৰ নিচেই ওচৰত অৱস্থিত। # [[তেজপুৰ আইন মহাবিদ্যালয়]] # [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ কন্যা মহাবিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ আইন মহাবিদ্যালয়]] # [[বি.টি. কলেজ]] ;উচ্চ মাধ্যমিক/উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়: [[Image:তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়.JPG|200px|thumb|তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী কন্যা বিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ একাডেমি]] # [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চ মাধ্যমিক বেংগলী বালক বিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চ মাধ্যমিক বেংগলী কন্যা বিদ্যালয়]] # [[চেক্ৰেড হাৰ্ট স্কুল, তেজপুৰ]] # পাঁচমাইল উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় # পাঁচমাইল কন্যা বিদ্যালয় # পাঁচমাইল জাতীয় বিদ্যালয় # শিক্ষা জ্যোতি বিদ্যালয় # পাঁচমাইল হাই মাদ্ৰাছা # ডন বস্ক হাই স্কুল # কস্তুৰবা গান্ধী বালিকা বিদ্যালয়, ঢেকিয়াজুলি ;কাৰিকৰী শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান : # [[ভাৰতীয় পৰিসংখ্যা প্ৰতিষ্ঠান (উত্তৰ-পূৱ কেন্দ্ৰ)|ভাৰতীয় পৰিসংখ্যা প্ৰতিষ্ঠান]] # [[আই টি আই]] # [[গিৰিজানন্দ চৌধুৰী ইনষ্টিটিউট অৱ মেনেজমেণ্ট এণ্ড টেকন’লজী, তেজপুৰ]] ;অন্যান্য শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান : # [[জ্যোতিকলা কেন্দ্ৰ]] # [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আঞ্চলিক মানসিক স্বাস্থ্য প্ৰতিষ্ঠান]] ইত্যাদি। ==চিকিৎসা সেৱা প্ৰতিষ্ঠান== # [[তেজপুৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়|তেজপুৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়]] # [[কণকলতা অসামৰিক চিকিৎসালয়]] # [[আৰ্মি বেচ হস্পিটাল]] # [[মিশ্যন হস্পিটাল]] বা [[ব্যপিষ্ট খ্ৰীষ্টান হস্পিটাল]], [[তেজপুৰ]] ==চিত্ৰ ভঁৰাল== <gallery> চিত্ৰ: Da Parbatia Tezpur.jpg|thumb|দ-পৰ্বতীয়াত থকা ভগ্নাৱশেষ চিত্ৰ: Da Parbatia Tezpur 2.jpg|thumb|দ-পৰ্বতীয়াৰ মন্দিৰ চিত্ৰ: Rudrapath Tezpur.jpg|thumb|ৰুদ্ৰপথ চিত্ৰ: Bamuni Hills Sonitpur.jpg|বামুণী পাহাৰৰ ধ্বংসাৱশেষ চিত্ৰ: Mahabhairab Temple Sonitpur.jpg|thumb|<center>মহাভৈৰৱ মন্দিৰ</center> চিত্ৰ: Kanaklata Park Tezpur 1.jpg|thumb|150px|কনকলতা উদ্যানত থকা কনকলতা বৰুৱাৰ প্ৰতিমূৰ্তি চিত্ৰ: Kanaklata Park, Sonitpur.jpg|thumb|কনকলতা উদ্যানত শিলত অংকিত প্ৰতিমূৰ্তি File:বাণ ৰঙ্গমঞ্চ তেজপুৰ.jpg|thumb|তেজপুৰৰ বাণ ৰঙ্গমঞ্চৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ File:Kanaklata civil hospital Tezpur.jpg|thumb|কণকলতা অসামৰিক চিকিৎসালয় File:Darrang college new front gate.jpg|thumb|দৰং কলেজৰ নৱ-নিৰ্মিত মূল প্ৰৱেশদ্বাৰ </gallery> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Tezpur|তেজপুৰ}} * [http://sonitpur.gov.in Sonitpur District Administration Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201201205051/http://sonitpur.gov.in/ |date=2020-12-01 }} * [https://web.archive.org/web/20070822144948/http://cbi-theater-9.home.comcast.net/hump_express/hump062845.html WORLD WAR II] * [http://www.centurychina.com/plaboard/uploads/1962war.htm TEZPUR AIRPORT IN WORLD WAR II] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080822215146/http://www.centurychina.com/plaboard/uploads/1962war.htm |date=2008-08-22 }} * [http://p2.www.britannica.com/eb/article-9071892/Tezpur TEZPUR IN BRITANNICA] * [http://osgeoint.blogspot.com/2012/01/india-heron-uav-deployed-at-tezpur.html TEZPUR AT OSGEOINT] {{Geographic location |Centre = [[তেজপুৰ]] |North = [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] |East = [[লখিমপুৰ]] জিলা |South = [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]] |West = [[দৰং]] জিলা }} {{Articles related to Assam}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:তেজপুৰ‎]] l9lfnukhxz0hb2rpmj3g03e51itpds0 652047 652046 2026-11-11T06:52:10Z AjayDas 12623 /* কলা, সংস্কৃতি, সাহিত্য */ 652047 wikitext text/x-wiki {{বিস্তাৰ}} {{Infobox Indian Jurisdiction |native_name = তেজপুৰ <!--nickname = ধ্ৰুপদী প্ৰেমৰ নগৰ (where is this found?){{citation needed}} --> |type = [[নগৰ]]/[[মহকুমা]] |skyline = Monument showing the historical "Hari-Hor Yuddha" at Agnigarh Hill, Tezpur.jpg|thumb|skyline_caption = তেজপুৰৰ হৰি হৰ যুদ্ধ |latd = 26.63 | longd = 92.8 |locator_position = left |state_name = অসম |district = [[শোণিতপুৰ]] |leader_title = |leader_name = |altitude = 48 |population_as_of = 2011 |population_total = 102,505 |population_density = |area_magnitude= |area_total = |area_telephone = |postal_code = |vehicle_code_range = |sex_ratio = |unlocode = |website = |footnotes = |}} '''তেজপুৰ''' ({{lang-en|Tezpur}}) [[শোণিতপুৰ]] জিলাৰ এখন প্ৰধান নগৰ আৰু সদৰ। তেজপুৰ উত্তৰ অসমৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঠাই। [[গুৱাহাটী]]ৰ ১৭৯ কিলোমিটাৰ পূবত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ উত্তৰপাৰে অৱস্থিত<ref name="Mitra2011">{{cite book|author=Swati Mitra|title=Assam Travel Guide|url=http://books.google.com/books?id=lNggfFifHL8C&pg=PA75|accessdate=18 February 2013|year=2011|publisher=Goodearth Publications|isbn=978-93-80262-04-8|pages=75–}}</ref>। তেজপুৰৰ দ-পৰ্বতীয়াৰ [[শৈল দ্বাৰ]], মহাভৈৰৱ মন্দিৰ, [[অগ্নিগড়]], [[চিত্ৰলেখা উদ্যান]], [[জ্যোতি ভাৰতী]] আদি ঐতিহাসিক স্মৃতিচিহ্নৰ কাৰণেও বিখ্যাত। অসমৰ প্ৰথম স্থায়ী ছবিগৃহ [[জোনাকী ছবিঘৰ|জোনাকী]] ১৯৩৭ চনত তেজপুৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। অসমৰ প্ৰথম আধুনিক ৰংগমঞ্চ [[বাণ ৰঙ্গমঞ্চ|বাণ ৰংগমঞ্চ]] তেজপুৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ==তেজপুৰ নামৰ উৎপত্তি== [[File:Welcome gate of tezpur.jpg|thumb|a gate from tezpur, porua]] তেজপুৰ : তেজপুৰ নামটোৰ ঐতিহাসিক কাহিনী এনেধৰণৰ। এসময়ত তেজপুৰত [[বাণাসুৰ|বাণ]] নামৰ এজন শিৱভক্ত [[অসুৰ]] ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। বাণ ৰজাৰ জীয়ৰী [[ঊষা]]ৰ সৌন্দৰ্য্য আছিল জগত বিখ্যাত। সেয়ে তেওঁৰ সুৰক্ষাৰ কাৰণে দেউতাকে অগ্নিগড় নামে এটা অগ্নিৰ দ্বাৰা আবৃত দুৰ্ভেদ্য দুৰ্গৰ ভিতৰত কঠোৰ প্ৰহৰাৰ মাজত ৰাখিছিল। এদিন ৰাতি সপোনত ঊষাই এজন সুদৰ্শন ৰাজকোঁৱৰক দেখা পায় আৰু প্ৰেমত পৰে। প্ৰিয় সখী, চিত্ৰশিল্পী চিত্ৰলেখাই সখীৰ বিৰহ বেদনা দূৰ কৰিবলৈ তেওঁৰ বৰ্ণনা ক্ৰমে ৰাজকোঁৱৰৰ চিত্ৰ আঁকিলে। অনুসন্ধান কৰি গম পোৱা গ'ল যে সেই কোঁৱৰজন [[বাণাসুৰ|বাণৰজা]]ৰ শত্ৰু, [[দ্বাৰকা]]ৰ ৰজা, ভগৱান শ্ৰী[[কৃষ্ণ]]ৰ নাতি [[অনিৰুদ্ধ]]। [[চিত্ৰলেখা]]ৰ জৰিয়তেই দুয়োৰে মাজত প্ৰত্যক্ষভাৱে প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক স্থাপিত হয় আৰু দুয়ো গন্ধৰ্ব প্ৰথামতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়। বাণ ৰজাই খঙতে [[অনিৰুদ্ধ]]ক বন্দী কৰি ৰাখে। নাতিয়েকক উদ্ধাৰ কৰিবলৈ আহি শ্ৰীকৃষ্ণই বাণৰ লগত যুদ্ধত প্ৰবৃত্ত হয়। বানৰজাক সহায় কৰিবলৈ তেওঁৰ ইষ্টদেৱ ভগবান শিৱইও যুদ্ধত লিপ্ত হয়। কৃষ্ণসেনা আৰু সমানেই শক্তিশালী শিৱসেনাৰ মাজত হোৱা এই অভূতপূৰ্ব ভয়ংকৰ যুদ্ধ দেখি ত্ৰিভূবন ত্ৰস্তমান হৈ পৰে। অৱশেষত যুদ্ধৰ প্ৰাবল্যত সৃষ্টি নাশহোৱাৰ উপক্ৰম দেখি বিশ্বৰ সকলো ঋষি, মুনি আৰু দেবগণৰ কাতৰ উপাসনাত দুইজন দেৱতা ক্ষান্ত হয় আৰু যুদ্ধ সম্বৰণ কৰে। বাণৰজায়েও নিজৰ ভুল উপলব্ধি কৰি ঊষাক অনিৰুদ্ধলৈ বিয়া দিয়ে। লোককথামতে '[[হৰি-হৰ যুদ্ধ]]' (হৰি:[[কৃষ্ণ]], হৰ: [[শিৱ]]) বুলি জনাজাত দুই প্ৰবল প্ৰতাপী দেৱতাৰ এই ৰক্তক্ষয়ী যুদ্ধত ইমানেই মানুহৰ মৃত্যু হৈছিল যে যুদ্ধক্ষেত্ৰত হেনো তেজৰ ঢল যেন উঠিছিল। সেয়ে কালক্ৰমত এই স্থান তেজপুৰ বা শোণিতপুৰ বুলি ([[তেজ|তেজৰ]]/শোণিতৰ নগৰ) পৰিচিত হৈ পৰে। <!-- == জলবায়ু == The average high temperature in summer is around {{convert|31|C}} while the average winter low temperature is around {{convert|13|C}}.<ref>{{cite web|url=http://www.worldweatheronline.com/Tezpur-weather-averages/Assam/IN.aspx|title=Tezpur, India Weather Averages - Monthly Average High and Low Temperature - Average Precipitation and Rainfall days - World Weather Online|access-date=2 February 2015}}</ref> {{Weather box | location = Tezpur (1981–2010, extremes 1901–present) | metric first = Yes | single line = Yes | width = auto | Jan record high C = 28.8 | Feb record high C = 33.2 | Mar record high C = 38.2 | Apr record high C = 38.7 | May record high C = 39.1 | Jun record high C = 39.4 | Jul record high C = 39.5 | Aug record high C = 39.5 | Sep record high C = 38.9 | Oct record high C = 37.9 | Nov record high C = 34.3 | Dec record high C = 33.9 |year record high C = 39.5 | Jan high C = 23.5 | Feb high C = 25.8 | Mar high C = 29.0 | Apr high C = 29.4 | May high C = 30.8 | Jun high C = 31.7 | Jul high C = 31.5 | Aug high C = 32.1 | Sep high C = 31.4 | Oct high C = 30.5 | Nov high C = 28.0 | Dec high C = 24.6 | year high C = 29.0 | Jan low C = 11.4 | Feb low C = 13.8 | Mar low C = 17.1 | Apr low C = 19.8 | May low C = 22.4 | Jun low C = 24.6 | Jul low C = 25.2 | Aug low C = 25.4 | Sep low C = 24.5 | Oct low C = 21.7 | Nov low C = 16.6 | Dec low C = 12.6 | year low C = 19.6 | Jan record low C = 5.6 | Feb record low C = 6.1 | Mar record low C = 10.0 | Apr record low C = 12.2 | May record low C = 14.4 | Jun record low C = 17.6 | Jul record low C = 21.2 | Aug record low C = 20.3 | Sep record low C = 19.9 | Oct record low C = 14.5 | Nov record low C = 10.6 | Dec record low C = 6.1 |year record low C = 5.6 | rain colour = green | Jan rain mm = 11.4 | Feb rain mm = 24.9 | Mar rain mm = 50.2 | Apr rain mm = 178.7 | May rain mm = 259.4 | Jun rain mm = 312.9 | Jul rain mm = 323.9 | Aug rain mm = 293.8 | Sep rain mm = 236.3 | Oct rain mm = 117.1 | Nov rain mm = 19.0 | Dec rain mm = 9.7 |year rain mm = 1837.4 | Jan rain days = 1.3 | Feb rain days = 2.3 | Mar rain days = 4.8 | Apr rain days = 12.3 | May rain days = 13.6 | Jun rain days = 15.3 | Jul rain days = 16.1 | Aug rain days = 13.7 | Sep rain days = 12.8 | Oct rain days = 5.6 | Nov rain days = 1.4 | Dec rain days = 1.0 |year rain days = 100.3 |time day = 17:30 [[Indian Standard Time|IST]] | Jan humidity = 69 | Feb humidity = 62 | Mar humidity = 57 | Apr humidity = 69 | May humidity = 73 | Jun humidity = 79 | Jul humidity = 81 | Aug humidity = 81 | Sep humidity = 83 | Oct humidity = 81 | Nov humidity = 77 | Dec humidity = 74 |year humidity = 74 |source 1 = [[India Meteorological Department]]<ref name=IMDnormals> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archive-date = 5 February 2020 | url = https://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Tezpur Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 735–736 | access-date = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archive-date = 5 February 2020 | url = https://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M31 | access-date = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDcityweather> {{cite web | url = http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/tezpur2.htm | title = Tezpur Climatological Table 1971–2000 | publisher = India Meteorological Department | access-date = 6 February 2020}}</ref> }} --> ==ইতিহাস== তেজপুৰ আৰু ইয়াৰ দাঁতিকাষৰীয়া অঞ্চল প্ৰাচীন কালৰে পৰা কামৰূপৰ ইতিহাসৰ সৈতে জড়িত। অঞ্চলটোত পোৱা বিভিন্ন শিলালিপি, মন্দিৰৰ ধ্বংসাৱশেষ আৰু ভাস্কৰ্যই ইয়াৰ প্ৰাচীন ঐতিহ্যৰ প্ৰমাণ দিয়ে। প্ৰাচীন কালত এই অঞ্চল কামৰূপ ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। হৰ্জৰ বৰ্মনৰ শাসনকালৰ সৈতে জড়িত শিলালিপি তেজপুৰৰ এক উল্লেখযোগ্য ঐতিহাসিক সম্পদ। এই শিলালিপিৰ সময় ৮২৯–৮৩০ খ্ৰীষ্টাব্দ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ পৰা সেই সময়ৰ ৰাজনৈতিক, সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় অৱস্থাৰ বিষয়ে জানিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |title=জিলাৰ পৰিচয় আৰু ঐতিহাসিক স্থানসমূহ |url=https://sonitpur.assam.gov.in/about-district/district-glance |website=শোণিতপুৰ জিলা প্ৰশাসন |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম শাসনকালতো তেজপুৰ অঞ্চলৰ গুৰুত্ব বৃদ্ধি পায়। এই সময়ছোৱাত বিভিন্ন মন্দিৰ নিৰ্মাণ আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ বিকাশ ঘটে। মহাভৈৰৱ মন্দিৰৰ সৈতে আহোম ৰজাসকলৰ পৃষ্ঠপোষকতাৰ সম্পৰ্ক আছিল।<ref>{{cite web |title=মহাভৈৰৱ মন্দিৰ |url=https://sonitpur.assam.gov.in/tourist-place-detail/273 |website=শোণিতপুৰ জিলা প্ৰশাসন |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনকালত তেজপুৰ প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে বিকশিত হয়। ১৮৩৫ চনত দৰং জিলা গঠন কৰাৰ পিছত তেজপুৰ ইয়াৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। ১৯৮৩ চনত দৰং জিলাৰ পৰা শোণিতপুৰ জিলা গঠন কৰা হয় আৰু তেজপুৰ নতুন জিলাখনৰ সদৰ হয়।<ref>{{cite web |title=জিলাৰ চমু পৰিচয় |url=https://sonitpur.assam.gov.in/about-us/district-profile |website=শোণিতপুৰ জিলা প্ৰশাসন |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==ভৌগোলিক অৱস্থান== তেজপুৰ নগৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ উত্তৰপাৰে অৱস্থিত। নগৰখনৰ ভৌগোলিক অৱস্থান প্ৰায় ২৬°৩৮′ উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৯২°৪৭′ পূব দ্ৰাঘিমাংশ। সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ইয়াৰ গড় উচ্চতা প্ৰায় ৪৮ মিটাৰ। নগৰখনৰ দক্ষিণ দিশে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী আৰু উত্তৰ দিশে পাহাৰীয়া অঞ্চল অৱস্থিত। ইয়াৰ চাৰিওফালে সমতল ভূমি, সেউজীয়া পথাৰ আৰু সৰু-বৰ পাহাৰ দেখা যায়। নগৰখনৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ আৰু নদীৰ পাৰৰ অৱস্থানে ইয়াক এক আকৰ্ষণীয় পৰ্যটনস্থলী কৰি তুলিছে।<ref>{{cite web |title=তেজপুৰ |url=https://assamtourism.gov.in/Tezpur.php |website=অসম পৰ্যটন |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==জনসংখ্যা== ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি তেজপুৰ নগৰৰ জনসংখ্যা আছিল ১,০২,৫০৫ জন।<ref>{{cite web |title=জনসংখ্যা অনুসন্ধান, ২০১১ |url=https://www.censusindia.gov.in/census.website/en/data/population-finder |website=ভাৰতৰ লোকপিয়ল বিভাগ |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==কলা, সংস্কৃতি, সাহিত্য== তেজপুৰ কলা, সংস্কৃতি, সাহিত্য আৰু প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ ফালৰ পৰা অতি মনমোহা নগৰ। ইয়াতেই অসমীয়া সাহিত্যৰ বহুকেইজন বিশিষ্ট ব্যক্তিৰ জন্ম হয়। অসমৰ প্ৰথমটো বাদ্যযন্ত্ৰীৰ দলে ১৯০৭ চনত তেজপুৰতে জন্মলাভ কৰে। অসমৰ প্ৰথমটো আধুনিক ৰংগ মঞ্চ [[বাণ ৰঙ্গমঞ্চ]] ১৯০৬ চনত আৰু অসমৰ প্ৰথমখন সংগীত বিদ্যালয় [[জ্যোতিকলা কেন্দ্ৰ]] ১৯৪০ চনত ইয়াতেই স্থাপিত হয়। [[অসমৰ জাতীয় সংগীত]] "অ’ মোৰ আপোনাৰ দেশ" প্ৰথমবাৰৰ বাবে সুৰাৰোপিত কৰি তেজপুৰতে গোৱা হৈছিল। "ৰূপকোঁৱৰ"[[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]]ই তেজপুৰতেই প্ৰথম অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ '[[জয়মতী]]'ৰ সকলো কাম সম্পাদনা কৰে। আনহাতে শোণিতপুৰ জিলাৰ অন্তৰ্গত 'গহপুৰ'আৰক্ষী চকীত ১৯৪২ চনত ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে আন্দোলন কৰিবলৈ গৈ আৰক্ষী চকীৰ ওপৰত ত্ৰিৰংগ পতাকা উত্তোলন কৰি ১৪ বছৰীয়া [[কনকলতা বৰুৱা]] আৰক্ষীৰ গুলিত নিহত হয়। ==যাতায়াত== তেজপুৰ অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ সৈতে পথ, ৰে'ল আৰু বিমানপথেৰে সংযুক্ত। * '''পথ পৰিবহণ:''' ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ আৰু অন্যান্য ৰাজ্যিক পথৰ জৰিয়তে তেজপুৰ গুৱাহাটী, নগাঁও, বিশ্বনাথ চাৰিআলি, ৰঙাপৰা আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ বিভিন্ন ঠাইৰ সৈতে সংযুক্ত। * '''ৰে'ল পৰিবহণ:''' তেজপুৰ ৰে'ল ষ্টেচনৰ জৰিয়তে নগৰখন ৰে'লপথেৰে সংযুক্ত। * '''বিমান পৰিবহণ:''' তেজপুৰৰ ওচৰৰ শালনীবাৰী বিমানবন্দৰ অঞ্চলটোৰ বিমান পৰিবহণৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ। * '''সেতু:''' কলিয়াভোমোৰা সেতুৰ জৰিয়তে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ পাৰৰ মাজত পথ যোগাযোগ স্থাপন হৈছে। এই সেতুখনে তেজপুৰৰ যাতায়াত আৰু বাণিজ্যৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite web |title=তেজপুৰ আৰু ইয়াৰ পৰ্যটনস্থলী |url=https://www.tezu.ernet.in/io/abouttu.php |website=তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয় |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref><ref>{{cite web |title=তেজপুৰ |url=https://assamtourism.gov.in/Tezpur.php |website=অসম পৰ্যটন |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==অৰ্থনীতি== তেজপুৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ এক উল্লেখযোগ্য বাণিজ্যিক আৰু সেৱা কেন্দ্ৰ। নগৰখনৰ অৰ্থনীতিৰ সৈতে ব্যৱসায়-বাণিজ্য, পৰিবহণ, শিক্ষা, পৰ্যটন আৰু চৰকাৰী সেৱা জড়িত। নগৰখনৰ আশে-পাশে থকা গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ কৃষিজাত সামগ্ৰীৰো ইয়াত এখন বজাৰ আছে। ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি == কেইজনমান উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি নাম তলত উল্লেখ কৰা হ’ল<ref name="Mitra2011"/>। :- * [[চন্দ্ৰ কুমাৰ আগৰৱালা]] * [[আনন্দ চন্দ্ৰ আগৰৱালা]] * [[দণ্ডিৰাম কলিতা]] * [[কমলাকান্ত ভট্টাচাৰ্য্য]] * [[বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা]] * [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] * [[ফণী শৰ্মা]] * [[লম্বোদৰ বৰা]] * [[পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱা]] * [[চন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] * [[দণ্ডিনাথ কলিতা]] * [[হীৰাৱতী গোহাঞি বৰুৱা]] * [[হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা]] * [[অমিয় কুমাৰ দাস]] * [[লক্ষ্মীধৰ শৰ্মা]] * [[গহণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]] * [[বিজয় চন্দ্ৰ ভাগৱতী]] * [[গজেন বৰুৱা]] * [[কণকলতা বৰুৱা]] * [[সোমনাথ চেটাৰ্জী]] * [[ত্ৰৈলোক্য ভট্টাচাৰ্য্য]] * [[কমলা প্ৰসাদ আগৰৱালা]] * [[প্ৰফুল্ল বৰা]] ==উল্লেখযোগ্য ঠাই== [[Image:Tezpur.JPG|200px|thumb|অগ্নিগড়ৰ সন্মুখভাগ]] [[File:Kanaklata Udyan, Tezpur.jpg|thumb|কণকলতা উদ্যান]] তেজপুৰ নগৰৰ কেইখনমান উল্লেখযোগ্য ঠাই:<ref name="Mitra2011"/> # [[চিত্ৰলেখা উদ্যান]] # [[অগ্নিগড়]] # [[বামুণী পাহাৰ]] # [[দ-পৰ্বতীয়া]]ৰ [[শৈল দ্বাৰ]] # [[পদুম পুখুৰী]] # [[ত্ৰিমূৰ্তি উদ্যান]] # [[হজৰা পুখুৰী]] # [[জ্যোতি ভাৰতী]] # [[নামেৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] # [[বাণ ৰঙ্গমঞ্চ]] # [[জিলা সংগ্ৰহালয়,তেজপুৰ]] #ড॰ ভূপেন হাজৰিকা কলাভূমি ==উল্লেখনীয় মঠ-মন্দিৰ== [[Image:Ganesh Mandir (Tezpur).jpg|200px|thumb|গণেশ মন্দিৰ]] [[চিত্ৰ:Bhairabi Temple.jpg|200px|thumb|ভৈৰৱী মন্দিৰ]] [[Image:Halleswarmandir.JPG|200px|thumb|হলেশ্বৰ মন্দিৰ]] [[চিত্ৰ:Church at Tezpur.JPG|200px|thumb|গীৰ্জা ঘৰ]] # [[মহাভৈৰৱ মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: [[তেজপুৰ]] চহৰৰ উত্তৰদিশত, [[দৰং মহাবিদ্যালয়]]ৰ সমীপত<ref name="Mitra2011"/>॥ # [[ভৈৰৱী মন্দিৰ ]]:- অৱস্থিতি: নতুন [[কলিবাৰী]]ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ পাৰত ভৈৰৱী টিলাৰ ওপৰত<ref name="Mitra2011"/>॥ # [[গণেশ মন্দিৰ]]:-অৱস্থিতি: ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ পাৰত [[গণেশ ঘাট]]ত। # [[হনুমান মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: [[ভৈৰৱী মন্দিৰৰ]] পূবে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নৈৰ পাৰত, গেৰেকী বান্দৰদেৱা পাহাৰৰ এটি সৰু টিলাৰ ওপৰত। # [[কেতেকেশ্বৰ]] দেৱালয়:- অৱস্থিতি:[[কেতেকীবাৰী]] গাঁও, তেজপুৰ। # [[শুক্লেশ্বৰ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: [[গটঙা]] গাঁৱত, তেজপুৰৰ পৰা প্ৰায় ৬ কি:মি: আঁতৰত। # [[সিদ্ধেশ্বৰ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: [[তেজপুৰ]] চহৰৰ সমীপত, বামুণ চুবুৰীৰ পৰ্বতীয়া সাউদৰ পাৰ গাঁৱত। # [[দক্ষিণা কালী মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: [[তেজপুৰ]] চহৰৰ উত্তৰদিশত, [[দৰং মহাবিদ্যালয়]]ৰ সন্মুখত। # [[ৰুদ্ৰপদ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: [[তেজপুৰ]] চহৰৰ পৰা ৮ কি:মি: নিলগত, ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ পাৰত ভোমোৰাগুৰি টিলাৰ ওপৰত। # [[নিকামূল সত্ৰ]]:- অৱস্থিতি: [[তেজপুৰ]] চহৰৰ সমীপত, মাজগাঁও। # [[চিপহা সত্ৰ]]:- অৱস্থিতি:[[কেতেকীবাৰী]] গাঁও, তেজপুৰ। # [[বৰালিমৰা সত্ৰ]]:- অৱস্থিতি: দআটি গাঁও, তেজপুৰ। # [[শ্ৰী শ্ৰীসত্যনাৰায়ণ মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ সোঁমাজত, জে.বি ৰোডত। # [[টিঙ্গেশ্বৰ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰৰ পৰা প্ৰায় ৪ কি:মি: নিলগত পশ্চিম দক্ষিণ দিশত। # [[লক্ষ্মীনাৰায়ণ মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ সোঁমাজ, কণকলতা অসামৰিক চিকিৎসালয়ৰ সমীপত। # [[হলেশ্বৰ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰৰ পৰা প্ৰায় ৯ কি:মি: নিলগত। # [[হুদুপৰা থান]]:- অৱস্থিতি: দেউৰী গাঁও, তেজপুৰ। # [[হেংগুলেশ্বৰ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ পশ্চিমে, ভৈৰৱপুৰ মৌজাত। # [[কামৰূপীয়া নামঘৰ]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ সোঁমাজত। # [[নাগশংকৰ মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰৰ পৰা প্ৰায় ৫৮ কি:মি: নিলগত, নাগশংকৰ মৌজাত। # [[কলিয়া গোঁসাইৰ থান]]:-অৱস্থিতি: বালিপাৰা, মানশিৰি নৈৰ পাৰত। # [[বুঢ়াগোসাঁই থান]]:- অৱস্থিতি: প্ৰতাপগড় চাহ বাগিচাৰ সমীপত। # [[গুপ্তেশ্বৰ মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: ঢেকীয়াজুলীৰ পৰা প্ৰায় ১২ কি:মি: নিলগত, শিঙৰি টিলাৰ পশ্চিম দক্ষিণ দিশত। # [[চাৰিদুৱাৰৰ বুঢ়াগোসাঁই থান]]:- চাৰিদুৱাৰ। # [[ধ্বান্দি বা ধেন্দাই দ’ল]]:-অৱস্থিতি: বিশ্বনাথ চাৰিআলিৰ সমীপৰ কলাবাৰী মৌজাত। # [[বুঢ়া গোসাঁই দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: জামুগুৰিহাটৰ পৰা প্ৰায় ডেৰ কিলমিটাৰ নিলগত। # [[নিজ বৰচলা মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: বৰচলা গাঁও, নিজ বৰচলা। # [[বিশ্বনাথ ক্ষেত্ৰ]] :- অৱস্থিতি: বিশ্বনাথ চাৰিআলি। # [[ফুলবাৰী দেৱালয়]] :- অৱস্থিতি: বিশ্বনাথ চাৰিআলিৰ সমীপৰ কলাবাৰীত। # [[শ্ৰী চৈতন্য গৌড়ীয় মঠ]] :- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ সোঁমাজত। # [[গুৰুদ্বাৰ]]:- অৱস্থিতি: কুমাৰগাঁও, তেজপুৰ। # [[ৰামকৃষ্ণ সেৱাশ্ৰম]] :- অৱস্থিতি: পাৱাৰ হাউচৰ পশ্চিমে, পদুম পুখুৰীৰ সমীপত এটি টিলাৰ ওপৰত। # [[মছজিদ]] :- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ সোঁমাজত। # [[গিৰ্জা / ছাৰ্চ এফিটেনী]] : অৱস্থিতি: নেহৰু ময়দানৰ দক্ষিণ দিশত, তেজপুৰ। # [[শলগুৰি সত্ৰ]] :- অৱস্থিতি: জামুগুৰিৰ শলগুৰি গাঁও। # [[কৰতিপাৰ সত্ৰ]]:- অৱস্থিতি: জামুগুৰিহাট। # [[বৰালিমৰা সত্ৰ]] :- অৱস্থিতি: তেজপুৰৰ দআটি গাঁও। # [[আঁহতগুৰি সত্ৰ]] :- অৱস্থিতি: জামুগুৰিহাটৰ কাষৰ হাতিঙা গাঁও। ==শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান== ;বিশ্ববিদ্যালয় : [[Image:Tezpur University.JPG|200px|thumb|তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়|তেজপুৰ কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়]] ;মহাবিদ্যালয়: [[চিত্ৰ:Darrang College Gate.jpg|200px|thumb|দৰং মহাবিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰৱেশদ্বাৰ]] [[Image:Tezpur College.JPG|200px|thumb|তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]] # [[দৰং মহাবিদ্যালয়]] : তেজপুৰ চহৰৰ উচ্চ শিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰস্থল হ’ল দৰং মহাবিদ্যালয়। মহাবিদ্যালয়খনি স্থাপিত হয় ১৯৪৫ খ্ৰীষ্টাব্দত। প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ কামাখ্যা প্ৰসাদ ত্ৰিপাঠী আছিল। # [[তেজপুৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]] : অগ্নি গড়ৰ নিচেই ওচৰত অৱস্থিত। # [[তেজপুৰ আইন মহাবিদ্যালয়]] # [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ কন্যা মহাবিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ আইন মহাবিদ্যালয়]] # [[বি.টি. কলেজ]] ;উচ্চ মাধ্যমিক/উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়: [[Image:তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়.JPG|200px|thumb|তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী কন্যা বিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ একাডেমি]] # [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চ মাধ্যমিক বেংগলী বালক বিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চ মাধ্যমিক বেংগলী কন্যা বিদ্যালয়]] # [[চেক্ৰেড হাৰ্ট স্কুল, তেজপুৰ]] # পাঁচমাইল উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় # পাঁচমাইল কন্যা বিদ্যালয় # পাঁচমাইল জাতীয় বিদ্যালয় # শিক্ষা জ্যোতি বিদ্যালয় # পাঁচমাইল হাই মাদ্ৰাছা # ডন বস্ক হাই স্কুল # কস্তুৰবা গান্ধী বালিকা বিদ্যালয়, ঢেকিয়াজুলি ;কাৰিকৰী শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান : # [[ভাৰতীয় পৰিসংখ্যা প্ৰতিষ্ঠান (উত্তৰ-পূৱ কেন্দ্ৰ)|ভাৰতীয় পৰিসংখ্যা প্ৰতিষ্ঠান]] # [[আই টি আই]] # [[গিৰিজানন্দ চৌধুৰী ইনষ্টিটিউট অৱ মেনেজমেণ্ট এণ্ড টেকন’লজী, তেজপুৰ]] ;অন্যান্য শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান : # [[জ্যোতিকলা কেন্দ্ৰ]] # [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আঞ্চলিক মানসিক স্বাস্থ্য প্ৰতিষ্ঠান]] ইত্যাদি। ==চিকিৎসা সেৱা প্ৰতিষ্ঠান== # [[তেজপুৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়|তেজপুৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়]] # [[কণকলতা অসামৰিক চিকিৎসালয়]] # [[আৰ্মি বেচ হস্পিটাল]] # [[মিশ্যন হস্পিটাল]] বা [[ব্যপিষ্ট খ্ৰীষ্টান হস্পিটাল]], [[তেজপুৰ]] ==চিত্ৰ ভঁৰাল== <gallery> চিত্ৰ: Da Parbatia Tezpur.jpg|thumb|দ-পৰ্বতীয়াত থকা ভগ্নাৱশেষ চিত্ৰ: Da Parbatia Tezpur 2.jpg|thumb|দ-পৰ্বতীয়াৰ মন্দিৰ চিত্ৰ: Rudrapath Tezpur.jpg|thumb|ৰুদ্ৰপথ চিত্ৰ: Bamuni Hills Sonitpur.jpg|বামুণী পাহাৰৰ ধ্বংসাৱশেষ চিত্ৰ: Mahabhairab Temple Sonitpur.jpg|thumb|<center>মহাভৈৰৱ মন্দিৰ</center> চিত্ৰ: Kanaklata Park Tezpur 1.jpg|thumb|150px|কনকলতা উদ্যানত থকা কনকলতা বৰুৱাৰ প্ৰতিমূৰ্তি চিত্ৰ: Kanaklata Park, Sonitpur.jpg|thumb|কনকলতা উদ্যানত শিলত অংকিত প্ৰতিমূৰ্তি File:বাণ ৰঙ্গমঞ্চ তেজপুৰ.jpg|thumb|তেজপুৰৰ বাণ ৰঙ্গমঞ্চৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ File:Kanaklata civil hospital Tezpur.jpg|thumb|কণকলতা অসামৰিক চিকিৎসালয় File:Darrang college new front gate.jpg|thumb|দৰং কলেজৰ নৱ-নিৰ্মিত মূল প্ৰৱেশদ্বাৰ </gallery> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Tezpur|তেজপুৰ}} * [http://sonitpur.gov.in Sonitpur District Administration Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201201205051/http://sonitpur.gov.in/ |date=2020-12-01 }} * [https://web.archive.org/web/20070822144948/http://cbi-theater-9.home.comcast.net/hump_express/hump062845.html WORLD WAR II] * [http://www.centurychina.com/plaboard/uploads/1962war.htm TEZPUR AIRPORT IN WORLD WAR II] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080822215146/http://www.centurychina.com/plaboard/uploads/1962war.htm |date=2008-08-22 }} * [http://p2.www.britannica.com/eb/article-9071892/Tezpur TEZPUR IN BRITANNICA] * [http://osgeoint.blogspot.com/2012/01/india-heron-uav-deployed-at-tezpur.html TEZPUR AT OSGEOINT] {{Geographic location |Centre = [[তেজপুৰ]] |North = [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] |East = [[লখিমপুৰ]] জিলা |South = [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]] |West = [[দৰং]] জিলা }} {{Articles related to Assam}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:তেজপুৰ‎]] sq2tlsve0jfk8dbpw9ivztsbreu7m7q 652048 652047 2026-11-11T06:52:59Z AjayDas 12623 652048 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian Jurisdiction |native_name = তেজপুৰ <!--nickname = ধ্ৰুপদী প্ৰেমৰ নগৰ (where is this found?){{citation needed}} --> |type = [[নগৰ]]/[[মহকুমা]] |skyline = Monument showing the historical "Hari-Hor Yuddha" at Agnigarh Hill, Tezpur.jpg|thumb|skyline_caption = তেজপুৰৰ হৰি হৰ যুদ্ধ |latd = 26.63 | longd = 92.8 |locator_position = left |state_name = অসম |district = [[শোণিতপুৰ]] |leader_title = |leader_name = |altitude = 48 |population_as_of = 2011 |population_total = 102,505 |population_density = |area_magnitude= |area_total = |area_telephone = |postal_code = |vehicle_code_range = |sex_ratio = |unlocode = |website = |footnotes = |}} '''তেজপুৰ''' ({{lang-en|Tezpur}}) [[শোণিতপুৰ]] জিলাৰ এখন প্ৰধান নগৰ আৰু সদৰ। তেজপুৰ উত্তৰ অসমৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঠাই। [[গুৱাহাটী]]ৰ ১৭৯ কিলোমিটাৰ পূবত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ উত্তৰপাৰে অৱস্থিত<ref name="Mitra2011">{{cite book|author=Swati Mitra|title=Assam Travel Guide|url=http://books.google.com/books?id=lNggfFifHL8C&pg=PA75|accessdate=18 February 2013|year=2011|publisher=Goodearth Publications|isbn=978-93-80262-04-8|pages=75–}}</ref>। তেজপুৰৰ দ-পৰ্বতীয়াৰ [[শৈল দ্বাৰ]], মহাভৈৰৱ মন্দিৰ, [[অগ্নিগড়]], [[চিত্ৰলেখা উদ্যান]], [[জ্যোতি ভাৰতী]] আদি ঐতিহাসিক স্মৃতিচিহ্নৰ কাৰণেও বিখ্যাত। অসমৰ প্ৰথম স্থায়ী ছবিগৃহ [[জোনাকী ছবিঘৰ|জোনাকী]] ১৯৩৭ চনত তেজপুৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। অসমৰ প্ৰথম আধুনিক ৰংগমঞ্চ [[বাণ ৰঙ্গমঞ্চ|বাণ ৰংগমঞ্চ]] তেজপুৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ==তেজপুৰ নামৰ উৎপত্তি== [[File:Welcome gate of tezpur.jpg|thumb|a gate from tezpur, porua]] তেজপুৰ : তেজপুৰ নামটোৰ ঐতিহাসিক কাহিনী এনেধৰণৰ। এসময়ত তেজপুৰত [[বাণাসুৰ|বাণ]] নামৰ এজন শিৱভক্ত [[অসুৰ]] ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। বাণ ৰজাৰ জীয়ৰী [[ঊষা]]ৰ সৌন্দৰ্য্য আছিল জগত বিখ্যাত। সেয়ে তেওঁৰ সুৰক্ষাৰ কাৰণে দেউতাকে অগ্নিগড় নামে এটা অগ্নিৰ দ্বাৰা আবৃত দুৰ্ভেদ্য দুৰ্গৰ ভিতৰত কঠোৰ প্ৰহৰাৰ মাজত ৰাখিছিল। এদিন ৰাতি সপোনত ঊষাই এজন সুদৰ্শন ৰাজকোঁৱৰক দেখা পায় আৰু প্ৰেমত পৰে। প্ৰিয় সখী, চিত্ৰশিল্পী চিত্ৰলেখাই সখীৰ বিৰহ বেদনা দূৰ কৰিবলৈ তেওঁৰ বৰ্ণনা ক্ৰমে ৰাজকোঁৱৰৰ চিত্ৰ আঁকিলে। অনুসন্ধান কৰি গম পোৱা গ'ল যে সেই কোঁৱৰজন [[বাণাসুৰ|বাণৰজা]]ৰ শত্ৰু, [[দ্বাৰকা]]ৰ ৰজা, ভগৱান শ্ৰী[[কৃষ্ণ]]ৰ নাতি [[অনিৰুদ্ধ]]। [[চিত্ৰলেখা]]ৰ জৰিয়তেই দুয়োৰে মাজত প্ৰত্যক্ষভাৱে প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক স্থাপিত হয় আৰু দুয়ো গন্ধৰ্ব প্ৰথামতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়। বাণ ৰজাই খঙতে [[অনিৰুদ্ধ]]ক বন্দী কৰি ৰাখে। নাতিয়েকক উদ্ধাৰ কৰিবলৈ আহি শ্ৰীকৃষ্ণই বাণৰ লগত যুদ্ধত প্ৰবৃত্ত হয়। বানৰজাক সহায় কৰিবলৈ তেওঁৰ ইষ্টদেৱ ভগবান শিৱইও যুদ্ধত লিপ্ত হয়। কৃষ্ণসেনা আৰু সমানেই শক্তিশালী শিৱসেনাৰ মাজত হোৱা এই অভূতপূৰ্ব ভয়ংকৰ যুদ্ধ দেখি ত্ৰিভূবন ত্ৰস্তমান হৈ পৰে। অৱশেষত যুদ্ধৰ প্ৰাবল্যত সৃষ্টি নাশহোৱাৰ উপক্ৰম দেখি বিশ্বৰ সকলো ঋষি, মুনি আৰু দেবগণৰ কাতৰ উপাসনাত দুইজন দেৱতা ক্ষান্ত হয় আৰু যুদ্ধ সম্বৰণ কৰে। বাণৰজায়েও নিজৰ ভুল উপলব্ধি কৰি ঊষাক অনিৰুদ্ধলৈ বিয়া দিয়ে। লোককথামতে '[[হৰি-হৰ যুদ্ধ]]' (হৰি:[[কৃষ্ণ]], হৰ: [[শিৱ]]) বুলি জনাজাত দুই প্ৰবল প্ৰতাপী দেৱতাৰ এই ৰক্তক্ষয়ী যুদ্ধত ইমানেই মানুহৰ মৃত্যু হৈছিল যে যুদ্ধক্ষেত্ৰত হেনো তেজৰ ঢল যেন উঠিছিল। সেয়ে কালক্ৰমত এই স্থান তেজপুৰ বা শোণিতপুৰ বুলি ([[তেজ|তেজৰ]]/শোণিতৰ নগৰ) পৰিচিত হৈ পৰে। <!-- == জলবায়ু == The average high temperature in summer is around {{convert|31|C}} while the average winter low temperature is around {{convert|13|C}}.<ref>{{cite web|url=http://www.worldweatheronline.com/Tezpur-weather-averages/Assam/IN.aspx|title=Tezpur, India Weather Averages - Monthly Average High and Low Temperature - Average Precipitation and Rainfall days - World Weather Online|access-date=2 February 2015}}</ref> {{Weather box | location = Tezpur (1981–2010, extremes 1901–present) | metric first = Yes | single line = Yes | width = auto | Jan record high C = 28.8 | Feb record high C = 33.2 | Mar record high C = 38.2 | Apr record high C = 38.7 | May record high C = 39.1 | Jun record high C = 39.4 | Jul record high C = 39.5 | Aug record high C = 39.5 | Sep record high C = 38.9 | Oct record high C = 37.9 | Nov record high C = 34.3 | Dec record high C = 33.9 |year record high C = 39.5 | Jan high C = 23.5 | Feb high C = 25.8 | Mar high C = 29.0 | Apr high C = 29.4 | May high C = 30.8 | Jun high C = 31.7 | Jul high C = 31.5 | Aug high C = 32.1 | Sep high C = 31.4 | Oct high C = 30.5 | Nov high C = 28.0 | Dec high C = 24.6 | year high C = 29.0 | Jan low C = 11.4 | Feb low C = 13.8 | Mar low C = 17.1 | Apr low C = 19.8 | May low C = 22.4 | Jun low C = 24.6 | Jul low C = 25.2 | Aug low C = 25.4 | Sep low C = 24.5 | Oct low C = 21.7 | Nov low C = 16.6 | Dec low C = 12.6 | year low C = 19.6 | Jan record low C = 5.6 | Feb record low C = 6.1 | Mar record low C = 10.0 | Apr record low C = 12.2 | May record low C = 14.4 | Jun record low C = 17.6 | Jul record low C = 21.2 | Aug record low C = 20.3 | Sep record low C = 19.9 | Oct record low C = 14.5 | Nov record low C = 10.6 | Dec record low C = 6.1 |year record low C = 5.6 | rain colour = green | Jan rain mm = 11.4 | Feb rain mm = 24.9 | Mar rain mm = 50.2 | Apr rain mm = 178.7 | May rain mm = 259.4 | Jun rain mm = 312.9 | Jul rain mm = 323.9 | Aug rain mm = 293.8 | Sep rain mm = 236.3 | Oct rain mm = 117.1 | Nov rain mm = 19.0 | Dec rain mm = 9.7 |year rain mm = 1837.4 | Jan rain days = 1.3 | Feb rain days = 2.3 | Mar rain days = 4.8 | Apr rain days = 12.3 | May rain days = 13.6 | Jun rain days = 15.3 | Jul rain days = 16.1 | Aug rain days = 13.7 | Sep rain days = 12.8 | Oct rain days = 5.6 | Nov rain days = 1.4 | Dec rain days = 1.0 |year rain days = 100.3 |time day = 17:30 [[Indian Standard Time|IST]] | Jan humidity = 69 | Feb humidity = 62 | Mar humidity = 57 | Apr humidity = 69 | May humidity = 73 | Jun humidity = 79 | Jul humidity = 81 | Aug humidity = 81 | Sep humidity = 83 | Oct humidity = 81 | Nov humidity = 77 | Dec humidity = 74 |year humidity = 74 |source 1 = [[India Meteorological Department]]<ref name=IMDnormals> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archive-date = 5 February 2020 | url = https://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Tezpur Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 735–736 | access-date = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archive-date = 5 February 2020 | url = https://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M31 | access-date = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDcityweather> {{cite web | url = http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/tezpur2.htm | title = Tezpur Climatological Table 1971–2000 | publisher = India Meteorological Department | access-date = 6 February 2020}}</ref> }} --> ==ইতিহাস== তেজপুৰ আৰু ইয়াৰ দাঁতিকাষৰীয়া অঞ্চল প্ৰাচীন কালৰে পৰা কামৰূপৰ ইতিহাসৰ সৈতে জড়িত। অঞ্চলটোত পোৱা বিভিন্ন শিলালিপি, মন্দিৰৰ ধ্বংসাৱশেষ আৰু ভাস্কৰ্যই ইয়াৰ প্ৰাচীন ঐতিহ্যৰ প্ৰমাণ দিয়ে। প্ৰাচীন কালত এই অঞ্চল কামৰূপ ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। হৰ্জৰ বৰ্মনৰ শাসনকালৰ সৈতে জড়িত শিলালিপি তেজপুৰৰ এক উল্লেখযোগ্য ঐতিহাসিক সম্পদ। এই শিলালিপিৰ সময় ৮২৯–৮৩০ খ্ৰীষ্টাব্দ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ পৰা সেই সময়ৰ ৰাজনৈতিক, সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় অৱস্থাৰ বিষয়ে জানিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |title=জিলাৰ পৰিচয় আৰু ঐতিহাসিক স্থানসমূহ |url=https://sonitpur.assam.gov.in/about-district/district-glance |website=শোণিতপুৰ জিলা প্ৰশাসন |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম শাসনকালতো তেজপুৰ অঞ্চলৰ গুৰুত্ব বৃদ্ধি পায়। এই সময়ছোৱাত বিভিন্ন মন্দিৰ নিৰ্মাণ আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ বিকাশ ঘটে। মহাভৈৰৱ মন্দিৰৰ সৈতে আহোম ৰজাসকলৰ পৃষ্ঠপোষকতাৰ সম্পৰ্ক আছিল।<ref>{{cite web |title=মহাভৈৰৱ মন্দিৰ |url=https://sonitpur.assam.gov.in/tourist-place-detail/273 |website=শোণিতপুৰ জিলা প্ৰশাসন |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনকালত তেজপুৰ প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে বিকশিত হয়। ১৮৩৫ চনত দৰং জিলা গঠন কৰাৰ পিছত তেজপুৰ ইয়াৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। ১৯৮৩ চনত দৰং জিলাৰ পৰা শোণিতপুৰ জিলা গঠন কৰা হয় আৰু তেজপুৰ নতুন জিলাখনৰ সদৰ হয়।<ref>{{cite web |title=জিলাৰ চমু পৰিচয় |url=https://sonitpur.assam.gov.in/about-us/district-profile |website=শোণিতপুৰ জিলা প্ৰশাসন |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==ভৌগোলিক অৱস্থান== তেজপুৰ নগৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ উত্তৰপাৰে অৱস্থিত। নগৰখনৰ ভৌগোলিক অৱস্থান প্ৰায় ২৬°৩৮′ উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৯২°৪৭′ পূব দ্ৰাঘিমাংশ। সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ইয়াৰ গড় উচ্চতা প্ৰায় ৪৮ মিটাৰ। নগৰখনৰ দক্ষিণ দিশে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী আৰু উত্তৰ দিশে পাহাৰীয়া অঞ্চল অৱস্থিত। ইয়াৰ চাৰিওফালে সমতল ভূমি, সেউজীয়া পথাৰ আৰু সৰু-বৰ পাহাৰ দেখা যায়। নগৰখনৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ আৰু নদীৰ পাৰৰ অৱস্থানে ইয়াক এক আকৰ্ষণীয় পৰ্যটনস্থলী কৰি তুলিছে।<ref>{{cite web |title=তেজপুৰ |url=https://assamtourism.gov.in/Tezpur.php |website=অসম পৰ্যটন |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==জনসংখ্যা== ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি তেজপুৰ নগৰৰ জনসংখ্যা আছিল ১,০২,৫০৫ জন।<ref>{{cite web |title=জনসংখ্যা অনুসন্ধান, ২০১১ |url=https://www.censusindia.gov.in/census.website/en/data/population-finder |website=ভাৰতৰ লোকপিয়ল বিভাগ |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==কলা, সংস্কৃতি, সাহিত্য== তেজপুৰ কলা, সংস্কৃতি, সাহিত্য আৰু প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ ফালৰ পৰা অতি মনমোহা নগৰ। ইয়াতেই অসমীয়া সাহিত্যৰ বহুকেইজন বিশিষ্ট ব্যক্তিৰ জন্ম হয়। অসমৰ প্ৰথমটো বাদ্যযন্ত্ৰীৰ দলে ১৯০৭ চনত তেজপুৰতে জন্মলাভ কৰে। অসমৰ প্ৰথমটো আধুনিক ৰংগ মঞ্চ [[বাণ ৰঙ্গমঞ্চ]] ১৯০৬ চনত আৰু অসমৰ প্ৰথমখন সংগীত বিদ্যালয় [[জ্যোতিকলা কেন্দ্ৰ]] ১৯৪০ চনত ইয়াতেই স্থাপিত হয়। [[অসমৰ জাতীয় সংগীত]] "অ’ মোৰ আপোনাৰ দেশ" প্ৰথমবাৰৰ বাবে সুৰাৰোপিত কৰি তেজপুৰতে গোৱা হৈছিল। "ৰূপকোঁৱৰ"[[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]]ই তেজপুৰতেই প্ৰথম অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ '[[জয়মতী]]'ৰ সকলো কাম সম্পাদনা কৰে। আনহাতে শোণিতপুৰ জিলাৰ অন্তৰ্গত 'গহপুৰ'আৰক্ষী চকীত ১৯৪২ চনত ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে আন্দোলন কৰিবলৈ গৈ আৰক্ষী চকীৰ ওপৰত ত্ৰিৰংগ পতাকা উত্তোলন কৰি ১৪ বছৰীয়া [[কনকলতা বৰুৱা]] আৰক্ষীৰ গুলিত নিহত হয়। ==যাতায়াত== তেজপুৰ অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ সৈতে পথ, ৰে'ল আৰু বিমানপথেৰে সংযুক্ত। * '''পথ পৰিবহণ:''' ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ আৰু অন্যান্য ৰাজ্যিক পথৰ জৰিয়তে তেজপুৰ গুৱাহাটী, নগাঁও, বিশ্বনাথ চাৰিআলি, ৰঙাপৰা আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ বিভিন্ন ঠাইৰ সৈতে সংযুক্ত। * '''ৰে'ল পৰিবহণ:''' তেজপুৰ ৰে'ল ষ্টেচনৰ জৰিয়তে নগৰখন ৰে'লপথেৰে সংযুক্ত। * '''বিমান পৰিবহণ:''' তেজপুৰৰ ওচৰৰ শালনীবাৰী বিমানবন্দৰ অঞ্চলটোৰ বিমান পৰিবহণৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ। * '''সেতু:''' কলিয়াভোমোৰা সেতুৰ জৰিয়তে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ পাৰৰ মাজত পথ যোগাযোগ স্থাপন হৈছে। এই সেতুখনে তেজপুৰৰ যাতায়াত আৰু বাণিজ্যৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite web |title=তেজপুৰ আৰু ইয়াৰ পৰ্যটনস্থলী |url=https://www.tezu.ernet.in/io/abouttu.php |website=তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয় |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref><ref>{{cite web |title=তেজপুৰ |url=https://assamtourism.gov.in/Tezpur.php |website=অসম পৰ্যটন |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==অৰ্থনীতি== তেজপুৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ এক উল্লেখযোগ্য বাণিজ্যিক আৰু সেৱা কেন্দ্ৰ। নগৰখনৰ অৰ্থনীতিৰ সৈতে ব্যৱসায়-বাণিজ্য, পৰিবহণ, শিক্ষা, পৰ্যটন আৰু চৰকাৰী সেৱা জড়িত। নগৰখনৰ আশে-পাশে থকা গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ কৃষিজাত সামগ্ৰীৰো ইয়াত এখন বজাৰ আছে। ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি == কেইজনমান উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি নাম তলত উল্লেখ কৰা হ’ল<ref name="Mitra2011"/>। :- * [[চন্দ্ৰ কুমাৰ আগৰৱালা]] * [[আনন্দ চন্দ্ৰ আগৰৱালা]] * [[দণ্ডিৰাম কলিতা]] * [[কমলাকান্ত ভট্টাচাৰ্য্য]] * [[বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা]] * [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] * [[ফণী শৰ্মা]] * [[লম্বোদৰ বৰা]] * [[পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱা]] * [[চন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] * [[দণ্ডিনাথ কলিতা]] * [[হীৰাৱতী গোহাঞি বৰুৱা]] * [[হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা]] * [[অমিয় কুমাৰ দাস]] * [[লক্ষ্মীধৰ শৰ্মা]] * [[গহণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]] * [[বিজয় চন্দ্ৰ ভাগৱতী]] * [[গজেন বৰুৱা]] * [[কণকলতা বৰুৱা]] * [[সোমনাথ চেটাৰ্জী]] * [[ত্ৰৈলোক্য ভট্টাচাৰ্য্য]] * [[কমলা প্ৰসাদ আগৰৱালা]] * [[প্ৰফুল্ল বৰা]] ==উল্লেখযোগ্য ঠাই== [[Image:Tezpur.JPG|200px|thumb|অগ্নিগড়ৰ সন্মুখভাগ]] [[File:Kanaklata Udyan, Tezpur.jpg|thumb|কণকলতা উদ্যান]] তেজপুৰ নগৰৰ কেইখনমান উল্লেখযোগ্য ঠাই:<ref name="Mitra2011"/> # [[চিত্ৰলেখা উদ্যান]] # [[অগ্নিগড়]] # [[বামুণী পাহাৰ]] # [[দ-পৰ্বতীয়া]]ৰ [[শৈল দ্বাৰ]] # [[পদুম পুখুৰী]] # [[ত্ৰিমূৰ্তি উদ্যান]] # [[হজৰা পুখুৰী]] # [[জ্যোতি ভাৰতী]] # [[নামেৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] # [[বাণ ৰঙ্গমঞ্চ]] # [[জিলা সংগ্ৰহালয়,তেজপুৰ]] #ড॰ ভূপেন হাজৰিকা কলাভূমি ==উল্লেখনীয় মঠ-মন্দিৰ== [[Image:Ganesh Mandir (Tezpur).jpg|200px|thumb|গণেশ মন্দিৰ]] [[চিত্ৰ:Bhairabi Temple.jpg|200px|thumb|ভৈৰৱী মন্দিৰ]] [[Image:Halleswarmandir.JPG|200px|thumb|হলেশ্বৰ মন্দিৰ]] [[চিত্ৰ:Church at Tezpur.JPG|200px|thumb|গীৰ্জা ঘৰ]] # [[মহাভৈৰৱ মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: [[তেজপুৰ]] চহৰৰ উত্তৰদিশত, [[দৰং মহাবিদ্যালয়]]ৰ সমীপত<ref name="Mitra2011"/>॥ # [[ভৈৰৱী মন্দিৰ ]]:- অৱস্থিতি: নতুন [[কলিবাৰী]]ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ পাৰত ভৈৰৱী টিলাৰ ওপৰত<ref name="Mitra2011"/>॥ # [[গণেশ মন্দিৰ]]:-অৱস্থিতি: ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ পাৰত [[গণেশ ঘাট]]ত। # [[হনুমান মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: [[ভৈৰৱী মন্দিৰৰ]] পূবে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নৈৰ পাৰত, গেৰেকী বান্দৰদেৱা পাহাৰৰ এটি সৰু টিলাৰ ওপৰত। # [[কেতেকেশ্বৰ]] দেৱালয়:- অৱস্থিতি:[[কেতেকীবাৰী]] গাঁও, তেজপুৰ। # [[শুক্লেশ্বৰ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: [[গটঙা]] গাঁৱত, তেজপুৰৰ পৰা প্ৰায় ৬ কি:মি: আঁতৰত। # [[সিদ্ধেশ্বৰ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: [[তেজপুৰ]] চহৰৰ সমীপত, বামুণ চুবুৰীৰ পৰ্বতীয়া সাউদৰ পাৰ গাঁৱত। # [[দক্ষিণা কালী মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: [[তেজপুৰ]] চহৰৰ উত্তৰদিশত, [[দৰং মহাবিদ্যালয়]]ৰ সন্মুখত। # [[ৰুদ্ৰপদ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: [[তেজপুৰ]] চহৰৰ পৰা ৮ কি:মি: নিলগত, ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ পাৰত ভোমোৰাগুৰি টিলাৰ ওপৰত। # [[নিকামূল সত্ৰ]]:- অৱস্থিতি: [[তেজপুৰ]] চহৰৰ সমীপত, মাজগাঁও। # [[চিপহা সত্ৰ]]:- অৱস্থিতি:[[কেতেকীবাৰী]] গাঁও, তেজপুৰ। # [[বৰালিমৰা সত্ৰ]]:- অৱস্থিতি: দআটি গাঁও, তেজপুৰ। # [[শ্ৰী শ্ৰীসত্যনাৰায়ণ মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ সোঁমাজত, জে.বি ৰোডত। # [[টিঙ্গেশ্বৰ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰৰ পৰা প্ৰায় ৪ কি:মি: নিলগত পশ্চিম দক্ষিণ দিশত। # [[লক্ষ্মীনাৰায়ণ মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ সোঁমাজ, কণকলতা অসামৰিক চিকিৎসালয়ৰ সমীপত। # [[হলেশ্বৰ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰৰ পৰা প্ৰায় ৯ কি:মি: নিলগত। # [[হুদুপৰা থান]]:- অৱস্থিতি: দেউৰী গাঁও, তেজপুৰ। # [[হেংগুলেশ্বৰ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ পশ্চিমে, ভৈৰৱপুৰ মৌজাত। # [[কামৰূপীয়া নামঘৰ]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ সোঁমাজত। # [[নাগশংকৰ মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰৰ পৰা প্ৰায় ৫৮ কি:মি: নিলগত, নাগশংকৰ মৌজাত। # [[কলিয়া গোঁসাইৰ থান]]:-অৱস্থিতি: বালিপাৰা, মানশিৰি নৈৰ পাৰত। # [[বুঢ়াগোসাঁই থান]]:- অৱস্থিতি: প্ৰতাপগড় চাহ বাগিচাৰ সমীপত। # [[গুপ্তেশ্বৰ মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: ঢেকীয়াজুলীৰ পৰা প্ৰায় ১২ কি:মি: নিলগত, শিঙৰি টিলাৰ পশ্চিম দক্ষিণ দিশত। # [[চাৰিদুৱাৰৰ বুঢ়াগোসাঁই থান]]:- চাৰিদুৱাৰ। # [[ধ্বান্দি বা ধেন্দাই দ’ল]]:-অৱস্থিতি: বিশ্বনাথ চাৰিআলিৰ সমীপৰ কলাবাৰী মৌজাত। # [[বুঢ়া গোসাঁই দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: জামুগুৰিহাটৰ পৰা প্ৰায় ডেৰ কিলমিটাৰ নিলগত। # [[নিজ বৰচলা মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: বৰচলা গাঁও, নিজ বৰচলা। # [[বিশ্বনাথ ক্ষেত্ৰ]] :- অৱস্থিতি: বিশ্বনাথ চাৰিআলি। # [[ফুলবাৰী দেৱালয়]] :- অৱস্থিতি: বিশ্বনাথ চাৰিআলিৰ সমীপৰ কলাবাৰীত। # [[শ্ৰী চৈতন্য গৌড়ীয় মঠ]] :- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ সোঁমাজত। # [[গুৰুদ্বাৰ]]:- অৱস্থিতি: কুমাৰগাঁও, তেজপুৰ। # [[ৰামকৃষ্ণ সেৱাশ্ৰম]] :- অৱস্থিতি: পাৱাৰ হাউচৰ পশ্চিমে, পদুম পুখুৰীৰ সমীপত এটি টিলাৰ ওপৰত। # [[মছজিদ]] :- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ সোঁমাজত। # [[গিৰ্জা / ছাৰ্চ এফিটেনী]] : অৱস্থিতি: নেহৰু ময়দানৰ দক্ষিণ দিশত, তেজপুৰ। # [[শলগুৰি সত্ৰ]] :- অৱস্থিতি: জামুগুৰিৰ শলগুৰি গাঁও। # [[কৰতিপাৰ সত্ৰ]]:- অৱস্থিতি: জামুগুৰিহাট। # [[বৰালিমৰা সত্ৰ]] :- অৱস্থিতি: তেজপুৰৰ দআটি গাঁও। # [[আঁহতগুৰি সত্ৰ]] :- অৱস্থিতি: জামুগুৰিহাটৰ কাষৰ হাতিঙা গাঁও। ==শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান== ;বিশ্ববিদ্যালয় : [[Image:Tezpur University.JPG|200px|thumb|তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়|তেজপুৰ কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়]] ;মহাবিদ্যালয়: [[চিত্ৰ:Darrang College Gate.jpg|200px|thumb|দৰং মহাবিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰৱেশদ্বাৰ]] [[Image:Tezpur College.JPG|200px|thumb|তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]] # [[দৰং মহাবিদ্যালয়]] : তেজপুৰ চহৰৰ উচ্চ শিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰস্থল হ’ল দৰং মহাবিদ্যালয়। মহাবিদ্যালয়খনি স্থাপিত হয় ১৯৪৫ খ্ৰীষ্টাব্দত। প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ কামাখ্যা প্ৰসাদ ত্ৰিপাঠী আছিল। # [[তেজপুৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]] : অগ্নি গড়ৰ নিচেই ওচৰত অৱস্থিত। # [[তেজপুৰ আইন মহাবিদ্যালয়]] # [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ কন্যা মহাবিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ আইন মহাবিদ্যালয়]] # [[বি.টি. কলেজ]] ;উচ্চ মাধ্যমিক/উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়: [[Image:তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়.JPG|200px|thumb|তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী কন্যা বিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ একাডেমি]] # [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চ মাধ্যমিক বেংগলী বালক বিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চ মাধ্যমিক বেংগলী কন্যা বিদ্যালয়]] # [[চেক্ৰেড হাৰ্ট স্কুল, তেজপুৰ]] # পাঁচমাইল উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় # পাঁচমাইল কন্যা বিদ্যালয় # পাঁচমাইল জাতীয় বিদ্যালয় # শিক্ষা জ্যোতি বিদ্যালয় # পাঁচমাইল হাই মাদ্ৰাছা # ডন বস্ক হাই স্কুল # কস্তুৰবা গান্ধী বালিকা বিদ্যালয়, ঢেকিয়াজুলি ;কাৰিকৰী শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান : # [[ভাৰতীয় পৰিসংখ্যা প্ৰতিষ্ঠান (উত্তৰ-পূৱ কেন্দ্ৰ)|ভাৰতীয় পৰিসংখ্যা প্ৰতিষ্ঠান]] # [[আই টি আই]] # [[গিৰিজানন্দ চৌধুৰী ইনষ্টিটিউট অৱ মেনেজমেণ্ট এণ্ড টেকন’লজী, তেজপুৰ]] ;অন্যান্য শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান : # [[জ্যোতিকলা কেন্দ্ৰ]] # [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আঞ্চলিক মানসিক স্বাস্থ্য প্ৰতিষ্ঠান]] ইত্যাদি। ==চিকিৎসা সেৱা প্ৰতিষ্ঠান== # [[তেজপুৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়|তেজপুৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়]] # [[কণকলতা অসামৰিক চিকিৎসালয়]] # [[আৰ্মি বেচ হস্পিটাল]] # [[মিশ্যন হস্পিটাল]] বা [[ব্যপিষ্ট খ্ৰীষ্টান হস্পিটাল]], [[তেজপুৰ]] ==চিত্ৰ ভঁৰাল== <gallery> চিত্ৰ: Da Parbatia Tezpur.jpg|thumb|দ-পৰ্বতীয়াত থকা ভগ্নাৱশেষ চিত্ৰ: Da Parbatia Tezpur 2.jpg|thumb|দ-পৰ্বতীয়াৰ মন্দিৰ চিত্ৰ: Rudrapath Tezpur.jpg|thumb|ৰুদ্ৰপথ চিত্ৰ: Bamuni Hills Sonitpur.jpg|বামুণী পাহাৰৰ ধ্বংসাৱশেষ চিত্ৰ: Mahabhairab Temple Sonitpur.jpg|thumb|<center>মহাভৈৰৱ মন্দিৰ</center> চিত্ৰ: Kanaklata Park Tezpur 1.jpg|thumb|150px|কনকলতা উদ্যানত থকা কনকলতা বৰুৱাৰ প্ৰতিমূৰ্তি চিত্ৰ: Kanaklata Park, Sonitpur.jpg|thumb|কনকলতা উদ্যানত শিলত অংকিত প্ৰতিমূৰ্তি File:বাণ ৰঙ্গমঞ্চ তেজপুৰ.jpg|thumb|তেজপুৰৰ বাণ ৰঙ্গমঞ্চৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ File:Kanaklata civil hospital Tezpur.jpg|thumb|কণকলতা অসামৰিক চিকিৎসালয় File:Darrang college new front gate.jpg|thumb|দৰং কলেজৰ নৱ-নিৰ্মিত মূল প্ৰৱেশদ্বাৰ </gallery> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Tezpur|তেজপুৰ}} * [http://sonitpur.gov.in Sonitpur District Administration Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201201205051/http://sonitpur.gov.in/ |date=2020-12-01 }} * [https://web.archive.org/web/20070822144948/http://cbi-theater-9.home.comcast.net/hump_express/hump062845.html WORLD WAR II] * [http://www.centurychina.com/plaboard/uploads/1962war.htm TEZPUR AIRPORT IN WORLD WAR II] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080822215146/http://www.centurychina.com/plaboard/uploads/1962war.htm |date=2008-08-22 }} * [http://p2.www.britannica.com/eb/article-9071892/Tezpur TEZPUR IN BRITANNICA] * [http://osgeoint.blogspot.com/2012/01/india-heron-uav-deployed-at-tezpur.html TEZPUR AT OSGEOINT] {{Geographic location |Centre = [[তেজপুৰ]] |North = [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] |East = [[লখিমপুৰ]] জিলা |South = [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]] |West = [[দৰং]] জিলা }} {{Articles related to Assam}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:তেজপুৰ‎]] 1lgdp2dsvcorrboas8fgb3gdjtd663g 652049 652048 2026-11-11T06:56:06Z AjayDas 12623 /* জনসংখ্যা */ 652049 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian Jurisdiction |native_name = তেজপুৰ <!--nickname = ধ্ৰুপদী প্ৰেমৰ নগৰ (where is this found?){{citation needed}} --> |type = [[নগৰ]]/[[মহকুমা]] |skyline = Monument showing the historical "Hari-Hor Yuddha" at Agnigarh Hill, Tezpur.jpg|thumb|skyline_caption = তেজপুৰৰ হৰি হৰ যুদ্ধ |latd = 26.63 | longd = 92.8 |locator_position = left |state_name = অসম |district = [[শোণিতপুৰ]] |leader_title = |leader_name = |altitude = 48 |population_as_of = 2011 |population_total = 102,505 |population_density = |area_magnitude= |area_total = |area_telephone = |postal_code = |vehicle_code_range = |sex_ratio = |unlocode = |website = |footnotes = |}} '''তেজপুৰ''' ({{lang-en|Tezpur}}) [[শোণিতপুৰ]] জিলাৰ এখন প্ৰধান নগৰ আৰু সদৰ। তেজপুৰ উত্তৰ অসমৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঠাই। [[গুৱাহাটী]]ৰ ১৭৯ কিলোমিটাৰ পূবত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ উত্তৰপাৰে অৱস্থিত<ref name="Mitra2011">{{cite book|author=Swati Mitra|title=Assam Travel Guide|url=http://books.google.com/books?id=lNggfFifHL8C&pg=PA75|accessdate=18 February 2013|year=2011|publisher=Goodearth Publications|isbn=978-93-80262-04-8|pages=75–}}</ref>। তেজপুৰৰ দ-পৰ্বতীয়াৰ [[শৈল দ্বাৰ]], মহাভৈৰৱ মন্দিৰ, [[অগ্নিগড়]], [[চিত্ৰলেখা উদ্যান]], [[জ্যোতি ভাৰতী]] আদি ঐতিহাসিক স্মৃতিচিহ্নৰ কাৰণেও বিখ্যাত। অসমৰ প্ৰথম স্থায়ী ছবিগৃহ [[জোনাকী ছবিঘৰ|জোনাকী]] ১৯৩৭ চনত তেজপুৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। অসমৰ প্ৰথম আধুনিক ৰংগমঞ্চ [[বাণ ৰঙ্গমঞ্চ|বাণ ৰংগমঞ্চ]] তেজপুৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ==তেজপুৰ নামৰ উৎপত্তি== [[File:Welcome gate of tezpur.jpg|thumb|a gate from tezpur, porua]] তেজপুৰ : তেজপুৰ নামটোৰ ঐতিহাসিক কাহিনী এনেধৰণৰ। এসময়ত তেজপুৰত [[বাণাসুৰ|বাণ]] নামৰ এজন শিৱভক্ত [[অসুৰ]] ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। বাণ ৰজাৰ জীয়ৰী [[ঊষা]]ৰ সৌন্দৰ্য্য আছিল জগত বিখ্যাত। সেয়ে তেওঁৰ সুৰক্ষাৰ কাৰণে দেউতাকে অগ্নিগড় নামে এটা অগ্নিৰ দ্বাৰা আবৃত দুৰ্ভেদ্য দুৰ্গৰ ভিতৰত কঠোৰ প্ৰহৰাৰ মাজত ৰাখিছিল। এদিন ৰাতি সপোনত ঊষাই এজন সুদৰ্শন ৰাজকোঁৱৰক দেখা পায় আৰু প্ৰেমত পৰে। প্ৰিয় সখী, চিত্ৰশিল্পী চিত্ৰলেখাই সখীৰ বিৰহ বেদনা দূৰ কৰিবলৈ তেওঁৰ বৰ্ণনা ক্ৰমে ৰাজকোঁৱৰৰ চিত্ৰ আঁকিলে। অনুসন্ধান কৰি গম পোৱা গ'ল যে সেই কোঁৱৰজন [[বাণাসুৰ|বাণৰজা]]ৰ শত্ৰু, [[দ্বাৰকা]]ৰ ৰজা, ভগৱান শ্ৰী[[কৃষ্ণ]]ৰ নাতি [[অনিৰুদ্ধ]]। [[চিত্ৰলেখা]]ৰ জৰিয়তেই দুয়োৰে মাজত প্ৰত্যক্ষভাৱে প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক স্থাপিত হয় আৰু দুয়ো গন্ধৰ্ব প্ৰথামতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়। বাণ ৰজাই খঙতে [[অনিৰুদ্ধ]]ক বন্দী কৰি ৰাখে। নাতিয়েকক উদ্ধাৰ কৰিবলৈ আহি শ্ৰীকৃষ্ণই বাণৰ লগত যুদ্ধত প্ৰবৃত্ত হয়। বানৰজাক সহায় কৰিবলৈ তেওঁৰ ইষ্টদেৱ ভগবান শিৱইও যুদ্ধত লিপ্ত হয়। কৃষ্ণসেনা আৰু সমানেই শক্তিশালী শিৱসেনাৰ মাজত হোৱা এই অভূতপূৰ্ব ভয়ংকৰ যুদ্ধ দেখি ত্ৰিভূবন ত্ৰস্তমান হৈ পৰে। অৱশেষত যুদ্ধৰ প্ৰাবল্যত সৃষ্টি নাশহোৱাৰ উপক্ৰম দেখি বিশ্বৰ সকলো ঋষি, মুনি আৰু দেবগণৰ কাতৰ উপাসনাত দুইজন দেৱতা ক্ষান্ত হয় আৰু যুদ্ধ সম্বৰণ কৰে। বাণৰজায়েও নিজৰ ভুল উপলব্ধি কৰি ঊষাক অনিৰুদ্ধলৈ বিয়া দিয়ে। লোককথামতে '[[হৰি-হৰ যুদ্ধ]]' (হৰি:[[কৃষ্ণ]], হৰ: [[শিৱ]]) বুলি জনাজাত দুই প্ৰবল প্ৰতাপী দেৱতাৰ এই ৰক্তক্ষয়ী যুদ্ধত ইমানেই মানুহৰ মৃত্যু হৈছিল যে যুদ্ধক্ষেত্ৰত হেনো তেজৰ ঢল যেন উঠিছিল। সেয়ে কালক্ৰমত এই স্থান তেজপুৰ বা শোণিতপুৰ বুলি ([[তেজ|তেজৰ]]/শোণিতৰ নগৰ) পৰিচিত হৈ পৰে। <!-- == জলবায়ু == The average high temperature in summer is around {{convert|31|C}} while the average winter low temperature is around {{convert|13|C}}.<ref>{{cite web|url=http://www.worldweatheronline.com/Tezpur-weather-averages/Assam/IN.aspx|title=Tezpur, India Weather Averages - Monthly Average High and Low Temperature - Average Precipitation and Rainfall days - World Weather Online|access-date=2 February 2015}}</ref> {{Weather box | location = Tezpur (1981–2010, extremes 1901–present) | metric first = Yes | single line = Yes | width = auto | Jan record high C = 28.8 | Feb record high C = 33.2 | Mar record high C = 38.2 | Apr record high C = 38.7 | May record high C = 39.1 | Jun record high C = 39.4 | Jul record high C = 39.5 | Aug record high C = 39.5 | Sep record high C = 38.9 | Oct record high C = 37.9 | Nov record high C = 34.3 | Dec record high C = 33.9 |year record high C = 39.5 | Jan high C = 23.5 | Feb high C = 25.8 | Mar high C = 29.0 | Apr high C = 29.4 | May high C = 30.8 | Jun high C = 31.7 | Jul high C = 31.5 | Aug high C = 32.1 | Sep high C = 31.4 | Oct high C = 30.5 | Nov high C = 28.0 | Dec high C = 24.6 | year high C = 29.0 | Jan low C = 11.4 | Feb low C = 13.8 | Mar low C = 17.1 | Apr low C = 19.8 | May low C = 22.4 | Jun low C = 24.6 | Jul low C = 25.2 | Aug low C = 25.4 | Sep low C = 24.5 | Oct low C = 21.7 | Nov low C = 16.6 | Dec low C = 12.6 | year low C = 19.6 | Jan record low C = 5.6 | Feb record low C = 6.1 | Mar record low C = 10.0 | Apr record low C = 12.2 | May record low C = 14.4 | Jun record low C = 17.6 | Jul record low C = 21.2 | Aug record low C = 20.3 | Sep record low C = 19.9 | Oct record low C = 14.5 | Nov record low C = 10.6 | Dec record low C = 6.1 |year record low C = 5.6 | rain colour = green | Jan rain mm = 11.4 | Feb rain mm = 24.9 | Mar rain mm = 50.2 | Apr rain mm = 178.7 | May rain mm = 259.4 | Jun rain mm = 312.9 | Jul rain mm = 323.9 | Aug rain mm = 293.8 | Sep rain mm = 236.3 | Oct rain mm = 117.1 | Nov rain mm = 19.0 | Dec rain mm = 9.7 |year rain mm = 1837.4 | Jan rain days = 1.3 | Feb rain days = 2.3 | Mar rain days = 4.8 | Apr rain days = 12.3 | May rain days = 13.6 | Jun rain days = 15.3 | Jul rain days = 16.1 | Aug rain days = 13.7 | Sep rain days = 12.8 | Oct rain days = 5.6 | Nov rain days = 1.4 | Dec rain days = 1.0 |year rain days = 100.3 |time day = 17:30 [[Indian Standard Time|IST]] | Jan humidity = 69 | Feb humidity = 62 | Mar humidity = 57 | Apr humidity = 69 | May humidity = 73 | Jun humidity = 79 | Jul humidity = 81 | Aug humidity = 81 | Sep humidity = 83 | Oct humidity = 81 | Nov humidity = 77 | Dec humidity = 74 |year humidity = 74 |source 1 = [[India Meteorological Department]]<ref name=IMDnormals> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archive-date = 5 February 2020 | url = https://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Tezpur Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 735–736 | access-date = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archive-date = 5 February 2020 | url = https://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M31 | access-date = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDcityweather> {{cite web | url = http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/tezpur2.htm | title = Tezpur Climatological Table 1971–2000 | publisher = India Meteorological Department | access-date = 6 February 2020}}</ref> }} --> ==ইতিহাস== তেজপুৰ আৰু ইয়াৰ দাঁতিকাষৰীয়া অঞ্চল প্ৰাচীন কালৰে পৰা কামৰূপৰ ইতিহাসৰ সৈতে জড়িত। অঞ্চলটোত পোৱা বিভিন্ন শিলালিপি, মন্দিৰৰ ধ্বংসাৱশেষ আৰু ভাস্কৰ্যই ইয়াৰ প্ৰাচীন ঐতিহ্যৰ প্ৰমাণ দিয়ে। প্ৰাচীন কালত এই অঞ্চল কামৰূপ ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। হৰ্জৰ বৰ্মনৰ শাসনকালৰ সৈতে জড়িত শিলালিপি তেজপুৰৰ এক উল্লেখযোগ্য ঐতিহাসিক সম্পদ। এই শিলালিপিৰ সময় ৮২৯–৮৩০ খ্ৰীষ্টাব্দ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ পৰা সেই সময়ৰ ৰাজনৈতিক, সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় অৱস্থাৰ বিষয়ে জানিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |title=জিলাৰ পৰিচয় আৰু ঐতিহাসিক স্থানসমূহ |url=https://sonitpur.assam.gov.in/about-district/district-glance |website=শোণিতপুৰ জিলা প্ৰশাসন |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম শাসনকালতো তেজপুৰ অঞ্চলৰ গুৰুত্ব বৃদ্ধি পায়। এই সময়ছোৱাত বিভিন্ন মন্দিৰ নিৰ্মাণ আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ বিকাশ ঘটে। মহাভৈৰৱ মন্দিৰৰ সৈতে আহোম ৰজাসকলৰ পৃষ্ঠপোষকতাৰ সম্পৰ্ক আছিল।<ref>{{cite web |title=মহাভৈৰৱ মন্দিৰ |url=https://sonitpur.assam.gov.in/tourist-place-detail/273 |website=শোণিতপুৰ জিলা প্ৰশাসন |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনকালত তেজপুৰ প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে বিকশিত হয়। ১৮৩৫ চনত দৰং জিলা গঠন কৰাৰ পিছত তেজপুৰ ইয়াৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। ১৯৮৩ চনত দৰং জিলাৰ পৰা শোণিতপুৰ জিলা গঠন কৰা হয় আৰু তেজপুৰ নতুন জিলাখনৰ সদৰ হয়।<ref>{{cite web |title=জিলাৰ চমু পৰিচয় |url=https://sonitpur.assam.gov.in/about-us/district-profile |website=শোণিতপুৰ জিলা প্ৰশাসন |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==ভৌগোলিক অৱস্থান== তেজপুৰ নগৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ উত্তৰপাৰে অৱস্থিত। নগৰখনৰ ভৌগোলিক অৱস্থান প্ৰায় ২৬°৩৮′ উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৯২°৪৭′ পূব দ্ৰাঘিমাংশ। সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ইয়াৰ গড় উচ্চতা প্ৰায় ৪৮ মিটাৰ। নগৰখনৰ দক্ষিণ দিশে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী আৰু উত্তৰ দিশে পাহাৰীয়া অঞ্চল অৱস্থিত। ইয়াৰ চাৰিওফালে সমতল ভূমি, সেউজীয়া পথাৰ আৰু সৰু-বৰ পাহাৰ দেখা যায়। নগৰখনৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ আৰু নদীৰ পাৰৰ অৱস্থানে ইয়াক এক আকৰ্ষণীয় পৰ্যটনস্থলী কৰি তুলিছে।<ref>{{cite web |title=তেজপুৰ |url=https://assamtourism.gov.in/Tezpur.php |website=অসম পৰ্যটন |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==জনসংখ্যা== ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি তেজপুৰ নগৰৰ জনসংখ্যা আছিল ১,০২,৫০৫ জন।<ref>{{cite web |title=জনসংখ্যা অনুসন্ধান, ২০১১ |url=https://www.censusindia.gov.in/census.website/en/data/population-finder |website=ভাৰতৰ লোকপিয়ল বিভাগ |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==জলবায়ু== গ্ৰীষ্মকালত সৰ্বোচ্চ উষ্ণতা গড়ে প্ৰায় {{convert|31|C}} আৰু শীতকালত সৰ্বনিম্ন উষ্ণতা গড়ে প্ৰায় {{convert|13|C}}।<ref>{{cite web|url=http://www.worldweatheronline.com/Tezpur-weather-averages/Assam/IN.aspx|title=Tezpur, India Weather Averages - Monthly Average High and Low Temperature - Average Precipitation and Rainfall days - World Weather Online|access-date=2 February 2015}}</ref> {{Weather box | location = তেজপুৰ (১৯৯১–২০২০, চৰম পৰিসংখ্যা ১৯০১–বৰ্তমানলৈ) | metric first = Yes | single line = Yes | width = auto | Jan record high C = 29.5 | Feb record high C = 33.2 | Mar record high C = 38.2 | Apr record high C = 38.7 | May record high C = 39.5 | Jun record high C = 39.4 | Jul record high C = 39.5 | Aug record high C = 39.5 | Sep record high C = 38.9 | Oct record high C = 37.9 | Nov record high C = 34.3 | Dec record high C = 33.9 | year record high C = 39.5 | Jan high C = 23.7 | Feb high C = 25.3 | Mar high C = 29.3 | Apr high C = 29.7 | May high C = 30.7 | Jun high C = 31.6 | Jul high C = 31.9 | Aug high C = 32.3 | Sep high C = 32.0 | Oct high C = 31.0 | Nov high C = 28.3 | Dec high C = 25.0 | year high C = 29.3 | Jan mean C = 17.3 | Feb mean C = 20.0 | Mar mean C = 23.3 | Apr mean C = 25.0 | May mean C = 26.7 | Jun mean C = 28.3 | Jul mean C = 28.6 | Aug mean C = 29.0 | Sep mean C = 28.3 | Oct mean C = 26.2 | Nov mean C = 22.4 | Dec mean C = 18.7 | Jan low C = 11.3 | Feb low C = 13.9 | Mar low C = 17.2 | Apr low C = 20.0 | May low C = 22.4 | Jun low C = 24.7 | Jul low C = 25.3 | Aug low C = 25.5 | Sep low C = 24.7 | Oct low C = 21.8 | Nov low C = 16.8 | Dec low C = 12.7 | year low C = 19.7 | Jan record low C = 5.6 | Feb record low C = 6.1 | Mar record low C = 10.0 | Apr record low C = 12.2 | May record low C = 14.4 | Jun record low C = 17.6 | Jul record low C = 21.2 | Aug record low C = 20.3 | Sep record low C = 19.9 | Oct record low C = 13.7 | Nov record low C = 10.6 | Dec record low C = 6.1 | year record low C = 5.6 | rain colour = green | Jan rain mm = 12.0 | Feb rain mm = 22.3 | Mar rain mm = 49.7 | Apr rain mm = 167.2 | May rain mm = 268.2 | Jun rain mm = 315.5 | Jul rain mm = 289.3 | Aug rain mm = 281.8 | Sep rain mm = 210.2 | Oct rain mm = 104.2 | Nov rain mm = 21.7 | Dec rain mm = 7.1 | year rain mm = 1749.0 | Jan rain days = 1.1 | Feb rain days = 2.0 | Mar rain days = 4.2 | Apr rain days = 11.4 | May rain days = 14.3 | Jun rain days = 15.3 | Jul rain days = 15.4 | Aug rain days = 13.3 | Sep rain days = 11.8 | Oct rain days = 5.3 | Nov rain days = 1.4 | Dec rain days = 0.6 | year rain days = 96.1 | time day = 17:30 [[ভাৰতীয় মান সময়|ভাৰতীয় মান সময়]] | Jan humidity = 73 | Feb humidity = 64 | Mar humidity = 58 | Apr humidity = 68 | May humidity = 74 | Jun humidity = 79 | Jul humidity = 80 | Aug humidity = 80 | Sep humidity = 82 | Oct humidity = 81 | Nov humidity = 78 | Dec humidity = 77 | year humidity = 74 | source 1 = [[ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ]]<ref>{{cite web | url = https://imdpune.gov.in/library/public/Climatological%20Tables%201991-2020.pdf | title = Climatological Tables of Observatories in India 1991-2020 | publisher = [[ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ]] | access-date = April 8, 2024 }}</ref><ref name=IMDnormals> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archive-date = 5 February 2020 | url = https://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Tezpur Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 735–736 | access-date = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archive-date = 5 February 2020 | url = https://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M31 | access-date = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDcityweather>{{cite web | url = http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/tezpur2.htm | title = Tezpur Climatological Table 1971–2000 | publisher = India Meteorological Department | access-date = 6 February 2020 | archive-date = 7 February 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200207024502/http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/tezpur2.htm | url-status = live }}</ref> | source 2 = টকিঅ' জলবায়ু কেন্দ্ৰ (১৯৯১–২০২০ চনৰ গড় উষ্ণতা)<ref name=TCC1> {{cite web | url = https://ds.data.jma.go.jp/gmd/tcc/tcc/products/climate/normal/parts/NrmMonth_e.php?stn=42415 | title = Normals Data: Tezpur – India Latitude: 26.62°N Longitude: 92.78°E Height: 79 (m) | publisher = Japan Meteorological Agency | access-date = 1 December 2022}}</ref> }} ==কলা, সংস্কৃতি, সাহিত্য== তেজপুৰ কলা, সংস্কৃতি, সাহিত্য আৰু প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ ফালৰ পৰা অতি মনমোহা নগৰ। ইয়াতেই অসমীয়া সাহিত্যৰ বহুকেইজন বিশিষ্ট ব্যক্তিৰ জন্ম হয়। অসমৰ প্ৰথমটো বাদ্যযন্ত্ৰীৰ দলে ১৯০৭ চনত তেজপুৰতে জন্মলাভ কৰে। অসমৰ প্ৰথমটো আধুনিক ৰংগ মঞ্চ [[বাণ ৰঙ্গমঞ্চ]] ১৯০৬ চনত আৰু অসমৰ প্ৰথমখন সংগীত বিদ্যালয় [[জ্যোতিকলা কেন্দ্ৰ]] ১৯৪০ চনত ইয়াতেই স্থাপিত হয়। [[অসমৰ জাতীয় সংগীত]] "অ’ মোৰ আপোনাৰ দেশ" প্ৰথমবাৰৰ বাবে সুৰাৰোপিত কৰি তেজপুৰতে গোৱা হৈছিল। "ৰূপকোঁৱৰ"[[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]]ই তেজপুৰতেই প্ৰথম অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ '[[জয়মতী]]'ৰ সকলো কাম সম্পাদনা কৰে। আনহাতে শোণিতপুৰ জিলাৰ অন্তৰ্গত 'গহপুৰ'আৰক্ষী চকীত ১৯৪২ চনত ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে আন্দোলন কৰিবলৈ গৈ আৰক্ষী চকীৰ ওপৰত ত্ৰিৰংগ পতাকা উত্তোলন কৰি ১৪ বছৰীয়া [[কনকলতা বৰুৱা]] আৰক্ষীৰ গুলিত নিহত হয়। ==যাতায়াত== তেজপুৰ অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ সৈতে পথ, ৰে'ল আৰু বিমানপথেৰে সংযুক্ত। * '''পথ পৰিবহণ:''' ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ আৰু অন্যান্য ৰাজ্যিক পথৰ জৰিয়তে তেজপুৰ গুৱাহাটী, নগাঁও, বিশ্বনাথ চাৰিআলি, ৰঙাপৰা আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ বিভিন্ন ঠাইৰ সৈতে সংযুক্ত। * '''ৰে'ল পৰিবহণ:''' তেজপুৰ ৰে'ল ষ্টেচনৰ জৰিয়তে নগৰখন ৰে'লপথেৰে সংযুক্ত। * '''বিমান পৰিবহণ:''' তেজপুৰৰ ওচৰৰ শালনীবাৰী বিমানবন্দৰ অঞ্চলটোৰ বিমান পৰিবহণৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ। * '''সেতু:''' কলিয়াভোমোৰা সেতুৰ জৰিয়তে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ পাৰৰ মাজত পথ যোগাযোগ স্থাপন হৈছে। এই সেতুখনে তেজপুৰৰ যাতায়াত আৰু বাণিজ্যৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite web |title=তেজপুৰ আৰু ইয়াৰ পৰ্যটনস্থলী |url=https://www.tezu.ernet.in/io/abouttu.php |website=তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয় |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref><ref>{{cite web |title=তেজপুৰ |url=https://assamtourism.gov.in/Tezpur.php |website=অসম পৰ্যটন |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==অৰ্থনীতি== তেজপুৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ এক উল্লেখযোগ্য বাণিজ্যিক আৰু সেৱা কেন্দ্ৰ। নগৰখনৰ অৰ্থনীতিৰ সৈতে ব্যৱসায়-বাণিজ্য, পৰিবহণ, শিক্ষা, পৰ্যটন আৰু চৰকাৰী সেৱা জড়িত। নগৰখনৰ আশে-পাশে থকা গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ কৃষিজাত সামগ্ৰীৰো ইয়াত এখন বজাৰ আছে। ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি == কেইজনমান উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি নাম তলত উল্লেখ কৰা হ’ল<ref name="Mitra2011"/>। :- * [[চন্দ্ৰ কুমাৰ আগৰৱালা]] * [[আনন্দ চন্দ্ৰ আগৰৱালা]] * [[দণ্ডিৰাম কলিতা]] * [[কমলাকান্ত ভট্টাচাৰ্য্য]] * [[বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা]] * [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] * [[ফণী শৰ্মা]] * [[লম্বোদৰ বৰা]] * [[পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱা]] * [[চন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] * [[দণ্ডিনাথ কলিতা]] * [[হীৰাৱতী গোহাঞি বৰুৱা]] * [[হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা]] * [[অমিয় কুমাৰ দাস]] * [[লক্ষ্মীধৰ শৰ্মা]] * [[গহণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]] * [[বিজয় চন্দ্ৰ ভাগৱতী]] * [[গজেন বৰুৱা]] * [[কণকলতা বৰুৱা]] * [[সোমনাথ চেটাৰ্জী]] * [[ত্ৰৈলোক্য ভট্টাচাৰ্য্য]] * [[কমলা প্ৰসাদ আগৰৱালা]] * [[প্ৰফুল্ল বৰা]] ==উল্লেখযোগ্য ঠাই== [[Image:Tezpur.JPG|200px|thumb|অগ্নিগড়ৰ সন্মুখভাগ]] [[File:Kanaklata Udyan, Tezpur.jpg|thumb|কণকলতা উদ্যান]] তেজপুৰ নগৰৰ কেইখনমান উল্লেখযোগ্য ঠাই:<ref name="Mitra2011"/> # [[চিত্ৰলেখা উদ্যান]] # [[অগ্নিগড়]] # [[বামুণী পাহাৰ]] # [[দ-পৰ্বতীয়া]]ৰ [[শৈল দ্বাৰ]] # [[পদুম পুখুৰী]] # [[ত্ৰিমূৰ্তি উদ্যান]] # [[হজৰা পুখুৰী]] # [[জ্যোতি ভাৰতী]] # [[নামেৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] # [[বাণ ৰঙ্গমঞ্চ]] # [[জিলা সংগ্ৰহালয়,তেজপুৰ]] #ড॰ ভূপেন হাজৰিকা কলাভূমি ==উল্লেখনীয় মঠ-মন্দিৰ== [[Image:Ganesh Mandir (Tezpur).jpg|200px|thumb|গণেশ মন্দিৰ]] [[চিত্ৰ:Bhairabi Temple.jpg|200px|thumb|ভৈৰৱী মন্দিৰ]] [[Image:Halleswarmandir.JPG|200px|thumb|হলেশ্বৰ মন্দিৰ]] [[চিত্ৰ:Church at Tezpur.JPG|200px|thumb|গীৰ্জা ঘৰ]] # [[মহাভৈৰৱ মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: [[তেজপুৰ]] চহৰৰ উত্তৰদিশত, [[দৰং মহাবিদ্যালয়]]ৰ সমীপত<ref name="Mitra2011"/>॥ # [[ভৈৰৱী মন্দিৰ ]]:- অৱস্থিতি: নতুন [[কলিবাৰী]]ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ পাৰত ভৈৰৱী টিলাৰ ওপৰত<ref name="Mitra2011"/>॥ # [[গণেশ মন্দিৰ]]:-অৱস্থিতি: ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ পাৰত [[গণেশ ঘাট]]ত। # [[হনুমান মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: [[ভৈৰৱী মন্দিৰৰ]] পূবে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নৈৰ পাৰত, গেৰেকী বান্দৰদেৱা পাহাৰৰ এটি সৰু টিলাৰ ওপৰত। # [[কেতেকেশ্বৰ]] দেৱালয়:- অৱস্থিতি:[[কেতেকীবাৰী]] গাঁও, তেজপুৰ। # [[শুক্লেশ্বৰ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: [[গটঙা]] গাঁৱত, তেজপুৰৰ পৰা প্ৰায় ৬ কি:মি: আঁতৰত। # [[সিদ্ধেশ্বৰ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: [[তেজপুৰ]] চহৰৰ সমীপত, বামুণ চুবুৰীৰ পৰ্বতীয়া সাউদৰ পাৰ গাঁৱত। # [[দক্ষিণা কালী মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: [[তেজপুৰ]] চহৰৰ উত্তৰদিশত, [[দৰং মহাবিদ্যালয়]]ৰ সন্মুখত। # [[ৰুদ্ৰপদ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: [[তেজপুৰ]] চহৰৰ পৰা ৮ কি:মি: নিলগত, ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ পাৰত ভোমোৰাগুৰি টিলাৰ ওপৰত। # [[নিকামূল সত্ৰ]]:- অৱস্থিতি: [[তেজপুৰ]] চহৰৰ সমীপত, মাজগাঁও। # [[চিপহা সত্ৰ]]:- অৱস্থিতি:[[কেতেকীবাৰী]] গাঁও, তেজপুৰ। # [[বৰালিমৰা সত্ৰ]]:- অৱস্থিতি: দআটি গাঁও, তেজপুৰ। # [[শ্ৰী শ্ৰীসত্যনাৰায়ণ মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ সোঁমাজত, জে.বি ৰোডত। # [[টিঙ্গেশ্বৰ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰৰ পৰা প্ৰায় ৪ কি:মি: নিলগত পশ্চিম দক্ষিণ দিশত। # [[লক্ষ্মীনাৰায়ণ মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ সোঁমাজ, কণকলতা অসামৰিক চিকিৎসালয়ৰ সমীপত। # [[হলেশ্বৰ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰৰ পৰা প্ৰায় ৯ কি:মি: নিলগত। # [[হুদুপৰা থান]]:- অৱস্থিতি: দেউৰী গাঁও, তেজপুৰ। # [[হেংগুলেশ্বৰ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ পশ্চিমে, ভৈৰৱপুৰ মৌজাত। # [[কামৰূপীয়া নামঘৰ]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ সোঁমাজত। # [[নাগশংকৰ মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰৰ পৰা প্ৰায় ৫৮ কি:মি: নিলগত, নাগশংকৰ মৌজাত। # [[কলিয়া গোঁসাইৰ থান]]:-অৱস্থিতি: বালিপাৰা, মানশিৰি নৈৰ পাৰত। # [[বুঢ়াগোসাঁই থান]]:- অৱস্থিতি: প্ৰতাপগড় চাহ বাগিচাৰ সমীপত। # [[গুপ্তেশ্বৰ মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: ঢেকীয়াজুলীৰ পৰা প্ৰায় ১২ কি:মি: নিলগত, শিঙৰি টিলাৰ পশ্চিম দক্ষিণ দিশত। # [[চাৰিদুৱাৰৰ বুঢ়াগোসাঁই থান]]:- চাৰিদুৱাৰ। # [[ধ্বান্দি বা ধেন্দাই দ’ল]]:-অৱস্থিতি: বিশ্বনাথ চাৰিআলিৰ সমীপৰ কলাবাৰী মৌজাত। # [[বুঢ়া গোসাঁই দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: জামুগুৰিহাটৰ পৰা প্ৰায় ডেৰ কিলমিটাৰ নিলগত। # [[নিজ বৰচলা মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: বৰচলা গাঁও, নিজ বৰচলা। # [[বিশ্বনাথ ক্ষেত্ৰ]] :- অৱস্থিতি: বিশ্বনাথ চাৰিআলি। # [[ফুলবাৰী দেৱালয়]] :- অৱস্থিতি: বিশ্বনাথ চাৰিআলিৰ সমীপৰ কলাবাৰীত। # [[শ্ৰী চৈতন্য গৌড়ীয় মঠ]] :- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ সোঁমাজত। # [[গুৰুদ্বাৰ]]:- অৱস্থিতি: কুমাৰগাঁও, তেজপুৰ। # [[ৰামকৃষ্ণ সেৱাশ্ৰম]] :- অৱস্থিতি: পাৱাৰ হাউচৰ পশ্চিমে, পদুম পুখুৰীৰ সমীপত এটি টিলাৰ ওপৰত। # [[মছজিদ]] :- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ সোঁমাজত। # [[গিৰ্জা / ছাৰ্চ এফিটেনী]] : অৱস্থিতি: নেহৰু ময়দানৰ দক্ষিণ দিশত, তেজপুৰ। # [[শলগুৰি সত্ৰ]] :- অৱস্থিতি: জামুগুৰিৰ শলগুৰি গাঁও। # [[কৰতিপাৰ সত্ৰ]]:- অৱস্থিতি: জামুগুৰিহাট। # [[বৰালিমৰা সত্ৰ]] :- অৱস্থিতি: তেজপুৰৰ দআটি গাঁও। # [[আঁহতগুৰি সত্ৰ]] :- অৱস্থিতি: জামুগুৰিহাটৰ কাষৰ হাতিঙা গাঁও। ==শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান== ;বিশ্ববিদ্যালয় : [[Image:Tezpur University.JPG|200px|thumb|তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়|তেজপুৰ কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়]] ;মহাবিদ্যালয়: [[চিত্ৰ:Darrang College Gate.jpg|200px|thumb|দৰং মহাবিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰৱেশদ্বাৰ]] [[Image:Tezpur College.JPG|200px|thumb|তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]] # [[দৰং মহাবিদ্যালয়]] : তেজপুৰ চহৰৰ উচ্চ শিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰস্থল হ’ল দৰং মহাবিদ্যালয়। মহাবিদ্যালয়খনি স্থাপিত হয় ১৯৪৫ খ্ৰীষ্টাব্দত। প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ কামাখ্যা প্ৰসাদ ত্ৰিপাঠী আছিল। # [[তেজপুৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]] : অগ্নি গড়ৰ নিচেই ওচৰত অৱস্থিত। # [[তেজপুৰ আইন মহাবিদ্যালয়]] # [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ কন্যা মহাবিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ আইন মহাবিদ্যালয়]] # [[বি.টি. কলেজ]] ;উচ্চ মাধ্যমিক/উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়: [[Image:তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়.JPG|200px|thumb|তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী কন্যা বিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ একাডেমি]] # [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চ মাধ্যমিক বেংগলী বালক বিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চ মাধ্যমিক বেংগলী কন্যা বিদ্যালয়]] # [[চেক্ৰেড হাৰ্ট স্কুল, তেজপুৰ]] # পাঁচমাইল উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় # পাঁচমাইল কন্যা বিদ্যালয় # পাঁচমাইল জাতীয় বিদ্যালয় # শিক্ষা জ্যোতি বিদ্যালয় # পাঁচমাইল হাই মাদ্ৰাছা # ডন বস্ক হাই স্কুল # কস্তুৰবা গান্ধী বালিকা বিদ্যালয়, ঢেকিয়াজুলি ;কাৰিকৰী শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান : # [[ভাৰতীয় পৰিসংখ্যা প্ৰতিষ্ঠান (উত্তৰ-পূৱ কেন্দ্ৰ)|ভাৰতীয় পৰিসংখ্যা প্ৰতিষ্ঠান]] # [[আই টি আই]] # [[গিৰিজানন্দ চৌধুৰী ইনষ্টিটিউট অৱ মেনেজমেণ্ট এণ্ড টেকন’লজী, তেজপুৰ]] ;অন্যান্য শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান : # [[জ্যোতিকলা কেন্দ্ৰ]] # [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আঞ্চলিক মানসিক স্বাস্থ্য প্ৰতিষ্ঠান]] ইত্যাদি। ==চিকিৎসা সেৱা প্ৰতিষ্ঠান== # [[তেজপুৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়|তেজপুৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়]] # [[কণকলতা অসামৰিক চিকিৎসালয়]] # [[আৰ্মি বেচ হস্পিটাল]] # [[মিশ্যন হস্পিটাল]] বা [[ব্যপিষ্ট খ্ৰীষ্টান হস্পিটাল]], [[তেজপুৰ]] ==চিত্ৰ ভঁৰাল== <gallery> চিত্ৰ: Da Parbatia Tezpur.jpg|thumb|দ-পৰ্বতীয়াত থকা ভগ্নাৱশেষ চিত্ৰ: Da Parbatia Tezpur 2.jpg|thumb|দ-পৰ্বতীয়াৰ মন্দিৰ চিত্ৰ: Rudrapath Tezpur.jpg|thumb|ৰুদ্ৰপথ চিত্ৰ: Bamuni Hills Sonitpur.jpg|বামুণী পাহাৰৰ ধ্বংসাৱশেষ চিত্ৰ: Mahabhairab Temple Sonitpur.jpg|thumb|<center>মহাভৈৰৱ মন্দিৰ</center> চিত্ৰ: Kanaklata Park Tezpur 1.jpg|thumb|150px|কনকলতা উদ্যানত থকা কনকলতা বৰুৱাৰ প্ৰতিমূৰ্তি চিত্ৰ: Kanaklata Park, Sonitpur.jpg|thumb|কনকলতা উদ্যানত শিলত অংকিত প্ৰতিমূৰ্তি File:বাণ ৰঙ্গমঞ্চ তেজপুৰ.jpg|thumb|তেজপুৰৰ বাণ ৰঙ্গমঞ্চৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ File:Kanaklata civil hospital Tezpur.jpg|thumb|কণকলতা অসামৰিক চিকিৎসালয় File:Darrang college new front gate.jpg|thumb|দৰং কলেজৰ নৱ-নিৰ্মিত মূল প্ৰৱেশদ্বাৰ </gallery> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Tezpur|তেজপুৰ}} * [http://sonitpur.gov.in Sonitpur District Administration Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201201205051/http://sonitpur.gov.in/ |date=2020-12-01 }} * [https://web.archive.org/web/20070822144948/http://cbi-theater-9.home.comcast.net/hump_express/hump062845.html WORLD WAR II] * [http://www.centurychina.com/plaboard/uploads/1962war.htm TEZPUR AIRPORT IN WORLD WAR II] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080822215146/http://www.centurychina.com/plaboard/uploads/1962war.htm |date=2008-08-22 }} * [http://p2.www.britannica.com/eb/article-9071892/Tezpur TEZPUR IN BRITANNICA] * [http://osgeoint.blogspot.com/2012/01/india-heron-uav-deployed-at-tezpur.html TEZPUR AT OSGEOINT] {{Geographic location |Centre = [[তেজপুৰ]] |North = [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] |East = [[লখিমপুৰ]] জিলা |South = [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]] |West = [[দৰং]] জিলা }} {{Articles related to Assam}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:তেজপুৰ‎]] qvhh5xa9cpi4h9wqflreyej9tdyhu42 652050 652049 2026-11-11T07:01:44Z AjayDas 12623 added [[Category:অসমৰ পৰ্যটনস্থলী]] using [[WP:HC|HotCat]] 652050 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian Jurisdiction |native_name = তেজপুৰ <!--nickname = ধ্ৰুপদী প্ৰেমৰ নগৰ (where is this found?){{citation needed}} --> |type = [[নগৰ]]/[[মহকুমা]] |skyline = Monument showing the historical "Hari-Hor Yuddha" at Agnigarh Hill, Tezpur.jpg|thumb|skyline_caption = তেজপুৰৰ হৰি হৰ যুদ্ধ |latd = 26.63 | longd = 92.8 |locator_position = left |state_name = অসম |district = [[শোণিতপুৰ]] |leader_title = |leader_name = |altitude = 48 |population_as_of = 2011 |population_total = 102,505 |population_density = |area_magnitude= |area_total = |area_telephone = |postal_code = |vehicle_code_range = |sex_ratio = |unlocode = |website = |footnotes = |}} '''তেজপুৰ''' ({{lang-en|Tezpur}}) [[শোণিতপুৰ]] জিলাৰ এখন প্ৰধান নগৰ আৰু সদৰ। তেজপুৰ উত্তৰ অসমৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঠাই। [[গুৱাহাটী]]ৰ ১৭৯ কিলোমিটাৰ পূবত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ উত্তৰপাৰে অৱস্থিত<ref name="Mitra2011">{{cite book|author=Swati Mitra|title=Assam Travel Guide|url=http://books.google.com/books?id=lNggfFifHL8C&pg=PA75|accessdate=18 February 2013|year=2011|publisher=Goodearth Publications|isbn=978-93-80262-04-8|pages=75–}}</ref>। তেজপুৰৰ দ-পৰ্বতীয়াৰ [[শৈল দ্বাৰ]], মহাভৈৰৱ মন্দিৰ, [[অগ্নিগড়]], [[চিত্ৰলেখা উদ্যান]], [[জ্যোতি ভাৰতী]] আদি ঐতিহাসিক স্মৃতিচিহ্নৰ কাৰণেও বিখ্যাত। অসমৰ প্ৰথম স্থায়ী ছবিগৃহ [[জোনাকী ছবিঘৰ|জোনাকী]] ১৯৩৭ চনত তেজপুৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। অসমৰ প্ৰথম আধুনিক ৰংগমঞ্চ [[বাণ ৰঙ্গমঞ্চ|বাণ ৰংগমঞ্চ]] তেজপুৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ==তেজপুৰ নামৰ উৎপত্তি== [[File:Welcome gate of tezpur.jpg|thumb|a gate from tezpur, porua]] তেজপুৰ : তেজপুৰ নামটোৰ ঐতিহাসিক কাহিনী এনেধৰণৰ। এসময়ত তেজপুৰত [[বাণাসুৰ|বাণ]] নামৰ এজন শিৱভক্ত [[অসুৰ]] ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। বাণ ৰজাৰ জীয়ৰী [[ঊষা]]ৰ সৌন্দৰ্য্য আছিল জগত বিখ্যাত। সেয়ে তেওঁৰ সুৰক্ষাৰ কাৰণে দেউতাকে অগ্নিগড় নামে এটা অগ্নিৰ দ্বাৰা আবৃত দুৰ্ভেদ্য দুৰ্গৰ ভিতৰত কঠোৰ প্ৰহৰাৰ মাজত ৰাখিছিল। এদিন ৰাতি সপোনত ঊষাই এজন সুদৰ্শন ৰাজকোঁৱৰক দেখা পায় আৰু প্ৰেমত পৰে। প্ৰিয় সখী, চিত্ৰশিল্পী চিত্ৰলেখাই সখীৰ বিৰহ বেদনা দূৰ কৰিবলৈ তেওঁৰ বৰ্ণনা ক্ৰমে ৰাজকোঁৱৰৰ চিত্ৰ আঁকিলে। অনুসন্ধান কৰি গম পোৱা গ'ল যে সেই কোঁৱৰজন [[বাণাসুৰ|বাণৰজা]]ৰ শত্ৰু, [[দ্বাৰকা]]ৰ ৰজা, ভগৱান শ্ৰী[[কৃষ্ণ]]ৰ নাতি [[অনিৰুদ্ধ]]। [[চিত্ৰলেখা]]ৰ জৰিয়তেই দুয়োৰে মাজত প্ৰত্যক্ষভাৱে প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক স্থাপিত হয় আৰু দুয়ো গন্ধৰ্ব প্ৰথামতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়। বাণ ৰজাই খঙতে [[অনিৰুদ্ধ]]ক বন্দী কৰি ৰাখে। নাতিয়েকক উদ্ধাৰ কৰিবলৈ আহি শ্ৰীকৃষ্ণই বাণৰ লগত যুদ্ধত প্ৰবৃত্ত হয়। বানৰজাক সহায় কৰিবলৈ তেওঁৰ ইষ্টদেৱ ভগবান শিৱইও যুদ্ধত লিপ্ত হয়। কৃষ্ণসেনা আৰু সমানেই শক্তিশালী শিৱসেনাৰ মাজত হোৱা এই অভূতপূৰ্ব ভয়ংকৰ যুদ্ধ দেখি ত্ৰিভূবন ত্ৰস্তমান হৈ পৰে। অৱশেষত যুদ্ধৰ প্ৰাবল্যত সৃষ্টি নাশহোৱাৰ উপক্ৰম দেখি বিশ্বৰ সকলো ঋষি, মুনি আৰু দেবগণৰ কাতৰ উপাসনাত দুইজন দেৱতা ক্ষান্ত হয় আৰু যুদ্ধ সম্বৰণ কৰে। বাণৰজায়েও নিজৰ ভুল উপলব্ধি কৰি ঊষাক অনিৰুদ্ধলৈ বিয়া দিয়ে। লোককথামতে '[[হৰি-হৰ যুদ্ধ]]' (হৰি:[[কৃষ্ণ]], হৰ: [[শিৱ]]) বুলি জনাজাত দুই প্ৰবল প্ৰতাপী দেৱতাৰ এই ৰক্তক্ষয়ী যুদ্ধত ইমানেই মানুহৰ মৃত্যু হৈছিল যে যুদ্ধক্ষেত্ৰত হেনো তেজৰ ঢল যেন উঠিছিল। সেয়ে কালক্ৰমত এই স্থান তেজপুৰ বা শোণিতপুৰ বুলি ([[তেজ|তেজৰ]]/শোণিতৰ নগৰ) পৰিচিত হৈ পৰে। <!-- == জলবায়ু == The average high temperature in summer is around {{convert|31|C}} while the average winter low temperature is around {{convert|13|C}}.<ref>{{cite web|url=http://www.worldweatheronline.com/Tezpur-weather-averages/Assam/IN.aspx|title=Tezpur, India Weather Averages - Monthly Average High and Low Temperature - Average Precipitation and Rainfall days - World Weather Online|access-date=2 February 2015}}</ref> {{Weather box | location = Tezpur (1981–2010, extremes 1901–present) | metric first = Yes | single line = Yes | width = auto | Jan record high C = 28.8 | Feb record high C = 33.2 | Mar record high C = 38.2 | Apr record high C = 38.7 | May record high C = 39.1 | Jun record high C = 39.4 | Jul record high C = 39.5 | Aug record high C = 39.5 | Sep record high C = 38.9 | Oct record high C = 37.9 | Nov record high C = 34.3 | Dec record high C = 33.9 |year record high C = 39.5 | Jan high C = 23.5 | Feb high C = 25.8 | Mar high C = 29.0 | Apr high C = 29.4 | May high C = 30.8 | Jun high C = 31.7 | Jul high C = 31.5 | Aug high C = 32.1 | Sep high C = 31.4 | Oct high C = 30.5 | Nov high C = 28.0 | Dec high C = 24.6 | year high C = 29.0 | Jan low C = 11.4 | Feb low C = 13.8 | Mar low C = 17.1 | Apr low C = 19.8 | May low C = 22.4 | Jun low C = 24.6 | Jul low C = 25.2 | Aug low C = 25.4 | Sep low C = 24.5 | Oct low C = 21.7 | Nov low C = 16.6 | Dec low C = 12.6 | year low C = 19.6 | Jan record low C = 5.6 | Feb record low C = 6.1 | Mar record low C = 10.0 | Apr record low C = 12.2 | May record low C = 14.4 | Jun record low C = 17.6 | Jul record low C = 21.2 | Aug record low C = 20.3 | Sep record low C = 19.9 | Oct record low C = 14.5 | Nov record low C = 10.6 | Dec record low C = 6.1 |year record low C = 5.6 | rain colour = green | Jan rain mm = 11.4 | Feb rain mm = 24.9 | Mar rain mm = 50.2 | Apr rain mm = 178.7 | May rain mm = 259.4 | Jun rain mm = 312.9 | Jul rain mm = 323.9 | Aug rain mm = 293.8 | Sep rain mm = 236.3 | Oct rain mm = 117.1 | Nov rain mm = 19.0 | Dec rain mm = 9.7 |year rain mm = 1837.4 | Jan rain days = 1.3 | Feb rain days = 2.3 | Mar rain days = 4.8 | Apr rain days = 12.3 | May rain days = 13.6 | Jun rain days = 15.3 | Jul rain days = 16.1 | Aug rain days = 13.7 | Sep rain days = 12.8 | Oct rain days = 5.6 | Nov rain days = 1.4 | Dec rain days = 1.0 |year rain days = 100.3 |time day = 17:30 [[Indian Standard Time|IST]] | Jan humidity = 69 | Feb humidity = 62 | Mar humidity = 57 | Apr humidity = 69 | May humidity = 73 | Jun humidity = 79 | Jul humidity = 81 | Aug humidity = 81 | Sep humidity = 83 | Oct humidity = 81 | Nov humidity = 77 | Dec humidity = 74 |year humidity = 74 |source 1 = [[India Meteorological Department]]<ref name=IMDnormals> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archive-date = 5 February 2020 | url = https://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Tezpur Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 735–736 | access-date = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archive-date = 5 February 2020 | url = https://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M31 | access-date = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDcityweather> {{cite web | url = http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/tezpur2.htm | title = Tezpur Climatological Table 1971–2000 | publisher = India Meteorological Department | access-date = 6 February 2020}}</ref> }} --> ==ইতিহাস== তেজপুৰ আৰু ইয়াৰ দাঁতিকাষৰীয়া অঞ্চল প্ৰাচীন কালৰে পৰা কামৰূপৰ ইতিহাসৰ সৈতে জড়িত। অঞ্চলটোত পোৱা বিভিন্ন শিলালিপি, মন্দিৰৰ ধ্বংসাৱশেষ আৰু ভাস্কৰ্যই ইয়াৰ প্ৰাচীন ঐতিহ্যৰ প্ৰমাণ দিয়ে। প্ৰাচীন কালত এই অঞ্চল কামৰূপ ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। হৰ্জৰ বৰ্মনৰ শাসনকালৰ সৈতে জড়িত শিলালিপি তেজপুৰৰ এক উল্লেখযোগ্য ঐতিহাসিক সম্পদ। এই শিলালিপিৰ সময় ৮২৯–৮৩০ খ্ৰীষ্টাব্দ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ পৰা সেই সময়ৰ ৰাজনৈতিক, সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় অৱস্থাৰ বিষয়ে জানিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |title=জিলাৰ পৰিচয় আৰু ঐতিহাসিক স্থানসমূহ |url=https://sonitpur.assam.gov.in/about-district/district-glance |website=শোণিতপুৰ জিলা প্ৰশাসন |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম শাসনকালতো তেজপুৰ অঞ্চলৰ গুৰুত্ব বৃদ্ধি পায়। এই সময়ছোৱাত বিভিন্ন মন্দিৰ নিৰ্মাণ আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ বিকাশ ঘটে। মহাভৈৰৱ মন্দিৰৰ সৈতে আহোম ৰজাসকলৰ পৃষ্ঠপোষকতাৰ সম্পৰ্ক আছিল।<ref>{{cite web |title=মহাভৈৰৱ মন্দিৰ |url=https://sonitpur.assam.gov.in/tourist-place-detail/273 |website=শোণিতপুৰ জিলা প্ৰশাসন |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনকালত তেজপুৰ প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে বিকশিত হয়। ১৮৩৫ চনত দৰং জিলা গঠন কৰাৰ পিছত তেজপুৰ ইয়াৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। ১৯৮৩ চনত দৰং জিলাৰ পৰা শোণিতপুৰ জিলা গঠন কৰা হয় আৰু তেজপুৰ নতুন জিলাখনৰ সদৰ হয়।<ref>{{cite web |title=জিলাৰ চমু পৰিচয় |url=https://sonitpur.assam.gov.in/about-us/district-profile |website=শোণিতপুৰ জিলা প্ৰশাসন |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==ভৌগোলিক অৱস্থান== তেজপুৰ নগৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ উত্তৰপাৰে অৱস্থিত। নগৰখনৰ ভৌগোলিক অৱস্থান প্ৰায় ২৬°৩৮′ উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৯২°৪৭′ পূব দ্ৰাঘিমাংশ। সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ইয়াৰ গড় উচ্চতা প্ৰায় ৪৮ মিটাৰ। নগৰখনৰ দক্ষিণ দিশে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী আৰু উত্তৰ দিশে পাহাৰীয়া অঞ্চল অৱস্থিত। ইয়াৰ চাৰিওফালে সমতল ভূমি, সেউজীয়া পথাৰ আৰু সৰু-বৰ পাহাৰ দেখা যায়। নগৰখনৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ আৰু নদীৰ পাৰৰ অৱস্থানে ইয়াক এক আকৰ্ষণীয় পৰ্যটনস্থলী কৰি তুলিছে।<ref>{{cite web |title=তেজপুৰ |url=https://assamtourism.gov.in/Tezpur.php |website=অসম পৰ্যটন |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==জনসংখ্যা== ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি তেজপুৰ নগৰৰ জনসংখ্যা আছিল ১,০২,৫০৫ জন।<ref>{{cite web |title=জনসংখ্যা অনুসন্ধান, ২০১১ |url=https://www.censusindia.gov.in/census.website/en/data/population-finder |website=ভাৰতৰ লোকপিয়ল বিভাগ |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==জলবায়ু== গ্ৰীষ্মকালত সৰ্বোচ্চ উষ্ণতা গড়ে প্ৰায় {{convert|31|C}} আৰু শীতকালত সৰ্বনিম্ন উষ্ণতা গড়ে প্ৰায় {{convert|13|C}}।<ref>{{cite web|url=http://www.worldweatheronline.com/Tezpur-weather-averages/Assam/IN.aspx|title=Tezpur, India Weather Averages - Monthly Average High and Low Temperature - Average Precipitation and Rainfall days - World Weather Online|access-date=2 February 2015}}</ref> {{Weather box | location = তেজপুৰ (১৯৯১–২০২০, চৰম পৰিসংখ্যা ১৯০১–বৰ্তমানলৈ) | metric first = Yes | single line = Yes | width = auto | Jan record high C = 29.5 | Feb record high C = 33.2 | Mar record high C = 38.2 | Apr record high C = 38.7 | May record high C = 39.5 | Jun record high C = 39.4 | Jul record high C = 39.5 | Aug record high C = 39.5 | Sep record high C = 38.9 | Oct record high C = 37.9 | Nov record high C = 34.3 | Dec record high C = 33.9 | year record high C = 39.5 | Jan high C = 23.7 | Feb high C = 25.3 | Mar high C = 29.3 | Apr high C = 29.7 | May high C = 30.7 | Jun high C = 31.6 | Jul high C = 31.9 | Aug high C = 32.3 | Sep high C = 32.0 | Oct high C = 31.0 | Nov high C = 28.3 | Dec high C = 25.0 | year high C = 29.3 | Jan mean C = 17.3 | Feb mean C = 20.0 | Mar mean C = 23.3 | Apr mean C = 25.0 | May mean C = 26.7 | Jun mean C = 28.3 | Jul mean C = 28.6 | Aug mean C = 29.0 | Sep mean C = 28.3 | Oct mean C = 26.2 | Nov mean C = 22.4 | Dec mean C = 18.7 | Jan low C = 11.3 | Feb low C = 13.9 | Mar low C = 17.2 | Apr low C = 20.0 | May low C = 22.4 | Jun low C = 24.7 | Jul low C = 25.3 | Aug low C = 25.5 | Sep low C = 24.7 | Oct low C = 21.8 | Nov low C = 16.8 | Dec low C = 12.7 | year low C = 19.7 | Jan record low C = 5.6 | Feb record low C = 6.1 | Mar record low C = 10.0 | Apr record low C = 12.2 | May record low C = 14.4 | Jun record low C = 17.6 | Jul record low C = 21.2 | Aug record low C = 20.3 | Sep record low C = 19.9 | Oct record low C = 13.7 | Nov record low C = 10.6 | Dec record low C = 6.1 | year record low C = 5.6 | rain colour = green | Jan rain mm = 12.0 | Feb rain mm = 22.3 | Mar rain mm = 49.7 | Apr rain mm = 167.2 | May rain mm = 268.2 | Jun rain mm = 315.5 | Jul rain mm = 289.3 | Aug rain mm = 281.8 | Sep rain mm = 210.2 | Oct rain mm = 104.2 | Nov rain mm = 21.7 | Dec rain mm = 7.1 | year rain mm = 1749.0 | Jan rain days = 1.1 | Feb rain days = 2.0 | Mar rain days = 4.2 | Apr rain days = 11.4 | May rain days = 14.3 | Jun rain days = 15.3 | Jul rain days = 15.4 | Aug rain days = 13.3 | Sep rain days = 11.8 | Oct rain days = 5.3 | Nov rain days = 1.4 | Dec rain days = 0.6 | year rain days = 96.1 | time day = 17:30 [[ভাৰতীয় মান সময়|ভাৰতীয় মান সময়]] | Jan humidity = 73 | Feb humidity = 64 | Mar humidity = 58 | Apr humidity = 68 | May humidity = 74 | Jun humidity = 79 | Jul humidity = 80 | Aug humidity = 80 | Sep humidity = 82 | Oct humidity = 81 | Nov humidity = 78 | Dec humidity = 77 | year humidity = 74 | source 1 = [[ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ]]<ref>{{cite web | url = https://imdpune.gov.in/library/public/Climatological%20Tables%201991-2020.pdf | title = Climatological Tables of Observatories in India 1991-2020 | publisher = [[ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ]] | access-date = April 8, 2024 }}</ref><ref name=IMDnormals> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archive-date = 5 February 2020 | url = https://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Tezpur Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 735–736 | access-date = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archive-date = 5 February 2020 | url = https://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M31 | access-date = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDcityweather>{{cite web | url = http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/tezpur2.htm | title = Tezpur Climatological Table 1971–2000 | publisher = India Meteorological Department | access-date = 6 February 2020 | archive-date = 7 February 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200207024502/http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/tezpur2.htm | url-status = live }}</ref> | source 2 = টকিঅ' জলবায়ু কেন্দ্ৰ (১৯৯১–২০২০ চনৰ গড় উষ্ণতা)<ref name=TCC1> {{cite web | url = https://ds.data.jma.go.jp/gmd/tcc/tcc/products/climate/normal/parts/NrmMonth_e.php?stn=42415 | title = Normals Data: Tezpur – India Latitude: 26.62°N Longitude: 92.78°E Height: 79 (m) | publisher = Japan Meteorological Agency | access-date = 1 December 2022}}</ref> }} ==কলা, সংস্কৃতি, সাহিত্য== তেজপুৰ কলা, সংস্কৃতি, সাহিত্য আৰু প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ ফালৰ পৰা অতি মনমোহা নগৰ। ইয়াতেই অসমীয়া সাহিত্যৰ বহুকেইজন বিশিষ্ট ব্যক্তিৰ জন্ম হয়। অসমৰ প্ৰথমটো বাদ্যযন্ত্ৰীৰ দলে ১৯০৭ চনত তেজপুৰতে জন্মলাভ কৰে। অসমৰ প্ৰথমটো আধুনিক ৰংগ মঞ্চ [[বাণ ৰঙ্গমঞ্চ]] ১৯০৬ চনত আৰু অসমৰ প্ৰথমখন সংগীত বিদ্যালয় [[জ্যোতিকলা কেন্দ্ৰ]] ১৯৪০ চনত ইয়াতেই স্থাপিত হয়। [[অসমৰ জাতীয় সংগীত]] "অ’ মোৰ আপোনাৰ দেশ" প্ৰথমবাৰৰ বাবে সুৰাৰোপিত কৰি তেজপুৰতে গোৱা হৈছিল। "ৰূপকোঁৱৰ"[[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]]ই তেজপুৰতেই প্ৰথম অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ '[[জয়মতী]]'ৰ সকলো কাম সম্পাদনা কৰে। আনহাতে শোণিতপুৰ জিলাৰ অন্তৰ্গত 'গহপুৰ'আৰক্ষী চকীত ১৯৪২ চনত ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে আন্দোলন কৰিবলৈ গৈ আৰক্ষী চকীৰ ওপৰত ত্ৰিৰংগ পতাকা উত্তোলন কৰি ১৪ বছৰীয়া [[কনকলতা বৰুৱা]] আৰক্ষীৰ গুলিত নিহত হয়। ==যাতায়াত== তেজপুৰ অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ সৈতে পথ, ৰে'ল আৰু বিমানপথেৰে সংযুক্ত। * '''পথ পৰিবহণ:''' ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ আৰু অন্যান্য ৰাজ্যিক পথৰ জৰিয়তে তেজপুৰ গুৱাহাটী, নগাঁও, বিশ্বনাথ চাৰিআলি, ৰঙাপৰা আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ বিভিন্ন ঠাইৰ সৈতে সংযুক্ত। * '''ৰে'ল পৰিবহণ:''' তেজপুৰ ৰে'ল ষ্টেচনৰ জৰিয়তে নগৰখন ৰে'লপথেৰে সংযুক্ত। * '''বিমান পৰিবহণ:''' তেজপুৰৰ ওচৰৰ শালনীবাৰী বিমানবন্দৰ অঞ্চলটোৰ বিমান পৰিবহণৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ। * '''সেতু:''' কলিয়াভোমোৰা সেতুৰ জৰিয়তে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ পাৰৰ মাজত পথ যোগাযোগ স্থাপন হৈছে। এই সেতুখনে তেজপুৰৰ যাতায়াত আৰু বাণিজ্যৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite web |title=তেজপুৰ আৰু ইয়াৰ পৰ্যটনস্থলী |url=https://www.tezu.ernet.in/io/abouttu.php |website=তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয় |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref><ref>{{cite web |title=তেজপুৰ |url=https://assamtourism.gov.in/Tezpur.php |website=অসম পৰ্যটন |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==অৰ্থনীতি== তেজপুৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ এক উল্লেখযোগ্য বাণিজ্যিক আৰু সেৱা কেন্দ্ৰ। নগৰখনৰ অৰ্থনীতিৰ সৈতে ব্যৱসায়-বাণিজ্য, পৰিবহণ, শিক্ষা, পৰ্যটন আৰু চৰকাৰী সেৱা জড়িত। নগৰখনৰ আশে-পাশে থকা গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ কৃষিজাত সামগ্ৰীৰো ইয়াত এখন বজাৰ আছে। ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি == কেইজনমান উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি নাম তলত উল্লেখ কৰা হ’ল<ref name="Mitra2011"/>। :- * [[চন্দ্ৰ কুমাৰ আগৰৱালা]] * [[আনন্দ চন্দ্ৰ আগৰৱালা]] * [[দণ্ডিৰাম কলিতা]] * [[কমলাকান্ত ভট্টাচাৰ্য্য]] * [[বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা]] * [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] * [[ফণী শৰ্মা]] * [[লম্বোদৰ বৰা]] * [[পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱা]] * [[চন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] * [[দণ্ডিনাথ কলিতা]] * [[হীৰাৱতী গোহাঞি বৰুৱা]] * [[হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা]] * [[অমিয় কুমাৰ দাস]] * [[লক্ষ্মীধৰ শৰ্মা]] * [[গহণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]] * [[বিজয় চন্দ্ৰ ভাগৱতী]] * [[গজেন বৰুৱা]] * [[কণকলতা বৰুৱা]] * [[সোমনাথ চেটাৰ্জী]] * [[ত্ৰৈলোক্য ভট্টাচাৰ্য্য]] * [[কমলা প্ৰসাদ আগৰৱালা]] * [[প্ৰফুল্ল বৰা]] ==উল্লেখযোগ্য ঠাই== [[Image:Tezpur.JPG|200px|thumb|অগ্নিগড়ৰ সন্মুখভাগ]] [[File:Kanaklata Udyan, Tezpur.jpg|thumb|কণকলতা উদ্যান]] তেজপুৰ নগৰৰ কেইখনমান উল্লেখযোগ্য ঠাই:<ref name="Mitra2011"/> # [[চিত্ৰলেখা উদ্যান]] # [[অগ্নিগড়]] # [[বামুণী পাহাৰ]] # [[দ-পৰ্বতীয়া]]ৰ [[শৈল দ্বাৰ]] # [[পদুম পুখুৰী]] # [[ত্ৰিমূৰ্তি উদ্যান]] # [[হজৰা পুখুৰী]] # [[জ্যোতি ভাৰতী]] # [[নামেৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] # [[বাণ ৰঙ্গমঞ্চ]] # [[জিলা সংগ্ৰহালয়,তেজপুৰ]] #ড॰ ভূপেন হাজৰিকা কলাভূমি ==উল্লেখনীয় মঠ-মন্দিৰ== [[Image:Ganesh Mandir (Tezpur).jpg|200px|thumb|গণেশ মন্দিৰ]] [[চিত্ৰ:Bhairabi Temple.jpg|200px|thumb|ভৈৰৱী মন্দিৰ]] [[Image:Halleswarmandir.JPG|200px|thumb|হলেশ্বৰ মন্দিৰ]] [[চিত্ৰ:Church at Tezpur.JPG|200px|thumb|গীৰ্জা ঘৰ]] # [[মহাভৈৰৱ মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: [[তেজপুৰ]] চহৰৰ উত্তৰদিশত, [[দৰং মহাবিদ্যালয়]]ৰ সমীপত<ref name="Mitra2011"/>॥ # [[ভৈৰৱী মন্দিৰ ]]:- অৱস্থিতি: নতুন [[কলিবাৰী]]ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ পাৰত ভৈৰৱী টিলাৰ ওপৰত<ref name="Mitra2011"/>॥ # [[গণেশ মন্দিৰ]]:-অৱস্থিতি: ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ পাৰত [[গণেশ ঘাট]]ত। # [[হনুমান মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: [[ভৈৰৱী মন্দিৰৰ]] পূবে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নৈৰ পাৰত, গেৰেকী বান্দৰদেৱা পাহাৰৰ এটি সৰু টিলাৰ ওপৰত। # [[কেতেকেশ্বৰ]] দেৱালয়:- অৱস্থিতি:[[কেতেকীবাৰী]] গাঁও, তেজপুৰ। # [[শুক্লেশ্বৰ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: [[গটঙা]] গাঁৱত, তেজপুৰৰ পৰা প্ৰায় ৬ কি:মি: আঁতৰত। # [[সিদ্ধেশ্বৰ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: [[তেজপুৰ]] চহৰৰ সমীপত, বামুণ চুবুৰীৰ পৰ্বতীয়া সাউদৰ পাৰ গাঁৱত। # [[দক্ষিণা কালী মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: [[তেজপুৰ]] চহৰৰ উত্তৰদিশত, [[দৰং মহাবিদ্যালয়]]ৰ সন্মুখত। # [[ৰুদ্ৰপদ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: [[তেজপুৰ]] চহৰৰ পৰা ৮ কি:মি: নিলগত, ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ পাৰত ভোমোৰাগুৰি টিলাৰ ওপৰত। # [[নিকামূল সত্ৰ]]:- অৱস্থিতি: [[তেজপুৰ]] চহৰৰ সমীপত, মাজগাঁও। # [[চিপহা সত্ৰ]]:- অৱস্থিতি:[[কেতেকীবাৰী]] গাঁও, তেজপুৰ। # [[বৰালিমৰা সত্ৰ]]:- অৱস্থিতি: দআটি গাঁও, তেজপুৰ। # [[শ্ৰী শ্ৰীসত্যনাৰায়ণ মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ সোঁমাজত, জে.বি ৰোডত। # [[টিঙ্গেশ্বৰ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰৰ পৰা প্ৰায় ৪ কি:মি: নিলগত পশ্চিম দক্ষিণ দিশত। # [[লক্ষ্মীনাৰায়ণ মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ সোঁমাজ, কণকলতা অসামৰিক চিকিৎসালয়ৰ সমীপত। # [[হলেশ্বৰ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰৰ পৰা প্ৰায় ৯ কি:মি: নিলগত। # [[হুদুপৰা থান]]:- অৱস্থিতি: দেউৰী গাঁও, তেজপুৰ। # [[হেংগুলেশ্বৰ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ পশ্চিমে, ভৈৰৱপুৰ মৌজাত। # [[কামৰূপীয়া নামঘৰ]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ সোঁমাজত। # [[নাগশংকৰ মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰৰ পৰা প্ৰায় ৫৮ কি:মি: নিলগত, নাগশংকৰ মৌজাত। # [[কলিয়া গোঁসাইৰ থান]]:-অৱস্থিতি: বালিপাৰা, মানশিৰি নৈৰ পাৰত। # [[বুঢ়াগোসাঁই থান]]:- অৱস্থিতি: প্ৰতাপগড় চাহ বাগিচাৰ সমীপত। # [[গুপ্তেশ্বৰ মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: ঢেকীয়াজুলীৰ পৰা প্ৰায় ১২ কি:মি: নিলগত, শিঙৰি টিলাৰ পশ্চিম দক্ষিণ দিশত। # [[চাৰিদুৱাৰৰ বুঢ়াগোসাঁই থান]]:- চাৰিদুৱাৰ। # [[ধ্বান্দি বা ধেন্দাই দ’ল]]:-অৱস্থিতি: বিশ্বনাথ চাৰিআলিৰ সমীপৰ কলাবাৰী মৌজাত। # [[বুঢ়া গোসাঁই দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: জামুগুৰিহাটৰ পৰা প্ৰায় ডেৰ কিলমিটাৰ নিলগত। # [[নিজ বৰচলা মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: বৰচলা গাঁও, নিজ বৰচলা। # [[বিশ্বনাথ ক্ষেত্ৰ]] :- অৱস্থিতি: বিশ্বনাথ চাৰিআলি। # [[ফুলবাৰী দেৱালয়]] :- অৱস্থিতি: বিশ্বনাথ চাৰিআলিৰ সমীপৰ কলাবাৰীত। # [[শ্ৰী চৈতন্য গৌড়ীয় মঠ]] :- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ সোঁমাজত। # [[গুৰুদ্বাৰ]]:- অৱস্থিতি: কুমাৰগাঁও, তেজপুৰ। # [[ৰামকৃষ্ণ সেৱাশ্ৰম]] :- অৱস্থিতি: পাৱাৰ হাউচৰ পশ্চিমে, পদুম পুখুৰীৰ সমীপত এটি টিলাৰ ওপৰত। # [[মছজিদ]] :- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ সোঁমাজত। # [[গিৰ্জা / ছাৰ্চ এফিটেনী]] : অৱস্থিতি: নেহৰু ময়দানৰ দক্ষিণ দিশত, তেজপুৰ। # [[শলগুৰি সত্ৰ]] :- অৱস্থিতি: জামুগুৰিৰ শলগুৰি গাঁও। # [[কৰতিপাৰ সত্ৰ]]:- অৱস্থিতি: জামুগুৰিহাট। # [[বৰালিমৰা সত্ৰ]] :- অৱস্থিতি: তেজপুৰৰ দআটি গাঁও। # [[আঁহতগুৰি সত্ৰ]] :- অৱস্থিতি: জামুগুৰিহাটৰ কাষৰ হাতিঙা গাঁও। ==শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান== ;বিশ্ববিদ্যালয় : [[Image:Tezpur University.JPG|200px|thumb|তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়|তেজপুৰ কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়]] ;মহাবিদ্যালয়: [[চিত্ৰ:Darrang College Gate.jpg|200px|thumb|দৰং মহাবিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰৱেশদ্বাৰ]] [[Image:Tezpur College.JPG|200px|thumb|তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]] # [[দৰং মহাবিদ্যালয়]] : তেজপুৰ চহৰৰ উচ্চ শিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰস্থল হ’ল দৰং মহাবিদ্যালয়। মহাবিদ্যালয়খনি স্থাপিত হয় ১৯৪৫ খ্ৰীষ্টাব্দত। প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ কামাখ্যা প্ৰসাদ ত্ৰিপাঠী আছিল। # [[তেজপুৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]] : অগ্নি গড়ৰ নিচেই ওচৰত অৱস্থিত। # [[তেজপুৰ আইন মহাবিদ্যালয়]] # [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ কন্যা মহাবিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ আইন মহাবিদ্যালয়]] # [[বি.টি. কলেজ]] ;উচ্চ মাধ্যমিক/উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়: [[Image:তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়.JPG|200px|thumb|তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী কন্যা বিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ একাডেমি]] # [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চ মাধ্যমিক বেংগলী বালক বিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চ মাধ্যমিক বেংগলী কন্যা বিদ্যালয়]] # [[চেক্ৰেড হাৰ্ট স্কুল, তেজপুৰ]] # পাঁচমাইল উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় # পাঁচমাইল কন্যা বিদ্যালয় # পাঁচমাইল জাতীয় বিদ্যালয় # শিক্ষা জ্যোতি বিদ্যালয় # পাঁচমাইল হাই মাদ্ৰাছা # ডন বস্ক হাই স্কুল # কস্তুৰবা গান্ধী বালিকা বিদ্যালয়, ঢেকিয়াজুলি ;কাৰিকৰী শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান : # [[ভাৰতীয় পৰিসংখ্যা প্ৰতিষ্ঠান (উত্তৰ-পূৱ কেন্দ্ৰ)|ভাৰতীয় পৰিসংখ্যা প্ৰতিষ্ঠান]] # [[আই টি আই]] # [[গিৰিজানন্দ চৌধুৰী ইনষ্টিটিউট অৱ মেনেজমেণ্ট এণ্ড টেকন’লজী, তেজপুৰ]] ;অন্যান্য শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান : # [[জ্যোতিকলা কেন্দ্ৰ]] # [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আঞ্চলিক মানসিক স্বাস্থ্য প্ৰতিষ্ঠান]] ইত্যাদি। ==চিকিৎসা সেৱা প্ৰতিষ্ঠান== # [[তেজপুৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়|তেজপুৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়]] # [[কণকলতা অসামৰিক চিকিৎসালয়]] # [[আৰ্মি বেচ হস্পিটাল]] # [[মিশ্যন হস্পিটাল]] বা [[ব্যপিষ্ট খ্ৰীষ্টান হস্পিটাল]], [[তেজপুৰ]] ==চিত্ৰ ভঁৰাল== <gallery> চিত্ৰ: Da Parbatia Tezpur.jpg|thumb|দ-পৰ্বতীয়াত থকা ভগ্নাৱশেষ চিত্ৰ: Da Parbatia Tezpur 2.jpg|thumb|দ-পৰ্বতীয়াৰ মন্দিৰ চিত্ৰ: Rudrapath Tezpur.jpg|thumb|ৰুদ্ৰপথ চিত্ৰ: Bamuni Hills Sonitpur.jpg|বামুণী পাহাৰৰ ধ্বংসাৱশেষ চিত্ৰ: Mahabhairab Temple Sonitpur.jpg|thumb|<center>মহাভৈৰৱ মন্দিৰ</center> চিত্ৰ: Kanaklata Park Tezpur 1.jpg|thumb|150px|কনকলতা উদ্যানত থকা কনকলতা বৰুৱাৰ প্ৰতিমূৰ্তি চিত্ৰ: Kanaklata Park, Sonitpur.jpg|thumb|কনকলতা উদ্যানত শিলত অংকিত প্ৰতিমূৰ্তি File:বাণ ৰঙ্গমঞ্চ তেজপুৰ.jpg|thumb|তেজপুৰৰ বাণ ৰঙ্গমঞ্চৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ File:Kanaklata civil hospital Tezpur.jpg|thumb|কণকলতা অসামৰিক চিকিৎসালয় File:Darrang college new front gate.jpg|thumb|দৰং কলেজৰ নৱ-নিৰ্মিত মূল প্ৰৱেশদ্বাৰ </gallery> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Tezpur|তেজপুৰ}} * [http://sonitpur.gov.in Sonitpur District Administration Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201201205051/http://sonitpur.gov.in/ |date=2020-12-01 }} * [https://web.archive.org/web/20070822144948/http://cbi-theater-9.home.comcast.net/hump_express/hump062845.html WORLD WAR II] * [http://www.centurychina.com/plaboard/uploads/1962war.htm TEZPUR AIRPORT IN WORLD WAR II] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080822215146/http://www.centurychina.com/plaboard/uploads/1962war.htm |date=2008-08-22 }} * [http://p2.www.britannica.com/eb/article-9071892/Tezpur TEZPUR IN BRITANNICA] * [http://osgeoint.blogspot.com/2012/01/india-heron-uav-deployed-at-tezpur.html TEZPUR AT OSGEOINT] {{Geographic location |Centre = [[তেজপুৰ]] |North = [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] |East = [[লখিমপুৰ]] জিলা |South = [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]] |West = [[দৰং]] জিলা }} {{Articles related to Assam}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:তেজপুৰ‎]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ পৰ্যটনস্থলী]] b156fhaype7c5rxsrie0c14f1e7t08c 652051 652050 2026-11-11T07:02:09Z AjayDas 12623 added [[Category:শোণিতপুৰ জিলা]] using [[WP:HC|HotCat]] 652051 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian Jurisdiction |native_name = তেজপুৰ <!--nickname = ধ্ৰুপদী প্ৰেমৰ নগৰ (where is this found?){{citation needed}} --> |type = [[নগৰ]]/[[মহকুমা]] |skyline = Monument showing the historical "Hari-Hor Yuddha" at Agnigarh Hill, Tezpur.jpg|thumb|skyline_caption = তেজপুৰৰ হৰি হৰ যুদ্ধ |latd = 26.63 | longd = 92.8 |locator_position = left |state_name = অসম |district = [[শোণিতপুৰ]] |leader_title = |leader_name = |altitude = 48 |population_as_of = 2011 |population_total = 102,505 |population_density = |area_magnitude= |area_total = |area_telephone = |postal_code = |vehicle_code_range = |sex_ratio = |unlocode = |website = |footnotes = |}} '''তেজপুৰ''' ({{lang-en|Tezpur}}) [[শোণিতপুৰ]] জিলাৰ এখন প্ৰধান নগৰ আৰু সদৰ। তেজপুৰ উত্তৰ অসমৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঠাই। [[গুৱাহাটী]]ৰ ১৭৯ কিলোমিটাৰ পূবত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ উত্তৰপাৰে অৱস্থিত<ref name="Mitra2011">{{cite book|author=Swati Mitra|title=Assam Travel Guide|url=http://books.google.com/books?id=lNggfFifHL8C&pg=PA75|accessdate=18 February 2013|year=2011|publisher=Goodearth Publications|isbn=978-93-80262-04-8|pages=75–}}</ref>। তেজপুৰৰ দ-পৰ্বতীয়াৰ [[শৈল দ্বাৰ]], মহাভৈৰৱ মন্দিৰ, [[অগ্নিগড়]], [[চিত্ৰলেখা উদ্যান]], [[জ্যোতি ভাৰতী]] আদি ঐতিহাসিক স্মৃতিচিহ্নৰ কাৰণেও বিখ্যাত। অসমৰ প্ৰথম স্থায়ী ছবিগৃহ [[জোনাকী ছবিঘৰ|জোনাকী]] ১৯৩৭ চনত তেজপুৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। অসমৰ প্ৰথম আধুনিক ৰংগমঞ্চ [[বাণ ৰঙ্গমঞ্চ|বাণ ৰংগমঞ্চ]] তেজপুৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ==তেজপুৰ নামৰ উৎপত্তি== [[File:Welcome gate of tezpur.jpg|thumb|a gate from tezpur, porua]] তেজপুৰ : তেজপুৰ নামটোৰ ঐতিহাসিক কাহিনী এনেধৰণৰ। এসময়ত তেজপুৰত [[বাণাসুৰ|বাণ]] নামৰ এজন শিৱভক্ত [[অসুৰ]] ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। বাণ ৰজাৰ জীয়ৰী [[ঊষা]]ৰ সৌন্দৰ্য্য আছিল জগত বিখ্যাত। সেয়ে তেওঁৰ সুৰক্ষাৰ কাৰণে দেউতাকে অগ্নিগড় নামে এটা অগ্নিৰ দ্বাৰা আবৃত দুৰ্ভেদ্য দুৰ্গৰ ভিতৰত কঠোৰ প্ৰহৰাৰ মাজত ৰাখিছিল। এদিন ৰাতি সপোনত ঊষাই এজন সুদৰ্শন ৰাজকোঁৱৰক দেখা পায় আৰু প্ৰেমত পৰে। প্ৰিয় সখী, চিত্ৰশিল্পী চিত্ৰলেখাই সখীৰ বিৰহ বেদনা দূৰ কৰিবলৈ তেওঁৰ বৰ্ণনা ক্ৰমে ৰাজকোঁৱৰৰ চিত্ৰ আঁকিলে। অনুসন্ধান কৰি গম পোৱা গ'ল যে সেই কোঁৱৰজন [[বাণাসুৰ|বাণৰজা]]ৰ শত্ৰু, [[দ্বাৰকা]]ৰ ৰজা, ভগৱান শ্ৰী[[কৃষ্ণ]]ৰ নাতি [[অনিৰুদ্ধ]]। [[চিত্ৰলেখা]]ৰ জৰিয়তেই দুয়োৰে মাজত প্ৰত্যক্ষভাৱে প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক স্থাপিত হয় আৰু দুয়ো গন্ধৰ্ব প্ৰথামতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়। বাণ ৰজাই খঙতে [[অনিৰুদ্ধ]]ক বন্দী কৰি ৰাখে। নাতিয়েকক উদ্ধাৰ কৰিবলৈ আহি শ্ৰীকৃষ্ণই বাণৰ লগত যুদ্ধত প্ৰবৃত্ত হয়। বানৰজাক সহায় কৰিবলৈ তেওঁৰ ইষ্টদেৱ ভগবান শিৱইও যুদ্ধত লিপ্ত হয়। কৃষ্ণসেনা আৰু সমানেই শক্তিশালী শিৱসেনাৰ মাজত হোৱা এই অভূতপূৰ্ব ভয়ংকৰ যুদ্ধ দেখি ত্ৰিভূবন ত্ৰস্তমান হৈ পৰে। অৱশেষত যুদ্ধৰ প্ৰাবল্যত সৃষ্টি নাশহোৱাৰ উপক্ৰম দেখি বিশ্বৰ সকলো ঋষি, মুনি আৰু দেবগণৰ কাতৰ উপাসনাত দুইজন দেৱতা ক্ষান্ত হয় আৰু যুদ্ধ সম্বৰণ কৰে। বাণৰজায়েও নিজৰ ভুল উপলব্ধি কৰি ঊষাক অনিৰুদ্ধলৈ বিয়া দিয়ে। লোককথামতে '[[হৰি-হৰ যুদ্ধ]]' (হৰি:[[কৃষ্ণ]], হৰ: [[শিৱ]]) বুলি জনাজাত দুই প্ৰবল প্ৰতাপী দেৱতাৰ এই ৰক্তক্ষয়ী যুদ্ধত ইমানেই মানুহৰ মৃত্যু হৈছিল যে যুদ্ধক্ষেত্ৰত হেনো তেজৰ ঢল যেন উঠিছিল। সেয়ে কালক্ৰমত এই স্থান তেজপুৰ বা শোণিতপুৰ বুলি ([[তেজ|তেজৰ]]/শোণিতৰ নগৰ) পৰিচিত হৈ পৰে। <!-- == জলবায়ু == The average high temperature in summer is around {{convert|31|C}} while the average winter low temperature is around {{convert|13|C}}.<ref>{{cite web|url=http://www.worldweatheronline.com/Tezpur-weather-averages/Assam/IN.aspx|title=Tezpur, India Weather Averages - Monthly Average High and Low Temperature - Average Precipitation and Rainfall days - World Weather Online|access-date=2 February 2015}}</ref> {{Weather box | location = Tezpur (1981–2010, extremes 1901–present) | metric first = Yes | single line = Yes | width = auto | Jan record high C = 28.8 | Feb record high C = 33.2 | Mar record high C = 38.2 | Apr record high C = 38.7 | May record high C = 39.1 | Jun record high C = 39.4 | Jul record high C = 39.5 | Aug record high C = 39.5 | Sep record high C = 38.9 | Oct record high C = 37.9 | Nov record high C = 34.3 | Dec record high C = 33.9 |year record high C = 39.5 | Jan high C = 23.5 | Feb high C = 25.8 | Mar high C = 29.0 | Apr high C = 29.4 | May high C = 30.8 | Jun high C = 31.7 | Jul high C = 31.5 | Aug high C = 32.1 | Sep high C = 31.4 | Oct high C = 30.5 | Nov high C = 28.0 | Dec high C = 24.6 | year high C = 29.0 | Jan low C = 11.4 | Feb low C = 13.8 | Mar low C = 17.1 | Apr low C = 19.8 | May low C = 22.4 | Jun low C = 24.6 | Jul low C = 25.2 | Aug low C = 25.4 | Sep low C = 24.5 | Oct low C = 21.7 | Nov low C = 16.6 | Dec low C = 12.6 | year low C = 19.6 | Jan record low C = 5.6 | Feb record low C = 6.1 | Mar record low C = 10.0 | Apr record low C = 12.2 | May record low C = 14.4 | Jun record low C = 17.6 | Jul record low C = 21.2 | Aug record low C = 20.3 | Sep record low C = 19.9 | Oct record low C = 14.5 | Nov record low C = 10.6 | Dec record low C = 6.1 |year record low C = 5.6 | rain colour = green | Jan rain mm = 11.4 | Feb rain mm = 24.9 | Mar rain mm = 50.2 | Apr rain mm = 178.7 | May rain mm = 259.4 | Jun rain mm = 312.9 | Jul rain mm = 323.9 | Aug rain mm = 293.8 | Sep rain mm = 236.3 | Oct rain mm = 117.1 | Nov rain mm = 19.0 | Dec rain mm = 9.7 |year rain mm = 1837.4 | Jan rain days = 1.3 | Feb rain days = 2.3 | Mar rain days = 4.8 | Apr rain days = 12.3 | May rain days = 13.6 | Jun rain days = 15.3 | Jul rain days = 16.1 | Aug rain days = 13.7 | Sep rain days = 12.8 | Oct rain days = 5.6 | Nov rain days = 1.4 | Dec rain days = 1.0 |year rain days = 100.3 |time day = 17:30 [[Indian Standard Time|IST]] | Jan humidity = 69 | Feb humidity = 62 | Mar humidity = 57 | Apr humidity = 69 | May humidity = 73 | Jun humidity = 79 | Jul humidity = 81 | Aug humidity = 81 | Sep humidity = 83 | Oct humidity = 81 | Nov humidity = 77 | Dec humidity = 74 |year humidity = 74 |source 1 = [[India Meteorological Department]]<ref name=IMDnormals> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archive-date = 5 February 2020 | url = https://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Tezpur Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 735–736 | access-date = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archive-date = 5 February 2020 | url = https://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M31 | access-date = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDcityweather> {{cite web | url = http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/tezpur2.htm | title = Tezpur Climatological Table 1971–2000 | publisher = India Meteorological Department | access-date = 6 February 2020}}</ref> }} --> ==ইতিহাস== তেজপুৰ আৰু ইয়াৰ দাঁতিকাষৰীয়া অঞ্চল প্ৰাচীন কালৰে পৰা কামৰূপৰ ইতিহাসৰ সৈতে জড়িত। অঞ্চলটোত পোৱা বিভিন্ন শিলালিপি, মন্দিৰৰ ধ্বংসাৱশেষ আৰু ভাস্কৰ্যই ইয়াৰ প্ৰাচীন ঐতিহ্যৰ প্ৰমাণ দিয়ে। প্ৰাচীন কালত এই অঞ্চল কামৰূপ ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। হৰ্জৰ বৰ্মনৰ শাসনকালৰ সৈতে জড়িত শিলালিপি তেজপুৰৰ এক উল্লেখযোগ্য ঐতিহাসিক সম্পদ। এই শিলালিপিৰ সময় ৮২৯–৮৩০ খ্ৰীষ্টাব্দ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ পৰা সেই সময়ৰ ৰাজনৈতিক, সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় অৱস্থাৰ বিষয়ে জানিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |title=জিলাৰ পৰিচয় আৰু ঐতিহাসিক স্থানসমূহ |url=https://sonitpur.assam.gov.in/about-district/district-glance |website=শোণিতপুৰ জিলা প্ৰশাসন |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম শাসনকালতো তেজপুৰ অঞ্চলৰ গুৰুত্ব বৃদ্ধি পায়। এই সময়ছোৱাত বিভিন্ন মন্দিৰ নিৰ্মাণ আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ বিকাশ ঘটে। মহাভৈৰৱ মন্দিৰৰ সৈতে আহোম ৰজাসকলৰ পৃষ্ঠপোষকতাৰ সম্পৰ্ক আছিল।<ref>{{cite web |title=মহাভৈৰৱ মন্দিৰ |url=https://sonitpur.assam.gov.in/tourist-place-detail/273 |website=শোণিতপুৰ জিলা প্ৰশাসন |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ব্ৰিটিছ শাসনকালত তেজপুৰ প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে বিকশিত হয়। ১৮৩৫ চনত দৰং জিলা গঠন কৰাৰ পিছত তেজপুৰ ইয়াৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। ১৯৮৩ চনত দৰং জিলাৰ পৰা শোণিতপুৰ জিলা গঠন কৰা হয় আৰু তেজপুৰ নতুন জিলাখনৰ সদৰ হয়।<ref>{{cite web |title=জিলাৰ চমু পৰিচয় |url=https://sonitpur.assam.gov.in/about-us/district-profile |website=শোণিতপুৰ জিলা প্ৰশাসন |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==ভৌগোলিক অৱস্থান== তেজপুৰ নগৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ উত্তৰপাৰে অৱস্থিত। নগৰখনৰ ভৌগোলিক অৱস্থান প্ৰায় ২৬°৩৮′ উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৯২°৪৭′ পূব দ্ৰাঘিমাংশ। সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ইয়াৰ গড় উচ্চতা প্ৰায় ৪৮ মিটাৰ। নগৰখনৰ দক্ষিণ দিশে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী আৰু উত্তৰ দিশে পাহাৰীয়া অঞ্চল অৱস্থিত। ইয়াৰ চাৰিওফালে সমতল ভূমি, সেউজীয়া পথাৰ আৰু সৰু-বৰ পাহাৰ দেখা যায়। নগৰখনৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ আৰু নদীৰ পাৰৰ অৱস্থানে ইয়াক এক আকৰ্ষণীয় পৰ্যটনস্থলী কৰি তুলিছে।<ref>{{cite web |title=তেজপুৰ |url=https://assamtourism.gov.in/Tezpur.php |website=অসম পৰ্যটন |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==জনসংখ্যা== ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি তেজপুৰ নগৰৰ জনসংখ্যা আছিল ১,০২,৫০৫ জন।<ref>{{cite web |title=জনসংখ্যা অনুসন্ধান, ২০১১ |url=https://www.censusindia.gov.in/census.website/en/data/population-finder |website=ভাৰতৰ লোকপিয়ল বিভাগ |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==জলবায়ু== গ্ৰীষ্মকালত সৰ্বোচ্চ উষ্ণতা গড়ে প্ৰায় {{convert|31|C}} আৰু শীতকালত সৰ্বনিম্ন উষ্ণতা গড়ে প্ৰায় {{convert|13|C}}।<ref>{{cite web|url=http://www.worldweatheronline.com/Tezpur-weather-averages/Assam/IN.aspx|title=Tezpur, India Weather Averages - Monthly Average High and Low Temperature - Average Precipitation and Rainfall days - World Weather Online|access-date=2 February 2015}}</ref> {{Weather box | location = তেজপুৰ (১৯৯১–২০২০, চৰম পৰিসংখ্যা ১৯০১–বৰ্তমানলৈ) | metric first = Yes | single line = Yes | width = auto | Jan record high C = 29.5 | Feb record high C = 33.2 | Mar record high C = 38.2 | Apr record high C = 38.7 | May record high C = 39.5 | Jun record high C = 39.4 | Jul record high C = 39.5 | Aug record high C = 39.5 | Sep record high C = 38.9 | Oct record high C = 37.9 | Nov record high C = 34.3 | Dec record high C = 33.9 | year record high C = 39.5 | Jan high C = 23.7 | Feb high C = 25.3 | Mar high C = 29.3 | Apr high C = 29.7 | May high C = 30.7 | Jun high C = 31.6 | Jul high C = 31.9 | Aug high C = 32.3 | Sep high C = 32.0 | Oct high C = 31.0 | Nov high C = 28.3 | Dec high C = 25.0 | year high C = 29.3 | Jan mean C = 17.3 | Feb mean C = 20.0 | Mar mean C = 23.3 | Apr mean C = 25.0 | May mean C = 26.7 | Jun mean C = 28.3 | Jul mean C = 28.6 | Aug mean C = 29.0 | Sep mean C = 28.3 | Oct mean C = 26.2 | Nov mean C = 22.4 | Dec mean C = 18.7 | Jan low C = 11.3 | Feb low C = 13.9 | Mar low C = 17.2 | Apr low C = 20.0 | May low C = 22.4 | Jun low C = 24.7 | Jul low C = 25.3 | Aug low C = 25.5 | Sep low C = 24.7 | Oct low C = 21.8 | Nov low C = 16.8 | Dec low C = 12.7 | year low C = 19.7 | Jan record low C = 5.6 | Feb record low C = 6.1 | Mar record low C = 10.0 | Apr record low C = 12.2 | May record low C = 14.4 | Jun record low C = 17.6 | Jul record low C = 21.2 | Aug record low C = 20.3 | Sep record low C = 19.9 | Oct record low C = 13.7 | Nov record low C = 10.6 | Dec record low C = 6.1 | year record low C = 5.6 | rain colour = green | Jan rain mm = 12.0 | Feb rain mm = 22.3 | Mar rain mm = 49.7 | Apr rain mm = 167.2 | May rain mm = 268.2 | Jun rain mm = 315.5 | Jul rain mm = 289.3 | Aug rain mm = 281.8 | Sep rain mm = 210.2 | Oct rain mm = 104.2 | Nov rain mm = 21.7 | Dec rain mm = 7.1 | year rain mm = 1749.0 | Jan rain days = 1.1 | Feb rain days = 2.0 | Mar rain days = 4.2 | Apr rain days = 11.4 | May rain days = 14.3 | Jun rain days = 15.3 | Jul rain days = 15.4 | Aug rain days = 13.3 | Sep rain days = 11.8 | Oct rain days = 5.3 | Nov rain days = 1.4 | Dec rain days = 0.6 | year rain days = 96.1 | time day = 17:30 [[ভাৰতীয় মান সময়|ভাৰতীয় মান সময়]] | Jan humidity = 73 | Feb humidity = 64 | Mar humidity = 58 | Apr humidity = 68 | May humidity = 74 | Jun humidity = 79 | Jul humidity = 80 | Aug humidity = 80 | Sep humidity = 82 | Oct humidity = 81 | Nov humidity = 78 | Dec humidity = 77 | year humidity = 74 | source 1 = [[ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ]]<ref>{{cite web | url = https://imdpune.gov.in/library/public/Climatological%20Tables%201991-2020.pdf | title = Climatological Tables of Observatories in India 1991-2020 | publisher = [[ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ]] | access-date = April 8, 2024 }}</ref><ref name=IMDnormals> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archive-date = 5 February 2020 | url = https://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Tezpur Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 735–736 | access-date = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archive-date = 5 February 2020 | url = https://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M31 | access-date = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDcityweather>{{cite web | url = http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/tezpur2.htm | title = Tezpur Climatological Table 1971–2000 | publisher = India Meteorological Department | access-date = 6 February 2020 | archive-date = 7 February 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200207024502/http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/tezpur2.htm | url-status = live }}</ref> | source 2 = টকিঅ' জলবায়ু কেন্দ্ৰ (১৯৯১–২০২০ চনৰ গড় উষ্ণতা)<ref name=TCC1> {{cite web | url = https://ds.data.jma.go.jp/gmd/tcc/tcc/products/climate/normal/parts/NrmMonth_e.php?stn=42415 | title = Normals Data: Tezpur – India Latitude: 26.62°N Longitude: 92.78°E Height: 79 (m) | publisher = Japan Meteorological Agency | access-date = 1 December 2022}}</ref> }} ==কলা, সংস্কৃতি, সাহিত্য== তেজপুৰ কলা, সংস্কৃতি, সাহিত্য আৰু প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ ফালৰ পৰা অতি মনমোহা নগৰ। ইয়াতেই অসমীয়া সাহিত্যৰ বহুকেইজন বিশিষ্ট ব্যক্তিৰ জন্ম হয়। অসমৰ প্ৰথমটো বাদ্যযন্ত্ৰীৰ দলে ১৯০৭ চনত তেজপুৰতে জন্মলাভ কৰে। অসমৰ প্ৰথমটো আধুনিক ৰংগ মঞ্চ [[বাণ ৰঙ্গমঞ্চ]] ১৯০৬ চনত আৰু অসমৰ প্ৰথমখন সংগীত বিদ্যালয় [[জ্যোতিকলা কেন্দ্ৰ]] ১৯৪০ চনত ইয়াতেই স্থাপিত হয়। [[অসমৰ জাতীয় সংগীত]] "অ’ মোৰ আপোনাৰ দেশ" প্ৰথমবাৰৰ বাবে সুৰাৰোপিত কৰি তেজপুৰতে গোৱা হৈছিল। "ৰূপকোঁৱৰ"[[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]]ই তেজপুৰতেই প্ৰথম অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ '[[জয়মতী]]'ৰ সকলো কাম সম্পাদনা কৰে। আনহাতে শোণিতপুৰ জিলাৰ অন্তৰ্গত 'গহপুৰ'আৰক্ষী চকীত ১৯৪২ চনত ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে আন্দোলন কৰিবলৈ গৈ আৰক্ষী চকীৰ ওপৰত ত্ৰিৰংগ পতাকা উত্তোলন কৰি ১৪ বছৰীয়া [[কনকলতা বৰুৱা]] আৰক্ষীৰ গুলিত নিহত হয়। ==যাতায়াত== তেজপুৰ অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ সৈতে পথ, ৰে'ল আৰু বিমানপথেৰে সংযুক্ত। * '''পথ পৰিবহণ:''' ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ আৰু অন্যান্য ৰাজ্যিক পথৰ জৰিয়তে তেজপুৰ গুৱাহাটী, নগাঁও, বিশ্বনাথ চাৰিআলি, ৰঙাপৰা আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ বিভিন্ন ঠাইৰ সৈতে সংযুক্ত। * '''ৰে'ল পৰিবহণ:''' তেজপুৰ ৰে'ল ষ্টেচনৰ জৰিয়তে নগৰখন ৰে'লপথেৰে সংযুক্ত। * '''বিমান পৰিবহণ:''' তেজপুৰৰ ওচৰৰ শালনীবাৰী বিমানবন্দৰ অঞ্চলটোৰ বিমান পৰিবহণৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ। * '''সেতু:''' কলিয়াভোমোৰা সেতুৰ জৰিয়তে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ পাৰৰ মাজত পথ যোগাযোগ স্থাপন হৈছে। এই সেতুখনে তেজপুৰৰ যাতায়াত আৰু বাণিজ্যৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite web |title=তেজপুৰ আৰু ইয়াৰ পৰ্যটনস্থলী |url=https://www.tezu.ernet.in/io/abouttu.php |website=তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয় |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref><ref>{{cite web |title=তেজপুৰ |url=https://assamtourism.gov.in/Tezpur.php |website=অসম পৰ্যটন |access-date=১১ নৱেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==অৰ্থনীতি== তেজপুৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ এক উল্লেখযোগ্য বাণিজ্যিক আৰু সেৱা কেন্দ্ৰ। নগৰখনৰ অৰ্থনীতিৰ সৈতে ব্যৱসায়-বাণিজ্য, পৰিবহণ, শিক্ষা, পৰ্যটন আৰু চৰকাৰী সেৱা জড়িত। নগৰখনৰ আশে-পাশে থকা গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ কৃষিজাত সামগ্ৰীৰো ইয়াত এখন বজাৰ আছে। ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি == কেইজনমান উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি নাম তলত উল্লেখ কৰা হ’ল<ref name="Mitra2011"/>। :- * [[চন্দ্ৰ কুমাৰ আগৰৱালা]] * [[আনন্দ চন্দ্ৰ আগৰৱালা]] * [[দণ্ডিৰাম কলিতা]] * [[কমলাকান্ত ভট্টাচাৰ্য্য]] * [[বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা]] * [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] * [[ফণী শৰ্মা]] * [[লম্বোদৰ বৰা]] * [[পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱা]] * [[চন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] * [[দণ্ডিনাথ কলিতা]] * [[হীৰাৱতী গোহাঞি বৰুৱা]] * [[হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা]] * [[অমিয় কুমাৰ দাস]] * [[লক্ষ্মীধৰ শৰ্মা]] * [[গহণ চন্দ্ৰ গোস্বামী]] * [[বিজয় চন্দ্ৰ ভাগৱতী]] * [[গজেন বৰুৱা]] * [[কণকলতা বৰুৱা]] * [[সোমনাথ চেটাৰ্জী]] * [[ত্ৰৈলোক্য ভট্টাচাৰ্য্য]] * [[কমলা প্ৰসাদ আগৰৱালা]] * [[প্ৰফুল্ল বৰা]] ==উল্লেখযোগ্য ঠাই== [[Image:Tezpur.JPG|200px|thumb|অগ্নিগড়ৰ সন্মুখভাগ]] [[File:Kanaklata Udyan, Tezpur.jpg|thumb|কণকলতা উদ্যান]] তেজপুৰ নগৰৰ কেইখনমান উল্লেখযোগ্য ঠাই:<ref name="Mitra2011"/> # [[চিত্ৰলেখা উদ্যান]] # [[অগ্নিগড়]] # [[বামুণী পাহাৰ]] # [[দ-পৰ্বতীয়া]]ৰ [[শৈল দ্বাৰ]] # [[পদুম পুখুৰী]] # [[ত্ৰিমূৰ্তি উদ্যান]] # [[হজৰা পুখুৰী]] # [[জ্যোতি ভাৰতী]] # [[নামেৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] # [[বাণ ৰঙ্গমঞ্চ]] # [[জিলা সংগ্ৰহালয়,তেজপুৰ]] #ড॰ ভূপেন হাজৰিকা কলাভূমি ==উল্লেখনীয় মঠ-মন্দিৰ== [[Image:Ganesh Mandir (Tezpur).jpg|200px|thumb|গণেশ মন্দিৰ]] [[চিত্ৰ:Bhairabi Temple.jpg|200px|thumb|ভৈৰৱী মন্দিৰ]] [[Image:Halleswarmandir.JPG|200px|thumb|হলেশ্বৰ মন্দিৰ]] [[চিত্ৰ:Church at Tezpur.JPG|200px|thumb|গীৰ্জা ঘৰ]] # [[মহাভৈৰৱ মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: [[তেজপুৰ]] চহৰৰ উত্তৰদিশত, [[দৰং মহাবিদ্যালয়]]ৰ সমীপত<ref name="Mitra2011"/>॥ # [[ভৈৰৱী মন্দিৰ ]]:- অৱস্থিতি: নতুন [[কলিবাৰী]]ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ পাৰত ভৈৰৱী টিলাৰ ওপৰত<ref name="Mitra2011"/>॥ # [[গণেশ মন্দিৰ]]:-অৱস্থিতি: ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ পাৰত [[গণেশ ঘাট]]ত। # [[হনুমান মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: [[ভৈৰৱী মন্দিৰৰ]] পূবে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নৈৰ পাৰত, গেৰেকী বান্দৰদেৱা পাহাৰৰ এটি সৰু টিলাৰ ওপৰত। # [[কেতেকেশ্বৰ]] দেৱালয়:- অৱস্থিতি:[[কেতেকীবাৰী]] গাঁও, তেজপুৰ। # [[শুক্লেশ্বৰ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: [[গটঙা]] গাঁৱত, তেজপুৰৰ পৰা প্ৰায় ৬ কি:মি: আঁতৰত। # [[সিদ্ধেশ্বৰ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: [[তেজপুৰ]] চহৰৰ সমীপত, বামুণ চুবুৰীৰ পৰ্বতীয়া সাউদৰ পাৰ গাঁৱত। # [[দক্ষিণা কালী মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: [[তেজপুৰ]] চহৰৰ উত্তৰদিশত, [[দৰং মহাবিদ্যালয়]]ৰ সন্মুখত। # [[ৰুদ্ৰপদ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: [[তেজপুৰ]] চহৰৰ পৰা ৮ কি:মি: নিলগত, ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ পাৰত ভোমোৰাগুৰি টিলাৰ ওপৰত। # [[নিকামূল সত্ৰ]]:- অৱস্থিতি: [[তেজপুৰ]] চহৰৰ সমীপত, মাজগাঁও। # [[চিপহা সত্ৰ]]:- অৱস্থিতি:[[কেতেকীবাৰী]] গাঁও, তেজপুৰ। # [[বৰালিমৰা সত্ৰ]]:- অৱস্থিতি: দআটি গাঁও, তেজপুৰ। # [[শ্ৰী শ্ৰীসত্যনাৰায়ণ মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ সোঁমাজত, জে.বি ৰোডত। # [[টিঙ্গেশ্বৰ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰৰ পৰা প্ৰায় ৪ কি:মি: নিলগত পশ্চিম দক্ষিণ দিশত। # [[লক্ষ্মীনাৰায়ণ মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ সোঁমাজ, কণকলতা অসামৰিক চিকিৎসালয়ৰ সমীপত। # [[হলেশ্বৰ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰৰ পৰা প্ৰায় ৯ কি:মি: নিলগত। # [[হুদুপৰা থান]]:- অৱস্থিতি: দেউৰী গাঁও, তেজপুৰ। # [[হেংগুলেশ্বৰ দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ পশ্চিমে, ভৈৰৱপুৰ মৌজাত। # [[কামৰূপীয়া নামঘৰ]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ সোঁমাজত। # [[নাগশংকৰ মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: তেজপুৰৰ পৰা প্ৰায় ৫৮ কি:মি: নিলগত, নাগশংকৰ মৌজাত। # [[কলিয়া গোঁসাইৰ থান]]:-অৱস্থিতি: বালিপাৰা, মানশিৰি নৈৰ পাৰত। # [[বুঢ়াগোসাঁই থান]]:- অৱস্থিতি: প্ৰতাপগড় চাহ বাগিচাৰ সমীপত। # [[গুপ্তেশ্বৰ মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: ঢেকীয়াজুলীৰ পৰা প্ৰায় ১২ কি:মি: নিলগত, শিঙৰি টিলাৰ পশ্চিম দক্ষিণ দিশত। # [[চাৰিদুৱাৰৰ বুঢ়াগোসাঁই থান]]:- চাৰিদুৱাৰ। # [[ধ্বান্দি বা ধেন্দাই দ’ল]]:-অৱস্থিতি: বিশ্বনাথ চাৰিআলিৰ সমীপৰ কলাবাৰী মৌজাত। # [[বুঢ়া গোসাঁই দেৱালয়]]:- অৱস্থিতি: জামুগুৰিহাটৰ পৰা প্ৰায় ডেৰ কিলমিটাৰ নিলগত। # [[নিজ বৰচলা মন্দিৰ]]:- অৱস্থিতি: বৰচলা গাঁও, নিজ বৰচলা। # [[বিশ্বনাথ ক্ষেত্ৰ]] :- অৱস্থিতি: বিশ্বনাথ চাৰিআলি। # [[ফুলবাৰী দেৱালয়]] :- অৱস্থিতি: বিশ্বনাথ চাৰিআলিৰ সমীপৰ কলাবাৰীত। # [[শ্ৰী চৈতন্য গৌড়ীয় মঠ]] :- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ সোঁমাজত। # [[গুৰুদ্বাৰ]]:- অৱস্থিতি: কুমাৰগাঁও, তেজপুৰ। # [[ৰামকৃষ্ণ সেৱাশ্ৰম]] :- অৱস্থিতি: পাৱাৰ হাউচৰ পশ্চিমে, পদুম পুখুৰীৰ সমীপত এটি টিলাৰ ওপৰত। # [[মছজিদ]] :- অৱস্থিতি: তেজপুৰ চহৰৰ সোঁমাজত। # [[গিৰ্জা / ছাৰ্চ এফিটেনী]] : অৱস্থিতি: নেহৰু ময়দানৰ দক্ষিণ দিশত, তেজপুৰ। # [[শলগুৰি সত্ৰ]] :- অৱস্থিতি: জামুগুৰিৰ শলগুৰি গাঁও। # [[কৰতিপাৰ সত্ৰ]]:- অৱস্থিতি: জামুগুৰিহাট। # [[বৰালিমৰা সত্ৰ]] :- অৱস্থিতি: তেজপুৰৰ দআটি গাঁও। # [[আঁহতগুৰি সত্ৰ]] :- অৱস্থিতি: জামুগুৰিহাটৰ কাষৰ হাতিঙা গাঁও। ==শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান== ;বিশ্ববিদ্যালয় : [[Image:Tezpur University.JPG|200px|thumb|তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়|তেজপুৰ কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়]] ;মহাবিদ্যালয়: [[চিত্ৰ:Darrang College Gate.jpg|200px|thumb|দৰং মহাবিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰৱেশদ্বাৰ]] [[Image:Tezpur College.JPG|200px|thumb|তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]] # [[দৰং মহাবিদ্যালয়]] : তেজপুৰ চহৰৰ উচ্চ শিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰস্থল হ’ল দৰং মহাবিদ্যালয়। মহাবিদ্যালয়খনি স্থাপিত হয় ১৯৪৫ খ্ৰীষ্টাব্দত। প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ কামাখ্যা প্ৰসাদ ত্ৰিপাঠী আছিল। # [[তেজপুৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]] : অগ্নি গড়ৰ নিচেই ওচৰত অৱস্থিত। # [[তেজপুৰ আইন মহাবিদ্যালয়]] # [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ কন্যা মহাবিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ আইন মহাবিদ্যালয়]] # [[বি.টি. কলেজ]] ;উচ্চ মাধ্যমিক/উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়: [[Image:তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়.JPG|200px|thumb|তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী কন্যা বিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ একাডেমি]] # [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চ মাধ্যমিক বেংগলী বালক বিদ্যালয়]] # [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চ মাধ্যমিক বেংগলী কন্যা বিদ্যালয়]] # [[চেক্ৰেড হাৰ্ট স্কুল, তেজপুৰ]] # পাঁচমাইল উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় # পাঁচমাইল কন্যা বিদ্যালয় # পাঁচমাইল জাতীয় বিদ্যালয় # শিক্ষা জ্যোতি বিদ্যালয় # পাঁচমাইল হাই মাদ্ৰাছা # ডন বস্ক হাই স্কুল # কস্তুৰবা গান্ধী বালিকা বিদ্যালয়, ঢেকিয়াজুলি ;কাৰিকৰী শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান : # [[ভাৰতীয় পৰিসংখ্যা প্ৰতিষ্ঠান (উত্তৰ-পূৱ কেন্দ্ৰ)|ভাৰতীয় পৰিসংখ্যা প্ৰতিষ্ঠান]] # [[আই টি আই]] # [[গিৰিজানন্দ চৌধুৰী ইনষ্টিটিউট অৱ মেনেজমেণ্ট এণ্ড টেকন’লজী, তেজপুৰ]] ;অন্যান্য শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান : # [[জ্যোতিকলা কেন্দ্ৰ]] # [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আঞ্চলিক মানসিক স্বাস্থ্য প্ৰতিষ্ঠান]] ইত্যাদি। ==চিকিৎসা সেৱা প্ৰতিষ্ঠান== # [[তেজপুৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়|তেজপুৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়]] # [[কণকলতা অসামৰিক চিকিৎসালয়]] # [[আৰ্মি বেচ হস্পিটাল]] # [[মিশ্যন হস্পিটাল]] বা [[ব্যপিষ্ট খ্ৰীষ্টান হস্পিটাল]], [[তেজপুৰ]] ==চিত্ৰ ভঁৰাল== <gallery> চিত্ৰ: Da Parbatia Tezpur.jpg|thumb|দ-পৰ্বতীয়াত থকা ভগ্নাৱশেষ চিত্ৰ: Da Parbatia Tezpur 2.jpg|thumb|দ-পৰ্বতীয়াৰ মন্দিৰ চিত্ৰ: Rudrapath Tezpur.jpg|thumb|ৰুদ্ৰপথ চিত্ৰ: Bamuni Hills Sonitpur.jpg|বামুণী পাহাৰৰ ধ্বংসাৱশেষ চিত্ৰ: Mahabhairab Temple Sonitpur.jpg|thumb|<center>মহাভৈৰৱ মন্দিৰ</center> চিত্ৰ: Kanaklata Park Tezpur 1.jpg|thumb|150px|কনকলতা উদ্যানত থকা কনকলতা বৰুৱাৰ প্ৰতিমূৰ্তি চিত্ৰ: Kanaklata Park, Sonitpur.jpg|thumb|কনকলতা উদ্যানত শিলত অংকিত প্ৰতিমূৰ্তি File:বাণ ৰঙ্গমঞ্চ তেজপুৰ.jpg|thumb|তেজপুৰৰ বাণ ৰঙ্গমঞ্চৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ File:Kanaklata civil hospital Tezpur.jpg|thumb|কণকলতা অসামৰিক চিকিৎসালয় File:Darrang college new front gate.jpg|thumb|দৰং কলেজৰ নৱ-নিৰ্মিত মূল প্ৰৱেশদ্বাৰ </gallery> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Tezpur|তেজপুৰ}} * [http://sonitpur.gov.in Sonitpur District Administration Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201201205051/http://sonitpur.gov.in/ |date=2020-12-01 }} * [https://web.archive.org/web/20070822144948/http://cbi-theater-9.home.comcast.net/hump_express/hump062845.html WORLD WAR II] * [http://www.centurychina.com/plaboard/uploads/1962war.htm TEZPUR AIRPORT IN WORLD WAR II] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080822215146/http://www.centurychina.com/plaboard/uploads/1962war.htm |date=2008-08-22 }} * [http://p2.www.britannica.com/eb/article-9071892/Tezpur TEZPUR IN BRITANNICA] * [http://osgeoint.blogspot.com/2012/01/india-heron-uav-deployed-at-tezpur.html TEZPUR AT OSGEOINT] {{Geographic location |Centre = [[তেজপুৰ]] |North = [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] |East = [[লখিমপুৰ]] জিলা |South = [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]] |West = [[দৰং]] জিলা }} {{Articles related to Assam}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:তেজপুৰ‎]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ পৰ্যটনস্থলী]] [[শ্ৰেণী:শোণিতপুৰ জিলা]] 40nziu4ygegali5dv9cvom34i75c127 0 2208 652002 651522 2026-11-10T16:14:20Z দিম্পল দাস 5159 /* অসমীয়া সংস্কৃতিৰ শিল্প-কলা */ 652002 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ}} {{Wikify}} [[File:Khol Badan.jpg|thumb|অংকীয়া ভাওনাৰ সময়ত খোল বদন]] কোনো এটা জাতিৰ বৈশিষ্ট্যসূচক শিল্প-সাহিত্য, বিশ্বাস, সমাজনীতি, [[ধৰ্ম|ধৰ্মীয়]] ৰীতি-নীতি, কৃষি, কৰ্ম, [[শিক্ষা]], চৰ্চা, [[কলা]], ৰুচি আদিৰ সমাৱেশক একেলগে সংস্কৃতি বা কৃষ্টি বুলিব পাৰি। [[অসম]]ৰ সংস্কৃতি পৰম্পৰাগতভাৱে এক সংমিশ্ৰিত সংস্কৃতি,<ref name="স১"/> ইয়াৰ ইতিহাসৰ বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন ৰাজনৈতিক-অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাৰ ভিতৰত বিভিন্ন নৃগোষ্ঠী-সাংস্কৃতিক গোটৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া-কলাপেৰে বিকশিত হৈছে। বিভিন্ন ভাষা-ভাষী, জাতি-জনজাতিৰে গঠিত [[অসমীয়া]] সংস্কৃতিৰ পৰিসৰ অতি বিশাল।<ref name="স১"/> ==অসমীয়া সংস্কৃতিৰ বিভিন্ন প্ৰতীক== বিভিন্ন প্ৰতীক আৰু বস্তুৱে সংস্কৃতি এটাৰ পৰিচয় বহন কৰে। [[অসমীয়া]] সংস্কৃতিত প্ৰতীকৰ যথেষ্ট তাৎপৰ্য আছে। বিশ্বাস, আৱেগ, গৌৰৱ আৰু পৰিচয়ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিবলৈ বিভিন্ন প্ৰতীক ব্যৱহাৰ কৰা হয়। অসমত প্ৰতীকৰ ব্যৱহাৰ এক প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা যি আজিও জনসাধাৰণৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। [[তামোল-পাণ]], [[শৰাই]], [[গামোচা]], [[জাপি]] অসমীয়া সংস্কৃতিৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক।<ref name="স১"/> ===তামোল-পাণ=== {{Main|তামোল-পাণ}} [[File:Tamul Paan2.jpg|right|100px]] [[Image:তামোল-পাণ.jpg|right|100px|বঁটাত যতনাই দিয়া তামোল-পাণৰ সৈতে চূণ চাধা|link=Special:FilePath/তামোল_পাণ.jpg]] '''তামোল-পাণ'''ৰ ব্যৱহাৰ [[অসমীয়া]] সংস্কৃতিৰ এটা প্ৰধান অংগ<ref name="Assam General Knowledge">{{cite book|title=Assam General Knowledge|url=http://books.google.com/books?id=reuQbFK9Rz4C&pg=PA20|accessdate=21 November 2012|publisher=Bright Publications|isbn=978-81-7199-451-9|pages=20–}}</ref>। ইয়াৰ ব্যৱহাৰ অসমৰ ঘাইকৈ গাঁৱৰ বাসিন্দাসকলৰ বাবে এক অপৰিহাৰ্য আৰু এক সন্মানীয় বস্তু। তেওঁলোকে সাধাৰণতে ভোজনৰ পিছত তামোল-পাণ খাই মুখ শুদ্ধি কৰে। গুৰু-গোসাঁই, ভকত বৈষ্ণৱ, সন্মানীয়সকলক, বন্ধু-বান্ধৱ, মিতিৰ-কুটুমক প্ৰথমেই তামোল-পাণ আগবঢ়াই সন্মান কৰে। সকাম আদিতো তামোল-পাণ দি ঈশ্বৰক প্ৰাৰ্থনা জনায়। দোষী জনেও তামোল-পাণ আগবঢ়ায় ক্ষমা-ভিক্ষা মাগে। অসমৰ ঠাই বিশেষে ইয়াক গুৱা-পাণ বুলিও কোৱা হয়। ===শৰাই=== {{Main|শৰাই}} [[Image:শৰাই.jpg|right|100px]] '''শৰাই''' ({{lang-en|Xorai}}) [[অসমীয়া লোক সংস্কৃতি]]ৰ এক অনৱদ্য সম্পদ<ref name="Assam General Knowledge"/>। ই একাধাৰে সন্মানৰ প্ৰতীক, থাপনাৰ আসন, নৈৱেদ্য-পাত্ৰ আৰু উপহাৰ তথা গৃহ-সজ্জাৰ কলাত্মক সামগ্ৰী। পিতল আৰু কাঁহ উভয়েৰে শৰাই নিৰ্মাণ কৰিলেও পিতলৰ শৰাইৰ প্ৰচলন অধিক। [[ৰূপ]] নতুবা [[তাম|তামেৰে]] সজা শৰাইৰো প্ৰচলন দেখা যায়। ঢাকনি থকা আৰু নথকা দুই ধৰণৰ শৰাই পোৱা যায়। অসমত শৰাইৰ প্ৰচলন কেতিয়াৰপৰা হ'ল, সেই সম্পৰ্কে তথ্যৰ অভাৱ। বুৰঞ্জীসমূহত শৰাইৰ প্ৰথম উল্লেখ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] ৰজাৰ ক্ষেত্ৰত পোৱা যায়। ১৫২৩ চনৰ চুতীয়া ৰজা নীতিপালে আহোম ৰজা চুহুংমুঙৰ লগত সন্ধি কৰিবলৈ শৰাই(টাই‌ ভাষাত "ফুন" কোৱা‌ হয়) শৰাই উপহাৰ দিছিল। চুহুংমুঙ ৰজাই চুতীয়া ৰাজধানী শদিয়া দখল‌ কৰিও আন সামগ্ৰীৰ লগতে শৰাই লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি ১৫২৪ত চুতীয়া ৰাজধানী শদিয়া দখল কৰি চুহুংমুঙে "মাইহাং" শৰাই পোৱা উল্লেখ আছে। মধ্যযুগত সিংহাসনৰ সন্মুখত নৈৱেদ্য দিবলৈ আৰু সত্ৰাধিকাৰসকলক সেই বিষ্ণু নৈৱেদ্য আগবঢ়াই দিবলৈ সন্মানাৰ্থে শৰাইৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। অসমীয়া সমাজত বৰ্তমান সময়ত সামাজিক কৰ্মাদি যেনে পূজা-পাৰ্ৱন, সকাম, উৎসৱ আদিত নৈৱেদ্য বা প্ৰসাদ আদি সজাবৰ বাবে শৰাইৰ ব্যৱহাৰ বহুলভাৱে কৰা হয়। বাঁহ, বেত তথা কাঠেৰে সজা শৰাই উপহাৰ তথা গৃহ সজ্জাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। [[আহোম ৰাজত্ব]] কালত ৰজা, ডা-ডাঙৰীয়া আৰু গুৰুজনাক [[অসমীয়া]] লোকে শৰাই আগবঢ়াই সন্মান যাচিছিল। ব’হাগ বিহুৰ সময়ত হুঁচৰি গাবলৈ অহা ৰাইজক ফুলাম গামোচা এখনেৰে তামোল-পান সহ টকা এটি শৰাইত আগবঢ়োৱাটো পুণ্যৰ কাম হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ===গামোচা=== {{Main|গামোচা}} [[Image:gamosa.jpg|thumb|350px|<center>এখন পূৰ্ণাংগ ৰূপত গামোচা<center>]] '''গামোচা''' [[অসমীয়া]]ৰ সমাজ জীৱনৰ অতি আদৰৰ বস্ত্ৰ<ref name="Assam General Knowledge"/>। সাধাৰণতে গামোচা চাৰিওফালে ৰঙা সূতাৰে (সেউজীয়া ৰঙো থাকে) পাৰি দি বোৱা এখন বগা দীঘলীয়া কাপোৰ। কপাহী সূঁতাৰে বিশেষভাৱে গামোচা তৈয়াৰ কৰা হয় যদিও পাট আদি সূঁতাৰেও ইয়াক তৈয়াৰ কৰা হয়। অসমীয়া গামোচাখন শদিয়া অঞ্চলত সৃষ্টি হৈছিল।{{Cn}} সেইবাবে দেউৰীসকলে আজিও সেই পুৰণি ৰূপতে গামোচাখন ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে। শদিয়াৰ গামোচাৰ বিশয়ে বিহু নামত এনেদৰে উল্লেখ পোৱা‌ যায়। ''{{Quote|text="গাত লৈ ফুৰালে বতাহে ফালিব। <br /> মুঠিত লৈ ফুৰাহে ভাল। <br />এআগে বাছিলো সেউটি মালতী<br />এআগে বাছিলো ফুল। <br />এআগে বাছিলোঁ বাঘে ভালোকে। <br />বাটে মানুহ ধৰি খায়। <br />এআগে বাছিলোঁ চৰাই হালধীয়া<br />উৰি শদিয়ালৈ যায়। "}}'''''গামোচা''' [[অসমীয়া]]ৰ বাহিৰেও [[বঙালী]], বিহাৰী আৰু [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]] মানুহেও ব্যৱহাৰ কৰে, অৱশ্যে অসমীয়া গামোচাৰ লগত তেওঁলোকৰ গামোচাৰ বহুখিনি পাৰ্থক্য আছে আনহাতে অসমীয়া মানুহে গামোচাখনক এক সাংস্কৃতিক তথা সন্মানৰ প্ৰতীক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে কিন্তু আন ঠাইত ইয়াক অকল নিত্য ব্যৱহাৰ্য্য সামগ্ৰী হিচাপেই ব্যৱহাৰ হোৱা দেখা যায়। নামনি অসমত গামোচাক "গাম্‍চা", "মুক্‍চা" বা "দুহেইটা" আদি নামেৰে জনা যায়। কে। কপাহী, পাট আদি সূঁতাৰে ইয়াক তৈয়াৰ কৰা হয়। ===জাপি=== {{Main|জাপি}} [[Image:জাপি.jpg|right|200px]] '''জাপি''', [[অসমীয়া]] সমাজ জীৱনৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ। ই অসমৰ লোককলাৰ এক নিদৰ্শন। [[বিহু]] উৎসৱৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিভিন্ন কাৰ্য্যসূচীত জাপিৰ ব্যৱহাৰ আজিও প্ৰচলিত। বহু পুৰণি কালৰেপৰা অসমত জাপি ব্যৱহৃত হৈ আহিছে। মূলতঃ আগৰ দিনত ৰ'দ বৰষুণ আদিৰপৰা ৰক্ষা পৰিবলৈকে জাপি ব্যৱহৃত হৈছিল। জাপি কেইবাপ্ৰকাৰৰো আছে, তাৰে ভিতৰত কিছুমান হ'ল বৰ জাপি, গৰখীয়া জাপি, পানী জাপি, বনুৱা জাপি, হালোৱা জাপি, সৰুদৈয়া জাপি ইত্যাদি।<ref name="জা১">{{cite web | url=https://blog.mygov.in/অসমীয়া-জাতীয়-জীৱনৰ-এক-অন্/ | title=অসমীয়া জাতীয় জীৱনৰ এক অন্যতম প্ৰতীক – জাপি | accessdate=8 November 2026}}</ref> ইয়াৰে কিছুমান উকা আৰু কিছুমান ফুলাম। উকা বৰজাপিবোৰ সাধাৰণতে ৰ'দ বৰষুণৰপৰা ৰক্ষা পাবলৈ কৃষক বনুৱাসকলে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="জা১"/> আনহাতে ফুলাম জাপিবোৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল সম্ভ্ৰান্ত ঘৰৰ মানুহে।<ref name="জা১"/> পুৰণি বিহু গীতত জাপি শব্দটোৰ প্ৰয়োগ ঘটিছিল বহুলভাৱে। আগৰ দিনত বিভিন্ন উৎসৱ-পাৰ্বণতো সম্ভ্ৰান্ত ঘৰৰ মানুহে আৰু সত্ৰাধিকাৰসকলে বৰজাপি ব্যৱহাৰ কৰিছিল। নাম-প্ৰসংগ আদিত খুঁটা এটা পুতি তাত ফুলাম বৰজাপি এটা থৈ তাৰ তলত মাহ-প্ৰসাদ এক নিয়ম আছিল। জাপি অসমত কামৰূপ ৰাজ্যৰ দিনৰপৰা সন্মানীয় সম্পদ হিচাপে ব্যৱহাৰ হৈ আহিছে। হিউৱেন চাঙক ৰজা ভাস্কৰ বৰ্মনে হালিলি নামৰ জাপি এটা উপহাৰ দিছিল। ইয়াৰ পাছত জাপিৰ উল্লেখ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] ৰজাৰ ক্ষেত্ৰত পোৱা যায়। ১৫২৩ চনৰ চুতীয়া ৰজা নীতিপালে আহোম ৰজা চুহুংমুঙৰ লগত সন্ধি কৰিবলৈ ৰূপৰ জাপি উপহাৰ দিছিল। ইয়াৰ পাছত চুহুংমুঙ ৰজাই চুতীয়া ৰাজধানী শদিয়া দখল‌ কৰি বহুতো জাপি লাভ কৰিছিল। আহোম ৰাজত্ব কালতো জাপিৰ ব্যাপক প্ৰচলন আছিল। চুতীয়া ৰজাৰ দিনত জাপি নিৰ্মাণ কৰিবলৈ জাপিসজিয়া বুলি এটা খেল ৰাখিছিল যিটো খেলৰ লোকে পাছলৈ আহোম ৰজাসকলৰ কাৰণেও জাপি নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>http://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf Dutta,Sristidhar,''Mataks and their Kingdom'', 1985, p.30</ref> বিষয়ববীয়াৰ পদৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জাপিৰ প্ৰচলন আছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, বুঢ়াগোহাঁই, বৰগোহাঁই, বৰপাত্ৰগোহাঁই আদি বিষয়াসকলে সোণৰ চুলাৰে নিৰ্মিত পানী জাপি আৰু টুপী জাপি ব্যৱহাৰ কৰিছিল। বৰফুকনসকলে পিন্ধিব পাৰিছিল ৰূপৰ চোলাৰে নিৰ্মিত পানী আৰু টুপি জাপি। পাছলৈ অসমীয়া সমাজত ছাতিৰ প্ৰচলন ঘটাত জাপিৰ ব্যৱহাৰ কমি গ'ল। অৱশ্যে এতিয়াও গাওঁ অঞ্চলত কৃষকসকলৰ মাজত বৰজাপিৰ প্ৰচলন দেখা যায়। পুৰণি কালত বিহু নৃত্যত জাপিৰ প্ৰচলন নাছিল, ই আছিল মাত্ৰ ৰ'দ বৰষুণৰপৰা আত্মৰক্ষাৰ এক উপায়। আজিকালি প্ৰায়ে বিহুত সৰু সৰু জাপি লৈ নাচনীয়ে বিহু নৃত্য কৰা দেখা যায়। এইবিধেই হ'ল সৰুদৈয়া জাপি। বিহুত জাপিৰ প্ৰচলন নতুন। আধুনিক কালত কৰ্মক্ষেত্ৰত জাপিৰ প্ৰচলন প্ৰায়েই নাই। কিন্তু ইয়াক গৃহসজ্জাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। নামনি অসমত জাপিক 'ঝাপি' বুলিও কোৱা হয়। ২০১৭ চনত ভাৰতীয় ডাক বিভাগে ভাৰতীয় মানুহে মূৰত পৰিধান কৰা ১৬টা টুপিৰ<ref>https://stampdigest.in/2018/03/14/japi-cap-stamps-on-headgears-of-india-2017/</ref> ডাকটিকট প্ৰচলন কৰিছিল য’ত অসমৰ জাপিয়েও স্থান পাইছিল। ==অসমীয়া সংস্কৃতিৰ উৎসৱ-অনুষ্ঠান== ===বিহু=== {{Main|বিহু}} [[চিত্ৰ:Bihubihu.jpg|thumb|right|300px|<center>বিহু নাচ<center>]] বিহু [[অসম]]ৰ জাতীয় [[উৎসৱ]], [[অসমীয়া]] লোকসকলে পালন কৰা তিনিটা লোক উৎসৱৰ সমষ্টি। অসমৰ লগতে অসমৰ কোনো কোনো দাঁতি-কাষৰীয়া ৰাজ্যতো কোনো জাতি-জনজাতিৰ লোকে বিহু বা ইয়াৰ সমাৰ্থক উৎসৱ পালন কৰা দেখা যায়। বিহুৰ এক বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ'ল ই [[জাতি]], [[ধৰ্ম]], বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সকলো লোকে একেলগে উদ্‌যাপন কৰিব পৰা এক উৎসৱ। বিহু মূলতঃ এক [[কৃষি]] ভিত্তিক উৎসৱ। "কৃষি উৎসৱ ঘাইকৈ তিনিটা- খেতিৰ আৰম্ভণিৰ বেলিকা, খেতিৰ বাঢ়নী বতৰত আৰু খেতি চপোৱাৰ ‍শেষত"<ref>অসমৰ সংস্কৃতি- ড॰ লীলা গগৈ</ref>। # [[ব’হাগ বিহু]] বা ৰঙালী বিহু : '''ব’হাগ বিহু''' বা '''ৰঙালী বিহু''' বসন্তৰ আগমনত উদ্‌যাপন কৰা [[অসম]]ৰ মূল [[বিহু]] [[উৎসৱ]]। বসন্তৰ আগমনীত যেতিয়া প্ৰকৃতি নতুন ৰূপৰে জিলিকি উঠে, তেতিয়া চহা ৰাইজ জীৱন উপভোগ কৰিবলে আগবাঢ়ি আহে। ৰঙালী বিহু যৌৱনৰ উৎসৱ। ডেকা-গাভৰুৱে ৰাতি বিহু পাতে, বিহুৰ মাজতে নিজৰ জীৱন-সংগী বিচাৰি উলিয়ায়। [[কৃষি]] সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণিৰেপৰা এনেধৰণৰ উৎসৱ চলি আহিছে। যৌৱনৰ লগত খেতি মাটিৰ উৰ্বৰতাৰ সম্বন্ধ আছে বুলি মানুহে বিশ্বাস কৰে। সেয়ে খেতি আৰম্ভ কৰাৰ আগে আগে পালন কৰা ৰঙালী বিহুৰ কৃষিৰ লগত ওতপ্ৰোত সম্বন্ধ আছে।<ref>অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা- সম্পাদনা-ড॰ নাৰায়ণ দাস, ড॰ পৰমানন্দ ৰাজবংশী- পৃষ্ঠা- ২৪০,২৪১,২৪২</ref> # [[কাতি বিহু]] বা কঙালী বিহু : আহিন আৰু কাতিৰ সংক্ৰান্তিৰদিনা [[কাতি বিহু]]। এইসময়ত মানুহৰ আহু ধান শেষ হয়, শালি ধানো চপাবৰ নহয়। সেইবাবে তেতিয়া মানুহৰ খোৱাত টান পৰে। গতিকে এই বিহুক [[কঙালী বিহু]] বোলে। এই বিহুক ঘৰে ঘৰে তুলসীৰ পুলি ৰুই গধূলি তাৰ গুৰিত চাকি জ্বলাই নাম গায়, ঘৰৰ চোতালৰ চাৰিওফালে আৰু খেতিপথাৰত চাকি জ্বলায়। # [[মাঘ বিহু]] বা ভোগালী বিহু : পুহ-মাঘৰ সংক্ৰান্তিৰদিনা '''ভোগালী বিহু''' বা '''মাঘ বিহু''' হয়। এই বিহু তিনিদিন পালন কৰা হয়। পুহত শালি ধান, মাহ, তিল, মগু, আদি শষ্য চপাই মানুহে ভঁৰাল ভৰায়। এই সময়ত ধনী-দুখীয়া সকলোৰে ঘৰত দুমুঠি ধান-চাউল খাবলৈ থাকে। সেই বাবে এই বিহুত খোৱা-বোৱাৰ ওপৰত বেছি গুৰুত্ব দিয়া হয়। এই বিহুত সান্দহ, চিৰা, নানা তৰহৰ পিঠা, লাডু, আখৈ, আদি মানুহৰ ঘৰে ঘৰে উপচি পৰে। [[মাঘ বিহু]]ৰ মূল আকৰ্ষণ হ'ল মেজি পোৰা। গাঁৱৰ ডেকাসকলে নৰা-কাটি পুহতে মেজি প্ৰস্তুত কৰে। উৰুকাৰদিনা তেওঁলোকে লগ লাগি ভোজ-ভাত খাই গীত গাই উজাগৰে থাকে। ৰাতি পুওৱাৰ লগে লগে গা-পা ধুই মেজিত জুই লগাই দিয়ে। জুই জ্বলি উঠিলে মন্ত্ৰ মাতি মাহ, মগু, পিঠা, চাউল, ঘিউ আদি দি অগ্নিক সেৱা কৰে। মেজি পোৰাৰ শেষত তাৰ ছাইৰে সকলোৱে ফোঁট লয়। অৱশ্যে নৰাৰ সুবিধা নথকা ঠাইত কাঠ-বাঁহ আদিৰেই মেজি বনায়। এই বিহুৰ মেজি পোৰা অগ্নি পূজাৰেই নামান্তৰ বুলিব পাৰি। ===মে-ডাম-মে-ফী=== {{Main|মে-ডাম-মে-ফী}} '''মে-ডাম-মে-ফী''' ({{lang-en|Me-Dam-Me-Phi}}) হ'ল টাই-আহোমসকলৰ এক ধৰ্মীয় সামাজিক উৎসৱ। এই উৎসৱ [[আহোম]]সকলে উদ্‌যাপন কৰা পিতৃ পুৰুষৰ পূজা। এই [[পূজা]]ৰ জৰিয়তে উপৰি-পুৰুষৰ সৈতে অশাৰীৰিক যোগ-সূত্ৰ স্থাপন কৰি নিজৰ আৰু সমাজৰ তথা দেশৰ মংগলৰ বাবে প’মিং বা আশীৰ্বাদ বিচৰা হয়। মে-ডাম-মে-ফিৰ অৰ্থ হ'ল '''মে''' মানে প্ৰাৰ্থনা, উপাসনা বা পূজা কৰা, '''ডাম''' মানে পূৰ্বপুৰুষ বা মৃতক আৰু '''ফী''' মানে হ'ল দেও বা দেৱতা। অন্যান্য পূজাৰ দৰে মে-ডাম-মে-ফী পালনৰ বাবেও এখন পূজাবিধি আছে যাক [[আহোম ভাষা]] বা টাই ভাষাত ''খেক্-লাই'' বুলি জনা যায়। প্ৰচলিত বিশ্বাস অনুসৰি এই পূজাবিধিখন অসমলৈ আনিছিল [[চাওলুং চ্যুকাফা]]ৰ লগত অহা [[বুৰঞ্জী]] লিখক ম-মুন্-ম-মাই দেওধায়ে। বৰ্তমান সময়ত প্ৰতিবছৰে [[জানুৱাৰী]] মাহৰ ৩১ তাৰিখে পালন কৰা এই পূজাৰ বাবে সমূহীয়াকৈ ৰাইজ গোট খাই এখন আঠচুকীয়া অস্থায়ী হ-ফী ([[মন্দিৰ]]) সাজে আৰু ইয়াত আঠখন মেহেঙা ([[শৰাই]]) পাতি তেওঁলোকৰ আদি পিতা [[লেংডন]] দেৱতা প্ৰমুখ্যে আঠজন ‘ফী’ক উপাসনা কৰে। এই পূজাত ফু-ৰা-তা-ৰা-আ-নং অথবা নিৰাকাৰ [[ভগৱান]]ক প্ৰাৰ্থনা জনোৱাৰ উপৰি ঙি ডাম খাম্ অংকিত পতাকা উত্তোলন কৰি সমূহীয়াভাৱে ভোজ দিয়া হয়। এই পূজা অসমত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে আয়োজন কৰা হৈছিল [[তিপাম]]ৰ [[বুঢ়াডাঙৰীয়া]]ৰ থানত। ৰাজহুৱাভাৱে আয়োজিত এই মে-ডাম-মে-ফিৰ উপৰি আহোমসকলে ঘৰুৱাভাৱে এই [[পূজা]] আয়োজন কৰে। ঘৰুৱাভাৱে আয়োজিত এই পূজাৰ স্থান ৰান্ধনিঘৰৰ দাম খুঁটাৰ কাষত বাছনি কৰা হয় আৰু পাঁচখন [[মাইহাং]] আগবঢ়াই পূৰ্বপুৰুষক উপাসনা কৰা হয়।<ref>{{cite book| last = ড॰ পৰমানন্দ ৰাজবংশী | first = ড॰ নাৰায়ণ দাস| title =অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা | publisher = | year =| location = গুৱাহাটী | isbn =}}</ref> ===আলি আঃয়ে লৃগাং=== {{Main|আলি আঃয়ে লৃগাং}} [[Image:Ali-Ai-ligang.jpg|thumb|right|300px|<center>আলি আঃয়ে লৃগাং উপলক্ষ্যে কৰা পূজাৰ দৃশ্য<center>]] [[অসম]]ৰ [[মিচিং]] জনজাতিসকলৰ উৎসৱ আলি-আই-লৃগাং<ref>মিচিংসকলৰ জাতীয় উত্সৱ আলি আঃয়ে লৃগাং, লেখক - অমিয় কুমাৰ চিৰাং, সাদিন, ২৪ ফেব্ৰুৱাৰী, ২০১২ </ref> এটা কৃষি বিষয়ক [[উৎসৱ]]। প্ৰতি বছৰে ফাগুন মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰটোত এই উৎসৱ পালন কৰা হয়। এই উৎসৱক শস্য বা কঠীয়া সিঁচাৰ আৰম্ভণি উৎসৱ বুলিও কোৱা হয়। প্ৰথম অৱস্থাত ফাগুন, চ'ত বা ব'হাগ মাহৰ কোনো এটা দিনত এই উৎসৱ পালন কৰিছিল যদিও ১৯৫৫ চনৰপৰা ফাগুন মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰত ইয়াক পালন কৰি আহিছে।<ref>[http://www.dainikjanambhumi.co.in/editorial.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120404093522/http://dainikjanambhumi.co.in/editorial.htm|date=2012-04-04}} আলি-আয়ে-লৃগাং, বিজু বৰি, দৈনিক জনমভূমি, সংগ্ৰহৰ সময়- ১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২</ref> মিচিং ভাষাত "আলি" মানে শস্যৰ বীজ, "আঃয়ে" মানে ফল আৰু "লৃগাং" মানে সিঁচা বুজায়। সাধাৰণতে এই উৎসৱত মিচিংসকলে শস্য সিঁচাৰ লগতে ডেকা-গাভৰু, বুঢ়া-বুঢ়ী সকলোৱে সমূহীয়া ভোজ-ভাত খাই নানান নৃত্য-গীত কৰে। ===চমাংকান=== {{Main|চমাংকান}} অসমৰ কাৰবি আংলং, ডিমা হাছাও, উত্তৰ-কাছাৰ, নগাওঁ, শিৱসাগৰ, কামৰূপ আৰু শোণিতপুৰ জিলাত বসবাস কৰা কাৰবি জনগোষ্ঠীৰ মৃতকৰ সৎকাৰৰ লগত সম্পৰ্কিত অনুষ্ঠানটোৱেই হল চমাংকান। কাৰবিসকলৰ বাদে অসম তথা ভাৰতবৰ্ষৰ আন কেনো জনগোষ্ঠীৰ মাজত মৃতকৰ সৎকাৰ অনুষ্ঠানটো ইমান বেছি বহল আৰু আড়ম্বৰপূৰ্ণভাৱে অনুষ্ঠিত কৰা দেখা নাযায়। চমাংকান শব্দটোৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হল খাচী নৃত্য। কাৰবি ভাষাত চমাংৰ অৰ্থ খাচী আৰু কান মানে নৃত্য। কিন্তু উল্লেখযোগ্য কথা হল চমাংকান নামৰ কোনো নৃত্যৰ প্ৰচলন খাচীসকলৰ মাজত দেখা পোৱা নাযায়া। চমাংকান শব্দটোৰ বুৎপত্তি বিষয়ক বিভিন্ন ব্যাখ্যা কাৰবিসকলৰ মাজত পোৱা যায়। এটা ব্যাখ্যা অনুযায়ী কাৰবি ভাষাত চমাং মানে যম বা খাছি আৰু কান বা কেনান মানে উৎসৱ বা নাচ। সেই অৰ্থত যম বা মৃতলোকৰ উৎসৱ অথবা খাছীসকলৰ মাজত প্ৰচলিত নৃত্য-গীত এই অৰ্থহে চমাংকানৰ সৈতে খাপ খায়। কাৰিবসকলৰ চমাংকান উৎসৱত ডেকা-গাভৰুৱে নচা নিমছ’কেৰুং নাচৰ সৈতে খাছীসকলৰ নংক্ৰেম নাচ আৰু এই চমাংকান উৎসৱতে ঢাল-তৰোৱাল লৈ নচা চমছিনাং ৰণ নৃত্যৰ সৈতে খাছীসকলৰ আন এটা ৰণনৃত্য পাছতিয়েচ বা মাছতিয়েচৰ বিশেষ মিল আছে (B.N. Bordoloi: Chamangkan, the death ceremony performed by the Karbis. 1982 & Hamlet Bareh: The History and Culture of the Khasi People, 1967)। কাৰবিসকলৰ মাজত প্ৰচলিত এক কিংবদন্তি মতে কাৰবি প্ৰখ্যাত যোদ্ধা আৰু সমাজ সংস্কাৰক থিৰেংৱাংৰেঙৰ লগত থকা যমৰাজৰ মিতিৰ সম্পৰ্কৰ (তেওঁলোকৰ বিশ্বাস মতে থিৰেংৱাংৰেঙে যমৰজাৰ জীয়েকক বিয়া কৰাইছিল) সুবাদতে তেওঁ যমৰজাই পালন কৰা নৃত্য উপভোগ কৰাৰ সুবিধা পাইছিল। আৰু তাৰপৰাই চমাংকান শব্দটোৰ অৰ্থ বিশ্লেষণত চম শব্দৰ অৰ্থ যম আৰু কানৰ অৰ্থ নৃত্য-গীত বুলি কব খোজে বিভিন্নজনে। থিৰেংৱাৰেঙৰ প্ৰচলিত কিংবদন্তিটো আকৌ আন এচামৰ মতে অন্য ধৰণৰ। তেওঁলোকৰ মতে এই থিৰেংৱাৰেঙে মানুহৰ আত্মাই যমপুৰীত ভোগা দুৰ্ভোগ দেখি ইয়াক লাঘৱ কৰাৰ উদ্দেশ্যে মৃত্যুৰ অধিপতিগৰাকীক সন্তুষ্ট কৰাৰ বাবে উৎসৱৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। আৰু এই চম-আৰং-আকান অৰ্থাৎ যমপুৰীৰ উৎসৱৰপৰাই সময়ত চমাংকান হিচাপে ই পৰিচিতি লাভ কৰিছিল। কাৰবিসকলৰ মাজত প্ৰচলিত অন্য এটা জনশ্ৰুতি মতে চুমুং চামাৰ ফৈদৰ কাৰ্বি চিকাৰী এজনে কুকুৰ মেলি দি চিকাৰত এদিনাখন গুঁই এটা পালে আৰু তাক মাৰিব খোজোঁতে সি মৃতলোকৰপৰা অহা কথাটো জনাই প্ৰাণ ৰক্ষাৰ বাবে কাকূতি-মিনতি কৰিলে। তাৰ বিনিময়ত সি চিকাৰীজনক যমৰাজ্য দেখুৱাৰ দায়িত্ব ল’লে। সেই মতে চিকাৰীজনে যমৰাজ্যলৈ গৈ উভতি আহি মৃতকৰ উদ্ধাৰৰ বাবে চমাংকান শ্ৰাদ্ধ-বিধিৰ প্ৰচলন কৰিলে। অন্য এক বিশ্বাস মতে – কাৰিবসকলৰ মৃতকৰ উৎসবলৈ ওচৰৰ কাৰবি গাঁৱৰ লোকক নিমন্ত্ৰণ কৰাৰপৰাও চমাংকান নামটোৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কিত। ওচৰৰ গাঁৱৰপৰা অহা নিমন্ত্ৰিত এনে দলক কাৰবি ভাষাত চমফাং বোলে। এই বেলেগ বেলেগ দলৰ সমূহীয়া নৃত্য-অনুষ্ঠানক আকৌ চমফাংকান বোলে। কালক্ৰমত এই চমফাংকানৰ ফ লোপ পাই চমাংকান হল বুলি বহুতে ধাৰণা কৰে। কাৰবিসকৰ মৃতকৰ শ্ৰাদ্ধ অনুষ্ঠান চমাংকান মূলতঃ ব্যক্তিকেন্দ্ৰিক অনুষ্ঠান হ’লেও বৰ্তমান ই উৎসৱৰ ৰূপ পৰিগ্ৰহ কৰিছে। কাৰবি জনজীৱনক প্ৰতিফলিত কৰা এক বহুৰঙী সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হৈ পৰিছে। চমাংকানৰ পটভূমিতে কাৰবি কলা-সংস্কৃতিৰ আটাইবোৰ উপাদানৰ সমন্বয় ঘটি উৎসৱৰ মৰ্যাদা প্ৰাপ্ত হৈ উঠিছে। কাৰবি সংস্কৃতিৰ উপাদানবোৰ যেন চমাংকানৰ সৈতে সংপিক্ত হৈ এক সাংস্কৃতিক সমন্বয়ৰহে সৃষ্টি সম্ভৱ হৈ উঠিছে। চমাংকানৰ মুখ্য লোক হল উচেপী আৰু দুইহুদি। উচেপীগৰাকী বৃদ্ধ বা বয়সস্থা মহিলা হয়। তেওঁৰ প্ৰধান কাম হল মৃতকৰ উদ্দেশ্যে ভাত ৰন্ধা আৰু মৃতকৰ তথা মৃতকৰ পৰিয়ালৰ গুণানুকীৰ্তন কৰি উচুপি উচুপি কন্দা। মৃতকৰ উদ্দেশ্যে ৰন্ধা ভাত তেৱেঁই উছৰ্গা কৰে। আনহাতে দুইহুদি হল ঢোলবাদক। সাধাৰণতে চমাংকানত দুজন দুইহুদি থাকে। এজন মুখ্য আৰু আনজন পালি। তেওঁলোকেও এই উৎসৱৰ আৰম্ভণিৰেপৰা শেষলৈকে বিভিন্ন কাৰ্যসূচীত খাপ খোৱাকৈ ঢোল বজায়। চমাংকান উৎসৱত মাতৃপক্ষৰ লোকসকলে প্ৰধান ভূমিকা লয়। কাৰবি লোকবিশ্বাসত মানুহ আৰু আত্মা একে নহয়। দেহটো জুইত দহন কৰি পেলালেও আত্মাৰ দহন নহয়, আত্মা যম ৰাজ্যলৈ গুচি যায়। কিন্তু মাজবাটতে কোনো টঙিঘৰত আশ্ৰয় লয়, শেষত পৰিয়ালৰ মানুহে চমাংকান বা দহাৰ কাম সম্পন্ন কৰিলেহে আত্মা স্বৰ্গলৈ গৈ থিতাপি লয়। আৰু কিছুদিনৰ পাছত পুনৰ নিজৰ পৰিয়ালতে পুনৰ্জন্ম লয়। ===পঃৰাগ=== {{Main|পঃৰাগ}} [[অসম]]ৰ [[মিচিং]] জনগোষ্ঠীৰ অন্যতম কৃষিভিত্তিক উৎসৱ পঃৰাগ।<ref name="প১">{{cite web | url=https://newsonair.gov.in/as/missing-bihu/ | accessdate=8 November 2026}}</ref> এই উৎসৱ ৫ দিন জুৰি উদ‍যাপন কৰা হয়। সাধাৰণতে খেতি চপোৱাৰ পিচত এই উৎসৱ পতা হয়।<ref name="ab">{{cite web|url=http://www.india9.com/i9show/Porag-65101.htm|title=Porag|date=(June 15, 2005)|publisher=India9|accessdate=31 December 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110606070802/http://www.india9.com/i9show/Porag-65101.htm|archivedate=6 June 2011|deadurl=yes}}</ref> সৃষ্টিকৰ্তা, মাতৃ পৃথিৱী তথা পূৰ্বপুৰুষসকলক তুষ্ট কৰিবৰ উদ্দেশ্য এই উৎসৱ পালন কৰা হয়। এই উৎসৱ গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুসকলৰ নেতৃত্বত অনুষ্ঠিত হয় কাৰণে ৰং-আনন্দৰ মাজেদি পতা হয়। এই উত্‍সৱৰ আন এটা নাম হৈছে '''নৰাছিগা বিহু'''। ধান কাটি চপোৱাৰ অন্তত, অৰ্থাৎ, ধানৰ নৰা ছিগাৰ সময়ত অনুষ্ঠিত হোৱা বাবেই এই উৎসৱৰ নাম নৰাছিগা বিহু।<ref name="skb"> অসম অভিধান, [[শান্তনু কৌশিক বৰুৱা]], বনলতা, ২০০১, পৃষ্ঠা-১২৫ (১)</ref> ===বৈচাগু=== {{Main|বৈচাগু}} [[File:Boro bwisagu dance.jpg|250px|right|thumb|বৈশাগু উপলক্ষে পৰম্পৰাগত পোচাকত নৃত্যৰতা বড়ো গাভৰু]] বৈচাগু [[অসম]]ৰ [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ এটা জনপ্ৰিয় ঋতুকালীন উৎসৱ। ইয়াৰে ‘বৈচা’ শব্দই নতুন বছৰ আৰু ‘আগে’ বা ‘আগু’ শব্দই আৰম্ভণি বুজায় অৰ্থাৎ বৈচাগু মানে হ’ল নৱবৰ্ষৰ আৰম্ভণি। এই উৎসৱ [[চ’ত]] মাহৰ শেষৰদিনাৰপৰা [[বহাগ]] মাহৰ ষষ্ঠদিনালৈ (এপ্ৰিল মাহৰ মাজভাগত) সাতদিন জুৰি চলে।<ref>{{cite web |title=Baishagu Festival |url=http://www.assaminfo.com/festivals/63/baishagu-festival.htm |website=Assam Info |publisher=Assam Info |accessdate=23 July 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=Bwisagu Festival of Bodo People |url=https://allaboutassam.in/2018/12/bwisagu-festival/ |website=All About Assam |accessdate=23 July 2020 |archivedate=15 April 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190415022053/https://allaboutassam.in/2018/12/bwisagu-festival/ |deadurl=yes }}</ref> [[বহাগ বিহু]]ৰ সৈতে বৈচাগুৰ অবিচ্ছেদ্য সম্পৰ্ক আছে।<ref name="nenow">{{cite web | url=https://nenow.in/north-east-news/assam/bodoland-celebrates-spring-festival-traditional-geity.html | title=Bodoland celebrates spring festival with traditional gaiety | publisher=Northeast Now | accessdate=3 December 2020}}</ref> ===ফাৰকান্তি=== {{Main|ফাৰকান্তি}} ফাৰকান্তি হৈছে [[অসম]]ত বসবাস কৰা অন্যতম প্ৰধান জনজাতি [[ৰাভা]]সকলৰ মৃতকৰ শ্ৰাদ্ধ অনুষ্ঠান।<ref name="ফ১">{{cite web | url=https://www.oitihyabarta.com/ritiniti_details/9 | title=ৰাভা জনগোষ্ঠীৰ ফাৰকান্তি উৎসৱঃ এক আলোচনা | accessdate=8 November 2026}}</ref> ৰংদানী আৰু মায়তৰী ৰাভাসকলৰ মাজতহে এই ফাৰকান্তি উৎসৱৰ প্ৰচলন আছে। ৰাভাসকলৰ ফাৰকান্তি শ্ৰাদ্ধানুষ্ঠানত ইনাই-বিনাই বিলাপ কৰি একধৰণৰ শোকগীত পৰিৱেশন কৰে, তাক ফাৰকান্তি গীত বোলে। মৃতকৰ শ্ৰাদ্ধকৃত্যৰ নামেই ফাৰকান্তি।<ref name="ফ১"/> ==অসমীয়া সংগীত== {{Main|অসমৰ সংগীত}} [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ প্ৰদেশ অসমৰ সংগীতসমূহ হ'ল মূলতঃ থলুৱা লোকসংগীত আৰু ভক্তিমূলক গীত। অসমৰ সংগীতসমূহক ইয়াৰ স্বকীয় বৈশিষ্ট্যৰ বাবে ভাৰতৰ বাকী অংশৰ সংগীতসমূহৰ পৰা পৃথক কৰি চিনিব পাৰি। এই সংগীতসমূহত দাঁতি-কাষৰীয়া পাহাৰীয়া ৰাজ্য আৰু চুবুৰীয়া দেশ [[ম্যানমাৰ]], [[থাইলেণ্ড]] আৰু [[চীন]] আদি দেশৰো প্ৰভাৱ দেখা যায়। [[File:Tuloni Biya Naam Sung by Two lady.webm|thumb|এগৰাকী অসমীয়া ছোৱালীৰ বয়সৰ আগমনৰ অনুষ্ঠান [[তোলনি বিয়া]]ৰ সময়ত গোৱা এটি বিয়া নাম (লোকগীত)।]] অসম কেইবাটাও থলুৱা গোট আৰু বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ মিলনভূমি হোৱা হেতুকে, ই লোকসংগীতৰ ক্ষেত্ৰত চহকী।<ref name="স১">{{cite web | url=https://assam.gov.in/as/about-us/391 | title=অসমৰ সংস্কৃতি | accessdate=8 November 2026}}</ref> প্ৰত্যেক ধৰণৰ লোকসংগীততে প্ৰায়েই অন্যান্য এক বা ততোধিক সংগীতৰ প্ৰভাৱ দেখা যায়। বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ লোকসংগীতসমূহ হ'ল- {{Div col }} * [[কামৰূপী লোকগীত]]<ref name="A1">{{cite web | url=http://www.mapsofindia.com/assam/society/regional-folk-music.html | title=Assam Regional Folk Music | accessdate=8 November 2026 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20110628233826/http://www.mapsofindia.com/assam/society/regional-folk-music.html | archivedate=28 June 2011 | deadurl=unfit}}</ref><ref>Bīrendranātha Datta (1999), ''Folkloric Foragings in India's North-East'', p.31. p.p.240</ref> * [[গোৱালপৰীয়া লোকগীত]]<ref name="A1"/> * [[ওজাপালি]]<ref name="A1"/> * [[ঝুমুৰ]] * [[বৰগীত]] * [[ঐনিতম]] * [[বিহুগীত]] * [[হুঁচৰি]]<ref>{{cite web|url=http://www.geocities.com/bipuljyoti/music/huchori.html|title=Huchori|last=Saikia|first=Bipuljyoti|website=GeoCities|publisher=Yahoo!|archive-url=https://web.archive.org/web/20080115181314/http://www.geocities.com/bipuljyoti/music/huchori.html|archive-date=15 January 2008|url-status=dead|access-date=7 August 2026|archivedate=15 January 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080115181314/http://www.geocities.com/bipuljyoti/music/huchori.html|deadurl=unfit}}</ref> * [[বনগীত]] * [[বিয়ানাম]] * [[ভেকুলী বিয়াৰ নাম]] * [[নিচুকনি গীত]] * [[মহোহো গীত]] * [[জিকিৰ]] * [[টোকাৰি গীত]] * [[বৰফুকনৰ গীত]] * [[নাগাৰা নাম]] * [[আইনাম]] * [[দিহানাম]] * [[হাইদাং গীত]] * [[জন্মাষ্টমী নাম]] * [[লক্ষ্মীপূজাৰ নাম]] {{Div col end}} ==অসমীয়া সংস্কৃতিৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পাৰ== {{Main|অসমৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পাৰ}} [[Image:সাজ-পাৰ.jpg|right|200px]] সাজ-পাৰে যিদৰে এজন ব্যক্তিৰ ব্যক্তিত্বৰ পৰিচয় দিয়ে, ঠিক একেদৰে পৰম্পৰাগত সাজপাৰযোৰে জাতিটোৰ পৰিচয় বহন কৰে। অতিজৰে পৰা অসমীয়া মানুহে ঘৰতে এৰী-পলু পুহি তাৰ পৰা সূতা উলিয়াই নিজেই তাঁতৰ পাতত বহি পৰিয়ালৰ সকলোলৈকে প্ৰয়োজনীয় সাজযোৰ তৈয়াৰ কৰি আহিছে।<ref name="স২">{{cite web | url=https://www.asomiyapratidin.in/homepage/traditional-assamese-attire | title=Traditional Assamese Attire: অসমৰ জনগোষ্ঠীয় সাজ-পাৰ | accessdate=8 November 2026}}</ref> মহিলাৰ [[চাদৰ]]-[[মেখেলা]], [[ৰিহা]] আৰু পুৰুষৰ ধূতি,[[গামোচা]], [[চেলেং]]খন অসমীয়াৰ পৰম্পৰাগত সাজ।<ref name="স২"/> ==অসমীয়া সংস্কৃতিৰ পৰম্পৰাগত আ-অলংকাৰ== {{Main|অসমীয়া গহনা}} [[File:Deori tribal woman attire.jpg|thumb|[[কেৰুমণি]]ৰ লগতে [[থুৰীয়া]] পৰিধান কৰা দেউৰী ‌বৃদ্ধ মহিলা এগৰাকী।]] '''অসমীয়া অলংকাৰ''' ভাৰতৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ পৰম্পৰাগত হস্তনিৰ্মিত অলংকাৰ। এই গহনা সাধাৰণতে বিশুদ্ধ সোণ, যাক স্থানীয়ভাৱে ''কেঁচা সোণ'' বুলি কোৱা হয়, অথবা সোণৰ প্ৰলেপ দিয়া ৰূপেৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। ইয়াত প্ৰায়ে বিভিন্ন ৰঙৰ ৰত্ন, মণি, জাংফাই আৰু মীনা কাম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="asrlm">{{cite web|url=https://asrlms.assam.gov.in/frontimpotentdata/asomi-product-assamese-jewellery|title=ASOMI Product: Assamese Jewellery|publisher=Assam State Rural Livelihoods Mission|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714020729/https://asrlms.assam.gov.in/frontimpotentdata/asomi-product-assamese-jewellery|website=Asomi Assamese Jewellery|archive-date=2024-07-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260914171938/https://asrlms.assam.gov.in/frontimpotentdata/asomi-product-assamese-jewellery|archivedate=2026-09-14|access-date=2026-09-14|deadurl=yes}}</ref><ref name="toi2025">{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/fashion/assams-handmade-jewellery-receives-prestigious-gi-tag-a-blend-of-heritage-and-craftsmanship/articleshow/120088994.cms |title=Assam's handmade jewellery receives prestigious GI tag |work=The Times of India |date=8 April 2025}}</ref> অসমীয়া গহনাসমূহ দেখিবলৈ বৰ ধুনীয়া আৰু অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এটা অতি গৌৰৱৰ অংশ। অসমীয়া গহনাৰ অন্তৰ্ভুক্ত জনপ্ৰিয় কেই বিধ মানৰ ভিতৰত আছে [[গাম খাৰু]], অতি সুন্দৰ কানফুলি লোকাপাৰʼ, [[কেৰুমণি]],[[থুৰীয়া]], জাংফাই, দীঘল কেৰু, চনা বা মাকৰী, বিভিন্ন ধৰণৰ হাৰসমূহৰ ভিতৰত আছে গʼলপতা, [[সাতসৰী]], [[জোনবিৰি]], বেনা, গেজেৰা, [[ঢোলবিৰি]], [[দুগদুগী]], বিৰি মণি, মুকুতা মণি, পোৱাল মণি, শিলিখা মণি আৰু [[মগৰদানা]] আৰু বিভিন্ন ধৰণৰ আঙঠিৰ ভিতৰত আছে সেন পটা, হৰিণ চকুৱা, জেঠী নেজীয়া, বাখাৰপটা আৰু অন্যান্য।<ref name="স১"/> ==অসমীয়া সংস্কৃতিৰ শিল্প-কলা== অসমৰ জনজীৱনত থলুৱা লোক শিল্পই এক বিশেষ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰি আহিছে। পৰম্পৰাগত লোকশিল্পই অসমৰ সংস্কৃতিক চহকী কৰি আহিছে। সেই লোকশিল্পসমূহ ; বয়ন শিল্প বয়ন শিল্প অসমৰ এক আপুৰুগীয়া শিল্প। তাঁত শিল্প অসমৰ প্ৰাচীন কুটিৰ শিল্প। কপাহৰ খেতি কৰি এড়ি, পলু, মুগা আদি পুহি,কপাহ নেওঠি, টাকুৰিত সূতা কাটি এড়ি, মূগা,পাট, মেজাঙ্কৰি আদি কাপোৰ বয়।<ref name="স৩">{{cite web | url=https://pritirekhabora.wordpress.com/2022/06/10/অসমৰ-লোকশিল্পসমূহ/ | title=অসমৰ লোকশিল্পসমূহ | accessdate=8 November 2026}}</ref> ; আ-অলংকাৰ শিল্প পাত সোণৰ গহনা অসমীয়া সমাজৰ থলুৱা শিল্পৰ উপৰিও অসমীয়া কলা সংস্কৃতিক বিশ্বত পৰিচয় কৰি দিয়া আন এক উল্লেখযোগ্য সম্পদ ।<ref name="স৩"/> ; বাঁহ – বেতৰ শিল্প অসমৰ থলুৱা শিল্প সমূহৰ ভিতৰত বাঁহ-বেত শিল্পই সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক দিশত অপৰিহাৰ্য্য। অসমীয়াৰ জাতীয় জীৱনৰ নিত্য প্ৰয়োজনীয় সামগ্ৰীসমূহ এই বাঁহ বেতৰদ্বাৰাই তৈয়াৰ কৰা হয়। মাছ ধৰাৰ সঁজুলি (জাঁই, খালৈ, পল), তাঁতশালৰ সঁজুলি (উঘা, চেৰেকী), খেতিৰ সামগ্ৰী আৰু বিভিন্ন আচ-বাব বা আচ-বাবপত্ৰ তৈয়াৰ কৰা হয়।<ref name="স৩"/> ; মৃৎ শিল্প মৃৎ শিল্প হৈছে অসমৰ এবিধ উল্লেখযোগ্য লোককলা। এই শিল্পই অৰ্থনৈতিক দিশৰ উপৰি সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক দিশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছে। মাটিৰ চৰু, কলহ,টেকেলি, মলা, মাটিৰ গিলাচ,থাল, চাকি, দুৱলি, গাগৰি, ধূনামলা, মাটিৰ মূৰ্তি, পুতলা আদি হ’ল অসমৰ মৃৎ শিল্পৰ সুন্দৰ নিদৰ্শন।<ref name="স৩"/> ; কাঁহ পিতলৰ শিল্প কাঁহৰ শিল্পৰ বাবে বিখ্যাত অসমৰ হাজো সৰ্থেবাৰীৰ কাঁহ পিতলৰ শিল্প বিশ্ববিখ্যাত।<ref name="স৩"/> ; মুখা শিল্প মুখাশিল্প অসমৰ এবিধ প্ৰাচীন লোককলা। শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সৃষ্টিৰাজিৰ এক অপূৰ্ব নিদৰ্শন হল মুখা শিল্প।<ref name="M1">{{cite web | url=https://blog.mygov.in/অসমৰ-পৰম্পৰাগত-মুখা-শিল্/ | title=অসমৰ পৰম্পৰাগত মুখা শিল্প | accessdate=8 November 2026}}</ref> পৰম্পৰাগতভাৱে মুখাক '''বৰমুখা বা ছোঁ মুখা''', '''লোটোকৰী মুখা বা চুটি ছোঁ মুখা (লোটোকাই)''' আৰু '''মুখ মুখা''' এই ৩টা ভাগত ভাগ কৰি নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref name="M1"/> ; হাতীদাঁতৰ শিল্প ; কাঠ শিল্প অসমৰ সমাজ জীৱনত প্ৰাচীনতম লোকশিল্প হ’ল কাঠ শিল্প। অসমৰ নামঘৰ ,গোঁসাই ঘৰ ,মনিকূট ,সত্ৰ, আদিত প্ৰতিস্হা কৰা অপূৰ্ব সৃষ্টি সাতখলপীয়া সিংহাসন ,ঠগা এই কাঠৰ দ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়।<ref name="স৩"/> ; কুঁহিলা শিল্প বাঁহবেতৰ দৰে কুঁহিলা শিল্পও অসমৰ সমাজ জীৱনত অন্যতম ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছে । কুঁহিলা এবিধ জলজ উদ্ভিদ। অসমীয়া শিল্পীৰ আশাশুধীয়া প্ৰচেষ্টাত অংকীয়া ভাওনাৰ বিভিন্ন মূখাসমূহ , ভাওনাৰ অপৰিহাৰ্য সামগ্ৰী যেনে মুকুত , জীৱজন্ত্ত ,চৰাই,গছগছনি ,আদি কুঁহিলাৰ দ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়।<ref name="স৩"/> ==অসমীয়া সংস্কৃতিৰ বোলছবি== [[Image:Joymati.jpg|200px|thumb|right|প্ৰথম অসমীয়া ছবি [[জয়মতী (১৯৩৫ চলচ্চিত্ৰ)|জয়মতী]] (১৯৩৫)-ৰ এটি দৃশ্য]] {{main|অসমৰ চলচ্চিত্ৰ}} অসমৰ চলচ্চিত্ৰই মূলতঃ [[অসমীয়া ভাষা]]ত নিৰ্মিত [[চলচ্চিত্ৰ|চলচ্চিত্ৰসমূহকে]] বুজাই যদিও অন্য স্থানীয় ভাষা, যেনে- [[বড়ো ভাষা|বড়ো]], [[কাৰ্বি ভাষা|কাৰ্বি]] আদিত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰও ইয়াৰ অন্তৰ্গত। বহল অৰ্থত [[অসম|অসম ৰাজ্যৰ]] পৰা নিৰ্মাণ কৰা সকলো চলচ্চিত্ৰকে অসমৰ চলচ্চিত্ৰ বুলিব পাৰি। ১৯৩৫ চনৰ ৰূপকোঁৱৰ [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]]ৰ ছবি [[জয়মতী (১৯৩৫ চলচ্চিত্ৰ)|জয়মতী]]<ref>[http://www.imdb.com/title/tt0151153/ Joymoti (1935), IMDB.com]</ref>ৰ জৰিয়তেই অসমৰ চলচ্চিত্ৰৰ উদ্যোগে জন্ম লাভ কৰে। তেতিয়াৰেপৰাই বহুতো উত্থান-পতনৰ মাজেৰে ই বৰ্তমানৰ ৰূপ পাইছেহি। বাণিজ্যিকৰ লগতে কলাত্মক ধাৰাৰ ছবিও নিৰ্মাণ হৈ আহিছে। কলাত্মক ছবিৰ পৰিচালকৰ ভিতৰত [[ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া|ড^o ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া]] আৰু [[জাহ্নু বৰুৱা]] নাম উল্লেখযোগ্য। <br /> যদিও এই উদ্যোগৰ ইতিহাস পুৰণি আৰু বহুসংখ্যক ছবিয়ে ৰাষ্ট্ৰীয়স্তৰত সন্মান লাভ কৰিছে, তথাপি ৰাষ্ট্ৰীয় তথা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰৰ্যায়ত ই বিশেষ চমক প্ৰদৰ্শন কৰিবলে আজিকোপতি সক্ষম হোৱা নাই। সাম্প্ৰতিক কালৰ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগ বহুতো সমস্যাৰে জৰ্জড়িত। তাৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হৈছে দৰ্শক আৰু চিত্ৰগৃহৰ অভাৱ। তদুপৰি ডাঙৰ চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগ, যেনে: [[বলিউড|বলিউডে]] সদায়ে এই স্থানীয় উদ্যোগটোৰ প্ৰসাৰত সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰি আহিছে।<ref> [http://www.hindu.com/2006/01/05/stories/2006010504870200.htm Lakshmi B. Ghosh, "A rare peep into world of Assamese cinema", ''the [http://www.sproutseo.com seo services] Hindu'', 2006]</ref> ==অসমীয়া সংস্কৃতিৰ খাদ্য== {{main|অসমৰ খাদ্য}} অসমৰ খাদ্য বা অসমীয়া আহাৰ, অসম প্ৰদেশৰ স্থানী বাসিন্দাসকলৰ খাদ্য প্ৰণালী। অসমীয়া আহাৰত পাহাৰীয়া শুকান বা আচাৰ কৰা খাদ্যাভ্যাসৰ লগতে সমতলৰ সতেজ উপকৰণ দুয়োটা প্ৰভাৱেই বিদ্যমান। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ প্ৰভাৱ পৰাৰ বাবে এই অঞ্চলতোৰ খাদ্যাভ্যাসৰ মাজতো বিভিন্নতা বিৰাজমান। অসমৰ খাদ্যৰ কেইটিমান চকুত পৰা বৈশিষ্ট্য হ'ল:- * অসমীয়া খাদ্যত ন্যূনতম মচলা আৰু চৰ্বীৰ (Fat) ব্যৱহাৰ * সুগন্ধিযুক্ত পাত-লতিকাৰ ব্যৱহাৰ * সেউজীয়া শাকৰ সমাহাৰ * টেঙা সোৱাদৰ উপকৰণৰ বহুল ব্যৱহাৰ * মাছৰ অধিক ব্যৱহাৰ * ৰেড মীট (Red meat) বা কঠিন মাংসৰ কম ব্যৱহাৰ, চৰাই জাতীয় মাংসৰ পয়োভৰ * ঔষধি উপকৰণৰ সুলভতা অসমৰ মূল খাদ্য হ'ল ভাত (coocked rice), প্ৰায় সকলো খাদ্যই ভাতৰ লগত সম্পৰ্ক থকা। অসমীয়া আহাৰ সাধাৰণতে “খাৰ” বা শাকেৰে আৰম্ভ হয় আৰু ‘টেঙা’ ব্যঞ্জনেৰে সমাপ্ত হয়। খাৰ আৰু টেঙাৰ ব্যৱহাৰ অসমীয়া খাদ্য অন্যতম বৈশিষ্ট। ভাত খোৱাৰ পাছত তামোল-পাণ খাই মুখশুদ্ধি কৰাও এক প্ৰাচীন পৰম্পৰা। খাৰ অসমীয়া ব্যঞ্জনৰ এক বিখ্যাত উপকৰণ। ইয়াক অসমীয়া মানুহে আগতে নিমখৰ সলনি ব্যৱহাৰ কৰিছিল, যিহেতু সেই সময়ত অসমত নিমখ সতকাই পোৱা নগৈছিল। সেইবাবে অসমীয়াৰ মাজত "খাৰখোৱা অসমীয়া" যোজনাটো বৰ্তমানেও প্ৰচলন আছে। ==ধান== ধান পৃথিৱীৰ মৌচুমী অঞ্চলৰ প্ৰধান শস্য। মানৱ সভ‍্যতাৰ দীঘলীয়া বুৰঞ্জীৰ যিদিনাই কৃষ্টিৰ কঠীয়া গজিছিল,সেইদিনাই ধানৰো কঠীয়া গজিছিল। কৃষ্টিৰ কঠীয়া গৰকি সংস্কৃতিৰ বৰঘৰলৈ আহোঁতে ধান জীৱনৰ বহুতো কথাতেই প্ৰয়োজনীয় হৈ পৰিল। ভোকৰ ভাতমুঠি ধানৰ বুকুতেই শুই থকাৰ উপৰি অনেক মাঙ্গলিক অনুষ্ঠানত ধানৰ আৱশ‍্যকতাই গুৰুত্ব লাভ কৰিলে। ধান পৃথিৱীৰ অতি পুৰণি শস্য। উইলিয়াম ক্ৰুকে "Religion and Folklore of Northern India" পুথিত লিখিছে যে ঋকবেদত ধানৰ নামৰ উল্লেখ ক'তো নাই, কিন্তু অথৰ্ব। বেদ আৰু বৈদিক যুগৰ পৰৱৰ্তী পুথিসমূহত ধান শব্দৰ ঘনাই উল্লেখ দেখা যায়। কিন্তু বেদতকৈও পুৰণি কালৰেই পৰাই দাক্ষিণাত‍্যত ধানৰ খেতি হৈছিল। যদিও উইলিয়াম ক্ৰুকে ঋকবেদত ধানৰ উল্লেখ নাই বুলি কৈছে; আচলতে বহুবচনান্ত "ধানা:" শব্দটো ভালেমান ঠাইত উল্লেখ থকা দেখা যায়। অথৰ্ববেদত "যাস্তে নানা অনুক্ৰিৰামি তিলমিশ্ৰা:স্বধাৱতী:"বুলি উল্লেখ কৰোঁতে কেৱল ধানকহে বুজাইছে। এছিয়াৰ মৌচুমী অঞ্চলৰ আটাইবোৰ দেশতে ধানে সাংস্কৃতিক জীৱনত ভূমিকা গ্ৰহণ কৰি আহিছে। বালীদ্বীপত ধানক মানুহৰ সমকক্ষ জীৱ হিচাপে গণিতা কৰা হয় আৰু ধানক আই,বুঢ়ী আই আদি মাতৃবাচক শব্দৰে সম্বোধন কৰা হয়। সিংহলত কঠীয়া সিঁচিবলৈ ধানক লক্ষ্ণীদেৱী ৰূপে সন্মান কৰা হয়। ওৰাং খেতিয়কে ভূঁই ৰোৱা দিনা ধানেৰে তৈয়াৰী লাওপানী ছটিয়াই পৃথিৱীক সম্বোধন কৰি কয়-"হে আই মাতৃ পৃথিৱী,এই বছৰ নিয়মিত বৰষুণ আৰু সৰহ শস্যৰ সৃষ্টি কৰিবা। তোমালৈ এয়া লাওপানী উৰ্চগা কৰিছোঁ। "কঠীয়া সিঁচিবৰ সময়তো পাচোঁটা সুকীয়া সুকীয়া ৰঙৰ কুকুৰা কাটি অধিক শস্য কামনা কৰে। ছোটনাগপুৰৰ কিছুমান মানুহে ধানক ৰক্ষা কৰিবলৈ বিশেষ উৎসৱৰ আয়োজন কৰে। অসমতো ধানক লখিমী হিচাপে সন্মান কৰে। ধানৰ কঠীয়া সিঁচিবৰদিনা অসমৰ বহুতো ঠাইত খেতিয়ক লাওপানী আৰু মাছ -মাংস খুৱায়। কঠীয়া সিঁচাৰ আগতে আগলি কলাপাতত থুৰীয়া -তামোল,শিলগুটি থৈ কচুগছ ৰোৱে। সেইদৰে প্ৰথমে ভূঁই ৰোৱাৰদিনা আগলি কলপাতত তিনিখন থুৰীয়া তামোল দি মাটি ডৰাৰ চুকত তৰাৰ গজালি,হেলেচৰ গুটিভৰা ডাল আৰু তিতা ফুলৰ ডাল ৰোৱে। সেইদৰে ধান দাবলৈ প্ৰথমে আৰম্ভ কৰিবৰদিনা ধান তিনিগোচা কাটি দাৱনীয়ে মূৰত তুলি লৈ আহে। আহোঁতে মুখেৰে মাত নামাতে। কোনো কোনোৱে ধান দাই শেষ হ'বৰদিনা তিনিগোছা ধান সুকীয়াকৈ ৰাখি থোক কেইটা দাই আনে। আনিবৰ সময়ত আগলি কলাপাতত থুৰীয়া তামোল তিনিখন দি থৈ আহে। ইয়াকে "লখিমী"অনা বোলে। লখিমী আনোতে মুখেৰে মাতিব নাপায়। লখিমী আনিবৰদিনা পদূলি মূৰলৈকে চোতাল ঘৰ সাৰি চাফ-চিকুণ কৰে। সেইদিনা ভঁৰালত চাকি জ্বলায়। লখিমী কেতিয়াবা সেইদিনাই ভঁৰালত সুমুৱায়। কেতিয়াবা ভাল দিন-বাৰ চাই পিছত সুমুৱায়। সেইদিনাও ভঁৰালত চাকি জ্বলায়। সেইদৰে পুনৰ ভঁৰাল চুবৰ সময়ত আগদিনা ভঁৰালৰ আগত কেঁচা পিঠাগুৰি আৰু গুৰ,চেনি,কল,তামোল সজাই দিয়ে। দুৱাৰ মুখত চাকি দিয়ে। পাছদিনা ভঁৰাল চোৱে। মৰাবাৰ,গুৰুবাৰ আদিত ভঁৰাল নোচোৱে। পোনপ্ৰথমে নতুন ধান মাৰি জাৰিবৰদিনা পতানখিনি আগলি কলাপাতত থৈ কাষত শিলগুটি দি পদূলিমূৰত পতানিকুঁৱৰীক উৰ্চগি দিয়ে। ধান আৰু ধানৰপৰা উৎপাদিত চাউল, আখৈ আদি বহুতো মাঙ্গলিক অনুষ্ঠানত ব‍্যৱহাৰ কৰা হয়। ধান মাতৃশক্তি আৰু প্ৰজনন শক্তিৰ প্ৰতীক। সেইবাবে বিয়াত চাউলৰ প্ৰয়োজন। দূৰণিত চাউল থৈ তাৰ ওপৰতে চাকি,টেমী কটাৰী থয়। মাহ হালধিৰ লগত আৰৈ চাউল বাতি দিয়ে। দৰা-কন‍্যা নোৱাওঁতে পঞ্চ আয়তীয়ে মূৰত চাউল দিয়ে। কলতলত দৰা-কন‍্যাৰ মূৰত চাউল দিয়ে। নোৱাই-তোলনী বিয়াত কন‍্যাকলা হোৱা ছোৱালীজনীৰ কোচত আখৈ দিয়ে। কেঁচা পিঠা খাবলৈ দিয়ে। ধান-চাউলৰে মঙ্গল চায়। কাউৰীয়ে কেলকেলালে চাউল কেইমুঠিমান দি কাউৰীৰ মাত পৰীক্ষা কৰে। ধানৰ ভুঁই ৰোৱাৰদিনা মাছ ওলোৱাটো সুমঙ্গলৰ চিন। ধান জুইত পুৰিব নাপায়। যোগিনীতন্ত্ৰত ৰঙাশালি ধান ভোগ কৰিলে বিজয়াশ্ৰী লাভ হয় আৰু নাৰায়ণ, মাধৱভোগ আৰু যাদৱধান ভোগ কৰিলে খ‍্যাতিলাভ হয় বুলি কৈছে। আন ঠাইত সোমধান,বৰাধান,ৰঙাশালি, ৰাজধান আৰু যষ্টিক ধান দেববল্লভ বুলি উল্লেখ আছে। সপোনত ধান দেখিলে দিঠকত ধন পায়। সাগৰ মন্থন কৰোঁতে লক্ষ্মীদেৱীৰ ঐৰাৱত হাতীও ওলাইছিল। সেইবাবে হাতী পদূলি মূৰেদি পাৰ হৈ গ'লে বা চোতালত ওলালে ডলাচালনীত কেইটামান ধানৰ মুঠি খাবলৈ দিয়ে। লক্ষ্মীপূজাত পঞ্চশস‍্যৰ লগত ধান এচিৰাও দিয়ে। ধানক গধুৰ নোবোলে সন্মান জনাই গাইচ বোলে। লখিমী সবাহৰ নামত ধানৰ সৃষ্টি সম্পৰ্কে এটি  উপকথা পোৱা যায়। আদিতে ধানৰ বাকলি নাছিল। থোকে থোকে চাউল লাগিছিল। এজন খকুৱা ব্ৰাহ্মণ ভোজ খাই আহি গছত লাগি থকা চাউলবোৰ মুঠিয়ে  মুঠিয়ে খাবলৈ ধৰাত লক্ষ্মীআয়ে অমঙ্গলীয়া ভাবি চাউলত বাকলি সৃষ্টি কৰিলে। মুখভঙ্গা মন্ত্ৰতো সদাশিৱই ধানখেতি কৰাৰ কথা আছে। আদিতে অনাৰ্য মানুহে ধানখেতি কৰাৰ কথা সদাশিৱৰ কাহিনীৰপৰাই জানিব পাৰি। আও নগাসকলৰ মাজতো ধানৰ সৃষ্টি সম্পৰ্কে সাধুকথা এটি পোৱা যায়। === ধানৰ প্ৰকাৰ === ধানৰপৰা বহুতো নামো সৃষ্টি হৈছে। কিছুমান জাতিগত ধানৰ নাম আছে- আহোম শালি,কছাৰি শালি,চুটিয়া শালি ইত্যাদি। কিছুমান ধানৰ নামবোৰ গুণবোধক - মাণিকী মধুৰী,নিয়ৰকদম,চিকণকলি,সুৱাগমনি ইত্যাদি। কিছুমান ধানৰ ৰূপগত- শলপোনা,ৰঙাশালি,গৰুণ্ড পখী,গৰু চকুৱা,তিতাফুলীয়া বৰা,পোৱাল শালি,ক'লা শালি,ইত্যাদি। সৰহভাগ ধানৰ নামেই অনাৰ্যমূলীয়। === ঔষধি হিচাপে === ধানক ঔষধি হিচাপেও ব‍্যৱহাৰ কৰা হয়। আৰৈ চাউল ভালেমান ঔষধত লাগে বুলি নিদান  পুথিত উল্লেখ আছে। চাউল জাৰি খাবলৈ দি চোৰ ধৰা পেলোৱা হয়। মাঘৰ বিহুত ধানৰ নৰাৰে লাগনি গছবোৰ বান্ধে। বহাগ বিহুত মাহ-হালধি আৰৈ চাউল খুন্দি গৰু বিহুৰদিনা গৰুক ফোঁট দিয়ে। সেইদিনাই গৰুক পিঠা খুৱায়। কাতি বিহুত ধাননিত চাকি জ্বলায়। তিনিওটা বিহু আৰু লক্ষ্মীপূজাৰদিনা ধানৰ ভঁৰালতো চাকি দিয়ে। এইদৰে অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ধানে এখনি বিশেষ উল্লেখযোগ্য স্থান অধিকাৰ কৰি আছে। ==গৰখীয়া== অসমৰ লোকজীৱন কৃষিজীৱী। অসমৰ কৃষকসকলে পৰম্পৰাগত পদ্ধতিৰেই আজিও খেতি-বাতি কৰে। খেতি-বাতিৰ প্ৰধান সম্বল হ'ল গৰুহাল। সেয়ে অসমৰ কৃষিজীৱী লোকজীৱনত গৰুৱেই দেৱত্বৰ স্থান অধিকাৰ কৰি আছে। অসমৰ জাতীয় উৎসৱ বিহুত গৰুক দেৱতা ৰূপত জ্ঞান কৰি ‍পূজিত হৈ আহিছে। <ref>লোককৃষ্টিৰ সমীক্ষা, জিতু কুমাৰ লেখাৰু</ref> গৰু চৰোৱাটো এটা কঠিন কাম। দিনৰ দিনটো গৰু চৰাই গধূলি ভোকে-পিয়াহে গৰখীয়া‌হঁত ঘৰলৈ উভতে। ৰ'দে-বৰষুণে,জাৰে-জহে-গৰখীয়াহঁতে অতি কষ্টৰে গৰু চৰায়। সেয়ে অসমৰ লোকজীৱনত এখন শ্ৰদ্ধাৰ আসন গৰখীয়াই অধিকাৰ কৰি ৰাখিছে। কিংবদন্তিৰ মতে কোঁচ সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাতা বিশ্বসিংহ বৰগৰখীয়া আছিল। গৰু চৰায় ফুৰোঁতে ফৰিং বলি দি দুৰ্গা দেৱীক পূজা কৰিছিল। এদিন এজন গৰখীয়াই ফৰিং ধৰি আনিব নোৱাৰা ফলত গৰখীয়া ল'ৰাটোকে দুৰ্গাদেৱীৰ নামত বলি দিছিল। যাৰ ফলত দুৰ্গাদেৱীৰ আশীৰ্বাদেৰে কৃপাধন‍্য হৈ এখন ৰাজ‍্য ৰজা হ'ব পাৰিছিল। একে ধৰণৰ কাহিনী এটা শিৱসাগৰ জিলাৰ পানীদিহিং অঞ্চলত এনেদৰে প্ৰচলন আছে- গৰু লৈ এজাক কিশোৰ গৰখীয়াই গৰু চৰাই থাকোঁতে হাবিৰপৰা ফৰিং ধৰি আনি এদিন ধেমালিতে ইকৰা পাতেৰে ফৰিং বলি দিছিল। সেইদিনাৰপৰাই প্ৰত‍্যেকদিনাই গৰখীয়াহঁতে পাল পাতি হাবিৰপৰা ফৰিং বিচাৰি আনি বৰগৰখীয়া হাতত দিছিলহি আৰু বৰগৰখীয়াই ইকৰা পাতেৰে ফৰিং বলি দিছিল। কিন্তু এদিন এটা গৰখীয়া ল'ৰাই হাবিৰপৰা ফৰিং বিচাৰি আনিব নোৱাৰি 'মোকে বলি দে' বুলি ধেমালিতে ডিঙি পাতি দিলে। বৰগৰখীয়া অৰ্থাং পুৰোহিতেও ধেমালিতে গৰখীয়া ল'ৰাটোৰ ডিঙিত ইকৰা পাত লগাই দিয়াত ডিঙিটো ছিগি থাকিল। তেতিয়াৰেপৰা সেই স্থানত পূজা-সেৱা আগবহুৱাৰ থান হ'ল বুলি জনাজাত। বৰ্তমান'গৰখীয়া থান'নামেৰে বিখ্যাত এই থানখন বুৰঞ্জী প্ৰসিদ্ধ ধাই আলিৰ কাষৰ ধাইবাৰীত আছে। এটা ৰজাদিনীয়া পুখুৰীও আছে নাম গৰখীয়া পুখুৰী। বৰ্তমান উক্ত থানত বহু দূৰ-দূৰণিৰপৰা ভক্ত আহি পূজা-সেৱা কৰেহি। পূজাৰ দিন দৌলযাত্ৰাৰ দিনা। কথিত আছে যে সিদিনা পুৱা সূৰ্য উদয় হোৱাৰ ঠিক আগে আগে একেলেথাৰিয়ে তিনি বছৰ এই গৰখীয়া থানত পূজা দিলে মনোবাঞ্ছা পূৰ্ণ হয়। সেয়ে পূজা আগদিনা আহি গৰখীয়া পুখুৰী পাৰত অৱস্থিত গৰখীয়া থানত ৰাতিটো কটাই পাছদিনা দোকমোকালিতে পূজা দি ঘূৰি যায়। এই গৰখীয়া পুখুৰীটো কোনে খান্দাইছিল জনা নাযায় যদিও দ'লটো আধুনিক ধৰণে সজাই তোলা বেছি দিন হোৱা নাই। অসমত গৰখীয়া দ'লৰ বহুল সংখ্যালৈ চাই এনেধৰণৰ কাহিনী,উপ-কাহিনীৰ সংখ্যা প্ৰচুৰ পৰিমাণে আছে বুলি ক'ব পাৰি। <ref>লোককৃষ্টিৰ সমীক্ষা, জিতু কুমাৰ লেখাৰু</ref> উজনি অসমত এসময়ত গৰু উদং দিবৰদিনা গৰখীয়া 'ভোগ দিয়া'নামৰ এটা গৰখীয়া সেৱা অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰিছিল। উল্লেখ কৰিব পাৰি যে কোনো কোনো অঞ্চলত পায়সক 'ভোগ' বুলি কয়। পুহ মাহত গৰু উদং দিয়াৰ সময়। সেই সময়ত মানুহৰ ঘৰে ঘৰে বৰা ধান উভৈনদী হয়। নতুনকৈ জগা গাইবোৰৰপৰা প্ৰচুৰ পৰিমাণে গাখীৰ পোৱা যায়। গতিকে গৰখীয়াসকলে গৰখীয়া ভোগৰ বাবে বিশেষকৈ একো চিন্তা কৰিব লগা নহৈছিল। কিছু বছৰৰ আগলৈকে দিৰৈ নদীৰ কাষৰীয়া সৰু সৰু চাপৰি অঞ্চলত প্ৰচুৰ পৰিমাণে চৰণীয়া পথাৰ আছিল। হাবিও আছিল পৰ্যাপ্ত পৰিমাণে। গৰু উদং দিবৰদিনা বা আগদিনা গৰখীয়াহঁতে বছৰৰ ছমাহলৈ মুকলি হোৱাৰ আনন্দত নদী কাষৰীয়া হাবিবোৰতে মিলি-জুলি ভোগ ৰান্ধী গৰখীয়া সেৱা অনুষ্ঠান পাতিছিল। এই সেৱা অনুষ্ঠান বুঢ়া-ডাঙৰীয়ালৈ ভাগ এটা আগবঢ়োৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয় আছিল। গৰু অসমৰ লোকজীৱনত কিমান আদৰ,সেই কথা নতুনকৈ কোৱাৰ কোনো প্ৰয়োজন নাই। ভাৰতবৰ্ষৰ বহুতো সমাজৰ দৰেই উজনিৰ কিছু কিছু অঞ্চলত খেতিয়কসকলে খেতিপথাৰত নমাৰ লগে লগে গৰু-ম'হৰ কুশল কামনা কৰি এটা ৰাজহুৱা অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰে। নাম-'ম'হৰ চাউল খোৱা'। উল্লেখযোগ্য যে এই 'ম'হৰ চাউল খোৱা' অনুষ্ঠানত গৰু-ম'হৰ ৰখীয়াসকলে আগস্থান পাই। অৰ্থাৎ খেতি কৰি থকাৰ সময়ছোৱাত গৰু-ম'হৰ যাতে কোনো অপায়-অমংগল নহয়,তাৰ কামনাৰে নিৰ্দিষ্ট দেৱতাসকলক বন্দনা কৰা হয়‌। ৰাজহুৱাকৈ আয়োজিত 'ম'হৰ চাউল খোৱা'অনুষ্ঠান। নৈপৰীয়া অঞ্চল বা নামঘৰৰ প্ৰাংগনত আয়োজন কৰা হয়। এই অনুষ্ঠানটোত ম'হৰ নামত 'চাউল'(অন্ন) আৰু গৰুৰ নামত'ভোগ'(পায়স) যথা ৰীতি-নীতি মাজেদি সম্পন্ন হয়। <ref>লোককৃষ্টিৰ সমীক্ষা, জিতু কুমাৰ লেখাৰু</ref> গৰুৱেই যিহেতু খেতিয়কৰ ৰাইজৰ সৰ্বেসৰ্বা। সেয়ে কাতি-আঘোণ মাহত প্ৰতি ঘৰে ঘৰে 'গৰু পিঠাগুড়ি খোৱা' নামৰ এটা 'গৰখীয়া সেৱা' অনুষ্ঠান সন্ধিয়াৰ ঠিক আগতেই অনুষ্ঠিত কৰে। এই অনুষ্ঠান মূলতঃ গৰখীয়াকেন্দিক যদিও অন‍্যান‍্য গঞা লোকৰ বাবেও আকৰ্ষণীয়। এই পিঠাগুড়ি খোৱা অনুষ্ঠানতে ন-মুঠিও দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰে। এই অনুষ্ঠানটো জৰিয়তে অসমীয়া লোকজীৱনত গৰু আৰু গৰখীয়াৰ প্ৰতি থকা শ্ৰদ্ধা আৰু ভক্তিৰ নিদৰ্শন প্ৰকট হৈ পৰিছে। উল্লেখ্য যে গৰখীয়া সেৱাৰ এই অনুষ্ঠানটোৰ এখন জীৱন্ত ছবি হোমেন বৰগোহাঞিয়ে তেখেতৰ বিখ্যাত গল্প'গৰখীয়া'যোগেদি ডিঙি ধৰিছে। গৰু বা গৰখীয়া দৰে ম'হ বা ম'হৰখীয়া সকলো স্থান লোকসমাজত উল্লেখনীয়। কোনো কোনো অঞ্চলত যাৰ যাৰ ঘৰত ম'হ থাকে,তেওঁলোকে আঘোণ মাহত 'ম'হৰ চাউল খোৱা' অনুষ্ঠান পাতে। পালক গৃহস্থই এই 'ম'হৰ চাউল খোৱা' অনুষ্ঠানৰ লগত সংযুক্তভাৱে ন খোৱা অনুষ্ঠান আয়োজন কৰে। 'গৰু পিঠাগুড়ি খোৱা'ত গৰখীয়াৰ দৰে এই অনুষ্ঠানটো ম'হৰখীয়াসকলে বিশেষ অগ্ৰাধিকাৰ পায়। গৰু পোৱালি জগিলে লোকজীৱনে ফেঁহু খিৰোৱাৰ নিয়ম আছে। ফেহুঁখিনি কুমলীয়া বাঁহৰ চুঙা কাটি চুঙা পিঠা আৰ্হিৰে সিজায়। ফেহুঁখিনি সিজিলে চুঙাবোৰ ফালি আগলি কলপাত এখিলাত থয় আৰু পিছত চকল চকলকৈ কাটি চালৰ খৰিকা মাৰিয়ে সী লৈ গৰু পোৱালিটোৰ লগতে গাইজনীৰো ডিঙি,কাণ,গা আদিত পিন্ধাই দিয়া হয়। এনে কৰিলে অপদেৱতা আদিৰপৰা পোৱালিটো আৰু গাইজনীৰ ৰহ্মা পৰে বুলি লোকসমাজে বিশ্বাস কৰে। ফেহুঁ ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ লগতে‌গৰখীয়াসকলকো ভাগ এটা যচা হয়। গৰু পোৱালিৰ নাভি নসৰা পৰ্যন্ত গাখিৰ খিৰোৱা নহয়‌। নাভি সৰিলে তিনি-চাৰিদিন গাখীৰ খিৰাই চুঙা বা টেকেলীত থৈ গাই আৰু পোৱালিৰ মংগল কামনা কৰি গৰখীয়া সমন্বিতে ভকতসকলক এদিন সন্ধিয়া ঘৰৰ চোতালত ভোক এমুঠি দিয়া হয়। <ref>লোককৃষ্টিৰ সমীক্ষা, জিতু কুমাৰ লেখাৰু</ref> অসমত'গৰখীয়া গীত'বুলিও একপ্ৰকাৰৰ গীত আছে। এই গীতবোৰ অঞ্চল ভেদে পৃথক পৃথক হোৱাটো পৰিলক্ষিত হয়। এই গীতবোৰ গৰখীয়াই নদীৰ চাপৰি,পথাৰ আদিত গৰু চৰাওতে দুখ-কষ্ট লাঘব হ'বৰ বাবে গাঢ়। গীতবোৰত গৰখীয়াৰ‌ মুক্ত মন,মুক্ত চিন্তা-ভাবনাৰ প্ৰকাশ পাই আহিছে। যেনে- গৰু‌ গ'ল গৰু গ'ল কলীয়া পানী পাৰ হয় নক'বি দেই বা তোক দিম ফুলপাহ'। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.voiceofassam.com/me-dam-me-phi.htm ভইচ অৱ আসাম ৱেবছাইতত মে-দাম-মে-ফি সম্পৰ্কে থকা বিতং তথ্য] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120712201037/http://www.voiceofassam.com/me-dam-me-phi.htm |date=2012-07-12 }} {{অসমীয়া লোক-সংস্কৃতি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ সংস্কৃতি|*]] qx5euhlx2w1vhvk5ynswml1tx6oljnx 652005 652002 2026-11-10T16:14:44Z দিম্পল দাস 5159 652005 wikitext text/x-wiki {{Wikify}} [[File:Khol Badan.jpg|thumb|অংকীয়া ভাওনাৰ সময়ত খোল বদন]] কোনো এটা জাতিৰ বৈশিষ্ট্যসূচক শিল্প-সাহিত্য, বিশ্বাস, সমাজনীতি, [[ধৰ্ম|ধৰ্মীয়]] ৰীতি-নীতি, কৃষি, কৰ্ম, [[শিক্ষা]], চৰ্চা, [[কলা]], ৰুচি আদিৰ সমাৱেশক একেলগে সংস্কৃতি বা কৃষ্টি বুলিব পাৰি। [[অসম]]ৰ সংস্কৃতি পৰম্পৰাগতভাৱে এক সংমিশ্ৰিত সংস্কৃতি,<ref name="স১"/> ইয়াৰ ইতিহাসৰ বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন ৰাজনৈতিক-অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাৰ ভিতৰত বিভিন্ন নৃগোষ্ঠী-সাংস্কৃতিক গোটৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া-কলাপেৰে বিকশিত হৈছে। বিভিন্ন ভাষা-ভাষী, জাতি-জনজাতিৰে গঠিত [[অসমীয়া]] সংস্কৃতিৰ পৰিসৰ অতি বিশাল।<ref name="স১"/> ==অসমীয়া সংস্কৃতিৰ বিভিন্ন প্ৰতীক== বিভিন্ন প্ৰতীক আৰু বস্তুৱে সংস্কৃতি এটাৰ পৰিচয় বহন কৰে। [[অসমীয়া]] সংস্কৃতিত প্ৰতীকৰ যথেষ্ট তাৎপৰ্য আছে। বিশ্বাস, আৱেগ, গৌৰৱ আৰু পৰিচয়ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিবলৈ বিভিন্ন প্ৰতীক ব্যৱহাৰ কৰা হয়। অসমত প্ৰতীকৰ ব্যৱহাৰ এক প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা যি আজিও জনসাধাৰণৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। [[তামোল-পাণ]], [[শৰাই]], [[গামোচা]], [[জাপি]] অসমীয়া সংস্কৃতিৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক।<ref name="স১"/> ===তামোল-পাণ=== {{Main|তামোল-পাণ}} [[File:Tamul Paan2.jpg|right|100px]] [[Image:তামোল-পাণ.jpg|right|100px|বঁটাত যতনাই দিয়া তামোল-পাণৰ সৈতে চূণ চাধা|link=Special:FilePath/তামোল_পাণ.jpg]] '''তামোল-পাণ'''ৰ ব্যৱহাৰ [[অসমীয়া]] সংস্কৃতিৰ এটা প্ৰধান অংগ<ref name="Assam General Knowledge">{{cite book|title=Assam General Knowledge|url=http://books.google.com/books?id=reuQbFK9Rz4C&pg=PA20|accessdate=21 November 2012|publisher=Bright Publications|isbn=978-81-7199-451-9|pages=20–}}</ref>। ইয়াৰ ব্যৱহাৰ অসমৰ ঘাইকৈ গাঁৱৰ বাসিন্দাসকলৰ বাবে এক অপৰিহাৰ্য আৰু এক সন্মানীয় বস্তু। তেওঁলোকে সাধাৰণতে ভোজনৰ পিছত তামোল-পাণ খাই মুখ শুদ্ধি কৰে। গুৰু-গোসাঁই, ভকত বৈষ্ণৱ, সন্মানীয়সকলক, বন্ধু-বান্ধৱ, মিতিৰ-কুটুমক প্ৰথমেই তামোল-পাণ আগবঢ়াই সন্মান কৰে। সকাম আদিতো তামোল-পাণ দি ঈশ্বৰক প্ৰাৰ্থনা জনায়। দোষী জনেও তামোল-পাণ আগবঢ়ায় ক্ষমা-ভিক্ষা মাগে। অসমৰ ঠাই বিশেষে ইয়াক গুৱা-পাণ বুলিও কোৱা হয়। ===শৰাই=== {{Main|শৰাই}} [[Image:শৰাই.jpg|right|100px]] '''শৰাই''' ({{lang-en|Xorai}}) [[অসমীয়া লোক সংস্কৃতি]]ৰ এক অনৱদ্য সম্পদ<ref name="Assam General Knowledge"/>। ই একাধাৰে সন্মানৰ প্ৰতীক, থাপনাৰ আসন, নৈৱেদ্য-পাত্ৰ আৰু উপহাৰ তথা গৃহ-সজ্জাৰ কলাত্মক সামগ্ৰী। পিতল আৰু কাঁহ উভয়েৰে শৰাই নিৰ্মাণ কৰিলেও পিতলৰ শৰাইৰ প্ৰচলন অধিক। [[ৰূপ]] নতুবা [[তাম|তামেৰে]] সজা শৰাইৰো প্ৰচলন দেখা যায়। ঢাকনি থকা আৰু নথকা দুই ধৰণৰ শৰাই পোৱা যায়। অসমত শৰাইৰ প্ৰচলন কেতিয়াৰপৰা হ'ল, সেই সম্পৰ্কে তথ্যৰ অভাৱ। বুৰঞ্জীসমূহত শৰাইৰ প্ৰথম উল্লেখ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] ৰজাৰ ক্ষেত্ৰত পোৱা যায়। ১৫২৩ চনৰ চুতীয়া ৰজা নীতিপালে আহোম ৰজা চুহুংমুঙৰ লগত সন্ধি কৰিবলৈ শৰাই(টাই‌ ভাষাত "ফুন" কোৱা‌ হয়) শৰাই উপহাৰ দিছিল। চুহুংমুঙ ৰজাই চুতীয়া ৰাজধানী শদিয়া দখল‌ কৰিও আন সামগ্ৰীৰ লগতে শৰাই লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি ১৫২৪ত চুতীয়া ৰাজধানী শদিয়া দখল কৰি চুহুংমুঙে "মাইহাং" শৰাই পোৱা উল্লেখ আছে। মধ্যযুগত সিংহাসনৰ সন্মুখত নৈৱেদ্য দিবলৈ আৰু সত্ৰাধিকাৰসকলক সেই বিষ্ণু নৈৱেদ্য আগবঢ়াই দিবলৈ সন্মানাৰ্থে শৰাইৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। অসমীয়া সমাজত বৰ্তমান সময়ত সামাজিক কৰ্মাদি যেনে পূজা-পাৰ্ৱন, সকাম, উৎসৱ আদিত নৈৱেদ্য বা প্ৰসাদ আদি সজাবৰ বাবে শৰাইৰ ব্যৱহাৰ বহুলভাৱে কৰা হয়। বাঁহ, বেত তথা কাঠেৰে সজা শৰাই উপহাৰ তথা গৃহ সজ্জাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। [[আহোম ৰাজত্ব]] কালত ৰজা, ডা-ডাঙৰীয়া আৰু গুৰুজনাক [[অসমীয়া]] লোকে শৰাই আগবঢ়াই সন্মান যাচিছিল। ব’হাগ বিহুৰ সময়ত হুঁচৰি গাবলৈ অহা ৰাইজক ফুলাম গামোচা এখনেৰে তামোল-পান সহ টকা এটি শৰাইত আগবঢ়োৱাটো পুণ্যৰ কাম হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ===গামোচা=== {{Main|গামোচা}} [[Image:gamosa.jpg|thumb|350px|<center>এখন পূৰ্ণাংগ ৰূপত গামোচা<center>]] '''গামোচা''' [[অসমীয়া]]ৰ সমাজ জীৱনৰ অতি আদৰৰ বস্ত্ৰ<ref name="Assam General Knowledge"/>। সাধাৰণতে গামোচা চাৰিওফালে ৰঙা সূতাৰে (সেউজীয়া ৰঙো থাকে) পাৰি দি বোৱা এখন বগা দীঘলীয়া কাপোৰ। কপাহী সূঁতাৰে বিশেষভাৱে গামোচা তৈয়াৰ কৰা হয় যদিও পাট আদি সূঁতাৰেও ইয়াক তৈয়াৰ কৰা হয়। অসমীয়া গামোচাখন শদিয়া অঞ্চলত সৃষ্টি হৈছিল।{{Cn}} সেইবাবে দেউৰীসকলে আজিও সেই পুৰণি ৰূপতে গামোচাখন ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে। শদিয়াৰ গামোচাৰ বিশয়ে বিহু নামত এনেদৰে উল্লেখ পোৱা‌ যায়। ''{{Quote|text="গাত লৈ ফুৰালে বতাহে ফালিব। <br /> মুঠিত লৈ ফুৰাহে ভাল। <br />এআগে বাছিলো সেউটি মালতী<br />এআগে বাছিলো ফুল। <br />এআগে বাছিলোঁ বাঘে ভালোকে। <br />বাটে মানুহ ধৰি খায়। <br />এআগে বাছিলোঁ চৰাই হালধীয়া<br />উৰি শদিয়ালৈ যায়। "}}'''''গামোচা''' [[অসমীয়া]]ৰ বাহিৰেও [[বঙালী]], বিহাৰী আৰু [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]] মানুহেও ব্যৱহাৰ কৰে, অৱশ্যে অসমীয়া গামোচাৰ লগত তেওঁলোকৰ গামোচাৰ বহুখিনি পাৰ্থক্য আছে আনহাতে অসমীয়া মানুহে গামোচাখনক এক সাংস্কৃতিক তথা সন্মানৰ প্ৰতীক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে কিন্তু আন ঠাইত ইয়াক অকল নিত্য ব্যৱহাৰ্য্য সামগ্ৰী হিচাপেই ব্যৱহাৰ হোৱা দেখা যায়। নামনি অসমত গামোচাক "গাম্‍চা", "মুক্‍চা" বা "দুহেইটা" আদি নামেৰে জনা যায়। কে। কপাহী, পাট আদি সূঁতাৰে ইয়াক তৈয়াৰ কৰা হয়। ===জাপি=== {{Main|জাপি}} [[Image:জাপি.jpg|right|200px]] '''জাপি''', [[অসমীয়া]] সমাজ জীৱনৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ। ই অসমৰ লোককলাৰ এক নিদৰ্শন। [[বিহু]] উৎসৱৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিভিন্ন কাৰ্য্যসূচীত জাপিৰ ব্যৱহাৰ আজিও প্ৰচলিত। বহু পুৰণি কালৰেপৰা অসমত জাপি ব্যৱহৃত হৈ আহিছে। মূলতঃ আগৰ দিনত ৰ'দ বৰষুণ আদিৰপৰা ৰক্ষা পৰিবলৈকে জাপি ব্যৱহৃত হৈছিল। জাপি কেইবাপ্ৰকাৰৰো আছে, তাৰে ভিতৰত কিছুমান হ'ল বৰ জাপি, গৰখীয়া জাপি, পানী জাপি, বনুৱা জাপি, হালোৱা জাপি, সৰুদৈয়া জাপি ইত্যাদি।<ref name="জা১">{{cite web | url=https://blog.mygov.in/অসমীয়া-জাতীয়-জীৱনৰ-এক-অন্/ | title=অসমীয়া জাতীয় জীৱনৰ এক অন্যতম প্ৰতীক – জাপি | accessdate=8 November 2026}}</ref> ইয়াৰে কিছুমান উকা আৰু কিছুমান ফুলাম। উকা বৰজাপিবোৰ সাধাৰণতে ৰ'দ বৰষুণৰপৰা ৰক্ষা পাবলৈ কৃষক বনুৱাসকলে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="জা১"/> আনহাতে ফুলাম জাপিবোৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল সম্ভ্ৰান্ত ঘৰৰ মানুহে।<ref name="জা১"/> পুৰণি বিহু গীতত জাপি শব্দটোৰ প্ৰয়োগ ঘটিছিল বহুলভাৱে। আগৰ দিনত বিভিন্ন উৎসৱ-পাৰ্বণতো সম্ভ্ৰান্ত ঘৰৰ মানুহে আৰু সত্ৰাধিকাৰসকলে বৰজাপি ব্যৱহাৰ কৰিছিল। নাম-প্ৰসংগ আদিত খুঁটা এটা পুতি তাত ফুলাম বৰজাপি এটা থৈ তাৰ তলত মাহ-প্ৰসাদ এক নিয়ম আছিল। জাপি অসমত কামৰূপ ৰাজ্যৰ দিনৰপৰা সন্মানীয় সম্পদ হিচাপে ব্যৱহাৰ হৈ আহিছে। হিউৱেন চাঙক ৰজা ভাস্কৰ বৰ্মনে হালিলি নামৰ জাপি এটা উপহাৰ দিছিল। ইয়াৰ পাছত জাপিৰ উল্লেখ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] ৰজাৰ ক্ষেত্ৰত পোৱা যায়। ১৫২৩ চনৰ চুতীয়া ৰজা নীতিপালে আহোম ৰজা চুহুংমুঙৰ লগত সন্ধি কৰিবলৈ ৰূপৰ জাপি উপহাৰ দিছিল। ইয়াৰ পাছত চুহুংমুঙ ৰজাই চুতীয়া ৰাজধানী শদিয়া দখল‌ কৰি বহুতো জাপি লাভ কৰিছিল। আহোম ৰাজত্ব কালতো জাপিৰ ব্যাপক প্ৰচলন আছিল। চুতীয়া ৰজাৰ দিনত জাপি নিৰ্মাণ কৰিবলৈ জাপিসজিয়া বুলি এটা খেল ৰাখিছিল যিটো খেলৰ লোকে পাছলৈ আহোম ৰজাসকলৰ কাৰণেও জাপি নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>http://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf Dutta,Sristidhar,''Mataks and their Kingdom'', 1985, p.30</ref> বিষয়ববীয়াৰ পদৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জাপিৰ প্ৰচলন আছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, বুঢ়াগোহাঁই, বৰগোহাঁই, বৰপাত্ৰগোহাঁই আদি বিষয়াসকলে সোণৰ চুলাৰে নিৰ্মিত পানী জাপি আৰু টুপী জাপি ব্যৱহাৰ কৰিছিল। বৰফুকনসকলে পিন্ধিব পাৰিছিল ৰূপৰ চোলাৰে নিৰ্মিত পানী আৰু টুপি জাপি। পাছলৈ অসমীয়া সমাজত ছাতিৰ প্ৰচলন ঘটাত জাপিৰ ব্যৱহাৰ কমি গ'ল। অৱশ্যে এতিয়াও গাওঁ অঞ্চলত কৃষকসকলৰ মাজত বৰজাপিৰ প্ৰচলন দেখা যায়। পুৰণি কালত বিহু নৃত্যত জাপিৰ প্ৰচলন নাছিল, ই আছিল মাত্ৰ ৰ'দ বৰষুণৰপৰা আত্মৰক্ষাৰ এক উপায়। আজিকালি প্ৰায়ে বিহুত সৰু সৰু জাপি লৈ নাচনীয়ে বিহু নৃত্য কৰা দেখা যায়। এইবিধেই হ'ল সৰুদৈয়া জাপি। বিহুত জাপিৰ প্ৰচলন নতুন। আধুনিক কালত কৰ্মক্ষেত্ৰত জাপিৰ প্ৰচলন প্ৰায়েই নাই। কিন্তু ইয়াক গৃহসজ্জাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। নামনি অসমত জাপিক 'ঝাপি' বুলিও কোৱা হয়। ২০১৭ চনত ভাৰতীয় ডাক বিভাগে ভাৰতীয় মানুহে মূৰত পৰিধান কৰা ১৬টা টুপিৰ<ref>https://stampdigest.in/2018/03/14/japi-cap-stamps-on-headgears-of-india-2017/</ref> ডাকটিকট প্ৰচলন কৰিছিল য’ত অসমৰ জাপিয়েও স্থান পাইছিল। ==অসমীয়া সংস্কৃতিৰ উৎসৱ-অনুষ্ঠান== ===বিহু=== {{Main|বিহু}} [[চিত্ৰ:Bihubihu.jpg|thumb|right|300px|<center>বিহু নাচ<center>]] বিহু [[অসম]]ৰ জাতীয় [[উৎসৱ]], [[অসমীয়া]] লোকসকলে পালন কৰা তিনিটা লোক উৎসৱৰ সমষ্টি। অসমৰ লগতে অসমৰ কোনো কোনো দাঁতি-কাষৰীয়া ৰাজ্যতো কোনো জাতি-জনজাতিৰ লোকে বিহু বা ইয়াৰ সমাৰ্থক উৎসৱ পালন কৰা দেখা যায়। বিহুৰ এক বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ'ল ই [[জাতি]], [[ধৰ্ম]], বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সকলো লোকে একেলগে উদ্‌যাপন কৰিব পৰা এক উৎসৱ। বিহু মূলতঃ এক [[কৃষি]] ভিত্তিক উৎসৱ। "কৃষি উৎসৱ ঘাইকৈ তিনিটা- খেতিৰ আৰম্ভণিৰ বেলিকা, খেতিৰ বাঢ়নী বতৰত আৰু খেতি চপোৱাৰ ‍শেষত"<ref>অসমৰ সংস্কৃতি- ড॰ লীলা গগৈ</ref>। # [[ব’হাগ বিহু]] বা ৰঙালী বিহু : '''ব’হাগ বিহু''' বা '''ৰঙালী বিহু''' বসন্তৰ আগমনত উদ্‌যাপন কৰা [[অসম]]ৰ মূল [[বিহু]] [[উৎসৱ]]। বসন্তৰ আগমনীত যেতিয়া প্ৰকৃতি নতুন ৰূপৰে জিলিকি উঠে, তেতিয়া চহা ৰাইজ জীৱন উপভোগ কৰিবলে আগবাঢ়ি আহে। ৰঙালী বিহু যৌৱনৰ উৎসৱ। ডেকা-গাভৰুৱে ৰাতি বিহু পাতে, বিহুৰ মাজতে নিজৰ জীৱন-সংগী বিচাৰি উলিয়ায়। [[কৃষি]] সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণিৰেপৰা এনেধৰণৰ উৎসৱ চলি আহিছে। যৌৱনৰ লগত খেতি মাটিৰ উৰ্বৰতাৰ সম্বন্ধ আছে বুলি মানুহে বিশ্বাস কৰে। সেয়ে খেতি আৰম্ভ কৰাৰ আগে আগে পালন কৰা ৰঙালী বিহুৰ কৃষিৰ লগত ওতপ্ৰোত সম্বন্ধ আছে।<ref>অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা- সম্পাদনা-ড॰ নাৰায়ণ দাস, ড॰ পৰমানন্দ ৰাজবংশী- পৃষ্ঠা- ২৪০,২৪১,২৪২</ref> # [[কাতি বিহু]] বা কঙালী বিহু : আহিন আৰু কাতিৰ সংক্ৰান্তিৰদিনা [[কাতি বিহু]]। এইসময়ত মানুহৰ আহু ধান শেষ হয়, শালি ধানো চপাবৰ নহয়। সেইবাবে তেতিয়া মানুহৰ খোৱাত টান পৰে। গতিকে এই বিহুক [[কঙালী বিহু]] বোলে। এই বিহুক ঘৰে ঘৰে তুলসীৰ পুলি ৰুই গধূলি তাৰ গুৰিত চাকি জ্বলাই নাম গায়, ঘৰৰ চোতালৰ চাৰিওফালে আৰু খেতিপথাৰত চাকি জ্বলায়। # [[মাঘ বিহু]] বা ভোগালী বিহু : পুহ-মাঘৰ সংক্ৰান্তিৰদিনা '''ভোগালী বিহু''' বা '''মাঘ বিহু''' হয়। এই বিহু তিনিদিন পালন কৰা হয়। পুহত শালি ধান, মাহ, তিল, মগু, আদি শষ্য চপাই মানুহে ভঁৰাল ভৰায়। এই সময়ত ধনী-দুখীয়া সকলোৰে ঘৰত দুমুঠি ধান-চাউল খাবলৈ থাকে। সেই বাবে এই বিহুত খোৱা-বোৱাৰ ওপৰত বেছি গুৰুত্ব দিয়া হয়। এই বিহুত সান্দহ, চিৰা, নানা তৰহৰ পিঠা, লাডু, আখৈ, আদি মানুহৰ ঘৰে ঘৰে উপচি পৰে। [[মাঘ বিহু]]ৰ মূল আকৰ্ষণ হ'ল মেজি পোৰা। গাঁৱৰ ডেকাসকলে নৰা-কাটি পুহতে মেজি প্ৰস্তুত কৰে। উৰুকাৰদিনা তেওঁলোকে লগ লাগি ভোজ-ভাত খাই গীত গাই উজাগৰে থাকে। ৰাতি পুওৱাৰ লগে লগে গা-পা ধুই মেজিত জুই লগাই দিয়ে। জুই জ্বলি উঠিলে মন্ত্ৰ মাতি মাহ, মগু, পিঠা, চাউল, ঘিউ আদি দি অগ্নিক সেৱা কৰে। মেজি পোৰাৰ শেষত তাৰ ছাইৰে সকলোৱে ফোঁট লয়। অৱশ্যে নৰাৰ সুবিধা নথকা ঠাইত কাঠ-বাঁহ আদিৰেই মেজি বনায়। এই বিহুৰ মেজি পোৰা অগ্নি পূজাৰেই নামান্তৰ বুলিব পাৰি। ===মে-ডাম-মে-ফী=== {{Main|মে-ডাম-মে-ফী}} '''মে-ডাম-মে-ফী''' ({{lang-en|Me-Dam-Me-Phi}}) হ'ল টাই-আহোমসকলৰ এক ধৰ্মীয় সামাজিক উৎসৱ। এই উৎসৱ [[আহোম]]সকলে উদ্‌যাপন কৰা পিতৃ পুৰুষৰ পূজা। এই [[পূজা]]ৰ জৰিয়তে উপৰি-পুৰুষৰ সৈতে অশাৰীৰিক যোগ-সূত্ৰ স্থাপন কৰি নিজৰ আৰু সমাজৰ তথা দেশৰ মংগলৰ বাবে প’মিং বা আশীৰ্বাদ বিচৰা হয়। মে-ডাম-মে-ফিৰ অৰ্থ হ'ল '''মে''' মানে প্ৰাৰ্থনা, উপাসনা বা পূজা কৰা, '''ডাম''' মানে পূৰ্বপুৰুষ বা মৃতক আৰু '''ফী''' মানে হ'ল দেও বা দেৱতা। অন্যান্য পূজাৰ দৰে মে-ডাম-মে-ফী পালনৰ বাবেও এখন পূজাবিধি আছে যাক [[আহোম ভাষা]] বা টাই ভাষাত ''খেক্-লাই'' বুলি জনা যায়। প্ৰচলিত বিশ্বাস অনুসৰি এই পূজাবিধিখন অসমলৈ আনিছিল [[চাওলুং চ্যুকাফা]]ৰ লগত অহা [[বুৰঞ্জী]] লিখক ম-মুন্-ম-মাই দেওধায়ে। বৰ্তমান সময়ত প্ৰতিবছৰে [[জানুৱাৰী]] মাহৰ ৩১ তাৰিখে পালন কৰা এই পূজাৰ বাবে সমূহীয়াকৈ ৰাইজ গোট খাই এখন আঠচুকীয়া অস্থায়ী হ-ফী ([[মন্দিৰ]]) সাজে আৰু ইয়াত আঠখন মেহেঙা ([[শৰাই]]) পাতি তেওঁলোকৰ আদি পিতা [[লেংডন]] দেৱতা প্ৰমুখ্যে আঠজন ‘ফী’ক উপাসনা কৰে। এই পূজাত ফু-ৰা-তা-ৰা-আ-নং অথবা নিৰাকাৰ [[ভগৱান]]ক প্ৰাৰ্থনা জনোৱাৰ উপৰি ঙি ডাম খাম্ অংকিত পতাকা উত্তোলন কৰি সমূহীয়াভাৱে ভোজ দিয়া হয়। এই পূজা অসমত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে আয়োজন কৰা হৈছিল [[তিপাম]]ৰ [[বুঢ়াডাঙৰীয়া]]ৰ থানত। ৰাজহুৱাভাৱে আয়োজিত এই মে-ডাম-মে-ফিৰ উপৰি আহোমসকলে ঘৰুৱাভাৱে এই [[পূজা]] আয়োজন কৰে। ঘৰুৱাভাৱে আয়োজিত এই পূজাৰ স্থান ৰান্ধনিঘৰৰ দাম খুঁটাৰ কাষত বাছনি কৰা হয় আৰু পাঁচখন [[মাইহাং]] আগবঢ়াই পূৰ্বপুৰুষক উপাসনা কৰা হয়।<ref>{{cite book| last = ড॰ পৰমানন্দ ৰাজবংশী | first = ড॰ নাৰায়ণ দাস| title =অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা | publisher = | year =| location = গুৱাহাটী | isbn =}}</ref> ===আলি আঃয়ে লৃগাং=== {{Main|আলি আঃয়ে লৃগাং}} [[Image:Ali-Ai-ligang.jpg|thumb|right|300px|<center>আলি আঃয়ে লৃগাং উপলক্ষ্যে কৰা পূজাৰ দৃশ্য<center>]] [[অসম]]ৰ [[মিচিং]] জনজাতিসকলৰ উৎসৱ আলি-আই-লৃগাং<ref>মিচিংসকলৰ জাতীয় উত্সৱ আলি আঃয়ে লৃগাং, লেখক - অমিয় কুমাৰ চিৰাং, সাদিন, ২৪ ফেব্ৰুৱাৰী, ২০১২ </ref> এটা কৃষি বিষয়ক [[উৎসৱ]]। প্ৰতি বছৰে ফাগুন মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰটোত এই উৎসৱ পালন কৰা হয়। এই উৎসৱক শস্য বা কঠীয়া সিঁচাৰ আৰম্ভণি উৎসৱ বুলিও কোৱা হয়। প্ৰথম অৱস্থাত ফাগুন, চ'ত বা ব'হাগ মাহৰ কোনো এটা দিনত এই উৎসৱ পালন কৰিছিল যদিও ১৯৫৫ চনৰপৰা ফাগুন মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰত ইয়াক পালন কৰি আহিছে।<ref>[http://www.dainikjanambhumi.co.in/editorial.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120404093522/http://dainikjanambhumi.co.in/editorial.htm|date=2012-04-04}} আলি-আয়ে-লৃগাং, বিজু বৰি, দৈনিক জনমভূমি, সংগ্ৰহৰ সময়- ১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২</ref> মিচিং ভাষাত "আলি" মানে শস্যৰ বীজ, "আঃয়ে" মানে ফল আৰু "লৃগাং" মানে সিঁচা বুজায়। সাধাৰণতে এই উৎসৱত মিচিংসকলে শস্য সিঁচাৰ লগতে ডেকা-গাভৰু, বুঢ়া-বুঢ়ী সকলোৱে সমূহীয়া ভোজ-ভাত খাই নানান নৃত্য-গীত কৰে। ===চমাংকান=== {{Main|চমাংকান}} অসমৰ কাৰবি আংলং, ডিমা হাছাও, উত্তৰ-কাছাৰ, নগাওঁ, শিৱসাগৰ, কামৰূপ আৰু শোণিতপুৰ জিলাত বসবাস কৰা কাৰবি জনগোষ্ঠীৰ মৃতকৰ সৎকাৰৰ লগত সম্পৰ্কিত অনুষ্ঠানটোৱেই হল চমাংকান। কাৰবিসকলৰ বাদে অসম তথা ভাৰতবৰ্ষৰ আন কেনো জনগোষ্ঠীৰ মাজত মৃতকৰ সৎকাৰ অনুষ্ঠানটো ইমান বেছি বহল আৰু আড়ম্বৰপূৰ্ণভাৱে অনুষ্ঠিত কৰা দেখা নাযায়। চমাংকান শব্দটোৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হল খাচী নৃত্য। কাৰবি ভাষাত চমাংৰ অৰ্থ খাচী আৰু কান মানে নৃত্য। কিন্তু উল্লেখযোগ্য কথা হল চমাংকান নামৰ কোনো নৃত্যৰ প্ৰচলন খাচীসকলৰ মাজত দেখা পোৱা নাযায়া। চমাংকান শব্দটোৰ বুৎপত্তি বিষয়ক বিভিন্ন ব্যাখ্যা কাৰবিসকলৰ মাজত পোৱা যায়। এটা ব্যাখ্যা অনুযায়ী কাৰবি ভাষাত চমাং মানে যম বা খাছি আৰু কান বা কেনান মানে উৎসৱ বা নাচ। সেই অৰ্থত যম বা মৃতলোকৰ উৎসৱ অথবা খাছীসকলৰ মাজত প্ৰচলিত নৃত্য-গীত এই অৰ্থহে চমাংকানৰ সৈতে খাপ খায়। কাৰিবসকলৰ চমাংকান উৎসৱত ডেকা-গাভৰুৱে নচা নিমছ’কেৰুং নাচৰ সৈতে খাছীসকলৰ নংক্ৰেম নাচ আৰু এই চমাংকান উৎসৱতে ঢাল-তৰোৱাল লৈ নচা চমছিনাং ৰণ নৃত্যৰ সৈতে খাছীসকলৰ আন এটা ৰণনৃত্য পাছতিয়েচ বা মাছতিয়েচৰ বিশেষ মিল আছে (B.N. Bordoloi: Chamangkan, the death ceremony performed by the Karbis. 1982 & Hamlet Bareh: The History and Culture of the Khasi People, 1967)। কাৰবিসকলৰ মাজত প্ৰচলিত এক কিংবদন্তি মতে কাৰবি প্ৰখ্যাত যোদ্ধা আৰু সমাজ সংস্কাৰক থিৰেংৱাংৰেঙৰ লগত থকা যমৰাজৰ মিতিৰ সম্পৰ্কৰ (তেওঁলোকৰ বিশ্বাস মতে থিৰেংৱাংৰেঙে যমৰজাৰ জীয়েকক বিয়া কৰাইছিল) সুবাদতে তেওঁ যমৰজাই পালন কৰা নৃত্য উপভোগ কৰাৰ সুবিধা পাইছিল। আৰু তাৰপৰাই চমাংকান শব্দটোৰ অৰ্থ বিশ্লেষণত চম শব্দৰ অৰ্থ যম আৰু কানৰ অৰ্থ নৃত্য-গীত বুলি কব খোজে বিভিন্নজনে। থিৰেংৱাৰেঙৰ প্ৰচলিত কিংবদন্তিটো আকৌ আন এচামৰ মতে অন্য ধৰণৰ। তেওঁলোকৰ মতে এই থিৰেংৱাৰেঙে মানুহৰ আত্মাই যমপুৰীত ভোগা দুৰ্ভোগ দেখি ইয়াক লাঘৱ কৰাৰ উদ্দেশ্যে মৃত্যুৰ অধিপতিগৰাকীক সন্তুষ্ট কৰাৰ বাবে উৎসৱৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। আৰু এই চম-আৰং-আকান অৰ্থাৎ যমপুৰীৰ উৎসৱৰপৰাই সময়ত চমাংকান হিচাপে ই পৰিচিতি লাভ কৰিছিল। কাৰবিসকলৰ মাজত প্ৰচলিত অন্য এটা জনশ্ৰুতি মতে চুমুং চামাৰ ফৈদৰ কাৰ্বি চিকাৰী এজনে কুকুৰ মেলি দি চিকাৰত এদিনাখন গুঁই এটা পালে আৰু তাক মাৰিব খোজোঁতে সি মৃতলোকৰপৰা অহা কথাটো জনাই প্ৰাণ ৰক্ষাৰ বাবে কাকূতি-মিনতি কৰিলে। তাৰ বিনিময়ত সি চিকাৰীজনক যমৰাজ্য দেখুৱাৰ দায়িত্ব ল’লে। সেই মতে চিকাৰীজনে যমৰাজ্যলৈ গৈ উভতি আহি মৃতকৰ উদ্ধাৰৰ বাবে চমাংকান শ্ৰাদ্ধ-বিধিৰ প্ৰচলন কৰিলে। অন্য এক বিশ্বাস মতে – কাৰিবসকলৰ মৃতকৰ উৎসবলৈ ওচৰৰ কাৰবি গাঁৱৰ লোকক নিমন্ত্ৰণ কৰাৰপৰাও চমাংকান নামটোৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কিত। ওচৰৰ গাঁৱৰপৰা অহা নিমন্ত্ৰিত এনে দলক কাৰবি ভাষাত চমফাং বোলে। এই বেলেগ বেলেগ দলৰ সমূহীয়া নৃত্য-অনুষ্ঠানক আকৌ চমফাংকান বোলে। কালক্ৰমত এই চমফাংকানৰ ফ লোপ পাই চমাংকান হল বুলি বহুতে ধাৰণা কৰে। কাৰবিসকৰ মৃতকৰ শ্ৰাদ্ধ অনুষ্ঠান চমাংকান মূলতঃ ব্যক্তিকেন্দ্ৰিক অনুষ্ঠান হ’লেও বৰ্তমান ই উৎসৱৰ ৰূপ পৰিগ্ৰহ কৰিছে। কাৰবি জনজীৱনক প্ৰতিফলিত কৰা এক বহুৰঙী সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান হৈ পৰিছে। চমাংকানৰ পটভূমিতে কাৰবি কলা-সংস্কৃতিৰ আটাইবোৰ উপাদানৰ সমন্বয় ঘটি উৎসৱৰ মৰ্যাদা প্ৰাপ্ত হৈ উঠিছে। কাৰবি সংস্কৃতিৰ উপাদানবোৰ যেন চমাংকানৰ সৈতে সংপিক্ত হৈ এক সাংস্কৃতিক সমন্বয়ৰহে সৃষ্টি সম্ভৱ হৈ উঠিছে। চমাংকানৰ মুখ্য লোক হল উচেপী আৰু দুইহুদি। উচেপীগৰাকী বৃদ্ধ বা বয়সস্থা মহিলা হয়। তেওঁৰ প্ৰধান কাম হল মৃতকৰ উদ্দেশ্যে ভাত ৰন্ধা আৰু মৃতকৰ তথা মৃতকৰ পৰিয়ালৰ গুণানুকীৰ্তন কৰি উচুপি উচুপি কন্দা। মৃতকৰ উদ্দেশ্যে ৰন্ধা ভাত তেৱেঁই উছৰ্গা কৰে। আনহাতে দুইহুদি হল ঢোলবাদক। সাধাৰণতে চমাংকানত দুজন দুইহুদি থাকে। এজন মুখ্য আৰু আনজন পালি। তেওঁলোকেও এই উৎসৱৰ আৰম্ভণিৰেপৰা শেষলৈকে বিভিন্ন কাৰ্যসূচীত খাপ খোৱাকৈ ঢোল বজায়। চমাংকান উৎসৱত মাতৃপক্ষৰ লোকসকলে প্ৰধান ভূমিকা লয়। কাৰবি লোকবিশ্বাসত মানুহ আৰু আত্মা একে নহয়। দেহটো জুইত দহন কৰি পেলালেও আত্মাৰ দহন নহয়, আত্মা যম ৰাজ্যলৈ গুচি যায়। কিন্তু মাজবাটতে কোনো টঙিঘৰত আশ্ৰয় লয়, শেষত পৰিয়ালৰ মানুহে চমাংকান বা দহাৰ কাম সম্পন্ন কৰিলেহে আত্মা স্বৰ্গলৈ গৈ থিতাপি লয়। আৰু কিছুদিনৰ পাছত পুনৰ নিজৰ পৰিয়ালতে পুনৰ্জন্ম লয়। ===পঃৰাগ=== {{Main|পঃৰাগ}} [[অসম]]ৰ [[মিচিং]] জনগোষ্ঠীৰ অন্যতম কৃষিভিত্তিক উৎসৱ পঃৰাগ।<ref name="প১">{{cite web | url=https://newsonair.gov.in/as/missing-bihu/ | accessdate=8 November 2026}}</ref> এই উৎসৱ ৫ দিন জুৰি উদ‍যাপন কৰা হয়। সাধাৰণতে খেতি চপোৱাৰ পিচত এই উৎসৱ পতা হয়।<ref name="ab">{{cite web|url=http://www.india9.com/i9show/Porag-65101.htm|title=Porag|date=(June 15, 2005)|publisher=India9|accessdate=31 December 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110606070802/http://www.india9.com/i9show/Porag-65101.htm|archivedate=6 June 2011|deadurl=yes}}</ref> সৃষ্টিকৰ্তা, মাতৃ পৃথিৱী তথা পূৰ্বপুৰুষসকলক তুষ্ট কৰিবৰ উদ্দেশ্য এই উৎসৱ পালন কৰা হয়। এই উৎসৱ গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুসকলৰ নেতৃত্বত অনুষ্ঠিত হয় কাৰণে ৰং-আনন্দৰ মাজেদি পতা হয়। এই উত্‍সৱৰ আন এটা নাম হৈছে '''নৰাছিগা বিহু'''। ধান কাটি চপোৱাৰ অন্তত, অৰ্থাৎ, ধানৰ নৰা ছিগাৰ সময়ত অনুষ্ঠিত হোৱা বাবেই এই উৎসৱৰ নাম নৰাছিগা বিহু।<ref name="skb"> অসম অভিধান, [[শান্তনু কৌশিক বৰুৱা]], বনলতা, ২০০১, পৃষ্ঠা-১২৫ (১)</ref> ===বৈচাগু=== {{Main|বৈচাগু}} [[File:Boro bwisagu dance.jpg|250px|right|thumb|বৈশাগু উপলক্ষে পৰম্পৰাগত পোচাকত নৃত্যৰতা বড়ো গাভৰু]] বৈচাগু [[অসম]]ৰ [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ এটা জনপ্ৰিয় ঋতুকালীন উৎসৱ। ইয়াৰে ‘বৈচা’ শব্দই নতুন বছৰ আৰু ‘আগে’ বা ‘আগু’ শব্দই আৰম্ভণি বুজায় অৰ্থাৎ বৈচাগু মানে হ’ল নৱবৰ্ষৰ আৰম্ভণি। এই উৎসৱ [[চ’ত]] মাহৰ শেষৰদিনাৰপৰা [[বহাগ]] মাহৰ ষষ্ঠদিনালৈ (এপ্ৰিল মাহৰ মাজভাগত) সাতদিন জুৰি চলে।<ref>{{cite web |title=Baishagu Festival |url=http://www.assaminfo.com/festivals/63/baishagu-festival.htm |website=Assam Info |publisher=Assam Info |accessdate=23 July 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=Bwisagu Festival of Bodo People |url=https://allaboutassam.in/2018/12/bwisagu-festival/ |website=All About Assam |accessdate=23 July 2020 |archivedate=15 April 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190415022053/https://allaboutassam.in/2018/12/bwisagu-festival/ |deadurl=yes }}</ref> [[বহাগ বিহু]]ৰ সৈতে বৈচাগুৰ অবিচ্ছেদ্য সম্পৰ্ক আছে।<ref name="nenow">{{cite web | url=https://nenow.in/north-east-news/assam/bodoland-celebrates-spring-festival-traditional-geity.html | title=Bodoland celebrates spring festival with traditional gaiety | publisher=Northeast Now | accessdate=3 December 2020}}</ref> ===ফাৰকান্তি=== {{Main|ফাৰকান্তি}} ফাৰকান্তি হৈছে [[অসম]]ত বসবাস কৰা অন্যতম প্ৰধান জনজাতি [[ৰাভা]]সকলৰ মৃতকৰ শ্ৰাদ্ধ অনুষ্ঠান।<ref name="ফ১">{{cite web | url=https://www.oitihyabarta.com/ritiniti_details/9 | title=ৰাভা জনগোষ্ঠীৰ ফাৰকান্তি উৎসৱঃ এক আলোচনা | accessdate=8 November 2026}}</ref> ৰংদানী আৰু মায়তৰী ৰাভাসকলৰ মাজতহে এই ফাৰকান্তি উৎসৱৰ প্ৰচলন আছে। ৰাভাসকলৰ ফাৰকান্তি শ্ৰাদ্ধানুষ্ঠানত ইনাই-বিনাই বিলাপ কৰি একধৰণৰ শোকগীত পৰিৱেশন কৰে, তাক ফাৰকান্তি গীত বোলে। মৃতকৰ শ্ৰাদ্ধকৃত্যৰ নামেই ফাৰকান্তি।<ref name="ফ১"/> ==অসমীয়া সংগীত== {{Main|অসমৰ সংগীত}} [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ প্ৰদেশ অসমৰ সংগীতসমূহ হ'ল মূলতঃ থলুৱা লোকসংগীত আৰু ভক্তিমূলক গীত। অসমৰ সংগীতসমূহক ইয়াৰ স্বকীয় বৈশিষ্ট্যৰ বাবে ভাৰতৰ বাকী অংশৰ সংগীতসমূহৰ পৰা পৃথক কৰি চিনিব পাৰি। এই সংগীতসমূহত দাঁতি-কাষৰীয়া পাহাৰীয়া ৰাজ্য আৰু চুবুৰীয়া দেশ [[ম্যানমাৰ]], [[থাইলেণ্ড]] আৰু [[চীন]] আদি দেশৰো প্ৰভাৱ দেখা যায়। [[File:Tuloni Biya Naam Sung by Two lady.webm|thumb|এগৰাকী অসমীয়া ছোৱালীৰ বয়সৰ আগমনৰ অনুষ্ঠান [[তোলনি বিয়া]]ৰ সময়ত গোৱা এটি বিয়া নাম (লোকগীত)।]] অসম কেইবাটাও থলুৱা গোট আৰু বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ মিলনভূমি হোৱা হেতুকে, ই লোকসংগীতৰ ক্ষেত্ৰত চহকী।<ref name="স১">{{cite web | url=https://assam.gov.in/as/about-us/391 | title=অসমৰ সংস্কৃতি | accessdate=8 November 2026}}</ref> প্ৰত্যেক ধৰণৰ লোকসংগীততে প্ৰায়েই অন্যান্য এক বা ততোধিক সংগীতৰ প্ৰভাৱ দেখা যায়। বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ লোকসংগীতসমূহ হ'ল- {{Div col }} * [[কামৰূপী লোকগীত]]<ref name="A1">{{cite web | url=http://www.mapsofindia.com/assam/society/regional-folk-music.html | title=Assam Regional Folk Music | accessdate=8 November 2026 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20110628233826/http://www.mapsofindia.com/assam/society/regional-folk-music.html | archivedate=28 June 2011 | deadurl=unfit}}</ref><ref>Bīrendranātha Datta (1999), ''Folkloric Foragings in India's North-East'', p.31. p.p.240</ref> * [[গোৱালপৰীয়া লোকগীত]]<ref name="A1"/> * [[ওজাপালি]]<ref name="A1"/> * [[ঝুমুৰ]] * [[বৰগীত]] * [[ঐনিতম]] * [[বিহুগীত]] * [[হুঁচৰি]]<ref>{{cite web|url=http://www.geocities.com/bipuljyoti/music/huchori.html|title=Huchori|last=Saikia|first=Bipuljyoti|website=GeoCities|publisher=Yahoo!|archive-url=https://web.archive.org/web/20080115181314/http://www.geocities.com/bipuljyoti/music/huchori.html|archive-date=15 January 2008|url-status=dead|access-date=7 August 2026|archivedate=15 January 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080115181314/http://www.geocities.com/bipuljyoti/music/huchori.html|deadurl=unfit}}</ref> * [[বনগীত]] * [[বিয়ানাম]] * [[ভেকুলী বিয়াৰ নাম]] * [[নিচুকনি গীত]] * [[মহোহো গীত]] * [[জিকিৰ]] * [[টোকাৰি গীত]] * [[বৰফুকনৰ গীত]] * [[নাগাৰা নাম]] * [[আইনাম]] * [[দিহানাম]] * [[হাইদাং গীত]] * [[জন্মাষ্টমী নাম]] * [[লক্ষ্মীপূজাৰ নাম]] {{Div col end}} ==অসমীয়া সংস্কৃতিৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পাৰ== {{Main|অসমৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পাৰ}} [[Image:সাজ-পাৰ.jpg|right|200px]] সাজ-পাৰে যিদৰে এজন ব্যক্তিৰ ব্যক্তিত্বৰ পৰিচয় দিয়ে, ঠিক একেদৰে পৰম্পৰাগত সাজপাৰযোৰে জাতিটোৰ পৰিচয় বহন কৰে। অতিজৰে পৰা অসমীয়া মানুহে ঘৰতে এৰী-পলু পুহি তাৰ পৰা সূতা উলিয়াই নিজেই তাঁতৰ পাতত বহি পৰিয়ালৰ সকলোলৈকে প্ৰয়োজনীয় সাজযোৰ তৈয়াৰ কৰি আহিছে।<ref name="স২">{{cite web | url=https://www.asomiyapratidin.in/homepage/traditional-assamese-attire | title=Traditional Assamese Attire: অসমৰ জনগোষ্ঠীয় সাজ-পাৰ | accessdate=8 November 2026}}</ref> মহিলাৰ [[চাদৰ]]-[[মেখেলা]], [[ৰিহা]] আৰু পুৰুষৰ ধূতি,[[গামোচা]], [[চেলেং]]খন অসমীয়াৰ পৰম্পৰাগত সাজ।<ref name="স২"/> ==অসমীয়া সংস্কৃতিৰ পৰম্পৰাগত আ-অলংকাৰ== {{Main|অসমীয়া গহনা}} [[File:Deori tribal woman attire.jpg|thumb|[[কেৰুমণি]]ৰ লগতে [[থুৰীয়া]] পৰিধান কৰা দেউৰী ‌বৃদ্ধ মহিলা এগৰাকী।]] '''অসমীয়া অলংকাৰ''' ভাৰতৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ পৰম্পৰাগত হস্তনিৰ্মিত অলংকাৰ। এই গহনা সাধাৰণতে বিশুদ্ধ সোণ, যাক স্থানীয়ভাৱে ''কেঁচা সোণ'' বুলি কোৱা হয়, অথবা সোণৰ প্ৰলেপ দিয়া ৰূপেৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। ইয়াত প্ৰায়ে বিভিন্ন ৰঙৰ ৰত্ন, মণি, জাংফাই আৰু মীনা কাম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="asrlm">{{cite web|url=https://asrlms.assam.gov.in/frontimpotentdata/asomi-product-assamese-jewellery|title=ASOMI Product: Assamese Jewellery|publisher=Assam State Rural Livelihoods Mission|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714020729/https://asrlms.assam.gov.in/frontimpotentdata/asomi-product-assamese-jewellery|website=Asomi Assamese Jewellery|archive-date=2024-07-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260914171938/https://asrlms.assam.gov.in/frontimpotentdata/asomi-product-assamese-jewellery|archivedate=2026-09-14|access-date=2026-09-14|deadurl=yes}}</ref><ref name="toi2025">{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/fashion/assams-handmade-jewellery-receives-prestigious-gi-tag-a-blend-of-heritage-and-craftsmanship/articleshow/120088994.cms |title=Assam's handmade jewellery receives prestigious GI tag |work=The Times of India |date=8 April 2025}}</ref> অসমীয়া গহনাসমূহ দেখিবলৈ বৰ ধুনীয়া আৰু অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এটা অতি গৌৰৱৰ অংশ। অসমীয়া গহনাৰ অন্তৰ্ভুক্ত জনপ্ৰিয় কেই বিধ মানৰ ভিতৰত আছে [[গাম খাৰু]], অতি সুন্দৰ কানফুলি লোকাপাৰʼ, [[কেৰুমণি]],[[থুৰীয়া]], জাংফাই, দীঘল কেৰু, চনা বা মাকৰী, বিভিন্ন ধৰণৰ হাৰসমূহৰ ভিতৰত আছে গʼলপতা, [[সাতসৰী]], [[জোনবিৰি]], বেনা, গেজেৰা, [[ঢোলবিৰি]], [[দুগদুগী]], বিৰি মণি, মুকুতা মণি, পোৱাল মণি, শিলিখা মণি আৰু [[মগৰদানা]] আৰু বিভিন্ন ধৰণৰ আঙঠিৰ ভিতৰত আছে সেন পটা, হৰিণ চকুৱা, জেঠী নেজীয়া, বাখাৰপটা আৰু অন্যান্য।<ref name="স১"/> ==অসমীয়া সংস্কৃতিৰ শিল্প-কলা== অসমৰ জনজীৱনত থলুৱা লোক শিল্পই এক বিশেষ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰি আহিছে। পৰম্পৰাগত লোকশিল্পই অসমৰ সংস্কৃতিক চহকী কৰি আহিছে। সেই লোকশিল্পসমূহ ; বয়ন শিল্প বয়ন শিল্প অসমৰ এক আপুৰুগীয়া শিল্প। তাঁত শিল্প অসমৰ প্ৰাচীন কুটিৰ শিল্প। কপাহৰ খেতি কৰি এড়ি, পলু, মুগা আদি পুহি,কপাহ নেওঠি, টাকুৰিত সূতা কাটি এড়ি, মূগা,পাট, মেজাঙ্কৰি আদি কাপোৰ বয়।<ref name="স৩">{{cite web | url=https://pritirekhabora.wordpress.com/2022/06/10/অসমৰ-লোকশিল্পসমূহ/ | title=অসমৰ লোকশিল্পসমূহ | accessdate=8 November 2026}}</ref> ; আ-অলংকাৰ শিল্প পাত সোণৰ গহনা অসমীয়া সমাজৰ থলুৱা শিল্পৰ উপৰিও অসমীয়া কলা সংস্কৃতিক বিশ্বত পৰিচয় কৰি দিয়া আন এক উল্লেখযোগ্য সম্পদ ।<ref name="স৩"/> ; বাঁহ – বেতৰ শিল্প অসমৰ থলুৱা শিল্প সমূহৰ ভিতৰত বাঁহ-বেত শিল্পই সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক দিশত অপৰিহাৰ্য্য। অসমীয়াৰ জাতীয় জীৱনৰ নিত্য প্ৰয়োজনীয় সামগ্ৰীসমূহ এই বাঁহ বেতৰদ্বাৰাই তৈয়াৰ কৰা হয়। মাছ ধৰাৰ সঁজুলি (জাঁই, খালৈ, পল), তাঁতশালৰ সঁজুলি (উঘা, চেৰেকী), খেতিৰ সামগ্ৰী আৰু বিভিন্ন আচ-বাব বা আচ-বাবপত্ৰ তৈয়াৰ কৰা হয়।<ref name="স৩"/> ; মৃৎ শিল্প মৃৎ শিল্প হৈছে অসমৰ এবিধ উল্লেখযোগ্য লোককলা। এই শিল্পই অৰ্থনৈতিক দিশৰ উপৰি সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক দিশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছে। মাটিৰ চৰু, কলহ,টেকেলি, মলা, মাটিৰ গিলাচ,থাল, চাকি, দুৱলি, গাগৰি, ধূনামলা, মাটিৰ মূৰ্তি, পুতলা আদি হ’ল অসমৰ মৃৎ শিল্পৰ সুন্দৰ নিদৰ্শন।<ref name="স৩"/> ; কাঁহ পিতলৰ শিল্প কাঁহৰ শিল্পৰ বাবে বিখ্যাত অসমৰ হাজো সৰ্থেবাৰীৰ কাঁহ পিতলৰ শিল্প বিশ্ববিখ্যাত।<ref name="স৩"/> ; মুখা শিল্প মুখাশিল্প অসমৰ এবিধ প্ৰাচীন লোককলা। শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ সৃষ্টিৰাজিৰ এক অপূৰ্ব নিদৰ্শন হল মুখা শিল্প।<ref name="M1">{{cite web | url=https://blog.mygov.in/অসমৰ-পৰম্পৰাগত-মুখা-শিল্/ | title=অসমৰ পৰম্পৰাগত মুখা শিল্প | accessdate=8 November 2026}}</ref> পৰম্পৰাগতভাৱে মুখাক '''বৰমুখা বা ছোঁ মুখা''', '''লোটোকৰী মুখা বা চুটি ছোঁ মুখা (লোটোকাই)''' আৰু '''মুখ মুখা''' এই ৩টা ভাগত ভাগ কৰি নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref name="M1"/> ; হাতীদাঁতৰ শিল্প ; কাঠ শিল্প অসমৰ সমাজ জীৱনত প্ৰাচীনতম লোকশিল্প হ’ল কাঠ শিল্প। অসমৰ নামঘৰ ,গোঁসাই ঘৰ ,মনিকূট ,সত্ৰ, আদিত প্ৰতিস্হা কৰা অপূৰ্ব সৃষ্টি সাতখলপীয়া সিংহাসন ,ঠগা এই কাঠৰ দ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়।<ref name="স৩"/> ; কুঁহিলা শিল্প বাঁহবেতৰ দৰে কুঁহিলা শিল্পও অসমৰ সমাজ জীৱনত অন্যতম ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছে । কুঁহিলা এবিধ জলজ উদ্ভিদ। অসমীয়া শিল্পীৰ আশাশুধীয়া প্ৰচেষ্টাত অংকীয়া ভাওনাৰ বিভিন্ন মূখাসমূহ , ভাওনাৰ অপৰিহাৰ্য সামগ্ৰী যেনে মুকুত , জীৱজন্ত্ত ,চৰাই,গছগছনি ,আদি কুঁহিলাৰ দ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়।<ref name="স৩"/> ==অসমীয়া সংস্কৃতিৰ বোলছবি== [[Image:Joymati.jpg|200px|thumb|right|প্ৰথম অসমীয়া ছবি [[জয়মতী (১৯৩৫ চলচ্চিত্ৰ)|জয়মতী]] (১৯৩৫)-ৰ এটি দৃশ্য]] {{main|অসমৰ চলচ্চিত্ৰ}} অসমৰ চলচ্চিত্ৰই মূলতঃ [[অসমীয়া ভাষা]]ত নিৰ্মিত [[চলচ্চিত্ৰ|চলচ্চিত্ৰসমূহকে]] বুজাই যদিও অন্য স্থানীয় ভাষা, যেনে- [[বড়ো ভাষা|বড়ো]], [[কাৰ্বি ভাষা|কাৰ্বি]] আদিত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰও ইয়াৰ অন্তৰ্গত। বহল অৰ্থত [[অসম|অসম ৰাজ্যৰ]] পৰা নিৰ্মাণ কৰা সকলো চলচ্চিত্ৰকে অসমৰ চলচ্চিত্ৰ বুলিব পাৰি। ১৯৩৫ চনৰ ৰূপকোঁৱৰ [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]]ৰ ছবি [[জয়মতী (১৯৩৫ চলচ্চিত্ৰ)|জয়মতী]]<ref>[http://www.imdb.com/title/tt0151153/ Joymoti (1935), IMDB.com]</ref>ৰ জৰিয়তেই অসমৰ চলচ্চিত্ৰৰ উদ্যোগে জন্ম লাভ কৰে। তেতিয়াৰেপৰাই বহুতো উত্থান-পতনৰ মাজেৰে ই বৰ্তমানৰ ৰূপ পাইছেহি। বাণিজ্যিকৰ লগতে কলাত্মক ধাৰাৰ ছবিও নিৰ্মাণ হৈ আহিছে। কলাত্মক ছবিৰ পৰিচালকৰ ভিতৰত [[ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া|ড^o ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া]] আৰু [[জাহ্নু বৰুৱা]] নাম উল্লেখযোগ্য। <br /> যদিও এই উদ্যোগৰ ইতিহাস পুৰণি আৰু বহুসংখ্যক ছবিয়ে ৰাষ্ট্ৰীয়স্তৰত সন্মান লাভ কৰিছে, তথাপি ৰাষ্ট্ৰীয় তথা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰৰ্যায়ত ই বিশেষ চমক প্ৰদৰ্শন কৰিবলে আজিকোপতি সক্ষম হোৱা নাই। সাম্প্ৰতিক কালৰ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগ বহুতো সমস্যাৰে জৰ্জড়িত। তাৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হৈছে দৰ্শক আৰু চিত্ৰগৃহৰ অভাৱ। তদুপৰি ডাঙৰ চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগ, যেনে: [[বলিউড|বলিউডে]] সদায়ে এই স্থানীয় উদ্যোগটোৰ প্ৰসাৰত সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰি আহিছে।<ref> [http://www.hindu.com/2006/01/05/stories/2006010504870200.htm Lakshmi B. Ghosh, "A rare peep into world of Assamese cinema", ''the [http://www.sproutseo.com seo services] Hindu'', 2006]</ref> ==অসমীয়া সংস্কৃতিৰ খাদ্য== {{main|অসমৰ খাদ্য}} অসমৰ খাদ্য বা অসমীয়া আহাৰ, অসম প্ৰদেশৰ স্থানী বাসিন্দাসকলৰ খাদ্য প্ৰণালী। অসমীয়া আহাৰত পাহাৰীয়া শুকান বা আচাৰ কৰা খাদ্যাভ্যাসৰ লগতে সমতলৰ সতেজ উপকৰণ দুয়োটা প্ৰভাৱেই বিদ্যমান। বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ প্ৰভাৱ পৰাৰ বাবে এই অঞ্চলতোৰ খাদ্যাভ্যাসৰ মাজতো বিভিন্নতা বিৰাজমান। অসমৰ খাদ্যৰ কেইটিমান চকুত পৰা বৈশিষ্ট্য হ'ল:- * অসমীয়া খাদ্যত ন্যূনতম মচলা আৰু চৰ্বীৰ (Fat) ব্যৱহাৰ * সুগন্ধিযুক্ত পাত-লতিকাৰ ব্যৱহাৰ * সেউজীয়া শাকৰ সমাহাৰ * টেঙা সোৱাদৰ উপকৰণৰ বহুল ব্যৱহাৰ * মাছৰ অধিক ব্যৱহাৰ * ৰেড মীট (Red meat) বা কঠিন মাংসৰ কম ব্যৱহাৰ, চৰাই জাতীয় মাংসৰ পয়োভৰ * ঔষধি উপকৰণৰ সুলভতা অসমৰ মূল খাদ্য হ'ল ভাত (coocked rice), প্ৰায় সকলো খাদ্যই ভাতৰ লগত সম্পৰ্ক থকা। অসমীয়া আহাৰ সাধাৰণতে “খাৰ” বা শাকেৰে আৰম্ভ হয় আৰু ‘টেঙা’ ব্যঞ্জনেৰে সমাপ্ত হয়। খাৰ আৰু টেঙাৰ ব্যৱহাৰ অসমীয়া খাদ্য অন্যতম বৈশিষ্ট। ভাত খোৱাৰ পাছত তামোল-পাণ খাই মুখশুদ্ধি কৰাও এক প্ৰাচীন পৰম্পৰা। খাৰ অসমীয়া ব্যঞ্জনৰ এক বিখ্যাত উপকৰণ। ইয়াক অসমীয়া মানুহে আগতে নিমখৰ সলনি ব্যৱহাৰ কৰিছিল, যিহেতু সেই সময়ত অসমত নিমখ সতকাই পোৱা নগৈছিল। সেইবাবে অসমীয়াৰ মাজত "খাৰখোৱা অসমীয়া" যোজনাটো বৰ্তমানেও প্ৰচলন আছে। ==ধান== ধান পৃথিৱীৰ মৌচুমী অঞ্চলৰ প্ৰধান শস্য। মানৱ সভ‍্যতাৰ দীঘলীয়া বুৰঞ্জীৰ যিদিনাই কৃষ্টিৰ কঠীয়া গজিছিল,সেইদিনাই ধানৰো কঠীয়া গজিছিল। কৃষ্টিৰ কঠীয়া গৰকি সংস্কৃতিৰ বৰঘৰলৈ আহোঁতে ধান জীৱনৰ বহুতো কথাতেই প্ৰয়োজনীয় হৈ পৰিল। ভোকৰ ভাতমুঠি ধানৰ বুকুতেই শুই থকাৰ উপৰি অনেক মাঙ্গলিক অনুষ্ঠানত ধানৰ আৱশ‍্যকতাই গুৰুত্ব লাভ কৰিলে। ধান পৃথিৱীৰ অতি পুৰণি শস্য। উইলিয়াম ক্ৰুকে "Religion and Folklore of Northern India" পুথিত লিখিছে যে ঋকবেদত ধানৰ নামৰ উল্লেখ ক'তো নাই, কিন্তু অথৰ্ব। বেদ আৰু বৈদিক যুগৰ পৰৱৰ্তী পুথিসমূহত ধান শব্দৰ ঘনাই উল্লেখ দেখা যায়। কিন্তু বেদতকৈও পুৰণি কালৰেই পৰাই দাক্ষিণাত‍্যত ধানৰ খেতি হৈছিল। যদিও উইলিয়াম ক্ৰুকে ঋকবেদত ধানৰ উল্লেখ নাই বুলি কৈছে; আচলতে বহুবচনান্ত "ধানা:" শব্দটো ভালেমান ঠাইত উল্লেখ থকা দেখা যায়। অথৰ্ববেদত "যাস্তে নানা অনুক্ৰিৰামি তিলমিশ্ৰা:স্বধাৱতী:"বুলি উল্লেখ কৰোঁতে কেৱল ধানকহে বুজাইছে। এছিয়াৰ মৌচুমী অঞ্চলৰ আটাইবোৰ দেশতে ধানে সাংস্কৃতিক জীৱনত ভূমিকা গ্ৰহণ কৰি আহিছে। বালীদ্বীপত ধানক মানুহৰ সমকক্ষ জীৱ হিচাপে গণিতা কৰা হয় আৰু ধানক আই,বুঢ়ী আই আদি মাতৃবাচক শব্দৰে সম্বোধন কৰা হয়। সিংহলত কঠীয়া সিঁচিবলৈ ধানক লক্ষ্ণীদেৱী ৰূপে সন্মান কৰা হয়। ওৰাং খেতিয়কে ভূঁই ৰোৱা দিনা ধানেৰে তৈয়াৰী লাওপানী ছটিয়াই পৃথিৱীক সম্বোধন কৰি কয়-"হে আই মাতৃ পৃথিৱী,এই বছৰ নিয়মিত বৰষুণ আৰু সৰহ শস্যৰ সৃষ্টি কৰিবা। তোমালৈ এয়া লাওপানী উৰ্চগা কৰিছোঁ। "কঠীয়া সিঁচিবৰ সময়তো পাচোঁটা সুকীয়া সুকীয়া ৰঙৰ কুকুৰা কাটি অধিক শস্য কামনা কৰে। ছোটনাগপুৰৰ কিছুমান মানুহে ধানক ৰক্ষা কৰিবলৈ বিশেষ উৎসৱৰ আয়োজন কৰে। অসমতো ধানক লখিমী হিচাপে সন্মান কৰে। ধানৰ কঠীয়া সিঁচিবৰদিনা অসমৰ বহুতো ঠাইত খেতিয়ক লাওপানী আৰু মাছ -মাংস খুৱায়। কঠীয়া সিঁচাৰ আগতে আগলি কলাপাতত থুৰীয়া -তামোল,শিলগুটি থৈ কচুগছ ৰোৱে। সেইদৰে প্ৰথমে ভূঁই ৰোৱাৰদিনা আগলি কলপাতত তিনিখন থুৰীয়া তামোল দি মাটি ডৰাৰ চুকত তৰাৰ গজালি,হেলেচৰ গুটিভৰা ডাল আৰু তিতা ফুলৰ ডাল ৰোৱে। সেইদৰে ধান দাবলৈ প্ৰথমে আৰম্ভ কৰিবৰদিনা ধান তিনিগোচা কাটি দাৱনীয়ে মূৰত তুলি লৈ আহে। আহোঁতে মুখেৰে মাত নামাতে। কোনো কোনোৱে ধান দাই শেষ হ'বৰদিনা তিনিগোছা ধান সুকীয়াকৈ ৰাখি থোক কেইটা দাই আনে। আনিবৰ সময়ত আগলি কলাপাতত থুৰীয়া তামোল তিনিখন দি থৈ আহে। ইয়াকে "লখিমী"অনা বোলে। লখিমী আনোতে মুখেৰে মাতিব নাপায়। লখিমী আনিবৰদিনা পদূলি মূৰলৈকে চোতাল ঘৰ সাৰি চাফ-চিকুণ কৰে। সেইদিনা ভঁৰালত চাকি জ্বলায়। লখিমী কেতিয়াবা সেইদিনাই ভঁৰালত সুমুৱায়। কেতিয়াবা ভাল দিন-বাৰ চাই পিছত সুমুৱায়। সেইদিনাও ভঁৰালত চাকি জ্বলায়। সেইদৰে পুনৰ ভঁৰাল চুবৰ সময়ত আগদিনা ভঁৰালৰ আগত কেঁচা পিঠাগুৰি আৰু গুৰ,চেনি,কল,তামোল সজাই দিয়ে। দুৱাৰ মুখত চাকি দিয়ে। পাছদিনা ভঁৰাল চোৱে। মৰাবাৰ,গুৰুবাৰ আদিত ভঁৰাল নোচোৱে। পোনপ্ৰথমে নতুন ধান মাৰি জাৰিবৰদিনা পতানখিনি আগলি কলাপাতত থৈ কাষত শিলগুটি দি পদূলিমূৰত পতানিকুঁৱৰীক উৰ্চগি দিয়ে। ধান আৰু ধানৰপৰা উৎপাদিত চাউল, আখৈ আদি বহুতো মাঙ্গলিক অনুষ্ঠানত ব‍্যৱহাৰ কৰা হয়। ধান মাতৃশক্তি আৰু প্ৰজনন শক্তিৰ প্ৰতীক। সেইবাবে বিয়াত চাউলৰ প্ৰয়োজন। দূৰণিত চাউল থৈ তাৰ ওপৰতে চাকি,টেমী কটাৰী থয়। মাহ হালধিৰ লগত আৰৈ চাউল বাতি দিয়ে। দৰা-কন‍্যা নোৱাওঁতে পঞ্চ আয়তীয়ে মূৰত চাউল দিয়ে। কলতলত দৰা-কন‍্যাৰ মূৰত চাউল দিয়ে। নোৱাই-তোলনী বিয়াত কন‍্যাকলা হোৱা ছোৱালীজনীৰ কোচত আখৈ দিয়ে। কেঁচা পিঠা খাবলৈ দিয়ে। ধান-চাউলৰে মঙ্গল চায়। কাউৰীয়ে কেলকেলালে চাউল কেইমুঠিমান দি কাউৰীৰ মাত পৰীক্ষা কৰে। ধানৰ ভুঁই ৰোৱাৰদিনা মাছ ওলোৱাটো সুমঙ্গলৰ চিন। ধান জুইত পুৰিব নাপায়। যোগিনীতন্ত্ৰত ৰঙাশালি ধান ভোগ কৰিলে বিজয়াশ্ৰী লাভ হয় আৰু নাৰায়ণ, মাধৱভোগ আৰু যাদৱধান ভোগ কৰিলে খ‍্যাতিলাভ হয় বুলি কৈছে। আন ঠাইত সোমধান,বৰাধান,ৰঙাশালি, ৰাজধান আৰু যষ্টিক ধান দেববল্লভ বুলি উল্লেখ আছে। সপোনত ধান দেখিলে দিঠকত ধন পায়। সাগৰ মন্থন কৰোঁতে লক্ষ্মীদেৱীৰ ঐৰাৱত হাতীও ওলাইছিল। সেইবাবে হাতী পদূলি মূৰেদি পাৰ হৈ গ'লে বা চোতালত ওলালে ডলাচালনীত কেইটামান ধানৰ মুঠি খাবলৈ দিয়ে। লক্ষ্মীপূজাত পঞ্চশস‍্যৰ লগত ধান এচিৰাও দিয়ে। ধানক গধুৰ নোবোলে সন্মান জনাই গাইচ বোলে। লখিমী সবাহৰ নামত ধানৰ সৃষ্টি সম্পৰ্কে এটি  উপকথা পোৱা যায়। আদিতে ধানৰ বাকলি নাছিল। থোকে থোকে চাউল লাগিছিল। এজন খকুৱা ব্ৰাহ্মণ ভোজ খাই আহি গছত লাগি থকা চাউলবোৰ মুঠিয়ে  মুঠিয়ে খাবলৈ ধৰাত লক্ষ্মীআয়ে অমঙ্গলীয়া ভাবি চাউলত বাকলি সৃষ্টি কৰিলে। মুখভঙ্গা মন্ত্ৰতো সদাশিৱই ধানখেতি কৰাৰ কথা আছে। আদিতে অনাৰ্য মানুহে ধানখেতি কৰাৰ কথা সদাশিৱৰ কাহিনীৰপৰাই জানিব পাৰি। আও নগাসকলৰ মাজতো ধানৰ সৃষ্টি সম্পৰ্কে সাধুকথা এটি পোৱা যায়। === ধানৰ প্ৰকাৰ === ধানৰপৰা বহুতো নামো সৃষ্টি হৈছে। কিছুমান জাতিগত ধানৰ নাম আছে- আহোম শালি,কছাৰি শালি,চুটিয়া শালি ইত্যাদি। কিছুমান ধানৰ নামবোৰ গুণবোধক - মাণিকী মধুৰী,নিয়ৰকদম,চিকণকলি,সুৱাগমনি ইত্যাদি। কিছুমান ধানৰ ৰূপগত- শলপোনা,ৰঙাশালি,গৰুণ্ড পখী,গৰু চকুৱা,তিতাফুলীয়া বৰা,পোৱাল শালি,ক'লা শালি,ইত্যাদি। সৰহভাগ ধানৰ নামেই অনাৰ্যমূলীয়। === ঔষধি হিচাপে === ধানক ঔষধি হিচাপেও ব‍্যৱহাৰ কৰা হয়। আৰৈ চাউল ভালেমান ঔষধত লাগে বুলি নিদান  পুথিত উল্লেখ আছে। চাউল জাৰি খাবলৈ দি চোৰ ধৰা পেলোৱা হয়। মাঘৰ বিহুত ধানৰ নৰাৰে লাগনি গছবোৰ বান্ধে। বহাগ বিহুত মাহ-হালধি আৰৈ চাউল খুন্দি গৰু বিহুৰদিনা গৰুক ফোঁট দিয়ে। সেইদিনাই গৰুক পিঠা খুৱায়। কাতি বিহুত ধাননিত চাকি জ্বলায়। তিনিওটা বিহু আৰু লক্ষ্মীপূজাৰদিনা ধানৰ ভঁৰালতো চাকি দিয়ে। এইদৰে অসমৰ লোকসংস্কৃতিত ধানে এখনি বিশেষ উল্লেখযোগ্য স্থান অধিকাৰ কৰি আছে। ==গৰখীয়া== অসমৰ লোকজীৱন কৃষিজীৱী। অসমৰ কৃষকসকলে পৰম্পৰাগত পদ্ধতিৰেই আজিও খেতি-বাতি কৰে। খেতি-বাতিৰ প্ৰধান সম্বল হ'ল গৰুহাল। সেয়ে অসমৰ কৃষিজীৱী লোকজীৱনত গৰুৱেই দেৱত্বৰ স্থান অধিকাৰ কৰি আছে। অসমৰ জাতীয় উৎসৱ বিহুত গৰুক দেৱতা ৰূপত জ্ঞান কৰি ‍পূজিত হৈ আহিছে। <ref>লোককৃষ্টিৰ সমীক্ষা, জিতু কুমাৰ লেখাৰু</ref> গৰু চৰোৱাটো এটা কঠিন কাম। দিনৰ দিনটো গৰু চৰাই গধূলি ভোকে-পিয়াহে গৰখীয়া‌হঁত ঘৰলৈ উভতে। ৰ'দে-বৰষুণে,জাৰে-জহে-গৰখীয়াহঁতে অতি কষ্টৰে গৰু চৰায়। সেয়ে অসমৰ লোকজীৱনত এখন শ্ৰদ্ধাৰ আসন গৰখীয়াই অধিকাৰ কৰি ৰাখিছে। কিংবদন্তিৰ মতে কোঁচ সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাতা বিশ্বসিংহ বৰগৰখীয়া আছিল। গৰু চৰায় ফুৰোঁতে ফৰিং বলি দি দুৰ্গা দেৱীক পূজা কৰিছিল। এদিন এজন গৰখীয়াই ফৰিং ধৰি আনিব নোৱাৰা ফলত গৰখীয়া ল'ৰাটোকে দুৰ্গাদেৱীৰ নামত বলি দিছিল। যাৰ ফলত দুৰ্গাদেৱীৰ আশীৰ্বাদেৰে কৃপাধন‍্য হৈ এখন ৰাজ‍্য ৰজা হ'ব পাৰিছিল। একে ধৰণৰ কাহিনী এটা শিৱসাগৰ জিলাৰ পানীদিহিং অঞ্চলত এনেদৰে প্ৰচলন আছে- গৰু লৈ এজাক কিশোৰ গৰখীয়াই গৰু চৰাই থাকোঁতে হাবিৰপৰা ফৰিং ধৰি আনি এদিন ধেমালিতে ইকৰা পাতেৰে ফৰিং বলি দিছিল। সেইদিনাৰপৰাই প্ৰত‍্যেকদিনাই গৰখীয়াহঁতে পাল পাতি হাবিৰপৰা ফৰিং বিচাৰি আনি বৰগৰখীয়া হাতত দিছিলহি আৰু বৰগৰখীয়াই ইকৰা পাতেৰে ফৰিং বলি দিছিল। কিন্তু এদিন এটা গৰখীয়া ল'ৰাই হাবিৰপৰা ফৰিং বিচাৰি আনিব নোৱাৰি 'মোকে বলি দে' বুলি ধেমালিতে ডিঙি পাতি দিলে। বৰগৰখীয়া অৰ্থাং পুৰোহিতেও ধেমালিতে গৰখীয়া ল'ৰাটোৰ ডিঙিত ইকৰা পাত লগাই দিয়াত ডিঙিটো ছিগি থাকিল। তেতিয়াৰেপৰা সেই স্থানত পূজা-সেৱা আগবহুৱাৰ থান হ'ল বুলি জনাজাত। বৰ্তমান'গৰখীয়া থান'নামেৰে বিখ্যাত এই থানখন বুৰঞ্জী প্ৰসিদ্ধ ধাই আলিৰ কাষৰ ধাইবাৰীত আছে। এটা ৰজাদিনীয়া পুখুৰীও আছে নাম গৰখীয়া পুখুৰী। বৰ্তমান উক্ত থানত বহু দূৰ-দূৰণিৰপৰা ভক্ত আহি পূজা-সেৱা কৰেহি। পূজাৰ দিন দৌলযাত্ৰাৰ দিনা। কথিত আছে যে সিদিনা পুৱা সূৰ্য উদয় হোৱাৰ ঠিক আগে আগে একেলেথাৰিয়ে তিনি বছৰ এই গৰখীয়া থানত পূজা দিলে মনোবাঞ্ছা পূৰ্ণ হয়। সেয়ে পূজা আগদিনা আহি গৰখীয়া পুখুৰী পাৰত অৱস্থিত গৰখীয়া থানত ৰাতিটো কটাই পাছদিনা দোকমোকালিতে পূজা দি ঘূৰি যায়। এই গৰখীয়া পুখুৰীটো কোনে খান্দাইছিল জনা নাযায় যদিও দ'লটো আধুনিক ধৰণে সজাই তোলা বেছি দিন হোৱা নাই। অসমত গৰখীয়া দ'লৰ বহুল সংখ্যালৈ চাই এনেধৰণৰ কাহিনী,উপ-কাহিনীৰ সংখ্যা প্ৰচুৰ পৰিমাণে আছে বুলি ক'ব পাৰি। <ref>লোককৃষ্টিৰ সমীক্ষা, জিতু কুমাৰ লেখাৰু</ref> উজনি অসমত এসময়ত গৰু উদং দিবৰদিনা গৰখীয়া 'ভোগ দিয়া'নামৰ এটা গৰখীয়া সেৱা অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰিছিল। উল্লেখ কৰিব পাৰি যে কোনো কোনো অঞ্চলত পায়সক 'ভোগ' বুলি কয়। পুহ মাহত গৰু উদং দিয়াৰ সময়। সেই সময়ত মানুহৰ ঘৰে ঘৰে বৰা ধান উভৈনদী হয়। নতুনকৈ জগা গাইবোৰৰপৰা প্ৰচুৰ পৰিমাণে গাখীৰ পোৱা যায়। গতিকে গৰখীয়াসকলে গৰখীয়া ভোগৰ বাবে বিশেষকৈ একো চিন্তা কৰিব লগা নহৈছিল। কিছু বছৰৰ আগলৈকে দিৰৈ নদীৰ কাষৰীয়া সৰু সৰু চাপৰি অঞ্চলত প্ৰচুৰ পৰিমাণে চৰণীয়া পথাৰ আছিল। হাবিও আছিল পৰ্যাপ্ত পৰিমাণে। গৰু উদং দিবৰদিনা বা আগদিনা গৰখীয়াহঁতে বছৰৰ ছমাহলৈ মুকলি হোৱাৰ আনন্দত নদী কাষৰীয়া হাবিবোৰতে মিলি-জুলি ভোগ ৰান্ধী গৰখীয়া সেৱা অনুষ্ঠান পাতিছিল। এই সেৱা অনুষ্ঠান বুঢ়া-ডাঙৰীয়ালৈ ভাগ এটা আগবঢ়োৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয় আছিল। গৰু অসমৰ লোকজীৱনত কিমান আদৰ,সেই কথা নতুনকৈ কোৱাৰ কোনো প্ৰয়োজন নাই। ভাৰতবৰ্ষৰ বহুতো সমাজৰ দৰেই উজনিৰ কিছু কিছু অঞ্চলত খেতিয়কসকলে খেতিপথাৰত নমাৰ লগে লগে গৰু-ম'হৰ কুশল কামনা কৰি এটা ৰাজহুৱা অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰে। নাম-'ম'হৰ চাউল খোৱা'। উল্লেখযোগ্য যে এই 'ম'হৰ চাউল খোৱা' অনুষ্ঠানত গৰু-ম'হৰ ৰখীয়াসকলে আগস্থান পাই। অৰ্থাৎ খেতি কৰি থকাৰ সময়ছোৱাত গৰু-ম'হৰ যাতে কোনো অপায়-অমংগল নহয়,তাৰ কামনাৰে নিৰ্দিষ্ট দেৱতাসকলক বন্দনা কৰা হয়‌। ৰাজহুৱাকৈ আয়োজিত 'ম'হৰ চাউল খোৱা'অনুষ্ঠান। নৈপৰীয়া অঞ্চল বা নামঘৰৰ প্ৰাংগনত আয়োজন কৰা হয়। এই অনুষ্ঠানটোত ম'হৰ নামত 'চাউল'(অন্ন) আৰু গৰুৰ নামত'ভোগ'(পায়স) যথা ৰীতি-নীতি মাজেদি সম্পন্ন হয়। <ref>লোককৃষ্টিৰ সমীক্ষা, জিতু কুমাৰ লেখাৰু</ref> গৰুৱেই যিহেতু খেতিয়কৰ ৰাইজৰ সৰ্বেসৰ্বা। সেয়ে কাতি-আঘোণ মাহত প্ৰতি ঘৰে ঘৰে 'গৰু পিঠাগুড়ি খোৱা' নামৰ এটা 'গৰখীয়া সেৱা' অনুষ্ঠান সন্ধিয়াৰ ঠিক আগতেই অনুষ্ঠিত কৰে। এই অনুষ্ঠান মূলতঃ গৰখীয়াকেন্দিক যদিও অন‍্যান‍্য গঞা লোকৰ বাবেও আকৰ্ষণীয়। এই পিঠাগুড়ি খোৱা অনুষ্ঠানতে ন-মুঠিও দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰে। এই অনুষ্ঠানটো জৰিয়তে অসমীয়া লোকজীৱনত গৰু আৰু গৰখীয়াৰ প্ৰতি থকা শ্ৰদ্ধা আৰু ভক্তিৰ নিদৰ্শন প্ৰকট হৈ পৰিছে। উল্লেখ্য যে গৰখীয়া সেৱাৰ এই অনুষ্ঠানটোৰ এখন জীৱন্ত ছবি হোমেন বৰগোহাঞিয়ে তেখেতৰ বিখ্যাত গল্প'গৰখীয়া'যোগেদি ডিঙি ধৰিছে। গৰু বা গৰখীয়া দৰে ম'হ বা ম'হৰখীয়া সকলো স্থান লোকসমাজত উল্লেখনীয়। কোনো কোনো অঞ্চলত যাৰ যাৰ ঘৰত ম'হ থাকে,তেওঁলোকে আঘোণ মাহত 'ম'হৰ চাউল খোৱা' অনুষ্ঠান পাতে। পালক গৃহস্থই এই 'ম'হৰ চাউল খোৱা' অনুষ্ঠানৰ লগত সংযুক্তভাৱে ন খোৱা অনুষ্ঠান আয়োজন কৰে। 'গৰু পিঠাগুড়ি খোৱা'ত গৰখীয়াৰ দৰে এই অনুষ্ঠানটো ম'হৰখীয়াসকলে বিশেষ অগ্ৰাধিকাৰ পায়। গৰু পোৱালি জগিলে লোকজীৱনে ফেঁহু খিৰোৱাৰ নিয়ম আছে। ফেহুঁখিনি কুমলীয়া বাঁহৰ চুঙা কাটি চুঙা পিঠা আৰ্হিৰে সিজায়। ফেহুঁখিনি সিজিলে চুঙাবোৰ ফালি আগলি কলপাত এখিলাত থয় আৰু পিছত চকল চকলকৈ কাটি চালৰ খৰিকা মাৰিয়ে সী লৈ গৰু পোৱালিটোৰ লগতে গাইজনীৰো ডিঙি,কাণ,গা আদিত পিন্ধাই দিয়া হয়। এনে কৰিলে অপদেৱতা আদিৰপৰা পোৱালিটো আৰু গাইজনীৰ ৰহ্মা পৰে বুলি লোকসমাজে বিশ্বাস কৰে। ফেহুঁ ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ লগতে‌গৰখীয়াসকলকো ভাগ এটা যচা হয়। গৰু পোৱালিৰ নাভি নসৰা পৰ্যন্ত গাখিৰ খিৰোৱা নহয়‌। নাভি সৰিলে তিনি-চাৰিদিন গাখীৰ খিৰাই চুঙা বা টেকেলীত থৈ গাই আৰু পোৱালিৰ মংগল কামনা কৰি গৰখীয়া সমন্বিতে ভকতসকলক এদিন সন্ধিয়া ঘৰৰ চোতালত ভোক এমুঠি দিয়া হয়। <ref>লোককৃষ্টিৰ সমীক্ষা, জিতু কুমাৰ লেখাৰু</ref> অসমত'গৰখীয়া গীত'বুলিও একপ্ৰকাৰৰ গীত আছে। এই গীতবোৰ অঞ্চল ভেদে পৃথক পৃথক হোৱাটো পৰিলক্ষিত হয়। এই গীতবোৰ গৰখীয়াই নদীৰ চাপৰি,পথাৰ আদিত গৰু চৰাওতে দুখ-কষ্ট লাঘব হ'বৰ বাবে গাঢ়। গীতবোৰত গৰখীয়াৰ‌ মুক্ত মন,মুক্ত চিন্তা-ভাবনাৰ প্ৰকাশ পাই আহিছে। যেনে- গৰু‌ গ'ল গৰু গ'ল কলীয়া পানী পাৰ হয় নক'বি দেই বা তোক দিম ফুলপাহ'। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.voiceofassam.com/me-dam-me-phi.htm ভইচ অৱ আসাম ৱেবছাইতত মে-দাম-মে-ফি সম্পৰ্কে থকা বিতং তথ্য] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120712201037/http://www.voiceofassam.com/me-dam-me-phi.htm |date=2012-07-12 }} {{অসমীয়া লোক-সংস্কৃতি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ সংস্কৃতি|*]] 561gww1z7eyazkqfgx7qxt267scxjrl 4 5475 651958 651953 2026-11-10T12:16:27Z AjayDas 12623 /* ৱিকিমিট (নৱেম্বৰ, ২০২৬) */ 651958 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Village pump pages|প্ৰস্তাৱ|alpha=yes|start=85|ৰাইজৰ চ’ৰাৰ এই পৃষ্ঠাত নতুন ভাব আৰু প্ৰস্তাৱসমূহ আপুনিও যোগ কৰিব পাৰে। <br/>ইয়াৰ বাহিৰে অন্য ৱিকিপিডিয়াৰ নীতি বিষয়ক পৃষ্ঠাসমূহ নৱ-প্ৰস্তাৱিত আৰু প্ৰচলিত নীতি-নিৰ্দেশনাসমূহৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিবলৈ কৰিবলৈ অনুগ্ৰহ কৰি ''[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ’ৰা (নীতি)|নীতি]]'' বিভাগৰ পৃষ্ঠা ব্যৱহাৰ কৰক।<br/>কোনো নীতি-নিৰ্দেশনাৰ প্ৰয়োগ বা ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কীয় সন্দেহ মৰিষণৰ কাৰণে বিভিন্ন [[:en:Wikipedia:Noticeboards|জাননী ফলক]]সমূহ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। যদি আপোনাৰ কাৰিকৰী জ্ঞান আছে তেন্তে উপযুক্তভাৱে অৱদান/আলোচনা/সহায় আগবঢ়াওক।<br/> সততে উদয় হোৱা প্ৰশ্নসমূহৰ এখন সূচী '''[[ৱিকিপিডিয়া:সততে উদিত হোৱা প্ৰশ্নসমূহ|এই FAQ পৃষ্ঠাত]]''' (FAQ: '''F'''requently '''A'''sked '''Q'''uestions) আছে, অনুগ্ৰহ কৰি প্ৰথমে তাত চাই লয় যেন। |WP:VPP}} {{cent}} __TOC__ <span id="below_toc"></span> </noinclude> {{archive box| [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/0|সবাতোকৈ পুৰণি]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/1|সংৰক্ষণ ১]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/2|সংৰক্ষণ ২]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/3|সংৰক্ষণ ৩ (জানুৱাৰী ২০১২-ডিচেম্বৰ ২০১২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/4|সংৰক্ষণ ৪ (জানুৱাৰী ২০১৩-ডিচেম্বৰ ২০১৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/5|সংৰক্ষণ ৫ (জানুৱাৰী ২০১৪-ডিচেম্বৰ ২০১৮)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/6|সংৰক্ষণ ৬ (জানুৱাৰী ২০১৯-ডিচেম্বৰ ২০২১)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/7|সংৰক্ষণ ৭ (জানুৱাৰী ২০২২-ডিচেম্বৰ ২০২২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/8|সংৰক্ষণ ৮ (জানুৱাৰী ২০২৩-ডিচেম্বৰ ২০২৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/9|সংৰক্ষণ ৯ (জানুৱাৰী ২০২৪-ডিচেম্বৰ ২০২৪)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/10|সংৰক্ষণ ১০ (জানুৱাৰী ২০২৫-ডিচেম্বৰ ২০২৫)]] }} ==ৱিকি-জন্মদিন, ২০২৬ উদ্‌যাপন== সন্মানীয় সদস্যসকল, আমি জানো যে, অহা ১৫ জানুৱাৰীত ৱিকিপিডিয়াৰ ২৫বছৰীয়া জন্মদিন। বিগত ২৪ বছৰ ধৰি ৱিকিপিডিয়াই আমাক এখন গোলকীয় গাঁৱৰ অনুভৱ আনি দিছে। ৱিকিপিডিয়াৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ ব্যক্তিগতভাৱে মই তৃপ্ত। সেয়ে, উক্ত শুভ দিনটোত মই '''২৫টা পৃষ্ঠা''' সৃষ্টিৰে উদ্‌যাপন কৰিম বুলি থিৰাং কৰিছোঁ। ১৪ জানুৱাৰীৰ ৰাতি ১২ বজাৰ পিছৰপৰা ১৫ জানুৱাৰী ৰাতি ১২ বজালৈ মোৰ এই উদ্‌যাপন চলিব। সন্মানীয় সদস্যসকলৰ কোনোবাই যদি সহযোগ কৰে ইয়াতেই সংযুক্ত হৈ কিবা সংকল্প ল’ব পাৰে বা মোৰ দৰে আপোনালোকেও নিজা নিজা সংকল্প লৈ একোটা পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰি ৱিকি-জন্মদিন উদ্‌যাপন কৰিব পাৰে। আহক আমি সকলোৱে মিলি গৌৰৱেৰে মুক্ত জ্ঞানৰ এই যাত্ৰাক উদ্‌যাপন কৰোঁ। -[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 18:06, 12 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== * যিমানটা পাৰোঁ নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিম। — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 14:36, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) *:অশেষ ধন্যবাদ। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:14, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সামৰণি=== ৱিকিপিডিয়াৰ জন্মদিন উপলক্ষ্য্যে তলৰ লিংকটোত দিয়া পৃষ্ঠাসমূহ সৃষ্টি কৰা হ’ল। *https://w.wiki/HUBc ==সতীৰ্থ-মিলন== সন্মানীয় সতীৰ্থ, অহা ইং ৩১ জানুৱাৰী ২০২৬ তাৰিখে গুৱাহাটীৰ শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰত দিনৰ ১১:০০ বজাৰপৰা ০১:০০ বজাৰ ভিতৰত সম্ভৱপৰ সকলোৱে মুখা-মুখি হোৱাৰ মানস কৰিছোঁ। সকলোৰে উপস্থিতিয়ে আমাৰ মনৰ উদ্যম বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভবা হৈছে। যাতায়াত আৰু অন্যান্য খৰচ নিজৰ। সহমত হ’লে তলত সন্মতি দি ৱিকি-স্ৱাক্ষৰ কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 14:35, 23 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সহমত=== * একো অসুবিধা নহ'লে থাকিম। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 17:24, 25 January 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JonaliB|বাৰ্তা]]) 08:55, 26 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===উপস্থিতিৰ স্বাক্ষৰ=== [[File:Wiki-Adda (cropped).jpg|thumb|সতীৰ্থ মিলন- ৱিকি সদস্যৰ মুখা-মুখি অনুষ্ঠান]] *[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:21, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:33, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 13:35, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:পাপৰি বৰা|পাপৰি বৰা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:পাপৰি বৰা|বাৰ্তা]]) 13:49, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬== ১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ৰপৰা আৰম্ভ হ'ব [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন-২০২৬]] প্ৰবন্ধ লিখন প্ৰতিযোগিতা। এই প্ৰতিযোগিতাখনৰ এগৰাকী স্থানীয় আয়োজক হিচাপে মই প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিচাৰকৰ দায়িত্ব পালন কৰিবলৈ সদস্য [[User:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]], [[User:Pranamikaadhikary|প্ৰণামিকা অধিকাৰী]] আৰু [[User:-chanakyakdas|চাণক্য কুমাৰ দাস]] অনুৰোধ জনাইছোঁ। লগতে সদস্যসকলক এই প্ৰতিযোগিতাখনত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছোঁ। অংশগ্ৰহণৰ বাবে ইয়াত [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|ক্লিক কৰক]]। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 11:07, 31 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== প্ৰস্তাৱটো মই দেখাই নাছিলোঁ। সদস্যসকলৰ আপত্তি নাথাকিলে দায়িত্ব পালন কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:11, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহত সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে খৰধৰকৈ লিখাৰ বাবে কোনো কোনো প্ৰবন্ধত কিছু খুঁটি-নাটি ৰৈ যায়, এই খুঁটি-নাটি সমূহ নাইকিয়া কৰি ইতিমধ্যে লেখা প্ৰবন্ধসমূহ উন্নত কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২ অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। এই সম্পাদনা মেলাত নতুন প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰা নহয়, ইতিমধ্যে ৱিকিত থকা এছীয় বিষয়ক প্ৰবন্ধসমূহ বিচাৰি উলিয়াই সেইসমূহ সংশোধন আৰু পৰিৱৰ্ধন কৰা হ'ব। এপ্ৰিল মাহৰ ১৫ তাৰিখৰপৰা মে' মাহৰ ১ তাৰিখলৈ অনুষ্ঠিত হ'ব লগা ১৫ দিনীয়া এই সংশোধনী মেলাৰ বাবে মই আয়োজক ৰূপে [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]-ৰ বিজয়ী [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] আৰু [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোলৰ]] নাম প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ আৰু আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা আশা কৰিলোঁ। অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক অৱদান অনুসৰি একোটিকৈ '''ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ''' টি-চাৰ্ট প্ৰদান কৰা হ'ব। সমান্তৰালকৈ যোৰহাটত এখন অফলাইন কৰ্মশালাৰ আয়োজন কৰা হৈছে। বিনয়েৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== # [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 08:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 09:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মন্তব্য=== ==চন্দন চিৰিং ফুকন সোঁৱৰণী উদ্ধৃতি সংযোগ মেলা== *https://w.wiki/KNRd সন্মানীয় সদস্যসকল, অহা ২৭ এপ্ৰিল, '''চন্দন বিয়োগ'''ৰ দিনটোৰ সৈতে সংগতি ৰাখি এটা প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে। অনুগ্ৰহ কৰি লিংকত গৈ মতামত দিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:43, 26 March 2026 (ইউ.টি.চি.) == বড়ো ভাষা আৰু সংস্কৃতি দৃশ্যমানতা প্ৰকল্প == আমি অসমৰ জনগণে ইয়াৰ সকলো জাতি-জনগোষ্ঠীৰ মাজত এক ভাতৃত্ববোধ আৰু সৌহাৰ্দ্যৰে বসবাস কৰি গৌৰৱ অনুভৱ কৰি আহিছোঁ। বড়ো জনগোষ্ঠী ইয়াৰ ভিতৰত আমাৰ অন্যতম গৌৰৱৰ উৎস, আৰু তেওঁলোকৰ সমৃদ্ধ সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে আমি প্ৰতিশ্ৰুতিবদ্ধ। সাম্প্ৰতিক সময়ত বড়ো সমাজে ৱিকিমিডিয়া প্লেটফৰ্মসমূহত নিজৰ দৃশ্যমানতা বৃদ্ধি কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো সক্ৰিয়ভাৱে কাম কৰি আছে। দক্ষিণ এছিয়াৰ অংশীদাৰিত্ব ব্যৱস্থাপক, Wikimedia Foundationৰ প্ৰবীণ দাসৰ সৈতে এক দীঘলীয়া আলোচনা আৰু তেখেতৰ পৰামৰ্শৰ পাছত, মই "Bodo Language & Culture Visibility Project" নামৰ এটা প্ৰকল্প পৰিচালনাৰ পৰিকল্পনা কৰিছোঁ। অসমীয়া ৱিকিসমাজৰ এজন সদস্য হিচাপে, এই পৰিকল্পনাটোৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন, পৰামৰ্শ আৰু মূল্যৱান মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:31, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 13:34, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 13:39, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:হানিফ আলী|হানিফ আলী]] ([[সদস্য বাৰ্তা:হানিফ আলী|বাৰ্তা]]) 14:51, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Rakesh Modak|Rakesh Modak]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rakesh Modak|বাৰ্তা]]) 16:28, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} কৰিছোঁ৷ -[[User:Kuldhar Rabha|<font color="#cc0099">𝒦𝓊𝓁𝒹𝒽𝒶𝓇 ℛ𝒶𝒷𝒽𝒶</font>]] ^{[[User Talk:Kuldhar Rabha|<font color="#6600cc">(𝒯𝒶𝓁𝓀)</font>]]} 17:05, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:চন্দ্ৰিমা ৰাভা|চন্দ্ৰিমা ৰাভা]] ([[সদস্য বাৰ্তা: চন্দ্ৰিমা ৰাভা|বাৰ্তা]]) 22:47, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 12:21, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 13:00, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}}[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 05:15, 6 April 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== ==পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়া== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাওঁ যে [[:meta:Wikimedia as a curriculum subject at Nagaon University|নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়াৰ অন্তৰ্ভূক্তি]]ৰ প্ৰস্তাৱ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পৰা পোৱা গৈছে৷ এই সংক্ৰান্তত আলোচনা কৰিবলৈ জৰুৰীভাৱে আমি মিলিত হোৱাৰ প্ৰয়োজন৷ সেয়ে আজি নিশা ৯ বজাৰ পৰা আধাঘণ্টামানৰ এখনি গুগল মিটৰ আয়োজন কৰা হৈছে৷ আশাকৰোঁ সৰহসংখ্যক সদস্যই আলোচনাটিত সহযোগ কৰিব৷ -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 07:10, 11 May 2026 (ইউ.টি.চি.) মিটিঙৰ লিংক- [https://calendar.app.google/1A5Sve84Jc3Psxv26 meet.google.com/1A5Sve84Jc3Psxv26] ====উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ==== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 05:54, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ===পাঠ্যক্ৰম সম্বন্ধীয় বিশেষ সভা=== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাব খোজোঁ যে, যোৱা ১১ মে, ২০২৬ তাৰিখৰ নিশা ৯ বজাত এখন বিশেষ জৰুৰী সভা আহ্বান কৰা হৈছিল আৰু তাত ভালেকেইগৰাকীমান সদস্যৰ উপস্থিতিত নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ে “ৱিকিমিডিয়া’’ক এক পাঠ্য বিষয় হিচাপে অন্তৰ্ভূক্ত কৰিবলৈ কৰা ইচ্ছাৰ ওপৰত আলোচনা কৰা হৈছিল। সভাত নীতেশ গীলকো আমন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল আৰু তেওঁ উপস্থিত থাকি বিষয়টোত আগবঢ়াত উৎসাহিত কৰিছিল। সেইমৰ্মে, আমি নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে কথা-বতৰা কিছু আগুৱাই নিয়া হৈছে। এইটো বিষয়কে পুনৰ আলোচনা কৰিবলৈ অহা '''৩১ মে’ ২০২৬ তাৰিখৰ সন্ধিয়া ৮ বজাৰ পৰা ৯ বজালৈ এখনি গুগল মিট'''ৰ আয়োজন কৰা হৈছে। সন্মানীয় সকলো সদস্যই এই সভাখনত উপস্থিত থাকি নিজ নিজ মতামত ব্যক্ত কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ। সভাৰ লিংক পৰৱৰ্তী সময়ত দিয়া হ’ব।-[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:05, 29 May 2026 (ইউ.টি.চি.) * সভাৰ লিংক: https://meet.google.com/gna-wprg-hsh ===উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ=== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 18:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 08:42, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ==বেটুপাতৰ নতুন শিতান== {{আলোচনা সমাপ্ত}} অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ বেটুপাতত “নিৰ্বাচিত মিডিয়া” নামৰ এটা নতুন শিতান সংযোগ কৰিব বিচৰা হৈছে৷ তাৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন আশা কৰিলোঁ৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 14:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:Rajdweep nlb|Rajdweep nlb]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rajdweep nlb|বাৰ্তা]]) 15:05, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 15:28, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:45, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 16:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 16:15, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 16:23, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 16:43, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 04:11, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 06:39, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== * সৰ্বসন্মতিমৰ্মে সংযোগ কৰা হ’ল৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:22, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) </div> == ৱিকিডাটাত অসমীয়া বিৱৰণ যোগ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ == সকলোকে নমস্কাৰ,<br/>মই ৱিকিডাটাত ইংৰাজীৰপৰা বিৱৰণ অনুবাদ কৰিবলৈ এটা পাইথন স্ক্ৰিপ্ট প্ৰস্তুত কৰিছোঁ। ইয়াৰ সহায়ত মই ইতিমধ্যে ৱিকিডাটাত ৩০ লাখতকৈ অধিক বঙালী বিৱৰণ অনুবাদ কৰিছোঁ। সেইবোৰ প্ৰায় নিৰ্ভুল আছিল। ইয়াৰ উপৰি, পৰীক্ষামূলকভাৱে মই কিছুমান অসমীয়া বিৱৰণো যোগ কৰিছোঁ, যাৰ সংখ্যা ইতিমধ্যে কেইবা হাজাৰ অতিক্ৰম কৰিছে।<br/>বাংলাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা সম্পূৰ্ণ অভিধানখন মই Gemini AI-ৰ সহায়ত অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰিছোঁ। [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই অভিধানখন]] ব্যৱহাৰ কৰাৰ আগতে ইয়াত কোনো ভুল বা ত্ৰুটি আছে নেকি, সেয়া মই পৰীক্ষা কৰিব বিচাৰোঁ। এই বিষয়ত অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ পৰামৰ্শ আৰু মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ।<br/>সেয়ে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ সকলোলৈ অনুৰোধ, অনুগ্ৰহ কৰি '''[[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই লিংকত]]''' গৈ [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|অভিধানখন]] পৰীক্ষা কৰি চাওক। যদি কোনো ভুল চকুত পৰে, তেন্তে আপোনালোকে নিজেই সেয়া সংশোধন কৰি দিব পাৰে অথবা মোক জনাব পাৰে।<br/>ধন্যবাদ। ≈ <b style="border:2px solid#103; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#1E816F; color:#fff">&nbsp; MS Sakib&nbsp; </b>]] [[User talk:MS Sakib|📩]] <b>·</b>[[Special:Contributions/MS Sakib|📝]]</b> 01:21, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :নমস্কাৰ MS SAKIB, আপোনাৰ সজ প্ৰচেষ্টাৰ শলাগ ল’লোঁ। সামান্য এটা অংশ চকু ফুৰালোঁ। শব্দবোৰ বাংলাসুৰীয়া হ’লে ই অসমীয়া ভাষাৰ ক্ষতি কৰিব। বিশেষভাৱে “ৱ’’ আৰু “ৰ’’-ৰ যথোচিত ব্যৱহাৰ হ’ব লাগিব। সময় হাতত লৈ আমি চকু ফুৰাম। আশাকৰোঁ আমাৰ লগত সহযোগ কৰিব। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:51, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ::@[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] আপোনাক বহুত ধন্যবাদ। ::হয়, মোৰো সেইটোৱেই আটাইতকৈ ডাঙৰ চিন্তা যে অনুবাদবোৰ যেন বাংলা-সুলভ নহয়। সেইবাবেই মই অসমীয়া ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ সহায় বিচাৰিছোঁ। আপোনালোকৰ পৰামৰ্শ আৰু সহযোগিতা পালে মই বৰ আনন্দিত হ'ম। ::আৰু এটা কথা উল্লেখ কৰিব বিচাৰোঁ। মোৰ বিৱৰণ অনুবাদৰ স্ক্ৰিপ্টটো সম্পূৰ্ণৰূপে dictionary-based। অৰ্থাৎ, ইংৰাজীত কোনো নিৰ্দিষ্ট শব্দ থাকিলে অভিধানত তাৰ বিপৰীতে থকা অসমীয়া শব্দটোৱেই ব্যৱহাৰ হ'ব; ইয়াৰ বাহিৰে আন কোনো শব্দ অহাৰ সুযোগ নাই। ::সেয়ে যদি অভিধানত কোনো ভুল অনুবাদ থাকি যায়, তেন্তে আন এটা Correction স্ক্ৰিপ্টৰ সহায়ত সেই নিৰ্দিষ্ট ইংৰাজী শব্দৰ বিপৰীতে থকা সকলো ভুল অনুবাদ বিচাৰি সঠিক শব্দেৰে সহজেই সলনি কৰিব পাৰি। বাংলাতো আৰম্ভণিতে এনে কিছুমান ভুল হৈছিল। পিছত মই সেই Correction স্ক্ৰিপ্ট চলাই শব্দাৰ্থগত ভুলসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে সংশোধন কৰিছিলোঁ। ::গতিকে এতিয়া বা ভৱিষ্যতে যদি কোনো ৱিকিডাটা আইটেমৰ বিৱৰণত ভুল অসমীয়া অনুবাদ আপোনালোকে লক্ষ্য কৰে, অনুগ্ৰহ কৰি মোক জনাব। মই মাত্ৰ কেইমিনিটমানৰ ভিতৰতে স্ক্ৰিপ্ট চলাই সেই ভুল শব্দসমূহ সকলো ঠাইতে সঠিক শব্দেৰে সলনি কৰিব পাৰিম। ≈ <b style="border:2px solid#103; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#1E816F; color:#fff">&nbsp; MS Sakib&nbsp; </b>]] [[User talk:MS Sakib|📩]] <b>·</b>[[Special:Contributions/MS Sakib|📝]]</b> 23:33, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ==গুৱাহাটীত ৱিকিমিডিয়াৰ যিকোনো এটা প্ৰকল্পৰ কৰ্মশালা== ইয়াৰ দ্বাৰা সন্মানীয় সদস্যসকলক জনাব খোজোঁ যে, অহা ১১ জুলাই শনিবাৰে দিনৰ ১০:৩০ বজাৰ পৰা ০১:৩০ বজালৈ গুৱাহাটীস্থিত স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠন '''সৃষ্টি-এক ৰূপান্তৰৰ যাত্ৰা'''ৰ উদ্যোগত আৰু '''বৃহত্তৰ ৰুক্মিণীনগৰ সামাজিক-সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ'''ৰ সহযোগত অসমীয়া ৱিকিমিডিয়াৰ এক চমু পৰিচয় আৰু যিকোনো এটা প্ৰকল্পৰ সম্পাদনা কৌশল প্ৰদানৰ কাম হাতত লোৱা হৈছে। উক্ত কাৰ্যত আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা কামনা কৰাৰ লগতে গুৱাহাটীস্থিত সদস্যসকলৰ কায়িক উপস্থিতি কামনা কৰা হ’ল। যাতায়াতৰ বাবে কোনো ব্যয় বহন কৰা নহয়।-[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 05:32, 3 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}- --[[সদস্য:JonaliB|JonaliB]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JonaliB|বাৰ্তা]]) 15:06, 3 July 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}- [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 17:18, 6 July 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 08:35, 8 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ===বিৰোধ=== ===মতামত=== সতীৰ্থসকলৰ কোন কোন উক্ত অনুষ্ঠানত উপস্থিত থাকিব পাৰিব, জনালে আয়োজকসকলৰ সুবিধা হয় বুলি জনাইছে৷ সেয়ে অনুগ্ৰহ কৰি উপস্থিতি নিশ্চিত কৰিব৷[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 04:56, 7 July 2026 (ইউ.টি.চি.) '''ঠিকনা''' *বৃহত্তৰ ৰুক্মিণীনগৰ সামাজিক সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ *স্থান: ৰুক্মিনী নগৰ প্ৰেক্ষাগৃহ *পথ: ৰঙ্গমঞ্চ পথ *লেণ্ডমাৰ্ক: হোটেল ৰয়েল দি কাচা ৰ ওচৰত *হাউচিং বাছ ষ্টপ ===কাৰ্যসূচী=== ১১/৭/২০২৬ শনিবাৰ *১০:৩০ বজাত- অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণি আৰু আদৰণি -পূৰবী চৌধুৰী *১০:৪৫ বজাত- পৰিচয় পৰ্ব (দুয়োফালৰ) *১১:০০ বজাত- ৱিকিমিডিয়াৰ চমু পৰিচয় -প্ৰণামিকা অধিকাৰী, জোনালী বৰুৱা *১১:১৫ বজাত- চাহ-বিৰতি *১১:৩০ বজাত- ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰশিক্ষণ -সমল ব্যক্তি: উপস্থিত ৱিকিমিডিয়ান *০১:৩০ বজাত- সামৰণি ===উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ=== #[[সদস্য:Minati handique|Minati handique]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Minati handique|বাৰ্তা]]) 07:23, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:পাৰুল বৰুৱা|পাৰুল বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:পাৰুল বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 07:25, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:অপূৰ্ব কুমাৰ শৰ্মা|অপূৰ্ব কুমাৰ শৰ্মা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:অপূৰ্ব কুমাৰ শৰ্মা|বাৰ্তা]]) 07:25, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Pranita Gogoi|Pranita Gogoi]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranita Gogoi|বাৰ্তা]]) 07:26, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Bhaswati.Deka.Borah|Bhaswati.Deka.Borah]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Bhaswati.Deka.Borah|বাৰ্তা]]) 07:29, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Anju saikia|Anju saikia]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Anju saikia|বাৰ্তা]]) 07:32, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:মানসী দাস|মানসী দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:মানসী দাস|বাৰ্তা]]) 07:33, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Sunami K Dutta|Sunami K Dutta]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Sunami K Dutta|বাৰ্তা]]) 07:34, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 11:15, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:31, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 17:21, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ==কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, কেৰালা ৱিকি কনফাৰেঞ্চৰ লগত সংগতি ৰাখি মালয়ালম ৱিকিমিডিয়া সমাজে [[কেৰালা|কেৰালাৰ]] সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্যক ৱিকিমিডিয়াৰ মাধ্যমেৰে তুলি ধৰাৰ উদ্দেশ্যে [[:m:Kerala Culture Month 2026|কেৰালা সংস্কৃতি মাহ,২০২৬]] আৰম্ভ কৰিছে। সক্ৰিয় মালয়ালম ৱিকিমিডিয়ান অতুল আৰ টিৰ অনুৰোধমৰ্মে এই অনলাইন এডিটাথনটোত সহযোগ কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে আমি অসমীয়া ৱিকিমিডিয়াতো এটা প্ৰকল্প পৃষ্ঠা সাজি সাধ্য অনুসৰি সহযোগ আগবঢ়োৱাৰ সংকল্প কৰিছোঁ আৰু এডিটাথনটি পৰিচালনা কৰি সফলতাৰে আগুৱাই নিবলৈ [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুৱা বৰুৱা]], [[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|দুহিতা ৰাগিণী কলিতা]], [[সদস্য:Jyoti Chiring|জ্যোতি চিৰিং]] নাম প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ। আশাকৰোঁ এই এডিটাথনটিত সকলোৱে আন্তৰিকতাৰে ভাগ ল'ব আৰু এই সমন্বয়ে ভৱিষ্যত সময়ত দুইখন সমাজৰ মাজত সম্প্ৰীতিৰ এটি মাইলৰ খুঁটি স্থাপন কৰিব। বিনয়েৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:52, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :*{{support}} — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 09:13, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :*{{support}} জনালোঁ। লগতে পৰিচালনাৰ দায়িত্ব দিয়া বাবে অশেষ ধন্যবাদ। —[[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|Duhita Ragini Kalita]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Duhita Ragini Kalita|বাৰ্তা]]) 09:23, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :*{{support}}.[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 11:05, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :*{{support}} [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 23:58, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ==চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা, ২০২৬== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, চীনা ৱিকি সম্প্ৰদায়ে তেওঁলোকক ঐতিহ্য আৰু সংস্কৃতি প্ৰচাৰ আৰু প্ৰসাৰৰ মানসেৰে ৱিকিমিডিয়াত অহা ১৫ আগষ্টৰপৰা ১৫ অক্টোবৰলৈ [[:m:Chinese Cultural Heritage Edit-a-thon 2026|চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬]] আয়োজন কৰিছে। এই বিষয় অৱগত কৰি তেওঁলোকে আগবঢ়োৱা সহ-আয়োজকৰ প্ৰস্তাৱ সমৰ্থন কৰি আমি, [[:m:JyotiPN|JyotiPN]] আৰু [[:m:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱাই]] অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত অহা ২৫ আগষ্টৰপৰা ২৫ অক্টোবৰলৈ [[:m:Chinese Cultural Heritage Edit-a-thon 2026|চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬]] আয়োজন কৰাৰ মানস কৰিছোঁ। আশাকৰোঁ আপোনালোকে চীনা-অসমীয়া ভাতৃত্ববোধক আন্তৰিকতাৰে আঁকোৱালি ল'ব আৰু এই মেলালৈ আপোনালোকৰ পৰামৰ্শ আৰু অৱদান আগবঢ়াব। [[:m:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] এই মেলাৰ আয়োজক হৈ থাকিব। তেওঁৰ লগতে ইচ্ছুক কোনো এগৰাকীক আয়োজক ৰূপে নিজৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিলোঁ। [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 18:54, 14 August 2026 (ইউ.টি.চি.) <br />সমন্বয়ক, [[:m:Chinese Cultural Heritage Edit-a-thon 2026|চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬]] ==Wiki Loves Birds - Assam Chapter== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, যোৱা বছৰ আমি অসমৰ চৰাইখিনি ডকুমেণ্টেচন কৰাৰ মানসেৰে [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Birds_-_Assam_Chapter ৱিকি লাভচ্‌ ৱাৰ্ডচ্‌ - আসাম চেপ্টাৰ] শীৰ্ষক এক কেম্পেইনেৰে মালয়াময়াম ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ ''ৱিকি লাভচ্‌ ৱাৰ্ডচ, ইণ্ডিয়া, ২০২৫'' কেম্পেইনত সহযোগ কৰিছিলোঁ আৰু ডিচেম্বৰ-জানুৱাৰী মাহত সোৱণশিৰি গ্ৰাছলেণ্ড, দুলুং হাইড আৰু মাগুৰী বিলত তিনিটা ''ৱাৰ্ড ৱাক'' কৰি অসমৰপৰা প্ৰায় ৫০ বিধ চৰাইৰ ফটো যোগ দিছিলোঁ। ৰিপৰ্ট : [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Birds_-_Assam_Chapter/BirdWalks#Participants_and_Gadgets Wiki Loves Birds - Assam Chapter/BirdWalks] এই বছৰো ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেচনৰ সহযোগত আমি এই প্ৰকল্পটো আগবঢ়াই লৈ যোৱাৰ মানস কৰিছোঁ আৰু ইয়াৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা আশা কৰিছোঁ। বিনয়েৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 08:46, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== #[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 09:05, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} - [[সদস্য:Rishiraj Dutta01|Rishiraj Dutta01]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rishiraj Dutta01|বাৰ্তা]]) 09:06, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 09:27, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 12:17, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} -[[সদস্য:Firozhussain|Firozhussain]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Firozhussain|বাৰ্তা]]) 12:24, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 12:33, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} - <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 12:37, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য: Sameer Kalita14|Sameer Kalita14]] ([[সদস্য বাৰ্তা: Sameer Kalita14|বাৰ্তা]]) 19:35, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} [[সদস্য:Lakhinandan herper|Lakhinandan herper]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Lakhinandan herper|বাৰ্তা]]) 16:48, 21 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:প্ৰয়াসী বৰঠাকুৰ|প্ৰয়াসী বৰঠাকুৰ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:প্ৰয়াসী বৰঠাকুৰ|বাৰ্তা]]) 17:13, 22 August 2026 (ইউ.টি.চি.) ==মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৬== সন্মানীয় সদস্যসকল, জাতিৰ পিতা মহাত্মা গান্ধীৰ জন্মজয়ন্তী উপলক্ষে বিগত বছৰবোৰৰ দৰে ওড়িয়া ৱিকিমিডিয়াৰ সহযোগত এইবছৰো [[:m:Assamese Wikimedia Community/Events/Mahatma Gandhi 2026 edit-a-thon |মহাত্মা গান্ধী এডিট-আ-থন, ২০২৬]] আয়োজন কৰা হৈছে। এই সম্পাদনামেলাখন কালিলৈ অৰ্থাৎ ২ অক্টোবৰৰ পৰা ৫ অক্টোবৰলৈ চলিব। আশা কৰোঁ সকলোৱে এই সম্পাদনামেলালৈ অৱদান আগবঢ়াই ইয়াক সফল কৰি তুলিব। অংশগ্ৰহণ কৰিবৰ বাবে এই [https://meta.wikimedia.org/wiki/Assamese_Wikimedia_Community/Events/Mahatma_Gandhi_2026_edit-a-thon লিংক]ত ক্লিক কৰক। বিনয়েৰে, *[[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Dipankar Das|বাৰ্তা]]) *[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Sameer Kalita14|বাৰ্তা]]) ===মন্তব‍্য=== #দুয়োগৰাকী নৱআয়োজকলৈ শুভেচ্ছা থাকিল।-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 16:12, 1 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ==ৱিকি মিট== প্ৰিয় ৱিকি সতীৰ্থ! যোৱা কেইটামান মাহ ধৰি অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ মাহেকীয়া ৱিকি মীটখন নিয়মীয়াকৈ অনুষ্ঠিত কৰিব পৰা হোৱা নাছিল। সেয়েহে, চলিত অক্টোবৰ মাহৰ পৰা পুনৰ এই ৱিকি মীট আৰম্ভ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। প্ৰতিমাহৰ প্ৰথম সপ্তাহত দেওবাৰে (দিনটো পৰিস্থিতি অনুসৰি সলনি হ’ব পাৰে), সন্ধিয়া ৭:৩০ বজাৰ পৰা ৯ বজালৈ এই মীট অনুষ্ঠিত কৰা হ’ব। ০৪/১০/২৬ তাৰিখ দেওবাৰে অক্টোবৰ মাহৰ প্ৰথমখন ৱিকিমিটত আপোনালোক সকলোকে লগ পোৱাৰ অপেক্ষাত থাকিলোঁ। মিটিৰ লিংকঃ https://meet.google.com/sid-xwwn-vqf ;কাৰ্যসূচীঃ *৭:৩০ সম্ভাষণ আৰু পৰিচালনা: অজয় দাস *৭:৪৫ নতুন সদস্যৰ পৰিচয় পৰ্ব *৭:৫০ অসমীয়া ৱিকিৰ আপডে’ট আৰু ৱিকিপত্ৰিকা: নয়ন জ্যোতি নাথ *৮:০০ ৱিকি কনফাৰেঞ্চ ইণ্ডিয়া ২০২৬ত অংশগ্ৰহণৰ অভিজ্ঞতা বৰ্ণনা: অজয় দাস/জ্যোতি চিৰিং *৮:১০ ৱিকি কনফাৰেঞ্চ নৰ্থ আমেৰিকাত অংশগ্ৰহণৰ অভিজ্ঞতা বৰ্ণনা: গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে/জলি ৰুমী বৰা *৮:২০ কুইয়াৰিং ৱিকি, এক্সটেণ্ডেট ৰাইট কনফাৰেঞ্চত অংশগ্ৰহণৰ আপডে’ট, ৱিকিমেনিয়াৰ জলপানি, অসমীয়া ৱিকি সমাজৰ ভৱিষ্যত পৰিকল্পনা আৰু সদস্যৰ মনৰ কথা। *৮:৩০ - ৯ ৱিকিপাঠ: দিব্য দত্ত ===উপস্থিতিৰ স্বাক্ষৰ=== #[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 16:42, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:BhuyanBhaskar|BhuyanBhaskar]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BhuyanBhaskar|বাৰ্তা]]) 16:50, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita14]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Sameer Kalita14|বাৰ্তা]]) 16:51, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:পৱন বৰ্মন|পৱন বৰ্মন]] ([[সদস্য বাৰ্তা:পৱন বৰ্মন|বাৰ্তা]]) 16:56, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 16:58, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:কুমুদ ঘোষ|কুমুদ ঘোষ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:কুমুদ ঘোষ|বাৰ্তা]]) 17:01, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 17:15, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:16, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 17:19, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 17:30, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Afughat|বিকাশ দিহিঙ্গীয়া]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Afughat|বাৰ্তা]]) 23:19, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Nilotpal Hazarika123|Nilotpal Hazarika123]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nilotpal Hazarika123|বাৰ্তা]]) 18:51, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 02:20, 5 October 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে|গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে]] ([[সদস্য বাৰ্তা:গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে|বাৰ্তা]]) ০২:২৭, ৫ October ২০২৬ (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 05:28, 5 October 2026 (ইউ.টি.চি.) == ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৬ == প্ৰিয় ৱিকি সতীৰ্থসকল, বিগত বছৰসমূহৰ ধাৰাবাহিকতা অক্ষুণ্ণ ৰাখি এইবছৰো অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৬|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৬]] আয়োজন কৰা হৈছে। ১ নৱেম্বৰৰ পৰা ৩১ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হ'বলগীয়া এই সম্পাদনা মেলাৰ জৰিয়তে এছিয়াৰ বিভিন্ন দেশৰ ইতিহাস, সংস্কৃতি, ব্যক্তি, স্থান, খাদ্য, ঐতিহ্য আদি বিষয়ক নতুন প্ৰবন্ধ অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত সংযোজন কৰাৰ প্ৰয়াস কৰা হ'ব। এই সম্পাদনা মেলাখন সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা আৰু সমন্বয় কৰাৰ বাবে মই এইবাৰৰ '''সমন্বয়ক''' হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰিবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছোঁ। লগতে মোৰ সহযোগী হিচাপে [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাসৰ]] নামটোৱো প্ৰস্তাৱ হিচাপে আগবঢ়াইছোঁ। লগতে, যোৱা বছৰৰ [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]ত অৱদান আগবঢ়োৱা আৰু প্ৰথম তিনিটা স্থান লাভ কৰা দুগৰাকী সদস্যক এইবাৰৰ বিচাৰক হিচাপে মনোনীত কৰাৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছোঁ— * [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] * [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]] এই দুগৰাকী সদস্যই প্ৰতিযোগিতাৰ প্ৰবন্ধসমূহ নিৰপেক্ষভাৱে পৰীক্ষা কৰি নিয়ম অনুসৰি গ্ৰহণযোগ্য প্ৰবন্ধসমূহ নিৰ্ধাৰণ কৰাত সহায় কৰিব বুলি আশা কৰিছোঁ। সকলোৱে এই প্ৰস্তাৱত নিজৰ মতামত আৰু সমৰ্থন আগবঢ়াবলৈ অনুৰোধ জনালোঁ। লগতে, কোনো সদস্যই সমন্বয়ক বা বিচাৰক হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণৰ বাবে আন কোনো নাম প্ৰস্তাৱ কৰিব বিচাৰিলে সেয়াও জনাব পাৰে। আশা কৰোঁ, বিগত বছৰসমূহৰ দৰে এইবাৰো সকলোৰে সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণ আৰু সহযোগিতাৰে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ সফলভাৱে অনুষ্ঠিত কৰিব পাৰিম। বিনয়েৰে, [[সদস্য:Afughat|Afughat]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Afughat|বাৰ্তা]]) 16:47, 6 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== ===মন্তব্য=== প্ৰিয় বিকাশ, আপুনি '''[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৬|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৬]] আয়োজন কৰিবলৈ আগবাঢ়ি অহা দেখি ভাল লাগিছে। আপুনি ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৬ আয়োজন কৰিবলৈ গ্ৰাণ্ট এপ্লাই কৰিছিল নেকি জনাব? শুভকামনাৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 17:17, 6 October 2026 (ইউ.টি.চি.) :স্থানীয় হিচাপে গ্ৰাণ্ট এপ্লাই মই কৰা নাই, আন কোনো সদস্যই কৰিছে যদিও মই অজ্ঞাত কাৰণ এই সম্পৰ্কত ৰাইজৰ চ'ৰাত কোনো আলোচনা মই দেখা নাই বা হোৱাটচ্ এপ গোটতো ইয়াৰ আলোচনা হোৱা নাই, গতিকে স্থানীয় ৱিকিৰ প্ৰতিযোগিতাখন আন্তৰ্জাতিক প্ৰতিযোগিতাৰ অংশ হিচাপে সমন্বয়ৰে আগবঢ়াই নিবলৈ মই আগ্ৰহী, সেয়ে ৰাইজৰ চ'ৰাত আন সদস্যৰ মতামতৰ বাবে এই প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছোঁ‌। [[সদস্য:Afughat|Afughat]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Afughat|বাৰ্তা]]) 17:41, 6 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ::মৰমৰ বিকাশ, মই গ্ৰাণ্টৰ কাৰণে এপ্লাই কৰিছিলোঁ। গ্ৰাণ্টৰ কাৰণে এপ্লাই কৰোঁতে এটা দল ধৰি দিব লাগে। আপুনি আগতেই জনোৱা হ'লে আপোনাৰ নামও ভৰাই দিব পৰা গ'ল হয়। ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহৰ এটা নিজা ছ'চিয়েল মিডিয়া গোট আছে। তাত ইতিমধ্যে আলোচনা হৈছে। ::[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 18:23, 6 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ==অসমীয়া ৱিকি-সমাজৰ নেতৃত্বত বহুভাষিক সন্মিলন== সন্মানীয় সদস্যসকললৈ নমস্কাৰ জনালোঁ। মই [[User:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] য়ে অসমীয়া ৱিকি-সমাজৰ নেতৃত্বত অসমত এখনি বহুভাষিক ৱিকি-সন্মিলন অনুষ্ঠিত কৰাৰ পোষকতা কৰোঁ। এই বিষয়ে যোৱাবছৰৰ পৰাই দুই-এগৰাকী ৱিকি-সতীৰ্থৰ সৈতে অনানুষ্ঠানিক কথা-বতৰা হৈছিল যদিও কাম আগবঢ়া হোৱা নাই। অসমত আগতে হৈ যোৱা সন্মিলনসমূহতকৈ কিছু বহলকৈ অৰ্থাৎ দুই-তিনিদিনীয়াকৈ অসমৰ আন দুটা নৱ-গঠিত ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ লগতে আন আন বিভিন্ন ভাষা-সম্প্ৰদায়ৰ কিছু নিৰ্বাচিত সদস্যৰ সৈতে মিলি অসমীয়া ৱিকিক অধিক শক্তিশালী কৰা আৰু ৱিকি-সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত সৌহাৰ্দ্য গঢ়ি তুলিবলৈ ইয়াৰ প্ৰয়োজন আছে বুলি অনুভৱ কৰোঁ। মই নিজকে ধৰি বহুকেইগৰাকী ন-পুৰণি ৱিকি-সম্পাদককো কাৰিকৰী আৰু পৰিকল্পনাৰ দিশত উন্নত কৰিবলৈয়ো আমাৰ মাজত এখন উন্নত মানৰ সন্মিলন হোৱা প্ৰয়োজন। এই বিষয়ে সদস্যসকলে সহমত প্ৰদান কৰিলে অহাবছৰলৈ সকলোৰে সহযোগিতাত ই সম্ভৱ হৈ উঠিব পাৰে। সকলোৰে মতামত কামনা কৰিলোঁ। ধন্যবাদ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:34, 7 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== # সমৰ্থন কৰিছো। অসমীয়া ৱিকিক অধিক শক্তিশালী কৰি তুলিবলৈ এখন উন্নত মানৰ সন্মিলনৰ প্ৰয়োজন বুলি ভাবো। [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 05:42, 9 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 17:57, 11 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} -<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 20:03, 11 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 01:42, 12 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} - [[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Dipankar Das|বাৰ্তা]]) 01:46, 12 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}}[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 06:27, 12 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} [[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 15:50, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) ===বিৰোধ=== ==ৱিকি-ক্লাৱ: “ৱিকি-প্ৰিয়া’’ গঠন== সন্মানীয় সদস্যসকল, আজিৰে পৰা অসমীয়া ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ অধীনত কেৱল নাৰী ৱিকিমিডিয়ানৰ বাবে এটা ক্লাৱ গঠনৰ আৰম্ভণি কৰিলোঁ। গোলকীয় প্ৰেক্ষাপটত নাৰী-ৱিকিমিডিয়ানৰ সংখ্যা তুলনামূলকভাবে যথেষ্ট কম। অসমতো ইয়াৰ বিপৰীত নহয়। নতুন নাৰী সম্পাদকৰ অন্তৰ্ভূক্তিৰ লক্ষ্যৰে এই ক্লাৱ গঠন কৰা হৈছে। ইয়াত বৰ্তমান সক্ৰিয় নাৰী-ৱিকিমিডিয়ানো এই কাৰ্যসূচীৰ অংশীদাৰ হ’ব। ন-পুৰণিয়ে মিলি অসমীয়া ৱিকিমিডিয়ালৈ এটা বৈপ্লৱিক যাত্ৰাৰ উদ্যোগ লোৱা হৈছে। এই যাত্ৰা মনোমত হ’লে সহমত প্ৰকাশ কৰি তলত স্বাক্ষৰ কৰিব আৰু “ৱিকি-প্ৰিয়া’’ৰ এগৰাকী সদস্য হৈ আপোনাৰ লগতে আন এগৰাকীকো ৱিকিমিডিয়াৰ সৈতে সংযুক্ত কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ। অহামাহৰ পৰা '''প্ৰতি শনিবাৰে''' অনলাইনযোগে নতুনসকলক '''এঘণ্টা'''ৰ বাবে ৱিকিমিডিয়া সম্পাদনাৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়া হ’ব। প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত এই প্ৰশিক্ষণ মই নিজে আগবঢ়াম যদিও পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰবীণ নাৰী-ৱিকিমিডিয়ানেও প্ৰশিক্ষণ দিব পাৰিব। (বিশেষ অসুবিধাবশতঃ কেতিয়াবা শনিবাৰৰ পৰিৱৰ্তে আন সময়তো প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচী দিয়া হ’ব পাৰে।) ===স্বাক্ষৰ=== *{{support}} আৰু শুভেচ্ছা জনালোঁ—[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 15:28, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}} আৰু শুভেচ্ছা জনালোঁ—[[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 15:48, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}} [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 15:57, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:SuhanaSsultana|SuhanaSsultana]] ([[সদস্য বাৰ্তা:SuhanaSsultana|বাৰ্তা]]) 05:35, 6 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}} আৰু শুভেচ্ছা জনালোঁ—[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 07:11, 6 November 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}} আৰু শুভেচ্ছা জনালোঁ— [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 15:00, 6 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 09:00, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}} [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 11:36, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}} [[সদস্য:Dr. GItanjali Hazarika|Dr. GItanjali Hazarika]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Dr. GItanjali Hazarika|বাৰ্তা]]) 09:49, 10 November 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== “ৱিকি-প্ৰিয়া’’ৰ সদস্যসংখ্যা ক্ৰমাগতভাবে বৃদ্ধি হোৱাৰ আশা কৰিছোঁ। ইয়াৰ মূল লক্ষ্য নতুন নাৰী ৱিকিমিডিয়ান সৃষ্টি। ই এটা প্ৰকল্প হিচাপে কাম আগবঢ়াই নিব। এই প্ৰকল্পটোৰ মূখ্য সমন্বয়ক হিচাপে মই নিজে থাকি সহযোগী হিচাপে [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]], [[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] বাইদেউৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ। কাৰ্যসূচী পৰিকল্পনা আৰু অনলাইন প্ৰশিক্ষণত [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] আৰু [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]]ৰ নাম সমল ব্যক্তি হিচাপে প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ। উক্ত প্ৰস্তাৱত কাৰোবাৰ কিবা আপত্তি থাকিলে এই পৃষ্ঠাৰ তলত স্বাক্ষৰ কৰি মতামত দিবলৈ অনুৰোধ জনালোঁ। ====স্বাক্ষৰ আৰু মন্তব্য==== *{{support}}[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 08:00, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}- [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 08:27, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 08:58, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) ==ৱিকিৰিফাইন সম্পাদনা মেলা== অপেন ন'লেজ ইনিচিয়েটিভছ (OKI)ৰ দলে ৱিকিমিডিয়াৰ ভাৰতীয় সমাজসমূহক [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিৰিফাইন সম্পাদনা মেলা|ৱিকিৰিফাইন]] (WikiRefine) শীৰ্ষক ১৫ দিনীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ উন্নয়ন অভিযানত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছে। এই অভিযান ২০২৬ চনৰ ৭ নৱেম্বৰৰ পৰা ২১ নৱেম্বৰলৈকে অনুষ্ঠিত হ’ব। ইয়াৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ হৈ এই অভিযানৰ আয়োজক হিচাপে মোৰ লগতে মোৰ সহযোগী হিচাপে [[সদস্য:Dipankar Das|দীপাংকৰ দাস]] আৰু [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাসৰ]] নামটো প্ৰস্তাৱ কৰিছোঁ। লগতে সম্পাদনা মেলাখনৰ বিচাৰক হিচাপে [[সদস্য:AjayDas|অজয় দাস]] আৰু [[সদস্য:JyotiPN|প্ৰাণজ্যোতি নাথৰ]] নামটো প্ৰস্তাৱ কৰিছোঁ। এই সম্পাদনা মেলাখনত অংশগ্ৰহণ কৰি অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ মান উন্নতি কৰণত সকলোৱে হাত আগবঢ়াব বুলি আশা কৰিছোঁ। উল্লেখ্য যে এই সম্পাদনা মেলাৰ শীৰ্ষ তিনিগৰাকী সদস্যই অপেন ন'লেজ ইনিচিয়েটিভছৰ ফালৰ পৰা অনুষ্ঠিত কৰিবলগীয়া এক প্ৰত্যক্ষ উপস্থিতিৰ অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ জলপানি লাভ কৰিব। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 14:56, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মন্তব্য=== *{{support}}—[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 15:25, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}- [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:33, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}—[[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Dipankar Das|বাৰ্তা]]) 15:34, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}— [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 15:42, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}— [[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 15:46, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}— [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 15:56, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}}- [[সদস্য:হানিফ আলী|হানিফ আলী]] ([[সদস্য বাৰ্তা:হানিফ আলী|বাৰ্তা]]) 16:06, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 14:54, 6 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}} - <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 11:10, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) == ৱিকিমিট (নৱেম্বৰ, ২০২৬) == প্ৰিয় ৱিকি সতীৰ্থ! দীপাৱলীৰ বাবে এইবাৰৰ সভাখন অলপ পলমকৈ অহা ১১/১১/২৬ তাৰিখ বুধবাৰে অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। নৱেম্বৰ মাহৰ এই ৱিকিমীটত আপোনালোক সকলোকে লগ পোৱাৰ অপেক্ষাত থাকিলোঁ। প্ৰতিমাহৰ দৰেই সন্ধিয়া ৭:৩০ বজাৰ পৰা ৯ বজালৈ এই সভা অনুষ্ঠিত কৰা হ’ব। *মিটিঙৰ লিংক: https://meet.google.com/ynm-bzcs-whb সাময়িক কাৰ্যসূচীঃ *৭:৩০ সম্ভাষণ আৰু পৰিচালনা: অজয় দাস *৭:৪৫ নতুন সদস্যৰ পৰিচয় পৰ্ব *৭:৫০ অসমীয়া ৱিকিৰ আপডে’ট, ৱিকিৰিফাইন সম্পাদনা মেলা আৰু ৱিকিপত্ৰিকা: নয়ন জ্যোতি নাথ *৮:০০ বাংলাৱিকিসন্মিলনৰ অভিজ্ঞতা বৰ্ণনা: বাবুল বৈশ্য/প্ৰণামিকা অধিকাৰী/কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল *৮:১০ ৱিকিপীডিয়া এচিয় মাহ আৰু ৱিকি লাভ্‌ছ বাৰ্ডছ, চীনা ঐতিহ‍্য সম্পাদনামেলা: প্ৰাণজ্যোতি নাথ/নৰুনা বৰুৱা *৮:২০ অসমীয়া ৱিকি সমাজৰ ভৱিষ্যত পৰিকল্পনা, নিজা ফাণ্ডিং/ৰেপিড গ্ৰাণ্ট আৰু প্ৰথম অসমীয়া ৱিকি সন্মিলন: অজয় দাস/নয়ন জ্যোতি নাথ *৮:৩০ - ৯ ৱিকিপাঠ: দিব্য দত্ত উপর্যুক্ত কাৰ্যসূচীত কিবা দিহা-পৰামৰ্শ আগবঢ়াবলৈ বা কোনো কাৰ্যসূচী যোগ-বিয়োগ কৰিবলৈ সকলোকে অনুৰোধ জনালোঁ। [[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 11:44, 10 November 2026 (ইউ.টি.চি.) e56bygbajskjou0n5myom6l4nudi2m1 651978 651958 2026-11-10T15:15:10Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 651978 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Village pump pages|প্ৰস্তাৱ|alpha=yes|start=85|ৰাইজৰ চ’ৰাৰ এই পৃষ্ঠাত নতুন ভাব আৰু প্ৰস্তাৱসমূহ আপুনিও যোগ কৰিব পাৰে। <br/>ইয়াৰ বাহিৰে অন্য ৱিকিপিডিয়াৰ নীতি বিষয়ক পৃষ্ঠাসমূহ নৱ-প্ৰস্তাৱিত আৰু প্ৰচলিত নীতি-নিৰ্দেশনাসমূহৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিবলৈ কৰিবলৈ অনুগ্ৰহ কৰি ''[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ’ৰা (নীতি)|নীতি]]'' বিভাগৰ পৃষ্ঠা ব্যৱহাৰ কৰক।<br/>কোনো নীতি-নিৰ্দেশনাৰ প্ৰয়োগ বা ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কীয় সন্দেহ মৰিষণৰ কাৰণে বিভিন্ন [[:en:Wikipedia:Noticeboards|জাননী ফলক]]সমূহ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। যদি আপোনাৰ কাৰিকৰী জ্ঞান আছে তেন্তে উপযুক্তভাৱে অৱদান/আলোচনা/সহায় আগবঢ়াওক।<br/> সততে উদয় হোৱা প্ৰশ্নসমূহৰ এখন সূচী '''[[ৱিকিপিডিয়া:সততে উদিত হোৱা প্ৰশ্নসমূহ|এই FAQ পৃষ্ঠাত]]''' (FAQ: '''F'''requently '''A'''sked '''Q'''uestions) আছে, অনুগ্ৰহ কৰি প্ৰথমে তাত চাই লয় যেন। |WP:VPP}} {{cent}} __TOC__ <span id="below_toc"></span> </noinclude> {{archive box| [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/0|সবাতোকৈ পুৰণি]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/1|সংৰক্ষণ ১]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/2|সংৰক্ষণ ২]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/3|সংৰক্ষণ ৩ (জানুৱাৰী ২০১২-ডিচেম্বৰ ২০১২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/4|সংৰক্ষণ ৪ (জানুৱাৰী ২০১৩-ডিচেম্বৰ ২০১৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/5|সংৰক্ষণ ৫ (জানুৱাৰী ২০১৪-ডিচেম্বৰ ২০১৮)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/6|সংৰক্ষণ ৬ (জানুৱাৰী ২০১৯-ডিচেম্বৰ ২০২১)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/7|সংৰক্ষণ ৭ (জানুৱাৰী ২০২২-ডিচেম্বৰ ২০২২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/8|সংৰক্ষণ ৮ (জানুৱাৰী ২০২৩-ডিচেম্বৰ ২০২৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/9|সংৰক্ষণ ৯ (জানুৱাৰী ২০২৪-ডিচেম্বৰ ২০২৪)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/10|সংৰক্ষণ ১০ (জানুৱাৰী ২০২৫-ডিচেম্বৰ ২০২৫)]] }} ==ৱিকি-জন্মদিন, ২০২৬ উদ্‌যাপন== সন্মানীয় সদস্যসকল, আমি জানো যে, অহা ১৫ জানুৱাৰীত ৱিকিপিডিয়াৰ ২৫বছৰীয়া জন্মদিন। বিগত ২৪ বছৰ ধৰি ৱিকিপিডিয়াই আমাক এখন গোলকীয় গাঁৱৰ অনুভৱ আনি দিছে। ৱিকিপিডিয়াৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ ব্যক্তিগতভাৱে মই তৃপ্ত। সেয়ে, উক্ত শুভ দিনটোত মই '''২৫টা পৃষ্ঠা''' সৃষ্টিৰে উদ্‌যাপন কৰিম বুলি থিৰাং কৰিছোঁ। ১৪ জানুৱাৰীৰ ৰাতি ১২ বজাৰ পিছৰপৰা ১৫ জানুৱাৰী ৰাতি ১২ বজালৈ মোৰ এই উদ্‌যাপন চলিব। সন্মানীয় সদস্যসকলৰ কোনোবাই যদি সহযোগ কৰে ইয়াতেই সংযুক্ত হৈ কিবা সংকল্প ল’ব পাৰে বা মোৰ দৰে আপোনালোকেও নিজা নিজা সংকল্প লৈ একোটা পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰি ৱিকি-জন্মদিন উদ্‌যাপন কৰিব পাৰে। আহক আমি সকলোৱে মিলি গৌৰৱেৰে মুক্ত জ্ঞানৰ এই যাত্ৰাক উদ্‌যাপন কৰোঁ। -[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 18:06, 12 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== * যিমানটা পাৰোঁ নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিম। — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 14:36, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) *:অশেষ ধন্যবাদ। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:14, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সামৰণি=== ৱিকিপিডিয়াৰ জন্মদিন উপলক্ষ্য্যে তলৰ লিংকটোত দিয়া পৃষ্ঠাসমূহ সৃষ্টি কৰা হ’ল। *https://w.wiki/HUBc ==সতীৰ্থ-মিলন== সন্মানীয় সতীৰ্থ, অহা ইং ৩১ জানুৱাৰী ২০২৬ তাৰিখে গুৱাহাটীৰ শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰত দিনৰ ১১:০০ বজাৰপৰা ০১:০০ বজাৰ ভিতৰত সম্ভৱপৰ সকলোৱে মুখা-মুখি হোৱাৰ মানস কৰিছোঁ। সকলোৰে উপস্থিতিয়ে আমাৰ মনৰ উদ্যম বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভবা হৈছে। যাতায়াত আৰু অন্যান্য খৰচ নিজৰ। সহমত হ’লে তলত সন্মতি দি ৱিকি-স্ৱাক্ষৰ কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 14:35, 23 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সহমত=== * একো অসুবিধা নহ'লে থাকিম। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 17:24, 25 January 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JonaliB|বাৰ্তা]]) 08:55, 26 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===উপস্থিতিৰ স্বাক্ষৰ=== [[File:Wiki-Adda (cropped).jpg|thumb|সতীৰ্থ মিলন- ৱিকি সদস্যৰ মুখা-মুখি অনুষ্ঠান]] *[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:21, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:33, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 13:35, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:পাপৰি বৰা|পাপৰি বৰা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:পাপৰি বৰা|বাৰ্তা]]) 13:49, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬== ১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ৰপৰা আৰম্ভ হ'ব [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন-২০২৬]] প্ৰবন্ধ লিখন প্ৰতিযোগিতা। এই প্ৰতিযোগিতাখনৰ এগৰাকী স্থানীয় আয়োজক হিচাপে মই প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিচাৰকৰ দায়িত্ব পালন কৰিবলৈ সদস্য [[User:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]], [[User:Pranamikaadhikary|প্ৰণামিকা অধিকাৰী]] আৰু [[User:-chanakyakdas|চাণক্য কুমাৰ দাস]] অনুৰোধ জনাইছোঁ। লগতে সদস্যসকলক এই প্ৰতিযোগিতাখনত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছোঁ। অংশগ্ৰহণৰ বাবে ইয়াত [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|ক্লিক কৰক]]। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 11:07, 31 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== প্ৰস্তাৱটো মই দেখাই নাছিলোঁ। সদস্যসকলৰ আপত্তি নাথাকিলে দায়িত্ব পালন কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:11, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহত সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে খৰধৰকৈ লিখাৰ বাবে কোনো কোনো প্ৰবন্ধত কিছু খুঁটি-নাটি ৰৈ যায়, এই খুঁটি-নাটি সমূহ নাইকিয়া কৰি ইতিমধ্যে লেখা প্ৰবন্ধসমূহ উন্নত কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২ অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। এই সম্পাদনা মেলাত নতুন প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰা নহয়, ইতিমধ্যে ৱিকিত থকা এছীয় বিষয়ক প্ৰবন্ধসমূহ বিচাৰি উলিয়াই সেইসমূহ সংশোধন আৰু পৰিৱৰ্ধন কৰা হ'ব। এপ্ৰিল মাহৰ ১৫ তাৰিখৰপৰা মে' মাহৰ ১ তাৰিখলৈ অনুষ্ঠিত হ'ব লগা ১৫ দিনীয়া এই সংশোধনী মেলাৰ বাবে মই আয়োজক ৰূপে [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]-ৰ বিজয়ী [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] আৰু [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোলৰ]] নাম প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ আৰু আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা আশা কৰিলোঁ। অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক অৱদান অনুসৰি একোটিকৈ '''ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ''' টি-চাৰ্ট প্ৰদান কৰা হ'ব। সমান্তৰালকৈ যোৰহাটত এখন অফলাইন কৰ্মশালাৰ আয়োজন কৰা হৈছে। বিনয়েৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== # [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 08:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 09:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মন্তব্য=== ==চন্দন চিৰিং ফুকন সোঁৱৰণী উদ্ধৃতি সংযোগ মেলা== *https://w.wiki/KNRd সন্মানীয় সদস্যসকল, অহা ২৭ এপ্ৰিল, '''চন্দন বিয়োগ'''ৰ দিনটোৰ সৈতে সংগতি ৰাখি এটা প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে। অনুগ্ৰহ কৰি লিংকত গৈ মতামত দিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:43, 26 March 2026 (ইউ.টি.চি.) == বড়ো ভাষা আৰু সংস্কৃতি দৃশ্যমানতা প্ৰকল্প == আমি অসমৰ জনগণে ইয়াৰ সকলো জাতি-জনগোষ্ঠীৰ মাজত এক ভাতৃত্ববোধ আৰু সৌহাৰ্দ্যৰে বসবাস কৰি গৌৰৱ অনুভৱ কৰি আহিছোঁ। বড়ো জনগোষ্ঠী ইয়াৰ ভিতৰত আমাৰ অন্যতম গৌৰৱৰ উৎস, আৰু তেওঁলোকৰ সমৃদ্ধ সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে আমি প্ৰতিশ্ৰুতিবদ্ধ। সাম্প্ৰতিক সময়ত বড়ো সমাজে ৱিকিমিডিয়া প্লেটফৰ্মসমূহত নিজৰ দৃশ্যমানতা বৃদ্ধি কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো সক্ৰিয়ভাৱে কাম কৰি আছে। দক্ষিণ এছিয়াৰ অংশীদাৰিত্ব ব্যৱস্থাপক, Wikimedia Foundationৰ প্ৰবীণ দাসৰ সৈতে এক দীঘলীয়া আলোচনা আৰু তেখেতৰ পৰামৰ্শৰ পাছত, মই "Bodo Language & Culture Visibility Project" নামৰ এটা প্ৰকল্প পৰিচালনাৰ পৰিকল্পনা কৰিছোঁ। অসমীয়া ৱিকিসমাজৰ এজন সদস্য হিচাপে, এই পৰিকল্পনাটোৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন, পৰামৰ্শ আৰু মূল্যৱান মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:31, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 13:34, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 13:39, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:হানিফ আলী|হানিফ আলী]] ([[সদস্য বাৰ্তা:হানিফ আলী|বাৰ্তা]]) 14:51, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Rakesh Modak|Rakesh Modak]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rakesh Modak|বাৰ্তা]]) 16:28, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} কৰিছোঁ৷ -[[User:Kuldhar Rabha|<font color="#cc0099">𝒦𝓊𝓁𝒹𝒽𝒶𝓇 ℛ𝒶𝒷𝒽𝒶</font>]] ^{[[User Talk:Kuldhar Rabha|<font color="#6600cc">(𝒯𝒶𝓁𝓀)</font>]]} 17:05, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:চন্দ্ৰিমা ৰাভা|চন্দ্ৰিমা ৰাভা]] ([[সদস্য বাৰ্তা: চন্দ্ৰিমা ৰাভা|বাৰ্তা]]) 22:47, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 12:21, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 13:00, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}}[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 05:15, 6 April 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== ==পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়া== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাওঁ যে [[:meta:Wikimedia as a curriculum subject at Nagaon University|নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়াৰ অন্তৰ্ভূক্তি]]ৰ প্ৰস্তাৱ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পৰা পোৱা গৈছে৷ এই সংক্ৰান্তত আলোচনা কৰিবলৈ জৰুৰীভাৱে আমি মিলিত হোৱাৰ প্ৰয়োজন৷ সেয়ে আজি নিশা ৯ বজাৰ পৰা আধাঘণ্টামানৰ এখনি গুগল মিটৰ আয়োজন কৰা হৈছে৷ আশাকৰোঁ সৰহসংখ্যক সদস্যই আলোচনাটিত সহযোগ কৰিব৷ -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 07:10, 11 May 2026 (ইউ.টি.চি.) মিটিঙৰ লিংক- [https://calendar.app.google/1A5Sve84Jc3Psxv26 meet.google.com/1A5Sve84Jc3Psxv26] ====উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ==== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 05:54, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ===পাঠ্যক্ৰম সম্বন্ধীয় বিশেষ সভা=== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাব খোজোঁ যে, যোৱা ১১ মে, ২০২৬ তাৰিখৰ নিশা ৯ বজাত এখন বিশেষ জৰুৰী সভা আহ্বান কৰা হৈছিল আৰু তাত ভালেকেইগৰাকীমান সদস্যৰ উপস্থিতিত নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ে “ৱিকিমিডিয়া’’ক এক পাঠ্য বিষয় হিচাপে অন্তৰ্ভূক্ত কৰিবলৈ কৰা ইচ্ছাৰ ওপৰত আলোচনা কৰা হৈছিল। সভাত নীতেশ গীলকো আমন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল আৰু তেওঁ উপস্থিত থাকি বিষয়টোত আগবঢ়াত উৎসাহিত কৰিছিল। সেইমৰ্মে, আমি নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে কথা-বতৰা কিছু আগুৱাই নিয়া হৈছে। এইটো বিষয়কে পুনৰ আলোচনা কৰিবলৈ অহা '''৩১ মে’ ২০২৬ তাৰিখৰ সন্ধিয়া ৮ বজাৰ পৰা ৯ বজালৈ এখনি গুগল মিট'''ৰ আয়োজন কৰা হৈছে। সন্মানীয় সকলো সদস্যই এই সভাখনত উপস্থিত থাকি নিজ নিজ মতামত ব্যক্ত কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ। সভাৰ লিংক পৰৱৰ্তী সময়ত দিয়া হ’ব।-[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:05, 29 May 2026 (ইউ.টি.চি.) * সভাৰ লিংক: https://meet.google.com/gna-wprg-hsh ===উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ=== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 18:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 08:42, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ==বেটুপাতৰ নতুন শিতান== {{আলোচনা সমাপ্ত}} অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ বেটুপাতত “নিৰ্বাচিত মিডিয়া” নামৰ এটা নতুন শিতান সংযোগ কৰিব বিচৰা হৈছে৷ তাৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন আশা কৰিলোঁ৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 14:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:Rajdweep nlb|Rajdweep nlb]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rajdweep nlb|বাৰ্তা]]) 15:05, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 15:28, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:45, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 16:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 16:15, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 16:23, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 16:43, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 04:11, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 06:39, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== * সৰ্বসন্মতিমৰ্মে সংযোগ কৰা হ’ল৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:22, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) </div> == ৱিকিডাটাত অসমীয়া বিৱৰণ যোগ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ == সকলোকে নমস্কাৰ,<br/>মই ৱিকিডাটাত ইংৰাজীৰপৰা বিৱৰণ অনুবাদ কৰিবলৈ এটা পাইথন স্ক্ৰিপ্ট প্ৰস্তুত কৰিছোঁ। ইয়াৰ সহায়ত মই ইতিমধ্যে ৱিকিডাটাত ৩০ লাখতকৈ অধিক বঙালী বিৱৰণ অনুবাদ কৰিছোঁ। সেইবোৰ প্ৰায় নিৰ্ভুল আছিল। ইয়াৰ উপৰি, পৰীক্ষামূলকভাৱে মই কিছুমান অসমীয়া বিৱৰণো যোগ কৰিছোঁ, যাৰ সংখ্যা ইতিমধ্যে কেইবা হাজাৰ অতিক্ৰম কৰিছে।<br/>বাংলাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা সম্পূৰ্ণ অভিধানখন মই Gemini AI-ৰ সহায়ত অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰিছোঁ। [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই অভিধানখন]] ব্যৱহাৰ কৰাৰ আগতে ইয়াত কোনো ভুল বা ত্ৰুটি আছে নেকি, সেয়া মই পৰীক্ষা কৰিব বিচাৰোঁ। এই বিষয়ত অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ পৰামৰ্শ আৰু মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ।<br/>সেয়ে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ সকলোলৈ অনুৰোধ, অনুগ্ৰহ কৰি '''[[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই লিংকত]]''' গৈ [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|অভিধানখন]] পৰীক্ষা কৰি চাওক। যদি কোনো ভুল চকুত পৰে, তেন্তে আপোনালোকে নিজেই সেয়া সংশোধন কৰি দিব পাৰে অথবা মোক জনাব পাৰে।<br/>ধন্যবাদ। ≈ <b style="border:2px solid#103; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#1E816F; color:#fff">&nbsp; MS Sakib&nbsp; </b>]] [[User talk:MS Sakib|📩]] <b>·</b>[[Special:Contributions/MS Sakib|📝]]</b> 01:21, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :নমস্কাৰ MS SAKIB, আপোনাৰ সজ প্ৰচেষ্টাৰ শলাগ ল’লোঁ। সামান্য এটা অংশ চকু ফুৰালোঁ। শব্দবোৰ বাংলাসুৰীয়া হ’লে ই অসমীয়া ভাষাৰ ক্ষতি কৰিব। বিশেষভাৱে “ৱ’’ আৰু “ৰ’’-ৰ যথোচিত ব্যৱহাৰ হ’ব লাগিব। সময় হাতত লৈ আমি চকু ফুৰাম। আশাকৰোঁ আমাৰ লগত সহযোগ কৰিব। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:51, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ::@[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] আপোনাক বহুত ধন্যবাদ। ::হয়, মোৰো সেইটোৱেই আটাইতকৈ ডাঙৰ চিন্তা যে অনুবাদবোৰ যেন বাংলা-সুলভ নহয়। সেইবাবেই মই অসমীয়া ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ সহায় বিচাৰিছোঁ। আপোনালোকৰ পৰামৰ্শ আৰু সহযোগিতা পালে মই বৰ আনন্দিত হ'ম। ::আৰু এটা কথা উল্লেখ কৰিব বিচাৰোঁ। মোৰ বিৱৰণ অনুবাদৰ স্ক্ৰিপ্টটো সম্পূৰ্ণৰূপে dictionary-based। অৰ্থাৎ, ইংৰাজীত কোনো নিৰ্দিষ্ট শব্দ থাকিলে অভিধানত তাৰ বিপৰীতে থকা অসমীয়া শব্দটোৱেই ব্যৱহাৰ হ'ব; ইয়াৰ বাহিৰে আন কোনো শব্দ অহাৰ সুযোগ নাই। ::সেয়ে যদি অভিধানত কোনো ভুল অনুবাদ থাকি যায়, তেন্তে আন এটা Correction স্ক্ৰিপ্টৰ সহায়ত সেই নিৰ্দিষ্ট ইংৰাজী শব্দৰ বিপৰীতে থকা সকলো ভুল অনুবাদ বিচাৰি সঠিক শব্দেৰে সহজেই সলনি কৰিব পাৰি। বাংলাতো আৰম্ভণিতে এনে কিছুমান ভুল হৈছিল। পিছত মই সেই Correction স্ক্ৰিপ্ট চলাই শব্দাৰ্থগত ভুলসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে সংশোধন কৰিছিলোঁ। ::গতিকে এতিয়া বা ভৱিষ্যতে যদি কোনো ৱিকিডাটা আইটেমৰ বিৱৰণত ভুল অসমীয়া অনুবাদ আপোনালোকে লক্ষ্য কৰে, অনুগ্ৰহ কৰি মোক জনাব। মই মাত্ৰ কেইমিনিটমানৰ ভিতৰতে স্ক্ৰিপ্ট চলাই সেই ভুল শব্দসমূহ সকলো ঠাইতে সঠিক শব্দেৰে সলনি কৰিব পাৰিম। ≈ <b style="border:2px solid#103; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#1E816F; color:#fff">&nbsp; MS Sakib&nbsp; </b>]] [[User talk:MS Sakib|📩]] <b>·</b>[[Special:Contributions/MS Sakib|📝]]</b> 23:33, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ==গুৱাহাটীত ৱিকিমিডিয়াৰ যিকোনো এটা প্ৰকল্পৰ কৰ্মশালা== ইয়াৰ দ্বাৰা সন্মানীয় সদস্যসকলক জনাব খোজোঁ যে, অহা ১১ জুলাই শনিবাৰে দিনৰ ১০:৩০ বজাৰ পৰা ০১:৩০ বজালৈ গুৱাহাটীস্থিত স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠন '''সৃষ্টি-এক ৰূপান্তৰৰ যাত্ৰা'''ৰ উদ্যোগত আৰু '''বৃহত্তৰ ৰুক্মিণীনগৰ সামাজিক-সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ'''ৰ সহযোগত অসমীয়া ৱিকিমিডিয়াৰ এক চমু পৰিচয় আৰু যিকোনো এটা প্ৰকল্পৰ সম্পাদনা কৌশল প্ৰদানৰ কাম হাতত লোৱা হৈছে। উক্ত কাৰ্যত আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা কামনা কৰাৰ লগতে গুৱাহাটীস্থিত সদস্যসকলৰ কায়িক উপস্থিতি কামনা কৰা হ’ল। যাতায়াতৰ বাবে কোনো ব্যয় বহন কৰা নহয়।-[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 05:32, 3 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}- --[[সদস্য:JonaliB|JonaliB]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JonaliB|বাৰ্তা]]) 15:06, 3 July 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}- [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 17:18, 6 July 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 08:35, 8 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ===বিৰোধ=== ===মতামত=== সতীৰ্থসকলৰ কোন কোন উক্ত অনুষ্ঠানত উপস্থিত থাকিব পাৰিব, জনালে আয়োজকসকলৰ সুবিধা হয় বুলি জনাইছে৷ সেয়ে অনুগ্ৰহ কৰি উপস্থিতি নিশ্চিত কৰিব৷[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 04:56, 7 July 2026 (ইউ.টি.চি.) '''ঠিকনা''' *বৃহত্তৰ ৰুক্মিণীনগৰ সামাজিক সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ *স্থান: ৰুক্মিনী নগৰ প্ৰেক্ষাগৃহ *পথ: ৰঙ্গমঞ্চ পথ *লেণ্ডমাৰ্ক: হোটেল ৰয়েল দি কাচা ৰ ওচৰত *হাউচিং বাছ ষ্টপ ===কাৰ্যসূচী=== ১১/৭/২০২৬ শনিবাৰ *১০:৩০ বজাত- অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণি আৰু আদৰণি -পূৰবী চৌধুৰী *১০:৪৫ বজাত- পৰিচয় পৰ্ব (দুয়োফালৰ) *১১:০০ বজাত- ৱিকিমিডিয়াৰ চমু পৰিচয় -প্ৰণামিকা অধিকাৰী, জোনালী বৰুৱা *১১:১৫ বজাত- চাহ-বিৰতি *১১:৩০ বজাত- ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰশিক্ষণ -সমল ব্যক্তি: উপস্থিত ৱিকিমিডিয়ান *০১:৩০ বজাত- সামৰণি ===উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ=== #[[সদস্য:Minati handique|Minati handique]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Minati handique|বাৰ্তা]]) 07:23, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:পাৰুল বৰুৱা|পাৰুল বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:পাৰুল বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 07:25, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:অপূৰ্ব কুমাৰ শৰ্মা|অপূৰ্ব কুমাৰ শৰ্মা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:অপূৰ্ব কুমাৰ শৰ্মা|বাৰ্তা]]) 07:25, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Pranita Gogoi|Pranita Gogoi]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranita Gogoi|বাৰ্তা]]) 07:26, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Bhaswati.Deka.Borah|Bhaswati.Deka.Borah]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Bhaswati.Deka.Borah|বাৰ্তা]]) 07:29, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Anju saikia|Anju saikia]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Anju saikia|বাৰ্তা]]) 07:32, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:মানসী দাস|মানসী দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:মানসী দাস|বাৰ্তা]]) 07:33, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Sunami K Dutta|Sunami K Dutta]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Sunami K Dutta|বাৰ্তা]]) 07:34, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 11:15, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:31, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 17:21, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ==কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, কেৰালা ৱিকি কনফাৰেঞ্চৰ লগত সংগতি ৰাখি মালয়ালম ৱিকিমিডিয়া সমাজে [[কেৰালা|কেৰালাৰ]] সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্যক ৱিকিমিডিয়াৰ মাধ্যমেৰে তুলি ধৰাৰ উদ্দেশ্যে [[:m:Kerala Culture Month 2026|কেৰালা সংস্কৃতি মাহ,২০২৬]] আৰম্ভ কৰিছে। সক্ৰিয় মালয়ালম ৱিকিমিডিয়ান অতুল আৰ টিৰ অনুৰোধমৰ্মে এই অনলাইন এডিটাথনটোত সহযোগ কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে আমি অসমীয়া ৱিকিমিডিয়াতো এটা প্ৰকল্প পৃষ্ঠা সাজি সাধ্য অনুসৰি সহযোগ আগবঢ়োৱাৰ সংকল্প কৰিছোঁ আৰু এডিটাথনটি পৰিচালনা কৰি সফলতাৰে আগুৱাই নিবলৈ [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুৱা বৰুৱা]], [[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|দুহিতা ৰাগিণী কলিতা]], [[সদস্য:Jyoti Chiring|জ্যোতি চিৰিং]] নাম প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ। আশাকৰোঁ এই এডিটাথনটিত সকলোৱে আন্তৰিকতাৰে ভাগ ল'ব আৰু এই সমন্বয়ে ভৱিষ্যত সময়ত দুইখন সমাজৰ মাজত সম্প্ৰীতিৰ এটি মাইলৰ খুঁটি স্থাপন কৰিব। বিনয়েৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:52, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :*{{support}} — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 09:13, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :*{{support}} জনালোঁ। লগতে পৰিচালনাৰ দায়িত্ব দিয়া বাবে অশেষ ধন্যবাদ। —[[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|Duhita Ragini Kalita]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Duhita Ragini Kalita|বাৰ্তা]]) 09:23, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :*{{support}}.[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 11:05, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :*{{support}} [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 23:58, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ==চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা, ২০২৬== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, চীনা ৱিকি সম্প্ৰদায়ে তেওঁলোকক ঐতিহ্য আৰু সংস্কৃতি প্ৰচাৰ আৰু প্ৰসাৰৰ মানসেৰে ৱিকিমিডিয়াত অহা ১৫ আগষ্টৰপৰা ১৫ অক্টোবৰলৈ [[:m:Chinese Cultural Heritage Edit-a-thon 2026|চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬]] আয়োজন কৰিছে। এই বিষয় অৱগত কৰি তেওঁলোকে আগবঢ়োৱা সহ-আয়োজকৰ প্ৰস্তাৱ সমৰ্থন কৰি আমি, [[:m:JyotiPN|JyotiPN]] আৰু [[:m:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱাই]] অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত অহা ২৫ আগষ্টৰপৰা ২৫ অক্টোবৰলৈ [[:m:Chinese Cultural Heritage Edit-a-thon 2026|চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬]] আয়োজন কৰাৰ মানস কৰিছোঁ। আশাকৰোঁ আপোনালোকে চীনা-অসমীয়া ভাতৃত্ববোধক আন্তৰিকতাৰে আঁকোৱালি ল'ব আৰু এই মেলালৈ আপোনালোকৰ পৰামৰ্শ আৰু অৱদান আগবঢ়াব। [[:m:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] এই মেলাৰ আয়োজক হৈ থাকিব। তেওঁৰ লগতে ইচ্ছুক কোনো এগৰাকীক আয়োজক ৰূপে নিজৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিলোঁ। [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 18:54, 14 August 2026 (ইউ.টি.চি.) <br />সমন্বয়ক, [[:m:Chinese Cultural Heritage Edit-a-thon 2026|চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬]] ==Wiki Loves Birds - Assam Chapter== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, যোৱা বছৰ আমি অসমৰ চৰাইখিনি ডকুমেণ্টেচন কৰাৰ মানসেৰে [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Birds_-_Assam_Chapter ৱিকি লাভচ্‌ ৱাৰ্ডচ্‌ - আসাম চেপ্টাৰ] শীৰ্ষক এক কেম্পেইনেৰে মালয়াময়াম ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ ''ৱিকি লাভচ্‌ ৱাৰ্ডচ, ইণ্ডিয়া, ২০২৫'' কেম্পেইনত সহযোগ কৰিছিলোঁ আৰু ডিচেম্বৰ-জানুৱাৰী মাহত সোৱণশিৰি গ্ৰাছলেণ্ড, দুলুং হাইড আৰু মাগুৰী বিলত তিনিটা ''ৱাৰ্ড ৱাক'' কৰি অসমৰপৰা প্ৰায় ৫০ বিধ চৰাইৰ ফটো যোগ দিছিলোঁ। ৰিপৰ্ট : [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Birds_-_Assam_Chapter/BirdWalks#Participants_and_Gadgets Wiki Loves Birds - Assam Chapter/BirdWalks] এই বছৰো ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেচনৰ সহযোগত আমি এই প্ৰকল্পটো আগবঢ়াই লৈ যোৱাৰ মানস কৰিছোঁ আৰু ইয়াৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা আশা কৰিছোঁ। বিনয়েৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 08:46, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== #[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 09:05, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} - [[সদস্য:Rishiraj Dutta01|Rishiraj Dutta01]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rishiraj Dutta01|বাৰ্তা]]) 09:06, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 09:27, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 12:17, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} -[[সদস্য:Firozhussain|Firozhussain]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Firozhussain|বাৰ্তা]]) 12:24, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 12:33, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} - <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 12:37, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য: Sameer Kalita14|Sameer Kalita14]] ([[সদস্য বাৰ্তা: Sameer Kalita14|বাৰ্তা]]) 19:35, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} [[সদস্য:Lakhinandan herper|Lakhinandan herper]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Lakhinandan herper|বাৰ্তা]]) 16:48, 21 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:প্ৰয়াসী বৰঠাকুৰ|প্ৰয়াসী বৰঠাকুৰ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:প্ৰয়াসী বৰঠাকুৰ|বাৰ্তা]]) 17:13, 22 August 2026 (ইউ.টি.চি.) ==মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৬== সন্মানীয় সদস্যসকল, জাতিৰ পিতা মহাত্মা গান্ধীৰ জন্মজয়ন্তী উপলক্ষে বিগত বছৰবোৰৰ দৰে ওড়িয়া ৱিকিমিডিয়াৰ সহযোগত এইবছৰো [[:m:Assamese Wikimedia Community/Events/Mahatma Gandhi 2026 edit-a-thon |মহাত্মা গান্ধী এডিট-আ-থন, ২০২৬]] আয়োজন কৰা হৈছে। এই সম্পাদনামেলাখন কালিলৈ অৰ্থাৎ ২ অক্টোবৰৰ পৰা ৫ অক্টোবৰলৈ চলিব। আশা কৰোঁ সকলোৱে এই সম্পাদনামেলালৈ অৱদান আগবঢ়াই ইয়াক সফল কৰি তুলিব। অংশগ্ৰহণ কৰিবৰ বাবে এই [https://meta.wikimedia.org/wiki/Assamese_Wikimedia_Community/Events/Mahatma_Gandhi_2026_edit-a-thon লিংক]ত ক্লিক কৰক। বিনয়েৰে, *[[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Dipankar Das|বাৰ্তা]]) *[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Sameer Kalita14|বাৰ্তা]]) ===মন্তব‍্য=== #দুয়োগৰাকী নৱআয়োজকলৈ শুভেচ্ছা থাকিল।-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 16:12, 1 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ==ৱিকি মিট== প্ৰিয় ৱিকি সতীৰ্থ! যোৱা কেইটামান মাহ ধৰি অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ মাহেকীয়া ৱিকি মীটখন নিয়মীয়াকৈ অনুষ্ঠিত কৰিব পৰা হোৱা নাছিল। সেয়েহে, চলিত অক্টোবৰ মাহৰ পৰা পুনৰ এই ৱিকি মীট আৰম্ভ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। প্ৰতিমাহৰ প্ৰথম সপ্তাহত দেওবাৰে (দিনটো পৰিস্থিতি অনুসৰি সলনি হ’ব পাৰে), সন্ধিয়া ৭:৩০ বজাৰ পৰা ৯ বজালৈ এই মীট অনুষ্ঠিত কৰা হ’ব। ০৪/১০/২৬ তাৰিখ দেওবাৰে অক্টোবৰ মাহৰ প্ৰথমখন ৱিকিমিটত আপোনালোক সকলোকে লগ পোৱাৰ অপেক্ষাত থাকিলোঁ। মিটিৰ লিংকঃ https://meet.google.com/sid-xwwn-vqf ;কাৰ্যসূচীঃ *৭:৩০ সম্ভাষণ আৰু পৰিচালনা: অজয় দাস *৭:৪৫ নতুন সদস্যৰ পৰিচয় পৰ্ব *৭:৫০ অসমীয়া ৱিকিৰ আপডে’ট আৰু ৱিকিপত্ৰিকা: নয়ন জ্যোতি নাথ *৮:০০ ৱিকি কনফাৰেঞ্চ ইণ্ডিয়া ২০২৬ত অংশগ্ৰহণৰ অভিজ্ঞতা বৰ্ণনা: অজয় দাস/জ্যোতি চিৰিং *৮:১০ ৱিকি কনফাৰেঞ্চ নৰ্থ আমেৰিকাত অংশগ্ৰহণৰ অভিজ্ঞতা বৰ্ণনা: গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে/জলি ৰুমী বৰা *৮:২০ কুইয়াৰিং ৱিকি, এক্সটেণ্ডেট ৰাইট কনফাৰেঞ্চত অংশগ্ৰহণৰ আপডে’ট, ৱিকিমেনিয়াৰ জলপানি, অসমীয়া ৱিকি সমাজৰ ভৱিষ্যত পৰিকল্পনা আৰু সদস্যৰ মনৰ কথা। *৮:৩০ - ৯ ৱিকিপাঠ: দিব্য দত্ত ===উপস্থিতিৰ স্বাক্ষৰ=== #[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 16:42, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:BhuyanBhaskar|BhuyanBhaskar]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BhuyanBhaskar|বাৰ্তা]]) 16:50, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita14]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Sameer Kalita14|বাৰ্তা]]) 16:51, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:পৱন বৰ্মন|পৱন বৰ্মন]] ([[সদস্য বাৰ্তা:পৱন বৰ্মন|বাৰ্তা]]) 16:56, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 16:58, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:কুমুদ ঘোষ|কুমুদ ঘোষ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:কুমুদ ঘোষ|বাৰ্তা]]) 17:01, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 17:15, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:16, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 17:19, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 17:30, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Afughat|বিকাশ দিহিঙ্গীয়া]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Afughat|বাৰ্তা]]) 23:19, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Nilotpal Hazarika123|Nilotpal Hazarika123]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nilotpal Hazarika123|বাৰ্তা]]) 18:51, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 02:20, 5 October 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে|গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে]] ([[সদস্য বাৰ্তা:গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে|বাৰ্তা]]) ০২:২৭, ৫ October ২০২৬ (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 05:28, 5 October 2026 (ইউ.টি.চি.) == ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৬ == প্ৰিয় ৱিকি সতীৰ্থসকল, বিগত বছৰসমূহৰ ধাৰাবাহিকতা অক্ষুণ্ণ ৰাখি এইবছৰো অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৬|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৬]] আয়োজন কৰা হৈছে। ১ নৱেম্বৰৰ পৰা ৩১ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হ'বলগীয়া এই সম্পাদনা মেলাৰ জৰিয়তে এছিয়াৰ বিভিন্ন দেশৰ ইতিহাস, সংস্কৃতি, ব্যক্তি, স্থান, খাদ্য, ঐতিহ্য আদি বিষয়ক নতুন প্ৰবন্ধ অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত সংযোজন কৰাৰ প্ৰয়াস কৰা হ'ব। এই সম্পাদনা মেলাখন সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা আৰু সমন্বয় কৰাৰ বাবে মই এইবাৰৰ '''সমন্বয়ক''' হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰিবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছোঁ। লগতে মোৰ সহযোগী হিচাপে [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাসৰ]] নামটোৱো প্ৰস্তাৱ হিচাপে আগবঢ়াইছোঁ। লগতে, যোৱা বছৰৰ [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]ত অৱদান আগবঢ়োৱা আৰু প্ৰথম তিনিটা স্থান লাভ কৰা দুগৰাকী সদস্যক এইবাৰৰ বিচাৰক হিচাপে মনোনীত কৰাৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছোঁ— * [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] * [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]] এই দুগৰাকী সদস্যই প্ৰতিযোগিতাৰ প্ৰবন্ধসমূহ নিৰপেক্ষভাৱে পৰীক্ষা কৰি নিয়ম অনুসৰি গ্ৰহণযোগ্য প্ৰবন্ধসমূহ নিৰ্ধাৰণ কৰাত সহায় কৰিব বুলি আশা কৰিছোঁ। সকলোৱে এই প্ৰস্তাৱত নিজৰ মতামত আৰু সমৰ্থন আগবঢ়াবলৈ অনুৰোধ জনালোঁ। লগতে, কোনো সদস্যই সমন্বয়ক বা বিচাৰক হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণৰ বাবে আন কোনো নাম প্ৰস্তাৱ কৰিব বিচাৰিলে সেয়াও জনাব পাৰে। আশা কৰোঁ, বিগত বছৰসমূহৰ দৰে এইবাৰো সকলোৰে সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণ আৰু সহযোগিতাৰে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ সফলভাৱে অনুষ্ঠিত কৰিব পাৰিম। বিনয়েৰে, [[সদস্য:Afughat|Afughat]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Afughat|বাৰ্তা]]) 16:47, 6 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== ===মন্তব্য=== প্ৰিয় বিকাশ, আপুনি '''[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৬|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৬]] আয়োজন কৰিবলৈ আগবাঢ়ি অহা দেখি ভাল লাগিছে। আপুনি ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৬ আয়োজন কৰিবলৈ গ্ৰাণ্ট এপ্লাই কৰিছিল নেকি জনাব? শুভকামনাৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 17:17, 6 October 2026 (ইউ.টি.চি.) :স্থানীয় হিচাপে গ্ৰাণ্ট এপ্লাই মই কৰা নাই, আন কোনো সদস্যই কৰিছে যদিও মই অজ্ঞাত কাৰণ এই সম্পৰ্কত ৰাইজৰ চ'ৰাত কোনো আলোচনা মই দেখা নাই বা হোৱাটচ্ এপ গোটতো ইয়াৰ আলোচনা হোৱা নাই, গতিকে স্থানীয় ৱিকিৰ প্ৰতিযোগিতাখন আন্তৰ্জাতিক প্ৰতিযোগিতাৰ অংশ হিচাপে সমন্বয়ৰে আগবঢ়াই নিবলৈ মই আগ্ৰহী, সেয়ে ৰাইজৰ চ'ৰাত আন সদস্যৰ মতামতৰ বাবে এই প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছোঁ‌। [[সদস্য:Afughat|Afughat]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Afughat|বাৰ্তা]]) 17:41, 6 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ::মৰমৰ বিকাশ, মই গ্ৰাণ্টৰ কাৰণে এপ্লাই কৰিছিলোঁ। গ্ৰাণ্টৰ কাৰণে এপ্লাই কৰোঁতে এটা দল ধৰি দিব লাগে। আপুনি আগতেই জনোৱা হ'লে আপোনাৰ নামও ভৰাই দিব পৰা গ'ল হয়। ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহৰ এটা নিজা ছ'চিয়েল মিডিয়া গোট আছে। তাত ইতিমধ্যে আলোচনা হৈছে। ::[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 18:23, 6 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ==অসমীয়া ৱিকি-সমাজৰ নেতৃত্বত বহুভাষিক সন্মিলন== সন্মানীয় সদস্যসকললৈ নমস্কাৰ জনালোঁ। মই [[User:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] য়ে অসমীয়া ৱিকি-সমাজৰ নেতৃত্বত অসমত এখনি বহুভাষিক ৱিকি-সন্মিলন অনুষ্ঠিত কৰাৰ পোষকতা কৰোঁ। এই বিষয়ে যোৱাবছৰৰ পৰাই দুই-এগৰাকী ৱিকি-সতীৰ্থৰ সৈতে অনানুষ্ঠানিক কথা-বতৰা হৈছিল যদিও কাম আগবঢ়া হোৱা নাই। অসমত আগতে হৈ যোৱা সন্মিলনসমূহতকৈ কিছু বহলকৈ অৰ্থাৎ দুই-তিনিদিনীয়াকৈ অসমৰ আন দুটা নৱ-গঠিত ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ লগতে আন আন বিভিন্ন ভাষা-সম্প্ৰদায়ৰ কিছু নিৰ্বাচিত সদস্যৰ সৈতে মিলি অসমীয়া ৱিকিক অধিক শক্তিশালী কৰা আৰু ৱিকি-সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত সৌহাৰ্দ্য গঢ়ি তুলিবলৈ ইয়াৰ প্ৰয়োজন আছে বুলি অনুভৱ কৰোঁ। মই নিজকে ধৰি বহুকেইগৰাকী ন-পুৰণি ৱিকি-সম্পাদককো কাৰিকৰী আৰু পৰিকল্পনাৰ দিশত উন্নত কৰিবলৈয়ো আমাৰ মাজত এখন উন্নত মানৰ সন্মিলন হোৱা প্ৰয়োজন। এই বিষয়ে সদস্যসকলে সহমত প্ৰদান কৰিলে অহাবছৰলৈ সকলোৰে সহযোগিতাত ই সম্ভৱ হৈ উঠিব পাৰে। সকলোৰে মতামত কামনা কৰিলোঁ। ধন্যবাদ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:34, 7 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== # সমৰ্থন কৰিছো। অসমীয়া ৱিকিক অধিক শক্তিশালী কৰি তুলিবলৈ এখন উন্নত মানৰ সন্মিলনৰ প্ৰয়োজন বুলি ভাবো। [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 05:42, 9 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 17:57, 11 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} -<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 20:03, 11 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 01:42, 12 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} - [[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Dipankar Das|বাৰ্তা]]) 01:46, 12 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}}[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 06:27, 12 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} [[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 15:50, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) ===বিৰোধ=== ==ৱিকি-ক্লাৱ: “ৱিকি-প্ৰিয়া’’ গঠন== সন্মানীয় সদস্যসকল, আজিৰে পৰা অসমীয়া ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ অধীনত কেৱল নাৰী ৱিকিমিডিয়ানৰ বাবে এটা ক্লাৱ গঠনৰ আৰম্ভণি কৰিলোঁ। গোলকীয় প্ৰেক্ষাপটত নাৰী-ৱিকিমিডিয়ানৰ সংখ্যা তুলনামূলকভাবে যথেষ্ট কম। অসমতো ইয়াৰ বিপৰীত নহয়। নতুন নাৰী সম্পাদকৰ অন্তৰ্ভূক্তিৰ লক্ষ্যৰে এই ক্লাৱ গঠন কৰা হৈছে। ইয়াত বৰ্তমান সক্ৰিয় নাৰী-ৱিকিমিডিয়ানো এই কাৰ্যসূচীৰ অংশীদাৰ হ’ব। ন-পুৰণিয়ে মিলি অসমীয়া ৱিকিমিডিয়ালৈ এটা বৈপ্লৱিক যাত্ৰাৰ উদ্যোগ লোৱা হৈছে। এই যাত্ৰা মনোমত হ’লে সহমত প্ৰকাশ কৰি তলত স্বাক্ষৰ কৰিব আৰু “ৱিকি-প্ৰিয়া’’ৰ এগৰাকী সদস্য হৈ আপোনাৰ লগতে আন এগৰাকীকো ৱিকিমিডিয়াৰ সৈতে সংযুক্ত কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ। অহামাহৰ পৰা '''প্ৰতি শনিবাৰে''' অনলাইনযোগে নতুনসকলক '''এঘণ্টা'''ৰ বাবে ৱিকিমিডিয়া সম্পাদনাৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়া হ’ব। প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত এই প্ৰশিক্ষণ মই নিজে আগবঢ়াম যদিও পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰবীণ নাৰী-ৱিকিমিডিয়ানেও প্ৰশিক্ষণ দিব পাৰিব। (বিশেষ অসুবিধাবশতঃ কেতিয়াবা শনিবাৰৰ পৰিৱৰ্তে আন সময়তো প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচী দিয়া হ’ব পাৰে।) ===স্বাক্ষৰ=== *{{support}} আৰু শুভেচ্ছা জনালোঁ—[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 15:28, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}} আৰু শুভেচ্ছা জনালোঁ—[[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 15:48, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}} [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 15:57, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:SuhanaSsultana|SuhanaSsultana]] ([[সদস্য বাৰ্তা:SuhanaSsultana|বাৰ্তা]]) 05:35, 6 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}} আৰু শুভেচ্ছা জনালোঁ—[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 07:11, 6 November 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}} আৰু শুভেচ্ছা জনালোঁ— [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 15:00, 6 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 09:00, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}} [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 11:36, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}} [[সদস্য:Dr. GItanjali Hazarika|Dr. GItanjali Hazarika]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Dr. GItanjali Hazarika|বাৰ্তা]]) 09:49, 10 November 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== “ৱিকি-প্ৰিয়া’’ৰ সদস্যসংখ্যা ক্ৰমাগতভাবে বৃদ্ধি হোৱাৰ আশা কৰিছোঁ। ইয়াৰ মূল লক্ষ্য নতুন নাৰী ৱিকিমিডিয়ান সৃষ্টি। ই এটা প্ৰকল্প হিচাপে কাম আগবঢ়াই নিব। এই প্ৰকল্পটোৰ মূখ্য সমন্বয়ক হিচাপে মই নিজে থাকি সহযোগী হিচাপে [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]], [[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] বাইদেউৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ। কাৰ্যসূচী পৰিকল্পনা আৰু অনলাইন প্ৰশিক্ষণত [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] আৰু [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]]ৰ নাম সমল ব্যক্তি হিচাপে প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ। উক্ত প্ৰস্তাৱত কাৰোবাৰ কিবা আপত্তি থাকিলে এই পৃষ্ঠাৰ তলত স্বাক্ষৰ কৰি মতামত দিবলৈ অনুৰোধ জনালোঁ। ====স্বাক্ষৰ আৰু মন্তব্য==== *{{support}}[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 08:00, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}- [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 08:27, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 08:58, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) ==ৱিকিৰিফাইন সম্পাদনা মেলা== অপেন ন'লেজ ইনিচিয়েটিভছ (OKI)ৰ দলে ৱিকিমিডিয়াৰ ভাৰতীয় সমাজসমূহক [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিৰিফাইন সম্পাদনা মেলা|ৱিকিৰিফাইন]] (WikiRefine) শীৰ্ষক ১৫ দিনীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ উন্নয়ন অভিযানত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছে। এই অভিযান ২০২৬ চনৰ ৭ নৱেম্বৰৰ পৰা ২১ নৱেম্বৰলৈকে অনুষ্ঠিত হ’ব। ইয়াৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ হৈ এই অভিযানৰ আয়োজক হিচাপে মোৰ লগতে মোৰ সহযোগী হিচাপে [[সদস্য:Dipankar Das|দীপাংকৰ দাস]] আৰু [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাসৰ]] নামটো প্ৰস্তাৱ কৰিছোঁ। লগতে সম্পাদনা মেলাখনৰ বিচাৰক হিচাপে [[সদস্য:AjayDas|অজয় দাস]] আৰু [[সদস্য:JyotiPN|প্ৰাণজ্যোতি নাথৰ]] নামটো প্ৰস্তাৱ কৰিছোঁ। এই সম্পাদনা মেলাখনত অংশগ্ৰহণ কৰি অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ মান উন্নতি কৰণত সকলোৱে হাত আগবঢ়াব বুলি আশা কৰিছোঁ। উল্লেখ্য যে এই সম্পাদনা মেলাৰ শীৰ্ষ তিনিগৰাকী সদস্যই অপেন ন'লেজ ইনিচিয়েটিভছৰ ফালৰ পৰা অনুষ্ঠিত কৰিবলগীয়া এক প্ৰত্যক্ষ উপস্থিতিৰ অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ জলপানি লাভ কৰিব। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 14:56, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মন্তব্য=== *{{support}}—[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 15:25, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}- [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:33, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}—[[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Dipankar Das|বাৰ্তা]]) 15:34, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}— [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 15:42, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}— [[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 15:46, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}— [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 15:56, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}}- [[সদস্য:হানিফ আলী|হানিফ আলী]] ([[সদস্য বাৰ্তা:হানিফ আলী|বাৰ্তা]]) 16:06, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 14:54, 6 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}} - <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 11:10, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) == ৱিকিমিট (নৱেম্বৰ, ২০২৬) == প্ৰিয় ৱিকি সতীৰ্থ! দীপাৱলীৰ বাবে এইবাৰৰ সভাখন অলপ পলমকৈ অহা ১১/১১/২৬ তাৰিখ বুধবাৰে অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। নৱেম্বৰ মাহৰ এই ৱিকিমীটত আপোনালোক সকলোকে লগ পোৱাৰ অপেক্ষাত থাকিলোঁ। প্ৰতিমাহৰ দৰেই সন্ধিয়া ৭:৩০ বজাৰপৰা ৯ বজালৈ এই সভা অনুষ্ঠিত কৰা হ’ব। *মিটিঙৰ লিংক: https://meet.google.com/ynm-bzcs-whb সাময়িক কাৰ্যসূচীঃ *৭:৩০ সম্ভাষণ আৰু পৰিচালনা: অজয় দাস *৭:৪৫ নতুন সদস্যৰ পৰিচয় পৰ্ব *৭:৫০ অসমীয়া ৱিকিৰ আপডে’ট, ৱিকিৰিফাইন সম্পাদনা মেলা আৰু ৱিকিপত্ৰিকা: নয়ন জ্যোতি নাথ *৮:০০ বাংলাৱিকিসন্মিলনৰ অভিজ্ঞতা বৰ্ণনা: বাবুল বৈশ্য/প্ৰণামিকা অধিকাৰী/কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল *৮:১০ ৱিকিপীডিয়া এচিয় মাহ আৰু ৱিকি লাভ্‌ছ বাৰ্ডছ, চীনা ঐতিহ‍্য সম্পাদনামেলা: প্ৰাণজ্যোতি নাথ/নৰুনা বৰুৱা *৮:২০ অসমীয়া ৱিকি সমাজৰ ভৱিষ্যত পৰিকল্পনা, নিজা ফাণ্ডিং/ৰেপিড গ্ৰাণ্ট আৰু প্ৰথম অসমীয়া ৱিকি সন্মিলন: অজয় দাস/নয়ন জ্যোতি নাথ *৮:৩০ - ৯ ৱিকিপাঠ: দিব্য দত্ত উপৰ্যুক্ত কাৰ্যসূচীত কিবা দিহা-পৰামৰ্শ আগবঢ়াবলৈ বা কোনো কাৰ্যসূচী যোগ-বিয়োগ কৰিবলৈ সকলোকে অনুৰোধ জনালোঁ। [[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 11:44, 10 November 2026 (ইউ.টি.চি.) qu9dsi3xwo8ehf413n1p1ilflrk9gcj 651979 651978 2026-11-10T15:17:16Z Pranamikaadhikary 27435 /* ৱিকিমিট (নৱেম্বৰ, ২০২৬) */ 651979 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Village pump pages|প্ৰস্তাৱ|alpha=yes|start=85|ৰাইজৰ চ’ৰাৰ এই পৃষ্ঠাত নতুন ভাব আৰু প্ৰস্তাৱসমূহ আপুনিও যোগ কৰিব পাৰে। <br/>ইয়াৰ বাহিৰে অন্য ৱিকিপিডিয়াৰ নীতি বিষয়ক পৃষ্ঠাসমূহ নৱ-প্ৰস্তাৱিত আৰু প্ৰচলিত নীতি-নিৰ্দেশনাসমূহৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিবলৈ কৰিবলৈ অনুগ্ৰহ কৰি ''[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ’ৰা (নীতি)|নীতি]]'' বিভাগৰ পৃষ্ঠা ব্যৱহাৰ কৰক।<br/>কোনো নীতি-নিৰ্দেশনাৰ প্ৰয়োগ বা ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কীয় সন্দেহ মৰিষণৰ কাৰণে বিভিন্ন [[:en:Wikipedia:Noticeboards|জাননী ফলক]]সমূহ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। যদি আপোনাৰ কাৰিকৰী জ্ঞান আছে তেন্তে উপযুক্তভাৱে অৱদান/আলোচনা/সহায় আগবঢ়াওক।<br/> সততে উদয় হোৱা প্ৰশ্নসমূহৰ এখন সূচী '''[[ৱিকিপিডিয়া:সততে উদিত হোৱা প্ৰশ্নসমূহ|এই FAQ পৃষ্ঠাত]]''' (FAQ: '''F'''requently '''A'''sked '''Q'''uestions) আছে, অনুগ্ৰহ কৰি প্ৰথমে তাত চাই লয় যেন। |WP:VPP}} {{cent}} __TOC__ <span id="below_toc"></span> </noinclude> {{archive box| [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/0|সবাতোকৈ পুৰণি]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/1|সংৰক্ষণ ১]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/2|সংৰক্ষণ ২]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/3|সংৰক্ষণ ৩ (জানুৱাৰী ২০১২-ডিচেম্বৰ ২০১২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/4|সংৰক্ষণ ৪ (জানুৱাৰী ২০১৩-ডিচেম্বৰ ২০১৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/5|সংৰক্ষণ ৫ (জানুৱাৰী ২০১৪-ডিচেম্বৰ ২০১৮)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/6|সংৰক্ষণ ৬ (জানুৱাৰী ২০১৯-ডিচেম্বৰ ২০২১)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/7|সংৰক্ষণ ৭ (জানুৱাৰী ২০২২-ডিচেম্বৰ ২০২২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/8|সংৰক্ষণ ৮ (জানুৱাৰী ২০২৩-ডিচেম্বৰ ২০২৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/9|সংৰক্ষণ ৯ (জানুৱাৰী ২০২৪-ডিচেম্বৰ ২০২৪)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/10|সংৰক্ষণ ১০ (জানুৱাৰী ২০২৫-ডিচেম্বৰ ২০২৫)]] }} ==ৱিকি-জন্মদিন, ২০২৬ উদ্‌যাপন== সন্মানীয় সদস্যসকল, আমি জানো যে, অহা ১৫ জানুৱাৰীত ৱিকিপিডিয়াৰ ২৫বছৰীয়া জন্মদিন। বিগত ২৪ বছৰ ধৰি ৱিকিপিডিয়াই আমাক এখন গোলকীয় গাঁৱৰ অনুভৱ আনি দিছে। ৱিকিপিডিয়াৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ ব্যক্তিগতভাৱে মই তৃপ্ত। সেয়ে, উক্ত শুভ দিনটোত মই '''২৫টা পৃষ্ঠা''' সৃষ্টিৰে উদ্‌যাপন কৰিম বুলি থিৰাং কৰিছোঁ। ১৪ জানুৱাৰীৰ ৰাতি ১২ বজাৰ পিছৰপৰা ১৫ জানুৱাৰী ৰাতি ১২ বজালৈ মোৰ এই উদ্‌যাপন চলিব। সন্মানীয় সদস্যসকলৰ কোনোবাই যদি সহযোগ কৰে ইয়াতেই সংযুক্ত হৈ কিবা সংকল্প ল’ব পাৰে বা মোৰ দৰে আপোনালোকেও নিজা নিজা সংকল্প লৈ একোটা পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰি ৱিকি-জন্মদিন উদ্‌যাপন কৰিব পাৰে। আহক আমি সকলোৱে মিলি গৌৰৱেৰে মুক্ত জ্ঞানৰ এই যাত্ৰাক উদ্‌যাপন কৰোঁ। -[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 18:06, 12 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== * যিমানটা পাৰোঁ নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিম। — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 14:36, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) *:অশেষ ধন্যবাদ। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:14, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সামৰণি=== ৱিকিপিডিয়াৰ জন্মদিন উপলক্ষ্য্যে তলৰ লিংকটোত দিয়া পৃষ্ঠাসমূহ সৃষ্টি কৰা হ’ল। *https://w.wiki/HUBc ==সতীৰ্থ-মিলন== সন্মানীয় সতীৰ্থ, অহা ইং ৩১ জানুৱাৰী ২০২৬ তাৰিখে গুৱাহাটীৰ শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰত দিনৰ ১১:০০ বজাৰপৰা ০১:০০ বজাৰ ভিতৰত সম্ভৱপৰ সকলোৱে মুখা-মুখি হোৱাৰ মানস কৰিছোঁ। সকলোৰে উপস্থিতিয়ে আমাৰ মনৰ উদ্যম বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভবা হৈছে। যাতায়াত আৰু অন্যান্য খৰচ নিজৰ। সহমত হ’লে তলত সন্মতি দি ৱিকি-স্ৱাক্ষৰ কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 14:35, 23 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সহমত=== * একো অসুবিধা নহ'লে থাকিম। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 17:24, 25 January 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JonaliB|বাৰ্তা]]) 08:55, 26 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===উপস্থিতিৰ স্বাক্ষৰ=== [[File:Wiki-Adda (cropped).jpg|thumb|সতীৰ্থ মিলন- ৱিকি সদস্যৰ মুখা-মুখি অনুষ্ঠান]] *[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:21, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:33, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 13:35, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:পাপৰি বৰা|পাপৰি বৰা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:পাপৰি বৰা|বাৰ্তা]]) 13:49, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬== ১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ৰপৰা আৰম্ভ হ'ব [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন-২০২৬]] প্ৰবন্ধ লিখন প্ৰতিযোগিতা। এই প্ৰতিযোগিতাখনৰ এগৰাকী স্থানীয় আয়োজক হিচাপে মই প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিচাৰকৰ দায়িত্ব পালন কৰিবলৈ সদস্য [[User:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]], [[User:Pranamikaadhikary|প্ৰণামিকা অধিকাৰী]] আৰু [[User:-chanakyakdas|চাণক্য কুমাৰ দাস]] অনুৰোধ জনাইছোঁ। লগতে সদস্যসকলক এই প্ৰতিযোগিতাখনত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছোঁ। অংশগ্ৰহণৰ বাবে ইয়াত [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|ক্লিক কৰক]]। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 11:07, 31 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== প্ৰস্তাৱটো মই দেখাই নাছিলোঁ। সদস্যসকলৰ আপত্তি নাথাকিলে দায়িত্ব পালন কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:11, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহত সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে খৰধৰকৈ লিখাৰ বাবে কোনো কোনো প্ৰবন্ধত কিছু খুঁটি-নাটি ৰৈ যায়, এই খুঁটি-নাটি সমূহ নাইকিয়া কৰি ইতিমধ্যে লেখা প্ৰবন্ধসমূহ উন্নত কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২ অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। এই সম্পাদনা মেলাত নতুন প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰা নহয়, ইতিমধ্যে ৱিকিত থকা এছীয় বিষয়ক প্ৰবন্ধসমূহ বিচাৰি উলিয়াই সেইসমূহ সংশোধন আৰু পৰিৱৰ্ধন কৰা হ'ব। এপ্ৰিল মাহৰ ১৫ তাৰিখৰপৰা মে' মাহৰ ১ তাৰিখলৈ অনুষ্ঠিত হ'ব লগা ১৫ দিনীয়া এই সংশোধনী মেলাৰ বাবে মই আয়োজক ৰূপে [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]-ৰ বিজয়ী [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] আৰু [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোলৰ]] নাম প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ আৰু আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা আশা কৰিলোঁ। অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক অৱদান অনুসৰি একোটিকৈ '''ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ''' টি-চাৰ্ট প্ৰদান কৰা হ'ব। সমান্তৰালকৈ যোৰহাটত এখন অফলাইন কৰ্মশালাৰ আয়োজন কৰা হৈছে। বিনয়েৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== # [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 08:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 09:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মন্তব্য=== ==চন্দন চিৰিং ফুকন সোঁৱৰণী উদ্ধৃতি সংযোগ মেলা== *https://w.wiki/KNRd সন্মানীয় সদস্যসকল, অহা ২৭ এপ্ৰিল, '''চন্দন বিয়োগ'''ৰ দিনটোৰ সৈতে সংগতি ৰাখি এটা প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে। অনুগ্ৰহ কৰি লিংকত গৈ মতামত দিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:43, 26 March 2026 (ইউ.টি.চি.) == বড়ো ভাষা আৰু সংস্কৃতি দৃশ্যমানতা প্ৰকল্প == আমি অসমৰ জনগণে ইয়াৰ সকলো জাতি-জনগোষ্ঠীৰ মাজত এক ভাতৃত্ববোধ আৰু সৌহাৰ্দ্যৰে বসবাস কৰি গৌৰৱ অনুভৱ কৰি আহিছোঁ। বড়ো জনগোষ্ঠী ইয়াৰ ভিতৰত আমাৰ অন্যতম গৌৰৱৰ উৎস, আৰু তেওঁলোকৰ সমৃদ্ধ সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে আমি প্ৰতিশ্ৰুতিবদ্ধ। সাম্প্ৰতিক সময়ত বড়ো সমাজে ৱিকিমিডিয়া প্লেটফৰ্মসমূহত নিজৰ দৃশ্যমানতা বৃদ্ধি কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো সক্ৰিয়ভাৱে কাম কৰি আছে। দক্ষিণ এছিয়াৰ অংশীদাৰিত্ব ব্যৱস্থাপক, Wikimedia Foundationৰ প্ৰবীণ দাসৰ সৈতে এক দীঘলীয়া আলোচনা আৰু তেখেতৰ পৰামৰ্শৰ পাছত, মই "Bodo Language & Culture Visibility Project" নামৰ এটা প্ৰকল্প পৰিচালনাৰ পৰিকল্পনা কৰিছোঁ। অসমীয়া ৱিকিসমাজৰ এজন সদস্য হিচাপে, এই পৰিকল্পনাটোৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন, পৰামৰ্শ আৰু মূল্যৱান মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:31, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 13:34, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 13:39, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:হানিফ আলী|হানিফ আলী]] ([[সদস্য বাৰ্তা:হানিফ আলী|বাৰ্তা]]) 14:51, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Rakesh Modak|Rakesh Modak]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rakesh Modak|বাৰ্তা]]) 16:28, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} কৰিছোঁ৷ -[[User:Kuldhar Rabha|<font color="#cc0099">𝒦𝓊𝓁𝒹𝒽𝒶𝓇 ℛ𝒶𝒷𝒽𝒶</font>]] ^{[[User Talk:Kuldhar Rabha|<font color="#6600cc">(𝒯𝒶𝓁𝓀)</font>]]} 17:05, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:চন্দ্ৰিমা ৰাভা|চন্দ্ৰিমা ৰাভা]] ([[সদস্য বাৰ্তা: চন্দ্ৰিমা ৰাভা|বাৰ্তা]]) 22:47, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 12:21, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 13:00, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}}[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 05:15, 6 April 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== ==পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়া== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাওঁ যে [[:meta:Wikimedia as a curriculum subject at Nagaon University|নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়াৰ অন্তৰ্ভূক্তি]]ৰ প্ৰস্তাৱ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পৰা পোৱা গৈছে৷ এই সংক্ৰান্তত আলোচনা কৰিবলৈ জৰুৰীভাৱে আমি মিলিত হোৱাৰ প্ৰয়োজন৷ সেয়ে আজি নিশা ৯ বজাৰ পৰা আধাঘণ্টামানৰ এখনি গুগল মিটৰ আয়োজন কৰা হৈছে৷ আশাকৰোঁ সৰহসংখ্যক সদস্যই আলোচনাটিত সহযোগ কৰিব৷ -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 07:10, 11 May 2026 (ইউ.টি.চি.) মিটিঙৰ লিংক- [https://calendar.app.google/1A5Sve84Jc3Psxv26 meet.google.com/1A5Sve84Jc3Psxv26] ====উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ==== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 05:54, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ===পাঠ্যক্ৰম সম্বন্ধীয় বিশেষ সভা=== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাব খোজোঁ যে, যোৱা ১১ মে, ২০২৬ তাৰিখৰ নিশা ৯ বজাত এখন বিশেষ জৰুৰী সভা আহ্বান কৰা হৈছিল আৰু তাত ভালেকেইগৰাকীমান সদস্যৰ উপস্থিতিত নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ে “ৱিকিমিডিয়া’’ক এক পাঠ্য বিষয় হিচাপে অন্তৰ্ভূক্ত কৰিবলৈ কৰা ইচ্ছাৰ ওপৰত আলোচনা কৰা হৈছিল। সভাত নীতেশ গীলকো আমন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল আৰু তেওঁ উপস্থিত থাকি বিষয়টোত আগবঢ়াত উৎসাহিত কৰিছিল। সেইমৰ্মে, আমি নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে কথা-বতৰা কিছু আগুৱাই নিয়া হৈছে। এইটো বিষয়কে পুনৰ আলোচনা কৰিবলৈ অহা '''৩১ মে’ ২০২৬ তাৰিখৰ সন্ধিয়া ৮ বজাৰ পৰা ৯ বজালৈ এখনি গুগল মিট'''ৰ আয়োজন কৰা হৈছে। সন্মানীয় সকলো সদস্যই এই সভাখনত উপস্থিত থাকি নিজ নিজ মতামত ব্যক্ত কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ। সভাৰ লিংক পৰৱৰ্তী সময়ত দিয়া হ’ব।-[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:05, 29 May 2026 (ইউ.টি.চি.) * সভাৰ লিংক: https://meet.google.com/gna-wprg-hsh ===উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ=== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 18:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 08:42, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ==বেটুপাতৰ নতুন শিতান== {{আলোচনা সমাপ্ত}} অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ বেটুপাতত “নিৰ্বাচিত মিডিয়া” নামৰ এটা নতুন শিতান সংযোগ কৰিব বিচৰা হৈছে৷ তাৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন আশা কৰিলোঁ৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 14:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:Rajdweep nlb|Rajdweep nlb]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rajdweep nlb|বাৰ্তা]]) 15:05, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 15:28, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:45, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 16:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 16:15, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 16:23, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 16:43, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 04:11, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 06:39, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== * সৰ্বসন্মতিমৰ্মে সংযোগ কৰা হ’ল৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:22, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) </div> == ৱিকিডাটাত অসমীয়া বিৱৰণ যোগ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ == সকলোকে নমস্কাৰ,<br/>মই ৱিকিডাটাত ইংৰাজীৰপৰা বিৱৰণ অনুবাদ কৰিবলৈ এটা পাইথন স্ক্ৰিপ্ট প্ৰস্তুত কৰিছোঁ। ইয়াৰ সহায়ত মই ইতিমধ্যে ৱিকিডাটাত ৩০ লাখতকৈ অধিক বঙালী বিৱৰণ অনুবাদ কৰিছোঁ। সেইবোৰ প্ৰায় নিৰ্ভুল আছিল। ইয়াৰ উপৰি, পৰীক্ষামূলকভাৱে মই কিছুমান অসমীয়া বিৱৰণো যোগ কৰিছোঁ, যাৰ সংখ্যা ইতিমধ্যে কেইবা হাজাৰ অতিক্ৰম কৰিছে।<br/>বাংলাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা সম্পূৰ্ণ অভিধানখন মই Gemini AI-ৰ সহায়ত অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰিছোঁ। [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই অভিধানখন]] ব্যৱহাৰ কৰাৰ আগতে ইয়াত কোনো ভুল বা ত্ৰুটি আছে নেকি, সেয়া মই পৰীক্ষা কৰিব বিচাৰোঁ। এই বিষয়ত অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ পৰামৰ্শ আৰু মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ।<br/>সেয়ে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ সকলোলৈ অনুৰোধ, অনুগ্ৰহ কৰি '''[[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই লিংকত]]''' গৈ [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|অভিধানখন]] পৰীক্ষা কৰি চাওক। যদি কোনো ভুল চকুত পৰে, তেন্তে আপোনালোকে নিজেই সেয়া সংশোধন কৰি দিব পাৰে অথবা মোক জনাব পাৰে।<br/>ধন্যবাদ। ≈ <b style="border:2px solid#103; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#1E816F; color:#fff">&nbsp; MS Sakib&nbsp; </b>]] [[User talk:MS Sakib|📩]] <b>·</b>[[Special:Contributions/MS Sakib|📝]]</b> 01:21, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :নমস্কাৰ MS SAKIB, আপোনাৰ সজ প্ৰচেষ্টাৰ শলাগ ল’লোঁ। সামান্য এটা অংশ চকু ফুৰালোঁ। শব্দবোৰ বাংলাসুৰীয়া হ’লে ই অসমীয়া ভাষাৰ ক্ষতি কৰিব। বিশেষভাৱে “ৱ’’ আৰু “ৰ’’-ৰ যথোচিত ব্যৱহাৰ হ’ব লাগিব। সময় হাতত লৈ আমি চকু ফুৰাম। আশাকৰোঁ আমাৰ লগত সহযোগ কৰিব। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:51, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ::@[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] আপোনাক বহুত ধন্যবাদ। ::হয়, মোৰো সেইটোৱেই আটাইতকৈ ডাঙৰ চিন্তা যে অনুবাদবোৰ যেন বাংলা-সুলভ নহয়। সেইবাবেই মই অসমীয়া ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ সহায় বিচাৰিছোঁ। আপোনালোকৰ পৰামৰ্শ আৰু সহযোগিতা পালে মই বৰ আনন্দিত হ'ম। ::আৰু এটা কথা উল্লেখ কৰিব বিচাৰোঁ। মোৰ বিৱৰণ অনুবাদৰ স্ক্ৰিপ্টটো সম্পূৰ্ণৰূপে dictionary-based। অৰ্থাৎ, ইংৰাজীত কোনো নিৰ্দিষ্ট শব্দ থাকিলে অভিধানত তাৰ বিপৰীতে থকা অসমীয়া শব্দটোৱেই ব্যৱহাৰ হ'ব; ইয়াৰ বাহিৰে আন কোনো শব্দ অহাৰ সুযোগ নাই। ::সেয়ে যদি অভিধানত কোনো ভুল অনুবাদ থাকি যায়, তেন্তে আন এটা Correction স্ক্ৰিপ্টৰ সহায়ত সেই নিৰ্দিষ্ট ইংৰাজী শব্দৰ বিপৰীতে থকা সকলো ভুল অনুবাদ বিচাৰি সঠিক শব্দেৰে সহজেই সলনি কৰিব পাৰি। বাংলাতো আৰম্ভণিতে এনে কিছুমান ভুল হৈছিল। পিছত মই সেই Correction স্ক্ৰিপ্ট চলাই শব্দাৰ্থগত ভুলসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে সংশোধন কৰিছিলোঁ। ::গতিকে এতিয়া বা ভৱিষ্যতে যদি কোনো ৱিকিডাটা আইটেমৰ বিৱৰণত ভুল অসমীয়া অনুবাদ আপোনালোকে লক্ষ্য কৰে, অনুগ্ৰহ কৰি মোক জনাব। মই মাত্ৰ কেইমিনিটমানৰ ভিতৰতে স্ক্ৰিপ্ট চলাই সেই ভুল শব্দসমূহ সকলো ঠাইতে সঠিক শব্দেৰে সলনি কৰিব পাৰিম। ≈ <b style="border:2px solid#103; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#1E816F; color:#fff">&nbsp; MS Sakib&nbsp; </b>]] [[User talk:MS Sakib|📩]] <b>·</b>[[Special:Contributions/MS Sakib|📝]]</b> 23:33, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ==গুৱাহাটীত ৱিকিমিডিয়াৰ যিকোনো এটা প্ৰকল্পৰ কৰ্মশালা== ইয়াৰ দ্বাৰা সন্মানীয় সদস্যসকলক জনাব খোজোঁ যে, অহা ১১ জুলাই শনিবাৰে দিনৰ ১০:৩০ বজাৰ পৰা ০১:৩০ বজালৈ গুৱাহাটীস্থিত স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠন '''সৃষ্টি-এক ৰূপান্তৰৰ যাত্ৰা'''ৰ উদ্যোগত আৰু '''বৃহত্তৰ ৰুক্মিণীনগৰ সামাজিক-সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ'''ৰ সহযোগত অসমীয়া ৱিকিমিডিয়াৰ এক চমু পৰিচয় আৰু যিকোনো এটা প্ৰকল্পৰ সম্পাদনা কৌশল প্ৰদানৰ কাম হাতত লোৱা হৈছে। উক্ত কাৰ্যত আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা কামনা কৰাৰ লগতে গুৱাহাটীস্থিত সদস্যসকলৰ কায়িক উপস্থিতি কামনা কৰা হ’ল। যাতায়াতৰ বাবে কোনো ব্যয় বহন কৰা নহয়।-[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 05:32, 3 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}- --[[সদস্য:JonaliB|JonaliB]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JonaliB|বাৰ্তা]]) 15:06, 3 July 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}- [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 17:18, 6 July 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 08:35, 8 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ===বিৰোধ=== ===মতামত=== সতীৰ্থসকলৰ কোন কোন উক্ত অনুষ্ঠানত উপস্থিত থাকিব পাৰিব, জনালে আয়োজকসকলৰ সুবিধা হয় বুলি জনাইছে৷ সেয়ে অনুগ্ৰহ কৰি উপস্থিতি নিশ্চিত কৰিব৷[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 04:56, 7 July 2026 (ইউ.টি.চি.) '''ঠিকনা''' *বৃহত্তৰ ৰুক্মিণীনগৰ সামাজিক সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ *স্থান: ৰুক্মিনী নগৰ প্ৰেক্ষাগৃহ *পথ: ৰঙ্গমঞ্চ পথ *লেণ্ডমাৰ্ক: হোটেল ৰয়েল দি কাচা ৰ ওচৰত *হাউচিং বাছ ষ্টপ ===কাৰ্যসূচী=== ১১/৭/২০২৬ শনিবাৰ *১০:৩০ বজাত- অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণি আৰু আদৰণি -পূৰবী চৌধুৰী *১০:৪৫ বজাত- পৰিচয় পৰ্ব (দুয়োফালৰ) *১১:০০ বজাত- ৱিকিমিডিয়াৰ চমু পৰিচয় -প্ৰণামিকা অধিকাৰী, জোনালী বৰুৱা *১১:১৫ বজাত- চাহ-বিৰতি *১১:৩০ বজাত- ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰশিক্ষণ -সমল ব্যক্তি: উপস্থিত ৱিকিমিডিয়ান *০১:৩০ বজাত- সামৰণি ===উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ=== #[[সদস্য:Minati handique|Minati handique]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Minati handique|বাৰ্তা]]) 07:23, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:পাৰুল বৰুৱা|পাৰুল বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:পাৰুল বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 07:25, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:অপূৰ্ব কুমাৰ শৰ্মা|অপূৰ্ব কুমাৰ শৰ্মা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:অপূৰ্ব কুমাৰ শৰ্মা|বাৰ্তা]]) 07:25, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Pranita Gogoi|Pranita Gogoi]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranita Gogoi|বাৰ্তা]]) 07:26, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Bhaswati.Deka.Borah|Bhaswati.Deka.Borah]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Bhaswati.Deka.Borah|বাৰ্তা]]) 07:29, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Anju saikia|Anju saikia]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Anju saikia|বাৰ্তা]]) 07:32, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:মানসী দাস|মানসী দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:মানসী দাস|বাৰ্তা]]) 07:33, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Sunami K Dutta|Sunami K Dutta]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Sunami K Dutta|বাৰ্তা]]) 07:34, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 11:15, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:31, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 17:21, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ==কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, কেৰালা ৱিকি কনফাৰেঞ্চৰ লগত সংগতি ৰাখি মালয়ালম ৱিকিমিডিয়া সমাজে [[কেৰালা|কেৰালাৰ]] সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্যক ৱিকিমিডিয়াৰ মাধ্যমেৰে তুলি ধৰাৰ উদ্দেশ্যে [[:m:Kerala Culture Month 2026|কেৰালা সংস্কৃতি মাহ,২০২৬]] আৰম্ভ কৰিছে। সক্ৰিয় মালয়ালম ৱিকিমিডিয়ান অতুল আৰ টিৰ অনুৰোধমৰ্মে এই অনলাইন এডিটাথনটোত সহযোগ কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে আমি অসমীয়া ৱিকিমিডিয়াতো এটা প্ৰকল্প পৃষ্ঠা সাজি সাধ্য অনুসৰি সহযোগ আগবঢ়োৱাৰ সংকল্প কৰিছোঁ আৰু এডিটাথনটি পৰিচালনা কৰি সফলতাৰে আগুৱাই নিবলৈ [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুৱা বৰুৱা]], [[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|দুহিতা ৰাগিণী কলিতা]], [[সদস্য:Jyoti Chiring|জ্যোতি চিৰিং]] নাম প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ। আশাকৰোঁ এই এডিটাথনটিত সকলোৱে আন্তৰিকতাৰে ভাগ ল'ব আৰু এই সমন্বয়ে ভৱিষ্যত সময়ত দুইখন সমাজৰ মাজত সম্প্ৰীতিৰ এটি মাইলৰ খুঁটি স্থাপন কৰিব। বিনয়েৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:52, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :*{{support}} — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 09:13, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :*{{support}} জনালোঁ। লগতে পৰিচালনাৰ দায়িত্ব দিয়া বাবে অশেষ ধন্যবাদ। —[[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|Duhita Ragini Kalita]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Duhita Ragini Kalita|বাৰ্তা]]) 09:23, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :*{{support}}.[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 11:05, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :*{{support}} [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 23:58, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ==চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা, ২০২৬== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, চীনা ৱিকি সম্প্ৰদায়ে তেওঁলোকক ঐতিহ্য আৰু সংস্কৃতি প্ৰচাৰ আৰু প্ৰসাৰৰ মানসেৰে ৱিকিমিডিয়াত অহা ১৫ আগষ্টৰপৰা ১৫ অক্টোবৰলৈ [[:m:Chinese Cultural Heritage Edit-a-thon 2026|চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬]] আয়োজন কৰিছে। এই বিষয় অৱগত কৰি তেওঁলোকে আগবঢ়োৱা সহ-আয়োজকৰ প্ৰস্তাৱ সমৰ্থন কৰি আমি, [[:m:JyotiPN|JyotiPN]] আৰু [[:m:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱাই]] অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত অহা ২৫ আগষ্টৰপৰা ২৫ অক্টোবৰলৈ [[:m:Chinese Cultural Heritage Edit-a-thon 2026|চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬]] আয়োজন কৰাৰ মানস কৰিছোঁ। আশাকৰোঁ আপোনালোকে চীনা-অসমীয়া ভাতৃত্ববোধক আন্তৰিকতাৰে আঁকোৱালি ল'ব আৰু এই মেলালৈ আপোনালোকৰ পৰামৰ্শ আৰু অৱদান আগবঢ়াব। [[:m:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] এই মেলাৰ আয়োজক হৈ থাকিব। তেওঁৰ লগতে ইচ্ছুক কোনো এগৰাকীক আয়োজক ৰূপে নিজৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিলোঁ। [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 18:54, 14 August 2026 (ইউ.টি.চি.) <br />সমন্বয়ক, [[:m:Chinese Cultural Heritage Edit-a-thon 2026|চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬]] ==Wiki Loves Birds - Assam Chapter== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, যোৱা বছৰ আমি অসমৰ চৰাইখিনি ডকুমেণ্টেচন কৰাৰ মানসেৰে [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Birds_-_Assam_Chapter ৱিকি লাভচ্‌ ৱাৰ্ডচ্‌ - আসাম চেপ্টাৰ] শীৰ্ষক এক কেম্পেইনেৰে মালয়াময়াম ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ ''ৱিকি লাভচ্‌ ৱাৰ্ডচ, ইণ্ডিয়া, ২০২৫'' কেম্পেইনত সহযোগ কৰিছিলোঁ আৰু ডিচেম্বৰ-জানুৱাৰী মাহত সোৱণশিৰি গ্ৰাছলেণ্ড, দুলুং হাইড আৰু মাগুৰী বিলত তিনিটা ''ৱাৰ্ড ৱাক'' কৰি অসমৰপৰা প্ৰায় ৫০ বিধ চৰাইৰ ফটো যোগ দিছিলোঁ। ৰিপৰ্ট : [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Birds_-_Assam_Chapter/BirdWalks#Participants_and_Gadgets Wiki Loves Birds - Assam Chapter/BirdWalks] এই বছৰো ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেচনৰ সহযোগত আমি এই প্ৰকল্পটো আগবঢ়াই লৈ যোৱাৰ মানস কৰিছোঁ আৰু ইয়াৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা আশা কৰিছোঁ। বিনয়েৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 08:46, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== #[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 09:05, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} - [[সদস্য:Rishiraj Dutta01|Rishiraj Dutta01]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rishiraj Dutta01|বাৰ্তা]]) 09:06, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 09:27, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 12:17, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} -[[সদস্য:Firozhussain|Firozhussain]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Firozhussain|বাৰ্তা]]) 12:24, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 12:33, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} - <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 12:37, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য: Sameer Kalita14|Sameer Kalita14]] ([[সদস্য বাৰ্তা: Sameer Kalita14|বাৰ্তা]]) 19:35, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} [[সদস্য:Lakhinandan herper|Lakhinandan herper]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Lakhinandan herper|বাৰ্তা]]) 16:48, 21 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:প্ৰয়াসী বৰঠাকুৰ|প্ৰয়াসী বৰঠাকুৰ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:প্ৰয়াসী বৰঠাকুৰ|বাৰ্তা]]) 17:13, 22 August 2026 (ইউ.টি.চি.) ==মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৬== সন্মানীয় সদস্যসকল, জাতিৰ পিতা মহাত্মা গান্ধীৰ জন্মজয়ন্তী উপলক্ষে বিগত বছৰবোৰৰ দৰে ওড়িয়া ৱিকিমিডিয়াৰ সহযোগত এইবছৰো [[:m:Assamese Wikimedia Community/Events/Mahatma Gandhi 2026 edit-a-thon |মহাত্মা গান্ধী এডিট-আ-থন, ২০২৬]] আয়োজন কৰা হৈছে। এই সম্পাদনামেলাখন কালিলৈ অৰ্থাৎ ২ অক্টোবৰৰ পৰা ৫ অক্টোবৰলৈ চলিব। আশা কৰোঁ সকলোৱে এই সম্পাদনামেলালৈ অৱদান আগবঢ়াই ইয়াক সফল কৰি তুলিব। অংশগ্ৰহণ কৰিবৰ বাবে এই [https://meta.wikimedia.org/wiki/Assamese_Wikimedia_Community/Events/Mahatma_Gandhi_2026_edit-a-thon লিংক]ত ক্লিক কৰক। বিনয়েৰে, *[[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Dipankar Das|বাৰ্তা]]) *[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Sameer Kalita14|বাৰ্তা]]) ===মন্তব‍্য=== #দুয়োগৰাকী নৱআয়োজকলৈ শুভেচ্ছা থাকিল।-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 16:12, 1 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ==ৱিকি মিট== প্ৰিয় ৱিকি সতীৰ্থ! যোৱা কেইটামান মাহ ধৰি অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ মাহেকীয়া ৱিকি মীটখন নিয়মীয়াকৈ অনুষ্ঠিত কৰিব পৰা হোৱা নাছিল। সেয়েহে, চলিত অক্টোবৰ মাহৰ পৰা পুনৰ এই ৱিকি মীট আৰম্ভ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। প্ৰতিমাহৰ প্ৰথম সপ্তাহত দেওবাৰে (দিনটো পৰিস্থিতি অনুসৰি সলনি হ’ব পাৰে), সন্ধিয়া ৭:৩০ বজাৰ পৰা ৯ বজালৈ এই মীট অনুষ্ঠিত কৰা হ’ব। ০৪/১০/২৬ তাৰিখ দেওবাৰে অক্টোবৰ মাহৰ প্ৰথমখন ৱিকিমিটত আপোনালোক সকলোকে লগ পোৱাৰ অপেক্ষাত থাকিলোঁ। মিটিৰ লিংকঃ https://meet.google.com/sid-xwwn-vqf ;কাৰ্যসূচীঃ *৭:৩০ সম্ভাষণ আৰু পৰিচালনা: অজয় দাস *৭:৪৫ নতুন সদস্যৰ পৰিচয় পৰ্ব *৭:৫০ অসমীয়া ৱিকিৰ আপডে’ট আৰু ৱিকিপত্ৰিকা: নয়ন জ্যোতি নাথ *৮:০০ ৱিকি কনফাৰেঞ্চ ইণ্ডিয়া ২০২৬ত অংশগ্ৰহণৰ অভিজ্ঞতা বৰ্ণনা: অজয় দাস/জ্যোতি চিৰিং *৮:১০ ৱিকি কনফাৰেঞ্চ নৰ্থ আমেৰিকাত অংশগ্ৰহণৰ অভিজ্ঞতা বৰ্ণনা: গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে/জলি ৰুমী বৰা *৮:২০ কুইয়াৰিং ৱিকি, এক্সটেণ্ডেট ৰাইট কনফাৰেঞ্চত অংশগ্ৰহণৰ আপডে’ট, ৱিকিমেনিয়াৰ জলপানি, অসমীয়া ৱিকি সমাজৰ ভৱিষ্যত পৰিকল্পনা আৰু সদস্যৰ মনৰ কথা। *৮:৩০ - ৯ ৱিকিপাঠ: দিব্য দত্ত ===উপস্থিতিৰ স্বাক্ষৰ=== #[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 16:42, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:BhuyanBhaskar|BhuyanBhaskar]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BhuyanBhaskar|বাৰ্তা]]) 16:50, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Sameer Kalita14|Sameer Kalita14]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Sameer Kalita14|বাৰ্তা]]) 16:51, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:পৱন বৰ্মন|পৱন বৰ্মন]] ([[সদস্য বাৰ্তা:পৱন বৰ্মন|বাৰ্তা]]) 16:56, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 16:58, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:কুমুদ ঘোষ|কুমুদ ঘোষ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:কুমুদ ঘোষ|বাৰ্তা]]) 17:01, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 17:15, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:16, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 17:19, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 17:30, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Afughat|বিকাশ দিহিঙ্গীয়া]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Afughat|বাৰ্তা]]) 23:19, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Nilotpal Hazarika123|Nilotpal Hazarika123]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nilotpal Hazarika123|বাৰ্তা]]) 18:51, 4 October 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 02:20, 5 October 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে|গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে]] ([[সদস্য বাৰ্তা:গীতাশ্ৰী গগৈ আপ্তে|বাৰ্তা]]) ০২:২৭, ৫ October ২০২৬ (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 05:28, 5 October 2026 (ইউ.টি.চি.) == ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৬ == প্ৰিয় ৱিকি সতীৰ্থসকল, বিগত বছৰসমূহৰ ধাৰাবাহিকতা অক্ষুণ্ণ ৰাখি এইবছৰো অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৬|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৬]] আয়োজন কৰা হৈছে। ১ নৱেম্বৰৰ পৰা ৩১ ডিচেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হ'বলগীয়া এই সম্পাদনা মেলাৰ জৰিয়তে এছিয়াৰ বিভিন্ন দেশৰ ইতিহাস, সংস্কৃতি, ব্যক্তি, স্থান, খাদ্য, ঐতিহ্য আদি বিষয়ক নতুন প্ৰবন্ধ অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত সংযোজন কৰাৰ প্ৰয়াস কৰা হ'ব। এই সম্পাদনা মেলাখন সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা আৰু সমন্বয় কৰাৰ বাবে মই এইবাৰৰ '''সমন্বয়ক''' হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰিবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছোঁ। লগতে মোৰ সহযোগী হিচাপে [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাসৰ]] নামটোৱো প্ৰস্তাৱ হিচাপে আগবঢ়াইছোঁ। লগতে, যোৱা বছৰৰ [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]ত অৱদান আগবঢ়োৱা আৰু প্ৰথম তিনিটা স্থান লাভ কৰা দুগৰাকী সদস্যক এইবাৰৰ বিচাৰক হিচাপে মনোনীত কৰাৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছোঁ— * [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] * [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]] এই দুগৰাকী সদস্যই প্ৰতিযোগিতাৰ প্ৰবন্ধসমূহ নিৰপেক্ষভাৱে পৰীক্ষা কৰি নিয়ম অনুসৰি গ্ৰহণযোগ্য প্ৰবন্ধসমূহ নিৰ্ধাৰণ কৰাত সহায় কৰিব বুলি আশা কৰিছোঁ। সকলোৱে এই প্ৰস্তাৱত নিজৰ মতামত আৰু সমৰ্থন আগবঢ়াবলৈ অনুৰোধ জনালোঁ। লগতে, কোনো সদস্যই সমন্বয়ক বা বিচাৰক হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণৰ বাবে আন কোনো নাম প্ৰস্তাৱ কৰিব বিচাৰিলে সেয়াও জনাব পাৰে। আশা কৰোঁ, বিগত বছৰসমূহৰ দৰে এইবাৰো সকলোৰে সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণ আৰু সহযোগিতাৰে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ সফলভাৱে অনুষ্ঠিত কৰিব পাৰিম। বিনয়েৰে, [[সদস্য:Afughat|Afughat]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Afughat|বাৰ্তা]]) 16:47, 6 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== ===মন্তব্য=== প্ৰিয় বিকাশ, আপুনি '''[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৬|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৬]] আয়োজন কৰিবলৈ আগবাঢ়ি অহা দেখি ভাল লাগিছে। আপুনি ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৬ আয়োজন কৰিবলৈ গ্ৰাণ্ট এপ্লাই কৰিছিল নেকি জনাব? শুভকামনাৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 17:17, 6 October 2026 (ইউ.টি.চি.) :স্থানীয় হিচাপে গ্ৰাণ্ট এপ্লাই মই কৰা নাই, আন কোনো সদস্যই কৰিছে যদিও মই অজ্ঞাত কাৰণ এই সম্পৰ্কত ৰাইজৰ চ'ৰাত কোনো আলোচনা মই দেখা নাই বা হোৱাটচ্ এপ গোটতো ইয়াৰ আলোচনা হোৱা নাই, গতিকে স্থানীয় ৱিকিৰ প্ৰতিযোগিতাখন আন্তৰ্জাতিক প্ৰতিযোগিতাৰ অংশ হিচাপে সমন্বয়ৰে আগবঢ়াই নিবলৈ মই আগ্ৰহী, সেয়ে ৰাইজৰ চ'ৰাত আন সদস্যৰ মতামতৰ বাবে এই প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছোঁ‌। [[সদস্য:Afughat|Afughat]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Afughat|বাৰ্তা]]) 17:41, 6 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ::মৰমৰ বিকাশ, মই গ্ৰাণ্টৰ কাৰণে এপ্লাই কৰিছিলোঁ। গ্ৰাণ্টৰ কাৰণে এপ্লাই কৰোঁতে এটা দল ধৰি দিব লাগে। আপুনি আগতেই জনোৱা হ'লে আপোনাৰ নামও ভৰাই দিব পৰা গ'ল হয়। ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহৰ এটা নিজা ছ'চিয়েল মিডিয়া গোট আছে। তাত ইতিমধ্যে আলোচনা হৈছে। ::[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 18:23, 6 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ==অসমীয়া ৱিকি-সমাজৰ নেতৃত্বত বহুভাষিক সন্মিলন== সন্মানীয় সদস্যসকললৈ নমস্কাৰ জনালোঁ। মই [[User:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] য়ে অসমীয়া ৱিকি-সমাজৰ নেতৃত্বত অসমত এখনি বহুভাষিক ৱিকি-সন্মিলন অনুষ্ঠিত কৰাৰ পোষকতা কৰোঁ। এই বিষয়ে যোৱাবছৰৰ পৰাই দুই-এগৰাকী ৱিকি-সতীৰ্থৰ সৈতে অনানুষ্ঠানিক কথা-বতৰা হৈছিল যদিও কাম আগবঢ়া হোৱা নাই। অসমত আগতে হৈ যোৱা সন্মিলনসমূহতকৈ কিছু বহলকৈ অৰ্থাৎ দুই-তিনিদিনীয়াকৈ অসমৰ আন দুটা নৱ-গঠিত ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ লগতে আন আন বিভিন্ন ভাষা-সম্প্ৰদায়ৰ কিছু নিৰ্বাচিত সদস্যৰ সৈতে মিলি অসমীয়া ৱিকিক অধিক শক্তিশালী কৰা আৰু ৱিকি-সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত সৌহাৰ্দ্য গঢ়ি তুলিবলৈ ইয়াৰ প্ৰয়োজন আছে বুলি অনুভৱ কৰোঁ। মই নিজকে ধৰি বহুকেইগৰাকী ন-পুৰণি ৱিকি-সম্পাদককো কাৰিকৰী আৰু পৰিকল্পনাৰ দিশত উন্নত কৰিবলৈয়ো আমাৰ মাজত এখন উন্নত মানৰ সন্মিলন হোৱা প্ৰয়োজন। এই বিষয়ে সদস্যসকলে সহমত প্ৰদান কৰিলে অহাবছৰলৈ সকলোৰে সহযোগিতাত ই সম্ভৱ হৈ উঠিব পাৰে। সকলোৰে মতামত কামনা কৰিলোঁ। ধন্যবাদ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:34, 7 October 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== # সমৰ্থন কৰিছো। অসমীয়া ৱিকিক অধিক শক্তিশালী কৰি তুলিবলৈ এখন উন্নত মানৰ সন্মিলনৰ প্ৰয়োজন বুলি ভাবো। [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 05:42, 9 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 17:57, 11 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} -<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 20:03, 11 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 01:42, 12 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} - [[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Dipankar Das|বাৰ্তা]]) 01:46, 12 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}}[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 06:27, 12 October 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} [[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 15:50, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) ===বিৰোধ=== ==ৱিকি-ক্লাৱ: “ৱিকি-প্ৰিয়া’’ গঠন== সন্মানীয় সদস্যসকল, আজিৰে পৰা অসমীয়া ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ অধীনত কেৱল নাৰী ৱিকিমিডিয়ানৰ বাবে এটা ক্লাৱ গঠনৰ আৰম্ভণি কৰিলোঁ। গোলকীয় প্ৰেক্ষাপটত নাৰী-ৱিকিমিডিয়ানৰ সংখ্যা তুলনামূলকভাবে যথেষ্ট কম। অসমতো ইয়াৰ বিপৰীত নহয়। নতুন নাৰী সম্পাদকৰ অন্তৰ্ভূক্তিৰ লক্ষ্যৰে এই ক্লাৱ গঠন কৰা হৈছে। ইয়াত বৰ্তমান সক্ৰিয় নাৰী-ৱিকিমিডিয়ানো এই কাৰ্যসূচীৰ অংশীদাৰ হ’ব। ন-পুৰণিয়ে মিলি অসমীয়া ৱিকিমিডিয়ালৈ এটা বৈপ্লৱিক যাত্ৰাৰ উদ্যোগ লোৱা হৈছে। এই যাত্ৰা মনোমত হ’লে সহমত প্ৰকাশ কৰি তলত স্বাক্ষৰ কৰিব আৰু “ৱিকি-প্ৰিয়া’’ৰ এগৰাকী সদস্য হৈ আপোনাৰ লগতে আন এগৰাকীকো ৱিকিমিডিয়াৰ সৈতে সংযুক্ত কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ। অহামাহৰ পৰা '''প্ৰতি শনিবাৰে''' অনলাইনযোগে নতুনসকলক '''এঘণ্টা'''ৰ বাবে ৱিকিমিডিয়া সম্পাদনাৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়া হ’ব। প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত এই প্ৰশিক্ষণ মই নিজে আগবঢ়াম যদিও পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰবীণ নাৰী-ৱিকিমিডিয়ানেও প্ৰশিক্ষণ দিব পাৰিব। (বিশেষ অসুবিধাবশতঃ কেতিয়াবা শনিবাৰৰ পৰিৱৰ্তে আন সময়তো প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচী দিয়া হ’ব পাৰে।) ===স্বাক্ষৰ=== *{{support}} আৰু শুভেচ্ছা জনালোঁ—[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 15:28, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}} আৰু শুভেচ্ছা জনালোঁ—[[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 15:48, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}} [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 15:57, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:SuhanaSsultana|SuhanaSsultana]] ([[সদস্য বাৰ্তা:SuhanaSsultana|বাৰ্তা]]) 05:35, 6 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}} আৰু শুভেচ্ছা জনালোঁ—[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 07:11, 6 November 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}} আৰু শুভেচ্ছা জনালোঁ— [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 15:00, 6 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 09:00, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}} [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 11:36, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}} [[সদস্য:Dr. GItanjali Hazarika|Dr. GItanjali Hazarika]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Dr. GItanjali Hazarika|বাৰ্তা]]) 09:49, 10 November 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== “ৱিকি-প্ৰিয়া’’ৰ সদস্যসংখ্যা ক্ৰমাগতভাবে বৃদ্ধি হোৱাৰ আশা কৰিছোঁ। ইয়াৰ মূল লক্ষ্য নতুন নাৰী ৱিকিমিডিয়ান সৃষ্টি। ই এটা প্ৰকল্প হিচাপে কাম আগবঢ়াই নিব। এই প্ৰকল্পটোৰ মূখ্য সমন্বয়ক হিচাপে মই নিজে থাকি সহযোগী হিচাপে [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]], [[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] বাইদেউৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ। কাৰ্যসূচী পৰিকল্পনা আৰু অনলাইন প্ৰশিক্ষণত [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] আৰু [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]]ৰ নাম সমল ব্যক্তি হিচাপে প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ। উক্ত প্ৰস্তাৱত কাৰোবাৰ কিবা আপত্তি থাকিলে এই পৃষ্ঠাৰ তলত স্বাক্ষৰ কৰি মতামত দিবলৈ অনুৰোধ জনালোঁ। ====স্বাক্ষৰ আৰু মন্তব্য==== *{{support}}[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 08:00, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}- [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 08:27, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 08:58, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) ==ৱিকিৰিফাইন সম্পাদনা মেলা== অপেন ন'লেজ ইনিচিয়েটিভছ (OKI)ৰ দলে ৱিকিমিডিয়াৰ ভাৰতীয় সমাজসমূহক [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিৰিফাইন সম্পাদনা মেলা|ৱিকিৰিফাইন]] (WikiRefine) শীৰ্ষক ১৫ দিনীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ উন্নয়ন অভিযানত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছে। এই অভিযান ২০২৬ চনৰ ৭ নৱেম্বৰৰ পৰা ২১ নৱেম্বৰলৈকে অনুষ্ঠিত হ’ব। ইয়াৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ হৈ এই অভিযানৰ আয়োজক হিচাপে মোৰ লগতে মোৰ সহযোগী হিচাপে [[সদস্য:Dipankar Das|দীপাংকৰ দাস]] আৰু [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাসৰ]] নামটো প্ৰস্তাৱ কৰিছোঁ। লগতে সম্পাদনা মেলাখনৰ বিচাৰক হিচাপে [[সদস্য:AjayDas|অজয় দাস]] আৰু [[সদস্য:JyotiPN|প্ৰাণজ্যোতি নাথৰ]] নামটো প্ৰস্তাৱ কৰিছোঁ। এই সম্পাদনা মেলাখনত অংশগ্ৰহণ কৰি অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ মান উন্নতি কৰণত সকলোৱে হাত আগবঢ়াব বুলি আশা কৰিছোঁ। উল্লেখ্য যে এই সম্পাদনা মেলাৰ শীৰ্ষ তিনিগৰাকী সদস্যই অপেন ন'লেজ ইনিচিয়েটিভছৰ ফালৰ পৰা অনুষ্ঠিত কৰিবলগীয়া এক প্ৰত্যক্ষ উপস্থিতিৰ অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ জলপানি লাভ কৰিব। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 14:56, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মন্তব্য=== *{{support}}—[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 15:25, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}- [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:33, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}—[[সদস্য:Dipankar Das|Dipankar Das]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Dipankar Das|বাৰ্তা]]) 15:34, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}— [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 15:42, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}— [[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 15:46, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}— [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 15:56, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}}- [[সদস্য:হানিফ আলী|হানিফ আলী]] ([[সদস্য বাৰ্তা:হানিফ আলী|বাৰ্তা]]) 16:06, 5 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 14:54, 6 November 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}} - <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 11:10, 7 November 2026 (ইউ.টি.চি.) == ৱিকিমিট (নৱেম্বৰ, ২০২৬) == প্ৰিয় ৱিকি সতীৰ্থ! দীপাৱলীৰ বাবে এইবাৰৰ সভাখন অলপ পলমকৈ অহা ১১/১১/২৬ তাৰিখ বুধবাৰে অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। নৱেম্বৰ মাহৰ এই ৱিকিমীটত আপোনালোক সকলোকে লগ পোৱাৰ অপেক্ষাত থাকিলোঁ। প্ৰতিমাহৰ দৰেই সন্ধিয়া ৭:৩০ বজাৰপৰা ৯ বজালৈ এই সভা অনুষ্ঠিত কৰা হ’ব। *মিটিঙৰ লিংক: https://meet.google.com/ynm-bzcs-whb সাময়িক কাৰ্যসূচীঃ *৭:৩০ সম্ভাষণ আৰু পৰিচালনা: অজয় দাস *৭:৪৫ নতুন সদস্যৰ পৰিচয় পৰ্ব *৭:৫০ অসমীয়া ৱিকিৰ আপডে’ট, ৱিকিৰিফাইন সম্পাদনা মেলা আৰু ৱিকিপত্ৰিকা: নয়ন জ্যোতি নাথ *৮:০০ বাংলাৱিকিসন্মিলনৰ অভিজ্ঞতা বৰ্ণনা: বাবুল বৈশ্য/প্ৰণামিকা অধিকাৰী/কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল *৮:১০ ৱিকিপিডিয়া এচীয় মাহ আৰু ৱিকি লাভ্‌ছ বাৰ্ডছ, চীনা ঐতিহ‍্য সম্পাদনামেলা: প্ৰাণজ্যোতি নাথ/নৰুনা বৰুৱা *৮:২০ অসমীয়া ৱিকি সমাজৰ ভৱিষ্যত পৰিকল্পনা, নিজা ফাণ্ডিং/ৰেপিড গ্ৰাণ্ট আৰু প্ৰথম অসমীয়া ৱিকি সন্মিলন: অজয় দাস/নয়ন জ্যোতি নাথ *৮:৩০ - ৯ ৱিকিপাঠ: দিব্য দত্ত উপৰ্যুক্ত কাৰ্যসূচীত কিবা দিহা-পৰামৰ্শ আগবঢ়াবলৈ বা কোনো কাৰ্যসূচী যোগ-বিয়োগ কৰিবলৈ সকলোকে অনুৰোধ জনালোঁ। [[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 11:44, 10 November 2026 (ইউ.টি.চি.) 7xnhzgo5z4jds2z82t17q02zl84evev 0 6866 651984 651928 2026-11-10T15:30:07Z KhiLanTzi 23530 /* ব্ৰিটিছ অধীনস্থ মটক ৰাজ্য (১৮২৬-১৮৩৯) */ 651984 wikitext text/x-wiki {{About|ডিব্ৰুগড় মহানগৰ|একে নামৰ জিলা|ডিব্ৰুগড় জিলা}} {{Infobox settlement | name = ডিব্ৰুগড় | nickname = অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী<br>ভাৰতৰ চাহ নগৰী<br>উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = মহানগৰ | image_skyline = {{photomontage | photo1a = A_tea_garden_in_Dibrugarh.jpg | photo2a = OPD,_Assam_Medical_College_&_Hospital,_Dibrugarh.jpg | photo2b = Shrikshetra_Dham,_Dibrugarh.jpg | photo3a = Dibrugarh_University's_entrance_gate.jpg | photo3b = Inside_campus_of_Indian_Councial_of_Medical_Research,_NE_Region,_at_Lahowal,_Dibrugarh.jpg | photo4a = Bogibeel_Bridge_view.jpg | space = 1 | size = 280 | colour = black | colour_border = black }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা বাওঁফালৰ পৰা সোঁফালে: চাহ বাগিচা, [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়|অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়]], [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়|জগন্নাথ মন্দিৰ]], [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]], [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ]], [[বগীবিল দলং]] | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = অসমত ডিব্ৰুগড়ৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|27.48|N|95|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = সংমণ্ডল | subdivision_name2 = [[উজনি অসম]] | subdivision_type3 = জিলা | subdivision_name3 = [[ডিব্ৰুগড় জিলা]] | subdivision_type4 = ৱাৰ্ডৰ সংখ্যা | subdivision_name4 = ২২ | established_title = স্থাপিত | established_date = ১৮৭৩ | founder = | named_for = ডিব্ৰুমুখৰগড় ([[আহোম-চুতীয়া ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ত ডিব্ৰু নদীৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই নিৰ্মাণ কৰা গড়)<ref>"The Buranjis refer to the Ahom-Chutiya conflict from the fourteenth century which continued up to the sixteenth century. The Ahoms built a garh (fort) on the bank of the river Dibru to resist the attack of the Chutiyas from which the name ‘Dibrugarh’ was derived (Nath, 2001, p.81)." {{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |year=2024 |page=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref><ref>{{Cite book |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |year=2003 |page=56 |url=https://www.scribd.com/document/914496064/The-Comprehensive-History-of-Assam-2-H-K-Barpujari-Editor-2-2-2003-Publication-Board-Assam-Fb354ba6bb80809dc5c1275e48f7bb6f-Anna-s |access-date=30 October 2026}}</ref> | governing_body = [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] | leader_title1 = বিধায়ক | leader_name1 = [[প্ৰশান্ত ফুকন]], [[বিজেপি]] | leader_title2 = জিলা আয়ুক্ত | leader_name2 = বিক্ৰম কৈৰী, আইএএছ | leader_title3 = আৰক্ষী পৰিদৰ্শক | leader_name3 = শ্বেতাংগ মিশ্ৰ, আইপিএছ | leader_title4 = মেয়ৰ | leader_name4 = সৈকত পাত্ৰ, [[বিজেপি]] | government_type = পৌৰনিগম | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 71.83 | elevation_footnotes = | elevation_m = 108 | population_total = {{formatnum:154296}} | population_as_of = ২০১১ | population_density_km2 = auto | population_demonym = Dibrugarhian | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[পিনক'ড]] | postal_code = ৭৮৬০০১-৫ | area_code_type = দূৰভাষ কোড | area_code = +৯১ – (০) ৩৭৩ – XX XX XXX | registration_plate = AS-06 | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-AS]] | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex Ratio]] | blank1_info_sec1 = 934 [[Female|♀️]]/ 1000 [[Male|♂️]] | blank2_name_sec1 = | blank2_info_sec1 = | blank3_name_sec1 = [[Köppen climate classification|Climate]] | blank3_info_sec1 = [[Humid subtropical climate|Cwa]] | blank1_name_sec2 = {{nowrap|[[Official Language]]}} | blank1_info_sec2 = [[Assamese language|Assamese]] | blank2_name_sec2 = [[Literacy in India|Literacy Rate]] | blank2_info_sec2 = {{increase}} 89.42% {{colour|#fc5|high}} | blank3_name_sec2 = [[Lok Sabha]] Constituency | blank3_info_sec2 = [[Dibrugarh (Lok Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank4_name_sec2 = [[Vidhan Sabha]] Constituency | blank4_info_sec2 = [[Dibrugarh (Vidhan Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank5_name_sec2 = [[Human Development Index|HDI]] | blank5_info_sec2 = {{increase}} 0.503 {{colour|#fc5|high}} | official_name = | native_name = }} '''ডিব্ৰুগড়''' ({{lang-en|Dibrugarh}},[[IPA|আ.ধ্ব.ব.]]:{{IPA|ˌdɪbru:ˈgɑ:}}), [[উজনি অসম]]ত অৱস্থিত অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী, ডিব্ৰুগড় জিলাৰ সদৰ তথা অসমৰ দ্বিতীয়খন মহানগৰ। মহানগৰখন অসমৰ মুখ্য ৰাজধানী [[দিছপুৰ]]ৰ পৰা ৪৩৫ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত। ইয়াত [[অসম চৰকাৰ]]ৰ দ্বিতীয় অসম সচিবালয় আৰু মুখ্যমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয় অৱস্থিত। তদুপৰি ইয়াত [[সোণোৱাল কছাৰী স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ো অৱস্থিত। ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ পাৰত অৱস্থিত। ১৮৭৩ চনত ব্ৰিটিছসকলৰ শাসনকালত স্থাপিত ঐতিহাসিক ডিব্ৰুগড় চহৰখন ২০২৪ চনৰ ৭ মাৰ্চত ডিব্ৰুগড় পৌৰসভা ভংগ কৰি ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম গঠনৰ লগে লগে অসমৰ দ্বিতীয় মহানগৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ মুখ্য বাণিজ্যিক আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ। কেইবাখনো চাহ বাগিচা থকাৰ কাৰণে ইয়াক ''ভাৰতৰ চাহ নগৰী'' বোলা হয়। সেইদৰে কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য উদ্যোগৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ হিচাপে ইয়াক ''উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ'' বুলি কোৱা হয়। [[File:Jagannath temple of Dibrugarh district, Assam.jpg|thumb|অসমৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ জগন্নাথ মন্দিৰ]] == নাম== ডিব্ৰুগড় নামটো [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঞি আৰু ক্লিংলুং বৰগোহাঞিৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰু নদীৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই [[আহোম-চুতীয়া ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ত চুতীয়া সেনাৰ বিৰুদ্ধে বনোৱা গড় '''ডিব্ৰুমুখৰ গড়'''ৰ পৰা উৎপত্তি হৈছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal= |volume=11 |issue=2 |pages=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref><ref>{{Cite book |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |year=2003 |page=56 |url=https://www.scribd.com/document/914496064/The-Comprehensive-History-of-Assam-2-H-K-Barpujari-Editor-2-2-2003-Publication-Board-Assam-Fb354ba6bb80809dc5c1275e48f7bb6f-Anna-s |access-date=30 October 2026}}</ref> পাছলৈ চাওঁফা [[চুতণফা]] শাসনকালত ১৮শ শতিকাত '''ডিব্ৰুমুখৰ গড়''' চুটি হৈ গড় আৰু আহোম প্ৰশাসনিক শাখাটোৰ নাম '''ডিব্ৰুগড়''' হয়।<ref>{{cite report |last=Phukan |first=Sarat Kumar |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |institution=Southeast Asian Linguistics Archives (SEAlang) |year=2000 |page=3 |url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/phukan2000linguistic.pdf}}</ref>{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} বুৰঞ্জী অনুসৰি ১৫২৬ চনৰ জেঠ মাহত গড়টোৰ কাষৰীয়া অঞ্চলটো [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অধীনলৈ অহাৰ পাছত প্ৰথমে এখন [[মু’ঙ]] হিচাপে '''মু'ঙ টিফাও''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜣𑜧𑜇𑜧) নাম দিয়া হৈছিল পাছলৈ গড়টোৰ নাম মতেই ১৮শ শতিকাত অঞ্চলটোৰ নাম অসমীয়াত '''ডিব্ৰুগড়''' বুলি প্ৰচলিত হয়।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=G. C. |title=Ahom-Buranji |year=1939 |publisher= |page=61 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/61/mode/1up |access-date=30 October 2026}}</ref> ডিব্ৰুগড় শব্দটো দুটা ভাষা [[বড়ো-কছাৰী]] আৰু [[অসমীয়া ভাষা]]ৰ পৰা আহিছে।<ref>{{cite journal |last=Phukan |first=Sarat Kumar |year=2000 |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |page=297 |url=https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260922163640/https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archivedate=2026-09-22 |access-date=2026-09-27 |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰু শব্দটো নদী সূচোৱা 'ডি'/'দি' শব্দাংশ তিব্বত-বৰ্মী<ref>{{cite book |last=Ramirez |first=Philippe |location=London |page=[https://archive.org/details/kachris00endl/page/4 4] |quote=It is indeed not at all unlikely that the people known to us as Kacháris and to themselves as Baḍa (Bara), were in earlier days the dominant race in Assam; and as such they would seem to have left traces of this domination in the nomenclature of some of the physical features of the country, e.g., the Kachári word for water (di; dŏi) apparently forms the first syllable of the names of many of the chief rivers of the province, such as Diputá, Dihong, Dibong, Dibru, Dihing, Dimu, Desáng, Diku (cf. khu Tista), &c., and to these may be added Dikrang, Diphu, Digáru, &c., all near Sadiya, the earliest known centre of Chutiyá (Kachári) power and civilisation.}}</ref> আৰু গড় শব্দটো অসমীয়া ভাষাৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ Rampart (প্ৰতিৰক্ষামূলক দুৰ্গ) যাৰ উৎস [[প্ৰাকৃত ভাষা]]ৰ [[wiktionary:𑀕𑀠|𑀕𑀠]] (gaḍha) <ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=925 |issn=2347-6435 |quote=This rampart called "garh" in Assamese language.}}</ref> আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জী ''ডিব্ৰু''ৰ এটা ঐতিহাসিক ৰূপ হিচাপে ''Ti-phāo'' নামটো পোৱা যায়। ভাষাবিদ শৰৎ কুমাৰ ফুকনে ১৯৯৬ চনৰ ''Tai Elements in the Place Names of Assam'' প্ৰবন্ধত ''Dibrugarh — Ti-phāo''-ক “Rechristened Place Names”ৰ অন্তৰ্গত কৰি উল্লেখ কৰিছে আৰু এই শ্ৰেণীৰ টাই নামসমূহ “are not in use now” বুলি কৈছে। ==ইতিহাস== বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলা আৰু সংলগ্ন ডিব্ৰু–দিহিং উপত্যকাত প্ৰাচীনকালৰ পৰাই মানুহৰ বসতিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শন পোৱা গৈছে। ডিব্ৰু উপত্যকাৰ বিভিন্ন স্থানৰ পৰা নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ শিলৰ সঁজুলি আৰু মাটিৰ পাত্ৰৰ ভগ্নাংশ সংগ্ৰহ কৰা হৈছে, যাৰ কিছুমান [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ নৃতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=533}}</ref> ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ শাসনকাল=== ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে ডিব্ৰুগড় [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল।<ref name="Bhuyan2023">{{cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |date=2023 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |page=532 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |quote=About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms, as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing, which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century that the area was brought under the control of the Ahoms, and before that, the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas.|ref=harv}}</ref> চুতীয়া শাসনকালৰ পূৰ্বে ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত কোনসকল ৰজা বা ৰাজবংশই শাসন কৰিছিল, সেই সম্পৰ্কে নিশ্চিত ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা নাযায়।<ref>"The region was ruled by the Chutiya kingdom before it was annexed under the Ahom territorial limit, and it was claimed that the site belonged to them. We lack specific historical evidence for the people who ruled the area before them."{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> ৰশ্মিৰেখা ভূঞা আৰু নিশাৰাণী দাসৰ মতে, এই অঞ্চলত চুতীয়া শাসনৰ আৰম্ভণিৰ নিৰ্দিষ্ট সময় নিৰ্ধাৰণ কৰিব পৰা নগ'লেও প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ, জনশ্ৰুতি আৰু বুৰঞ্জীৰ তথ্যই চুতীয়াসকলৰ ৰাজ্যগঠন প্ৰক্ৰিয়া আহোমসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বেই আৰম্ভ হোৱাৰ ইংগিত দিয়ে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|pp=533–534}}</ref> [[বুৰঞ্জী]]সমূহত [[দিহিং নদী]]ক উত্তৰ দিশৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]<ref name="Nath2013">{{cite book |last=Nath |first=D. |chapter=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |editor1-last=Bhattacharjee |editor1-first=J. B. |editor2-last=Syiemlieh |editor2-first=David R. |title=Early States in North East India |publisher=Regency Publications |location=Delhi |year=2013 |page=27 |isbn=978-81-89233-86-0 }}</ref> আৰু দক্ষিণ দিশৰ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজৰ সীমা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>''Assam Buranji'' (SM), p. 9.</ref><ref name="Bhuyan2023"/><ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |page=28 |quote=..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west }}</ref> দিহিং নদীৰ পাৰত চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজত সংঘটিত হোৱা সংঘাতৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত দিহিং নদীৰ মাছ ধৰাৰ অধিকাৰক কেন্দ্ৰ কৰি চুতীয়া–আহোম বিবাদৰ কথা উল্লেখ আছে। মধ্যযুগত দিহিং নদীৰ গতিপথ বৰ্তমানৰ পৰা পৃথক আছিল। ভূতাত্ত্বিক আৰু নদীৰ পুৰণি গতিপথ সম্পৰ্কীয় গৱেষণা অনুসৰি, দিহিং নদীয়ে অতীতত বকতা আৰু চৰগুৱা অঞ্চলৰ মাজেৰে পশ্চিম দিশলৈ বৈ গৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Sarma |first=J. N. |title=A study on palaeochannels from satellite imagery in a part of Upper Assam |url=https://www.researchgate.net/publication/282791359_A_study_on_Palaeochannels_from_satellite_imagery_in_a_part_of_Upper_Assam |pages=77–78 }}</ref> আহোম বুৰঞ্জীসমূহতো বকতা আৰু চৰগুৱা অঞ্চলক দিহিং নদীৰ পাৰত অৱস্থিত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward |title=A History of Assam |year=1906 |publisher=Thacker, Spink and Co. |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait }}</ref> এই সময়ৰ স্থাপত্য-পৰম্পৰাৰ অন্যতম নিদৰ্শন হৈছে ডিব্ৰুগড় নগৰৰ প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত [[মৈৰামৰা দৌল]]। প্ৰত্নস্থলীটোত প্ৰাচীন শিলৰ মন্দিৰৰ অৱশেষ আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত নিৰ্মিত ইটাৰ মন্দিৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। ভূঞা আৰু দাসে প্ৰাচীন শিলৰ মন্দিৰটো চুতীয়া শাসনকালত নিৰ্মিত বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে। আনহাতে, পৰৱৰ্তী ইটাৰ মন্দিৰটোৰ পৰা সংগৃহীত ইটাৰ নমুনাৰ ওপৰত কৰা ''Thermoluminescence Dating'' বা ''TL Dating'' পদ্ধতিৰ কালনিৰ্ণয় অনুসৰি, ইটাৰ মন্দিৰটো খ্ৰীষ্টীয় ১৩-১৪ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে,<ref name="Saikia2024Moiramora">{{cite journal |last1=Saikia |first1=Raktim Ranjan |last2=Taye |first2=Chaitra Dhar |last3=Amin |first3=Nurul |last4=Konwar |first4=Sorat |last5=Panzeri |first5=Laura |last6=Galli |first6=Anna |title=Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History |journal=Applied Sciences |volume=14 |issue=14 |year=2024 |doi=10.3390/app14146271 |doi-access=free |hdl=10281/522302 |hdl-access=free }}</ref> যি সময়ত এই অঞ্চলত [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজা]] সকলে শাসন কৰিছিল। ===আহোম ৰাজ্য=== ==== মুং টিফাও==== ডিব্ৰুগড়ৰ ইতিহাসৰ এক বৃহৎ অংশ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Priyanka |last2=Dutta |first2=Mala |title=A Spatial Pattern Of Population Growth And Urban Development In Dibrugarh City, Assam |journal=International Journal of Environmental Sciences |volume=11 |issue=23s |page=1958 |year=2025 |issn=2229-7359 |url=https://theaspd.com/index.php/ijes/article/download/8679/6263/17965}}</ref> এই অঞ্চলটো আহোম বৰমূৰীয়া সকলৰ অধীনত পৰিচালিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Priyanka |last2=Dutta |first2=Mala |title=A Spatial Pattern Of Population Growth And Urban Development In Dibrugarh City, Assam |journal=International Journal of Environmental Sciences |volume=11 |issue=23s |page=1958 |year=2025 |issn=2229-7359 |url=https://theaspd.com/index.php/ijes/article/download/8679/6263/17965}}</ref> ১৫২২ চনৰ চুতীয়া-আহোম যুদ্ধৰ সময়ত ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বৰগোহাঞিৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰু নৈৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই এটি গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল যাৰ নাম ডিব্ৰুগড় আছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal= |volume=11 |issue=2 |pages=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref> এই গড়টো প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত চুতীয়া সকলৰ বিৰূদ্ধে সজা হৈছিল যদিও পাছলৈ এই গড়টো সীমান্তবৰ্তী জনজাতীয় লোকৰ পৰাও আহোম ৰাজ্যক ৰক্ষা কৰিছিল আৰু ইয়াক শদিয়াৰ গড়ৰ সমানেই গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল {{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ১৫২৩ খ্ৰীষ্টাব্দত চাওঁফা চুহুংমুঙৰ শাসনকালত চুতীয়া-আহোম যুদ্ধত আহোম সকল বিজয়ী হয়। উজনি অসমত শাসনৰ বাবে আহোম সকলে চাৰিং, টিপাম আৰু নামৰূপৰ দৰে ভিন্ন প্ৰশাসনিক একক সমূহ গঠন কৰিছিল যাক ৰাজকোঁৱৰ আৰু ৰাজ বংশীয় লোকসকলক শাসন কৰিবলৈ দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite book |author=Krishna Kanta Handiqui State Open University |title=State and Polity in Assam - II |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2023 |page=69 |url=https://lmskkhsou.in/eservices/e-Resources/Resources/e-SLM/NEP/Master%20Degree/2nd%20semester/DSC/History/State%20and%20Polity%20In%20Assam%20II.pdf}}</ref> আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত হোৱাৰ পাছত গড়টোক কেন্দ্ৰ কৰি '''ডিব্ৰুগড়''' বা '''মু'ঙ টিফাও''' নামেৰ [[মু'ঙ]] (প্ৰশাসনিক একক) গঠন কৰা হৈছিল আৰু তাৰ শাসনভাৰ ত্যাওলুং চুলুংক দিয়া হৈছিল।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ডিব্ৰুগড় আৰু কাষৰীয়া অঞ্চলত আহোমৰ দ্বাৰা যুদ্ধত উদ্ধাৰ কৰা মোগলৰ টোপ সমূহৰ টুকুৰা সমূহ উদ্ধাৰ হৈছে।<ref>{{cite book |author=Krishna Kanta Handiqui State Open University |title=State and Polity in Assam - II |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2023 |page=15 |url=https://lmskkhsou.in/eservices/e-Resources/Resources/e-SLM/NEP/Master%20Degree/2nd%20semester/DSC/History/State%20and%20Polity%20In%20Assam%20II.pdf}}</ref> চাওঁফা চুচেংফাৰ দিনত ডিব্ৰুগড় ৰাজ্যকে ধৰি উজনি অসম [[বৰবৰুৱা]]ৰ শাসনত আহিছিল।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ডিব্ৰুগড় [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ এটা মুখ্য স্থলী হিচাপে কেন্দ্ৰ কৰি উঠে। ১৮০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত এজন আহোম ফুকনে বন্দী কৰা মৰাণ বিদ্ৰোহীসকলক লৈ ডিব্ৰুগড় ৰাজ্যৰ পৰা চিপাহীৰ পহৰাৰ অধীনত [[ঘিলামৰা]]ত পুনৰ সংস্থাপন কৰিছিল আৰু প্ৰশাসনিক পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে বৰবৰুৱাক অৱগত কৰিছিল। <ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Calcutta |year=1933 |page=184 |url=https://ia802901.us.archive.org/11/items/in.ernet.dli.2015.283945/2015.283945.Tungkhungia-Buranji_text.pdf}}</ref> ====ডিব্ৰুগড় ৰাজ্য==== ডিব্ৰুগড় নামটো অষ্টাদশ শতিকাত আহোম চাওফা [[চুতণফা]]ৰ শাসন কালত সৃষ্টি হৈছিল, সেই সময়ত গড়ৰ নামটোৱে অধিক বিস্তৃতি লাভ কৰি বৃহত্তৰ ভৌগোলিক প্ৰশাসনিক অঞ্চলটোক বুজাবলৈ ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite report |last=Phukan |first=Sarat Kumar |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |institution=Southeast Asian Linguistics Archives (SEAlang) |year=2000 |page=3 |url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/phukan2000linguistic.pdf}}</ref> সপ্তদশ–অষ্টাদশ শতিকাত বুঢ়ীদিহিং নদীৰ বানপানী, গৰাখহনীয়া আৰু ভূমিকম্পৰ ফলত মৈৰামৰা সত্ৰৰ ক্ষতিগ্ৰস্ততাক আহোম ৰজাসকলে মেৰামতি কৰাইছিল।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> চৰাইদেউৰ ৰাজকীয় [[মৈদাম]]সমূহৰ বাহিৰেও অন্য অভিজাত শ্ৰেণীৰ লোকৰ মৈদামসমূহ ডিব্ৰুগড়ত দেখা যায়।<ref>"...other Maidams are scattered in the region between Jorhat and Dibrugarh..."{{cite journal |last=Borah |first=Bornali |title=A Study of the Ahom Maidamas at Charaideo |journal=International Journal for Multidisciplinary Research |volume=8 |issue=5 |year=2026 |page=2 |url=https://www.ijfmr.com/papers/2026/5/88332.pdf}}</ref> ইয়াৰে ভিতৰত অন্যত বৰবৰুৱা মৈদাম ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে বৰবৰুৱা উন্নয়ন খণ্ডৰ অধীনত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ দাঁতিতে অৱস্থিত। <ref>{{cite web |title=Barbaruah Maidam |publisher=Pragyanxetu |date=11 April 2023 |page=1 |url=https://pragyanxetu.com/barbaruah-maidam/?pdf=3340}}</ref> ইতিহাসবিদ সৰ্বানন্দ ৰাজকুমাৰৰ মতে, বৃহৎ মৈদাম দুটা ক্ৰমে বুঢ়া দিহিঙীয়া বৰবৰুৱা আৰু ডেকা দিহিঙীয়া বৰবৰুৱাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ধাৰণা কৰা হয়। অৱশ্যে মৈদাম দুটাৰ প্ৰকৃত অধিকাৰীৰ পৰিচয় নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই। এই মৈদামসমূহ অসম চৰকাৰৰ প্ৰত্নতত্ত্ব সঞ্চালকালয়ৰ অধীনত সংৰক্ষিত প্ৰত্নস্থলীৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |title=Protected Archaeological Sites and Monuments |url=https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/list-of-protected-archaeological-sites-and-monuments |publisher=Directorate of Archaeology, Government of Assam |at=No. 149: Barbaruah Maidams, Sessa, Dibrugarh District}}</ref><ref>{{cite web |title=Krishi Vigyan Kendra, Dibrugarh – District Profile |url=https://kvkdibrugarh.aau.ac.in/district.htm |publisher=Assam Agricultural University |at=Barbarua Maidam}}</ref> মৈৰমৰাত চিনাক্ত হোৱা মধ্যযুগীয় শিলৰ ভাস্কৰ্যসমূহৰ ভিতৰত ৬টা বহল মুখ, চেপেটা নাক, উখহা চকু, বহল বুকু আৰু ক্ষীণ কঁকালৰ দৰে বৈশিষ্ট্য থকা ভাস্কৰ্য শিৱসাগৰৰ কীৰ্তিচিহ্নসমূহত থকা আহোম যুগৰ ভাস্কৰ্যৰ মিল দেখা যায়।<ref>{{cite journal |last1=Bhuyan |first1=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11.2 |year=2024 |pages=535–536 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> এই ভাস্কৰ্যসমূহ অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংঘটিত মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পূৰ্বে আহোম যুগত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Bhuyan |first1=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11.2 |year=2024 |pages=535–536 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> ====মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ==== ১৭৮৭ চনত [[চুহিত্পংফা]]ৰ ৰাজত্বকালত [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰু অঞ্চলৰ অমৰাতলীত আহোম ৰাজকীয় বাহিনী পৰাজিত হোৱাৰ পিছত অঞ্চলটো মটক বা মোৱামৰীয়াসকলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ গৈছিল।<ref>"Since the defeat of the royal troops at Amaratali of Dibru in 1787 A.D. this region came under the Mataks or the Moamarias, who formed there a dominant religious community." {{harvcol|Gogoi|2016|p=241}}</ref> [[চুক্লিংফা]] আৰু তেওঁৰ পূৰ্বৰ [[চাওফা]] সকলে মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও সম্পূৰ্ণৰূপে সফল হোৱা নাছিল। মোৱাৰীয়া সকলে "মটক ৰাজ্য" নামেৰে স্বায়ত্তশাসিত ৰাজ্যৰ স্বীকৃতিৰ বাবে বিদ্ৰোহ অব্যাহত ৰাখিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=924 |issn=2347-6435 |url=https://www.ijrdet.com/files/Volume14Issue12/IJRDET_1225_143.pdf |quote=Thus from the year 1805, Dibrugarh became a part of Matak kingdom.}}</ref> ====আহোম ৰাজ্যৰ কৰতলীয়া মটক ৰাজ্য (১৮০৫-১৮২৬)==== আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে দীৰ্ঘদিনীয়া মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত, ১৮০৫ চনত আহোম ৰাজ্য আৰু মটক নেতৃত্বৰ মাজত এখন চুক্তি স্বাক্ষৰিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলত বিদ্ৰোহৰ অন্ত পৰিছিল আৰু [[চুক্লিংফা]]ই ১৮০৫ চনত [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ পুতেক মতিবৰক এজন শাসক হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল আৰু তেওঁক ‘বৰসেনাপতি’ অৰ্থাৎ মহান সেনাপতি উপাধি প্ৰদান কৰি [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ভিতৰতে এখন অৰ্ধ-স্বায়ত্তশাসিত কৰতলীয়া মটক ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। <ref>”....a semi-autonomous Matak State came into being within the Ahom State…”{{cite journal |last=Gogoi |first=Sun |title=An Introduction to the Colonial Identity of the Greater Matak Community of Assam: Religion, Community, Ethnicity and State (1760s–1900s) |journal=Indian Journal of Society and Politics |volume=5 |issue=1 |pages=31–36 |year=2018 |url=https://ijsp.in/admin/mvc/upload/50108%20AN%20INTRODUCTION%20TO%20THE%20COLONIAL%20IDENTITY%20OF%20THE.pdf}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=924 |issn=2347-6435 |url=https://www.ijrdet.com/files/Volume14Issue12/IJRDET_1225_143.pdf |quote=Thus from the year 1805, Dibrugarh became a part of Matak kingdom.}}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মটক ৰজা [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত [[সোনোৱাল কছাৰী|কছাৰী সোণোৱাল]] আৰু বিহিয়া{{efn|বিহিয়াসকল চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ এটা উপশাখা।<ref>{{Cite book |last=Dalton |first=Edward Tuite |url=https://books.google.com/books?id=9wxWAAAAcAAJ&dq=bihiya+ahom&pg=PA77 |title=Descriptive Ethnology of Bengal |date=1872 |publisher=Office of the Superintendent of Government Printing |language=en |page=521 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en |quote=In the present time the Sooteeahs are called Hindoo Sooteeahs, and Ahom Sooteeahs, the last named being those with whom the Ahoms or Saums intermarried at an early date. The class of the Assam population known as Beheeahs in upper Assam, also consider themselves belonging to the Hindu Sooteeah family. |page=468 }}</ref>}} সোণোৱালসকলক ৰজাই ক্ৰমে [[শদিয়া]] আৰু [[ধেমাজি জিলা|চিচি-ধেমাজি]] অঞ্চলৰ পৰা আনি বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]] আৰু [[ডিব্ৰু নদী|ডিব্ৰু]] নদীৰ মাজৰ বনাঞ্চলসমূহত বসতি স্থাপন কৰাইছিল।<ref>{{cite journal |last=Prinsep |first=James |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1838 |volume=7 |publisher=Asiatic Society of Bengal |url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ |language=en |page=676 }}</ref> ১৮০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[কমলেশ্বৰ সিংহ]]ৰ শাসনকালত এজন আহোম ফুকনে বন্দী কৰা কিছুমান মৰাণ বিদ্ৰোহীক ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা চিপাহীৰ পহৰাত [[ঘিলামৰা]]লৈ নি পুনৰ সংস্থাপন কৰিছিল আৰু এই প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে বৰবৰুৱাক অৱগত কৰিছিল। এই ঘটনাৰ উল্লেখ ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Calcutta |year=1933 |page=184 |url=https://ia802901.us.archive.org/11/items/in.ernet.dli.2015.283945/2015.283945.Tungkhungia-Buranji_text.pdf }}</ref> মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ আৰু পৰৱৰ্তী ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ লগতে মানৰ আক্ৰমণৰ ফলত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ কিছুমান পুৰণি বসতি আৰু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। মৈৰামৰা সত্ৰও প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ আৰু ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ ফলত এৰাপৰলীয়া হৈ পৰে বুলি সত্ৰৰ ইতিহাসত উল্লেখ আছে। পৰৱৰ্তী সময়ত মৈৰামৰা সত্ৰ শিৱসাগৰ জিলাৰ হাঁহচৰা মৌজাৰ কুঁজিবালিত পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> পিছলৈ বুঢ়ীদিহিং নদীয়ে গতিপথ সলনি কৰাৰ ফলত পুৰণি সত্ৰৰ অঞ্চলটো লেঙেৰী মৌজাৰ পৰিৱৰ্তে মানকটা মৌজাৰ অন্তৰ্গত হয়। পৰৱৰ্তী বসতিস্থাপকসকলে জংঘলৰ মাজত পুৰণি সত্ৰৰ অৱশেষ পুনৰ আৱিষ্কাৰ কৰি তাত থানঘৰ নিৰ্মাণ কৰি ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰম্ভ কৰে। পূৰ্বৰ সত্ৰাধিকাৰৰ বংশৰ লোকসকলেও পিছলৈ পুনৰ সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰি নামধৰ্ম প্ৰচাৰৰ পৰম্পৰা অব্যাহত ৰাখে। ===ব্ৰিটিছ শাসনকাল=== ====ব্ৰিটিছ অধীনস্থ মটক ৰাজ্য (১৮২৬-১৮৩৯)==== {{Under construction}} ১৮২৬ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰীত ইয়াণ্ডাবু সন্ধি স্বাক্ষৰিত হয় আৰু মান ৰজাই অসমক ব্ৰিটিছৰ হাতত গতাই। পিছে মানদেশৰ পৰা পুনৰ আক্ৰমণ হোৱাৰ সম্ভাৱনা দেখি পূব অসমৰ সীমান্তৱৰ্তী কিছুমান অঞ্চলত ব্ৰিটিছে পোনপটীয়া শাসন আৰম্ভ নকৰি স্থানীয় শাসকসকলৰ অধীনত সীমিত স্বায়ত্তশাসন আৰু পাছলৈ কৰতলীয়া ৰাজ্য হিচাপে ৰখাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।<ref>Rebati Mohan Lahiri, ''The Annexation of Assam (1824–1854)'', 1954, p. 34. [https://archive.org/details/dli.pahar.2999/page/34/mode/1up]</ref> ১৮২৬ চনৰ ১৩ মে' মাহত ব্ৰিটিছ প্ৰতিনিধি ডেভিড স্কট আৰু মটক বৰসেনাপতিৰ মাজত এখন চুক্তি জৰিয়তে বৰসেনাপতিয়ে মটক অঞ্চলৰ অৰ্ধ-স্বাধীন অধিকাৰ লাভ কৰে।<ref>Rebati Mohan Lahiri, ''The Annexation of Assam (1824–1854)'', 1954, p. 37. [https://archive.org/details/dli.pahar.2999/page/37/mode/1up]</ref> চুক্তি অনুসৰি প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত তেওঁ ৩০০ সৈন্য ব্ৰিটিছক প্ৰদান কৰে আৰু ব্ৰিটিছ সেনা তেওঁৰ অঞ্চলৰ মাজেৰে পাৰ হলে প্ৰয়োজনীয় খাদ্য যোগান ধৰিবলৈ চুক্তিবদ্ধ হয়।<ref>Rebati Mohan Lahiri, ''The Annexation of Assam (1824–1854)'', 1954, p. 37. [https://archive.org/details/dli.pahar.2999/page/37/mode/1up]</ref> পিছে পাছলৈ হোৱা আন এক চুক্তি অনুসৰি পাইক যোগানৰ দায়িত্ব সলনি কৰি বছৰি ১,২০০ টকাৰ এক নিৰ্দিষ্ট কৰ পৰিশোধৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা হয়।<ref> {{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink & Co. |year=1926 |page=291|url=https://archive.org/details/dli.csl.4050/page/n317/mode/1up}}</ref> ====ব্ৰিটিছ ৰাজ==== [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি ১৮২৬ চনত ব্ৰিটিছসকলে অসমৰ শাসনভাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়ক প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে বাছি লয়। তেওঁলোকে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ এই অঞ্চলত ডিব্ৰুগড়ক বাণিজ্যিক আৰু প্ৰশাসনিক কাৰ্যকলাপৰ কেন্দ্ৰবিন্দু কৰি তুলিছিল। ১৮৪২ চনত ডিব্ৰুগড়ক [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ব্ৰিটিছ শাসনকালত ডিব্ৰুগড় আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে চাহ উদ্যোগ, যোগাযোগ ব্যৱস্থা আৰু প্ৰশাসনিক প্ৰতিষ্ঠানৰ বিকাশ ঘটে। চাহ আৰু কয়লাৰ পৰিবহণৰ লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ বাবে ডিব্ৰু–শদিয়া ৰে'লপথ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে'ল চলাচল আৰম্ভ কৰে। এই ৰে'লপথে পৰৱৰ্তী সময়ত উজনি অসমৰ বাণিজ্যিক বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। ব্ৰিটিছ যুগতে মৈৰামৰা দৌলৰ দৰে পুৰণি প্ৰত্নস্থলীসমূহৰ কিছুমান অংশ এৰাপৰলীয়া অৱস্থাত থাকিলেও অঞ্চলটোত পৰৱৰ্তী বসতি আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান অব্যাহত থাকে। ২০১৭–২০১৮ চনত মৈৰামৰাত চলোৱা খননকাৰ্যত ব্ৰিটিছ যুগৰ তামৰ মুদ্ৰা, ৰূপৰ ফুল, মাটিৰ পাত্ৰৰ ভগ্নাংশ, শিলৰ ভাস্কৰ্য আৰু বিভিন্ন আকাৰৰ পোৰা ইটা পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite news |title=More items found at Jokai temple ruins |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/more-items-found-at-jokai-temple-ruins/cid/1442017 |work=The Telegraph |date=15 February 2018 }}</ref> [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰুগড় চহৰখন এটা প্ৰধান সামৰিক ঘাটি আছিল আৰু বাৰ্মাৰ পৰা অহা নিৰ্বাসিত লোকসকলৰ বাবে বিৰাম শিবিৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ===স্বাধীনোত্তৰ কাল=== ১৯৭১ চনৰ ২ অক্টোবৰ তাৰিখে লখিমপুৰ জিলাৰ ডিব্ৰুগড় মহকুমাক এখন পূৰ্ণাংগ জিলালৈ উন্নীত কৰা হয়। নৱগঠিত [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ সদৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় চহৰক বাছনি কৰা হয় আৰু ডিব্ৰুগড় চহৰৰ নামেৰে জিলাখনৰ নামো নামকৰণ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=About Dibrugarh – Dibrugarh University |url=https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/ |access-date=22 August 2021 |language=en-US |archive-date=22 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210822095119/https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/ |url-status=live }}</ref> স্বাধীনোত্তৰ সময়ত ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ প্ৰধান প্ৰশাসনিক, বাণিজ্যিক, শিক্ষা আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰসমূহৰ অন্যতম হিচাপে বিকশিত হয়। ==জলবায়ু আৰু ভূগোল== ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু সেমেকা উপক্ৰান্তীয়। ডিব্ৰুগড়ত বছৰৰ নৱেম্বৰৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে শুষ্ক শীতকাল আৰু এপ্ৰিলৰ পৰা অক্টোবৰ মাজভাগলৈকে উষ্ণ আৰু বৰষুণৰ সময়। মোটামুটিভাৱে জুন মাহৰ পৰা অক্টোবৰৰ আৰম্ভণি বা মাজভাগলৈকে বাৰিষা চলি থাকে। মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে বৰষুণৰ আৰম্ভণি হয় আৰু ক্ৰমান্বয়ে বৰষুণ অধিক তীব্ৰ আৰু সঘনাই হয়। বাৰিষা কালত মহানগৰৰ উত্তৰ প্ৰান্তত বৈ যোৱা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন প্ৰায়ে ওফন্দি উঠে। সঘনাই হোৱা বৰষুণৰ বাবে মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। গড়ে জুন মাহৰ পৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে আটাইতকৈ গৰম সময়। শীতকালত নৱেম্বৰৰ মাজভাগৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰ ফালে বা মাৰ্চৰ আৰম্ভণিলৈকে শীতৰ আভাস থাকে। ডিব্ৰুগড় ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ পথত অৱস্থিত। [[বংগোপসাগৰ]]ত উদ্ভৱ হোৱা ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ সাধাৰণতে এপ্ৰিল মাহৰ মাজভাগৰ পৰা ডিচেম্বৰৰ আৰম্ভণিলৈকে অহাৰ সম্ভাৱনা থাকে। সাধাৰণতে ইহঁতৰ তীব্ৰতা সময়ছোৱাৰ আৰম্ভণি আৰু শেষত অৰ্থাৎ মে’-জুন আৰু অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ মাহত হয়। উপকূলৰ পৰা বহু দূৰত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে মহানগৰখনত পূৰ্ণ শক্তিৰে ঘূৰ্ণীবতাহৰ আঘাত নকৰে। অৱশ্যে ই প্ৰচণ্ড বৰষুণ আৰু ধুমুহাৰ সূত্ৰপাত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ। বাৰিষা কালত তাপমাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। গ্ৰীষ্মকালত মধ্যমীয়া গৰম আৰু শীতকালত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা হয়। উপক্ৰান্তীয় জলবায়ুৰ বাবে নগৰখনত গড়ে ২৭৬ চে.মি. বৰষুণ হয়। * বসন্তকাল (মাৰ্চ-মে): ডিব্ৰুগড়ত বসন্তকাল সাধাৰণতে উষ্ণ হয় আৰু ইয়াৰ লগত উষ্ণতা আৰু আৰ্দ্ৰতাৰ সমন্বিত মাত্ৰা থাকে। সাধাৰণতে এইসময়ত ৩১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৭ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ ভিতৰত উষ্ণতা থাকে। এপ্ৰিল আৰু মে’ মাহত আটাইতকৈ উষ্ণ হয়। এইসময়ত পাতলীয়াৰ পৰা মজলীয়া বৰষুণ হয়। পিছলৈ বৰষুণৰ প্ৰকোপ ক্ৰমান্বয়ে বাঢ়ি গৈ থাকে। ইয়াৰ লগতে উষ্ণতাও বৃদ্ধি পায়। এই সময়ত ধুমুহা-বৰষুণৰ সৈতে [[বৰদৈচিলা]]ৰ আগমণ হয়। * গ্ৰীষ্ম আৰু বৰ্ষাকাল (জুন-আগষ্ট): ডিব্ৰুগড়ৰ গ্ৰীষ্মকালত অস্বাভাৱিকভাৱে বতাহ বলি থাকে আৰু গড় উষ্ণতা ৩৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ পায়। আৰ্দ্ৰতাৰ পৰিমাণ সৰ্বোচ্চ হয়। এই সময়ত বৰষুণৰ মাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। * হেমন্তকাল (ছেপ্টেম্বৰ-নৱেম্বৰ):ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা নৱেম্বৰলৈকে বৰষুণৰ পৰিমাণ কমি আহে৷ এই সময়ত গড় উষ্ণতা ২০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ-২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ আশে-পাশে থাকে। উষ্ণতাৰ লগতে এই সময়ত আদ্ৰতাও কমি আহে। * শীতকাল (ডিচেম্বৰ-ফেব্ৰুৱাৰী):শীতকালত ডিব্ৰুগড়ত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা পৰে। এই সময়ত উষ্ণতা আৰু আদ্ৰতা নিম্নগামী হয়। বৰষুণৰ পৰিমাণো একেবাৰে কমি আহে। ===ভূগোল=== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত। মহানগৰখনৰ মাটিকালি প্ৰায় ৭১.৮৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। মহানগৰখন সমতল তলত অৱস্থিত। সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ গড় উচ্চতা ১০৮ মিটাৰ বা ৩৫৪ ফুট। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন গড়ে ১০-১৫ কিলোমিটাৰ বহল। বাৰিষা কালত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি হয়। ইয়াৰ ফলত ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ দাঁতিত সংকটজনক ভাবে গৰাখহনীয়া হয়। ডিব্ৰুগড় মহানগৰখনক বানপানী আৰু খহনীয়াৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। জল নিষ্কাশনৰ বাবে ১৯৫৪ চনত মহানগৰখনৰ ডিব্ৰুজানৰ পৰা চেঁচা নদীলৈকে ৩২ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘৰ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা নলা আছে। মহানগৰখনৰ ভিতৰত কেইবাখনো বিখ্যাত চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পূবত মাইজান বিল অৱস্থিত। {{Weather box | location = [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] (১৯৯১–২০২০, চৰম পৰ্যায় ১৯৫২–বৰ্তমান) | metric first = Yes | single line = Yes | width = auto | Jan record high C = 29.5 | Feb record high C = 33.2 | Mar record high C = 34.5 | Apr record high C = 36.0 | May record high C = 38.8 | Jun record high C = 38.2 | Jul record high C = 39.8 | Aug record high C = 39.8 | Sep record high C = 39.5 | Oct record high C = 37.2 | Nov record high C = 33.8 | Dec record high C = 30.6 |year record high C = 39.8 | Jan high C = 23.5 | Feb high C = 25.0 | Mar high C = 26.7 | Apr high C = 28.0 | May high C = 29.8 | Jun high C = 31.2 | Jul high C = 31.4 | Aug high C = 32.0 | Sep high C = 31.4 | Oct high C = 30.6 | Nov high C = 28.1 | Dec high C = 25.1 | year high C = 28.5 | Jan mean C = 16.8 | Feb mean C = 18.9 | Mar mean C = 21.6 | Apr mean C = 23.5 | May mean C = 25.8 | Jun mean C = 27.7 | Jul mean C = 28.2 | Aug mean C = 28.5 | Sep mean C = 27.6 | Oct mean C = 25.8 | Nov mean C = 21.8 | Dec mean C = 18.1 |year mean C = | Jan low C = 10.1 | Feb low C = 13.0 | Mar low C = 16.4 | Apr low C = 19.2 | May low C = 22.0 | Jun low C = 24.3 | Jul low C = 24.9 | Aug low C = 25.2 | Sep low C = 24.1 | Oct low C = 21.0 | Nov low C = 15.7 | Dec low C = 11.2 | year low C = 18.8 | Jan record low C = 1.0 | Feb record low C = 4.8 | Mar record low C = 8.1 | Apr record low C = 10.8 | May record low C = 14.1 | Jun record low C = 16.5 | Jul record low C = 19.9 | Aug record low C = 19.5 | Sep record low C = 18.4 | Oct record low C = 13.3 | Nov record low C = 6.5 | Dec record low C = 2.7 |year record low C = 1.0 | rain colour = green | Jan rain mm = 26.6 | Feb rain mm = 57.8 | Mar rain mm = 118.2 | Apr rain mm = 219.3 | May rain mm = 326.0 | Jun rain mm = 419.4 | Jul rain mm = 485.0 | Aug rain mm = 394.3 | Sep rain mm = 317.2 | Oct rain mm = 125.2 | Nov rain mm = 19.4 | Dec rain mm = 9.9 |year rain mm = 2518.3 | Jan rain days = 2.9 | Feb rain days = 5.3 | Mar rain days = 8.9 | Apr rain days = 12.7 | May rain days = 14.7 | Jun rain days = 18.8 | Jul rain days = 20.6 | Aug rain days = 16.1 | Sep rain days = 13.5 | Oct rain days = 6.8 | Nov rain days = 2.0 | Dec rain days = 0.9 |year rain days = 123.2 |time day = 17:30 [[ভাৰতীয় মান সময়|ভা:মা:স:]] | Jan humidity = 72 | Feb humidity = 67 | Mar humidity = 66 | Apr humidity = 71 | May humidity = 74 | Jun humidity = 78 | Jul humidity = 79 | Aug humidity = 79 | Sep humidity = 81 | Oct humidity = 80 | Nov humidity = 78 | Dec humidity = 76 |year humidity = 75 |source 1 = ভাৰতৰ বতৰবিজ্ঞান বিভাগ<ref name=IMDnormals> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Dibrugarh/Mohanbari (A) Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 249–250 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M24 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDcityweather> {{cite web | url = http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/dibrugarh2.htm | title = Dibrugarh Climatological Table 1971–2000 | publisher = India Meteorological Department | accessdate = 6 February 2020}}</ref> |source 2 = টকিঅ' জলবায়ু কেন্দ্ৰ (গড় উষ্ণতা ১৯৯১–২০২০)<ref name=TCC> {{cite web | url = https://ds.data.jma.go.jp/gmd/tcc/tcc/products/climate/normal/parts/NrmMonth_e.php?stn=42314 | title = Normals Data: Dibrugarh/Mohanbari - India Latitude: 27.48°N Longitude: 95.02°E Height: 110 (m) | publisher = Japan Meteorological Agency | date = August 2012}}</ref>}} ==পৰিচালনা== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম|ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগমে]] পৰিচালনা কৰে। ডিব্ৰুগড় পৌৰনিগমৰ অন্তৰ্গত ২২টা ৱাৰ্ড আছে। প্ৰতিটো ৱাৰ্ডৰ এগৰাকীকৈ ৱাৰ্ড কাউন্সিলৰ আছে। পৌৰনিগমৰ এগৰাকী মেয়ৰ আছে। মেয়ৰ কাউঞ্চিলে ডিব্ৰুগড় চহৰৰ স্থানীয় শাসনৰ নিকায় হিচাপে বিভিন্ন কাম-কাজ চোৱা-চিতা কৰে। বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ মেয়ৰ [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ ডাঃ সৈকত পাত্ৰ। ইয়াৰ বিভিন্ন বিভাগে নগৰ পৰিকল্পনা কৰ্তৃপক্ষৰ অধীনত সামৰি লোৱা ইয়াৰ চৌপাশকে ধৰি চহৰখনৰ বাবে পৰিকল্পনা কৰে। ==জনগাঁথনি== {{bar box |title=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ (২০১১)<ref>{{cite web |url=http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |title=Dibrugarh Census Report |publisher=Dibrugarh.gov.in |access-date=15 June 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |archive-date=4 March 2016 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |deadurl=yes }}</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ধৰ্ম |right1=শতাংশ |float=right |bars= {{bar percent|[[হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|94.37}} {{bar percent|[[ইছলাম ধৰ্ম]]|green|4.68}} {{bar percent|[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]|gold|0.36}} {{bar percent|[[শিখ ধৰ্ম]]|yellow|0.23}} {{bar percent|অন্যান্য†|black|0.27}} |caption=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ<br /> †<small>[[জৈন ধৰ্ম]]ক ধৰি(<0.1%)</small> }} ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=16 June 2004|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=1 November 2008|publisher= Census Commission of India}}</ref> ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ জনসংখ্যা ১৫৪,২৯৬ জন আৰু জনবসতিৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ২,১০০ জন। জনসংখ্যাৰ ৫৪% পুৰুষ আৰু ৪৬% মহিলা। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ লিংগ অনুপাত প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৬১ গৰাকী নাৰী। ধৰ্ম হিচাপে ডিব্ৰুগড়ত হিন্দুৰ সংখ্যা ৯৪.৩৭%, মুছলমান ৪.৬৭%, বৌদ্ধ ০.৩৬%, শিখ ০.২৩% আৰু জৈনকে আদি কৰি অন্যান্য ধৰ্ম ০.২৭%। ডিব্ৰুগড়ৰ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়সকল সাধৰণে মহানগৰখনত ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৮৯.৫%। এয়া ৰাষ্ট্ৰীয় গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰৰ তুলনাত অধিক। ডিব্ৰুগড়ত ৯% জনসংখ্যা ০ৰ পৰা ৬ বছৰৰ ভিতৰত, আৰু প্ৰতি ১০০০ ল’ৰাৰ বিপৰীতে ছোৱালীৰ সন্তান অনুপাত ৯৪০। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ ভিতৰত বৰবাৰী, ডিব্ৰুগড়, আৰু মাহপোৱালিমাৰা গোহাঁই গাঁও আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |url=http://www.census2011.co.in/ |title=Census 2011 Data of Indian Population 2011 Census |publisher=Census2011.co.in |access-date=15 June 2013 |archive-date=20 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111120202313/http://www.census2011.co.in/ |url-status=live }}</ref> {{Pie chart |thumb = left |caption = ডিব্ৰুগড় মহানগৰত কথিত ভাষা (২০১১)<ref name="censusindia.gov.in" /> |label1 = [[অসমীয়া ভাষা]] |value1 = 41.62 |color1 = brown |label3 = [[হিন্দী ভাষা]] |value3 = 21.39 |color3 = yellow |label2 = [[বাংলা ভাষা]] |value2 = 23.51 |color2 = orange |label4 = [[নেপালী ভাষা]] |value4 = 1.04 |color4 = pink |label5 = অন্যান্য |value5 = 12.44 |color5 = grey }} মুঠ জনসংখ্যাৰ ভিতৰত ডিব্ৰুগড় মহানগৰত অসমীয়া ৬৪,২২৩ গৰাকী, বাংলা ৩৬,২৮৩, হিন্দী ৩৩,০১১, ভোজপুৰী ৫,৫৩৩, নেপালী ১,৬০৯ আৰু ১১,৯১১ জন লোকে অন্য ভাষা কয়।<ref name="censusindia.gov.in">[https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX 2011 Census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220423103514/https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX |date=23 April 2022 }} censusindia.gov.in</ref> ==অৰ্থনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ উজনি অসমৰ প্ৰধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু। ব্ৰিটিছ সকলে মহানগৰখন বাণিজ্যৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় দিছিল। উজনি অসমৰ সম্পদ যেনে মূলতঃ চাহ আৰু কয়লা, লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ উদ্দ্যেশে এই মিটাৰগজ ৰেলপথটো [[জন বেৰী হোৱাইট]]ৰ প্ৰচেষ্টাত গঠন হোৱা "আসাম ৰেলৱে এণ্ড ট্ৰেডিং কোম্পানী"য়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে| ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলপথত]] ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনামুখৰ পৰা জয়পুৰলৈ প্ৰথমখন ৰেল চলে। ১৮৮৩ চনৰ ১৬ জুলাইত ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[মাকুম]]লৈ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হোৱা ৪০ মাইল পথত ৰেলৰ চলাচল আৰম্ভ হয়।<ref name="closed down">{{cite news | url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311/at06 | title=State’s first railway track closed down | work=assamtribune.com | date=December 13, 2011 | agency=assamtribune | accessdate=30 জানুৱাৰী 2014 | location=guwahati | archivedate=January 11, 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111080342/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311%2Fat06 | deadurl=yes }}</ref> ১৯৪৫ চনত চনত ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱেক 'বেংগল আসাম ৰেলৱে'ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name="nfr history">{{cite web | url=http://www.nfr.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,1,444| title=History of NF Railway | work=nfr | | accessdate=4ফেব্ৰুৱাৰী 2014 | location=guwahati}}</ref><ref name="DS Rail">{{cite journal | title=ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যাকাত ৰেলগাড়ী | author=ৰবীন্দ্ৰ চন্দ্ৰ বৰুৱা| journal=মন্থন | year=২০০৭ | month=চেপ্তেম্বৰ-অক্টোবৰ | pages=১৯, ২০}}</ref><ref>http://www.irfca.org/faq/faq-history2.html</ref> ইয়াৰ লগতে মোহনাঘাটৰ পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰে জলপথৰ যোগেদি কলকাতালৈকে জাহাজ চলিছিল। বৰ্তমান সময়ত ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বিভিন্ন উদ্যোগ আৰু ব্যৱসায়িক অৱস্থিত। ===উদ্যোগসমূহ=== ডিব্ৰুগড় জিলা খনিজ সম্পদত চহকী। ইয়াত কেইবাটাও খাৰুৱা তেলৰ পুং আৰু কয়লা খনি অৱস্থিত। এই খনিজ সম্পদৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জিলাখনত কেইবাটাও বৃহৎ উদ্যোগ গঢ় লৈ উঠিছে। জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ এই উদ্যোগসমূহৰো ব্যৱসায়িক কাৰ্যকলাপৰ স্থান। ====অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড==== {{main|অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড}} অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড [[ভাৰত]]ৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চৰকাৰী মালিকানাধীন হাইড্ৰ'কাৰ্বন অন্বেষণ আৰু উৎপাদন নিগম। ই ভাৰত চৰকাৰৰ পেট্ৰ'লিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয়ৰ মালিকানাধীন আৰু ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। ই ভাৰত চৰকাৰৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত মহাৰত্ন কোম্পানী। উত্তৰ প্ৰদেশৰ নয়ডা, [[গুৱাহাটী]] আৰু যোধপুৰত ইয়াৰ কাৰ্যালয় আছে। অইল খাৰুৱা তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছৰ অন্বেষণ, বিকাশ আৰু উৎপাদন, খাৰুৱা তেল পৰিবহণ আৰু তৰল পেট্ৰ'লিয়াম গেছ উৎপাদনৰ ব্যৱসায়ত নিয়োজিত হৈ আছে। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড ভাৰতৰ অসমত ডিব্ৰুগড় জিলাৰ লেপেটকটাত অৱস্থিত এক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠান। ঐতিহাসিক [[অসম চুক্তি]] অসম গেছ ক্ৰেকাৰ প্ৰকল্প হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত থকা বিচিপিএল নিৰ্মাণৰ কাৰ্য ২০০৭ চনৰ ৯ এপ্ৰিলত তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] আৰম্ভ কৰিছিল আৰু ইয়াক প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ২০১৬ চনৰ ৫ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদনৰ বাবে উদ্বোধন কৰিছিল। ৭০% ইকুইটিৰ সৈতে গেইল (ইণ্ডিয়া) লিমিটেড ইয়াৰ মুখ্য অংশীদাৰ আৰু বাকী ৩০% ইকুইটিখিনি [[অসম চৰকাৰ]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মাজত সমান অংশত বিভাজিত। ইথাইলিন, প্ৰপাইলিন, ৰৈখিক নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথাইলিন, উচ্চ-ঘনত্বৰ পলিথাইথিলিন আৰু পলিপ্ৰপাইলিন হৈছে বৰ্তমান প্ৰকল্পটোৰ দ্বাৰা উৎপাদিত বিভিন্ন পেট্ৰো-সামগ্ৰী আৰু পলিমাৰ। ইয়াৰ লগতে হাইড্ৰজেনযুক্ত পাইৰোলাইচিছ গেছ'লিন আৰু ১-বিউটেনৰ বাবে দুটা উৎপাদন একক নিৰ্মাণাধীন। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ ৰসায়ন আৰু সাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ]] ৰাসায়নিক সাৰ উৎপাদন কৰা উদ্যোগ। এই সাৰ কাৰখানা [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত। প্ৰাকৃতিক গেছৰ পৰা ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা এই উদ্যোগ ১৯৬৯ চনৰ ১ জানুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদন আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="bvfcl"/> পূৰ্বতে ই হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেডৰ নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্সৰ অংশ আছিল। ২০০২ চনৰ ৫ এপ্ৰিল তাৰিখে হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বনৰ পৰা নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্স বিভক্ত হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড নামৰ নতুন কোম্পানীটো গঠন কৰা হৈছিল। ই হৈছে ভাৰতৰ সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব আৰু পূব অঞ্চলৰ একমাত্ৰ ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা কোম্পানী।<ref name="bvfcl">{{cite web |url=https://bvfcl.com/bvfcl-profile/ |title=Corporate profile |website=bvfcl.com |date= |access-date=৭ জুলাই ২০২৪}}</ref> ====অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড==== {{main|অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড}} অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড প্ৰাকৃতিক গেছ পৰিবহণ আৰু বিতৰণৰ লগত জড়িত অসমৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজ্যিক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]] হিচাপে স্থাপিত কোম্পানী।<ref name="AGCL">{{cite web |url=https://assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |title=About us |website=assamgas.org |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240602212956/https://www.assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |deadurl=yes }}</ref> ১৯৬২ চনৰ ৩১ মাৰ্চ তাৰিখে ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। অসম গেছ কোম্পানীৰ পাইপলাইনৰ নেটৱৰ্কে [[উজনি অসম]]ৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[চৰাইদেউ জিলা|চৰাইদেউ]], [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]], [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] আৰু [[মাজুলী জিলা|মাজুলী জিলা]]ৰ ৪০০ ৰো অধিক চাহ কাৰখানা, ১,২০০ বাণিজ্যিক প্ৰতিষ্ঠান, ৫০,০০০ ঘৰুৱা গ্ৰাহক আৰু ৪১০ ঔদ্যোগিক গ্ৰাহকক গেছ যোগান ধৰি আহিছে।<ref name="IC">{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |title=Pipe gas connection under assam gas company ltd |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240609060913/https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |deadurl=yes }}</ref> ====ডিএনপি লিমিটেড==== {{main|ডিএনপি লিমিটেড}} ডিএনপি লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]।<ref name="DNPL">{{cite web |url=http://www.dnpl.co.in/profile |title=Profile |website=dnpl.co.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪}}</ref> [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত ডিএনপি লিমিটেড ২০০৭ চনৰ ১৫ জুন তাৰিখে স্থাপন কৰা হৈছিল। যুটীয়া উদ্যোগ হিচাপে ডিএনপি লিমিটেড ১৯৫৬ চনৰ কোম্পানী আইনৰ অধীনত পঞ্জীভুক্ত।<ref>{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |title=Appointment of Director and Chairman in the BOD of the Joint Venture Company (JVC), Duliajan Numaligarh Pipeline Limited (DNPL) |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240616075846/https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |deadurl=yes }}</ref> দুলীয়াজান নুমলীগড় পাইপলাইনৰ ইংৰাজী নামৰ প্ৰতিটো শব্দৰ প্ৰথম বৰ্ণৰে কোম্পানীটোৰ নাম ডিএনপি লিমিটেড ৰখা হৈছে। ====অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড==== {{main|অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড}} অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]। অসম চৰকাৰ, [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]] আৰু অসম ঔদ্যোগিক উন্নয়ন নিগমৰ আৰু [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত প্ৰতিষ্ঠানটো ১৯৭১ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। <ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|title=Assam Petro-chemicals Limited bags Skoch Gold Award|date=2018-12-08|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=2019-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181209020937/https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|archive-date=2018-12-09|url-status=live}}</ref> ১৯৭৬ চনত [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত মিথানল প্ৰকল্পত ফৰ্মেলডিহাইড আৰু কেইটামান ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড ৰেজিন যেনে ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড গ্লু আৰু ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড মোল্ডিং পাউডাৰৰ সৈতে উৎপাদন আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ১৯৮৯ আৰু ১৯৯৮ চনত সম্প্ৰসাৰণৰ পিছত, কোম্পানীটোৱে মিথানল প্ৰকল্পটো ১০০ টিপিডি (প্ৰতিদিনে টন) আৰু ফৰ্মেলডিহাইড প্ৰকল্পৰ ক্ষমতা ১০০ টিপিডিলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://assampetrochemicals.com/ |title=Assam Petro-chemicals Limited – About us |date=2015 |accessdate=12 June 2019 |url-status=live |publisher=Assam Petro-Chemicals Limited |archivedate=15 October 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181015175705/http://www.assampetrochemicals.co.in/ |deadurl=yes }}</ref> কোম্পানীটোৱে ২০১৭ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ঘোষণা কৰিছিল যে ই ১,৩৩৭ কোটি টকা বিনিয়োগ কৰিব আৰু ৫০০ টিপিডি মিথানল আৰু ২০০ টিপিডি ফৰ্মালিন উৎপাদন কৰিবলৈ সম্প্ৰসাৰিত হ'ব আৰু ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ মিথানল উৎপাদক হিচাপে পৰিগণিত হ'ব।<ref>{{cite news |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |title=Assam Petrochemicals Limited to invest Rs 1337 crore to set up second unit |newspaper=Economic Times |date=24 September 2017 |author=Singh, Bikash |accessdate=12 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180929151131/https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |archive-date=29 September 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/states/north-east/bjp-respects-all-views-sonowal/cid/1686202|title=BJP respects all views: Sonowal|website=The Telegraph|first=Tejesh |last= Tripathy | date= 3 May 2019 |language=en|access-date=2019-06-12|quote= Addressing the gathering after laying the foundation stone of a formalin plant ... The Assam Petro-Chemicals Limited will supply methanol, the raw material needed to make formalin (preservative), to this plant which will produce 200 tonnes of formalin daily. The plant, for which 163 bighas has been allotted by the government at Dhaknamari, is being set up at a cost of Rs 100 crore. }}</ref> এই প্ৰকল্পৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কেঁচামাল হৈছে প্ৰাকৃতিক গেছ, ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড। অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেডে যোগান ধৰা প্ৰাকৃতিক গেছ, মিথানল উৎপাদনৰ বাবে কেঁচামাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। নামৰূপ সাৰ প্ৰকল্পৰ দ্বাৰা ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড যোগান ধৰা হয়।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=czUyfP-hHTEC&q=%22Assam+Petrochemicals+Limited%22&pg=PA29 | title=The Anatomy of Rural Poverty in Assam | publisher=Mittal Publications | author=Atikuddin Ahmed | year=1987 | pages=29 | isbn=8170990092}}</ref> <!-- ====কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ বা আধিকাৰিক ভাবে অসম গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ বকুলনিত অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। এই সংযুক্ত চক্ৰ গেছ টাৰ্বাইন প্ৰকল্পটো [[নীপকো]]ৰ অধীনত। এই প্ৰকল্প [[জাপান]]ৰ বহিঃৰাজ্য অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা পুঁজিৰ সৈতে দ্বিপাক্ষিক ঋণ ব্যৱস্থাৰ অধীনত ৩৭.২৭২ বিলিয়ন য়েনৰ ঋণৰ সহায়ত ইয়াৰ আংশিক বিত্তীয় সাহায্য প্ৰদান কৰা হৈছে। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শক্তি কেন্দ্ৰটোত ৬টা গেছ টাৰ্বাইন আছে আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ৩টা ভাপ টাৰ্বাইন আছে। এই টাৰ্বাইনবোৰ মডিউলাৰ ধৰণেৰে সজোৱা হৈছে। এটা মডিউলত সংশ্লিষ্ট বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ১টা ভাপ টাৰ্বাইনৰ সৈতে ২টা গেছ টাৰ্বাইন থাকে। ====নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]] অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। ইয়াৰ লগতে নতুনকৈ নামৰূপ প্ৰতিষ্ঠাপন শক্তি কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছে। মুঠ ১৬২.৯ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন গেছ ভিত্তিক দুয়ো তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম শক্তি উৎপাদন নিগম লিমিটেড]]ৰ অধীনত। নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ প্ৰথমটো গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="thermal">{{cite web |url=https://apgcl.org/thermal.php |title=Thermal |website=www.apgcl.org |date= |access-date=১৪ জুলাই ২০২৪ |archivedate=2024-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240714114352/https://apgcl.org/thermal.php |deadurl=yes }}</ref> --> ===চাহ উদ্যোগ=== [[File:Tea, two leaves and a bud.jpg|thumb|right|চাহ পাত]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰিটিছ যুগৰ কেইবাখনো চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা ৩২ কিলোমিটাৰ নিগলত [[চাবুৱা]]ত জিলাখনৰ প্ৰথমখন চাহ বাগিচা [[মণিৰাম দেৱান|মণিৰাম দেৱানে]] প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Barua|1994|pp=Preface}}</ref> বৰ্তমান গোটেই জিলাখনত প্ৰায় ১৪৪ খন বৃহৎ আৰু অসংখ্য ক্ষুদ্ৰ চাহ বাগিচা আছে। লগতে কেইবাটাও চাহৰ কাৰখানাও আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ মাজ-মজিয়াত ১৯৫৯ চনত অৱস্থিত জালান নগৰ চাহ বাগিচা অৱস্থিত। মহানগৰখন চাহ উদ্যোগৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু। মহানগৰৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত মনোহৰি চাহ বাগিচাৰ চাহে নিলামত কেইবাবাৰো অভিলেখ ভংগ কৰিছে। ডিব্ৰুগড়ত ভাৰতৰ ক্ষুদ্ৰ চাহ খেতিয়কৰ উন্নয়ন সঞ্চালকালয়ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=81391| title = Press Information Bureau}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও চাহ উন্নয়ন (ৰোপন)ৰ এজন উপ-সঞ্চালকৰ নেতৃত্বত "ভাৰতীয় চাহ ব’ৰ্ড"ৰ এটা আঞ্চলিক কাৰ্যালয়ও চহৰখনত অৱস্থিত। অসম শাখা ভাৰতীয় চাহ সন্থাৰ প্ৰথম খণ্ড ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| title = The Official Website of Tea Board India| access-date = 4 April 2014| archive-date = 1 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140301140750/http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| url-status = live}}</ref> ===পৰ্যটন=== ৰেল, পথ আৰু বিমান সংযোগৰ লগতে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বৃহৎ সংখ্যক পৰ্যটনস্থলীৰ উপস্থিতিয়ে ভাৰতৰ এই অংশত শেহতীয়া অংশত পৰ্যটন উদ্যোগৰ আকৰ্ষণীয় বৃদ্ধি দেখা গৈছে। ভাৰত-বিদেশৰ পৰা অহা পৰ্যটকৰ বাবেও ডিব্ৰুগড় এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গন্তব্যস্থানৰ লগতে এক প্ৰধান গমন কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। এনে পৰ্যটন আৱৰ্তনসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হৈছে: ডিব্ৰুগড় – ৰয়িং – মায়'দিয়া – অনিনি পৰ্যটন আৱৰ্তন,<ref>{{cite web |url=http://www.arunachaltourism.com/top5.php |title=Arunachal Tourism |access-date=4 August 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |archive-date=6 April 2013 |archivedate=6 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড় – গুৱাহাটী নদী ক্ৰুজ।<ref>{{cite web |url=http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |title=Brahmaputra Cruise - Neamati to Guwahati |access-date=4 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |archive-date=7 April 2014 |archivedate=7 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ চাহ বাগিচা সমূহৰ আশে-পাশে চাহ পৰ্যটন গঢ় লৈ উঠিছে।<ref>{{cite news | url=http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | location=Calcutta, India | work=The Telegraph | first=Ripunjoy | last=Das | title=Tea belt takes to heritage tourism | date=12 July 2005 | access-date=4 April 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140407072704/http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | archive-date=7 April 2014 | url-status=dead }}</ref> তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] আৰু কেইবাখনো প্ৰতিষ্ঠিত বেচৰকাৰী চিকিৎসালয় আৰু নাৰ্ছিং হোম থকাৰ বাবে উজনি অসমৰ লগতে [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[নাগালেণ্ড]]ৰ ৰোগী সকলৰ বাবে চিকিৎসা পৰ্যটনৰ স্থান। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যটন স্থান হ’ল: * [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়]] * [[বগা বাবাৰ মাজাৰ]] * জালান মন্দিৰ * মহাত্মা গান্ধী উদ্যান, খনিকৰ * সাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা উদ্যান, ফুলবাগান * জিলা পুথিভঁৰাল আৰু সংগ্ৰাহালয় * চেক্ৰেড হাৰ্ট কেথেড্ৰেল তদুপৰি ইয়াৰ আশে-পাশে [[ৰাইদঙীয়া দৌল]], [[মৈৰামৰা দৌল]], [[বেজৰ দৌল]], [[কলি আইৰ থান]], শিলিখা থান, দিনজয় সত্ৰ, মদাৰখাট সত্ৰ আদি পৰ্যটনস্থলী অৱস্থিত। ==পৰিবহণ== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ স্থলপথ, ৰে'লপথ, বিমানপথ আৰু জলপথেৰে অসম তথা ভাৰতৰ অন্যান্য ঠাইৰ লগত সংযুক্ত হৈ আছে। ===বিমানপথ=== [[File:Dibrugarh Airport Complex.jpg|thumbnail|right|ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উত্তৰ-পুব দিশত মোহনবাৰী নামৰ ঠাইত ১৫ কিলোমিটাৰ দূৰৈত [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] অৱস্থিত। সেয়ে ইয়াক মোহনবাৰী বিমানবন্দৰো বোলা হয়। ই অসমৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক ব্যস্ত বিমানবন্দৰ। বিমানবন্দৰখনৰ পৰা চলাচল কৰা বিমান সংস্থাসমূহ হ’ল এয়াৰ ইণ্ডিয়া, ইণ্ডিগ’ আৰু এলায়েন্স এয়াৰ। বিমান সেৱাৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় [[নতুন দিল্লী]], [[গুৱাহাটী]], শিলিগুৰি, [[ইম্ফল]], [[কলকাতা]], [[ইটানগৰ]], তেজু, [[আগৰতলা]], [[বেংগালুৰু]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ লগত সংযোজিত। ২০১৩ চনত ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰত নিশা অৱতৰণৰ সুবিধাযুক্ত হয়।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013/at09 Mohanbari Airport ready for night landing] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004223532/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013%2Fat09 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (20 September 2013). Retrieved 3 October 2013.</ref> এই বিমানবন্দৰত এৰোব্ৰিজৰ বাণিজ্যিক পৰিচালনাও আৰম্ভ হৈছে।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 Assam Tribune]Assamtribune.com (2 October 2013). Retrieved 3 October 2013 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004230933/http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 |date=4 October 2013 }}.</ref> বৰ্তমান ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰৰ দ্বিতীয় টাৰ্মিনেল নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত আছে। ===ৰে'লপথ=== [[File:New Dibrugarh Railway Station Complex.jpg|thumbnail|ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথম ৰেল সেৱাৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ ইতিহাসত ডিব্ৰুগড়ে এক বিশিষ্ট স্থান দখল কৰি আহিছে। ১৮৮২ চনৰ ১ মে’ত ডিব্ৰুগড়ত মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে’ল চলিছিল। ১৮৮২ চনৰ ১৫ মে’ত দিনজানলৈকে এই ৰে'লপথ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। সেই বছৰৰ ২৩ ডিচেম্বৰত চাবুৱালৈকে মালবাহী ৰে'লৰ প্ৰচলন হয়। ১৮৮৪ চনৰ ১৮ ফেব্ৰুৱাৰীত পুৱা ৭:২০ বজাত তদানীন্তন অসমৰ মুখ্য আয়ুক্ত ছাৰ চাৰ্লছ ইলিয়টে ৰিহাবাৰী ৰেল ষ্টেচনৰ পৰা (বৰ্তমান [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]]) ৪০০ ইউৰোপীয় আৰু ভাৰতীয় যাত্ৰীৰে [[লিডু]]লৈ যোৱা প্ৰথমখন যাত্ৰীবাহী ৰেল ফ্লেগ অফ কৰে। ১৯৯১ চনত প্ৰকাশিত অসম ৰেলৱে আৰু ট্ৰেডিং কোম্পানী লিমিটেডৰ শতবাৰ্ষিকী স্মৃতিগ্ৰন্থ অনুসৰি উক্ত কোম্পানীটোৱে [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে]] নিৰ্মাণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হোৱাৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৰেলৱে উন্নয়নৰ সমগ্ৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710/state07 Dibrugarh Rly Station denied heritage status] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004221528/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710%2Fstate07 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (17 June 2010). Retrieved 3 October 2013.</ref> মহানগৰখনত [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] দুটা ৰে'ল ষ্টেচন অৱস্থিত। ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ মানচিত্ৰত এই দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পূবৰ ৰেল ষ্টেচন। ভাৰতৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ যেনে বেংগালুৰু, চেন্নাই, কোচি, ত্ৰিবান্দ্ৰম, কলকাতা, দিল্লী, কন্যাকুমাৰী আদিৰ সৈতে সংযুক্ত ৰেলৱে নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় সংযোজিত হৈ আছে। মহানগৰীৰ উপকণ্ঠত বাণীপুৰত নতুন ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ই তিনিচুকীয়া ৰেল সংমণ্ডলৰ লামডিং-ডিব্ৰুগড় অংশত অৱস্থিত। ৪০০ বিঘা মাটিত বিস্তৃত সমগ্ৰ উত্তৰ-পূবৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ৰেল ষ্টেচন আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ২ কিলোমিটাৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211/state05 |title=The Assam Tribune Online |website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |archive-date=14 May 2014 |access-date=28 December 2024 |archivedate=14 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |deadurl=yes }}</ref> ===জলপথ=== [[File:Bogibeel Karrengbali paarghat.jpg|thumb|বগীবিল ঘাটৰ এখন ফেৰী]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ কাষে কাষে আৰু তাৰ সিপাৰে এক উন্নত জলপথ পৰিবহণ ব্যৱস্থাও আছে। ডিব্ৰুগড় বাংলাদেশ সীমান্তৰ পৰা শদিয়ালৈকে বিস্তৃত ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ২ৰ এক উল্লেখযোগ্য স্থান। ফেৰী সেৱাই ডিব্ৰুগড়ক চেঙাজান (ধেমাজি জিলা), পানবাৰী (ধেমাজি) & ঐৰাম ঘাট (জোনাই ওচৰত)ৰ সৈতে সংযোগ কৰে। বগীবিল আই ডব্লিউ টি ঘাটৰ পৰা কাৰেং চাপৰি আৰু চিচি মুখলৈ নিয়মীয়া ফেৰী সেৱা আছে। তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা গুৱাহাটীলৈ বিলাসী ক্ৰুজ সেৱাও উপলব্ধ। ডিব্ৰুগড়লৈ যোৱা ক্ৰুজখন [[তেজপুৰ]] আৰু [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |title=Bharat Darshan – Guwahati |access-date=8 October 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |archive-date=20 September 2013 |archivedate=20 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |deadurl=yes }}</ref> ====স্থলপথ==== ডিব্ৰুগড়ৰ মাজেৰে অসম ট্ৰাংক ৰোড পাৰ হৈ গৈছে। ডিব্ৰুগড়ৰ চৌকিডিঙিত অৱস্থিত অসম ৰাজ্যিক বাছ আস্থানৰ পৰা নিয়মীয়াকৈ অসম আৰু উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যান্য ৰাজ্যলৈ বাছ চলাচল কৰে। মহানগৰখনত ৰাজহুৱা পৰিবহনৰ বাবে অটো ৰিক্সা, বিক্ৰম, ই-ৰিক্সাৰ সুবিধা আছে। নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত থকা কনভয় ৰোডৰ উৰণসেঁতুৰ কাষত নতুনকৈ আৰম্ভ কৰা মুৰলীধৰ জালান বাছ আস্থান সম্পূৰ্ণকৈ কাৰ্যক্ষম হোৱা নাই। দেশৰ দীৰ্ঘতম ৰে'ল-ৰোড দলং [[বগীবিল দলং]] ডিব্ৰুগড়ৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত। ==শিক্ষা আৰু গৱেষণা== [[File:Dibrugarh Govt. Boys' H. S. School, Dibrugarh.jpg|thumb|right|ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] [[File:Dibrugarh University's entrance gate.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰৱেশপথ]] [[file:DHSK College, Dibrugarh.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ শিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰবিন্দু। ডিব্ৰুগড়ত কেইবাখনো পুৰণি আৰু উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী, বেচৰকাৰী বিদ্যালয় আছে। ১৮৪০ চনত স্থাপিত হোৱা [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] অসমৰ অন্যতম পুৰণি বিদ্যালয়। তদুপৰি ডিব্ৰুগড় কেইখনমান বিখ্যাত কণিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় আছে। [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ দ্বিতীয় পুৰণি বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৬৫ চনত [[অসম বিধান সভা]]ত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা এই বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপিত হয়। অসমৰ উচ্চশিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰৰূপে পৰিচিত ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ত কলা, বিজ্ঞান, বাণিজ্য আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা বিষয়ক শিক্ষাদানৰ বাবে বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰৰ উপৰিও এখন "অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ প্ৰতিষ্ঠান" আছে। বৰ্তমান এই বিশ্ববিদ্যালয়ৰদ্বাৰা অনুমোদিত মুঠ মহাবিদ্যালয়ৰ সংখ্যা ১৬০। ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মুঠ মাটিকালি হ'ল ২০৩ হেক্টৰ; ইয়াৰে ৭৪.৩ হেক্টৰৰ এটা এলেকাত চাহখেতি কৰা হয়। এই বিশ্ববিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দু নতুন বজাৰৰ পৰা প্ৰায় ৫ কি: মি: দক্ষিণে ৰজাভেটা অঞ্চলত অৱস্থিত। ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথটো বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যতম আৰু আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। এই মহাবিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ বৰবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়খন আনুস্থানিকভাৱে ১৯৪৭ চনৰ ৩ নৱেম্বৰৰ দিনা উদ্বোধন কৰা হয়। ইয়াৰ আগেয়ে ই "বেৰী-হোৱাইট মেডিকেল স্কুল নামেৰে জনাজাত আছিল, যিখন ১৯০০ চনত স্থাপিত হৈছিল। [[শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় জিলাৰ চাবুৱাত অৱস্থিত এখন ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। এই বিশ্ববিদ্যালয় খন অসম চৰকাৰে ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত গৃহীত কৰা ''শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয় বিধেয়ক, ২০১৮''ৰ অধীনত স্থাপন কৰিছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন ২০২০ চনৰ ১০ জুলাই তাৰিখৰ পৰা ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ অস্থায়ী কেম্পাছৰ পৰা কাৰ্যক্ষম হয়। এইখন অসমৰ প্ৰথম আৰু ভাৰতৰ চতুৰ্থ কাৰ্যক্ষম চতুৰ্থ ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। ডিব্ৰুগড়ৰ [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়|চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উজনি অসমৰএকমাত্ৰ দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]] [[ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ|ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদে]] স্থাপন কৰা ছখন আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰৰ অন্যতম। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১০ কিঃমিঃ পূবত তথা বকুল তিনিআলিৰ পৰা ২ কিঃমিঃ নিলগত লাহোৱালত আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ অৱস্থিত। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আঠখন ৰাজ্যৰ উমৈহতীয়া আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰই এই অঞ্চলত জীৱ-চিকিৎসা বিষয়ত গৱেষণা কৰা হয়। ১৯৮২ চনত এই কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছিল। ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ আৰু বিভিন্ন প্ৰকল্পৰ বাবে বিভিন্ন উৎসৰ পৰা এই কেন্দ্ৰই অনুদান লাভ কৰে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উল্লেখযোগ্য শিক্ষানুষ্ঠান সমূহ হ'ল: ===বিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] * ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী বালিকা বিদ্যালয় * ডন বস্ক' হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * লিটিল ফ্লাৱাৰ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট মেৰীজ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট জেভিয়াৰ্ছ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * বি এল বেৰীয়া সৰস্বতী শিশু মন্দিৰ * কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * দিল্লী পাব্লিক স্কুল, ডিব্ৰুগড় * বিবেকানন্দ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * সম্পূৰ্ণ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয় * ভিক্টোৰিয়া গাৰ্লছ স্কুল * বেংগলী বয়জ স্কুল * মাৰোৱাৰী হিন্দী বিদ্যালয় * অগ্ৰসেন একাডেমী * শিশু ভাৰতী বিদ্যালয় * গ্ৰেহেম বজাৰ বালিকা বিদ্যালয় ===কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ছল্ট ব্ৰুক একাডেমী]] * ডঃ ৰাধাকৃষ্ণণ স্কুল অফ আৰ্টছ, কমাৰ্চ এণ্ড চাইন্স * [[জ্ঞান বিজ্ঞান একাডেমী]] *  শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় ===মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ বাণিজ্য মহাবিদ্যালয়]] * [[মনোহৰী দেৱী কানৈ মহিলা মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰু মহাবিদ্যালয়]] * নন্দলাল বৰগোহাঁই চিটি মহাবিদ্যালয় ===আইন মহাবিদ্যালয়=== * ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ আইন মহাবিদ্যালয় * এছ.আই.পি.ই. আইন মহাবিদ্যালয় * ডঃ ৰোহিনী কান্ত বৰুৱা আইন মহাবিদ্যালয় ===শিক্ষণ মহাবিদ্যালয়=== * চন্দ্ৰকান্ত হাজৰিকা মহাবিদ্যালয় * পাৰিজাত একাডেমী শিক্ষক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান ===চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠান=== * [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] * [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়]] * [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] ===কাৰিকৰী প্ৰতিষ্ঠান=== * [[ডিব্ৰুগড় পলিটেকনিক]] ==গণমাধ্যম== আকাশবাণী ডিব্ৰুগড় অসমৰ অন্যতম পুৰণি আকাশবাণী কেন্দ্ৰ। আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়ে এ এম (৫২৯.১ মিটাৰ মেগাৱাটত ৫৬৭ কিলোহাৰ্টজ) আৰু এফ এম (১০১.৩০ মেগাহাৰ্টজ) বেণ্ড দুয়োটাতে তিনিটা অধিবেশনত দৈনিক প্ৰচাৰ কৰে।<ref>{{cite web|title=All India Radio, Dibrugarh|url=http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|publisher=Prasar Bharati|access-date=3 August 2013|archive-date=2 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|url-status=live}}</ref> লগতে প্ৰতিদিনে সন্ধিয়া ৬:০০ বজাত ৫ মিনিটৰ আঞ্চলিক বাতৰিৰ বুলেটিন সম্প্ৰচাৰ কৰে ।<ref name="allindiaradio.gov.in">{{cite web| url = http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| title = Get Apps {{!}} Prasar Bharati| access-date = 3 August 2013| archive-date = 2 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| url-status = live}}</ref> এই কেন্দ্ৰটো ১৯৬৮ চনৰ ১৫ ফেব্ৰুৱাৰীত আৰম্ভ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |title=NEWS ON AIR : News on AIR brings the Latest & Top Breaking News on Politics, G-20 summit, Cricket, Sports, Business , State,Formula One in INDIA , Regional Language Audio Bulletins , Regional Language scripts & more |access-date=1 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140305062218/http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |archive-date=5 March 2014 |url-status=dead }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ মলখুবাচাত এই ষ্টেচনৰ ষ্টুডিঅ’ আৰু লেপেটকাত অৱস্থিত ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড স্থানৰ সমীপত হাই পাৱাৰ ট্ৰেন্সমিছন টাৱাৰ আছে। ব্ৰহ্মপুত্ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন বা ৰেডিঅ’ ব্ৰহ্মপুত্ৰ ৯০.৪ মেগাহাৰ্টজ ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথমটো তৃণমূল পৰ্যায়ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন। উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়, ধেমাজি, আৰু শিৱসাগৰৰ কিছু অংশৰ ৮ লাখৰো অধিক লোকক সামৰি লোৱা এই চহৰে অৰ্ধনগৰীয়া, আৰু গ্ৰাম্য জনসংখ্যাক একত্ৰিত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ মাইজান ঘাটৰ সমীপত ইয়াৰ ষ্টেচন অৱস্থিত। [[File:Doordarshan Kendra, Dibrugarh.jpg|thumb|right|দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] অসমীয়া ভাষাত অনুষ্ঠান আগবঢ়োৱা দ্বিতীয়টো দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড় ১৯৯৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে কেন্দ্ৰই ১৯৯১ চনৰ ২০ ডিচেম্বৰৰ পৰা দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটীৰ সম্প্ৰচাৰিত অসম ভাষাৰ কাৰ্যসূচী সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |deadurl=yes }}</ref> এই কেন্দ্ৰত নিৰ্মিত কাৰ্যসূচীসমূহ উচ্চ শক্তিৰ ট্ৰেন্সমিটাৰৰ জৰিয়তে টেলিকাষ্ট কৰা হয়।<ref>{{cite web| url = http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| title = Doordarshan Kendra Guwahati| access-date = 1 March 2014| archive-date = 29 July 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| url-status = live| archivedate = 29 July 2013| archiveurl = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| deadurl = yes}}</ref> ডিব্ৰুগড় দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰই 'ডি ডি নৰ্থ ইষ্ট' চেনেলত অনুষ্ঠানৰ অৱদান আগবঢ়াই আছে।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |deadurl=yes }}</ref> তদপৰি সামাজিক মাধ্যমটো প্ৰচাৰৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ত কেইবাটাও ইলেক্ট্ৰনিক বাতৰি পৰ্টেল আৰু চেনেল আছে। ===বাতৰি-কাকতসমূহ=== ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত প্ৰথমখন কাকত 'টাইমছ অফ আছাম'ৰ সৈতে ডিব্ৰুগড় সমগ্ৰ পূব ভাৰতৰ বাতৰি কাকত সাংবাদিকতাৰ পথ প্ৰদৰ্শক। প্ৰকাশৰ চাৰি দশক পিছত টাইমছ অফ আছামৰ প্ৰকাশ বন্ধ হৈ ১৯৩৯ চনৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য আছাম ট্ৰিবিউন|দ্য আছাম ট্ৰিবিউনে]] যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে আৰু ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৭ বছৰ প্ৰকাশৰ পিছত গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰিত হয়। অৱশ্যে উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ এই প্ৰধান ইংৰাজী দৈনিক কাকতখন গুৱাহাটীৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত হয়। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন চাৰিখন চহৰৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য ছেণ্টিনেল]] প্ৰকাশিত হয়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা কেইবাখনো স্থানীয়ভাষাৰ, লগতে ইংৰাজী আৰু বাংলা দৈনিক কাকত প্ৰকাশ পায়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত অসমীয়া বাতৰি কাকতসমূহ হ'ল [[অসমীয়া প্ৰতিদিন]], [[জনসাধাৰণ]], [[নিয়মীয়া বাৰ্তা]], [[দৈনিক অসম]], অসম আদিত্য, দৈনিক প্ৰতীক্ষা আৰু প্ৰতিবিম্ব। গুৱাহাটী আৰু শিলচৰৰ সমান্তৰালকৈ ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা বাংলা দৈনিক যুগশংখ প্ৰকাশিত হয়। ==ৰাজনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ অন্তৰ্গত। [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ নেতা তথা বৰ্তমানৰ কেন্দ্ৰীয় জলপৰিবহন মন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]] বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ সাংসদ।<ref>{{cite web |url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |title=List of Parliamentary & Assembly Constituencies |access-date=6 October 2008 |work=Assam |publisher=Election Commission of India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |archive-date=4 May 2006 }}</ref> বিজেপিৰ প্ৰশান্ত ফুকন [[ডিব্ৰুগড় (বিধানসভা সমষ্টি)]] পৰা [[অসম বিধানসভা]]লৈ নিৰ্বাচিত বিধায়ক। [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] বৰ্তমান বিজেপিৰ দখলত। ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== * [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]], অসমৰ এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ, নাট্যকাৰ, লেখক আৰু প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা * [[নীলমণি ফুকন (জ্যেষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]], সাহিত্যিক আৰু ৰাজনীতিবিদ * [[দেৱকান্ত বৰুৱা]], কবি আৰু ৰাজনীতিবিদ, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ ৮৩ সংখ্যক অধ্যক্ষ, [[বিহাৰ]]ৰ ৰাজ্যপাল * [[যোগেন্দ্ৰ নাথ হাজৰিকা]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ সপ্তম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[কেশৱ চন্দ্ৰ গগৈ]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ নৱম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ চতুৰ্দশ মুখ্যমন্ত্ৰী]] তথা কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী * [[ৰঞ্জন গগৈ]], [[ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ|ভাৰতৰ ৪৬ সংখ্যক মুখ্য ন্যায়াধীশ]] * [[মলয়া গোস্বামী]], শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী * [[বিজু ফুকন]], অভিনেতা * [[নগেন শইকীয়া]], সাহিত্যিক তথা সাহিত্য সভাৰ প্ৰাক্তন সভাপতি * [[প্ৰহ্লাদ চন্দ্ৰ তাছা]], সাহিত্যিক ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থ সূচি== {{refbegin}} * {{citation |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |place=Guwahati |publisher=EBH Publishers |year=2016 |isbn=978-93-83252-70-1 }} * {{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=925 |issn=2347-6435 |ref=harv}} == বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Dibrugarh|ডিব্ৰুগড়}} * [https://dibrugarh.assam.gov.in/ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ ৱেবচাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250419051017/https://dibrugarh.assam.gov.in/ |date=2025-04-19 }} * [http://dibru.ac.in ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় ৱেবচাইট] {{অসমৰ নগৰ-মহানগৰ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:ডিব্ৰুগড় জিলা]] fk5w71875yfpdzw7iz9ai6nhw82uddl 652055 651984 2026-11-11T07:53:45Z KhiLanTzi 23530 652055 wikitext text/x-wiki {{About|ডিব্ৰুগড় মহানগৰ|একে নামৰ জিলা|ডিব্ৰুগড় জিলা}} {{Infobox settlement | name = ডিব্ৰুগড় | nickname = অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী<br>ভাৰতৰ চাহ নগৰী<br>উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = মহানগৰ | image_skyline = {{photomontage | photo1a = A_tea_garden_in_Dibrugarh.jpg | photo2a = OPD,_Assam_Medical_College_&_Hospital,_Dibrugarh.jpg | photo2b = Shrikshetra_Dham,_Dibrugarh.jpg | photo3a = Dibrugarh_University's_entrance_gate.jpg | photo3b = Inside_campus_of_Indian_Councial_of_Medical_Research,_NE_Region,_at_Lahowal,_Dibrugarh.jpg | photo4a = Bogibeel_Bridge_view.jpg | space = 1 | size = 280 | colour = black | colour_border = black }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা বাওঁফালৰ পৰা সোঁফালে: চাহ বাগিচা, [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়|অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়]], [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়|জগন্নাথ মন্দিৰ]], [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]], [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ]], [[বগীবিল দলং]] | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = অসমত ডিব্ৰুগড়ৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|27.48|N|95|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = সংমণ্ডল | subdivision_name2 = [[উজনি অসম]] | subdivision_type3 = জিলা | subdivision_name3 = [[ডিব্ৰুগড় জিলা]] | subdivision_type4 = ৱাৰ্ডৰ সংখ্যা | subdivision_name4 = ২২ | established_title = স্থাপিত | established_date = ১৮৭৩ | founder = | named_for = ডিব্ৰুমুখৰগড় ([[আহোম-চুতীয়া ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ত ডিব্ৰু নদীৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই নিৰ্মাণ কৰা গড়)<ref>"The Buranjis refer to the Ahom-Chutiya conflict from the fourteenth century which continued up to the sixteenth century. The Ahoms built a garh (fort) on the bank of the river Dibru to resist the attack of the Chutiyas from which the name ‘Dibrugarh’ was derived (Nath, 2001, p.81)." {{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |year=2024 |page=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref><ref>{{Cite book |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |year=2003 |page=56 |url=https://www.scribd.com/document/914496064/The-Comprehensive-History-of-Assam-2-H-K-Barpujari-Editor-2-2-2003-Publication-Board-Assam-Fb354ba6bb80809dc5c1275e48f7bb6f-Anna-s |access-date=30 October 2026}}</ref> | governing_body = [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] | leader_title1 = বিধায়ক | leader_name1 = [[প্ৰশান্ত ফুকন]], [[বিজেপি]] | leader_title2 = জিলা আয়ুক্ত | leader_name2 = বিক্ৰম কৈৰী, আইএএছ | leader_title3 = আৰক্ষী পৰিদৰ্শক | leader_name3 = শ্বেতাংগ মিশ্ৰ, আইপিএছ | leader_title4 = মেয়ৰ | leader_name4 = সৈকত পাত্ৰ, [[বিজেপি]] | government_type = পৌৰনিগম | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 71.83 | elevation_footnotes = | elevation_m = 108 | population_total = {{formatnum:154296}} | population_as_of = ২০১১ | population_density_km2 = auto | population_demonym = Dibrugarhian | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[পিনক'ড]] | postal_code = ৭৮৬০০১-৫ | area_code_type = দূৰভাষ কোড | area_code = +৯১ – (০) ৩৭৩ – XX XX XXX | registration_plate = AS-06 | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-AS]] | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex Ratio]] | blank1_info_sec1 = 934 [[Female|♀️]]/ 1000 [[Male|♂️]] | blank2_name_sec1 = | blank2_info_sec1 = | blank3_name_sec1 = [[Köppen climate classification|Climate]] | blank3_info_sec1 = [[Humid subtropical climate|Cwa]] | blank1_name_sec2 = {{nowrap|[[Official Language]]}} | blank1_info_sec2 = [[Assamese language|Assamese]] | blank2_name_sec2 = [[Literacy in India|Literacy Rate]] | blank2_info_sec2 = {{increase}} 89.42% {{colour|#fc5|high}} | blank3_name_sec2 = [[Lok Sabha]] Constituency | blank3_info_sec2 = [[Dibrugarh (Lok Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank4_name_sec2 = [[Vidhan Sabha]] Constituency | blank4_info_sec2 = [[Dibrugarh (Vidhan Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank5_name_sec2 = [[Human Development Index|HDI]] | blank5_info_sec2 = {{increase}} 0.503 {{colour|#fc5|high}} | official_name = | native_name = }} '''ডিব্ৰুগড়''' ({{lang-en|Dibrugarh}},[[IPA|আ.ধ্ব.ব.]]:{{IPA|ˌdɪbru:ˈgɑ:}}), [[উজনি অসম]]ত অৱস্থিত অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী, ডিব্ৰুগড় জিলাৰ সদৰ তথা অসমৰ দ্বিতীয়খন মহানগৰ। মহানগৰখন অসমৰ মুখ্য ৰাজধানী [[দিছপুৰ]]ৰ পৰা ৪৩৫ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত। ইয়াত [[অসম চৰকাৰ]]ৰ দ্বিতীয় অসম সচিবালয় আৰু মুখ্যমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয় অৱস্থিত। তদুপৰি ইয়াত [[সোণোৱাল কছাৰী স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ো অৱস্থিত। ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ পাৰত অৱস্থিত। ১৮৭৩ চনত ব্ৰিটিছসকলৰ শাসনকালত স্থাপিত ঐতিহাসিক ডিব্ৰুগড় চহৰখন ২০২৪ চনৰ ৭ মাৰ্চত ডিব্ৰুগড় পৌৰসভা ভংগ কৰি ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম গঠনৰ লগে লগে অসমৰ দ্বিতীয় মহানগৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ মুখ্য বাণিজ্যিক আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ। কেইবাখনো চাহ বাগিচা থকাৰ কাৰণে ইয়াক ''ভাৰতৰ চাহ নগৰী'' বোলা হয়। সেইদৰে কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য উদ্যোগৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ হিচাপে ইয়াক ''উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ'' বুলি কোৱা হয়। [[File:Jagannath temple of Dibrugarh district, Assam.jpg|thumb|অসমৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ জগন্নাথ মন্দিৰ]] == নাম== ডিব্ৰুগড় নামটো [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঞি আৰু ক্লিংলুং বৰগোহাঞিৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰু নদীৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই [[আহোম-চুতীয়া ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ত চুতীয়া সেনাৰ বিৰুদ্ধে বনোৱা গড় '''ডিব্ৰুমুখৰ গড়'''ৰ পৰা উৎপত্তি হৈছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal= |volume=11 |issue=2 |pages=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref><ref>{{Cite book |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |year=2003 |page=56 |url=https://www.scribd.com/document/914496064/The-Comprehensive-History-of-Assam-2-H-K-Barpujari-Editor-2-2-2003-Publication-Board-Assam-Fb354ba6bb80809dc5c1275e48f7bb6f-Anna-s |access-date=30 October 2026}}</ref> পাছলৈ চাওঁফা [[চুতণফা]] শাসনকালত ১৮শ শতিকাত '''ডিব্ৰুমুখৰ গড়''' চুটি হৈ গড় আৰু আহোম প্ৰশাসনিক শাখাটোৰ নাম '''ডিব্ৰুগড়''' হয়।<ref>{{cite report |last=Phukan |first=Sarat Kumar |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |institution=Southeast Asian Linguistics Archives (SEAlang) |year=2000 |page=3 |url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/phukan2000linguistic.pdf}}</ref>{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} বুৰঞ্জী অনুসৰি ১৫২৬ চনৰ জেঠ মাহত গড়টোৰ কাষৰীয়া অঞ্চলটো [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অধীনলৈ অহাৰ পাছত প্ৰথমে এখন [[মু’ঙ]] হিচাপে '''মু'ঙ টিফাও''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜣𑜧𑜇𑜧) নাম দিয়া হৈছিল পাছলৈ গড়টোৰ নাম মতেই ১৮শ শতিকাত অঞ্চলটোৰ নাম অসমীয়াত '''ডিব্ৰুগড়''' বুলি প্ৰচলিত হয়।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=G. C. |title=Ahom-Buranji |year=1939 |publisher= |page=61 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/61/mode/1up |access-date=30 October 2026}}</ref> ডিব্ৰুগড় শব্দটো দুটা ভাষা [[বড়ো-কছাৰী]] আৰু [[অসমীয়া ভাষা]]ৰ পৰা আহিছে।<ref>{{cite journal |last=Phukan |first=Sarat Kumar |year=2000 |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |page=297 |url=https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260922163640/https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archivedate=2026-09-22 |access-date=2026-09-27 |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰু শব্দটো নদী সূচোৱা 'ডি'/'দি' শব্দাংশ তিব্বত-বৰ্মী<ref>{{cite book |last=Ramirez |first=Philippe |location=London |page=[https://archive.org/details/kachris00endl/page/4 4] |quote=It is indeed not at all unlikely that the people known to us as Kacháris and to themselves as Baḍa (Bara), were in earlier days the dominant race in Assam; and as such they would seem to have left traces of this domination in the nomenclature of some of the physical features of the country, e.g., the Kachári word for water (di; dŏi) apparently forms the first syllable of the names of many of the chief rivers of the province, such as Diputá, Dihong, Dibong, Dibru, Dihing, Dimu, Desáng, Diku (cf. khu Tista), &c., and to these may be added Dikrang, Diphu, Digáru, &c., all near Sadiya, the earliest known centre of Chutiyá (Kachári) power and civilisation.}}</ref> আৰু গড় শব্দটো অসমীয়া ভাষাৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ Rampart (প্ৰতিৰক্ষামূলক দুৰ্গ) যাৰ উৎস [[প্ৰাকৃত ভাষা]]ৰ [[wiktionary:𑀕𑀠|𑀕𑀠]] (gaḍha) <ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=925 |issn=2347-6435 |quote=This rampart called "garh" in Assamese language.}}</ref> আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জী ''ডিব্ৰু''ৰ এটা ঐতিহাসিক ৰূপ হিচাপে ''Ti-phāo'' নামটো পোৱা যায়। ভাষাবিদ শৰৎ কুমাৰ ফুকনে ১৯৯৬ চনৰ ''Tai Elements in the Place Names of Assam'' প্ৰবন্ধত ''Dibrugarh — Ti-phāo''-ক “Rechristened Place Names”ৰ অন্তৰ্গত কৰি উল্লেখ কৰিছে আৰু এই শ্ৰেণীৰ টাই নামসমূহ “are not in use now” বুলি কৈছে। ==ইতিহাস== বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলা আৰু সংলগ্ন ডিব্ৰু–দিহিং উপত্যকাত প্ৰাচীনকালৰ পৰাই মানুহৰ বসতিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শন পোৱা গৈছে। ডিব্ৰু উপত্যকাৰ বিভিন্ন স্থানৰ পৰা নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ শিলৰ সঁজুলি আৰু মাটিৰ পাত্ৰৰ ভগ্নাংশ সংগ্ৰহ কৰা হৈছে, যাৰ কিছুমান [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ নৃতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=533}}</ref> ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ শাসনকাল=== ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে ডিব্ৰুগড় [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল।<ref name="Bhuyan2023">{{cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |date=2023 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |page=532 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |quote=About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms, as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing, which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century that the area was brought under the control of the Ahoms, and before that, the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas.|ref=harv}}</ref> চুতীয়া শাসনকালৰ পূৰ্বে ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত কোনসকল ৰজা বা ৰাজবংশই শাসন কৰিছিল, সেই সম্পৰ্কে নিশ্চিত ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা নাযায়।<ref>"The region was ruled by the Chutiya kingdom before it was annexed under the Ahom territorial limit, and it was claimed that the site belonged to them. We lack specific historical evidence for the people who ruled the area before them."{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> ৰশ্মিৰেখা ভূঞা আৰু নিশাৰাণী দাসৰ মতে, এই অঞ্চলত চুতীয়া শাসনৰ আৰম্ভণিৰ নিৰ্দিষ্ট সময় নিৰ্ধাৰণ কৰিব পৰা নগ'লেও প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ, জনশ্ৰুতি আৰু বুৰঞ্জীৰ তথ্যই চুতীয়াসকলৰ ৰাজ্যগঠন প্ৰক্ৰিয়া আহোমসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বেই আৰম্ভ হোৱাৰ ইংগিত দিয়ে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|pp=533–534}}</ref> [[বুৰঞ্জী]]সমূহত [[দিহিং নদী]]ক উত্তৰ দিশৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]<ref name="Nath2013">{{cite book |last=Nath |first=D. |chapter=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |editor1-last=Bhattacharjee |editor1-first=J. B. |editor2-last=Syiemlieh |editor2-first=David R. |title=Early States in North East India |publisher=Regency Publications |location=Delhi |year=2013 |page=27 |isbn=978-81-89233-86-0 }}</ref> আৰু দক্ষিণ দিশৰ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজৰ সীমা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>''Assam Buranji'' (SM), p. 9.</ref><ref name="Bhuyan2023"/><ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |page=28 |quote=..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west }}</ref> দিহিং নদীৰ পাৰত চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজত সংঘটিত হোৱা সংঘাতৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত দিহিং নদীৰ মাছ ধৰাৰ অধিকাৰক কেন্দ্ৰ কৰি চুতীয়া–আহোম বিবাদৰ কথা উল্লেখ আছে। মধ্যযুগত দিহিং নদীৰ গতিপথ বৰ্তমানৰ পৰা পৃথক আছিল। ভূতাত্ত্বিক আৰু নদীৰ পুৰণি গতিপথ সম্পৰ্কীয় গৱেষণা অনুসৰি, দিহিং নদীয়ে অতীতত বকতা আৰু চৰগুৱা অঞ্চলৰ মাজেৰে পশ্চিম দিশলৈ বৈ গৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Sarma |first=J. N. |title=A study on palaeochannels from satellite imagery in a part of Upper Assam |url=https://www.researchgate.net/publication/282791359_A_study_on_Palaeochannels_from_satellite_imagery_in_a_part_of_Upper_Assam |pages=77–78 }}</ref> আহোম বুৰঞ্জীসমূহতো বকতা আৰু চৰগুৱা অঞ্চলক দিহিং নদীৰ পাৰত অৱস্থিত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward |title=A History of Assam |year=1906 |publisher=Thacker, Spink and Co. |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait }}</ref> এই সময়ৰ স্থাপত্য-পৰম্পৰাৰ অন্যতম নিদৰ্শন হৈছে ডিব্ৰুগড় নগৰৰ প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত [[মৈৰামৰা দৌল]]। প্ৰত্নস্থলীটোত প্ৰাচীন শিলৰ মন্দিৰৰ অৱশেষ আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত নিৰ্মিত ইটাৰ মন্দিৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। ভূঞা আৰু দাসে প্ৰাচীন শিলৰ মন্দিৰটো চুতীয়া শাসনকালত নিৰ্মিত বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে। আনহাতে, পৰৱৰ্তী ইটাৰ মন্দিৰটোৰ পৰা সংগৃহীত ইটাৰ নমুনাৰ ওপৰত কৰা ''Thermoluminescence Dating'' বা ''TL Dating'' পদ্ধতিৰ কালনিৰ্ণয় অনুসৰি, ইটাৰ মন্দিৰটো খ্ৰীষ্টীয় ১৩-১৪ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে,<ref name="Saikia2024Moiramora">{{cite journal |last1=Saikia |first1=Raktim Ranjan |last2=Taye |first2=Chaitra Dhar |last3=Amin |first3=Nurul |last4=Konwar |first4=Sorat |last5=Panzeri |first5=Laura |last6=Galli |first6=Anna |title=Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History |journal=Applied Sciences |volume=14 |issue=14 |year=2024 |doi=10.3390/app14146271 |doi-access=free |hdl=10281/522302 |hdl-access=free }}</ref> যি সময়ত এই অঞ্চলত [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজা]] সকলে শাসন কৰিছিল। ===আহোম ৰাজ্য=== ==== মুং টিফাও==== ডিব্ৰুগড়ৰ ইতিহাসৰ এক বৃহৎ অংশ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Priyanka |last2=Dutta |first2=Mala |title=A Spatial Pattern Of Population Growth And Urban Development In Dibrugarh City, Assam |journal=International Journal of Environmental Sciences |volume=11 |issue=23s |page=1958 |year=2025 |issn=2229-7359 |url=https://theaspd.com/index.php/ijes/article/download/8679/6263/17965}}</ref> এই অঞ্চলটো আহোম বৰমূৰীয়া সকলৰ অধীনত পৰিচালিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Priyanka |last2=Dutta |first2=Mala |title=A Spatial Pattern Of Population Growth And Urban Development In Dibrugarh City, Assam |journal=International Journal of Environmental Sciences |volume=11 |issue=23s |page=1958 |year=2025 |issn=2229-7359 |url=https://theaspd.com/index.php/ijes/article/download/8679/6263/17965}}</ref> ১৫২২ চনৰ চুতীয়া-আহোম যুদ্ধৰ সময়ত ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বৰগোহাঞিৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰু নৈৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই এটি গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল যাৰ নাম ডিব্ৰুগড় আছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal= |volume=11 |issue=2 |pages=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref> এই গড়টো প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত চুতীয়া সকলৰ বিৰূদ্ধে সজা হৈছিল যদিও পাছলৈ এই গড়টো সীমান্তবৰ্তী জনজাতীয় লোকৰ পৰাও আহোম ৰাজ্যক ৰক্ষা কৰিছিল আৰু ইয়াক শদিয়াৰ গড়ৰ সমানেই গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল {{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ১৫২৩ খ্ৰীষ্টাব্দত চাওঁফা চুহুংমুঙৰ শাসনকালত চুতীয়া-আহোম যুদ্ধত আহোম সকল বিজয়ী হয়। উজনি অসমত শাসনৰ বাবে আহোম সকলে চাৰিং, টিপাম আৰু নামৰূপৰ দৰে ভিন্ন প্ৰশাসনিক একক সমূহ গঠন কৰিছিল যাক ৰাজকোঁৱৰ আৰু ৰাজ বংশীয় লোকসকলক শাসন কৰিবলৈ দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite book |author=Krishna Kanta Handiqui State Open University |title=State and Polity in Assam - II |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2023 |page=69 |url=https://lmskkhsou.in/eservices/e-Resources/Resources/e-SLM/NEP/Master%20Degree/2nd%20semester/DSC/History/State%20and%20Polity%20In%20Assam%20II.pdf}}</ref> আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত হোৱাৰ পাছত গড়টোক কেন্দ্ৰ কৰি '''ডিব্ৰুগড়''' বা '''মু'ঙ টিফাও''' নামেৰ [[মু'ঙ]] (প্ৰশাসনিক একক) গঠন কৰা হৈছিল আৰু তাৰ শাসনভাৰ ত্যাওলুং চুলুংক দিয়া হৈছিল।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ডিব্ৰুগড় আৰু কাষৰীয়া অঞ্চলত আহোমৰ দ্বাৰা যুদ্ধত উদ্ধাৰ কৰা মোগলৰ টোপ সমূহৰ টুকুৰা সমূহ উদ্ধাৰ হৈছে।<ref>{{cite book |author=Krishna Kanta Handiqui State Open University |title=State and Polity in Assam - II |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2023 |page=15 |url=https://lmskkhsou.in/eservices/e-Resources/Resources/e-SLM/NEP/Master%20Degree/2nd%20semester/DSC/History/State%20and%20Polity%20In%20Assam%20II.pdf}}</ref> চাওঁফা চুচেংফাৰ দিনত ডিব্ৰুগড় ৰাজ্যকে ধৰি উজনি অসম [[বৰবৰুৱা]]ৰ শাসনত আহিছিল।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ডিব্ৰুগড় [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ এটা মুখ্য স্থলী হিচাপে কেন্দ্ৰ কৰি উঠে। ১৮০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত এজন আহোম ফুকনে বন্দী কৰা মৰাণ বিদ্ৰোহীসকলক লৈ ডিব্ৰুগড় ৰাজ্যৰ পৰা চিপাহীৰ পহৰাৰ অধীনত [[ঘিলামৰা]]ত পুনৰ সংস্থাপন কৰিছিল আৰু প্ৰশাসনিক পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে বৰবৰুৱাক অৱগত কৰিছিল। <ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Calcutta |year=1933 |page=184 |url=https://ia802901.us.archive.org/11/items/in.ernet.dli.2015.283945/2015.283945.Tungkhungia-Buranji_text.pdf}}</ref> ====ডিব্ৰুগড় ৰাজ্য==== ডিব্ৰুগড় নামটো অষ্টাদশ শতিকাত আহোম চাওফা [[চুতণফা]]ৰ শাসন কালত সৃষ্টি হৈছিল, সেই সময়ত গড়ৰ নামটোৱে অধিক বিস্তৃতি লাভ কৰি বৃহত্তৰ ভৌগোলিক প্ৰশাসনিক অঞ্চলটোক বুজাবলৈ ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite report |last=Phukan |first=Sarat Kumar |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |institution=Southeast Asian Linguistics Archives (SEAlang) |year=2000 |page=3 |url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/phukan2000linguistic.pdf}}</ref> সপ্তদশ–অষ্টাদশ শতিকাত বুঢ়ীদিহিং নদীৰ বানপানী, গৰাখহনীয়া আৰু ভূমিকম্পৰ ফলত মৈৰামৰা সত্ৰৰ ক্ষতিগ্ৰস্ততাক আহোম ৰজাসকলে মেৰামতি কৰাইছিল।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> চৰাইদেউৰ ৰাজকীয় [[মৈদাম]]সমূহৰ বাহিৰেও অন্য অভিজাত শ্ৰেণীৰ লোকৰ মৈদামসমূহ ডিব্ৰুগড়ত দেখা যায়।<ref>"...other Maidams are scattered in the region between Jorhat and Dibrugarh..."{{cite journal |last=Borah |first=Bornali |title=A Study of the Ahom Maidamas at Charaideo |journal=International Journal for Multidisciplinary Research |volume=8 |issue=5 |year=2026 |page=2 |url=https://www.ijfmr.com/papers/2026/5/88332.pdf}}</ref> ইয়াৰে ভিতৰত অন্যত বৰবৰুৱা মৈদাম ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে বৰবৰুৱা উন্নয়ন খণ্ডৰ অধীনত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ দাঁতিতে অৱস্থিত। <ref>{{cite web |title=Barbaruah Maidam |publisher=Pragyanxetu |date=11 April 2023 |page=1 |url=https://pragyanxetu.com/barbaruah-maidam/?pdf=3340}}</ref> ইতিহাসবিদ সৰ্বানন্দ ৰাজকুমাৰৰ মতে, বৃহৎ মৈদাম দুটা ক্ৰমে বুঢ়া দিহিঙীয়া বৰবৰুৱা আৰু ডেকা দিহিঙীয়া বৰবৰুৱাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ধাৰণা কৰা হয়। অৱশ্যে মৈদাম দুটাৰ প্ৰকৃত অধিকাৰীৰ পৰিচয় নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই। এই মৈদামসমূহ অসম চৰকাৰৰ প্ৰত্নতত্ত্ব সঞ্চালকালয়ৰ অধীনত সংৰক্ষিত প্ৰত্নস্থলীৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |title=Protected Archaeological Sites and Monuments |url=https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/list-of-protected-archaeological-sites-and-monuments |publisher=Directorate of Archaeology, Government of Assam |at=No. 149: Barbaruah Maidams, Sessa, Dibrugarh District}}</ref><ref>{{cite web |title=Krishi Vigyan Kendra, Dibrugarh – District Profile |url=https://kvkdibrugarh.aau.ac.in/district.htm |publisher=Assam Agricultural University |at=Barbarua Maidam}}</ref> মৈৰমৰাত চিনাক্ত হোৱা মধ্যযুগীয় শিলৰ ভাস্কৰ্যসমূহৰ ভিতৰত ৬টা বহল মুখ, চেপেটা নাক, উখহা চকু, বহল বুকু আৰু ক্ষীণ কঁকালৰ দৰে বৈশিষ্ট্য থকা ভাস্কৰ্য শিৱসাগৰৰ কীৰ্তিচিহ্নসমূহত থকা আহোম যুগৰ ভাস্কৰ্যৰ মিল দেখা যায়।<ref>{{cite journal |last1=Bhuyan |first1=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11.2 |year=2024 |pages=535–536 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> এই ভাস্কৰ্যসমূহ অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংঘটিত মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পূৰ্বে আহোম যুগত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Bhuyan |first1=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11.2 |year=2024 |pages=535–536 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> ====মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ==== ১৭৮৭ চনত [[চুহিত্পংফা]]ৰ ৰাজত্বকালত [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰু অঞ্চলৰ অমৰাতলীত আহোম ৰাজকীয় বাহিনী পৰাজিত হোৱাৰ পিছত অঞ্চলটো মটক বা মোৱামৰীয়াসকলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ গৈছিল।<ref>"Since the defeat of the royal troops at Amaratali of Dibru in 1787 A.D. this region came under the Mataks or the Moamarias, who formed there a dominant religious community." {{harvcol|Gogoi|2016|p=241}}</ref> [[চুক্লিংফা]] আৰু তেওঁৰ পূৰ্বৰ [[চাওফা]] সকলে মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও সম্পূৰ্ণৰূপে সফল হোৱা নাছিল। মোৱাৰীয়া সকলে "মটক ৰাজ্য" নামেৰে স্বায়ত্তশাসিত ৰাজ্যৰ স্বীকৃতিৰ বাবে বিদ্ৰোহ অব্যাহত ৰাখিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=924 |issn=2347-6435 |url=https://www.ijrdet.com/files/Volume14Issue12/IJRDET_1225_143.pdf |quote=Thus from the year 1805, Dibrugarh became a part of Matak kingdom.}}</ref> ====আহোম কৰতলীয়া মটক ৰাজ্য (১৮০৫-১৮২৬)==== আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে দীৰ্ঘদিনীয়া মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত, ১৮০৫ চনত আহোম ৰাজ্য আৰু মটক নেতৃত্বৰ মাজত এখন চুক্তি স্বাক্ষৰিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলত বিদ্ৰোহৰ অন্ত পৰিছিল আৰু [[চুক্লিংফা]]ই ১৮০৫ চনত [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ পুতেক মতিবৰক এজন শাসক হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল আৰু তেওঁক ‘বৰসেনাপতি’ অৰ্থাৎ মহান সেনাপতি উপাধি প্ৰদান কৰি [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ভিতৰতে এখন অৰ্ধ-স্বায়ত্তশাসিত কৰতলীয়া মটক ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। <ref>”....a semi-autonomous Matak State came into being within the Ahom State…”{{cite journal |last=Gogoi |first=Sun |title=An Introduction to the Colonial Identity of the Greater Matak Community of Assam: Religion, Community, Ethnicity and State (1760s–1900s) |journal=Indian Journal of Society and Politics |volume=5 |issue=1 |pages=31–36 |year=2018 |url=https://ijsp.in/admin/mvc/upload/50108%20AN%20INTRODUCTION%20TO%20THE%20COLONIAL%20IDENTITY%20OF%20THE.pdf}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=924 |issn=2347-6435 |url=https://www.ijrdet.com/files/Volume14Issue12/IJRDET_1225_143.pdf |quote=Thus from the year 1805, Dibrugarh became a part of Matak kingdom.}}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মটক ৰজা [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত [[সোনোৱাল কছাৰী|কছাৰী সোণোৱাল]] আৰু বিহিয়া{{efn|বিহিয়াসকল চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ এটা উপশাখা।<ref>{{Cite book |last=Dalton |first=Edward Tuite |url=https://books.google.com/books?id=9wxWAAAAcAAJ&dq=bihiya+ahom&pg=PA77 |title=Descriptive Ethnology of Bengal |date=1872 |publisher=Office of the Superintendent of Government Printing |language=en |page=521 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en |quote=In the present time the Sooteeahs are called Hindoo Sooteeahs, and Ahom Sooteeahs, the last named being those with whom the Ahoms or Saums intermarried at an early date. The class of the Assam population known as Beheeahs in upper Assam, also consider themselves belonging to the Hindu Sooteeah family. |page=468 }}</ref>}} সোণোৱালসকলক ৰজাই ক্ৰমে [[শদিয়া]] আৰু [[ধেমাজি জিলা|চিচি-ধেমাজি]] অঞ্চলৰ পৰা আনি বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]] আৰু [[ডিব্ৰু নদী|ডিব্ৰু]] নদীৰ মাজৰ বনাঞ্চলসমূহত বসতি স্থাপন কৰাইছিল।<ref>{{cite journal |last=Prinsep |first=James |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1838 |volume=7 |publisher=Asiatic Society of Bengal |url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ |language=en |page=676 }}</ref> ১৮০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[কমলেশ্বৰ সিংহ]]ৰ শাসনকালত এজন আহোম ফুকনে বন্দী কৰা কিছুমান মৰাণ বিদ্ৰোহীক ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা চিপাহীৰ পহৰাত [[ঘিলামৰা]]লৈ নি পুনৰ সংস্থাপন কৰিছিল আৰু এই প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে বৰবৰুৱাক অৱগত কৰিছিল। এই ঘটনাৰ উল্লেখ ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Calcutta |year=1933 |page=184 |url=https://ia802901.us.archive.org/11/items/in.ernet.dli.2015.283945/2015.283945.Tungkhungia-Buranji_text.pdf }}</ref> মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ আৰু পৰৱৰ্তী ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ লগতে মানৰ আক্ৰমণৰ ফলত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ কিছুমান পুৰণি বসতি আৰু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। মৈৰামৰা সত্ৰও প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ আৰু ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ ফলত এৰাপৰলীয়া হৈ পৰে বুলি সত্ৰৰ ইতিহাসত উল্লেখ আছে। পৰৱৰ্তী সময়ত মৈৰামৰা সত্ৰ শিৱসাগৰ জিলাৰ হাঁহচৰা মৌজাৰ কুঁজিবালিত পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> পিছলৈ বুঢ়ীদিহিং নদীয়ে গতিপথ সলনি কৰাৰ ফলত পুৰণি সত্ৰৰ অঞ্চলটো লেঙেৰী মৌজাৰ পৰিৱৰ্তে মানকটা মৌজাৰ অন্তৰ্গত হয়। পৰৱৰ্তী বসতিস্থাপকসকলে জংঘলৰ মাজত পুৰণি সত্ৰৰ অৱশেষ পুনৰ আৱিষ্কাৰ কৰি তাত থানঘৰ নিৰ্মাণ কৰি ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰম্ভ কৰে। পূৰ্বৰ সত্ৰাধিকাৰৰ বংশৰ লোকসকলেও পিছলৈ পুনৰ সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰি নামধৰ্ম প্ৰচাৰৰ পৰম্পৰা অব্যাহত ৰাখে। ===ব্ৰিটিছ শাসনকাল=== ====ব্ৰিটিছ অধীনস্থ মটক ৰাজ্য (১৮২৬-১৮৩৯)==== {{Under construction}} ১৮২৬ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰীত ইয়াণ্ডাবু সন্ধি স্বাক্ষৰিত হয় আৰু মান ৰজাই অসমক ব্ৰিটিছৰ হাতত গতাই। পিছে মানদেশৰ পৰা পুনৰ আক্ৰমণ হোৱাৰ সম্ভাৱনা দেখি পূব অসমৰ সীমান্তৱৰ্তী কিছুমান অঞ্চলত ব্ৰিটিছে পোনপটীয়া শাসন আৰম্ভ নকৰি স্থানীয় শাসকসকলৰ অধীনত সীমিত স্বায়ত্তশাসন আৰু পাছলৈ কৰতলীয়া ৰাজ্য হিচাপে ৰখাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।<ref>Rebati Mohan Lahiri, ''The Annexation of Assam (1824–1854)'', 1954, p. 34. [https://archive.org/details/dli.pahar.2999/page/34/mode/1up]</ref> ১৮২৬ চনৰ ১৩ মে' মাহত ব্ৰিটিছ প্ৰতিনিধি ডেভিড স্কট আৰু মটক বৰসেনাপতিৰ মাজত এখন চুক্তি জৰিয়তে বৰসেনাপতিয়ে মটক অঞ্চলৰ অৰ্ধ-স্বাধীন অধিকাৰ লাভ কৰে।<ref>Rebati Mohan Lahiri, ''The Annexation of Assam (1824–1854)'', 1954, p. 37. [https://archive.org/details/dli.pahar.2999/page/37/mode/1up]</ref> চুক্তি অনুসৰি প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত তেওঁ ৩০০ সৈন্য ব্ৰিটিছক প্ৰদান কৰে আৰু ব্ৰিটিছ সেনা তেওঁৰ অঞ্চলৰ মাজেৰে পাৰ হলে প্ৰয়োজনীয় খাদ্য যোগান ধৰিবলৈ চুক্তিবদ্ধ হয়।<ref>Rebati Mohan Lahiri, ''The Annexation of Assam (1824–1854)'', 1954, p. 37. [https://archive.org/details/dli.pahar.2999/page/37/mode/1up]</ref> পিছে পাছলৈ হোৱা আন এক চুক্তি অনুসৰি পাইক যোগানৰ দায়িত্ব সলনি কৰি বছৰি ১,২০০ টকাৰ এক নিৰ্দিষ্ট কৰ পৰিশোধৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা হয়।<ref> {{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink & Co. |year=1926 |page=291|url=https://archive.org/details/dli.csl.4050/page/n317/mode/1up}}</ref> ====ব্ৰিটিছ ৰাজ==== [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি ১৮২৬ চনত ব্ৰিটিছসকলে অসমৰ শাসনভাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়ক প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে বাছি লয়। তেওঁলোকে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ এই অঞ্চলত ডিব্ৰুগড়ক বাণিজ্যিক আৰু প্ৰশাসনিক কাৰ্যকলাপৰ কেন্দ্ৰবিন্দু কৰি তুলিছিল। ১৮৪২ চনত ডিব্ৰুগড়ক [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ব্ৰিটিছ শাসনকালত ডিব্ৰুগড় আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে চাহ উদ্যোগ, যোগাযোগ ব্যৱস্থা আৰু প্ৰশাসনিক প্ৰতিষ্ঠানৰ বিকাশ ঘটে। চাহ আৰু কয়লাৰ পৰিবহণৰ লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ বাবে ডিব্ৰু–শদিয়া ৰে'লপথ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে'ল চলাচল আৰম্ভ কৰে। এই ৰে'লপথে পৰৱৰ্তী সময়ত উজনি অসমৰ বাণিজ্যিক বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। ব্ৰিটিছ যুগতে মৈৰামৰা দৌলৰ দৰে পুৰণি প্ৰত্নস্থলীসমূহৰ কিছুমান অংশ এৰাপৰলীয়া অৱস্থাত থাকিলেও অঞ্চলটোত পৰৱৰ্তী বসতি আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান অব্যাহত থাকে। ২০১৭–২০১৮ চনত মৈৰামৰাত চলোৱা খননকাৰ্যত ব্ৰিটিছ যুগৰ তামৰ মুদ্ৰা, ৰূপৰ ফুল, মাটিৰ পাত্ৰৰ ভগ্নাংশ, শিলৰ ভাস্কৰ্য আৰু বিভিন্ন আকাৰৰ পোৰা ইটা পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite news |title=More items found at Jokai temple ruins |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/more-items-found-at-jokai-temple-ruins/cid/1442017 |work=The Telegraph |date=15 February 2018 }}</ref> [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰুগড় চহৰখন এটা প্ৰধান সামৰিক ঘাটি আছিল আৰু বাৰ্মাৰ পৰা অহা নিৰ্বাসিত লোকসকলৰ বাবে বিৰাম শিবিৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ===স্বাধীনোত্তৰ কাল=== ১৯৭১ চনৰ ২ অক্টোবৰ তাৰিখে লখিমপুৰ জিলাৰ ডিব্ৰুগড় মহকুমাক এখন পূৰ্ণাংগ জিলালৈ উন্নীত কৰা হয়। নৱগঠিত [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ সদৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় চহৰক বাছনি কৰা হয় আৰু ডিব্ৰুগড় চহৰৰ নামেৰে জিলাখনৰ নামো নামকৰণ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=About Dibrugarh – Dibrugarh University |url=https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/ |access-date=22 August 2021 |language=en-US |archive-date=22 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210822095119/https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/ |url-status=live }}</ref> স্বাধীনোত্তৰ সময়ত ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ প্ৰধান প্ৰশাসনিক, বাণিজ্যিক, শিক্ষা আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰসমূহৰ অন্যতম হিচাপে বিকশিত হয়। ==জলবায়ু আৰু ভূগোল== ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু সেমেকা উপক্ৰান্তীয়। ডিব্ৰুগড়ত বছৰৰ নৱেম্বৰৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে শুষ্ক শীতকাল আৰু এপ্ৰিলৰ পৰা অক্টোবৰ মাজভাগলৈকে উষ্ণ আৰু বৰষুণৰ সময়। মোটামুটিভাৱে জুন মাহৰ পৰা অক্টোবৰৰ আৰম্ভণি বা মাজভাগলৈকে বাৰিষা চলি থাকে। মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে বৰষুণৰ আৰম্ভণি হয় আৰু ক্ৰমান্বয়ে বৰষুণ অধিক তীব্ৰ আৰু সঘনাই হয়। বাৰিষা কালত মহানগৰৰ উত্তৰ প্ৰান্তত বৈ যোৱা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন প্ৰায়ে ওফন্দি উঠে। সঘনাই হোৱা বৰষুণৰ বাবে মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। গড়ে জুন মাহৰ পৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে আটাইতকৈ গৰম সময়। শীতকালত নৱেম্বৰৰ মাজভাগৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰ ফালে বা মাৰ্চৰ আৰম্ভণিলৈকে শীতৰ আভাস থাকে। ডিব্ৰুগড় ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ পথত অৱস্থিত। [[বংগোপসাগৰ]]ত উদ্ভৱ হোৱা ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ সাধাৰণতে এপ্ৰিল মাহৰ মাজভাগৰ পৰা ডিচেম্বৰৰ আৰম্ভণিলৈকে অহাৰ সম্ভাৱনা থাকে। সাধাৰণতে ইহঁতৰ তীব্ৰতা সময়ছোৱাৰ আৰম্ভণি আৰু শেষত অৰ্থাৎ মে’-জুন আৰু অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ মাহত হয়। উপকূলৰ পৰা বহু দূৰত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে মহানগৰখনত পূৰ্ণ শক্তিৰে ঘূৰ্ণীবতাহৰ আঘাত নকৰে। অৱশ্যে ই প্ৰচণ্ড বৰষুণ আৰু ধুমুহাৰ সূত্ৰপাত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ। বাৰিষা কালত তাপমাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। গ্ৰীষ্মকালত মধ্যমীয়া গৰম আৰু শীতকালত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা হয়। উপক্ৰান্তীয় জলবায়ুৰ বাবে নগৰখনত গড়ে ২৭৬ চে.মি. বৰষুণ হয়। * বসন্তকাল (মাৰ্চ-মে): ডিব্ৰুগড়ত বসন্তকাল সাধাৰণতে উষ্ণ হয় আৰু ইয়াৰ লগত উষ্ণতা আৰু আৰ্দ্ৰতাৰ সমন্বিত মাত্ৰা থাকে। সাধাৰণতে এইসময়ত ৩১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৭ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ ভিতৰত উষ্ণতা থাকে। এপ্ৰিল আৰু মে’ মাহত আটাইতকৈ উষ্ণ হয়। এইসময়ত পাতলীয়াৰ পৰা মজলীয়া বৰষুণ হয়। পিছলৈ বৰষুণৰ প্ৰকোপ ক্ৰমান্বয়ে বাঢ়ি গৈ থাকে। ইয়াৰ লগতে উষ্ণতাও বৃদ্ধি পায়। এই সময়ত ধুমুহা-বৰষুণৰ সৈতে [[বৰদৈচিলা]]ৰ আগমণ হয়। * গ্ৰীষ্ম আৰু বৰ্ষাকাল (জুন-আগষ্ট): ডিব্ৰুগড়ৰ গ্ৰীষ্মকালত অস্বাভাৱিকভাৱে বতাহ বলি থাকে আৰু গড় উষ্ণতা ৩৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ পায়। আৰ্দ্ৰতাৰ পৰিমাণ সৰ্বোচ্চ হয়। এই সময়ত বৰষুণৰ মাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। * হেমন্তকাল (ছেপ্টেম্বৰ-নৱেম্বৰ):ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা নৱেম্বৰলৈকে বৰষুণৰ পৰিমাণ কমি আহে৷ এই সময়ত গড় উষ্ণতা ২০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ-২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ আশে-পাশে থাকে। উষ্ণতাৰ লগতে এই সময়ত আদ্ৰতাও কমি আহে। * শীতকাল (ডিচেম্বৰ-ফেব্ৰুৱাৰী):শীতকালত ডিব্ৰুগড়ত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা পৰে। এই সময়ত উষ্ণতা আৰু আদ্ৰতা নিম্নগামী হয়। বৰষুণৰ পৰিমাণো একেবাৰে কমি আহে। ===ভূগোল=== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত। মহানগৰখনৰ মাটিকালি প্ৰায় ৭১.৮৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। মহানগৰখন সমতল তলত অৱস্থিত। সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ গড় উচ্চতা ১০৮ মিটাৰ বা ৩৫৪ ফুট। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন গড়ে ১০-১৫ কিলোমিটাৰ বহল। বাৰিষা কালত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি হয়। ইয়াৰ ফলত ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ দাঁতিত সংকটজনক ভাবে গৰাখহনীয়া হয়। ডিব্ৰুগড় মহানগৰখনক বানপানী আৰু খহনীয়াৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। জল নিষ্কাশনৰ বাবে ১৯৫৪ চনত মহানগৰখনৰ ডিব্ৰুজানৰ পৰা চেঁচা নদীলৈকে ৩২ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘৰ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা নলা আছে। মহানগৰখনৰ ভিতৰত কেইবাখনো বিখ্যাত চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পূবত মাইজান বিল অৱস্থিত। {{Weather box | location = [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] (১৯৯১–২০২০, চৰম পৰ্যায় ১৯৫২–বৰ্তমান) | metric first = Yes | single line = Yes | width = auto | Jan record high C = 29.5 | Feb record high C = 33.2 | Mar record high C = 34.5 | Apr record high C = 36.0 | May record high C = 38.8 | Jun record high C = 38.2 | Jul record high C = 39.8 | Aug record high C = 39.8 | Sep record high C = 39.5 | Oct record high C = 37.2 | Nov record high C = 33.8 | Dec record high C = 30.6 |year record high C = 39.8 | Jan high C = 23.5 | Feb high C = 25.0 | Mar high C = 26.7 | Apr high C = 28.0 | May high C = 29.8 | Jun high C = 31.2 | Jul high C = 31.4 | Aug high C = 32.0 | Sep high C = 31.4 | Oct high C = 30.6 | Nov high C = 28.1 | Dec high C = 25.1 | year high C = 28.5 | Jan mean C = 16.8 | Feb mean C = 18.9 | Mar mean C = 21.6 | Apr mean C = 23.5 | May mean C = 25.8 | Jun mean C = 27.7 | Jul mean C = 28.2 | Aug mean C = 28.5 | Sep mean C = 27.6 | Oct mean C = 25.8 | Nov mean C = 21.8 | Dec mean C = 18.1 |year mean C = | Jan low C = 10.1 | Feb low C = 13.0 | Mar low C = 16.4 | Apr low C = 19.2 | May low C = 22.0 | Jun low C = 24.3 | Jul low C = 24.9 | Aug low C = 25.2 | Sep low C = 24.1 | Oct low C = 21.0 | Nov low C = 15.7 | Dec low C = 11.2 | year low C = 18.8 | Jan record low C = 1.0 | Feb record low C = 4.8 | Mar record low C = 8.1 | Apr record low C = 10.8 | May record low C = 14.1 | Jun record low C = 16.5 | Jul record low C = 19.9 | Aug record low C = 19.5 | Sep record low C = 18.4 | Oct record low C = 13.3 | Nov record low C = 6.5 | Dec record low C = 2.7 |year record low C = 1.0 | rain colour = green | Jan rain mm = 26.6 | Feb rain mm = 57.8 | Mar rain mm = 118.2 | Apr rain mm = 219.3 | May rain mm = 326.0 | Jun rain mm = 419.4 | Jul rain mm = 485.0 | Aug rain mm = 394.3 | Sep rain mm = 317.2 | Oct rain mm = 125.2 | Nov rain mm = 19.4 | Dec rain mm = 9.9 |year rain mm = 2518.3 | Jan rain days = 2.9 | Feb rain days = 5.3 | Mar rain days = 8.9 | Apr rain days = 12.7 | May rain days = 14.7 | Jun rain days = 18.8 | Jul rain days = 20.6 | Aug rain days = 16.1 | Sep rain days = 13.5 | Oct rain days = 6.8 | Nov rain days = 2.0 | Dec rain days = 0.9 |year rain days = 123.2 |time day = 17:30 [[ভাৰতীয় মান সময়|ভা:মা:স:]] | Jan humidity = 72 | Feb humidity = 67 | Mar humidity = 66 | Apr humidity = 71 | May humidity = 74 | Jun humidity = 78 | Jul humidity = 79 | Aug humidity = 79 | Sep humidity = 81 | Oct humidity = 80 | Nov humidity = 78 | Dec humidity = 76 |year humidity = 75 |source 1 = ভাৰতৰ বতৰবিজ্ঞান বিভাগ<ref name=IMDnormals> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Dibrugarh/Mohanbari (A) Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 249–250 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M24 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDcityweather> {{cite web | url = http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/dibrugarh2.htm | title = Dibrugarh Climatological Table 1971–2000 | publisher = India Meteorological Department | accessdate = 6 February 2020}}</ref> |source 2 = টকিঅ' জলবায়ু কেন্দ্ৰ (গড় উষ্ণতা ১৯৯১–২০২০)<ref name=TCC> {{cite web | url = https://ds.data.jma.go.jp/gmd/tcc/tcc/products/climate/normal/parts/NrmMonth_e.php?stn=42314 | title = Normals Data: Dibrugarh/Mohanbari - India Latitude: 27.48°N Longitude: 95.02°E Height: 110 (m) | publisher = Japan Meteorological Agency | date = August 2012}}</ref>}} ==পৰিচালনা== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম|ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগমে]] পৰিচালনা কৰে। ডিব্ৰুগড় পৌৰনিগমৰ অন্তৰ্গত ২২টা ৱাৰ্ড আছে। প্ৰতিটো ৱাৰ্ডৰ এগৰাকীকৈ ৱাৰ্ড কাউন্সিলৰ আছে। পৌৰনিগমৰ এগৰাকী মেয়ৰ আছে। মেয়ৰ কাউঞ্চিলে ডিব্ৰুগড় চহৰৰ স্থানীয় শাসনৰ নিকায় হিচাপে বিভিন্ন কাম-কাজ চোৱা-চিতা কৰে। বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ মেয়ৰ [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ ডাঃ সৈকত পাত্ৰ। ইয়াৰ বিভিন্ন বিভাগে নগৰ পৰিকল্পনা কৰ্তৃপক্ষৰ অধীনত সামৰি লোৱা ইয়াৰ চৌপাশকে ধৰি চহৰখনৰ বাবে পৰিকল্পনা কৰে। ==জনগাঁথনি== {{bar box |title=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ (২০১১)<ref>{{cite web |url=http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |title=Dibrugarh Census Report |publisher=Dibrugarh.gov.in |access-date=15 June 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |archive-date=4 March 2016 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |deadurl=yes }}</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ধৰ্ম |right1=শতাংশ |float=right |bars= {{bar percent|[[হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|94.37}} {{bar percent|[[ইছলাম ধৰ্ম]]|green|4.68}} {{bar percent|[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]|gold|0.36}} {{bar percent|[[শিখ ধৰ্ম]]|yellow|0.23}} {{bar percent|অন্যান্য†|black|0.27}} |caption=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ<br /> †<small>[[জৈন ধৰ্ম]]ক ধৰি(<0.1%)</small> }} ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=16 June 2004|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=1 November 2008|publisher= Census Commission of India}}</ref> ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ জনসংখ্যা ১৫৪,২৯৬ জন আৰু জনবসতিৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ২,১০০ জন। জনসংখ্যাৰ ৫৪% পুৰুষ আৰু ৪৬% মহিলা। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ লিংগ অনুপাত প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৬১ গৰাকী নাৰী। ধৰ্ম হিচাপে ডিব্ৰুগড়ত হিন্দুৰ সংখ্যা ৯৪.৩৭%, মুছলমান ৪.৬৭%, বৌদ্ধ ০.৩৬%, শিখ ০.২৩% আৰু জৈনকে আদি কৰি অন্যান্য ধৰ্ম ০.২৭%। ডিব্ৰুগড়ৰ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়সকল সাধৰণে মহানগৰখনত ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৮৯.৫%। এয়া ৰাষ্ট্ৰীয় গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰৰ তুলনাত অধিক। ডিব্ৰুগড়ত ৯% জনসংখ্যা ০ৰ পৰা ৬ বছৰৰ ভিতৰত, আৰু প্ৰতি ১০০০ ল’ৰাৰ বিপৰীতে ছোৱালীৰ সন্তান অনুপাত ৯৪০। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ ভিতৰত বৰবাৰী, ডিব্ৰুগড়, আৰু মাহপোৱালিমাৰা গোহাঁই গাঁও আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |url=http://www.census2011.co.in/ |title=Census 2011 Data of Indian Population 2011 Census |publisher=Census2011.co.in |access-date=15 June 2013 |archive-date=20 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111120202313/http://www.census2011.co.in/ |url-status=live }}</ref> {{Pie chart |thumb = left |caption = ডিব্ৰুগড় মহানগৰত কথিত ভাষা (২০১১)<ref name="censusindia.gov.in" /> |label1 = [[অসমীয়া ভাষা]] |value1 = 41.62 |color1 = brown |label3 = [[হিন্দী ভাষা]] |value3 = 21.39 |color3 = yellow |label2 = [[বাংলা ভাষা]] |value2 = 23.51 |color2 = orange |label4 = [[নেপালী ভাষা]] |value4 = 1.04 |color4 = pink |label5 = অন্যান্য |value5 = 12.44 |color5 = grey }} মুঠ জনসংখ্যাৰ ভিতৰত ডিব্ৰুগড় মহানগৰত অসমীয়া ৬৪,২২৩ গৰাকী, বাংলা ৩৬,২৮৩, হিন্দী ৩৩,০১১, ভোজপুৰী ৫,৫৩৩, নেপালী ১,৬০৯ আৰু ১১,৯১১ জন লোকে অন্য ভাষা কয়।<ref name="censusindia.gov.in">[https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX 2011 Census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220423103514/https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX |date=23 April 2022 }} censusindia.gov.in</ref> ==অৰ্থনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ উজনি অসমৰ প্ৰধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু। ব্ৰিটিছ সকলে মহানগৰখন বাণিজ্যৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় দিছিল। উজনি অসমৰ সম্পদ যেনে মূলতঃ চাহ আৰু কয়লা, লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ উদ্দ্যেশে এই মিটাৰগজ ৰেলপথটো [[জন বেৰী হোৱাইট]]ৰ প্ৰচেষ্টাত গঠন হোৱা "আসাম ৰেলৱে এণ্ড ট্ৰেডিং কোম্পানী"য়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে| ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলপথত]] ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনামুখৰ পৰা জয়পুৰলৈ প্ৰথমখন ৰেল চলে। ১৮৮৩ চনৰ ১৬ জুলাইত ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[মাকুম]]লৈ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হোৱা ৪০ মাইল পথত ৰেলৰ চলাচল আৰম্ভ হয়।<ref name="closed down">{{cite news | url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311/at06 | title=State’s first railway track closed down | work=assamtribune.com | date=December 13, 2011 | agency=assamtribune | accessdate=30 জানুৱাৰী 2014 | location=guwahati | archivedate=January 11, 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111080342/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311%2Fat06 | deadurl=yes }}</ref> ১৯৪৫ চনত চনত ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱেক 'বেংগল আসাম ৰেলৱে'ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name="nfr history">{{cite web | url=http://www.nfr.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,1,444| title=History of NF Railway | work=nfr | | accessdate=4ফেব্ৰুৱাৰী 2014 | location=guwahati}}</ref><ref name="DS Rail">{{cite journal | title=ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যাকাত ৰেলগাড়ী | author=ৰবীন্দ্ৰ চন্দ্ৰ বৰুৱা| journal=মন্থন | year=২০০৭ | month=চেপ্তেম্বৰ-অক্টোবৰ | pages=১৯, ২০}}</ref><ref>http://www.irfca.org/faq/faq-history2.html</ref> ইয়াৰ লগতে মোহনাঘাটৰ পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰে জলপথৰ যোগেদি কলকাতালৈকে জাহাজ চলিছিল। বৰ্তমান সময়ত ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বিভিন্ন উদ্যোগ আৰু ব্যৱসায়িক অৱস্থিত। ===উদ্যোগসমূহ=== ডিব্ৰুগড় জিলা খনিজ সম্পদত চহকী। ইয়াত কেইবাটাও খাৰুৱা তেলৰ পুং আৰু কয়লা খনি অৱস্থিত। এই খনিজ সম্পদৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জিলাখনত কেইবাটাও বৃহৎ উদ্যোগ গঢ় লৈ উঠিছে। জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ এই উদ্যোগসমূহৰো ব্যৱসায়িক কাৰ্যকলাপৰ স্থান। ====অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড==== {{main|অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড}} অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড [[ভাৰত]]ৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চৰকাৰী মালিকানাধীন হাইড্ৰ'কাৰ্বন অন্বেষণ আৰু উৎপাদন নিগম। ই ভাৰত চৰকাৰৰ পেট্ৰ'লিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয়ৰ মালিকানাধীন আৰু ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। ই ভাৰত চৰকাৰৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত মহাৰত্ন কোম্পানী। উত্তৰ প্ৰদেশৰ নয়ডা, [[গুৱাহাটী]] আৰু যোধপুৰত ইয়াৰ কাৰ্যালয় আছে। অইল খাৰুৱা তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছৰ অন্বেষণ, বিকাশ আৰু উৎপাদন, খাৰুৱা তেল পৰিবহণ আৰু তৰল পেট্ৰ'লিয়াম গেছ উৎপাদনৰ ব্যৱসায়ত নিয়োজিত হৈ আছে। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড ভাৰতৰ অসমত ডিব্ৰুগড় জিলাৰ লেপেটকটাত অৱস্থিত এক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠান। ঐতিহাসিক [[অসম চুক্তি]] অসম গেছ ক্ৰেকাৰ প্ৰকল্প হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত থকা বিচিপিএল নিৰ্মাণৰ কাৰ্য ২০০৭ চনৰ ৯ এপ্ৰিলত তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] আৰম্ভ কৰিছিল আৰু ইয়াক প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ২০১৬ চনৰ ৫ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদনৰ বাবে উদ্বোধন কৰিছিল। ৭০% ইকুইটিৰ সৈতে গেইল (ইণ্ডিয়া) লিমিটেড ইয়াৰ মুখ্য অংশীদাৰ আৰু বাকী ৩০% ইকুইটিখিনি [[অসম চৰকাৰ]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মাজত সমান অংশত বিভাজিত। ইথাইলিন, প্ৰপাইলিন, ৰৈখিক নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথাইলিন, উচ্চ-ঘনত্বৰ পলিথাইথিলিন আৰু পলিপ্ৰপাইলিন হৈছে বৰ্তমান প্ৰকল্পটোৰ দ্বাৰা উৎপাদিত বিভিন্ন পেট্ৰো-সামগ্ৰী আৰু পলিমাৰ। ইয়াৰ লগতে হাইড্ৰজেনযুক্ত পাইৰোলাইচিছ গেছ'লিন আৰু ১-বিউটেনৰ বাবে দুটা উৎপাদন একক নিৰ্মাণাধীন। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ ৰসায়ন আৰু সাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ]] ৰাসায়নিক সাৰ উৎপাদন কৰা উদ্যোগ। এই সাৰ কাৰখানা [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত। প্ৰাকৃতিক গেছৰ পৰা ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা এই উদ্যোগ ১৯৬৯ চনৰ ১ জানুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদন আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="bvfcl"/> পূৰ্বতে ই হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেডৰ নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্সৰ অংশ আছিল। ২০০২ চনৰ ৫ এপ্ৰিল তাৰিখে হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বনৰ পৰা নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্স বিভক্ত হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড নামৰ নতুন কোম্পানীটো গঠন কৰা হৈছিল। ই হৈছে ভাৰতৰ সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব আৰু পূব অঞ্চলৰ একমাত্ৰ ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা কোম্পানী।<ref name="bvfcl">{{cite web |url=https://bvfcl.com/bvfcl-profile/ |title=Corporate profile |website=bvfcl.com |date= |access-date=৭ জুলাই ২০২৪}}</ref> ====অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড==== {{main|অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড}} অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড প্ৰাকৃতিক গেছ পৰিবহণ আৰু বিতৰণৰ লগত জড়িত অসমৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজ্যিক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]] হিচাপে স্থাপিত কোম্পানী।<ref name="AGCL">{{cite web |url=https://assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |title=About us |website=assamgas.org |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240602212956/https://www.assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |deadurl=yes }}</ref> ১৯৬২ চনৰ ৩১ মাৰ্চ তাৰিখে ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। অসম গেছ কোম্পানীৰ পাইপলাইনৰ নেটৱৰ্কে [[উজনি অসম]]ৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[চৰাইদেউ জিলা|চৰাইদেউ]], [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]], [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] আৰু [[মাজুলী জিলা|মাজুলী জিলা]]ৰ ৪০০ ৰো অধিক চাহ কাৰখানা, ১,২০০ বাণিজ্যিক প্ৰতিষ্ঠান, ৫০,০০০ ঘৰুৱা গ্ৰাহক আৰু ৪১০ ঔদ্যোগিক গ্ৰাহকক গেছ যোগান ধৰি আহিছে।<ref name="IC">{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |title=Pipe gas connection under assam gas company ltd |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240609060913/https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |deadurl=yes }}</ref> ====ডিএনপি লিমিটেড==== {{main|ডিএনপি লিমিটেড}} ডিএনপি লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]।<ref name="DNPL">{{cite web |url=http://www.dnpl.co.in/profile |title=Profile |website=dnpl.co.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪}}</ref> [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত ডিএনপি লিমিটেড ২০০৭ চনৰ ১৫ জুন তাৰিখে স্থাপন কৰা হৈছিল। যুটীয়া উদ্যোগ হিচাপে ডিএনপি লিমিটেড ১৯৫৬ চনৰ কোম্পানী আইনৰ অধীনত পঞ্জীভুক্ত।<ref>{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |title=Appointment of Director and Chairman in the BOD of the Joint Venture Company (JVC), Duliajan Numaligarh Pipeline Limited (DNPL) |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240616075846/https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |deadurl=yes }}</ref> দুলীয়াজান নুমলীগড় পাইপলাইনৰ ইংৰাজী নামৰ প্ৰতিটো শব্দৰ প্ৰথম বৰ্ণৰে কোম্পানীটোৰ নাম ডিএনপি লিমিটেড ৰখা হৈছে। ====অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড==== {{main|অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড}} অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]। অসম চৰকাৰ, [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]] আৰু অসম ঔদ্যোগিক উন্নয়ন নিগমৰ আৰু [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত প্ৰতিষ্ঠানটো ১৯৭১ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। <ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|title=Assam Petro-chemicals Limited bags Skoch Gold Award|date=2018-12-08|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=2019-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181209020937/https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|archive-date=2018-12-09|url-status=live}}</ref> ১৯৭৬ চনত [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত মিথানল প্ৰকল্পত ফৰ্মেলডিহাইড আৰু কেইটামান ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড ৰেজিন যেনে ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড গ্লু আৰু ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড মোল্ডিং পাউডাৰৰ সৈতে উৎপাদন আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ১৯৮৯ আৰু ১৯৯৮ চনত সম্প্ৰসাৰণৰ পিছত, কোম্পানীটোৱে মিথানল প্ৰকল্পটো ১০০ টিপিডি (প্ৰতিদিনে টন) আৰু ফৰ্মেলডিহাইড প্ৰকল্পৰ ক্ষমতা ১০০ টিপিডিলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://assampetrochemicals.com/ |title=Assam Petro-chemicals Limited – About us |date=2015 |accessdate=12 June 2019 |url-status=live |publisher=Assam Petro-Chemicals Limited |archivedate=15 October 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181015175705/http://www.assampetrochemicals.co.in/ |deadurl=yes }}</ref> কোম্পানীটোৱে ২০১৭ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ঘোষণা কৰিছিল যে ই ১,৩৩৭ কোটি টকা বিনিয়োগ কৰিব আৰু ৫০০ টিপিডি মিথানল আৰু ২০০ টিপিডি ফৰ্মালিন উৎপাদন কৰিবলৈ সম্প্ৰসাৰিত হ'ব আৰু ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ মিথানল উৎপাদক হিচাপে পৰিগণিত হ'ব।<ref>{{cite news |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |title=Assam Petrochemicals Limited to invest Rs 1337 crore to set up second unit |newspaper=Economic Times |date=24 September 2017 |author=Singh, Bikash |accessdate=12 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180929151131/https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |archive-date=29 September 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/states/north-east/bjp-respects-all-views-sonowal/cid/1686202|title=BJP respects all views: Sonowal|website=The Telegraph|first=Tejesh |last= Tripathy | date= 3 May 2019 |language=en|access-date=2019-06-12|quote= Addressing the gathering after laying the foundation stone of a formalin plant ... The Assam Petro-Chemicals Limited will supply methanol, the raw material needed to make formalin (preservative), to this plant which will produce 200 tonnes of formalin daily. The plant, for which 163 bighas has been allotted by the government at Dhaknamari, is being set up at a cost of Rs 100 crore. }}</ref> এই প্ৰকল্পৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কেঁচামাল হৈছে প্ৰাকৃতিক গেছ, ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড। অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেডে যোগান ধৰা প্ৰাকৃতিক গেছ, মিথানল উৎপাদনৰ বাবে কেঁচামাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। নামৰূপ সাৰ প্ৰকল্পৰ দ্বাৰা ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড যোগান ধৰা হয়।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=czUyfP-hHTEC&q=%22Assam+Petrochemicals+Limited%22&pg=PA29 | title=The Anatomy of Rural Poverty in Assam | publisher=Mittal Publications | author=Atikuddin Ahmed | year=1987 | pages=29 | isbn=8170990092}}</ref> <!-- ====কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ বা আধিকাৰিক ভাবে অসম গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ বকুলনিত অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। এই সংযুক্ত চক্ৰ গেছ টাৰ্বাইন প্ৰকল্পটো [[নীপকো]]ৰ অধীনত। এই প্ৰকল্প [[জাপান]]ৰ বহিঃৰাজ্য অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা পুঁজিৰ সৈতে দ্বিপাক্ষিক ঋণ ব্যৱস্থাৰ অধীনত ৩৭.২৭২ বিলিয়ন য়েনৰ ঋণৰ সহায়ত ইয়াৰ আংশিক বিত্তীয় সাহায্য প্ৰদান কৰা হৈছে। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শক্তি কেন্দ্ৰটোত ৬টা গেছ টাৰ্বাইন আছে আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ৩টা ভাপ টাৰ্বাইন আছে। এই টাৰ্বাইনবোৰ মডিউলাৰ ধৰণেৰে সজোৱা হৈছে। এটা মডিউলত সংশ্লিষ্ট বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ১টা ভাপ টাৰ্বাইনৰ সৈতে ২টা গেছ টাৰ্বাইন থাকে। ====নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]] অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। ইয়াৰ লগতে নতুনকৈ নামৰূপ প্ৰতিষ্ঠাপন শক্তি কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছে। মুঠ ১৬২.৯ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন গেছ ভিত্তিক দুয়ো তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম শক্তি উৎপাদন নিগম লিমিটেড]]ৰ অধীনত। নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ প্ৰথমটো গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="thermal">{{cite web |url=https://apgcl.org/thermal.php |title=Thermal |website=www.apgcl.org |date= |access-date=১৪ জুলাই ২০২৪ |archivedate=2024-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240714114352/https://apgcl.org/thermal.php |deadurl=yes }}</ref> --> ===চাহ উদ্যোগ=== [[File:Tea, two leaves and a bud.jpg|thumb|right|চাহ পাত]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰিটিছ যুগৰ কেইবাখনো চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা ৩২ কিলোমিটাৰ নিগলত [[চাবুৱা]]ত জিলাখনৰ প্ৰথমখন চাহ বাগিচা [[মণিৰাম দেৱান|মণিৰাম দেৱানে]] প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Barua|1994|pp=Preface}}</ref> বৰ্তমান গোটেই জিলাখনত প্ৰায় ১৪৪ খন বৃহৎ আৰু অসংখ্য ক্ষুদ্ৰ চাহ বাগিচা আছে। লগতে কেইবাটাও চাহৰ কাৰখানাও আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ মাজ-মজিয়াত ১৯৫৯ চনত অৱস্থিত জালান নগৰ চাহ বাগিচা অৱস্থিত। মহানগৰখন চাহ উদ্যোগৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু। মহানগৰৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত মনোহৰি চাহ বাগিচাৰ চাহে নিলামত কেইবাবাৰো অভিলেখ ভংগ কৰিছে। ডিব্ৰুগড়ত ভাৰতৰ ক্ষুদ্ৰ চাহ খেতিয়কৰ উন্নয়ন সঞ্চালকালয়ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=81391| title = Press Information Bureau}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও চাহ উন্নয়ন (ৰোপন)ৰ এজন উপ-সঞ্চালকৰ নেতৃত্বত "ভাৰতীয় চাহ ব’ৰ্ড"ৰ এটা আঞ্চলিক কাৰ্যালয়ও চহৰখনত অৱস্থিত। অসম শাখা ভাৰতীয় চাহ সন্থাৰ প্ৰথম খণ্ড ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| title = The Official Website of Tea Board India| access-date = 4 April 2014| archive-date = 1 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140301140750/http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| url-status = live}}</ref> ===পৰ্যটন=== ৰেল, পথ আৰু বিমান সংযোগৰ লগতে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বৃহৎ সংখ্যক পৰ্যটনস্থলীৰ উপস্থিতিয়ে ভাৰতৰ এই অংশত শেহতীয়া অংশত পৰ্যটন উদ্যোগৰ আকৰ্ষণীয় বৃদ্ধি দেখা গৈছে। ভাৰত-বিদেশৰ পৰা অহা পৰ্যটকৰ বাবেও ডিব্ৰুগড় এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গন্তব্যস্থানৰ লগতে এক প্ৰধান গমন কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। এনে পৰ্যটন আৱৰ্তনসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হৈছে: ডিব্ৰুগড় – ৰয়িং – মায়'দিয়া – অনিনি পৰ্যটন আৱৰ্তন,<ref>{{cite web |url=http://www.arunachaltourism.com/top5.php |title=Arunachal Tourism |access-date=4 August 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |archive-date=6 April 2013 |archivedate=6 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড় – গুৱাহাটী নদী ক্ৰুজ।<ref>{{cite web |url=http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |title=Brahmaputra Cruise - Neamati to Guwahati |access-date=4 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |archive-date=7 April 2014 |archivedate=7 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ চাহ বাগিচা সমূহৰ আশে-পাশে চাহ পৰ্যটন গঢ় লৈ উঠিছে।<ref>{{cite news | url=http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | location=Calcutta, India | work=The Telegraph | first=Ripunjoy | last=Das | title=Tea belt takes to heritage tourism | date=12 July 2005 | access-date=4 April 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140407072704/http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | archive-date=7 April 2014 | url-status=dead }}</ref> তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] আৰু কেইবাখনো প্ৰতিষ্ঠিত বেচৰকাৰী চিকিৎসালয় আৰু নাৰ্ছিং হোম থকাৰ বাবে উজনি অসমৰ লগতে [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[নাগালেণ্ড]]ৰ ৰোগী সকলৰ বাবে চিকিৎসা পৰ্যটনৰ স্থান। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যটন স্থান হ’ল: * [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়]] * [[বগা বাবাৰ মাজাৰ]] * জালান মন্দিৰ * মহাত্মা গান্ধী উদ্যান, খনিকৰ * সাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা উদ্যান, ফুলবাগান * জিলা পুথিভঁৰাল আৰু সংগ্ৰাহালয় * চেক্ৰেড হাৰ্ট কেথেড্ৰেল তদুপৰি ইয়াৰ আশে-পাশে [[ৰাইদঙীয়া দৌল]], [[মৈৰামৰা দৌল]], [[বেজৰ দৌল]], [[কলি আইৰ থান]], শিলিখা থান, দিনজয় সত্ৰ, মদাৰখাট সত্ৰ আদি পৰ্যটনস্থলী অৱস্থিত। ==পৰিবহণ== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ স্থলপথ, ৰে'লপথ, বিমানপথ আৰু জলপথেৰে অসম তথা ভাৰতৰ অন্যান্য ঠাইৰ লগত সংযুক্ত হৈ আছে। ===বিমানপথ=== [[File:Dibrugarh Airport Complex.jpg|thumbnail|right|ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উত্তৰ-পুব দিশত মোহনবাৰী নামৰ ঠাইত ১৫ কিলোমিটাৰ দূৰৈত [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] অৱস্থিত। সেয়ে ইয়াক মোহনবাৰী বিমানবন্দৰো বোলা হয়। ই অসমৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক ব্যস্ত বিমানবন্দৰ। বিমানবন্দৰখনৰ পৰা চলাচল কৰা বিমান সংস্থাসমূহ হ’ল এয়াৰ ইণ্ডিয়া, ইণ্ডিগ’ আৰু এলায়েন্স এয়াৰ। বিমান সেৱাৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় [[নতুন দিল্লী]], [[গুৱাহাটী]], শিলিগুৰি, [[ইম্ফল]], [[কলকাতা]], [[ইটানগৰ]], তেজু, [[আগৰতলা]], [[বেংগালুৰু]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ লগত সংযোজিত। ২০১৩ চনত ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰত নিশা অৱতৰণৰ সুবিধাযুক্ত হয়।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013/at09 Mohanbari Airport ready for night landing] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004223532/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013%2Fat09 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (20 September 2013). Retrieved 3 October 2013.</ref> এই বিমানবন্দৰত এৰোব্ৰিজৰ বাণিজ্যিক পৰিচালনাও আৰম্ভ হৈছে।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 Assam Tribune]Assamtribune.com (2 October 2013). Retrieved 3 October 2013 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004230933/http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 |date=4 October 2013 }}.</ref> বৰ্তমান ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰৰ দ্বিতীয় টাৰ্মিনেল নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত আছে। ===ৰে'লপথ=== [[File:New Dibrugarh Railway Station Complex.jpg|thumbnail|ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথম ৰেল সেৱাৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ ইতিহাসত ডিব্ৰুগড়ে এক বিশিষ্ট স্থান দখল কৰি আহিছে। ১৮৮২ চনৰ ১ মে’ত ডিব্ৰুগড়ত মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে’ল চলিছিল। ১৮৮২ চনৰ ১৫ মে’ত দিনজানলৈকে এই ৰে'লপথ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। সেই বছৰৰ ২৩ ডিচেম্বৰত চাবুৱালৈকে মালবাহী ৰে'লৰ প্ৰচলন হয়। ১৮৮৪ চনৰ ১৮ ফেব্ৰুৱাৰীত পুৱা ৭:২০ বজাত তদানীন্তন অসমৰ মুখ্য আয়ুক্ত ছাৰ চাৰ্লছ ইলিয়টে ৰিহাবাৰী ৰেল ষ্টেচনৰ পৰা (বৰ্তমান [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]]) ৪০০ ইউৰোপীয় আৰু ভাৰতীয় যাত্ৰীৰে [[লিডু]]লৈ যোৱা প্ৰথমখন যাত্ৰীবাহী ৰেল ফ্লেগ অফ কৰে। ১৯৯১ চনত প্ৰকাশিত অসম ৰেলৱে আৰু ট্ৰেডিং কোম্পানী লিমিটেডৰ শতবাৰ্ষিকী স্মৃতিগ্ৰন্থ অনুসৰি উক্ত কোম্পানীটোৱে [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে]] নিৰ্মাণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হোৱাৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৰেলৱে উন্নয়নৰ সমগ্ৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710/state07 Dibrugarh Rly Station denied heritage status] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004221528/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710%2Fstate07 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (17 June 2010). Retrieved 3 October 2013.</ref> মহানগৰখনত [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] দুটা ৰে'ল ষ্টেচন অৱস্থিত। ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ মানচিত্ৰত এই দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পূবৰ ৰেল ষ্টেচন। ভাৰতৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ যেনে বেংগালুৰু, চেন্নাই, কোচি, ত্ৰিবান্দ্ৰম, কলকাতা, দিল্লী, কন্যাকুমাৰী আদিৰ সৈতে সংযুক্ত ৰেলৱে নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় সংযোজিত হৈ আছে। মহানগৰীৰ উপকণ্ঠত বাণীপুৰত নতুন ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ই তিনিচুকীয়া ৰেল সংমণ্ডলৰ লামডিং-ডিব্ৰুগড় অংশত অৱস্থিত। ৪০০ বিঘা মাটিত বিস্তৃত সমগ্ৰ উত্তৰ-পূবৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ৰেল ষ্টেচন আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ২ কিলোমিটাৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211/state05 |title=The Assam Tribune Online |website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |archive-date=14 May 2014 |access-date=28 December 2024 |archivedate=14 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |deadurl=yes }}</ref> ===জলপথ=== [[File:Bogibeel Karrengbali paarghat.jpg|thumb|বগীবিল ঘাটৰ এখন ফেৰী]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ কাষে কাষে আৰু তাৰ সিপাৰে এক উন্নত জলপথ পৰিবহণ ব্যৱস্থাও আছে। ডিব্ৰুগড় বাংলাদেশ সীমান্তৰ পৰা শদিয়ালৈকে বিস্তৃত ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ২ৰ এক উল্লেখযোগ্য স্থান। ফেৰী সেৱাই ডিব্ৰুগড়ক চেঙাজান (ধেমাজি জিলা), পানবাৰী (ধেমাজি) & ঐৰাম ঘাট (জোনাই ওচৰত)ৰ সৈতে সংযোগ কৰে। বগীবিল আই ডব্লিউ টি ঘাটৰ পৰা কাৰেং চাপৰি আৰু চিচি মুখলৈ নিয়মীয়া ফেৰী সেৱা আছে। তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা গুৱাহাটীলৈ বিলাসী ক্ৰুজ সেৱাও উপলব্ধ। ডিব্ৰুগড়লৈ যোৱা ক্ৰুজখন [[তেজপুৰ]] আৰু [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |title=Bharat Darshan – Guwahati |access-date=8 October 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |archive-date=20 September 2013 |archivedate=20 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |deadurl=yes }}</ref> ====স্থলপথ==== ডিব্ৰুগড়ৰ মাজেৰে অসম ট্ৰাংক ৰোড পাৰ হৈ গৈছে। ডিব্ৰুগড়ৰ চৌকিডিঙিত অৱস্থিত অসম ৰাজ্যিক বাছ আস্থানৰ পৰা নিয়মীয়াকৈ অসম আৰু উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যান্য ৰাজ্যলৈ বাছ চলাচল কৰে। মহানগৰখনত ৰাজহুৱা পৰিবহনৰ বাবে অটো ৰিক্সা, বিক্ৰম, ই-ৰিক্সাৰ সুবিধা আছে। নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত থকা কনভয় ৰোডৰ উৰণসেঁতুৰ কাষত নতুনকৈ আৰম্ভ কৰা মুৰলীধৰ জালান বাছ আস্থান সম্পূৰ্ণকৈ কাৰ্যক্ষম হোৱা নাই। দেশৰ দীৰ্ঘতম ৰে'ল-ৰোড দলং [[বগীবিল দলং]] ডিব্ৰুগড়ৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত। ==শিক্ষা আৰু গৱেষণা== [[File:Dibrugarh Govt. Boys' H. S. School, Dibrugarh.jpg|thumb|right|ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] [[File:Dibrugarh University's entrance gate.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰৱেশপথ]] [[file:DHSK College, Dibrugarh.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ শিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰবিন্দু। ডিব্ৰুগড়ত কেইবাখনো পুৰণি আৰু উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী, বেচৰকাৰী বিদ্যালয় আছে। ১৮৪০ চনত স্থাপিত হোৱা [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] অসমৰ অন্যতম পুৰণি বিদ্যালয়। তদুপৰি ডিব্ৰুগড় কেইখনমান বিখ্যাত কণিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় আছে। [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ দ্বিতীয় পুৰণি বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৬৫ চনত [[অসম বিধান সভা]]ত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা এই বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপিত হয়। অসমৰ উচ্চশিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰৰূপে পৰিচিত ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ত কলা, বিজ্ঞান, বাণিজ্য আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা বিষয়ক শিক্ষাদানৰ বাবে বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰৰ উপৰিও এখন "অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ প্ৰতিষ্ঠান" আছে। বৰ্তমান এই বিশ্ববিদ্যালয়ৰদ্বাৰা অনুমোদিত মুঠ মহাবিদ্যালয়ৰ সংখ্যা ১৬০। ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মুঠ মাটিকালি হ'ল ২০৩ হেক্টৰ; ইয়াৰে ৭৪.৩ হেক্টৰৰ এটা এলেকাত চাহখেতি কৰা হয়। এই বিশ্ববিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দু নতুন বজাৰৰ পৰা প্ৰায় ৫ কি: মি: দক্ষিণে ৰজাভেটা অঞ্চলত অৱস্থিত। ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথটো বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যতম আৰু আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। এই মহাবিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ বৰবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়খন আনুস্থানিকভাৱে ১৯৪৭ চনৰ ৩ নৱেম্বৰৰ দিনা উদ্বোধন কৰা হয়। ইয়াৰ আগেয়ে ই "বেৰী-হোৱাইট মেডিকেল স্কুল নামেৰে জনাজাত আছিল, যিখন ১৯০০ চনত স্থাপিত হৈছিল। [[শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় জিলাৰ চাবুৱাত অৱস্থিত এখন ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। এই বিশ্ববিদ্যালয় খন অসম চৰকাৰে ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত গৃহীত কৰা ''শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয় বিধেয়ক, ২০১৮''ৰ অধীনত স্থাপন কৰিছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন ২০২০ চনৰ ১০ জুলাই তাৰিখৰ পৰা ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ অস্থায়ী কেম্পাছৰ পৰা কাৰ্যক্ষম হয়। এইখন অসমৰ প্ৰথম আৰু ভাৰতৰ চতুৰ্থ কাৰ্যক্ষম চতুৰ্থ ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। ডিব্ৰুগড়ৰ [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়|চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উজনি অসমৰএকমাত্ৰ দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]] [[ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ|ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদে]] স্থাপন কৰা ছখন আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰৰ অন্যতম। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১০ কিঃমিঃ পূবত তথা বকুল তিনিআলিৰ পৰা ২ কিঃমিঃ নিলগত লাহোৱালত আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ অৱস্থিত। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আঠখন ৰাজ্যৰ উমৈহতীয়া আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰই এই অঞ্চলত জীৱ-চিকিৎসা বিষয়ত গৱেষণা কৰা হয়। ১৯৮২ চনত এই কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছিল। ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ আৰু বিভিন্ন প্ৰকল্পৰ বাবে বিভিন্ন উৎসৰ পৰা এই কেন্দ্ৰই অনুদান লাভ কৰে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উল্লেখযোগ্য শিক্ষানুষ্ঠান সমূহ হ'ল: ===বিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] * ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী বালিকা বিদ্যালয় * ডন বস্ক' হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * লিটিল ফ্লাৱাৰ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট মেৰীজ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট জেভিয়াৰ্ছ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * বি এল বেৰীয়া সৰস্বতী শিশু মন্দিৰ * কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * দিল্লী পাব্লিক স্কুল, ডিব্ৰুগড় * বিবেকানন্দ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * সম্পূৰ্ণ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয় * ভিক্টোৰিয়া গাৰ্লছ স্কুল * বেংগলী বয়জ স্কুল * মাৰোৱাৰী হিন্দী বিদ্যালয় * অগ্ৰসেন একাডেমী * শিশু ভাৰতী বিদ্যালয় * গ্ৰেহেম বজাৰ বালিকা বিদ্যালয় ===কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ছল্ট ব্ৰুক একাডেমী]] * ডঃ ৰাধাকৃষ্ণণ স্কুল অফ আৰ্টছ, কমাৰ্চ এণ্ড চাইন্স * [[জ্ঞান বিজ্ঞান একাডেমী]] *  শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় ===মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ বাণিজ্য মহাবিদ্যালয়]] * [[মনোহৰী দেৱী কানৈ মহিলা মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰু মহাবিদ্যালয়]] * নন্দলাল বৰগোহাঁই চিটি মহাবিদ্যালয় ===আইন মহাবিদ্যালয়=== * ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ আইন মহাবিদ্যালয় * এছ.আই.পি.ই. আইন মহাবিদ্যালয় * ডঃ ৰোহিনী কান্ত বৰুৱা আইন মহাবিদ্যালয় ===শিক্ষণ মহাবিদ্যালয়=== * চন্দ্ৰকান্ত হাজৰিকা মহাবিদ্যালয় * পাৰিজাত একাডেমী শিক্ষক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান ===চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠান=== * [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] * [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়]] * [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] ===কাৰিকৰী প্ৰতিষ্ঠান=== * [[ডিব্ৰুগড় পলিটেকনিক]] ==গণমাধ্যম== আকাশবাণী ডিব্ৰুগড় অসমৰ অন্যতম পুৰণি আকাশবাণী কেন্দ্ৰ। আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়ে এ এম (৫২৯.১ মিটাৰ মেগাৱাটত ৫৬৭ কিলোহাৰ্টজ) আৰু এফ এম (১০১.৩০ মেগাহাৰ্টজ) বেণ্ড দুয়োটাতে তিনিটা অধিবেশনত দৈনিক প্ৰচাৰ কৰে।<ref>{{cite web|title=All India Radio, Dibrugarh|url=http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|publisher=Prasar Bharati|access-date=3 August 2013|archive-date=2 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|url-status=live}}</ref> লগতে প্ৰতিদিনে সন্ধিয়া ৬:০০ বজাত ৫ মিনিটৰ আঞ্চলিক বাতৰিৰ বুলেটিন সম্প্ৰচাৰ কৰে ।<ref name="allindiaradio.gov.in">{{cite web| url = http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| title = Get Apps {{!}} Prasar Bharati| access-date = 3 August 2013| archive-date = 2 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| url-status = live}}</ref> এই কেন্দ্ৰটো ১৯৬৮ চনৰ ১৫ ফেব্ৰুৱাৰীত আৰম্ভ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |title=NEWS ON AIR : News on AIR brings the Latest & Top Breaking News on Politics, G-20 summit, Cricket, Sports, Business , State,Formula One in INDIA , Regional Language Audio Bulletins , Regional Language scripts & more |access-date=1 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140305062218/http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |archive-date=5 March 2014 |url-status=dead }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ মলখুবাচাত এই ষ্টেচনৰ ষ্টুডিঅ’ আৰু লেপেটকাত অৱস্থিত ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড স্থানৰ সমীপত হাই পাৱাৰ ট্ৰেন্সমিছন টাৱাৰ আছে। ব্ৰহ্মপুত্ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন বা ৰেডিঅ’ ব্ৰহ্মপুত্ৰ ৯০.৪ মেগাহাৰ্টজ ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথমটো তৃণমূল পৰ্যায়ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন। উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়, ধেমাজি, আৰু শিৱসাগৰৰ কিছু অংশৰ ৮ লাখৰো অধিক লোকক সামৰি লোৱা এই চহৰে অৰ্ধনগৰীয়া, আৰু গ্ৰাম্য জনসংখ্যাক একত্ৰিত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ মাইজান ঘাটৰ সমীপত ইয়াৰ ষ্টেচন অৱস্থিত। [[File:Doordarshan Kendra, Dibrugarh.jpg|thumb|right|দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] অসমীয়া ভাষাত অনুষ্ঠান আগবঢ়োৱা দ্বিতীয়টো দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড় ১৯৯৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে কেন্দ্ৰই ১৯৯১ চনৰ ২০ ডিচেম্বৰৰ পৰা দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটীৰ সম্প্ৰচাৰিত অসম ভাষাৰ কাৰ্যসূচী সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |deadurl=yes }}</ref> এই কেন্দ্ৰত নিৰ্মিত কাৰ্যসূচীসমূহ উচ্চ শক্তিৰ ট্ৰেন্সমিটাৰৰ জৰিয়তে টেলিকাষ্ট কৰা হয়।<ref>{{cite web| url = http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| title = Doordarshan Kendra Guwahati| access-date = 1 March 2014| archive-date = 29 July 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| url-status = live| archivedate = 29 July 2013| archiveurl = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| deadurl = yes}}</ref> ডিব্ৰুগড় দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰই 'ডি ডি নৰ্থ ইষ্ট' চেনেলত অনুষ্ঠানৰ অৱদান আগবঢ়াই আছে।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |deadurl=yes }}</ref> তদপৰি সামাজিক মাধ্যমটো প্ৰচাৰৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ত কেইবাটাও ইলেক্ট্ৰনিক বাতৰি পৰ্টেল আৰু চেনেল আছে। ===বাতৰি-কাকতসমূহ=== ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত প্ৰথমখন কাকত 'টাইমছ অফ আছাম'ৰ সৈতে ডিব্ৰুগড় সমগ্ৰ পূব ভাৰতৰ বাতৰি কাকত সাংবাদিকতাৰ পথ প্ৰদৰ্শক। প্ৰকাশৰ চাৰি দশক পিছত টাইমছ অফ আছামৰ প্ৰকাশ বন্ধ হৈ ১৯৩৯ চনৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য আছাম ট্ৰিবিউন|দ্য আছাম ট্ৰিবিউনে]] যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে আৰু ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৭ বছৰ প্ৰকাশৰ পিছত গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰিত হয়। অৱশ্যে উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ এই প্ৰধান ইংৰাজী দৈনিক কাকতখন গুৱাহাটীৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত হয়। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন চাৰিখন চহৰৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য ছেণ্টিনেল]] প্ৰকাশিত হয়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা কেইবাখনো স্থানীয়ভাষাৰ, লগতে ইংৰাজী আৰু বাংলা দৈনিক কাকত প্ৰকাশ পায়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত অসমীয়া বাতৰি কাকতসমূহ হ'ল [[অসমীয়া প্ৰতিদিন]], [[জনসাধাৰণ]], [[নিয়মীয়া বাৰ্তা]], [[দৈনিক অসম]], অসম আদিত্য, দৈনিক প্ৰতীক্ষা আৰু প্ৰতিবিম্ব। গুৱাহাটী আৰু শিলচৰৰ সমান্তৰালকৈ ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা বাংলা দৈনিক যুগশংখ প্ৰকাশিত হয়। ==ৰাজনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ অন্তৰ্গত। [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ নেতা তথা বৰ্তমানৰ কেন্দ্ৰীয় জলপৰিবহন মন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]] বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ সাংসদ।<ref>{{cite web |url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |title=List of Parliamentary & Assembly Constituencies |access-date=6 October 2008 |work=Assam |publisher=Election Commission of India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |archive-date=4 May 2006 }}</ref> বিজেপিৰ প্ৰশান্ত ফুকন [[ডিব্ৰুগড় (বিধানসভা সমষ্টি)]] পৰা [[অসম বিধানসভা]]লৈ নিৰ্বাচিত বিধায়ক। [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] বৰ্তমান বিজেপিৰ দখলত। ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== * [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]], অসমৰ এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ, নাট্যকাৰ, লেখক আৰু প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা * [[নীলমণি ফুকন (জ্যেষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]], সাহিত্যিক আৰু ৰাজনীতিবিদ * [[দেৱকান্ত বৰুৱা]], কবি আৰু ৰাজনীতিবিদ, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ ৮৩ সংখ্যক অধ্যক্ষ, [[বিহাৰ]]ৰ ৰাজ্যপাল * [[যোগেন্দ্ৰ নাথ হাজৰিকা]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ সপ্তম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[কেশৱ চন্দ্ৰ গগৈ]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ নৱম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ চতুৰ্দশ মুখ্যমন্ত্ৰী]] তথা কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী * [[ৰঞ্জন গগৈ]], [[ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ|ভাৰতৰ ৪৬ সংখ্যক মুখ্য ন্যায়াধীশ]] * [[মলয়া গোস্বামী]], শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী * [[বিজু ফুকন]], অভিনেতা * [[নগেন শইকীয়া]], সাহিত্যিক তথা সাহিত্য সভাৰ প্ৰাক্তন সভাপতি * [[প্ৰহ্লাদ চন্দ্ৰ তাছা]], সাহিত্যিক ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থ সূচি== {{refbegin}} * {{citation |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |place=Guwahati |publisher=EBH Publishers |year=2016 |isbn=978-93-83252-70-1 }} * {{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=925 |issn=2347-6435 |ref=harv}} == বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Dibrugarh|ডিব্ৰুগড়}} * [https://dibrugarh.assam.gov.in/ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ ৱেবচাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250419051017/https://dibrugarh.assam.gov.in/ |date=2025-04-19 }} * [http://dibru.ac.in ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় ৱেবচাইট] {{অসমৰ নগৰ-মহানগৰ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:ডিব্ৰুগড় জিলা]] irrptnrbh6myberzu02do26l5mrjz8y 652056 652055 2026-11-11T07:54:10Z KhiLanTzi 23530 652056 wikitext text/x-wiki {{About|ডিব্ৰুগড় মহানগৰ|একে নামৰ জিলা|ডিব্ৰুগড় জিলা}} {{Infobox settlement | name = ডিব্ৰুগড় | nickname = অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী<br>ভাৰতৰ চাহ নগৰী<br>উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = মহানগৰ | image_skyline = {{photomontage | photo1a = A_tea_garden_in_Dibrugarh.jpg | photo2a = OPD,_Assam_Medical_College_&_Hospital,_Dibrugarh.jpg | photo2b = Shrikshetra_Dham,_Dibrugarh.jpg | photo3a = Dibrugarh_University's_entrance_gate.jpg | photo3b = Inside_campus_of_Indian_Councial_of_Medical_Research,_NE_Region,_at_Lahowal,_Dibrugarh.jpg | photo4a = Bogibeel_Bridge_view.jpg | space = 1 | size = 280 | colour = black | colour_border = black }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা বাওঁফালৰ পৰা সোঁফালে: চাহ বাগিচা, [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়|অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়]], [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়|জগন্নাথ মন্দিৰ]], [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]], [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ]], [[বগীবিল দলং]] | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = অসমত ডিব্ৰুগড়ৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|27.48|N|95|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = সংমণ্ডল | subdivision_name2 = [[উজনি অসম]] | subdivision_type3 = জিলা | subdivision_name3 = [[ডিব্ৰুগড় জিলা]] | subdivision_type4 = ৱাৰ্ডৰ সংখ্যা | subdivision_name4 = ২২ | established_title = স্থাপিত | established_date = ১৮৭৩ | founder = | named_for = ডিব্ৰুমুখৰগড় ([[আহোম-চুতীয়া ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ত ডিব্ৰু নদীৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই নিৰ্মাণ কৰা গড়)<ref>"The Buranjis refer to the Ahom-Chutiya conflict from the fourteenth century which continued up to the sixteenth century. The Ahoms built a garh (fort) on the bank of the river Dibru to resist the attack of the Chutiyas from which the name ‘Dibrugarh’ was derived (Nath, 2001, p.81)." {{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |year=2024 |page=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref><ref>{{Cite book |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |year=2003 |page=56 |url=https://www.scribd.com/document/914496064/The-Comprehensive-History-of-Assam-2-H-K-Barpujari-Editor-2-2-2003-Publication-Board-Assam-Fb354ba6bb80809dc5c1275e48f7bb6f-Anna-s |access-date=30 October 2026}}</ref> | governing_body = [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] | leader_title1 = বিধায়ক | leader_name1 = [[প্ৰশান্ত ফুকন]], [[বিজেপি]] | leader_title2 = জিলা আয়ুক্ত | leader_name2 = বিক্ৰম কৈৰী, আইএএছ | leader_title3 = আৰক্ষী পৰিদৰ্শক | leader_name3 = শ্বেতাংগ মিশ্ৰ, আইপিএছ | leader_title4 = মেয়ৰ | leader_name4 = সৈকত পাত্ৰ, [[বিজেপি]] | government_type = পৌৰনিগম | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 71.83 | elevation_footnotes = | elevation_m = 108 | population_total = {{formatnum:154296}} | population_as_of = ২০১১ | population_density_km2 = auto | population_demonym = Dibrugarhian | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[পিনক'ড]] | postal_code = ৭৮৬০০১-৫ | area_code_type = দূৰভাষ কোড | area_code = +৯১ – (০) ৩৭৩ – XX XX XXX | registration_plate = AS-06 | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-AS]] | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex Ratio]] | blank1_info_sec1 = 934 [[Female|♀️]]/ 1000 [[Male|♂️]] | blank2_name_sec1 = | blank2_info_sec1 = | blank3_name_sec1 = [[Köppen climate classification|Climate]] | blank3_info_sec1 = [[Humid subtropical climate|Cwa]] | blank1_name_sec2 = {{nowrap|[[Official Language]]}} | blank1_info_sec2 = [[Assamese language|Assamese]] | blank2_name_sec2 = [[Literacy in India|Literacy Rate]] | blank2_info_sec2 = {{increase}} 89.42% {{colour|#fc5|high}} | blank3_name_sec2 = [[Lok Sabha]] Constituency | blank3_info_sec2 = [[Dibrugarh (Lok Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank4_name_sec2 = [[Vidhan Sabha]] Constituency | blank4_info_sec2 = [[Dibrugarh (Vidhan Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank5_name_sec2 = [[Human Development Index|HDI]] | blank5_info_sec2 = {{increase}} 0.503 {{colour|#fc5|high}} | official_name = | native_name = }} '''ডিব্ৰুগড়''' ({{lang-en|Dibrugarh}},[[IPA|আ.ধ্ব.ব.]]:{{IPA|ˌdɪbru:ˈgɑ:}}), [[উজনি অসম]]ত অৱস্থিত অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী, ডিব্ৰুগড় জিলাৰ সদৰ তথা অসমৰ দ্বিতীয়খন মহানগৰ। মহানগৰখন অসমৰ মুখ্য ৰাজধানী [[দিছপুৰ]]ৰ পৰা ৪৩৫ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত। ইয়াত [[অসম চৰকাৰ]]ৰ দ্বিতীয় অসম সচিবালয় আৰু মুখ্যমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয় অৱস্থিত। তদুপৰি ইয়াত [[সোণোৱাল কছাৰী স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ো অৱস্থিত। ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ পাৰত অৱস্থিত। ১৮৭৩ চনত ব্ৰিটিছসকলৰ শাসনকালত স্থাপিত ঐতিহাসিক ডিব্ৰুগড় চহৰখন ২০২৪ চনৰ ৭ মাৰ্চত ডিব্ৰুগড় পৌৰসভা ভংগ কৰি ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম গঠনৰ লগে লগে অসমৰ দ্বিতীয় মহানগৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ মুখ্য বাণিজ্যিক আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ। কেইবাখনো চাহ বাগিচা থকাৰ কাৰণে ইয়াক ''ভাৰতৰ চাহ নগৰী'' বোলা হয়। সেইদৰে কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য উদ্যোগৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ হিচাপে ইয়াক ''উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ'' বুলি কোৱা হয়। [[File:Jagannath temple of Dibrugarh district, Assam.jpg|thumb|অসমৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ জগন্নাথ মন্দিৰ]] == নাম== ডিব্ৰুগড় নামটো [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঞি আৰু ক্লিংলুং বৰগোহাঞিৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰু নদীৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই [[আহোম-চুতীয়া ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ত চুতীয়া সেনাৰ বিৰুদ্ধে বনোৱা গড় '''ডিব্ৰুমুখৰ গড়'''ৰ পৰা উৎপত্তি হৈছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal= |volume=11 |issue=2 |pages=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref><ref>{{Cite book |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |year=2003 |page=56 |url=https://www.scribd.com/document/914496064/The-Comprehensive-History-of-Assam-2-H-K-Barpujari-Editor-2-2-2003-Publication-Board-Assam-Fb354ba6bb80809dc5c1275e48f7bb6f-Anna-s |access-date=30 October 2026}}</ref> পাছলৈ চাওঁফা [[চুতণফা]] শাসনকালত ১৮শ শতিকাত '''ডিব্ৰুমুখৰ গড়''' চুটি হৈ গড় আৰু আহোম প্ৰশাসনিক শাখাটোৰ নাম '''ডিব্ৰুগড়''' হয়।<ref>{{cite report |last=Phukan |first=Sarat Kumar |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |institution=Southeast Asian Linguistics Archives (SEAlang) |year=2000 |page=3 |url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/phukan2000linguistic.pdf}}</ref>{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} বুৰঞ্জী অনুসৰি ১৫২৬ চনৰ জেঠ মাহত গড়টোৰ কাষৰীয়া অঞ্চলটো [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অধীনলৈ অহাৰ পাছত প্ৰথমে এখন [[মু’ঙ]] হিচাপে '''মু'ঙ টিফাও''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜣𑜧𑜇𑜧) নাম দিয়া হৈছিল পাছলৈ গড়টোৰ নাম মতেই ১৮শ শতিকাত অঞ্চলটোৰ নাম অসমীয়াত '''ডিব্ৰুগড়''' বুলি প্ৰচলিত হয়।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=G. C. |title=Ahom-Buranji |year=1939 |publisher= |page=61 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/61/mode/1up |access-date=30 October 2026}}</ref> ডিব্ৰুগড় শব্দটো দুটা ভাষা [[বড়ো-কছাৰী]] আৰু [[অসমীয়া ভাষা]]ৰ পৰা আহিছে।<ref>{{cite journal |last=Phukan |first=Sarat Kumar |year=2000 |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |page=297 |url=https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260922163640/https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archivedate=2026-09-22 |access-date=2026-09-27 |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰু শব্দটো নদী সূচোৱা 'ডি'/'দি' শব্দাংশ তিব্বত-বৰ্মী<ref>{{cite book |last=Ramirez |first=Philippe |location=London |page=[https://archive.org/details/kachris00endl/page/4 4] |quote=It is indeed not at all unlikely that the people known to us as Kacháris and to themselves as Baḍa (Bara), were in earlier days the dominant race in Assam; and as such they would seem to have left traces of this domination in the nomenclature of some of the physical features of the country, e.g., the Kachári word for water (di; dŏi) apparently forms the first syllable of the names of many of the chief rivers of the province, such as Diputá, Dihong, Dibong, Dibru, Dihing, Dimu, Desáng, Diku (cf. khu Tista), &c., and to these may be added Dikrang, Diphu, Digáru, &c., all near Sadiya, the earliest known centre of Chutiyá (Kachári) power and civilisation.}}</ref> আৰু গড় শব্দটো অসমীয়া ভাষাৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ Rampart (প্ৰতিৰক্ষামূলক দুৰ্গ) যাৰ উৎস [[প্ৰাকৃত ভাষা]]ৰ [[wiktionary:𑀕𑀠|𑀕𑀠]] (gaḍha) <ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=925 |issn=2347-6435 |quote=This rampart called "garh" in Assamese language.}}</ref> আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জী ''ডিব্ৰু''ৰ এটা ঐতিহাসিক ৰূপ হিচাপে ''Ti-phāo'' নামটো পোৱা যায়। ভাষাবিদ শৰৎ কুমাৰ ফুকনে ১৯৯৬ চনৰ ''Tai Elements in the Place Names of Assam'' প্ৰবন্ধত ''Dibrugarh — Ti-phāo''-ক “Rechristened Place Names”ৰ অন্তৰ্গত কৰি উল্লেখ কৰিছে আৰু এই শ্ৰেণীৰ টাই নামসমূহ “are not in use now” বুলি কৈছে। ==ইতিহাস== বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলা আৰু সংলগ্ন ডিব্ৰু–দিহিং উপত্যকাত প্ৰাচীনকালৰ পৰাই মানুহৰ বসতিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শন পোৱা গৈছে। ডিব্ৰু উপত্যকাৰ বিভিন্ন স্থানৰ পৰা নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ শিলৰ সঁজুলি আৰু মাটিৰ পাত্ৰৰ ভগ্নাংশ সংগ্ৰহ কৰা হৈছে, যাৰ কিছুমান [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ নৃতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=533}}</ref> ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ শাসনকাল=== ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে ডিব্ৰুগড় [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল।<ref name="Bhuyan2023">{{cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |date=2023 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |page=532 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |quote=About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms, as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing, which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century that the area was brought under the control of the Ahoms, and before that, the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas.|ref=harv}}</ref> চুতীয়া শাসনকালৰ পূৰ্বে ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত কোনসকল ৰজা বা ৰাজবংশই শাসন কৰিছিল, সেই সম্পৰ্কে নিশ্চিত ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা নাযায়।<ref>"The region was ruled by the Chutiya kingdom before it was annexed under the Ahom territorial limit, and it was claimed that the site belonged to them. We lack specific historical evidence for the people who ruled the area before them."{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> ৰশ্মিৰেখা ভূঞা আৰু নিশাৰাণী দাসৰ মতে, এই অঞ্চলত চুতীয়া শাসনৰ আৰম্ভণিৰ নিৰ্দিষ্ট সময় নিৰ্ধাৰণ কৰিব পৰা নগ'লেও প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ, জনশ্ৰুতি আৰু বুৰঞ্জীৰ তথ্যই চুতীয়াসকলৰ ৰাজ্যগঠন প্ৰক্ৰিয়া আহোমসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বেই আৰম্ভ হোৱাৰ ইংগিত দিয়ে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|pp=533–534}}</ref> [[বুৰঞ্জী]]সমূহত [[দিহিং নদী]]ক উত্তৰ দিশৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]<ref name="Nath2013">{{cite book |last=Nath |first=D. |chapter=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |editor1-last=Bhattacharjee |editor1-first=J. B. |editor2-last=Syiemlieh |editor2-first=David R. |title=Early States in North East India |publisher=Regency Publications |location=Delhi |year=2013 |page=27 |isbn=978-81-89233-86-0 }}</ref> আৰু দক্ষিণ দিশৰ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজৰ সীমা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>''Assam Buranji'' (SM), p. 9.</ref><ref name="Bhuyan2023"/><ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |page=28 |quote=..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west }}</ref> দিহিং নদীৰ পাৰত চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজত সংঘটিত হোৱা সংঘাতৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত দিহিং নদীৰ মাছ ধৰাৰ অধিকাৰক কেন্দ্ৰ কৰি চুতীয়া–আহোম বিবাদৰ কথা উল্লেখ আছে। মধ্যযুগত দিহিং নদীৰ গতিপথ বৰ্তমানৰ পৰা পৃথক আছিল। ভূতাত্ত্বিক আৰু নদীৰ পুৰণি গতিপথ সম্পৰ্কীয় গৱেষণা অনুসৰি, দিহিং নদীয়ে অতীতত বকতা আৰু চৰগুৱা অঞ্চলৰ মাজেৰে পশ্চিম দিশলৈ বৈ গৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Sarma |first=J. N. |title=A study on palaeochannels from satellite imagery in a part of Upper Assam |url=https://www.researchgate.net/publication/282791359_A_study_on_Palaeochannels_from_satellite_imagery_in_a_part_of_Upper_Assam |pages=77–78 }}</ref> আহোম বুৰঞ্জীসমূহতো বকতা আৰু চৰগুৱা অঞ্চলক দিহিং নদীৰ পাৰত অৱস্থিত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward |title=A History of Assam |year=1906 |publisher=Thacker, Spink and Co. |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait }}</ref> এই সময়ৰ স্থাপত্য-পৰম্পৰাৰ অন্যতম নিদৰ্শন হৈছে ডিব্ৰুগড় নগৰৰ প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত [[মৈৰামৰা দৌল]]। প্ৰত্নস্থলীটোত প্ৰাচীন শিলৰ মন্দিৰৰ অৱশেষ আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত নিৰ্মিত ইটাৰ মন্দিৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। ভূঞা আৰু দাসে প্ৰাচীন শিলৰ মন্দিৰটো চুতীয়া শাসনকালত নিৰ্মিত বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে। আনহাতে, পৰৱৰ্তী ইটাৰ মন্দিৰটোৰ পৰা সংগৃহীত ইটাৰ নমুনাৰ ওপৰত কৰা ''Thermoluminescence Dating'' বা ''TL Dating'' পদ্ধতিৰ কালনিৰ্ণয় অনুসৰি, ইটাৰ মন্দিৰটো খ্ৰীষ্টীয় ১৩-১৪ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে,<ref name="Saikia2024Moiramora">{{cite journal |last1=Saikia |first1=Raktim Ranjan |last2=Taye |first2=Chaitra Dhar |last3=Amin |first3=Nurul |last4=Konwar |first4=Sorat |last5=Panzeri |first5=Laura |last6=Galli |first6=Anna |title=Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History |journal=Applied Sciences |volume=14 |issue=14 |year=2024 |doi=10.3390/app14146271 |doi-access=free |hdl=10281/522302 |hdl-access=free }}</ref> যি সময়ত এই অঞ্চলত [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজা]] সকলে শাসন কৰিছিল। ===আহোম ৰাজ্য=== ==== মুং টিফাও==== ডিব্ৰুগড়ৰ ইতিহাসৰ এক বৃহৎ অংশ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Priyanka |last2=Dutta |first2=Mala |title=A Spatial Pattern Of Population Growth And Urban Development In Dibrugarh City, Assam |journal=International Journal of Environmental Sciences |volume=11 |issue=23s |page=1958 |year=2025 |issn=2229-7359 |url=https://theaspd.com/index.php/ijes/article/download/8679/6263/17965}}</ref> এই অঞ্চলটো আহোম বৰমূৰীয়া সকলৰ অধীনত পৰিচালিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Priyanka |last2=Dutta |first2=Mala |title=A Spatial Pattern Of Population Growth And Urban Development In Dibrugarh City, Assam |journal=International Journal of Environmental Sciences |volume=11 |issue=23s |page=1958 |year=2025 |issn=2229-7359 |url=https://theaspd.com/index.php/ijes/article/download/8679/6263/17965}}</ref> ১৫২২ চনৰ চুতীয়া-আহোম যুদ্ধৰ সময়ত ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বৰগোহাঞিৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰু নৈৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই এটি গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল যাৰ নাম ডিব্ৰুগড় আছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal= |volume=11 |issue=2 |pages=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref> এই গড়টো প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত চুতীয়া সকলৰ বিৰূদ্ধে সজা হৈছিল যদিও পাছলৈ এই গড়টো সীমান্তবৰ্তী জনজাতীয় লোকৰ পৰাও আহোম ৰাজ্যক ৰক্ষা কৰিছিল আৰু ইয়াক শদিয়াৰ গড়ৰ সমানেই গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল {{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ১৫২৩ খ্ৰীষ্টাব্দত চাওঁফা চুহুংমুঙৰ শাসনকালত চুতীয়া-আহোম যুদ্ধত আহোম সকল বিজয়ী হয়। উজনি অসমত শাসনৰ বাবে আহোম সকলে চাৰিং, টিপাম আৰু নামৰূপৰ দৰে ভিন্ন প্ৰশাসনিক একক সমূহ গঠন কৰিছিল যাক ৰাজকোঁৱৰ আৰু ৰাজ বংশীয় লোকসকলক শাসন কৰিবলৈ দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite book |author=Krishna Kanta Handiqui State Open University |title=State and Polity in Assam - II |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2023 |page=69 |url=https://lmskkhsou.in/eservices/e-Resources/Resources/e-SLM/NEP/Master%20Degree/2nd%20semester/DSC/History/State%20and%20Polity%20In%20Assam%20II.pdf}}</ref> আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত হোৱাৰ পাছত গড়টোক কেন্দ্ৰ কৰি '''ডিব্ৰুগড়''' বা '''মু'ঙ টিফাও''' নামেৰ [[মু'ঙ]] (প্ৰশাসনিক একক) গঠন কৰা হৈছিল আৰু তাৰ শাসনভাৰ ত্যাওলুং চুলুংক দিয়া হৈছিল।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ডিব্ৰুগড় আৰু কাষৰীয়া অঞ্চলত আহোমৰ দ্বাৰা যুদ্ধত উদ্ধাৰ কৰা মোগলৰ টোপ সমূহৰ টুকুৰা সমূহ উদ্ধাৰ হৈছে।<ref>{{cite book |author=Krishna Kanta Handiqui State Open University |title=State and Polity in Assam - II |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2023 |page=15 |url=https://lmskkhsou.in/eservices/e-Resources/Resources/e-SLM/NEP/Master%20Degree/2nd%20semester/DSC/History/State%20and%20Polity%20In%20Assam%20II.pdf}}</ref> চাওঁফা চুচেংফাৰ দিনত ডিব্ৰুগড় ৰাজ্যকে ধৰি উজনি অসম [[বৰবৰুৱা]]ৰ শাসনত আহিছিল।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ডিব্ৰুগড় [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ এটা মুখ্য স্থলী হিচাপে কেন্দ্ৰ কৰি উঠে। ১৮০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত এজন আহোম ফুকনে বন্দী কৰা মৰাণ বিদ্ৰোহীসকলক লৈ ডিব্ৰুগড় ৰাজ্যৰ পৰা চিপাহীৰ পহৰাৰ অধীনত [[ঘিলামৰা]]ত পুনৰ সংস্থাপন কৰিছিল আৰু প্ৰশাসনিক পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে বৰবৰুৱাক অৱগত কৰিছিল। <ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Calcutta |year=1933 |page=184 |url=https://ia802901.us.archive.org/11/items/in.ernet.dli.2015.283945/2015.283945.Tungkhungia-Buranji_text.pdf}}</ref> ====ডিব্ৰুগড় ৰাজ্য==== ডিব্ৰুগড় নামটো অষ্টাদশ শতিকাত আহোম চাওফা [[চুতণফা]]ৰ শাসন কালত সৃষ্টি হৈছিল, সেই সময়ত গড়ৰ নামটোৱে অধিক বিস্তৃতি লাভ কৰি বৃহত্তৰ ভৌগোলিক প্ৰশাসনিক অঞ্চলটোক বুজাবলৈ ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite report |last=Phukan |first=Sarat Kumar |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |institution=Southeast Asian Linguistics Archives (SEAlang) |year=2000 |page=3 |url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/phukan2000linguistic.pdf}}</ref> সপ্তদশ–অষ্টাদশ শতিকাত বুঢ়ীদিহিং নদীৰ বানপানী, গৰাখহনীয়া আৰু ভূমিকম্পৰ ফলত মৈৰামৰা সত্ৰৰ ক্ষতিগ্ৰস্ততাক আহোম ৰজাসকলে মেৰামতি কৰাইছিল।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> চৰাইদেউৰ ৰাজকীয় [[মৈদাম]]সমূহৰ বাহিৰেও অন্য অভিজাত শ্ৰেণীৰ লোকৰ মৈদামসমূহ ডিব্ৰুগড়ত দেখা যায়।<ref>"...other Maidams are scattered in the region between Jorhat and Dibrugarh..."{{cite journal |last=Borah |first=Bornali |title=A Study of the Ahom Maidamas at Charaideo |journal=International Journal for Multidisciplinary Research |volume=8 |issue=5 |year=2026 |page=2 |url=https://www.ijfmr.com/papers/2026/5/88332.pdf}}</ref> ইয়াৰে ভিতৰত অন্যত বৰবৰুৱা মৈদাম ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে বৰবৰুৱা উন্নয়ন খণ্ডৰ অধীনত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ দাঁতিতে অৱস্থিত। <ref>{{cite web |title=Barbaruah Maidam |publisher=Pragyanxetu |date=11 April 2023 |page=1 |url=https://pragyanxetu.com/barbaruah-maidam/?pdf=3340}}</ref> ইতিহাসবিদ সৰ্বানন্দ ৰাজকুমাৰৰ মতে, বৃহৎ মৈদাম দুটা ক্ৰমে বুঢ়া দিহিঙীয়া বৰবৰুৱা আৰু ডেকা দিহিঙীয়া বৰবৰুৱাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ধাৰণা কৰা হয়। অৱশ্যে মৈদাম দুটাৰ প্ৰকৃত অধিকাৰীৰ পৰিচয় নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই। এই মৈদামসমূহ অসম চৰকাৰৰ প্ৰত্নতত্ত্ব সঞ্চালকালয়ৰ অধীনত সংৰক্ষিত প্ৰত্নস্থলীৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |title=Protected Archaeological Sites and Monuments |url=https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/list-of-protected-archaeological-sites-and-monuments |publisher=Directorate of Archaeology, Government of Assam |at=No. 149: Barbaruah Maidams, Sessa, Dibrugarh District}}</ref><ref>{{cite web |title=Krishi Vigyan Kendra, Dibrugarh – District Profile |url=https://kvkdibrugarh.aau.ac.in/district.htm |publisher=Assam Agricultural University |at=Barbarua Maidam}}</ref> মৈৰমৰাত চিনাক্ত হোৱা মধ্যযুগীয় শিলৰ ভাস্কৰ্যসমূহৰ ভিতৰত ৬টা বহল মুখ, চেপেটা নাক, উখহা চকু, বহল বুকু আৰু ক্ষীণ কঁকালৰ দৰে বৈশিষ্ট্য থকা ভাস্কৰ্য শিৱসাগৰৰ কীৰ্তিচিহ্নসমূহত থকা আহোম যুগৰ ভাস্কৰ্যৰ মিল দেখা যায়।<ref>{{cite journal |last1=Bhuyan |first1=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11.2 |year=2024 |pages=535–536 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> এই ভাস্কৰ্যসমূহ অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংঘটিত মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পূৰ্বে আহোম যুগত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Bhuyan |first1=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11.2 |year=2024 |pages=535–536 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> ====মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ==== ১৭৮৭ চনত [[চুহিত্পংফা]]ৰ ৰাজত্বকালত [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰু অঞ্চলৰ অমৰাতলীত আহোম ৰাজকীয় বাহিনী পৰাজিত হোৱাৰ পিছত অঞ্চলটো মটক বা মোৱামৰীয়াসকলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ গৈছিল।<ref>"Since the defeat of the royal troops at Amaratali of Dibru in 1787 A.D. this region came under the Mataks or the Moamarias, who formed there a dominant religious community." {{harvcol|Gogoi|2016|p=241}}</ref> [[চুক্লিংফা]] আৰু তেওঁৰ পূৰ্বৰ [[চাওফা]] সকলে মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও সম্পূৰ্ণৰূপে সফল হোৱা নাছিল। মোৱাৰীয়া সকলে "মটক ৰাজ্য" নামেৰে স্বায়ত্তশাসিত ৰাজ্যৰ স্বীকৃতিৰ বাবে বিদ্ৰোহ অব্যাহত ৰাখিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=924 |issn=2347-6435 |url=https://www.ijrdet.com/files/Volume14Issue12/IJRDET_1225_143.pdf |quote=Thus from the year 1805, Dibrugarh became a part of Matak kingdom.}}</ref> ====আহোম কৰতলীয়া মটক ৰাজ্য (১৮০৫-১৮২৬)==== আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে দীৰ্ঘদিনীয়া মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত, ১৮০৫ চনত আহোম ৰাজ্য আৰু মটক নেতৃত্বৰ মাজত এখন চুক্তি স্বাক্ষৰিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলত বিদ্ৰোহৰ অন্ত পৰিছিল আৰু [[চুক্লিংফা]]ই ১৮০৫ চনত [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ পুতেক মতিবৰক এজন শাসক হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল আৰু তেওঁক ‘বৰসেনাপতি’ অৰ্থাৎ মহান সেনাপতি উপাধি প্ৰদান কৰি [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ভিতৰতে এখন অৰ্ধ-স্বায়ত্তশাসিত কৰতলীয়া মটক ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। <ref>”....a semi-autonomous Matak State came into being within the Ahom State…”{{cite journal |last=Gogoi |first=Sun |title=An Introduction to the Colonial Identity of the Greater Matak Community of Assam: Religion, Community, Ethnicity and State (1760s–1900s) |journal=Indian Journal of Society and Politics |volume=5 |issue=1 |pages=31–36 |year=2018 |url=https://ijsp.in/admin/mvc/upload/50108%20AN%20INTRODUCTION%20TO%20THE%20COLONIAL%20IDENTITY%20OF%20THE.pdf}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=924 |issn=2347-6435 |url=https://www.ijrdet.com/files/Volume14Issue12/IJRDET_1225_143.pdf |quote=Thus from the year 1805, Dibrugarh became a part of Matak kingdom.}}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মটক ৰজা [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত [[সোনোৱাল কছাৰী|কছাৰী সোণোৱাল]] আৰু বিহিয়া{{efn|বিহিয়াসকল চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ এটা উপশাখা।<ref>{{Cite book |last=Dalton |first=Edward Tuite |url=https://books.google.com/books?id=9wxWAAAAcAAJ&dq=bihiya+ahom&pg=PA77 |title=Descriptive Ethnology of Bengal |date=1872 |publisher=Office of the Superintendent of Government Printing |language=en |page=521 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en |quote=In the present time the Sooteeahs are called Hindoo Sooteeahs, and Ahom Sooteeahs, the last named being those with whom the Ahoms or Saums intermarried at an early date. The class of the Assam population known as Beheeahs in upper Assam, also consider themselves belonging to the Hindu Sooteeah family. |page=468 }}</ref>}} সোণোৱালসকলক ৰজাই ক্ৰমে [[শদিয়া]] আৰু [[ধেমাজি জিলা|চিচি-ধেমাজি]] অঞ্চলৰ পৰা আনি বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]] আৰু [[ডিব্ৰু নদী|ডিব্ৰু]] নদীৰ মাজৰ বনাঞ্চলসমূহত বসতি স্থাপন কৰাইছিল।<ref>{{cite journal |last=Prinsep |first=James |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1838 |volume=7 |publisher=Asiatic Society of Bengal |url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ |language=en |page=676 }}</ref> ১৮০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[কমলেশ্বৰ সিংহ]]ৰ শাসনকালত এজন আহোম ফুকনে বন্দী কৰা কিছুমান মৰাণ বিদ্ৰোহীক ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা চিপাহীৰ পহৰাত [[ঘিলামৰা]]লৈ নি পুনৰ সংস্থাপন কৰিছিল আৰু এই প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে বৰবৰুৱাক অৱগত কৰিছিল। এই ঘটনাৰ উল্লেখ ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Calcutta |year=1933 |page=184 |url=https://ia802901.us.archive.org/11/items/in.ernet.dli.2015.283945/2015.283945.Tungkhungia-Buranji_text.pdf }}</ref> মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ আৰু পৰৱৰ্তী ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ লগতে মানৰ আক্ৰমণৰ ফলত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ কিছুমান পুৰণি বসতি আৰু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। মৈৰামৰা সত্ৰও প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ আৰু ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ ফলত এৰাপৰলীয়া হৈ পৰে বুলি সত্ৰৰ ইতিহাসত উল্লেখ আছে। পৰৱৰ্তী সময়ত মৈৰামৰা সত্ৰ শিৱসাগৰ জিলাৰ হাঁহচৰা মৌজাৰ কুঁজিবালিত পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> পিছলৈ বুঢ়ীদিহিং নদীয়ে গতিপথ সলনি কৰাৰ ফলত পুৰণি সত্ৰৰ অঞ্চলটো লেঙেৰী মৌজাৰ পৰিৱৰ্তে মানকটা মৌজাৰ অন্তৰ্গত হয়। পৰৱৰ্তী বসতিস্থাপকসকলে জংঘলৰ মাজত পুৰণি সত্ৰৰ অৱশেষ পুনৰ আৱিষ্কাৰ কৰি তাত থানঘৰ নিৰ্মাণ কৰি ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰম্ভ কৰে। পূৰ্বৰ সত্ৰাধিকাৰৰ বংশৰ লোকসকলেও পিছলৈ পুনৰ সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰি নামধৰ্ম প্ৰচাৰৰ পৰম্পৰা অব্যাহত ৰাখে। ===ব্ৰিটিছ শাসনকাল=== ====ব্ৰিটিছ কৰতলীয়া মটক ৰাজ্য (১৮২৬-১৮৩৯)==== {{Under construction}} ১৮২৬ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰীত ইয়াণ্ডাবু সন্ধি স্বাক্ষৰিত হয় আৰু মান ৰজাই অসমক ব্ৰিটিছৰ হাতত গতাই। পিছে মানদেশৰ পৰা পুনৰ আক্ৰমণ হোৱাৰ সম্ভাৱনা দেখি পূব অসমৰ সীমান্তৱৰ্তী কিছুমান অঞ্চলত ব্ৰিটিছে পোনপটীয়া শাসন আৰম্ভ নকৰি স্থানীয় শাসকসকলৰ অধীনত সীমিত স্বায়ত্তশাসন আৰু পাছলৈ কৰতলীয়া ৰাজ্য হিচাপে ৰখাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।<ref>Rebati Mohan Lahiri, ''The Annexation of Assam (1824–1854)'', 1954, p. 34. [https://archive.org/details/dli.pahar.2999/page/34/mode/1up]</ref> ১৮২৬ চনৰ ১৩ মে' মাহত ব্ৰিটিছ প্ৰতিনিধি ডেভিড স্কট আৰু মটক বৰসেনাপতিৰ মাজত এখন চুক্তি জৰিয়তে বৰসেনাপতিয়ে মটক অঞ্চলৰ অৰ্ধ-স্বাধীন অধিকাৰ লাভ কৰে।<ref>Rebati Mohan Lahiri, ''The Annexation of Assam (1824–1854)'', 1954, p. 37. [https://archive.org/details/dli.pahar.2999/page/37/mode/1up]</ref> চুক্তি অনুসৰি প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত তেওঁ ৩০০ সৈন্য ব্ৰিটিছক প্ৰদান কৰে আৰু ব্ৰিটিছ সেনা তেওঁৰ অঞ্চলৰ মাজেৰে পাৰ হলে প্ৰয়োজনীয় খাদ্য যোগান ধৰিবলৈ চুক্তিবদ্ধ হয়।<ref>Rebati Mohan Lahiri, ''The Annexation of Assam (1824–1854)'', 1954, p. 37. [https://archive.org/details/dli.pahar.2999/page/37/mode/1up]</ref> পিছে পাছলৈ হোৱা আন এক চুক্তি অনুসৰি পাইক যোগানৰ দায়িত্ব সলনি কৰি বছৰি ১,২০০ টকাৰ এক নিৰ্দিষ্ট কৰ পৰিশোধৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা হয়।<ref> {{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink & Co. |year=1926 |page=291|url=https://archive.org/details/dli.csl.4050/page/n317/mode/1up}}</ref> ১৮৩৯ চনৰ ২ জানুৱাৰীত বৰসেনাপতিৰ মৃত্যু হয়। পাছত ১৮৩৯ চনতে আনুষ্ঠানিকভাৱে মটক ৰাজ্যখন গভৰ্ণৰ জেনেৰেলৰ অনুমতি অনুসৰি ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যত সম্পূৰ্ণ ৰূপে অন্তৰ্ভূক্ত হয়।<ref>...subsequently approved by the Governor General... {{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink & Co. |year=1906 |page=305 |url=}}</ref><ref>"... November, 1839, the Matak kingdom including Dibrugarh became a part of British India." {{cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |year=2025 |url=https://www.ijrdet.com/files/Volume14Issue12/IJRDET_1225_143.pdf}}</ref> ====ব্ৰিটিছ ৰাজ==== [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি ১৮২৬ চনত ব্ৰিটিছসকলে অসমৰ শাসনভাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়ক প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে বাছি লয়। তেওঁলোকে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ এই অঞ্চলত ডিব্ৰুগড়ক বাণিজ্যিক আৰু প্ৰশাসনিক কাৰ্যকলাপৰ কেন্দ্ৰবিন্দু কৰি তুলিছিল। ১৮৪২ চনত ডিব্ৰুগড়ক [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ব্ৰিটিছ শাসনকালত ডিব্ৰুগড় আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে চাহ উদ্যোগ, যোগাযোগ ব্যৱস্থা আৰু প্ৰশাসনিক প্ৰতিষ্ঠানৰ বিকাশ ঘটে। চাহ আৰু কয়লাৰ পৰিবহণৰ লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ বাবে ডিব্ৰু–শদিয়া ৰে'লপথ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে'ল চলাচল আৰম্ভ কৰে। এই ৰে'লপথে পৰৱৰ্তী সময়ত উজনি অসমৰ বাণিজ্যিক বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। ব্ৰিটিছ যুগতে মৈৰামৰা দৌলৰ দৰে পুৰণি প্ৰত্নস্থলীসমূহৰ কিছুমান অংশ এৰাপৰলীয়া অৱস্থাত থাকিলেও অঞ্চলটোত পৰৱৰ্তী বসতি আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান অব্যাহত থাকে। ২০১৭–২০১৮ চনত মৈৰামৰাত চলোৱা খননকাৰ্যত ব্ৰিটিছ যুগৰ তামৰ মুদ্ৰা, ৰূপৰ ফুল, মাটিৰ পাত্ৰৰ ভগ্নাংশ, শিলৰ ভাস্কৰ্য আৰু বিভিন্ন আকাৰৰ পোৰা ইটা পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite news |title=More items found at Jokai temple ruins |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/more-items-found-at-jokai-temple-ruins/cid/1442017 |work=The Telegraph |date=15 February 2018 }}</ref> [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰুগড় চহৰখন এটা প্ৰধান সামৰিক ঘাটি আছিল আৰু বাৰ্মাৰ পৰা অহা নিৰ্বাসিত লোকসকলৰ বাবে বিৰাম শিবিৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ===স্বাধীনোত্তৰ কাল=== ১৯৭১ চনৰ ২ অক্টোবৰ তাৰিখে লখিমপুৰ জিলাৰ ডিব্ৰুগড় মহকুমাক এখন পূৰ্ণাংগ জিলালৈ উন্নীত কৰা হয়। নৱগঠিত [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ সদৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় চহৰক বাছনি কৰা হয় আৰু ডিব্ৰুগড় চহৰৰ নামেৰে জিলাখনৰ নামো নামকৰণ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=About Dibrugarh – Dibrugarh University |url=https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/ |access-date=22 August 2021 |language=en-US |archive-date=22 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210822095119/https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/ |url-status=live }}</ref> স্বাধীনোত্তৰ সময়ত ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ প্ৰধান প্ৰশাসনিক, বাণিজ্যিক, শিক্ষা আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰসমূহৰ অন্যতম হিচাপে বিকশিত হয়। ==জলবায়ু আৰু ভূগোল== ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু সেমেকা উপক্ৰান্তীয়। ডিব্ৰুগড়ত বছৰৰ নৱেম্বৰৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে শুষ্ক শীতকাল আৰু এপ্ৰিলৰ পৰা অক্টোবৰ মাজভাগলৈকে উষ্ণ আৰু বৰষুণৰ সময়। মোটামুটিভাৱে জুন মাহৰ পৰা অক্টোবৰৰ আৰম্ভণি বা মাজভাগলৈকে বাৰিষা চলি থাকে। মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে বৰষুণৰ আৰম্ভণি হয় আৰু ক্ৰমান্বয়ে বৰষুণ অধিক তীব্ৰ আৰু সঘনাই হয়। বাৰিষা কালত মহানগৰৰ উত্তৰ প্ৰান্তত বৈ যোৱা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন প্ৰায়ে ওফন্দি উঠে। সঘনাই হোৱা বৰষুণৰ বাবে মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। গড়ে জুন মাহৰ পৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে আটাইতকৈ গৰম সময়। শীতকালত নৱেম্বৰৰ মাজভাগৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰ ফালে বা মাৰ্চৰ আৰম্ভণিলৈকে শীতৰ আভাস থাকে। ডিব্ৰুগড় ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ পথত অৱস্থিত। [[বংগোপসাগৰ]]ত উদ্ভৱ হোৱা ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ সাধাৰণতে এপ্ৰিল মাহৰ মাজভাগৰ পৰা ডিচেম্বৰৰ আৰম্ভণিলৈকে অহাৰ সম্ভাৱনা থাকে। সাধাৰণতে ইহঁতৰ তীব্ৰতা সময়ছোৱাৰ আৰম্ভণি আৰু শেষত অৰ্থাৎ মে’-জুন আৰু অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ মাহত হয়। উপকূলৰ পৰা বহু দূৰত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে মহানগৰখনত পূৰ্ণ শক্তিৰে ঘূৰ্ণীবতাহৰ আঘাত নকৰে। অৱশ্যে ই প্ৰচণ্ড বৰষুণ আৰু ধুমুহাৰ সূত্ৰপাত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ। বাৰিষা কালত তাপমাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। গ্ৰীষ্মকালত মধ্যমীয়া গৰম আৰু শীতকালত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা হয়। উপক্ৰান্তীয় জলবায়ুৰ বাবে নগৰখনত গড়ে ২৭৬ চে.মি. বৰষুণ হয়। * বসন্তকাল (মাৰ্চ-মে): ডিব্ৰুগড়ত বসন্তকাল সাধাৰণতে উষ্ণ হয় আৰু ইয়াৰ লগত উষ্ণতা আৰু আৰ্দ্ৰতাৰ সমন্বিত মাত্ৰা থাকে। সাধাৰণতে এইসময়ত ৩১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৭ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ ভিতৰত উষ্ণতা থাকে। এপ্ৰিল আৰু মে’ মাহত আটাইতকৈ উষ্ণ হয়। এইসময়ত পাতলীয়াৰ পৰা মজলীয়া বৰষুণ হয়। পিছলৈ বৰষুণৰ প্ৰকোপ ক্ৰমান্বয়ে বাঢ়ি গৈ থাকে। ইয়াৰ লগতে উষ্ণতাও বৃদ্ধি পায়। এই সময়ত ধুমুহা-বৰষুণৰ সৈতে [[বৰদৈচিলা]]ৰ আগমণ হয়। * গ্ৰীষ্ম আৰু বৰ্ষাকাল (জুন-আগষ্ট): ডিব্ৰুগড়ৰ গ্ৰীষ্মকালত অস্বাভাৱিকভাৱে বতাহ বলি থাকে আৰু গড় উষ্ণতা ৩৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ পায়। আৰ্দ্ৰতাৰ পৰিমাণ সৰ্বোচ্চ হয়। এই সময়ত বৰষুণৰ মাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। * হেমন্তকাল (ছেপ্টেম্বৰ-নৱেম্বৰ):ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা নৱেম্বৰলৈকে বৰষুণৰ পৰিমাণ কমি আহে৷ এই সময়ত গড় উষ্ণতা ২০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ-২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ আশে-পাশে থাকে। উষ্ণতাৰ লগতে এই সময়ত আদ্ৰতাও কমি আহে। * শীতকাল (ডিচেম্বৰ-ফেব্ৰুৱাৰী):শীতকালত ডিব্ৰুগড়ত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা পৰে। এই সময়ত উষ্ণতা আৰু আদ্ৰতা নিম্নগামী হয়। বৰষুণৰ পৰিমাণো একেবাৰে কমি আহে। ===ভূগোল=== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত। মহানগৰখনৰ মাটিকালি প্ৰায় ৭১.৮৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। মহানগৰখন সমতল তলত অৱস্থিত। সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ গড় উচ্চতা ১০৮ মিটাৰ বা ৩৫৪ ফুট। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন গড়ে ১০-১৫ কিলোমিটাৰ বহল। বাৰিষা কালত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি হয়। ইয়াৰ ফলত ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ দাঁতিত সংকটজনক ভাবে গৰাখহনীয়া হয়। ডিব্ৰুগড় মহানগৰখনক বানপানী আৰু খহনীয়াৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। জল নিষ্কাশনৰ বাবে ১৯৫৪ চনত মহানগৰখনৰ ডিব্ৰুজানৰ পৰা চেঁচা নদীলৈকে ৩২ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘৰ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা নলা আছে। মহানগৰখনৰ ভিতৰত কেইবাখনো বিখ্যাত চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পূবত মাইজান বিল অৱস্থিত। {{Weather box | location = [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] (১৯৯১–২০২০, চৰম পৰ্যায় ১৯৫২–বৰ্তমান) | metric first = Yes | single line = Yes | width = auto | Jan record high C = 29.5 | Feb record high C = 33.2 | Mar record high C = 34.5 | Apr record high C = 36.0 | May record high C = 38.8 | Jun record high C = 38.2 | Jul record high C = 39.8 | Aug record high C = 39.8 | Sep record high C = 39.5 | Oct record high C = 37.2 | Nov record high C = 33.8 | Dec record high C = 30.6 |year record high C = 39.8 | Jan high C = 23.5 | Feb high C = 25.0 | Mar high C = 26.7 | Apr high C = 28.0 | May high C = 29.8 | Jun high C = 31.2 | Jul high C = 31.4 | Aug high C = 32.0 | Sep high C = 31.4 | Oct high C = 30.6 | Nov high C = 28.1 | Dec high C = 25.1 | year high C = 28.5 | Jan mean C = 16.8 | Feb mean C = 18.9 | Mar mean C = 21.6 | Apr mean C = 23.5 | May mean C = 25.8 | Jun mean C = 27.7 | Jul mean C = 28.2 | Aug mean C = 28.5 | Sep mean C = 27.6 | Oct mean C = 25.8 | Nov mean C = 21.8 | Dec mean C = 18.1 |year mean C = | Jan low C = 10.1 | Feb low C = 13.0 | Mar low C = 16.4 | Apr low C = 19.2 | May low C = 22.0 | Jun low C = 24.3 | Jul low C = 24.9 | Aug low C = 25.2 | Sep low C = 24.1 | Oct low C = 21.0 | Nov low C = 15.7 | Dec low C = 11.2 | year low C = 18.8 | Jan record low C = 1.0 | Feb record low C = 4.8 | Mar record low C = 8.1 | Apr record low C = 10.8 | May record low C = 14.1 | Jun record low C = 16.5 | Jul record low C = 19.9 | Aug record low C = 19.5 | Sep record low C = 18.4 | Oct record low C = 13.3 | Nov record low C = 6.5 | Dec record low C = 2.7 |year record low C = 1.0 | rain colour = green | Jan rain mm = 26.6 | Feb rain mm = 57.8 | Mar rain mm = 118.2 | Apr rain mm = 219.3 | May rain mm = 326.0 | Jun rain mm = 419.4 | Jul rain mm = 485.0 | Aug rain mm = 394.3 | Sep rain mm = 317.2 | Oct rain mm = 125.2 | Nov rain mm = 19.4 | Dec rain mm = 9.9 |year rain mm = 2518.3 | Jan rain days = 2.9 | Feb rain days = 5.3 | Mar rain days = 8.9 | Apr rain days = 12.7 | May rain days = 14.7 | Jun rain days = 18.8 | Jul rain days = 20.6 | Aug rain days = 16.1 | Sep rain days = 13.5 | Oct rain days = 6.8 | Nov rain days = 2.0 | Dec rain days = 0.9 |year rain days = 123.2 |time day = 17:30 [[ভাৰতীয় মান সময়|ভা:মা:স:]] | Jan humidity = 72 | Feb humidity = 67 | Mar humidity = 66 | Apr humidity = 71 | May humidity = 74 | Jun humidity = 78 | Jul humidity = 79 | Aug humidity = 79 | Sep humidity = 81 | Oct humidity = 80 | Nov humidity = 78 | Dec humidity = 76 |year humidity = 75 |source 1 = ভাৰতৰ বতৰবিজ্ঞান বিভাগ<ref name=IMDnormals> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Dibrugarh/Mohanbari (A) Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 249–250 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M24 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDcityweather> {{cite web | url = http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/dibrugarh2.htm | title = Dibrugarh Climatological Table 1971–2000 | publisher = India Meteorological Department | accessdate = 6 February 2020}}</ref> |source 2 = টকিঅ' জলবায়ু কেন্দ্ৰ (গড় উষ্ণতা ১৯৯১–২০২০)<ref name=TCC> {{cite web | url = https://ds.data.jma.go.jp/gmd/tcc/tcc/products/climate/normal/parts/NrmMonth_e.php?stn=42314 | title = Normals Data: Dibrugarh/Mohanbari - India Latitude: 27.48°N Longitude: 95.02°E Height: 110 (m) | publisher = Japan Meteorological Agency | date = August 2012}}</ref>}} ==পৰিচালনা== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম|ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগমে]] পৰিচালনা কৰে। ডিব্ৰুগড় পৌৰনিগমৰ অন্তৰ্গত ২২টা ৱাৰ্ড আছে। প্ৰতিটো ৱাৰ্ডৰ এগৰাকীকৈ ৱাৰ্ড কাউন্সিলৰ আছে। পৌৰনিগমৰ এগৰাকী মেয়ৰ আছে। মেয়ৰ কাউঞ্চিলে ডিব্ৰুগড় চহৰৰ স্থানীয় শাসনৰ নিকায় হিচাপে বিভিন্ন কাম-কাজ চোৱা-চিতা কৰে। বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ মেয়ৰ [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ ডাঃ সৈকত পাত্ৰ। ইয়াৰ বিভিন্ন বিভাগে নগৰ পৰিকল্পনা কৰ্তৃপক্ষৰ অধীনত সামৰি লোৱা ইয়াৰ চৌপাশকে ধৰি চহৰখনৰ বাবে পৰিকল্পনা কৰে। ==জনগাঁথনি== {{bar box |title=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ (২০১১)<ref>{{cite web |url=http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |title=Dibrugarh Census Report |publisher=Dibrugarh.gov.in |access-date=15 June 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |archive-date=4 March 2016 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |deadurl=yes }}</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ধৰ্ম |right1=শতাংশ |float=right |bars= {{bar percent|[[হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|94.37}} {{bar percent|[[ইছলাম ধৰ্ম]]|green|4.68}} {{bar percent|[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]|gold|0.36}} {{bar percent|[[শিখ ধৰ্ম]]|yellow|0.23}} {{bar percent|অন্যান্য†|black|0.27}} |caption=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ<br /> †<small>[[জৈন ধৰ্ম]]ক ধৰি(<0.1%)</small> }} ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=16 June 2004|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=1 November 2008|publisher= Census Commission of India}}</ref> ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ জনসংখ্যা ১৫৪,২৯৬ জন আৰু জনবসতিৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ২,১০০ জন। জনসংখ্যাৰ ৫৪% পুৰুষ আৰু ৪৬% মহিলা। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ লিংগ অনুপাত প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৬১ গৰাকী নাৰী। ধৰ্ম হিচাপে ডিব্ৰুগড়ত হিন্দুৰ সংখ্যা ৯৪.৩৭%, মুছলমান ৪.৬৭%, বৌদ্ধ ০.৩৬%, শিখ ০.২৩% আৰু জৈনকে আদি কৰি অন্যান্য ধৰ্ম ০.২৭%। ডিব্ৰুগড়ৰ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়সকল সাধৰণে মহানগৰখনত ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৮৯.৫%। এয়া ৰাষ্ট্ৰীয় গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰৰ তুলনাত অধিক। ডিব্ৰুগড়ত ৯% জনসংখ্যা ০ৰ পৰা ৬ বছৰৰ ভিতৰত, আৰু প্ৰতি ১০০০ ল’ৰাৰ বিপৰীতে ছোৱালীৰ সন্তান অনুপাত ৯৪০। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ ভিতৰত বৰবাৰী, ডিব্ৰুগড়, আৰু মাহপোৱালিমাৰা গোহাঁই গাঁও আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |url=http://www.census2011.co.in/ |title=Census 2011 Data of Indian Population 2011 Census |publisher=Census2011.co.in |access-date=15 June 2013 |archive-date=20 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111120202313/http://www.census2011.co.in/ |url-status=live }}</ref> {{Pie chart |thumb = left |caption = ডিব্ৰুগড় মহানগৰত কথিত ভাষা (২০১১)<ref name="censusindia.gov.in" /> |label1 = [[অসমীয়া ভাষা]] |value1 = 41.62 |color1 = brown |label3 = [[হিন্দী ভাষা]] |value3 = 21.39 |color3 = yellow |label2 = [[বাংলা ভাষা]] |value2 = 23.51 |color2 = orange |label4 = [[নেপালী ভাষা]] |value4 = 1.04 |color4 = pink |label5 = অন্যান্য |value5 = 12.44 |color5 = grey }} মুঠ জনসংখ্যাৰ ভিতৰত ডিব্ৰুগড় মহানগৰত অসমীয়া ৬৪,২২৩ গৰাকী, বাংলা ৩৬,২৮৩, হিন্দী ৩৩,০১১, ভোজপুৰী ৫,৫৩৩, নেপালী ১,৬০৯ আৰু ১১,৯১১ জন লোকে অন্য ভাষা কয়।<ref name="censusindia.gov.in">[https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX 2011 Census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220423103514/https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX |date=23 April 2022 }} censusindia.gov.in</ref> ==অৰ্থনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ উজনি অসমৰ প্ৰধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু। ব্ৰিটিছ সকলে মহানগৰখন বাণিজ্যৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় দিছিল। উজনি অসমৰ সম্পদ যেনে মূলতঃ চাহ আৰু কয়লা, লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ উদ্দ্যেশে এই মিটাৰগজ ৰেলপথটো [[জন বেৰী হোৱাইট]]ৰ প্ৰচেষ্টাত গঠন হোৱা "আসাম ৰেলৱে এণ্ড ট্ৰেডিং কোম্পানী"য়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে| ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলপথত]] ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনামুখৰ পৰা জয়পুৰলৈ প্ৰথমখন ৰেল চলে। ১৮৮৩ চনৰ ১৬ জুলাইত ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[মাকুম]]লৈ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হোৱা ৪০ মাইল পথত ৰেলৰ চলাচল আৰম্ভ হয়।<ref name="closed down">{{cite news | url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311/at06 | title=State’s first railway track closed down | work=assamtribune.com | date=December 13, 2011 | agency=assamtribune | accessdate=30 জানুৱাৰী 2014 | location=guwahati | archivedate=January 11, 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111080342/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311%2Fat06 | deadurl=yes }}</ref> ১৯৪৫ চনত চনত ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱেক 'বেংগল আসাম ৰেলৱে'ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name="nfr history">{{cite web | url=http://www.nfr.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,1,444| title=History of NF Railway | work=nfr | | accessdate=4ফেব্ৰুৱাৰী 2014 | location=guwahati}}</ref><ref name="DS Rail">{{cite journal | title=ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যাকাত ৰেলগাড়ী | author=ৰবীন্দ্ৰ চন্দ্ৰ বৰুৱা| journal=মন্থন | year=২০০৭ | month=চেপ্তেম্বৰ-অক্টোবৰ | pages=১৯, ২০}}</ref><ref>http://www.irfca.org/faq/faq-history2.html</ref> ইয়াৰ লগতে মোহনাঘাটৰ পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰে জলপথৰ যোগেদি কলকাতালৈকে জাহাজ চলিছিল। বৰ্তমান সময়ত ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বিভিন্ন উদ্যোগ আৰু ব্যৱসায়িক অৱস্থিত। ===উদ্যোগসমূহ=== ডিব্ৰুগড় জিলা খনিজ সম্পদত চহকী। ইয়াত কেইবাটাও খাৰুৱা তেলৰ পুং আৰু কয়লা খনি অৱস্থিত। এই খনিজ সম্পদৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জিলাখনত কেইবাটাও বৃহৎ উদ্যোগ গঢ় লৈ উঠিছে। জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ এই উদ্যোগসমূহৰো ব্যৱসায়িক কাৰ্যকলাপৰ স্থান। ====অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড==== {{main|অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড}} অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড [[ভাৰত]]ৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চৰকাৰী মালিকানাধীন হাইড্ৰ'কাৰ্বন অন্বেষণ আৰু উৎপাদন নিগম। ই ভাৰত চৰকাৰৰ পেট্ৰ'লিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয়ৰ মালিকানাধীন আৰু ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। ই ভাৰত চৰকাৰৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত মহাৰত্ন কোম্পানী। উত্তৰ প্ৰদেশৰ নয়ডা, [[গুৱাহাটী]] আৰু যোধপুৰত ইয়াৰ কাৰ্যালয় আছে। অইল খাৰুৱা তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছৰ অন্বেষণ, বিকাশ আৰু উৎপাদন, খাৰুৱা তেল পৰিবহণ আৰু তৰল পেট্ৰ'লিয়াম গেছ উৎপাদনৰ ব্যৱসায়ত নিয়োজিত হৈ আছে। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড ভাৰতৰ অসমত ডিব্ৰুগড় জিলাৰ লেপেটকটাত অৱস্থিত এক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠান। ঐতিহাসিক [[অসম চুক্তি]] অসম গেছ ক্ৰেকাৰ প্ৰকল্প হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত থকা বিচিপিএল নিৰ্মাণৰ কাৰ্য ২০০৭ চনৰ ৯ এপ্ৰিলত তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] আৰম্ভ কৰিছিল আৰু ইয়াক প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ২০১৬ চনৰ ৫ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদনৰ বাবে উদ্বোধন কৰিছিল। ৭০% ইকুইটিৰ সৈতে গেইল (ইণ্ডিয়া) লিমিটেড ইয়াৰ মুখ্য অংশীদাৰ আৰু বাকী ৩০% ইকুইটিখিনি [[অসম চৰকাৰ]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মাজত সমান অংশত বিভাজিত। ইথাইলিন, প্ৰপাইলিন, ৰৈখিক নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথাইলিন, উচ্চ-ঘনত্বৰ পলিথাইথিলিন আৰু পলিপ্ৰপাইলিন হৈছে বৰ্তমান প্ৰকল্পটোৰ দ্বাৰা উৎপাদিত বিভিন্ন পেট্ৰো-সামগ্ৰী আৰু পলিমাৰ। ইয়াৰ লগতে হাইড্ৰজেনযুক্ত পাইৰোলাইচিছ গেছ'লিন আৰু ১-বিউটেনৰ বাবে দুটা উৎপাদন একক নিৰ্মাণাধীন। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ ৰসায়ন আৰু সাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ]] ৰাসায়নিক সাৰ উৎপাদন কৰা উদ্যোগ। এই সাৰ কাৰখানা [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত। প্ৰাকৃতিক গেছৰ পৰা ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা এই উদ্যোগ ১৯৬৯ চনৰ ১ জানুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদন আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="bvfcl"/> পূৰ্বতে ই হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেডৰ নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্সৰ অংশ আছিল। ২০০২ চনৰ ৫ এপ্ৰিল তাৰিখে হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বনৰ পৰা নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্স বিভক্ত হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড নামৰ নতুন কোম্পানীটো গঠন কৰা হৈছিল। ই হৈছে ভাৰতৰ সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব আৰু পূব অঞ্চলৰ একমাত্ৰ ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা কোম্পানী।<ref name="bvfcl">{{cite web |url=https://bvfcl.com/bvfcl-profile/ |title=Corporate profile |website=bvfcl.com |date= |access-date=৭ জুলাই ২০২৪}}</ref> ====অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড==== {{main|অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড}} অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড প্ৰাকৃতিক গেছ পৰিবহণ আৰু বিতৰণৰ লগত জড়িত অসমৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজ্যিক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]] হিচাপে স্থাপিত কোম্পানী।<ref name="AGCL">{{cite web |url=https://assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |title=About us |website=assamgas.org |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240602212956/https://www.assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |deadurl=yes }}</ref> ১৯৬২ চনৰ ৩১ মাৰ্চ তাৰিখে ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। অসম গেছ কোম্পানীৰ পাইপলাইনৰ নেটৱৰ্কে [[উজনি অসম]]ৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[চৰাইদেউ জিলা|চৰাইদেউ]], [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]], [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] আৰু [[মাজুলী জিলা|মাজুলী জিলা]]ৰ ৪০০ ৰো অধিক চাহ কাৰখানা, ১,২০০ বাণিজ্যিক প্ৰতিষ্ঠান, ৫০,০০০ ঘৰুৱা গ্ৰাহক আৰু ৪১০ ঔদ্যোগিক গ্ৰাহকক গেছ যোগান ধৰি আহিছে।<ref name="IC">{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |title=Pipe gas connection under assam gas company ltd |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240609060913/https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |deadurl=yes }}</ref> ====ডিএনপি লিমিটেড==== {{main|ডিএনপি লিমিটেড}} ডিএনপি লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]।<ref name="DNPL">{{cite web |url=http://www.dnpl.co.in/profile |title=Profile |website=dnpl.co.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪}}</ref> [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত ডিএনপি লিমিটেড ২০০৭ চনৰ ১৫ জুন তাৰিখে স্থাপন কৰা হৈছিল। যুটীয়া উদ্যোগ হিচাপে ডিএনপি লিমিটেড ১৯৫৬ চনৰ কোম্পানী আইনৰ অধীনত পঞ্জীভুক্ত।<ref>{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |title=Appointment of Director and Chairman in the BOD of the Joint Venture Company (JVC), Duliajan Numaligarh Pipeline Limited (DNPL) |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240616075846/https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |deadurl=yes }}</ref> দুলীয়াজান নুমলীগড় পাইপলাইনৰ ইংৰাজী নামৰ প্ৰতিটো শব্দৰ প্ৰথম বৰ্ণৰে কোম্পানীটোৰ নাম ডিএনপি লিমিটেড ৰখা হৈছে। ====অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড==== {{main|অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড}} অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]। অসম চৰকাৰ, [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]] আৰু অসম ঔদ্যোগিক উন্নয়ন নিগমৰ আৰু [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত প্ৰতিষ্ঠানটো ১৯৭১ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। <ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|title=Assam Petro-chemicals Limited bags Skoch Gold Award|date=2018-12-08|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=2019-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181209020937/https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|archive-date=2018-12-09|url-status=live}}</ref> ১৯৭৬ চনত [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত মিথানল প্ৰকল্পত ফৰ্মেলডিহাইড আৰু কেইটামান ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড ৰেজিন যেনে ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড গ্লু আৰু ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড মোল্ডিং পাউডাৰৰ সৈতে উৎপাদন আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ১৯৮৯ আৰু ১৯৯৮ চনত সম্প্ৰসাৰণৰ পিছত, কোম্পানীটোৱে মিথানল প্ৰকল্পটো ১০০ টিপিডি (প্ৰতিদিনে টন) আৰু ফৰ্মেলডিহাইড প্ৰকল্পৰ ক্ষমতা ১০০ টিপিডিলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://assampetrochemicals.com/ |title=Assam Petro-chemicals Limited – About us |date=2015 |accessdate=12 June 2019 |url-status=live |publisher=Assam Petro-Chemicals Limited |archivedate=15 October 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181015175705/http://www.assampetrochemicals.co.in/ |deadurl=yes }}</ref> কোম্পানীটোৱে ২০১৭ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ঘোষণা কৰিছিল যে ই ১,৩৩৭ কোটি টকা বিনিয়োগ কৰিব আৰু ৫০০ টিপিডি মিথানল আৰু ২০০ টিপিডি ফৰ্মালিন উৎপাদন কৰিবলৈ সম্প্ৰসাৰিত হ'ব আৰু ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ মিথানল উৎপাদক হিচাপে পৰিগণিত হ'ব।<ref>{{cite news |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |title=Assam Petrochemicals Limited to invest Rs 1337 crore to set up second unit |newspaper=Economic Times |date=24 September 2017 |author=Singh, Bikash |accessdate=12 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180929151131/https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |archive-date=29 September 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/states/north-east/bjp-respects-all-views-sonowal/cid/1686202|title=BJP respects all views: Sonowal|website=The Telegraph|first=Tejesh |last= Tripathy | date= 3 May 2019 |language=en|access-date=2019-06-12|quote= Addressing the gathering after laying the foundation stone of a formalin plant ... The Assam Petro-Chemicals Limited will supply methanol, the raw material needed to make formalin (preservative), to this plant which will produce 200 tonnes of formalin daily. The plant, for which 163 bighas has been allotted by the government at Dhaknamari, is being set up at a cost of Rs 100 crore. }}</ref> এই প্ৰকল্পৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কেঁচামাল হৈছে প্ৰাকৃতিক গেছ, ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড। অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেডে যোগান ধৰা প্ৰাকৃতিক গেছ, মিথানল উৎপাদনৰ বাবে কেঁচামাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। নামৰূপ সাৰ প্ৰকল্পৰ দ্বাৰা ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড যোগান ধৰা হয়।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=czUyfP-hHTEC&q=%22Assam+Petrochemicals+Limited%22&pg=PA29 | title=The Anatomy of Rural Poverty in Assam | publisher=Mittal Publications | author=Atikuddin Ahmed | year=1987 | pages=29 | isbn=8170990092}}</ref> <!-- ====কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ বা আধিকাৰিক ভাবে অসম গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ বকুলনিত অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। এই সংযুক্ত চক্ৰ গেছ টাৰ্বাইন প্ৰকল্পটো [[নীপকো]]ৰ অধীনত। এই প্ৰকল্প [[জাপান]]ৰ বহিঃৰাজ্য অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা পুঁজিৰ সৈতে দ্বিপাক্ষিক ঋণ ব্যৱস্থাৰ অধীনত ৩৭.২৭২ বিলিয়ন য়েনৰ ঋণৰ সহায়ত ইয়াৰ আংশিক বিত্তীয় সাহায্য প্ৰদান কৰা হৈছে। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শক্তি কেন্দ্ৰটোত ৬টা গেছ টাৰ্বাইন আছে আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ৩টা ভাপ টাৰ্বাইন আছে। এই টাৰ্বাইনবোৰ মডিউলাৰ ধৰণেৰে সজোৱা হৈছে। এটা মডিউলত সংশ্লিষ্ট বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ১টা ভাপ টাৰ্বাইনৰ সৈতে ২টা গেছ টাৰ্বাইন থাকে। ====নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]] অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। ইয়াৰ লগতে নতুনকৈ নামৰূপ প্ৰতিষ্ঠাপন শক্তি কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছে। মুঠ ১৬২.৯ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন গেছ ভিত্তিক দুয়ো তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম শক্তি উৎপাদন নিগম লিমিটেড]]ৰ অধীনত। নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ প্ৰথমটো গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="thermal">{{cite web |url=https://apgcl.org/thermal.php |title=Thermal |website=www.apgcl.org |date= |access-date=১৪ জুলাই ২০২৪ |archivedate=2024-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240714114352/https://apgcl.org/thermal.php |deadurl=yes }}</ref> --> ===চাহ উদ্যোগ=== [[File:Tea, two leaves and a bud.jpg|thumb|right|চাহ পাত]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰিটিছ যুগৰ কেইবাখনো চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা ৩২ কিলোমিটাৰ নিগলত [[চাবুৱা]]ত জিলাখনৰ প্ৰথমখন চাহ বাগিচা [[মণিৰাম দেৱান|মণিৰাম দেৱানে]] প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Barua|1994|pp=Preface}}</ref> বৰ্তমান গোটেই জিলাখনত প্ৰায় ১৪৪ খন বৃহৎ আৰু অসংখ্য ক্ষুদ্ৰ চাহ বাগিচা আছে। লগতে কেইবাটাও চাহৰ কাৰখানাও আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ মাজ-মজিয়াত ১৯৫৯ চনত অৱস্থিত জালান নগৰ চাহ বাগিচা অৱস্থিত। মহানগৰখন চাহ উদ্যোগৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু। মহানগৰৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত মনোহৰি চাহ বাগিচাৰ চাহে নিলামত কেইবাবাৰো অভিলেখ ভংগ কৰিছে। ডিব্ৰুগড়ত ভাৰতৰ ক্ষুদ্ৰ চাহ খেতিয়কৰ উন্নয়ন সঞ্চালকালয়ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=81391| title = Press Information Bureau}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও চাহ উন্নয়ন (ৰোপন)ৰ এজন উপ-সঞ্চালকৰ নেতৃত্বত "ভাৰতীয় চাহ ব’ৰ্ড"ৰ এটা আঞ্চলিক কাৰ্যালয়ও চহৰখনত অৱস্থিত। অসম শাখা ভাৰতীয় চাহ সন্থাৰ প্ৰথম খণ্ড ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| title = The Official Website of Tea Board India| access-date = 4 April 2014| archive-date = 1 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140301140750/http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| url-status = live}}</ref> ===পৰ্যটন=== ৰেল, পথ আৰু বিমান সংযোগৰ লগতে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বৃহৎ সংখ্যক পৰ্যটনস্থলীৰ উপস্থিতিয়ে ভাৰতৰ এই অংশত শেহতীয়া অংশত পৰ্যটন উদ্যোগৰ আকৰ্ষণীয় বৃদ্ধি দেখা গৈছে। ভাৰত-বিদেশৰ পৰা অহা পৰ্যটকৰ বাবেও ডিব্ৰুগড় এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গন্তব্যস্থানৰ লগতে এক প্ৰধান গমন কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। এনে পৰ্যটন আৱৰ্তনসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হৈছে: ডিব্ৰুগড় – ৰয়িং – মায়'দিয়া – অনিনি পৰ্যটন আৱৰ্তন,<ref>{{cite web |url=http://www.arunachaltourism.com/top5.php |title=Arunachal Tourism |access-date=4 August 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |archive-date=6 April 2013 |archivedate=6 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড় – গুৱাহাটী নদী ক্ৰুজ।<ref>{{cite web |url=http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |title=Brahmaputra Cruise - Neamati to Guwahati |access-date=4 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |archive-date=7 April 2014 |archivedate=7 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ চাহ বাগিচা সমূহৰ আশে-পাশে চাহ পৰ্যটন গঢ় লৈ উঠিছে।<ref>{{cite news | url=http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | location=Calcutta, India | work=The Telegraph | first=Ripunjoy | last=Das | title=Tea belt takes to heritage tourism | date=12 July 2005 | access-date=4 April 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140407072704/http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | archive-date=7 April 2014 | url-status=dead }}</ref> তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] আৰু কেইবাখনো প্ৰতিষ্ঠিত বেচৰকাৰী চিকিৎসালয় আৰু নাৰ্ছিং হোম থকাৰ বাবে উজনি অসমৰ লগতে [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[নাগালেণ্ড]]ৰ ৰোগী সকলৰ বাবে চিকিৎসা পৰ্যটনৰ স্থান। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যটন স্থান হ’ল: * [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়]] * [[বগা বাবাৰ মাজাৰ]] * জালান মন্দিৰ * মহাত্মা গান্ধী উদ্যান, খনিকৰ * সাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা উদ্যান, ফুলবাগান * জিলা পুথিভঁৰাল আৰু সংগ্ৰাহালয় * চেক্ৰেড হাৰ্ট কেথেড্ৰেল তদুপৰি ইয়াৰ আশে-পাশে [[ৰাইদঙীয়া দৌল]], [[মৈৰামৰা দৌল]], [[বেজৰ দৌল]], [[কলি আইৰ থান]], শিলিখা থান, দিনজয় সত্ৰ, মদাৰখাট সত্ৰ আদি পৰ্যটনস্থলী অৱস্থিত। ==পৰিবহণ== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ স্থলপথ, ৰে'লপথ, বিমানপথ আৰু জলপথেৰে অসম তথা ভাৰতৰ অন্যান্য ঠাইৰ লগত সংযুক্ত হৈ আছে। ===বিমানপথ=== [[File:Dibrugarh Airport Complex.jpg|thumbnail|right|ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উত্তৰ-পুব দিশত মোহনবাৰী নামৰ ঠাইত ১৫ কিলোমিটাৰ দূৰৈত [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] অৱস্থিত। সেয়ে ইয়াক মোহনবাৰী বিমানবন্দৰো বোলা হয়। ই অসমৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক ব্যস্ত বিমানবন্দৰ। বিমানবন্দৰখনৰ পৰা চলাচল কৰা বিমান সংস্থাসমূহ হ’ল এয়াৰ ইণ্ডিয়া, ইণ্ডিগ’ আৰু এলায়েন্স এয়াৰ। বিমান সেৱাৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় [[নতুন দিল্লী]], [[গুৱাহাটী]], শিলিগুৰি, [[ইম্ফল]], [[কলকাতা]], [[ইটানগৰ]], তেজু, [[আগৰতলা]], [[বেংগালুৰু]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ লগত সংযোজিত। ২০১৩ চনত ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰত নিশা অৱতৰণৰ সুবিধাযুক্ত হয়।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013/at09 Mohanbari Airport ready for night landing] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004223532/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013%2Fat09 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (20 September 2013). Retrieved 3 October 2013.</ref> এই বিমানবন্দৰত এৰোব্ৰিজৰ বাণিজ্যিক পৰিচালনাও আৰম্ভ হৈছে।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 Assam Tribune]Assamtribune.com (2 October 2013). Retrieved 3 October 2013 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004230933/http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 |date=4 October 2013 }}.</ref> বৰ্তমান ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰৰ দ্বিতীয় টাৰ্মিনেল নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত আছে। ===ৰে'লপথ=== [[File:New Dibrugarh Railway Station Complex.jpg|thumbnail|ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথম ৰেল সেৱাৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ ইতিহাসত ডিব্ৰুগড়ে এক বিশিষ্ট স্থান দখল কৰি আহিছে। ১৮৮২ চনৰ ১ মে’ত ডিব্ৰুগড়ত মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে’ল চলিছিল। ১৮৮২ চনৰ ১৫ মে’ত দিনজানলৈকে এই ৰে'লপথ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। সেই বছৰৰ ২৩ ডিচেম্বৰত চাবুৱালৈকে মালবাহী ৰে'লৰ প্ৰচলন হয়। ১৮৮৪ চনৰ ১৮ ফেব্ৰুৱাৰীত পুৱা ৭:২০ বজাত তদানীন্তন অসমৰ মুখ্য আয়ুক্ত ছাৰ চাৰ্লছ ইলিয়টে ৰিহাবাৰী ৰেল ষ্টেচনৰ পৰা (বৰ্তমান [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]]) ৪০০ ইউৰোপীয় আৰু ভাৰতীয় যাত্ৰীৰে [[লিডু]]লৈ যোৱা প্ৰথমখন যাত্ৰীবাহী ৰেল ফ্লেগ অফ কৰে। ১৯৯১ চনত প্ৰকাশিত অসম ৰেলৱে আৰু ট্ৰেডিং কোম্পানী লিমিটেডৰ শতবাৰ্ষিকী স্মৃতিগ্ৰন্থ অনুসৰি উক্ত কোম্পানীটোৱে [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে]] নিৰ্মাণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হোৱাৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৰেলৱে উন্নয়নৰ সমগ্ৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710/state07 Dibrugarh Rly Station denied heritage status] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004221528/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710%2Fstate07 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (17 June 2010). Retrieved 3 October 2013.</ref> মহানগৰখনত [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] দুটা ৰে'ল ষ্টেচন অৱস্থিত। ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ মানচিত্ৰত এই দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পূবৰ ৰেল ষ্টেচন। ভাৰতৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ যেনে বেংগালুৰু, চেন্নাই, কোচি, ত্ৰিবান্দ্ৰম, কলকাতা, দিল্লী, কন্যাকুমাৰী আদিৰ সৈতে সংযুক্ত ৰেলৱে নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় সংযোজিত হৈ আছে। মহানগৰীৰ উপকণ্ঠত বাণীপুৰত নতুন ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ই তিনিচুকীয়া ৰেল সংমণ্ডলৰ লামডিং-ডিব্ৰুগড় অংশত অৱস্থিত। ৪০০ বিঘা মাটিত বিস্তৃত সমগ্ৰ উত্তৰ-পূবৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ৰেল ষ্টেচন আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ২ কিলোমিটাৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211/state05 |title=The Assam Tribune Online |website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |archive-date=14 May 2014 |access-date=28 December 2024 |archivedate=14 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |deadurl=yes }}</ref> ===জলপথ=== [[File:Bogibeel Karrengbali paarghat.jpg|thumb|বগীবিল ঘাটৰ এখন ফেৰী]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ কাষে কাষে আৰু তাৰ সিপাৰে এক উন্নত জলপথ পৰিবহণ ব্যৱস্থাও আছে। ডিব্ৰুগড় বাংলাদেশ সীমান্তৰ পৰা শদিয়ালৈকে বিস্তৃত ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ২ৰ এক উল্লেখযোগ্য স্থান। ফেৰী সেৱাই ডিব্ৰুগড়ক চেঙাজান (ধেমাজি জিলা), পানবাৰী (ধেমাজি) & ঐৰাম ঘাট (জোনাই ওচৰত)ৰ সৈতে সংযোগ কৰে। বগীবিল আই ডব্লিউ টি ঘাটৰ পৰা কাৰেং চাপৰি আৰু চিচি মুখলৈ নিয়মীয়া ফেৰী সেৱা আছে। তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা গুৱাহাটীলৈ বিলাসী ক্ৰুজ সেৱাও উপলব্ধ। ডিব্ৰুগড়লৈ যোৱা ক্ৰুজখন [[তেজপুৰ]] আৰু [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |title=Bharat Darshan – Guwahati |access-date=8 October 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |archive-date=20 September 2013 |archivedate=20 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |deadurl=yes }}</ref> ====স্থলপথ==== ডিব্ৰুগড়ৰ মাজেৰে অসম ট্ৰাংক ৰোড পাৰ হৈ গৈছে। ডিব্ৰুগড়ৰ চৌকিডিঙিত অৱস্থিত অসম ৰাজ্যিক বাছ আস্থানৰ পৰা নিয়মীয়াকৈ অসম আৰু উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যান্য ৰাজ্যলৈ বাছ চলাচল কৰে। মহানগৰখনত ৰাজহুৱা পৰিবহনৰ বাবে অটো ৰিক্সা, বিক্ৰম, ই-ৰিক্সাৰ সুবিধা আছে। নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত থকা কনভয় ৰোডৰ উৰণসেঁতুৰ কাষত নতুনকৈ আৰম্ভ কৰা মুৰলীধৰ জালান বাছ আস্থান সম্পূৰ্ণকৈ কাৰ্যক্ষম হোৱা নাই। দেশৰ দীৰ্ঘতম ৰে'ল-ৰোড দলং [[বগীবিল দলং]] ডিব্ৰুগড়ৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত। ==শিক্ষা আৰু গৱেষণা== [[File:Dibrugarh Govt. Boys' H. S. School, Dibrugarh.jpg|thumb|right|ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] [[File:Dibrugarh University's entrance gate.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰৱেশপথ]] [[file:DHSK College, Dibrugarh.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ শিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰবিন্দু। ডিব্ৰুগড়ত কেইবাখনো পুৰণি আৰু উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী, বেচৰকাৰী বিদ্যালয় আছে। ১৮৪০ চনত স্থাপিত হোৱা [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] অসমৰ অন্যতম পুৰণি বিদ্যালয়। তদুপৰি ডিব্ৰুগড় কেইখনমান বিখ্যাত কণিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় আছে। [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ দ্বিতীয় পুৰণি বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৬৫ চনত [[অসম বিধান সভা]]ত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা এই বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপিত হয়। অসমৰ উচ্চশিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰৰূপে পৰিচিত ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ত কলা, বিজ্ঞান, বাণিজ্য আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা বিষয়ক শিক্ষাদানৰ বাবে বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰৰ উপৰিও এখন "অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ প্ৰতিষ্ঠান" আছে। বৰ্তমান এই বিশ্ববিদ্যালয়ৰদ্বাৰা অনুমোদিত মুঠ মহাবিদ্যালয়ৰ সংখ্যা ১৬০। ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মুঠ মাটিকালি হ'ল ২০৩ হেক্টৰ; ইয়াৰে ৭৪.৩ হেক্টৰৰ এটা এলেকাত চাহখেতি কৰা হয়। এই বিশ্ববিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দু নতুন বজাৰৰ পৰা প্ৰায় ৫ কি: মি: দক্ষিণে ৰজাভেটা অঞ্চলত অৱস্থিত। ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথটো বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যতম আৰু আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। এই মহাবিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ বৰবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়খন আনুস্থানিকভাৱে ১৯৪৭ চনৰ ৩ নৱেম্বৰৰ দিনা উদ্বোধন কৰা হয়। ইয়াৰ আগেয়ে ই "বেৰী-হোৱাইট মেডিকেল স্কুল নামেৰে জনাজাত আছিল, যিখন ১৯০০ চনত স্থাপিত হৈছিল। [[শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় জিলাৰ চাবুৱাত অৱস্থিত এখন ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। এই বিশ্ববিদ্যালয় খন অসম চৰকাৰে ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত গৃহীত কৰা ''শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয় বিধেয়ক, ২০১৮''ৰ অধীনত স্থাপন কৰিছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন ২০২০ চনৰ ১০ জুলাই তাৰিখৰ পৰা ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ অস্থায়ী কেম্পাছৰ পৰা কাৰ্যক্ষম হয়। এইখন অসমৰ প্ৰথম আৰু ভাৰতৰ চতুৰ্থ কাৰ্যক্ষম চতুৰ্থ ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। ডিব্ৰুগড়ৰ [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়|চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উজনি অসমৰএকমাত্ৰ দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]] [[ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ|ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদে]] স্থাপন কৰা ছখন আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰৰ অন্যতম। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১০ কিঃমিঃ পূবত তথা বকুল তিনিআলিৰ পৰা ২ কিঃমিঃ নিলগত লাহোৱালত আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ অৱস্থিত। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আঠখন ৰাজ্যৰ উমৈহতীয়া আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰই এই অঞ্চলত জীৱ-চিকিৎসা বিষয়ত গৱেষণা কৰা হয়। ১৯৮২ চনত এই কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছিল। ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ আৰু বিভিন্ন প্ৰকল্পৰ বাবে বিভিন্ন উৎসৰ পৰা এই কেন্দ্ৰই অনুদান লাভ কৰে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উল্লেখযোগ্য শিক্ষানুষ্ঠান সমূহ হ'ল: ===বিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] * ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী বালিকা বিদ্যালয় * ডন বস্ক' হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * লিটিল ফ্লাৱাৰ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট মেৰীজ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট জেভিয়াৰ্ছ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * বি এল বেৰীয়া সৰস্বতী শিশু মন্দিৰ * কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * দিল্লী পাব্লিক স্কুল, ডিব্ৰুগড় * বিবেকানন্দ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * সম্পূৰ্ণ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয় * ভিক্টোৰিয়া গাৰ্লছ স্কুল * বেংগলী বয়জ স্কুল * মাৰোৱাৰী হিন্দী বিদ্যালয় * অগ্ৰসেন একাডেমী * শিশু ভাৰতী বিদ্যালয় * গ্ৰেহেম বজাৰ বালিকা বিদ্যালয় ===কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ছল্ট ব্ৰুক একাডেমী]] * ডঃ ৰাধাকৃষ্ণণ স্কুল অফ আৰ্টছ, কমাৰ্চ এণ্ড চাইন্স * [[জ্ঞান বিজ্ঞান একাডেমী]] *  শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় ===মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ বাণিজ্য মহাবিদ্যালয়]] * [[মনোহৰী দেৱী কানৈ মহিলা মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰু মহাবিদ্যালয়]] * নন্দলাল বৰগোহাঁই চিটি মহাবিদ্যালয় ===আইন মহাবিদ্যালয়=== * ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ আইন মহাবিদ্যালয় * এছ.আই.পি.ই. আইন মহাবিদ্যালয় * ডঃ ৰোহিনী কান্ত বৰুৱা আইন মহাবিদ্যালয় ===শিক্ষণ মহাবিদ্যালয়=== * চন্দ্ৰকান্ত হাজৰিকা মহাবিদ্যালয় * পাৰিজাত একাডেমী শিক্ষক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান ===চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠান=== * [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] * [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়]] * [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] ===কাৰিকৰী প্ৰতিষ্ঠান=== * [[ডিব্ৰুগড় পলিটেকনিক]] ==গণমাধ্যম== আকাশবাণী ডিব্ৰুগড় অসমৰ অন্যতম পুৰণি আকাশবাণী কেন্দ্ৰ। আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়ে এ এম (৫২৯.১ মিটাৰ মেগাৱাটত ৫৬৭ কিলোহাৰ্টজ) আৰু এফ এম (১০১.৩০ মেগাহাৰ্টজ) বেণ্ড দুয়োটাতে তিনিটা অধিবেশনত দৈনিক প্ৰচাৰ কৰে।<ref>{{cite web|title=All India Radio, Dibrugarh|url=http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|publisher=Prasar Bharati|access-date=3 August 2013|archive-date=2 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|url-status=live}}</ref> লগতে প্ৰতিদিনে সন্ধিয়া ৬:০০ বজাত ৫ মিনিটৰ আঞ্চলিক বাতৰিৰ বুলেটিন সম্প্ৰচাৰ কৰে ।<ref name="allindiaradio.gov.in">{{cite web| url = http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| title = Get Apps {{!}} Prasar Bharati| access-date = 3 August 2013| archive-date = 2 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| url-status = live}}</ref> এই কেন্দ্ৰটো ১৯৬৮ চনৰ ১৫ ফেব্ৰুৱাৰীত আৰম্ভ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |title=NEWS ON AIR : News on AIR brings the Latest & Top Breaking News on Politics, G-20 summit, Cricket, Sports, Business , State,Formula One in INDIA , Regional Language Audio Bulletins , Regional Language scripts & more |access-date=1 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140305062218/http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |archive-date=5 March 2014 |url-status=dead }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ মলখুবাচাত এই ষ্টেচনৰ ষ্টুডিঅ’ আৰু লেপেটকাত অৱস্থিত ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড স্থানৰ সমীপত হাই পাৱাৰ ট্ৰেন্সমিছন টাৱাৰ আছে। ব্ৰহ্মপুত্ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন বা ৰেডিঅ’ ব্ৰহ্মপুত্ৰ ৯০.৪ মেগাহাৰ্টজ ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথমটো তৃণমূল পৰ্যায়ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন। উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়, ধেমাজি, আৰু শিৱসাগৰৰ কিছু অংশৰ ৮ লাখৰো অধিক লোকক সামৰি লোৱা এই চহৰে অৰ্ধনগৰীয়া, আৰু গ্ৰাম্য জনসংখ্যাক একত্ৰিত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ মাইজান ঘাটৰ সমীপত ইয়াৰ ষ্টেচন অৱস্থিত। [[File:Doordarshan Kendra, Dibrugarh.jpg|thumb|right|দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] অসমীয়া ভাষাত অনুষ্ঠান আগবঢ়োৱা দ্বিতীয়টো দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড় ১৯৯৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে কেন্দ্ৰই ১৯৯১ চনৰ ২০ ডিচেম্বৰৰ পৰা দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটীৰ সম্প্ৰচাৰিত অসম ভাষাৰ কাৰ্যসূচী সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |deadurl=yes }}</ref> এই কেন্দ্ৰত নিৰ্মিত কাৰ্যসূচীসমূহ উচ্চ শক্তিৰ ট্ৰেন্সমিটাৰৰ জৰিয়তে টেলিকাষ্ট কৰা হয়।<ref>{{cite web| url = http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| title = Doordarshan Kendra Guwahati| access-date = 1 March 2014| archive-date = 29 July 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| url-status = live| archivedate = 29 July 2013| archiveurl = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| deadurl = yes}}</ref> ডিব্ৰুগড় দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰই 'ডি ডি নৰ্থ ইষ্ট' চেনেলত অনুষ্ঠানৰ অৱদান আগবঢ়াই আছে।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |deadurl=yes }}</ref> তদপৰি সামাজিক মাধ্যমটো প্ৰচাৰৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ত কেইবাটাও ইলেক্ট্ৰনিক বাতৰি পৰ্টেল আৰু চেনেল আছে। ===বাতৰি-কাকতসমূহ=== ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত প্ৰথমখন কাকত 'টাইমছ অফ আছাম'ৰ সৈতে ডিব্ৰুগড় সমগ্ৰ পূব ভাৰতৰ বাতৰি কাকত সাংবাদিকতাৰ পথ প্ৰদৰ্শক। প্ৰকাশৰ চাৰি দশক পিছত টাইমছ অফ আছামৰ প্ৰকাশ বন্ধ হৈ ১৯৩৯ চনৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য আছাম ট্ৰিবিউন|দ্য আছাম ট্ৰিবিউনে]] যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে আৰু ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৭ বছৰ প্ৰকাশৰ পিছত গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰিত হয়। অৱশ্যে উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ এই প্ৰধান ইংৰাজী দৈনিক কাকতখন গুৱাহাটীৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত হয়। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন চাৰিখন চহৰৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য ছেণ্টিনেল]] প্ৰকাশিত হয়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা কেইবাখনো স্থানীয়ভাষাৰ, লগতে ইংৰাজী আৰু বাংলা দৈনিক কাকত প্ৰকাশ পায়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত অসমীয়া বাতৰি কাকতসমূহ হ'ল [[অসমীয়া প্ৰতিদিন]], [[জনসাধাৰণ]], [[নিয়মীয়া বাৰ্তা]], [[দৈনিক অসম]], অসম আদিত্য, দৈনিক প্ৰতীক্ষা আৰু প্ৰতিবিম্ব। গুৱাহাটী আৰু শিলচৰৰ সমান্তৰালকৈ ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা বাংলা দৈনিক যুগশংখ প্ৰকাশিত হয়। ==ৰাজনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ অন্তৰ্গত। [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ নেতা তথা বৰ্তমানৰ কেন্দ্ৰীয় জলপৰিবহন মন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]] বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ সাংসদ।<ref>{{cite web |url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |title=List of Parliamentary & Assembly Constituencies |access-date=6 October 2008 |work=Assam |publisher=Election Commission of India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |archive-date=4 May 2006 }}</ref> বিজেপিৰ প্ৰশান্ত ফুকন [[ডিব্ৰুগড় (বিধানসভা সমষ্টি)]] পৰা [[অসম বিধানসভা]]লৈ নিৰ্বাচিত বিধায়ক। [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] বৰ্তমান বিজেপিৰ দখলত। ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== * [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]], অসমৰ এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ, নাট্যকাৰ, লেখক আৰু প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা * [[নীলমণি ফুকন (জ্যেষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]], সাহিত্যিক আৰু ৰাজনীতিবিদ * [[দেৱকান্ত বৰুৱা]], কবি আৰু ৰাজনীতিবিদ, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ ৮৩ সংখ্যক অধ্যক্ষ, [[বিহাৰ]]ৰ ৰাজ্যপাল * [[যোগেন্দ্ৰ নাথ হাজৰিকা]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ সপ্তম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[কেশৱ চন্দ্ৰ গগৈ]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ নৱম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ চতুৰ্দশ মুখ্যমন্ত্ৰী]] তথা কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী * [[ৰঞ্জন গগৈ]], [[ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ|ভাৰতৰ ৪৬ সংখ্যক মুখ্য ন্যায়াধীশ]] * [[মলয়া গোস্বামী]], শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী * [[বিজু ফুকন]], অভিনেতা * [[নগেন শইকীয়া]], সাহিত্যিক তথা সাহিত্য সভাৰ প্ৰাক্তন সভাপতি * [[প্ৰহ্লাদ চন্দ্ৰ তাছা]], সাহিত্যিক ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থ সূচি== {{refbegin}} * {{citation |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |place=Guwahati |publisher=EBH Publishers |year=2016 |isbn=978-93-83252-70-1 }} * {{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=925 |issn=2347-6435 |ref=harv}} == বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Dibrugarh|ডিব্ৰুগড়}} * [https://dibrugarh.assam.gov.in/ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ ৱেবচাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250419051017/https://dibrugarh.assam.gov.in/ |date=2025-04-19 }} * [http://dibru.ac.in ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় ৱেবচাইট] {{অসমৰ নগৰ-মহানগৰ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:ডিব্ৰুগড় জিলা]] m7nr1oure9c8lke19yltmbs248pm5k0 652057 652056 2026-11-11T07:55:42Z KhiLanTzi 23530 652057 wikitext text/x-wiki {{About|ডিব্ৰুগড় মহানগৰ|একে নামৰ জিলা|ডিব্ৰুগড় জিলা}} {{Infobox settlement | name = ডিব্ৰুগড় | nickname = অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী<br>ভাৰতৰ চাহ নগৰী<br>উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = মহানগৰ | image_skyline = {{photomontage | photo1a = A_tea_garden_in_Dibrugarh.jpg | photo2a = OPD,_Assam_Medical_College_&_Hospital,_Dibrugarh.jpg | photo2b = Shrikshetra_Dham,_Dibrugarh.jpg | photo3a = Dibrugarh_University's_entrance_gate.jpg | photo3b = Inside_campus_of_Indian_Councial_of_Medical_Research,_NE_Region,_at_Lahowal,_Dibrugarh.jpg | photo4a = Bogibeel_Bridge_view.jpg | space = 1 | size = 280 | colour = black | colour_border = black }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা বাওঁফালৰ পৰা সোঁফালে: চাহ বাগিচা, [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়|অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়]], [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়|জগন্নাথ মন্দিৰ]], [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]], [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ]], [[বগীবিল দলং]] | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = অসমত ডিব্ৰুগড়ৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|27.48|N|95|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = সংমণ্ডল | subdivision_name2 = [[উজনি অসম]] | subdivision_type3 = জিলা | subdivision_name3 = [[ডিব্ৰুগড় জিলা]] | subdivision_type4 = ৱাৰ্ডৰ সংখ্যা | subdivision_name4 = ২২ | established_title = স্থাপিত | established_date = ১৮৭৩ | founder = | named_for = ডিব্ৰুমুখৰগড় ([[আহোম-চুতীয়া ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ত ডিব্ৰু নদীৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই নিৰ্মাণ কৰা গড়)<ref>"The Buranjis refer to the Ahom-Chutiya conflict from the fourteenth century which continued up to the sixteenth century. The Ahoms built a garh (fort) on the bank of the river Dibru to resist the attack of the Chutiyas from which the name ‘Dibrugarh’ was derived (Nath, 2001, p.81)." {{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |year=2024 |page=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref><ref>{{Cite book |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |year=2003 |page=56 |url=https://www.scribd.com/document/914496064/The-Comprehensive-History-of-Assam-2-H-K-Barpujari-Editor-2-2-2003-Publication-Board-Assam-Fb354ba6bb80809dc5c1275e48f7bb6f-Anna-s |access-date=30 October 2026}}</ref> | governing_body = [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] | leader_title1 = বিধায়ক | leader_name1 = [[প্ৰশান্ত ফুকন]], [[বিজেপি]] | leader_title2 = জিলা আয়ুক্ত | leader_name2 = বিক্ৰম কৈৰী, আইএএছ | leader_title3 = আৰক্ষী পৰিদৰ্শক | leader_name3 = শ্বেতাংগ মিশ্ৰ, আইপিএছ | leader_title4 = মেয়ৰ | leader_name4 = সৈকত পাত্ৰ, [[বিজেপি]] | government_type = পৌৰনিগম | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 71.83 | elevation_footnotes = | elevation_m = 108 | population_total = {{formatnum:154296}} | population_as_of = ২০১১ | population_density_km2 = auto | population_demonym = Dibrugarhian | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[পিনক'ড]] | postal_code = ৭৮৬০০১-৫ | area_code_type = দূৰভাষ কোড | area_code = +৯১ – (০) ৩৭৩ – XX XX XXX | registration_plate = AS-06 | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-AS]] | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex Ratio]] | blank1_info_sec1 = 934 [[Female|♀️]]/ 1000 [[Male|♂️]] | blank2_name_sec1 = | blank2_info_sec1 = | blank3_name_sec1 = [[Köppen climate classification|Climate]] | blank3_info_sec1 = [[Humid subtropical climate|Cwa]] | blank1_name_sec2 = {{nowrap|[[Official Language]]}} | blank1_info_sec2 = [[Assamese language|Assamese]] | blank2_name_sec2 = [[Literacy in India|Literacy Rate]] | blank2_info_sec2 = {{increase}} 89.42% {{colour|#fc5|high}} | blank3_name_sec2 = [[Lok Sabha]] Constituency | blank3_info_sec2 = [[Dibrugarh (Lok Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank4_name_sec2 = [[Vidhan Sabha]] Constituency | blank4_info_sec2 = [[Dibrugarh (Vidhan Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank5_name_sec2 = [[Human Development Index|HDI]] | blank5_info_sec2 = {{increase}} 0.503 {{colour|#fc5|high}} | official_name = | native_name = }} '''ডিব্ৰুগড়''' ({{lang-en|Dibrugarh}},[[IPA|আ.ধ্ব.ব.]]:{{IPA|ˌdɪbru:ˈgɑ:}}), [[উজনি অসম]]ত অৱস্থিত অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী, ডিব্ৰুগড় জিলাৰ সদৰ তথা অসমৰ দ্বিতীয়খন মহানগৰ। মহানগৰখন অসমৰ মুখ্য ৰাজধানী [[দিছপুৰ]]ৰ পৰা ৪৩৫ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত। ইয়াত [[অসম চৰকাৰ]]ৰ দ্বিতীয় অসম সচিবালয় আৰু মুখ্যমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয় অৱস্থিত। তদুপৰি ইয়াত [[সোণোৱাল কছাৰী স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ো অৱস্থিত। ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ পাৰত অৱস্থিত। ১৮৭৩ চনত ব্ৰিটিছসকলৰ শাসনকালত স্থাপিত ঐতিহাসিক ডিব্ৰুগড় চহৰখন ২০২৪ চনৰ ৭ মাৰ্চত ডিব্ৰুগড় পৌৰসভা ভংগ কৰি ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম গঠনৰ লগে লগে অসমৰ দ্বিতীয় মহানগৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ মুখ্য বাণিজ্যিক আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ। কেইবাখনো চাহ বাগিচা থকাৰ কাৰণে ইয়াক ''ভাৰতৰ চাহ নগৰী'' বোলা হয়। সেইদৰে কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য উদ্যোগৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ হিচাপে ইয়াক ''উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ'' বুলি কোৱা হয়। [[File:Jagannath temple of Dibrugarh district, Assam.jpg|thumb|অসমৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ জগন্নাথ মন্দিৰ]] == নাম== ডিব্ৰুগড় নামটো [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঞি আৰু ক্লিংলুং বৰগোহাঞিৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰু নদীৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই [[আহোম-চুতীয়া ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ত চুতীয়া সেনাৰ বিৰুদ্ধে বনোৱা গড় '''ডিব্ৰুমুখৰ গড়'''ৰ পৰা উৎপত্তি হৈছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal= |volume=11 |issue=2 |pages=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref><ref>{{Cite book |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |year=2003 |page=56 |url=https://www.scribd.com/document/914496064/The-Comprehensive-History-of-Assam-2-H-K-Barpujari-Editor-2-2-2003-Publication-Board-Assam-Fb354ba6bb80809dc5c1275e48f7bb6f-Anna-s |access-date=30 October 2026}}</ref> পাছলৈ চাওঁফা [[চুতণফা]] শাসনকালত ১৮শ শতিকাত '''ডিব্ৰুমুখৰ গড়''' চুটি হৈ গড় আৰু আহোম প্ৰশাসনিক শাখাটোৰ নাম '''ডিব্ৰুগড়''' হয়।<ref>{{cite report |last=Phukan |first=Sarat Kumar |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |institution=Southeast Asian Linguistics Archives (SEAlang) |year=2000 |page=3 |url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/phukan2000linguistic.pdf}}</ref>{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} বুৰঞ্জী অনুসৰি ১৫২৬ চনৰ জেঠ মাহত গড়টোৰ কাষৰীয়া অঞ্চলটো [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অধীনলৈ অহাৰ পাছত প্ৰথমে এখন [[মু’ঙ]] হিচাপে '''মু'ঙ টিফাও''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜣𑜧𑜇𑜧) নাম দিয়া হৈছিল পাছলৈ গড়টোৰ নাম মতেই ১৮শ শতিকাত অঞ্চলটোৰ নাম অসমীয়াত '''ডিব্ৰুগড়''' বুলি প্ৰচলিত হয়।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=G. C. |title=Ahom-Buranji |year=1939 |publisher= |page=61 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/61/mode/1up |access-date=30 October 2026}}</ref> ডিব্ৰুগড় শব্দটো দুটা ভাষা [[বড়ো-কছাৰী]] আৰু [[অসমীয়া ভাষা]]ৰ পৰা আহিছে।<ref>{{cite journal |last=Phukan |first=Sarat Kumar |year=2000 |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |page=297 |url=https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260922163640/https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archivedate=2026-09-22 |access-date=2026-09-27 |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰু শব্দটো নদী সূচোৱা 'ডি'/'দি' শব্দাংশ তিব্বত-বৰ্মী<ref>{{cite book |last=Ramirez |first=Philippe |location=London |page=[https://archive.org/details/kachris00endl/page/4 4] |quote=It is indeed not at all unlikely that the people known to us as Kacháris and to themselves as Baḍa (Bara), were in earlier days the dominant race in Assam; and as such they would seem to have left traces of this domination in the nomenclature of some of the physical features of the country, e.g., the Kachári word for water (di; dŏi) apparently forms the first syllable of the names of many of the chief rivers of the province, such as Diputá, Dihong, Dibong, Dibru, Dihing, Dimu, Desáng, Diku (cf. khu Tista), &c., and to these may be added Dikrang, Diphu, Digáru, &c., all near Sadiya, the earliest known centre of Chutiyá (Kachári) power and civilisation.}}</ref> আৰু গড় শব্দটো অসমীয়া ভাষাৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ Rampart (প্ৰতিৰক্ষামূলক দুৰ্গ) যাৰ উৎস [[প্ৰাকৃত ভাষা]]ৰ [[wiktionary:𑀕𑀠|𑀕𑀠]] (gaḍha) <ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=925 |issn=2347-6435 |quote=This rampart called "garh" in Assamese language.}}</ref> আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জী ''ডিব্ৰু''ৰ এটা ঐতিহাসিক ৰূপ হিচাপে ''Ti-phāo'' নামটো পোৱা যায়। ভাষাবিদ শৰৎ কুমাৰ ফুকনে ১৯৯৬ চনৰ ''Tai Elements in the Place Names of Assam'' প্ৰবন্ধত ''Dibrugarh — Ti-phāo''-ক “Rechristened Place Names”ৰ অন্তৰ্গত কৰি উল্লেখ কৰিছে আৰু এই শ্ৰেণীৰ টাই নামসমূহ “are not in use now” বুলি কৈছে। ==ইতিহাস== বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলা আৰু সংলগ্ন ডিব্ৰু–দিহিং উপত্যকাত প্ৰাচীনকালৰ পৰাই মানুহৰ বসতিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শন পোৱা গৈছে। ডিব্ৰু উপত্যকাৰ বিভিন্ন স্থানৰ পৰা নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ শিলৰ সঁজুলি আৰু মাটিৰ পাত্ৰৰ ভগ্নাংশ সংগ্ৰহ কৰা হৈছে, যাৰ কিছুমান [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ নৃতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=533}}</ref> ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ শাসনকাল=== ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে ডিব্ৰুগড় [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল।<ref name="Bhuyan2023">{{cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |date=2023 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |page=532 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |quote=About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms, as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing, which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century that the area was brought under the control of the Ahoms, and before that, the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas.|ref=harv}}</ref> চুতীয়া শাসনকালৰ পূৰ্বে ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত কোনসকল ৰজা বা ৰাজবংশই শাসন কৰিছিল, সেই সম্পৰ্কে নিশ্চিত ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা নাযায়।<ref>"The region was ruled by the Chutiya kingdom before it was annexed under the Ahom territorial limit, and it was claimed that the site belonged to them. We lack specific historical evidence for the people who ruled the area before them."{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> ৰশ্মিৰেখা ভূঞা আৰু নিশাৰাণী দাসৰ মতে, এই অঞ্চলত চুতীয়া শাসনৰ আৰম্ভণিৰ নিৰ্দিষ্ট সময় নিৰ্ধাৰণ কৰিব পৰা নগ'লেও প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ, জনশ্ৰুতি আৰু বুৰঞ্জীৰ তথ্যই চুতীয়াসকলৰ ৰাজ্যগঠন প্ৰক্ৰিয়া আহোমসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বেই আৰম্ভ হোৱাৰ ইংগিত দিয়ে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|pp=533–534}}</ref> [[বুৰঞ্জী]]সমূহত [[দিহিং নদী]]ক উত্তৰ দিশৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]<ref name="Nath2013">{{cite book |last=Nath |first=D. |chapter=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |editor1-last=Bhattacharjee |editor1-first=J. B. |editor2-last=Syiemlieh |editor2-first=David R. |title=Early States in North East India |publisher=Regency Publications |location=Delhi |year=2013 |page=27 |isbn=978-81-89233-86-0 }}</ref> আৰু দক্ষিণ দিশৰ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজৰ সীমা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>''Assam Buranji'' (SM), p. 9.</ref><ref name="Bhuyan2023"/><ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |page=28 |quote=..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west }}</ref> দিহিং নদীৰ পাৰত চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজত সংঘটিত হোৱা সংঘাতৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত দিহিং নদীৰ মাছ ধৰাৰ অধিকাৰক কেন্দ্ৰ কৰি চুতীয়া–আহোম বিবাদৰ কথা উল্লেখ আছে। মধ্যযুগত দিহিং নদীৰ গতিপথ বৰ্তমানৰ পৰা পৃথক আছিল। ভূতাত্ত্বিক আৰু নদীৰ পুৰণি গতিপথ সম্পৰ্কীয় গৱেষণা অনুসৰি, দিহিং নদীয়ে অতীতত বকতা আৰু চৰগুৱা অঞ্চলৰ মাজেৰে পশ্চিম দিশলৈ বৈ গৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Sarma |first=J. N. |title=A study on palaeochannels from satellite imagery in a part of Upper Assam |url=https://www.researchgate.net/publication/282791359_A_study_on_Palaeochannels_from_satellite_imagery_in_a_part_of_Upper_Assam |pages=77–78 }}</ref> আহোম বুৰঞ্জীসমূহতো বকতা আৰু চৰগুৱা অঞ্চলক দিহিং নদীৰ পাৰত অৱস্থিত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward |title=A History of Assam |year=1906 |publisher=Thacker, Spink and Co. |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait }}</ref> এই সময়ৰ স্থাপত্য-পৰম্পৰাৰ অন্যতম নিদৰ্শন হৈছে ডিব্ৰুগড় নগৰৰ প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত [[মৈৰামৰা দৌল]]। প্ৰত্নস্থলীটোত প্ৰাচীন শিলৰ মন্দিৰৰ অৱশেষ আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত নিৰ্মিত ইটাৰ মন্দিৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। ভূঞা আৰু দাসে প্ৰাচীন শিলৰ মন্দিৰটো চুতীয়া শাসনকালত নিৰ্মিত বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে। আনহাতে, পৰৱৰ্তী ইটাৰ মন্দিৰটোৰ পৰা সংগৃহীত ইটাৰ নমুনাৰ ওপৰত কৰা ''Thermoluminescence Dating'' বা ''TL Dating'' পদ্ধতিৰ কালনিৰ্ণয় অনুসৰি, ইটাৰ মন্দিৰটো খ্ৰীষ্টীয় ১৩-১৪ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে,<ref name="Saikia2024Moiramora">{{cite journal |last1=Saikia |first1=Raktim Ranjan |last2=Taye |first2=Chaitra Dhar |last3=Amin |first3=Nurul |last4=Konwar |first4=Sorat |last5=Panzeri |first5=Laura |last6=Galli |first6=Anna |title=Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History |journal=Applied Sciences |volume=14 |issue=14 |year=2024 |doi=10.3390/app14146271 |doi-access=free |hdl=10281/522302 |hdl-access=free }}</ref> যি সময়ত এই অঞ্চলত [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজা]] সকলে শাসন কৰিছিল। ===আহোম ৰাজ্য=== ==== মুং টিফাও==== ডিব্ৰুগড়ৰ ইতিহাসৰ এক বৃহৎ অংশ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Priyanka |last2=Dutta |first2=Mala |title=A Spatial Pattern Of Population Growth And Urban Development In Dibrugarh City, Assam |journal=International Journal of Environmental Sciences |volume=11 |issue=23s |page=1958 |year=2025 |issn=2229-7359 |url=https://theaspd.com/index.php/ijes/article/download/8679/6263/17965}}</ref> এই অঞ্চলটো আহোম বৰমূৰীয়া সকলৰ অধীনত পৰিচালিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Priyanka |last2=Dutta |first2=Mala |title=A Spatial Pattern Of Population Growth And Urban Development In Dibrugarh City, Assam |journal=International Journal of Environmental Sciences |volume=11 |issue=23s |page=1958 |year=2025 |issn=2229-7359 |url=https://theaspd.com/index.php/ijes/article/download/8679/6263/17965}}</ref> ১৫২২ চনৰ চুতীয়া-আহোম যুদ্ধৰ সময়ত ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বৰগোহাঞিৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰু নৈৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই এটি গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল যাৰ নাম ডিব্ৰুগড় আছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal= |volume=11 |issue=2 |pages=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref> এই গড়টো প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত চুতীয়া সকলৰ বিৰূদ্ধে সজা হৈছিল যদিও পাছলৈ এই গড়টো সীমান্তবৰ্তী জনজাতীয় লোকৰ পৰাও আহোম ৰাজ্যক ৰক্ষা কৰিছিল আৰু ইয়াক শদিয়াৰ গড়ৰ সমানেই গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল {{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ১৫২৩ খ্ৰীষ্টাব্দত চাওঁফা চুহুংমুঙৰ শাসনকালত চুতীয়া-আহোম যুদ্ধত আহোম সকল বিজয়ী হয়। উজনি অসমত শাসনৰ বাবে আহোম সকলে চাৰিং, টিপাম আৰু নামৰূপৰ দৰে ভিন্ন প্ৰশাসনিক একক সমূহ গঠন কৰিছিল যাক ৰাজকোঁৱৰ আৰু ৰাজ বংশীয় লোকসকলক শাসন কৰিবলৈ দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite book |author=Krishna Kanta Handiqui State Open University |title=State and Polity in Assam - II |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2023 |page=69 |url=https://lmskkhsou.in/eservices/e-Resources/Resources/e-SLM/NEP/Master%20Degree/2nd%20semester/DSC/History/State%20and%20Polity%20In%20Assam%20II.pdf}}</ref> আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত হোৱাৰ পাছত গড়টোক কেন্দ্ৰ কৰি '''ডিব্ৰুগড়''' বা '''মু'ঙ টিফাও''' নামেৰ [[মু'ঙ]] (প্ৰশাসনিক একক) গঠন কৰা হৈছিল আৰু তাৰ শাসনভাৰ ত্যাওলুং চুলুংক দিয়া হৈছিল।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ডিব্ৰুগড় আৰু কাষৰীয়া অঞ্চলত আহোমৰ দ্বাৰা যুদ্ধত উদ্ধাৰ কৰা মোগলৰ টোপ সমূহৰ টুকুৰা সমূহ উদ্ধাৰ হৈছে।<ref>{{cite book |author=Krishna Kanta Handiqui State Open University |title=State and Polity in Assam - II |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2023 |page=15 |url=https://lmskkhsou.in/eservices/e-Resources/Resources/e-SLM/NEP/Master%20Degree/2nd%20semester/DSC/History/State%20and%20Polity%20In%20Assam%20II.pdf}}</ref> চাওঁফা চুচেংফাৰ দিনত ডিব্ৰুগড় ৰাজ্যকে ধৰি উজনি অসম [[বৰবৰুৱা]]ৰ শাসনত আহিছিল।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ডিব্ৰুগড় [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ এটা মুখ্য স্থলী হিচাপে কেন্দ্ৰ কৰি উঠে। ১৮০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত এজন আহোম ফুকনে বন্দী কৰা মৰাণ বিদ্ৰোহীসকলক লৈ ডিব্ৰুগড় ৰাজ্যৰ পৰা চিপাহীৰ পহৰাৰ অধীনত [[ঘিলামৰা]]ত পুনৰ সংস্থাপন কৰিছিল আৰু প্ৰশাসনিক পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে বৰবৰুৱাক অৱগত কৰিছিল। <ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Calcutta |year=1933 |page=184 |url=https://ia802901.us.archive.org/11/items/in.ernet.dli.2015.283945/2015.283945.Tungkhungia-Buranji_text.pdf}}</ref> ====ডিব্ৰুগড় ৰাজ্য==== ডিব্ৰুগড় নামটো অষ্টাদশ শতিকাত আহোম চাওফা [[চুতণফা]]ৰ শাসন কালত সৃষ্টি হৈছিল, সেই সময়ত গড়ৰ নামটোৱে অধিক বিস্তৃতি লাভ কৰি বৃহত্তৰ ভৌগোলিক প্ৰশাসনিক অঞ্চলটোক বুজাবলৈ ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite report |last=Phukan |first=Sarat Kumar |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |institution=Southeast Asian Linguistics Archives (SEAlang) |year=2000 |page=3 |url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/phukan2000linguistic.pdf}}</ref> সপ্তদশ–অষ্টাদশ শতিকাত বুঢ়ীদিহিং নদীৰ বানপানী, গৰাখহনীয়া আৰু ভূমিকম্পৰ ফলত মৈৰামৰা সত্ৰৰ ক্ষতিগ্ৰস্ততাক আহোম ৰজাসকলে মেৰামতি কৰাইছিল।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> চৰাইদেউৰ ৰাজকীয় [[মৈদাম]]সমূহৰ বাহিৰেও অন্য অভিজাত শ্ৰেণীৰ লোকৰ মৈদামসমূহ ডিব্ৰুগড়ত দেখা যায়।<ref>"...other Maidams are scattered in the region between Jorhat and Dibrugarh..."{{cite journal |last=Borah |first=Bornali |title=A Study of the Ahom Maidamas at Charaideo |journal=International Journal for Multidisciplinary Research |volume=8 |issue=5 |year=2026 |page=2 |url=https://www.ijfmr.com/papers/2026/5/88332.pdf}}</ref> ইয়াৰে ভিতৰত অন্যত বৰবৰুৱা মৈদাম ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে বৰবৰুৱা উন্নয়ন খণ্ডৰ অধীনত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ দাঁতিতে অৱস্থিত। <ref>{{cite web |title=Barbaruah Maidam |publisher=Pragyanxetu |date=11 April 2023 |page=1 |url=https://pragyanxetu.com/barbaruah-maidam/?pdf=3340}}</ref> ইতিহাসবিদ সৰ্বানন্দ ৰাজকুমাৰৰ মতে, বৃহৎ মৈদাম দুটা ক্ৰমে বুঢ়া দিহিঙীয়া বৰবৰুৱা আৰু ডেকা দিহিঙীয়া বৰবৰুৱাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ধাৰণা কৰা হয়। অৱশ্যে মৈদাম দুটাৰ প্ৰকৃত অধিকাৰীৰ পৰিচয় নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই। এই মৈদামসমূহ অসম চৰকাৰৰ প্ৰত্নতত্ত্ব সঞ্চালকালয়ৰ অধীনত সংৰক্ষিত প্ৰত্নস্থলীৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |title=Protected Archaeological Sites and Monuments |url=https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/list-of-protected-archaeological-sites-and-monuments |publisher=Directorate of Archaeology, Government of Assam |at=No. 149: Barbaruah Maidams, Sessa, Dibrugarh District}}</ref><ref>{{cite web |title=Krishi Vigyan Kendra, Dibrugarh – District Profile |url=https://kvkdibrugarh.aau.ac.in/district.htm |publisher=Assam Agricultural University |at=Barbarua Maidam}}</ref> মৈৰমৰাত চিনাক্ত হোৱা মধ্যযুগীয় শিলৰ ভাস্কৰ্যসমূহৰ ভিতৰত ৬টা বহল মুখ, চেপেটা নাক, উখহা চকু, বহল বুকু আৰু ক্ষীণ কঁকালৰ দৰে বৈশিষ্ট্য থকা ভাস্কৰ্য শিৱসাগৰৰ কীৰ্তিচিহ্নসমূহত থকা আহোম যুগৰ ভাস্কৰ্যৰ মিল দেখা যায়।<ref>{{cite journal |last1=Bhuyan |first1=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11.2 |year=2024 |pages=535–536 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> এই ভাস্কৰ্যসমূহ অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংঘটিত মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পূৰ্বে আহোম যুগত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Bhuyan |first1=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11.2 |year=2024 |pages=535–536 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> ====মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ==== ১৭৮৭ চনত [[চুহিত্পংফা]]ৰ ৰাজত্বকালত [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰু অঞ্চলৰ অমৰাতলীত আহোম ৰাজকীয় বাহিনী পৰাজিত হোৱাৰ পিছত অঞ্চলটো মটক বা মোৱামৰীয়াসকলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ গৈছিল।<ref>"Since the defeat of the royal troops at Amaratali of Dibru in 1787 A.D. this region came under the Mataks or the Moamarias, who formed there a dominant religious community." {{harvcol|Gogoi|2016|p=241}}</ref> [[চুক্লিংফা]] আৰু তেওঁৰ পূৰ্বৰ [[চাওফা]] সকলে মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও সম্পূৰ্ণৰূপে সফল হোৱা নাছিল। মোৱাৰীয়া সকলে "মটক ৰাজ্য" নামেৰে স্বায়ত্তশাসিত ৰাজ্যৰ স্বীকৃতিৰ বাবে বিদ্ৰোহ অব্যাহত ৰাখিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=924 |issn=2347-6435 |url=https://www.ijrdet.com/files/Volume14Issue12/IJRDET_1225_143.pdf |quote=Thus from the year 1805, Dibrugarh became a part of Matak kingdom.}}</ref> ====আহোম কৰতলীয়া মটক ৰাজ্য (১৮০৫-১৮২৬)==== আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে দীৰ্ঘদিনীয়া মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত, ১৮০৫ চনত আহোম ৰাজ্য আৰু মটক নেতৃত্বৰ মাজত এখন চুক্তি স্বাক্ষৰিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলত বিদ্ৰোহৰ অন্ত পৰিছিল আৰু [[চুক্লিংফা]]ই ১৮০৫ চনত [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ পুতেক মতিবৰক এজন শাসক হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল আৰু তেওঁক ‘বৰসেনাপতি’ অৰ্থাৎ মহান সেনাপতি উপাধি প্ৰদান কৰি [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ভিতৰতে এখন অৰ্ধ-স্বায়ত্তশাসিত কৰতলীয়া মটক ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। <ref>”....a semi-autonomous Matak State came into being within the Ahom State…”{{cite journal |last=Gogoi |first=Sun |title=An Introduction to the Colonial Identity of the Greater Matak Community of Assam: Religion, Community, Ethnicity and State (1760s–1900s) |journal=Indian Journal of Society and Politics |volume=5 |issue=1 |pages=31–36 |year=2018 |url=https://ijsp.in/admin/mvc/upload/50108%20AN%20INTRODUCTION%20TO%20THE%20COLONIAL%20IDENTITY%20OF%20THE.pdf}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=924 |issn=2347-6435 |url=https://www.ijrdet.com/files/Volume14Issue12/IJRDET_1225_143.pdf |quote=Thus from the year 1805, Dibrugarh became a part of Matak kingdom.}}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মটক ৰজা [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত [[সোনোৱাল কছাৰী|কছাৰী সোণোৱাল]] আৰু বিহিয়া{{efn|বিহিয়াসকল চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ এটা উপশাখা।<ref>{{Cite book |last=Dalton |first=Edward Tuite |url=https://books.google.com/books?id=9wxWAAAAcAAJ&dq=bihiya+ahom&pg=PA77 |title=Descriptive Ethnology of Bengal |date=1872 |publisher=Office of the Superintendent of Government Printing |language=en |page=521 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en |quote=In the present time the Sooteeahs are called Hindoo Sooteeahs, and Ahom Sooteeahs, the last named being those with whom the Ahoms or Saums intermarried at an early date. The class of the Assam population known as Beheeahs in upper Assam, also consider themselves belonging to the Hindu Sooteeah family. |page=468 }}</ref>}} সোণোৱালসকলক ৰজাই ক্ৰমে [[শদিয়া]] আৰু [[ধেমাজি জিলা|চিচি-ধেমাজি]] অঞ্চলৰ পৰা আনি বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]] আৰু [[ডিব্ৰু নদী|ডিব্ৰু]] নদীৰ মাজৰ বনাঞ্চলসমূহত বসতি স্থাপন কৰাইছিল।<ref>{{cite journal |last=Prinsep |first=James |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1838 |volume=7 |publisher=Asiatic Society of Bengal |url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ |language=en |page=676 }}</ref> ১৮০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[কমলেশ্বৰ সিংহ]]ৰ শাসনকালত এজন আহোম ফুকনে বন্দী কৰা কিছুমান মৰাণ বিদ্ৰোহীক ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা চিপাহীৰ পহৰাত [[ঘিলামৰা]]লৈ নি পুনৰ সংস্থাপন কৰিছিল আৰু এই প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে বৰবৰুৱাক অৱগত কৰিছিল। এই ঘটনাৰ উল্লেখ ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Calcutta |year=1933 |page=184 |url=https://ia802901.us.archive.org/11/items/in.ernet.dli.2015.283945/2015.283945.Tungkhungia-Buranji_text.pdf }}</ref> মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ আৰু পৰৱৰ্তী ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ লগতে মানৰ আক্ৰমণৰ ফলত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ কিছুমান পুৰণি বসতি আৰু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। মৈৰামৰা সত্ৰও প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ আৰু ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ ফলত এৰাপৰলীয়া হৈ পৰে বুলি সত্ৰৰ ইতিহাসত উল্লেখ আছে। পৰৱৰ্তী সময়ত মৈৰামৰা সত্ৰ শিৱসাগৰ জিলাৰ হাঁহচৰা মৌজাৰ কুঁজিবালিত পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> পিছলৈ বুঢ়ীদিহিং নদীয়ে গতিপথ সলনি কৰাৰ ফলত পুৰণি সত্ৰৰ অঞ্চলটো লেঙেৰী মৌজাৰ পৰিৱৰ্তে মানকটা মৌজাৰ অন্তৰ্গত হয়। পৰৱৰ্তী বসতিস্থাপকসকলে জংঘলৰ মাজত পুৰণি সত্ৰৰ অৱশেষ পুনৰ আৱিষ্কাৰ কৰি তাত থানঘৰ নিৰ্মাণ কৰি ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰম্ভ কৰে। পূৰ্বৰ সত্ৰাধিকাৰৰ বংশৰ লোকসকলেও পিছলৈ পুনৰ সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰি নামধৰ্ম প্ৰচাৰৰ পৰম্পৰা অব্যাহত ৰাখে। ===ব্ৰিটিছ শাসনকাল=== ====ব্ৰিটিছ কৰতলীয়া মটক ৰাজ্য (১৮২৬-১৮৩৯)==== ১৮২৬ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰীত ইয়াণ্ডাবু সন্ধি স্বাক্ষৰিত হয় আৰু মান ৰজাই অসমক ব্ৰিটিছৰ হাতত গতাই। পিছে মানদেশৰ পৰা পুনৰ আক্ৰমণ হোৱাৰ সম্ভাৱনা দেখি পূব অসমৰ সীমান্তৱৰ্তী কিছুমান অঞ্চলত ব্ৰিটিছে পোনপটীয়া শাসন আৰম্ভ নকৰি স্থানীয় শাসকসকলৰ অধীনত সীমিত স্বায়ত্তশাসন দি কৰতলীয়া ৰাজ্য হিচাপে ৰখাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।<ref>Rebati Mohan Lahiri, ''The Annexation of Assam (1824–1854)'', 1954, p. 34. [https://archive.org/details/dli.pahar.2999/page/34/mode/1up]</ref> ১৮২৬ চনৰ ১৩ মে' মাহত ব্ৰিটিছ প্ৰতিনিধি ডেভিড স্কট আৰু মটক বৰসেনাপতিৰ মাজত এখন চুক্তি জৰিয়তে বৰসেনাপতিয়ে মটক অঞ্চলৰ অৰ্ধ-স্বাধীন অধিকাৰ লাভ কৰে।<ref>Rebati Mohan Lahiri, ''The Annexation of Assam (1824–1854)'', 1954, p. 37. [https://archive.org/details/dli.pahar.2999/page/37/mode/1up]</ref> চুক্তি অনুসৰি প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত তেওঁলোকে কৰ ৰূপে ৩০০ পাইক ব্ৰিটিছক প্ৰদান কৰে আৰু ব্ৰিটিছ সেনা তেওঁৰ অঞ্চলৰ মাজেৰে পাৰ হলে প্ৰয়োজনীয় খাদ্য যোগান ধৰিবলৈ চুক্তিবদ্ধ হয়।<ref>Rebati Mohan Lahiri, ''The Annexation of Assam (1824–1854)'', 1954, p. 37. [https://archive.org/details/dli.pahar.2999/page/37/mode/1up]</ref> পিছে পাছলৈ হোৱা আন এক চুক্তি অনুসৰি পাইক যোগানৰ দায়িত্ব সলনি কৰি বছৰি ১,২০০ টকাৰ এক নিৰ্দিষ্ট কৰ পৰিশোধৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা হয়।<ref> {{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink & Co. |year=1926 |page=291|url=https://archive.org/details/dli.csl.4050/page/n317/mode/1up}}</ref> ১৮৩৯ চনৰ ২ জানুৱাৰীত বৰসেনাপতিৰ মৃত্যু হয়। পাছত ১৮৩৯ চনতে আনুষ্ঠানিকভাৱে মটক ৰাজ্যখন গভৰ্ণৰ জেনেৰেলৰ অনুমতি অনুসৰি ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যত সম্পূৰ্ণ ৰূপে অন্তৰ্ভূক্ত হয়।<ref>...subsequently approved by the Governor General... {{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink & Co. |year=1906 |page=305 |url=}}</ref><ref>"... November, 1839, the Matak kingdom including Dibrugarh became a part of British India." {{cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |year=2025 |url=https://www.ijrdet.com/files/Volume14Issue12/IJRDET_1225_143.pdf}}</ref> ====ব্ৰিটিছ ৰাজ==== [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি ১৮২৬ চনত ব্ৰিটিছসকলে অসমৰ শাসনভাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়ক প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে বাছি লয়। তেওঁলোকে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ এই অঞ্চলত ডিব্ৰুগড়ক বাণিজ্যিক আৰু প্ৰশাসনিক কাৰ্যকলাপৰ কেন্দ্ৰবিন্দু কৰি তুলিছিল। ১৮৪২ চনত ডিব্ৰুগড়ক [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ব্ৰিটিছ শাসনকালত ডিব্ৰুগড় আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে চাহ উদ্যোগ, যোগাযোগ ব্যৱস্থা আৰু প্ৰশাসনিক প্ৰতিষ্ঠানৰ বিকাশ ঘটে। চাহ আৰু কয়লাৰ পৰিবহণৰ লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ বাবে ডিব্ৰু–শদিয়া ৰে'লপথ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে'ল চলাচল আৰম্ভ কৰে। এই ৰে'লপথে পৰৱৰ্তী সময়ত উজনি অসমৰ বাণিজ্যিক বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। ব্ৰিটিছ যুগতে মৈৰামৰা দৌলৰ দৰে পুৰণি প্ৰত্নস্থলীসমূহৰ কিছুমান অংশ এৰাপৰলীয়া অৱস্থাত থাকিলেও অঞ্চলটোত পৰৱৰ্তী বসতি আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান অব্যাহত থাকে। ২০১৭–২০১৮ চনত মৈৰামৰাত চলোৱা খননকাৰ্যত ব্ৰিটিছ যুগৰ তামৰ মুদ্ৰা, ৰূপৰ ফুল, মাটিৰ পাত্ৰৰ ভগ্নাংশ, শিলৰ ভাস্কৰ্য আৰু বিভিন্ন আকাৰৰ পোৰা ইটা পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite news |title=More items found at Jokai temple ruins |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/more-items-found-at-jokai-temple-ruins/cid/1442017 |work=The Telegraph |date=15 February 2018 }}</ref> [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰুগড় চহৰখন এটা প্ৰধান সামৰিক ঘাটি আছিল আৰু বাৰ্মাৰ পৰা অহা নিৰ্বাসিত লোকসকলৰ বাবে বিৰাম শিবিৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ===স্বাধীনোত্তৰ কাল=== ১৯৭১ চনৰ ২ অক্টোবৰ তাৰিখে লখিমপুৰ জিলাৰ ডিব্ৰুগড় মহকুমাক এখন পূৰ্ণাংগ জিলালৈ উন্নীত কৰা হয়। নৱগঠিত [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ সদৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় চহৰক বাছনি কৰা হয় আৰু ডিব্ৰুগড় চহৰৰ নামেৰে জিলাখনৰ নামো নামকৰণ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=About Dibrugarh – Dibrugarh University |url=https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/ |access-date=22 August 2021 |language=en-US |archive-date=22 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210822095119/https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/ |url-status=live }}</ref> স্বাধীনোত্তৰ সময়ত ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ প্ৰধান প্ৰশাসনিক, বাণিজ্যিক, শিক্ষা আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰসমূহৰ অন্যতম হিচাপে বিকশিত হয়। ==জলবায়ু আৰু ভূগোল== ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু সেমেকা উপক্ৰান্তীয়। ডিব্ৰুগড়ত বছৰৰ নৱেম্বৰৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে শুষ্ক শীতকাল আৰু এপ্ৰিলৰ পৰা অক্টোবৰ মাজভাগলৈকে উষ্ণ আৰু বৰষুণৰ সময়। মোটামুটিভাৱে জুন মাহৰ পৰা অক্টোবৰৰ আৰম্ভণি বা মাজভাগলৈকে বাৰিষা চলি থাকে। মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে বৰষুণৰ আৰম্ভণি হয় আৰু ক্ৰমান্বয়ে বৰষুণ অধিক তীব্ৰ আৰু সঘনাই হয়। বাৰিষা কালত মহানগৰৰ উত্তৰ প্ৰান্তত বৈ যোৱা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন প্ৰায়ে ওফন্দি উঠে। সঘনাই হোৱা বৰষুণৰ বাবে মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। গড়ে জুন মাহৰ পৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে আটাইতকৈ গৰম সময়। শীতকালত নৱেম্বৰৰ মাজভাগৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰ ফালে বা মাৰ্চৰ আৰম্ভণিলৈকে শীতৰ আভাস থাকে। ডিব্ৰুগড় ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ পথত অৱস্থিত। [[বংগোপসাগৰ]]ত উদ্ভৱ হোৱা ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ সাধাৰণতে এপ্ৰিল মাহৰ মাজভাগৰ পৰা ডিচেম্বৰৰ আৰম্ভণিলৈকে অহাৰ সম্ভাৱনা থাকে। সাধাৰণতে ইহঁতৰ তীব্ৰতা সময়ছোৱাৰ আৰম্ভণি আৰু শেষত অৰ্থাৎ মে’-জুন আৰু অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ মাহত হয়। উপকূলৰ পৰা বহু দূৰত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে মহানগৰখনত পূৰ্ণ শক্তিৰে ঘূৰ্ণীবতাহৰ আঘাত নকৰে। অৱশ্যে ই প্ৰচণ্ড বৰষুণ আৰু ধুমুহাৰ সূত্ৰপাত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ। বাৰিষা কালত তাপমাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। গ্ৰীষ্মকালত মধ্যমীয়া গৰম আৰু শীতকালত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা হয়। উপক্ৰান্তীয় জলবায়ুৰ বাবে নগৰখনত গড়ে ২৭৬ চে.মি. বৰষুণ হয়। * বসন্তকাল (মাৰ্চ-মে): ডিব্ৰুগড়ত বসন্তকাল সাধাৰণতে উষ্ণ হয় আৰু ইয়াৰ লগত উষ্ণতা আৰু আৰ্দ্ৰতাৰ সমন্বিত মাত্ৰা থাকে। সাধাৰণতে এইসময়ত ৩১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৭ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ ভিতৰত উষ্ণতা থাকে। এপ্ৰিল আৰু মে’ মাহত আটাইতকৈ উষ্ণ হয়। এইসময়ত পাতলীয়াৰ পৰা মজলীয়া বৰষুণ হয়। পিছলৈ বৰষুণৰ প্ৰকোপ ক্ৰমান্বয়ে বাঢ়ি গৈ থাকে। ইয়াৰ লগতে উষ্ণতাও বৃদ্ধি পায়। এই সময়ত ধুমুহা-বৰষুণৰ সৈতে [[বৰদৈচিলা]]ৰ আগমণ হয়। * গ্ৰীষ্ম আৰু বৰ্ষাকাল (জুন-আগষ্ট): ডিব্ৰুগড়ৰ গ্ৰীষ্মকালত অস্বাভাৱিকভাৱে বতাহ বলি থাকে আৰু গড় উষ্ণতা ৩৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ পায়। আৰ্দ্ৰতাৰ পৰিমাণ সৰ্বোচ্চ হয়। এই সময়ত বৰষুণৰ মাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। * হেমন্তকাল (ছেপ্টেম্বৰ-নৱেম্বৰ):ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা নৱেম্বৰলৈকে বৰষুণৰ পৰিমাণ কমি আহে৷ এই সময়ত গড় উষ্ণতা ২০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ-২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ আশে-পাশে থাকে। উষ্ণতাৰ লগতে এই সময়ত আদ্ৰতাও কমি আহে। * শীতকাল (ডিচেম্বৰ-ফেব্ৰুৱাৰী):শীতকালত ডিব্ৰুগড়ত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা পৰে। এই সময়ত উষ্ণতা আৰু আদ্ৰতা নিম্নগামী হয়। বৰষুণৰ পৰিমাণো একেবাৰে কমি আহে। ===ভূগোল=== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত। মহানগৰখনৰ মাটিকালি প্ৰায় ৭১.৮৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। মহানগৰখন সমতল তলত অৱস্থিত। সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ গড় উচ্চতা ১০৮ মিটাৰ বা ৩৫৪ ফুট। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন গড়ে ১০-১৫ কিলোমিটাৰ বহল। বাৰিষা কালত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি হয়। ইয়াৰ ফলত ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ দাঁতিত সংকটজনক ভাবে গৰাখহনীয়া হয়। ডিব্ৰুগড় মহানগৰখনক বানপানী আৰু খহনীয়াৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। জল নিষ্কাশনৰ বাবে ১৯৫৪ চনত মহানগৰখনৰ ডিব্ৰুজানৰ পৰা চেঁচা নদীলৈকে ৩২ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘৰ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা নলা আছে। মহানগৰখনৰ ভিতৰত কেইবাখনো বিখ্যাত চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পূবত মাইজান বিল অৱস্থিত। {{Weather box | location = [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] (১৯৯১–২০২০, চৰম পৰ্যায় ১৯৫২–বৰ্তমান) | metric first = Yes | single line = Yes | width = auto | Jan record high C = 29.5 | Feb record high C = 33.2 | Mar record high C = 34.5 | Apr record high C = 36.0 | May record high C = 38.8 | Jun record high C = 38.2 | Jul record high C = 39.8 | Aug record high C = 39.8 | Sep record high C = 39.5 | Oct record high C = 37.2 | Nov record high C = 33.8 | Dec record high C = 30.6 |year record high C = 39.8 | Jan high C = 23.5 | Feb high C = 25.0 | Mar high C = 26.7 | Apr high C = 28.0 | May high C = 29.8 | Jun high C = 31.2 | Jul high C = 31.4 | Aug high C = 32.0 | Sep high C = 31.4 | Oct high C = 30.6 | Nov high C = 28.1 | Dec high C = 25.1 | year high C = 28.5 | Jan mean C = 16.8 | Feb mean C = 18.9 | Mar mean C = 21.6 | Apr mean C = 23.5 | May mean C = 25.8 | Jun mean C = 27.7 | Jul mean C = 28.2 | Aug mean C = 28.5 | Sep mean C = 27.6 | Oct mean C = 25.8 | Nov mean C = 21.8 | Dec mean C = 18.1 |year mean C = | Jan low C = 10.1 | Feb low C = 13.0 | Mar low C = 16.4 | Apr low C = 19.2 | May low C = 22.0 | Jun low C = 24.3 | Jul low C = 24.9 | Aug low C = 25.2 | Sep low C = 24.1 | Oct low C = 21.0 | Nov low C = 15.7 | Dec low C = 11.2 | year low C = 18.8 | Jan record low C = 1.0 | Feb record low C = 4.8 | Mar record low C = 8.1 | Apr record low C = 10.8 | May record low C = 14.1 | Jun record low C = 16.5 | Jul record low C = 19.9 | Aug record low C = 19.5 | Sep record low C = 18.4 | Oct record low C = 13.3 | Nov record low C = 6.5 | Dec record low C = 2.7 |year record low C = 1.0 | rain colour = green | Jan rain mm = 26.6 | Feb rain mm = 57.8 | Mar rain mm = 118.2 | Apr rain mm = 219.3 | May rain mm = 326.0 | Jun rain mm = 419.4 | Jul rain mm = 485.0 | Aug rain mm = 394.3 | Sep rain mm = 317.2 | Oct rain mm = 125.2 | Nov rain mm = 19.4 | Dec rain mm = 9.9 |year rain mm = 2518.3 | Jan rain days = 2.9 | Feb rain days = 5.3 | Mar rain days = 8.9 | Apr rain days = 12.7 | May rain days = 14.7 | Jun rain days = 18.8 | Jul rain days = 20.6 | Aug rain days = 16.1 | Sep rain days = 13.5 | Oct rain days = 6.8 | Nov rain days = 2.0 | Dec rain days = 0.9 |year rain days = 123.2 |time day = 17:30 [[ভাৰতীয় মান সময়|ভা:মা:স:]] | Jan humidity = 72 | Feb humidity = 67 | Mar humidity = 66 | Apr humidity = 71 | May humidity = 74 | Jun humidity = 78 | Jul humidity = 79 | Aug humidity = 79 | Sep humidity = 81 | Oct humidity = 80 | Nov humidity = 78 | Dec humidity = 76 |year humidity = 75 |source 1 = ভাৰতৰ বতৰবিজ্ঞান বিভাগ<ref name=IMDnormals> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Dibrugarh/Mohanbari (A) Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 249–250 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M24 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDcityweather> {{cite web | url = http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/dibrugarh2.htm | title = Dibrugarh Climatological Table 1971–2000 | publisher = India Meteorological Department | accessdate = 6 February 2020}}</ref> |source 2 = টকিঅ' জলবায়ু কেন্দ্ৰ (গড় উষ্ণতা ১৯৯১–২০২০)<ref name=TCC> {{cite web | url = https://ds.data.jma.go.jp/gmd/tcc/tcc/products/climate/normal/parts/NrmMonth_e.php?stn=42314 | title = Normals Data: Dibrugarh/Mohanbari - India Latitude: 27.48°N Longitude: 95.02°E Height: 110 (m) | publisher = Japan Meteorological Agency | date = August 2012}}</ref>}} ==পৰিচালনা== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম|ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগমে]] পৰিচালনা কৰে। ডিব্ৰুগড় পৌৰনিগমৰ অন্তৰ্গত ২২টা ৱাৰ্ড আছে। প্ৰতিটো ৱাৰ্ডৰ এগৰাকীকৈ ৱাৰ্ড কাউন্সিলৰ আছে। পৌৰনিগমৰ এগৰাকী মেয়ৰ আছে। মেয়ৰ কাউঞ্চিলে ডিব্ৰুগড় চহৰৰ স্থানীয় শাসনৰ নিকায় হিচাপে বিভিন্ন কাম-কাজ চোৱা-চিতা কৰে। বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ মেয়ৰ [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ ডাঃ সৈকত পাত্ৰ। ইয়াৰ বিভিন্ন বিভাগে নগৰ পৰিকল্পনা কৰ্তৃপক্ষৰ অধীনত সামৰি লোৱা ইয়াৰ চৌপাশকে ধৰি চহৰখনৰ বাবে পৰিকল্পনা কৰে। ==জনগাঁথনি== {{bar box |title=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ (২০১১)<ref>{{cite web |url=http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |title=Dibrugarh Census Report |publisher=Dibrugarh.gov.in |access-date=15 June 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |archive-date=4 March 2016 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |deadurl=yes }}</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ধৰ্ম |right1=শতাংশ |float=right |bars= {{bar percent|[[হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|94.37}} {{bar percent|[[ইছলাম ধৰ্ম]]|green|4.68}} {{bar percent|[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]|gold|0.36}} {{bar percent|[[শিখ ধৰ্ম]]|yellow|0.23}} {{bar percent|অন্যান্য†|black|0.27}} |caption=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ<br /> †<small>[[জৈন ধৰ্ম]]ক ধৰি(<0.1%)</small> }} ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=16 June 2004|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=1 November 2008|publisher= Census Commission of India}}</ref> ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ জনসংখ্যা ১৫৪,২৯৬ জন আৰু জনবসতিৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ২,১০০ জন। জনসংখ্যাৰ ৫৪% পুৰুষ আৰু ৪৬% মহিলা। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ লিংগ অনুপাত প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৬১ গৰাকী নাৰী। ধৰ্ম হিচাপে ডিব্ৰুগড়ত হিন্দুৰ সংখ্যা ৯৪.৩৭%, মুছলমান ৪.৬৭%, বৌদ্ধ ০.৩৬%, শিখ ০.২৩% আৰু জৈনকে আদি কৰি অন্যান্য ধৰ্ম ০.২৭%। ডিব্ৰুগড়ৰ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়সকল সাধৰণে মহানগৰখনত ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৮৯.৫%। এয়া ৰাষ্ট্ৰীয় গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰৰ তুলনাত অধিক। ডিব্ৰুগড়ত ৯% জনসংখ্যা ০ৰ পৰা ৬ বছৰৰ ভিতৰত, আৰু প্ৰতি ১০০০ ল’ৰাৰ বিপৰীতে ছোৱালীৰ সন্তান অনুপাত ৯৪০। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ ভিতৰত বৰবাৰী, ডিব্ৰুগড়, আৰু মাহপোৱালিমাৰা গোহাঁই গাঁও আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |url=http://www.census2011.co.in/ |title=Census 2011 Data of Indian Population 2011 Census |publisher=Census2011.co.in |access-date=15 June 2013 |archive-date=20 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111120202313/http://www.census2011.co.in/ |url-status=live }}</ref> {{Pie chart |thumb = left |caption = ডিব্ৰুগড় মহানগৰত কথিত ভাষা (২০১১)<ref name="censusindia.gov.in" /> |label1 = [[অসমীয়া ভাষা]] |value1 = 41.62 |color1 = brown |label3 = [[হিন্দী ভাষা]] |value3 = 21.39 |color3 = yellow |label2 = [[বাংলা ভাষা]] |value2 = 23.51 |color2 = orange |label4 = [[নেপালী ভাষা]] |value4 = 1.04 |color4 = pink |label5 = অন্যান্য |value5 = 12.44 |color5 = grey }} মুঠ জনসংখ্যাৰ ভিতৰত ডিব্ৰুগড় মহানগৰত অসমীয়া ৬৪,২২৩ গৰাকী, বাংলা ৩৬,২৮৩, হিন্দী ৩৩,০১১, ভোজপুৰী ৫,৫৩৩, নেপালী ১,৬০৯ আৰু ১১,৯১১ জন লোকে অন্য ভাষা কয়।<ref name="censusindia.gov.in">[https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX 2011 Census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220423103514/https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX |date=23 April 2022 }} censusindia.gov.in</ref> ==অৰ্থনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ উজনি অসমৰ প্ৰধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু। ব্ৰিটিছ সকলে মহানগৰখন বাণিজ্যৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় দিছিল। উজনি অসমৰ সম্পদ যেনে মূলতঃ চাহ আৰু কয়লা, লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ উদ্দ্যেশে এই মিটাৰগজ ৰেলপথটো [[জন বেৰী হোৱাইট]]ৰ প্ৰচেষ্টাত গঠন হোৱা "আসাম ৰেলৱে এণ্ড ট্ৰেডিং কোম্পানী"য়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে| ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলপথত]] ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনামুখৰ পৰা জয়পুৰলৈ প্ৰথমখন ৰেল চলে। ১৮৮৩ চনৰ ১৬ জুলাইত ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[মাকুম]]লৈ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হোৱা ৪০ মাইল পথত ৰেলৰ চলাচল আৰম্ভ হয়।<ref name="closed down">{{cite news | url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311/at06 | title=State’s first railway track closed down | work=assamtribune.com | date=December 13, 2011 | agency=assamtribune | accessdate=30 জানুৱাৰী 2014 | location=guwahati | archivedate=January 11, 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111080342/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311%2Fat06 | deadurl=yes }}</ref> ১৯৪৫ চনত চনত ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱেক 'বেংগল আসাম ৰেলৱে'ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name="nfr history">{{cite web | url=http://www.nfr.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,1,444| title=History of NF Railway | work=nfr | | accessdate=4ফেব্ৰুৱাৰী 2014 | location=guwahati}}</ref><ref name="DS Rail">{{cite journal | title=ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যাকাত ৰেলগাড়ী | author=ৰবীন্দ্ৰ চন্দ্ৰ বৰুৱা| journal=মন্থন | year=২০০৭ | month=চেপ্তেম্বৰ-অক্টোবৰ | pages=১৯, ২০}}</ref><ref>http://www.irfca.org/faq/faq-history2.html</ref> ইয়াৰ লগতে মোহনাঘাটৰ পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰে জলপথৰ যোগেদি কলকাতালৈকে জাহাজ চলিছিল। বৰ্তমান সময়ত ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বিভিন্ন উদ্যোগ আৰু ব্যৱসায়িক অৱস্থিত। ===উদ্যোগসমূহ=== ডিব্ৰুগড় জিলা খনিজ সম্পদত চহকী। ইয়াত কেইবাটাও খাৰুৱা তেলৰ পুং আৰু কয়লা খনি অৱস্থিত। এই খনিজ সম্পদৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জিলাখনত কেইবাটাও বৃহৎ উদ্যোগ গঢ় লৈ উঠিছে। জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ এই উদ্যোগসমূহৰো ব্যৱসায়িক কাৰ্যকলাপৰ স্থান। ====অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড==== {{main|অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড}} অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড [[ভাৰত]]ৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চৰকাৰী মালিকানাধীন হাইড্ৰ'কাৰ্বন অন্বেষণ আৰু উৎপাদন নিগম। ই ভাৰত চৰকাৰৰ পেট্ৰ'লিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয়ৰ মালিকানাধীন আৰু ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। ই ভাৰত চৰকাৰৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত মহাৰত্ন কোম্পানী। উত্তৰ প্ৰদেশৰ নয়ডা, [[গুৱাহাটী]] আৰু যোধপুৰত ইয়াৰ কাৰ্যালয় আছে। অইল খাৰুৱা তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছৰ অন্বেষণ, বিকাশ আৰু উৎপাদন, খাৰুৱা তেল পৰিবহণ আৰু তৰল পেট্ৰ'লিয়াম গেছ উৎপাদনৰ ব্যৱসায়ত নিয়োজিত হৈ আছে। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড ভাৰতৰ অসমত ডিব্ৰুগড় জিলাৰ লেপেটকটাত অৱস্থিত এক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠান। ঐতিহাসিক [[অসম চুক্তি]] অসম গেছ ক্ৰেকাৰ প্ৰকল্প হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত থকা বিচিপিএল নিৰ্মাণৰ কাৰ্য ২০০৭ চনৰ ৯ এপ্ৰিলত তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] আৰম্ভ কৰিছিল আৰু ইয়াক প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ২০১৬ চনৰ ৫ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদনৰ বাবে উদ্বোধন কৰিছিল। ৭০% ইকুইটিৰ সৈতে গেইল (ইণ্ডিয়া) লিমিটেড ইয়াৰ মুখ্য অংশীদাৰ আৰু বাকী ৩০% ইকুইটিখিনি [[অসম চৰকাৰ]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মাজত সমান অংশত বিভাজিত। ইথাইলিন, প্ৰপাইলিন, ৰৈখিক নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথাইলিন, উচ্চ-ঘনত্বৰ পলিথাইথিলিন আৰু পলিপ্ৰপাইলিন হৈছে বৰ্তমান প্ৰকল্পটোৰ দ্বাৰা উৎপাদিত বিভিন্ন পেট্ৰো-সামগ্ৰী আৰু পলিমাৰ। ইয়াৰ লগতে হাইড্ৰজেনযুক্ত পাইৰোলাইচিছ গেছ'লিন আৰু ১-বিউটেনৰ বাবে দুটা উৎপাদন একক নিৰ্মাণাধীন। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ ৰসায়ন আৰু সাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ]] ৰাসায়নিক সাৰ উৎপাদন কৰা উদ্যোগ। এই সাৰ কাৰখানা [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত। প্ৰাকৃতিক গেছৰ পৰা ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা এই উদ্যোগ ১৯৬৯ চনৰ ১ জানুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদন আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="bvfcl"/> পূৰ্বতে ই হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেডৰ নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্সৰ অংশ আছিল। ২০০২ চনৰ ৫ এপ্ৰিল তাৰিখে হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বনৰ পৰা নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্স বিভক্ত হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড নামৰ নতুন কোম্পানীটো গঠন কৰা হৈছিল। ই হৈছে ভাৰতৰ সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব আৰু পূব অঞ্চলৰ একমাত্ৰ ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা কোম্পানী।<ref name="bvfcl">{{cite web |url=https://bvfcl.com/bvfcl-profile/ |title=Corporate profile |website=bvfcl.com |date= |access-date=৭ জুলাই ২০২৪}}</ref> ====অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড==== {{main|অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড}} অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড প্ৰাকৃতিক গেছ পৰিবহণ আৰু বিতৰণৰ লগত জড়িত অসমৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজ্যিক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]] হিচাপে স্থাপিত কোম্পানী।<ref name="AGCL">{{cite web |url=https://assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |title=About us |website=assamgas.org |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240602212956/https://www.assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |deadurl=yes }}</ref> ১৯৬২ চনৰ ৩১ মাৰ্চ তাৰিখে ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। অসম গেছ কোম্পানীৰ পাইপলাইনৰ নেটৱৰ্কে [[উজনি অসম]]ৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[চৰাইদেউ জিলা|চৰাইদেউ]], [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]], [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] আৰু [[মাজুলী জিলা|মাজুলী জিলা]]ৰ ৪০০ ৰো অধিক চাহ কাৰখানা, ১,২০০ বাণিজ্যিক প্ৰতিষ্ঠান, ৫০,০০০ ঘৰুৱা গ্ৰাহক আৰু ৪১০ ঔদ্যোগিক গ্ৰাহকক গেছ যোগান ধৰি আহিছে।<ref name="IC">{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |title=Pipe gas connection under assam gas company ltd |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240609060913/https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |deadurl=yes }}</ref> ====ডিএনপি লিমিটেড==== {{main|ডিএনপি লিমিটেড}} ডিএনপি লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]।<ref name="DNPL">{{cite web |url=http://www.dnpl.co.in/profile |title=Profile |website=dnpl.co.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪}}</ref> [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত ডিএনপি লিমিটেড ২০০৭ চনৰ ১৫ জুন তাৰিখে স্থাপন কৰা হৈছিল। যুটীয়া উদ্যোগ হিচাপে ডিএনপি লিমিটেড ১৯৫৬ চনৰ কোম্পানী আইনৰ অধীনত পঞ্জীভুক্ত।<ref>{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |title=Appointment of Director and Chairman in the BOD of the Joint Venture Company (JVC), Duliajan Numaligarh Pipeline Limited (DNPL) |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240616075846/https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |deadurl=yes }}</ref> দুলীয়াজান নুমলীগড় পাইপলাইনৰ ইংৰাজী নামৰ প্ৰতিটো শব্দৰ প্ৰথম বৰ্ণৰে কোম্পানীটোৰ নাম ডিএনপি লিমিটেড ৰখা হৈছে। ====অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড==== {{main|অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড}} অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]। অসম চৰকাৰ, [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]] আৰু অসম ঔদ্যোগিক উন্নয়ন নিগমৰ আৰু [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত প্ৰতিষ্ঠানটো ১৯৭১ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। <ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|title=Assam Petro-chemicals Limited bags Skoch Gold Award|date=2018-12-08|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=2019-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181209020937/https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|archive-date=2018-12-09|url-status=live}}</ref> ১৯৭৬ চনত [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত মিথানল প্ৰকল্পত ফৰ্মেলডিহাইড আৰু কেইটামান ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড ৰেজিন যেনে ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড গ্লু আৰু ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড মোল্ডিং পাউডাৰৰ সৈতে উৎপাদন আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ১৯৮৯ আৰু ১৯৯৮ চনত সম্প্ৰসাৰণৰ পিছত, কোম্পানীটোৱে মিথানল প্ৰকল্পটো ১০০ টিপিডি (প্ৰতিদিনে টন) আৰু ফৰ্মেলডিহাইড প্ৰকল্পৰ ক্ষমতা ১০০ টিপিডিলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://assampetrochemicals.com/ |title=Assam Petro-chemicals Limited – About us |date=2015 |accessdate=12 June 2019 |url-status=live |publisher=Assam Petro-Chemicals Limited |archivedate=15 October 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181015175705/http://www.assampetrochemicals.co.in/ |deadurl=yes }}</ref> কোম্পানীটোৱে ২০১৭ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ঘোষণা কৰিছিল যে ই ১,৩৩৭ কোটি টকা বিনিয়োগ কৰিব আৰু ৫০০ টিপিডি মিথানল আৰু ২০০ টিপিডি ফৰ্মালিন উৎপাদন কৰিবলৈ সম্প্ৰসাৰিত হ'ব আৰু ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ মিথানল উৎপাদক হিচাপে পৰিগণিত হ'ব।<ref>{{cite news |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |title=Assam Petrochemicals Limited to invest Rs 1337 crore to set up second unit |newspaper=Economic Times |date=24 September 2017 |author=Singh, Bikash |accessdate=12 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180929151131/https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |archive-date=29 September 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/states/north-east/bjp-respects-all-views-sonowal/cid/1686202|title=BJP respects all views: Sonowal|website=The Telegraph|first=Tejesh |last= Tripathy | date= 3 May 2019 |language=en|access-date=2019-06-12|quote= Addressing the gathering after laying the foundation stone of a formalin plant ... The Assam Petro-Chemicals Limited will supply methanol, the raw material needed to make formalin (preservative), to this plant which will produce 200 tonnes of formalin daily. The plant, for which 163 bighas has been allotted by the government at Dhaknamari, is being set up at a cost of Rs 100 crore. }}</ref> এই প্ৰকল্পৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কেঁচামাল হৈছে প্ৰাকৃতিক গেছ, ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড। অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেডে যোগান ধৰা প্ৰাকৃতিক গেছ, মিথানল উৎপাদনৰ বাবে কেঁচামাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। নামৰূপ সাৰ প্ৰকল্পৰ দ্বাৰা ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড যোগান ধৰা হয়।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=czUyfP-hHTEC&q=%22Assam+Petrochemicals+Limited%22&pg=PA29 | title=The Anatomy of Rural Poverty in Assam | publisher=Mittal Publications | author=Atikuddin Ahmed | year=1987 | pages=29 | isbn=8170990092}}</ref> <!-- ====কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ বা আধিকাৰিক ভাবে অসম গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ বকুলনিত অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। এই সংযুক্ত চক্ৰ গেছ টাৰ্বাইন প্ৰকল্পটো [[নীপকো]]ৰ অধীনত। এই প্ৰকল্প [[জাপান]]ৰ বহিঃৰাজ্য অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা পুঁজিৰ সৈতে দ্বিপাক্ষিক ঋণ ব্যৱস্থাৰ অধীনত ৩৭.২৭২ বিলিয়ন য়েনৰ ঋণৰ সহায়ত ইয়াৰ আংশিক বিত্তীয় সাহায্য প্ৰদান কৰা হৈছে। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শক্তি কেন্দ্ৰটোত ৬টা গেছ টাৰ্বাইন আছে আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ৩টা ভাপ টাৰ্বাইন আছে। এই টাৰ্বাইনবোৰ মডিউলাৰ ধৰণেৰে সজোৱা হৈছে। এটা মডিউলত সংশ্লিষ্ট বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ১টা ভাপ টাৰ্বাইনৰ সৈতে ২টা গেছ টাৰ্বাইন থাকে। ====নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]] অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। ইয়াৰ লগতে নতুনকৈ নামৰূপ প্ৰতিষ্ঠাপন শক্তি কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছে। মুঠ ১৬২.৯ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন গেছ ভিত্তিক দুয়ো তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম শক্তি উৎপাদন নিগম লিমিটেড]]ৰ অধীনত। নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ প্ৰথমটো গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="thermal">{{cite web |url=https://apgcl.org/thermal.php |title=Thermal |website=www.apgcl.org |date= |access-date=১৪ জুলাই ২০২৪ |archivedate=2024-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240714114352/https://apgcl.org/thermal.php |deadurl=yes }}</ref> --> ===চাহ উদ্যোগ=== [[File:Tea, two leaves and a bud.jpg|thumb|right|চাহ পাত]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰিটিছ যুগৰ কেইবাখনো চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা ৩২ কিলোমিটাৰ নিগলত [[চাবুৱা]]ত জিলাখনৰ প্ৰথমখন চাহ বাগিচা [[মণিৰাম দেৱান|মণিৰাম দেৱানে]] প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Barua|1994|pp=Preface}}</ref> বৰ্তমান গোটেই জিলাখনত প্ৰায় ১৪৪ খন বৃহৎ আৰু অসংখ্য ক্ষুদ্ৰ চাহ বাগিচা আছে। লগতে কেইবাটাও চাহৰ কাৰখানাও আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ মাজ-মজিয়াত ১৯৫৯ চনত অৱস্থিত জালান নগৰ চাহ বাগিচা অৱস্থিত। মহানগৰখন চাহ উদ্যোগৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু। মহানগৰৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত মনোহৰি চাহ বাগিচাৰ চাহে নিলামত কেইবাবাৰো অভিলেখ ভংগ কৰিছে। ডিব্ৰুগড়ত ভাৰতৰ ক্ষুদ্ৰ চাহ খেতিয়কৰ উন্নয়ন সঞ্চালকালয়ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=81391| title = Press Information Bureau}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও চাহ উন্নয়ন (ৰোপন)ৰ এজন উপ-সঞ্চালকৰ নেতৃত্বত "ভাৰতীয় চাহ ব’ৰ্ড"ৰ এটা আঞ্চলিক কাৰ্যালয়ও চহৰখনত অৱস্থিত। অসম শাখা ভাৰতীয় চাহ সন্থাৰ প্ৰথম খণ্ড ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| title = The Official Website of Tea Board India| access-date = 4 April 2014| archive-date = 1 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140301140750/http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| url-status = live}}</ref> ===পৰ্যটন=== ৰেল, পথ আৰু বিমান সংযোগৰ লগতে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বৃহৎ সংখ্যক পৰ্যটনস্থলীৰ উপস্থিতিয়ে ভাৰতৰ এই অংশত শেহতীয়া অংশত পৰ্যটন উদ্যোগৰ আকৰ্ষণীয় বৃদ্ধি দেখা গৈছে। ভাৰত-বিদেশৰ পৰা অহা পৰ্যটকৰ বাবেও ডিব্ৰুগড় এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গন্তব্যস্থানৰ লগতে এক প্ৰধান গমন কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। এনে পৰ্যটন আৱৰ্তনসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হৈছে: ডিব্ৰুগড় – ৰয়িং – মায়'দিয়া – অনিনি পৰ্যটন আৱৰ্তন,<ref>{{cite web |url=http://www.arunachaltourism.com/top5.php |title=Arunachal Tourism |access-date=4 August 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |archive-date=6 April 2013 |archivedate=6 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড় – গুৱাহাটী নদী ক্ৰুজ।<ref>{{cite web |url=http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |title=Brahmaputra Cruise - Neamati to Guwahati |access-date=4 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |archive-date=7 April 2014 |archivedate=7 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ চাহ বাগিচা সমূহৰ আশে-পাশে চাহ পৰ্যটন গঢ় লৈ উঠিছে।<ref>{{cite news | url=http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | location=Calcutta, India | work=The Telegraph | first=Ripunjoy | last=Das | title=Tea belt takes to heritage tourism | date=12 July 2005 | access-date=4 April 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140407072704/http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | archive-date=7 April 2014 | url-status=dead }}</ref> তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] আৰু কেইবাখনো প্ৰতিষ্ঠিত বেচৰকাৰী চিকিৎসালয় আৰু নাৰ্ছিং হোম থকাৰ বাবে উজনি অসমৰ লগতে [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[নাগালেণ্ড]]ৰ ৰোগী সকলৰ বাবে চিকিৎসা পৰ্যটনৰ স্থান। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যটন স্থান হ’ল: * [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়]] * [[বগা বাবাৰ মাজাৰ]] * জালান মন্দিৰ * মহাত্মা গান্ধী উদ্যান, খনিকৰ * সাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা উদ্যান, ফুলবাগান * জিলা পুথিভঁৰাল আৰু সংগ্ৰাহালয় * চেক্ৰেড হাৰ্ট কেথেড্ৰেল তদুপৰি ইয়াৰ আশে-পাশে [[ৰাইদঙীয়া দৌল]], [[মৈৰামৰা দৌল]], [[বেজৰ দৌল]], [[কলি আইৰ থান]], শিলিখা থান, দিনজয় সত্ৰ, মদাৰখাট সত্ৰ আদি পৰ্যটনস্থলী অৱস্থিত। ==পৰিবহণ== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ স্থলপথ, ৰে'লপথ, বিমানপথ আৰু জলপথেৰে অসম তথা ভাৰতৰ অন্যান্য ঠাইৰ লগত সংযুক্ত হৈ আছে। ===বিমানপথ=== [[File:Dibrugarh Airport Complex.jpg|thumbnail|right|ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উত্তৰ-পুব দিশত মোহনবাৰী নামৰ ঠাইত ১৫ কিলোমিটাৰ দূৰৈত [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] অৱস্থিত। সেয়ে ইয়াক মোহনবাৰী বিমানবন্দৰো বোলা হয়। ই অসমৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক ব্যস্ত বিমানবন্দৰ। বিমানবন্দৰখনৰ পৰা চলাচল কৰা বিমান সংস্থাসমূহ হ’ল এয়াৰ ইণ্ডিয়া, ইণ্ডিগ’ আৰু এলায়েন্স এয়াৰ। বিমান সেৱাৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় [[নতুন দিল্লী]], [[গুৱাহাটী]], শিলিগুৰি, [[ইম্ফল]], [[কলকাতা]], [[ইটানগৰ]], তেজু, [[আগৰতলা]], [[বেংগালুৰু]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ লগত সংযোজিত। ২০১৩ চনত ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰত নিশা অৱতৰণৰ সুবিধাযুক্ত হয়।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013/at09 Mohanbari Airport ready for night landing] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004223532/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013%2Fat09 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (20 September 2013). Retrieved 3 October 2013.</ref> এই বিমানবন্দৰত এৰোব্ৰিজৰ বাণিজ্যিক পৰিচালনাও আৰম্ভ হৈছে।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 Assam Tribune]Assamtribune.com (2 October 2013). Retrieved 3 October 2013 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004230933/http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 |date=4 October 2013 }}.</ref> বৰ্তমান ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰৰ দ্বিতীয় টাৰ্মিনেল নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত আছে। ===ৰে'লপথ=== [[File:New Dibrugarh Railway Station Complex.jpg|thumbnail|ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথম ৰেল সেৱাৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ ইতিহাসত ডিব্ৰুগড়ে এক বিশিষ্ট স্থান দখল কৰি আহিছে। ১৮৮২ চনৰ ১ মে’ত ডিব্ৰুগড়ত মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে’ল চলিছিল। ১৮৮২ চনৰ ১৫ মে’ত দিনজানলৈকে এই ৰে'লপথ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। সেই বছৰৰ ২৩ ডিচেম্বৰত চাবুৱালৈকে মালবাহী ৰে'লৰ প্ৰচলন হয়। ১৮৮৪ চনৰ ১৮ ফেব্ৰুৱাৰীত পুৱা ৭:২০ বজাত তদানীন্তন অসমৰ মুখ্য আয়ুক্ত ছাৰ চাৰ্লছ ইলিয়টে ৰিহাবাৰী ৰেল ষ্টেচনৰ পৰা (বৰ্তমান [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]]) ৪০০ ইউৰোপীয় আৰু ভাৰতীয় যাত্ৰীৰে [[লিডু]]লৈ যোৱা প্ৰথমখন যাত্ৰীবাহী ৰেল ফ্লেগ অফ কৰে। ১৯৯১ চনত প্ৰকাশিত অসম ৰেলৱে আৰু ট্ৰেডিং কোম্পানী লিমিটেডৰ শতবাৰ্ষিকী স্মৃতিগ্ৰন্থ অনুসৰি উক্ত কোম্পানীটোৱে [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে]] নিৰ্মাণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হোৱাৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৰেলৱে উন্নয়নৰ সমগ্ৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710/state07 Dibrugarh Rly Station denied heritage status] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004221528/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710%2Fstate07 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (17 June 2010). Retrieved 3 October 2013.</ref> মহানগৰখনত [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] দুটা ৰে'ল ষ্টেচন অৱস্থিত। ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ মানচিত্ৰত এই দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পূবৰ ৰেল ষ্টেচন। ভাৰতৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ যেনে বেংগালুৰু, চেন্নাই, কোচি, ত্ৰিবান্দ্ৰম, কলকাতা, দিল্লী, কন্যাকুমাৰী আদিৰ সৈতে সংযুক্ত ৰেলৱে নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় সংযোজিত হৈ আছে। মহানগৰীৰ উপকণ্ঠত বাণীপুৰত নতুন ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ই তিনিচুকীয়া ৰেল সংমণ্ডলৰ লামডিং-ডিব্ৰুগড় অংশত অৱস্থিত। ৪০০ বিঘা মাটিত বিস্তৃত সমগ্ৰ উত্তৰ-পূবৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ৰেল ষ্টেচন আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ২ কিলোমিটাৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211/state05 |title=The Assam Tribune Online |website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |archive-date=14 May 2014 |access-date=28 December 2024 |archivedate=14 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |deadurl=yes }}</ref> ===জলপথ=== [[File:Bogibeel Karrengbali paarghat.jpg|thumb|বগীবিল ঘাটৰ এখন ফেৰী]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ কাষে কাষে আৰু তাৰ সিপাৰে এক উন্নত জলপথ পৰিবহণ ব্যৱস্থাও আছে। ডিব্ৰুগড় বাংলাদেশ সীমান্তৰ পৰা শদিয়ালৈকে বিস্তৃত ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ২ৰ এক উল্লেখযোগ্য স্থান। ফেৰী সেৱাই ডিব্ৰুগড়ক চেঙাজান (ধেমাজি জিলা), পানবাৰী (ধেমাজি) & ঐৰাম ঘাট (জোনাই ওচৰত)ৰ সৈতে সংযোগ কৰে। বগীবিল আই ডব্লিউ টি ঘাটৰ পৰা কাৰেং চাপৰি আৰু চিচি মুখলৈ নিয়মীয়া ফেৰী সেৱা আছে। তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা গুৱাহাটীলৈ বিলাসী ক্ৰুজ সেৱাও উপলব্ধ। ডিব্ৰুগড়লৈ যোৱা ক্ৰুজখন [[তেজপুৰ]] আৰু [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |title=Bharat Darshan – Guwahati |access-date=8 October 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |archive-date=20 September 2013 |archivedate=20 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |deadurl=yes }}</ref> ====স্থলপথ==== ডিব্ৰুগড়ৰ মাজেৰে অসম ট্ৰাংক ৰোড পাৰ হৈ গৈছে। ডিব্ৰুগড়ৰ চৌকিডিঙিত অৱস্থিত অসম ৰাজ্যিক বাছ আস্থানৰ পৰা নিয়মীয়াকৈ অসম আৰু উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যান্য ৰাজ্যলৈ বাছ চলাচল কৰে। মহানগৰখনত ৰাজহুৱা পৰিবহনৰ বাবে অটো ৰিক্সা, বিক্ৰম, ই-ৰিক্সাৰ সুবিধা আছে। নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত থকা কনভয় ৰোডৰ উৰণসেঁতুৰ কাষত নতুনকৈ আৰম্ভ কৰা মুৰলীধৰ জালান বাছ আস্থান সম্পূৰ্ণকৈ কাৰ্যক্ষম হোৱা নাই। দেশৰ দীৰ্ঘতম ৰে'ল-ৰোড দলং [[বগীবিল দলং]] ডিব্ৰুগড়ৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত। ==শিক্ষা আৰু গৱেষণা== [[File:Dibrugarh Govt. Boys' H. S. School, Dibrugarh.jpg|thumb|right|ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] [[File:Dibrugarh University's entrance gate.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰৱেশপথ]] [[file:DHSK College, Dibrugarh.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ শিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰবিন্দু। ডিব্ৰুগড়ত কেইবাখনো পুৰণি আৰু উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী, বেচৰকাৰী বিদ্যালয় আছে। ১৮৪০ চনত স্থাপিত হোৱা [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] অসমৰ অন্যতম পুৰণি বিদ্যালয়। তদুপৰি ডিব্ৰুগড় কেইখনমান বিখ্যাত কণিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় আছে। [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ দ্বিতীয় পুৰণি বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৬৫ চনত [[অসম বিধান সভা]]ত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা এই বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপিত হয়। অসমৰ উচ্চশিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰৰূপে পৰিচিত ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ত কলা, বিজ্ঞান, বাণিজ্য আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা বিষয়ক শিক্ষাদানৰ বাবে বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰৰ উপৰিও এখন "অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ প্ৰতিষ্ঠান" আছে। বৰ্তমান এই বিশ্ববিদ্যালয়ৰদ্বাৰা অনুমোদিত মুঠ মহাবিদ্যালয়ৰ সংখ্যা ১৬০। ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মুঠ মাটিকালি হ'ল ২০৩ হেক্টৰ; ইয়াৰে ৭৪.৩ হেক্টৰৰ এটা এলেকাত চাহখেতি কৰা হয়। এই বিশ্ববিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দু নতুন বজাৰৰ পৰা প্ৰায় ৫ কি: মি: দক্ষিণে ৰজাভেটা অঞ্চলত অৱস্থিত। ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথটো বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যতম আৰু আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। এই মহাবিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ বৰবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়খন আনুস্থানিকভাৱে ১৯৪৭ চনৰ ৩ নৱেম্বৰৰ দিনা উদ্বোধন কৰা হয়। ইয়াৰ আগেয়ে ই "বেৰী-হোৱাইট মেডিকেল স্কুল নামেৰে জনাজাত আছিল, যিখন ১৯০০ চনত স্থাপিত হৈছিল। [[শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় জিলাৰ চাবুৱাত অৱস্থিত এখন ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। এই বিশ্ববিদ্যালয় খন অসম চৰকাৰে ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত গৃহীত কৰা ''শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয় বিধেয়ক, ২০১৮''ৰ অধীনত স্থাপন কৰিছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন ২০২০ চনৰ ১০ জুলাই তাৰিখৰ পৰা ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ অস্থায়ী কেম্পাছৰ পৰা কাৰ্যক্ষম হয়। এইখন অসমৰ প্ৰথম আৰু ভাৰতৰ চতুৰ্থ কাৰ্যক্ষম চতুৰ্থ ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। ডিব্ৰুগড়ৰ [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়|চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উজনি অসমৰএকমাত্ৰ দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]] [[ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ|ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদে]] স্থাপন কৰা ছখন আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰৰ অন্যতম। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১০ কিঃমিঃ পূবত তথা বকুল তিনিআলিৰ পৰা ২ কিঃমিঃ নিলগত লাহোৱালত আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ অৱস্থিত। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আঠখন ৰাজ্যৰ উমৈহতীয়া আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰই এই অঞ্চলত জীৱ-চিকিৎসা বিষয়ত গৱেষণা কৰা হয়। ১৯৮২ চনত এই কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছিল। ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ আৰু বিভিন্ন প্ৰকল্পৰ বাবে বিভিন্ন উৎসৰ পৰা এই কেন্দ্ৰই অনুদান লাভ কৰে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উল্লেখযোগ্য শিক্ষানুষ্ঠান সমূহ হ'ল: ===বিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] * ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী বালিকা বিদ্যালয় * ডন বস্ক' হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * লিটিল ফ্লাৱাৰ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট মেৰীজ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট জেভিয়াৰ্ছ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * বি এল বেৰীয়া সৰস্বতী শিশু মন্দিৰ * কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * দিল্লী পাব্লিক স্কুল, ডিব্ৰুগড় * বিবেকানন্দ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * সম্পূৰ্ণ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয় * ভিক্টোৰিয়া গাৰ্লছ স্কুল * বেংগলী বয়জ স্কুল * মাৰোৱাৰী হিন্দী বিদ্যালয় * অগ্ৰসেন একাডেমী * শিশু ভাৰতী বিদ্যালয় * গ্ৰেহেম বজাৰ বালিকা বিদ্যালয় ===কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ছল্ট ব্ৰুক একাডেমী]] * ডঃ ৰাধাকৃষ্ণণ স্কুল অফ আৰ্টছ, কমাৰ্চ এণ্ড চাইন্স * [[জ্ঞান বিজ্ঞান একাডেমী]] *  শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় ===মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ বাণিজ্য মহাবিদ্যালয়]] * [[মনোহৰী দেৱী কানৈ মহিলা মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰু মহাবিদ্যালয়]] * নন্দলাল বৰগোহাঁই চিটি মহাবিদ্যালয় ===আইন মহাবিদ্যালয়=== * ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ আইন মহাবিদ্যালয় * এছ.আই.পি.ই. আইন মহাবিদ্যালয় * ডঃ ৰোহিনী কান্ত বৰুৱা আইন মহাবিদ্যালয় ===শিক্ষণ মহাবিদ্যালয়=== * চন্দ্ৰকান্ত হাজৰিকা মহাবিদ্যালয় * পাৰিজাত একাডেমী শিক্ষক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান ===চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠান=== * [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] * [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়]] * [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] ===কাৰিকৰী প্ৰতিষ্ঠান=== * [[ডিব্ৰুগড় পলিটেকনিক]] ==গণমাধ্যম== আকাশবাণী ডিব্ৰুগড় অসমৰ অন্যতম পুৰণি আকাশবাণী কেন্দ্ৰ। আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়ে এ এম (৫২৯.১ মিটাৰ মেগাৱাটত ৫৬৭ কিলোহাৰ্টজ) আৰু এফ এম (১০১.৩০ মেগাহাৰ্টজ) বেণ্ড দুয়োটাতে তিনিটা অধিবেশনত দৈনিক প্ৰচাৰ কৰে।<ref>{{cite web|title=All India Radio, Dibrugarh|url=http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|publisher=Prasar Bharati|access-date=3 August 2013|archive-date=2 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|url-status=live}}</ref> লগতে প্ৰতিদিনে সন্ধিয়া ৬:০০ বজাত ৫ মিনিটৰ আঞ্চলিক বাতৰিৰ বুলেটিন সম্প্ৰচাৰ কৰে ।<ref name="allindiaradio.gov.in">{{cite web| url = http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| title = Get Apps {{!}} Prasar Bharati| access-date = 3 August 2013| archive-date = 2 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| url-status = live}}</ref> এই কেন্দ্ৰটো ১৯৬৮ চনৰ ১৫ ফেব্ৰুৱাৰীত আৰম্ভ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |title=NEWS ON AIR : News on AIR brings the Latest & Top Breaking News on Politics, G-20 summit, Cricket, Sports, Business , State,Formula One in INDIA , Regional Language Audio Bulletins , Regional Language scripts & more |access-date=1 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140305062218/http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |archive-date=5 March 2014 |url-status=dead }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ মলখুবাচাত এই ষ্টেচনৰ ষ্টুডিঅ’ আৰু লেপেটকাত অৱস্থিত ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড স্থানৰ সমীপত হাই পাৱাৰ ট্ৰেন্সমিছন টাৱাৰ আছে। ব্ৰহ্মপুত্ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন বা ৰেডিঅ’ ব্ৰহ্মপুত্ৰ ৯০.৪ মেগাহাৰ্টজ ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথমটো তৃণমূল পৰ্যায়ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন। উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়, ধেমাজি, আৰু শিৱসাগৰৰ কিছু অংশৰ ৮ লাখৰো অধিক লোকক সামৰি লোৱা এই চহৰে অৰ্ধনগৰীয়া, আৰু গ্ৰাম্য জনসংখ্যাক একত্ৰিত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ মাইজান ঘাটৰ সমীপত ইয়াৰ ষ্টেচন অৱস্থিত। [[File:Doordarshan Kendra, Dibrugarh.jpg|thumb|right|দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] অসমীয়া ভাষাত অনুষ্ঠান আগবঢ়োৱা দ্বিতীয়টো দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড় ১৯৯৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে কেন্দ্ৰই ১৯৯১ চনৰ ২০ ডিচেম্বৰৰ পৰা দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটীৰ সম্প্ৰচাৰিত অসম ভাষাৰ কাৰ্যসূচী সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |deadurl=yes }}</ref> এই কেন্দ্ৰত নিৰ্মিত কাৰ্যসূচীসমূহ উচ্চ শক্তিৰ ট্ৰেন্সমিটাৰৰ জৰিয়তে টেলিকাষ্ট কৰা হয়।<ref>{{cite web| url = http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| title = Doordarshan Kendra Guwahati| access-date = 1 March 2014| archive-date = 29 July 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| url-status = live| archivedate = 29 July 2013| archiveurl = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| deadurl = yes}}</ref> ডিব্ৰুগড় দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰই 'ডি ডি নৰ্থ ইষ্ট' চেনেলত অনুষ্ঠানৰ অৱদান আগবঢ়াই আছে।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |deadurl=yes }}</ref> তদপৰি সামাজিক মাধ্যমটো প্ৰচাৰৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ত কেইবাটাও ইলেক্ট্ৰনিক বাতৰি পৰ্টেল আৰু চেনেল আছে। ===বাতৰি-কাকতসমূহ=== ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত প্ৰথমখন কাকত 'টাইমছ অফ আছাম'ৰ সৈতে ডিব্ৰুগড় সমগ্ৰ পূব ভাৰতৰ বাতৰি কাকত সাংবাদিকতাৰ পথ প্ৰদৰ্শক। প্ৰকাশৰ চাৰি দশক পিছত টাইমছ অফ আছামৰ প্ৰকাশ বন্ধ হৈ ১৯৩৯ চনৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য আছাম ট্ৰিবিউন|দ্য আছাম ট্ৰিবিউনে]] যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে আৰু ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৭ বছৰ প্ৰকাশৰ পিছত গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰিত হয়। অৱশ্যে উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ এই প্ৰধান ইংৰাজী দৈনিক কাকতখন গুৱাহাটীৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত হয়। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন চাৰিখন চহৰৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য ছেণ্টিনেল]] প্ৰকাশিত হয়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা কেইবাখনো স্থানীয়ভাষাৰ, লগতে ইংৰাজী আৰু বাংলা দৈনিক কাকত প্ৰকাশ পায়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত অসমীয়া বাতৰি কাকতসমূহ হ'ল [[অসমীয়া প্ৰতিদিন]], [[জনসাধাৰণ]], [[নিয়মীয়া বাৰ্তা]], [[দৈনিক অসম]], অসম আদিত্য, দৈনিক প্ৰতীক্ষা আৰু প্ৰতিবিম্ব। গুৱাহাটী আৰু শিলচৰৰ সমান্তৰালকৈ ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা বাংলা দৈনিক যুগশংখ প্ৰকাশিত হয়। ==ৰাজনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ অন্তৰ্গত। [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ নেতা তথা বৰ্তমানৰ কেন্দ্ৰীয় জলপৰিবহন মন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]] বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ সাংসদ।<ref>{{cite web |url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |title=List of Parliamentary & Assembly Constituencies |access-date=6 October 2008 |work=Assam |publisher=Election Commission of India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |archive-date=4 May 2006 }}</ref> বিজেপিৰ প্ৰশান্ত ফুকন [[ডিব্ৰুগড় (বিধানসভা সমষ্টি)]] পৰা [[অসম বিধানসভা]]লৈ নিৰ্বাচিত বিধায়ক। [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] বৰ্তমান বিজেপিৰ দখলত। ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== * [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]], অসমৰ এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ, নাট্যকাৰ, লেখক আৰু প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা * [[নীলমণি ফুকন (জ্যেষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]], সাহিত্যিক আৰু ৰাজনীতিবিদ * [[দেৱকান্ত বৰুৱা]], কবি আৰু ৰাজনীতিবিদ, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ ৮৩ সংখ্যক অধ্যক্ষ, [[বিহাৰ]]ৰ ৰাজ্যপাল * [[যোগেন্দ্ৰ নাথ হাজৰিকা]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ সপ্তম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[কেশৱ চন্দ্ৰ গগৈ]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ নৱম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ চতুৰ্দশ মুখ্যমন্ত্ৰী]] তথা কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী * [[ৰঞ্জন গগৈ]], [[ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ|ভাৰতৰ ৪৬ সংখ্যক মুখ্য ন্যায়াধীশ]] * [[মলয়া গোস্বামী]], শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী * [[বিজু ফুকন]], অভিনেতা * [[নগেন শইকীয়া]], সাহিত্যিক তথা সাহিত্য সভাৰ প্ৰাক্তন সভাপতি * [[প্ৰহ্লাদ চন্দ্ৰ তাছা]], সাহিত্যিক ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থ সূচি== {{refbegin}} * {{citation |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |place=Guwahati |publisher=EBH Publishers |year=2016 |isbn=978-93-83252-70-1 }} * {{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=925 |issn=2347-6435 |ref=harv}} == বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Dibrugarh|ডিব্ৰুগড়}} * [https://dibrugarh.assam.gov.in/ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ ৱেবচাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250419051017/https://dibrugarh.assam.gov.in/ |date=2025-04-19 }} * [http://dibru.ac.in ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় ৱেবচাইট] {{অসমৰ নগৰ-মহানগৰ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:ডিব্ৰুগড় জিলা]] sdg8h4zvdkr3yozas2iw57zesqnhww2 652058 652057 2026-11-11T08:05:42Z KhiLanTzi 23530 652058 wikitext text/x-wiki {{About|ডিব্ৰুগড় মহানগৰ|একে নামৰ জিলা|ডিব্ৰুগড় জিলা}} {{Infobox settlement | name = ডিব্ৰুগড় | nickname = অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী<br>ভাৰতৰ চাহ নগৰী<br>উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = মহানগৰ | image_skyline = {{photomontage | photo1a = A_tea_garden_in_Dibrugarh.jpg | photo2a = OPD,_Assam_Medical_College_&_Hospital,_Dibrugarh.jpg | photo2b = Shrikshetra_Dham,_Dibrugarh.jpg | photo3a = Dibrugarh_University's_entrance_gate.jpg | photo3b = Inside_campus_of_Indian_Councial_of_Medical_Research,_NE_Region,_at_Lahowal,_Dibrugarh.jpg | photo4a = Bogibeel_Bridge_view.jpg | space = 1 | size = 280 | colour = black | colour_border = black }} | image_caption = ওপৰৰ পৰা বাওঁফালৰ পৰা সোঁফালে: চাহ বাগিচা, [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়|অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়]], [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়|জগন্নাথ মন্দিৰ]], [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]], [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ]], [[বগীবিল দলং]] | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = অসমত ডিব্ৰুগড়ৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|27.48|N|95|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flagu|India}} | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = সংমণ্ডল | subdivision_name2 = [[উজনি অসম]] | subdivision_type3 = জিলা | subdivision_name3 = [[ডিব্ৰুগড় জিলা]] | subdivision_type4 = ৱাৰ্ডৰ সংখ্যা | subdivision_name4 = ২২ | established_title = স্থাপিত | established_date = ১৮৭৩ | founder = | named_for = ডিব্ৰুমুখৰগড় ([[আহোম-চুতীয়া ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ত ডিব্ৰু নদীৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই নিৰ্মাণ কৰা গড়)<ref>"The Buranjis refer to the Ahom-Chutiya conflict from the fourteenth century which continued up to the sixteenth century. The Ahoms built a garh (fort) on the bank of the river Dibru to resist the attack of the Chutiyas from which the name ‘Dibrugarh’ was derived (Nath, 2001, p.81)." {{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |year=2024 |page=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref><ref>{{Cite book |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |year=2003 |page=56 |url=https://www.scribd.com/document/914496064/The-Comprehensive-History-of-Assam-2-H-K-Barpujari-Editor-2-2-2003-Publication-Board-Assam-Fb354ba6bb80809dc5c1275e48f7bb6f-Anna-s |access-date=30 October 2026}}</ref> | governing_body = [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] | leader_title1 = বিধায়ক | leader_name1 = [[প্ৰশান্ত ফুকন]], [[বিজেপি]] | leader_title2 = জিলা আয়ুক্ত | leader_name2 = বিক্ৰম কৈৰী, আইএএছ | leader_title3 = আৰক্ষী পৰিদৰ্শক | leader_name3 = শ্বেতাংগ মিশ্ৰ, আইপিএছ | leader_title4 = মেয়ৰ | leader_name4 = সৈকত পাত্ৰ, [[বিজেপি]] | government_type = পৌৰনিগম | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 71.83 | elevation_footnotes = | elevation_m = 108 | population_total = {{formatnum:154296}} | population_as_of = ২০১১ | population_density_km2 = auto | population_demonym = Dibrugarhian | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[পিনক'ড]] | postal_code = ৭৮৬০০১-৫ | area_code_type = দূৰভাষ কোড | area_code = +৯১ – (০) ৩৭৩ – XX XX XXX | registration_plate = AS-06 | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-AS]] | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex Ratio]] | blank1_info_sec1 = 934 [[Female|♀️]]/ 1000 [[Male|♂️]] | blank2_name_sec1 = | blank2_info_sec1 = | blank3_name_sec1 = [[Köppen climate classification|Climate]] | blank3_info_sec1 = [[Humid subtropical climate|Cwa]] | blank1_name_sec2 = {{nowrap|[[Official Language]]}} | blank1_info_sec2 = [[Assamese language|Assamese]] | blank2_name_sec2 = [[Literacy in India|Literacy Rate]] | blank2_info_sec2 = {{increase}} 89.42% {{colour|#fc5|high}} | blank3_name_sec2 = [[Lok Sabha]] Constituency | blank3_info_sec2 = [[Dibrugarh (Lok Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank4_name_sec2 = [[Vidhan Sabha]] Constituency | blank4_info_sec2 = [[Dibrugarh (Vidhan Sabha constituency)|Dibrugarh]] | blank5_name_sec2 = [[Human Development Index|HDI]] | blank5_info_sec2 = {{increase}} 0.503 {{colour|#fc5|high}} | official_name = | native_name = }} '''ডিব্ৰুগড়''' ({{lang-en|Dibrugarh}},[[IPA|আ.ধ্ব.ব.]]:{{IPA|ˌdɪbru:ˈgɑ:}}), [[উজনি অসম]]ত অৱস্থিত অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী, ডিব্ৰুগড় জিলাৰ সদৰ তথা অসমৰ দ্বিতীয়খন মহানগৰ। মহানগৰখন অসমৰ মুখ্য ৰাজধানী [[দিছপুৰ]]ৰ পৰা ৪৩৫ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত। ইয়াত [[অসম চৰকাৰ]]ৰ দ্বিতীয় অসম সচিবালয় আৰু মুখ্যমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয় অৱস্থিত। তদুপৰি ইয়াত [[সোণোৱাল কছাৰী স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ো অৱস্থিত। ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ পাৰত অৱস্থিত। ১৮৭৩ চনত ব্ৰিটিছসকলৰ শাসনকালত স্থাপিত ঐতিহাসিক ডিব্ৰুগড় চহৰখন ২০২৪ চনৰ ৭ মাৰ্চত ডিব্ৰুগড় পৌৰসভা ভংগ কৰি ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম গঠনৰ লগে লগে অসমৰ দ্বিতীয় মহানগৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ মুখ্য বাণিজ্যিক আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ। কেইবাখনো চাহ বাগিচা থকাৰ কাৰণে ইয়াক ''ভাৰতৰ চাহ নগৰী'' বোলা হয়। সেইদৰে কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য উদ্যোগৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ হিচাপে ইয়াক ''উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ'' বুলি কোৱা হয়। [[File:Jagannath temple of Dibrugarh district, Assam.jpg|thumb|অসমৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ জগন্নাথ মন্দিৰ]] == নাম== ডিব্ৰুগড় নামটো [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঞি আৰু ক্লিংলুং বৰগোহাঞিৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰু নদীৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই [[আহোম-চুতীয়া ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ত চুতীয়া সেনাৰ বিৰুদ্ধে বনোৱা গড় '''ডিব্ৰুমুখৰ গড়'''ৰ পৰা উৎপত্তি হৈছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal= |volume=11 |issue=2 |pages=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref><ref>{{Cite book |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |publisher=Publication Board, Assam |year=2003 |page=56 |url=https://www.scribd.com/document/914496064/The-Comprehensive-History-of-Assam-2-H-K-Barpujari-Editor-2-2-2003-Publication-Board-Assam-Fb354ba6bb80809dc5c1275e48f7bb6f-Anna-s |access-date=30 October 2026}}</ref> পাছলৈ চাওঁফা [[চুতণফা]] শাসনকালত ১৮শ শতিকাত '''ডিব্ৰুমুখৰ গড়''' চুটি হৈ গড় আৰু আহোম প্ৰশাসনিক শাখাটোৰ নাম '''ডিব্ৰুগড়''' হয়।<ref>{{cite report |last=Phukan |first=Sarat Kumar |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |institution=Southeast Asian Linguistics Archives (SEAlang) |year=2000 |page=3 |url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/phukan2000linguistic.pdf}}</ref>{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} বুৰঞ্জী অনুসৰি ১৫২৬ চনৰ জেঠ মাহত গড়টোৰ কাষৰীয়া অঞ্চলটো [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অধীনলৈ অহাৰ পাছত প্ৰথমে এখন [[মু’ঙ]] হিচাপে '''মু'ঙ টিফাও''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜣𑜧𑜇𑜧) নাম দিয়া হৈছিল পাছলৈ গড়টোৰ নাম মতেই ১৮শ শতিকাত অঞ্চলটোৰ নাম অসমীয়াত '''ডিব্ৰুগড়''' বুলি প্ৰচলিত হয়।<ref>{{Cite book |last=Barua |first=G. C. |title=Ahom-Buranji |year=1939 |publisher= |page=61 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/61/mode/1up |access-date=30 October 2026}}</ref> ডিব্ৰুগড় শব্দটো দুটা ভাষা [[বড়ো-কছাৰী]] আৰু [[অসমীয়া ভাষা]]ৰ পৰা আহিছে।<ref>{{cite journal |last=Phukan |first=Sarat Kumar |year=2000 |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |page=297 |url=https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260922163640/https://sealang.net/sala/archives/pdf4/phukan2000linguistic.pdf |archivedate=2026-09-22 |access-date=2026-09-27 |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰু শব্দটো নদী সূচোৱা 'ডি'/'দি' শব্দাংশ তিব্বত-বৰ্মী<ref>{{cite book |last=Ramirez |first=Philippe |location=London |page=[https://archive.org/details/kachris00endl/page/4 4] |quote=It is indeed not at all unlikely that the people known to us as Kacháris and to themselves as Baḍa (Bara), were in earlier days the dominant race in Assam; and as such they would seem to have left traces of this domination in the nomenclature of some of the physical features of the country, e.g., the Kachári word for water (di; dŏi) apparently forms the first syllable of the names of many of the chief rivers of the province, such as Diputá, Dihong, Dibong, Dibru, Dihing, Dimu, Desáng, Diku (cf. khu Tista), &c., and to these may be added Dikrang, Diphu, Digáru, &c., all near Sadiya, the earliest known centre of Chutiyá (Kachári) power and civilisation.}}</ref> আৰু গড় শব্দটো অসমীয়া ভাষাৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ Rampart (প্ৰতিৰক্ষামূলক দুৰ্গ) যাৰ উৎস [[প্ৰাকৃত ভাষা]]ৰ [[wiktionary:𑀕𑀠|𑀕𑀠]] (gaḍha) <ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=925 |issn=2347-6435 |quote=This rampart called "garh" in Assamese language.}}</ref> আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জী ''ডিব্ৰু''ৰ এটা ঐতিহাসিক ৰূপ হিচাপে ''Ti-phāo'' নামটো পোৱা যায়। ভাষাবিদ শৰৎ কুমাৰ ফুকনে ১৯৯৬ চনৰ ''Tai Elements in the Place Names of Assam'' প্ৰবন্ধত ''Dibrugarh — Ti-phāo''-ক “Rechristened Place Names”ৰ অন্তৰ্গত কৰি উল্লেখ কৰিছে আৰু এই শ্ৰেণীৰ টাই নামসমূহ “are not in use now” বুলি কৈছে। ==ইতিহাস== বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলা আৰু সংলগ্ন ডিব্ৰু–দিহিং উপত্যকাত প্ৰাচীনকালৰ পৰাই মানুহৰ বসতিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শন পোৱা গৈছে। ডিব্ৰু উপত্যকাৰ বিভিন্ন স্থানৰ পৰা নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ শিলৰ সঁজুলি আৰু মাটিৰ পাত্ৰৰ ভগ্নাংশ সংগ্ৰহ কৰা হৈছে, যাৰ কিছুমান [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ নৃতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=533}}</ref> ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ শাসনকাল=== ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে ডিব্ৰুগড় [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল।<ref name="Bhuyan2023">{{cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |date=2023 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11 |issue=2 |page=532 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |quote=About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms, as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing, which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century that the area was brought under the control of the Ahoms, and before that, the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas.|ref=harv}}</ref> চুতীয়া শাসনকালৰ পূৰ্বে ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত কোনসকল ৰজা বা ৰাজবংশই শাসন কৰিছিল, সেই সম্পৰ্কে নিশ্চিত ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা নাযায়।<ref>"The region was ruled by the Chutiya kingdom before it was annexed under the Ahom territorial limit, and it was claimed that the site belonged to them. We lack specific historical evidence for the people who ruled the area before them."{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}</ref> ৰশ্মিৰেখা ভূঞা আৰু নিশাৰাণী দাসৰ মতে, এই অঞ্চলত চুতীয়া শাসনৰ আৰম্ভণিৰ নিৰ্দিষ্ট সময় নিৰ্ধাৰণ কৰিব পৰা নগ'লেও প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ, জনশ্ৰুতি আৰু বুৰঞ্জীৰ তথ্যই চুতীয়াসকলৰ ৰাজ্যগঠন প্ৰক্ৰিয়া আহোমসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বেই আৰম্ভ হোৱাৰ ইংগিত দিয়ে।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|pp=533–534}}</ref> [[বুৰঞ্জী]]সমূহত [[দিহিং নদী]]ক উত্তৰ দিশৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য]]<ref name="Nath2013">{{cite book |last=Nath |first=D. |chapter=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |editor1-last=Bhattacharjee |editor1-first=J. B. |editor2-last=Syiemlieh |editor2-first=David R. |title=Early States in North East India |publisher=Regency Publications |location=Delhi |year=2013 |page=27 |isbn=978-81-89233-86-0 }}</ref> আৰু দক্ষিণ দিশৰ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজৰ সীমা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>''Assam Buranji'' (SM), p. 9.</ref><ref name="Bhuyan2023"/><ref>{{cite book |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |location=Allahabad |year=1985 |page=28 |quote=..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west }}</ref> দিহিং নদীৰ পাৰত চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজত সংঘটিত হোৱা সংঘাতৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত দিহিং নদীৰ মাছ ধৰাৰ অধিকাৰক কেন্দ্ৰ কৰি চুতীয়া–আহোম বিবাদৰ কথা উল্লেখ আছে। মধ্যযুগত দিহিং নদীৰ গতিপথ বৰ্তমানৰ পৰা পৃথক আছিল। ভূতাত্ত্বিক আৰু নদীৰ পুৰণি গতিপথ সম্পৰ্কীয় গৱেষণা অনুসৰি, দিহিং নদীয়ে অতীতত বকতা আৰু চৰগুৱা অঞ্চলৰ মাজেৰে পশ্চিম দিশলৈ বৈ গৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Sarma |first=J. N. |title=A study on palaeochannels from satellite imagery in a part of Upper Assam |url=https://www.researchgate.net/publication/282791359_A_study_on_Palaeochannels_from_satellite_imagery_in_a_part_of_Upper_Assam |pages=77–78 }}</ref> আহোম বুৰঞ্জীসমূহতো বকতা আৰু চৰগুৱা অঞ্চলক দিহিং নদীৰ পাৰত অৱস্থিত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward |title=A History of Assam |year=1906 |publisher=Thacker, Spink and Co. |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait }}</ref> এই সময়ৰ স্থাপত্য-পৰম্পৰাৰ অন্যতম নিদৰ্শন হৈছে ডিব্ৰুগড় নগৰৰ প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত [[মৈৰামৰা দৌল]]। প্ৰত্নস্থলীটোত প্ৰাচীন শিলৰ মন্দিৰৰ অৱশেষ আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত নিৰ্মিত ইটাৰ মন্দিৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। ভূঞা আৰু দাসে প্ৰাচীন শিলৰ মন্দিৰটো চুতীয়া শাসনকালত নিৰ্মিত বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে। আনহাতে, পৰৱৰ্তী ইটাৰ মন্দিৰটোৰ পৰা সংগৃহীত ইটাৰ নমুনাৰ ওপৰত কৰা ''Thermoluminescence Dating'' বা ''TL Dating'' পদ্ধতিৰ কালনিৰ্ণয় অনুসৰি, ইটাৰ মন্দিৰটো খ্ৰীষ্টীয় ১৩-১৪ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে,<ref name="Saikia2024Moiramora">{{cite journal |last1=Saikia |first1=Raktim Ranjan |last2=Taye |first2=Chaitra Dhar |last3=Amin |first3=Nurul |last4=Konwar |first4=Sorat |last5=Panzeri |first5=Laura |last6=Galli |first6=Anna |title=Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History |journal=Applied Sciences |volume=14 |issue=14 |year=2024 |doi=10.3390/app14146271 |doi-access=free |hdl=10281/522302 |hdl-access=free }}</ref> যি সময়ত এই অঞ্চলত [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজা]] সকলে শাসন কৰিছিল। ===আহোম ৰাজ্য=== ==== মুং টিফাও==== ডিব্ৰুগড়ৰ ইতিহাসৰ এক বৃহৎ অংশ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Priyanka |last2=Dutta |first2=Mala |title=A Spatial Pattern Of Population Growth And Urban Development In Dibrugarh City, Assam |journal=International Journal of Environmental Sciences |volume=11 |issue=23s |page=1958 |year=2025 |issn=2229-7359 |url=https://theaspd.com/index.php/ijes/article/download/8679/6263/17965}}</ref> এই অঞ্চলটো আহোম বৰমূৰীয়া সকলৰ অধীনত পৰিচালিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Priyanka |last2=Dutta |first2=Mala |title=A Spatial Pattern Of Population Growth And Urban Development In Dibrugarh City, Assam |journal=International Journal of Environmental Sciences |volume=11 |issue=23s |page=1958 |year=2025 |issn=2229-7359 |url=https://theaspd.com/index.php/ijes/article/download/8679/6263/17965}}</ref> ১৫২২ চনৰ চুতীয়া-আহোম যুদ্ধৰ সময়ত ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বৰগোহাঞিৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰু নৈৰ উত্তৰ পাৰত [[আহোম সেনা]]ই এটি গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল যাৰ নাম ডিব্ৰুগড় আছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal= |volume=11 |issue=2 |pages=534 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf |access-date=30 October 2026}}</ref> এই গড়টো প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত চুতীয়া সকলৰ বিৰূদ্ধে সজা হৈছিল যদিও পাছলৈ এই গড়টো সীমান্তবৰ্তী জনজাতীয় লোকৰ পৰাও আহোম ৰাজ্যক ৰক্ষা কৰিছিল আৰু ইয়াক শদিয়াৰ গড়ৰ সমানেই গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল {{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} পৰৱৰ্তী সময়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ খহনীয়াত আহোম যুগৰ গড়টো সম্পূৰ্ণৰূপে নিশ্চিহ্ন হৈ যায়<ref>"...garh of Ahom period was guled by the river Brahmaputra.." {{cite report |title=District Census Handbook: Dibrugarh |publisher=Directorate of Census Operations, Assam |year=2001 |page=18 |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/44039/download/47704/DH_18_2001_DIB.pdf}}</ref> ১৫২৩ খ্ৰীষ্টাব্দত চাওঁফা চুহুংমুঙৰ শাসনকালত চুতীয়া-আহোম যুদ্ধত আহোম সকল বিজয়ী হয়। উজনি অসমত শাসনৰ বাবে আহোম সকলে চাৰিং, টিপাম আৰু নামৰূপৰ দৰে ভিন্ন প্ৰশাসনিক একক সমূহ গঠন কৰিছিল যাক ৰাজকোঁৱৰ আৰু ৰাজ বংশীয় লোকসকলক শাসন কৰিবলৈ দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite book |author=Krishna Kanta Handiqui State Open University |title=State and Polity in Assam - II |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2023 |page=69 |url=https://lmskkhsou.in/eservices/e-Resources/Resources/e-SLM/NEP/Master%20Degree/2nd%20semester/DSC/History/State%20and%20Polity%20In%20Assam%20II.pdf}}</ref> আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত হোৱাৰ পাছত গড়টোক কেন্দ্ৰ কৰি '''ডিব্ৰুগড়''' বা '''মু'ঙ টিফাও''' নামেৰ [[মু'ঙ]] (প্ৰশাসনিক একক) গঠন কৰা হৈছিল আৰু তাৰ শাসনভাৰ ত্যাওলুং চুলুংক দিয়া হৈছিল।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ডিব্ৰুগড় আৰু কাষৰীয়া অঞ্চলত আহোমৰ দ্বাৰা যুদ্ধত উদ্ধাৰ কৰা মোগলৰ টোপ সমূহৰ টুকুৰা সমূহ উদ্ধাৰ হৈছে।<ref>{{cite book |author=Krishna Kanta Handiqui State Open University |title=State and Polity in Assam - II |publisher=Krishna Kanta Handiqui State Open University |location=Guwahati |year=2023 |page=15 |url=https://lmskkhsou.in/eservices/e-Resources/Resources/e-SLM/NEP/Master%20Degree/2nd%20semester/DSC/History/State%20and%20Polity%20In%20Assam%20II.pdf}}</ref> চাওঁফা চুচেংফাৰ দিনত ডিব্ৰুগড় ৰাজ্যকে ধৰি উজনি অসম [[বৰবৰুৱা]]ৰ শাসনত আহিছিল।{{sfn|Bhuyan|2025|p=925}} ডিব্ৰুগড় [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ এটা মুখ্য স্থলী হিচাপে কেন্দ্ৰ কৰি উঠে। ১৮০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত এজন আহোম ফুকনে বন্দী কৰা মৰাণ বিদ্ৰোহীসকলক লৈ ডিব্ৰুগড় ৰাজ্যৰ পৰা চিপাহীৰ পহৰাৰ অধীনত [[ঘিলামৰা]]ত পুনৰ সংস্থাপন কৰিছিল আৰু প্ৰশাসনিক পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে বৰবৰুৱাক অৱগত কৰিছিল। <ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Calcutta |year=1933 |page=184 |url=https://ia802901.us.archive.org/11/items/in.ernet.dli.2015.283945/2015.283945.Tungkhungia-Buranji_text.pdf}}</ref> ====ডিব্ৰুগড় ৰাজ্য==== ডিব্ৰুগড় নামটো অষ্টাদশ শতিকাত আহোম চাওফা [[চুতণফা]]ৰ শাসন কালত সৃষ্টি হৈছিল, সেই সময়ত গড়ৰ নামটোৱে অধিক বিস্তৃতি লাভ কৰি বৃহত্তৰ ভৌগোলিক প্ৰশাসনিক অঞ্চলটোক বুজাবলৈ ব্যৱহৃত হয়।<ref>{{cite report |last=Phukan |first=Sarat Kumar |title=A Linguistic Study of 24 Place Names of Assam |institution=Southeast Asian Linguistics Archives (SEAlang) |year=2000 |page=3 |url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/phukan2000linguistic.pdf}}</ref> সপ্তদশ–অষ্টাদশ শতিকাত বুঢ়ীদিহিং নদীৰ বানপানী, গৰাখহনীয়া আৰু ভূমিকম্পৰ ফলত মৈৰামৰা সত্ৰৰ ক্ষতিগ্ৰস্ততাক আহোম ৰজাসকলে মেৰামতি কৰাইছিল।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> চৰাইদেউৰ ৰাজকীয় [[মৈদাম]]সমূহৰ বাহিৰেও অন্য অভিজাত শ্ৰেণীৰ লোকৰ মৈদামসমূহ ডিব্ৰুগড়ত দেখা যায়।<ref>"...other Maidams are scattered in the region between Jorhat and Dibrugarh..."{{cite journal |last=Borah |first=Bornali |title=A Study of the Ahom Maidamas at Charaideo |journal=International Journal for Multidisciplinary Research |volume=8 |issue=5 |year=2026 |page=2 |url=https://www.ijfmr.com/papers/2026/5/88332.pdf}}</ref> ইয়াৰে ভিতৰত অন্যত বৰবৰুৱা মৈদাম ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে বৰবৰুৱা উন্নয়ন খণ্ডৰ অধীনত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ দাঁতিতে অৱস্থিত। <ref>{{cite web |title=Barbaruah Maidam |publisher=Pragyanxetu |date=11 April 2023 |page=1 |url=https://pragyanxetu.com/barbaruah-maidam/?pdf=3340}}</ref> ইতিহাসবিদ সৰ্বানন্দ ৰাজকুমাৰৰ মতে, বৃহৎ মৈদাম দুটা ক্ৰমে বুঢ়া দিহিঙীয়া বৰবৰুৱা আৰু ডেকা দিহিঙীয়া বৰবৰুৱাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ধাৰণা কৰা হয়। অৱশ্যে মৈদাম দুটাৰ প্ৰকৃত অধিকাৰীৰ পৰিচয় নিশ্চিতভাৱে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই। এই মৈদামসমূহ অসম চৰকাৰৰ প্ৰত্নতত্ত্ব সঞ্চালকালয়ৰ অধীনত সংৰক্ষিত প্ৰত্নস্থলীৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |title=Protected Archaeological Sites and Monuments |url=https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/list-of-protected-archaeological-sites-and-monuments |publisher=Directorate of Archaeology, Government of Assam |at=No. 149: Barbaruah Maidams, Sessa, Dibrugarh District}}</ref><ref>{{cite web |title=Krishi Vigyan Kendra, Dibrugarh – District Profile |url=https://kvkdibrugarh.aau.ac.in/district.htm |publisher=Assam Agricultural University |at=Barbarua Maidam}}</ref> মৈৰমৰাত চিনাক্ত হোৱা মধ্যযুগীয় শিলৰ ভাস্কৰ্যসমূহৰ ভিতৰত ৬টা বহল মুখ, চেপেটা নাক, উখহা চকু, বহল বুকু আৰু ক্ষীণ কঁকালৰ দৰে বৈশিষ্ট্য থকা ভাস্কৰ্য শিৱসাগৰৰ কীৰ্তিচিহ্নসমূহত থকা আহোম যুগৰ ভাস্কৰ্যৰ মিল দেখা যায়।<ref>{{cite journal |last1=Bhuyan |first1=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11.2 |year=2024 |pages=535–536 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> এই ভাস্কৰ্যসমূহ অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংঘটিত মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পূৰ্বে আহোম যুগত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Bhuyan |first1=Rashmi Rekha |last2=Das |first2=Nisha Rani |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=11.2 |year=2024 |pages=535–536 |url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf}}</ref> ====মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ==== ১৭৮৭ চনত [[চুহিত্পংফা]]ৰ ৰাজত্বকালত [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰু অঞ্চলৰ অমৰাতলীত আহোম ৰাজকীয় বাহিনী পৰাজিত হোৱাৰ পিছত অঞ্চলটো মটক বা মোৱামৰীয়াসকলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ গৈছিল।<ref>"Since the defeat of the royal troops at Amaratali of Dibru in 1787 A.D. this region came under the Mataks or the Moamarias, who formed there a dominant religious community." {{harvcol|Gogoi|2016|p=241}}</ref> [[চুক্লিংফা]] আৰু তেওঁৰ পূৰ্বৰ [[চাওফা]] সকলে মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও সম্পূৰ্ণৰূপে সফল হোৱা নাছিল। মোৱাৰীয়া সকলে "মটক ৰাজ্য" নামেৰে স্বায়ত্তশাসিত ৰাজ্যৰ স্বীকৃতিৰ বাবে বিদ্ৰোহ অব্যাহত ৰাখিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=924 |issn=2347-6435 |url=https://www.ijrdet.com/files/Volume14Issue12/IJRDET_1225_143.pdf |quote=Thus from the year 1805, Dibrugarh became a part of Matak kingdom.}}</ref> ====আহোম কৰতলীয়া মটক ৰাজ্য (১৮০৫-১৮২৬)==== আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে দীৰ্ঘদিনীয়া মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত, ১৮০৫ চনত আহোম ৰাজ্য আৰু মটক নেতৃত্বৰ মাজত এখন চুক্তি স্বাক্ষৰিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলত বিদ্ৰোহৰ অন্ত পৰিছিল আৰু [[চুক্লিংফা]]ই ১৮০৫ চনত [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ পুতেক মতিবৰক এজন শাসক হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল আৰু তেওঁক ‘বৰসেনাপতি’ অৰ্থাৎ মহান সেনাপতি উপাধি প্ৰদান কৰি [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ভিতৰতে এখন অৰ্ধ-স্বায়ত্তশাসিত কৰতলীয়া মটক ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। <ref>”....a semi-autonomous Matak State came into being within the Ahom State…”{{cite journal |last=Gogoi |first=Sun |title=An Introduction to the Colonial Identity of the Greater Matak Community of Assam: Religion, Community, Ethnicity and State (1760s–1900s) |journal=Indian Journal of Society and Politics |volume=5 |issue=1 |pages=31–36 |year=2018 |url=https://ijsp.in/admin/mvc/upload/50108%20AN%20INTRODUCTION%20TO%20THE%20COLONIAL%20IDENTITY%20OF%20THE.pdf}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=924 |issn=2347-6435 |url=https://www.ijrdet.com/files/Volume14Issue12/IJRDET_1225_143.pdf |quote=Thus from the year 1805, Dibrugarh became a part of Matak kingdom.}}</ref> ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মটক ৰজা [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত [[সোনোৱাল কছাৰী|কছাৰী সোণোৱাল]] আৰু বিহিয়া{{efn|বিহিয়াসকল চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ এটা উপশাখা।<ref>{{Cite book |last=Dalton |first=Edward Tuite |url=https://books.google.com/books?id=9wxWAAAAcAAJ&dq=bihiya+ahom&pg=PA77 |title=Descriptive Ethnology of Bengal |date=1872 |publisher=Office of the Superintendent of Government Printing |language=en |page=521 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Hannay |first=S. F. |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en |quote=In the present time the Sooteeahs are called Hindoo Sooteeahs, and Ahom Sooteeahs, the last named being those with whom the Ahoms or Saums intermarried at an early date. The class of the Assam population known as Beheeahs in upper Assam, also consider themselves belonging to the Hindu Sooteeah family. |page=468 }}</ref>}} সোণোৱালসকলক ৰজাই ক্ৰমে [[শদিয়া]] আৰু [[ধেমাজি জিলা|চিচি-ধেমাজি]] অঞ্চলৰ পৰা আনি বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]] আৰু [[ডিব্ৰু নদী|ডিব্ৰু]] নদীৰ মাজৰ বনাঞ্চলসমূহত বসতি স্থাপন কৰাইছিল।<ref>{{cite journal |last=Prinsep |first=James |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1838 |volume=7 |publisher=Asiatic Society of Bengal |url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ |language=en |page=676 }}</ref> ১৮০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[কমলেশ্বৰ সিংহ]]ৰ শাসনকালত এজন আহোম ফুকনে বন্দী কৰা কিছুমান মৰাণ বিদ্ৰোহীক ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা চিপাহীৰ পহৰাত [[ঘিলামৰা]]লৈ নি পুনৰ সংস্থাপন কৰিছিল আৰু এই প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে বৰবৰুৱাক অৱগত কৰিছিল। এই ঘটনাৰ উল্লেখ ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত পোৱা যায়।<ref>{{cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Calcutta |year=1933 |page=184 |url=https://ia802901.us.archive.org/11/items/in.ernet.dli.2015.283945/2015.283945.Tungkhungia-Buranji_text.pdf }}</ref> মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ আৰু পৰৱৰ্তী ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ লগতে মানৰ আক্ৰমণৰ ফলত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ কিছুমান পুৰণি বসতি আৰু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। মৈৰামৰা সত্ৰও প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ আৰু ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ ফলত এৰাপৰলীয়া হৈ পৰে বুলি সত্ৰৰ ইতিহাসত উল্লেখ আছে। পৰৱৰ্তী সময়ত মৈৰামৰা সত্ৰ শিৱসাগৰ জিলাৰ হাঁহচৰা মৌজাৰ কুঁজিবালিত পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Bhuyan|2023|p=537}}</ref> পিছলৈ বুঢ়ীদিহিং নদীয়ে গতিপথ সলনি কৰাৰ ফলত পুৰণি সত্ৰৰ অঞ্চলটো লেঙেৰী মৌজাৰ পৰিৱৰ্তে মানকটা মৌজাৰ অন্তৰ্গত হয়। পৰৱৰ্তী বসতিস্থাপকসকলে জংঘলৰ মাজত পুৰণি সত্ৰৰ অৱশেষ পুনৰ আৱিষ্কাৰ কৰি তাত থানঘৰ নিৰ্মাণ কৰি ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰম্ভ কৰে। পূৰ্বৰ সত্ৰাধিকাৰৰ বংশৰ লোকসকলেও পিছলৈ পুনৰ সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰি নামধৰ্ম প্ৰচাৰৰ পৰম্পৰা অব্যাহত ৰাখে। ===ব্ৰিটিছ শাসনকাল=== ====ব্ৰিটিছ কৰতলীয়া মটক ৰাজ্য (১৮২৬-১৮৩৯)==== ১৮২৬ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰীত ইয়াণ্ডাবু সন্ধি স্বাক্ষৰিত হয় আৰু মান ৰজাই অসমক ব্ৰিটিছৰ হাতত গতাই। পিছে মানদেশৰ পৰা পুনৰ আক্ৰমণ হোৱাৰ সম্ভাৱনা দেখি পূব অসমৰ সীমান্তৱৰ্তী কিছুমান অঞ্চলত ব্ৰিটিছে পোনপটীয়া শাসন আৰম্ভ নকৰি স্থানীয় শাসকসকলৰ অধীনত সীমিত স্বায়ত্তশাসন দি কৰতলীয়া ৰাজ্য হিচাপে ৰখাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।<ref>Rebati Mohan Lahiri, ''The Annexation of Assam (1824–1854)'', 1954, p. 34. [https://archive.org/details/dli.pahar.2999/page/34/mode/1up]</ref> ১৮২৬ চনৰ ১৩ মে' মাহত ব্ৰিটিছ প্ৰতিনিধি ডেভিড স্কট আৰু মটক বৰসেনাপতিৰ মাজত এখন চুক্তি জৰিয়তে বৰসেনাপতিয়ে মটক অঞ্চলৰ অৰ্ধ-স্বাধীন অধিকাৰ লাভ কৰে।<ref>Rebati Mohan Lahiri, ''The Annexation of Assam (1824–1854)'', 1954, p. 37. [https://archive.org/details/dli.pahar.2999/page/37/mode/1up]</ref> চুক্তি অনুসৰি প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত তেওঁলোকে কৰ ৰূপে ৩০০ পাইক ব্ৰিটিছক প্ৰদান কৰে আৰু ব্ৰিটিছ সেনা তেওঁৰ অঞ্চলৰ মাজেৰে পাৰ হলে প্ৰয়োজনীয় খাদ্য যোগান ধৰিবলৈ চুক্তিবদ্ধ হয়।<ref>Rebati Mohan Lahiri, ''The Annexation of Assam (1824–1854)'', 1954, p. 37. [https://archive.org/details/dli.pahar.2999/page/37/mode/1up]</ref> পিছে পাছলৈ হোৱা আন এক চুক্তি অনুসৰি পাইক যোগানৰ দায়িত্ব সলনি কৰি বছৰি ১,২০০ টকাৰ এক নিৰ্দিষ্ট কৰ পৰিশোধৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা হয়।<ref> {{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink & Co. |year=1926 |page=291|url=https://archive.org/details/dli.csl.4050/page/n317/mode/1up}}</ref> ১৮৩৯ চনৰ ২ জানুৱাৰীত বৰসেনাপতিৰ মৃত্যু হয়। পাছত ১৮৩৯ চনতে আনুষ্ঠানিকভাৱে মটক ৰাজ্যখন গভৰ্ণৰ জেনেৰেলৰ অনুমতি অনুসৰি ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যত সম্পূৰ্ণ ৰূপে অন্তৰ্ভূক্ত হয়।<ref>...subsequently approved by the Governor General... {{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink & Co. |year=1906 |page=305 |url=}}</ref><ref>"... November, 1839, the Matak kingdom including Dibrugarh became a part of British India." {{cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |year=2025 |url=https://www.ijrdet.com/files/Volume14Issue12/IJRDET_1225_143.pdf}}</ref> ====ব্ৰিটিছ ৰাজ==== [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] অনুসৰি ১৮২৬ চনত ব্ৰিটিছসকলে অসমৰ শাসনভাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়ক প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে বাছি লয়। তেওঁলোকে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ এই অঞ্চলত ডিব্ৰুগড়ক বাণিজ্যিক আৰু প্ৰশাসনিক কাৰ্যকলাপৰ কেন্দ্ৰবিন্দু কৰি তুলিছিল। ১৮৪২ চনত ডিব্ৰুগড়ক [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। ব্ৰিটিছ শাসনকালত ডিব্ৰুগড় আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে চাহ উদ্যোগ, যোগাযোগ ব্যৱস্থা আৰু প্ৰশাসনিক প্ৰতিষ্ঠানৰ বিকাশ ঘটে। চাহ আৰু কয়লাৰ পৰিবহণৰ লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ বাবে ডিব্ৰু–শদিয়া ৰে'লপথ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে'ল চলাচল আৰম্ভ কৰে। এই ৰে'লপথে পৰৱৰ্তী সময়ত উজনি অসমৰ বাণিজ্যিক বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। ব্ৰিটিছ যুগতে মৈৰামৰা দৌলৰ দৰে পুৰণি প্ৰত্নস্থলীসমূহৰ কিছুমান অংশ এৰাপৰলীয়া অৱস্থাত থাকিলেও অঞ্চলটোত পৰৱৰ্তী বসতি আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান অব্যাহত থাকে। ২০১৭–২০১৮ চনত মৈৰামৰাত চলোৱা খননকাৰ্যত ব্ৰিটিছ যুগৰ তামৰ মুদ্ৰা, ৰূপৰ ফুল, মাটিৰ পাত্ৰৰ ভগ্নাংশ, শিলৰ ভাস্কৰ্য আৰু বিভিন্ন আকাৰৰ পোৰা ইটা পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite news |title=More items found at Jokai temple ruins |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/more-items-found-at-jokai-temple-ruins/cid/1442017 |work=The Telegraph |date=15 February 2018 }}</ref> [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰুগড় চহৰখন এটা প্ৰধান সামৰিক ঘাটি আছিল আৰু বাৰ্মাৰ পৰা অহা নিৰ্বাসিত লোকসকলৰ বাবে বিৰাম শিবিৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ===স্বাধীনোত্তৰ কাল=== ১৯৭১ চনৰ ২ অক্টোবৰ তাৰিখে লখিমপুৰ জিলাৰ ডিব্ৰুগড় মহকুমাক এখন পূৰ্ণাংগ জিলালৈ উন্নীত কৰা হয়। নৱগঠিত [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ সদৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় চহৰক বাছনি কৰা হয় আৰু ডিব্ৰুগড় চহৰৰ নামেৰে জিলাখনৰ নামো নামকৰণ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=About Dibrugarh – Dibrugarh University |url=https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/ |access-date=22 August 2021 |language=en-US |archive-date=22 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210822095119/https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/ |url-status=live }}</ref> স্বাধীনোত্তৰ সময়ত ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ প্ৰধান প্ৰশাসনিক, বাণিজ্যিক, শিক্ষা আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰসমূহৰ অন্যতম হিচাপে বিকশিত হয়। ==জলবায়ু আৰু ভূগোল== ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু সেমেকা উপক্ৰান্তীয়। ডিব্ৰুগড়ত বছৰৰ নৱেম্বৰৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে শুষ্ক শীতকাল আৰু এপ্ৰিলৰ পৰা অক্টোবৰ মাজভাগলৈকে উষ্ণ আৰু বৰষুণৰ সময়। মোটামুটিভাৱে জুন মাহৰ পৰা অক্টোবৰৰ আৰম্ভণি বা মাজভাগলৈকে বাৰিষা চলি থাকে। মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে বৰষুণৰ আৰম্ভণি হয় আৰু ক্ৰমান্বয়ে বৰষুণ অধিক তীব্ৰ আৰু সঘনাই হয়। বাৰিষা কালত মহানগৰৰ উত্তৰ প্ৰান্তত বৈ যোৱা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন প্ৰায়ে ওফন্দি উঠে। সঘনাই হোৱা বৰষুণৰ বাবে মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। গড়ে জুন মাহৰ পৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে আটাইতকৈ গৰম সময়। শীতকালত নৱেম্বৰৰ মাজভাগৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰ ফালে বা মাৰ্চৰ আৰম্ভণিলৈকে শীতৰ আভাস থাকে। ডিব্ৰুগড় ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ পথত অৱস্থিত। [[বংগোপসাগৰ]]ত উদ্ভৱ হোৱা ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ সাধাৰণতে এপ্ৰিল মাহৰ মাজভাগৰ পৰা ডিচেম্বৰৰ আৰম্ভণিলৈকে অহাৰ সম্ভাৱনা থাকে। সাধাৰণতে ইহঁতৰ তীব্ৰতা সময়ছোৱাৰ আৰম্ভণি আৰু শেষত অৰ্থাৎ মে’-জুন আৰু অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ মাহত হয়। উপকূলৰ পৰা বহু দূৰত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে মহানগৰখনত পূৰ্ণ শক্তিৰে ঘূৰ্ণীবতাহৰ আঘাত নকৰে। অৱশ্যে ই প্ৰচণ্ড বৰষুণ আৰু ধুমুহাৰ সূত্ৰপাত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ। বাৰিষা কালত তাপমাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। গ্ৰীষ্মকালত মধ্যমীয়া গৰম আৰু শীতকালত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা হয়। উপক্ৰান্তীয় জলবায়ুৰ বাবে নগৰখনত গড়ে ২৭৬ চে.মি. বৰষুণ হয়। * বসন্তকাল (মাৰ্চ-মে): ডিব্ৰুগড়ত বসন্তকাল সাধাৰণতে উষ্ণ হয় আৰু ইয়াৰ লগত উষ্ণতা আৰু আৰ্দ্ৰতাৰ সমন্বিত মাত্ৰা থাকে। সাধাৰণতে এইসময়ত ৩১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৭ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ ভিতৰত উষ্ণতা থাকে। এপ্ৰিল আৰু মে’ মাহত আটাইতকৈ উষ্ণ হয়। এইসময়ত পাতলীয়াৰ পৰা মজলীয়া বৰষুণ হয়। পিছলৈ বৰষুণৰ প্ৰকোপ ক্ৰমান্বয়ে বাঢ়ি গৈ থাকে। ইয়াৰ লগতে উষ্ণতাও বৃদ্ধি পায়। এই সময়ত ধুমুহা-বৰষুণৰ সৈতে [[বৰদৈচিলা]]ৰ আগমণ হয়। * গ্ৰীষ্ম আৰু বৰ্ষাকাল (জুন-আগষ্ট): ডিব্ৰুগড়ৰ গ্ৰীষ্মকালত অস্বাভাৱিকভাৱে বতাহ বলি থাকে আৰু গড় উষ্ণতা ৩৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ পায়। আৰ্দ্ৰতাৰ পৰিমাণ সৰ্বোচ্চ হয়। এই সময়ত বৰষুণৰ মাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। * হেমন্তকাল (ছেপ্টেম্বৰ-নৱেম্বৰ):ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা নৱেম্বৰলৈকে বৰষুণৰ পৰিমাণ কমি আহে৷ এই সময়ত গড় উষ্ণতা ২০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ-২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ আশে-পাশে থাকে। উষ্ণতাৰ লগতে এই সময়ত আদ্ৰতাও কমি আহে। * শীতকাল (ডিচেম্বৰ-ফেব্ৰুৱাৰী):শীতকালত ডিব্ৰুগড়ত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা পৰে। এই সময়ত উষ্ণতা আৰু আদ্ৰতা নিম্নগামী হয়। বৰষুণৰ পৰিমাণো একেবাৰে কমি আহে। ===ভূগোল=== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত। মহানগৰখনৰ মাটিকালি প্ৰায় ৭১.৮৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। মহানগৰখন সমতল তলত অৱস্থিত। সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ গড় উচ্চতা ১০৮ মিটাৰ বা ৩৫৪ ফুট। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন গড়ে ১০-১৫ কিলোমিটাৰ বহল। বাৰিষা কালত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি হয়। ইয়াৰ ফলত ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ দাঁতিত সংকটজনক ভাবে গৰাখহনীয়া হয়। ডিব্ৰুগড় মহানগৰখনক বানপানী আৰু খহনীয়াৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। জল নিষ্কাশনৰ বাবে ১৯৫৪ চনত মহানগৰখনৰ ডিব্ৰুজানৰ পৰা চেঁচা নদীলৈকে ৩২ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘৰ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা নলা আছে। মহানগৰখনৰ ভিতৰত কেইবাখনো বিখ্যাত চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পূবত মাইজান বিল অৱস্থিত। {{Weather box | location = [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] (১৯৯১–২০২০, চৰম পৰ্যায় ১৯৫২–বৰ্তমান) | metric first = Yes | single line = Yes | width = auto | Jan record high C = 29.5 | Feb record high C = 33.2 | Mar record high C = 34.5 | Apr record high C = 36.0 | May record high C = 38.8 | Jun record high C = 38.2 | Jul record high C = 39.8 | Aug record high C = 39.8 | Sep record high C = 39.5 | Oct record high C = 37.2 | Nov record high C = 33.8 | Dec record high C = 30.6 |year record high C = 39.8 | Jan high C = 23.5 | Feb high C = 25.0 | Mar high C = 26.7 | Apr high C = 28.0 | May high C = 29.8 | Jun high C = 31.2 | Jul high C = 31.4 | Aug high C = 32.0 | Sep high C = 31.4 | Oct high C = 30.6 | Nov high C = 28.1 | Dec high C = 25.1 | year high C = 28.5 | Jan mean C = 16.8 | Feb mean C = 18.9 | Mar mean C = 21.6 | Apr mean C = 23.5 | May mean C = 25.8 | Jun mean C = 27.7 | Jul mean C = 28.2 | Aug mean C = 28.5 | Sep mean C = 27.6 | Oct mean C = 25.8 | Nov mean C = 21.8 | Dec mean C = 18.1 |year mean C = | Jan low C = 10.1 | Feb low C = 13.0 | Mar low C = 16.4 | Apr low C = 19.2 | May low C = 22.0 | Jun low C = 24.3 | Jul low C = 24.9 | Aug low C = 25.2 | Sep low C = 24.1 | Oct low C = 21.0 | Nov low C = 15.7 | Dec low C = 11.2 | year low C = 18.8 | Jan record low C = 1.0 | Feb record low C = 4.8 | Mar record low C = 8.1 | Apr record low C = 10.8 | May record low C = 14.1 | Jun record low C = 16.5 | Jul record low C = 19.9 | Aug record low C = 19.5 | Sep record low C = 18.4 | Oct record low C = 13.3 | Nov record low C = 6.5 | Dec record low C = 2.7 |year record low C = 1.0 | rain colour = green | Jan rain mm = 26.6 | Feb rain mm = 57.8 | Mar rain mm = 118.2 | Apr rain mm = 219.3 | May rain mm = 326.0 | Jun rain mm = 419.4 | Jul rain mm = 485.0 | Aug rain mm = 394.3 | Sep rain mm = 317.2 | Oct rain mm = 125.2 | Nov rain mm = 19.4 | Dec rain mm = 9.9 |year rain mm = 2518.3 | Jan rain days = 2.9 | Feb rain days = 5.3 | Mar rain days = 8.9 | Apr rain days = 12.7 | May rain days = 14.7 | Jun rain days = 18.8 | Jul rain days = 20.6 | Aug rain days = 16.1 | Sep rain days = 13.5 | Oct rain days = 6.8 | Nov rain days = 2.0 | Dec rain days = 0.9 |year rain days = 123.2 |time day = 17:30 [[ভাৰতীয় মান সময়|ভা:মা:স:]] | Jan humidity = 72 | Feb humidity = 67 | Mar humidity = 66 | Apr humidity = 71 | May humidity = 74 | Jun humidity = 78 | Jul humidity = 79 | Aug humidity = 79 | Sep humidity = 81 | Oct humidity = 80 | Nov humidity = 78 | Dec humidity = 76 |year humidity = 75 |source 1 = ভাৰতৰ বতৰবিজ্ঞান বিভাগ<ref name=IMDnormals> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf | title = Station: Dibrugarh/Mohanbari (A) Climatological Table 1981–2010 | work = Climatological Normals 1981–2010 | publisher = India Meteorological Department | date = January 2015 | pages = 249–250 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M24 | accessdate = 6 February 2020}}</ref><ref name=IMDcityweather> {{cite web | url = http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/dibrugarh2.htm | title = Dibrugarh Climatological Table 1971–2000 | publisher = India Meteorological Department | accessdate = 6 February 2020}}</ref> |source 2 = টকিঅ' জলবায়ু কেন্দ্ৰ (গড় উষ্ণতা ১৯৯১–২০২০)<ref name=TCC> {{cite web | url = https://ds.data.jma.go.jp/gmd/tcc/tcc/products/climate/normal/parts/NrmMonth_e.php?stn=42314 | title = Normals Data: Dibrugarh/Mohanbari - India Latitude: 27.48°N Longitude: 95.02°E Height: 110 (m) | publisher = Japan Meteorological Agency | date = August 2012}}</ref>}} ==পৰিচালনা== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম|ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগমে]] পৰিচালনা কৰে। ডিব্ৰুগড় পৌৰনিগমৰ অন্তৰ্গত ২২টা ৱাৰ্ড আছে। প্ৰতিটো ৱাৰ্ডৰ এগৰাকীকৈ ৱাৰ্ড কাউন্সিলৰ আছে। পৌৰনিগমৰ এগৰাকী মেয়ৰ আছে। মেয়ৰ কাউঞ্চিলে ডিব্ৰুগড় চহৰৰ স্থানীয় শাসনৰ নিকায় হিচাপে বিভিন্ন কাম-কাজ চোৱা-চিতা কৰে। বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ মেয়ৰ [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ ডাঃ সৈকত পাত্ৰ। ইয়াৰ বিভিন্ন বিভাগে নগৰ পৰিকল্পনা কৰ্তৃপক্ষৰ অধীনত সামৰি লোৱা ইয়াৰ চৌপাশকে ধৰি চহৰখনৰ বাবে পৰিকল্পনা কৰে। ==জনগাঁথনি== {{bar box |title=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ (২০১১)<ref>{{cite web |url=http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |title=Dibrugarh Census Report |publisher=Dibrugarh.gov.in |access-date=15 June 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |archive-date=4 March 2016 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |deadurl=yes }}</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ধৰ্ম |right1=শতাংশ |float=right |bars= {{bar percent|[[হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|94.37}} {{bar percent|[[ইছলাম ধৰ্ম]]|green|4.68}} {{bar percent|[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]|gold|0.36}} {{bar percent|[[শিখ ধৰ্ম]]|yellow|0.23}} {{bar percent|অন্যান্য†|black|0.27}} |caption=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ<br /> †<small>[[জৈন ধৰ্ম]]ক ধৰি(<0.1%)</small> }} ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=16 June 2004|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=1 November 2008|publisher= Census Commission of India}}</ref> ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ জনসংখ্যা ১৫৪,২৯৬ জন আৰু জনবসতিৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ২,১০০ জন। জনসংখ্যাৰ ৫৪% পুৰুষ আৰু ৪৬% মহিলা। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ লিংগ অনুপাত প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৬১ গৰাকী নাৰী। ধৰ্ম হিচাপে ডিব্ৰুগড়ত হিন্দুৰ সংখ্যা ৯৪.৩৭%, মুছলমান ৪.৬৭%, বৌদ্ধ ০.৩৬%, শিখ ০.২৩% আৰু জৈনকে আদি কৰি অন্যান্য ধৰ্ম ০.২৭%। ডিব্ৰুগড়ৰ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়সকল সাধৰণে মহানগৰখনত ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৮৯.৫%। এয়া ৰাষ্ট্ৰীয় গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰৰ তুলনাত অধিক। ডিব্ৰুগড়ত ৯% জনসংখ্যা ০ৰ পৰা ৬ বছৰৰ ভিতৰত, আৰু প্ৰতি ১০০০ ল’ৰাৰ বিপৰীতে ছোৱালীৰ সন্তান অনুপাত ৯৪০। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ ভিতৰত বৰবাৰী, ডিব্ৰুগড়, আৰু মাহপোৱালিমাৰা গোহাঁই গাঁও আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web |url=http://www.census2011.co.in/ |title=Census 2011 Data of Indian Population 2011 Census |publisher=Census2011.co.in |access-date=15 June 2013 |archive-date=20 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111120202313/http://www.census2011.co.in/ |url-status=live }}</ref> {{Pie chart |thumb = left |caption = ডিব্ৰুগড় মহানগৰত কথিত ভাষা (২০১১)<ref name="censusindia.gov.in" /> |label1 = [[অসমীয়া ভাষা]] |value1 = 41.62 |color1 = brown |label3 = [[হিন্দী ভাষা]] |value3 = 21.39 |color3 = yellow |label2 = [[বাংলা ভাষা]] |value2 = 23.51 |color2 = orange |label4 = [[নেপালী ভাষা]] |value4 = 1.04 |color4 = pink |label5 = অন্যান্য |value5 = 12.44 |color5 = grey }} মুঠ জনসংখ্যাৰ ভিতৰত ডিব্ৰুগড় মহানগৰত অসমীয়া ৬৪,২২৩ গৰাকী, বাংলা ৩৬,২৮৩, হিন্দী ৩৩,০১১, ভোজপুৰী ৫,৫৩৩, নেপালী ১,৬০৯ আৰু ১১,৯১১ জন লোকে অন্য ভাষা কয়।<ref name="censusindia.gov.in">[https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX 2011 Census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220423103514/https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX |date=23 April 2022 }} censusindia.gov.in</ref> ==অৰ্থনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ উজনি অসমৰ প্ৰধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু। ব্ৰিটিছ সকলে মহানগৰখন বাণিজ্যৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় দিছিল। উজনি অসমৰ সম্পদ যেনে মূলতঃ চাহ আৰু কয়লা, লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ উদ্দ্যেশে এই মিটাৰগজ ৰেলপথটো [[জন বেৰী হোৱাইট]]ৰ প্ৰচেষ্টাত গঠন হোৱা "আসাম ৰেলৱে এণ্ড ট্ৰেডিং কোম্পানী"য়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে| ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলপথত]] ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনামুখৰ পৰা জয়পুৰলৈ প্ৰথমখন ৰেল চলে। ১৮৮৩ চনৰ ১৬ জুলাইত ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[মাকুম]]লৈ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হোৱা ৪০ মাইল পথত ৰেলৰ চলাচল আৰম্ভ হয়।<ref name="closed down">{{cite news | url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311/at06 | title=State’s first railway track closed down | work=assamtribune.com | date=December 13, 2011 | agency=assamtribune | accessdate=30 জানুৱাৰী 2014 | location=guwahati | archivedate=January 11, 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111080342/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311%2Fat06 | deadurl=yes }}</ref> ১৯৪৫ চনত চনত ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱেক 'বেংগল আসাম ৰেলৱে'ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name="nfr history">{{cite web | url=http://www.nfr.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,1,444| title=History of NF Railway | work=nfr | | accessdate=4ফেব্ৰুৱাৰী 2014 | location=guwahati}}</ref><ref name="DS Rail">{{cite journal | title=ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যাকাত ৰেলগাড়ী | author=ৰবীন্দ্ৰ চন্দ্ৰ বৰুৱা| journal=মন্থন | year=২০০৭ | month=চেপ্তেম্বৰ-অক্টোবৰ | pages=১৯, ২০}}</ref><ref>http://www.irfca.org/faq/faq-history2.html</ref> ইয়াৰ লগতে মোহনাঘাটৰ পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰে জলপথৰ যোগেদি কলকাতালৈকে জাহাজ চলিছিল। বৰ্তমান সময়ত ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বিভিন্ন উদ্যোগ আৰু ব্যৱসায়িক অৱস্থিত। ===উদ্যোগসমূহ=== ডিব্ৰুগড় জিলা খনিজ সম্পদত চহকী। ইয়াত কেইবাটাও খাৰুৱা তেলৰ পুং আৰু কয়লা খনি অৱস্থিত। এই খনিজ সম্পদৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জিলাখনত কেইবাটাও বৃহৎ উদ্যোগ গঢ় লৈ উঠিছে। জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ এই উদ্যোগসমূহৰো ব্যৱসায়িক কাৰ্যকলাপৰ স্থান। ====অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড==== {{main|অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড}} অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড [[ভাৰত]]ৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চৰকাৰী মালিকানাধীন হাইড্ৰ'কাৰ্বন অন্বেষণ আৰু উৎপাদন নিগম। ই ভাৰত চৰকাৰৰ পেট্ৰ'লিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয়ৰ মালিকানাধীন আৰু ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। ই ভাৰত চৰকাৰৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত মহাৰত্ন কোম্পানী। উত্তৰ প্ৰদেশৰ নয়ডা, [[গুৱাহাটী]] আৰু যোধপুৰত ইয়াৰ কাৰ্যালয় আছে। অইল খাৰুৱা তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছৰ অন্বেষণ, বিকাশ আৰু উৎপাদন, খাৰুৱা তেল পৰিবহণ আৰু তৰল পেট্ৰ'লিয়াম গেছ উৎপাদনৰ ব্যৱসায়ত নিয়োজিত হৈ আছে। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড ভাৰতৰ অসমত ডিব্ৰুগড় জিলাৰ লেপেটকটাত অৱস্থিত এক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠান। ঐতিহাসিক [[অসম চুক্তি]] অসম গেছ ক্ৰেকাৰ প্ৰকল্প হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত থকা বিচিপিএল নিৰ্মাণৰ কাৰ্য ২০০৭ চনৰ ৯ এপ্ৰিলত তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] আৰম্ভ কৰিছিল আৰু ইয়াক প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ২০১৬ চনৰ ৫ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদনৰ বাবে উদ্বোধন কৰিছিল। ৭০% ইকুইটিৰ সৈতে গেইল (ইণ্ডিয়া) লিমিটেড ইয়াৰ মুখ্য অংশীদাৰ আৰু বাকী ৩০% ইকুইটিখিনি [[অসম চৰকাৰ]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মাজত সমান অংশত বিভাজিত। ইথাইলিন, প্ৰপাইলিন, ৰৈখিক নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথাইলিন, উচ্চ-ঘনত্বৰ পলিথাইথিলিন আৰু পলিপ্ৰপাইলিন হৈছে বৰ্তমান প্ৰকল্পটোৰ দ্বাৰা উৎপাদিত বিভিন্ন পেট্ৰো-সামগ্ৰী আৰু পলিমাৰ। ইয়াৰ লগতে হাইড্ৰজেনযুক্ত পাইৰোলাইচিছ গেছ'লিন আৰু ১-বিউটেনৰ বাবে দুটা উৎপাদন একক নিৰ্মাণাধীন। ====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড==== {{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড}} ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ ৰসায়ন আৰু সাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ]] ৰাসায়নিক সাৰ উৎপাদন কৰা উদ্যোগ। এই সাৰ কাৰখানা [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত। প্ৰাকৃতিক গেছৰ পৰা ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা এই উদ্যোগ ১৯৬৯ চনৰ ১ জানুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদন আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="bvfcl"/> পূৰ্বতে ই হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেডৰ নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্সৰ অংশ আছিল। ২০০২ চনৰ ৫ এপ্ৰিল তাৰিখে হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বনৰ পৰা নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্স বিভক্ত হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড নামৰ নতুন কোম্পানীটো গঠন কৰা হৈছিল। ই হৈছে ভাৰতৰ সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব আৰু পূব অঞ্চলৰ একমাত্ৰ ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা কোম্পানী।<ref name="bvfcl">{{cite web |url=https://bvfcl.com/bvfcl-profile/ |title=Corporate profile |website=bvfcl.com |date= |access-date=৭ জুলাই ২০২৪}}</ref> ====অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড==== {{main|অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড}} অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড প্ৰাকৃতিক গেছ পৰিবহণ আৰু বিতৰণৰ লগত জড়িত অসমৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজ্যিক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]] হিচাপে স্থাপিত কোম্পানী।<ref name="AGCL">{{cite web |url=https://assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |title=About us |website=assamgas.org |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240602212956/https://www.assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |deadurl=yes }}</ref> ১৯৬২ চনৰ ৩১ মাৰ্চ তাৰিখে ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। অসম গেছ কোম্পানীৰ পাইপলাইনৰ নেটৱৰ্কে [[উজনি অসম]]ৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[চৰাইদেউ জিলা|চৰাইদেউ]], [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]], [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] আৰু [[মাজুলী জিলা|মাজুলী জিলা]]ৰ ৪০০ ৰো অধিক চাহ কাৰখানা, ১,২০০ বাণিজ্যিক প্ৰতিষ্ঠান, ৫০,০০০ ঘৰুৱা গ্ৰাহক আৰু ৪১০ ঔদ্যোগিক গ্ৰাহকক গেছ যোগান ধৰি আহিছে।<ref name="IC">{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |title=Pipe gas connection under assam gas company ltd |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240609060913/https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd |deadurl=yes }}</ref> ====ডিএনপি লিমিটেড==== {{main|ডিএনপি লিমিটেড}} ডিএনপি লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]।<ref name="DNPL">{{cite web |url=http://www.dnpl.co.in/profile |title=Profile |website=dnpl.co.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪}}</ref> [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত ডিএনপি লিমিটেড ২০০৭ চনৰ ১৫ জুন তাৰিখে স্থাপন কৰা হৈছিল। যুটীয়া উদ্যোগ হিচাপে ডিএনপি লিমিটেড ১৯৫৬ চনৰ কোম্পানী আইনৰ অধীনত পঞ্জীভুক্ত।<ref>{{cite web |url=https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |title=Appointment of Director and Chairman in the BOD of the Joint Venture Company (JVC), Duliajan Numaligarh Pipeline Limited (DNPL) |website=industries.assam.gov.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240616075846/https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc |deadurl=yes }}</ref> দুলীয়াজান নুমলীগড় পাইপলাইনৰ ইংৰাজী নামৰ প্ৰতিটো শব্দৰ প্ৰথম বৰ্ণৰে কোম্পানীটোৰ নাম ডিএনপি লিমিটেড ৰখা হৈছে। ====অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড==== {{main|অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড}} অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]। অসম চৰকাৰ, [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]] আৰু অসম ঔদ্যোগিক উন্নয়ন নিগমৰ আৰু [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত প্ৰতিষ্ঠানটো ১৯৭১ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। <ref>{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|title=Assam Petro-chemicals Limited bags Skoch Gold Award|date=2018-12-08|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=2019-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181209020937/https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|archive-date=2018-12-09|url-status=live}}</ref> ১৯৭৬ চনত [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত মিথানল প্ৰকল্পত ফৰ্মেলডিহাইড আৰু কেইটামান ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড ৰেজিন যেনে ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড গ্লু আৰু ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড মোল্ডিং পাউডাৰৰ সৈতে উৎপাদন আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ১৯৮৯ আৰু ১৯৯৮ চনত সম্প্ৰসাৰণৰ পিছত, কোম্পানীটোৱে মিথানল প্ৰকল্পটো ১০০ টিপিডি (প্ৰতিদিনে টন) আৰু ফৰ্মেলডিহাইড প্ৰকল্পৰ ক্ষমতা ১০০ টিপিডিলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://assampetrochemicals.com/ |title=Assam Petro-chemicals Limited – About us |date=2015 |accessdate=12 June 2019 |url-status=live |publisher=Assam Petro-Chemicals Limited |archivedate=15 October 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181015175705/http://www.assampetrochemicals.co.in/ |deadurl=yes }}</ref> কোম্পানীটোৱে ২০১৭ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ঘোষণা কৰিছিল যে ই ১,৩৩৭ কোটি টকা বিনিয়োগ কৰিব আৰু ৫০০ টিপিডি মিথানল আৰু ২০০ টিপিডি ফৰ্মালিন উৎপাদন কৰিবলৈ সম্প্ৰসাৰিত হ'ব আৰু ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ মিথানল উৎপাদক হিচাপে পৰিগণিত হ'ব।<ref>{{cite news |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |title=Assam Petrochemicals Limited to invest Rs 1337 crore to set up second unit |newspaper=Economic Times |date=24 September 2017 |author=Singh, Bikash |accessdate=12 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180929151131/https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |archive-date=29 September 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/states/north-east/bjp-respects-all-views-sonowal/cid/1686202|title=BJP respects all views: Sonowal|website=The Telegraph|first=Tejesh |last= Tripathy | date= 3 May 2019 |language=en|access-date=2019-06-12|quote= Addressing the gathering after laying the foundation stone of a formalin plant ... The Assam Petro-Chemicals Limited will supply methanol, the raw material needed to make formalin (preservative), to this plant which will produce 200 tonnes of formalin daily. The plant, for which 163 bighas has been allotted by the government at Dhaknamari, is being set up at a cost of Rs 100 crore. }}</ref> এই প্ৰকল্পৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কেঁচামাল হৈছে প্ৰাকৃতিক গেছ, ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড। অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেডে যোগান ধৰা প্ৰাকৃতিক গেছ, মিথানল উৎপাদনৰ বাবে কেঁচামাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। নামৰূপ সাৰ প্ৰকল্পৰ দ্বাৰা ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড যোগান ধৰা হয়।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=czUyfP-hHTEC&q=%22Assam+Petrochemicals+Limited%22&pg=PA29 | title=The Anatomy of Rural Poverty in Assam | publisher=Mittal Publications | author=Atikuddin Ahmed | year=1987 | pages=29 | isbn=8170990092}}</ref> <!-- ====কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ বা আধিকাৰিক ভাবে অসম গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ বকুলনিত অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। এই সংযুক্ত চক্ৰ গেছ টাৰ্বাইন প্ৰকল্পটো [[নীপকো]]ৰ অধীনত। এই প্ৰকল্প [[জাপান]]ৰ বহিঃৰাজ্য অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা পুঁজিৰ সৈতে দ্বিপাক্ষিক ঋণ ব্যৱস্থাৰ অধীনত ৩৭.২৭২ বিলিয়ন য়েনৰ ঋণৰ সহায়ত ইয়াৰ আংশিক বিত্তীয় সাহায্য প্ৰদান কৰা হৈছে। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শক্তি কেন্দ্ৰটোত ৬টা গেছ টাৰ্বাইন আছে আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ৩টা ভাপ টাৰ্বাইন আছে। এই টাৰ্বাইনবোৰ মডিউলাৰ ধৰণেৰে সজোৱা হৈছে। এটা মডিউলত সংশ্লিষ্ট বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ১টা ভাপ টাৰ্বাইনৰ সৈতে ২টা গেছ টাৰ্বাইন থাকে। ====নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ==== {{main|নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}} নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]] অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। ইয়াৰ লগতে নতুনকৈ নামৰূপ প্ৰতিষ্ঠাপন শক্তি কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছে। মুঠ ১৬২.৯ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন গেছ ভিত্তিক দুয়ো তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম শক্তি উৎপাদন নিগম লিমিটেড]]ৰ অধীনত। নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ প্ৰথমটো গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="thermal">{{cite web |url=https://apgcl.org/thermal.php |title=Thermal |website=www.apgcl.org |date= |access-date=১৪ জুলাই ২০২৪ |archivedate=2024-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240714114352/https://apgcl.org/thermal.php |deadurl=yes }}</ref> --> ===চাহ উদ্যোগ=== [[File:Tea, two leaves and a bud.jpg|thumb|right|চাহ পাত]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰিটিছ যুগৰ কেইবাখনো চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা ৩২ কিলোমিটাৰ নিগলত [[চাবুৱা]]ত জিলাখনৰ প্ৰথমখন চাহ বাগিচা [[মণিৰাম দেৱান|মণিৰাম দেৱানে]] প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Barua|1994|pp=Preface}}</ref> বৰ্তমান গোটেই জিলাখনত প্ৰায় ১৪৪ খন বৃহৎ আৰু অসংখ্য ক্ষুদ্ৰ চাহ বাগিচা আছে। লগতে কেইবাটাও চাহৰ কাৰখানাও আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ মাজ-মজিয়াত ১৯৫৯ চনত অৱস্থিত জালান নগৰ চাহ বাগিচা অৱস্থিত। মহানগৰখন চাহ উদ্যোগৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু। মহানগৰৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত মনোহৰি চাহ বাগিচাৰ চাহে নিলামত কেইবাবাৰো অভিলেখ ভংগ কৰিছে। ডিব্ৰুগড়ত ভাৰতৰ ক্ষুদ্ৰ চাহ খেতিয়কৰ উন্নয়ন সঞ্চালকালয়ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=81391| title = Press Information Bureau}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও চাহ উন্নয়ন (ৰোপন)ৰ এজন উপ-সঞ্চালকৰ নেতৃত্বত "ভাৰতীয় চাহ ব’ৰ্ড"ৰ এটা আঞ্চলিক কাৰ্যালয়ও চহৰখনত অৱস্থিত। অসম শাখা ভাৰতীয় চাহ সন্থাৰ প্ৰথম খণ্ড ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত।<ref>{{cite web| url = http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| title = The Official Website of Tea Board India| access-date = 4 April 2014| archive-date = 1 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140301140750/http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| url-status = live}}</ref> ===পৰ্যটন=== ৰেল, পথ আৰু বিমান সংযোগৰ লগতে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বৃহৎ সংখ্যক পৰ্যটনস্থলীৰ উপস্থিতিয়ে ভাৰতৰ এই অংশত শেহতীয়া অংশত পৰ্যটন উদ্যোগৰ আকৰ্ষণীয় বৃদ্ধি দেখা গৈছে। ভাৰত-বিদেশৰ পৰা অহা পৰ্যটকৰ বাবেও ডিব্ৰুগড় এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গন্তব্যস্থানৰ লগতে এক প্ৰধান গমন কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। এনে পৰ্যটন আৱৰ্তনসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হৈছে: ডিব্ৰুগড় – ৰয়িং – মায়'দিয়া – অনিনি পৰ্যটন আৱৰ্তন,<ref>{{cite web |url=http://www.arunachaltourism.com/top5.php |title=Arunachal Tourism |access-date=4 August 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |archive-date=6 April 2013 |archivedate=6 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড় – গুৱাহাটী নদী ক্ৰুজ।<ref>{{cite web |url=http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |title=Brahmaputra Cruise - Neamati to Guwahati |access-date=4 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |archive-date=7 April 2014 |archivedate=7 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |deadurl=yes }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ চাহ বাগিচা সমূহৰ আশে-পাশে চাহ পৰ্যটন গঢ় লৈ উঠিছে।<ref>{{cite news | url=http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | location=Calcutta, India | work=The Telegraph | first=Ripunjoy | last=Das | title=Tea belt takes to heritage tourism | date=12 July 2005 | access-date=4 April 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140407072704/http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | archive-date=7 April 2014 | url-status=dead }}</ref> তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] আৰু কেইবাখনো প্ৰতিষ্ঠিত বেচৰকাৰী চিকিৎসালয় আৰু নাৰ্ছিং হোম থকাৰ বাবে উজনি অসমৰ লগতে [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[নাগালেণ্ড]]ৰ ৰোগী সকলৰ বাবে চিকিৎসা পৰ্যটনৰ স্থান। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যটন স্থান হ’ল: * [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়]] * [[বগা বাবাৰ মাজাৰ]] * জালান মন্দিৰ * মহাত্মা গান্ধী উদ্যান, খনিকৰ * সাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা উদ্যান, ফুলবাগান * জিলা পুথিভঁৰাল আৰু সংগ্ৰাহালয় * চেক্ৰেড হাৰ্ট কেথেড্ৰেল তদুপৰি ইয়াৰ আশে-পাশে [[ৰাইদঙীয়া দৌল]], [[মৈৰামৰা দৌল]], [[বেজৰ দৌল]], [[কলি আইৰ থান]], শিলিখা থান, দিনজয় সত্ৰ, মদাৰখাট সত্ৰ আদি পৰ্যটনস্থলী অৱস্থিত। ==পৰিবহণ== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ স্থলপথ, ৰে'লপথ, বিমানপথ আৰু জলপথেৰে অসম তথা ভাৰতৰ অন্যান্য ঠাইৰ লগত সংযুক্ত হৈ আছে। ===বিমানপথ=== [[File:Dibrugarh Airport Complex.jpg|thumbnail|right|ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উত্তৰ-পুব দিশত মোহনবাৰী নামৰ ঠাইত ১৫ কিলোমিটাৰ দূৰৈত [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] অৱস্থিত। সেয়ে ইয়াক মোহনবাৰী বিমানবন্দৰো বোলা হয়। ই অসমৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক ব্যস্ত বিমানবন্দৰ। বিমানবন্দৰখনৰ পৰা চলাচল কৰা বিমান সংস্থাসমূহ হ’ল এয়াৰ ইণ্ডিয়া, ইণ্ডিগ’ আৰু এলায়েন্স এয়াৰ। বিমান সেৱাৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় [[নতুন দিল্লী]], [[গুৱাহাটী]], শিলিগুৰি, [[ইম্ফল]], [[কলকাতা]], [[ইটানগৰ]], তেজু, [[আগৰতলা]], [[বেংগালুৰু]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ লগত সংযোজিত। ২০১৩ চনত ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰত নিশা অৱতৰণৰ সুবিধাযুক্ত হয়।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013/at09 Mohanbari Airport ready for night landing] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004223532/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013%2Fat09 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (20 September 2013). Retrieved 3 October 2013.</ref> এই বিমানবন্দৰত এৰোব্ৰিজৰ বাণিজ্যিক পৰিচালনাও আৰম্ভ হৈছে।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 Assam Tribune]Assamtribune.com (2 October 2013). Retrieved 3 October 2013 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004230933/http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 |date=4 October 2013 }}.</ref> বৰ্তমান ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰৰ দ্বিতীয় টাৰ্মিনেল নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত আছে। ===ৰে'লপথ=== [[File:New Dibrugarh Railway Station Complex.jpg|thumbnail|ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথম ৰেল সেৱাৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ ইতিহাসত ডিব্ৰুগড়ে এক বিশিষ্ট স্থান দখল কৰি আহিছে। ১৮৮২ চনৰ ১ মে’ত ডিব্ৰুগড়ত মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে’ল চলিছিল। ১৮৮২ চনৰ ১৫ মে’ত দিনজানলৈকে এই ৰে'লপথ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। সেই বছৰৰ ২৩ ডিচেম্বৰত চাবুৱালৈকে মালবাহী ৰে'লৰ প্ৰচলন হয়। ১৮৮৪ চনৰ ১৮ ফেব্ৰুৱাৰীত পুৱা ৭:২০ বজাত তদানীন্তন অসমৰ মুখ্য আয়ুক্ত ছাৰ চাৰ্লছ ইলিয়টে ৰিহাবাৰী ৰেল ষ্টেচনৰ পৰা (বৰ্তমান [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]]) ৪০০ ইউৰোপীয় আৰু ভাৰতীয় যাত্ৰীৰে [[লিডু]]লৈ যোৱা প্ৰথমখন যাত্ৰীবাহী ৰেল ফ্লেগ অফ কৰে। ১৯৯১ চনত প্ৰকাশিত অসম ৰেলৱে আৰু ট্ৰেডিং কোম্পানী লিমিটেডৰ শতবাৰ্ষিকী স্মৃতিগ্ৰন্থ অনুসৰি উক্ত কোম্পানীটোৱে [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে]] নিৰ্মাণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হোৱাৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৰেলৱে উন্নয়নৰ সমগ্ৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref>[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710/state07 Dibrugarh Rly Station denied heritage status] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004221528/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710%2Fstate07 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (17 June 2010). Retrieved 3 October 2013.</ref> মহানগৰখনত [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] দুটা ৰে'ল ষ্টেচন অৱস্থিত। ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ মানচিত্ৰত এই দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পূবৰ ৰেল ষ্টেচন। ভাৰতৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ যেনে বেংগালুৰু, চেন্নাই, কোচি, ত্ৰিবান্দ্ৰম, কলকাতা, দিল্লী, কন্যাকুমাৰী আদিৰ সৈতে সংযুক্ত ৰেলৱে নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় সংযোজিত হৈ আছে। মহানগৰীৰ উপকণ্ঠত বাণীপুৰত নতুন ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ই তিনিচুকীয়া ৰেল সংমণ্ডলৰ লামডিং-ডিব্ৰুগড় অংশত অৱস্থিত। ৪০০ বিঘা মাটিত বিস্তৃত সমগ্ৰ উত্তৰ-পূবৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ৰেল ষ্টেচন আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ২ কিলোমিটাৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211/state05 |title=The Assam Tribune Online |website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |archive-date=14 May 2014 |access-date=28 December 2024 |archivedate=14 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |deadurl=yes }}</ref> ===জলপথ=== [[File:Bogibeel Karrengbali paarghat.jpg|thumb|বগীবিল ঘাটৰ এখন ফেৰী]] ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ কাষে কাষে আৰু তাৰ সিপাৰে এক উন্নত জলপথ পৰিবহণ ব্যৱস্থাও আছে। ডিব্ৰুগড় বাংলাদেশ সীমান্তৰ পৰা শদিয়ালৈকে বিস্তৃত ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ২ৰ এক উল্লেখযোগ্য স্থান। ফেৰী সেৱাই ডিব্ৰুগড়ক চেঙাজান (ধেমাজি জিলা), পানবাৰী (ধেমাজি) & ঐৰাম ঘাট (জোনাই ওচৰত)ৰ সৈতে সংযোগ কৰে। বগীবিল আই ডব্লিউ টি ঘাটৰ পৰা কাৰেং চাপৰি আৰু চিচি মুখলৈ নিয়মীয়া ফেৰী সেৱা আছে। তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা গুৱাহাটীলৈ বিলাসী ক্ৰুজ সেৱাও উপলব্ধ। ডিব্ৰুগড়লৈ যোৱা ক্ৰুজখন [[তেজপুৰ]] আৰু [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়।<ref>{{cite web |url=http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |title=Bharat Darshan – Guwahati |access-date=8 October 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |archive-date=20 September 2013 |archivedate=20 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |deadurl=yes }}</ref> ====স্থলপথ==== ডিব্ৰুগড়ৰ মাজেৰে অসম ট্ৰাংক ৰোড পাৰ হৈ গৈছে। ডিব্ৰুগড়ৰ চৌকিডিঙিত অৱস্থিত অসম ৰাজ্যিক বাছ আস্থানৰ পৰা নিয়মীয়াকৈ অসম আৰু উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যান্য ৰাজ্যলৈ বাছ চলাচল কৰে। মহানগৰখনত ৰাজহুৱা পৰিবহনৰ বাবে অটো ৰিক্সা, বিক্ৰম, ই-ৰিক্সাৰ সুবিধা আছে। নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত থকা কনভয় ৰোডৰ উৰণসেঁতুৰ কাষত নতুনকৈ আৰম্ভ কৰা মুৰলীধৰ জালান বাছ আস্থান সম্পূৰ্ণকৈ কাৰ্যক্ষম হোৱা নাই। দেশৰ দীৰ্ঘতম ৰে'ল-ৰোড দলং [[বগীবিল দলং]] ডিব্ৰুগড়ৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত। ==শিক্ষা আৰু গৱেষণা== [[File:Dibrugarh Govt. Boys' H. S. School, Dibrugarh.jpg|thumb|right|ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] [[File:Dibrugarh University's entrance gate.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰৱেশপথ]] [[file:DHSK College, Dibrugarh.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ শিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰবিন্দু। ডিব্ৰুগড়ত কেইবাখনো পুৰণি আৰু উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী, বেচৰকাৰী বিদ্যালয় আছে। ১৮৪০ চনত স্থাপিত হোৱা [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] অসমৰ অন্যতম পুৰণি বিদ্যালয়। তদুপৰি ডিব্ৰুগড় কেইখনমান বিখ্যাত কণিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় আছে। [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ দ্বিতীয় পুৰণি বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৬৫ চনত [[অসম বিধান সভা]]ত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা এই বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপিত হয়। অসমৰ উচ্চশিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰৰূপে পৰিচিত ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ত কলা, বিজ্ঞান, বাণিজ্য আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা বিষয়ক শিক্ষাদানৰ বাবে বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰৰ উপৰিও এখন "অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ প্ৰতিষ্ঠান" আছে। বৰ্তমান এই বিশ্ববিদ্যালয়ৰদ্বাৰা অনুমোদিত মুঠ মহাবিদ্যালয়ৰ সংখ্যা ১৬০। ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মুঠ মাটিকালি হ'ল ২০৩ হেক্টৰ; ইয়াৰে ৭৪.৩ হেক্টৰৰ এটা এলেকাত চাহখেতি কৰা হয়। এই বিশ্ববিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দু নতুন বজাৰৰ পৰা প্ৰায় ৫ কি: মি: দক্ষিণে ৰজাভেটা অঞ্চলত অৱস্থিত। ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথটো বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যতম আৰু আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। এই মহাবিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ বৰবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়খন আনুস্থানিকভাৱে ১৯৪৭ চনৰ ৩ নৱেম্বৰৰ দিনা উদ্বোধন কৰা হয়। ইয়াৰ আগেয়ে ই "বেৰী-হোৱাইট মেডিকেল স্কুল নামেৰে জনাজাত আছিল, যিখন ১৯০০ চনত স্থাপিত হৈছিল। [[শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় জিলাৰ চাবুৱাত অৱস্থিত এখন ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। এই বিশ্ববিদ্যালয় খন অসম চৰকাৰে ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত গৃহীত কৰা ''শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয় বিধেয়ক, ২০১৮''ৰ অধীনত স্থাপন কৰিছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন ২০২০ চনৰ ১০ জুলাই তাৰিখৰ পৰা ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ অস্থায়ী কেম্পাছৰ পৰা কাৰ্যক্ষম হয়। এইখন অসমৰ প্ৰথম আৰু ভাৰতৰ চতুৰ্থ কাৰ্যক্ষম চতুৰ্থ ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। ডিব্ৰুগড়ৰ [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়|চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উজনি অসমৰএকমাত্ৰ দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]] [[ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ|ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদে]] স্থাপন কৰা ছখন আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰৰ অন্যতম। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১০ কিঃমিঃ পূবত তথা বকুল তিনিআলিৰ পৰা ২ কিঃমিঃ নিলগত লাহোৱালত আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ অৱস্থিত। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আঠখন ৰাজ্যৰ উমৈহতীয়া আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰই এই অঞ্চলত জীৱ-চিকিৎসা বিষয়ত গৱেষণা কৰা হয়। ১৯৮২ চনত এই কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছিল। ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ আৰু বিভিন্ন প্ৰকল্পৰ বাবে বিভিন্ন উৎসৰ পৰা এই কেন্দ্ৰই অনুদান লাভ কৰে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উল্লেখযোগ্য শিক্ষানুষ্ঠান সমূহ হ'ল: ===বিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] * ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী বালিকা বিদ্যালয় * ডন বস্ক' হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * লিটিল ফ্লাৱাৰ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট মেৰীজ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * ছেইণ্ট জেভিয়াৰ্ছ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল * বি এল বেৰীয়া সৰস্বতী শিশু মন্দিৰ * কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * দিল্লী পাব্লিক স্কুল, ডিব্ৰুগড় * বিবেকানন্দ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড় * সম্পূৰ্ণ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয় * ভিক্টোৰিয়া গাৰ্লছ স্কুল * বেংগলী বয়জ স্কুল * মাৰোৱাৰী হিন্দী বিদ্যালয় * অগ্ৰসেন একাডেমী * শিশু ভাৰতী বিদ্যালয় * গ্ৰেহেম বজাৰ বালিকা বিদ্যালয় ===কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ছল্ট ব্ৰুক একাডেমী]] * ডঃ ৰাধাকৃষ্ণণ স্কুল অফ আৰ্টছ, কমাৰ্চ এণ্ড চাইন্স * [[জ্ঞান বিজ্ঞান একাডেমী]] *  শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় ===মহাবিদ্যালয়সমূহ=== * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ বাণিজ্য মহাবিদ্যালয়]] * [[মনোহৰী দেৱী কানৈ মহিলা মহাবিদ্যালয়]] * [[ডিব্ৰু মহাবিদ্যালয়]] * নন্দলাল বৰগোহাঁই চিটি মহাবিদ্যালয় ===আইন মহাবিদ্যালয়=== * ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ আইন মহাবিদ্যালয় * এছ.আই.পি.ই. আইন মহাবিদ্যালয় * ডঃ ৰোহিনী কান্ত বৰুৱা আইন মহাবিদ্যালয় ===শিক্ষণ মহাবিদ্যালয়=== * চন্দ্ৰকান্ত হাজৰিকা মহাবিদ্যালয় * পাৰিজাত একাডেমী শিক্ষক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান ===চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠান=== * [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] * [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়]] * [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] ===কাৰিকৰী প্ৰতিষ্ঠান=== * [[ডিব্ৰুগড় পলিটেকনিক]] ==গণমাধ্যম== আকাশবাণী ডিব্ৰুগড় অসমৰ অন্যতম পুৰণি আকাশবাণী কেন্দ্ৰ। আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়ে এ এম (৫২৯.১ মিটাৰ মেগাৱাটত ৫৬৭ কিলোহাৰ্টজ) আৰু এফ এম (১০১.৩০ মেগাহাৰ্টজ) বেণ্ড দুয়োটাতে তিনিটা অধিবেশনত দৈনিক প্ৰচাৰ কৰে।<ref>{{cite web|title=All India Radio, Dibrugarh|url=http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|publisher=Prasar Bharati|access-date=3 August 2013|archive-date=2 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|url-status=live}}</ref> লগতে প্ৰতিদিনে সন্ধিয়া ৬:০০ বজাত ৫ মিনিটৰ আঞ্চলিক বাতৰিৰ বুলেটিন সম্প্ৰচাৰ কৰে ।<ref name="allindiaradio.gov.in">{{cite web| url = http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| title = Get Apps {{!}} Prasar Bharati| access-date = 3 August 2013| archive-date = 2 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| url-status = live}}</ref> এই কেন্দ্ৰটো ১৯৬৮ চনৰ ১৫ ফেব্ৰুৱাৰীত আৰম্ভ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |title=NEWS ON AIR : News on AIR brings the Latest & Top Breaking News on Politics, G-20 summit, Cricket, Sports, Business , State,Formula One in INDIA , Regional Language Audio Bulletins , Regional Language scripts & more |access-date=1 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140305062218/http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |archive-date=5 March 2014 |url-status=dead }}</ref> ডিব্ৰুগড়ৰ মলখুবাচাত এই ষ্টেচনৰ ষ্টুডিঅ’ আৰু লেপেটকাত অৱস্থিত ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড স্থানৰ সমীপত হাই পাৱাৰ ট্ৰেন্সমিছন টাৱাৰ আছে। ব্ৰহ্মপুত্ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন বা ৰেডিঅ’ ব্ৰহ্মপুত্ৰ ৯০.৪ মেগাহাৰ্টজ ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথমটো তৃণমূল পৰ্যায়ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন। উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়, ধেমাজি, আৰু শিৱসাগৰৰ কিছু অংশৰ ৮ লাখৰো অধিক লোকক সামৰি লোৱা এই চহৰে অৰ্ধনগৰীয়া, আৰু গ্ৰাম্য জনসংখ্যাক একত্ৰিত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ মাইজান ঘাটৰ সমীপত ইয়াৰ ষ্টেচন অৱস্থিত। [[File:Doordarshan Kendra, Dibrugarh.jpg|thumb|right|দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]] অসমীয়া ভাষাত অনুষ্ঠান আগবঢ়োৱা দ্বিতীয়টো দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড় ১৯৯৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে কেন্দ্ৰই ১৯৯১ চনৰ ২০ ডিচেম্বৰৰ পৰা দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটীৰ সম্প্ৰচাৰিত অসম ভাষাৰ কাৰ্যসূচী সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |deadurl=yes }}</ref> এই কেন্দ্ৰত নিৰ্মিত কাৰ্যসূচীসমূহ উচ্চ শক্তিৰ ট্ৰেন্সমিটাৰৰ জৰিয়তে টেলিকাষ্ট কৰা হয়।<ref>{{cite web| url = http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| title = Doordarshan Kendra Guwahati| access-date = 1 March 2014| archive-date = 29 July 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| url-status = live| archivedate = 29 July 2013| archiveurl = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| deadurl = yes}}</ref> ডিব্ৰুগড় দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰই 'ডি ডি নৰ্থ ইষ্ট' চেনেলত অনুষ্ঠানৰ অৱদান আগবঢ়াই আছে।<ref>{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |deadurl=yes }}</ref> তদপৰি সামাজিক মাধ্যমটো প্ৰচাৰৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ত কেইবাটাও ইলেক্ট্ৰনিক বাতৰি পৰ্টেল আৰু চেনেল আছে। ===বাতৰি-কাকতসমূহ=== ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত প্ৰথমখন কাকত 'টাইমছ অফ আছাম'ৰ সৈতে ডিব্ৰুগড় সমগ্ৰ পূব ভাৰতৰ বাতৰি কাকত সাংবাদিকতাৰ পথ প্ৰদৰ্শক। প্ৰকাশৰ চাৰি দশক পিছত টাইমছ অফ আছামৰ প্ৰকাশ বন্ধ হৈ ১৯৩৯ চনৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য আছাম ট্ৰিবিউন|দ্য আছাম ট্ৰিবিউনে]] যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে আৰু ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৭ বছৰ প্ৰকাশৰ পিছত গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰিত হয়। অৱশ্যে উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ এই প্ৰধান ইংৰাজী দৈনিক কাকতখন গুৱাহাটীৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত হয়। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন চাৰিখন চহৰৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য ছেণ্টিনেল]] প্ৰকাশিত হয়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা কেইবাখনো স্থানীয়ভাষাৰ, লগতে ইংৰাজী আৰু বাংলা দৈনিক কাকত প্ৰকাশ পায়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত অসমীয়া বাতৰি কাকতসমূহ হ'ল [[অসমীয়া প্ৰতিদিন]], [[জনসাধাৰণ]], [[নিয়মীয়া বাৰ্তা]], [[দৈনিক অসম]], অসম আদিত্য, দৈনিক প্ৰতীক্ষা আৰু প্ৰতিবিম্ব। গুৱাহাটী আৰু শিলচৰৰ সমান্তৰালকৈ ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা বাংলা দৈনিক যুগশংখ প্ৰকাশিত হয়। ==ৰাজনীতি== ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ অন্তৰ্গত। [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ নেতা তথা বৰ্তমানৰ কেন্দ্ৰীয় জলপৰিবহন মন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]] বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ সাংসদ।<ref>{{cite web |url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |title=List of Parliamentary & Assembly Constituencies |access-date=6 October 2008 |work=Assam |publisher=Election Commission of India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf |archive-date=4 May 2006 }}</ref> বিজেপিৰ প্ৰশান্ত ফুকন [[ডিব্ৰুগড় (বিধানসভা সমষ্টি)]] পৰা [[অসম বিধানসভা]]লৈ নিৰ্বাচিত বিধায়ক। [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] বৰ্তমান বিজেপিৰ দখলত। ==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== * [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]], অসমৰ এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ, নাট্যকাৰ, লেখক আৰু প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা * [[নীলমণি ফুকন (জ্যেষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]], সাহিত্যিক আৰু ৰাজনীতিবিদ * [[দেৱকান্ত বৰুৱা]], কবি আৰু ৰাজনীতিবিদ, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ ৮৩ সংখ্যক অধ্যক্ষ, [[বিহাৰ]]ৰ ৰাজ্যপাল * [[যোগেন্দ্ৰ নাথ হাজৰিকা]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ সপ্তম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[কেশৱ চন্দ্ৰ গগৈ]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ নৱম মুখ্যমন্ত্ৰী]] * [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ চতুৰ্দশ মুখ্যমন্ত্ৰী]] তথা কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী * [[ৰঞ্জন গগৈ]], [[ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ|ভাৰতৰ ৪৬ সংখ্যক মুখ্য ন্যায়াধীশ]] * [[মলয়া গোস্বামী]], শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী * [[বিজু ফুকন]], অভিনেতা * [[নগেন শইকীয়া]], সাহিত্যিক তথা সাহিত্য সভাৰ প্ৰাক্তন সভাপতি * [[প্ৰহ্লাদ চন্দ্ৰ তাছা]], সাহিত্যিক ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} ==টোকা== {{notelist}} ==গ্ৰন্থ সূচি== {{refbegin}} * {{citation |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |place=Guwahati |publisher=EBH Publishers |year=2016 |isbn=978-93-83252-70-1 }} * {{Cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |date=December 2025 |title=History of Growth and Development of Dibrugarh City of Assam: An Overview |journal=International Journal of Recent Development in Engineering and Technology |volume=14 |issue=12 |page=925 |issn=2347-6435 |ref=harv}} == বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Dibrugarh|ডিব্ৰুগড়}} * [https://dibrugarh.assam.gov.in/ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ ৱেবচাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250419051017/https://dibrugarh.assam.gov.in/ |date=2025-04-19 }} * [http://dibru.ac.in ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় ৱেবচাইট] {{অসমৰ নগৰ-মহানগৰ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:ডিব্ৰুগড় জিলা]] 5q1rk4dh10ce1pnygivpoorsxpz0062 0 26444 651975 521840 2026-11-10T15:06:11Z ~2026-59551-71 52740 /* */ 651975 wikitext text/x-wiki {{infobox writer | name = ৰংবং তেৰাং | image = | imagesize = | alt = | caption = | pseudonym = | birth_name = | birth_date = ১৩ জানুৱাৰী, ১৯৩৭ চন | birth_place = লাংবুদিংপি, [[বকলীয়াঘাট]], [[কাৰ্বি আংলং]], [[অসম]] | death_date = | death_place = | resting_place = | occupation = সহিত্যিক, শিক্ষাবিদ, গন্থকাৰ,শিক্ষক | language = [[অসমীয়া]] | nationality = [[ভাৰত|ভাৰতীয়]] | ethnicity = | citizenship = [[ভাৰত]] | education = অসমীয়া বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ,১৯৬৬ চন | alma_mater = | period = | genre = | subject = | movement = | notableworks = | spouse = কাজিৰ হান্সেপী | partner = | children = | relatives = | influences = [[মহাত্মা গান্ধী]] | influenced = | awards = [[পদ্মশ্ৰী বঁটা]] (১৯৮৯)<br> [[বিষ্ণুৰাভা বঁটা]] (১৯৮১)<br> [[অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা]] (২০০৮)<br> [[মাধৱদেৱ বঁটা]] (২০০৮)<br> [[চ্যু-কা-ফা বঁটা]] (২০০৯),লুম্বেদাই বঁটা (২০১৯) | signature = | signature_alt = | website = }} '''ৰংবং তেৰাং''' ({{lang-en|Rongbong Terong}}) [[অসম]]ৰ এজন প্ৰসিদ্ধ লেখক আৰু শিক্ষাবিদ। তেখেতৰ জন্ম হৈছিল ১৩ জানুৱাৰী, ১৯৩৭ চনত লাংবুদিংপি নামৰ এখন কাৰ্বি আংলং জিলাৰ ঠাইত। [[কাৰ্বি সাহিত্য সভা]]ৰ সম্পাদকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰা প্ৰথম জন ব্যক্তি আছিল। তেখেতে ঘাইকৈ অসমীয়া আৰু [[কাৰ্বি ভাষা]]ত সাহিত্য ৰচনা কৰি আহিছে। ইয়াৰ উপৰিও [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ সভাপতিৰ দায়িত্ব দুবাৰকৈ তেখেতক অৰ্পণ কৰা হৈছিল। ৰংবং তেৰাঙৰ জীৱনৰ আদৰ্শ ব্যক্তি আছিল জাতিৰ পিতা [[মহাত্মা গান্ধী]]। ৰংবং তেৰাঙে পাহাৰ ভৈয়ামৰ মাজৰ একতাৰ জৰীডাল অধিক কটকটীয়া কৰাত দৃঢ় পদক্ষেপ লৈছিল। কাৰ্বি সমাজৰ পৰা কিছুদিন আঁতৰি থাকিও [[কাৰ্বি আংলং|কাৰ্বি আংলঙৰ]] জলবায়ু, নদ-নদী, পৰ্বত-পাহাৰ আদি প্ৰাকৃতিক পৰিবেশৰ লগত নিজকে খাপখুৱাই পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক কিদৰে শিক্ষিত কৰিব পাৰি তাৰ বাবে চিন্তা কৰিছিল। কেৱল সাহিত্যৰ সাধনাৰেই নহয় শিক্ষকতাৰেও কাৰ্বি আংলং আৰু অসমৰ সমাজ জীৱনত বিশেষ ভাবে প্ৰভাৱ পেলোৱা ৰংবং তেৰাং সকলো বয়সৰ ব্যক্তিৰ বাবে প্ৰেৰণাৰ উৎস। ১৯৮৯ চনত [[ভাৰত চৰকাৰ|ভাৰত চৰকাৰে]] তেখেতক [[পদ্মশ্ৰী]] বঁটা প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="ৰংবং তেৰাং"/> ==জন্ম আৰু শিক্ষা== ৰংবং তেৰাঙৰ জন্ম ১৯৩৭ চনৰ ১৩ জানুৱাৰীত [[কাৰ্বি আংলং জিলা]]ৰ [[বকলীয়া ঘাট]]ৰ লাংবুদিংপিত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম ৰূপছিং তেৰাং আৰু মাতৃৰ নাম বা-ইক ৰংহাপী আছিল। ৰংবং তেৰাঙে লংকা উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পৰা হাইস্কুল শিক্ষান্ত পৰীক্ষা আৰু [[নগাঁও মহাবিদ্যালয়]]ৰ পৰা পৰৱৰ্তী শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি অসমীয়া বিষয়ত সন্মানসহ স্নাতক সন্মান লাভ কৰিছিল। ১৯৬৬ চনত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ পৰা অসমীয়া বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ সন্মান লাভ কৰিছিল।<ref name="ৰংবং তেৰাং"/> ==কৰ্মজীৱন== ৰংবং তেৰাঙে লংকা উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, কাকী উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, ডিফু বালিকা উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় আদিত এৰা-ধৰাকৈ শিক্ষকতা কৰি পাছলৈ [[ডিফু চৰকাৰী মহাবিদ্যালয়]]ত অসমীয়া বিভাগৰ প্ৰবক্তা হিচাপে স্থায়ী কৰ্মজীৱনৰ সূচনা কৰিছিল। সেই পদৰ পৰা ২০০২ চনৰ ৩০ ডিচেম্বৰ তাৰিখে অৱসৰ গ্ৰহণ কৰিছিল। ==ব্যক্তিগত জীৱন== ১৯৬৭ চনত কাজিৰ হান্সেপীৰ লগত [[বিবাহ]] পাশত আৱদ্ধ হয়।<ref name="ৰংবং তেৰাং">{{cite book | title=পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱাৰ পৰা ৰংবং তেৰাঙলৈ | publisher=অনন্ত হাজৰিকা, বনলতা প্ৰকাশণ| author=ত্ৰিদিপ গোস্বামী | pages=১৯৭-১৯৯}}</ref> ==সাহিত্য জগতলৈ বৰঙণি== ১৯৬৬ চনত তেওঁ [[কাৰ্বি সাহিত্য সভা]]ৰ সম্পাদকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে আৰু ১৯৬৬ চনৰ পৰা ১৯৮৩ চনলৈ এই সুদীৰ্ঘ সময়লৈ সম্পাদকৰ দায়িত্ব বহন কৰিছিল। [[অসমীয়া ভাষা]], [[অসমীয়া সাহিত্য|সাহিত্য]]লৈ আগবঢ়োৱা বিশেষ অৱদানৰ বাবে তেখেতক [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ [[ধেমাজি]] অধিৱেশন, ২০১০ বৰ্ষত [[বৈঠালাংছু]] বিশেষ বাৰ্ষিক অধিৱেশন আৰু [[দেৰগাঁও]] অধিৱেশনৰ সভাপতি হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল<ref>[http://www.asamsahityasabha.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=56 ১৯১৭ চনৰ পৰা অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতিসকলৰ তালিকা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130129233721/http://www.asamsahityasabha.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=56 |date=2013-01-29 }} [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ ৱেবছাইট, আহৰণ: ১৮ নৱেম্বৰ, ২০১২।</ref> ৰংবং তেৰাঙৰ মনোবল আৰু প্ৰচেষ্টাৰ বাবেই ২০১০ ৰ [[কাৰ্বি আংলং জিলা]]ৰ [[বৈঠালাংছু]]ৰ বিশেষ বাৰ্ষিক অধিৱেশন সকলো অপায়-অমঙ্গলকো নেওচি স্থানীয় ৰাইজে অনুষ্ঠিত কৰিব পাৰিছিল। তদুপৰি তেওঁ [[কাৰ্বি ভাষা]]ত সোমাই থকা অসমীয়া আৰু খাচী শব্দবিলাক উলিয়াই সুন্দৰ বিশ্লেষণেৰে পাঠক সমাজলৈ আগবঢ়াইছিল। [[অসমৰ জনগোষ্ঠী|অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ]] মাজত, পৰ্বত-ভৈয়ামৰ মাজত তেওঁৰ ৰচনাই এডাল সংযোগী সূতাৰ দৰে কাম কৰিছিল।<ref name="ৰংবং তেৰাং"/> ==প্ৰাপ্ত বঁটাসমূহ== # [[পদ্মশ্ৰী বঁটা]] (১৯৮৯), # [[বিষ্ণুৰাভা বঁটা]] (১৯৮১), # [[অসম প্ৰকাশন পৰিষদ বঁটা]] (১৯৮১), # [[মাধৱদেৱ বঁটা]] (২০০৮), # [[চ্যু-কা-ফা বঁটা]] (২০০৯), # [[ডি-লিট|ডি-লিট উপাধি]]: [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়]] (২০২২) ==সাহিত্য কৰ্ম== {{multicol}} ;উপন্যাস # কাৰ্বিলাম তাছাস (১৯৭৪, কাৰ্বি-অসমীয়া-ইংৰাজী ত্ৰিভাষিক অভিধান) # [[ৰংমিলিৰ হাঁহি]] (১৯৮১) # জাক হেৰুওৱা পক্ষী (২০০৫) # নীলা আৰ্কিড (২০০১) # ক্ৰান্তিকালৰ অশ্ৰু (২০০৫) # মিৰবিন (২০০৯) # লাংছলিয়েটৰ ক্ৰাক্ৰুং # বন ফৰিঙৰ গীত # সমন্বয় প্ৰবাহ # স্মৃতিৰ পাপৰি {{col-break}} ;ব্যাকৰণ সংকলন # কাৰবি লামকুৰ # কৰ্বি অসমীয়া পাঠ # কাৰ্বি লামতাছাম # দলা আলুন # গণনাপুথি # কাৰবি কালাখা আকিতাপ ;অনুবাদ শ্ৰীমদ্ভাগৱতগীতা (কাৰ্বি ভাষা) {{col-end}} ;আত্মজীৱনী মোৰ জন্ম হোৱাটো অন্তত:সঁচা ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} {{অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা}} {{পদ্ম বঁটা বিজয়ী অসমৰ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া ঔপন্যাসিক]] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি]] [[শ্ৰেণী:অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:কাৰ্বি জনগোষ্ঠীৰ ব্যক্তি]] 7xlm2ygemt72ly3esptp3jheszhz5wm 0 32960 651976 650804 2026-11-10T15:07:37Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651976 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ৰিয়ানা | image = Rihanna 5, 2012.jpg | caption = ২০১২ চনৰ ১০ এপ্ৰিলত ছিডনীত বেটলশ্বিপৰ প্ৰীমিয়াৰত ৰিয়ানা | background = একক_সংগীত শিল্পী | birth_name = ৰবিন ৰিয়ানা ফেণ্টী | birth_date = {{birth date and age|mf=yes|1988|2|20}} | birth_place = ছেইণ্ট মাইকেল,বাৰ্বাদোচ | genre = পপ, আৰ এণ্ড বি, ডেন্সহল, ৰেগেজ, হিপ হপ,ডেন্স | occupation = সংগীত শিল্পী, অভিনেত্ৰী | Instruments = কণ্ঠ | years_active = ২০০৪–বৰ্তমানলৈ | label = ডেফ জেম, এচআৰপি | associated_acts = <!--PLEASE NOTE: If you are going to add to this list make sure that it is an artist who has formed a SIGNIFICANT part of Rihanna's career.-->ক্ৰিছ ব্ৰাউন, ড্ৰেক, জেই জি, নি-য়ো, [[এমিনেম]] | website = {{url|http://rihanna.com}} }} '''ৰবিন ৰিয়ানা ফেণ্টী ''' বা '''ৰিয়ানা''' (জন্ম: ২০ ফেব্ৰুৱাৰী, ১৯৮৮) এগৰাকী বাৰ্বাৰিয়ান বাণীবন্ধন শিল্পী আৰু অভিনেত্ৰী। [[ছেইণ্ট মাইকেল]], [[বাৰ্বাদোচ]]ত জন্মগ্ৰহণ কৰা ৰিয়ানাই ২০০৩ চনত প্ৰযোজক [[ইভান ৰজাৰ্ছ]]ক লগ পোৱাৰ পিছত তেওঁ নিজৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে। ১৬ বছৰ বয়সতে তেওঁ [[আমেৰিকা]]লৈ উৰা মাৰে আৰু [[জেই জি]]ৰ কাৰণে অডিশ্যন দিয়াৰ পিছত [[ডেফ জেম ৰেকৰ্ডিং|ডেফ জেম ৰেকৰ্ডিঙ]]ৰ লগত এক চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰে<ref name="Jay-Zpicks">{{cite news |url=http://www.mtv.com/news/yhif/jayz_picks/ |title=Jay-Z's Picks: Teairra Mari, Rihanna and Ne-Yo |last1=Reid |first1=Shaheem |last2=Paco |first2=Matt |work=[[MTV News]] |accessdate=June 6, 2009 |archivedate=October 5, 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131005081430/http://www.mtv.com/news/yhif/jayz_picks/ |deadurl=yes }}</ref>। ৰিয়ানাৰ প্ৰথম এলবাম “মিউজিক অৱ দ্য চানে”(২০০৫), [[বিলবৰ্ড ২০০]]ত দশম স্থান দখল কৰে আৰু ইয়াৰ “পণ ডে ৰিলেই”য়ে [[বিলবৰ্ড হট ১০০]]ত পঞ্চম স্থান দখল কৰে। তেওঁৰ দ্বিতীয় এলবাম “এ গাৰ্ল লাইক মী(২০০৬)”য়ে [[আমেৰিকা]]ত পঞ্চম স্থান দখল কৰে আৰু ইয়াৰ “এচ ও এচ” গীতটি হট ১০০ত প্ৰথম স্থান দখল কৰা তেওঁৰ প্ৰথম গীত হৈ পৰে। ৰিয়ানাৰ তৃতীয় এলবাম ''গুড গাৰ্ল গন বেড'' (২০০৭)ত তেওঁৰ বিশ্বজুৰি বিখ্যাত একক “আম্ব্ৰেলা”,”ড’ণ্ট ষ্টপ দ্য মিউজিক”,”টেক এ ব’”আৰু “ডিষ্টাৰ্বিয়া” সন্নিবিষ্ট হয়। এই এলবামটিয়ে নটা গ্ৰেমী বঁটাৰ মনোনয়ন লাভ কৰে আৰু “আম্ব্ৰেলা”ৰ বাবে “বেষ্ট ৰেপ/চাং ক’লাব’ৰেছন”বঁটা লাভ কৰে। তেওঁৰ চতুৰ্থ এলবাম ''ৰেটেড আৰ'' (২০০৯ )ত টপ টেন একক "ৰাছিয়ান ৰ’লেট”, "হাৰ্ড" আৰু “ৰুড বয়” সন্নিবিষ্ট” হয় যাৰ শেষৰটো বিলব’ৰ্ড হট ১০০ৰ প্ৰথম স্থান দখল কৰে। ৰিয়ানাৰ পঞ্চম এলবাম “লাউড” (২০১০)ত এক নম্বৰ স্থান দখল কৰা একক “ওনলী গাৰ্ল ইন দ্য ৱৰ্ল্ড”,”হোৱাট্চ মাই নেম?” আৰু “এচএণ্ডএম” সম্বলিত হয়। তেওঁৰ ষষ্ঠ এলবাম “টক ডেট টকে” গোটেই বিশ্বতে প্ৰথম স্থান দখল কৰা “ৱি ফাউণ্ড লাভ” আৰু শীৰ্ষ পাঁচটাৰ ভিতৰত থকা “হোৱেৰ হেভ য়ু বীন”ক সামৰি লয়। ৰিয়ানাৰ সপ্তম এলবাম “আনএপলজেটিক”ত বিলব’ৰ্ড হট ১০০ত ৰিয়ানাৰ দ্বাদশ প্ৰথম স্থান দখলকাৰী “ডাইমণ্ডছ” গীতটি আছে। ৰিয়ানাৰ সংগীতে তেওঁলৈ বহুতো পুৰস্কাৰ লৈ আনে। তাৰ ভিতৰত আছে ৫টা [[গ্ৰেমী বঁটা]], ৫টা [[আমেৰিকান মিউজিক এৱাৰ্ড]], ১৮টা [[বিলব’ৰ্ড মিউজিক এৱাৰ্ড]] আৰু দুটা [[বিআৰআইটি এৱাৰ্ড]]। ২০১২ চনত ৰিয়ানাৰ লেবেল ডেফ জামে তেওঁক কেৰিয়াৰৰ আৰম্ভণিৰে পৰা বিশ্বজুৰি ২৫ মিলিয়ন ৰেকৰ্ড আৰু ৭৫ মিলিয়ন একক বিক্ৰীৰ বাবে পুৰষ্কৃত কৰে। আৰু এনেকৈয়ে ৰিয়ানা সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা শিল্পীৰ তালিকাৰ এজন হৈ পৰে<ref>{{cite news|url=http://www.bet.com/news/music/2012/11/09/rihanna-awarded-for-100-million-record-sales.html|title=Rihanna Awarded for 100 Million Record Sales|work=[[Black Entertainment Television|BET]]|date=2012-09-11|accessdate=2012-12-28|archivedate=2012-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121115132731/http://www.bet.com/news/music/2012/11/09/rihanna-awarded-for-100-million-record-sales.html|deadurl=yes}}</ref>। ৰিয়ানাৰ সৰ্বমুঠ বাৰটা গীতে বিলব’ৰ্ডৰ হট ১০০ তালিকাত প্ৰথম স্থান দখল কৰে আৰু এই খিতাপ দখল কৰা সৰ্বকনিষ্ঠ একক শিল্পী হিচাপে পৰিগণিত হয়<ref name="Trust"/>। [[বিলব'ৰ্ড|বিলব'ৰ্ডে]] ৰিয়ানাক ২০০০দশকৰ ডিজিটেল সংগীত শিল্পী আখ্যা দিয়ে<ref name="billboard1">{{cite web|url=http://www.billboard.com/charts-decade-end#/charts-decade-end/digital-songs-artists?year=2009|title=Digital Songs Artist of the Decade|work=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|4=|accessdate=July 29, 2010|archiveurl=https://archive.ph/20120728124527/http://www.billboard.com/charts-decade-end%23/charts-decade-end/digital-songs-artists?year=2009#/charts-decade-end/digital-songs-artists?year=2009|archivedate=July 28, 2012|deadurl=yes}}</ref><ref name="billboard2">{{cite web|url=http://www.billboard.com/#/charts-decade-end/artists-of-the-decade?year=2009&begin=11&order=position|title=Artists Of The Decade Music Chart |work=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=July 11, 2011}}</ref>। মে’ ২০১১ ৰ পৰা মে’ ২০১২ লৈ 53 মিলিয়ন ডলাৰ উপাৰ্জনেৰে ফোৰ্বছে ২০১২ত ৰিয়ানাক ২০১২ চনৰ চতুৰ্থ সবাতোকৈ শক্তিশালী চেলিব্ৰেটী আখ্যা দিয়ে<ref name="autogenerated1">{{cite news|author=Dorothy Pomerantz |url=http://www.forbes.com/celebrities/#p_1_s_a0_All%20categories_|title=The World's Most Powerful Celebrities|publisher=Forbes|date=May 16, 2012|accessdate=October 18, 2012}}</ref>। সেই বছৰতে টাইম আলোচনীয়ে ৰিয়ানাক পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী লোক সকলৰ এজন আখ্যা দিয়ে<ref>{{cite news|url=http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2111975_2111976_2111948,00.html|title=Rihanna - 2012 Time 100: The Most Influential People in the World|work=[[Time (magazine)|Time]]|publisher=[[Time Inc]]. ([[Time Warner]])|last=McCartney|first=Stella|date=April 18, 2012|accessdate=April 18, 2012|archivedate=May 1, 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130501183410/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2111975_2111976_2111948,00.html|deadurl=yes}}</ref>। ==জীৱন আৰু সংগীত== ===১৯৮৮–২০০৪: প্ৰাৰম্ভিক জীৱন=== [[File:Bridgetown2.jpg|thumb|right|250px|ব্ৰিজটাউন চহৰত ৰিয়ানা ডাঙৰ-দীঘল হয়<ref name="TheSunBridgetown"/>]] ৰবিন ৰিয়ানা ফেণ্টীয়ে ফেব্ৰুৱাৰী 20, 1988 ছেইণ্ট মাইকেল,বাৰ্বাদোচত জন্মগ্ৰহণ কৰে। তেওঁৰ মাতৃ আছিল মণিকা ব্ৰেইথৱেইট আৰু পিতৃ আছিল ৰণাল্ড ফেণ্টী।<ref>{{Cite journal|last=Spivey|first=Lisa|title=Rihanna, The New Cover Girl|newspaper=[[Los Angeles Sentinel]]|volume=72|issue=23|date=Jan 2007|page=B.5|issn=08904340}}</ref><ref name="People">{{cite news|url=http://www.people.com/people/rihanna/biography|title=Rihanna: Biography&nbsp;— Part 1 & 2|work=[[People (magazine)|People]]|publisher=[[Time Inc]]|accessdate=December 16, 2008}}</ref> ৰিয়ানাৰ পিতৃৰ ক্ৰেক কোকেইন,মদ,মাৰিজুৱানা আদি সেৱনৰ প্ৰভাৱ ৰিয়ানাৰ শৈশৱ কালত বাৰুকৈয়ে পৰিছিল আৰু তেওঁৰ চৈধ্য বছৰ বয়সতে পিতৃ-মাতৃৰ অস্থিৰ বিবাহৰ অন্ত পৰিছিল।<ref name="TheSunBridgetown">{{cite web|last=Samson|first=Pete|url=http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/features/3363542/Rihannas-father-reveals-the-singers-early-life-in-Barbados.html|title=Rihanna's father reveals the singer's early life in Barbados|work=The Sun|publisher=News International|date=January 21, 2011|accessdate=July 13, 2011}}</ref><ref name="People"/><ref name="Biography Today">{{cite journal|last1=|first1=|last2=|first2=|year=2008|title=Rihanna 1988-|journal=Biography Today|volume=17|issue=2|page=90|publisher=Omnigraphics|issn=1058-2347|doi=|url=|accessdate=2012-01-30}}</ref> ৰেগেজ সংগীত শুনিয়েই ৰিয়ানা ডাঙৰ-দীঘল হয় আৰু সাত বছৰ বয়সতে গান গাবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref name="ew">{{cite web|last=Watson|first=Margeaux|url=http://www.ew.com/ew/article/0,,20043393,00.html|title=Caribbean Queen: Rihanna|work=[[Entertainment Weekly]]|publisher=Time Inc|date=June 22, 2007|accessdate=November 27, 2008|archivedate=October 21, 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141021171420/http://www.ew.com/ew/article/0,,20043393,00.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|last=Vena|first=Jocelyn|url=http://www.mtv.com/news/articles/1652415/rihanna-louds-man-down-gangsta.jhtml|title=Rihanna Says Loud's 'Man Down' Is 'Gangsta'|publisher=[[MTV News]]. [[Viacom]]|date=November 16, 2010|accessdate=July 27, 2011|archivedate=August 6, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110806073208/http://www.mtv.com/news/articles/1652415/rihanna-louds-man-down-gangsta.jhtml|deadurl=yes}}</ref> ৰিয়ানাই ২০০৩ চনত প্ৰযোজক ইভান ৰজাৰ্ছক লগ পোৱাৰ পিচত তেওঁ নিজৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে<ref name="DailyMail1">{{cite news|last=Paton|first=Maureen|url=http://www.dailymail.co.uk/home/you/article-492706/The-dark-secret-raunchy-pop-sensation-Rihannas-past.html|title=The dark secret in raunchy pop sensation Rihanna's past|work=[[Daily Mail]]|publisher=[[Associated Newspapers Ltd]]|date=November 21, 2007|accessdate=January 29, 2012}}</ref> ফেব্ৰুৱাৰী ২০০৫ত ৰিয়ানাই ডেফ জেম ৰেকৰ্ডিংৰ সভাপতি তথা মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া জেই জিক লগ কৰে আৰু তেওঁৰ বাবে অডিশ্যন দিয়ে<ref name="TheGuardian1">{{cite news|last=Patterson|first=Sylvia|url=http://www.guardian.co.uk/music/2007/aug/26/popandrock|title=Singing in the rain|work=[[The Guardian]]|publisher=Guardian News and Media|date=August 27, 2007|accessdate=January 29, 2012}}</ref><ref name="USAToday1">{{cite news|last=Jones|first=Steve|url=http://www.usatoday.com/life/music/news/2005-08-01-otv-rihanna_x.htm|title=Rihanna has her day in the sun|work=[[USA Today]]|publisher=[[Gannett Company]]|date=August 1, 2008|accessdate=January 29, 2012}}</ref>। সেই দিনাই তেওঁ ডেফ জেম ৰেকৰ্ডিংৰ লগত ছয়টা এলবামৰ এক চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰে আৰু ৰ’জাৰ আৰু তেওঁৰ পত্নীৰ সৈতে নিউ য়ৰ্কত থাকিবলে লয়<ref name="TheGuardian1"/><ref name="RollingStone1">{{cite news|last=Eells|first=Josh|url=http://www.rollingstone.com/music/news/rihanna-queen-of-pain-rolling-stones-2011-cover-story-20110606?page=5|title=Rihanna, Queen of Pain: Rolling Stone's 2011 Cover Story|work=[[Rolling Stone]]|publisher=[[Jann Wenner|Wenner Media]]|date=June 1, 2011|accessdate=January 29, 2012|archivedate=October 14, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111014184549/http://www.rollingstone.com/music/news/rihanna-queen-of-pain-rolling-stones-2011-cover-story-20110606?page=5|deadurl=yes}}</ref>। ===২০০৫–০৬: ''মিউজিক অৱ দ্য চান'' আৰু ''এ গাৰ্ল লাইক মী''=== {{Listen | filename =পণ ডে ৰীপ্লে.ogg | title = "পণ ডে ৰীপ্লে" (২০০৫) | plain = yes | style = float:right }} [[File:RihannaJingle Ball cropped.jpg|thumb|upright|left|২০০৫ চনত জিংগল বল গাই থকা সময়ত ৰিয়ানা]] ৰিয়ানাৰ প্ৰথম একক "পণ ডে ৰীপ্লে", ২২ আগষ্ট,২০০৫ত মুকলি হয় আৰু ই আমেৰিকাৰ "বিলব’ৰ্ড হট ১০০" আৰু ইংলেণ্ডৰ একক তালিকাত দ্বিতীয় স্থান দখল কৰে।<ref name="BillChartS">{{cite web|url=http://www.billboard.com/bbcom/retrieve_chart_history.do?model.vnuArtistId=658897&model.vnuAlbumId=933955|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080728075941/http://www.billboard.com/bbcom/retrieve_chart_history.do?model.vnuArtistId=658897&model.vnuAlbumId=933955|archivedate=July 28, 2008|title=Artist Chart History&nbsp;— Rihanna|work=Billboard|accessdate=February 6, 2009|deadurl=yes}}</ref> তেওঁৰ প্ৰথম এলবাম ''মিউজিক অৱ দ্য চানে'' সেই মাহৰে শেষলৈ মুক্তি লাভ কৰে আৰু গোটই বিশ্বজুৰি ইয়াৰ প্ৰায় দুই মিলিয়ন এলবাম বিক্ৰী হয়।<ref name="RIAA-albums">{{cite web|url= http://riaa.com/goldandplatinumdata.php?resultpage=1&table=SEARCH_RESULTS&artist=Rihanna&format=ALBUM&perPage=25 |title=RIAA&nbsp;— Gold & Platinum |publisher=Recording Industry Association of America |accessdate=November 28, 2010}}</ref> ই মিশ্ৰিত সঁহাৰি লাভ কৰে আৰু ''ৰ’লিং ষ্টোন'' আলোচনীয়ে ইয়াক ৫ৰ ভিতৰত ২.৫টা তৰা দিয়ে।<ref>{{cite web|url=http://www.rollingstone.com/artists/rihanna/albums/album/7579447/review/7583534/music_of_the_sun|title=Rihanna: Music of the Sun|last=Barry|first=Walters|date=September 8, 2005|work=Rolling Stone|accessdate=August 18, 2007|archivedate=November 4, 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071104110900/http://www.rollingstone.com/artists/rihanna/albums/album/7579447/review/7583534/music_of_the_sun|deadurl=yes}}</ref> আন এটা একক “ইফ ইট্ছ লাভিং ডেট য়ু ৱণ্ট” আগৰটোৰ সমান সফল নহ’ল।<ref>{{cite news |url=http://www.mtv.com/news/articles/1508016/20050819/rihanna.jhtml |title=Rihanna Insists She's Got What You Need In 'Pon De Replay' Follow-Up |last=Tecson |first=Brandee |date=August 19, 2005 |publisher=MTV News |accessdate=June 2, 2009 |archivedate=March 6, 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090306212203/http://www.mtv.com/news/articles/1508016/20050819/rihanna.jhtml |deadurl=yes }}</ref> প্ৰথম এলবামৰ মুক্তিৰ এমাহৰ পিছত তেওঁ দ্বিতীয় এলবামৰ কাম আৰম্ভ কৰে।<ref name="HerRockSide">{{cite news |url=http://www.mtv.com/news/articles/1524534/20060217/rihanna.jhtml |title=Rihanna Getting In Touch With Her Rock Side For Next LP |last=Tecson |first=Brandee J. |date=February 22, 2006 |work=[[MTV News]] |accessdate=June 2, 2009 |archivedate=December 26, 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081226231134/http://www.mtv.com/news/articles/1524534/20060217/rihanna.jhtml |deadurl=yes }}</ref> আগৰ এলবামতৰ আঠ মাহ নৌহওঁতেই দ্বিতীয় এলবাম ''এ গাৰ্ল লাইক মী'' এপ্ৰিল ২০০৬ ত মুকলি হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.billboard.com/bbcom/discography/index.jsp?pid=658897&aid=768615 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080804183011/http://www.billboard.com/bbcom/discography/index.jsp?pid=658897&aid=768615 |archivedate=August 4, 2008 |title=Billboard.com&nbsp;— Discography&nbsp;— Rihanna&nbsp;— A Girl Like Me |accessdate=May 27, 2009 |work=Billboard |deadurl=yes }}</ref> ইয়াৰ "এচওএচ" গীতটি যথেষ্ট সফল হয় আৰু [[আমেৰিকা]] আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াত প্ৰথম স্থান দখল কৰে।<ref name="SOSAcharts">{{cite news|url=http://acharts.us/song/7805 |title=Rihanna&nbsp;– SOS&nbsp;– Music Charts |work=[[Music Charts]] |accessdate=2009-08-24}}</ref> এই এলবামটিয়ে [[কানাডা]]ত প্ৰথম আৰু আমেৰিকা আৰু ইংলেণ্ডত পঞ্চম স্থান দখল কৰে আৰু তাত প্ৰথম সপ্তাহতে ১১৫,000 টি এলবাম বিক্ৰী হয়।<ref name="RIAA-albums"/><ref name="acharts">{{cite web |url=http://acharts.us/album/14395 |title=Rihanna&nbsp;– A Girl like Me&nbsp;– Music Charts |accessdate=2009-08-21 |work=αCharts.us}}</ref> ইয়াৰে "আনফেইথফুল" শীৰ্ষক গীতটিয়েও যথেষ্ট সফলতা পায় আৰু পৰ্তুগাল,কানাডা,ছুইজাৰলেণ্ড আদিত প্ৰথম স্থানত অধিষ্ঠিত হয়।<ref name="UnfaithfulAcharts">{{cite news|url=http://acharts.us/song/8433 |title=Rihanna&nbsp;– Unfaithful&nbsp;– Music Charts |work=[[Music Charts]] |accessdate=2009-08-24}}</ref> ৮ আগষ্ট,২০০৬ত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছবি “ব্ৰিং ইট অন:অল অৰ নাথিঙ”ত এক সংক্ষিপ্ত চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি তেওঁ অভিনয় জীৱনৰ পাতনি মেলে।<ref name="BringsOnActing">{{cite news |url=http://www.mtv.com/movies/news/articles/1512953/20051103/story.jhtml |title=Rihanna Brings On Acting Career With New 'Bring It On' Flick |last=Tecson |first=Brandee J. |date=November |access-date=2013-02-02 |archivedate=2009-01-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090104093324/http://www.mtv.com/movies/news/articles/1512953/20051103/story.jhtml |deadurl=yes }}</ref> ===২০০৭–০৯: ''গুড গাৰ্ল গন বেড''=== [[File:Rihanna-brisbane.jpg|thumb|upright|২০০৮ চনত ব্ৰীছবেন এণ্টাৰটেইনমেণ্ট চেণ্টাৰত প্ৰদৰ্শনৰত অৱস্থাত ৰিয়ানা]] তেওঁৰ তৃতীয় এলবাম “গুড গাৰ্ল গন বেডে” ধনাত্মক সঁহাৰি লাভ কৰে।<ref name="metacritic">{{cite web | url=http://www.metacritic.com/music/artists/rihanna/goodgirlgonebad | title=Rihanna:Good Girl Gone Bad (2007): Reviews | work=[[Metacritic]] | publisher=CNET Networks, Inc | accessdate=2009-03-24 | archivedate=2009-02-26 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20090226235849/http://www.metacritic.com/music/artists/rihanna/goodgirlgonebad | deadurl=yes }}</ref> ইয়াৰে প্ৰধান একক "আম্ব্ৰেলা" শীৰ্ষক গীতটিয়ে প্ৰায় তেৰখন দেশত শীৰ্ষস্থান দখল কৰে আৰু দহ সপ্তাহজুৰি ইংলেণ্ডত এক নম্বৰ স্থানত অধিষ্ঠিত হৈ থাকে।<ref>{{cite news|url=http://acharts.us/song/16150|title=Rihanna and Jay-Z&nbsp;– Umbrella&nbsp;– Music Charts |work=[[Music Charts]] |accessdate=2009-08-24}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.billboard.com/bbcom/search/google/article_display.jsp?vnu_content_id=1003615333|title=Rihanna Makes It 10 Weeks Atop UK Singles Chart|last=Sexton|first=Paul|date=July 23, 2007|work=Billboard|accessdate=February 8, 2009|archiveurl=https://archive.ph/20120629083902/http://www.billboard.com/bbcom/search/google/article_display.jsp?vnu_content_id=1003615333%23/bbcom/search/google/article_display.jsp?vnu_content_id=1003615333|archivedate=June 29, 2012|deadurl=yes}}</ref> ৬.৬ মিলিয়ন বিক্ৰীৰে ই ৰিয়ানাৰ প্ৰথম বিশ্বজুৰি সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা গীত আখ্যা পায়।<ref name="ifpi2007">{{cite web|url=http://www.ifpi.org/content/library/DMR2008.pdf|title=Top 10 Global Digital Singles 2007|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|page=6|accessdate=2010-11-13|archivedate=2008-03-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080306023416/http://www.ifpi.org/content/library/DMR2008.pdf|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.ifpi.org/content/library/DMR2008.pdf|title=Top 10 Digital Songs 2009|date=February 15, 2012|work=IFPI|access-date=February 2, 2013|archivedate=March 6, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080306023416/http://www.ifpi.org/content/library/DMR2008.pdf|deadurl=yes}}</ref> এই এলবামৰ "শ্বাট আপ এণ্ড ড্ৰাইভ", " হেট দেট আই লাভ য়ু","ড’ণ্ট ষ্টপ দ্য মিউজিক" আদি গীতো সফল হয়। ৫০তম গ্ৰেমী বঁটাৰ বহুতো শিতানত ৰিয়ানা মনোনীত হয় আৰু “আম্ব্ৰেলা”ৰ বাবে জেই জিৰ সৈতে বেষ্ট ৰেপ/চং ক’লাব’ৰেশ্যন বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{cite news|url=http://www.ew.com/ew/article/0,,1567466_20010832_20177185,00.html|title=The 2008 Grammy Winners Are...|date=February 8, 2008|publisher=EW|accessdate=April 23, 2009|archivedate=February 12, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080212091054/http://www.ew.com/ew/article/0,,1567466_20010832_20177185,00.html|deadurl=yes}}</ref> ২০০৮ চনৰ ২০ফেব্ৰুৱাৰীত বাৰবাৰিয়ান প্ৰধানমন্ত্ৰী ডেভিদ থম্পচনে “ৰিয়ানা ডে’ ” শীৰ্ষক এক অনুষ্ঠানত গায়িকা গৰাকীক বহুতো পুৰস্কাৰ প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite web|title=Celebrate 'Rihanna Day' in Barbados|url=http://www.stuff.co.nz/entertainment/280129|work=Stuff.Co.NZ|publisher=Fairfax New Zealand Limited|accessdate=February 24, 2011|date=February 21, 2008}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.monstersandcritics.com/people/news/article_1392105.php/Barbados_has_Rihanna_day |title=Barbados has Rihanna day |date=February 20, 2008 |publisher=[[Monsters and Critics]] |accessdate=May 23, 2009 |archiveurl=https://archive.ph/20120604104154/http://www.monstersandcritics.com/people/news/article_1392105.php/Barbados_has_Rihanna_day |archivedate=June 4, 2012 |deadurl=yes }}</ref> তেওঁৰ তৃতীয় এলবামৰ পুনঃসংযোজন “গুড গাৰ্ল গন বেড : ৰিলোডেড” জুন,২০০৮ত মুকলি হয় য’ত তিনিটা নতুন গান “ডিষ্টাৰ্বিয়া”,"টেক এ ব’ " আৰু ''মৰুণ ফাইভ''ৰ লগত এক দ্বৈত “ইফ আই নেভাৰ ছি য়ু এগেইন” সংযোজিত কৰা হয়। এটা এটাকৈ মুক্তিপ্ৰাপ্ত এই আটাইকেইটা গীতেই বিশ্বজুৰি সমাদৰ লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://acharts.us/song/34994 |title=Rihanna&nbsp;– Take A Bow&nbsp;– Music Charts |publisher=Acharts.us |date= |accessdate=2008-10-23}}</ref><ref>{{cite web|url=http://acharts.us/song/35570 |title=Maroon 5 and Rihanna&nbsp;– If I Never See Your Face Again&nbsp;– Music Charts |publisher=Acharts.us |date= |accessdate=2008-10-23}}</ref><ref>{{cite web|url=http://acharts.us/song/36121 |title=Rihanna&nbsp;– Disturbia&nbsp;– Music Charts |publisher=Acharts.us |date= |accessdate=2008-10-23}}</ref> ৰেপাৰ টি.আই.ৰ সৈতে গোৱা ২০০৮চনৰ নৱেম্বৰ মাহত মুক্তিপ্ৰাপ্ত "লিভ য়োৰ লাইফ" গীতটিয়ে অষ্ট্ৰিয়া,কানাডা,আয়াৰলেণ্ড আদিত প্ৰথম পাঁচটাৰ ভিতৰত আৰু নিউজিলেণ্ড আৰু আমেৰিকাত প্ৰথম স্থান দখল কৰে।<ref>{{cite web|url=http://acharts.us/song/38021 |title=T.I. and Rihanna&nbsp;– Live Your Life&nbsp;– Music Charts |publisher=Acharts.us |date= |accessdate=2008-10-23}}</ref> মুক্তি লভাৰে পৰা “গুড গাৰ্ল গন বেড”ৰ গোটেই বিশ্বজুৰি সাত মিলিয়নতকৈও অধিক এলবাম বিক্ৰী হয়।<ref>{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/beyonc-lady-gaga-rihanna-albums-to-hit-shelves-november-23-1821889.html|title=Beyoncé, Lady Gaga, Rihanna albums to hit shelves November 23 |date=November 17, 2009 }}</ref> ===২০০৯–১০: ''ৰেটেড আৰ''=== [[File:Rihanna in Paris, 2011.jpg|thumb|left|upright|২০১০ চনৰ এপ্ৰিলত পেৰিছত ৰিয়ানা]] ৮ ফেব্ৰুৱাৰী, ২০০৯ত ৫১তম গ্ৰেমী বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠানত ৰিয়ানাৰ সূচীকৃত প্ৰদৰ্শন বাতিল কৰা হয়।<ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/music/2009/feb/09/grammy-awards-rihanna-chris-brown |title=Grammys 2009: Rihanna cancels appearance after boyfriend Chris Brown arrested |last=Swash |first=Rosie |date=February 9, 2009 |work=The Guardian |location=UK |accessdate=May 27, 2009}}</ref> পিছত গম পোৱা যায় যে সেই সময়ৰ সংগী,গায়ক ক্ৰিছ ব্ৰাউনৰ লগত তেওঁৰ এক কাজিয়া লাগে আৰু ব্ৰাউনক কৰায়ত্ত কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.foxnews.com/entertainment/2009/02/10/chaos-chris-brown-rihanna-mess/|title=Chaos in Chris Brown-Rihanna Mess|last=Friedman|first=Roger|date=February 10, 2009|publisher=Fox News|accessdate=May 13, 2009|archivedate=December 13, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091213031809/http://www.foxnews.com/entertainment/2009/02/10/chaos-chris-brown-rihanna-mess/|deadurl=yes}}</ref> কিছুমান চিত্ৰৰ পৰা যে ৰিয়ানাৰ দেহত আঘাতৰ চিন দেখিবলৈ পোৱা যায়।<ref>{{Cite journal|title=Gossip Site Defends Posting Of Rihanna Photo|url=http://www.mtv.com/news/articles/1605588/20090223/rihanna.jhtml|last=Kaufman|first=Gil|publisher=MTV News|date=February 23, 2009|accessdate=May 14, 2009|archivedate=March 19, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090319121911/http://www.mtv.com/news/articles/1605588/20090223/rihanna.jhtml|deadurl=yes}}</ref> এই ঘটনাৰ পিছত সংগীত জগতলৈ ঘূৰি আহি ৰিয়ানাই জেই জি আৰু কান্যে ৱেষ্টৰ লগত মিলিত হৈ "ৰাণ দিছ টাউন" শীৰ্ষক গীতটিত কণ্ঠদান কৰে যিয়ে বিলব'ৰ্ড হট ১০০ ত দ্বিতীয় স্থান দখল কৰে,য়ুকেত প্ৰথম স্থান দখল কৰে আৰু আন দহখন দেশত শীৰ্ষ দহটাৰ ভিতৰত প্ৰৱেশ কৰে।<ref name="RTTcharts">{{cite news|url=http://acharts.us/song/48646 |title=Jay-Z featuring Rihanna and Kanye West&nbsp;— Run This Town|work=[[Music Charts]] |accessdate=2009-08-24}}</ref> নৱেম্বৰ,২০০৯ ত ৰিয়ানাৰ চতুৰ্থ এলবাম ''ৰেটেড আৰ'' মুকলি হয়।<ref name=album2ew>{{cite web|url=http://music-mix.ew.com/category/rihanna/|title=Rihanna's new album: What can we expect?|last=Lynch|first=Joseph Brannigan|date=October 14, 2009|work=Entertainment Weekly|accessdate=October 15, 2009|archivedate=February 12, 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100212025452/http://music-mix.ew.com/category/rihanna/|deadurl=yes}}</ref> ই ভাল সঁহাৰি পায় আৰু ''ৰ'লিং ষ্টোনে'' কয় যে ৰিয়ানাই "কণ্ঠস্বৰৰ সুন্দৰ ৰূপান্তৰ ঘটাইছে আৰু বছৰটোৰ এটা শ্ৰেষ্ঠ পপ এলবাম নিৰ্মাণ কৰিছে"।<ref name="Rosen">{{cite web |last=Rosen |first=Jody |url=http://www.rollingstone.com/artists/rihanna/albums/album/30956463/review/31053793/rated_r |title=Rated R: Rihanna: Review |work=Rolling Stone |date=November 23, 2009 |accessdate=November 23, 2009 |archivedate=December 1, 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091201014642/http://www.rollingstone.com/artists/rihanna/albums/album/30956463/review/31053793/rated_r |deadurl=yes }}</ref> ইয়াৰে "ৰাছিয়ান ৰ'লেট" শীৰ্ষক গীতটি বাণিজ্যিকভাৱে সফল হয় আৰু নৰৱে তথা ছুইজাৰলেণ্ডত প্ৰথম স্থান দখল কৰাৰ লগতে আন ষোল্লখন দেশত শীৰ্ষ দহৰ ভিতৰত প্ৰৱেশ কৰে।<ref name="RRcharts">{{cite news|url=http://acharts.us/song/51421 |title=Rihanna&nbsp;– Russian Roulette&nbsp;– Music Charts |work=[[Music Charts]] |accessdate=2012-06-08}}</ref> ইয়াৰে পিছত "হাৰ্ড","য়ং জিজী" আৰু "ৰুড বয়" শীৰ্ষক গীত কেইটি মুকলি হয় যাৰ শেষৰ গীতটি সমগ্ৰ বিশ্বতে জনপ্ৰিয় হয় আৰু বিলব'ৰ্ড হট ১০০ ৰ শীৰ্ষস্থানত ছয় সপ্তাহ জুৰি থকাৰ লগতে আন বিশখন দেশৰ শীৰ্ষ দহৰ ভিতৰত প্ৰৱেশ কৰে।<ref name="Hardcharts">{{cite news|url=http://acharts.us/song/51902 |title=Rihanna and Young Jeezy&nbsp;– Hard&nbsp;– Music Charts |work=[[Music Charts]] |accessdate=2012-06-08}}</ref><ref name="rudeboycharts">{{cite news|url=http://acharts.us/song/53027 |title=Rihanna&nbsp;– Rude Boy&nbsp;– Music Charts |work=[[Music Charts]] |accessdate=2012-06-08}}</ref> ''ৰেটেড আৰ''ৰ পৰা শ্লেশ্বৰ সৈতে "ৰকষ্টাৰ ১০১" আৰু "টি এমো" শীৰ্ষক একক দুটিও মুকলি কৰি দিয়া হয়।<ref name="rockstarcharts">{{cite news|url=http://acharts.us/song/56497 |title=Rihanna and Slash&nbsp;– Rockstar 101&nbsp;– Music Charts |work=[[Music Charts]] |accessdate=2012-06-08}}</ref><ref name="teamocharts">{{cite news|url=http://acharts.us/song/52301 |title=Rihanna&nbsp;– Te Amo&nbsp;– Music Charts |work=[[Music Charts]] |accessdate=2012-06-08}}</ref> ===২০১০ –১১: ''লাউড'' === [[File:Rihanna, LOUD Tour, Florida 7.jpg|thumb|right|upright| ২০১১ জুলাই মাহত চনৰ লাউড টুৰত প্ৰদৰ্শনৰত অৱস্থাত ৰিয়ানা]] ২০১০ ৰ গ্ৰীষ্মকালত ৰিয়ানাই ৰেপাৰ এমিনেমৰ লগত লগত “লাভ দ্য ৱে য়ু লাই” লাই” শীৰ্ষক গীতটিত কণ্ঠদান কৰে। ই অভাৱনীয় সফলতা লাভ কৰে আৰু বিশ্বজুৰি বিশখনতকৈও অধিক দেশত প্ৰথম স্থান দখল কৰে।<ref name="LTWYLcharts">{{cite news|url=http://acharts.us/song/55808 |title=Eminem and Rihanna&nbsp;— Love The Way You Lie&nbsp;– Music Charts |work=[[Music Charts]] |accessdate=2012-06-08}}</ref> ই ৰিয়ানাৰ কেৰিয়াৰৰ সপ্তমটি প্ৰথম স্থান দখলকাৰী গীত হিচাপে চিহ্নিত হয়।<ref name="BB-ReplacePerry">{{cite web|url=http://www.billboard.com/#/news/eminem-and-rihanna-replace-katy-perry-atop-1004105330.story?tag=hpfeed|title=Eminem and Rihanna Replace Katy Perry Atop Hot 100|last=Pietroluongo|first=Silvio|date=July 21, 2010|work=Billboard|accessdate=July 22, 2010}}</ref> দ্বিতীয় স্থান দখল কৰিলেও য়ুকেত ই ২০১০ৰ আটাইতকৈ বেছি বিক্ৰী হোৱা একক হিচাপে তথা সেই দেশত এক মিলিয়ন সংখ্যক বিক্ৰী হোৱা প্ৰথম একক হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="official charts end of 2010">{{cite web|title=Eminem/Rihanna & Take That scoop 2010 crowns|url=http://www.theofficialcharts.com/chart-news/cardle-at-no-1-again-eminemrihanna-take-that-scoop-2010-crowns/|publisher=[[The Official Charts Company]]|accessdate=2011-01-29|date=2011-01-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110208190925/http://www.theofficialcharts.com/chart-news/cardle-at-no-1-again-eminemrihanna-take-that-scoop-2010-crowns/|archivedate=2011-02-08|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|last=Jones|first=Alan|title=Official Chart Analysis: Lana Del Rey scores biggest-selling album of 2012, Gotye shifts another 83k|url=http://www.musicweek.com/story.asp?sectioncode=1&storycode=1048481&c=1|work=[[Music Week]]|publisher=Intent Media|accessdate=2012-02-13|date=2012-02-13}}</ref> ন মিলিয়নতকৈও অধিক বিক্ৰীৰে ই পৃথিৱীৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা একক সমূহৰ অন্যতম আৰু ৰিয়ানাৰ আটাইতকৈ বেছি বিক্ৰী হোৱা একক। .<ref>{{cite web|url=http://www.ifpi.com/content/section_resources/dmr2011.html|title=IFPI publishes Digital Music Report 2011|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|date=2011-01-20|accessdate=2011-02-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110713004120/http://www.ifpi.com/content/section_resources/dmr2011.html|archivedate=2011-07-13|deadurl=yes}}</ref> অক্টোবৰ ২০১০ত ৰিয়ানাই ৰিয়ানা নামৰ এখন কিতাপ প্ৰকাশ কৰে আৰু ঘোষনা কৰে যে ইয়াৰ পিছত তেওঁৰ ব্যৱস্থাপনা জেই জিৰ লেবেল ৰক নেশ্যনে কৰিব।<ref>{{cite web |url=http://www.rizzoliusa.com/book.php?isbn=9780847835102 |title=Rihanna (trade paperback) |work=Rizzoli USA |publisher=[[Angelo Rizzoli|Rizzoli New York]] |accessdate=September 6, 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120415081607/http://www.rizzoliusa.com/book.php?isbn=9780847835102 |archivedate=April 15, 2012 |deadurl=yes}}</ref><ref name="Rleaves">{{cite news|url=http://www.billboard.com/news/rihanna-leaves-manager-now-under-jay-z-s-1004123321.story#/news/rihanna-leaves-manager-now-under-jay-z-s-1004123321.story|title=Rihanna leaves manager, now under Jay-Z's umbrella|last=FEKADU|first=MESFIN|date=October 20, 2010|work=Billboard|accessdate=February 23, 2011}}</ref> ইয়াৰ পিছৰ মাহত ৰিয়ানাৰ পঞ্চম এলবাম ‘’লাউডে’’ মুক্তি লাভ কৰে।<ref name="NewLoud">{{cite news|url=http://www.mtv.com/news/articles/1647244/20100907/rihanna.jhtml|title=Rihanna Reveals Title of New Album: Loud|last=Kaufman|first=Gil|date=September 7, 2010|work=MTV|accessdate=September 7, 2010|archivedate=September 6, 2012|archiveurl=https://archive.today/20120906230959/http://www.mtv.com/news/articles/1647244/rihanna-reveals-title-new-album-loud.jhtml|deadurl=yes}}</ref> ইয়াৰে প্ৰধান একক “ওনলী গাৰ্ল ইন দ্য ৱৰ্ল্ড” অষ্ট্ৰেলিয়া,কানাডা,আমেৰিকা আদিকে ধৰি পোন্ধৰখন দেশত প্ৰথম স্থান দখল কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/charts/canadian-hot-100#/charts/canadian-hot-100?chartDate=2010-09-25|title=Canadian Hot 100: Week of September 25, 2010 |work=Billboard |accessdate=September 25, 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://australian-charts.com/showitem.asp?interpret=Rihanna&titel=Only+Girl+%28In+The+World%29&cat=s|title=Rihanna&nbsp;— Only Girl (In The World)|work=australian-charts.com |publisher=Hung Medien|accessdate=November 27, 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.theofficialcharts.com/archive-chart/_/1/2010-11-13/|title=Archive Chart |work=theofficialcharts.com |publisher=The Official UK Charts Company |accessdate=November 27, 2010}}</ref> ড্ৰেকৰ লগত একলগ হৈ গোৱা ইয়াৰে আন এটা একক “হোৱাটছ মাই নেমে?”ও আমেৰিকা আৰু য়ুকেত প্ৰথম স্থান দখল কৰে আৰু ইয়াৰ দ্বাৰা ৰিয়ানাই ক্ৰমাগতভাৱে পাঁচবছৰত য়ুনাইটেড কিংডমত প্ৰথম স্থান দখলকাৰী পাঁচটা এককত কণ্ঠদান কৰি এনে সাফল্য লাভ কৰা প্ৰথম মহিলা শিল্পীহোৱাৰ অভিলেখ সৃষ্টি কৰে। .<ref>{{cite web |url=http://music-mix.ew.com/2010/11/11/rihanna-whats-my-name-no-1-billboard-hot-100/ |title=Rihanna's 'What's My Name?' jumps to No. 1 on Billboard Hot 100 chart |work=Entertainment Weekly |last=Wete |first=Brad |accessdate=November 11, 2010 |archivedate=November 12, 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101112233814/http://music-mix.ew.com/2010/11/11/rihanna-whats-my-name-no-1-billboard-hot-100/ |deadurl=yes }}</ref> ইও বিলব’ৰ্ডৰ হট ১০০ তালিকাত প্ৰথম স্থান দখল কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.billboard.com/news/rihanna-s-only-girl-rebounds-to-no-1-on-1004130511.story|title=Rihanna's 'Only Girl' Rebounds to No.1 on Hot 100|work=Billboard|accessdate=November 24, 2010}}</ref> ইয়াৰে “এছএণ্ডএম” শীৰ্ষক এককটোৱে ব্ৰিটনী স্পিয়েৰ্ছৰে সৈতে ইয়াৰ আনুষ্ঠানিক ৰিমিক্স মুকলি হোৱাৰ পিছত আমেৰিকাত প্ৰথম স্থান দখল কৰে। ই [[আমেৰিকা]]ত ৰিয়ানাৰ দশম প্ৰথনস্থান দখলকাৰী গীত হিচাপে পৰিগণিত হয়। ইয়াৰে প্ৰথম আৰু দশম গীতটিৰ মাজত মাত্ৰ চাৰি বছৰ,এঘাৰ মাহ আৰু দুসপ্তাহ ব্যৱধানেৰে ৰিয়ানাই আটাইতকৈ কম সময়ত এনে সাফল্য লাভ কৰা প্ৰথম শিল্পীহোৱাৰ অভিলেখ ৰচে।<ref name="'S&M'Reigns">{{cite web|url=http://www.billboard.com/#/news/rihanna-s-s-m-reigns-on-hot-100-lady-gaga-1005144922.story|title=Rihanna's 'S&M' Reigns on Hot 100, Lady Gaga's 'Judas' Debuts|work=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|last=Trust|first=Gary|date=April 20, 2011|accessdate=January 29, 2012}}</ref> ২০১১ চনৰ মে’ মাহত মুক্তিপ্ৰাপ্ত "মেন ডাউন” আৰু "কেলিফৰ্ণিয়া কিং বেড" শীৰ্ষক একক দুটাই মধ্যমীয়া সফলতা লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.aolradioblog.com/new-song/rihanna-man-down/|title=Rihanna, 'Man Down'&nbsp;– New Song|publisher=[[AOL Music]]|date=2011-04-25|accessdate=2011-04-26|archivedate=2011-04-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429054219/http://www.aolradioblog.com/new-song/rihanna-man-down|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|last=Copsey|first=Robert|url=http://www.digitalspy.co.uk/music/news/a308595/rihanna-announces-next-single.html|title=Rihanna announces next single|work=[[Digital Spy]]|publisher=[[Hachette Filipacchi Médias|Hachette Filipacchi (UK) Ltd]]|date=2011-03-12|accessdate=2011-04-02}}</ref> "চিয়েৰ্ছ (ড্ৰিংকটু ডেট)" শীৰ্ষক ইয়াৰে শেষ গীতটিয়ে য়ুকেত প্ৰথম বিশটা আৰু [[আমেৰিকা]]ত প্ৰথম দহটাৰ ভিতৰত স্থান লাভকৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/#/song/rihanna/cheers-drink-to-that/23241716 |title=Cheers (Drink to That) - Rihanna|work=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |publisher=[[Prometheus Global Media]]|accessdate=September 23, 2011}}</ref> ইয়াৰ পিছৰ মাহত “ওনলী গাৰ্ল ইন দ্য ৱৰ্ল্ডে” ৫৩তম গ্ৰেমী বঁটা প্ৰদানত “বেষ্ট ডেন্স ৰেকৰ্ডিং” বঁটা পায়।<ref>{{cite news|url=http://theenvelope.latimes.com/news/breaking/newsletter/la-et-env-grammys-nominees-2010-list,0,4822287.htmlstory|title=53rd Annual Grammy Awards nominees list|accessdate=December 2, 2010|work=Los Angeles Times|publisher=Tribune Company}}</ref> ২০১১ চনৰ অক্টোবৰত নিকি মিনাজে ৰিয়ানাৰ লগ হৈ গোৱা মিনাজৰ ‘’পিংক ফ্ৰাইডে’’ এলবামৰ “ফ্লাই” শীৰ্ষক গীতটিয়ে আমেৰিকা আৰু য়ুকেত শীৰ্ষ বিশটাৰ ভিতৰত প্ৰৱেশ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/artist/nicki-minaj/chart-history/998160#/artist/nicki-minaj/chart-history/998160|title=Nicki Minaj Billboard Chart History|publisher=Billboard|date=February 15, 2012|access-date=February 2, 2013|archivedate=October 31, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111031174801/http://www.billboard.com/artist/nicki-minaj/chart-history/998160#/artist/nicki-minaj/chart-history/998160|deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.theofficialcharts.com/archive-chart/_/1/2011-10-15|title=UK Singles Chart 2011-10-15|publisher=The Official Charts Company|date=February 15, 2012}}</ref> ===২০১১–১২: ''টক ডেট টক'' আৰু চলচ্চিত্ৰাভিনয়=== [[File:Rihanna V Festival 2011 cropped.jpg|thumb|left|upright|২০১১ চনৰ আগষ্ট মাহত "ভি ফেষ্টিভেল"ত ৰিয়ানা]] নৱেম্বৰ ২০১১ত ৰিয়ানাৰ ষষ্ঠ এলবাম “টক ডেট টক” মুকলি হয়।<ref>{{cite web | url=http://www.digitalspy.co.uk/music/news/a345070/rihanna-unveils-new-album-talk-that-talk-cover.html |title=Rihanna unveils new album 'Talk That Talk' cover | accessdate=October 25, 2011 | author=Fowler, Tara | date=October 11, 2011 | publisher=[[Digital Spy]]}}</ref> ইয়াৰে “ৱি ফাউণ্ড লাভ” গীতটিয়ে পঁচিশখন দেশত শীৰ্ষস্থান আৰু ত্ৰিশখন দেশত শীৰ্ষ দহটাৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰি এক অভিলেখ গঢ়ে।<ref name="wflcharts">{{cite news|url=http://acharts.us/song/65699 |title= Rihanna Calvin Harris&nbsp;— We Found Love |work=[[Music Charts]] |accessdate=2012-06-08}}</ref> ই বিলব’ৰ্ড হট ১০০ ৰ প্ৰথম স্থানত দহ সপ্তাহ কটায় আৰু ৰিয়ানাৰ আটাইতকৈ বেছি সময়ৰ বাবে শীৰ্ষস্থানত থকা আৰু ২০১১ৰ আটাইতকৈ বেছি সময়ৰ বাবে শীৰ্ষস্থানত থকা গীত হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="wflcharts2">{{Cite news|url=http://www.billboard.com/news/rihanna-s-found-her-way-back-to-hot-100-1005464372.story#/news/rihanna-s-found-her-way-back-to-hot-100-1005464372.story|work=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|title=Rihanna's 'Found' Her Way Back to Hot 100 Summit|publisher=[[Prometheus Global Media]]|first=Gary|last=Trust|date=2011-11-02|accessdate=2012-09-07}}</ref><ref name="wflcharts3">{{Cite news|url=http://www.billboard.com/#/news/rihanna-s-love-her-longest-leading-hot-100-1005716152.story|work=Billboard|title=Rihanna's 'Love' Her Longest-Leading Hot 100 No. 1|publisher=Prometheus Global Media|first=Gary|last=Trust|date=2011-12-21|accessdate=2012-09-07}}</ref> “ৱি ফাউণ্ড লাভ”ৰ ভিডিঅ’ই ২০১২ চনৰ এম টি ভি ভিডিঅ’ মিউজিক এৱাৰ্ডছত “ভিডিঅ’ অৱ দ্য ইয়েৰ” বঁটা লাভ কৰে আৰু ইয়াৰ দ্বাৰা ৰিয়ানা একাধিক বাৰ এই বঁটা লাভ কৰা প্ৰথম মহিলা হৈ পৰে।<ref name="2012 VMA">{{cite web|url=http://music.yahoo.com/blogs/awards/rihanna-one-direction-top-vmas-022745243.html|title=Rihanna, One Direction Top VMAs|publisher=[[Yahoo]]|date=2012-09-06|accessdate=2012-09-07}}</ref> এই এলবামৰ “য়ু দ্য ৱান" শীৰ্ষক গীতটিয়েও কিছু সফলতা পায়।<ref name="You Da One UK chart peak">{{cite web|url=http://www.theofficialcharts.com/archive-chart/_/1/2012-01-07|title= 2012 Top 40 Official UK Singles Archive 7th January 2012|publisher=[[The Official Charts Company]]|date=2012-02-16|accessdate=2012-01-07}}</ref><ref name="You Da One US chart peak">{{cite web|url=http://www.billboard.com/#/news/rihanna-s-love-still-leads-hot-100-katy-1005560752.story|title=Rihanna's 'Love' Still Leads Hot 100, Katy Perry Back in Top 10|publisher=[[The Billboard]]|date=2012-02-16|accessdate=2011-11-23}}</ref> ইয়াৰে “হোৱেৰ হেভ য়ু বীন" শীৰ্ষক গীতটিয়েও বিশ্বজোৰা সাফল্য লাভ কৰে আৰু আমেৰিকাত পঞ্চম আৰু ইংলেণ্ডত ষষ্ঠ স্থান লাভ কৰে।<ref name="USHot100July7Peak">{{cite web|url=http://www.billboard.com/charts/hot-100#/charts/hot-100?chartDate=2012-07-07|title=Hot 100 - Week of July 7, 2012|work=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|date=July 7, 2012|accessdate=August 10, 2012}}</ref><ref name="WHYBPeakUK">{{cite web|url=http://www.theofficialcharts.com/archive-chart/_/1/2012-05-26/|title=Archive Chart|work=[[The Official Charts Company]]|date=July 7, 2012|accessdate=May 26, 2012}}</ref> [[File:RihannaLastGirlOnEarthSnapMar2011.jpg|thumb|left|upright|২০১১ চনৰ মাৰ্চ মাহত লাষ্ট গাৰ্ল অন আৰ্থ টুৰত ৰিয়ানাৰ প্ৰদৰ্শন]] ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ ত ৰিয়ানাই তেওঁৰ তৃতীয়টো গ্ৰেমী বঁটা লাভ কৰে আৰু ২০১২ব্ৰিট এৱাৰ্ডছত ক্ৰমাগতভাৱে দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে “বেষ্ট ইণ্টাৰনেশ্যনেল ফিমেল চ’ল’ আৰ্টিষ্ট” হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.capitalfm.com/artists/kanye-west/news/rihanna-best-rap-song-grammy-awards-2012/|title=Kanye West And Rihanna Win Best Rap Song And Collaboration At Grammy Awards 2012|publisher=[[Capital (radio network)|Capital FM]]|date=2012-02-12|accessdate=2012-09-01}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.brits.co.uk/news/2012/rihanna-wins-brits-2012-international-female-artist|title=Rihanna wins BRITs 2012 International Female Artist|date=2012-02-21|accessdate=2012-09-01|archivedate=2013-10-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131004221224/http://www.brits.co.uk/news/2012/rihanna-wins-brits-2012-international-female-artist|deadurl=yes}}</ref> ১৮ মে', ২০১২ত মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ “বেটলশ্বিপ”ত ৰিয়ানাই প্ৰেটী অফিচাৰ্(জিএম2)ক’ৰা ৰাইকছৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref>{{cite news|url=http://www.mtv.com/news/articles/1647050/20100902/rihanna.jhtml|title=Rihanna Begins Filming 'Battleship' In Hawaii|last=Dinh|first=James|date=September 2, 2010|publisher=MTV|accessdate=September 6, 2010|archivedate=September 4, 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100904235102/http://www.mtv.com/news/articles/1647050/20100902/rihanna.jhtml|deadurl=yes}}</ref> ইয়াৰ বাবে তেওঁ মিশ্ৰিত সঁহাৰি লাভ কৰে আৰু তেওঁ ইয়াৰ বাবে এটা “টীন চইছ এৱাৰ্ড” লাভ কৰে।<ref>{{cite news|last=Genzlinger|first=Neil|title=Aliens, Your Weapons Are Utterly Useless Against Our Rogues|url=http://www.nytimes.com/2012/05/18/movies/aliens-fight-heroic-earthlings-in-battleship.html|work=[[The New York Times]]|publisher=[[NYTimes]]|accessdate=September 11, 2012|date=May 17, 2012}}</ref><ref>{{cite web|title=Teen Choice Awards 2012: List of winners|url=http://www.cbsnews.com/8301-31749_162-57477518-10391698/teen-choice-awards-2012-list-of-winners/|publisher=[[CBS News]]|accessdate=January 3, 2013|date=July 22, 2012}}</ref> গায়িকা কেটী পেৰীৰ ওপৰত আধাৰিত “কেটী পেৰী : পাৰ্ট অৱ মী” নামৰ এক তথ্যচিত্ৰতো তেওঁক দেখা যায়। আগষ্ট ১৯, ২০১২ত ৰিয়ানাই অপ্ৰা উইনফ্ৰেইৰ “অপ্ৰ্ৰাছ নেক্সট চেপ্টাৰ”ৰ দ্বিতীয় সংস্কৰণৰ প্ৰথম খণ্ডত ভূমুকি মাৰে।<ref name="Oprah">{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/2012/08/20/rihanna-forgives-still-loves-chris-brown-oprah-video_n_1809431.html|title=Rihanna Says She's Forgiven Chris Brown And Still Loves Him On 'Oprah's Next Chapter' (VIDEO)|publisher=Huffington Post|date=2012-08-20|accessdate=2012-09-01}}</ref> অক্টোবৰ 2012, ''বিলব'ৰ্ড'' আলোচনীয়ে ৰিয়ানাক তেওঁলোকৰ ''১৯৯২–২০১২ৰ শীৰ্ষ পপ সংগীত শিল্পী''ৰ তালিকাত শীৰ্ষ স্থান দিয়ে।<ref name="Trust 3">{{cite news|last=Trust|first=Gary|url=http://www.billboard.com/#/column/chartbeat/the-top-100-pop-songs-artists-1992-2012-1007972182.story?page=3|title=The Top 40 Pop Songs Artists 1992-2012, From No. 40 To No. 1|work=Billboard|publisher=Nielsen Business Media, Inc|date=October 4, 2012|accessdate=October 18, 2012}}</ref> এই মাহৰে শেষৰ ফালে ১১.৪ মিলিয়ন একক বিক্ৰীৰে তেওঁ য়ুকেৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা মহিলা শিল্পী হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="Lane">{{cite news|last=Lane|first=Dan|url=http://www.officialcharts.com/chart-news/the-official-top-10-biggest-selling-female-singles-artists-of-all-time-revealed-1670/|title=The Official Top 10 biggest selling female singles artists of all time revealed!|publisher=The Official UK Charts Company|date=October 27, 2012|accessdate=October 27, 2012}}</ref> নৱেম্বৰ ২০১২ ত অফিছিয়েল চাৰ্টছ কোম্পানীয়ে ঘোষণা কৰে যে ৰিয়ানাৰ সেই বছৰতে সেই দেশত ৩ মিলিয়নতকৈও অধিক একক বিক্ৰী হৈছে।<ref name="officialcharts.com">{{cite web|url=http://www.officialcharts.com/chart-news/rihanna-equals-madonnas-chart-record-with-unapologetic-1729/|title=Rihanna equals Madonna’s chart record with Unapologetic|work=Official Charts Company|publisher=Brand Barstein, Lauren Kreisler, Dan Lane|date=November 25, 2012|accessdate=November 25, 2012}}</ref> ===২০১২–বৰ্তমানলৈ: ''আনএপ’ল’জেটিক''=== নৱেম্বৰ ১৯ , ২০১২ ত ৰিয়ানাৰ সপ্তম এলবাম “আনএপ’ল’জেটিক” মুকলি হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.vancouversun.com/entertainment/celebrity/Rihanna+clearly+Unapologetic+about+Tour+stop/7560994/story.html|title=Rihanna clearly Unapologetic about 777 Tour stop in Toronto|publisher=[[Vancouver Sun]]|accessdate=November 16, 2012|archivedate=September 15, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180915210816/http://www.vancouversun.com/entertainment/celebrity/Rihanna+clearly+Unapologetic+about+Tour+stop/7560994/story.html|deadurl=yes}}</ref> ২৩৮,০০০ বিক্ৰীৰে ই আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত বিলব’ৰ্ড ২০০ ৰ প্ৰথম স্থানত আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/news#/news/rihanna-earns-first-no-1-album-on-billboard-1008028992.story|title=Rihanna Earns First No. 1 Album on Billboard 200 Chart |work=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|last=Caulfield|first=Keith|date=November 27, 2012|accessdate=November 27, 2012}}</ref> এই এলবামটি ৰিয়ানাৰ ইংলেণ্ড আৰু ছুইজাৰলেণ্ডত ক্ৰমাগতভাৱে তৃতীয় আৰু পঞ্চম এক নম্বৰ এলবাম হিচাপে চিহ্নিত হয়।<ref name="officialcharts.com"/><ref>{{cite web|url=http://hitparade.ch/showitem.asp?interpret=Rihanna&titel=Unapologetic&cat=a|title=Rihanna - Unapologetic|work=hitparade.ch|date=December 2, 2012|accessdate=November 28, 2012}}</ref> ছেপ্টেম্বৰ ২০১২ ত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ইয়াৰে “ডাইমণ্ডছ” শীৰ্ষক গীতটিয়ে বিলব’ৰ্ড হট ১০০ত প্ৰথম স্থান দখল কৰে আৰু ইয়াৰদ্বাৰা ৰিয়ানাৰ সৰ্বমুঠ বাৰটা গীতে এই স্থান দখলৰ গৌৰৱ অৰ্জন কৰে।<ref name="Trust">{{Cite news|url=http://www.billboard.com/news#/news/rihanna-s-diamonds-shines-atop-hot-100-1008025052.story|work=Billboard|title= Rihanna's 'Diamonds' Shines Atop Hot 100 |publisher=Nielsen Business Media, Inc|first=Gary|last=Trust|date=2012-11-21|accessdate=2012-11-21}}</ref> জানুৱাৰী ২০১৩ চনত ৰ’লিং ষ্ট’ন আলোচনীৰে হোৱা এক সাক্ষ্যাত্কাৰত ৰিয়ানাই ক্ৰিছ ব্ৰাউনৰে সৈতে পুনৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰা বুলি নিশ্চিত কৰে।<ref name ="telegraph2013">{{cite web|url=http://www.telegraph.co.uk/news/celebritynews/9837484/Rihanna-breaks-silence-over-Chris-Brown-if-its-a-mistake-its-my-mistake.html|title=Rihanna breaks silence over Chris Brown: 'if it's a mistake, it's my mistake'|publisher=The Telegraph|access date=January 31, 2013|date=30 January, 2013}}</ref> এই পুনৰ্মিলনক লৈ গোটেই বছৰটোৱেই সংবাদ মাধ্যমত গুনা–গঁথা চলে।<ref>{{cite web|url=http://rapfix.mtv.com/2012/10/05/rihanna-chris-brown-road-to-friendship/|title=Rihanna And Chris Brown's Road To Friendship|publisher=MTV|date=October 5, 2012|accessdate=October 6, 2012|archivedate=October 7, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121007081402/http://rapfix.mtv.com/2012/10/05/rihanna-chris-brown-road-to-friendship/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://rapfix.mtv.com/2012/10/05/chris-brown-loves-rihanna-karreuche-tran/|title=Chris Brown Loves Both Rihanna And Karreuche Tran|publisher=MTV|date=October 5, 2012|accessdate=October 6, 2012|archivedate=October 7, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121007081529/http://rapfix.mtv.com/2012/10/05/chris-brown-loves-rihanna-karreuche-tran/|deadurl=yes}}</ref> ===জনমানসত ভাৱমূৰ্তি=== “নিউ য়ৰ্ক” আলোচনীয়ে ৰিয়ানাক এগৰাকী নকল যুৱ ৰাণী বুলি কোৱাৰ লগতে এই বুলিও কয় যে তেওঁ খুব নাটকীয়ভাৱে আৰু সহজভাৱে নিজৰ দৃশ্যাবয়ব সলনি কৰিব পাৰে। .<ref>{{cite web |url=http://nymag.com/daily/fashion/2009/06/rihannas_beauty_evolution.html |title=Rihanna: Beauty Chameleon |work=[[New York (magazine)]] |first=Aja |last=Mangum |date=June 3, 2009|accessdate=June 5, 2009}}</ref> দ্বিতীয় এলবাম “এ গাৰ্ল লাইক মী”ৰ মুক্তিৰ সময়ত কিছুমান সমালোচকে অনুভৱ কৰে যে ৰিয়ানাৰ শৈলী,সংগীত আৰু সংগীতৰ সামগ্ৰী সমূহ “বিয়ন্সে”ৰ সৈতে কিছু একে।<ref name="Washingtonpost">{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/04/25/AR2006042501896.html |title=Quick Spin |last=Charnas |first=Dan |date=April 26, 2006 |work=The Washington Post |accessdate=May 23, 2009}}</ref> ৰিয়ানাৰ সংগীত,<ref>{{cite news |url=http://www.hippopress.com/music/rihanna05915.html |title=CD Reviews |last=Diaz |first=Amy |date=September 15, 2005 |publisher=HippoPress.com |accessdate=May 24, 2009 |archivedate=October 20, 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091020111145/http://www.hippopress.com/music/rihanna05915.html |deadurl=yes }}</ref> মিউজিক ভিডিঅ’,প্ৰদৰ্শন,<ref>{{cite news |url=http://www.mtv.com/news/articles/1530426/20060508/yankee_daddy.jhtml?headlines=true |title=Daddy Yankee, Kanye, Mary J. Keep Hits Coming At Wango Tango |last=Richard |first=Yasmine |date=May 8, 2006 |work=MTV News |accessdate=May 24, 2009 |archivedate=August 18, 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070818050321/http://www.mtv.com/news/articles/1530426/20060508/yankee_daddy.jhtml?headlines=true |deadurl=yes }}</ref> আৰু তেওঁৰ ভাৱমূৰ্তিক সকলোৱে বিয়ন্সেৰ লগত কল্পনা কৰিবলৈ লয়<ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/music/2005/nov/25/popandrock2 |title=Move over, Beyoncé |last=Taylor |first=Amina |date=November 25, 2005 |work=The Guardian |location=UK |accessdate=June 1, 2009}}</ref> আৰু ৰিয়ানা যথেষ্ট সমালোচনাৰ সন্মুখীন হয়।<ref>{{cite news |url=http://www.virginmedia.com/music/reviews/singlereviews/rihanna_sos.php |title=Rihanna&nbsp;— SOS review |work=[[Virgin Media]] |accessdate=May 24, 2009 |archivedate=June 4, 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080604090502/http://www.virginmedia.com/music/reviews/singlereviews/rihanna_sos.php |deadurl=yes }}</ref> কিছুমানে আকৌ কয় যে “জেই জি”য়ে ৰিয়ানাক বিয়ন্সেৰ এক প্ৰতিফলন হিচাপে বনাইছে।<ref>{{cite news |url=http://moreresults.factiva.com/results/index/index.aspx?ref=SLMO000020060509e2590005n |title=Same old song, same old singer |last=Johnson |first=Kevin C. |date=May 9, 2006 |publisher=[[St. Louis Post-Dispatch]] |accessdate=May 24, 2009 |archivedate=September 19, 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110919035438/http://moreresults.factiva.com/results/index/index.aspx?ref=SLMO000020060509e2590005n |deadurl=yes }}</ref> ৰিয়ানাই “লুক” নামৰ এক আলোচনীৰে হোৱা সাক্ষাত্কাৰত কয় যে "বিয়ন্সে এক মহান শিল্পী আৰু তেওঁৰ সৈতে একেটা বাক্যতে নিজকে দেখা পায় ময় গৌৰৱান্বিত, কিন্তু আমি বেলেগ বেলেগ শৈলীৰে দুগৰাকী বেলেগ বেলেগ শিল্পী”।<ref name="MyLeague">{{cite news|url=http://www.digitalspy.com/music/news/a359052/rihanna-theres-nobody-really-in-my-league.html|title=Rihanna: "There's nobody really in my league"|publisher=[[Digital Spy]]|date=January 9, 2012|accessdate=June 17, 2012}}</ref> [[File:Rihanna AMA 2009 Red carpet.jpg|thumb|upright|২০০৯ চনৰ আমেৰিকান মিউজিক এৱাৰ্ডছৰ ৰ ডলিছাত ৰিয়ানা]] প্ৰতিটো এলবামৰ সৈতে নিজৰ শৈলী আৰু প্ৰতিচ্ছবি সলনি কৰাৰ বাবে ৰিয়ানা জনাজাত,তেওঁ বাৰেপতি বেলেগ বেলেগ কেশসজ্জাৰে নিজকে সলনি কৰি পেলাই.<ref>{{cite news|url=http://www.elle.com/beauty/hair/rihannas-hairstyles-385221|title=Rihanna’s Hairstyles Gallery|last=Hebert|first=Emily|date=June 3, 2010|work=[[Elle (magazine)|Elle]]|accessdate=October 19, 2012}}</ref><ref>{{cite news|url=http://fashion.telegraph.co.uk/galleries/TMG8426687/Rihannas-hairstyles-in-pictures.html|title=Rihanna's hairstyles in pictures|date=September 7, 2012|work=[[The Daily Telegraph]]|publisher=[[Telegraph.co.uk]]|accessdate=October 19, 2012|archivedate=April 30, 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230430092950/http://fashion.telegraph.co.uk/galleries/TMG8426687/Rihannas-hairstyles-in-pictures.html|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ কয় যে সাঁজ-কাপোৰ নিৰ্বাচন কৰোঁতে তেওঁ কিছু বিপদৰ সম্ভাৱনা মূৰ পাতি লয় আৰু “যাৰ দ্বাৰা অৱয়বটো আটাইতকৈ আকৰ্ষণীয় হ’ব বা যাক সকলোৱে পছন্দ নকৰে” তেনেকুৱা কাপোৰ হে বাছি লয়।<ref>{{cite news|url=http://www.digitalspy.com/celebrity/news/a309551/rihanna-i-take-risks-with-fashion.html|title=Rihanna: 'I take risks with fashion'|last=Harp|first=Justin|date=March 17, 2011|work=Digital Spy|accessdate=October 18, 2012}}</ref> তেওঁ “মেক্সিম” আলোচনীৰ হট 100 লিষ্টত ষষ্ঠ আৰু “এফএইচএম” ৰ যোৱা ছয় বছৰৰ “এশগৰাকী আৱেদনময়ী মহিলা”ৰ তালিকাত তৃতীয় স্থান লাভ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.maxim.com/girls/2010-hot-100|title=2010 Hot 100|work=[[Maxim (magazine)|Maxim]]|first=Maxim Staff|accessdate=October 18, 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.fhm.com/girls/news/rihanna-80941|title=FHM Sexiest Women Alive&nbsp;— Rihanna O3|author=Adam Gold|work=[[FHM]]|date=May 2, 2012|accessdate=October 19, 2012}}</ref> ''পিপল'' পত্ৰিকাই তেওঁক ২০০৮ চনৰ দহ গৰাকী শ্ৰেষ্ঠ বেশ-ভূষাধাৰী তাৰকাৰ তালিকাত স্থান দিয়ে আৰু ''গ্লেমাৰ’' আলোচনীয়ে তেওঁক ২০০৯ চনৰ সবাতোকৈ বেছি গ্লেমাৰ সম্পন্না ৫0 গৰাকী মহিলাৰ তালিকাত সপ্তদশ স্থান দিয়ে।<ref>{{cite web |url=http://www.peoplestylewatch.com/people/stylewatch/gallery/0,,20226392_2,00.html |title=PEOPLE'S 10 Best Dressed Stars of 2008 |work=People |first=Melissa |last=Liebling-Goldberg |date=September 17, 2008 |accessdate=May 26, 2009 |archivedate=April 22, 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120422213814/http://www.peoplestylewatch.com/people/stylewatch/gallery/0,,20226392_2,00.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.glamour.com/fashion/2009/05/the-50-most-glamorous-women-of-2009#slide=34 |title=The 50 Most Glamorous Women of 2009 |work=Glamour |accessdate=March 28, 2010}}</ref> অক্টোবৰ,২০১১ত ''এচ্কুয়াৰ'' আলোচনীয়ে জীয়াই থকা ব্যক্তিসমূহৰ ভিতৰত সকলোতকৈ আৱেদনময়ী আখ্যা দিয়ে।<ref>{{cite web|url=http://www.esquire.com/women/the-sexiest-woman-alive/rihanna-naked-1111|title=Rihanna Is the Sexiest Woman Alive|work=[[Esquire (magazine)|Esquire]]|date=October 11, 2011|accessdate=October 15, 2011}}</ref> বাৰ্লিন<ref>{{cite news|last=|first=|date=August 29, 2011|title=Rihanna's Racy Wax Figure: Yea Or Nay?|work=[[Huffington Post]]|url=http://www.huffingtonpost.com/2011/08/29/rihannas-racy-wax-figure-_n_940344.html|accessdate=November 24, 2012}}</ref> হলীউদ(আমেৰিকা),<ref name="Wax Figures"/> লাছ ভেগাছ (আমেৰিকা),<ref name="Wax Figures">{{cite news|url=http://www.ibtimes.com/rihanna-gets-two-new-wax-figures-madame-tussauds-878898|title=Rihanna Gets Two New Wax Figures At Madame Tussauds|publisher=The International Business Times Inc.|date=November 14, 2012|accessdate=November 24, 2012}}</ref> লণ্ডন (য়ুকে),<ref name="Wax Figures"/><ref>{{cite news|title=Rihanna: Wax Figure Unveiled in London; Album Title Announced|url=http://www.eurweb.com/2011/10/rihanna-wax-figure-unveiled-in-london-album-title-announced/|work=eurweb.com|date=October 4, 2011|accessdate=November 24, 2012|archivedate=December 2, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121202120806/http://www.eurweb.com/2011/10/rihanna-wax-figure-unveiled-in-london-album-title-announced/|deadurl=yes}}</ref> ছিডনী (অষ্ট্ৰেলিয়া),<ref name="Wax Figures"/> ভিয়েনা (অষ্ট্ৰিয়া) আৰু ৱাছিংটন ডি.ছি. (আমেৰিকা)ৰ<ref name="Wax Figures"/> মেডাম টুছোৰ মমৰ মূৰ্তিৰ সংগ্ৰহালয়ত ৰিয়ানাৰ সাতটা মমৰ মূৰ্তি আছে।<ref>{{cite news|last1=Herrera|first1=Monica|last2=Lipshutz|first2=Jason|date=August 31, 2010|title=Billboard Bits: Rihanna's Wax Figure, Green Day's Live Album|work=Billboard |url=http://www.billboard.com/news/billboard-bits-rihanna-s-wax-figure-green-1004112174.story#/news/billboard-bits-rihanna-s-wax-figure-green-1004112174.story|accessdate=November 24, 2012}}</ref> তেওঁৰ গোটেই গা টোত এক বৃহত্‍ সংখ্যক নক্সা বা টাটু অংকিত আছে : ভৰিৰ গাঁঠিত এটি সংগীতৰ চিহ্ন; সোঁ কাণৰ পিছফালে মীন ৰাশিৰ চিহ্ন; নিতম্বত সংস্কৃত প্ৰাৰ্থনা; বাওঁ কানত এটা তৰা; বাঁও-মধ্যমা আঙুলিত “লাভ” শব্দটি; বুকুত এক আৰবী বাক্যাংশ; ডিঙিৰ পৰা তললৈ নামি যোৱা তৰাৰ লানি;ভৰিৰ তলফালে গোলাপী চুলি থকা এটা লাওখোলা; সোঁ তৰ্জনী আঙুলিত “Shhh..." বাক্যাংশ; বাওঁ কান্ধত ৰোমান লিপিত 4.11.1986 তাৰিখটো;হাতত ড্ৰেগনৰ এক হাঁতোৰা; বুকুত এক বন্দুক; সোঁ বাহুত "নেভাৰ এ ফেইলাৰ, অলৱেইজ এ লেছন" বাক্যাংশ; আঙুলিৰ পাবত "থাগ লাইফ" বাক্যাংশ;ডিঙিৰ কাষত এটা সৰু ক্ৰছ চিহ্ন; সোঁ ভৰিত বন্দুকৰ আকৃতিৰ এক ইজিপছীয়ান শেন চৰাই; আৰু পেটত দেৱী আইছিচৰ এক নক্সা।<ref>{{cite news|url=http://fashionista101.com/home/2008/06/21/how-many-tattoos-does-rihanna-have-nineteen/|title=How many tattoos does Rihanna have?&nbsp;— Nineteen!|date=June 21, 2008|publisher=fashionista101|accessdate=October 18, 2012|archivedate=March 4, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304060604/http://fashionista101.com/home/2008/06/21/how-many-tattoos-does-rihanna-have-nineteen/|deadurl=yes}}</ref> ২০১১ৰ শেষৰফালে ৰিয়ানা আৰু ৰিতা ওৰাৰ সংগীত তথা শৈলীত যথেষ্ট মিল আছে বুলি কোৱা-মেলা হয়।<ref>{{cite news|url=http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-2214998/Rita-Ora-stalks-Rihanna-style-stakes-copycat-fashion.html|title=Rih-visiting all her looks! Rita Ora stalks Rihanna in the style stakes with her copycat fashion|last=Fitzmaurice|first=Sarah|date=October 9, 2012|work=[[Daily Mail]]|accessdate=October 18, 2012}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/music/2012/apr/12/rita-ora-jay-z?newsfeed=true|title=Rita Ora: 'Jay-Z thinks I could be as big as Rihanna'|last=Jonze|first=Tim|date=April 12, 2012|work=The Guardian|accessdate=October 18, 2012}}</ref> এপ্ৰিল ,২০১২ত ৰিয়ানাই ‘’টাইম’’ পত্ৰিকাৰ ‘পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী এশ গৰাকী ব্যক্তি’ৰ তালিকাত বিংশতিতম স্থান লাভ কৰে। .<ref>{{cite news|url=http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2058044_2061021_2061023,00.html|title=The 2011 TIME 100 Poll|publisher=Time|accessdate=2012-09-10|author=Time|archivedate=2012-10-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121028100708/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2058044_2061021_2061023,00.html|deadurl=yes}}</ref> ইয়াৰ পিছৰ মাহত মে’ ২০১১ ৰ পৰা মে’২০১২ লৈ 53 মিলিয়ন ডলাৰ উপাৰ্জনেৰে ফোৰ্বছে ৰিয়ানাক এশগৰাকী সবাতোকৈ শক্তিশালী চেলিব্ৰেটীৰ এজন আখ্যা দিয়ে।<ref name="autogenerated1"/> ৰিয়ানা [[ফে’ছবুক]]ৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় ব্যক্তি,<ref>{{cite news| url=http://www.digitalspy.co.uk/music/news/a426518/rihanna-overtakes-eminem-as-most-liked-person-on-facebook.html|title=Rihanna overtakes Eminem as most liked person on Facebook|publisher=Digital Spy|accessdate=2012-10-09|author=Robert Copsey}}</ref> টুইটাৰতো তেওঁৰ চতুৰ্থ সৰ্বাধিক “ফ’ল’ৱাৰ্ছ” আছে আৰু [[ইউটিউব]]ত তেওঁ সৰ্বাধিক দৰ্শিত মহিলা শিল্পী,<ref>{{cite web|last=Greenwald |first=David|url=http://www.billboard.com/news/rihanna-bests-lady-gaga-for-female-youtube-1005962752.story#/news/rihanna-bests-lady-gaga-for-female-youtube-1005962752.story|title=Rihanna Bests Lady Gaga For Female YouTube Crown|work=Billboard|date=February 16, 2012|accessdate=October 18, 2012}}</ref> যাৰ দ্বাৰা তেওঁ ‘’ফোৰ্বছ’’ৰ “ছ’ছিয়েল নেটৱৰ্কিং চুপাৰষ্টাৰ”ৰ তালিকাত শীৰ্ষ স্থান দখল কৰে।<ref>{{cite news|author=Dorothy Pomerantz |url=http://www.forbes.com/sites/dorothypomerantz/2012/08/09/rihanna-tops-our-list-of-social-networking-superstars/|title=Rihanna Tops Our List Of Social Networking Superstars|publisher=Forbes|date=August 9, 2012|accessdate=October 18, 2012}}</ref> পাঁচবছৰত পাঁচটা প্ৰথম স্থান দখলকাৰী এলবাম নিৰ্মাণ কৰা,এবছৰত সৰ্বাধিক প্ৰথম স্থান দখলকাৰী এককত কণ্ঠদান কৰা আৰু আমেৰিকাত সৰ্বাধিক সংখ্যক প্ৰথম স্থান দখলকাৰী ডিজিটেল গীতত কণ্ঠদান কৰা [[আমেৰিকা]]ৰ প্ৰথম মহিলা হিচাপে ৰিয়ানাই ভালেমান গীণিজ বিশ্ব অভিলেখ ভংগ কৰে।<ref>{{cite web| url=http://www.guinnessworldrecords.com/records-9000/most-digital-no1-singles-in-the-us/|title=Most digital n1 singles in the us|accessdate=2012-09-10}}</ref><ref>{{cite web| url=http://www.guinnessworldrecords.com/records-10000/first-female-artist-to-have-uk-no1-singles-in-five-consecutive-years/|title=First female artist to have uk no1 singles in five consecutive years|accessdate=2012-09-10}}</ref> 58 মিলিয়ন একক বিক্ৰীৰে ৰিয়ানা আমেৰিকাৰ সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা ডিজিটেল শিল্পী হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref name="Hampp 2#/features/rihanna-s-unapologetic-the-billboard-cover-1008019752.story?page=2">{{cite web|last=Hampp|first=Andrew|url=http://www.billboard.com/features/rihanna-s-unapologetic-the-billboard-cover-1008019752.story?page=2#/features/rihanna-s-unapologetic-the-billboard-cover-1008019752.story?page=2|title=Rihanna's 'Unapologetic': The Billboard Cover Story|work=Billboard|publisher=Nielsen Business Media, Inc|date=November 20, 2012|accessdate=November 20, 2012}}</ref> {{-}} ==ডিস্ক'গ্ৰাফী== *''মিউজিক অৱ দ্য চান'' (২০০৫) *''এ গাৰ্ল লাইক মী'' (২০০৬) *''গুড গাৰ্ল গন বেড'' (২০০৭) *''ৰেটেড আৰ'' (২০০৯) *''লাউড'' (২০১০) *''টক ডেট টক'' (২০১১) *''আনএপ’ল’জেটিক'' (২০১২) ==চলচ্চিত্ৰপঞ্জী== * ''ব্ৰিং ইট অন: অল অৰ নাথিং'' (২০০৬) * ''বেটলশ্বিপ (চলচ্চিত্ৰ)'' (২০১২) * ''দিছ ইজ দ্য এণ্ড'' (২০১৩) * ''হেপ্পী স্মেকডে'' (২০১৪) ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist|3}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Rihanna|ৰিয়ানা}} *{{Official website|http://www.rihannanow.com}} *[http://www.islanddefjam.com/artist/home.aspx?artistID=7366 Rihanna] at [[Island Def Jam Music Group]] *[http://www.believerihanna.com/ Rihanna's Believe Foundation] * {{Facebook|rihanna|Rihanna}} * {{Google+|+Rihanna}} * {{twitter|Rihanna}} *{{IMDb name|1982597|Rihanna}} {{Authority control|VIAF=85585035}} [[শ্ৰেণী:কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:বাৰ্বাড'ছৰ ব্যক্তি]] iud2a50dwthhx8n3g6agqswtxeyg2ns 0 34672 652052 637433 2026-11-11T07:10:25Z AjayDas 12623 /* বায়ু প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণৰ উপায় */ 652052 wikitext text/x-wiki [[Image:Alfred Palmer Smokestacks.jpg|thumb|[[দ্বিতীয় মহাযুদ্ধ]]ৰ সময়ত এটা কাৰখানাৰ পৰা ওলোৱা ধোঁৱা]] [[File:Air pollution death rates.png|thumb|প্ৰতি এক লাখ বাসিন্দাৰ বিপৰীতে বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত মৃত্যু (IHME, 2019)]] '''বায়ু প্ৰদূষণ'''({{lang-en|Air pollution}}) হ’ল বায়ুমণ্ডলত প্ৰদূষক পদাৰ্থৰ উপস্থিতিৰ ফলত বায়ু দূষিত হোৱা, যিয়ে মানুহ আৰু অন্যান্য জীৱৰ স্বাস্থ্যৰ বাবে ক্ষতিকাৰক আৰু জলবায়ু বা বয়-বস্তুৰ ক্ষতি সাধন কৰে।<ref name="Air pollution">{{Cite web |title=Air pollution |url=https://www.who.int/health-topics/air-pollution |access-date=2023-01-14 |website= www.who.int |language=en}}</ref><ref name="গ্ৰন্থ ১"<ref>{{cite journal | title= পৰিবেশ অধ্যয়ন | author= দীপালী দাস | Publisher = শ্ৰীমতী কল্পনা দে,কে.এম পাবলিচিং,"শ্যাম ভৱন" পানবজাৰ,কটন কলেজ ৰ'ড,গুৱাহাটী - ১(অসম) | year= ২য় সংস্কৰণ ২০১২ | ISBN = 81-85-916-100-4 }}</ref> বিভিন্ন পদাৰ্থ যেনে, ৰাসায়নিক, ভৌতিক বা জৈৱিক পদাৰ্থৰ দ্বাৰা ঘৰৰ ভিতৰ বা বাহিৰৰ পৰিৱেশৰ দূষণেও বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰাকৃতিক বৈশিষ্ট্য সলনি কৰে।<ref name="Air pollution" /> বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ বায়ু প্ৰদূষক(যেনে এমোনিয়া, কাৰ্বন মনোক্সাইড, ছালফাৰ ডাই অক্সাইড, নাইট্ৰাছ অক্সাইড, মিথেন, কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড আৰু ক্লোৰোফ্লুৰোকাৰ্বন), জৈৱিক আৰু অজৈৱিক কণিকা আৰু জৈৱিক অণু আদি। বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত মানুহৰ নানা ৰোগ, এলাৰ্জি, আনকি মৃত্যুও হ'ব পাৰে; ই আন ক্ষুদ্ৰ ক্ষুদ্ৰ জীৱৰ ক্ষতি কৰাৰ উপৰি, জীৱ-জন্তু আৰু খাদ্য শস্যৰো ক্ষতি কৰিব পাৰে, আৰু প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ (উদাহৰণ স্বৰূপে, জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, অ'জ’ন হ্ৰাস বা বাসস্থানৰ অৱক্ষয়) বা সৃষ্ট পৰিৱেশ(উদাহৰণ স্বৰূপে, এচিড বৰষুণ) ক্ষতিগ্ৰস্ত কৰিব পাৰে।<ref>{{Cite journal |last1=Manisalidis |first1=Ioannis |last2=Stavropoulou |first2=Elisavet |last3=Stavropoulos |first3=Agathangelos |last4=Bezirtzoglou |first4=Eugenia |date=2020 |title=Environmental and Health Impacts of Air Pollution: A Review |journal=Frontiers in Public Health |volume=8 |page=14 |doi=10.3389/fpubh.2020.00014 |issn=2296-2565 |pmc=7044178 |pmid=32154200|doi-access=free }}</ref> মানুহৰ কাৰ্যকলাপ<ref>{{cite book|first1=Rachel |last1=Howell |first2= Jenny |last2=Pickerill |author2-link=Jenny Pickerill |chapter=The Environment and Environmentalism |editor1-first=Peter |editor1-last=Daniels |editor2-first=Michael |editor2-last=Bradshaw |editor2-link= Michael J. Bradshaw |editor3-first=Denis |editor3-last=Shaw |editor4-first=James |editor4-last=Sidaway |editor5-first=Tim |editor5-last=Hall |title=An Introduction To Human Geography |publisher= [[Pearson Education|Pearson]] |edition=5th |date=2016 |page=134 |isbn=978-1-292-12939-6}}</ref> আৰু প্ৰাকৃতিক পৰিঘটনা দুয়োটাৰ ফলত বায়ু প্ৰদূষণ হ'ব পাৰে।<ref>{{Citation |last1=Dimitriou |first1=Anastasia |title=Causes and Consequences of Air Pollution and Environmental Injustice as Critical Issues for Science and Environmental Education |date=2011-09-26 |url=http://www.intechopen.com/books/the-impact-of-air-pollution-on-health-economy-environment-and-agricultural-sources/causes-and-consequences-of-air-pollution-and-environmental-injustice-as-critical-issues-for-science- |work=The Impact of Air Pollution on Health, Economy, Environment and Agricultural Sources |editor-last=Khallaf |editor-first=Mohamed |publisher=InTech |language=en |doi=10.5772/17654 |isbn=978-953-307-528-0 |access-date=2022-05-31 |last2=Christidou |first2=Vasilia}}</ref> বিশ্বজুৰি পৃথিৱীৰ জলবায়ু আৰু পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ লগত বায়ুৰ গুণাগুণ ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত। বায়ু প্ৰদূষণৰ বহুতো কাৰণৰ ভিতৰত সেউজ গৃহ গেছ নিৰ্গমন উৎস যেনে, জীৱাশ্ম ইন্ধন দহনো এটা।<ref name="Air pollution"/> বায়ু প্ৰদূষণ, প্ৰদূষণ সম্পৰ্কীয় কেইবাটাও ৰোগৰ বাবে এক উল্লেখযোগ্য বিপদজনক কাৰক, য'ত শ্বাস-প্ৰশ্বাসজনিত সংক্ৰমণ, হৃদৰোগ, ক্ৰনিক অব্ষ্ট্ৰাক্টিভ পালমোনাৰী ডিজিজ (COPD), ষ্ট্ৰোক আৰু হাওঁফাওঁৰ কৰ্কট ৰোগ আদি হয়।<ref name="WHO2014"/> ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা তথ্যই প্ৰকাশ কৰে যে, বায়ু প্ৰদূষণৰ সংস্পৰ্শৰ ফলত উপস্থিত বুদ্ধিমত্তা হ্ৰাস, জ্ঞানশক্তিৰ অসুবিধা,<ref>{{cite journal |last1=Allen |first1=J. L. |last2=Klocke |first2=C. |last3=Morris-Schaffer |first3=K. |last4=Conrad |first4=K. |last5=Sobolewski |first5=M. |last6=Cory-Slechta |first6=D. A. |title=Cognitive Effects of Air Pollution Exposures and Potential Mechanistic Underpinnings |journal=[[Current Environmental Health Reports]] |date=June 2017 |volume=4 |issue=2 |pages=180–191 |doi=10.1007/s40572-017-0134-3 |pmid=28435996 |pmc=5499513 |language=en}}</ref> মানসিক বিকাৰ যেনে, হতাশা<ref>{{Cite journal |last1=Newbury |first1=Joanne B. |last2=Stewart |first2=Robert |last3=Fisher |first3=Helen L. |last4=Beevers |first4=Sean |last5=Dajnak |first5=David |last6=Broadbent |first6=Matthew |last7=Pritchard |first7=Megan |last8=Shiode |first8=Narushige |last9=Heslin |first9=Margaret |last10=Hammoud |first10=Ryan |last11=Hotopf |first11=Matthew |title=Association between air pollution exposure and mental health service use among individuals with first presentations of psychotic and mood disorders: retrospective cohort study |journal=The British Journal of Psychiatry |year=2021 |volume=219 |issue=6 |language=en |publication-date=2021-08-19 |pages=678–685 |doi=10.1192/bjp.2021.119 |pmid=35048872 |pmc=8636613 |issn=0007-1250 |doi-access=free}}</ref> আৰু প্ৰসৱকালীন স্বাস্থ্যৰ ক্ষতিৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি পাব পাৰে।<ref name="10.1371/journal.pmed.1003718">{{cite journal |last1=Ghosh |first1=Rakesh |last2=Causey |first2=Kate |last3=Burkart |first3=Katrin |last4=Wozniak |first4=Sara |last5=Cohen |first5=Aaron |last6=Brauer |first6=Michael |title=Ambient and household PM2.5 pollution and adverse perinatal outcomes: A meta-regression and analysis of attributable global burden for 204 countries and territories |journal=[[PLOS Medicine]] |date=28 September 2021 |volume=18 |issue=9 |pages=e1003718 |doi=10.1371/journal.pmed.1003718 |doi-access=free |pmid=34582444 |pmc=8478226 |language=en |issn=1549-1676}}</ref> বায়ুৰ গুণাগুণৰ অৱনতি হোৱাৰ ফলত মানুহৰ স্বাস্থ্যৰ ওপৰত পৰা প্ৰভাৱ বহু দূৰলৈকে বিস্তৃত যদিও মূলতঃ শৰীৰৰ শ্বাসতন্ত্ৰ আৰু হৃদযন্ত্ৰত প্ৰভাৱ পেলায়। বায়ু প্ৰদূষকৰ প্ৰতি ব্যক্তিগত প্ৰতিক্ৰিয়া নিৰ্ভৰ কৰে এজন ব্যক্তিৰ সংস্পৰ্শলৈ অহা প্ৰদূষকৰ প্ৰকাৰ,<ref>{{Cite journal |title=Air Pollution Toxicology—A Brief Review of the Role of the Science in Shaping the Current Understanding of Air Pollution Health Risks |url=https://academic.oup.com/toxsci/article-lookup/doi/10.1093/toxsci/kfq367 |access-date=2022-11-07 |journal=Toxicological Sciences |year=2011 |doi=10.1093/toxsci/kfq367|last1=Stanek |first1=L. W. |last2=Brown |first2=J. S. |last3=Stanek |first3=J. |last4=Gift |first4=J. |last5=Costa |first5=D. L. |volume=120 |pages=S8–S27 |pmid=21147959 }}</ref><ref>{{Cite journal |title=Aerosol physicochemical determinants of carbon black and ozone inhalation co-exposure induced pulmonary toxicity |journal=Toxicological Sciences |year=2022 |doi=10.1093/toxsci/kfac113|last1=Majumder |first1=Nairrita |last2=Kodali |first2=Vamsi |last3=Velayutham |first3=Murugesan |last4=Goldsmith |first4=Travis |last5=Amedro |first5=Jessica |last6=Khramtsov |first6=Valery V. |last7=Erdely |first7=Aaron |last8=Nurkiewicz |first8=Timothy R. |last9=Harkema |first9=Jack R. |last10=Kelley |first10=Eric E. |last11=Hussain |first11=Salik |volume=191 |issue=1 |pages=61–78 |pmid=36303316 |pmc=9887725 }}</ref> সংস্পৰ্শৰ মাত্ৰা আৰু ব্যক্তিজনৰ স্বাস্থ্যৰ অৱস্থা আৰু জিনীয় বিজ্ঞানৰ ওপৰত।<ref name="danial">{{cite web | url=https://shop.elsevier.com/books/fundamentals-of-air-pollution/vallero/978-0-12-373615-4 | title=Fundamental of air pollution | accessdate=22 January 2024 | archivedate=5 April 2024 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20240405223437/https://shop.elsevier.com/books/fundamentals-of-air-pollution/vallero/978-0-12-373615-4 | deadurl=yes }}</ref> জীৱাশ্ম ইন্ধন দহনৰ ফলতেই ঘৰৰ বাহিৰৰ বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত বছৰি ~৩.৬১ মিলিয়ন লোকৰ মৃত্যু হয়, যাৰ বাবে মানুহৰ মৃত্যুৰ অন্যতম শীৰ্ষ কাৰণ হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে,<ref name="PNAS2019">{{Cite journal|title=Effects of fossil fuel and total anthropogenic emission removal on public health and climate |journal=[[Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America]] |volume=116 |issue=15 |pages=7192–7197 |doi=10.1073/pnas.1819989116 |last1=Lelieveld |first1=J. |last2=Klingmüller |first2=K. |last3=Pozzer |first3=A. |last4=Burnett |first4=R. T. |last5=Haines |first5=A. |last6=Ramanathan |first6=V. |s2cid=85515425 |pmc=6462052 |pmid= 30910976 |date=25 March 2019 |bibcode=2019PNAS..116.7192L |doi-access=free}}</ref> মানৱসৃষ্ট অ'জন আৰু পিএম ২.৫ৰ ফলত হয়, ~২.১ মিলিয়ন।_2.5 causing ~2.1 million.<ref name="spaceref.com">{{Cite web |date=19 September 2013 |title=Fine Particulate Matter Map Shows Premature Mortality Due to Air Pollution - SpaceRef |url=http://spaceref.com/earth/fine-particulate-matter-map-shows-premature-mortality-due-to-air-polution.html |url-status=dead |website=spaceref.com |access-date=12 August 2019 |archive-date=7 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207040925/https://spaceref.com/earth/fine-particulate-matter-map-shows-premature-mortality-due-to-air-polution/ |archivedate=18 March 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230318112405/https://spaceref.com/earth/fine-particulate-matter-map-shows-premature-mortality-due-to-air-polution/ |deadurl=yes }}</ref><ref name="iopscience.iop.org">{{Cite journal|title=Global premature mortality due to anthropogenic outdoor air pollution and the contribution of past climate change |journal=[[Environmental Research Letters]] |volume=8 |issue=3 |pages=034005 |doi=10.1088/1748-9326/8/3/034005 |year=2013 |last1=Silva |first1=Raquel A |last2=West |first2=J Jason |last3=Zhang |first3=Yuqiang |last4=Anenberg |first4=Susan C |last5=Lamarque |first5=Jean-François |last6=Shindell |first6=Drew T |last7=Collins |first7=William J |last8=Dalsoren |first8=Stig |last9=Faluvegi |first9=Greg |last10=Folberth |first10=Gerd |last11=Horowitz |first11=Larry W |last12=Nagashima |first12=Tatsuya |last13=Naik |first13=Vaishali |last14=Rumbold |first14=Steven |last15=Skeie |first15=Ragnhild |last16=Sudo |first16=Kengo |last17=Takemura |first17=Toshihiko |last18=Bergmann |first18=Daniel |last19=Cameron-Smith |first19=Philip |last20=Cionni |first20=Irene |last21=Doherty |first21=Ruth M |last22=Eyring |first22=Veronika |last23=Josse |first23=Beatrice |last24=MacKenzie |first24=I A |last25=Plummer |first25=David |last26=Righi |first26=Mattia |last27=Stevenson |first27=David S |last28=Strode |first28=Sarah |last29=Szopa |first29=Sophie |last30=Zeng |first30=Guang |bibcode=2013ERL.....8c4005S |doi-access=free}}</ref> সামগ্ৰিকভাৱে বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত প্ৰতি বছৰে বিশ্বজুৰি প্ৰায় ৭০ লাখ লোকৰ মৃত্যু হয়, বা বিশ্বব্যাপী গড় আয়ুস (LLE) ২.৯ বছৰ হৈছে,<ref name="১০">{{cite web | url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7449554/ | title=বিশ্বব্যাপী গড় আয়ুস | accessdate=26 January 2024}}</ref> আৰু ই বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ একক পৰিৱেশ স্বাস্থ্যজনিত বিপদ, যাৰ অন্ততঃ ২০১৫ চনৰ পৰা বিশেষ পৰিৱৰ্তন হোৱা নাই।<ref name="WHO2014">{{cite web | url =https://www.who.int/news/item/25-03-2014-7-million-premature-deaths-annually-linked-to-air-pollution| title =7 million premature deaths annually linked to air pollution |publisher =[[WHO]]|date=25 March 2014| access-date =25 March 2014}}</ref><ref name="air">{{cite web |url=http://www.iea.org/publications/freepublications/publication/WorldEnergyOutlookSpecialReport2016EnergyandAirPollution.pdf |title=Energy and Air Pollution |website=Iea.org |access-date=12 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011100229/http://www.iea.org/publications/freepublications/publication/WorldEnergyOutlookSpecialReport2016EnergyandAirPollution.pdf |archive-date=11 October 2019}}</ref><ref>{{cite news |title=Study Links 6.5 Million Deaths Each Year to Air Pollution |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/business/energy-environment/study-links-6-5-million-deaths-each-year-to-air-pollution.html |date=26 June 2016 |work=[[The New York Times]] |access-date=27 June 2016}}</ref> ২০০৮ চনৰ ব্লেকস্মিথ ইনষ্টিটিউটৰ বিশ্বৰ আটাইতকৈ বেয়া প্ৰদূষিত স্থানৰ প্ৰতিবেদনত ঘৰৰ ভিতৰৰ বায়ু প্ৰদূষণ আৰু নগৰীয়া বায়ুৰ গুণাগুণক বিশ্বৰ দুটা ভয়াৱহ বিষাক্ত প্ৰদূষণৰ সমস্যা হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|url=http://www.worstpolluted.org/ |title=Reports |publisher=WorstPolluted.org |access-date=29 August 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100811155338/http://www.worstpolluted.org/ |archive-date= 11 August 2010 |url-status=live}}</ref> বায়ু প্ৰদূষণৰ সংকটৰ পৰিসৰ বৃহৎ; ২০১৮ চনত বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাই অনুমান কৰিছিল যে "১০ জনৰ ভিতৰত ৯জন লোকেই উচ্চ মাত্ৰাৰ প্ৰদূষকযুক্ত বায়ুৰে উশাহ লয়।" <ref name="WHO2018">{{Cite web|title=9 out of 10 people worldwide breathe polluted air, but more countries are taking action |url=https://www.who.int/news/item/02-05-2018-9-out-of-10-people-worldwide-breathe-polluted-air-but-more-countries-are-taking-action |access-date=2021-05-18 |publisher=[[World Health Organization]] |language=en |date=2 May 2018 }}</ref> যদিও স্বাস্থ্যজনিত পৰিণতি গুৰুতৰ, সমস্যাটো মোকাবিলা কৰাৰ ধৰণটো কিন্ত বহুলাংশে বিবেচনা কৰা হয় আড়ম্বৰপূৰ্ণ<ref>{{Cite web|title=Cheap air pollution monitors help plot your walk |url=https://www.eib.org/en/stories/air-pollution-monitor |access-date=2021-05-18 |website=[[European Investment Bank]] |language=en}}</ref><ref name="WHO2018" /><ref>{{Cite web|title=Assessing the risks to health from air pollution |publisher=[[European Environment Agency]] |url=https://www.eea.europa.eu/publications/assessing-the-risks-to-health |access-date=2021-05-18 |website=www.eea.europa.eu |language=en}}</ref> বা অৱহেলিত।<ref name="oo">{{cite web | url=https://www.thelancet.com/journals/lanplh/article/PIIS2542-5196(22)00090-0/fulltext,https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35594895/ | title=pollution and health | accessdate=22 January 2024}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত উৎপাদনশীলতা হেৰুওৱা আৰু জীৱনৰ মানদণ্ডৰ অৱনমিত হোৱাৰ ফলত বিশ্ব অৰ্থনীতিয়ে প্ৰতি বছৰে ৫ ট্ৰিলিয়ন ডলাৰ খৰচ কৰে বুলি অনুমান কৰা হৈছে<ref name="c">{{cite web | url=https://documents1.worldbank.org/curated/en/781521473177013155/pdf/108141-REVISED-Cost-of-PollutionWebCORRECTEDfile.pdf | title=cost of air pollution | accessdate=22 January 2024}}</ref><ref name="Com">{{cite web | url=https://www.commondreams.org/news/2016/09/08/making-case-clean-air-world-bank-says-pollution-cost-global-economy-5-trillion | title=Making case for clean air | accessdate=22 January 2024}}</ref> কিন্তু স্বাস্থ্য আৰু মৃত্যুৰ প্ৰভাৱৰ সৈতে সমসাময়িক অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা বাহ্যিক আৰু বেছিভাগ মানুহৰ কাৰ্য্যকলাপ, কেতিয়াবা মধ্যমীয়াভাৱে নিয়ন্ত্ৰণ আৰু নিৰীক্ষণ কৰা হয়।<ref>{{cite journal |last1=Batool |first1=Rubeena |last2=Zaman |first2=Khalid |last3=Khurshid |first3=Muhammad Adnan |last4=Sheikh |first4=Salman Masood |last5=Aamir |first5=Alamzeb |last6=Shoukry |first6=Alaa Mohamd |last7=Sharkawy |first7=Mohamed A. |last8=Aldeek |first8=Fares |last9=Khader |first9=Jameel |last10=Gani |first10=Showkat |title=Economics of death and dying: a critical evaluation of environmental damages and healthcare reforms across the globe |journal=[[Environmental Science and Pollution Research International]] |date=October 2019 |volume=26 |issue=29 |pages=29799–29809 |doi=10.1007/s11356-019-06159-x |pmid=31407261 |bibcode=2019ESPR...2629799B |s2cid=199528114 |issn=1614-7499}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Bherwani |first1=Hemant |last2=Nair |first2=Moorthy |last3=Musugu |first3=Kavya |last4=Gautam |first4=Sneha |last5=Gupta |first5=Ankit |last6=Kapley |first6=Atya |last7=Kumar |first7=Rakesh |title=Valuation of air pollution externalities: comparative assessment of economic damage and emission reduction under COVID-19 lockdown |journal=[[Air Quality, Atmosphere & Health]] |date=10 June 2020 |volume=13 |issue=6 |pages=683–694 |doi=10.1007/s11869-020-00845-3 |pmid=32837611 |pmc=7286556 |bibcode=2020AQAH...13..683B |issn=1873-9318}}</ref> বায়ু প্ৰদূষণ হ্ৰাস কৰিবলৈ বিভিন্ন প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ প্ৰযুক্তি আৰু কৌশল উপলভ্য। বায়ু প্ৰদূষণৰ নেতিবাচক প্ৰভাৱ সীমিত কৰিবলৈ কেইবাটাও আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় আইন আৰু নিয়ন্ত্ৰণ প্ৰস্তুত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |last=US EPA |first=OCSPP |date=2014-09-22 |title=Pollution Prevention Law and Policies |url=https://www.epa.gov/p2/pollution-prevention-law-and-policies |access-date=2022-06-07 |website=www.epa.gov |language=en}}</ref> স্থানীয় নিয়মসমূহ সঠিকভাৱে কাৰ্যকৰী কৰি জনস্বাস্থ্যৰ ক্ষেত্ৰত যথেষ্ট উন্নতি হৈছে।<ref>{{Cite journal |last=Frieden |first=Thomas R. |date=January 2014 |title=Six Components Necessary for Effective Public Health Program Implementation |journal=American Journal of Public Health |language=en |volume=104 |issue=1 |pages=17–22 |doi=10.2105/AJPH.2013.301608 |issn=0090-0036 |pmc=3910052 |pmid=24228653}}</ref> এই প্ৰচেষ্টাসমূহৰ কিছুমান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত সফল হৈছে, যেনে মণ্ট্ৰিয়েল প্ৰট'কল,<ref>{{Cite web |last=Environment |first=U. N. |date=2018-10-29 |title=About Montreal Protocol |url=http://www.unep.org/ozonaction/who-we-are/about-montreal-protocol |access-date=2022-06-07 |website=Ozonaction |language=en}}</ref> যিয়ে ক্ষতিকাৰক অ'জন ক্ষয়কাৰী ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰে আৰু ১৯৮৫ চনৰ হেলচিংকি প্ৰট'কল,<ref>{{Cite web |title=The Montreal Protocol on Substances That Deplete the Ozone Layer |url=https://www.state.gov/key-topics-office-of-environmental-quality-and-transboundary-issues/the-montreal-protocol-on-substances-that-deplete-the-ozone-layer/ |access-date=2022-06-07 |website=United States Department of State |language=en-US}}</ref> যিয়ে চালফাৰ নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰে।<ref>{{Cite web |title=Protocol On Further Reduction Of Sulphur Emissions To The Convention On Long-Range Transboundary Air Pollution {{!}} International Environmental Agreements (IEA) Database Project |url=https://iea.uoregon.edu/treaty-text/3186 |access-date=2022-06-07 |website=iea.uoregon.edu |language=en}}</ref> আনহাতে আন কিছুমান, যেনে জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ ওপৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পদক্ষেপ<ref>{{Cite news |last=Nations |first=United |title=ClimateChange |url=https://www.un.org/en/climatechange |access-date=2022-06-07 |website=United Nations |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Climate change |url=https://www.who.int/health-topics/climate-change |access-date=2022-06-07 |website=www.who.int |publisher=[[World Health Organization]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Global Climate Agreements: Successes and Failures |url=https://www.cfr.org/backgrounder/paris-global-climate-change-agreements |access-date=2022-06-07 |website=[[Council on Foreign Relations]] |language=en}}</ref> কম সফল হোৱা দেখা গৈছে। ​ ==বায়ু প্ৰদূষণৰ উৎস== [[Image:Dust Storm Texas 1935.jpg|thumb|ধূলিৰ ধুমুহা ওচৰ চাপি আহিছে [[ষ্ট্ৰেটফোৰ্ড, টেক্সাছ]]ৰ পিনে]] [[Image:BurningOffFieldsInTheEveningInSouthGeorgia.jpg|thumb|জৰ্জিয়াৰ ষ্টেটছব’ৰ’ৰ বাহিৰৰ এখন পথাৰ নিয়ন্ত্ৰিতভাৱে জ্বলাই দিয়া হৈছে]] [[File:Air Pollution-Causes&Effects.svg|thumb|300px|বায়ু প্ৰদূষণৰ প্ৰভাৱ আৰু কাৰকসমূহ]]'''বায়ু কেনেদৰে প্ৰদূষিত হয়?''' বায়ু প্ৰদূষণৰ কাৰণ ঘাইকৈ দুটা৷ প্ৰাকৃতিক আৰু মানৱ সৃষ্ট৷ ===মানৱ সৃষ্ট=== [[File:Athlone cooling towers demolition 2010-08-22.gif|thumb|এটা শক্তি কেন্দ্ৰৰ শীতল টাৱাৰ ভাঙি পৰা অৱস্থাত, এথল'ন, কেপ টাউন, দক্ষিণ আফ্ৰিকা, ২০১০]] ​[[File:BurningOffFieldsInTheEveningInSouthGeorgia.jpg|thumb|ৰবি শস্য ৰোপনৰ বাবে আমেৰিকাৰ জৰ্জিয়াৰ এখন পথাৰত নিয়ন্ত্ৰিত জ্বলন কাৰ্য]] [[File:Fish smoking in Ghana.jpg|thumb|ঘানাত মুকলি ঠাইত জুইৰ ওপৰত সিজোৱা মাছৰ গোন্ধ, ২০১৮]] * জীৱাশ্ম ইন্ধন শক্তি কেন্দ্ৰ আৰু জৈৱভৰ শক্তি কেন্দ্ৰ দুয়োটাতে ধোঁৱাৰ ভাণ্ডাৰ সৃষ্টি হয়।<ref>{{Cite journal |last=Perera |first=Frederica |date=2017-12-23 |title=Pollution from Fossil-Fuel Combustion is the Leading Environmental Threat to Global Pediatric Health and Equity: Solutions Exist |journal=[[International Journal of Environmental Research and Public Health]] |language=en |volume=15 |issue=1 |pages=16 |doi=10.3390/ijerph15010016 |issn=1660-4601 |pmc=5800116 |pmid=29295510 |doi-access=free}}</ref> তেল আৰু গেছৰ স্থানবোৰত মিথেন নিৰ্গমন হয়।<ref>{{cite web |title=Mapping methane emissions on a global scale |url=https://www.esa.int/Applications/Observing_the_Earth/Copernicus/Sentinel-5P/Mapping_methane_emissions_on_a_global_scale |publisher=ESA |archive-url=https://web.archive.org/web/20220203174735/https://www.esa.int/Applications/Observing_the_Earth/Copernicus/Sentinel-5P/Mapping_methane_emissions_on_a_global_scale |archive-date=3 February 2022 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Climate change: Satellites map huge methane plumes from oil and gas |url=https://www.bbc.com/news/science-environment-60203683 |access-date=16 March 2022 |work=[[BBC News]] |date=4 February 2022}}</ref><ref>{{cite news |title=Cracking down on methane 'ultra emitters' is a quick way to combat climate change, researchers find |url=https://www.washingtonpost.com/climate-environment/2022/02/03/cracking-down-methane-ultra-emitters-is-quick-way-combat-climate-change-researchers-find/ |access-date=16 March 2022 |newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Lauvaux |first1=T. |last2=Giron |first2=C. |last3=Mazzolini |first3=M. |last4=d’Aspremont |first4=A. |last5=Duren |first5=R. |last6=Cusworth |first6=D. |last7=Shindell |first7=D. |last8=Ciais |first8=P. |title=Global assessment of oil and gas methane ultra-emitters |journal=[[Science (journal)|Science]] |date=4 February 2022 |volume=375 |issue=6580 |pages=557–561 |doi=10.1126/science.abj4351 |pmid=35113691 |arxiv=2105.06387 |bibcode=2022Sci...375..557L |s2cid=246530897 |issn=0036-8075 |url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.abj4351 |url-access=subscription}}</ref> * পৰম্পৰাগত জৈৱবস্তু যেনে কাঠ, শস্যৰ আৱৰ্জনা আৰু গোবৰ জ্বলোৱা। (উন্নয়নশীল আৰু দৰিদ্ৰ দেশসমূহত,<ref>{{cite journal |last1=Rentschler |first1=Jun |last2=Leonova |first2=Nadezda |title=Global air pollution exposure and poverty |journal=[[Nature Communications]] |date=2023 |volume=14 |issue=1 |pages=4432 |doi=10.1038/s41467-023-39797-4 |pmid=37481598 |pmc=10363163 |bibcode=2023NatCo..14.4432R |doi-access=free}}</ref> পৰম্পৰাগত জৈৱভৰ জ্বলোৱাটোৱেই হৈছে বায়ু প্ৰদূষণৰ প্ৰধান উৎস।<ref>{{cite web|title=Biomass Pollution Basics |first1=David |last1=Pennise |first2=Kirk |last2=Smith |publisher=[[World Health Organization]] |url=https://www.who.int/indoorair/interventions/antiguamod21.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120709001603/http://www.who.int/indoorair/interventions/antiguamod21.pdf |url-status=dead |archive-date=9 July 2012}}</ref><ref>{{cite web|title=Indoor air pollution and household energy |publisher=[[World Health Organization|WHO]] and UNEP |year=2011 |url=https://www.who.int/heli/risks/indoorair/indoorair/en/index.html}}</ref> ই ব্ৰিটেইন আৰু নিউ চাউথ ৱেলছকে ধৰি বহু উন্নত অঞ্চলত প্ৰদূষণৰ মূল উৎস।<ref>{{cite journal |last1=Hawkes |first1=N. |title=Air pollution in UK: the public health problem that won't go away |journal=[[BMJ]] |date=22 May 2015 |volume=350 |issue=may22 1 |pages=h2757 |doi=10.1136/bmj.h2757 |pmid=26001592 |s2cid=40717317}}</ref><ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.health.nsw.gov.au/environment/factsheets/Pages/wood-smoke.aspx|title=Wood burning heaters and your health - Fact sheets|website=www.health.nsw.gov.au}}</ref> ইয়াৰ প্ৰদূষকসমূহৰ ভিতৰত 'PAH'(Polycyclic aromatic hydrocarbon)সমূহো অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite journal |last1=Tsiodra |first1=Irini |last2=Grivas |first2=Georgios |last3=Tavernaraki |first3=Kalliopi |last4=Bougiatioti |first4=Aikaterini |last5=Apostolaki |first5=Maria |last6=Paraskevopoulou |first6=Despina |last7=Gogou |first7=Alexandra |last8=Parinos |first8=Constantine |last9=Oikonomou |first9=Konstantina |last10=Tsagkaraki |first10=Maria |last11=Zarmpas |first11=Pavlos |last12=Nenes |first12=Athanasios |last13=Mihalopoulos |first13=Nikolaos |title=Annual exposure to polycyclic aromatic hydrocarbons in urban environments linked to wintertime wood-burning episodes |journal=[[Atmospheric Chemistry and Physics]] |date=7 December 2021 |volume=21 |issue=23 |pages=17865–17883 |doi=10.5194/acp-21-17865-2021 |doi-access=free |bibcode=2021ACP....2117865T |s2cid=245103794 |language=English |issn=1680-7316}}</ref>)) *নিৰ্মাণ।<ref>{{Cite web|url=https://www.eea.europa.eu/publications/emep-eea-guidebook-2019/part-b-sectoral-guidance-chapters/2-industrial-processes/2-a-mineral-products/2-a-5-b-construction|title=EMEP/EEA air pollutant emission inventory guidebook 2019}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.epa.gov/pm-pollution/particulate-matter-pm-basics |title=Particulate Matter (PM), US EPA|date=19 April 2016 }}</ref> * আৱৰ্জনা জ্বলোৱা (জুই জ্বলোৱা যন্ত্ৰৰ লগতে কু-পৰিচালিত আৱৰ্জনা দহনৰ মুকলি আৰু অনিয়ন্ত্ৰিত জুই, যি পৌৰসভাৰ কঠিন স্থলজ আৱৰ্জনাসমূহৰ প্ৰায় এক চতুৰ্থাংশ)<ref name="waste-crisis">{{cite news |title=Health crisis: Up to a billion tons of waste potentially burned in the open every year |url=https://phys.org/news/2021-01-health-crisis-billion-tons-potentially.html |access-date=13 February 2021 |work=phys.org |language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Cook |first1=E. |last2=Velis |first2=C. A. |title=Global Review on Safer End of Engineered Life |journal=[[Global Review on Safer End of Engineered Life]] |date=6 January 2021 |url=http://eprints.whiterose.ac.uk/169766/ |access-date=13 February 2021 |language=en}}</ref> * চৌকা আৰু অন্যান্য ধৰণৰ ইন্ধন জ্বলোৱা উত্তাপন যন্ত্ৰ।<ref>{{cite web |title=Combustion Pollutants in Your Home - Guidelines |url=https://ww2.arb.ca.gov/resources/documents/combustion-pollutants-your-home-guidelines |publisher=[[California Air Resources Board]] |access-date=16 June 2022 |quote="... most furnaces, wood stoves, fireplaces, gas water heaters, and gas clothes dryers, usually vent (exhaust) the combustion pollutants directly to the outdoors. However, if the vent system is not properly designed, installed, and maintained, indoor pollutants can build up quickly inside the home.}}</ref> * চলন্ত উৎসসমূহৰ ভিতৰত মটৰ গাড়ী, ৰে'ল (বিশেষকৈ ডিজেল ইঞ্জিন আৰু ডিএমইউ), সাগৰীয় জাহাজ আৰু বিমান<ref>{{cite web |title=Overview of Air Pollution from Transportation |url=https://www.epa.gov/transportation-air-pollution-and-climate-change/overview-air-pollution-transportation |publisher=US Environmental Protection Agency |access-date=16 June 2022 |date=15 December 2021}}</ref>ৰ লগতে ৰকেট আৰু আন উপাদান আৰু ধ্বংসাৱশেষৰ পুনৰ প্ৰৱেশ আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite journal |last1=Ryan |first1=Robert G. |last2=Marais |first2=Eloise A. |last3=Balhatchet |first3=Chloe J. |last4=Eastham |first4=Sebastian D. |title=Impact of Rocket Launch and Space Debris Air Pollutant Emissions on Stratospheric Ozone and Global Climate |journal=[[Earth's Future]] |date=June 2022 |volume=10 |issue=6 |pages=e2021EF002612 |doi=10.1029/2021EF002612 |pmid=35865359 |pmc=9287058 |bibcode=2022EaFut..1002612R |language=en |issn=2328-4277}}</ref> গাড়ীৰ বায়ু প্ৰদূষণৰ বাহ্যিকতাই এক্সজষ্ট গেছ আৰু গাড়ীৰ টায়াৰ (মাইক্ৰ'প্লাষ্টিককে ধৰি<ref>{{cite news |last1=Yeung |first1=Jessie |title=Microplastics in our air 'spiral the globe' in a cycle of pollution, study finds |url=https://edition.cnn.com/2021/04/13/world/atmospheric-plastics-study-intl-hnk-scli-scn/index.html |website=CNN |access-date=4 August 2022}}</ref>))ৰ পৰা বায়ুত প্ৰৱেশ কৰে। বাহনসমূহে "আমেৰিকাৰ সকলো বায়ু প্ৰদূষণৰ প্ৰায় এক তৃতীয়াংশ উৎপাদন কৰে"<ref>{{cite news |title=The environmental impacts of cars explained |url=https://www.nationalgeographic.com/environment/article/environmental-impact |archive-url=https://web.archive.org/web/20210305200551/https://www.nationalgeographic.com/environment/article/environmental-impact |url-status=dead |archive-date=5 March 2021 |access-date=4 August 2022 |work=Environment |publisher=[[National Geographic]] |date=4 September 2019 |language=en |archivedate=5 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210305200551/https://www.nationalgeographic.com/environment/article/environmental-impact |deadurl=yes}}</ref> আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ এটা প্ৰধান চালক বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{cite web |title=NASA GISS: NASA News & Feature Releases:Road Transportation Emerges as Key Driver of Warming |url=https://www.giss.nasa.gov/research/news/20100218a/ |website=www.giss.nasa.gov |access-date=4 August 2022 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Car Emissions & Global Warming {{!}} Union of Concerned Scientists |url=https://www.ucsusa.org/resources/car-emissions-global-warming |website=www.ucsusa.org |access-date=4 August 2022 |language=en}}</ref> * নিয়ন্ত্ৰিত জ্বলন কাৰ্য ব্যৱহাৰ কৰি কৃষি আৰু বন ব্যৱস্থাপনা কৌশল। আমাজনৰ দৰে অৰণ্যত ঝুম কৃষি-পদ্ধতিৰ দৰে প্ৰথাই বনাঞ্চল ধ্বংসৰ লগে লগে বৃহৎ বায়ু প্ৰদূষণৰ সৃষ্টি কৰে।<ref>{{cite web |title=NASA's AIRS Maps Carbon Monoxide from Brazil Fires |url=https://www.jpl.nasa.gov/images/pia23356-nasas-airs-maps-carbon-monoxide-from-brazil-fires |website=NASA Jet Propulsion Laboratory (JPL) |access-date=4 August 2022}}</ref> নিয়ন্ত্ৰিত বা নিৰ্ধাৰিত জ্বলন হৈছে বন ব্যৱস্থাপনা, যি কৃষি আৰু উলু জাতীয় বন পুনৰুদ্ধাৰ আৰু সেউজ গৃহ গেছ হ্ৰাস কৰাত ব্যৱহৃত এক প্ৰথা।<ref>{{Cite journal |last1=Harper |first1=Ashleigh R. |last2=Doerr |first2=Stefan H. |last3=Santin |first3=Cristina |last4=Froyd |first4=Cynthia A. |last5=Sinnadurai |first5=Paul |date=2018-05-15 |title=Prescribed fire and its impacts on ecosystem services in the UK |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0048969717335878 |journal=[[Science of the Total Environment]] |language=en |volume=624 |pages=691–703 |doi=10.1016/j.scitotenv.2017.12.161 |pmid=29272838 |bibcode=2018ScTEn.624..691H |issn=0048-9697}}</ref> বনকৰ্মীসকলে নিয়ন্ত্ৰিত জুইক আহিলা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে, কাৰণ জুই বনাঞ্চল আৰু ঘাঁহনিৰ পৰিৱেশ দুয়োটাৰে বাবে ই এটা প্ৰাকৃতিক বৈশিষ্ট্য।<ref>{{Citation |last1=George Neary |first1=Daniel |title=Effects of Fire on Grassland Soils and Water: A Review |date=2020-04-08 |url=https://www.intechopen.com/books/grasses-and-grassland-aspects/effects-of-fire-on-grassland-soils-and-water-a-review |work=Grasses and Grassland Aspects |editor-last=Missiakô Kindomihou |editor-first=Valentin |publisher=IntechOpen |language=en |doi=10.5772/intechopen.90747 |isbn=978-1-78984-949-3 |access-date=2022-06-07 |last2=McMichael Leonard |first2=Jackson |s2cid=213578405}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Husseini |first1=Rikiatu |last2=Aboah |first2=Daniel T. |last3=Issifu |first3=Hamza |date=2020-03-01 |title=Fire control systems in forest reserves: An assessment of three forest districts in the Northern region, Ghana |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2468227619308063 |journal=Scientific African |language=en |volume=7 |pages=e00245 |doi=10.1016/j.sciaf.2019.e00245 |bibcode=2020SciAf...700245H |s2cid=213400214 |issn=2468-2276}}</ref> নিয়ন্ত্ৰিত জ্বলনে কিছুমান বাঞ্ছনীয় ঘাঁহ-বনৰ বংশবৃদ্ধিত অৰিহণা যোগায়, যাৰ ফলত বনাঞ্চলৰ নবীকৰণ হৈ যায়।<ref>{{Cite journal |last1=Reyes |first1=O. |last2=Casal |first2=M. |date=November 2004 |title=Effects of forest fire ash on germination and early growth of four pinus species |url=http://link.springer.com/10.1023/B:VEGE.0000048089.25497.0c |journal=[[Plant Ecology (journal)|Plant Ecology]] |language=en |volume=175 |issue=1 |pages=81–89 |doi=10.1023/B:VEGE.0000048089.25497.0c |bibcode=2004PlEco.175...81R |s2cid=20388177 |issn=1385-0237}}</ref> দহনৰ বাদেও বায়ু প্ৰদূষণৰ আন কেতবোৰ কাৰণো আছে। * ৰং, চুলিত মৰা স্প্ৰে, বাৰ্নিচ, এৰ’ছল স্প্ৰে আৰু অন্যান্য দ্ৰাৱকৰ পৰা ওলোৱা ধোঁৱা বা গোন্ধ। এইবোৰ প্ৰয়োজনীয় হ’ব পাৰে; এই উৎসসমূহৰ পৰা নিৰ্গত হোৱা নিৰ্গমনে ২০১০ চনত লছ এঞ্জেলছ অৱবাহিকাত ’অস্বাভাৱিক জৈৱ যৌগসমূহ’ৰ পৰা হোৱা প্ৰদূষণৰ প্ৰায় আধা দায়ী বুলি অনুমান কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2018/02/15/585886321/your-wall-paint-perfumes-and-cleaning-agents-are-polluting-our-air |title=Wall Paint, Perfumes and Cleaning Agents Are Polluting Our Air |newspaper=[[NPR]] |date=15 February 2018 |access-date=12 March 2019 |last1=Chatterjee |first1=Rhitu}}</ref> * আৱৰ্জনাস্থলীত আৱৰ্জনা জমা হ'লে মিথেন উৎপন্ন হয়<ref>{{cite web |title=Basic Information about Landfill Gas |url=https://www.epa.gov/lmop/basic-information-about-landfill-gas |website=[[US Environmental Protection Agency]] |date=15 April 2016 |access-date=9 August 2022 |quote=Landfill gas (LFG) is a natural byproduct of the decomposition of organic material in landfills. LFG is composed of roughly 50 percent methane...}}</ref> আৰু আৱৰ্জনা মুকলিকৈ জ্বলাই দিলে ক্ষতিকাৰক পদাৰ্থ নিৰ্গত হয়।<ref>{{Cite web |date=2023-09-07 |title=Open waste burning prevention {{!}} Climate & Clean Air Coalition |url=https://www.ccacoalition.org/projects/open-waste-burning-prevention |access-date=2023-12-22 |website=www.ccacoalition.org |language=en}}</ref> * পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰ, বিষাক্ত গেছ, বীজাণু যুদ্ধ, আৰু ৰকেট আদি সামৰিক সম্পদৰ উদাহৰণ৷<ref>{{Citation |last=Hafemeister |first=David |title=Nuclear Proliferation and Terrorism in the Post-9/11 World |chapter=Biological and Chemical Weapons |date=2016 |pages=337–351 |place=Cham |publisher=[[Springer International Publishing]] |language=en |doi=10.1007/978-3-319-25367-1_15 |isbn=978-3-319-25365-7 |pmc=7123302}}</ref> * কৃষিৰ বৰ্জিত পদাৰ্থ আৰু মাংসৰ বাবে পালন কৰা পশুধনৰ পৰা হোৱা নিৰ্গমনে বায়ু প্ৰদূষণত যথেষ্ট অৰিহণা যোগায়<ref>{{cite journal |last1=Sun |first1=Feifei |last2=Dai |first2=Yun |last3=Yu |first3=Xiaohua |title=Air pollution, food production and food security: A review from the perspective of food system |journal=Journal of Integrative Agriculture |date=December 2017 |volume=16 |issue=12 |pages=2945–2962 |doi=10.1016/S2095-3119(17)61814-8}}</ref><ref name="10.1038/nature15371">{{cite journal |last1=Lelieveld |first1=J. |last2=Evans |first2=J. S. |last3=Fnais |first3=M. |last4=Giannadaki |first4=D. |last5=Pozzer |first5=A. |title=The contribution of outdoor air pollution sources to premature mortality on a global scale |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |date=September 2015 |volume=525 |issue=7569 |pages=367–371 |doi=10.1038/nature15371 |pmid=26381985 |bibcode=2015Natur.525..367L |s2cid=4460927 |language=en |issn=1476-4687 |quote=Whereas in much of the USA and in a few other countries emissions from traffic and power generation are important, in eastern USA, Europe, Russia and East Asia agricultural emissions make the largest relative contribution to PM2.5, with the estimate of overall health impact depending on assumptions regarding particle toxicity.}}</ref> সাৰুৱা কৃষিভূমি নাইট্ৰজেন অক্সাইডৰ এটা প্ৰধান উৎস হ'ব পাৰে।<ref>{{cite journal |last1=Sun |first1=Feifei |last2=Dai |first2=Yun |last3=Yu |first3=Xiaohua |title=Air pollution, food production and food security: A review from the perspective of food system |journal=Journal of Integrative Agriculture |date=December 2017 |volume=16 |issue=12 |pages=2945–2962 |doi=10.1016/S2095-3119(17)61814-8}}</ref><ref name="10.1038/nature15371"/> তদুপৰি, যোৱা কেইটামান দশকত জীৱাশ্ম ইন্ধন জ্বলোৱা বাহনৰ সংখ্যা দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাইছিল যি [https://www.assamesegyan.xyz/2021/11/air-pollution-essay-in-assamese-language.html বায়ুত প্ৰদূষকৰ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230408105232/https://www.assamesegyan.xyz/2021/11/air-pollution-essay-in-assamese-language.html |date=2023-04-08 }} সংখ্যা বৃদ্ধি কৰিছিল। ===প্ৰাকৃতিক কাৰণ=== * সাধাৰণতে গছ-গছনি কম বা গছ-গছনি নথকা বৃহৎ অঞ্চল বা মৰুভূমিৰ পৰা অহা প্ৰাকৃতিক ধূলি। * জীৱ-জন্তু যেনে গৰু-ম’হৰ গোবৰৰ দ্বাৰা নিৰ্গত হোৱা মিথেন গেছ। * পৃথিৱীৰ আৱৰণৰ তলত তেজস্ক্ৰিয় ক্ষয়ৰ পৰা ৰেডন গেছ। ৰেডন হৈছে ৰংহীন, গন্ধহীন, প্ৰাকৃতিকভাৱে পোৱা তেজস্ক্ৰীয় উন্নত গেছ, যি ৰেডিয়াম ক্ষয়প্ৰাপ্ত হৈ গঠিত হয়। ইয়াক স্বাস্থ্যৰ বাবে বিপজ্জনক বুলি গণ্য কৰা হয়। প্ৰাকৃতিক উৎসৰ পৰা নিৰ্গত ৰেডন গেছ অট্টালিকাত বিশেষকৈ বেছমেণ্টৰ দৰে বন্ধ অঞ্চলত জমা হ’ব পাৰে। আনহাতৰ চিগাৰেট সেৱন হাওঁফাওঁৰ কৰ্কট ৰোগৰ দ্বিতীয় ক্ষিপ্ৰ কাৰণ হিচাপে পৰিগণিত। * বনজুইৰ পৰা নিৰ্গত ধোঁৱা আৰু কাৰ্বন মনোক্সাইড। সক্ৰিয় বনজুইৰ সময়ছোৱাত অনিয়ন্ত্ৰিত জৈৱবস্তুৰ দহনৰ ধোঁৱাই ঘনত্বৰ ভিত্তিত সকলো বায়ু প্ৰদূষণৰ প্ৰায় ৭৫% হ'ব পাৰে।<ref>{{Cite web |url=https://www.cleanairresources.com/data |title=Education Data, Visualizations & Graphics on particulate pollution. |website=www.cleanairresources.com |access-date=20 March 2019 |archive-date=20 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190320212032/https://www.cleanairresources.com/data |url-status=dead |archivedate=20 March 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190320212032/https://www.cleanairresources.com/data |deadurl=yes }}</ref> * কিছুমান অঞ্চলত গছ-গছনিয়ে উষ্ণ দিনত পৰিৱেশৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি যথেষ্ট পৰিমাণৰ অস্বাভাৱিক জৈৱ যৌগ (VOC) নিৰ্গত কৰে। এই ভিঅ'চিসমূহে প্ৰাথমিক মানৱজনিত প্ৰদূষকসমূহৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি – বিশেষকৈ, NOx, SO2 আৰু মানৱজনিত জৈৱিক কাৰ্বন যৌগসমূহৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি গৌণ প্ৰদূষকৰ ঋতুভিত্তিক কুঁৱলী উৎপন্ন কৰে।<ref>{{cite journal|title=Biogenic carbon and anthropogenic pollutants combine to form a cooling haze over the southeastern United States |journal=[[Proceedings of the National Academy of Sciences]] |last1=Goldstein |first1=Allen H. |first2=Charles D. |last2=Koven |first3=Colette L. |last3=Heald |author3-link=Colette Heald |first4=Inez Y. |last4=Fung |date=5 May 2009 |doi=10.1073/pnas.0904128106 |pmid=19451635 |volume=106 |issue=22 |pages=8835–40 |pmc=2690056 |bibcode=2009PNAS..106.8835G |doi-access=free}}</ref> ক’লা আঠা, পপলাৰ, ওক আৰু উইলো আদি গছ-গছনিৰ কিছুমান উদাহৰণ যিয়ে প্ৰচুৰ পৰিমাণে ভি অ’ চি উৎপন্ন কৰিব পাৰে। এই প্ৰজাতিবোৰৰ পৰা VOC উৎপাদনৰ ফলত কম প্ৰভাৱৰ গছৰ প্ৰজাতিতকৈ অ'জনৰ মাত্ৰা আঠগুণলৈকে বেছি হয়।<ref>{{cite journal|title=Trees That Pollute |first=Mark |last=Fischetti |journal=[[Scientific American]] |volume=310 |issue=6 |page=14 |doi=10.1038/scientificamerican0614-14 |pmid=25004561 |year=2014 |bibcode=2014SciAm.310f..14F}}</ref> * আগ্নেয়গিৰিৰ কাৰ্য্যকলাপ, যিয়ে চালফাৰ, ক্ল'ৰিন আৰু ছাইৰ কণা উৎপন্ন কৰে।<ref>{{Cite web |title=Volcanic Pollution {{!}} |url=https://intlpollution.commons.gc.cuny.edu/volcanic-pollution/ |access-date=2022-02-27 |language=en-CAC}}</ref> ===নগৰীকৰণ=== সঘনে গঢ়ি উঠা নগৰবোৰ বায়ু প্ৰদূষণৰ এক মুখ্যকাৰক। নগৰ সমূহৰ গৃহ নিৰ্মাণত ব্যৱহাৰ কৰা বিভিন্ন আচবাব যেনে – ইটা, বালি, চিমেণ্ট আদিৰপৰা দূষিত ৰেডন গেছৰ উৎপত্তি হয়। নগৰ অঞ্চলত যিহেতু কল-কাৰখানা, যান-বাহন আদিৰ ব্যৱহাৰ বেছি, সেই কাৰণেই এই অঞ্চলবোৰৰ বায়ুমণ্ডলত ছালফাৰ-ডাই-অক্সাইডৰ(SO₂)গাঢ়তা বেছি হয়। [[পৃথিৱী]]ত বছৰি প্ৰায় ৩৩৮নিযুত টন দূষিত আৱৰ্জনা নগৰ বিলাকত সৃষ্টি হব ধৰিছে। স্তূপীকৃত আৱৰ্জনা আৰু [[নগৰ]] অঞ্চলৰ নৰ্দমা আৱৰ্জনাত থকা জৈৱ পদাৰ্থৰ পচনক্ৰিয়াত হাইড্ৰ’জেন চালফাইড(H₂S)গেছ উৎপন্ন হয়। জাৰণৰ সহায়ত অক্সিজেন যুক্ত হৈ ছালফাৰ-ডাই-অক্সাইডৰ সৃষ্টি হয়। কেতিয়াবা (H₂S)গেছ নিৰ্গত হৈ বায়ুমণ্ডলত থকা [[পানী]]ৰ বাষ্পৰ লগত লগলাগি ছালফিউৰিক এচিডলৈ (H₂SO₄)পৰিৱৰ্ত্তিত হয় আৰু [[এচিড বৰষুণ]] হৈ তললৈ নামি আহে। এই এচিড বৰষুণে গছ-গছনিৰ লগতে আমাৰ ঘৰ-দুৱাৰ আদিৰো বিস্তৰ ক্ষতি সাধন কৰে। বন ধ্বংসৰ ফলত গছ-গছনিৰ পৰিমাণ দিনে হ্ৰাস পাইছে। গছ-গছনিৰ অভাৱত বায়ুমণ্ডলত অক্সিজেনৰ পৰিমাণ যথেষ্ট কমি গৈছে আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডৰ পৰিমাণ দিনে দিনে বৃদ্ধি পাই আহিছে। ইয়াৰ ফলত পৃথিৱীৰ গোলকীয় উষ্ণতা দিনে দিনে বৃদ্ধি পাইছে আৰু ইয়ে এদিন সমগ্ৰ জীৱকুল ধ্বংসৰ কাৰণ হ'বলৈ আগবাঢ়িছে। <ref name="গ্ৰন্থ ১" /> ===উদ্যোগিক প্ৰদূষণ কাৰক=== [[File:Industrial-pollution.JPG|thumb|Industrial air pollution emissions]] নানা ধৰণৰ কল-কাৰখানা [[বায়ু প্ৰদূষণ]]ৰ প্ৰধান উৎস।<ref>{{cite journal |last1=Huo |first1=Hong |last2=Zhang |first2=Qiang |last3=Guan |first3=Dabo |last4=Su |first4=Xin |last5=Zhao |first5=Hongyan |last6=He |first6=Kebin |title=Examining Air Pollution in China Using Production- And Consumption-Based Emissions Accounting Approaches |journal=Environmental Science & Technology |date=16 December 2014 |volume=48 |issue=24 |pages=14139–14147 |doi=10.1021/es503959t |pmid=25401750 |bibcode=2014EnST...4814139H |issn=0013-936X}}</ref> এই উদ্যোগসমূহৰ পৰা নিৰ্গত হোৱা কাৰ্বন মনক্সাইড (CO),কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড (CO₂),ছালফাৰ-ডাই-অক্সাইড (SO₂),হাইড্ৰ’জেন ছালফাইড (H₂S)আৰু হাইড্ৰ’কাৰ্বন আদি গেছে বায়ু প্ৰদূষিত কৰে। কিছুমান ৰাসায়নিক উদ্যোগে হাইড্ৰক্লৰিক এচিড, ক্লৰিন, ফ্লৰিন, নাইট্ৰ’জেন অক্সাইড, দস্তা, সীহ, আৰ্ছেনিক, তাম, ছালফাৰ-ডাই-অক্সাইড, কাৰ্বন-মনক্সাইড আদি প্ৰদূষণ কাৰক নিৰ্গত কৰে। এই সকলোবোৰৰ উপৰিও [[সূৰ্য]]ৰ পৰা অহা অতি বেঙুনীয়া ৰশ্মিৰ প্ৰভাৱত বায়ুমণ্ডলত থকা হাইড্ৰকাৰ্বন তথা নাইট্ৰজেন অক্সাইডে পেৰক্সি এচিটাইল নাইট্ৰেট (PAN)আৰু [[অজ'ন]] (O₃) সৃষ্টি কৰি বায়ুমণ্ডলক মাৰাত্মকভাৱে দূষিত কৰা এক ধোঁৱাৰ সৃষ্টি কৰে। <ref name="গ্ৰন্থ ১" /> ===যান-বাহনে সৃষ্টি কৰা প্ৰদূষক=== নানা ধৰণৰ যান-বাহনৰ পৰা নিৰ্গত হোৱা বায়ু প্ৰদূষণৰ বাবে শতকৰা ৬০ভাগ দায়ী। এই ধোঁৱাত কাৰ্বন-মন’ক্সাইড,কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড,নাইট্ৰজেন অক্সাইড আৰু হাইড্ৰকাৰ্বন থাকে। প্ৰতি গেলন পেট্ৰলৰ দহনৰ ফলত ৩পাউণ্ড কাৰ্বন-মন’ক্সাইড আৰু ১৫পাউণ্ড নাইট্ৰজেন অক্সাইড সৃষ্টি হয় আৰু এইবোৰে ৪,০০,০০০ – ২০,০০,০০০ C.C বায়ু দূষিত কৰিব পাৰে। তদুপৰি যান-বাহনৰ ধোঁৱাৰ লগত লীড অক্সাইড নিৰ্গত হয়। পেট্ৰলৰ ক্ষমতা বঢ়াবৰ বাবে প্ৰতি লিটাৰ পেট্ৰলৰ লগত ৪গ্ৰাম পৰ্যন্ত লীড (সীহ)মিহলাই দিয়ে। এই সীহ দেহৰ বাবে ক্ষতিকাৰক। উশাহৰ লগত নাইবা খাদ্য বস্তুৰ সহায়ত এই সীহ মানুহৰ শৰীৰত প্ৰবেশ কৰে। [[সীহ]]ৰ মাত্ৰা প্ৰতি ১০০মি.লি.তেজত ২০ ug হ’লে বিষক্ৰিয়া আৰম্ভ হয়।<ref name="গ্ৰন্থ ১" /> ===ইন্ধনৰ দহন=== ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা কয়লা,গোবৰ,খৰি,কেৰাচিন ইত্যাদিৰ অসম্পূৰ্ণ দহনৰ ফলত কাৰ্বন মনক্সাইড আদি দূষিত গেছৰ সৃষ্টি হয়। কয়লাত প্ৰচুৰ পৰিমাণে ছালফাৰ থাকে আৰু দহনৰ ফলত ছালফাৰ-ডাই-xxxঅক্সাইড হিচাপে বায়ুমণ্ডললৈ নিৰ্গমন হৈ বায়ুক দূষিত কৰে।<ref>{{cite web|title=Biomass Pollution Basics|author1=David Pennise |author2=Kirk Smith |publisher=WHO|url=https://www.who.int/indoorair/interventions/antiguamod21.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20120709001603/http://www.who.int/indoorair/interventions/antiguamod21.pdf|url-status=dead|archive-date=9 July 2012}}</ref><ref>{{cite web|title=Indoor air pollution and household energy|publisher=WHO and UNEP|year=2011|url=https://www.who.int/heli/risks/indoorair/indoorair/en/index.html}}</ref> ===কৃষিকাৰ্যৰপৰা প্ৰদূষণ=== জনসংখ্যাৰ বৃদ্ধিৰ লগে লগে অধিক উৎপাদন লাভৰ বাবে কৃষিকাৰ্যত নানা ধৰণৰ ৰাসায়নিক সাৰ,কীটনাশক দৰৱ আদি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কীটনাশক তথা আগাছানাশক দৰৱ আদিৰপৰা অৰ্গেনিক ফছফেট, ক্লৰিনযুক্ত হাইড্ৰ’কাৰ্বন আৰ্ছেনিক, [[সীহ]] আদি ওলাই বায়ুৰ লগত মিহলি হৈ বায়ু দূষিত কৰে। ===তেজষ্ক্ৰিয় আৰু আন পদাৰ্থ কণা প্ৰদূষক=== নানা ধৰণৰ বিস্ফোৰক আৰু আণবিক চুলাৰ ব্যৱহাৰৰ ফলত কিছুমান পদাৰ্থ ধূলিকণা ৰূপে বায়ুমণ্ডলত সৃষ্টি হয় আৰু তেজষ্ক্ৰিয় ৰশ্মি যেনে α,β,γ আদি প্ৰক্ষেপণ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও আন কিছুমান পদাৰ্থ বায়ুমণ্ডলত জলীয় আৰু কঠিন এই দুই অৱস্থাতে ভাহি থাকে। এই পদাৰ্থবোৰত কেডমিয়াম, ক্ৰ'মিয়াম, ভানাডিয়াম ইত্যাদি বিষাক্ত ধাতু মিশ্ৰিত হৈ থাকে।<ref name="গ্ৰন্থ ১" /> ==বায়ু প্ৰদূষণৰ প্ৰভাৱ == বায়ু প্ৰদূষণে বিভিন্ন দিশত প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰে। তলত কেইটামান উল্লেখ কৰা হ’ল – ===মানৱ স্বাস্থ্যৰ ওপৰত প্ৰভাৱ=== #কাৰ্বন মন’অক্সাইড – কাৰ্বন মন’অক্সাইডে তেজৰ ৰক্ত কণিকাত থকা হিমগ্ল’বিনৰ লগত লগ লাগি কাৰ্বক্সিহিমগ্ল’বিন সৃষ্টি কৰে। ফলত তেজৰ অক্সিজেন পৰিবহণ ক্ষমতা কমি যায়। দীৰ্ঘ সময় ধৰি কাৰ্বন মন'ক্সাইড সেৱন কৰিলে মানু্হৰ ভাগৰ লগা,মূৰ্ছা যোৱা, আনকি মৃত্যু হোৱাও দেখা যায়। #ছালফাৰ-ডাই-অক্সাইড – ছালফাৰৰ অক্সাইবোৰে আমাৰ শ্বাস-প্ৰশ্বাসৰ নলীবোৰৰ কোষবোৰ আক্ৰান্ত কৰি ডিঙিৰ সুৰসুৰণি,শ্বাসকষ্ট,এজমা,ব্ৰংকাইটিছ আদি ৰোগৰ সৃষ্টি কৰে। কেতিয়াবা এই গেছৰ(SO₂) প্ৰভাৱত চকুৰ ৰোগ হোৱাও দেখা যায়। #নাইট্ৰজেন অক্সাইড – নাইট্ৰজেন অক্সাইডবোৰে হাওঁফাওঁৰ বেৰত থকা কোষবোৰ আক্ৰান্ত কৰি এজমা,নিউমোনিয়া ব্ৰংকাইটিছ জাতীয় ৰোগৰ সৃষ্টি কৰে। লগতে চকুৰ ৰোগও কৰে। #কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড – এই গেছে হাওঁফাও ৰোগ,ব্ৰংকাইটিছ আদিৰ সৃষ্টি কৰে। #সীহ – উশাহৰ লগত সীহ মানুহৰ দেহৰ ভিতৰত সোমালে ই লাহে লাহে মানুহজনক মৃত্যুৰ মুখলৈ ঠেলি দিয়ে। কাৰণ সীহে তেজত থকা হিমগ্ল’বিন গঠনত বাধা প্ৰদান কৰে। তদুপৰি সীহে সৰু ল’ৰা-ছোৱালীৰ মস্তিষ্কৰ ক্ষতি সাধন কৰে। #এলডিহাইড – বিভিন্ন উৎসৰপৰা সৃষ্টি হোৱা এলডিহাইডবোৰে পাকস্থলী আৰু শ্বাসনলীৰ ৰোগ সৃষ্টি কৰে। #হাইড্ৰ’কাৰ্বন – উদ্যোগবোৰত সৃষ্টি হোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ হাইড্ৰ’কাৰ্বনবোৰৰ অসম্পূৰ্ণ জাৰণৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা বেঞ্জ’পাইৰিন জাতীয় পদাৰ্থই হাওঁফাওঁৰ কৰ্কটৰোগ সৃষ্টি কৰে। #O3 গেছ – বায়ুমণ্ডলৰ ষ্টেট’স্ফিয়াৰত থকা অ’জন (O₃)গেছে [[সূৰ্য্য]]ৰ পৰা অতি বেঙুনীয়া ৰশ্মি [[পৃথিৱী]]লৈ আহিব নিদিয়ে। এই গেছে মানুহৰ মিউকাছ আৱৰণৰ ক্ষতি সাধন কৰে। আনহাতে,CFC (Chloro Fluro Carbon) হেলন আদি গেছৰ প্ৰভাৱত অ’জন স্তৰটোৰ ক্ষতিসাধন হৈ আছে। UN – ৰ সমীক্ষা অনুসৰি শতকৰা ১০ ভাগ অ’জন(O₃)ৰ ক্ষতিসাধনে শতকৰা ২৬ ভাগ মেলান’মাছ নামৰ ছালৰ কেঞ্চাৰ ৰোগ বঢ়ায়। #তেজষ্ক্ৰিয় পদাৰ্থ – বায়ুত [[তেজষ্ক্ৰিয় পদাৰ্থ]]ৰ উপস্থিতিৰ ফলত কৰ্কট ৰোগৰ উপৰিও জন্মৰ সময়ত ল’ৰা-ছোৱালীৰ দৈহিক বিকৃতি পৰিলক্ষিত হয়। ইয়াৰ উপৰিও কয়লাৰ খনিত কাম কৰা কৰ্মীবোৰৰ ক’লা হাওঁফাওঁ ৰোগ আৰু এচবেষ্টছ উদ্যোগত কাম কৰা কৰ্মীবোৰৰ এছবেষ্ট’ছিছ নামৰ ৰোগ বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য।<ref name="গ্ৰন্থ ১" /> #বায়ু প্ৰদূষনৰ ফলত মানুহৰ বিভিন্ন শ্বাস প্ৰশ্বাসজনিত ৰোগ হ'ব পাৰে | ===আন প্ৰাণীৰ ওপৰত প্ৰভাৱ=== কল-কাৰখানাৰ ওচৰত বাস কৰা প্ৰাণীবোৰৰ ফ্লৰিন সেৱনৰ বাবে ফ্ল’ৰছিছ ৰোগ হয়। প্ৰদূষিত বায়ু পানীৰ লগত মিহলি হৈ নদ-নদী, খাল, বিল, পুখুৰী, হ্ৰদ আনকি [[সাগৰ]]ৰ পানীৰো আম্লিকতা বৃদ্ধি কৰে। ফলত এই পানীত বাস কৰা জলজ প্ৰাণীবোৰৰ বেয়াকৈ ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। ===উদ্ভিদ জগতত প্ৰভাৱ=== #kolyan থকা SO₂ য়ে শস্য আৰু আন উদ্ভিদৰ যথেষ্ট পৰিমাণে ক্ষতিসাধন কৰে। [[উদ্ভিদ]]ৰ পাতৰ বিভিন্ন পত্ৰৰন্ধ্ৰইদি এই SO₂ গেছবোৰ ব্যাপিত হৈ সালোক সংশ্লেষণৰ বাবে অতি প্ৰয়োজনীয় পত্ৰহৰিৎক ক্ষতি কৰে। #উদ্যোগ সমূহত সৃষ্টি হোৱা ফ্লৰাইড গেছে পাতৰ উৰিভাগত থকা মমজাতীয় কিউটিক’ল নামৰ স্তৰটো নষ্ট কৰে। এই স্তৰটোৱে উদ্ভিদৰ অতিৰিক্ত [[পানী]] ওলাই যোৱাত বাধা দি থাকে। এই প্ৰভাৱ দীৰ্ঘসময় ধৰি সঞ্চিত হ’লে উদ্ভিদৰ নেক্ৰ’ছিছ (Nacrosis), ক্লৰছিছ (Chlorosis), এপিনেষ্টি (Eppinasty), এবছিছন (Abscission)আদি ৰোগ হয় আৰু কেতিয়াবা মৃত্যু হোৱাও দেখা যায়। #বায়ুমণ্ডলত থকা ইথিলিন জাতীয় পদাৰ্থ কপাহ নাইবা আন আন শস্যৰ বাবে ক্ষতিকাৰক। কিছুমান হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ প্ৰভাৱত অপৈণত অৱস্থাতে উদ্ভিদৰ পাত নাইবা ফল সৰি যায়। #অ’জন গেছৰ প্ৰভাৱত ৰবৰ টান হয় আৰু ০.০২ ppm গাঢ়তাত উদ্ভিদৰ ক’লেনকাইমা কোষবোৰ ধ্বংস হয়। অ’জন গেছে অপৈনত অৱস্থাতে উদ্ভিদৰ পাত সৰাই পেলায়। #নগৰীকৰণ আৰু উদ্যোগৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা কিছুমান বায়ু প্ৰদূষকে খেতিপথাৰত অনিষ্টকাৰী কীট-পতঙ্গৰ সংখ্যা বঢ়োৱাৰ লগে লগে খেতিপথাৰৰ যথেষ্ট অনিষ্ট সাধন কৰে।<ref name="গ্ৰন্থ ১" /> ===জলবায়ুৰ ওপৰত প্ৰভাৱ=== বায়ুমণ্ডলত কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইডৰ পৰিমাণ বাঢ়ি গলে [[সূৰ্য্য]]ৰ পৰা বিকিৰিত ৰশ্মি কুঁৱলী আৰু কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইডৰ তৰপ ভেদ কৰি ওলাই যাব নোৱাৰে। ফলত [[পৰিবেশ]]ৰ উষ্ণতা বাঢ়ে। ইয়াক [[সেউজ গৃহ প্ৰভাৱ]] {{enwiki|Green house effect}} বোলে। ইতিমধ্যে যোৱা ১০০ বছৰৰ ভিতৰত [[পৃথিৱী]]ৰ উষ্ণতা প্ৰায় ০.৫° বাঢ়িছে। প্ৰত্যেক বছৰে কল-কাৰখানাবোৰৰ পৰা প্ৰায় ৬০০০ নিযুত টন CO₂ বায়ুমণ্ডলত সৃষ্টি হৈ আছে। ; বিভিন্ন আচবাবত প্ৰভাৱ উদ্যোগ সমূহৰ পৰা ওলোৱা ধোৱা আৰু এচিড বৰষুণে পকীঘৰ অট্টালিকাবোৰৰ গৃহ নিৰ্মাণ সামগ্ৰীসমূহৰ অৱক্ষয় ঘটায় আৰু সৌন্দৰ্য্যহীন হৈ পৰে।<ref name="গ্ৰন্থ ১" /> ==বায়ু প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণৰ উপায়== বৰ্তমান আধুনিক যুগত বায়ু প্ৰদূষণ সম্পূৰ্ণৰূপে নাইকিয়া কৰাটো সম্ভৱ নহয় যদিও কিছুমান পদ্ধতিৰ দ্বাৰা ইয়াৰ প্ৰভাৱ নিম্নতম কৰিব পৰা যায়। #উদ্যোগ সমূহৰ পৰা ধোৱা নিৰ্গত হোৱা চিমনীবোৰ ওখ কৰিলে দূষিত বায়ু ওপৰলৈ উঠি যাব আৰু পৰিবেশৰ ওপৰত নিম্নতম ঋণাত্মক প্ৰভাৱ পেলাব। #পুৰণি যান-বাহন সমূহ চলোৱাত বাধা দি, কেটালাইটিক কনভাৰ্টাৰ (Catalytic converter)ব্যৱহাৰ কৰি দূষিত পদাৰ্থবোৰ পৰিবেশত অহাৰ আগতে দহন কৰা প্ৰয়োজন। #উদ্যোগ সমূহত চাইক্লন (Cyclone) নামৰ এক বিশেষ যন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি বস্তুকণা (articulate matter) সমন্বিত গেছৰ চেণ্ট্ৰিফিউজ কৰি বস্তুকণাসমূহ পৃথক কৰিব পাৰি। # স্ক্ৰাবাৰ (Scrubbers)ব্যৱহাৰ কৰি [[বায়ুমণ্ডল]]ৰ পৰা বস্তুকণাৰ লগতে SO₂ গেছো পৃথক কৰিব পাৰি। #বৃক্ষৰোপণ বায়ু প্ৰদূষণ ৰোধ কৰাৰ এক অন্যতম উপায়। উদ্ভিদে সালোক সংশ্লেষণ প্ৰথাৰ দ্বাৰা বায়ুমণ্ডলৰ পৰা কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড শোষণ কৰি বায়ুমণ্ডল শোধন কৰে।<ref name="গ্ৰন্থ ১" /> ==বায়ুৰ সংস্পৰ্শ== [[File:Air Quality (PM 2.5) Regional Overview.svg|thumb|২০১৯ চনত বিশ্বৰ সৰ্বাধিক জনবসতিপূৰ্ণ পাঁচখন দেশৰ বায়ুত থকা সূক্ষ্ম কণিকাৰ (PM_2.5) পৰিমাণ।|alt=Air pollution levels for urban, rural areas and cities and town. India and Pakistan have concentrations of about 50 microgram PM2.5 per cubic meter. China has levels around 35, Indonesia around 15, and the US around 8. Rural areas typically have somewhat cleaner air than urban areas.]]বিশ্বৰ বিভিন্ন অঞ্চল আৰু জনসমষ্টিৰ মাজত বায়ু প্ৰদূষণৰ সংস্পৰ্শৰ পৰিমাণৰ যথেষ্ট পাৰ্থক্য দেখা যায়।<ref>{{Cite journal |last1=Hajat |first1=Anjum |last2=Hsia |first2=Charlene |last3=O'Neill |first3=Marie S. |date=2015 |title=Socioeconomic Disparities and Air Pollution Exposure: a Global Review |journal=Current Environmental Health Reports |volume=2 |issue=4 |pages=440–450 |doi=10.1007/s40572-015-0069-5 |pmc=4626327 |pmid=26381684 |bibcode=2015CEHR....2..440H }}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে, শিশুৱে প্ৰাপ্তবয়স্ক লোকতকৈ অধিক পৰিমাণে প্ৰদূষিত বায়ুৰ সংস্পৰ্শলৈ আহে। কাৰণ তেওঁলোকে দ্ৰুতভাৱে উশাহ-নিশাহ লয় আৰু মাটিৰ ওচৰত থাকে। সেই স্থানত যান-বাহনৰ ধোঁৱা আৰু ধূলিৰ পৰিমাণ অধিক থাকে।<ref name="HEI_2024_p21-23" /> একেদৰে, কঠোৰ শাৰীৰিক পৰিশ্ৰম কৰা লোকসকলে জিৰণি লৈ থকা লোকতকৈ অধিক পৰিমাণে প্ৰদূষিত পদাৰ্থ উশাহত গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite book |last=Vallero |first=Daniel A. |author-link=Daniel A. Vallero |title=Fundamentals of Air Pollution |publisher=Academic Press |year=2008 |isbn=978-0-12-373615-4 |edition=4th |pages=660, 663|url=https://institutes.abu.edu.ng/idr/public/assets/docs/Fundamentals%20of%20Air%20Pollution,%20Fourth%20Edition%20(%20PDFDrive%20).pdf}}</ref> উন্নত মানৰ [[এন৯৫ শ্বাসযন্ত্ৰ|মুখা]] পৰিধান কৰি অথবা [[বায়ু বিশুদ্ধকৰণ যন্ত্ৰ]] ব্যৱহাৰ কৰি মানুহে প্ৰদূষিত বায়ুৰ সংস্পৰ্শ হ্ৰাস কৰিব পাৰে।<ref>{{Cite journal |last1=Allen |first1=Ryan W. |last2=Barn |first2=Prabjit |date=2020 |title=Individual- and Household-Level Interventions to Reduce Air Pollution Exposures and Health Risks: a Review of the Recent Literature |journal=Current Environmental Health Reports |language=en |volume=7 |issue=4 |pages=424–440 |doi=10.1007/s40572-020-00296-z |pmid=33241434 |pmc=7749091 |bibcode=2020CEHR....7..424A }}</ref> [[File:Share-above-who-pollution-guidelines (OWID 0948).png|thumb|২০১৭ চনত বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰ নিৰ্দেশনাতকৈ অধিক বায়ু প্ৰদূষণৰ সংস্পৰ্শলৈ অহা জনসংখ্যাৰ অংশ।|alt=most regions show that 100% of the population was exposed to unhealthy air pollution using the less strict 2017 WHO guidelines.]]কিছুমান প্ৰদূষকৰ ক্ষেত্ৰত কম পৰিমাণৰ সংস্পৰ্শক নিৰাপদ বুলি গণ্য কৰিব পাৰি। আনহাতে, আন কিছুমান প্ৰদূষকে অতি কম পৰিমাণতো স্বাস্থ্যৰ ক্ষতি কৰে।<ref name='WHO_energy_health'>{{cite web |title=Air quality, energy and health |url=https://www.who.int/teams/environment-climate-change-and-health/air-quality-energy-and-health/health-impacts |access-date=16 January 2025 |publisher=World Health Organization |archive-date=16 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250116061716/https://www.who.int/teams/environment-climate-change-and-health/air-quality-energy-and-health/health-impacts |url-status=live }}</ref> বায়ু প্ৰদূষকৰ অতি কম পৰিমাণেও মানুহৰ স্বাস্থ্যৰ ক্ষতি কৰে বুলি প্ৰমাণ পোৱাৰ পিছত ২০২১ চনত [[বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা]]ই সূক্ষ্ম কণিকাৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত নিৰাপদ সীমা প্ৰতি ঘনমিটাৰ বায়ুত ১০ মাইক্ৰ'গ্ৰামৰ পৰা ৫ মাইক্ৰ'গ্ৰামলৈ হ্ৰাস কৰে। নতুন নিৰ্দেশনা অনুসৰি, বিশ্বৰ প্ৰায় সমগ্ৰ জনসংখ্যা অৰ্থাৎ ৯৭ শতাংশ লোক সূক্ষ্ম কণিকা (PM_2.5)-ৰ অসুৰক্ষিত মাত্ৰাৰ সংস্পৰ্শলৈ আহে।<ref>{{Cite web |date=2022-06-14 |title=Most of the World Breathes Unsafe Air, Taking More Than 2 Years Off Global Life Expectancy |url=https://aqli.epic.uchicago.edu/news/most-of-the-world-breathes-unsafe-air-taking-more-than-2-years-off-global-life-expectancy/ |access-date=2022-07-12 |website=AQLI |archive-date=25 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221025042621/https://aqli.epic.uchicago.edu/news/most-of-the-world-breathes-unsafe-air-taking-more-than-2-years-off-global-life-expectancy/ |url-status=live }}</ref> [[নাইট্ৰ'জেন ডাই অক্সাইড]] (NO₂)-ৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত নতুন সীমাও ৭৫ শতাংশ হ্ৰাস কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=Carrington |first=Damian |date=2021-09-22 |title=WHO slashes guideline limits on air pollution from fossil fuels |url=https://www.theguardian.com/environment/2021/sep/22/who-cuts-guideline-limits-on-air-pollution-from-fossil-fuels |access-date=2021-09-22 |website=[[The Guardian]] |archive-date=5 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205141212/https://web.archive.org/web/20221205141212/https://www.theguardian.com/environment/2021/sep/22/who-cuts-guideline-limits-on-air-pollution-from-fossil-fuels |url-status=live }}</ref> সকলো প্ৰদূষক একেলগে বিবেচনা কৰি বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাই সিদ্ধান্ত প্ৰকাশ কৰে যে বিশ্বৰ ৯৯ শতাংশ জনসংখ্যা ক্ষতিকাৰক বায়ু প্ৰদূষণৰ সংস্পৰ্শলৈ আহে।<ref name=":13">{{Cite web |title=Billions of people still breathe unhealthy air: new WHO data |url=https://www.who.int/news/item/04-04-2022-billions-of-people-still-breathe-unhealthy-air-new-who-data |access-date=2025-01-14 |publisher=World Health Organization |language=en |archive-date=15 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115023645/https://www.who.int/news/item/04-04-2022-billions-of-people-still-breathe-unhealthy-air-new-who-data |url-status=live }}</ref> [[ক'লা কাৰ্বন]]ৰ দৰে কিছুমান প্ৰদূষকৰ ক্ষেত্ৰত যান-বাহনৰ পৰা হোৱা প্ৰদূষণৰ সংস্পৰ্শই মুঠ সংস্পৰ্শৰ অধিকাংশ গঠন কৰিব পাৰে। কাৰণ, ঘাইপথৰ ওচৰত থকা অথবা মটৰচালিত যান-বাহনত যাতায়াত কৰাৰ সময়ত অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে প্ৰদূষকৰ অধিক ঘনত্বৰ সংস্পৰ্শলৈ আহিবলগীয়া হয়।<ref name="Dons et al.">{{cite journal|last=Dons |first=E. |title=Impact of time-activity patterns on personal exposure to black carbon |journal=[[Atmospheric Environment]] |volume=45 |issue=21 |pages=3594–3602 |year=2011 |doi=10.1016/j.atmosenv.2011.03.064 |bibcode=2011AtmEn..45.3594D}}</ref> দৈনিক মুঠ প্ৰদূষণৰ সংস্পৰ্শৰ এক বৃহৎ অংশ অতি কম সময়ৰ ভিতৰত প্ৰদূষকৰ ঘনত্ব হঠাতে বৃদ্ধি পোৱাৰ ফলত হয়।<ref name="Dons et al. 2019">{{cite journal |last=Dons |first=E. |title=Transport most likely to cause air pollution peak exposures in everyday life: Evidence from over 2000 days of personal monitoring |journal=[[Atmospheric Environment]] |volume=213 |pages=424–432 |year=2019 |doi=10.1016/j.atmosenv.2019.06.035 |bibcode=2019AtmEn.213..424D |hdl=10044/1/80194 |hdl-access=free}}</ref> === আৰ্থ-সামাজিক গোট অনুসৰি === বায়ু প্ৰদূষণে বিভিন্ন জনসমষ্টিক প্ৰভাৱিত কৰিলেও কিছুমান গোট ইয়াৰ অধিক সংস্পৰ্শলৈ আহে। বহু অঞ্চলত জাতিগত পৰিচয় আৰু আয়ৰ ভিত্তিত প্ৰদূষণৰ সংস্পৰ্শৰ ক্ষেত্ৰত পাৰ্থক্য দেখা যায়। বিশেষকৈ [[আয়ৰ বৈষম্য]] আৰু স্বাস্থ্যসেৱাৰ ক্ষেত্ৰত অধিক বৈষম্য থকা দেশসমূহত, যেনে [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ত, এই পাৰ্থক্য অধিক স্পষ্ট। প্ৰদূষণকাৰী উদ্যোগ আৰু পথসমূহ দৰিদ্ৰ লোকৰ বসতিপ্ৰধান অঞ্চলত স্থাপন কৰাৰ সম্ভাৱনা অধিক। এই অঞ্চলৰ লোকসকলে বাহিৰত কাম কৰাৰ সম্ভাৱনাও অধিক হোৱা বাবে তেওঁলোক প্ৰদূষণৰ অতিৰিক্ত সংস্পৰ্শলৈ আহে।<ref name=":10" /> চৰকাৰী আৱাসগৃহত বাস কৰা লোকসকলৰ অধিকাংশৰে উপাৰ্জন কম আৰু তেওঁলোকে উন্নত পৰিৱেশৰ অঞ্চললৈ সহজে স্থানান্তৰিত হ'ব নোৱাৰে। সেয়েহে ওচৰৰ [[তেল শোধনাগাৰ]] আৰু ৰাসায়নিক উদ্যোগসমূহে তেওঁলোকক অধিক প্ৰভাৱিত কৰে।<ref>{{Cite book |last=Lerner |first=Steve |url=https://archive.org/details/sacrificezonesfr00stev/page/n7/mode/1up?q=Xxx |title=Sacrifice Zones: The Front Lines of Toxic Chemical Exposure in the United States |publisher=The MIT Press |year=2010 |isbn=978-0-262-01440-3 |pages=73–75}}</ref> তদুপৰি, নিম্ন আয়ৰ লোকৰ বসতিপ্ৰধান অঞ্চলসমূহত ৰন্ধনৰ বাবে গোটা জৈৱ ইন্ধন ব্যৱহাৰৰ দৰে প্ৰদূষণকাৰী কাম-কাজ অধিক পৰিমাণে কৰা হয়।<ref>{{Cite journal |last1=Reddington |first1=C. L. |last2=Turnock |first2=S. T. |last3=Conibear |first3=L. |last4=Forster |first4=P. M. |last5=Lowe |first5=J. A. |last6=Ford |first6=L. Berrang |last7=Weaver |first7=C. |last8=van Bavel |first8=B. |last9=Dong |first9=H. |last10=Alizadeh |first10=M. R. |last11=Arnold |first11=S. R. |date=2023 |title=Inequalities in Air Pollution Exposure and Attributable Mortality in a Low Carbon Future |journal=Earth's Future |volume=11 |issue=12 |article-number=e2023EF003697 |doi=10.1029/2023EF003697 |bibcode=2023EaFut..1103697R |doi-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Rao |first1=Narasimha D. |last2=Kiesewetter |first2=Gregor |last3=Min |first3=Jihoon |last4=Pachauri |first4=Shonali |last5=Wagner |first5=Fabian |title=Household contributions to and impacts from air pollution in India |journal=Nature Sustainability |date=26 July 2021 |volume=4 |issue=10 |pages=859–867 |doi=10.1038/s41893-021-00744-0 |bibcode=2021NatSu...4..859R |url=https://www.researchsquare.com/article/rs-126114/latest.pdf }}</ref> [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ত কৃষ্ণাংগ আৰু লেটিনো সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে সাধাৰণতে শ্বেতাংগ আৰু এছীয় লোকতকৈ অধিক প্ৰদূষণৰ সংস্পৰ্শলৈ আহে।<ref name="Drury">{{cite journal |last1=Drury |first1=Richard |last2=Belliveau |first2=Michael |last3=Kuhn |first3=J. Scott |last4=Bansal |first4=Shipra |title=Pollution Trading and Environmental Injustice: Los Angeles' Failed Experiment in Air Quality Policy |journal=Duke Environmental Law & Policy Forum |date=Spring 1999 |volume=9 |issue=2 |pages=231–290 |url=https://scholarship.law.duke.edu/delpf/vol9/iss2/5 }}</ref> === ভৌগোলিক অঞ্চল অনুসৰি === {| class="wikitable floatright" |+২০২৪ চনৰ সৰ্বাধিক প্ৰদূষিত পাঁচখন চহৰ<ref>{{Cite web |date=2025 |title=World's Most Polluted Cities - PM2.5 Ranking {{!}} AirVisual |url=https://www.iqair.com/us/world-most-polluted-cities |access-date=2025-04-24 |website=IQAir |archive-date=6 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206065325/https://www.iqair.com/us/world-most-polluted-cities |url-status=live }}</ref> !চহৰ !PM_2.5-ৰ ঘনত্ব |- |[[বৰ্ণিহাট]], [[ভাৰত]] |১২৮ |- |[[দিল্লী]], [[ভাৰত]] |১০৮ |- |কাৰাগাণ্ডা, [[কাজাখস্তান]] |১০৫ |- |মুল্লানপুৰ, [[ভাৰত]] |১০২ |- |[[লাহোৰ]], [[পাকিস্তান]] |১০২ |} পৰিৱেশীয় কুজ্‌নেটছ বক্ৰৰ ধাৰণা অনুসৰি, নিম্ন-মধ্যম আয়ৰ দেশসমূহত বাহিৰৰ বায়ু প্ৰদূষণৰ সংস্পৰ্শ সৰ্বাধিক। এই ধাৰণাটোৱে কয় যে যিবোৰ অৰ্থনীতি উৎপাদন উদ্যোগৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল, কিন্তু এতিয়াও পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ নিয়ম-কানুনক অগ্ৰাধিকাৰ দিব পৰা নাই, সেইবোৰ অৰ্থনীতিত প্ৰদূষণৰ মাত্ৰা অধিক হয়।<ref name=":10">{{cite journal |last1=Rentschler |first1=Jun |last2=Leonova |first2=Nadezda |date=2023 |title=Global air pollution exposure and poverty |journal=[[Nature Communications]] |volume=14 |issue=1 |page=4432 |bibcode=2023NatCo..14.4432R |doi=10.1038/s41467-023-39797-4 |pmc=10363163 |pmid=37481598 |doi-access=free}}</ref> নিম্ন আয়ৰ দেশসমূহত ঘৰৰ ভিতৰৰ বায়ু প্ৰদূষণৰ মাত্ৰা অধিক। বিশেষকৈ [[দক্ষিণ-পূব এছিয়া]], পশ্চিম প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চল আৰু [[আফ্ৰিকা]]ত এই সমস্যা অধিক।{{sfn|World Health Organization|2016|pp=17–18}} বাহিৰৰ বায়ু প্ৰদূষণ সাধাৰণতে অধিক জনবসতিপূৰ্ণ মহানগৰ অঞ্চলসমূহত কেন্দ্ৰীভূত হয়। নগৰীকৰণৰ ফলত দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা ক্ৰান্তীয় অঞ্চলৰ চহৰসমূহত বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত অকাল মৃত্যুৰ হাৰ দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পায়।<ref>{{cite journal |last1=Vohra |first1=Karn |last2=Marais |first2=Eloise A. |last3=Bloss |first3=William J. |last4=Schwartz |first4=Joel |last5=Mickley |first5=Loretta J. |last6=Van Damme |first6=Martin |last7=Clarisse |first7=Lieven |last8=Coheur |first8=Pierre-F. |title=Rapid rise in premature mortality due to anthropogenic air pollution in fast-growing tropical cities from 2005 to 2018 |journal=Science Advances |date=8 April 2022 |volume=8 |issue=14 |article-number=eabm4435 |doi=10.1126/sciadv.abm4435 |pmid=35394832 |pmc=8993110 |bibcode=2022SciA....8M4435V }}</ref> আনহাতে, ঘৰৰ ভিতৰৰ বায়ু প্ৰদূষণ সাধাৰণতে গ্ৰাম্য অঞ্চলসমূহত অধিক দেখা যায়। এই অঞ্চলসমূহত পৰিষ্কাৰ ৰন্ধন ইন্ধনৰ সুবিধা নাথাকিব পাৰে।{{sfn|World Health Organization|2016|pp=17–18}} Climate TRACE-এ ২০২৫ চনত প্ৰকাশ কৰা এখন মানচিত্ৰ অনুসৰি, প্ৰায় ১৬০ কোটি লোকৰ বাসগৃহৰ ওচৰত PM_2.5 (অতি সূক্ষ্ম কণিকা) আৰু অন্যান্য বিষাক্ত পদাৰ্থ নিৰ্গত হয়। ইয়াৰে প্ৰায় ৯০ কোটি লোক বিদ্যুৎ উৎপাদন কেন্দ্ৰ, তেল শোধনাগাৰ, বন্দৰ আৰু খনিসমূহৰ দৰে অধিক পৰিমাণে প্ৰদূষণ নিৰ্গত কৰা উদ্যোগৰ প্ৰভাৱিত অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name=Guardian_20250924>{{cite news |last1=Harvey |first1=Fiona |title=Fossil fuel burning poses threat to health of 1.6bn people, data shows |url=https://www.theguardian.com/environment/2025/sep/24/fossil-fuel-burning-threat-health-16bn-people-data-shows |newspaper=The Guardian |date=24 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250924112040/https://www.theguardian.com/environment/2025/sep/24/fossil-fuel-burning-threat-health-16bn-people-data-shows |archive-date=24 September 2025 |url-status=live}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons|Air pollution}} ; Air quality science and general information * [http://www.urbanairquality.org/ International Conference on Urban Air Quality] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081216144156/http://www.urbanairquality.org/ |date=2008-12-16 }}. * [http://www.unep.org/urban%5Fenvironment/ UNEP Urban Issues] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100329182347/http://www.unep.org/urban%5Fenvironment/ |date=2010-03-29 }} * [http://ec.europa.eu/environment/air/index.htm European Commission > Environment > Policies > Air >Air Quality]. * [http://www.unep.org/pcfv/ UNEP Partnership for Clean Fuels and Vehicles] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100425051159/http://www.unep.org/pcfv/ |date=2010-04-25 }} * [http://www.who.int/phe/health_topics/outdoorair/databases/en/index.html Database: outdoor air pollution in cities] from the [[World Health Organisation]] * [http://www.npr.org/2011/11/07/142089991/poisoned-places-air-pollution-in-your-town Interactive map of US facilities emitting air pollution] ; Air quality modelling * [http://www.stuffintheair.com/airqualitymodeling.html Stuff in the Air] Standard air quality modelling procedure for industrial sources. * [http://atmosphericdispersion.wikia.com/ Wiki on Atmospheric Dispersion Modelling]. Addresses the international community of atmospheric dispersion modellers&nbsp; — primarily researchers, but also users of models. Its purpose is to pool experiences gained by dispersion modellers during their work. * [http://www.air-dispersion.com/formulas.html Air Dispersion Modeling Conversions and Formulas] One of six technical articles devoted to air quality and air pollution dispersion modeling. ; Effects on human health * [http://www.world-nuclear-news.org/EE-WHO_warns_on_urban_air_pollution-2809116.html Fine particle pollution map 1] and [http://mrbarlow.wordpress.com/2010/09/27/nasa-maps-global-air-pollution/ fine particle pollution map 2] * [http://www.environment.no/Topics/Air-pollution/Local-air-pollution/ Map showing loss of months in life expectancy due to air pollution] * [http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs313/en/ World Health Organization Fact Sheet on Air quality and health] * [http://www.planetark.com/dailynewsstory.cfm/newsid/44436/story.htm Air Pollution Triggers Blood Clots] * [http://www.ownyourair.org/ American Lung Association of New England on air quality] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190119054007/http://www.ownyourair.org/ |date=2019-01-19 }}. * [http://www.iom-world.org/pubs/IOM_TM9609.pdf Dispersion of traffic pollution from street canyons in Edinburgh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924035930/http://www.iom-world.org/pubs/IOM_TM9609.pdf |date=2015-09-24 }} by A Searl and D Buchanan. [[Institute of Occupational Medicine]] Research Report TM/96/09 *[http://www.iom-world.org/pubs/IOM_TM0301.pdf Impact assessment of the mortality effects of longer-term exposure to air pollution: exploring cause-specific mortality and susceptibility] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924035825/http://www.iom-world.org/pubs/IOM_TM0301.pdf |date=2015-09-24 }} by BG Miller. [[Institute of Occupational Medicine]] Research Report TM/03/01 * [http://www.iom-world.org/pubs/IOM_TM0601.pdf Comparing estimated risks for air pollution with risks for other health effects] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924035832/http://www.iom-world.org/pubs/IOM_TM0601.pdf |date=2015-09-24 }} by BG Miller and JF Hurley. [[Institute of Occupational Medicine]] Research Report TM/06/01 * [http://comeap.org.uk/documents/reports/128-the-mortality-effects-of-long-term-exposure-to-particulate-air-pollution-in-the-uk.html The Mortality Effects of Long-Term Exposure to Particulate Air Pollution in the United Kingdom], UK Committee on the Medical Effects of Air Pollution, 2010. [[শ্ৰেণী:প্ৰদূষণ]] [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিজ্ঞান]] 8qrx36sadhuv4ob3wg26j9vxhd42x1e 652053 652052 2026-11-11T07:11:25Z AjayDas 12623 /* বায়ুৰ সংস্পৰ্শ */ 652053 wikitext text/x-wiki [[Image:Alfred Palmer Smokestacks.jpg|thumb|[[দ্বিতীয় মহাযুদ্ধ]]ৰ সময়ত এটা কাৰখানাৰ পৰা ওলোৱা ধোঁৱা]] [[File:Air pollution death rates.png|thumb|প্ৰতি এক লাখ বাসিন্দাৰ বিপৰীতে বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত মৃত্যু (IHME, 2019)]] '''বায়ু প্ৰদূষণ'''({{lang-en|Air pollution}}) হ’ল বায়ুমণ্ডলত প্ৰদূষক পদাৰ্থৰ উপস্থিতিৰ ফলত বায়ু দূষিত হোৱা, যিয়ে মানুহ আৰু অন্যান্য জীৱৰ স্বাস্থ্যৰ বাবে ক্ষতিকাৰক আৰু জলবায়ু বা বয়-বস্তুৰ ক্ষতি সাধন কৰে।<ref name="Air pollution">{{Cite web |title=Air pollution |url=https://www.who.int/health-topics/air-pollution |access-date=2023-01-14 |website= www.who.int |language=en}}</ref><ref name="গ্ৰন্থ ১"<ref>{{cite journal | title= পৰিবেশ অধ্যয়ন | author= দীপালী দাস | Publisher = শ্ৰীমতী কল্পনা দে,কে.এম পাবলিচিং,"শ্যাম ভৱন" পানবজাৰ,কটন কলেজ ৰ'ড,গুৱাহাটী - ১(অসম) | year= ২য় সংস্কৰণ ২০১২ | ISBN = 81-85-916-100-4 }}</ref> বিভিন্ন পদাৰ্থ যেনে, ৰাসায়নিক, ভৌতিক বা জৈৱিক পদাৰ্থৰ দ্বাৰা ঘৰৰ ভিতৰ বা বাহিৰৰ পৰিৱেশৰ দূষণেও বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰাকৃতিক বৈশিষ্ট্য সলনি কৰে।<ref name="Air pollution" /> বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ বায়ু প্ৰদূষক(যেনে এমোনিয়া, কাৰ্বন মনোক্সাইড, ছালফাৰ ডাই অক্সাইড, নাইট্ৰাছ অক্সাইড, মিথেন, কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড আৰু ক্লোৰোফ্লুৰোকাৰ্বন), জৈৱিক আৰু অজৈৱিক কণিকা আৰু জৈৱিক অণু আদি। বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত মানুহৰ নানা ৰোগ, এলাৰ্জি, আনকি মৃত্যুও হ'ব পাৰে; ই আন ক্ষুদ্ৰ ক্ষুদ্ৰ জীৱৰ ক্ষতি কৰাৰ উপৰি, জীৱ-জন্তু আৰু খাদ্য শস্যৰো ক্ষতি কৰিব পাৰে, আৰু প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ (উদাহৰণ স্বৰূপে, জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, অ'জ’ন হ্ৰাস বা বাসস্থানৰ অৱক্ষয়) বা সৃষ্ট পৰিৱেশ(উদাহৰণ স্বৰূপে, এচিড বৰষুণ) ক্ষতিগ্ৰস্ত কৰিব পাৰে।<ref>{{Cite journal |last1=Manisalidis |first1=Ioannis |last2=Stavropoulou |first2=Elisavet |last3=Stavropoulos |first3=Agathangelos |last4=Bezirtzoglou |first4=Eugenia |date=2020 |title=Environmental and Health Impacts of Air Pollution: A Review |journal=Frontiers in Public Health |volume=8 |page=14 |doi=10.3389/fpubh.2020.00014 |issn=2296-2565 |pmc=7044178 |pmid=32154200|doi-access=free }}</ref> মানুহৰ কাৰ্যকলাপ<ref>{{cite book|first1=Rachel |last1=Howell |first2= Jenny |last2=Pickerill |author2-link=Jenny Pickerill |chapter=The Environment and Environmentalism |editor1-first=Peter |editor1-last=Daniels |editor2-first=Michael |editor2-last=Bradshaw |editor2-link= Michael J. Bradshaw |editor3-first=Denis |editor3-last=Shaw |editor4-first=James |editor4-last=Sidaway |editor5-first=Tim |editor5-last=Hall |title=An Introduction To Human Geography |publisher= [[Pearson Education|Pearson]] |edition=5th |date=2016 |page=134 |isbn=978-1-292-12939-6}}</ref> আৰু প্ৰাকৃতিক পৰিঘটনা দুয়োটাৰ ফলত বায়ু প্ৰদূষণ হ'ব পাৰে।<ref>{{Citation |last1=Dimitriou |first1=Anastasia |title=Causes and Consequences of Air Pollution and Environmental Injustice as Critical Issues for Science and Environmental Education |date=2011-09-26 |url=http://www.intechopen.com/books/the-impact-of-air-pollution-on-health-economy-environment-and-agricultural-sources/causes-and-consequences-of-air-pollution-and-environmental-injustice-as-critical-issues-for-science- |work=The Impact of Air Pollution on Health, Economy, Environment and Agricultural Sources |editor-last=Khallaf |editor-first=Mohamed |publisher=InTech |language=en |doi=10.5772/17654 |isbn=978-953-307-528-0 |access-date=2022-05-31 |last2=Christidou |first2=Vasilia}}</ref> বিশ্বজুৰি পৃথিৱীৰ জলবায়ু আৰু পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ লগত বায়ুৰ গুণাগুণ ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত। বায়ু প্ৰদূষণৰ বহুতো কাৰণৰ ভিতৰত সেউজ গৃহ গেছ নিৰ্গমন উৎস যেনে, জীৱাশ্ম ইন্ধন দহনো এটা।<ref name="Air pollution"/> বায়ু প্ৰদূষণ, প্ৰদূষণ সম্পৰ্কীয় কেইবাটাও ৰোগৰ বাবে এক উল্লেখযোগ্য বিপদজনক কাৰক, য'ত শ্বাস-প্ৰশ্বাসজনিত সংক্ৰমণ, হৃদৰোগ, ক্ৰনিক অব্ষ্ট্ৰাক্টিভ পালমোনাৰী ডিজিজ (COPD), ষ্ট্ৰোক আৰু হাওঁফাওঁৰ কৰ্কট ৰোগ আদি হয়।<ref name="WHO2014"/> ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা তথ্যই প্ৰকাশ কৰে যে, বায়ু প্ৰদূষণৰ সংস্পৰ্শৰ ফলত উপস্থিত বুদ্ধিমত্তা হ্ৰাস, জ্ঞানশক্তিৰ অসুবিধা,<ref>{{cite journal |last1=Allen |first1=J. L. |last2=Klocke |first2=C. |last3=Morris-Schaffer |first3=K. |last4=Conrad |first4=K. |last5=Sobolewski |first5=M. |last6=Cory-Slechta |first6=D. A. |title=Cognitive Effects of Air Pollution Exposures and Potential Mechanistic Underpinnings |journal=[[Current Environmental Health Reports]] |date=June 2017 |volume=4 |issue=2 |pages=180–191 |doi=10.1007/s40572-017-0134-3 |pmid=28435996 |pmc=5499513 |language=en}}</ref> মানসিক বিকাৰ যেনে, হতাশা<ref>{{Cite journal |last1=Newbury |first1=Joanne B. |last2=Stewart |first2=Robert |last3=Fisher |first3=Helen L. |last4=Beevers |first4=Sean |last5=Dajnak |first5=David |last6=Broadbent |first6=Matthew |last7=Pritchard |first7=Megan |last8=Shiode |first8=Narushige |last9=Heslin |first9=Margaret |last10=Hammoud |first10=Ryan |last11=Hotopf |first11=Matthew |title=Association between air pollution exposure and mental health service use among individuals with first presentations of psychotic and mood disorders: retrospective cohort study |journal=The British Journal of Psychiatry |year=2021 |volume=219 |issue=6 |language=en |publication-date=2021-08-19 |pages=678–685 |doi=10.1192/bjp.2021.119 |pmid=35048872 |pmc=8636613 |issn=0007-1250 |doi-access=free}}</ref> আৰু প্ৰসৱকালীন স্বাস্থ্যৰ ক্ষতিৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি পাব পাৰে।<ref name="10.1371/journal.pmed.1003718">{{cite journal |last1=Ghosh |first1=Rakesh |last2=Causey |first2=Kate |last3=Burkart |first3=Katrin |last4=Wozniak |first4=Sara |last5=Cohen |first5=Aaron |last6=Brauer |first6=Michael |title=Ambient and household PM2.5 pollution and adverse perinatal outcomes: A meta-regression and analysis of attributable global burden for 204 countries and territories |journal=[[PLOS Medicine]] |date=28 September 2021 |volume=18 |issue=9 |pages=e1003718 |doi=10.1371/journal.pmed.1003718 |doi-access=free |pmid=34582444 |pmc=8478226 |language=en |issn=1549-1676}}</ref> বায়ুৰ গুণাগুণৰ অৱনতি হোৱাৰ ফলত মানুহৰ স্বাস্থ্যৰ ওপৰত পৰা প্ৰভাৱ বহু দূৰলৈকে বিস্তৃত যদিও মূলতঃ শৰীৰৰ শ্বাসতন্ত্ৰ আৰু হৃদযন্ত্ৰত প্ৰভাৱ পেলায়। বায়ু প্ৰদূষকৰ প্ৰতি ব্যক্তিগত প্ৰতিক্ৰিয়া নিৰ্ভৰ কৰে এজন ব্যক্তিৰ সংস্পৰ্শলৈ অহা প্ৰদূষকৰ প্ৰকাৰ,<ref>{{Cite journal |title=Air Pollution Toxicology—A Brief Review of the Role of the Science in Shaping the Current Understanding of Air Pollution Health Risks |url=https://academic.oup.com/toxsci/article-lookup/doi/10.1093/toxsci/kfq367 |access-date=2022-11-07 |journal=Toxicological Sciences |year=2011 |doi=10.1093/toxsci/kfq367|last1=Stanek |first1=L. W. |last2=Brown |first2=J. S. |last3=Stanek |first3=J. |last4=Gift |first4=J. |last5=Costa |first5=D. L. |volume=120 |pages=S8–S27 |pmid=21147959 }}</ref><ref>{{Cite journal |title=Aerosol physicochemical determinants of carbon black and ozone inhalation co-exposure induced pulmonary toxicity |journal=Toxicological Sciences |year=2022 |doi=10.1093/toxsci/kfac113|last1=Majumder |first1=Nairrita |last2=Kodali |first2=Vamsi |last3=Velayutham |first3=Murugesan |last4=Goldsmith |first4=Travis |last5=Amedro |first5=Jessica |last6=Khramtsov |first6=Valery V. |last7=Erdely |first7=Aaron |last8=Nurkiewicz |first8=Timothy R. |last9=Harkema |first9=Jack R. |last10=Kelley |first10=Eric E. |last11=Hussain |first11=Salik |volume=191 |issue=1 |pages=61–78 |pmid=36303316 |pmc=9887725 }}</ref> সংস্পৰ্শৰ মাত্ৰা আৰু ব্যক্তিজনৰ স্বাস্থ্যৰ অৱস্থা আৰু জিনীয় বিজ্ঞানৰ ওপৰত।<ref name="danial">{{cite web | url=https://shop.elsevier.com/books/fundamentals-of-air-pollution/vallero/978-0-12-373615-4 | title=Fundamental of air pollution | accessdate=22 January 2024 | archivedate=5 April 2024 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20240405223437/https://shop.elsevier.com/books/fundamentals-of-air-pollution/vallero/978-0-12-373615-4 | deadurl=yes }}</ref> জীৱাশ্ম ইন্ধন দহনৰ ফলতেই ঘৰৰ বাহিৰৰ বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত বছৰি ~৩.৬১ মিলিয়ন লোকৰ মৃত্যু হয়, যাৰ বাবে মানুহৰ মৃত্যুৰ অন্যতম শীৰ্ষ কাৰণ হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে,<ref name="PNAS2019">{{Cite journal|title=Effects of fossil fuel and total anthropogenic emission removal on public health and climate |journal=[[Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America]] |volume=116 |issue=15 |pages=7192–7197 |doi=10.1073/pnas.1819989116 |last1=Lelieveld |first1=J. |last2=Klingmüller |first2=K. |last3=Pozzer |first3=A. |last4=Burnett |first4=R. T. |last5=Haines |first5=A. |last6=Ramanathan |first6=V. |s2cid=85515425 |pmc=6462052 |pmid= 30910976 |date=25 March 2019 |bibcode=2019PNAS..116.7192L |doi-access=free}}</ref> মানৱসৃষ্ট অ'জন আৰু পিএম ২.৫ৰ ফলত হয়, ~২.১ মিলিয়ন।_2.5 causing ~2.1 million.<ref name="spaceref.com">{{Cite web |date=19 September 2013 |title=Fine Particulate Matter Map Shows Premature Mortality Due to Air Pollution - SpaceRef |url=http://spaceref.com/earth/fine-particulate-matter-map-shows-premature-mortality-due-to-air-polution.html |url-status=dead |website=spaceref.com |access-date=12 August 2019 |archive-date=7 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207040925/https://spaceref.com/earth/fine-particulate-matter-map-shows-premature-mortality-due-to-air-polution/ |archivedate=18 March 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230318112405/https://spaceref.com/earth/fine-particulate-matter-map-shows-premature-mortality-due-to-air-polution/ |deadurl=yes }}</ref><ref name="iopscience.iop.org">{{Cite journal|title=Global premature mortality due to anthropogenic outdoor air pollution and the contribution of past climate change |journal=[[Environmental Research Letters]] |volume=8 |issue=3 |pages=034005 |doi=10.1088/1748-9326/8/3/034005 |year=2013 |last1=Silva |first1=Raquel A |last2=West |first2=J Jason |last3=Zhang |first3=Yuqiang |last4=Anenberg |first4=Susan C |last5=Lamarque |first5=Jean-François |last6=Shindell |first6=Drew T |last7=Collins |first7=William J |last8=Dalsoren |first8=Stig |last9=Faluvegi |first9=Greg |last10=Folberth |first10=Gerd |last11=Horowitz |first11=Larry W |last12=Nagashima |first12=Tatsuya |last13=Naik |first13=Vaishali |last14=Rumbold |first14=Steven |last15=Skeie |first15=Ragnhild |last16=Sudo |first16=Kengo |last17=Takemura |first17=Toshihiko |last18=Bergmann |first18=Daniel |last19=Cameron-Smith |first19=Philip |last20=Cionni |first20=Irene |last21=Doherty |first21=Ruth M |last22=Eyring |first22=Veronika |last23=Josse |first23=Beatrice |last24=MacKenzie |first24=I A |last25=Plummer |first25=David |last26=Righi |first26=Mattia |last27=Stevenson |first27=David S |last28=Strode |first28=Sarah |last29=Szopa |first29=Sophie |last30=Zeng |first30=Guang |bibcode=2013ERL.....8c4005S |doi-access=free}}</ref> সামগ্ৰিকভাৱে বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত প্ৰতি বছৰে বিশ্বজুৰি প্ৰায় ৭০ লাখ লোকৰ মৃত্যু হয়, বা বিশ্বব্যাপী গড় আয়ুস (LLE) ২.৯ বছৰ হৈছে,<ref name="১০">{{cite web | url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7449554/ | title=বিশ্বব্যাপী গড় আয়ুস | accessdate=26 January 2024}}</ref> আৰু ই বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ একক পৰিৱেশ স্বাস্থ্যজনিত বিপদ, যাৰ অন্ততঃ ২০১৫ চনৰ পৰা বিশেষ পৰিৱৰ্তন হোৱা নাই।<ref name="WHO2014">{{cite web | url =https://www.who.int/news/item/25-03-2014-7-million-premature-deaths-annually-linked-to-air-pollution| title =7 million premature deaths annually linked to air pollution |publisher =[[WHO]]|date=25 March 2014| access-date =25 March 2014}}</ref><ref name="air">{{cite web |url=http://www.iea.org/publications/freepublications/publication/WorldEnergyOutlookSpecialReport2016EnergyandAirPollution.pdf |title=Energy and Air Pollution |website=Iea.org |access-date=12 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011100229/http://www.iea.org/publications/freepublications/publication/WorldEnergyOutlookSpecialReport2016EnergyandAirPollution.pdf |archive-date=11 October 2019}}</ref><ref>{{cite news |title=Study Links 6.5 Million Deaths Each Year to Air Pollution |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/business/energy-environment/study-links-6-5-million-deaths-each-year-to-air-pollution.html |date=26 June 2016 |work=[[The New York Times]] |access-date=27 June 2016}}</ref> ২০০৮ চনৰ ব্লেকস্মিথ ইনষ্টিটিউটৰ বিশ্বৰ আটাইতকৈ বেয়া প্ৰদূষিত স্থানৰ প্ৰতিবেদনত ঘৰৰ ভিতৰৰ বায়ু প্ৰদূষণ আৰু নগৰীয়া বায়ুৰ গুণাগুণক বিশ্বৰ দুটা ভয়াৱহ বিষাক্ত প্ৰদূষণৰ সমস্যা হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|url=http://www.worstpolluted.org/ |title=Reports |publisher=WorstPolluted.org |access-date=29 August 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100811155338/http://www.worstpolluted.org/ |archive-date= 11 August 2010 |url-status=live}}</ref> বায়ু প্ৰদূষণৰ সংকটৰ পৰিসৰ বৃহৎ; ২০১৮ চনত বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাই অনুমান কৰিছিল যে "১০ জনৰ ভিতৰত ৯জন লোকেই উচ্চ মাত্ৰাৰ প্ৰদূষকযুক্ত বায়ুৰে উশাহ লয়।" <ref name="WHO2018">{{Cite web|title=9 out of 10 people worldwide breathe polluted air, but more countries are taking action |url=https://www.who.int/news/item/02-05-2018-9-out-of-10-people-worldwide-breathe-polluted-air-but-more-countries-are-taking-action |access-date=2021-05-18 |publisher=[[World Health Organization]] |language=en |date=2 May 2018 }}</ref> যদিও স্বাস্থ্যজনিত পৰিণতি গুৰুতৰ, সমস্যাটো মোকাবিলা কৰাৰ ধৰণটো কিন্ত বহুলাংশে বিবেচনা কৰা হয় আড়ম্বৰপূৰ্ণ<ref>{{Cite web|title=Cheap air pollution monitors help plot your walk |url=https://www.eib.org/en/stories/air-pollution-monitor |access-date=2021-05-18 |website=[[European Investment Bank]] |language=en}}</ref><ref name="WHO2018" /><ref>{{Cite web|title=Assessing the risks to health from air pollution |publisher=[[European Environment Agency]] |url=https://www.eea.europa.eu/publications/assessing-the-risks-to-health |access-date=2021-05-18 |website=www.eea.europa.eu |language=en}}</ref> বা অৱহেলিত।<ref name="oo">{{cite web | url=https://www.thelancet.com/journals/lanplh/article/PIIS2542-5196(22)00090-0/fulltext,https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35594895/ | title=pollution and health | accessdate=22 January 2024}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত উৎপাদনশীলতা হেৰুওৱা আৰু জীৱনৰ মানদণ্ডৰ অৱনমিত হোৱাৰ ফলত বিশ্ব অৰ্থনীতিয়ে প্ৰতি বছৰে ৫ ট্ৰিলিয়ন ডলাৰ খৰচ কৰে বুলি অনুমান কৰা হৈছে<ref name="c">{{cite web | url=https://documents1.worldbank.org/curated/en/781521473177013155/pdf/108141-REVISED-Cost-of-PollutionWebCORRECTEDfile.pdf | title=cost of air pollution | accessdate=22 January 2024}}</ref><ref name="Com">{{cite web | url=https://www.commondreams.org/news/2016/09/08/making-case-clean-air-world-bank-says-pollution-cost-global-economy-5-trillion | title=Making case for clean air | accessdate=22 January 2024}}</ref> কিন্তু স্বাস্থ্য আৰু মৃত্যুৰ প্ৰভাৱৰ সৈতে সমসাময়িক অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা বাহ্যিক আৰু বেছিভাগ মানুহৰ কাৰ্য্যকলাপ, কেতিয়াবা মধ্যমীয়াভাৱে নিয়ন্ত্ৰণ আৰু নিৰীক্ষণ কৰা হয়।<ref>{{cite journal |last1=Batool |first1=Rubeena |last2=Zaman |first2=Khalid |last3=Khurshid |first3=Muhammad Adnan |last4=Sheikh |first4=Salman Masood |last5=Aamir |first5=Alamzeb |last6=Shoukry |first6=Alaa Mohamd |last7=Sharkawy |first7=Mohamed A. |last8=Aldeek |first8=Fares |last9=Khader |first9=Jameel |last10=Gani |first10=Showkat |title=Economics of death and dying: a critical evaluation of environmental damages and healthcare reforms across the globe |journal=[[Environmental Science and Pollution Research International]] |date=October 2019 |volume=26 |issue=29 |pages=29799–29809 |doi=10.1007/s11356-019-06159-x |pmid=31407261 |bibcode=2019ESPR...2629799B |s2cid=199528114 |issn=1614-7499}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Bherwani |first1=Hemant |last2=Nair |first2=Moorthy |last3=Musugu |first3=Kavya |last4=Gautam |first4=Sneha |last5=Gupta |first5=Ankit |last6=Kapley |first6=Atya |last7=Kumar |first7=Rakesh |title=Valuation of air pollution externalities: comparative assessment of economic damage and emission reduction under COVID-19 lockdown |journal=[[Air Quality, Atmosphere & Health]] |date=10 June 2020 |volume=13 |issue=6 |pages=683–694 |doi=10.1007/s11869-020-00845-3 |pmid=32837611 |pmc=7286556 |bibcode=2020AQAH...13..683B |issn=1873-9318}}</ref> বায়ু প্ৰদূষণ হ্ৰাস কৰিবলৈ বিভিন্ন প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ প্ৰযুক্তি আৰু কৌশল উপলভ্য। বায়ু প্ৰদূষণৰ নেতিবাচক প্ৰভাৱ সীমিত কৰিবলৈ কেইবাটাও আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় আইন আৰু নিয়ন্ত্ৰণ প্ৰস্তুত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |last=US EPA |first=OCSPP |date=2014-09-22 |title=Pollution Prevention Law and Policies |url=https://www.epa.gov/p2/pollution-prevention-law-and-policies |access-date=2022-06-07 |website=www.epa.gov |language=en}}</ref> স্থানীয় নিয়মসমূহ সঠিকভাৱে কাৰ্যকৰী কৰি জনস্বাস্থ্যৰ ক্ষেত্ৰত যথেষ্ট উন্নতি হৈছে।<ref>{{Cite journal |last=Frieden |first=Thomas R. |date=January 2014 |title=Six Components Necessary for Effective Public Health Program Implementation |journal=American Journal of Public Health |language=en |volume=104 |issue=1 |pages=17–22 |doi=10.2105/AJPH.2013.301608 |issn=0090-0036 |pmc=3910052 |pmid=24228653}}</ref> এই প্ৰচেষ্টাসমূহৰ কিছুমান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত সফল হৈছে, যেনে মণ্ট্ৰিয়েল প্ৰট'কল,<ref>{{Cite web |last=Environment |first=U. N. |date=2018-10-29 |title=About Montreal Protocol |url=http://www.unep.org/ozonaction/who-we-are/about-montreal-protocol |access-date=2022-06-07 |website=Ozonaction |language=en}}</ref> যিয়ে ক্ষতিকাৰক অ'জন ক্ষয়কাৰী ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰে আৰু ১৯৮৫ চনৰ হেলচিংকি প্ৰট'কল,<ref>{{Cite web |title=The Montreal Protocol on Substances That Deplete the Ozone Layer |url=https://www.state.gov/key-topics-office-of-environmental-quality-and-transboundary-issues/the-montreal-protocol-on-substances-that-deplete-the-ozone-layer/ |access-date=2022-06-07 |website=United States Department of State |language=en-US}}</ref> যিয়ে চালফাৰ নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰে।<ref>{{Cite web |title=Protocol On Further Reduction Of Sulphur Emissions To The Convention On Long-Range Transboundary Air Pollution {{!}} International Environmental Agreements (IEA) Database Project |url=https://iea.uoregon.edu/treaty-text/3186 |access-date=2022-06-07 |website=iea.uoregon.edu |language=en}}</ref> আনহাতে আন কিছুমান, যেনে জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ ওপৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পদক্ষেপ<ref>{{Cite news |last=Nations |first=United |title=ClimateChange |url=https://www.un.org/en/climatechange |access-date=2022-06-07 |website=United Nations |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Climate change |url=https://www.who.int/health-topics/climate-change |access-date=2022-06-07 |website=www.who.int |publisher=[[World Health Organization]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Global Climate Agreements: Successes and Failures |url=https://www.cfr.org/backgrounder/paris-global-climate-change-agreements |access-date=2022-06-07 |website=[[Council on Foreign Relations]] |language=en}}</ref> কম সফল হোৱা দেখা গৈছে। ​ ==বায়ু প্ৰদূষণৰ উৎস== [[Image:Dust Storm Texas 1935.jpg|thumb|ধূলিৰ ধুমুহা ওচৰ চাপি আহিছে [[ষ্ট্ৰেটফোৰ্ড, টেক্সাছ]]ৰ পিনে]] [[Image:BurningOffFieldsInTheEveningInSouthGeorgia.jpg|thumb|জৰ্জিয়াৰ ষ্টেটছব’ৰ’ৰ বাহিৰৰ এখন পথাৰ নিয়ন্ত্ৰিতভাৱে জ্বলাই দিয়া হৈছে]] [[File:Air Pollution-Causes&Effects.svg|thumb|300px|বায়ু প্ৰদূষণৰ প্ৰভাৱ আৰু কাৰকসমূহ]]'''বায়ু কেনেদৰে প্ৰদূষিত হয়?''' বায়ু প্ৰদূষণৰ কাৰণ ঘাইকৈ দুটা৷ প্ৰাকৃতিক আৰু মানৱ সৃষ্ট৷ ===মানৱ সৃষ্ট=== [[File:Athlone cooling towers demolition 2010-08-22.gif|thumb|এটা শক্তি কেন্দ্ৰৰ শীতল টাৱাৰ ভাঙি পৰা অৱস্থাত, এথল'ন, কেপ টাউন, দক্ষিণ আফ্ৰিকা, ২০১০]] ​[[File:BurningOffFieldsInTheEveningInSouthGeorgia.jpg|thumb|ৰবি শস্য ৰোপনৰ বাবে আমেৰিকাৰ জৰ্জিয়াৰ এখন পথাৰত নিয়ন্ত্ৰিত জ্বলন কাৰ্য]] [[File:Fish smoking in Ghana.jpg|thumb|ঘানাত মুকলি ঠাইত জুইৰ ওপৰত সিজোৱা মাছৰ গোন্ধ, ২০১৮]] * জীৱাশ্ম ইন্ধন শক্তি কেন্দ্ৰ আৰু জৈৱভৰ শক্তি কেন্দ্ৰ দুয়োটাতে ধোঁৱাৰ ভাণ্ডাৰ সৃষ্টি হয়।<ref>{{Cite journal |last=Perera |first=Frederica |date=2017-12-23 |title=Pollution from Fossil-Fuel Combustion is the Leading Environmental Threat to Global Pediatric Health and Equity: Solutions Exist |journal=[[International Journal of Environmental Research and Public Health]] |language=en |volume=15 |issue=1 |pages=16 |doi=10.3390/ijerph15010016 |issn=1660-4601 |pmc=5800116 |pmid=29295510 |doi-access=free}}</ref> তেল আৰু গেছৰ স্থানবোৰত মিথেন নিৰ্গমন হয়।<ref>{{cite web |title=Mapping methane emissions on a global scale |url=https://www.esa.int/Applications/Observing_the_Earth/Copernicus/Sentinel-5P/Mapping_methane_emissions_on_a_global_scale |publisher=ESA |archive-url=https://web.archive.org/web/20220203174735/https://www.esa.int/Applications/Observing_the_Earth/Copernicus/Sentinel-5P/Mapping_methane_emissions_on_a_global_scale |archive-date=3 February 2022 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Climate change: Satellites map huge methane plumes from oil and gas |url=https://www.bbc.com/news/science-environment-60203683 |access-date=16 March 2022 |work=[[BBC News]] |date=4 February 2022}}</ref><ref>{{cite news |title=Cracking down on methane 'ultra emitters' is a quick way to combat climate change, researchers find |url=https://www.washingtonpost.com/climate-environment/2022/02/03/cracking-down-methane-ultra-emitters-is-quick-way-combat-climate-change-researchers-find/ |access-date=16 March 2022 |newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Lauvaux |first1=T. |last2=Giron |first2=C. |last3=Mazzolini |first3=M. |last4=d’Aspremont |first4=A. |last5=Duren |first5=R. |last6=Cusworth |first6=D. |last7=Shindell |first7=D. |last8=Ciais |first8=P. |title=Global assessment of oil and gas methane ultra-emitters |journal=[[Science (journal)|Science]] |date=4 February 2022 |volume=375 |issue=6580 |pages=557–561 |doi=10.1126/science.abj4351 |pmid=35113691 |arxiv=2105.06387 |bibcode=2022Sci...375..557L |s2cid=246530897 |issn=0036-8075 |url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.abj4351 |url-access=subscription}}</ref> * পৰম্পৰাগত জৈৱবস্তু যেনে কাঠ, শস্যৰ আৱৰ্জনা আৰু গোবৰ জ্বলোৱা। (উন্নয়নশীল আৰু দৰিদ্ৰ দেশসমূহত,<ref>{{cite journal |last1=Rentschler |first1=Jun |last2=Leonova |first2=Nadezda |title=Global air pollution exposure and poverty |journal=[[Nature Communications]] |date=2023 |volume=14 |issue=1 |pages=4432 |doi=10.1038/s41467-023-39797-4 |pmid=37481598 |pmc=10363163 |bibcode=2023NatCo..14.4432R |doi-access=free}}</ref> পৰম্পৰাগত জৈৱভৰ জ্বলোৱাটোৱেই হৈছে বায়ু প্ৰদূষণৰ প্ৰধান উৎস।<ref>{{cite web|title=Biomass Pollution Basics |first1=David |last1=Pennise |first2=Kirk |last2=Smith |publisher=[[World Health Organization]] |url=https://www.who.int/indoorair/interventions/antiguamod21.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120709001603/http://www.who.int/indoorair/interventions/antiguamod21.pdf |url-status=dead |archive-date=9 July 2012}}</ref><ref>{{cite web|title=Indoor air pollution and household energy |publisher=[[World Health Organization|WHO]] and UNEP |year=2011 |url=https://www.who.int/heli/risks/indoorair/indoorair/en/index.html}}</ref> ই ব্ৰিটেইন আৰু নিউ চাউথ ৱেলছকে ধৰি বহু উন্নত অঞ্চলত প্ৰদূষণৰ মূল উৎস।<ref>{{cite journal |last1=Hawkes |first1=N. |title=Air pollution in UK: the public health problem that won't go away |journal=[[BMJ]] |date=22 May 2015 |volume=350 |issue=may22 1 |pages=h2757 |doi=10.1136/bmj.h2757 |pmid=26001592 |s2cid=40717317}}</ref><ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.health.nsw.gov.au/environment/factsheets/Pages/wood-smoke.aspx|title=Wood burning heaters and your health - Fact sheets|website=www.health.nsw.gov.au}}</ref> ইয়াৰ প্ৰদূষকসমূহৰ ভিতৰত 'PAH'(Polycyclic aromatic hydrocarbon)সমূহো অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite journal |last1=Tsiodra |first1=Irini |last2=Grivas |first2=Georgios |last3=Tavernaraki |first3=Kalliopi |last4=Bougiatioti |first4=Aikaterini |last5=Apostolaki |first5=Maria |last6=Paraskevopoulou |first6=Despina |last7=Gogou |first7=Alexandra |last8=Parinos |first8=Constantine |last9=Oikonomou |first9=Konstantina |last10=Tsagkaraki |first10=Maria |last11=Zarmpas |first11=Pavlos |last12=Nenes |first12=Athanasios |last13=Mihalopoulos |first13=Nikolaos |title=Annual exposure to polycyclic aromatic hydrocarbons in urban environments linked to wintertime wood-burning episodes |journal=[[Atmospheric Chemistry and Physics]] |date=7 December 2021 |volume=21 |issue=23 |pages=17865–17883 |doi=10.5194/acp-21-17865-2021 |doi-access=free |bibcode=2021ACP....2117865T |s2cid=245103794 |language=English |issn=1680-7316}}</ref>)) *নিৰ্মাণ।<ref>{{Cite web|url=https://www.eea.europa.eu/publications/emep-eea-guidebook-2019/part-b-sectoral-guidance-chapters/2-industrial-processes/2-a-mineral-products/2-a-5-b-construction|title=EMEP/EEA air pollutant emission inventory guidebook 2019}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.epa.gov/pm-pollution/particulate-matter-pm-basics |title=Particulate Matter (PM), US EPA|date=19 April 2016 }}</ref> * আৱৰ্জনা জ্বলোৱা (জুই জ্বলোৱা যন্ত্ৰৰ লগতে কু-পৰিচালিত আৱৰ্জনা দহনৰ মুকলি আৰু অনিয়ন্ত্ৰিত জুই, যি পৌৰসভাৰ কঠিন স্থলজ আৱৰ্জনাসমূহৰ প্ৰায় এক চতুৰ্থাংশ)<ref name="waste-crisis">{{cite news |title=Health crisis: Up to a billion tons of waste potentially burned in the open every year |url=https://phys.org/news/2021-01-health-crisis-billion-tons-potentially.html |access-date=13 February 2021 |work=phys.org |language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Cook |first1=E. |last2=Velis |first2=C. A. |title=Global Review on Safer End of Engineered Life |journal=[[Global Review on Safer End of Engineered Life]] |date=6 January 2021 |url=http://eprints.whiterose.ac.uk/169766/ |access-date=13 February 2021 |language=en}}</ref> * চৌকা আৰু অন্যান্য ধৰণৰ ইন্ধন জ্বলোৱা উত্তাপন যন্ত্ৰ।<ref>{{cite web |title=Combustion Pollutants in Your Home - Guidelines |url=https://ww2.arb.ca.gov/resources/documents/combustion-pollutants-your-home-guidelines |publisher=[[California Air Resources Board]] |access-date=16 June 2022 |quote="... most furnaces, wood stoves, fireplaces, gas water heaters, and gas clothes dryers, usually vent (exhaust) the combustion pollutants directly to the outdoors. However, if the vent system is not properly designed, installed, and maintained, indoor pollutants can build up quickly inside the home.}}</ref> * চলন্ত উৎসসমূহৰ ভিতৰত মটৰ গাড়ী, ৰে'ল (বিশেষকৈ ডিজেল ইঞ্জিন আৰু ডিএমইউ), সাগৰীয় জাহাজ আৰু বিমান<ref>{{cite web |title=Overview of Air Pollution from Transportation |url=https://www.epa.gov/transportation-air-pollution-and-climate-change/overview-air-pollution-transportation |publisher=US Environmental Protection Agency |access-date=16 June 2022 |date=15 December 2021}}</ref>ৰ লগতে ৰকেট আৰু আন উপাদান আৰু ধ্বংসাৱশেষৰ পুনৰ প্ৰৱেশ আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite journal |last1=Ryan |first1=Robert G. |last2=Marais |first2=Eloise A. |last3=Balhatchet |first3=Chloe J. |last4=Eastham |first4=Sebastian D. |title=Impact of Rocket Launch and Space Debris Air Pollutant Emissions on Stratospheric Ozone and Global Climate |journal=[[Earth's Future]] |date=June 2022 |volume=10 |issue=6 |pages=e2021EF002612 |doi=10.1029/2021EF002612 |pmid=35865359 |pmc=9287058 |bibcode=2022EaFut..1002612R |language=en |issn=2328-4277}}</ref> গাড়ীৰ বায়ু প্ৰদূষণৰ বাহ্যিকতাই এক্সজষ্ট গেছ আৰু গাড়ীৰ টায়াৰ (মাইক্ৰ'প্লাষ্টিককে ধৰি<ref>{{cite news |last1=Yeung |first1=Jessie |title=Microplastics in our air 'spiral the globe' in a cycle of pollution, study finds |url=https://edition.cnn.com/2021/04/13/world/atmospheric-plastics-study-intl-hnk-scli-scn/index.html |website=CNN |access-date=4 August 2022}}</ref>))ৰ পৰা বায়ুত প্ৰৱেশ কৰে। বাহনসমূহে "আমেৰিকাৰ সকলো বায়ু প্ৰদূষণৰ প্ৰায় এক তৃতীয়াংশ উৎপাদন কৰে"<ref>{{cite news |title=The environmental impacts of cars explained |url=https://www.nationalgeographic.com/environment/article/environmental-impact |archive-url=https://web.archive.org/web/20210305200551/https://www.nationalgeographic.com/environment/article/environmental-impact |url-status=dead |archive-date=5 March 2021 |access-date=4 August 2022 |work=Environment |publisher=[[National Geographic]] |date=4 September 2019 |language=en |archivedate=5 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210305200551/https://www.nationalgeographic.com/environment/article/environmental-impact |deadurl=yes}}</ref> আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ এটা প্ৰধান চালক বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{cite web |title=NASA GISS: NASA News & Feature Releases:Road Transportation Emerges as Key Driver of Warming |url=https://www.giss.nasa.gov/research/news/20100218a/ |website=www.giss.nasa.gov |access-date=4 August 2022 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Car Emissions & Global Warming {{!}} Union of Concerned Scientists |url=https://www.ucsusa.org/resources/car-emissions-global-warming |website=www.ucsusa.org |access-date=4 August 2022 |language=en}}</ref> * নিয়ন্ত্ৰিত জ্বলন কাৰ্য ব্যৱহাৰ কৰি কৃষি আৰু বন ব্যৱস্থাপনা কৌশল। আমাজনৰ দৰে অৰণ্যত ঝুম কৃষি-পদ্ধতিৰ দৰে প্ৰথাই বনাঞ্চল ধ্বংসৰ লগে লগে বৃহৎ বায়ু প্ৰদূষণৰ সৃষ্টি কৰে।<ref>{{cite web |title=NASA's AIRS Maps Carbon Monoxide from Brazil Fires |url=https://www.jpl.nasa.gov/images/pia23356-nasas-airs-maps-carbon-monoxide-from-brazil-fires |website=NASA Jet Propulsion Laboratory (JPL) |access-date=4 August 2022}}</ref> নিয়ন্ত্ৰিত বা নিৰ্ধাৰিত জ্বলন হৈছে বন ব্যৱস্থাপনা, যি কৃষি আৰু উলু জাতীয় বন পুনৰুদ্ধাৰ আৰু সেউজ গৃহ গেছ হ্ৰাস কৰাত ব্যৱহৃত এক প্ৰথা।<ref>{{Cite journal |last1=Harper |first1=Ashleigh R. |last2=Doerr |first2=Stefan H. |last3=Santin |first3=Cristina |last4=Froyd |first4=Cynthia A. |last5=Sinnadurai |first5=Paul |date=2018-05-15 |title=Prescribed fire and its impacts on ecosystem services in the UK |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0048969717335878 |journal=[[Science of the Total Environment]] |language=en |volume=624 |pages=691–703 |doi=10.1016/j.scitotenv.2017.12.161 |pmid=29272838 |bibcode=2018ScTEn.624..691H |issn=0048-9697}}</ref> বনকৰ্মীসকলে নিয়ন্ত্ৰিত জুইক আহিলা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে, কাৰণ জুই বনাঞ্চল আৰু ঘাঁহনিৰ পৰিৱেশ দুয়োটাৰে বাবে ই এটা প্ৰাকৃতিক বৈশিষ্ট্য।<ref>{{Citation |last1=George Neary |first1=Daniel |title=Effects of Fire on Grassland Soils and Water: A Review |date=2020-04-08 |url=https://www.intechopen.com/books/grasses-and-grassland-aspects/effects-of-fire-on-grassland-soils-and-water-a-review |work=Grasses and Grassland Aspects |editor-last=Missiakô Kindomihou |editor-first=Valentin |publisher=IntechOpen |language=en |doi=10.5772/intechopen.90747 |isbn=978-1-78984-949-3 |access-date=2022-06-07 |last2=McMichael Leonard |first2=Jackson |s2cid=213578405}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Husseini |first1=Rikiatu |last2=Aboah |first2=Daniel T. |last3=Issifu |first3=Hamza |date=2020-03-01 |title=Fire control systems in forest reserves: An assessment of three forest districts in the Northern region, Ghana |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2468227619308063 |journal=Scientific African |language=en |volume=7 |pages=e00245 |doi=10.1016/j.sciaf.2019.e00245 |bibcode=2020SciAf...700245H |s2cid=213400214 |issn=2468-2276}}</ref> নিয়ন্ত্ৰিত জ্বলনে কিছুমান বাঞ্ছনীয় ঘাঁহ-বনৰ বংশবৃদ্ধিত অৰিহণা যোগায়, যাৰ ফলত বনাঞ্চলৰ নবীকৰণ হৈ যায়।<ref>{{Cite journal |last1=Reyes |first1=O. |last2=Casal |first2=M. |date=November 2004 |title=Effects of forest fire ash on germination and early growth of four pinus species |url=http://link.springer.com/10.1023/B:VEGE.0000048089.25497.0c |journal=[[Plant Ecology (journal)|Plant Ecology]] |language=en |volume=175 |issue=1 |pages=81–89 |doi=10.1023/B:VEGE.0000048089.25497.0c |bibcode=2004PlEco.175...81R |s2cid=20388177 |issn=1385-0237}}</ref> দহনৰ বাদেও বায়ু প্ৰদূষণৰ আন কেতবোৰ কাৰণো আছে। * ৰং, চুলিত মৰা স্প্ৰে, বাৰ্নিচ, এৰ’ছল স্প্ৰে আৰু অন্যান্য দ্ৰাৱকৰ পৰা ওলোৱা ধোঁৱা বা গোন্ধ। এইবোৰ প্ৰয়োজনীয় হ’ব পাৰে; এই উৎসসমূহৰ পৰা নিৰ্গত হোৱা নিৰ্গমনে ২০১০ চনত লছ এঞ্জেলছ অৱবাহিকাত ’অস্বাভাৱিক জৈৱ যৌগসমূহ’ৰ পৰা হোৱা প্ৰদূষণৰ প্ৰায় আধা দায়ী বুলি অনুমান কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2018/02/15/585886321/your-wall-paint-perfumes-and-cleaning-agents-are-polluting-our-air |title=Wall Paint, Perfumes and Cleaning Agents Are Polluting Our Air |newspaper=[[NPR]] |date=15 February 2018 |access-date=12 March 2019 |last1=Chatterjee |first1=Rhitu}}</ref> * আৱৰ্জনাস্থলীত আৱৰ্জনা জমা হ'লে মিথেন উৎপন্ন হয়<ref>{{cite web |title=Basic Information about Landfill Gas |url=https://www.epa.gov/lmop/basic-information-about-landfill-gas |website=[[US Environmental Protection Agency]] |date=15 April 2016 |access-date=9 August 2022 |quote=Landfill gas (LFG) is a natural byproduct of the decomposition of organic material in landfills. LFG is composed of roughly 50 percent methane...}}</ref> আৰু আৱৰ্জনা মুকলিকৈ জ্বলাই দিলে ক্ষতিকাৰক পদাৰ্থ নিৰ্গত হয়।<ref>{{Cite web |date=2023-09-07 |title=Open waste burning prevention {{!}} Climate & Clean Air Coalition |url=https://www.ccacoalition.org/projects/open-waste-burning-prevention |access-date=2023-12-22 |website=www.ccacoalition.org |language=en}}</ref> * পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰ, বিষাক্ত গেছ, বীজাণু যুদ্ধ, আৰু ৰকেট আদি সামৰিক সম্পদৰ উদাহৰণ৷<ref>{{Citation |last=Hafemeister |first=David |title=Nuclear Proliferation and Terrorism in the Post-9/11 World |chapter=Biological and Chemical Weapons |date=2016 |pages=337–351 |place=Cham |publisher=[[Springer International Publishing]] |language=en |doi=10.1007/978-3-319-25367-1_15 |isbn=978-3-319-25365-7 |pmc=7123302}}</ref> * কৃষিৰ বৰ্জিত পদাৰ্থ আৰু মাংসৰ বাবে পালন কৰা পশুধনৰ পৰা হোৱা নিৰ্গমনে বায়ু প্ৰদূষণত যথেষ্ট অৰিহণা যোগায়<ref>{{cite journal |last1=Sun |first1=Feifei |last2=Dai |first2=Yun |last3=Yu |first3=Xiaohua |title=Air pollution, food production and food security: A review from the perspective of food system |journal=Journal of Integrative Agriculture |date=December 2017 |volume=16 |issue=12 |pages=2945–2962 |doi=10.1016/S2095-3119(17)61814-8}}</ref><ref name="10.1038/nature15371">{{cite journal |last1=Lelieveld |first1=J. |last2=Evans |first2=J. S. |last3=Fnais |first3=M. |last4=Giannadaki |first4=D. |last5=Pozzer |first5=A. |title=The contribution of outdoor air pollution sources to premature mortality on a global scale |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |date=September 2015 |volume=525 |issue=7569 |pages=367–371 |doi=10.1038/nature15371 |pmid=26381985 |bibcode=2015Natur.525..367L |s2cid=4460927 |language=en |issn=1476-4687 |quote=Whereas in much of the USA and in a few other countries emissions from traffic and power generation are important, in eastern USA, Europe, Russia and East Asia agricultural emissions make the largest relative contribution to PM2.5, with the estimate of overall health impact depending on assumptions regarding particle toxicity.}}</ref> সাৰুৱা কৃষিভূমি নাইট্ৰজেন অক্সাইডৰ এটা প্ৰধান উৎস হ'ব পাৰে।<ref>{{cite journal |last1=Sun |first1=Feifei |last2=Dai |first2=Yun |last3=Yu |first3=Xiaohua |title=Air pollution, food production and food security: A review from the perspective of food system |journal=Journal of Integrative Agriculture |date=December 2017 |volume=16 |issue=12 |pages=2945–2962 |doi=10.1016/S2095-3119(17)61814-8}}</ref><ref name="10.1038/nature15371"/> তদুপৰি, যোৱা কেইটামান দশকত জীৱাশ্ম ইন্ধন জ্বলোৱা বাহনৰ সংখ্যা দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাইছিল যি [https://www.assamesegyan.xyz/2021/11/air-pollution-essay-in-assamese-language.html বায়ুত প্ৰদূষকৰ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230408105232/https://www.assamesegyan.xyz/2021/11/air-pollution-essay-in-assamese-language.html |date=2023-04-08 }} সংখ্যা বৃদ্ধি কৰিছিল। ===প্ৰাকৃতিক কাৰণ=== * সাধাৰণতে গছ-গছনি কম বা গছ-গছনি নথকা বৃহৎ অঞ্চল বা মৰুভূমিৰ পৰা অহা প্ৰাকৃতিক ধূলি। * জীৱ-জন্তু যেনে গৰু-ম’হৰ গোবৰৰ দ্বাৰা নিৰ্গত হোৱা মিথেন গেছ। * পৃথিৱীৰ আৱৰণৰ তলত তেজস্ক্ৰিয় ক্ষয়ৰ পৰা ৰেডন গেছ। ৰেডন হৈছে ৰংহীন, গন্ধহীন, প্ৰাকৃতিকভাৱে পোৱা তেজস্ক্ৰীয় উন্নত গেছ, যি ৰেডিয়াম ক্ষয়প্ৰাপ্ত হৈ গঠিত হয়। ইয়াক স্বাস্থ্যৰ বাবে বিপজ্জনক বুলি গণ্য কৰা হয়। প্ৰাকৃতিক উৎসৰ পৰা নিৰ্গত ৰেডন গেছ অট্টালিকাত বিশেষকৈ বেছমেণ্টৰ দৰে বন্ধ অঞ্চলত জমা হ’ব পাৰে। আনহাতৰ চিগাৰেট সেৱন হাওঁফাওঁৰ কৰ্কট ৰোগৰ দ্বিতীয় ক্ষিপ্ৰ কাৰণ হিচাপে পৰিগণিত। * বনজুইৰ পৰা নিৰ্গত ধোঁৱা আৰু কাৰ্বন মনোক্সাইড। সক্ৰিয় বনজুইৰ সময়ছোৱাত অনিয়ন্ত্ৰিত জৈৱবস্তুৰ দহনৰ ধোঁৱাই ঘনত্বৰ ভিত্তিত সকলো বায়ু প্ৰদূষণৰ প্ৰায় ৭৫% হ'ব পাৰে।<ref>{{Cite web |url=https://www.cleanairresources.com/data |title=Education Data, Visualizations & Graphics on particulate pollution. |website=www.cleanairresources.com |access-date=20 March 2019 |archive-date=20 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190320212032/https://www.cleanairresources.com/data |url-status=dead |archivedate=20 March 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190320212032/https://www.cleanairresources.com/data |deadurl=yes }}</ref> * কিছুমান অঞ্চলত গছ-গছনিয়ে উষ্ণ দিনত পৰিৱেশৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি যথেষ্ট পৰিমাণৰ অস্বাভাৱিক জৈৱ যৌগ (VOC) নিৰ্গত কৰে। এই ভিঅ'চিসমূহে প্ৰাথমিক মানৱজনিত প্ৰদূষকসমূহৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি – বিশেষকৈ, NOx, SO2 আৰু মানৱজনিত জৈৱিক কাৰ্বন যৌগসমূহৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি গৌণ প্ৰদূষকৰ ঋতুভিত্তিক কুঁৱলী উৎপন্ন কৰে।<ref>{{cite journal|title=Biogenic carbon and anthropogenic pollutants combine to form a cooling haze over the southeastern United States |journal=[[Proceedings of the National Academy of Sciences]] |last1=Goldstein |first1=Allen H. |first2=Charles D. |last2=Koven |first3=Colette L. |last3=Heald |author3-link=Colette Heald |first4=Inez Y. |last4=Fung |date=5 May 2009 |doi=10.1073/pnas.0904128106 |pmid=19451635 |volume=106 |issue=22 |pages=8835–40 |pmc=2690056 |bibcode=2009PNAS..106.8835G |doi-access=free}}</ref> ক’লা আঠা, পপলাৰ, ওক আৰু উইলো আদি গছ-গছনিৰ কিছুমান উদাহৰণ যিয়ে প্ৰচুৰ পৰিমাণে ভি অ’ চি উৎপন্ন কৰিব পাৰে। এই প্ৰজাতিবোৰৰ পৰা VOC উৎপাদনৰ ফলত কম প্ৰভাৱৰ গছৰ প্ৰজাতিতকৈ অ'জনৰ মাত্ৰা আঠগুণলৈকে বেছি হয়।<ref>{{cite journal|title=Trees That Pollute |first=Mark |last=Fischetti |journal=[[Scientific American]] |volume=310 |issue=6 |page=14 |doi=10.1038/scientificamerican0614-14 |pmid=25004561 |year=2014 |bibcode=2014SciAm.310f..14F}}</ref> * আগ্নেয়গিৰিৰ কাৰ্য্যকলাপ, যিয়ে চালফাৰ, ক্ল'ৰিন আৰু ছাইৰ কণা উৎপন্ন কৰে।<ref>{{Cite web |title=Volcanic Pollution {{!}} |url=https://intlpollution.commons.gc.cuny.edu/volcanic-pollution/ |access-date=2022-02-27 |language=en-CAC}}</ref> ===নগৰীকৰণ=== সঘনে গঢ়ি উঠা নগৰবোৰ বায়ু প্ৰদূষণৰ এক মুখ্যকাৰক। নগৰ সমূহৰ গৃহ নিৰ্মাণত ব্যৱহাৰ কৰা বিভিন্ন আচবাব যেনে – ইটা, বালি, চিমেণ্ট আদিৰপৰা দূষিত ৰেডন গেছৰ উৎপত্তি হয়। নগৰ অঞ্চলত যিহেতু কল-কাৰখানা, যান-বাহন আদিৰ ব্যৱহাৰ বেছি, সেই কাৰণেই এই অঞ্চলবোৰৰ বায়ুমণ্ডলত ছালফাৰ-ডাই-অক্সাইডৰ(SO₂)গাঢ়তা বেছি হয়। [[পৃথিৱী]]ত বছৰি প্ৰায় ৩৩৮নিযুত টন দূষিত আৱৰ্জনা নগৰ বিলাকত সৃষ্টি হব ধৰিছে। স্তূপীকৃত আৱৰ্জনা আৰু [[নগৰ]] অঞ্চলৰ নৰ্দমা আৱৰ্জনাত থকা জৈৱ পদাৰ্থৰ পচনক্ৰিয়াত হাইড্ৰ’জেন চালফাইড(H₂S)গেছ উৎপন্ন হয়। জাৰণৰ সহায়ত অক্সিজেন যুক্ত হৈ ছালফাৰ-ডাই-অক্সাইডৰ সৃষ্টি হয়। কেতিয়াবা (H₂S)গেছ নিৰ্গত হৈ বায়ুমণ্ডলত থকা [[পানী]]ৰ বাষ্পৰ লগত লগলাগি ছালফিউৰিক এচিডলৈ (H₂SO₄)পৰিৱৰ্ত্তিত হয় আৰু [[এচিড বৰষুণ]] হৈ তললৈ নামি আহে। এই এচিড বৰষুণে গছ-গছনিৰ লগতে আমাৰ ঘৰ-দুৱাৰ আদিৰো বিস্তৰ ক্ষতি সাধন কৰে। বন ধ্বংসৰ ফলত গছ-গছনিৰ পৰিমাণ দিনে হ্ৰাস পাইছে। গছ-গছনিৰ অভাৱত বায়ুমণ্ডলত অক্সিজেনৰ পৰিমাণ যথেষ্ট কমি গৈছে আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডৰ পৰিমাণ দিনে দিনে বৃদ্ধি পাই আহিছে। ইয়াৰ ফলত পৃথিৱীৰ গোলকীয় উষ্ণতা দিনে দিনে বৃদ্ধি পাইছে আৰু ইয়ে এদিন সমগ্ৰ জীৱকুল ধ্বংসৰ কাৰণ হ'বলৈ আগবাঢ়িছে। <ref name="গ্ৰন্থ ১" /> ===উদ্যোগিক প্ৰদূষণ কাৰক=== [[File:Industrial-pollution.JPG|thumb|Industrial air pollution emissions]] নানা ধৰণৰ কল-কাৰখানা [[বায়ু প্ৰদূষণ]]ৰ প্ৰধান উৎস।<ref>{{cite journal |last1=Huo |first1=Hong |last2=Zhang |first2=Qiang |last3=Guan |first3=Dabo |last4=Su |first4=Xin |last5=Zhao |first5=Hongyan |last6=He |first6=Kebin |title=Examining Air Pollution in China Using Production- And Consumption-Based Emissions Accounting Approaches |journal=Environmental Science & Technology |date=16 December 2014 |volume=48 |issue=24 |pages=14139–14147 |doi=10.1021/es503959t |pmid=25401750 |bibcode=2014EnST...4814139H |issn=0013-936X}}</ref> এই উদ্যোগসমূহৰ পৰা নিৰ্গত হোৱা কাৰ্বন মনক্সাইড (CO),কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড (CO₂),ছালফাৰ-ডাই-অক্সাইড (SO₂),হাইড্ৰ’জেন ছালফাইড (H₂S)আৰু হাইড্ৰ’কাৰ্বন আদি গেছে বায়ু প্ৰদূষিত কৰে। কিছুমান ৰাসায়নিক উদ্যোগে হাইড্ৰক্লৰিক এচিড, ক্লৰিন, ফ্লৰিন, নাইট্ৰ’জেন অক্সাইড, দস্তা, সীহ, আৰ্ছেনিক, তাম, ছালফাৰ-ডাই-অক্সাইড, কাৰ্বন-মনক্সাইড আদি প্ৰদূষণ কাৰক নিৰ্গত কৰে। এই সকলোবোৰৰ উপৰিও [[সূৰ্য]]ৰ পৰা অহা অতি বেঙুনীয়া ৰশ্মিৰ প্ৰভাৱত বায়ুমণ্ডলত থকা হাইড্ৰকাৰ্বন তথা নাইট্ৰজেন অক্সাইডে পেৰক্সি এচিটাইল নাইট্ৰেট (PAN)আৰু [[অজ'ন]] (O₃) সৃষ্টি কৰি বায়ুমণ্ডলক মাৰাত্মকভাৱে দূষিত কৰা এক ধোঁৱাৰ সৃষ্টি কৰে। <ref name="গ্ৰন্থ ১" /> ===যান-বাহনে সৃষ্টি কৰা প্ৰদূষক=== নানা ধৰণৰ যান-বাহনৰ পৰা নিৰ্গত হোৱা বায়ু প্ৰদূষণৰ বাবে শতকৰা ৬০ভাগ দায়ী। এই ধোঁৱাত কাৰ্বন-মন’ক্সাইড,কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড,নাইট্ৰজেন অক্সাইড আৰু হাইড্ৰকাৰ্বন থাকে। প্ৰতি গেলন পেট্ৰলৰ দহনৰ ফলত ৩পাউণ্ড কাৰ্বন-মন’ক্সাইড আৰু ১৫পাউণ্ড নাইট্ৰজেন অক্সাইড সৃষ্টি হয় আৰু এইবোৰে ৪,০০,০০০ – ২০,০০,০০০ C.C বায়ু দূষিত কৰিব পাৰে। তদুপৰি যান-বাহনৰ ধোঁৱাৰ লগত লীড অক্সাইড নিৰ্গত হয়। পেট্ৰলৰ ক্ষমতা বঢ়াবৰ বাবে প্ৰতি লিটাৰ পেট্ৰলৰ লগত ৪গ্ৰাম পৰ্যন্ত লীড (সীহ)মিহলাই দিয়ে। এই সীহ দেহৰ বাবে ক্ষতিকাৰক। উশাহৰ লগত নাইবা খাদ্য বস্তুৰ সহায়ত এই সীহ মানুহৰ শৰীৰত প্ৰবেশ কৰে। [[সীহ]]ৰ মাত্ৰা প্ৰতি ১০০মি.লি.তেজত ২০ ug হ’লে বিষক্ৰিয়া আৰম্ভ হয়।<ref name="গ্ৰন্থ ১" /> ===ইন্ধনৰ দহন=== ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা কয়লা,গোবৰ,খৰি,কেৰাচিন ইত্যাদিৰ অসম্পূৰ্ণ দহনৰ ফলত কাৰ্বন মনক্সাইড আদি দূষিত গেছৰ সৃষ্টি হয়। কয়লাত প্ৰচুৰ পৰিমাণে ছালফাৰ থাকে আৰু দহনৰ ফলত ছালফাৰ-ডাই-xxxঅক্সাইড হিচাপে বায়ুমণ্ডললৈ নিৰ্গমন হৈ বায়ুক দূষিত কৰে।<ref>{{cite web|title=Biomass Pollution Basics|author1=David Pennise |author2=Kirk Smith |publisher=WHO|url=https://www.who.int/indoorair/interventions/antiguamod21.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20120709001603/http://www.who.int/indoorair/interventions/antiguamod21.pdf|url-status=dead|archive-date=9 July 2012}}</ref><ref>{{cite web|title=Indoor air pollution and household energy|publisher=WHO and UNEP|year=2011|url=https://www.who.int/heli/risks/indoorair/indoorair/en/index.html}}</ref> ===কৃষিকাৰ্যৰপৰা প্ৰদূষণ=== জনসংখ্যাৰ বৃদ্ধিৰ লগে লগে অধিক উৎপাদন লাভৰ বাবে কৃষিকাৰ্যত নানা ধৰণৰ ৰাসায়নিক সাৰ,কীটনাশক দৰৱ আদি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কীটনাশক তথা আগাছানাশক দৰৱ আদিৰপৰা অৰ্গেনিক ফছফেট, ক্লৰিনযুক্ত হাইড্ৰ’কাৰ্বন আৰ্ছেনিক, [[সীহ]] আদি ওলাই বায়ুৰ লগত মিহলি হৈ বায়ু দূষিত কৰে। ===তেজষ্ক্ৰিয় আৰু আন পদাৰ্থ কণা প্ৰদূষক=== নানা ধৰণৰ বিস্ফোৰক আৰু আণবিক চুলাৰ ব্যৱহাৰৰ ফলত কিছুমান পদাৰ্থ ধূলিকণা ৰূপে বায়ুমণ্ডলত সৃষ্টি হয় আৰু তেজষ্ক্ৰিয় ৰশ্মি যেনে α,β,γ আদি প্ৰক্ষেপণ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও আন কিছুমান পদাৰ্থ বায়ুমণ্ডলত জলীয় আৰু কঠিন এই দুই অৱস্থাতে ভাহি থাকে। এই পদাৰ্থবোৰত কেডমিয়াম, ক্ৰ'মিয়াম, ভানাডিয়াম ইত্যাদি বিষাক্ত ধাতু মিশ্ৰিত হৈ থাকে।<ref name="গ্ৰন্থ ১" /> ==বায়ু প্ৰদূষণৰ প্ৰভাৱ == বায়ু প্ৰদূষণে বিভিন্ন দিশত প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰে। তলত কেইটামান উল্লেখ কৰা হ’ল – ===মানৱ স্বাস্থ্যৰ ওপৰত প্ৰভাৱ=== #কাৰ্বন মন’অক্সাইড – কাৰ্বন মন’অক্সাইডে তেজৰ ৰক্ত কণিকাত থকা হিমগ্ল’বিনৰ লগত লগ লাগি কাৰ্বক্সিহিমগ্ল’বিন সৃষ্টি কৰে। ফলত তেজৰ অক্সিজেন পৰিবহণ ক্ষমতা কমি যায়। দীৰ্ঘ সময় ধৰি কাৰ্বন মন'ক্সাইড সেৱন কৰিলে মানু্হৰ ভাগৰ লগা,মূৰ্ছা যোৱা, আনকি মৃত্যু হোৱাও দেখা যায়। #ছালফাৰ-ডাই-অক্সাইড – ছালফাৰৰ অক্সাইবোৰে আমাৰ শ্বাস-প্ৰশ্বাসৰ নলীবোৰৰ কোষবোৰ আক্ৰান্ত কৰি ডিঙিৰ সুৰসুৰণি,শ্বাসকষ্ট,এজমা,ব্ৰংকাইটিছ আদি ৰোগৰ সৃষ্টি কৰে। কেতিয়াবা এই গেছৰ(SO₂) প্ৰভাৱত চকুৰ ৰোগ হোৱাও দেখা যায়। #নাইট্ৰজেন অক্সাইড – নাইট্ৰজেন অক্সাইডবোৰে হাওঁফাওঁৰ বেৰত থকা কোষবোৰ আক্ৰান্ত কৰি এজমা,নিউমোনিয়া ব্ৰংকাইটিছ জাতীয় ৰোগৰ সৃষ্টি কৰে। লগতে চকুৰ ৰোগও কৰে। #কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড – এই গেছে হাওঁফাও ৰোগ,ব্ৰংকাইটিছ আদিৰ সৃষ্টি কৰে। #সীহ – উশাহৰ লগত সীহ মানুহৰ দেহৰ ভিতৰত সোমালে ই লাহে লাহে মানুহজনক মৃত্যুৰ মুখলৈ ঠেলি দিয়ে। কাৰণ সীহে তেজত থকা হিমগ্ল’বিন গঠনত বাধা প্ৰদান কৰে। তদুপৰি সীহে সৰু ল’ৰা-ছোৱালীৰ মস্তিষ্কৰ ক্ষতি সাধন কৰে। #এলডিহাইড – বিভিন্ন উৎসৰপৰা সৃষ্টি হোৱা এলডিহাইডবোৰে পাকস্থলী আৰু শ্বাসনলীৰ ৰোগ সৃষ্টি কৰে। #হাইড্ৰ’কাৰ্বন – উদ্যোগবোৰত সৃষ্টি হোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ হাইড্ৰ’কাৰ্বনবোৰৰ অসম্পূৰ্ণ জাৰণৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা বেঞ্জ’পাইৰিন জাতীয় পদাৰ্থই হাওঁফাওঁৰ কৰ্কটৰোগ সৃষ্টি কৰে। #O3 গেছ – বায়ুমণ্ডলৰ ষ্টেট’স্ফিয়াৰত থকা অ’জন (O₃)গেছে [[সূৰ্য্য]]ৰ পৰা অতি বেঙুনীয়া ৰশ্মি [[পৃথিৱী]]লৈ আহিব নিদিয়ে। এই গেছে মানুহৰ মিউকাছ আৱৰণৰ ক্ষতি সাধন কৰে। আনহাতে,CFC (Chloro Fluro Carbon) হেলন আদি গেছৰ প্ৰভাৱত অ’জন স্তৰটোৰ ক্ষতিসাধন হৈ আছে। UN – ৰ সমীক্ষা অনুসৰি শতকৰা ১০ ভাগ অ’জন(O₃)ৰ ক্ষতিসাধনে শতকৰা ২৬ ভাগ মেলান’মাছ নামৰ ছালৰ কেঞ্চাৰ ৰোগ বঢ়ায়। #তেজষ্ক্ৰিয় পদাৰ্থ – বায়ুত [[তেজষ্ক্ৰিয় পদাৰ্থ]]ৰ উপস্থিতিৰ ফলত কৰ্কট ৰোগৰ উপৰিও জন্মৰ সময়ত ল’ৰা-ছোৱালীৰ দৈহিক বিকৃতি পৰিলক্ষিত হয়। ইয়াৰ উপৰিও কয়লাৰ খনিত কাম কৰা কৰ্মীবোৰৰ ক’লা হাওঁফাওঁ ৰোগ আৰু এচবেষ্টছ উদ্যোগত কাম কৰা কৰ্মীবোৰৰ এছবেষ্ট’ছিছ নামৰ ৰোগ বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য।<ref name="গ্ৰন্থ ১" /> #বায়ু প্ৰদূষনৰ ফলত মানুহৰ বিভিন্ন শ্বাস প্ৰশ্বাসজনিত ৰোগ হ'ব পাৰে | ===আন প্ৰাণীৰ ওপৰত প্ৰভাৱ=== কল-কাৰখানাৰ ওচৰত বাস কৰা প্ৰাণীবোৰৰ ফ্লৰিন সেৱনৰ বাবে ফ্ল’ৰছিছ ৰোগ হয়। প্ৰদূষিত বায়ু পানীৰ লগত মিহলি হৈ নদ-নদী, খাল, বিল, পুখুৰী, হ্ৰদ আনকি [[সাগৰ]]ৰ পানীৰো আম্লিকতা বৃদ্ধি কৰে। ফলত এই পানীত বাস কৰা জলজ প্ৰাণীবোৰৰ বেয়াকৈ ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। ===উদ্ভিদ জগতত প্ৰভাৱ=== #kolyan থকা SO₂ য়ে শস্য আৰু আন উদ্ভিদৰ যথেষ্ট পৰিমাণে ক্ষতিসাধন কৰে। [[উদ্ভিদ]]ৰ পাতৰ বিভিন্ন পত্ৰৰন্ধ্ৰইদি এই SO₂ গেছবোৰ ব্যাপিত হৈ সালোক সংশ্লেষণৰ বাবে অতি প্ৰয়োজনীয় পত্ৰহৰিৎক ক্ষতি কৰে। #উদ্যোগ সমূহত সৃষ্টি হোৱা ফ্লৰাইড গেছে পাতৰ উৰিভাগত থকা মমজাতীয় কিউটিক’ল নামৰ স্তৰটো নষ্ট কৰে। এই স্তৰটোৱে উদ্ভিদৰ অতিৰিক্ত [[পানী]] ওলাই যোৱাত বাধা দি থাকে। এই প্ৰভাৱ দীৰ্ঘসময় ধৰি সঞ্চিত হ’লে উদ্ভিদৰ নেক্ৰ’ছিছ (Nacrosis), ক্লৰছিছ (Chlorosis), এপিনেষ্টি (Eppinasty), এবছিছন (Abscission)আদি ৰোগ হয় আৰু কেতিয়াবা মৃত্যু হোৱাও দেখা যায়। #বায়ুমণ্ডলত থকা ইথিলিন জাতীয় পদাৰ্থ কপাহ নাইবা আন আন শস্যৰ বাবে ক্ষতিকাৰক। কিছুমান হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ প্ৰভাৱত অপৈণত অৱস্থাতে উদ্ভিদৰ পাত নাইবা ফল সৰি যায়। #অ’জন গেছৰ প্ৰভাৱত ৰবৰ টান হয় আৰু ০.০২ ppm গাঢ়তাত উদ্ভিদৰ ক’লেনকাইমা কোষবোৰ ধ্বংস হয়। অ’জন গেছে অপৈনত অৱস্থাতে উদ্ভিদৰ পাত সৰাই পেলায়। #নগৰীকৰণ আৰু উদ্যোগৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা কিছুমান বায়ু প্ৰদূষকে খেতিপথাৰত অনিষ্টকাৰী কীট-পতঙ্গৰ সংখ্যা বঢ়োৱাৰ লগে লগে খেতিপথাৰৰ যথেষ্ট অনিষ্ট সাধন কৰে।<ref name="গ্ৰন্থ ১" /> ===জলবায়ুৰ ওপৰত প্ৰভাৱ=== বায়ুমণ্ডলত কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইডৰ পৰিমাণ বাঢ়ি গলে [[সূৰ্য্য]]ৰ পৰা বিকিৰিত ৰশ্মি কুঁৱলী আৰু কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইডৰ তৰপ ভেদ কৰি ওলাই যাব নোৱাৰে। ফলত [[পৰিবেশ]]ৰ উষ্ণতা বাঢ়ে। ইয়াক [[সেউজ গৃহ প্ৰভাৱ]] {{enwiki|Green house effect}} বোলে। ইতিমধ্যে যোৱা ১০০ বছৰৰ ভিতৰত [[পৃথিৱী]]ৰ উষ্ণতা প্ৰায় ০.৫° বাঢ়িছে। প্ৰত্যেক বছৰে কল-কাৰখানাবোৰৰ পৰা প্ৰায় ৬০০০ নিযুত টন CO₂ বায়ুমণ্ডলত সৃষ্টি হৈ আছে। ; বিভিন্ন আচবাবত প্ৰভাৱ উদ্যোগ সমূহৰ পৰা ওলোৱা ধোৱা আৰু এচিড বৰষুণে পকীঘৰ অট্টালিকাবোৰৰ গৃহ নিৰ্মাণ সামগ্ৰীসমূহৰ অৱক্ষয় ঘটায় আৰু সৌন্দৰ্য্যহীন হৈ পৰে।<ref name="গ্ৰন্থ ১" /> ==বায়ু প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণৰ উপায়== বৰ্তমান আধুনিক যুগত বায়ু প্ৰদূষণ সম্পূৰ্ণৰূপে নাইকিয়া কৰাটো সম্ভৱ নহয় যদিও কিছুমান পদ্ধতিৰ দ্বাৰা ইয়াৰ প্ৰভাৱ নিম্নতম কৰিব পৰা যায়। #উদ্যোগ সমূহৰ পৰা ধোৱা নিৰ্গত হোৱা চিমনীবোৰ ওখ কৰিলে দূষিত বায়ু ওপৰলৈ উঠি যাব আৰু পৰিবেশৰ ওপৰত নিম্নতম ঋণাত্মক প্ৰভাৱ পেলাব। #পুৰণি যান-বাহন সমূহ চলোৱাত বাধা দি, কেটালাইটিক কনভাৰ্টাৰ (Catalytic converter)ব্যৱহাৰ কৰি দূষিত পদাৰ্থবোৰ পৰিবেশত অহাৰ আগতে দহন কৰা প্ৰয়োজন। #উদ্যোগ সমূহত চাইক্লন (Cyclone) নামৰ এক বিশেষ যন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি বস্তুকণা (articulate matter) সমন্বিত গেছৰ চেণ্ট্ৰিফিউজ কৰি বস্তুকণাসমূহ পৃথক কৰিব পাৰি। # স্ক্ৰাবাৰ (Scrubbers)ব্যৱহাৰ কৰি [[বায়ুমণ্ডল]]ৰ পৰা বস্তুকণাৰ লগতে SO₂ গেছো পৃথক কৰিব পাৰি। #বৃক্ষৰোপণ বায়ু প্ৰদূষণ ৰোধ কৰাৰ এক অন্যতম উপায়। উদ্ভিদে সালোক সংশ্লেষণ প্ৰথাৰ দ্বাৰা বায়ুমণ্ডলৰ পৰা কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড শোষণ কৰি বায়ুমণ্ডল শোধন কৰে।<ref name="গ্ৰন্থ ১" /> ==বায়ুৰ সংস্পৰ্শ== [[File:Air Quality (PM 2.5) Regional Overview.svg|thumb|২০১৯ চনত বিশ্বৰ সৰ্বাধিক জনবসতিপূৰ্ণ পাঁচখন দেশৰ বায়ুত থকা সূক্ষ্ম কণিকাৰ (PM_2.5) পৰিমাণ।|alt=Air pollution levels for urban, rural areas and cities and town. India and Pakistan have concentrations of about 50 microgram PM2.5 per cubic meter. China has levels around 35, Indonesia around 15, and the US around 8. Rural areas typically have somewhat cleaner air than urban areas.]]বিশ্বৰ বিভিন্ন অঞ্চল আৰু জনসমষ্টিৰ মাজত বায়ু প্ৰদূষণৰ সংস্পৰ্শৰ পৰিমাণৰ যথেষ্ট পাৰ্থক্য দেখা যায়।<ref>{{Cite journal |last1=Hajat |first1=Anjum |last2=Hsia |first2=Charlene |last3=O'Neill |first3=Marie S. |date=2015 |title=Socioeconomic Disparities and Air Pollution Exposure: a Global Review |journal=Current Environmental Health Reports |volume=2 |issue=4 |pages=440–450 |doi=10.1007/s40572-015-0069-5 |pmc=4626327 |pmid=26381684 |bibcode=2015CEHR....2..440H }}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে, শিশুৱে প্ৰাপ্তবয়স্ক লোকতকৈ অধিক পৰিমাণে প্ৰদূষিত বায়ুৰ সংস্পৰ্শলৈ আহে। কাৰণ তেওঁলোকে দ্ৰুতভাৱে উশাহ-নিশাহ লয় আৰু মাটিৰ ওচৰত থাকে। সেই স্থানত যান-বাহনৰ ধোঁৱা আৰু ধূলিৰ পৰিমাণ অধিক থাকে।<ref name="HEI_2024_p21-23" /> একেদৰে, কঠোৰ শাৰীৰিক পৰিশ্ৰম কৰা লোকসকলে জিৰণি লৈ থকা লোকতকৈ অধিক পৰিমাণে প্ৰদূষিত পদাৰ্থ উশাহত গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite book |last=Vallero |first=Daniel A. |author-link=Daniel A. Vallero |title=Fundamentals of Air Pollution |publisher=Academic Press |year=2008 |isbn=978-0-12-373615-4 |edition=4th |pages=660, 663|url=https://institutes.abu.edu.ng/idr/public/assets/docs/Fundamentals%20of%20Air%20Pollution,%20Fourth%20Edition%20(%20PDFDrive%20).pdf}}</ref> উন্নত মানৰ [[এন৯৫ শ্বাসযন্ত্ৰ|মুখা]] পৰিধান কৰি অথবা [[বায়ু বিশুদ্ধকৰণ যন্ত্ৰ]] ব্যৱহাৰ কৰি মানুহে প্ৰদূষিত বায়ুৰ সংস্পৰ্শ হ্ৰাস কৰিব পাৰে।<ref>{{Cite journal |last1=Allen |first1=Ryan W. |last2=Barn |first2=Prabjit |date=2020 |title=Individual- and Household-Level Interventions to Reduce Air Pollution Exposures and Health Risks: a Review of the Recent Literature |journal=Current Environmental Health Reports |language=en |volume=7 |issue=4 |pages=424–440 |doi=10.1007/s40572-020-00296-z |pmid=33241434 |pmc=7749091 |bibcode=2020CEHR....7..424A }}</ref> [[File:Share-above-who-pollution-guidelines (OWID 0948).png|thumb|২০১৭ চনত বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰ নিৰ্দেশনাতকৈ অধিক বায়ু প্ৰদূষণৰ সংস্পৰ্শলৈ অহা জনসংখ্যাৰ অংশ।|alt=most regions show that 100% of the population was exposed to unhealthy air pollution using the less strict 2017 WHO guidelines.]]কিছুমান প্ৰদূষকৰ ক্ষেত্ৰত কম পৰিমাণৰ সংস্পৰ্শক নিৰাপদ বুলি গণ্য কৰিব পাৰি। আনহাতে, আন কিছুমান প্ৰদূষকে অতি কম পৰিমাণতো স্বাস্থ্যৰ ক্ষতি কৰে।<ref name='WHO_energy_health'>{{cite web |title=Air quality, energy and health |url=https://www.who.int/teams/environment-climate-change-and-health/air-quality-energy-and-health/health-impacts |access-date=16 January 2025 |publisher=World Health Organization |archive-date=16 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250116061716/https://www.who.int/teams/environment-climate-change-and-health/air-quality-energy-and-health/health-impacts |url-status=live }}</ref> বায়ু প্ৰদূষকৰ অতি কম পৰিমাণেও মানুহৰ স্বাস্থ্যৰ ক্ষতি কৰে বুলি প্ৰমাণ পোৱাৰ পিছত ২০২১ চনত [[বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা]]ই সূক্ষ্ম কণিকাৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত নিৰাপদ সীমা প্ৰতি ঘনমিটাৰ বায়ুত ১০ মাইক্ৰ'গ্ৰামৰ পৰা ৫ মাইক্ৰ'গ্ৰামলৈ হ্ৰাস কৰে। নতুন নিৰ্দেশনা অনুসৰি, বিশ্বৰ প্ৰায় সমগ্ৰ জনসংখ্যা অৰ্থাৎ ৯৭ শতাংশ লোক সূক্ষ্ম কণিকা (PM_2.5)-ৰ অসুৰক্ষিত মাত্ৰাৰ সংস্পৰ্শলৈ আহে।<ref>{{Cite web |date=2022-06-14 |title=Most of the World Breathes Unsafe Air, Taking More Than 2 Years Off Global Life Expectancy |url=https://aqli.epic.uchicago.edu/news/most-of-the-world-breathes-unsafe-air-taking-more-than-2-years-off-global-life-expectancy/ |access-date=2022-07-12 |website=AQLI |archive-date=25 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221025042621/https://aqli.epic.uchicago.edu/news/most-of-the-world-breathes-unsafe-air-taking-more-than-2-years-off-global-life-expectancy/ |url-status=live }}</ref> [[নাইট্ৰ'জেন ডাই অক্সাইড]] (NO₂)-ৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত নতুন সীমাও ৭৫ শতাংশ হ্ৰাস কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=Carrington |first=Damian |date=2021-09-22 |title=WHO slashes guideline limits on air pollution from fossil fuels |url=https://www.theguardian.com/environment/2021/sep/22/who-cuts-guideline-limits-on-air-pollution-from-fossil-fuels |access-date=2021-09-22 |website=[[The Guardian]] |archive-date=5 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205141212/https://web.archive.org/web/20221205141212/https://www.theguardian.com/environment/2021/sep/22/who-cuts-guideline-limits-on-air-pollution-from-fossil-fuels |url-status=live }}</ref> সকলো প্ৰদূষক একেলগে বিবেচনা কৰি বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাই সিদ্ধান্ত প্ৰকাশ কৰে যে বিশ্বৰ ৯৯ শতাংশ জনসংখ্যা ক্ষতিকাৰক বায়ু প্ৰদূষণৰ সংস্পৰ্শলৈ আহে।<ref name=":13">{{Cite web |title=Billions of people still breathe unhealthy air: new WHO data |url=https://www.who.int/news/item/04-04-2022-billions-of-people-still-breathe-unhealthy-air-new-who-data |access-date=2025-01-14 |publisher=World Health Organization |language=en |archive-date=15 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115023645/https://www.who.int/news/item/04-04-2022-billions-of-people-still-breathe-unhealthy-air-new-who-data |url-status=live }}</ref> [[ক'লা কাৰ্বন]]ৰ দৰে কিছুমান প্ৰদূষকৰ ক্ষেত্ৰত যান-বাহনৰ পৰা হোৱা প্ৰদূষণৰ সংস্পৰ্শই মুঠ সংস্পৰ্শৰ অধিকাংশ গঠন কৰিব পাৰে। কাৰণ, ঘাইপথৰ ওচৰত থকা অথবা মটৰচালিত যান-বাহনত যাতায়াত কৰাৰ সময়ত অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে প্ৰদূষকৰ অধিক ঘনত্বৰ সংস্পৰ্শলৈ আহিবলগীয়া হয়।<ref name="Dons et al.">{{cite journal|last=Dons |first=E. |title=Impact of time-activity patterns on personal exposure to black carbon |journal=[[Atmospheric Environment]] |volume=45 |issue=21 |pages=3594–3602 |year=2011 |doi=10.1016/j.atmosenv.2011.03.064 |bibcode=2011AtmEn..45.3594D}}</ref> দৈনিক মুঠ প্ৰদূষণৰ সংস্পৰ্শৰ এক বৃহৎ অংশ অতি কম সময়ৰ ভিতৰত প্ৰদূষকৰ ঘনত্ব হঠাতে বৃদ্ধি পোৱাৰ ফলত হয়।<ref name="Dons et al. 2019">{{cite journal |last=Dons |first=E. |title=Transport most likely to cause air pollution peak exposures in everyday life: Evidence from over 2000 days of personal monitoring |journal=[[Atmospheric Environment]] |volume=213 |pages=424–432 |year=2019 |doi=10.1016/j.atmosenv.2019.06.035 |bibcode=2019AtmEn.213..424D |hdl=10044/1/80194 |hdl-access=free}}</ref> === আৰ্থ-সামাজিক গোট অনুসৰি === বায়ু প্ৰদূষণে বিভিন্ন জনসমষ্টিক প্ৰভাৱিত কৰিলেও কিছুমান গোট ইয়াৰ অধিক সংস্পৰ্শলৈ আহে। বহু অঞ্চলত জাতিগত পৰিচয় আৰু আয়ৰ ভিত্তিত প্ৰদূষণৰ সংস্পৰ্শৰ ক্ষেত্ৰত পাৰ্থক্য দেখা যায়। বিশেষকৈ [[আয়ৰ বৈষম্য]] আৰু স্বাস্থ্যসেৱাৰ ক্ষেত্ৰত অধিক বৈষম্য থকা দেশসমূহত, যেনে [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ত, এই পাৰ্থক্য অধিক স্পষ্ট। প্ৰদূষণকাৰী উদ্যোগ আৰু পথসমূহ দৰিদ্ৰ লোকৰ বসতিপ্ৰধান অঞ্চলত স্থাপন কৰাৰ সম্ভাৱনা অধিক। এই অঞ্চলৰ লোকসকলে বাহিৰত কাম কৰাৰ সম্ভাৱনাও অধিক হোৱা বাবে তেওঁলোক প্ৰদূষণৰ অতিৰিক্ত সংস্পৰ্শলৈ আহে।<ref name=":10" /> চৰকাৰী আৱাসগৃহত বাস কৰা লোকসকলৰ অধিকাংশৰে উপাৰ্জন কম আৰু তেওঁলোকে উন্নত পৰিৱেশৰ অঞ্চললৈ সহজে স্থানান্তৰিত হ'ব নোৱাৰে। সেয়েহে ওচৰৰ [[তেল শোধনাগাৰ]] আৰু ৰাসায়নিক উদ্যোগসমূহে তেওঁলোকক অধিক প্ৰভাৱিত কৰে।<ref>{{Cite book |last=Lerner |first=Steve |url=https://archive.org/details/sacrificezonesfr00stev/page/n7/mode/1up?q=Xxx |title=Sacrifice Zones: The Front Lines of Toxic Chemical Exposure in the United States |publisher=The MIT Press |year=2010 |isbn=978-0-262-01440-3 |pages=73–75}}</ref> তদুপৰি, নিম্ন আয়ৰ লোকৰ বসতিপ্ৰধান অঞ্চলসমূহত ৰন্ধনৰ বাবে গোটা জৈৱ ইন্ধন ব্যৱহাৰৰ দৰে প্ৰদূষণকাৰী কাম-কাজ অধিক পৰিমাণে কৰা হয়।<ref>{{Cite journal |last1=Reddington |first1=C. L. |last2=Turnock |first2=S. T. |last3=Conibear |first3=L. |last4=Forster |first4=P. M. |last5=Lowe |first5=J. A. |last6=Ford |first6=L. Berrang |last7=Weaver |first7=C. |last8=van Bavel |first8=B. |last9=Dong |first9=H. |last10=Alizadeh |first10=M. R. |last11=Arnold |first11=S. R. |date=2023 |title=Inequalities in Air Pollution Exposure and Attributable Mortality in a Low Carbon Future |journal=Earth's Future |volume=11 |issue=12 |article-number=e2023EF003697 |doi=10.1029/2023EF003697 |bibcode=2023EaFut..1103697R |doi-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Rao |first1=Narasimha D. |last2=Kiesewetter |first2=Gregor |last3=Min |first3=Jihoon |last4=Pachauri |first4=Shonali |last5=Wagner |first5=Fabian |title=Household contributions to and impacts from air pollution in India |journal=Nature Sustainability |date=26 July 2021 |volume=4 |issue=10 |pages=859–867 |doi=10.1038/s41893-021-00744-0 |bibcode=2021NatSu...4..859R |url=https://www.researchsquare.com/article/rs-126114/latest.pdf }}</ref> [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ত কৃষ্ণাংগ আৰু লেটিনো সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে সাধাৰণতে শ্বেতাংগ আৰু এছীয় লোকতকৈ অধিক প্ৰদূষণৰ সংস্পৰ্শলৈ আহে।<ref name="Drury">{{cite journal |last1=Drury |first1=Richard |last2=Belliveau |first2=Michael |last3=Kuhn |first3=J. Scott |last4=Bansal |first4=Shipra |title=Pollution Trading and Environmental Injustice: Los Angeles' Failed Experiment in Air Quality Policy |journal=Duke Environmental Law & Policy Forum |date=Spring 1999 |volume=9 |issue=2 |pages=231–290 |url=https://scholarship.law.duke.edu/delpf/vol9/iss2/5 }}</ref> === ভৌগোলিক অঞ্চল অনুসৰি === {| class="wikitable floatright" |+২০২৪ চনৰ সৰ্বাধিক প্ৰদূষিত পাঁচখন চহৰ<ref>{{Cite web |date=2025 |title=World's Most Polluted Cities - PM2.5 Ranking {{!}} AirVisual |url=https://www.iqair.com/us/world-most-polluted-cities |access-date=2025-04-24 |website=IQAir |archive-date=6 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206065325/https://www.iqair.com/us/world-most-polluted-cities |url-status=live }}</ref> !চহৰ !PM_2.5-ৰ ঘনত্ব |- |[[বৰ্ণিহাট]], [[ভাৰত]] |১২৮ |- |[[দিল্লী]], [[ভাৰত]] |১০৮ |- |কাৰাগাণ্ডা, [[কাজাখাস্তান]] |১০৫ |- |মুল্লানপুৰ, [[ভাৰত]] |১০২ |- |[[লাহোৰ]], [[পাকিস্তান]] |১০২ |} পৰিৱেশীয় কুজ্‌নেটছ বক্ৰৰ ধাৰণা অনুসৰি, নিম্ন-মধ্যম আয়ৰ দেশসমূহত বাহিৰৰ বায়ু প্ৰদূষণৰ সংস্পৰ্শ সৰ্বাধিক। এই ধাৰণাটোৱে কয় যে যিবোৰ অৰ্থনীতি উৎপাদন উদ্যোগৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল, কিন্তু এতিয়াও পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ নিয়ম-কানুনক অগ্ৰাধিকাৰ দিব পৰা নাই, সেইবোৰ অৰ্থনীতিত প্ৰদূষণৰ মাত্ৰা অধিক হয়।<ref name=":10">{{cite journal |last1=Rentschler |first1=Jun |last2=Leonova |first2=Nadezda |date=2023 |title=Global air pollution exposure and poverty |journal=[[Nature Communications]] |volume=14 |issue=1 |page=4432 |bibcode=2023NatCo..14.4432R |doi=10.1038/s41467-023-39797-4 |pmc=10363163 |pmid=37481598 |doi-access=free}}</ref> নিম্ন আয়ৰ দেশসমূহত ঘৰৰ ভিতৰৰ বায়ু প্ৰদূষণৰ মাত্ৰা অধিক। বিশেষকৈ [[দক্ষিণ-পূব এছিয়া]], পশ্চিম প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চল আৰু [[আফ্ৰিকা]]ত এই সমস্যা অধিক।{{sfn|World Health Organization|2016|pp=17–18}} বাহিৰৰ বায়ু প্ৰদূষণ সাধাৰণতে অধিক জনবসতিপূৰ্ণ মহানগৰ অঞ্চলসমূহত কেন্দ্ৰীভূত হয়। নগৰীকৰণৰ ফলত দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা ক্ৰান্তীয় অঞ্চলৰ চহৰসমূহত বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত অকাল মৃত্যুৰ হাৰ দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পায়।<ref>{{cite journal |last1=Vohra |first1=Karn |last2=Marais |first2=Eloise A. |last3=Bloss |first3=William J. |last4=Schwartz |first4=Joel |last5=Mickley |first5=Loretta J. |last6=Van Damme |first6=Martin |last7=Clarisse |first7=Lieven |last8=Coheur |first8=Pierre-F. |title=Rapid rise in premature mortality due to anthropogenic air pollution in fast-growing tropical cities from 2005 to 2018 |journal=Science Advances |date=8 April 2022 |volume=8 |issue=14 |article-number=eabm4435 |doi=10.1126/sciadv.abm4435 |pmid=35394832 |pmc=8993110 |bibcode=2022SciA....8M4435V }}</ref> আনহাতে, ঘৰৰ ভিতৰৰ বায়ু প্ৰদূষণ সাধাৰণতে গ্ৰাম্য অঞ্চলসমূহত অধিক দেখা যায়। এই অঞ্চলসমূহত পৰিষ্কাৰ ৰন্ধন ইন্ধনৰ সুবিধা নাথাকিব পাৰে।{{sfn|World Health Organization|2016|pp=17–18}} Climate TRACE-এ ২০২৫ চনত প্ৰকাশ কৰা এখন মানচিত্ৰ অনুসৰি, প্ৰায় ১৬০ কোটি লোকৰ বাসগৃহৰ ওচৰত PM_2.5 (অতি সূক্ষ্ম কণিকা) আৰু অন্যান্য বিষাক্ত পদাৰ্থ নিৰ্গত হয়। ইয়াৰে প্ৰায় ৯০ কোটি লোক বিদ্যুৎ উৎপাদন কেন্দ্ৰ, তেল শোধনাগাৰ, বন্দৰ আৰু খনিসমূহৰ দৰে অধিক পৰিমাণে প্ৰদূষণ নিৰ্গত কৰা উদ্যোগৰ প্ৰভাৱিত অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name=Guardian_20250924>{{cite news |last1=Harvey |first1=Fiona |title=Fossil fuel burning poses threat to health of 1.6bn people, data shows |url=https://www.theguardian.com/environment/2025/sep/24/fossil-fuel-burning-threat-health-16bn-people-data-shows |newspaper=The Guardian |date=24 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250924112040/https://www.theguardian.com/environment/2025/sep/24/fossil-fuel-burning-threat-health-16bn-people-data-shows |archive-date=24 September 2025 |url-status=live}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons|Air pollution}} ; Air quality science and general information * [http://www.urbanairquality.org/ International Conference on Urban Air Quality] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081216144156/http://www.urbanairquality.org/ |date=2008-12-16 }}. * [http://www.unep.org/urban%5Fenvironment/ UNEP Urban Issues] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100329182347/http://www.unep.org/urban%5Fenvironment/ |date=2010-03-29 }} * [http://ec.europa.eu/environment/air/index.htm European Commission > Environment > Policies > Air >Air Quality]. * [http://www.unep.org/pcfv/ UNEP Partnership for Clean Fuels and Vehicles] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100425051159/http://www.unep.org/pcfv/ |date=2010-04-25 }} * [http://www.who.int/phe/health_topics/outdoorair/databases/en/index.html Database: outdoor air pollution in cities] from the [[World Health Organisation]] * [http://www.npr.org/2011/11/07/142089991/poisoned-places-air-pollution-in-your-town Interactive map of US facilities emitting air pollution] ; Air quality modelling * [http://www.stuffintheair.com/airqualitymodeling.html Stuff in the Air] Standard air quality modelling procedure for industrial sources. * [http://atmosphericdispersion.wikia.com/ Wiki on Atmospheric Dispersion Modelling]. Addresses the international community of atmospheric dispersion modellers&nbsp; — primarily researchers, but also users of models. Its purpose is to pool experiences gained by dispersion modellers during their work. * [http://www.air-dispersion.com/formulas.html Air Dispersion Modeling Conversions and Formulas] One of six technical articles devoted to air quality and air pollution dispersion modeling. ; Effects on human health * [http://www.world-nuclear-news.org/EE-WHO_warns_on_urban_air_pollution-2809116.html Fine particle pollution map 1] and [http://mrbarlow.wordpress.com/2010/09/27/nasa-maps-global-air-pollution/ fine particle pollution map 2] * [http://www.environment.no/Topics/Air-pollution/Local-air-pollution/ Map showing loss of months in life expectancy due to air pollution] * [http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs313/en/ World Health Organization Fact Sheet on Air quality and health] * [http://www.planetark.com/dailynewsstory.cfm/newsid/44436/story.htm Air Pollution Triggers Blood Clots] * [http://www.ownyourair.org/ American Lung Association of New England on air quality] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190119054007/http://www.ownyourair.org/ |date=2019-01-19 }}. * [http://www.iom-world.org/pubs/IOM_TM9609.pdf Dispersion of traffic pollution from street canyons in Edinburgh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924035930/http://www.iom-world.org/pubs/IOM_TM9609.pdf |date=2015-09-24 }} by A Searl and D Buchanan. [[Institute of Occupational Medicine]] Research Report TM/96/09 *[http://www.iom-world.org/pubs/IOM_TM0301.pdf Impact assessment of the mortality effects of longer-term exposure to air pollution: exploring cause-specific mortality and susceptibility] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924035825/http://www.iom-world.org/pubs/IOM_TM0301.pdf |date=2015-09-24 }} by BG Miller. [[Institute of Occupational Medicine]] Research Report TM/03/01 * [http://www.iom-world.org/pubs/IOM_TM0601.pdf Comparing estimated risks for air pollution with risks for other health effects] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924035832/http://www.iom-world.org/pubs/IOM_TM0601.pdf |date=2015-09-24 }} by BG Miller and JF Hurley. [[Institute of Occupational Medicine]] Research Report TM/06/01 * [http://comeap.org.uk/documents/reports/128-the-mortality-effects-of-long-term-exposure-to-particulate-air-pollution-in-the-uk.html The Mortality Effects of Long-Term Exposure to Particulate Air Pollution in the United Kingdom], UK Committee on the Medical Effects of Air Pollution, 2010. [[শ্ৰেণী:প্ৰদূষণ]] [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিজ্ঞান]] bwooz7l3e9wg06bvrjwfn167ut8spjn 652054 652053 2026-11-11T07:16:17Z AjayDas 12623 /* বায়ু প্ৰদূষণৰ প্ৰভাৱ */ 652054 wikitext text/x-wiki [[Image:Alfred Palmer Smokestacks.jpg|thumb|[[দ্বিতীয় মহাযুদ্ধ]]ৰ সময়ত এটা কাৰখানাৰ পৰা ওলোৱা ধোঁৱা]] [[File:Air pollution death rates.png|thumb|প্ৰতি এক লাখ বাসিন্দাৰ বিপৰীতে বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত মৃত্যু (IHME, 2019)]] '''বায়ু প্ৰদূষণ'''({{lang-en|Air pollution}}) হ’ল বায়ুমণ্ডলত প্ৰদূষক পদাৰ্থৰ উপস্থিতিৰ ফলত বায়ু দূষিত হোৱা, যিয়ে মানুহ আৰু অন্যান্য জীৱৰ স্বাস্থ্যৰ বাবে ক্ষতিকাৰক আৰু জলবায়ু বা বয়-বস্তুৰ ক্ষতি সাধন কৰে।<ref name="Air pollution">{{Cite web |title=Air pollution |url=https://www.who.int/health-topics/air-pollution |access-date=2023-01-14 |website= www.who.int |language=en}}</ref><ref name="গ্ৰন্থ ১"<ref>{{cite journal | title= পৰিবেশ অধ্যয়ন | author= দীপালী দাস | Publisher = শ্ৰীমতী কল্পনা দে,কে.এম পাবলিচিং,"শ্যাম ভৱন" পানবজাৰ,কটন কলেজ ৰ'ড,গুৱাহাটী - ১(অসম) | year= ২য় সংস্কৰণ ২০১২ | ISBN = 81-85-916-100-4 }}</ref> বিভিন্ন পদাৰ্থ যেনে, ৰাসায়নিক, ভৌতিক বা জৈৱিক পদাৰ্থৰ দ্বাৰা ঘৰৰ ভিতৰ বা বাহিৰৰ পৰিৱেশৰ দূষণেও বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰাকৃতিক বৈশিষ্ট্য সলনি কৰে।<ref name="Air pollution" /> বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ বায়ু প্ৰদূষক(যেনে এমোনিয়া, কাৰ্বন মনোক্সাইড, ছালফাৰ ডাই অক্সাইড, নাইট্ৰাছ অক্সাইড, মিথেন, কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড আৰু ক্লোৰোফ্লুৰোকাৰ্বন), জৈৱিক আৰু অজৈৱিক কণিকা আৰু জৈৱিক অণু আদি। বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত মানুহৰ নানা ৰোগ, এলাৰ্জি, আনকি মৃত্যুও হ'ব পাৰে; ই আন ক্ষুদ্ৰ ক্ষুদ্ৰ জীৱৰ ক্ষতি কৰাৰ উপৰি, জীৱ-জন্তু আৰু খাদ্য শস্যৰো ক্ষতি কৰিব পাৰে, আৰু প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ (উদাহৰণ স্বৰূপে, জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, অ'জ’ন হ্ৰাস বা বাসস্থানৰ অৱক্ষয়) বা সৃষ্ট পৰিৱেশ(উদাহৰণ স্বৰূপে, এচিড বৰষুণ) ক্ষতিগ্ৰস্ত কৰিব পাৰে।<ref>{{Cite journal |last1=Manisalidis |first1=Ioannis |last2=Stavropoulou |first2=Elisavet |last3=Stavropoulos |first3=Agathangelos |last4=Bezirtzoglou |first4=Eugenia |date=2020 |title=Environmental and Health Impacts of Air Pollution: A Review |journal=Frontiers in Public Health |volume=8 |page=14 |doi=10.3389/fpubh.2020.00014 |issn=2296-2565 |pmc=7044178 |pmid=32154200|doi-access=free }}</ref> মানুহৰ কাৰ্যকলাপ<ref>{{cite book|first1=Rachel |last1=Howell |first2= Jenny |last2=Pickerill |author2-link=Jenny Pickerill |chapter=The Environment and Environmentalism |editor1-first=Peter |editor1-last=Daniels |editor2-first=Michael |editor2-last=Bradshaw |editor2-link= Michael J. Bradshaw |editor3-first=Denis |editor3-last=Shaw |editor4-first=James |editor4-last=Sidaway |editor5-first=Tim |editor5-last=Hall |title=An Introduction To Human Geography |publisher= [[Pearson Education|Pearson]] |edition=5th |date=2016 |page=134 |isbn=978-1-292-12939-6}}</ref> আৰু প্ৰাকৃতিক পৰিঘটনা দুয়োটাৰ ফলত বায়ু প্ৰদূষণ হ'ব পাৰে।<ref>{{Citation |last1=Dimitriou |first1=Anastasia |title=Causes and Consequences of Air Pollution and Environmental Injustice as Critical Issues for Science and Environmental Education |date=2011-09-26 |url=http://www.intechopen.com/books/the-impact-of-air-pollution-on-health-economy-environment-and-agricultural-sources/causes-and-consequences-of-air-pollution-and-environmental-injustice-as-critical-issues-for-science- |work=The Impact of Air Pollution on Health, Economy, Environment and Agricultural Sources |editor-last=Khallaf |editor-first=Mohamed |publisher=InTech |language=en |doi=10.5772/17654 |isbn=978-953-307-528-0 |access-date=2022-05-31 |last2=Christidou |first2=Vasilia}}</ref> বিশ্বজুৰি পৃথিৱীৰ জলবায়ু আৰু পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ লগত বায়ুৰ গুণাগুণ ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত। বায়ু প্ৰদূষণৰ বহুতো কাৰণৰ ভিতৰত সেউজ গৃহ গেছ নিৰ্গমন উৎস যেনে, জীৱাশ্ম ইন্ধন দহনো এটা।<ref name="Air pollution"/> বায়ু প্ৰদূষণ, প্ৰদূষণ সম্পৰ্কীয় কেইবাটাও ৰোগৰ বাবে এক উল্লেখযোগ্য বিপদজনক কাৰক, য'ত শ্বাস-প্ৰশ্বাসজনিত সংক্ৰমণ, হৃদৰোগ, ক্ৰনিক অব্ষ্ট্ৰাক্টিভ পালমোনাৰী ডিজিজ (COPD), ষ্ট্ৰোক আৰু হাওঁফাওঁৰ কৰ্কট ৰোগ আদি হয়।<ref name="WHO2014"/> ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা তথ্যই প্ৰকাশ কৰে যে, বায়ু প্ৰদূষণৰ সংস্পৰ্শৰ ফলত উপস্থিত বুদ্ধিমত্তা হ্ৰাস, জ্ঞানশক্তিৰ অসুবিধা,<ref>{{cite journal |last1=Allen |first1=J. L. |last2=Klocke |first2=C. |last3=Morris-Schaffer |first3=K. |last4=Conrad |first4=K. |last5=Sobolewski |first5=M. |last6=Cory-Slechta |first6=D. A. |title=Cognitive Effects of Air Pollution Exposures and Potential Mechanistic Underpinnings |journal=[[Current Environmental Health Reports]] |date=June 2017 |volume=4 |issue=2 |pages=180–191 |doi=10.1007/s40572-017-0134-3 |pmid=28435996 |pmc=5499513 |language=en}}</ref> মানসিক বিকাৰ যেনে, হতাশা<ref>{{Cite journal |last1=Newbury |first1=Joanne B. |last2=Stewart |first2=Robert |last3=Fisher |first3=Helen L. |last4=Beevers |first4=Sean |last5=Dajnak |first5=David |last6=Broadbent |first6=Matthew |last7=Pritchard |first7=Megan |last8=Shiode |first8=Narushige |last9=Heslin |first9=Margaret |last10=Hammoud |first10=Ryan |last11=Hotopf |first11=Matthew |title=Association between air pollution exposure and mental health service use among individuals with first presentations of psychotic and mood disorders: retrospective cohort study |journal=The British Journal of Psychiatry |year=2021 |volume=219 |issue=6 |language=en |publication-date=2021-08-19 |pages=678–685 |doi=10.1192/bjp.2021.119 |pmid=35048872 |pmc=8636613 |issn=0007-1250 |doi-access=free}}</ref> আৰু প্ৰসৱকালীন স্বাস্থ্যৰ ক্ষতিৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি পাব পাৰে।<ref name="10.1371/journal.pmed.1003718">{{cite journal |last1=Ghosh |first1=Rakesh |last2=Causey |first2=Kate |last3=Burkart |first3=Katrin |last4=Wozniak |first4=Sara |last5=Cohen |first5=Aaron |last6=Brauer |first6=Michael |title=Ambient and household PM2.5 pollution and adverse perinatal outcomes: A meta-regression and analysis of attributable global burden for 204 countries and territories |journal=[[PLOS Medicine]] |date=28 September 2021 |volume=18 |issue=9 |pages=e1003718 |doi=10.1371/journal.pmed.1003718 |doi-access=free |pmid=34582444 |pmc=8478226 |language=en |issn=1549-1676}}</ref> বায়ুৰ গুণাগুণৰ অৱনতি হোৱাৰ ফলত মানুহৰ স্বাস্থ্যৰ ওপৰত পৰা প্ৰভাৱ বহু দূৰলৈকে বিস্তৃত যদিও মূলতঃ শৰীৰৰ শ্বাসতন্ত্ৰ আৰু হৃদযন্ত্ৰত প্ৰভাৱ পেলায়। বায়ু প্ৰদূষকৰ প্ৰতি ব্যক্তিগত প্ৰতিক্ৰিয়া নিৰ্ভৰ কৰে এজন ব্যক্তিৰ সংস্পৰ্শলৈ অহা প্ৰদূষকৰ প্ৰকাৰ,<ref>{{Cite journal |title=Air Pollution Toxicology—A Brief Review of the Role of the Science in Shaping the Current Understanding of Air Pollution Health Risks |url=https://academic.oup.com/toxsci/article-lookup/doi/10.1093/toxsci/kfq367 |access-date=2022-11-07 |journal=Toxicological Sciences |year=2011 |doi=10.1093/toxsci/kfq367|last1=Stanek |first1=L. W. |last2=Brown |first2=J. S. |last3=Stanek |first3=J. |last4=Gift |first4=J. |last5=Costa |first5=D. L. |volume=120 |pages=S8–S27 |pmid=21147959 }}</ref><ref>{{Cite journal |title=Aerosol physicochemical determinants of carbon black and ozone inhalation co-exposure induced pulmonary toxicity |journal=Toxicological Sciences |year=2022 |doi=10.1093/toxsci/kfac113|last1=Majumder |first1=Nairrita |last2=Kodali |first2=Vamsi |last3=Velayutham |first3=Murugesan |last4=Goldsmith |first4=Travis |last5=Amedro |first5=Jessica |last6=Khramtsov |first6=Valery V. |last7=Erdely |first7=Aaron |last8=Nurkiewicz |first8=Timothy R. |last9=Harkema |first9=Jack R. |last10=Kelley |first10=Eric E. |last11=Hussain |first11=Salik |volume=191 |issue=1 |pages=61–78 |pmid=36303316 |pmc=9887725 }}</ref> সংস্পৰ্শৰ মাত্ৰা আৰু ব্যক্তিজনৰ স্বাস্থ্যৰ অৱস্থা আৰু জিনীয় বিজ্ঞানৰ ওপৰত।<ref name="danial">{{cite web | url=https://shop.elsevier.com/books/fundamentals-of-air-pollution/vallero/978-0-12-373615-4 | title=Fundamental of air pollution | accessdate=22 January 2024 | archivedate=5 April 2024 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20240405223437/https://shop.elsevier.com/books/fundamentals-of-air-pollution/vallero/978-0-12-373615-4 | deadurl=yes }}</ref> জীৱাশ্ম ইন্ধন দহনৰ ফলতেই ঘৰৰ বাহিৰৰ বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত বছৰি ~৩.৬১ মিলিয়ন লোকৰ মৃত্যু হয়, যাৰ বাবে মানুহৰ মৃত্যুৰ অন্যতম শীৰ্ষ কাৰণ হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে,<ref name="PNAS2019">{{Cite journal|title=Effects of fossil fuel and total anthropogenic emission removal on public health and climate |journal=[[Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America]] |volume=116 |issue=15 |pages=7192–7197 |doi=10.1073/pnas.1819989116 |last1=Lelieveld |first1=J. |last2=Klingmüller |first2=K. |last3=Pozzer |first3=A. |last4=Burnett |first4=R. T. |last5=Haines |first5=A. |last6=Ramanathan |first6=V. |s2cid=85515425 |pmc=6462052 |pmid= 30910976 |date=25 March 2019 |bibcode=2019PNAS..116.7192L |doi-access=free}}</ref> মানৱসৃষ্ট অ'জন আৰু পিএম ২.৫ৰ ফলত হয়, ~২.১ মিলিয়ন।_2.5 causing ~2.1 million.<ref name="spaceref.com">{{Cite web |date=19 September 2013 |title=Fine Particulate Matter Map Shows Premature Mortality Due to Air Pollution - SpaceRef |url=http://spaceref.com/earth/fine-particulate-matter-map-shows-premature-mortality-due-to-air-polution.html |url-status=dead |website=spaceref.com |access-date=12 August 2019 |archive-date=7 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207040925/https://spaceref.com/earth/fine-particulate-matter-map-shows-premature-mortality-due-to-air-polution/ |archivedate=18 March 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230318112405/https://spaceref.com/earth/fine-particulate-matter-map-shows-premature-mortality-due-to-air-polution/ |deadurl=yes }}</ref><ref name="iopscience.iop.org">{{Cite journal|title=Global premature mortality due to anthropogenic outdoor air pollution and the contribution of past climate change |journal=[[Environmental Research Letters]] |volume=8 |issue=3 |pages=034005 |doi=10.1088/1748-9326/8/3/034005 |year=2013 |last1=Silva |first1=Raquel A |last2=West |first2=J Jason |last3=Zhang |first3=Yuqiang |last4=Anenberg |first4=Susan C |last5=Lamarque |first5=Jean-François |last6=Shindell |first6=Drew T |last7=Collins |first7=William J |last8=Dalsoren |first8=Stig |last9=Faluvegi |first9=Greg |last10=Folberth |first10=Gerd |last11=Horowitz |first11=Larry W |last12=Nagashima |first12=Tatsuya |last13=Naik |first13=Vaishali |last14=Rumbold |first14=Steven |last15=Skeie |first15=Ragnhild |last16=Sudo |first16=Kengo |last17=Takemura |first17=Toshihiko |last18=Bergmann |first18=Daniel |last19=Cameron-Smith |first19=Philip |last20=Cionni |first20=Irene |last21=Doherty |first21=Ruth M |last22=Eyring |first22=Veronika |last23=Josse |first23=Beatrice |last24=MacKenzie |first24=I A |last25=Plummer |first25=David |last26=Righi |first26=Mattia |last27=Stevenson |first27=David S |last28=Strode |first28=Sarah |last29=Szopa |first29=Sophie |last30=Zeng |first30=Guang |bibcode=2013ERL.....8c4005S |doi-access=free}}</ref> সামগ্ৰিকভাৱে বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত প্ৰতি বছৰে বিশ্বজুৰি প্ৰায় ৭০ লাখ লোকৰ মৃত্যু হয়, বা বিশ্বব্যাপী গড় আয়ুস (LLE) ২.৯ বছৰ হৈছে,<ref name="১০">{{cite web | url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7449554/ | title=বিশ্বব্যাপী গড় আয়ুস | accessdate=26 January 2024}}</ref> আৰু ই বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ একক পৰিৱেশ স্বাস্থ্যজনিত বিপদ, যাৰ অন্ততঃ ২০১৫ চনৰ পৰা বিশেষ পৰিৱৰ্তন হোৱা নাই।<ref name="WHO2014">{{cite web | url =https://www.who.int/news/item/25-03-2014-7-million-premature-deaths-annually-linked-to-air-pollution| title =7 million premature deaths annually linked to air pollution |publisher =[[WHO]]|date=25 March 2014| access-date =25 March 2014}}</ref><ref name="air">{{cite web |url=http://www.iea.org/publications/freepublications/publication/WorldEnergyOutlookSpecialReport2016EnergyandAirPollution.pdf |title=Energy and Air Pollution |website=Iea.org |access-date=12 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011100229/http://www.iea.org/publications/freepublications/publication/WorldEnergyOutlookSpecialReport2016EnergyandAirPollution.pdf |archive-date=11 October 2019}}</ref><ref>{{cite news |title=Study Links 6.5 Million Deaths Each Year to Air Pollution |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/business/energy-environment/study-links-6-5-million-deaths-each-year-to-air-pollution.html |date=26 June 2016 |work=[[The New York Times]] |access-date=27 June 2016}}</ref> ২০০৮ চনৰ ব্লেকস্মিথ ইনষ্টিটিউটৰ বিশ্বৰ আটাইতকৈ বেয়া প্ৰদূষিত স্থানৰ প্ৰতিবেদনত ঘৰৰ ভিতৰৰ বায়ু প্ৰদূষণ আৰু নগৰীয়া বায়ুৰ গুণাগুণক বিশ্বৰ দুটা ভয়াৱহ বিষাক্ত প্ৰদূষণৰ সমস্যা হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|url=http://www.worstpolluted.org/ |title=Reports |publisher=WorstPolluted.org |access-date=29 August 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100811155338/http://www.worstpolluted.org/ |archive-date= 11 August 2010 |url-status=live}}</ref> বায়ু প্ৰদূষণৰ সংকটৰ পৰিসৰ বৃহৎ; ২০১৮ চনত বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাই অনুমান কৰিছিল যে "১০ জনৰ ভিতৰত ৯জন লোকেই উচ্চ মাত্ৰাৰ প্ৰদূষকযুক্ত বায়ুৰে উশাহ লয়।" <ref name="WHO2018">{{Cite web|title=9 out of 10 people worldwide breathe polluted air, but more countries are taking action |url=https://www.who.int/news/item/02-05-2018-9-out-of-10-people-worldwide-breathe-polluted-air-but-more-countries-are-taking-action |access-date=2021-05-18 |publisher=[[World Health Organization]] |language=en |date=2 May 2018 }}</ref> যদিও স্বাস্থ্যজনিত পৰিণতি গুৰুতৰ, সমস্যাটো মোকাবিলা কৰাৰ ধৰণটো কিন্ত বহুলাংশে বিবেচনা কৰা হয় আড়ম্বৰপূৰ্ণ<ref>{{Cite web|title=Cheap air pollution monitors help plot your walk |url=https://www.eib.org/en/stories/air-pollution-monitor |access-date=2021-05-18 |website=[[European Investment Bank]] |language=en}}</ref><ref name="WHO2018" /><ref>{{Cite web|title=Assessing the risks to health from air pollution |publisher=[[European Environment Agency]] |url=https://www.eea.europa.eu/publications/assessing-the-risks-to-health |access-date=2021-05-18 |website=www.eea.europa.eu |language=en}}</ref> বা অৱহেলিত।<ref name="oo">{{cite web | url=https://www.thelancet.com/journals/lanplh/article/PIIS2542-5196(22)00090-0/fulltext,https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35594895/ | title=pollution and health | accessdate=22 January 2024}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত উৎপাদনশীলতা হেৰুওৱা আৰু জীৱনৰ মানদণ্ডৰ অৱনমিত হোৱাৰ ফলত বিশ্ব অৰ্থনীতিয়ে প্ৰতি বছৰে ৫ ট্ৰিলিয়ন ডলাৰ খৰচ কৰে বুলি অনুমান কৰা হৈছে<ref name="c">{{cite web | url=https://documents1.worldbank.org/curated/en/781521473177013155/pdf/108141-REVISED-Cost-of-PollutionWebCORRECTEDfile.pdf | title=cost of air pollution | accessdate=22 January 2024}}</ref><ref name="Com">{{cite web | url=https://www.commondreams.org/news/2016/09/08/making-case-clean-air-world-bank-says-pollution-cost-global-economy-5-trillion | title=Making case for clean air | accessdate=22 January 2024}}</ref> কিন্তু স্বাস্থ্য আৰু মৃত্যুৰ প্ৰভাৱৰ সৈতে সমসাময়িক অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা বাহ্যিক আৰু বেছিভাগ মানুহৰ কাৰ্য্যকলাপ, কেতিয়াবা মধ্যমীয়াভাৱে নিয়ন্ত্ৰণ আৰু নিৰীক্ষণ কৰা হয়।<ref>{{cite journal |last1=Batool |first1=Rubeena |last2=Zaman |first2=Khalid |last3=Khurshid |first3=Muhammad Adnan |last4=Sheikh |first4=Salman Masood |last5=Aamir |first5=Alamzeb |last6=Shoukry |first6=Alaa Mohamd |last7=Sharkawy |first7=Mohamed A. |last8=Aldeek |first8=Fares |last9=Khader |first9=Jameel |last10=Gani |first10=Showkat |title=Economics of death and dying: a critical evaluation of environmental damages and healthcare reforms across the globe |journal=[[Environmental Science and Pollution Research International]] |date=October 2019 |volume=26 |issue=29 |pages=29799–29809 |doi=10.1007/s11356-019-06159-x |pmid=31407261 |bibcode=2019ESPR...2629799B |s2cid=199528114 |issn=1614-7499}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Bherwani |first1=Hemant |last2=Nair |first2=Moorthy |last3=Musugu |first3=Kavya |last4=Gautam |first4=Sneha |last5=Gupta |first5=Ankit |last6=Kapley |first6=Atya |last7=Kumar |first7=Rakesh |title=Valuation of air pollution externalities: comparative assessment of economic damage and emission reduction under COVID-19 lockdown |journal=[[Air Quality, Atmosphere & Health]] |date=10 June 2020 |volume=13 |issue=6 |pages=683–694 |doi=10.1007/s11869-020-00845-3 |pmid=32837611 |pmc=7286556 |bibcode=2020AQAH...13..683B |issn=1873-9318}}</ref> বায়ু প্ৰদূষণ হ্ৰাস কৰিবলৈ বিভিন্ন প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ প্ৰযুক্তি আৰু কৌশল উপলভ্য। বায়ু প্ৰদূষণৰ নেতিবাচক প্ৰভাৱ সীমিত কৰিবলৈ কেইবাটাও আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় আইন আৰু নিয়ন্ত্ৰণ প্ৰস্তুত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |last=US EPA |first=OCSPP |date=2014-09-22 |title=Pollution Prevention Law and Policies |url=https://www.epa.gov/p2/pollution-prevention-law-and-policies |access-date=2022-06-07 |website=www.epa.gov |language=en}}</ref> স্থানীয় নিয়মসমূহ সঠিকভাৱে কাৰ্যকৰী কৰি জনস্বাস্থ্যৰ ক্ষেত্ৰত যথেষ্ট উন্নতি হৈছে।<ref>{{Cite journal |last=Frieden |first=Thomas R. |date=January 2014 |title=Six Components Necessary for Effective Public Health Program Implementation |journal=American Journal of Public Health |language=en |volume=104 |issue=1 |pages=17–22 |doi=10.2105/AJPH.2013.301608 |issn=0090-0036 |pmc=3910052 |pmid=24228653}}</ref> এই প্ৰচেষ্টাসমূহৰ কিছুমান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত সফল হৈছে, যেনে মণ্ট্ৰিয়েল প্ৰট'কল,<ref>{{Cite web |last=Environment |first=U. N. |date=2018-10-29 |title=About Montreal Protocol |url=http://www.unep.org/ozonaction/who-we-are/about-montreal-protocol |access-date=2022-06-07 |website=Ozonaction |language=en}}</ref> যিয়ে ক্ষতিকাৰক অ'জন ক্ষয়কাৰী ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰে আৰু ১৯৮৫ চনৰ হেলচিংকি প্ৰট'কল,<ref>{{Cite web |title=The Montreal Protocol on Substances That Deplete the Ozone Layer |url=https://www.state.gov/key-topics-office-of-environmental-quality-and-transboundary-issues/the-montreal-protocol-on-substances-that-deplete-the-ozone-layer/ |access-date=2022-06-07 |website=United States Department of State |language=en-US}}</ref> যিয়ে চালফাৰ নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰে।<ref>{{Cite web |title=Protocol On Further Reduction Of Sulphur Emissions To The Convention On Long-Range Transboundary Air Pollution {{!}} International Environmental Agreements (IEA) Database Project |url=https://iea.uoregon.edu/treaty-text/3186 |access-date=2022-06-07 |website=iea.uoregon.edu |language=en}}</ref> আনহাতে আন কিছুমান, যেনে জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ ওপৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পদক্ষেপ<ref>{{Cite news |last=Nations |first=United |title=ClimateChange |url=https://www.un.org/en/climatechange |access-date=2022-06-07 |website=United Nations |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Climate change |url=https://www.who.int/health-topics/climate-change |access-date=2022-06-07 |website=www.who.int |publisher=[[World Health Organization]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Global Climate Agreements: Successes and Failures |url=https://www.cfr.org/backgrounder/paris-global-climate-change-agreements |access-date=2022-06-07 |website=[[Council on Foreign Relations]] |language=en}}</ref> কম সফল হোৱা দেখা গৈছে। ​ ==বায়ু প্ৰদূষণৰ উৎস== [[Image:Dust Storm Texas 1935.jpg|thumb|ধূলিৰ ধুমুহা ওচৰ চাপি আহিছে [[ষ্ট্ৰেটফোৰ্ড, টেক্সাছ]]ৰ পিনে]] [[Image:BurningOffFieldsInTheEveningInSouthGeorgia.jpg|thumb|জৰ্জিয়াৰ ষ্টেটছব’ৰ’ৰ বাহিৰৰ এখন পথাৰ নিয়ন্ত্ৰিতভাৱে জ্বলাই দিয়া হৈছে]] [[File:Air Pollution-Causes&Effects.svg|thumb|300px|বায়ু প্ৰদূষণৰ প্ৰভাৱ আৰু কাৰকসমূহ]]'''বায়ু কেনেদৰে প্ৰদূষিত হয়?''' বায়ু প্ৰদূষণৰ কাৰণ ঘাইকৈ দুটা৷ প্ৰাকৃতিক আৰু মানৱ সৃষ্ট৷ ===মানৱ সৃষ্ট=== [[File:Athlone cooling towers demolition 2010-08-22.gif|thumb|এটা শক্তি কেন্দ্ৰৰ শীতল টাৱাৰ ভাঙি পৰা অৱস্থাত, এথল'ন, কেপ টাউন, দক্ষিণ আফ্ৰিকা, ২০১০]] ​[[File:BurningOffFieldsInTheEveningInSouthGeorgia.jpg|thumb|ৰবি শস্য ৰোপনৰ বাবে আমেৰিকাৰ জৰ্জিয়াৰ এখন পথাৰত নিয়ন্ত্ৰিত জ্বলন কাৰ্য]] [[File:Fish smoking in Ghana.jpg|thumb|ঘানাত মুকলি ঠাইত জুইৰ ওপৰত সিজোৱা মাছৰ গোন্ধ, ২০১৮]] * জীৱাশ্ম ইন্ধন শক্তি কেন্দ্ৰ আৰু জৈৱভৰ শক্তি কেন্দ্ৰ দুয়োটাতে ধোঁৱাৰ ভাণ্ডাৰ সৃষ্টি হয়।<ref>{{Cite journal |last=Perera |first=Frederica |date=2017-12-23 |title=Pollution from Fossil-Fuel Combustion is the Leading Environmental Threat to Global Pediatric Health and Equity: Solutions Exist |journal=[[International Journal of Environmental Research and Public Health]] |language=en |volume=15 |issue=1 |pages=16 |doi=10.3390/ijerph15010016 |issn=1660-4601 |pmc=5800116 |pmid=29295510 |doi-access=free}}</ref> তেল আৰু গেছৰ স্থানবোৰত মিথেন নিৰ্গমন হয়।<ref>{{cite web |title=Mapping methane emissions on a global scale |url=https://www.esa.int/Applications/Observing_the_Earth/Copernicus/Sentinel-5P/Mapping_methane_emissions_on_a_global_scale |publisher=ESA |archive-url=https://web.archive.org/web/20220203174735/https://www.esa.int/Applications/Observing_the_Earth/Copernicus/Sentinel-5P/Mapping_methane_emissions_on_a_global_scale |archive-date=3 February 2022 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Climate change: Satellites map huge methane plumes from oil and gas |url=https://www.bbc.com/news/science-environment-60203683 |access-date=16 March 2022 |work=[[BBC News]] |date=4 February 2022}}</ref><ref>{{cite news |title=Cracking down on methane 'ultra emitters' is a quick way to combat climate change, researchers find |url=https://www.washingtonpost.com/climate-environment/2022/02/03/cracking-down-methane-ultra-emitters-is-quick-way-combat-climate-change-researchers-find/ |access-date=16 March 2022 |newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Lauvaux |first1=T. |last2=Giron |first2=C. |last3=Mazzolini |first3=M. |last4=d’Aspremont |first4=A. |last5=Duren |first5=R. |last6=Cusworth |first6=D. |last7=Shindell |first7=D. |last8=Ciais |first8=P. |title=Global assessment of oil and gas methane ultra-emitters |journal=[[Science (journal)|Science]] |date=4 February 2022 |volume=375 |issue=6580 |pages=557–561 |doi=10.1126/science.abj4351 |pmid=35113691 |arxiv=2105.06387 |bibcode=2022Sci...375..557L |s2cid=246530897 |issn=0036-8075 |url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.abj4351 |url-access=subscription}}</ref> * পৰম্পৰাগত জৈৱবস্তু যেনে কাঠ, শস্যৰ আৱৰ্জনা আৰু গোবৰ জ্বলোৱা। (উন্নয়নশীল আৰু দৰিদ্ৰ দেশসমূহত,<ref>{{cite journal |last1=Rentschler |first1=Jun |last2=Leonova |first2=Nadezda |title=Global air pollution exposure and poverty |journal=[[Nature Communications]] |date=2023 |volume=14 |issue=1 |pages=4432 |doi=10.1038/s41467-023-39797-4 |pmid=37481598 |pmc=10363163 |bibcode=2023NatCo..14.4432R |doi-access=free}}</ref> পৰম্পৰাগত জৈৱভৰ জ্বলোৱাটোৱেই হৈছে বায়ু প্ৰদূষণৰ প্ৰধান উৎস।<ref>{{cite web|title=Biomass Pollution Basics |first1=David |last1=Pennise |first2=Kirk |last2=Smith |publisher=[[World Health Organization]] |url=https://www.who.int/indoorair/interventions/antiguamod21.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120709001603/http://www.who.int/indoorair/interventions/antiguamod21.pdf |url-status=dead |archive-date=9 July 2012}}</ref><ref>{{cite web|title=Indoor air pollution and household energy |publisher=[[World Health Organization|WHO]] and UNEP |year=2011 |url=https://www.who.int/heli/risks/indoorair/indoorair/en/index.html}}</ref> ই ব্ৰিটেইন আৰু নিউ চাউথ ৱেলছকে ধৰি বহু উন্নত অঞ্চলত প্ৰদূষণৰ মূল উৎস।<ref>{{cite journal |last1=Hawkes |first1=N. |title=Air pollution in UK: the public health problem that won't go away |journal=[[BMJ]] |date=22 May 2015 |volume=350 |issue=may22 1 |pages=h2757 |doi=10.1136/bmj.h2757 |pmid=26001592 |s2cid=40717317}}</ref><ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.health.nsw.gov.au/environment/factsheets/Pages/wood-smoke.aspx|title=Wood burning heaters and your health - Fact sheets|website=www.health.nsw.gov.au}}</ref> ইয়াৰ প্ৰদূষকসমূহৰ ভিতৰত 'PAH'(Polycyclic aromatic hydrocarbon)সমূহো অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite journal |last1=Tsiodra |first1=Irini |last2=Grivas |first2=Georgios |last3=Tavernaraki |first3=Kalliopi |last4=Bougiatioti |first4=Aikaterini |last5=Apostolaki |first5=Maria |last6=Paraskevopoulou |first6=Despina |last7=Gogou |first7=Alexandra |last8=Parinos |first8=Constantine |last9=Oikonomou |first9=Konstantina |last10=Tsagkaraki |first10=Maria |last11=Zarmpas |first11=Pavlos |last12=Nenes |first12=Athanasios |last13=Mihalopoulos |first13=Nikolaos |title=Annual exposure to polycyclic aromatic hydrocarbons in urban environments linked to wintertime wood-burning episodes |journal=[[Atmospheric Chemistry and Physics]] |date=7 December 2021 |volume=21 |issue=23 |pages=17865–17883 |doi=10.5194/acp-21-17865-2021 |doi-access=free |bibcode=2021ACP....2117865T |s2cid=245103794 |language=English |issn=1680-7316}}</ref>)) *নিৰ্মাণ।<ref>{{Cite web|url=https://www.eea.europa.eu/publications/emep-eea-guidebook-2019/part-b-sectoral-guidance-chapters/2-industrial-processes/2-a-mineral-products/2-a-5-b-construction|title=EMEP/EEA air pollutant emission inventory guidebook 2019}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.epa.gov/pm-pollution/particulate-matter-pm-basics |title=Particulate Matter (PM), US EPA|date=19 April 2016 }}</ref> * আৱৰ্জনা জ্বলোৱা (জুই জ্বলোৱা যন্ত্ৰৰ লগতে কু-পৰিচালিত আৱৰ্জনা দহনৰ মুকলি আৰু অনিয়ন্ত্ৰিত জুই, যি পৌৰসভাৰ কঠিন স্থলজ আৱৰ্জনাসমূহৰ প্ৰায় এক চতুৰ্থাংশ)<ref name="waste-crisis">{{cite news |title=Health crisis: Up to a billion tons of waste potentially burned in the open every year |url=https://phys.org/news/2021-01-health-crisis-billion-tons-potentially.html |access-date=13 February 2021 |work=phys.org |language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Cook |first1=E. |last2=Velis |first2=C. A. |title=Global Review on Safer End of Engineered Life |journal=[[Global Review on Safer End of Engineered Life]] |date=6 January 2021 |url=http://eprints.whiterose.ac.uk/169766/ |access-date=13 February 2021 |language=en}}</ref> * চৌকা আৰু অন্যান্য ধৰণৰ ইন্ধন জ্বলোৱা উত্তাপন যন্ত্ৰ।<ref>{{cite web |title=Combustion Pollutants in Your Home - Guidelines |url=https://ww2.arb.ca.gov/resources/documents/combustion-pollutants-your-home-guidelines |publisher=[[California Air Resources Board]] |access-date=16 June 2022 |quote="... most furnaces, wood stoves, fireplaces, gas water heaters, and gas clothes dryers, usually vent (exhaust) the combustion pollutants directly to the outdoors. However, if the vent system is not properly designed, installed, and maintained, indoor pollutants can build up quickly inside the home.}}</ref> * চলন্ত উৎসসমূহৰ ভিতৰত মটৰ গাড়ী, ৰে'ল (বিশেষকৈ ডিজেল ইঞ্জিন আৰু ডিএমইউ), সাগৰীয় জাহাজ আৰু বিমান<ref>{{cite web |title=Overview of Air Pollution from Transportation |url=https://www.epa.gov/transportation-air-pollution-and-climate-change/overview-air-pollution-transportation |publisher=US Environmental Protection Agency |access-date=16 June 2022 |date=15 December 2021}}</ref>ৰ লগতে ৰকেট আৰু আন উপাদান আৰু ধ্বংসাৱশেষৰ পুনৰ প্ৰৱেশ আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite journal |last1=Ryan |first1=Robert G. |last2=Marais |first2=Eloise A. |last3=Balhatchet |first3=Chloe J. |last4=Eastham |first4=Sebastian D. |title=Impact of Rocket Launch and Space Debris Air Pollutant Emissions on Stratospheric Ozone and Global Climate |journal=[[Earth's Future]] |date=June 2022 |volume=10 |issue=6 |pages=e2021EF002612 |doi=10.1029/2021EF002612 |pmid=35865359 |pmc=9287058 |bibcode=2022EaFut..1002612R |language=en |issn=2328-4277}}</ref> গাড়ীৰ বায়ু প্ৰদূষণৰ বাহ্যিকতাই এক্সজষ্ট গেছ আৰু গাড়ীৰ টায়াৰ (মাইক্ৰ'প্লাষ্টিককে ধৰি<ref>{{cite news |last1=Yeung |first1=Jessie |title=Microplastics in our air 'spiral the globe' in a cycle of pollution, study finds |url=https://edition.cnn.com/2021/04/13/world/atmospheric-plastics-study-intl-hnk-scli-scn/index.html |website=CNN |access-date=4 August 2022}}</ref>))ৰ পৰা বায়ুত প্ৰৱেশ কৰে। বাহনসমূহে "আমেৰিকাৰ সকলো বায়ু প্ৰদূষণৰ প্ৰায় এক তৃতীয়াংশ উৎপাদন কৰে"<ref>{{cite news |title=The environmental impacts of cars explained |url=https://www.nationalgeographic.com/environment/article/environmental-impact |archive-url=https://web.archive.org/web/20210305200551/https://www.nationalgeographic.com/environment/article/environmental-impact |url-status=dead |archive-date=5 March 2021 |access-date=4 August 2022 |work=Environment |publisher=[[National Geographic]] |date=4 September 2019 |language=en |archivedate=5 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210305200551/https://www.nationalgeographic.com/environment/article/environmental-impact |deadurl=yes}}</ref> আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ এটা প্ৰধান চালক বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{cite web |title=NASA GISS: NASA News & Feature Releases:Road Transportation Emerges as Key Driver of Warming |url=https://www.giss.nasa.gov/research/news/20100218a/ |website=www.giss.nasa.gov |access-date=4 August 2022 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Car Emissions & Global Warming {{!}} Union of Concerned Scientists |url=https://www.ucsusa.org/resources/car-emissions-global-warming |website=www.ucsusa.org |access-date=4 August 2022 |language=en}}</ref> * নিয়ন্ত্ৰিত জ্বলন কাৰ্য ব্যৱহাৰ কৰি কৃষি আৰু বন ব্যৱস্থাপনা কৌশল। আমাজনৰ দৰে অৰণ্যত ঝুম কৃষি-পদ্ধতিৰ দৰে প্ৰথাই বনাঞ্চল ধ্বংসৰ লগে লগে বৃহৎ বায়ু প্ৰদূষণৰ সৃষ্টি কৰে।<ref>{{cite web |title=NASA's AIRS Maps Carbon Monoxide from Brazil Fires |url=https://www.jpl.nasa.gov/images/pia23356-nasas-airs-maps-carbon-monoxide-from-brazil-fires |website=NASA Jet Propulsion Laboratory (JPL) |access-date=4 August 2022}}</ref> নিয়ন্ত্ৰিত বা নিৰ্ধাৰিত জ্বলন হৈছে বন ব্যৱস্থাপনা, যি কৃষি আৰু উলু জাতীয় বন পুনৰুদ্ধাৰ আৰু সেউজ গৃহ গেছ হ্ৰাস কৰাত ব্যৱহৃত এক প্ৰথা।<ref>{{Cite journal |last1=Harper |first1=Ashleigh R. |last2=Doerr |first2=Stefan H. |last3=Santin |first3=Cristina |last4=Froyd |first4=Cynthia A. |last5=Sinnadurai |first5=Paul |date=2018-05-15 |title=Prescribed fire and its impacts on ecosystem services in the UK |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0048969717335878 |journal=[[Science of the Total Environment]] |language=en |volume=624 |pages=691–703 |doi=10.1016/j.scitotenv.2017.12.161 |pmid=29272838 |bibcode=2018ScTEn.624..691H |issn=0048-9697}}</ref> বনকৰ্মীসকলে নিয়ন্ত্ৰিত জুইক আহিলা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে, কাৰণ জুই বনাঞ্চল আৰু ঘাঁহনিৰ পৰিৱেশ দুয়োটাৰে বাবে ই এটা প্ৰাকৃতিক বৈশিষ্ট্য।<ref>{{Citation |last1=George Neary |first1=Daniel |title=Effects of Fire on Grassland Soils and Water: A Review |date=2020-04-08 |url=https://www.intechopen.com/books/grasses-and-grassland-aspects/effects-of-fire-on-grassland-soils-and-water-a-review |work=Grasses and Grassland Aspects |editor-last=Missiakô Kindomihou |editor-first=Valentin |publisher=IntechOpen |language=en |doi=10.5772/intechopen.90747 |isbn=978-1-78984-949-3 |access-date=2022-06-07 |last2=McMichael Leonard |first2=Jackson |s2cid=213578405}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Husseini |first1=Rikiatu |last2=Aboah |first2=Daniel T. |last3=Issifu |first3=Hamza |date=2020-03-01 |title=Fire control systems in forest reserves: An assessment of three forest districts in the Northern region, Ghana |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2468227619308063 |journal=Scientific African |language=en |volume=7 |pages=e00245 |doi=10.1016/j.sciaf.2019.e00245 |bibcode=2020SciAf...700245H |s2cid=213400214 |issn=2468-2276}}</ref> নিয়ন্ত্ৰিত জ্বলনে কিছুমান বাঞ্ছনীয় ঘাঁহ-বনৰ বংশবৃদ্ধিত অৰিহণা যোগায়, যাৰ ফলত বনাঞ্চলৰ নবীকৰণ হৈ যায়।<ref>{{Cite journal |last1=Reyes |first1=O. |last2=Casal |first2=M. |date=November 2004 |title=Effects of forest fire ash on germination and early growth of four pinus species |url=http://link.springer.com/10.1023/B:VEGE.0000048089.25497.0c |journal=[[Plant Ecology (journal)|Plant Ecology]] |language=en |volume=175 |issue=1 |pages=81–89 |doi=10.1023/B:VEGE.0000048089.25497.0c |bibcode=2004PlEco.175...81R |s2cid=20388177 |issn=1385-0237}}</ref> দহনৰ বাদেও বায়ু প্ৰদূষণৰ আন কেতবোৰ কাৰণো আছে। * ৰং, চুলিত মৰা স্প্ৰে, বাৰ্নিচ, এৰ’ছল স্প্ৰে আৰু অন্যান্য দ্ৰাৱকৰ পৰা ওলোৱা ধোঁৱা বা গোন্ধ। এইবোৰ প্ৰয়োজনীয় হ’ব পাৰে; এই উৎসসমূহৰ পৰা নিৰ্গত হোৱা নিৰ্গমনে ২০১০ চনত লছ এঞ্জেলছ অৱবাহিকাত ’অস্বাভাৱিক জৈৱ যৌগসমূহ’ৰ পৰা হোৱা প্ৰদূষণৰ প্ৰায় আধা দায়ী বুলি অনুমান কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2018/02/15/585886321/your-wall-paint-perfumes-and-cleaning-agents-are-polluting-our-air |title=Wall Paint, Perfumes and Cleaning Agents Are Polluting Our Air |newspaper=[[NPR]] |date=15 February 2018 |access-date=12 March 2019 |last1=Chatterjee |first1=Rhitu}}</ref> * আৱৰ্জনাস্থলীত আৱৰ্জনা জমা হ'লে মিথেন উৎপন্ন হয়<ref>{{cite web |title=Basic Information about Landfill Gas |url=https://www.epa.gov/lmop/basic-information-about-landfill-gas |website=[[US Environmental Protection Agency]] |date=15 April 2016 |access-date=9 August 2022 |quote=Landfill gas (LFG) is a natural byproduct of the decomposition of organic material in landfills. LFG is composed of roughly 50 percent methane...}}</ref> আৰু আৱৰ্জনা মুকলিকৈ জ্বলাই দিলে ক্ষতিকাৰক পদাৰ্থ নিৰ্গত হয়।<ref>{{Cite web |date=2023-09-07 |title=Open waste burning prevention {{!}} Climate & Clean Air Coalition |url=https://www.ccacoalition.org/projects/open-waste-burning-prevention |access-date=2023-12-22 |website=www.ccacoalition.org |language=en}}</ref> * পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰ, বিষাক্ত গেছ, বীজাণু যুদ্ধ, আৰু ৰকেট আদি সামৰিক সম্পদৰ উদাহৰণ৷<ref>{{Citation |last=Hafemeister |first=David |title=Nuclear Proliferation and Terrorism in the Post-9/11 World |chapter=Biological and Chemical Weapons |date=2016 |pages=337–351 |place=Cham |publisher=[[Springer International Publishing]] |language=en |doi=10.1007/978-3-319-25367-1_15 |isbn=978-3-319-25365-7 |pmc=7123302}}</ref> * কৃষিৰ বৰ্জিত পদাৰ্থ আৰু মাংসৰ বাবে পালন কৰা পশুধনৰ পৰা হোৱা নিৰ্গমনে বায়ু প্ৰদূষণত যথেষ্ট অৰিহণা যোগায়<ref>{{cite journal |last1=Sun |first1=Feifei |last2=Dai |first2=Yun |last3=Yu |first3=Xiaohua |title=Air pollution, food production and food security: A review from the perspective of food system |journal=Journal of Integrative Agriculture |date=December 2017 |volume=16 |issue=12 |pages=2945–2962 |doi=10.1016/S2095-3119(17)61814-8}}</ref><ref name="10.1038/nature15371">{{cite journal |last1=Lelieveld |first1=J. |last2=Evans |first2=J. S. |last3=Fnais |first3=M. |last4=Giannadaki |first4=D. |last5=Pozzer |first5=A. |title=The contribution of outdoor air pollution sources to premature mortality on a global scale |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |date=September 2015 |volume=525 |issue=7569 |pages=367–371 |doi=10.1038/nature15371 |pmid=26381985 |bibcode=2015Natur.525..367L |s2cid=4460927 |language=en |issn=1476-4687 |quote=Whereas in much of the USA and in a few other countries emissions from traffic and power generation are important, in eastern USA, Europe, Russia and East Asia agricultural emissions make the largest relative contribution to PM2.5, with the estimate of overall health impact depending on assumptions regarding particle toxicity.}}</ref> সাৰুৱা কৃষিভূমি নাইট্ৰজেন অক্সাইডৰ এটা প্ৰধান উৎস হ'ব পাৰে।<ref>{{cite journal |last1=Sun |first1=Feifei |last2=Dai |first2=Yun |last3=Yu |first3=Xiaohua |title=Air pollution, food production and food security: A review from the perspective of food system |journal=Journal of Integrative Agriculture |date=December 2017 |volume=16 |issue=12 |pages=2945–2962 |doi=10.1016/S2095-3119(17)61814-8}}</ref><ref name="10.1038/nature15371"/> তদুপৰি, যোৱা কেইটামান দশকত জীৱাশ্ম ইন্ধন জ্বলোৱা বাহনৰ সংখ্যা দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাইছিল যি [https://www.assamesegyan.xyz/2021/11/air-pollution-essay-in-assamese-language.html বায়ুত প্ৰদূষকৰ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230408105232/https://www.assamesegyan.xyz/2021/11/air-pollution-essay-in-assamese-language.html |date=2023-04-08 }} সংখ্যা বৃদ্ধি কৰিছিল। ===প্ৰাকৃতিক কাৰণ=== * সাধাৰণতে গছ-গছনি কম বা গছ-গছনি নথকা বৃহৎ অঞ্চল বা মৰুভূমিৰ পৰা অহা প্ৰাকৃতিক ধূলি। * জীৱ-জন্তু যেনে গৰু-ম’হৰ গোবৰৰ দ্বাৰা নিৰ্গত হোৱা মিথেন গেছ। * পৃথিৱীৰ আৱৰণৰ তলত তেজস্ক্ৰিয় ক্ষয়ৰ পৰা ৰেডন গেছ। ৰেডন হৈছে ৰংহীন, গন্ধহীন, প্ৰাকৃতিকভাৱে পোৱা তেজস্ক্ৰীয় উন্নত গেছ, যি ৰেডিয়াম ক্ষয়প্ৰাপ্ত হৈ গঠিত হয়। ইয়াক স্বাস্থ্যৰ বাবে বিপজ্জনক বুলি গণ্য কৰা হয়। প্ৰাকৃতিক উৎসৰ পৰা নিৰ্গত ৰেডন গেছ অট্টালিকাত বিশেষকৈ বেছমেণ্টৰ দৰে বন্ধ অঞ্চলত জমা হ’ব পাৰে। আনহাতৰ চিগাৰেট সেৱন হাওঁফাওঁৰ কৰ্কট ৰোগৰ দ্বিতীয় ক্ষিপ্ৰ কাৰণ হিচাপে পৰিগণিত। * বনজুইৰ পৰা নিৰ্গত ধোঁৱা আৰু কাৰ্বন মনোক্সাইড। সক্ৰিয় বনজুইৰ সময়ছোৱাত অনিয়ন্ত্ৰিত জৈৱবস্তুৰ দহনৰ ধোঁৱাই ঘনত্বৰ ভিত্তিত সকলো বায়ু প্ৰদূষণৰ প্ৰায় ৭৫% হ'ব পাৰে।<ref>{{Cite web |url=https://www.cleanairresources.com/data |title=Education Data, Visualizations & Graphics on particulate pollution. |website=www.cleanairresources.com |access-date=20 March 2019 |archive-date=20 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190320212032/https://www.cleanairresources.com/data |url-status=dead |archivedate=20 March 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190320212032/https://www.cleanairresources.com/data |deadurl=yes }}</ref> * কিছুমান অঞ্চলত গছ-গছনিয়ে উষ্ণ দিনত পৰিৱেশৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি যথেষ্ট পৰিমাণৰ অস্বাভাৱিক জৈৱ যৌগ (VOC) নিৰ্গত কৰে। এই ভিঅ'চিসমূহে প্ৰাথমিক মানৱজনিত প্ৰদূষকসমূহৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি – বিশেষকৈ, NOx, SO2 আৰু মানৱজনিত জৈৱিক কাৰ্বন যৌগসমূহৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি গৌণ প্ৰদূষকৰ ঋতুভিত্তিক কুঁৱলী উৎপন্ন কৰে।<ref>{{cite journal|title=Biogenic carbon and anthropogenic pollutants combine to form a cooling haze over the southeastern United States |journal=[[Proceedings of the National Academy of Sciences]] |last1=Goldstein |first1=Allen H. |first2=Charles D. |last2=Koven |first3=Colette L. |last3=Heald |author3-link=Colette Heald |first4=Inez Y. |last4=Fung |date=5 May 2009 |doi=10.1073/pnas.0904128106 |pmid=19451635 |volume=106 |issue=22 |pages=8835–40 |pmc=2690056 |bibcode=2009PNAS..106.8835G |doi-access=free}}</ref> ক’লা আঠা, পপলাৰ, ওক আৰু উইলো আদি গছ-গছনিৰ কিছুমান উদাহৰণ যিয়ে প্ৰচুৰ পৰিমাণে ভি অ’ চি উৎপন্ন কৰিব পাৰে। এই প্ৰজাতিবোৰৰ পৰা VOC উৎপাদনৰ ফলত কম প্ৰভাৱৰ গছৰ প্ৰজাতিতকৈ অ'জনৰ মাত্ৰা আঠগুণলৈকে বেছি হয়।<ref>{{cite journal|title=Trees That Pollute |first=Mark |last=Fischetti |journal=[[Scientific American]] |volume=310 |issue=6 |page=14 |doi=10.1038/scientificamerican0614-14 |pmid=25004561 |year=2014 |bibcode=2014SciAm.310f..14F}}</ref> * আগ্নেয়গিৰিৰ কাৰ্য্যকলাপ, যিয়ে চালফাৰ, ক্ল'ৰিন আৰু ছাইৰ কণা উৎপন্ন কৰে।<ref>{{Cite web |title=Volcanic Pollution {{!}} |url=https://intlpollution.commons.gc.cuny.edu/volcanic-pollution/ |access-date=2022-02-27 |language=en-CAC}}</ref> ===নগৰীকৰণ=== সঘনে গঢ়ি উঠা নগৰবোৰ বায়ু প্ৰদূষণৰ এক মুখ্যকাৰক। নগৰ সমূহৰ গৃহ নিৰ্মাণত ব্যৱহাৰ কৰা বিভিন্ন আচবাব যেনে – ইটা, বালি, চিমেণ্ট আদিৰপৰা দূষিত ৰেডন গেছৰ উৎপত্তি হয়। নগৰ অঞ্চলত যিহেতু কল-কাৰখানা, যান-বাহন আদিৰ ব্যৱহাৰ বেছি, সেই কাৰণেই এই অঞ্চলবোৰৰ বায়ুমণ্ডলত ছালফাৰ-ডাই-অক্সাইডৰ(SO₂)গাঢ়তা বেছি হয়। [[পৃথিৱী]]ত বছৰি প্ৰায় ৩৩৮নিযুত টন দূষিত আৱৰ্জনা নগৰ বিলাকত সৃষ্টি হব ধৰিছে। স্তূপীকৃত আৱৰ্জনা আৰু [[নগৰ]] অঞ্চলৰ নৰ্দমা আৱৰ্জনাত থকা জৈৱ পদাৰ্থৰ পচনক্ৰিয়াত হাইড্ৰ’জেন চালফাইড(H₂S)গেছ উৎপন্ন হয়। জাৰণৰ সহায়ত অক্সিজেন যুক্ত হৈ ছালফাৰ-ডাই-অক্সাইডৰ সৃষ্টি হয়। কেতিয়াবা (H₂S)গেছ নিৰ্গত হৈ বায়ুমণ্ডলত থকা [[পানী]]ৰ বাষ্পৰ লগত লগলাগি ছালফিউৰিক এচিডলৈ (H₂SO₄)পৰিৱৰ্ত্তিত হয় আৰু [[এচিড বৰষুণ]] হৈ তললৈ নামি আহে। এই এচিড বৰষুণে গছ-গছনিৰ লগতে আমাৰ ঘৰ-দুৱাৰ আদিৰো বিস্তৰ ক্ষতি সাধন কৰে। বন ধ্বংসৰ ফলত গছ-গছনিৰ পৰিমাণ দিনে হ্ৰাস পাইছে। গছ-গছনিৰ অভাৱত বায়ুমণ্ডলত অক্সিজেনৰ পৰিমাণ যথেষ্ট কমি গৈছে আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডৰ পৰিমাণ দিনে দিনে বৃদ্ধি পাই আহিছে। ইয়াৰ ফলত পৃথিৱীৰ গোলকীয় উষ্ণতা দিনে দিনে বৃদ্ধি পাইছে আৰু ইয়ে এদিন সমগ্ৰ জীৱকুল ধ্বংসৰ কাৰণ হ'বলৈ আগবাঢ়িছে। <ref name="গ্ৰন্থ ১" /> ===উদ্যোগিক প্ৰদূষণ কাৰক=== [[File:Industrial-pollution.JPG|thumb|Industrial air pollution emissions]] নানা ধৰণৰ কল-কাৰখানা [[বায়ু প্ৰদূষণ]]ৰ প্ৰধান উৎস।<ref>{{cite journal |last1=Huo |first1=Hong |last2=Zhang |first2=Qiang |last3=Guan |first3=Dabo |last4=Su |first4=Xin |last5=Zhao |first5=Hongyan |last6=He |first6=Kebin |title=Examining Air Pollution in China Using Production- And Consumption-Based Emissions Accounting Approaches |journal=Environmental Science & Technology |date=16 December 2014 |volume=48 |issue=24 |pages=14139–14147 |doi=10.1021/es503959t |pmid=25401750 |bibcode=2014EnST...4814139H |issn=0013-936X}}</ref> এই উদ্যোগসমূহৰ পৰা নিৰ্গত হোৱা কাৰ্বন মনক্সাইড (CO),কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড (CO₂),ছালফাৰ-ডাই-অক্সাইড (SO₂),হাইড্ৰ’জেন ছালফাইড (H₂S)আৰু হাইড্ৰ’কাৰ্বন আদি গেছে বায়ু প্ৰদূষিত কৰে। কিছুমান ৰাসায়নিক উদ্যোগে হাইড্ৰক্লৰিক এচিড, ক্লৰিন, ফ্লৰিন, নাইট্ৰ’জেন অক্সাইড, দস্তা, সীহ, আৰ্ছেনিক, তাম, ছালফাৰ-ডাই-অক্সাইড, কাৰ্বন-মনক্সাইড আদি প্ৰদূষণ কাৰক নিৰ্গত কৰে। এই সকলোবোৰৰ উপৰিও [[সূৰ্য]]ৰ পৰা অহা অতি বেঙুনীয়া ৰশ্মিৰ প্ৰভাৱত বায়ুমণ্ডলত থকা হাইড্ৰকাৰ্বন তথা নাইট্ৰজেন অক্সাইডে পেৰক্সি এচিটাইল নাইট্ৰেট (PAN)আৰু [[অজ'ন]] (O₃) সৃষ্টি কৰি বায়ুমণ্ডলক মাৰাত্মকভাৱে দূষিত কৰা এক ধোঁৱাৰ সৃষ্টি কৰে। <ref name="গ্ৰন্থ ১" /> ===যান-বাহনে সৃষ্টি কৰা প্ৰদূষক=== নানা ধৰণৰ যান-বাহনৰ পৰা নিৰ্গত হোৱা বায়ু প্ৰদূষণৰ বাবে শতকৰা ৬০ভাগ দায়ী। এই ধোঁৱাত কাৰ্বন-মন’ক্সাইড,কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড,নাইট্ৰজেন অক্সাইড আৰু হাইড্ৰকাৰ্বন থাকে। প্ৰতি গেলন পেট্ৰলৰ দহনৰ ফলত ৩পাউণ্ড কাৰ্বন-মন’ক্সাইড আৰু ১৫পাউণ্ড নাইট্ৰজেন অক্সাইড সৃষ্টি হয় আৰু এইবোৰে ৪,০০,০০০ – ২০,০০,০০০ C.C বায়ু দূষিত কৰিব পাৰে। তদুপৰি যান-বাহনৰ ধোঁৱাৰ লগত লীড অক্সাইড নিৰ্গত হয়। পেট্ৰলৰ ক্ষমতা বঢ়াবৰ বাবে প্ৰতি লিটাৰ পেট্ৰলৰ লগত ৪গ্ৰাম পৰ্যন্ত লীড (সীহ)মিহলাই দিয়ে। এই সীহ দেহৰ বাবে ক্ষতিকাৰক। উশাহৰ লগত নাইবা খাদ্য বস্তুৰ সহায়ত এই সীহ মানুহৰ শৰীৰত প্ৰবেশ কৰে। [[সীহ]]ৰ মাত্ৰা প্ৰতি ১০০মি.লি.তেজত ২০ ug হ’লে বিষক্ৰিয়া আৰম্ভ হয়।<ref name="গ্ৰন্থ ১" /> ===ইন্ধনৰ দহন=== ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা কয়লা,গোবৰ,খৰি,কেৰাচিন ইত্যাদিৰ অসম্পূৰ্ণ দহনৰ ফলত কাৰ্বন মনক্সাইড আদি দূষিত গেছৰ সৃষ্টি হয়। কয়লাত প্ৰচুৰ পৰিমাণে ছালফাৰ থাকে আৰু দহনৰ ফলত ছালফাৰ-ডাই-xxxঅক্সাইড হিচাপে বায়ুমণ্ডললৈ নিৰ্গমন হৈ বায়ুক দূষিত কৰে।<ref>{{cite web|title=Biomass Pollution Basics|author1=David Pennise |author2=Kirk Smith |publisher=WHO|url=https://www.who.int/indoorair/interventions/antiguamod21.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20120709001603/http://www.who.int/indoorair/interventions/antiguamod21.pdf|url-status=dead|archive-date=9 July 2012}}</ref><ref>{{cite web|title=Indoor air pollution and household energy|publisher=WHO and UNEP|year=2011|url=https://www.who.int/heli/risks/indoorair/indoorair/en/index.html}}</ref> ===কৃষিকাৰ্যৰপৰা প্ৰদূষণ=== জনসংখ্যাৰ বৃদ্ধিৰ লগে লগে অধিক উৎপাদন লাভৰ বাবে কৃষিকাৰ্যত নানা ধৰণৰ ৰাসায়নিক সাৰ,কীটনাশক দৰৱ আদি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কীটনাশক তথা আগাছানাশক দৰৱ আদিৰপৰা অৰ্গেনিক ফছফেট, ক্লৰিনযুক্ত হাইড্ৰ’কাৰ্বন আৰ্ছেনিক, [[সীহ]] আদি ওলাই বায়ুৰ লগত মিহলি হৈ বায়ু দূষিত কৰে। ===তেজষ্ক্ৰিয় আৰু আন পদাৰ্থ কণা প্ৰদূষক=== নানা ধৰণৰ বিস্ফোৰক আৰু আণবিক চুলাৰ ব্যৱহাৰৰ ফলত কিছুমান পদাৰ্থ ধূলিকণা ৰূপে বায়ুমণ্ডলত সৃষ্টি হয় আৰু তেজষ্ক্ৰিয় ৰশ্মি যেনে α,β,γ আদি প্ৰক্ষেপণ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও আন কিছুমান পদাৰ্থ বায়ুমণ্ডলত জলীয় আৰু কঠিন এই দুই অৱস্থাতে ভাহি থাকে। এই পদাৰ্থবোৰত কেডমিয়াম, ক্ৰ'মিয়াম, ভানাডিয়াম ইত্যাদি বিষাক্ত ধাতু মিশ্ৰিত হৈ থাকে।<ref name="গ্ৰন্থ ১" /> ==বায়ু প্ৰদূষণৰ প্ৰভাৱ == বায়ু প্ৰদূষণে বিভিন্ন দিশত প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰে। তলত কেইটামান উল্লেখ কৰা হ’ল – ===মানৱ স্বাস্থ্যৰ ওপৰত প্ৰভাৱ=== #কাৰ্বন মন’অক্সাইড – কাৰ্বন মন’অক্সাইডে তেজৰ ৰক্ত কণিকাত থকা হিমগ্ল’বিনৰ লগত লগ লাগি কাৰ্বক্সিহিমগ্ল’বিন সৃষ্টি কৰে। ফলত তেজৰ অক্সিজেন পৰিবহণ ক্ষমতা কমি যায়। দীৰ্ঘ সময় ধৰি কাৰ্বন মন'ক্সাইড সেৱন কৰিলে মানু্হৰ ভাগৰ লগা,মূৰ্ছা যোৱা, আনকি মৃত্যু হোৱাও দেখা যায়। #ছালফাৰ-ডাই-অক্সাইড – ছালফাৰৰ অক্সাইবোৰে আমাৰ শ্বাস-প্ৰশ্বাসৰ নলীবোৰৰ কোষবোৰ আক্ৰান্ত কৰি ডিঙিৰ সুৰসুৰণি,শ্বাসকষ্ট,এজমা,ব্ৰংকাইটিছ আদি ৰোগৰ সৃষ্টি কৰে। কেতিয়াবা এই গেছৰ(SO₂) প্ৰভাৱত চকুৰ ৰোগ হোৱাও দেখা যায়। #নাইট্ৰজেন অক্সাইড – নাইট্ৰজেন অক্সাইডবোৰে হাওঁফাওঁৰ বেৰত থকা কোষবোৰ আক্ৰান্ত কৰি এজমা,নিউমোনিয়া ব্ৰংকাইটিছ জাতীয় ৰোগৰ সৃষ্টি কৰে। লগতে চকুৰ ৰোগও কৰে। #কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড – এই গেছে হাওঁফাও ৰোগ,ব্ৰংকাইটিছ আদিৰ সৃষ্টি কৰে। #সীহ – উশাহৰ লগত সীহ মানুহৰ দেহৰ ভিতৰত সোমালে ই লাহে লাহে মানুহজনক মৃত্যুৰ মুখলৈ ঠেলি দিয়ে। কাৰণ সীহে তেজত থকা হিমগ্ল’বিন গঠনত বাধা প্ৰদান কৰে। তদুপৰি সীহে সৰু ল’ৰা-ছোৱালীৰ মস্তিষ্কৰ ক্ষতি সাধন কৰে। #এলডিহাইড – বিভিন্ন উৎসৰপৰা সৃষ্টি হোৱা এলডিহাইডবোৰে পাকস্থলী আৰু শ্বাসনলীৰ ৰোগ সৃষ্টি কৰে। #হাইড্ৰ’কাৰ্বন – উদ্যোগবোৰত সৃষ্টি হোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ হাইড্ৰ’কাৰ্বনবোৰৰ অসম্পূৰ্ণ জাৰণৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা বেঞ্জ’পাইৰিন জাতীয় পদাৰ্থই হাওঁফাওঁৰ কৰ্কটৰোগ সৃষ্টি কৰে। #O3 গেছ – বায়ুমণ্ডলৰ ষ্টেট’স্ফিয়াৰত থকা অ’জন (O₃)গেছে [[সূৰ্য্য]]ৰ পৰা অতি বেঙুনীয়া ৰশ্মি [[পৃথিৱী]]লৈ আহিব নিদিয়ে। এই গেছে মানুহৰ মিউকাছ আৱৰণৰ ক্ষতি সাধন কৰে। আনহাতে,CFC (Chloro Fluro Carbon) হেলন আদি গেছৰ প্ৰভাৱত অ’জন স্তৰটোৰ ক্ষতিসাধন হৈ আছে। UN – ৰ সমীক্ষা অনুসৰি শতকৰা ১০ ভাগ অ’জন(O₃)ৰ ক্ষতিসাধনে শতকৰা ২৬ ভাগ মেলান’মাছ নামৰ ছালৰ কেঞ্চাৰ ৰোগ বঢ়ায়। #তেজষ্ক্ৰিয় পদাৰ্থ – বায়ুত [[তেজষ্ক্ৰিয় পদাৰ্থ]]ৰ উপস্থিতিৰ ফলত কৰ্কট ৰোগৰ উপৰিও জন্মৰ সময়ত ল’ৰা-ছোৱালীৰ দৈহিক বিকৃতি পৰিলক্ষিত হয়। ইয়াৰ উপৰিও কয়লাৰ খনিত কাম কৰা কৰ্মীবোৰৰ ক’লা হাওঁফাওঁ ৰোগ আৰু এচবেষ্টছ উদ্যোগত কাম কৰা কৰ্মীবোৰৰ এছবেষ্ট’ছিছ নামৰ ৰোগ বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য।<ref name="গ্ৰন্থ ১" /> #বায়ু প্ৰদূষনৰ ফলত মানুহৰ বিভিন্ন শ্বাস প্ৰশ্বাসজনিত ৰোগ হ'ব পাৰে | ===আন প্ৰাণীৰ ওপৰত প্ৰভাৱ=== কল-কাৰখানাৰ ওচৰত বাস কৰা প্ৰাণীবোৰৰ ফ্লৰিন সেৱনৰ বাবে ফ্ল’ৰছিছ ৰোগ হয়। প্ৰদূষিত বায়ু পানীৰ লগত মিহলি হৈ নদ-নদী, খাল, বিল, পুখুৰী, হ্ৰদ আনকি [[সাগৰ]]ৰ পানীৰো আম্লিকতা বৃদ্ধি কৰে। ফলত এই পানীত বাস কৰা জলজ প্ৰাণীবোৰৰ বেয়াকৈ ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। ===উদ্ভিদ জগতত প্ৰভাৱ=== #kolyan থকা SO₂ য়ে শস্য আৰু আন উদ্ভিদৰ যথেষ্ট পৰিমাণে ক্ষতিসাধন কৰে। [[উদ্ভিদ]]ৰ পাতৰ বিভিন্ন পত্ৰৰন্ধ্ৰইদি এই SO₂ গেছবোৰ ব্যাপিত হৈ সালোক সংশ্লেষণৰ বাবে অতি প্ৰয়োজনীয় পত্ৰহৰিৎক ক্ষতি কৰে। #উদ্যোগ সমূহত সৃষ্টি হোৱা ফ্লৰাইড গেছে পাতৰ উৰিভাগত থকা মমজাতীয় কিউটিক’ল নামৰ স্তৰটো নষ্ট কৰে। এই স্তৰটোৱে উদ্ভিদৰ অতিৰিক্ত [[পানী]] ওলাই যোৱাত বাধা দি থাকে। এই প্ৰভাৱ দীৰ্ঘসময় ধৰি সঞ্চিত হ’লে উদ্ভিদৰ নেক্ৰ’ছিছ (Nacrosis), ক্লৰছিছ (Chlorosis), এপিনেষ্টি (Eppinasty), এবছিছন (Abscission)আদি ৰোগ হয় আৰু কেতিয়াবা মৃত্যু হোৱাও দেখা যায়। #বায়ুমণ্ডলত থকা ইথিলিন জাতীয় পদাৰ্থ কপাহ নাইবা আন আন শস্যৰ বাবে ক্ষতিকাৰক। কিছুমান হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ প্ৰভাৱত অপৈণত অৱস্থাতে উদ্ভিদৰ পাত নাইবা ফল সৰি যায়। #অ’জন গেছৰ প্ৰভাৱত ৰবৰ টান হয় আৰু ০.০২ ppm গাঢ়তাত উদ্ভিদৰ ক’লেনকাইমা কোষবোৰ ধ্বংস হয়। অ’জন গেছে অপৈনত অৱস্থাতে উদ্ভিদৰ পাত সৰাই পেলায়। #নগৰীকৰণ আৰু উদ্যোগৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা কিছুমান বায়ু প্ৰদূষকে খেতিপথাৰত অনিষ্টকাৰী কীট-পতঙ্গৰ সংখ্যা বঢ়োৱাৰ লগে লগে খেতিপথাৰৰ যথেষ্ট অনিষ্ট সাধন কৰে।<ref name="গ্ৰন্থ ১" /> ===জলবায়ুৰ ওপৰত প্ৰভাৱ=== বায়ুমণ্ডলত কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইডৰ পৰিমাণ বাঢ়ি গলে [[সূৰ্য্য]]ৰ পৰা বিকিৰিত ৰশ্মি কুঁৱলী আৰু কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইডৰ তৰপ ভেদ কৰি ওলাই যাব নোৱাৰে। ফলত [[পৰিবেশ]]ৰ উষ্ণতা বাঢ়ে। ইয়াক [[সেউজ গৃহ প্ৰভাৱ]] {{enwiki|Green house effect}} বোলে। ইতিমধ্যে যোৱা ১০০ বছৰৰ ভিতৰত [[পৃথিৱী]]ৰ উষ্ণতা প্ৰায় ০.৫° বাঢ়িছে। প্ৰত্যেক বছৰে কল-কাৰখানাবোৰৰ পৰা প্ৰায় ৬০০০ নিযুত টন CO₂ বায়ুমণ্ডলত সৃষ্টি হৈ আছে। ; বিভিন্ন আচবাবত প্ৰভাৱ উদ্যোগ সমূহৰ পৰা ওলোৱা ধোৱা আৰু এচিড বৰষুণে পকীঘৰ অট্টালিকাবোৰৰ গৃহ নিৰ্মাণ সামগ্ৰীসমূহৰ অৱক্ষয় ঘটায় আৰু সৌন্দৰ্য্যহীন হৈ পৰে।<ref name="গ্ৰন্থ ১" /> ==সামাজিক আৰু পাৰিপাৰ্শ্বিক প্ৰভাৱ== ===অম্লবৰ্ষণ=== [[File:Pollution - Damaged by acid rain.jpg|thumb|অম্লবৰ্ষণৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত স্মৃতিসৌধ।|alt=অম্লবৰ্ষণৰ ফলত নাকৰ অংশ ক্ষয় হোৱা মূৰ্তি]] [[File:Acid rain woods1.JPG|thumb|চেক গণৰাজ্যৰ [[ইজেৰা পৰ্বতমালা]]ত অম্লবৰ্ষণৰ প্ৰভাৱ।|alt=পাত সৰি যোৱা মৃত গছৰ কাণ্ড]] প্ৰাকৃতিকভাৱে বায়ুমণ্ডলৰ পানী সামান্য অম্লীয়। কিছুমান প্ৰদূষকে শক্তিশালী অম্ল সৃষ্টি কৰিব পাৰে। ইয়াৰ ফলত বৰষুণৰ পানী অধিক অম্লীয় হৈ পৰে। [[অম্লবৰ্ষণ]]ৰ বাবে দায়ী প্ৰধান অম্লসমূহ হৈছে [[নাইট্ৰিক অম্ল]] (HNO₃), [[ছালফিউৰিক অম্ল]] (H₂SO₄) আৰু [[হাইড্ৰ'ক্লৰিক অম্ল]] (HCl)। কয়লা দহনৰ ফলত HCl সৃষ্টি হয়। কয়লা আৰু তেল দহনৰ ফলত নিৰ্গত SO₂ৰ পৰা H₂SO₄ সৃষ্টি হয়। ধাতু গলোৱা কাৰ্যকে ধৰি কিছুমান ঔদ্যোগিক প্ৰক্ৰিয়াতো এই গেছ নিৰ্গত হয়। উচ্চ উষ্ণতাত দহনৰ সময়ত সৃষ্টি হোৱা NO₂ৰ পৰা HNO₃ উৎপন্ন হয়। অম্লবৰ্ষণ শব্দটোৱে কেৱল বৰষুণকে নুবুজায়। শিলাবৃষ্টি, কুঁৱলী আৰু তুষাৰপাতৰ জৰিয়তে হোৱা প্ৰদূষণো ইয়াৰ অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Seigneur Environmental Impacts"/> ১৯৭০-ৰ দশকত অম্লবৰ্ষণৰ ফলত যথেষ্ট ক্ষতি হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত উত্তৰ ইউৰোপৰ হ্ৰদৰ অম্লীকৰণ আৰু বনাঞ্চলৰ অৱক্ষয় উল্লেখযোগ্য। জলাশয় আৰু মাটিৰ অম্লতাৰ পৰিৱৰ্তনৰ ফলত [[মেগনেছিয়াম]] আৰু [[কেলছিয়াম]]ৰ দৰে অত্যাৱশ্যকীয় পুষ্টিদ্ৰব্য পানীত দ্ৰৱীভূত হৈছিল আৰু পানীৰ সৈতে উটি গৈছিল। আনহাতে, উদ্ভিদৰ বাবে বিষাক্ত [[এলুমিনিয়াম]]ৰ দৰে মৌল উদ্ভিদৰ শিপাই শোষণ কৰিব পৰা অৱস্থালৈ আহিছিল। অম্লবৰ্ষণে কিছুমান বিশেষ শিলেৰে নিৰ্মিত অট্টালিকা আৰু মূৰ্তিৰো ক্ষতি কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, [[মাৰ্বল]], [[কেলছাইট]] আৰু নিৰ্মাণকাৰ্যত ব্যৱহৃত কিছুমান কোমল শিল পানীত থকা অম্লৰ সৈতে ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়া কৰি ক্ষয়প্ৰাপ্ত হয়।<ref name="Seigneur Environmental Impacts"/> ===পানী আৰু মাটিৰ প্ৰদূষণ=== বায়ু প্ৰদূষকসমূহ মাটি বা পানীৰ ওপৰত জমা হ'ব পাৰে। ইয়াৰ ফলত বিভিন্ন সমস্যাৰ সৃষ্টি হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, বায়ুত থকা এম'নিয়া আৰু নাইট্ৰিক অম্লই পানীত পুষ্টিদ্ৰব্যৰ অত্যধিক পৰিমাণ বৃদ্ধিত অৰিহণা যোগাব পাৰে। এই প্ৰক্ৰিয়াক সুপুষ্টিকৰণ বোলা হয়। প্ৰথম অৱস্থাত অতিৰিক্ত পুষ্টিদ্ৰব্যই উদ্ভিদৰ বৃদ্ধিত সহায় কৰে। কিন্তু উদ্ভিদৰ ঘন বৃদ্ধিয়ে সূৰ্যৰ পোহৰ জলাশয়ৰ তলিভাগলৈ যাবলৈ বাধা দিয়ে। ফলত তলৰ স্তৰত থকা উদ্ভিদবোৰ মৰি যায়। অক্সিজেন উৎপন্ন কৰা উদ্ভিদৰ সংখ্যা কমি যোৱাৰ ফলত পানীত অক্সিজেনৰ পৰিমাণ হ্ৰাস পায়। ইয়াৰ ফলত জীৱন ধাৰণৰ বাবে অক্সিজেনৰ প্ৰয়োজন হোৱা জীৱসমূহ ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়।<ref name="Seigneur Environmental Impacts"/> ইয়াৰ ফলত পৰিৱেশৰ পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰতি সংবেদনশীল প্ৰজাতিসমূহ বিলুপ্ত হ'ব পাৰে।<ref>{{Cite web |date=29 November 2018 |title=Eutrophication of terrestrial ecosystems due to air pollution |url=https://www.eea.europa.eu/airs/2018/natural-capital/eutrophication-of-terrestrial-ecosystems |access-date=2025-07-12 |website=European Environment Agency |language=en |archive-date=21 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250621115307/https://www.eea.europa.eu/airs/2018/natural-capital/eutrophication-of-terrestrial-ecosystems/ |url-status=live }}</ref> ===কৃষিৰ ওপৰত প্ৰভাৱ=== বিভিন্ন গৱেষণাত কৃষিৰ ওপৰত বায়ু প্ৰদূষণৰ প্ৰভাৱ, বিশেষকৈ অ'জনৰ প্ৰভাৱ, নিৰ্ণয় কৰা হৈছে। অ'জনে জাৰক হিচাপে কাম কৰে আৰু [[সালোক সংশ্লেষণ]]ৰ হাৰ হ্ৰাস কৰে। এটা গৱেষণাৰ মতে, অ'জনৰ ঘনত্ব ১% বৃদ্ধি পালে বিশ্ব অৰ্থনীতিত প্ৰতি বছৰে ১০ বিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰৰ লোকচান হ'ব পাৰে। আনহাতে, PM_2.5ৰ প্ৰদূষণৰ মাত্ৰা ১% বৃদ্ধি পালে প্ৰায় ৫ বিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰৰ লোকচান হ'ব পাৰে। এই লোকচান বিশেষকৈ শীতল জলবায়ুৰ অঞ্চলত অধিক হয়।<ref name="Dong2023">{{cite journal |last1=Dong |first1=Daxin |last2=Wang |first2=Jiaxin |title=Air pollution as a substantial threat to the improvement of agricultural total factor productivity: Global evidence |journal=Environment International |date=March 2023 |volume=173 |article-number=107842 |doi=10.1016/j.envint.2023.107842 |pmid=36863165 |bibcode=2023EnInt.17307842D |doi-access=free}}</ref> বায়ু প্ৰদূষকসমূহ কৃষি পৰিৱেশত প্ৰৱেশ কৰাৰ পিছত কেৱল কৃষি উৎপাদন আৰু উৎপাদিত সামগ্ৰীৰ গুণগত মানৰ ওপৰত প্ৰত্যক্ষ প্ৰভাৱ নেপেলায়, সেইবোৰ কৃষিক্ষেত্ৰৰ পানী আৰু মাটিতো প্ৰৱেশ কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Li |first1=Houjian |last2=Tang |first2=Mengqian |last3=Cao |first3=Andi |last4=Guo |first4=Lili |title=Assessing the relationship between air pollution, agricultural insurance, and agricultural green total factor productivity: evidence from China |journal=Environmental Science and Pollution Research International |date=November 2022 |volume=29 |issue=52 |pages=78381–78395 |doi=10.1007/s11356-022-21287-7 |pmid=35689771 |bibcode=2022ESPR...2978381L }}</ref> বায়ু প্ৰদূষণে স্বাস্থ্যৰ ওপৰত পেলোৱা প্ৰভাৱৰ ফলত কৃষিশ্ৰমিকসকলৰ শ্ৰমৰ উৎপাদনশীলতাও হ্ৰাস পায়।<ref name="Dong2023" /> ক'ভিড-১৯ মহামাৰীৰ সময়ৰ আৱদ্ধকালে বায়ুৰ গুণগত মান আৰু কৃষি উৎপাদনৰ মাজৰ সম্পৰ্ক অধ্যয়নৰ বাবে এক প্ৰাকৃতিক পৰীক্ষাৰ সুযোগ সৃষ্টি কৰিছিল। ভাৰতত এই আৱদ্ধকালৰ সময়ত বায়ুৰ গুণগত মান উন্নত হৈছিল। ইয়াৰ ফলত উদ্ভিদৰ সেউজীয়া অংশৰ পৰিমাণ আৰু সালোক সংশ্লেষণৰ কাৰ্যকলাপ বৃদ্ধি পাইছিল। বনাঞ্চল আৰু কৃষি শস্য উভয়ৰে ওপৰত ইয়াৰ ইতিবাচক প্ৰভাৱ পৰিছিল। অৱশ্যে কৃষি শস্যৰ ক্ষেত্ৰত এই উন্নতি অধিক স্পষ্ট আছিল।<ref>{{Cite journal |last1=Kashyap |first1=Rahul |last2=Kuttippurath |first2=J. |last3=Patel |first3=V. K. |date=2023 |title=Improved air quality leads to enhanced vegetation growth during the COVID–19 lockdown in India |journal=Applied Geography |volume=151 |article-number=102869 |doi=10.1016/j.apgeog.2022.102869 |pmid=36619606 |pmc=9805897 |bibcode=2023AppGe.15102869K }}</ref> ===অৰ্থনৈতিক প্ৰভাৱ=== বায়ু প্ৰদূষণে স্বাস্থ্যৰ ওপৰত পেলোৱা প্ৰভাৱৰ জৰিয়তে অৰ্থনীতিৰ যথেষ্ট ক্ষতি কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত কৰ্মক্ষেত্ৰত উৎপাদনশীলতা হ্ৰাস আৰু স্বাস্থ্যসেৱাৰ ব্যয় বৃদ্ধি উল্লেখযোগ্য। কৃষি শস্যৰ উৎপাদন হ্ৰাসেও অৰ্থনীতিৰ ক্ষতি কৰে। ইয়াৰ উপৰি [[পৰ্যটন]], জীৱবৈচিত্ৰ্য, বনজ সম্পদ আৰু পানীৰ গুণগত মানৰ ওপৰতো বায়ু প্ৰদূষণৰ প্ৰভাৱ পৰে। বায়ুৰ দৃশ্যমানতা হ্ৰাস আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ ক্ষতিৰ ফলত পৰ্যটন উদ্যোগো ক্ষতিগ্ৰস্ত হ'ব পাৰে।{{sfn|OECD|2016|p=22}} বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত মানুহৰ দুৰ্ঘটনাত পতিত হোৱাৰ আশংকাও বৃদ্ধি পাব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, NO₂ৰ মাত্ৰা বৃদ্ধিৰ সৈতে নিৰ্মাণস্থলীৰ দুৰ্ঘটনাৰ সম্পৰ্ক দেখা গৈছে।<ref>{{cite journal |last1=Lavy |first1=Victor |last2=Rachkovski |first2=Genia |last3=Yoresh |first3=Omry |title=Heads up: Does air pollution cause workplace accidents? |journal=Journal of Public Economics |date=November 2025 |volume=251 |article-number=105472 |doi=10.1016/j.jpubeco.2025.105472 |url=https://researchonline.lse.ac.uk/id/eprint/129773/1/1-s2.0-S0047272725001707-main.pdf }}</ref> মানুহৰ স্বাস্থ্যৰ ওপৰত হোৱা ক্ষতিৰ অৰ্থনৈতিক মূল্য নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত (বজাৰৰ বাহিৰৰ ব্যয়) [[বিশ্ব বেংক]]ৰ এটা গৱেষণাত দেখা গৈছে যে ২০১৯ চনত PM_2.5 প্ৰদূষণৰ ফলত বিশ্ব অৰ্থনীতিৰ ৮ ত্ৰিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰতকৈ অধিক লোকচান হৈছিল। এই পৰিমাণ বিশ্বৰ মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদনৰ ৬%তকৈও অধিক। ভাৰত আৰু চীনত মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদনৰ লোকচান ১০%তকৈ অধিক আছিল। বিশ্বজুৰি এই লোকচানৰ প্ৰায় ৮৫% মানুহৰ মৃত্যুৰ ফলত হৈছিল। বাকী লোকচানৰ কাৰণ আছিল অসুস্থতা বৃদ্ধি।<ref name=":15">{{Cite book |last=World Bank |url=https://documents1.worldbank.org/curated/en/455211643691938459/pdf/The-Global-Health-Cost-of-PM-2-5-Air-Pollution-A-Case-for-Action-Beyond-2021.pdf |title=The Global Health Cost of PM2.5 Air Pollution: A Case for Action Beyond 2021 |date=2022-04-12 |publisher=The World Bank |isbn=978-1-4648-1816-5 |language=en |doi=10.1596/978-1-4648-1816-5 |hdl=10986/36501 |archive-date=24 January 2025 |access-date=11 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250124140007/https://documents1.worldbank.org/curated/en/455211643691938459/pdf/The-Global-Health-Cost-of-PM-2-5-Air-Pollution-A-Case-for-Action-Beyond-2021.pdf |url-status=live }}</ref>{{Rp|page=|pages=23–24}} মৃত্যুৰ ফলত হোৱা লোকচানৰ মূল্য নিৰ্ধাৰণৰ বাবে পৰিসংখ্যাগত জীৱনৰ মূল্য ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই মূল্যই মৃত্যুৰ আশংকা হ্ৰাস কৰিবলৈ মানুহে কিমান ধন ব্যয় কৰিবলৈ ইচ্ছুক হ'ব, তাৰ এক আনুমানিক হিচাপ দিয়ে।<ref name=":15" />{{Rp|page=xiii|pages=}} এই মূল্য দেশভেদে পৃথক হয় আৰু নিম্ন আৰু মধ্যম আয়ৰ দেশসমূহৰ বাবে ইয়াৰ সঠিক হিচাপ উলিওৱা কঠিন।<ref>{{Cite journal |last1=Wang |first1=Siyuan |last2=Song |first2=Rong |last3=Xu |first3=Zhiwei |last4=Chen |first4=Mingsheng |last5=Di Tanna |first5=Gian Luca |last6=Downey |first6=Laura |last7=Jan |first7=Stephen |last8=Si |first8=Lei |date=2024 |title=The costs, health and economic impact of air pollution control strategies: a systematic review |journal=Global Health Research and Policy |language=en |volume=9 |issue=1 |page=30 |doi=10.1186/s41256-024-00373-y |pmc=11337783 |pmid=39164785 |doi-access=free}}</ref> অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা আৰু উন্নয়ন সংস্থাৰ (OECD) মতে, উৎপাদনশীলতা হ্ৰাস, স্বাস্থ্যসেৱাৰ ব্যয় আৰু কৃষি উৎপাদনৰ ক্ষতিৰ ফলত হোৱা প্ৰত্যক্ষ বজাৰভিত্তিক লোকচান ২০৬০ চনলৈ মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদনৰ ১% পৰ্যন্ত বৃদ্ধি পাব পাৰে। কাস্পিয়ান অঞ্চল আৰু [[চীন]]ত ইয়াৰ প্ৰভাৱ আটাইতকৈ বেছি হ'ব পাৰে।{{sfn|OECD|2016|pp=14–15}} বায়ু প্ৰদূষণে শক্তি উৎপাদনতো প্ৰভাৱ পেলায়। ইয়াৰ ফলত সৌৰ পেনেলত পৰা সূৰ্যৰ পোহৰৰ পৰিমাণ হ্ৰাস পায়। লগতে সৌৰ পেনেলৰ ওপৰত ধূলি আৰু মলিৰ তৰপ জমা হয়। ইয়াৰ ফলত শক্তি উৎপাদনৰ পৰিমাণ আৰু অধিক হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite journal |last1=Song |first1=Zhe |last2=Liu |first1=Jia |last3=Yang |first3=Hongxing |title=Air pollution and soiling implications for solar photovoltaic power generation: A comprehensive review |journal=Applied Energy |date=September 2021 |volume=298 |article-number=117247 |doi=10.1016/j.apenergy.2021.117247 |bibcode=2021ApEn..29817247S |hdl=10397/102795 |hdl-access=free }}</ref> ==বায়ু প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণৰ উপায়== বৰ্তমান আধুনিক যুগত বায়ু প্ৰদূষণ সম্পূৰ্ণৰূপে নাইকিয়া কৰাটো সম্ভৱ নহয় যদিও কিছুমান পদ্ধতিৰ দ্বাৰা ইয়াৰ প্ৰভাৱ নিম্নতম কৰিব পৰা যায়। #উদ্যোগ সমূহৰ পৰা ধোৱা নিৰ্গত হোৱা চিমনীবোৰ ওখ কৰিলে দূষিত বায়ু ওপৰলৈ উঠি যাব আৰু পৰিবেশৰ ওপৰত নিম্নতম ঋণাত্মক প্ৰভাৱ পেলাব। #পুৰণি যান-বাহন সমূহ চলোৱাত বাধা দি, কেটালাইটিক কনভাৰ্টাৰ (Catalytic converter)ব্যৱহাৰ কৰি দূষিত পদাৰ্থবোৰ পৰিবেশত অহাৰ আগতে দহন কৰা প্ৰয়োজন। #উদ্যোগ সমূহত চাইক্লন (Cyclone) নামৰ এক বিশেষ যন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি বস্তুকণা (articulate matter) সমন্বিত গেছৰ চেণ্ট্ৰিফিউজ কৰি বস্তুকণাসমূহ পৃথক কৰিব পাৰি। # স্ক্ৰাবাৰ (Scrubbers)ব্যৱহাৰ কৰি [[বায়ুমণ্ডল]]ৰ পৰা বস্তুকণাৰ লগতে SO₂ গেছো পৃথক কৰিব পাৰি। #বৃক্ষৰোপণ বায়ু প্ৰদূষণ ৰোধ কৰাৰ এক অন্যতম উপায়। উদ্ভিদে সালোক সংশ্লেষণ প্ৰথাৰ দ্বাৰা বায়ুমণ্ডলৰ পৰা কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড শোষণ কৰি বায়ুমণ্ডল শোধন কৰে।<ref name="গ্ৰন্থ ১" /> ==বায়ুৰ সংস্পৰ্শ== [[File:Air Quality (PM 2.5) Regional Overview.svg|thumb|২০১৯ চনত বিশ্বৰ সৰ্বাধিক জনবসতিপূৰ্ণ পাঁচখন দেশৰ বায়ুত থকা সূক্ষ্ম কণিকাৰ (PM_2.5) পৰিমাণ।|alt=Air pollution levels for urban, rural areas and cities and town. India and Pakistan have concentrations of about 50 microgram PM2.5 per cubic meter. China has levels around 35, Indonesia around 15, and the US around 8. Rural areas typically have somewhat cleaner air than urban areas.]]বিশ্বৰ বিভিন্ন অঞ্চল আৰু জনসমষ্টিৰ মাজত বায়ু প্ৰদূষণৰ সংস্পৰ্শৰ পৰিমাণৰ যথেষ্ট পাৰ্থক্য দেখা যায়।<ref>{{Cite journal |last1=Hajat |first1=Anjum |last2=Hsia |first2=Charlene |last3=O'Neill |first3=Marie S. |date=2015 |title=Socioeconomic Disparities and Air Pollution Exposure: a Global Review |journal=Current Environmental Health Reports |volume=2 |issue=4 |pages=440–450 |doi=10.1007/s40572-015-0069-5 |pmc=4626327 |pmid=26381684 |bibcode=2015CEHR....2..440H }}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে, শিশুৱে প্ৰাপ্তবয়স্ক লোকতকৈ অধিক পৰিমাণে প্ৰদূষিত বায়ুৰ সংস্পৰ্শলৈ আহে। কাৰণ তেওঁলোকে দ্ৰুতভাৱে উশাহ-নিশাহ লয় আৰু মাটিৰ ওচৰত থাকে। সেই স্থানত যান-বাহনৰ ধোঁৱা আৰু ধূলিৰ পৰিমাণ অধিক থাকে।<ref name="HEI_2024_p21-23" /> একেদৰে, কঠোৰ শাৰীৰিক পৰিশ্ৰম কৰা লোকসকলে জিৰণি লৈ থকা লোকতকৈ অধিক পৰিমাণে প্ৰদূষিত পদাৰ্থ উশাহত গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite book |last=Vallero |first=Daniel A. |author-link=Daniel A. Vallero |title=Fundamentals of Air Pollution |publisher=Academic Press |year=2008 |isbn=978-0-12-373615-4 |edition=4th |pages=660, 663|url=https://institutes.abu.edu.ng/idr/public/assets/docs/Fundamentals%20of%20Air%20Pollution,%20Fourth%20Edition%20(%20PDFDrive%20).pdf}}</ref> উন্নত মানৰ [[এন৯৫ শ্বাসযন্ত্ৰ|মুখা]] পৰিধান কৰি অথবা [[বায়ু বিশুদ্ধকৰণ যন্ত্ৰ]] ব্যৱহাৰ কৰি মানুহে প্ৰদূষিত বায়ুৰ সংস্পৰ্শ হ্ৰাস কৰিব পাৰে।<ref>{{Cite journal |last1=Allen |first1=Ryan W. |last2=Barn |first2=Prabjit |date=2020 |title=Individual- and Household-Level Interventions to Reduce Air Pollution Exposures and Health Risks: a Review of the Recent Literature |journal=Current Environmental Health Reports |language=en |volume=7 |issue=4 |pages=424–440 |doi=10.1007/s40572-020-00296-z |pmid=33241434 |pmc=7749091 |bibcode=2020CEHR....7..424A }}</ref> [[File:Share-above-who-pollution-guidelines (OWID 0948).png|thumb|২০১৭ চনত বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰ নিৰ্দেশনাতকৈ অধিক বায়ু প্ৰদূষণৰ সংস্পৰ্শলৈ অহা জনসংখ্যাৰ অংশ।|alt=most regions show that 100% of the population was exposed to unhealthy air pollution using the less strict 2017 WHO guidelines.]]কিছুমান প্ৰদূষকৰ ক্ষেত্ৰত কম পৰিমাণৰ সংস্পৰ্শক নিৰাপদ বুলি গণ্য কৰিব পাৰি। আনহাতে, আন কিছুমান প্ৰদূষকে অতি কম পৰিমাণতো স্বাস্থ্যৰ ক্ষতি কৰে।<ref name='WHO_energy_health'>{{cite web |title=Air quality, energy and health |url=https://www.who.int/teams/environment-climate-change-and-health/air-quality-energy-and-health/health-impacts |access-date=16 January 2025 |publisher=World Health Organization |archive-date=16 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250116061716/https://www.who.int/teams/environment-climate-change-and-health/air-quality-energy-and-health/health-impacts |url-status=live }}</ref> বায়ু প্ৰদূষকৰ অতি কম পৰিমাণেও মানুহৰ স্বাস্থ্যৰ ক্ষতি কৰে বুলি প্ৰমাণ পোৱাৰ পিছত ২০২১ চনত [[বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা]]ই সূক্ষ্ম কণিকাৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত নিৰাপদ সীমা প্ৰতি ঘনমিটাৰ বায়ুত ১০ মাইক্ৰ'গ্ৰামৰ পৰা ৫ মাইক্ৰ'গ্ৰামলৈ হ্ৰাস কৰে। নতুন নিৰ্দেশনা অনুসৰি, বিশ্বৰ প্ৰায় সমগ্ৰ জনসংখ্যা অৰ্থাৎ ৯৭ শতাংশ লোক সূক্ষ্ম কণিকা (PM_2.5)-ৰ অসুৰক্ষিত মাত্ৰাৰ সংস্পৰ্শলৈ আহে।<ref>{{Cite web |date=2022-06-14 |title=Most of the World Breathes Unsafe Air, Taking More Than 2 Years Off Global Life Expectancy |url=https://aqli.epic.uchicago.edu/news/most-of-the-world-breathes-unsafe-air-taking-more-than-2-years-off-global-life-expectancy/ |access-date=2022-07-12 |website=AQLI |archive-date=25 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221025042621/https://aqli.epic.uchicago.edu/news/most-of-the-world-breathes-unsafe-air-taking-more-than-2-years-off-global-life-expectancy/ |url-status=live }}</ref> [[নাইট্ৰ'জেন ডাই অক্সাইড]] (NO₂)-ৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত নতুন সীমাও ৭৫ শতাংশ হ্ৰাস কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=Carrington |first=Damian |date=2021-09-22 |title=WHO slashes guideline limits on air pollution from fossil fuels |url=https://www.theguardian.com/environment/2021/sep/22/who-cuts-guideline-limits-on-air-pollution-from-fossil-fuels |access-date=2021-09-22 |website=[[The Guardian]] |archive-date=5 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205141212/https://web.archive.org/web/20221205141212/https://www.theguardian.com/environment/2021/sep/22/who-cuts-guideline-limits-on-air-pollution-from-fossil-fuels |url-status=live }}</ref> সকলো প্ৰদূষক একেলগে বিবেচনা কৰি বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাই সিদ্ধান্ত প্ৰকাশ কৰে যে বিশ্বৰ ৯৯ শতাংশ জনসংখ্যা ক্ষতিকাৰক বায়ু প্ৰদূষণৰ সংস্পৰ্শলৈ আহে।<ref name=":13">{{Cite web |title=Billions of people still breathe unhealthy air: new WHO data |url=https://www.who.int/news/item/04-04-2022-billions-of-people-still-breathe-unhealthy-air-new-who-data |access-date=2025-01-14 |publisher=World Health Organization |language=en |archive-date=15 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115023645/https://www.who.int/news/item/04-04-2022-billions-of-people-still-breathe-unhealthy-air-new-who-data |url-status=live }}</ref> [[ক'লা কাৰ্বন]]ৰ দৰে কিছুমান প্ৰদূষকৰ ক্ষেত্ৰত যান-বাহনৰ পৰা হোৱা প্ৰদূষণৰ সংস্পৰ্শই মুঠ সংস্পৰ্শৰ অধিকাংশ গঠন কৰিব পাৰে। কাৰণ, ঘাইপথৰ ওচৰত থকা অথবা মটৰচালিত যান-বাহনত যাতায়াত কৰাৰ সময়ত অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে প্ৰদূষকৰ অধিক ঘনত্বৰ সংস্পৰ্শলৈ আহিবলগীয়া হয়।<ref name="Dons et al.">{{cite journal|last=Dons |first=E. |title=Impact of time-activity patterns on personal exposure to black carbon |journal=[[Atmospheric Environment]] |volume=45 |issue=21 |pages=3594–3602 |year=2011 |doi=10.1016/j.atmosenv.2011.03.064 |bibcode=2011AtmEn..45.3594D}}</ref> দৈনিক মুঠ প্ৰদূষণৰ সংস্পৰ্শৰ এক বৃহৎ অংশ অতি কম সময়ৰ ভিতৰত প্ৰদূষকৰ ঘনত্ব হঠাতে বৃদ্ধি পোৱাৰ ফলত হয়।<ref name="Dons et al. 2019">{{cite journal |last=Dons |first=E. |title=Transport most likely to cause air pollution peak exposures in everyday life: Evidence from over 2000 days of personal monitoring |journal=[[Atmospheric Environment]] |volume=213 |pages=424–432 |year=2019 |doi=10.1016/j.atmosenv.2019.06.035 |bibcode=2019AtmEn.213..424D |hdl=10044/1/80194 |hdl-access=free}}</ref> === আৰ্থ-সামাজিক গোট অনুসৰি === বায়ু প্ৰদূষণে বিভিন্ন জনসমষ্টিক প্ৰভাৱিত কৰিলেও কিছুমান গোট ইয়াৰ অধিক সংস্পৰ্শলৈ আহে। বহু অঞ্চলত জাতিগত পৰিচয় আৰু আয়ৰ ভিত্তিত প্ৰদূষণৰ সংস্পৰ্শৰ ক্ষেত্ৰত পাৰ্থক্য দেখা যায়। বিশেষকৈ [[আয়ৰ বৈষম্য]] আৰু স্বাস্থ্যসেৱাৰ ক্ষেত্ৰত অধিক বৈষম্য থকা দেশসমূহত, যেনে [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ত, এই পাৰ্থক্য অধিক স্পষ্ট। প্ৰদূষণকাৰী উদ্যোগ আৰু পথসমূহ দৰিদ্ৰ লোকৰ বসতিপ্ৰধান অঞ্চলত স্থাপন কৰাৰ সম্ভাৱনা অধিক। এই অঞ্চলৰ লোকসকলে বাহিৰত কাম কৰাৰ সম্ভাৱনাও অধিক হোৱা বাবে তেওঁলোক প্ৰদূষণৰ অতিৰিক্ত সংস্পৰ্শলৈ আহে।<ref name=":10" /> চৰকাৰী আৱাসগৃহত বাস কৰা লোকসকলৰ অধিকাংশৰে উপাৰ্জন কম আৰু তেওঁলোকে উন্নত পৰিৱেশৰ অঞ্চললৈ সহজে স্থানান্তৰিত হ'ব নোৱাৰে। সেয়েহে ওচৰৰ [[তেল শোধনাগাৰ]] আৰু ৰাসায়নিক উদ্যোগসমূহে তেওঁলোকক অধিক প্ৰভাৱিত কৰে।<ref>{{Cite book |last=Lerner |first=Steve |url=https://archive.org/details/sacrificezonesfr00stev/page/n7/mode/1up?q=Xxx |title=Sacrifice Zones: The Front Lines of Toxic Chemical Exposure in the United States |publisher=The MIT Press |year=2010 |isbn=978-0-262-01440-3 |pages=73–75}}</ref> তদুপৰি, নিম্ন আয়ৰ লোকৰ বসতিপ্ৰধান অঞ্চলসমূহত ৰন্ধনৰ বাবে গোটা জৈৱ ইন্ধন ব্যৱহাৰৰ দৰে প্ৰদূষণকাৰী কাম-কাজ অধিক পৰিমাণে কৰা হয়।<ref>{{Cite journal |last1=Reddington |first1=C. L. |last2=Turnock |first2=S. T. |last3=Conibear |first3=L. |last4=Forster |first4=P. M. |last5=Lowe |first5=J. A. |last6=Ford |first6=L. Berrang |last7=Weaver |first7=C. |last8=van Bavel |first8=B. |last9=Dong |first9=H. |last10=Alizadeh |first10=M. R. |last11=Arnold |first11=S. R. |date=2023 |title=Inequalities in Air Pollution Exposure and Attributable Mortality in a Low Carbon Future |journal=Earth's Future |volume=11 |issue=12 |article-number=e2023EF003697 |doi=10.1029/2023EF003697 |bibcode=2023EaFut..1103697R |doi-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Rao |first1=Narasimha D. |last2=Kiesewetter |first2=Gregor |last3=Min |first3=Jihoon |last4=Pachauri |first4=Shonali |last5=Wagner |first5=Fabian |title=Household contributions to and impacts from air pollution in India |journal=Nature Sustainability |date=26 July 2021 |volume=4 |issue=10 |pages=859–867 |doi=10.1038/s41893-021-00744-0 |bibcode=2021NatSu...4..859R |url=https://www.researchsquare.com/article/rs-126114/latest.pdf }}</ref> [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ত কৃষ্ণাংগ আৰু লেটিনো সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে সাধাৰণতে শ্বেতাংগ আৰু এছীয় লোকতকৈ অধিক প্ৰদূষণৰ সংস্পৰ্শলৈ আহে।<ref name="Drury">{{cite journal |last1=Drury |first1=Richard |last2=Belliveau |first2=Michael |last3=Kuhn |first3=J. Scott |last4=Bansal |first4=Shipra |title=Pollution Trading and Environmental Injustice: Los Angeles' Failed Experiment in Air Quality Policy |journal=Duke Environmental Law & Policy Forum |date=Spring 1999 |volume=9 |issue=2 |pages=231–290 |url=https://scholarship.law.duke.edu/delpf/vol9/iss2/5 }}</ref> === ভৌগোলিক অঞ্চল অনুসৰি === {| class="wikitable floatright" |+২০২৪ চনৰ সৰ্বাধিক প্ৰদূষিত পাঁচখন চহৰ<ref>{{Cite web |date=2025 |title=World's Most Polluted Cities - PM2.5 Ranking {{!}} AirVisual |url=https://www.iqair.com/us/world-most-polluted-cities |access-date=2025-04-24 |website=IQAir |archive-date=6 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206065325/https://www.iqair.com/us/world-most-polluted-cities |url-status=live }}</ref> !চহৰ !PM_2.5-ৰ ঘনত্ব |- |[[বৰ্ণিহাট]], [[ভাৰত]] |১২৮ |- |[[দিল্লী]], [[ভাৰত]] |১০৮ |- |কাৰাগাণ্ডা, [[কাজাখাস্তান]] |১০৫ |- |মুল্লানপুৰ, [[ভাৰত]] |১০২ |- |[[লাহোৰ]], [[পাকিস্তান]] |১০২ |} পৰিৱেশীয় কুজ্‌নেটছ বক্ৰৰ ধাৰণা অনুসৰি, নিম্ন-মধ্যম আয়ৰ দেশসমূহত বাহিৰৰ বায়ু প্ৰদূষণৰ সংস্পৰ্শ সৰ্বাধিক। এই ধাৰণাটোৱে কয় যে যিবোৰ অৰ্থনীতি উৎপাদন উদ্যোগৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল, কিন্তু এতিয়াও পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ নিয়ম-কানুনক অগ্ৰাধিকাৰ দিব পৰা নাই, সেইবোৰ অৰ্থনীতিত প্ৰদূষণৰ মাত্ৰা অধিক হয়।<ref name=":10">{{cite journal |last1=Rentschler |first1=Jun |last2=Leonova |first2=Nadezda |date=2023 |title=Global air pollution exposure and poverty |journal=[[Nature Communications]] |volume=14 |issue=1 |page=4432 |bibcode=2023NatCo..14.4432R |doi=10.1038/s41467-023-39797-4 |pmc=10363163 |pmid=37481598 |doi-access=free}}</ref> নিম্ন আয়ৰ দেশসমূহত ঘৰৰ ভিতৰৰ বায়ু প্ৰদূষণৰ মাত্ৰা অধিক। বিশেষকৈ [[দক্ষিণ-পূব এছিয়া]], পশ্চিম প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চল আৰু [[আফ্ৰিকা]]ত এই সমস্যা অধিক।{{sfn|World Health Organization|2016|pp=17–18}} বাহিৰৰ বায়ু প্ৰদূষণ সাধাৰণতে অধিক জনবসতিপূৰ্ণ মহানগৰ অঞ্চলসমূহত কেন্দ্ৰীভূত হয়। নগৰীকৰণৰ ফলত দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা ক্ৰান্তীয় অঞ্চলৰ চহৰসমূহত বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত অকাল মৃত্যুৰ হাৰ দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পায়।<ref>{{cite journal |last1=Vohra |first1=Karn |last2=Marais |first2=Eloise A. |last3=Bloss |first3=William J. |last4=Schwartz |first4=Joel |last5=Mickley |first5=Loretta J. |last6=Van Damme |first6=Martin |last7=Clarisse |first7=Lieven |last8=Coheur |first8=Pierre-F. |title=Rapid rise in premature mortality due to anthropogenic air pollution in fast-growing tropical cities from 2005 to 2018 |journal=Science Advances |date=8 April 2022 |volume=8 |issue=14 |article-number=eabm4435 |doi=10.1126/sciadv.abm4435 |pmid=35394832 |pmc=8993110 |bibcode=2022SciA....8M4435V }}</ref> আনহাতে, ঘৰৰ ভিতৰৰ বায়ু প্ৰদূষণ সাধাৰণতে গ্ৰাম্য অঞ্চলসমূহত অধিক দেখা যায়। এই অঞ্চলসমূহত পৰিষ্কাৰ ৰন্ধন ইন্ধনৰ সুবিধা নাথাকিব পাৰে।{{sfn|World Health Organization|2016|pp=17–18}} Climate TRACE-এ ২০২৫ চনত প্ৰকাশ কৰা এখন মানচিত্ৰ অনুসৰি, প্ৰায় ১৬০ কোটি লোকৰ বাসগৃহৰ ওচৰত PM_2.5 (অতি সূক্ষ্ম কণিকা) আৰু অন্যান্য বিষাক্ত পদাৰ্থ নিৰ্গত হয়। ইয়াৰে প্ৰায় ৯০ কোটি লোক বিদ্যুৎ উৎপাদন কেন্দ্ৰ, তেল শোধনাগাৰ, বন্দৰ আৰু খনিসমূহৰ দৰে অধিক পৰিমাণে প্ৰদূষণ নিৰ্গত কৰা উদ্যোগৰ প্ৰভাৱিত অঞ্চলত বাস কৰে।<ref name=Guardian_20250924>{{cite news |last1=Harvey |first1=Fiona |title=Fossil fuel burning poses threat to health of 1.6bn people, data shows |url=https://www.theguardian.com/environment/2025/sep/24/fossil-fuel-burning-threat-health-16bn-people-data-shows |newspaper=The Guardian |date=24 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250924112040/https://www.theguardian.com/environment/2025/sep/24/fossil-fuel-burning-threat-health-16bn-people-data-shows |archive-date=24 September 2025 |url-status=live}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons|Air pollution}} ; Air quality science and general information * [http://www.urbanairquality.org/ International Conference on Urban Air Quality] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081216144156/http://www.urbanairquality.org/ |date=2008-12-16 }}. * [http://www.unep.org/urban%5Fenvironment/ UNEP Urban Issues] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100329182347/http://www.unep.org/urban%5Fenvironment/ |date=2010-03-29 }} * [http://ec.europa.eu/environment/air/index.htm European Commission > Environment > Policies > Air >Air Quality]. * [http://www.unep.org/pcfv/ UNEP Partnership for Clean Fuels and Vehicles] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100425051159/http://www.unep.org/pcfv/ |date=2010-04-25 }} * [http://www.who.int/phe/health_topics/outdoorair/databases/en/index.html Database: outdoor air pollution in cities] from the [[World Health Organisation]] * [http://www.npr.org/2011/11/07/142089991/poisoned-places-air-pollution-in-your-town Interactive map of US facilities emitting air pollution] ; Air quality modelling * [http://www.stuffintheair.com/airqualitymodeling.html Stuff in the Air] Standard air quality modelling procedure for industrial sources. * [http://atmosphericdispersion.wikia.com/ Wiki on Atmospheric Dispersion Modelling]. Addresses the international community of atmospheric dispersion modellers&nbsp; — primarily researchers, but also users of models. Its purpose is to pool experiences gained by dispersion modellers during their work. * [http://www.air-dispersion.com/formulas.html Air Dispersion Modeling Conversions and Formulas] One of six technical articles devoted to air quality and air pollution dispersion modeling. ; Effects on human health * [http://www.world-nuclear-news.org/EE-WHO_warns_on_urban_air_pollution-2809116.html Fine particle pollution map 1] and [http://mrbarlow.wordpress.com/2010/09/27/nasa-maps-global-air-pollution/ fine particle pollution map 2] * [http://www.environment.no/Topics/Air-pollution/Local-air-pollution/ Map showing loss of months in life expectancy due to air pollution] * [http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs313/en/ World Health Organization Fact Sheet on Air quality and health] * [http://www.planetark.com/dailynewsstory.cfm/newsid/44436/story.htm Air Pollution Triggers Blood Clots] * [http://www.ownyourair.org/ American Lung Association of New England on air quality] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190119054007/http://www.ownyourair.org/ |date=2019-01-19 }}. * [http://www.iom-world.org/pubs/IOM_TM9609.pdf Dispersion of traffic pollution from street canyons in Edinburgh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924035930/http://www.iom-world.org/pubs/IOM_TM9609.pdf |date=2015-09-24 }} by A Searl and D Buchanan. [[Institute of Occupational Medicine]] Research Report TM/96/09 *[http://www.iom-world.org/pubs/IOM_TM0301.pdf Impact assessment of the mortality effects of longer-term exposure to air pollution: exploring cause-specific mortality and susceptibility] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924035825/http://www.iom-world.org/pubs/IOM_TM0301.pdf |date=2015-09-24 }} by BG Miller. [[Institute of Occupational Medicine]] Research Report TM/03/01 * [http://www.iom-world.org/pubs/IOM_TM0601.pdf Comparing estimated risks for air pollution with risks for other health effects] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924035832/http://www.iom-world.org/pubs/IOM_TM0601.pdf |date=2015-09-24 }} by BG Miller and JF Hurley. [[Institute of Occupational Medicine]] Research Report TM/06/01 * [http://comeap.org.uk/documents/reports/128-the-mortality-effects-of-long-term-exposure-to-particulate-air-pollution-in-the-uk.html The Mortality Effects of Long-Term Exposure to Particulate Air Pollution in the United Kingdom], UK Committee on the Medical Effects of Air Pollution, 2010. [[শ্ৰেণী:প্ৰদূষণ]] [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিজ্ঞান]] i1ztj6mqbyl5u6e70ljt5de0wwwnvpf 0 41768 651957 635696 2026-11-10T12:12:10Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651957 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''হৰিৰহাট''' [[ভাৰত]]ৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ [[ধুবুৰী জিলা]]ৰ [[গোলকগঞ্জ]] মহকুমাত এখন সৰু গাঁও আৰু বজাৰ।<ref>{{cite web |title=Golakganj Block {{!}} Dhubri District |url=https://dhubri.assam.gov.in/information-and-services-level-two/golakganj-block/block-and-gp-wise-village-list |website=dhubri.assam.gov.in |publisher=Government Of Assam, India |access-date=25 November 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241202010101/https://dhubri.assam.gov.in/information-and-services-level-two/golakganj-block/block-and-gp-wise-village-list |archivedate=2 December 2024 |deadurl=yes}}</ref> ই প্ৰাচীন বসতিস্থল "পূৰ্ণি গাঁও" অঞ্চলৰ অংশ। পূৰ্ণি গাওঁত অৱস্থিত স্থানীয় পঞ্চায়ত কাৰ্যালয়ে হৰিৰহাট গাঁও পঞ্চায়তৰ পৰিচালনা কৰে। ==অৱস্থান== অসমৰ ৰাজধানী [[দিছপুৰ]]ৰ পৰা প্ৰায় ২১৪ কিলোমিটাৰ নিলগত হৰিৰহাট অৱস্থিত। ইয়াৰ ওচৰৰ আন ৰাজ্যৰ ৰাজধানীসমূহৰ ভিতৰত আছে [[গেংটক]] (১৫৬.৮ কিলোমিটাৰ), [[শ্বিলং]] (২৩২.৬ কিলোমিটাৰ), আৰু [[আগৰতলা]] (৩১৭.৭ কিলোমিটাৰ)। হৰিৰহাট [[ধুবুৰী]], [[গৌৰীপুৰ]], [[গোলকগঞ্জ]], [[আগমনী]], আৰু [[কোচ বিহাৰ]]কে ধৰি আন কেইবাখনো চহৰৰ ওচৰত। হৰিৰহাটৰ নিকটতম ৰেল ষ্টেচনসমূহ হ'ল: আগমনী, গোলকগঞ্জ, ধুবুৰী আৰু [[বঙাইগাঁও]]৷ নিকটতম বিমানবন্দৰ হৈছে [[ৰূপসী বিমানবন্দৰ]], যি হৰিৰহাটৰ পৰা প্ৰায় ১২ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত। == ভাষা == ঠাইখনত আঞ্চলিক বিশেষ ভাষা হিচাপে [[কোচ ৰাজবংশী ভাষা|কোচ ৰাজবংশী]] ভাষা ব্যবহাৰ কৰা হয়। যিকোনো কাৰ্য্যালয়ৰ কামৰ ক্ষেত্ৰত [[অসমীয়া ভাষা]] প্ৰয়োগ কৰা হয়। == অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান == এই ঠাইত এক পুৰণিকলীয়া হৰিমন্দিৰ তথা সৎসংঘ মন্দিৰ আছে। ইয়াত বিভিন্ন মন্দিৰ থকাৰ উপৰিও এটা মছজিদ আছে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]] 14q8kocdvjt4jpm0qj4ylzmmxtlv85r 0 45125 652064 648714 2026-11-11T10:46:16Z Ananya Taye 28065 /* মধ্য যুগ */ 652064 wikitext text/x-wiki {{Infobox geographical indication | name = মুগা | color = Golden | image = মূগা কাপোৰ ২.jpeg | image_size = 250px | caption = অসমীয়া শিপিনীয়ে তৈয়াৰ কৰা মুগা [[মেখেলা]]-চাদৰ | description = কেৱল অসমতহে পোৱা এবিধ ৰেচম | type = ৰেচম শিল্প | area = [[অসম]] | country = [[ভাৰত]] | material = ৰেচম | official website = {{URL|http://www.csb.gov.in/silk-sericulture/silk/muga-silk/}} }} '''মুগা (ৰেচম)''' {{En|Muga silk}} হৈছে [[এন্থেৰিয়া আছামেনছিছ]] প্ৰজাতিৰ পলুৰ পৰা সৃষ্টি কৰা এবিধ ৰেচম (silk)। মুগা পৃথিৱীৰ ভিতৰতে কেৱল অসমতহে পোৱা যায়।<ref name="GIIndia">{{cite web | url=http://ipindia.nic.in/girindia/ | title=GI Registry India | publisher=Intellectual property India | work=Statewise Registration Details of GI Applications | accessdate=27 January 2016 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130826183844/http://ipindia.nic.in/girindia/ | archivedate=26 August 2013 }}</ref> বৈজ্ঞানিক দৃষ্টিভংগীৰ পৰা অসমৰ বাতাবৰণ মুগা পলুৰ বাবে অনুকূল। [[চোম গছ]] (''Persea bombycina'' (King ex Hook.f.) Kosterm.)<ref name="AA">{{cite web | url=https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0001070984;jsessionid=01BFF0305A00C8B7C8B6777D988CBCBF | title=The World Flora Online | accessdate=5 December 2024}}</ref> আৰু [[সোঁৱালু]] গছৰ (''Litsea monopetala'' (Roxb.) Pers.)<ref name="BB">{{cite web | url=https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000365805 | title=WFO The World Flora Online | accessdate=5 December 2024}}</ref> পাত খাদ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰা মুগা পলু স্বভাৱতে বৰ আলসুৱা হয়। বৰ বেছি তাপমাত্ৰাৰ সাল-সলনি ই সহ্য কৰিব নোৱাৰে।<ref>{{Cite web |url=https://csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |title=Kautilya,''Arthashatra'',p.110, "The above will explain the fabrics known as ''kauseya'', silk-cloth, and ''chinapatta'', fabrics of China manufacture." |access-date=2020-02-06 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |url-status=dead |archivedate=2020-11-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |deadurl=yes }}</ref> তাৰোপৰি যিকোনো ধৰণৰ প্ৰদূষণেও মুগা পলুৰ জীৱন চক্ৰত বাধাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। ==ইতিহাস== [[File:Muga cocoon.jpg|thumb|মুগাৰ লেটা]] অসমত ৰেচম পালন আৰু মুগা উৎপাদন এক প্ৰাচীন উদ্যোগ, যদিও ইয়াৰ উৎপত্তিৰ সঠিক সময় নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাই। অসম অতীজৰে পৰা উচ্চমানৰ ৰেচম উৎপাদনৰ বাবে সুপৰিচিত আছিল। ৰেচম উৎপাদনৰ লগে লগে বয়নশিল্পৰো বিকাশ ঘটিছিল। সময়ৰ লগে লগে অসমৰ এই শিল্প ইমানেই উন্নত হৈছিল যে ভাৰতৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ লগতে বিদেশতো ইয়াৰ খ্যাতি বিয়পি পৰিছিল। অসমলৈ ৰেচম পালনৰ জ্ঞান সম্ভৱতঃ চীনৰ পৰা অহা তিব্বত-বাৰ্মী ভাষী জনগোষ্ঠীসমূহৰ সৈতে আহিছিল বুলি অনুমান কৰা হয়। এই আগমনৰ সময় সম্পৰ্কে বিভিন্ন বিৱৰণত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০০–২০০০ আৰু খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০০–১০০০ সময়সীমাৰ উল্লেখ পোৱা যায়, যদিও এই নিৰ্দিষ্ট কালনিৰ্ণয় নিশ্চিত নহয়। প্ৰাচীন কালত চীনৰ পৰা ব্ৰহ্মদেশ আৰু অসমৰ মাজেৰে মধ্য এছিয়ালৈ যোৱা দক্ষিণ-পশ্চিম ৰেচম পথৰ জৰিয়তে ৰেচমৰ বাণিজ্য চলিছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়। এই পথটো মধ্য এছিয়াৰ তুৰ্কমেনিস্তান অঞ্চলত মূল ৰেচম পথৰ সৈতে সংযুক্ত হৈছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ৰাজমোহন নাথে তেওঁৰ ''The Back-ground of Assamese Culture'' গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰিছে যে প্ৰাচীন অসমৰ কিৰাতসকল ৰেচমৰ ব্যৱসায়ৰ সৈতে জড়িত আছিল। তেওঁৰ মতে, ৰেচম বুজোৱা ''silk'' শব্দটোৰ উৎপত্তি মংগোলীয় ''sirkek'' শব্দৰ পৰা হৈছিল আৰু ভাৰতীয় ''sari'' শব্দটোৰ উৎপত্তিও সম্ভৱতঃ একেটা শব্দৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল। নাথে যুক্তি আগবঢ়াইছে যে প্ৰাচীন কালত তিব্বত, মধ্য এছিয়া আৰু চীনৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ ব্যৱসায়ীসকলে বিভিন্ন পথেৰে অসমলৈ আহিছিল। তেওঁলোকৰ বাণিজ্যৰ প্ৰধান সামগ্ৰী ৰেচম হোৱা বাবে তেওঁলোকক ''Seres'', ''Cirrahadoi'', ''Syrities'', ''Cirata'' আৰু ''Kirata'' আদি নামেৰে জনা গৈছিল বুলি তেওঁ মত প্ৰকাশ কৰে। নাথৰ ব্যাখ্যা অনুসৰি, ''কিৰাত'' শব্দটো মংগোলীয় মূলৰ জনগোষ্ঠীসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহৃত এক সাধাৰণ নাম আছিল আৰু বিশেষভাৱে বড়োসকলৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Rajmohan |title=The Back-ground of Assamese Culture |year=1948 |publisher=A. K. Nath |location=Shillong}}</ref> নাথে উল্লেখ কৰা বড়োসকলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত জনগোষ্ঠীসমূহ বৰ্তমান [[বড়ো-কছাৰী]] নামেৰে পৰিচিত এক বিস্তৃত জনগোষ্ঠীগত সমষ্টিৰ সৈতে জড়িত। ইয়াৰ ভিতৰত [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]], [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]], [[ঠেঙাল কছাৰী|ঠেঙাল]], [[ৰাভা জনগোষ্ঠী|ৰাভা]], [[সোণোৱাল কছাৰী|সোণোৱাল]], [[গাৰো জনগোষ্ঠী|গাৰো]], [[কোচ জনগোষ্ঠী|কোচ]] আদি জনগোষ্ঠীৰ উল্লেখ কৰা হয়। অৱশ্যে নাথৰ গ্ৰন্থত ব্যৱহৃত ''মংগোলীয়'' আদি জাতিগত শ্ৰেণীবিভাগসমূহ আধুনিক ভাষাতাত্ত্বিক আৰু নৃতাত্ত্বিক শ্ৰেণীবিভাগৰ সমাৰ্থক নহয়। জে. জিঅ'গেগানে তেওঁৰ ''Silk in India'' গ্ৰন্থত অসমত ৰেচম পালনৰ প্ৰৱৰ্তন সম্পৰ্কে কিৰাতসকলৰ ভূমিকা উল্লেখ কৰিছে। তেওঁৰ মতে, কিৰাতসকলেই অসমত বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ৰেচম পালন প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত অসমৰ পৰাই ভাৰতৰ মূল ভূখণ্ডলৈ ৰেচম পালন বিয়পি পৰিছিল। তেওঁ যুক্তি আগবঢ়াইছে যে ৰেচম পলু ভাৰতলৈ ঠিক কেতিয়া অনা হৈছিল সেয়া যিয়েই নহওক, পলুবিধৰ ভৌগোলিক বিস্তাৰ আৰু প্ৰথমে প্ৰৱৰ্তিত প্ৰজাতিটো বহুচক্ৰীয় (''multivoltine'') হোৱা তথ্যৰ ভিত্তিত ইয়াক উত্তৰ-পূব ভাৰত অৰ্থাৎ অসমৰ দিশৰ পৰাই ভাৰতলৈ অনা হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।<ref>{{cite book |last=Geoghegan |first=J. |title=Some Account of Silk in India, Especially of the Various Attempts to Encourage and Extend Sericulture in That Country |year=1872 |publisher=Office of the Superintendent of Government Printing |location=Calcutta}}</ref> ===প্ৰাচীন যুগ=== প্ৰাচীন যুগৰ অসমৰ ৰেচমৰ সম্ভৱতঃ প্ৰথম উল্লেখ বাল্মিকীৰ ''[[ৰামায়ণ]]''ত পোৱা যায়। ৰামায়ণৰ ''কিষ্কিন্ধ্যা কাণ্ড''ত উল্লেখ আছে যে পূব দিশলৈ যাত্ৰা কৰা ব্যক্তিয়ে প্ৰথমে মগধ, অংগ, পুণ্ড্ৰ আৰু তাৰ পিছত ''কোশ-কৰণ-ভূমি'' (অৰ্থাৎ পলু পোহাৰ দেশ) পাৰ হৈ যাব লাগে। এই কোশ-কৰণ-ভূমিক অসমৰ প্ৰাচীন ৰেচম উৎপাদনকাৰী অঞ্চলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref>Sharma, S. K., ''Discovery of North-East India'', p. 315.</ref><ref>Deka, Phani, ''The Great Indian Corridor in the East'', p. 63.</ref><ref>M, Mignonette, ''Society and Economy in North-east India'', Volume 2, 2004, p. 316.</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ৰাজনৈতিক সাহিত্য কৌটিল্যৰ ''[[অৰ্থশাস্ত্ৰ]]''তো অসমৰ উন্নতমানৰ ৰেচম বস্ত্ৰৰ উল্লেখ আছে। কৌটিল্যই ''বাঙ্গিক'' (বংগ বা দক্ষিণ বংগৰ পৰা), ''মাগধিক'' (মগধৰ পৰা) আৰু ''পৌণ্ড্ৰিক'' (পুণ্ড্ৰ বা উত্তৰ বংগৰ পৰা) কাপোৰৰ লগতে ''সুৱৰ্ণকুদ্যক'' (কামৰূপৰ পৰা) বস্ত্ৰ উৎপাদনৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। ইয়াৰে সুৱৰ্ণকুদ্যক, মাগধিক আৰু পৌণ্ড্ৰিক বস্ত্ৰসমূহ ''কৌশেয়'' (তচৰ বা মুগাৰ দৰে ৰেচম) আৰু ''চীনপট্ট'' (পাট বা মালবেৰী ৰেচম) জাতীয় বস্ত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |url=https://csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |title=Kautilya, ''Arthashastra'', p. 110, "The above will explain the fabrics known as kauseya, silk-cloth, and chinapatta, fabrics of China manufacture." |access-date=2020-02-06 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |url-status=dead}}</ref> কামৰূপত সুৱৰ্ণকুদ্যক উৎপন্ন হোৱা কথাটো অষ্টম শতিকাৰ পণ্ডিত [[কুমাৰিল ভট্ট]]ৰ বিৱৰণতো উল্লেখ পোৱা যায়। তেওঁ অৰ্থশাস্ত্ৰৰ ব্যাখ্যাত ''কামৰূপেচৈৱ সুৱৰ্ণকুদ্যাঃ'' (''Kamarupeschaiva Suvarna Kudyah'') বুলি উল্লেখ কৰিছে, যাৰ দ্বাৰা কামৰূপক সুৱৰ্ণকুদ্য বস্ত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref>[https://www.jstor.org/stable/42930897 Dhavalikar, M. K., ''Archaeology of Gauhati'', p. 139.]</ref> পুৰাতত্ত্ববিদ এম. কে. ধাৱালিকাৰৰ মতে, অৰ্থশাস্ত্ৰৰ বিৱৰণৰ পৰা নিশ্চিতভাৱে বুজিব পৰা যায় যে অসমৰ উৎপাদিত সামগ্ৰী গংগা উপত্যকাৰ বজাৰলৈ গৈছিল। তেওঁ অনুমান কৰিছে যে এই সামগ্ৰীসমূহ বৰ্তমানৰ দৰে সেই সময়তো থলুৱা জনজাতীয় জনগোষ্ঠীসমূহে উৎপাদন কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=139 |jstor=42930897 |quote=However, the evidence from the Arthasastra only shows that the products of Assam came to the markets in the Ganga valley. These articles were in all probability produced by tribals as is done today.}}</ref> অৰ্থশাস্ত্ৰৰ বৰ্ণনা অনুসৰি সুৱৰ্ণকুদ্যকৰ আঁহবোৰ ''মাখনৰ দৰে ৰঙৰ'', ''সূৰ্যৰ দৰে ৰঙা'' আৰু অতি উত্তম মানৰ আছিল।<ref>{{Cite web |url=https://csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |title=Kautilya, ''Arthashastra'', p. 110 |access-date=2020-02-06 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |url-status=dead}}</ref> এই ৰঙৰ বৰ্ণনাৰ ভিত্তিত সুৱৰ্ণকুদ্যকক মুগা ৰেচমৰ সৈতে চিনাক্ত কৰাৰ চেষ্টা কৰা হৈছে, যদিও ইয়াক নিশ্চিতভাৱে মুগা বুলি চিনাক্ত কৰাৰ বিষয়টো ব্যাখ্যাসাপেক্ষ। গ্ৰন্থখনত ৰেচম পলুৱে খাদ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰা চাৰিবিধ গছৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে—''বকুল'' (''Vakula''), ''লিকুচা'' (''Likucha''), ''বট'' (''Vata'') আৰু ''নাগবৃক্ষ'' (''Naga-vriksa'')। ইয়াৰে বকুল আৰু নাগবৃক্ষক ক্ৰমে এৰিকেলেছ (''Ericales'') আৰু মেগনোলিয়া (''Magnolia'')ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি মুগা পলু ''[[Antheraea assamensis]]''ৰ খাদ্য উদ্ভিদৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে। আনহাতে লিকুচা (''Artocarpus lakucha'') আৰু বট গছ ম'ৰেচি (''Moraceae'') পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত, যাক পাট ৰেচমৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে। ''নাগবৃক্ষ''ৰ সঠিক উদ্ভিদগত পৰিচয় সম্পৰ্কে মতভেদ আছে। অভিধানকাৰসকলে ইয়াক ''নাগকেশৰ'' অথবা ''পুন্নাগ'' গছৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে। নাগকেশৰৰ আন এটা নাম ''চম্পেয়'', যাক হালধীয়া ফুলধাৰী চম্পা গছৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে। অসমৰ পূৰ্বৰ ''চম্পা মুগা'' নামৰ ৰেচমৰ পলুৱে চম্পা (''Michelia champaca'') গছৰ পাত খাইছিল। জৰ্জ ৱাটৰ বিৱৰণ অনুসৰি চম্পা ৰেচম অতি মিহি বগা ৰঙৰ আছিল আৰু অতীতত অসমৰ ৰজা তথা অভিজাত লোকসকলে ইয়াৰ বস্ত্ৰ পৰিধান কৰিছিল।<ref>''Journal of the Bihar and Orissa Research Society'', Vol. 3, p. 215, আলোচনা: নাগবৃক্ষ, নাগকেশৰ, পুন্নাগ আৰু চম্পা মুগাৰ পৰিচয়; p. 212, চম্পা ৰেচম সম্পৰ্কে জৰ্জ ৱাটৰ বিৱৰণ।</ref> নৱম শতিকাৰ অভিধান ''[[অমৰকোষ]]''তো ''পত্ৰোৰ্ণ'' (''Patrorna'') নামৰ এবিধ বগা ৰেচমৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ইয়াক ধোৱা বা বগা কৰা এবিধ মূল্যৱান ''কৌশেয়'' ৰেচম বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। অমৰকোষৰ টীকাকাৰ ক্ষীৰস্বামীৰ মতে এই ৰেচমৰ পলুৱে লিকুচা (''Artocarpus lakucha''), বট (''Ficus benghalensis'') আদি গছৰ পাত খাইছিল।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.55117/page/n230/mode/1up ''Journal of the Bihar and Orissa Research Society'', Vol. 3, p. 214], অমৰকোষ আৰু ক্ষীৰস্বামীৰ টীকাত ''Patrorna''ৰ বিৱৰণ।</ref> অৰ্থশাস্ত্ৰত লগতে উল্লেখ আছে যে সুৱৰ্ণকুদ্যকৰ কাপোৰ বোৱাৰ সময়ত সূতাবোৰ অতি তিতা অৱস্থাত ৰাখি বোৱা হৈছিল। কাপোৰবিধক মণিৰ পৃষ্ঠৰ দৰে কোমল, সূৰ্যৰ দৰে ৰঙা আৰু সমান অথবা মিশ্ৰিত গাঁথনিৰ বস্ত্ৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। এই বিৱৰণক পৰৱৰ্তী সময়ৰ ৰেচম বয়নৰ কিছুমান পদ্ধতিৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |url=https://csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |title=Kautilya, ''Arthashastra'', p. 109, "and that which is the product of the country, Suvarnakudya, is as red as the sun, as soft as the surface of the gem, woven while the threads are very wet, and of uniform (chaturasra) or mixed texture (vyámisravána)." |access-date=2020-02-06 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |url-status=dead}}</ref> প্ৰাচীন গ্ৰন্থ ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত (দশম–একাদশ শতিকাৰ মাজৰ) কামৰূপৰ দেৱ-দেৱীৰ পূজাত ৰেচম ব্যৱহাৰ কৰাৰ কথা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনত ''ললিতকান্তা'' ৰূপত পূজিত মংগলচণ্ডী দেৱীয়ে ৰঙা ৰেচম (''ৰক্ত-কৌশেয়-ৱসন'') পৰিধান কৰাৰ উল্লেখ আছে।<ref>Shastri, B. N., ''The Kalikapurana: Text, Introduction and English Translation with Shloka Index'', p. 1240, "The goddess in her Lalitakanta (pleasantly charming) form is known as Mangala chandi,...she wears red silk (rakta-kauseya-vasana)."</ref> একেদৰে ব্ৰহ্মাৰ পূজাত ৰঙা ৰেচম (''ৰক্ত-কৌশেয়-বস্ত্ৰ'') প্ৰিয় বস্ত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Shastri, B. N., ''The Kalikapurana: Text, Introduction and English Translation with Shloka Index'', pp. 1243–1245, "O king! Listen to the procedure of worship of Brahma with rapt attention...Red silk (rakta-kauseya-vastram) is his (Brahma's) favourite cloth, rice cooked with milk, sesames, mixed with ghee are his favourite food."</ref> বিষ্ণুৰ পূজাত ৰঙা, হালধীয়া আৰু বগা ৰেচম ব্যৱহাৰৰ কথাও গ্ৰন্থখনত পোৱা যায়।<ref>Shastri, B. N., ''The Kalikapurana: Text, Introduction and English Translation with Shloka Index'', p. 1259, "Vasudeva may be worshipped briefly or elaborately. Red, yellow and white silk are the favourite cloths of Vishnu..."</ref> গ্ৰন্থখনৰ বিৱৰণ অনুসৰি [[শদিয়া]]ৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|তাম্ৰেশ্বৰী]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ''ডিক্কৰবাসিনী পীঠ''তো দেৱ-দেৱীৰ পূজাৰ সময়ত ৰঙা, হালধীয়া আৰু বগা ''কৌশেয়'' বস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়। ইয়াৰ কৌশেয় বস্ত্ৰসমূহ বনৰীয়া ৰেচম, সম্ভৱতঃ মুগাৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হ'ব পাৰে। পুৰণি কালত মুগা প্ৰাকৃতিক হালধীয়া বা সোণোৱালী ৰঙৰ উপৰি বগা ৰঙতো উপলব্ধ আছিল। বগা মুগাৰ এটা প্ৰকাৰ ''মেজানকাৰী মুগা'' (''Mezankari muga'') নামেৰে জনাজাত আছিল। ইয়াৰ পলুৱে ''আদাকাৰী'' (''Litsea citrata'') গছৰ পাত খাইছিল। উচ্চবৰ্গৰ লোকসকলে এনে মুগাৰ বস্ত্ৰ পৰিধান কৰিছিল আৰু ইয়াৰে অধিকাংশ কাপোৰ লাক্ষাৰে ৰঙা ৰং কৰা হৈছিল, যদিও কিছুমান বগা ৰঙৰেই ৰখা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত এই প্ৰকাৰৰ মুগা দুৰ্লভ হৈ পৰিছিল।<ref>''Journal of the Bihar and Orissa Research Society'', Vol. 3, p. 212, "There was another of similar quality. It is known as the Mezankari muga, the worm feeding on the Adakari tree (Litsea citrata). This muga constituted the dress of the higher ranks, most of which were dyed red with lac but some were white. It is now scarce."</ref> সপ্তম শতিকাত বাণভট্টই ৰচনা কৰা সংস্কৃত গ্ৰন্থ ''[[হৰ্ষচৰিত]]''তো কামৰূপৰ মূল্যৱান বস্ত্ৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়। উত্তৰ ভাৰতৰ শাসক হৰ্ষবৰ্ধনৰ ৰাজঅভিষেকৰ সময়ত কামৰূপৰ ৰজা [[ভাস্কৰবৰ্মণ]]ে তেওঁলৈ বহুতো বহুমূলীয়া সামগ্ৰী উপহাৰ হিচাপে পঠিয়াইছিল। ইয়াৰ ভিতৰত মূল্যৱান বস্ত্ৰ আৰু ৰত্ন বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য আছিল। উপহাৰৰ ভিতৰত ''দুকুল'' (''dukula'') বস্ত্ৰেৰে মেৰিয়াই থোৱা ছাতি, ''পট্টসূত্ৰ'' (''patta-sutra'') বস্ত্ৰৰ বস্তা আৰু শৰৎকালৰ চন্দ্ৰৰ পোহৰৰ দৰে নিৰ্মল ''ক্ষৌম'' (''ksoma'') বস্ত্ৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়। মূল বৰ্ণনাত ইয়াক ''শাৰদ চন্দ্ৰমা শৌচ ক্ষৌমাণি'' (''sharada chandrama shaucha ksamani'') বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। এই বস্ত্ৰসমূহ ৰেচম অথবা লিনেনৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হৈছিল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.32096/page/n125 Chatterjee, S. K., ''Kirata-jana-kriti'', 1951, pp. 95–96.]</ref> গ্ৰন্থখনত বস্ত্ৰৰ আঁহবোৰ ইমান মিহি, সমান আৰু মসৃণ আছিল যে সেয়া ভূৰ্জপত্ৰৰ সৈতে তুলনা কৰিব পৰা গৈছিল বুলিও উল্লেখ আছে। এই বৰ্ণনাকো ৰেচমৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref>[https://books.google.com/books?id=KItocaxbibUC Chatterjee, Suhas, ''Indian Civilisation and Culture'', p. 435.]</ref> চীনা পৰিব্ৰাজক [[হিউৱেন চাং]]ৰ ভ্ৰমণ বিৱৰণতো ভাস্কৰবৰ্মণৰ ৰাজত্বকালত কামৰূপত ৰেচমৰ ব্যৱহাৰ আৰু বাণিজ্যৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ===মধ্য যুগ=== মুগা পলুৰ জিনগত বৈচিত্ৰ্য সম্পৰ্কীয় কিছুমান বিৱৰণত অসমৰ ৰেচম উৎপাদনৰ প্ৰাচীন কেন্দ্ৰ হিচাপে দুটা অঞ্চলৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াৰে এটা আছিল প্ৰাচীন [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত গাৰো পাহাৰ, যাৰ সৈতে বড়ো-কছাৰীসকলৰ ৰেচম পালনৰ পৰম্পৰাকো সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে; আনটো আছিল প্ৰাচীন [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত [[ঢকুৱাখনা]] অঞ্চল। অৱশ্যে এই দুটা অঞ্চলক মুগাৰ উৎপত্তিস্থল বুলি নিশ্চিত কৰাৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট জিনগত অধ্যয়নৰ তথ্যসূত্ৰ প্ৰয়োজন। বুৰঞ্জীসমূহৰ মতে, ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰজাই আহোম ৰজালৈ শান্তিৰ প্ৰস্তাৱ হিচাপে কিছুমান সোণোৱালী ৰঙৰ বস্ত্ৰ বা মেখেলা উপহাৰ দিছিল। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত এই বস্ত্ৰক ''সোনোৱালী কাপুৰ'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীৰ বৰ্ণনাত ইয়াক ''সিন-খাম'' (''Sin-kham'') অথবা ''খাম-চিন'' নামৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়, যাৰ অৰ্থ সোণোৱালী বস্ত্ৰ বা মেখেলা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। সম্ভৱতঃ এই সোণোৱালী বস্ত্ৰসমূহ মুগাৰে নিৰ্মিত আছিল। এই উল্লেখৰ পৰা চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজবস্ত্ৰ হিচাপে মুগাৰ ব্যৱহাৰ হোৱাৰ সম্ভাৱনাৰ কথা অনুমান কৰা হৈছে।<ref>Bhuyan, Surya Kumar, ''Deodhai Asam Buranji'', p. 18.</ref> ''নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, আহোম ৰাজসভাত মুগা বস্ত্ৰৰ ব্যৱহাৰ পৰৱৰ্তী কোনোবা সময়ত প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীখনত এই ঘটনাটো চুতুফা ৰজাৰ দিনৰ বুলি উল্লেখ আছে। বিৱৰণ অনুসৰি, আহোম ৰজাজনে তেওঁৰ মন্ত্ৰীসকলৰ পৰামৰ্শ মতে মুগা আৰু পাটৰ বস্ত্ৰ পৰিধান কৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিছিল। ইয়াৰ বাবে [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]]ৰ এক হাজাৰ মুগা পালনকাৰী, সূতা কটা লোক আৰু শিপিনীক ৰাজধানীত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল যাতে তেওঁলোকে ৰাজপৰিয়ালৰ বাবে বস্ত্ৰ প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। অসমীয়া বিৱৰণ অনুসৰি, নিযুক্ত লোকসকলৰ ভিতৰত এহাজাৰ মহিলা পলুপালক, কাটনী আৰু শিপিনী আছিল। বুৰঞ্জীখনত চুতীয়াসকলক ''চুটীয়া-কছাৰী'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>[https://archive.org/details/3_20190901_20190901/54.jpg Padmeswar Naoboicha Phukan, ''Assam Buranji'', p. 30.]</ref> অৱশ্যে উক্ত ঘটনাটো চুতুফাৰ ৰাজত্বকালতেই সংঘটিত হৈছিল নে নাই, সেই বিষয়ে সন্দেহ আছে। কাৰণ একেখন বুৰঞ্জীতে সেই সময়ত শদিয়া, মৰঙী আদি অঞ্চল আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল বুলি উল্লেখ আছে। সেয়েহে এই ঘটনাটো পৰৱৰ্তী কোনোবা আহোম ৰজাৰ ৰাজত্বকালৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। তথাপিও বুৰঞ্জীৰ এই বিৱৰণৰ পৰা আহোম ৰাজসভাত থলুৱা জনগোষ্ঠীসমূহৰ ৰেচম উৎপাদন আৰু বয়নশিল্পৰ প্ৰভাৱৰ কথা জানিব পৰা যায়। শিৱসাগৰ জিলাত এতিয়াও ''চুতীয়া কাটনী'' আৰু ''চেতিয়া কাটনী'' নামৰ ঠাই দেখা পোৱা যায়। মুগা আৰু পাট বস্ত্ৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পূৰ্বে আহোমসকলে ক'লা ৰঙৰ কাপোৰ পৰিধান কৰিছিল বুলি বিভিন্ন বুৰঞ্জীত উল্লেখ পোৱা যায়। ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''ত ষোড়শ শতিকাৰ দুটা পৃথক ঘটনাত আহোমসকলক ''লুণ্ডা-মুণ্ডা কুলা কাপুৰ পিন্ধা লুক'' অৰ্থাৎ ক'লা কাপোৰ পিন্ধা মুণ্ডিত মস্তকৰ লোক বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>Mahanta, S., ''Assam Buranji'', D.H.A.S., 1945, p. 10.</ref> আন এটা ঘটনাত তেওঁলোকক ''কলীয়া বস্ত্ৰ পৰিধান কৰা'' লোক বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Mahanta, S., ''Assam Buranji'', D.H.A.S., 1945, p. 23.</ref> এই বৰ্ণনাসমূহৰ ভিত্তিত আহোমসকলে ষোড়শ শতিকালৈকে ইউনান আৰু ব্ৰহ্মদেশৰ আন কিছুমান টাই জনগোষ্ঠীৰ দৰে ক'লা কপাহী বস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। লীলা গগৈয়ে তেওঁৰ ''অসমৰ সংস্কৃতি'' গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰিছে যে আহোমসকলে আগতে ক'লা কাপোৰ পিন্ধিছিল আৰু পিছলৈ বগা কাপোৰ পৰিধান কৰিবলৈ লৈছিল। তেওঁৰ মতে, খামতি, ফাকিয়াল আৰু শ্যানসকলৰ মাজত ক'লা কাপোৰৰ পৰম্পৰা অব্যাহত আছিল। গগৈয়ে লগতে উল্লেখ কৰিছে যে পূৰ্বৰ পোছাকৰ পৰম্পৰা পৰিত্যাগ কৰাৰ বাবে আহোমসকলক ''টাই-ম্যুং-নুন্'' অৰ্থাৎ বগা কাপোৰ পিন্ধা টাই বুলি ভিতৰুৱাভাৱে ইতিকিং কৰা হৈছিল।<ref>{{Citation |last=Gogoi |first=Lila |year=1982 |title=Asamar Sanskriti |language=as |place=Jorhat |publisher=Bharati Prakashan |page=64 |quote=আহোম সকলে পূৰ্বতে কʼলা‌ কাপোৰ পিন্ধিছিল। বুৰঞ্জীত আহোম মানুহৰ বৰ্ণনা দিওঁতে কৈছে, "মানুহবোৰ লণ্ডা-মুণ্ডা গাতো কলীয়া কাপোৰ।" শকত-আৱত মানুহবোৰ, পিন্ধনত ক'লা কাপোৰ। পিছলৈ আহোম মানুহে ক'লা কাপোৰ এৰি বগা কাপোৰ পিন্ধিবলৈ ধৰে। তেওঁবিলাকৰ তেজ-মঙহৰ সম্বন্ধ থকা খামতি-ফাকিয়াল আৰু শ্যানসকলে এতিয়াও ক'লা কাপোৰ পিন্ধে। আহোমসকলে নিজৰ জাতীয় ৰীতি এৰি পেলোৱা বাবে এতিয়াও "টাই-ম্যুং-নুন্" অৰ্থাৎ বগা কাপোৰ পিন্ধা টাই বুলি ভিতৰুৱাকৈ ইতিকিং কৰে। }}</ref> থলুৱা শাসকসকলৰ এই বস্ত্ৰশৈলী গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত আহোম ৰাজবংশৰ পৰৱৰ্তী শাসনকালত মুগা উৎপাদনে ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল। ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আৰু উচ্চপদস্থ বিষয়াসকলৰ বাবে মুগাৰে নিৰ্মিত বস্ত্ৰ পৰিধানৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। আহোম ৰজাসকলে তেওঁলোকৰ ৰাজসভালৈ অহা বিশিষ্ট অতিথিসকলক উপহাৰ দিয়াৰ উদ্দেশ্যে ৰাজভঁৰালত বহুতো মূল্যৱান মুগাৰ সাজ সংৰক্ষণ কৰি ৰাখিছিল। ৰাণীসকলেও ব্যক্তিগতভাৱে শিপিনীসকলক বয়নৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়াৰ কামত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। যদিও অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত মহিলাসকলে ৰেচম পালন আৰু বয়নৰ কাম কৰিছিল, তথাপিও প্ৰাচীন কামৰূপ আৰু পৰৱৰ্তী আহোম শাসনকালত [[শুৱালকুছি]]ৰ ৰেচম বস্ত্ৰই বিশেষ খ্যাতি অৰ্জন কৰিছিল। শুৱালকুছিত এৰি, পাট আৰু মুগাৰ লগতে অন্যান্য বস্ত্ৰও বোৱা হৈছিল। ৯০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা প্ৰায় ১১০০ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ পশ্চিম অসমত শাসন কৰা [[পাল বংশ (কামৰূপ)|পাল বংশ]]ৰ ৰজা |ধৰ্মপালে একাদশ শতিকাত শুৱালকুছি প্ৰতিষ্ঠা কৰা বুলি কোৱা হয়। প্ৰচলিত কাহিনী অনুসৰি ধৰ্মপালে বৰপেটাৰ তাঁতীকুছিৰ পৰা ২৬টা শিপিনী পৰিয়ালক শুৱালকুছিলৈ আনি বৰ্তমানৰ গুৱাহাটীৰ ওচৰত এখন শিপিনী গাঁও প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>[http://archive.indianexpress.com/news/trouble-looms/831610/ ''Trouble looms'', The Indian Express.]</ref> সেই সময়ছোৱাত ৰেচমশিল্পই ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল আৰু শুৱালকুছি ৰেচম বয়নৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল। শুৱালকুছিৰ তাঁতশিল্পত কপাহী বস্ত্ৰ, ৰেচম বস্ত্ৰ আৰু খাদী কাপোৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই পৰম্পৰাগত বস্ত্ৰসমূহে অসমৰ ভিতৰে-বাহিৰে সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক মূল্য লাভ কৰিছিল। বিশেষকৈ পাট আৰু মুগা ৰেচমৰ বাবে শুৱালকুছি বিখ্যাত হৈ পৰে। কেৱল অসমত উৎপাদিত সোণোৱালী আঁহ হিচাপে মুগাৰ ৰপ্তানিৰো বিশেষ সম্ভাৱনা আছে। এই বয়নশিল্পসমূহ বহুদিন ধৰি অসমীয়া সমাজৰ সংস্কৃতি আৰু পৰম্পৰাৰ সৈতে নিবিড়ভাৱে জড়িত হৈ আহিছে। অসমীয়া পূৰ্বৰ বিৱৰণত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ১৬৬২ চনত ফৰাচী ভ্ৰমণকাৰী জাঁ-বাতিষ্ট টাভাৰ্নিয়ে (Jean-Baptiste Tavernier)-য়ে অসমৰ মুগা ৰেচমক ইউৰোপীয় পাঠকৰ পৰিচয়ত আনিছিল বুলি কোৱা হয়। টাভাৰ্নিয়ে অসমৰ ৰেচমৰ গুণগত মান চীনা ৰেচমৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। অৱশ্যে তেওঁৱেই প্ৰথম মুগাক বিশ্বদৰবাৰলৈ লৈ গৈছিল বুলি কৰা দাবীটো পৃথকভাৱে নিশ্চিত কৰা প্ৰয়োজন। ===ঔপনিৱেশিক যুগ আৰু আধুনিক সময়=== ১৭৯৩ চনত অসমৰ পৰা ইংলেণ্ডলৈ মুগা সূতাৰ এক বৃহৎ ৰপ্তানিৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অসমীয়া পূৰ্বৰ বিৱৰণ অনুসৰি, সেই সময়ত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে আহোম স্বৰ্গদেউৰ শাসনকালত ২২৪ মোন মুগা সূতা ইংলেণ্ডলৈ ৰপ্তানি কৰিছিল। ইয়াক মুগাৰ প্ৰথম বৃহৎ ৰপ্তানিসমূহৰ এটা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ২০০৭ চনত মুগা ৰেচমে সুৰক্ষিত ভৌগোলিক স্বীকৃতি (''Geographical Indication'' বা GI) লাভ কৰে। অসমীয়া তথ্য অনুসৰি, ২০০৭ চনৰ ১৩ জুলাইত মুগা সূতাৰ বাবে এই স্বীকৃতি প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref name="CC"/> ২০১৪ চনৰ ৩ মাৰ্চত অসমৰ মুগা ৰেচমৰ ল'গ'ৰ বাবেও ভৌগোলিক স্বীকৃতি পঞ্জীয়ন কৰা হয়।<ref name="Logo"/> ২০১৪ চনত মুগাৰ বাবে GI ল'গ' ব্যৱহাৰৰ অনুমোদনৰ বিষয়টোও প্ৰকাশিত হয়। এই ল'গ' অসম বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তি আৰু পৰিৱেশ পৰিষদৰ সৈতে পঞ্জীয়ন কৰা হৈছিল।<ref name="The Telegraph">{{cite web |url=http://www.telegraphindia.com/1140428/jsp/northeast/story_18284649.jsp#.Vqt7xlIXVf4 |archive-url=https://archive.today/20160307064940/http://www.telegraphindia.com/1140428/jsp/northeast/story_18284649.jsp%23.Vqt7xlIXVf4 |url-status=dead |archive-date=2016-03-07 |title=Finally, muga gets GI logo |publisher=The Telegraph, Calcutta |date=28 April 2014 |accessdate=29 January 2016}}</ref> ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় ৰেচম পৰিষদক মুগা ৰেচমৰ সামগ্ৰীসমূহ পৰীক্ষা কৰা, ইয়াৰ বিশুদ্ধতা প্ৰমাণিত কৰা আৰু উৎপাদকসকলক GI ল'গ' ব্যৱহাৰৰ অনুমতি প্ৰদান কৰাৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছে। এই পৰিষদে অসমৰ [[যোৰহাট]]ত অৱস্থিত কেন্দ্ৰীয় মুগা-এৰি গৱেষণা আৰু প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান (''Central Muga Eri Research and Training Institute'' বা CMER&TI)-ৰ জৰিয়তে মুগাসহ অসমৰ ৰেচমশিল্পৰ গৱেষণা, উন্নয়ন আৰু আন্তঃগাঁথনি বিকাশতো অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref name="CMER&TI">{{cite web |url=http://cmerti.res.in/aboutus.html |title=CMER&TI |publisher=CMER&TI |accessdate=31 January 2016 |archive-date=12 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151212174526/http://www.cmerti.res.in/aboutus.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151212174526/http://www.cmerti.res.in/aboutus.html |archivedate=12 December 2015 |deadurl=yes}}</ref> ২০১৫ চনত হায়দৰাবাদৰ "চেণ্টাৰ ফৰ ডি এন এ ফিংগাৰপ্ৰিণ্টিং এণ্ড ডায়েগনষ্টিক্স"ত জাভাৰেগৌড়া নাগাৰাজুৰ গৱেষক দলৰ আদৰ্শ গুপ্তা কে., কাজুৱেই মিতা আৰু কল্লাৰে পি. অৰুণকুমাৰে মুগা ৰেচমৰ ফাইব্ৰ'ইন প্ৰ'টিনৰ সম্পূৰ্ণ জিনীয় অনুক্ৰম আৰু আণৱিক গঠন সম্পৰ্কে গৱেষণা প্ৰকাশ কৰে। এই গৱেষণাত মুগা ৰেচমৰ সোণোৱালী আভা, শক্তি আৰু অন্যান্য বৈশিষ্ট্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ফাইব্ৰ'ইনৰ গঠন অধ্যয়ন কৰা হৈছিল। গৱেষণাপত্ৰখন ''Scientific Reports'' আলোচনীত প্ৰকাশিত হয়।<ref>{{cite journal |last1=Gupta K |first1=Adarsh |last2=Mita |first2=Kazuei |last3=Arunkumar |first3=Kallare P. |last4=Nagaraju |first4=Javaregowda |title=Molecular architecture of silk fibroin of Indian golden silkmoth, Antheraea assama |journal=Scientific Reports |volume=5 |pages=12706 |year=2015 |doi=10.1038/srep12706 |url=https://www.nature.com/articles/srep12706}}</ref> ২০১৪–১৫ বিত্তীয় বৰ্ষত ভাৰতত মুঠ ১৫৮ টন মুগা ৰেচম উৎপাদন হৈছিল। ইয়াৰে ১৩৬ টন অসমত উৎপাদিত হৈছিল। একে সময়ছোৱাত ভাৰতৰ সকলো প্ৰকাৰৰ ৰেচমৰ মুঠ উৎপাদন আছিল ২৮,৭০৮ টন।<ref name="CSB Report">{{cite web |url=http://www.csb.gov.in/assets/Uploads/pdf-files/CSBAR-1415English.pdf |title=CSB Annual Report 14-15 |publisher=Central Silk Board, India |work=Annual Report 2014–15 |date=November 2015 |accessdate=29 January 2016 |pages=5, 123 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170809090716/http://www.csb.gov.in/assets/Uploads/pdf-files/CSBAR-1415English.pdf |archive-date=9 August 2017 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170809090716/http://www.csb.gov.in/assets/Uploads/pdf-files/CSBAR-1415English.pdf |archivedate=9 August 2017 |deadurl=yes}}</ref> ==বাণিজ্য== [[File:Muga cocoon.jpg|thumb|মুগা লেটা]] ১৭৯৩ চনত ২২৪ মণ্ড মুগা সূতাৰ দাম দিয়া হৈছিল ৫৩,৮৯৯ টকা। ইয়াৰ পৰাই মুগাৰ অতীজত মূল্য কিমান আছিল অনুমান কৰিব পাৰি। বৰ্তমান সময়ত ১ কেজি মুগা সূতাৰ দাম বজাৰত ৩২০০ টকাৰ পৰা ৫০০০ টকা পৰ্যন্ত হ'ব পাৰে। সেয়েহে মুগাৰ বাণিজ্যত জড়িতসকলৰ বাণিজ্যিক স্বাৰ্থ সুৰক্ষা কৰিবলৈ ২০০৭ চনৰ ১৩ জুলাইত মুগাসূতাক GI (Geographical Indication - ভৌগলিক ইঙ্গিত) প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="CC">{{cite web | url=https://search.ipindia.gov.in/GIRPublic/Application/Details/55 | title=Geographical Indications Registry | accessdate=5 December 2024}}</ref> আনহাতে অসমৰ মুগা ৰেচমৰ ল'গক ৩ মাৰ্চ, ২০১৪ চনত GI প্ৰদান কৰা হয়৷<ref name="Logo">{{cite web | url=https://search.ipindia.gov.in/GIRPublic/Application/Details/384 | title=Geographical Indications Registry | accessdate=5 December 2024}}</ref> এই ল'গ প্ৰদান কৰাৰ পাছত মুগাৰ পৰা প্ৰস্তুত কৰা যিকোনো বস্ত্ৰ-সামগ্ৰীয়ে‍ বহন কৰিব পাৰিছে‍ নিজা চিহ্ন, যি ইয়াৰ বিশুদ্ধতা প্ৰমাণ কৰে। তাৰ উপৰি মুগাৰ যিকোনো ধৰণৰ অনুমোদিত নকলৰ (Bio piracy) পৰাও সুৰক্ষা প্ৰদান কৰিব GIয়ে। যিহেতু অসম বিশ্বৰ ভিতৰতে মুগা উৎপাদন কৰা একমাত্ৰ প্ৰান্ত সেয়েহে মুগাক GI দিয়াৰ বাবে মুগাৰ বিশুদ্ধতা ৰক্ষা হোৱাৰ লগতে, মুগাৰ সৃষ্টি আৰু বেপাৰ-বাণিজ্যত অসমৰ একাধিপত্য প্ৰতিস্থা হ'ব আৰু আমাৰ এই আপুৰুগীয়া সম্পদৰ পৰা আমাৰ মুগা খেতিয়ক, শিপিনী সকল বাৰুকৈ উপকাৰিত হ'ব। বাণিজ্যিক দিশৰ পৰা মুগাৰ পৰা অসমে ৪০ কোটি টকা বাৰ্ষিক আয় কৰে (মৰোৱা বজাৰৰ তথ্যৰ মতে)। অসমৰ প্ৰায় ২৩,৫৪৩টা পৰিয়াল মুগা খেতি আৰু বয়নশিল্পৰ (২০০৪) লগত জড়িত আৰু ২০০১-২০০৩ চনত অসমত ৯২ মিলিয়ন টন মুগা লেটা উৎপাদন কৰা হয় (Directorate of Sericulture, Government of Assam)। ইয়াৰ উপৰি মুগা সূতা আৰু কাপোৰৰ ৰপ্তানিৰ পৰা অসমে বাৰ্ষিক ১০০ৰ পৰা ১২০ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰে। ==উৎপাদন== [[Image:Muga Silkworm.JPG|right|thumb|চোম গছত মুগা পলু]] উৎপাদনৰ ফালৰ পৰা অসমৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ যোৰহাট, শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড়, কামৰূপ জিলা আৰু লখিমপুৰ জিলাৰ ঢকুৱাখনাত মুগা সৰ্বাধিক উৎপাদন হয়। ইয়াৰে ভিতৰত কামৰূপ জিলাৰ শুৱালকুছি হৈছে বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেচম উৎপাদনকাৰী গাঁও আৰু মুগা উৎপাদনৰ ক্ষেত্ৰতো ই বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ গাঁও হিচাপে স্বীকৃতি পাইছে । ১১ শতিকাত ৰজা ধৰ্মপালৰ নিৰ্দেশত ২৬ শিপিনী পৰিয়ালেৰে প্ৰথম স্থাপন হৈছিল শুৱালকুছিৰ। সেই তেতিয়াৰে পৰা এতিয়ালৈকে শুৱালকুছিৰ বাসিন্দাসকলে নিজৰ এই বস্ত্ৰশিল্পক এৰা নাই আৰু গাঁওখনৰ ৫০,০০০ জনবসতিৰ প্ৰায় ২৫,০০০ গৰাকী ব্যক্তি এই বয়নশিল্পৰ লগত জডি়ত। সেয়েহে শুৱালকুছিক পূৱৰ মানচেষ্টাৰ আখ্যা দিয়া হয়। ==অসমৰ সমাজত মুগা== সুন্দৰ সোণোৱালী বৰণ আৰু স্থায়িত্বৰ বাবে মুগা জনসাধাৰণৰ মাজত জনপ্ৰিয়। আন ৰেচমৰ তুলনাত মুগা অতি সোনকালে বেয়া নহয় আৰু ইয়াক সহজে ধুব পৰা যায়। এযোৰ মুগা কাপোৰৰ আয়ুস প্ৰায় ৫০ বছৰ বা তাতোধিক হ'ব পাৰে। কিন্তু যিহেতু মুগা সূতাৰ উৎপাদনৰ বাবে অত্যাধিক মাত্ৰাত মুগা লেটাৰ প্ৰয়োজন সেয়েহে মুগাৰ দাম বৰ্তমান বজাৰত বহুত বেছি। কিন্তু তথাপিও মুগাৰ চহিদা বজাৰত হ্ৰাস পোৱা নাই, বৰঞ্চ বাঢ়িছেহে। বিশেষকৈ অসমীয়া কলা-সংস্কৃতিৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ হিচাপে মুগাই অতীজৰে পৰা অসমীয়া সমাজত আদৰ পাই আহিছে। প্ৰতিগৰাকী অসমীয়া যুৱক-যুৱতীৰ ওচৰত এযোৰ মুগাৰ সাজ হোৱাতো গৌৰৱৰ কথা। ৰঙালী বিহুৰ যেন আধৰুৱা হৈ ৰ'ব একোযোৰ ৰঙা ফুল বছা মুগা মেখেলা-চাদৰ পৰিহিতা নাচনী আৰু মুগা চোলা পৰিধান কৰা ঢুলীয়াৰ অবিহনে। যিকোনো সামাজিক অনুষ্ঠানত মুগা কাপোৰে পিন্ধোতাৰ সৌন্দৰ্যত সোণত সুৱগা চৰায় আৰু তেওঁক জাকত জিলিকা কৰি তোলে। আৰু বৰ্তমান ফেশ্বনৰ যুগত মুগা সূতাৰ প্ৰয়োগ কেৱল মেখেলা-চাদৰ বা চোলা বোৱাতে সীমিত নাথাকি শাড়ী, চুৰিদাৰ, বিচনাচাদৰ, পৰ্দা ইত্যাদি নানান ধৰণৰ সামগ্ৰী উৎপাদনৰ বাবেও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref name="Central Silk Board">{{cite web | url=http://www.csb.gov.in/silk-sericulture/silk/muga-silk/ | title=Muga Silk | publisher=Central Silk Board, Ministry of Textiles, Government of India | date=3 July 2014 | accessdate=27 January 2016 | archivedate=5 December 2015 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20151205144704/http://www.csb.gov.in/silk-sericulture/silk/muga-silk | deadurl=yes }}</ref> বিভিন্ন ফেশ্বন ৱিকত মুগাৰে তৈয়াৰী নানান বস্ত্ৰই ৰাইজৰ মাজত বহুত সমাদৰ লাভ কৰিছে। কিন্তু এই সকলোবোৰৰ পাছতো অসমত মুগাৰ ব্যৱসায়ৰ যিমান বিকাশ হ'ব লাগিছিল সিমান হোৱা নাই। মুগা ব্যৱসায় এতিয়াও কুটিৰশিল্পৰ দৰেই চলি আছে কিন্তু প্ৰয়োজন মুগা ব্যৱসায়ক এক অতি উচ্চ পৰ্যায়ৰ বাণিজ্যিক স্বীকৃতি দিয়াৰ। সৰু সৰু নিজা ব্যৱসায়ৰ বা আত্মসহায়ক গোটৰ দ্বাৰা মুগা উৎপাদিত হোৱাৰ বিপৰীতে যদি এই মুগা ব্যৱসায়ী সকলক একগোট কৰি চৰকাৰী সাহাৰ্য্য যেনে আধুনিক মিল, সূতা কটা যন্ত্ৰ, মুগা পলু পালন কেন্দ্ৰ, যন্ত্ৰ চলিত তাঁত ইত্যাদি প্ৰদান কৰা হয়, তেনে অৱস্থাত মুগা উৎপাদন বৰ্তমানতকৈ বহুগুণ বেছি বৃদ্ধি কৰিব পৰা যাব। চৰকাৰী ৰেচম বিভাগেও নিজৰ উপস্থিতি মুগা খেতিৰ ক্ষেত্ৰত বাৰুকৈ প্ৰতিপন্ন কৰিব লাগে। বৰ্তমানে মুগাৰ যি বাণিজ্যিক সম্ভাৱনা আছে তাক যেন সঠিকভাৱে‍ অসমে নিষ্কৰ্ষ কৰিব পৰা নাই। তাৰ উপৰিও কম দামৰ তচৰ ৰেচম আৰু চীন দেশৰ কৃত্ৰিম ৰেচমে অসমৰ মুগাক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বজাৰত কিছু পৰিমাণে প্ৰতিযোগিতা দিয়াৰ চেষ্টা কৰা দেখা গৈছে। তাৰ উপৰিও বৰ্ধিত প্ৰদূষণেও মুগা পলুৰ জীৱন চক্ৰত কিছু বাধাৰ সৃষ্টি কৰি মুগা উৎপাদনত কিছু বিঘিনিৰ সৃষ্টি কৰিছে। <ref> দেৱযানী বড়া,মুগা - অসমৰ এক সোণালী সম্পদ, বৰ্হমথুৰি (এন আই টি শিলচৰৰ বসন্ত আলোচনী) https://docs.google.com/file/d/0B4ZC6NF4m4DvRnZYaEZ6NlNaTlE/edit </ref> <ref> KisHor Goswami,Impact of Globalisation on Silk Industry in Northeast India: an Assesment from Gender Perspectives, https://www.google.co.in/search?q=KisHor+Goswami%2CImpact+of+Globalisation+on+Silk+Industry+in+Northeast+India%3A+an+Assesment+from+Gender+Perspectives&oq=KisHor+Goswami%2CImpact+of+Globalisation+on+Silk+Industry+in+Northeast+India%3A+an+Assesment+from+Gender+Perspectives&aqs=chrome..69i57.1171j0j1&sourceid=chrome&es_sm=122&ie=UTF-8 </ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} {{Silk}} [[শ্ৰেণী:ৰেচম শিল্প]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ভৌগোলিক স্বীকৃতি]] qq23mkay85eadgam6rvsykx525f1b31 652065 652064 2026-11-11T11:01:19Z Ananya Taye 28065 added sources 652065 wikitext text/x-wiki {{Infobox geographical indication | name = মুগা | color = Golden | image = মূগা কাপোৰ ২.jpeg | image_size = 250px | caption = অসমীয়া শিপিনীয়ে তৈয়াৰ কৰা মুগা [[মেখেলা]]-চাদৰ | description = কেৱল অসমতহে পোৱা এবিধ ৰেচম | type = ৰেচম শিল্প | area = [[অসম]] | country = [[ভাৰত]] | material = ৰেচম | official website = {{URL|http://www.csb.gov.in/silk-sericulture/silk/muga-silk/}} }} '''মুগা (ৰেচম)''' {{En|Muga silk}} হৈছে [[এন্থেৰিয়া আছামেনছিছ]] প্ৰজাতিৰ পলুৰ পৰা সৃষ্টি কৰা এবিধ ৰেচম (silk)। মুগা পৃথিৱীৰ ভিতৰতে কেৱল অসমতহে পোৱা যায়।<ref name="GIIndia">{{cite web | url=http://ipindia.nic.in/girindia/ | title=GI Registry India | publisher=Intellectual property India | work=Statewise Registration Details of GI Applications | accessdate=27 January 2016 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130826183844/http://ipindia.nic.in/girindia/ | archivedate=26 August 2013 }}</ref> বৈজ্ঞানিক দৃষ্টিভংগীৰ পৰা অসমৰ বাতাবৰণ মুগা পলুৰ বাবে অনুকূল। [[চোম গছ]] (''Persea bombycina'' (King ex Hook.f.) Kosterm.)<ref name="AA">{{cite web | url=https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0001070984;jsessionid=01BFF0305A00C8B7C8B6777D988CBCBF | title=The World Flora Online | accessdate=5 December 2024}}</ref> আৰু [[সোঁৱালু]] গছৰ (''Litsea monopetala'' (Roxb.) Pers.)<ref name="BB">{{cite web | url=https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000365805 | title=WFO The World Flora Online | accessdate=5 December 2024}}</ref> পাত খাদ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰা মুগা পলু স্বভাৱতে বৰ আলসুৱা হয়। বৰ বেছি তাপমাত্ৰাৰ সাল-সলনি ই সহ্য কৰিব নোৱাৰে।<ref>{{Cite web |url=https://csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |title=Kautilya,''Arthashatra'',p.110, "The above will explain the fabrics known as ''kauseya'', silk-cloth, and ''chinapatta'', fabrics of China manufacture." |access-date=2020-02-06 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |url-status=dead |archivedate=2020-11-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |deadurl=yes }}</ref> তাৰোপৰি যিকোনো ধৰণৰ প্ৰদূষণেও মুগা পলুৰ জীৱন চক্ৰত বাধাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। ==ইতিহাস== [[File:Muga cocoon.jpg|thumb|মুগাৰ লেটা]] অসমত ৰেচম পালন আৰু মুগা উৎপাদন এক প্ৰাচীন উদ্যোগ, যদিও ইয়াৰ উৎপত্তিৰ সঠিক সময় নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাই। অসম অতীজৰে পৰা উচ্চমানৰ ৰেচম উৎপাদনৰ বাবে সুপৰিচিত আছিল। ৰেচম উৎপাদনৰ লগে লগে বয়নশিল্পৰো বিকাশ ঘটিছিল। সময়ৰ লগে লগে অসমৰ এই শিল্প ইমানেই উন্নত হৈছিল যে ভাৰতৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ লগতে বিদেশতো ইয়াৰ খ্যাতি বিয়পি পৰিছিল। অসমলৈ ৰেচম পালনৰ জ্ঞান সম্ভৱতঃ চীনৰ পৰা অহা তিব্বত-বাৰ্মী ভাষী জনগোষ্ঠীসমূহৰ সৈতে আহিছিল বুলি অনুমান কৰা হয়। এই আগমনৰ সময় সম্পৰ্কে বিভিন্ন বিৱৰণত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০০–২০০০ আৰু খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০০–১০০০ সময়সীমাৰ উল্লেখ পোৱা যায়, যদিও এই নিৰ্দিষ্ট কালনিৰ্ণয় নিশ্চিত নহয়। প্ৰাচীন কালত চীনৰ পৰা ব্ৰহ্মদেশ আৰু অসমৰ মাজেৰে মধ্য এছিয়ালৈ যোৱা দক্ষিণ-পশ্চিম ৰেচম পথৰ জৰিয়তে ৰেচমৰ বাণিজ্য চলিছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়। এই পথটো মধ্য এছিয়াৰ তুৰ্কমেনিস্তান অঞ্চলত মূল ৰেচম পথৰ সৈতে সংযুক্ত হৈছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ৰাজমোহন নাথে তেওঁৰ ''The Back-ground of Assamese Culture'' গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰিছে যে প্ৰাচীন অসমৰ কিৰাতসকল ৰেচমৰ ব্যৱসায়ৰ সৈতে জড়িত আছিল। তেওঁৰ মতে, ৰেচম বুজোৱা ''silk'' শব্দটোৰ উৎপত্তি মংগোলীয় ''sirkek'' শব্দৰ পৰা হৈছিল আৰু ভাৰতীয় ''sari'' শব্দটোৰ উৎপত্তিও সম্ভৱতঃ একেটা শব্দৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল। নাথে যুক্তি আগবঢ়াইছে যে প্ৰাচীন কালত তিব্বত, মধ্য এছিয়া আৰু চীনৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ ব্যৱসায়ীসকলে বিভিন্ন পথেৰে অসমলৈ আহিছিল। তেওঁলোকৰ বাণিজ্যৰ প্ৰধান সামগ্ৰী ৰেচম হোৱা বাবে তেওঁলোকক ''Seres'', ''Cirrahadoi'', ''Syrities'', ''Cirata'' আৰু ''Kirata'' আদি নামেৰে জনা গৈছিল বুলি তেওঁ মত প্ৰকাশ কৰে। নাথৰ ব্যাখ্যা অনুসৰি, ''কিৰাত'' শব্দটো মংগোলীয় মূলৰ জনগোষ্ঠীসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহৃত এক সাধাৰণ নাম আছিল আৰু বিশেষভাৱে বড়োসকলৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Rajmohan |title=The Back-ground of Assamese Culture |year=1948 |publisher=A. K. Nath |location=Shillong}}</ref> নাথে উল্লেখ কৰা বড়োসকলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত জনগোষ্ঠীসমূহ বৰ্তমান [[বড়ো-কছাৰী]] নামেৰে পৰিচিত এক বিস্তৃত জনগোষ্ঠীগত সমষ্টিৰ সৈতে জড়িত। ইয়াৰ ভিতৰত [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]], [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]], [[ঠেঙাল কছাৰী|ঠেঙাল]], [[ৰাভা জনগোষ্ঠী|ৰাভা]], [[সোণোৱাল কছাৰী|সোণোৱাল]], [[গাৰো জনগোষ্ঠী|গাৰো]], [[কোচ জনগোষ্ঠী|কোচ]] আদি জনগোষ্ঠীৰ উল্লেখ কৰা হয়। অৱশ্যে নাথৰ গ্ৰন্থত ব্যৱহৃত ''মংগোলীয়'' আদি জাতিগত শ্ৰেণীবিভাগসমূহ আধুনিক ভাষাতাত্ত্বিক আৰু নৃতাত্ত্বিক শ্ৰেণীবিভাগৰ সমাৰ্থক নহয়। জে. জিঅ'গেগানে তেওঁৰ ''Silk in India'' গ্ৰন্থত অসমত ৰেচম পালনৰ প্ৰৱৰ্তন সম্পৰ্কে কিৰাতসকলৰ ভূমিকা উল্লেখ কৰিছে। তেওঁৰ মতে, কিৰাতসকলেই অসমত বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ৰেচম পালন প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত অসমৰ পৰাই ভাৰতৰ মূল ভূখণ্ডলৈ ৰেচম পালন বিয়পি পৰিছিল। তেওঁ যুক্তি আগবঢ়াইছে যে ৰেচম পলু ভাৰতলৈ ঠিক কেতিয়া অনা হৈছিল সেয়া যিয়েই নহওক, পলুবিধৰ ভৌগোলিক বিস্তাৰ আৰু প্ৰথমে প্ৰৱৰ্তিত প্ৰজাতিটো বহুচক্ৰীয় (''multivoltine'') হোৱা তথ্যৰ ভিত্তিত ইয়াক উত্তৰ-পূব ভাৰত অৰ্থাৎ অসমৰ দিশৰ পৰাই ভাৰতলৈ অনা হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।<ref>{{cite book |last=Geoghegan |first=J. |title=Some Account of Silk in India, Especially of the Various Attempts to Encourage and Extend Sericulture in That Country |year=1872 |publisher=Office of the Superintendent of Government Printing |location=Calcutta}}</ref> ===প্ৰাচীন যুগ=== প্ৰাচীন যুগৰ অসমৰ ৰেচমৰ সম্ভৱতঃ প্ৰথম উল্লেখ বাল্মিকীৰ ''[[ৰামায়ণ]]''ত পোৱা যায়। ৰামায়ণৰ ''কিষ্কিন্ধ্যা কাণ্ড''ত উল্লেখ আছে যে পূব দিশলৈ যাত্ৰা কৰা ব্যক্তিয়ে প্ৰথমে মগধ, অংগ, পুণ্ড্ৰ আৰু তাৰ পিছত ''কৌশেয়-কৰণ-ভূমি'' (অৰ্থাৎ পলু পোহাৰ দেশ) পাৰ হৈ যাব লাগে। এই কোশ-কৰণ-ভূমিক অসমৰ প্ৰাচীন ৰেচম উৎপাদনকাৰী অঞ্চলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref>Sharma, S. K., ''Discovery of North-East India'', p. 315.</ref><ref>Deka, Phani, ''The Great Indian Corridor in the East'', p. 63.</ref><ref>M, Mignonette, ''Society and Economy in North-east India'', Volume 2, 2004, p. 316.</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ৰাজনৈতিক সাহিত্য কৌটিল্যৰ ''[[অৰ্থশাস্ত্ৰ]]''তো অসমৰ উন্নতমানৰ ৰেচম বস্ত্ৰৰ উল্লেখ আছে। কৌটিল্যই ''বাঙ্গিক'' (বংগ বা দক্ষিণ বংগৰ পৰা), ''মাগধিক'' (মগধৰ পৰা) আৰু ''পৌণ্ড্ৰিক'' (পুণ্ড্ৰ বা উত্তৰ বংগৰ পৰা) কাপোৰৰ লগতে ''সুৱৰ্ণকুদ্যক'' (কামৰূপৰ পৰা) বস্ত্ৰ উৎপাদনৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। ইয়াৰে সুৱৰ্ণকুদ্যক, মাগধিক আৰু পৌণ্ড্ৰিক বস্ত্ৰসমূহ ''কৌশেয়'' (তচৰ বা মুগাৰ দৰে ৰেচম) আৰু ''চীনপট্ট'' (পাট বা মালবেৰী ৰেচম) জাতীয় বস্ত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |url=https://csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |title=Kautilya, ''Arthashastra'', p. 110, "The above will explain the fabrics known as kauseya, silk-cloth, and chinapatta, fabrics of China manufacture." |access-date=2020-02-06 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |url-status=dead}}</ref> কামৰূপত সুৱৰ্ণকুদ্যক উৎপন্ন হোৱা কথাটো অষ্টম শতিকাৰ পণ্ডিত [[কুমাৰিল ভট্ট]]ৰ বিৱৰণতো উল্লেখ পোৱা যায়। তেওঁ অৰ্থশাস্ত্ৰৰ ব্যাখ্যাত ''কামৰূপেচৈৱ সুৱৰ্ণকুদ্যাঃ'' (''Kamarupeschaiva Suvarna Kudyah'') বুলি উল্লেখ কৰিছে, যাৰ দ্বাৰা কামৰূপক সুৱৰ্ণকুদ্য বস্ত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref>[https://www.jstor.org/stable/42930897 Dhavalikar, M. K., ''Archaeology of Gauhati'', p. 139.]</ref> পুৰাতত্ত্ববিদ এম. কে. ধাৱালিকাৰৰ মতে, অৰ্থশাস্ত্ৰৰ বিৱৰণৰ পৰা নিশ্চিতভাৱে বুজিব পৰা যায় যে অসমৰ উৎপাদিত সামগ্ৰী গংগা উপত্যকাৰ বজাৰলৈ গৈছিল। তেওঁ অনুমান কৰিছে যে এই সামগ্ৰীসমূহ বৰ্তমানৰ দৰে সেই সময়তো থলুৱা জনজাতীয় জনগোষ্ঠীসমূহে উৎপাদন কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=139 |jstor=42930897 |quote=However, the evidence from the Arthasastra only shows that the products of Assam came to the markets in the Ganga valley. These articles were in all probability produced by tribals as is done today.}}</ref> অৰ্থশাস্ত্ৰৰ বৰ্ণনা অনুসৰি সুৱৰ্ণকুদ্যকৰ আঁহবোৰ ''মাখনৰ দৰে ৰঙৰ'', ''সূৰ্যৰ দৰে ৰঙা'' আৰু অতি উত্তম মানৰ আছিল।<ref>{{Cite web |url=https://csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |title=Kautilya, ''Arthashastra'', p. 110 |access-date=2020-02-06 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |url-status=dead}}</ref> এই ৰঙৰ বৰ্ণনাৰ ভিত্তিত সুৱৰ্ণকুদ্যকক মুগা ৰেচমৰ সৈতে চিনাক্ত কৰাৰ চেষ্টা কৰা হৈছে, যদিও ইয়াক নিশ্চিতভাৱে মুগা বুলি চিনাক্ত কৰাৰ বিষয়টো ব্যাখ্যাসাপেক্ষ। গ্ৰন্থখনত ৰেচম পলুৱে খাদ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰা চাৰিবিধ গছৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে—''বকুল'' (''Vakula''), ''লিকুচা'' (''Likucha''), ''বট'' (''Vata'') আৰু ''নাগবৃক্ষ'' (''Naga-vriksa'')। ইয়াৰে বকুল আৰু নাগবৃক্ষক ক্ৰমে এৰিকেলেছ (''Ericales'') আৰু মেগনোলিয়া (''Magnolia'')ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি মুগা পলু ''[[Antheraea assamensis]]''ৰ খাদ্য উদ্ভিদৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে। আনহাতে লিকুচা (''Artocarpus lakucha'') আৰু বট গছ ম'ৰেচি (''Moraceae'') পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত, যাক পাট ৰেচমৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে। ''নাগবৃক্ষ''ৰ সঠিক উদ্ভিদগত পৰিচয় সম্পৰ্কে মতভেদ আছে। অভিধানকাৰসকলে ইয়াক ''নাগকেশৰ'' অথবা ''পুন্নাগ'' গছৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে। নাগকেশৰৰ আন এটা নাম ''চম্পেয়'', যাক হালধীয়া ফুলধাৰী চম্পা গছৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে। অসমৰ পূৰ্বৰ ''চম্পা মুগা'' নামৰ ৰেচমৰ পলুৱে চম্পা (''Michelia champaca'') গছৰ পাত খাইছিল। জৰ্জ ৱাটৰ বিৱৰণ অনুসৰি চম্পা ৰেচম অতি মিহি বগা ৰঙৰ আছিল আৰু অতীতত অসমৰ ৰজা তথা অভিজাত লোকসকলে ইয়াৰ বস্ত্ৰ পৰিধান কৰিছিল।<ref>''Journal of the Bihar and Orissa Research Society'', Vol. 3, p. 215, আলোচনা: নাগবৃক্ষ, নাগকেশৰ, পুন্নাগ আৰু চম্পা মুগাৰ পৰিচয়; p. 212, চম্পা ৰেচম সম্পৰ্কে জৰ্জ ৱাটৰ বিৱৰণ।</ref> নৱম শতিকাৰ অভিধান ''[[অমৰকোষ]]''তো ''পত্ৰোৰ্ণ'' (''Patrorna'') নামৰ এবিধ বগা ৰেচমৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ইয়াক ধোৱা বা বগা কৰা এবিধ মূল্যৱান ''কৌশেয়'' ৰেচম বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। অমৰকোষৰ টীকাকাৰ ক্ষীৰস্বামীৰ মতে এই ৰেচমৰ পলুৱে লিকুচা (''Artocarpus lakucha''), বট (''Ficus benghalensis'') আদি গছৰ পাত খাইছিল।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.55117/page/n230/mode/1up ''Journal of the Bihar and Orissa Research Society'', Vol. 3, p. 214], অমৰকোষ আৰু ক্ষীৰস্বামীৰ টীকাত ''Patrorna''ৰ বিৱৰণ।</ref> অৰ্থশাস্ত্ৰত লগতে উল্লেখ আছে যে সুৱৰ্ণকুদ্যকৰ কাপোৰ বোৱাৰ সময়ত সূতাবোৰ অতি তিতা অৱস্থাত ৰাখি বোৱা হৈছিল। কাপোৰবিধক মণিৰ পৃষ্ঠৰ দৰে কোমল, সূৰ্যৰ দৰে ৰঙা আৰু সমান অথবা মিশ্ৰিত গাঁথনিৰ বস্ত্ৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। এই বিৱৰণক পৰৱৰ্তী সময়ৰ ৰেচম বয়নৰ কিছুমান পদ্ধতিৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |url=https://csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |title=Kautilya, ''Arthashastra'', p. 109, "and that which is the product of the country, Suvarnakudya, is as red as the sun, as soft as the surface of the gem, woven while the threads are very wet, and of uniform (chaturasra) or mixed texture (vyámisravána)." |access-date=2020-02-06 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |url-status=dead}}</ref> প্ৰাচীন গ্ৰন্থ ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত (দশম–একাদশ শতিকাৰ মাজৰ) কামৰূপৰ দেৱ-দেৱীৰ পূজাত ৰেচম ব্যৱহাৰ কৰাৰ কথা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনত ''ললিতকান্তা'' ৰূপত পূজিত মংগলচণ্ডী দেৱীয়ে ৰঙা ৰেচম (''ৰক্ত-কৌশেয়-ৱসন'') পৰিধান কৰাৰ উল্লেখ আছে।<ref>Shastri, B. N., ''The Kalikapurana: Text, Introduction and English Translation with Shloka Index'', p. 1240, "The goddess in her Lalitakanta (pleasantly charming) form is known as Mangala chandi,...she wears red silk (rakta-kauseya-vasana)."</ref> একেদৰে ব্ৰহ্মাৰ পূজাত ৰঙা ৰেচম (''ৰক্ত-কৌশেয়-বস্ত্ৰ'') প্ৰিয় বস্ত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Shastri, B. N., ''The Kalikapurana: Text, Introduction and English Translation with Shloka Index'', pp. 1243–1245, "O king! Listen to the procedure of worship of Brahma with rapt attention...Red silk (rakta-kauseya-vastram) is his (Brahma's) favourite cloth, rice cooked with milk, sesames, mixed with ghee are his favourite food."</ref> বিষ্ণুৰ পূজাত ৰঙা, হালধীয়া আৰু বগা ৰেচম ব্যৱহাৰৰ কথাও গ্ৰন্থখনত পোৱা যায়।<ref>Shastri, B. N., ''The Kalikapurana: Text, Introduction and English Translation with Shloka Index'', p. 1259, "Vasudeva may be worshipped briefly or elaborately. Red, yellow and white silk are the favourite cloths of Vishnu..."</ref> গ্ৰন্থখনৰ বিৱৰণ অনুসৰি [[শদিয়া]]ৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|তাম্ৰেশ্বৰী]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ''ডিক্কৰবাসিনী পীঠ''তো দেৱ-দেৱীৰ পূজাৰ সময়ত ৰঙা, হালধীয়া আৰু বগা ''কৌশেয়'' বস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়। ইয়াৰ কৌশেয় বস্ত্ৰসমূহ বনৰীয়া ৰেচম, সম্ভৱতঃ মুগাৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হ'ব পাৰে। পুৰণি কালত মুগা প্ৰাকৃতিক হালধীয়া বা সোণোৱালী ৰঙৰ উপৰি বগা ৰঙতো উপলব্ধ আছিল। বগা মুগাৰ এটা প্ৰকাৰ ''মেজানকাৰী মুগা'' (''Mezankari muga'') নামেৰে জনাজাত আছিল। ইয়াৰ পলুৱে ''আদাকাৰী'' (''Litsea citrata'') গছৰ পাত খাইছিল। উচ্চবৰ্গৰ লোকসকলে এনে মুগাৰ বস্ত্ৰ পৰিধান কৰিছিল আৰু ইয়াৰে অধিকাংশ কাপোৰ লাক্ষাৰে ৰঙা ৰং কৰা হৈছিল, যদিও কিছুমান বগা ৰঙৰেই ৰখা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত এই প্ৰকাৰৰ মুগা দুৰ্লভ হৈ পৰিছিল।<ref>''Journal of the Bihar and Orissa Research Society'', Vol. 3, p. 212, "There was another of similar quality. It is known as the Mezankari muga, the worm feeding on the Adakari tree (Litsea citrata). This muga constituted the dress of the higher ranks, most of which were dyed red with lac but some were white. It is now scarce."</ref> সপ্তম শতিকাত বাণভট্টই ৰচনা কৰা সংস্কৃত গ্ৰন্থ ''[[হৰ্ষচৰিত]]''তো কামৰূপৰ মূল্যৱান বস্ত্ৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়। উত্তৰ ভাৰতৰ শাসক হৰ্ষবৰ্ধনৰ ৰাজঅভিষেকৰ সময়ত কামৰূপৰ ৰজা [[ভাস্কৰবৰ্মণ]]ে তেওঁলৈ বহুতো বহুমূলীয়া সামগ্ৰী উপহাৰ হিচাপে পঠিয়াইছিল। ইয়াৰ ভিতৰত মূল্যৱান বস্ত্ৰ আৰু ৰত্ন বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য আছিল। উপহাৰৰ ভিতৰত ''দুকুল'' (''dukula'') বস্ত্ৰেৰে মেৰিয়াই থোৱা ছাতি, ''পট্টসূত্ৰ'' (''patta-sutra'') বস্ত্ৰৰ বস্তা আৰু শৰৎকালৰ চন্দ্ৰৰ পোহৰৰ দৰে নিৰ্মল ''ক্ষৌম'' (''ksoma'') বস্ত্ৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়। মূল বৰ্ণনাত ইয়াক ''শাৰদ চন্দ্ৰমা শৌচ ক্ষৌমাণি'' (''sharada chandrama shaucha ksamani'') বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। এই বস্ত্ৰসমূহ ৰেচম অথবা লিনেনৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হৈছিল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.32096/page/n125 Chatterjee, S. K., ''Kirata-jana-kriti'', 1951, pp. 95–96.]</ref> গ্ৰন্থখনত বস্ত্ৰৰ আঁহবোৰ ইমান মিহি, সমান আৰু মসৃণ আছিল যে সেয়া ভূৰ্জপত্ৰৰ সৈতে তুলনা কৰিব পৰা গৈছিল বুলিও উল্লেখ আছে। এই বৰ্ণনাকো ৰেচমৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref>[https://books.google.com/books?id=KItocaxbibUC Chatterjee, Suhas, ''Indian Civilisation and Culture'', p. 435.]</ref> চীনা পৰিব্ৰাজক [[হিউৱেন চাং]]ৰ ভ্ৰমণ বিৱৰণতো ভাস্কৰবৰ্মণৰ ৰাজত্বকালত কামৰূপত ৰেচমৰ ব্যৱহাৰ আৰু বাণিজ্যৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ===মধ্য যুগ=== মুগা পলুৰ জিনগত বৈচিত্ৰ্য সম্পৰ্কীয় কিছুমান বিৱৰণত অসমৰ ৰেচম উৎপাদনৰ প্ৰাচীন কেন্দ্ৰ হিচাপে দুটা অঞ্চলৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াৰে এটা আছিল প্ৰাচীন [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত গাৰো পাহাৰ, যাৰ সৈতে বড়ো-কছাৰীসকলৰ ৰেচম পালনৰ পৰম্পৰাকো সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে; আনটো আছিল প্ৰাচীন [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত [[ঢকুৱাখনা]] অঞ্চল। ২০১২ চনৰ এক অধ্যয়নত মেঘালয়ৰ গাৰো পাহাৰ অঞ্চলৰ ছটা মুগা পলুৰ সমষ্টি পৰীক্ষা কৰি পশ্চিম গাৰো পাহাৰৰ এটা সমষ্টিত আন পাঁচটা সমষ্টিৰ তুলনাত অধিক জিনগত বৈচিত্ৰ্য পোৱা যায়।<ref>{{cite journal |last1=Arunkumar |first1=Kallare P. |last2=Sahu |first2=Anup Kumar |last3=Mohanty |first3=Atish Ranjan |last4=Awasthi |first4=Arvind K. |last5=Pradeep |first5=Appukuttannair R. |last6=Urs |first6=S. Raje |last7=Nagaraju |first7=Javaregowda |title=Genetic Diversity and Population Structure of Indian Golden Silkmoth (Antheraea assama) |journal=PLOS ONE |year=2012 |volume=7 |issue=8 |pages=e43716 |doi=10.1371/journal.pone.0043716 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3429497/}}</ref> আনহাতে, [[ঢকুৱাখনা]] অসমৰ মুগা পালনৰ এক উল্লেখযোগ্য পৰম্পৰাগত কেন্দ্ৰ। এই অঞ্চলৰ মুগা উদ্যোগৰ ঐতিহাসিক গুৰুত্ব আৰু উৎপাদন-পৰম্পৰাৰ বিষয়েও পৃথক গৱেষণা প্ৰকাশ পাইছে।<ref>{{cite journal |last=Gogoi |first=Krishna Priya |title=Analysis of Strength and Threat of Golden Silk Industry in Dhakuakhana, Assam |url=https://darrangcollege.ac.in/upload/research/1714387795.pdf}}</ref> বুৰঞ্জীসমূহৰ মতে, ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰজাই আহোম ৰজালৈ শান্তিৰ প্ৰস্তাৱ হিচাপে কিছুমান সোণোৱালী ৰঙৰ বস্ত্ৰ বা মেখেলা উপহাৰ দিছিল। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত এই বস্ত্ৰক ''সোনোৱালী কাপুৰ'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীৰ বৰ্ণনাত ইয়াক ''সিন-খাম'' (''Sin-kham'') অথবা ''খাম-চিন'' নামৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়, যাৰ অৰ্থ সোণোৱালী বস্ত্ৰ বা মেখেলা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। সম্ভৱতঃ এই সোণোৱালী বস্ত্ৰসমূহ মুগাৰে নিৰ্মিত আছিল। এই উল্লেখৰ পৰা চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজবস্ত্ৰ হিচাপে মুগাৰ ব্যৱহাৰ হোৱাৰ সম্ভাৱনাৰ কথা অনুমান কৰা হৈছে।<ref>Bhuyan, Surya Kumar, ''Deodhai Asam Buranji'', p. 18.</ref> ''নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, আহোম ৰাজসভাত মুগা বস্ত্ৰৰ ব্যৱহাৰ পৰৱৰ্তী কোনোবা সময়ত প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীখনত এই ঘটনাটো চুতুফা ৰজাৰ দিনৰ বুলি উল্লেখ আছে। বিৱৰণ অনুসৰি, আহোম ৰজাজনে তেওঁৰ মন্ত্ৰীসকলৰ পৰামৰ্শ মতে মুগা আৰু পাটৰ বস্ত্ৰ পৰিধান কৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিছিল। ইয়াৰ বাবে [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]]ৰ এক হাজাৰ মুগা পালনকাৰী, সূতা কটা লোক আৰু শিপিনীক ৰাজধানীত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল যাতে তেওঁলোকে ৰাজপৰিয়ালৰ বাবে বস্ত্ৰ প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। অসমীয়া বিৱৰণ অনুসৰি, নিযুক্ত লোকসকলৰ ভিতৰত এহাজাৰ মহিলা পলুপালক, কাটনী আৰু শিপিনী আছিল। বুৰঞ্জীখনত চুতীয়াসকলক ''চুটীয়া-কছাৰী'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>[https://archive.org/details/3_20190901_20190901/54.jpg Padmeswar Naoboicha Phukan, ''Assam Buranji'', p. 30.]</ref> অৱশ্যে উক্ত ঘটনাটো চুতুফাৰ ৰাজত্বকালতেই সংঘটিত হৈছিল নে নাই, সেই বিষয়ে সন্দেহ আছে। কাৰণ একেখন বুৰঞ্জীতে সেই সময়ত শদিয়া, মৰঙী আদি অঞ্চল আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল বুলি উল্লেখ আছে। সেয়েহে এই ঘটনাটো পৰৱৰ্তী কোনোবা আহোম ৰজাৰ ৰাজত্বকালৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। তথাপিও বুৰঞ্জীৰ এই বিৱৰণৰ পৰা আহোম ৰাজসভাত থলুৱা জনগোষ্ঠীসমূহৰ ৰেচম উৎপাদন আৰু বয়নশিল্পৰ প্ৰভাৱৰ কথা জানিব পৰা যায়। শিৱসাগৰ জিলাত এতিয়াও ''চুতীয়া কাটনী'' আৰু ''চেতিয়া কাটনী'' নামৰ ঠাই দেখা পোৱা যায়। মুগা আৰু পাট বস্ত্ৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পূৰ্বে আহোমসকলে ক'লা ৰঙৰ কাপোৰ পৰিধান কৰিছিল বুলি বিভিন্ন বুৰঞ্জীত উল্লেখ পোৱা যায়। ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''ত ষোড়শ শতিকাৰ দুটা পৃথক ঘটনাত আহোমসকলক ''লুণ্ডা-মুণ্ডা কুলা কাপুৰ পিন্ধা লুক'' অৰ্থাৎ ক'লা কাপোৰ পিন্ধা মুণ্ডিত মস্তকৰ লোক বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>Mahanta, S., ''Assam Buranji'', D.H.A.S., 1945, p. 10.</ref> আন এটা ঘটনাত তেওঁলোকক ''কলীয়া বস্ত্ৰ পৰিধান কৰা'' লোক বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Mahanta, S., ''Assam Buranji'', D.H.A.S., 1945, p. 23.</ref> এই বৰ্ণনাসমূহৰ ভিত্তিত আহোমসকলে ষোড়শ শতিকালৈকে ইউনান আৰু ব্ৰহ্মদেশৰ আন কিছুমান টাই জনগোষ্ঠীৰ দৰে ক'লা কপাহী বস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। লীলা গগৈয়ে তেওঁৰ ''অসমৰ সংস্কৃতি'' গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰিছে যে আহোমসকলে আগতে ক'লা কাপোৰ পিন্ধিছিল আৰু পিছলৈ বগা কাপোৰ পৰিধান কৰিবলৈ লৈছিল। তেওঁৰ মতে, খামতি, ফাকিয়াল আৰু শ্যানসকলৰ মাজত ক'লা কাপোৰৰ পৰম্পৰা অব্যাহত আছিল। গগৈয়ে লগতে উল্লেখ কৰিছে যে পূৰ্বৰ পোছাকৰ পৰম্পৰা পৰিত্যাগ কৰাৰ বাবে আহোমসকলক ''টাই-ম্যুং-নুন্'' অৰ্থাৎ বগা কাপোৰ পিন্ধা টাই বুলি ভিতৰুৱাভাৱে ইতিকিং কৰা হৈছিল।<ref>{{Citation |last=Gogoi |first=Lila |year=1982 |title=Asamar Sanskriti |language=as |place=Jorhat |publisher=Bharati Prakashan |page=64 |quote=আহোম সকলে পূৰ্বতে কʼলা‌ কাপোৰ পিন্ধিছিল। বুৰঞ্জীত আহোম মানুহৰ বৰ্ণনা দিওঁতে কৈছে, "মানুহবোৰ লণ্ডা-মুণ্ডা গাতো কলীয়া কাপোৰ।" শকত-আৱত মানুহবোৰ, পিন্ধনত ক'লা কাপোৰ। পিছলৈ আহোম মানুহে ক'লা কাপোৰ এৰি বগা কাপোৰ পিন্ধিবলৈ ধৰে। তেওঁবিলাকৰ তেজ-মঙহৰ সম্বন্ধ থকা খামতি-ফাকিয়াল আৰু শ্যানসকলে এতিয়াও ক'লা কাপোৰ পিন্ধে। আহোমসকলে নিজৰ জাতীয় ৰীতি এৰি পেলোৱা বাবে এতিয়াও "টাই-ম্যুং-নুন্" অৰ্থাৎ বগা কাপোৰ পিন্ধা টাই বুলি ভিতৰুৱাকৈ ইতিকিং কৰে। }}</ref> থলুৱা শাসকসকলৰ এই বস্ত্ৰশৈলী গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত আহোম ৰাজবংশৰ পৰৱৰ্তী শাসনকালত মুগা উৎপাদনে ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল। ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আৰু উচ্চপদস্থ বিষয়াসকলৰ বাবে মুগাৰে নিৰ্মিত বস্ত্ৰ পৰিধানৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। আহোম ৰজাসকলে তেওঁলোকৰ ৰাজসভালৈ অহা বিশিষ্ট অতিথিসকলক উপহাৰ দিয়াৰ উদ্দেশ্যে ৰাজভঁৰালত বহুতো মূল্যৱান মুগাৰ সাজ সংৰক্ষণ কৰি ৰাখিছিল। ৰাণীসকলেও ব্যক্তিগতভাৱে শিপিনীসকলক বয়নৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়াৰ কামত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। যদিও অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত মহিলাসকলে ৰেচম পালন আৰু বয়নৰ কাম কৰিছিল, তথাপিও প্ৰাচীন কামৰূপ আৰু পৰৱৰ্তী আহোম শাসনকালত [[শুৱালকুছি]]ৰ ৰেচম বস্ত্ৰই বিশেষ খ্যাতি অৰ্জন কৰিছিল। শুৱালকুছিত এৰি, পাট আৰু মুগাৰ লগতে অন্যান্য বস্ত্ৰও বোৱা হৈছিল। ৯০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা প্ৰায় ১১০০ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ পশ্চিম অসমত শাসন কৰা [[পাল বংশ (কামৰূপ)|পাল বংশ]]ৰ ৰজা |ধৰ্মপালে একাদশ শতিকাত শুৱালকুছি প্ৰতিষ্ঠা কৰা বুলি কোৱা হয়। প্ৰচলিত কাহিনী অনুসৰি ধৰ্মপালে বৰপেটাৰ তাঁতীকুছিৰ পৰা ২৬টা শিপিনী পৰিয়ালক শুৱালকুছিলৈ আনি বৰ্তমানৰ গুৱাহাটীৰ ওচৰত এখন শিপিনী গাঁও প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>[http://archive.indianexpress.com/news/trouble-looms/831610/ ''Trouble looms'', The Indian Express.]</ref> সেই সময়ছোৱাত ৰেচমশিল্পই ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল আৰু শুৱালকুছি ৰেচম বয়নৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল। শুৱালকুছিৰ তাঁতশিল্পত কপাহী বস্ত্ৰ, ৰেচম বস্ত্ৰ আৰু খাদী কাপোৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই পৰম্পৰাগত বস্ত্ৰসমূহে অসমৰ ভিতৰে-বাহিৰে সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক মূল্য লাভ কৰিছিল। বিশেষকৈ পাট আৰু মুগা ৰেচমৰ বাবে শুৱালকুছি বিখ্যাত হৈ পৰে। কেৱল অসমত উৎপাদিত সোণোৱালী আঁহ হিচাপে মুগাৰ ৰপ্তানিৰো বিশেষ সম্ভাৱনা আছে। এই বয়নশিল্পসমূহ বহুদিন ধৰি অসমীয়া সমাজৰ সংস্কৃতি আৰু পৰম্পৰাৰ সৈতে নিবিড়ভাৱে জড়িত হৈ আহিছে। অসমীয়া পূৰ্বৰ বিৱৰণত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ১৬৬২ চনত ফৰাচী ভ্ৰমণকাৰী জাঁ-বাতিষ্ট টাভাৰ্নিয়ে (Jean-Baptiste Tavernier)-য়ে অসমৰ মুগা ৰেচমক ইউৰোপীয় পাঠকৰ পৰিচয়ত আনিছিল বুলি কোৱা হয়। টাভাৰ্নিয়ে অসমৰ ৰেচমৰ গুণগত মান চীনা ৰেচমৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। অৱশ্যে তেওঁৱেই প্ৰথম মুগাক বিশ্বদৰবাৰলৈ লৈ গৈছিল বুলি কৰা দাবীটো পৃথকভাৱে নিশ্চিত কৰা প্ৰয়োজন। ===ঔপনিৱেশিক যুগ আৰু আধুনিক সময়=== ১৭৯৩ চনত অসমৰ পৰা ইংলেণ্ডলৈ মুগা সূতাৰ এক বৃহৎ ৰপ্তানিৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অসমীয়া পূৰ্বৰ বিৱৰণ অনুসৰি, সেই সময়ত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে আহোম স্বৰ্গদেউৰ শাসনকালত ২২৪ মোন মুগা সূতা ইংলেণ্ডলৈ ৰপ্তানি কৰিছিল। ইয়াক মুগাৰ প্ৰথম বৃহৎ ৰপ্তানিসমূহৰ এটা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ২০০৭ চনত মুগা ৰেচমে সুৰক্ষিত ভৌগোলিক স্বীকৃতি (''Geographical Indication'' বা GI) লাভ কৰে। অসমীয়া তথ্য অনুসৰি, ২০০৭ চনৰ ১৩ জুলাইত মুগা সূতাৰ বাবে এই স্বীকৃতি প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref name="CC"/> ২০১৪ চনৰ ৩ মাৰ্চত অসমৰ মুগা ৰেচমৰ ল'গ'ৰ বাবেও ভৌগোলিক স্বীকৃতি পঞ্জীয়ন কৰা হয়।<ref name="Logo"/> ২০১৪ চনত মুগাৰ বাবে GI ল'গ' ব্যৱহাৰৰ অনুমোদনৰ বিষয়টোও প্ৰকাশিত হয়। এই ল'গ' অসম বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তি আৰু পৰিৱেশ পৰিষদৰ সৈতে পঞ্জীয়ন কৰা হৈছিল।<ref name="The Telegraph">{{cite web |url=http://www.telegraphindia.com/1140428/jsp/northeast/story_18284649.jsp#.Vqt7xlIXVf4 |archive-url=https://archive.today/20160307064940/http://www.telegraphindia.com/1140428/jsp/northeast/story_18284649.jsp%23.Vqt7xlIXVf4 |url-status=dead |archive-date=2016-03-07 |title=Finally, muga gets GI logo |publisher=The Telegraph, Calcutta |date=28 April 2014 |accessdate=29 January 2016}}</ref> ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় ৰেচম পৰিষদক মুগা ৰেচমৰ সামগ্ৰীসমূহ পৰীক্ষা কৰা, ইয়াৰ বিশুদ্ধতা প্ৰমাণিত কৰা আৰু উৎপাদকসকলক GI ল'গ' ব্যৱহাৰৰ অনুমতি প্ৰদান কৰাৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছে। এই পৰিষদে অসমৰ [[যোৰহাট]]ত অৱস্থিত কেন্দ্ৰীয় মুগা-এৰি গৱেষণা আৰু প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান (''Central Muga Eri Research and Training Institute'' বা CMER&TI)-ৰ জৰিয়তে মুগাসহ অসমৰ ৰেচমশিল্পৰ গৱেষণা, উন্নয়ন আৰু আন্তঃগাঁথনি বিকাশতো অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref name="CMER&TI">{{cite web |url=http://cmerti.res.in/aboutus.html |title=CMER&TI |publisher=CMER&TI |accessdate=31 January 2016 |archive-date=12 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151212174526/http://www.cmerti.res.in/aboutus.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151212174526/http://www.cmerti.res.in/aboutus.html |archivedate=12 December 2015 |deadurl=yes}}</ref> ২০১৫ চনত হায়দৰাবাদৰ "চেণ্টাৰ ফৰ ডি এন এ ফিংগাৰপ্ৰিণ্টিং এণ্ড ডায়েগনষ্টিক্স"ত জাভাৰেগৌড়া নাগাৰাজুৰ গৱেষক দলৰ আদৰ্শ গুপ্তা কে., কাজুৱেই মিতা আৰু কল্লাৰে পি. অৰুণকুমাৰে মুগা ৰেচমৰ ফাইব্ৰ'ইন প্ৰ'টিনৰ সম্পূৰ্ণ জিনীয় অনুক্ৰম আৰু আণৱিক গঠন সম্পৰ্কে গৱেষণা প্ৰকাশ কৰে। এই গৱেষণাত মুগা ৰেচমৰ সোণোৱালী আভা, শক্তি আৰু অন্যান্য বৈশিষ্ট্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ফাইব্ৰ'ইনৰ গঠন অধ্যয়ন কৰা হৈছিল। গৱেষণাপত্ৰখন ''Scientific Reports'' আলোচনীত প্ৰকাশিত হয়।<ref>{{cite journal |last1=Gupta K |first1=Adarsh |last2=Mita |first2=Kazuei |last3=Arunkumar |first3=Kallare P. |last4=Nagaraju |first4=Javaregowda |title=Molecular architecture of silk fibroin of Indian golden silkmoth, Antheraea assama |journal=Scientific Reports |volume=5 |pages=12706 |year=2015 |doi=10.1038/srep12706 |url=https://www.nature.com/articles/srep12706}}</ref> ২০১৪–১৫ বিত্তীয় বৰ্ষত ভাৰতত মুঠ ১৫৮ টন মুগা ৰেচম উৎপাদন হৈছিল। ইয়াৰে ১৩৬ টন অসমত উৎপাদিত হৈছিল। একে সময়ছোৱাত ভাৰতৰ সকলো প্ৰকাৰৰ ৰেচমৰ মুঠ উৎপাদন আছিল ২৮,৭০৮ টন।<ref name="CSB Report">{{cite web |url=http://www.csb.gov.in/assets/Uploads/pdf-files/CSBAR-1415English.pdf |title=CSB Annual Report 14-15 |publisher=Central Silk Board, India |work=Annual Report 2014–15 |date=November 2015 |accessdate=29 January 2016 |pages=5, 123 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170809090716/http://www.csb.gov.in/assets/Uploads/pdf-files/CSBAR-1415English.pdf |archive-date=9 August 2017 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170809090716/http://www.csb.gov.in/assets/Uploads/pdf-files/CSBAR-1415English.pdf |archivedate=9 August 2017 |deadurl=yes}}</ref> ==বাণিজ্য== [[File:Muga cocoon.jpg|thumb|মুগা লেটা]] ১৭৯৩ চনত ২২৪ মণ্ড মুগা সূতাৰ দাম দিয়া হৈছিল ৫৩,৮৯৯ টকা। ইয়াৰ পৰাই মুগাৰ অতীজত মূল্য কিমান আছিল অনুমান কৰিব পাৰি। বৰ্তমান সময়ত ১ কেজি মুগা সূতাৰ দাম বজাৰত ৩২০০ টকাৰ পৰা ৫০০০ টকা পৰ্যন্ত হ'ব পাৰে। সেয়েহে মুগাৰ বাণিজ্যত জড়িতসকলৰ বাণিজ্যিক স্বাৰ্থ সুৰক্ষা কৰিবলৈ ২০০৭ চনৰ ১৩ জুলাইত মুগাসূতাক GI (Geographical Indication - ভৌগলিক ইঙ্গিত) প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="CC">{{cite web | url=https://search.ipindia.gov.in/GIRPublic/Application/Details/55 | title=Geographical Indications Registry | accessdate=5 December 2024}}</ref> আনহাতে অসমৰ মুগা ৰেচমৰ ল'গক ৩ মাৰ্চ, ২০১৪ চনত GI প্ৰদান কৰা হয়৷<ref name="Logo">{{cite web | url=https://search.ipindia.gov.in/GIRPublic/Application/Details/384 | title=Geographical Indications Registry | accessdate=5 December 2024}}</ref> এই ল'গ প্ৰদান কৰাৰ পাছত মুগাৰ পৰা প্ৰস্তুত কৰা যিকোনো বস্ত্ৰ-সামগ্ৰীয়ে‍ বহন কৰিব পাৰিছে‍ নিজা চিহ্ন, যি ইয়াৰ বিশুদ্ধতা প্ৰমাণ কৰে। তাৰ উপৰি মুগাৰ যিকোনো ধৰণৰ অনুমোদিত নকলৰ (Bio piracy) পৰাও সুৰক্ষা প্ৰদান কৰিব GIয়ে। যিহেতু অসম বিশ্বৰ ভিতৰতে মুগা উৎপাদন কৰা একমাত্ৰ প্ৰান্ত সেয়েহে মুগাক GI দিয়াৰ বাবে মুগাৰ বিশুদ্ধতা ৰক্ষা হোৱাৰ লগতে, মুগাৰ সৃষ্টি আৰু বেপাৰ-বাণিজ্যত অসমৰ একাধিপত্য প্ৰতিস্থা হ'ব আৰু আমাৰ এই আপুৰুগীয়া সম্পদৰ পৰা আমাৰ মুগা খেতিয়ক, শিপিনী সকল বাৰুকৈ উপকাৰিত হ'ব। বাণিজ্যিক দিশৰ পৰা মুগাৰ পৰা অসমে ৪০ কোটি টকা বাৰ্ষিক আয় কৰে (মৰোৱা বজাৰৰ তথ্যৰ মতে)। অসমৰ প্ৰায় ২৩,৫৪৩টা পৰিয়াল মুগা খেতি আৰু বয়নশিল্পৰ (২০০৪) লগত জড়িত আৰু ২০০১-২০০৩ চনত অসমত ৯২ মিলিয়ন টন মুগা লেটা উৎপাদন কৰা হয় (Directorate of Sericulture, Government of Assam)। ইয়াৰ উপৰি মুগা সূতা আৰু কাপোৰৰ ৰপ্তানিৰ পৰা অসমে বাৰ্ষিক ১০০ৰ পৰা ১২০ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰে। ==উৎপাদন== [[Image:Muga Silkworm.JPG|right|thumb|চোম গছত মুগা পলু]] উৎপাদনৰ ফালৰ পৰা অসমৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ যোৰহাট, শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড়, কামৰূপ জিলা আৰু লখিমপুৰ জিলাৰ ঢকুৱাখনাত মুগা সৰ্বাধিক উৎপাদন হয়। ইয়াৰে ভিতৰত কামৰূপ জিলাৰ শুৱালকুছি হৈছে বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেচম উৎপাদনকাৰী গাঁও আৰু মুগা উৎপাদনৰ ক্ষেত্ৰতো ই বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ গাঁও হিচাপে স্বীকৃতি পাইছে । ১১ শতিকাত ৰজা ধৰ্মপালৰ নিৰ্দেশত ২৬ শিপিনী পৰিয়ালেৰে প্ৰথম স্থাপন হৈছিল শুৱালকুছিৰ। সেই তেতিয়াৰে পৰা এতিয়ালৈকে শুৱালকুছিৰ বাসিন্দাসকলে নিজৰ এই বস্ত্ৰশিল্পক এৰা নাই আৰু গাঁওখনৰ ৫০,০০০ জনবসতিৰ প্ৰায় ২৫,০০০ গৰাকী ব্যক্তি এই বয়নশিল্পৰ লগত জডি়ত। সেয়েহে শুৱালকুছিক পূৱৰ মানচেষ্টাৰ আখ্যা দিয়া হয়। ==অসমৰ সমাজত মুগা== সুন্দৰ সোণোৱালী বৰণ আৰু স্থায়িত্বৰ বাবে মুগা জনসাধাৰণৰ মাজত জনপ্ৰিয়। আন ৰেচমৰ তুলনাত মুগা অতি সোনকালে বেয়া নহয় আৰু ইয়াক সহজে ধুব পৰা যায়। এযোৰ মুগা কাপোৰৰ আয়ুস প্ৰায় ৫০ বছৰ বা তাতোধিক হ'ব পাৰে। কিন্তু যিহেতু মুগা সূতাৰ উৎপাদনৰ বাবে অত্যাধিক মাত্ৰাত মুগা লেটাৰ প্ৰয়োজন সেয়েহে মুগাৰ দাম বৰ্তমান বজাৰত বহুত বেছি। কিন্তু তথাপিও মুগাৰ চহিদা বজাৰত হ্ৰাস পোৱা নাই, বৰঞ্চ বাঢ়িছেহে। বিশেষকৈ অসমীয়া কলা-সংস্কৃতিৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ হিচাপে মুগাই অতীজৰে পৰা অসমীয়া সমাজত আদৰ পাই আহিছে। প্ৰতিগৰাকী অসমীয়া যুৱক-যুৱতীৰ ওচৰত এযোৰ মুগাৰ সাজ হোৱাতো গৌৰৱৰ কথা। ৰঙালী বিহুৰ যেন আধৰুৱা হৈ ৰ'ব একোযোৰ ৰঙা ফুল বছা মুগা মেখেলা-চাদৰ পৰিহিতা নাচনী আৰু মুগা চোলা পৰিধান কৰা ঢুলীয়াৰ অবিহনে। যিকোনো সামাজিক অনুষ্ঠানত মুগা কাপোৰে পিন্ধোতাৰ সৌন্দৰ্যত সোণত সুৱগা চৰায় আৰু তেওঁক জাকত জিলিকা কৰি তোলে। আৰু বৰ্তমান ফেশ্বনৰ যুগত মুগা সূতাৰ প্ৰয়োগ কেৱল মেখেলা-চাদৰ বা চোলা বোৱাতে সীমিত নাথাকি শাড়ী, চুৰিদাৰ, বিচনাচাদৰ, পৰ্দা ইত্যাদি নানান ধৰণৰ সামগ্ৰী উৎপাদনৰ বাবেও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref name="Central Silk Board">{{cite web | url=http://www.csb.gov.in/silk-sericulture/silk/muga-silk/ | title=Muga Silk | publisher=Central Silk Board, Ministry of Textiles, Government of India | date=3 July 2014 | accessdate=27 January 2016 | archivedate=5 December 2015 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20151205144704/http://www.csb.gov.in/silk-sericulture/silk/muga-silk | deadurl=yes }}</ref> বিভিন্ন ফেশ্বন ৱিকত মুগাৰে তৈয়াৰী নানান বস্ত্ৰই ৰাইজৰ মাজত বহুত সমাদৰ লাভ কৰিছে। কিন্তু এই সকলোবোৰৰ পাছতো অসমত মুগাৰ ব্যৱসায়ৰ যিমান বিকাশ হ'ব লাগিছিল সিমান হোৱা নাই। মুগা ব্যৱসায় এতিয়াও কুটিৰশিল্পৰ দৰেই চলি আছে কিন্তু প্ৰয়োজন মুগা ব্যৱসায়ক এক অতি উচ্চ পৰ্যায়ৰ বাণিজ্যিক স্বীকৃতি দিয়াৰ। সৰু সৰু নিজা ব্যৱসায়ৰ বা আত্মসহায়ক গোটৰ দ্বাৰা মুগা উৎপাদিত হোৱাৰ বিপৰীতে যদি এই মুগা ব্যৱসায়ী সকলক একগোট কৰি চৰকাৰী সাহাৰ্য্য যেনে আধুনিক মিল, সূতা কটা যন্ত্ৰ, মুগা পলু পালন কেন্দ্ৰ, যন্ত্ৰ চলিত তাঁত ইত্যাদি প্ৰদান কৰা হয়, তেনে অৱস্থাত মুগা উৎপাদন বৰ্তমানতকৈ বহুগুণ বেছি বৃদ্ধি কৰিব পৰা যাব। চৰকাৰী ৰেচম বিভাগেও নিজৰ উপস্থিতি মুগা খেতিৰ ক্ষেত্ৰত বাৰুকৈ প্ৰতিপন্ন কৰিব লাগে। বৰ্তমানে মুগাৰ যি বাণিজ্যিক সম্ভাৱনা আছে তাক যেন সঠিকভাৱে‍ অসমে নিষ্কৰ্ষ কৰিব পৰা নাই। তাৰ উপৰিও কম দামৰ তচৰ ৰেচম আৰু চীন দেশৰ কৃত্ৰিম ৰেচমে অসমৰ মুগাক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বজাৰত কিছু পৰিমাণে প্ৰতিযোগিতা দিয়াৰ চেষ্টা কৰা দেখা গৈছে। তাৰ উপৰিও বৰ্ধিত প্ৰদূষণেও মুগা পলুৰ জীৱন চক্ৰত কিছু বাধাৰ সৃষ্টি কৰি মুগা উৎপাদনত কিছু বিঘিনিৰ সৃষ্টি কৰিছে। <ref> দেৱযানী বড়া,মুগা - অসমৰ এক সোণালী সম্পদ, বৰ্হমথুৰি (এন আই টি শিলচৰৰ বসন্ত আলোচনী) https://docs.google.com/file/d/0B4ZC6NF4m4DvRnZYaEZ6NlNaTlE/edit </ref> <ref> KisHor Goswami,Impact of Globalisation on Silk Industry in Northeast India: an Assesment from Gender Perspectives, https://www.google.co.in/search?q=KisHor+Goswami%2CImpact+of+Globalisation+on+Silk+Industry+in+Northeast+India%3A+an+Assesment+from+Gender+Perspectives&oq=KisHor+Goswami%2CImpact+of+Globalisation+on+Silk+Industry+in+Northeast+India%3A+an+Assesment+from+Gender+Perspectives&aqs=chrome..69i57.1171j0j1&sourceid=chrome&es_sm=122&ie=UTF-8 </ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} {{Silk}} [[শ্ৰেণী:ৰেচম শিল্প]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ভৌগোলিক স্বীকৃতি]] 2ydx4j5t60cvzruligzxmpuy5ryznsx 652066 652065 2026-11-11T11:03:49Z Ananya Taye 28065 /* অসমৰ সমাজত মুগা */ 652066 wikitext text/x-wiki {{Infobox geographical indication | name = মুগা | color = Golden | image = মূগা কাপোৰ ২.jpeg | image_size = 250px | caption = অসমীয়া শিপিনীয়ে তৈয়াৰ কৰা মুগা [[মেখেলা]]-চাদৰ | description = কেৱল অসমতহে পোৱা এবিধ ৰেচম | type = ৰেচম শিল্প | area = [[অসম]] | country = [[ভাৰত]] | material = ৰেচম | official website = {{URL|http://www.csb.gov.in/silk-sericulture/silk/muga-silk/}} }} '''মুগা (ৰেচম)''' {{En|Muga silk}} হৈছে [[এন্থেৰিয়া আছামেনছিছ]] প্ৰজাতিৰ পলুৰ পৰা সৃষ্টি কৰা এবিধ ৰেচম (silk)। মুগা পৃথিৱীৰ ভিতৰতে কেৱল অসমতহে পোৱা যায়।<ref name="GIIndia">{{cite web | url=http://ipindia.nic.in/girindia/ | title=GI Registry India | publisher=Intellectual property India | work=Statewise Registration Details of GI Applications | accessdate=27 January 2016 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130826183844/http://ipindia.nic.in/girindia/ | archivedate=26 August 2013 }}</ref> বৈজ্ঞানিক দৃষ্টিভংগীৰ পৰা অসমৰ বাতাবৰণ মুগা পলুৰ বাবে অনুকূল। [[চোম গছ]] (''Persea bombycina'' (King ex Hook.f.) Kosterm.)<ref name="AA">{{cite web | url=https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0001070984;jsessionid=01BFF0305A00C8B7C8B6777D988CBCBF | title=The World Flora Online | accessdate=5 December 2024}}</ref> আৰু [[সোঁৱালু]] গছৰ (''Litsea monopetala'' (Roxb.) Pers.)<ref name="BB">{{cite web | url=https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000365805 | title=WFO The World Flora Online | accessdate=5 December 2024}}</ref> পাত খাদ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰা মুগা পলু স্বভাৱতে বৰ আলসুৱা হয়। বৰ বেছি তাপমাত্ৰাৰ সাল-সলনি ই সহ্য কৰিব নোৱাৰে।<ref>{{Cite web |url=https://csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |title=Kautilya,''Arthashatra'',p.110, "The above will explain the fabrics known as ''kauseya'', silk-cloth, and ''chinapatta'', fabrics of China manufacture." |access-date=2020-02-06 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |url-status=dead |archivedate=2020-11-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |deadurl=yes }}</ref> তাৰোপৰি যিকোনো ধৰণৰ প্ৰদূষণেও মুগা পলুৰ জীৱন চক্ৰত বাধাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। ==ইতিহাস== [[File:Muga cocoon.jpg|thumb|মুগাৰ লেটা]] অসমত ৰেচম পালন আৰু মুগা উৎপাদন এক প্ৰাচীন উদ্যোগ, যদিও ইয়াৰ উৎপত্তিৰ সঠিক সময় নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাই। অসম অতীজৰে পৰা উচ্চমানৰ ৰেচম উৎপাদনৰ বাবে সুপৰিচিত আছিল। ৰেচম উৎপাদনৰ লগে লগে বয়নশিল্পৰো বিকাশ ঘটিছিল। সময়ৰ লগে লগে অসমৰ এই শিল্প ইমানেই উন্নত হৈছিল যে ভাৰতৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ লগতে বিদেশতো ইয়াৰ খ্যাতি বিয়পি পৰিছিল। অসমলৈ ৰেচম পালনৰ জ্ঞান সম্ভৱতঃ চীনৰ পৰা অহা তিব্বত-বাৰ্মী ভাষী জনগোষ্ঠীসমূহৰ সৈতে আহিছিল বুলি অনুমান কৰা হয়। এই আগমনৰ সময় সম্পৰ্কে বিভিন্ন বিৱৰণত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০০–২০০০ আৰু খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০০–১০০০ সময়সীমাৰ উল্লেখ পোৱা যায়, যদিও এই নিৰ্দিষ্ট কালনিৰ্ণয় নিশ্চিত নহয়। প্ৰাচীন কালত চীনৰ পৰা ব্ৰহ্মদেশ আৰু অসমৰ মাজেৰে মধ্য এছিয়ালৈ যোৱা দক্ষিণ-পশ্চিম ৰেচম পথৰ জৰিয়তে ৰেচমৰ বাণিজ্য চলিছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়। এই পথটো মধ্য এছিয়াৰ তুৰ্কমেনিস্তান অঞ্চলত মূল ৰেচম পথৰ সৈতে সংযুক্ত হৈছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ৰাজমোহন নাথে তেওঁৰ ''The Back-ground of Assamese Culture'' গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰিছে যে প্ৰাচীন অসমৰ কিৰাতসকল ৰেচমৰ ব্যৱসায়ৰ সৈতে জড়িত আছিল। তেওঁৰ মতে, ৰেচম বুজোৱা ''silk'' শব্দটোৰ উৎপত্তি মংগোলীয় ''sirkek'' শব্দৰ পৰা হৈছিল আৰু ভাৰতীয় ''sari'' শব্দটোৰ উৎপত্তিও সম্ভৱতঃ একেটা শব্দৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল। নাথে যুক্তি আগবঢ়াইছে যে প্ৰাচীন কালত তিব্বত, মধ্য এছিয়া আৰু চীনৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ ব্যৱসায়ীসকলে বিভিন্ন পথেৰে অসমলৈ আহিছিল। তেওঁলোকৰ বাণিজ্যৰ প্ৰধান সামগ্ৰী ৰেচম হোৱা বাবে তেওঁলোকক ''Seres'', ''Cirrahadoi'', ''Syrities'', ''Cirata'' আৰু ''Kirata'' আদি নামেৰে জনা গৈছিল বুলি তেওঁ মত প্ৰকাশ কৰে। নাথৰ ব্যাখ্যা অনুসৰি, ''কিৰাত'' শব্দটো মংগোলীয় মূলৰ জনগোষ্ঠীসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহৃত এক সাধাৰণ নাম আছিল আৰু বিশেষভাৱে বড়োসকলৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Rajmohan |title=The Back-ground of Assamese Culture |year=1948 |publisher=A. K. Nath |location=Shillong}}</ref> নাথে উল্লেখ কৰা বড়োসকলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত জনগোষ্ঠীসমূহ বৰ্তমান [[বড়ো-কছাৰী]] নামেৰে পৰিচিত এক বিস্তৃত জনগোষ্ঠীগত সমষ্টিৰ সৈতে জড়িত। ইয়াৰ ভিতৰত [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]], [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]], [[ঠেঙাল কছাৰী|ঠেঙাল]], [[ৰাভা জনগোষ্ঠী|ৰাভা]], [[সোণোৱাল কছাৰী|সোণোৱাল]], [[গাৰো জনগোষ্ঠী|গাৰো]], [[কোচ জনগোষ্ঠী|কোচ]] আদি জনগোষ্ঠীৰ উল্লেখ কৰা হয়। অৱশ্যে নাথৰ গ্ৰন্থত ব্যৱহৃত ''মংগোলীয়'' আদি জাতিগত শ্ৰেণীবিভাগসমূহ আধুনিক ভাষাতাত্ত্বিক আৰু নৃতাত্ত্বিক শ্ৰেণীবিভাগৰ সমাৰ্থক নহয়। জে. জিঅ'গেগানে তেওঁৰ ''Silk in India'' গ্ৰন্থত অসমত ৰেচম পালনৰ প্ৰৱৰ্তন সম্পৰ্কে কিৰাতসকলৰ ভূমিকা উল্লেখ কৰিছে। তেওঁৰ মতে, কিৰাতসকলেই অসমত বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ৰেচম পালন প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত অসমৰ পৰাই ভাৰতৰ মূল ভূখণ্ডলৈ ৰেচম পালন বিয়পি পৰিছিল। তেওঁ যুক্তি আগবঢ়াইছে যে ৰেচম পলু ভাৰতলৈ ঠিক কেতিয়া অনা হৈছিল সেয়া যিয়েই নহওক, পলুবিধৰ ভৌগোলিক বিস্তাৰ আৰু প্ৰথমে প্ৰৱৰ্তিত প্ৰজাতিটো বহুচক্ৰীয় (''multivoltine'') হোৱা তথ্যৰ ভিত্তিত ইয়াক উত্তৰ-পূব ভাৰত অৰ্থাৎ অসমৰ দিশৰ পৰাই ভাৰতলৈ অনা হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।<ref>{{cite book |last=Geoghegan |first=J. |title=Some Account of Silk in India, Especially of the Various Attempts to Encourage and Extend Sericulture in That Country |year=1872 |publisher=Office of the Superintendent of Government Printing |location=Calcutta}}</ref> ===প্ৰাচীন যুগ=== প্ৰাচীন যুগৰ অসমৰ ৰেচমৰ সম্ভৱতঃ প্ৰথম উল্লেখ বাল্মিকীৰ ''[[ৰামায়ণ]]''ত পোৱা যায়। ৰামায়ণৰ ''কিষ্কিন্ধ্যা কাণ্ড''ত উল্লেখ আছে যে পূব দিশলৈ যাত্ৰা কৰা ব্যক্তিয়ে প্ৰথমে মগধ, অংগ, পুণ্ড্ৰ আৰু তাৰ পিছত ''কৌশেয়-কৰণ-ভূমি'' (অৰ্থাৎ পলু পোহাৰ দেশ) পাৰ হৈ যাব লাগে। এই কোশ-কৰণ-ভূমিক অসমৰ প্ৰাচীন ৰেচম উৎপাদনকাৰী অঞ্চলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref>Sharma, S. K., ''Discovery of North-East India'', p. 315.</ref><ref>Deka, Phani, ''The Great Indian Corridor in the East'', p. 63.</ref><ref>M, Mignonette, ''Society and Economy in North-east India'', Volume 2, 2004, p. 316.</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ৰাজনৈতিক সাহিত্য কৌটিল্যৰ ''[[অৰ্থশাস্ত্ৰ]]''তো অসমৰ উন্নতমানৰ ৰেচম বস্ত্ৰৰ উল্লেখ আছে। কৌটিল্যই ''বাঙ্গিক'' (বংগ বা দক্ষিণ বংগৰ পৰা), ''মাগধিক'' (মগধৰ পৰা) আৰু ''পৌণ্ড্ৰিক'' (পুণ্ড্ৰ বা উত্তৰ বংগৰ পৰা) কাপোৰৰ লগতে ''সুৱৰ্ণকুদ্যক'' (কামৰূপৰ পৰা) বস্ত্ৰ উৎপাদনৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। ইয়াৰে সুৱৰ্ণকুদ্যক, মাগধিক আৰু পৌণ্ড্ৰিক বস্ত্ৰসমূহ ''কৌশেয়'' (তচৰ বা মুগাৰ দৰে ৰেচম) আৰু ''চীনপট্ট'' (পাট বা মালবেৰী ৰেচম) জাতীয় বস্ত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |url=https://csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |title=Kautilya, ''Arthashastra'', p. 110, "The above will explain the fabrics known as kauseya, silk-cloth, and chinapatta, fabrics of China manufacture." |access-date=2020-02-06 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |url-status=dead}}</ref> কামৰূপত সুৱৰ্ণকুদ্যক উৎপন্ন হোৱা কথাটো অষ্টম শতিকাৰ পণ্ডিত [[কুমাৰিল ভট্ট]]ৰ বিৱৰণতো উল্লেখ পোৱা যায়। তেওঁ অৰ্থশাস্ত্ৰৰ ব্যাখ্যাত ''কামৰূপেচৈৱ সুৱৰ্ণকুদ্যাঃ'' (''Kamarupeschaiva Suvarna Kudyah'') বুলি উল্লেখ কৰিছে, যাৰ দ্বাৰা কামৰূপক সুৱৰ্ণকুদ্য বস্ত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref>[https://www.jstor.org/stable/42930897 Dhavalikar, M. K., ''Archaeology of Gauhati'', p. 139.]</ref> পুৰাতত্ত্ববিদ এম. কে. ধাৱালিকাৰৰ মতে, অৰ্থশাস্ত্ৰৰ বিৱৰণৰ পৰা নিশ্চিতভাৱে বুজিব পৰা যায় যে অসমৰ উৎপাদিত সামগ্ৰী গংগা উপত্যকাৰ বজাৰলৈ গৈছিল। তেওঁ অনুমান কৰিছে যে এই সামগ্ৰীসমূহ বৰ্তমানৰ দৰে সেই সময়তো থলুৱা জনজাতীয় জনগোষ্ঠীসমূহে উৎপাদন কৰিছিল।<ref>{{cite journal |last=Dhavalikar |first=M. K. |title=Archaeology of Gauhati |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute |volume=31/32 |issue=1/2 |year=1971 |page=139 |jstor=42930897 |quote=However, the evidence from the Arthasastra only shows that the products of Assam came to the markets in the Ganga valley. These articles were in all probability produced by tribals as is done today.}}</ref> অৰ্থশাস্ত্ৰৰ বৰ্ণনা অনুসৰি সুৱৰ্ণকুদ্যকৰ আঁহবোৰ ''মাখনৰ দৰে ৰঙৰ'', ''সূৰ্যৰ দৰে ৰঙা'' আৰু অতি উত্তম মানৰ আছিল।<ref>{{Cite web |url=https://csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |title=Kautilya, ''Arthashastra'', p. 110 |access-date=2020-02-06 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |url-status=dead}}</ref> এই ৰঙৰ বৰ্ণনাৰ ভিত্তিত সুৱৰ্ণকুদ্যকক মুগা ৰেচমৰ সৈতে চিনাক্ত কৰাৰ চেষ্টা কৰা হৈছে, যদিও ইয়াক নিশ্চিতভাৱে মুগা বুলি চিনাক্ত কৰাৰ বিষয়টো ব্যাখ্যাসাপেক্ষ। গ্ৰন্থখনত ৰেচম পলুৱে খাদ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰা চাৰিবিধ গছৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে—''বকুল'' (''Vakula''), ''লিকুচা'' (''Likucha''), ''বট'' (''Vata'') আৰু ''নাগবৃক্ষ'' (''Naga-vriksa'')। ইয়াৰে বকুল আৰু নাগবৃক্ষক ক্ৰমে এৰিকেলেছ (''Ericales'') আৰু মেগনোলিয়া (''Magnolia'')ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি মুগা পলু ''[[Antheraea assamensis]]''ৰ খাদ্য উদ্ভিদৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে। আনহাতে লিকুচা (''Artocarpus lakucha'') আৰু বট গছ ম'ৰেচি (''Moraceae'') পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত, যাক পাট ৰেচমৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে। ''নাগবৃক্ষ''ৰ সঠিক উদ্ভিদগত পৰিচয় সম্পৰ্কে মতভেদ আছে। অভিধানকাৰসকলে ইয়াক ''নাগকেশৰ'' অথবা ''পুন্নাগ'' গছৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে। নাগকেশৰৰ আন এটা নাম ''চম্পেয়'', যাক হালধীয়া ফুলধাৰী চম্পা গছৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে। অসমৰ পূৰ্বৰ ''চম্পা মুগা'' নামৰ ৰেচমৰ পলুৱে চম্পা (''Michelia champaca'') গছৰ পাত খাইছিল। জৰ্জ ৱাটৰ বিৱৰণ অনুসৰি চম্পা ৰেচম অতি মিহি বগা ৰঙৰ আছিল আৰু অতীতত অসমৰ ৰজা তথা অভিজাত লোকসকলে ইয়াৰ বস্ত্ৰ পৰিধান কৰিছিল।<ref>''Journal of the Bihar and Orissa Research Society'', Vol. 3, p. 215, আলোচনা: নাগবৃক্ষ, নাগকেশৰ, পুন্নাগ আৰু চম্পা মুগাৰ পৰিচয়; p. 212, চম্পা ৰেচম সম্পৰ্কে জৰ্জ ৱাটৰ বিৱৰণ।</ref> নৱম শতিকাৰ অভিধান ''[[অমৰকোষ]]''তো ''পত্ৰোৰ্ণ'' (''Patrorna'') নামৰ এবিধ বগা ৰেচমৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ইয়াক ধোৱা বা বগা কৰা এবিধ মূল্যৱান ''কৌশেয়'' ৰেচম বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। অমৰকোষৰ টীকাকাৰ ক্ষীৰস্বামীৰ মতে এই ৰেচমৰ পলুৱে লিকুচা (''Artocarpus lakucha''), বট (''Ficus benghalensis'') আদি গছৰ পাত খাইছিল।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.55117/page/n230/mode/1up ''Journal of the Bihar and Orissa Research Society'', Vol. 3, p. 214], অমৰকোষ আৰু ক্ষীৰস্বামীৰ টীকাত ''Patrorna''ৰ বিৱৰণ।</ref> অৰ্থশাস্ত্ৰত লগতে উল্লেখ আছে যে সুৱৰ্ণকুদ্যকৰ কাপোৰ বোৱাৰ সময়ত সূতাবোৰ অতি তিতা অৱস্থাত ৰাখি বোৱা হৈছিল। কাপোৰবিধক মণিৰ পৃষ্ঠৰ দৰে কোমল, সূৰ্যৰ দৰে ৰঙা আৰু সমান অথবা মিশ্ৰিত গাঁথনিৰ বস্ত্ৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। এই বিৱৰণক পৰৱৰ্তী সময়ৰ ৰেচম বয়নৰ কিছুমান পদ্ধতিৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |url=https://csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |title=Kautilya, ''Arthashastra'', p. 109, "and that which is the product of the country, Suvarnakudya, is as red as the sun, as soft as the surface of the gem, woven while the threads are very wet, and of uniform (chaturasra) or mixed texture (vyámisravána)." |access-date=2020-02-06 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031454/https://www.csboa.com/eBooks/Arthashastra_of_Chanakya_-_English.pdf |url-status=dead}}</ref> প্ৰাচীন গ্ৰন্থ ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত (দশম–একাদশ শতিকাৰ মাজৰ) কামৰূপৰ দেৱ-দেৱীৰ পূজাত ৰেচম ব্যৱহাৰ কৰাৰ কথা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনত ''ললিতকান্তা'' ৰূপত পূজিত মংগলচণ্ডী দেৱীয়ে ৰঙা ৰেচম (''ৰক্ত-কৌশেয়-ৱসন'') পৰিধান কৰাৰ উল্লেখ আছে।<ref>Shastri, B. N., ''The Kalikapurana: Text, Introduction and English Translation with Shloka Index'', p. 1240, "The goddess in her Lalitakanta (pleasantly charming) form is known as Mangala chandi,...she wears red silk (rakta-kauseya-vasana)."</ref> একেদৰে ব্ৰহ্মাৰ পূজাত ৰঙা ৰেচম (''ৰক্ত-কৌশেয়-বস্ত্ৰ'') প্ৰিয় বস্ত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Shastri, B. N., ''The Kalikapurana: Text, Introduction and English Translation with Shloka Index'', pp. 1243–1245, "O king! Listen to the procedure of worship of Brahma with rapt attention...Red silk (rakta-kauseya-vastram) is his (Brahma's) favourite cloth, rice cooked with milk, sesames, mixed with ghee are his favourite food."</ref> বিষ্ণুৰ পূজাত ৰঙা, হালধীয়া আৰু বগা ৰেচম ব্যৱহাৰৰ কথাও গ্ৰন্থখনত পোৱা যায়।<ref>Shastri, B. N., ''The Kalikapurana: Text, Introduction and English Translation with Shloka Index'', p. 1259, "Vasudeva may be worshipped briefly or elaborately. Red, yellow and white silk are the favourite cloths of Vishnu..."</ref> গ্ৰন্থখনৰ বিৱৰণ অনুসৰি [[শদিয়া]]ৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|তাম্ৰেশ্বৰী]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ''ডিক্কৰবাসিনী পীঠ''তো দেৱ-দেৱীৰ পূজাৰ সময়ত ৰঙা, হালধীয়া আৰু বগা ''কৌশেয়'' বস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়। ইয়াৰ কৌশেয় বস্ত্ৰসমূহ বনৰীয়া ৰেচম, সম্ভৱতঃ মুগাৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হ'ব পাৰে। পুৰণি কালত মুগা প্ৰাকৃতিক হালধীয়া বা সোণোৱালী ৰঙৰ উপৰি বগা ৰঙতো উপলব্ধ আছিল। বগা মুগাৰ এটা প্ৰকাৰ ''মেজানকাৰী মুগা'' (''Mezankari muga'') নামেৰে জনাজাত আছিল। ইয়াৰ পলুৱে ''আদাকাৰী'' (''Litsea citrata'') গছৰ পাত খাইছিল। উচ্চবৰ্গৰ লোকসকলে এনে মুগাৰ বস্ত্ৰ পৰিধান কৰিছিল আৰু ইয়াৰে অধিকাংশ কাপোৰ লাক্ষাৰে ৰঙা ৰং কৰা হৈছিল, যদিও কিছুমান বগা ৰঙৰেই ৰখা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত এই প্ৰকাৰৰ মুগা দুৰ্লভ হৈ পৰিছিল।<ref>''Journal of the Bihar and Orissa Research Society'', Vol. 3, p. 212, "There was another of similar quality. It is known as the Mezankari muga, the worm feeding on the Adakari tree (Litsea citrata). This muga constituted the dress of the higher ranks, most of which were dyed red with lac but some were white. It is now scarce."</ref> সপ্তম শতিকাত বাণভট্টই ৰচনা কৰা সংস্কৃত গ্ৰন্থ ''[[হৰ্ষচৰিত]]''তো কামৰূপৰ মূল্যৱান বস্ত্ৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়। উত্তৰ ভাৰতৰ শাসক হৰ্ষবৰ্ধনৰ ৰাজঅভিষেকৰ সময়ত কামৰূপৰ ৰজা [[ভাস্কৰবৰ্মণ]]ে তেওঁলৈ বহুতো বহুমূলীয়া সামগ্ৰী উপহাৰ হিচাপে পঠিয়াইছিল। ইয়াৰ ভিতৰত মূল্যৱান বস্ত্ৰ আৰু ৰত্ন বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য আছিল। উপহাৰৰ ভিতৰত ''দুকুল'' (''dukula'') বস্ত্ৰেৰে মেৰিয়াই থোৱা ছাতি, ''পট্টসূত্ৰ'' (''patta-sutra'') বস্ত্ৰৰ বস্তা আৰু শৰৎকালৰ চন্দ্ৰৰ পোহৰৰ দৰে নিৰ্মল ''ক্ষৌম'' (''ksoma'') বস্ত্ৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়। মূল বৰ্ণনাত ইয়াক ''শাৰদ চন্দ্ৰমা শৌচ ক্ষৌমাণি'' (''sharada chandrama shaucha ksamani'') বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। এই বস্ত্ৰসমূহ ৰেচম অথবা লিনেনৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হৈছিল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.32096/page/n125 Chatterjee, S. K., ''Kirata-jana-kriti'', 1951, pp. 95–96.]</ref> গ্ৰন্থখনত বস্ত্ৰৰ আঁহবোৰ ইমান মিহি, সমান আৰু মসৃণ আছিল যে সেয়া ভূৰ্জপত্ৰৰ সৈতে তুলনা কৰিব পৰা গৈছিল বুলিও উল্লেখ আছে। এই বৰ্ণনাকো ৰেচমৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে।<ref>[https://books.google.com/books?id=KItocaxbibUC Chatterjee, Suhas, ''Indian Civilisation and Culture'', p. 435.]</ref> চীনা পৰিব্ৰাজক [[হিউৱেন চাং]]ৰ ভ্ৰমণ বিৱৰণতো ভাস্কৰবৰ্মণৰ ৰাজত্বকালত কামৰূপত ৰেচমৰ ব্যৱহাৰ আৰু বাণিজ্যৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ===মধ্য যুগ=== মুগা পলুৰ জিনগত বৈচিত্ৰ্য সম্পৰ্কীয় কিছুমান বিৱৰণত অসমৰ ৰেচম উৎপাদনৰ প্ৰাচীন কেন্দ্ৰ হিচাপে দুটা অঞ্চলৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াৰে এটা আছিল প্ৰাচীন [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত গাৰো পাহাৰ, যাৰ সৈতে বড়ো-কছাৰীসকলৰ ৰেচম পালনৰ পৰম্পৰাকো সম্পৰ্কিত কৰা হৈছে; আনটো আছিল প্ৰাচীন [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত [[ঢকুৱাখনা]] অঞ্চল। ২০১২ চনৰ এক অধ্যয়নত মেঘালয়ৰ গাৰো পাহাৰ অঞ্চলৰ ছটা মুগা পলুৰ সমষ্টি পৰীক্ষা কৰি পশ্চিম গাৰো পাহাৰৰ এটা সমষ্টিত আন পাঁচটা সমষ্টিৰ তুলনাত অধিক জিনগত বৈচিত্ৰ্য পোৱা যায়।<ref>{{cite journal |last1=Arunkumar |first1=Kallare P. |last2=Sahu |first2=Anup Kumar |last3=Mohanty |first3=Atish Ranjan |last4=Awasthi |first4=Arvind K. |last5=Pradeep |first5=Appukuttannair R. |last6=Urs |first6=S. Raje |last7=Nagaraju |first7=Javaregowda |title=Genetic Diversity and Population Structure of Indian Golden Silkmoth (Antheraea assama) |journal=PLOS ONE |year=2012 |volume=7 |issue=8 |pages=e43716 |doi=10.1371/journal.pone.0043716 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3429497/}}</ref> আনহাতে, [[ঢকুৱাখনা]] অসমৰ মুগা পালনৰ এক উল্লেখযোগ্য পৰম্পৰাগত কেন্দ্ৰ। এই অঞ্চলৰ মুগা উদ্যোগৰ ঐতিহাসিক গুৰুত্ব আৰু উৎপাদন-পৰম্পৰাৰ বিষয়েও পৃথক গৱেষণা প্ৰকাশ পাইছে।<ref>{{cite journal |last=Gogoi |first=Krishna Priya |title=Analysis of Strength and Threat of Golden Silk Industry in Dhakuakhana, Assam |url=https://darrangcollege.ac.in/upload/research/1714387795.pdf}}</ref> বুৰঞ্জীসমূহৰ মতে, ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰজাই আহোম ৰজালৈ শান্তিৰ প্ৰস্তাৱ হিচাপে কিছুমান সোণোৱালী ৰঙৰ বস্ত্ৰ বা মেখেলা উপহাৰ দিছিল। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত এই বস্ত্ৰক ''সোনোৱালী কাপুৰ'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীৰ বৰ্ণনাত ইয়াক ''সিন-খাম'' (''Sin-kham'') অথবা ''খাম-চিন'' নামৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়, যাৰ অৰ্থ সোণোৱালী বস্ত্ৰ বা মেখেলা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। সম্ভৱতঃ এই সোণোৱালী বস্ত্ৰসমূহ মুগাৰে নিৰ্মিত আছিল। এই উল্লেখৰ পৰা চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজবস্ত্ৰ হিচাপে মুগাৰ ব্যৱহাৰ হোৱাৰ সম্ভাৱনাৰ কথা অনুমান কৰা হৈছে।<ref>Bhuyan, Surya Kumar, ''Deodhai Asam Buranji'', p. 18.</ref> ''নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, আহোম ৰাজসভাত মুগা বস্ত্ৰৰ ব্যৱহাৰ পৰৱৰ্তী কোনোবা সময়ত প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীখনত এই ঘটনাটো চুতুফা ৰজাৰ দিনৰ বুলি উল্লেখ আছে। বিৱৰণ অনুসৰি, আহোম ৰজাজনে তেওঁৰ মন্ত্ৰীসকলৰ পৰামৰ্শ মতে মুগা আৰু পাটৰ বস্ত্ৰ পৰিধান কৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিছিল। ইয়াৰ বাবে [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]]ৰ এক হাজাৰ মুগা পালনকাৰী, সূতা কটা লোক আৰু শিপিনীক ৰাজধানীত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল যাতে তেওঁলোকে ৰাজপৰিয়ালৰ বাবে বস্ত্ৰ প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। অসমীয়া বিৱৰণ অনুসৰি, নিযুক্ত লোকসকলৰ ভিতৰত এহাজাৰ মহিলা পলুপালক, কাটনী আৰু শিপিনী আছিল। বুৰঞ্জীখনত চুতীয়াসকলক ''চুটীয়া-কছাৰী'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>[https://archive.org/details/3_20190901_20190901/54.jpg Padmeswar Naoboicha Phukan, ''Assam Buranji'', p. 30.]</ref> অৱশ্যে উক্ত ঘটনাটো চুতুফাৰ ৰাজত্বকালতেই সংঘটিত হৈছিল নে নাই, সেই বিষয়ে সন্দেহ আছে। কাৰণ একেখন বুৰঞ্জীতে সেই সময়ত শদিয়া, মৰঙী আদি অঞ্চল আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল বুলি উল্লেখ আছে। সেয়েহে এই ঘটনাটো পৰৱৰ্তী কোনোবা আহোম ৰজাৰ ৰাজত্বকালৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। তথাপিও বুৰঞ্জীৰ এই বিৱৰণৰ পৰা আহোম ৰাজসভাত থলুৱা জনগোষ্ঠীসমূহৰ ৰেচম উৎপাদন আৰু বয়নশিল্পৰ প্ৰভাৱৰ কথা জানিব পৰা যায়। শিৱসাগৰ জিলাত এতিয়াও ''চুতীয়া কাটনী'' আৰু ''চেতিয়া কাটনী'' নামৰ ঠাই দেখা পোৱা যায়। মুগা আৰু পাট বস্ত্ৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পূৰ্বে আহোমসকলে ক'লা ৰঙৰ কাপোৰ পৰিধান কৰিছিল বুলি বিভিন্ন বুৰঞ্জীত উল্লেখ পোৱা যায়। ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''ত ষোড়শ শতিকাৰ দুটা পৃথক ঘটনাত আহোমসকলক ''লুণ্ডা-মুণ্ডা কুলা কাপুৰ পিন্ধা লুক'' অৰ্থাৎ ক'লা কাপোৰ পিন্ধা মুণ্ডিত মস্তকৰ লোক বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>Mahanta, S., ''Assam Buranji'', D.H.A.S., 1945, p. 10.</ref> আন এটা ঘটনাত তেওঁলোকক ''কলীয়া বস্ত্ৰ পৰিধান কৰা'' লোক বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Mahanta, S., ''Assam Buranji'', D.H.A.S., 1945, p. 23.</ref> এই বৰ্ণনাসমূহৰ ভিত্তিত আহোমসকলে ষোড়শ শতিকালৈকে ইউনান আৰু ব্ৰহ্মদেশৰ আন কিছুমান টাই জনগোষ্ঠীৰ দৰে ক'লা কপাহী বস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। লীলা গগৈয়ে তেওঁৰ ''অসমৰ সংস্কৃতি'' গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰিছে যে আহোমসকলে আগতে ক'লা কাপোৰ পিন্ধিছিল আৰু পিছলৈ বগা কাপোৰ পৰিধান কৰিবলৈ লৈছিল। তেওঁৰ মতে, খামতি, ফাকিয়াল আৰু শ্যানসকলৰ মাজত ক'লা কাপোৰৰ পৰম্পৰা অব্যাহত আছিল। গগৈয়ে লগতে উল্লেখ কৰিছে যে পূৰ্বৰ পোছাকৰ পৰম্পৰা পৰিত্যাগ কৰাৰ বাবে আহোমসকলক ''টাই-ম্যুং-নুন্'' অৰ্থাৎ বগা কাপোৰ পিন্ধা টাই বুলি ভিতৰুৱাভাৱে ইতিকিং কৰা হৈছিল।<ref>{{Citation |last=Gogoi |first=Lila |year=1982 |title=Asamar Sanskriti |language=as |place=Jorhat |publisher=Bharati Prakashan |page=64 |quote=আহোম সকলে পূৰ্বতে কʼলা‌ কাপোৰ পিন্ধিছিল। বুৰঞ্জীত আহোম মানুহৰ বৰ্ণনা দিওঁতে কৈছে, "মানুহবোৰ লণ্ডা-মুণ্ডা গাতো কলীয়া কাপোৰ।" শকত-আৱত মানুহবোৰ, পিন্ধনত ক'লা কাপোৰ। পিছলৈ আহোম মানুহে ক'লা কাপোৰ এৰি বগা কাপোৰ পিন্ধিবলৈ ধৰে। তেওঁবিলাকৰ তেজ-মঙহৰ সম্বন্ধ থকা খামতি-ফাকিয়াল আৰু শ্যানসকলে এতিয়াও ক'লা কাপোৰ পিন্ধে। আহোমসকলে নিজৰ জাতীয় ৰীতি এৰি পেলোৱা বাবে এতিয়াও "টাই-ম্যুং-নুন্" অৰ্থাৎ বগা কাপোৰ পিন্ধা টাই বুলি ভিতৰুৱাকৈ ইতিকিং কৰে। }}</ref> থলুৱা শাসকসকলৰ এই বস্ত্ৰশৈলী গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত আহোম ৰাজবংশৰ পৰৱৰ্তী শাসনকালত মুগা উৎপাদনে ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল। ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য আৰু উচ্চপদস্থ বিষয়াসকলৰ বাবে মুগাৰে নিৰ্মিত বস্ত্ৰ পৰিধানৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। আহোম ৰজাসকলে তেওঁলোকৰ ৰাজসভালৈ অহা বিশিষ্ট অতিথিসকলক উপহাৰ দিয়াৰ উদ্দেশ্যে ৰাজভঁৰালত বহুতো মূল্যৱান মুগাৰ সাজ সংৰক্ষণ কৰি ৰাখিছিল। ৰাণীসকলেও ব্যক্তিগতভাৱে শিপিনীসকলক বয়নৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়াৰ কামত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। যদিও অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত মহিলাসকলে ৰেচম পালন আৰু বয়নৰ কাম কৰিছিল, তথাপিও প্ৰাচীন কামৰূপ আৰু পৰৱৰ্তী আহোম শাসনকালত [[শুৱালকুছি]]ৰ ৰেচম বস্ত্ৰই বিশেষ খ্যাতি অৰ্জন কৰিছিল। শুৱালকুছিত এৰি, পাট আৰু মুগাৰ লগতে অন্যান্য বস্ত্ৰও বোৱা হৈছিল। ৯০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা প্ৰায় ১১০০ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ পশ্চিম অসমত শাসন কৰা [[পাল বংশ (কামৰূপ)|পাল বংশ]]ৰ ৰজা |ধৰ্মপালে একাদশ শতিকাত শুৱালকুছি প্ৰতিষ্ঠা কৰা বুলি কোৱা হয়। প্ৰচলিত কাহিনী অনুসৰি ধৰ্মপালে বৰপেটাৰ তাঁতীকুছিৰ পৰা ২৬টা শিপিনী পৰিয়ালক শুৱালকুছিলৈ আনি বৰ্তমানৰ গুৱাহাটীৰ ওচৰত এখন শিপিনী গাঁও প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>[http://archive.indianexpress.com/news/trouble-looms/831610/ ''Trouble looms'', The Indian Express.]</ref> সেই সময়ছোৱাত ৰেচমশিল্পই ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল আৰু শুৱালকুছি ৰেচম বয়নৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল। শুৱালকুছিৰ তাঁতশিল্পত কপাহী বস্ত্ৰ, ৰেচম বস্ত্ৰ আৰু খাদী কাপোৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই পৰম্পৰাগত বস্ত্ৰসমূহে অসমৰ ভিতৰে-বাহিৰে সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক মূল্য লাভ কৰিছিল। বিশেষকৈ পাট আৰু মুগা ৰেচমৰ বাবে শুৱালকুছি বিখ্যাত হৈ পৰে। কেৱল অসমত উৎপাদিত সোণোৱালী আঁহ হিচাপে মুগাৰ ৰপ্তানিৰো বিশেষ সম্ভাৱনা আছে। এই বয়নশিল্পসমূহ বহুদিন ধৰি অসমীয়া সমাজৰ সংস্কৃতি আৰু পৰম্পৰাৰ সৈতে নিবিড়ভাৱে জড়িত হৈ আহিছে। অসমীয়া পূৰ্বৰ বিৱৰণত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, ১৬৬২ চনত ফৰাচী ভ্ৰমণকাৰী জাঁ-বাতিষ্ট টাভাৰ্নিয়ে (Jean-Baptiste Tavernier)-য়ে অসমৰ মুগা ৰেচমক ইউৰোপীয় পাঠকৰ পৰিচয়ত আনিছিল বুলি কোৱা হয়। টাভাৰ্নিয়ে অসমৰ ৰেচমৰ গুণগত মান চীনা ৰেচমৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। অৱশ্যে তেওঁৱেই প্ৰথম মুগাক বিশ্বদৰবাৰলৈ লৈ গৈছিল বুলি কৰা দাবীটো পৃথকভাৱে নিশ্চিত কৰা প্ৰয়োজন। ===ঔপনিৱেশিক যুগ আৰু আধুনিক সময়=== ১৭৯৩ চনত অসমৰ পৰা ইংলেণ্ডলৈ মুগা সূতাৰ এক বৃহৎ ৰপ্তানিৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অসমীয়া পূৰ্বৰ বিৱৰণ অনুসৰি, সেই সময়ত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে আহোম স্বৰ্গদেউৰ শাসনকালত ২২৪ মোন মুগা সূতা ইংলেণ্ডলৈ ৰপ্তানি কৰিছিল। ইয়াক মুগাৰ প্ৰথম বৃহৎ ৰপ্তানিসমূহৰ এটা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ২০০৭ চনত মুগা ৰেচমে সুৰক্ষিত ভৌগোলিক স্বীকৃতি (''Geographical Indication'' বা GI) লাভ কৰে। অসমীয়া তথ্য অনুসৰি, ২০০৭ চনৰ ১৩ জুলাইত মুগা সূতাৰ বাবে এই স্বীকৃতি প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref name="CC"/> ২০১৪ চনৰ ৩ মাৰ্চত অসমৰ মুগা ৰেচমৰ ল'গ'ৰ বাবেও ভৌগোলিক স্বীকৃতি পঞ্জীয়ন কৰা হয়।<ref name="Logo"/> ২০১৪ চনত মুগাৰ বাবে GI ল'গ' ব্যৱহাৰৰ অনুমোদনৰ বিষয়টোও প্ৰকাশিত হয়। এই ল'গ' অসম বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তি আৰু পৰিৱেশ পৰিষদৰ সৈতে পঞ্জীয়ন কৰা হৈছিল।<ref name="The Telegraph">{{cite web |url=http://www.telegraphindia.com/1140428/jsp/northeast/story_18284649.jsp#.Vqt7xlIXVf4 |archive-url=https://archive.today/20160307064940/http://www.telegraphindia.com/1140428/jsp/northeast/story_18284649.jsp%23.Vqt7xlIXVf4 |url-status=dead |archive-date=2016-03-07 |title=Finally, muga gets GI logo |publisher=The Telegraph, Calcutta |date=28 April 2014 |accessdate=29 January 2016}}</ref> ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় ৰেচম পৰিষদক মুগা ৰেচমৰ সামগ্ৰীসমূহ পৰীক্ষা কৰা, ইয়াৰ বিশুদ্ধতা প্ৰমাণিত কৰা আৰু উৎপাদকসকলক GI ল'গ' ব্যৱহাৰৰ অনুমতি প্ৰদান কৰাৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছে। এই পৰিষদে অসমৰ [[যোৰহাট]]ত অৱস্থিত কেন্দ্ৰীয় মুগা-এৰি গৱেষণা আৰু প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান (''Central Muga Eri Research and Training Institute'' বা CMER&TI)-ৰ জৰিয়তে মুগাসহ অসমৰ ৰেচমশিল্পৰ গৱেষণা, উন্নয়ন আৰু আন্তঃগাঁথনি বিকাশতো অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref name="CMER&TI">{{cite web |url=http://cmerti.res.in/aboutus.html |title=CMER&TI |publisher=CMER&TI |accessdate=31 January 2016 |archive-date=12 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151212174526/http://www.cmerti.res.in/aboutus.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151212174526/http://www.cmerti.res.in/aboutus.html |archivedate=12 December 2015 |deadurl=yes}}</ref> ২০১৫ চনত হায়দৰাবাদৰ "চেণ্টাৰ ফৰ ডি এন এ ফিংগাৰপ্ৰিণ্টিং এণ্ড ডায়েগনষ্টিক্স"ত জাভাৰেগৌড়া নাগাৰাজুৰ গৱেষক দলৰ আদৰ্শ গুপ্তা কে., কাজুৱেই মিতা আৰু কল্লাৰে পি. অৰুণকুমাৰে মুগা ৰেচমৰ ফাইব্ৰ'ইন প্ৰ'টিনৰ সম্পূৰ্ণ জিনীয় অনুক্ৰম আৰু আণৱিক গঠন সম্পৰ্কে গৱেষণা প্ৰকাশ কৰে। এই গৱেষণাত মুগা ৰেচমৰ সোণোৱালী আভা, শক্তি আৰু অন্যান্য বৈশিষ্ট্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ফাইব্ৰ'ইনৰ গঠন অধ্যয়ন কৰা হৈছিল। গৱেষণাপত্ৰখন ''Scientific Reports'' আলোচনীত প্ৰকাশিত হয়।<ref>{{cite journal |last1=Gupta K |first1=Adarsh |last2=Mita |first2=Kazuei |last3=Arunkumar |first3=Kallare P. |last4=Nagaraju |first4=Javaregowda |title=Molecular architecture of silk fibroin of Indian golden silkmoth, Antheraea assama |journal=Scientific Reports |volume=5 |pages=12706 |year=2015 |doi=10.1038/srep12706 |url=https://www.nature.com/articles/srep12706}}</ref> ২০১৪–১৫ বিত্তীয় বৰ্ষত ভাৰতত মুঠ ১৫৮ টন মুগা ৰেচম উৎপাদন হৈছিল। ইয়াৰে ১৩৬ টন অসমত উৎপাদিত হৈছিল। একে সময়ছোৱাত ভাৰতৰ সকলো প্ৰকাৰৰ ৰেচমৰ মুঠ উৎপাদন আছিল ২৮,৭০৮ টন।<ref name="CSB Report">{{cite web |url=http://www.csb.gov.in/assets/Uploads/pdf-files/CSBAR-1415English.pdf |title=CSB Annual Report 14-15 |publisher=Central Silk Board, India |work=Annual Report 2014–15 |date=November 2015 |accessdate=29 January 2016 |pages=5, 123 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170809090716/http://www.csb.gov.in/assets/Uploads/pdf-files/CSBAR-1415English.pdf |archive-date=9 August 2017 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170809090716/http://www.csb.gov.in/assets/Uploads/pdf-files/CSBAR-1415English.pdf |archivedate=9 August 2017 |deadurl=yes}}</ref> ==বাণিজ্য== [[File:Muga cocoon.jpg|thumb|মুগা লেটা]] ১৭৯৩ চনত ২২৪ মণ্ড মুগা সূতাৰ দাম দিয়া হৈছিল ৫৩,৮৯৯ টকা। ইয়াৰ পৰাই মুগাৰ অতীজত মূল্য কিমান আছিল অনুমান কৰিব পাৰি। বৰ্তমান সময়ত ১ কেজি মুগা সূতাৰ দাম বজাৰত ৩২০০ টকাৰ পৰা ৫০০০ টকা পৰ্যন্ত হ'ব পাৰে। সেয়েহে মুগাৰ বাণিজ্যত জড়িতসকলৰ বাণিজ্যিক স্বাৰ্থ সুৰক্ষা কৰিবলৈ ২০০৭ চনৰ ১৩ জুলাইত মুগাসূতাক GI (Geographical Indication - ভৌগলিক ইঙ্গিত) প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="CC">{{cite web | url=https://search.ipindia.gov.in/GIRPublic/Application/Details/55 | title=Geographical Indications Registry | accessdate=5 December 2024}}</ref> আনহাতে অসমৰ মুগা ৰেচমৰ ল'গক ৩ মাৰ্চ, ২০১৪ চনত GI প্ৰদান কৰা হয়৷<ref name="Logo">{{cite web | url=https://search.ipindia.gov.in/GIRPublic/Application/Details/384 | title=Geographical Indications Registry | accessdate=5 December 2024}}</ref> এই ল'গ প্ৰদান কৰাৰ পাছত মুগাৰ পৰা প্ৰস্তুত কৰা যিকোনো বস্ত্ৰ-সামগ্ৰীয়ে‍ বহন কৰিব পাৰিছে‍ নিজা চিহ্ন, যি ইয়াৰ বিশুদ্ধতা প্ৰমাণ কৰে। তাৰ উপৰি মুগাৰ যিকোনো ধৰণৰ অনুমোদিত নকলৰ (Bio piracy) পৰাও সুৰক্ষা প্ৰদান কৰিব GIয়ে। যিহেতু অসম বিশ্বৰ ভিতৰতে মুগা উৎপাদন কৰা একমাত্ৰ প্ৰান্ত সেয়েহে মুগাক GI দিয়াৰ বাবে মুগাৰ বিশুদ্ধতা ৰক্ষা হোৱাৰ লগতে, মুগাৰ সৃষ্টি আৰু বেপাৰ-বাণিজ্যত অসমৰ একাধিপত্য প্ৰতিস্থা হ'ব আৰু আমাৰ এই আপুৰুগীয়া সম্পদৰ পৰা আমাৰ মুগা খেতিয়ক, শিপিনী সকল বাৰুকৈ উপকাৰিত হ'ব। বাণিজ্যিক দিশৰ পৰা মুগাৰ পৰা অসমে ৪০ কোটি টকা বাৰ্ষিক আয় কৰে (মৰোৱা বজাৰৰ তথ্যৰ মতে)। অসমৰ প্ৰায় ২৩,৫৪৩টা পৰিয়াল মুগা খেতি আৰু বয়নশিল্পৰ (২০০৪) লগত জড়িত আৰু ২০০১-২০০৩ চনত অসমত ৯২ মিলিয়ন টন মুগা লেটা উৎপাদন কৰা হয় (Directorate of Sericulture, Government of Assam)। ইয়াৰ উপৰি মুগা সূতা আৰু কাপোৰৰ ৰপ্তানিৰ পৰা অসমে বাৰ্ষিক ১০০ৰ পৰা ১২০ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰে। ==উৎপাদন== [[Image:Muga Silkworm.JPG|right|thumb|চোম গছত মুগা পলু]] উৎপাদনৰ ফালৰ পৰা অসমৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ যোৰহাট, শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড়, কামৰূপ জিলা আৰু লখিমপুৰ জিলাৰ ঢকুৱাখনাত মুগা সৰ্বাধিক উৎপাদন হয়। ইয়াৰে ভিতৰত কামৰূপ জিলাৰ শুৱালকুছি হৈছে বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেচম উৎপাদনকাৰী গাঁও আৰু মুগা উৎপাদনৰ ক্ষেত্ৰতো ই বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ গাঁও হিচাপে স্বীকৃতি পাইছে । ১১ শতিকাত ৰজা ধৰ্মপালৰ নিৰ্দেশত ২৬ শিপিনী পৰিয়ালেৰে প্ৰথম স্থাপন হৈছিল শুৱালকুছিৰ। সেই তেতিয়াৰে পৰা এতিয়ালৈকে শুৱালকুছিৰ বাসিন্দাসকলে নিজৰ এই বস্ত্ৰশিল্পক এৰা নাই আৰু গাঁওখনৰ ৫০,০০০ জনবসতিৰ প্ৰায় ২৫,০০০ গৰাকী ব্যক্তি এই বয়নশিল্পৰ লগত জডি়ত। সেয়েহে শুৱালকুছিক পূৱৰ মানচেষ্টাৰ আখ্যা দিয়া হয়। ==অসমৰ সমাজত মুগা== সুন্দৰ সোণোৱালী বৰণ আৰু স্থায়িত্বৰ বাবে মুগা জনসাধাৰণৰ মাজত জনপ্ৰিয়। আন ৰেচমৰ তুলনাত মুগা অতি সোনকালে বেয়া নহয় আৰু ইয়াক সহজে ধুব পৰা যায়। এযোৰ মুগা কাপোৰৰ আয়ুস প্ৰায় ৫০ বছৰ বা তাতোধিক হ'ব পাৰে। কিন্তু যিহেতু মুগা সূতাৰ উৎপাদনৰ বাবে অত্যাধিক মাত্ৰাত মুগা লেটাৰ প্ৰয়োজন সেয়েহে মুগাৰ দাম বৰ্তমান বজাৰত বহুত বেছি। কিন্তু তথাপিও মুগাৰ চহিদা বজাৰত হ্ৰাস পোৱা নাই, বৰঞ্চ বাঢ়িছেহে। বিশেষকৈ অসমীয়া কলা-সংস্কৃতিৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ হিচাপে মুগাই অতীজৰে পৰা অসমীয়া সমাজত আদৰ পাই আহিছে। প্ৰতিগৰাকী অসমীয়া যুৱক-যুৱতীৰ ওচৰত এযোৰ মুগাৰ সাজ হোৱাতো গৌৰৱৰ কথা। ৰঙালী বিহুৰ যেন আধৰুৱা হৈ ৰ'ব একোযোৰ ৰঙা ফুল বছা মুগা মেখেলা-চাদৰ পৰিহিতা নাচনী আৰু মুগা চোলা পৰিধান কৰা ঢুলীয়াৰ অবিহনে। যিকোনো সামাজিক অনুষ্ঠানত মুগা কাপোৰে পিন্ধোতাৰ সৌন্দৰ্যত সোণত সুৱগা চৰায় আৰু তেওঁক জাকত জিলিকা কৰি তোলে। আৰু বৰ্তমান ফেশ্বনৰ যুগত মুগা সূতাৰ প্ৰয়োগ কেৱল মেখেলা-চাদৰ বা চোলা বোৱাতে সীমিত নাথাকি শাড়ী, চুৰিদাৰ, বিচনাচাদৰ, পৰ্দা ইত্যাদি নানান ধৰণৰ সামগ্ৰী উৎপাদনৰ বাবেও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref name="Central Silk Board">{{cite web | url=http://www.csb.gov.in/silk-sericulture/silk/muga-silk/ | title=Muga Silk | publisher=Central Silk Board, Ministry of Textiles, Government of India | date=3 July 2014 | accessdate=27 January 2016 | archivedate=5 December 2015 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20151205144704/http://www.csb.gov.in/silk-sericulture/silk/muga-silk | deadurl=yes }}</ref> বিভিন্ন ফেশ্বন ৱিকত মুগাৰে তৈয়াৰী নানান বস্ত্ৰই ৰাইজৰ মাজত বহুত সমাদৰ লাভ কৰিছে। কিন্তু এই সকলোবোৰৰ পাছতো অসমত মুগাৰ ব্যৱসায়ৰ যিমান বিকাশ হ'ব লাগিছিল সিমান হোৱা নাই। মুগা ব্যৱসায় এতিয়াও কুটিৰশিল্পৰ দৰেই চলি আছে কিন্তু প্ৰয়োজন মুগা ব্যৱসায়ক এক অতি উচ্চ পৰ্যায়ৰ বাণিজ্যিক স্বীকৃতি দিয়াৰ। সৰু সৰু নিজা ব্যৱসায়ৰ বা আত্মসহায়ক গোটৰ দ্বাৰা মুগা উৎপাদিত হোৱাৰ বিপৰীতে যদি এই মুগা ব্যৱসায়ী সকলক একগোট কৰি চৰকাৰী সাহাৰ্য্য যেনে আধুনিক মিল, সূতা কটা যন্ত্ৰ, মুগা পলু পালন কেন্দ্ৰ, যন্ত্ৰ চলিত তাঁত ইত্যাদি প্ৰদান কৰা হয়, তেনে অৱস্থাত মুগা উৎপাদন বৰ্তমানতকৈ বহুগুণ বেছি বৃদ্ধি কৰিব পৰা যাব। চৰকাৰী ৰেচম বিভাগেও নিজৰ উপস্থিতি মুগা খেতিৰ ক্ষেত্ৰত বাৰুকৈ প্ৰতিপন্ন কৰিব লাগে। বৰ্তমানে মুগাৰ যি বাণিজ্যিক সম্ভাৱনা আছে তাক যেন সঠিকভাৱে‍ অসমে নিষ্কৰ্ষ কৰিব পৰা নাই। তাৰ উপৰিও কম দামৰ তচৰ ৰেচম আৰু চীন দেশৰ কৃত্ৰিম ৰেচমে অসমৰ মুগাক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বজাৰত কিছু পৰিমাণে প্ৰতিযোগিতা দিয়াৰ চেষ্টা কৰা দেখা গৈছে। তাৰ উপৰিও বৰ্ধিত প্ৰদূষণেও মুগা পলুৰ জীৱন চক্ৰত কিছু বাধাৰ সৃষ্টি কৰি মুগা উৎপাদনত কিছু বিঘিনিৰ সৃষ্টি কৰিছে। <ref> দেৱযানী বড়া,মুগা - অসমৰ এক সোণালী সম্পদ, বৰ্হমথুৰি (এন আই টি শিলচৰৰ বসন্ত আলোচনী) https://docs.google.com/file/d/0B4ZC6NF4m4DvRnZYaEZ6NlNaTlE/edit </ref><ref>{{cite conference |last=Goswami |first=Kishor |title=Impact of Globalisation of Silk Industry in Northeast India: An Assessment from Gender Perspectives |year=2006 |url=https://faculty.washington.edu/karyiu/confer/beijing06/papers/goswami.pdf |format=PDF |publisher=Indian Institute of Technology Kharagpur}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} {{Silk}} [[শ্ৰেণী:ৰেচম শিল্প]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ভৌগোলিক স্বীকৃতি]] 761caaaajyi4nfor7hrhigy1z56ab9i 0 52365 652067 649734 2026-11-11T11:55:14Z Ananya Taye 28065 added missing name from cited sources 652067 wikitext text/x-wiki '''বাৰ ভূঞা''' মধ্যযুগীয় [[অসম]] আৰু বংগৰ এচাম শাসনকৰ্তা আৰু জমিদাৰ আছিল। ভূঞাৰ অৰ্থ ভূঁই বা ভূমিৰ অধিকাৰী। তেওঁলোকে আনৰ পৰা প্ৰায় স্বাধীনতা বজাই ৰাখি নিজ মাজতে গোট কৰিছিল। এই ভূপতিসকল কোনো বিশেষ জনগোষ্ঠী, ধৰ্ম বা জাতিৰ নাছিল।<ref name="Nath 1989 21">{{harv|Nath|1989|p=21}}</ref> বাহিৰা শক্তিয়ে আক্ৰমণ কৰিলে তেওঁলোকে সাধাৰণতে একেলগে তাৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ কৰিছিল। শান্তিৰ সময়ত সকলোৱে নিজা নিজা সাৰ্বভৌমত্ব বজাই ৰাখিছিল। তাৰ মাজতে শক্তিশালী ৰজাৰ আৱিৰ্ভৱ হ'লে তেওঁলোকে আনুগত্য প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{harv|Neog|1980|p=49}}</ref> তেওঁলোকে ''চকলা'' নামৰ গাঁৱৰ সমষ্টিত শাসন কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ সকলোতকৈ প্ৰতাপীজনে নিজকে ''ৰজা'' বুলিছিল।<ref>{{harv|Neog|1980|p=48}}</ref> সিবিলাকৰ বাৰজন বাৰ ঠাইত প্ৰখ্যাত হৈ উঠিছিল; সেই কাৰণে সিবিলাকক "বাৰভূঞা" বোলা যায়। বাৰঘৰ কায়স্থ ভূঞা বাদেও দুঘৰ বামুণ ভূঞা আছিল।<ref>{{harv|Barooah|1937|p=19}}</ref> আন বুৰঞ্জীবিদৰ মতে শাসনকৰ্তাৰ সংখ্যা বাৰজনতকৈ বেছি আহিল আৰু ''বাৰ'' শব্দই "বহুতো" বুজাইছিল।<ref>{{Harvcol|Neog|1980|p=49f}}</ref> গতিকে ''ভূঞা-ৰাজ'' বুলিলে নিজা নিজা শাসন বুজাইছিল, আৰু ''বাৰ ভূঞা'' বুলিলে তেওঁলোকৰ বিশেষ গোটক বুজাইছিল।<ref>{{harv|Guha|1983|p=10}}</ref> বংগত তেওঁলোকে ভাটিৰ অঞ্চলক বাৰটা প্ৰাশাসনিক গোট বা ''দ্বাদশ বাংলা''ত ভগাইছিল।<ref>Akbarnama, Volume III, Page 647</ref> বৰ্তমানৰ অসম, উত্তৰ বংগ আৰু বাংলাদেশৰো সৰহভাগেৰে গঠিত [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ ভাঙোনৰ সময়ছোৱাতে বাৰ ভূঞাৰ উৎপত্তি হৈছিল। [[শালস্তম্ভ বংশ]]ৰ নৱম শতিকাৰ ৰজা বলবৰ্মন (তৃতীয়)ৰ ৰাজত্বকালতে মাটি ভগাই লোৱাৰ কাৰ্য খুব দেখিবলৈ পোৱা হৈছিল।<ref>{{harv|Lahiri|1984|p=62}}</ref> মধ্য কামৰূপৰ পতন হোৱাৰ পাছত সৰু সৰু দলপতিৰ প্ৰথা অব্যাহত থাকে। [[File:Map of Baro-Bhuyan territories.jpg|thumb|right|১৬ শতিকাৰ আগভাগত ভূঞা সকলে ৰাজত্ব কৰা অঞ্চলসমূহ]] অসমত বাৰভূঞাসকলে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ দক্ষিণপাৰে [[কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ পশ্চিমফালে আৰু উত্তৰপাৰে [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ পশ্চিমৰ অঞ্চল অধিকাৰ কৰিছিল। ইয়াত [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]], [[দৰং জিলা|দৰং]] আৰু [[শোণিতপুৰ জিলা|শোণিতপুৰ]] অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। বংগৰ আক্ৰমণকাৰীৰ বিৰুদ্ধে তেওঁলোকে অস্ত্ৰ ধৰিছিল আৰু ১৪৯৮ চনৰ পাছত আলাউদ্দিন হুছেইন শ্বাহৰ প্ৰশাসনৰ বাকী ৰোৱা অংশক পৰাস্ত কৰিছিল। তেওঁলোকে [[কোচ ৰাজ্য]]ৰ উত্থানতো বাধা দিছিল যদিও ব্যৰ্থ হয়। তাৰ পাছত দ‌‌‌ক্ষিণপাৰে তেওঁলোকৰ অঞ্চল কচাৰী ৰাজ্য আৰু কমতা ৰজ্যৰ মাজৰ সংকুচিত হৈ পৰে। উত্তৰ পাৰতো [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰভাৱ বাঢ়ি আহিবলৈ ধৰে। বংগত বৰিসালৰ চন্দ্ৰদ্বীপ ৰাজ্য বসু ৰাজ পৰিয়ালে শাসন কৰিছিল। ইয়াৰ শেষৰজন ৰজা ৰবীন্দ্ৰ নাৰায়ণ বসুৱে বংগৰ বিভাজনৰ সময়ত [[কলকাতা]]লৈ পলাই যায়। তেওঁলোকৰ স্থান ইতিমধ্যেই জমিদাৰলৈ অৱনমিত হৈছিল।l ==ইতিহাস== ===অসমৰ বাৰ-ভূঞা=== অসমৰ বাৰ-ভূঞা সকলক দুটা ভাগত বিভক্ত কৰিব পৰা যায়। প্ৰথমটো ভাগ হৈছে আদি বা পুৰণি ভূঞা আৰু আনটো হৈছে ১৪-১৫ শতিকাত অহা বাৰ-ভূঞা। শংকৰদেৱৰ আদি পুৰুষ এই দ্বিতীয় ভাগৰ আছিল। ====আদি ভূঞা==== * আদি-চৰিতৰ তথ্য : আদি ভূঞা বা পুৰণি ভূঞাসকলৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে নিশ্চিত ঐতিহাসিক তথ্য সীমিত। তেওঁলোকৰ উৎপত্তিৰ একমাত্ৰ আখ্যান ''আদি চৰিত'' নামৰ এখন বিতৰ্কিত গ্ৰন্থখনত পোৱা যায়। গ্ৰন্থখনৰ ৰচনাৰ পৰম্পৰাগত তাৰিখ ১৫৮৬ শকাব্দ (১৬৬৪ খ্ৰীষ্টাব্দ) বুলি উল্লেখ কৰা হয়<ref>Neog, Maheswar, Early History of the Vaishnavite Faith and Movement in Assam, p. 29, It is supposed to have been written in 1586 saka (1664 AD).</ref> যদিও ইয়াৰ প্ৰকৃত ৰচনাকাল আৰু লেখকত্ব সম্পৰ্কে সন্দেহ আছে। ২০১৮ চনৰ ''স্বদেশ অধ্যয়ন'' পাঠ্যপুথিত গ্ৰন্থখনক কাল্পনিক ৰচনা আখ্যা দি ১৮ শতিকাৰ শেষভাগৰ পৰা ১৯ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ ভিতৰত ৰচিত হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয় বুলি উল্লেখ কৰিছে। পাঠ্যপুথিখনৰ মতে, গ্ৰন্থখন মাধৱদেৱৰ নামত ৰচনা কৰা হৈছিল।<ref name="AHSEC">{{cite book |title=Swadesh Adhyayan: A Text Book for Higher Secondary First Year |publisher=Assam Higher Secondary Education Council |year=2018 |page=127 |url=https://www.scribd.com/document/657184668/Swadesh-Adhyan-HS-First-Year-English-Medium-27ffb1ab-5014-4489-A0d8-1 |quote=A fictitious text called ‘Adi Charita’ which is believed to have been written during the late 18th and early 19th century}}</ref> ইতিহাসবিদ প্ৰাঞ্জল ভূঞায়ো ''আদি চৰিত''ক ১৮ আৰু ১৯ শতিকাত পূৰ্বৰ বৈষ্ণৱ ধৰ্মগুৰুসকলৰ নামত ৰচিত একাধিক অপ্ৰামাণিক জীৱনীমূলক গ্ৰন্থৰ ভিতৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে। তেওঁৰ মতে, এনে গ্ৰন্থসমূহত প্ৰতিদ্বন্দ্বী বৈষ্ণৱ সম্প্ৰদায়ৰ ধৰ্মগুৰুসকলৰ বিৰুদ্ধে নিন্দাসূচক বৰ্ণনা পোৱা যায়।<ref>{{cite journal |last=Bhuyan |first=Pranjal |title=Sectarian Divisions of Sankardeva's Neo-Vaishnavism in Assam |journal=International Journal of Scientific Development and Research |volume=7 |issue=5 |year=2022 |pages=335–341 |at=পৃ. 339 |url=https://ijrti.org/papers/IJRTI2205056.pdf |quote=It can not , however , be denied that there are a few spurious biographical works written in the names of Madhavdeva, Bhattadeva and Krishna Bharati in the 18th and 19th centuries; they contain vilification against Vaishnavite saints of opposite subsects. Adi-carita, Sat-sampradaya-katha and Santanirnaya , supposed to be written by Madhavdeva , Bhattadeva and Krishna Bharati respectively, contain sectarian vilification which is usually rare in the earlier biographical literature.}}</ref> বহু ইতিহাসবিদে এই গ্ৰন্থখনক পৰবৰ্তী কালৰ জালি ৰচনা বুলি গণ্য কৰে<ref>Maheswar Neog states that the Adi-carita, ascribed to Madhavadeva, has created much ill feeling among the Vaisnavas of Assam, and has been denounced by the more considerate section of sattra pontiffs and literary men alike.</ref><ref>{{cite book |last=Sarma |first=Satyendranath |title=Madhavadeva |series=Makers of Indian Literature |publisher=Sahitya Akademi |location=New Delhi |year=1985 |page=25 |url=https://sahitya-akademi.gov.in/publications/pdf/madhavadeva_english.pdf |quote=Besides the above genuine works, a few more apocryphal works by later writers, viz., Adi-carita, Amulyaratna, Guptamani, and Guptastir are ascribed to Madhavadeva. The language, style and contents of these works clearly expose the spuriousness of these works.}}</ref><ref>{{cite journal |last=Saikia |first=Baburam |title=Marginalisation, Revolt and Adaptation: On Changing the Mayamara Tradition |journal=Journal of Ethnology and Folkloristics |volume=15 |issue=1 |year=2021 |pages=85–102 |doi=10.2478/jef-2021-0006 |quote=the present Mayamoria gosain ... disowns the Adi Carit-Puthi as a forged document written by a third-rate poet and not by Madhavadeva"; "Neog ... puts this manuscript in the category of spurious account in his analysis.}}</ref> আৰু বাৰভূঞাসকলৰ শুদ্ধ ইতিহাস হিচাপে গ্ৰহণ নকৰে।<ref>{{cite book |last=Neog |first=Dimbeswar |title=Introduction to Assam |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.529928 |year=1947 |pages=[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.529928/page/n76 72]-74|quote=Like the authorship, the historicity of Adi charita is doubtful. As the composition seems to lack the serenity and classicism of Madhawadew, the accounts also appear to be mainly based on legends and popular traditions, and as such are less than authentic. Arimatta himself is at best a legendary figure..So the Adi Charit cannot be depended on as anything approaching a history of the Bara Bhuyans.}}</ref><ref name="AHSEC"/> গ্ৰন্থখনত উল্লেখ কৰা মতে আদি-ভুঞা সকলৰ উৎপত্তি [[নামনি অসম]]ৰ ৰজা আৰিমত্তৰ<ref name="Gait">{{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |year=1926 |page=18 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.45465/page/n38/mode/1up?q=Arimatta |quote=It is not certain where Arimatta ruled but most accounts place his kingdom in Lower Assam. His capital is said to have been at the Baidargarh, near Betna in Kamrup, where a high embankment forming a square, each side of which is about four miles long, is still in existence. He was attacked by a king named Phengua, of the house of Kamatapur, who advanced with an army of Meches and Koches, armed with bows and arrows, and threw up an embankment ten miles west of the Baidargarh; this embankment is in the Dhumdhuma Mauza and is still known as Phenguagarh.}}</ref> ৰাজসভাৰ সমুদ্ৰ নামৰ মন্ত্ৰী এজনৰ পৰা হৈছিল। প্ৰতাপপুৰা (কামৰূপৰ বুৰঞ্জী মতে প্ৰতাপসিংহ/ৰামচন্দ্ৰ) নামৰ এজন ৰজাই ৰত্নপীঠৰ (যোগিনী তন্ত্ৰৰ মতে কামৰূপ ৰাজ্যৰ পশ্চিম অংশ) ৰত্নপুৰত ৰাজত্ব কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ মায়ামত্তয়ে নিজৰ ৰাজ্যখন দুয়ো পুত্ৰ নাগমত্ত আৰু আৰিমত্তৰ মাজত ভাগ কৰি দিছিল। আৰিমত্তয়ে ৰাজ্যৰ পুব ভাগ শাসন কৰিছিল, যʼত তেওঁৰ মন্ত্ৰী সমুদ্ৰয়ে তেওঁৰ বাবে এখন নতুন ৰাজধানী নিৰ্মাণ কৰি দিছিল। নাগমত্তেয়ে ৰত্নপীঠৰ ৰত্নপুৰৰ পৰা পশ্চিম ভাগ ৰাজত্ব কৰিছিল। কিছু বছৰৰ পাছত নাগমত্তৰ মৃত্যু হয় আৰু আৰিমত্তয়ে নিজৰ পিতৃক হত্যা কৰি সমগ্ৰ ৰাজ্য নিজৰ অধীনলৈ লয়। প্ৰচলিত লোককথা জনশ্ৰুতিৰ ওপৰত আধাৰিত "কামৰূপৰ বুৰঞ্জী" নামৰ গ্ৰন্থখনৰ পৰা জনা যায় যে আৰিমত্তয়ে কমতাপুৰৰ ৰজা দুৰ্ল্লভেন্দক পৰাস্ত কৰি কমতাপুৰৰ ৰজা হৈছিল আৰু পুনৰ কামৰূপলৈ আহি পিতৃক সত্যা কৰি বৈদ্যৰগড় নামে এখন পাট নিৰ্মাণ কৰিছিল। তাৰ পাছত তেওঁ বিশ্বনাথৰ প্ৰতাপ গড়ৰৰ লৈকে ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰি কামৰূপ লৈ ঘূৰি আহি ৰাজপাট খাইছিল।<ref>Bhuyan, Surjya Kumar, ''Kamrupar Buranji'', p.4</ref> বহু ইতিহাসবিদে কিন্তু আৰিমত্তৰ এই কাহিনীটো গ্ৰহণ কৰিবলৈ অসুবিধা পায় আৰু ইয়াক কিংবদন্তি বুলি আখ্যা দিয়ে।<ref>{{cite book |last=Neog |first=Dimbeswar |title=Introduction to Assam |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.529928 |year=1947 |pages=[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.529928/page/n76 72], 74|quote=Like the authorship, the historicity of Adi charita is doubtful. As the composition seems to lack the serenity and classicism of Madhawadew, the accounts also appear to be mainly based on legends and popular traditions, and as such are less than authentic. Arimatta himself is at best a legendary figure.}}</ref><ref name="GaitAri">{{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta and Simla |year=1926 |page=19 |url=https://archive.org/stream/historyofassam00gait/historyofassam00gait_djvu.txt |quote=Many legends cluster round Arimatta, but it would serve no useful purpose to discuss them further, as it is quite impossible to unravel the truth from the various conflicting stories that are current amongst the people.}}</ref><ref>{{cite book |last=Neog |first=Dimbeswar |title=Introduction to Assam |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.529928 |year=1947 |page=[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.529928/page/n76 72]|quote="The Arimatta legends are so hopelessly divergent that it will simply be a wild goose chase here to make an attempt to reconcile them."}}</ref> যিয়ে নওক গ্ৰন্থ খনৰ পাছৰ অংশৰ মতে আৰিমত্তয়ে সমুদ্ৰক ৰাজ্যৰ এটা অংশ ৰাজত্ব কৰিবলৈ দিছিল আৰু সমুদ্ৰৰ পুত্ৰ মনোহৰক আন অংশ। সমুদ্ৰ আৰু মনোহৰৰ মৃত্যুৰ পাছত সমগ্ৰ অঞ্চলটো মনোহৰৰ পুত্ৰী লক্ষ্মীৰ হাতলৈ গৈছিল। লক্ষ্মীৰ দুই পুত্ৰ আছিল, সান্তনো আৰু সুমন্ত <ref>Neog, Maheswar, Early History of the Vaishnavite Faith and Movement in Assam, p. 52</ref>। সান্তনো আৰু সুমন্ত দুয়োৰে বাৰজন পুত্ৰ আছিল। এই সকলকে বৰ বাৰ-ভূঞা (লস্কৰ, কাব্যশী, পদ্ম, ৰাই, সলাল, চুকা/সকা, টেটন, ধ্বজ/ধয়া, উজীৰ, সৰল, ৰমাই আৰু তমাই) আৰু সৰু বাৰ-ভূঞা (কন্বজ্বৰা/কনৌজ্বৰা, ৰঘূ, মুকুন্দ,কদম্ব, সুৰথ, সুন্দৰা,সুশামা, গৌড়বাজ, ৰত্ন, মহাৰথ, লেপ আৰু কেপ) কোৱা হৈছিল। সৰু বাৰ-ভূঞা সকল ৰামপুৰলৈ(বৰ্তমানৰ নগাঁৱত অৱস্থিত) স্থানান্তৰিত হৈছিল। বৰ বাৰ-ভূঞা সকল পূৰ্বৰ ঠাইতে থাকি সেই ঠাইক নিজৰ মাতৃৰ নামত লক্ষ্মিপুৰ/লক্ষিমপুৰ( বৰ্তমানৰ দৰঙত অৱস্থিত) দিয়ে। পুৰ্বতে এই ঠাইক ৰঙ্গ-গ্ৰাম কোৱা হৈছিল<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452455/page/n33/mode/1up As per Asamar Buranji, ''Rang-gram''(Rangagaon) was renamed as ''Lakshmipur'' after their mother Lakshmi]</ref>। এই বংশাৱলীত সুমন্তৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ কন্বজ্বৰক শংকৰদেৱৰ পূৰ্বপুৰুষ চণ্ডীবৰৰ সৈতে সংযোগ কৰি আদি ভূঞাসকলক শংকৰদেৱৰ পৰিয়ালৰ সৈতে একে বংশসূত্ৰত বান্ধিবলৈ চেষ্টা কৰা হৈছে। কিন্তু মহেশ্বৰ নেওগৰ মতে শংকৰদেৱৰ পৰিয়ালৰ বংশতালিকাত কন্বজ্বৰ নামৰ কোনো ব্যক্তি পোৱা নাযায়।<ref>Neog, Maheswar, Early History of the Vaishnavite Faith and Movement in Assam, p. 65-66</ref> গ্ৰন্থখনত উল্লেখ থকাৰ মতে আদি ভূঞা সকলে চুতীয়া আৰু কছাৰী দুয়ো ৰাজ্যৰ লগত যুদ্ধ কৰি নিজৰ ভূমি ৰক্ষা কৰিছিল। গ্ৰন্থখনত দিয়াৰ মতে এবাৰ বৰ বাৰ-ভূঞায়ে আহোম ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰিছিল, কিন্তু যুদ্ধত পৰাস্ত হৈ বাৰজন বৰ-ভূঞাক বন্দী কৰি শদিয়াৰ শ্যামা কালিৰ মন্দিৰলৈ(তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ) বলি দিবলৈ পঠিওৱা হৈছিল। কিন্তু, কাহিনীটোৰ মতে, গোসানীয়ে ভূঞা সকলৰ বলি ল'বলৈ অস্বীকাৰ কৰিলে আৰু সেই বাবে আহোম ৰজাই সকলোকে সপত কোৱাই এৰি দিলে। গ্ৰন্থখনৰ মতে ইয়াৰ পাছত বাৰ ভূঞাৰ সহযোগত আহোম ৰজায়ে কছাৰী ৰজা আৰু চুতীয়া ৰজা, ধীৰনাৰায়ণক পৰাস্ত কৰি হত্যা কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। অৱশ্যে এই ঘটনাটো সত্য প্ৰমাণিত নহয় বুলি ভবা হয় কাৰণ চুতীয়া ৰজাক ১৫২৪ চনত পৰাস্ত কৰাৰ পাছত হে শদিয়াখন বা শদিয়াৰ কালি মন্দিৰটো আহোম ৰজাৰ অধীনলৈ আহিছিল। হয়টো এই ঘটনা পৰৱৰ্তী কালৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহ (১৫২৭-১৫২৯ চনৰ) বা কছাৰী দমন(১৫৩৬ চনৰ) হয়। সম্ভৱতঃ এই বৰ বাৰ-ভূঞাসকলৰ বিদ্ৰোহক দমন কৰি আহোম ৰজাই চুতীয়া বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ বা কছাৰী ৰজাক পৰাস্ত কৰিবলৈ এইসকলৰ সহায় লৈছিল। "পুৰণি অসম বুৰঞ্জী" গ্ৰন্থখনত কছাৰীৰ বিৰুদ্ধে আহোম ৰজাই ভূঞা সকলৰ সহায় লোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p.28,"ৰটা ভাঙ্গি আনি লাচাম কলিতা ভূঞাৰ ঘৰ নি স্বৰ্গদেৱে বাঁহবাড়িত পাতি এক ভায়েকক সোণাৰি নৈত পাতিলে, এক ভায়েকক পৰ্বতত পাতিলে, এক ভায়েকক খঙ্গিয়া বুলিছিল। এই ঘৰে তিনি ঘৰ হ'ল। যেতিয়া স্বৰ্গদেৱে কছাৰীক মৰঙ্গিৰ পৰা খেদালে, তেতিয়াএ দেৱতায়ে মানুহ দুনুহ দি লাচামক নি তাক টুৰ্পাক নাম দি মৰঙ্গিৰ অধিকাৰ পাতিলে। সেই সময়ৰ পৰাই এই ঘৰক বাঁহবড়িয়া চেতিয়া‌ বোলে। ই পূৰ্ব্বৰ ৰটা মাৰি অনা কলিতা।"</ref> আদি-চৰিতত উল্লেখ থকাৰ মতে এই কাৰ্যত প্ৰসন্ন হৈ আহোম ৰজাই বাৰ-ভূঞাসকলক উত্তৰ কোলৰ বাৰখন সৰু প্ৰদেশ(যেনে কলাবাৰী, গহপুৰ, কলংপুৰ, নাৰায়ণপুৰ, ইত্যাদি) আহোমৰ হৈ ৰাজত্ব কৰিবলৈ দিছিল। ইয়াৰে লস্কৰ পৰিয়ালৰ জয় ভূঞা আৰু উজীৰ পৰিয়ালৰ মাহি ভূঞা এসময়ত শক্তিশালী হৈ উঠিছিল আৰু আহোম ৰজা জয়ধ্বজ সিংহই এই সকলৰ সকল চুক্তি কৰিব লগীয়া হৈছিল। গ্ৰন্থখনত লিখা হৈছে যে সৰু বাৰ-ভূঞাসকলে বৰ বাৰ-ভূঞাসকলৰ লগত কল্পতৰু-শাস্ত্ৰ নামৰ এখন গ্ৰন্থৰ বাবে দ্বন্দ্ব কৰি ৰামপুৰৰ দক্ষিণলৈ আঁতৰি আহিছিল। * কামৰূপৰ বুৰঞ্জীৰ কিংবদন্তি : ''কামৰূপৰ বুৰঞ্জী''ৰ প্ৰথম অধ্যায়তো প্ৰতাপসিংহ, ৰামচন্দ্ৰ আৰু আৰিমত্ত সম্পৰ্কে একাধিক কিংবদন্তিমূলক বিৱৰণ পোৱা যায়। প্ৰথম বিৱৰণত কামৰূপৰ ৰজা ধৰ্মপালৰ পুত্ৰ ৰত্নপাল, তেওঁৰ পুত্ৰ সোমপাল আৰু সোমপালৰ পুত্ৰ প্ৰতাপসিংহৰ কথা উল্লেখ কৰি প্ৰতাপসিংহই কন্যকা গ্ৰামত পাট পাতি কামৰূপৰ উজানিৰ ভূঞাসকলক পৰাস্ত কৰাৰ বৰ্ণনা দিয়া হৈছে।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Kamrupar Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |location=Gauhati |year=1930 |pages=2–3 |url=https://archive.org/details/dli.ministry.03465}}</ref> একেখন গ্ৰন্থৰ পৰিশিষ্ট (ক)-ত সংকলিত সৰুণাথ বৰুৱাৰ ''কামৰূপ পুৰাবৃত্ত''ত সোমপালে কামৰূপৰ উজানিত বিশ্বনাথৰ কাষত কন্যকা গাঁৱত পাট পাতি ৰজা হোৱাৰ কথা উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |last=Barua |first=Sarunath |chapter=Kamrup-Puravritta |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Kamrupar Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |year=1930 |page=99 |url=https://archive.org/details/dli.ministry.03465}}</ref> অৱশ্যে প্ৰথম বিৱৰণত কামৰূপৰ উজানিৰ ভূঞাসকলৰ নিৰ্দিষ্ট অৱস্থান বা তেওঁলোকৰ ৰাজ্যৰ সীমা উল্লেখ কৰা হোৱা নাই। উল্লেখযোগ্য যে সপ্তদশ শতিকাৰ আহোম ৰজা [[প্ৰতাপ সিংহ]] (১৬০৩–১৬৪১)ৰ ৰাজত্বকালতো বিশ্বনাথ অঞ্চলত উত্তৰ পাৰৰ ভূঞাসকলক দমন কৰা হৈছিল। এডৱাৰ্ড গেইটৰ মতে, ১৬২৩ খ্ৰীষ্টাব্দত উত্তৰ পাৰৰ বিশ্বনাথ-লক্ষিমপুৰ অঞ্চলৰ (পূৰ্বতে চুহুংমুঙৰ দিনত মধ্য অসমৰ ৰটা-তেমনি অঞ্চলৰ পৰা স্থানান্তৰিত কৰোৱা)<ref name="Rowta" /> ভূঞাসকলৰ মাজত উদয় নামৰ এজন ভূঞাই স্বাধীনতা ঘোষণা কৰাত প্ৰতাপ সিংহই তেওঁক বন্দী কৰি মৃত্যুদণ্ড দিয়ে আৰু ভূঞাসকলক দমন কৰি তেওঁলোকক ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণ পাৰলৈ স্থানান্তৰ কৰে।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward A. |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink & Co. |year=1926 |page=119 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.45465}}</ref> প্ৰতাপ সিংহৰ বিশ্বনাথ অঞ্চলত অন্যান্য কাৰ্যকলাপৰো অভিলেখীয় সাক্ষ্য পোৱা যায়। বিশ্বনাথ ঘাটৰ এটা স্তম্ভলিপিত তেওঁৰ নিৰ্দেশত ভাণ্ডাৰী গোহাঁয়ে প্ৰতাপগড় বা শলালগড় নিৰ্মাণ কৰাৰ কথা উল্লেখ আছে।<ref>{{cite journal |last=Kakati |first=Swapna |title=Inscriptions as a Source for the Ahom-Mughal Conflict of Medieval Assam |journal=Journal of Indian History and Culture |issue=32 |year=2023 |page=110 |url=https://journalcpriir.com/wp-content/uploads/2024/11/32nd-issue-dec-2023-jihc-online.pdf}}</ref> ইয়াৰ উপৰি ১৬১৫–১৬২০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰত ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱা বিশ্বনাথ শিৱ মন্দিৰটো তেওঁ মোমাই তামুলী বৰবৰুৱাৰ জৰিয়তে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰাইছিল।<ref>{{cite journal |last=Boruah |first=Abhilash Sharma |title=Sculptures of Biswanth Area in Assam |journal=Abhidha Journal of Art, Archaeology and Cultural Heritage |volume=1 |issue=1 |year=2021 |page=125}}</ref> একেখন গ্ৰন্থৰ আন এটা বিৱৰণত ৰামচন্দ্ৰক কামৰূপৰ ৰজা হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। এই কাহিনী অনুসৰি আৰিমত্তই কমতাপুৰৰ ৰজাক পৰাস্ত কৰাৰ পাছত কামৰূপলৈ আহি ৰামচন্দ্ৰ ৰজাক হত্যা কৰি বৈদ্যগড়ত পাট পাতিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ বিশ্বনাথৰ উত্তৰে প্ৰতাপপুৰ নামেৰে এটা গড় নিৰ্মাণ কৰি পুনৰ কামৰূপলৈ উভতি আহি ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Kamrupar Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |year=1930 |pages=3–4 |url=https://archive.org/details/dli.ministry.03465}}</ref> এই বিৱৰণৰ সৈতে প্ৰথম বিৱৰণৰ বংশাৱলীৰ পাৰ্থক্য আছে। প্ৰথমটোত প্ৰতাপসিংহক আৰিমত্তৰ পিতৃ হিচাপে উল্লেখ কৰাৰ বিপৰীতে আনটোত ৰামচন্দ্ৰৰ বংশৰ সৈতে আৰিমত্তৰ উৎপত্তি জড়িত কৰা হৈছে। বিৱৰণ কেইটাৰ মতে পৰৱৰ্তী সময়ত কামৰূপ পুনৰ ভূঞাসকলৰ শাসনলৈ আহে।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Kamrupar Buranji |year=1930 |pages=2, 3, 5, 100 |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam}}</ref> আৰিমত্তৰ ৰাজত্বৰ ভৌগোলিক অৱস্থান সম্পৰ্কেও বিভিন্ন পৰম্পৰাত মতভেদ আছে। এডৱাৰ্ড গেইটে উল্লেখ কৰিছে যে আৰিমত্তই ক'ত ৰাজত্ব কৰিছিল সেয়া নিশ্চিত নহয়, যদিও অধিকাংশ বিৱৰণে তেওঁৰ ৰাজ্য নামনি অসমত অৱস্থিত বুলি কয়। গেইটৰ মতে, পৰম্পৰাগতভাৱে তেওঁৰ ৰাজধানী কামৰূপৰ বেত্নাৰ ওচৰৰ বৈদ্যগড়ত আছিল। এই কিংবদন্তিসমূহত কমতাপুৰৰ ৰজা ফেংগুৱাৰ সৈতে আৰিমত্তৰ সংঘৰ্ষৰ কথাও উল্লেখ আছে।<ref name="GaitAri"/> ''কামৰূপৰ বুৰঞ্জী''ৰ সম্পাদক সূৰ্যকুমাৰ ভূঞাই গ্ৰন্থখনৰ প্ৰথম অধ্যায়ক কামৰূপৰ কিংবদন্তিমূলক বিৱৰণ বুলি অভিহিত কৰিছে। তেওঁ জনোৱা মতে, অধ্যায়টোৰ সমল বিভিন্ন পাণ্ডুলিপিৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল। আনহাতে পৰিশিষ্ট (ক)-ৰ ''কামৰূপ পুৰাবৃত্ত'' আছিল কামৰূপৰ চমতাৰ সৰুণাথ বৰুৱাই সংকলন কৰা পৰৱৰ্তী যুগৰ গ্ৰন্থ। বৰুৱাই কামৰূপৰ আঞ্চলিক জনশ্ৰুতি আৰু বিভিন্ন ঐতিহাসিক সংকলনৰ সমল ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Kamrupar Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |location=Gauhati |year=1930 |pages=i–iii |url=https://archive.org/details/dli.ministry.03465}}</ref> * আহোম বুৰঞ্জীৰ তথ্য : আহোম যুগৰ বুৰঞ্জীসমূহৰ অনুসৰি চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে সকলো আদি ভূঞাক বস কৰি সিহঁতক অধিকাংশক উজনি অসমৰ উত্তৰ কোললৈ(বৰ্তমানৰ লক্ষিমপুৰ, বিশ্বনাথ জিলা) স্থানান্তৰিত কৰিছিল। হৰকান্ত বৰুৱাৰ ''"আসাম বুৰঞ্জী"'' আৰু কাশীনাথ তামুলী ফুকনৰ ''"আসাম বুৰঞ্জী পুথি"''ৰ অনুসৰি চুতীয়াক পৰাস্ত কৰাৰ পাছত বাৰ-ভূঞাক বস কৰি চুহুংমুঙে সিহঁতৰ ল'ৰা কিছুমানক তামুলী আৰু পাচনী পাতি লৈছিল।<ref>Tamuli Phukan, Kasinath, ''Assam Buranji, p. 20, "পাচে চুটিয়া ৰজাৰ পো ভাই সহিতে চুটিয়াক পাকৰি গুৰিত পাতিলে। পাচে লাক্নি কাতকেউ ১৪২৭ সঁকত বাৰভুঁয়াক বৰালে; সিহঁতৰ বচোআল টঙ্গালি হাচটি এইসকলৰ আদৰ্স ললে; সিহঁতৰ ল'ৰা কিচু সৰ্গদেৱে তামুলী পাঁচনিকৈ লগত ল'লে।" </ref><ref>Barua, Harakanta Sadaramin, ''Assam Buranji, p. 24.</ref> ''"সাতসৰী বুৰঞ্জী"''ৰ মতে চুহুংমুঙ ৰজাই প্ৰথমতে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ ৰৌটা ভাঙি ভূঞাক দমন কৰি বিস্তৰ মানুহ পাই ভূঞা সকলক নিবন্ধ কৰি মেলি দিছিল। তাৰ পাছত সলাত গড় (বৰ্তমানৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দুয়োপাৰৰ বিশ্বনাথ-কুকুৰাকতা অঞ্চল) বান্ধি উত্তৰ-দক্ষিণৰ ৰাজ(ভূঞা) মাৰি লৈছিল।<ref>Bhuyan, S.K., ''Satsari Buranji'',p. 16, "কছাৰী কৰতলীয়া:- দেৱৰগাঁৱত, মৰঙ্গিত কছাৰী আছিল।..পাছে চুহুমফা ৰজাদেৱে সেই কছাৰীক বহুবাৰ যুঁজিলে, আৰু চেং ৰজাক খুনখৰাক ধৰি আনিলে... আমালৈ ঘোঁৰা দিবি ২০, বুঢ়াগোহাঁইলৈ দিবি ৩টা, মৰঙ্গিখোৱালৈ দিবি ১টা, এই নিৱদ্ধ। ভূঞা:- আতপাচে ৰৈয়ত ভাঙ্গি আনিলে। বিস্তৰ ৰাজত মানুহ পাই থানে-থানে পাতি ভূঞাহতক নিৱন্ধ দি মেলি পঠায়। সলাত গড় বান্ধি থৈ উত্তৰে-দক্ষিণে যি ৰাজ পায়, তাক মাৰিবৰ মন কৰিছে।"</ref><ref>Bhuyan, S.K., ''Satsari Buranji'', p.135, "দুই বছৰ থাকি দেৱৰগাঞো মৰঙ্গি মাৰিছে, কছাৰী মাৰিছে। দুই বছৰ থাকি উত্তৰ কোলৰ বাৰে-ভূঞাক ধৰিছে। ভূঞাহতক জিনি বচোৱাল টঙালি জমনড়া মমচাট কৌপতীয়া জাপি ল'লে। এক বৎসৰ থাকি সলাত গড় বান্ধিছে। এক বৎসৰ থাকি ৰটা-টেমনি মাৰিছে।" </ref>‌‌ এই তথ্য টাই ভাষাৰ ''"আহোম বুৰঞ্জী"'' আৰু ''"দেওধাই অসম বুৰঞ্জী"''তো উল্লেখ কৰা হৈছে<ref>Barua, G.C.,"Ahom Buranji, p. 62, "The heavenly king proceeded to Shaola(Biswanath). He ordered Shenglung, Thaomung Shenba, and some others to go and remain at Teomani-Rowta[Though the English translation says "Teomani", the Ahom language passage on the left says "𑜄𑜢𑜈𑜫-𑜉𑜦𑜧-𑜃𑜣-𑜍𑜈𑜫-𑜄𑜠" or "Teo-ma-ni Ro-ta"]. They did accordingly proceeded to the place and stopped there...The king passed the year Lakni Taomit (1528 AD) in peace. In Lakni Kaken (in 1529 AD), the king, with his son, the Dangarias and followers proceeded to Shaola(Sala). The heavenly king sent a messenger to Shenglung and other directing them to return from Teomani-Rowta. The king then ordered Thaomung Katak and Thaomung Mungklang to cross the Bharali river and plunder the wide country on the other side. Both of them acted as desired and returned with some captives who were produced before the king. Thaomung Katak was placed at Narayanpur."</ref><ref>Bhuyan, S.K, ''Deodhai Asam Buranji'',p.21,"ৰজাদেৱে বিশ্বনাথ লৈ গৈ ত্যাওচুংলুং-কংচেং, থাওমুং-চেনব‌ এই দুইক ৰেটাই-টেমনিত থাকিব দিলেগৈ। পাচে থাওমুং-কটকক উজিৰক ধৰিবলৈ পঠালে। উজিৰে এই কথা জানি ভাগি পলাল...লাক্নি কাকেও শকত ৰজাদেৱৰ‌ বাপেক-পুতেক ৰাজ্যে-সমন্বিতে বিশ্বনাথলৈ গৈ কলঙ্গেদি মানুহ পঠাই ৰেটাই-টেমনিৰ পৰা ত্যাওচুংলুং-কংচেঙক লোকজন সহিতে আহিব দিলে। পাচে ৰজাদেৱে থাওমুং-কটক, থাওমুং-মুংক্লাং, এই দুইক ভৰলীয়ে উজাই পঠালে, বোলে-"তহঁতে দুয়ে ভৰলু পাৰ হৈ‌ গৈ যি মানুহ পাৱ ধৰি আনগৈ।" পাচে ইবোলাক দুয়ো গৈ‌ যি মানুহ পালে আনি ৰজাদেৱৰ ঠাইত দিলেহি। পাচে থাওমুং-কটকক নাৰায়ণপুৰত ৰাজ দি তাতে থাকিব দিলে।"</ref>। ইয়াৰ পাছত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ভূঞা সকলে ৰজাৰ ৰাজচʼৰালৈ অহা যোৱা কৰি আছিল আৰু উত্তৰ-কোল, দিহিং, ইত্যাদি অঞ্চলত থাকি পুখুৰী, দৌল, ইত্যাদি নিৰ্মাণ কৰি থৈ গৈছিল।<ref>Bhuyan, S.K., ''Satsari Buranji'',p. 17, "ভুঞাহঁত আহি গান্ধ, স্বওঁৰ, থঙ্গা ৰজাক ভেটিলেহি। ছমাহ থাকি যায়, অহাযোৱাকৈ থাকে। উত্তৰকোলত ৪ মাহ থাকি পুখুৰী খানি আহিল। দিহিঙ্গত দৌল বান্ধিলে, পুখুৰী খানিলে শিলিখাতলত, পানীচকি দি হাট পাতিলে দলৌগুৰিত। হালধিবাৰীত নগৰ কৰিলে। ভূঞাহঁত আহি থাকে, ৰজায়েৰে কথা হই থাকে। ৰজা বামুণহঁতক বাদ কৰাই ৰঙ্গ চাই থাকে। পুৰ্ব্বে বাৰু নাছিল, ছাৰিব নাজানে, ভূঞাৰ পৰাহে হ'ল।" </ref> ''"পুৰণি অসম বুৰঞ্জী"'' খনত উল্লেখ থকাৰ মতে দিহিঙীয়া ৰজায়ে ৰটা-টেমনি মাৰি বাৰভূঞাক উত্তৰ কোলত পাতিছিল। এই ভূঞা সকলৰ মাজত বাৰ মুখ্য ভূঞা আছিল উতৈ, তমাই, ৰাই, সঁকাই, কৌষিক, উজিৰ, লস্কৰ, চোমদাৰ, সনাতন, কেহো, ৰামভট আৰু ভকতভূঞা। এই সকলৰ তলত চাৰিজন কৈ সৰু মূৰীয়া ভূঞা আছিল।<ref name="Rowta">Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p. 27-28, "বাৰ ভুঞা:- আৰু পূৰ্বে দিহীঙ্গিয়া ৰজা দেৱে ৰটাটেমনি মাৰি বাৰভূঞাক উত্তৰ কোলত পাতিলেনি। ভূঞাৰ নাম উতৈ ১,তমাই ১, ৰাই ১, সঁকাই ১, কৌষিক ১, উজিৰ ১, লস্কৰ ১, চোমদাৰ ১, সনাতন ১, কেহো ১, ৰামভট ১, ভকতভূঞা ১। এই বাৰটা মুখ্য ভূঞা। তাৰে চাৰিটাকৈ সৰু মূৰিয়া ভূঞা দুকুড়ি আঠোটা। ৰটা ভাঙি আনি লাচাম কলিতা ভূঞাৰ ঘৰ নি স্বৰ্গদেৱে বাঁহবাড়িত পাতি এক ভায়েকক সোণাৰি নৈত পাতিলে, এক ভায়েকক পৰ্বতত পাতিলে, এক ভায়েকক খঙ্গিয়া বুলিছিল। এই ঘৰে তিনি ঘৰ হ'ল।" </ref> ''"অসম বুৰঞ্জী (SM)"''ৰ অনুসৰি এই সকল ভূঞাৰ উতৈ আৰু তমাই নামৰ দুই ভূঞায়ে বগা হাতীত উঠি নিজকে ৰজা ঘোষণা কৰাত, আহোম ৰজাই দুয়োকে ধৰি দেওঘৰলৈ নি কাটিলে আৰু অন্য ভূঞাৰ (লস্কৰ, লালোয়া, উতাবৰ, কহিক/কৌষিক, চোমদাৰ, উজীৰ, তমাই, চপা, সোণাবৰ, ভেদাই) ভাই-ভতিজাক খাটনীয়াৰৰূপে ভেঁটাই ল'লে<ref>Bhuyan, S.K.,"Assam Buranji(SM)", p.11-13, "সেই সয়ম উতৈ তমাই দুই ভূঞায়ে হস্তিত চূণ ঘহি কান্ধত চলি, বোলে, -"সৰ্বকালে আমাৰ ৰাজ্য, চুটিয়াক মাৰি বৰ লাই পালে। শুক্ল হস্তীত যি বহে তাৰে ৰাজ্য, আহোমে ক'ত পালে?" এই গৰ্ব্ব শুনি স্বৰ্গদেৱে বোলে-"মোক নাকুৰি নাখামে দিছে কালে পাইছো।" ভূঞা হঁত কোন মানুহ, শুকুলা হস্তিত উঠি যে আমাক অৱগৰ্ব্ব কৰে?" এই বুলি স্বৰ্গদেৱে বৰসন্দিকৈ ডেকাৰজা, দিহিঙ্গীয়া গলমণি পাত্ৰ, চনবন ভঙ্গীয়া হুহামৰা এই তিনি প্ৰধান কাঁড়ী, ৩ বোলে-"আমি ভূঞাহঁতক মাৰি ধৰি আনি দিম; স্বৰ্গদেৱৰ লোণ চাউল খাবৰ কি কাৰণ?" পাচে স্বৰ্গদেৱে বঁটাবাহন দি লোকজন সহিতে পঠাই দিলে। সিবোৰো গৈ কঢ়ামুখৰ দীৰ্ঘ পুখুৰীৰ কোষত ৰʼলগৈ। সেই সময়ত কাৰেকুছীয়া বাসুদেৱ তপসী লস্কৰে বোলে-"আহোমৰ লগত যুদ্ধ কৰিব নোৱাৰি। পোৱালি-খোৱা আহোম, পেটৰ পোৱালিকো চিৰি মাৰে।" এই বুলি ঘোঁৰা ৫টা, ৰূপ ২ চৰু সহিতে মালবৈয়া লস্কৰ পঠাই দিলে, বোলে-"আমি স্বৰ্গদেৱৰ শৰ্ণীয়া হʼলো, আমাক যিৰূপে ক্ৰোদ্ধ এৰিব, তাকে কৰিব।" পাচে ডেকাৰজা প্ৰমুখ্যে গলমণি পাত্ৰে বোলে-"ভাল, আমি মহাৰাজ স্বৰ্গদেৱৰ চৰণত বুজাই সাঞ্চি-পাতি ৰাখিম। তহঁতৰ ভাই-ভতিজা আমাৰ লগত পঠাই দে, খাটনীয়াৰৰূপে স্বৰ্গদেৱৰ চৰণত সেৱা কৰি থাকক গৈ, তেবেসে আমি উলটি যাব পাৰোঁ।" এই কথাত থাকি লালোয়া, উতাবৰ, কহিক, চোমদাৰ, উজীৰ, তমাই, চপা, সোণাবৰ, ভেদাই, এই সকল ভূঞাৰ ভাই-ভতিজাক লগত লৈ সন্দিকৈ প্ৰমুখ্যে ডেকাৰজায়ে খাটনীয়াৰৰূপে ভেঁটাই দিলে। স্বৰ্গদেউ বোলে-"শুকুলা হাতীৰ যে তমাই উঠিছে, সেই হাতী মোলৈ কিয় নানিলিহঁক?" পাচে ভূঞাৰ পুত্ৰ চপা সোণাবৰে বোলে-"হাতীৰ পোৰোগ হৈছিল, সেই কথাতেহে হাতীৰ সকলো গাৱে চূণ ঘহিছিল। শুক্লা হস্তীক স্বৰ্গদেউ নাপায়, আমি বন্দীহঁতে ক'ত পাম?" স্বৰ্গদেউ বোলে-"বন্দীহঁতে টেপাই কৰিব পাই নেকি?" এই বুলি উতৈ তমাই ২ ভূঞাক জুমুধি দেওঘৰৰ কোষত কাটিলে। তাৰ দুই পুতেক খাটনীয়াৰৰ লগতে ৰাখিলে। তাৰেপৰা ভূঞা বোৰ বশ হৈ থাকিল।" </ref>। ''"পুৰণি অসম বুৰঞ্জী"'' খনত উল্লেখ থকাৰ মতে চুহুংমুঙৰ ৰজাৰ ৰাজত্ব কালৰ শেষৰ ফালে তুৰ্বকক পৰাস্ত কৰাৰ পাছত ৰটা-টেমনিত বাকি থকা কিছু ভূঞায়ে(মদনগিৰি, ধৰ্ম্মাই, চোমদাৰ, ৰামচন্দ্ৰগিৰি, দন্দৰ দলৈ, তামূলীদলৈ, বৰচোমদাৰ, দলিদখান) আহোম ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ ঘোষণা কৰিছিল আৰু কলং নৈৰ ওচৰত গোট খাই যুদ্ধলৈ সাজু হৈছিল। কিন্তু চুহুংমুঙ আৰু পাছলৈ তেওঁ পুত্ৰ চুক্লেংমুঙে এই সকলৰ বিদ্ৰোহ দমন কৰিছিল আৰু সকলোকে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰলৈ লয় অনা হৈছিল। <ref>Bhuyan, S.K.,"Assam Buranji(SM)", p.29, "আৰু ৰটাটেমনি ভাগি বাৰভূঞা যাই কলঙ্গৰ কোষত ৰহিল। মদনগিৰি, ধৰ্ম্মাই, চোমদাৰ, ৰামচন্দ্ৰগিৰি, দন্দৰ দলৈ, তামূলীদলৈ, বৰচোমদাৰ, দলিদখাঁ, এইসব প্ৰমুখ্যে যুদ্ধক মনে আছে।...পাটত বহি (গড়গঞা‌ ৰজাই) ভূঞাসকলক কাটি তাৰ ভাই-ভতিজাক লগত খাটনিয়াৰ ৰূপে ৰাখি ডেকা ৰাজা দবৰাজা সহিতে কোঁচক ধাৰে সলালৈ খেদি গ'ল।"</ref><ref>Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p. 154, "পাচে মোৰ পুথাও দিহিঙ্গীয়া ৰজা কাচেঙ্গ বড় পাত্ৰগোহাইক সেনাপতি পাতি উপাই কৰি তুৰ্বকক মৰালে। আত পাচে সেই বেলা ৰটাটেমনিৰ বাৰ ভূঞায়াই কলঙৰ কাখৰত ৰলহি। মদনগিৰি, ধৰ্ম্মাই, চোমদাৰ, ৰামচন্দ্ৰ গিৰি, চন্দ্ৰ দলৈ, তামুলী দলৈ, বাহুদলৈ, বড় চোমদাৰ, এই সকল প্ৰমুখ্যে যুদ্ধক মনে আছে। ...পাচে দিহিঙ্গীয়া ৰজা বড় সন্দিকৈ সকলো বোৰে ভূঞায় যুদ্ধলৈ সলালৈ, আহিল। পাচে ভূঞাৎ সলা মাৰিলে। প্ৰথমে ৰনভঙ্গ হৈ আমাৰ হুহুকি আহি পৌষ মাস ১৪৬৩ শকত দুদিন পাচে যুদ্ধ কৰি ভূঞাক ভঙ্গাই মূৰ আনি মথাডাঙ্গত থলে। দুটা দৌল বান্ধিলে। ৰামচন্দ্ৰ গিৰি, দলিদখাঁ, প্ৰমুখো ভূঞা সকল সলাত লোকজন সহিতে দান্তে ধৰি দিহিঙ্গীয়া ৰজাত সৰণাগত হ'ল; লস্কৰো পৰিল ১৬, কটোয়াল পৰিল ১২, ঘোড়া পালে ৩০০, সেনা অনেক পৰিল। বজৰা নাও ৬০ পালে। সেই ভূঞা সকলক পুথাও দিহিঙ্গীয়া স্বৰ্গদেৱৰ আজ্ঞাএ বড় চেতিয়ায়ে উত্তৰ কোনে পাতিলে।" </ref><ref>Barua, G.C.,"Ahom Buranji, p. 79.,"The Bara Bhuiyas paid their homage to the heavenly king(Suklengmung) on the side of the Kapili river.</ref> ====পৰৱৰ্তী বাৰ-ভূঞা==== পৰৱৰ্তী বাৰ-ভূঞাসকলে প্ৰথম অৱস্থাত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণপাৰে পূবে [[কছাৰী ৰাজ্য]] আৰু পশ্চিমে [[কমতা ৰাজ্য]]ৰ মাজৰ অঞ্চলত আধিপত্য স্থাপন কৰিছিল। মহেশ্বৰ নেওগৰ মতে, এই গোটৰ শিৰোমণি চণ্ডীবৰ মূলতঃ কনৌজৰ এজন শাসক আছিল। তেওঁ কনৌজ এৰি ধৰ্মনাৰায়ণৰ অধীনস্থ গৌড়লৈ আহিছিল।<ref name="Neog1980-41">{{cite book |last=Neog |first=Maheswar |title=Early History of the Vaisnava Faith and Movement in Assam |publisher=Motilal Banarsidass |location=Delhi |year=1980 |page=41 }}</ref> গৌড়ৰ ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু কমতাৰ ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ মাজত হোৱা এক সন্ধিৰ ফলত চণ্ডীবৰৰ নেতৃত্বত সাতঘৰ কায়স্থ আৰু সাতঘৰ ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালক বৰ্তমানৰ গুৱাহাটীৰ পৰা কেইমাইলমান উত্তৰে অৱস্থিত লেঙামাগুৰিত সংস্থাপন কৰা হৈছিল।<ref name="Neog1980-51">{{cite book |last=Neog |first=Maheswar |title=Early History of the Vaisnava Faith and Movement in Assam |publisher=Motilal Banarsidass |location=Delhi |year=1980 |page=51 }}</ref> অৱশ্যে বাণীপ্ৰসন্ন মিশ্ৰই শংকৰদেৱৰ পৰম্পৰাগত ১৪৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দৰ জন্ম-তাৰিখক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰি তেওঁৰ জন্ম আনুমানিক ১৪৭৯–১৪৮৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰত হোৱা বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে। এই সংশোধিত কালক্ৰম অনুসৰি দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ৰাজত্ব আৰু চণ্ডীবৰৰ অসম আগমনৰ সময়ো পূৰ্বে ধাৰণা কৰা চতুৰ্দশ শতিকাৰ মাজভাগতকৈ যথেষ্ট পৰৱৰ্তী—সম্ভৱতঃ চতুৰ্দশ শতিকাৰ অন্তিম বা পঞ্চদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ সময়ৰ হ’ব পাৰে।<ref name="Misra2016">{{cite book |last=Misra |first=Baniprasanna |title=Sankardeva and His Times: Some Further Historical Probings |publisher=Centre for Assamese Studies, Tezpur University |location=Tezpur |year=2016 |pages=19–23 }}</ref> লেঙামাগুৰিত থকা কালত শস্য চপোৱাৰ সময়ত ভূটীয়াসকলে অঞ্চলটো আক্ৰমণ কৰি লুটপাত কৰিছিল। এনে এক আক্ৰমণত তেওঁলোকে চণ্ডীবৰৰ পুত্ৰ ৰাজধৰক বন্দী কৰি নিয়ে। চণ্ডীবৰে তেওঁলোকক মাগুৰি—বৰ্তমানৰ চাংসাৰিৰ ওচৰৰ অঞ্চল—আৰু দেৱাংগিৰিৰ মাজত অৱস্থিত দৈমাৰালৈকে খেদি গৈ কেইবাজনো আক্ৰমণকাৰীক হত্যা কৰি ৰাজধৰক উদ্ধাৰ কৰে। ইয়াৰ চাৰি-পাঁচ বছৰৰ পাছত প্ৰতিশোধ ল’বলৈ অহা ভূটীয়াসকলে চণ্ডীবৰক বৰ্তমানৰ [[ওদালগুৰি জিলা]]ৰ ৰৌতা লৈকে খেদি যায় যদিও বাৰ-ভূঞাসকলৰ হাতত পৰাস্ত হয়।<ref name="Neog1980-65">{{cite book |last=Neog |first=Maheswar |title=Early History of the Vaisnava Faith and Movement in Assam |publisher=Motilal Banarsidass |location=Delhi |year=1980 |pages=65–66 }}</ref> নিৰাপদ আশ্ৰয়ৰ সন্ধানত চণ্ডীবৰ আৰু তেওঁৰ অনুগামীসকলে লেঙামাগুৰি ত্যাগ কৰি দুৰ্লভনাৰায়ণৰ সহায়ত বৰ্তমানৰ নগাঁও জিলাৰ [[বৰদোৱা]]ত বসতি স্থাপন কৰে। চণ্ডীবৰৰ বংশধৰসকলৰ ভিতৰত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] অন্যতম আছিল। চণ্ডীবৰৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ পুত্ৰ ৰাজধৰ বাৰ-ভূঞাসকলৰ নেতা হয় আৰু পাছলৈ আন পাঁচজন ভূঞাও এই গোটত যোগ দিয়ে।<ref name="Neog1980-51"/> ১৪৯৮ খ্ৰীষ্টাব্দত আলাউদ্দিন হুছেইন শ্বাহে খেন বংশৰ ৰজা নীলাম্বৰক পৰাস্ত কৰাৰ পাছত তেওঁৰ শাসন বৰনদীলৈকে বিস্তাৰ কৰে। এই অভিযানত তেওঁ দুৰ্লভনাৰায়ণে বাউসীত সংস্থাপন কৰা দ্বিতীয় ভূঞা গোটৰ গন্ধৰ্বৰায়ৰ বংশধৰ হৰূপ নাৰায়ণকো পৰাস্ত কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত বাৰ-ভূঞাসকলে প্ৰত্যাক্ৰমণ কৰি হুছেইন শ্বাহৰ পুত্ৰ দানিয়েলৰ অধীনত থকা বংগৰ শাসনৰ অৱসান ঘটোৱাত উল্লেখযোগ্য ভূমিকা লয়।<ref name="Neog1980-53">{{cite book |last=Neog |first=Maheswar |title=Early History of the Vaisnava Faith and Movement in Assam |publisher=Motilal Banarsidass |location=Delhi |year=1980 |pages=53–55 }}</ref> কিন্তু তাৰ পাছতেই কমতাত [[বিশ্বসিংহ]]ৰ উত্থানে কামৰূপত পৰৱৰ্তী বাৰ-ভূঞাসকলৰ আধিপত্য নষ্ট কৰে। পূবফালে কছাৰীসকল আৰু পশ্চিমফালে উত্থানশীল কোচ শক্তিৰ মাজত চাপত পৰি নগাঁও অঞ্চলৰ ভূঞাসকলে ষোড়শ শতিকাৰ প্ৰথম চতুৰ্থাংশত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰলৈ স্থানান্তৰিত হয়। তেওঁলোকে উত্তৰ পাৰত বৰ বাৰ-ভূঞাসকলৰ অঞ্চলৰ পশ্চিমফালে আশ্ৰয় লয়। ক্ৰমবৰ্ধমান কোচ–আহোম প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাই পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকৰ স্বাধীনতা আৰু সাৰ্বভৌমত্ব অধিক সংকুচিত কৰে।<ref name="Neog1980-53"/> শংকৰদেৱৰ সময়ত তেম্বুৱানীৰ জলধাৰা বন্ধ কৰিবলৈ বিভিন্ন ভূঞাৰ অধীনৰ লোকসকলক মাতি অনাৰ বৰ্ণনাই তেওঁলোকৰ বসতি আৰু জনসংগঠনৰ ভৌগোলিক পৰিসৰৰ আভাস দিয়ে। ৰামচৰণ ঠাকুৰৰ ''শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ লীলা-চৰিত''ত এই পৰিসৰ কপিলীৰ পৰা চামধৰা আৰু শিঙ্গৰীৰ পৰা উত্তৰ সীমালৈ বিস্তৃত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে<ref name="Ramcharan-LeelaCharit">{{cite book |author=ৰামচৰণ ঠাকুৰ |editor-last=দত্তবৰুৱা |editor-first=হৰিনাৰায়ণ |title=শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ লীলা-চৰিত |edition=তৃতীয় |publisher=দত্তবৰুৱা এণ্ড কোম্পানী |location=নলবাৰী |year=1977 |page=365 |language=as |quote=কপিলীৰ হন্তে চামধৰা সীমা কৰি। শিঙ্গৰীৰ হন্তে উত্তৰৰ সীমা বাৰী॥ }}</ref>— <blockquote><poem> কপিলীৰ হন্তে চামধৰা সীমা কৰি। শিঙ্গৰীৰ হন্তে উত্তৰৰ সীমা বাৰী॥ </poem></blockquote> ==টোকা== {{reflist|3}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{refbegin}} * {{cite journal |last1=Guha |first1=Amalendu |date=December 1983 |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |pages=3–34 |doi=10.2307/3516963 |jstor=3516963 |ref=harv}} * {{cite journal |last1=Lahiri |first1=Nayanjot |date=June 1984 |title=The Pre-Ahom Roots of Medieval Assam |journal=Social Scientist |volume=12 |issue=6 |pages=60–69 |doi=10.2307/3517004 |jstor=3517004 |ref=harv}} * {{Citation | ref = harv | last = Nath | first = D | title = History of the Koch Kingdom: 1515–1615 | publisher=Mittal Publications | place=Delhi | year=1989 }} * {{Citation | ref = harv | last = Gohain Barooah | first = P | title = An Illustrated HISTORY OF ASSAM | publisher=Leela agency | place=tezpur | year=1937 }} * {{Citation |ref=harv |last=Neog |first=M |contribution=Origin of the Baro-Bhuyans |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |pages=62–66 |publisher=Assam Publication Board |place=Guwahati |year=1992 }} * {{Citation |ref=harv |last=Neog |first=M |contribution= |editor-last= |editor-first= |title=Early History of the Vaisnava Faith and Movement in Assam |volume= |pages= |publisher=Motilal Banarasidass |place=Delhi |year=1980 }} {{refend}} {{অসমৰ ইতিহাস}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] jaloxgwf9xx9hhe6fspbr3us9xhlj3o 0 53978 651986 383600 2026-11-10T15:46:16Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651986 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = Ronit Roy at Sahara IPL Awards.jpg | caption = ৰোনিত ৰয় | name = ৰোনিত ৰয় | birth_date = {{Birth date and age|df=y|1965|10|11}} | birth_place = নাগপুৰ, ভাৰত | occupation = অভিনেতা, উদ্যোগপতি | yearsactive = ১৯৮৪–বৰ্তমান | known_for = | awards = | spouse = নীলম ৰয় (২০০৩ - বৰ্তমান) | children = ৩ | relatives = ৰোহিত ৰয় (ভাতৃ) | residence = [[মুম্বাই]] | birth_name=ৰোনিত বোস ৰয় }} '''ৰোনিত ৰয়''' ({{Lang-en|Ronit Roy}}; জন্ম: ১১ অক্টোবৰ ১৯৬৫) এগৰাকী [[ভাৰত|ভাৰতীয়]] অভিনেতা, তেখেত ভাৰতীয় [[দূৰদৰ্শন|টেলিভিচন]] আৰু ভাৰতীয় [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতত কাম কৰাৰ বাবে সুপৰিচিত। ৰয় তেওঁৰ পেচাত ফিল্মফেয়াৰ বঁটা, দু্খন স্ক্ৰিন বঁটা, পাঁচখন আইটিএ বঁটা আৰু ছয়খন ভাৰতীয় টেলিট বঁটা সহ অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে।<ref>{{cite news|title=Filmfare winners of the year 2011|url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards/winners|publisher=[[Filmfare Awards]]|date=}}</ref> == প্ৰাথমিক জীৱন আৰু পটভূমি == [[চিত্ৰ:Ronit_Roy_with_brother_Rohit_Roy_at_Zee_Rishtey_Awards_2011..jpg|thumb|250x250px|জি ৰিষ্ট বঁটা ২০১১ চনত ভাই ৰোহিত ৰয়ৰ লগত ৰোনিত ৰয়]] ৰয় জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল ১১ অক্টোবৰ ১৯৬৫ চনত [[নাগপুৰ]]ৰ এখন বঙালী পৰিয়ালত।<ref>{{cite news|title=Birthday Special: A look back at Ronit Roy's journey, that's worth penning down in golden words|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/television/ronit-roy-birthday-a-look-back-at-his-journey-see-photos-4884649/|accessdate=12 March 2020|work=The Indian Express|date=11 October 2017}}</ref> তেখেত ব্যৱসায়ী ''ব্ৰ’টিন বোস ৰয়'' আৰু ''ডলি ৰয়ৰ'' ডাঙৰ পুতেক।<ref>{{Cite news|url=https://m.timesofindia.com/tv/news/hindi/rohit-roy-remembers-his-late-father-elder-brother-ronit-says-you-have-me/articleshow/60291428.cms|title=Rohit Roy remembers his late father; elder brother Ronit says 'you have me'|work=The Times of India|access-date=20 March 2018}}</ref> তেওঁৰ সৰু ভাই, ৰোহিত ৰয়ও এগৰাকী টিভি অভিনেতা। ৰোনিত ৰয় [[গুজৰাট|গুজৰাটৰ]] [[আহমেদাবাদ|আহমেদাবাদত]] তেওঁৰ শৈশৱ পাৰ কৰিছে।<ref name="birthplace">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/I-dont-want-to-be-back-stabbed-anymore-Ronit-Roy/articleshow/33861157.cms|title=I don't want to be back-stabbed anymore: Ronit Roy|newspaper=The Times of India|date=18 April 2014|accessdate=19 April 2014}}</ref> তেখেত তাতেই কিশোৰ অভিনেতা আয়ুষ সৰকাৰৰ দেউতাৰ লগত স্কুলত পঢ়া-শুনা কৰিছিল। স্কুলশিক্ষাৰ পিছত ৰয় হোটেল পৰিচালনাৰ লগতে পঢ়া-শুনাও কৰিছিল। পঢ়া-শুনা শেষ কৰি তেখেত মুম্বাই লৈ যায় আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা সুভাষ ঘাইয়ৰ ঘৰত থাকি যায়।<ref name="Ronit Roy (official fan page)">{{cite web|title=Ronit Roy Biography|url=http://ronitroyrules.com/ronit_bose_roy/web/documents/biography.html|publisher=Ronit Roy (official fan page)|access-date=2020-04-13|archivedate=2012-09-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120914083931/http://ronitroyrules.com/ronit_bose_roy/web/documents/biography.html|deadurl=yes}}</ref> ৰয় যেতিয়া [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতত কাম কৰিবলৈ আগ্ৰহী আছিল, তেতিয়া সুভাষ ঘাই তেওঁক প্ৰৰোচিত কৰিছিল, যে ইয়াৰ লগত জড়িত সমস্যাৰ কাৰণত এইটো অনুসৰণ নকৰিবলৈ। ৰোনিত [[মুম্বাই]]ৰ চি ৰ’ক হোটেলত মেনেজমেণ্ট ট্ৰেইনি হিচাপে কাম কৰিছিল। সকলো বিভিন্ন স্তৰত অভিজ্ঞতা লাভৰ বাবে, ৰোনিতৰ কামটো বাচন ধুৱা আৰু পৰিষ্কাৰ কৰাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি মেজ আৰু বাৰ-ট্ৰেণ্ডিং পৰিৱেশন কৰা লৈকে আছিল। == অভিনয় পেচা == === টিভি কেৰিয়াৰি === ৰোনিত [[বালাজি টেলিফিল্ম]]ৰ পৰা টেলিভিচন ছিৰিয়াল “কাম্মাল”ত অংশ লবৰ বাবে ফোন পাইছিল। আবেদনমূলক কোনো মুভিত সুযোগৰ অভাবৰ বাবে তেখেত এই প্ৰস্তাৱটো গ্ৰহণ কৰিছিল। কাম্মাল আৰম্ভ হোৱাৰ আগত, বালাজি টেলিফিল্মবোৰ ''কচৌতি জিন্দেগি কেয়ে''-ৰ বাবে ৰোনিতক অফাৰ কৰিছিল ''ঋষভ বাজাজ'', এগৰাকী নিৰ্মম অথচ মধ্যবয়সী ব্যৱসায়িক পুঁজিপতি। শ্ৰী বাজাজৰ চৰিত্ৰত ৰয়ৰ দুৰ্দান্ত অভিনয়ত তেওঁক জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল আৰু ''“আমাৰ উপাধ্যায়”ৰ'' পিছত বালাজি টেলিফিল্মৰ “''কিউকি ছাচ ভী কাবি বহু থি”''-ত তেওঁক ''মিহিৰ বিৰানিৰ'' ভূমিকাত অভতীৰ্ণ কৰে। ২০০৯ ৰ পৰা ২০১১ চন লৈকে তেখেত এনডিটিভি ''ইমেজিনৰ বন্দীনি-ত'' “ধৰ্মৰাজ”ৰ ভূমিকাত অভিনয় কৰিছিল, যিটো তেওঁক কোনেও কেতিয়াও পৰাজিত নকৰে এনে অপৰিশোধিত তথা নিৰ্মম হীৰা ব্যৱসায়ীৰ বিস্ময়কৰ চিত্ৰৰ বাবে প্ৰশংসিত কৰি তুলে। তেখেত ২০০৭ চনত এখন নৃত্য ৰিয়েলিটি শ্ব’ ''“ঝালাক দিখলা জা”'' আৰু ২০০৮ চনত ''‘‘ইয়ে হ্যায় জলৱা”'' প্ৰতিযোগী হিচাপে অংশ লৈছিল। তেখেত ২০১০ চনত ''কিচাৰ চেম্পিয়াঞ্চ'' হোষ্ট কৰিছিল যিটো কালাৰ্চ টিভিত আছিল। [[চিত্ৰ:Ronit_Roy_at_Sony_TV_serial_Adaalat’s_400_episodes_celebration.jpg|thumb|ৰোনিত ৰয় [[আদালত (ধাৰাবাহিক)|আদালত]]ৰ ৪০০ পৰ্ব উৎযাপনত। ]] ২০১০ চনত তেখেত [[চোনি টিভি]]ৰ জনপ্ৰিয় কোৰ্টৰুম নাটক শ্ব’ “[[আদালত (ধাৰাবাহিক)|আদালত]]”ত কে.ডি পাঠক হিচাপে অভিনয় কৰিছিল। পাঠক, এজন তীক্ষ্ণ অনন্য আইনজীৱী যিয়ে কেৱল সত্যৰ পক্ষে যুঁজ কৰে। তেখেত ২০১৪ চনত নাটক জেনাৰত উভতি আহিছিল বালাজি টেলিফিল্মৰ ''ইতনা কৰো না মুঝে প্যাৰৰ'' লগতে ''ড॰ নচিকেচ খান্না'', ওৰফে নীল কে পল্লবী কুলকাৰ্নিৰ বিপৰীতত। ২০১৬ চনত, তেখেত [[আদালত (ধাৰাবাহিক)|আদালত]] (পৰ্ব ২) অভিনয় কৰিছিল য’ত তেখেত তেওঁৰ চৰত্ৰটো আগৰ পৰ্বৰ পৰা তিৰস্কাৰ কৰিছিল। === চলচ্চিত্ৰ পেচা === ৰয় “''জান তেৰে নাম'' ”(১৯৯২) দি [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতত আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল যি নেকি বাণিজ্যিকভাৱে সাফল্যও লাভ কৰিছিল। তেখেত ''“বোম ব্লাষ্ট”ত'' (১৯৯৩) আদিত্য পাঞ্চলী তথা কিশোৰী শাহানৰ লগত অভিনয় কৰিছিল।<ref name="Ronit Roy (official fan page)2">{{cite web|url=http://ronitroyrules.com/ronit_bose_roy/web/documents/biography.html|title=Ronit Roy Biography|publisher=Ronit Roy (official fan page)|access-date=2020-04-13|archivedate=2012-09-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120914083931/http://ronitroyrules.com/ronit_bose_roy/web/documents/biography.html|deadurl=yes}}</ref> এয়াও বাণিজ্যিক সাফল্য অৰ্জন কৰিছিল। টিভিত তেওঁৰ সাফল্যৰ পিছত, ৰোনিত অধিক বেছি বলিউড মুভিত সমৰ্থনমূলক চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ২০১০ চনত তেখেত সমালোচকসকলৰ দ্বাৰা প্ৰশংসিত ছবি “উড়ান”ত তেওঁৰ কামৰ বাবে প্ৰশংসিত লাভ কৰিছিল আৰু তেওঁ বহু বঁ‌টা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। চলচ্চিত্ৰৰ “সঙ্গী” দ্বাৰা দশকৰ তালিকাৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনয়ৰ মাজত ৰয়ৰ অভিনয়ক স্থান দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.filmcompanion.in/best-of-the-decade/100-best-performances-indian-cinema.html|title=100 Greatest Performances of the Decade|website=100 Greatest Performances of the Decade|language=en|access-date=26 November 2019}}</ref> উড়ানত ৰোনিতক চলচ্চিত্ৰৰ দৃশ্যত ওভতাই আনিছিল। ইয়াৰ পিছত তেখেত “অনুৰাগ কাশ্যপৰ” ''দ্যাট গাৰ্ল ইন ইয়েলো বুটচ'', “কৰণ জোহৰৰ” ''ষ্টুডেণ্ট অফ দি ইয়াৰ'', “দীপা মেহতাৰ” ''মিডনাইটৰ চিলড্ৰেনচ'', “সঞ্জয় গুপ্তৰ” ''শুটআউট এড ৱাড়ালাত'' (একতা কাপুৰ প্ৰযোজিত), আৰু “অনুৰাগ কাশ্যপৰ” ''য়ুগলীৰ'' নিচিনা ছবিত অভিনয় কৰিছিল। ২০১৩ চনত, তেখেত অভিনেতা [[অক্ষয় কুমাৰ]] অভিনীত ''“বচ”''ত প্ৰধান প্ৰতিপক্ষ হিচাপে অভিনয় কৰিছিল আৰু ২০১৪ চনত তেখেত ''“টু ষ্টেটচ”'' পাৰফৰ্ম কৰিছিল য’ত তেওঁৰ অভিনয় বৰ প্ৰশংসনীয় আছিল। তেখেত [[হৃতিক ৰোশন]]ৰ লগত ২০১৭-ৰ থ্ৰীলাৰ ''কাবিল''-ৰ এখন প্ৰতিপক্ষৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি পৰ্দাও ভাগ কৰিছিল। ২০১৩ চনত তেখেত এনটিআৰ জুনিওৰ অভিনীত ''জয় লাভা কুছাৰৰ'' লগতে [[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]] [[চলচ্চিত্ৰ]] জগতত আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল, য’ত তেখেত প্ৰধান বিৰোধী সৰকাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref name=":0">{{cite web|url=http://www.ndtv.com/india-news/ronit-roy-to-play-antagonist-opposite-junior-ntr-in-jai-lava-kusa-1715683|title=Ronit Roy to play antagonist in ''Jai Lava Kusa''|publisher=[[NDTV]]|accessdate=22 June 2017}}</ref> === ডিজিটাল কেৰিয়াৰ === ২০১৮ চনত, ৰয় মোনা সিং আৰু গুৰদীপ কোহলিৰ লগত এখন ALT Balaji ৱেব ছিৰিজ ''“কেহনে কো হামচফৰ হ্যাঁ”ত'' তেওঁৰ ডিজিটাল আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। ২০১৯ চনত, তেখেত এখন ভাৰতীয় ক্ৰাইম থ্ৰীলাৰ ৱেব ছিৰিজ হোষ্টেজ অভিনয় কৰিছিল। == ব্যৱসা উদ্যোগ == ৰয় ''Ace Security and Protection agency'' মালিক। এইটো বৰ্তমানে [[চলন্ত খান]], [[অমিতাভ বচ্চন]], [[মিঠুন চক্ৰবৰ্তী]], [[শ্বাহৰুখ খান]] আৰু [[আমিৰ খান]]ৰ নিচিনা বলিউড অভিনেতাসকলে পৰিৱেশন কৰে; ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগৰ প্ৰাক্তন চেয়াৰমেন তথা প্ৰাক্তন কমিচনাৰ ''ললিত মোদী'' আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ ''ৰুচিৰ মোদীৰ'' প্ৰতিও। Ace Security and Protection agency মুভি প্ৰকল্পবোৰ কিছুমান হ'ল [[লগান]], [[দিল চাহতা হ্যাঁ]], [[ইয়াদে]], [[না তুম জানো না হম]], [[সাথিয়া]] আৰু [[আৰমান]]।<ref>{{cite web|title=Ace Security and Protection|url=http://acesecurityandprotection.com/|publisher=Ace Security and Protection|access-date=2020-04-13|archivedate=2012-08-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120831084324/http://acesecurityandprotection.com/|deadurl=yes}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == [[চিত্ৰ:Ronit_Roy_and_Neelam_Singh_at_IPL_2016_opening_ceremony.jpg|thumb|পত্নি নীলাম ৰয়ক লৈ ৰোনিত ৰয়]] ৰয় জোয়ান্না নামৰ এগৰাকী মহিলাৰ লগত বিবাহবন্ধনত আবদ্ধ হৈছিল যাৰ লগত “ওনা” নামত তেওঁৰ এজনী জীয়েক আছিল। তেওঁলকৰ ছোৱালীৰ বয়স যেতিয়া ৬ বছৰ তেতিয়া তেওঁলক পৃথক হয়।<ref>{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/television/top-stories/story/ronit-roy-opens-up-about-his-strained-relationship-with-eldest-daughter-1460056-2019-02-19|title=Ronit Roy opens up about his strained relationship with eldest daughter|newspaper=India Today|language=en|access-date=30 September 2019|agency=Ist}}</ref> ২৫ ডিচেম্বৰ ২০০৩ চন তাৰিখত, ৰোনিত অভিনেত্ৰী আৰু মডেল নীলম সিংক বিয়া কৰায়। ৰোনিত তিনি গৰাকীৰ সন্তানৰ জনক - দুগৰাকী জীয়েক তথা এগৰাকী পুতেক। তেওঁৰ ডাঙৰ জীয়েক “ওনা” (তেওঁৰ আগৰ বিয়াৰ পৰা) ১৯৯১ চনত জন্ম গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু বৰ্তমান যুক্তৰাষ্ট্ৰত থাকে। ২০০৫ চনৰ মে মাহত তেওঁৰ আৰু নীলমৰ প্ৰথম সন্তান জীয়েক ''আদৰ'' জন্ম গ্ৰহণ কৰিছিল। ২০০৭ চনৰ অক্টোবৰত তেওঁলকৰ পুত্ৰ অগস্ত ৰয় জন্ম গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name="Ronit Roy (official fan page)" /> == চলচ্চিত্ৰ == {| class="wikitable" |+সংকেত | style="background:#FFFFCC; " |{{dagger|alt=Films that have not yet been released}} |এতিয়াও মুক্তি নুপোৱা চলচ্চিত্ৰবোৰ বুজায় |} {| class="wikitable sortable" ! চন ! চলচ্চিত্ৰ ! চৰিত্ৰ ! টোকা |- |১৯৯২ |''জান তেৰে নাম'' |ছুনিল | |- | rowspan="5" |১৯৯৩ |''১৫ আগষ্ট'' |ৱিক্ৰম | |- |''গাটা ৰহে মেৰা দিল'' |দিলিপ এচ নায়ক |অপ্ৰকাশিত |- |''সৈনিক'' |বিজয় গৈ | |- |''তাহিকিকত'' |ৰমেশ | |- |''বম ব্লাষ্ট'' | | |- | rowspan="4" |১৯৯৫ |''বংশধৰ'' | |বেঙলী চলচ্চিত্ৰ |- |''জয় মা ভৈষৱ দেৱী'' | | |- |''''হুলচুল'''' |কৰ্ণ | |- |''ৰ’ক ডেঞ্চাৰ'' |ৰাকেশ | |- | rowspan="4" |১৯৯৬ |''জুৰমনা'' |সঞ্জয় সেখসেনা | |- |''মেঘা'' |প্ৰকাশ | |- |''আৰ্মী'' |গৱিন | |- |''দানবীৰ'' |বিশাল শ্ৰীৱাস্তব | |- | rowspan="2" |১৯৯৯ |''জালছাচ'' |ৰাকেশ | |- |''অগ্নি শিখা'' |প্ৰদিপ্ত ৰয় |বেঙলী চলচ্চিত্ৰ |- |২০০০ |''গ্লামাৰ গাৰ্ল'' |ছুনিল বৰ্মা | |- | rowspan="2" |২০০১ |''হম দীৱানে প্যাৰ কে'' |বিজয় চেটাৰ্জী | |- |''খাতৰোঁ কে খিলাড়ী'' |বম্বচ | |- |২০০৩ |''শেষ বংশধৰ (Last Descendant)'' |বংশধৰ |বাংলাদেশী চলচ্চিত্ৰ, বেঙলী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ |- |২০০৩ |''ৰক্তবন্ধন'' |জয় |বেঙলী চলচ্চিত্ৰ |- | rowspan="2" |২০০৫ |''নিশান – The Target'' | | |- |''[[কৃষ্ণ|কৃষ্ণা]]: যুদ্ধকাৰীৰ কবিতা'' |জিম্মী |কেমিঅ’ৰ উপস্থিতি |- |২০০৯ |''লাক বাই ডাঞ্চ'' |হিমছেল্প |কেমিঅ’ৰ উপস্থিতি |- | rowspan="2" |২০১০ |''পাংখ'' |পেটাৰ ডি চুনহা |কেমিঅ‘ |- |''উড়ান'' |ভৈৰৱ সিং |শ্ৰেষ্ঠ সহায়ক অভিনেতাৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা |- |২০১১ |''দ্যাট গাৰ্ল ইন য়েলো বুটচ'' | |কেমিঅ’ৰ উপস্থিতি |- | rowspan="2" |২০১২ |''মিডনাইচ চিলড্ৰেন'' |আহমেদ চিনৈ<ref>{{cite news|title=Ronit, the bad dad|url=http://www.hindustantimes.com/Ronit-the-bad-dad/Article1-690309.aspx|accessdate=9 April 2011|newspaper=Hindustan Times|date=27 April 2011|url-status=dead|archiveurl=https://archive.is/20130103043616/http://www.hindustantimes.com/Ronit-the-bad-dad/Article1-690309.aspx|archivedate=3 January 2013}}</ref> | |- |''ষ্টুডেণ্ট অব দি ইয়াৰ'' |কোচ কৰ্ণ সাহা | |- | rowspan="2" |২০১৩ |''শুটআউট এট ৱাদালা'' |ইস্পেকটৰ ৰাজা আমবাত | |- |''বচ'' |আয়ুশমান ঠাকুৰ | |- | rowspan="2" |২০১৪ |''টু ষ্টেটচ'' |বিক্ৰম মালহুত্ৰা |মনোনীত, শ্ৰেষ্ঠ সহায়ক অভিনেতাৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা |- |''য়ুগলী'' |সাউমিক বোস | |- |২০১৫ |''গুড্ডা ৰঙীলা'' |বিল্লু পেহলৱান |নেতিবাচক ভূমিকাত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা হিচাপে ষ্টাৰ স্ক্ৰিন বঁটা |- |২০১৬ |''ডনগিৰী কা ৰাজ'' |মনছুৰ আলী | |- | rowspan="6" |২০১৭ |''কাবিল'' |মাধৱ ৰাও চেল্লাৰ | |- |''সৰকাৰ থ্ৰী'' |গোকুল সতম | |- |''মেচিন'' |বলৰাজ থাপৰ | |- |''জয় লাভা কুছা'' |সৰকাৰ |তেলেগু চলচ্চিত্ৰ |- |''মুন্না মাইকেল'' |মাইকেল | |- |''লক্ষ্ণৌ চেণ্ট্ৰাল'' |ৰাজা শ্ৰীবাস্তৱ | |- | rowspan="2" |২০১৮ |''লাভযাত্ৰী'' |শাম পাটেল "ছামিৰ" | |- |''দোচ অৱ হিন্দুস্তান'' |মিৰ্জা ছিকান্দাৰ বাইগ | |- | rowspan="3" |২০২০ |''হাঙ্গামা টু'' |টিবিএ | |- | style="background:#ffc; " |''শামশেৰা'' {{dagger}} |টিবিএ |চলি আছে |- | style="background:#ffc; " |''ভূমি'' {{dagger}} |টিবিএ |চলিাছে, তামিল অৱতাৰণা |- |} == দূৰদৰ্শন == === কাল্পনিক শ্ব’ === {| class="wikitable sortable" |+চাবি | style="background:#FFFFCC; " |{{dagger|alt=Shows that have not yet been broadcast}} |এতিয়াও প্ৰচাৰিত হোৱা নাই এনে শ্ব’বোৰক বুজায় |} {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0; " ! scope="col" |বছৰ ! scope="col" |শ্ব’ ! scope="col" |চৰিত্ৰ ! scope="col" class="unsortable" |টোকা ! scope="col" class="unsortable" |তথ্য |- |১৯৯৭ | scope="row" |''বোম্বে ব্লু'' |দিলিপ ভট্ট |Cameo | style="text-align:center; " | |- |১৯৯৯ | scope="row" |''বাত বন জায়ে'' | |১ খণ্ড | style="text-align:center; " |<ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/television/was-a-dead-actor-tv-gave-me-life-again-ronit-roy-2834537/|title=Was a dead actor, TV gave me life again: Ronit Roy|newspaper=[[The Indian Express]]|accessdate=4 June 2016}}</ref> |- |২০০০ | scope="row" |''ছুৰাগ'' | |১ খণ্ড | style="text-align:center; " |<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Ronit-Roy-Was-a-dead-actor-TV-gave-me-life-again/articleshow/52587892.cms|title=Ronit Roy: Was a dead actor, TV gave me life again|newspaper=[[The Times of India]]|accessdate=4 June 2016}}</ref> |- |১৯৯৯ | scope="row" |''নাগিন'' |ৰোহিত | | style="text-align:center; " | |- |২০০২–২০০৩ | scope="row" |''কাম্মাল'' |শ্ব্যাম | | style="text-align:center; " | |- |২০০২–২০০৮ | scope="row" |''কাছাউতী জিন্দেগী হ্যাঁ'' |ৰিশব বাজাজ | | style="text-align:center; " |<ref>{{cite news|url=http://www.rediff.com/movies/report/ronit-roy-i-have-lost-so-much-in-my-life/20141218.htm|title=Ronit Roy: I have lost so much in my life|publisher=[[Rediff]]|accessdate=18 December 2014}}</ref> |- |২০০৩–২০০৮ | scope="row" |''কিউকী ছাচ কভি বহু থী'' |মিহিৰ বিৰনি | | style="text-align:center; " |<ref name="The Times of India">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Ram-Kapoor-is-like-my-younger-brother-Ronit-Roy/articleshow/19512078.cms|title=Ram Kapoor is like my younger brother: Ronit Roy|newspaper=[[The Times of India]]|accessdate=13 April 2013}}</ref> |- |২০০৩ | scope="row" |''ছেহঃ .... কই হ্যঁ'' | |এপিছোডিক ভূমিকা | style="text-align:center; " | |- |২০০৪ | scope="row" |''কেহনা হ্যাঁ কুছ মুঝকো'' |ঈশান মছান্দ | | |- |২০০৪ | scope="row" |''ৱিকৰাল ঔৰ গাবৰাল'' | |এপিছোডিক ভূমিকা | style="text-align:center; " | |- |২০০৪ | scope="row" |''কৃষ্ণা অৰ্জুন'' |অন্না / বিজয় |এপিছোডিক ভূমিকা | style="text-align:center; " | |- |২০০৪ | scope="row" |''কাব্যঞ্জলী'' |মনায়ক মন্দ |Cameo | style="text-align:center; " | |- |২০০৫ | scope="row" |''সৰ্ৰক্কাৰ – ৰিস্তো কী অনকহী কহানী'' |কুনাল বীৰ প্ৰতাপ সিংহ | | style="text-align:center; " |<ref>{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1050708/asp/etc/story_4731745.asp|title=How things change...|newspaper=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|accessdate=8 July 2008}}</ref> |- |২০০৬–২০০৯ | scope="row" |''কচম চে'' |অপ্ৰজিত দেৱ | | style="text-align:center; " |<ref name="The Times of India" /> |- |২০০৭ | scope="row" |''কায়ামত'' |ইন্দেৰ সাহ | | style="text-align:center; " | |- |২০০৮ | scope="row" |''কহানী হমাৰি মহাব্বত কী'' |ভিষ্ম | | style="text-align:center; " |<ref>{{cite news|url=http://www.rediff.com/movies/2008/jul/01roy.htm|title=Ronit Roy: Nervous about playing Bhishma|publisher=[[Rediff]]|accessdate=1 July 2008}}</ref> |- |২০০৯–২০১১ | scope="row" |''বন্দনি'' |ধৰমৰাজ মহাবংশী | | style="text-align:center; " |<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/My-moustache-is-a-national-issue-Ronit/articleshow/4254633.cms|title=My moustache is a national issue: Ronit|newspaper=[[The Times of India]]|accessdate=13 March 2009}}</ref> |- |২০১০–২০১৫ | scope="row" |''[[Adaalat|আদালত]]'' |আইনজীৱি কে.ডি. পাঠক | | style="text-align:center; " |<ref>{{cite magazine|url=http://forbesindia.com/article/2015-celebrity-100/ronit-roy-tvs-bankable-star/41753/1|title=Ronit Roy:TV's bankable star|magazine=[[Forbes India]]|accessdate=22 December 2015|archivedate=12 April 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190412235516/http://www.forbesindia.com/article/2015-celebrity-100/ronit-roy-tvs-bankable-star/41753/1|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/television/ronit-roy-to-be-back-as-lawyer-k-d-pathak-with-adaalat-season-2-2782508/|title=Ronit Roy to be back as lawyer K D Pathak with Adaalat Season 2|newspaper=[[The Indian Express]]|accessdate=3 May 2016}}</ref> |- |২০১৪–২০১৫ | scope="row" |''ইতনা কৰো না মুঝে প্যাৰ'' |ড॰ নছিকেট খান্না/ ড॰ নেইল কে | | style="text-align:center; " |<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Itna-Karo-Na-Mujhe-Pyaar-to-go-on-air-tomorrow/articleshow/45192184.cms|title=Itna Karo Na Mujhe Pyaar to go on air tomorrow|newspaper=[[The Times of India]]|accessdate=18 November 2014}}</ref> |- |২০১৬ |''আদালত (পৰ্ব ২)'' |আইনজীৱি কে.ডি. পাঠক | | |- |২০১৬ | scope="row" |''২৪ (পৰ্ব ২)'' |ৰয় |অথিতি | style="text-align:center; " |<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Ronit-Roy-joins-the-cast-of-Anil-Kapoors-24/articleshow/52832333.cms|title=Ronit Roy joins the cast of Anil Kapoor's 24|newspaper=[[The Times of India]]|accessdate=20 June 2016}}</ref> |- |২০১৯ | scope="row" |''নাগিন ৩'' |ৰোহিত মেহেৰা |অথিতি (কেহনে কো হমচফাৰ হ্যাঁ ২ প্ৰচাৰ কৰিবলৈ) | |- |২০১৯ | scope="row" |''শক্তি - অস্তিত্ব কে এহছাচ কী'' |আইনজিৱী ৰজত সিংহ | | |- |২০১৯ |''ইয়ে ৰিস্তে হায় প্যাৰ কে'' |এচবি পৃথিৱী সিংহ |Cameo; হষ্টেজ প্ৰচাৰ কৰিবলৈ |<ref>{{Cite web|url=https://www.latestly.com/entertainment/tv/yeh-rishtey-hain-pyaar-ke-actors-welcome-ronit-roy-on-board-the-show-930685.html|title=yeh-rishtey-hain-pyaar-ke-actors-welcome-ronit-roy-on-board-the-show|date=15 June 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190616161541/https://www.latestly.com/entertainment/tv/yeh-rishtey-hain-pyaar-ke-actors-welcome-ronit-roy-on-board-the-show-930685.html|archivedate=16 June 2019|access-date=13 April 2020|deadurl=yes}}</ref> |} === অ-কাল্পনিক / ৰিয়েলিটি শ্ব’ === {| class="wikitable sortable" ! বছৰ ! শ্ব’ ! ভূমিকা ! টোকা |- | rowspan="2" |২০০৭ |''কফীৰ সৈতে কৰ্ণ <small>(পৰ্ব ২)</small>'' | |অতিথি উপস্থিতি |- |''জালাক দিখলা জা'' |প্ৰতিযোগী | |- | rowspan="3" |২০০৮ |''ইয়ে হ্যাঁ জলৱা'' |প্ৰতিযোগী | |- |''টিকট টু বলিউড'' | |নৃত্য পাৰফাৰমেঞ্চ |- |''আজা মাহি ৱে'' |বিচাৰক | |- |২০০৯ |''বেগমচ ড্ৰইং ৰুম'' | |অতিথি উপস্থিতি |- |২০১০ |''কিচেন চেম্পিয়ন'' |হোষ্ট |মনোনীত শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক (২০১০)-ৰ বাবে ভাৰতীয় টেলি বঁটা |- |২০১৩ |''কমেডী নাইট কপিলৰ সৈতে'' | |বচ চলচ্চিত্ৰ প্ৰচাৰ কৰাৰ বাবে অতিথি উপস্থিতি |- |২০১৫ |''ডিল য়া নো ডিল'' |হোষ্ট | |- |২০১৭ |''দি কপিল শৰ্মা শ্ব’'' | |অতিথি উপস্থিতি |- |} == ৱেব চিৰিজ == {| class="wikitable sortable" ! বছৰ ! শ্ব’ ! ভূমিকা ! টোকা |- |২০১৮; ২০১৯ |''কেহনে কো হমচফাৰ হ্যাঁ'' |ৰথিত মেহৰা | |- |২০১৯ |''হোষ্টেজ'' |পৃথিৱী সিংহ | |- |} == ডাবিং চৰিত্ৰ == === লাইভ একশ্ব’ন চলচ্চিত্ৰ === {| class="wikitable" ! চলচ্চিত্ৰ ! নায়ক ! চৰিত্ৰ ! অনুবাদ ভাষা ! মূল ভাষা ! মুক্তিৰ মূল বছৰ ! আনুবাদ মুক্তিৰ বছৰ ! টোকা |- |ডাম্বো |কলিন ফাৰেল |হোল্ট ফেৰিয়াৰ |হিন্দী |ইংৰাজী |২০১৯ |২০১৯ | |- |} == বিতৰ্ক == ২৭ অক্টোবৰ, ২০১১, মুম্বইৰ আম্বোলি চহৰতলিত এটা পথ দুৰ্ঘটনাৰ লগত জড়িত থকাৰ পিছত ৰোনিত ৰয়ক ৰেশ আৰু গাফিলতিপূৰ্ণ গাড়ী চলোৱাৰ বাবে মুম্বাই পুলিচ তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰিছিল। তেখেত এখন দিপাবলী অনুষ্ঠানৰ পৰা উভতি অহাৰ সময়ত তেওঁৰ দ্ৰুতগতিৰ মাৰ্চিডিজ গাড়ী এখন ৱাগন-আৰক হেঁচা মাৰি দি আহত কৰে, যাৰ মাজত এজন গুৰুতৰ আহত হয়।<ref>{{cite news|title=Television actor Ronit Roy arrested for rash driving|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-10-27/mumbai/30327970_1_rash-kaanta-amboli|accessdate=27 October 2011|work=The Times of India|date=27 October 2011|archivedate=29 October 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111029043105/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-10-27/mumbai/30327970_1_rash-kaanta-amboli|deadurl=yes}}</ref> কিন্তু কেই ঘণ্টাৰ মাজতেই তেখেত জামিন পাই মুক্তি পায়। == তথ্য উৎস্য == {{Reflist|30em}} == বহিঃ সংযোগ == * {{IMDb name|0747172}} {{শ্ৰেষ্ঠ সহ-অভিনেতাৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:ফিল্মফেয়াৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] ksbuks9ckng03fbnxx0oygq1q6rsbrx 0 56669 651974 644716 2026-11-10T15:04:46Z Pranamikaadhikary 27435 /* পটভূমি */ 651974 wikitext text/x-wiki {{about|সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ পৰিচালিত অসমীয়া চলচ্চিত্ৰখন|অৰণ্য, হাবি বা জংঘল (Forest)|অৰণ্য}} {{Infobox film | name = অৰণ্য <br />Aranya | image =Poster.aranya.film.jpeg | image_size = 140px | alt = | caption = অৰণ্য ছবিৰ পোষ্টাৰ | director = [[সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ]] | producer = ইউনাইটেড ক্লাৱ, মঙলদৈ | writer = সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ | screenplay = সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ | story = | based on = | narrator = | starring = [[বিজু ফুকন ]] <br />[[বিদ্যা ৰাও (অভিনেত্ৰী)|বিদ্যা ৰাও]] | music = [[সুধীন দাশগুপ্ত]] | choreography = সুৰেন চাও | cinematography = ৰামানন্দ সেনগুপ্ত | editing = গোবিন্দ চেটাৰ্জী | sound = মৃণাল গুহঠাকুৰতা | costume = ত্ৰিলোচন পাল | studio = | distributor = | released = ১২ নৱেম্বৰ, ১৯৭১, [[কেলভিন চিনেমা হল]] গুৱাহাটী | runtime = ১ ঘণ্টা ৪৭ মিনিট | country = [[ভাৰত]] {{flagicon|IND}} | language = [[অসমীয়া]] | budget = ৯০০০০.০০ টকা | gross = }} '''অৰণ্য''' ({{Lang-en|Aranya}}) ১৯৭১ চনত মুক্তি পোৱা এখন ক'লা-বগা অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ। ছবিৰ পৰিচালক আছিল [[সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ]] আৰু প্ৰযোজক আছিল [[মঙ্গলদৈ]]ৰ ইউনাইটেড ক্লাৱ। এটা ক্লাৱে নিৰ্মাণ কৰা ই আছিল দেশৰ প্ৰথমখন কথাছবি।<ref name="অ-২">{{cite journal | title=মঙলদৈত আকাশবাণী গুৱাহাটীৰ অৰণ্য আলাপ | journal=আমাৰ অসম | year=২০২৪ | month=২৯ ফেব্ৰুৱাৰী}}</ref> সঙ্গীত [[সুধীন দাশগুপ্ত]]ৰ। চোৰাং চিকাৰ আৰু অৰণ্য ধ্বংসক বিষয়বস্ত হিচাপে লৈ ছবিৰ কাহিনী ৰচনা কৰা হৈছিল। অৰণ্যই অসমীয়া ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref name="arun">{{cite book | title=[[১০০ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ কাহিনী আৰু গীত]] | publisher=Shashi Shisu Prakashan, Guwahati | author=Das Arunlochan | year=2013 | pages=181}}</ref> ==পটভূমি== অসমৰ মঙলদৈ চহৰ (তেতিয়াৰ দিনত যথেষ্ট অনুন্নত)ত [[ফুটবল]]প্ৰেমী যুৱকসকলৰ দ্বাৰা এটি ক্লাৱ গঠিত হৈছিল। ক্লাৱটোৰ নাম দিয়া হৈছিল, '''ইউনাইটেড ক্লাৱ'''। ক্লাৱৰ সদস্যসকলৰ মাজত নতুন কিবা কৰাৰ উৎসাহতে জন্ম হৈছিল এখন পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্যৰ কথাছবি নিৰ্মাণৰ ধাৰণা। সেই সময়ত অসমত কথাছবি নিৰ্মাণৰ সামগ্ৰিক পৰিস্থিতি আৰু প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি যথেষ্ট নাছিল; প্ৰতিটো সৰু-বৰ কামৰ বাবে কলিকতালৈ ঢাপলি মেলিবলগীয়া হৈছিল। কিন্তু ছবি নিৰ্মাণ কৰাৰ সপোনে এই সকলোবোৰ বাধা ওফোৰাই পেলাবলৈ সক্ষম হৈছিল। এই সপোনৰ নেতৃত্ব দিছিল [[সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ]] নামৰ এগৰাকী উৎসাহী যুৱকে। সমস্যা আছিল অৰ্থৰ। ক্লাৱৰ সদস্যসকলৰ প্ৰচেষ্টাত স্থানীয় গণ্য-মান্য লোকসকলৰ উপৰি শাক-পাচলিৰ ক্ষুদ্ৰ ব্যৱসায়ী, ৰিক্সাৱালা আদি লোকৰ দান-বৰঙনিৰে পুঁজি গঠন কৰা হৈছিল। আনকি বহুতে নগদ ধনৰ অভাৱত চাউল-দাইলো আগবঢ়াইছিল।<ref name="অ-১">{{cite journal | title=নিৰ্মাণৰ ৫২ বছৰ পিছত পুনৰ প্ৰদৰ্শিত হ’ব অৰণ্য ছবি | journal=নিয়মীয়া বাৰ্তা | year=২০২৩ | month=১৪ নৱেম্বৰ}}</ref> আনকথাত অৰণ্যৰ প্ৰযোজক হৈ পৰিছিল জাতি-ধৰ্ম-বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে তেতিয়াৰ মঙলদৈ চহৰৰ স্থানীয় বাসিন্দা। ইয়াৰ দ্বাৰা ভাৰতত দুটা ইতিহাস ৰচিত হৈছিল; (১) ৰাইজৰ দান-বৰঙনিৰে এখন পূৰ্ণ-দৈৰ্ঘ্যৰ ছবি নিৰ্মাণ আৰু (২) এটা ক্লাৱৰ তত্ত্বাৱধানত এখন ছবি সম্পূৰ্ণ হৈ উঠা।<ref name="অৰণ্য">{{cite journal | title=Forest of dreams | author=Deka, Trishna | journal=Horizon, The Assam Tribune | year=2025 | month=24 November | pages=1}}</ref> ===অৰণ্য আৰু বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষা আইন=== উল্লেখযোগ্য কথা যে, ভাৰতত [[:en:Wild Life (Protection) Act, 1972|বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষা আইন, ১৯৭২]] গৃহীত হোৱাৰ আগতেই বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষাৰ দিশ আৰু বন সংৰক্ষণৰ দিশত আলোকপাত কৰি “অৰণ্য’’ সৃষ্টি কৰা হৈছিল। ইয়াৰ কেইবাবছৰো পিছত ১৯৮০ চনত বন সংৰক্ষণ আইন ১৯৮০ প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল। অৰণ্য সেইসময়ত বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষা আৰু বন সংৰক্ষণৰ দিশত এক শক্তিশালী কণ্ঠ হিচাপে বিবেচিত হৈছিল।<ref name="অৰণ্য"/> ===অৰণ্যৰ নেপথ্যৰ সহযোগী === বোলছবিখনৰ সহকাৰী পৰিচালক আছিল দীপক চক্ৰৱৰ্তী, অৰুণ গুহঠাকুৰতা, হৰিহৰ শৰ্মা; সংগীতত ও.ওৱাই.এছ. মুক্তি আৰু পৰিমল দাসগুপ্ত; সম্পাদনা সহযোগী- বৈদ্যনাথ মিশ্ৰ; কলা-নিৰ্দেশনাৰ সহযোগী- দুৰ্গেশ্বৰ দাস; পোহৰ নিয়ন্ত্ৰণত সহযোগী- পতি, বালী, মুছলিম আৰু বাবুৱা; শব্দ ৰেকৰ্ডিঙত সহযোগ- কালী, মহাদেৱ; সংগীত আৰু শব্দ পুনঃসংযোগ বলৰাম বাৰুইয়ে কাম কৰিছিল। কথাছবিখনৰ প্ৰযোজনা মেনেজমেণ্টত সহযোগ কৰিছিল- গিৰিজা প্ৰসাদ শৰ্মা, দীপক শৰ্মা, নীল চহৰীয়া, গোপাল বৰুৱা, হৰিশ্চন্দ্ৰ শৰ্মা, তৰুণ দাস, প্ৰমোদ ডেকা, ভূৱনেশ্বৰ দাস, বিপুল দে, ড° নগেন গোস্বামী, ড° মুকুট শৰ্মা, ড° জয়ন্ত চহৰীয়া, জ্যোতিপদ চৌধুৰী আৰু উপেন্দ্ৰ বৰদলৈ। ==কাহিনী== আদৰ্শবান ডেকা জয়ন্ত বৰুৱাই ফৰেষ্ট ৰেঞ্জাৰৰ চাকৰি পাই সংৰক্ষিত বনাঞ্চল এখনত যোগদান কৰিলে। তাতেই জয়ন্তই চিনাকি হ’ল প্ৰতাপ দুৱৰাৰ সৈতে। প্ৰতাপে সেই অৰণ্যতে কাঠৰ কাৰবাৰ কৰে যদিও অবৈধভাবে ভাবে কাঠৰ সৰবৰাহ কৰা আৰু গড়ৰ খড়্গৰ চোৰাং চিকাৰৰ সৈতেও তেওঁ জড়িত। প্ৰতাপৰ অবৈধ ব্যৱসায়ত জয়ন্ত বাধা হৈ পৰে। সেয়ে তেওঁক বিভিন্ন উপায়ে প্ৰলোভিত কৰিবলৈ প্ৰতাপে চেষ্টা চলালে যদিও তেওঁ নিজৰ আদৰ্শত অচল-অটল হৈ থাকে।<ref name="arun" /> এদিন জয়ন্তৰ সৈতে চিনাকি হ’ল বনৰ হৰিণীৰ দৰে সৰল নেপালী গাভৰু কৃষ্ণাৰ সৈতে। সেই চিনাকি প্ৰেমলৈ ৰূপান্তৰ হ’ল। মাতৃহীনা কৃষ্ণা দেউতাক বাহাদুৰৰ সৈতে সেই অৰণ্যতে বাস কৰে। বাহাদুৰ এজন নিপুণ চিকাৰী, যাৰ বন্দুকৰ লক্ষ্য অব্যৰ্থ আৰু প্ৰতাপৰ গড়ৰ খড়্গৰ অবৈধ চিকাৰৰ সৈতে জড়িত। বহু দুখীয়া-দৰিদ্ৰ নাৰীক ধনৰ বলত ভোগ কৰা প্ৰতাপৰ কৃষ্ণাৰ প্ৰতি দুৰ্বলতা অপৰিসীম। কিন্তু তাই প্ৰতাপক অলপো আসৈ নিদিয়ে।<ref name="arun" /> জয়ন্তক হাত কৰাৰ সকলো চেষ্টা ব্যৰ্থ হোৱাত জিঘাংসু প্ৰতাপে তেওঁক হত্যা কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিলে। এই কামৰ বাবে বাহাদুৰক ভয়-ভাবুকিৰে ৰাজী কৰালে। সীতাৰামৰ হতুৱাই গড় ওলোৱাৰ মিছা সম্ভেদ দি জয়ন্তক অৰণ্যৰ ভিতৰলৈ লৈ যোৱা হ’ল।<ref name="arun" /> ইফালে দেউতাক নথকাৰ সুযোগ লৈ প্ৰতাপে কৃষ্ণাক বলাৎকাৰৰ চেষ্টা চলালে। তাই নিজকে বচাই হাবিৰ ফালে দৌৰ মাৰিলে। প্ৰতাপে পিছে পিছে খেদি গ’ল। কৃষ্ণাৰ চিঞৰ বাহাদুৰৰ কাণত পৰিল। জয়ন্তক হত্যা কৰিবলৈ খাপ পাতি থকা বাহাদুৰ দৌৰি আহিল আৰু জীয়েকৰ সৰ্বনাশ কৰিবলৈ সাজু হোৱা প্ৰতাপক গুলীয়াই মাৰিলে। == অভিনয় শিল্পী== *[[বিজু ফুকন]] (জয়ন্ত) *[[বিদ্যা ৰাও (অভিনেত্ৰী)|বিদ্যা ৰাও]] (কৃষ্ণা) *[[তচদ্দুক ইউচুফ]] (প্ৰতাপ) *পূণ্য দাস, [[বীণা বাৰুৱতী]], অবলা ৰঞ্জন ৰয়, বিজয় শংকৰ, অখিল ডেকা, তৰুণ হাজৰিকা, দেউতি বৰুৱা, [[বিষ্ণু খাৰঘৰীয়া]]।<ref name="arun" /> মদন চৌধুৰী, ভাৰত চহৰীয়া, কিৰণ বৰুৱা, বিপ্লৱ ৰয়, প্ৰমোদ শৰ্মা, বিমল দাস, উদয় বৰুৱা, কমল ৰাজবংশী, আলোক শৰ্মা, আতাউৰ ৰহমান, জীৱন বৰুৱা, অৰুণ গুহঠাকুৰতা আদি। ==গীত== ছবিৰ সঙ্গীত পৰিচালনা কৰিছিল বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰখ্যাত সঙ্গীত পৰিচালক [[সুধীন দাশগুপ্ত]]ই। দাশগুপ্তই [[সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ]]ে পৰিচালনা কৰা আন এখন [[অৰণ্য]] বিষয়ক ছবি [[কাজিৰঙাৰ কাহিনী]]তো সঙ্গীত পৰিচালনা কৰিছিল। ছবিখনত চাৰিটা গীত আছিল। আটাইকেইটা গীত ৰচনা কৰিছিল [[কেশৱ মহন্ত]]ই।<ref name="bolchabi">{{Cite book |authors=Babul Das |year=1985 |title=অসমীয়া বোলছবিৰ গীতৰ সংকলন |pages=151 |publisher=Bani Mandir, Dibrugarh |accessdate=2019-10-10}}</ref><ref name="arun" /> {{Track listing | headline = গীতৰ শীৰ্ষ | extra_column = কন্ঠশিল্পী | lyrics_credits = yes | total_length = | title1 = দিনৰ পোহৰ ৰংচঙীয়া ভাল মানুহৰ সং, ৰাতিৰ আন্ধাৰ গমগমীয়া চোৰ মাতালৰ ৰঙ | extra1 = [[মান্না দে]] | lyrics1 =[[কেশৱ মহন্ত]] | length1 = | title2 = গুৰ গুৰ গুৰ গুৰ গুৰ গুৰ গুৰ গুৰ ডম্বৰু বজাওঁ ডম্বৰু বজাওঁ, হাজো ডুবি দেৰগাঁও ডম্বৰু বজাওঁ | extra2 = [[দ্বীপেন বৰুৱা]] | lyrics2 =[[কেশৱ মহন্ত]] | length2 = | title3 =এই পূৰ্ণিমা ৰাতি এই পাহাৰৰে দাঁতি | extra3 = জাতিলেশ্বৰ মুখাৰ্জী, সুজাতা মুখাৰ্জী | lyrics3 =[[কেশৱ মহন্ত]] | length3 = | title4 =শিলে শিলে ঠেকা খালে নিজৰাৰে পানী | extra4 = [[আৰতি মুখাৰ্জী]] | lyrics4 =[[কেশৱ মহন্ত]] | length4 = }} ==বঁটা আৰু সন্মান== ছবিখন ১৯তম (১৯৭১) ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ উৎসৱত অসমীয়া ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি হিচাপে ৰজত কমল বঁটা লাভ কৰে।<ref name="arun" /> ==উত্তৰাধিকাৰ== ===জিপ্চী গীল্ড আৰু অৰণ্য=== অৰণ্য সৃষ্টিৰ বহুবছৰ পাৰ হৈ যোৱাৰ পিছতো মঙলদৈৰ বাসিন্দাই “অৰণ্য’’ক তেওঁলোকৰ সম্পদ হিচাপে বিবেচনা কৰি কথাছবিখন মুক্তি পোৱা ১২ নৱেম্বৰ দিনটো ২০২২ চনৰ পৰা<ref name="অ-২"/> “অৰণ্যৰ দিন’’ হিচাপে উদযাপন কৰি আহিছে।<ref name="অ-১"/> [[জীপ্চী গীল্ড]] নামৰ স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনটোৱে এই দিনটোত ছবিখনৰ সৈতে জড়িত কলা-কুশলীক সম্বৰ্ধনা জনোৱাৰ লগতে ছবিখন ৰাজহুৱাকৈ প্ৰদৰ্শনৰ দিহা কৰা হয়। জিপ্চী গীল্ডৰ এনে সম্বৰ্ধনা গ্ৰহণ কৰি পৰিচালক [[সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ|সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱে]] কয়, {{Cquote|জীৱনত অপমান অপযশ যথেষ্ট পাইছোঁ। কিন্তু সমালোচনাৰে সঠিক পথৰ সন্ধান দিওঁতা ব্যক্তি কমকৈ পাইছোঁ। আচলতে শুদ্ধ সমালোচনাই এজন ব্যক্তিক জখলাত উধাবলৈ সাহস আৰু প্ৰেৰণা দিয়ে। গামোচা শোভাযাত্ৰাৰে এজন ব্যক্তিৰ সঠিক মূল্যায়ন কৰা উচিত নহয়।<ref name="অ-৩">{{cite journal | title=ইউনাইটেড ক্লাৱৰ সদস্যৰ মৰসাহৰ প্ৰতিফলন অৰণ্য | journal=অসমীয়া প্ৰতিদিন | year=২০২৩ | month=১৩ নৱেম্বৰ}}</ref>}} অৰণ্য মুক্তিৰ দিনটো স্মৰণীয় কৰি ৰাখিবলৈ ১৯৭১ চনৰ ১২ নৱেম্বৰত এটা “মাইলৰ খুটি’’ স্থাপন কৰা হৈছিল, যিটো আনুষ্ঠানিকভাবে ১৬ নৱেম্বৰ ২০২৫ত উন্মোচন কৰা হয়। জিপ্চী গীল্ডৰ প্ৰচেষ্টাতে ১৬ নৱেম্বৰ ২০২৫ চনত ভাৰতীয় ডাকসেৱাৰ ''মাই ষ্টাম্প'' আঁচনিৰ অধীনত “অৰণ্য ১৯৭১’’ নামৰ এটা ডাকটিকট প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ==তথ্য উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://www.youtube.com/watch?v=m3wvY6l-Hlo ইউটিউৱত 'অৰণ্য'] *[https://geetsankalan.com/movies/aranya গীত সংকলন ৱেবচাইটত অৰণ্যৰ গীত] {{অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ}} {{অসমীয়া ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা}} [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ অসমীয়া পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:১৯৭০ দশকৰ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:১৯৭১ বৰ্ষৰ চলচ্চিত্ৰ]] 32s7tfrx2bkjc0484hwq7znaaaveloy 651977 651974 2026-11-10T15:14:00Z Pranamikaadhikary 27435 /* অৰণ্যৰ নেপথ্যৰ সহযোগী */ 651977 wikitext text/x-wiki {{about|সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ পৰিচালিত অসমীয়া চলচ্চিত্ৰখন|অৰণ্য, হাবি বা জংঘল (Forest)|অৰণ্য}} {{Infobox film | name = অৰণ্য <br />Aranya | image =Poster.aranya.film.jpeg | image_size = 140px | alt = | caption = অৰণ্য ছবিৰ পোষ্টাৰ | director = [[সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ]] | producer = ইউনাইটেড ক্লাৱ, মঙলদৈ | writer = সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ | screenplay = সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ | story = | based on = | narrator = | starring = [[বিজু ফুকন ]] <br />[[বিদ্যা ৰাও (অভিনেত্ৰী)|বিদ্যা ৰাও]] | music = [[সুধীন দাশগুপ্ত]] | choreography = সুৰেন চাও | cinematography = ৰামানন্দ সেনগুপ্ত | editing = গোবিন্দ চেটাৰ্জী | sound = মৃণাল গুহঠাকুৰতা | costume = ত্ৰিলোচন পাল | studio = | distributor = | released = ১২ নৱেম্বৰ, ১৯৭১, [[কেলভিন চিনেমা হল]] গুৱাহাটী | runtime = ১ ঘণ্টা ৪৭ মিনিট | country = [[ভাৰত]] {{flagicon|IND}} | language = [[অসমীয়া]] | budget = ৯০০০০.০০ টকা | gross = }} '''অৰণ্য''' ({{Lang-en|Aranya}}) ১৯৭১ চনত মুক্তি পোৱা এখন ক'লা-বগা অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ। ছবিৰ পৰিচালক আছিল [[সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ]] আৰু প্ৰযোজক আছিল [[মঙ্গলদৈ]]ৰ ইউনাইটেড ক্লাৱ। এটা ক্লাৱে নিৰ্মাণ কৰা ই আছিল দেশৰ প্ৰথমখন কথাছবি।<ref name="অ-২">{{cite journal | title=মঙলদৈত আকাশবাণী গুৱাহাটীৰ অৰণ্য আলাপ | journal=আমাৰ অসম | year=২০২৪ | month=২৯ ফেব্ৰুৱাৰী}}</ref> সঙ্গীত [[সুধীন দাশগুপ্ত]]ৰ। চোৰাং চিকাৰ আৰু অৰণ্য ধ্বংসক বিষয়বস্ত হিচাপে লৈ ছবিৰ কাহিনী ৰচনা কৰা হৈছিল। অৰণ্যই অসমীয়া ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref name="arun">{{cite book | title=[[১০০ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ কাহিনী আৰু গীত]] | publisher=Shashi Shisu Prakashan, Guwahati | author=Das Arunlochan | year=2013 | pages=181}}</ref> ==পটভূমি== অসমৰ মঙলদৈ চহৰ (তেতিয়াৰ দিনত যথেষ্ট অনুন্নত)ত [[ফুটবল]]প্ৰেমী যুৱকসকলৰ দ্বাৰা এটি ক্লাৱ গঠিত হৈছিল। ক্লাৱটোৰ নাম দিয়া হৈছিল, '''ইউনাইটেড ক্লাৱ'''। ক্লাৱৰ সদস্যসকলৰ মাজত নতুন কিবা কৰাৰ উৎসাহতে জন্ম হৈছিল এখন পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্যৰ কথাছবি নিৰ্মাণৰ ধাৰণা। সেই সময়ত অসমত কথাছবি নিৰ্মাণৰ সামগ্ৰিক পৰিস্থিতি আৰু প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি যথেষ্ট নাছিল; প্ৰতিটো সৰু-বৰ কামৰ বাবে কলিকতালৈ ঢাপলি মেলিবলগীয়া হৈছিল। কিন্তু ছবি নিৰ্মাণ কৰাৰ সপোনে এই সকলোবোৰ বাধা ওফোৰাই পেলাবলৈ সক্ষম হৈছিল। এই সপোনৰ নেতৃত্ব দিছিল [[সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ]] নামৰ এগৰাকী উৎসাহী যুৱকে। সমস্যা আছিল অৰ্থৰ। ক্লাৱৰ সদস্যসকলৰ প্ৰচেষ্টাত স্থানীয় গণ্য-মান্য লোকসকলৰ উপৰি শাক-পাচলিৰ ক্ষুদ্ৰ ব্যৱসায়ী, ৰিক্সাৱালা আদি লোকৰ দান-বৰঙনিৰে পুঁজি গঠন কৰা হৈছিল। আনকি বহুতে নগদ ধনৰ অভাৱত চাউল-দাইলো আগবঢ়াইছিল।<ref name="অ-১">{{cite journal | title=নিৰ্মাণৰ ৫২ বছৰ পিছত পুনৰ প্ৰদৰ্শিত হ’ব অৰণ্য ছবি | journal=নিয়মীয়া বাৰ্তা | year=২০২৩ | month=১৪ নৱেম্বৰ}}</ref> আনকথাত অৰণ্যৰ প্ৰযোজক হৈ পৰিছিল জাতি-ধৰ্ম-বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে তেতিয়াৰ মঙলদৈ চহৰৰ স্থানীয় বাসিন্দা। ইয়াৰ দ্বাৰা ভাৰতত দুটা ইতিহাস ৰচিত হৈছিল; (১) ৰাইজৰ দান-বৰঙনিৰে এখন পূৰ্ণ-দৈৰ্ঘ্যৰ ছবি নিৰ্মাণ আৰু (২) এটা ক্লাৱৰ তত্ত্বাৱধানত এখন ছবি সম্পূৰ্ণ হৈ উঠা।<ref name="অৰণ্য">{{cite journal | title=Forest of dreams | author=Deka, Trishna | journal=Horizon, The Assam Tribune | year=2025 | month=24 November | pages=1}}</ref> ===অৰণ্য আৰু বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষা আইন=== উল্লেখযোগ্য কথা যে, ভাৰতত [[:en:Wild Life (Protection) Act, 1972|বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষা আইন, ১৯৭২]] গৃহীত হোৱাৰ আগতেই বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষাৰ দিশ আৰু বন সংৰক্ষণৰ দিশত আলোকপাত কৰি “অৰণ্য’’ সৃষ্টি কৰা হৈছিল। ইয়াৰ কেইবাবছৰো পিছত ১৯৮০ চনত বন সংৰক্ষণ আইন ১৯৮০ প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল। অৰণ্য সেইসময়ত বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষা আৰু বন সংৰক্ষণৰ দিশত এক শক্তিশালী কণ্ঠ হিচাপে বিবেচিত হৈছিল।<ref name="অৰণ্য"/> ===অৰণ্যৰ নেপথ্যৰ সহযোগী === বোলছবিখনৰ সহকাৰী পৰিচালক আছিল দীপক চক্ৰৱৰ্তী, অৰুণ গুহঠাকুৰতা, হৰিহৰ শৰ্মা; সংগীতত ও.ওৱাই.এছ. মুক্তি আৰু পৰিমল দাসগুপ্ত; সম্পাদনা সহযোগী- বৈদ্যনাথ মিশ্ৰ; কলা-নিৰ্দেশনাৰ সহযোগী- দুৰ্গেশ্বৰ দাস; পোহৰ নিয়ন্ত্ৰণত সহযোগী- পতি, বালী, মুছলিম আৰু বাবুৱা; শব্দ ৰেকৰ্ডিঙত সহযোগ- কালী, মহাদেৱ; সংগীত আৰু শব্দ পুনঃসংযোগ বলৰাম বাৰুইয়ে কাম কৰিছিল। কথাছবিখনৰ প্ৰযোজনা মেনেজমেণ্টত সহযোগ কৰিছিল- গিৰিজা প্ৰসাদ শৰ্মা, দীপক শৰ্মা, নীল চহৰীয়া, গোপাল বৰুৱা, হৰিশ্চন্দ্ৰ শৰ্মা, তৰুণ দাস, প্ৰমোদ ডেকা, ভূৱনেশ্বৰ দাস, বিপুল দে, ড° নগেন গোস্বামী, ড° মুকুট শৰ্মা, ড° জয়ন্ত চহৰীয়া, জ্যোতিপদ চৌধুৰী আৰু উপেন্দ্ৰ বৰদলৈ। ===কৃতজ্ঞতা=== অৰণ্য নিৰ্মাণ এক দুঃসাহসিক কৰ্মই আছিল। কেৱল মনৰ উদ্যম আৰু এজাক মানুহৰ সপোনে সকলোৰে সহযোগিতাত সাকাৰ ৰূপ পাইছিল। ছবিখনৰ আৰম্ভণিতে এইসকল লোক আৰু অনুষ্ঠানৰ প্ৰতি পৰিচালকে সমজুৱাকৈ কৃতজ্ঞতা জ্ঞাপন কৰে। মঙলদৈ মাৰ্চেণ্ট এছোছিয়েশ্বন, ফৰেষ্ট কণ্ট্ৰোল এণ্ড ইৰিগেছন ডিপাৰ্টমেণ্ট, পাব্লিক ওৱৰ্কচ্ ডিপাৰ্টমেণ্ট, ডেইলী মাৰ্কেট বিজনেছ কম্যুনিটি, ওদালগুৰি কো-অপাৰেটিভ ছোছাইটি, ৰৌতা ট্ৰেডিং কো-অপাৰেটিভ ছোছাইটি, টি ৱাংডি ডুপকা, নৰবাহাদুৰ ছেত্ৰী, হেমন্ত দাস আৰু দৈপামৰ জনসাধাৰণ। তদুপৰি, বিশেষ কৃতজ্ঞতা জ্ঞাপন কৰা হয় মহামহিম ভূটান চৰকাৰ, অসমৰ বন বিভাগ আৰু শ্ৰী মোহিনী তৰফদাৰক, যাৰ তত্ত্বাৱধানত বেংগল ফিল্ম লেবোৰেটৰীত অৰণ্যৰ কাম আগবাঢ়ে। ==কাহিনী== আদৰ্শবান ডেকা জয়ন্ত বৰুৱাই ফৰেষ্ট ৰেঞ্জাৰৰ চাকৰি পাই সংৰক্ষিত বনাঞ্চল এখনত যোগদান কৰিলে। তাতেই জয়ন্তই চিনাকি হ’ল প্ৰতাপ দুৱৰাৰ সৈতে। প্ৰতাপে সেই অৰণ্যতে কাঠৰ কাৰবাৰ কৰে যদিও অবৈধভাবে ভাবে কাঠৰ সৰবৰাহ কৰা আৰু গড়ৰ খড়্গৰ চোৰাং চিকাৰৰ সৈতেও তেওঁ জড়িত। প্ৰতাপৰ অবৈধ ব্যৱসায়ত জয়ন্ত বাধা হৈ পৰে। সেয়ে তেওঁক বিভিন্ন উপায়ে প্ৰলোভিত কৰিবলৈ প্ৰতাপে চেষ্টা চলালে যদিও তেওঁ নিজৰ আদৰ্শত অচল-অটল হৈ থাকে।<ref name="arun" /> এদিন জয়ন্তৰ সৈতে চিনাকি হ’ল বনৰ হৰিণীৰ দৰে সৰল নেপালী গাভৰু কৃষ্ণাৰ সৈতে। সেই চিনাকি প্ৰেমলৈ ৰূপান্তৰ হ’ল। মাতৃহীনা কৃষ্ণা দেউতাক বাহাদুৰৰ সৈতে সেই অৰণ্যতে বাস কৰে। বাহাদুৰ এজন নিপুণ চিকাৰী, যাৰ বন্দুকৰ লক্ষ্য অব্যৰ্থ আৰু প্ৰতাপৰ গড়ৰ খড়্গৰ অবৈধ চিকাৰৰ সৈতে জড়িত। বহু দুখীয়া-দৰিদ্ৰ নাৰীক ধনৰ বলত ভোগ কৰা প্ৰতাপৰ কৃষ্ণাৰ প্ৰতি দুৰ্বলতা অপৰিসীম। কিন্তু তাই প্ৰতাপক অলপো আসৈ নিদিয়ে।<ref name="arun" /> জয়ন্তক হাত কৰাৰ সকলো চেষ্টা ব্যৰ্থ হোৱাত জিঘাংসু প্ৰতাপে তেওঁক হত্যা কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিলে। এই কামৰ বাবে বাহাদুৰক ভয়-ভাবুকিৰে ৰাজী কৰালে। সীতাৰামৰ হতুৱাই গড় ওলোৱাৰ মিছা সম্ভেদ দি জয়ন্তক অৰণ্যৰ ভিতৰলৈ লৈ যোৱা হ’ল।<ref name="arun" /> ইফালে দেউতাক নথকাৰ সুযোগ লৈ প্ৰতাপে কৃষ্ণাক বলাৎকাৰৰ চেষ্টা চলালে। তাই নিজকে বচাই হাবিৰ ফালে দৌৰ মাৰিলে। প্ৰতাপে পিছে পিছে খেদি গ’ল। কৃষ্ণাৰ চিঞৰ বাহাদুৰৰ কাণত পৰিল। জয়ন্তক হত্যা কৰিবলৈ খাপ পাতি থকা বাহাদুৰ দৌৰি আহিল আৰু জীয়েকৰ সৰ্বনাশ কৰিবলৈ সাজু হোৱা প্ৰতাপক গুলীয়াই মাৰিলে। == অভিনয় শিল্পী== *[[বিজু ফুকন]] (জয়ন্ত) *[[বিদ্যা ৰাও (অভিনেত্ৰী)|বিদ্যা ৰাও]] (কৃষ্ণা) *[[তচদ্দুক ইউচুফ]] (প্ৰতাপ) *পূণ্য দাস, [[বীণা বাৰুৱতী]], অবলা ৰঞ্জন ৰয়, বিজয় শংকৰ, অখিল ডেকা, তৰুণ হাজৰিকা, দেউতি বৰুৱা, [[বিষ্ণু খাৰঘৰীয়া]]।<ref name="arun" /> মদন চৌধুৰী, ভাৰত চহৰীয়া, কিৰণ বৰুৱা, বিপ্লৱ ৰয়, প্ৰমোদ শৰ্মা, বিমল দাস, উদয় বৰুৱা, কমল ৰাজবংশী, আলোক শৰ্মা, আতাউৰ ৰহমান, জীৱন বৰুৱা, অৰুণ গুহঠাকুৰতা আদি। ==গীত== ছবিৰ সঙ্গীত পৰিচালনা কৰিছিল বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰখ্যাত সঙ্গীত পৰিচালক [[সুধীন দাশগুপ্ত]]ই। দাশগুপ্তই [[সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ]]ে পৰিচালনা কৰা আন এখন [[অৰণ্য]] বিষয়ক ছবি [[কাজিৰঙাৰ কাহিনী]]তো সঙ্গীত পৰিচালনা কৰিছিল। ছবিখনত চাৰিটা গীত আছিল। আটাইকেইটা গীত ৰচনা কৰিছিল [[কেশৱ মহন্ত]]ই।<ref name="bolchabi">{{Cite book |authors=Babul Das |year=1985 |title=অসমীয়া বোলছবিৰ গীতৰ সংকলন |pages=151 |publisher=Bani Mandir, Dibrugarh |accessdate=2019-10-10}}</ref><ref name="arun" /> {{Track listing | headline = গীতৰ শীৰ্ষ | extra_column = কন্ঠশিল্পী | lyrics_credits = yes | total_length = | title1 = দিনৰ পোহৰ ৰংচঙীয়া ভাল মানুহৰ সং, ৰাতিৰ আন্ধাৰ গমগমীয়া চোৰ মাতালৰ ৰঙ | extra1 = [[মান্না দে]] | lyrics1 =[[কেশৱ মহন্ত]] | length1 = | title2 = গুৰ গুৰ গুৰ গুৰ গুৰ গুৰ গুৰ গুৰ ডম্বৰু বজাওঁ ডম্বৰু বজাওঁ, হাজো ডুবি দেৰগাঁও ডম্বৰু বজাওঁ | extra2 = [[দ্বীপেন বৰুৱা]] | lyrics2 =[[কেশৱ মহন্ত]] | length2 = | title3 =এই পূৰ্ণিমা ৰাতি এই পাহাৰৰে দাঁতি | extra3 = জাতিলেশ্বৰ মুখাৰ্জী, সুজাতা মুখাৰ্জী | lyrics3 =[[কেশৱ মহন্ত]] | length3 = | title4 =শিলে শিলে ঠেকা খালে নিজৰাৰে পানী | extra4 = [[আৰতি মুখাৰ্জী]] | lyrics4 =[[কেশৱ মহন্ত]] | length4 = }} ==বঁটা আৰু সন্মান== ছবিখন ১৯তম (১৯৭১) ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ উৎসৱত অসমীয়া ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি হিচাপে ৰজত কমল বঁটা লাভ কৰে।<ref name="arun" /> ==উত্তৰাধিকাৰ== ===জিপ্চী গীল্ড আৰু অৰণ্য=== অৰণ্য সৃষ্টিৰ বহুবছৰ পাৰ হৈ যোৱাৰ পিছতো মঙলদৈৰ বাসিন্দাই “অৰণ্য’’ক তেওঁলোকৰ সম্পদ হিচাপে বিবেচনা কৰি কথাছবিখন মুক্তি পোৱা ১২ নৱেম্বৰ দিনটো ২০২২ চনৰ পৰা<ref name="অ-২"/> “অৰণ্যৰ দিন’’ হিচাপে উদযাপন কৰি আহিছে।<ref name="অ-১"/> [[জীপ্চী গীল্ড]] নামৰ স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনটোৱে এই দিনটোত ছবিখনৰ সৈতে জড়িত কলা-কুশলীক সম্বৰ্ধনা জনোৱাৰ লগতে ছবিখন ৰাজহুৱাকৈ প্ৰদৰ্শনৰ দিহা কৰা হয়। জিপ্চী গীল্ডৰ এনে সম্বৰ্ধনা গ্ৰহণ কৰি পৰিচালক [[সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ|সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱে]] কয়, {{Cquote|জীৱনত অপমান অপযশ যথেষ্ট পাইছোঁ। কিন্তু সমালোচনাৰে সঠিক পথৰ সন্ধান দিওঁতা ব্যক্তি কমকৈ পাইছোঁ। আচলতে শুদ্ধ সমালোচনাই এজন ব্যক্তিক জখলাত উধাবলৈ সাহস আৰু প্ৰেৰণা দিয়ে। গামোচা শোভাযাত্ৰাৰে এজন ব্যক্তিৰ সঠিক মূল্যায়ন কৰা উচিত নহয়।<ref name="অ-৩">{{cite journal | title=ইউনাইটেড ক্লাৱৰ সদস্যৰ মৰসাহৰ প্ৰতিফলন অৰণ্য | journal=অসমীয়া প্ৰতিদিন | year=২০২৩ | month=১৩ নৱেম্বৰ}}</ref>}} অৰণ্য মুক্তিৰ দিনটো স্মৰণীয় কৰি ৰাখিবলৈ ১৯৭১ চনৰ ১২ নৱেম্বৰত এটা “মাইলৰ খুটি’’ স্থাপন কৰা হৈছিল, যিটো আনুষ্ঠানিকভাবে ১৬ নৱেম্বৰ ২০২৫ত উন্মোচন কৰা হয়। জিপ্চী গীল্ডৰ প্ৰচেষ্টাতে ১৬ নৱেম্বৰ ২০২৫ চনত ভাৰতীয় ডাকসেৱাৰ ''মাই ষ্টাম্প'' আঁচনিৰ অধীনত “অৰণ্য ১৯৭১’’ নামৰ এটা ডাকটিকট প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ==তথ্য উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://www.youtube.com/watch?v=m3wvY6l-Hlo ইউটিউৱত 'অৰণ্য'] *[https://geetsankalan.com/movies/aranya গীত সংকলন ৱেবচাইটত অৰণ্যৰ গীত] {{অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ}} {{অসমীয়া ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা}} [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ অসমীয়া পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:১৯৭০ দশকৰ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:১৯৭১ বৰ্ষৰ চলচ্চিত্ৰ]] 4on2iuo6m2voncgl7a7iw9bdqy357tr 651980 651977 2026-11-10T15:18:40Z Pranamikaadhikary 27435 /* অৰণ্যৰ নেপথ্যৰ সহযোগী */ 651980 wikitext text/x-wiki {{about|সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ পৰিচালিত অসমীয়া চলচ্চিত্ৰখন|অৰণ্য, হাবি বা জংঘল (Forest)|অৰণ্য}} {{Infobox film | name = অৰণ্য <br />Aranya | image =Poster.aranya.film.jpeg | image_size = 140px | alt = | caption = অৰণ্য ছবিৰ পোষ্টাৰ | director = [[সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ]] | producer = ইউনাইটেড ক্লাৱ, মঙলদৈ | writer = সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ | screenplay = সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ | story = | based on = | narrator = | starring = [[বিজু ফুকন ]] <br />[[বিদ্যা ৰাও (অভিনেত্ৰী)|বিদ্যা ৰাও]] | music = [[সুধীন দাশগুপ্ত]] | choreography = সুৰেন চাও | cinematography = ৰামানন্দ সেনগুপ্ত | editing = গোবিন্দ চেটাৰ্জী | sound = মৃণাল গুহঠাকুৰতা | costume = ত্ৰিলোচন পাল | studio = | distributor = | released = ১২ নৱেম্বৰ, ১৯৭১, [[কেলভিন চিনেমা হল]] গুৱাহাটী | runtime = ১ ঘণ্টা ৪৭ মিনিট | country = [[ভাৰত]] {{flagicon|IND}} | language = [[অসমীয়া]] | budget = ৯০০০০.০০ টকা | gross = }} '''অৰণ্য''' ({{Lang-en|Aranya}}) ১৯৭১ চনত মুক্তি পোৱা এখন ক'লা-বগা অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ। ছবিৰ পৰিচালক আছিল [[সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ]] আৰু প্ৰযোজক আছিল [[মঙ্গলদৈ]]ৰ ইউনাইটেড ক্লাৱ। এটা ক্লাৱে নিৰ্মাণ কৰা ই আছিল দেশৰ প্ৰথমখন কথাছবি।<ref name="অ-২">{{cite journal | title=মঙলদৈত আকাশবাণী গুৱাহাটীৰ অৰণ্য আলাপ | journal=আমাৰ অসম | year=২০২৪ | month=২৯ ফেব্ৰুৱাৰী}}</ref> সঙ্গীত [[সুধীন দাশগুপ্ত]]ৰ। চোৰাং চিকাৰ আৰু অৰণ্য ধ্বংসক বিষয়বস্ত হিচাপে লৈ ছবিৰ কাহিনী ৰচনা কৰা হৈছিল। অৰণ্যই অসমীয়া ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref name="arun">{{cite book | title=[[১০০ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ কাহিনী আৰু গীত]] | publisher=Shashi Shisu Prakashan, Guwahati | author=Das Arunlochan | year=2013 | pages=181}}</ref> ==পটভূমি== অসমৰ মঙলদৈ চহৰ (তেতিয়াৰ দিনত যথেষ্ট অনুন্নত)ত [[ফুটবল]]প্ৰেমী যুৱকসকলৰ দ্বাৰা এটি ক্লাৱ গঠিত হৈছিল। ক্লাৱটোৰ নাম দিয়া হৈছিল, '''ইউনাইটেড ক্লাৱ'''। ক্লাৱৰ সদস্যসকলৰ মাজত নতুন কিবা কৰাৰ উৎসাহতে জন্ম হৈছিল এখন পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্যৰ কথাছবি নিৰ্মাণৰ ধাৰণা। সেই সময়ত অসমত কথাছবি নিৰ্মাণৰ সামগ্ৰিক পৰিস্থিতি আৰু প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি যথেষ্ট নাছিল; প্ৰতিটো সৰু-বৰ কামৰ বাবে কলিকতালৈ ঢাপলি মেলিবলগীয়া হৈছিল। কিন্তু ছবি নিৰ্মাণ কৰাৰ সপোনে এই সকলোবোৰ বাধা ওফোৰাই পেলাবলৈ সক্ষম হৈছিল। এই সপোনৰ নেতৃত্ব দিছিল [[সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ]] নামৰ এগৰাকী উৎসাহী যুৱকে। সমস্যা আছিল অৰ্থৰ। ক্লাৱৰ সদস্যসকলৰ প্ৰচেষ্টাত স্থানীয় গণ্য-মান্য লোকসকলৰ উপৰি শাক-পাচলিৰ ক্ষুদ্ৰ ব্যৱসায়ী, ৰিক্সাৱালা আদি লোকৰ দান-বৰঙনিৰে পুঁজি গঠন কৰা হৈছিল। আনকি বহুতে নগদ ধনৰ অভাৱত চাউল-দাইলো আগবঢ়াইছিল।<ref name="অ-১">{{cite journal | title=নিৰ্মাণৰ ৫২ বছৰ পিছত পুনৰ প্ৰদৰ্শিত হ’ব অৰণ্য ছবি | journal=নিয়মীয়া বাৰ্তা | year=২০২৩ | month=১৪ নৱেম্বৰ}}</ref> আনকথাত অৰণ্যৰ প্ৰযোজক হৈ পৰিছিল জাতি-ধৰ্ম-বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে তেতিয়াৰ মঙলদৈ চহৰৰ স্থানীয় বাসিন্দা। ইয়াৰ দ্বাৰা ভাৰতত দুটা ইতিহাস ৰচিত হৈছিল; (১) ৰাইজৰ দান-বৰঙনিৰে এখন পূৰ্ণ-দৈৰ্ঘ্যৰ ছবি নিৰ্মাণ আৰু (২) এটা ক্লাৱৰ তত্ত্বাৱধানত এখন ছবি সম্পূৰ্ণ হৈ উঠা।<ref name="অৰণ্য">{{cite journal | title=Forest of dreams | author=Deka, Trishna | journal=Horizon, The Assam Tribune | year=2025 | month=24 November | pages=1}}</ref> ===অৰণ্য আৰু বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষা আইন=== উল্লেখযোগ্য কথা যে, ভাৰতত [[:en:Wild Life (Protection) Act, 1972|বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষা আইন, ১৯৭২]] গৃহীত হোৱাৰ আগতেই বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষাৰ দিশ আৰু বন সংৰক্ষণৰ দিশত আলোকপাত কৰি “অৰণ্য’’ সৃষ্টি কৰা হৈছিল। ইয়াৰ কেইবাবছৰো পিছত ১৯৮০ চনত বন সংৰক্ষণ আইন ১৯৮০ প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল। অৰণ্য সেইসময়ত বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষা আৰু বন সংৰক্ষণৰ দিশত এক শক্তিশালী কণ্ঠ হিচাপে বিবেচিত হৈছিল।<ref name="অৰণ্য"/> ===অৰণ্যৰ নেপথ্যৰ সহযোগী === বোলছবিখনৰ সহকাৰী পৰিচালক আছিল দীপক চক্ৰৱৰ্তী, অৰুণ গুহঠাকুৰতা, হৰিহৰ শৰ্মা; সংগীতত ও.ওৱাই.এছ. মুক্তি আৰু পৰিমল দাসগুপ্ত; সম্পাদনা সহযোগী- বৈদ্যনাথ মিশ্ৰ; কলা-নিৰ্দেশনাৰ সহযোগী- দুৰ্গেশ্বৰ দাস; পোহৰ নিয়ন্ত্ৰণত সহযোগী- পতি, বালী, মুছলিম আৰু বাবুৱা; শব্দ ৰেকৰ্ডিঙত সহযোগ- কালী, মহাদেৱ; সংগীত আৰু শব্দ পুনঃসংযোগত বলৰাম বাৰুইয়ে কাম কৰিছিল। কথাছবিখনৰ প্ৰযোজনা মেনেজমেণ্টত সহযোগ কৰিছিল- গিৰিজা প্ৰসাদ শৰ্মা, দীপক শৰ্মা, নীল চহৰীয়া, গোপাল বৰুৱা, হৰিশ্চন্দ্ৰ শৰ্মা, তৰুণ দাস, প্ৰমোদ ডেকা, ভূৱনেশ্বৰ দাস, বিপুল দে, ড° নগেন গোস্বামী, ড° মুকুট শৰ্মা, ড° জয়ন্ত চহৰীয়া, জ্যোতিপদ চৌধুৰী আৰু উপেন্দ্ৰ বৰদলৈ। ===কৃতজ্ঞতা=== অৰণ্য নিৰ্মাণ এক দুঃসাহসিক কৰ্মই আছিল। কেৱল মনৰ উদ্যম আৰু এজাক মানুহৰ সপোনে সকলোৰে সহযোগিতাত সাকাৰ ৰূপ পাইছিল। ছবিখনৰ আৰম্ভণিতে এইসকল লোক আৰু অনুষ্ঠানৰ প্ৰতি পৰিচালকে সমজুৱাকৈ কৃতজ্ঞতা জ্ঞাপন কৰে। মঙলদৈ মাৰ্চেণ্ট এছোছিয়েশ্বন, ফৰেষ্ট কণ্ট্ৰোল এণ্ড ইৰিগেছন ডিপাৰ্টমেণ্ট, পাব্লিক ওৱৰ্কচ্ ডিপাৰ্টমেণ্ট, ডেইলী মাৰ্কেট বিজনেছ কম্যুনিটি, ওদালগুৰি কো-অপাৰেটিভ ছোছাইটি, ৰৌতা ট্ৰেডিং কো-অপাৰেটিভ ছোছাইটি, টি ৱাংডি ডুপকা, নৰবাহাদুৰ ছেত্ৰী, হেমন্ত দাস আৰু দৈপামৰ জনসাধাৰণ। তদুপৰি, বিশেষ কৃতজ্ঞতা জ্ঞাপন কৰা হয় মহামহিম ভূটান চৰকাৰ, অসমৰ বন বিভাগ আৰু শ্ৰী মোহিনী তৰফদাৰক, যাৰ তত্ত্বাৱধানত বেংগল ফিল্ম লেবোৰেটৰীত অৰণ্যৰ কাম আগবাঢ়ে। ==কাহিনী== আদৰ্শবান ডেকা জয়ন্ত বৰুৱাই ফৰেষ্ট ৰেঞ্জাৰৰ চাকৰি পাই সংৰক্ষিত বনাঞ্চল এখনত যোগদান কৰিলে। তাতেই জয়ন্তই চিনাকি হ’ল প্ৰতাপ দুৱৰাৰ সৈতে। প্ৰতাপে সেই অৰণ্যতে কাঠৰ কাৰবাৰ কৰে যদিও অবৈধভাবে ভাবে কাঠৰ সৰবৰাহ কৰা আৰু গড়ৰ খড়্গৰ চোৰাং চিকাৰৰ সৈতেও তেওঁ জড়িত। প্ৰতাপৰ অবৈধ ব্যৱসায়ত জয়ন্ত বাধা হৈ পৰে। সেয়ে তেওঁক বিভিন্ন উপায়ে প্ৰলোভিত কৰিবলৈ প্ৰতাপে চেষ্টা চলালে যদিও তেওঁ নিজৰ আদৰ্শত অচল-অটল হৈ থাকে।<ref name="arun" /> এদিন জয়ন্তৰ সৈতে চিনাকি হ’ল বনৰ হৰিণীৰ দৰে সৰল নেপালী গাভৰু কৃষ্ণাৰ সৈতে। সেই চিনাকি প্ৰেমলৈ ৰূপান্তৰ হ’ল। মাতৃহীনা কৃষ্ণা দেউতাক বাহাদুৰৰ সৈতে সেই অৰণ্যতে বাস কৰে। বাহাদুৰ এজন নিপুণ চিকাৰী, যাৰ বন্দুকৰ লক্ষ্য অব্যৰ্থ আৰু প্ৰতাপৰ গড়ৰ খড়্গৰ অবৈধ চিকাৰৰ সৈতে জড়িত। বহু দুখীয়া-দৰিদ্ৰ নাৰীক ধনৰ বলত ভোগ কৰা প্ৰতাপৰ কৃষ্ণাৰ প্ৰতি দুৰ্বলতা অপৰিসীম। কিন্তু তাই প্ৰতাপক অলপো আসৈ নিদিয়ে।<ref name="arun" /> জয়ন্তক হাত কৰাৰ সকলো চেষ্টা ব্যৰ্থ হোৱাত জিঘাংসু প্ৰতাপে তেওঁক হত্যা কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিলে। এই কামৰ বাবে বাহাদুৰক ভয়-ভাবুকিৰে ৰাজী কৰালে। সীতাৰামৰ হতুৱাই গড় ওলোৱাৰ মিছা সম্ভেদ দি জয়ন্তক অৰণ্যৰ ভিতৰলৈ লৈ যোৱা হ’ল।<ref name="arun" /> ইফালে দেউতাক নথকাৰ সুযোগ লৈ প্ৰতাপে কৃষ্ণাক বলাৎকাৰৰ চেষ্টা চলালে। তাই নিজকে বচাই হাবিৰ ফালে দৌৰ মাৰিলে। প্ৰতাপে পিছে পিছে খেদি গ’ল। কৃষ্ণাৰ চিঞৰ বাহাদুৰৰ কাণত পৰিল। জয়ন্তক হত্যা কৰিবলৈ খাপ পাতি থকা বাহাদুৰ দৌৰি আহিল আৰু জীয়েকৰ সৰ্বনাশ কৰিবলৈ সাজু হোৱা প্ৰতাপক গুলীয়াই মাৰিলে। == অভিনয় শিল্পী== *[[বিজু ফুকন]] (জয়ন্ত) *[[বিদ্যা ৰাও (অভিনেত্ৰী)|বিদ্যা ৰাও]] (কৃষ্ণা) *[[তচদ্দুক ইউচুফ]] (প্ৰতাপ) *পূণ্য দাস, [[বীণা বাৰুৱতী]], অবলা ৰঞ্জন ৰয়, বিজয় শংকৰ, অখিল ডেকা, তৰুণ হাজৰিকা, দেউতি বৰুৱা, [[বিষ্ণু খাৰঘৰীয়া]]।<ref name="arun" /> মদন চৌধুৰী, ভাৰত চহৰীয়া, কিৰণ বৰুৱা, বিপ্লৱ ৰয়, প্ৰমোদ শৰ্মা, বিমল দাস, উদয় বৰুৱা, কমল ৰাজবংশী, আলোক শৰ্মা, আতাউৰ ৰহমান, জীৱন বৰুৱা, অৰুণ গুহঠাকুৰতা আদি। ==গীত== ছবিৰ সঙ্গীত পৰিচালনা কৰিছিল বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰখ্যাত সঙ্গীত পৰিচালক [[সুধীন দাশগুপ্ত]]ই। দাশগুপ্তই [[সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ]]ে পৰিচালনা কৰা আন এখন [[অৰণ্য]] বিষয়ক ছবি [[কাজিৰঙাৰ কাহিনী]]তো সঙ্গীত পৰিচালনা কৰিছিল। ছবিখনত চাৰিটা গীত আছিল। আটাইকেইটা গীত ৰচনা কৰিছিল [[কেশৱ মহন্ত]]ই।<ref name="bolchabi">{{Cite book |authors=Babul Das |year=1985 |title=অসমীয়া বোলছবিৰ গীতৰ সংকলন |pages=151 |publisher=Bani Mandir, Dibrugarh |accessdate=2019-10-10}}</ref><ref name="arun" /> {{Track listing | headline = গীতৰ শীৰ্ষ | extra_column = কন্ঠশিল্পী | lyrics_credits = yes | total_length = | title1 = দিনৰ পোহৰ ৰংচঙীয়া ভাল মানুহৰ সং, ৰাতিৰ আন্ধাৰ গমগমীয়া চোৰ মাতালৰ ৰঙ | extra1 = [[মান্না দে]] | lyrics1 =[[কেশৱ মহন্ত]] | length1 = | title2 = গুৰ গুৰ গুৰ গুৰ গুৰ গুৰ গুৰ গুৰ ডম্বৰু বজাওঁ ডম্বৰু বজাওঁ, হাজো ডুবি দেৰগাঁও ডম্বৰু বজাওঁ | extra2 = [[দ্বীপেন বৰুৱা]] | lyrics2 =[[কেশৱ মহন্ত]] | length2 = | title3 =এই পূৰ্ণিমা ৰাতি এই পাহাৰৰে দাঁতি | extra3 = জাতিলেশ্বৰ মুখাৰ্জী, সুজাতা মুখাৰ্জী | lyrics3 =[[কেশৱ মহন্ত]] | length3 = | title4 =শিলে শিলে ঠেকা খালে নিজৰাৰে পানী | extra4 = [[আৰতি মুখাৰ্জী]] | lyrics4 =[[কেশৱ মহন্ত]] | length4 = }} ==বঁটা আৰু সন্মান== ছবিখন ১৯তম (১৯৭১) ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ উৎসৱত অসমীয়া ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি হিচাপে ৰজত কমল বঁটা লাভ কৰে।<ref name="arun" /> ==উত্তৰাধিকাৰ== ===জিপ্চী গীল্ড আৰু অৰণ্য=== অৰণ্য সৃষ্টিৰ বহুবছৰ পাৰ হৈ যোৱাৰ পিছতো মঙলদৈৰ বাসিন্দাই “অৰণ্য’’ক তেওঁলোকৰ সম্পদ হিচাপে বিবেচনা কৰি কথাছবিখন মুক্তি পোৱা ১২ নৱেম্বৰ দিনটো ২০২২ চনৰ পৰা<ref name="অ-২"/> “অৰণ্যৰ দিন’’ হিচাপে উদযাপন কৰি আহিছে।<ref name="অ-১"/> [[জীপ্চী গীল্ড]] নামৰ স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনটোৱে এই দিনটোত ছবিখনৰ সৈতে জড়িত কলা-কুশলীক সম্বৰ্ধনা জনোৱাৰ লগতে ছবিখন ৰাজহুৱাকৈ প্ৰদৰ্শনৰ দিহা কৰা হয়। জিপ্চী গীল্ডৰ এনে সম্বৰ্ধনা গ্ৰহণ কৰি পৰিচালক [[সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱ|সমৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দেৱে]] কয়, {{Cquote|জীৱনত অপমান অপযশ যথেষ্ট পাইছোঁ। কিন্তু সমালোচনাৰে সঠিক পথৰ সন্ধান দিওঁতা ব্যক্তি কমকৈ পাইছোঁ। আচলতে শুদ্ধ সমালোচনাই এজন ব্যক্তিক জখলাত উধাবলৈ সাহস আৰু প্ৰেৰণা দিয়ে। গামোচা শোভাযাত্ৰাৰে এজন ব্যক্তিৰ সঠিক মূল্যায়ন কৰা উচিত নহয়।<ref name="অ-৩">{{cite journal | title=ইউনাইটেড ক্লাৱৰ সদস্যৰ মৰসাহৰ প্ৰতিফলন অৰণ্য | journal=অসমীয়া প্ৰতিদিন | year=২০২৩ | month=১৩ নৱেম্বৰ}}</ref>}} অৰণ্য মুক্তিৰ দিনটো স্মৰণীয় কৰি ৰাখিবলৈ ১৯৭১ চনৰ ১২ নৱেম্বৰত এটা “মাইলৰ খুটি’’ স্থাপন কৰা হৈছিল, যিটো আনুষ্ঠানিকভাবে ১৬ নৱেম্বৰ ২০২৫ত উন্মোচন কৰা হয়। জিপ্চী গীল্ডৰ প্ৰচেষ্টাতে ১৬ নৱেম্বৰ ২০২৫ চনত ভাৰতীয় ডাকসেৱাৰ ''মাই ষ্টাম্প'' আঁচনিৰ অধীনত “অৰণ্য ১৯৭১’’ নামৰ এটা ডাকটিকট প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ==তথ্য উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://www.youtube.com/watch?v=m3wvY6l-Hlo ইউটিউৱত 'অৰণ্য'] *[https://geetsankalan.com/movies/aranya গীত সংকলন ৱেবচাইটত অৰণ্যৰ গীত] {{অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ}} {{অসমীয়া ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা}} [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ অসমীয়া পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:১৯৭০ দশকৰ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:১৯৭১ বৰ্ষৰ চলচ্চিত্ৰ]] 0nr06nazea5rjpphgv3im6koo95xtau 0 62799 652026 650085 2026-11-11T04:54:53Z RongerDuniya100 50883 652026 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = চাটগাঁইয়া | familycolor = ভাৰত-ইউৰোপীয় | lingua = 73-DEE-aa | linglist = ctg | iso3 = ctg | script = [[বঙালী লিপি]]<br/> [[আৰবী লিপি]] (আগতে কম পৰিসৰত) | fam6 = | fam5 = | fam4 = [[Eastern Indo-Aryan languages|প্ৰাচ্য]] | fam3 = [[Indo-Aryan languages|ভাৰত-আৰ্য]] | fam2 = [[Indo-Iranian languages|ভাৰত-ইৰানীয়]] | ref = | altname = | date = | speakers = ১ কোটি ৬০ লাখ (২০০৯) | imagesize = 200px | image = চাটগাঁইয়া.svg | region = [[Chittagong Division|চট্টগ্ৰাম অঞ্চল]] | ethnicity = [[বঙালী জাতি|বঙালী]] | states = [[বাংলাদেশ]] | pronunciation = [siʈaiŋga] | nativename = চিটাইঙ্গা<ref name="prothom">{{cite web |title=চট্টগ্ৰামেৰ আঞ্চলিক স্বকীয়তা |url=https://nagorik.prothomalo.com/%E0%A6%9A%E0%A6%9F%E0%A7%8D%E0%A6%9F%E0%A6%97%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%86%E0%A6%9E%E0%A7%8D%E0%A6%9A%E0%A6%B2%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%95%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%A4%E0%A6%BE |website=Prothomalo |access-date=16 August 2022 |language=bn}}</ref> | notice = IPA }} [[চিত্ৰ:Bengali_dialects_political_map_as.svg|thumb| {{Legend|green|চট্টগ্ৰামীয়া ভাষা প্ৰচলিত অঞ্চলসমূহ}}]] '''চাটগাঁইয়া''', '''চট্টগ্ৰামীয়া''', '''চাটগাঞা''', বা '''চিটাইঙ্গা''' হৈছে [[বাংলাদেশ]]ৰ [[চট্টগ্ৰাম]] আৰু দক্ষিণ-পূৰ্বাঞ্চলত প্ৰচলিত এটা [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰত-আৰ্য]] ভাষা। [[বঙালী ভাষা]]ৰ সৈতে এই ভাষাৰ ওতপ্ৰোত সম্পৰ্ক থকাৰ বাবেই ইয়াক সাধাৰণতে বঙালী ভাষাৰ অ-মান্য উপভাষাৰূপে বিবেচিত হয়, কিয়নো এই ভাষাৰ কওঁতাসকলে নিজক জাতিগতভাৱে বঙালী বুলি পৰিচয় দিয়ে আৰু বঙালী ভাষাতেই শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite book|last=Masica|first1=Colin|author-link=Colin Masica|year=1991|title=The Indo-Aryan Languages|url=https://archive.org/details/indoaryanlanguag0000masi|place=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|page=[https://archive.org/details/indoaryanlanguag0000masi/page/25 25]}}</ref> কিন্তু এই দুয়োটা ভাষা পৰস্পৰে বোধগম্য নহয়।<ref name="Ethnologue">{{Cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=ctg|title=Chittagonian A language of Bangladesh|publisher=Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition|year=2009|accessdate=3 February 2013}}</ref><ref>{{Cite book|last=Masica|first1=Colin|author-link=Colin Masica|year=1991|title=The Indo-Aryan Languages|url=https://archive.org/details/indoaryanlanguag0000masi|place=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|page=[https://archive.org/details/indoaryanlanguag0000masi/page/16 16]}} "The dialect of Chittagong, in southeast Bangladesh, is different enough to be considered a separate language."</ref> কিছুমান ভাষাবিদে এই ভাষাক এক সুকীয়া ভাষা হিচাপে গণ্য কৰে। ২০০৯ চনৰ প্ৰাককলন অনুসৰি এই ভাষা ১ কোটি ৬০ লাখ লোকে কয়।<ref>{{Cite web|url=http://www.ethnologue.com/ethno_docs/distribution.asp?by=size|title=Summary by language size|publisher=Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition|year=2009|accessdate=3 February 2013}}</ref> == শ্ৰেণী বিভাজন == চট্টগ্ৰামীয়া হৈছে [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল]]ৰ প্ৰাচ্য গোটৰ [[অসমীয়া-বঙালী ভাষাগোষ্ঠী|অসমীয়া-বঙালী]] উপশাখাৰ এটা ভাষা। এই শাখাৰে অন্য ভাষাসমূহ হ'ল― [[ছিলঠীয়া ভাষা|ছিলঠীয়া]], [[ৰহিঙীয়া ভাষা|ৰহিঙীয়া]], [[চাকমা ভাষা|চাকমা]], [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] আৰু [[বঙালী ভাষা|বঙালী]]। [[:en:Proto-Indo-European language|প্ৰাচীন-ভাৰত-ইউৰোপীয় ভাষা]]ৰ পৰা প্ৰাচ্য [[:en:Middle Indo-Aryan|মধ্য ভাৰত-আৰ্য ভাষা]]ৰ মাধ্যমেদি [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|প্ৰাচীন ভাৰত-আৰ্য ভাষা]]ৰ পৰা ইয়াৰ উৎপত্তি ঘটিছে।<ref name="Ethnologue2">{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=ctg|title=Chittagonian A language of Bangladesh|publisher=Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition|year=2009|accessdate=3 February 2013}}</ref> == কেইটামান চট্টগ্ৰামীয়া শব্দৰ উদাহৰণ == {| class="wikitable" ! একবচন ! অসমীয়া অৰ্থ ! বহুবচন ! অসমীয়া অৰ্থ |- |'''ফটু''' ইয়ান |'''ফটো'''খন |'''ফটু''' গিন |'''ফটো'''কেইখন |- |'''ফাতা''' উয়া |'''পাত'''টো |'''ফাতা''' গিন |'''পাত'''কেইটা |- |'''দুয়াব়''' গান |'''দুৱাৰ'''খন |'''দুয়াব়''' গিন |'''দুৱাৰ'''কেইখন |- |'''ফা'ব়''' গুয়া |'''পাহাৰ'''খন |'''ফা'ব়''' গুন |'''পাহাৰ'''কেইখন |- |'''দেবাল''' ইয়ান |'''দেৱাল'''খন |'''দেবাল''' ইয়ুন |'''দেৱাল'''কেইখন |- |'''কিতাব''' উয়া |'''কিতাপ'''খন |'''কিতাব''' উন |'''কিতাপ'''কেইখন |- |'''মানুশ''' উয়া |'''মানুহ'''জন |'''মানুশ''' উন |'''মানুহ'''কেইজন |- |উগ্গোয়া '''ফাতা''' / '''ফাতা''' উগ্গোয়া |এটা '''পাত''' |হদুন '''ফাতা''' / '''ফাতা''' হদুন |কেইটামান '''পাত''' |- |এক্কান '''ফটু''' / '''ফটু''' এক্কান |এখন '''ফটো''' |হদিগিন '''ফটু''' / হদিইয়িন '''ফটু''' / '''ফটু''' হদিইয়িন |কেইখনমান '''ফটো''' |} ==নমুনা পাঠ== চাটগাঁইয়া ভাষাত মানৱ অধিকাৰৰ সাৰ্বজনীন ঘোষণাৰ এটা নমুনা তলত দিয়া ধৰণৰ: === Bengali Script === {{lang|ctg-Beng|বেক্ মানুশ্শুন আজাদ অয়ি বৰাবৰ হম্মান এদ্দে অক্ লই জন্মান৷ ইতাৰাৰে সুদবুদ এদ্দে আহল্ দেয়া অইয়ে আৰ ইয়াৰ লাই ইতাৰাৰ এজন অইন্নো জনৰ লগত ভাই-ভাইৰ নাআন আচৰণ গৰা জৰূৰী আছে।}} <br> === Romanisation === Bek manushshun ajad oyi borabar homman edde ok loi jonman. Itarare sudbud edde ahol deya oiye ar iyar lai itarar ejon oinno jonor logot bhai-bhair naan achoron gora joruri ache. <br> === English === All human beings are born free and equal in dignity and rights. They are endowed with reason and conscience and should act towards one another in a spirit of brotherhood. == কেইটামান চট্টগ্ৰামীয়া বাক্যৰ উদাহৰণ == {| class="wikitable" ! চট্টগ্ৰামীয়া ! অসমীয়া অৰ্থ |- |আঁই '''বাত''' ''হাই'' |মই '''ভাত''' ''খাওঁ'' |- |ইঁতি '''টিবি''' ''সাব়'' |সি '''টিভি''' ''চাই আছে'' |- |ইঁতে '''ছাইব়কেল'''ত সৰেৰ |সি '''চাইকেল'''ত ''উঠি আছে'' |- |ইঁতাব়া '''খ্যালা''' ''হাব়'' |সিহঁতে '''খেল''' ''খেলি আছে'' |} == লিখন প্ৰণালী == ঐতিহাসিকভাৱে এই ভাষা লিখিবলৈ [[আৰবী লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। বৰ্তমানৰ সময়ত সাধাৰণতে [[বঙালী লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়। == তথ্য সূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ভাষা]] o5ubkkgr0v60pd0a20vijvzjxhfktug 0 72877 652021 530393 2026-11-10T19:25:43Z Rotondus 26854 /* তথ্যসূত্ৰ */ 652021 wikitext text/x-wiki {{Infobox character | image = Sabari Rama statues at Gangadhara Simhachalam.jpg | color = #FFC569 | info-hdr=তথ্য | caption = সিংহাচলমত শবৰী আৰু ৰাম। | name = শবৰী | gender = মহিলা | religion = [[হিন্দু]] | lbl1 = ভক্ত | data1 = [[ৰাম]] | lbl2 = গুৰু | data2 = ঋষি মাতংগ }} '''শবৰী''' ({{lang-sa|शबरी}})) হৈছে হিন্দু মহাকাব্য [[ৰামায়ণ]]ত বৰ্ণিত এগৰাকী বৃদ্ধ তপস্বী। তেওঁক এগৰাকী উৎসাহী মহিলা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে যিয়ে নিজ ভক্তিৰ বলত ৰামৰ দৰ্শন আৰু আশীৰ্বাদ লাভ কৰিছিল। == কিংবদন্তি == শবৰী এগৰাকী গাঁৱলীয়া মহিলা আছিল।<ref name="keshavadas_121">{{harvnb|Keshavadas|1988|p=121}}</ref> কৃষ্ণ দত্তৰ মতে, তেওঁ জ্ঞান সন্ধানী ব্যক্তি আছিল আৰু ধৰ্মৰ অৰ্থ জানিব বিচাৰিছিল। কেইবাদিনো ভ্ৰমণৰ পিছত, ঋশ্যমুখ পৰ্বতৰ পাদদেশত তেওঁ ঋষি মাতঙ্গক লগ পাইছিল আৰু তেওঁক গুৰু হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল। বহু বছৰ ধৰি ভক্তিৰে তেওঁক সেৱা কৰিছিল। <ref name="keshavadas_121"/> যেতিয়া মাতঙ্গৰ মৃত্যুৰ সময় আহিছিল তেতিয়া বৃদ্ধা শবৰীয়ে কৈছিল যে গোটেই জীৱন তেওঁক সেৱা কৰাৰ পিছত, তেওঁ গুৰু মাতঙ্গ উপনীত হোৱা সেই একেই "শান্তিৰ বাসস্থান" পাবলৈ বিচাৰিব।<ref name="keshavadas_121"/> ঋষিয়ে তেওঁক সঁহাৰি দিছিল যে, যদিহে তেওঁ সেৱা আগবঢ়ায়, তেন্তে ভগৱান ৰামে তেওঁক দৰ্শন দিব। তেওঁ তেওঁক ৰামৰ আগমনৰ বাবে অপেক্ষা কৰিবলৈ কৈছিল। পিছত, পদুমৰ ভঙ্গীত বহি থকা অৱস্থাতেই, ঋষিয়ে মহাসমাধি প্ৰাপ্ত কৰিলে। গুৰুৰ পৰামৰ্শ অনুসৰণ কৰি, শবৰীয়ে ৰামৰ আগমনৰ বাবে অপেক্ষা কৰিছিল।<ref name="keshavadas_121"/> প্ৰতিদিনে, শবৰীয়ে লাখুটি লৈ আশ্ৰমৰ পৰা খোজ কাঢ়ি বাহিৰলৈ যায়, আৰু ভগৱান ৰামৰ বাবে বগৰী চিঙে। বগৰীবোৰ তেওঁ সোৱাদ লৈ চাই মিঠাবোৰহে খৰাহিত ৰাখিছিল আৰু তিতাবোৰ পেলাই দিছিল। তেওঁ ৰামক এই ভাল মিঠা বগৰীবোৰহে দিব বিচাৰিছিল। <ref name="keshavadas_122" /> তেওঁ নাজানিছিল যে নৈবেদ্যৰ সোৱাদ ল'ব নালাগে। এইদৰে তেওঁ কেইটামান বগৰী সংগ্ৰহ কৰি, আশ্ৰমলৈ ঘূৰি আহিছিল আৰু ৰামৰ আগমনৰ বাবে আগ্ৰহেৰে অপেক্ষা কৰিছিল।<ref name="keshavadas_122">{{harvnb|Keshavadas|1988|p=122}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/fr/2007/09/28/stories/2007092851440400.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080218193252/http://www.hindu.com/fr/2007/09/28/stories/2007092851440400.htm|url-status=dead|archive-date=2008-02-18|title=A novel attempt|last=Raj|first=Sundara|date=2007-09-28|work=[[The Hindu]]|access-date=2009-06-11|archivedate=2008-02-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080218193252/http://www.hindu.com/fr/2007/09/28/stories/2007092851440400.htm|deadurl=yes}}</ref> === ৰামৰ আগমন === শাস্ত্ৰীয় বিৱৰণ অনুসৰি, আন শ শ যোগীয়ে তেওঁলোকৰ আশ্ৰমত অভ্যৰ্থনা কৰিবলৈ ৰামলৈ অপেক্ষা কৰি আছিল যদিও ৰামে শবৰীৰ আন্তৰিক ভক্তিৰ বাবে কেৱল তেওঁৰ আশ্ৰমলৈহে গৈছিল। ৰামক দেখি শবৰী আনন্দিত হৈ কয়, "আপোনাৰ দৰ্শনৰ বাবে বহু গুণী-মানি যোগীয়ে অপেক্ষা কৰি আছিল, কিন্তু আপুনি এই অযোগ্য ভক্তজনৰ ওচৰলৈ আহিছে (...) মোৰ হৃদয়ৰ বাহিৰে আন একোৱেই আপোনালৈ আগবঢ়োৱাৰ বাবে মোৰ ওচৰত নাই, কিন্তু ইয়াত কিছুমান বগৰী আছে। হয়তো আপুনি খাই সন্তোষ পাব প্ৰভু।" শবৰীয়ে ফলবোৰ ৰামলৈ বুলি আগবঢ়াই দিছিল যিবোৰ তাই বৰ সতৰ্কতাৰে সংগ্ৰহ কৰিছিল। ৰামে বগৰীবোৰৰ সোৱাদ লোৱাৰ মাত্ৰকে, লক্ষ্মণে বগৰীবোৰলৈ মনকৰি কৈছিল যে শবৰীয়ে ইতিমধ্যে এইবোৰৰ সোৱাদ লৈছে আৰু সেয়েহে এইসমূহ তেওঁ খোৱাৰ অযোগ্য আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.babanandsinghsahib.org/rosary/thermometer.htm|title=Rosary of Divine Wisdom|publisher=Brig. Partap Singh Ji (Retd.)|language=en|date=27 August 1999}}</ref> এই সন্দৰ্ভত ৰামে উত্তৰ দিছিল যে তেওঁ বিভিন্ন খাদ্যৰ সোৱাদ লৈছে, কিন্তু, এনে ভক্তিৰে আগবঢ়োৱা এই বগৰীবোৰৰ সমান সোৱাদ আন একোৰেই হ'ব নোৱাৰে(...)। শবৰীৰ ভক্তিত সন্তুষ্ট হৈ ৰামে তেওঁক আশীৰ্বাদ দিয়ে। বগৰীবোৰ আগবঢ়াই দিয়া হস্তনিৰ্মিত পাতৰ ডোনটো লক্ষ্য কৰে আৰু সেইবোৰ তৈয়াৰ কৰিবলৈ শবৰীয়ে কৰা কঠোৰ পৰিশ্ৰমৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হয় আৰু সেয়েহে, তেওঁ গছজোপাক আশীৰ্বাদ দিয়ে যাতে পাতবোৰ প্ৰাকৃতিকভাৱেই এটা বাটিৰ আকৃতিত বিকশিত হয়। {{Sfn|Dodiya|2001|p=297}} শবৰীয়ে ৰামক সীতাৰ উদ্ধাৰৰ হেতু সুগ্ৰীৱৰ সহায় ল'বলৈ পৰামৰ্শ আগবঢ়াই আৰু সুগ্ৰীৱৰ সন্ধান দিয়ে।<ref name="keshavadas_123">{{harvnb|Keshavadas|1988|p=123}}</ref> == টোকা == {{Reflist}} == তথ্যসূত্ৰ == {{refbegin}} * {{citation|last=Keshavadas|first=Sadguru Sant|title=Ramayana at a Glance|publisher=[[Motilal Banarsidass]] Publ. |year=1988|pages=211|isbn=978-81-208-0545-3|url=https://books.google.com/books?id=3XIatVGyjmQC}} * {{citation|last=William Buck|first=B. A |author2=Van Nooten |title=Ramayana|publisher=University of California Press|year=2000|pages=432|isbn=978-0-520-22703-3|url=https://books.google.com/books?id=4Wzg6wFJ5xwC&printsec=frontcover}} * {{citation|last=Dodiya|first=Jaydipsinh |title=Critical perspectives on the Rāmāyaṇa|publisher=Sarup & Sons|year=2001|pages=297|isbn=978-81-7625-244-7|url=https://books.google.com/books?id=QQRkuduNXTkC&pg=PA14}} {{refend}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category}} * [http://www.babanandsinghsahib.org/rosary/thermometer.htm Lord Rama only thirsted for the Prema of Shabri Ji] by Brig. Partap Singh Ji Jaspal (Retd.) *[https://www.vedicinsight.in/legends/the-legend-of-bhakt-shabri/ The Legend of Bhakt Shabri] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211020174716/https://www.vedicinsight.in/legends/the-legend-of-bhakt-shabri/ |date=2021-10-20 }} {{ৰামায়ণ}} [[শ্ৰেণী:ৰামায়ণৰ চৰিত্ৰ]] 9zps6zauwlinzyn6sg3wbsomnmhmp8a 0 83743 651964 531778 2026-11-10T14:06:13Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651964 wikitext text/x-wiki {{Infobox music genre | name = ৰসী গাহেন | image = | image_size = 250px | alt = | caption = | bgcolor = silver | stylistic_origins = লোক গীত | cultural_origins = [[হাজং জনগোষ্ঠী]] | instruments = | popularity = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = | regional_scenes = [[অসম, ভাৰত]] | local_scenes = | other_topics = }} '''ৰসী গাহেন''' ({{lang-en| Rochi Gaheen}}) [[হাজং]]সকলৰ জাতীয় কৃষ্টিৰ অন্যতম লোক-সংগীত। কৃষিকাৰ্যৰ জীৱন জীৱিকাৰ লগত এই গীত ওতপ্ৰোতভাবে জড়িত হৈ আছে। শক্তিৰ উপাসক হিচাপে শ্ৰমৰ উৎস হৈ যুগ যুগ ধৰি যিদৰে শ্ৰমজীৱিসকলৰ মাজত বিভিন্ন নৃত্য-গীতৰ প্ৰচলন হৈ চলি আহিছে, সেইদৰে [[হাজং জনগোষ্ঠী]]ৰ মাজতো পৰম্পৰাগতভাবে ৰসী গাহেনৰ প্ৰচলন হৈ আহিছে।<ref name="nila">{{cite web | url=https://nilacharai.com/হাজং-জনজাতিৰ-লেৱা-টানা/ | title=হাজং জনজাতিৰ লেৱা-টানা নৃত্য-গীত | publisher=নীলাচৰাই ডট কম | date=১৪ মে' ২০২২ | accessdate=17 December 2022 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20221027132545/https://nilacharai.com/%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%82-%E0%A6%9C%E0%A6%A8%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A7%B0-%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A7%B1%E0%A6%BE-%E0%A6%9F%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BE/ | archivedate=27 October 2022 | deadurl=yes}}</ref> হাজংসকলে বিশ্বাস কৰি আহিছে যে ৰ'দ, বৰষুণ নেওচি যেতিয়া বোকা-পানীৰে লুতুৰি-পুতুৰি হৈ ৰোৱা লগাই থকাৰ সময়ত কোনো ৰোৱণীয়ে ৰসী গাহেন গায়, তেতিয়া হেনো ৰোৱণীসকলৰ মনত প্ৰাণত কৰ্মৰ প্ৰেৰণাৰ জোৱাৰ উঠে। কামত ক্ষিপ্ৰতা আৰু চকুৱে-মুখে এক অনাবিল আনন্দ ফুটি উঠে। ইয়াৰ উপৰিও হাজংসকলে বিশ্বাস কৰি আহিছে যে দেশত অনাবৃষ্টি হ'লে কোনো কবিয়ালে ‘হাৰান্দি’ত ৰসী গাহেনৰ সুৰ তুলিলে হেনো আকাশত মেঘৰ গাজনি তুলি ধাৰাসাৰে [[বৰষুণ]] নমাই আনিব পাৰিছিল। ৰসী গাহেনত শক্তি-সামৰ্থ যোগোৱাৰ লগতে দুখ-বেদনা, আনন্দ আৰু নিৰাশাৰ ছবিও দেখা যায়।<ref name="nila" /><ref name="http://ccrtindia.gov.in/downloads/Fellowship/Published%20Project/2013-2014/16.%20Study%20About%20Folk%20Religion,%20Beliefs%20of%20Assam.pdf">{{cite book | title=অসমৰ লোকধৰ্ম, বিশ্বাস - আৰু ৰীতি-নীতিৰ ৰেঙণি | publisher=8/03/2019 | pages=18-19}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:লোকসাহিত্য]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ লোকগীত]] jr8efa52h30oy9br5gsttfdl0mnv0o4 0 105389 651983 646237 2026-11-10T15:29:31Z Pranamikaadhikary 27435 /* ধাৰণাটোৰ বিকাশ */ 651983 wikitext text/x-wiki '''বহনক্ষম উন্নয়ন''' ({{lang-en|Sustainable development}}) বিকাশ আৰু মানৱ উন্নয়নৰ এনে এক পদ্ধতি, যিয়ে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰাৰ ক্ষমতাৰ সৈতে আপোচ কৰিব নলগাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখে।<ref name=":1">United Nations General Assembly (1987) .[https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf ''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220331195909/https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf|date=31 March 2022}}. Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment.</ref><ref name=":72">{{cite web |author=United Nations General Assembly |date=20 March 1987 |title=''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''; Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment; Our Common Future, Chapter 2: Towards Sustainable Development; Paragraph 1 |url=http://www.un-documents.net/ocf-02.htm |access-date=1 March 2010 |publisher=[[United Nations General Assembly]]}}</ref> ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে এনে এখন সমাজ গঢ়ি তোলা, য'ত জীৱন-যাপনৰ ব্যৱস্থা আৰু সম্পদ আহৰণে গোলকীয় অখণ্ডতাক ক্ষতিগ্ৰস্ত নকৰাকৈ মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Robert |first1=Kates W. |last2=Parris |first2=Thomas M. |last3=Leiserowitz |first3=Anthony A. |title=What is Sustainable Development? Goals, Indicators, Values, and Practice |url=https://archive.org/details/sim_environment_2005-04_47_3/page/n8 |journal=Environment: Science and Policy for Sustainable Development |date=2005 |volume=47 |issue=3 |pages=8–21 |doi=10.1080/00139157.2005.10524444|bibcode=2005ESPSD..47c...8R |s2cid=154882898 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mensah |first1=Justice |title=Sustainable development: Meaning, history, principles, pillars, and implications for human action: Literature review |journal=Cogent Social Sciences |date=2019 |volume=5 |issue=1 |pages=1653531 |doi=10.1080/23311886.2019.1653531 |doi-access=free}}</ref> বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য হৈছে অৰ্থনীতি, পৰিৱেশ, আৰু সামাজিক কল্যাণৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা। ১৯৮৭ চনত ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদনে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক অধিক পৰিচিত কৰাত সহায় কৰিছিল। বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰতে বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো সোমাই থাকে, যিটো এটা নীতিগত ধাৰণা। [[ইউনেস্কো]]ৱে দুয়োটা ধাৰণাৰে মাজত এটা পাৰ্থক্য তলত দিয়া ধৰণে প্ৰণয়ন কৰিছিল: "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী বুলি) ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name=":4">{{Cite web |last= |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> এই ধাৰণাৰ সৈতে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোৰ কিছুমান সমস্যা। কিছুমান পণ্ডিতে ইয়াক বিৰোধাভাসৰ অলংকাৰ বুলি কয়, কাৰণ তেওঁলোকৰ মতে উন্নয়ন স্বাভাৱিকতে অস্থায়ী। এতিয়ালৈকে যি অগ্ৰগতিৰ অভাৱত আন মন্তব্যকাৰীসকল হতাশ হৈছে।<ref name=":13">{{cite journal |last1=Brown |first1=James H. |date=2015 |title=The Oxymoron of Sustainable Development |journal=[[BioScience]] |volume=65 |issue=10 |pages=1027–1029 |doi=10.1093/biosci/biv117 |doi-access=free}}</ref><ref name=":15">{{cite journal |last1=Williams |first1=Colin C |last2=Millington |first2=Andrew C |date=2004 |title=The diverse and contested meanings of sustainable development |journal=[[The Geographical Journal]] |volume=170 |issue=2 |pages=99–104 |bibcode=2004GeogJ.170...99W |doi=10.1111/j.0016-7398.2004.00111.x |s2cid=143181802}}</ref> এই সমস্যাটোৰ এটা অংশ হ'ল, উন্নয়নৰ সংজ্ঞাই অবিচলভাবে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই।<ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ১৯৯২ চনত ৰিঅ’ ডি জেনেইৰ’ত অনুষ্ঠিত হোৱা গোলকীয় সন্মিলনত আৰম্ভ হোৱা ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াই বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচীত স্থান দিছে। ২০১৫ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদে (UNGA) ২০৩০ চনৰ বাবে বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য গ্ৰহণ কৰে। == বহনক্ষম উন্নয়নৰ সংজ্ঞা == ১৯৮৭ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন আয়োগে আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যতৰ প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে, যাক সাধাৰণতে ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদন বুলি কোৱা হয়।<ref name=":1" /> এই প্ৰতিবেদনত "বহনক্ষম উন্নয়ন"ৰ সংজ্ঞা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, যিটো এতিয়া বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে:<ref name=":1" /><ref>{{cite journal |last1=Keeble |first1=Brian R. |title=The Brundtland report: 'Our common future' |journal=Medicine and War |date=1988 |volume=4 |issue=1 |pages=17–25 |doi=10.1080/07488008808408783}}</ref> ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ ক্ষমতাক আপোচ নকৰাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰি কৰা উন্নয়নেই হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন। ইয়াৰ ভিতৰত দুটা মূল ধাৰণা আছে:- *‘প্ৰয়োজন’ৰ ধাৰণাটোৱে বিশেষকৈ বিশ্বৰ দৰিদ্ৰসকলৰ অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ, যাক অতিক্ৰমণীয় অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া উচিত; আৰু প্ৰযুক্তি আৰু সামাজিক সংগঠনৰ অৱস্থাই পৰিৱেশৰ বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যতৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ ক্ষমতাৰ ওপৰত জাপি দিয়া সীমাবদ্ধতাৰ ধাৰণা। * পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ বিশ্ব আয়োগ, আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যত(১৯৮৭) এইদৰে বহনক্ষম উন্নয়নে অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন, পৰিৱেশ সুৰক্ষা আৰু সামাজিক কল্যাণৰ মাজত ভাৰসাম্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰে। === বহনক্ষমতাৰ অৰ্থ === [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন: বাওঁফালৰ ছবিখনে বহনক্ষমতাক তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে ই এটা নেষ্টেড এপ্ৰ’চ। তলৰ সোঁফালে ই তিনিটা স্তম্ভ।<ref name="Purvis" /> নেষ্টেড উপবৃত্তাকাৰৰ সৈতে আঁচনিখনে মাত্ৰাসমূহৰ এটা স্তৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে, বাকী দুটাৰ বাবে ''পৰিৱেশ''ক ভেটি হিচাপে ৰখা হৈছে। |290x290px]] দীৰ্ঘদিন ধৰি পৃথিৱীত মানুহৰ সহ-অৱস্থানৰ বাবে বহনক্ষমতা এক সামাজিক লক্ষ্য। এই শব্দটোৰ সংজ্ঞা বিতৰ্কিত আৰু সাহিত্য, প্ৰসংগ আৰু সময়ৰ লগে লগে ইয়াৰ ৰূপৰ ভিন্নতা দেখা যায়।<ref name="Ramsey-2015">{{Cite journal |last=Ramsey |first=Jeffry L. |date=2015 |title=On Not Defining Sustainability |url=http://link.springer.com/10.1007/s10806-015-9578-3 |journal=Journal of Agricultural and Environmental Ethics |language=en |volume=28 |issue=6 |pages=1075–1087 |doi=10.1007/s10806-015-9578-3 |issn=1187-7863 |s2cid=146790960}}</ref><ref name="Purvis">{{Cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |date=2019 |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins |journal=Sustainability Science |language=en |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P |issn=1862-4065 |doi-access=free}} </ref> বহনক্ষমতাৰ সাধাৰণতে তিনিটা মাত্ৰা (বা স্তম্ভ) থাকে: পৰিৱেশ, অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক।<ref name="Purvis" /> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{Citation |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |work=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |title=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিকে ধৰি পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাও অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হ'ব পাৰে।<ref name="Berg-2020">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |publisher=Routledge |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ'ল, বহনক্ষম উন্নয়ন আৰু এই শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="EB-2022">{{Cite news |title=Sustainability |url=https://www.britannica.com/science/sustainability |access-date=31 March 2022 |newspaper=Encyclopedia Britannica}}</ref> ইউনেস্কোৱে দুয়োটাকে এনেদৰে পৃথকৰূপে ব্যৱহাৰ কৰে:- "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) ভবা হয়; আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> == ধাৰণাটোৰ বিকাশ == বহনক্ষম উন্নয়নৰ শিপা বহনক্ষম বন ব্যৱস্থাপনা সম্পৰ্কীয় ধাৰণাসমূহৰ পৰাই আছে, যিবোৰ ইউৰোপত ১৭ আৰু ১৮ শতিকাৰ সময়ছোৱাত বিকশিত হৈছিল।<ref name="Grober2">Ulrich Grober: Deep roots&nbsp; — [https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf A conceptual history of "sustainable development" (Nachhaltigkeit)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210925121333/https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf |date=25 September 2021 }}, Wissenschaftszentrum Berlin für Sozialforschung, 2007</ref><ref name="Blewitt-2015">{{cite book |last1=Blewitt |first1=John |title=Understanding Sustainable Development |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-70782-4 }}{{pn|date=July 2023}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Du Pisani |first1=Jacobus A. |title=Sustainable development – historical roots of the concept |journal=Environmental Sciences |date=2006 |volume=3 |issue=2 |pages=83–96 |doi=10.1080/15693430600688831 |doi-access=free|bibcode=2006JIES....3...83D }}</ref> ইংলেণ্ডত কাঠৰ সম্পদৰ অভাৱৰ প্ৰতি ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা সচেতনতাৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাইজন ইভেলিনে ১৬৬২ চনত লিখা ''চিলভা'' ৰচনাত যুক্তি দিছিল যে, "গছৰ বীজ সিঁচা আৰু পুলি ৰোপণ কৰাটো প্ৰতিজন মাটিৰ মালিকৰ জাতীয় কৰ্তব্য হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে, যাতে প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ অতিমাত্ৰা শোষণৰ দৰে ধ্বংসাত্মক কামবোৰ বন্ধ কৰিব পৰা যায়।" ১৭১৩ চনত চেক্সনৰ প্ৰথম নিৰ্বাচক ফ্ৰেডেৰিক অগাষ্টাছৰ সেৱাত থকা জ্যেষ্ঠ খনন প্ৰশাসক হান্স কাৰ্ল ভন কাৰ্লোভিচে বনজ সম্পদৰ ওপৰত ৪০০ পৃষ্ঠাৰ ''চিলভিকালচাৰা ইক’ন’মিক্স''(Sylvicultura economics) প্ৰকাশ কৰে। ইভেলিন আৰু ফ্ৰান্সৰ মন্ত্ৰী জাঁ-বেপ্টিষ্ট কলবাৰ্টৰ ধাৰণাসমূহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভন কাৰ্লোভিচে স্থায়ী উৎপাদনৰ বাবে বনাঞ্চল পৰিচালনাৰ ধাৰণাটো বিকশিত কৰে।<ref name="Grober2" /> তেওঁৰ এই কামে আলেকজেণ্ডাৰ ভন হামবল্ড আৰু জৰ্জ লুডৱিগ হাৰ্টিগকে ধৰি আন আন লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল আৰু শেষত বন বিজ্ঞানৰ বিকাশ ঘটাইছিল। ইয়াৰ ফলত আমেৰিকাৰ বন সেৱাৰ প্ৰথম মুৰব্বী গিফৰ্ড পিনচট, যাৰ বন ব্যৱস্থাপনাৰ দৃষ্টিভংগী সম্পদৰ সুচিন্তিত ব্যৱহাৰৰ ধাৰণাটোৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আছিল আৰু আলডো লিওপল্ডৰ দৰে লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল, যাৰ ভূমি নীতিয়ে ১৯৬০ চনৰ পৰিৱেশ আন্দোলনৰ বিকাশত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref name="Grober2" /><ref name="Blewitt-2015" /> ১৯৬২ চনত ৰেচেল কাৰ্ছনৰ ''চাইলেণ্ট স্প্ৰিং'' প্ৰকাশৰ পিছত উন্নয়নশীল পৰিৱেশ আন্দোলনে অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি আৰু পৰিৱেশৰ অৱক্ষয়ৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। ১৯৬৬ চনত কেনেথ ই ব'ল্ডিঙে তেওঁৰ প্ৰভাৱশালী ৰচনা ''দ্য ইকনমিক্স অৱ দ্য কামিং স্পেচশ্বিপ আৰ্থ''ত অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাটোৱে সীমিত সম্পদৰ পুলৰ সৈতে পৰিৱেশ ব্যৱস্থাৰ লগত নিজকে খাপ খুৱাই লোৱাৰ প্ৰয়োজনীয়তা চিনাক্ত কৰিছিল।<ref name="Blewitt-2015"/> এই সম্পৰ্কে আন এক মাইলৰ খুঁটি আছিল ১৯৬৮ চনত গেৰেট হাৰ্ডিনে লিখা প্ৰবন্ধ যিয়ে "ট্ৰেজেডী অৱ দা কমনছ্" শব্দটোক জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল।<ref>{{cite journal |last1=Hardin |first1=Garrett |title=The Tragedy of the Commons: The population problem has no technical solution; it requires a fundamental extension in morality |url=https://archive.org/details/sim_science_1968-12-13_162_3859/page/1243 |journal=Science |date=13 December 1968 |volume=162 |issue=3859 |pages=1243–1248 |doi=10.1126/science.162.3859.1243 |pmid=17756331 }}</ref> সমসাময়িক অৰ্থত বহনক্ষমতা আৰু উন্নয়নৰ প্ৰত্যক্ষ সংযোগ ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই ধৰিব পাৰি। ১৯৭২ চনত আৰ্নষ্ট বাছলাৰৰ "ষ্ট্ৰেটেজি অৱ প্ৰগ্ৰেছ" নামৰ এখন গ্ৰন্থ(জাৰ্মান ভাষাৰ)ত ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল যে, বনাঞ্চল সংৰক্ষণৰ দীৰ্ঘদিনীয়া স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে পৃথিৱীখন ধৰি ৰাখিবলৈ কিদৰে কাঠ উৎপাদনৰ বাবে পৰিৱেশৰ সম্পদ সংৰক্ষণৰ বহল গুৰুত্বলৈ প্ৰত্যক্ষভাৱে স্থানান্তৰিত কৰিব পাৰি।<ref name="Basler-1972">{{cite book |last=Basler |first=Ernst |title= Strategie des Fortschritts: Umweltbelastung Lebensraumverknappung and Zukunftsforshung (Strategy of Progress: Environmental Pollution, Habitat Scarcity and Future Research) |date=1972 |publisher= BLV Publishing Company |location=Munich}}</ref> সেই বছৰতে বৃদ্ধিৰ সীমাৰ ওপৰত ক্লাছিক প্ৰতিবেদনত ৰিপৰ্ট কৰা এটা চিষ্টেম ডাইনামিক চিমুলেচন মডেলত পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ আন্তঃসম্পৰ্ক আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। এইটো ''ক্লাৱ অৱ ৰোম''ৰ নিৰ্দেশত কৰা হৈছিল আৰু লিখিছিল ''মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি''ৰ ডেনিছ আৰু ডনেলা মিড’ছৰ নেতৃত্বত বিজ্ঞানীৰ এটা দলে। বাঞ্ছনীয় "গোলকীয় ভাৰসাম্যৰ অৱস্থা"ৰ বৰ্ণনা কৰি লেখকসকলে লিখিছে: "আমি এনে এটা আৰ্হি উৎপাদন বিচাৰিছোঁ যিয়ে এনে এক বিশ্ব ব্যৱস্থাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব, যি হঠাতে আৰু অনিয়ন্ত্ৰিত পতন নোহোৱাকৈ বহনক্ষম আৰু ইয়াৰ সকলো মানুহৰ মৌলিক বস্তুগত প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ সক্ষম।" <ref name="Finn-2009">{{cite book |last=Finn |first=Donovan |title=Our Uncertain Future: Can Good Planning Create Sustainable Communities? |date=2009 |publisher=University of Illinois |location=Champaign-Urbana}}</ref> ১৯৭২ চনত ''এ ব্লুপ্ৰিণ্ট ফৰ চাৰ্ভাইভেল'' নামৰ প্ৰভাৱশালী গ্ৰন্থখনো প্ৰকাশ পায়।<ref>{{cite news |title=A Blueprint for Survival |url=https://www.nytimes.com/1972/02/05/archives/a-blueprint-for-survival.html |work=The New York Times |date=5 February 1972 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theecologist.org/2012/jan/27/ecologist-january-1972-blueprint-survival|title=The Ecologist January 1972: a blueprint for survival|website=The Ecologist|date=27 January 2012 |language=en|access-date=14 April 2020}}</ref> ১৯৭৫ চনত ''এম আই টি''ৰ এটা গৱেষণা গোটে আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছৰ বাবে "বৃদ্ধি আৰু ভৱিষ্যতৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ"ৰ ওপৰত দহ দিনৰ শুনানি প্ৰস্তুত কৰে, যিটো বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰথম শুনানি আছিল।<ref>{{Cite web |title=Growth and its implications for the future |url=http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-date=4 March 2016 |access-date=6 June 2024 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |deadurl=yes }}</ref> ১৯৮০ চনত আন্তৰ্জাতিক প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ সংঘই বিশ্ব সংৰক্ষণ কৌশল প্ৰকাশ কৰে, য'ত বহনক্ষম উন্নয়নক বিশ্বব্যাপী অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে প্ৰথম উল্লেখসমূহৰ ভিতৰত এটা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়<ref>{{cite book |url=http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |title=World Conservation Strategy: Living Resource Conservation for Sustainable Development |date=1980 |publisher=International Union for Conservation of Nature and Natural Resources |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191126210451/http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |archivedate=2019-11-26 |access-date=2024-06-06}}</ref> আৰু "বহনক্ষম উন্নয়ন" শব্দটো প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref name="Sachs-2015">{{Cite book |last=Sachs |first=Jeffrey D. |title=The Age of Sustainable Development |url=https://archive.org/details/ageofsustainable0000sach |publisher=Columbia University Press |year=2015 |isbn=9780231173155 |location=New York}}</ref> দুবছৰৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশ্ব প্ৰকৃতিৰ চনদত সংৰক্ষণৰ পাঁচটা নীতি উত্থাপন কৰা হয়, যাৰ দ্বাৰা প্ৰকৃতিক প্ৰভাৱিত কৰা মানুহৰ আচৰণক নিৰ্দেশনা আৰু বিচাৰ কৰা হ'ব বুলি থিৰাং কৰা হয়।<ref>{{citation |title=World Charter for Nature |date=28 October 1982 |url=https://www.un.org/documents/ga/res/37/a37r007.htm |publisher=United Nations, General Assembly, 48th Plenary Meeting}}</ref> ব্ৰুণ্টলেণ্ড প্ৰতিবেদনৰ পিছৰ পৰা বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক প্ৰাৰম্ভিক আন্তঃপ্ৰজন্মৰ কাঠামোৰ বাহিৰত বিকশিত হৈ "সামাজিকভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত আৰু পৰিৱেশগতভাৱে বহনক্ষম অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি"ৰ লক্ষ্যত অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।<ref name=Sachs-2015/> ১৯৯২ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন সন্মিলনে বিশ্ব চনদ প্ৰকাশ কৰে, যিয়ে একবিংশ শতিকাত এখন ন্যায়সংগত, বহনক্ষম আৰু শান্তিপূৰ্ণ বিশ্ব সমাজ গঢ়ি তোলাৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰে। বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কাৰ্য পৰিকল্পনা ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে তথ্য, সংহতি আৰু অংশগ্ৰহণক মূল বিল্ডিং ব্লক হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল, যাতে দেশসমূহে এই আন্তঃনিৰ্ভৰশীল স্তম্ভসমূহক স্বীকৃতি দিয়া উন্নয়ন লাভ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে গুৰুত্ব আৰোপ কৰে যে, সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণ জনসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণ বহনক্ষম উন্নয়ন লাভৰ বাবে এক মৌলিক পূৰ্বচৰ্ত।<ref>Will Allen. 2007.[http://learningforsustainability.net/susdev/ "Learning for Sustainability: Sustainable Development."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160114042435/http://learningforsustainability.net/susdev/ |date=14 January 2016 }}</ref> ৰিঅ’ প্ৰট’কল আছিল এক বৃহৎ জাঁপ: প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিশ্বই বহনক্ষমতাৰ এজেণ্ডাত একমত হৈছিল। দৰাচলতে সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আৰু কাৰ্যকৰী সবিশেষক অৱহেলা কৰি বিশ্বব্যাপী একমতৰ সুবিধা লাভ কৰা হৈছিল। বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য(এছডিজি)ৰ এতিয়া সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ' প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10" /> ==গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ গঠন== == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যা]] euddsr9vddgieneeit0iu3l32099qgk 651987 651983 2026-11-10T15:47:43Z Pranamikaadhikary 27435 /* গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ গঠন */ 651987 wikitext text/x-wiki '''বহনক্ষম উন্নয়ন''' ({{lang-en|Sustainable development}}) বিকাশ আৰু মানৱ উন্নয়নৰ এনে এক পদ্ধতি, যিয়ে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰাৰ ক্ষমতাৰ সৈতে আপোচ কৰিব নলগাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখে।<ref name=":1">United Nations General Assembly (1987) .[https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf ''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220331195909/https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf|date=31 March 2022}}. Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment.</ref><ref name=":72">{{cite web |author=United Nations General Assembly |date=20 March 1987 |title=''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''; Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment; Our Common Future, Chapter 2: Towards Sustainable Development; Paragraph 1 |url=http://www.un-documents.net/ocf-02.htm |access-date=1 March 2010 |publisher=[[United Nations General Assembly]]}}</ref> ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে এনে এখন সমাজ গঢ়ি তোলা, য'ত জীৱন-যাপনৰ ব্যৱস্থা আৰু সম্পদ আহৰণে গোলকীয় অখণ্ডতাক ক্ষতিগ্ৰস্ত নকৰাকৈ মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Robert |first1=Kates W. |last2=Parris |first2=Thomas M. |last3=Leiserowitz |first3=Anthony A. |title=What is Sustainable Development? Goals, Indicators, Values, and Practice |url=https://archive.org/details/sim_environment_2005-04_47_3/page/n8 |journal=Environment: Science and Policy for Sustainable Development |date=2005 |volume=47 |issue=3 |pages=8–21 |doi=10.1080/00139157.2005.10524444|bibcode=2005ESPSD..47c...8R |s2cid=154882898 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mensah |first1=Justice |title=Sustainable development: Meaning, history, principles, pillars, and implications for human action: Literature review |journal=Cogent Social Sciences |date=2019 |volume=5 |issue=1 |pages=1653531 |doi=10.1080/23311886.2019.1653531 |doi-access=free}}</ref> বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য হৈছে অৰ্থনীতি, পৰিৱেশ, আৰু সামাজিক কল্যাণৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা। ১৯৮৭ চনত ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদনে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক অধিক পৰিচিত কৰাত সহায় কৰিছিল। বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰতে বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো সোমাই থাকে, যিটো এটা নীতিগত ধাৰণা। [[ইউনেস্কো]]ৱে দুয়োটা ধাৰণাৰে মাজত এটা পাৰ্থক্য তলত দিয়া ধৰণে প্ৰণয়ন কৰিছিল: "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী বুলি) ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name=":4">{{Cite web |last= |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> এই ধাৰণাৰ সৈতে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোৰ কিছুমান সমস্যা। কিছুমান পণ্ডিতে ইয়াক বিৰোধাভাসৰ অলংকাৰ বুলি কয়, কাৰণ তেওঁলোকৰ মতে উন্নয়ন স্বাভাৱিকতে অস্থায়ী। এতিয়ালৈকে যি অগ্ৰগতিৰ অভাৱত আন মন্তব্যকাৰীসকল হতাশ হৈছে।<ref name=":13">{{cite journal |last1=Brown |first1=James H. |date=2015 |title=The Oxymoron of Sustainable Development |journal=[[BioScience]] |volume=65 |issue=10 |pages=1027–1029 |doi=10.1093/biosci/biv117 |doi-access=free}}</ref><ref name=":15">{{cite journal |last1=Williams |first1=Colin C |last2=Millington |first2=Andrew C |date=2004 |title=The diverse and contested meanings of sustainable development |journal=[[The Geographical Journal]] |volume=170 |issue=2 |pages=99–104 |bibcode=2004GeogJ.170...99W |doi=10.1111/j.0016-7398.2004.00111.x |s2cid=143181802}}</ref> এই সমস্যাটোৰ এটা অংশ হ'ল, উন্নয়নৰ সংজ্ঞাই অবিচলভাবে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই।<ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ১৯৯২ চনত ৰিঅ’ ডি জেনেইৰ’ত অনুষ্ঠিত হোৱা গোলকীয় সন্মিলনত আৰম্ভ হোৱা ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াই বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচীত স্থান দিছে। ২০১৫ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদে (UNGA) ২০৩০ চনৰ বাবে বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য গ্ৰহণ কৰে। == বহনক্ষম উন্নয়নৰ সংজ্ঞা == ১৯৮৭ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন আয়োগে আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যতৰ প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে, যাক সাধাৰণতে ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদন বুলি কোৱা হয়।<ref name=":1" /> এই প্ৰতিবেদনত "বহনক্ষম উন্নয়ন"ৰ সংজ্ঞা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, যিটো এতিয়া বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে:<ref name=":1" /><ref>{{cite journal |last1=Keeble |first1=Brian R. |title=The Brundtland report: 'Our common future' |journal=Medicine and War |date=1988 |volume=4 |issue=1 |pages=17–25 |doi=10.1080/07488008808408783}}</ref> ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ ক্ষমতাক আপোচ নকৰাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰি কৰা উন্নয়নেই হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন। ইয়াৰ ভিতৰত দুটা মূল ধাৰণা আছে:- *‘প্ৰয়োজন’ৰ ধাৰণাটোৱে বিশেষকৈ বিশ্বৰ দৰিদ্ৰসকলৰ অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ, যাক অতিক্ৰমণীয় অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া উচিত; আৰু প্ৰযুক্তি আৰু সামাজিক সংগঠনৰ অৱস্থাই পৰিৱেশৰ বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যতৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ ক্ষমতাৰ ওপৰত জাপি দিয়া সীমাবদ্ধতাৰ ধাৰণা। * পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ বিশ্ব আয়োগ, আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যত(১৯৮৭) এইদৰে বহনক্ষম উন্নয়নে অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন, পৰিৱেশ সুৰক্ষা আৰু সামাজিক কল্যাণৰ মাজত ভাৰসাম্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰে। === বহনক্ষমতাৰ অৰ্থ === [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন: বাওঁফালৰ ছবিখনে বহনক্ষমতাক তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে ই এটা নেষ্টেড এপ্ৰ’চ। তলৰ সোঁফালে ই তিনিটা স্তম্ভ।<ref name="Purvis" /> নেষ্টেড উপবৃত্তাকাৰৰ সৈতে আঁচনিখনে মাত্ৰাসমূহৰ এটা স্তৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে, বাকী দুটাৰ বাবে ''পৰিৱেশ''ক ভেটি হিচাপে ৰখা হৈছে। |290x290px]] দীৰ্ঘদিন ধৰি পৃথিৱীত মানুহৰ সহ-অৱস্থানৰ বাবে বহনক্ষমতা এক সামাজিক লক্ষ্য। এই শব্দটোৰ সংজ্ঞা বিতৰ্কিত আৰু সাহিত্য, প্ৰসংগ আৰু সময়ৰ লগে লগে ইয়াৰ ৰূপৰ ভিন্নতা দেখা যায়।<ref name="Ramsey-2015">{{Cite journal |last=Ramsey |first=Jeffry L. |date=2015 |title=On Not Defining Sustainability |url=http://link.springer.com/10.1007/s10806-015-9578-3 |journal=Journal of Agricultural and Environmental Ethics |language=en |volume=28 |issue=6 |pages=1075–1087 |doi=10.1007/s10806-015-9578-3 |issn=1187-7863 |s2cid=146790960}}</ref><ref name="Purvis">{{Cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |date=2019 |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins |journal=Sustainability Science |language=en |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P |issn=1862-4065 |doi-access=free}} </ref> বহনক্ষমতাৰ সাধাৰণতে তিনিটা মাত্ৰা (বা স্তম্ভ) থাকে: পৰিৱেশ, অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক।<ref name="Purvis" /> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{Citation |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |work=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |title=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিকে ধৰি পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাও অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হ'ব পাৰে।<ref name="Berg-2020">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |publisher=Routledge |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ'ল, বহনক্ষম উন্নয়ন আৰু এই শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="EB-2022">{{Cite news |title=Sustainability |url=https://www.britannica.com/science/sustainability |access-date=31 March 2022 |newspaper=Encyclopedia Britannica}}</ref> ইউনেস্কোৱে দুয়োটাকে এনেদৰে পৃথকৰূপে ব্যৱহাৰ কৰে:- "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) ভবা হয়; আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> == ধাৰণাটোৰ বিকাশ == বহনক্ষম উন্নয়নৰ শিপা বহনক্ষম বন ব্যৱস্থাপনা সম্পৰ্কীয় ধাৰণাসমূহৰ পৰাই আছে, যিবোৰ ইউৰোপত ১৭ আৰু ১৮ শতিকাৰ সময়ছোৱাত বিকশিত হৈছিল।<ref name="Grober2">Ulrich Grober: Deep roots&nbsp; — [https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf A conceptual history of "sustainable development" (Nachhaltigkeit)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210925121333/https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf |date=25 September 2021 }}, Wissenschaftszentrum Berlin für Sozialforschung, 2007</ref><ref name="Blewitt-2015">{{cite book |last1=Blewitt |first1=John |title=Understanding Sustainable Development |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-70782-4 }}{{pn|date=July 2023}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Du Pisani |first1=Jacobus A. |title=Sustainable development – historical roots of the concept |journal=Environmental Sciences |date=2006 |volume=3 |issue=2 |pages=83–96 |doi=10.1080/15693430600688831 |doi-access=free|bibcode=2006JIES....3...83D }}</ref> ইংলেণ্ডত কাঠৰ সম্পদৰ অভাৱৰ প্ৰতি ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা সচেতনতাৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাইজন ইভেলিনে ১৬৬২ চনত লিখা ''চিলভা'' ৰচনাত যুক্তি দিছিল যে, "গছৰ বীজ সিঁচা আৰু পুলি ৰোপণ কৰাটো প্ৰতিজন মাটিৰ মালিকৰ জাতীয় কৰ্তব্য হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে, যাতে প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ অতিমাত্ৰা শোষণৰ দৰে ধ্বংসাত্মক কামবোৰ বন্ধ কৰিব পৰা যায়।" ১৭১৩ চনত চেক্সনৰ প্ৰথম নিৰ্বাচক ফ্ৰেডেৰিক অগাষ্টাছৰ সেৱাত থকা জ্যেষ্ঠ খনন প্ৰশাসক হান্স কাৰ্ল ভন কাৰ্লোভিচে বনজ সম্পদৰ ওপৰত ৪০০ পৃষ্ঠাৰ ''চিলভিকালচাৰা ইক’ন’মিক্স''(Sylvicultura economics) প্ৰকাশ কৰে। ইভেলিন আৰু ফ্ৰান্সৰ মন্ত্ৰী জাঁ-বেপ্টিষ্ট কলবাৰ্টৰ ধাৰণাসমূহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভন কাৰ্লোভিচে স্থায়ী উৎপাদনৰ বাবে বনাঞ্চল পৰিচালনাৰ ধাৰণাটো বিকশিত কৰে।<ref name="Grober2" /> তেওঁৰ এই কামে আলেকজেণ্ডাৰ ভন হামবল্ড আৰু জৰ্জ লুডৱিগ হাৰ্টিগকে ধৰি আন আন লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল আৰু শেষত বন বিজ্ঞানৰ বিকাশ ঘটাইছিল। ইয়াৰ ফলত আমেৰিকাৰ বন সেৱাৰ প্ৰথম মুৰব্বী গিফৰ্ড পিনচট, যাৰ বন ব্যৱস্থাপনাৰ দৃষ্টিভংগী সম্পদৰ সুচিন্তিত ব্যৱহাৰৰ ধাৰণাটোৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আছিল আৰু আলডো লিওপল্ডৰ দৰে লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল, যাৰ ভূমি নীতিয়ে ১৯৬০ চনৰ পৰিৱেশ আন্দোলনৰ বিকাশত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref name="Grober2" /><ref name="Blewitt-2015" /> ১৯৬২ চনত ৰেচেল কাৰ্ছনৰ ''চাইলেণ্ট স্প্ৰিং'' প্ৰকাশৰ পিছত উন্নয়নশীল পৰিৱেশ আন্দোলনে অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি আৰু পৰিৱেশৰ অৱক্ষয়ৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। ১৯৬৬ চনত কেনেথ ই ব'ল্ডিঙে তেওঁৰ প্ৰভাৱশালী ৰচনা ''দ্য ইকনমিক্স অৱ দ্য কামিং স্পেচশ্বিপ আৰ্থ''ত অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাটোৱে সীমিত সম্পদৰ পুলৰ সৈতে পৰিৱেশ ব্যৱস্থাৰ লগত নিজকে খাপ খুৱাই লোৱাৰ প্ৰয়োজনীয়তা চিনাক্ত কৰিছিল।<ref name="Blewitt-2015"/> এই সম্পৰ্কে আন এক মাইলৰ খুঁটি আছিল ১৯৬৮ চনত গেৰেট হাৰ্ডিনে লিখা প্ৰবন্ধ যিয়ে "ট্ৰেজেডী অৱ দা কমনছ্" শব্দটোক জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল।<ref>{{cite journal |last1=Hardin |first1=Garrett |title=The Tragedy of the Commons: The population problem has no technical solution; it requires a fundamental extension in morality |url=https://archive.org/details/sim_science_1968-12-13_162_3859/page/1243 |journal=Science |date=13 December 1968 |volume=162 |issue=3859 |pages=1243–1248 |doi=10.1126/science.162.3859.1243 |pmid=17756331 }}</ref> সমসাময়িক অৰ্থত বহনক্ষমতা আৰু উন্নয়নৰ প্ৰত্যক্ষ সংযোগ ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই ধৰিব পাৰি। ১৯৭২ চনত আৰ্নষ্ট বাছলাৰৰ "ষ্ট্ৰেটেজি অৱ প্ৰগ্ৰেছ" নামৰ এখন গ্ৰন্থ(জাৰ্মান ভাষাৰ)ত ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল যে, বনাঞ্চল সংৰক্ষণৰ দীৰ্ঘদিনীয়া স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে পৃথিৱীখন ধৰি ৰাখিবলৈ কিদৰে কাঠ উৎপাদনৰ বাবে পৰিৱেশৰ সম্পদ সংৰক্ষণৰ বহল গুৰুত্বলৈ প্ৰত্যক্ষভাৱে স্থানান্তৰিত কৰিব পাৰি।<ref name="Basler-1972">{{cite book |last=Basler |first=Ernst |title= Strategie des Fortschritts: Umweltbelastung Lebensraumverknappung and Zukunftsforshung (Strategy of Progress: Environmental Pollution, Habitat Scarcity and Future Research) |date=1972 |publisher= BLV Publishing Company |location=Munich}}</ref> সেই বছৰতে বৃদ্ধিৰ সীমাৰ ওপৰত ক্লাছিক প্ৰতিবেদনত ৰিপৰ্ট কৰা এটা চিষ্টেম ডাইনামিক চিমুলেচন মডেলত পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ আন্তঃসম্পৰ্ক আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। এইটো ''ক্লাৱ অৱ ৰোম''ৰ নিৰ্দেশত কৰা হৈছিল আৰু লিখিছিল ''মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি''ৰ ডেনিছ আৰু ডনেলা মিড’ছৰ নেতৃত্বত বিজ্ঞানীৰ এটা দলে। বাঞ্ছনীয় "গোলকীয় ভাৰসাম্যৰ অৱস্থা"ৰ বৰ্ণনা কৰি লেখকসকলে লিখিছে: "আমি এনে এটা আৰ্হি উৎপাদন বিচাৰিছোঁ যিয়ে এনে এক বিশ্ব ব্যৱস্থাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব, যি হঠাতে আৰু অনিয়ন্ত্ৰিত পতন নোহোৱাকৈ বহনক্ষম আৰু ইয়াৰ সকলো মানুহৰ মৌলিক বস্তুগত প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ সক্ষম।" <ref name="Finn-2009">{{cite book |last=Finn |first=Donovan |title=Our Uncertain Future: Can Good Planning Create Sustainable Communities? |date=2009 |publisher=University of Illinois |location=Champaign-Urbana}}</ref> ১৯৭২ চনত ''এ ব্লুপ্ৰিণ্ট ফৰ চাৰ্ভাইভেল'' নামৰ প্ৰভাৱশালী গ্ৰন্থখনো প্ৰকাশ পায়।<ref>{{cite news |title=A Blueprint for Survival |url=https://www.nytimes.com/1972/02/05/archives/a-blueprint-for-survival.html |work=The New York Times |date=5 February 1972 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theecologist.org/2012/jan/27/ecologist-january-1972-blueprint-survival|title=The Ecologist January 1972: a blueprint for survival|website=The Ecologist|date=27 January 2012 |language=en|access-date=14 April 2020}}</ref> ১৯৭৫ চনত ''এম আই টি''ৰ এটা গৱেষণা গোটে আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছৰ বাবে "বৃদ্ধি আৰু ভৱিষ্যতৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ"ৰ ওপৰত দহ দিনৰ শুনানি প্ৰস্তুত কৰে, যিটো বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰথম শুনানি আছিল।<ref>{{Cite web |title=Growth and its implications for the future |url=http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-date=4 March 2016 |access-date=6 June 2024 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |deadurl=yes }}</ref> ১৯৮০ চনত আন্তৰ্জাতিক প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ সংঘই বিশ্ব সংৰক্ষণ কৌশল প্ৰকাশ কৰে, য'ত বহনক্ষম উন্নয়নক বিশ্বব্যাপী অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে প্ৰথম উল্লেখসমূহৰ ভিতৰত এটা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়<ref>{{cite book |url=http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |title=World Conservation Strategy: Living Resource Conservation for Sustainable Development |date=1980 |publisher=International Union for Conservation of Nature and Natural Resources |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191126210451/http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |archivedate=2019-11-26 |access-date=2024-06-06}}</ref> আৰু "বহনক্ষম উন্নয়ন" শব্দটো প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref name="Sachs-2015">{{Cite book |last=Sachs |first=Jeffrey D. |title=The Age of Sustainable Development |url=https://archive.org/details/ageofsustainable0000sach |publisher=Columbia University Press |year=2015 |isbn=9780231173155 |location=New York}}</ref> দুবছৰৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশ্ব প্ৰকৃতিৰ চনদত সংৰক্ষণৰ পাঁচটা নীতি উত্থাপন কৰা হয়, যাৰ দ্বাৰা প্ৰকৃতিক প্ৰভাৱিত কৰা মানুহৰ আচৰণক নিৰ্দেশনা আৰু বিচাৰ কৰা হ'ব বুলি থিৰাং কৰা হয়।<ref>{{citation |title=World Charter for Nature |date=28 October 1982 |url=https://www.un.org/documents/ga/res/37/a37r007.htm |publisher=United Nations, General Assembly, 48th Plenary Meeting}}</ref> ব্ৰুণ্টলেণ্ড প্ৰতিবেদনৰ পিছৰ পৰা বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক প্ৰাৰম্ভিক আন্তঃপ্ৰজন্মৰ কাঠামোৰ বাহিৰত বিকশিত হৈ "সামাজিকভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত আৰু পৰিৱেশগতভাৱে বহনক্ষম অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি"ৰ লক্ষ্যত অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।<ref name=Sachs-2015/> ১৯৯২ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন সন্মিলনে বিশ্ব চনদ প্ৰকাশ কৰে, যিয়ে একবিংশ শতিকাত এখন ন্যায়সংগত, বহনক্ষম আৰু শান্তিপূৰ্ণ বিশ্ব সমাজ গঢ়ি তোলাৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰে। বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কাৰ্য পৰিকল্পনা ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে তথ্য, সংহতি আৰু অংশগ্ৰহণক মূল বিল্ডিং ব্লক হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল, যাতে দেশসমূহে এই আন্তঃনিৰ্ভৰশীল স্তম্ভসমূহক স্বীকৃতি দিয়া উন্নয়ন লাভ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে গুৰুত্ব আৰোপ কৰে যে, সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণ জনসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণ বহনক্ষম উন্নয়ন লাভৰ বাবে এক মৌলিক পূৰ্বচৰ্ত।<ref>Will Allen. 2007.[http://learningforsustainability.net/susdev/ "Learning for Sustainability: Sustainable Development."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160114042435/http://learningforsustainability.net/susdev/ |date=14 January 2016 }}</ref> ৰিঅ’ প্ৰট’কল আছিল এক বৃহৎ জাঁপ: প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিশ্বই বহনক্ষমতাৰ এজেণ্ডাত একমত হৈছিল। দৰাচলতে সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আৰু কাৰ্যকৰী সবিশেষক অৱহেলা কৰি বিশ্বব্যাপী একমতৰ সুবিধা লাভ কৰা হৈছিল। বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য(এছডিজি)ৰ এতিয়া সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ' প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10" /> ==গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ গঠন== বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে আটাইতকৈ ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাটো হৈছে ২০৩০ চনলৈ বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে ১৭টা [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এছডিজি)ৰে কৰা কাৰ্যসূচী।[27] এই কাৰ্যসূচীত বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কৰা প্ৰথম ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ ২০০০ চনৰ পৰা সহস্ৰাব্দ ঘোষণাৰ আঠটা [[সহস্ৰাব্দ উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এমডিজি)ক অনুসৰণ কৰা হৈছিল।[27] এছডিজিসমূহৰ সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।[28][29]: 137 ইয়াত [[দৰিদ্ৰতা হ্ৰাস]], [[পৰিৱেশ সুৰক্ষা]], মানৱ সমৃদ্ধি আৰু [[শান্তি]]ৰ ক্ষেত্ৰত লক্ষ্য আৰু সূচকসমূহ থাকে।[27] বিশ্ব পৰিৱেশ শাসনৰ অনুসন্ধান কৰা পণ্ডিতসকলে ৰাজহুৱা স্থানৰ ভিতৰত বক্তৃতাৰ এটা গোট চিনাক্ত কৰিছে যাৰ বেছিভাগেই চাৰিটা বহনক্ষমতাসম্পন্ন ফ্ৰেম প্ৰদান কৰে: মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা, প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা, এটা সীমাবদ্ধ বক্তৃতা আৰু আমূল বহনক্ষমতা।[13] প্ৰথমতে, ''মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা'' অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক দুয়োটা দিশতে এক ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। দ্বিতীয়তে, ''প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা'' হৈছে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল,যদিও ৰাজনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী দৃষ্টিভংগীৰ। এই ফ্ৰেমৱৰ্কৰ অধীনত বহনক্ষম উন্নয়ন এতিয়াও অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত যদিও উন্নত আৰু উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ মাজত বৈষম্যক সমতা স্থাপন কৰিবলৈ ক্ষমতাৰ পুনৰ বিতৰণৰ জৰিয়তেহে মানৱ মংগল আৰু উন্নয়ন লাভ কৰিব পৰা যায়। তৃতীয়তে ''সীমাবদ্ধ বক্তৃতা'' এটা অৰ্থনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী, যদিও বহনক্ষমতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰাজনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। চতুৰ্থতে, ''আমূল বহনক্ষমতা'' হৈছে বৰ্তমানৰ বিশ্ব অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক গাঁথনিৰ সৈতে বিচ্ছিন্ন হ'বলৈ বিচৰা এক পৰিৱৰ্তনশীল পদ্ধতি।[13]] == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যা]] 5kbi9amlo388atlwcs17ixtzn5wlqtz 651988 651987 2026-11-10T15:48:24Z Pranamikaadhikary 27435 /* গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ গঠন */ 651988 wikitext text/x-wiki '''বহনক্ষম উন্নয়ন''' ({{lang-en|Sustainable development}}) বিকাশ আৰু মানৱ উন্নয়নৰ এনে এক পদ্ধতি, যিয়ে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰাৰ ক্ষমতাৰ সৈতে আপোচ কৰিব নলগাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখে।<ref name=":1">United Nations General Assembly (1987) .[https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf ''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220331195909/https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf|date=31 March 2022}}. Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment.</ref><ref name=":72">{{cite web |author=United Nations General Assembly |date=20 March 1987 |title=''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''; Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment; Our Common Future, Chapter 2: Towards Sustainable Development; Paragraph 1 |url=http://www.un-documents.net/ocf-02.htm |access-date=1 March 2010 |publisher=[[United Nations General Assembly]]}}</ref> ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে এনে এখন সমাজ গঢ়ি তোলা, য'ত জীৱন-যাপনৰ ব্যৱস্থা আৰু সম্পদ আহৰণে গোলকীয় অখণ্ডতাক ক্ষতিগ্ৰস্ত নকৰাকৈ মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Robert |first1=Kates W. |last2=Parris |first2=Thomas M. |last3=Leiserowitz |first3=Anthony A. |title=What is Sustainable Development? Goals, Indicators, Values, and Practice |url=https://archive.org/details/sim_environment_2005-04_47_3/page/n8 |journal=Environment: Science and Policy for Sustainable Development |date=2005 |volume=47 |issue=3 |pages=8–21 |doi=10.1080/00139157.2005.10524444|bibcode=2005ESPSD..47c...8R |s2cid=154882898 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mensah |first1=Justice |title=Sustainable development: Meaning, history, principles, pillars, and implications for human action: Literature review |journal=Cogent Social Sciences |date=2019 |volume=5 |issue=1 |pages=1653531 |doi=10.1080/23311886.2019.1653531 |doi-access=free}}</ref> বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য হৈছে অৰ্থনীতি, পৰিৱেশ, আৰু সামাজিক কল্যাণৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা। ১৯৮৭ চনত ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদনে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক অধিক পৰিচিত কৰাত সহায় কৰিছিল। বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰতে বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো সোমাই থাকে, যিটো এটা নীতিগত ধাৰণা। [[ইউনেস্কো]]ৱে দুয়োটা ধাৰণাৰে মাজত এটা পাৰ্থক্য তলত দিয়া ধৰণে প্ৰণয়ন কৰিছিল: "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী বুলি) ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name=":4">{{Cite web |last= |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> এই ধাৰণাৰ সৈতে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোৰ কিছুমান সমস্যা। কিছুমান পণ্ডিতে ইয়াক বিৰোধাভাসৰ অলংকাৰ বুলি কয়, কাৰণ তেওঁলোকৰ মতে উন্নয়ন স্বাভাৱিকতে অস্থায়ী। এতিয়ালৈকে যি অগ্ৰগতিৰ অভাৱত আন মন্তব্যকাৰীসকল হতাশ হৈছে।<ref name=":13">{{cite journal |last1=Brown |first1=James H. |date=2015 |title=The Oxymoron of Sustainable Development |journal=[[BioScience]] |volume=65 |issue=10 |pages=1027–1029 |doi=10.1093/biosci/biv117 |doi-access=free}}</ref><ref name=":15">{{cite journal |last1=Williams |first1=Colin C |last2=Millington |first2=Andrew C |date=2004 |title=The diverse and contested meanings of sustainable development |journal=[[The Geographical Journal]] |volume=170 |issue=2 |pages=99–104 |bibcode=2004GeogJ.170...99W |doi=10.1111/j.0016-7398.2004.00111.x |s2cid=143181802}}</ref> এই সমস্যাটোৰ এটা অংশ হ'ল, উন্নয়নৰ সংজ্ঞাই অবিচলভাবে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই।<ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ১৯৯২ চনত ৰিঅ’ ডি জেনেইৰ’ত অনুষ্ঠিত হোৱা গোলকীয় সন্মিলনত আৰম্ভ হোৱা ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াই বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচীত স্থান দিছে। ২০১৫ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদে (UNGA) ২০৩০ চনৰ বাবে বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য গ্ৰহণ কৰে। == বহনক্ষম উন্নয়নৰ সংজ্ঞা == ১৯৮৭ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন আয়োগে আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যতৰ প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে, যাক সাধাৰণতে ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদন বুলি কোৱা হয়।<ref name=":1" /> এই প্ৰতিবেদনত "বহনক্ষম উন্নয়ন"ৰ সংজ্ঞা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, যিটো এতিয়া বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে:<ref name=":1" /><ref>{{cite journal |last1=Keeble |first1=Brian R. |title=The Brundtland report: 'Our common future' |journal=Medicine and War |date=1988 |volume=4 |issue=1 |pages=17–25 |doi=10.1080/07488008808408783}}</ref> ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ ক্ষমতাক আপোচ নকৰাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰি কৰা উন্নয়নেই হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন। ইয়াৰ ভিতৰত দুটা মূল ধাৰণা আছে:- *‘প্ৰয়োজন’ৰ ধাৰণাটোৱে বিশেষকৈ বিশ্বৰ দৰিদ্ৰসকলৰ অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ, যাক অতিক্ৰমণীয় অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া উচিত; আৰু প্ৰযুক্তি আৰু সামাজিক সংগঠনৰ অৱস্থাই পৰিৱেশৰ বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যতৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ ক্ষমতাৰ ওপৰত জাপি দিয়া সীমাবদ্ধতাৰ ধাৰণা। * পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ বিশ্ব আয়োগ, আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যত(১৯৮৭) এইদৰে বহনক্ষম উন্নয়নে অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন, পৰিৱেশ সুৰক্ষা আৰু সামাজিক কল্যাণৰ মাজত ভাৰসাম্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰে। === বহনক্ষমতাৰ অৰ্থ === [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন: বাওঁফালৰ ছবিখনে বহনক্ষমতাক তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে ই এটা নেষ্টেড এপ্ৰ’চ। তলৰ সোঁফালে ই তিনিটা স্তম্ভ।<ref name="Purvis" /> নেষ্টেড উপবৃত্তাকাৰৰ সৈতে আঁচনিখনে মাত্ৰাসমূহৰ এটা স্তৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে, বাকী দুটাৰ বাবে ''পৰিৱেশ''ক ভেটি হিচাপে ৰখা হৈছে। |290x290px]] দীৰ্ঘদিন ধৰি পৃথিৱীত মানুহৰ সহ-অৱস্থানৰ বাবে বহনক্ষমতা এক সামাজিক লক্ষ্য। এই শব্দটোৰ সংজ্ঞা বিতৰ্কিত আৰু সাহিত্য, প্ৰসংগ আৰু সময়ৰ লগে লগে ইয়াৰ ৰূপৰ ভিন্নতা দেখা যায়।<ref name="Ramsey-2015">{{Cite journal |last=Ramsey |first=Jeffry L. |date=2015 |title=On Not Defining Sustainability |url=http://link.springer.com/10.1007/s10806-015-9578-3 |journal=Journal of Agricultural and Environmental Ethics |language=en |volume=28 |issue=6 |pages=1075–1087 |doi=10.1007/s10806-015-9578-3 |issn=1187-7863 |s2cid=146790960}}</ref><ref name="Purvis">{{Cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |date=2019 |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins |journal=Sustainability Science |language=en |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P |issn=1862-4065 |doi-access=free}} </ref> বহনক্ষমতাৰ সাধাৰণতে তিনিটা মাত্ৰা (বা স্তম্ভ) থাকে: পৰিৱেশ, অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক।<ref name="Purvis" /> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{Citation |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |work=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |title=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিকে ধৰি পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাও অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হ'ব পাৰে।<ref name="Berg-2020">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |publisher=Routledge |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ'ল, বহনক্ষম উন্নয়ন আৰু এই শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="EB-2022">{{Cite news |title=Sustainability |url=https://www.britannica.com/science/sustainability |access-date=31 March 2022 |newspaper=Encyclopedia Britannica}}</ref> ইউনেস্কোৱে দুয়োটাকে এনেদৰে পৃথকৰূপে ব্যৱহাৰ কৰে:- "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) ভবা হয়; আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> == ধাৰণাটোৰ বিকাশ == বহনক্ষম উন্নয়নৰ শিপা বহনক্ষম বন ব্যৱস্থাপনা সম্পৰ্কীয় ধাৰণাসমূহৰ পৰাই আছে, যিবোৰ ইউৰোপত ১৭ আৰু ১৮ শতিকাৰ সময়ছোৱাত বিকশিত হৈছিল।<ref name="Grober2">Ulrich Grober: Deep roots&nbsp; — [https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf A conceptual history of "sustainable development" (Nachhaltigkeit)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210925121333/https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf |date=25 September 2021 }}, Wissenschaftszentrum Berlin für Sozialforschung, 2007</ref><ref name="Blewitt-2015">{{cite book |last1=Blewitt |first1=John |title=Understanding Sustainable Development |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-70782-4 }}{{pn|date=July 2023}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Du Pisani |first1=Jacobus A. |title=Sustainable development – historical roots of the concept |journal=Environmental Sciences |date=2006 |volume=3 |issue=2 |pages=83–96 |doi=10.1080/15693430600688831 |doi-access=free|bibcode=2006JIES....3...83D }}</ref> ইংলেণ্ডত কাঠৰ সম্পদৰ অভাৱৰ প্ৰতি ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা সচেতনতাৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাইজন ইভেলিনে ১৬৬২ চনত লিখা ''চিলভা'' ৰচনাত যুক্তি দিছিল যে, "গছৰ বীজ সিঁচা আৰু পুলি ৰোপণ কৰাটো প্ৰতিজন মাটিৰ মালিকৰ জাতীয় কৰ্তব্য হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে, যাতে প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ অতিমাত্ৰা শোষণৰ দৰে ধ্বংসাত্মক কামবোৰ বন্ধ কৰিব পৰা যায়।" ১৭১৩ চনত চেক্সনৰ প্ৰথম নিৰ্বাচক ফ্ৰেডেৰিক অগাষ্টাছৰ সেৱাত থকা জ্যেষ্ঠ খনন প্ৰশাসক হান্স কাৰ্ল ভন কাৰ্লোভিচে বনজ সম্পদৰ ওপৰত ৪০০ পৃষ্ঠাৰ ''চিলভিকালচাৰা ইক’ন’মিক্স''(Sylvicultura economics) প্ৰকাশ কৰে। ইভেলিন আৰু ফ্ৰান্সৰ মন্ত্ৰী জাঁ-বেপ্টিষ্ট কলবাৰ্টৰ ধাৰণাসমূহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভন কাৰ্লোভিচে স্থায়ী উৎপাদনৰ বাবে বনাঞ্চল পৰিচালনাৰ ধাৰণাটো বিকশিত কৰে।<ref name="Grober2" /> তেওঁৰ এই কামে আলেকজেণ্ডাৰ ভন হামবল্ড আৰু জৰ্জ লুডৱিগ হাৰ্টিগকে ধৰি আন আন লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল আৰু শেষত বন বিজ্ঞানৰ বিকাশ ঘটাইছিল। ইয়াৰ ফলত আমেৰিকাৰ বন সেৱাৰ প্ৰথম মুৰব্বী গিফৰ্ড পিনচট, যাৰ বন ব্যৱস্থাপনাৰ দৃষ্টিভংগী সম্পদৰ সুচিন্তিত ব্যৱহাৰৰ ধাৰণাটোৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আছিল আৰু আলডো লিওপল্ডৰ দৰে লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল, যাৰ ভূমি নীতিয়ে ১৯৬০ চনৰ পৰিৱেশ আন্দোলনৰ বিকাশত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref name="Grober2" /><ref name="Blewitt-2015" /> ১৯৬২ চনত ৰেচেল কাৰ্ছনৰ ''চাইলেণ্ট স্প্ৰিং'' প্ৰকাশৰ পিছত উন্নয়নশীল পৰিৱেশ আন্দোলনে অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি আৰু পৰিৱেশৰ অৱক্ষয়ৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। ১৯৬৬ চনত কেনেথ ই ব'ল্ডিঙে তেওঁৰ প্ৰভাৱশালী ৰচনা ''দ্য ইকনমিক্স অৱ দ্য কামিং স্পেচশ্বিপ আৰ্থ''ত অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাটোৱে সীমিত সম্পদৰ পুলৰ সৈতে পৰিৱেশ ব্যৱস্থাৰ লগত নিজকে খাপ খুৱাই লোৱাৰ প্ৰয়োজনীয়তা চিনাক্ত কৰিছিল।<ref name="Blewitt-2015"/> এই সম্পৰ্কে আন এক মাইলৰ খুঁটি আছিল ১৯৬৮ চনত গেৰেট হাৰ্ডিনে লিখা প্ৰবন্ধ যিয়ে "ট্ৰেজেডী অৱ দা কমনছ্" শব্দটোক জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল।<ref>{{cite journal |last1=Hardin |first1=Garrett |title=The Tragedy of the Commons: The population problem has no technical solution; it requires a fundamental extension in morality |url=https://archive.org/details/sim_science_1968-12-13_162_3859/page/1243 |journal=Science |date=13 December 1968 |volume=162 |issue=3859 |pages=1243–1248 |doi=10.1126/science.162.3859.1243 |pmid=17756331 }}</ref> সমসাময়িক অৰ্থত বহনক্ষমতা আৰু উন্নয়নৰ প্ৰত্যক্ষ সংযোগ ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই ধৰিব পাৰি। ১৯৭২ চনত আৰ্নষ্ট বাছলাৰৰ "ষ্ট্ৰেটেজি অৱ প্ৰগ্ৰেছ" নামৰ এখন গ্ৰন্থ(জাৰ্মান ভাষাৰ)ত ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল যে, বনাঞ্চল সংৰক্ষণৰ দীৰ্ঘদিনীয়া স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে পৃথিৱীখন ধৰি ৰাখিবলৈ কিদৰে কাঠ উৎপাদনৰ বাবে পৰিৱেশৰ সম্পদ সংৰক্ষণৰ বহল গুৰুত্বলৈ প্ৰত্যক্ষভাৱে স্থানান্তৰিত কৰিব পাৰি।<ref name="Basler-1972">{{cite book |last=Basler |first=Ernst |title= Strategie des Fortschritts: Umweltbelastung Lebensraumverknappung and Zukunftsforshung (Strategy of Progress: Environmental Pollution, Habitat Scarcity and Future Research) |date=1972 |publisher= BLV Publishing Company |location=Munich}}</ref> সেই বছৰতে বৃদ্ধিৰ সীমাৰ ওপৰত ক্লাছিক প্ৰতিবেদনত ৰিপৰ্ট কৰা এটা চিষ্টেম ডাইনামিক চিমুলেচন মডেলত পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ আন্তঃসম্পৰ্ক আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। এইটো ''ক্লাৱ অৱ ৰোম''ৰ নিৰ্দেশত কৰা হৈছিল আৰু লিখিছিল ''মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি''ৰ ডেনিছ আৰু ডনেলা মিড’ছৰ নেতৃত্বত বিজ্ঞানীৰ এটা দলে। বাঞ্ছনীয় "গোলকীয় ভাৰসাম্যৰ অৱস্থা"ৰ বৰ্ণনা কৰি লেখকসকলে লিখিছে: "আমি এনে এটা আৰ্হি উৎপাদন বিচাৰিছোঁ যিয়ে এনে এক বিশ্ব ব্যৱস্থাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব, যি হঠাতে আৰু অনিয়ন্ত্ৰিত পতন নোহোৱাকৈ বহনক্ষম আৰু ইয়াৰ সকলো মানুহৰ মৌলিক বস্তুগত প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ সক্ষম।" <ref name="Finn-2009">{{cite book |last=Finn |first=Donovan |title=Our Uncertain Future: Can Good Planning Create Sustainable Communities? |date=2009 |publisher=University of Illinois |location=Champaign-Urbana}}</ref> ১৯৭২ চনত ''এ ব্লুপ্ৰিণ্ট ফৰ চাৰ্ভাইভেল'' নামৰ প্ৰভাৱশালী গ্ৰন্থখনো প্ৰকাশ পায়।<ref>{{cite news |title=A Blueprint for Survival |url=https://www.nytimes.com/1972/02/05/archives/a-blueprint-for-survival.html |work=The New York Times |date=5 February 1972 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theecologist.org/2012/jan/27/ecologist-january-1972-blueprint-survival|title=The Ecologist January 1972: a blueprint for survival|website=The Ecologist|date=27 January 2012 |language=en|access-date=14 April 2020}}</ref> ১৯৭৫ চনত ''এম আই টি''ৰ এটা গৱেষণা গোটে আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছৰ বাবে "বৃদ্ধি আৰু ভৱিষ্যতৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ"ৰ ওপৰত দহ দিনৰ শুনানি প্ৰস্তুত কৰে, যিটো বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰথম শুনানি আছিল।<ref>{{Cite web |title=Growth and its implications for the future |url=http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-date=4 March 2016 |access-date=6 June 2024 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |deadurl=yes }}</ref> ১৯৮০ চনত আন্তৰ্জাতিক প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ সংঘই বিশ্ব সংৰক্ষণ কৌশল প্ৰকাশ কৰে, য'ত বহনক্ষম উন্নয়নক বিশ্বব্যাপী অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে প্ৰথম উল্লেখসমূহৰ ভিতৰত এটা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়<ref>{{cite book |url=http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |title=World Conservation Strategy: Living Resource Conservation for Sustainable Development |date=1980 |publisher=International Union for Conservation of Nature and Natural Resources |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191126210451/http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |archivedate=2019-11-26 |access-date=2024-06-06}}</ref> আৰু "বহনক্ষম উন্নয়ন" শব্দটো প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref name="Sachs-2015">{{Cite book |last=Sachs |first=Jeffrey D. |title=The Age of Sustainable Development |url=https://archive.org/details/ageofsustainable0000sach |publisher=Columbia University Press |year=2015 |isbn=9780231173155 |location=New York}}</ref> দুবছৰৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশ্ব প্ৰকৃতিৰ চনদত সংৰক্ষণৰ পাঁচটা নীতি উত্থাপন কৰা হয়, যাৰ দ্বাৰা প্ৰকৃতিক প্ৰভাৱিত কৰা মানুহৰ আচৰণক নিৰ্দেশনা আৰু বিচাৰ কৰা হ'ব বুলি থিৰাং কৰা হয়।<ref>{{citation |title=World Charter for Nature |date=28 October 1982 |url=https://www.un.org/documents/ga/res/37/a37r007.htm |publisher=United Nations, General Assembly, 48th Plenary Meeting}}</ref> ব্ৰুণ্টলেণ্ড প্ৰতিবেদনৰ পিছৰ পৰা বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক প্ৰাৰম্ভিক আন্তঃপ্ৰজন্মৰ কাঠামোৰ বাহিৰত বিকশিত হৈ "সামাজিকভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত আৰু পৰিৱেশগতভাৱে বহনক্ষম অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি"ৰ লক্ষ্যত অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।<ref name=Sachs-2015/> ১৯৯২ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন সন্মিলনে বিশ্ব চনদ প্ৰকাশ কৰে, যিয়ে একবিংশ শতিকাত এখন ন্যায়সংগত, বহনক্ষম আৰু শান্তিপূৰ্ণ বিশ্ব সমাজ গঢ়ি তোলাৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰে। বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কাৰ্য পৰিকল্পনা ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে তথ্য, সংহতি আৰু অংশগ্ৰহণক মূল বিল্ডিং ব্লক হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল, যাতে দেশসমূহে এই আন্তঃনিৰ্ভৰশীল স্তম্ভসমূহক স্বীকৃতি দিয়া উন্নয়ন লাভ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে গুৰুত্ব আৰোপ কৰে যে, সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণ জনসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণ বহনক্ষম উন্নয়ন লাভৰ বাবে এক মৌলিক পূৰ্বচৰ্ত।<ref>Will Allen. 2007.[http://learningforsustainability.net/susdev/ "Learning for Sustainability: Sustainable Development."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160114042435/http://learningforsustainability.net/susdev/ |date=14 January 2016 }}</ref> ৰিঅ’ প্ৰট’কল আছিল এক বৃহৎ জাঁপ: প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিশ্বই বহনক্ষমতাৰ এজেণ্ডাত একমত হৈছিল। দৰাচলতে সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আৰু কাৰ্যকৰী সবিশেষক অৱহেলা কৰি বিশ্বব্যাপী একমতৰ সুবিধা লাভ কৰা হৈছিল। বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য(এছডিজি)ৰ এতিয়া সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ' প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10" /> ==গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ গঠন== {{owidslider |start = 2024 |list = Template:OWID/Mechanisms to enhance policy for sustainable development#gallery |location = commons |caption = |title = |language = |file = [[File:Mechanisms to enhance policy for sustainable development, World, 2024.svg|link=|thumb|upright=1.6|Mechanisms to enhance policy for sustainable development]] |startingView = World }} বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে আটাইতকৈ ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাটো হৈছে ২০৩০ চনলৈ বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে ১৭টা [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এছডিজি)ৰে কৰা কাৰ্যসূচী।[27] এই কাৰ্যসূচীত বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কৰা প্ৰথম ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ ২০০০ চনৰ পৰা সহস্ৰাব্দ ঘোষণাৰ আঠটা [[সহস্ৰাব্দ উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এমডিজি)ক অনুসৰণ কৰা হৈছিল।[27] এছডিজিসমূহৰ সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।[28][29]: 137 ইয়াত [[দৰিদ্ৰতা হ্ৰাস]], [[পৰিৱেশ সুৰক্ষা]], মানৱ সমৃদ্ধি আৰু [[শান্তি]]ৰ ক্ষেত্ৰত লক্ষ্য আৰু সূচকসমূহ থাকে।[27] বিশ্ব পৰিৱেশ শাসনৰ অনুসন্ধান কৰা পণ্ডিতসকলে ৰাজহুৱা স্থানৰ ভিতৰত বক্তৃতাৰ এটা গোট চিনাক্ত কৰিছে যাৰ বেছিভাগেই চাৰিটা বহনক্ষমতাসম্পন্ন ফ্ৰেম প্ৰদান কৰে: মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা, প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা, এটা সীমাবদ্ধ বক্তৃতা আৰু আমূল বহনক্ষমতা।[13] প্ৰথমতে, ''মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা'' অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক দুয়োটা দিশতে এক ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। দ্বিতীয়তে, ''প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা'' হৈছে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল,যদিও ৰাজনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী দৃষ্টিভংগীৰ। এই ফ্ৰেমৱৰ্কৰ অধীনত বহনক্ষম উন্নয়ন এতিয়াও অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত যদিও উন্নত আৰু উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ মাজত বৈষম্যক সমতা স্থাপন কৰিবলৈ ক্ষমতাৰ পুনৰ বিতৰণৰ জৰিয়তেহে মানৱ মংগল আৰু উন্নয়ন লাভ কৰিব পৰা যায়। তৃতীয়তে ''সীমাবদ্ধ বক্তৃতা'' এটা অৰ্থনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী, যদিও বহনক্ষমতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰাজনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। চতুৰ্থতে, ''আমূল বহনক্ষমতা'' হৈছে বৰ্তমানৰ বিশ্ব অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক গাঁথনিৰ সৈতে বিচ্ছিন্ন হ'বলৈ বিচৰা এক পৰিৱৰ্তনশীল পদ্ধতি।[13]] == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যা]] i6qd8d93yaa4lpicaxbft8tufj52xdj 651989 651988 2026-11-10T15:49:55Z Pranamikaadhikary 27435 /* গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ গঠন */ 651989 wikitext text/x-wiki '''বহনক্ষম উন্নয়ন''' ({{lang-en|Sustainable development}}) বিকাশ আৰু মানৱ উন্নয়নৰ এনে এক পদ্ধতি, যিয়ে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰাৰ ক্ষমতাৰ সৈতে আপোচ কৰিব নলগাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখে।<ref name=":1">United Nations General Assembly (1987) .[https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf ''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220331195909/https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf|date=31 March 2022}}. Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment.</ref><ref name=":72">{{cite web |author=United Nations General Assembly |date=20 March 1987 |title=''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''; Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment; Our Common Future, Chapter 2: Towards Sustainable Development; Paragraph 1 |url=http://www.un-documents.net/ocf-02.htm |access-date=1 March 2010 |publisher=[[United Nations General Assembly]]}}</ref> ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে এনে এখন সমাজ গঢ়ি তোলা, য'ত জীৱন-যাপনৰ ব্যৱস্থা আৰু সম্পদ আহৰণে গোলকীয় অখণ্ডতাক ক্ষতিগ্ৰস্ত নকৰাকৈ মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Robert |first1=Kates W. |last2=Parris |first2=Thomas M. |last3=Leiserowitz |first3=Anthony A. |title=What is Sustainable Development? Goals, Indicators, Values, and Practice |url=https://archive.org/details/sim_environment_2005-04_47_3/page/n8 |journal=Environment: Science and Policy for Sustainable Development |date=2005 |volume=47 |issue=3 |pages=8–21 |doi=10.1080/00139157.2005.10524444|bibcode=2005ESPSD..47c...8R |s2cid=154882898 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mensah |first1=Justice |title=Sustainable development: Meaning, history, principles, pillars, and implications for human action: Literature review |journal=Cogent Social Sciences |date=2019 |volume=5 |issue=1 |pages=1653531 |doi=10.1080/23311886.2019.1653531 |doi-access=free}}</ref> বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য হৈছে অৰ্থনীতি, পৰিৱেশ, আৰু সামাজিক কল্যাণৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা। ১৯৮৭ চনত ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদনে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক অধিক পৰিচিত কৰাত সহায় কৰিছিল। বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰতে বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো সোমাই থাকে, যিটো এটা নীতিগত ধাৰণা। [[ইউনেস্কো]]ৱে দুয়োটা ধাৰণাৰে মাজত এটা পাৰ্থক্য তলত দিয়া ধৰণে প্ৰণয়ন কৰিছিল: "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী বুলি) ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name=":4">{{Cite web |last= |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> এই ধাৰণাৰ সৈতে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোৰ কিছুমান সমস্যা। কিছুমান পণ্ডিতে ইয়াক বিৰোধাভাসৰ অলংকাৰ বুলি কয়, কাৰণ তেওঁলোকৰ মতে উন্নয়ন স্বাভাৱিকতে অস্থায়ী। এতিয়ালৈকে যি অগ্ৰগতিৰ অভাৱত আন মন্তব্যকাৰীসকল হতাশ হৈছে।<ref name=":13">{{cite journal |last1=Brown |first1=James H. |date=2015 |title=The Oxymoron of Sustainable Development |journal=[[BioScience]] |volume=65 |issue=10 |pages=1027–1029 |doi=10.1093/biosci/biv117 |doi-access=free}}</ref><ref name=":15">{{cite journal |last1=Williams |first1=Colin C |last2=Millington |first2=Andrew C |date=2004 |title=The diverse and contested meanings of sustainable development |journal=[[The Geographical Journal]] |volume=170 |issue=2 |pages=99–104 |bibcode=2004GeogJ.170...99W |doi=10.1111/j.0016-7398.2004.00111.x |s2cid=143181802}}</ref> এই সমস্যাটোৰ এটা অংশ হ'ল, উন্নয়নৰ সংজ্ঞাই অবিচলভাবে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই।<ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ১৯৯২ চনত ৰিঅ’ ডি জেনেইৰ’ত অনুষ্ঠিত হোৱা গোলকীয় সন্মিলনত আৰম্ভ হোৱা ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াই বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচীত স্থান দিছে। ২০১৫ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদে (UNGA) ২০৩০ চনৰ বাবে বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য গ্ৰহণ কৰে। == বহনক্ষম উন্নয়নৰ সংজ্ঞা == ১৯৮৭ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন আয়োগে আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যতৰ প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে, যাক সাধাৰণতে ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদন বুলি কোৱা হয়।<ref name=":1" /> এই প্ৰতিবেদনত "বহনক্ষম উন্নয়ন"ৰ সংজ্ঞা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, যিটো এতিয়া বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে:<ref name=":1" /><ref>{{cite journal |last1=Keeble |first1=Brian R. |title=The Brundtland report: 'Our common future' |journal=Medicine and War |date=1988 |volume=4 |issue=1 |pages=17–25 |doi=10.1080/07488008808408783}}</ref> ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ ক্ষমতাক আপোচ নকৰাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰি কৰা উন্নয়নেই হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন। ইয়াৰ ভিতৰত দুটা মূল ধাৰণা আছে:- *‘প্ৰয়োজন’ৰ ধাৰণাটোৱে বিশেষকৈ বিশ্বৰ দৰিদ্ৰসকলৰ অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ, যাক অতিক্ৰমণীয় অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া উচিত; আৰু প্ৰযুক্তি আৰু সামাজিক সংগঠনৰ অৱস্থাই পৰিৱেশৰ বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যতৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ ক্ষমতাৰ ওপৰত জাপি দিয়া সীমাবদ্ধতাৰ ধাৰণা। * পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ বিশ্ব আয়োগ, আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যত(১৯৮৭) এইদৰে বহনক্ষম উন্নয়নে অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন, পৰিৱেশ সুৰক্ষা আৰু সামাজিক কল্যাণৰ মাজত ভাৰসাম্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰে। === বহনক্ষমতাৰ অৰ্থ === [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন: বাওঁফালৰ ছবিখনে বহনক্ষমতাক তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে ই এটা নেষ্টেড এপ্ৰ’চ। তলৰ সোঁফালে ই তিনিটা স্তম্ভ।<ref name="Purvis" /> নেষ্টেড উপবৃত্তাকাৰৰ সৈতে আঁচনিখনে মাত্ৰাসমূহৰ এটা স্তৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে, বাকী দুটাৰ বাবে ''পৰিৱেশ''ক ভেটি হিচাপে ৰখা হৈছে। |290x290px]] দীৰ্ঘদিন ধৰি পৃথিৱীত মানুহৰ সহ-অৱস্থানৰ বাবে বহনক্ষমতা এক সামাজিক লক্ষ্য। এই শব্দটোৰ সংজ্ঞা বিতৰ্কিত আৰু সাহিত্য, প্ৰসংগ আৰু সময়ৰ লগে লগে ইয়াৰ ৰূপৰ ভিন্নতা দেখা যায়।<ref name="Ramsey-2015">{{Cite journal |last=Ramsey |first=Jeffry L. |date=2015 |title=On Not Defining Sustainability |url=http://link.springer.com/10.1007/s10806-015-9578-3 |journal=Journal of Agricultural and Environmental Ethics |language=en |volume=28 |issue=6 |pages=1075–1087 |doi=10.1007/s10806-015-9578-3 |issn=1187-7863 |s2cid=146790960}}</ref><ref name="Purvis">{{Cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |date=2019 |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins |journal=Sustainability Science |language=en |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P |issn=1862-4065 |doi-access=free}} </ref> বহনক্ষমতাৰ সাধাৰণতে তিনিটা মাত্ৰা (বা স্তম্ভ) থাকে: পৰিৱেশ, অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক।<ref name="Purvis" /> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{Citation |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |work=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |title=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিকে ধৰি পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাও অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হ'ব পাৰে।<ref name="Berg-2020">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |publisher=Routledge |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ'ল, বহনক্ষম উন্নয়ন আৰু এই শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="EB-2022">{{Cite news |title=Sustainability |url=https://www.britannica.com/science/sustainability |access-date=31 March 2022 |newspaper=Encyclopedia Britannica}}</ref> ইউনেস্কোৱে দুয়োটাকে এনেদৰে পৃথকৰূপে ব্যৱহাৰ কৰে:- "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) ভবা হয়; আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> == ধাৰণাটোৰ বিকাশ == বহনক্ষম উন্নয়নৰ শিপা বহনক্ষম বন ব্যৱস্থাপনা সম্পৰ্কীয় ধাৰণাসমূহৰ পৰাই আছে, যিবোৰ ইউৰোপত ১৭ আৰু ১৮ শতিকাৰ সময়ছোৱাত বিকশিত হৈছিল।<ref name="Grober2">Ulrich Grober: Deep roots&nbsp; — [https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf A conceptual history of "sustainable development" (Nachhaltigkeit)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210925121333/https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf |date=25 September 2021 }}, Wissenschaftszentrum Berlin für Sozialforschung, 2007</ref><ref name="Blewitt-2015">{{cite book |last1=Blewitt |first1=John |title=Understanding Sustainable Development |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-70782-4 }}{{pn|date=July 2023}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Du Pisani |first1=Jacobus A. |title=Sustainable development – historical roots of the concept |journal=Environmental Sciences |date=2006 |volume=3 |issue=2 |pages=83–96 |doi=10.1080/15693430600688831 |doi-access=free|bibcode=2006JIES....3...83D }}</ref> ইংলেণ্ডত কাঠৰ সম্পদৰ অভাৱৰ প্ৰতি ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা সচেতনতাৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাইজন ইভেলিনে ১৬৬২ চনত লিখা ''চিলভা'' ৰচনাত যুক্তি দিছিল যে, "গছৰ বীজ সিঁচা আৰু পুলি ৰোপণ কৰাটো প্ৰতিজন মাটিৰ মালিকৰ জাতীয় কৰ্তব্য হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে, যাতে প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ অতিমাত্ৰা শোষণৰ দৰে ধ্বংসাত্মক কামবোৰ বন্ধ কৰিব পৰা যায়।" ১৭১৩ চনত চেক্সনৰ প্ৰথম নিৰ্বাচক ফ্ৰেডেৰিক অগাষ্টাছৰ সেৱাত থকা জ্যেষ্ঠ খনন প্ৰশাসক হান্স কাৰ্ল ভন কাৰ্লোভিচে বনজ সম্পদৰ ওপৰত ৪০০ পৃষ্ঠাৰ ''চিলভিকালচাৰা ইক’ন’মিক্স''(Sylvicultura economics) প্ৰকাশ কৰে। ইভেলিন আৰু ফ্ৰান্সৰ মন্ত্ৰী জাঁ-বেপ্টিষ্ট কলবাৰ্টৰ ধাৰণাসমূহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভন কাৰ্লোভিচে স্থায়ী উৎপাদনৰ বাবে বনাঞ্চল পৰিচালনাৰ ধাৰণাটো বিকশিত কৰে।<ref name="Grober2" /> তেওঁৰ এই কামে আলেকজেণ্ডাৰ ভন হামবল্ড আৰু জৰ্জ লুডৱিগ হাৰ্টিগকে ধৰি আন আন লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল আৰু শেষত বন বিজ্ঞানৰ বিকাশ ঘটাইছিল। ইয়াৰ ফলত আমেৰিকাৰ বন সেৱাৰ প্ৰথম মুৰব্বী গিফৰ্ড পিনচট, যাৰ বন ব্যৱস্থাপনাৰ দৃষ্টিভংগী সম্পদৰ সুচিন্তিত ব্যৱহাৰৰ ধাৰণাটোৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আছিল আৰু আলডো লিওপল্ডৰ দৰে লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল, যাৰ ভূমি নীতিয়ে ১৯৬০ চনৰ পৰিৱেশ আন্দোলনৰ বিকাশত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref name="Grober2" /><ref name="Blewitt-2015" /> ১৯৬২ চনত ৰেচেল কাৰ্ছনৰ ''চাইলেণ্ট স্প্ৰিং'' প্ৰকাশৰ পিছত উন্নয়নশীল পৰিৱেশ আন্দোলনে অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি আৰু পৰিৱেশৰ অৱক্ষয়ৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। ১৯৬৬ চনত কেনেথ ই ব'ল্ডিঙে তেওঁৰ প্ৰভাৱশালী ৰচনা ''দ্য ইকনমিক্স অৱ দ্য কামিং স্পেচশ্বিপ আৰ্থ''ত অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাটোৱে সীমিত সম্পদৰ পুলৰ সৈতে পৰিৱেশ ব্যৱস্থাৰ লগত নিজকে খাপ খুৱাই লোৱাৰ প্ৰয়োজনীয়তা চিনাক্ত কৰিছিল।<ref name="Blewitt-2015"/> এই সম্পৰ্কে আন এক মাইলৰ খুঁটি আছিল ১৯৬৮ চনত গেৰেট হাৰ্ডিনে লিখা প্ৰবন্ধ যিয়ে "ট্ৰেজেডী অৱ দা কমনছ্" শব্দটোক জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল।<ref>{{cite journal |last1=Hardin |first1=Garrett |title=The Tragedy of the Commons: The population problem has no technical solution; it requires a fundamental extension in morality |url=https://archive.org/details/sim_science_1968-12-13_162_3859/page/1243 |journal=Science |date=13 December 1968 |volume=162 |issue=3859 |pages=1243–1248 |doi=10.1126/science.162.3859.1243 |pmid=17756331 }}</ref> সমসাময়িক অৰ্থত বহনক্ষমতা আৰু উন্নয়নৰ প্ৰত্যক্ষ সংযোগ ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই ধৰিব পাৰি। ১৯৭২ চনত আৰ্নষ্ট বাছলাৰৰ "ষ্ট্ৰেটেজি অৱ প্ৰগ্ৰেছ" নামৰ এখন গ্ৰন্থ(জাৰ্মান ভাষাৰ)ত ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল যে, বনাঞ্চল সংৰক্ষণৰ দীৰ্ঘদিনীয়া স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে পৃথিৱীখন ধৰি ৰাখিবলৈ কিদৰে কাঠ উৎপাদনৰ বাবে পৰিৱেশৰ সম্পদ সংৰক্ষণৰ বহল গুৰুত্বলৈ প্ৰত্যক্ষভাৱে স্থানান্তৰিত কৰিব পাৰি।<ref name="Basler-1972">{{cite book |last=Basler |first=Ernst |title= Strategie des Fortschritts: Umweltbelastung Lebensraumverknappung and Zukunftsforshung (Strategy of Progress: Environmental Pollution, Habitat Scarcity and Future Research) |date=1972 |publisher= BLV Publishing Company |location=Munich}}</ref> সেই বছৰতে বৃদ্ধিৰ সীমাৰ ওপৰত ক্লাছিক প্ৰতিবেদনত ৰিপৰ্ট কৰা এটা চিষ্টেম ডাইনামিক চিমুলেচন মডেলত পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ আন্তঃসম্পৰ্ক আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। এইটো ''ক্লাৱ অৱ ৰোম''ৰ নিৰ্দেশত কৰা হৈছিল আৰু লিখিছিল ''মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি''ৰ ডেনিছ আৰু ডনেলা মিড’ছৰ নেতৃত্বত বিজ্ঞানীৰ এটা দলে। বাঞ্ছনীয় "গোলকীয় ভাৰসাম্যৰ অৱস্থা"ৰ বৰ্ণনা কৰি লেখকসকলে লিখিছে: "আমি এনে এটা আৰ্হি উৎপাদন বিচাৰিছোঁ যিয়ে এনে এক বিশ্ব ব্যৱস্থাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব, যি হঠাতে আৰু অনিয়ন্ত্ৰিত পতন নোহোৱাকৈ বহনক্ষম আৰু ইয়াৰ সকলো মানুহৰ মৌলিক বস্তুগত প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ সক্ষম।" <ref name="Finn-2009">{{cite book |last=Finn |first=Donovan |title=Our Uncertain Future: Can Good Planning Create Sustainable Communities? |date=2009 |publisher=University of Illinois |location=Champaign-Urbana}}</ref> ১৯৭২ চনত ''এ ব্লুপ্ৰিণ্ট ফৰ চাৰ্ভাইভেল'' নামৰ প্ৰভাৱশালী গ্ৰন্থখনো প্ৰকাশ পায়।<ref>{{cite news |title=A Blueprint for Survival |url=https://www.nytimes.com/1972/02/05/archives/a-blueprint-for-survival.html |work=The New York Times |date=5 February 1972 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theecologist.org/2012/jan/27/ecologist-january-1972-blueprint-survival|title=The Ecologist January 1972: a blueprint for survival|website=The Ecologist|date=27 January 2012 |language=en|access-date=14 April 2020}}</ref> ১৯৭৫ চনত ''এম আই টি''ৰ এটা গৱেষণা গোটে আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছৰ বাবে "বৃদ্ধি আৰু ভৱিষ্যতৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ"ৰ ওপৰত দহ দিনৰ শুনানি প্ৰস্তুত কৰে, যিটো বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰথম শুনানি আছিল।<ref>{{Cite web |title=Growth and its implications for the future |url=http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-date=4 March 2016 |access-date=6 June 2024 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |deadurl=yes }}</ref> ১৯৮০ চনত আন্তৰ্জাতিক প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ সংঘই বিশ্ব সংৰক্ষণ কৌশল প্ৰকাশ কৰে, য'ত বহনক্ষম উন্নয়নক বিশ্বব্যাপী অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে প্ৰথম উল্লেখসমূহৰ ভিতৰত এটা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়<ref>{{cite book |url=http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |title=World Conservation Strategy: Living Resource Conservation for Sustainable Development |date=1980 |publisher=International Union for Conservation of Nature and Natural Resources |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191126210451/http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |archivedate=2019-11-26 |access-date=2024-06-06}}</ref> আৰু "বহনক্ষম উন্নয়ন" শব্দটো প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref name="Sachs-2015">{{Cite book |last=Sachs |first=Jeffrey D. |title=The Age of Sustainable Development |url=https://archive.org/details/ageofsustainable0000sach |publisher=Columbia University Press |year=2015 |isbn=9780231173155 |location=New York}}</ref> দুবছৰৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশ্ব প্ৰকৃতিৰ চনদত সংৰক্ষণৰ পাঁচটা নীতি উত্থাপন কৰা হয়, যাৰ দ্বাৰা প্ৰকৃতিক প্ৰভাৱিত কৰা মানুহৰ আচৰণক নিৰ্দেশনা আৰু বিচাৰ কৰা হ'ব বুলি থিৰাং কৰা হয়।<ref>{{citation |title=World Charter for Nature |date=28 October 1982 |url=https://www.un.org/documents/ga/res/37/a37r007.htm |publisher=United Nations, General Assembly, 48th Plenary Meeting}}</ref> ব্ৰুণ্টলেণ্ড প্ৰতিবেদনৰ পিছৰ পৰা বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক প্ৰাৰম্ভিক আন্তঃপ্ৰজন্মৰ কাঠামোৰ বাহিৰত বিকশিত হৈ "সামাজিকভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত আৰু পৰিৱেশগতভাৱে বহনক্ষম অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি"ৰ লক্ষ্যত অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।<ref name=Sachs-2015/> ১৯৯২ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন সন্মিলনে বিশ্ব চনদ প্ৰকাশ কৰে, যিয়ে একবিংশ শতিকাত এখন ন্যায়সংগত, বহনক্ষম আৰু শান্তিপূৰ্ণ বিশ্ব সমাজ গঢ়ি তোলাৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰে। বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কাৰ্য পৰিকল্পনা ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে তথ্য, সংহতি আৰু অংশগ্ৰহণক মূল বিল্ডিং ব্লক হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল, যাতে দেশসমূহে এই আন্তঃনিৰ্ভৰশীল স্তম্ভসমূহক স্বীকৃতি দিয়া উন্নয়ন লাভ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে গুৰুত্ব আৰোপ কৰে যে, সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণ জনসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণ বহনক্ষম উন্নয়ন লাভৰ বাবে এক মৌলিক পূৰ্বচৰ্ত।<ref>Will Allen. 2007.[http://learningforsustainability.net/susdev/ "Learning for Sustainability: Sustainable Development."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160114042435/http://learningforsustainability.net/susdev/ |date=14 January 2016 }}</ref> ৰিঅ’ প্ৰট’কল আছিল এক বৃহৎ জাঁপ: প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিশ্বই বহনক্ষমতাৰ এজেণ্ডাত একমত হৈছিল। দৰাচলতে সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আৰু কাৰ্যকৰী সবিশেষক অৱহেলা কৰি বিশ্বব্যাপী একমতৰ সুবিধা লাভ কৰা হৈছিল। বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য(এছডিজি)ৰ এতিয়া সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ' প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10" /> ==গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ গঠন== [[File:Mechanisms to enhance policy for sustainable development, World, 2024.svg|link=|thumb|upright=1.6|বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে নীতি বৃদ্ধিৰ ব্যৱস্থা]] বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে আটাইতকৈ ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাটো হৈছে ২০৩০ চনলৈ বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে ১৭টা [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এছডিজি)ৰে কৰা কাৰ্যসূচী।[27] এই কাৰ্যসূচীত বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কৰা প্ৰথম ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ ২০০০ চনৰ পৰা সহস্ৰাব্দ ঘোষণাৰ আঠটা [[সহস্ৰাব্দ উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এমডিজি)ক অনুসৰণ কৰা হৈছিল।[27] এছডিজিসমূহৰ সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।[28][29]: 137 ইয়াত [[দৰিদ্ৰতা হ্ৰাস]], [[পৰিৱেশ সুৰক্ষা]], মানৱ সমৃদ্ধি আৰু [[শান্তি]]ৰ ক্ষেত্ৰত লক্ষ্য আৰু সূচকসমূহ থাকে।[27] বিশ্ব পৰিৱেশ শাসনৰ অনুসন্ধান কৰা পণ্ডিতসকলে ৰাজহুৱা স্থানৰ ভিতৰত বক্তৃতাৰ এটা গোট চিনাক্ত কৰিছে যাৰ বেছিভাগেই চাৰিটা বহনক্ষমতাসম্পন্ন ফ্ৰেম প্ৰদান কৰে: মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা, প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা, এটা সীমাবদ্ধ বক্তৃতা আৰু আমূল বহনক্ষমতা।[13] প্ৰথমতে, ''মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা'' অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক দুয়োটা দিশতে এক ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। দ্বিতীয়তে, ''প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা'' হৈছে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল,যদিও ৰাজনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী দৃষ্টিভংগীৰ। এই ফ্ৰেমৱৰ্কৰ অধীনত বহনক্ষম উন্নয়ন এতিয়াও অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত যদিও উন্নত আৰু উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ মাজত বৈষম্যক সমতা স্থাপন কৰিবলৈ ক্ষমতাৰ পুনৰ বিতৰণৰ জৰিয়তেহে মানৱ মংগল আৰু উন্নয়ন লাভ কৰিব পৰা যায়। তৃতীয়তে ''সীমাবদ্ধ বক্তৃতা'' এটা অৰ্থনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী, যদিও বহনক্ষমতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰাজনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। চতুৰ্থতে, ''আমূল বহনক্ষমতা'' হৈছে বৰ্তমানৰ বিশ্ব অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক গাঁথনিৰ সৈতে বিচ্ছিন্ন হ'বলৈ বিচৰা এক পৰিৱৰ্তনশীল পদ্ধতি।[13]] == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যা]] 4ll7cr7g0kucj2pobdm0n8c3a791v2z 651990 651989 2026-11-10T15:51:39Z Pranamikaadhikary 27435 /* গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ গঠন */ 651990 wikitext text/x-wiki '''বহনক্ষম উন্নয়ন''' ({{lang-en|Sustainable development}}) বিকাশ আৰু মানৱ উন্নয়নৰ এনে এক পদ্ধতি, যিয়ে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰাৰ ক্ষমতাৰ সৈতে আপোচ কৰিব নলগাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখে।<ref name=":1">United Nations General Assembly (1987) .[https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf ''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220331195909/https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf|date=31 March 2022}}. Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment.</ref><ref name=":72">{{cite web |author=United Nations General Assembly |date=20 March 1987 |title=''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''; Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment; Our Common Future, Chapter 2: Towards Sustainable Development; Paragraph 1 |url=http://www.un-documents.net/ocf-02.htm |access-date=1 March 2010 |publisher=[[United Nations General Assembly]]}}</ref> ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে এনে এখন সমাজ গঢ়ি তোলা, য'ত জীৱন-যাপনৰ ব্যৱস্থা আৰু সম্পদ আহৰণে গোলকীয় অখণ্ডতাক ক্ষতিগ্ৰস্ত নকৰাকৈ মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Robert |first1=Kates W. |last2=Parris |first2=Thomas M. |last3=Leiserowitz |first3=Anthony A. |title=What is Sustainable Development? Goals, Indicators, Values, and Practice |url=https://archive.org/details/sim_environment_2005-04_47_3/page/n8 |journal=Environment: Science and Policy for Sustainable Development |date=2005 |volume=47 |issue=3 |pages=8–21 |doi=10.1080/00139157.2005.10524444|bibcode=2005ESPSD..47c...8R |s2cid=154882898 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mensah |first1=Justice |title=Sustainable development: Meaning, history, principles, pillars, and implications for human action: Literature review |journal=Cogent Social Sciences |date=2019 |volume=5 |issue=1 |pages=1653531 |doi=10.1080/23311886.2019.1653531 |doi-access=free}}</ref> বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য হৈছে অৰ্থনীতি, পৰিৱেশ, আৰু সামাজিক কল্যাণৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা। ১৯৮৭ চনত ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদনে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক অধিক পৰিচিত কৰাত সহায় কৰিছিল। বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰতে বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো সোমাই থাকে, যিটো এটা নীতিগত ধাৰণা। [[ইউনেস্কো]]ৱে দুয়োটা ধাৰণাৰে মাজত এটা পাৰ্থক্য তলত দিয়া ধৰণে প্ৰণয়ন কৰিছিল: "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী বুলি) ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name=":4">{{Cite web |last= |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> এই ধাৰণাৰ সৈতে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোৰ কিছুমান সমস্যা। কিছুমান পণ্ডিতে ইয়াক বিৰোধাভাসৰ অলংকাৰ বুলি কয়, কাৰণ তেওঁলোকৰ মতে উন্নয়ন স্বাভাৱিকতে অস্থায়ী। এতিয়ালৈকে যি অগ্ৰগতিৰ অভাৱত আন মন্তব্যকাৰীসকল হতাশ হৈছে।<ref name=":13">{{cite journal |last1=Brown |first1=James H. |date=2015 |title=The Oxymoron of Sustainable Development |journal=[[BioScience]] |volume=65 |issue=10 |pages=1027–1029 |doi=10.1093/biosci/biv117 |doi-access=free}}</ref><ref name=":15">{{cite journal |last1=Williams |first1=Colin C |last2=Millington |first2=Andrew C |date=2004 |title=The diverse and contested meanings of sustainable development |journal=[[The Geographical Journal]] |volume=170 |issue=2 |pages=99–104 |bibcode=2004GeogJ.170...99W |doi=10.1111/j.0016-7398.2004.00111.x |s2cid=143181802}}</ref> এই সমস্যাটোৰ এটা অংশ হ'ল, উন্নয়নৰ সংজ্ঞাই অবিচলভাবে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই।<ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ১৯৯২ চনত ৰিঅ’ ডি জেনেইৰ’ত অনুষ্ঠিত হোৱা গোলকীয় সন্মিলনত আৰম্ভ হোৱা ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াই বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচীত স্থান দিছে। ২০১৫ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদে (UNGA) ২০৩০ চনৰ বাবে বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য গ্ৰহণ কৰে। == বহনক্ষম উন্নয়নৰ সংজ্ঞা == ১৯৮৭ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন আয়োগে আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যতৰ প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে, যাক সাধাৰণতে ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদন বুলি কোৱা হয়।<ref name=":1" /> এই প্ৰতিবেদনত "বহনক্ষম উন্নয়ন"ৰ সংজ্ঞা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, যিটো এতিয়া বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে:<ref name=":1" /><ref>{{cite journal |last1=Keeble |first1=Brian R. |title=The Brundtland report: 'Our common future' |journal=Medicine and War |date=1988 |volume=4 |issue=1 |pages=17–25 |doi=10.1080/07488008808408783}}</ref> ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ ক্ষমতাক আপোচ নকৰাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰি কৰা উন্নয়নেই হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন। ইয়াৰ ভিতৰত দুটা মূল ধাৰণা আছে:- *‘প্ৰয়োজন’ৰ ধাৰণাটোৱে বিশেষকৈ বিশ্বৰ দৰিদ্ৰসকলৰ অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ, যাক অতিক্ৰমণীয় অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া উচিত; আৰু প্ৰযুক্তি আৰু সামাজিক সংগঠনৰ অৱস্থাই পৰিৱেশৰ বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যতৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ ক্ষমতাৰ ওপৰত জাপি দিয়া সীমাবদ্ধতাৰ ধাৰণা। * পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ বিশ্ব আয়োগ, আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যত(১৯৮৭) এইদৰে বহনক্ষম উন্নয়নে অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন, পৰিৱেশ সুৰক্ষা আৰু সামাজিক কল্যাণৰ মাজত ভাৰসাম্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰে। === বহনক্ষমতাৰ অৰ্থ === [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন: বাওঁফালৰ ছবিখনে বহনক্ষমতাক তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে ই এটা নেষ্টেড এপ্ৰ’চ। তলৰ সোঁফালে ই তিনিটা স্তম্ভ।<ref name="Purvis" /> নেষ্টেড উপবৃত্তাকাৰৰ সৈতে আঁচনিখনে মাত্ৰাসমূহৰ এটা স্তৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে, বাকী দুটাৰ বাবে ''পৰিৱেশ''ক ভেটি হিচাপে ৰখা হৈছে। |290x290px]] দীৰ্ঘদিন ধৰি পৃথিৱীত মানুহৰ সহ-অৱস্থানৰ বাবে বহনক্ষমতা এক সামাজিক লক্ষ্য। এই শব্দটোৰ সংজ্ঞা বিতৰ্কিত আৰু সাহিত্য, প্ৰসংগ আৰু সময়ৰ লগে লগে ইয়াৰ ৰূপৰ ভিন্নতা দেখা যায়।<ref name="Ramsey-2015">{{Cite journal |last=Ramsey |first=Jeffry L. |date=2015 |title=On Not Defining Sustainability |url=http://link.springer.com/10.1007/s10806-015-9578-3 |journal=Journal of Agricultural and Environmental Ethics |language=en |volume=28 |issue=6 |pages=1075–1087 |doi=10.1007/s10806-015-9578-3 |issn=1187-7863 |s2cid=146790960}}</ref><ref name="Purvis">{{Cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |date=2019 |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins |journal=Sustainability Science |language=en |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P |issn=1862-4065 |doi-access=free}} </ref> বহনক্ষমতাৰ সাধাৰণতে তিনিটা মাত্ৰা (বা স্তম্ভ) থাকে: পৰিৱেশ, অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক।<ref name="Purvis" /> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{Citation |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |work=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |title=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিকে ধৰি পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাও অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হ'ব পাৰে।<ref name="Berg-2020">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |publisher=Routledge |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ'ল, বহনক্ষম উন্নয়ন আৰু এই শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="EB-2022">{{Cite news |title=Sustainability |url=https://www.britannica.com/science/sustainability |access-date=31 March 2022 |newspaper=Encyclopedia Britannica}}</ref> ইউনেস্কোৱে দুয়োটাকে এনেদৰে পৃথকৰূপে ব্যৱহাৰ কৰে:- "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) ভবা হয়; আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> == ধাৰণাটোৰ বিকাশ == বহনক্ষম উন্নয়নৰ শিপা বহনক্ষম বন ব্যৱস্থাপনা সম্পৰ্কীয় ধাৰণাসমূহৰ পৰাই আছে, যিবোৰ ইউৰোপত ১৭ আৰু ১৮ শতিকাৰ সময়ছোৱাত বিকশিত হৈছিল।<ref name="Grober2">Ulrich Grober: Deep roots&nbsp; — [https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf A conceptual history of "sustainable development" (Nachhaltigkeit)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210925121333/https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf |date=25 September 2021 }}, Wissenschaftszentrum Berlin für Sozialforschung, 2007</ref><ref name="Blewitt-2015">{{cite book |last1=Blewitt |first1=John |title=Understanding Sustainable Development |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-70782-4 }}{{pn|date=July 2023}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Du Pisani |first1=Jacobus A. |title=Sustainable development – historical roots of the concept |journal=Environmental Sciences |date=2006 |volume=3 |issue=2 |pages=83–96 |doi=10.1080/15693430600688831 |doi-access=free|bibcode=2006JIES....3...83D }}</ref> ইংলেণ্ডত কাঠৰ সম্পদৰ অভাৱৰ প্ৰতি ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা সচেতনতাৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাইজন ইভেলিনে ১৬৬২ চনত লিখা ''চিলভা'' ৰচনাত যুক্তি দিছিল যে, "গছৰ বীজ সিঁচা আৰু পুলি ৰোপণ কৰাটো প্ৰতিজন মাটিৰ মালিকৰ জাতীয় কৰ্তব্য হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে, যাতে প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ অতিমাত্ৰা শোষণৰ দৰে ধ্বংসাত্মক কামবোৰ বন্ধ কৰিব পৰা যায়।" ১৭১৩ চনত চেক্সনৰ প্ৰথম নিৰ্বাচক ফ্ৰেডেৰিক অগাষ্টাছৰ সেৱাত থকা জ্যেষ্ঠ খনন প্ৰশাসক হান্স কাৰ্ল ভন কাৰ্লোভিচে বনজ সম্পদৰ ওপৰত ৪০০ পৃষ্ঠাৰ ''চিলভিকালচাৰা ইক’ন’মিক্স''(Sylvicultura economics) প্ৰকাশ কৰে। ইভেলিন আৰু ফ্ৰান্সৰ মন্ত্ৰী জাঁ-বেপ্টিষ্ট কলবাৰ্টৰ ধাৰণাসমূহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভন কাৰ্লোভিচে স্থায়ী উৎপাদনৰ বাবে বনাঞ্চল পৰিচালনাৰ ধাৰণাটো বিকশিত কৰে।<ref name="Grober2" /> তেওঁৰ এই কামে আলেকজেণ্ডাৰ ভন হামবল্ড আৰু জৰ্জ লুডৱিগ হাৰ্টিগকে ধৰি আন আন লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল আৰু শেষত বন বিজ্ঞানৰ বিকাশ ঘটাইছিল। ইয়াৰ ফলত আমেৰিকাৰ বন সেৱাৰ প্ৰথম মুৰব্বী গিফৰ্ড পিনচট, যাৰ বন ব্যৱস্থাপনাৰ দৃষ্টিভংগী সম্পদৰ সুচিন্তিত ব্যৱহাৰৰ ধাৰণাটোৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আছিল আৰু আলডো লিওপল্ডৰ দৰে লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল, যাৰ ভূমি নীতিয়ে ১৯৬০ চনৰ পৰিৱেশ আন্দোলনৰ বিকাশত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref name="Grober2" /><ref name="Blewitt-2015" /> ১৯৬২ চনত ৰেচেল কাৰ্ছনৰ ''চাইলেণ্ট স্প্ৰিং'' প্ৰকাশৰ পিছত উন্নয়নশীল পৰিৱেশ আন্দোলনে অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি আৰু পৰিৱেশৰ অৱক্ষয়ৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। ১৯৬৬ চনত কেনেথ ই ব'ল্ডিঙে তেওঁৰ প্ৰভাৱশালী ৰচনা ''দ্য ইকনমিক্স অৱ দ্য কামিং স্পেচশ্বিপ আৰ্থ''ত অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাটোৱে সীমিত সম্পদৰ পুলৰ সৈতে পৰিৱেশ ব্যৱস্থাৰ লগত নিজকে খাপ খুৱাই লোৱাৰ প্ৰয়োজনীয়তা চিনাক্ত কৰিছিল।<ref name="Blewitt-2015"/> এই সম্পৰ্কে আন এক মাইলৰ খুঁটি আছিল ১৯৬৮ চনত গেৰেট হাৰ্ডিনে লিখা প্ৰবন্ধ যিয়ে "ট্ৰেজেডী অৱ দা কমনছ্" শব্দটোক জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল।<ref>{{cite journal |last1=Hardin |first1=Garrett |title=The Tragedy of the Commons: The population problem has no technical solution; it requires a fundamental extension in morality |url=https://archive.org/details/sim_science_1968-12-13_162_3859/page/1243 |journal=Science |date=13 December 1968 |volume=162 |issue=3859 |pages=1243–1248 |doi=10.1126/science.162.3859.1243 |pmid=17756331 }}</ref> সমসাময়িক অৰ্থত বহনক্ষমতা আৰু উন্নয়নৰ প্ৰত্যক্ষ সংযোগ ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই ধৰিব পাৰি। ১৯৭২ চনত আৰ্নষ্ট বাছলাৰৰ "ষ্ট্ৰেটেজি অৱ প্ৰগ্ৰেছ" নামৰ এখন গ্ৰন্থ(জাৰ্মান ভাষাৰ)ত ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল যে, বনাঞ্চল সংৰক্ষণৰ দীৰ্ঘদিনীয়া স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে পৃথিৱীখন ধৰি ৰাখিবলৈ কিদৰে কাঠ উৎপাদনৰ বাবে পৰিৱেশৰ সম্পদ সংৰক্ষণৰ বহল গুৰুত্বলৈ প্ৰত্যক্ষভাৱে স্থানান্তৰিত কৰিব পাৰি।<ref name="Basler-1972">{{cite book |last=Basler |first=Ernst |title= Strategie des Fortschritts: Umweltbelastung Lebensraumverknappung and Zukunftsforshung (Strategy of Progress: Environmental Pollution, Habitat Scarcity and Future Research) |date=1972 |publisher= BLV Publishing Company |location=Munich}}</ref> সেই বছৰতে বৃদ্ধিৰ সীমাৰ ওপৰত ক্লাছিক প্ৰতিবেদনত ৰিপৰ্ট কৰা এটা চিষ্টেম ডাইনামিক চিমুলেচন মডেলত পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ আন্তঃসম্পৰ্ক আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। এইটো ''ক্লাৱ অৱ ৰোম''ৰ নিৰ্দেশত কৰা হৈছিল আৰু লিখিছিল ''মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি''ৰ ডেনিছ আৰু ডনেলা মিড’ছৰ নেতৃত্বত বিজ্ঞানীৰ এটা দলে। বাঞ্ছনীয় "গোলকীয় ভাৰসাম্যৰ অৱস্থা"ৰ বৰ্ণনা কৰি লেখকসকলে লিখিছে: "আমি এনে এটা আৰ্হি উৎপাদন বিচাৰিছোঁ যিয়ে এনে এক বিশ্ব ব্যৱস্থাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব, যি হঠাতে আৰু অনিয়ন্ত্ৰিত পতন নোহোৱাকৈ বহনক্ষম আৰু ইয়াৰ সকলো মানুহৰ মৌলিক বস্তুগত প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ সক্ষম।" <ref name="Finn-2009">{{cite book |last=Finn |first=Donovan |title=Our Uncertain Future: Can Good Planning Create Sustainable Communities? |date=2009 |publisher=University of Illinois |location=Champaign-Urbana}}</ref> ১৯৭২ চনত ''এ ব্লুপ্ৰিণ্ট ফৰ চাৰ্ভাইভেল'' নামৰ প্ৰভাৱশালী গ্ৰন্থখনো প্ৰকাশ পায়।<ref>{{cite news |title=A Blueprint for Survival |url=https://www.nytimes.com/1972/02/05/archives/a-blueprint-for-survival.html |work=The New York Times |date=5 February 1972 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theecologist.org/2012/jan/27/ecologist-january-1972-blueprint-survival|title=The Ecologist January 1972: a blueprint for survival|website=The Ecologist|date=27 January 2012 |language=en|access-date=14 April 2020}}</ref> ১৯৭৫ চনত ''এম আই টি''ৰ এটা গৱেষণা গোটে আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছৰ বাবে "বৃদ্ধি আৰু ভৱিষ্যতৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ"ৰ ওপৰত দহ দিনৰ শুনানি প্ৰস্তুত কৰে, যিটো বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰথম শুনানি আছিল।<ref>{{Cite web |title=Growth and its implications for the future |url=http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-date=4 March 2016 |access-date=6 June 2024 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |deadurl=yes }}</ref> ১৯৮০ চনত আন্তৰ্জাতিক প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ সংঘই বিশ্ব সংৰক্ষণ কৌশল প্ৰকাশ কৰে, য'ত বহনক্ষম উন্নয়নক বিশ্বব্যাপী অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে প্ৰথম উল্লেখসমূহৰ ভিতৰত এটা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়<ref>{{cite book |url=http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |title=World Conservation Strategy: Living Resource Conservation for Sustainable Development |date=1980 |publisher=International Union for Conservation of Nature and Natural Resources |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191126210451/http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |archivedate=2019-11-26 |access-date=2024-06-06}}</ref> আৰু "বহনক্ষম উন্নয়ন" শব্দটো প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref name="Sachs-2015">{{Cite book |last=Sachs |first=Jeffrey D. |title=The Age of Sustainable Development |url=https://archive.org/details/ageofsustainable0000sach |publisher=Columbia University Press |year=2015 |isbn=9780231173155 |location=New York}}</ref> দুবছৰৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশ্ব প্ৰকৃতিৰ চনদত সংৰক্ষণৰ পাঁচটা নীতি উত্থাপন কৰা হয়, যাৰ দ্বাৰা প্ৰকৃতিক প্ৰভাৱিত কৰা মানুহৰ আচৰণক নিৰ্দেশনা আৰু বিচাৰ কৰা হ'ব বুলি থিৰাং কৰা হয়।<ref>{{citation |title=World Charter for Nature |date=28 October 1982 |url=https://www.un.org/documents/ga/res/37/a37r007.htm |publisher=United Nations, General Assembly, 48th Plenary Meeting}}</ref> ব্ৰুণ্টলেণ্ড প্ৰতিবেদনৰ পিছৰ পৰা বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক প্ৰাৰম্ভিক আন্তঃপ্ৰজন্মৰ কাঠামোৰ বাহিৰত বিকশিত হৈ "সামাজিকভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত আৰু পৰিৱেশগতভাৱে বহনক্ষম অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি"ৰ লক্ষ্যত অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।<ref name=Sachs-2015/> ১৯৯২ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন সন্মিলনে বিশ্ব চনদ প্ৰকাশ কৰে, যিয়ে একবিংশ শতিকাত এখন ন্যায়সংগত, বহনক্ষম আৰু শান্তিপূৰ্ণ বিশ্ব সমাজ গঢ়ি তোলাৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰে। বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কাৰ্য পৰিকল্পনা ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে তথ্য, সংহতি আৰু অংশগ্ৰহণক মূল বিল্ডিং ব্লক হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল, যাতে দেশসমূহে এই আন্তঃনিৰ্ভৰশীল স্তম্ভসমূহক স্বীকৃতি দিয়া উন্নয়ন লাভ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে গুৰুত্ব আৰোপ কৰে যে, সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণ জনসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণ বহনক্ষম উন্নয়ন লাভৰ বাবে এক মৌলিক পূৰ্বচৰ্ত।<ref>Will Allen. 2007.[http://learningforsustainability.net/susdev/ "Learning for Sustainability: Sustainable Development."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160114042435/http://learningforsustainability.net/susdev/ |date=14 January 2016 }}</ref> ৰিঅ’ প্ৰট’কল আছিল এক বৃহৎ জাঁপ: প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিশ্বই বহনক্ষমতাৰ এজেণ্ডাত একমত হৈছিল। দৰাচলতে সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আৰু কাৰ্যকৰী সবিশেষক অৱহেলা কৰি বিশ্বব্যাপী একমতৰ সুবিধা লাভ কৰা হৈছিল। বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য(এছডিজি)ৰ এতিয়া সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ' প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10" /> ==গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ গঠন== [[File:Mechanisms to enhance policy for sustainable development, World, 2024.svg|link=|thumb|upright=1.6|বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে নীতি বৃদ্ধিৰ ব্যৱস্থা]] বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে আটাইতকৈ ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাটো হৈছে ২০৩০ চনলৈ বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে ১৭টা [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এছডিজি)ৰে কৰা কাৰ্যসূচী।<ref name=":5">{{Cite journal |last1=de Jong |first1=Eileen |last2=Vijge |first2=Marjanneke J. |date=2021 |title=From Millennium to Sustainable Development Goals: Evolving discourses and their reflection in policy coherence for development |journal=Earth System Governance |language=en |volume=7 |article-number=100087 |doi=10.1016/j.esg.2020.100087|doi-access=free|bibcode=2021ESGov...700087D }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> এই কাৰ্যসূচীত বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কৰা প্ৰথম ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ ২০০০ চনৰ পৰা সহস্ৰাব্দ ঘোষণাৰ আঠটা [[সহস্ৰাব্দ উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এমডিজি)ক অনুসৰণ কৰা হৈছিল।<ref name=":5" /> এছডিজিসমূহৰ সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref>{{rp|137}} ইয়াত [[দৰিদ্ৰতা হ্ৰাস]], [[পৰিৱেশ সুৰক্ষা]], মানৱ সমৃদ্ধি আৰু [[শান্তি]]ৰ ক্ষেত্ৰত লক্ষ্য আৰু সূচকসমূহ থাকে।<ref name=":5" /> বিশ্ব পৰিৱেশ শাসনৰ অনুসন্ধান কৰা পণ্ডিতসকলে ৰাজহুৱা স্থানৰ ভিতৰত বক্তৃতাৰ এটা গোট চিনাক্ত কৰিছে যাৰ বেছিভাগেই চাৰিটা বহনক্ষমতাসম্পন্ন ফ্ৰেম প্ৰদান কৰে: মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা, প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা, এটা সীমাবদ্ধ বক্তৃতা আৰু আমূল বহনক্ষমতা।[13] প্ৰথমতে, ''মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা'' অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক দুয়োটা দিশতে এক ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। দ্বিতীয়তে, ''প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা'' হৈছে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল,যদিও ৰাজনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী দৃষ্টিভংগীৰ। এই ফ্ৰেমৱৰ্কৰ অধীনত বহনক্ষম উন্নয়ন এতিয়াও অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত যদিও উন্নত আৰু উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ মাজত বৈষম্যক সমতা স্থাপন কৰিবলৈ ক্ষমতাৰ পুনৰ বিতৰণৰ জৰিয়তেহে মানৱ মংগল আৰু উন্নয়ন লাভ কৰিব পৰা যায়। তৃতীয়তে ''সীমাবদ্ধ বক্তৃতা'' এটা অৰ্থনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী, যদিও বহনক্ষমতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰাজনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। চতুৰ্থতে, ''আমূল বহনক্ষমতা'' হৈছে বৰ্তমানৰ বিশ্ব অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক গাঁথনিৰ সৈতে বিচ্ছিন্ন হ'বলৈ বিচৰা এক পৰিৱৰ্তনশীল পদ্ধতি।[13]] == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যা]] kv80gnsgvtv6zkeukl8ev7fd31fbmh3 651991 651990 2026-11-10T15:54:27Z Pranamikaadhikary 27435 /* গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ গঠন */ 651991 wikitext text/x-wiki '''বহনক্ষম উন্নয়ন''' ({{lang-en|Sustainable development}}) বিকাশ আৰু মানৱ উন্নয়নৰ এনে এক পদ্ধতি, যিয়ে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰাৰ ক্ষমতাৰ সৈতে আপোচ কৰিব নলগাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখে।<ref name=":1">United Nations General Assembly (1987) .[https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf ''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220331195909/https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf|date=31 March 2022}}. Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment.</ref><ref name=":72">{{cite web |author=United Nations General Assembly |date=20 March 1987 |title=''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''; Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment; Our Common Future, Chapter 2: Towards Sustainable Development; Paragraph 1 |url=http://www.un-documents.net/ocf-02.htm |access-date=1 March 2010 |publisher=[[United Nations General Assembly]]}}</ref> ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে এনে এখন সমাজ গঢ়ি তোলা, য'ত জীৱন-যাপনৰ ব্যৱস্থা আৰু সম্পদ আহৰণে গোলকীয় অখণ্ডতাক ক্ষতিগ্ৰস্ত নকৰাকৈ মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Robert |first1=Kates W. |last2=Parris |first2=Thomas M. |last3=Leiserowitz |first3=Anthony A. |title=What is Sustainable Development? Goals, Indicators, Values, and Practice |url=https://archive.org/details/sim_environment_2005-04_47_3/page/n8 |journal=Environment: Science and Policy for Sustainable Development |date=2005 |volume=47 |issue=3 |pages=8–21 |doi=10.1080/00139157.2005.10524444|bibcode=2005ESPSD..47c...8R |s2cid=154882898 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mensah |first1=Justice |title=Sustainable development: Meaning, history, principles, pillars, and implications for human action: Literature review |journal=Cogent Social Sciences |date=2019 |volume=5 |issue=1 |pages=1653531 |doi=10.1080/23311886.2019.1653531 |doi-access=free}}</ref> বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য হৈছে অৰ্থনীতি, পৰিৱেশ, আৰু সামাজিক কল্যাণৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা। ১৯৮৭ চনত ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদনে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক অধিক পৰিচিত কৰাত সহায় কৰিছিল। বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰতে বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো সোমাই থাকে, যিটো এটা নীতিগত ধাৰণা। [[ইউনেস্কো]]ৱে দুয়োটা ধাৰণাৰে মাজত এটা পাৰ্থক্য তলত দিয়া ধৰণে প্ৰণয়ন কৰিছিল: "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী বুলি) ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name=":4">{{Cite web |last= |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> এই ধাৰণাৰ সৈতে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোৰ কিছুমান সমস্যা। কিছুমান পণ্ডিতে ইয়াক বিৰোধাভাসৰ অলংকাৰ বুলি কয়, কাৰণ তেওঁলোকৰ মতে উন্নয়ন স্বাভাৱিকতে অস্থায়ী। এতিয়ালৈকে যি অগ্ৰগতিৰ অভাৱত আন মন্তব্যকাৰীসকল হতাশ হৈছে।<ref name=":13">{{cite journal |last1=Brown |first1=James H. |date=2015 |title=The Oxymoron of Sustainable Development |journal=[[BioScience]] |volume=65 |issue=10 |pages=1027–1029 |doi=10.1093/biosci/biv117 |doi-access=free}}</ref><ref name=":15">{{cite journal |last1=Williams |first1=Colin C |last2=Millington |first2=Andrew C |date=2004 |title=The diverse and contested meanings of sustainable development |journal=[[The Geographical Journal]] |volume=170 |issue=2 |pages=99–104 |bibcode=2004GeogJ.170...99W |doi=10.1111/j.0016-7398.2004.00111.x |s2cid=143181802}}</ref> এই সমস্যাটোৰ এটা অংশ হ'ল, উন্নয়নৰ সংজ্ঞাই অবিচলভাবে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই।<ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ১৯৯২ চনত ৰিঅ’ ডি জেনেইৰ’ত অনুষ্ঠিত হোৱা গোলকীয় সন্মিলনত আৰম্ভ হোৱা ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াই বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচীত স্থান দিছে। ২০১৫ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদে (UNGA) ২০৩০ চনৰ বাবে বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য গ্ৰহণ কৰে। == বহনক্ষম উন্নয়নৰ সংজ্ঞা == ১৯৮৭ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন আয়োগে আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যতৰ প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে, যাক সাধাৰণতে ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদন বুলি কোৱা হয়।<ref name=":1" /> এই প্ৰতিবেদনত "বহনক্ষম উন্নয়ন"ৰ সংজ্ঞা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, যিটো এতিয়া বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে:<ref name=":1" /><ref>{{cite journal |last1=Keeble |first1=Brian R. |title=The Brundtland report: 'Our common future' |journal=Medicine and War |date=1988 |volume=4 |issue=1 |pages=17–25 |doi=10.1080/07488008808408783}}</ref> ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ ক্ষমতাক আপোচ নকৰাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰি কৰা উন্নয়নেই হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন। ইয়াৰ ভিতৰত দুটা মূল ধাৰণা আছে:- *‘প্ৰয়োজন’ৰ ধাৰণাটোৱে বিশেষকৈ বিশ্বৰ দৰিদ্ৰসকলৰ অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ, যাক অতিক্ৰমণীয় অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া উচিত; আৰু প্ৰযুক্তি আৰু সামাজিক সংগঠনৰ অৱস্থাই পৰিৱেশৰ বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যতৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ ক্ষমতাৰ ওপৰত জাপি দিয়া সীমাবদ্ধতাৰ ধাৰণা। * পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ বিশ্ব আয়োগ, আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যত(১৯৮৭) এইদৰে বহনক্ষম উন্নয়নে অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন, পৰিৱেশ সুৰক্ষা আৰু সামাজিক কল্যাণৰ মাজত ভাৰসাম্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰে। === বহনক্ষমতাৰ অৰ্থ === [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন: বাওঁফালৰ ছবিখনে বহনক্ষমতাক তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে ই এটা নেষ্টেড এপ্ৰ’চ। তলৰ সোঁফালে ই তিনিটা স্তম্ভ।<ref name="Purvis" /> নেষ্টেড উপবৃত্তাকাৰৰ সৈতে আঁচনিখনে মাত্ৰাসমূহৰ এটা স্তৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে, বাকী দুটাৰ বাবে ''পৰিৱেশ''ক ভেটি হিচাপে ৰখা হৈছে। |290x290px]] দীৰ্ঘদিন ধৰি পৃথিৱীত মানুহৰ সহ-অৱস্থানৰ বাবে বহনক্ষমতা এক সামাজিক লক্ষ্য। এই শব্দটোৰ সংজ্ঞা বিতৰ্কিত আৰু সাহিত্য, প্ৰসংগ আৰু সময়ৰ লগে লগে ইয়াৰ ৰূপৰ ভিন্নতা দেখা যায়।<ref name="Ramsey-2015">{{Cite journal |last=Ramsey |first=Jeffry L. |date=2015 |title=On Not Defining Sustainability |url=http://link.springer.com/10.1007/s10806-015-9578-3 |journal=Journal of Agricultural and Environmental Ethics |language=en |volume=28 |issue=6 |pages=1075–1087 |doi=10.1007/s10806-015-9578-3 |issn=1187-7863 |s2cid=146790960}}</ref><ref name="Purvis">{{Cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |date=2019 |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins |journal=Sustainability Science |language=en |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P |issn=1862-4065 |doi-access=free}} </ref> বহনক্ষমতাৰ সাধাৰণতে তিনিটা মাত্ৰা (বা স্তম্ভ) থাকে: পৰিৱেশ, অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক।<ref name="Purvis" /> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{Citation |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |work=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |title=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিকে ধৰি পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাও অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হ'ব পাৰে।<ref name="Berg-2020">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |publisher=Routledge |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ'ল, বহনক্ষম উন্নয়ন আৰু এই শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="EB-2022">{{Cite news |title=Sustainability |url=https://www.britannica.com/science/sustainability |access-date=31 March 2022 |newspaper=Encyclopedia Britannica}}</ref> ইউনেস্কোৱে দুয়োটাকে এনেদৰে পৃথকৰূপে ব্যৱহাৰ কৰে:- "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) ভবা হয়; আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> == ধাৰণাটোৰ বিকাশ == বহনক্ষম উন্নয়নৰ শিপা বহনক্ষম বন ব্যৱস্থাপনা সম্পৰ্কীয় ধাৰণাসমূহৰ পৰাই আছে, যিবোৰ ইউৰোপত ১৭ আৰু ১৮ শতিকাৰ সময়ছোৱাত বিকশিত হৈছিল।<ref name="Grober2">Ulrich Grober: Deep roots&nbsp; — [https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf A conceptual history of "sustainable development" (Nachhaltigkeit)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210925121333/https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf |date=25 September 2021 }}, Wissenschaftszentrum Berlin für Sozialforschung, 2007</ref><ref name="Blewitt-2015">{{cite book |last1=Blewitt |first1=John |title=Understanding Sustainable Development |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-70782-4 }}{{pn|date=July 2023}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Du Pisani |first1=Jacobus A. |title=Sustainable development – historical roots of the concept |journal=Environmental Sciences |date=2006 |volume=3 |issue=2 |pages=83–96 |doi=10.1080/15693430600688831 |doi-access=free|bibcode=2006JIES....3...83D }}</ref> ইংলেণ্ডত কাঠৰ সম্পদৰ অভাৱৰ প্ৰতি ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা সচেতনতাৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাইজন ইভেলিনে ১৬৬২ চনত লিখা ''চিলভা'' ৰচনাত যুক্তি দিছিল যে, "গছৰ বীজ সিঁচা আৰু পুলি ৰোপণ কৰাটো প্ৰতিজন মাটিৰ মালিকৰ জাতীয় কৰ্তব্য হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে, যাতে প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ অতিমাত্ৰা শোষণৰ দৰে ধ্বংসাত্মক কামবোৰ বন্ধ কৰিব পৰা যায়।" ১৭১৩ চনত চেক্সনৰ প্ৰথম নিৰ্বাচক ফ্ৰেডেৰিক অগাষ্টাছৰ সেৱাত থকা জ্যেষ্ঠ খনন প্ৰশাসক হান্স কাৰ্ল ভন কাৰ্লোভিচে বনজ সম্পদৰ ওপৰত ৪০০ পৃষ্ঠাৰ ''চিলভিকালচাৰা ইক’ন’মিক্স''(Sylvicultura economics) প্ৰকাশ কৰে। ইভেলিন আৰু ফ্ৰান্সৰ মন্ত্ৰী জাঁ-বেপ্টিষ্ট কলবাৰ্টৰ ধাৰণাসমূহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভন কাৰ্লোভিচে স্থায়ী উৎপাদনৰ বাবে বনাঞ্চল পৰিচালনাৰ ধাৰণাটো বিকশিত কৰে।<ref name="Grober2" /> তেওঁৰ এই কামে আলেকজেণ্ডাৰ ভন হামবল্ড আৰু জৰ্জ লুডৱিগ হাৰ্টিগকে ধৰি আন আন লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল আৰু শেষত বন বিজ্ঞানৰ বিকাশ ঘটাইছিল। ইয়াৰ ফলত আমেৰিকাৰ বন সেৱাৰ প্ৰথম মুৰব্বী গিফৰ্ড পিনচট, যাৰ বন ব্যৱস্থাপনাৰ দৃষ্টিভংগী সম্পদৰ সুচিন্তিত ব্যৱহাৰৰ ধাৰণাটোৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আছিল আৰু আলডো লিওপল্ডৰ দৰে লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল, যাৰ ভূমি নীতিয়ে ১৯৬০ চনৰ পৰিৱেশ আন্দোলনৰ বিকাশত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref name="Grober2" /><ref name="Blewitt-2015" /> ১৯৬২ চনত ৰেচেল কাৰ্ছনৰ ''চাইলেণ্ট স্প্ৰিং'' প্ৰকাশৰ পিছত উন্নয়নশীল পৰিৱেশ আন্দোলনে অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি আৰু পৰিৱেশৰ অৱক্ষয়ৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। ১৯৬৬ চনত কেনেথ ই ব'ল্ডিঙে তেওঁৰ প্ৰভাৱশালী ৰচনা ''দ্য ইকনমিক্স অৱ দ্য কামিং স্পেচশ্বিপ আৰ্থ''ত অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাটোৱে সীমিত সম্পদৰ পুলৰ সৈতে পৰিৱেশ ব্যৱস্থাৰ লগত নিজকে খাপ খুৱাই লোৱাৰ প্ৰয়োজনীয়তা চিনাক্ত কৰিছিল।<ref name="Blewitt-2015"/> এই সম্পৰ্কে আন এক মাইলৰ খুঁটি আছিল ১৯৬৮ চনত গেৰেট হাৰ্ডিনে লিখা প্ৰবন্ধ যিয়ে "ট্ৰেজেডী অৱ দা কমনছ্" শব্দটোক জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল।<ref>{{cite journal |last1=Hardin |first1=Garrett |title=The Tragedy of the Commons: The population problem has no technical solution; it requires a fundamental extension in morality |url=https://archive.org/details/sim_science_1968-12-13_162_3859/page/1243 |journal=Science |date=13 December 1968 |volume=162 |issue=3859 |pages=1243–1248 |doi=10.1126/science.162.3859.1243 |pmid=17756331 }}</ref> সমসাময়িক অৰ্থত বহনক্ষমতা আৰু উন্নয়নৰ প্ৰত্যক্ষ সংযোগ ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই ধৰিব পাৰি। ১৯৭২ চনত আৰ্নষ্ট বাছলাৰৰ "ষ্ট্ৰেটেজি অৱ প্ৰগ্ৰেছ" নামৰ এখন গ্ৰন্থ(জাৰ্মান ভাষাৰ)ত ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল যে, বনাঞ্চল সংৰক্ষণৰ দীৰ্ঘদিনীয়া স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে পৃথিৱীখন ধৰি ৰাখিবলৈ কিদৰে কাঠ উৎপাদনৰ বাবে পৰিৱেশৰ সম্পদ সংৰক্ষণৰ বহল গুৰুত্বলৈ প্ৰত্যক্ষভাৱে স্থানান্তৰিত কৰিব পাৰি।<ref name="Basler-1972">{{cite book |last=Basler |first=Ernst |title= Strategie des Fortschritts: Umweltbelastung Lebensraumverknappung and Zukunftsforshung (Strategy of Progress: Environmental Pollution, Habitat Scarcity and Future Research) |date=1972 |publisher= BLV Publishing Company |location=Munich}}</ref> সেই বছৰতে বৃদ্ধিৰ সীমাৰ ওপৰত ক্লাছিক প্ৰতিবেদনত ৰিপৰ্ট কৰা এটা চিষ্টেম ডাইনামিক চিমুলেচন মডেলত পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ আন্তঃসম্পৰ্ক আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। এইটো ''ক্লাৱ অৱ ৰোম''ৰ নিৰ্দেশত কৰা হৈছিল আৰু লিখিছিল ''মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি''ৰ ডেনিছ আৰু ডনেলা মিড’ছৰ নেতৃত্বত বিজ্ঞানীৰ এটা দলে। বাঞ্ছনীয় "গোলকীয় ভাৰসাম্যৰ অৱস্থা"ৰ বৰ্ণনা কৰি লেখকসকলে লিখিছে: "আমি এনে এটা আৰ্হি উৎপাদন বিচাৰিছোঁ যিয়ে এনে এক বিশ্ব ব্যৱস্থাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব, যি হঠাতে আৰু অনিয়ন্ত্ৰিত পতন নোহোৱাকৈ বহনক্ষম আৰু ইয়াৰ সকলো মানুহৰ মৌলিক বস্তুগত প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ সক্ষম।" <ref name="Finn-2009">{{cite book |last=Finn |first=Donovan |title=Our Uncertain Future: Can Good Planning Create Sustainable Communities? |date=2009 |publisher=University of Illinois |location=Champaign-Urbana}}</ref> ১৯৭২ চনত ''এ ব্লুপ্ৰিণ্ট ফৰ চাৰ্ভাইভেল'' নামৰ প্ৰভাৱশালী গ্ৰন্থখনো প্ৰকাশ পায়।<ref>{{cite news |title=A Blueprint for Survival |url=https://www.nytimes.com/1972/02/05/archives/a-blueprint-for-survival.html |work=The New York Times |date=5 February 1972 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theecologist.org/2012/jan/27/ecologist-january-1972-blueprint-survival|title=The Ecologist January 1972: a blueprint for survival|website=The Ecologist|date=27 January 2012 |language=en|access-date=14 April 2020}}</ref> ১৯৭৫ চনত ''এম আই টি''ৰ এটা গৱেষণা গোটে আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছৰ বাবে "বৃদ্ধি আৰু ভৱিষ্যতৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ"ৰ ওপৰত দহ দিনৰ শুনানি প্ৰস্তুত কৰে, যিটো বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰথম শুনানি আছিল।<ref>{{Cite web |title=Growth and its implications for the future |url=http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-date=4 March 2016 |access-date=6 June 2024 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |deadurl=yes }}</ref> ১৯৮০ চনত আন্তৰ্জাতিক প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ সংঘই বিশ্ব সংৰক্ষণ কৌশল প্ৰকাশ কৰে, য'ত বহনক্ষম উন্নয়নক বিশ্বব্যাপী অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে প্ৰথম উল্লেখসমূহৰ ভিতৰত এটা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়<ref>{{cite book |url=http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |title=World Conservation Strategy: Living Resource Conservation for Sustainable Development |date=1980 |publisher=International Union for Conservation of Nature and Natural Resources |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191126210451/http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |archivedate=2019-11-26 |access-date=2024-06-06}}</ref> আৰু "বহনক্ষম উন্নয়ন" শব্দটো প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref name="Sachs-2015">{{Cite book |last=Sachs |first=Jeffrey D. |title=The Age of Sustainable Development |url=https://archive.org/details/ageofsustainable0000sach |publisher=Columbia University Press |year=2015 |isbn=9780231173155 |location=New York}}</ref> দুবছৰৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশ্ব প্ৰকৃতিৰ চনদত সংৰক্ষণৰ পাঁচটা নীতি উত্থাপন কৰা হয়, যাৰ দ্বাৰা প্ৰকৃতিক প্ৰভাৱিত কৰা মানুহৰ আচৰণক নিৰ্দেশনা আৰু বিচাৰ কৰা হ'ব বুলি থিৰাং কৰা হয়।<ref>{{citation |title=World Charter for Nature |date=28 October 1982 |url=https://www.un.org/documents/ga/res/37/a37r007.htm |publisher=United Nations, General Assembly, 48th Plenary Meeting}}</ref> ব্ৰুণ্টলেণ্ড প্ৰতিবেদনৰ পিছৰ পৰা বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক প্ৰাৰম্ভিক আন্তঃপ্ৰজন্মৰ কাঠামোৰ বাহিৰত বিকশিত হৈ "সামাজিকভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত আৰু পৰিৱেশগতভাৱে বহনক্ষম অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি"ৰ লক্ষ্যত অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।<ref name=Sachs-2015/> ১৯৯২ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন সন্মিলনে বিশ্ব চনদ প্ৰকাশ কৰে, যিয়ে একবিংশ শতিকাত এখন ন্যায়সংগত, বহনক্ষম আৰু শান্তিপূৰ্ণ বিশ্ব সমাজ গঢ়ি তোলাৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰে। বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কাৰ্য পৰিকল্পনা ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে তথ্য, সংহতি আৰু অংশগ্ৰহণক মূল বিল্ডিং ব্লক হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল, যাতে দেশসমূহে এই আন্তঃনিৰ্ভৰশীল স্তম্ভসমূহক স্বীকৃতি দিয়া উন্নয়ন লাভ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে গুৰুত্ব আৰোপ কৰে যে, সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণ জনসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণ বহনক্ষম উন্নয়ন লাভৰ বাবে এক মৌলিক পূৰ্বচৰ্ত।<ref>Will Allen. 2007.[http://learningforsustainability.net/susdev/ "Learning for Sustainability: Sustainable Development."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160114042435/http://learningforsustainability.net/susdev/ |date=14 January 2016 }}</ref> ৰিঅ’ প্ৰট’কল আছিল এক বৃহৎ জাঁপ: প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিশ্বই বহনক্ষমতাৰ এজেণ্ডাত একমত হৈছিল। দৰাচলতে সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আৰু কাৰ্যকৰী সবিশেষক অৱহেলা কৰি বিশ্বব্যাপী একমতৰ সুবিধা লাভ কৰা হৈছিল। বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য(এছডিজি)ৰ এতিয়া সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ' প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10" /> ==গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ গঠন== [[File:Mechanisms to enhance policy for sustainable development, World, 2024.svg|link=|thumb|upright=1.6|বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে নীতি বৃদ্ধিৰ ব্যৱস্থা]] বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে আটাইতকৈ ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাটো হৈছে ২০৩০ চনলৈ বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে ১৭টা [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এছডিজি)ৰে কৰা কাৰ্যসূচী।<ref name=":5">{{Cite journal |last1=de Jong |first1=Eileen |last2=Vijge |first2=Marjanneke J. |date=2021 |title=From Millennium to Sustainable Development Goals: Evolving discourses and their reflection in policy coherence for development |journal=Earth System Governance |language=en |volume=7 |article-number=100087 |doi=10.1016/j.esg.2020.100087|doi-access=free|bibcode=2021ESGov...700087D }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> এই কাৰ্যসূচীত বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কৰা প্ৰথম ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ ২০০০ চনৰ পৰা সহস্ৰাব্দ ঘোষণাৰ আঠটা [[সহস্ৰাব্দ উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এমডিজি)ক অনুসৰণ কৰা হৈছিল।<ref name=":5" /> এছডিজিসমূহৰ সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref>{{rp|137}} ইয়াত [[দৰিদ্ৰতা হ্ৰাস]], [[পৰিৱেশ সুৰক্ষা]], মানৱ সমৃদ্ধি আৰু [[শান্তি]]ৰ ক্ষেত্ৰত লক্ষ্য আৰু সূচকসমূহ থাকে।<ref name=":5" /> বিশ্ব পৰিৱেশ শাসন(গ্লোবেল এনভাইৰনমেণ্টেল গভৰ্নেন্স)ৰ অধ্যয়ন কৰা পণ্ডিতসকলে ৰাজহুৱা স্থানৰ ভিতৰত বক্তৃতাৰ এটা গোট চিনাক্ত কৰিছে যাৰ বেছিভাগেই চাৰিটা বহনক্ষমতাসম্পন্ন ফ্ৰেম প্ৰদান কৰে: মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা, প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা, এটা সীমাবদ্ধ বক্তৃতা আৰু আমূল বহনক্ষমতা।<ref name=":6">{{Cite journal |last=Sénit |first=Carole-Anne |date=2020 |title=Transforming our world? Discursive representation in the negotiations on the Sustainable Development Goals |journal=International Environmental Agreements: Politics, Law and Economics |language=en |volume=20 |issue=3 |pages=411–429 |doi=10.1007/s10784-020-09489-1 |issn=1567-9764|doi-access=free|bibcode=2020IEAPL..20..411S }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> প্ৰথমতে, ''মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা'' অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক দুয়োটা দিশতে এক ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। দ্বিতীয়তে, ''প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা'' হৈছে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল,যদিও ৰাজনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী দৃষ্টিভংগীৰ। এই ফ্ৰেমৱৰ্কৰ অধীনত বহনক্ষম উন্নয়ন এতিয়াও অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত যদিও উন্নত আৰু উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ মাজত বৈষম্যক সমতা স্থাপন কৰিবলৈ ক্ষমতাৰ পুনৰ বিতৰণৰ জৰিয়তেহে মানৱ মংগল আৰু উন্নয়ন লাভ কৰিব পৰা যায়। তৃতীয়তে ''সীমাবদ্ধ বক্তৃতা'' এটা অৰ্থনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী, যদিও বহনক্ষমতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰাজনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। চতুৰ্থতে, ''আমূল বহনক্ষমতা'' হৈছে বৰ্তমানৰ বিশ্ব অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক গাঁথনিৰ সৈতে বিচ্ছিন্ন হ'বলৈ বিচৰা এক পৰিৱৰ্তনশীল পদ্ধতি।<ref name=":6" /> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যা]] 5o19gm00k6e9kxe5wbpo583n1r7nui0 651992 651991 2026-11-10T15:56:01Z Pranamikaadhikary 27435 /* গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ গঠন */ 651992 wikitext text/x-wiki '''বহনক্ষম উন্নয়ন''' ({{lang-en|Sustainable development}}) বিকাশ আৰু মানৱ উন্নয়নৰ এনে এক পদ্ধতি, যিয়ে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰাৰ ক্ষমতাৰ সৈতে আপোচ কৰিব নলগাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখে।<ref name=":1">United Nations General Assembly (1987) .[https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf ''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220331195909/https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf|date=31 March 2022}}. Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment.</ref><ref name=":72">{{cite web |author=United Nations General Assembly |date=20 March 1987 |title=''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''; Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment; Our Common Future, Chapter 2: Towards Sustainable Development; Paragraph 1 |url=http://www.un-documents.net/ocf-02.htm |access-date=1 March 2010 |publisher=[[United Nations General Assembly]]}}</ref> ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে এনে এখন সমাজ গঢ়ি তোলা, য'ত জীৱন-যাপনৰ ব্যৱস্থা আৰু সম্পদ আহৰণে গোলকীয় অখণ্ডতাক ক্ষতিগ্ৰস্ত নকৰাকৈ মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Robert |first1=Kates W. |last2=Parris |first2=Thomas M. |last3=Leiserowitz |first3=Anthony A. |title=What is Sustainable Development? Goals, Indicators, Values, and Practice |url=https://archive.org/details/sim_environment_2005-04_47_3/page/n8 |journal=Environment: Science and Policy for Sustainable Development |date=2005 |volume=47 |issue=3 |pages=8–21 |doi=10.1080/00139157.2005.10524444|bibcode=2005ESPSD..47c...8R |s2cid=154882898 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mensah |first1=Justice |title=Sustainable development: Meaning, history, principles, pillars, and implications for human action: Literature review |journal=Cogent Social Sciences |date=2019 |volume=5 |issue=1 |pages=1653531 |doi=10.1080/23311886.2019.1653531 |doi-access=free}}</ref> বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য হৈছে অৰ্থনীতি, পৰিৱেশ, আৰু সামাজিক কল্যাণৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা। ১৯৮৭ চনত ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদনে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক অধিক পৰিচিত কৰাত সহায় কৰিছিল। বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰতে বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো সোমাই থাকে, যিটো এটা নীতিগত ধাৰণা। [[ইউনেস্কো]]ৱে দুয়োটা ধাৰণাৰে মাজত এটা পাৰ্থক্য তলত দিয়া ধৰণে প্ৰণয়ন কৰিছিল: "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী বুলি) ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name=":4">{{Cite web |last= |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> এই ধাৰণাৰ সৈতে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোৰ কিছুমান সমস্যা। কিছুমান পণ্ডিতে ইয়াক বিৰোধাভাসৰ অলংকাৰ বুলি কয়, কাৰণ তেওঁলোকৰ মতে উন্নয়ন স্বাভাৱিকতে অস্থায়ী। এতিয়ালৈকে যি অগ্ৰগতিৰ অভাৱত আন মন্তব্যকাৰীসকল হতাশ হৈছে।<ref name=":13">{{cite journal |last1=Brown |first1=James H. |date=2015 |title=The Oxymoron of Sustainable Development |journal=[[BioScience]] |volume=65 |issue=10 |pages=1027–1029 |doi=10.1093/biosci/biv117 |doi-access=free}}</ref><ref name=":15">{{cite journal |last1=Williams |first1=Colin C |last2=Millington |first2=Andrew C |date=2004 |title=The diverse and contested meanings of sustainable development |journal=[[The Geographical Journal]] |volume=170 |issue=2 |pages=99–104 |bibcode=2004GeogJ.170...99W |doi=10.1111/j.0016-7398.2004.00111.x |s2cid=143181802}}</ref> এই সমস্যাটোৰ এটা অংশ হ'ল, উন্নয়নৰ সংজ্ঞাই অবিচলভাবে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই।<ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ১৯৯২ চনত ৰিঅ’ ডি জেনেইৰ’ত অনুষ্ঠিত হোৱা গোলকীয় সন্মিলনত আৰম্ভ হোৱা ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াই বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচীত স্থান দিছে। ২০১৫ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদে (UNGA) ২০৩০ চনৰ বাবে বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য গ্ৰহণ কৰে। == বহনক্ষম উন্নয়নৰ সংজ্ঞা == ১৯৮৭ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন আয়োগে আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যতৰ প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে, যাক সাধাৰণতে ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদন বুলি কোৱা হয়।<ref name=":1" /> এই প্ৰতিবেদনত "বহনক্ষম উন্নয়ন"ৰ সংজ্ঞা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, যিটো এতিয়া বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে:<ref name=":1" /><ref>{{cite journal |last1=Keeble |first1=Brian R. |title=The Brundtland report: 'Our common future' |journal=Medicine and War |date=1988 |volume=4 |issue=1 |pages=17–25 |doi=10.1080/07488008808408783}}</ref> ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ ক্ষমতাক আপোচ নকৰাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰি কৰা উন্নয়নেই হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন। ইয়াৰ ভিতৰত দুটা মূল ধাৰণা আছে:- *‘প্ৰয়োজন’ৰ ধাৰণাটোৱে বিশেষকৈ বিশ্বৰ দৰিদ্ৰসকলৰ অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ, যাক অতিক্ৰমণীয় অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া উচিত; আৰু প্ৰযুক্তি আৰু সামাজিক সংগঠনৰ অৱস্থাই পৰিৱেশৰ বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যতৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ ক্ষমতাৰ ওপৰত জাপি দিয়া সীমাবদ্ধতাৰ ধাৰণা। * পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ বিশ্ব আয়োগ, আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যত(১৯৮৭) এইদৰে বহনক্ষম উন্নয়নে অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন, পৰিৱেশ সুৰক্ষা আৰু সামাজিক কল্যাণৰ মাজত ভাৰসাম্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰে। === বহনক্ষমতাৰ অৰ্থ === [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন: বাওঁফালৰ ছবিখনে বহনক্ষমতাক তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে ই এটা নেষ্টেড এপ্ৰ’চ। তলৰ সোঁফালে ই তিনিটা স্তম্ভ।<ref name="Purvis" /> নেষ্টেড উপবৃত্তাকাৰৰ সৈতে আঁচনিখনে মাত্ৰাসমূহৰ এটা স্তৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে, বাকী দুটাৰ বাবে ''পৰিৱেশ''ক ভেটি হিচাপে ৰখা হৈছে। |290x290px]] দীৰ্ঘদিন ধৰি পৃথিৱীত মানুহৰ সহ-অৱস্থানৰ বাবে বহনক্ষমতা এক সামাজিক লক্ষ্য। এই শব্দটোৰ সংজ্ঞা বিতৰ্কিত আৰু সাহিত্য, প্ৰসংগ আৰু সময়ৰ লগে লগে ইয়াৰ ৰূপৰ ভিন্নতা দেখা যায়।<ref name="Ramsey-2015">{{Cite journal |last=Ramsey |first=Jeffry L. |date=2015 |title=On Not Defining Sustainability |url=http://link.springer.com/10.1007/s10806-015-9578-3 |journal=Journal of Agricultural and Environmental Ethics |language=en |volume=28 |issue=6 |pages=1075–1087 |doi=10.1007/s10806-015-9578-3 |issn=1187-7863 |s2cid=146790960}}</ref><ref name="Purvis">{{Cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |date=2019 |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins |journal=Sustainability Science |language=en |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P |issn=1862-4065 |doi-access=free}} </ref> বহনক্ষমতাৰ সাধাৰণতে তিনিটা মাত্ৰা (বা স্তম্ভ) থাকে: পৰিৱেশ, অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক।<ref name="Purvis" /> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{Citation |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |work=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |title=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিকে ধৰি পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাও অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হ'ব পাৰে।<ref name="Berg-2020">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |publisher=Routledge |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ'ল, বহনক্ষম উন্নয়ন আৰু এই শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="EB-2022">{{Cite news |title=Sustainability |url=https://www.britannica.com/science/sustainability |access-date=31 March 2022 |newspaper=Encyclopedia Britannica}}</ref> ইউনেস্কোৱে দুয়োটাকে এনেদৰে পৃথকৰূপে ব্যৱহাৰ কৰে:- "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) ভবা হয়; আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> == ধাৰণাটোৰ বিকাশ == বহনক্ষম উন্নয়নৰ শিপা বহনক্ষম বন ব্যৱস্থাপনা সম্পৰ্কীয় ধাৰণাসমূহৰ পৰাই আছে, যিবোৰ ইউৰোপত ১৭ আৰু ১৮ শতিকাৰ সময়ছোৱাত বিকশিত হৈছিল।<ref name="Grober2">Ulrich Grober: Deep roots&nbsp; — [https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf A conceptual history of "sustainable development" (Nachhaltigkeit)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210925121333/https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf |date=25 September 2021 }}, Wissenschaftszentrum Berlin für Sozialforschung, 2007</ref><ref name="Blewitt-2015">{{cite book |last1=Blewitt |first1=John |title=Understanding Sustainable Development |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-70782-4 }}{{pn|date=July 2023}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Du Pisani |first1=Jacobus A. |title=Sustainable development – historical roots of the concept |journal=Environmental Sciences |date=2006 |volume=3 |issue=2 |pages=83–96 |doi=10.1080/15693430600688831 |doi-access=free|bibcode=2006JIES....3...83D }}</ref> ইংলেণ্ডত কাঠৰ সম্পদৰ অভাৱৰ প্ৰতি ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা সচেতনতাৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাইজন ইভেলিনে ১৬৬২ চনত লিখা ''চিলভা'' ৰচনাত যুক্তি দিছিল যে, "গছৰ বীজ সিঁচা আৰু পুলি ৰোপণ কৰাটো প্ৰতিজন মাটিৰ মালিকৰ জাতীয় কৰ্তব্য হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে, যাতে প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ অতিমাত্ৰা শোষণৰ দৰে ধ্বংসাত্মক কামবোৰ বন্ধ কৰিব পৰা যায়।" ১৭১৩ চনত চেক্সনৰ প্ৰথম নিৰ্বাচক ফ্ৰেডেৰিক অগাষ্টাছৰ সেৱাত থকা জ্যেষ্ঠ খনন প্ৰশাসক হান্স কাৰ্ল ভন কাৰ্লোভিচে বনজ সম্পদৰ ওপৰত ৪০০ পৃষ্ঠাৰ ''চিলভিকালচাৰা ইক’ন’মিক্স''(Sylvicultura economics) প্ৰকাশ কৰে। ইভেলিন আৰু ফ্ৰান্সৰ মন্ত্ৰী জাঁ-বেপ্টিষ্ট কলবাৰ্টৰ ধাৰণাসমূহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভন কাৰ্লোভিচে স্থায়ী উৎপাদনৰ বাবে বনাঞ্চল পৰিচালনাৰ ধাৰণাটো বিকশিত কৰে।<ref name="Grober2" /> তেওঁৰ এই কামে আলেকজেণ্ডাৰ ভন হামবল্ড আৰু জৰ্জ লুডৱিগ হাৰ্টিগকে ধৰি আন আন লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল আৰু শেষত বন বিজ্ঞানৰ বিকাশ ঘটাইছিল। ইয়াৰ ফলত আমেৰিকাৰ বন সেৱাৰ প্ৰথম মুৰব্বী গিফৰ্ড পিনচট, যাৰ বন ব্যৱস্থাপনাৰ দৃষ্টিভংগী সম্পদৰ সুচিন্তিত ব্যৱহাৰৰ ধাৰণাটোৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আছিল আৰু আলডো লিওপল্ডৰ দৰে লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল, যাৰ ভূমি নীতিয়ে ১৯৬০ চনৰ পৰিৱেশ আন্দোলনৰ বিকাশত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref name="Grober2" /><ref name="Blewitt-2015" /> ১৯৬২ চনত ৰেচেল কাৰ্ছনৰ ''চাইলেণ্ট স্প্ৰিং'' প্ৰকাশৰ পিছত উন্নয়নশীল পৰিৱেশ আন্দোলনে অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি আৰু পৰিৱেশৰ অৱক্ষয়ৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। ১৯৬৬ চনত কেনেথ ই ব'ল্ডিঙে তেওঁৰ প্ৰভাৱশালী ৰচনা ''দ্য ইকনমিক্স অৱ দ্য কামিং স্পেচশ্বিপ আৰ্থ''ত অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাটোৱে সীমিত সম্পদৰ পুলৰ সৈতে পৰিৱেশ ব্যৱস্থাৰ লগত নিজকে খাপ খুৱাই লোৱাৰ প্ৰয়োজনীয়তা চিনাক্ত কৰিছিল।<ref name="Blewitt-2015"/> এই সম্পৰ্কে আন এক মাইলৰ খুঁটি আছিল ১৯৬৮ চনত গেৰেট হাৰ্ডিনে লিখা প্ৰবন্ধ যিয়ে "ট্ৰেজেডী অৱ দা কমনছ্" শব্দটোক জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল।<ref>{{cite journal |last1=Hardin |first1=Garrett |title=The Tragedy of the Commons: The population problem has no technical solution; it requires a fundamental extension in morality |url=https://archive.org/details/sim_science_1968-12-13_162_3859/page/1243 |journal=Science |date=13 December 1968 |volume=162 |issue=3859 |pages=1243–1248 |doi=10.1126/science.162.3859.1243 |pmid=17756331 }}</ref> সমসাময়িক অৰ্থত বহনক্ষমতা আৰু উন্নয়নৰ প্ৰত্যক্ষ সংযোগ ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই ধৰিব পাৰি। ১৯৭২ চনত আৰ্নষ্ট বাছলাৰৰ "ষ্ট্ৰেটেজি অৱ প্ৰগ্ৰেছ" নামৰ এখন গ্ৰন্থ(জাৰ্মান ভাষাৰ)ত ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল যে, বনাঞ্চল সংৰক্ষণৰ দীৰ্ঘদিনীয়া স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে পৃথিৱীখন ধৰি ৰাখিবলৈ কিদৰে কাঠ উৎপাদনৰ বাবে পৰিৱেশৰ সম্পদ সংৰক্ষণৰ বহল গুৰুত্বলৈ প্ৰত্যক্ষভাৱে স্থানান্তৰিত কৰিব পাৰি।<ref name="Basler-1972">{{cite book |last=Basler |first=Ernst |title= Strategie des Fortschritts: Umweltbelastung Lebensraumverknappung and Zukunftsforshung (Strategy of Progress: Environmental Pollution, Habitat Scarcity and Future Research) |date=1972 |publisher= BLV Publishing Company |location=Munich}}</ref> সেই বছৰতে বৃদ্ধিৰ সীমাৰ ওপৰত ক্লাছিক প্ৰতিবেদনত ৰিপৰ্ট কৰা এটা চিষ্টেম ডাইনামিক চিমুলেচন মডেলত পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ আন্তঃসম্পৰ্ক আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। এইটো ''ক্লাৱ অৱ ৰোম''ৰ নিৰ্দেশত কৰা হৈছিল আৰু লিখিছিল ''মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি''ৰ ডেনিছ আৰু ডনেলা মিড’ছৰ নেতৃত্বত বিজ্ঞানীৰ এটা দলে। বাঞ্ছনীয় "গোলকীয় ভাৰসাম্যৰ অৱস্থা"ৰ বৰ্ণনা কৰি লেখকসকলে লিখিছে: "আমি এনে এটা আৰ্হি উৎপাদন বিচাৰিছোঁ যিয়ে এনে এক বিশ্ব ব্যৱস্থাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব, যি হঠাতে আৰু অনিয়ন্ত্ৰিত পতন নোহোৱাকৈ বহনক্ষম আৰু ইয়াৰ সকলো মানুহৰ মৌলিক বস্তুগত প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ সক্ষম।" <ref name="Finn-2009">{{cite book |last=Finn |first=Donovan |title=Our Uncertain Future: Can Good Planning Create Sustainable Communities? |date=2009 |publisher=University of Illinois |location=Champaign-Urbana}}</ref> ১৯৭২ চনত ''এ ব্লুপ্ৰিণ্ট ফৰ চাৰ্ভাইভেল'' নামৰ প্ৰভাৱশালী গ্ৰন্থখনো প্ৰকাশ পায়।<ref>{{cite news |title=A Blueprint for Survival |url=https://www.nytimes.com/1972/02/05/archives/a-blueprint-for-survival.html |work=The New York Times |date=5 February 1972 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theecologist.org/2012/jan/27/ecologist-january-1972-blueprint-survival|title=The Ecologist January 1972: a blueprint for survival|website=The Ecologist|date=27 January 2012 |language=en|access-date=14 April 2020}}</ref> ১৯৭৫ চনত ''এম আই টি''ৰ এটা গৱেষণা গোটে আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছৰ বাবে "বৃদ্ধি আৰু ভৱিষ্যতৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ"ৰ ওপৰত দহ দিনৰ শুনানি প্ৰস্তুত কৰে, যিটো বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰথম শুনানি আছিল।<ref>{{Cite web |title=Growth and its implications for the future |url=http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-date=4 March 2016 |access-date=6 June 2024 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |deadurl=yes }}</ref> ১৯৮০ চনত আন্তৰ্জাতিক প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ সংঘই বিশ্ব সংৰক্ষণ কৌশল প্ৰকাশ কৰে, য'ত বহনক্ষম উন্নয়নক বিশ্বব্যাপী অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে প্ৰথম উল্লেখসমূহৰ ভিতৰত এটা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়<ref>{{cite book |url=http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |title=World Conservation Strategy: Living Resource Conservation for Sustainable Development |date=1980 |publisher=International Union for Conservation of Nature and Natural Resources |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191126210451/http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |archivedate=2019-11-26 |access-date=2024-06-06}}</ref> আৰু "বহনক্ষম উন্নয়ন" শব্দটো প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref name="Sachs-2015">{{Cite book |last=Sachs |first=Jeffrey D. |title=The Age of Sustainable Development |url=https://archive.org/details/ageofsustainable0000sach |publisher=Columbia University Press |year=2015 |isbn=9780231173155 |location=New York}}</ref> দুবছৰৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশ্ব প্ৰকৃতিৰ চনদত সংৰক্ষণৰ পাঁচটা নীতি উত্থাপন কৰা হয়, যাৰ দ্বাৰা প্ৰকৃতিক প্ৰভাৱিত কৰা মানুহৰ আচৰণক নিৰ্দেশনা আৰু বিচাৰ কৰা হ'ব বুলি থিৰাং কৰা হয়।<ref>{{citation |title=World Charter for Nature |date=28 October 1982 |url=https://www.un.org/documents/ga/res/37/a37r007.htm |publisher=United Nations, General Assembly, 48th Plenary Meeting}}</ref> ব্ৰুণ্টলেণ্ড প্ৰতিবেদনৰ পিছৰ পৰা বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক প্ৰাৰম্ভিক আন্তঃপ্ৰজন্মৰ কাঠামোৰ বাহিৰত বিকশিত হৈ "সামাজিকভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত আৰু পৰিৱেশগতভাৱে বহনক্ষম অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি"ৰ লক্ষ্যত অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।<ref name=Sachs-2015/> ১৯৯২ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন সন্মিলনে বিশ্ব চনদ প্ৰকাশ কৰে, যিয়ে একবিংশ শতিকাত এখন ন্যায়সংগত, বহনক্ষম আৰু শান্তিপূৰ্ণ বিশ্ব সমাজ গঢ়ি তোলাৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰে। বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কাৰ্য পৰিকল্পনা ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে তথ্য, সংহতি আৰু অংশগ্ৰহণক মূল বিল্ডিং ব্লক হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল, যাতে দেশসমূহে এই আন্তঃনিৰ্ভৰশীল স্তম্ভসমূহক স্বীকৃতি দিয়া উন্নয়ন লাভ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে গুৰুত্ব আৰোপ কৰে যে, সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণ জনসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণ বহনক্ষম উন্নয়ন লাভৰ বাবে এক মৌলিক পূৰ্বচৰ্ত।<ref>Will Allen. 2007.[http://learningforsustainability.net/susdev/ "Learning for Sustainability: Sustainable Development."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160114042435/http://learningforsustainability.net/susdev/ |date=14 January 2016 }}</ref> ৰিঅ’ প্ৰট’কল আছিল এক বৃহৎ জাঁপ: প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিশ্বই বহনক্ষমতাৰ এজেণ্ডাত একমত হৈছিল। দৰাচলতে সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আৰু কাৰ্যকৰী সবিশেষক অৱহেলা কৰি বিশ্বব্যাপী একমতৰ সুবিধা লাভ কৰা হৈছিল। বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য(এছডিজি)ৰ এতিয়া সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ' প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10" /> ==গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ গঠন== [[File:Mechanisms to enhance policy for sustainable development, World, 2024.svg|link=|thumb|upright=1.6|বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে নীতি বৃদ্ধিৰ ব্যৱস্থা]] বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে আটাইতকৈ ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাটো হৈছে ২০৩০ চনলৈ বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে ১৭টা [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এছডিজি)ৰে কৰা কাৰ্যসূচী।<ref name=":5">{{Cite journal |last1=de Jong |first1=Eileen |last2=Vijge |first2=Marjanneke J. |date=2021 |title=From Millennium to Sustainable Development Goals: Evolving discourses and their reflection in policy coherence for development |journal=Earth System Governance |language=en |volume=7 |article-number=100087 |doi=10.1016/j.esg.2020.100087|doi-access=free|bibcode=2021ESGov...700087D }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> এই কাৰ্যসূচীত বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কৰা প্ৰথম ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ ২০০০ চনৰ পৰা সহস্ৰাব্দ ঘোষণাৰ আঠটা [[সহস্ৰাব্দ উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এমডিজি)ক অনুসৰণ কৰা হৈছিল।<ref name=":5" /> এছডিজিসমূহৰ সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref>{{rp|137}} ইয়াৰ সূচকসমূহৰ ক্ষেত্ৰত লক্ষ্য [[দৰিদ্ৰতা হ্ৰাস]], [[পৰিৱেশ সুৰক্ষা]], মানৱ সমৃদ্ধি আৰু [[শান্তি]]।<ref name=":5" /> বিশ্ব পৰিৱেশ শাসন(গ্লোবেল এনভাইৰনমেণ্টেল গভৰ্নেন্স)ৰ অধ্যয়ন কৰা পণ্ডিতসকলে ৰাজহুৱা স্থানৰ ভিতৰত বক্তৃতাৰ এটা গোট চিনাক্ত কৰিছে যাৰ বেছিভাগেই চাৰিটা বহনক্ষমতাসম্পন্ন ফ্ৰেম প্ৰদান কৰে: মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা, প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা, এটা সীমাবদ্ধ বক্তৃতা আৰু আমূল বহনক্ষমতা।<ref name=":6">{{Cite journal |last=Sénit |first=Carole-Anne |date=2020 |title=Transforming our world? Discursive representation in the negotiations on the Sustainable Development Goals |journal=International Environmental Agreements: Politics, Law and Economics |language=en |volume=20 |issue=3 |pages=411–429 |doi=10.1007/s10784-020-09489-1 |issn=1567-9764|doi-access=free|bibcode=2020IEAPL..20..411S }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> প্ৰথমতে, ''মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা'' অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক দুয়োটা দিশতে এক ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। দ্বিতীয়তে, ''প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা'' হৈছে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল,যদিও ৰাজনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী দৃষ্টিভংগীৰ। এই ফ্ৰেমৱৰ্কৰ অধীনত বহনক্ষম উন্নয়ন এতিয়াও অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত যদিও উন্নত আৰু উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ মাজত বৈষম্যক সমতা স্থাপন কৰিবলৈ ক্ষমতাৰ পুনৰ বিতৰণৰ জৰিয়তেহে মানৱ মংগল আৰু উন্নয়ন লাভ কৰিব পৰা যায়। তৃতীয়তে ''সীমাবদ্ধ বক্তৃতা'' এটা অৰ্থনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী, যদিও বহনক্ষমতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰাজনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। চতুৰ্থতে, ''আমূল বহনক্ষমতা'' হৈছে বৰ্তমানৰ বিশ্ব অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক গাঁথনিৰ সৈতে বিচ্ছিন্ন হ'বলৈ বিচৰা এক পৰিৱৰ্তনশীল পদ্ধতি।<ref name=":6" /> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যা]] rba5ocx3lxdyh73kjgz9xccwi27o9ba 651993 651992 2026-11-10T15:57:18Z Pranamikaadhikary 27435 /* গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ গঠন */ 651993 wikitext text/x-wiki '''বহনক্ষম উন্নয়ন''' ({{lang-en|Sustainable development}}) বিকাশ আৰু মানৱ উন্নয়নৰ এনে এক পদ্ধতি, যিয়ে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰাৰ ক্ষমতাৰ সৈতে আপোচ কৰিব নলগাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখে।<ref name=":1">United Nations General Assembly (1987) .[https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf ''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220331195909/https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf|date=31 March 2022}}. Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment.</ref><ref name=":72">{{cite web |author=United Nations General Assembly |date=20 March 1987 |title=''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''; Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment; Our Common Future, Chapter 2: Towards Sustainable Development; Paragraph 1 |url=http://www.un-documents.net/ocf-02.htm |access-date=1 March 2010 |publisher=[[United Nations General Assembly]]}}</ref> ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে এনে এখন সমাজ গঢ়ি তোলা, য'ত জীৱন-যাপনৰ ব্যৱস্থা আৰু সম্পদ আহৰণে গোলকীয় অখণ্ডতাক ক্ষতিগ্ৰস্ত নকৰাকৈ মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Robert |first1=Kates W. |last2=Parris |first2=Thomas M. |last3=Leiserowitz |first3=Anthony A. |title=What is Sustainable Development? Goals, Indicators, Values, and Practice |url=https://archive.org/details/sim_environment_2005-04_47_3/page/n8 |journal=Environment: Science and Policy for Sustainable Development |date=2005 |volume=47 |issue=3 |pages=8–21 |doi=10.1080/00139157.2005.10524444|bibcode=2005ESPSD..47c...8R |s2cid=154882898 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mensah |first1=Justice |title=Sustainable development: Meaning, history, principles, pillars, and implications for human action: Literature review |journal=Cogent Social Sciences |date=2019 |volume=5 |issue=1 |pages=1653531 |doi=10.1080/23311886.2019.1653531 |doi-access=free}}</ref> বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য হৈছে অৰ্থনীতি, পৰিৱেশ, আৰু সামাজিক কল্যাণৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা। ১৯৮৭ চনত ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদনে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক অধিক পৰিচিত কৰাত সহায় কৰিছিল। বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰতে বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো সোমাই থাকে, যিটো এটা নীতিগত ধাৰণা। [[ইউনেস্কো]]ৱে দুয়োটা ধাৰণাৰে মাজত এটা পাৰ্থক্য তলত দিয়া ধৰণে প্ৰণয়ন কৰিছিল: "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী বুলি) ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name=":4">{{Cite web |last= |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> এই ধাৰণাৰ সৈতে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোৰ কিছুমান সমস্যা। কিছুমান পণ্ডিতে ইয়াক বিৰোধাভাসৰ অলংকাৰ বুলি কয়, কাৰণ তেওঁলোকৰ মতে উন্নয়ন স্বাভাৱিকতে অস্থায়ী। এতিয়ালৈকে যি অগ্ৰগতিৰ অভাৱত আন মন্তব্যকাৰীসকল হতাশ হৈছে।<ref name=":13">{{cite journal |last1=Brown |first1=James H. |date=2015 |title=The Oxymoron of Sustainable Development |journal=[[BioScience]] |volume=65 |issue=10 |pages=1027–1029 |doi=10.1093/biosci/biv117 |doi-access=free}}</ref><ref name=":15">{{cite journal |last1=Williams |first1=Colin C |last2=Millington |first2=Andrew C |date=2004 |title=The diverse and contested meanings of sustainable development |journal=[[The Geographical Journal]] |volume=170 |issue=2 |pages=99–104 |bibcode=2004GeogJ.170...99W |doi=10.1111/j.0016-7398.2004.00111.x |s2cid=143181802}}</ref> এই সমস্যাটোৰ এটা অংশ হ'ল, উন্নয়নৰ সংজ্ঞাই অবিচলভাবে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই।<ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ১৯৯২ চনত ৰিঅ’ ডি জেনেইৰ’ত অনুষ্ঠিত হোৱা গোলকীয় সন্মিলনত আৰম্ভ হোৱা ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াই বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচীত স্থান দিছে। ২০১৫ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদে (UNGA) ২০৩০ চনৰ বাবে বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য গ্ৰহণ কৰে। == বহনক্ষম উন্নয়নৰ সংজ্ঞা == ১৯৮৭ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন আয়োগে আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যতৰ প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে, যাক সাধাৰণতে ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদন বুলি কোৱা হয়।<ref name=":1" /> এই প্ৰতিবেদনত "বহনক্ষম উন্নয়ন"ৰ সংজ্ঞা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, যিটো এতিয়া বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে:<ref name=":1" /><ref>{{cite journal |last1=Keeble |first1=Brian R. |title=The Brundtland report: 'Our common future' |journal=Medicine and War |date=1988 |volume=4 |issue=1 |pages=17–25 |doi=10.1080/07488008808408783}}</ref> ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ ক্ষমতাক আপোচ নকৰাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰি কৰা উন্নয়নেই হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন। ইয়াৰ ভিতৰত দুটা মূল ধাৰণা আছে:- *‘প্ৰয়োজন’ৰ ধাৰণাটোৱে বিশেষকৈ বিশ্বৰ দৰিদ্ৰসকলৰ অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ, যাক অতিক্ৰমণীয় অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া উচিত; আৰু প্ৰযুক্তি আৰু সামাজিক সংগঠনৰ অৱস্থাই পৰিৱেশৰ বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যতৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ ক্ষমতাৰ ওপৰত জাপি দিয়া সীমাবদ্ধতাৰ ধাৰণা। * পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ বিশ্ব আয়োগ, আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যত(১৯৮৭) এইদৰে বহনক্ষম উন্নয়নে অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন, পৰিৱেশ সুৰক্ষা আৰু সামাজিক কল্যাণৰ মাজত ভাৰসাম্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰে। === বহনক্ষমতাৰ অৰ্থ === [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন: বাওঁফালৰ ছবিখনে বহনক্ষমতাক তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে ই এটা নেষ্টেড এপ্ৰ’চ। তলৰ সোঁফালে ই তিনিটা স্তম্ভ।<ref name="Purvis" /> নেষ্টেড উপবৃত্তাকাৰৰ সৈতে আঁচনিখনে মাত্ৰাসমূহৰ এটা স্তৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে, বাকী দুটাৰ বাবে ''পৰিৱেশ''ক ভেটি হিচাপে ৰখা হৈছে। |290x290px]] দীৰ্ঘদিন ধৰি পৃথিৱীত মানুহৰ সহ-অৱস্থানৰ বাবে বহনক্ষমতা এক সামাজিক লক্ষ্য। এই শব্দটোৰ সংজ্ঞা বিতৰ্কিত আৰু সাহিত্য, প্ৰসংগ আৰু সময়ৰ লগে লগে ইয়াৰ ৰূপৰ ভিন্নতা দেখা যায়।<ref name="Ramsey-2015">{{Cite journal |last=Ramsey |first=Jeffry L. |date=2015 |title=On Not Defining Sustainability |url=http://link.springer.com/10.1007/s10806-015-9578-3 |journal=Journal of Agricultural and Environmental Ethics |language=en |volume=28 |issue=6 |pages=1075–1087 |doi=10.1007/s10806-015-9578-3 |issn=1187-7863 |s2cid=146790960}}</ref><ref name="Purvis">{{Cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |date=2019 |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins |journal=Sustainability Science |language=en |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P |issn=1862-4065 |doi-access=free}} </ref> বহনক্ষমতাৰ সাধাৰণতে তিনিটা মাত্ৰা (বা স্তম্ভ) থাকে: পৰিৱেশ, অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক।<ref name="Purvis" /> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{Citation |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |work=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |title=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিকে ধৰি পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাও অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হ'ব পাৰে।<ref name="Berg-2020">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |publisher=Routledge |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ'ল, বহনক্ষম উন্নয়ন আৰু এই শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="EB-2022">{{Cite news |title=Sustainability |url=https://www.britannica.com/science/sustainability |access-date=31 March 2022 |newspaper=Encyclopedia Britannica}}</ref> ইউনেস্কোৱে দুয়োটাকে এনেদৰে পৃথকৰূপে ব্যৱহাৰ কৰে:- "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) ভবা হয়; আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> == ধাৰণাটোৰ বিকাশ == বহনক্ষম উন্নয়নৰ শিপা বহনক্ষম বন ব্যৱস্থাপনা সম্পৰ্কীয় ধাৰণাসমূহৰ পৰাই আছে, যিবোৰ ইউৰোপত ১৭ আৰু ১৮ শতিকাৰ সময়ছোৱাত বিকশিত হৈছিল।<ref name="Grober2">Ulrich Grober: Deep roots&nbsp; — [https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf A conceptual history of "sustainable development" (Nachhaltigkeit)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210925121333/https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf |date=25 September 2021 }}, Wissenschaftszentrum Berlin für Sozialforschung, 2007</ref><ref name="Blewitt-2015">{{cite book |last1=Blewitt |first1=John |title=Understanding Sustainable Development |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-70782-4 }}{{pn|date=July 2023}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Du Pisani |first1=Jacobus A. |title=Sustainable development – historical roots of the concept |journal=Environmental Sciences |date=2006 |volume=3 |issue=2 |pages=83–96 |doi=10.1080/15693430600688831 |doi-access=free|bibcode=2006JIES....3...83D }}</ref> ইংলেণ্ডত কাঠৰ সম্পদৰ অভাৱৰ প্ৰতি ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা সচেতনতাৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাইজন ইভেলিনে ১৬৬২ চনত লিখা ''চিলভা'' ৰচনাত যুক্তি দিছিল যে, "গছৰ বীজ সিঁচা আৰু পুলি ৰোপণ কৰাটো প্ৰতিজন মাটিৰ মালিকৰ জাতীয় কৰ্তব্য হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে, যাতে প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ অতিমাত্ৰা শোষণৰ দৰে ধ্বংসাত্মক কামবোৰ বন্ধ কৰিব পৰা যায়।" ১৭১৩ চনত চেক্সনৰ প্ৰথম নিৰ্বাচক ফ্ৰেডেৰিক অগাষ্টাছৰ সেৱাত থকা জ্যেষ্ঠ খনন প্ৰশাসক হান্স কাৰ্ল ভন কাৰ্লোভিচে বনজ সম্পদৰ ওপৰত ৪০০ পৃষ্ঠাৰ ''চিলভিকালচাৰা ইক’ন’মিক্স''(Sylvicultura economics) প্ৰকাশ কৰে। ইভেলিন আৰু ফ্ৰান্সৰ মন্ত্ৰী জাঁ-বেপ্টিষ্ট কলবাৰ্টৰ ধাৰণাসমূহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভন কাৰ্লোভিচে স্থায়ী উৎপাদনৰ বাবে বনাঞ্চল পৰিচালনাৰ ধাৰণাটো বিকশিত কৰে।<ref name="Grober2" /> তেওঁৰ এই কামে আলেকজেণ্ডাৰ ভন হামবল্ড আৰু জৰ্জ লুডৱিগ হাৰ্টিগকে ধৰি আন আন লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল আৰু শেষত বন বিজ্ঞানৰ বিকাশ ঘটাইছিল। ইয়াৰ ফলত আমেৰিকাৰ বন সেৱাৰ প্ৰথম মুৰব্বী গিফৰ্ড পিনচট, যাৰ বন ব্যৱস্থাপনাৰ দৃষ্টিভংগী সম্পদৰ সুচিন্তিত ব্যৱহাৰৰ ধাৰণাটোৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আছিল আৰু আলডো লিওপল্ডৰ দৰে লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল, যাৰ ভূমি নীতিয়ে ১৯৬০ চনৰ পৰিৱেশ আন্দোলনৰ বিকাশত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref name="Grober2" /><ref name="Blewitt-2015" /> ১৯৬২ চনত ৰেচেল কাৰ্ছনৰ ''চাইলেণ্ট স্প্ৰিং'' প্ৰকাশৰ পিছত উন্নয়নশীল পৰিৱেশ আন্দোলনে অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি আৰু পৰিৱেশৰ অৱক্ষয়ৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। ১৯৬৬ চনত কেনেথ ই ব'ল্ডিঙে তেওঁৰ প্ৰভাৱশালী ৰচনা ''দ্য ইকনমিক্স অৱ দ্য কামিং স্পেচশ্বিপ আৰ্থ''ত অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাটোৱে সীমিত সম্পদৰ পুলৰ সৈতে পৰিৱেশ ব্যৱস্থাৰ লগত নিজকে খাপ খুৱাই লোৱাৰ প্ৰয়োজনীয়তা চিনাক্ত কৰিছিল।<ref name="Blewitt-2015"/> এই সম্পৰ্কে আন এক মাইলৰ খুঁটি আছিল ১৯৬৮ চনত গেৰেট হাৰ্ডিনে লিখা প্ৰবন্ধ যিয়ে "ট্ৰেজেডী অৱ দা কমনছ্" শব্দটোক জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল।<ref>{{cite journal |last1=Hardin |first1=Garrett |title=The Tragedy of the Commons: The population problem has no technical solution; it requires a fundamental extension in morality |url=https://archive.org/details/sim_science_1968-12-13_162_3859/page/1243 |journal=Science |date=13 December 1968 |volume=162 |issue=3859 |pages=1243–1248 |doi=10.1126/science.162.3859.1243 |pmid=17756331 }}</ref> সমসাময়িক অৰ্থত বহনক্ষমতা আৰু উন্নয়নৰ প্ৰত্যক্ষ সংযোগ ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই ধৰিব পাৰি। ১৯৭২ চনত আৰ্নষ্ট বাছলাৰৰ "ষ্ট্ৰেটেজি অৱ প্ৰগ্ৰেছ" নামৰ এখন গ্ৰন্থ(জাৰ্মান ভাষাৰ)ত ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল যে, বনাঞ্চল সংৰক্ষণৰ দীৰ্ঘদিনীয়া স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে পৃথিৱীখন ধৰি ৰাখিবলৈ কিদৰে কাঠ উৎপাদনৰ বাবে পৰিৱেশৰ সম্পদ সংৰক্ষণৰ বহল গুৰুত্বলৈ প্ৰত্যক্ষভাৱে স্থানান্তৰিত কৰিব পাৰি।<ref name="Basler-1972">{{cite book |last=Basler |first=Ernst |title= Strategie des Fortschritts: Umweltbelastung Lebensraumverknappung and Zukunftsforshung (Strategy of Progress: Environmental Pollution, Habitat Scarcity and Future Research) |date=1972 |publisher= BLV Publishing Company |location=Munich}}</ref> সেই বছৰতে বৃদ্ধিৰ সীমাৰ ওপৰত ক্লাছিক প্ৰতিবেদনত ৰিপৰ্ট কৰা এটা চিষ্টেম ডাইনামিক চিমুলেচন মডেলত পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ আন্তঃসম্পৰ্ক আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। এইটো ''ক্লাৱ অৱ ৰোম''ৰ নিৰ্দেশত কৰা হৈছিল আৰু লিখিছিল ''মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি''ৰ ডেনিছ আৰু ডনেলা মিড’ছৰ নেতৃত্বত বিজ্ঞানীৰ এটা দলে। বাঞ্ছনীয় "গোলকীয় ভাৰসাম্যৰ অৱস্থা"ৰ বৰ্ণনা কৰি লেখকসকলে লিখিছে: "আমি এনে এটা আৰ্হি উৎপাদন বিচাৰিছোঁ যিয়ে এনে এক বিশ্ব ব্যৱস্থাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব, যি হঠাতে আৰু অনিয়ন্ত্ৰিত পতন নোহোৱাকৈ বহনক্ষম আৰু ইয়াৰ সকলো মানুহৰ মৌলিক বস্তুগত প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ সক্ষম।" <ref name="Finn-2009">{{cite book |last=Finn |first=Donovan |title=Our Uncertain Future: Can Good Planning Create Sustainable Communities? |date=2009 |publisher=University of Illinois |location=Champaign-Urbana}}</ref> ১৯৭২ চনত ''এ ব্লুপ্ৰিণ্ট ফৰ চাৰ্ভাইভেল'' নামৰ প্ৰভাৱশালী গ্ৰন্থখনো প্ৰকাশ পায়।<ref>{{cite news |title=A Blueprint for Survival |url=https://www.nytimes.com/1972/02/05/archives/a-blueprint-for-survival.html |work=The New York Times |date=5 February 1972 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theecologist.org/2012/jan/27/ecologist-january-1972-blueprint-survival|title=The Ecologist January 1972: a blueprint for survival|website=The Ecologist|date=27 January 2012 |language=en|access-date=14 April 2020}}</ref> ১৯৭৫ চনত ''এম আই টি''ৰ এটা গৱেষণা গোটে আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছৰ বাবে "বৃদ্ধি আৰু ভৱিষ্যতৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ"ৰ ওপৰত দহ দিনৰ শুনানি প্ৰস্তুত কৰে, যিটো বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰথম শুনানি আছিল।<ref>{{Cite web |title=Growth and its implications for the future |url=http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-date=4 March 2016 |access-date=6 June 2024 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |deadurl=yes }}</ref> ১৯৮০ চনত আন্তৰ্জাতিক প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ সংঘই বিশ্ব সংৰক্ষণ কৌশল প্ৰকাশ কৰে, য'ত বহনক্ষম উন্নয়নক বিশ্বব্যাপী অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে প্ৰথম উল্লেখসমূহৰ ভিতৰত এটা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়<ref>{{cite book |url=http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |title=World Conservation Strategy: Living Resource Conservation for Sustainable Development |date=1980 |publisher=International Union for Conservation of Nature and Natural Resources |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191126210451/http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |archivedate=2019-11-26 |access-date=2024-06-06}}</ref> আৰু "বহনক্ষম উন্নয়ন" শব্দটো প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref name="Sachs-2015">{{Cite book |last=Sachs |first=Jeffrey D. |title=The Age of Sustainable Development |url=https://archive.org/details/ageofsustainable0000sach |publisher=Columbia University Press |year=2015 |isbn=9780231173155 |location=New York}}</ref> দুবছৰৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশ্ব প্ৰকৃতিৰ চনদত সংৰক্ষণৰ পাঁচটা নীতি উত্থাপন কৰা হয়, যাৰ দ্বাৰা প্ৰকৃতিক প্ৰভাৱিত কৰা মানুহৰ আচৰণক নিৰ্দেশনা আৰু বিচাৰ কৰা হ'ব বুলি থিৰাং কৰা হয়।<ref>{{citation |title=World Charter for Nature |date=28 October 1982 |url=https://www.un.org/documents/ga/res/37/a37r007.htm |publisher=United Nations, General Assembly, 48th Plenary Meeting}}</ref> ব্ৰুণ্টলেণ্ড প্ৰতিবেদনৰ পিছৰ পৰা বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক প্ৰাৰম্ভিক আন্তঃপ্ৰজন্মৰ কাঠামোৰ বাহিৰত বিকশিত হৈ "সামাজিকভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত আৰু পৰিৱেশগতভাৱে বহনক্ষম অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি"ৰ লক্ষ্যত অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।<ref name=Sachs-2015/> ১৯৯২ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন সন্মিলনে বিশ্ব চনদ প্ৰকাশ কৰে, যিয়ে একবিংশ শতিকাত এখন ন্যায়সংগত, বহনক্ষম আৰু শান্তিপূৰ্ণ বিশ্ব সমাজ গঢ়ি তোলাৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰে। বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কাৰ্য পৰিকল্পনা ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে তথ্য, সংহতি আৰু অংশগ্ৰহণক মূল বিল্ডিং ব্লক হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল, যাতে দেশসমূহে এই আন্তঃনিৰ্ভৰশীল স্তম্ভসমূহক স্বীকৃতি দিয়া উন্নয়ন লাভ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে গুৰুত্ব আৰোপ কৰে যে, সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণ জনসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণ বহনক্ষম উন্নয়ন লাভৰ বাবে এক মৌলিক পূৰ্বচৰ্ত।<ref>Will Allen. 2007.[http://learningforsustainability.net/susdev/ "Learning for Sustainability: Sustainable Development."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160114042435/http://learningforsustainability.net/susdev/ |date=14 January 2016 }}</ref> ৰিঅ’ প্ৰট’কল আছিল এক বৃহৎ জাঁপ: প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিশ্বই বহনক্ষমতাৰ এজেণ্ডাত একমত হৈছিল। দৰাচলতে সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আৰু কাৰ্যকৰী সবিশেষক অৱহেলা কৰি বিশ্বব্যাপী একমতৰ সুবিধা লাভ কৰা হৈছিল। বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য(এছডিজি)ৰ এতিয়া সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ' প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10" /> ==গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ গঠন== [[File:Mechanisms to enhance policy for sustainable development, World, 2024.svg|link=|thumb|upright=1.6|বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে নীতি বৃদ্ধিৰ ব্যৱস্থা]] বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে আটাইতকৈ ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাটো হৈছে ২০৩০ চনলৈ বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে ১৭টা [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এছডিজি)ৰে কৰা কাৰ্যসূচী।<ref name=":5">{{Cite journal |last1=de Jong |first1=Eileen |last2=Vijge |first2=Marjanneke J. |date=2021 |title=From Millennium to Sustainable Development Goals: Evolving discourses and their reflection in policy coherence for development |journal=Earth System Governance |language=en |volume=7 |article-number=100087 |doi=10.1016/j.esg.2020.100087|doi-access=free|bibcode=2021ESGov...700087D }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> এই কাৰ্যসূচীত বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কৰা প্ৰথম ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ ২০০০ চনৰ পৰা সহস্ৰাব্দ ঘোষণাৰ আঠটা [[সহস্ৰাব্দ উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এমডিজি)ক অনুসৰণ কৰা হৈছিল।<ref name=":5" /> এছডিজিসমূহৰ সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref>{{rp|137}} ইয়াৰ সূচকসমূহৰ ক্ষেত্ৰত লক্ষ্য [[দৰিদ্ৰতা হ্ৰাস]], [[পৰিৱেশ সুৰক্ষা]], মানৱ সমৃদ্ধি আৰু [[শান্তি]]।<ref name=":5" /> বিশ্ব পৰিৱেশ শাসন(গ্লোবেল এনভাইৰনমেণ্টেল গভৰ্নেন্স)ৰ অধ্যয়ন কৰা পণ্ডিতসকলে ৰাজহুৱা স্থানৰ ভিতৰত বক্তৃতাৰ এটা গোট চিনাক্ত কৰিছে যাৰ বেছিভাগেই চাৰিটা বহনক্ষমতাসম্পন্ন ফ্ৰেম প্ৰদান কৰে: মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা, প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা, এটা সীমাবদ্ধ বক্তৃতা আৰু আমূল বহনক্ষমতা।<ref name=":6">{{Cite journal |last=Sénit |first=Carole-Anne |date=2020 |title=Transforming our world? Discursive representation in the negotiations on the Sustainable Development Goals |journal=International Environmental Agreements: Politics, Law and Economics |language=en |volume=20 |issue=3 |pages=411–429 |doi=10.1007/s10784-020-09489-1 |issn=1567-9764|doi-access=free|bibcode=2020IEAPL..20..411S }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> প্ৰথমতে, ''মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা'' অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক দুয়োটা দিশতে এক ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। দ্বিতীয়তে, ''প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা'' হৈছে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল,যদিও ৰাজনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী দৃষ্টিভংগীৰ। এই ফ্ৰেমৱৰ্কৰ অধীনত বহনক্ষম উন্নয়ন এতিয়াও অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত যদিও উন্নত আৰু উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ মাজত বৈষম্যক সমতা স্থাপন কৰিবলৈ ক্ষমতাৰ পুনৰ বিতৰণৰ জৰিয়তেহে মানৱ মংগল আৰু উন্নয়ন লাভ কৰিব পৰা যায়। তৃতীয়তে ''সীমাবদ্ধ বক্তৃতা'' এটা অৰ্থনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী, যদিও বহনক্ষমতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰাজনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। চতুৰ্থতে, ''আমূল বহনক্ষমতা'' হৈছে বৰ্তমানৰ বিশ্ব অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক গাঁথনিৰ সৈতে বিচ্ছিন্ন হ'বলৈ বিচৰা এক পৰিৱৰ্তনশীল পদ্ধতি।<ref name=":6" /> ==আনুষংগিক ধাৰণা== == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যা]] 6pjov713gd78zwb0e47rfkar8ccz7bp 651994 651993 2026-11-10T15:58:04Z Pranamikaadhikary 27435 /* আনুষংগিক ধাৰণা */ 651994 wikitext text/x-wiki '''বহনক্ষম উন্নয়ন''' ({{lang-en|Sustainable development}}) বিকাশ আৰু মানৱ উন্নয়নৰ এনে এক পদ্ধতি, যিয়ে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰাৰ ক্ষমতাৰ সৈতে আপোচ কৰিব নলগাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখে।<ref name=":1">United Nations General Assembly (1987) .[https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf ''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220331195909/https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf|date=31 March 2022}}. Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment.</ref><ref name=":72">{{cite web |author=United Nations General Assembly |date=20 March 1987 |title=''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''; Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment; Our Common Future, Chapter 2: Towards Sustainable Development; Paragraph 1 |url=http://www.un-documents.net/ocf-02.htm |access-date=1 March 2010 |publisher=[[United Nations General Assembly]]}}</ref> ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে এনে এখন সমাজ গঢ়ি তোলা, য'ত জীৱন-যাপনৰ ব্যৱস্থা আৰু সম্পদ আহৰণে গোলকীয় অখণ্ডতাক ক্ষতিগ্ৰস্ত নকৰাকৈ মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Robert |first1=Kates W. |last2=Parris |first2=Thomas M. |last3=Leiserowitz |first3=Anthony A. |title=What is Sustainable Development? Goals, Indicators, Values, and Practice |url=https://archive.org/details/sim_environment_2005-04_47_3/page/n8 |journal=Environment: Science and Policy for Sustainable Development |date=2005 |volume=47 |issue=3 |pages=8–21 |doi=10.1080/00139157.2005.10524444|bibcode=2005ESPSD..47c...8R |s2cid=154882898 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mensah |first1=Justice |title=Sustainable development: Meaning, history, principles, pillars, and implications for human action: Literature review |journal=Cogent Social Sciences |date=2019 |volume=5 |issue=1 |pages=1653531 |doi=10.1080/23311886.2019.1653531 |doi-access=free}}</ref> বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য হৈছে অৰ্থনীতি, পৰিৱেশ, আৰু সামাজিক কল্যাণৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা। ১৯৮৭ চনত ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদনে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক অধিক পৰিচিত কৰাত সহায় কৰিছিল। বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰতে বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো সোমাই থাকে, যিটো এটা নীতিগত ধাৰণা। [[ইউনেস্কো]]ৱে দুয়োটা ধাৰণাৰে মাজত এটা পাৰ্থক্য তলত দিয়া ধৰণে প্ৰণয়ন কৰিছিল: "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী বুলি) ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name=":4">{{Cite web |last= |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> এই ধাৰণাৰ সৈতে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোৰ কিছুমান সমস্যা। কিছুমান পণ্ডিতে ইয়াক বিৰোধাভাসৰ অলংকাৰ বুলি কয়, কাৰণ তেওঁলোকৰ মতে উন্নয়ন স্বাভাৱিকতে অস্থায়ী। এতিয়ালৈকে যি অগ্ৰগতিৰ অভাৱত আন মন্তব্যকাৰীসকল হতাশ হৈছে।<ref name=":13">{{cite journal |last1=Brown |first1=James H. |date=2015 |title=The Oxymoron of Sustainable Development |journal=[[BioScience]] |volume=65 |issue=10 |pages=1027–1029 |doi=10.1093/biosci/biv117 |doi-access=free}}</ref><ref name=":15">{{cite journal |last1=Williams |first1=Colin C |last2=Millington |first2=Andrew C |date=2004 |title=The diverse and contested meanings of sustainable development |journal=[[The Geographical Journal]] |volume=170 |issue=2 |pages=99–104 |bibcode=2004GeogJ.170...99W |doi=10.1111/j.0016-7398.2004.00111.x |s2cid=143181802}}</ref> এই সমস্যাটোৰ এটা অংশ হ'ল, উন্নয়নৰ সংজ্ঞাই অবিচলভাবে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই।<ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ১৯৯২ চনত ৰিঅ’ ডি জেনেইৰ’ত অনুষ্ঠিত হোৱা গোলকীয় সন্মিলনত আৰম্ভ হোৱা ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াই বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচীত স্থান দিছে। ২০১৫ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদে (UNGA) ২০৩০ চনৰ বাবে বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য গ্ৰহণ কৰে। == বহনক্ষম উন্নয়নৰ সংজ্ঞা == ১৯৮৭ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন আয়োগে আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যতৰ প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে, যাক সাধাৰণতে ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদন বুলি কোৱা হয়।<ref name=":1" /> এই প্ৰতিবেদনত "বহনক্ষম উন্নয়ন"ৰ সংজ্ঞা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, যিটো এতিয়া বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে:<ref name=":1" /><ref>{{cite journal |last1=Keeble |first1=Brian R. |title=The Brundtland report: 'Our common future' |journal=Medicine and War |date=1988 |volume=4 |issue=1 |pages=17–25 |doi=10.1080/07488008808408783}}</ref> ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ ক্ষমতাক আপোচ নকৰাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰি কৰা উন্নয়নেই হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন। ইয়াৰ ভিতৰত দুটা মূল ধাৰণা আছে:- *‘প্ৰয়োজন’ৰ ধাৰণাটোৱে বিশেষকৈ বিশ্বৰ দৰিদ্ৰসকলৰ অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ, যাক অতিক্ৰমণীয় অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া উচিত; আৰু প্ৰযুক্তি আৰু সামাজিক সংগঠনৰ অৱস্থাই পৰিৱেশৰ বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যতৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ ক্ষমতাৰ ওপৰত জাপি দিয়া সীমাবদ্ধতাৰ ধাৰণা। * পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ বিশ্ব আয়োগ, আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যত(১৯৮৭) এইদৰে বহনক্ষম উন্নয়নে অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন, পৰিৱেশ সুৰক্ষা আৰু সামাজিক কল্যাণৰ মাজত ভাৰসাম্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰে। === বহনক্ষমতাৰ অৰ্থ === [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন: বাওঁফালৰ ছবিখনে বহনক্ষমতাক তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে ই এটা নেষ্টেড এপ্ৰ’চ। তলৰ সোঁফালে ই তিনিটা স্তম্ভ।<ref name="Purvis" /> নেষ্টেড উপবৃত্তাকাৰৰ সৈতে আঁচনিখনে মাত্ৰাসমূহৰ এটা স্তৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে, বাকী দুটাৰ বাবে ''পৰিৱেশ''ক ভেটি হিচাপে ৰখা হৈছে। |290x290px]] দীৰ্ঘদিন ধৰি পৃথিৱীত মানুহৰ সহ-অৱস্থানৰ বাবে বহনক্ষমতা এক সামাজিক লক্ষ্য। এই শব্দটোৰ সংজ্ঞা বিতৰ্কিত আৰু সাহিত্য, প্ৰসংগ আৰু সময়ৰ লগে লগে ইয়াৰ ৰূপৰ ভিন্নতা দেখা যায়।<ref name="Ramsey-2015">{{Cite journal |last=Ramsey |first=Jeffry L. |date=2015 |title=On Not Defining Sustainability |url=http://link.springer.com/10.1007/s10806-015-9578-3 |journal=Journal of Agricultural and Environmental Ethics |language=en |volume=28 |issue=6 |pages=1075–1087 |doi=10.1007/s10806-015-9578-3 |issn=1187-7863 |s2cid=146790960}}</ref><ref name="Purvis">{{Cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |date=2019 |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins |journal=Sustainability Science |language=en |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P |issn=1862-4065 |doi-access=free}} </ref> বহনক্ষমতাৰ সাধাৰণতে তিনিটা মাত্ৰা (বা স্তম্ভ) থাকে: পৰিৱেশ, অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক।<ref name="Purvis" /> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{Citation |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |work=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |title=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিকে ধৰি পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাও অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হ'ব পাৰে।<ref name="Berg-2020">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |publisher=Routledge |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ'ল, বহনক্ষম উন্নয়ন আৰু এই শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="EB-2022">{{Cite news |title=Sustainability |url=https://www.britannica.com/science/sustainability |access-date=31 March 2022 |newspaper=Encyclopedia Britannica}}</ref> ইউনেস্কোৱে দুয়োটাকে এনেদৰে পৃথকৰূপে ব্যৱহাৰ কৰে:- "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) ভবা হয়; আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> == ধাৰণাটোৰ বিকাশ == বহনক্ষম উন্নয়নৰ শিপা বহনক্ষম বন ব্যৱস্থাপনা সম্পৰ্কীয় ধাৰণাসমূহৰ পৰাই আছে, যিবোৰ ইউৰোপত ১৭ আৰু ১৮ শতিকাৰ সময়ছোৱাত বিকশিত হৈছিল।<ref name="Grober2">Ulrich Grober: Deep roots&nbsp; — [https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf A conceptual history of "sustainable development" (Nachhaltigkeit)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210925121333/https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf |date=25 September 2021 }}, Wissenschaftszentrum Berlin für Sozialforschung, 2007</ref><ref name="Blewitt-2015">{{cite book |last1=Blewitt |first1=John |title=Understanding Sustainable Development |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-70782-4 }}{{pn|date=July 2023}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Du Pisani |first1=Jacobus A. |title=Sustainable development – historical roots of the concept |journal=Environmental Sciences |date=2006 |volume=3 |issue=2 |pages=83–96 |doi=10.1080/15693430600688831 |doi-access=free|bibcode=2006JIES....3...83D }}</ref> ইংলেণ্ডত কাঠৰ সম্পদৰ অভাৱৰ প্ৰতি ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা সচেতনতাৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাইজন ইভেলিনে ১৬৬২ চনত লিখা ''চিলভা'' ৰচনাত যুক্তি দিছিল যে, "গছৰ বীজ সিঁচা আৰু পুলি ৰোপণ কৰাটো প্ৰতিজন মাটিৰ মালিকৰ জাতীয় কৰ্তব্য হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে, যাতে প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ অতিমাত্ৰা শোষণৰ দৰে ধ্বংসাত্মক কামবোৰ বন্ধ কৰিব পৰা যায়।" ১৭১৩ চনত চেক্সনৰ প্ৰথম নিৰ্বাচক ফ্ৰেডেৰিক অগাষ্টাছৰ সেৱাত থকা জ্যেষ্ঠ খনন প্ৰশাসক হান্স কাৰ্ল ভন কাৰ্লোভিচে বনজ সম্পদৰ ওপৰত ৪০০ পৃষ্ঠাৰ ''চিলভিকালচাৰা ইক’ন’মিক্স''(Sylvicultura economics) প্ৰকাশ কৰে। ইভেলিন আৰু ফ্ৰান্সৰ মন্ত্ৰী জাঁ-বেপ্টিষ্ট কলবাৰ্টৰ ধাৰণাসমূহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভন কাৰ্লোভিচে স্থায়ী উৎপাদনৰ বাবে বনাঞ্চল পৰিচালনাৰ ধাৰণাটো বিকশিত কৰে।<ref name="Grober2" /> তেওঁৰ এই কামে আলেকজেণ্ডাৰ ভন হামবল্ড আৰু জৰ্জ লুডৱিগ হাৰ্টিগকে ধৰি আন আন লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল আৰু শেষত বন বিজ্ঞানৰ বিকাশ ঘটাইছিল। ইয়াৰ ফলত আমেৰিকাৰ বন সেৱাৰ প্ৰথম মুৰব্বী গিফৰ্ড পিনচট, যাৰ বন ব্যৱস্থাপনাৰ দৃষ্টিভংগী সম্পদৰ সুচিন্তিত ব্যৱহাৰৰ ধাৰণাটোৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আছিল আৰু আলডো লিওপল্ডৰ দৰে লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল, যাৰ ভূমি নীতিয়ে ১৯৬০ চনৰ পৰিৱেশ আন্দোলনৰ বিকাশত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref name="Grober2" /><ref name="Blewitt-2015" /> ১৯৬২ চনত ৰেচেল কাৰ্ছনৰ ''চাইলেণ্ট স্প্ৰিং'' প্ৰকাশৰ পিছত উন্নয়নশীল পৰিৱেশ আন্দোলনে অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি আৰু পৰিৱেশৰ অৱক্ষয়ৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। ১৯৬৬ চনত কেনেথ ই ব'ল্ডিঙে তেওঁৰ প্ৰভাৱশালী ৰচনা ''দ্য ইকনমিক্স অৱ দ্য কামিং স্পেচশ্বিপ আৰ্থ''ত অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাটোৱে সীমিত সম্পদৰ পুলৰ সৈতে পৰিৱেশ ব্যৱস্থাৰ লগত নিজকে খাপ খুৱাই লোৱাৰ প্ৰয়োজনীয়তা চিনাক্ত কৰিছিল।<ref name="Blewitt-2015"/> এই সম্পৰ্কে আন এক মাইলৰ খুঁটি আছিল ১৯৬৮ চনত গেৰেট হাৰ্ডিনে লিখা প্ৰবন্ধ যিয়ে "ট্ৰেজেডী অৱ দা কমনছ্" শব্দটোক জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল।<ref>{{cite journal |last1=Hardin |first1=Garrett |title=The Tragedy of the Commons: The population problem has no technical solution; it requires a fundamental extension in morality |url=https://archive.org/details/sim_science_1968-12-13_162_3859/page/1243 |journal=Science |date=13 December 1968 |volume=162 |issue=3859 |pages=1243–1248 |doi=10.1126/science.162.3859.1243 |pmid=17756331 }}</ref> সমসাময়িক অৰ্থত বহনক্ষমতা আৰু উন্নয়নৰ প্ৰত্যক্ষ সংযোগ ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই ধৰিব পাৰি। ১৯৭২ চনত আৰ্নষ্ট বাছলাৰৰ "ষ্ট্ৰেটেজি অৱ প্ৰগ্ৰেছ" নামৰ এখন গ্ৰন্থ(জাৰ্মান ভাষাৰ)ত ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল যে, বনাঞ্চল সংৰক্ষণৰ দীৰ্ঘদিনীয়া স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে পৃথিৱীখন ধৰি ৰাখিবলৈ কিদৰে কাঠ উৎপাদনৰ বাবে পৰিৱেশৰ সম্পদ সংৰক্ষণৰ বহল গুৰুত্বলৈ প্ৰত্যক্ষভাৱে স্থানান্তৰিত কৰিব পাৰি।<ref name="Basler-1972">{{cite book |last=Basler |first=Ernst |title= Strategie des Fortschritts: Umweltbelastung Lebensraumverknappung and Zukunftsforshung (Strategy of Progress: Environmental Pollution, Habitat Scarcity and Future Research) |date=1972 |publisher= BLV Publishing Company |location=Munich}}</ref> সেই বছৰতে বৃদ্ধিৰ সীমাৰ ওপৰত ক্লাছিক প্ৰতিবেদনত ৰিপৰ্ট কৰা এটা চিষ্টেম ডাইনামিক চিমুলেচন মডেলত পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ আন্তঃসম্পৰ্ক আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। এইটো ''ক্লাৱ অৱ ৰোম''ৰ নিৰ্দেশত কৰা হৈছিল আৰু লিখিছিল ''মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি''ৰ ডেনিছ আৰু ডনেলা মিড’ছৰ নেতৃত্বত বিজ্ঞানীৰ এটা দলে। বাঞ্ছনীয় "গোলকীয় ভাৰসাম্যৰ অৱস্থা"ৰ বৰ্ণনা কৰি লেখকসকলে লিখিছে: "আমি এনে এটা আৰ্হি উৎপাদন বিচাৰিছোঁ যিয়ে এনে এক বিশ্ব ব্যৱস্থাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব, যি হঠাতে আৰু অনিয়ন্ত্ৰিত পতন নোহোৱাকৈ বহনক্ষম আৰু ইয়াৰ সকলো মানুহৰ মৌলিক বস্তুগত প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ সক্ষম।" <ref name="Finn-2009">{{cite book |last=Finn |first=Donovan |title=Our Uncertain Future: Can Good Planning Create Sustainable Communities? |date=2009 |publisher=University of Illinois |location=Champaign-Urbana}}</ref> ১৯৭২ চনত ''এ ব্লুপ্ৰিণ্ট ফৰ চাৰ্ভাইভেল'' নামৰ প্ৰভাৱশালী গ্ৰন্থখনো প্ৰকাশ পায়।<ref>{{cite news |title=A Blueprint for Survival |url=https://www.nytimes.com/1972/02/05/archives/a-blueprint-for-survival.html |work=The New York Times |date=5 February 1972 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theecologist.org/2012/jan/27/ecologist-january-1972-blueprint-survival|title=The Ecologist January 1972: a blueprint for survival|website=The Ecologist|date=27 January 2012 |language=en|access-date=14 April 2020}}</ref> ১৯৭৫ চনত ''এম আই টি''ৰ এটা গৱেষণা গোটে আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছৰ বাবে "বৃদ্ধি আৰু ভৱিষ্যতৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ"ৰ ওপৰত দহ দিনৰ শুনানি প্ৰস্তুত কৰে, যিটো বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰথম শুনানি আছিল।<ref>{{Cite web |title=Growth and its implications for the future |url=http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-date=4 March 2016 |access-date=6 June 2024 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |deadurl=yes }}</ref> ১৯৮০ চনত আন্তৰ্জাতিক প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ সংঘই বিশ্ব সংৰক্ষণ কৌশল প্ৰকাশ কৰে, য'ত বহনক্ষম উন্নয়নক বিশ্বব্যাপী অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে প্ৰথম উল্লেখসমূহৰ ভিতৰত এটা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়<ref>{{cite book |url=http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |title=World Conservation Strategy: Living Resource Conservation for Sustainable Development |date=1980 |publisher=International Union for Conservation of Nature and Natural Resources |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191126210451/http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |archivedate=2019-11-26 |access-date=2024-06-06}}</ref> আৰু "বহনক্ষম উন্নয়ন" শব্দটো প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref name="Sachs-2015">{{Cite book |last=Sachs |first=Jeffrey D. |title=The Age of Sustainable Development |url=https://archive.org/details/ageofsustainable0000sach |publisher=Columbia University Press |year=2015 |isbn=9780231173155 |location=New York}}</ref> দুবছৰৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশ্ব প্ৰকৃতিৰ চনদত সংৰক্ষণৰ পাঁচটা নীতি উত্থাপন কৰা হয়, যাৰ দ্বাৰা প্ৰকৃতিক প্ৰভাৱিত কৰা মানুহৰ আচৰণক নিৰ্দেশনা আৰু বিচাৰ কৰা হ'ব বুলি থিৰাং কৰা হয়।<ref>{{citation |title=World Charter for Nature |date=28 October 1982 |url=https://www.un.org/documents/ga/res/37/a37r007.htm |publisher=United Nations, General Assembly, 48th Plenary Meeting}}</ref> ব্ৰুণ্টলেণ্ড প্ৰতিবেদনৰ পিছৰ পৰা বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক প্ৰাৰম্ভিক আন্তঃপ্ৰজন্মৰ কাঠামোৰ বাহিৰত বিকশিত হৈ "সামাজিকভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত আৰু পৰিৱেশগতভাৱে বহনক্ষম অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি"ৰ লক্ষ্যত অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।<ref name=Sachs-2015/> ১৯৯২ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন সন্মিলনে বিশ্ব চনদ প্ৰকাশ কৰে, যিয়ে একবিংশ শতিকাত এখন ন্যায়সংগত, বহনক্ষম আৰু শান্তিপূৰ্ণ বিশ্ব সমাজ গঢ়ি তোলাৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰে। বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কাৰ্য পৰিকল্পনা ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে তথ্য, সংহতি আৰু অংশগ্ৰহণক মূল বিল্ডিং ব্লক হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল, যাতে দেশসমূহে এই আন্তঃনিৰ্ভৰশীল স্তম্ভসমূহক স্বীকৃতি দিয়া উন্নয়ন লাভ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে গুৰুত্ব আৰোপ কৰে যে, সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণ জনসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণ বহনক্ষম উন্নয়ন লাভৰ বাবে এক মৌলিক পূৰ্বচৰ্ত।<ref>Will Allen. 2007.[http://learningforsustainability.net/susdev/ "Learning for Sustainability: Sustainable Development."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160114042435/http://learningforsustainability.net/susdev/ |date=14 January 2016 }}</ref> ৰিঅ’ প্ৰট’কল আছিল এক বৃহৎ জাঁপ: প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিশ্বই বহনক্ষমতাৰ এজেণ্ডাত একমত হৈছিল। দৰাচলতে সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আৰু কাৰ্যকৰী সবিশেষক অৱহেলা কৰি বিশ্বব্যাপী একমতৰ সুবিধা লাভ কৰা হৈছিল। বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য(এছডিজি)ৰ এতিয়া সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ' প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10" /> ==গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ গঠন== [[File:Mechanisms to enhance policy for sustainable development, World, 2024.svg|link=|thumb|upright=1.6|বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে নীতি বৃদ্ধিৰ ব্যৱস্থা]] বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে আটাইতকৈ ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাটো হৈছে ২০৩০ চনলৈ বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে ১৭টা [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এছডিজি)ৰে কৰা কাৰ্যসূচী।<ref name=":5">{{Cite journal |last1=de Jong |first1=Eileen |last2=Vijge |first2=Marjanneke J. |date=2021 |title=From Millennium to Sustainable Development Goals: Evolving discourses and their reflection in policy coherence for development |journal=Earth System Governance |language=en |volume=7 |article-number=100087 |doi=10.1016/j.esg.2020.100087|doi-access=free|bibcode=2021ESGov...700087D }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> এই কাৰ্যসূচীত বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কৰা প্ৰথম ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ ২০০০ চনৰ পৰা সহস্ৰাব্দ ঘোষণাৰ আঠটা [[সহস্ৰাব্দ উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এমডিজি)ক অনুসৰণ কৰা হৈছিল।<ref name=":5" /> এছডিজিসমূহৰ সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref>{{rp|137}} ইয়াৰ সূচকসমূহৰ ক্ষেত্ৰত লক্ষ্য [[দৰিদ্ৰতা হ্ৰাস]], [[পৰিৱেশ সুৰক্ষা]], মানৱ সমৃদ্ধি আৰু [[শান্তি]]।<ref name=":5" /> বিশ্ব পৰিৱেশ শাসন(গ্লোবেল এনভাইৰনমেণ্টেল গভৰ্নেন্স)ৰ অধ্যয়ন কৰা পণ্ডিতসকলে ৰাজহুৱা স্থানৰ ভিতৰত বক্তৃতাৰ এটা গোট চিনাক্ত কৰিছে যাৰ বেছিভাগেই চাৰিটা বহনক্ষমতাসম্পন্ন ফ্ৰেম প্ৰদান কৰে: মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা, প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা, এটা সীমাবদ্ধ বক্তৃতা আৰু আমূল বহনক্ষমতা।<ref name=":6">{{Cite journal |last=Sénit |first=Carole-Anne |date=2020 |title=Transforming our world? Discursive representation in the negotiations on the Sustainable Development Goals |journal=International Environmental Agreements: Politics, Law and Economics |language=en |volume=20 |issue=3 |pages=411–429 |doi=10.1007/s10784-020-09489-1 |issn=1567-9764|doi-access=free|bibcode=2020IEAPL..20..411S }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> প্ৰথমতে, ''মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা'' অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক দুয়োটা দিশতে এক ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। দ্বিতীয়তে, ''প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা'' হৈছে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল,যদিও ৰাজনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী দৃষ্টিভংগীৰ। এই ফ্ৰেমৱৰ্কৰ অধীনত বহনক্ষম উন্নয়ন এতিয়াও অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত যদিও উন্নত আৰু উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ মাজত বৈষম্যক সমতা স্থাপন কৰিবলৈ ক্ষমতাৰ পুনৰ বিতৰণৰ জৰিয়তেহে মানৱ মংগল আৰু উন্নয়ন লাভ কৰিব পৰা যায়। তৃতীয়তে ''সীমাবদ্ধ বক্তৃতা'' এটা অৰ্থনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী, যদিও বহনক্ষমতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰাজনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। চতুৰ্থতে, ''আমূল বহনক্ষমতা'' হৈছে বৰ্তমানৰ বিশ্ব অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক গাঁথনিৰ সৈতে বিচ্ছিন্ন হ'বলৈ বিচৰা এক পৰিৱৰ্তনশীল পদ্ধতি।<ref name=":6" /> ==আনুষংগিক ধাৰণা== ===স্থিৰতা=== == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যা]] ogwgid5wi4gpxmrj5d29nzdt54elvtc 651996 651994 2026-11-10T16:02:20Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 651996 wikitext text/x-wiki '''বহনক্ষম উন্নয়ন''' ({{lang-en|Sustainable development}}) বিকাশ আৰু মানৱ উন্নয়নৰ এনে এক পদ্ধতি, যিয়ে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰাৰ ক্ষমতাৰ সৈতে আপোচ কৰিব নলগাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখে।<ref name=":1">United Nations General Assembly (1987) .[https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf ''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220331195909/https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf|date=31 March 2022}}. Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment.</ref><ref name=":72">{{cite web |author=United Nations General Assembly |date=20 March 1987 |title=''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''; Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment; Our Common Future, Chapter 2: Towards Sustainable Development; Paragraph 1 |url=http://www.un-documents.net/ocf-02.htm |access-date=1 March 2010 |publisher=[[United Nations General Assembly]]}}</ref> ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে এনে এখন সমাজ গঢ়ি তোলা, য'ত জীৱন-যাপনৰ ব্যৱস্থা আৰু সম্পদ আহৰণে গোলকীয় অখণ্ডতাক ক্ষতিগ্ৰস্ত নকৰাকৈ মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Robert |first1=Kates W. |last2=Parris |first2=Thomas M. |last3=Leiserowitz |first3=Anthony A. |title=What is Sustainable Development? Goals, Indicators, Values, and Practice |url=https://archive.org/details/sim_environment_2005-04_47_3/page/n8 |journal=Environment: Science and Policy for Sustainable Development |date=2005 |volume=47 |issue=3 |pages=8–21 |doi=10.1080/00139157.2005.10524444|bibcode=2005ESPSD..47c...8R |s2cid=154882898 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mensah |first1=Justice |title=Sustainable development: Meaning, history, principles, pillars, and implications for human action: Literature review |journal=Cogent Social Sciences |date=2019 |volume=5 |issue=1 |pages=1653531 |doi=10.1080/23311886.2019.1653531 |doi-access=free}}</ref> বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য হৈছে অৰ্থনীতি, পৰিৱেশ, আৰু সামাজিক কল্যাণৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা। ১৯৮৭ চনত ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদনে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক অধিক পৰিচিত কৰাত সহায় কৰিছিল। বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰতে বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো সোমাই থাকে, যিটো এটা নীতিগত ধাৰণা। [[ইউনেস্কো]]ৱে দুয়োটা ধাৰণাৰে মাজত এটা পাৰ্থক্য তলত দিয়া ধৰণে প্ৰণয়ন কৰিছিল: "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী বুলি) ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name=":4">{{Cite web |last= |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> এই ধাৰণাৰ সৈতে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোৰ কিছুমান সমস্যা। কিছুমান পণ্ডিতে ইয়াক বিৰোধাভাসৰ অলংকাৰ বুলি কয়, কাৰণ তেওঁলোকৰ মতে উন্নয়ন স্বাভাৱিকতে অস্থায়ী। এতিয়ালৈকে যি অগ্ৰগতিৰ অভাৱত আন মন্তব্যকাৰীসকল হতাশ হৈছে।<ref name=":13">{{cite journal |last1=Brown |first1=James H. |date=2015 |title=The Oxymoron of Sustainable Development |journal=[[BioScience]] |volume=65 |issue=10 |pages=1027–1029 |doi=10.1093/biosci/biv117 |doi-access=free}}</ref><ref name=":15">{{cite journal |last1=Williams |first1=Colin C |last2=Millington |first2=Andrew C |date=2004 |title=The diverse and contested meanings of sustainable development |journal=[[The Geographical Journal]] |volume=170 |issue=2 |pages=99–104 |bibcode=2004GeogJ.170...99W |doi=10.1111/j.0016-7398.2004.00111.x |s2cid=143181802}}</ref> এই সমস্যাটোৰ এটা অংশ হ'ল, উন্নয়নৰ সংজ্ঞাই অবিচলভাবে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই।<ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ১৯৯২ চনত ৰিঅ’ ডি জেনেইৰ’ত অনুষ্ঠিত হোৱা গোলকীয় সন্মিলনত আৰম্ভ হোৱা ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াই বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচীত স্থান দিছে। ২০১৫ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদে (UNGA) ২০৩০ চনৰ বাবে বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য গ্ৰহণ কৰে। == বহনক্ষম উন্নয়নৰ সংজ্ঞা == ১৯৮৭ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন আয়োগে আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যতৰ প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে, যাক সাধাৰণতে ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদন বুলি কোৱা হয়।<ref name=":1" /> এই প্ৰতিবেদনত "বহনক্ষম উন্নয়ন"ৰ সংজ্ঞা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, যিটো এতিয়া বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে:<ref name=":1" /><ref>{{cite journal |last1=Keeble |first1=Brian R. |title=The Brundtland report: 'Our common future' |journal=Medicine and War |date=1988 |volume=4 |issue=1 |pages=17–25 |doi=10.1080/07488008808408783}}</ref> ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ ক্ষমতাক আপোচ নকৰাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰি কৰা উন্নয়নেই হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন। ইয়াৰ ভিতৰত দুটা মূল ধাৰণা আছে:- *‘প্ৰয়োজন’ৰ ধাৰণাটোৱে বিশেষকৈ বিশ্বৰ দৰিদ্ৰসকলৰ অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ, যাক অতিক্ৰমণীয় অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া উচিত; আৰু প্ৰযুক্তি আৰু সামাজিক সংগঠনৰ অৱস্থাই পৰিৱেশৰ বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যতৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ ক্ষমতাৰ ওপৰত জাপি দিয়া সীমাবদ্ধতাৰ ধাৰণা। * পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ বিশ্ব আয়োগ, আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যত(১৯৮৭) এইদৰে বহনক্ষম উন্নয়নে অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন, পৰিৱেশ সুৰক্ষা আৰু সামাজিক কল্যাণৰ মাজত ভাৰসাম্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰে। === বহনক্ষমতাৰ অৰ্থ === [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন: বাওঁফালৰ ছবিখনে বহনক্ষমতাক তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে ই এটা নেষ্টেড এপ্ৰ’চ। তলৰ সোঁফালে ই তিনিটা স্তম্ভ।<ref name="Purvis" /> নেষ্টেড উপবৃত্তাকাৰৰ সৈতে আঁচনিখনে মাত্ৰাসমূহৰ এটা স্তৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে, বাকী দুটাৰ বাবে ''পৰিৱেশ''ক ভেটি হিচাপে ৰখা হৈছে। |290x290px]] দীৰ্ঘদিন ধৰি পৃথিৱীত মানুহৰ সহ-অৱস্থানৰ বাবে বহনক্ষমতা এক সামাজিক লক্ষ্য। এই শব্দটোৰ সংজ্ঞা বিতৰ্কিত আৰু সাহিত্য, প্ৰসংগ আৰু সময়ৰ লগে লগে ইয়াৰ ৰূপৰ ভিন্নতা দেখা যায়।<ref name="Ramsey-2015">{{Cite journal |last=Ramsey |first=Jeffry L. |date=2015 |title=On Not Defining Sustainability |url=http://link.springer.com/10.1007/s10806-015-9578-3 |journal=Journal of Agricultural and Environmental Ethics |language=en |volume=28 |issue=6 |pages=1075–1087 |doi=10.1007/s10806-015-9578-3 |issn=1187-7863 |s2cid=146790960}}</ref><ref name="Purvis">{{Cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |date=2019 |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins |journal=Sustainability Science |language=en |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P |issn=1862-4065 |doi-access=free}} </ref> বহনক্ষমতাৰ সাধাৰণতে তিনিটা মাত্ৰা (বা স্তম্ভ) থাকে: পৰিৱেশ, অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক।<ref name="Purvis" /> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{Citation |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |work=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |title=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিকে ধৰি পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাও অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হ'ব পাৰে।<ref name="Berg-2020">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |publisher=Routledge |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ'ল, বহনক্ষম উন্নয়ন আৰু এই শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="EB-2022">{{Cite news |title=Sustainability |url=https://www.britannica.com/science/sustainability |access-date=31 March 2022 |newspaper=Encyclopedia Britannica}}</ref> ইউনেস্কোৱে দুয়োটাকে এনেদৰে পৃথকৰূপে ব্যৱহাৰ কৰে:- "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) ভবা হয়; আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> == ধাৰণাটোৰ বিকাশ == বহনক্ষম উন্নয়নৰ শিপা বহনক্ষম বন ব্যৱস্থাপনা সম্পৰ্কীয় ধাৰণাসমূহৰ পৰাই আছে, যিবোৰ ইউৰোপত ১৭ আৰু ১৮ শতিকাৰ সময়ছোৱাত বিকশিত হৈছিল।<ref name="Grober2">Ulrich Grober: Deep roots&nbsp; — [https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf A conceptual history of "sustainable development" (Nachhaltigkeit)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210925121333/https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf |date=25 September 2021 }}, Wissenschaftszentrum Berlin für Sozialforschung, 2007</ref><ref name="Blewitt-2015">{{cite book |last1=Blewitt |first1=John |title=Understanding Sustainable Development |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-70782-4 }}{{pn|date=July 2023}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Du Pisani |first1=Jacobus A. |title=Sustainable development – historical roots of the concept |journal=Environmental Sciences |date=2006 |volume=3 |issue=2 |pages=83–96 |doi=10.1080/15693430600688831 |doi-access=free|bibcode=2006JIES....3...83D }}</ref> ইংলেণ্ডত কাঠৰ সম্পদৰ অভাৱৰ প্ৰতি ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা সচেতনতাৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাইজন ইভেলিনে ১৬৬২ চনত লিখা ''চিলভা'' ৰচনাত যুক্তি দিছিল যে, "গছৰ বীজ সিঁচা আৰু পুলি ৰোপণ কৰাটো প্ৰতিজন মাটিৰ মালিকৰ জাতীয় কৰ্তব্য হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে, যাতে প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ অতিমাত্ৰা শোষণৰ দৰে ধ্বংসাত্মক কামবোৰ বন্ধ কৰিব পৰা যায়।" ১৭১৩ চনত চেক্সনৰ প্ৰথম নিৰ্বাচক ফ্ৰেডেৰিক অগাষ্টাছৰ সেৱাত থকা জ্যেষ্ঠ খনন প্ৰশাসক হান্স কাৰ্ল ভন কাৰ্লোভিচে বনজ সম্পদৰ ওপৰত ৪০০ পৃষ্ঠাৰ ''চিলভিকালচাৰা ইক’ন’মিক্স''(Sylvicultura economics) প্ৰকাশ কৰে। ইভেলিন আৰু ফ্ৰান্সৰ মন্ত্ৰী জাঁ-বেপ্টিষ্ট কলবাৰ্টৰ ধাৰণাসমূহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভন কাৰ্লোভিচে স্থায়ী উৎপাদনৰ বাবে বনাঞ্চল পৰিচালনাৰ ধাৰণাটো বিকশিত কৰে।<ref name="Grober2" /> তেওঁৰ এই কামে আলেকজেণ্ডাৰ ভন হামবল্ড আৰু জৰ্জ লুডৱিগ হাৰ্টিগকে ধৰি আন আন লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল আৰু শেষত বন বিজ্ঞানৰ বিকাশ ঘটাইছিল। ইয়াৰ ফলত আমেৰিকাৰ বন সেৱাৰ প্ৰথম মুৰব্বী গিফৰ্ড পিনচট, যাৰ বন ব্যৱস্থাপনাৰ দৃষ্টিভংগী সম্পদৰ সুচিন্তিত ব্যৱহাৰৰ ধাৰণাটোৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আছিল আৰু আলডো লিওপল্ডৰ দৰে লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল, যাৰ ভূমি নীতিয়ে ১৯৬০ চনৰ পৰিৱেশ আন্দোলনৰ বিকাশত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref name="Grober2" /><ref name="Blewitt-2015" /> ১৯৬২ চনত ৰেচেল কাৰ্ছনৰ ''চাইলেণ্ট স্প্ৰিং'' প্ৰকাশৰ পিছত উন্নয়নশীল পৰিৱেশ আন্দোলনে অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি আৰু পৰিৱেশৰ অৱক্ষয়ৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। ১৯৬৬ চনত কেনেথ ই ব'ল্ডিঙে তেওঁৰ প্ৰভাৱশালী ৰচনা ''দ্য ইকনমিক্স অৱ দ্য কামিং স্পেচশ্বিপ আৰ্থ''ত অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাটোৱে সীমিত সম্পদৰ পুলৰ সৈতে পৰিৱেশ ব্যৱস্থাৰ লগত নিজকে খাপ খুৱাই লোৱাৰ প্ৰয়োজনীয়তা চিনাক্ত কৰিছিল।<ref name="Blewitt-2015"/> এই সম্পৰ্কে আন এক মাইলৰ খুঁটি আছিল ১৯৬৮ চনত গেৰেট হাৰ্ডিনে লিখা প্ৰবন্ধ যিয়ে "ট্ৰেজেডী অৱ দা কমনছ্" শব্দটোক জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল।<ref>{{cite journal |last1=Hardin |first1=Garrett |title=The Tragedy of the Commons: The population problem has no technical solution; it requires a fundamental extension in morality |url=https://archive.org/details/sim_science_1968-12-13_162_3859/page/1243 |journal=Science |date=13 December 1968 |volume=162 |issue=3859 |pages=1243–1248 |doi=10.1126/science.162.3859.1243 |pmid=17756331 }}</ref> সমসাময়িক অৰ্থত বহনক্ষমতা আৰু উন্নয়নৰ প্ৰত্যক্ষ সংযোগ ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই ধৰিব পাৰি। ১৯৭২ চনত আৰ্নষ্ট বাছলাৰৰ "ষ্ট্ৰেটেজি অৱ প্ৰগ্ৰেছ" নামৰ এখন গ্ৰন্থ(জাৰ্মান ভাষাৰ)ত ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল যে, বনাঞ্চল সংৰক্ষণৰ দীৰ্ঘদিনীয়া স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে পৃথিৱীখন ধৰি ৰাখিবলৈ কিদৰে কাঠ উৎপাদনৰ বাবে পৰিৱেশৰ সম্পদ সংৰক্ষণৰ বহল গুৰুত্বলৈ প্ৰত্যক্ষভাৱে স্থানান্তৰিত কৰিব পাৰি।<ref name="Basler-1972">{{cite book |last=Basler |first=Ernst |title= Strategie des Fortschritts: Umweltbelastung Lebensraumverknappung and Zukunftsforshung (Strategy of Progress: Environmental Pollution, Habitat Scarcity and Future Research) |date=1972 |publisher= BLV Publishing Company |location=Munich}}</ref> সেই বছৰতে বৃদ্ধিৰ সীমাৰ ওপৰত ক্লাছিক প্ৰতিবেদনত ৰিপৰ্ট কৰা এটা চিষ্টেম ডাইনামিক চিমুলেচন মডেলত পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ আন্তঃসম্পৰ্ক আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। এইটো ''ক্লাৱ অৱ ৰোম''ৰ নিৰ্দেশত কৰা হৈছিল আৰু লিখিছিল ''মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি''ৰ ডেনিছ আৰু ডনেলা মিড’ছৰ নেতৃত্বত বিজ্ঞানীৰ এটা দলে। বাঞ্ছনীয় "গোলকীয় ভাৰসাম্যৰ অৱস্থা"ৰ বৰ্ণনা কৰি লেখকসকলে লিখিছে: "আমি এনে এটা আৰ্হি উৎপাদন বিচাৰিছোঁ যিয়ে এনে এক বিশ্ব ব্যৱস্থাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব, যি হঠাতে আৰু অনিয়ন্ত্ৰিত পতন নোহোৱাকৈ বহনক্ষম আৰু ইয়াৰ সকলো মানুহৰ মৌলিক বস্তুগত প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ সক্ষম।" <ref name="Finn-2009">{{cite book |last=Finn |first=Donovan |title=Our Uncertain Future: Can Good Planning Create Sustainable Communities? |date=2009 |publisher=University of Illinois |location=Champaign-Urbana}}</ref> ১৯৭২ চনত ''এ ব্লুপ্ৰিণ্ট ফৰ চাৰ্ভাইভেল'' নামৰ প্ৰভাৱশালী গ্ৰন্থখনো প্ৰকাশ পায়।<ref>{{cite news |title=A Blueprint for Survival |url=https://www.nytimes.com/1972/02/05/archives/a-blueprint-for-survival.html |work=The New York Times |date=5 February 1972 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theecologist.org/2012/jan/27/ecologist-january-1972-blueprint-survival|title=The Ecologist January 1972: a blueprint for survival|website=The Ecologist|date=27 January 2012 |language=en|access-date=14 April 2020}}</ref> ১৯৭৫ চনত ''এম আই টি''ৰ এটা গৱেষণা গোটে আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছৰ বাবে "বৃদ্ধি আৰু ভৱিষ্যতৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ"ৰ ওপৰত দহ দিনৰ শুনানি প্ৰস্তুত কৰে, যিটো বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰথম শুনানি আছিল।<ref>{{Cite web |title=Growth and its implications for the future |url=http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-date=4 March 2016 |access-date=6 June 2024 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |deadurl=yes }}</ref> ১৯৮০ চনত আন্তৰ্জাতিক প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ সংঘই বিশ্ব সংৰক্ষণ কৌশল প্ৰকাশ কৰে, য'ত বহনক্ষম উন্নয়নক বিশ্বব্যাপী অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে প্ৰথম উল্লেখসমূহৰ ভিতৰত এটা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়<ref>{{cite book |url=http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |title=World Conservation Strategy: Living Resource Conservation for Sustainable Development |date=1980 |publisher=International Union for Conservation of Nature and Natural Resources |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191126210451/http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |archivedate=2019-11-26 |access-date=2024-06-06}}</ref> আৰু "বহনক্ষম উন্নয়ন" শব্দটো প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref name="Sachs-2015">{{Cite book |last=Sachs |first=Jeffrey D. |title=The Age of Sustainable Development |url=https://archive.org/details/ageofsustainable0000sach |publisher=Columbia University Press |year=2015 |isbn=9780231173155 |location=New York}}</ref> দুবছৰৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশ্ব প্ৰকৃতিৰ চনদত সংৰক্ষণৰ পাঁচটা নীতি উত্থাপন কৰা হয়, যাৰ দ্বাৰা প্ৰকৃতিক প্ৰভাৱিত কৰা মানুহৰ আচৰণক নিৰ্দেশনা আৰু বিচাৰ কৰা হ'ব বুলি থিৰাং কৰা হয়।<ref>{{citation |title=World Charter for Nature |date=28 October 1982 |url=https://www.un.org/documents/ga/res/37/a37r007.htm |publisher=United Nations, General Assembly, 48th Plenary Meeting}}</ref> ব্ৰুণ্টলেণ্ড প্ৰতিবেদনৰ পিছৰ পৰা বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক প্ৰাৰম্ভিক আন্তঃপ্ৰজন্মৰ কাঠামোৰ বাহিৰত বিকশিত হৈ "সামাজিকভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত আৰু পৰিৱেশগতভাৱে বহনক্ষম অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি"ৰ লক্ষ্যত অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।<ref name=Sachs-2015/> ১৯৯২ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন সন্মিলনে বিশ্ব চনদ প্ৰকাশ কৰে, যিয়ে একবিংশ শতিকাত এখন ন্যায়সংগত, বহনক্ষম আৰু শান্তিপূৰ্ণ বিশ্ব সমাজ গঢ়ি তোলাৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰে। বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কাৰ্য পৰিকল্পনা ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে তথ্য, সংহতি আৰু অংশগ্ৰহণক মূল বিল্ডিং ব্লক হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল, যাতে দেশসমূহে এই আন্তঃনিৰ্ভৰশীল স্তম্ভসমূহক স্বীকৃতি দিয়া উন্নয়ন লাভ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে গুৰুত্ব আৰোপ কৰে যে, সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণ জনসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণ বহনক্ষম উন্নয়ন লাভৰ বাবে এক মৌলিক পূৰ্বচৰ্ত।<ref>Will Allen. 2007.[http://learningforsustainability.net/susdev/ "Learning for Sustainability: Sustainable Development."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160114042435/http://learningforsustainability.net/susdev/ |date=14 January 2016 }}</ref> ৰিঅ’ প্ৰট’কল আছিল এক বৃহৎ জাঁপ: প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিশ্বই বহনক্ষমতাৰ এজেণ্ডাত একমত হৈছিল। দৰাচলতে সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আৰু কাৰ্যকৰী সবিশেষক অৱহেলা কৰি বিশ্বব্যাপী একমতৰ সুবিধা লাভ কৰা হৈছিল। বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য(এছডিজি)ৰ এতিয়া সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ' প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10" /> ==গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ গঠন== [[File:Mechanisms to enhance policy for sustainable development, World, 2024.svg|link=|thumb|upright=1.6|বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে নীতি বৃদ্ধিৰ ব্যৱস্থা]] বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে আটাইতকৈ ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাটো হৈছে ২০৩০ চনলৈ বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে ১৭টা [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এছডিজি)ৰে কৰা কাৰ্যসূচী।<ref name=":5">{{Cite journal |last1=de Jong |first1=Eileen |last2=Vijge |first2=Marjanneke J. |date=2021 |title=From Millennium to Sustainable Development Goals: Evolving discourses and their reflection in policy coherence for development |journal=Earth System Governance |language=en |volume=7 |article-number=100087 |doi=10.1016/j.esg.2020.100087|doi-access=free|bibcode=2021ESGov...700087D }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> এই কাৰ্যসূচীত বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কৰা প্ৰথম ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ ২০০০ চনৰ পৰা সহস্ৰাব্দ ঘোষণাৰ আঠটা [[সহস্ৰাব্দ উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এমডিজি)ক অনুসৰণ কৰা হৈছিল।<ref name=":5" /> এছডিজিসমূহৰ সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref>{{rp|137}} ইয়াৰ সূচকসমূহৰ ক্ষেত্ৰত লক্ষ্য [[দৰিদ্ৰতা হ্ৰাস]], [[পৰিৱেশ সুৰক্ষা]], মানৱ সমৃদ্ধি আৰু [[শান্তি]]।<ref name=":5" /> বিশ্ব পৰিৱেশ শাসন(গ্লোবেল এনভাইৰনমেণ্টেল গভৰ্নেন্স)ৰ অধ্যয়ন কৰা পণ্ডিতসকলে ৰাজহুৱা স্থানৰ ভিতৰত বক্তৃতাৰ এটা গোট চিনাক্ত কৰিছে যাৰ বেছিভাগেই চাৰিটা বহনক্ষমতাসম্পন্ন ফ্ৰেম প্ৰদান কৰে: মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা, প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা, এটা সীমাবদ্ধ বক্তৃতা আৰু আমূল বহনক্ষমতা।<ref name=":6">{{Cite journal |last=Sénit |first=Carole-Anne |date=2020 |title=Transforming our world? Discursive representation in the negotiations on the Sustainable Development Goals |journal=International Environmental Agreements: Politics, Law and Economics |language=en |volume=20 |issue=3 |pages=411–429 |doi=10.1007/s10784-020-09489-1 |issn=1567-9764|doi-access=free|bibcode=2020IEAPL..20..411S }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> প্ৰথমতে, ''মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা'' অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক দুয়োটা দিশতে এক ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। দ্বিতীয়তে, ''প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা'' হৈছে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল,যদিও ৰাজনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী দৃষ্টিভংগীৰ। এই ফ্ৰেমৱৰ্কৰ অধীনত বহনক্ষম উন্নয়ন এতিয়াও অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত যদিও উন্নত আৰু উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ মাজত বৈষম্যক সমতা স্থাপন কৰিবলৈ ক্ষমতাৰ পুনৰ বিতৰণৰ জৰিয়তেহে মানৱ মংগল আৰু উন্নয়ন লাভ কৰিব পৰা যায়। তৃতীয়তে ''সীমাবদ্ধ বক্তৃতা'' এটা অৰ্থনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী, যদিও বহনক্ষমতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰাজনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। চতুৰ্থতে, ''আমূল বহনক্ষমতা'' হৈছে বৰ্তমানৰ বিশ্ব অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক গাঁথনিৰ সৈতে বিচ্ছিন্ন হ'বলৈ বিচৰা এক পৰিৱৰ্তনশীল পদ্ধতি।<ref name=":6" /> ==আনুষংগিক ধাৰণা== ===স্থিৰতা=== বহনক্ষমতা বা বহনক্ষম হোৱাটো এটা অৱস্থা দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে একেদৰেই চলি থকাৰ ক্ষমতাক বুজায়।[30][31] আধুনিক ব্যৱহাৰত ই সাধাৰণতে এনে অৱস্থাক বুজায় য’ত পৰিৱেশ, অৰ্থনীতি আৰু সমাজে দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে নিজৰ অস্তিত্ব ৰক্ষা কৰি থাকিব।[32] বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।[33][34] ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিৰ দৰে পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাটোও সামৰি লোৱা হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয়, সাংগঠনিক আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত লোৱাৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হ’ব পাৰে।[35] ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন, আৰু শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। “বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) হিচাপে ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।’’ [36] == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যা]] 8dfcmh0l8lsgfj4mqwkwijpbvmxmr2l 651998 651996 2026-11-10T16:05:23Z Pranamikaadhikary 27435 /* স্থিৰতা */ 651998 wikitext text/x-wiki '''বহনক্ষম উন্নয়ন''' ({{lang-en|Sustainable development}}) বিকাশ আৰু মানৱ উন্নয়নৰ এনে এক পদ্ধতি, যিয়ে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰাৰ ক্ষমতাৰ সৈতে আপোচ কৰিব নলগাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখে।<ref name=":1">United Nations General Assembly (1987) .[https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf ''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220331195909/https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf|date=31 March 2022}}. Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment.</ref><ref name=":72">{{cite web |author=United Nations General Assembly |date=20 March 1987 |title=''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''; Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment; Our Common Future, Chapter 2: Towards Sustainable Development; Paragraph 1 |url=http://www.un-documents.net/ocf-02.htm |access-date=1 March 2010 |publisher=[[United Nations General Assembly]]}}</ref> ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে এনে এখন সমাজ গঢ়ি তোলা, য'ত জীৱন-যাপনৰ ব্যৱস্থা আৰু সম্পদ আহৰণে গোলকীয় অখণ্ডতাক ক্ষতিগ্ৰস্ত নকৰাকৈ মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Robert |first1=Kates W. |last2=Parris |first2=Thomas M. |last3=Leiserowitz |first3=Anthony A. |title=What is Sustainable Development? Goals, Indicators, Values, and Practice |url=https://archive.org/details/sim_environment_2005-04_47_3/page/n8 |journal=Environment: Science and Policy for Sustainable Development |date=2005 |volume=47 |issue=3 |pages=8–21 |doi=10.1080/00139157.2005.10524444|bibcode=2005ESPSD..47c...8R |s2cid=154882898 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mensah |first1=Justice |title=Sustainable development: Meaning, history, principles, pillars, and implications for human action: Literature review |journal=Cogent Social Sciences |date=2019 |volume=5 |issue=1 |pages=1653531 |doi=10.1080/23311886.2019.1653531 |doi-access=free}}</ref> বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য হৈছে অৰ্থনীতি, পৰিৱেশ, আৰু সামাজিক কল্যাণৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা। ১৯৮৭ চনত ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদনে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক অধিক পৰিচিত কৰাত সহায় কৰিছিল। বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰতে বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো সোমাই থাকে, যিটো এটা নীতিগত ধাৰণা। [[ইউনেস্কো]]ৱে দুয়োটা ধাৰণাৰে মাজত এটা পাৰ্থক্য তলত দিয়া ধৰণে প্ৰণয়ন কৰিছিল: "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী বুলি) ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name=":4">{{Cite web |last= |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> এই ধাৰণাৰ সৈতে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোৰ কিছুমান সমস্যা। কিছুমান পণ্ডিতে ইয়াক বিৰোধাভাসৰ অলংকাৰ বুলি কয়, কাৰণ তেওঁলোকৰ মতে উন্নয়ন স্বাভাৱিকতে অস্থায়ী। এতিয়ালৈকে যি অগ্ৰগতিৰ অভাৱত আন মন্তব্যকাৰীসকল হতাশ হৈছে।<ref name=":13">{{cite journal |last1=Brown |first1=James H. |date=2015 |title=The Oxymoron of Sustainable Development |journal=[[BioScience]] |volume=65 |issue=10 |pages=1027–1029 |doi=10.1093/biosci/biv117 |doi-access=free}}</ref><ref name=":15">{{cite journal |last1=Williams |first1=Colin C |last2=Millington |first2=Andrew C |date=2004 |title=The diverse and contested meanings of sustainable development |journal=[[The Geographical Journal]] |volume=170 |issue=2 |pages=99–104 |bibcode=2004GeogJ.170...99W |doi=10.1111/j.0016-7398.2004.00111.x |s2cid=143181802}}</ref> এই সমস্যাটোৰ এটা অংশ হ'ল, উন্নয়নৰ সংজ্ঞাই অবিচলভাবে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই।<ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ১৯৯২ চনত ৰিঅ’ ডি জেনেইৰ’ত অনুষ্ঠিত হোৱা গোলকীয় সন্মিলনত আৰম্ভ হোৱা ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াই বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচীত স্থান দিছে। ২০১৫ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদে (UNGA) ২০৩০ চনৰ বাবে বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য গ্ৰহণ কৰে। == বহনক্ষম উন্নয়নৰ সংজ্ঞা == ১৯৮৭ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন আয়োগে আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যতৰ প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে, যাক সাধাৰণতে ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদন বুলি কোৱা হয়।<ref name=":1" /> এই প্ৰতিবেদনত "বহনক্ষম উন্নয়ন"ৰ সংজ্ঞা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, যিটো এতিয়া বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে:<ref name=":1" /><ref>{{cite journal |last1=Keeble |first1=Brian R. |title=The Brundtland report: 'Our common future' |journal=Medicine and War |date=1988 |volume=4 |issue=1 |pages=17–25 |doi=10.1080/07488008808408783}}</ref> ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ ক্ষমতাক আপোচ নকৰাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰি কৰা উন্নয়নেই হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন। ইয়াৰ ভিতৰত দুটা মূল ধাৰণা আছে:- *‘প্ৰয়োজন’ৰ ধাৰণাটোৱে বিশেষকৈ বিশ্বৰ দৰিদ্ৰসকলৰ অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ, যাক অতিক্ৰমণীয় অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া উচিত; আৰু প্ৰযুক্তি আৰু সামাজিক সংগঠনৰ অৱস্থাই পৰিৱেশৰ বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যতৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ ক্ষমতাৰ ওপৰত জাপি দিয়া সীমাবদ্ধতাৰ ধাৰণা। * পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ বিশ্ব আয়োগ, আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যত(১৯৮৭) এইদৰে বহনক্ষম উন্নয়নে অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন, পৰিৱেশ সুৰক্ষা আৰু সামাজিক কল্যাণৰ মাজত ভাৰসাম্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰে। === বহনক্ষমতাৰ অৰ্থ === [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন: বাওঁফালৰ ছবিখনে বহনক্ষমতাক তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে ই এটা নেষ্টেড এপ্ৰ’চ। তলৰ সোঁফালে ই তিনিটা স্তম্ভ।<ref name="Purvis" /> নেষ্টেড উপবৃত্তাকাৰৰ সৈতে আঁচনিখনে মাত্ৰাসমূহৰ এটা স্তৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে, বাকী দুটাৰ বাবে ''পৰিৱেশ''ক ভেটি হিচাপে ৰখা হৈছে। |290x290px]] দীৰ্ঘদিন ধৰি পৃথিৱীত মানুহৰ সহ-অৱস্থানৰ বাবে বহনক্ষমতা এক সামাজিক লক্ষ্য। এই শব্দটোৰ সংজ্ঞা বিতৰ্কিত আৰু সাহিত্য, প্ৰসংগ আৰু সময়ৰ লগে লগে ইয়াৰ ৰূপৰ ভিন্নতা দেখা যায়।<ref name="Ramsey-2015">{{Cite journal |last=Ramsey |first=Jeffry L. |date=2015 |title=On Not Defining Sustainability |url=http://link.springer.com/10.1007/s10806-015-9578-3 |journal=Journal of Agricultural and Environmental Ethics |language=en |volume=28 |issue=6 |pages=1075–1087 |doi=10.1007/s10806-015-9578-3 |issn=1187-7863 |s2cid=146790960}}</ref><ref name="Purvis">{{Cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |date=2019 |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins |journal=Sustainability Science |language=en |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P |issn=1862-4065 |doi-access=free}} </ref> বহনক্ষমতাৰ সাধাৰণতে তিনিটা মাত্ৰা (বা স্তম্ভ) থাকে: পৰিৱেশ, অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক।<ref name="Purvis" /> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{Citation |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |work=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |title=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিকে ধৰি পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাও অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হ'ব পাৰে।<ref name="Berg-2020">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |publisher=Routledge |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ'ল, বহনক্ষম উন্নয়ন আৰু এই শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="EB-2022">{{Cite news |title=Sustainability |url=https://www.britannica.com/science/sustainability |access-date=31 March 2022 |newspaper=Encyclopedia Britannica}}</ref> ইউনেস্কোৱে দুয়োটাকে এনেদৰে পৃথকৰূপে ব্যৱহাৰ কৰে:- "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) ভবা হয়; আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> == ধাৰণাটোৰ বিকাশ == বহনক্ষম উন্নয়নৰ শিপা বহনক্ষম বন ব্যৱস্থাপনা সম্পৰ্কীয় ধাৰণাসমূহৰ পৰাই আছে, যিবোৰ ইউৰোপত ১৭ আৰু ১৮ শতিকাৰ সময়ছোৱাত বিকশিত হৈছিল।<ref name="Grober2">Ulrich Grober: Deep roots&nbsp; — [https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf A conceptual history of "sustainable development" (Nachhaltigkeit)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210925121333/https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf |date=25 September 2021 }}, Wissenschaftszentrum Berlin für Sozialforschung, 2007</ref><ref name="Blewitt-2015">{{cite book |last1=Blewitt |first1=John |title=Understanding Sustainable Development |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-70782-4 }}{{pn|date=July 2023}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Du Pisani |first1=Jacobus A. |title=Sustainable development – historical roots of the concept |journal=Environmental Sciences |date=2006 |volume=3 |issue=2 |pages=83–96 |doi=10.1080/15693430600688831 |doi-access=free|bibcode=2006JIES....3...83D }}</ref> ইংলেণ্ডত কাঠৰ সম্পদৰ অভাৱৰ প্ৰতি ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা সচেতনতাৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাইজন ইভেলিনে ১৬৬২ চনত লিখা ''চিলভা'' ৰচনাত যুক্তি দিছিল যে, "গছৰ বীজ সিঁচা আৰু পুলি ৰোপণ কৰাটো প্ৰতিজন মাটিৰ মালিকৰ জাতীয় কৰ্তব্য হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে, যাতে প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ অতিমাত্ৰা শোষণৰ দৰে ধ্বংসাত্মক কামবোৰ বন্ধ কৰিব পৰা যায়।" ১৭১৩ চনত চেক্সনৰ প্ৰথম নিৰ্বাচক ফ্ৰেডেৰিক অগাষ্টাছৰ সেৱাত থকা জ্যেষ্ঠ খনন প্ৰশাসক হান্স কাৰ্ল ভন কাৰ্লোভিচে বনজ সম্পদৰ ওপৰত ৪০০ পৃষ্ঠাৰ ''চিলভিকালচাৰা ইক’ন’মিক্স''(Sylvicultura economics) প্ৰকাশ কৰে। ইভেলিন আৰু ফ্ৰান্সৰ মন্ত্ৰী জাঁ-বেপ্টিষ্ট কলবাৰ্টৰ ধাৰণাসমূহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভন কাৰ্লোভিচে স্থায়ী উৎপাদনৰ বাবে বনাঞ্চল পৰিচালনাৰ ধাৰণাটো বিকশিত কৰে।<ref name="Grober2" /> তেওঁৰ এই কামে আলেকজেণ্ডাৰ ভন হামবল্ড আৰু জৰ্জ লুডৱিগ হাৰ্টিগকে ধৰি আন আন লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল আৰু শেষত বন বিজ্ঞানৰ বিকাশ ঘটাইছিল। ইয়াৰ ফলত আমেৰিকাৰ বন সেৱাৰ প্ৰথম মুৰব্বী গিফৰ্ড পিনচট, যাৰ বন ব্যৱস্থাপনাৰ দৃষ্টিভংগী সম্পদৰ সুচিন্তিত ব্যৱহাৰৰ ধাৰণাটোৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আছিল আৰু আলডো লিওপল্ডৰ দৰে লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল, যাৰ ভূমি নীতিয়ে ১৯৬০ চনৰ পৰিৱেশ আন্দোলনৰ বিকাশত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref name="Grober2" /><ref name="Blewitt-2015" /> ১৯৬২ চনত ৰেচেল কাৰ্ছনৰ ''চাইলেণ্ট স্প্ৰিং'' প্ৰকাশৰ পিছত উন্নয়নশীল পৰিৱেশ আন্দোলনে অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি আৰু পৰিৱেশৰ অৱক্ষয়ৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। ১৯৬৬ চনত কেনেথ ই ব'ল্ডিঙে তেওঁৰ প্ৰভাৱশালী ৰচনা ''দ্য ইকনমিক্স অৱ দ্য কামিং স্পেচশ্বিপ আৰ্থ''ত অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাটোৱে সীমিত সম্পদৰ পুলৰ সৈতে পৰিৱেশ ব্যৱস্থাৰ লগত নিজকে খাপ খুৱাই লোৱাৰ প্ৰয়োজনীয়তা চিনাক্ত কৰিছিল।<ref name="Blewitt-2015"/> এই সম্পৰ্কে আন এক মাইলৰ খুঁটি আছিল ১৯৬৮ চনত গেৰেট হাৰ্ডিনে লিখা প্ৰবন্ধ যিয়ে "ট্ৰেজেডী অৱ দা কমনছ্" শব্দটোক জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল।<ref>{{cite journal |last1=Hardin |first1=Garrett |title=The Tragedy of the Commons: The population problem has no technical solution; it requires a fundamental extension in morality |url=https://archive.org/details/sim_science_1968-12-13_162_3859/page/1243 |journal=Science |date=13 December 1968 |volume=162 |issue=3859 |pages=1243–1248 |doi=10.1126/science.162.3859.1243 |pmid=17756331 }}</ref> সমসাময়িক অৰ্থত বহনক্ষমতা আৰু উন্নয়নৰ প্ৰত্যক্ষ সংযোগ ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই ধৰিব পাৰি। ১৯৭২ চনত আৰ্নষ্ট বাছলাৰৰ "ষ্ট্ৰেটেজি অৱ প্ৰগ্ৰেছ" নামৰ এখন গ্ৰন্থ(জাৰ্মান ভাষাৰ)ত ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল যে, বনাঞ্চল সংৰক্ষণৰ দীৰ্ঘদিনীয়া স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে পৃথিৱীখন ধৰি ৰাখিবলৈ কিদৰে কাঠ উৎপাদনৰ বাবে পৰিৱেশৰ সম্পদ সংৰক্ষণৰ বহল গুৰুত্বলৈ প্ৰত্যক্ষভাৱে স্থানান্তৰিত কৰিব পাৰি।<ref name="Basler-1972">{{cite book |last=Basler |first=Ernst |title= Strategie des Fortschritts: Umweltbelastung Lebensraumverknappung and Zukunftsforshung (Strategy of Progress: Environmental Pollution, Habitat Scarcity and Future Research) |date=1972 |publisher= BLV Publishing Company |location=Munich}}</ref> সেই বছৰতে বৃদ্ধিৰ সীমাৰ ওপৰত ক্লাছিক প্ৰতিবেদনত ৰিপৰ্ট কৰা এটা চিষ্টেম ডাইনামিক চিমুলেচন মডেলত পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ আন্তঃসম্পৰ্ক আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। এইটো ''ক্লাৱ অৱ ৰোম''ৰ নিৰ্দেশত কৰা হৈছিল আৰু লিখিছিল ''মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি''ৰ ডেনিছ আৰু ডনেলা মিড’ছৰ নেতৃত্বত বিজ্ঞানীৰ এটা দলে। বাঞ্ছনীয় "গোলকীয় ভাৰসাম্যৰ অৱস্থা"ৰ বৰ্ণনা কৰি লেখকসকলে লিখিছে: "আমি এনে এটা আৰ্হি উৎপাদন বিচাৰিছোঁ যিয়ে এনে এক বিশ্ব ব্যৱস্থাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব, যি হঠাতে আৰু অনিয়ন্ত্ৰিত পতন নোহোৱাকৈ বহনক্ষম আৰু ইয়াৰ সকলো মানুহৰ মৌলিক বস্তুগত প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ সক্ষম।" <ref name="Finn-2009">{{cite book |last=Finn |first=Donovan |title=Our Uncertain Future: Can Good Planning Create Sustainable Communities? |date=2009 |publisher=University of Illinois |location=Champaign-Urbana}}</ref> ১৯৭২ চনত ''এ ব্লুপ্ৰিণ্ট ফৰ চাৰ্ভাইভেল'' নামৰ প্ৰভাৱশালী গ্ৰন্থখনো প্ৰকাশ পায়।<ref>{{cite news |title=A Blueprint for Survival |url=https://www.nytimes.com/1972/02/05/archives/a-blueprint-for-survival.html |work=The New York Times |date=5 February 1972 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theecologist.org/2012/jan/27/ecologist-january-1972-blueprint-survival|title=The Ecologist January 1972: a blueprint for survival|website=The Ecologist|date=27 January 2012 |language=en|access-date=14 April 2020}}</ref> ১৯৭৫ চনত ''এম আই টি''ৰ এটা গৱেষণা গোটে আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছৰ বাবে "বৃদ্ধি আৰু ভৱিষ্যতৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ"ৰ ওপৰত দহ দিনৰ শুনানি প্ৰস্তুত কৰে, যিটো বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰথম শুনানি আছিল।<ref>{{Cite web |title=Growth and its implications for the future |url=http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-date=4 March 2016 |access-date=6 June 2024 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |deadurl=yes }}</ref> ১৯৮০ চনত আন্তৰ্জাতিক প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ সংঘই বিশ্ব সংৰক্ষণ কৌশল প্ৰকাশ কৰে, য'ত বহনক্ষম উন্নয়নক বিশ্বব্যাপী অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে প্ৰথম উল্লেখসমূহৰ ভিতৰত এটা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়<ref>{{cite book |url=http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |title=World Conservation Strategy: Living Resource Conservation for Sustainable Development |date=1980 |publisher=International Union for Conservation of Nature and Natural Resources |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191126210451/http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |archivedate=2019-11-26 |access-date=2024-06-06}}</ref> আৰু "বহনক্ষম উন্নয়ন" শব্দটো প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref name="Sachs-2015">{{Cite book |last=Sachs |first=Jeffrey D. |title=The Age of Sustainable Development |url=https://archive.org/details/ageofsustainable0000sach |publisher=Columbia University Press |year=2015 |isbn=9780231173155 |location=New York}}</ref> দুবছৰৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশ্ব প্ৰকৃতিৰ চনদত সংৰক্ষণৰ পাঁচটা নীতি উত্থাপন কৰা হয়, যাৰ দ্বাৰা প্ৰকৃতিক প্ৰভাৱিত কৰা মানুহৰ আচৰণক নিৰ্দেশনা আৰু বিচাৰ কৰা হ'ব বুলি থিৰাং কৰা হয়।<ref>{{citation |title=World Charter for Nature |date=28 October 1982 |url=https://www.un.org/documents/ga/res/37/a37r007.htm |publisher=United Nations, General Assembly, 48th Plenary Meeting}}</ref> ব্ৰুণ্টলেণ্ড প্ৰতিবেদনৰ পিছৰ পৰা বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক প্ৰাৰম্ভিক আন্তঃপ্ৰজন্মৰ কাঠামোৰ বাহিৰত বিকশিত হৈ "সামাজিকভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত আৰু পৰিৱেশগতভাৱে বহনক্ষম অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি"ৰ লক্ষ্যত অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।<ref name=Sachs-2015/> ১৯৯২ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন সন্মিলনে বিশ্ব চনদ প্ৰকাশ কৰে, যিয়ে একবিংশ শতিকাত এখন ন্যায়সংগত, বহনক্ষম আৰু শান্তিপূৰ্ণ বিশ্ব সমাজ গঢ়ি তোলাৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰে। বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কাৰ্য পৰিকল্পনা ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে তথ্য, সংহতি আৰু অংশগ্ৰহণক মূল বিল্ডিং ব্লক হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল, যাতে দেশসমূহে এই আন্তঃনিৰ্ভৰশীল স্তম্ভসমূহক স্বীকৃতি দিয়া উন্নয়ন লাভ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে গুৰুত্ব আৰোপ কৰে যে, সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণ জনসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণ বহনক্ষম উন্নয়ন লাভৰ বাবে এক মৌলিক পূৰ্বচৰ্ত।<ref>Will Allen. 2007.[http://learningforsustainability.net/susdev/ "Learning for Sustainability: Sustainable Development."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160114042435/http://learningforsustainability.net/susdev/ |date=14 January 2016 }}</ref> ৰিঅ’ প্ৰট’কল আছিল এক বৃহৎ জাঁপ: প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিশ্বই বহনক্ষমতাৰ এজেণ্ডাত একমত হৈছিল। দৰাচলতে সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আৰু কাৰ্যকৰী সবিশেষক অৱহেলা কৰি বিশ্বব্যাপী একমতৰ সুবিধা লাভ কৰা হৈছিল। বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য(এছডিজি)ৰ এতিয়া সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ' প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10" /> ==গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ গঠন== [[File:Mechanisms to enhance policy for sustainable development, World, 2024.svg|link=|thumb|upright=1.6|বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে নীতি বৃদ্ধিৰ ব্যৱস্থা]] বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে আটাইতকৈ ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাটো হৈছে ২০৩০ চনলৈ বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে ১৭টা [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এছডিজি)ৰে কৰা কাৰ্যসূচী।<ref name=":5">{{Cite journal |last1=de Jong |first1=Eileen |last2=Vijge |first2=Marjanneke J. |date=2021 |title=From Millennium to Sustainable Development Goals: Evolving discourses and their reflection in policy coherence for development |journal=Earth System Governance |language=en |volume=7 |article-number=100087 |doi=10.1016/j.esg.2020.100087|doi-access=free|bibcode=2021ESGov...700087D }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> এই কাৰ্যসূচীত বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কৰা প্ৰথম ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ ২০০০ চনৰ পৰা সহস্ৰাব্দ ঘোষণাৰ আঠটা [[সহস্ৰাব্দ উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এমডিজি)ক অনুসৰণ কৰা হৈছিল।<ref name=":5" /> এছডিজিসমূহৰ সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref>{{rp|137}} ইয়াৰ সূচকসমূহৰ ক্ষেত্ৰত লক্ষ্য [[দৰিদ্ৰতা হ্ৰাস]], [[পৰিৱেশ সুৰক্ষা]], মানৱ সমৃদ্ধি আৰু [[শান্তি]]।<ref name=":5" /> বিশ্ব পৰিৱেশ শাসন(গ্লোবেল এনভাইৰনমেণ্টেল গভৰ্নেন্স)ৰ অধ্যয়ন কৰা পণ্ডিতসকলে ৰাজহুৱা স্থানৰ ভিতৰত বক্তৃতাৰ এটা গোট চিনাক্ত কৰিছে যাৰ বেছিভাগেই চাৰিটা বহনক্ষমতাসম্পন্ন ফ্ৰেম প্ৰদান কৰে: মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা, প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা, এটা সীমাবদ্ধ বক্তৃতা আৰু আমূল বহনক্ষমতা।<ref name=":6">{{Cite journal |last=Sénit |first=Carole-Anne |date=2020 |title=Transforming our world? Discursive representation in the negotiations on the Sustainable Development Goals |journal=International Environmental Agreements: Politics, Law and Economics |language=en |volume=20 |issue=3 |pages=411–429 |doi=10.1007/s10784-020-09489-1 |issn=1567-9764|doi-access=free|bibcode=2020IEAPL..20..411S }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> প্ৰথমতে, ''মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা'' অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক দুয়োটা দিশতে এক ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। দ্বিতীয়তে, ''প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা'' হৈছে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল,যদিও ৰাজনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী দৃষ্টিভংগীৰ। এই ফ্ৰেমৱৰ্কৰ অধীনত বহনক্ষম উন্নয়ন এতিয়াও অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত যদিও উন্নত আৰু উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ মাজত বৈষম্যক সমতা স্থাপন কৰিবলৈ ক্ষমতাৰ পুনৰ বিতৰণৰ জৰিয়তেহে মানৱ মংগল আৰু উন্নয়ন লাভ কৰিব পৰা যায়। তৃতীয়তে ''সীমাবদ্ধ বক্তৃতা'' এটা অৰ্থনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী, যদিও বহনক্ষমতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰাজনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। চতুৰ্থতে, ''আমূল বহনক্ষমতা'' হৈছে বৰ্তমানৰ বিশ্ব অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক গাঁথনিৰ সৈতে বিচ্ছিন্ন হ'বলৈ বিচৰা এক পৰিৱৰ্তনশীল পদ্ধতি।<ref name=":6" /> ==আনুষংগিক ধাৰণা== ===স্থিৰতা=== [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন। বাওঁফালৰ ছবিখনে তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে বহনক্ষমতাক দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে এটা নেষ্টেড পন্থা য’ত সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক বহনক্ষমতা পৰিৱেশ বহনক্ষমতাৰ ভিতৰত সন্নিবিষ্ট কৰা হয়। তলৰ সোঁফালে বিভিন্ন উপাদানে বহনক্ষমতাক ধৰি ৰখা স্তম্ভবোৰ দেখুৱাইছে।]] বহনক্ষমতা বা বহনক্ষম হোৱাটো এটা অৱস্থা দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে একেদৰেই চলি থকাৰ ক্ষমতাক বুজায়।[30][31] আধুনিক ব্যৱহাৰত ই সাধাৰণতে এনে অৱস্থাক বুজায় য’ত পৰিৱেশ, অৰ্থনীতি আৰু সমাজে দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে নিজৰ অস্তিত্ব ৰক্ষা কৰি থাকিব।[32] বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।[33][34] ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিৰ দৰে পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাটোও সামৰি লোৱা হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয়, সাংগঠনিক আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত লোৱাৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হ’ব পাৰে।[35] ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন, আৰু শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। “বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) হিচাপে ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।’’ [36] == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যা]] bxbjlmk02p2rohsqmnc1eyhckryy8oi 651999 651998 2026-11-10T16:07:39Z Pranamikaadhikary 27435 /* স্থিৰতা */ 651999 wikitext text/x-wiki '''বহনক্ষম উন্নয়ন''' ({{lang-en|Sustainable development}}) বিকাশ আৰু মানৱ উন্নয়নৰ এনে এক পদ্ধতি, যিয়ে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰাৰ ক্ষমতাৰ সৈতে আপোচ কৰিব নলগাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখে।<ref name=":1">United Nations General Assembly (1987) .[https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf ''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220331195909/https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf|date=31 March 2022}}. Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment.</ref><ref name=":72">{{cite web |author=United Nations General Assembly |date=20 March 1987 |title=''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''; Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment; Our Common Future, Chapter 2: Towards Sustainable Development; Paragraph 1 |url=http://www.un-documents.net/ocf-02.htm |access-date=1 March 2010 |publisher=[[United Nations General Assembly]]}}</ref> ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে এনে এখন সমাজ গঢ়ি তোলা, য'ত জীৱন-যাপনৰ ব্যৱস্থা আৰু সম্পদ আহৰণে গোলকীয় অখণ্ডতাক ক্ষতিগ্ৰস্ত নকৰাকৈ মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Robert |first1=Kates W. |last2=Parris |first2=Thomas M. |last3=Leiserowitz |first3=Anthony A. |title=What is Sustainable Development? Goals, Indicators, Values, and Practice |url=https://archive.org/details/sim_environment_2005-04_47_3/page/n8 |journal=Environment: Science and Policy for Sustainable Development |date=2005 |volume=47 |issue=3 |pages=8–21 |doi=10.1080/00139157.2005.10524444|bibcode=2005ESPSD..47c...8R |s2cid=154882898 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mensah |first1=Justice |title=Sustainable development: Meaning, history, principles, pillars, and implications for human action: Literature review |journal=Cogent Social Sciences |date=2019 |volume=5 |issue=1 |pages=1653531 |doi=10.1080/23311886.2019.1653531 |doi-access=free}}</ref> বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য হৈছে অৰ্থনীতি, পৰিৱেশ, আৰু সামাজিক কল্যাণৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা। ১৯৮৭ চনত ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদনে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক অধিক পৰিচিত কৰাত সহায় কৰিছিল। বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰতে বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো সোমাই থাকে, যিটো এটা নীতিগত ধাৰণা। [[ইউনেস্কো]]ৱে দুয়োটা ধাৰণাৰে মাজত এটা পাৰ্থক্য তলত দিয়া ধৰণে প্ৰণয়ন কৰিছিল: "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী বুলি) ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name=":4">{{Cite web |last= |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> এই ধাৰণাৰ সৈতে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোৰ কিছুমান সমস্যা। কিছুমান পণ্ডিতে ইয়াক বিৰোধাভাসৰ অলংকাৰ বুলি কয়, কাৰণ তেওঁলোকৰ মতে উন্নয়ন স্বাভাৱিকতে অস্থায়ী। এতিয়ালৈকে যি অগ্ৰগতিৰ অভাৱত আন মন্তব্যকাৰীসকল হতাশ হৈছে।<ref name=":13">{{cite journal |last1=Brown |first1=James H. |date=2015 |title=The Oxymoron of Sustainable Development |journal=[[BioScience]] |volume=65 |issue=10 |pages=1027–1029 |doi=10.1093/biosci/biv117 |doi-access=free}}</ref><ref name=":15">{{cite journal |last1=Williams |first1=Colin C |last2=Millington |first2=Andrew C |date=2004 |title=The diverse and contested meanings of sustainable development |journal=[[The Geographical Journal]] |volume=170 |issue=2 |pages=99–104 |bibcode=2004GeogJ.170...99W |doi=10.1111/j.0016-7398.2004.00111.x |s2cid=143181802}}</ref> এই সমস্যাটোৰ এটা অংশ হ'ল, উন্নয়নৰ সংজ্ঞাই অবিচলভাবে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই।<ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ১৯৯২ চনত ৰিঅ’ ডি জেনেইৰ’ত অনুষ্ঠিত হোৱা গোলকীয় সন্মিলনত আৰম্ভ হোৱা ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াই বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচীত স্থান দিছে। ২০১৫ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদে (UNGA) ২০৩০ চনৰ বাবে বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য গ্ৰহণ কৰে। == বহনক্ষম উন্নয়নৰ সংজ্ঞা == ১৯৮৭ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন আয়োগে আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যতৰ প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে, যাক সাধাৰণতে ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদন বুলি কোৱা হয়।<ref name=":1" /> এই প্ৰতিবেদনত "বহনক্ষম উন্নয়ন"ৰ সংজ্ঞা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, যিটো এতিয়া বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে:<ref name=":1" /><ref>{{cite journal |last1=Keeble |first1=Brian R. |title=The Brundtland report: 'Our common future' |journal=Medicine and War |date=1988 |volume=4 |issue=1 |pages=17–25 |doi=10.1080/07488008808408783}}</ref> ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ ক্ষমতাক আপোচ নকৰাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰি কৰা উন্নয়নেই হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন। ইয়াৰ ভিতৰত দুটা মূল ধাৰণা আছে:- *‘প্ৰয়োজন’ৰ ধাৰণাটোৱে বিশেষকৈ বিশ্বৰ দৰিদ্ৰসকলৰ অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ, যাক অতিক্ৰমণীয় অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া উচিত; আৰু প্ৰযুক্তি আৰু সামাজিক সংগঠনৰ অৱস্থাই পৰিৱেশৰ বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যতৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ ক্ষমতাৰ ওপৰত জাপি দিয়া সীমাবদ্ধতাৰ ধাৰণা। * পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ বিশ্ব আয়োগ, আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যত(১৯৮৭) এইদৰে বহনক্ষম উন্নয়নে অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন, পৰিৱেশ সুৰক্ষা আৰু সামাজিক কল্যাণৰ মাজত ভাৰসাম্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰে। === বহনক্ষমতাৰ অৰ্থ === [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন: বাওঁফালৰ ছবিখনে বহনক্ষমতাক তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে ই এটা নেষ্টেড এপ্ৰ’চ। তলৰ সোঁফালে ই তিনিটা স্তম্ভ।<ref name="Purvis" /> নেষ্টেড উপবৃত্তাকাৰৰ সৈতে আঁচনিখনে মাত্ৰাসমূহৰ এটা স্তৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে, বাকী দুটাৰ বাবে ''পৰিৱেশ''ক ভেটি হিচাপে ৰখা হৈছে। |290x290px]] দীৰ্ঘদিন ধৰি পৃথিৱীত মানুহৰ সহ-অৱস্থানৰ বাবে বহনক্ষমতা এক সামাজিক লক্ষ্য। এই শব্দটোৰ সংজ্ঞা বিতৰ্কিত আৰু সাহিত্য, প্ৰসংগ আৰু সময়ৰ লগে লগে ইয়াৰ ৰূপৰ ভিন্নতা দেখা যায়।<ref name="Ramsey-2015">{{Cite journal |last=Ramsey |first=Jeffry L. |date=2015 |title=On Not Defining Sustainability |url=http://link.springer.com/10.1007/s10806-015-9578-3 |journal=Journal of Agricultural and Environmental Ethics |language=en |volume=28 |issue=6 |pages=1075–1087 |doi=10.1007/s10806-015-9578-3 |issn=1187-7863 |s2cid=146790960}}</ref><ref name="Purvis">{{Cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |date=2019 |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins |journal=Sustainability Science |language=en |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P |issn=1862-4065 |doi-access=free}} </ref> বহনক্ষমতাৰ সাধাৰণতে তিনিটা মাত্ৰা (বা স্তম্ভ) থাকে: পৰিৱেশ, অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক।<ref name="Purvis" /> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{Citation |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |work=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |title=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিকে ধৰি পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাও অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হ'ব পাৰে।<ref name="Berg-2020">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |publisher=Routledge |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ'ল, বহনক্ষম উন্নয়ন আৰু এই শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="EB-2022">{{Cite news |title=Sustainability |url=https://www.britannica.com/science/sustainability |access-date=31 March 2022 |newspaper=Encyclopedia Britannica}}</ref> ইউনেস্কোৱে দুয়োটাকে এনেদৰে পৃথকৰূপে ব্যৱহাৰ কৰে:- "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) ভবা হয়; আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> == ধাৰণাটোৰ বিকাশ == বহনক্ষম উন্নয়নৰ শিপা বহনক্ষম বন ব্যৱস্থাপনা সম্পৰ্কীয় ধাৰণাসমূহৰ পৰাই আছে, যিবোৰ ইউৰোপত ১৭ আৰু ১৮ শতিকাৰ সময়ছোৱাত বিকশিত হৈছিল।<ref name="Grober2">Ulrich Grober: Deep roots&nbsp; — [https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf A conceptual history of "sustainable development" (Nachhaltigkeit)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210925121333/https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf |date=25 September 2021 }}, Wissenschaftszentrum Berlin für Sozialforschung, 2007</ref><ref name="Blewitt-2015">{{cite book |last1=Blewitt |first1=John |title=Understanding Sustainable Development |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-70782-4 }}{{pn|date=July 2023}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Du Pisani |first1=Jacobus A. |title=Sustainable development – historical roots of the concept |journal=Environmental Sciences |date=2006 |volume=3 |issue=2 |pages=83–96 |doi=10.1080/15693430600688831 |doi-access=free|bibcode=2006JIES....3...83D }}</ref> ইংলেণ্ডত কাঠৰ সম্পদৰ অভাৱৰ প্ৰতি ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা সচেতনতাৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাইজন ইভেলিনে ১৬৬২ চনত লিখা ''চিলভা'' ৰচনাত যুক্তি দিছিল যে, "গছৰ বীজ সিঁচা আৰু পুলি ৰোপণ কৰাটো প্ৰতিজন মাটিৰ মালিকৰ জাতীয় কৰ্তব্য হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে, যাতে প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ অতিমাত্ৰা শোষণৰ দৰে ধ্বংসাত্মক কামবোৰ বন্ধ কৰিব পৰা যায়।" ১৭১৩ চনত চেক্সনৰ প্ৰথম নিৰ্বাচক ফ্ৰেডেৰিক অগাষ্টাছৰ সেৱাত থকা জ্যেষ্ঠ খনন প্ৰশাসক হান্স কাৰ্ল ভন কাৰ্লোভিচে বনজ সম্পদৰ ওপৰত ৪০০ পৃষ্ঠাৰ ''চিলভিকালচাৰা ইক’ন’মিক্স''(Sylvicultura economics) প্ৰকাশ কৰে। ইভেলিন আৰু ফ্ৰান্সৰ মন্ত্ৰী জাঁ-বেপ্টিষ্ট কলবাৰ্টৰ ধাৰণাসমূহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভন কাৰ্লোভিচে স্থায়ী উৎপাদনৰ বাবে বনাঞ্চল পৰিচালনাৰ ধাৰণাটো বিকশিত কৰে।<ref name="Grober2" /> তেওঁৰ এই কামে আলেকজেণ্ডাৰ ভন হামবল্ড আৰু জৰ্জ লুডৱিগ হাৰ্টিগকে ধৰি আন আন লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল আৰু শেষত বন বিজ্ঞানৰ বিকাশ ঘটাইছিল। ইয়াৰ ফলত আমেৰিকাৰ বন সেৱাৰ প্ৰথম মুৰব্বী গিফৰ্ড পিনচট, যাৰ বন ব্যৱস্থাপনাৰ দৃষ্টিভংগী সম্পদৰ সুচিন্তিত ব্যৱহাৰৰ ধাৰণাটোৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আছিল আৰু আলডো লিওপল্ডৰ দৰে লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল, যাৰ ভূমি নীতিয়ে ১৯৬০ চনৰ পৰিৱেশ আন্দোলনৰ বিকাশত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref name="Grober2" /><ref name="Blewitt-2015" /> ১৯৬২ চনত ৰেচেল কাৰ্ছনৰ ''চাইলেণ্ট স্প্ৰিং'' প্ৰকাশৰ পিছত উন্নয়নশীল পৰিৱেশ আন্দোলনে অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি আৰু পৰিৱেশৰ অৱক্ষয়ৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। ১৯৬৬ চনত কেনেথ ই ব'ল্ডিঙে তেওঁৰ প্ৰভাৱশালী ৰচনা ''দ্য ইকনমিক্স অৱ দ্য কামিং স্পেচশ্বিপ আৰ্থ''ত অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাটোৱে সীমিত সম্পদৰ পুলৰ সৈতে পৰিৱেশ ব্যৱস্থাৰ লগত নিজকে খাপ খুৱাই লোৱাৰ প্ৰয়োজনীয়তা চিনাক্ত কৰিছিল।<ref name="Blewitt-2015"/> এই সম্পৰ্কে আন এক মাইলৰ খুঁটি আছিল ১৯৬৮ চনত গেৰেট হাৰ্ডিনে লিখা প্ৰবন্ধ যিয়ে "ট্ৰেজেডী অৱ দা কমনছ্" শব্দটোক জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল।<ref>{{cite journal |last1=Hardin |first1=Garrett |title=The Tragedy of the Commons: The population problem has no technical solution; it requires a fundamental extension in morality |url=https://archive.org/details/sim_science_1968-12-13_162_3859/page/1243 |journal=Science |date=13 December 1968 |volume=162 |issue=3859 |pages=1243–1248 |doi=10.1126/science.162.3859.1243 |pmid=17756331 }}</ref> সমসাময়িক অৰ্থত বহনক্ষমতা আৰু উন্নয়নৰ প্ৰত্যক্ষ সংযোগ ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই ধৰিব পাৰি। ১৯৭২ চনত আৰ্নষ্ট বাছলাৰৰ "ষ্ট্ৰেটেজি অৱ প্ৰগ্ৰেছ" নামৰ এখন গ্ৰন্থ(জাৰ্মান ভাষাৰ)ত ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল যে, বনাঞ্চল সংৰক্ষণৰ দীৰ্ঘদিনীয়া স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে পৃথিৱীখন ধৰি ৰাখিবলৈ কিদৰে কাঠ উৎপাদনৰ বাবে পৰিৱেশৰ সম্পদ সংৰক্ষণৰ বহল গুৰুত্বলৈ প্ৰত্যক্ষভাৱে স্থানান্তৰিত কৰিব পাৰি।<ref name="Basler-1972">{{cite book |last=Basler |first=Ernst |title= Strategie des Fortschritts: Umweltbelastung Lebensraumverknappung and Zukunftsforshung (Strategy of Progress: Environmental Pollution, Habitat Scarcity and Future Research) |date=1972 |publisher= BLV Publishing Company |location=Munich}}</ref> সেই বছৰতে বৃদ্ধিৰ সীমাৰ ওপৰত ক্লাছিক প্ৰতিবেদনত ৰিপৰ্ট কৰা এটা চিষ্টেম ডাইনামিক চিমুলেচন মডেলত পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ আন্তঃসম্পৰ্ক আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। এইটো ''ক্লাৱ অৱ ৰোম''ৰ নিৰ্দেশত কৰা হৈছিল আৰু লিখিছিল ''মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি''ৰ ডেনিছ আৰু ডনেলা মিড’ছৰ নেতৃত্বত বিজ্ঞানীৰ এটা দলে। বাঞ্ছনীয় "গোলকীয় ভাৰসাম্যৰ অৱস্থা"ৰ বৰ্ণনা কৰি লেখকসকলে লিখিছে: "আমি এনে এটা আৰ্হি উৎপাদন বিচাৰিছোঁ যিয়ে এনে এক বিশ্ব ব্যৱস্থাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব, যি হঠাতে আৰু অনিয়ন্ত্ৰিত পতন নোহোৱাকৈ বহনক্ষম আৰু ইয়াৰ সকলো মানুহৰ মৌলিক বস্তুগত প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ সক্ষম।" <ref name="Finn-2009">{{cite book |last=Finn |first=Donovan |title=Our Uncertain Future: Can Good Planning Create Sustainable Communities? |date=2009 |publisher=University of Illinois |location=Champaign-Urbana}}</ref> ১৯৭২ চনত ''এ ব্লুপ্ৰিণ্ট ফৰ চাৰ্ভাইভেল'' নামৰ প্ৰভাৱশালী গ্ৰন্থখনো প্ৰকাশ পায়।<ref>{{cite news |title=A Blueprint for Survival |url=https://www.nytimes.com/1972/02/05/archives/a-blueprint-for-survival.html |work=The New York Times |date=5 February 1972 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theecologist.org/2012/jan/27/ecologist-january-1972-blueprint-survival|title=The Ecologist January 1972: a blueprint for survival|website=The Ecologist|date=27 January 2012 |language=en|access-date=14 April 2020}}</ref> ১৯৭৫ চনত ''এম আই টি''ৰ এটা গৱেষণা গোটে আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছৰ বাবে "বৃদ্ধি আৰু ভৱিষ্যতৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ"ৰ ওপৰত দহ দিনৰ শুনানি প্ৰস্তুত কৰে, যিটো বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰথম শুনানি আছিল।<ref>{{Cite web |title=Growth and its implications for the future |url=http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-date=4 March 2016 |access-date=6 June 2024 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |deadurl=yes }}</ref> ১৯৮০ চনত আন্তৰ্জাতিক প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ সংঘই বিশ্ব সংৰক্ষণ কৌশল প্ৰকাশ কৰে, য'ত বহনক্ষম উন্নয়নক বিশ্বব্যাপী অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে প্ৰথম উল্লেখসমূহৰ ভিতৰত এটা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়<ref>{{cite book |url=http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |title=World Conservation Strategy: Living Resource Conservation for Sustainable Development |date=1980 |publisher=International Union for Conservation of Nature and Natural Resources |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191126210451/http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |archivedate=2019-11-26 |access-date=2024-06-06}}</ref> আৰু "বহনক্ষম উন্নয়ন" শব্দটো প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref name="Sachs-2015">{{Cite book |last=Sachs |first=Jeffrey D. |title=The Age of Sustainable Development |url=https://archive.org/details/ageofsustainable0000sach |publisher=Columbia University Press |year=2015 |isbn=9780231173155 |location=New York}}</ref> দুবছৰৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশ্ব প্ৰকৃতিৰ চনদত সংৰক্ষণৰ পাঁচটা নীতি উত্থাপন কৰা হয়, যাৰ দ্বাৰা প্ৰকৃতিক প্ৰভাৱিত কৰা মানুহৰ আচৰণক নিৰ্দেশনা আৰু বিচাৰ কৰা হ'ব বুলি থিৰাং কৰা হয়।<ref>{{citation |title=World Charter for Nature |date=28 October 1982 |url=https://www.un.org/documents/ga/res/37/a37r007.htm |publisher=United Nations, General Assembly, 48th Plenary Meeting}}</ref> ব্ৰুণ্টলেণ্ড প্ৰতিবেদনৰ পিছৰ পৰা বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক প্ৰাৰম্ভিক আন্তঃপ্ৰজন্মৰ কাঠামোৰ বাহিৰত বিকশিত হৈ "সামাজিকভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত আৰু পৰিৱেশগতভাৱে বহনক্ষম অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি"ৰ লক্ষ্যত অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।<ref name=Sachs-2015/> ১৯৯২ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন সন্মিলনে বিশ্ব চনদ প্ৰকাশ কৰে, যিয়ে একবিংশ শতিকাত এখন ন্যায়সংগত, বহনক্ষম আৰু শান্তিপূৰ্ণ বিশ্ব সমাজ গঢ়ি তোলাৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰে। বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কাৰ্য পৰিকল্পনা ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে তথ্য, সংহতি আৰু অংশগ্ৰহণক মূল বিল্ডিং ব্লক হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল, যাতে দেশসমূহে এই আন্তঃনিৰ্ভৰশীল স্তম্ভসমূহক স্বীকৃতি দিয়া উন্নয়ন লাভ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে গুৰুত্ব আৰোপ কৰে যে, সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণ জনসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণ বহনক্ষম উন্নয়ন লাভৰ বাবে এক মৌলিক পূৰ্বচৰ্ত।<ref>Will Allen. 2007.[http://learningforsustainability.net/susdev/ "Learning for Sustainability: Sustainable Development."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160114042435/http://learningforsustainability.net/susdev/ |date=14 January 2016 }}</ref> ৰিঅ’ প্ৰট’কল আছিল এক বৃহৎ জাঁপ: প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিশ্বই বহনক্ষমতাৰ এজেণ্ডাত একমত হৈছিল। দৰাচলতে সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আৰু কাৰ্যকৰী সবিশেষক অৱহেলা কৰি বিশ্বব্যাপী একমতৰ সুবিধা লাভ কৰা হৈছিল। বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য(এছডিজি)ৰ এতিয়া সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ' প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10" /> ==গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ গঠন== [[File:Mechanisms to enhance policy for sustainable development, World, 2024.svg|link=|thumb|upright=1.6|বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে নীতি বৃদ্ধিৰ ব্যৱস্থা]] বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে আটাইতকৈ ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাটো হৈছে ২০৩০ চনলৈ বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে ১৭টা [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এছডিজি)ৰে কৰা কাৰ্যসূচী।<ref name=":5">{{Cite journal |last1=de Jong |first1=Eileen |last2=Vijge |first2=Marjanneke J. |date=2021 |title=From Millennium to Sustainable Development Goals: Evolving discourses and their reflection in policy coherence for development |journal=Earth System Governance |language=en |volume=7 |article-number=100087 |doi=10.1016/j.esg.2020.100087|doi-access=free|bibcode=2021ESGov...700087D }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> এই কাৰ্যসূচীত বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কৰা প্ৰথম ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ ২০০০ চনৰ পৰা সহস্ৰাব্দ ঘোষণাৰ আঠটা [[সহস্ৰাব্দ উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এমডিজি)ক অনুসৰণ কৰা হৈছিল।<ref name=":5" /> এছডিজিসমূহৰ সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref>{{rp|137}} ইয়াৰ সূচকসমূহৰ ক্ষেত্ৰত লক্ষ্য [[দৰিদ্ৰতা হ্ৰাস]], [[পৰিৱেশ সুৰক্ষা]], মানৱ সমৃদ্ধি আৰু [[শান্তি]]।<ref name=":5" /> বিশ্ব পৰিৱেশ শাসন(গ্লোবেল এনভাইৰনমেণ্টেল গভৰ্নেন্স)ৰ অধ্যয়ন কৰা পণ্ডিতসকলে ৰাজহুৱা স্থানৰ ভিতৰত বক্তৃতাৰ এটা গোট চিনাক্ত কৰিছে যাৰ বেছিভাগেই চাৰিটা বহনক্ষমতাসম্পন্ন ফ্ৰেম প্ৰদান কৰে: মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা, প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা, এটা সীমাবদ্ধ বক্তৃতা আৰু আমূল বহনক্ষমতা।<ref name=":6">{{Cite journal |last=Sénit |first=Carole-Anne |date=2020 |title=Transforming our world? Discursive representation in the negotiations on the Sustainable Development Goals |journal=International Environmental Agreements: Politics, Law and Economics |language=en |volume=20 |issue=3 |pages=411–429 |doi=10.1007/s10784-020-09489-1 |issn=1567-9764|doi-access=free|bibcode=2020IEAPL..20..411S }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> প্ৰথমতে, ''মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা'' অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক দুয়োটা দিশতে এক ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। দ্বিতীয়তে, ''প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা'' হৈছে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল,যদিও ৰাজনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী দৃষ্টিভংগীৰ। এই ফ্ৰেমৱৰ্কৰ অধীনত বহনক্ষম উন্নয়ন এতিয়াও অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত যদিও উন্নত আৰু উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ মাজত বৈষম্যক সমতা স্থাপন কৰিবলৈ ক্ষমতাৰ পুনৰ বিতৰণৰ জৰিয়তেহে মানৱ মংগল আৰু উন্নয়ন লাভ কৰিব পৰা যায়। তৃতীয়তে ''সীমাবদ্ধ বক্তৃতা'' এটা অৰ্থনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী, যদিও বহনক্ষমতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰাজনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। চতুৰ্থতে, ''আমূল বহনক্ষমতা'' হৈছে বৰ্তমানৰ বিশ্ব অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক গাঁথনিৰ সৈতে বিচ্ছিন্ন হ'বলৈ বিচৰা এক পৰিৱৰ্তনশীল পদ্ধতি।<ref name=":6" /> ==আনুষংগিক ধাৰণা== ===স্থিৰতা=== [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন। বাওঁফালৰ ছবিখনে তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে বহনক্ষমতাক দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে এটা নেষ্টেড পন্থা য’ত সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক বহনক্ষমতা পৰিৱেশ বহনক্ষমতাৰ ভিতৰত সন্নিবিষ্ট কৰা হয়। তলৰ সোঁফালে বিভিন্ন উপাদানে বহনক্ষমতাক ধৰি ৰখা স্তম্ভবোৰ দেখুৱাইছে।]] বহনক্ষমতা বা বহনক্ষম হোৱাটো এটা অৱস্থা দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে একেদৰেই চলি থকাৰ ক্ষমতাক বুজায়।<ref name="Reference-1">{{OEtymD|sustain}}</ref><ref>Onions, Charles, T. (ed) (1964). ''The Shorter Oxford English Dictionary''. Oxford: [[Clarendon Press]]. p. 2095.</ref> আধুনিক ব্যৱহাৰত ই সাধাৰণতে এনে অৱস্থাক বুজায় য’ত পৰিৱেশ, অৰ্থনীতি আৰু সমাজে দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে নিজৰ অস্তিত্ব ৰক্ষা কৰি থাকিব।<ref>{{cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins. |journal=Sustainability Science |date=3 September 2018 |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P }}</ref> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{cite book |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |title=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |chapter=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref><ref name="Bosselmann-2010" /> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিৰ দৰে পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাটোও সামৰি লোৱা হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয়, সাংগঠনিক আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত লোৱাৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হ’ব পাৰে।<ref name="Berg-2020" /> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন, আৰু শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। “বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) হিচাপে ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।’’<ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যা]] iwqn85hmsld8lzs19uyu824kkcg2k42 652000 651999 2026-11-10T16:12:07Z Pranamikaadhikary 27435 /* স্থিৰতা */ 652000 wikitext text/x-wiki '''বহনক্ষম উন্নয়ন''' ({{lang-en|Sustainable development}}) বিকাশ আৰু মানৱ উন্নয়নৰ এনে এক পদ্ধতি, যিয়ে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰাৰ ক্ষমতাৰ সৈতে আপোচ কৰিব নলগাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখে।<ref name=":1">United Nations General Assembly (1987) .[https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf ''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220331195909/https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf|date=31 March 2022}}. Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment.</ref><ref name=":72">{{cite web |author=United Nations General Assembly |date=20 March 1987 |title=''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''; Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment; Our Common Future, Chapter 2: Towards Sustainable Development; Paragraph 1 |url=http://www.un-documents.net/ocf-02.htm |access-date=1 March 2010 |publisher=[[United Nations General Assembly]]}}</ref> ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে এনে এখন সমাজ গঢ়ি তোলা, য'ত জীৱন-যাপনৰ ব্যৱস্থা আৰু সম্পদ আহৰণে গোলকীয় অখণ্ডতাক ক্ষতিগ্ৰস্ত নকৰাকৈ মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Robert |first1=Kates W. |last2=Parris |first2=Thomas M. |last3=Leiserowitz |first3=Anthony A. |title=What is Sustainable Development? Goals, Indicators, Values, and Practice |url=https://archive.org/details/sim_environment_2005-04_47_3/page/n8 |journal=Environment: Science and Policy for Sustainable Development |date=2005 |volume=47 |issue=3 |pages=8–21 |doi=10.1080/00139157.2005.10524444|bibcode=2005ESPSD..47c...8R |s2cid=154882898 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mensah |first1=Justice |title=Sustainable development: Meaning, history, principles, pillars, and implications for human action: Literature review |journal=Cogent Social Sciences |date=2019 |volume=5 |issue=1 |pages=1653531 |doi=10.1080/23311886.2019.1653531 |doi-access=free}}</ref> বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য হৈছে অৰ্থনীতি, পৰিৱেশ, আৰু সামাজিক কল্যাণৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা। ১৯৮৭ চনত ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদনে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক অধিক পৰিচিত কৰাত সহায় কৰিছিল। বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰতে বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো সোমাই থাকে, যিটো এটা নীতিগত ধাৰণা। [[ইউনেস্কো]]ৱে দুয়োটা ধাৰণাৰে মাজত এটা পাৰ্থক্য তলত দিয়া ধৰণে প্ৰণয়ন কৰিছিল: "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী বুলি) ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name=":4">{{Cite web |last= |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> এই ধাৰণাৰ সৈতে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোৰ কিছুমান সমস্যা। কিছুমান পণ্ডিতে ইয়াক বিৰোধাভাসৰ অলংকাৰ বুলি কয়, কাৰণ তেওঁলোকৰ মতে উন্নয়ন স্বাভাৱিকতে অস্থায়ী। এতিয়ালৈকে যি অগ্ৰগতিৰ অভাৱত আন মন্তব্যকাৰীসকল হতাশ হৈছে।<ref name=":13">{{cite journal |last1=Brown |first1=James H. |date=2015 |title=The Oxymoron of Sustainable Development |journal=[[BioScience]] |volume=65 |issue=10 |pages=1027–1029 |doi=10.1093/biosci/biv117 |doi-access=free}}</ref><ref name=":15">{{cite journal |last1=Williams |first1=Colin C |last2=Millington |first2=Andrew C |date=2004 |title=The diverse and contested meanings of sustainable development |journal=[[The Geographical Journal]] |volume=170 |issue=2 |pages=99–104 |bibcode=2004GeogJ.170...99W |doi=10.1111/j.0016-7398.2004.00111.x |s2cid=143181802}}</ref> এই সমস্যাটোৰ এটা অংশ হ'ল, উন্নয়নৰ সংজ্ঞাই অবিচলভাবে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই।<ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ১৯৯২ চনত ৰিঅ’ ডি জেনেইৰ’ত অনুষ্ঠিত হোৱা গোলকীয় সন্মিলনত আৰম্ভ হোৱা ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াই বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচীত স্থান দিছে। ২০১৫ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদে (UNGA) ২০৩০ চনৰ বাবে বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য গ্ৰহণ কৰে। == বহনক্ষম উন্নয়নৰ সংজ্ঞা == ১৯৮৭ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন আয়োগে আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যতৰ প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে, যাক সাধাৰণতে ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদন বুলি কোৱা হয়।<ref name=":1" /> এই প্ৰতিবেদনত "বহনক্ষম উন্নয়ন"ৰ সংজ্ঞা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, যিটো এতিয়া বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে:<ref name=":1" /><ref>{{cite journal |last1=Keeble |first1=Brian R. |title=The Brundtland report: 'Our common future' |journal=Medicine and War |date=1988 |volume=4 |issue=1 |pages=17–25 |doi=10.1080/07488008808408783}}</ref> ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ ক্ষমতাক আপোচ নকৰাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰি কৰা উন্নয়নেই হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন। ইয়াৰ ভিতৰত দুটা মূল ধাৰণা আছে:- *‘প্ৰয়োজন’ৰ ধাৰণাটোৱে বিশেষকৈ বিশ্বৰ দৰিদ্ৰসকলৰ অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ, যাক অতিক্ৰমণীয় অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া উচিত; আৰু প্ৰযুক্তি আৰু সামাজিক সংগঠনৰ অৱস্থাই পৰিৱেশৰ বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যতৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ ক্ষমতাৰ ওপৰত জাপি দিয়া সীমাবদ্ধতাৰ ধাৰণা। * পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ বিশ্ব আয়োগ, আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যত(১৯৮৭) এইদৰে বহনক্ষম উন্নয়নে অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন, পৰিৱেশ সুৰক্ষা আৰু সামাজিক কল্যাণৰ মাজত ভাৰসাম্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰে। === বহনক্ষমতাৰ অৰ্থ === [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন: বাওঁফালৰ ছবিখনে বহনক্ষমতাক তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে ই এটা নেষ্টেড এপ্ৰ’চ। তলৰ সোঁফালে ই তিনিটা স্তম্ভ।<ref name="Purvis" /> নেষ্টেড উপবৃত্তাকাৰৰ সৈতে আঁচনিখনে মাত্ৰাসমূহৰ এটা স্তৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে, বাকী দুটাৰ বাবে ''পৰিৱেশ''ক ভেটি হিচাপে ৰখা হৈছে। |290x290px]] দীৰ্ঘদিন ধৰি পৃথিৱীত মানুহৰ সহ-অৱস্থানৰ বাবে বহনক্ষমতা এক সামাজিক লক্ষ্য। এই শব্দটোৰ সংজ্ঞা বিতৰ্কিত আৰু সাহিত্য, প্ৰসংগ আৰু সময়ৰ লগে লগে ইয়াৰ ৰূপৰ ভিন্নতা দেখা যায়।<ref name="Ramsey-2015">{{Cite journal |last=Ramsey |first=Jeffry L. |date=2015 |title=On Not Defining Sustainability |url=http://link.springer.com/10.1007/s10806-015-9578-3 |journal=Journal of Agricultural and Environmental Ethics |language=en |volume=28 |issue=6 |pages=1075–1087 |doi=10.1007/s10806-015-9578-3 |issn=1187-7863 |s2cid=146790960}}</ref><ref name="Purvis">{{Cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |date=2019 |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins |journal=Sustainability Science |language=en |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P |issn=1862-4065 |doi-access=free}} </ref> বহনক্ষমতাৰ সাধাৰণতে তিনিটা মাত্ৰা (বা স্তম্ভ) থাকে: পৰিৱেশ, অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক।<ref name="Purvis" /> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{Citation |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |work=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |title=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিকে ধৰি পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাও অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হ'ব পাৰে।<ref name="Berg-2020">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |publisher=Routledge |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ'ল, বহনক্ষম উন্নয়ন আৰু এই শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="EB-2022">{{Cite news |title=Sustainability |url=https://www.britannica.com/science/sustainability |access-date=31 March 2022 |newspaper=Encyclopedia Britannica}}</ref> ইউনেস্কোৱে দুয়োটাকে এনেদৰে পৃথকৰূপে ব্যৱহাৰ কৰে:- "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) ভবা হয়; আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> == ধাৰণাটোৰ বিকাশ == বহনক্ষম উন্নয়নৰ শিপা বহনক্ষম বন ব্যৱস্থাপনা সম্পৰ্কীয় ধাৰণাসমূহৰ পৰাই আছে, যিবোৰ ইউৰোপত ১৭ আৰু ১৮ শতিকাৰ সময়ছোৱাত বিকশিত হৈছিল।<ref name="Grober2">Ulrich Grober: Deep roots&nbsp; — [https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf A conceptual history of "sustainable development" (Nachhaltigkeit)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210925121333/https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf |date=25 September 2021 }}, Wissenschaftszentrum Berlin für Sozialforschung, 2007</ref><ref name="Blewitt-2015">{{cite book |last1=Blewitt |first1=John |title=Understanding Sustainable Development |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-70782-4 }}{{pn|date=July 2023}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Du Pisani |first1=Jacobus A. |title=Sustainable development – historical roots of the concept |journal=Environmental Sciences |date=2006 |volume=3 |issue=2 |pages=83–96 |doi=10.1080/15693430600688831 |doi-access=free|bibcode=2006JIES....3...83D }}</ref> ইংলেণ্ডত কাঠৰ সম্পদৰ অভাৱৰ প্ৰতি ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা সচেতনতাৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাইজন ইভেলিনে ১৬৬২ চনত লিখা ''চিলভা'' ৰচনাত যুক্তি দিছিল যে, "গছৰ বীজ সিঁচা আৰু পুলি ৰোপণ কৰাটো প্ৰতিজন মাটিৰ মালিকৰ জাতীয় কৰ্তব্য হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে, যাতে প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ অতিমাত্ৰা শোষণৰ দৰে ধ্বংসাত্মক কামবোৰ বন্ধ কৰিব পৰা যায়।" ১৭১৩ চনত চেক্সনৰ প্ৰথম নিৰ্বাচক ফ্ৰেডেৰিক অগাষ্টাছৰ সেৱাত থকা জ্যেষ্ঠ খনন প্ৰশাসক হান্স কাৰ্ল ভন কাৰ্লোভিচে বনজ সম্পদৰ ওপৰত ৪০০ পৃষ্ঠাৰ ''চিলভিকালচাৰা ইক’ন’মিক্স''(Sylvicultura economics) প্ৰকাশ কৰে। ইভেলিন আৰু ফ্ৰান্সৰ মন্ত্ৰী জাঁ-বেপ্টিষ্ট কলবাৰ্টৰ ধাৰণাসমূহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভন কাৰ্লোভিচে স্থায়ী উৎপাদনৰ বাবে বনাঞ্চল পৰিচালনাৰ ধাৰণাটো বিকশিত কৰে।<ref name="Grober2" /> তেওঁৰ এই কামে আলেকজেণ্ডাৰ ভন হামবল্ড আৰু জৰ্জ লুডৱিগ হাৰ্টিগকে ধৰি আন আন লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল আৰু শেষত বন বিজ্ঞানৰ বিকাশ ঘটাইছিল। ইয়াৰ ফলত আমেৰিকাৰ বন সেৱাৰ প্ৰথম মুৰব্বী গিফৰ্ড পিনচট, যাৰ বন ব্যৱস্থাপনাৰ দৃষ্টিভংগী সম্পদৰ সুচিন্তিত ব্যৱহাৰৰ ধাৰণাটোৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আছিল আৰু আলডো লিওপল্ডৰ দৰে লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল, যাৰ ভূমি নীতিয়ে ১৯৬০ চনৰ পৰিৱেশ আন্দোলনৰ বিকাশত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref name="Grober2" /><ref name="Blewitt-2015" /> ১৯৬২ চনত ৰেচেল কাৰ্ছনৰ ''চাইলেণ্ট স্প্ৰিং'' প্ৰকাশৰ পিছত উন্নয়নশীল পৰিৱেশ আন্দোলনে অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি আৰু পৰিৱেশৰ অৱক্ষয়ৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। ১৯৬৬ চনত কেনেথ ই ব'ল্ডিঙে তেওঁৰ প্ৰভাৱশালী ৰচনা ''দ্য ইকনমিক্স অৱ দ্য কামিং স্পেচশ্বিপ আৰ্থ''ত অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাটোৱে সীমিত সম্পদৰ পুলৰ সৈতে পৰিৱেশ ব্যৱস্থাৰ লগত নিজকে খাপ খুৱাই লোৱাৰ প্ৰয়োজনীয়তা চিনাক্ত কৰিছিল।<ref name="Blewitt-2015"/> এই সম্পৰ্কে আন এক মাইলৰ খুঁটি আছিল ১৯৬৮ চনত গেৰেট হাৰ্ডিনে লিখা প্ৰবন্ধ যিয়ে "ট্ৰেজেডী অৱ দা কমনছ্" শব্দটোক জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল।<ref>{{cite journal |last1=Hardin |first1=Garrett |title=The Tragedy of the Commons: The population problem has no technical solution; it requires a fundamental extension in morality |url=https://archive.org/details/sim_science_1968-12-13_162_3859/page/1243 |journal=Science |date=13 December 1968 |volume=162 |issue=3859 |pages=1243–1248 |doi=10.1126/science.162.3859.1243 |pmid=17756331 }}</ref> সমসাময়িক অৰ্থত বহনক্ষমতা আৰু উন্নয়নৰ প্ৰত্যক্ষ সংযোগ ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই ধৰিব পাৰি। ১৯৭২ চনত আৰ্নষ্ট বাছলাৰৰ "ষ্ট্ৰেটেজি অৱ প্ৰগ্ৰেছ" নামৰ এখন গ্ৰন্থ(জাৰ্মান ভাষাৰ)ত ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল যে, বনাঞ্চল সংৰক্ষণৰ দীৰ্ঘদিনীয়া স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে পৃথিৱীখন ধৰি ৰাখিবলৈ কিদৰে কাঠ উৎপাদনৰ বাবে পৰিৱেশৰ সম্পদ সংৰক্ষণৰ বহল গুৰুত্বলৈ প্ৰত্যক্ষভাৱে স্থানান্তৰিত কৰিব পাৰি।<ref name="Basler-1972">{{cite book |last=Basler |first=Ernst |title= Strategie des Fortschritts: Umweltbelastung Lebensraumverknappung and Zukunftsforshung (Strategy of Progress: Environmental Pollution, Habitat Scarcity and Future Research) |date=1972 |publisher= BLV Publishing Company |location=Munich}}</ref> সেই বছৰতে বৃদ্ধিৰ সীমাৰ ওপৰত ক্লাছিক প্ৰতিবেদনত ৰিপৰ্ট কৰা এটা চিষ্টেম ডাইনামিক চিমুলেচন মডেলত পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ আন্তঃসম্পৰ্ক আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। এইটো ''ক্লাৱ অৱ ৰোম''ৰ নিৰ্দেশত কৰা হৈছিল আৰু লিখিছিল ''মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি''ৰ ডেনিছ আৰু ডনেলা মিড’ছৰ নেতৃত্বত বিজ্ঞানীৰ এটা দলে। বাঞ্ছনীয় "গোলকীয় ভাৰসাম্যৰ অৱস্থা"ৰ বৰ্ণনা কৰি লেখকসকলে লিখিছে: "আমি এনে এটা আৰ্হি উৎপাদন বিচাৰিছোঁ যিয়ে এনে এক বিশ্ব ব্যৱস্থাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব, যি হঠাতে আৰু অনিয়ন্ত্ৰিত পতন নোহোৱাকৈ বহনক্ষম আৰু ইয়াৰ সকলো মানুহৰ মৌলিক বস্তুগত প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ সক্ষম।" <ref name="Finn-2009">{{cite book |last=Finn |first=Donovan |title=Our Uncertain Future: Can Good Planning Create Sustainable Communities? |date=2009 |publisher=University of Illinois |location=Champaign-Urbana}}</ref> ১৯৭২ চনত ''এ ব্লুপ্ৰিণ্ট ফৰ চাৰ্ভাইভেল'' নামৰ প্ৰভাৱশালী গ্ৰন্থখনো প্ৰকাশ পায়।<ref>{{cite news |title=A Blueprint for Survival |url=https://www.nytimes.com/1972/02/05/archives/a-blueprint-for-survival.html |work=The New York Times |date=5 February 1972 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theecologist.org/2012/jan/27/ecologist-january-1972-blueprint-survival|title=The Ecologist January 1972: a blueprint for survival|website=The Ecologist|date=27 January 2012 |language=en|access-date=14 April 2020}}</ref> ১৯৭৫ চনত ''এম আই টি''ৰ এটা গৱেষণা গোটে আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছৰ বাবে "বৃদ্ধি আৰু ভৱিষ্যতৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ"ৰ ওপৰত দহ দিনৰ শুনানি প্ৰস্তুত কৰে, যিটো বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰথম শুনানি আছিল।<ref>{{Cite web |title=Growth and its implications for the future |url=http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-date=4 March 2016 |access-date=6 June 2024 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |deadurl=yes }}</ref> ১৯৮০ চনত আন্তৰ্জাতিক প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ সংঘই বিশ্ব সংৰক্ষণ কৌশল প্ৰকাশ কৰে, য'ত বহনক্ষম উন্নয়নক বিশ্বব্যাপী অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে প্ৰথম উল্লেখসমূহৰ ভিতৰত এটা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়<ref>{{cite book |url=http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |title=World Conservation Strategy: Living Resource Conservation for Sustainable Development |date=1980 |publisher=International Union for Conservation of Nature and Natural Resources |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191126210451/http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |archivedate=2019-11-26 |access-date=2024-06-06}}</ref> আৰু "বহনক্ষম উন্নয়ন" শব্দটো প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref name="Sachs-2015">{{Cite book |last=Sachs |first=Jeffrey D. |title=The Age of Sustainable Development |url=https://archive.org/details/ageofsustainable0000sach |publisher=Columbia University Press |year=2015 |isbn=9780231173155 |location=New York}}</ref> দুবছৰৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশ্ব প্ৰকৃতিৰ চনদত সংৰক্ষণৰ পাঁচটা নীতি উত্থাপন কৰা হয়, যাৰ দ্বাৰা প্ৰকৃতিক প্ৰভাৱিত কৰা মানুহৰ আচৰণক নিৰ্দেশনা আৰু বিচাৰ কৰা হ'ব বুলি থিৰাং কৰা হয়।<ref>{{citation |title=World Charter for Nature |date=28 October 1982 |url=https://www.un.org/documents/ga/res/37/a37r007.htm |publisher=United Nations, General Assembly, 48th Plenary Meeting}}</ref> ব্ৰুণ্টলেণ্ড প্ৰতিবেদনৰ পিছৰ পৰা বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক প্ৰাৰম্ভিক আন্তঃপ্ৰজন্মৰ কাঠামোৰ বাহিৰত বিকশিত হৈ "সামাজিকভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত আৰু পৰিৱেশগতভাৱে বহনক্ষম অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি"ৰ লক্ষ্যত অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।<ref name=Sachs-2015/> ১৯৯২ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন সন্মিলনে বিশ্ব চনদ প্ৰকাশ কৰে, যিয়ে একবিংশ শতিকাত এখন ন্যায়সংগত, বহনক্ষম আৰু শান্তিপূৰ্ণ বিশ্ব সমাজ গঢ়ি তোলাৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰে। বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কাৰ্য পৰিকল্পনা ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে তথ্য, সংহতি আৰু অংশগ্ৰহণক মূল বিল্ডিং ব্লক হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল, যাতে দেশসমূহে এই আন্তঃনিৰ্ভৰশীল স্তম্ভসমূহক স্বীকৃতি দিয়া উন্নয়ন লাভ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে গুৰুত্ব আৰোপ কৰে যে, সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণ জনসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণ বহনক্ষম উন্নয়ন লাভৰ বাবে এক মৌলিক পূৰ্বচৰ্ত।<ref>Will Allen. 2007.[http://learningforsustainability.net/susdev/ "Learning for Sustainability: Sustainable Development."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160114042435/http://learningforsustainability.net/susdev/ |date=14 January 2016 }}</ref> ৰিঅ’ প্ৰট’কল আছিল এক বৃহৎ জাঁপ: প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিশ্বই বহনক্ষমতাৰ এজেণ্ডাত একমত হৈছিল। দৰাচলতে সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আৰু কাৰ্যকৰী সবিশেষক অৱহেলা কৰি বিশ্বব্যাপী একমতৰ সুবিধা লাভ কৰা হৈছিল। বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য(এছডিজি)ৰ এতিয়া সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ' প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10" /> ==গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ গঠন== [[File:Mechanisms to enhance policy for sustainable development, World, 2024.svg|link=|thumb|upright=1.6|বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে নীতি বৃদ্ধিৰ ব্যৱস্থা]] বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে আটাইতকৈ ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাটো হৈছে ২০৩০ চনলৈ বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে ১৭টা [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এছডিজি)ৰে কৰা কাৰ্যসূচী।<ref name=":5">{{Cite journal |last1=de Jong |first1=Eileen |last2=Vijge |first2=Marjanneke J. |date=2021 |title=From Millennium to Sustainable Development Goals: Evolving discourses and their reflection in policy coherence for development |journal=Earth System Governance |language=en |volume=7 |article-number=100087 |doi=10.1016/j.esg.2020.100087|doi-access=free|bibcode=2021ESGov...700087D }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> এই কাৰ্যসূচীত বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কৰা প্ৰথম ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ ২০০০ চনৰ পৰা সহস্ৰাব্দ ঘোষণাৰ আঠটা [[সহস্ৰাব্দ উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এমডিজি)ক অনুসৰণ কৰা হৈছিল।<ref name=":5" /> এছডিজিসমূহৰ সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref>{{rp|137}} ইয়াৰ সূচকসমূহৰ ক্ষেত্ৰত লক্ষ্য [[দৰিদ্ৰতা হ্ৰাস]], [[পৰিৱেশ সুৰক্ষা]], মানৱ সমৃদ্ধি আৰু [[শান্তি]]।<ref name=":5" /> বিশ্ব পৰিৱেশ শাসন(গ্লোবেল এনভাইৰনমেণ্টেল গভৰ্নেন্স)ৰ অধ্যয়ন কৰা পণ্ডিতসকলে ৰাজহুৱা স্থানৰ ভিতৰত বক্তৃতাৰ এটা গোট চিনাক্ত কৰিছে যাৰ বেছিভাগেই চাৰিটা বহনক্ষমতাসম্পন্ন ফ্ৰেম প্ৰদান কৰে: মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা, প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা, এটা সীমাবদ্ধ বক্তৃতা আৰু আমূল বহনক্ষমতা।<ref name=":6">{{Cite journal |last=Sénit |first=Carole-Anne |date=2020 |title=Transforming our world? Discursive representation in the negotiations on the Sustainable Development Goals |journal=International Environmental Agreements: Politics, Law and Economics |language=en |volume=20 |issue=3 |pages=411–429 |doi=10.1007/s10784-020-09489-1 |issn=1567-9764|doi-access=free|bibcode=2020IEAPL..20..411S }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> প্ৰথমতে, ''মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা'' অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক দুয়োটা দিশতে এক ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। দ্বিতীয়তে, ''প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা'' হৈছে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল,যদিও ৰাজনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী দৃষ্টিভংগীৰ। এই ফ্ৰেমৱৰ্কৰ অধীনত বহনক্ষম উন্নয়ন এতিয়াও অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত যদিও উন্নত আৰু উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ মাজত বৈষম্যক সমতা স্থাপন কৰিবলৈ ক্ষমতাৰ পুনৰ বিতৰণৰ জৰিয়তেহে মানৱ মংগল আৰু উন্নয়ন লাভ কৰিব পৰা যায়। তৃতীয়তে ''সীমাবদ্ধ বক্তৃতা'' এটা অৰ্থনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী, যদিও বহনক্ষমতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰাজনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। চতুৰ্থতে, ''আমূল বহনক্ষমতা'' হৈছে বৰ্তমানৰ বিশ্ব অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক গাঁথনিৰ সৈতে বিচ্ছিন্ন হ'বলৈ বিচৰা এক পৰিৱৰ্তনশীল পদ্ধতি।<ref name=":6" /> ==আনুষংগিক ধাৰণা== ===স্থিৰতা=== [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন। বাওঁফালৰ ছবিখনে তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে বহনক্ষমতাক দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে এটা নেষ্টেড পন্থা য’ত সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক বহনক্ষমতা পৰিৱেশ বহনক্ষমতাৰ ভিতৰত সন্নিবিষ্ট কৰা হয়। তলৰ সোঁফালে বিভিন্ন উপাদানে বহনক্ষমতাক ধৰি ৰখা স্তম্ভবোৰ দেখুৱাইছে।]] বহনক্ষমতা বা বহনক্ষম হোৱাটো এটা অৱস্থা দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে একেদৰেই চলি থকাৰ ক্ষমতাক বুজায়।<ref name="Reference-1">{{OEtymD|sustain}}</ref><ref>Onions, Charles, T. (ed) (1964). ''The Shorter Oxford English Dictionary''. Oxford: [[Clarendon Press]]. p. 2095.</ref> আধুনিক ব্যৱহাৰত ই সাধাৰণতে এনে অৱস্থাক বুজায় য’ত পৰিৱেশ, অৰ্থনীতি আৰু সমাজে দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে নিজৰ অস্তিত্ব ৰক্ষা কৰি থাকিব।<ref>{{cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins. |journal=Sustainability Science |date=3 September 2018 |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P }}</ref> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{cite book |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |title=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |chapter=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref><ref name="Bosselmann-2010">{{Cite journal |last=Bosselmann |first=Klaus |date=2010 |title=Losing the Forest for the Trees: Environmental Reductionism in the Law |journal=[[Sustainability (journal)|Sustainability]] |volume=2 |issue=8 |pages=2424–2448 |doi=10.3390/su2082424 |doi-access=free|bibcode=2010Sust....2.2424B |hdl=10535/6499 |hdl-access=free }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/3.0/ Creative Commons Attribution 3.0 International License]</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিৰ দৰে পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাটোও সামৰি লোৱা হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয়, সাংগঠনিক আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত লোৱাৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হ’ব পাৰে।<ref name="Berg-2020" /> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন, আৰু শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। “বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) হিচাপে ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।’’<ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যা]] foqdhztavsvwx7ycvd4kz8hf454l6fo 652001 652000 2026-11-10T16:13:18Z Pranamikaadhikary 27435 /* স্থিৰতা */ 652001 wikitext text/x-wiki '''বহনক্ষম উন্নয়ন''' ({{lang-en|Sustainable development}}) বিকাশ আৰু মানৱ উন্নয়নৰ এনে এক পদ্ধতি, যিয়ে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰাৰ ক্ষমতাৰ সৈতে আপোচ কৰিব নলগাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখে।<ref name=":1">United Nations General Assembly (1987) .[https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf ''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220331195909/https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf|date=31 March 2022}}. Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment.</ref><ref name=":72">{{cite web |author=United Nations General Assembly |date=20 March 1987 |title=''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''; Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment; Our Common Future, Chapter 2: Towards Sustainable Development; Paragraph 1 |url=http://www.un-documents.net/ocf-02.htm |access-date=1 March 2010 |publisher=[[United Nations General Assembly]]}}</ref> ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে এনে এখন সমাজ গঢ়ি তোলা, য'ত জীৱন-যাপনৰ ব্যৱস্থা আৰু সম্পদ আহৰণে গোলকীয় অখণ্ডতাক ক্ষতিগ্ৰস্ত নকৰাকৈ মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Robert |first1=Kates W. |last2=Parris |first2=Thomas M. |last3=Leiserowitz |first3=Anthony A. |title=What is Sustainable Development? Goals, Indicators, Values, and Practice |url=https://archive.org/details/sim_environment_2005-04_47_3/page/n8 |journal=Environment: Science and Policy for Sustainable Development |date=2005 |volume=47 |issue=3 |pages=8–21 |doi=10.1080/00139157.2005.10524444|bibcode=2005ESPSD..47c...8R |s2cid=154882898 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mensah |first1=Justice |title=Sustainable development: Meaning, history, principles, pillars, and implications for human action: Literature review |journal=Cogent Social Sciences |date=2019 |volume=5 |issue=1 |pages=1653531 |doi=10.1080/23311886.2019.1653531 |doi-access=free}}</ref> বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য হৈছে অৰ্থনীতি, পৰিৱেশ, আৰু সামাজিক কল্যাণৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা। ১৯৮৭ চনত ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদনে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক অধিক পৰিচিত কৰাত সহায় কৰিছিল। বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰতে বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো সোমাই থাকে, যিটো এটা নীতিগত ধাৰণা। [[ইউনেস্কো]]ৱে দুয়োটা ধাৰণাৰে মাজত এটা পাৰ্থক্য তলত দিয়া ধৰণে প্ৰণয়ন কৰিছিল: "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী বুলি) ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name=":4">{{Cite web |last= |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> এই ধাৰণাৰ সৈতে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোৰ কিছুমান সমস্যা। কিছুমান পণ্ডিতে ইয়াক বিৰোধাভাসৰ অলংকাৰ বুলি কয়, কাৰণ তেওঁলোকৰ মতে উন্নয়ন স্বাভাৱিকতে অস্থায়ী। এতিয়ালৈকে যি অগ্ৰগতিৰ অভাৱত আন মন্তব্যকাৰীসকল হতাশ হৈছে।<ref name=":13">{{cite journal |last1=Brown |first1=James H. |date=2015 |title=The Oxymoron of Sustainable Development |journal=[[BioScience]] |volume=65 |issue=10 |pages=1027–1029 |doi=10.1093/biosci/biv117 |doi-access=free}}</ref><ref name=":15">{{cite journal |last1=Williams |first1=Colin C |last2=Millington |first2=Andrew C |date=2004 |title=The diverse and contested meanings of sustainable development |journal=[[The Geographical Journal]] |volume=170 |issue=2 |pages=99–104 |bibcode=2004GeogJ.170...99W |doi=10.1111/j.0016-7398.2004.00111.x |s2cid=143181802}}</ref> এই সমস্যাটোৰ এটা অংশ হ'ল, উন্নয়নৰ সংজ্ঞাই অবিচলভাবে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই।<ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ১৯৯২ চনত ৰিঅ’ ডি জেনেইৰ’ত অনুষ্ঠিত হোৱা গোলকীয় সন্মিলনত আৰম্ভ হোৱা ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াই বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচীত স্থান দিছে। ২০১৫ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদে (UNGA) ২০৩০ চনৰ বাবে বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য গ্ৰহণ কৰে। == বহনক্ষম উন্নয়নৰ সংজ্ঞা == ১৯৮৭ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন আয়োগে আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যতৰ প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে, যাক সাধাৰণতে ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদন বুলি কোৱা হয়।<ref name=":1" /> এই প্ৰতিবেদনত "বহনক্ষম উন্নয়ন"ৰ সংজ্ঞা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, যিটো এতিয়া বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে:<ref name=":1" /><ref>{{cite journal |last1=Keeble |first1=Brian R. |title=The Brundtland report: 'Our common future' |journal=Medicine and War |date=1988 |volume=4 |issue=1 |pages=17–25 |doi=10.1080/07488008808408783}}</ref> ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ ক্ষমতাক আপোচ নকৰাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰি কৰা উন্নয়নেই হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন। ইয়াৰ ভিতৰত দুটা মূল ধাৰণা আছে:- *‘প্ৰয়োজন’ৰ ধাৰণাটোৱে বিশেষকৈ বিশ্বৰ দৰিদ্ৰসকলৰ অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ, যাক অতিক্ৰমণীয় অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া উচিত; আৰু প্ৰযুক্তি আৰু সামাজিক সংগঠনৰ অৱস্থাই পৰিৱেশৰ বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যতৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ ক্ষমতাৰ ওপৰত জাপি দিয়া সীমাবদ্ধতাৰ ধাৰণা। * পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ বিশ্ব আয়োগ, আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যত(১৯৮৭) এইদৰে বহনক্ষম উন্নয়নে অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন, পৰিৱেশ সুৰক্ষা আৰু সামাজিক কল্যাণৰ মাজত ভাৰসাম্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰে। === বহনক্ষমতাৰ অৰ্থ === [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন: বাওঁফালৰ ছবিখনে বহনক্ষমতাক তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে ই এটা নেষ্টেড এপ্ৰ’চ। তলৰ সোঁফালে ই তিনিটা স্তম্ভ।<ref name="Purvis" /> নেষ্টেড উপবৃত্তাকাৰৰ সৈতে আঁচনিখনে মাত্ৰাসমূহৰ এটা স্তৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে, বাকী দুটাৰ বাবে ''পৰিৱেশ''ক ভেটি হিচাপে ৰখা হৈছে। |290x290px]] দীৰ্ঘদিন ধৰি পৃথিৱীত মানুহৰ সহ-অৱস্থানৰ বাবে বহনক্ষমতা এক সামাজিক লক্ষ্য। এই শব্দটোৰ সংজ্ঞা বিতৰ্কিত আৰু সাহিত্য, প্ৰসংগ আৰু সময়ৰ লগে লগে ইয়াৰ ৰূপৰ ভিন্নতা দেখা যায়।<ref name="Ramsey-2015">{{Cite journal |last=Ramsey |first=Jeffry L. |date=2015 |title=On Not Defining Sustainability |url=http://link.springer.com/10.1007/s10806-015-9578-3 |journal=Journal of Agricultural and Environmental Ethics |language=en |volume=28 |issue=6 |pages=1075–1087 |doi=10.1007/s10806-015-9578-3 |issn=1187-7863 |s2cid=146790960}}</ref><ref name="Purvis">{{Cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |date=2019 |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins |journal=Sustainability Science |language=en |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P |issn=1862-4065 |doi-access=free}} </ref> বহনক্ষমতাৰ সাধাৰণতে তিনিটা মাত্ৰা (বা স্তম্ভ) থাকে: পৰিৱেশ, অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক।<ref name="Purvis" /> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{Citation |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |work=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |title=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিকে ধৰি পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাও অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হ'ব পাৰে।<ref name="Berg-2020">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |publisher=Routledge |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ'ল, বহনক্ষম উন্নয়ন আৰু এই শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="EB-2022">{{Cite news |title=Sustainability |url=https://www.britannica.com/science/sustainability |access-date=31 March 2022 |newspaper=Encyclopedia Britannica}}</ref> ইউনেস্কোৱে দুয়োটাকে এনেদৰে পৃথকৰূপে ব্যৱহাৰ কৰে:- "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) ভবা হয়; আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> == ধাৰণাটোৰ বিকাশ == বহনক্ষম উন্নয়নৰ শিপা বহনক্ষম বন ব্যৱস্থাপনা সম্পৰ্কীয় ধাৰণাসমূহৰ পৰাই আছে, যিবোৰ ইউৰোপত ১৭ আৰু ১৮ শতিকাৰ সময়ছোৱাত বিকশিত হৈছিল।<ref name="Grober2">Ulrich Grober: Deep roots&nbsp; — [https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf A conceptual history of "sustainable development" (Nachhaltigkeit)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210925121333/https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf |date=25 September 2021 }}, Wissenschaftszentrum Berlin für Sozialforschung, 2007</ref><ref name="Blewitt-2015">{{cite book |last1=Blewitt |first1=John |title=Understanding Sustainable Development |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-70782-4 }}{{pn|date=July 2023}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Du Pisani |first1=Jacobus A. |title=Sustainable development – historical roots of the concept |journal=Environmental Sciences |date=2006 |volume=3 |issue=2 |pages=83–96 |doi=10.1080/15693430600688831 |doi-access=free|bibcode=2006JIES....3...83D }}</ref> ইংলেণ্ডত কাঠৰ সম্পদৰ অভাৱৰ প্ৰতি ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা সচেতনতাৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাইজন ইভেলিনে ১৬৬২ চনত লিখা ''চিলভা'' ৰচনাত যুক্তি দিছিল যে, "গছৰ বীজ সিঁচা আৰু পুলি ৰোপণ কৰাটো প্ৰতিজন মাটিৰ মালিকৰ জাতীয় কৰ্তব্য হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে, যাতে প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ অতিমাত্ৰা শোষণৰ দৰে ধ্বংসাত্মক কামবোৰ বন্ধ কৰিব পৰা যায়।" ১৭১৩ চনত চেক্সনৰ প্ৰথম নিৰ্বাচক ফ্ৰেডেৰিক অগাষ্টাছৰ সেৱাত থকা জ্যেষ্ঠ খনন প্ৰশাসক হান্স কাৰ্ল ভন কাৰ্লোভিচে বনজ সম্পদৰ ওপৰত ৪০০ পৃষ্ঠাৰ ''চিলভিকালচাৰা ইক’ন’মিক্স''(Sylvicultura economics) প্ৰকাশ কৰে। ইভেলিন আৰু ফ্ৰান্সৰ মন্ত্ৰী জাঁ-বেপ্টিষ্ট কলবাৰ্টৰ ধাৰণাসমূহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভন কাৰ্লোভিচে স্থায়ী উৎপাদনৰ বাবে বনাঞ্চল পৰিচালনাৰ ধাৰণাটো বিকশিত কৰে।<ref name="Grober2" /> তেওঁৰ এই কামে আলেকজেণ্ডাৰ ভন হামবল্ড আৰু জৰ্জ লুডৱিগ হাৰ্টিগকে ধৰি আন আন লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল আৰু শেষত বন বিজ্ঞানৰ বিকাশ ঘটাইছিল। ইয়াৰ ফলত আমেৰিকাৰ বন সেৱাৰ প্ৰথম মুৰব্বী গিফৰ্ড পিনচট, যাৰ বন ব্যৱস্থাপনাৰ দৃষ্টিভংগী সম্পদৰ সুচিন্তিত ব্যৱহাৰৰ ধাৰণাটোৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আছিল আৰু আলডো লিওপল্ডৰ দৰে লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল, যাৰ ভূমি নীতিয়ে ১৯৬০ চনৰ পৰিৱেশ আন্দোলনৰ বিকাশত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref name="Grober2" /><ref name="Blewitt-2015" /> ১৯৬২ চনত ৰেচেল কাৰ্ছনৰ ''চাইলেণ্ট স্প্ৰিং'' প্ৰকাশৰ পিছত উন্নয়নশীল পৰিৱেশ আন্দোলনে অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি আৰু পৰিৱেশৰ অৱক্ষয়ৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। ১৯৬৬ চনত কেনেথ ই ব'ল্ডিঙে তেওঁৰ প্ৰভাৱশালী ৰচনা ''দ্য ইকনমিক্স অৱ দ্য কামিং স্পেচশ্বিপ আৰ্থ''ত অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাটোৱে সীমিত সম্পদৰ পুলৰ সৈতে পৰিৱেশ ব্যৱস্থাৰ লগত নিজকে খাপ খুৱাই লোৱাৰ প্ৰয়োজনীয়তা চিনাক্ত কৰিছিল।<ref name="Blewitt-2015"/> এই সম্পৰ্কে আন এক মাইলৰ খুঁটি আছিল ১৯৬৮ চনত গেৰেট হাৰ্ডিনে লিখা প্ৰবন্ধ যিয়ে "ট্ৰেজেডী অৱ দা কমনছ্" শব্দটোক জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল।<ref>{{cite journal |last1=Hardin |first1=Garrett |title=The Tragedy of the Commons: The population problem has no technical solution; it requires a fundamental extension in morality |url=https://archive.org/details/sim_science_1968-12-13_162_3859/page/1243 |journal=Science |date=13 December 1968 |volume=162 |issue=3859 |pages=1243–1248 |doi=10.1126/science.162.3859.1243 |pmid=17756331 }}</ref> সমসাময়িক অৰ্থত বহনক্ষমতা আৰু উন্নয়নৰ প্ৰত্যক্ষ সংযোগ ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই ধৰিব পাৰি। ১৯৭২ চনত আৰ্নষ্ট বাছলাৰৰ "ষ্ট্ৰেটেজি অৱ প্ৰগ্ৰেছ" নামৰ এখন গ্ৰন্থ(জাৰ্মান ভাষাৰ)ত ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল যে, বনাঞ্চল সংৰক্ষণৰ দীৰ্ঘদিনীয়া স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে পৃথিৱীখন ধৰি ৰাখিবলৈ কিদৰে কাঠ উৎপাদনৰ বাবে পৰিৱেশৰ সম্পদ সংৰক্ষণৰ বহল গুৰুত্বলৈ প্ৰত্যক্ষভাৱে স্থানান্তৰিত কৰিব পাৰি।<ref name="Basler-1972">{{cite book |last=Basler |first=Ernst |title= Strategie des Fortschritts: Umweltbelastung Lebensraumverknappung and Zukunftsforshung (Strategy of Progress: Environmental Pollution, Habitat Scarcity and Future Research) |date=1972 |publisher= BLV Publishing Company |location=Munich}}</ref> সেই বছৰতে বৃদ্ধিৰ সীমাৰ ওপৰত ক্লাছিক প্ৰতিবেদনত ৰিপৰ্ট কৰা এটা চিষ্টেম ডাইনামিক চিমুলেচন মডেলত পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ আন্তঃসম্পৰ্ক আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। এইটো ''ক্লাৱ অৱ ৰোম''ৰ নিৰ্দেশত কৰা হৈছিল আৰু লিখিছিল ''মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি''ৰ ডেনিছ আৰু ডনেলা মিড’ছৰ নেতৃত্বত বিজ্ঞানীৰ এটা দলে। বাঞ্ছনীয় "গোলকীয় ভাৰসাম্যৰ অৱস্থা"ৰ বৰ্ণনা কৰি লেখকসকলে লিখিছে: "আমি এনে এটা আৰ্হি উৎপাদন বিচাৰিছোঁ যিয়ে এনে এক বিশ্ব ব্যৱস্থাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব, যি হঠাতে আৰু অনিয়ন্ত্ৰিত পতন নোহোৱাকৈ বহনক্ষম আৰু ইয়াৰ সকলো মানুহৰ মৌলিক বস্তুগত প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ সক্ষম।" <ref name="Finn-2009">{{cite book |last=Finn |first=Donovan |title=Our Uncertain Future: Can Good Planning Create Sustainable Communities? |date=2009 |publisher=University of Illinois |location=Champaign-Urbana}}</ref> ১৯৭২ চনত ''এ ব্লুপ্ৰিণ্ট ফৰ চাৰ্ভাইভেল'' নামৰ প্ৰভাৱশালী গ্ৰন্থখনো প্ৰকাশ পায়।<ref>{{cite news |title=A Blueprint for Survival |url=https://www.nytimes.com/1972/02/05/archives/a-blueprint-for-survival.html |work=The New York Times |date=5 February 1972 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theecologist.org/2012/jan/27/ecologist-january-1972-blueprint-survival|title=The Ecologist January 1972: a blueprint for survival|website=The Ecologist|date=27 January 2012 |language=en|access-date=14 April 2020}}</ref> ১৯৭৫ চনত ''এম আই টি''ৰ এটা গৱেষণা গোটে আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছৰ বাবে "বৃদ্ধি আৰু ভৱিষ্যতৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ"ৰ ওপৰত দহ দিনৰ শুনানি প্ৰস্তুত কৰে, যিটো বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰথম শুনানি আছিল।<ref>{{Cite web |title=Growth and its implications for the future |url=http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-date=4 March 2016 |access-date=6 June 2024 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |deadurl=yes }}</ref> ১৯৮০ চনত আন্তৰ্জাতিক প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ সংঘই বিশ্ব সংৰক্ষণ কৌশল প্ৰকাশ কৰে, য'ত বহনক্ষম উন্নয়নক বিশ্বব্যাপী অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে প্ৰথম উল্লেখসমূহৰ ভিতৰত এটা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়<ref>{{cite book |url=http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |title=World Conservation Strategy: Living Resource Conservation for Sustainable Development |date=1980 |publisher=International Union for Conservation of Nature and Natural Resources |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191126210451/http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |archivedate=2019-11-26 |access-date=2024-06-06}}</ref> আৰু "বহনক্ষম উন্নয়ন" শব্দটো প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref name="Sachs-2015">{{Cite book |last=Sachs |first=Jeffrey D. |title=The Age of Sustainable Development |url=https://archive.org/details/ageofsustainable0000sach |publisher=Columbia University Press |year=2015 |isbn=9780231173155 |location=New York}}</ref> দুবছৰৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশ্ব প্ৰকৃতিৰ চনদত সংৰক্ষণৰ পাঁচটা নীতি উত্থাপন কৰা হয়, যাৰ দ্বাৰা প্ৰকৃতিক প্ৰভাৱিত কৰা মানুহৰ আচৰণক নিৰ্দেশনা আৰু বিচাৰ কৰা হ'ব বুলি থিৰাং কৰা হয়।<ref>{{citation |title=World Charter for Nature |date=28 October 1982 |url=https://www.un.org/documents/ga/res/37/a37r007.htm |publisher=United Nations, General Assembly, 48th Plenary Meeting}}</ref> ব্ৰুণ্টলেণ্ড প্ৰতিবেদনৰ পিছৰ পৰা বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক প্ৰাৰম্ভিক আন্তঃপ্ৰজন্মৰ কাঠামোৰ বাহিৰত বিকশিত হৈ "সামাজিকভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত আৰু পৰিৱেশগতভাৱে বহনক্ষম অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি"ৰ লক্ষ্যত অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।<ref name=Sachs-2015/> ১৯৯২ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন সন্মিলনে বিশ্ব চনদ প্ৰকাশ কৰে, যিয়ে একবিংশ শতিকাত এখন ন্যায়সংগত, বহনক্ষম আৰু শান্তিপূৰ্ণ বিশ্ব সমাজ গঢ়ি তোলাৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰে। বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কাৰ্য পৰিকল্পনা ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে তথ্য, সংহতি আৰু অংশগ্ৰহণক মূল বিল্ডিং ব্লক হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল, যাতে দেশসমূহে এই আন্তঃনিৰ্ভৰশীল স্তম্ভসমূহক স্বীকৃতি দিয়া উন্নয়ন লাভ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে গুৰুত্ব আৰোপ কৰে যে, সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণ জনসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণ বহনক্ষম উন্নয়ন লাভৰ বাবে এক মৌলিক পূৰ্বচৰ্ত।<ref>Will Allen. 2007.[http://learningforsustainability.net/susdev/ "Learning for Sustainability: Sustainable Development."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160114042435/http://learningforsustainability.net/susdev/ |date=14 January 2016 }}</ref> ৰিঅ’ প্ৰট’কল আছিল এক বৃহৎ জাঁপ: প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিশ্বই বহনক্ষমতাৰ এজেণ্ডাত একমত হৈছিল। দৰাচলতে সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আৰু কাৰ্যকৰী সবিশেষক অৱহেলা কৰি বিশ্বব্যাপী একমতৰ সুবিধা লাভ কৰা হৈছিল। বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য(এছডিজি)ৰ এতিয়া সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ' প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10" /> ==গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ গঠন== [[File:Mechanisms to enhance policy for sustainable development, World, 2024.svg|link=|thumb|upright=1.6|বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে নীতি বৃদ্ধিৰ ব্যৱস্থা]] বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে আটাইতকৈ ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাটো হৈছে ২০৩০ চনলৈ বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে ১৭টা [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এছডিজি)ৰে কৰা কাৰ্যসূচী।<ref name=":5">{{Cite journal |last1=de Jong |first1=Eileen |last2=Vijge |first2=Marjanneke J. |date=2021 |title=From Millennium to Sustainable Development Goals: Evolving discourses and their reflection in policy coherence for development |journal=Earth System Governance |language=en |volume=7 |article-number=100087 |doi=10.1016/j.esg.2020.100087|doi-access=free|bibcode=2021ESGov...700087D }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> এই কাৰ্যসূচীত বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কৰা প্ৰথম ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ ২০০০ চনৰ পৰা সহস্ৰাব্দ ঘোষণাৰ আঠটা [[সহস্ৰাব্দ উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এমডিজি)ক অনুসৰণ কৰা হৈছিল।<ref name=":5" /> এছডিজিসমূহৰ সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref>{{rp|137}} ইয়াৰ সূচকসমূহৰ ক্ষেত্ৰত লক্ষ্য [[দৰিদ্ৰতা হ্ৰাস]], [[পৰিৱেশ সুৰক্ষা]], মানৱ সমৃদ্ধি আৰু [[শান্তি]]।<ref name=":5" /> বিশ্ব পৰিৱেশ শাসন(গ্লোবেল এনভাইৰনমেণ্টেল গভৰ্নেন্স)ৰ অধ্যয়ন কৰা পণ্ডিতসকলে ৰাজহুৱা স্থানৰ ভিতৰত বক্তৃতাৰ এটা গোট চিনাক্ত কৰিছে যাৰ বেছিভাগেই চাৰিটা বহনক্ষমতাসম্পন্ন ফ্ৰেম প্ৰদান কৰে: মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা, প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা, এটা সীমাবদ্ধ বক্তৃতা আৰু আমূল বহনক্ষমতা।<ref name=":6">{{Cite journal |last=Sénit |first=Carole-Anne |date=2020 |title=Transforming our world? Discursive representation in the negotiations on the Sustainable Development Goals |journal=International Environmental Agreements: Politics, Law and Economics |language=en |volume=20 |issue=3 |pages=411–429 |doi=10.1007/s10784-020-09489-1 |issn=1567-9764|doi-access=free|bibcode=2020IEAPL..20..411S }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> প্ৰথমতে, ''মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা'' অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক দুয়োটা দিশতে এক ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। দ্বিতীয়তে, ''প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা'' হৈছে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল,যদিও ৰাজনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী দৃষ্টিভংগীৰ। এই ফ্ৰেমৱৰ্কৰ অধীনত বহনক্ষম উন্নয়ন এতিয়াও অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত যদিও উন্নত আৰু উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ মাজত বৈষম্যক সমতা স্থাপন কৰিবলৈ ক্ষমতাৰ পুনৰ বিতৰণৰ জৰিয়তেহে মানৱ মংগল আৰু উন্নয়ন লাভ কৰিব পৰা যায়। তৃতীয়তে ''সীমাবদ্ধ বক্তৃতা'' এটা অৰ্থনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী, যদিও বহনক্ষমতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰাজনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। চতুৰ্থতে, ''আমূল বহনক্ষমতা'' হৈছে বৰ্তমানৰ বিশ্ব অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক গাঁথনিৰ সৈতে বিচ্ছিন্ন হ'বলৈ বিচৰা এক পৰিৱৰ্তনশীল পদ্ধতি।<ref name=":6" /> ==আনুষংগিক ধাৰণা== ===স্থিৰতা=== [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন। বাওঁফালৰ ছবিখনে তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে বহনক্ষমতাক দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে এটা নেষ্টেড পন্থা য’ত সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক বহনক্ষমতা পৰিৱেশ বহনক্ষমতাৰ ভিতৰত সন্নিবিষ্ট কৰা হয়। তলৰ সোঁফালে বিভিন্ন উপাদানে বহনক্ষমতাক ধৰি ৰখা স্তম্ভবোৰ দেখুৱাইছে।]] বহনক্ষমতা বা বহনক্ষম হোৱাটো এটা অৱস্থা দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে একেদৰেই চলি থকাৰ ক্ষমতাক বুজায়।<ref name="Reference-1">{{OEtymD|sustain}}</ref><ref>Onions, Charles, T. (ed) (1964). ''The Shorter Oxford English Dictionary''. Oxford: [[Clarendon Press]]. p. 2095.</ref> আধুনিক ব্যৱহাৰত ই সাধাৰণতে এনে অৱস্থাক বুজায় য’ত পৰিৱেশ, অৰ্থনীতি আৰু সমাজে দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে নিজৰ অস্তিত্ব ৰক্ষা কৰি থাকিব।<ref>{{cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins. |journal=Sustainability Science |date=3 September 2018 |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P }}</ref> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{cite book |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |title=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |chapter=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref><ref name="Bosselmann-2010">{{Cite journal |last=Bosselmann |first=Klaus |date=2010 |title=Losing the Forest for the Trees: Environmental Reductionism in the Law |journal=[[Sustainability (journal)|Sustainability]] |volume=2 |issue=8 |pages=2424–2448 |doi=10.3390/su2082424 |doi-access=free|bibcode=2010Sust....2.2424B |hdl=10535/6499 |hdl-access=free }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/3.0/ Creative Commons Attribution 3.0 International License]</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিৰ দৰে পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাটোও সামৰি লোৱা হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয়, সাংগঠনিক আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত লোৱাৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হ’ব পাৰে।<ref name="Berg-2020" /> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন, আৰু শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। “বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) হিচাপে ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।’’<ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> ===মাত্ৰা=== == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যা]] t96569ku8q3eaap4qp3y8fe5r8ovc1a 652003 652001 2026-11-10T16:14:32Z Pranamikaadhikary 27435 /* মাত্ৰা */ 652003 wikitext text/x-wiki '''বহনক্ষম উন্নয়ন''' ({{lang-en|Sustainable development}}) বিকাশ আৰু মানৱ উন্নয়নৰ এনে এক পদ্ধতি, যিয়ে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰাৰ ক্ষমতাৰ সৈতে আপোচ কৰিব নলগাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখে।<ref name=":1">United Nations General Assembly (1987) .[https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf ''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220331195909/https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf|date=31 March 2022}}. Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment.</ref><ref name=":72">{{cite web |author=United Nations General Assembly |date=20 March 1987 |title=''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''; Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment; Our Common Future, Chapter 2: Towards Sustainable Development; Paragraph 1 |url=http://www.un-documents.net/ocf-02.htm |access-date=1 March 2010 |publisher=[[United Nations General Assembly]]}}</ref> ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে এনে এখন সমাজ গঢ়ি তোলা, য'ত জীৱন-যাপনৰ ব্যৱস্থা আৰু সম্পদ আহৰণে গোলকীয় অখণ্ডতাক ক্ষতিগ্ৰস্ত নকৰাকৈ মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Robert |first1=Kates W. |last2=Parris |first2=Thomas M. |last3=Leiserowitz |first3=Anthony A. |title=What is Sustainable Development? Goals, Indicators, Values, and Practice |url=https://archive.org/details/sim_environment_2005-04_47_3/page/n8 |journal=Environment: Science and Policy for Sustainable Development |date=2005 |volume=47 |issue=3 |pages=8–21 |doi=10.1080/00139157.2005.10524444|bibcode=2005ESPSD..47c...8R |s2cid=154882898 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mensah |first1=Justice |title=Sustainable development: Meaning, history, principles, pillars, and implications for human action: Literature review |journal=Cogent Social Sciences |date=2019 |volume=5 |issue=1 |pages=1653531 |doi=10.1080/23311886.2019.1653531 |doi-access=free}}</ref> বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য হৈছে অৰ্থনীতি, পৰিৱেশ, আৰু সামাজিক কল্যাণৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা। ১৯৮৭ চনত ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদনে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক অধিক পৰিচিত কৰাত সহায় কৰিছিল। বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰতে বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো সোমাই থাকে, যিটো এটা নীতিগত ধাৰণা। [[ইউনেস্কো]]ৱে দুয়োটা ধাৰণাৰে মাজত এটা পাৰ্থক্য তলত দিয়া ধৰণে প্ৰণয়ন কৰিছিল: "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী বুলি) ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name=":4">{{Cite web |last= |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> এই ধাৰণাৰ সৈতে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোৰ কিছুমান সমস্যা। কিছুমান পণ্ডিতে ইয়াক বিৰোধাভাসৰ অলংকাৰ বুলি কয়, কাৰণ তেওঁলোকৰ মতে উন্নয়ন স্বাভাৱিকতে অস্থায়ী। এতিয়ালৈকে যি অগ্ৰগতিৰ অভাৱত আন মন্তব্যকাৰীসকল হতাশ হৈছে।<ref name=":13">{{cite journal |last1=Brown |first1=James H. |date=2015 |title=The Oxymoron of Sustainable Development |journal=[[BioScience]] |volume=65 |issue=10 |pages=1027–1029 |doi=10.1093/biosci/biv117 |doi-access=free}}</ref><ref name=":15">{{cite journal |last1=Williams |first1=Colin C |last2=Millington |first2=Andrew C |date=2004 |title=The diverse and contested meanings of sustainable development |journal=[[The Geographical Journal]] |volume=170 |issue=2 |pages=99–104 |bibcode=2004GeogJ.170...99W |doi=10.1111/j.0016-7398.2004.00111.x |s2cid=143181802}}</ref> এই সমস্যাটোৰ এটা অংশ হ'ল, উন্নয়নৰ সংজ্ঞাই অবিচলভাবে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই।<ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ১৯৯২ চনত ৰিঅ’ ডি জেনেইৰ’ত অনুষ্ঠিত হোৱা গোলকীয় সন্মিলনত আৰম্ভ হোৱা ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াই বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচীত স্থান দিছে। ২০১৫ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদে (UNGA) ২০৩০ চনৰ বাবে বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য গ্ৰহণ কৰে। == বহনক্ষম উন্নয়নৰ সংজ্ঞা == ১৯৮৭ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন আয়োগে আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যতৰ প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে, যাক সাধাৰণতে ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদন বুলি কোৱা হয়।<ref name=":1" /> এই প্ৰতিবেদনত "বহনক্ষম উন্নয়ন"ৰ সংজ্ঞা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, যিটো এতিয়া বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে:<ref name=":1" /><ref>{{cite journal |last1=Keeble |first1=Brian R. |title=The Brundtland report: 'Our common future' |journal=Medicine and War |date=1988 |volume=4 |issue=1 |pages=17–25 |doi=10.1080/07488008808408783}}</ref> ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ ক্ষমতাক আপোচ নকৰাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰি কৰা উন্নয়নেই হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন। ইয়াৰ ভিতৰত দুটা মূল ধাৰণা আছে:- *‘প্ৰয়োজন’ৰ ধাৰণাটোৱে বিশেষকৈ বিশ্বৰ দৰিদ্ৰসকলৰ অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ, যাক অতিক্ৰমণীয় অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া উচিত; আৰু প্ৰযুক্তি আৰু সামাজিক সংগঠনৰ অৱস্থাই পৰিৱেশৰ বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যতৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ ক্ষমতাৰ ওপৰত জাপি দিয়া সীমাবদ্ধতাৰ ধাৰণা। * পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ বিশ্ব আয়োগ, আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যত(১৯৮৭) এইদৰে বহনক্ষম উন্নয়নে অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন, পৰিৱেশ সুৰক্ষা আৰু সামাজিক কল্যাণৰ মাজত ভাৰসাম্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰে। === বহনক্ষমতাৰ অৰ্থ === [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন: বাওঁফালৰ ছবিখনে বহনক্ষমতাক তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে ই এটা নেষ্টেড এপ্ৰ’চ। তলৰ সোঁফালে ই তিনিটা স্তম্ভ।<ref name="Purvis" /> নেষ্টেড উপবৃত্তাকাৰৰ সৈতে আঁচনিখনে মাত্ৰাসমূহৰ এটা স্তৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে, বাকী দুটাৰ বাবে ''পৰিৱেশ''ক ভেটি হিচাপে ৰখা হৈছে। |290x290px]] দীৰ্ঘদিন ধৰি পৃথিৱীত মানুহৰ সহ-অৱস্থানৰ বাবে বহনক্ষমতা এক সামাজিক লক্ষ্য। এই শব্দটোৰ সংজ্ঞা বিতৰ্কিত আৰু সাহিত্য, প্ৰসংগ আৰু সময়ৰ লগে লগে ইয়াৰ ৰূপৰ ভিন্নতা দেখা যায়।<ref name="Ramsey-2015">{{Cite journal |last=Ramsey |first=Jeffry L. |date=2015 |title=On Not Defining Sustainability |url=http://link.springer.com/10.1007/s10806-015-9578-3 |journal=Journal of Agricultural and Environmental Ethics |language=en |volume=28 |issue=6 |pages=1075–1087 |doi=10.1007/s10806-015-9578-3 |issn=1187-7863 |s2cid=146790960}}</ref><ref name="Purvis">{{Cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |date=2019 |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins |journal=Sustainability Science |language=en |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P |issn=1862-4065 |doi-access=free}} </ref> বহনক্ষমতাৰ সাধাৰণতে তিনিটা মাত্ৰা (বা স্তম্ভ) থাকে: পৰিৱেশ, অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক।<ref name="Purvis" /> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{Citation |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |work=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |title=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিকে ধৰি পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাও অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হ'ব পাৰে।<ref name="Berg-2020">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |publisher=Routledge |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ'ল, বহনক্ষম উন্নয়ন আৰু এই শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="EB-2022">{{Cite news |title=Sustainability |url=https://www.britannica.com/science/sustainability |access-date=31 March 2022 |newspaper=Encyclopedia Britannica}}</ref> ইউনেস্কোৱে দুয়োটাকে এনেদৰে পৃথকৰূপে ব্যৱহাৰ কৰে:- "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) ভবা হয়; আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> == ধাৰণাটোৰ বিকাশ == বহনক্ষম উন্নয়নৰ শিপা বহনক্ষম বন ব্যৱস্থাপনা সম্পৰ্কীয় ধাৰণাসমূহৰ পৰাই আছে, যিবোৰ ইউৰোপত ১৭ আৰু ১৮ শতিকাৰ সময়ছোৱাত বিকশিত হৈছিল।<ref name="Grober2">Ulrich Grober: Deep roots&nbsp; — [https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf A conceptual history of "sustainable development" (Nachhaltigkeit)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210925121333/https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf |date=25 September 2021 }}, Wissenschaftszentrum Berlin für Sozialforschung, 2007</ref><ref name="Blewitt-2015">{{cite book |last1=Blewitt |first1=John |title=Understanding Sustainable Development |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-70782-4 }}{{pn|date=July 2023}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Du Pisani |first1=Jacobus A. |title=Sustainable development – historical roots of the concept |journal=Environmental Sciences |date=2006 |volume=3 |issue=2 |pages=83–96 |doi=10.1080/15693430600688831 |doi-access=free|bibcode=2006JIES....3...83D }}</ref> ইংলেণ্ডত কাঠৰ সম্পদৰ অভাৱৰ প্ৰতি ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা সচেতনতাৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাইজন ইভেলিনে ১৬৬২ চনত লিখা ''চিলভা'' ৰচনাত যুক্তি দিছিল যে, "গছৰ বীজ সিঁচা আৰু পুলি ৰোপণ কৰাটো প্ৰতিজন মাটিৰ মালিকৰ জাতীয় কৰ্তব্য হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে, যাতে প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ অতিমাত্ৰা শোষণৰ দৰে ধ্বংসাত্মক কামবোৰ বন্ধ কৰিব পৰা যায়।" ১৭১৩ চনত চেক্সনৰ প্ৰথম নিৰ্বাচক ফ্ৰেডেৰিক অগাষ্টাছৰ সেৱাত থকা জ্যেষ্ঠ খনন প্ৰশাসক হান্স কাৰ্ল ভন কাৰ্লোভিচে বনজ সম্পদৰ ওপৰত ৪০০ পৃষ্ঠাৰ ''চিলভিকালচাৰা ইক’ন’মিক্স''(Sylvicultura economics) প্ৰকাশ কৰে। ইভেলিন আৰু ফ্ৰান্সৰ মন্ত্ৰী জাঁ-বেপ্টিষ্ট কলবাৰ্টৰ ধাৰণাসমূহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভন কাৰ্লোভিচে স্থায়ী উৎপাদনৰ বাবে বনাঞ্চল পৰিচালনাৰ ধাৰণাটো বিকশিত কৰে।<ref name="Grober2" /> তেওঁৰ এই কামে আলেকজেণ্ডাৰ ভন হামবল্ড আৰু জৰ্জ লুডৱিগ হাৰ্টিগকে ধৰি আন আন লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল আৰু শেষত বন বিজ্ঞানৰ বিকাশ ঘটাইছিল। ইয়াৰ ফলত আমেৰিকাৰ বন সেৱাৰ প্ৰথম মুৰব্বী গিফৰ্ড পিনচট, যাৰ বন ব্যৱস্থাপনাৰ দৃষ্টিভংগী সম্পদৰ সুচিন্তিত ব্যৱহাৰৰ ধাৰণাটোৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আছিল আৰু আলডো লিওপল্ডৰ দৰে লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল, যাৰ ভূমি নীতিয়ে ১৯৬০ চনৰ পৰিৱেশ আন্দোলনৰ বিকাশত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref name="Grober2" /><ref name="Blewitt-2015" /> ১৯৬২ চনত ৰেচেল কাৰ্ছনৰ ''চাইলেণ্ট স্প্ৰিং'' প্ৰকাশৰ পিছত উন্নয়নশীল পৰিৱেশ আন্দোলনে অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি আৰু পৰিৱেশৰ অৱক্ষয়ৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। ১৯৬৬ চনত কেনেথ ই ব'ল্ডিঙে তেওঁৰ প্ৰভাৱশালী ৰচনা ''দ্য ইকনমিক্স অৱ দ্য কামিং স্পেচশ্বিপ আৰ্থ''ত অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাটোৱে সীমিত সম্পদৰ পুলৰ সৈতে পৰিৱেশ ব্যৱস্থাৰ লগত নিজকে খাপ খুৱাই লোৱাৰ প্ৰয়োজনীয়তা চিনাক্ত কৰিছিল।<ref name="Blewitt-2015"/> এই সম্পৰ্কে আন এক মাইলৰ খুঁটি আছিল ১৯৬৮ চনত গেৰেট হাৰ্ডিনে লিখা প্ৰবন্ধ যিয়ে "ট্ৰেজেডী অৱ দা কমনছ্" শব্দটোক জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল।<ref>{{cite journal |last1=Hardin |first1=Garrett |title=The Tragedy of the Commons: The population problem has no technical solution; it requires a fundamental extension in morality |url=https://archive.org/details/sim_science_1968-12-13_162_3859/page/1243 |journal=Science |date=13 December 1968 |volume=162 |issue=3859 |pages=1243–1248 |doi=10.1126/science.162.3859.1243 |pmid=17756331 }}</ref> সমসাময়িক অৰ্থত বহনক্ষমতা আৰু উন্নয়নৰ প্ৰত্যক্ষ সংযোগ ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই ধৰিব পাৰি। ১৯৭২ চনত আৰ্নষ্ট বাছলাৰৰ "ষ্ট্ৰেটেজি অৱ প্ৰগ্ৰেছ" নামৰ এখন গ্ৰন্থ(জাৰ্মান ভাষাৰ)ত ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল যে, বনাঞ্চল সংৰক্ষণৰ দীৰ্ঘদিনীয়া স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে পৃথিৱীখন ধৰি ৰাখিবলৈ কিদৰে কাঠ উৎপাদনৰ বাবে পৰিৱেশৰ সম্পদ সংৰক্ষণৰ বহল গুৰুত্বলৈ প্ৰত্যক্ষভাৱে স্থানান্তৰিত কৰিব পাৰি।<ref name="Basler-1972">{{cite book |last=Basler |first=Ernst |title= Strategie des Fortschritts: Umweltbelastung Lebensraumverknappung and Zukunftsforshung (Strategy of Progress: Environmental Pollution, Habitat Scarcity and Future Research) |date=1972 |publisher= BLV Publishing Company |location=Munich}}</ref> সেই বছৰতে বৃদ্ধিৰ সীমাৰ ওপৰত ক্লাছিক প্ৰতিবেদনত ৰিপৰ্ট কৰা এটা চিষ্টেম ডাইনামিক চিমুলেচন মডেলত পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ আন্তঃসম্পৰ্ক আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। এইটো ''ক্লাৱ অৱ ৰোম''ৰ নিৰ্দেশত কৰা হৈছিল আৰু লিখিছিল ''মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি''ৰ ডেনিছ আৰু ডনেলা মিড’ছৰ নেতৃত্বত বিজ্ঞানীৰ এটা দলে। বাঞ্ছনীয় "গোলকীয় ভাৰসাম্যৰ অৱস্থা"ৰ বৰ্ণনা কৰি লেখকসকলে লিখিছে: "আমি এনে এটা আৰ্হি উৎপাদন বিচাৰিছোঁ যিয়ে এনে এক বিশ্ব ব্যৱস্থাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব, যি হঠাতে আৰু অনিয়ন্ত্ৰিত পতন নোহোৱাকৈ বহনক্ষম আৰু ইয়াৰ সকলো মানুহৰ মৌলিক বস্তুগত প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ সক্ষম।" <ref name="Finn-2009">{{cite book |last=Finn |first=Donovan |title=Our Uncertain Future: Can Good Planning Create Sustainable Communities? |date=2009 |publisher=University of Illinois |location=Champaign-Urbana}}</ref> ১৯৭২ চনত ''এ ব্লুপ্ৰিণ্ট ফৰ চাৰ্ভাইভেল'' নামৰ প্ৰভাৱশালী গ্ৰন্থখনো প্ৰকাশ পায়।<ref>{{cite news |title=A Blueprint for Survival |url=https://www.nytimes.com/1972/02/05/archives/a-blueprint-for-survival.html |work=The New York Times |date=5 February 1972 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theecologist.org/2012/jan/27/ecologist-january-1972-blueprint-survival|title=The Ecologist January 1972: a blueprint for survival|website=The Ecologist|date=27 January 2012 |language=en|access-date=14 April 2020}}</ref> ১৯৭৫ চনত ''এম আই টি''ৰ এটা গৱেষণা গোটে আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছৰ বাবে "বৃদ্ধি আৰু ভৱিষ্যতৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ"ৰ ওপৰত দহ দিনৰ শুনানি প্ৰস্তুত কৰে, যিটো বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰথম শুনানি আছিল।<ref>{{Cite web |title=Growth and its implications for the future |url=http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-date=4 March 2016 |access-date=6 June 2024 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |deadurl=yes }}</ref> ১৯৮০ চনত আন্তৰ্জাতিক প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ সংঘই বিশ্ব সংৰক্ষণ কৌশল প্ৰকাশ কৰে, য'ত বহনক্ষম উন্নয়নক বিশ্বব্যাপী অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে প্ৰথম উল্লেখসমূহৰ ভিতৰত এটা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়<ref>{{cite book |url=http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |title=World Conservation Strategy: Living Resource Conservation for Sustainable Development |date=1980 |publisher=International Union for Conservation of Nature and Natural Resources |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191126210451/http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |archivedate=2019-11-26 |access-date=2024-06-06}}</ref> আৰু "বহনক্ষম উন্নয়ন" শব্দটো প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref name="Sachs-2015">{{Cite book |last=Sachs |first=Jeffrey D. |title=The Age of Sustainable Development |url=https://archive.org/details/ageofsustainable0000sach |publisher=Columbia University Press |year=2015 |isbn=9780231173155 |location=New York}}</ref> দুবছৰৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশ্ব প্ৰকৃতিৰ চনদত সংৰক্ষণৰ পাঁচটা নীতি উত্থাপন কৰা হয়, যাৰ দ্বাৰা প্ৰকৃতিক প্ৰভাৱিত কৰা মানুহৰ আচৰণক নিৰ্দেশনা আৰু বিচাৰ কৰা হ'ব বুলি থিৰাং কৰা হয়।<ref>{{citation |title=World Charter for Nature |date=28 October 1982 |url=https://www.un.org/documents/ga/res/37/a37r007.htm |publisher=United Nations, General Assembly, 48th Plenary Meeting}}</ref> ব্ৰুণ্টলেণ্ড প্ৰতিবেদনৰ পিছৰ পৰা বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক প্ৰাৰম্ভিক আন্তঃপ্ৰজন্মৰ কাঠামোৰ বাহিৰত বিকশিত হৈ "সামাজিকভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত আৰু পৰিৱেশগতভাৱে বহনক্ষম অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি"ৰ লক্ষ্যত অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।<ref name=Sachs-2015/> ১৯৯২ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন সন্মিলনে বিশ্ব চনদ প্ৰকাশ কৰে, যিয়ে একবিংশ শতিকাত এখন ন্যায়সংগত, বহনক্ষম আৰু শান্তিপূৰ্ণ বিশ্ব সমাজ গঢ়ি তোলাৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰে। বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কাৰ্য পৰিকল্পনা ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে তথ্য, সংহতি আৰু অংশগ্ৰহণক মূল বিল্ডিং ব্লক হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল, যাতে দেশসমূহে এই আন্তঃনিৰ্ভৰশীল স্তম্ভসমূহক স্বীকৃতি দিয়া উন্নয়ন লাভ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে গুৰুত্ব আৰোপ কৰে যে, সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণ জনসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণ বহনক্ষম উন্নয়ন লাভৰ বাবে এক মৌলিক পূৰ্বচৰ্ত।<ref>Will Allen. 2007.[http://learningforsustainability.net/susdev/ "Learning for Sustainability: Sustainable Development."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160114042435/http://learningforsustainability.net/susdev/ |date=14 January 2016 }}</ref> ৰিঅ’ প্ৰট’কল আছিল এক বৃহৎ জাঁপ: প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিশ্বই বহনক্ষমতাৰ এজেণ্ডাত একমত হৈছিল। দৰাচলতে সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আৰু কাৰ্যকৰী সবিশেষক অৱহেলা কৰি বিশ্বব্যাপী একমতৰ সুবিধা লাভ কৰা হৈছিল। বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য(এছডিজি)ৰ এতিয়া সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ' প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10" /> ==গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ গঠন== [[File:Mechanisms to enhance policy for sustainable development, World, 2024.svg|link=|thumb|upright=1.6|বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে নীতি বৃদ্ধিৰ ব্যৱস্থা]] বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে আটাইতকৈ ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাটো হৈছে ২০৩০ চনলৈ বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে ১৭টা [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এছডিজি)ৰে কৰা কাৰ্যসূচী।<ref name=":5">{{Cite journal |last1=de Jong |first1=Eileen |last2=Vijge |first2=Marjanneke J. |date=2021 |title=From Millennium to Sustainable Development Goals: Evolving discourses and their reflection in policy coherence for development |journal=Earth System Governance |language=en |volume=7 |article-number=100087 |doi=10.1016/j.esg.2020.100087|doi-access=free|bibcode=2021ESGov...700087D }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> এই কাৰ্যসূচীত বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কৰা প্ৰথম ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ ২০০০ চনৰ পৰা সহস্ৰাব্দ ঘোষণাৰ আঠটা [[সহস্ৰাব্দ উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এমডিজি)ক অনুসৰণ কৰা হৈছিল।<ref name=":5" /> এছডিজিসমূহৰ সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref>{{rp|137}} ইয়াৰ সূচকসমূহৰ ক্ষেত্ৰত লক্ষ্য [[দৰিদ্ৰতা হ্ৰাস]], [[পৰিৱেশ সুৰক্ষা]], মানৱ সমৃদ্ধি আৰু [[শান্তি]]।<ref name=":5" /> বিশ্ব পৰিৱেশ শাসন(গ্লোবেল এনভাইৰনমেণ্টেল গভৰ্নেন্স)ৰ অধ্যয়ন কৰা পণ্ডিতসকলে ৰাজহুৱা স্থানৰ ভিতৰত বক্তৃতাৰ এটা গোট চিনাক্ত কৰিছে যাৰ বেছিভাগেই চাৰিটা বহনক্ষমতাসম্পন্ন ফ্ৰেম প্ৰদান কৰে: মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা, প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা, এটা সীমাবদ্ধ বক্তৃতা আৰু আমূল বহনক্ষমতা।<ref name=":6">{{Cite journal |last=Sénit |first=Carole-Anne |date=2020 |title=Transforming our world? Discursive representation in the negotiations on the Sustainable Development Goals |journal=International Environmental Agreements: Politics, Law and Economics |language=en |volume=20 |issue=3 |pages=411–429 |doi=10.1007/s10784-020-09489-1 |issn=1567-9764|doi-access=free|bibcode=2020IEAPL..20..411S }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> প্ৰথমতে, ''মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা'' অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক দুয়োটা দিশতে এক ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। দ্বিতীয়তে, ''প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা'' হৈছে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল,যদিও ৰাজনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী দৃষ্টিভংগীৰ। এই ফ্ৰেমৱৰ্কৰ অধীনত বহনক্ষম উন্নয়ন এতিয়াও অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত যদিও উন্নত আৰু উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ মাজত বৈষম্যক সমতা স্থাপন কৰিবলৈ ক্ষমতাৰ পুনৰ বিতৰণৰ জৰিয়তেহে মানৱ মংগল আৰু উন্নয়ন লাভ কৰিব পৰা যায়। তৃতীয়তে ''সীমাবদ্ধ বক্তৃতা'' এটা অৰ্থনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী, যদিও বহনক্ষমতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰাজনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। চতুৰ্থতে, ''আমূল বহনক্ষমতা'' হৈছে বৰ্তমানৰ বিশ্ব অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক গাঁথনিৰ সৈতে বিচ্ছিন্ন হ'বলৈ বিচৰা এক পৰিৱৰ্তনশীল পদ্ধতি।<ref name=":6" /> ==আনুষংগিক ধাৰণা== ===স্থিৰতা=== [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন। বাওঁফালৰ ছবিখনে তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে বহনক্ষমতাক দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে এটা নেষ্টেড পন্থা য’ত সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক বহনক্ষমতা পৰিৱেশ বহনক্ষমতাৰ ভিতৰত সন্নিবিষ্ট কৰা হয়। তলৰ সোঁফালে বিভিন্ন উপাদানে বহনক্ষমতাক ধৰি ৰখা স্তম্ভবোৰ দেখুৱাইছে।]] বহনক্ষমতা বা বহনক্ষম হোৱাটো এটা অৱস্থা দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে একেদৰেই চলি থকাৰ ক্ষমতাক বুজায়।<ref name="Reference-1">{{OEtymD|sustain}}</ref><ref>Onions, Charles, T. (ed) (1964). ''The Shorter Oxford English Dictionary''. Oxford: [[Clarendon Press]]. p. 2095.</ref> আধুনিক ব্যৱহাৰত ই সাধাৰণতে এনে অৱস্থাক বুজায় য’ত পৰিৱেশ, অৰ্থনীতি আৰু সমাজে দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে নিজৰ অস্তিত্ব ৰক্ষা কৰি থাকিব।<ref>{{cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins. |journal=Sustainability Science |date=3 September 2018 |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P }}</ref> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{cite book |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |title=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |chapter=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref><ref name="Bosselmann-2010">{{Cite journal |last=Bosselmann |first=Klaus |date=2010 |title=Losing the Forest for the Trees: Environmental Reductionism in the Law |journal=[[Sustainability (journal)|Sustainability]] |volume=2 |issue=8 |pages=2424–2448 |doi=10.3390/su2082424 |doi-access=free|bibcode=2010Sust....2.2424B |hdl=10535/6499 |hdl-access=free }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/3.0/ Creative Commons Attribution 3.0 International License]</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিৰ দৰে পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাটোও সামৰি লোৱা হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয়, সাংগঠনিক আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত লোৱাৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হ’ব পাৰে।<ref name="Berg-2020" /> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন, আৰু শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। “বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) হিচাপে ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।’’<ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> ===মাত্ৰা=== বহনক্ষমতাৰ দৰেই বহনক্ষম উন্নয়নৰ তিনিটা মাত্ৰা আছে বুলি গণ্য কৰা হয়: পৰিৱেশ, অৰ্থনীতি আৰু সমাজ। ধাৰণাটো হ’ল তিনিওটা মাত্ৰাৰ মাজত ভাল ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰিব লাগে। ইহঁতক মাত্ৰা বুলি কোৱাৰ পৰিৱৰ্তে সাধাৰণতে ব্যৱহৃত আন শব্দবোৰ হ’ল স্তম্ভ, ডমেইন, দিশ আৰু গোলক। == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যা]] blu34nr341h9mob4pbgs5orhf46kyl8 652008 652003 2026-11-10T16:17:12Z Pranamikaadhikary 27435 /* মাত্ৰা */ 652008 wikitext text/x-wiki '''বহনক্ষম উন্নয়ন''' ({{lang-en|Sustainable development}}) বিকাশ আৰু মানৱ উন্নয়নৰ এনে এক পদ্ধতি, যিয়ে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰাৰ ক্ষমতাৰ সৈতে আপোচ কৰিব নলগাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখে।<ref name=":1">United Nations General Assembly (1987) .[https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf ''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220331195909/https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf|date=31 March 2022}}. Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment.</ref><ref name=":72">{{cite web |author=United Nations General Assembly |date=20 March 1987 |title=''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''; Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment; Our Common Future, Chapter 2: Towards Sustainable Development; Paragraph 1 |url=http://www.un-documents.net/ocf-02.htm |access-date=1 March 2010 |publisher=[[United Nations General Assembly]]}}</ref> ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে এনে এখন সমাজ গঢ়ি তোলা, য'ত জীৱন-যাপনৰ ব্যৱস্থা আৰু সম্পদ আহৰণে গোলকীয় অখণ্ডতাক ক্ষতিগ্ৰস্ত নকৰাকৈ মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Robert |first1=Kates W. |last2=Parris |first2=Thomas M. |last3=Leiserowitz |first3=Anthony A. |title=What is Sustainable Development? Goals, Indicators, Values, and Practice |url=https://archive.org/details/sim_environment_2005-04_47_3/page/n8 |journal=Environment: Science and Policy for Sustainable Development |date=2005 |volume=47 |issue=3 |pages=8–21 |doi=10.1080/00139157.2005.10524444|bibcode=2005ESPSD..47c...8R |s2cid=154882898 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mensah |first1=Justice |title=Sustainable development: Meaning, history, principles, pillars, and implications for human action: Literature review |journal=Cogent Social Sciences |date=2019 |volume=5 |issue=1 |pages=1653531 |doi=10.1080/23311886.2019.1653531 |doi-access=free}}</ref> বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য হৈছে অৰ্থনীতি, পৰিৱেশ, আৰু সামাজিক কল্যাণৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা। ১৯৮৭ চনত ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদনে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক অধিক পৰিচিত কৰাত সহায় কৰিছিল। বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰতে বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো সোমাই থাকে, যিটো এটা নীতিগত ধাৰণা। [[ইউনেস্কো]]ৱে দুয়োটা ধাৰণাৰে মাজত এটা পাৰ্থক্য তলত দিয়া ধৰণে প্ৰণয়ন কৰিছিল: "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী বুলি) ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name=":4">{{Cite web |last= |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> এই ধাৰণাৰ সৈতে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোৰ কিছুমান সমস্যা। কিছুমান পণ্ডিতে ইয়াক বিৰোধাভাসৰ অলংকাৰ বুলি কয়, কাৰণ তেওঁলোকৰ মতে উন্নয়ন স্বাভাৱিকতে অস্থায়ী। এতিয়ালৈকে যি অগ্ৰগতিৰ অভাৱত আন মন্তব্যকাৰীসকল হতাশ হৈছে।<ref name=":13">{{cite journal |last1=Brown |first1=James H. |date=2015 |title=The Oxymoron of Sustainable Development |journal=[[BioScience]] |volume=65 |issue=10 |pages=1027–1029 |doi=10.1093/biosci/biv117 |doi-access=free}}</ref><ref name=":15">{{cite journal |last1=Williams |first1=Colin C |last2=Millington |first2=Andrew C |date=2004 |title=The diverse and contested meanings of sustainable development |journal=[[The Geographical Journal]] |volume=170 |issue=2 |pages=99–104 |bibcode=2004GeogJ.170...99W |doi=10.1111/j.0016-7398.2004.00111.x |s2cid=143181802}}</ref> এই সমস্যাটোৰ এটা অংশ হ'ল, উন্নয়নৰ সংজ্ঞাই অবিচলভাবে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই।<ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ১৯৯২ চনত ৰিঅ’ ডি জেনেইৰ’ত অনুষ্ঠিত হোৱা গোলকীয় সন্মিলনত আৰম্ভ হোৱা ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াই বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচীত স্থান দিছে। ২০১৫ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদে (UNGA) ২০৩০ চনৰ বাবে বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য গ্ৰহণ কৰে। == বহনক্ষম উন্নয়নৰ সংজ্ঞা == ১৯৮৭ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন আয়োগে আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যতৰ প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে, যাক সাধাৰণতে ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদন বুলি কোৱা হয়।<ref name=":1" /> এই প্ৰতিবেদনত "বহনক্ষম উন্নয়ন"ৰ সংজ্ঞা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, যিটো এতিয়া বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে:<ref name=":1" /><ref>{{cite journal |last1=Keeble |first1=Brian R. |title=The Brundtland report: 'Our common future' |journal=Medicine and War |date=1988 |volume=4 |issue=1 |pages=17–25 |doi=10.1080/07488008808408783}}</ref> ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ ক্ষমতাক আপোচ নকৰাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰি কৰা উন্নয়নেই হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন। ইয়াৰ ভিতৰত দুটা মূল ধাৰণা আছে:- *‘প্ৰয়োজন’ৰ ধাৰণাটোৱে বিশেষকৈ বিশ্বৰ দৰিদ্ৰসকলৰ অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ, যাক অতিক্ৰমণীয় অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া উচিত; আৰু প্ৰযুক্তি আৰু সামাজিক সংগঠনৰ অৱস্থাই পৰিৱেশৰ বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যতৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ ক্ষমতাৰ ওপৰত জাপি দিয়া সীমাবদ্ধতাৰ ধাৰণা। * পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ বিশ্ব আয়োগ, আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যত(১৯৮৭) এইদৰে বহনক্ষম উন্নয়নে অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন, পৰিৱেশ সুৰক্ষা আৰু সামাজিক কল্যাণৰ মাজত ভাৰসাম্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰে। === বহনক্ষমতাৰ অৰ্থ === [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন: বাওঁফালৰ ছবিখনে বহনক্ষমতাক তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে ই এটা নেষ্টেড এপ্ৰ’চ। তলৰ সোঁফালে ই তিনিটা স্তম্ভ।<ref name="Purvis" /> নেষ্টেড উপবৃত্তাকাৰৰ সৈতে আঁচনিখনে মাত্ৰাসমূহৰ এটা স্তৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে, বাকী দুটাৰ বাবে ''পৰিৱেশ''ক ভেটি হিচাপে ৰখা হৈছে। |290x290px]] দীৰ্ঘদিন ধৰি পৃথিৱীত মানুহৰ সহ-অৱস্থানৰ বাবে বহনক্ষমতা এক সামাজিক লক্ষ্য। এই শব্দটোৰ সংজ্ঞা বিতৰ্কিত আৰু সাহিত্য, প্ৰসংগ আৰু সময়ৰ লগে লগে ইয়াৰ ৰূপৰ ভিন্নতা দেখা যায়।<ref name="Ramsey-2015">{{Cite journal |last=Ramsey |first=Jeffry L. |date=2015 |title=On Not Defining Sustainability |url=http://link.springer.com/10.1007/s10806-015-9578-3 |journal=Journal of Agricultural and Environmental Ethics |language=en |volume=28 |issue=6 |pages=1075–1087 |doi=10.1007/s10806-015-9578-3 |issn=1187-7863 |s2cid=146790960}}</ref><ref name="Purvis">{{Cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |date=2019 |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins |journal=Sustainability Science |language=en |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P |issn=1862-4065 |doi-access=free}} </ref> বহনক্ষমতাৰ সাধাৰণতে তিনিটা মাত্ৰা (বা স্তম্ভ) থাকে: পৰিৱেশ, অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক।<ref name="Purvis" /> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{Citation |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |work=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |title=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিকে ধৰি পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাও অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হ'ব পাৰে।<ref name="Berg-2020">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |publisher=Routledge |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ'ল, বহনক্ষম উন্নয়ন আৰু এই শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="EB-2022">{{Cite news |title=Sustainability |url=https://www.britannica.com/science/sustainability |access-date=31 March 2022 |newspaper=Encyclopedia Britannica}}</ref> ইউনেস্কোৱে দুয়োটাকে এনেদৰে পৃথকৰূপে ব্যৱহাৰ কৰে:- "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) ভবা হয়; আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> == ধাৰণাটোৰ বিকাশ == বহনক্ষম উন্নয়নৰ শিপা বহনক্ষম বন ব্যৱস্থাপনা সম্পৰ্কীয় ধাৰণাসমূহৰ পৰাই আছে, যিবোৰ ইউৰোপত ১৭ আৰু ১৮ শতিকাৰ সময়ছোৱাত বিকশিত হৈছিল।<ref name="Grober2">Ulrich Grober: Deep roots&nbsp; — [https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf A conceptual history of "sustainable development" (Nachhaltigkeit)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210925121333/https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf |date=25 September 2021 }}, Wissenschaftszentrum Berlin für Sozialforschung, 2007</ref><ref name="Blewitt-2015">{{cite book |last1=Blewitt |first1=John |title=Understanding Sustainable Development |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-70782-4 }}{{pn|date=July 2023}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Du Pisani |first1=Jacobus A. |title=Sustainable development – historical roots of the concept |journal=Environmental Sciences |date=2006 |volume=3 |issue=2 |pages=83–96 |doi=10.1080/15693430600688831 |doi-access=free|bibcode=2006JIES....3...83D }}</ref> ইংলেণ্ডত কাঠৰ সম্পদৰ অভাৱৰ প্ৰতি ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা সচেতনতাৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাইজন ইভেলিনে ১৬৬২ চনত লিখা ''চিলভা'' ৰচনাত যুক্তি দিছিল যে, "গছৰ বীজ সিঁচা আৰু পুলি ৰোপণ কৰাটো প্ৰতিজন মাটিৰ মালিকৰ জাতীয় কৰ্তব্য হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে, যাতে প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ অতিমাত্ৰা শোষণৰ দৰে ধ্বংসাত্মক কামবোৰ বন্ধ কৰিব পৰা যায়।" ১৭১৩ চনত চেক্সনৰ প্ৰথম নিৰ্বাচক ফ্ৰেডেৰিক অগাষ্টাছৰ সেৱাত থকা জ্যেষ্ঠ খনন প্ৰশাসক হান্স কাৰ্ল ভন কাৰ্লোভিচে বনজ সম্পদৰ ওপৰত ৪০০ পৃষ্ঠাৰ ''চিলভিকালচাৰা ইক’ন’মিক্স''(Sylvicultura economics) প্ৰকাশ কৰে। ইভেলিন আৰু ফ্ৰান্সৰ মন্ত্ৰী জাঁ-বেপ্টিষ্ট কলবাৰ্টৰ ধাৰণাসমূহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভন কাৰ্লোভিচে স্থায়ী উৎপাদনৰ বাবে বনাঞ্চল পৰিচালনাৰ ধাৰণাটো বিকশিত কৰে।<ref name="Grober2" /> তেওঁৰ এই কামে আলেকজেণ্ডাৰ ভন হামবল্ড আৰু জৰ্জ লুডৱিগ হাৰ্টিগকে ধৰি আন আন লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল আৰু শেষত বন বিজ্ঞানৰ বিকাশ ঘটাইছিল। ইয়াৰ ফলত আমেৰিকাৰ বন সেৱাৰ প্ৰথম মুৰব্বী গিফৰ্ড পিনচট, যাৰ বন ব্যৱস্থাপনাৰ দৃষ্টিভংগী সম্পদৰ সুচিন্তিত ব্যৱহাৰৰ ধাৰণাটোৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আছিল আৰু আলডো লিওপল্ডৰ দৰে লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল, যাৰ ভূমি নীতিয়ে ১৯৬০ চনৰ পৰিৱেশ আন্দোলনৰ বিকাশত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref name="Grober2" /><ref name="Blewitt-2015" /> ১৯৬২ চনত ৰেচেল কাৰ্ছনৰ ''চাইলেণ্ট স্প্ৰিং'' প্ৰকাশৰ পিছত উন্নয়নশীল পৰিৱেশ আন্দোলনে অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি আৰু পৰিৱেশৰ অৱক্ষয়ৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। ১৯৬৬ চনত কেনেথ ই ব'ল্ডিঙে তেওঁৰ প্ৰভাৱশালী ৰচনা ''দ্য ইকনমিক্স অৱ দ্য কামিং স্পেচশ্বিপ আৰ্থ''ত অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাটোৱে সীমিত সম্পদৰ পুলৰ সৈতে পৰিৱেশ ব্যৱস্থাৰ লগত নিজকে খাপ খুৱাই লোৱাৰ প্ৰয়োজনীয়তা চিনাক্ত কৰিছিল।<ref name="Blewitt-2015"/> এই সম্পৰ্কে আন এক মাইলৰ খুঁটি আছিল ১৯৬৮ চনত গেৰেট হাৰ্ডিনে লিখা প্ৰবন্ধ যিয়ে "ট্ৰেজেডী অৱ দা কমনছ্" শব্দটোক জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল।<ref>{{cite journal |last1=Hardin |first1=Garrett |title=The Tragedy of the Commons: The population problem has no technical solution; it requires a fundamental extension in morality |url=https://archive.org/details/sim_science_1968-12-13_162_3859/page/1243 |journal=Science |date=13 December 1968 |volume=162 |issue=3859 |pages=1243–1248 |doi=10.1126/science.162.3859.1243 |pmid=17756331 }}</ref> সমসাময়িক অৰ্থত বহনক্ষমতা আৰু উন্নয়নৰ প্ৰত্যক্ষ সংযোগ ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই ধৰিব পাৰি। ১৯৭২ চনত আৰ্নষ্ট বাছলাৰৰ "ষ্ট্ৰেটেজি অৱ প্ৰগ্ৰেছ" নামৰ এখন গ্ৰন্থ(জাৰ্মান ভাষাৰ)ত ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল যে, বনাঞ্চল সংৰক্ষণৰ দীৰ্ঘদিনীয়া স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে পৃথিৱীখন ধৰি ৰাখিবলৈ কিদৰে কাঠ উৎপাদনৰ বাবে পৰিৱেশৰ সম্পদ সংৰক্ষণৰ বহল গুৰুত্বলৈ প্ৰত্যক্ষভাৱে স্থানান্তৰিত কৰিব পাৰি।<ref name="Basler-1972">{{cite book |last=Basler |first=Ernst |title= Strategie des Fortschritts: Umweltbelastung Lebensraumverknappung and Zukunftsforshung (Strategy of Progress: Environmental Pollution, Habitat Scarcity and Future Research) |date=1972 |publisher= BLV Publishing Company |location=Munich}}</ref> সেই বছৰতে বৃদ্ধিৰ সীমাৰ ওপৰত ক্লাছিক প্ৰতিবেদনত ৰিপৰ্ট কৰা এটা চিষ্টেম ডাইনামিক চিমুলেচন মডেলত পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ আন্তঃসম্পৰ্ক আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। এইটো ''ক্লাৱ অৱ ৰোম''ৰ নিৰ্দেশত কৰা হৈছিল আৰু লিখিছিল ''মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি''ৰ ডেনিছ আৰু ডনেলা মিড’ছৰ নেতৃত্বত বিজ্ঞানীৰ এটা দলে। বাঞ্ছনীয় "গোলকীয় ভাৰসাম্যৰ অৱস্থা"ৰ বৰ্ণনা কৰি লেখকসকলে লিখিছে: "আমি এনে এটা আৰ্হি উৎপাদন বিচাৰিছোঁ যিয়ে এনে এক বিশ্ব ব্যৱস্থাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব, যি হঠাতে আৰু অনিয়ন্ত্ৰিত পতন নোহোৱাকৈ বহনক্ষম আৰু ইয়াৰ সকলো মানুহৰ মৌলিক বস্তুগত প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ সক্ষম।" <ref name="Finn-2009">{{cite book |last=Finn |first=Donovan |title=Our Uncertain Future: Can Good Planning Create Sustainable Communities? |date=2009 |publisher=University of Illinois |location=Champaign-Urbana}}</ref> ১৯৭২ চনত ''এ ব্লুপ্ৰিণ্ট ফৰ চাৰ্ভাইভেল'' নামৰ প্ৰভাৱশালী গ্ৰন্থখনো প্ৰকাশ পায়।<ref>{{cite news |title=A Blueprint for Survival |url=https://www.nytimes.com/1972/02/05/archives/a-blueprint-for-survival.html |work=The New York Times |date=5 February 1972 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theecologist.org/2012/jan/27/ecologist-january-1972-blueprint-survival|title=The Ecologist January 1972: a blueprint for survival|website=The Ecologist|date=27 January 2012 |language=en|access-date=14 April 2020}}</ref> ১৯৭৫ চনত ''এম আই টি''ৰ এটা গৱেষণা গোটে আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছৰ বাবে "বৃদ্ধি আৰু ভৱিষ্যতৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ"ৰ ওপৰত দহ দিনৰ শুনানি প্ৰস্তুত কৰে, যিটো বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰথম শুনানি আছিল।<ref>{{Cite web |title=Growth and its implications for the future |url=http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-date=4 March 2016 |access-date=6 June 2024 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |deadurl=yes }}</ref> ১৯৮০ চনত আন্তৰ্জাতিক প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ সংঘই বিশ্ব সংৰক্ষণ কৌশল প্ৰকাশ কৰে, য'ত বহনক্ষম উন্নয়নক বিশ্বব্যাপী অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে প্ৰথম উল্লেখসমূহৰ ভিতৰত এটা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়<ref>{{cite book |url=http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |title=World Conservation Strategy: Living Resource Conservation for Sustainable Development |date=1980 |publisher=International Union for Conservation of Nature and Natural Resources |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191126210451/http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |archivedate=2019-11-26 |access-date=2024-06-06}}</ref> আৰু "বহনক্ষম উন্নয়ন" শব্দটো প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref name="Sachs-2015">{{Cite book |last=Sachs |first=Jeffrey D. |title=The Age of Sustainable Development |url=https://archive.org/details/ageofsustainable0000sach |publisher=Columbia University Press |year=2015 |isbn=9780231173155 |location=New York}}</ref> দুবছৰৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশ্ব প্ৰকৃতিৰ চনদত সংৰক্ষণৰ পাঁচটা নীতি উত্থাপন কৰা হয়, যাৰ দ্বাৰা প্ৰকৃতিক প্ৰভাৱিত কৰা মানুহৰ আচৰণক নিৰ্দেশনা আৰু বিচাৰ কৰা হ'ব বুলি থিৰাং কৰা হয়।<ref>{{citation |title=World Charter for Nature |date=28 October 1982 |url=https://www.un.org/documents/ga/res/37/a37r007.htm |publisher=United Nations, General Assembly, 48th Plenary Meeting}}</ref> ব্ৰুণ্টলেণ্ড প্ৰতিবেদনৰ পিছৰ পৰা বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক প্ৰাৰম্ভিক আন্তঃপ্ৰজন্মৰ কাঠামোৰ বাহিৰত বিকশিত হৈ "সামাজিকভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত আৰু পৰিৱেশগতভাৱে বহনক্ষম অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি"ৰ লক্ষ্যত অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।<ref name=Sachs-2015/> ১৯৯২ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন সন্মিলনে বিশ্ব চনদ প্ৰকাশ কৰে, যিয়ে একবিংশ শতিকাত এখন ন্যায়সংগত, বহনক্ষম আৰু শান্তিপূৰ্ণ বিশ্ব সমাজ গঢ়ি তোলাৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰে। বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কাৰ্য পৰিকল্পনা ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে তথ্য, সংহতি আৰু অংশগ্ৰহণক মূল বিল্ডিং ব্লক হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল, যাতে দেশসমূহে এই আন্তঃনিৰ্ভৰশীল স্তম্ভসমূহক স্বীকৃতি দিয়া উন্নয়ন লাভ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে গুৰুত্ব আৰোপ কৰে যে, সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণ জনসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণ বহনক্ষম উন্নয়ন লাভৰ বাবে এক মৌলিক পূৰ্বচৰ্ত।<ref>Will Allen. 2007.[http://learningforsustainability.net/susdev/ "Learning for Sustainability: Sustainable Development."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160114042435/http://learningforsustainability.net/susdev/ |date=14 January 2016 }}</ref> ৰিঅ’ প্ৰট’কল আছিল এক বৃহৎ জাঁপ: প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিশ্বই বহনক্ষমতাৰ এজেণ্ডাত একমত হৈছিল। দৰাচলতে সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আৰু কাৰ্যকৰী সবিশেষক অৱহেলা কৰি বিশ্বব্যাপী একমতৰ সুবিধা লাভ কৰা হৈছিল। বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য(এছডিজি)ৰ এতিয়া সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ' প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10" /> ==গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ গঠন== [[File:Mechanisms to enhance policy for sustainable development, World, 2024.svg|link=|thumb|upright=1.6|বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে নীতি বৃদ্ধিৰ ব্যৱস্থা]] বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে আটাইতকৈ ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাটো হৈছে ২০৩০ চনলৈ বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে ১৭টা [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এছডিজি)ৰে কৰা কাৰ্যসূচী।<ref name=":5">{{Cite journal |last1=de Jong |first1=Eileen |last2=Vijge |first2=Marjanneke J. |date=2021 |title=From Millennium to Sustainable Development Goals: Evolving discourses and their reflection in policy coherence for development |journal=Earth System Governance |language=en |volume=7 |article-number=100087 |doi=10.1016/j.esg.2020.100087|doi-access=free|bibcode=2021ESGov...700087D }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> এই কাৰ্যসূচীত বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কৰা প্ৰথম ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ ২০০০ চনৰ পৰা সহস্ৰাব্দ ঘোষণাৰ আঠটা [[সহস্ৰাব্দ উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এমডিজি)ক অনুসৰণ কৰা হৈছিল।<ref name=":5" /> এছডিজিসমূহৰ সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref>{{rp|137}} ইয়াৰ সূচকসমূহৰ ক্ষেত্ৰত লক্ষ্য [[দৰিদ্ৰতা হ্ৰাস]], [[পৰিৱেশ সুৰক্ষা]], মানৱ সমৃদ্ধি আৰু [[শান্তি]]।<ref name=":5" /> বিশ্ব পৰিৱেশ শাসন(গ্লোবেল এনভাইৰনমেণ্টেল গভৰ্নেন্স)ৰ অধ্যয়ন কৰা পণ্ডিতসকলে ৰাজহুৱা স্থানৰ ভিতৰত বক্তৃতাৰ এটা গোট চিনাক্ত কৰিছে যাৰ বেছিভাগেই চাৰিটা বহনক্ষমতাসম্পন্ন ফ্ৰেম প্ৰদান কৰে: মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা, প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা, এটা সীমাবদ্ধ বক্তৃতা আৰু আমূল বহনক্ষমতা।<ref name=":6">{{Cite journal |last=Sénit |first=Carole-Anne |date=2020 |title=Transforming our world? Discursive representation in the negotiations on the Sustainable Development Goals |journal=International Environmental Agreements: Politics, Law and Economics |language=en |volume=20 |issue=3 |pages=411–429 |doi=10.1007/s10784-020-09489-1 |issn=1567-9764|doi-access=free|bibcode=2020IEAPL..20..411S }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> প্ৰথমতে, ''মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা'' অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক দুয়োটা দিশতে এক ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। দ্বিতীয়তে, ''প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা'' হৈছে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল,যদিও ৰাজনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী দৃষ্টিভংগীৰ। এই ফ্ৰেমৱৰ্কৰ অধীনত বহনক্ষম উন্নয়ন এতিয়াও অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত যদিও উন্নত আৰু উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ মাজত বৈষম্যক সমতা স্থাপন কৰিবলৈ ক্ষমতাৰ পুনৰ বিতৰণৰ জৰিয়তেহে মানৱ মংগল আৰু উন্নয়ন লাভ কৰিব পৰা যায়। তৃতীয়তে ''সীমাবদ্ধ বক্তৃতা'' এটা অৰ্থনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী, যদিও বহনক্ষমতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰাজনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। চতুৰ্থতে, ''আমূল বহনক্ষমতা'' হৈছে বৰ্তমানৰ বিশ্ব অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক গাঁথনিৰ সৈতে বিচ্ছিন্ন হ'বলৈ বিচৰা এক পৰিৱৰ্তনশীল পদ্ধতি।<ref name=":6" /> ==আনুষংগিক ধাৰণা== ===স্থিৰতা=== [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন। বাওঁফালৰ ছবিখনে তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে বহনক্ষমতাক দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে এটা নেষ্টেড পন্থা য’ত সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক বহনক্ষমতা পৰিৱেশ বহনক্ষমতাৰ ভিতৰত সন্নিবিষ্ট কৰা হয়। তলৰ সোঁফালে বিভিন্ন উপাদানে বহনক্ষমতাক ধৰি ৰখা স্তম্ভবোৰ দেখুৱাইছে।]] বহনক্ষমতা বা বহনক্ষম হোৱাটো এটা অৱস্থা দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে একেদৰেই চলি থকাৰ ক্ষমতাক বুজায়।<ref name="Reference-1">{{OEtymD|sustain}}</ref><ref>Onions, Charles, T. (ed) (1964). ''The Shorter Oxford English Dictionary''. Oxford: [[Clarendon Press]]. p. 2095.</ref> আধুনিক ব্যৱহাৰত ই সাধাৰণতে এনে অৱস্থাক বুজায় য’ত পৰিৱেশ, অৰ্থনীতি আৰু সমাজে দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে নিজৰ অস্তিত্ব ৰক্ষা কৰি থাকিব।<ref>{{cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins. |journal=Sustainability Science |date=3 September 2018 |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P }}</ref> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{cite book |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |title=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |chapter=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref><ref name="Bosselmann-2010">{{Cite journal |last=Bosselmann |first=Klaus |date=2010 |title=Losing the Forest for the Trees: Environmental Reductionism in the Law |journal=[[Sustainability (journal)|Sustainability]] |volume=2 |issue=8 |pages=2424–2448 |doi=10.3390/su2082424 |doi-access=free|bibcode=2010Sust....2.2424B |hdl=10535/6499 |hdl-access=free }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/3.0/ Creative Commons Attribution 3.0 International License]</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিৰ দৰে পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাটোও সামৰি লোৱা হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয়, সাংগঠনিক আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত লোৱাৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হ’ব পাৰে।<ref name="Berg-2020" /> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন, আৰু শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। “বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) হিচাপে ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।’’<ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> ===মাত্ৰা=== [[File:Diagramme de Venn du développement durable.svg|thumb|Sustainability [[Venn diagram]], where sustainability is thought of as the area where the three dimensions overlap]] বহনক্ষমতাৰ দৰেই বহনক্ষম উন্নয়নৰ তিনিটা মাত্ৰা আছে বুলি গণ্য কৰা হয়: পৰিৱেশ, অৰ্থনীতি আৰু সমাজ। ধাৰণাটো হ’ল তিনিওটা মাত্ৰাৰ মাজত ভাল ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰিব লাগে। ইহঁতক মাত্ৰা বুলি কোৱাৰ পৰিৱৰ্তে সাধাৰণতে ব্যৱহৃত আন শব্দবোৰ হ’ল স্তম্ভ, ডমেইন, দিশ আৰু গোলক। == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যা]] i37mervh0g964dnr454gzc1cw8053od 652009 652008 2026-11-10T16:21:08Z Pranamikaadhikary 27435 /* মাত্ৰা */ 652009 wikitext text/x-wiki '''বহনক্ষম উন্নয়ন''' ({{lang-en|Sustainable development}}) বিকাশ আৰু মানৱ উন্নয়নৰ এনে এক পদ্ধতি, যিয়ে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰাৰ ক্ষমতাৰ সৈতে আপোচ কৰিব নলগাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখে।<ref name=":1">United Nations General Assembly (1987) .[https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf ''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220331195909/https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf|date=31 March 2022}}. Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment.</ref><ref name=":72">{{cite web |author=United Nations General Assembly |date=20 March 1987 |title=''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''; Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment; Our Common Future, Chapter 2: Towards Sustainable Development; Paragraph 1 |url=http://www.un-documents.net/ocf-02.htm |access-date=1 March 2010 |publisher=[[United Nations General Assembly]]}}</ref> ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে এনে এখন সমাজ গঢ়ি তোলা, য'ত জীৱন-যাপনৰ ব্যৱস্থা আৰু সম্পদ আহৰণে গোলকীয় অখণ্ডতাক ক্ষতিগ্ৰস্ত নকৰাকৈ মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Robert |first1=Kates W. |last2=Parris |first2=Thomas M. |last3=Leiserowitz |first3=Anthony A. |title=What is Sustainable Development? Goals, Indicators, Values, and Practice |url=https://archive.org/details/sim_environment_2005-04_47_3/page/n8 |journal=Environment: Science and Policy for Sustainable Development |date=2005 |volume=47 |issue=3 |pages=8–21 |doi=10.1080/00139157.2005.10524444|bibcode=2005ESPSD..47c...8R |s2cid=154882898 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mensah |first1=Justice |title=Sustainable development: Meaning, history, principles, pillars, and implications for human action: Literature review |journal=Cogent Social Sciences |date=2019 |volume=5 |issue=1 |pages=1653531 |doi=10.1080/23311886.2019.1653531 |doi-access=free}}</ref> বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য হৈছে অৰ্থনীতি, পৰিৱেশ, আৰু সামাজিক কল্যাণৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা। ১৯৮৭ চনত ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদনে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক অধিক পৰিচিত কৰাত সহায় কৰিছিল। বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰতে বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো সোমাই থাকে, যিটো এটা নীতিগত ধাৰণা। [[ইউনেস্কো]]ৱে দুয়োটা ধাৰণাৰে মাজত এটা পাৰ্থক্য তলত দিয়া ধৰণে প্ৰণয়ন কৰিছিল: "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী বুলি) ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name=":4">{{Cite web |last= |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> এই ধাৰণাৰ সৈতে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোৰ কিছুমান সমস্যা। কিছুমান পণ্ডিতে ইয়াক বিৰোধাভাসৰ অলংকাৰ বুলি কয়, কাৰণ তেওঁলোকৰ মতে উন্নয়ন স্বাভাৱিকতে অস্থায়ী। এতিয়ালৈকে যি অগ্ৰগতিৰ অভাৱত আন মন্তব্যকাৰীসকল হতাশ হৈছে।<ref name=":13">{{cite journal |last1=Brown |first1=James H. |date=2015 |title=The Oxymoron of Sustainable Development |journal=[[BioScience]] |volume=65 |issue=10 |pages=1027–1029 |doi=10.1093/biosci/biv117 |doi-access=free}}</ref><ref name=":15">{{cite journal |last1=Williams |first1=Colin C |last2=Millington |first2=Andrew C |date=2004 |title=The diverse and contested meanings of sustainable development |journal=[[The Geographical Journal]] |volume=170 |issue=2 |pages=99–104 |bibcode=2004GeogJ.170...99W |doi=10.1111/j.0016-7398.2004.00111.x |s2cid=143181802}}</ref> এই সমস্যাটোৰ এটা অংশ হ'ল, উন্নয়নৰ সংজ্ঞাই অবিচলভাবে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই।<ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ১৯৯২ চনত ৰিঅ’ ডি জেনেইৰ’ত অনুষ্ঠিত হোৱা গোলকীয় সন্মিলনত আৰম্ভ হোৱা ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াই বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচীত স্থান দিছে। ২০১৫ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদে (UNGA) ২০৩০ চনৰ বাবে বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য গ্ৰহণ কৰে। == বহনক্ষম উন্নয়নৰ সংজ্ঞা == ১৯৮৭ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন আয়োগে আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যতৰ প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে, যাক সাধাৰণতে ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদন বুলি কোৱা হয়।<ref name=":1" /> এই প্ৰতিবেদনত "বহনক্ষম উন্নয়ন"ৰ সংজ্ঞা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, যিটো এতিয়া বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে:<ref name=":1" /><ref>{{cite journal |last1=Keeble |first1=Brian R. |title=The Brundtland report: 'Our common future' |journal=Medicine and War |date=1988 |volume=4 |issue=1 |pages=17–25 |doi=10.1080/07488008808408783}}</ref> ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ ক্ষমতাক আপোচ নকৰাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰি কৰা উন্নয়নেই হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন। ইয়াৰ ভিতৰত দুটা মূল ধাৰণা আছে:- *‘প্ৰয়োজন’ৰ ধাৰণাটোৱে বিশেষকৈ বিশ্বৰ দৰিদ্ৰসকলৰ অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ, যাক অতিক্ৰমণীয় অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া উচিত; আৰু প্ৰযুক্তি আৰু সামাজিক সংগঠনৰ অৱস্থাই পৰিৱেশৰ বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যতৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ ক্ষমতাৰ ওপৰত জাপি দিয়া সীমাবদ্ধতাৰ ধাৰণা। * পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ বিশ্ব আয়োগ, আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যত(১৯৮৭) এইদৰে বহনক্ষম উন্নয়নে অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন, পৰিৱেশ সুৰক্ষা আৰু সামাজিক কল্যাণৰ মাজত ভাৰসাম্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰে। === বহনক্ষমতাৰ অৰ্থ === [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন: বাওঁফালৰ ছবিখনে বহনক্ষমতাক তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে ই এটা নেষ্টেড এপ্ৰ’চ। তলৰ সোঁফালে ই তিনিটা স্তম্ভ।<ref name="Purvis" /> নেষ্টেড উপবৃত্তাকাৰৰ সৈতে আঁচনিখনে মাত্ৰাসমূহৰ এটা স্তৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে, বাকী দুটাৰ বাবে ''পৰিৱেশ''ক ভেটি হিচাপে ৰখা হৈছে। |290x290px]] দীৰ্ঘদিন ধৰি পৃথিৱীত মানুহৰ সহ-অৱস্থানৰ বাবে বহনক্ষমতা এক সামাজিক লক্ষ্য। এই শব্দটোৰ সংজ্ঞা বিতৰ্কিত আৰু সাহিত্য, প্ৰসংগ আৰু সময়ৰ লগে লগে ইয়াৰ ৰূপৰ ভিন্নতা দেখা যায়।<ref name="Ramsey-2015">{{Cite journal |last=Ramsey |first=Jeffry L. |date=2015 |title=On Not Defining Sustainability |url=http://link.springer.com/10.1007/s10806-015-9578-3 |journal=Journal of Agricultural and Environmental Ethics |language=en |volume=28 |issue=6 |pages=1075–1087 |doi=10.1007/s10806-015-9578-3 |issn=1187-7863 |s2cid=146790960}}</ref><ref name="Purvis">{{Cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |date=2019 |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins |journal=Sustainability Science |language=en |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P |issn=1862-4065 |doi-access=free}} </ref> বহনক্ষমতাৰ সাধাৰণতে তিনিটা মাত্ৰা (বা স্তম্ভ) থাকে: পৰিৱেশ, অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক।<ref name="Purvis" /> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{Citation |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |work=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |title=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিকে ধৰি পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাও অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হ'ব পাৰে।<ref name="Berg-2020">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |publisher=Routledge |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ'ল, বহনক্ষম উন্নয়ন আৰু এই শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="EB-2022">{{Cite news |title=Sustainability |url=https://www.britannica.com/science/sustainability |access-date=31 March 2022 |newspaper=Encyclopedia Britannica}}</ref> ইউনেস্কোৱে দুয়োটাকে এনেদৰে পৃথকৰূপে ব্যৱহাৰ কৰে:- "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) ভবা হয়; আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> == ধাৰণাটোৰ বিকাশ == বহনক্ষম উন্নয়নৰ শিপা বহনক্ষম বন ব্যৱস্থাপনা সম্পৰ্কীয় ধাৰণাসমূহৰ পৰাই আছে, যিবোৰ ইউৰোপত ১৭ আৰু ১৮ শতিকাৰ সময়ছোৱাত বিকশিত হৈছিল।<ref name="Grober2">Ulrich Grober: Deep roots&nbsp; — [https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf A conceptual history of "sustainable development" (Nachhaltigkeit)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210925121333/https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf |date=25 September 2021 }}, Wissenschaftszentrum Berlin für Sozialforschung, 2007</ref><ref name="Blewitt-2015">{{cite book |last1=Blewitt |first1=John |title=Understanding Sustainable Development |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-70782-4 }}{{pn|date=July 2023}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Du Pisani |first1=Jacobus A. |title=Sustainable development – historical roots of the concept |journal=Environmental Sciences |date=2006 |volume=3 |issue=2 |pages=83–96 |doi=10.1080/15693430600688831 |doi-access=free|bibcode=2006JIES....3...83D }}</ref> ইংলেণ্ডত কাঠৰ সম্পদৰ অভাৱৰ প্ৰতি ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা সচেতনতাৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাইজন ইভেলিনে ১৬৬২ চনত লিখা ''চিলভা'' ৰচনাত যুক্তি দিছিল যে, "গছৰ বীজ সিঁচা আৰু পুলি ৰোপণ কৰাটো প্ৰতিজন মাটিৰ মালিকৰ জাতীয় কৰ্তব্য হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে, যাতে প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ অতিমাত্ৰা শোষণৰ দৰে ধ্বংসাত্মক কামবোৰ বন্ধ কৰিব পৰা যায়।" ১৭১৩ চনত চেক্সনৰ প্ৰথম নিৰ্বাচক ফ্ৰেডেৰিক অগাষ্টাছৰ সেৱাত থকা জ্যেষ্ঠ খনন প্ৰশাসক হান্স কাৰ্ল ভন কাৰ্লোভিচে বনজ সম্পদৰ ওপৰত ৪০০ পৃষ্ঠাৰ ''চিলভিকালচাৰা ইক’ন’মিক্স''(Sylvicultura economics) প্ৰকাশ কৰে। ইভেলিন আৰু ফ্ৰান্সৰ মন্ত্ৰী জাঁ-বেপ্টিষ্ট কলবাৰ্টৰ ধাৰণাসমূহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভন কাৰ্লোভিচে স্থায়ী উৎপাদনৰ বাবে বনাঞ্চল পৰিচালনাৰ ধাৰণাটো বিকশিত কৰে।<ref name="Grober2" /> তেওঁৰ এই কামে আলেকজেণ্ডাৰ ভন হামবল্ড আৰু জৰ্জ লুডৱিগ হাৰ্টিগকে ধৰি আন আন লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল আৰু শেষত বন বিজ্ঞানৰ বিকাশ ঘটাইছিল। ইয়াৰ ফলত আমেৰিকাৰ বন সেৱাৰ প্ৰথম মুৰব্বী গিফৰ্ড পিনচট, যাৰ বন ব্যৱস্থাপনাৰ দৃষ্টিভংগী সম্পদৰ সুচিন্তিত ব্যৱহাৰৰ ধাৰণাটোৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আছিল আৰু আলডো লিওপল্ডৰ দৰে লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল, যাৰ ভূমি নীতিয়ে ১৯৬০ চনৰ পৰিৱেশ আন্দোলনৰ বিকাশত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref name="Grober2" /><ref name="Blewitt-2015" /> ১৯৬২ চনত ৰেচেল কাৰ্ছনৰ ''চাইলেণ্ট স্প্ৰিং'' প্ৰকাশৰ পিছত উন্নয়নশীল পৰিৱেশ আন্দোলনে অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি আৰু পৰিৱেশৰ অৱক্ষয়ৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। ১৯৬৬ চনত কেনেথ ই ব'ল্ডিঙে তেওঁৰ প্ৰভাৱশালী ৰচনা ''দ্য ইকনমিক্স অৱ দ্য কামিং স্পেচশ্বিপ আৰ্থ''ত অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাটোৱে সীমিত সম্পদৰ পুলৰ সৈতে পৰিৱেশ ব্যৱস্থাৰ লগত নিজকে খাপ খুৱাই লোৱাৰ প্ৰয়োজনীয়তা চিনাক্ত কৰিছিল।<ref name="Blewitt-2015"/> এই সম্পৰ্কে আন এক মাইলৰ খুঁটি আছিল ১৯৬৮ চনত গেৰেট হাৰ্ডিনে লিখা প্ৰবন্ধ যিয়ে "ট্ৰেজেডী অৱ দা কমনছ্" শব্দটোক জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল।<ref>{{cite journal |last1=Hardin |first1=Garrett |title=The Tragedy of the Commons: The population problem has no technical solution; it requires a fundamental extension in morality |url=https://archive.org/details/sim_science_1968-12-13_162_3859/page/1243 |journal=Science |date=13 December 1968 |volume=162 |issue=3859 |pages=1243–1248 |doi=10.1126/science.162.3859.1243 |pmid=17756331 }}</ref> সমসাময়িক অৰ্থত বহনক্ষমতা আৰু উন্নয়নৰ প্ৰত্যক্ষ সংযোগ ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই ধৰিব পাৰি। ১৯৭২ চনত আৰ্নষ্ট বাছলাৰৰ "ষ্ট্ৰেটেজি অৱ প্ৰগ্ৰেছ" নামৰ এখন গ্ৰন্থ(জাৰ্মান ভাষাৰ)ত ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল যে, বনাঞ্চল সংৰক্ষণৰ দীৰ্ঘদিনীয়া স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে পৃথিৱীখন ধৰি ৰাখিবলৈ কিদৰে কাঠ উৎপাদনৰ বাবে পৰিৱেশৰ সম্পদ সংৰক্ষণৰ বহল গুৰুত্বলৈ প্ৰত্যক্ষভাৱে স্থানান্তৰিত কৰিব পাৰি।<ref name="Basler-1972">{{cite book |last=Basler |first=Ernst |title= Strategie des Fortschritts: Umweltbelastung Lebensraumverknappung and Zukunftsforshung (Strategy of Progress: Environmental Pollution, Habitat Scarcity and Future Research) |date=1972 |publisher= BLV Publishing Company |location=Munich}}</ref> সেই বছৰতে বৃদ্ধিৰ সীমাৰ ওপৰত ক্লাছিক প্ৰতিবেদনত ৰিপৰ্ট কৰা এটা চিষ্টেম ডাইনামিক চিমুলেচন মডেলত পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ আন্তঃসম্পৰ্ক আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। এইটো ''ক্লাৱ অৱ ৰোম''ৰ নিৰ্দেশত কৰা হৈছিল আৰু লিখিছিল ''মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি''ৰ ডেনিছ আৰু ডনেলা মিড’ছৰ নেতৃত্বত বিজ্ঞানীৰ এটা দলে। বাঞ্ছনীয় "গোলকীয় ভাৰসাম্যৰ অৱস্থা"ৰ বৰ্ণনা কৰি লেখকসকলে লিখিছে: "আমি এনে এটা আৰ্হি উৎপাদন বিচাৰিছোঁ যিয়ে এনে এক বিশ্ব ব্যৱস্থাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব, যি হঠাতে আৰু অনিয়ন্ত্ৰিত পতন নোহোৱাকৈ বহনক্ষম আৰু ইয়াৰ সকলো মানুহৰ মৌলিক বস্তুগত প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ সক্ষম।" <ref name="Finn-2009">{{cite book |last=Finn |first=Donovan |title=Our Uncertain Future: Can Good Planning Create Sustainable Communities? |date=2009 |publisher=University of Illinois |location=Champaign-Urbana}}</ref> ১৯৭২ চনত ''এ ব্লুপ্ৰিণ্ট ফৰ চাৰ্ভাইভেল'' নামৰ প্ৰভাৱশালী গ্ৰন্থখনো প্ৰকাশ পায়।<ref>{{cite news |title=A Blueprint for Survival |url=https://www.nytimes.com/1972/02/05/archives/a-blueprint-for-survival.html |work=The New York Times |date=5 February 1972 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theecologist.org/2012/jan/27/ecologist-january-1972-blueprint-survival|title=The Ecologist January 1972: a blueprint for survival|website=The Ecologist|date=27 January 2012 |language=en|access-date=14 April 2020}}</ref> ১৯৭৫ চনত ''এম আই টি''ৰ এটা গৱেষণা গোটে আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছৰ বাবে "বৃদ্ধি আৰু ভৱিষ্যতৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ"ৰ ওপৰত দহ দিনৰ শুনানি প্ৰস্তুত কৰে, যিটো বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰথম শুনানি আছিল।<ref>{{Cite web |title=Growth and its implications for the future |url=http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-date=4 March 2016 |access-date=6 June 2024 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |deadurl=yes }}</ref> ১৯৮০ চনত আন্তৰ্জাতিক প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ সংঘই বিশ্ব সংৰক্ষণ কৌশল প্ৰকাশ কৰে, য'ত বহনক্ষম উন্নয়নক বিশ্বব্যাপী অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে প্ৰথম উল্লেখসমূহৰ ভিতৰত এটা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়<ref>{{cite book |url=http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |title=World Conservation Strategy: Living Resource Conservation for Sustainable Development |date=1980 |publisher=International Union for Conservation of Nature and Natural Resources |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191126210451/http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |archivedate=2019-11-26 |access-date=2024-06-06}}</ref> আৰু "বহনক্ষম উন্নয়ন" শব্দটো প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref name="Sachs-2015">{{Cite book |last=Sachs |first=Jeffrey D. |title=The Age of Sustainable Development |url=https://archive.org/details/ageofsustainable0000sach |publisher=Columbia University Press |year=2015 |isbn=9780231173155 |location=New York}}</ref> দুবছৰৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশ্ব প্ৰকৃতিৰ চনদত সংৰক্ষণৰ পাঁচটা নীতি উত্থাপন কৰা হয়, যাৰ দ্বাৰা প্ৰকৃতিক প্ৰভাৱিত কৰা মানুহৰ আচৰণক নিৰ্দেশনা আৰু বিচাৰ কৰা হ'ব বুলি থিৰাং কৰা হয়।<ref>{{citation |title=World Charter for Nature |date=28 October 1982 |url=https://www.un.org/documents/ga/res/37/a37r007.htm |publisher=United Nations, General Assembly, 48th Plenary Meeting}}</ref> ব্ৰুণ্টলেণ্ড প্ৰতিবেদনৰ পিছৰ পৰা বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক প্ৰাৰম্ভিক আন্তঃপ্ৰজন্মৰ কাঠামোৰ বাহিৰত বিকশিত হৈ "সামাজিকভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত আৰু পৰিৱেশগতভাৱে বহনক্ষম অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি"ৰ লক্ষ্যত অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।<ref name=Sachs-2015/> ১৯৯২ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন সন্মিলনে বিশ্ব চনদ প্ৰকাশ কৰে, যিয়ে একবিংশ শতিকাত এখন ন্যায়সংগত, বহনক্ষম আৰু শান্তিপূৰ্ণ বিশ্ব সমাজ গঢ়ি তোলাৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰে। বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কাৰ্য পৰিকল্পনা ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে তথ্য, সংহতি আৰু অংশগ্ৰহণক মূল বিল্ডিং ব্লক হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল, যাতে দেশসমূহে এই আন্তঃনিৰ্ভৰশীল স্তম্ভসমূহক স্বীকৃতি দিয়া উন্নয়ন লাভ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে গুৰুত্ব আৰোপ কৰে যে, সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণ জনসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণ বহনক্ষম উন্নয়ন লাভৰ বাবে এক মৌলিক পূৰ্বচৰ্ত।<ref>Will Allen. 2007.[http://learningforsustainability.net/susdev/ "Learning for Sustainability: Sustainable Development."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160114042435/http://learningforsustainability.net/susdev/ |date=14 January 2016 }}</ref> ৰিঅ’ প্ৰট’কল আছিল এক বৃহৎ জাঁপ: প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিশ্বই বহনক্ষমতাৰ এজেণ্ডাত একমত হৈছিল। দৰাচলতে সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আৰু কাৰ্যকৰী সবিশেষক অৱহেলা কৰি বিশ্বব্যাপী একমতৰ সুবিধা লাভ কৰা হৈছিল। বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য(এছডিজি)ৰ এতিয়া সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ' প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10" /> ==গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ গঠন== [[File:Mechanisms to enhance policy for sustainable development, World, 2024.svg|link=|thumb|upright=1.6|বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে নীতি বৃদ্ধিৰ ব্যৱস্থা]] বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে আটাইতকৈ ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাটো হৈছে ২০৩০ চনলৈ বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে ১৭টা [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এছডিজি)ৰে কৰা কাৰ্যসূচী।<ref name=":5">{{Cite journal |last1=de Jong |first1=Eileen |last2=Vijge |first2=Marjanneke J. |date=2021 |title=From Millennium to Sustainable Development Goals: Evolving discourses and their reflection in policy coherence for development |journal=Earth System Governance |language=en |volume=7 |article-number=100087 |doi=10.1016/j.esg.2020.100087|doi-access=free|bibcode=2021ESGov...700087D }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> এই কাৰ্যসূচীত বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কৰা প্ৰথম ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ ২০০০ চনৰ পৰা সহস্ৰাব্দ ঘোষণাৰ আঠটা [[সহস্ৰাব্দ উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এমডিজি)ক অনুসৰণ কৰা হৈছিল।<ref name=":5" /> এছডিজিসমূহৰ সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref>{{rp|137}} ইয়াৰ সূচকসমূহৰ ক্ষেত্ৰত লক্ষ্য [[দৰিদ্ৰতা হ্ৰাস]], [[পৰিৱেশ সুৰক্ষা]], মানৱ সমৃদ্ধি আৰু [[শান্তি]]।<ref name=":5" /> বিশ্ব পৰিৱেশ শাসন(গ্লোবেল এনভাইৰনমেণ্টেল গভৰ্নেন্স)ৰ অধ্যয়ন কৰা পণ্ডিতসকলে ৰাজহুৱা স্থানৰ ভিতৰত বক্তৃতাৰ এটা গোট চিনাক্ত কৰিছে যাৰ বেছিভাগেই চাৰিটা বহনক্ষমতাসম্পন্ন ফ্ৰেম প্ৰদান কৰে: মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা, প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা, এটা সীমাবদ্ধ বক্তৃতা আৰু আমূল বহনক্ষমতা।<ref name=":6">{{Cite journal |last=Sénit |first=Carole-Anne |date=2020 |title=Transforming our world? Discursive representation in the negotiations on the Sustainable Development Goals |journal=International Environmental Agreements: Politics, Law and Economics |language=en |volume=20 |issue=3 |pages=411–429 |doi=10.1007/s10784-020-09489-1 |issn=1567-9764|doi-access=free|bibcode=2020IEAPL..20..411S }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> প্ৰথমতে, ''মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা'' অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক দুয়োটা দিশতে এক ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। দ্বিতীয়তে, ''প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা'' হৈছে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল,যদিও ৰাজনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী দৃষ্টিভংগীৰ। এই ফ্ৰেমৱৰ্কৰ অধীনত বহনক্ষম উন্নয়ন এতিয়াও অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত যদিও উন্নত আৰু উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ মাজত বৈষম্যক সমতা স্থাপন কৰিবলৈ ক্ষমতাৰ পুনৰ বিতৰণৰ জৰিয়তেহে মানৱ মংগল আৰু উন্নয়ন লাভ কৰিব পৰা যায়। তৃতীয়তে ''সীমাবদ্ধ বক্তৃতা'' এটা অৰ্থনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী, যদিও বহনক্ষমতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰাজনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। চতুৰ্থতে, ''আমূল বহনক্ষমতা'' হৈছে বৰ্তমানৰ বিশ্ব অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক গাঁথনিৰ সৈতে বিচ্ছিন্ন হ'বলৈ বিচৰা এক পৰিৱৰ্তনশীল পদ্ধতি।<ref name=":6" /> ==আনুষংগিক ধাৰণা== ===স্থিৰতা=== [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন। বাওঁফালৰ ছবিখনে তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে বহনক্ষমতাক দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে এটা নেষ্টেড পন্থা য’ত সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক বহনক্ষমতা পৰিৱেশ বহনক্ষমতাৰ ভিতৰত সন্নিবিষ্ট কৰা হয়। তলৰ সোঁফালে বিভিন্ন উপাদানে বহনক্ষমতাক ধৰি ৰখা স্তম্ভবোৰ দেখুৱাইছে।]] বহনক্ষমতা বা বহনক্ষম হোৱাটো এটা অৱস্থা দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে একেদৰেই চলি থকাৰ ক্ষমতাক বুজায়।<ref name="Reference-1">{{OEtymD|sustain}}</ref><ref>Onions, Charles, T. (ed) (1964). ''The Shorter Oxford English Dictionary''. Oxford: [[Clarendon Press]]. p. 2095.</ref> আধুনিক ব্যৱহাৰত ই সাধাৰণতে এনে অৱস্থাক বুজায় য’ত পৰিৱেশ, অৰ্থনীতি আৰু সমাজে দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে নিজৰ অস্তিত্ব ৰক্ষা কৰি থাকিব।<ref>{{cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins. |journal=Sustainability Science |date=3 September 2018 |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P }}</ref> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{cite book |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |title=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |chapter=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref><ref name="Bosselmann-2010">{{Cite journal |last=Bosselmann |first=Klaus |date=2010 |title=Losing the Forest for the Trees: Environmental Reductionism in the Law |journal=[[Sustainability (journal)|Sustainability]] |volume=2 |issue=8 |pages=2424–2448 |doi=10.3390/su2082424 |doi-access=free|bibcode=2010Sust....2.2424B |hdl=10535/6499 |hdl-access=free }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/3.0/ Creative Commons Attribution 3.0 International License]</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিৰ দৰে পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাটোও সামৰি লোৱা হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয়, সাংগঠনিক আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত লোৱাৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হ’ব পাৰে।<ref name="Berg-2020" /> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন, আৰু শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। “বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) হিচাপে ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।’’<ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> ===মাত্ৰা=== [[File:Diagramme de Venn du développement durable.svg|thumb|বহনক্ষমতাৰ ভেন ডায়াগ্ৰাম, তিনিটা বৃত্ত ওপৰাউপৰি হোৱা অঞ্চলক বহনক্ষমতাৰ তিনিটা মাত্ৰা বুলি ধৰা হয়]] বহনক্ষমতাৰ দৰেই বহনক্ষম উন্নয়নৰ তিনিটা মাত্ৰা আছে বুলি গণ্য কৰা হয়: পৰিৱেশ, অৰ্থনীতি আৰু সমাজ। ধাৰণাটো হ’ল তিনিওটা মাত্ৰাৰ মাজত ভাল ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰিব লাগে। ইহঁতক মাত্ৰা বুলি কোৱাৰ পৰিৱৰ্তে সাধাৰণতে ব্যৱহৃত আন শব্দবোৰ হ’ল স্তম্ভ, ডমেইন, দিশ আৰু গোলক। পণ্ডিতসকলে সাধাৰণতে বহনক্ষমতাৰ তিনিটা ভিন্ন ক্ষেত্ৰত পাৰ্থক্য লক্ষ্য কৰে। এইবোৰ হ’ল পৰিৱেশ, সামাজিক, অৰ্থনৈতিক। এই ধাৰণাটোৰ বাবে কেইবাটাও শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। লেখকসকলে তিনিটা স্তম্ভ, মাত্ৰা, উপাদান, দিশ,[42] দৃষ্টিভংগী, কাৰক বা লক্ষ্যৰ কথা ক'ব পাৰে। এই প্ৰসংগত সকলোৰে অৰ্থ একে।[8] ত্ৰিমাত্ৰিক আৰ্হিৰ তাত্ত্বিক ভেটি কম।[8] বহনক্ষমতাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা জনপ্ৰিয় তিনিটা ছেদক বৃত্ত বা ভেন ডায়েগ্ৰাম প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৮৭ চনত অৰ্থনীতিবিদ এডৱাৰ্ড বাৰ্বিয়েৰৰ এটা প্ৰবন্ধত প্ৰকাশ পাইছিল।[8][43] পণ্ডিতসকলে এই পাৰ্থক্যটোক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰাটো খুব কমেইহে দেখা যায়। তিনিটা মাত্ৰাৰ বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো সাহিত্যত এক প্ৰধান ব্যাখ্যা।[8] == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যা]] c23ps5wqnm1wy8b2lfwth2d10fvpfht 652011 652009 2026-11-10T16:25:03Z Pranamikaadhikary 27435 /* মাত্ৰা */ 652011 wikitext text/x-wiki '''বহনক্ষম উন্নয়ন''' ({{lang-en|Sustainable development}}) বিকাশ আৰু মানৱ উন্নয়নৰ এনে এক পদ্ধতি, যিয়ে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰাৰ ক্ষমতাৰ সৈতে আপোচ কৰিব নলগাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখে।<ref name=":1">United Nations General Assembly (1987) .[https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf ''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220331195909/https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf|date=31 March 2022}}. Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment.</ref><ref name=":72">{{cite web |author=United Nations General Assembly |date=20 March 1987 |title=''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''; Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment; Our Common Future, Chapter 2: Towards Sustainable Development; Paragraph 1 |url=http://www.un-documents.net/ocf-02.htm |access-date=1 March 2010 |publisher=[[United Nations General Assembly]]}}</ref> ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে এনে এখন সমাজ গঢ়ি তোলা, য'ত জীৱন-যাপনৰ ব্যৱস্থা আৰু সম্পদ আহৰণে গোলকীয় অখণ্ডতাক ক্ষতিগ্ৰস্ত নকৰাকৈ মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Robert |first1=Kates W. |last2=Parris |first2=Thomas M. |last3=Leiserowitz |first3=Anthony A. |title=What is Sustainable Development? Goals, Indicators, Values, and Practice |url=https://archive.org/details/sim_environment_2005-04_47_3/page/n8 |journal=Environment: Science and Policy for Sustainable Development |date=2005 |volume=47 |issue=3 |pages=8–21 |doi=10.1080/00139157.2005.10524444|bibcode=2005ESPSD..47c...8R |s2cid=154882898 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mensah |first1=Justice |title=Sustainable development: Meaning, history, principles, pillars, and implications for human action: Literature review |journal=Cogent Social Sciences |date=2019 |volume=5 |issue=1 |pages=1653531 |doi=10.1080/23311886.2019.1653531 |doi-access=free}}</ref> বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য হৈছে অৰ্থনীতি, পৰিৱেশ, আৰু সামাজিক কল্যাণৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা। ১৯৮৭ চনত ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদনে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক অধিক পৰিচিত কৰাত সহায় কৰিছিল। বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰতে বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো সোমাই থাকে, যিটো এটা নীতিগত ধাৰণা। [[ইউনেস্কো]]ৱে দুয়োটা ধাৰণাৰে মাজত এটা পাৰ্থক্য তলত দিয়া ধৰণে প্ৰণয়ন কৰিছিল: "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী বুলি) ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name=":4">{{Cite web |last= |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> এই ধাৰণাৰ সৈতে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোৰ কিছুমান সমস্যা। কিছুমান পণ্ডিতে ইয়াক বিৰোধাভাসৰ অলংকাৰ বুলি কয়, কাৰণ তেওঁলোকৰ মতে উন্নয়ন স্বাভাৱিকতে অস্থায়ী। এতিয়ালৈকে যি অগ্ৰগতিৰ অভাৱত আন মন্তব্যকাৰীসকল হতাশ হৈছে।<ref name=":13">{{cite journal |last1=Brown |first1=James H. |date=2015 |title=The Oxymoron of Sustainable Development |journal=[[BioScience]] |volume=65 |issue=10 |pages=1027–1029 |doi=10.1093/biosci/biv117 |doi-access=free}}</ref><ref name=":15">{{cite journal |last1=Williams |first1=Colin C |last2=Millington |first2=Andrew C |date=2004 |title=The diverse and contested meanings of sustainable development |journal=[[The Geographical Journal]] |volume=170 |issue=2 |pages=99–104 |bibcode=2004GeogJ.170...99W |doi=10.1111/j.0016-7398.2004.00111.x |s2cid=143181802}}</ref> এই সমস্যাটোৰ এটা অংশ হ'ল, উন্নয়নৰ সংজ্ঞাই অবিচলভাবে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই।<ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ১৯৯২ চনত ৰিঅ’ ডি জেনেইৰ’ত অনুষ্ঠিত হোৱা গোলকীয় সন্মিলনত আৰম্ভ হোৱা ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াই বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচীত স্থান দিছে। ২০১৫ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদে (UNGA) ২০৩০ চনৰ বাবে বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য গ্ৰহণ কৰে। == বহনক্ষম উন্নয়নৰ সংজ্ঞা == ১৯৮৭ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন আয়োগে আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যতৰ প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে, যাক সাধাৰণতে ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদন বুলি কোৱা হয়।<ref name=":1" /> এই প্ৰতিবেদনত "বহনক্ষম উন্নয়ন"ৰ সংজ্ঞা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, যিটো এতিয়া বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে:<ref name=":1" /><ref>{{cite journal |last1=Keeble |first1=Brian R. |title=The Brundtland report: 'Our common future' |journal=Medicine and War |date=1988 |volume=4 |issue=1 |pages=17–25 |doi=10.1080/07488008808408783}}</ref> ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ ক্ষমতাক আপোচ নকৰাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰি কৰা উন্নয়নেই হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন। ইয়াৰ ভিতৰত দুটা মূল ধাৰণা আছে:- *‘প্ৰয়োজন’ৰ ধাৰণাটোৱে বিশেষকৈ বিশ্বৰ দৰিদ্ৰসকলৰ অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ, যাক অতিক্ৰমণীয় অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া উচিত; আৰু প্ৰযুক্তি আৰু সামাজিক সংগঠনৰ অৱস্থাই পৰিৱেশৰ বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যতৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ ক্ষমতাৰ ওপৰত জাপি দিয়া সীমাবদ্ধতাৰ ধাৰণা। * পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ বিশ্ব আয়োগ, আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যত(১৯৮৭) এইদৰে বহনক্ষম উন্নয়নে অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন, পৰিৱেশ সুৰক্ষা আৰু সামাজিক কল্যাণৰ মাজত ভাৰসাম্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰে। === বহনক্ষমতাৰ অৰ্থ === [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন: বাওঁফালৰ ছবিখনে বহনক্ষমতাক তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে ই এটা নেষ্টেড এপ্ৰ’চ। তলৰ সোঁফালে ই তিনিটা স্তম্ভ।<ref name="Purvis" /> নেষ্টেড উপবৃত্তাকাৰৰ সৈতে আঁচনিখনে মাত্ৰাসমূহৰ এটা স্তৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে, বাকী দুটাৰ বাবে ''পৰিৱেশ''ক ভেটি হিচাপে ৰখা হৈছে। |290x290px]] দীৰ্ঘদিন ধৰি পৃথিৱীত মানুহৰ সহ-অৱস্থানৰ বাবে বহনক্ষমতা এক সামাজিক লক্ষ্য। এই শব্দটোৰ সংজ্ঞা বিতৰ্কিত আৰু সাহিত্য, প্ৰসংগ আৰু সময়ৰ লগে লগে ইয়াৰ ৰূপৰ ভিন্নতা দেখা যায়।<ref name="Ramsey-2015">{{Cite journal |last=Ramsey |first=Jeffry L. |date=2015 |title=On Not Defining Sustainability |url=http://link.springer.com/10.1007/s10806-015-9578-3 |journal=Journal of Agricultural and Environmental Ethics |language=en |volume=28 |issue=6 |pages=1075–1087 |doi=10.1007/s10806-015-9578-3 |issn=1187-7863 |s2cid=146790960}}</ref><ref name="Purvis">{{Cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |date=2019 |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins |journal=Sustainability Science |language=en |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P |issn=1862-4065 |doi-access=free}} </ref> বহনক্ষমতাৰ সাধাৰণতে তিনিটা মাত্ৰা (বা স্তম্ভ) থাকে: পৰিৱেশ, অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক।<ref name="Purvis" /> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{Citation |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |work=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |title=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিকে ধৰি পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাও অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হ'ব পাৰে।<ref name="Berg-2020">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |publisher=Routledge |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ'ল, বহনক্ষম উন্নয়ন আৰু এই শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="EB-2022">{{Cite news |title=Sustainability |url=https://www.britannica.com/science/sustainability |access-date=31 March 2022 |newspaper=Encyclopedia Britannica}}</ref> ইউনেস্কোৱে দুয়োটাকে এনেদৰে পৃথকৰূপে ব্যৱহাৰ কৰে:- "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) ভবা হয়; আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> == ধাৰণাটোৰ বিকাশ == বহনক্ষম উন্নয়নৰ শিপা বহনক্ষম বন ব্যৱস্থাপনা সম্পৰ্কীয় ধাৰণাসমূহৰ পৰাই আছে, যিবোৰ ইউৰোপত ১৭ আৰু ১৮ শতিকাৰ সময়ছোৱাত বিকশিত হৈছিল।<ref name="Grober2">Ulrich Grober: Deep roots&nbsp; — [https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf A conceptual history of "sustainable development" (Nachhaltigkeit)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210925121333/https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf |date=25 September 2021 }}, Wissenschaftszentrum Berlin für Sozialforschung, 2007</ref><ref name="Blewitt-2015">{{cite book |last1=Blewitt |first1=John |title=Understanding Sustainable Development |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-70782-4 }}{{pn|date=July 2023}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Du Pisani |first1=Jacobus A. |title=Sustainable development – historical roots of the concept |journal=Environmental Sciences |date=2006 |volume=3 |issue=2 |pages=83–96 |doi=10.1080/15693430600688831 |doi-access=free|bibcode=2006JIES....3...83D }}</ref> ইংলেণ্ডত কাঠৰ সম্পদৰ অভাৱৰ প্ৰতি ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা সচেতনতাৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাইজন ইভেলিনে ১৬৬২ চনত লিখা ''চিলভা'' ৰচনাত যুক্তি দিছিল যে, "গছৰ বীজ সিঁচা আৰু পুলি ৰোপণ কৰাটো প্ৰতিজন মাটিৰ মালিকৰ জাতীয় কৰ্তব্য হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে, যাতে প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ অতিমাত্ৰা শোষণৰ দৰে ধ্বংসাত্মক কামবোৰ বন্ধ কৰিব পৰা যায়।" ১৭১৩ চনত চেক্সনৰ প্ৰথম নিৰ্বাচক ফ্ৰেডেৰিক অগাষ্টাছৰ সেৱাত থকা জ্যেষ্ঠ খনন প্ৰশাসক হান্স কাৰ্ল ভন কাৰ্লোভিচে বনজ সম্পদৰ ওপৰত ৪০০ পৃষ্ঠাৰ ''চিলভিকালচাৰা ইক’ন’মিক্স''(Sylvicultura economics) প্ৰকাশ কৰে। ইভেলিন আৰু ফ্ৰান্সৰ মন্ত্ৰী জাঁ-বেপ্টিষ্ট কলবাৰ্টৰ ধাৰণাসমূহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভন কাৰ্লোভিচে স্থায়ী উৎপাদনৰ বাবে বনাঞ্চল পৰিচালনাৰ ধাৰণাটো বিকশিত কৰে।<ref name="Grober2" /> তেওঁৰ এই কামে আলেকজেণ্ডাৰ ভন হামবল্ড আৰু জৰ্জ লুডৱিগ হাৰ্টিগকে ধৰি আন আন লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল আৰু শেষত বন বিজ্ঞানৰ বিকাশ ঘটাইছিল। ইয়াৰ ফলত আমেৰিকাৰ বন সেৱাৰ প্ৰথম মুৰব্বী গিফৰ্ড পিনচট, যাৰ বন ব্যৱস্থাপনাৰ দৃষ্টিভংগী সম্পদৰ সুচিন্তিত ব্যৱহাৰৰ ধাৰণাটোৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আছিল আৰু আলডো লিওপল্ডৰ দৰে লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল, যাৰ ভূমি নীতিয়ে ১৯৬০ চনৰ পৰিৱেশ আন্দোলনৰ বিকাশত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref name="Grober2" /><ref name="Blewitt-2015" /> ১৯৬২ চনত ৰেচেল কাৰ্ছনৰ ''চাইলেণ্ট স্প্ৰিং'' প্ৰকাশৰ পিছত উন্নয়নশীল পৰিৱেশ আন্দোলনে অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি আৰু পৰিৱেশৰ অৱক্ষয়ৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। ১৯৬৬ চনত কেনেথ ই ব'ল্ডিঙে তেওঁৰ প্ৰভাৱশালী ৰচনা ''দ্য ইকনমিক্স অৱ দ্য কামিং স্পেচশ্বিপ আৰ্থ''ত অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাটোৱে সীমিত সম্পদৰ পুলৰ সৈতে পৰিৱেশ ব্যৱস্থাৰ লগত নিজকে খাপ খুৱাই লোৱাৰ প্ৰয়োজনীয়তা চিনাক্ত কৰিছিল।<ref name="Blewitt-2015"/> এই সম্পৰ্কে আন এক মাইলৰ খুঁটি আছিল ১৯৬৮ চনত গেৰেট হাৰ্ডিনে লিখা প্ৰবন্ধ যিয়ে "ট্ৰেজেডী অৱ দা কমনছ্" শব্দটোক জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল।<ref>{{cite journal |last1=Hardin |first1=Garrett |title=The Tragedy of the Commons: The population problem has no technical solution; it requires a fundamental extension in morality |url=https://archive.org/details/sim_science_1968-12-13_162_3859/page/1243 |journal=Science |date=13 December 1968 |volume=162 |issue=3859 |pages=1243–1248 |doi=10.1126/science.162.3859.1243 |pmid=17756331 }}</ref> সমসাময়িক অৰ্থত বহনক্ষমতা আৰু উন্নয়নৰ প্ৰত্যক্ষ সংযোগ ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই ধৰিব পাৰি। ১৯৭২ চনত আৰ্নষ্ট বাছলাৰৰ "ষ্ট্ৰেটেজি অৱ প্ৰগ্ৰেছ" নামৰ এখন গ্ৰন্থ(জাৰ্মান ভাষাৰ)ত ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল যে, বনাঞ্চল সংৰক্ষণৰ দীৰ্ঘদিনীয়া স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে পৃথিৱীখন ধৰি ৰাখিবলৈ কিদৰে কাঠ উৎপাদনৰ বাবে পৰিৱেশৰ সম্পদ সংৰক্ষণৰ বহল গুৰুত্বলৈ প্ৰত্যক্ষভাৱে স্থানান্তৰিত কৰিব পাৰি।<ref name="Basler-1972">{{cite book |last=Basler |first=Ernst |title= Strategie des Fortschritts: Umweltbelastung Lebensraumverknappung and Zukunftsforshung (Strategy of Progress: Environmental Pollution, Habitat Scarcity and Future Research) |date=1972 |publisher= BLV Publishing Company |location=Munich}}</ref> সেই বছৰতে বৃদ্ধিৰ সীমাৰ ওপৰত ক্লাছিক প্ৰতিবেদনত ৰিপৰ্ট কৰা এটা চিষ্টেম ডাইনামিক চিমুলেচন মডেলত পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ আন্তঃসম্পৰ্ক আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। এইটো ''ক্লাৱ অৱ ৰোম''ৰ নিৰ্দেশত কৰা হৈছিল আৰু লিখিছিল ''মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি''ৰ ডেনিছ আৰু ডনেলা মিড’ছৰ নেতৃত্বত বিজ্ঞানীৰ এটা দলে। বাঞ্ছনীয় "গোলকীয় ভাৰসাম্যৰ অৱস্থা"ৰ বৰ্ণনা কৰি লেখকসকলে লিখিছে: "আমি এনে এটা আৰ্হি উৎপাদন বিচাৰিছোঁ যিয়ে এনে এক বিশ্ব ব্যৱস্থাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব, যি হঠাতে আৰু অনিয়ন্ত্ৰিত পতন নোহোৱাকৈ বহনক্ষম আৰু ইয়াৰ সকলো মানুহৰ মৌলিক বস্তুগত প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ সক্ষম।" <ref name="Finn-2009">{{cite book |last=Finn |first=Donovan |title=Our Uncertain Future: Can Good Planning Create Sustainable Communities? |date=2009 |publisher=University of Illinois |location=Champaign-Urbana}}</ref> ১৯৭২ চনত ''এ ব্লুপ্ৰিণ্ট ফৰ চাৰ্ভাইভেল'' নামৰ প্ৰভাৱশালী গ্ৰন্থখনো প্ৰকাশ পায়।<ref>{{cite news |title=A Blueprint for Survival |url=https://www.nytimes.com/1972/02/05/archives/a-blueprint-for-survival.html |work=The New York Times |date=5 February 1972 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theecologist.org/2012/jan/27/ecologist-january-1972-blueprint-survival|title=The Ecologist January 1972: a blueprint for survival|website=The Ecologist|date=27 January 2012 |language=en|access-date=14 April 2020}}</ref> ১৯৭৫ চনত ''এম আই টি''ৰ এটা গৱেষণা গোটে আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছৰ বাবে "বৃদ্ধি আৰু ভৱিষ্যতৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ"ৰ ওপৰত দহ দিনৰ শুনানি প্ৰস্তুত কৰে, যিটো বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰথম শুনানি আছিল।<ref>{{Cite web |title=Growth and its implications for the future |url=http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-date=4 March 2016 |access-date=6 June 2024 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |deadurl=yes }}</ref> ১৯৮০ চনত আন্তৰ্জাতিক প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ সংঘই বিশ্ব সংৰক্ষণ কৌশল প্ৰকাশ কৰে, য'ত বহনক্ষম উন্নয়নক বিশ্বব্যাপী অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে প্ৰথম উল্লেখসমূহৰ ভিতৰত এটা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়<ref>{{cite book |url=http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |title=World Conservation Strategy: Living Resource Conservation for Sustainable Development |date=1980 |publisher=International Union for Conservation of Nature and Natural Resources |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191126210451/http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |archivedate=2019-11-26 |access-date=2024-06-06}}</ref> আৰু "বহনক্ষম উন্নয়ন" শব্দটো প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref name="Sachs-2015">{{Cite book |last=Sachs |first=Jeffrey D. |title=The Age of Sustainable Development |url=https://archive.org/details/ageofsustainable0000sach |publisher=Columbia University Press |year=2015 |isbn=9780231173155 |location=New York}}</ref> দুবছৰৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশ্ব প্ৰকৃতিৰ চনদত সংৰক্ষণৰ পাঁচটা নীতি উত্থাপন কৰা হয়, যাৰ দ্বাৰা প্ৰকৃতিক প্ৰভাৱিত কৰা মানুহৰ আচৰণক নিৰ্দেশনা আৰু বিচাৰ কৰা হ'ব বুলি থিৰাং কৰা হয়।<ref>{{citation |title=World Charter for Nature |date=28 October 1982 |url=https://www.un.org/documents/ga/res/37/a37r007.htm |publisher=United Nations, General Assembly, 48th Plenary Meeting}}</ref> ব্ৰুণ্টলেণ্ড প্ৰতিবেদনৰ পিছৰ পৰা বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক প্ৰাৰম্ভিক আন্তঃপ্ৰজন্মৰ কাঠামোৰ বাহিৰত বিকশিত হৈ "সামাজিকভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত আৰু পৰিৱেশগতভাৱে বহনক্ষম অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি"ৰ লক্ষ্যত অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।<ref name=Sachs-2015/> ১৯৯২ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন সন্মিলনে বিশ্ব চনদ প্ৰকাশ কৰে, যিয়ে একবিংশ শতিকাত এখন ন্যায়সংগত, বহনক্ষম আৰু শান্তিপূৰ্ণ বিশ্ব সমাজ গঢ়ি তোলাৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰে। বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কাৰ্য পৰিকল্পনা ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে তথ্য, সংহতি আৰু অংশগ্ৰহণক মূল বিল্ডিং ব্লক হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল, যাতে দেশসমূহে এই আন্তঃনিৰ্ভৰশীল স্তম্ভসমূহক স্বীকৃতি দিয়া উন্নয়ন লাভ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে গুৰুত্ব আৰোপ কৰে যে, সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণ জনসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণ বহনক্ষম উন্নয়ন লাভৰ বাবে এক মৌলিক পূৰ্বচৰ্ত।<ref>Will Allen. 2007.[http://learningforsustainability.net/susdev/ "Learning for Sustainability: Sustainable Development."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160114042435/http://learningforsustainability.net/susdev/ |date=14 January 2016 }}</ref> ৰিঅ’ প্ৰট’কল আছিল এক বৃহৎ জাঁপ: প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিশ্বই বহনক্ষমতাৰ এজেণ্ডাত একমত হৈছিল। দৰাচলতে সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আৰু কাৰ্যকৰী সবিশেষক অৱহেলা কৰি বিশ্বব্যাপী একমতৰ সুবিধা লাভ কৰা হৈছিল। বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য(এছডিজি)ৰ এতিয়া সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ' প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10" /> ==গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ গঠন== [[File:Mechanisms to enhance policy for sustainable development, World, 2024.svg|link=|thumb|upright=1.6|বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে নীতি বৃদ্ধিৰ ব্যৱস্থা]] বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে আটাইতকৈ ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাটো হৈছে ২০৩০ চনলৈ বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে ১৭টা [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এছডিজি)ৰে কৰা কাৰ্যসূচী।<ref name=":5">{{Cite journal |last1=de Jong |first1=Eileen |last2=Vijge |first2=Marjanneke J. |date=2021 |title=From Millennium to Sustainable Development Goals: Evolving discourses and their reflection in policy coherence for development |journal=Earth System Governance |language=en |volume=7 |article-number=100087 |doi=10.1016/j.esg.2020.100087|doi-access=free|bibcode=2021ESGov...700087D }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> এই কাৰ্যসূচীত বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কৰা প্ৰথম ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ ২০০০ চনৰ পৰা সহস্ৰাব্দ ঘোষণাৰ আঠটা [[সহস্ৰাব্দ উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এমডিজি)ক অনুসৰণ কৰা হৈছিল।<ref name=":5" /> এছডিজিসমূহৰ সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref>{{rp|137}} ইয়াৰ সূচকসমূহৰ ক্ষেত্ৰত লক্ষ্য [[দৰিদ্ৰতা হ্ৰাস]], [[পৰিৱেশ সুৰক্ষা]], মানৱ সমৃদ্ধি আৰু [[শান্তি]]।<ref name=":5" /> বিশ্ব পৰিৱেশ শাসন(গ্লোবেল এনভাইৰনমেণ্টেল গভৰ্নেন্স)ৰ অধ্যয়ন কৰা পণ্ডিতসকলে ৰাজহুৱা স্থানৰ ভিতৰত বক্তৃতাৰ এটা গোট চিনাক্ত কৰিছে যাৰ বেছিভাগেই চাৰিটা বহনক্ষমতাসম্পন্ন ফ্ৰেম প্ৰদান কৰে: মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা, প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা, এটা সীমাবদ্ধ বক্তৃতা আৰু আমূল বহনক্ষমতা।<ref name=":6">{{Cite journal |last=Sénit |first=Carole-Anne |date=2020 |title=Transforming our world? Discursive representation in the negotiations on the Sustainable Development Goals |journal=International Environmental Agreements: Politics, Law and Economics |language=en |volume=20 |issue=3 |pages=411–429 |doi=10.1007/s10784-020-09489-1 |issn=1567-9764|doi-access=free|bibcode=2020IEAPL..20..411S }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> প্ৰথমতে, ''মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা'' অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক দুয়োটা দিশতে এক ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। দ্বিতীয়তে, ''প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা'' হৈছে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল,যদিও ৰাজনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী দৃষ্টিভংগীৰ। এই ফ্ৰেমৱৰ্কৰ অধীনত বহনক্ষম উন্নয়ন এতিয়াও অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত যদিও উন্নত আৰু উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ মাজত বৈষম্যক সমতা স্থাপন কৰিবলৈ ক্ষমতাৰ পুনৰ বিতৰণৰ জৰিয়তেহে মানৱ মংগল আৰু উন্নয়ন লাভ কৰিব পৰা যায়। তৃতীয়তে ''সীমাবদ্ধ বক্তৃতা'' এটা অৰ্থনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী, যদিও বহনক্ষমতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰাজনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। চতুৰ্থতে, ''আমূল বহনক্ষমতা'' হৈছে বৰ্তমানৰ বিশ্ব অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক গাঁথনিৰ সৈতে বিচ্ছিন্ন হ'বলৈ বিচৰা এক পৰিৱৰ্তনশীল পদ্ধতি।<ref name=":6" /> ==আনুষংগিক ধাৰণা== ===স্থিৰতা=== [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন। বাওঁফালৰ ছবিখনে তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে বহনক্ষমতাক দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে এটা নেষ্টেড পন্থা য’ত সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক বহনক্ষমতা পৰিৱেশ বহনক্ষমতাৰ ভিতৰত সন্নিবিষ্ট কৰা হয়। তলৰ সোঁফালে বিভিন্ন উপাদানে বহনক্ষমতাক ধৰি ৰখা স্তম্ভবোৰ দেখুৱাইছে।]] বহনক্ষমতা বা বহনক্ষম হোৱাটো এটা অৱস্থা দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে একেদৰেই চলি থকাৰ ক্ষমতাক বুজায়।<ref name="Reference-1">{{OEtymD|sustain}}</ref><ref>Onions, Charles, T. (ed) (1964). ''The Shorter Oxford English Dictionary''. Oxford: [[Clarendon Press]]. p. 2095.</ref> আধুনিক ব্যৱহাৰত ই সাধাৰণতে এনে অৱস্থাক বুজায় য’ত পৰিৱেশ, অৰ্থনীতি আৰু সমাজে দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে নিজৰ অস্তিত্ব ৰক্ষা কৰি থাকিব।<ref>{{cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins. |journal=Sustainability Science |date=3 September 2018 |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P }}</ref> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{cite book |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |title=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |chapter=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref><ref name="Bosselmann-2010">{{Cite journal |last=Bosselmann |first=Klaus |date=2010 |title=Losing the Forest for the Trees: Environmental Reductionism in the Law |journal=[[Sustainability (journal)|Sustainability]] |volume=2 |issue=8 |pages=2424–2448 |doi=10.3390/su2082424 |doi-access=free|bibcode=2010Sust....2.2424B |hdl=10535/6499 |hdl-access=free }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/3.0/ Creative Commons Attribution 3.0 International License]</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিৰ দৰে পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাটোও সামৰি লোৱা হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয়, সাংগঠনিক আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত লোৱাৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হ’ব পাৰে।<ref name="Berg-2020" /> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন, আৰু শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। “বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) হিচাপে ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।’’<ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> ===মাত্ৰা=== [[File:Diagramme de Venn du développement durable.svg|thumb|বহনক্ষমতাৰ ভেন ডায়াগ্ৰাম, তিনিটা বৃত্ত ওপৰাউপৰি হোৱা অঞ্চলক বহনক্ষমতাৰ তিনিটা মাত্ৰা বুলি ধৰা হয়]] বহনক্ষমতাৰ দৰেই বহনক্ষম উন্নয়নৰ তিনিটা মাত্ৰা আছে বুলি গণ্য কৰা হয়: পৰিৱেশ, অৰ্থনীতি আৰু সমাজ। ধাৰণাটো হ’ল তিনিওটা মাত্ৰাৰ মাজত ভাল ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰিব লাগে। ইহঁতক মাত্ৰা বুলি কোৱাৰ পৰিৱৰ্তে সাধাৰণতে ব্যৱহৃত আন শব্দবোৰ হ’ল স্তম্ভ, ডমেইন, দিশ আৰু গোলক। পণ্ডিতসকলে সাধাৰণতে বহনক্ষমতাৰ তিনিটা ভিন্ন ক্ষেত্ৰত পাৰ্থক্য লক্ষ্য কৰে। এইবোৰ হ’ল পৰিৱেশ, সামাজিক, অৰ্থনৈতিক। এই ধাৰণাটোৰ বাবে কেইবাটাও শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। লেখকসকলে তিনিটা স্তম্ভ, মাত্ৰা, উপাদান, দিশ,[42] দৃষ্টিভংগী, কাৰক বা লক্ষ্যৰ কথা ক'ব পাৰে। এই প্ৰসংগত সকলোৰে অৰ্থ একে।[8] ত্ৰিমাত্ৰিক আৰ্হিৰ তাত্ত্বিক ভেটি কম।[8] বহনক্ষমতাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা জনপ্ৰিয় তিনিটা ছেদক বৃত্ত বা ভেন ডায়েগ্ৰাম প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৮৭ চনত অৰ্থনীতিবিদ এডৱাৰ্ড বাৰ্বিয়েৰৰ এটা প্ৰবন্ধত প্ৰকাশ পাইছিল।[8][43] পণ্ডিতসকলে এই পাৰ্থক্যটোক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰাটো খুব কমেইহে দেখা যায়। তিনিটা মাত্ৰাৰ বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো সাহিত্যত এক প্ৰধান ব্যাখ্যা।[8] ব্ৰুণ্ডটলেণ্ডৰ প্ৰতিবেদনত, পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন অবিচ্ছেদ্য বিষয় আৰু বহনক্ষমতাৰ সন্ধানত দুইটা একেলগে থাকে। ইয়াত বহনক্ষম উন্নয়নক পৰিৱেশ আৰু সামাজিক বিষয়সমূহক সংযোগ কৰা এক বিশ্বব্যাপী ধাৰণা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। ইয়াত লগতে কোৱা হৈছে যে উন্নয়নশীল দেশ আৰু ঔদ্যোগিক দেশ উভয়ৰে বাবে বহনক্ষম উন্নয়ন গুৰুত্বপূৰ্ণ: {{Cquote|‘পৰিৱেশ’ মানে আমি সকলোৱে বাস কৰা ঠাই; আৰু সেই বাসস্থানৰ ভিতৰত আমাৰ ভাগ্য উন্নত কৰাৰ প্ৰয়াসত আমি সকলোৱে কৰা কামটোৱেই হৈছে ‘উন্নয়ন’। দুয়োটা অবিচ্ছেদ্য। [...] আমি দেখিবলৈ পালোঁ যে উন্নয়নৰ বাবে এটা নতুন পথৰ প্ৰয়োজন, যিয়ে মাত্ৰ কেইবছৰমানৰ বাবে মাত্ৰ কেইটামান টুকুৰাত নহয়, সমগ্ৰ গ্ৰহটোৰ বাবে সুদূৰ ভৱিষ্যতলৈকে মানৱ প্ৰগতি বজাই ৰাখিব। এইদৰে ‘বহনক্ষম উন্নয়ন’ কেৱল ‘উন্নয়নশীল’ জাতিসমূহৰ বাবেই নহয়, ঔদ্যোগিক জাতিসমূহৰ বাবেও এক লক্ষ্য হৈ পৰে।}} == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যা]] ldiid0wcjf9ut6jnd9pbvmxa7btce4g 652012 652011 2026-11-10T16:26:39Z Pranamikaadhikary 27435 /* মাত্ৰা */ 652012 wikitext text/x-wiki '''বহনক্ষম উন্নয়ন''' ({{lang-en|Sustainable development}}) বিকাশ আৰু মানৱ উন্নয়নৰ এনে এক পদ্ধতি, যিয়ে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰাৰ ক্ষমতাৰ সৈতে আপোচ কৰিব নলগাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখে।<ref name=":1">United Nations General Assembly (1987) .[https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf ''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220331195909/https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf|date=31 March 2022}}. Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment.</ref><ref name=":72">{{cite web |author=United Nations General Assembly |date=20 March 1987 |title=''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''; Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment; Our Common Future, Chapter 2: Towards Sustainable Development; Paragraph 1 |url=http://www.un-documents.net/ocf-02.htm |access-date=1 March 2010 |publisher=[[United Nations General Assembly]]}}</ref> ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে এনে এখন সমাজ গঢ়ি তোলা, য'ত জীৱন-যাপনৰ ব্যৱস্থা আৰু সম্পদ আহৰণে গোলকীয় অখণ্ডতাক ক্ষতিগ্ৰস্ত নকৰাকৈ মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Robert |first1=Kates W. |last2=Parris |first2=Thomas M. |last3=Leiserowitz |first3=Anthony A. |title=What is Sustainable Development? Goals, Indicators, Values, and Practice |url=https://archive.org/details/sim_environment_2005-04_47_3/page/n8 |journal=Environment: Science and Policy for Sustainable Development |date=2005 |volume=47 |issue=3 |pages=8–21 |doi=10.1080/00139157.2005.10524444|bibcode=2005ESPSD..47c...8R |s2cid=154882898 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mensah |first1=Justice |title=Sustainable development: Meaning, history, principles, pillars, and implications for human action: Literature review |journal=Cogent Social Sciences |date=2019 |volume=5 |issue=1 |pages=1653531 |doi=10.1080/23311886.2019.1653531 |doi-access=free}}</ref> বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য হৈছে অৰ্থনীতি, পৰিৱেশ, আৰু সামাজিক কল্যাণৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা। ১৯৮৭ চনত ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদনে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক অধিক পৰিচিত কৰাত সহায় কৰিছিল। বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰতে বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো সোমাই থাকে, যিটো এটা নীতিগত ধাৰণা। [[ইউনেস্কো]]ৱে দুয়োটা ধাৰণাৰে মাজত এটা পাৰ্থক্য তলত দিয়া ধৰণে প্ৰণয়ন কৰিছিল: "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী বুলি) ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name=":4">{{Cite web |last= |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> এই ধাৰণাৰ সৈতে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোৰ কিছুমান সমস্যা। কিছুমান পণ্ডিতে ইয়াক বিৰোধাভাসৰ অলংকাৰ বুলি কয়, কাৰণ তেওঁলোকৰ মতে উন্নয়ন স্বাভাৱিকতে অস্থায়ী। এতিয়ালৈকে যি অগ্ৰগতিৰ অভাৱত আন মন্তব্যকাৰীসকল হতাশ হৈছে।<ref name=":13">{{cite journal |last1=Brown |first1=James H. |date=2015 |title=The Oxymoron of Sustainable Development |journal=[[BioScience]] |volume=65 |issue=10 |pages=1027–1029 |doi=10.1093/biosci/biv117 |doi-access=free}}</ref><ref name=":15">{{cite journal |last1=Williams |first1=Colin C |last2=Millington |first2=Andrew C |date=2004 |title=The diverse and contested meanings of sustainable development |journal=[[The Geographical Journal]] |volume=170 |issue=2 |pages=99–104 |bibcode=2004GeogJ.170...99W |doi=10.1111/j.0016-7398.2004.00111.x |s2cid=143181802}}</ref> এই সমস্যাটোৰ এটা অংশ হ'ল, উন্নয়নৰ সংজ্ঞাই অবিচলভাবে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই।<ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ১৯৯২ চনত ৰিঅ’ ডি জেনেইৰ’ত অনুষ্ঠিত হোৱা গোলকীয় সন্মিলনত আৰম্ভ হোৱা ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াই বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচীত স্থান দিছে। ২০১৫ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদে (UNGA) ২০৩০ চনৰ বাবে বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য গ্ৰহণ কৰে। == বহনক্ষম উন্নয়নৰ সংজ্ঞা == ১৯৮৭ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন আয়োগে আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যতৰ প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে, যাক সাধাৰণতে ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদন বুলি কোৱা হয়।<ref name=":1" /> এই প্ৰতিবেদনত "বহনক্ষম উন্নয়ন"ৰ সংজ্ঞা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, যিটো এতিয়া বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে:<ref name=":1" /><ref>{{cite journal |last1=Keeble |first1=Brian R. |title=The Brundtland report: 'Our common future' |journal=Medicine and War |date=1988 |volume=4 |issue=1 |pages=17–25 |doi=10.1080/07488008808408783}}</ref> ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ ক্ষমতাক আপোচ নকৰাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰি কৰা উন্নয়নেই হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন। ইয়াৰ ভিতৰত দুটা মূল ধাৰণা আছে:- *‘প্ৰয়োজন’ৰ ধাৰণাটোৱে বিশেষকৈ বিশ্বৰ দৰিদ্ৰসকলৰ অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ, যাক অতিক্ৰমণীয় অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া উচিত; আৰু প্ৰযুক্তি আৰু সামাজিক সংগঠনৰ অৱস্থাই পৰিৱেশৰ বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যতৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ ক্ষমতাৰ ওপৰত জাপি দিয়া সীমাবদ্ধতাৰ ধাৰণা। * পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ বিশ্ব আয়োগ, আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যত(১৯৮৭) এইদৰে বহনক্ষম উন্নয়নে অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন, পৰিৱেশ সুৰক্ষা আৰু সামাজিক কল্যাণৰ মাজত ভাৰসাম্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰে। === বহনক্ষমতাৰ অৰ্থ === [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন: বাওঁফালৰ ছবিখনে বহনক্ষমতাক তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে ই এটা নেষ্টেড এপ্ৰ’চ। তলৰ সোঁফালে ই তিনিটা স্তম্ভ।<ref name="Purvis" /> নেষ্টেড উপবৃত্তাকাৰৰ সৈতে আঁচনিখনে মাত্ৰাসমূহৰ এটা স্তৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে, বাকী দুটাৰ বাবে ''পৰিৱেশ''ক ভেটি হিচাপে ৰখা হৈছে। |290x290px]] দীৰ্ঘদিন ধৰি পৃথিৱীত মানুহৰ সহ-অৱস্থানৰ বাবে বহনক্ষমতা এক সামাজিক লক্ষ্য। এই শব্দটোৰ সংজ্ঞা বিতৰ্কিত আৰু সাহিত্য, প্ৰসংগ আৰু সময়ৰ লগে লগে ইয়াৰ ৰূপৰ ভিন্নতা দেখা যায়।<ref name="Ramsey-2015">{{Cite journal |last=Ramsey |first=Jeffry L. |date=2015 |title=On Not Defining Sustainability |url=http://link.springer.com/10.1007/s10806-015-9578-3 |journal=Journal of Agricultural and Environmental Ethics |language=en |volume=28 |issue=6 |pages=1075–1087 |doi=10.1007/s10806-015-9578-3 |issn=1187-7863 |s2cid=146790960}}</ref><ref name="Purvis">{{Cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |date=2019 |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins |journal=Sustainability Science |language=en |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P |issn=1862-4065 |doi-access=free}} </ref> বহনক্ষমতাৰ সাধাৰণতে তিনিটা মাত্ৰা (বা স্তম্ভ) থাকে: পৰিৱেশ, অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক।<ref name="Purvis" /> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{Citation |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |work=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |title=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিকে ধৰি পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাও অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হ'ব পাৰে।<ref name="Berg-2020">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |publisher=Routledge |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ'ল, বহনক্ষম উন্নয়ন আৰু এই শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="EB-2022">{{Cite news |title=Sustainability |url=https://www.britannica.com/science/sustainability |access-date=31 March 2022 |newspaper=Encyclopedia Britannica}}</ref> ইউনেস্কোৱে দুয়োটাকে এনেদৰে পৃথকৰূপে ব্যৱহাৰ কৰে:- "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) ভবা হয়; আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> == ধাৰণাটোৰ বিকাশ == বহনক্ষম উন্নয়নৰ শিপা বহনক্ষম বন ব্যৱস্থাপনা সম্পৰ্কীয় ধাৰণাসমূহৰ পৰাই আছে, যিবোৰ ইউৰোপত ১৭ আৰু ১৮ শতিকাৰ সময়ছোৱাত বিকশিত হৈছিল।<ref name="Grober2">Ulrich Grober: Deep roots&nbsp; — [https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf A conceptual history of "sustainable development" (Nachhaltigkeit)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210925121333/https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf |date=25 September 2021 }}, Wissenschaftszentrum Berlin für Sozialforschung, 2007</ref><ref name="Blewitt-2015">{{cite book |last1=Blewitt |first1=John |title=Understanding Sustainable Development |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-70782-4 }}{{pn|date=July 2023}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Du Pisani |first1=Jacobus A. |title=Sustainable development – historical roots of the concept |journal=Environmental Sciences |date=2006 |volume=3 |issue=2 |pages=83–96 |doi=10.1080/15693430600688831 |doi-access=free|bibcode=2006JIES....3...83D }}</ref> ইংলেণ্ডত কাঠৰ সম্পদৰ অভাৱৰ প্ৰতি ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা সচেতনতাৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাইজন ইভেলিনে ১৬৬২ চনত লিখা ''চিলভা'' ৰচনাত যুক্তি দিছিল যে, "গছৰ বীজ সিঁচা আৰু পুলি ৰোপণ কৰাটো প্ৰতিজন মাটিৰ মালিকৰ জাতীয় কৰ্তব্য হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে, যাতে প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ অতিমাত্ৰা শোষণৰ দৰে ধ্বংসাত্মক কামবোৰ বন্ধ কৰিব পৰা যায়।" ১৭১৩ চনত চেক্সনৰ প্ৰথম নিৰ্বাচক ফ্ৰেডেৰিক অগাষ্টাছৰ সেৱাত থকা জ্যেষ্ঠ খনন প্ৰশাসক হান্স কাৰ্ল ভন কাৰ্লোভিচে বনজ সম্পদৰ ওপৰত ৪০০ পৃষ্ঠাৰ ''চিলভিকালচাৰা ইক’ন’মিক্স''(Sylvicultura economics) প্ৰকাশ কৰে। ইভেলিন আৰু ফ্ৰান্সৰ মন্ত্ৰী জাঁ-বেপ্টিষ্ট কলবাৰ্টৰ ধাৰণাসমূহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভন কাৰ্লোভিচে স্থায়ী উৎপাদনৰ বাবে বনাঞ্চল পৰিচালনাৰ ধাৰণাটো বিকশিত কৰে।<ref name="Grober2" /> তেওঁৰ এই কামে আলেকজেণ্ডাৰ ভন হামবল্ড আৰু জৰ্জ লুডৱিগ হাৰ্টিগকে ধৰি আন আন লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল আৰু শেষত বন বিজ্ঞানৰ বিকাশ ঘটাইছিল। ইয়াৰ ফলত আমেৰিকাৰ বন সেৱাৰ প্ৰথম মুৰব্বী গিফৰ্ড পিনচট, যাৰ বন ব্যৱস্থাপনাৰ দৃষ্টিভংগী সম্পদৰ সুচিন্তিত ব্যৱহাৰৰ ধাৰণাটোৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আছিল আৰু আলডো লিওপল্ডৰ দৰে লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল, যাৰ ভূমি নীতিয়ে ১৯৬০ চনৰ পৰিৱেশ আন্দোলনৰ বিকাশত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref name="Grober2" /><ref name="Blewitt-2015" /> ১৯৬২ চনত ৰেচেল কাৰ্ছনৰ ''চাইলেণ্ট স্প্ৰিং'' প্ৰকাশৰ পিছত উন্নয়নশীল পৰিৱেশ আন্দোলনে অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি আৰু পৰিৱেশৰ অৱক্ষয়ৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। ১৯৬৬ চনত কেনেথ ই ব'ল্ডিঙে তেওঁৰ প্ৰভাৱশালী ৰচনা ''দ্য ইকনমিক্স অৱ দ্য কামিং স্পেচশ্বিপ আৰ্থ''ত অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাটোৱে সীমিত সম্পদৰ পুলৰ সৈতে পৰিৱেশ ব্যৱস্থাৰ লগত নিজকে খাপ খুৱাই লোৱাৰ প্ৰয়োজনীয়তা চিনাক্ত কৰিছিল।<ref name="Blewitt-2015"/> এই সম্পৰ্কে আন এক মাইলৰ খুঁটি আছিল ১৯৬৮ চনত গেৰেট হাৰ্ডিনে লিখা প্ৰবন্ধ যিয়ে "ট্ৰেজেডী অৱ দা কমনছ্" শব্দটোক জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল।<ref>{{cite journal |last1=Hardin |first1=Garrett |title=The Tragedy of the Commons: The population problem has no technical solution; it requires a fundamental extension in morality |url=https://archive.org/details/sim_science_1968-12-13_162_3859/page/1243 |journal=Science |date=13 December 1968 |volume=162 |issue=3859 |pages=1243–1248 |doi=10.1126/science.162.3859.1243 |pmid=17756331 }}</ref> সমসাময়িক অৰ্থত বহনক্ষমতা আৰু উন্নয়নৰ প্ৰত্যক্ষ সংযোগ ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই ধৰিব পাৰি। ১৯৭২ চনত আৰ্নষ্ট বাছলাৰৰ "ষ্ট্ৰেটেজি অৱ প্ৰগ্ৰেছ" নামৰ এখন গ্ৰন্থ(জাৰ্মান ভাষাৰ)ত ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল যে, বনাঞ্চল সংৰক্ষণৰ দীৰ্ঘদিনীয়া স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে পৃথিৱীখন ধৰি ৰাখিবলৈ কিদৰে কাঠ উৎপাদনৰ বাবে পৰিৱেশৰ সম্পদ সংৰক্ষণৰ বহল গুৰুত্বলৈ প্ৰত্যক্ষভাৱে স্থানান্তৰিত কৰিব পাৰি।<ref name="Basler-1972">{{cite book |last=Basler |first=Ernst |title= Strategie des Fortschritts: Umweltbelastung Lebensraumverknappung and Zukunftsforshung (Strategy of Progress: Environmental Pollution, Habitat Scarcity and Future Research) |date=1972 |publisher= BLV Publishing Company |location=Munich}}</ref> সেই বছৰতে বৃদ্ধিৰ সীমাৰ ওপৰত ক্লাছিক প্ৰতিবেদনত ৰিপৰ্ট কৰা এটা চিষ্টেম ডাইনামিক চিমুলেচন মডেলত পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ আন্তঃসম্পৰ্ক আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। এইটো ''ক্লাৱ অৱ ৰোম''ৰ নিৰ্দেশত কৰা হৈছিল আৰু লিখিছিল ''মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি''ৰ ডেনিছ আৰু ডনেলা মিড’ছৰ নেতৃত্বত বিজ্ঞানীৰ এটা দলে। বাঞ্ছনীয় "গোলকীয় ভাৰসাম্যৰ অৱস্থা"ৰ বৰ্ণনা কৰি লেখকসকলে লিখিছে: "আমি এনে এটা আৰ্হি উৎপাদন বিচাৰিছোঁ যিয়ে এনে এক বিশ্ব ব্যৱস্থাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব, যি হঠাতে আৰু অনিয়ন্ত্ৰিত পতন নোহোৱাকৈ বহনক্ষম আৰু ইয়াৰ সকলো মানুহৰ মৌলিক বস্তুগত প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ সক্ষম।" <ref name="Finn-2009">{{cite book |last=Finn |first=Donovan |title=Our Uncertain Future: Can Good Planning Create Sustainable Communities? |date=2009 |publisher=University of Illinois |location=Champaign-Urbana}}</ref> ১৯৭২ চনত ''এ ব্লুপ্ৰিণ্ট ফৰ চাৰ্ভাইভেল'' নামৰ প্ৰভাৱশালী গ্ৰন্থখনো প্ৰকাশ পায়।<ref>{{cite news |title=A Blueprint for Survival |url=https://www.nytimes.com/1972/02/05/archives/a-blueprint-for-survival.html |work=The New York Times |date=5 February 1972 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theecologist.org/2012/jan/27/ecologist-january-1972-blueprint-survival|title=The Ecologist January 1972: a blueprint for survival|website=The Ecologist|date=27 January 2012 |language=en|access-date=14 April 2020}}</ref> ১৯৭৫ চনত ''এম আই টি''ৰ এটা গৱেষণা গোটে আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছৰ বাবে "বৃদ্ধি আৰু ভৱিষ্যতৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ"ৰ ওপৰত দহ দিনৰ শুনানি প্ৰস্তুত কৰে, যিটো বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰথম শুনানি আছিল।<ref>{{Cite web |title=Growth and its implications for the future |url=http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-date=4 March 2016 |access-date=6 June 2024 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |deadurl=yes }}</ref> ১৯৮০ চনত আন্তৰ্জাতিক প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ সংঘই বিশ্ব সংৰক্ষণ কৌশল প্ৰকাশ কৰে, য'ত বহনক্ষম উন্নয়নক বিশ্বব্যাপী অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে প্ৰথম উল্লেখসমূহৰ ভিতৰত এটা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়<ref>{{cite book |url=http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |title=World Conservation Strategy: Living Resource Conservation for Sustainable Development |date=1980 |publisher=International Union for Conservation of Nature and Natural Resources |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191126210451/http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |archivedate=2019-11-26 |access-date=2024-06-06}}</ref> আৰু "বহনক্ষম উন্নয়ন" শব্দটো প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref name="Sachs-2015">{{Cite book |last=Sachs |first=Jeffrey D. |title=The Age of Sustainable Development |url=https://archive.org/details/ageofsustainable0000sach |publisher=Columbia University Press |year=2015 |isbn=9780231173155 |location=New York}}</ref> দুবছৰৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশ্ব প্ৰকৃতিৰ চনদত সংৰক্ষণৰ পাঁচটা নীতি উত্থাপন কৰা হয়, যাৰ দ্বাৰা প্ৰকৃতিক প্ৰভাৱিত কৰা মানুহৰ আচৰণক নিৰ্দেশনা আৰু বিচাৰ কৰা হ'ব বুলি থিৰাং কৰা হয়।<ref>{{citation |title=World Charter for Nature |date=28 October 1982 |url=https://www.un.org/documents/ga/res/37/a37r007.htm |publisher=United Nations, General Assembly, 48th Plenary Meeting}}</ref> ব্ৰুণ্টলেণ্ড প্ৰতিবেদনৰ পিছৰ পৰা বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক প্ৰাৰম্ভিক আন্তঃপ্ৰজন্মৰ কাঠামোৰ বাহিৰত বিকশিত হৈ "সামাজিকভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত আৰু পৰিৱেশগতভাৱে বহনক্ষম অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি"ৰ লক্ষ্যত অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।<ref name=Sachs-2015/> ১৯৯২ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন সন্মিলনে বিশ্ব চনদ প্ৰকাশ কৰে, যিয়ে একবিংশ শতিকাত এখন ন্যায়সংগত, বহনক্ষম আৰু শান্তিপূৰ্ণ বিশ্ব সমাজ গঢ়ি তোলাৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰে। বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কাৰ্য পৰিকল্পনা ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে তথ্য, সংহতি আৰু অংশগ্ৰহণক মূল বিল্ডিং ব্লক হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল, যাতে দেশসমূহে এই আন্তঃনিৰ্ভৰশীল স্তম্ভসমূহক স্বীকৃতি দিয়া উন্নয়ন লাভ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে গুৰুত্ব আৰোপ কৰে যে, সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণ জনসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণ বহনক্ষম উন্নয়ন লাভৰ বাবে এক মৌলিক পূৰ্বচৰ্ত।<ref>Will Allen. 2007.[http://learningforsustainability.net/susdev/ "Learning for Sustainability: Sustainable Development."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160114042435/http://learningforsustainability.net/susdev/ |date=14 January 2016 }}</ref> ৰিঅ’ প্ৰট’কল আছিল এক বৃহৎ জাঁপ: প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিশ্বই বহনক্ষমতাৰ এজেণ্ডাত একমত হৈছিল। দৰাচলতে সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আৰু কাৰ্যকৰী সবিশেষক অৱহেলা কৰি বিশ্বব্যাপী একমতৰ সুবিধা লাভ কৰা হৈছিল। বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য(এছডিজি)ৰ এতিয়া সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ' প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10" /> ==গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ গঠন== [[File:Mechanisms to enhance policy for sustainable development, World, 2024.svg|link=|thumb|upright=1.6|বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে নীতি বৃদ্ধিৰ ব্যৱস্থা]] বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে আটাইতকৈ ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাটো হৈছে ২০৩০ চনলৈ বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে ১৭টা [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এছডিজি)ৰে কৰা কাৰ্যসূচী।<ref name=":5">{{Cite journal |last1=de Jong |first1=Eileen |last2=Vijge |first2=Marjanneke J. |date=2021 |title=From Millennium to Sustainable Development Goals: Evolving discourses and their reflection in policy coherence for development |journal=Earth System Governance |language=en |volume=7 |article-number=100087 |doi=10.1016/j.esg.2020.100087|doi-access=free|bibcode=2021ESGov...700087D }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> এই কাৰ্যসূচীত বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কৰা প্ৰথম ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ ২০০০ চনৰ পৰা সহস্ৰাব্দ ঘোষণাৰ আঠটা [[সহস্ৰাব্দ উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এমডিজি)ক অনুসৰণ কৰা হৈছিল।<ref name=":5" /> এছডিজিসমূহৰ সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref>{{rp|137}} ইয়াৰ সূচকসমূহৰ ক্ষেত্ৰত লক্ষ্য [[দৰিদ্ৰতা হ্ৰাস]], [[পৰিৱেশ সুৰক্ষা]], মানৱ সমৃদ্ধি আৰু [[শান্তি]]।<ref name=":5" /> বিশ্ব পৰিৱেশ শাসন(গ্লোবেল এনভাইৰনমেণ্টেল গভৰ্নেন্স)ৰ অধ্যয়ন কৰা পণ্ডিতসকলে ৰাজহুৱা স্থানৰ ভিতৰত বক্তৃতাৰ এটা গোট চিনাক্ত কৰিছে যাৰ বেছিভাগেই চাৰিটা বহনক্ষমতাসম্পন্ন ফ্ৰেম প্ৰদান কৰে: মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা, প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা, এটা সীমাবদ্ধ বক্তৃতা আৰু আমূল বহনক্ষমতা।<ref name=":6">{{Cite journal |last=Sénit |first=Carole-Anne |date=2020 |title=Transforming our world? Discursive representation in the negotiations on the Sustainable Development Goals |journal=International Environmental Agreements: Politics, Law and Economics |language=en |volume=20 |issue=3 |pages=411–429 |doi=10.1007/s10784-020-09489-1 |issn=1567-9764|doi-access=free|bibcode=2020IEAPL..20..411S }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> প্ৰথমতে, ''মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা'' অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক দুয়োটা দিশতে এক ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। দ্বিতীয়তে, ''প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা'' হৈছে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল,যদিও ৰাজনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী দৃষ্টিভংগীৰ। এই ফ্ৰেমৱৰ্কৰ অধীনত বহনক্ষম উন্নয়ন এতিয়াও অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত যদিও উন্নত আৰু উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ মাজত বৈষম্যক সমতা স্থাপন কৰিবলৈ ক্ষমতাৰ পুনৰ বিতৰণৰ জৰিয়তেহে মানৱ মংগল আৰু উন্নয়ন লাভ কৰিব পৰা যায়। তৃতীয়তে ''সীমাবদ্ধ বক্তৃতা'' এটা অৰ্থনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী, যদিও বহনক্ষমতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰাজনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। চতুৰ্থতে, ''আমূল বহনক্ষমতা'' হৈছে বৰ্তমানৰ বিশ্ব অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক গাঁথনিৰ সৈতে বিচ্ছিন্ন হ'বলৈ বিচৰা এক পৰিৱৰ্তনশীল পদ্ধতি।<ref name=":6" /> ==আনুষংগিক ধাৰণা== ===স্থিৰতা=== [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন। বাওঁফালৰ ছবিখনে তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে বহনক্ষমতাক দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে এটা নেষ্টেড পন্থা য’ত সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক বহনক্ষমতা পৰিৱেশ বহনক্ষমতাৰ ভিতৰত সন্নিবিষ্ট কৰা হয়। তলৰ সোঁফালে বিভিন্ন উপাদানে বহনক্ষমতাক ধৰি ৰখা স্তম্ভবোৰ দেখুৱাইছে।]] বহনক্ষমতা বা বহনক্ষম হোৱাটো এটা অৱস্থা দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে একেদৰেই চলি থকাৰ ক্ষমতাক বুজায়।<ref name="Reference-1">{{OEtymD|sustain}}</ref><ref>Onions, Charles, T. (ed) (1964). ''The Shorter Oxford English Dictionary''. Oxford: [[Clarendon Press]]. p. 2095.</ref> আধুনিক ব্যৱহাৰত ই সাধাৰণতে এনে অৱস্থাক বুজায় য’ত পৰিৱেশ, অৰ্থনীতি আৰু সমাজে দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে নিজৰ অস্তিত্ব ৰক্ষা কৰি থাকিব।<ref>{{cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins. |journal=Sustainability Science |date=3 September 2018 |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P }}</ref> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{cite book |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |title=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |chapter=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref><ref name="Bosselmann-2010">{{Cite journal |last=Bosselmann |first=Klaus |date=2010 |title=Losing the Forest for the Trees: Environmental Reductionism in the Law |journal=[[Sustainability (journal)|Sustainability]] |volume=2 |issue=8 |pages=2424–2448 |doi=10.3390/su2082424 |doi-access=free|bibcode=2010Sust....2.2424B |hdl=10535/6499 |hdl-access=free }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/3.0/ Creative Commons Attribution 3.0 International License]</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিৰ দৰে পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাটোও সামৰি লোৱা হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয়, সাংগঠনিক আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত লোৱাৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হ’ব পাৰে।<ref name="Berg-2020" /> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন, আৰু শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। “বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) হিচাপে ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।’’<ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> ===মাত্ৰা=== [[File:Diagramme de Venn du développement durable.svg|thumb|বহনক্ষমতাৰ ভেন ডায়াগ্ৰাম, তিনিটা বৃত্ত ওপৰাউপৰি হোৱা অঞ্চলক বহনক্ষমতাৰ তিনিটা মাত্ৰা বুলি ধৰা হয়]] বহনক্ষমতাৰ দৰেই বহনক্ষম উন্নয়নৰ তিনিটা মাত্ৰা আছে বুলি গণ্য কৰা হয়: পৰিৱেশ, অৰ্থনীতি আৰু সমাজ। ধাৰণাটো হ’ল তিনিওটা মাত্ৰাৰ মাজত ভাল ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰিব লাগে। ইহঁতক মাত্ৰা বুলি কোৱাৰ পৰিৱৰ্তে সাধাৰণতে ব্যৱহৃত আন শব্দবোৰ হ’ল স্তম্ভ, ডমেইন, দিশ আৰু গোলক। পণ্ডিতসকলে সাধাৰণতে বহনক্ষমতাৰ তিনিটা ভিন্ন ক্ষেত্ৰত পাৰ্থক্য লক্ষ্য কৰে। এইবোৰ হ’ল পৰিৱেশ, সামাজিক, অৰ্থনৈতিক। এই ধাৰণাটোৰ বাবে কেইবাটাও শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। লেখকসকলে তিনিটা স্তম্ভ, মাত্ৰা, উপাদান, দিশ,[42] দৃষ্টিভংগী, কাৰক বা লক্ষ্যৰ কথা ক'ব পাৰে। এই প্ৰসংগত সকলোৰে অৰ্থ একে।[8] ত্ৰিমাত্ৰিক আৰ্হিৰ তাত্ত্বিক ভেটি কম।[8] বহনক্ষমতাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা জনপ্ৰিয় তিনিটা ছেদক বৃত্ত বা ভেন ডায়েগ্ৰাম প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৮৭ চনত অৰ্থনীতিবিদ এডৱাৰ্ড বাৰ্বিয়েৰৰ এটা প্ৰবন্ধত প্ৰকাশ পাইছিল।[8][43] পণ্ডিতসকলে এই পাৰ্থক্যটোক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰাটো খুব কমেইহে দেখা যায়। তিনিটা মাত্ৰাৰ বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো সাহিত্যত এক প্ৰধান ব্যাখ্যা।[8] ব্ৰুণ্ডটলেণ্ডৰ প্ৰতিবেদনত, পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন অবিচ্ছেদ্য বিষয় আৰু বহনক্ষমতাৰ সন্ধানত দুইটা একেলগে থাকে। ইয়াত বহনক্ষম উন্নয়নক পৰিৱেশ আৰু সামাজিক বিষয়সমূহক সংযোগ কৰা এক বিশ্বব্যাপী ধাৰণা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। ইয়াত লগতে কোৱা হৈছে যে উন্নয়নশীল দেশ আৰু ঔদ্যোগিক দেশ উভয়ৰে বাবে বহনক্ষম উন্নয়ন গুৰুত্বপূৰ্ণ: {{Cquote|‘পৰিৱেশ’ মানে আমি সকলোৱে বাস কৰা ঠাই; আৰু সেই বাসস্থানৰ ভিতৰত আমাৰ ভাগ্য উন্নত কৰাৰ প্ৰয়াসত আমি সকলোৱে কৰা কামটোৱেই হৈছে ‘উন্নয়ন’। দুয়োটা অবিচ্ছেদ্য। [...] আমি দেখিবলৈ পালোঁ যে উন্নয়নৰ বাবে এটা নতুন পথৰ প্ৰয়োজন, যিয়ে মাত্ৰ কেইবছৰমানৰ বাবে মাত্ৰ কেইটামান টুকুৰাত নহয়, সমগ্ৰ গ্ৰহটোৰ বাবে সুদূৰ ভৱিষ্যতলৈকে মানৱ প্ৰগতি বজাই ৰাখিব। এইদৰে ‘বহনক্ষম উন্নয়ন’ কেৱল ‘উন্নয়নশীল’ জাতিসমূহৰ বাবেই নহয়, ঔদ্যোগিক জাতিসমূহৰ বাবেও এক লক্ষ্য হৈ পৰে।}} ১৯৯২ চনৰ ৰিঅ’ ঘোষণাপত্ৰক “বহনক্ষমতাৰ দিশত আগবাঢ়ি যোৱাৰ মূল আহিলা’’ হিচাপে দেখা যায়।[44]: 29 ইয়াত পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ অখণ্ডতাৰ নিৰ্দিষ্ট উল্লেখ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।[44]: 31 ৰিঅ’ ঘোষণাপত্ৰখন সম্পন্ন কৰাৰ সৈতে জড়িত পৰিকল্পনাতো এইদৰে বহনক্ষমতাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে। পৰিকল্পনা, এজেণ্ডা ২১ত অৰ্থনৈতিক, সামাজিক আৰু পৰিৱেশগত মাত্ৰাৰ বিষয়ে কয়:[45]: 8.6 == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যা]] bsdpcsgwagzjtmqz9lz4nqxpp431o7z 652013 652012 2026-11-10T16:28:33Z Pranamikaadhikary 27435 /* মাত্ৰা */ 652013 wikitext text/x-wiki '''বহনক্ষম উন্নয়ন''' ({{lang-en|Sustainable development}}) বিকাশ আৰু মানৱ উন্নয়নৰ এনে এক পদ্ধতি, যিয়ে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰাৰ ক্ষমতাৰ সৈতে আপোচ কৰিব নলগাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখে।<ref name=":1">United Nations General Assembly (1987) .[https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf ''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220331195909/https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf|date=31 March 2022}}. Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment.</ref><ref name=":72">{{cite web |author=United Nations General Assembly |date=20 March 1987 |title=''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''; Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment; Our Common Future, Chapter 2: Towards Sustainable Development; Paragraph 1 |url=http://www.un-documents.net/ocf-02.htm |access-date=1 March 2010 |publisher=[[United Nations General Assembly]]}}</ref> ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে এনে এখন সমাজ গঢ়ি তোলা, য'ত জীৱন-যাপনৰ ব্যৱস্থা আৰু সম্পদ আহৰণে গোলকীয় অখণ্ডতাক ক্ষতিগ্ৰস্ত নকৰাকৈ মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Robert |first1=Kates W. |last2=Parris |first2=Thomas M. |last3=Leiserowitz |first3=Anthony A. |title=What is Sustainable Development? Goals, Indicators, Values, and Practice |url=https://archive.org/details/sim_environment_2005-04_47_3/page/n8 |journal=Environment: Science and Policy for Sustainable Development |date=2005 |volume=47 |issue=3 |pages=8–21 |doi=10.1080/00139157.2005.10524444|bibcode=2005ESPSD..47c...8R |s2cid=154882898 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mensah |first1=Justice |title=Sustainable development: Meaning, history, principles, pillars, and implications for human action: Literature review |journal=Cogent Social Sciences |date=2019 |volume=5 |issue=1 |pages=1653531 |doi=10.1080/23311886.2019.1653531 |doi-access=free}}</ref> বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য হৈছে অৰ্থনীতি, পৰিৱেশ, আৰু সামাজিক কল্যাণৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা। ১৯৮৭ চনত ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদনে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক অধিক পৰিচিত কৰাত সহায় কৰিছিল। বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰতে বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো সোমাই থাকে, যিটো এটা নীতিগত ধাৰণা। [[ইউনেস্কো]]ৱে দুয়োটা ধাৰণাৰে মাজত এটা পাৰ্থক্য তলত দিয়া ধৰণে প্ৰণয়ন কৰিছিল: "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী বুলি) ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name=":4">{{Cite web |last= |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> এই ধাৰণাৰ সৈতে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোৰ কিছুমান সমস্যা। কিছুমান পণ্ডিতে ইয়াক বিৰোধাভাসৰ অলংকাৰ বুলি কয়, কাৰণ তেওঁলোকৰ মতে উন্নয়ন স্বাভাৱিকতে অস্থায়ী। এতিয়ালৈকে যি অগ্ৰগতিৰ অভাৱত আন মন্তব্যকাৰীসকল হতাশ হৈছে।<ref name=":13">{{cite journal |last1=Brown |first1=James H. |date=2015 |title=The Oxymoron of Sustainable Development |journal=[[BioScience]] |volume=65 |issue=10 |pages=1027–1029 |doi=10.1093/biosci/biv117 |doi-access=free}}</ref><ref name=":15">{{cite journal |last1=Williams |first1=Colin C |last2=Millington |first2=Andrew C |date=2004 |title=The diverse and contested meanings of sustainable development |journal=[[The Geographical Journal]] |volume=170 |issue=2 |pages=99–104 |bibcode=2004GeogJ.170...99W |doi=10.1111/j.0016-7398.2004.00111.x |s2cid=143181802}}</ref> এই সমস্যাটোৰ এটা অংশ হ'ল, উন্নয়নৰ সংজ্ঞাই অবিচলভাবে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই।<ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ১৯৯২ চনত ৰিঅ’ ডি জেনেইৰ’ত অনুষ্ঠিত হোৱা গোলকীয় সন্মিলনত আৰম্ভ হোৱা ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াই বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচীত স্থান দিছে। ২০১৫ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদে (UNGA) ২০৩০ চনৰ বাবে বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য গ্ৰহণ কৰে। == বহনক্ষম উন্নয়নৰ সংজ্ঞা == ১৯৮৭ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন আয়োগে আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যতৰ প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে, যাক সাধাৰণতে ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদন বুলি কোৱা হয়।<ref name=":1" /> এই প্ৰতিবেদনত "বহনক্ষম উন্নয়ন"ৰ সংজ্ঞা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, যিটো এতিয়া বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে:<ref name=":1" /><ref>{{cite journal |last1=Keeble |first1=Brian R. |title=The Brundtland report: 'Our common future' |journal=Medicine and War |date=1988 |volume=4 |issue=1 |pages=17–25 |doi=10.1080/07488008808408783}}</ref> ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ ক্ষমতাক আপোচ নকৰাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰি কৰা উন্নয়নেই হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন। ইয়াৰ ভিতৰত দুটা মূল ধাৰণা আছে:- *‘প্ৰয়োজন’ৰ ধাৰণাটোৱে বিশেষকৈ বিশ্বৰ দৰিদ্ৰসকলৰ অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ, যাক অতিক্ৰমণীয় অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া উচিত; আৰু প্ৰযুক্তি আৰু সামাজিক সংগঠনৰ অৱস্থাই পৰিৱেশৰ বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যতৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ ক্ষমতাৰ ওপৰত জাপি দিয়া সীমাবদ্ধতাৰ ধাৰণা। * পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ বিশ্ব আয়োগ, আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যত(১৯৮৭) এইদৰে বহনক্ষম উন্নয়নে অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন, পৰিৱেশ সুৰক্ষা আৰু সামাজিক কল্যাণৰ মাজত ভাৰসাম্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰে। === বহনক্ষমতাৰ অৰ্থ === [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন: বাওঁফালৰ ছবিখনে বহনক্ষমতাক তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে ই এটা নেষ্টেড এপ্ৰ’চ। তলৰ সোঁফালে ই তিনিটা স্তম্ভ।<ref name="Purvis" /> নেষ্টেড উপবৃত্তাকাৰৰ সৈতে আঁচনিখনে মাত্ৰাসমূহৰ এটা স্তৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে, বাকী দুটাৰ বাবে ''পৰিৱেশ''ক ভেটি হিচাপে ৰখা হৈছে। |290x290px]] দীৰ্ঘদিন ধৰি পৃথিৱীত মানুহৰ সহ-অৱস্থানৰ বাবে বহনক্ষমতা এক সামাজিক লক্ষ্য। এই শব্দটোৰ সংজ্ঞা বিতৰ্কিত আৰু সাহিত্য, প্ৰসংগ আৰু সময়ৰ লগে লগে ইয়াৰ ৰূপৰ ভিন্নতা দেখা যায়।<ref name="Ramsey-2015">{{Cite journal |last=Ramsey |first=Jeffry L. |date=2015 |title=On Not Defining Sustainability |url=http://link.springer.com/10.1007/s10806-015-9578-3 |journal=Journal of Agricultural and Environmental Ethics |language=en |volume=28 |issue=6 |pages=1075–1087 |doi=10.1007/s10806-015-9578-3 |issn=1187-7863 |s2cid=146790960}}</ref><ref name="Purvis">{{Cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |date=2019 |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins |journal=Sustainability Science |language=en |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P |issn=1862-4065 |doi-access=free}} </ref> বহনক্ষমতাৰ সাধাৰণতে তিনিটা মাত্ৰা (বা স্তম্ভ) থাকে: পৰিৱেশ, অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক।<ref name="Purvis" /> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{Citation |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |work=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |title=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিকে ধৰি পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাও অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হ'ব পাৰে।<ref name="Berg-2020">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |publisher=Routledge |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ'ল, বহনক্ষম উন্নয়ন আৰু এই শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="EB-2022">{{Cite news |title=Sustainability |url=https://www.britannica.com/science/sustainability |access-date=31 March 2022 |newspaper=Encyclopedia Britannica}}</ref> ইউনেস্কোৱে দুয়োটাকে এনেদৰে পৃথকৰূপে ব্যৱহাৰ কৰে:- "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) ভবা হয়; আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> == ধাৰণাটোৰ বিকাশ == বহনক্ষম উন্নয়নৰ শিপা বহনক্ষম বন ব্যৱস্থাপনা সম্পৰ্কীয় ধাৰণাসমূহৰ পৰাই আছে, যিবোৰ ইউৰোপত ১৭ আৰু ১৮ শতিকাৰ সময়ছোৱাত বিকশিত হৈছিল।<ref name="Grober2">Ulrich Grober: Deep roots&nbsp; — [https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf A conceptual history of "sustainable development" (Nachhaltigkeit)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210925121333/https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf |date=25 September 2021 }}, Wissenschaftszentrum Berlin für Sozialforschung, 2007</ref><ref name="Blewitt-2015">{{cite book |last1=Blewitt |first1=John |title=Understanding Sustainable Development |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-70782-4 }}{{pn|date=July 2023}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Du Pisani |first1=Jacobus A. |title=Sustainable development – historical roots of the concept |journal=Environmental Sciences |date=2006 |volume=3 |issue=2 |pages=83–96 |doi=10.1080/15693430600688831 |doi-access=free|bibcode=2006JIES....3...83D }}</ref> ইংলেণ্ডত কাঠৰ সম্পদৰ অভাৱৰ প্ৰতি ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা সচেতনতাৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাইজন ইভেলিনে ১৬৬২ চনত লিখা ''চিলভা'' ৰচনাত যুক্তি দিছিল যে, "গছৰ বীজ সিঁচা আৰু পুলি ৰোপণ কৰাটো প্ৰতিজন মাটিৰ মালিকৰ জাতীয় কৰ্তব্য হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে, যাতে প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ অতিমাত্ৰা শোষণৰ দৰে ধ্বংসাত্মক কামবোৰ বন্ধ কৰিব পৰা যায়।" ১৭১৩ চনত চেক্সনৰ প্ৰথম নিৰ্বাচক ফ্ৰেডেৰিক অগাষ্টাছৰ সেৱাত থকা জ্যেষ্ঠ খনন প্ৰশাসক হান্স কাৰ্ল ভন কাৰ্লোভিচে বনজ সম্পদৰ ওপৰত ৪০০ পৃষ্ঠাৰ ''চিলভিকালচাৰা ইক’ন’মিক্স''(Sylvicultura economics) প্ৰকাশ কৰে। ইভেলিন আৰু ফ্ৰান্সৰ মন্ত্ৰী জাঁ-বেপ্টিষ্ট কলবাৰ্টৰ ধাৰণাসমূহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভন কাৰ্লোভিচে স্থায়ী উৎপাদনৰ বাবে বনাঞ্চল পৰিচালনাৰ ধাৰণাটো বিকশিত কৰে।<ref name="Grober2" /> তেওঁৰ এই কামে আলেকজেণ্ডাৰ ভন হামবল্ড আৰু জৰ্জ লুডৱিগ হাৰ্টিগকে ধৰি আন আন লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল আৰু শেষত বন বিজ্ঞানৰ বিকাশ ঘটাইছিল। ইয়াৰ ফলত আমেৰিকাৰ বন সেৱাৰ প্ৰথম মুৰব্বী গিফৰ্ড পিনচট, যাৰ বন ব্যৱস্থাপনাৰ দৃষ্টিভংগী সম্পদৰ সুচিন্তিত ব্যৱহাৰৰ ধাৰণাটোৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আছিল আৰু আলডো লিওপল্ডৰ দৰে লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল, যাৰ ভূমি নীতিয়ে ১৯৬০ চনৰ পৰিৱেশ আন্দোলনৰ বিকাশত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref name="Grober2" /><ref name="Blewitt-2015" /> ১৯৬২ চনত ৰেচেল কাৰ্ছনৰ ''চাইলেণ্ট স্প্ৰিং'' প্ৰকাশৰ পিছত উন্নয়নশীল পৰিৱেশ আন্দোলনে অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি আৰু পৰিৱেশৰ অৱক্ষয়ৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। ১৯৬৬ চনত কেনেথ ই ব'ল্ডিঙে তেওঁৰ প্ৰভাৱশালী ৰচনা ''দ্য ইকনমিক্স অৱ দ্য কামিং স্পেচশ্বিপ আৰ্থ''ত অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাটোৱে সীমিত সম্পদৰ পুলৰ সৈতে পৰিৱেশ ব্যৱস্থাৰ লগত নিজকে খাপ খুৱাই লোৱাৰ প্ৰয়োজনীয়তা চিনাক্ত কৰিছিল।<ref name="Blewitt-2015"/> এই সম্পৰ্কে আন এক মাইলৰ খুঁটি আছিল ১৯৬৮ চনত গেৰেট হাৰ্ডিনে লিখা প্ৰবন্ধ যিয়ে "ট্ৰেজেডী অৱ দা কমনছ্" শব্দটোক জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল।<ref>{{cite journal |last1=Hardin |first1=Garrett |title=The Tragedy of the Commons: The population problem has no technical solution; it requires a fundamental extension in morality |url=https://archive.org/details/sim_science_1968-12-13_162_3859/page/1243 |journal=Science |date=13 December 1968 |volume=162 |issue=3859 |pages=1243–1248 |doi=10.1126/science.162.3859.1243 |pmid=17756331 }}</ref> সমসাময়িক অৰ্থত বহনক্ষমতা আৰু উন্নয়নৰ প্ৰত্যক্ষ সংযোগ ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই ধৰিব পাৰি। ১৯৭২ চনত আৰ্নষ্ট বাছলাৰৰ "ষ্ট্ৰেটেজি অৱ প্ৰগ্ৰেছ" নামৰ এখন গ্ৰন্থ(জাৰ্মান ভাষাৰ)ত ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল যে, বনাঞ্চল সংৰক্ষণৰ দীৰ্ঘদিনীয়া স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে পৃথিৱীখন ধৰি ৰাখিবলৈ কিদৰে কাঠ উৎপাদনৰ বাবে পৰিৱেশৰ সম্পদ সংৰক্ষণৰ বহল গুৰুত্বলৈ প্ৰত্যক্ষভাৱে স্থানান্তৰিত কৰিব পাৰি।<ref name="Basler-1972">{{cite book |last=Basler |first=Ernst |title= Strategie des Fortschritts: Umweltbelastung Lebensraumverknappung and Zukunftsforshung (Strategy of Progress: Environmental Pollution, Habitat Scarcity and Future Research) |date=1972 |publisher= BLV Publishing Company |location=Munich}}</ref> সেই বছৰতে বৃদ্ধিৰ সীমাৰ ওপৰত ক্লাছিক প্ৰতিবেদনত ৰিপৰ্ট কৰা এটা চিষ্টেম ডাইনামিক চিমুলেচন মডেলত পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ আন্তঃসম্পৰ্ক আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। এইটো ''ক্লাৱ অৱ ৰোম''ৰ নিৰ্দেশত কৰা হৈছিল আৰু লিখিছিল ''মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি''ৰ ডেনিছ আৰু ডনেলা মিড’ছৰ নেতৃত্বত বিজ্ঞানীৰ এটা দলে। বাঞ্ছনীয় "গোলকীয় ভাৰসাম্যৰ অৱস্থা"ৰ বৰ্ণনা কৰি লেখকসকলে লিখিছে: "আমি এনে এটা আৰ্হি উৎপাদন বিচাৰিছোঁ যিয়ে এনে এক বিশ্ব ব্যৱস্থাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব, যি হঠাতে আৰু অনিয়ন্ত্ৰিত পতন নোহোৱাকৈ বহনক্ষম আৰু ইয়াৰ সকলো মানুহৰ মৌলিক বস্তুগত প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ সক্ষম।" <ref name="Finn-2009">{{cite book |last=Finn |first=Donovan |title=Our Uncertain Future: Can Good Planning Create Sustainable Communities? |date=2009 |publisher=University of Illinois |location=Champaign-Urbana}}</ref> ১৯৭২ চনত ''এ ব্লুপ্ৰিণ্ট ফৰ চাৰ্ভাইভেল'' নামৰ প্ৰভাৱশালী গ্ৰন্থখনো প্ৰকাশ পায়।<ref>{{cite news |title=A Blueprint for Survival |url=https://www.nytimes.com/1972/02/05/archives/a-blueprint-for-survival.html |work=The New York Times |date=5 February 1972 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theecologist.org/2012/jan/27/ecologist-january-1972-blueprint-survival|title=The Ecologist January 1972: a blueprint for survival|website=The Ecologist|date=27 January 2012 |language=en|access-date=14 April 2020}}</ref> ১৯৭৫ চনত ''এম আই টি''ৰ এটা গৱেষণা গোটে আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছৰ বাবে "বৃদ্ধি আৰু ভৱিষ্যতৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ"ৰ ওপৰত দহ দিনৰ শুনানি প্ৰস্তুত কৰে, যিটো বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰথম শুনানি আছিল।<ref>{{Cite web |title=Growth and its implications for the future |url=http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-date=4 March 2016 |access-date=6 June 2024 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |deadurl=yes }}</ref> ১৯৮০ চনত আন্তৰ্জাতিক প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ সংঘই বিশ্ব সংৰক্ষণ কৌশল প্ৰকাশ কৰে, য'ত বহনক্ষম উন্নয়নক বিশ্বব্যাপী অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে প্ৰথম উল্লেখসমূহৰ ভিতৰত এটা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়<ref>{{cite book |url=http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |title=World Conservation Strategy: Living Resource Conservation for Sustainable Development |date=1980 |publisher=International Union for Conservation of Nature and Natural Resources |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191126210451/http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |archivedate=2019-11-26 |access-date=2024-06-06}}</ref> আৰু "বহনক্ষম উন্নয়ন" শব্দটো প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref name="Sachs-2015">{{Cite book |last=Sachs |first=Jeffrey D. |title=The Age of Sustainable Development |url=https://archive.org/details/ageofsustainable0000sach |publisher=Columbia University Press |year=2015 |isbn=9780231173155 |location=New York}}</ref> দুবছৰৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশ্ব প্ৰকৃতিৰ চনদত সংৰক্ষণৰ পাঁচটা নীতি উত্থাপন কৰা হয়, যাৰ দ্বাৰা প্ৰকৃতিক প্ৰভাৱিত কৰা মানুহৰ আচৰণক নিৰ্দেশনা আৰু বিচাৰ কৰা হ'ব বুলি থিৰাং কৰা হয়।<ref>{{citation |title=World Charter for Nature |date=28 October 1982 |url=https://www.un.org/documents/ga/res/37/a37r007.htm |publisher=United Nations, General Assembly, 48th Plenary Meeting}}</ref> ব্ৰুণ্টলেণ্ড প্ৰতিবেদনৰ পিছৰ পৰা বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক প্ৰাৰম্ভিক আন্তঃপ্ৰজন্মৰ কাঠামোৰ বাহিৰত বিকশিত হৈ "সামাজিকভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত আৰু পৰিৱেশগতভাৱে বহনক্ষম অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি"ৰ লক্ষ্যত অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।<ref name=Sachs-2015/> ১৯৯২ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন সন্মিলনে বিশ্ব চনদ প্ৰকাশ কৰে, যিয়ে একবিংশ শতিকাত এখন ন্যায়সংগত, বহনক্ষম আৰু শান্তিপূৰ্ণ বিশ্ব সমাজ গঢ়ি তোলাৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰে। বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কাৰ্য পৰিকল্পনা ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে তথ্য, সংহতি আৰু অংশগ্ৰহণক মূল বিল্ডিং ব্লক হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল, যাতে দেশসমূহে এই আন্তঃনিৰ্ভৰশীল স্তম্ভসমূহক স্বীকৃতি দিয়া উন্নয়ন লাভ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে গুৰুত্ব আৰোপ কৰে যে, সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণ জনসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণ বহনক্ষম উন্নয়ন লাভৰ বাবে এক মৌলিক পূৰ্বচৰ্ত।<ref>Will Allen. 2007.[http://learningforsustainability.net/susdev/ "Learning for Sustainability: Sustainable Development."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160114042435/http://learningforsustainability.net/susdev/ |date=14 January 2016 }}</ref> ৰিঅ’ প্ৰট’কল আছিল এক বৃহৎ জাঁপ: প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিশ্বই বহনক্ষমতাৰ এজেণ্ডাত একমত হৈছিল। দৰাচলতে সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আৰু কাৰ্যকৰী সবিশেষক অৱহেলা কৰি বিশ্বব্যাপী একমতৰ সুবিধা লাভ কৰা হৈছিল। বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য(এছডিজি)ৰ এতিয়া সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ' প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10" /> ==গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ গঠন== [[File:Mechanisms to enhance policy for sustainable development, World, 2024.svg|link=|thumb|upright=1.6|বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে নীতি বৃদ্ধিৰ ব্যৱস্থা]] বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে আটাইতকৈ ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাটো হৈছে ২০৩০ চনলৈ বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে ১৭টা [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এছডিজি)ৰে কৰা কাৰ্যসূচী।<ref name=":5">{{Cite journal |last1=de Jong |first1=Eileen |last2=Vijge |first2=Marjanneke J. |date=2021 |title=From Millennium to Sustainable Development Goals: Evolving discourses and their reflection in policy coherence for development |journal=Earth System Governance |language=en |volume=7 |article-number=100087 |doi=10.1016/j.esg.2020.100087|doi-access=free|bibcode=2021ESGov...700087D }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> এই কাৰ্যসূচীত বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কৰা প্ৰথম ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ ২০০০ চনৰ পৰা সহস্ৰাব্দ ঘোষণাৰ আঠটা [[সহস্ৰাব্দ উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এমডিজি)ক অনুসৰণ কৰা হৈছিল।<ref name=":5" /> এছডিজিসমূহৰ সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref>{{rp|137}} ইয়াৰ সূচকসমূহৰ ক্ষেত্ৰত লক্ষ্য [[দৰিদ্ৰতা হ্ৰাস]], [[পৰিৱেশ সুৰক্ষা]], মানৱ সমৃদ্ধি আৰু [[শান্তি]]।<ref name=":5" /> বিশ্ব পৰিৱেশ শাসন(গ্লোবেল এনভাইৰনমেণ্টেল গভৰ্নেন্স)ৰ অধ্যয়ন কৰা পণ্ডিতসকলে ৰাজহুৱা স্থানৰ ভিতৰত বক্তৃতাৰ এটা গোট চিনাক্ত কৰিছে যাৰ বেছিভাগেই চাৰিটা বহনক্ষমতাসম্পন্ন ফ্ৰেম প্ৰদান কৰে: মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা, প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা, এটা সীমাবদ্ধ বক্তৃতা আৰু আমূল বহনক্ষমতা।<ref name=":6">{{Cite journal |last=Sénit |first=Carole-Anne |date=2020 |title=Transforming our world? Discursive representation in the negotiations on the Sustainable Development Goals |journal=International Environmental Agreements: Politics, Law and Economics |language=en |volume=20 |issue=3 |pages=411–429 |doi=10.1007/s10784-020-09489-1 |issn=1567-9764|doi-access=free|bibcode=2020IEAPL..20..411S }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> প্ৰথমতে, ''মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা'' অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক দুয়োটা দিশতে এক ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। দ্বিতীয়তে, ''প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা'' হৈছে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল,যদিও ৰাজনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী দৃষ্টিভংগীৰ। এই ফ্ৰেমৱৰ্কৰ অধীনত বহনক্ষম উন্নয়ন এতিয়াও অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত যদিও উন্নত আৰু উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ মাজত বৈষম্যক সমতা স্থাপন কৰিবলৈ ক্ষমতাৰ পুনৰ বিতৰণৰ জৰিয়তেহে মানৱ মংগল আৰু উন্নয়ন লাভ কৰিব পৰা যায়। তৃতীয়তে ''সীমাবদ্ধ বক্তৃতা'' এটা অৰ্থনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী, যদিও বহনক্ষমতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰাজনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। চতুৰ্থতে, ''আমূল বহনক্ষমতা'' হৈছে বৰ্তমানৰ বিশ্ব অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক গাঁথনিৰ সৈতে বিচ্ছিন্ন হ'বলৈ বিচৰা এক পৰিৱৰ্তনশীল পদ্ধতি।<ref name=":6" /> ==আনুষংগিক ধাৰণা== ===স্থিৰতা=== [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন। বাওঁফালৰ ছবিখনে তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে বহনক্ষমতাক দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে এটা নেষ্টেড পন্থা য’ত সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক বহনক্ষমতা পৰিৱেশ বহনক্ষমতাৰ ভিতৰত সন্নিবিষ্ট কৰা হয়। তলৰ সোঁফালে বিভিন্ন উপাদানে বহনক্ষমতাক ধৰি ৰখা স্তম্ভবোৰ দেখুৱাইছে।]] বহনক্ষমতা বা বহনক্ষম হোৱাটো এটা অৱস্থা দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে একেদৰেই চলি থকাৰ ক্ষমতাক বুজায়।<ref name="Reference-1">{{OEtymD|sustain}}</ref><ref>Onions, Charles, T. (ed) (1964). ''The Shorter Oxford English Dictionary''. Oxford: [[Clarendon Press]]. p. 2095.</ref> আধুনিক ব্যৱহাৰত ই সাধাৰণতে এনে অৱস্থাক বুজায় য’ত পৰিৱেশ, অৰ্থনীতি আৰু সমাজে দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে নিজৰ অস্তিত্ব ৰক্ষা কৰি থাকিব।<ref>{{cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins. |journal=Sustainability Science |date=3 September 2018 |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P }}</ref> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{cite book |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |title=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |chapter=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref><ref name="Bosselmann-2010">{{Cite journal |last=Bosselmann |first=Klaus |date=2010 |title=Losing the Forest for the Trees: Environmental Reductionism in the Law |journal=[[Sustainability (journal)|Sustainability]] |volume=2 |issue=8 |pages=2424–2448 |doi=10.3390/su2082424 |doi-access=free|bibcode=2010Sust....2.2424B |hdl=10535/6499 |hdl-access=free }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/3.0/ Creative Commons Attribution 3.0 International License]</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিৰ দৰে পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাটোও সামৰি লোৱা হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয়, সাংগঠনিক আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত লোৱাৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হ’ব পাৰে।<ref name="Berg-2020" /> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন, আৰু শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। “বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) হিচাপে ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।’’<ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> ===মাত্ৰা=== [[File:Diagramme de Venn du développement durable.svg|thumb|বহনক্ষমতাৰ ভেন ডায়াগ্ৰাম, তিনিটা বৃত্ত ওপৰাউপৰি হোৱা অঞ্চলক বহনক্ষমতাৰ তিনিটা মাত্ৰা বুলি ধৰা হয়]] বহনক্ষমতাৰ দৰেই বহনক্ষম উন্নয়নৰ তিনিটা মাত্ৰা আছে বুলি গণ্য কৰা হয়: পৰিৱেশ, অৰ্থনীতি আৰু সমাজ। ধাৰণাটো হ’ল তিনিওটা মাত্ৰাৰ মাজত ভাল ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰিব লাগে। ইহঁতক মাত্ৰা বুলি কোৱাৰ পৰিৱৰ্তে সাধাৰণতে ব্যৱহৃত আন শব্দবোৰ হ’ল স্তম্ভ, ডমেইন, দিশ আৰু গোলক। পণ্ডিতসকলে সাধাৰণতে বহনক্ষমতাৰ তিনিটা ভিন্ন ক্ষেত্ৰত পাৰ্থক্য লক্ষ্য কৰে। এইবোৰ হ’ল পৰিৱেশ, সামাজিক, অৰ্থনৈতিক। এই ধাৰণাটোৰ বাবে কেইবাটাও শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। লেখকসকলে তিনিটা স্তম্ভ, মাত্ৰা, উপাদান, দিশ,[42] দৃষ্টিভংগী, কাৰক বা লক্ষ্যৰ কথা ক'ব পাৰে। এই প্ৰসংগত সকলোৰে অৰ্থ একে।[8] ত্ৰিমাত্ৰিক আৰ্হিৰ তাত্ত্বিক ভেটি কম।[8] বহনক্ষমতাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা জনপ্ৰিয় তিনিটা ছেদক বৃত্ত বা ভেন ডায়েগ্ৰাম প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৮৭ চনত অৰ্থনীতিবিদ এডৱাৰ্ড বাৰ্বিয়েৰৰ এটা প্ৰবন্ধত প্ৰকাশ পাইছিল।[8][43] পণ্ডিতসকলে এই পাৰ্থক্যটোক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰাটো খুব কমেইহে দেখা যায়। তিনিটা মাত্ৰাৰ বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো সাহিত্যত এক প্ৰধান ব্যাখ্যা।[8] ব্ৰুণ্ডটলেণ্ডৰ প্ৰতিবেদনত, পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন অবিচ্ছেদ্য বিষয় আৰু বহনক্ষমতাৰ সন্ধানত দুইটা একেলগে থাকে। ইয়াত বহনক্ষম উন্নয়নক পৰিৱেশ আৰু সামাজিক বিষয়সমূহক সংযোগ কৰা এক বিশ্বব্যাপী ধাৰণা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। ইয়াত লগতে কোৱা হৈছে যে উন্নয়নশীল দেশ আৰু ঔদ্যোগিক দেশ উভয়ৰে বাবে বহনক্ষম উন্নয়ন গুৰুত্বপূৰ্ণ: {{Cquote|‘পৰিৱেশ’ মানে আমি সকলোৱে বাস কৰা ঠাই; আৰু সেই বাসস্থানৰ ভিতৰত আমাৰ ভাগ্য উন্নত কৰাৰ প্ৰয়াসত আমি সকলোৱে কৰা কামটোৱেই হৈছে ‘উন্নয়ন’। দুয়োটা অবিচ্ছেদ্য। [...] আমি দেখিবলৈ পালোঁ যে উন্নয়নৰ বাবে এটা নতুন পথৰ প্ৰয়োজন, যিয়ে মাত্ৰ কেইবছৰমানৰ বাবে মাত্ৰ কেইটামান টুকুৰাত নহয়, সমগ্ৰ গ্ৰহটোৰ বাবে সুদূৰ ভৱিষ্যতলৈকে মানৱ প্ৰগতি বজাই ৰাখিব। এইদৰে ‘বহনক্ষম উন্নয়ন’ কেৱল ‘উন্নয়নশীল’ জাতিসমূহৰ বাবেই নহয়, ঔদ্যোগিক জাতিসমূহৰ বাবেও এক লক্ষ্য হৈ পৰে।}} ১৯৯২ চনৰ ৰিঅ’ ঘোষণাপত্ৰক “বহনক্ষমতাৰ দিশত আগবাঢ়ি যোৱাৰ মূল আহিলা’’ হিচাপে দেখা যায়।[44]: 29 ইয়াত পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ অখণ্ডতাৰ নিৰ্দিষ্ট উল্লেখ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।[44]: 31 ৰিঅ’ ঘোষণাপত্ৰখন সম্পন্ন কৰাৰ সৈতে জড়িত পৰিকল্পনাতো এইদৰে বহনক্ষমতাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে। পৰিকল্পনা, এজেণ্ডা ২১ত অৰ্থনৈতিক, সামাজিক আৰু পৰিৱেশগত মাত্ৰাৰ বিষয়ে কয়:[45]: 8.6 {{Cquote|দেশসমূহে অৰ্থনৈতিক, সামাজিক আৰু পৰিৱেশগত মাত্ৰাসমূহৰ পৰিৱৰ্তন জুখিব পৰা সূচকসমূহ গ্ৰহণ কৰি বহনক্ষম উন্নয়ন সাধনৰ দিশত অগ্ৰগতিৰ নিৰীক্ষণ আৰু মূল্যায়নৰ বাবে ব্যৱস্থা গঢ়ি তুলিব পাৰিব।}} == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যা]] 1og1b2nrz22bhgul56t66oytapws6cz 652015 652013 2026-11-10T16:30:21Z Pranamikaadhikary 27435 /* মাত্ৰা */ 652015 wikitext text/x-wiki '''বহনক্ষম উন্নয়ন''' ({{lang-en|Sustainable development}}) বিকাশ আৰু মানৱ উন্নয়নৰ এনে এক পদ্ধতি, যিয়ে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰাৰ ক্ষমতাৰ সৈতে আপোচ কৰিব নলগাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখে।<ref name=":1">United Nations General Assembly (1987) .[https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf ''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220331195909/https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf|date=31 March 2022}}. Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment.</ref><ref name=":72">{{cite web |author=United Nations General Assembly |date=20 March 1987 |title=''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''; Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment; Our Common Future, Chapter 2: Towards Sustainable Development; Paragraph 1 |url=http://www.un-documents.net/ocf-02.htm |access-date=1 March 2010 |publisher=[[United Nations General Assembly]]}}</ref> ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে এনে এখন সমাজ গঢ়ি তোলা, য'ত জীৱন-যাপনৰ ব্যৱস্থা আৰু সম্পদ আহৰণে গোলকীয় অখণ্ডতাক ক্ষতিগ্ৰস্ত নকৰাকৈ মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Robert |first1=Kates W. |last2=Parris |first2=Thomas M. |last3=Leiserowitz |first3=Anthony A. |title=What is Sustainable Development? Goals, Indicators, Values, and Practice |url=https://archive.org/details/sim_environment_2005-04_47_3/page/n8 |journal=Environment: Science and Policy for Sustainable Development |date=2005 |volume=47 |issue=3 |pages=8–21 |doi=10.1080/00139157.2005.10524444|bibcode=2005ESPSD..47c...8R |s2cid=154882898 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mensah |first1=Justice |title=Sustainable development: Meaning, history, principles, pillars, and implications for human action: Literature review |journal=Cogent Social Sciences |date=2019 |volume=5 |issue=1 |pages=1653531 |doi=10.1080/23311886.2019.1653531 |doi-access=free}}</ref> বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য হৈছে অৰ্থনীতি, পৰিৱেশ, আৰু সামাজিক কল্যাণৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা। ১৯৮৭ চনত ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদনে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক অধিক পৰিচিত কৰাত সহায় কৰিছিল। বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰতে বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো সোমাই থাকে, যিটো এটা নীতিগত ধাৰণা। [[ইউনেস্কো]]ৱে দুয়োটা ধাৰণাৰে মাজত এটা পাৰ্থক্য তলত দিয়া ধৰণে প্ৰণয়ন কৰিছিল: "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী বুলি) ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name=":4">{{Cite web |last= |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> এই ধাৰণাৰ সৈতে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোৰ কিছুমান সমস্যা। কিছুমান পণ্ডিতে ইয়াক বিৰোধাভাসৰ অলংকাৰ বুলি কয়, কাৰণ তেওঁলোকৰ মতে উন্নয়ন স্বাভাৱিকতে অস্থায়ী। এতিয়ালৈকে যি অগ্ৰগতিৰ অভাৱত আন মন্তব্যকাৰীসকল হতাশ হৈছে।<ref name=":13">{{cite journal |last1=Brown |first1=James H. |date=2015 |title=The Oxymoron of Sustainable Development |journal=[[BioScience]] |volume=65 |issue=10 |pages=1027–1029 |doi=10.1093/biosci/biv117 |doi-access=free}}</ref><ref name=":15">{{cite journal |last1=Williams |first1=Colin C |last2=Millington |first2=Andrew C |date=2004 |title=The diverse and contested meanings of sustainable development |journal=[[The Geographical Journal]] |volume=170 |issue=2 |pages=99–104 |bibcode=2004GeogJ.170...99W |doi=10.1111/j.0016-7398.2004.00111.x |s2cid=143181802}}</ref> এই সমস্যাটোৰ এটা অংশ হ'ল, উন্নয়নৰ সংজ্ঞাই অবিচলভাবে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই।<ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ১৯৯২ চনত ৰিঅ’ ডি জেনেইৰ’ত অনুষ্ঠিত হোৱা গোলকীয় সন্মিলনত আৰম্ভ হোৱা ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াই বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচীত স্থান দিছে। ২০১৫ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদে (UNGA) ২০৩০ চনৰ বাবে বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য গ্ৰহণ কৰে। == বহনক্ষম উন্নয়নৰ সংজ্ঞা == ১৯৮৭ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন আয়োগে আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যতৰ প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে, যাক সাধাৰণতে ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদন বুলি কোৱা হয়।<ref name=":1" /> এই প্ৰতিবেদনত "বহনক্ষম উন্নয়ন"ৰ সংজ্ঞা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, যিটো এতিয়া বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে:<ref name=":1" /><ref>{{cite journal |last1=Keeble |first1=Brian R. |title=The Brundtland report: 'Our common future' |journal=Medicine and War |date=1988 |volume=4 |issue=1 |pages=17–25 |doi=10.1080/07488008808408783}}</ref> ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ ক্ষমতাক আপোচ নকৰাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰি কৰা উন্নয়নেই হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন। ইয়াৰ ভিতৰত দুটা মূল ধাৰণা আছে:- *‘প্ৰয়োজন’ৰ ধাৰণাটোৱে বিশেষকৈ বিশ্বৰ দৰিদ্ৰসকলৰ অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ, যাক অতিক্ৰমণীয় অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া উচিত; আৰু প্ৰযুক্তি আৰু সামাজিক সংগঠনৰ অৱস্থাই পৰিৱেশৰ বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যতৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ ক্ষমতাৰ ওপৰত জাপি দিয়া সীমাবদ্ধতাৰ ধাৰণা। * পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ বিশ্ব আয়োগ, আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যত(১৯৮৭) এইদৰে বহনক্ষম উন্নয়নে অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন, পৰিৱেশ সুৰক্ষা আৰু সামাজিক কল্যাণৰ মাজত ভাৰসাম্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰে। === বহনক্ষমতাৰ অৰ্থ === [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন: বাওঁফালৰ ছবিখনে বহনক্ষমতাক তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে ই এটা নেষ্টেড এপ্ৰ’চ। তলৰ সোঁফালে ই তিনিটা স্তম্ভ।<ref name="Purvis" /> নেষ্টেড উপবৃত্তাকাৰৰ সৈতে আঁচনিখনে মাত্ৰাসমূহৰ এটা স্তৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে, বাকী দুটাৰ বাবে ''পৰিৱেশ''ক ভেটি হিচাপে ৰখা হৈছে। |290x290px]] দীৰ্ঘদিন ধৰি পৃথিৱীত মানুহৰ সহ-অৱস্থানৰ বাবে বহনক্ষমতা এক সামাজিক লক্ষ্য। এই শব্দটোৰ সংজ্ঞা বিতৰ্কিত আৰু সাহিত্য, প্ৰসংগ আৰু সময়ৰ লগে লগে ইয়াৰ ৰূপৰ ভিন্নতা দেখা যায়।<ref name="Ramsey-2015">{{Cite journal |last=Ramsey |first=Jeffry L. |date=2015 |title=On Not Defining Sustainability |url=http://link.springer.com/10.1007/s10806-015-9578-3 |journal=Journal of Agricultural and Environmental Ethics |language=en |volume=28 |issue=6 |pages=1075–1087 |doi=10.1007/s10806-015-9578-3 |issn=1187-7863 |s2cid=146790960}}</ref><ref name="Purvis">{{Cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |date=2019 |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins |journal=Sustainability Science |language=en |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P |issn=1862-4065 |doi-access=free}} </ref> বহনক্ষমতাৰ সাধাৰণতে তিনিটা মাত্ৰা (বা স্তম্ভ) থাকে: পৰিৱেশ, অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক।<ref name="Purvis" /> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{Citation |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |work=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |title=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিকে ধৰি পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাও অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হ'ব পাৰে।<ref name="Berg-2020">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |publisher=Routledge |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ'ল, বহনক্ষম উন্নয়ন আৰু এই শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="EB-2022">{{Cite news |title=Sustainability |url=https://www.britannica.com/science/sustainability |access-date=31 March 2022 |newspaper=Encyclopedia Britannica}}</ref> ইউনেস্কোৱে দুয়োটাকে এনেদৰে পৃথকৰূপে ব্যৱহাৰ কৰে:- "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) ভবা হয়; আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> == ধাৰণাটোৰ বিকাশ == বহনক্ষম উন্নয়নৰ শিপা বহনক্ষম বন ব্যৱস্থাপনা সম্পৰ্কীয় ধাৰণাসমূহৰ পৰাই আছে, যিবোৰ ইউৰোপত ১৭ আৰু ১৮ শতিকাৰ সময়ছোৱাত বিকশিত হৈছিল।<ref name="Grober2">Ulrich Grober: Deep roots&nbsp; — [https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf A conceptual history of "sustainable development" (Nachhaltigkeit)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210925121333/https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf |date=25 September 2021 }}, Wissenschaftszentrum Berlin für Sozialforschung, 2007</ref><ref name="Blewitt-2015">{{cite book |last1=Blewitt |first1=John |title=Understanding Sustainable Development |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-70782-4 }}{{pn|date=July 2023}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Du Pisani |first1=Jacobus A. |title=Sustainable development – historical roots of the concept |journal=Environmental Sciences |date=2006 |volume=3 |issue=2 |pages=83–96 |doi=10.1080/15693430600688831 |doi-access=free|bibcode=2006JIES....3...83D }}</ref> ইংলেণ্ডত কাঠৰ সম্পদৰ অভাৱৰ প্ৰতি ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা সচেতনতাৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাইজন ইভেলিনে ১৬৬২ চনত লিখা ''চিলভা'' ৰচনাত যুক্তি দিছিল যে, "গছৰ বীজ সিঁচা আৰু পুলি ৰোপণ কৰাটো প্ৰতিজন মাটিৰ মালিকৰ জাতীয় কৰ্তব্য হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে, যাতে প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ অতিমাত্ৰা শোষণৰ দৰে ধ্বংসাত্মক কামবোৰ বন্ধ কৰিব পৰা যায়।" ১৭১৩ চনত চেক্সনৰ প্ৰথম নিৰ্বাচক ফ্ৰেডেৰিক অগাষ্টাছৰ সেৱাত থকা জ্যেষ্ঠ খনন প্ৰশাসক হান্স কাৰ্ল ভন কাৰ্লোভিচে বনজ সম্পদৰ ওপৰত ৪০০ পৃষ্ঠাৰ ''চিলভিকালচাৰা ইক’ন’মিক্স''(Sylvicultura economics) প্ৰকাশ কৰে। ইভেলিন আৰু ফ্ৰান্সৰ মন্ত্ৰী জাঁ-বেপ্টিষ্ট কলবাৰ্টৰ ধাৰণাসমূহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভন কাৰ্লোভিচে স্থায়ী উৎপাদনৰ বাবে বনাঞ্চল পৰিচালনাৰ ধাৰণাটো বিকশিত কৰে।<ref name="Grober2" /> তেওঁৰ এই কামে আলেকজেণ্ডাৰ ভন হামবল্ড আৰু জৰ্জ লুডৱিগ হাৰ্টিগকে ধৰি আন আন লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল আৰু শেষত বন বিজ্ঞানৰ বিকাশ ঘটাইছিল। ইয়াৰ ফলত আমেৰিকাৰ বন সেৱাৰ প্ৰথম মুৰব্বী গিফৰ্ড পিনচট, যাৰ বন ব্যৱস্থাপনাৰ দৃষ্টিভংগী সম্পদৰ সুচিন্তিত ব্যৱহাৰৰ ধাৰণাটোৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আছিল আৰু আলডো লিওপল্ডৰ দৰে লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল, যাৰ ভূমি নীতিয়ে ১৯৬০ চনৰ পৰিৱেশ আন্দোলনৰ বিকাশত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref name="Grober2" /><ref name="Blewitt-2015" /> ১৯৬২ চনত ৰেচেল কাৰ্ছনৰ ''চাইলেণ্ট স্প্ৰিং'' প্ৰকাশৰ পিছত উন্নয়নশীল পৰিৱেশ আন্দোলনে অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি আৰু পৰিৱেশৰ অৱক্ষয়ৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। ১৯৬৬ চনত কেনেথ ই ব'ল্ডিঙে তেওঁৰ প্ৰভাৱশালী ৰচনা ''দ্য ইকনমিক্স অৱ দ্য কামিং স্পেচশ্বিপ আৰ্থ''ত অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাটোৱে সীমিত সম্পদৰ পুলৰ সৈতে পৰিৱেশ ব্যৱস্থাৰ লগত নিজকে খাপ খুৱাই লোৱাৰ প্ৰয়োজনীয়তা চিনাক্ত কৰিছিল।<ref name="Blewitt-2015"/> এই সম্পৰ্কে আন এক মাইলৰ খুঁটি আছিল ১৯৬৮ চনত গেৰেট হাৰ্ডিনে লিখা প্ৰবন্ধ যিয়ে "ট্ৰেজেডী অৱ দা কমনছ্" শব্দটোক জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল।<ref>{{cite journal |last1=Hardin |first1=Garrett |title=The Tragedy of the Commons: The population problem has no technical solution; it requires a fundamental extension in morality |url=https://archive.org/details/sim_science_1968-12-13_162_3859/page/1243 |journal=Science |date=13 December 1968 |volume=162 |issue=3859 |pages=1243–1248 |doi=10.1126/science.162.3859.1243 |pmid=17756331 }}</ref> সমসাময়িক অৰ্থত বহনক্ষমতা আৰু উন্নয়নৰ প্ৰত্যক্ষ সংযোগ ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই ধৰিব পাৰি। ১৯৭২ চনত আৰ্নষ্ট বাছলাৰৰ "ষ্ট্ৰেটেজি অৱ প্ৰগ্ৰেছ" নামৰ এখন গ্ৰন্থ(জাৰ্মান ভাষাৰ)ত ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল যে, বনাঞ্চল সংৰক্ষণৰ দীৰ্ঘদিনীয়া স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে পৃথিৱীখন ধৰি ৰাখিবলৈ কিদৰে কাঠ উৎপাদনৰ বাবে পৰিৱেশৰ সম্পদ সংৰক্ষণৰ বহল গুৰুত্বলৈ প্ৰত্যক্ষভাৱে স্থানান্তৰিত কৰিব পাৰি।<ref name="Basler-1972">{{cite book |last=Basler |first=Ernst |title= Strategie des Fortschritts: Umweltbelastung Lebensraumverknappung and Zukunftsforshung (Strategy of Progress: Environmental Pollution, Habitat Scarcity and Future Research) |date=1972 |publisher= BLV Publishing Company |location=Munich}}</ref> সেই বছৰতে বৃদ্ধিৰ সীমাৰ ওপৰত ক্লাছিক প্ৰতিবেদনত ৰিপৰ্ট কৰা এটা চিষ্টেম ডাইনামিক চিমুলেচন মডেলত পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ আন্তঃসম্পৰ্ক আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। এইটো ''ক্লাৱ অৱ ৰোম''ৰ নিৰ্দেশত কৰা হৈছিল আৰু লিখিছিল ''মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি''ৰ ডেনিছ আৰু ডনেলা মিড’ছৰ নেতৃত্বত বিজ্ঞানীৰ এটা দলে। বাঞ্ছনীয় "গোলকীয় ভাৰসাম্যৰ অৱস্থা"ৰ বৰ্ণনা কৰি লেখকসকলে লিখিছে: "আমি এনে এটা আৰ্হি উৎপাদন বিচাৰিছোঁ যিয়ে এনে এক বিশ্ব ব্যৱস্থাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব, যি হঠাতে আৰু অনিয়ন্ত্ৰিত পতন নোহোৱাকৈ বহনক্ষম আৰু ইয়াৰ সকলো মানুহৰ মৌলিক বস্তুগত প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ সক্ষম।" <ref name="Finn-2009">{{cite book |last=Finn |first=Donovan |title=Our Uncertain Future: Can Good Planning Create Sustainable Communities? |date=2009 |publisher=University of Illinois |location=Champaign-Urbana}}</ref> ১৯৭২ চনত ''এ ব্লুপ্ৰিণ্ট ফৰ চাৰ্ভাইভেল'' নামৰ প্ৰভাৱশালী গ্ৰন্থখনো প্ৰকাশ পায়।<ref>{{cite news |title=A Blueprint for Survival |url=https://www.nytimes.com/1972/02/05/archives/a-blueprint-for-survival.html |work=The New York Times |date=5 February 1972 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theecologist.org/2012/jan/27/ecologist-january-1972-blueprint-survival|title=The Ecologist January 1972: a blueprint for survival|website=The Ecologist|date=27 January 2012 |language=en|access-date=14 April 2020}}</ref> ১৯৭৫ চনত ''এম আই টি''ৰ এটা গৱেষণা গোটে আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছৰ বাবে "বৃদ্ধি আৰু ভৱিষ্যতৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ"ৰ ওপৰত দহ দিনৰ শুনানি প্ৰস্তুত কৰে, যিটো বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰথম শুনানি আছিল।<ref>{{Cite web |title=Growth and its implications for the future |url=http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-date=4 March 2016 |access-date=6 June 2024 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |deadurl=yes }}</ref> ১৯৮০ চনত আন্তৰ্জাতিক প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ সংঘই বিশ্ব সংৰক্ষণ কৌশল প্ৰকাশ কৰে, য'ত বহনক্ষম উন্নয়নক বিশ্বব্যাপী অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে প্ৰথম উল্লেখসমূহৰ ভিতৰত এটা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়<ref>{{cite book |url=http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |title=World Conservation Strategy: Living Resource Conservation for Sustainable Development |date=1980 |publisher=International Union for Conservation of Nature and Natural Resources |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191126210451/http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |archivedate=2019-11-26 |access-date=2024-06-06}}</ref> আৰু "বহনক্ষম উন্নয়ন" শব্দটো প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref name="Sachs-2015">{{Cite book |last=Sachs |first=Jeffrey D. |title=The Age of Sustainable Development |url=https://archive.org/details/ageofsustainable0000sach |publisher=Columbia University Press |year=2015 |isbn=9780231173155 |location=New York}}</ref> দুবছৰৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশ্ব প্ৰকৃতিৰ চনদত সংৰক্ষণৰ পাঁচটা নীতি উত্থাপন কৰা হয়, যাৰ দ্বাৰা প্ৰকৃতিক প্ৰভাৱিত কৰা মানুহৰ আচৰণক নিৰ্দেশনা আৰু বিচাৰ কৰা হ'ব বুলি থিৰাং কৰা হয়।<ref>{{citation |title=World Charter for Nature |date=28 October 1982 |url=https://www.un.org/documents/ga/res/37/a37r007.htm |publisher=United Nations, General Assembly, 48th Plenary Meeting}}</ref> ব্ৰুণ্টলেণ্ড প্ৰতিবেদনৰ পিছৰ পৰা বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক প্ৰাৰম্ভিক আন্তঃপ্ৰজন্মৰ কাঠামোৰ বাহিৰত বিকশিত হৈ "সামাজিকভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত আৰু পৰিৱেশগতভাৱে বহনক্ষম অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি"ৰ লক্ষ্যত অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।<ref name=Sachs-2015/> ১৯৯২ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন সন্মিলনে বিশ্ব চনদ প্ৰকাশ কৰে, যিয়ে একবিংশ শতিকাত এখন ন্যায়সংগত, বহনক্ষম আৰু শান্তিপূৰ্ণ বিশ্ব সমাজ গঢ়ি তোলাৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰে। বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কাৰ্য পৰিকল্পনা ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে তথ্য, সংহতি আৰু অংশগ্ৰহণক মূল বিল্ডিং ব্লক হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল, যাতে দেশসমূহে এই আন্তঃনিৰ্ভৰশীল স্তম্ভসমূহক স্বীকৃতি দিয়া উন্নয়ন লাভ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে গুৰুত্ব আৰোপ কৰে যে, সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণ জনসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণ বহনক্ষম উন্নয়ন লাভৰ বাবে এক মৌলিক পূৰ্বচৰ্ত।<ref>Will Allen. 2007.[http://learningforsustainability.net/susdev/ "Learning for Sustainability: Sustainable Development."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160114042435/http://learningforsustainability.net/susdev/ |date=14 January 2016 }}</ref> ৰিঅ’ প্ৰট’কল আছিল এক বৃহৎ জাঁপ: প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিশ্বই বহনক্ষমতাৰ এজেণ্ডাত একমত হৈছিল। দৰাচলতে সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আৰু কাৰ্যকৰী সবিশেষক অৱহেলা কৰি বিশ্বব্যাপী একমতৰ সুবিধা লাভ কৰা হৈছিল। বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য(এছডিজি)ৰ এতিয়া সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ' প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10" /> ==গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ গঠন== [[File:Mechanisms to enhance policy for sustainable development, World, 2024.svg|link=|thumb|upright=1.6|বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে নীতি বৃদ্ধিৰ ব্যৱস্থা]] বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে আটাইতকৈ ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাটো হৈছে ২০৩০ চনলৈ বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে ১৭টা [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এছডিজি)ৰে কৰা কাৰ্যসূচী।<ref name=":5">{{Cite journal |last1=de Jong |first1=Eileen |last2=Vijge |first2=Marjanneke J. |date=2021 |title=From Millennium to Sustainable Development Goals: Evolving discourses and their reflection in policy coherence for development |journal=Earth System Governance |language=en |volume=7 |article-number=100087 |doi=10.1016/j.esg.2020.100087|doi-access=free|bibcode=2021ESGov...700087D }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> এই কাৰ্যসূচীত বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কৰা প্ৰথম ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ ২০০০ চনৰ পৰা সহস্ৰাব্দ ঘোষণাৰ আঠটা [[সহস্ৰাব্দ উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এমডিজি)ক অনুসৰণ কৰা হৈছিল।<ref name=":5" /> এছডিজিসমূহৰ সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref>{{rp|137}} ইয়াৰ সূচকসমূহৰ ক্ষেত্ৰত লক্ষ্য [[দৰিদ্ৰতা হ্ৰাস]], [[পৰিৱেশ সুৰক্ষা]], মানৱ সমৃদ্ধি আৰু [[শান্তি]]।<ref name=":5" /> বিশ্ব পৰিৱেশ শাসন(গ্লোবেল এনভাইৰনমেণ্টেল গভৰ্নেন্স)ৰ অধ্যয়ন কৰা পণ্ডিতসকলে ৰাজহুৱা স্থানৰ ভিতৰত বক্তৃতাৰ এটা গোট চিনাক্ত কৰিছে যাৰ বেছিভাগেই চাৰিটা বহনক্ষমতাসম্পন্ন ফ্ৰেম প্ৰদান কৰে: মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা, প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা, এটা সীমাবদ্ধ বক্তৃতা আৰু আমূল বহনক্ষমতা।<ref name=":6">{{Cite journal |last=Sénit |first=Carole-Anne |date=2020 |title=Transforming our world? Discursive representation in the negotiations on the Sustainable Development Goals |journal=International Environmental Agreements: Politics, Law and Economics |language=en |volume=20 |issue=3 |pages=411–429 |doi=10.1007/s10784-020-09489-1 |issn=1567-9764|doi-access=free|bibcode=2020IEAPL..20..411S }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> প্ৰথমতে, ''মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা'' অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক দুয়োটা দিশতে এক ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। দ্বিতীয়তে, ''প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা'' হৈছে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল,যদিও ৰাজনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী দৃষ্টিভংগীৰ। এই ফ্ৰেমৱৰ্কৰ অধীনত বহনক্ষম উন্নয়ন এতিয়াও অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত যদিও উন্নত আৰু উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ মাজত বৈষম্যক সমতা স্থাপন কৰিবলৈ ক্ষমতাৰ পুনৰ বিতৰণৰ জৰিয়তেহে মানৱ মংগল আৰু উন্নয়ন লাভ কৰিব পৰা যায়। তৃতীয়তে ''সীমাবদ্ধ বক্তৃতা'' এটা অৰ্থনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী, যদিও বহনক্ষমতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰাজনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। চতুৰ্থতে, ''আমূল বহনক্ষমতা'' হৈছে বৰ্তমানৰ বিশ্ব অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক গাঁথনিৰ সৈতে বিচ্ছিন্ন হ'বলৈ বিচৰা এক পৰিৱৰ্তনশীল পদ্ধতি।<ref name=":6" /> ==আনুষংগিক ধাৰণা== ===স্থিৰতা=== [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন। বাওঁফালৰ ছবিখনে তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে বহনক্ষমতাক দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে এটা নেষ্টেড পন্থা য’ত সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক বহনক্ষমতা পৰিৱেশ বহনক্ষমতাৰ ভিতৰত সন্নিবিষ্ট কৰা হয়। তলৰ সোঁফালে বিভিন্ন উপাদানে বহনক্ষমতাক ধৰি ৰখা স্তম্ভবোৰ দেখুৱাইছে।]] বহনক্ষমতা বা বহনক্ষম হোৱাটো এটা অৱস্থা দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে একেদৰেই চলি থকাৰ ক্ষমতাক বুজায়।<ref name="Reference-1">{{OEtymD|sustain}}</ref><ref>Onions, Charles, T. (ed) (1964). ''The Shorter Oxford English Dictionary''. Oxford: [[Clarendon Press]]. p. 2095.</ref> আধুনিক ব্যৱহাৰত ই সাধাৰণতে এনে অৱস্থাক বুজায় য’ত পৰিৱেশ, অৰ্থনীতি আৰু সমাজে দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে নিজৰ অস্তিত্ব ৰক্ষা কৰি থাকিব।<ref>{{cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins. |journal=Sustainability Science |date=3 September 2018 |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P }}</ref> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{cite book |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |title=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |chapter=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref><ref name="Bosselmann-2010">{{Cite journal |last=Bosselmann |first=Klaus |date=2010 |title=Losing the Forest for the Trees: Environmental Reductionism in the Law |journal=[[Sustainability (journal)|Sustainability]] |volume=2 |issue=8 |pages=2424–2448 |doi=10.3390/su2082424 |doi-access=free|bibcode=2010Sust....2.2424B |hdl=10535/6499 |hdl-access=free }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/3.0/ Creative Commons Attribution 3.0 International License]</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিৰ দৰে পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাটোও সামৰি লোৱা হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয়, সাংগঠনিক আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত লোৱাৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হ’ব পাৰে।<ref name="Berg-2020" /> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন, আৰু শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। “বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) হিচাপে ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।’’<ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> ===মাত্ৰা=== [[File:Diagramme de Venn du développement durable.svg|thumb|বহনক্ষমতাৰ ভেন ডায়াগ্ৰাম, তিনিটা বৃত্ত ওপৰাউপৰি হোৱা অঞ্চলক বহনক্ষমতাৰ তিনিটা মাত্ৰা বুলি ধৰা হয়]] বহনক্ষমতাৰ দৰেই বহনক্ষম উন্নয়নৰ তিনিটা মাত্ৰা আছে বুলি গণ্য কৰা হয়: পৰিৱেশ, অৰ্থনীতি আৰু সমাজ। ধাৰণাটো হ’ল তিনিওটা মাত্ৰাৰ মাজত ভাল ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰিব লাগে। ইহঁতক মাত্ৰা বুলি কোৱাৰ পৰিৱৰ্তে সাধাৰণতে ব্যৱহৃত আন শব্দবোৰ হ’ল স্তম্ভ, ডমেইন, দিশ আৰু গোলক। পণ্ডিতসকলে সাধাৰণতে বহনক্ষমতাৰ তিনিটা ভিন্ন ক্ষেত্ৰত পাৰ্থক্য লক্ষ্য কৰে। এইবোৰ হ’ল পৰিৱেশ, সামাজিক, অৰ্থনৈতিক। এই ধাৰণাটোৰ বাবে কেইবাটাও শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। লেখকসকলে তিনিটা স্তম্ভ, মাত্ৰা, উপাদান, দিশ,[42] দৃষ্টিভংগী, কাৰক বা লক্ষ্যৰ কথা ক'ব পাৰে। এই প্ৰসংগত সকলোৰে অৰ্থ একে।[8] ত্ৰিমাত্ৰিক আৰ্হিৰ তাত্ত্বিক ভেটি কম।[8] বহনক্ষমতাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা জনপ্ৰিয় তিনিটা ছেদক বৃত্ত বা ভেন ডায়েগ্ৰাম প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৮৭ চনত অৰ্থনীতিবিদ এডৱাৰ্ড বাৰ্বিয়েৰৰ এটা প্ৰবন্ধত প্ৰকাশ পাইছিল।[8][43] পণ্ডিতসকলে এই পাৰ্থক্যটোক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰাটো খুব কমেইহে দেখা যায়। তিনিটা মাত্ৰাৰ বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো সাহিত্যত এক প্ৰধান ব্যাখ্যা।[8] ব্ৰুণ্ডটলেণ্ডৰ প্ৰতিবেদনত, পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন অবিচ্ছেদ্য বিষয় আৰু বহনক্ষমতাৰ সন্ধানত দুইটা একেলগে থাকে। ইয়াত বহনক্ষম উন্নয়নক পৰিৱেশ আৰু সামাজিক বিষয়সমূহক সংযোগ কৰা এক বিশ্বব্যাপী ধাৰণা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। ইয়াত লগতে কোৱা হৈছে যে উন্নয়নশীল দেশ আৰু ঔদ্যোগিক দেশ উভয়ৰে বাবে বহনক্ষম উন্নয়ন গুৰুত্বপূৰ্ণ: {{Cquote|‘পৰিৱেশ’ মানে আমি সকলোৱে বাস কৰা ঠাই; আৰু সেই বাসস্থানৰ ভিতৰত আমাৰ ভাগ্য উন্নত কৰাৰ প্ৰয়াসত আমি সকলোৱে কৰা কামটোৱেই হৈছে ‘উন্নয়ন’। দুয়োটা অবিচ্ছেদ্য। [...] আমি দেখিবলৈ পালোঁ যে উন্নয়নৰ বাবে এটা নতুন পথৰ প্ৰয়োজন, যিয়ে মাত্ৰ কেইবছৰমানৰ বাবে মাত্ৰ কেইটামান টুকুৰাত নহয়, সমগ্ৰ গ্ৰহটোৰ বাবে সুদূৰ ভৱিষ্যতলৈকে মানৱ প্ৰগতি বজাই ৰাখিব। এইদৰে ‘বহনক্ষম উন্নয়ন’ কেৱল ‘উন্নয়নশীল’ জাতিসমূহৰ বাবেই নহয়, ঔদ্যোগিক জাতিসমূহৰ বাবেও এক লক্ষ্য হৈ পৰে।}} ১৯৯২ চনৰ ৰিঅ’ ঘোষণাপত্ৰক “বহনক্ষমতাৰ দিশত আগবাঢ়ি যোৱাৰ মূল আহিলা’’ হিচাপে দেখা যায়।[44]: 29 ইয়াত পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ অখণ্ডতাৰ নিৰ্দিষ্ট উল্লেখ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।[44]: 31 ৰিঅ’ ঘোষণাপত্ৰখন সম্পন্ন কৰাৰ সৈতে জড়িত পৰিকল্পনাতো এইদৰে বহনক্ষমতাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে। পৰিকল্পনা, এজেণ্ডা ২১ত অৰ্থনৈতিক, সামাজিক আৰু পৰিৱেশগত মাত্ৰাৰ বিষয়ে কয়:[45]: 8.6 {{Cquote|দেশসমূহে অৰ্থনৈতিক, সামাজিক আৰু পৰিৱেশগত মাত্ৰাসমূহৰ পৰিৱৰ্তন জুখিব পৰা সূচকসমূহ গ্ৰহণ কৰি বহনক্ষম উন্নয়ন সাধনৰ দিশত অগ্ৰগতিৰ নিৰীক্ষণ আৰু মূল্যায়নৰ বাবে ব্যৱস্থা গঢ়ি তুলিব পাৰিব।}} ২০১৫ চনৰ পৰা ২০৩০ চনলৈ এজেণ্ডাটোৱেও বহনক্ষমতাক এইদৰেই দেখুৱায়। ইয়াৰ ১৬৯টা লক্ষ্যৰ সৈতে ১৭টা বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য (এছডিজি)ক "বহনক্ষম উন্নয়নৰ তিনিটা মাত্ৰা, অৰ্থনৈতিক, সামাজিক আৰু পৰিৱেশগত"ৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা বুলি ভাবে।[46] == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যা]] ftp9a6s8td1bhkyb2x9w8bm7i19mgxi 652016 652015 2026-11-10T16:34:46Z Pranamikaadhikary 27435 /* মাত্ৰা */ 652016 wikitext text/x-wiki '''বহনক্ষম উন্নয়ন''' ({{lang-en|Sustainable development}}) বিকাশ আৰু মানৱ উন্নয়নৰ এনে এক পদ্ধতি, যিয়ে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰাৰ ক্ষমতাৰ সৈতে আপোচ কৰিব নলগাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখে।<ref name=":1">United Nations General Assembly (1987) .[https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf ''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220331195909/https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf|date=31 March 2022}}. Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment.</ref><ref name=":72">{{cite web |author=United Nations General Assembly |date=20 March 1987 |title=''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''; Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment; Our Common Future, Chapter 2: Towards Sustainable Development; Paragraph 1 |url=http://www.un-documents.net/ocf-02.htm |access-date=1 March 2010 |publisher=[[United Nations General Assembly]]}}</ref> ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে এনে এখন সমাজ গঢ়ি তোলা, য'ত জীৱন-যাপনৰ ব্যৱস্থা আৰু সম্পদ আহৰণে গোলকীয় অখণ্ডতাক ক্ষতিগ্ৰস্ত নকৰাকৈ মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Robert |first1=Kates W. |last2=Parris |first2=Thomas M. |last3=Leiserowitz |first3=Anthony A. |title=What is Sustainable Development? Goals, Indicators, Values, and Practice |url=https://archive.org/details/sim_environment_2005-04_47_3/page/n8 |journal=Environment: Science and Policy for Sustainable Development |date=2005 |volume=47 |issue=3 |pages=8–21 |doi=10.1080/00139157.2005.10524444|bibcode=2005ESPSD..47c...8R |s2cid=154882898 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mensah |first1=Justice |title=Sustainable development: Meaning, history, principles, pillars, and implications for human action: Literature review |journal=Cogent Social Sciences |date=2019 |volume=5 |issue=1 |pages=1653531 |doi=10.1080/23311886.2019.1653531 |doi-access=free}}</ref> বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য হৈছে অৰ্থনীতি, পৰিৱেশ, আৰু সামাজিক কল্যাণৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা। ১৯৮৭ চনত ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদনে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক অধিক পৰিচিত কৰাত সহায় কৰিছিল। বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰতে বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো সোমাই থাকে, যিটো এটা নীতিগত ধাৰণা। [[ইউনেস্কো]]ৱে দুয়োটা ধাৰণাৰে মাজত এটা পাৰ্থক্য তলত দিয়া ধৰণে প্ৰণয়ন কৰিছিল: "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী বুলি) ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name=":4">{{Cite web |last= |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> এই ধাৰণাৰ সৈতে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোৰ কিছুমান সমস্যা। কিছুমান পণ্ডিতে ইয়াক বিৰোধাভাসৰ অলংকাৰ বুলি কয়, কাৰণ তেওঁলোকৰ মতে উন্নয়ন স্বাভাৱিকতে অস্থায়ী। এতিয়ালৈকে যি অগ্ৰগতিৰ অভাৱত আন মন্তব্যকাৰীসকল হতাশ হৈছে।<ref name=":13">{{cite journal |last1=Brown |first1=James H. |date=2015 |title=The Oxymoron of Sustainable Development |journal=[[BioScience]] |volume=65 |issue=10 |pages=1027–1029 |doi=10.1093/biosci/biv117 |doi-access=free}}</ref><ref name=":15">{{cite journal |last1=Williams |first1=Colin C |last2=Millington |first2=Andrew C |date=2004 |title=The diverse and contested meanings of sustainable development |journal=[[The Geographical Journal]] |volume=170 |issue=2 |pages=99–104 |bibcode=2004GeogJ.170...99W |doi=10.1111/j.0016-7398.2004.00111.x |s2cid=143181802}}</ref> এই সমস্যাটোৰ এটা অংশ হ'ল, উন্নয়নৰ সংজ্ঞাই অবিচলভাবে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই।<ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ১৯৯২ চনত ৰিঅ’ ডি জেনেইৰ’ত অনুষ্ঠিত হোৱা গোলকীয় সন্মিলনত আৰম্ভ হোৱা ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াই বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচীত স্থান দিছে। ২০১৫ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদে (UNGA) ২০৩০ চনৰ বাবে বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য গ্ৰহণ কৰে। == বহনক্ষম উন্নয়নৰ সংজ্ঞা == ১৯৮৭ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন আয়োগে আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যতৰ প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে, যাক সাধাৰণতে ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদন বুলি কোৱা হয়।<ref name=":1" /> এই প্ৰতিবেদনত "বহনক্ষম উন্নয়ন"ৰ সংজ্ঞা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, যিটো এতিয়া বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে:<ref name=":1" /><ref>{{cite journal |last1=Keeble |first1=Brian R. |title=The Brundtland report: 'Our common future' |journal=Medicine and War |date=1988 |volume=4 |issue=1 |pages=17–25 |doi=10.1080/07488008808408783}}</ref> ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ ক্ষমতাক আপোচ নকৰাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰি কৰা উন্নয়নেই হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন। ইয়াৰ ভিতৰত দুটা মূল ধাৰণা আছে:- *‘প্ৰয়োজন’ৰ ধাৰণাটোৱে বিশেষকৈ বিশ্বৰ দৰিদ্ৰসকলৰ অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ, যাক অতিক্ৰমণীয় অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া উচিত; আৰু প্ৰযুক্তি আৰু সামাজিক সংগঠনৰ অৱস্থাই পৰিৱেশৰ বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যতৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ ক্ষমতাৰ ওপৰত জাপি দিয়া সীমাবদ্ধতাৰ ধাৰণা। * পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ বিশ্ব আয়োগ, আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যত(১৯৮৭) এইদৰে বহনক্ষম উন্নয়নে অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন, পৰিৱেশ সুৰক্ষা আৰু সামাজিক কল্যাণৰ মাজত ভাৰসাম্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰে। === বহনক্ষমতাৰ অৰ্থ === [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন: বাওঁফালৰ ছবিখনে বহনক্ষমতাক তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে ই এটা নেষ্টেড এপ্ৰ’চ। তলৰ সোঁফালে ই তিনিটা স্তম্ভ।<ref name="Purvis" /> নেষ্টেড উপবৃত্তাকাৰৰ সৈতে আঁচনিখনে মাত্ৰাসমূহৰ এটা স্তৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে, বাকী দুটাৰ বাবে ''পৰিৱেশ''ক ভেটি হিচাপে ৰখা হৈছে। |290x290px]] দীৰ্ঘদিন ধৰি পৃথিৱীত মানুহৰ সহ-অৱস্থানৰ বাবে বহনক্ষমতা এক সামাজিক লক্ষ্য। এই শব্দটোৰ সংজ্ঞা বিতৰ্কিত আৰু সাহিত্য, প্ৰসংগ আৰু সময়ৰ লগে লগে ইয়াৰ ৰূপৰ ভিন্নতা দেখা যায়।<ref name="Ramsey-2015">{{Cite journal |last=Ramsey |first=Jeffry L. |date=2015 |title=On Not Defining Sustainability |url=http://link.springer.com/10.1007/s10806-015-9578-3 |journal=Journal of Agricultural and Environmental Ethics |language=en |volume=28 |issue=6 |pages=1075–1087 |doi=10.1007/s10806-015-9578-3 |issn=1187-7863 |s2cid=146790960}}</ref><ref name="Purvis">{{Cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |date=2019 |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins |journal=Sustainability Science |language=en |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P |issn=1862-4065 |doi-access=free}} </ref> বহনক্ষমতাৰ সাধাৰণতে তিনিটা মাত্ৰা (বা স্তম্ভ) থাকে: পৰিৱেশ, অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক।<ref name="Purvis" /> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{Citation |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |work=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |title=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিকে ধৰি পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাও অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হ'ব পাৰে।<ref name="Berg-2020">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |publisher=Routledge |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ'ল, বহনক্ষম উন্নয়ন আৰু এই শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="EB-2022">{{Cite news |title=Sustainability |url=https://www.britannica.com/science/sustainability |access-date=31 March 2022 |newspaper=Encyclopedia Britannica}}</ref> ইউনেস্কোৱে দুয়োটাকে এনেদৰে পৃথকৰূপে ব্যৱহাৰ কৰে:- "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) ভবা হয়; আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> == ধাৰণাটোৰ বিকাশ == বহনক্ষম উন্নয়নৰ শিপা বহনক্ষম বন ব্যৱস্থাপনা সম্পৰ্কীয় ধাৰণাসমূহৰ পৰাই আছে, যিবোৰ ইউৰোপত ১৭ আৰু ১৮ শতিকাৰ সময়ছোৱাত বিকশিত হৈছিল।<ref name="Grober2">Ulrich Grober: Deep roots&nbsp; — [https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf A conceptual history of "sustainable development" (Nachhaltigkeit)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210925121333/https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf |date=25 September 2021 }}, Wissenschaftszentrum Berlin für Sozialforschung, 2007</ref><ref name="Blewitt-2015">{{cite book |last1=Blewitt |first1=John |title=Understanding Sustainable Development |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-70782-4 }}{{pn|date=July 2023}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Du Pisani |first1=Jacobus A. |title=Sustainable development – historical roots of the concept |journal=Environmental Sciences |date=2006 |volume=3 |issue=2 |pages=83–96 |doi=10.1080/15693430600688831 |doi-access=free|bibcode=2006JIES....3...83D }}</ref> ইংলেণ্ডত কাঠৰ সম্পদৰ অভাৱৰ প্ৰতি ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা সচেতনতাৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাইজন ইভেলিনে ১৬৬২ চনত লিখা ''চিলভা'' ৰচনাত যুক্তি দিছিল যে, "গছৰ বীজ সিঁচা আৰু পুলি ৰোপণ কৰাটো প্ৰতিজন মাটিৰ মালিকৰ জাতীয় কৰ্তব্য হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে, যাতে প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ অতিমাত্ৰা শোষণৰ দৰে ধ্বংসাত্মক কামবোৰ বন্ধ কৰিব পৰা যায়।" ১৭১৩ চনত চেক্সনৰ প্ৰথম নিৰ্বাচক ফ্ৰেডেৰিক অগাষ্টাছৰ সেৱাত থকা জ্যেষ্ঠ খনন প্ৰশাসক হান্স কাৰ্ল ভন কাৰ্লোভিচে বনজ সম্পদৰ ওপৰত ৪০০ পৃষ্ঠাৰ ''চিলভিকালচাৰা ইক’ন’মিক্স''(Sylvicultura economics) প্ৰকাশ কৰে। ইভেলিন আৰু ফ্ৰান্সৰ মন্ত্ৰী জাঁ-বেপ্টিষ্ট কলবাৰ্টৰ ধাৰণাসমূহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভন কাৰ্লোভিচে স্থায়ী উৎপাদনৰ বাবে বনাঞ্চল পৰিচালনাৰ ধাৰণাটো বিকশিত কৰে।<ref name="Grober2" /> তেওঁৰ এই কামে আলেকজেণ্ডাৰ ভন হামবল্ড আৰু জৰ্জ লুডৱিগ হাৰ্টিগকে ধৰি আন আন লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল আৰু শেষত বন বিজ্ঞানৰ বিকাশ ঘটাইছিল। ইয়াৰ ফলত আমেৰিকাৰ বন সেৱাৰ প্ৰথম মুৰব্বী গিফৰ্ড পিনচট, যাৰ বন ব্যৱস্থাপনাৰ দৃষ্টিভংগী সম্পদৰ সুচিন্তিত ব্যৱহাৰৰ ধাৰণাটোৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আছিল আৰু আলডো লিওপল্ডৰ দৰে লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল, যাৰ ভূমি নীতিয়ে ১৯৬০ চনৰ পৰিৱেশ আন্দোলনৰ বিকাশত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref name="Grober2" /><ref name="Blewitt-2015" /> ১৯৬২ চনত ৰেচেল কাৰ্ছনৰ ''চাইলেণ্ট স্প্ৰিং'' প্ৰকাশৰ পিছত উন্নয়নশীল পৰিৱেশ আন্দোলনে অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি আৰু পৰিৱেশৰ অৱক্ষয়ৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। ১৯৬৬ চনত কেনেথ ই ব'ল্ডিঙে তেওঁৰ প্ৰভাৱশালী ৰচনা ''দ্য ইকনমিক্স অৱ দ্য কামিং স্পেচশ্বিপ আৰ্থ''ত অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাটোৱে সীমিত সম্পদৰ পুলৰ সৈতে পৰিৱেশ ব্যৱস্থাৰ লগত নিজকে খাপ খুৱাই লোৱাৰ প্ৰয়োজনীয়তা চিনাক্ত কৰিছিল।<ref name="Blewitt-2015"/> এই সম্পৰ্কে আন এক মাইলৰ খুঁটি আছিল ১৯৬৮ চনত গেৰেট হাৰ্ডিনে লিখা প্ৰবন্ধ যিয়ে "ট্ৰেজেডী অৱ দা কমনছ্" শব্দটোক জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল।<ref>{{cite journal |last1=Hardin |first1=Garrett |title=The Tragedy of the Commons: The population problem has no technical solution; it requires a fundamental extension in morality |url=https://archive.org/details/sim_science_1968-12-13_162_3859/page/1243 |journal=Science |date=13 December 1968 |volume=162 |issue=3859 |pages=1243–1248 |doi=10.1126/science.162.3859.1243 |pmid=17756331 }}</ref> সমসাময়িক অৰ্থত বহনক্ষমতা আৰু উন্নয়নৰ প্ৰত্যক্ষ সংযোগ ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই ধৰিব পাৰি। ১৯৭২ চনত আৰ্নষ্ট বাছলাৰৰ "ষ্ট্ৰেটেজি অৱ প্ৰগ্ৰেছ" নামৰ এখন গ্ৰন্থ(জাৰ্মান ভাষাৰ)ত ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল যে, বনাঞ্চল সংৰক্ষণৰ দীৰ্ঘদিনীয়া স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে পৃথিৱীখন ধৰি ৰাখিবলৈ কিদৰে কাঠ উৎপাদনৰ বাবে পৰিৱেশৰ সম্পদ সংৰক্ষণৰ বহল গুৰুত্বলৈ প্ৰত্যক্ষভাৱে স্থানান্তৰিত কৰিব পাৰি।<ref name="Basler-1972">{{cite book |last=Basler |first=Ernst |title= Strategie des Fortschritts: Umweltbelastung Lebensraumverknappung and Zukunftsforshung (Strategy of Progress: Environmental Pollution, Habitat Scarcity and Future Research) |date=1972 |publisher= BLV Publishing Company |location=Munich}}</ref> সেই বছৰতে বৃদ্ধিৰ সীমাৰ ওপৰত ক্লাছিক প্ৰতিবেদনত ৰিপৰ্ট কৰা এটা চিষ্টেম ডাইনামিক চিমুলেচন মডেলত পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ আন্তঃসম্পৰ্ক আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। এইটো ''ক্লাৱ অৱ ৰোম''ৰ নিৰ্দেশত কৰা হৈছিল আৰু লিখিছিল ''মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি''ৰ ডেনিছ আৰু ডনেলা মিড’ছৰ নেতৃত্বত বিজ্ঞানীৰ এটা দলে। বাঞ্ছনীয় "গোলকীয় ভাৰসাম্যৰ অৱস্থা"ৰ বৰ্ণনা কৰি লেখকসকলে লিখিছে: "আমি এনে এটা আৰ্হি উৎপাদন বিচাৰিছোঁ যিয়ে এনে এক বিশ্ব ব্যৱস্থাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব, যি হঠাতে আৰু অনিয়ন্ত্ৰিত পতন নোহোৱাকৈ বহনক্ষম আৰু ইয়াৰ সকলো মানুহৰ মৌলিক বস্তুগত প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ সক্ষম।" <ref name="Finn-2009">{{cite book |last=Finn |first=Donovan |title=Our Uncertain Future: Can Good Planning Create Sustainable Communities? |date=2009 |publisher=University of Illinois |location=Champaign-Urbana}}</ref> ১৯৭২ চনত ''এ ব্লুপ্ৰিণ্ট ফৰ চাৰ্ভাইভেল'' নামৰ প্ৰভাৱশালী গ্ৰন্থখনো প্ৰকাশ পায়।<ref>{{cite news |title=A Blueprint for Survival |url=https://www.nytimes.com/1972/02/05/archives/a-blueprint-for-survival.html |work=The New York Times |date=5 February 1972 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theecologist.org/2012/jan/27/ecologist-january-1972-blueprint-survival|title=The Ecologist January 1972: a blueprint for survival|website=The Ecologist|date=27 January 2012 |language=en|access-date=14 April 2020}}</ref> ১৯৭৫ চনত ''এম আই টি''ৰ এটা গৱেষণা গোটে আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছৰ বাবে "বৃদ্ধি আৰু ভৱিষ্যতৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ"ৰ ওপৰত দহ দিনৰ শুনানি প্ৰস্তুত কৰে, যিটো বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰথম শুনানি আছিল।<ref>{{Cite web |title=Growth and its implications for the future |url=http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-date=4 March 2016 |access-date=6 June 2024 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |deadurl=yes }}</ref> ১৯৮০ চনত আন্তৰ্জাতিক প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ সংঘই বিশ্ব সংৰক্ষণ কৌশল প্ৰকাশ কৰে, য'ত বহনক্ষম উন্নয়নক বিশ্বব্যাপী অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে প্ৰথম উল্লেখসমূহৰ ভিতৰত এটা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়<ref>{{cite book |url=http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |title=World Conservation Strategy: Living Resource Conservation for Sustainable Development |date=1980 |publisher=International Union for Conservation of Nature and Natural Resources |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191126210451/http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |archivedate=2019-11-26 |access-date=2024-06-06}}</ref> আৰু "বহনক্ষম উন্নয়ন" শব্দটো প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref name="Sachs-2015">{{Cite book |last=Sachs |first=Jeffrey D. |title=The Age of Sustainable Development |url=https://archive.org/details/ageofsustainable0000sach |publisher=Columbia University Press |year=2015 |isbn=9780231173155 |location=New York}}</ref> দুবছৰৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশ্ব প্ৰকৃতিৰ চনদত সংৰক্ষণৰ পাঁচটা নীতি উত্থাপন কৰা হয়, যাৰ দ্বাৰা প্ৰকৃতিক প্ৰভাৱিত কৰা মানুহৰ আচৰণক নিৰ্দেশনা আৰু বিচাৰ কৰা হ'ব বুলি থিৰাং কৰা হয়।<ref>{{citation |title=World Charter for Nature |date=28 October 1982 |url=https://www.un.org/documents/ga/res/37/a37r007.htm |publisher=United Nations, General Assembly, 48th Plenary Meeting}}</ref> ব্ৰুণ্টলেণ্ড প্ৰতিবেদনৰ পিছৰ পৰা বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক প্ৰাৰম্ভিক আন্তঃপ্ৰজন্মৰ কাঠামোৰ বাহিৰত বিকশিত হৈ "সামাজিকভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত আৰু পৰিৱেশগতভাৱে বহনক্ষম অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি"ৰ লক্ষ্যত অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।<ref name=Sachs-2015/> ১৯৯২ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন সন্মিলনে বিশ্ব চনদ প্ৰকাশ কৰে, যিয়ে একবিংশ শতিকাত এখন ন্যায়সংগত, বহনক্ষম আৰু শান্তিপূৰ্ণ বিশ্ব সমাজ গঢ়ি তোলাৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰে। বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কাৰ্য পৰিকল্পনা ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে তথ্য, সংহতি আৰু অংশগ্ৰহণক মূল বিল্ডিং ব্লক হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল, যাতে দেশসমূহে এই আন্তঃনিৰ্ভৰশীল স্তম্ভসমূহক স্বীকৃতি দিয়া উন্নয়ন লাভ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে গুৰুত্ব আৰোপ কৰে যে, সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণ জনসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণ বহনক্ষম উন্নয়ন লাভৰ বাবে এক মৌলিক পূৰ্বচৰ্ত।<ref>Will Allen. 2007.[http://learningforsustainability.net/susdev/ "Learning for Sustainability: Sustainable Development."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160114042435/http://learningforsustainability.net/susdev/ |date=14 January 2016 }}</ref> ৰিঅ’ প্ৰট’কল আছিল এক বৃহৎ জাঁপ: প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিশ্বই বহনক্ষমতাৰ এজেণ্ডাত একমত হৈছিল। দৰাচলতে সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আৰু কাৰ্যকৰী সবিশেষক অৱহেলা কৰি বিশ্বব্যাপী একমতৰ সুবিধা লাভ কৰা হৈছিল। বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য(এছডিজি)ৰ এতিয়া সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ' প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10" /> ==গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ গঠন== [[File:Mechanisms to enhance policy for sustainable development, World, 2024.svg|link=|thumb|upright=1.6|বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে নীতি বৃদ্ধিৰ ব্যৱস্থা]] বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে আটাইতকৈ ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাটো হৈছে ২০৩০ চনলৈ বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে ১৭টা [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এছডিজি)ৰে কৰা কাৰ্যসূচী।<ref name=":5">{{Cite journal |last1=de Jong |first1=Eileen |last2=Vijge |first2=Marjanneke J. |date=2021 |title=From Millennium to Sustainable Development Goals: Evolving discourses and their reflection in policy coherence for development |journal=Earth System Governance |language=en |volume=7 |article-number=100087 |doi=10.1016/j.esg.2020.100087|doi-access=free|bibcode=2021ESGov...700087D }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> এই কাৰ্যসূচীত বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কৰা প্ৰথম ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ ২০০০ চনৰ পৰা সহস্ৰাব্দ ঘোষণাৰ আঠটা [[সহস্ৰাব্দ উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এমডিজি)ক অনুসৰণ কৰা হৈছিল।<ref name=":5" /> এছডিজিসমূহৰ সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref>{{rp|137}} ইয়াৰ সূচকসমূহৰ ক্ষেত্ৰত লক্ষ্য [[দৰিদ্ৰতা হ্ৰাস]], [[পৰিৱেশ সুৰক্ষা]], মানৱ সমৃদ্ধি আৰু [[শান্তি]]।<ref name=":5" /> বিশ্ব পৰিৱেশ শাসন(গ্লোবেল এনভাইৰনমেণ্টেল গভৰ্নেন্স)ৰ অধ্যয়ন কৰা পণ্ডিতসকলে ৰাজহুৱা স্থানৰ ভিতৰত বক্তৃতাৰ এটা গোট চিনাক্ত কৰিছে যাৰ বেছিভাগেই চাৰিটা বহনক্ষমতাসম্পন্ন ফ্ৰেম প্ৰদান কৰে: মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা, প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা, এটা সীমাবদ্ধ বক্তৃতা আৰু আমূল বহনক্ষমতা।<ref name=":6">{{Cite journal |last=Sénit |first=Carole-Anne |date=2020 |title=Transforming our world? Discursive representation in the negotiations on the Sustainable Development Goals |journal=International Environmental Agreements: Politics, Law and Economics |language=en |volume=20 |issue=3 |pages=411–429 |doi=10.1007/s10784-020-09489-1 |issn=1567-9764|doi-access=free|bibcode=2020IEAPL..20..411S }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> প্ৰথমতে, ''মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা'' অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক দুয়োটা দিশতে এক ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। দ্বিতীয়তে, ''প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা'' হৈছে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল,যদিও ৰাজনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী দৃষ্টিভংগীৰ। এই ফ্ৰেমৱৰ্কৰ অধীনত বহনক্ষম উন্নয়ন এতিয়াও অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত যদিও উন্নত আৰু উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ মাজত বৈষম্যক সমতা স্থাপন কৰিবলৈ ক্ষমতাৰ পুনৰ বিতৰণৰ জৰিয়তেহে মানৱ মংগল আৰু উন্নয়ন লাভ কৰিব পৰা যায়। তৃতীয়তে ''সীমাবদ্ধ বক্তৃতা'' এটা অৰ্থনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী, যদিও বহনক্ষমতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰাজনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। চতুৰ্থতে, ''আমূল বহনক্ষমতা'' হৈছে বৰ্তমানৰ বিশ্ব অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক গাঁথনিৰ সৈতে বিচ্ছিন্ন হ'বলৈ বিচৰা এক পৰিৱৰ্তনশীল পদ্ধতি।<ref name=":6" /> ==আনুষংগিক ধাৰণা== ===স্থিৰতা=== [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন। বাওঁফালৰ ছবিখনে তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে বহনক্ষমতাক দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে এটা নেষ্টেড পন্থা য’ত সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক বহনক্ষমতা পৰিৱেশ বহনক্ষমতাৰ ভিতৰত সন্নিবিষ্ট কৰা হয়। তলৰ সোঁফালে বিভিন্ন উপাদানে বহনক্ষমতাক ধৰি ৰখা স্তম্ভবোৰ দেখুৱাইছে।]] বহনক্ষমতা বা বহনক্ষম হোৱাটো এটা অৱস্থা দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে একেদৰেই চলি থকাৰ ক্ষমতাক বুজায়।<ref name="Reference-1">{{OEtymD|sustain}}</ref><ref>Onions, Charles, T. (ed) (1964). ''The Shorter Oxford English Dictionary''. Oxford: [[Clarendon Press]]. p. 2095.</ref> আধুনিক ব্যৱহাৰত ই সাধাৰণতে এনে অৱস্থাক বুজায় য’ত পৰিৱেশ, অৰ্থনীতি আৰু সমাজে দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে নিজৰ অস্তিত্ব ৰক্ষা কৰি থাকিব।<ref>{{cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins. |journal=Sustainability Science |date=3 September 2018 |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P }}</ref> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{cite book |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |title=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |chapter=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref><ref name="Bosselmann-2010">{{Cite journal |last=Bosselmann |first=Klaus |date=2010 |title=Losing the Forest for the Trees: Environmental Reductionism in the Law |journal=[[Sustainability (journal)|Sustainability]] |volume=2 |issue=8 |pages=2424–2448 |doi=10.3390/su2082424 |doi-access=free|bibcode=2010Sust....2.2424B |hdl=10535/6499 |hdl-access=free }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/3.0/ Creative Commons Attribution 3.0 International License]</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিৰ দৰে পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাটোও সামৰি লোৱা হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয়, সাংগঠনিক আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত লোৱাৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হ’ব পাৰে।<ref name="Berg-2020" /> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন, আৰু শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। “বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) হিচাপে ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।’’<ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> ===মাত্ৰা=== [[File:Diagramme de Venn du développement durable.svg|thumb|বহনক্ষমতাৰ ভেন ডায়াগ্ৰাম, তিনিটা বৃত্ত ওপৰাউপৰি হোৱা অঞ্চলক বহনক্ষমতাৰ তিনিটা মাত্ৰা বুলি ধৰা হয়]] বহনক্ষমতাৰ দৰেই বহনক্ষম উন্নয়নৰ তিনিটা মাত্ৰা আছে বুলি গণ্য কৰা হয়: পৰিৱেশ, অৰ্থনীতি আৰু সমাজ। ধাৰণাটো হ’ল তিনিওটা মাত্ৰাৰ মাজত ভাল ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰিব লাগে। ইহঁতক মাত্ৰা বুলি কোৱাৰ পৰিৱৰ্তে সাধাৰণতে ব্যৱহৃত আন শব্দবোৰ হ’ল স্তম্ভ, ডমেইন, দিশ আৰু গোলক। পণ্ডিতসকলে সাধাৰণতে বহনক্ষমতাৰ তিনিটা ভিন্ন ক্ষেত্ৰত পাৰ্থক্য লক্ষ্য কৰে। এইবোৰ হ’ল পৰিৱেশ, সামাজিক, অৰ্থনৈতিক। এই ধাৰণাটোৰ বাবে কেইবাটাও শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। লেখকসকলে তিনিটা স্তম্ভ, মাত্ৰা, উপাদান, দিশ,<ref>{{Cite web |date=2005 |title=Resolution adopted by the General Assembly on 16 September 2005, 60/1. 2005 World Summit Outcome |url=https://www.un.org/en/development/desa/population/migration/generalassembly/docs/globalcompact/A_RES_60_1.pdf |access-date=17 January 2022 |publisher=United Nations General Assembly}}</ref> দৃষ্টিভংগী, কাৰক বা লক্ষ্যৰ কথা ক'ব পাৰে। এই প্ৰসংগত সকলোৰে অৰ্থ একে।<ref name="Purvis" /> ত্ৰিমাত্ৰিক আৰ্হিৰ তাত্ত্বিক ভেটি কম।<ref name="Purvis" /> বহনক্ষমতাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা জনপ্ৰিয় তিনিটা ছেদক বৃত্ত বা ভেন ডায়েগ্ৰাম প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৮৭ চনত অৰ্থনীতিবিদ এডৱাৰ্ড বাৰ্বিয়েৰৰ এটা প্ৰবন্ধত প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="Purvis" /><ref name=":0">{{cite journal |last1=Barbier |first1=Edward B. |title=The Concept of Sustainable Economic Development |journal=Environmental Conservation |date=1987 |volume=14 |issue=2 |pages=101–110 |doi=10.1017/S0376892900011449 |bibcode=1987EnvCo..14..101B }}</ref> পণ্ডিতসকলে এই পাৰ্থক্যটোক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰাটো খুব কমেইহে দেখা যায়। তিনিটা মাত্ৰাৰ বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো সাহিত্যত এক প্ৰধান ব্যাখ্যা।<ref name="Purvis" /> ব্ৰুণ্ডটলেণ্ডৰ প্ৰতিবেদনত, পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন অবিচ্ছেদ্য বিষয় আৰু বহনক্ষমতাৰ সন্ধানত দুইটা একেলগে থাকে। ইয়াত বহনক্ষম উন্নয়নক পৰিৱেশ আৰু সামাজিক বিষয়সমূহক সংযোগ কৰা এক বিশ্বব্যাপী ধাৰণা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। ইয়াত লগতে কোৱা হৈছে যে উন্নয়নশীল দেশ আৰু ঔদ্যোগিক দেশ উভয়ৰে বাবে বহনক্ষম উন্নয়ন গুৰুত্বপূৰ্ণ: {{Cquote| ‘পৰিৱেশ’ মানে আমি সকলোৱে বাস কৰা ঠাই; আৰু সেই বাসস্থানৰ ভিতৰত আমাৰ ভাগ্য উন্নত কৰাৰ প্ৰয়াসত আমি সকলোৱে কৰা কামটোৱেই হৈছে ‘উন্নয়ন’। দুয়োটা অবিচ্ছেদ্য। [...] আমি দেখিবলৈ পালোঁ যে উন্নয়নৰ বাবে এটা নতুন পথৰ প্ৰয়োজন, যিয়ে মাত্ৰ কেইবছৰমানৰ বাবে মাত্ৰ কেইটামান টুকুৰাত নহয়, সমগ্ৰ গ্ৰহটোৰ বাবে সুদূৰ ভৱিষ্যতলৈকে মানৱ প্ৰগতি বজাই ৰাখিব। এইদৰে ‘বহনক্ষম উন্নয়ন’ কেৱল ‘উন্নয়নশীল’ জাতিসমূহৰ বাবেই নহয়, ঔদ্যোগিক জাতিসমূহৰ বাবেও এক লক্ষ্য হৈ পৰে।<ref name="UNGA-1987" />{{rp|Foreword and Section I.1.10}}}} ১৯৯২ চনৰ ৰিঅ’ ঘোষণাপত্ৰক “বহনক্ষমতাৰ দিশত আগবাঢ়ি যোৱাৰ মূল আহিলা’’ হিচাপে দেখা যায়।[44]: 29 ইয়াত পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ অখণ্ডতাৰ নিৰ্দিষ্ট উল্লেখ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।[44]: 31 ৰিঅ’ ঘোষণাপত্ৰখন সম্পন্ন কৰাৰ সৈতে জড়িত পৰিকল্পনাতো এইদৰে বহনক্ষমতাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে। পৰিকল্পনা, এজেণ্ডা ২১ত অৰ্থনৈতিক, সামাজিক আৰু পৰিৱেশগত মাত্ৰাৰ বিষয়ে কয়:[45]: 8.6 {{Cquote|দেশসমূহে অৰ্থনৈতিক, সামাজিক আৰু পৰিৱেশগত মাত্ৰাসমূহৰ পৰিৱৰ্তন জুখিব পৰা সূচকসমূহ গ্ৰহণ কৰি বহনক্ষম উন্নয়ন সাধনৰ দিশত অগ্ৰগতিৰ নিৰীক্ষণ আৰু মূল্যায়নৰ বাবে ব্যৱস্থা গঢ়ি তুলিব পাৰিব।}} ২০১৫ চনৰ পৰা ২০৩০ চনলৈ এজেণ্ডাটোৱেও বহনক্ষমতাক এইদৰেই দেখুৱায়। ইয়াৰ ১৬৯টা লক্ষ্যৰ সৈতে ১৭টা বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য (এছডিজি)ক "বহনক্ষম উন্নয়নৰ তিনিটা মাত্ৰা, অৰ্থনৈতিক, সামাজিক আৰু পৰিৱেশগত"ৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা বুলি ভাবে।[46] == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যা]] cxrey8wqn6w95msi54wkljp9pa8ndgp 652018 652016 2026-11-10T16:39:03Z Pranamikaadhikary 27435 /* মাত্ৰা */ 652018 wikitext text/x-wiki '''বহনক্ষম উন্নয়ন''' ({{lang-en|Sustainable development}}) বিকাশ আৰু মানৱ উন্নয়নৰ এনে এক পদ্ধতি, যিয়ে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰাৰ ক্ষমতাৰ সৈতে আপোচ কৰিব নলগাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখে।<ref name=":1">United Nations General Assembly (1987) .[https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf ''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220331195909/https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf|date=31 March 2022}}. Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment.</ref><ref name=":72">{{cite web |author=United Nations General Assembly |date=20 March 1987 |title=''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''; Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment; Our Common Future, Chapter 2: Towards Sustainable Development; Paragraph 1 |url=http://www.un-documents.net/ocf-02.htm |access-date=1 March 2010 |publisher=[[United Nations General Assembly]]}}</ref> ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে এনে এখন সমাজ গঢ়ি তোলা, য'ত জীৱন-যাপনৰ ব্যৱস্থা আৰু সম্পদ আহৰণে গোলকীয় অখণ্ডতাক ক্ষতিগ্ৰস্ত নকৰাকৈ মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Robert |first1=Kates W. |last2=Parris |first2=Thomas M. |last3=Leiserowitz |first3=Anthony A. |title=What is Sustainable Development? Goals, Indicators, Values, and Practice |url=https://archive.org/details/sim_environment_2005-04_47_3/page/n8 |journal=Environment: Science and Policy for Sustainable Development |date=2005 |volume=47 |issue=3 |pages=8–21 |doi=10.1080/00139157.2005.10524444|bibcode=2005ESPSD..47c...8R |s2cid=154882898 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mensah |first1=Justice |title=Sustainable development: Meaning, history, principles, pillars, and implications for human action: Literature review |journal=Cogent Social Sciences |date=2019 |volume=5 |issue=1 |pages=1653531 |doi=10.1080/23311886.2019.1653531 |doi-access=free}}</ref> বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য হৈছে অৰ্থনীতি, পৰিৱেশ, আৰু সামাজিক কল্যাণৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা। ১৯৮৭ চনত ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদনে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক অধিক পৰিচিত কৰাত সহায় কৰিছিল। বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰতে বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো সোমাই থাকে, যিটো এটা নীতিগত ধাৰণা। [[ইউনেস্কো]]ৱে দুয়োটা ধাৰণাৰে মাজত এটা পাৰ্থক্য তলত দিয়া ধৰণে প্ৰণয়ন কৰিছিল: "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী বুলি) ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name=":4">{{Cite web |last= |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> এই ধাৰণাৰ সৈতে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোৰ কিছুমান সমস্যা। কিছুমান পণ্ডিতে ইয়াক বিৰোধাভাসৰ অলংকাৰ বুলি কয়, কাৰণ তেওঁলোকৰ মতে উন্নয়ন স্বাভাৱিকতে অস্থায়ী। এতিয়ালৈকে যি অগ্ৰগতিৰ অভাৱত আন মন্তব্যকাৰীসকল হতাশ হৈছে।<ref name=":13">{{cite journal |last1=Brown |first1=James H. |date=2015 |title=The Oxymoron of Sustainable Development |journal=[[BioScience]] |volume=65 |issue=10 |pages=1027–1029 |doi=10.1093/biosci/biv117 |doi-access=free}}</ref><ref name=":15">{{cite journal |last1=Williams |first1=Colin C |last2=Millington |first2=Andrew C |date=2004 |title=The diverse and contested meanings of sustainable development |journal=[[The Geographical Journal]] |volume=170 |issue=2 |pages=99–104 |bibcode=2004GeogJ.170...99W |doi=10.1111/j.0016-7398.2004.00111.x |s2cid=143181802}}</ref> এই সমস্যাটোৰ এটা অংশ হ'ল, উন্নয়নৰ সংজ্ঞাই অবিচলভাবে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই।<ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ১৯৯২ চনত ৰিঅ’ ডি জেনেইৰ’ত অনুষ্ঠিত হোৱা গোলকীয় সন্মিলনত আৰম্ভ হোৱা ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াই বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচীত স্থান দিছে। ২০১৫ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদে (UNGA) ২০৩০ চনৰ বাবে বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য গ্ৰহণ কৰে। == বহনক্ষম উন্নয়নৰ সংজ্ঞা == ১৯৮৭ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন আয়োগে আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যতৰ প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে, যাক সাধাৰণতে ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদন বুলি কোৱা হয়।<ref name=":1" /> এই প্ৰতিবেদনত "বহনক্ষম উন্নয়ন"ৰ সংজ্ঞা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, যিটো এতিয়া বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে:<ref name=":1" /><ref>{{cite journal |last1=Keeble |first1=Brian R. |title=The Brundtland report: 'Our common future' |journal=Medicine and War |date=1988 |volume=4 |issue=1 |pages=17–25 |doi=10.1080/07488008808408783}}</ref> ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ ক্ষমতাক আপোচ নকৰাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰি কৰা উন্নয়নেই হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন। ইয়াৰ ভিতৰত দুটা মূল ধাৰণা আছে:- *‘প্ৰয়োজন’ৰ ধাৰণাটোৱে বিশেষকৈ বিশ্বৰ দৰিদ্ৰসকলৰ অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ, যাক অতিক্ৰমণীয় অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া উচিত; আৰু প্ৰযুক্তি আৰু সামাজিক সংগঠনৰ অৱস্থাই পৰিৱেশৰ বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যতৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ ক্ষমতাৰ ওপৰত জাপি দিয়া সীমাবদ্ধতাৰ ধাৰণা। * পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ বিশ্ব আয়োগ, আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যত(১৯৮৭) এইদৰে বহনক্ষম উন্নয়নে অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন, পৰিৱেশ সুৰক্ষা আৰু সামাজিক কল্যাণৰ মাজত ভাৰসাম্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰে। === বহনক্ষমতাৰ অৰ্থ === [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন: বাওঁফালৰ ছবিখনে বহনক্ষমতাক তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে ই এটা নেষ্টেড এপ্ৰ’চ। তলৰ সোঁফালে ই তিনিটা স্তম্ভ।<ref name="Purvis" /> নেষ্টেড উপবৃত্তাকাৰৰ সৈতে আঁচনিখনে মাত্ৰাসমূহৰ এটা স্তৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে, বাকী দুটাৰ বাবে ''পৰিৱেশ''ক ভেটি হিচাপে ৰখা হৈছে। |290x290px]] দীৰ্ঘদিন ধৰি পৃথিৱীত মানুহৰ সহ-অৱস্থানৰ বাবে বহনক্ষমতা এক সামাজিক লক্ষ্য। এই শব্দটোৰ সংজ্ঞা বিতৰ্কিত আৰু সাহিত্য, প্ৰসংগ আৰু সময়ৰ লগে লগে ইয়াৰ ৰূপৰ ভিন্নতা দেখা যায়।<ref name="Ramsey-2015">{{Cite journal |last=Ramsey |first=Jeffry L. |date=2015 |title=On Not Defining Sustainability |url=http://link.springer.com/10.1007/s10806-015-9578-3 |journal=Journal of Agricultural and Environmental Ethics |language=en |volume=28 |issue=6 |pages=1075–1087 |doi=10.1007/s10806-015-9578-3 |issn=1187-7863 |s2cid=146790960}}</ref><ref name="Purvis">{{Cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |date=2019 |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins |journal=Sustainability Science |language=en |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P |issn=1862-4065 |doi-access=free}} </ref> বহনক্ষমতাৰ সাধাৰণতে তিনিটা মাত্ৰা (বা স্তম্ভ) থাকে: পৰিৱেশ, অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক।<ref name="Purvis" /> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{Citation |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |work=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |title=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিকে ধৰি পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাও অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হ'ব পাৰে।<ref name="Berg-2020">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |publisher=Routledge |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ'ল, বহনক্ষম উন্নয়ন আৰু এই শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="EB-2022">{{Cite news |title=Sustainability |url=https://www.britannica.com/science/sustainability |access-date=31 March 2022 |newspaper=Encyclopedia Britannica}}</ref> ইউনেস্কোৱে দুয়োটাকে এনেদৰে পৃথকৰূপে ব্যৱহাৰ কৰে:- "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) ভবা হয়; আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> == ধাৰণাটোৰ বিকাশ == বহনক্ষম উন্নয়নৰ শিপা বহনক্ষম বন ব্যৱস্থাপনা সম্পৰ্কীয় ধাৰণাসমূহৰ পৰাই আছে, যিবোৰ ইউৰোপত ১৭ আৰু ১৮ শতিকাৰ সময়ছোৱাত বিকশিত হৈছিল।<ref name="Grober2">Ulrich Grober: Deep roots&nbsp; — [https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf A conceptual history of "sustainable development" (Nachhaltigkeit)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210925121333/https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf |date=25 September 2021 }}, Wissenschaftszentrum Berlin für Sozialforschung, 2007</ref><ref name="Blewitt-2015">{{cite book |last1=Blewitt |first1=John |title=Understanding Sustainable Development |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-70782-4 }}{{pn|date=July 2023}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Du Pisani |first1=Jacobus A. |title=Sustainable development – historical roots of the concept |journal=Environmental Sciences |date=2006 |volume=3 |issue=2 |pages=83–96 |doi=10.1080/15693430600688831 |doi-access=free|bibcode=2006JIES....3...83D }}</ref> ইংলেণ্ডত কাঠৰ সম্পদৰ অভাৱৰ প্ৰতি ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা সচেতনতাৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাইজন ইভেলিনে ১৬৬২ চনত লিখা ''চিলভা'' ৰচনাত যুক্তি দিছিল যে, "গছৰ বীজ সিঁচা আৰু পুলি ৰোপণ কৰাটো প্ৰতিজন মাটিৰ মালিকৰ জাতীয় কৰ্তব্য হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে, যাতে প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ অতিমাত্ৰা শোষণৰ দৰে ধ্বংসাত্মক কামবোৰ বন্ধ কৰিব পৰা যায়।" ১৭১৩ চনত চেক্সনৰ প্ৰথম নিৰ্বাচক ফ্ৰেডেৰিক অগাষ্টাছৰ সেৱাত থকা জ্যেষ্ঠ খনন প্ৰশাসক হান্স কাৰ্ল ভন কাৰ্লোভিচে বনজ সম্পদৰ ওপৰত ৪০০ পৃষ্ঠাৰ ''চিলভিকালচাৰা ইক’ন’মিক্স''(Sylvicultura economics) প্ৰকাশ কৰে। ইভেলিন আৰু ফ্ৰান্সৰ মন্ত্ৰী জাঁ-বেপ্টিষ্ট কলবাৰ্টৰ ধাৰণাসমূহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভন কাৰ্লোভিচে স্থায়ী উৎপাদনৰ বাবে বনাঞ্চল পৰিচালনাৰ ধাৰণাটো বিকশিত কৰে।<ref name="Grober2" /> তেওঁৰ এই কামে আলেকজেণ্ডাৰ ভন হামবল্ড আৰু জৰ্জ লুডৱিগ হাৰ্টিগকে ধৰি আন আন লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল আৰু শেষত বন বিজ্ঞানৰ বিকাশ ঘটাইছিল। ইয়াৰ ফলত আমেৰিকাৰ বন সেৱাৰ প্ৰথম মুৰব্বী গিফৰ্ড পিনচট, যাৰ বন ব্যৱস্থাপনাৰ দৃষ্টিভংগী সম্পদৰ সুচিন্তিত ব্যৱহাৰৰ ধাৰণাটোৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আছিল আৰু আলডো লিওপল্ডৰ দৰে লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল, যাৰ ভূমি নীতিয়ে ১৯৬০ চনৰ পৰিৱেশ আন্দোলনৰ বিকাশত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref name="Grober2" /><ref name="Blewitt-2015" /> ১৯৬২ চনত ৰেচেল কাৰ্ছনৰ ''চাইলেণ্ট স্প্ৰিং'' প্ৰকাশৰ পিছত উন্নয়নশীল পৰিৱেশ আন্দোলনে অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি আৰু পৰিৱেশৰ অৱক্ষয়ৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। ১৯৬৬ চনত কেনেথ ই ব'ল্ডিঙে তেওঁৰ প্ৰভাৱশালী ৰচনা ''দ্য ইকনমিক্স অৱ দ্য কামিং স্পেচশ্বিপ আৰ্থ''ত অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাটোৱে সীমিত সম্পদৰ পুলৰ সৈতে পৰিৱেশ ব্যৱস্থাৰ লগত নিজকে খাপ খুৱাই লোৱাৰ প্ৰয়োজনীয়তা চিনাক্ত কৰিছিল।<ref name="Blewitt-2015"/> এই সম্পৰ্কে আন এক মাইলৰ খুঁটি আছিল ১৯৬৮ চনত গেৰেট হাৰ্ডিনে লিখা প্ৰবন্ধ যিয়ে "ট্ৰেজেডী অৱ দা কমনছ্" শব্দটোক জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল।<ref>{{cite journal |last1=Hardin |first1=Garrett |title=The Tragedy of the Commons: The population problem has no technical solution; it requires a fundamental extension in morality |url=https://archive.org/details/sim_science_1968-12-13_162_3859/page/1243 |journal=Science |date=13 December 1968 |volume=162 |issue=3859 |pages=1243–1248 |doi=10.1126/science.162.3859.1243 |pmid=17756331 }}</ref> সমসাময়িক অৰ্থত বহনক্ষমতা আৰু উন্নয়নৰ প্ৰত্যক্ষ সংযোগ ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই ধৰিব পাৰি। ১৯৭২ চনত আৰ্নষ্ট বাছলাৰৰ "ষ্ট্ৰেটেজি অৱ প্ৰগ্ৰেছ" নামৰ এখন গ্ৰন্থ(জাৰ্মান ভাষাৰ)ত ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল যে, বনাঞ্চল সংৰক্ষণৰ দীৰ্ঘদিনীয়া স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে পৃথিৱীখন ধৰি ৰাখিবলৈ কিদৰে কাঠ উৎপাদনৰ বাবে পৰিৱেশৰ সম্পদ সংৰক্ষণৰ বহল গুৰুত্বলৈ প্ৰত্যক্ষভাৱে স্থানান্তৰিত কৰিব পাৰি।<ref name="Basler-1972">{{cite book |last=Basler |first=Ernst |title= Strategie des Fortschritts: Umweltbelastung Lebensraumverknappung and Zukunftsforshung (Strategy of Progress: Environmental Pollution, Habitat Scarcity and Future Research) |date=1972 |publisher= BLV Publishing Company |location=Munich}}</ref> সেই বছৰতে বৃদ্ধিৰ সীমাৰ ওপৰত ক্লাছিক প্ৰতিবেদনত ৰিপৰ্ট কৰা এটা চিষ্টেম ডাইনামিক চিমুলেচন মডেলত পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ আন্তঃসম্পৰ্ক আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। এইটো ''ক্লাৱ অৱ ৰোম''ৰ নিৰ্দেশত কৰা হৈছিল আৰু লিখিছিল ''মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি''ৰ ডেনিছ আৰু ডনেলা মিড’ছৰ নেতৃত্বত বিজ্ঞানীৰ এটা দলে। বাঞ্ছনীয় "গোলকীয় ভাৰসাম্যৰ অৱস্থা"ৰ বৰ্ণনা কৰি লেখকসকলে লিখিছে: "আমি এনে এটা আৰ্হি উৎপাদন বিচাৰিছোঁ যিয়ে এনে এক বিশ্ব ব্যৱস্থাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব, যি হঠাতে আৰু অনিয়ন্ত্ৰিত পতন নোহোৱাকৈ বহনক্ষম আৰু ইয়াৰ সকলো মানুহৰ মৌলিক বস্তুগত প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ সক্ষম।" <ref name="Finn-2009">{{cite book |last=Finn |first=Donovan |title=Our Uncertain Future: Can Good Planning Create Sustainable Communities? |date=2009 |publisher=University of Illinois |location=Champaign-Urbana}}</ref> ১৯৭২ চনত ''এ ব্লুপ্ৰিণ্ট ফৰ চাৰ্ভাইভেল'' নামৰ প্ৰভাৱশালী গ্ৰন্থখনো প্ৰকাশ পায়।<ref>{{cite news |title=A Blueprint for Survival |url=https://www.nytimes.com/1972/02/05/archives/a-blueprint-for-survival.html |work=The New York Times |date=5 February 1972 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theecologist.org/2012/jan/27/ecologist-january-1972-blueprint-survival|title=The Ecologist January 1972: a blueprint for survival|website=The Ecologist|date=27 January 2012 |language=en|access-date=14 April 2020}}</ref> ১৯৭৫ চনত ''এম আই টি''ৰ এটা গৱেষণা গোটে আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছৰ বাবে "বৃদ্ধি আৰু ভৱিষ্যতৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ"ৰ ওপৰত দহ দিনৰ শুনানি প্ৰস্তুত কৰে, যিটো বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰথম শুনানি আছিল।<ref>{{Cite web |title=Growth and its implications for the future |url=http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-date=4 March 2016 |access-date=6 June 2024 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |deadurl=yes }}</ref> ১৯৮০ চনত আন্তৰ্জাতিক প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ সংঘই বিশ্ব সংৰক্ষণ কৌশল প্ৰকাশ কৰে, য'ত বহনক্ষম উন্নয়নক বিশ্বব্যাপী অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে প্ৰথম উল্লেখসমূহৰ ভিতৰত এটা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়<ref>{{cite book |url=http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |title=World Conservation Strategy: Living Resource Conservation for Sustainable Development |date=1980 |publisher=International Union for Conservation of Nature and Natural Resources |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191126210451/http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |archivedate=2019-11-26 |access-date=2024-06-06}}</ref> আৰু "বহনক্ষম উন্নয়ন" শব্দটো প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref name="Sachs-2015">{{Cite book |last=Sachs |first=Jeffrey D. |title=The Age of Sustainable Development |url=https://archive.org/details/ageofsustainable0000sach |publisher=Columbia University Press |year=2015 |isbn=9780231173155 |location=New York}}</ref> দুবছৰৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশ্ব প্ৰকৃতিৰ চনদত সংৰক্ষণৰ পাঁচটা নীতি উত্থাপন কৰা হয়, যাৰ দ্বাৰা প্ৰকৃতিক প্ৰভাৱিত কৰা মানুহৰ আচৰণক নিৰ্দেশনা আৰু বিচাৰ কৰা হ'ব বুলি থিৰাং কৰা হয়।<ref>{{citation |title=World Charter for Nature |date=28 October 1982 |url=https://www.un.org/documents/ga/res/37/a37r007.htm |publisher=United Nations, General Assembly, 48th Plenary Meeting}}</ref> ব্ৰুণ্টলেণ্ড প্ৰতিবেদনৰ পিছৰ পৰা বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক প্ৰাৰম্ভিক আন্তঃপ্ৰজন্মৰ কাঠামোৰ বাহিৰত বিকশিত হৈ "সামাজিকভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত আৰু পৰিৱেশগতভাৱে বহনক্ষম অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি"ৰ লক্ষ্যত অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।<ref name=Sachs-2015/> ১৯৯২ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন সন্মিলনে বিশ্ব চনদ প্ৰকাশ কৰে, যিয়ে একবিংশ শতিকাত এখন ন্যায়সংগত, বহনক্ষম আৰু শান্তিপূৰ্ণ বিশ্ব সমাজ গঢ়ি তোলাৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰে। বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কাৰ্য পৰিকল্পনা ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে তথ্য, সংহতি আৰু অংশগ্ৰহণক মূল বিল্ডিং ব্লক হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল, যাতে দেশসমূহে এই আন্তঃনিৰ্ভৰশীল স্তম্ভসমূহক স্বীকৃতি দিয়া উন্নয়ন লাভ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে গুৰুত্ব আৰোপ কৰে যে, সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণ জনসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণ বহনক্ষম উন্নয়ন লাভৰ বাবে এক মৌলিক পূৰ্বচৰ্ত।<ref>Will Allen. 2007.[http://learningforsustainability.net/susdev/ "Learning for Sustainability: Sustainable Development."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160114042435/http://learningforsustainability.net/susdev/ |date=14 January 2016 }}</ref> ৰিঅ’ প্ৰট’কল আছিল এক বৃহৎ জাঁপ: প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিশ্বই বহনক্ষমতাৰ এজেণ্ডাত একমত হৈছিল। দৰাচলতে সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আৰু কাৰ্যকৰী সবিশেষক অৱহেলা কৰি বিশ্বব্যাপী একমতৰ সুবিধা লাভ কৰা হৈছিল। বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য(এছডিজি)ৰ এতিয়া সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ' প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10" /> ==গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ গঠন== [[File:Mechanisms to enhance policy for sustainable development, World, 2024.svg|link=|thumb|upright=1.6|বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে নীতি বৃদ্ধিৰ ব্যৱস্থা]] বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে আটাইতকৈ ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাটো হৈছে ২০৩০ চনলৈ বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে ১৭টা [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এছডিজি)ৰে কৰা কাৰ্যসূচী।<ref name=":5">{{Cite journal |last1=de Jong |first1=Eileen |last2=Vijge |first2=Marjanneke J. |date=2021 |title=From Millennium to Sustainable Development Goals: Evolving discourses and their reflection in policy coherence for development |journal=Earth System Governance |language=en |volume=7 |article-number=100087 |doi=10.1016/j.esg.2020.100087|doi-access=free|bibcode=2021ESGov...700087D }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> এই কাৰ্যসূচীত বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কৰা প্ৰথম ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ ২০০০ চনৰ পৰা সহস্ৰাব্দ ঘোষণাৰ আঠটা [[সহস্ৰাব্দ উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এমডিজি)ক অনুসৰণ কৰা হৈছিল।<ref name=":5" /> এছডিজিসমূহৰ সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref>{{rp|137}} ইয়াৰ সূচকসমূহৰ ক্ষেত্ৰত লক্ষ্য [[দৰিদ্ৰতা হ্ৰাস]], [[পৰিৱেশ সুৰক্ষা]], মানৱ সমৃদ্ধি আৰু [[শান্তি]]।<ref name=":5" /> বিশ্ব পৰিৱেশ শাসন(গ্লোবেল এনভাইৰনমেণ্টেল গভৰ্নেন্স)ৰ অধ্যয়ন কৰা পণ্ডিতসকলে ৰাজহুৱা স্থানৰ ভিতৰত বক্তৃতাৰ এটা গোট চিনাক্ত কৰিছে যাৰ বেছিভাগেই চাৰিটা বহনক্ষমতাসম্পন্ন ফ্ৰেম প্ৰদান কৰে: মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা, প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা, এটা সীমাবদ্ধ বক্তৃতা আৰু আমূল বহনক্ষমতা।<ref name=":6">{{Cite journal |last=Sénit |first=Carole-Anne |date=2020 |title=Transforming our world? Discursive representation in the negotiations on the Sustainable Development Goals |journal=International Environmental Agreements: Politics, Law and Economics |language=en |volume=20 |issue=3 |pages=411–429 |doi=10.1007/s10784-020-09489-1 |issn=1567-9764|doi-access=free|bibcode=2020IEAPL..20..411S }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> প্ৰথমতে, ''মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা'' অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক দুয়োটা দিশতে এক ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। দ্বিতীয়তে, ''প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা'' হৈছে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল,যদিও ৰাজনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী দৃষ্টিভংগীৰ। এই ফ্ৰেমৱৰ্কৰ অধীনত বহনক্ষম উন্নয়ন এতিয়াও অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত যদিও উন্নত আৰু উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ মাজত বৈষম্যক সমতা স্থাপন কৰিবলৈ ক্ষমতাৰ পুনৰ বিতৰণৰ জৰিয়তেহে মানৱ মংগল আৰু উন্নয়ন লাভ কৰিব পৰা যায়। তৃতীয়তে ''সীমাবদ্ধ বক্তৃতা'' এটা অৰ্থনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী, যদিও বহনক্ষমতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰাজনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। চতুৰ্থতে, ''আমূল বহনক্ষমতা'' হৈছে বৰ্তমানৰ বিশ্ব অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক গাঁথনিৰ সৈতে বিচ্ছিন্ন হ'বলৈ বিচৰা এক পৰিৱৰ্তনশীল পদ্ধতি।<ref name=":6" /> ==আনুষংগিক ধাৰণা== ===স্থিৰতা=== [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন। বাওঁফালৰ ছবিখনে তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে বহনক্ষমতাক দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে এটা নেষ্টেড পন্থা য’ত সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক বহনক্ষমতা পৰিৱেশ বহনক্ষমতাৰ ভিতৰত সন্নিবিষ্ট কৰা হয়। তলৰ সোঁফালে বিভিন্ন উপাদানে বহনক্ষমতাক ধৰি ৰখা স্তম্ভবোৰ দেখুৱাইছে।]] বহনক্ষমতা বা বহনক্ষম হোৱাটো এটা অৱস্থা দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে একেদৰেই চলি থকাৰ ক্ষমতাক বুজায়।<ref name="Reference-1">{{OEtymD|sustain}}</ref><ref>Onions, Charles, T. (ed) (1964). ''The Shorter Oxford English Dictionary''. Oxford: [[Clarendon Press]]. p. 2095.</ref> আধুনিক ব্যৱহাৰত ই সাধাৰণতে এনে অৱস্থাক বুজায় য’ত পৰিৱেশ, অৰ্থনীতি আৰু সমাজে দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে নিজৰ অস্তিত্ব ৰক্ষা কৰি থাকিব।<ref>{{cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins. |journal=Sustainability Science |date=3 September 2018 |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P }}</ref> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{cite book |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |title=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |chapter=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref><ref name="Bosselmann-2010">{{Cite journal |last=Bosselmann |first=Klaus |date=2010 |title=Losing the Forest for the Trees: Environmental Reductionism in the Law |journal=[[Sustainability (journal)|Sustainability]] |volume=2 |issue=8 |pages=2424–2448 |doi=10.3390/su2082424 |doi-access=free|bibcode=2010Sust....2.2424B |hdl=10535/6499 |hdl-access=free }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/3.0/ Creative Commons Attribution 3.0 International License]</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিৰ দৰে পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাটোও সামৰি লোৱা হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয়, সাংগঠনিক আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত লোৱাৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হ’ব পাৰে।<ref name="Berg-2020" /> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন, আৰু শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। “বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) হিচাপে ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।’’<ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> ===মাত্ৰা=== [[File:Diagramme de Venn du développement durable.svg|thumb|বহনক্ষমতাৰ ভেন ডায়াগ্ৰাম, তিনিটা বৃত্ত ওপৰাউপৰি হোৱা অঞ্চলক বহনক্ষমতাৰ তিনিটা মাত্ৰা বুলি ধৰা হয়]] বহনক্ষমতাৰ দৰেই বহনক্ষম উন্নয়নৰ তিনিটা মাত্ৰা আছে বুলি গণ্য কৰা হয়: পৰিৱেশ, অৰ্থনীতি আৰু সমাজ। ধাৰণাটো হ’ল তিনিওটা মাত্ৰাৰ মাজত ভাল ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰিব লাগে। ইহঁতক মাত্ৰা বুলি কোৱাৰ পৰিৱৰ্তে সাধাৰণতে ব্যৱহৃত আন শব্দবোৰ হ’ল স্তম্ভ, ডমেইন, দিশ আৰু গোলক। পণ্ডিতসকলে সাধাৰণতে বহনক্ষমতাৰ তিনিটা ভিন্ন ক্ষেত্ৰত পাৰ্থক্য লক্ষ্য কৰে। এইবোৰ হ’ল পৰিৱেশ, সামাজিক, অৰ্থনৈতিক। এই ধাৰণাটোৰ বাবে কেইবাটাও শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। লেখকসকলে তিনিটা স্তম্ভ, মাত্ৰা, উপাদান, দিশ,<ref>{{Cite web |date=2005 |title=Resolution adopted by the General Assembly on 16 September 2005, 60/1. 2005 World Summit Outcome |url=https://www.un.org/en/development/desa/population/migration/generalassembly/docs/globalcompact/A_RES_60_1.pdf |access-date=17 January 2022 |publisher=United Nations General Assembly}}</ref> দৃষ্টিভংগী, কাৰক বা লক্ষ্যৰ কথা ক'ব পাৰে। এই প্ৰসংগত সকলোৰে অৰ্থ একে।<ref name="Purvis" /> ত্ৰিমাত্ৰিক আৰ্হিৰ তাত্ত্বিক ভেটি কম।<ref name="Purvis" /> বহনক্ষমতাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা জনপ্ৰিয় তিনিটা ছেদক বৃত্ত বা ভেন ডায়েগ্ৰাম প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৮৭ চনত অৰ্থনীতিবিদ এডৱাৰ্ড বাৰ্বিয়েৰৰ এটা প্ৰবন্ধত প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="Purvis" /><ref name=":0">{{cite journal |last1=Barbier |first1=Edward B. |title=The Concept of Sustainable Economic Development |journal=Environmental Conservation |date=1987 |volume=14 |issue=2 |pages=101–110 |doi=10.1017/S0376892900011449 |bibcode=1987EnvCo..14..101B }}</ref> পণ্ডিতসকলে এই পাৰ্থক্যটোক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰাটো খুব কমেইহে দেখা যায়। তিনিটা মাত্ৰাৰ বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো সাহিত্যত এক প্ৰধান ব্যাখ্যা।<ref name="Purvis" /> ব্ৰুণ্ডটলেণ্ডৰ প্ৰতিবেদনত, পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন অবিচ্ছেদ্য বিষয় আৰু বহনক্ষমতাৰ সন্ধানত দুইটা একেলগে থাকে। ইয়াত বহনক্ষম উন্নয়নক পৰিৱেশ আৰু সামাজিক বিষয়সমূহক সংযোগ কৰা এক বিশ্বব্যাপী ধাৰণা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। ইয়াত লগতে কোৱা হৈছে যে উন্নয়নশীল দেশ আৰু ঔদ্যোগিক দেশ উভয়ৰে বাবে বহনক্ষম উন্নয়ন গুৰুত্বপূৰ্ণ: {{Cquote| ‘পৰিৱেশ’ মানে আমি সকলোৱে বাস কৰা ঠাই; আৰু সেই বাসস্থানৰ ভিতৰত আমাৰ ভাগ্য উন্নত কৰাৰ প্ৰয়াসত আমি সকলোৱে কৰা কামটোৱেই হৈছে ‘উন্নয়ন’। দুয়োটা অবিচ্ছেদ্য। [...] আমি দেখিবলৈ পালোঁ যে উন্নয়নৰ বাবে এটা নতুন পথৰ প্ৰয়োজন, যিয়ে মাত্ৰ কেইবছৰমানৰ বাবে মাত্ৰ কেইটামান টুকুৰাত নহয়, সমগ্ৰ গ্ৰহটোৰ বাবে সুদূৰ ভৱিষ্যতলৈকে মানৱ প্ৰগতি বজাই ৰাখিব। এইদৰে ‘বহনক্ষম উন্নয়ন’ কেৱল ‘উন্নয়নশীল’ জাতিসমূহৰ বাবেই নহয়, ঔদ্যোগিক জাতিসমূহৰ বাবেও এক লক্ষ্য হৈ পৰে।<ref name="UNGA-1987" />{{rp|Foreword and Section I.1.10}}}} ১৯৯২ চনৰ ৰিঅ’ ঘোষণাপত্ৰক “বহনক্ষমতাৰ দিশত আগবাঢ়ি যোৱাৰ মূল আহিলা’’ হিচাপে দেখা যায়।<ref name="Bosselmann-2022">{{cite book |last1=Bosselmann |first1=Klaus |title=Research Handbook on Fundamental Concepts of Environmental Law |chapter=A normative approach to environmental governance: Sustainability at the apex of environmental law |date=2022 |pages=23–44 |doi=10.4337/9781839108327.00007 |isbn=978-1-83910-832-7 }}</ref>{{rp|29}} ইয়াত পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ অখণ্ডতাৰ নিৰ্দিষ্ট উল্লেখ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Bosselmann-2022" />{{rp|31}} ৰিঅ’ ঘোষণাপত্ৰখন সম্পন্ন কৰাৰ সৈতে জড়িত পৰিকল্পনাতো এইদৰে বহনক্ষমতাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে। পৰিকল্পনা, এজেণ্ডা ২১ত অৰ্থনৈতিক, সামাজিক আৰু পৰিৱেশগত মাত্ৰাৰ বিষয়ে কয়:<ref name="agenda 1">{{Cite web |date=1992 |title=Agenda 21 |url=https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/Agenda21.pdf |access-date=17 January 2022 |publisher=United Nations Conference on Environment & Development, Rio de Janeiro, Brazil, 3 to 14 June 1992}}</ref>{{rp|8.6}} {{Cquote|দেশসমূহে অৰ্থনৈতিক, সামাজিক আৰু পৰিৱেশগত মাত্ৰাসমূহৰ পৰিৱৰ্তন জুখিব পৰা সূচকসমূহ গ্ৰহণ কৰি বহনক্ষম উন্নয়ন সাধনৰ দিশত অগ্ৰগতিৰ নিৰীক্ষণ আৰু মূল্যায়নৰ বাবে ব্যৱস্থা গঢ়ি তুলিব পাৰিব।<ref name="agenda 1" />{{rp|8.6}}(Earth Summit|United Nations Conference on Environment & Development – Earth Summit (1992))}} ২০১৫ চনৰ পৰা ২০৩০ চনলৈ এজেণ্ডাটোৱেও বহনক্ষমতাক এইদৰেই দেখুৱায়। ইয়াৰ ১৬৯টা লক্ষ্যৰ সৈতে ১৭টা বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য (এছডিজি)ক "বহনক্ষম উন্নয়নৰ তিনিটা মাত্ৰা, অৰ্থনৈতিক, সামাজিক আৰু পৰিৱেশগত"ৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা বুলি ভাবে।<ref name=":1b">United Nations (2015) Resolution adopted by the General Assembly on 25 September 2015, [[:File:N1529189.pdf|Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development]] ([https://www.un.org/sustainabledevelopment/sustainable-development-goals/ A/RES/70/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201128002202/https://www.un.org/sustainabledevelopment/sustainable-development-goals/|date=28 November 2020}})</ref> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যা]] 9q2bmw6x45zbtncggrnlnw037tz9cqg 652019 652018 2026-11-10T16:40:26Z Pranamikaadhikary 27435 /* মাত্ৰা */ 652019 wikitext text/x-wiki '''বহনক্ষম উন্নয়ন''' ({{lang-en|Sustainable development}}) বিকাশ আৰু মানৱ উন্নয়নৰ এনে এক পদ্ধতি, যিয়ে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰাৰ ক্ষমতাৰ সৈতে আপোচ কৰিব নলগাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখে।<ref name=":1">United Nations General Assembly (1987) .[https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf ''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220331195909/https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf|date=31 March 2022}}. Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment.</ref><ref name=":72">{{cite web |author=United Nations General Assembly |date=20 March 1987 |title=''Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future''; Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 – Development and International Co-operation: Environment; Our Common Future, Chapter 2: Towards Sustainable Development; Paragraph 1 |url=http://www.un-documents.net/ocf-02.htm |access-date=1 March 2010 |publisher=[[United Nations General Assembly]]}}</ref> ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে এনে এখন সমাজ গঢ়ি তোলা, য'ত জীৱন-যাপনৰ ব্যৱস্থা আৰু সম্পদ আহৰণে গোলকীয় অখণ্ডতাক ক্ষতিগ্ৰস্ত নকৰাকৈ মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Robert |first1=Kates W. |last2=Parris |first2=Thomas M. |last3=Leiserowitz |first3=Anthony A. |title=What is Sustainable Development? Goals, Indicators, Values, and Practice |url=https://archive.org/details/sim_environment_2005-04_47_3/page/n8 |journal=Environment: Science and Policy for Sustainable Development |date=2005 |volume=47 |issue=3 |pages=8–21 |doi=10.1080/00139157.2005.10524444|bibcode=2005ESPSD..47c...8R |s2cid=154882898 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mensah |first1=Justice |title=Sustainable development: Meaning, history, principles, pillars, and implications for human action: Literature review |journal=Cogent Social Sciences |date=2019 |volume=5 |issue=1 |pages=1653531 |doi=10.1080/23311886.2019.1653531 |doi-access=free}}</ref> বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য হৈছে অৰ্থনীতি, পৰিৱেশ, আৰু সামাজিক কল্যাণৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা। ১৯৮৭ চনত ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদনে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক অধিক পৰিচিত কৰাত সহায় কৰিছিল। বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰতে বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো সোমাই থাকে, যিটো এটা নীতিগত ধাৰণা। [[ইউনেস্কো]]ৱে দুয়োটা ধাৰণাৰে মাজত এটা পাৰ্থক্য তলত দিয়া ধৰণে প্ৰণয়ন কৰিছিল: "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী বুলি) ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name=":4">{{Cite web |last= |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> এই ধাৰণাৰ সৈতে বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোৰ কিছুমান সমস্যা। কিছুমান পণ্ডিতে ইয়াক বিৰোধাভাসৰ অলংকাৰ বুলি কয়, কাৰণ তেওঁলোকৰ মতে উন্নয়ন স্বাভাৱিকতে অস্থায়ী। এতিয়ালৈকে যি অগ্ৰগতিৰ অভাৱত আন মন্তব্যকাৰীসকল হতাশ হৈছে।<ref name=":13">{{cite journal |last1=Brown |first1=James H. |date=2015 |title=The Oxymoron of Sustainable Development |journal=[[BioScience]] |volume=65 |issue=10 |pages=1027–1029 |doi=10.1093/biosci/biv117 |doi-access=free}}</ref><ref name=":15">{{cite journal |last1=Williams |first1=Colin C |last2=Millington |first2=Andrew C |date=2004 |title=The diverse and contested meanings of sustainable development |journal=[[The Geographical Journal]] |volume=170 |issue=2 |pages=99–104 |bibcode=2004GeogJ.170...99W |doi=10.1111/j.0016-7398.2004.00111.x |s2cid=143181802}}</ref> এই সমস্যাটোৰ এটা অংশ হ'ল, উন্নয়নৰ সংজ্ঞাই অবিচলভাবে নিৰ্ধাৰিত হোৱা নাই।<ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ১৯৯২ চনত ৰিঅ’ ডি জেনেইৰ’ত অনুষ্ঠিত হোৱা গোলকীয় সন্মিলনত আৰম্ভ হোৱা ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াই বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচীত স্থান দিছে। ২০১৫ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদে (UNGA) ২০৩০ চনৰ বাবে বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য গ্ৰহণ কৰে। == বহনক্ষম উন্নয়নৰ সংজ্ঞা == ১৯৮৭ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন আয়োগে আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যতৰ প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে, যাক সাধাৰণতে ব্ৰুণ্ডটলেণ্ড প্ৰতিবেদন বুলি কোৱা হয়।<ref name=":1" /> এই প্ৰতিবেদনত "বহনক্ষম উন্নয়ন"ৰ সংজ্ঞা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, যিটো এতিয়া বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে:<ref name=":1" /><ref>{{cite journal |last1=Keeble |first1=Brian R. |title=The Brundtland report: 'Our common future' |journal=Medicine and War |date=1988 |volume=4 |issue=1 |pages=17–25 |doi=10.1080/07488008808408783}}</ref> ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ ক্ষমতাক আপোচ নকৰাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰি কৰা উন্নয়নেই হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন। ইয়াৰ ভিতৰত দুটা মূল ধাৰণা আছে:- *‘প্ৰয়োজন’ৰ ধাৰণাটোৱে বিশেষকৈ বিশ্বৰ দৰিদ্ৰসকলৰ অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ, যাক অতিক্ৰমণীয় অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া উচিত; আৰু প্ৰযুক্তি আৰু সামাজিক সংগঠনৰ অৱস্থাই পৰিৱেশৰ বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যতৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ ক্ষমতাৰ ওপৰত জাপি দিয়া সীমাবদ্ধতাৰ ধাৰণা। * পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ বিশ্ব আয়োগ, আমাৰ সাধাৰণ ভৱিষ্যত(১৯৮৭) এইদৰে বহনক্ষম উন্নয়নে অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন, পৰিৱেশ সুৰক্ষা আৰু সামাজিক কল্যাণৰ মাজত ভাৰসাম্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰে। === বহনক্ষমতাৰ অৰ্থ === [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন: বাওঁফালৰ ছবিখনে বহনক্ষমতাক তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে ই এটা নেষ্টেড এপ্ৰ’চ। তলৰ সোঁফালে ই তিনিটা স্তম্ভ।<ref name="Purvis" /> নেষ্টেড উপবৃত্তাকাৰৰ সৈতে আঁচনিখনে মাত্ৰাসমূহৰ এটা স্তৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে, বাকী দুটাৰ বাবে ''পৰিৱেশ''ক ভেটি হিচাপে ৰখা হৈছে। |290x290px]] দীৰ্ঘদিন ধৰি পৃথিৱীত মানুহৰ সহ-অৱস্থানৰ বাবে বহনক্ষমতা এক সামাজিক লক্ষ্য। এই শব্দটোৰ সংজ্ঞা বিতৰ্কিত আৰু সাহিত্য, প্ৰসংগ আৰু সময়ৰ লগে লগে ইয়াৰ ৰূপৰ ভিন্নতা দেখা যায়।<ref name="Ramsey-2015">{{Cite journal |last=Ramsey |first=Jeffry L. |date=2015 |title=On Not Defining Sustainability |url=http://link.springer.com/10.1007/s10806-015-9578-3 |journal=Journal of Agricultural and Environmental Ethics |language=en |volume=28 |issue=6 |pages=1075–1087 |doi=10.1007/s10806-015-9578-3 |issn=1187-7863 |s2cid=146790960}}</ref><ref name="Purvis">{{Cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |date=2019 |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins |journal=Sustainability Science |language=en |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P |issn=1862-4065 |doi-access=free}} </ref> বহনক্ষমতাৰ সাধাৰণতে তিনিটা মাত্ৰা (বা স্তম্ভ) থাকে: পৰিৱেশ, অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক।<ref name="Purvis" /> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{Citation |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |work=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |title=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিকে ধৰি পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাও অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হ'ব পাৰে।<ref name="Berg-2020">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |publisher=Routledge |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ'ল, বহনক্ষম উন্নয়ন আৰু এই শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="EB-2022">{{Cite news |title=Sustainability |url=https://www.britannica.com/science/sustainability |access-date=31 March 2022 |newspaper=Encyclopedia Britannica}}</ref> ইউনেস্কোৱে দুয়োটাকে এনেদৰে পৃথকৰূপে ব্যৱহাৰ কৰে:- "বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হিচাপে (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) ভবা হয়; আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।" <ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> == ধাৰণাটোৰ বিকাশ == বহনক্ষম উন্নয়নৰ শিপা বহনক্ষম বন ব্যৱস্থাপনা সম্পৰ্কীয় ধাৰণাসমূহৰ পৰাই আছে, যিবোৰ ইউৰোপত ১৭ আৰু ১৮ শতিকাৰ সময়ছোৱাত বিকশিত হৈছিল।<ref name="Grober2">Ulrich Grober: Deep roots&nbsp; — [https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf A conceptual history of "sustainable development" (Nachhaltigkeit)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210925121333/https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf |date=25 September 2021 }}, Wissenschaftszentrum Berlin für Sozialforschung, 2007</ref><ref name="Blewitt-2015">{{cite book |last1=Blewitt |first1=John |title=Understanding Sustainable Development |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-70782-4 }}{{pn|date=July 2023}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Du Pisani |first1=Jacobus A. |title=Sustainable development – historical roots of the concept |journal=Environmental Sciences |date=2006 |volume=3 |issue=2 |pages=83–96 |doi=10.1080/15693430600688831 |doi-access=free|bibcode=2006JIES....3...83D }}</ref> ইংলেণ্ডত কাঠৰ সম্পদৰ অভাৱৰ প্ৰতি ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা সচেতনতাৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাইজন ইভেলিনে ১৬৬২ চনত লিখা ''চিলভা'' ৰচনাত যুক্তি দিছিল যে, "গছৰ বীজ সিঁচা আৰু পুলি ৰোপণ কৰাটো প্ৰতিজন মাটিৰ মালিকৰ জাতীয় কৰ্তব্য হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে, যাতে প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ অতিমাত্ৰা শোষণৰ দৰে ধ্বংসাত্মক কামবোৰ বন্ধ কৰিব পৰা যায়।" ১৭১৩ চনত চেক্সনৰ প্ৰথম নিৰ্বাচক ফ্ৰেডেৰিক অগাষ্টাছৰ সেৱাত থকা জ্যেষ্ঠ খনন প্ৰশাসক হান্স কাৰ্ল ভন কাৰ্লোভিচে বনজ সম্পদৰ ওপৰত ৪০০ পৃষ্ঠাৰ ''চিলভিকালচাৰা ইক’ন’মিক্স''(Sylvicultura economics) প্ৰকাশ কৰে। ইভেলিন আৰু ফ্ৰান্সৰ মন্ত্ৰী জাঁ-বেপ্টিষ্ট কলবাৰ্টৰ ধাৰণাসমূহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভন কাৰ্লোভিচে স্থায়ী উৎপাদনৰ বাবে বনাঞ্চল পৰিচালনাৰ ধাৰণাটো বিকশিত কৰে।<ref name="Grober2" /> তেওঁৰ এই কামে আলেকজেণ্ডাৰ ভন হামবল্ড আৰু জৰ্জ লুডৱিগ হাৰ্টিগকে ধৰি আন আন লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল আৰু শেষত বন বিজ্ঞানৰ বিকাশ ঘটাইছিল। ইয়াৰ ফলত আমেৰিকাৰ বন সেৱাৰ প্ৰথম মুৰব্বী গিফৰ্ড পিনচট, যাৰ বন ব্যৱস্থাপনাৰ দৃষ্টিভংগী সম্পদৰ সুচিন্তিত ব্যৱহাৰৰ ধাৰণাটোৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আছিল আৰু আলডো লিওপল্ডৰ দৰে লোকক প্ৰভাৱিত কৰিছিল, যাৰ ভূমি নীতিয়ে ১৯৬০ চনৰ পৰিৱেশ আন্দোলনৰ বিকাশত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref name="Grober2" /><ref name="Blewitt-2015" /> ১৯৬২ চনত ৰেচেল কাৰ্ছনৰ ''চাইলেণ্ট স্প্ৰিং'' প্ৰকাশৰ পিছত উন্নয়নশীল পৰিৱেশ আন্দোলনে অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি আৰু পৰিৱেশৰ অৱক্ষয়ৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। ১৯৬৬ চনত কেনেথ ই ব'ল্ডিঙে তেওঁৰ প্ৰভাৱশালী ৰচনা ''দ্য ইকনমিক্স অৱ দ্য কামিং স্পেচশ্বিপ আৰ্থ''ত অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাটোৱে সীমিত সম্পদৰ পুলৰ সৈতে পৰিৱেশ ব্যৱস্থাৰ লগত নিজকে খাপ খুৱাই লোৱাৰ প্ৰয়োজনীয়তা চিনাক্ত কৰিছিল।<ref name="Blewitt-2015"/> এই সম্পৰ্কে আন এক মাইলৰ খুঁটি আছিল ১৯৬৮ চনত গেৰেট হাৰ্ডিনে লিখা প্ৰবন্ধ যিয়ে "ট্ৰেজেডী অৱ দা কমনছ্" শব্দটোক জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল।<ref>{{cite journal |last1=Hardin |first1=Garrett |title=The Tragedy of the Commons: The population problem has no technical solution; it requires a fundamental extension in morality |url=https://archive.org/details/sim_science_1968-12-13_162_3859/page/1243 |journal=Science |date=13 December 1968 |volume=162 |issue=3859 |pages=1243–1248 |doi=10.1126/science.162.3859.1243 |pmid=17756331 }}</ref> সমসাময়িক অৰ্থত বহনক্ষমতা আৰু উন্নয়নৰ প্ৰত্যক্ষ সংযোগ ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই ধৰিব পাৰি। ১৯৭২ চনত আৰ্নষ্ট বাছলাৰৰ "ষ্ট্ৰেটেজি অৱ প্ৰগ্ৰেছ" নামৰ এখন গ্ৰন্থ(জাৰ্মান ভাষাৰ)ত ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল যে, বনাঞ্চল সংৰক্ষণৰ দীৰ্ঘদিনীয়া স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে পৃথিৱীখন ধৰি ৰাখিবলৈ কিদৰে কাঠ উৎপাদনৰ বাবে পৰিৱেশৰ সম্পদ সংৰক্ষণৰ বহল গুৰুত্বলৈ প্ৰত্যক্ষভাৱে স্থানান্তৰিত কৰিব পাৰি।<ref name="Basler-1972">{{cite book |last=Basler |first=Ernst |title= Strategie des Fortschritts: Umweltbelastung Lebensraumverknappung and Zukunftsforshung (Strategy of Progress: Environmental Pollution, Habitat Scarcity and Future Research) |date=1972 |publisher= BLV Publishing Company |location=Munich}}</ref> সেই বছৰতে বৃদ্ধিৰ সীমাৰ ওপৰত ক্লাছিক প্ৰতিবেদনত ৰিপৰ্ট কৰা এটা চিষ্টেম ডাইনামিক চিমুলেচন মডেলত পৰিৱেশ আৰু উন্নয়নৰ আন্তঃসম্পৰ্ক আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। এইটো ''ক্লাৱ অৱ ৰোম''ৰ নিৰ্দেশত কৰা হৈছিল আৰু লিখিছিল ''মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি''ৰ ডেনিছ আৰু ডনেলা মিড’ছৰ নেতৃত্বত বিজ্ঞানীৰ এটা দলে। বাঞ্ছনীয় "গোলকীয় ভাৰসাম্যৰ অৱস্থা"ৰ বৰ্ণনা কৰি লেখকসকলে লিখিছে: "আমি এনে এটা আৰ্হি উৎপাদন বিচাৰিছোঁ যিয়ে এনে এক বিশ্ব ব্যৱস্থাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব, যি হঠাতে আৰু অনিয়ন্ত্ৰিত পতন নোহোৱাকৈ বহনক্ষম আৰু ইয়াৰ সকলো মানুহৰ মৌলিক বস্তুগত প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ সক্ষম।" <ref name="Finn-2009">{{cite book |last=Finn |first=Donovan |title=Our Uncertain Future: Can Good Planning Create Sustainable Communities? |date=2009 |publisher=University of Illinois |location=Champaign-Urbana}}</ref> ১৯৭২ চনত ''এ ব্লুপ্ৰিণ্ট ফৰ চাৰ্ভাইভেল'' নামৰ প্ৰভাৱশালী গ্ৰন্থখনো প্ৰকাশ পায়।<ref>{{cite news |title=A Blueprint for Survival |url=https://www.nytimes.com/1972/02/05/archives/a-blueprint-for-survival.html |work=The New York Times |date=5 February 1972 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theecologist.org/2012/jan/27/ecologist-january-1972-blueprint-survival|title=The Ecologist January 1972: a blueprint for survival|website=The Ecologist|date=27 January 2012 |language=en|access-date=14 April 2020}}</ref> ১৯৭৫ চনত ''এম আই টি''ৰ এটা গৱেষণা গোটে আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছৰ বাবে "বৃদ্ধি আৰু ভৱিষ্যতৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ"ৰ ওপৰত দহ দিনৰ শুনানি প্ৰস্তুত কৰে, যিটো বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰথম শুনানি আছিল।<ref>{{Cite web |title=Growth and its implications for the future |url=http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |archive-date=4 March 2016 |access-date=6 June 2024 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304033056/http://www.wpainc.com/Archive/MIT/Growth%20and%20Its%20Implications.pdf |deadurl=yes }}</ref> ১৯৮০ চনত আন্তৰ্জাতিক প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ সংঘই বিশ্ব সংৰক্ষণ কৌশল প্ৰকাশ কৰে, য'ত বহনক্ষম উন্নয়নক বিশ্বব্যাপী অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে প্ৰথম উল্লেখসমূহৰ ভিতৰত এটা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়<ref>{{cite book |url=http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |title=World Conservation Strategy: Living Resource Conservation for Sustainable Development |date=1980 |publisher=International Union for Conservation of Nature and Natural Resources |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191126210451/http://www.a21italy.it/medias/31C2D26FD81B0D40.pdf |archivedate=2019-11-26 |access-date=2024-06-06}}</ref> আৰু "বহনক্ষম উন্নয়ন" শব্দটো প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref name="Sachs-2015">{{Cite book |last=Sachs |first=Jeffrey D. |title=The Age of Sustainable Development |url=https://archive.org/details/ageofsustainable0000sach |publisher=Columbia University Press |year=2015 |isbn=9780231173155 |location=New York}}</ref> দুবছৰৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশ্ব প্ৰকৃতিৰ চনদত সংৰক্ষণৰ পাঁচটা নীতি উত্থাপন কৰা হয়, যাৰ দ্বাৰা প্ৰকৃতিক প্ৰভাৱিত কৰা মানুহৰ আচৰণক নিৰ্দেশনা আৰু বিচাৰ কৰা হ'ব বুলি থিৰাং কৰা হয়।<ref>{{citation |title=World Charter for Nature |date=28 October 1982 |url=https://www.un.org/documents/ga/res/37/a37r007.htm |publisher=United Nations, General Assembly, 48th Plenary Meeting}}</ref> ব্ৰুণ্টলেণ্ড প্ৰতিবেদনৰ পিছৰ পৰা বহনক্ষম উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক প্ৰাৰম্ভিক আন্তঃপ্ৰজন্মৰ কাঠামোৰ বাহিৰত বিকশিত হৈ "সামাজিকভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত আৰু পৰিৱেশগতভাৱে বহনক্ষম অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি"ৰ লক্ষ্যত অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।<ref name=Sachs-2015/> ১৯৯২ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন সন্মিলনে বিশ্ব চনদ প্ৰকাশ কৰে, যিয়ে একবিংশ শতিকাত এখন ন্যায়সংগত, বহনক্ষম আৰু শান্তিপূৰ্ণ বিশ্ব সমাজ গঢ়ি তোলাৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰে। বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কাৰ্য পৰিকল্পনা ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে তথ্য, সংহতি আৰু অংশগ্ৰহণক মূল বিল্ডিং ব্লক হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল, যাতে দেশসমূহে এই আন্তঃনিৰ্ভৰশীল স্তম্ভসমূহক স্বীকৃতি দিয়া উন্নয়ন লাভ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও ২১ নং কাৰ্যসূচীয়ে গুৰুত্ব আৰোপ কৰে যে, সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণ জনসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণ বহনক্ষম উন্নয়ন লাভৰ বাবে এক মৌলিক পূৰ্বচৰ্ত।<ref>Will Allen. 2007.[http://learningforsustainability.net/susdev/ "Learning for Sustainability: Sustainable Development."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160114042435/http://learningforsustainability.net/susdev/ |date=14 January 2016 }}</ref> ৰিঅ’ প্ৰট’কল আছিল এক বৃহৎ জাঁপ: প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিশ্বই বহনক্ষমতাৰ এজেণ্ডাত একমত হৈছিল। দৰাচলতে সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আৰু কাৰ্যকৰী সবিশেষক অৱহেলা কৰি বিশ্বব্যাপী একমতৰ সুবিধা লাভ কৰা হৈছিল। বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য(এছডিজি)ৰ এতিয়া সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ' প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10" /> ==গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ গঠন== [[File:Mechanisms to enhance policy for sustainable development, World, 2024.svg|link=|thumb|upright=1.6|বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে নীতি বৃদ্ধিৰ ব্যৱস্থা]] বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে আটাইতকৈ ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাটো হৈছে ২০৩০ চনলৈ বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে ১৭টা [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এছডিজি)ৰে কৰা কাৰ্যসূচী।<ref name=":5">{{Cite journal |last1=de Jong |first1=Eileen |last2=Vijge |first2=Marjanneke J. |date=2021 |title=From Millennium to Sustainable Development Goals: Evolving discourses and their reflection in policy coherence for development |journal=Earth System Governance |language=en |volume=7 |article-number=100087 |doi=10.1016/j.esg.2020.100087|doi-access=free|bibcode=2021ESGov...700087D }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> এই কাৰ্যসূচীত বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে কৰা প্ৰথম ব্যাপক গোলকীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ ২০০০ চনৰ পৰা সহস্ৰাব্দ ঘোষণাৰ আঠটা [[সহস্ৰাব্দ উন্নয়ন লক্ষ্য]] (এমডিজি)ক অনুসৰণ কৰা হৈছিল।<ref name=":5" /> এছডিজিসমূহৰ সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছে (ৰিঅ’ প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলাফলৰ দৰে নহয়) কিন্তু নিষেধাজ্ঞাৰ কোনো পদ্ধতি নাই।<ref>{{Cite web |date=2012-06-12 |title=Why Rio failed in the past and how it can succeed this time |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jun/12/rio20-agenda-politicians-john-gummer |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name=":10">{{Cite book |last=Berg |first=Christian |title=Sustainable action: overcoming the barriers |date=2020 |isbn=978-0-429-57873-1 |location=Abingdon, Oxon |oclc=1124780147}}</ref>{{rp|137}} ইয়াৰ সূচকসমূহৰ ক্ষেত্ৰত লক্ষ্য [[দৰিদ্ৰতা হ্ৰাস]], [[পৰিৱেশ সুৰক্ষা]], মানৱ সমৃদ্ধি আৰু [[শান্তি]]।<ref name=":5" /> বিশ্ব পৰিৱেশ শাসন(গ্লোবেল এনভাইৰনমেণ্টেল গভৰ্নেন্স)ৰ অধ্যয়ন কৰা পণ্ডিতসকলে ৰাজহুৱা স্থানৰ ভিতৰত বক্তৃতাৰ এটা গোট চিনাক্ত কৰিছে যাৰ বেছিভাগেই চাৰিটা বহনক্ষমতাসম্পন্ন ফ্ৰেম প্ৰদান কৰে: মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা, প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা, এটা সীমাবদ্ধ বক্তৃতা আৰু আমূল বহনক্ষমতা।<ref name=":6">{{Cite journal |last=Sénit |first=Carole-Anne |date=2020 |title=Transforming our world? Discursive representation in the negotiations on the Sustainable Development Goals |journal=International Environmental Agreements: Politics, Law and Economics |language=en |volume=20 |issue=3 |pages=411–429 |doi=10.1007/s10784-020-09489-1 |issn=1567-9764|doi-access=free|bibcode=2020IEAPL..20..411S }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> প্ৰথমতে, ''মূলসুঁতিৰ বহনক্ষমতা'' অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক দুয়োটা দিশতে এক ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। দ্বিতীয়তে, ''প্ৰগতিশীল বহনক্ষমতা'' হৈছে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল,যদিও ৰাজনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী দৃষ্টিভংগীৰ। এই ফ্ৰেমৱৰ্কৰ অধীনত বহনক্ষম উন্নয়ন এতিয়াও অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত যদিও উন্নত আৰু উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ মাজত বৈষম্যক সমতা স্থাপন কৰিবলৈ ক্ষমতাৰ পুনৰ বিতৰণৰ জৰিয়তেহে মানৱ মংগল আৰু উন্নয়ন লাভ কৰিব পৰা যায়। তৃতীয়তে ''সীমাবদ্ধ বক্তৃতা'' এটা অৰ্থনৈতিকভাৱে সংস্কাৰবাদী, যদিও বহনক্ষমতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰাজনৈতিকভাৱে ৰক্ষণশীল দৃষ্টিভংগীৰ। চতুৰ্থতে, ''আমূল বহনক্ষমতা'' হৈছে বৰ্তমানৰ বিশ্ব অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক গাঁথনিৰ সৈতে বিচ্ছিন্ন হ'বলৈ বিচৰা এক পৰিৱৰ্তনশীল পদ্ধতি।<ref name=":6" /> ==আনুষংগিক ধাৰণা== ===স্থিৰতা=== [[File:Visualization of pillars of sustainability.webp|thumb|বহনক্ষমতা আৰু ইয়াৰ তিনিটা মাত্ৰাৰ তিনিটা দৃশ্যমান উপস্থাপন। বাওঁফালৰ ছবিখনে তিনিটা ছেদক বৃত্ত হিচাপে বহনক্ষমতাক দেখুৱাইছে। ওপৰৰ সোঁফালে এটা নেষ্টেড পন্থা য’ত সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক বহনক্ষমতা পৰিৱেশ বহনক্ষমতাৰ ভিতৰত সন্নিবিষ্ট কৰা হয়। তলৰ সোঁফালে বিভিন্ন উপাদানে বহনক্ষমতাক ধৰি ৰখা স্তম্ভবোৰ দেখুৱাইছে।]] বহনক্ষমতা বা বহনক্ষম হোৱাটো এটা অৱস্থা দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে একেদৰেই চলি থকাৰ ক্ষমতাক বুজায়।<ref name="Reference-1">{{OEtymD|sustain}}</ref><ref>Onions, Charles, T. (ed) (1964). ''The Shorter Oxford English Dictionary''. Oxford: [[Clarendon Press]]. p. 2095.</ref> আধুনিক ব্যৱহাৰত ই সাধাৰণতে এনে অৱস্থাক বুজায় য’ত পৰিৱেশ, অৰ্থনীতি আৰু সমাজে দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে নিজৰ অস্তিত্ব ৰক্ষা কৰি থাকিব।<ref>{{cite journal |last1=Purvis |first1=Ben |last2=Mao |first2=Yong |last3=Robinson |first3=Darren |title=Three pillars of sustainability: in search of conceptual origins. |journal=Sustainability Science |date=3 September 2018 |volume=14 |issue=3 |pages=681–695 |doi=10.1007/s11625-018-0627-5 |bibcode=2019SuSc...14..681P }}</ref> বহুতো সংজ্ঞাই পৰিৱেশৰ মাত্ৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="Kotze-2022">{{cite book |last1=Kotzé |first1=Louis J. |date=2022 |title=The Political Impact of the Sustainable Development Goals: Transforming Governance Through Global Goals? |pages=140–171 |editor-last=Sénit |editor-first=Carole-Anne |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009082945.007 |isbn=978-1-316-51429-0 |last2=Kim |first2=Rakhyun E. |last3=Burdon |first3=Peter |last4=du Toit |first4=Louise |last5=Glass |first5=Lisa-Maria |last6=Kashwan |first6=Prakash |last7=Liverman |first7=Diana |last8=Montesano |first8=Francesco S. |last9=Rantala |first9=Salla |chapter=Planetary Integrity |editor2-last=Biermann |editor2-first=Frank |editor3-last=Hickmann |editor3-first=Thomas |doi-access=free}}</ref><ref name="Bosselmann-2010">{{Cite journal |last=Bosselmann |first=Klaus |date=2010 |title=Losing the Forest for the Trees: Environmental Reductionism in the Law |journal=[[Sustainability (journal)|Sustainability]] |volume=2 |issue=8 |pages=2424–2448 |doi=10.3390/su2082424 |doi-access=free|bibcode=2010Sust....2.2424B |hdl=10535/6499 |hdl-access=free }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/3.0/ Creative Commons Attribution 3.0 International License]</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতিৰ দৰে পৰিৱেশৰ মূল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাটোও সামৰি লোৱা হ’ব পাৰে। বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটোৱে বিশ্ব, ৰাষ্ট্ৰীয়, সাংগঠনিক আৰু ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত সিদ্ধান্ত লোৱাৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হ’ব পাৰে।<ref name="Berg-2020" /> ইয়াৰ সৈতে জড়িত এটা ধাৰণা হ’ল বহনক্ষম উন্নয়ন, আৰু শব্দবোৰৰ অৰ্থ প্ৰায়ে একেটা কথাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। “বহনক্ষমতাক প্ৰায়ে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য (অৰ্থাৎ অধিক বহনক্ষম পৃথিৱী) হিচাপে ভবা হয়, আনহাতে বহনক্ষম উন্নয়নে ইয়াক লাভ কৰাৰ বহুতো প্ৰক্ৰিয়া আৰু পথক বুজায়।’’<ref name="UNESCO-2015">{{Cite web |date=2015-08-03 |title=Sustainable Development |url=https://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd/sd |access-date=20 January 2022 |website=UNESCO |language=en}}</ref> ===মাত্ৰা=== [[File:Diagramme de Venn du développement durable.svg|thumb|বহনক্ষমতাৰ ভেন ডায়াগ্ৰাম, তিনিটা বৃত্ত ওপৰাউপৰি হোৱা অঞ্চলক বহনক্ষমতাৰ তিনিটা মাত্ৰা বুলি ধৰা হয়]] বহনক্ষমতাৰ দৰেই বহনক্ষম উন্নয়নৰ তিনিটা মাত্ৰা আছে বুলি গণ্য কৰা হয়: পৰিৱেশ, অৰ্থনীতি আৰু সমাজ। ধাৰণাটো হ’ল তিনিওটা মাত্ৰাৰ মাজত ভাল ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰিব লাগে। ইহঁতক মাত্ৰা বুলি কোৱাৰ পৰিৱৰ্তে সাধাৰণতে ব্যৱহৃত আন শব্দবোৰ হ’ল স্তম্ভ, ডমেইন, দিশ আৰু গোলক। পণ্ডিতসকলে সাধাৰণতে বহনক্ষমতাৰ তিনিটা ভিন্ন ক্ষেত্ৰত পাৰ্থক্য লক্ষ্য কৰে। এইবোৰ হ’ল পৰিৱেশ, সামাজিক, অৰ্থনৈতিক। এই ধাৰণাটোৰ বাবে কেইবাটাও শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। লেখকসকলে তিনিটা স্তম্ভ, মাত্ৰা, উপাদান, দিশ,<ref>{{Cite web |date=2005 |title=Resolution adopted by the General Assembly on 16 September 2005, 60/1. 2005 World Summit Outcome |url=https://www.un.org/en/development/desa/population/migration/generalassembly/docs/globalcompact/A_RES_60_1.pdf |access-date=17 January 2022 |publisher=United Nations General Assembly}}</ref> দৃষ্টিভংগী, কাৰক বা লক্ষ্যৰ কথা ক'ব পাৰে। এই প্ৰসংগত সকলোৰে অৰ্থ একে।<ref name="Purvis" /> ত্ৰিমাত্ৰিক আৰ্হিৰ তাত্ত্বিক ভেটি কম।<ref name="Purvis" /> বহনক্ষমতাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা জনপ্ৰিয় তিনিটা ছেদক বৃত্ত বা ভেন ডায়েগ্ৰাম প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৮৭ চনত অৰ্থনীতিবিদ এডৱাৰ্ড বাৰ্বিয়েৰৰ এটা প্ৰবন্ধত প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="Purvis" /><ref name=":0">{{cite journal |last1=Barbier |first1=Edward B. |title=The Concept of Sustainable Economic Development |journal=Environmental Conservation |date=1987 |volume=14 |issue=2 |pages=101–110 |doi=10.1017/S0376892900011449 |bibcode=1987EnvCo..14..101B }}</ref> পণ্ডিতসকলে এই পাৰ্থক্যটোক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰাটো খুব কমেইহে দেখা যায়। তিনিটা মাত্ৰাৰ বহনক্ষমতাৰ ধাৰণাটো সাহিত্যত এক প্ৰধান ব্যাখ্যা।<ref name="Purvis" /> ব্ৰুণ্ডটলেণ্ডৰ প্ৰতিবেদনত, পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন অবিচ্ছেদ্য বিষয় আৰু বহনক্ষমতাৰ সন্ধানত দুইটা একেলগে থাকে। ইয়াত বহনক্ষম উন্নয়নক পৰিৱেশ আৰু সামাজিক বিষয়সমূহক সংযোগ কৰা এক বিশ্বব্যাপী ধাৰণা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। ইয়াত লগতে কোৱা হৈছে যে উন্নয়নশীল দেশ আৰু ঔদ্যোগিক দেশ উভয়ৰে বাবে বহনক্ষম উন্নয়ন গুৰুত্বপূৰ্ণ: {{Cquote| ‘পৰিৱেশ’ মানে আমি সকলোৱে বাস কৰা ঠাই; আৰু সেই বাসস্থানৰ ভিতৰত আমাৰ ভাগ্য উন্নত কৰাৰ প্ৰয়াসত আমি সকলোৱে কৰা কামটোৱেই হৈছে ‘উন্নয়ন’। দুয়োটা অবিচ্ছেদ্য। [...] আমি দেখিবলৈ পালোঁ যে উন্নয়নৰ বাবে এটা নতুন পথৰ প্ৰয়োজন, যিয়ে মাত্ৰ কেইবছৰমানৰ বাবে মাত্ৰ কেইটামান টুকুৰাত নহয়, সমগ্ৰ গ্ৰহটোৰ বাবে সুদূৰ ভৱিষ্যতলৈকে মানৱ প্ৰগতি বজাই ৰাখিব। এইদৰে ‘বহনক্ষম উন্নয়ন’ কেৱল ‘উন্নয়নশীল’ জাতিসমূহৰ বাবেই নহয়, ঔদ্যোগিক জাতিসমূহৰ বাবেও এক লক্ষ্য হৈ পৰে।<ref name="UNGA-1987" />{{rp|Foreword and Section I.1.10}}}} ১৯৯২ চনৰ ৰিঅ’ ঘোষণাপত্ৰক “বহনক্ষমতাৰ দিশত আগবাঢ়ি যোৱাৰ মূল আহিলা’’ হিচাপে দেখা যায়।<ref name="Bosselmann-2022">{{cite book |last1=Bosselmann |first1=Klaus |title=Research Handbook on Fundamental Concepts of Environmental Law |chapter=A normative approach to environmental governance: Sustainability at the apex of environmental law |date=2022 |pages=23–44 |doi=10.4337/9781839108327.00007 |isbn=978-1-83910-832-7 }}</ref>{{rp|29}} ইয়াত পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ অখণ্ডতাৰ নিৰ্দিষ্ট উল্লেখ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Bosselmann-2022" />{{rp|31}} ৰিঅ’ ঘোষণাপত্ৰখন সম্পন্ন কৰাৰ সৈতে জড়িত পৰিকল্পনাতো এইদৰে বহনক্ষমতাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে। পৰিকল্পনা, এজেণ্ডা ২১ত অৰ্থনৈতিক, সামাজিক আৰু পৰিৱেশগত মাত্ৰাৰ বিষয়ে কয়:<ref name="agenda 1">{{Cite web |date=1992 |title=Agenda 21 |url=https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/Agenda21.pdf |access-date=17 January 2022 |publisher=United Nations Conference on Environment & Development, Rio de Janeiro, Brazil, 3 to 14 June 1992}}</ref>{{rp|8.6}} {{Cquote|দেশসমূহে অৰ্থনৈতিক, সামাজিক আৰু পৰিৱেশগত মাত্ৰাসমূহৰ পৰিৱৰ্তন জুখিব পৰা সূচকসমূহ গ্ৰহণ কৰি বহনক্ষম উন্নয়ন সাধনৰ দিশত অগ্ৰগতিৰ নিৰীক্ষণ আৰু মূল্যায়নৰ বাবে ব্যৱস্থা গঢ়ি তুলিব পাৰিব।<ref name="agenda 1" />{{rp|8.6}}(United Nations Conference on Environment & Development – Earth Summit)(1992)}} ২০১৫ চনৰ পৰা ২০৩০ চনলৈ এজেণ্ডাটোৱেও বহনক্ষমতাক এইদৰেই দেখুৱায়। ইয়াৰ ১৬৯টা লক্ষ্যৰ সৈতে ১৭টা বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য (এছডিজি)ক "বহনক্ষম উন্নয়নৰ তিনিটা মাত্ৰা, অৰ্থনৈতিক, সামাজিক আৰু পৰিৱেশগত"ৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা বুলি ভাবে।<ref name=":1b">United Nations (2015) Resolution adopted by the General Assembly on 25 September 2015, [[:File:N1529189.pdf|Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development]] ([https://www.un.org/sustainabledevelopment/sustainable-development-goals/ A/RES/70/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201128002202/https://www.un.org/sustainabledevelopment/sustainable-development-goals/|date=28 November 2020}})</ref> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যা]] rihd37ac9bb67dds9n3lbzlv6o7e27j 0 110819 651961 562485 2026-11-10T13:49:15Z Amherst99 3850 /* */ 651961 wikitext text/x-wiki {{rough translation}} [[চিত্ৰ:UFO landing, artistic representation.jpg|thumb|An Unidentified Flying Object UFO, Landing ]] '''অচিনাক্ত উৰণীয়া বস্তু''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী:]] '''unidentified flying object - UFO'''), বা অচিনাক্ত বিষম পৰিঘটনা (UAP)হৈছে যিকোনো অনুভূত [[পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল|বায়ুমণ্ডলীয়]], ডুব যোৱা বা মধ্যমীয়া পৰিঘটনা যিটো তৎক্ষণাত চিনাক্ত বা ব্যাখ্যা কৰিব নোৱাৰি।<ref>[https://rationalwiki.org/wiki/Unidentified_flying_object Unidentified_flying_object/ Costa, Cheryl; Costa, Linda Miller (2017). UFO Sightings Desk Reference: United States of America 2001–2015. Dragon Lady Media, LLC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250113163144/https://rationalwiki.org/wiki/Unidentified_flying_object |date=2025-01-13 }} UFO</ref><ref>[[wikidata:Q421|Legal Information Institute. Archived from the original on May 20, 2024.]]Retrieved March 21, 2024.</ref> তদন্তৰ পিছত বেছিভাগ ইউ এফ অ’ক জনা বস্তু বা বায়ুমণ্ডলীয় পৰিঘটনা হিচাপে চিনাক্ত কৰা হয়।<ref>[https://science.nasa.gov/uap/faqs/ "UAP FAQs – NASA Unidentified Anomalous Phenomena Study Frequently Asked Questions". NASA.]Retrieved January 30, 2024.</ref> আনহাতে সৰু সংখ্যক ইউ এফ অ’ক অস্পষ্ট হৈয়েই থাকে।<ref>[https://www.britannica.com/topic/unidentified-flying-object Unidentified-flying-object/ Britannica]Julio Obsecuente, Libro de los Prodigios (restituido a su integridad, en beneficio de la Historia, por Conrado Licóstenes), ed. Ana Moure Casas (Madrid: Ediciones Clásicas, 1990)</ref> ==ইতিহাস== [[চিত্ৰ:Supposed UFO, Passaic, New Jersey.jpg|thumb|আকাশত উৰা দৃশ্য ]] [[চিত্ৰ:Ufo - Flickr - Amanclos.jpg|thumb|ইউ.এফ.অ'ৰ দৃশ্য]] দশক দশক আগৰ পৰাই বিশ্বৰ বহু ঠাইত কেইবাবিধো ইউ এফ অ’ দেখা পোৱাৰ তথ্য লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে যদিও ফ্লাইং চচৰ আৰু ‘ফ্লাইং চচাৰ’ শব্দটো সাধাৰণ জনতাৰ মাজত জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছিল কেনেথ আৰ্নল্ড নামৰ এজন আমেৰিকান পাইলটে যোৱা ২৪ জুনত দেখাৰ কথা প্ৰকাশ কৰাৰ পিছত।<ref>[https://extraterrestrials.fandom.com/wiki/UFO UFO.Michel Meurger, "Surgeons from Outside" Fortean Studies # 3 (1996). 308–321.] Unidentified flying object-UFO </ref> ১৯৪৭ চনত। সাধাৰণতে ইউ এফ অ’ক বুজাবলৈও এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিজ্ঞান জগতখনে এতিয়াও উৰন্ত চচৰৰ বিষয়ে সঠিক ব্যাখ্যা দিব পৰা নাই বহুতে বহু আগতেই লিপিবদ্ধ কৰিছে যে তেওঁলোকে চিকচিকিয়া আৰু ফুলি উঠা চচৰ আকৃতিৰ কিছুমান বস্তু উৰি থকা দেখিছিল আকাশত তীব্ৰ বেগত। ইউ এফ অ’ক এতিয়াও পৃথিৱী ভ্ৰমণ কৰা এলিয়েন এলিয়েনৰ বাহন বুলি ভবা হয়। '''২০ শতিকাৰ আগৰ আদিম ইতিহাস'''। মানুহে সদায় আকাশখন পৰ্যবেক্ষণ কৰি আহিছে আৰু কেতিয়াবা কিছুমানৰ বাবে অস্বাভাৱিক দৃশ্য যেন লগাবোৰ দেখিছে য’ত ধুমকেতু, উজ্জ্বল উল্কাপিণ্ড, খালী চকুৰে সহজে দেখা পোৱা পাঁচটা গ্ৰহৰ ভিতৰত এটা বা ততোধিক, গ্ৰহৰ সংযোগ, আৰু বায়ুমণ্ডলীয় আলোকীয় পৰিঘটনা যেনে পাৰ্হেলিয়া আৰু লেন্টিকুলাৰ ডাৱৰ ধুমকেতু: প্ৰথমবাৰৰ বাবে চীনা জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানীসকলে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৪০ চনত আৰু সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৪৬৭ চনতে আকাশত অদ্ভুত আৰু অজ্ঞাত "অতিথি পোহৰ" হিচাপে লিপিবদ্ধ কৰিছিল। প্ৰতি ৭৬ বছৰৰ মূৰে মূৰে ভিতৰৰ সৌৰজগত ভ্ৰমণ কৰা উজ্জ্বল [[ধূমকেতু|ধুমকেতু]] হিচাপে ইয়াক প্ৰায়ে ক প্ৰাচীন ঐতিহাসিক নথিপত্ৰৰ অনন্য বিচ্ছিন্ন পৰিঘটনা যাৰ লেখকসকলে অজ্ঞাত আছিল যে ই এক পুনৰাবৃত্তিমূলক পৰিঘটনা। ইতিহাসত এনে বিৱৰণীক প্ৰায়ে অলৌকিক লক্ষণ, ফেৰেস্তা বা অন্যান্য ধৰ্মীয় শংকা হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল।যদিও ইউ এফ অ' অনুৰাগীসকলে কেতিয়াবা মধ্যযুগীয় চিত্ৰ আৰু ইউ এফ অ'ৰ প্ৰতিবেদনত কিছুমান ধৰ্মীয় প্ৰতীকৰ মাজত থকা আখ্যানমূলক সাদৃশ্যৰ ওপৰত মন্তব্য কৰিছে, এনে ছবিৰ নীতিগত আৰু প্ৰতীকী চৰিত্ৰৰ নথিভুক্ত কৰা হৈছে শিল্প ইতিহাসবিদসকলে এনে ছবিৰ ওপৰত অধিক গতানুগতিক ধৰ্মীয় ব্যাখ্যা আগবঢ়ায়। ==ভাৰতত== ভাৰতীয় আকাশতো বিদেশী মহাকাশযান দেখা পোৱাৰ অসংখ্য বাতৰি পোৱা গৈছে। <ref>[https://www.collinsdictionary.com/hi/dictionary/english-word/unidentified-flying-object ReOlmsted, Kathryn S. (2009). Real Enemies: Conspiracy Theories and American Democracy, World War I to 9/11. Oxford, UK: Oxford University Press] [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN 978-0199753956.]] The material recovered near Roswell was consistent with a balloon device and most likely from one of the [[MOGUL]] balloons that had not been previously recovered.</ref>কিন্তু ইয়াত ইউ এফ অ’ৰ উল্লেখযোগ্য গৱেষণা এতিয়াও হোৱা নাই। ৰঙা ৰঙৰ আৰু গোলাকাৰ উৰণীয়া চচৰ ভাৰতত দেখা গৈছে। == তথ্য উৎস == <references />{{Commons category|UFOs|UFOs}} t2twa2tzn1tez2z4e9kxn223mpox21h 0 113831 651970 613218 2026-11-10T14:46:34Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651970 wikitext text/x-wiki {{short description|Indian beauty pageant contestant}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{Infobox pageant titleholder | name = ৰাশি ৰাও | image = | birth_name = ৰাশি [[যাদৱ]]<ref name=it>{{cite news |url = https://beautypageants.indiatimes.com/Miss-Diva/Miss-Diva/2015/Rashi-Yadav/contestantprofile/49014126.cms?from=mdr |title = Beauty Pageants profiles |publisher = IndiaTimes |access-date = 2019-09-14 }}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | birth_place = [[গুড়গাঁও]], [[হাৰিয়ানা]], [[ভাৰত]]। | birth_date = <!-- {{birth date and age|df=yes|YYYY|MM|DD}} --><!--Must be attributed to a reliable published source with an established reputation for fact-checking. No blogs, no IMDB.--> | occupation = [[Model (person)|মডেল]], নৃত্যশিল্পীr<ref name=it/> | years_active = ২০১৪-বৰ্তমান | height = ৫ ফুট ৯ ইঞ্চি | hair_color = ক'লা | eye_color = ক'লা | title = [[মিছ আৰ্থ ইণ্ডিয়া ২০১৬]] (বিজয়ী) | competitions= [[মিছ আৰ্থ ইণ্ডিয়া ২০১৬]] (বিজয়ী)<br>মিছ আৰ্থ ২০১৬ (ফাইনেলিষ্ট)<br>মিছ ইউনিভাৰ্ছ ইণ্ডিয়া ২০১৫ (ফাইনেলিষ্ট)<br>মিছ ইণ্টাৰকণ্টিনেণ্টেল ইণ্ডিয়া (ফাইনেলিষ্ট)<br>মিছ ফেমিনা ষ্টাইল ডিভা ২০১৫ (ফাইনেলিষ্ট) }} '''ৰাশি ৰাও''' ({{lang-en|Rashi Rao}}) এগৰাকী ভাৰতীয় মডেল যিগৰাকীয়ে মিছ আৰ্থ ইণ্ডিয়া ২০১৬ৰ মুকুট পিন্ধিছিল। ৰাশিয়ে ভাৰতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল মিছ আৰ্থ ২০১৬ প্ৰতিযোগিতাত। <ref name="lpn">{{Cite news|url=https://latestpageantnews.com/miss-earth-beauties-implementing-trash-in-bin-campaign/|title=Miss Earth beauties implementing Trash in Bin Campaign|publisher=Latest Pageant News|access-date=2019-09-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220813184751/https://latestpageantnews.com/miss-earth-beauties-implementing-trash-in-bin-campaign/|archivedate=13 August 2022|deadurl=yes}}</ref><ref name="tkop">{{Cite news|url=https://tkop.org/2016/10/03/rashi-yadav-miss-earth-india-2016/|title=Rashi Yadav is Miss Earth India 2016|publisher=TKOP|date=2016-10-03|access-date=2019-09-13}}</ref><ref name="ib">{{Cite news|url=https://www.ibtimes.co.in/miss-earth-2016-84-contestants-walk-swimsuit-rashi-yadav-represent-india-699273|title=Miss Earth 2016: 84 contestants walk in swimsuit; Rashi Yadav to represent India|publisher=IB Times|date=2016-10-12|access-date=2019-09-13}}</ref><ref name="metv">{{Cite news|url=http://www.missearth.tv/news.php|title=Miss Earth 2016 Beauties for Ghana's "Trash in Bin" Campaign|publisher=Miss Eart TV|access-date=2019-09-13}}</ref> মিছ ডিভা ২০১৫ প্ৰতিযোগিতাত চূড়ান্ত প্ৰতিযোগীসকলৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল ৰাও।<ref name="it2">{{Cite news|url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-earth/rashi-yadav-road-to-miss-earth-2016/eventshow/52235201.cms?from=mdr|title=Rashi Yadav: Road to Miss Earth 2016|publisher=IndiaTimes|date=2016-05-12|access-date=2019-09-14|archivedate=15 April 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230415193610/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-earth/rashi-yadav-road-to-miss-earth-2016/eventshow/52235201.cms?from=mdr|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ ২০১৬ চনত মিছ আৰ্থ ইণ্ডিয়া হিচাপে মুকুট পিন্ধিছিল॥ ২০১৫ চনৰ মিছ আৰ্থ ইণ্ডিয়া আইতাল খোছলাৰ পিছত ফিলিপাইনছত অনুষ্ঠিত হোৱা মিছ আৰ্থ ২০১৬ত ভাৰতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="tkop"/> ২০১৭ চনত মিছ ইণ্ডিয়া হিচাপে ট্ৰেছ ইন বিন অভিযানত ঘানাত ভাৰতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="metv"/> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী]] loxs63ps76ezn4nix21freq03vc2bma 0 115697 651956 651452 2026-11-10T12:05:49Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651956 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = হৰি দেৱী কৈৰালা | image = | caption = | native_name = हरिदेवी कोइराला | native_name_lang = ne | birth_date = {{Birth date and age|1959|3|30|df=y}} | birth_place = পোখৰা, গণ্ডকী ৰাজ্য, নেপাল | origin = কাঠমাণ্ডু, নেপাল | genre = [[লোক-সংগীত]] | occupation = গায়িকা | birth_name = হৰি দেৱী ভট্টৰায় }} '''হৰি দেৱী কৈৰালা''' ([[নেপালী ভাষা|নেপালী]]: हरिदेवी कोइराला; জন্ম: ৩০ মাৰ্চ ১৯৫৯) এগৰাকী নেপালী গায়িকা। ৫ দশকজোৰা তেওঁৰ সংগীত জীৱনত প্ৰায় ৮০০ৰো অধিক গীত গাইছে আৰু ৮০ খনতকৈও অধিক এলবাম বাণীবদ্ধ কৰিছে। কৈৰালাই সাহিত্য, সংগীত, আৰু সামাজিক সংগঠনৰ পৰা ২৫০ টাতকৈও অধিক বঁটা লাভ কৰিছে। কাঠমাণ্ডুত প্ৰথম এলবাম পাইনা খবৰা বাণীবদ্ধ কৰাৰ পিছৰে পৰা তেওঁ দ্ৰুতগতিত খ্যাতি লাভ কৰে। তেওঁৰ কিছুমান জনপ্ৰিয় গীতৰ ভিতৰত "আইনা হেৰেৰা", "পাইনা খবৰ", "ফুলকো বসনা", "ঝিল ঝিল সীতাৰা", আৰু "আমা টিম্ৰো দুধকো ভাৰলে" আদি অন্যতম। ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৯৫৯ চনৰ ৩০ মাৰ্চত নেপালৰ গণ্ডকী প্ৰদেশৰ পোখৰাত হৰি দেৱীৰ জন্ম হৈছিল৷ তেওঁৰ নাম পিতৃৰ যোগেন্দ্ৰ বাহাদুৰ ভট্টৰায় আৰু মাতৃৰ নাম জগত কুমাৰী ভট্টৰায়।<ref name=":0"/><ref name=":1"/> হিন্দু দেৱতা বিষ্ণুৰ নামেৰে আইতাকে তেওঁৰ নাম হৰি ৰাখিছিল।<ref name=":1"/> তেওঁ শৈশৱত নিজৰ নামটো পছন্দ কৰা নাছিল।<ref name=":1"/> কৈৰালা তেওঁৰ পৰিয়ালৰ চৈধ্যটা সন্তানৰ ভিতৰত অষ্টম সন্তান আছিল।<ref name=":1"/> সৰুতে তেওঁ কবিতা আৰু গীত লিখিছিল।<ref name=":1"/> প্ৰতিদিনে পুৱা তেওঁ আইতাকৰ বাবে গীত গাইছিল।<ref name=":1"/> নাৰায়ণ গোপাল, তাৰা দেৱী, অৰুণা লামা, ৰাম কৃষ্ণ ঢকাল, লোক বাহাদুৰ ছেত্ৰী, ধৰ্মৰাজ থাপা, ঝলক মান গণ্ডৰ্ভ আদি গায়কসকলৰ দ্বাৰা কৈৰালা প্ৰভাৱিত হৈছিল।<ref name=":0"/> তেওঁৰ প্ৰিয় গ্ৰন্থসমূহ আছিল লক্ষ্মী প্ৰসাদ দেৱকোটাৰ মুনা মদন (১৯৩৬), আৰু ভূপী শ্বেৰচনৰ ঘুমনে মেচমাথি আন্ধো মাঞ্চে (১৯৬৮)।<ref name=":0">{{Cite web|title=व्यक्तिवृत्त: होनहार कवि/गायिका हरिदेवी कोइराला|url=https://www.newsofnepal.com/2018/06/30/114414/|access-date=1 February 2022|website=News of Nepal|language=ne}}</ref> পোখৰাৰ বৰাহী মাধ্যমিক বিদ্যালয়ত তেওঁ মাধ্যমিক শিক্ষা সমাপ্ত কৰিছিল।<ref name=":0"/> ১৯৭৭–১৯৭৮ চনৰ আশে-পাশে দেৱী কৈৰালাৰ ৰাম বাহাদুৰ কৈৰালাৰ সৈতে বিবাহৰ সম্পন্ন কৰা হৈছিল।<ref name=":1"/><ref name=":2">{{Cite web|title='हम्काइलो'देखि 'श्रीमान् मन्त्री हुँदा'सम्म|url=https://shilapatra.com/detail/10989/|access-date=1 February 2022|website=Shilapatra|language=ne}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== কৈৰালাৰ জন্ম হৈছিল নেপালৰ এক বাহুন পৰিয়ালত হৈছিল, সেই সময়ত ধনৰ বিনিময়ত কেৱল [[গন্ধৰ্ব (জনগোষ্ঠী)|গন্ধৰ্ব জাতি]]ৰ লোক সকলেহে গীত গোৱাৰ অনুমতি আছিল, সেয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁক গান গোৱাত বাধা আৰোপ কৰা হৈছিল।<ref name=":1"/> কিন্তু বিয়াৰ পিছত কৈৰালাৰ স্বামী আৰু পৰিয়ালে তেওঁক সহায় কৰিছিল আৰু এটা গীত বাণীবদ্ধ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰিছিল।<ref name=":1"/> ১৯৮৩–১৯৮৪ চনৰ আশে-পাশে স্বামীৰ সৈতে কাঠমাণ্ডুলৈ গৈ এটা গীত বাণীবদ্ধ কৰে।<ref name=":1"/> প্ৰেম ৰাজা মাহৰ সহায়ত কৈৰালাই এটা ব্যক্তিগত ৰেকৰ্ডিং ষ্টুডিঅ'ত প্ৰথম এলবাম পাইনা খবৰা বাণীবদ্ধ কৰে আৰু ষ্টুডিঅ'টোক প্ৰায় ৬ হাজাৰ নেপালী টকা দিয়ে।<ref name=":1"/> এমাহৰ পিছত তেওঁৰ প্ৰথম এলবামটো ৰাজহুৱাভাৱে মুক্তি পায় আৰু ই ইতিবাচক প্ৰতিক্ৰিয়া লাভ কৰে।<ref name=":1"/> শিৰোনাম গীতটোত এগৰাকী প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিকৰ পত্নীয়ে কেইবামাহো ধৰি স্বামীৰ খবৰ নোপোৱাৰ সময়ত হোৱা যন্ত্ৰণাৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name=":1"/> নৱবিবাহিত দম্পতীৰ স্বামীয়ে কাম বিচাৰি বিদেশলৈ যোৱা দেখি তেওঁ "পাইনা খবৰ" লিখিবলৈ অনুপ্ৰাণিত হৈছিল।<ref name=":1"/> কৈৰালাই ৮০০ টাতকৈও অধিক গীত গাইছে, ৮০ টাতকৈও অধিক এলবাম বাণীবদ্ধ কৰিছে, ৮ খন কিতাপ লিখিছে আৰু ১০০ টাতকৈও অধিক মিউজিক ভিডিঅ'ত অভিনয় কৰিছে।<ref name=":0"/><ref name=":1">{{Cite web|title=लोकसंगीतकी कोइली|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/others/156669-1533959760.html|access-date=1 February 2022|website=Nagarik|language=ne}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|last=Parker|first=Sara|date=March 2018|title=Untold stories of unsung heroes|url=https://archive.nepalitimes.com/article/nation/celebrating-womanhood-powerful-women-from-all-walks-of-life,4219|access-date=1 February 2022|website=Nepali Times}}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত জনপ্ৰিয় গীতসমূহ হ'ল "আইনা হেৰেৰা", "পাইনা খবৰ", "ফুলকো বসনা", "ঝিল ঝিল সীতাৰা", আৰু "আমা টিম্ৰো দুধকো ভাৰলে"।<ref name=":2"/> তেওঁ লিংগ সমতা, তীজ আৰু আত্মনিৰ্ভৰশীলতাৰ বিষয়ে গীত গাইছে।<ref name=":3"/><ref>{{Cite web|title=शहर पसेको दोहोरी|url=https://www.himalkhabar.com/news/11057|access-date=1 February 2022|website=Himal Khabar|language=ne|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220201155442/https://www.himalkhabar.com/news/11057|archivedate=1 February 2022|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|title=तीजमा बज्दैनन् अचेल हरिदेवीका गीत|url=https://www.onlinekhabar.com/2014/08/183083|access-date=1 February 2022|website=Online Khabar|language=ne}}</ref> হৰি দেৱী কৈৰালা নেপালৰ লোক-সংগীত জগতৰ অন্যতম চিনাকি নাম।<ref>{{Cite web|date=5 September 2016|title=के गर्दैछिन् 'ऐना हेरेर'की गायिका|url=https://www.dainikpatra.com/2016/09/727/|access-date=1 February 2022|website=Dainikpatra|language=ne|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220201160949/https://www.dainikpatra.com/2016/09/727/|archivedate=1 February 2022|deadurl=yes}}</ref> ==বঁটা আৰু মনোনয়ন== কৈৰালাই সাহিত্য, সংগীত আৰু সামাজিক সংগঠনৰ পৰা ২৫০ টাতকৈও অধিক বঁটা লাভ কৰিছে।<ref name=":2"/> ২০১৮ চনত চাহানা মিডিয়াই তেওঁক বিশেষ সন্মানেৰে সন্মানিত কৰে।<ref>{{Cite web|date=26 January 2018|title='Lifetime Achievement Award' for Rastrakavi Ghimire|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/lifetime-achievement-award-rastrakavi-madhav-prasad-ghimire|access-date=1 February 2022|website=The Himalayan Times|language=en}}</ref> ২০২১ চনত লোক-সংগীত, লোক-সংস্কৃতি আৰু লোক-সাহিত্যলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে কৈৰালাক ক্ষেত্ৰ প্ৰতাপ সোঁৱৰণী সাহিত্য বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=गायिका हरिदेवी कोइरालालाई क्षेत्रप्रताप साहित्य पुरस्कार प्रदान गरिने|url=https://gorkhapatraonline.com/arts/2021-11-14-50520|access-date=1 February 2022|website=GorakhaPatra|language=ne}}</ref> ২০০৫ চনত তেওঁ "ফুল কো ডালিমা" গীতৰ বাবে হিটছ এফ এম মিউজিক এৱাৰ্ডৰ ফক ৰেকৰ্ড অৱ দ্য ইয়েৰ বঁটাৰ বাবে মনোনয়ন লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=And the winner is.|url=http://archive.nepalitimes.com/news.php?id=1330|access-date=2022-02-02|website=Nepali Times}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:নেপালৰ কণ্ঠশিল্পী]] rqgef1wqirb8p2xaz6t0oxuuevqxwtq 0 116570 651985 562421 2026-11-10T15:43:03Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651985 wikitext text/x-wiki '''ৰোজলিন আদেবিম্পে আদেউইয়ী''' ({{Lang-en|Roseline Adewuyi}}) এগৰাকী নাইজেৰিয়ান সমাজ শিক্ষাবিদ, লিংগ সমৰ্থক আৰু নাৰীবাদী।<ref>{{Cite web|date=2021-09-01|title=Gender advocate, Roseline Adewuyi, celebrates three years of blogging|url=https://tribuneonlineng.com/gender-advocate-roseline-adewuyi-celebrates-three-years-of-blogging/|access-date=2021-09-30|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=NewsDirect |date=2022-04-15 |title=Education, key to gender-inclusive society — Roseline Adewuyi |url=https://nigeriannewsdirect.com/education-key-to-gender-inclusive-society-roseline-adewuyi/ |access-date=2022-07-19 |website=Nigeriannewsdirectcom |language=en-US |archivedate=2023-02-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230209121804/https://nigeriannewsdirect.com/education-key-to-gender-inclusive-society-roseline-adewuyi/ |deadurl=yes }}</ref> ২০২০ চনত নাইজেৰিয়াৰ ৬০ সংখ্যক স্বাধীনতা উদযাপনৰ বাবে বিজনেছডে ৱমেন’ছ হাবে তালিকাভুক্ত কৰা ষাঠিগৰাকী মহিলাৰ ভিতৰত তেওঁৰ নামো আছিল<ref>{{Cite web|date=2020-10-10|title=I teach young girls to discard society's scripts and follow their individual purpose —Roseline Adewuyi, social educator and gender advocate|url=https://tribuneonlineng.com/i-teach-young-girls-to-discard-societys-scripts-and-follow-their-individual-purpose-roseline-adewuyi-social-educator-and-gender-advocate/|access-date=2021-09-30|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref>৷ কন্যা সন্তানৰ বিকাশৰ দিশত কৰা কামৰ বাবে তেওঁক ২০১৮ চনত [[দালাই লামা]] ফেল’শ্বিপৰ ফেল'<ref>{{Cite web|title=DALAI LAMA FELLOWS|url=https://www.dalailamafellows.org/dalai-lama-fellows|access-date=2021-11-15|website=DALAI LAMA FELLOWS|language=en-US|archivedate=2021-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211115114233/https://www.dalailamafellows.org/dalai-lama-fellows|deadurl=yes}}</ref> লাভ কৰে৷<ref>{{Cite web|date=2021-06-05|title=Adewuyi: Being gender advocate is not for the faint hearted|url=https://guardian.ng/guardian-woman/adewuyi-being-gender-advocate-is-not-for-the-faint-hearted/|access-date=2021-09-30|website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2018-07-11|title=Spotlight on France - France encourages new generation of global citizens through Labcitoyen programme|url=https://www.rfi.fr/en/France-encourages-new-generation-global-citizens-through-Labcitoyen-programme|access-date=2021-09-30|website=RFI|language=en}}</ref> == শিক্ষা== আদেউইয়ীৰ অয়ো ৰাজ্যৰ অগবোমোশ্বোত জন্ম হয়। ফৰাচী ভাষাত প্ৰথম শ্ৰেণীৰে স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰি তেওঁ ওবাফেমি আওলোৱো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা কলাত স্নাতক আৰু ইবাডান বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা কলাত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে৷<ref>{{Cite web|date=2021-06-01|title=#Interview {{!}} "My Advocacy Is Focused On Breaking Sterotypes" - Roseline Adewuyi|url=https://womenofrubies.com/2021/06/01/interview-i-was-curious-about-why-gender-roles-existed-roseline-adewuyi/|access-date=2021-09-30|website=Women of Rubies|language=en-US|archivedate=2021-09-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210930095502/https://womenofrubies.com/2021/06/01/interview-i-was-curious-about-why-gender-roles-existed-roseline-adewuyi/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-10-14|title=Here Are All The Amazing Things Roseline Adewuyi Is Doing To Advocate For The Girl Child|url=https://woman.ng/2021/10/here-are-all-the-amazing-things-roseline-adewuyi-is-doing-to-advocate-for-the-girl-child/|access-date=2021-11-15|website=Woman.NG|language=en-US|archivedate=2021-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211115153313/https://woman.ng/2021/10/here-are-all-the-amazing-things-roseline-adewuyi-is-doing-to-advocate-for-the-girl-child/|deadurl=yes}}</ref> ==কৰ্মজীৱন আৰু সক্ৰিয়তা== আদেউইয়ীৰ মিছন হৈছে এটা সম্পূৰ্ণ, আত্মনিৰ্ভৰশীল কন্যা সন্তান গঢ়ি তোলা আৰু ছোৱালীজনীক সকলো ধৰণৰ লিংগ কু-সংস্কাৰ ভংগ কৰাত সহায় কৰা।<ref>{{Cite web|last=Crown|first=Adejola Adeyemi|date=2021-10-16|title=Abandon Societal Constructs Inimical To Your Personal Growth - Gender Advocate, Roseline Adebimpe Adewuyi Enjoins Girl-Child|url=http://tropicreporters.com/2021/10/16/abandon-societal-constructs-that-are-inimical-to-your-personal-growth-gender-advocate-roseline-adebimpe-adewuyi-enjoins-girl-child/|access-date=2021-11-15|website=Tropic Reporters|language=en-US|archivedate=2021-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211115123524/http://tropicreporters.com/2021/10/16/abandon-societal-constructs-that-are-inimical-to-your-personal-growth-gender-advocate-roseline-adebimpe-adewuyi-enjoins-girl-child/|deadurl=yes}}</ref> ২০১৮ চনত আদেউইয়ীয়ে প্ৰতি সপ্তাহত তেওঁৰ ৱেবছাইটত আফ্ৰিকান ছোৱালীৰ চৌপাশে থকা সমস্যাসমূহৰ ওপৰত আলোকপাত কৰি লিখিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু মাধ্যমিক বিদ্যালয়ত ছোৱালীসকলৰ বাবে নিয়মীয়াকৈ স্কুল সম্পৰ্কৰক্ষাকাৰী অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰে৷ তেওঁ তেওঁলোকক সম্ভাৱ্য নেতা হোৱাৰ প্ৰয়োজনীয় দক্ষতা শিকায়।<ref>{{Cite web |title=Roseline Adebimpe Adewuyi - Global Youth Ambassador April 2022 |url=https://theirworld.org/news/roseline-adebimpe-adewuyi-global-youth-ambassador-april-2022/ |access-date=2022-07-19 |website=Theirworld |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-03-08 |title=INTERVIEW: Nigerian women must join forces to break biases limiting them, says Roseline Adewuyi |url=https://www.thecable.ng/interview-nigerian-women-must-join-forces-to-break-biases-limiting-them-says-roseline-adewuyi |access-date=2022-07-19 |website=TheCable |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=2021-09-01 |title=Gender advocate, Roseline Adewuyi, celebrates three years of blogging |url=https://tribuneonlineng.com/gender-advocate-roseline-adewuyi-celebrates-three-years-of-blogging/ |access-date=2021-11-15 |website=Nigerian Tribune |language=en-US}}</ref> ৰাষ্ট্ৰীয় যুৱ সেৱাই তেওঁৰ সক্ৰিয়তাৰ ভিত্তিত কাম কৰিছিল কাৰণ তেওঁৰ সেৱা বৰ্ষত তেওঁৰ সম্প্ৰদায় উন্নয়নৰ অৱদানৰ বাবে তেওঁ কোৱাৰা ৰাজ্যৰ এগৰাকী বিশিষ্ট কৰ্পছৰ সদস্য হিচাপে বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2022-02-07 |title=NYSC served as bedrock of my civic engagement journey ― Gender Advocate, Roseline Adewuyi |url=https://www.vanguardngr.com/2022/02/nysc-served-as-bedrock-of-my-civic-engagement-journey-―-gender-advocate-roseline-adewuyi/ |access-date=2022-05-05 |website=Vanguard News |language=en-GB}}</ref> তাৰ পিছত ফ্ৰান্স, ৰুৱাণ্ডা, ইথিওপিয়া, ঘানা, আমেৰিকাৰ দৰে দেশত ফেল’শ্বিপ আৰু প্ৰগ্ৰেমৰ বাবে তেওঁ নিৰ্বাচিত হয়। ২০১৯ চনৰ পৰা ২০২০ চনৰ ভিতৰত আফ্ৰিকান সংঘত নিয়োজিত হৈ তেওঁ ফৰাচী অনুবাদক হিচাপে কাম কৰি কমনৱেলথ যুৱ লিংগ সমতা নেটৱৰ্কৰ সদস্য, ৱান চেম্পিয়ন, এমচিডব্লিউ ফেলো, দালাই লামা ফেলো, আইডিয়াছ হাব আফ্ৰিকাৰ দ্বাৰা ২৫ বছৰৰ তলৰ বাবে শিক্ষাৰ অসাধাৰণ সামাজিক উদ্ভাৱক হিচাপে বঁটা আৰু লা চিটয়েন হিউমেনৰ বাবে ফ্ৰান্সত নাইজেৰিয়াক প্ৰতিনিধিত্ব কৰাকে ধৰি স্বীকৃতি লাভ কৰে৷ তেওঁ নাইজেৰিয়াত থকা ফ্ৰান্সৰ দূতাবাসৰ পৃষ্ঠপোষকতাত অধিকাৰ কাৰ্যসূচীত প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।<ref>{{Cite web|date=2021-11-05|title=Roseline Adebimpe Adewuyi from Nigeria is OD Young Person of the Month for November 2021! {{!}} Opportunity Desk|url=https://opportunitydesk.org/2021/11/05/roseline-adebimpe-adewuyi-from-nigeria-is-od-ypom-for-november-2021/|access-date=2021-11-15|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-11-05|title=Roseline Adebimpe Adewuyi from Nigeria is OD Young Person of the Month for November 2021!|url=https://ghanayo.com/2021/11/roseline-adebimpe-adewuyi-from-nigeria-is-od-young-person-of-the-month-for-november-2021/|access-date=2021-11-15|website=Ghanayo|language=en-US|archivedate=2021-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211115123857/https://ghanayo.com/2021/11/roseline-adebimpe-adewuyi-from-nigeria-is-od-young-person-of-the-month-for-november-2021/|deadurl=yes}}</ref> নাইজেৰিয়াৰ ৬০ সংখ্যক স্বাধীনতা দিৱস উদযাপনৰ বাবে তেওঁক বিজনেছ ডে ​​ৱমেন’ছ হাবে “৬০ গৰাকী মহিলাই অসাধাৰণ কাম কৰা”ৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰে।<ref>{{Cite web|date=2020-10-10|title=I teach young girls to discard society's scripts and follow their individual purpose —Roseline Adewuyi, social educator and gender advocate|url=https://tribuneonlineng.com/i-teach-young-girls-to-discard-societys-scripts-and-follow-their-individual-purpose-roseline-adewuyi-social-educator-and-gender-advocate/|access-date=2021-11-15|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref> ২০২৩ চনত আদেউইয়ীয়ে ফৰাচী অনুবাদক হিচাপে কাম কৰাৰ বাবে আৰু বেচৰকাৰী কামৰ বাবে চুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাত অনুষ্ঠিত হোৱা [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ স্নাতক অধ্যয়ন কাৰ্যসূচীত নাইজেৰিয়াক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।<ref>{{Cite web |last=Okoye |first=Rita |title=Why I'm representing Nigeria at UN Graduate Study Programme – Roseline Adewuyi |url=https://www.vanguardngr.com/2023/07/why-im-representing-nigeria-at-un-graduate-study-programme-roseline-adewuyi/ |access-date=2023-10-14 |website=Vanguard}}</ref><ref>{{Cite web |last=Admin |title=Nigerian selected for United Nations graduate study programme |url=https://thenationonlineng.net/nigerian-selected-for-united-nations-graduate-study-programme/ |access-date=2023-10-14 |website=The Nations}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=SETH NELSON Staff |date=2023-07-20 |title=Grad student represents Purdue and her country at United Nations |url=https://www.purdueexponent.org/campus/article_4ebf918e-2742-11ee-8bfe-ffca9af1ac31.html |access-date=2023-10-14 |website=Purdue Exponent |language=en |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230720213815/https://www.purdueexponent.org/campus/article_4ebf918e-2742-11ee-8bfe-ffca9af1ac31.html |archivedate=2023-07-20 |deadurl=yes}}</ref> ১৭৬খন দেশৰ পৰা গ্ল'বেল ষ্টুডেণ্ট প্ৰাইজৰ বাবে শীৰ্ষ ৫০ গৰাকী চূড়ান্ত প্ৰতিযোগীৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল।<ref>{{Cite web |last=Ajose |first=Kehinde |date=2024-07-20 |title=Roseline Adewuyi emerges finalist for Global Student Prize |url=https://punchng.com/roseline-adewuyi-emerges-finalist-for-global-student-prize/ |access-date=2024-11-19 |website=Punch Newspapers |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Alumona |first=Kingsley |date=2024-07-24 |title=Nigeria's Roseline Adewuyi named top 50 global student prize finalist |url=https://tribuneonlineng.com/nigerias-roseline-adewuyi-named-top-50-global-student-prize-finalist/?utm_source=dlvr.it&utm_medium=twitter |access-date=2024-11-19 |website=Tribune Online |language=en-GB}}</ref> ২০২৪ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘই তেওঁক শিক্ষা আৰু লিংগ সমতাৰ সংযোগস্থলত কৰা কামৰ বাবে ''ব্ৰেকিং জেণ্ডাৰ বেৰিয়াৰ্ছ থ্ৰু এডুকেচন'' শীৰ্ষক প্ৰকাশনত প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite web |date=2024-04-22 |title=Breaking gender barriers through education |url=https://www.un.org/africarenewal/magazine/april-2024/breaking-gender-barriers-through-education |access-date=2025-02-02 |website=Africa Renewal |language=en}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:নাইজেৰিয়াৰ মহিলা অধিকাৰ কৰ্মী]] l09vb5k6sh8m4n1edmzhe2hsw3tin8o 0 122117 651965 634440 2026-11-10T14:07:46Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651965 wikitext text/x-wiki {{সাময়িক সংশোধনৰ প্ৰয়োজন|date=2025-05-24|reason=আৰ্থ-সামাজিক পৰিসংখ্যাৰ উপস্থিতি}} [[File:Ear of rye.jpg|thumb]] '''ৰাই''' (Secale cereale) হৈছে একপ্ৰকাৰ শস্য। ইয়াক মূলতঃ পূব আৰু উত্তৰ [[ইউৰোপ]]ৰ পৰা [[ৰাছিয়া]]লৈকে খেতি কৰা হয়। এই শস্য ঠাণ্ডা বতৰৰ অঞ্চলবোৰত উপযোগী; ইয়াৰ জোৰদাৰ বৃদ্ধিয়ে অপতৃণ দমন কৰে আৰু বছৰৰ আৰম্ভণিতে জীৱ-জন্তুৰ বাবে প্ৰচুৰ খাদ্যৰ যোগান ধৰে। ই ঘেঁহু আৰু যৱ জাতীয় শস্য। ৰাই শস্যৰ পৰা ৰুটি, [[বিয়েৰ]], ৰাই হুইস্কি আৰু পশু খাদ্য তৈয়াৰ কৰা হয়৷ ইউৰোপত বিশ্বৰ প্ৰায় আধা ৰাই উৎপাদন হয়। ইউৰোপীয় লোককথাত Roggenwolf ("ৰাই পহু") হ'ল মাংসভোজী দানৱ বা Feldgeist. [[File:Wild rye.jpg|thumb|left|বনৰীয়া ৰাই]] ==বিৱৰণ== ৰাই হৈছে বীজৰ বাবে খেতি কৰা ওখ ঘাঁহ জাতীয় শস্য; ই বাৰ্ষিক বা দ্বিবাৰ্ষিক হ'ব পাৰে। পৰিৱেশৰ অৱস্থা আৰু বৈচিত্ৰ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ইয়াৰ উচ্চতা ১ৰ পৰা ৩ মিটাৰ (৩ ফুট ৩ ইঞ্চিৰ পৰা ৯ ফুট ১০ ইঞ্চি) পৰ্যন্ত হয়। ইয়াৰ পাতবোৰ নীলা-সেউজীয়া, দীঘল আৰু জোঙা। বীজবোৰ প্ৰায় ৭ৰ পৰা ১৫ চেণ্টিমিটাৰ (২.৮ৰ পৰা ৫.৯ ইঞ্চি) দীঘল বক্ৰ মূৰ বা ডাল এটাত কঢ়িয়াই নিয়া হয়। মূৰটো বহুতো ডালৰে গঠিত, যিবোৰৰ প্ৰতিটোতে দুটা সৰু সৰু ফুল থাকে; স্পাইকলেটবোৰ মূৰৰ ওপৰলৈ বাওঁ আৰু সোঁফালে পৰ্যায়ক্ৰমে থাকে।<ref name="PlantVillage">{{cite web |title=Rye |url=https://plantvillage.psu.edu/topics/rye/infos |website=PlantVillage |access-date=4 May 2024}}</ref> <gallery class=center mode=nolines widths=180 heights=220> File:Illustration Secale cereale0.jpg|উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ চিত্ৰণ। File:Secale cereale - cereal rye 2 - Steve Hurst USDA-NRCS PLANTS Database.jpg|খোলাত থকা বীজ। File:Secale cereale - cereal rye - Steve Hurst USDA-NRCS PLANTS Database.jpg|বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ শস্য। File:Rye grains rotated (cropped).jpg|ৰাইৰ বীজ [[ঘেঁহু]]ৰ তুলনাত প্ৰায় ৭ বা ৮ মিলিমিটাৰ দীঘল, বহুত ডাঙৰ আৰু কম ঘূৰণীয়া। </gallery> ==কৃষি== [[File:Ivan Shishkin - Рожь - Google Art Project.jpg|thumb|১৮৭৮ চনত ইভান শ্বিছকিনৰ তৈলচিত্ৰত ৰাই শস্যৰ পথাৰ।]] মধ্যযুগৰ পৰাই মধ্য আৰু পূব [[ইউৰোপ]]ত মানুহে ৰাইৰ খেতি ব্যাপকভাৱে কৰি আহিছে৷ ই [[ফ্ৰান্স]]-[[জাৰ্মানী]] সীমান্তৰ পূব আৰু হাংগেৰীৰ উত্তৰত থকা বেছিভাগ অঞ্চলতে মূলতঃ ৰুটি প্ৰস্তুত কৰাৰ বাবে শস্য হিচাপে কাম কৰে। দক্ষিণ ইউৰোপত ইয়াৰ খেতি প্ৰান্তীয় ভূমিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite journal |last=Behre |first=Karl-Ernst |date=1992 |title=The history of rye cultivation in Europe |url=https://www.academia.edu/17566065 |url-status=live |journal= Vegetation History and Archaeobotany |volume=1 |issue=3 |doi=10.1007/BF00191554 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220323020416/https://www.academia.edu/17566065 |archive-date=March 23, 2022 |access-date=February 17, 2022 |s2cid=129518700}}</ref> ৰাইৰ ভৌতিক ধৰ্মই চূড়ান্ত খাদ্য সামগ্ৰীৰ বৈশিষ্ট্য যেনে বীজৰ আকাৰ, পৃষ্ঠভাগ, আৰু ছিদ্ৰতা আদিত প্ৰভাৱ পেলায়। বীজৰ পৃষ্ঠভাগৰ ক্ষেত্ৰফল শুকান আৰু তাপ সঞ্চাৰণৰ সময়ৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে সম্পৰ্কিত।<ref name="Jouki-2012">{{cite journal |last1=Jouki |first1=Mohammad |last2=Emam-Djomeh |first2=Zahra |last3=Khazaei |first3=Naimeh |date=2012 |title=Physical Properties of Whole Rye Seed (''Secale cereal'') |journal=International Journal of Food Engineering |volume=8 |issue=4 |doi=10.1515/1556-3758.2054|s2cid=102003836}}</ref> সৰু বীজত তাপ সঞ্চাৰণ বৃদ্ধি পায়, যাৰ ফলত শুকোৱাৰ সময় কম হয়। কম ছিদ্ৰযুক্ত বীজ শুকুৱা প্ৰক্ৰিয়াৰ সময়ত অধিক লাহে লাহে পানী হেৰুৱায়।<ref name="Jouki-2012" /> শীতকালীন ৰাই হ’ল শৰৎ কালত ৰোপণ কৰা যিকোনো জাতৰ ৰাই। শীতকালৰ উষ্ণ দিনত যেতিয়া সূৰ্যৰ পোহৰে গছজোপাক জমা হোৱাৰ ওপৰত সাময়িকভাৱে গৰম কৰি পেলায়, আনকি সাধাৰণ বৰফৰ আৱৰণ থকাৰ সময়তো ই বৃদ্ধি পায়। শীতকালত প্ৰতিৰোধী অপতৃণৰ বৃদ্ধি ৰোধ কৰিবলৈ ইয়াক আৱৰণ শস্য হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।<ref name="Burgos-2006">{{cite book |last1=Burgos |first1=Nilda R. |title=Handbook of Sustainable Weed Management |last2=Talbert |first2=Ronald E. |last3=Kuk |first3=Yong In |date=2006 |publisher=Haworth Press |isbn=978-1-56022-957-5 |editor1-last=Sing |editor1-first=Harinder P. |location= [[New York City|New York]] |page=110 |chapter=Grass-legume mixed cover crops for weed management |access-date=October 5, 2016 |editor2-last=Batish |editor2-first=Daisy Rani |editor3-last=Kohli |editor3-first=Ravinder Kumar |chapter-url=https://books.google.com/books?id=Az-qoHPCnvYC&pg=PA110 |via= [[Google Books]] }}</ref> [[File:Claviceps purpurea 47424140.jpg|thumb|ৰাইৰ ওপৰত গজা বিষাক্ত এৰগট ভেঁকুৰ]] নেমাটোড Ditylenchus dipsaci আৰু বিভিন্ন ধৰণৰ তৃণভোজী পোককে ধৰি কীট-পতংগই ৰাইৰ বৃদ্ধিৰ ওপৰত গুৰুতৰ বিৰূপ প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে।<ref name="Matz-1991">{{cite book |last=Matz |first=Samuel A. |url=https://books.google.com/books?id=WKY0h5YrQVwC&pg=PA182 |title=Chemistry and Technology of Cereals as Food and Feed |publisher=[[Van Nostrand Reinhold]]/AVI |year=1991 |isbn=978-0-442-30830-8 |location=New York |pages=181–182 |access-date=July 14, 2016}}</ref> == উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰ == [[চিত্ৰ:2014 Rye Countries Export Treemap.png|thumb|upright=1.7|দেশ অনুসৰি ৰপ্তানি (২০১৪)<ref>[http://atlas.cid.harvard.edu/explore/tree_map/export/show/all/1002/2014/ Harvard Atlas of Economic Complexity]</ref>]] [[চিত্ৰ:RyeYield.png|thumb|upright=1.7|বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ মানচিত্ৰ। ৰাই মূলতঃ মধ্য আৰু উত্তৰ ইউৰোপৰ মাজেৰে ৰাছিয়ালৈকে খেতি কৰা হয়।]] ৰাই প্ৰধানকৈ পূব, মধ্য আৰু উত্তৰ ইউৰোপত খেতি কৰা হয়। মূল ৰাই বেল্টটো উত্তৰ জাৰ্মানীৰ পৰা পোলেণ্ড, ইউক্ৰেইন আৰু পূবলৈ গৈ মধ্য আৰু উত্তৰ ৰাছিয়ালৈকে বিস্তৃত। উত্তৰ আমেৰিকা, আৰ্জেণ্টিনাসহ দক্ষিণ আমেৰিকা, ওচেনিয়া (অষ্ট্ৰেলিয়া আৰু নিউজিলেণ্ড), তুৰস্ক আৰু উত্তৰ চীনতো ৰাই খেতি কৰা হয়। ১৯৯২ চনৰ পৰা উৎপাদক দেশবোৰৰ অধিকাংশতেই ৰাইৰ উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে; উদাহৰণস্বৰূপে, ৰাছিয়াত ৰাইৰ উৎপাদন ১৯৯২ চনত ১৩.৯ মেট্ৰিক টনৰ পৰা ২০২২ চনত ২.২ মেট্ৰিক টনলৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="FAOSTAT">{{cite web |url=https://www.fao.org/faostat/en/#data/QCL |title=Crops and livestock products |work=FAOSTAT |publisher=Food and Agriculture Organization}}</ref><ref name="FAOSTATb" /> {|class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ শীৰ্ষ ৰাই উৎপাদক (মেট্ৰিক টনত) |- ! উৎপাদক ! ২০২২<ref name="FAOSTATb">{{cite web |title=FAOSTAT |url=https://www.fao.org/faostat/en/#data/QCL |website=www.fao.org |access-date=1 March 2024}}</ref> ! ২০২০<ref name="FAOSTATb" /> ! ২০১৮<ref name="FAOSTATb" /> ! ২০১৬<ref name="FAOSTATb" /> ! ২০১৪<ref name="FAOSTATb" /> |- |{{left}} {{EU}} ||৭,৪৫০,৯২০ ||৮,৯৩৯,৫১০ ||৬,১৪১,০৪০ ||৭,৪০০,৬৮৬ ||৮,৮৯০,৭২৬ |- |{{left}} {{GER}} ||৩,১৩২,৩০০ ||৩,৫১৩,৪০০ ||২,২০১,৪০০ ||৩,১৭৩,৮০০ ||৩,৮৫৪,৪০০ |- |{{left}} {{POL}} ||২,৩৩৭,১৩০ ||২,৯২৯,৯৩০ ||২,১২৬,৫৭০ ||২,১৯৯,৫৭৮ ||২,৭৯২,৫৯৩ |- |{{left}} {{RUS}} ||২,১৭৮,৮০৮ ||২,৩৭৭,৬২৯ ||১,৯১৬,০৫৬ ||২,৫৪৭,৮৭৮ ||৩,২৮০,৭৫৯ |- |{{left}} {{BLR}} ||৭৫০,০০০ ||১,০৫০,৭০২ ||৫০২,৫০৫ ||৬৫০,৯০৮ ||৮৬৭,০৭৫ |- |{{left}} {{DEN}} ||৬৯১,৪৭০ ||৬৯৯,৩৭০ ||৪৭৬,৫৯০ ||৫৭৭,২০০ ||৬৭৭,৮০০ |- |{{left}} {{CAN}} ||৫২০,১৭৭ ||৪৮৭,৮০০ ||২৩৬,৪০০ ||৪৩৬,০০০ ||২১৭,৫০০ |- |{{left}} {{CHN}} ||৫০০,৭৬৭ ||৫১২,৫৯১ ||৫০৪,৬৯৮ ||৫৪৫,৬৫৭ ||৫২০,০০০ |- |{{left}} {{UKR}} ||৩১৪,০৩০ ||৪৫৬,৭৮০ ||৩৯৩,৭৮০ ||৩৯১,৫৬০ ||৪৭৮,০০০ |- |{{left}} {{USA}} ||৩১২,৪৬০ ||২৯২,৯৩০ ||২১৪,১৮০ ||২৯০,৩৭৯ ||১৮২,৬১০ |- |{{left}} {{UK}} ||২৪২,২০৭ ||৭২,৪৫০ ||৯৫,৩৬৬ ||৪৮,৫৬৩ ||৫৫,৮৯৯ |- |{{left}} {{ARG}} ||২২৫,৫১০ ||২২১,২০১ ||৮৬,০৯৮ ||৬০,৬৭৬ ||৫২,১৩০ |- |{{left}} {{ESP}} ||১৮৮,৮৮০ ||৪০৭,৬২০ ||৪০৪,২৮০ ||৩৭৭,৩৫৫ ||২৯০,৯৭০ |- |{{left}} '''বিশ্বৰ মুঠ''' ||'''১৩,১৪৩,০৫৫''' ||'''১৫,০৩৬,৮১২''' ||'''১০,৭০২,৪৮২''' ||'''১২,৯৯৯,১৪৪''' ||'''১৫,২০৪,১৫৮''' |} {{Clear}} আন শস্য যেনে ঘেঁহুৰ তুলনাত ৰাইৰ বিশ্ব ব্যৱসায় যথেষ্ট কম। ২০১৬ চনত ৰাইৰ মুঠ ৰপ্তানি আছিল ১৮৬ মিলিয়ন ডলাৰ<ref>{{cite web |url=http://atlas.media.mit.edu/en/visualize/tree_map/hs92/export/show/all/100200/2016/ |title=OEC – Countries that export Rye (2016) |access-date=October 22, 2017 |archive-date=March 23, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220323020546/https://oec.world/en/home-a |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220323020546/https://oec.world/en/home-a |archivedate=March 23, 2022 |deadurl=yes}}</ref> আৰু ঘেঁহুৰ ৰপ্তানি আছিল ৩০.১ বিলিয়ন ডলাৰ।<ref>{{cite web |url=http://atlas.media.mit.edu/en/visualize/tree_map/hs92/export/show/all/100190/2016/ |title=OEC – Countries that export Wheat except durum wheat, and meslin (2016) |access-date=October 22, 2017 |archive-date=March 23, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220323020450/https://oec.world/en/home-a |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220323020450/https://oec.world/en/home-a |archivedate=March 23, 2022 |deadurl=yes}}</ref> পোলেণ্ডে প্ৰতিজন ব্যক্তিৰ বাবে সৰ্বাধিক ৰাই খায় (২০০৯ চনত {{cvt|32.4|kg}}), তাৰ পাছতে নৰ্ডিক আৰু বাল্টিক দেশসমূহ আহে। ইউৰোপীয় সংঘত সাধাৰণতে প্ৰতিজন ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে {{cvt|5.6|kg}} ৰাই খোৱা হয়। সমগ্ৰ বিশ্বত জনমূৰিৰ ভিত্তিত মাথোঁ {{cvt|0.9|kg|sigfig=1}} ৰাই খোৱা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.ryeandhealth.org/statistics-a-usage |title=Statistics and Usage – www.ryeandhealth.org |access-date=October 22, 2017 |archive-date=June 15, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180615152805/http://www.ryeandhealth.org/statistics-a-usage |url-status=dead |archivedate=June 15, 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180615152805/http://www.ryeandhealth.org/statistics-a-usage |deadurl=yes }}</ref> ==হাইব্ৰিডৰ উৎপাদন== [[File:Wheat, rye, triticale montage.jpg|thumb|ঘেঁহু, ৰাই আৰু ইয়াৰ সংকৰ, ট্ৰাইটিকেল। ঘেঁহুতকৈ ট্ৰাইটিকেল যথেষ্ট ডাঙৰ।]] ১৯ শতিকাৰ পৰা জাৰ্মানী আৰু স্কটলেণ্ডত উদ্ভিদ প্ৰজননকাৰীসকলে,<ref>{{cite web |title=Triticale |url=https://dhcrop.bsmrau.net/triticale-2/ |publisher=Digital Herbarium of Crop Plants Establishment of Digital Herbarium and Herbal museum for Crop plant by Department of Crop Botany, BSMRAU |access-date=4 May 2024}}</ref> বিশেষকৈ ১৯৫০ চনৰ পৰা ঘেঁহু আৰু ৰাইৰ উত্তম গুণসম্পন্ন সংকৰ শস্য প্ৰস্তুত কৰিবলৈ কাম কৰিছিল, যাক বৰ্তমান ট্ৰাইটিকেল বুলি কোৱা হয়। আধুনিক ট্ৰাইটিকেলবোৰ ছটা ক্ৰম’জমৰ গোটৰ সৈতে হেক্সাপ্লয়ড; বছৰি লাখ লাখ টন শস্য উৎপাদন কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Faccini-2023">{{cite journal |last1=Faccini |first1=Nadia |last2=Morcia |first2=Caterina |last3=Terzi |first3=Valeria |last4=Rizza |first4=Fulvia | last5=Badeck |first5=Franz-Werner |title=Triticale in Italy |journal=[[Biology (journal)|Biology]] |volume=12 |issue=10 |date=2023-10-04 |pmid=37887018 |pmc=10603945 |doi=10.3390/biology12101308 |doi-access=free |page=1308}}</ref> ==খাদ্য আৰু পানীয় হিচাপে ব্যৱহাৰ== <gallery class=center mode=nolines widths=200 heights=180> Oval rye pumpkin bread 2024-03-10 08.jpg|ৰাইৰ ৰুটি Naturaplan Bio Pumpernickel.png|পাম্পাৰনিকেল IKEA knäckebröd.JPG|চুইডিছ ৰাই ক্ৰিছ্পব্ৰেড ({{lang|sv|Knäckebröd}}) File:Sultsina.png|চুল্‌ছিনা, ঐতিহ্যবাহী খাদ্য, যাৰ ভিতৰত চুজি থাকে Old Overholt Rye Whiskey bottle and tumbler.jpg|ৰাই হুইস্কি Terrapin Brewing Co. Rye Squared Imperial Pale Ale.jpg|ৰাই বিয়েৰ </gallery> ==লোকবিশ্বাস== [[File:Roggenwolf and Rye Sheaves in coat of arms.jpg|thumb|Roggenwolf, ৰাই পথাৰ মাংসভোজী আত্মা, চপাই থোৱা ৰাইৰ গুটিৰ সৈতে, বাৰ্টেন্সলেবেন পৰিয়ালৰ জাতীয় পতাকাত]] ইউৰোপীয় লোককথাত Roggenwolf ("ৰাই পহু") এটা মাংসভোজী দানৱ বা Feldgeist, এটা পহুৰ দৰে আকৃতিৰ এটা ক্ষেত্ৰ আত্মা।<ref name="Golther-2011">{{cite book |last=Golther |first=Wolfgang |year=2011 |title=Germanische Mythologie: Vollständige Ausgabe |language=German |trans-title=Germanic Mythology |edition=Complete |publisher=Marix-Verlag |location=Wiesbaden |isbn=978-3-937715-38-4 |page=200}}</ref> ৰগেনউলফে শিশু চুৰি কৰি খাদ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite book |last=Mannhardt |first=Wilhelm |author-link=Wilhelm Mannhardt |year=2005 |title=Wald- und Feldkulte: Band II |language=German |trans-title=Forest and Field Cults: Volume II |publisher=Elibron Classics |isbn=1-4212-4778-X |page=319}}</ref> শেষৰ শস্যৰ মূৰবোৰ প্ৰায়ে কৃষি আত্মাৰ বাবে বলিদান হিচাপে নিজৰ ঠাইত এৰি দিয়া হয়।<ref>{{cite book |last1=Dahn |first1=Felix |author-link=Felix Dahn |last2=Dahn |first2=Therese |year=2010 |title=Germanische Götter- und Heldensagen |url=https://archive.org/details/germanischegotte0000dahn |language=German |trans-title=Germanic God- and Hero-tales |publisher=Marix-Verlag |location=[[Wiesbaden]] |isbn=978-3-937715-39-1 |page=[https://archive.org/details/germanischegotte0000dahn/page/171 171]}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:শস্য]] 2oi9bacdb05bc3oxavj9b6ico5ah1t3 0 122134 651968 630854 2026-11-10T14:36:04Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 7 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651968 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Starr 030702-0030 Cassia javanica.jpg|genus=Cassia|species=javanica|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]|subdivision_ranks=Subspecies|subdivision=|synonyms_ref={{R|POWO}}|synonyms=*''Bactyrilobium javanica'' <small>(L.) [[Jens Wilken Hornemann|Hornem.]]</small> *''Cathartocarpus javanicus'' <small>(L.) [[Christiaan Hendrik Persoon|Pers.]]</small>}} '''ৰাধাচূড়া''' {{Scn|Cassia javanica}}, ফেবেচি (Fabaceae) [[পৰিয়াল (জীৱবিদ্যা)|পৰিয়াল]]ৰ অন্তৰ্গত [[বৃক্ষ]]ৰ এবিধ [[প্ৰজাতি (জীৱবিদ্যা)|প্ৰজাতি]]। যাক [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]ত '''জাভা কেচিয়া''', '''পিংক শ্বাৱাৰ''', '''আপেল ব্লচম ট্ৰী''', '''ৰেইনবʼ শ্বাৱাৰ ট্ৰী''' আৰু '''পালাৱান চেৰী''' বুলিও কোৱা হয়<ref name="Agoo">{{Cite journal|last=Agoo|first1=Esperanza Maribel G.|last2=Madulid|first2=Domingo A.|last3=Domingo|first3=John Paul S.|title=Resolving the Identity and Natural Occurrence of the Enigmatic Balayong (''Cassia'' L., Fabaceae) of Palawan, Philippines|journal=Manila Journal of Science|date=2023|volume=16|issue=1|pages=30-51}}</ref> ইয়াৰ উৎপত্তি দক্ষিণ-পূব এছিয়াত হৈছিল, কিন্তু ইয়াৰ ধুনীয়া ৰঙা আৰু গোলাপী ৰঙৰ ফুলৰ গোটৰ বাবে ইয়াক বিশ্বজুৰি গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় অঞ্চলত বাগিচাৰ গছ হিচাপে ব্যাপকভাৱে ৰোপণ কৰা হয়।<ref>[http://lee.ifas.ufl.edu/Hort/GardenPubsAZ/CassiaJavanica.pdf UFL - Cassia javanica]</ref> == বিৱৰণ == [[চিত্ৰ:Cassia_javanica,_closeup.jpg|left|thumb| ফুল আৰু পাতৰ সবিশেষ]] ৰাধাচূড়া হৈছে দ্ৰুত বৃদ্ধি পোৱা, পৰ্ণপাতী/অৰ্ধপৰ্ণপাতী বৃক্ষ যাৰ ফুল বসন্ত কালত ফুলে আৰু শীতকালত পাতবোৰ সৰি পৰে। ইয়াৰ ডাল পোন আৰু উচ্চতা ২৫ - ৪০ মিটাৰ। পাতবোৰ পেৰিপিনেট আৰু ১২যোৰ উপবৃত্তাকাৰ পাত থাকে। ফুলৰ ৰং শেঁতা গোলাপীৰ পৰা ৰঙা ৰঙৰ আৰু হালধীয়া ৰঙৰ পুংকেশৰযুক্ত আৰু মুকলি থুপত পোৱা যায়। গছজোপাৰ তলৰ মাটিখিনি ফুলৰ বতৰ শেষৰ ফালে গোলাপী ৰঙৰ ধুনীয়া দলিচা এখনেৰে ঢাক খাই যায়। ফলবোৰ দীঘল নলাকাৰ গাঢ় বাদামী ৰঙৰ গুটিত থাকে। সৌন্দৰ্য্য আৰু উপযুক্ত আকাৰৰ বাবে ৰাধাচূড়াক ৰাজপথ আৰু উদ্যানত ছাঁ আৰু অলংকাৰিক গছ হিচাপে ৰোপণ কৰা হয়।<ref>[http://www.rngr.net/publications/ttsm/species/PDF.2003-12-03.2953/?searchterm=cassia%20javanica Cassia Javanica L, Anibal Niembro Rocas]</ref> ৰাধাচূড়া বহুৰূপী (Polymorphic) আৰু ইয়াৰ তলত উল্লেখ কৰা ধৰণৰ কেইবাটাও উপ প্ৰজাতি আছে।<ref name="worldagro">[http://www.worldagroforestry.org/treedb/AFTPDFS/Cassia_javanica.PDF Agroforestree Database:a tree reference and selection guide]</ref> == বৰ্গীকৰণ == ১৭৫৩ চনত, [[কাৰ্ল লিনিয়াছ|কাৰ্ল লিনিয়াছে]] প্ৰথমবাৰৰ বাবে ৰাধাচূড়া (''Cassia javanica'')ৰ বৰ্ণনা কৰিছিল আৰু তেওঁৰ গ্ৰন্থ স্পিচিজ প্লাণ্টাৰাম (''Species Plantarum'')ত প্ৰকাশ কৰিছিল।{{R|SP}} === উপপ্ৰজাতি === {{As of|2024|03|08|lc=y}} ৭টা উপপ্ৰজাতি প্লাণ্টছ অৱ দ্য ৱৰ্ল্ড অনলাইনে স্বীকৃতি দিছে, তলত দিয়া ধৰণে: * ''C. j.'' subsp. ''agnes'' <small>(de Wit) K.Larsen</small> – synonyms ''Cassia agnes'' {{Small|(de Wit) [[Brenan]]}}, ''Cassia javanica'' var. ''agnes'' {{Small|de Wit}}, ''Cassia indochinensis'' {{Small|([[François Gagnepain|Gagnep.]]) [[Vijendra Singh|V.Singh]]}}, ''Cassia javanica'' var. ''indochinensis'' {{Small|Gagnep.}}{{R|POWO1}} * ''C. j.'' subsp. ''bartonii'' <small>(F.M.Bailey) K.Larsen</small> – synonym ''Cassia bartonii'' {{Small|F.M.Bailey}}{{R|POWO2}} * ''C. j.'' subsp. ''javanica'' <small>L.</small> * ''C. j.'' subsp. ''microcalyx'' <small>(H.S.Irwin & Barneby) K.Larsen</small> – synonym ''Cassia javanica'' var. ''microcalyx'' {{Small|H.S.Irwin & Barneby}}{{R|POWO3}} * ''C. j.'' subsp. ''nodosa'' <small>(Buch.-Ham. ex Roxb.) K.Larsen & [[Supee Saksuwan Larsen|S.S.Larsen]]</small> – synonyms ''Cassia nodosa'' {{Small|Buch.-Ham. ex Roxb.}}, ''Cathartocarpus nodosus'' {{Small|(Buch.-Ham. ex Roxb.) [[Ernst Gottlieb von Steudel|Steud.]]}}{{R|POWO4}} * ''C. j.'' subsp. ''pubiflora'' <small>(Merr.) K.Larsen</small> – synonym ''assia javanica'' var. ''pubiflora'' {{Small|Merr.}}{{R|POWO5}} * ''C. j.'' subsp. ''renigera'' <small>(Wall. ex Benth.) K.Larsen</small> – synonym ''Cassia renigera'' {{Small|Wall. ex Benth.}}{{R|POWO6}} == পৰিসৰ == এই প্ৰজাতিৰ প্ৰাকৃতিক পৰিসৰ [[অসম]]ৰ পৰা (সুদূৰ [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]), দক্ষিণ [[চীন]]লৈকে, দক্ষিণে মালেচিয়া আৰু পাপুয়াছিয়া হৈ, কুইন্সলেণ্ড ([[অষ্ট্ৰেলিয়া]])লৈকে বিস্তৃত হৈ আছে। [[ভাৰত]], হাৱাই, [[শ্ৰীলংকা]], গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় [[আমেৰিকা]] আৰু গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় [[আফ্ৰিকা|আফ্ৰিকা]]কে ধৰি অন্যান্য গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় দেশ আৰু অঞ্চলত ইয়াৰ প্ৰৱৰ্তন ঘটিছে।{{R|POWO}} [[চিত্ৰ:Mga_bulaklak_ng_Balayong_(Palawan_cherry_blossom).jpg|right|thumb| কালাউইট দ্বীপৰ এজোপা পালাৱান চেৰী গছ (ৰাধাচূড়া)ৰ ফুল]] == ফুল ফুলাৰ বতৰ == ভাৰতত এপ্ৰিল/মে’ মাহত ৰাধাচূড়াৰ ফুল ফুলে আৰু ডিচেম্বৰ মাহত ফল দি পাত সৰি যায়। [[থাইলেণ্ড]]ত ফেব্ৰুৱাৰী আৰু এপ্ৰিলৰ ভিতৰত ৰাধাচূড়াৰ ফুল ফুলে।<ref name="chiang"></ref> [[ফিলিপাইন]]ছত ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ পৰা গ্ৰীষ্মকালৰ অন্ত পৰালৈকে ৰাধাচূড়াৰ ফুল ফুলে।<ref name="rappler.com">{{Cite web|url=https://rappler.com/nation/photos-where-to-find-cherry-blossoms-philippines-april-2019|title=IN PHOTOS: Where to find 'cherry blossoms' in the Philippines|date=15 April 2019}}</ref>{{Better source needed|reason=This website is not a scientific authority, more like a pop culture outlet|date=March 2024}} পূব [[জাভা দ্বীপ|জাভা]]ত অক্টোবৰ আৰু ডিচেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত ৰাধাচূড়াৰ ফুল ফুলে আৰু খৰালি কালত ফল দিয়ে।<ref name="worldagro"/> == সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব == থাইলেণ্ডৰ নটা শুভ গছৰ ভিতৰত অন্যতম ৰাধাচূড়া। ই শুভকামনা কঢ়িয়াই আনে, উচ্চ পদবী অব্যাহত ৰখাটো নিশ্চিত কৰে আৰু জয়ৰ সামৰ্থ্য লাভ কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name="chiang">{{Cite web |url=http://www.chiangmai-chiangrai.com/nine_auspicious_trees.html |title=Thailand's 9 auspicious trees |access-date=2015-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150611113220/http://www.chiangmai-chiangrai.com/nine_auspicious_trees.html |archive-date=2015-06-11 |url-status=dead }}</ref> ইয়াৰ ফুল [[থাইলেণ্ড]]ৰ চাইনাট প্ৰদেশৰ প্ৰাদেশিক ফুল। [[ফিলিপাইন]]ছৰ স্থানীয় উপপ্ৰজাতিটো হৈছে উপপ্ৰজাতি পুবিফ্ল'ৰা, যিটো কেৱল বাটান, বুলাকান, ইলোকোছ ছুৰ, ৰিজাল আৰু জাম্বালেছ প্ৰদেশৰ লুজনতহে পোৱা যায়; অৱশ্যে মেট্ৰ' মেনিলাৰ পৰাও ইয়াৰ এক ঐতিহাসিক ৰেকৰ্ড আছিল। তথাকথিত 'পালাৱান চেৰী ফুল' [[ফিলিপাইন]]ছৰ স্থানীয় নহয় আৰু ই Cassia grandis, Cassia nodosa subsp. javanica, Cassia nodosa subsp. nodosa, আৰু ইয়াৰে এটাৰ অন্ততঃ এটা সংকৰ। স্থানীয়ভাৱে ''বালায়ং'' (balayong) বুলি কোৱা হয় আৰু পুয়েৰ্টো প্ৰিন্সেছাত বালায়ং উৎসৱৰ জৰিয়তে সন্মানিত কৰা হয় যদিও, ই নিশ্চিতভাৱে পালাৱানৰ প্ৰকৃত স্থানীয় নহয়, তাত কাঠৰ গছ হিচাপে প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছে। স্থানীয় উপনাম নথকা প্ৰৱৰ্তিত গছ হিচাপে স্থানীয় লোকসকলে ইয়াৰ বজাৰ কৰিব পৰাকৈ এটা নামৰ প্ৰয়োজনবোধ কৰিছিল। যিহেতু কাঠ- কাটিলে ওলোৱা গোলাপী ৰঙটো প্ৰকৃত ''বালায়ং'' বা আফজেলিয়া ৰম্ব'ইডিয়া (''Afzelia rhomboidea'')ৰ সৈতে বহুত মিল দেখা যায়। সেয়ে এই নামটো দিয়া হৈছিল আৰু তেতিয়াৰ পৰাই এই নামেই প্ৰচলিত হৈ আছে।{{Citation needed|date=March 2024}} == ব্যৱহাৰ == কোষ্ঠকাঠিন্য, কলিক, ক্ল’ৰ’ছিছ আৰু প্ৰস্ৰাৱৰ বিকাৰৰ চিকিৎসাৰ বাবে ইয়াক [[সোণাৰু]] (''Cassia fistula'')ৰ বিকল্প ঔষধি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite book|last=Khare, C.P.|year=2007|title=Indian Medicinal Plants|url=https://archive.org/details/indianmedicinalp0000unse_z1j3|publisher=Springer Verlag|pages=[https://archive.org/details/indianmedicinalp0000unse_z1j3/page/128 128]|isbn=978-0-387-70637-5}}</ref> ইয়াৰ পাত হাৰপিছ ছিমপ্লেক্সৰ বিৰুদ্ধে ফলপ্ৰসূ আৰু ৰাধাচূড়াৰ বাকলি আয়ুৰ্বেদিক আৰু অন্যান্য পৰম্পৰাগত চিকিৎসাৰ এণ্টিডায়েবেটিক প্ৰস্তুতিৰ অন্যতম উপাদান।<ref>{{cite journal | pmc = 3312727 | pmid=22470893 |doi=10.4103/2231-4040.93562 | volume=3 | issue=1 | title=Hypoglycemic activity of Cassia javanica Linn. in normal and streptozotocin-induced diabetic rats | journal=J Adv Pharm Technol Res | pages=47–51 | last1 = Kumavat | first1 = UC | last2 = Shimpi | first2 = SN | last3 = Jagdale | first3 = SP| year=2012 |doi-access=free}}</ref><ref>[http://jbpr.in/index.php/jbpr/article/view/84 C.Javanica Phytochemical and Pharmocologocal Profile]</ref> ৰাধাচূড়াৰ পৰা লঘুৰ পৰা গধুৰ কঠিন কাঠ পোৱা যায় যিটো সাধাৰণ নিৰ্মাণ, আচবাব আৰু কেবিনেট নিৰ্মাণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="worldagro"/> চামৰা প্ৰক্ৰিয়াকৰণ উদ্যোগত ৰাধাচূড়াৰ বাকলি টেনিঙৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Online Manual for the Forest Tree Seeds of Kerala |url=http://treeseeds.kau.edu/index.php?a=view&recid=64 |access-date=2025-05-25 |archivedate=2024-12-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241211061742/http://treeseeds.kau.edu/index.php?a=view&recid=64 |deadurl=yes }}</ref> == তথ্য উৎস == {{Reflist|28em|refs= <ref name="POWO">{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:484704-1 |title=''Cassia javanica'' L. |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |year=2024 |access-date=8 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240308045202/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:484704-1 |archivedate=8 March 2024 |deadurl=yes}}</ref> <ref name="SP">{{cite book |last1=Linnaeus |first1=Carl |title=Species Plantarum |date=1753 |publisher=Lars Salvius |location=Stockholm |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/358398 |access-date=8 March 2024}}</ref> <ref name="POWO1">{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:973953-1 |title=''Cassia javanica'' subsp. ''agnes'' (de Wit) K.Larsen |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |year=2024 |access-date=8 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240308045205/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:973953-1 |archivedate=8 March 2024 |deadurl=yes}}</ref> <ref name="POWO2">{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:973955-1 |title=''Cassia javanica'' subsp. ''bartonii'' (F.M.Bailey) K.Larsen |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |year=2024 |access-date=8 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240308045202/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:973955-1 |archivedate=8 March 2024 |deadurl=yes}}</ref> <ref name="POWO3">{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:973956-1 |title=''Cassia javanica'' subsp. ''microcalyx'' (H.S.Irwin & Barneby) K.Larsen |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |year=2024 |access-date=8 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240308045200/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:973956-1 |archivedate=8 March 2024 |deadurl=yes}}</ref> <ref name="POWO4">{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:884889-1 |title=''Cassia javanica'' subsp. ''nodosa'' (Buch.-Ham. ex Roxb.) K.Larsen & S.S.Larsen |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |year=2024 |access-date=8 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240308045203/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:884889-1 |archivedate=8 March 2024 |deadurl=yes}}</ref> <ref name="POWO5">{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:973952-1 |title=''Cassia javanica'' subsp. ''pubiflora'' (Merr.) K.Larsen |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |year=2024 |access-date=8 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240308045204/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:973952-1 |archivedate=8 March 2024 |deadurl=yes}}</ref> <ref name="POWO6">{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:973954-1 |title=''Cassia javanica'' subsp. ''renigera'' (Wall. ex Benth.) K.Larsen |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |year=2024 |access-date=8 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240308045201/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:973954-1 |archivedate=8 March 2024 |deadurl=yes}}</ref> }} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category-inline|Cassia javanica|ৰাধাচূড়া}} * [http://www.flowersofindia.in/catalog/slides/Java%20Cassia.html Java Cassia - Flowers of India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240717231902/http://www.flowersofindia.in/catalog/slides/Java%20Cassia.html |date=2024-07-17 }} * [http://www.stuartxchange.com/Tindalo.html Philippines Medicinal Plants] * [http://www.pbase.com/boon3887/sai_yok_national_park Sai Yok National Park Myanmar] * [[commons:File:Cassia_Javanica_3.jpg|Cassia Javanica Bangalore]] {{Taxonbar|from=Q164110}} [[শ্ৰেণী:উদ্ভিদজগত]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উদ্ভিদ]] e2uir0f1ud9r3dtxp9m0xdlkhnzolop 0 124685 651967 544398 2026-11-10T14:26:40Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651967 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hospital | Name = ৰাজ্যিক কৰ্কট প্ৰতিষ্ঠান, গুৱাহাটী | Org/Group =চিকিৎসালয় | Image = | Caption = | map_type = <!-- optional: uses the "Template:Location map" format; must have latitude and longitude if using this. --> | latitude = <!-- used only for adding a map, with map_type --> | longitude = <!-- used only for adding a map, with map_type --> | Logo = | Logo Size = <!-- optional --> | Location = [[গুৱাহাটী]] | Region =[[উত্তৰ-পূব ভাৰত]] | State = [[অসম]] | Country = [[ভাৰত]] | Coordinates = {{coord|26.115103|91.703239|type:landmark|display=inline,title}} | HealthCare = <!-- Optional --> | Type = কৰ্কট ৰোগ | Speciality = | Standards = <!-- optional if no national standards --> | Emergency = | Affiliation = <!-- 'None' or Medical School and University affiliations (medical or paramedical) --> | Beds = ৩৫০ খন | Founded = অসম কেঞ্চাৰ কেয়াৰ ফাউণ্ডেছন | Closed = <!-- optional --> | Website = https://cancercareinstituteguwahati.org/|http://www.bbcionline.org] | Wiki-Links = |}} ৰাজ্যিক কৰ্কট প্ৰতিষ্ঠান, গুৱাহাটী (ইংৰাজী: State Cancer Institute, Guwahati), চমুকৈ SCI, Guwahati অসমৰ মুখ্য নগৰ গুৱাহাটীৰ ভঙাগড়ত অৱস্থিত এখন কৰ্কট ৰোগৰ চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠান আৰু গৱেষণা কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web |title = About Us – Cancer Care Institute Guwahati |url = https://cancercareinstituteguwahati.org/about_us |website = Cancer Care Institute Guwahati |publisher = Cancer Care Institute Guwahati |access-date = 2025-08-29 }}{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> এই চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠানখন অসম চৰকাৰ আৰু টাটা ট্ৰাষ্টৰ যৌথ প্ৰচেষ্টাত গঢ় লৈ উঠিছিল।<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/state-of-the-art-cancer-hosp-opens-in-guwahati-robotic-surgery-available/articleshow/108174251.cms |title=State-of-the-art cancer hosp opens in Guwahati, robotic surgery available |website=Times of India |access-date=2025-08-29}}</ref><ref>{{cite web |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9859971/ |title=Development of Cancer Care in Northeast India (ACCF, joint venture) |website=PMC (National Institutes of Health) |access-date=2025-08-29}}</ref> ২০১৭ চনৰ ১৮ ফেব্ৰুৱাৰীত জে পি নাড্ডাই প্ৰতিষ্ঠান খন আনুষ্ঠানিকভাৱে উদ্বোধন কৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.indiatoday.in/pti-feed/story/nadda-inaugurates-cancer-hospital-877436-2017-02-17 |title=Nadda inaugurates Cancer Hospital |website=India Today (PTI) |access-date=2025-08-29}}</ref><ref>{{cite web |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9859971/ |title=Development of Cancer Care in Northeast India (inauguration, 17 February 2017) |website=PMC (National Institutes of Health) |access-date=2025-08-29}}</ref> ড॰ দ্বীপেন খনিকৰ বৰ্তমান ইয়াৰ সঞ্চালক।<ref>{{cite web |title=‘Visible change in a month’, vows new GMCH chief Dr. Devajit Choudhury|url=https://assamtribune.com/guwahati/visible-change-in-a-month-vows-new-gmch-chief-dr-devajit-choudhury-1589060 |website=The Assam Tribune |publisher=The Assam Tribune |date=2025-08-23 |access-date=2025-08-29 }}</ref> ==ইতিহাস== প্ৰথমে ২০১৬ চনৰ আগষ্ট মাহত [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়|গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ]] লগত সংলগ্ন কৰি ২০০ খন বিচনাৰ সক্ষমতাৰে প্ৰতিষ্ঠানখন নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। পৰবৰ্তী সময়ত [[অসম কেঞ্চাৰ কেয়াৰ ফাউণ্ডেছন|অসম কেঞ্চাৰ কেয়াৰ ফাউণ্ডেছনৰ]] উদ্যোগত একক ভাৱে ইয়াৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য্য সম্পন্ন হয় আৰু ২০১৭ চনত শুভ উদ্ধোধন হৈ উঠে। ইয়াৰ লগে লগে ই অসমৰ তৃতীয় খন কৰ্কট ৰোগৰ চিকিৎসাৰ তৃতীয় শ্ৰেণীৰ চিকিৎসালয় হিচাপে পৰিগণিত হয়। ২০১৮ চনত প্ৰতিষ্ঠানখনক ৰাজ্যিক কৰ্কট প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে নামাকৰণ কৰি ড° বি চি গোস্বামীক প্ৰতিষ্ঠাপক সঞ্চালক হিচাপে দায়িত্ব দিয়ে।<ref>{{cite web |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9859971/ |title=Development of Cancer Care in Northeast India (Dr B.C. Goswami Director since inception) |website=PMC (National Institutes of Health) |access-date=2025-08-29}}</ref> বৰ্তমান চিকিৎসালয়খন প্ৰায় ৩৫০ খন বিচনাৰে সমৃদ্ধ।<ref>{{cite web |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9859971/ |title=Development of Cancer Care in Northeast India (200-bedded) |website=PMC (National Institutes of Health) |access-date=2025-08-29}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/assam-bid-to-build-cancer-care-network-guwahatis-state-cancer-institute-adds-200-beds/cid/2004532 |title=Assam bid to build cancer-care network, Guwahati's State Cancer Institute adds 200 beds |website=Telegraph India |access-date=2025-08-29}}</ref> ==তথ্য উৎস== {{Reflist}} == বহি:সংযোগ == *[https://web.archive.org/web/20250807011143/https://cancercareinstituteguwahati.org/ ৰাজ্যিক কৰ্কট প্ৰতিষ্ঠান,গুৱাহাটীৰ আধিকাৰিক ৱেবচাইট] *[https://www.assamcancercarefoundation.org/ অসম কেঞ্চাৰ কেয়াৰ ফাউণ্ডেছনৰ আধিকাৰিক ৱেবচাইট] {{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানসমূহ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ চিকিৎসালয়]] ogxhcj0nqg8wkepxe9tiepseed6x7hi 2 125911 652037 541844 2026-11-11T05:27:34Z ChiK 30898 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:MuninGogoi0301. jpg.jpg]] → [[File:MuninGogoi0301.jpg]] [[c:COM:FR#FR6|Criterion 6]] (maintenance or bug fix) 652037 wikitext text/x-wiki <includeonly></includeonly> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaa; padding:10px; border-radius:10px;"> <center> == 🌸 নমস্কাৰ — মই '''[[User:MuninGogoi2006|Munin Gogoi]]''' 🌸 == ''Wikipedia Assamese Community Member'' </center> {| class="wikitable" style="margin:auto; background:#ffffff;" ! style="background:#e6f2ff;" | 📷 ছবি ! style="background:#e6f2ff;" | ব্যক্তিগত তথ্য |- | [[File:MuninGogoi0301.jpg|500px|thumb|''Munin Gogoi'']] | '''নামঃ''' Munin Gogoi '''ইউজাৰনেমঃ''' [[User:MuninGogoi2006|MuninGogoi2006]] '''ভাষাঃ''' অসমীয়া, ইংৰাজী '''আগ্ৰহঃ''' সংগীত, অসমীয়া সংস্কৃতি, ইতিহাস, উৎস যোগ কৰা '''জন্ম স্থানঃ''' টেঙাখাত, [[ডিব্ৰুগড়]],[[অসম]] '''যোগাযোগঃ''' [[User talk:MuninGogoi2006|আলোচনা পৃষ্ঠা]] |} </div> <div style="background:#f0f8ff; border:1px solid #aaa; padding:8px; border-radius:8px; margin-top:10px;"> == মোৰ বিষয়ে == মই"মুনিন গগৈ" মোক আপোনালোকে "মুকুল" বুলিও মাতিব পাৰে।মই উইকিপিডিয়াত '''MuninGogoi2006''' নামৰে সম্পাদনা কৰোঁ। অসম, সংগীত, আৰু স্থানীয় সংস্কৃতিৰ প্ৰবন্ধ উন্নত কৰাটো মোৰ মূল উদ্দেশ্য। মই সদায় নতুন তথ্য আৰু সঠিক আৰু নিকা উৎস যোগ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰোঁ। </div> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaa; padding:8px; border-radius:8px; margin-top:10px;"> == সম্পাদনা ক্ষেত্ৰ == * অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ইতিহাস আৰু সংস্কৃতি * সংগীত আৰু শিল্পীসকলৰ জীৱনচৰিত * উৎস/উদ্ধৃতি যোগ কৰা আৰু প্ৰবন্ধ উন্নত কৰা * ছুটী প্ৰবন্ধ সম্পূৰ্ণ কৰা * অন্য ভাষাৰ পৰা অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰা </div> <div style="background:#f0f8ff; border:1px solid #aaa; padding:8px; border-radius:8px; margin-top:10px;"> == 🧰 Sandbox == ড্ৰাফ্ট লিখিবলৈ: [[User:MuninGogoi2006/sandbox|Sandbox]] </div> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaa; padding:8px; border-radius:8px; margin-top:10px;"> == 🕊 নীতি অনুসৰণ == * নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী (NPOV) * সঠিক আৰু নিকা উৎসৰ ব্যৱহাৰ </div> <div style="background:#fffbe6; border:1px solid #aaa; padding:8px; border-radius:8px; margin-top:10px;"> == 🙏 ধন্যবাদ == ''উইকিপিডিয়া সকলোৰে বাবে মুক্ত জ্ঞানৰ উৎস। মই এই পৰিয়ালৰ অংশ হ’ব পাৰি বুলি গৰ্বিত।'' </div> dgnskfr7a68r6pxb1krbqm9282sfdph 0 128329 651982 650821 2026-11-10T15:28:35Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651982 wikitext text/x-wiki '''ৰেডিঅ' নেপাল''' হৈছে [[নেপাল]]ৰ চৰকাৰী ৰেডিঅ' সম্প্ৰচাৰ সংস্থা, যিটো ১৯৫১ চনৰ ২ এপ্ৰিলত স্থাপন কৰা হয়। ৰেডিঅ' নেপালে শ্বৰ্টৱেভ, মিডিয়াম ৱেভ আৰু এফএম ফ্ৰিকুৱেন্সিত অনুষ্ঠান প্ৰচাৰ কৰে। প্ৰতিদিনে ষোল্ল ঘণ্টাকৈ নিয়মীয়া সম্প্ৰচাৰ কৰে, য’ত দুঘণ্টাৰ আঞ্চলিক সম্প্ৰচাৰো অন্তৰ্ভুক্ত। ৰাজহুৱা বন্ধৰ দিনত অতিৰিক্ত দুঘণ্টাৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়। [[কাঠমাণ্ডু]] উপত্যকা আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া অঞ্চলসমূহ সামৰি লোৱা প্ৰথম এফ এম চেনেল এফ এম কাঠমাণ্ডু ১৯৯৫ চনত কাঠমাণ্ডুৰ সিংহা দৰবাৰত আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ২০১৬ চনৰ ১৯ মে’ত ৰেডিঅ’ নেপাল ষ্টুডিঅ’ত ৩৬৫ জন বিখ্যাত নেপালী গায়ক আৰু সংগীতজ্ঞই একেদিনাই এটা পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় গীত, মেলানকোলি ৰেকৰ্ডিং কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2016-05-29/nepali-house-hold-names-go-for-the-guinness-world-records.html|title = Nepali house-hold names go for the Guinness World Records}}</ref><ref>{{Cite web |title=Most vocal solos in a song recording |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/most-vocal-solos-in-a-song-recording |access-date=2022-09-28 |website=Guinness World Records |language=en-gb}}</ref> ২০১৬ চনত ৰেডিঅ’ নেপালত ছটা মধ্যম তৰংগ ৰিলে ষ্টেচন, এটা শ্বৰ্টৱেভ ৰিলে ষ্টেচন, আৰু ২০টা এফ এম ৰিলে ষ্টেচন আছিল। সম্প্ৰচাৰ অনলাইনত উপলব্ধ। ৰেডিঅ’ নেপালে উপগ্ৰহৰপৰা ছটা ভিন্ন অনুষ্ঠান সম্প্ৰচাৰ কৰে। ২০২৫ চনত ৰেডিঅ' নেপালত ৩৫টা এফএম ৰিলে ষ্টেচন আছে। ২০২৪ চনৰপৰা ৰেডিঅ' নেপাল মধ্যম তৰংগ (MW/AM) কম্পাঙ্কত প্ৰচাৰ হয়; কম্পাঙ্কবোৰ হ'ল ৫৭৬ কিলোহাৰ্টজ, ৬৪৮ কিলোহাৰ্টজ, ১১৪৩ কিলোহাৰ্টজ, ৮১০ কিলোহাৰ্টজ, ৬৮৪ কিলোহাৰ্টজ, আৰু ৭৯২ কিলোহাৰ্টজ। মেগাৱাট ট্ৰেন্সমিটাৰৰ ট্ৰেন্সমিছন কভাৰেজ দেশৰ ৮০ আৰু ৯০% জনসংখ্যাৰ ওচৰলৈ যাবলৈ সক্ষম হৈছে। ১৯৫১ চনত তৰিণী প্ৰসাদ কইৰালেই ৰেডিঅ' প্ৰজাতন্ত্ৰক কাঠমাণ্ডুলৈ স্থানান্তৰিত কৰে আৰু তাতেই ৰেডিঅ' নেপাল নাম লৈ ১৯৫১ চনৰ ২ এপ্ৰিলত নিয়মীয়াকৈ সম্প্ৰচাৰ আৰম্ভ কৰে। ২৫০ ৱাটৰ চুটি তৰংগ ট্ৰেন্সমিটাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। প্ৰথম অৱস্থাত দৈনিক সংক্ৰমণ ৪ ঘণ্টা ৩০ মিনিট ধৰি চলিছিল। ১৯৯৪ চনৰ ২ এপ্ৰিলত আঞ্চলিক কেন্দ্ৰসমূহে আঞ্চলিক সম্প্ৰচাৰ সেৱা আৰম্ভ কৰে। ২০১৪ চনত ৰেডিঅ’ নেপাল সম্প্ৰচাৰ আইন প্ৰণয়ন কৰা হৈছিল। ৰেডিঅ’ নেপালে স্থাপন কালৰপৰাই নেপালত ব্যৱহৃত বিভিন্ন ভাষাৰ বিভিন্ন শৈলীৰ গান আৰু সংগীত জাতীয় একতা, নেপালী শিল্প-সংস্কৃতিৰ উৎকৰ্শ আৰু সংহতিক লক্ষ্য ৰাখি সৃষ্টি আৰু প্ৰচাৰ কৰি আহিছে। শ্ৰোতাসকলৰ বিচৰা গানসমূহ প্ৰচাৰ কৰিবলৈ, ৰেডিঅ’ নেপালে ১৯৬৫ চনৰপৰা আধুনিক গান প্ৰতিযোগিতাও আয়োজন কৰি আহিছে।<ref>{{Cite web |title=Radio Nepal organizes nation-wide open modern song competition |url=https://nepalnews.com/index.php/s/nation/radio-nepal-organises-nation-wide-open-modern-song-competition |access-date=2023-11-25 |archivedate=2023-11-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231125170505/https://nepalnews.com/index.php/s/nation/radio-nepal-organises-nation-wide-open-modern-song-competition |deadurl=yes }}</ref> নাৰায়ণ গোপাল, ভক্তৰাজ আচাৰ্য, দীপ শ্ৰেষ্ঠাৰপৰা লৈ ৰামকৃষ্ণ ঢকাল, অঞ্জু পন্ত, ডেনি নৌৰোলা, শিৱ পৰিয়ৰ আদি বহু খ্যাতনামা গায়ক-গায়িকা ৰেডিঅ’ নেপালৰ যোগেদি বিকশিত হৈছে। সেইদৰে কিৰণ খৰেল, ৰত্নশামশেৰ ঠাকুৰ, কলীপ্ৰসাদ ৰিজাল আদি পূৰ্বতন প্ৰজন্মৰ গীতিকাৰৰপৰা আৰম্ভ কৰি ৰমেশ দাহাল, মহেশ আচাৰ্য, ৰাজকুমাৰ বাগাৰ, ৰমেশ ছিতিজ, ৰমেশ পৌড়েল আদি বহুকেইজন গীতিকাৰো ৰেডিঅ’ নেপালৰ জৰিয়তে বিকশিত হৈছে।<ref>{{Cite web |title=रेडियो नेपालको आधुनिक गीत प्रतियोगितामा थापा, मण्डल र दाहाल प्रथम |url=https://www.newsofglobal.com/details/3843.html |access-date=2023-11-25 }}</ref> ৰেডিঅ’ নেপালৰ আধুনিক গান প্ৰতিযোগিতাই নেপালী সংগীত-জগতৰ কৰ্মীসকলৰ বাবে এটা বিশেষ লক্ষণীয় স্থান আৰু গুৰুত্ব বহন কৰে।<ref>{{Cite web |title=रमेशलाई रेडियो नेपालको फेरि अर्को उत्कृस्ट गीतकारको पुरस्कार |url=https://www.enepalese.com/2021/04/311598.html |access-date=2023-11-25 }}</ref> ==ইতিহাস== ১৯৫১ চনত তৰিণী প্ৰসাদ কইৰালে ৰেডিঅ' প্ৰজাতন্ত্ৰক সিংহ দৰবাৰৰ কাঠমাণ্ডুলৈ স্থানান্তৰিত কৰে আৰু তাতেই ৰেডিঅ' নেপাল নাম লৈ ১৯৫১ চনৰ ২ এপ্ৰিলত নিয়মীয়াকৈ সম্প্ৰচাৰ আৰম্ভ কৰে। ২৫০ ৱাটৰ চুটি তৰংগ ট্ৰেন্সমিটাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। প্ৰথম অৱস্থাত দৈনিক সংক্ৰমণ ৪ ঘণ্টা ৩০ মিনিট ধৰি চলিছিল। ১৯৯৪ চনৰ ২ এপ্ৰিলত আঞ্চলিক কেন্দ্ৰসমূহে আঞ্চলিক সম্প্ৰচাৰ সেৱা আৰম্ভ কৰে। ২০১৪ চনত ৰেডিঅ’ নেপাল সম্প্ৰচাৰ আইন প্ৰণয়ন কৰা হৈছিল। [[Image:Radio Nepal.JPG|thumb|ৰেডিঅ' নেপালৰ প্ৰথম ট্ৰেন্সমিছন ডিভাইচ]] == ৰেডিঅ’ নেপাল আৰু নেপালী গীত-সংগীতৰ বিকাশ == ৰেডিঅ’ নেপালে ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠা কালৰেপৰা নেপালৰ ৰাষ্ট্ৰীয় অখণ্ডতা আৰু নেপালী কলা-সংস্কৃতিৰ উত্তৰণৰ বাবে নেপালত প্ৰচলিত বিভিন্ন ভাষাত বিভিন্ন ধাৰাৰ গীত আৰু সংগীত প্ৰস্তুত তথা পৰিৱেশন কৰি আহিছে। শ্ৰোতাসকলৰ মনোমত গীতসমূহ পৰিৱেশন কৰাৰ উদ্দেশ্যে ৰেডিঅ’ নেপালে ১৯৬৫ চনৰপৰা আধুনিক গীতৰ প্ৰতিযোগিতাও আয়োজন কৰি আহিছে।<ref>{{Cite web |title=Radio Nepal organizes nation-wide open modern song competition |url=https://nepalnews.com |access-date=2023-11-25 }}</ref> নাৰায়ণ গোপাল, ভক্তৰাজ আচাৰ্য, দীপ শ্ৰেষ্ঠৰপৰা আদি কৰি ৰাম কৃষ্ণ ঢাকাল, অঞ্জু পান্তা, ডেনী নৌৰালা, শিৱ পৰিয়াৰ আদি শিল্পীসকল ৰেডিঅ’ নেপালৰ জৰিয়তে বিকশিত হৈছে। একেদৰে পুৰণি প্ৰজন্মৰ কিৰণ খাৰেল, ৰত্নশমছেৰ থাপা আৰু কালিপ্ৰসাদ ৰিজালৰপৰা আৰম্ভ কৰি গীতিকাৰ ৰমেশ দাহাল, মহেশ আচাৰ্য, ৰাজকুমাৰ বাগৰ, ৰমেশ ক্ষিতীজ, ৰমেশ পৌডেল আদি শিল্পীসকলে ৰেডিঅ’ নেপালৰপৰাই নিজৰ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিছিল আৰু খ্যাতি লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=ৰেডিও নেপালকো আধুনিক গীত প্ৰতিযোগিতাামা থাপা, মণ্ডল ৰ দাহাল প্ৰথম |url=https://newsofglobal.com |access-date=2023-11-25 }}</ref> ৰেডিঅ’ নেপালৰ আধুনিক গীতৰ প্ৰতিযোগিতাৰ নেপালী সংগীত কৰ্মীসকলৰ বাবে এক বিশেষ গুৰুত্ব আৰু বৈশিষ্ট্য আছে।<ref>{{Cite web |title=ৰমেশলাই ৰেডিও নেপালকো ফেৰি অৰ্কো উৎকৃষ্ট গীতিকাৰকো পুৰস্কাৰ |url=https://enepalese.com/ |access-date=2023-11-25 |archivedate=2023-12-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231204201641/https://www.enepalese.com/ |deadurl=yes }}</ref> == ৰেডিঅ’ নেপালৰদ্বাৰা আয়োজিত আধুনিক গীত প্ৰতিযোগিতাৰ বিজয়ীসকল == '''২০২২''': শ্বেতা মাইনালী (শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ), খড়গ গন্ধৰ্ব (শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক) আৰু মমতা গুৰুং (শ্ৰেষ্ঠ কণ্ঠশিল্পী)<ref>{{Cite web |title=আধুনিক গীত প্ৰতিযোগিতাামা মমতা গুৰুং প্ৰথম |url=https://onlineradionepal.gov.np }}</ref> '''২০ ২০২১''': মহেশ পৌডেল (শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ), ৰমেশ সুবেদী (শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক) আৰু ৰাজকুমাৰ সুন্দাস (ভোজপুৰ) (শ্ৰেষ্ঠ কণ্ঠশিল্পী)<ref>{{Cite web |title=ৰাষ্ট্ৰব্যাপী আধুনিক গীত प्रतियोगिता: গায়ানতৰ্ফ সুন্দাস প্ৰথম |url=https://onlineradionepal.gov.np }}</ref> '''২০২০''': ৰমেশ দাহাল (শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ), শংকৰ স্মাইল থাপা (শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক) আৰু সুভাষ মণ্ডল (শ্ৰেষ্ঠ কণ্ঠশিল্পী)<ref>{{Cite web |title=ৰেডিও নেপালকো আধুনিক গীত প্ৰতিযোগিতাামা থাপা, মণ্ডল ৰ দাহাল প্ৰথম |url=https://newsofglobal.com }}</ref> '''২০১৭''': পদ্মা লিখা মগৰ (শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ), সন্তোষ শ্ৰেষ্ঠ (সংগীত ৰচনা), আৰু চিডি বিজয় অধিকাৰী (কণ্ঠশিল্পী)<ref>{{Cite web |title=বৰ্ষকো উৎকৃষ্ট সংগীতকাৰ |url=https://saptahik.com.np }}</ref> '''২০১৬''': প্ৰকাশ কেচি (শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ), চন্দন কুমাৰ শ্ৰেষ্ঠ (সংগীত ৰচনা), আৰু দুৰ্গা পৰিয়াৰ (কণ্ঠশিল্পী)<ref>{{Cite web |title=ৰেডিও নেপাল সক্ষম সংস্থা |url=https://souryaonline.com |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260501012526/https://www.souryaonline.com/ |archivedate=2026-05-01 |access-date=2026-04-27 |deadurl=yes }}</ref> '''২০১৫''': প্ৰকট পাংগেনী শিৱ (শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ), নৱৰাজ বৰাল (শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক) আৰু মেনুকা পৌডেল (শ্ৰেষ্ঠ কণ্ঠশিল্পী)<ref>{{Cite web |title=ৰেডিও নেপালকো ৰাষ্ট্ৰব্যাপী আধুনিক গীত প্ৰতিযোগিতাামা আমেৰিকা কী ৰবিনলে গায়ে কো গীতকো ৰচনা উৎকৃষ্ট | website=YouTube | date=3 April 2016 |url=https://dhruvascreations.com }}</ref> '''২০১৪''': যোগেন্দ্ৰ উপাধ্যায় (শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক)<ref>{{Cite web |title=সংগীতকাৰ যোগেন্দ্ৰ উপাধ্যায় কা তীন বটা গীতি অ্যালবাম একসাথ বিমোচন | website=YouTube |url=https://nepalbahas.com }}</ref> '''২০১১''': মনীষা পোখৰেল (শ্ৰেষ্ঠ কণ্ঠশিল্পী)<ref>{{Cite web |title=সুগম সংগীত পছ্যাউণ্ডৈ মনীষা |url=https://saptahik.com.np }}</ref> '''২০০৯''': ৰমেশ দাহাল (শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ),<ref>{{Cite web |title=ৰেডিও নেপালবাট দুই–দুই পটক পুৰস্কৃত গীতিকাৰ ৰমেশ |url=https://madhyanhadaily.com }}</ref> শচীন সিং, নিশা দেশৰ (শ্ৰেষ্ঠ কণ্ঠশিল্পী)<ref>{{Cite web |title=ৰচনা, সংগীত, তথা স্বৰকো পাঞ্চৌং শৃঙ্খলা সম্পন্ন |url=https://enepalese.com/ |access-date=2026-04-27 |archivedate=2026-01-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260102112736/https://www.enepalese.com/ |deadurl=yes }}</ref> '''২০০৮''': শীতল কাদম্বিনী (শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ) <ref>{{Cite web |title=শীতল কাদম্বিনী সীনকা ভয়েৰ বাঁচীন, পাউঁৰূ ভয়েৰ ফুটীন |date=11 June 2020 |url=https://nepalsamaya.com }}</ref> '''২০০১''': নৱ ৰাজ লামছাল (শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ), ধাদিং '''২০০০''': ভাবেশ ভুমাৰী (শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ), প্যুঠান জিলা। ডেনী নৌৰালা (সংগীত ৰচনা) <ref>{{Cite web |title=Denny Niroula |url=https://radiokantipur.com }}</ref> '''১৯৯৮''': ৰাজকুমাৰ বাগৰ (শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ) <ref>{{Cite web |title=ৰাজকুমাৰ বগৰ : জো লোকদোহোৰী ৰ আধুনিক দুবৈমা চলে |url=https://onlinekhabar.com }}</ref> '''১৯৯৭''': জ্ঞানেন্দ্ৰ গদাল (শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ), ইলাম জিলা <ref>{{Cite web |title=নেপালী সাহিত্যকো ভবিষ্য ফৰাকিলো ছ : বৰিষ্ঠ গীতিকাৰ জ্ঞানেন্দ্ৰ গদাল থপ সামগ্ৰী |url=https://ehimalayatimes.com }}</ref> '''১৯৯৩''': ৰমেশ পৌডেল (শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ) <ref>{{Cite web |title=মন্দিৰবাহিৰ ফুৰে কো গীত |url=https://nayapatrikadaily.com |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260112234507/https://www.nayapatrikadaily.com/ |archivedate=2026-01-12 |access-date=2026-01-13 |deadurl=yes }}</ref>/ৰমেশ ক্ষিতীজ '''১৯৮৭''': বুদ্ধবীৰা লামা (শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ), সোলুখুম্বু জিলা '''১৯৮৩''': দিনেশ অধিকাৰী (শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ)<ref>{{Cite web |title=অগ্ৰজলে ম নৈ জান্নে হুং ভন্যো ভনে টাপুকো একলো ৰুখ হুঞ্ছ : দিনেশ অধিকাৰী |url=https://farakdharnews.com/ |access-date=2026-04-27 |archivedate=2024-09-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240901072514/https://farakdharnews.com/ |deadurl=yes }}</ref> '''১৯৭৮''': প্ৰকাশ শ্ৰেষ্ঠ (শ্ৰেষ্ঠ কণ্ঠশিল্পী)<ref>{{Cite web |title=গায়ক শ্ৰেষ্ঠলাই এক লাখকো পুৰস্কাৰ |url=https://nagariknetwork.com }}</ref> '''১৯৬৫''': কিৰণ খাৰেল (শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ), কাঠমাণ্ডু জিলা। ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://onlineradiofm.in/stations/nepal অনলাইনত ৰেডিঅ' নেপাল] *[https://www.hamropatro.com/radio/Radio-Nepal-100.0-MHz ৰেডিঅ' নেপাল] *[https://liveonlineradio.net/radio-nepal ৰেডিঅ' নেপাল, লাইভ ৰেডিঅ'] *[https://radionepalonline.com/ অনলাইনত ৰেডিঅ' নেপাল] *[https://radionepal.gov.np/ ৰেডিঅ'নেপালৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:নেপাল]] [[শ্ৰেণী:ৰেডিঅ' ষ্টেচন]] 5bflsezbsbmktwarojp8xa3ibq8hij9 0 128410 651972 637970 2026-11-10T15:03:33Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651972 wikitext text/x-wiki {{short description|Indian fashion designer}} {{Infobox fashion designer | name = ৰিতু কুমাৰ | image = ritu kumar.jpg | caption = ২০১২ চনত ৰিতু কুমাৰ | birth_date = {{Birth date and age|1944|11|11}} | birth_place = [[অমৃতসৰ]], ভাৰত | death_date = | death_place = | nationality = ভাৰতীয় | education = ব্ৰিয়াৰ্কলিফ কলেজ, নিউয়ৰ্ক <br>লেডী ইৰউইন কলেজ [[দিল্লী]] | children = {{hlist|অশ্বিন কুমাৰ|অমৰীশ কুমাৰ}} | label_name = {{hlist|Ritu Kumar|Ri|Ritu Kumar Home|LABEL Ritu Kumar}} | awards = [[পদ্মশ্ৰী]] ২০১৩ | website = {{URL|https://ritukumar.com}} | known_for = | occupation = ফেশ্বন ডিজাইনাৰ }} '''ৰিতু কুমাৰ ({{lang_en| Ritu Kumar}})''' (জন্ম: ১১ নৱেম্বৰ ১৯৪৪) এগৰাকী ভাৰতীয় ফেশ্বন ডিজাইনাৰ। ১৯৬০ চনৰ পৰা [[দিল্লী]]ত পঢ়ি থকা কালৰে পৰা তেওঁ এই দিশত আছে। ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== [[অমৃতসৰ]]ত শিক্ষাৰ সুবিধাৰ অভাৱত স্কুলীয়া শিক্ষাৰ বাবে চিমলালৈ যাবলৈ বাধ্য হয়, য'ত তেওঁ লৰেটো কনভেণ্টত অধ্যয়ন কৰে। পিছলৈ তেওঁ লেডী ইৰউইন কলেজত অধ্যয়ন কৰে আৰু শশী কুমাৰক লগ পায় আৰু বিয়া কৰায় আৰু তাৰ পিছত নিউয়ৰ্কৰ ব্ৰায়াৰক্লিফ কলেজত বৃত্তিৰে শিল্প ইতিহাস অধ্যয়ন কৰে।<ref>{{Cite web|title=All About Ritu Kumar Fashion Designer in India|url=https://www.utsavpedia.com/fashion-cults/ritu-kumar/|date=2016-03-01|website=Utsavpedia|language=en-US|access-date=2020-05-18}}</ref> ভাৰতলৈ উভতি অহাৰ পাছত তেওঁ [[কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ আসুতোষ মিউজিয়াম অৱ ইণ্ডিয়ান আৰ্টত সংগ্ৰহালয় বিজ্ঞান অধ্যয়ন কৰে।<ref name=Garg>{{cite web|last1=Garg|first1=Nikshubha|title=Meet Ritu Kumar, the doyen of Indian haute couture|date=21 December 2014 |url=http://www.mid-day.com/articles/meet-ritu-kumar-the-doyen-of-indian-haute-couture/15856179|publisher=Mid-Day|accessdate=7 September 2015}}</ref> তেওঁৰ পুত্ৰ হৈছে অস্কাৰৰ বাবে মনোনীত পৰিচালক অশ্বিন কুমাৰ। ==কৰ্মজীৱন== কুমাৰে [[কলকাতা]]ত দুখন সৰু টেবুল আৰু হেণ্ড-ব্লক প্ৰিণ্টিং কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি ফেশ্বন ব্যৱসায় আৰম্ভ কৰিছিল। ১৯৬০ আৰু ৭০ৰ দশকত ব্ৰাইডাল ৱেৰ আৰু ইভিনিং ৱেৰৰপৰা আৰম্ভ কৰি তেওঁ পৰৱৰ্তী দুটা দশকত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বজাৰলৈ সম্প্ৰসাৰণ কৰে। ভাৰতত ষ্ট’ৰৰ উপৰি কুমাৰৰ কোম্পানীয়ে পেৰিছ, লণ্ডন, নিউয়ৰ্কত শাখা খুলিছিল। তিনি বছৰৰ পাছত ১৯৯৯ চনত [[লণ্ডন]] শাখাটো বন্ধ হৈ পৰে। সেই সময়ত তেওঁৰ কোম্পানীটোৰ বাৰ্ষিক ব্যৱসায় ভাৰতীয় যিকোনো ফেশ্বন আউতলেটতকৈ সৰ্বাধিক আছিল, প্ৰায় ১০ বিলিয়ন ₹ বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref name="Bhachu2005">{{cite book|author=Parminder Bhachu|title=Dangerous Designs: Asian Women Fashion the Diaspora Economies|url=https://books.google.com/books?id=VaKJAgAAQBAJ&pg=PA68|date=5 October 2005|publisher=Routledge|isbn=1-134-90863-6|pages=68–69}}</ref><ref name="Sengupta2009">{{cite book|author=Hindol Sengupta|title=Ramp Up|url=https://books.google.com/books?id=k7LkhFadBIwC&pg=PA162|year=2009|publisher=Pearson Education India|isbn=978-81-317-1974-9|pages=158–162}}</ref> ২০০২ চনত তেওঁ পুত্ৰ অমৃশৰ সৈতে অংশীদাৰিত্বৰে "লেবেল" লাইন আৰম্ভ কৰে।<ref name="Bryant2010">{{cite book|author=Jill Bryant|title=Dazzling Women Designers|url=https://archive.org/details/dazzlingwomendes0000brya|url-access=registration|year=2010|publisher=Second Story Press|isbn=978-1-897187-82-1|page=[https://archive.org/details/dazzlingwomendes0000brya/page/65 65]}}</ref> ২০১৫ চনত হাৰ্ভাৰ্ড বিজনেছ স্কুলৰ ক্ৰিয়েটিং ইমাৰ্জিং মাৰ্কেটছ প্ৰজেক্টৰ বাবে দিয়া এক সাক্ষাৎকাৰত কুমাৰে ১৯৭০ চনত [[পেৰিছ]] আৰু [[নিউয়ৰ্ক]]ৰ ফেশ্বন হাউচ আৰু ডিপাৰ্টমেণ্ট ষ্ট’ৰত প্ৰথমবাৰৰ বাবে কেনেকৈ প্ৰৱেশ কৰিছিল সেই বিষয়ে বৰ্ণনা কৰিছিল। <ref>{{cite web |url=http://www.hbs.edu/businesshistory/emerging-markets/pages/profile-detail.aspx?profile=rkumar |title=Interview with Ritu Kumar |website=Creating Emerging Markets |publisher=Harvard Business School |access-date=2025-11-29 |archivedate=2017-04-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170404003239/http://www.hbs.edu/businesshistory/emerging-markets/pages/profile-detail.aspx?profile=rkumar |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://lifeandtrendz.com/ritu-kumar-gets-featured-in-harvard-business-school-study/ |title=Ritu Kumar Gets Featured in Harvard Business School Study |website=Life and Trendz |date=8 August 2015 |access-date=29 November 2025 |archivedate=14 November 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181114224108/https://lifeandtrendz.com/ritu-kumar-gets-featured-in-harvard-business-school-study/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{YouTube|id=Sra-N-gQp-Y |title="Doing Good By Doing Business - Creating Emerging Markets"}}</ref> ==ডিজাইনসমূহ== কুমাৰৰ ডিজাইনসমূহে প্ৰাকৃতিক কাপোৰ আৰু পৰম্পৰাগত ছপা আৰু বয়ন কৌশলৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।[ <ref name="Sengupta2009"/> She has তেওঁ নিজৰ কামত পশ্চিমীয়া উপাদানসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে, কিন্তু সাধাৰণতে পৰম্পৰাগত শাড়ীৰ ডিজাইনৰ বাহিৰলৈ যোৱা নাই।<ref name=IE>{{cite book|title=Indian Essentials|url=https://books.google.com/books?id=1q0dbWEhiPgC&pg=PT184|date=1 January 2010|publisher=Penguin Books India|isbn=978-0-14-306526-5|page=184}}</ref> তেওঁৰ কাপোৰ পিন্ধিছে ৰাজকুমাৰী ডায়েনা, [[প্ৰিয়ংকা চোপ্ৰা]], [+লাৰা দত্ত]], [[দীপিকা পাডুকন]], [[মাধুৰী দীক্ষিত]] নেনে, মাধুৰ জাফ্ৰি, কল্কি ক’চলিন, [[দিয়া মিৰ্জা]], শোহা আলী খান, জেমিমা গোল্ডস্মিথৰ দৰে চেলিব্ৰিটিয়ে। <ref name="Bhachu2005"/><ref>{{Cite web|url=http://indianexpress.com/article/lifestyle/fashion/kalki-koechlin-shoots-for-label-ritu-kumars-new-campaign-2953705/|title=Kalki Koechlin shoots for Label Ritu Kumar's new campaign|date=2016-08-04|access-date=2016-08-10}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.vogue.in/content/10-times-bollywood-chose-ritu-kumar-wedding-wear/|title=10 times Bollywood chose Ritu Kumar wedding wear|date=2015-08-05|website=VOGUE India|access-date=2016-08-10}}</ref> == বঁটা আৰু স্বীকৃতি == ২০১৩ চনত ঋতু কুমাৰক ভাৰত চৰকাৰে [[পদ্মশ্ৰী বঁটা]] প্ৰদান কৰে।<ref name="National">{{cite news|last1=McLaughlin-Duane|first1=Rebecca|date=1 June 2015|title=Indian celebrity designer Ritu Kumar unveils new collection in Dubai|work=The National|url=http://www.thenational.ae/arts-lifestyle/fashion/20150601/indian-celebrity-designer-ritu-kumar-unveils-new-collection-in-dubai|accessdate=7 September 2015|archivedate=14 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150714003542/http://www.thenational.ae/arts-lifestyle/fashion/20150601/indian-celebrity-designer-ritu-kumar-unveils-new-collection-in-dubai|deadurl=yes}}</ref> ২০১২ চনত ল’ৰিয়েল পেৰিছ ফেমিনা মহিলা বঁটাত তেওঁ এচিভমেণ্ট বঁটা লাভ কৰে। <ref>{{Cite web|title=All About Ritu Kumar Fashion Designer in India|url=https://www.utsavpedia.com/fashion-cults/ritu-kumar/|date=2016-03-01|website=Utsavpedia|language=en-US|access-date=2020-05-13}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://web.archive.org/web/20250304112910/https://www.ritukumar.com/ Official Website] * [https://www.labelritukumar.com/ Ritu Kumar Label Official] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240422073018/https://www.labelritukumar.com/ |date=2024-04-22 }} * [https://ri.ritukumar.com/ Ritu Kumar other Official Website] {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] 96lkm7gvqmwytndd3oisjnpg8w6enik 0 129813 651959 646104 2026-11-10T12:52:11Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651959 wikitext text/x-wiki {{current}}'''২০২৬''' (দুহাজাৰ ছাব্বিশ চন; MMXXVI) এটা সাধাৰণ বছৰ, যিটো [[গ্ৰেগ'ৰিয়ান কেলেণ্ডাৰ]] অনুসৰি [[বৃহস্পতিবাৰ]]ৰপৰা আৰম্ভ হয়। ই ৩য় সহস্ৰাব্দৰ ২৬ বছৰ আৰু একবিংশ শতিকা আৰু ২০২০ দশকৰ সপ্তম বছৰ। {| class="wikitable" style="width:99%; background-color:#eaf3ff;" | style="text-align:left; padding:30px;" | [[২০২৫ চন|← পূৰ্বৱৰ্তী বছৰ]] | style="text-align:right; padding:30px;" | [[২০২৭ চন|পৰৱৰ্তী বছৰ →]] |} == ২০২৬ চনৰ ঘটনাৱলী == === জানুৱাৰী === * '''[[১৯ জানুৱাৰী]]''': [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ নতুন ৰাষ্ট্ৰীয় সভাপতি হিচাপে নীতিন নবীন নিৰ্বাচিত হয়। * '''[[২০ জানুৱাৰী]]''': [[অসম]]ৰ [[কোকৰাঝাৰ জিলা|কোকৰাঝাৰ]]ত এজন যুৱকৰ হত্যাকাণ্ডক কেন্দ্ৰ কৰি হোৱা হিংসাত্মক সংঘৰ্ষত দুজন লোকৰ প্ৰাণহানি হয়। * '''[[২৬ জানুৱাৰী]]''': নতুন ইউজিচি বিল ২০২৬-ক বিৰোধিতা কৰি ভাৰতজুৰি শিক্ষাৰ্থী আৰু শিক্ষক সমাজৰ প্ৰতিবাদ আৰম্ভ হয়। * '''[[২৭ জানুৱাৰী]]''': [[ভাৰত]] আৰু [[ইউৰোপীয় সংঘ]]ই মুক্ত বাণিজ্য চুক্তি (FTA)ৰ বাবে আলোচনা সমাপ্ত কৰে।<ref name="EUIndiaFTA">{{Cite web |url=https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/india_en |title=EU trade relations with India |website=European Commission |access-date=2026-10-01}}</ref> * '''[[২৮ জানুৱাৰী]]''': [[মহাৰাষ্ট্ৰ]]ৰ উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী অজিত পাৱাৰকে ধৰি পাঁচজন লোক বাৰামতীত এখন লেয়াৰজেট ৪৫ বিমান দুৰ্ঘটনাত নিহত হয়। * '''[[২৯ জানুৱাৰী]]''': [[ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়]]ে ইউজিচি ইকুইটি ৰেগুলেচন, ২০২৬-ৰ কাৰ্যকৰীকৰণৰ সন্দৰ্ভত সাময়িক স্থগিতাদেশ জাৰি কৰে। === ফেব্ৰুৱাৰী === * '''[[২ ফেব্ৰুৱাৰী]]''': [[ভাৰত]] আৰু [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ মাজত বাণিজ্যিক আলোচনাৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ অগ্ৰগতি হয়। পৰৱৰ্তী যৌথ ঘোষণাত ভাৰতৰ ওপৰত প্ৰযোজ্য পাৰস্পৰিক শুল্ক ১৮%লৈ হ্ৰাস কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰা হয়।<ref name="USIndiaTrade">{{Cite web |url=https://www.whitehouse.gov/fact-sheets/2026/02/fact-sheet-the-united-states-and-india-announce-historic-trade-deal/ |title=Fact Sheet: The United States and India Announce Historic Trade Deal |website=The White House |date=2026-02-09 |access-date=2026-10-01}}</ref> * '''[[৪ ফেব্ৰুৱাৰী]]''': [[মণিপুৰ]]ত ৰাষ্ট্ৰপতি শাসনৰ অন্ত পৰে আৰু য়ুমনাম খেমচান্দ সিঙে ৰাজ্যখনৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে শপত গ্ৰহণ কৰে। * '''[[৫ ফেব্ৰুৱাৰী]]''': [[মেঘালয়]]ৰ পূব জয়ন্তীয়া পাহাৰ জিলাৰ এটা অবৈধ কয়লা খনিত হোৱা বিস্ফোৰণত কমেও ১৮জন শ্ৰমিকৰ মৃত্যু হয়।<ref name="MeghalayaMine">{{Cite web |url=https://indianexpress.com/article/india/meghalaya-rat-hole-mine-explosion-dead-injured-10515560/ |title=18 killed, several feared trapped after explosion in Meghalaya rat-hole mine |website=The Indian Express |date=2026-02-06 |access-date=2026-10-01}}</ref> * '''[[৬ ফেব্ৰুৱাৰী]]''': [[ইটালী]]ৰ মিলান আৰু কৰ্টিনাত ২০২৬ চনৰ শীতকালীন অলিম্পিক ক্ৰীড়া মহোৎসৱৰ শুভাৰম্ভ হয়।<ref name="Olympics2026">{{Cite web |url=https://newsroom.olympics.com/record/1669 |title=Opening Ceremony of the Olympic Winter Games Milano Cortina 2026 to be a celebration of Harmony |website=Olympics Newsroom |date=2025-10-16 |access-date=2026-10-01}}</ref> * '''[[৭ ফেব্ৰুৱাৰী]]''': ভাৰত আৰু শ্ৰীলংকাৰ যৌথ আয়োজনত ২০২৬ চনৰ পুৰুষ টি-২০ বিশ্বকাপ ক্ৰিকেট প্ৰতিযোগিতা আৰম্ভ হয়। * '''[[১৬ ফেব্ৰুৱাৰী]]''': নতুন দিল্লীৰ ভাৰত মণ্ডপমত [[ভাৰত]]-এআই ইমপেক্ট ছামিট ২০২৬ (India AI Impact Summit 2026) আৰু এআই ইমপেক্ট এক্সপ'ৰ কাৰ্যসূচী আৰম্ভ হয়।<ref name="AIImpact">{{Cite web |url=https://www.pmindia.gov.in/en/news_updates/pm-to-inaugurate-india-ai-impact-expo-2026-on-16th-february/ |title=PM to inaugurate India AI Impact Expo 2026 on 16th February |website=Prime Minister of India |date=2026-02-02 |access-date=2026-10-01}}</ref> * '''[[১৯ ফেব্ৰুৱাৰী]]''': [[নতুন দিল্লী]]ত ভাৰত-এআই ইমপেক্ট ছামিটৰ মূল উদ্বোধনী অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়।<ref name="AISummit">{{Cite web |url=https://www.pmindia.gov.in/en/news_updates/pm-to-inaugurate-india-ai-impact-summit-2026-on-19-february/ |title=PM to inaugurate India AI Impact Summit 2026 on 19 February |website=Prime Minister of India |date=2026-02-17 |access-date=2026-10-01}}</ref> * '''[[২১ ফেব্ৰুৱাৰী]]''': গুৰুত্বপূৰ্ণ খনিজ পদাৰ্থ আৰু বিৰল ভূ-উপাদানৰ ক্ষেত্ৰত সহযোগিতা বৃদ্ধিৰ বাবে [[ভাৰত]] আৰু [[ব্ৰাজিল]]ৰ মাজত দ্বিপাক্ষিক চুক্তি সম্পৰ্কে ঘোষণা কৰা হয়। === মাৰ্চ === * '''[[৮ মাৰ্চ]]''': [[ভাৰত]]ে [[নিউজিলেণ্ড]]ক ৯৬ ৰানত পৰাস্ত কৰি ২০২৬ চনৰ আইচিচি পুৰুষ টি-২০ বিশ্বকাপ খিতাপ জয় কৰে। ভাৰত প্ৰথমটো দল হিচাপে একেৰাহে দুবাৰ টি-২০ বিশ্বকাপ খিতাপ জয় কৰে।<ref name="T20Final">{{Cite web |url=https://www.icc-cricket.com/matches/268129/india-vs-new-zealand |title=India vs. New Zealand — ICC Men's T20 World Cup 2026 Final |website=International Cricket Council |date=2026-03-08 |access-date=2026-10-01}}</ref> * '''[[১৩ মাৰ্চ]]''': প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]ৰ অসম ভ্ৰমণৰ সময়ত অসম মালা ৩.০-ৰ ভূমি পূজন সম্পন্ন হয়। এই আঁচনিৰ অধীনত ৰাজ্যখনত ৯০০ কিলোমিটাৰতকৈ অধিক পথ নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা কৰা হয়।<ref name="AssamMala3">{{Cite web |url=https://www.pmindia.gov.in/en/news_updates/pm-to-visit-assam-on-13-14-march/ |title=PM to visit Assam on 13-14 March |website=Prime Minister of India |date=2026-03-12 |access-date=2026-10-01}}</ref> * '''[[১৪ মাৰ্চ]]''': প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ অসম ভ্ৰমণৰ দ্বিতীয় দিনা চাহ বাগিচাৰ শ্ৰমিকসকলৰ বাবে ভূমিৰ অধিকাৰ আৰু বিভিন্ন আন্তঃগাঁথনি প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত হয়।<ref name="AssamMala3"/> * '''[[২৮ মাৰ্চ]]''': ২০২৬ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ প্ৰস্তুতিৰ অংশ হিচাপে নিৰ্বাচন সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন প্ৰক্ৰিয়া আগবাঢ়ে। === এপ্ৰিল === * '''[[৯ এপ্ৰিল]]''': ২০২৬ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ ১২৬টা বিধানসভা সমষ্টিতে ভোটগ্ৰহণ অনুষ্ঠিত হয়।<ref name="AssamElectionSchedule">{{Cite web |url=https://www.eci.gov.in/ |title=General Election to the Legislative Assembly of Assam, 2026 — Schedule |website=Election Commission of India |date=2026-03-15 |access-date=2026-10-01}}</ref> * '''[[১৮ এপ্ৰিল]]''': বিশ্ব ঐতিহ্য দিৱস উপলক্ষে অসমৰ বিভিন্ন ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্যস্থলীত সজাগতা কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত হয়। === মে' === * '''[[৪ মে']]''': [[অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০২৬|অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]ৰ ভোটগণনা অনুষ্ঠিত হয়। ১২৬টা সমষ্টিৰ ফলাফল ঘোষণা কৰা হয়। [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]য়ে ৮২খন, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ে ১৯খন, [[বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট]]ে ১০খন আৰু [[অসম গণ পৰিষদ]]ে ১০খন আসন লাভ কৰে।<ref name="AssamResults">{{Cite web |url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/partywiseresult-S03.htm |title=Assam — Party Wise Results, General Election to Assembly Constituencies, May 2026 |website=Election Commission of India |date=2026-05-05 |access-date=2026-10-01}}</ref> * '''[[৮ মে']]''': [[অসম]] চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা দপ্তৰৰ উদ্যোগত সুধাকণ্ঠ [[ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ স্মৃতিত বিভিন্ন সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত হয়। * '''[[১৫ মে']]''': [[ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ]]ে উত্তৰ-পূব ভাৰতত প্ৰাক্-মৌচুমী বৰষুণ আৰু ধুমুহাৰ সম্পৰ্কে সতৰ্কবাণী জাৰি কৰে। * '''[[২০ মে']]''': গুৱাহাটীত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ উন্নয়ন আৰু বাণিজ্য সম্প্ৰসাৰণক কেন্দ্ৰ কৰি উদ্যোগিক সন্মিলন অনুষ্ঠিত হয়। * '''[[২৪ মে']]''': বিশ্ব পৰিভ্ৰমী পক্ষী দিৱস উপলক্ষে অসমৰ বিভিন্ন জলাশয়ত পৰিভ্ৰমী পক্ষী আৰু জলাশয় সংৰক্ষণ সম্পৰ্কে সজাগতা কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত হয়। * '''[[৩১ মে']]''': বিশ্ব ধঁপাতবিৰোধী দিৱস উপলক্ষে অসমৰ বিভিন্ন স্থানত ধঁপাতবিৰোধী সজাগতা অভিযান অনুষ্ঠিত হয়। === জুন === * '''[[১১ জুন]]''': [[মেক্সিকো]], [[কানাডা]] আৰু [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ যৌথ আয়োজনত ২০২৬ চনৰ [[ফিফা বিশ্বকাপ]] ফুটবল প্ৰতিযোগিতা মেক্সিকো চিটিত উদ্বোধনী মেচেৰে আৰম্ভ হয়।<ref name="FIFA2026">{{Cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/fifa-world-cup-26-match-schedule-revealed |title=FIFA World Cup 26 match schedule revealed |website=FIFA |date=2024-02-04 |access-date=2026-10-01}}</ref> * '''[[২২ জুন]]''': অসমৰ [[কামাখ্যা মন্দিৰ]]ত বাৰ্ষিক [[অম্বুবাচী মেলা]]ৰ প্ৰবৃত্তি আৰম্ভ হয় আৰু দেশ-বিদেশৰ ভক্তৰ সমাগম ঘটে। === জুলাই === * '''[[১৯ জুলাই]]''': [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ নিউয়ৰ্ক-নিউ জাৰ্ছি অঞ্চলত ২০২৬ চনৰ [[ফিফা বিশ্বকাপ]]ৰ ফাইনেল অনুষ্ঠিত হয়।<ref name="FIFA2026"/> * '''[[২৪ জুলাই]]''': অসমৰ চাহ বাগিচা অঞ্চলসমূহৰ শিক্ষা আৰু আন্তঃগাঁথনি উন্নয়নৰ বাবে বিভিন্ন চৰকাৰী পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰা হয়। * '''[[২৯ জুলাই]]''': অসমত ধাৰাসাৰ বৰষুণৰ সম্ভাৱনাৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি অসম ৰাজ্যিক দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনা প্ৰাধিকৰণে সতৰ্কতামূলক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="ASDMA2026">{{Cite web |url=https://asdma.assam.gov.in/resource/press-release |title=Press Releases — Assam State Disaster Management Authority |website=Government of Assam |access-date=2026-10-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20261008111640/https://asdma.assam.gov.in/resource/press-release |archivedate=2026-10-08 |deadurl=yes}}</ref> * '''[[৩০ জুলাই]]''': [[২০২৬ চনৰ ব্ৰড পিক হিমস্খলন]]ৰ ফলত দহজন পৰ্বতাৰোহীৰ মৃত্যু হয়। === আগষ্ট === * '''[[১ আগষ্ট]]''': ৰাজ্যখনৰ কেইবাখনো জিলাত বানপানীৰ পৰিস্থিতি সৃষ্টি হয়। ৮ আগষ্টলৈ ১৩খন জিলাৰ প্ৰায় ১.৫৫ লাখ লোক বানপানীৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হোৱা বুলি চৰকাৰী তথ্যৰ ভিত্তিত প্ৰকাশ পায়।<ref name="AssamFlood2026">{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/assam-floods-toll-rises-to-98-1-55-lakh-affected-across-13-districts-door-to-door-survey-from-aug-9/amp_articleshow/133045362.cms |title=Assam floods toll rises to 98; 1.55 lakh affected across 13 districts |website=The Times of India |date=2026-08-08 |access-date=2026-10-01}}</ref> * '''[[৮ আগষ্ট]]''': অসমত বানপানীৰ পৰিস্থিতি অব্যাহত থকাৰ সময়ত ১৩খন জিলাত প্ৰায় ১.৫৫ লাখ লোক প্ৰভাৱিত হোৱা বুলি প্ৰকাশ পায়।<ref name="AssamFlood2026"/> === ছেপ্টেম্বৰ === * '''[[১৭ ছেপ্টেম্বৰ]]''': নতুন দিল্লীৰ যশোভূমিত SEMICON India 2026-ৰ উদ্বোধন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে কৰে। সন্মিলনখন ১৭–১৯ ছেপ্টেম্বৰলৈ অনুষ্ঠিত হয়।<ref name="Semicon2026">{{Cite web |url=https://www.semiconindia.org/about/overview |title=SEMICON India 2026 — Overview |website=SEMICON India |access-date=2026-10-01}}</ref> * '''[[২২ ছেপ্টেম্বৰ]]''': বিশ্ব গঁড় দিৱস উপলক্ষে [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] আৰু [[পবিতৰা অভয়াৰণ্য]]ত এশিঙীয়া গঁড় সংৰক্ষণ আৰু সজাগতা সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত হয়। * '''[[২৭ ছেপ্টেম্বৰ]]''': বিশ্ব পৰ্যটন দিৱস উপলক্ষে অসমৰ বিভিন্ন পৰ্যটনস্থলীত পৰ্যটন আৰু স্থানীয় উদ্যোগক উদগনি দিয়াৰ উদ্দেশ্যে বিভিন্ন কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত হয়। === অক্টোবৰ === *'''[[১৭ অক্টোবৰ]]''': [[পশ্চিমবংগ]]ৰ [[কলকাতা]]ৰ চোৰবাগান সৰ্বজনীন দুৰ্গাপূজা মণ্ডপত এক [[২০২৬ চনৰ কলকাতা দুৰ্গাপূজাৰ পদপিষ্ট হোৱাৰ ঘটনা|শোকাৱহ পদপিষ্টৰ ঘটনা]] সংঘটিত হয়। অত্যধিক ভিৰৰ বাবে হোৱা এই জনসমাগমজনিত দুৰ্ঘটনাত কমেও ১৯ জন লোকৰ মৃত্যু হোৱাৰ লগতে ৩৫ জন লোক আহত হৈছে। === নৱেম্বৰ === === ডিচেম্বৰ === ==২০২৬ চনত মৃত্যু== {{মূল|২০২৬ চনত মৃত্যু}} ==২০২৬ চনত ভাৰত== {{মূল|২০২৬ চনত ভাৰত}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:বৰ্ষ]] [[শ্ৰেণী:শেহতীয়া ঘটনাৱলী]] [[শ্ৰেণী:২০২৬ চন]] lp36n1sez77scf3cm6vtet77966ndbv 0 131850 651955 625796 2026-11-10T12:03:58Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651955 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = হৰলিন দেওল | image =Harleen Deol.jpg | female = true | caption ২০২২ চনত দেওল | country = [[ভাৰত]] | international = true | internationalspan = 2019–present | fullname = হৰলিন কৌৰ দেওল | birth_date = {{birth date and age|1998|06|21|df=yes}} | birth_place = [[চণ্ডীগড়]], [[ভাৰত]] | batting = সোঁ-হতীয়া | bowling = সোঁ-বাহু লেগ স্পীন | role = বেটাৰ | odidebutdate = ২২ ফেব্ৰুৱাৰী | odidebutyear = ২০১৯ | odidebutagainst = ইংলেণ্ড | odicap = ১২৬ | lastodidate = ২৬ অক্টোবৰ | lastodiyear = ২০২৫ | lastodiagainst = বাংলাদেশ | odishirt = ৩৩ (পূৰ্বে ৯৮) | T20Idebutdate = ৪ মাৰ্চ | T20Idebutyear = ২০১৯ | T20Idebutagainst = ইংলেণ্ড | T20Icap = ৬২ | lastT20Idate = ১১ জুলাই | lastT20Iyear = ২০২৩ | lastT20Iagainst = বাংলাদেশ | T20Ishirt = ৩৩ (পূৰ্বে ৯৮) | club1 = হিমাচল প্ৰদেশ | year1 = ২০১৪/১৪–বৰ্তমান | club2 = ট্ৰেইলব্লেজাৰ | year2 = ২০১৯–২০২০ | club3 = ছুপাৰন’ভাচ | year3 = ২০২২ | club4 = গুজৰাট গেইণ্টচ | year4 = ২০২৩–২০২৫ | columns=2 | column1= মহিলা এদিনীয়া ক্ৰিকেট | column2 = মহিলা টি২০ | matches1 = ৩৭ | matches2 = ২৬ | runs1 = ১০৫০ | runs2 = ২৯৮ | bat avg1= ৩২.৮১ | bat avg2 = ১৭.৫৩ | 100s/50s1= ১/৪ | 100s/50s2= ০/১ | top score1 = ১১৫ | top score2 = ৫২ | deliveries1= ৯০ | deliveries2 = ১০৮ | wickets1= ২ | wickets2 = ৬ | bowl avg1 = ৪০.৫০ | bowl avg2= ২৩.৩৩ | fivefor1= ০ | fivefor2= ০ | tenfor1= ০ | tenfor2= ০ | best bowling1 = ১/৭ | best bowling2= ২/১৩ | catches/stumpings1 = ১৩/– | catches/stumpings2 = ৭/– | date = ২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ | source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/960845.html ESPNcricinfo | medaltemplates = {{MedalSport|মহিলাৰ ক্ৰিকেট}} {{MedalCountry|{{IND}}}} {{MedalCompetition|আইচিচি ক্ৰিকেট বিশ্বকাপ}} {{Medal|W|২০২৫ ভাৰত}} {{MedalCompetition|আইচিচি টি২০ বিশ্বকাপ}} {{MedalRU|২০২২ অষ্ট্ৰেলিয়া|}} {{MedalCompetition|কমনৱেলথ গেমছ}} {{MedalSilver|২০২২ বাৰ্মিংহাম|}} |club5=ইউ পি ৱাৰিয়ৰ্জক|year5=2026}} '''হৰলিন কৌৰ দেওল''' ([[ইংৰাজী]]: Harleen Kaur Deol; জন্ম: ২১ জুন ১৯৯৮) এগৰাকী ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেটাৰ৷<ref name="Bio">{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/960845.html |title=Harleen Deol |access-date=22 February 2019 |work=ESPNcricinfo}}</ref> তেওঁ ভাৰতীয় মহিলা জাতীয় দলৰ হৈ সোঁহাতৰ বেটছমেন হিচাপে খেলে আৰু মাজে মাজে সোঁহাতৰ লেগ স্পিন বল কৰে। ঘৰুৱা ক্ৰিকেটত [[হিমাচল প্ৰদেশ]] আৰু মহিলা প্ৰিমিয়াৰ লীগত ইউ পি ৱাৰিয়ৰ্জক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে দেওলে৷<ref>{{Cite web |title=In the zone – North - News - BCCI.tv |url=http://www.bcci.tv/news/2016/in-the-zone/12717/in-the-zone-north |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190510092958/http://www.bcci.tv/news/2016/in-the-zone/12717/in-the-zone-north |archive-date=10 May 2019 |access-date=2019-05-10 |website=www.bcci.tv |language=en |archivedate=2019-05-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190510092958/http://www.bcci.tv/news/2016/in-the-zone/12717/in-the-zone-north |deadurl=yes }}</ref> ২০২৫ চনৰ মহিলা [[ক্ৰিকেট]] বিশ্বকাপ জয় কৰা ভাৰতীয় দলৰ অংশ আছিল। ==কেৰিয়াৰ== হৰলিনে ২২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৯ তাৰিখে [[মুম্বাই]]ৰ ৱাংখড়ে ষ্টেডিয়ামত ইংলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে ভাৰতৰ বাবে মহিলা এদিনীয়া আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ত অভিষেক কৰিছিল।<ref name="WT20I">{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/series/8674/game/1172160/india-women-vs-england-women-1st-odi-icc-womens-championship-2017-18-2021 |title=1st ODI, England Women tour of India at Mumbai, Feb 22 2019 |access-date=22 February 2019 |work=ESPNcricinfo}}</ref> তেওঁ চণ্ডীগড়ৰ পৰা ভাৰতৰ বাবে খেলি দ্বিতীয় মহিলা ক্ৰিকেটাৰ হৈ পৰিল, যাৰ পূৰ্বে আছিল তানিয়া ভাটিয়া।<ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/cricket/chandigarh-cricketer-taniya-bhatia-keen-to-make-her-mark-after-india-selection/story-CHJvl7X7LM5JsK3qsARHiL.html|title=Chandigarh cricketer Taniya Bhatia keen to make her mark after India selection|date=10 January 2018|work=Hindustan Times|access-date=22 February 2019|language=en}}</ref> তেওঁ যাদৱিন্দ্ৰ পাব্লিক স্কুল, মোহালীৰ পৰা বিদ্যালয় শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/sports/opportunity-a-reward-for-all-that-hard-work-away-from-home-5593880/|title=‘Opportunity a reward for all that hard work away from home’|date=21 February 2011|work=Indian Express|access-date=21 February 2019|language=en}}</ref> পাছত ৪ মাৰ্চ ২০১৯ তাৰিখে ইংলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে মহিলা ২০-২০ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ত অভিষেক কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1172163.html |title=1st T20I, England Women tour of India at Guwahati, Mar 4 2019 |work=ESPNcricinfo |access-date=4 March 2019}}</ref> হৰলিনে ৬ মে ২০১৯ তাৰিখে মহিলা ২০ চেলেঞ্জত ট্ৰেইলব্লেজাৰৰ বাবে অভিষেক কৰিছিল, য’ত তেওঁ [[স্মৃতি মান্ধানা]]ৰ সৈতে ১০০ ৰানৰ পাৰ্টনাৰশ্বিপ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.iplt20.com/news/188234|title=Match Report: M1 - TRAILBLAZERS vs SUPERNOVAS|website=www.iplt20.com|language=en|access-date=2019-05-10}}</ref> জানুৱাৰী ২০২০ত, তেওঁ ২০২০ আইচিচি মহিলা টি২০ বিশ্বকাপ অষ্ট্ৰেলিয়াত অনুষ্ঠিত হোৱাৰ বাবে ভাৰতৰ দলত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/28468147/kaur-mandhana-verma-part-full-strength-india-squad-t20-world-cup |title=Kaur, Mandhana, Verma part of full strength India squad for T20 World Cup |work=ESPNcricinfo |access-date=12 January 2020}}</ref> জুলাই ২০২১ত, ইংলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে ২০-২০ শৃংখলাত তেওঁ এটি আচৰিত কেচৰ বাবে ভাইৰেল হৈ পৰিল। তেওঁৰ সেই কেচৰ বাবে [[শচীন তেণ্ডুলকাৰ]] আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]ৰ পৰা প্ৰশংসা লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=https://sports.ndtv.com/cricket/prime-minister-narendra-modi-reacts-to-harleen-deols-phenomenal-catch-2484069 |title=Prime Minister Narendra Modi Reacts To Harleen Deol’s "Phenomenal" Catch |work=NDTV Sports |first=Santosh |last=Rao |date=11 July 2021 |access-date=12 December 2021 |archivedate=6 January 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220106192916/https://sports.ndtv.com/cricket/prime-minister-narendra-modi-reacts-to-harleen-deols-phenomenal-catch-2484069 |deadurl=yes }}</ref> জুলাই ২০২২ত, তেওঁ ইংলেণ্ডৰ [[বৰ্মিংহাম]]ত অনুষ্ঠিত [[কমনৱেলথ গেমছ]]ত ভাৰতৰ দলত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.bcci.tv/articles/2022/news/55555899/team-india-senior-women-squad-for-birmingham-2022-commonwealth-games-announced?type=Latest |title=Team India (Senior Women) squad for Birmingham 2022 Commonwealth Games announced |work=Board of Control for Cricket in India |access-date=11 July 2022}}</ref> ২০২৩ত, মহিলা প্ৰিমিয়াৰ লীগৰ প্ৰথম সিজনত, হৰলিনক গুজৰাট গেইণ্টচ (GG)ৰ দ্বাৰা ৪০ লাখ ভাৰতীয় ৰুপীত অধিগ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2023-02-14 |title=Harleen Deol urges fans to watch WPL after bagging contract with Gujarat Giants: Great opportunity for us |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/wpl-is-going-to-change-the-world-of-womens-cricket-harleen-deol-2334569-2023-02-14 |access-date=2025-02-17 |website=India Today |language=en}}</ref> টুৰ্ণামেণ্টৰ চাৰিসপ্তাহৰ অন্তত, তেওঁ ২০০ ৰানৰো অধিক কৰি এটি শ্ৰেষ্ঠ কাৰ্যক্ষমতা প্ৰদৰ্শন কৰিছিল। তেওঁৰ ২০২ ৰান, যাক তেওঁ ১২৫.৪৬ৰ স্ট্ৰাইক ৰেটে কৰিছিল, দলৰ শীৰ্ষ ৰানকৰৰ পৰা মাথোঁ দুই ৰান কম আছিল। ২৪ ডিচেম্বৰ ২০২৪ত, হৰলিনে ২য় মহিলা এদিনীয়াত পশ্চিম ভাৰতৰ বিৰুদ্ধে নিজৰ প্ৰথম মহিলা এদিনীয়া আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শতক (১১৫ ৰান, ১০৩ বলত) প্ৰদৰ্শন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2024-12-24 |title=Harleen Deol hits maiden ODI century in India's fiery batting-show vs West Indies |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/india-women-vs-west-indies-women-harleen-deol-maiden-odi-century-vadodara-2654701-2024-12-24 |access-date=2025-02-17 |website=India Today |language=en}}</ref> ডব্লিউপিএল ২০২৬ত, হৰলিন বিতৰ্কিতভাৱে ৪৭ ৰানত “ৰিটায়াৰ্ট আউট” হৈছিল, কিন্তু ২৪ ঘণ্টা পাছত মুম্বাই ইণ্ডিয়ানছৰ বিৰুদ্ধে অপৰাজিত ৬৪ ৰান কৰি নিজৰ সমালোচকসকলক চুপ কৰিলে।<ref>{{cite web |title=24 hours after getting retired out, Harleen Deol smacks match-winning 64 |url=https://www.khelwire.com/articles/24-hours-after-getting-retired-out-harleen-deol-smacks-match-winning-64 |website=KhelWire |date=January 2026 |access-date=January 23, 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260306000922/https://www.khelwire.com/articles/24-hours-after-getting-retired-out-harleen-deol-smacks-match-winning-64 |archivedate=March 6, 2026 |deadurl=yes}}</ref> বিশেষকৈ তেওঁৰ ফিল্ডিংৰ বাবে জনাজাত, ডব্লিউপিএল ২০২৬ত মুম্বাই ইণ্ডিয়ানছৰ বিৰুদ্ধে শ্বাসৰোধ কৰা এটা কেচ প্ৰদৰ্শন কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Watch: Harleen Deol pulls off a breathtaking catch in WPL 2026 |url=https://www.khelwire.com/articles/watch-harleen-deol-pulls-off-a-breathtaking-catch-in-wpl-2026 |website=KhelWire |date=January 2026 |access-date=January 23, 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260305235745/https://www.khelwire.com/articles/watch-harleen-deol-pulls-off-a-breathtaking-catch-in-wpl-2026 |archivedate=March 5, 2026 |deadurl=yes}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{ESPNcricinfo}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মহিলা ক্ৰিকেটাৰ]] j08p81v510nd8hipundk780yuo4xyuy 0 133995 651966 589462 2026-11-10T14:13:45Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651966 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ৰাজকুমাৰী | image = | caption = চিনেমা হলত মুক্তিৰ পোষ্টাৰ | director = সলিল সেন | screenplay = সলিল সেন | story = সলিল সেন | producer = দেবেশ ঘোষ<br />ৰঞ্জনা ঘোষ | starring = [[উত্তম কুমাৰ]]<br />[[তনুজা]]<br />ছায়া দেৱী<br />পাহাৰী সন্যাল<br />ভানু বেনাৰ্জী<br />জহৰ ৰয় | cinematography = কৃষ্ণ চক্ৰৱৰ্তী | editing = বৈদ্যনাথ চেটাৰ্জী | music = [[আৰ ডি বৰ্মন]] | studio = লোকনাথ চিত্ৰমন্দিৰ | distributor = শ্ৰী বিষ্ণু পিকচাৰ্ছ প্ৰাইভেট লিমিটেড | released = {{Film date|df=yes|1970|10|02}} | country = ভাৰত | language = [[বাংলা ভাষা|বাংলা]] }} '''''ৰাজকুমাৰী''''' ([[বাংলা]]: ব়াজকুমাব়ী) হ’ল সলিল সেনৰদ্বাৰা ৰচিত আৰু পৰিচালিত ১৯৭০ চনৰ এখন ভাৰতীয় [[বাংলা ভাষা]]ৰ মচলা ছবি। লোকনাথ চিত্ৰমন্দিৰৰ বেনাৰত দেবেশ ঘোষ আৰু ৰঞ্জনা ঘোষৰদ্বাৰা প্ৰযোজিত এই ছবিখনত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে [[উত্তম কুমাৰ]] আৰু [[তনুজা]]ই।<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2024-05-23 |title=কাজলেৰ মা তনুজাকে জড়িয়ে উত্তমকুমাৰ কেন বলেছিলেন, 'তুমি আমাৰ বুকে থাকবে...' |url=https://tv9bangla.com/entertainment/this-is-what-tanuja-said-about-uttam-kumar-during-the-shooting-of-antony-firingi-1069189.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808191705/https://tv9bangla.com/entertainment/this-is-what-tanuja-said-about-uttam-kumar-during-the-shooting-of-antony-firingi-1069189.html |archive-date=2025-08-08 |access-date=2025-08-08 |website=TV9 Bangla |language=bn}}</ref> আনহাতে সহায়ক চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে ছায়া দেৱী, পাহাৰী সন্যাল, ভানু বেনাৰ্জী, জহৰ ৰয়, দীপ্তি ৰয় আৰু তৰুণ কুমাৰে আৰু অতিথি শিল্পী হিচাপে আছে হেলেন। ছবিখনৰ কাহিনী এগৰাকী ৰাজকুমাৰী মঞ্জুক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠিছে, যি মাকৰ তত্ত্বাৱধানত কঠোৰ নীতি-নিয়মৰ মাজত আবদ্ধ। তাই নিৰ্মল নামৰ এজন বীমা এজেণ্টৰ প্ৰেমত পৰে, কিন্তু বিয়াৰদিনাই নিৰ্মল এটা দুৰ্ঘটনাৰ সন্মুখীন হৈ দৃষ্টিশক্তি হেৰুৱাই পেলোৱাত পৰিস্থিতি অপ্ৰত্যাশিত হৈ পৰে। সেনৰদ্বাৰা ৰচিত এই ছবিখন আংশিকভাৱে আমেৰিকান ছবি ''ৰোমান হলিডে'' (১৯৫৩)ৰদ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত।<ref>{{Cite web |last= |date=2017-11-04 |title=Rajkumari (1970) |url=https://madhulikaliddle.com/2017/11/04/rajkumari-1970/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250807174555/https://madhulikaliddle.com/2017/11/04/rajkumari-1970/ |archive-date=2025-08-07 |access-date=2025-08-07 |website=Dustedoff |language=en}}</ref> ই সেন আৰু কুমাৰৰ মাজত দ্বিতীয়টো সহযোগিতা আৰু লগতে উত্তম কুমাৰ আৰু তনুজাৰ মুখ্য যুটী হিচাপে তৃতীয়খন ছবি।<ref>{{Cite news |date=2016-04-07 |title='I live in the present': Tanuja |url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/i-live-in-the-present-tanuja/article8447451.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808191322/https://www.thehindu.com/features/friday-review/i-live-in-the-present-tanuja/article8447451.ece |archive-date=2025-08-08 |access-date=2025-08-08 |work=[[The Hindu]] |language=en-IN |issn=0971-751X |quote="I shared good vibes with both Uttam Kumar and Soumitra Chatterjee", says Tanuja.}}</ref> ছবিখনৰ অধিকাংশ দৃশ্যগ্ৰহণ কলকাতাত কৰা হৈছে আৰু কিছু অংশৰ চিত্ৰগ্ৰহণ মুম্বাইত কৰা হৈছে। ছবিখনৰ সংগীত পৰিচালনা কৰিছে [[আৰ ডি বৰ্মন]]-এ, যি আছিল বাংলা ছবিৰ জগতত তেওঁৰ আত্মপ্ৰকাশ।<ref>{{Cite web |title=RAJKUMARI R D BURMAN BENGALI FILM N 77167 RARE 78 RPM RECORD 10" INDIA EX |url=https://www.ebay.com/itm/405186309843 |access-date=2025-08-08 |website=eBay |language=en-us}}</ref> গীতৰ কথা গৌৰীপ্ৰসন্ন মজুমদাৰৰ। কৃষ্ণ চক্ৰৱৰ্তীয়ে ছবিখনৰ চিনেমাটোগ্ৰাফী চম্ভালিছিল আৰু বৈদ্যনাথ চেটাৰ্জীয়ে সম্পাদনা কৰিছিল। ''ৰাজকুমাৰী'' ১৯৭০ চনৰ ২ অক্টোবৰত দুৰ্গা পূজাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি ছবিগৃহত মুক্তি দিয়া হৈছিল। মুক্তিৰ পিছত ই সমালোচকৰপৰা নেতিবাচক সমালোচনা আৰু মন্থৰ বাণিজ্যিক সঁহাৰি লাভ কৰিছিল যদিও জনমানসৰ অনুকূল প্ৰচাৰে ইয়াক বক্স অফিচত সফলতা লাভ কৰাত সহায় কৰিছিল। ছবিখনৰ প্ৰতিটো গীত মুক্তিৰ লগে লগে অতি জনপ্ৰিয় হৈছিল, যিবোৰ পিছলৈ বৰ্মনে নিজৰ হিন্দী এলবামসমূহত পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Bilingual E-archive Digital Platform for Bengal's Cinema |url=https://www.bengalfilmarchive.com/ |access-date=2025-08-07 |website=Bengal Film Archive}}</ref> == কাহিনী == মঞ্জুৰ মাক (ছায়া দেৱী) অতিশয় কঠোৰ অনুশাসনৰ পক্ষপাতী আছিল। মঞ্জুৱে (তনুজা) এদিন নিৰ্মলৰ গান শুনে আৰু তেওঁৰ প্ৰেমত পৰে। নিৰ্মলে (উত্তম কুমাৰ) মঞ্জুৰ মাকৰ ওচৰলৈ গৈ ক’লে যে তেওঁ মঞ্জুক গান শিকাব বিচাৰে। কিন্তু মঞ্জুৰ মাকে তেওঁৰ প্ৰস্তাৱ প্ৰত্যাখ্যান কৰে। প্ৰতিদিনে মঞ্জুৱে চিলাই কাম শিকিবলৈ নিৰ্মলৰ ভগ্নীৰ ঘৰলৈ গৈছিল আৰু তাতেই তেওঁলোকৰ প্ৰেমৰ কাহিনী গঢ়ি উঠিছিল। মঞ্জুৰ মাকে তাইক চিলাই কাম কৰিবলৈ বাধা দিয়ে। যেতিয়া মঞ্জুৰ মাকে সকলো কথা জানিব পাৰিলে, তেতিয়া নিৰ্মল আৰু মঞ্জুৱে বিবাহপাশত আবদ্ধ হোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশতঃ নিৰ্মল এটা গাড়ী দুৰ্ঘটনাত পতিত হৈ অন্ধ হৈ পৰে। মঞ্জুৰ বিবাহ স্থগিত হৈ যায়। মঞ্জুৱে ভাবিলে যে নিৰ্মলে তাইক প্ৰতাৰণা কৰিছে আৰু সেইবাবেই তাই তেওঁক বিচাৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁক বিচাৰি নাপাই মঞ্জুৱে আন এজনৰ সৈতে বিবাহৰ সিদ্ধান্ত লয়। কিন্তু বিবাহৰদিনাই তাই জানিব পাৰে যে নিৰ্মল তেওঁৰ ভগ্নীৰ ঘৰতে আছে। অৱশেষত মঞ্জুৱে সকলো সত্য জানিব পাৰিলে। শেষত সত্যৰ জয় হয় আৰু তেওঁলোকে আৱেগিক হৈ পৰি ইজনে সিজনক সাবটি ধৰে।<ref>{{Cite web |url=https://madhulikaliddle.com/2017/11/04/rajkumari-1970/ |title=Rajkumari (1970) |last=dustedoff |date=2017-11-04 |website=Dustedoff |language=en |access-date=2021-09-07}}</ref> == অভিনয় শিল্পী == * [[উত্তম কুমাৰ]]: নিৰ্মল চৌধুৰী (এজন বীমা এজেণ্ট) / ইন্দ্ৰজিৎ (এজন পেছাদাৰী গায়ক)ৰ চৰিত্ৰত<ref>{{Cite web |last=Sengupta |first=Somen |date=2023-10-08 |title=Kishore Kumar Sings For Uttam Kumar – A Short lived Golden Saga. |url=https://www.somensengupta.com/Uttam-Kumar%20.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808195753/https://www.somensengupta.com/Uttam-Kumar%20.html |archive-date=2025-08-08 |access-date=2025-08-08 |website=[[The Statesman (India)|The Statesman]] |quote=Surprisingly when these songs were lipped by Uttam in Bengali a section of critics shown displeasure accusing Kishore a misfit in the voice of Uttam Kumar.}}</ref> * [[তনুজা]]: মঞ্জৰী ওৰফে মঞ্জু (কমলাপুৰৰ ৰাজকুমাৰী)ৰ চৰিত্ৰত<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2023-09-23 |title=Tanuja Birthday: 5 Bengali Films Of The Actress Every Fan Should Watch {{!}} 🎥 LatestLY |url=https://www.latestly.com/entertainment/bollywood/tanuja-birthday-5-bengali-films-of-the-actress-every-fan-should-watch-5429433.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808201045/https://www.latestly.com/entertainment/bollywood/tanuja-birthday-5-bengali-films-of-the-actress-every-fan-should-watch-5429433.html |archive-date=2025-08-08 |access-date=2025-08-08 |website=LatestLY |language=en |quote=With Uttam Kumar again, Tanuja makes a spectacular splash as an introverted girl at first and a woman who gets a chance at freedom thanks to her lover. There's heartbreak and loss and Tanuja makes them all seem relatable. |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250808201045/https://www.latestly.com/entertainment/bollywood/tanuja-birthday-5-bengali-films-of-the-actress-every-fan-should-watch-5429433.html |archivedate=2025-08-08 |deadurl=yes}}</ref> * ছায়া দেৱী: অনুৰাধা দেৱী ওৰফে ৰাণী মাৰ চৰিত্ৰত * পাহাৰী সন্যাল: প্ৰমথেশ বেনাৰ্জী (অনুৰাধাৰ ককায়েক)ৰ চৰিত্ৰত * তৰুণ কুমাৰ: ৰাণী মাৰ মেনেজাৰৰ চৰিত্ৰত * ভানু বেনাৰ্জী: প্ৰসন্ন ভট্টাচাৰ্যৰ চৰিত্ৰত * জহৰ ৰয়: প্ৰজাপতিৰ চৰিত্ৰত * দীপ্তি ৰয়: লাৱণ্য (নিৰ্মলৰ বায়েক)ৰ চৰিত্ৰত * অসিত বৰণ: প্ৰশান্ত (লাৱণ্যৰ স্বামী)ৰ চৰিত্ৰত * অজয় গাংগুলী: মথুৰেশৰ চৰিত্ৰত * শৈলেন গাংগুলী: উকীলৰ চৰিত্ৰত * হেলেন: "কি যে ভাবি" শীৰ্ষক আইটেম চংটিত অতিথি শিল্পী হিচাপে == সংগীত == {{Infobox album | name = ৰাজকুমাৰী | type = চাউণ্ডট্ৰেক | longtype = ''ৰাজকুমাৰী''ৰ বাবে | artist = [[আৰ ডি বৰ্মন]] | released = ১৯৭০ | genre = চলচ্চিত্ৰ সংগীত | length = ২০ মিনিট ১২ ছেকেণ্ড | language = [[বাংলা ভাষা|বাংলা]] | label = [[চাৰেগামা]] | producer = আৰ ডি বৰ্মন | prev_title = [[ৰাতোঁ কা ৰাজা]] | prev_year = ১৯৭০ | year = ১৯৭০ | next_title = [[কটি পতংগ]] | next_year = ১৯৭১ | misc = {{external media | audio1 = {{YouTube|F3FlZB9-bbs&list|ৰাজকুমাৰী অডিঅ' জুকবক্স}} }} }} ছবিখনৰ সংগীত পৰিচালনা কৰিছে [[আৰ ডি বৰ্মন]]-এ। এয়া আছিল বাংলা চলচ্চিত্ৰ জগতত তেওঁৰ আত্মপ্ৰকাশ,<ref name=":0">{{Cite web |last1=Ray Chaudhuri |first1=Shantanu |last2=Vittal |first2=Balaji |date=2019-01-04 |title=25 Fun Facts And Trivia On R. D. Burman |url=https://www.filmcompanion.in/features/25-fun-facts-and-trivia-on-rd-burman |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808192905/https://www.filmcompanion.in/features/25-fun-facts-and-trivia-on-rd-burman |archive-date=2025-08-08 |access-date=2025-08-08 |website=[[Film Companion]] |language=en |quote=Though he had firm north-eastern and Bengali roots, there was more than a ten-year gap between Pancham's first Bengali film album and his second. ''Rajkumari'' released in 1970 and ''Troyee'' in 1982.}}</ref> লগতে উত্তম কুমাৰৰ সৈতেও এয়া আছিল তেওঁৰ প্ৰথম কাম।<ref>{{Cite news |date=2009-04-11 |title=He who brought back romance |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/he-who-brought-back-romance/cid/633763 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808194311/https://www.telegraphindia.com/entertainment/he-who-brought-back-romance/cid/633763 |archive-date=2025-08-08 |access-date=2025-08-08 |work=[[The Telegraph (India)|The Telegraph]] |quote=It also had a lot to do with a certain Shakti Samanta under whose directorial baton came everyone from Shammi Kapoor to Mithun Chakraborty, Uttam Kumar to Prosenjit Chatterjee.}}</ref> এলবামটোত গৌৰীপ্ৰসন্ন মজুমদাৰে লিখা ছটা গীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |last=Banerjee |first=Subhadeep |date=2025-06-27 |title=বাংলা ছবিতে আৰ ডি বৰ্মণেৰ হাতেখড়ি উত্তম কুমাৰেৰ হাত ধৰেই |url=https://www.thewall.in/cinema/r-d-burman-first-break-in-uttam-kumars-bengali-film-/tid/164475 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808193622/https://www.thewall.in/cinema/r-d-burman-first-break-in-uttam-kumars-bengali-film-/tid/164475 |archive-date=2025-08-08 |access-date=2025-08-08 |website=TheWall |language=bn}}</ref><ref>{{Cite news |last=সংবাদদাতা |first=নিজা |title=Uttam Kumar: অনলাইনে দুই 'কুমাৰ'! ১২ দিন ধৰে ৰোজ ৰাতে উত্তম-কিশোৰ |url=https://www.anandabazar.com/entertainment/oopsroops-presents-e-carnival-kumars-forever-uttam-kishore-dgtl/cid/1294446 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250222235543/https://www.anandabazar.com/entertainment/oopsroops-presents-e-carnival-kumars-forever-uttam-kishore-dgtl/cid/1294446 |archive-date=2025-02-22 |access-date=2025-08-08 |work=[[Anandabazar Patrika]] |language=bn}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত বৰ্মনে নিজেই তেওঁৰ কেইবাখনো হিন্দী চলচ্চিত্ৰত এই গীতসমূহৰ সুৰ পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল,<ref name=":0" /> যেনে— "গুন গুণ গুণ কুঞ্জে আমাৰ" গীতটিৰ সুৰত ''কটি পতংগ'' (১৯৭১) ছবিৰ "প্যাৰ দিৱানা হোতা হ্যায়", "এ কি হ’ল"ৰ সুৰত ''অমৰ প্ৰেম'' (১৯৭২) ছবিৰ "য়ে ক্যা হুয়া", "কি যে ভাবি এলমেলো"ৰ সুৰত ''জৱানি দিৱানি'' (১৯৭২) ছবিৰ "য়ে জৱানি হ্যায় দিৱানি", "কি বলিতে এলে"ৰ সুৰত ''বন্ধে হাত'' (১৯৭৩) ছবিৰ "দেখো য়ে মেৰে বন্ধে হাত" আৰু "বন্ধ দ্বাৰৰ অন্ধকাৰে"ৰ সুৰত ''য়াদোঁ কি বাৰাত'' (১৯৭৩) ছবিৰ "আপকে কামৰে মে কোই" গীতসমূহ ৰচনা কৰা হৈছিল। এই আটাইকেইটা গীতই অতি জনপ্ৰিয় হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |last=Ghosh |first=Tanushree |date=2024-06-27 |title=R. D. Burman Birthday: Remembering Pancham and his seven Bengali 'puja' songs which became Hindi superhits |url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/music/rd-burman-birthday-article-12757743.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808192422/https://www.moneycontrol.com/europe/?url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/music/rd-burman-birthday-article-12757743.html |archive-date=2025-08-08 |access-date=2025-08-08 |work=Moneycontrol}}</ref> {{Track listing | headline = গীতৰ তালিকা | extra_column = কণ্ঠশিল্পী | total_length = ২০:১২ | title1 = কি বলিতে এলে | length1 = ৩:১০ | extra1 = [[কিশোৰ কুমাৰ]] | title2 = গুণ গুণ গুণ কুঞ্জে আমাৰ | length2 = ৩:০৯ | extra2 = [[আশা ভোঁচলে]] | title3 = বন্ধ দ্বাৰৰ অন্ধকাৰে | length3 = ৪:৩১ | extra3 = কিশোৰ কুমাৰ, আশা ভোঁচলে | title4 = কত নাৰী আছে এ গোকুলে | length4 = ২:৩৭ | extra4 = [[তনুজা]], কিশোৰ কুমাৰ, আশা ভোঁচলে | title5 = কি যে ভাবি এলমেলো | length5 = ৩:২২ | extra5 = আশা ভোঁচলে | title6 = এ কি হ’ল | length6 = ৩:২৩ | extra6 = কিশোৰ কুমাৰ }} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb title|id=tt7683668}} [[শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰ]] 19bxe9pbizk2vkjqzvfgrxe11475m8k 0 135672 651997 595948 2026-11-10T16:04:21Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651997 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder |image= |birth_name= ৱেনানিতা ৱেন্সেন্স আংগাং |birth_date= |birth_place= কোটা কিনাবালু, চাৰাৱাক, [[মালয়েছিয়া]] |title=মিছ চাবাহ মডেল অফ দ্য ইয়াৰ ২০১৬, মিছ প্লেনেট মালয়েছিয়া ২০১৬, উন্দুক ঙাদাউ কুৱালা পেনিও ২০১৮, মিছ ৱৰ্ল্ড মালয়েছিয়া ২০২২ |competitions=বুচাক মোচংগন ২০১৬ (প্ৰথম ৰানাৰ্ছ-আপ), মিছ চাবাহ মডেল অফ দ্য ইয়াৰ ২০১৬ (বিজেতা), মিছ প্লেনেট ইণ্টাৰনেশ্যনেল ২০১৬ (প্ৰথম ৰানাৰ্ছ-আপ), উন্দুক ঙাদাউ কুৱালা পেনিও ২০১৮ (বিজেতা), মিছ টুৰিজম এণ্ড কালচাৰ ইউনিভাৰ্ছ (দ্বিতীয় ৰানাৰ্ছ-আপ), মিছ ৱৰ্ল্ড মালয়েছিয়া ২০২২ (বিজেতা), মিছ ৱৰ্ল্ড ২০২৩ (শীৰ্ষ ৪০) |height= ১.৭৫ মিটাৰ |eye_colour= |hair_colour= |alma_mater=চানৱে ইউনিভাৰ্ছিটি, লেংকেষ্টাৰ ইউনিভাৰ্ছিটি |occupation=মডেল |years_active=২০১৬ – বৰ্তমান }} '''ৱেনানিতা আংগাং''' (ইংৰাজী: Wenanita Angang) এগৰাকী মালয়েছিয়ান মডেল আৰু সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ খিতাপধাৰী, যিয়ে '''মিছ ৱৰ্ল্ড মালয়েছিয়া ২০২২''' ৰ মুকুট লাভ কৰিছিল। তেওঁ মিছ ৱৰ্ল্ড ২০২৩ প্ৰতিযোগিতাত নিজৰ দেশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। মিছ ৱৰ্ল্ড মালয়েছিয়া ২০২২ হোৱাৰ পূৰ্বে তেওঁ ২০১৬ চনত মিছ প্লেনেট মালয়েছিয়া খিতাপ জয় কৰিছিল। ২০১৮ চনত তেওঁ নিজৰ গৃহ চহৰ চাবাহত 'উন্দুক ঙাদাউ কুৱালা পেনিও' খিতাপ অৰ্জন কৰে। তেওঁ মিছ টুৰিজম এণ্ড কালচাৰ ইউনিভাৰ্ছ ২০১৯ ত মালয়েছিয়াক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি দ্বিতীয় ৰানাৰ্ছ-আপ হয়। মিছ ৱৰ্ল্ড মালয়েছিয়া ২০২২ ৰ বিজয়ী হিচাপে আংগাঙে মিছ ৱৰ্ল্ড ২০২৩ ত অংশগ্ৰহণ কৰি শীৰ্ষ ৪০ গৰাকীৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰে। == সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতা == === বুচাক মোচংগন ২০১৬ === আংগাঙৰ প্ৰথম সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতা আছিল ‘বুচাক মোচংগন ২০১৬’। বুচাক মোচংগন (যাৰ অৰ্থ হৈছে ‘ধুনীয়া ফুল’) হৈছে চাবাহৰ টাটানা সম্প্ৰদায়ৰ মাজত উদযাপিত ওডৌ বা কাঞ্জাৰ উৎসৱৰ সময়ত অনুষ্ঠিত এক সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতা। ইয়াত অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক টাটানাৰ প্ৰাচীন আৰু বিলুপ্তপ্ৰায় ৰীতি-নীতি তথা আচাৰ-ব্যৱহাৰৰ উপস্থাপনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বিচাৰ কৰা হয়। নিজৰ এই প্ৰথম প্ৰতিযোগিতাতে তেওঁ প্ৰথম ৰানাৰ্ছ-আপৰ স্থান লাভ কৰিছিল। === মিছ চাবাহ মডেল অফ দ্য ইয়াৰ ২০১৬ === আংগাঙে ১৩ গৰাকী প্ৰতিযোগীক অতিক্ৰমি ‘মিছ চাবাহ মডেল অফ দ্য ইয়াৰ ২০১৬’ খিতাপ অৰ্জন কৰে। ২০১৬ চনৰ ৪ জুনত শ্বাংগ্ৰী-লা টানজুং আৰো ৰিজৰ্ট এণ্ড স্পাত এই প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Kuala Penyu's Wenanita is Miss Sabah Model |url=https://www.theborneopost.com |access-date=2022-12-10 |website=Borneo Post Online |date=10 June 2016 |language=en-US}}</ref> চাবাহৰ মহিলাসকলৰ মডেলিং আৰু সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ প্ৰতিভা প্ৰদৰ্শনৰ বাবে ২০১১ চনত এই প্ৰতিযোগিতাখন আৰম্ভ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2016-06-09 |title=Kuala Penyu lass wins Model of the Year |url=http://www.dailyexpress.com.my |access-date=2022-12-10 |website=www.dailyexpress.com.my}}</ref> === মিছ প্লেনেট ইণ্টাৰনেশ্যনেল ২০১৬ === ২০ বছৰ বয়সত তেওঁ জৰ্জিয়াৰ বাটুমি চহৰত অনুষ্ঠিত ‘মিছ প্লেনেট ইণ্টাৰনেশ্যনেল ২০১৬’ প্ৰতিযোগিতাত ‘মিছ প্লেনেট মালয়েছিয়া’ হিচাপে অংশ লয়। তেওঁ ইয়াত দ্বিতীয় স্থান (প্ৰথম ৰানাৰ্ছ-আপ) লাভ কৰে আৰু ‘শ্ৰেষ্ঠ ৰাষ্ট্ৰীয় পোছাক’ৰ বঁটা অৰ্জন কৰে।<ref>{{Cite web |title=Miss Planet 2016 Marina Voykova: Kindness shall save the world |url=https://bnr.bg |access-date=2022-09-04 |website=bnr.bg |language=en}}</ref> === উন্দুক ঙাদাউ ২০১৮ === ২০১৮ চনৰ মে' মাহত চাবাহ ৰাজ্যত বাৰ্ষিকভাবে অনুষ্ঠিত হোৱা শস্য চপোৱাৰ উৎসৱ ‘কাস্মাটান’ত তেওঁ কুৱালা পেনিও জিলাৰ বাবে ‘উন্দুক ঙাদাউ’ নিৰ্বাচিত হয়। এই একেটা বৰ্ষতে ইনানামৰ প্ৰতিনিধি হোচিয়ানি জেমছ জেইমিছে ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ প্ৰতিযোগিতাত জয়লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=Geraldine |first=Avila |date=31 May 2018 |title=Actress Hosiani is the new unduk ngadau |url=https://www.nst.com.my |access-date=2022-09-13 |website=New Straits Times}}</ref><ref>{{Cite web |date=21 May 2018 |title=Unduk Ngadau Kuala Penyu 2018 Wenanita Angang |url=https://www.facebook.com |access-date=2022-09-04 |website=www.facebook.com |language=en}}</ref> === মিছ টুৰিজম এণ্ড কালচাৰ ইউনিভাৰ্ছ ২০১৯ === ২০১৯ চনৰ ৩১ আগষ্টত ম্যানমাৰত অনুষ্ঠিত ‘মিছ টুৰিজম এণ্ড কালচাৰ ইউনিভাৰ্ছ ২০১৯’ প্ৰতিযোগিতাত তেওঁ মালয়েছিয়াক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি দ্বিতীয় ৰানাৰ্ছ-আপৰ খিতাপ অৰ্জন কৰে। === মিছ ৱৰ্ল্ড মালয়েছিয়া ২০২২ === ২০২২ চনৰ ২৭ আগষ্টত আংগাঙে ১৪ গৰাকী প্ৰতিযোগীক পৰাস্ত কৰি ‘মিছ ৱৰ্ল্ড মালয়েছিয়া ২০২২’ খিতাপ জয় কৰে। তেওঁ চেলংগৰৰ ড° লাৱণ্য চিৱাজীৰ উত্তৰাধিকাৰী হয়।<ref>{{Cite web |date=2022-08-27 |title=Kuala Penyu lass Wenanita Angang is Miss World Malaysia 2022 - Sabah Baru News Kuala Penyu lass Wenanita Angang is Miss World Malaysia 2022 |url=https://sabahbarunews.com |access-date=2022-09-04 |website=Sabah Baru News |language=en-US}}</ref> তেওঁ সাত বছৰৰ ভিতৰত চাবাহ ৰাজ্যৰপৰা এই খিতাপ জয় কৰা পঞ্চমগৰাকী বিজয়ী হিচাপে পৰিগণিত হয়। প্ৰতিযোগিতাৰ চূড়ান্ত প্ৰশ্নোত্তৰ শিতানত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন সম্পৰ্কে সোধা এক প্ৰশ্নৰ উত্তৰত তেওঁ কৈছিল: {{quote|text=যেতিয়া আমি এছ.আই.চি.চি. (SICC)-ৰপৰা বাহিৰলৈ ওলাই আহোঁ, বিশেষকৈ চাবাহৰ লোকসকলে সেই গৰমৰ ঢৌটো অনুভৱ কৰিব পাৰে যিটো কেইবছৰমান আগতে আমি অনুভৱ কৰা নাছিলোঁ। গতিকে মই সকলোকে জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ বিষয়ে কেৱল সজাগতা সৃষ্টি কৰাই নহয়, প্ৰকৃততে ইয়াৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থা ল’বলৈ আহ্বান জনাইছোঁ।<ref>{{Cite web |last=Eazzycom |title=Sabahan Wenanita Angang is the new Miss World Malaysia |url=http://www.missnews.com.br |access-date=2022-12-10 |website=www.missnews.com.br |language=pt-br |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221224172735/https://www.missnews.com.br/ |archivedate=2022-12-24 |deadurl=yes}}</ref>}} প্ৰতিযোগিতাখনত তেওঁ ‘বিউটি উইথ এ পাৰপাজ’ বঁটাৰ বাবে শীৰ্ষ ৮ গৰাকীৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=Mu |first=Paul |date=28 August 2022 |title=Sabahan wins Miss Malaysia World 2022, Sarawakian is runner-up |url=https://www.nst.com.my |access-date=4 September 2022 |website=New Straits Times}}</ref> তেওঁ মিছ ৱৰ্ল্ড ২০২৩ প্ৰতিযোগিতাত মালয়েছিয়াক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2022-08-28 |title=Sabahan Wenanita Angang wins Miss World Malaysia 2022 |url=https://hipz.my |access-date=2022-09-04 |website=Hipz Malaysia |language=en-US}}</ref> === মিছ ৱৰ্ল্ড ২০২৩ === আংগাঙে মিছ ৱৰ্ল্ড ২০২৩ প্ৰতিযোগিতাত নিজৰ দেশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল আৰু শীৰ্ষ ৪০ গৰাকীৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2022-08-27 |title=Sabahan Wenanita Angang is the new Miss World Malaysia - Citizens Journal |url=https://cj.my |access-date=2022-09-04 |language=en-US}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী]] [[শ্ৰেণী:মডেল]] fdkavwwvbqp1ycsauruyzb3etygwu3s 0 136136 651973 599998 2026-11-10T15:03:48Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651973 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ৰিধিমা ঘোষ | image = Ridhima Ghosh in 2017.jpg | image_size = | alt = | caption = ২০১৭ চনত ৰিধিমা | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1989|01|18|df=y}} | birth_place = [[কলকাতা]], [[পশ্চিমবংগ]], [[ভাৰত]] | death_date = | death_place = | alma_mater = লৰেটো হাউচ <br /> ভৱানীপুৰ এডুকেশ্যন ছচাইটি কলেজ | occupation = অভিনেত্ৰী <br/ > দূৰদৰ্শনৰ আঁতধৰোঁতা | years_active = ২০০৭–বৰ্তমান | spouse = গৌৰৱ চক্ৰৱৰ্তী (বি. ২০১৭) | notable_works = লেপটপ <br />ব্যোমকেশ (টিভি ধাৰাবাহিক) <br />ৰাজকাহিনী <br />মহানায়ক <br /> ব্যোমকেশ (ৱেব ধাৰাবাহিক) <br /> দ্বিতীয় পুৰুষ <br /> নিখোঁজ | known_for = ৰং মিলান্তি | relatives = সব্যসাচী চক্ৰৱৰ্তী (শহুৰেক) <br /> মিঠু চক্ৰৱৰ্তী (শাহুৱেক) <br /> অৰ্জুন চক্ৰৱৰ্তী (দেওৰেক) | other_names = ৰিধি | height = | children = ধীৰ }} '''ৰিধিমা ঘোষ''' এগৰাকী ভাৰতীয় [[বাংলা]] [[চলচ্চিত্ৰ]] আৰু দূৰদৰ্শনৰ অভিনেত্ৰী।<ref>{{Cite web |title=Ridhima Ghosh: Movies, Photos, Videos, News, Biography & Birthday {{!}} eTimes |url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Ridhima-Ghosh |access-date=24 May 2024 |website=The Times of India |language=en}}</ref> তেওঁ ২০০৭ চনত সংঘমিত্ৰা চৌধুৰীৰ ছবি ''ৰাতপৰিৰ ৰূপকথা''ৰ জৰিয়তে ডাঙৰ পৰ্দাত আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত ২০০৯ চনত বাংলা ধাৰাবাহিক ''বৌ কথা কও''ৰ জৰিয়তে তেওঁ দূৰদৰ্শনত ভূমুকি মাৰে। তেওঁ ২০১১ চনৰ অন্যতম প্ৰশংসিত ছবি কৌশিক গাংগুলীৰ ''ৰং মিলান্তি''ত কৰা অভিনয়ৰ বাবে জনাজাত। এফএফএচিই (FFACE) কেলেণ্ডাৰৰ প্ৰথম সংস্কৰণৰ বাবে ৰিধিমা প্ৰথমগৰাকী চেলিব্ৰিটি মডেল হিচাপেও নিৰ্বাচিত হৈছিল। == শিক্ষা == ঘোষে কলকাতাৰ লৰেটো হাউচত স্কুলীয়া শিক্ষা সমাপ্ত কৰিছিল।<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=Mu0e3dqEOzE |title=Shohoj Katha {{!}} Episode 15 {{!}} Ridhima Ghosh {{!}} Rahul Arunoday Banerjee |date=2025-03-07 |last=Shohoj Katha |access-date=2025-07-05 |via=YouTube}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ভৱানীপুৰ এডুকেশ্যন ছচাইটি কলেজৰপৰা ইংৰাজী সাহিত্যত ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == ব্যক্তিগত জীৱন == [[File: Gaurav Chakrabarty and Ridhima Ghosh in 2025.jpg|thumb|upright=1.0|right|স্বামী গৌৰৱৰ সৈতে ৰিধিমা]] ১৯৮৯ চনৰ ১৮ জানুৱাৰীত ভাৰতৰ পশ্চিমবংগৰ কলকাতাত ৰিধিমাৰ জন্ম হৈছিল আৰু তাতেই ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=আনন্দ |first=ওয়েব ডেস্ক, এবিপি |title='এই জন্মদিনটা তোমাৰ জন্য কঠিন হ’লেও ভালো ৰাখাৰ চেষ্টা কৰব', ৰিধিমাকে গৌৰব |url=https://bengali.abplive.com/entertainment/riddhima-ghosh-birthday-actor-gaurav-chakrabarty-shares-an-adorable-post-on-riddhima-ghosh-s-birthday-860755 |access-date=6 February 2022 |website=ABP Bengali |language=bn}}</ref> ২০১৭ চনৰ ২৮ নৱেম্বৰত তেওঁ তেওঁৰ দীৰ্ঘদিনীয়া প্ৰেমিক তথা অভিনেতা গৌৰৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ২০১০ চনৰ ৫ ছেপ্টেম্বৰত ''ৰং মিলান্তি''ৰ চিত্ৰনাট্য পাঠৰ সময়ত তেওঁলোকৰ প্ৰথম সাক্ষাৎ হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=24 November 2021 |title=Gaurav Chakrabarty Ridhima Ghosh Anniversary Kiss: গৌৰবেৰ ঠোঁটে ঠোঁট ৰেখে ভালোবাসা এঁকে দিলেন ৰিধিমা, কেন জানেন? |url=https://bengali.news18.com/news/entertainment/gaurav-chakrabarty-and-ridhima-ghosh-share-adorable-photo-on-wedding-anniversary-rc-694685.html |access-date=13 January 2022 |website=News18 Bengali |language=bn |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220113113326/https://bengali.news18.com/news/entertainment/gaurav-chakrabarty-and-ridhima-ghosh-share-adorable-photo-on-wedding-anniversary-rc-694685.html |archivedate=13 January 2022 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=TIme to say I do! |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/time-to-say-i-do/cid/1425551 |access-date=13 January 2022 |website=The Telegraph (India)}}</ref> ৰিধিমা অভিনেতা সব্যসাচী চক্ৰৱৰ্তী আৰু অভিনেত্ৰী মিঠু চক্ৰৱৰ্তীৰ বোৱাৰী। তেওঁৰ দেওৰেক হ’ল অভিনেতা অৰ্জুন চক্ৰৱৰ্তী।<ref>{{Cite web |last=সংবাদদাতা |first=নিজা |title=Ridhima Ghosh-Arjun Chakrabarty: অৰ্জুন আমাকে 'বৌদি' বলে ডাকলে খুব ৰেগে যায়, কিন্তু আমাৰ বাৰণ শোনে না: ৰিধিমা |url=https://www.anandabazar.com/entertainment/riddhima-ghosh-shares-her-chemistry-with-her-brother-in-law-arjun-chakrabarty-dgtl/cid/1299735 |access-date=6 February 2022 |website=anandabazar.com}}</ref> ২০২৩ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁ ধীৰ নামৰ এটা পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিয়ে।<ref>{{Cite web |title=Ridhima Ghosh: 'মাতৃত্বেৰ উপহাৰ', ছেলে ধীৰেৰ সঙ্গে Mother's Day পালন, পোষ্ট ৰিধিমাৰ |url=https://bangla.aajtak.in/cinema-and-tv-serial-news/story/tollywood-actress-ridhima-ghosh-share-her-picture-with-son-dheer-celebrate-mothers-day-she-share-a-picture-on-social-media-gaurav-and-ridhima-son-dheer-tollywood-entertainment-sum-1004722-2024-05-12 |access-date=6 June 2024 |website=Aaj Tak বাংলা |language=bn}}</ref> == কেৰিয়াৰ == ৰিধিমাই ষ্টাৰ জলছাৰ মেগা ধাৰাবাহিক ''বৌ কথা কও''ৰ জৰিয়তে দূৰদৰ্শনত আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ২০০৭ চনত মুক্তি পোৱা সংঘমিত্ৰা চৌধুৰীৰদ্বাৰা পৰিচালিত ''ৰাতপৰিৰ ৰূপকথা''ৰ জৰিয়তে তেওঁ চলচ্চিত্ৰ জগতত খোজ পেলায়। তেওঁ ২০১১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত মুক্তি পোৱা কৌশিক গাংগুলীৰ ''ৰং মিলান্তি''ৰ অভিনয়ৰ জৰিয়তে ব্যাপক জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |date=23 February 2022 |title=Rang Milanti: 'ৰং মিলান্তি' টিমেৰ 'ৰিইউনিয়ন'! নষ্ট্যালজিয়ায় ডুব পাঁচ বন্ধুৰ |url=https://bangla.hindustantimes.com/entertainment/rang-milant-cast-reunion-shared-pics-gaurav-chakrabarty-on-instagram-31645592348621.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20220223063643/https://bangla.hindustantimes.com/entertainment/rang-milant-cast-reunion-shared-pics-gaurav-chakrabarty-on-instagram-31645592348621.html |url-status=dead |archive-date=23 February 2022 |access-date=13 June 2024 |website=Hindustantimes Bangla |language=bn |archivedate=23 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240423040637/https://bangla.hindustantimes.com/entertainment/rang-milant-cast-reunion-shared-pics-gaurav-chakrabarty-on-instagram-31645592348621.html |deadurl=yes }}</ref> ঘোষে ২০১৪ চনত কালাৰ্ছ বাংলাত সম্প্ৰচাৰিত ''ব্যোমকেশ'' ধাৰাবাহিকৰ জৰিয়তে পুনৰ দূৰদৰ্শনলৈ উভতি আহে। এই ধাৰাবাহিকখনত সত্যৱতীৰ চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ দৰ্শকৰ মাজত যথেষ্ট সুপৰিচিত হৈ পৰে। হইচৈ ৱেব ধাৰাবাহিক ''ব্যোমকেশ''ৰ (ছিজন ১–৮) জৰিয়তে তেওঁ অ’টিটি (OTT) জগতত ভৰি দিয়ে। ইয়াত তেওঁ কৰা সত্যৱতীৰ চৰিত্ৰটো দৰ্শক আৰু সমালোচক উভয়ৰেদ্বাৰা প্ৰশংসিত হৈছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ আৰু কেইবাখনো ৱেব ধাৰাবাহিকত অভিনয় কৰে।<ref>{{Cite web |date=2017-09-02 |title=Byomkesh’s OTT debut on Hoichoi gets hotter with the central characters’ First Look reveal |url=https://www.medianews4u.com/byomkeshs-ott-debut-on-hoichoi-gets-hotter-with-the-central-characters-first-look-reveal/ |access-date=2025-03-31 |language=en-US}}</ref> ২০২৪ চনত ঘোষে পুনৰ দূৰদৰ্শনলৈ উভতি আহে আৰু স্বামী অভিনেতা গৌৰৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ সৈতে জি বাংলাৰ অনুষ্ঠান ''ৰন্ধনে বন্ধন''ৰ আঁত ধৰে।<ref>{{Cite news |date=2024-05-18 |title=Gaurav and Ridhima are set to host ‘Randhane Bandhan’ together; Share their food preferences |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/bengali/gaurav-and-ridhima-are-set-to-host-randhane-bandhan-together-share-their-food-preferences/articleshow/110232777.cms |access-date=2025-03-29 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:বঙালী অভিনেত্ৰী]] d6naf4b6sn1m3slxuntdzrk0s9bvros 0 137655 652007 614806 2026-11-10T16:16:11Z Rahul Doley 52086 652007 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced}} মিচিং জনগোষ্ঠী বড়োসকলৰ পিছতেই অসমৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম জনগোষ্ঠী। মিচিং জনগোষ্ঠীৰ লোক অসমৰ লগতে অৰুণাচল ৰাজ্যতো বসবাস কৰি আছে। তেওঁলোকৰ ভালেমান উপাধি দেখিবলৈ পোৱা যায়। তেওঁলোকৰ একে উপাধি আৰু একে গু:মৃন অৰ্থাৎ একে গোত্ৰ দেৱতাৰ অন্তৰ্গত উপাধিৰ মাজৰ বিবাহ সম্পন্ন নহয়। ==উপাধিসমূহ== ===মিৰি=== যিহেতু তেওঁলোকক মিৰি নামেৰেও জনা যায়। সেইয়ে মিৰি উপাধিও লিখে। '''মিৰি উপাধিৰ উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি:''' * [[মহীচন্দ্ৰ মিৰি]] * [[ইন্দিৰা মিৰি]] * [[মৃণাল মিৰি]] ===মিলি=== মিলি উপাধি মিচিং জনগোষ্ঠীৰ লোকে ব্যৱহাৰ কৰা আন এক উপাধি। মিলি উপাধিৰ লোক মিচিংসকলৰ 'বমি' নামৰ গু:মৃন বা গোত্ৰ দেৱতাৰ অন্তৰ্গত এক উপাধি। 'বমি' গু:মৃনৰ অন্তৰ্গত উপাধিকেইটা হ'ল― মিলি, কুলি, কুটুম আৰু কামান। '''মিলি উপাধিৰ উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি:''' * [[তৰাৱতী মিলি বড়ি]] * [[ধৰ্ম কান্ত মিলি]] * [[গংগামোহন মিলি]] * [[গজেন মিলি]] * [[আইকণ মিলি]] ===দলে: (দলে)=== দলে মিচিং জনগোষ্ঠীৰ আন এক উপাধি। '''দলে উপাধিৰ উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি:''' * [[শকুন্তলা দলে গামলিন]] * [[অলকা দলে]] ===পে:গু (পেগু)=== পেগু উপাধি মিচিং জনগোষ্ঠীৰ লোকে ব্যৱহাৰ কৰা আন এক উপাধি। পেগু উপাধিৰ লোক মিচিংসকলৰ 'কন্দাৰ' নামৰ গু:মৃন বা গোত্ৰ দেৱতাৰ অন্তৰ্গত এক উপাধি। 'কন্দাৰ গু:মৃনৰ অন্তৰ্গত উপাধিকেইটা হ'ল― পেগু, পাটগিৰি, আৰু মেধি। '''পেগু উপাধিৰ উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি:''' * [[অঞ্জনা পেগু]] ===পায়েং=== '''পায়েং উপাধিৰ উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি:''' * [[যাদৱ পায়েং]] ===টাইড=== '''টাইড উপাধিৰ উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি:''' * [[টাবু টাইড]] * [[নৰেশ টাইড]] ===পা:দুন (পাদুন))=== '''পাদুন উপাধিৰ উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি:''' * [[নাহেন্দ্ৰ পাদুন]] ===কুলি=== ===কুটুম=== ===কামান=== ===নৰহ=== '''নৰহ উপাধিৰ উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি:''' * [[জীৱন নৰহ]] * [[গজেন নৰহ]] ===কাগয়ুং=== ===মিপুন=== ===মেদক=== ===চিৰাং=== ===কুম্বাং=== ===টায়ে=== ===পাওঁ=== ===মৰাং=== ==উৎস== {{Reflist}} 8n6q0sqh6faid13lrn2wapkohisevby 0 137739 651971 629303 2026-11-10T14:48:16Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651971 wikitext text/x-wiki '''ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান ({{lang-en|National Botanical Research Institute}})'''বা চমূকৈ NBRI''' হৈছে ভাৰতৰ বৈজ্ঞানিক আৰু উদ্যোগিক গৱেষণা পৰিষদ (CSIR)-ৰ অধীনস্থ এক আগশাৰীৰ উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় লক্ষ্ণৌত অৱস্থিত। প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উদ্ভিদৰ শ্ৰেণীবিভাজন, আধুনিক জীৱবিজ্ঞান, উদ্ভিদ জৈৱ-প্ৰযুক্তি, উদ্ভিদ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰয়োগমূলক উদ্ভিদ বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত গৱেষণা কৰে। NBRI-ৰ নেতৃত্ব এজন সঞ্চালকে বহন কৰে আৰু তেওঁ প্ৰতিষ্ঠানটোৰ গৱেষণা, প্ৰশাসন আৰু উদ্ভাৱনীমূলক কাৰ্যসূচী পৰিচালনা কৰে। প্ৰতিষ্ঠানটো CSIR-ৰ অধীনত পৰিচালিত হয়, যিটো ভাৰত চৰকাৰৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি মন্ত্ৰ্যালয়ৰ অন্তৰ্গত। CSIR-ৰ সভাপতি ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী। NBRI সম্পূৰ্ণৰূপে ভাৰত চৰকাৰৰ মালিকানাধীন আৰু অৰ্থায়িত এক ৰাজহুৱা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ==ইতিহাস== ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ আৰম্ভণি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ উদ্যান (National Botanic Gardens, NBG) হিচাপে হৈছিল। এই উদ্যানখন কৈলাস নাথ কৌল এ<ref>The Nehru Archive https://nehruarchive.in Kailas Nath Kaul </ref> উত্তৰ প্ৰদেশ চৰকাৰৰ হৈ স্থাপন কৰিছিল। ১৯৫৩ চনত ইয়াক CSIR-এ এই প্ৰতিষ্ঠানক নিজৰ অধীনলৈ আনে। ১৯৬৪ চনত ত্ৰিলোকী নাথ খোছু<ref>Grokipedia https://grokipedia.com Triloki Nath Khoshoo </ref> সহকাৰী সঞ্চালক হিচাপে যোগদান কৰি কিছুদিনৰ পাছতে সঞ্চালক হয়। তেওঁৰ নেতৃত্বত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে পৰম্পৰাগত উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ লগতে দেশৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি প্ৰয়োগমূলক আৰু উন্নয়নমুখী উদ্ভিদ গৱেষণাত বিশেষ গুৰুত্ব দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাৰ ফলস্বৰূপে ১৯৭৮ চনত ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ উদ্যানৰ নাম সলনি কৰি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (NBRI) ৰখা হয়, যিয়ে প্ৰতিষ্ঠানটোৰ বিস্তৃত লক্ষ্য, কাৰ্য আৰু গৱেষণাৰ পৰিসৰক সঠিকভাৱে প্ৰতিফলিত কৰে। প্ৰতিষ্ঠানটোৰ চৌহদত অৱস্থিত ছিকন্দৰ বাগ <ref>Avathi https://www.avathi.com Sikandar Bagh </ref> হ'ল লক্ষ্ণৌৰ এক ঐতিহাসিক আৰু সুপৰিচিত উদ্যান, যাৰ ঐতিহাসিক আৰু উদ্ভিদবৈজ্ঞানিক দুয়োটা দিশতে বিশেষ গুৰুত্ব আছে। ==কৃতিত্ব== ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ(NBRI) ৰ উল্লেখযোগ্য সাফল্যবিলাক হৈছে *ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানএ 'লছ বানোছ ভেৰিগাটা-জয়ন্তী' (Los Banos Variegata-Jayanthi) নামৰ বগেনভিলিয়া ফুলৰ এক নতুন জাত উদ্ভাৱন কৰিছে। <ref>{{cite web | url = http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?sectionName=&id=92149910-6ba1-4841-ae84-8bd718b72699&&Headline=Scientists+develop+new+variety+of+bougainvillea&strParent=strParentID | title = Scientists develop new variety of bougainvillea | access-date = 2008-08-11 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20080916151019/http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?sectionName=&id=92149910-6ba1-4841-ae84-8bd718b72699&&Headline=Scientists+develop+new+variety+of+bougainvillea&strParent=strParentID | archive-date = 2008-09-16 | archivedate = 2008-09-16 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080916151019/http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?sectionName=&id=92149910-6ba1-4841-ae84-8bd718b72699&&Headline=Scientists+develop+new+variety+of+bougainvillea&strParent=strParentID | deadurl = yes }}</ref> *হোৱাইটফ্লাই পোকৰ আক্ৰমণ প্ৰতিৰোধ কৰাৰ উদ্দেশ্যে NBRI, লক্ষ্ণৌ এ পোক-প্ৰতিৰোধী কপাহৰ এক নতুন জাত উদ্ভাৱন কৰিছে।<ref>PIB https://www.pib.gov.in Scientists ready for field trials of pest-resistant cotton variety </ref> *ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ গৱেষকসকলৰ এটা দলে বিটি প্ৰ'টিন প্ৰকাশ কৰা ভাৰতৰ প্ৰথম স্বদেশীয় (Indigenous) ট্ৰান্সজেনিক কপাহৰ জাত সফলভাৱে বিকশিত কৰিছে।<ref>Vision IAS https://dce.visionias.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260703100254/https://dce.visionias.in/ |date=2026-07-03 }} CSIR-National Botanical Research Institute (NBRI) has developed the ...</ref> ==দক্ষিণ আফ্ৰিকা== নেচনেল বটানিকেল ৰিচাৰ্চ ইনষ্টিটিউট (NBRI) দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰো ৰাজ্যিক উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]] [[শ্ৰেণী:চৰকাৰী সংস্থা]] 0vuhpz8ni0tpr0kaqmbr3ykphsftzi1 0 137753 651960 638395 2026-11-10T13:15:13Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651960 wikitext text/x-wiki {{Infobox award|name=ৰঘুপতি ভেংকায়া বঁটা|image=|image_size=|alt=|caption=|subheader=[[তেলেগু চিনেমা]]লৈ অৱদানৰ বাবে বঁটা। |awarded_for=আজীৱন কৃতিত্ব|sponsor=[[অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ চৰকাৰ]]|firstawarded=১৯৮১<ref>{{Cite web |url=http://bharatjanani.com/raghupati-venkaiah-naidu-the-man-who-started-it-all/ |title=Raghupati Venkaiah Naidu: The man who started it all |access-date=2013-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130817010619/http://bharatjanani.com/raghupati-venkaiah-naidu-the-man-who-started-it-all/ |archive-date=2013-08-17 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130817010619/http://bharatjanani.com/raghupati-venkaiah-naidu-the-man-who-started-it-all/ |archivedate=2013-08-17 |deadurl=yes }}</ref>|lastawarded=|reward={{INRConvert|50|k}}|former name=|holder_label=শেহতীয়াকৈ বিজয়ী|holder=|award1_type=মুঠ বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছে|award1_winner=৩৮|award2_type=প্ৰথম বিজয়ী|award2_winner=[[এল. ভি প্ৰসাদ]]|award3_type=শেহতীয়াকৈ বিজয়ী|award3_winner=[[যন্দমুৰী বীৰেন্দ্ৰনাথ]]|website=|previous=|next=}} '''ৰঘুপতি ভেংকায়া বঁটা''' হৈছে [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ|অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]] ভাৰত চৰকাৰৰদ্বাৰা তেলেগু চলচ্চিত্ৰ জীৱনজোৰা কৃতিত্বক স্বীকৃতি দিবলৈ প্ৰদান কৰা এক বঁটা। ১৯৮১ চনত ভাৰতৰ অন্যতম চলচ্চিত্ৰ পথ-প্ৰদৰ্শক ৰঘুপতি ভেংকায়া নাইডু সন্মানত এই বঁটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল, যাক "তেলেগু চিনেমাৰ-পিটৃ" বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="The Hindu Business Line-2011">{{Cite web|date=11 September 2011|title=Telugu film industry turns 80|url=https://www.thehindubusinessline.com/economy/Telugu-film-industry-turns-80/article20334643.ece|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210924164853/https://www.thehindubusinessline.com/economy/Telugu-film-industry-turns-80/article20334643.ece|archivedate=24 September 2021|accessdate=2022-10-11|work=[[The Hindu Business Line]]|quote=Mr Raghupati Venkaiah, regarded as the father of Telugu film industry, laid the foundation stone for the industry in the South by setting up Glass Studio and bringing one of the first cameras into the country.}}</ref> বিজয়ীক [[নন্দী]] বঁটা অনুষ্ঠানত এখন সোণালী নন্দী (হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনীৰ এটা ষাঁড়ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা), এটা সোণৰ পদক, এটা প্ৰমাণ-পত্ৰ আৰু ৫০,০০০ টকাৰ নগদ পুৰস্কাৰ (৫২০ মাৰ্কিন ডলাৰ) প্ৰদান কৰা হয়। [[চিত্ৰ:Raghupati_Venkayya.jpg|right|thumb|বঁটাৰ নাম-ৰঘুপতি ভেংকায়া নাইডু|270x270px]] [[চিত্ৰ:LV_Prasad_2006_stamp_of_India.jpg|right|thumb|প্ৰথম প্ৰাপকঃ এল. ভি. প্ৰসাদ|199x199px]] [[চিত্ৰ:Bhanumathi_Ramakrishna_2013_stamp_of_India.jpg|right|thumb|প্ৰথমগৰাকী মহিলা প্ৰাপকঃ ভানুমতী ৰামকৃষ্ণ|199x199px]] [[চিত্ৰ:Chiranjeevi_at_Amitabh_Bachchan's_70th_birthday_celebration_(cropped)_(cropped).jpg|right|thumb|শেহতীয়া প্ৰাপকঃ চিৰঞ্জীৱী|210x210px]] == বঁটা প্ৰাপক == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+বঁটা প্ৰাপকৰ তালিকা ! scope="col" width="20px" |বছৰ ! scope="col" width="240px" |গ্ৰহণকাৰী ! scope="col" width="240px" |কৰ্মক্ষেত্ৰ ! scope="col" width="20px" |তথ্যসূত্ৰ |- |১৯৮০ ! [[এল ভি প্ৰসাদ|এল. ভি. প্ৰসাদ]] |পৰিচালক, প্ৰযোজক | |- |১৯৮১ ! পি. পুল্লায়া |পৰিচালক, প্ৰযোজক | |- |১৯৮২ ! বি. এ. সুব্বা ৰাও |পৰিচালক, প্ৰযোজক | |- |১৯৮৩ ! এম. এ. ৰহমান |চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ | |- |১৯৮৪ ! কোচাৰাজু ৰাঘবায়্যা |গীতিকাৰ, কবি, অভিনেতা | |- |১৯৮৫ ! [[পি. ভানুমতী|ভানুমতী]] |অভিনেত্ৰী, প্ৰযোজক, গায়ক, সংগীত পৰিচালক, পৰিচালক আৰু লেখক। | |- | rowspan="2" |১৯৮৬ ! scope="rowspan=&quot; 2&quot; " |বাপু। |পৰিচালক | |- ! মুল্লাপুডি ভেংকট ৰামানা |লেখক। | |- |১৯৮৭ ! [[বি নাগী ৰেড্ডী|বি. নাগি ৰেড্ডী]] |প্ৰযোজক | |- |১৯৮৮ ! ডি. ভি. এছ. ৰাজু |প্ৰযোজক | |- |১৯৮৯ ! [[আক্কিনেনি নাগেশ্বৰ ৰাও]] |অভিনেতা | |- |১৯৯০ ! দাসৰী নাৰায়ণ ৰাও |পৰিচালক, প্ৰযোজক, অভিনেতা | |- |১৯৯১ ! [[কে বিশ্বনাথ|কে. বিশ্বনাথ]] |পৰিচালক | |- |১৯৯২ ! এছ. ৰাজেশ্বৰ ৰাও |সুৰকাৰ | |- |১৯৯৩ ! ডি. মধুসূদন ৰাও |প্ৰযোজক | |- |১৯৯৪ ! [[অঞ্জলি দেৱী|অজ্ঞলি দেৱী]] |অভিনেত্ৰী | |- |১৯৯৫ ! কে. এছ. প্ৰকাশ ৰাও |অভিনেতা, প্ৰযোজক, পৰিচালক | |- |১৯৯৬ ! ইনটুৰি ভেংকটেশ্বৰ ৰাও |চলচ্চিত্ৰ সাংবাদিক | |- |১৯৯৭ ! ভি. মধুসূদন ৰাও |পৰিচালক, প্ৰযোজক, চিত্ৰনাট্যকাৰ | |- |১৯৯৮ ! গুম্মাডী |অভিনেত্ৰী | |- |১৯৯৯ ! শান্তা কুমাৰী |অভিনেত্ৰী, প্ৰযোজক | |- |২০০০ ! তাডেপল্লী লক্ষ্মী কান্তা ৰাও |অভিনেতা, প্ৰযোজক | |- |২০০১ ! আল্লু ৰামলিঙ্গাইয়া |অভিনেতা |<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/thehindu/2003/04/02/stories/2003040208660500.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070524152017/http://www.hindu.com/thehindu/2003/04/02/stories/2003040208660500.htm|archivedate=2007-05-24|date=2003-04-02|location=Chennai, India}}</ref> |- |২০০২ ! [[পি. সুশীলা]] |নেপথ্য গায়ক |<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2004/02/15/stories/2004021509250300.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040530013036/http://www.hindu.com/2004/02/15/stories/2004021509250300.htm|archivedate=2004-05-30|date=2002-02-15|location=Chennai, India}}</ref> |- |২০০৩ ! ভি. বি. ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদ |প্ৰযোজক | |- |২০০৪ ! কৃষ্ণভেণী |অভিনেত্ৰী, প্ৰযোজক |<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2005/10/23/stories/2005102309570100.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070524150217/http://www.hindu.com/2005/10/23/stories/2005102309570100.htm|archivedate=2007-05-24|date=2005-10-23|location=Chennai, India}}</ref> |- |২০০৫ ! এম. এছ. ৰেড্ডী |পৰিচালক, প্ৰযোজক, লেখক |<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2007/02/18/stories/2007021804760600.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070524150044/http://www.hindu.com/2007/02/18/stories/2007021804760600.htm|archivedate=2007-05-24|date=2007-02-18|location=Chennai, India}}</ref> |- |২০০৬ ! [[ডি ৰামানাইডু|ডি. ৰামনাইডু]] |প্ৰযোজক, অভিনেতা |<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2008/04/01/stories/2008040154560400.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080502092254/http://www.hindu.com/2008/04/01/stories/2008040154560400.htm|archivedate=2008-05-02|location=Chennai, India|date=2008-04-01}}</ref> |- |২০০৭ ! তামমাৰেড্ডী কৃষ্ণ মূৰ্তি |প্ৰযোজক | |- |২০০৮ ! বিজয়া নিৰ্মলা |অভিনেত্ৰী, পৰিচালক, প্ৰযোজক | |- |২০০৯ ! কে. ৰাঘৱা |প্ৰযোজক | |- |২০১০ ! এম. বলাইয়া |পৰিচালক, প্ৰযোজক | |- |২০১১ ! কৈকলা সত্যনাৰায়ণ |অভিনেতা, পৰিচালক, প্ৰযোজক | |- |২০১২ ! কোডি ৰামকৃষ্ণ |পৰিচালক | |- |২০১৩ ! [[বাণীশ্ৰী]] |অভিনেত্ৰী |<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/spb-hema-malini-bag-ntr-awards/article17821614.ece|date=5 April 2017}}</ref> |- |২০১৪ ! কৃষ্ণম ৰাজু |অভিনেতা | |- |২০১৫ ! ঈশ্বৰ |লেখক, প্ৰচাৰ ডিজাইনাৰ | |- |২০১৬ ! চিৰঞ্জীৱী |অভিনেতা | |} == লগতে চাওক == * [[দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা|দাদাচাহেব ফালকে বঁটা]] == তথ্যসূত্ৰসমূহ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ বঁটাসমূহ]] leizzqq5tb04mofaqa080dp0gy4azn4 0 137891 651995 638003 2026-11-10T15:59:18Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651995 wikitext text/x-wiki [[File:CoatiNosara.jpg|thumb|alt=A coati|দক্ষিণ আমেৰিকাৰ এটা কোটি। ২০০৮ চনৰ জুলাই মাহত এজন ১৭ বছৰীয়া ছাত্ৰই ব্যক্তিগত কৌতুক হিচাপে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ Coati ত এটা উদ্ভাৱনীমূলক ডাকনাম যোগ কৰি তেওঁলোকক "ব্ৰাজিলিয়ান আৰ্ডভাৰ্ক" বুলি অভিহিত কৰে। এই ভুৱা তথ্য ছবছৰ ধৰি চলিছিল আৰু শ শ ৱেবছাইট, কেইবাখনো বাতৰি কাকত, আনকি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰেছৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত কেইখনমান কিতাপেও ইয়াক প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref name="NewYorker_May19_2014">{{cite magazine|title=How a raccoon became an aardvark|url=http://www.newyorker.com/tech/elements/how-a-raccoon-became-an-aardvark|first=Eric|last=Randall|date=May 19, 2014|magazine=The New Yorker|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161229170809/http://www.newyorker.com/tech/elements/how-a-raccoon-became-an-aardvark|archive-date=December 29, 2016|access-date=November 24, 2016}}</ref><ref name="RegisterKolbe">{{cite web|title=Happy birthday: Jimbo Wales' sweet 16 Wikipedia fails. From aardvark to Bicholim, the encylopedia {{sic|nolink=y}} of things that never were|url=https://www.theregister.co.uk/2017/01/16/wikipedia_16_birthday_fails/|first=Andreas|last=Kolbe|date=January 16, 2017|work=The Register|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170708162916/http://www.theregister.co.uk/2017/01/16/wikipedia_16_birthday_fails/|archive-date=July 8, 2017|access-date=June 4, 2017}}</ref>]] ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য আৰু স্বেচ্ছাসেৱকসকলৰদ্বাৰা সম্পাদিত আৰু সম্প্ৰদায়-নিয়ন্ত্ৰিত সম্পাদনা আৰ্হি, বিশেষকৈ ইয়াৰ ইংৰাজী ভাষাৰ সংস্কৰণৰ '''নিৰ্ভৰযোগ্যতা'''ক লৈ সময়ে সময়ে প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰা হৈছে আৰু পৰীক্ষা কৰা হৈছে। ৱিকিপিডিয়াত স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদক (ৱিকিপিডিয়ান নামেৰে জনাজাত)ৰদ্বাৰা লিখা আৰু সম্পাদনা কৰা হয়, যিসকলে সম্প্ৰদায়ৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা নীতি আৰু নিৰ্দেশনাৰ জৰিয়তে অন্য স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ সম্পাদকীয় তদাৰকত অনলাইন বিষয়-বস্তু সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক পৰ্যালোচনা, ঐতিহাসিক আৰ্হিৰ বিশ্লেষণ, আৰু ইয়াৰ সম্পাদনা প্ৰক্ৰিয়াৰ অন্তৰ্নিহিত শক্তি আৰু দুৰ্বলতাসমূহৰ জৰিয়তে প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা পৰিসংখ্যাগতভাৱে পৰীক্ষা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title= Snared in the Web of a Wikipedia Liar |first= Katharine Q. |last= Seelye |date= December 5, 2005 |work= [[The New York Times]] |url= https://www.nytimes.com/2005/12/04/weekinreview/04seelye.html |access-date= February 23, 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20140907013706/http://www.nytimes.com/2005/12/04/weekinreview/04seelye.html |archive-date= September 7, 2014 |url-status= live }}</ref> ৱিকিপিডিয়া এক অনালাইন বিশ্বকোষ আৰু এই অনলাইন বিশ্বকোষখনৰ বাস্তৱিক অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে সমালোচনা কৰা হৈছে, মূলতঃ ইয়াৰ বিষয়-বস্তু, উপস্থাপন আৰু সম্পাদনা প্ৰক্ৰিয়াৰ ক্ষেত্ৰত। ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা জোখাৰ প্ৰয়াস কৰা অধ্যয়ন আৰু জৰীপৰ ফলাফল মিশ্ৰিত। ২০০০ চনত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাক সঘনাই সমালোচনা কৰা হৈছিল যদিও ইয়াৰ উন্নতি হৈছে; ইয়াৰ ইংৰাজী ভাষাৰ সংস্কৰণটো ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আৰু ২০২০ চনৰ আৰম্ভণিতে প্ৰশংসিত হৈছে।<ref name="Wiki20">{{cite news|date=January 9, 2021|title=Wikipedia is 20, and its reputation has never been higher|newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|access-date=February 25, 2021|archive-date=January 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108205244/https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|url-status=live}}</ref><ref name="Last best">{{cite news|last1=Cooke|first1=Richard|date=February 17, 2020|title=Wikipedia Is the Last Best Place on the Internet|language=en-us|magazine=[[Wired (magazine)|Wired]]|url=https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|access-date=October 13, 2020|archive-date=January 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110150242/https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|url-status=live}}</ref><ref name="Econ21">{{Cite news|date=January 9, 2021|title=Happy Birthday, Wikipedia|newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/leaders/2021/01/09/happy-birthday-wikipedia|access-date=February 16, 2022|archive-date=January 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108171842/https://www.economist.com/leaders/2021/01/09/happy-birthday-wikipedia|url-status=live}}</ref> [[File:Klee-Irwin.gif|thumb|ৱিকিপিডিয়াৰ দৰে ভিৰৰ উৎসৰ কামত প্ৰবন্ধৰ অস্থিৰতা আৰু জ্ঞানমূলক পক্ষপাতিত্বৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা দুটা সম্ভাৱ্য সমস্যাৰ ক্ষেত্ৰ।]] ইয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ নিৰ্বাচিত মূল্যায়ন কৰাৰ পাছত এইটো সিদ্ধান্তত উপনীত হোৱা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকলে যিমান পাৰি সিমান সোনকালেই ভুৱা আৰু বিভ্ৰান্তিকৰ বুলি জনা তথ্য আঁতৰাই পেলায়।<ref>Fernanda B. Viégas, Martin Wattenberg, Kushal Dave: [http://alumni.media.mit.edu/~fviegas/papers/history_flow.pdf Studying Cooperation and Conflict between Authors with history flow Visualizations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060125025047/http://alumni.media.mit.edu/~fviegas/papers/history_flow.pdf|date=January 25, 2006}}. Proceedings of the [[CHI (conference)|SIGCHI conference on Human factors in computing systems]], 575–582, Vienna 2004, {{ISBN|1-58113-702-8}}</ref><ref name="History flow: results"/> প্ৰকল্পটো আৰম্ভ হোৱাৰ দুবছৰৰ পাছত ২০০৩ চনত আই বি এমৰ এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে "সাধাৰণতে শুদ্ধিকৰণৰ কাম অতি সোনকালে কৰি পেলোৱা হয় আৰু কম সময়ৰ ভিতৰতে পুনৰ্লিখন কৰা হয়—কাৰ্যটো ইমান ক্ষিপ্ৰ হয় যে বেছিভাগ ব্যৱহাৰকাৰীয়ে ইয়াৰ প্ৰভাৱ কেতিয়াও দেখা নাপায়। ভুৱা তথ্য বা ৰচনা কৰা বিষয়-বস্তুৰ অন্তৰ্ভুক্তি, কেতিয়াবা, ইয়াৰ স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ ভুলৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত বছৰ বছৰ ধৰি চলি আহিছে।<ref name="TimesFrenchWPHoax" /><ref name="SeigenthalerUSAToday" /> ইয়াৰ সম্পাদনা আৰ্হিয়ে একাধিক ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্ব, যেনে নিৰ্বাচন পক্ষপাতিত্ব, অন্তৰ্ভুক্তি পক্ষপাতিত্ব, অংশগ্ৰহণ পক্ষপাতিত্ব, আৰু গোট-চিন্তা পক্ষপাতিত্বৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। বিশ্বকোষখনৰ অধিকাংশই পুৰুষ সম্পাদকে লিখা, যাৰ ফলত কভাৰেজত লিংগ পক্ষপাতিত্বৰ সৃষ্টি হয় আৰু সম্পাদনা সম্প্ৰদায়ৰ গঠনে বৰ্ণবাদী পক্ষপাতিত্ব, স্পিন পক্ষপাতিত্ব, কৰ্পৰেট পক্ষপাতিত্ব, আৰু জাতীয় পক্ষপাতিত্ব আদিৰ বিষয়ে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{Cite news|last=Torres|first=Nicole|date=June 2, 2016|title=Why Do So Few Women Edit Wikipedia?|work=Harvard Business Review|url=https://hbr.org/2016/06/why-do-so-few-women-edit-wikipedia|access-date=June 26, 2020|issn=0017-8012|archive-date=June 17, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200617014645/https://hbr.org/2016/06/why-do-so-few-women-edit-wikipedia|url-status=live}}</ref><ref name="Fast Company">{{cite web|last1=Cassano|first1=Jay|title=Black History Matters, So Why Is Wikipedia Missing So Much Of It?|url=http://www.fastcoexist.com/3041572/black-history-matters-so-why-is-wikipedia-missing-so-much-of-it|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150510040813/http://www.fastcoexist.com/3041572/black-history-matters-so-why-is-wikipedia-missing-so-much-of-it|archive-date=May 10, 2015|access-date=April 13, 2015|website=[[Fast Company (magazine)|Fast Company]]|date=January 29, 2015}}</ref><ref>{{Cite magazine|last=Cooke|first=Richard|date=January 2, 2020|title=Wikipedia Is the Last Best Place on the Internet|language=en-us|magazine=Wired|url=https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|access-date=January 2, 2020|issn=1059-1028|archive-date=January 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110150242/https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|url-status=live}}</ref> ৱিকিপিডিয়াত এটা মতাদৰ্শগত পক্ষপাতিত্বও সচেতন আৰু অৱচেতন দুয়োটা স্তৰতে চিনাক্ত কৰা হৈছে। ২০১২ আৰু ২০১৪ চনত হাৰ্ভাৰ্ড বিজনেছ স্কুলৰপৰা কৰা এক ধাৰাবাহিক অধ্যয়নত ৱিকিপিডিয়াক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাতকৈ "উল্লেখযোগ্যভাৱে অধিক পক্ষপাতদুষ্ট" বুলি পোৱা গৈছে যদিও এই তথ্যৰ কাৰণ হেলনীয়া সম্পাদনাৰ বিপৰীতে অনলাইন বিশ্বকোষৰ দৈৰ্ঘ্যৰ বাবে অধিক বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{Cite news|last=Frick|first=Walter|date=December 3, 2014|title=Wikipedia Is More Biased Than Britannica, but Don't Blame the Crowd|work=Harvard Business Review|url=https://hbr.org/2014/12/wikipedia-is-more-biased-than-britannica-but-dont-blame-the-crowd|access-date=June 20, 2020|issn=0017-8012|archive-date=June 26, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200626165654/https://hbr.org/2014/12/wikipedia-is-more-biased-than-britannica-but-dont-blame-the-crowd|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Greenstein|first1=Shane|last2=Zhu|first2=Feng|date=January 1, 2012|title=Is Wikipedia Biased?|url=https://www.hbs.edu/faculty/Pages/item.aspx?num=45147|journal=American Economic Review|language=en-us|publisher=[[Harvard Business School]]|volume=103|access-date=June 26, 2020|archive-date=December 30, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191230092624/https://www.hbs.edu/faculty/Pages/item.aspx?num=45147|url-status=live|archivedate=December 30, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191230092624/https://www.hbs.edu/faculty/Pages/item.aspx?num=45147|deadurl=yes}}</ref> অনিৰপেক্ষ বা স্বাৰ্থৰ সংঘাতৰ সম্পাদনাৰ দৃষ্টান্ত আৰু "প্ৰতিশোধমূলক সম্পাদনা"ৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰে প্ৰবন্ধ, বিশেষকৈ জীৱিত মানুহৰ জীৱনীত ভুৱা, পক্ষপাতমূলক বা মানহানিকাৰক বিষয়-বস্তুৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছে।<ref>{{cite web | url=http://www.salon.com/2013/05/17/revenge_ego_and_the_corruption_of_wikipedia/ | title=Revenge, ego and the corruption of Wikipedia | work=Salon | date=May 17, 2013 | access-date=June 4, 2016 | author=Leonard, Andrew | archive-url=https://web.archive.org/web/20160531215546/http://www.salon.com/2013/05/17/revenge_ego_and_the_corruption_of_wikipedia/ | archive-date=May 31, 2016 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.theatlantic.com/business/archive/2015/08/wikipedia-editors-for-pay/393926/ | title=The Covert World of People Trying to Edit Wikipedia—for Pay | work=[[The Atlantic]] | date=August 11, 2015 | access-date=June 4, 2016 | author=Pinsker, Joe | archive-url=https://web.archive.org/web/20160601002855/http://www.theatlantic.com/business/archive/2015/08/wikipedia-editors-for-pay/393926/ | archive-date=June 1, 2016 | url-status=live }}</ref> কম কাৰিকৰী বিষয় যেনে সমাজ বিজ্ঞান, মানৱীয় আৰু সংস্কৃতিৰ প্ৰবন্ধসমূহে ভুল তথ্যৰ চক্ৰ, জ্ঞানমূলক পক্ষপাতিত্ব, কভাৰেজৰ অমিল আৰু সম্পাদকৰ বিবাদৰ সৈতে মোকাবিলা কৰা বুলি জনা গৈছে। অনলাইন বিশ্বকোষে ইয়াৰ তথ্যৰ বৈধতাৰ নিশ্চয়তা নিদিয়ে। তথাপি তালিকাভুক্ত উল্লেখ, উদ্ধৃতি আৰু উৎসসমূহ পৰীক্ষা কৰিব বিচৰা গৱেষকসকলৰ বাবে ইয়াক এক মূল্যৱান "আৰম্ভণি বিন্দু" হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শিক্ষাবিদসকলে প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ড মূল্যায়ন কৰাৰ সময়ত নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহ পৰ্যালোচনা কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়ে।<ref name="Petiška 016555151988860">{{Cite journal|last1=Petiška|first1=Eduard|last2=Moldan|first2=Bedřich|date=December 9, 2019|title=Indicator of quality for environmental articles on Wikipedia at the higher education level|journal=Journal of Information Science|volume=47|issue=2|language=en-US|pages=269–280|doi=10.1177/0165551519888607|s2cid=214401940|issn=0165-5515}}</ref><ref>{{Cite web|last=Harrison|first=Stephen|date=March 19, 2020|title=The Coronavirus Is Stress-Testing Wikipedia's Systems—and Editors|url=https://slate.com/technology/2020/03/coronavirus-wikipedia-policies.html|access-date=July 10, 2020|website=Slate Magazine|language=en|archive-date=April 18, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200418195356/https://slate.com/technology/2020/03/coronavirus-wikipedia-policies.html|url-status=live}}</ref> ইয়াৰদ্বাৰা চিকিৎসা আৰু বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ যেনে পেথ'লজী,<ref name="Wood">{{cite journal|last=Wood|first=A|author2=Struthers, K|year=2010|title=Pathology education, Wikipedia and the Net generation|journal=Medical Teacher|volume=32|issue=7|pages=618–620|doi=10.3109/0142159X.2010.497719|pmid=20653388|quote=We have identified Wikipedia as an informative and accurate source for Pathology education and believe that Wikipedia is potentially an important learning tool for of the 'Net Generation'.|doi-access=free}}</ref> টক্সিক'লজী,<ref name="Tox09" /> অংক’লজী,<ref name="Leithner">{{cite journal|last=Leithner|first=A|author2=Maurer-Ertl, W|author3=Glehr, M|author4=Friesenbichler, J|author5=Leithner, K|author6=Windhager, R|date=Jul–Aug 2010|title=Wikipedia and osteosarcoma: a trustworthy patients' information?|journal=Journal of the American Medical Informatics Association|volume=17|issue=4|pages=373–4|doi=10.1136/jamia.2010.004507|pmc=2995655|pmid=20595302}}</ref> ঔষধ,<ref name="Drug08" /> আৰু মনোৰোগ চিকিৎসা<ref name="Reavley">{{Cite journal|last1=Reavley|first1=N. J.|last2=MacKinnon|first2=A. J.|last3=Morgan|first3=A. J.|last4=Alvarez-Jimenez|first4=M.|last5=Hetrick|first5=S. E.|last6=Killackey|first6=E.|last7=Nelson|first7=B.|last8=Purcell|first8=R.|last9=Yap|first9=M. B. H.|last10=Jorm|first10=A. F.|year=2011|title=Quality of information sources about mental disorders: A comparison of Wikipedia with centrally controlled web and printed sources|journal=Psychological Medicine|volume=42|issue=8|pages=1753–1762|doi=10.1017/S003329171100287X|pmid=22166182|hdl-access=free|hdl=11343/59260|s2cid=13329595}}</ref> ২০০৫ চনৰ নেচাৰ অধ্যয়নত পেছাদাৰী আৰু সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত উৎসৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। এবছৰৰ পাছত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই প্ৰকৃতি অধ্যয়নক বিতৰ্কিত কৰিছিল, যাৰ লেখকসকলে পাছলৈ আৰু এটা খণ্ডন কৰি উত্তৰ দিছিল।<ref name="GilesJ2005Internet">{{Cite journal|last1=Giles|first1=J.|author-link=Jim Giles (reporter)|year=2005|title=Internet encyclopaedias go head to head: Jimmy Wales' Wikipedia comes close to Britannica in terms of the accuracy of its science entries|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2005-12-15_438_7070/page/900|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=438|issue=7070|pages=900–1|bibcode=2005Natur.438..900G|doi=10.1038/438900a|pmid=16355180|doi-access=free}} The study (which was not in itself peer-reviewed) was cited in many news articles such as this: {{cite news|date=December 15, 2005|title=Wikipedia survives research test|work=[[BBC News]]|publisher=[[British Broadcasting Corporation|BBC]]|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4530930.stm|url-status=live|access-date=July 18, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20120807165903/http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4530930.stm|archive-date=August 7, 2012}}</ref> আমেৰিকান ছ'চাইটি অৱ ক্লিনিকেল অংক'লজী (২০১১)দ্বাৰা প্ৰকাশিত অধ্যয়নত পঠনযোগ্যতা আৰু কাৰিকৰী ভাষাৰ অতিমাত্ৰা ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|author=Nature |url=http://www.nature.com/nature/britannica/index.html |title=Nature's responses to Encyclopaedia Britannica |publisher=Nature.com |date=March 30, 2006 |access-date=March 19, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20061105172011/http://www.nature.com/nature/britannica/index.html|archive-date=November 5, 2006}}</ref><ref>[http://corporate.britannica.com/britannica_nature_response.pdf Fatally Flawed: Refuting the recent study on encyclopedic accuracy by the journal ''Nature'']. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160709053629/http://corporate.britannica.com/britannica_nature_response.pdf |date=July 9, 2016 }} ''Encyclopædia Britannica'', March 2006</ref> মানসিক চিকিৎসা (২০১২) আৰু ইউৰোপিয়ান জাৰ্নেল অৱ গেষ্ট্ৰ’এণ্টেৰ’লজি এণ্ড হেপাট’লজী (২০১৪)।<ref>{{cite journal | last1 = Rajagopalan | first1 = M. S. | last2 = Khanna | first2 = V. K. | last3 = Leiter | first3 = Y. | last4 = Stott | first4 = M. | last5 = Showalter | first5 = T. N. | last6 = Dicker | first6 = A. P. | last7 = Lawrence | first7 = Y. R. | doi = 10.1200/JOP.2010.000209 | title = Patient-Oriented Cancer Information on the Internet: A Comparison of Wikipedia and a Professionally Maintained Database | journal = Journal of Oncology Practice | volume = 7 | issue = 5 | pages = 319–323 | year = 2011 | pmid = 22211130 | pmc =3170066 }}</ref> সৰল ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াই প্ৰবন্ধৰ সৰলীকৃত সংস্কৰণ হিচাপে কাম কৰে যাতে মৌলিক ইংৰাজীত কোনো এটা বিষয়ৰ জটিল প্ৰবন্ধ সাধাৰণ ব্যক্তিৰ বাবে অধিক সুলভ হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ জনপ্ৰিয়তা, গণ পাঠক আৰু মুক্ত প্ৰৱেশৰ বাবে বিশ্বকোষক সমগ্ৰ বিশ্বতে এক যথেষ্ট ছেকেণ্ড হেণ্ড জ্ঞানমূলক কৰ্তৃত্বৰ আদেশ দিছে।<ref>{{cite news|last=Barnett|first=David|date=February 17, 2018|title=Can we trust Wikipedia? 1.4 billion people can't be wrong|url=http://www.independent.co.uk/news/long_reads/wikipedia-explained-what-is-it-trustworthy-how-work-wikimedia-2030-a8213446.html|access-date=July 15, 2021|work=The Independent|archive-date=February 11, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190211185638/https://www.independent.co.uk/news/long_reads/wikipedia-explained-what-is-it-trustworthy-how-work-wikimedia-2030-a8213446.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite magazine|last=Mak|first=Aaron|date=May 28, 2019|title=Inside the Brutal, Petty War Over Donald Trump's Wikipedia Page|url=https://slate.com/technology/2019/05/donald-trump-wikipedia-page.html|access-date=July 15, 2020|magazine=Slate|archive-date=June 15, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210615214408/https://slate.com/technology/2019/05/donald-trump-wikipedia-page.html|url-status=live}}</ref>{{refn|Its reliability has received wide-spread media coverage and is [[Wikipedia in culture|frequently featured]] in popular culture.|group=nb}} ==ৱিকিপিডিয়া সম্পাদনাৰ আৰ্হি== ৱিকিপিডিয়াই বেনামী সম্পাদককো ("সম্পাদক" হিচাপে জনাজাত) সম্পাদনাৰ অনুমতি দিয়ে; অৱদানকাৰীসকলে ইয়াত অৱদান আগবঢ়াবলৈ কোনো চিনাক্তকৰণ বা ইমেইল ঠিকনা প্ৰদান কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই।<ref name="samaritan">{{cite journal |last1=Anthony |first1=Denise |last2=Smith |first2=Sean W. |last3=Williamson |first3=Timothy |date=July 20, 2009 |title=Reputation and Reliability in Collective Goods |journal=Rationality and Society |language=en |volume=21 |issue=3 |pages=283–306 |doi=10.1177/1043463109336804|citeseerx=10.1.1.299.9401 |s2cid=146210753 }}</ref> ২০০৯ চনত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত ডাৰ্টমাউথ কলেজৰ ওপৰত কৰা এক অধ্যয়নত উল্লেখ কৰা হৈছে যে সাধাৰণ সামাজিক প্ৰত্যাশাৰ বিপৰীতে বেনামী সম্পাদকসকল ৱিকিপিডিয়াৰ বৈধ বিষয়-বস্তুৰ কিছুমান উল্লেখযোগ্য অৱদানকাৰী আছিল। ডাৰ্টমাউথৰ এই অধ্যয়নক পদ্ধতিগত অভাৱৰ বাবে আৰ্ছ টেকণিকাৰ জন টিমাৰে সমালোচনা কৰিছিল।<ref name="Dartmouth">{{cite web|url=https://arstechnica.com/news.ars/post/20071018-anonymous-good-samaritans-may-produce-wikipedias-best-content.html|title=Anonymous "good samaritans" produce Wikipedia's best content, says study|first=John|last=Timmer|website=Ars Technica|date=October 18, 2007|access-date=October 27, 2007|quote=Good samaritans with less than 100 edits made higher-quality contributions than those with registered accounts and equal amounts of content. In fact, anonymous contributors with a single edit had the highest quality of any group. But quality steadily declined, and more-frequent anonymous contributors were anything but Samaritans; their contributions generally didn't survive editing... The authors also recognize that contributions in the form of stubs on obscure topics might survive unaltered indefinitely, inflating the importance of single contributions...Objective ratings of quality are difficult, and it's hard to fault the authors for attempting to find an easily-measured proxy for it. In the absence of independent correlation, however, it's not clear that the measurement used actually works as a proxy. Combined with the concerns regarding anonymous contributor identity, there are enough problems with this study that the original question should probably be considered unanswered, regardless of how intuitively satisfying these results are.|archive-url=https://web.archive.org/web/20071026031829/http://arstechnica.com/news.ars/post/20071018-anonymous-good-samaritans-may-produce-wikipedias-best-content.html|archive-date=October 26, 2007|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071026031829/http://arstechnica.com/news.ars/post/20071018-anonymous-good-samaritans-may-produce-wikipedias-best-content.html|archivedate=October 26, 2007|deadurl=yes}}</ref> ৱিকিপিডিয়াই একেটা সম্প্ৰদায়কে আত্মনিয়ন্ত্ৰণ আৰু গুণগত নিয়ন্ত্ৰণত অধিক দক্ষ হ’বলৈ বিশ্বাস কৰে। ৱিকিপিডিয়াই লাখ লাখ লোকৰ কামৰ সহায় লৈ বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ জ্ঞানভিত্তিক চাইটটো নিৰ্মাণ কৰাৰ লগতে ইয়াক সমৰ্থন কৰিবলৈ চফ্টৱেৰ প্ৰস্তুত কৰিছে, যাৰ ফলত ১২ বছৰৰ কম সময়ৰ ভিতৰতে ২৮০ টাতকৈও অধিক ভিন্ন ভাষাৰ সংস্কৰণত ঊনৈছ মিলিয়নতকৈ অধিক প্ৰবন্ধ লিখা হৈছে।<ref>{{cite web |url=http://s23.org/wikistats/wikipedias_html |title=WikiStats by S23 – List of Wikipedias |publisher=s23Wiki |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718010941/http://s23.org/wikistats/wikipedias_html |archive-date=July 18, 2011 |access-date=July 12, 2026 |archivedate=August 6, 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110806174101/http://s23.org/wikistats/wikipedias_html |deadurl=yes }}</ref> এই কাৰণেই প্ৰকল্পটোৰ প্ৰতি শৈক্ষিকভাৱে আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি, ব্যৱসায়, প্ৰকল্প পৰিচালনা, জ্ঞান আহৰণ, চফট্ ৱেৰ প্ৰগ্ৰেমিং, অন্যান্য সহযোগিতামূলক প্ৰকল্প আৰু সমাজবিজ্ঞানৰ দৰে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰৰপৰা যথেষ্ট আগ্ৰহ দেখা গৈছে, যাতে ৱিকিপিডিয়া মডেলে গুণগত ফলাফল উৎপন্ন কৰিব পাৰে নেকি, এইদৰে সহযোগিতাই মানুহৰ বিষয়ে কি উন্মোচন কৰিব পাৰে আৰু জড়িততাৰ পৰিসৰে ব্যক্তিগত সীমাবদ্ধতা আৰু দুৰ্বল সম্পাদনাৰ বাধাসমূহ অতিক্ৰম কৰিব পাৰে নেকি যিটো অন্যথা হ’লহেঁতেন, সেই বিষয়ে অন্বেষণ কৰিবলৈ উঠা।{{citation needed|date=August 2021}} ৱিকিপিডিয়াৰ সত্যতাৰ মাত্ৰা ইয়াৰ প্ৰযুক্তি, নীতি আৰু সম্পাদক সংস্কৃতিৰপৰাই বিস্তৃত। ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনাৰ ইতিহাসসমূহ ৰাজহুৱাভাৱে দৃশ্যমান হৈ থাকে। ফুটনোটত দাবীৰ উৎপত্তি দেখুওৱা হৈছে। সম্পাদকসকলে পৰীক্ষা কৰিব নোৱাৰা দাবীসমূহ আঁতৰাই পেলায় আৰু নিৰপেক্ষ দৃষ্টিকোণত (NPOV) বাক্যাংশ নকৰা দাবীসমূহ অভাৰৰুল কৰে ("ৰিভাৰ্ট")। ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰিলে সম্পাদকৰ মানসিকতাৰো উমান পোৱা যাব পাৰে। ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকলে আত্মপৰীক্ষাৰ দিশত প্ৰৱণতা ৰাখে আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ দোষ স্বীকাৰ কৰে। ইয়াৰ মুকলি মডেলে অল্পকালীন কৌতুক আৰু দীৰ্ঘদিনীয়া প্ৰৱঞ্চনাকে ধৰি প্ৰবন্ধ-টেম্পাৰিং (ভাণ্ডালিজম)ৰ অনুমতি দিয়ে। কিছুমান সম্পাদকে ট্ৰলিং (ভাণ্ডালিজম, স্পেম, আৰু হাৰাশাস্তি সৃষ্টি)ত বহু সময় কটায়, আনহাতে কিছুমানে বিশ্বকোষৰ উন্নতিৰ বাবে বহু সময় খৰচ কৰে, অৱশ্যে ট্ৰলিং দ্ৰুতভাৱে ঘূৰাই দিয়া হয়। ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদক গোট, প্ৰায় ৪০,০০০ সক্ৰিয় সম্পাদক যিয়ে মাহেকীয়াকৈ পাঁচটা সম্পাদনা কৰে, আৰু মূলতঃ পুৰুষ আৰু শ্বেতাংগৰ প্ৰতি তীৰ্যক, যাৰ ফলত কভাৰেজত লিংগ আৰু জাতিভিত্তিক ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্বৰ সৃষ্টি হয়। শিক্ষাবিদসকলে ৱিকিপিডিয়াক "ঐকমত্যৰ সত্য"ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা বুলি ভাবে য'ত পাঠকে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতামূলক তথ্যৰ যুগত বাস্তৱতা পৰীক্ষা কৰিব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, যেতিয়া ক'ভিড-১৯ মহামাৰীক কেন্দ্ৰ কৰি তথ্যসমূহ দ্ৰুতগতিত সলনি হৈছিল বা বিতৰ্ক হৈছিল, তেতিয়া সম্পাদকসকলে "পৰীক্ষাযোগ্যতা" আৰু "এনপিঅ’ভি" নিৰ্দেশনা মানি নচলা দাবীসমূহ আঁতৰাই পেলাইছিল। ==তথ্য পৰীক্ষা কৰা== ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য পৰীক্ষণ হৈছে ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকসকলে ৱিকিপিডিয়াত প্ৰকাশিত বিষয়-বস্তুৰ তথ্য পৰীক্ষা কৰা প্ৰক্ৰিয়া, আনহাতে ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰি তথ্য পৰীক্ষা কৰা হৈছে অন্য প্ৰকাশনসমূহৰ তথ্য পৰীক্ষাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰসংগত তথ্য পৰীক্ষাৰ বহল বিষয়টোত তথ্য-পৰীক্ষণত ৱিকিপিডিয়াৰ স্থানৰ সাংস্কৃতিক আলোচনাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ইউটিউব<ref name="Glaser 2018">{{cite web |last1=Glaser |first1=April |title=YouTube Is Adding Fact-Check Links for Videos on Topics That Inspire Conspiracy Theories |url=https://slate.com/technology/2018/08/youtube-is-adding-fact-check-links-from-wikipedia-and-encyclopedia-britannica-for-videos-on-topics-that-inspire-conspiracy-theories.html |website=[[Slate (magazine)|Slate Magazine]] |language=en |date=August 14, 2018 |access-date=January 23, 2021 |archive-date=January 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126060718/https://slate.com/technology/2018/08/youtube-is-adding-fact-check-links-from-wikipedia-and-encyclopedia-britannica-for-videos-on-topics-that-inspire-conspiracy-theories.html |url-status=live }}</ref> আৰু ফেচবুককে<ref name="Flynn 2017">{{cite web |last1=Flynn |first1=Kerry |title=Facebook outsources its fake news problem to Wikipedia—and an army of human moderators |url=https://mashable.com/2017/10/05/facebook-wikipedia-context-articles-news-feed/ |website=[[Mashable]] |language=en |date=October 5, 2017 |access-date=January 23, 2021 |archive-date=December 4, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204004531/https://mashable.com/2017/10/05/facebook-wikipedia-context-articles-news-feed/ |url-status=live }}</ref> ধৰি ডাঙৰ ডাঙৰ প্লেটফৰ্মসমূহে নিজৰ মিডিয়া সংগ্ৰহত থকা তথ্যৰ সঠিকতা নিশ্চিত কৰিবলৈ ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তু ব্যৱহাৰ কৰে। জনবিশ্বাস বিচৰাটো ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰকাশন দৰ্শনৰ এটা প্ৰধান অংশ।<ref name="Iannucci 2017">{{cite web |last1=Iannucci |first1=Rebecca |title=What can fact-checkers learn from Wikipedia? We asked the boss of its nonprofit owner |url=https://www.poynter.org/fact-checking/2017/what-can-fact-checkers-learn-from-wikipedia-we-asked-the-boss-of-its-nonprofit-owner/ |website=[[Poynter Institute]] |date=July 6, 2017 |access-date=January 23, 2021 |archive-date=January 12, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112174026/https://www.poynter.org/fact-checking/2017/what-can-fact-checkers-learn-from-wikipedia-we-asked-the-boss-of-its-nonprofit-owner/ |url-status=live }}</ref> ৱিকিপিডিয়া এটা সৰল বিশ্বকোষৰ বাহিৰলৈ গৈ নিউয়ৰ্ক টাইমছে কোৱা "ডিজিটেল জগতখনক একেলগে ধৰি ৰখা বাস্তৱিক নেটিং"লৈ পৰিণত হৈছে।<ref name="NYT & ChatGPT">{{Cite news| issn = 0362-4331| last = Gertner| first = Jon| title = Wikipedia's Moment of Truth| work = The New York Times| access-date = 2024-05-23| date = 2023-07-18| url = https://www.nytimes.com/2023/07/18/magazine/wikipedia-ai-chatgpt.html| archive-date = July 20, 2023| archive-url = https://web.archive.org/web/20230720125400/https://www.nytimes.com/2023/07/18/magazine/wikipedia-ai-chatgpt.html| url-status = live}}</ref> চাৰ্চ ইঞ্জিনক সোধা সাধাৰণ প্ৰশ্নসমূহৰ উত্তৰ ৱিকিপিডিয়াৰপৰা গ্ৰহণ কৰা জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰি দিয়া হয়, আৰু প্ৰায়ে ইয়াৰ উৎস হিচাপে ৱিকিপিডিয়াক ক্ৰেডিট বা লিংক দিয়া হয়। ৱিকিপিডিয়া সম্ভৱতঃ উৎপাদনশীল কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI) আৰ্হি, যেনে ChatGPT প্ৰশিক্ষণ দিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ একক উৎস, যাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াক অতি গঠনমূলক ফৰ্মেটিংৰ সৈতে এটা সু-কিউৰেট কৰা তথ্যৰ গোট হিচাপে মূল্য দিয়া হয়।<ref>{{harvnb|Gertner|2023}}: "While estimates of its influence can vary, Wikipedia is probably the most important single source in the training of A.I. models. ... In fact, no one I spoke with in the tech community seemed to know if it would even be possible to build a good A.I. model without Wikipedia."</ref> এআই মডেলৰ সঠিকতা ইয়াৰ প্ৰশিক্ষণ তথ্যৰ মানদণ্ডৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, কিন্তু এই মডেলসমূহেও নিজৰ জ্ঞানৰ বাবে নিজৰ মূল উৎস উল্লেখ কৰিবলৈ মৌলিকভাৱে অক্ষম, গতিকে এআই ব্যৱহাৰকাৰীসকলে ৱিকিপিডিয়া ইয়াৰ উৎস বুলি নাজানি ৱিকিপিডিয়াৰ জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰে। এআই ব্যৱহাৰকাৰীসকলে এনে ফলাফলো লাভ কৰে যিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰপৰা উৎপত্তি হোৱা তথ্যসমূহক কাল্পনিক তথ্য বিন্দুৰ সৈতে সংযোগ কৰে (AI hallucinations), তথ্য আহৰণৰ সময়ত বাস্তৱ সময়ৰ তথ্য-পৰীক্ষাৰ অনুপস্থিতিত তথ্যৰ মান হ্ৰাস কৰে। ==মূল্যায়ন== ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা তলত দিয়া মাপকাঠীসমূহৰদ্বাৰা জুখিব পাৰি: *প্ৰবন্ধৰ ভিতৰত দিয়া তথ্যৰ শুদ্ধতা *উপযুক্ত ছবিৰ সংযোগ *প্ৰবন্ধসমূহৰ শৈলী আৰু কেন্দ্ৰবিন্দুৰ উপযুক্ততা<ref name="Stvilia2008Information">{{Cite journal |last1=Stvilia |first1=Besiki |last2=Twidale |first2=Michael B. |last3=Smith |first3=Linda C. |last4=Gasser |first4=Les |date=April 2008 |title=Information Quality Work Organization in Wikipedia |url=http://mailer.fsu.edu/~bstvilia/papers/stvilia_wikipedia_infoWork_p.pdf |journal=[[Journal of the American Society for Information Science and Technology]] |volume=59 |issue=6 |pages=983–1001 |citeseerx=10.1.1.163.5109 |doi=10.1002/asi.20813 |s2cid=10156153 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070820183345/http://mailer.fsu.edu/~bstvilia/papers/stvilia_wikipedia_infoWork_p.pdf |archive-date=August 20, 2007}}</ref> *ভুৱা তথ্যৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা, আৰু বাদ দিয়া আৰু আঁতৰোৱা *প্ৰবন্ধৰ ভিতৰত আৰু প্ৰবন্ধৰ পৰিসৰত ব্যাপকতা, পৰিসৰ আৰু সামৰি লোৱা *উদ্ধৃতি হিচাপে স্বনামধন্যা তৃতীয়পক্ষৰ উৎস চিনাক্ত কৰা *সন্মানীয় উৎসৰদ্বাৰা বিবৃতিসমূহৰ পৰীক্ষাযোগ্যতা *প্ৰবন্ধবোৰৰ স্থিৰতা *সম্পাদকীয় আৰু ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্বৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা<ref name="Petiška 016555151988860" /> *লিখাৰ মানদণ্ড কেইবাটাও "বজাৰমুখী" বাহ্যিক পদক্ষেপে প্ৰমাণ কৰে যে বৃহৎ দৰ্শকে ৱিকিপিডিয়াক কোনোবা নহয় কোনোবা ধৰণে বিশ্বাস কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, আইএমএছ ইনষ্টিটিউট ফৰ হেল্থকেয়াৰ ইনফৰ্মেটিক্সৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, "আমেৰিকাৰ চিকিৎসকৰ ৫০ শতাংশই স্বাস্থ্যৰ অৱস্থাৰ বিষয়ে তথ্যৰ বাবে ... ৱিকিপিডিয়াৰ পৰামৰ্শ লৈছে বুলি কয়।<ref>{{cite news |last=Fearnow |first=Benjamin |date=January 31, 2014 |title=Report: Wikipedia The Top Source Of Health Care Info For Doctors, Patients |publisher=[[CBS]] |url=http://connecticut.cbslocal.com/2014/01/29/report-wikipedia-the-top-source-of-health-care-info-for-doctors-patients/ |url-status=live |access-date=February 1, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140131062756/http://connecticut.cbslocal.com/2014/01/29/report-wikipedia-the-top-source-of-health-care-info-for-doctors-patients/ |archive-date=January 31, 2014}}</ref> ২০০৫ চনৰ ২৪ অক্টোবৰত ব্ৰিটিছ কাকত দ্য গাৰ্ডিয়ানত "Can you trust Wikipedia?" শীৰ্ষক এটা অধ্যয়নত বিশেষজ্ঞৰ এটা পেনেলক তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰৰ সৈতে জড়িত সাতটা বিষয় পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল, পৰ্যালোচনা কৰা প্ৰতিটো প্ৰবন্ধক ০ৰপৰা ১০লৈকে সংখ্যাৰ নাম দিয়া হৈছিল। এই পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধসমূহৰ অধিকাংশই ৫ৰপৰা ৮ৰ ভিতৰত নম্বৰ লাভ কৰিছিল। আটাইতকৈ সাধাৰণ সমালোচনা আছিল গদ্যৰ দুৰ্বল গাঁথনি, বা পঢ়াত সহজ বিষয় (তিনিটা উল্লেখ), বাদ দিয়া বা ভুল, প্ৰায়ে সৰু কিন্তু কিছুমান প্ৰবন্ধত মূলকথা বাদ পৰা (তিনিটা উল্লেখ), আৰু দুৰ্বল ভাৰসাম্য, কম গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰসমূহক অধিক মনোযোগ দিয়া হৈছিল আৰু বিপৰীতভাৱে (এটা উল্লেখ)। আটাইতকৈ সাধাৰণ প্ৰশংসাবোৰ আছিল বাস্তৱিকতে সঠিক আৰু শুদ্ধ, কোনো চকুত পৰা ভুল নাছিল (চাৰিটা উল্লেখ), আৰু বহু উপযোগী তথ্য, ভালদৰে নিৰ্বাচিত লিংককে ধৰি, যাৰ ফলত "বহু তথ্য দ্ৰুতভাৱে লাভ কৰা" (তিনিটা উল্লেখ) সম্ভৱ হৈছিল।<ref><!-- Can you trust Wikipedia? -->{{cite Q|Q110613135}}</ref> ২০০৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত নেচাৰ আলোচনীয়ে ৱিকিপিডিয়া আৰু এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ প্ৰবন্ধৰ সৰু উপগোটৰ সঠিকতাৰ পৰ্যালোচকৰ মূল্যায়ন বিচৰা অন্ধ অধ্যয়নৰ প্ৰচেষ্টাৰ ফলাফল প্ৰকাশ কৰে। সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত নোহোৱা এই অধ্যয়নটো নেচাৰে সুপৰিচিত বিজ্ঞানীসকলৰ জীৱনীকে ধৰি বৈজ্ঞানিক বিষয়ৰ ৪২টা প্ৰবন্ধৰ নিৰ্বাচনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল। নমুনা লোৱা প্ৰবন্ধসমূহত পোৱা বাস্তৱিক ভুল, বাদ পৰা বা বিভ্ৰান্তিকৰ বক্তব্য ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে ১৬২ আৰু ব্ৰিটানিকাৰ বাবে ১২৩ (৪:৩)। গুৰুত্বপূৰ্ণ ধাৰণাসমূহৰ ভুল ব্যাখ্যাৰ দৰে গুৰুতৰ ভুলৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত ৪টা, আৰু ব্ৰিটানিকাত ৪টা পোৱা গৈছিল (১:১)। অধ্যয়নটোৱে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে "বিজ্ঞানৰ প্ৰৱেশৰ সঠিকতাৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ ওচৰ চাপিছে",<ref name="GilesJ2005Internet"/> যদিও ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ প্ৰায়ে "দুৰ্বল গঠন" আছিল।<ref name="GilesJ2005Internet"/> এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে, যাৰ ফলত নেচাৰে নিজৰ জৰীপ পদ্ধতিৰ অধিক নথি-পত্ৰ প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite news|url=http://www.nature.com/news/2005/051212/exref/supplementary_information.doc |work=Nature |title=Supplementary information to accompany Nature news article 'Internet encyclopedias go head to head' |date=December 22, 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928012459/http://www.nature.com/news/2005/051212/exref/supplementary_information.doc |archive-date=September 28, 2007 }}</ref> এই অতিৰিক্ত তথ্যৰ ভিত্তিত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই নেচাৰ আলোচনীৰ অধ্যয়নৰ বৈধতাক অস্বীকাৰ কৰি কয় যে ই "মাৰাত্মকভাৱে ত্ৰুটিপূৰ্ণ।" ব্ৰিটানিকাৰ সমালোচনাৰ ভিতৰত আছিল যে তেওঁলোকৰ কিছুমান প্ৰবন্ধৰ সম্পূৰ্ণ গ্ৰন্থৰ পৰিৱৰ্তে উদ্ধৃতি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিছুমান উদ্ধৃতি যুৱ সংস্কৰণৰ বাবে লিখা প্ৰবন্ধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা সংকলন আছিল, নেচাৰ আলোচনীয়ে ইয়াৰ পৰ্যালোচকসকলৰ বাস্তৱিক দাবী পৰীক্ষা কৰা নাছিল আৰু পৰ্যালোচকসকলে ভুল বুলি লেবেল লগোৱা বহু কথা সম্পাদনাৰ মতামতৰ পাৰ্থক্য আছিল। ব্ৰিটানিকাই আৰু কয় যে "যদিও শিৰোনামত ঘোষণা কৰা হৈছিল যে 'ৱিকিপিডিয়া ইয়াৰ বিজ্ঞান প্ৰৱেশৰ শুদ্ধতাৰ ক্ষেত্ৰত ব্ৰিটানিকাৰ ওচৰ চাপিছে', প্ৰবন্ধটোৰ মুখ্য অংশৰ গভীৰতা থকা সংখ্যাবোৰে ইয়াৰ হুবহু বিপৰীত কথা কৈছিল: ৱিকিপিডিয়াত প্ৰকৃততে ব্ৰিটানিকাতকৈ এক তৃতীয়াংশ বেছি ভুল আছিল।" (আমি তলত দেখুওৱাৰ দৰে, নেচাৰৰ গৱেষণাই ব্ৰিটানিকাৰ ভুলবোৰক গুৰুতৰভাৱে অতিৰঞ্জিত কৰিছিল, গতিকে আমি এই সংখ্যাটো কেৱল সংখ্যাবোৰ উপস্থাপন কৰা হেলনীয়া ধৰণেৰে আঙুলিয়াই দিবলৈহে উল্লেখ কৰিছোঁ। )"<ref name=FF>{{cite web|url=http://corporate.britannica.com/britannica_nature_response.pdf|title=Fatally Flawed – Refuting the recent study on encyclopedic accuracy by the journal ''Nature''|date=March 2006|publisher=Encyclopædia Britannica, Inc.|access-date=June 30, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20160709053629/http://corporate.britannica.com/britannica_nature_response.pdf|archive-date=July 9, 2016|url-status=live}}</ref> নেচাৰ আলোচনীয়ে ব্ৰিটানিকাৰ কিছুমান নিষ্কাশনৰ সংকলিত প্ৰকৃতিক স্বীকাৰ কৰিছিল, কিন্তু ইয়াৰদ্বাৰা অধ্যয়নৰ সিদ্ধান্তক বাতিল কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰিছিল।<ref>{{Cite journal| title = Britannica attacks | url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_2006-03-30_440_7084/page/n21 | journal = [[Nature (journal)|Nature]]| volume = 440 | page = 582 | doi = 10.1038/440582b | date = March 30, 2006| pmid = 16572128 | issue = 7084 |bibcode = 2006Natur.440R.582. | doi-access = free }}</ref> এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই এইটোও যুক্তি দিছিল যে ভুলসমূহৰ বিভাজনে ইংগিত দিয়ে যে ৱিকিপিডিয়াত হোৱা ভুলসমূহ বেছিভাগেই ভুল তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰা, আনহাতে ব্ৰিটানিকাৰ ভুলসমূহ "বাদ দিয়াৰ ভুল" আছিল, যাৰ ফলত "চিত্ৰ অনুসৰি ব্ৰিটানিকা ৱিকিপিডিয়াতকৈ বহুত বেছি সঠিক।"<ref name=FF/> তাৰ পিছত নেচাৰে ব্ৰিটানিকাৰ সঁহাৰি নাকচ কৰি কয় যে ইয়াৰ পৰ্যালোচকসকলৰ কোনো ভুল কোনো এটা বিশ্বকোষৰ সপক্ষে পক্ষপাতিত্ব কৰা নাছিল,<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4840340.stm|title=Wikipedia study 'fatally flawed'|date=March 24, 2006|work=BBC News|access-date=May 31, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20060714210009/http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/4840340.stm|archive-date=July 14, 2006|url-status=live}}</ref> কিছুমান ক্ষেত্ৰত ই দুয়োখন বিশ্বকোষৰ প্ৰবন্ধৰ অংশ ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু ব্ৰিটানিকাই নিজৰ "মুকলি চিঠি" খণ্ডন প্ৰকাশ কৰাৰ আগতে নেচাৰৰ সৈতে বিশেষ উদ্বেগ ভাগ-বাটোৱাৰা কৰা নাছিল।<ref>{{cite web| title=Encyclopædia Britannica and Nature: a response| work=[[Nature (journal)|Nature]]| date=March 23, 2006| url=http://www.nature.com/press_releases/Britannica_response.pdf| access-date=October 31, 2007| archive-url=https://web.archive.org/web/20071031053055/http://www.nature.com/press_releases/Britannica_response.pdf| archive-date=October 31, 2007| url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.nature.com/nature/britannica/eb_advert_response_final.pdf|work=Nature Press release|title=Encyclopædia Britannica and Nature: a response|date=March 23, 2006|access-date=May 31, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20071031052930/http://www.nature.com/nature/britannica/eb_advert_response_final.pdf|archive-date=October 31, 2007|url-status=live}}</ref> এই দুটাপক্ষৰ মাজত পইণ্ট-ফৰ-পইণ্ট মতানৈক্য যিয়ে সংকলন/পাঠ্য উদ্ধৃতি আৰু অতি সৰু নমুনা আকাৰৰ বিষয়সমূহক সম্বোধন কৰিছিল—উইকিপিডিয়াৰ সপক্ষে ফলাফলক পক্ষপাতিত্ব কৰাৰ যুক্তি দিছিল, বনাম ব্ৰিটানিকাৰ গুণগত নিয়ন্ত্ৰিত বিন্যাসৰ পক্ষত থকা এটা বিস্তৃত, সম্পূৰ্ণ প্ৰবন্ধ, বৃহৎ নমুনাৰ আকাৰৰ অধ্যয়ন—অনলাইন আলোচনাত প্ৰতিধ্বনিত হৈছে,<ref>{{cite web |url=http://blog.sethroberts.net/2007/06/02/one-sided-critiques-of-the-day/ |title=Seth's Blog » Blog Archive » One-Sided Critiques of the Day |publisher=Blog.sethroberts.net |date=June 2, 2007 |access-date=April 29, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140428133142/http://blog.sethroberts.net/2007/06/02/one-sided-critiques-of-the-day/ |archive-date=April 28, 2014 |url-status=live |archivedate=April 28, 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140428133142/http://blog.sethroberts.net/2007/06/02/one-sided-critiques-of-the-day/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://blog.wikimedia.org/2012/08/02/seven-years-after-nature-pilot-study-compares-wikipedia-favorably-to-other-encyclopedias-in-three-languages/ |title=Seven years after Nature, pilot study compares Wikipedia favorably to other encyclopedias in three languages — Wikimedia blog |date=August 2, 2012 |publisher=Blog.wikimedia.org |access-date=April 29, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140615100445/http://blog.wikimedia.org/2012/08/02/seven-years-after-nature-pilot-study-compares-wikipedia-favorably-to-other-encyclopedias-in-three-languages/ |archive-date=June 15, 2014 |url-status=live }}</ref> নেচাৰ অধ্যয়নৰ উদ্ধৃতি দিয়া প্ৰবন্ধসমূহকে ধৰি, যেনে, য'ত প্ৰবন্ধ/প্ৰবন্ধৰ অংশসমূহ হাতৰদ্বাৰা নিৰ্বাচনৰ বাবে "ত্ৰুটিপূৰ্ণ অধ্যয়ন ডিজাইন", ইয়াৰ ১০০,০০০ তকৈ অধিক ব্ৰিটানিকা আৰু ১০ লাখতকৈ অধিক ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ ৪০টা প্ৰবন্ধ তুলনা কৰাত অধ্যয়নৰ "পৰিসংখ্যাগত শক্তি"ৰ অভাৱ, আৰু কোনো অধ্যয়নৰ পৰিসংখ্যা বিশ্লেষণৰ অনুপস্থিতি (যেনে, অধ্যয়নৰ বাবে আস্থাৰ ব্যৱধানৰ ৰিপৰ্ট দিয়া ফলাফল)ও লক্ষ্য কৰা হৈছে।<ref>See author-acknowledged comments in response to the citation of the ''Nature'' study, at ''PLoS One'', 2014, [http://www.plosone.org/annotation/listThread.action?root=80078 ''Citation of fundamentally flawed ''Nature'' quality "study"''], in response to T. Yasseri et al. (2012), ''Dynamics of Conflicts in Wikipedia'', published June 20, 2012, DOI 10.1371/journal.pone.0038869. Retrieved July 21, 2014. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160116210930/http://www.plosone.org/annotation/listThread.action?root=80078 |date=January 16, 2016 }}.</ref> বিজ্ঞান যোগাযোগকাৰী জনাথন জেৰীয়ে ২০২৪ চনত কৈছিল যে এই অধ্যয়ন ঐতিহাসিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ, আৰু তেতিয়াৰপৰাই ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ ওপৰত প্ৰায় প্ৰতিখন বিজ্ঞান গৱেষণা পত্ৰতে ইয়াৰ উদ্ধৃতি দিয়া হৈছে, কিন্তু এই ধৰণৰ গৱেষণাই মাত্ৰ এটা "স্নেপশ্বট"হে প্ৰদান কৰিব আৰু দ্ৰুতভাৱে অবিশ্বাস্য হৈ পৰিব।<ref name="Can You Trust Dr. Wikipedia? 2024">{{cite news |last1=Jarry |first1=Jonathan |author1-link=Jonathan Jarry |title=Can You Trust Dr. Wikipedia? |url=https://www.mcgill.ca/oss/article/critical-thinking-technology/can-you-trust-dr-wikipedia |access-date=7 September 2024 |work=[[Office for Science and Society]] |date=6 September 2024 |language=en}}</ref> ২০০৬ চনৰ জুন মাহত আমেৰিকাৰ ইতিহাসৰ বিশেষজ্ঞ অধ্যাপক ৰয় ৰ’জেনজৱেইগে ২৫ জন আমেৰিকান লোকৰ ৱিকিপিডিয়া জীৱনীৰ তুলনা এনকাৰ্টা আৰু আমেৰিকান নেচনেল বায়’গ্ৰাফী অনলাইনত পোৱা সংশ্লিষ্ট জীৱনীৰ সৈতে প্ৰকাশ কৰে। তেওঁ লিখিছে যে ৱিকিপিডিয়াই "আমেৰিকাৰ ইতিহাসৰ নাম, তাৰিখ আৰু পৰিঘটনাৰ প্ৰতিৱেদন দিয়াত আচৰিত ধৰণে সঠিক" আৰু কিছুমান ভুলক "বহুলভাৱে প্ৰচলিত কিন্তু ভুল বিশ্বাস" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। কিন্তু তেওঁ উল্লেখ কৰে যে ৱিকিপিডিয়াই প্ৰায়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু তুচ্ছ সবিশেষৰ মাজত পাৰ্থক্য স্থাপন কৰাত ব্যৰ্থ হয়, আৰু উত্তম উল্লেখ প্ৰদান নকৰে। তেওঁ ৱিকিপিডিয়াৰ "চালি-জাৰি চাব পৰা বিশ্লেষণ আৰু ব্যাখ্যা, আৰু স্পষ্ট আৰু আকৰ্ষণীয় গদ্য"ৰ অভাৱৰ বিষয়েও অভিযোগ কৰিছিল।<ref name=Rosenzweig>{{Cite journal|first=Roy |last=Rosenzweig |author-link=Roy Rosenzweig |title=Can History be Open Source? Wikipedia and the Future of the Past |journal=The Journal of American History |volume=93 |issue=1 |date=June 2006 |pages=117–146 |url=http://chnm.gmu.edu/essays-on-history-new-media/essays/?essayid=42 |access-date=August 11, 2006 |doi=10.2307/4486062 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100425130754/http://chnm.gmu.edu/essays-on-history-new-media/essays/?essayid=42 |archive-date=April 25, 2010 |jstor=4486062 |url-access=subscription }} (Center for History and New Media)</ref>{{refn|Wikipedia's policies on [[Wikipedia:No original research|original research]], including [[WP:SYNTH|unpublished synthesis of published data]], disallow new analysis and interpretation not found in [[Wikipedia:Reliable sources|reliable sources]].|group=nb}} ২০০৫ চনৰ ডিচেম্বৰৰপৰা ২০০৬ চনৰ মে' মাহলৈকে ডমিংগেজ হিলছৰ কেলিফৰ্ণিয়া ষ্টেট ইউনিভাৰ্চিটিৰ তথ্য ব্যৱস্থাৰ অধ্যাপক লেৰী প্ৰেছে কৰা ৱেব ভিত্তিক সমীক্ষাত "ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ সঠিকতা আৰু সম্পূৰ্ণতা"ৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছে।<ref>{{cite web| title=Survey of Wikipedia accuracy and completeness| work=[[California State University at Dominguez Hills]]| date=May 2006| url=http://bpastudio.csudh.edu/fac/lpress/wikieval/| access-date=December 10, 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20140721105607/http://bpastudio.csudh.edu/fac/lpress/wikieval/| archive-date=July 21, 2014| url-status=live| archivedate=July 21, 2014| archiveurl=https://web.archive.org/web/20140721105607/http://bpastudio.csudh.edu/fac/lpress/wikieval/| deadurl=yes}}</ref> এটা লেখাৰ মূল্যায়নৰ বাবে পঞ্চাশজন লোকে নিমন্ত্ৰণ গ্ৰহণ কৰিলে। পঞ্চাশজনৰ ভিতৰত ছয়সত্তৰ শতাংশই (৭৬%) ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধটো সঠিক বুলি একমত বা দৃঢ়তাৰে সন্মত হয় আৰু ছয়চল্লিছ শতাংশই (৪৬%) এই প্ৰবন্ধটো সম্পূৰ্ণ বুলি একমত বা দৃঢ়ভাৱে সন্মত হয়। আঠাইশজন লোকে তেওঁলোকে পৰ্যালোচনা কৰা প্ৰবন্ধটোক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ একেটা বিষয়ৰ প্ৰবন্ধৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। সঠিকতাৰ ওপৰত মতামত দুয়োখন বিশ্বকোষৰ মাজত প্ৰায় সমান আছিল (৬খনে ব্ৰিটানিকাৰ পক্ষত, ৭খনে ৱিকিপিডিয়াৰ পক্ষত, ৫খনে সমান বুলি কয়), আৰু আঠাইশখনৰ ভিতৰত এঘাৰখনে (৬১%) ৱিকিপিডিয়াক কিছু পৰিমাণে বা যথেষ্ট বেছি সম্পূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰিছিল, আঠাইশখনৰ ভিতৰত সাতখনে (৩৯%) ব্ৰিটানিকাৰ বাবে। সমীক্ষাটোত অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক যাদৃচ্ছিকভাৱে নিৰ্বাচন কৰাৰ চেষ্টা কৰা হোৱা নাছিল আৰু অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক কেনেকৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল সেয়া স্পষ্ট নহয়।<ref>{{cite web| title=Survey of Wikipedia accuracy and completeness| publisher=Larry Press, Professor of Computer Information Systems, California State University| year=2006| url=http://bpastudio.csudh.edu/fac/lpress/wikieval| access-date=October 31, 2007| archive-url=https://web.archive.org/web/20110928205017/http://bpastudio.csudh.edu/fac/lpress/wikieval/| archive-date=September 28, 2011| url-status=live| archivedate=September 28, 2011| archiveurl=https://web.archive.org/web/20110928205017/http://bpastudio.csudh.edu/fac/lpress/wikieval/| deadurl=yes}}</ref> জাৰ্মান কম্পিউটিং আলোচনীয়ে ২০০৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ব্ৰকহাউছ মাল্টিমিডিয়াল, মাইক্ৰ'ছফ্ট এনকাৰ্টা আৰু জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়াৰ তুলনা কৰিছিল: বিশেষজ্ঞসকলে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত ৬৬টা প্ৰবন্ধৰ মূল্যায়ন কৰিছিল। সামগ্ৰিক স্ক’ৰত ৱিকিপিডিয়াক ৫ পইণ্টৰ ভিতৰত ৩.৬ পইণ্ট (B-) ৰেটিং দিয়া হৈছিল।<ref>Michael Kurzidim: Wissenswettstreit. Die kostenlose Wikipedia tritt gegen die Marktführer Encarta und Brockhaus an, in: [[c't]] 21/2004, October 4, 2004, S. 132–139.</ref> ২০০৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত c't ৰ দ্বিতীয়টো পৰীক্ষাত ১৫০টা প্ৰবন্ধ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, ইয়াৰে ৫৬টা নিবিড়ভাৱে মূল্যায়ন কৰা হৈছিল, চাৰিটা ডিজিটেল বিশ্বকোষ তুলনা কৰিবলৈ: Bertelsmann Enzyklopädie 2007, Brockhaus Multimedial premium 2007, Encarta 2007 Enzyklopädie আৰু ৱিকিপিডিয়াক লোৱা হৈছিল। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত আছিল: "আমি মুক্ত বিশ্বকোষৰ গ্ৰন্থসমূহত ইয়াৰ বাণিজ্যিক প্ৰতিযোগীসকলৰ গ্ৰন্থতকৈ অধিক ভুল বিচাৰি পোৱা নাছিলোঁ।"<ref>Dorothee Wiegand: "Entdeckungsreise. Digitale Enzyklopädien erklären die Welt." c't 6/2007, March 5, 2007, p. 136–145. Original quote: "Wir haben in den Texten der freien Enzyklopädie nicht mehr Fehler gefunden als in denen der kommerziellen Konkurrenz"</ref> ৱিকিপিডিয়াক অৰ্থনীতিবিদসকলৰ ধাৰণাসমূহৰ নিখুঁত প্ৰতিযোগিতামূলক বজাৰৰ সংজ্ঞাৰ লগত খাপ খোৱা বুলি চাই জৰ্জ ব্ৰেগেছে (গুৱেলফ-হাম্বাৰ বিশ্ববিদ্যালয়) ৱিকিপিডিয়াৰ সাতজন শীৰ্ষস্থানীয় পশ্চিমীয়া দাৰ্শনিকৰ ওপৰত লিখা প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰিছিল: এৰিষ্টটল, প্লেটো, ইমানুৱেল কাণ্ট, ৰেনে ডেকাৰ্ট, জৰ্জ উইলহেম ফ্ৰেড্ৰিখ হেগেল, থমাছ একুইনাছ আৰু জন লক। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহক দৰ্শনৰ চাৰিখন তথ্যসূত্ৰৰপৰা সংগ্ৰহ কৰা বিষয়-বস্তুৰ একমত তালিকাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। ব্ৰেগেছে বিচাৰি উলিয়াইছিল যে গড়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহে মাত্ৰ ৫২% সহমতৰ বিষয়-বস্তুহে সামৰি লৈছিল। কোনো ভুল পোৱা নগ'ল যদিও ইয়াত উল্লেখযোগ্য বাদ দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite SSRN |last=Bragues |first=George |title=Wiki-Philosophizing in a Marketplace of Ideas: Evaluating Wikipedia's Entries on Seven Great Minds |date=April 2007 |ssrn=978177 }}</ref> পিচি প্ৰ’ আলোচনীয়ে (আগষ্ট ২০০৭) বিশেষজ্ঞসকলক তেওঁলোকৰ বৈজ্ঞানিক ক্ষেত্ৰৰ চাৰিটা প্ৰবন্ধ (এটা সৰু নমুনা) ৱিকিপিডিয়া, ব্ৰিটানিকা আৰু এনকাৰ্টাৰ মাজত তুলনা কৰিবলৈ কয়। প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে ৱিকিপিডিয়াক "বহুলাংশে শুদ্ধ", "ভালকৈ চম্ভালিব পৰা", "ভাল কাম কৰে", "খেল তথ্যৰ বাবে ভাল" আৰু "ব্যাপকভাৱে সঠিক" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। এটা প্ৰবন্ধত "শেষৰফালে লক্ষণীয় অৱনতি ঘটিছিল" আনহাতে আন এটাত "স্পষ্ট আৰু অধিক মাৰ্জিত" লেখা আছিল, তৃতীয়টোক কম শুদ্ধতাৰে লিখা কিন্তু প্ৰতিযোগীসকলতকৈ ভাল বুলি মূল্যায়ন কৰা হৈছিল আৰু চতুৰ্থটো প্ৰবন্ধ "এনকাৰ্টা বা ব্ৰিটানিকাৰ সমতুল্যতকৈ অধ্যয়নশীল ছাত্ৰৰ বাবে অধিক উপকাৰী" বুলি মূল্যায়ন কৰা হৈছিল। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধত কোনো গুৰুতৰ ভুল লক্ষ্য কৰা হোৱা নাছিল, আনহাতে এটা এনকাৰ্টা আৰু এটা ব্ৰিটানিকাৰ প্ৰবন্ধত গুৰুতৰ ভুল লক্ষ্য কৰা হৈছিল।<ref name="uncovered">''PC Pro'' magazine, August 2007, p. 136, "Wikipedia Uncovered".</ref> ২০০৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ আলোচনী পিচি অথৰিটিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ সঠিকতাৰ ওপৰত এটা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে। প্ৰবন্ধটোত ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তুক অন্যান্য জনপ্ৰিয় অনলাইন বিশ্বকোষ অৰ্থাৎ ব্ৰিটানিকা আৰু এনকাৰ্টাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। আলোচনীখনে বিশেষজ্ঞসকলক তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰখনৰ সৈতে জড়িত প্ৰবন্ধসমূহৰ মূল্যায়ন কৰিবলৈ কয়। মুঠ চাৰিটা প্ৰবন্ধ তিনিজন বিশেষজ্ঞই পৰ্যালোচনা কৰিছিল। ৱিকিপিডিয়া আন বিশ্বকোষৰ সৈতে তুলনাযোগ্য আছিল, ৰসায়ন বিজ্ঞানৰ শ্ৰেণীত শীৰ্ষস্থান দখল কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.pcauthority.com.au/Feature/93908,wikipedia-uncovered.aspx/1|title=''PC Authority'' – 'Wikipedia Uncovered'|access-date=December 31, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20090226143321/http://www.pcauthority.com.au/Feature/93908,wikipedia-uncovered.aspx/1|archive-date=February 26, 2009|url-status=live}}</ref> ২০০৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত জাৰ্মান আলোচনী ষ্টাৰনে জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া আৰু ব্ৰকহাউছ এনচাইক্লোপেডিৰ ১৫ খণ্ডৰ সংস্কৰণৰ অনলাইন সংস্কৰণৰ তুলনাৰ ফলাফল প্ৰকাশ কৰে। এই পৰীক্ষাটো এটা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (কলনস্থিত WIND GmbH)ক নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাৰ বিশ্লেষকসকলে প্ৰতিটো বিশ্বকোষৰপৰা (ৰাজনীতি, ব্যৱসায়, ক্ৰীড়া, বিজ্ঞান, সংস্কৃতি, মনোৰঞ্জন, ভূগোল, চিকিৎসা, ইতিহাস আৰু ধৰ্ম সামৰি লোৱা) ৫০টা প্ৰবন্ধ চাৰিটা মাপকাঠী (সঠিকতা, সম্পূৰ্ণতা, সময়োপযোগীতা আৰু স্পষ্টতা)ৰ ওপৰত মূল্যায়ন কৰিছিল আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ গড় হিচাপত অধিক সঠিক বুলি বিচাৰ কৰিছিল (১ৰপৰা ৬লৈকে স্কেলত ১.৬ বনাম ব্ৰকহাউছৰ বাবে ২.৩, ১টা শ্ৰেষ্ঠ আৰু ৬টা আটাইতকৈ বেয়া)। ৱিকিপিডিয়াৰ কভাৰেজও অধিক সম্পূৰ্ণ আৰু শেহতীয়া হোৱা দেখা গৈছিল; কিন্তু ব্ৰকহাউছক অধিক স্পষ্টকৈ লিখা বুলি বিবেচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱিকিপিডিয়াৰ কেইবাটাও প্ৰবন্ধক অবিশেষজ্ঞৰ বাবে অতি জটিল বুলি সমালোচনা কৰা হৈছিল আৰু বহুতো প্ৰবন্ধক অতি দীঘলীয়া বুলি সমালোচনা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite magazine |date=December 2007 |title=Wikipedia: Wissen für alle |trans-title=Wikipedia: Knowledge for Everyone |volume=2007 |issue=50 |magazine=[[Stern (magazine)|Stern]] |pages=30–44 |quote=Einige Wikipedia-Artikel sind für Laien schlicht zu kompliziert, viele zu weitschweifig, urteilten die Tester. [Some Wikipedia articles are simply too complicated for laypersons, many too long-winded, judged the testers.] |language=de |last1=Schönert |first1=Ulf |last2=Güntheroth |first2=Horst |url=https://www.stern.de/digital/online/wikipedia--wissen-fuer-alle-3217272.html |access-date=January 11, 2023 |archive-date=January 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230111175055/https://www.stern.de/digital/online/wikipedia--wissen-fuer-alle-3217272.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite magazine |date=December 5, 2007 |title=Wikipedia schlägt Brockhaus |trans-title=Wikipedia beats Brockhaus |url=http://www.stern.de/computer-technik/internet/:stern-Test-Wikipedia-Brockhaus/604423.html |magazine=[[Stern (magazine)|Stern]] |publisher=[[Gruner + Jahr]] |access-date=September 6, 2016 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20090802143802/http://www.stern.de/computer-technik/internet/:stern-Test-Wikipedia-Brockhaus/604423.html |archive-date=August 2, 2009 |url-status=live }}</ref><ref>K.C. Jones: ''[http://www.informationweek.com/news/showArticle.jhtml?articleID=204702694 German Wikipedia Outranks Traditional Encyclopedia's Online Version] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071212231601/http://www.informationweek.com/news/showArticle.jhtml?articleID=204702694 |date=December 12, 2007 }}''. [[InformationWeek]], December 7, 2007 <!--Note: This article incorrectly reports that Wikipedia articles were "judged ... more ... easy to read", in fact this was the one of the four areas where ''Brockhaus'' reached a better result (1.8 vs. 2.4 for Wikipedia)--></ref> ২০০৮ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ সংখ্যাত ব্ৰিটিছ কম্পিউটিং আলোচনী পিচি প্লাছে ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াক ৱৰ্ল্ড বুক এনচাইক্লোপিডিয়া আৰু এনচাইক্লোপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ ডিভিডি সংস্কৰণৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল, প্ৰত্যেকৰে বাবে ৰেণ্ডম বিষয়ৰ শৃংখলাৰ কভাৰেজৰ মূল্যায়ন কৰিছিল। ইয়াৰ সামৰণিত "তিনিও ক্ষেত্ৰতে বিষয়-বস্তুৰ মান ভাল" আৰু ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰকাৰীসকলক পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে "সচেতন হওক যে ভুল সম্পাদনা হয়, আৰু অদ্ভুত যেন লগা যিকোনো বস্তু দ্বিতীয় উৎসৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰক।" কিন্তু ৱিকিপিডিয়াৰ বিপুলসংখ্যক মূল্যৱান আৰু সঠিক তথ্যৰে ভৰি আছে।"<ref>{{cite web |first=Simon |last=Williams |url=http://www.techradar.com/news/internet/web/wikipedia-vs-encyclopaedia-a-question-of-trust-316163 |title=Wikipedia vs Encyclopaedia: A question of trust? |website=Techradar.com |date=April 21, 2008 |access-date=September 6, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080705234729/http://www.techradar.com/news/internet/web/wikipedia-vs-encyclopaedia-a-question-of-trust-316163 |archive-date=July 5, 2008 }}</ref> ২০০৮ চনত ৰেফাৰেন্স চাৰ্ভিচেছ ৰিভিউত প্ৰকাশিত এখন গৱেষণা পত্ৰত ঐতিহাসিক বিষয়ৰ ওপৰত নটা ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা, দ্য ডিকচনেৰী অৱ আমেৰিকান হিষ্ট্ৰী আৰু আমেৰিকান নেচনেল বায়'গ্ৰাফী অনলাইনৰ সমকক্ষসমূহৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। গৱেষণা পত্ৰখনত দেখা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশৰ সামগ্ৰিক সঠিকতাৰ হাৰ ৮০ শতাংশ, আনহাতে আন বিশ্বকোষসমূহৰ সঠিকতাৰ হাৰ ৯৫ৰপৰা ৯৬ শতাংশ।<ref>{{cite journal|last1=Rector|first1=Lucy Holman|title=Comparison of ''Wikipedia'' and other encyclopedias for accuracy, breadth, and depth in historical articles|url=https://archive.org/details/sim_reference-services-review_2008_36_1/page/7|journal=Reference Services Review|volume=36|issue=1|pages=7–22|doi=10.1108/00907320810851998|year=2008}}</ref> ২০১০ চনৰ এক অধ্যয়নত দেশসমূহৰ ইতিহাসৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠাসমূহ চাইটটোৰ পৰীক্ষণযোগ্যতাৰ নীতিৰ সৈতে কিমানখিনি মিল আছে তাৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছিল। এই নীতিৰ বিপৰীতে এই প্ৰবন্ধসমূহৰ বহু দাবী উদ্ধৃতিৰদ্বাৰা সমৰ্থিত হোৱা নাছিল আৰু যিবোৰ দাবী আছিল, সেইবোৰৰ বহুতো, একাডেমিক আলোচনীৰ প্ৰবন্ধৰ পৰিৱৰ্তে জনপ্ৰিয় সংবাদ মাধ্যম আৰু চৰকাৰী ৱেবছাইটৰপৰা পোৱা গৈছিল।<ref>{{Cite journal |last1=Luyt |first1=Brendan |last2=Tan |first2=Daniel |date=April 1, 2010 |title=Improving Wikipedia's credibility: References and citations in a sample of history articles |journal=Journal of the American Society for Information Science and Technology |volume=61 |issue=4 |pages=715–722 |doi=10.1002/asi.21304 |hdl=10356/95416 |issn=1532-2890|hdl-access=free }}</ref> ২০১১ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ব্ৰিগম ইয়ং বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এডাম ব্ৰাউনে পি এছ পলিটিকেল ছায়েন্স এণ্ড পলিটিক্স আলোচনীত "প্ৰাৰ্থী, নিৰ্বাচন আৰু পদবীধাৰীৰ বিষয়ে হাজাৰ হাজাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ" পৰীক্ষা কৰি এটা অধ্যয়ন প্ৰকাশ কৰিছিল। অধ্যয়নটোত দেখা গৈছে যে এই প্ৰবন্ধসমূহৰ তথ্যসমূহ সঠিক হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকিলেও পৰীক্ষা কৰা প্ৰবন্ধসমূহত বাদ দিয়াৰ বহুতো ভুল আছে।<ref>{{cite journal|last1=Brown|first1=Adam R.|title=Wikipedia as a Data Source for Political Scientists: Accuracy and Completeness of Coverage|url=https://archive.org/details/sim_ps-political-science-politics_2011-04_44_2/page/339|journal=PS: Political Science & Politics|date=April 8, 2011|volume=44|issue=2|pages=339–343|doi=10.1017/S1049096511000199|s2cid=154963796}}</ref> ২০১২ চনত শ্বেন গ্ৰীণষ্টেইনৰ সহ-লেখকত কৰা এক অধ্যয়নত আমেৰিকাৰ ৰাজনীতিৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ এটা দশকৰ প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি দেখা গৈছে যে কোনো এটা প্ৰবন্ধত যিমানেই অধিক অৱদানকাৰী থাকে সিমানেই ই অধিক নিৰপেক্ষ হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে, যিটো লিনাছৰ আইনখনৰ সংকীৰ্ণ ব্যাখ্যাৰ সৈতে সংগতি ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite journal | doi=10.3386/w18167 | title=Collective Intelligence and Neutral Point of View: The Case of Wikipedia | journal=NBER Working Paper No. 18167 | date=June 2012 | last1=Greenstein | first1=Shane | last2=Zhu | first2=Feng | doi-access=free }}</ref> ৰিভলি আৰু অন্যান্যই (২০১২) ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্বাচিত মানসিক স্বাস্থ্য বিষয়ৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা আৰু মনোৰোগ চিকিৎসাৰ এখন পাঠ্যপুথিৰ সংশ্লিষ্ট প্ৰবন্ধৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। তেওঁলোকে বিশেষজ্ঞসকলক প্ৰবন্ধৰ বিষয়-বস্তুৰ সঠিকতা, শেহতীয়া সংযোজন, কভাৰেজৰ বিস্তৃতি, উল্লেখ আৰু পঠনযোগ্যতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰেটিং দিবলৈ কয়। পঠনযোগ্যতাৰ বাহিৰে সকলো মাপকাঠীতে ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক নম্বৰ লাভ কৰে আৰু লেখকসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে ৱিকিপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ দৰে ভাল বা ইয়াতকৈ ভাল আৰু এটা মানক পাঠ্যপুথি।<ref name="Reavley" /> ২০১৪ চনৰ নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিচিনৰ এটা দৃষ্টিভংগীৰটুকুৰাত ২২টা প্ৰেছক্ৰিপচন ঔষধৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠা পৰীক্ষা কৰি নিৰ্ণয় কৰা হৈছিল যে সেইবোৰক শেহতীয়াকৈ এফ ডি এৰ সুৰক্ষা সতৰ্কবাণী অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আপডেট কৰা হৈছে নেকি। ইয়াত দেখা গৈছে যে এই পৃষ্ঠাসমূহৰ ৪১% সতৰ্কবাণীৰ পিছত দুসপ্তাহৰ ভিতৰত আপডেট কৰা হৈছিল, ২৩% পৃষ্ঠা দুসপ্তাহতকৈ অধিক পিছত আপডেট কৰা হৈছিল আৰু বাকী ৩৬% পৃষ্ঠা ২০১৪ চনৰ জানুৱাৰীলৈকে ১ বছৰতকৈ অধিক সময়ৰ পাছত সতৰ্কবাণী অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আপডেট কৰা হোৱা নাছিল।<ref>{{cite journal|last1=Hwang|first1=Thomas J.|last2=Bourgeois|first2=Florence T.|last3=Seeger|first3=John D.|title=Drug Safety in the Digital Age|url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2014-06-26_370_26/page/2460|journal=New England Journal of Medicine|date=June 26, 2014|volume=370|issue=26|pages=2460–2462|doi=10.1056/NEJMp1401767|pmid=24963564|doi-access=free}}</ref> ২০১৪ চনত জাৰ্নেল অৱ দ্য আমেৰিকান ফাৰ্মাচিষ্ট এছ'চিয়েচনত প্ৰকাশিত এক অধ্যয়নত বনৌষধি পৰিপূৰকসমূহৰ বিষয়ে ১৯টা ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে এই সকলোবোৰ প্ৰবন্ধতে ইয়াৰ "চিকিৎসামূলক ব্যৱহাৰ আৰু বিৰূপ প্ৰভাৱ"ৰ বিষয়ে তথ্য আছে, কিন্তু এইটোও সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে "কেইবাটাও ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া, গৰ্ভাৱস্থা আৰু বিৰোধিতাৰ বিষয়ে তথ্যৰ অভাৱ।" সেয়েহে অধ্যয়নটোৰ লেখকসকলে পৰামৰ্শ দিছিল যে ৰোগীয়ে প্ৰশ্ন কৰা বনৌষধি পৰিপূৰকসমূহৰ বিষয়ে তথ্যৰ উৎস হিচাপে কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ ওপৰত যাতে নিৰ্ভৰ নকৰে।<ref>{{cite journal|last1=Phillips|first1=Jennifer|last2=Lam|first2=Connie|last3=Palmisano|first3=Lisa|title=Analysis of the accuracy and readability of herbal supplement information on Wikipedia|journal=Journal of the American Pharmacists Association|date=July 1, 2014|volume=54|issue=4|pages=406–14|doi=10.1331/JAPhA.2014.13181|pmid=25063262}}</ref> ২০১৪ চনত PLOS ONE ত প্ৰকাশিত আন এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ঔষধ বিজ্ঞানৰ পাঠ্যপুথিৰ তুলনাত ৱিকিপিডিয়াৰ ফাৰ্মাক’লজীৰ তথ্য ৯৯.৭% সঠিক, আৰু ৱিকিপিডিয়াত এনে তথ্যৰ সম্পূৰ্ণতা ৮৩.৮%। অধ্যয়নটোৱে এইটোও নিৰ্ণয় কৰে যে এই ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ সম্পূৰ্ণতা "ফাৰ্মাকোকাইনেটিক্স" শ্ৰেণীত সৰ্বনিম্ন (৬৮%) আৰু "ইণ্ডিকেচন" শ্ৰেণীত সৰ্বাধিক (৯১.৩%)। লেখকসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছে যে "ৱিকিপিডিয়া হৈছে স্নাতক চিকিৎসা শিক্ষাৰ বাবে ঔষধ সম্পৰ্কীয় তথ্যৰ এক সঠিক আৰু বিস্তৃত উৎস।"<ref>{{cite journal|last1=Kräenbring|first1=Jona|last2=Monzon Penza|first2=Tika|last3=Gutmann|first3=Joanna|last4=Muehlich|first4=Susanne|last5=Zolk|first5=Oliver|last6=Wojnowski|first6=Leszek|last7=Maas|first7=Renke|last8=Engelhardt|first8=Stefan|last9=Sarikas|first9=Antonio|last10=Lovis|first10=Christian|title=Accuracy and Completeness of Drug Information in Wikipedia: A Comparison with Standard Textbooks of Pharmacology|journal=PLOS ONE|date=September 24, 2014|volume=9|issue=9|article-number=e106930|doi=10.1371/journal.pone.0106930|pmid=25250889|pmc=4174509|bibcode=2014PLoSO...9j6930K|doi-access=free}}</ref> ==বিশেষজ্ঞৰ মতামত== ===লাইব্ৰেৰিয়ানসকলৰ মতামত=== ২০০৪ চনত দ্য গাৰ্ডিয়ানৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত আত্মবৰ্ণিত তথ্য বিশেষজ্ঞ আৰু ইণ্টাৰনেট পৰামৰ্শদাতা<ref>Self description taken from [[blog]] biography, {{cite web| title=Phil Bradley – biography| publisher=Phil Bradley| year=2007| url=http://www.philb.com/philbiog.htm| access-date=October 31, 2007| archive-url=https://web.archive.org/web/20071103141032/http://www.philb.com/philbiog.htm| archive-date=November 3, 2007| archivedate=November 3, 2007| archiveurl=https://web.archive.org/web/20071103141032/http://www.philb.com/philbiog.htm| deadurl=yes}}</ref> ফিলিপ ব্ৰেডলিয়ে কৈছিল যে তেওঁ ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ নকৰে আৰু "এজনো লাইব্ৰেৰিয়ানৰ বিষয়ে তেওঁ অৱগত নহয় যিয়ে ব্যৱহাৰ কৰিব।" তাৰ পিছত তেওঁ বুজাই দিলে যে "মূল সমস্যাটো হ'ল কৰ্তৃত্বৰ অভাৱ।" ছপা প্ৰকাশনৰ সহায়ত প্ৰকাশকে নিশ্চিত কৰিব লাগিব যে তেওঁলোকৰ তথ্য নিৰ্ভৰযোগ্য, কিয়নো তেওঁলোকৰ জীৱিকা ইয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। কিন্তু এনেকুৱা কিবা এটাৰ সৈতে, সেই সকলোবোৰ খিৰিকীৰে বাহিৰলৈ ওলাই যায়।"<ref name="Who">{{cite news| title=Who knows?| first=Simon| last=Waldman| work=[[The Guardian]]| date=October 26, 2004| access-date=February 3, 2011| url=https://www.theguardian.com/technology/2004/oct/26/g2.onlinesupplement| location=London| archive-url=https://web.archive.org/web/20140825234204/http://www.theguardian.com/technology/2004/oct/26/g2.onlinesupplement| archive-date=August 25, 2014| url-status=live}}</ref> ২০০৫ চনত অণ্টাৰিঅ’ৰ ট্ৰেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুথিভঁৰালটোৱে কয় যে ৱিকিপিডিয়াত বহুতো প্ৰবন্ধ আছে যিবোৰ "দীঘলীয়া আৰু ব্যাপক", কিন্তু "ভুল তথ্য আৰু পক্ষপাতিত্বৰ বাবে বহুত ঠাই আছে আৰু প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ড আৰু গভীৰতা দুয়োটাতে বহুত পৰিৱৰ্তনশীলতা আছে।" ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ সুবিধা আৰু সীমাবদ্ধতা আছে, ইয়াৰ "কাৰিকৰী বিষয়ৰ উৎকৃষ্ট কভাৰেজ আছে" আৰু প্ৰবন্ধসমূহ "প্ৰায়ে দ্ৰুতভাৱে যোগ কৰা হয় আৰু, ফলস্বৰূপে, সাম্প্ৰতিক পৰিঘটনাৰ কভাৰেজ যথেষ্ট ভাল", ইয়াক এই কামত অক্ষম পৰম্পৰাগত উৎসৰ সৈতে তুলনা কৰিলে। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি প্ৰয়োজন অনুসৰি কোনোবাই সমালোচনাত্মকভাৱে চিন্তা কৰিব লাগে আৰু নিজৰ উৎসৰ উপযুক্ততা মূল্যায়ন কৰিব লাগে, "আপুনি তথ্য বিচাৰিছে নেকি বা মতামত বিচাৰিছে নেকি, আপুনি এটা বিষয় অন্বেষণ কৰাৰ সময়ত কিমান গভীৰ হ'ব বিচাৰে, নিৰ্ভৰযোগ্যতা আৰু সঠিকতাৰ গুৰুত্ব, আৰু সময়োপযোগী বা শেহতীয়া তথ্যৰ গুৰুত্ব", আৰু লগতে কয় যে ৱিকিপিডিয়াক যিকোনো পৰিস্থিতিত "আৰম্ভণি বিন্দু" হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।<ref>{{cite web|date=April 30, 2007|title=About Wikipedia|url=http://www.trentu.ca/library/help/wikipedia.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20051204085922/http://www.trentu.ca/library/help/wikipedia.html|archive-date=December 4, 2005|access-date=April 13, 2010|website=Trent University Library|publisher=Trent University|archivedate=December 4, 2005|archiveurl=https://web.archive.org/web/20051204085922/http://www.trentu.ca/library/help/wikipedia.html|deadurl=yes}}</ref> লাইব্ৰেৰিয়ান জাৰ্নেলৰদ্বাৰা ২০০৬ চনত ৱিকিপিডিয়াৰ পৰ্যালোচনা, লাইব্ৰেৰিয়ানৰ এটা পেনেল ব্যৱহাৰ কৰি, "উল্লেখযোগ্য সামগ্ৰীৰ আটাইতকৈ কঠিন সমালোচকসকলে, যিয়েই নহওক কিয়", "দীৰ্ঘদিনীয়া পৰ্যালোচকসকলক" ৱিকিপিডিয়াৰ তিনিটা ক্ষেত্ৰ (জনপ্ৰিয় সংস্কৃতি, সাম্প্ৰতিক পৰিস্থিতি আৰু বিজ্ঞান) মূল্যায়ন কৰিবলৈ কয় আৰু এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয়: "সীমিত পেছাদাৰী ব্যৱস্থাপনাৰ প্ৰতি গৌৰৱ কৰা সম্পদ ব্যৱহাৰ কৰাৰ সময়ত এতিয়াও সাৱধানে আগবাঢ়ি যোৱাৰ কাৰণ আছে যদিও বহুতো উৎসাহজনক চিন প্ৰকাশ কৰে যে (এতিয়াৰ বাবে অন্ততঃ) ৱিকিপিডিয়াক লাইব্ৰেৰিয়ানৰ অনুমোদনৰ ছীল প্ৰদান কৰা হ’ব পাৰে।" 'বিতৰ্কিত ঐতিহাসিক আৰু সাম্প্ৰতিক পৰিঘটনাসমূহ অন্বেষণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা এজন পৰ্যালোচকে কয় যে, "ৱিকিপিডিয়াই বিতৰ্কিত বিষয়সমূহৰ বস্তুনিষ্ঠ উপস্থাপনত মই সন্তুষ্ট হৈছিলোঁ"। কিন্তু "চাইবাৰস্পেচত ওপঙি থকা বহু তথ্যৰ দৰেই, মতামতৰপৰা তথ্য উলিওৱাত এক সুস্থ মাত্ৰাৰ সন্দেহ আৰু দক্ষতাৰ প্ৰয়োজন।" আন পৰ্যালোচকসকলে লক্ষ্য কৰিছে যে ইয়াত "বহুত তাৰতম্য" আছে কিন্তু "ভাল বিষয়-বস্তুৰ প্ৰাচুৰ্যও আছে।"<ref name="libraryjournal">{{cite magazine| title=I want my Wikipedia!| magazine=Library Journal| date=April 2006| url=http://lj.libraryjournal.com/2006/04/technology/i-want-my-wikipedia/| access-date=October 23, 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20151204024637/http://lj.libraryjournal.com/2006/04/technology/i-want-my-wikipedia| archive-date=December 4, 2015| url-status=live| archivedate=December 4, 2015| archiveurl=https://web.archive.org/web/20151204024637/http://lj.libraryjournal.com/2006/04/technology/i-want-my-wikipedia| deadurl=yes}}</ref> ২০০৭ চনত আমেৰিকান লাইব্ৰেৰী এছ’চিয়েচনৰ (ALA) প্ৰাক্তন সভাপতি মাইকেল গ’ৰমেনে এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা ব্লগত উল্লেখ কৰিছিল যে "ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰক উৎসাহিত কৰা এজন অধ্যাপক এজন ডায়েটিচিয়ানৰ বৌদ্ধিক সমতুল্য যিয়ে সকলো বস্তুৰে সৈতে বিগ মেকৰ স্থিৰ খাদ্য খোৱাৰ পৰামৰ্শ দিয়ে।"<ref>{{cite encyclopedia|last=Gorman|first=Michael|title=Jabberwiki: The Educational Response, Part II|url=http://blogs.britannica.com/2007/06/jabberwiki-the-educational-response-part-ii/|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Blog|publisher=Encyclopædia Britannica, Inc.|access-date=April 23, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170424015841/http://blogs.britannica.com/2007/06/jabberwiki-the-educational-response-part-ii/|archive-date=April 24, 2017|url-status=live}}</ref> ইনফৰ্মেচন টুডে (মাৰ্চ ২০০৬)-এ লাইব্ৰেৰিয়ান নেন্সি অ’নিলৰ (চাণ্টা মনিকা পাব্লিক লাইব্ৰেৰী চিষ্টেমৰ ৰেফাৰেন্স চাৰ্ভিচেছৰ প্ৰধান লাইব্ৰেৰিয়ান)ৰ উদ্ধৃতি দি কয় যে "লাইব্ৰেৰী সম্প্ৰদায়ত ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে ভালেখিনি সন্দেহ আছে" কিন্তু "তেওঁ আনন্দৰে স্বীকাৰ কৰে যে ৱিকিপিডিয়াই অনুসন্ধানৰ বাবে এটা ভাল আৰম্ভণিৰ স্থান হিচাপে কাম কৰে। আপুনি পৰিভাষা, নাম আৰু অনুভৱৰ বিষয় পায়।"<ref name="informationtoday">{{cite web|date=March 2006|title=Wikipedia and Britannica: The kid's all right|url=http://www.infotoday.com/searcher/mar06/berinstein.shtml|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20071104031002/http://www.infotoday.com/Searcher/mar06/berinstein.shtml|archive-date=November 4, 2007|access-date=October 31, 2007|website=Searcher|publisher=Information Today, Inc.}}</ref> পিচি প্ৰ’ই (আগষ্ট ২০০৭) ব্ৰিটিছ লাইব্ৰেৰীৰ ইউৰোপীয় আৰু আমেৰিকান সংগ্ৰহৰ মুৰব্বী ষ্টিফেন বুৰীৰ উদ্ধৃতি দি কয় যে "ৱিকিপিডিয়া সম্ভাৱনাময়ভাৱে এটা ভাল বস্তু—ই নতুন পৰিঘটনাৰ প্ৰতি দ্ৰুত সঁহাৰি প্ৰদান কৰে, আৰু পুৰণি বস্তুৰ নতুন প্ৰমাণৰ প্ৰতি।" প্ৰবন্ধটোৰ সামৰণিত কোৱা হৈছে: "[বুৰী]ৰ বাবে সমস্যাটো ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তুৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাতকৈ ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ধৰণটোহে পছন্দৰ।" 'এইটো ইতিমধ্যে গৱেষকৰ বাবে প্ৰথম বন্দৰ হৈ পৰিছে', বুৰীয়ে কয়, তাৰ আগতে লক্ষ্য কৰাৰ আগতে যে এইটো "যেতিয়ালৈকে তেওঁলোক অধিক আগুৱাই নাযায় তেতিয়ালৈকে সমস্যাজনক নহয়।" বুৰীৰ মতে ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰাৰ কৌশলটো হ'ল এইটো এটা বোধ যে " ই বিশ্বকোষত (বিনামূলীয়া, ৱেব বা ছপা) থকাৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে ই সঁচা। প্ৰমাণ বিচাৰক ... আৰু অৰিহণা যোগাওক।"<ref name="uncovered"/> ===বিতৰ্কিত বিষয়ৰ ওপৰত প্ৰবন্ধ=== ২০০৬ চনত কানাডিয়ান লাইব্ৰেৰী এছ’চিয়েচনৰ (CLA)<ref>{{cite Q|Q66411582}}<!-- Wikipedia Grows Up -->.</ref>ৰ বাবে এটা প্ৰবন্ধত ৱিকিপিডিয়াৰ পদ্ধতি, প্ৰক্ৰিয়া আৰু ফলাফলৰ বিষয়ে গভীৰভাৱে আলোচনা কৰা হৈছিল, উদাহৰণস্বৰূপে মন্তব্য কৰা হৈছিল যে বিতৰ্কিত বিষয়সমূহত "আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য কথাটো হ’ল যে দুয়োপক্ষই প্ৰকৃততে ইজনে সিজনক জড়িত কৰিছিল আৰু প্ৰবন্ধটোৰ এনে এটা সংস্কৰণৰ আলোচনা কৰিছিল যাৰ সৈতে দুয়োজনে কম-বেছি পৰিমাণে টিকি থাকিব পাৰে।" লেখকে মন্তব্য কৰিছে যে:আচলতে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰথমতে দেখাতকৈ অধিক প্ৰতিষ্ঠানিক গাঁথনি আছে। প্ৰায় ৮০০ অভিজ্ঞ ব্যৱহাৰকাৰীক প্ৰশাসক হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে, বাইণ্ডিং আৰু লুজিঙৰ বিশেষ ক্ষমতাৰ সৈতে: তেওঁলোকে প্ৰবন্ধসমূহ সুৰক্ষিত আৰু অসুৰক্ষিত, মচি পেলাব পাৰে আৰু পুনৰ ঘূৰাই আনিব পাৰে, আৰু ব্যৱহাৰকাৰীসকলক ব্লক আৰু আনব্লক কৰিব পাৰে। তেওঁলোকে নিজৰ ক্ষমতাক নিৰপেক্ষভাৱে ব্যৱহাৰ কৰি সমাজৰ সহমত গঠন আৰু কাৰ্যকৰী কৰাটো আশা কৰা হয়। তেওঁলোকৰ হস্তক্ষেপৰ প্ৰভাৱ বেছিভাগ বিতৰ্কিত প্ৰবন্ধৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত দেখা যায়। ৱিকিপিডিয়া দীৰ্ঘদিন ধৰি বৰ্তি আছে কাৰণ ইয়াত সংঘটিতটো মানি লোৱাতকৈ সালসলনি কৰি উলটিব পৰাটো সহজ... শ্বি আৰু অন্যান্যই ৰাজনীতি, সামাজিক বিষয় আৰু বিজ্ঞানৰ সৈতে জড়িত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ সকলো সম্পাদনাৰ বিষয়-বস্তু বিশ্লেষণৰ ভিত্তিত ২০১৭ চনত "মেৰুকৃত ভিৰৰ জ্ঞান"ৰ বিষয়ে আলোচনা কৰি ইয়াৰ আৰম্ভণিৰপৰা ২০১৬ চনৰ ১ ডিচেম্বৰলৈকে সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰায় ৫ শতাংশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা প্ৰায় ২ লাখ ৩৩ হাজাৰ প্ৰবন্ধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। তেওঁলোকে লিখিছে: "ৰাজনৈতিক ভাষণ [অন্ততঃ আমেৰিকাত] শেহতীয়া বছৰবোৰত লক্ষণীয়ভাৱে অধিক মেৰুকৃত হৈ পৰিছে... বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ তথ্যৰ প্ৰৱেশ গণতান্ত্ৰিক কৰাৰ আৰম্ভণিতে বিশ্বব্যাপী ৱেবৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়াৰ পাছতো, সংবাদ মাধ্যমৰ পছন্দ আৰু ছ'চিয়েল নেটৱৰ্কিং প্লেটফৰ্ম বৃদ্ধি কৰা... [সৃষ্টি কৰা] প্ৰতিধ্বনি কক্ষ যিয়ে ... ব্যক্তিগত সিদ্ধান্তৰ মানদণ্ড হ্ৰাস কৰে, ... পৰিচয়-অসঙ্গতিপূৰ্ণ মতামতক ৰেহাই দিয়ে, উদ্দীপিত কৰে আৰু তথাপি, এটা বৃহৎ সাহিত্যই তথ্য, সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ সহযোগিতামূলক উৎপাদনত সামাজিক পাৰ্থক্যই প্ৰয়োগ কৰিব পৰা ইতিবাচক প্ৰভাৱৰ নথিভুক্ত কৰে। তেওঁলোকে লাখ লাখ ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকৰ সম্পাদনাৰ ইতিহাসক ৭ পইণ্টৰ ৰাজনৈতিক চিনাক্তকৰণ স্কেললৈ অনুবাদ কৰিছিল আৰু সেইটোক মেচিন লাৰ্নিং এলগৰিদমৰ জৰিয়তে নিযুক্ত ৱিকিপিডিয়াৰ ছয় স্তৰৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডৰ স্ক’ৰ (ষ্টাব, ষ্টাৰ্ট, চি, বি, ভাল, বৈশিষ্ট্যযুক্ত)ৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। তেওঁলোকে দেখিলে যে "অধিক মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰা প্ৰবন্ধসমূহৰ অধিক সুষমা প্ৰকাশিত হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে... [আৰু] উচ্চ মেৰুকৰণ উচ্চ মানদণ্ডৰ সৈতে জড়িত।"<ref>{{cite Q|Q47248083}}<!-- Shi et al. (2017) The wisdom of polarized crowds-->. They continued, "To explore whether political diversity has an upper bound beyond which polarization hampers performance, we re-estimated the regression models of quality with a quadratic polarization term. Estimates suggest that quality may eventually decline with increasing polarization, but the optimal level of polarization is above that realized by 95% of the teams in this study. For the 5% most polarized teams, there is no statistically significant pattern between polarization and quality. In other words, we do not find evidence that very high levels of political polarization hampers Wikipedia performance." (p. 11)</ref> ===একাডেমী=== ====ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক বছৰ (২০০০–২০১৯)==== ৱিকিপিডিয়াক এটা নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰাৰ বাবেও শিক্ষাবিদসকলে সমালোচনা কৰিছিল আৰু কাৰণ ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকলৰ তেওঁলোকে অৰিহণা যোগোৱা বিষয়সমূহৰ কোনো পাৰদৰ্শী বা দক্ষতাৰ প্ৰমাণ-পত্ৰ নাথাকিবও পাৰে।<ref name = Duke>{{cite web|url=http://media.www.dukechronicle.com/media/storage/paper884/news/2007/03/28/News/Several.Colleges.Push.To.Ban.Wikipedia.As.Resource-2809247.shtml|title=Several colleges push to ban Wikipedia as resource|work=Duke Chronicle|date=March 28, 2007|first=Lysa|last=Chen|archive-url=https://web.archive.org/web/20090413092513/http://media.www.dukechronicle.com/media/storage/paper884/news/2007/03/28/News/Several.Colleges.Push.To.Ban.Wikipedia.As.Resource-2809247.shtml|archive-date=April 13, 2009|access-date=September 5, 2026|archivedate=April 13, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090413092513/http://media.www.dukechronicle.com/media/storage/paper884/news/2007/03/28/News/Several.Colleges.Push.To.Ban.Wikipedia.As.Resource-2809247.shtml|deadurl=yes}}</ref><ref name="Susan_Youngwood">{{Cite news|first = Susan|last = Youngwood|title = Wikipedia: What do they know; when do they know it, and when can we trust it?|url = http://www.vermonttoday.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20070401/FEATURES/70330002|archive-url = https://web.archive.org/web/20161108094637/http://www.vermonttoday.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20070401%2FFEATURES%2F70330002|archive-date = November 8, 2016|work = [[Rutland Herald]]|date = April 1, 2007|quote = Perhaps the most important thing to understand about Wikipedia—both its genius and its Achilles heel—is that anyone can create or modify an entry. Anyone means your 10-year-old neighbor or a Nobel Prize winner—or an editor like me, who is itching to correct a grammar error in that Wikipedia entry that I just quoted. Entries can be edited by numerous people and be in constant flux. What you read now might change in five minutes. Five seconds, even.|access-date = May 16, 2019|url-status = live|archivedate = November 8, 2016|archiveurl = https://web.archive.org/web/20161108094637/http://www.vermonttoday.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20070401%2FFEATURES%2F70330002|deadurl = yes}}</ref> হুইটিয়াৰ কলেজৰ এজন গণিতজ্ঞ এড্ৰিয়ান ৰিস্কিনে মন্তব্য কৰিছিল যে গণিতজ্ঞৰ বাবে গণিতজ্ঞসকলে অতি কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ লিখিব পাৰে কিন্তু, অধিক সাধাৰণ গণিতৰ বিষয়, যেনে [[বহুপদ]]ৰ ওপৰত প্ৰবন্ধটো, কেইবাটাও স্পষ্ট ভুলৰ সৈতে অতি অপেশাদাৰী ধৰণে ৱিকিপিডিয়াত লিখা হয়।<ref name=Riskin>{{cite web|last=Riskin|first=Adrian|title=Elementary Mathematics on Wikipedia|url=http://wikipediocracy.com/2013/10/20/elementary-mathematics-on-wikipedia-2/|access-date=October 24, 2013|date=October 21, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131021055906/http://wikipediocracy.com/2013/10/20/elementary-mathematics-on-wikipedia-2/|archive-date=October 21, 2013|url-status=live}}</ref> যিহেতু ৱিকিপিডিয়াক নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস বুলি ধৰিব নোৱাৰি, সেয়েহে বহু বিদ্যালয় আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ত আনুষ্ঠানিক গৱেষণা পত্ৰ লিখাৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰা নহয় আৰু কিছুমান শিক্ষানুষ্ঠানে ইয়াক প্ৰাথমিক উৎস হিচাপে নিষিদ্ধ কৰাৰ বিপৰীতে আন কিছুমানে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কেৱল বাহ্যিক উৎসৰ ক্ষেত্ৰতে সীমাবদ্ধ কৰি ৰাখিছে।<ref name=Duke /><ref>"[http://www.insidehighered.com/news/2007/01/26/wiki A Stand Against Wikipedia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120810033318/http://www.insidehighered.com/news/2007/01/26/wiki |date=2012-08-10 }}", ''Inside Higher Ed'' (January 26, 2007). Retrieved January 27, 2007.</ref><ref name=McHenry>{{Cite news|author=McHenry, Robert |date=November 15, 2004 |url=http://www.tcsdaily.com/article.aspx?id=111504A |title=The Faith-Based Encyclopedia |publisher=Tech Central Station |access-date=October 12, 2008 |author-link=Robert McHenry |archive-url=https://web.archive.org/web/20060613214340/http://www.tcsdaily.com/article.aspx?id=111504A |archive-date=June 13, 2006 }}</ref> নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস নহয় বুলি কৰা সমালোচনা অৱশ্যে কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ ক্ষেত্ৰতে প্ৰযোজ্য নহয়, সাধাৰণতে বিশ্বকোষৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰযোজ্য হ’ব পাৰে—ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে নিৰ্দিষ্ট কামটোত ছপা ভিত্তিক বিশ্বকোষৰ উদ্ধৃতি দিলে কিছুমান বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰবক্তা সন্তুষ্ট নহয়।<ref>{{cite web|url=http://www.taipeitimes.com/News/editorials/archives/2007/02/27/2003350261|title=Wikipedia on an academic hit list|first=Noam|last=Cohen|author-link = Noam Cohen|publisher=NY Times News Service|date=February 27, 2007|access-date=April 16, 2007|quote=Middlebury professor Thomas Beyer, of the Russian department, said: 'I guess I am not terribly impressed by anyone citing an encyclopedia as a reference point, but I am not against using it as a starting point.'|archive-url=https://web.archive.org/web/20070305114213/http://www.taipeitimes.com/News/editorials/archives/2007/02/27/2003350261|archive-date=March 5, 2007|url-status=live}}</ref> এনেধৰণৰ চিন্তাৰ বাবেই প্ৰশিক্ষকসকলে শিক্ষাক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰক তুচ্ছজ্ঞান কৰিছে যেন লাগে। গৱেষক আৰু শিক্ষাবিদসকলে কয় যে যদিও ৱিকিপিডিয়াক চূড়ান্ত গৱেষণা পত্ৰৰ বাবে ১০০ শতাংশ সঠিক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা নহ’বও পাৰে, গৱেষণাৰ বাবে ই এক মূল্যৱান জাম্পিং অফ পইণ্ট, যিটো সমালোচনাত্মকভাৱে আগবঢ়াই নিলে বহু সম্ভাৱনাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। শৈক্ষিক ক্ষেত্ৰত যিটো নোহোৱা হ’ব পাৰে সেয়া হ’ল মাধ্যমিক আৰু উচ্চ শিক্ষাত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত সমালোচনাত্মক বিশ্লেষণৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া। পলক, জনষ্টন আৰু এভাৰ্ছৰ মতে, শিক্ষাবিদসকলে ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণৰূপে উলাই কৰিব নালাগে (বাদ দিয়াৰ ভুলতকৈ ভুল কম) বৰঞ্চ ইয়াক সমৰ্থন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিব লাগে, আৰু সমালোচনাত্মক চিন্তাধাৰাৰ দক্ষতাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি ৱিকিপিডিয়াক শিক্ষাৰ আহিলা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকাব লাগে যিয়ে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক অনলাইন বিশ্বকোষত পোৱা তথ্যসমূহ ফিল্টাৰ কৰি তেওঁলোকৰ তথ্যসমূহ সমালোচনাত্মকভাৱে বিশ্লেষণ কৰাত সহায় কৰিব।<ref>{{cite journal | last1 = Polk | first1 = Tracy |last2 = Johnston | first2 = Melissa P. | last3 = Evers | first3 = Stephanie | year = 2015 | title = Wikipedia Use in Research: Perceptions in Secondary Schools | url = https://archive.org/details/sim_techtrends_techtrends_may-june-2015_59_3/page/n93 | journal = TechTrends: Linking Research & Practice to Improve Learning | volume = 59 | issue = 3| pages = 92–102 | doi=10.1007/s11528-015-0858-6| s2cid = 62595811}}</ref> ২০০৬ চনত নটিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এজন বিজনেছ স্কুলৰ তথ্য ব্যৱস্থাৰ প্ৰবক্তাই<ref>{{cite journal|url=https://firstmonday.org/ojs/index.php/fm/article/view/1413/1331|last=Chesney|first=Thomas|title=An empirical examination of Wikipedia's credibility|journal=First Monday|date=May 16, 2006|doi=10.5210/fm.v11i11.1413|access-date=January 20, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20251002221750/https://firstmonday.org/ojs/index.php/fm/article/view/1413/1331|archive-date=October 2, 2025|doi-access= free}}</ref> কাৰিকৰী ৱেবছাইট ''আৰ্ছ টেকনিকা''ত পৰ্যালোচনাৰ বিষয়বস্তু হিচাপে কৰা এক অভিজ্ঞতাভিত্তিক অধ্যয়নত<ref>Study cited in {{cite web| title=Experts rate Wikipedia's accuracy higher than non-experts| publisher=Ars Technica| date=November 27, 2006| url=https://arstechnica.com/news.ars/post/20061127-8296.html| access-date=October 31, 2007| archive-url=https://web.archive.org/web/20071105210223/http://arstechnica.com/news.ars/post/20061127-8296.html| archive-date=November 5, 2007| url-status=live| archiveurl=https://web.archive.org/web/20071105210223/http://arstechnica.com/news.ars/post/20061127-8296.html| archivedate=November 5, 2007| deadurl=yes}}</ref> ৫৫গৰাকী শিক্ষাবিদক ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্দিষ্ট প্ৰবন্ধসমূহ পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল, যিবোৰ হয় তেওঁলোকৰ বিশেষজ্ঞ ক্ষেত্ৰৰ (গোট ১) বা যাদৃচ্ছিকভাৱে বাছি লোৱা (গোট ২) আছিল। তেওঁলোক এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে: "বিশেষজ্ঞসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ লেখাসমূহ অবিশেষজ্ঞসকলতকৈ অধিক বিশ্বাসযোগ্য বুলি বিবেচনা কৰিছিল।" ইয়াৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে ৱিকিপিডিয়াৰ সঠিকতা অধিক। কিন্তু ফলাফলসমূহক সম্পূৰ্ণ নিৰ্ভৰযোগ্য সম্পদ হিচাপে ৱিকিপিডিয়াৰ সমৰ্থন হিচাপে গণ্য কৰা উচিত নহয় কাৰণ বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে, ১৩ শতাংশ প্ৰবন্ধত ভুল আছে (১০% বিশেষজ্ঞই অনিৰ্দিষ্ট মাত্ৰাৰ বাস্তৱিক ভুলৰ কথা জনাইছে, ইয়াৰে ৩% বানান ভুলৰ কথা জনাইছে)।"<ref>The study explains that "In the survey, all respondents under Condition 1 were asked if there were any mistakes in the article they had been asked to read. Only five reported seeing mistakes and one of those five reported spelling mistakes rather than factual errors. This suggests that 13 percent of Wikipedia's articles have errors." Thus 80% of the 13% related to factual errors and 20% of the 13% related to spelling errors. {{cite journal|url=http://firstmonday.org/htbin/cgiwrap/bin/ojs/index.php/fm/article/view/1413/1331|title=An empirical examination of Wikipedia's credibility|author=Chesney, Thomas|journal=First Monday|date=May 16, 2006|doi=10.5210/fm.v11i11.1413|access-date=January 20, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100411055809/http://firstmonday.org/htbin/cgiwrap/bin/ojs/index.php/fm/article/view/1413/1331|archive-date=April 11, 2010|doi-access=free|url-access=subscription|archivedate=April 11, 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100411055809/http://firstmonday.org/htbin/cgiwrap/bin/ojs/index.php/fm/article/view/1413/1331|deadurl=yes}}</ref> মিনেছ’টাৰ কাৰ্লেটন কলেজৰ গ’ল্ড লাইব্ৰেৰীত ৱিকিপিডিয়াক একাডেমীত ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা এটা ৱেব পেজ আছে। ইয়াত দৃঢ়তাৰে কোৱা হৈছে যে "ৱিকিপিডিয়া নিঃসন্দেহে এক মূল্যৱান আৰু তথ্যসমৃদ্ধ সম্পদ", কিন্তু ইয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ "নিৰ্ভৰযোগ্যতা আৰু স্থিৰতাৰ অভাৱ কঢ়িয়াই ফুৰে" আৰু পুনৰ আন উৎসৰ দৰে একেই অসুবিধা আৰু সীমাবদ্ধতাক প্ৰতিফলিত কৰে। আন পৰ্যালোচনাৰ দৰেই ইয়াতো মন্তব্য কৰা হৈছে যে কোনোবাই নিজৰ উৎস আৰু ইয়াৰ পৰা কি বিচৰা হৈছে সেইটো মূল্যায়ন কৰিব লাগে আৰু "ৱিকিপিডিয়া কিছুমান বিষয়ৰ বাবে উপযুক্ত সম্পদ হ'ব পাৰে, আকৌ আন কিছুমানৰ বাবে নহয়।" ইয়াত ৱিকিপিডিয়াৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক জিমি ৱেলছৰ মত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ৱিকিপিডিয়া সকলো শৈক্ষিক ব্যৱহাৰৰ বাবে আদৰ্শ উৎস নহ'বও পাৰে, আৰু (অন্য উৎসৰ দৰে) ইয়াৰ পৰা অনুমান কৰা হৈছে যে, অন্ততঃ ৱিকিপিডিয়াৰ এটা শক্তি হ'ল যে ই অতি বিস্তৃত বিষয়ৰ বৰ্তমানৰ তথ্যৰ বাবে এটা ভাল আৰম্ভণিৰ বিন্দু হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite web| title=Using Wikipedia| first=Matt| last=Bailey| publisher=Lawrence McKinley Gould Library, Carleton College| date=October 2, 2007| url=http://apps.carleton.edu/campus/library/for_faculty/faculty_find/wikipedia/| access-date=October 31, 2007| archive-url=https://web.archive.org/web/20071103095446/http://apps.carleton.edu/campus/library/for_faculty/faculty_find/wikipedia/| archive-date=November 3, 2007}}</ref> ২০০৭ চনত ক্ৰনিকল অৱ হাইয়াৰ এডুকেশ্যনে ড্যুক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়ন আৰু ইংৰাজী বিভাগৰ অধ্যাপিকা কেথী ডেভিডছনে লিখা এটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে, আৰু তাত তেওঁ দৃঢ়তাৰে কয় যে ৱিকিপিডিয়াৰ সহায়ত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক নিৰ্ভৰযোগ্যতা আৰু বিশ্বাসযোগ্যতাৰ ধাৰণাসমূহৰ বিষয়ে শিকোৱা উচিত।<ref>{{cite journal |title= We Can't Ignore the Influence of Digital Technologies |journal= The Chronicle of Higher Education |publisher= Chronicle of Higher Education |date= March 23, 2007 |url= http://chronicle.com/article/We-Can-t-Ignore-the-Influence/1762 |access-date= December 15, 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160116210930/http://chronicle.com/article/We-Can-t-Ignore-the-Influence/1762 |archive-date= January 16, 2016 |url-status= live }}</ref> ২০০৮ চনত খাজাৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক তথা সভাপতি হেমলেট ইছাখানলিয়ে আজাৰবাইজান আৰু ইয়াৰ সম্পৰ্কিত বিষয়সমূহৰ ওপৰত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা আৰু ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ তুলনা কৰিছিল। তেওঁৰ অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে, ৱিকিপিডিয়াই এই বিষয়টো বহুত বেছি ব্যাপকভাৱে, অধিক সঠিকভাৱে আৰু অধিক বিশদভাৱে সামৰি লৈছে, যদিও কিছু ভাৰসাম্যৰ অভাৱ আছিল তথাপি প্ৰাথমিক ধাৰণাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াই আছিল সৰ্বোত্তম উৎস।<ref>What is Happening in the Educational System of the Contemporary World and How "The State Program on Reforms of the Higher Education System in the Republic of Azerbaijan for the Period of 2008–2012" May Best be Carried Out (in Azeri). Khazar University Press, 2008</ref> ২০১১ চনত ৱাশ্বিংটন কলেজৰ পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ সহযোগী অধ্যাপক কাৰ্ল কেহমে কৈছিল: "মই (মোৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক) মৌলিক উৎসৰ বাবে পিছত লগা বহুতো উপায়ৰ ভিতৰত এটা হিচাপে ৱিকিপিডিয়াক ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰিছোঁ।" ৱিকিপিডিয়াৰ শ্ৰেষ্ঠ বিষয়সমূহ বিস্তৃত উদ্ধৃতিৰ সৈতে ভালদৰে গৱেষণা কৰা হৈছে"।<ref name="Burnsed">{{cite news |last1=Burnsed |first1=Brian |title=Wikipedia Gradually Accepted in College Classrooms |url=https://www.usnews.com/education/best-colleges/articles/2011/06/20/wikipedia-gradually-accepted-in-college-classrooms |access-date=June 2, 2018 |work=[[U.S. News & World Report]] |date=June 20, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612212951/https://www.usnews.com/education/best-colleges/articles/2011/06/20/wikipedia-gradually-accepted-in-college-classrooms |archive-date=June 12, 2018 |url-status=live }}</ref> কিছুমান একাডেমিক আলোচনীয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ কথা উল্লেখ কৰে যদিও ইয়াক পৰম্পৰাগত উল্লেখৰ দৰে একে স্তৰলৈ উন্নীত কৰা নাই। উদাহৰণস্বৰূপে, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ উল্লেখ ''বিজ্ঞান'' আলোচনীত অনলাইনত প্ৰদান কৰা "বৰ্ধিত দৃষ্টিভংগী"ত দিয়া হৈছে। এই দৃষ্টিভংগীসমূহৰ ভিতৰত প্ৰথমটোৱে ৱিকিপিডিয়াৰ হাইপাৰলিংক প্ৰদান কৰিছিল ২০০২ চনত "এ হোৱাইট কলাৰ প্ৰটিন চেন্স ব্লু লাইট"<ref>{{cite journal|author=Linden, Hartmut|date=August 2, 2002|title=A White Collar Protein Senses Blue Light|url=https://archive.org/details/sim_science_2002-08-02_297_5582/page/777|journal=[[Science (journal)|Science]]|doi=10.1126/science.1075485|volume=297|issue=5582|pages=777–778|pmid=12161636|s2cid=41282143}} (subscription access only)</ref> আৰু তেতিয়াৰ পৰাই কেইবা ডজন বৰ্ধিত দৃষ্টিভংগীয়ে এনে সংযোগ প্ৰদান কৰিছে। ''বিজ্ঞান'' আলোচনীৰ প্ৰকাশকে কয় যে এই বৰ্ধিত দৃষ্টিভংগীসমূহত "হাইপাৰনোটসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে—যিবোৰ মানক গ্ৰন্থতালিকাগত উল্লেখৰ বাহিৰেও অনলাইনত উপলভ্য অন্যান্য প্ৰাসংগিক তথ্যৰ ৱেবছাইটসমূহৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ সংযোগ কৰে’’।<ref>{{cite web|url=http://www.aaas.org/publications/books_reports/CCLI/PDFs/01_D_Perspectives.pdf|title=Perspectives from AAAS|publisher=American Association for the Advancement of Science|first1=Yolanda S.|last1=George|first2=Shirley S.|last2=Malcolm|name-list-style=amp|access-date=October 27, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071029115643/http://www.aaas.org/publications/books_reports/CCLI/PDFs/01_D_Perspectives.pdf|archive-date=October 29, 2007}}</ref> ====২০২০ চনৰ পৰা==== স্বেৰিৰ ষ্টেইনছনে ২০২৩ চনত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ বিশ্বাসযোগ্যতাক প্ৰভাৱিত কৰা কাৰকসমূহৰ অনুসন্ধান কৰিছিল আৰু দেখিছিল যে "ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক বছৰবোৰত থকা তথ্যৰ সন্দেহজনক উৎস সময়ৰ লগে লগে ক্ৰমান্বয়ে নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছিল।"<ref name="Steinsson_3/9/2023">{{cite journal | last=Steinsson | first=Sverrir | title=Rule Ambiguity, Institutional Clashes, and Population Loss: How Wikipedia Became the Last Good Place on the Internet | journal=[[American Political Science Review]] | publisher=[[Cambridge University Press]] | date=March 9, 2023 | volume=118 | issn=0003-0554 | doi=10.1017/s0003055423000138 | pages=235–251| s2cid=257434844 | doi-access=free }}</ref> ইয়াৰ কাৰণ আছিল ই "এটা সক্ৰিয় তথ্য-পৰীক্ষক আৰু অলংকাৰ বিৰোধী"<ref name="ShahBano_Ijaz_5/29/2023" /> হৈ পৰাৰ বাবে, ৱিকিপিডিয়া সম্প্ৰদায়ে এন পি অ'ভি নীতিৰ ব্যাখ্যা সলনি কৰি বিভ্ৰান্তিকৰ বিষয়-বস্তুক ছ্যুড'ছায়েন্স, ষড়যন্ত্ৰ তত্ত্ব আদি বুলি অধিক সঠিকভাৱে লেবেল লগাবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে "ফ্ৰিঞ্জ সমৰ্থক সম্পাদক"সকলে চাইটটো এৰি থৈ যায়।<ref name="ShahBano_Ijaz_5/29/2023">{{cite web | last=ShahBano Ijaz | first=Syeda | title=How Conflicts and Population Loss Led to the Rise of English Wikipedia's Credibility | website=Political Science Now | date=May 29, 2023 | url=https://politicalsciencenow.com/how-conflicts-and-population-loss-led-to-the-rise-of-english-wikipedias-credibility/ | access-date=June 20, 2023 | archive-date=June 5, 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230605012749/http://politicalsciencenow.com/how-conflicts-and-population-loss-led-to-the-rise-of-english-wikipedias-credibility/ | url-status=live }}</ref> এনপিঅ'ভিৰ এই পুনৰ ব্যাখ্যাৰ "অৰ্থপূৰ্ণ পৰিণতি আছিল, যিটো সংস্থাই ছদ্ম বিজ্ঞান, ষড়যন্ত্ৰমূলক তত্ত্ব আৰু উগ্ৰবাদক বিশ্বাসযোগ্যতা আৰু ভুৱা ভাৰসাম্য প্ৰদান কৰিছিল, সেইটোক ফ্ৰিঞ্জ ডিচকোৰ্চৰ সক্ৰিয় ডিবাংকাৰ, তথ্য-পৰীক্ষক আৰু চিনাক্তকৰ্তালৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হৈছিল।"<ref name="Steinsson_3/9/2023" /> শৈক্ষিক আৰু জ্ঞানমূলক মনোবিজ্ঞানী ছেম ৱাইনবাৰ্গে ২০২৪ চনত কৈছিল যে "নহয়, ৱিকিপিডিয়া কোনোৱে সম্পাদনা কৰিব পৰা অবিশ্বাস্য উৎসৰ লেখা নহয় আৰু সেয়া পৰিহাৰ কৰা উচিত। ২০২৪ চনত ই এক উল্লেখযোগ্যভাৱে কঠোৰ আত্মসংশোধিত সম্পদত পৰিণত হৈছে যিটো আমি সকলোৱে অধিক সঘনাই ব্যৱহাৰ কৰা উচিত।"<ref name="The Boston Globe 17 October 2024">{{cite news |last1=Wineburg |first1=Sam |last2=Ziv |first2=Nadav |title=Go ahead and use Wikipedia for research - The Boston Globe |url=https://www.bostonglobe.com/2024/10/17/opinion/use-wikipedia-reliable-source/ |access-date=18 October 2024 |work=[[The Boston Globe]] |date=17 October 2024 |archive-date=November 6, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241106160106/https://www.bostonglobe.com/2024/10/17/opinion/use-wikipedia-reliable-source/ |url-status=live }}</ref> ===সাংবাদিকতা আৰু বাতৰি কক্ষত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ=== নিউয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সাংবাদিকতাৰ অধ্যাপক চাৰ্লছ চেইফে ২০১৪ চনত লিখা ''ভাৰ্চুৱেল আনৰিয়েলিটি'' নামৰ গ্ৰন্থখনত ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰা বাণিজ্যিক আৰু ৰাজনৈতিক সংগঠনসমূহে "সাধাৰণ সম্পাদকৰ ৰূপ লৈ" উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিতভাবে প্ৰৱঞ্চনাৰে ভুল তথ্যৰ অন্তৰ্ভুক্তি লক্ষ্য কৰিছে। সামৰণিত ছেইফে তলত দিয়া পৰামৰ্শ আগবঢ়ায়:<ref name="Seife2014" /> {{Cquote|ৱিকিপিডিয়া এজন বুঢ়া আৰু অস্বাভাৱিক মানুহৰ দৰে। তেওঁ বহুত মজা কৰিব পাৰে—বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁ বহুত দেখিছে, আৰু তেওঁ এটা ডাঙৰ কাহিনী ক’ব পাৰে। সিও কোনো ডামি নহয়; তেওঁ বহুত তথ্য জমা কৰিছে আৰু তেওঁ যি সংগ্ৰহ কৰিছে সেই বিষয়ে কিছু শক্তিশালী মতামতো আছে। তেওঁৰপৰা যথেষ্টখিনি শিকিব পাৰি। তেওঁ কোৱা সকলো কথাৰে এটা ধাৰণা লৈ লওক। কিন্তু তেওঁ নিশ্চিতভাৱে জানে বুলি ভবা বহু কথা একেবাৰে সঠিক নহয় বা প্ৰসংগৰ বাহিৰলৈয়ো যাব পাৰে। আৰু যেতিয়া ইয়াৰ ওপৰত থাকে, কেতিয়াবা তেওঁ এনেকুৱা কথা বিশ্বাস কৰে যিবোৰ অলপ ভাল, বাদাম। তেওঁ কোৱা বাস্তৱিক নে কাল্পনিক সেইটো যদি আপোনাৰ বাবে কেতিয়াবা গুৰুত্বপূৰ্ণ হয়, তেন্তে অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসৰ সৈতে সেইটো পৰীক্ষা কৰাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।<ref name="Seife2014">{{cite book|first=Charles|last=Seife|title=Virtual Unreality: Just Because the Internet Told You, how Do You Know It's True?|url=https://books.google.com/books?id=cePyngEACAAJ|year=2014|publisher=Penguin Publishing Group|isbn=978-0-670-02608-1|pages=26–29, 32–34, 201|access-date=2017-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331231601/https://books.google.com/books?id=cePyngEACAAJ|archive-date=2019-03-31|url-status=live}}</ref>}} ছেইফে লক্ষ্য কৰিছিল যে যেতিয়া ৱিকিপিডিয়াৰপৰা ভুৱা তথ্য অন্য প্ৰকাশনলৈ বিয়পি পৰে, তেতিয়া ই নিজেই কেতিয়াবা সত্যক সলনি কৰে।<ref name="Seife2014" /> উদাহৰণস্বৰূপে ২০১২ চনৰ ২৮ জুনত ৱিকিপিডিয়াৰ এজন বেনামী অৱদানকাৰীয়ে বেছবল খেলুৱৈ [[মাইক ট্ৰাউট]]ৰ বিষয়ে লিখা ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধত তেওঁৰ ডাকনাম হিচাপে "মিলভিল মিটিয়ৰ" যোগ কৰি দিছিল। দুসপ্তাহমানৰ পাছত ''নিউজডে''ৰ এজন ক্ৰীড়া সাংবাদিক-লেখকে এটা লেখাত ডাকনামটো পুনৰ প্ৰচলন কৰে, আৰু তাৰ লগে লগে ভুৱা ডাকনামটো সঁচা নামত পৰিণত হ’ল।<ref name="Seife2014" /> ছেইফে আঙুলিয়াই দিছিল যে কিছুমান মানদণ্ড অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াক পৰম্পৰাগত প্ৰকাশনৰ দৰেই "মোটামুটিভাৱে সঠিক" বুলি বৰ্ণনা কৰিব পাৰি, আৰু অধিক শেহতীয়া, “ৱিকিপিডিয়াত কি ধৰণৰ ভুল থাকিব পাৰে আৰু ''ব্ৰিটানিকা'' বা ''কলিয়াৰ'' বা আনকি এতিয়া বন্ধ হৈ যোৱা মাইক্ৰ'ছফ্ট এনকাৰ্টা বিশ্বকোষতো কি থাকিব তাৰ মাজত পাৰ্থক্য আছে... ৱিকিপিডিয়াত থকা প্ৰায়বোৰ প্ৰৱঞ্চনা পুৰণি বিশ্বকোষত কেতিয়াও দেখা দিব নোৱাৰিলেহেঁতেন।" <ref name="Seife2014" /> ড্ৱাইট গাৰ্নাৰে নিউয়ৰ্ক টাইমছত ছেইফৰ কিতাপখনৰ পৰ্যালোচনা কৰি কয় যে তেওঁ নিজেই "ৱিকিপিডিয়াৰ হাউলাৰ"কে ধৰি বেয়া অনলাইন তথ্যৰদ্বাৰা যথেষ্টবাৰ অসুবিধাত পৰিছে, যাৰ বাবে তেওঁ অতি সন্দেহবাদী মানসিকতা গ্ৰহণ কৰিছে।<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2014/07/02/books/in-virtual-unreality-charles-seife-unfriends-gullibility.html|title=Online, the Lying Is Easy. In 'Virtual Unreality,' Charles Seife Unfriends Gullibility|last=Garner|first=Dwight|work=The New York Times|date=July 1, 2014|access-date=June 4, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901155326/https://www.nytimes.com/2014/07/02/books/in-virtual-unreality-charles-seife-unfriends-gullibility.html|archive-date=September 1, 2017|url-status=live}}</ref> ২০১২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ন্যায়াধীশ ব্ৰায়ান লেভেছনে ব্ৰিটিছ প্ৰেছৰ সংস্কৃতি, আচৰণ আৰু নৈতিকতাৰ ওপৰত লিখা প্ৰতিৱেদনত ''দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্ট'' কাকতৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে এজন "ব্ৰেট ষ্ট্ৰাউব"ৰ নাম উল্লেখ কৰা কাণ্ডত "সাংবাদিকতাৰ প্ৰাথমিক নিয়ম" পাহৰি যোৱাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰিছিল॥ এবছৰতকৈও অধিক পূৰ্বে ''দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্ট''ৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধটোত এটা নাম যোগ কৰা হৈছিল, আৰু দেখা গৈছিল যে ই কেলিফৰ্ণিয়াৰ এজন ২৫বছৰীয়া যুৱকৰ নাম, যাৰ বন্ধুৱে প্ৰেংক হিচাপে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠাৰ ধাৰাবাহিকতাত তেওঁৰ নাম যোগ কৰিছিল।<ref>{{cite news | url = https://www.independent.co.uk/news/media/press/levesons-wikipedia-moment-how-internet-research-on-the-independents-history-left-him-redfaced-8372446.html | last = McSmith | first = Andy | title = Leveson's Wikipedia moment: how internet 'research' on The Independent's history left him red-faced | work = The Independent | date = November 30, 2012 | access-date = March 25, 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121204151536/http://www.independent.co.uk/news/media/press/levesons-wikipedia-moment-how-internet-research-on-the-independents-history-left-him-redfaced-8372446.html | archive-date = December 4, 2012 | url-status = live }}</ref> ষ্ট্ৰাউবক দ্য টেলিগ্ৰাফে বিচাৰি উলিয়াই মন্তব্য কৰিছিল, "কোনোবাই, বিশেষকৈ এজন ন্যায়াধীশে ৱিকিপিডিয়াত কিবা এটা বিশ্বাস কৰাটো একপ্ৰকাৰ আচৰিত ধৰণৰ। মোৰ বন্ধুৱে আগবাঢ়ি গৈ ৱিকিপিডিয়াৰ এটা পৃষ্ঠা সম্পাদনা কৰি মোৰ নামটো সুমুৱাই দিলে। [...] মই জানিছিলোঁ, মোৰ বন্ধুৱে কৰিলে কিন্তু মই নাজানিছিলোঁ যে কেনেকৈ ইয়াক সলনি কৰিব পাৰি আৰু মই ভাবিছিলোঁ আন কোনোবাই কৰিব। ধৰি লওক এটা সময়ত মই কোকাকোলা বা কিবা এটাৰ সৃষ্টিকৰ্তা আছিলোঁ। ৱিকিপিডিয়া সলনি কৰাটো কিমান সহজ আপোনালোকে জানে। প্ৰতিবাৰেই তেওঁ ৰঙা লিংকযুক্ত নামৰ সন্মুখীন হ'লেই তাৰ ঠাইত মোৰ নামটো ৰাখিছিল।" <ref>{{cite news | url = https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/leveson-inquiry/9723296/Wikipedia-the-25-year-old-student-and-the-prank-that-fooled-Leveson.html | last = Allen | first = Nick | title = Wikipedia, the 25-year–old student and the prank that fooled Leveson | work = The Telegraph | date = December 5, 2012 | access-date = March 25, 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140131162315/http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/leveson-inquiry/9723296/Wikipedia-the-25-year-old-student-and-the-prank-that-fooled-Leveson.html | archive-date = January 31, 2014 | url-status = live }}</ref> ২০১৬ চনত চিয়াৰন মেকক’লিৰ বিবিচিৰ এটা প্ৰবন্ধত একেদৰেই উল্লেখ কৰা হৈছে যে "প্ৰচুৰ দুষ্টামিপূৰ্ণ, ৰচনা কৰা তথ্যই ৱিকিপিডিয়ালৈ সোমাই যোৱাৰ পথ পাইছে" আৰু "এই ভুৱা তথ্যবোৰৰ বহুতো ফাটৰ মাজত সোমাই পৰিছে আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষাবিদৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ডাঙৰ বাতৰি কাকত আৰু সম্প্ৰচাৰকলৈকে সকলোৱে বেদৰ বাণী হিচাপে লৈছে।<ref name=McCauleyBBC /> ৱিকিপিডিয়াৰপৰা প্ৰৱঞ্চনা আৰু অন্যান্য ভুৱা তথ্যসমূহ তেওঁলোকৰ লেখাত পুনৰ অন্তৰ্ভূক্ত কৰি সাংবাদিকসকলে লাজ পোৱাৰ উদাহৰণ; প্ৰধান সংবাদ সংস্থাসমূহে মৰিছ জেৰে আৰু ৰনি হেজলহাৰ্ষ্টৰ মৃত্যু বাৰ্তাত প্ৰচাৰ কৰা ভুৱা তথ্যৰ উদ্ধৃতি দি মেকক'লিয়ে কয়: "যিকোনো বাতৰি কক্ষৰ যিকোনো সাংবাদিকে ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণ চালি-জাৰি নোচোৱাকৈ ব্যৱহাৰ কৰাৰ বাবে সম্পাদকৰ মূখত প্ৰচণ্ড চৰ পোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে।" <ref name=McCauleyBBC>{{cite news|last=McCauley|first=Ciaran|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-37523772|title=Wikipedia hoaxes: From Breakdancing to Bilcholim|publisher=BBC|date=February 8, 2017|access-date=June 4, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170520210800/http://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-37523772|archive-date=May 20, 2017|url-status=live}}</ref> ডেইলী মেইলে—ইয়াৰ অনুভূত অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে ২০১৭ চনত ৱিকিপিডিয়াক উৎস হিচাপে নিষিদ্ধ কৰিছিল—ৰাজহুৱাভাৱে উল্লেখ কৰিছে যে ই "২০১৪ চনত ইয়াৰ সকলো সাংবাদিককে ৱিকিপিডিয়াক ইয়াৰ অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে একমাত্ৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল।"<ref>{{cite news|last=Jackson|first=Jasper|title=Wikipedia bans Daily Mail as 'unreliable' source|url=https://www.theguardian.com/technology/2017/feb/08/wikipedia-bans-daily-mail-as-unreliable-source-for-website|work=The Guardian|date=October 3, 2016|access-date=June 4, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20190118191343/https://www.theguardian.com/technology/2017/feb/08/wikipedia-bans-daily-mail-as-unreliable-source-for-website|archive-date=January 18, 2019|url-status=live}}</ref> ''স্লেট (আলোচনী)''য়ে ২০২২ চনত কৈছিল যে...“ধ্বংসাত্মক ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ স্ক্ৰীণশ্বট, আনকি মিনিটৰ ভিতৰতে ঘূৰাই দিলেও, বাতৰিৰ প্ৰতিবেদন আৰু ছ’চিয়েল মিডিয়াত প্ৰায়ে বহু দীঘলীয়া পৰিণাম থাকে, জনসাধাৰণৰ ধাৰণা সৃষ্টি কৰা যে প্লেটফৰ্মটো প্ৰকৃততে থকাতকৈ পৰিণামৰ বাবে অধিক বেয়া।<ref>{{cite web |last1=Breslow |first1=Samuel |title=How a False Claim About Wikipedia Sparked a Right-Wing Media Frenzy |url=https://slate.com/technology/2022/08/wikipedia-recession-article.html |website=Slate Magazine |access-date=September 1, 2022 |language=en |date=August 11, 2022 |archive-date=January 22, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230122103526/https://slate.com/technology/2022/08/wikipedia-recession-article.html |url-status=live }}</ref> ===বিজ্ঞান আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞান=== বিজ্ঞান আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞান এনেকুৱা এক ক্ষেত্ৰ য’ত শুদ্ধতাৰ গুৰুত্ব অতি বেছি আৰু সমনীয়াৰ পৰ্যালোচনাই উৎকৃষ্ট নিয়ম। ৱিকিপিডিয়াৰ কিছুমান বিষয়বস্তুৱে এক প্ৰকাৰৰ সমনীয়াৰ পৰ্যালোচনাত উত্তীৰ্ণ হৈছে যদিও বেছিভাগেই উত্তীৰ্ণ হোৱা নাই।<ref>{{cite journal|last1=Heilman|first1=JM|last2=Kemmann|first2=E|last3=Bonert|first3=M|last4=Chatterjee|first4=A|last5=Ragar|first5=B|last6=Beards|first6=GM|last7=Iberri|first7=DJ|last8=Harvey|first8=M|last9=Thomas|first9=B|last10=Stomp|first10=W|last11=Martone|first11=MF|last12=Lodge|first12=DJ|last13=Vondracek|first13=A|last14=de Wolff|first14=JF|last15=Liber|first15=C|last16=Grover|first16=SC|last17=Vickers|first17=TJ|last18=Meskó|first18=B|last19=Laurent|first19=MR|title=Wikipedia: a key tool for global public health promotion|journal=Journal of Medical Internet Research|date=January 31, 2011|volume=13|issue=1|pages=e14|pmid=21282098|doi=10.2196/jmir.1589|pmc=3221335 |doi-access=free }}</ref> ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত ৱিকিপিডিয়াৰ ৮০টা ঔষধৰ বিষয়ে লিখা বিষয় পৰীক্ষা কৰা হৈছিল। গৱেষকসকলে এই প্ৰবন্ধৰ গোটটোত বাস্তৱিক ভুল কমেইহে পাইছিল যদিও নিৰ্ণয় কৰিছিল যে এই প্ৰবন্ধসমূহত প্ৰায়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য, যেনে বিৰোধ আৰু ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ অভাৱ আছিল। গৱেষকসকলৰ এজনে লক্ষ্য কৰিছে যে "যদি মানুহে স্বাস্থ্য বিশেষজ্ঞৰ সৈতে যোগাযোগ নকৰাকৈয়ে গৈ ইয়াকেই একমাত্ৰ বা কৰ্তৃত্বশীল উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে...তেন্তে সেইবোৰেই নেতিবাচক প্ৰভাৱ হ’ব পাৰে।" গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াক ঔষধৰ বিৰূপ পৰিঘটনা, মাত্ৰা আৰু ক্ৰিয়াৰ ব্যৱস্থাকে ধৰি আঠটা শ্ৰেণীৰ ঔষধৰ তথ্য সামৰি লোৱা ৮০টা ভিন্ন প্ৰশ্নৰ উত্তৰ বিচাৰি মেডস্কেপ ড্ৰাগ ৰেফাৰেন্স (এমডিআৰ)ৰ সৈতেও তুলনা কৰিছিল। তেওঁলোকে নিৰ্ণয় কৰিছে যে এমডিআৰে ৮২.৫ শতাংশ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিছিল, আনহাতে ৱিকিপিডিয়াই মাত্ৰ ৪০ শতাংশ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিব পাৰিছিল, আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বাবেও উত্তৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ সম্ভাৱনা কম আছিল। ৱিকিপিডিয়াৰ কোনো এটা উত্তৰ বাস্তৱিকভাৱে ভুল বুলি নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাছিল, আনহাতে তেওঁলোকে এমডিআৰত চাৰিটা ভুল উত্তৰ পোৱা গৈছিল। কিন্তু গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধত ৪৮টা বিষয় বাদ দিয়াৰ ভুল বিচাৰি পাইছিল, আনহাতে এমডিআৰৰ ক্ষেত্ৰত ১৪টা ভুল পোৱা গৈছিল। মুখ্য তদন্তকাৰীয়ে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয়: "মই ভাবোঁ যে এই বাদ দিয়া বিষয়বোৰ (অশুদ্ধ তথ্যৰ দৰেই) বিপজ্জনক হ’ব পাৰে", আৰু তেওঁ আঙুলিয়াই দিছিল যে ঔষধ কোম্পানী প্ৰতিনিধিসকলে তেওঁলোকৰ ঔষধক অসুৰক্ষিত যেন কৰিব পৰা তথ্য ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰপৰা মচি পেলোৱাটো ধৰা পৰিছে।<ref name=Drug08>{{cite journal |author1=Clauson KA |author2=Polen HH |author3=[[Maged N. Kamel Boulos|Kamel Boulos MN]] |author4=Dzenowagis JH |title=Scope, completeness, and accuracy of drug information in Wikipedia |journal=Annals of Pharmacotherapy |volume=42 |issue=12 |year=2008 |pmid=19017825 |doi=10.1345/aph.1L474 |url=http://www.theannals.com/cgi/reprint/aph.1L474v1.pdf |pages=1814–21 |s2cid=2072846 |access-date=September 25, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090325104236/http://www.theannals.com/cgi/reprint/aph.1L474v1.pdf |archive-date=March 25, 2009 |archivedate=March 25, 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090325104236/http://www.theannals.com/cgi/reprint/aph.1L474v1.pdf |deadurl=yes }} *{{cite news |author=Anne Harding |date=November 25, 2008 |title=Wikipedia often omits important drug information: study |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/internetNews/idUSTRE4AN7BO20081125 |access-date=July 1, 2017 |archive-date=October 5, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201005123637/https://www.reuters.com/article/internetNews/idUSTRE4AN7BO20081125 |url-status=live }}</ref> ২০০৯ চনৰ এক সমীক্ষাত আমেৰিকাৰ বিষবিজ্ঞানীসকলক সোধা হৈছিল যে বিভিন্ন মাধ্যমৰ উৎসত ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ স্বাস্থ্যজনিত বিপদৰ চিত্ৰণক তেওঁলোকে কিমান সঠিকভাৱে ৰেটিং দিছে। ছ’চাইটি অৱ টক্সিক’লজীৰ ৯৩৭ জন সদস্যৰ উত্তৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এই বিশেষজ্ঞসকলে এই ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাক সকলো পৰম্পৰাগত সংবাদ মাধ্যমতকৈ বহু বেছি বুলি গণ্য কৰিছিল: {{Cquote|সমগ্ৰ অধ্যয়নটোৰ সম্ভৱতঃ আটাইতকৈ আচৰিত তথ্যটো, এই সকলোবোৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদ মাধ্যম (আমেৰিকাৰ বাতৰি কাকত, বাতৰি আলোচনী, স্বাস্থ্য আলোচনী, সম্প্ৰচাৰ আৰু কেবল টেলিভিছন নেটৱৰ্ক) আৰু "নতুন মাধ্যম"ৰ দুটা: ৱেবএমডি আৰু ৱিকিপিডিয়া গ্ৰহণ কৰে। ৱেবএমডি হৈছে একমাত্ৰ বাতৰিৰ উৎস যাৰ ৰাসায়নিক বিপদৰ কভাৰেজক গৰিষ্ঠসংখ্যক (৫৬ শতাংশ) বিষবিজ্ঞানীয়ে সঠিক বুলি গণ্য কৰে, ইয়াৰ নিবিড়ভাৱে অনুসৰণ কৰে ৱিকিপিডিয়াৰ ৪৫ শতাংশ সঠিকতা ৰেটিং। ইয়াৰ বিপৰীতে মাত্ৰ ১৫ শতাংশইহে ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ'', ৱাশ্বিংটন পোষ্ট আৰু ৱাল ষ্ট্ৰীট জাৰ্নেলত পোৱা ৰাসায়নিক বিপদৰ চিত্ৰণক সঠিক বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref name=Tox09>S. Robert Lichter, Ph.D,,: [https://web.archive.org/web/20130824041907/http://stats.org/stories/2009/are_chemicals_killing_us.html Are chemicals killing us?] Statistical Assessment Service, May 21, 2009</ref>}} ২০১০ চনত গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ ১০প্ৰকাৰৰ কৰ্কট ৰোগৰ বিষয়ে তথ্যক নেচনেল কেন্সাৰ ইনষ্টিটিউটৰ চিকিৎসক তথ্য প্ৰশ্নৰ একেধৰণৰ তথ্যৰ সৈতে তুলনা কৰি এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে "ৱিকি সম্পদটোৰ পেছাদাৰীভাৱে সম্পাদিত তথ্যকোষৰ সৈতে একেধৰণৰ সঠিকতা আৰু গভীৰতা আছিল" আৰু "সাধাৰণ আৰু অস্বাভাৱিক কৰ্কট ৰোগৰ তুলনা কৰা উপ-বিশ্লেষণে দুয়োটাৰ মাজত কোনো পাৰ্থক্য প্ৰদৰ্শন কৰা নাছিল", কিন্তু পঠনযোগ্যতাৰ সৰলতা এটা সমস্যা আছিল।<ref>{{cite journal|last=Rajagopalan|title=Accuracy of cancer information on the Internet: A comparison of a Wiki with a professionally maintained database|journal=Journal of Clinical Oncology|volume=28|issue=15_suppl|page=6058|year=2010|url=http://meeting.ascopubs.org/cgi/content/abstract/28/15_suppl/6058|access-date=June 5, 2010|display-authors=etal|doi=10.1200/jco.2010.28.15_suppl.6058|archive-url=https://web.archive.org/web/20140109220833/http://meeting.ascopubs.org/cgi/content/abstract/28/15_suppl/6058|archive-date=January 9, 2014|url-status=live|url-access=subscription}}</ref> ২০১১ চনত কৰা এক অধ্যয়নত এই ফলাফল পোৱা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ ঔষধৰ প্ৰবন্ধত সঘনাই অনুপস্থিত শ্ৰেণীসমূহ হ'ল ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া আৰু স্তন্যপানত ঔষধৰ ব্যৱহাৰ।<ref name=Lavsa2011>{{Cite journal | last1 = Lavsa | first1 = S. M. | last2 = Corman | first2 = S. L. | last3 = Culley | first3 = C. M. | last4 = Pummer | first4 = T. L. | title = Reliability of Wikipedia as a medication information source for pharmacy students | doi = 10.1016/j.cptl.2011.01.007 | journal = Currents in Pharmacy Teaching and Learning | volume = 3 | issue = 2 | pages = 154–158 | year = 2011 }}</ref> অসম্পূৰ্ণ কভাৰেজ থকা আন শ্ৰেণীসমূহ আছিল অফ-লেবেল ইংগিত, বিৰোধ আৰু সাৱধানতা, বিৰূপ ঔষধৰ পৰিঘটনা আৰু মাত্ৰাৰ বিৱৰণ।<ref name=Lavsa2011/> অধ্যয়নত ব্যৱহৃত অন্যান্য উৎসৰপৰা সঘনাই বিচ্যুত হোৱা তথ্য আছিল বিৰোধ আৰু সাৱধানতা, ঔষধ শোষণ আৰু ঔষধৰ বিৰূপ পৰিঘটনা।<ref name=Lavsa2011/> ২০১২ চনৰ এক অধ্যয়নত প্ৰকাশ পাইছে যে শিশুৰ অটোলেৰিংগ'লজীৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহত চিকিৎসা ডাটাবেছ ই-মেডিচিনতকৈ দুগুণ বেছি ভুল আৰু তথ্য খালী ৰখা হৈছে।<ref>{{cite journal|last1=Volsky|first1=Peter G.|last2=Baldassari|first2=Cristina M.|last3=Mushti|first3=Sirisha|last4=Derkay|first4=Craig S.|title=Quality of Internet information in pediatric otolaryngology: A comparison of three most referenced websites|journal=International Journal of Pediatric Otorhinolaryngology|date=September 2012|volume=76|issue=9|pages=1312–1316|doi=10.1016/j.ijporl.2012.05.026|pmid=22770592}}</ref> ২০১৪ চনত আমেৰিকাৰ এক অধ্যয়নত ১০ জন গৱেষকে আমেৰিকাৰ আটাইতকৈ ব্যয়-বহুল চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ ১০টা ৱিকিপিডিয়াৰ স্বাস্থ্য প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি দেখিলে যে ৯০% প্ৰবন্ধত শেহতীয়া চিকিৎসা গৱেষণাৰ বিৰোধিতা কৰা আৰু ভুল বক্তব্য আছে। কিন্তু ৱিকিমিডিয়া ইউ কেৰ ষ্টেভি বেনটনৰ মতে গৱেষণাত ব্যৱহৃত নমুনাৰ আকাৰ হয়তো অতি সৰু আছিল যাৰ বাবে ইয়াক প্ৰতিনিধিত্বমূলক বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।<ref>{{cite news|title=Trust your doctor, not Wikipedia, say scientists|url=https://www.bbc.com/news/health-27586356|work=BBC News|access-date=May 27, 2014|date=May 27, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140527152757/http://www.bbc.com/news/health-27586356|archive-date=May 27, 2014|url-status=live}}</ref><ref>{{cite journal|title=Wikipedia vs Peer-Reviewed Medical Literature for Information About the 10 Most Costly Medical Conditions|url=https://archive.org/details/sim_jaoa-the-journal-of-the-american-osteopathic-association_2014-05_114_5/page/368|journal=The Journal of the American Osteopathic Association|date=May 1, 2014|volume=114|issue=5|pages=368–373|doi=10.7556/jaoa.2014.035|pmid=24778001 | last1 = Hasty | first1 = RT | last2 = Garbalosa | first2 = RC | last3 = Barbato | first3 = VA | last4 = Valdes | first4 = PJ Jr | last5 = Powers | first5 = DW | last6 = Hernandez | first6 = E | last7 = John | first7 = JS | last8 = Suciu | first8 = G | last9 = Qureshi | first9 = F | last10 = Popa-Radu | first10 = M | last11 = San Jose | first11 = S | last12 = Drexler | first12 = N | last13 = Patankar | first13 = R | last14 = Paz | first14 = JR | last15 = King | first15 = CW | last16 = Gerber | first16 = HN | last17 = Valladares | first17 = MG | last18 = Somji | first18 = AA| doi-access = free }}</ref> Only part of the data was made public, and for two statements that were released for other researchers to examine, the claim that Wikipedia's statements were contradictory to the peer-reviewed literature was called into question.<ref>{{Cite Q | Q56888119 }}</ref> তথ্যৰ এটা অংশহে ৰাজহুৱা কৰা হৈছিল আৰু আন গৱেষকসকলে পৰীক্ষা কৰিবলৈ প্ৰকাশ কৰা দুটা বক্তব্যৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ বক্তব্যসমূহ সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত সাহিত্যৰ সৈতে বিৰোধী বুলি কৰা দাবীয়ে প্ৰশ্নবোধক কৰি তুলিছিল।<ref>{{Cite Q | Q56888119 }}</ref> কিন্তু ২০১৭ আৰু ২০২০ চনত প্ৰকাশিত অধিক মুক্ত অধ্যয়নে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে ৱিকিপিডিয়াই পেইড-এক্সেছ অনলাইন বিশ্বকোষতকৈ কম সঠিক চিকিৎসা তথ্য প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite journal | doi=10.2174/1874220301704010015 | doi-access=free| title=Wikipedia as Informal Self-Education for Clinical Decision-Making in Medical Practice | date=2017 | last1=Matheson | first1=David | last2=Matheson-Monnet | first2=Catherine | journal=Open Medicine Journal | volume=4 | pages=15–25 | hdl=2436/620739 | hdl-access=free }}</ref><ref>{{cite journal | doi=10.2196/18076 | doi-access=free | title=Wikipedia in Vascular Surgery Medical Education: Comparative Study | date=2020 | last1=Yacob | first1=Michael | last2=Lotfi | first2=Shamim | last3=Tang | first3=Shannon | last4=Jetty | first4=Prasad | journal=JMIR Medical Education | volume=6 | issue=1 | article-number=e18076 | pmid=32417754 | pmc=7334757 }}</ref> ২০১৪ চনত PLOS One ত প্ৰকাশিত এক অধ্যয়নত ইংৰাজী আৰু জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধক একাডেমিক পাঠ্যপুথিৰ সৈতে তুলনা কৰি ফাৰ্মাক’লজীৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডৰ ওপৰত চকু ৰাখিছিল। এই বিশ্লেষণৰপৰা দেখা গ’ল যে ৱিকিপিডিয়াত ঔষধৰ তথ্যৰ সঠিকতা ৯৯.৭%, আনহাতে এই তথ্যৰ সম্পূৰ্ণতা ৮৩.৮% বুলি অনুমান কৰা হৈছে। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি "ৱিকিপিডিয়াৰ সহযোগিতামূলক আৰু অংশগ্ৰহণমূলক ডিজাইনে ফাৰ্মাক'লজীৰ উচ্চমানৰ তথ্য সৃষ্টি কৰে যি স্নাতক চিকিৎসা শিক্ষাৰ বাবে উপযোগী।"<ref>{{Cite journal | doi = 10.1371/journal.pone.0106930| title = Accuracy and Completeness of Drug Information in Wikipedia: A Comparison with Standard Textbooks of Pharmacology| journal = PLOS ONE| volume = 9| issue = 9| article-number = e106930| year = 2014| last1 = Kräenbring | first1 = J. | last2 = Monzon Penza | first2 = T. | last3 = Gutmann | first3 = J. | last4 = Muehlich | first4 = S. | last5 = Zolk | first5 = O. | last6 = Wojnowski | first6 = L. | last7 = Maas | first7 = R. | last8 = Engelhardt | first8 = S. | last9 = Sarikas | first9 = A. | pmid=25250889 | pmc=4174509 | bibcode = 2014PLoSO...9j6930K| doi-access = free}}</ref> ২০২৪ চনত স্বাস্থ্যসেৱা সম্পৰ্কীয় গৱেষণাৰ বাবে অনলাইন তথ্যৰ উৎসৰ পৰ্যালোচনাত ৱিকিপিডিয়াক প্ৰাথমিক উল্লেখ হিচাপে ব্যৱহাৰ নকৰিবলৈ সতৰ্ক কৰা হৈছিল আৰু তথ্যৰ উৎস চিনাক্তকৰণৰ সম্পদ হিচাপে ইয়াৰ মূল্য লক্ষ্য কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite journal |pmid=38864650 |date=2024 |last1=Banchik |first1=L. H. |last2=Gray |first2=B. |title=What happened to my Index Medicus? |journal=Nutrition in Clinical Practice|volume=39 |issue=4 |pages=743–750 |doi=10.1002/ncp.11173 }}</ref> ২০২৪ চনত জেৰীয়ে কৈছিল যে চিকিৎসা বা যিকোনো বিষয়ৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা মূল্যায়ন কৰাটো প্ৰত্যাহ্বানজনক আৰু গৱেষকসকলে "এটা নমুনা বাছি ল'ব লাগিব আৰু ই প্ৰতিনিধিত্বমূলক বুলি আশা কৰিব লাগিব," লগতে কয় যে "ৱিকিপিডিয়াৰ সামগ্ৰিকভাৱে ইমান ভাল হোৱাৰ কোনো উদ্দেশ্য নাই।"<ref name="Can You Trust Dr. Wikipedia? 2024" /> ===ন্যায়পালিকাৰ=== ২০০৪ চনৰপৰা আমেৰিকাৰ ন্যায়িক আলোচনাত ৱিকিপিডিয়াৰ উল্লেখ প্ৰতি বছৰে বৃদ্ধি পাইছে। ২০১৭ চনৰ এটা ৰায়দানত টেক্সাছৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ন্যায়িক ৰায়দানৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰাৰ পৰামৰ্শ দিছিল, যুক্তি দিছিল যে ইয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ অভাৱে ইয়াক আইনী মতামতত কৰ্তৃত্বৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত বাধা দিয়ে।<ref>{{cite web |last1=Volokh |first1=Eugene |author1-link=Eugene Volokh |title=When should courts rely on Wikipedia? |url=https://reason.com/volokh/2017/03/17/when-should-courts-rely-on-wik/ |publisher=Reason |date=March 17, 2017 |access-date=August 21, 2021 |archive-date=August 21, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210821011846/https://reason.com/volokh/2017/03/17/when-should-courts-rely-on-wik/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|author=Texas Supreme Court|title=D Magazine Partners v. Rosenthal|url=http://www.txcourts.gov/media/1437551/150790.pdf|access-date=August 21, 2021|archive-date=June 29, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172812/http://www.txcourts.gov/media/1437551/150790.pdf|url-status=live}}</ref> ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ''Commr. of Customs, Bangalore vs. ACER India Pvt.'' (উদ্ধৃতি ২০০৭(১২)SCALE581) দিয়া ৰায়দানত কয় যে, 'আমি ৱিকিপিডিয়াক উল্লেখ কৰিছোঁ, কাৰণ আদালতৰ বিদ্বান অধিবক্তাই ইয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল। ই এক অনলাইন বিশ্বকোষ আৰু ইয়াত যিকোনো ব্যক্তিয়ে তথ্য প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে আৰু সেইবাবেই ই প্ৰামাণিক নহ’বও পাৰে।" ই এটা অনলাইন বিশ্বকোষ আৰু ইয়াত যিকোনো ব্যক্তিয়ে তথ্য প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে আৰু সেইবাবেই ই প্ৰামাণিক নহ'বও পাৰে।"<ref>Sinham, B. [http://www.judis.nic.in/supremecourt/qrydisp.aspx?filename=29717 Appeal (civil) 2321 of 2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410103840/http://judis.nic.in/supremecourt/qrydisp.aspx?filename=29717 |date=April 10, 2009 }}. [[Supreme Court of India]].</ref> ==প্ৰবন্ধৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা পৰীক্ষা কৰাৰ সঁজুলি== অভিজ্ঞ সম্পাদকে প্ৰবন্ধৰ ইতিহাস আৰু আলোচনা পৃষ্ঠা চাব পাৰে যদিও সাধাৰণ আৰু নতুন ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য নিৰ্ভৰযোগ্য নে নহয় পৰীক্ষা কৰাটো ইমান সহজ নহয়। কেলিফৰ্ণিয়া, ছুইজাৰলেণ্ড আৰু জাৰ্মানীৰ বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকল্পসমূহে আনুষ্ঠানিক বিশ্লেষণ আৰু তথ্য খনিৰ পদ্ধতিৰে সেইটো উন্নত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। চুইজাৰলেণ্ডৰপৰা অহা [[ৱিকিবু]]ৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হোৱা জাৰ্মানীৰ [[ৱিকি-ৱাচ্চ|ৱিকি ৱাচ্চে]] ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰতিটো ইংৰাজী বা জাৰ্মান প্ৰবন্ধৰ বাবে পাঁচ তাৰকা পৰ্যন্ত মূল্যায়ন দেখুৱাইছে। এই ৰেটিঙৰ এটা অংশ হৈছে ৱিকিট্ৰাষ্ট সঁজুলি যিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ একক লিখনী অংশৰ বিশ্বাসযোগ্যতা বগা (বিশ্বাসযোগ্য) বা কমলা (বিশ্বাসযোগ্য নহয়) চিহ্নৰদ্বাৰা দেখুৱায়।<ref>Selena Mann: ''{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20110611194514/http://www.itworldcanada.com/blogs/cooltools/2011/01/14/new-tool-used-to-evaluate-wikipedia/55979/ New tool used to evaluate Wikipedia.]}}'' In: it-World Canada. January 14, 2011.</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== si1j0s92lg4iurvgrytwlh17qeo7rlf 0 138979 651963 651909 2026-11-10T14:02:33Z হানিফ আলী 19725 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। অনুবদ 651963 wikitext text/x-wiki {{In creation}} {{Infobox body of water | name = লোহিত সাগৰ | image_bathymetry = Red Sea topographic map-en.svg | caption_bathymetry = লোহিত সাগৰৰ মানচিত্ৰ | location = [[উত্তৰ আফ্ৰিকা]], [[পূৱ আফ্ৰিকা]], আৰু [[পশ্চিম এছিয়া]] | coordinates = {{Coord|22|N|38|E|region:EG_type:waterbody_scale:1000000|display=inline,title}} | type = [[সাগৰ]] | inflow = [[এডেন উপসাগৰ]], [[চুয়েজ উপসাগৰ]] | outflow = [[বাব-ইল-মাণ্ডেব]], [[ছুয়েজ খাল]] | catchment = | countries = {{Flatlist| * [[জিবুতি]] * [[মিচৰ]] * [[ইৰিত্ৰিয়া]] * [[ইজৰাইল]] * [[জৰ্ডান]] * [[চৌদি আৰব]] * [[ছোমালিয়া]] * [[চুডান]] * [[য়েমেন]] }} | length = {{cvt|2250|km|mi}} | width = {{cvt|355|km|mi}} | area = {{cvt|438000|km2|sqmi}} | depth = {{cvt|490|m|ft}} | max_depth = {{cvt|2730|m|ft}} | volume = {{cvt|233000|km3|cumi}} | residence_time = | shore = | elevation = | frozen = | islands = | settlements = | mapframe = yes | mapframe-stroke-width = 1 | mapframe-zoom = 3 }} {{Contains special characters}} '''লোহিত সাগ''' ({{Lang-en|Red Sea}}) [[আফ্ৰিকা]] আৰু [[এছিয়া]]ৰ মাজত অৱস্থিত [[ভাৰত মহাসাগৰ]]ৰ সাগৰীয় প্ৰৱেশদ্বাৰ। ইয়াৰ সাগৰৰ সৈতে সংযোগ দক্ষিণে, বাব-এল-মাণ্ডেব জলদ্বীপ আৰু এডেন উপসাগৰৰ মাজেৰে। লোহিত সাগৰৰ উত্তৰ দিশত চিনাই উপদ্বীপ, আকাবা উপসাগৰ আৰু ছুৱেজ উপসাগৰ আছে, যিটোৱে [[ছুৱেজ খাল]]লৈ যায়। ইয়াৰ তলত ৰেড ছি ৰিফ্ট আছে, যিটো গ্ৰেট ৰিফ্ট উপত্যকাৰ অংশ। লোহিত সাগৰৰ পৃষ্ঠভাগ প্ৰায় {{cvt|438,000|km2|sqmi}},<ref>{{Cite web |date=16 June 2008 |title=State of the Marine Environment Report for the Red Sea and Gulf of Aden: 2006 |url=https://www.cbd.int/doc/meetings/mar/ebsaws-2015-02/other/ebsaws-2015-02-persga-submission1-en.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210421194829/https://www.cbd.int/doc/meetings/mar/ebsaws-2015-02/other/ebsaws-2015-02-persga-submission1-en.pdf |archive-date=21 April 2021 |access-date=25 January 2020}}</ref> আৰু ইয়াৰ দীঘ {{cvt|2250|km|mi}}, আৰু ইয়াৰ বহল {{cvt|355|km|mi}} ইয়াৰ গড় গভীৰতা {{cvt|490|m|ft}}, আৰু মধ্য ছুয়াকিন ট্ৰাফত ইয়াৰ সৰ্বোচ্চ গভীৰতা {{cvt|2730|m|ft}}।<ref>{{Cite book |last=Dinwiddie |first=Robert |title=Ocean: The World's Last Wilderness Revealed |url=https://archive.org/details/ocean0000unse_e9y9 |date=2008 |publisher=Dorling Kindersley |isbn=978-0-7566-2205-3 |editor-last=Thomas |editor-first=Louise |location=London |page=[https://archive.org/details/ocean0000unse_e9y9/page/452 452]}}</ref> লোহিত সাগৰ যথেষ্ট অগভীৰ, ইয়াৰ প্ৰায় ৪০% অঞ্চল {{cvt|100|m|ft}} গভীৰ, আৰু প্ৰায় ২৫% অঞ্চল {{cvt|50|m|ft}} তকৈ কম গভীৰ। বিস্তৃত অগভীৰ শ্বেলফবোৰ ইহঁতৰ সাগৰীয় জীৱ আৰু প্ৰবালৰ বাবে উল্লেখযোগ্য। সাগৰত ১০০০ৰো অধিক অকৃমি প্ৰজাতি আৰু ২০০প্ৰকাৰৰ কোমল আৰু কঠিন প্ৰবাল বাস কৰে। লোহিত সাগৰ বিশ্বৰ আটাইতকৈ উত্তৰ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় সাগৰ আৰু ইয়াক গ্ল’বেল ২০০ ইক’ৰিজিয়ন হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে। == পৰিসৰ == [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জলবিজ্ঞান সংস্থা]]ই লোহিত সাগৰৰ সীমা তলত দিয়া ধৰণে নিৰ্ধাৰণ কৰে:<ref>{{Cite web |year=1953 |title=Limits of Oceans and Seas, 3rd edition |url=https://iho.int/uploads/user/pubs/standards/s-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111008191433/http://www.iho.int/iho_pubs/standard/S-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf |archive-date=8 October 2011 |access-date=28 December 2020 |publisher=International Hydrographic Organization}}</ref>{{blockquote|''উত্তৰ দিশত''। চুয়েজ উপসাগৰৰ দক্ষিণ সীমা [ৰাছ মুহাম্মাদ (27°43'N) ৰপৰা শ্বাডৱান দ্বীপৰ দক্ষিণ বিন্দু (34°02'E) লৈকে আৰু তাৰপৰা আফ্ৰিকাৰ উপকূলৰ সমান্তৰালভাৱে (27°27'N) পশ্চিম দিশলৈ যোৱা এটা ৰেখা<nowiki>]</nowiki> আৰু আকাবা [ৰাছ আল ফাছমা দক্ষিণ-পশ্চিমে ৰেকুইন দ্বীপলৈ লৈ যোৱা এটা ৰেখা ({{coord|27|57|N|34|36|E|display=inline}}) টিৰান দ্বীপৰ মাজেৰে ইয়াৰ দক্ষিণ-পশ্চিম বিন্দুলৈকে আৰু তাৰপৰা পশ্চিম দিশলৈ চিনাই উপদ্বীপৰ উপকূলৰ সমান্তৰালভাৱে (27°54'N)<nowiki>]</nowiki>। ''দক্ষিণ দিশত। '' হুছন মুৰাদ ({{coord|12|40|N|43|30|E|display=inline}}) আৰু ৰাছ ছিয়ায়ান ({{coord|12|29|N|43|20|E|display=inline}})ক সংযোগ কৰা এটা ৰেখা। }} == একচেটিয়া অৰ্থনৈতিক অঞ্চল == লোহিত সাগৰত [[একচেটিয়া অৰ্থনৈতিক অঞ্চল]]:<ref>{{Cite web |title=Sea Around Us {{!}} Fisheries, Ecosystems and Biodiversity |url=http://www.seaaroundus.org/data/#/eez |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160223181456/http://www.seaaroundus.org/data/#/eez |archive-date=23 February 2016 |access-date=25 February 2021 |website=www.seaaroundus.org}}</ref> {| class="wikitable" style="font-size:100%" |- ! নং ! দেশ ! অঞ্চল (কিমি^২) |- | align=center | ১ || {{KSA}} || align=center | ১৮৬,৩৯২ |- | align=center | ২ || {{SUD}} || align=center | ৯২,৫১৩ |- | align=center | ৩ || {{EGY}} || align=center | ৯১,২৭৯ |- | align=center | ৪ || {{ERI}} || align=center | ৭৮,৩৮৩ |- | align=center | ৫ || {{YEM}} || align=center | ৩৫,৮৬১ |- | align=center | ৬ || {{DJI}} || align=center | ৭,০৩৭ |- style="background:#9acdff; " ! মুঠ | '''লোহিত সাগৰ''' || align=center | '''৪৯১,৪৬৫''' |} টোকা: হালাইব ট্ৰাইঙ্গল [[চুডান]] আৰু [[ইজিপ্ত]]ৰ মাজত বিবাদ কৰিছিল আৰু দুয়োটাৰে বাবে হিচাপ কৰিছিল। [[File:Tihama on the Red Sea near Khaukha, Yemen.jpg|thumb|[[য়েমেন]]ৰ খৌখাৰ ওচৰৰ লোহিত সাগৰৰ টিহামা]] [[File:Empty Coast in Farasan Island.jpg|thumb|ফৰাছান দ্বীপপুঞ্জৰপৰা দেখা লোহিত সাগৰৰ উপকূল]] == নাম == এই অঞ্চলৰ বহু ভাষাত লোহিত সাগৰৰ নাম আছে: * {{langx|rtl=yes|ar|البحر الأحمر|translit=al-Baḥr al-ʾAḥmar|label=[[আধুনিক মানক আৰবী]]}}; {{langx|ar|بحر القلزم|translit=Baḥr al-Qulzum|links=no|rtl=yes|label=মধ্যযুগীয় [[আৰবী ভাষা|আৰবী]]}}; * {{Lang-he|הַיָּם הָאָדוֹם|translit=hayYām hāʾĀḏōm|rtl=yes}}; {{Langx|hbo|יַם־סוּף|translit=[[Yam Suph|Yam Sūf]]|rtl=yes}} * {{langx|cop|ⲫⲓⲟⲙ ⲛ̀ϩⲁϩ|Phiom Enhah}}, or {{langx|cop|ⲫⲓⲟⲙ ⲛ̀ϣⲁⲣⲓ|Phiom ǹšari|label=none}} * {{langx|ti|ቀይሕ ባሕሪ|translit=Qeyyiḥ bāḥrī}} * {{Langx|so|Badda Cas}} * {{langx|aa|Qasa Bad}} ইংৰাজী শব্দ Red Sea প্ৰাচীন গ্ৰীক Erythrà Thálassa ({{lang|grc|Ἐρυθρὰ Θάλασσα}})ৰ প্ৰত্যক্ষ অনুবাদ। এই সাগৰখনকে এসময়ত ইউৰোপীয়সকলে ইৰিথ্ৰিয়ান সাগৰ বুলি কয়। লেটিন ভাষাত {{lang|la|Mare Rubrum}} লগতে— বিকল্পভাৱে {{lang|la|Sinus Arabicus}} (শব্দ অৰ্থত ‘আৰবিয়ান উপসাগৰ’)—ৰোমানসকলে ইয়াক {{lang|la|Pontus Herculis}} (শব্দ অৰ্থত {{literal translation|Sea of Hercules}}) বুলি কয়।<ref>{{cite journal |last1=Phillips |first1=Carl |last2=Villeneuve |first2=François |last3=Facey |first3=William |title=A Latin inscription from South Arabia |journal=Proceedings of the Seminar for Arabian Studies |date=2004 |volume=34 |pages=239–250 |jstor=41223821 }}</ref> আন আন উপাধিসমূহৰ ভিতৰত আৰবী ভাষাও অন্তৰ্ভুক্ত {{lang|ar|البحر الأحمر|rtl=yes}} ({{tlit|ar|Al-Baḥr Al-Aḥmar}}; বিকল্পভাৱে, {{langx|ar|بحر القلزم|Baḥr Al-Qulzum|translation=[[ক্লাইছমা]] সাগৰ|label=none}}); কপটিক ভাষা {{lang|cop|ⲫⲓⲟⲙ ̀ⲛϣⲁⲣⲓ}} ({{tlit|cop|Phiom ̀nšari}}); [[ছিৰিয়া ভাষা|ছিৰিয়াক]] {{lang|rtl=yes|syc|ܝܡܐ ܣܘܡܩܐ}} ({{tlit|syc|Yammāʾ summāqā}}); সোমালি {{lang|so|বড্ডা কাছ}}; আৰু টিগ্ৰিনিয়া {{langx|ti|ቀይሕ ባሕሪ|label=none}} ({{tlit|ti|Qeyyiḥ bāḥrī}}). সাগৰৰ নামটোৱে পানীৰ পৃষ্ঠৰ ওচৰত ৰঙা ৰঙৰ ট্ৰাইক’ডেচমিয়াম এৰিথ্ৰিয়ামৰ ঋতুভিত্তিক ফুলৰ কথা বুজাব পাৰে।<ref name="britannica">{{Cite encyclopedia |title=Red Sea {{!}} sea, Middle East |encyclopedia=Encyclopedia Britannica Online Library Edition |publisher=Encyclopedia Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Red-Sea |access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230123232055/https://www.britannica.com/place/Red-Sea |archive-date=23 January 2023 |url-status=live}}</ref><!-- Some{{Who|date=October 2009}} suggest that it refers to the mineral-rich red [[mountain]]s nearby, which are called Harei Edom ({{langx|he|הרי אדום|links=no}}). ''[[Edom]]'', meaning "ruddy complexion", is also an alternative [[Hebrew language|Hebrew]] name for the red-faced biblical character [[Esau]] (brother of [[Jacob]]), and the nation descended from him, the [[Edomites]], which in turn provides yet another possible origin for ''Red Sea''.{{Citation needed|date=February 2007}} --> আধুনিক কিছুমান পণ্ডিতৰ অনুকূল এটা তত্ত্ব হ’ল ৰঙা নামটোৱে দক্ষিণ দিশটোক বুজায়, ঠিক যেনেকৈ [[কৃষ্ণ সাগৰ|ক’লা সাগৰ]]ৰ নামটোৱে উত্তৰ দিশক বুজাব পাৰে। এই তত্ত্বৰ ভিত্তি হ’ল কিছুমান প্ৰাক-ইণ্ডো-ইউৰোপীয় ভাষাত কাৰ্ডিনেল দিশবোৰক বুজাবলৈ ৰঙীন শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="ChiTra">{{Cite web |title=How the Red Sea Got its Name |work=Smithsonian Journeys |url=http://www.smithsonianjourneys.org/blog/how-the-red-sea-got-its-name-180950850/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190926131326/https://www.smithsonianjourneys.org/blog/how-the-red-sea-got-its-name-180950850/ |archive-date=26 September 2019 |access-date=20 July 2015}}</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পঞ্চম শতিকাত লিখা হেৰোডটাছে লোহিত সাগৰ আৰু দক্ষিণ সাগৰক বিনিময়ত ব্যৱহাৰ কৰিছে।<ref>{{cite book |last1=Schmitt |first1=Rüdiger |chapter=Considerations on the name of the Black Sea: what can the historian learn from it? |pages=219–224 |editor1-last=Leschhorn |editor1-first=Wolfgang |editor2-last=Miron |editor2-first=Auguste V. B. |editor3-last=Miron |editor3-first=Andrei |title=Hellas und der griechische Osten: Studien zur Geschichte und Numismatik der griechischen Welt: Festschrift für Peter Robert Franke zum 70. Geburtstag |date=1996 |publisher=SDV Saarbrücker Druckerei und Verlag GmbH |isbn=978-3-930843-12-1 }}</ref> ইস্ৰায়েলীসকলৰ বাবে ঈশ্বৰে লোহিত সাগৰ বিভাজনৰ কাহিনীৰ পৰা য়াম ছুফ''[[Yam Suph]]'' ({{langx|hbo|יַם־סוּף|translation=বেলৰ সাগৰ|label=none|rtl=yes}}) শব্দটো উদ্ভৱ হৈছে। ঐতিহাসিকভাৱে ইয়াক পশ্চিমীয়া ভূগোলবিদসকলে {{lang|la|মাৰে মক্কা}} ('[[মক্কা]] সাগৰ') আৰু {{tlit|la|Sinus Arabicus}} (‘আৰবীয়া উপসাগৰ’) নামেৰেও জনা গৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Arabia |url=http://www.wdl.org/en/item/2919/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130605202421/http://www.wdl.org/en/item/2919/ |archive-date=5 June 2013 |access-date=11 August 2013 |publisher=World Digital Library |archivedate=5 June 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130605202421/http://www.wdl.org/en/item/2919/ |deadurl=yes }}</ref> কিছুমান প্ৰাচীন ভূগোলবিদে লোহিত সাগৰক "আৰব উপসাগৰ" বুলিও কয়।<ref>{{Cite book |last=Michael D. Oblath |url=https://books.google.com/books?id=c5ya9QVCpIkC&q=Red+sea+as+Arabian+gulf&pg=PA53 |title=The Exodus itinerary sites: their locations from the perspective of the biblical sources |publisher=Peter Lang |year=2004 |isbn=978-0-8204-6716-0 |page=53 |access-date=19 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230210065000/https://books.google.com/books?id=c5ya9QVCpIkC&q=Red+sea+as+Arabian+gulf&pg=PA53 |archive-date=10 February 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite book |doi=10.1525/9780520943728-073 |chapter=Fish Stocks/ Overfishing |title=Encyclopedia of Islands |date=2019 |last1=Brodziak |first1=Jon |pages=310–311 |isbn=978-0-520-94372-8 }}</ref> == ইতিহাস == {{AI-generated|partial=y|section=History|date=January 2026|reason=[[Special:Diff/1159139217|This 2023 edit]]; note [[WP:AISIGNS]] in undue emphasis on significance, negative parallelism, vocab distribution typical of 2023 LLMs, etc}} === প্ৰাচীন যুগ === [[File:C+B-Ship-Fig1-HatshepsuSailingBoat.PNG|thumb|upright=1.4|ৰাণী হাটচেপছুটৰ ৰাজত্বকালত লোহিত সাগৰৰ উপকূলৰ লেণ্ড অৱ পাণ্টলৈ প্ৰাচীন মিচৰৰ অভিযান]] লোহিত সাগৰৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন অন্বেষণ প্ৰাচীন মিচৰীয়াসকলে কৰিছিল, কিয়নো তেওঁলোকে পুণ্টলৈ বাণিজ্যিক পথ স্থাপন কৰাৰ চেষ্টা কৰিছিল। এনে এটা অভিযান খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৫০০ চনৰ আশে-পাশে আৰু আন এটা অভিযান খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১৫০০ চনৰ আশে-পাশে (হাটচেপছুটৰদ্বাৰা) হৈছিল। দুয়োটাতে লোহিত সাগৰৰ তললৈ দীঘলীয়া যাত্ৰা জড়িত আছিল।<ref>{{Cite book |last=Fernandez-Armesto |first=Felipe |url=https://archive.org/details/pathfindersgloba00fern/page/24 |title=Pathfinders: A Global History of Exploration |publisher=W.W. Norton & Company |year=2006 |isbn=978-0-393-06259-5 |page=[https://archive.org/details/pathfindersgloba00fern/page/24 24]}}</ref> [[হিব্ৰু বাইবেল]]ৰ যাত্ৰাপুস্তকত ইস্ৰায়েলীসকলে লোহিত সাগৰ পাৰ হোৱাৰ বিৱৰণী বৰ্ণনা কৰিছে, যাক [[হিব্ৰু ভাষা|হিব্ৰু]] গ্ৰন্থত ''[[ইয়াম চুফ]]'' ({{Langx|hbo|יַם־סוּף|label=none|rtl=yes}}) বুলি কোৱা হৈছে। পৰম্পৰাগতভাৱে ''ইয়াম ছুফক'' লোহিত সাগৰ বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছিল। ''ৰাব্বি ছাদিয়া গাওনে'' (৮৮২‒৯৪২ খ্ৰীষ্টাব্দ) তেওঁৰ ইহুদী-আৰবী অনুবাদত [[তাওৰাত|তওৰাত]]ৰ লোহিত সাগৰৰ পাৰ হোৱাৰ স্থানক বাহৰ আল-কুলজুম বুলি চিনাক্ত কৰিছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে "ছুয়েজৰ উপসাগৰ।" <ref>''Tafsir'', Saadia Gaon, s.v. Exodus 15:22, ''et al''.</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাত পাৰস্যৰ আখামেনীড সাম্ৰাজ্যৰ এজন বিশিষ্ট শাসক মহান দাৰিয়াছে লোহিত সাগৰত যাতায়াতৰ উন্নতি আৰু সম্প্ৰসাৰণৰ বাবে উল্লেখযোগ্য প্ৰচেষ্টা হাতত লৈছিল। তেওঁ লোহিত সাগৰ অন্বেষণ কৰিবলৈ আৰু ইয়াৰ পৰিবহণৰ বিপদ, যেনে শিল আৰু সোঁত চিনাক্ত কৰিবলৈ চোৰাংচোৱা অভিযান পঠিয়াইছিল। এই প্ৰচেষ্টা উল্লেখযোগ্য আছিল, কিয়নো ই অধিক নিৰাপদ আৰু অধিক কাৰ্যক্ষম নেভিগেচন পথত অৰিহণা যোগাইছিল।<ref>{{Cite web |title=Darius' Red Sea Canal Stele {{!}} cabinet |url=https://www.cabinet.ox.ac.uk/darius-red-sea-canal-stele |access-date=8 June 2023 |website=www.cabinet.ox.ac.uk |archive-date=16 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230716120327/https://www.cabinet.ox.ac.uk/darius-red-sea-canal-stele |url-status=live |archivedate=16 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230716120327/https://www.cabinet.ox.ac.uk/darius-red-sea-canal-stele |deadurl=yes }}</ref> [[File:Periplous of the Erythraean Sea.svg|left|thumb|upright=1.5|ইৰিথ্ৰিয়ান সাগৰৰ পেৰিপ্লাছত বৰ্ণনা কৰা ধৰণে মচলাৰ ব্যৱসায়ৰ সৈতে জড়িত লোহিত সাগৰৰ ওচৰৰ বসতি আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ]] সামুদ্ৰিক অন্বেষণৰ উপৰি মহান দাৰিয়াছৰ ৰাজত্বকালত [[নীল নদী]]ক লোহিত সাগৰৰ উত্তৰ মূৰৰ সৈতে [[ছুয়েজ]] সংযোগ কৰা এটা খাল নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই খালটোক কেতিয়াবা প্ৰাচীন ছুৱেজ খাল বুলিও কোৱা হয়। নীল উপত্যকা আৰু লোহিত সাগৰৰ মাজত, আৰু ইয়াৰ বাহিৰত ভাৰত মহাসাগৰলৈকে বাণিজ্য আৰু যোগাযোগৰ উন্নতিৰ ক্ষেত্ৰত ই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। এই খালটো আছিল আধুনিক [[ছুয়েজ খাল]]ৰ পূৰ্বসূৰী, যিটো ১৯ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু এতিয়াও বিশ্বৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ জলপথ।<ref>{{Cite journal |last=Colburn |first=Henry |date=2021 |title=King Darius' Red Sea Canal |url=https://hcommons.org/deposits/item/hc:44609/ |journal=FEZANA Journal |language=en-US |volume=35 |issue=4 |pages=27–30 |access-date=8 June 2023 |archive-date=16 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230716120327/https://hcommons.org/deposits/item/hc:44609/ |url-status=live }}</ref> শিলালিপিকে ধৰি প্ৰাচীন তথ্যই দাৰিয়াছৰ ৰাজত্বকালত এই খাল নিৰ্মাণৰ প্ৰমাণ দিয়ে। দাৰিয়াছে খালটোৰ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ স্মৃতিত কেইবাটাও ভাষাত শিলালিপি থকা ষ্টেলা (শিলৰ কীৰ্তিচিহ্ন) সৃষ্টি কৰিছিল, য’ত নিৰ্মাণ আৰু ইয়াৰ উপকাৰিতাৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। এই খালটোৱে কেৱল বাণিজ্যৰ সুবিধাই নহয়, ইজিপ্তৰ ওপৰত দাৰিয়াছৰ নিয়ন্ত্ৰণ কঠিন কৰি তুলিছিল আৰু অঞ্চলটোত আচেমেনীড সাম্ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক ক্ষমতাও বৃদ্ধি কৰিছিল।{{cn|date=February 2026}} খ্ৰীষ্টপূৰ্ব চতুৰ্থ শতিকাৰ শেষৰফালে [[আলেকজেণ্ডাৰ|মহান আলেকজেণ্ডাৰ]]ে লোহিত সাগৰৰপৰা [[ভাৰত মহাসাগৰ]]লৈ গ্ৰীক নৌসেনাৰ অভিযান পঠিয়াইছিল। গ্ৰীক নাৱিকসকলে লোহিত সাগৰৰ তথ্য অন্বেষণ আৰু সংকলন অব্যাহত ৰাখিছিল। আগাথাৰচাইডে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকাত সাগৰৰ বিষয়ে তথ্য সংগ্ৰহ কৰিছিল। প্ৰথম শতিকাৰ আশে-পাশে এজন অজ্ঞাত লেখকে লিখা গ্ৰীক পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান সাগৰ (বা পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ৰেড ছি)ত লোহিত সাগৰৰ বন্দৰ আৰু সাগৰীয় পথৰ বিশদ বিৱৰণ দিয়া হৈছে।<ref>{{Cite book |last=Fernandez-Armesto |first=Felipe |url=https://archive.org/details/pathfindersgloba00fern/page/32 |title=Pathfinders: A Global History of Exploration |publisher=W.W. Norton & Company |year=2006 |isbn=978-0-393-06259-5 |pages=[https://archive.org/details/pathfindersgloba00fern/page/32 32–33]}}</ref> লোহিত সাগৰৰপৰা [[ভাৰত]]লৈ যোৱা পোনপটীয়া পথটো হিপালাছে প্ৰথমে কেনেদৰে আৱিষ্কাৰ কৰিছিল সেই বিষয়েও পেৰিপ্লাছত বৰ্ণনা কৰা হৈছে। অগাষ্টাছৰ ৰাজত্বকালৰপৰাই [[ভাৰত]]ৰ সৈতে ৰোমান বাণিজ্যৰ বাবে লোহিত সাগৰক অনুকূল কৰা হৈছিল, যেতিয়া [[ৰোমান সাম্ৰাজ্য]]ই ভূমধ্যসাগৰ, [[মিচৰ]] আৰু উত্তৰ লোহিত সাগৰৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ লাভ কৰিছিল। এই পথটো পূৰ্বৰ ৰাজ্যসমূহে ব্যৱহাৰ কৰিছিল যদিও ৰোমানসকলৰ অধীনত যাতায়াতৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি পাইছিল। ভাৰতীয় বন্দৰৰপৰা [[চীন]]ৰপৰা অহা সামগ্ৰী ৰোমান জগতত প্ৰৱেশ কৰা হৈছিল। ৰোম আৰু চীনৰ মাজৰ যোগাযোগ লোহিত সাগৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল যদিও খ্ৰীষ্টীয় ৩য় শতিকাৰ আশে-পাশে [[আকছুমাইট সাম্ৰাজ্য]]ই এই পথটো ভাঙি পেলায়।<ref>{{Cite book |last=East |first=W. Gordon |url=https://archive.org/details/geographybehindh0000east_z8c9/page/174 |title=The Geography behind History |publisher=W.W. Norton & Company |year=1965 |isbn=978-0-393-00419-9 |pages=[https://archive.org/details/geographybehindh0000east_z8c9/page/174 174–175]}}</ref> প্ৰাচীন কালৰপৰা ২০ শতিকালৈকে আফ্ৰিকাৰপৰা [[মধ্যপ্ৰাচ্য]]লৈ লোহিত সাগৰৰ দাস ব্যৱসায়ৰ বাণিজ্যিক পথো আছিল।<ref>{{cite book |doi=10.1007/978-3-031-13260-5 |title=The Palgrave Handbook of Global Slavery throughout History |date=2023 |isbn=978-3-031-13259-9 |editor-last1=Pargas |editor-last2=Schiel |editor-first1=Damian A. |editor-first2=Juliane }}{{pn|date=May 2025}}</ref> === Middle Ages and modern era === During the [[Middle Ages]], the Red Sea was an important part of the [[spice trade]] route. In 1183, [[Raynald of Châtillon]] launched a raid down the Red Sea to attack the [[Hajj|Muslim pilgrim]] convoys to [[Mecca]].<ref name="Mallett2008">{{cite journal |last1=Mallett |first1=Alex |title=A Trip down the Red Sea with Reynald of Châtillon |journal=Journal of the Royal Asiatic Society |date=2008 |volume=18 |issue=2 |pages=141–153 |jstor=27755928 |doi=10.1017/S1356186307008024 }}</ref>{{rp|pages=143–144}} The possibility that Raynald's fleet might sack the holy cities of Mecca and [[Medina]] caused fury throughout the Muslim world.<ref name="Mallett2008"/>{{rp|pages=146–147}} However, it appears that Raynald's target was the lightly armed Muslim pilgrim convoys, rather than the well-guarded cities of Mecca and Medina, and the belief in the [[Muslim world]] that Raynald was seeking to sack the holy cities, due to the proximity of those cities to the areas that Raynald raided.<ref name="Mallett2008"/>{{rp|pages=152–153}} In 1513, trying to secure that channel to [[Portugal]], [[Afonso de Albuquerque]] laid [[Siege of Aden (1513)|siege to Aden]]<ref>{{Cite book |last=Newitt |first=M. D. D. |title=A history of Portuguese overseas expansion, 1400–1668 |url=https://archive.org/details/historyofportugu0000newi |publisher=New York Routledge |year=2005 |isbn=978-0-415-23979-0 |location=London |page=[https://archive.org/details/historyofportugu0000newi/page/87 87]}}</ref> but was forced to retreat. They cruised the Red Sea through the [[Bab al-Mandab]], as the first fleet from Europe in modern times to sail these waters. Later in 1524, the city was delivered to Governor Heitor da Silveira as an agreement for protection from the [[Ottoman Empire]].<ref>{{Cite book |last=Mathew |first=K. M. |url=https://books.google.com/books?id=Kl3IR3RJTIEC&q=Heitor+da+Silveira+Aden&pg=PA136 |title=History of the Portuguese Navigation in India, 1497–1600 |year=1988 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-046-8 |access-date=19 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230210065001/https://books.google.com/books?id=Kl3IR3RJTIEC&q=Heitor+da+Silveira+Aden&pg=PA136 |archive-date=10 February 2023 |url-status=live}}</ref> In 1798, [[France]] ordered General [[Napoleon I]] to invade [[Egypt]] and take control of the Red Sea.{{cn|date=February 2026}} Although he failed in his mission, the engineer [[Jean-Baptiste Lepère]], who took part in it, revitalised the plan for a canal which had been envisaged during the reign of the [[pharaoh]]s. Several canals were built in ancient times from the Nile to the Red Sea along or near the line of the present [[Sweet Water Canal]], but none lasted for long. The [[Suez Canal]] was opened in November 1869. During the first half of the 20th century, the [[Red Sea slave trade]] attracted substantial international condemnation.{{cn|date=February 2026}} After the [[Second World War]], the Americans and Soviets exerted their influence whilst the volume of oil tanker traffic intensified. However, the [[Six-Day War]] culminated in the closure of the [[Suez Canal]] from 1967 to 1975. Despite the patrols by the major maritime fleets in the waters of the Red Sea, the Suez Canal has never recovered its supremacy over the Cape route, which is believed to be less vulnerable to piracy.<ref>{{Cite web |title=Piracy Resurges in the Indian Ocean as Red Sea Tensions Escalate – Ship Universe |url=https://www.shipuniverse.com/news/piracy-resurges-in-the-indian-ocean-as-red-sea-tensions-escalate/ |access-date=2025-06-25 |language=en-US}}</ref> ===Red Sea crisis=== {{main|Red Sea crisis}} [[Axis of Resistance|Iranian-backed]] [[Yemen]]i [[Houthis]] have attacked Western ships, including warships, next to the [[Bab al-Mandeb]] during the [[Gaza war]]. One ship was hijacked and taken back to Yemen.<ref>{{cite news | url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/10/houthis-call-wests-bluff-with-renewed-red-sea-drone-assault | title=Houthis call west's bluff with renewed Red Sea drone assault | newspaper=The Guardian | date=10 January 2024 | last1=Sabbagh | first1=Dan }}</ref> == Oceanography == [[File:RedSea.A2004273.1050.250m.jpg|thumb|Red Sea image from [[NASA]]]] [[File:Day Pass down the Red Sea.ogv|thumb|upright=1.35|This video over the south-eastern [[Mediterranean Sea]] and down the coastline of the Red Sea was taken by the crew of Expedition 29 on board the International Space Station.]] The Red Sea is between arid land, [[desert]] and [[semi-desert]].<ref>{{cite book |editor1-first=Najeeb M.A. |editor1-last=Rasul |editor2-first=Ian C.F. |editor2-last=Stewart |title=The Red Sea |series=Springer Earth System Sciences |date=2015 |doi=10.1007/978-3-662-45201-1 |isbn=978-3-662-45200-4 }}{{pn|date=March 2026}}</ref> Many regions of the coastal zone of the Red Sea possess large areas of vigorously growing coral and extensive reef complexes. Due to the tidal currents, low human population, and the minimal development in this climatically inhospitable region, the Red Sea coral reefs are some of the healthiest reef environments in the world.<ref>{{cite journal |last1=Acker |first1=James |last2=Leptoukh |first2=Gregory |last3=Shen |first3=Suhung |last4=Zhu |first4=Tong |last5=Kempler |first5=Steven |title=Remotely-sensed chlorophyll a observations of the northern Red Sea indicate seasonal variability and influence of coastal reefs |url=https://archive.org/details/journal-of-marine-systems_2008-02_69_3-4/page/191 |journal=Journal of Marine Systems |date=February 2008 |volume=69 |issue=3–4 |pages=191–204 |doi=10.1016/j.jmarsys.2005.12.006 |bibcode=2008JMS....69..191A }}</ref> The Red Sea water mass-exchanges its water with the [[Arabian Sea]] and [[Indian Ocean]] via the [[Gulf of Aden]]. These physical factors reduce the effect of high salinity caused by evaporation in the north and relatively hot water in the south.<ref>{{Cite journal |last1=Sofianos |first1=Sarantis S. |last2=Johns |first2=William E. |date=2002 |title=An Oceanic General Circulation Model (OGCM) investigation of the Red Sea circulation, 1. Exchange between the Red Sea and the Indian Ocean |journal=Journal of Geophysical Research: Oceans |language=en |volume=107 |issue=C11 |page=3196 |bibcode=2002JGRC..107.3196S |doi=10.1029/2001JC001184 |doi-access=free}}</ref> The [[climate]] of the Red Sea is the result of two [[monsoon]] seasons: a northeasterly monsoon and a southwesterly monsoon. Monsoon winds occur because of differential heating between the land and the sea.<ref>{{Cite news |title=Climate - Monsoon, Rainfall, Seasonal {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/science/climate-meteorology/Monsoons |archive-url=https://web.archive.org/web/20260312110911/https://www.britannica.com/science/climate-meteorology/Monsoons |archive-date=12 March 2026 |access-date=2026-05-30 |work=Encyclopedia Britannica |language=en |url-status=live }}</ref> Very high surface temperatures and high salinity make this one of the warmest and saltiest bodies of seawater in the world.<ref>{{Cite web |title=Sea Water {{!}} National Oceanic and Atmospheric Administration |url=https://www.noaa.gov/jetstream/ocean/sea-water |access-date=2026-05-30 |website=www.noaa.gov |language=en |archive-date=26 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251126103754/https://www.noaa.gov/jetstream/ocean/sea-water |url-status=live }}</ref> The average surface water temperature of the Red Sea during the summer is about {{cvt|26|C|F|0}} in the north and {{cvt|30|C|F|0|}} in the south, with only about {{cvt|2|C-change}} variation during the winter months. The overall average water temperature is {{cvt|22|C|F|0|}}. Temperature and visibility remain good, with visibility around {{cvt|200|m|ft}}. The sea is known for its strong winds and unpredictable local currents.<ref>{{Cite journal |date=10 October 2009 |title=Zonal surface wind jets across the Red Sea due to mountain gap forcing along both sides of the Red Sea |url=https://www.whoi.edu/cms/files/Jiang_et_al_2009_53843.pdf |journal=Geophysical Research Letters |volume=36 |pages=1 |archive-date=9 August 2017 |access-date=30 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170809063700/http://www.whoi.edu/cms/files/Jiang_et_al_2009_53843.pdf |url-status=live }}</ref> The [[rainfall]] over the Red Sea and its coasts is extremely low, averaging {{cvt|60|mm|in|2}} per year. The rain is mostly short showers, often with thunderstorms and occasionally with dust [[storm]]s. The scarcity of rainfall and no major source of fresh water to the Red Sea result in excess evaporation as high as {{cvt|2050|mm|in|0}} per year and high salinity with minimal seasonal variation. A recent{{When|date=June 2023}} underwater expedition to the Red Sea offshore from [[Sudan]] and [[Eritrea]]<ref>[[BBC 2]] television program "''Oceans 3/8 The Red Sea''", 8 pm–9 pm Wednesday 26 November 2008</ref>{{Verify source|date=June 2023}} found surface water temperatures {{cvt|28|C|F|0}} in winter and up to {{cvt|34|C|F|0}} in the summer, but despite that extreme heat, the coral was healthy with much fish life with very little sign of [[coral bleaching]], with only 9% infected by ''[[Thalassomonas loyana]]'', the 'white plague' agent. [[Favia|''Favia favus'']] coral there harbours a virus, BA3, which kills ''T.&nbsp; loyana''.<ref>{{Cite web |title=Virus power harnessed to protect Red Sea coral |url=https://www.newscientist.com/article/mg21528725-700-virus-power-harnessed-to-protect-red-sea-coral/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150423092252/http://www.newscientist.com/article/mg21528725.700-virus-power-harnessed-to-protect-red-sea-coral.html |archive-date=23 April 2015 |access-date=4 June 2023 |website=New Scientist |language=en-US}}</ref> Scientists are investigating the unique properties of these corals and their [[commensal]] [[algae]] to determine whether they can be used to rescue bleached corals elsewhere.<ref>{{Cite web |last=Fitzgerald |first=Sunny |date=8 April 2020 |title=The super-corals of the Red Sea |url=https://www.bbc.com/future/article/20200408-the-middle-eastern-corals-that-could-survive-climate-change |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220507075625/https://www.bbc.com/future/article/20200408-the-middle-eastern-corals-that-could-survive-climate-change |archive-date=7 May 2022 |access-date=24 May 2022 |publisher=[[BBC Future]]}}</ref> === Salinity === The Red Sea is one of the saltiest bodies of water in the world, owing to high evaporation and low precipitation; no significant rivers or streams drain into the sea, and its southern connection to the [[Gulf of Aden]], an arm of the Indian Ocean, is narrow.<ref>{{Cite book |last=Por |first=F. D. |url=https://books.google.com/books?id=syn0CAAAQBAJ&q=salinity+of+the+Red+Sea+is+greater+than+the+world+average,&pg=PA65 |title=The Legacy of Tethys: An Aquatic Biogeography of the Levant |date=6 December 2012 |publisher=Springer Science & Business Media |isbn=978-94-009-0937-3 |language=en |access-date=19 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230210065003/https://books.google.com/books?id=syn0CAAAQBAJ&q=salinity+of+the+Red+Sea+is+greater+than+the+world+average,&pg=PA65 |archive-date=10 February 2023 |url-status=live}}</ref> Its [[salinity]] ranges from between ~36&nbsp; [[per mil|‰]] in the southern part and 41&nbsp; ‰ in the northern part around the [[Gulf of Suez]], with an average of 40&nbsp; ‰. (Average salinity for the world's [[seawater]] is ~35&nbsp; ‰ on the Practical Salinity Scale, or PSU; that translates to 3.5% of actual dissolved salts).<ref>{{Cite book |last=Hanauer |first=Eric |url=https://books.google.com/books?id=uh6mcZC8yWIC&q=salinity+of+the+Red+Sea+is+greater+than+the+world+average,&pg=PA67 |title=The Egyptian Red Sea: A Diver's Guide |date=1988 |publisher=Aqua Quest Publications, Inc. |isbn=978-0-922769-04-9 |language=en |access-date=19 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230210065001/https://books.google.com/books?id=uh6mcZC8yWIC&q=salinity+of+the+Red+Sea+is+greater+than+the+world+average,&pg=PA67 |archive-date=10 February 2023 |url-status=live}}</ref> === Tidal range === In general, tide ranges between {{cvt|0.6|m|ft|1}} in the north, near the mouth of the Gulf of Suez and {{cvt|0.9|m|ft|1}} in the south near the Gulf of Aden, but it fluctuates between {{cvt|0.20|m|ft|2}} and {{cvt|0.30|m|ft|2}} away from the nodal point. The central Red Sea (Jeddah area) is therefore almost tideless, and as such, the annual water level changes are more significant. Because of the small tidal range, the water during high tide inundates the coastal [[sabkha]]s as a thin sheet of water up to a few hundred metres rather than flooding the [[sabkha]]s through a network of channels. However, south of Jeddah in the [[Shoiaba]] area, the water from the lagoon may cover the adjoining sabkhas as far as {{cvt|3|km|mi|0}}, whereas north of [[Jeddah]] in the [[Al-Kharrar]] area the sabkhas are covered by a thin sheet of water as far as {{cvt|2|km|mi|1}}. The prevailing north- and northeast winds influence the movement of water from coastal inlets into adjacent sabkhas, especially during storms. Winter mean sea level is {{cvt|0.5|m|ft|1}} higher than in summer. Tidal velocities passing through constrictions caused by reefs, sand bars, and low islands commonly exceed {{cvt|1–2|m/s|0}}. Coral reefs in the Red Sea are near Egypt, Eritrea, Jordan, Israel, Saudi Arabia, and Sudan.<ref>{{Cite web |title=Coral Reefs of the Gulf of Aqaba and the Red Sea in the Kingdom of Saudi Arabia |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6701/ |access-date=18 June 2024 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en |archive-date=16 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216070415/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6701/ |url-status=live }}</ref> === Current === Detailed information regarding current data is lacking, partially because the currents are weak and both spatially and temporally variable. The variation of temporal and spatial currents is as low as {{cvt|0.5|m|ft|1}}{{clarify|what does this mean?|date=October 2021}} and is governed by the wind. During the summer, northwesterly winds drive surface water south for about four months at a velocity of {{cvt|15–20|cm/s|0}}, whereas in winter the flow is reversed, resulting in the inflow of water from the Gulf of Aden into the Red Sea. The net value of the latter predominates, leading to an overall drift toward the north end of the Red Sea. Generally, the velocity of the tidal current is {{cvt|50–60|cm/s|0}} with a maximum of {{cvt|1|m/s|ft/s|1}} at the mouth of the al-Kharrar Lagoon. However, the range of the north-northeast current along the Saudi coast is {{cvt|8–29|cm/s|0}}.{{citation needed|date=February 2019}} === Wind regime === The northern part of the Red Sea is dominated by persistent north-west [[winds]], with speeds ranging between {{cvt|7|km/h|mph|1}} and {{cvt|12|km/h|mph|1}}. The rest of the Red Sea and the [[Gulf of Aden]] are subjected to regular and seasonally reversible winds. The wind [[regime]] is characterized by seasonal and regional variations in [[speed]] and [[direction (geometry, geography)|direction]] with average speed generally increasing northward.<ref>{{cite journal |last1=Patzert |first1=William C. |title=Wind-induced reversal in Red Sea circulation |journal=Deep Sea Research and Oceanographic Abstracts |date=February 1974 |volume=21 |issue=2 |pages=109–121 |doi=10.1016/0011-7471(74)90068-0 |bibcode=1974DSRA...21..109P }}</ref> The wind is the driving force in the Red Sea, transporting material as suspended load or bedload. Wind-induced currents play an important role in the Red Sea by resuspending bottom sediments and transferring materials from dumping sites to burial sites in a quiescent depositional environment. Wind-generated current [[measurement]] is therefore important for determining sediment dispersal patterns and their role in the erosion and accretion of the coastal rock exposure and submerged coral beds.<ref>{{Cite journal |last=Morcos |first=S. A. |date=1970 |title=Physical and chemical oceanography of the Red Sea |journal=Oceanography and Marine Biology: An Annual Review}}</ref> == Geology == [[File:Dust red sea.jpg|thumb|upright|[[Dust storm]] over the Red Sea]] The Red Sea was formed by the [[Arabian Peninsula]] being split from the [[Horn of Africa]] by the movement of the [[Red Sea Rift]]. This split started in the [[Eocene]] and accelerated during the [[Oligocene]]. The sea is still widening (in 2005, following three weeks of [[tectonic]] activity. It had grown by {{cvt|8|m|ft|disp=sqbr}}),<ref>{{Cite book |last1=Rose |first1=Paul |title=Oceans: Exploring the hidden depths of the underwater world |url=https://archive.org/details/oceansexploringh0000rose |last2=Laking |first2=Anne |publisher=BBC Books |year=2008 |isbn=978-1-84-607505-6 |location=London}}</ref> and it is considered that it will become an ocean in time (as proposed in the model of [[John Tuzo Wilson]]). In 1949, a deep water survey reported anomalously hot [[brine]]s in the central portion of the Red Sea. Later work in the 1960s confirmed the presence of hot, {{cvt|60|C|F}}, saline brines and associated metalliferous muds. The hot solutions were emanating from an active subseafloor [[Rift (geology)|rift]]. [[Lake Assal (Djibouti)|Lake Asal]] in Djibouti is eligible as an experimental site to study the evolution of the deep hot brines of the Red Sea.<ref name="Boschetti-1">{{Cite journal |last1=Boschetti |first1=Tiziano |last2=Awaleh |first2=Mohamed Osman |last3=Barbieri |first3=Maurizio |date=2018 |title=Waters from the Djiboutian Afar: a review of strontium isotopic composition and a comparison with Ethiopian waters and Red Sea brines |journal=Water |volume=10 |issue=11 |page=1700 |doi=10.3390/w10111700 |doi-access=free|bibcode=2018Water..10.1700B |hdl=11573/1202448 |hdl-access=free }}</ref> By observing the strontium isotope composition of the Red Sea brines, it is possible to deduce how these salt waters found at the bottom of the Red Sea could have evolved in a similar way to Lake Asal, which ideally represents their compositional extreme.<ref name="Boschetti-1" /> The high salinity of the waters was not hospitable to living organisms.<ref>{{cite book |doi=10.1007/978-3-662-28603-6 |title=Hot Brines and Recent Heavy Metal Deposits in the Red Sea |url=https://archive.org/details/hotbrinesrecenth0000dege |date=1969 |isbn=978-3-662-27120-9 |editor-last1=Degens |editor-last2=Ross |editor-first1=Egon T. |editor-first2=David A. }}{{pn|date=May 2025}}{{Failed verification|date=June 2023}}</ref> Sometime during the [[Tertiary (period)|Tertiary]], the [[Bab el Mandeb]] closed, and the Red Sea evaporated to an empty hot dry salt-floored sink.<ref>{{Cite web |last=Lehmann |first=Jenny |date=2025-10-02 |title=The Red Sea Vanished From Earth for 100,000 Years Until a Catastrophic Flood Brought It Back |url=https://www.discovermagazine.com/the-red-sea-vanished-from-earth-for-100-000-years-until-a-catastrophic-flood-brought-it-back-48099 |access-date=2025-10-05 |website=Discover Magazine |language=en |archive-date=3 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251003192829/https://www.discovermagazine.com/the-red-sea-vanished-from-earth-for-100-000-years-until-a-catastrophic-flood-brought-it-back-48099 |url-status=live }}</ref> Effects causing this would have been: * A "race" between the Red Sea widening and [[Perim Island]] [[volcano|erupting]] filling the Bab el Mandeb with [[lava]]. * The lowering of world [[sea level]] during [[Ice age]]s because of much water being locked up in the [[ice cap]]s. Several volcanic islands rise from the center of the sea. Most are dormant. However, in 2007, [[Jabal al-Tair island]] in the Bab el Mandeb strait erupted violently. Two new islands were formed in 2011 and 2013 in the [[Zubair Group|Zubair Archipelago]], a small chain of islands owned by Yemen. The first island, Sholan Island, emerged in an eruption in December 2011, and the second island, Jadid, emerged in September 2013.<ref>{{Cite web |date=28 December 2011 |title=MSN – Outlook, Office, Skype, Bing, Breaking News, and Latest Videos |url=http://www.nbcnews.com/id/45807839 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230210065003/https://www.nbcnews.com/id/wbna45807839 |archive-date=10 February 2023 |access-date=10 November 2019 |website=NBC News}}</ref><ref>{{Cite web |last=Israel |first=Brett |date=28 December 2011 |title=New Island Rises in the Red Sea |url=http://www.livescience.com/31004-red-sea-volcanic-island.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220128081422/https://www.livescience.com/31004-red-sea-volcanic-island.html |archive-date=28 January 2022 |access-date=31 July 2015 |website=LiveScience.com}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Oskin |first1=Becky |last2=SPACE.com |date=30 May 2015 |title=Red Sea Parts for 2 New Islands |url=http://www.scientificamerican.com/article/red-sea-parts-for-2-new-islands |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150803072542/http://www.scientificamerican.com/article/red-sea-parts-for-2-new-islands/ |archive-date=3 August 2015 |access-date=31 July 2015 |website=Scientific American}}</ref> Approximately 40% of the Red Sea is quite shallow at less than {{cvt|100|m|ft}} deep, with about 25% less than {{cvt|50|m|ft}} deep.<ref name="britannica"/> === Oil and gas === Undiscovered oil reserves in the region have been estimated at {{convert|5,041|e6oilbbl|e6m3|order=flip|abbr=off}}. Undiscovered gas reserves in the region have been estimated at {{convert|112,349|e9ft3|e9m3|order=flip|abbr=off|sigfig=3}}. Undiscovered natural gas reserves have been estimated at {{convert|3,077|e6oilbbl|e6m3|order=flip|abbr=off|sigfig=3}}.<ref>{{cite report |doi=10.3133/fs20103119 |chapter=Assessment of Undiscovered Oil and Gas Resources of the Red Sea Basin Province |publisher=USGS |date=2010 |doi-access=free |title=Fact Sheet }}</ref> Most of these plays are controlled by the structure of the basin.<ref>{{Cite journal |last1=Dolson |first1=John C. |last2=Shann |first2=Mark V. |last3=Matbouly |first3=Sayed I. |last4=Hammouda |first4=Hussein |last5=Rashed |first5=Rashed M. |year=2001 |title=Egypt in the Twenty-First Century: Petroleum Potential in Offshore Trends |journal=GeoArabia |volume=6 |issue=2 |pages=211–230 |bibcode=2001GeoAr...6..211D |doi=10.2113/geoarabia0602211 |doi-access=free }}</ref> Normal faults are common as the Red Sea occupies an active diverging margin.<ref>{{cite journal |last1=Beydoun |first1=Z. R. |title=The Hydrocarbon Prospects of the Red Sea-Gulf of Aden: A Review |journal=Journal of Petroleum Geology |date=April 1989 |volume=12 |issue=2 |pages=125–144 |doi=10.1111/j.1747-5457.1989.tb00229.x |bibcode=1989JPetG..12..125B }}</ref> These targets are commonly found below the Salt deposits of the [[Middle Miocene]]. Modern development is focused on the following fields. The Durwara 2 Field was discovered in 1963, while the Suakin 1 Field and the Bashayer 1A Field were discovered in 1976, on the Egyptian side of the Red Sea. The Barqan Field was discovered in 1969, and the Midyan Field in 1992, both within the Midyan Basin on the Saudi Arabian side of the Red Sea. The 20-m thick Middle Miocene Maqna [[formation (geology)|Formation]] is an oil source rock in the basin. [[Oil seep]]s occur near the [[Farasan Islands]], the [[Dahlak Archipelago]], along the coast of Eritrea, and in the southeastern Red Sea along the coasts of Saudi Arabia and Yemen.<ref>{{Cite book |last=Lindquist |first=Sandra |title=The Red Sea Province: Sudr-Nubia(! ) and Maqna(! ) Petroleum Systems, USGS Open File Report 99-50-A |date=1998 |publisher=US Dept. of the Interior |pages=6–7, 9}}</ref> === Mineral resources === {{Unreferenced section|date=May 2022}} [[File:Red sea stony beach taba egypt.jpg|thumb|Red Sea coast in [[Taba, Egypt]]]] In terms of mineral resources, the major constituents of the Red Sea sediments are as follows: ; [[Biogenic]] constituents : [[Nanofossil]]s,{{Citation needed|date=May 2025}} [[foraminifera]], [[pteropod]]s, [[siliceous]] fossils{{Citation needed|date=May 2025}} ; [[Volcanogenic lake|Volcanogenic]] constituents: :[[Tuff]]ites, [[volcanic ash]], [[montmorillonite]], [[cristobalite]], [[zeolite]]s ; [[Terrigenous sediment|Terrigenous]] constituents : [[Quartz]], [[feldspar]]s, rock fragments, [[mica]], heavy minerals, [[clay mineral]]s<ref>{{Cite web |date=7 October 2015 |title=Sudan, Saudi Arabia discuss minerals exploration in the Red Sea |url=https://sudantribune.com/article55069/ |access-date=18 June 2024 |website=Sudan Tribune |language=en-US |archive-date=26 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241226142414/https://sudantribune.com/article55069/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241226142414/https://sudantribune.com/article55069/ |archivedate=26 December 2024 |deadurl=yes }}</ref> ; [[Authigenic]] minerals : [[Sulfide mineral]]s, [[aragonite]], [[calcite]], [[wikt:protodolomite|protodolomite]],{{Citation needed|date=May 2025}} [[Dolomite (mineral)|dolomite]], quartz,{{Citation needed|date=May 2025}} [[chalcedony]] ; [[Evaporite]] minerals<ref>{{Cite journal |last1=Shevchenko |first1=Illia |last2=Engelbrecht |first2=Johann P. |last3=Mostamandi |first3=Suleiman |last4=Stenchikov |first4=Georgiy |date=2021-07-01 |title=Evaluation of minerals being deposited in the Red Sea using gravimetric, size distribution, and mineralogical analysis of dust deposition samples collected along the Red Sea coastal plain |journal=Aeolian Research |volume=52 |article-number=100717 |doi=10.1016/j.aeolia.2021.100717 |doi-access=free |bibcode=2021AeoRe..5200717S |hdl=10754/669667 |hdl-access=free }}</ref> : [[Magnesite]], [[gypsum]], [[anhydrite]], [[halite]], [[polyhalite]] ; [[Brine]] precipitate : Fe-[[montmorillonite]],{{Citation needed|date=May 2025}} [[goethite]], [[hematite]], [[siderite]], [[rhodochrosite]], [[pyrite]], [[sphalerite]], anhydrite{{Citation needed|date=May 2025}} == Ecosystem == [[File:Hawksbill turtle at Elphinstone Reef, Red Sea, Egypt (35150034493).jpg|thumb|[[Hawksbill sea turtle]] in the [[Elphinstone Reef]]]] [[File:Nudibranch egg ribbon at Shaab Mahmoud.JPG|thumb|upright|Nudibranch egg ribbon at Shaab Mahmoud]] The Red Sea is a rich and diverse ecosystem. For example, more than 1200 fish species have been recorded in the Red Sea,<ref name="fishbase">{{Cite web |last1=Froese |first1=Rainer |last2=Pauly, Daniel |year=2009 |title=FishBase |url=http://www.fishbase.org/TrophicEco/FishEcoList.php?ve_code=5 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201217070339/http://www.fishbase.org/TrophicEco/FishEcoList.php?ve_code=5 |archive-date=17 December 2020 |access-date=12 March 2009}}</ref> of which 10% are endemic, found nowhere else.<ref>{{Cite book |last=Siliotti |first=A. |title=Fishes of the red sea |year=2002 |publisher=Geodia Edizioni Internazionali |isbn=978-88-87177-42-8 |editor-last=Verona, Geodia}}</ref> Since the opening of the Suez Canal in November 1869, over a thousand marine species from the Red Sea—from plankton, seaweeds, invertebrates to fish—have migrated northward and settled in the [[Mediterranean Sea]]. To the point that a number of them now form a significant component of the Mediterranean ecosystem. The resulting change in biodiversity, without precedent in human memory, is currently accelerating, in particular for fishes according to surveys engaged by the [[Mediterranean Science Commission]].<ref>Atlas of Exotic Fishes in the Mediterranean Sea. 2nd Edition. 2021. (F. Briand Ed.) CIESM Publishers, Paris, Monaco 366 p.[https://ciesm.org/catalog/index.php?article=2021] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221206224806/https://ciesm.org/catalog/index.php?article=2021 |date=6 December 2022 }}</ref> [[File:Red sea coral reef.jpg|thumb|Red Sea coral and marine fish]] The rich diversity of the Red Sea is in part due to the {{cvt|2000|km|mi|-1}} of [[coral reef]] extending along its coastline; these fringing reefs are 5000–7000 years old and are largely formed of stony [[acropora]] and [[porites|porite]] corals. The reefs form platforms and sometimes lagoons along the coast, and occasionally other features such as cylinders (e.g., the [[Blue Hole (Red Sea)]] at [[Dahab]]). The Red Sea also hosts many offshore reefs, including several true atolls. Many of the unusual offshore reef formations defy classic (i.e., Darwinian) coral reef classification schemes and are generally attributed to the high levels of tectonic activity that characterize the area. Both offshore and coastal reefs are visited by pelagic species of fish, including many of the 44 recorded species of shark, and by many species (over 175) of [[nudibranch]], many of which are endemic to the Red Sea.<ref name="SAW Yonow">{{Cite magazine |last=Yonow |first=Nathalie |year=2012 |title=Nature's Best-Dressed |url=http://archive.aramcoworld.com/issue/201204/nature.s.best-dressed.htm |url-status=live |magazine=Saudi Aramco World |publisher=Aramco Services Company |volume=63 |pages=2–9 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181220045032/http://archive.aramcoworld.com/issue/201204/nature.s.best-dressed.htm |archive-date=20 December 2018 |access-date=11 December 2018 |number=4}}</ref> Other coastal Red Sea habitats include [[sea grass|seagrass]] beds, [[Dry lake|salt pans]], [[mangroves]] and [[salt marshes]]. Furthermore, the deep Red Sea [[brine pools]] have been extensively studied for their microbial life, characterized by their diversity and adaptation to extreme environments. The high marine biodiversity of the area is recognized by the Egyptian government, which set up the [[Ras Mohammed|Ras Mohammed National Park]] in 1983. The rules and regulations governing this area protect local marine life. Ras Mohammed is one of the world's top 10 sites recognized by the [[International Union for Conservation of Nature]] for effective management of marine ecosystems, and the first marine protected area in Africa and the Middle East.<ref>{{Cite web |date=2018-12-03 |title=Ras Mohammed National Park: Egypt's underwater paradise among the best protected marine reserves on the planet {{!}} IUCN |url=https://iucn.org/news/protected-areas/201812/ras-mohammed-national-park-egypts-underwater-paradise-among-best-protected-marine-reserves-planet |access-date=2025-06-25 |website=International Union for Conservation of Nature |language=en |archive-date=25 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250625094644/https://iucn.org/news/protected-areas/201812/ras-mohammed-national-park-egypts-underwater-paradise-among-best-protected-marine-reserves-planet |url-status=live }}</ref> Due to the high volume of maritime traffic, which accounts for 12–15% of global trade, the Red Sea is considered highly vulnerable to marine pollution, particularly oil spills. Academic literature has increasingly focused on both past disasters and predictive modelling. Studies have modelled spill trajectories and their environmental consequences.<ref>{{cite journal |last1=Abdallah |first1=Ibrahem M. |last2=Chantsev |first2=Valery YU. |title=Modeling marine oil spill trajectory and fate off Hurghada, Red Sea coast, Egypt |journal=Egyptian Journal of Aquatic Biology and Fisheries |date=November 2022 |volume=26 |issue=6 |pages=41–61 |doi=10.21608/ejabf.2022.269676 |doi-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mittal |first1=H. V. R. |last2=Langodan |first2=Sabique |last3=Zhan |first3=Peng |last4=Li |first4=Shihan |last5=Knio |first5=Omar |last6=Hoteit |first6=Ibrahim |title=Hazard assessment of oil spills along the main shipping lane in the Red Sea |journal=Scientific Reports |date=23 August 2021 |volume=11 |issue=1 |page=17078 |doi=10.1038/s41598-021-96572-5 |doi-access=free|pmid=34426613 |pmc=8382762 |bibcode=2021NatSR..1117078M }}</ref> Others have analysed the ecological impact of spills on coral reefs and marine biodiversity and assessed how chemical dispersants and specific oil compounds affect marine fauna and coastal ecosystems.<ref>{{cite journal |last1=Epstein |first1=N. |last2=Bak |first2=R.P.M. |last3=Rinkevich |first3=B. |title=Toxicity of Third Generation Dispersants and Dispersed Egyptian Crude Oil on Red Sea Coral Larvae |url=https://archive.org/details/sim_marine-pollution-bulletin_2000-06_40_6/page/497 |journal=Marine Pollution Bulletin |date=June 2000 |volume=40 |issue=6 |pages=497–503 |doi=10.1016/S0025-326X(99)00232-5 |bibcode=2000MarPB..40..497E }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Nukapothula |first1=Sravanthi |last2=Suneel |first2=V. |last3=Yunus |first3=Ali P. |last4=Rao |first4=V. Trinadha |last5=Chen |first5=Chuqun |title=Impact assessment of oil spills on the Red Sea waters using remote sensing and numerical modeling |journal=Regional Studies in Marine Science |date=September 2025 |volume=86 |article-number=104187 |doi=10.1016/j.rsma.2025.104187 |bibcode=2025RSMS...8604187N }}</ref><ref>{{cite book |doi=10.1007/978-3-030-39593-3_12 |chapter=Oil Pollution in the Northern Red Sea: A Threat to the Marine Environment and Tourism Development |title=Environmental Remote Sensing in Egypt |series=Springer Geophysics |date=2020 |last1=Kostianaia |first1=Evgeniia A. |last2=Kostianoy |first2=Andrey |last3=Lavrova |first3=Olga Yu. |last4=Soloviev |first4=Dmitry M. |pages=329–362 |isbn=978-3-030-39592-6 }}</ref> Public health literature has raised concerns over the spill's impact on respiratory illness and waterborne contamination in coastal populations.<ref>{{cite journal |last1=Huynh |first1=Benjamin Q. |last2=Kwong |first2=Laura H. |last3=Kiang |first3=Mathew V. |last4=Chin |first4=Elizabeth T. |last5=Mohareb |first5=Amir M. |last6=Jumaan |first6=Aisha O. |last7=Basu |first7=Sanjay |last8=Geldsetzer |first8=Pascal |last9=Karaki |first9=Fatima M. |last10=Rehkopf |first10=David H. |title=Public health impacts of an imminent Red Sea oil spill |journal=Nature Sustainability |date=11 October 2021 |volume=4 |issue=12 |pages=1084–1091 |doi=10.1038/s41893-021-00774-8 |pmid=34926834 |pmc=8682806 |bibcode=2021NatSu...4.1084H }}</ref> === List of fauna species found in the Red Sea and the Gulf of Aqaba === {{Unreferenced section|date=November 2025}} === Crustaceans === * ''[[Alachosquilla vicina]]'' * Hairy elbow crab * Rusty guard crab * Brown guard crab * Indo-Pacific hairy hermit crab * Grapsus granulosus * Furrowed crab * Tiny rock crab * Soft coral spider crab * Purple estuarine rock crab * One-horned spider crab * Soft coral crab * Scaly rock crab * Haig's porcelain crab * Violet crab * Ornamental spider crab * Xenia swimming crab * Reticulated hermit crab * Showy xanthid crab * Giant elbow crab * White-handed fiddler crab * Woodmason's hermit crab * Inversed fiddler crab * African blue swimming crab * Rosy hermit crab * Tetralia nigrolineata * Setiferous hermit crab * Hairy coral crab === Sea turtles === * [[Green sea turtle]] * [[Hawksbill sea turtle]] === Dolphins === * [[Spinner dolphin]] * [[Indo-Pacific bottlenose dolphin]] * [[Common bottlenose dolphin]] * [[Indian humpback dolphin]] * [[Risso's dolphin]] * [[Pantropical spotted dolphin]] === Fish === {{See also|List of fishes of the Red Sea|List of reef fish of the Red Sea|List of deep water fish of the Red Sea}} * [[Lyretail Anthias|Lyretail anthias]] (The most commonly found fish in the sea) * Red Sea anemonefish * [[Pterois miles|Indian lionfish]] * [[Klunzinger's wrasse]] * Indian bullethead parrotfish * [[Sohal tang]] * [[Red Sea bannerfish]] * [[Masked puffer]] * [[Raccoon butterflyfish]] * [[Sergeant major (fish)|Sergeant major]] * [[Giant moray eel]] * [[Arabian Picasso triggerfish]] * [[Rusty parrotfish]] * [[White-spotted pufferfish]] * [[Threadfin butterflyfish]] * Lined bristletooth * [[Bluespotted cornetfish]] * [[Purple tang]] * [[Coral grouper]] * [[Crown Butterflyfish|Crown butterflyfish]] * Red Sea goatfish * Indian Ocean humbug * [[Titan triggerfish]] * [[Yellow boxfish]] * [[Threespot dascyllus]] * [[Orangestripe triggerfish]] * [[Emperor angelfish]] * [[Yellow-edged lyretail]] * Dusky surgeonfish * [[Arothron_stellatus|Starry pufferfish]] * Greasy rockrod grouper * [[Napoleon fish]] * Geometric moray eel * [[Sharksucker]] (Also called a remora.) * Golden-striped mackerel * [[Great barracuda]] * Panther flounder * Doublebar bream * [[Giant trevally]] * Zigzag wrasse * [[Dogtooth tuna]] * [[Needlefish]] (Houndfish) * Black-barred halfbeak * Red Sea garden eel * [[Smallscale scorpionfish]] * [[Fringelip mullet]] * Flathead pomfret * [[Yellowfin tuna]] * [[Mahi-mahi]] === Jellyfish and cnidarians === * [[Cauliflower jellyfish]] * Mangrove upside-down jelly * Amakusa jelly * [[Purple Jellyfish|Pelagic purple jelly]] * [[Nomad jellyfish]] * [[Moon Jellyfish|Moon jellyfish]] === Sharks === {{See also|List of sharks in the Red Sea}} * [[Tawny nurse shark]] * [[Whale shark]] * [[Tiger shark]] * [[Whitetip reef shark]] * [[Great hammerhead]] * [[Blacktip reef shark]] * [[Gray reef shark]] * [[Pelagic thresher shark]] * [[Spinner shark]] * [[Silky shark]] * [[Oceanic whitetip shark]] * [[Spot-tail shark]] * [[Longfin mako shark]] * [[Sicklefin lemon shark]] * [[Shortfin mako shark]] * [[Zebra shark]] * [[Bull shark]] * [[Great white shark]] (exceptionally rare) === Billfish === * [[Swordfish]] * [[Striped marlin]] * [[Indo-Pacific sailfish]] === Octopuses and other cephalopods === * [[Day octopus]] * Ornate night octopus * [[Mimic octopus]] * Marbled octopus * Red Sea long-arm octopus * [[Giant squid]] === Rays === * [[Cowtail stingray]] * [[Porcupine ray]] * [[Ornate eagle ray]] * [[Reticulate whipray]] * [[Sicklefin devil ray]] * Bluespotted fantail ray * Oceanic manta ray === Lobsters === * Pronghorn spiny lobster * [[Painted spiny lobster]] === Whales === * [[False killer whale]] (one was discovered off the coast of Saudi Arabia in December 2024) * [[Pygmy blue whale]] * [[Bryde's whale]] (one was found in Al-Qunfudah) * [[Blue whale]] (one was seen in the Gulf of Aqaba in 2018) * [[Sperm whale]] * [[Humpback whale]] (rare to see, as they enter the ocean through the [[Bab Al-Mandeb]] strait) == Environmental impacts of the Red Sea crisis == {{main|Red Sea crisis}} Since November 2023, [[Houthi]] forces have conducted over 100 attacks against commercial and naval vessels, transforming the Red Sea into a high-risk zone for [[environmental disasters]].<ref>{{cite web |last1=Raydan |first1=Noam |last2=Nadimi |first2=Farzin |title=Houthi Shipping Attacks: Patterns and Expectations for 2025 |url=https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/houthi-shipping-attacks-patterns-and-expectations-2025 |website=The Washington Institute for Near East Policy |access-date=28 December 2025 |date=16 December 2024}}</ref> === Pollution through oil and chemical spills === The sinking of the [[MV Rubymar]] in February 2024 created an 18-mile oil slick resulting from approximately 200 tons of [[heavy fuel oil]] and 80 tons of [[marine diesel oil]].<ref>{{cite web |last1=Mazzucco |first1=Leonardo Jacopo Maria |title=From Navigational Disruptors to Ecocriminals: The Environmental Impact of the Houthi Anti-Shipping Campaign in the Red Sea |url=https://agsi.org/analysis/from-navigational-disruptors-to-ecocriminals-the-environmental-impact-of-the-houthi-anti-shipping-campaign-in-the-red-sea/ |website=Arab Gulf States Institute |access-date=28 December 2025 |date=12 March 2025 |archive-date=16 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260216030522/https://agsi.org/analysis/from-navigational-disruptors-to-ecocriminals-the-environmental-impact-of-the-houthi-anti-shipping-campaign-in-the-red-sea/ |url-status=live }}</ref> Additionally, the vessel was also carrying 21,000 metric tons of [[fertilizer]], raising concerns about large-scale nutrient overloading that could trigger extensive [[algal blooms]], potentially leading to seawater contamination and fish mortality.<ref>{{cite web |title=Red Sea Attacks Lead to Environmental Emergency |url=https://paxforpeace.nl/news/red-sea-attacks-lead-to-environmental-emergency/#content |website=PAX |access-date=28 December 2025 |date=18 July 2025 |archive-date=18 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118102107/https://paxforpeace.nl/news/red-sea-attacks-lead-to-environmental-emergency/#content |url-status=live }}</ref> The vessel sank two weeks after being attacked by [[Houthi]] forces, posing risks to marine life, including [[coral reefs]].<ref>{{cite web |title=The Red Sea Crisis Impacts on global shipping and the case for international co-operation |url=https://www.itf-oecd.org/sites/default/files/repositories/red-sea-crisis-impacts-global-shipping.pdf |website=International Transport Forum |access-date=28 December 2025 |date=2024 |archive-date=18 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250918154118/https://www.itf-oecd.org/sites/default/files/repositories/red-sea-crisis-impacts-global-shipping.pdf |url-status=live }}</ref> The oil slick drifted toward [[Yemen]]'s [[Farasan Islands]] and [[Eritrea]]'s [[Dahlak Archipelago]] and posed a high threat to coastal communities, aquatic [[fauna]] and sensitive [[ecosystems]] in the region.<ref>{{cite web |last1=Mazzucco |first1=Leonardo Jacopo Maria |title=From Navigational Disruptors to Ecocriminals: The Environmental Impact of the Houthi Anti-Shipping Campaign in the Red Sea |url=https://agsi.org/analysis/from-navigational-disruptors-to-ecocriminals-the-environmental-impact-of-the-houthi-anti-shipping-campaign-in-the-red-sea/ |website=Arab Gulf States Institute |access-date=28 December 2025 |date=12 March 2025 |archive-date=16 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260216030522/https://agsi.org/analysis/from-navigational-disruptors-to-ecocriminals-the-environmental-impact-of-the-houthi-anti-shipping-campaign-in-the-red-sea/ |url-status=live }}</ref> Similar [[oil spill]]s forming around vessels have been reported following [[Houthi]] attacks. Some oil sinks to the ground while the rest follows the current and can be washed ashore where it affects [[flora]] and [[fauna]].<ref>{{cite web |title=Red Sea Attacks Lead to Environmental Emergency |url=https://paxforpeace.nl/news/red-sea-attacks-lead-to-environmental-emergency/#content |website=PAX |access-date=28 December 2025 |date=18 July 2025}}</ref> The August 2024 [[attacks on the Sounion]] tanker carrying 150,000 tons of [[crude oil]] represented a further threat, with salvage operations repeatedly hindered by [[Houthi]] interference before it was safely removed by the EU's [[Operation Aspides]].<ref>{{Cite web |last=Wright |first=Robert |title=Attack on oil tanker in Red Sea threatens 'severe ecological disaster' |url=https://www.ft.com/content/7f886279-fecb-4410-b402-fbf85b9411b1 |website=Financial Times |url-access=subscription |access-date=28 December 2025 |date=24 August 2024 |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918220025/https://www.ft.com/content/7f886279-fecb-4410-b402-fbf85b9411b1 |url-status=live }}</ref> The [[attacks on the MV Tutor]] in June 2024 and on the Chios Lion tanker in July 2024, generating a 136-mile [[oil slick]], illustrate the systematic pattern of environmental damage from sustained maritime conflict to the Red Sea ecosystem.<ref>{{cite web |last1=Mazzucco |first1=Leonardo Jacopo Maria |title=From Navigational Disruptors to Ecocriminals: The Environmental Impact of the Houthi Anti-Shipping Campaign in the Red Sea |url=https://agsi.org/analysis/from-navigational-disruptors-to-ecocriminals-the-environmental-impact-of-the-houthi-anti-shipping-campaign-in-the-red-sea/ |website=Arab Gulf States Institute |access-date=28 December 2025 |date=12 March 2025 |archive-date=16 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260216030522/https://agsi.org/analysis/from-navigational-disruptors-to-ecocriminals-the-environmental-impact-of-the-houthi-anti-shipping-campaign-in-the-red-sea/ |url-status=live }}</ref>&nbsp; === Rising emissions through vessel rerouting === Container vessel traffic through the [[Suez Canal]] declined by approximately 75 percent in 2024 compared to 2023, as many shipping companies rerouted vessels around [[Africa]]'s [[Cape of Good Hope]].<ref>{{cite web |title=The Red Sea crisis: Renewed attacks keep shipping at risk |url=https://www.project44.com/supply-chain-insights/the-red-sea-crisis-ceasefire-collapse-leaves-red-sea-in-tumultuous-state/ |website=Project 44 |access-date=28 December 2025 |date=21 August 2025 |archive-date=31 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251231004422/https://www.project44.com/supply-chain-insights/the-red-sea-crisis-ceasefire-collapse-leaves-red-sea-in-tumultuous-state/ |url-status=live }}</ref> Ships that would normally transit through the [[Suez Canal]] now travel 50-60 percent longer distances.<ref>{{cite web |title=The Impact of the Red Sea Crisis on Global Shipping and Trade |url=https://www.freightos.com/freight-blog/market-update/red-sea-crisis-impact/ |website=Freightos |access-date=28 December 2025 |date=27 November 2024 |archive-date=5 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205062321/https://www.freightos.com/freight-blog/market-update/red-sea-crisis-impact/ |url-status=live }}</ref> The rerouting adds around 4575 [[nautical miles]] to the sailing distance between [[Shanghai]] and [[Rotterdam]], increasing voyage durations on average by 12 days.<ref name="Notteboom Haralambides 2024 Red Sea Crisis">{{cite journal |last1=Notteboom |first1=Theo |last2=Haralambides |first2=Hercules |last3=Cullinane |first3=Kevin |title=The Red Sea Crisis: ramifications for vessel operations, shipping networks, and maritime supply chains |journal=Maritime Economics & Logistics |date=March 2024 |volume=26 |issue=1 |pages=1–20 |doi=10.1057/s41278-024-00287-z }}</ref> Thus, the rerouting leads to an increase in fuel consumption of up to 33 percent depending on speed, distance and the type of vessel.<ref>{{cite web |title=The Red Sea Crisis Impacts on global shipping and the case for international co-operation |url=https://www.itf-oecd.org/sites/default/files/repositories/red-sea-crisis-impacts-global-shipping.pdf |website=International Transport Forum |access-date=28 December 2025 |date=2024}}</ref> The resulting environmental impact manifests as approximately 40 percent increase in [[CO₂ emissions]] per voyage<ref>{{cite web |title=The Impact of the Red Sea Crisis on Global Shipping and Trade |url=https://www.freightos.com/freight-blog/market-update/red-sea-crisis-impact/ |website=Freightos |access-date=28 December 2025 |date=27 November 2024}}</ref>, with speed increases potentially amplifying emissions by an additional 14 percent.<ref>{{cite web |title=The Red Sea Crisis Impacts on global shipping and the case for international co-operation |url=https://www.itf-oecd.org/sites/default/files/repositories/red-sea-crisis-impacts-global-shipping.pdf |website=International Transport Forum |access-date=28 December 2025 |date=2024 |archive-date=18 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250918154118/https://www.itf-oecd.org/sites/default/files/repositories/red-sea-crisis-impacts-global-shipping.pdf |url-status=live }}</ref> The longer round-trip schedules&nbsp; imply that fleets require at least two additional ships to ensure a weekly service. Those supplementary vessels also contribute to total fleet emissions, leading to a 67 percent increase in [[CO₂ emissions]] for a typical Asia-North Europe service operating weekly.<ref name="Notteboom Haralambides 2024 Red Sea Crisis"/> Given that maritime shipping accounts for approximately 3 percent of global [[greenhouse gas emissions]], the [[Red Sea crisis]] represents a setback to the international climate goal to reach [[net-zero emissions]] by or around 2050<ref>International Maritime Organization. 2023 IMO Strategy on Reduction of GHG Emissions From Ships, Annex 1—Resolution MEPC.377(80), Marine Environment Protection Committee, Adopted on 7 July 2023, London: International Maritime Organization. https://cdn.qualenergia.it/wp-content/uploads/2023/07/Resolution-MEPC.37780.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240802070852/https://cdn.qualenergia.it/wp-content/uploads/2023/07/Resolution-MEPC.37780.pdf |date=2 August 2024 }}</ref> and simultaneously makes it more difficult to comply with the long-term temperature goal set out in Article 2 of the [[Paris Agreement]].<ref>United Nations. (2015). Paris Agreement. UN Doc. FCCC/CP/2015/10/Add.1. https://unfccc.int/sites/default/files/english_paris_agreement.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251225150642/https://unfccc.int/sites/default/files/english_paris_agreement.pdf |date=25 December 2025 }}</ref> While regional emissions at the Red Sea dropped 60 percent&nbsp; as fewer large vessels transit the waterway, this is offset by substantially increased global emissions resulting from longer rerouting.<ref>{{cite web |title=How the Red Sea Crisis has impacted international shipping activity and emissions at Saudi ports |url=https://oceanmind.global/knowledge-hub/how-the-red-sea-crisis-has-impacted-international-shipping-activity-and-emissions-at-saudi-ports/ |website=Ocean Mind |access-date=28 December 2025 |date=16 July 2025 |archive-date=17 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251117012421/https://oceanmind.global/knowledge-hub/how-the-red-sea-crisis-has-impacted-international-shipping-activity-and-emissions-at-saudi-ports/ |url-status=live }}</ref>&nbsp; Another discussed option for rerouting vessels is the [[Northern Sea Route]], which would reduce sailing distance by up to 40 percent compared to the Red Sea route. This would pose significant ecological risks, including higher per-container emissions due to smaller ship sizes, increased [[black carbon]] pollution in the fragile [[Arctic]], and disruption to marine ecosystems. Weak regulatory enforcement in the area and inadequate waste infrastructure further undermine the environmental sustainability of the [[Northern Sea Route]].<ref>{{cite journal |last1=Zhu |first1=Shengda |last2=Fu |first2=Xiaowen |last3=Ng |first3=Adolf K.Y. |last4=Luo |first4=Meifeng |last5=Ge |first5=Ying-En |title=The environmental costs and economic implications of container shipping on the Northern Sea Route |journal=Maritime Policy & Management |date=19 May 2018 |volume=45 |issue=4 |pages=456–477 |doi=10.1080/03088839.2018.1443228 }}</ref> === Biodiversity loss and damage to marine life === The increase in shipping traffic via the [[Cape of Good Hope]] leads to [[underwater noise pollution]] on this route, which affects local [[fish]] stocks and [[marine mammals]].<ref>{{cite news |last1=Baraniuk |first1=Chris |title=Red Sea crisis: What it takes to reroute the world's biggest cargo ships |url=https://supernet.isenberg.umass.edu/media/BBC-future-20240121.pdf |access-date=29 December 2025 |publisher=BBC |date=21 January 2024 |archive-date=23 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250523023850/https://supernet.isenberg.umass.edu/media/BBC-future-20240121.pdf |url-status=live }}</ref> Additionally, it results in increasing numbers of container losses. The region is associated with hazardous navigation conditions created by intersecting weather systems. In 2024, approximately 200 containers were lost along this passage, accounting for around 35 percent of all recorded container losses in that year.<ref>{{cite web |last1=Schuler |first1=Mike |title=Container Losses Rise in 2024 as Red Sea Crisis Forces Riskier Routes |website=gCaptain |date=30 June 2025}}</ref> Furthermore, military operations like [[Prosperity Guardian]] and [[Poseidon Archer]] have deployed naval forces from more than fifteen nations in the Red Sea region.<ref>{{cite web |title=Calming the Red Sea's Turbulent Waters |url=https://www.crisisgroup.org/middle-east-north-africa/gulf-and-arabian-peninsula/yemen/248-calming-red-seas-turbulent-waters |website=International Crisis Group |access-date=29 December 2025 |date=21 March 2025}}</ref> Their military [[sonar]] systems can cause behavioral disruptions, habitat displacement, and physiological harm to [[marine life]]. [[Cetacean species]] in the Red Sea are particularly vulnerable to acoustic disturbances due to their reliance on [[Animal echolocation|echolocation]] and [[Underwater acoustic communication|acoustic communication]] for critical life functions including [[navigation]], [[foraging]], and [[social bonding]].<ref>{{cite journal |last1=Southall |first1=Brandon L. |last2=Durban |first2=John W. |last3=Calambokidis |first3=John |last4=Casey |first4=Caroline |last5=Fahlbusch |first5=James A. |last6=Fearnbach |first6=Holly |last7=Flynn |first7=Kiirsten R. |last8=Fregosi |first8=Selene |last9=Friedlaender |first9=Ari S. |last10=Leander |first10=Samantha G. M. |last11=Visser |first11=Fleur |title=Behavioural responses of common dolphins to naval sonar |journal=Royal Society Open Science |date=1 October 2024 |volume=11 |issue=10 |article-number=240650 |doi=10.1098/rsos.240650 |doi-access=free |pmid=39445093 |pmc=11495955 |bibcode=2024RSOS...1140650S }}</ref> In addition, the [[Houthis]]' implementation of [[naval mines]] to attack ships poses risks to marine ecosystems and coastal environments, particularly along the [[Yemeni]] coast.<ref>{{cite web |title=Calming the Red Sea's Turbulent Waters |url=https://www.crisisgroup.org/middle-east-north-africa/gulf-and-arabian-peninsula/yemen/248-calming-red-seas-turbulent-waters |website=International Crisis Group |access-date=29 December 2025 |date=21 March 2025 |archive-date=14 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251214034443/https://www.crisisgroup.org/middle-east-north-africa/gulf-and-arabian-peninsula/yemen/248-calming-red-seas-turbulent-waters |url-status=live }}</ref>&nbsp; === Collapse of conservation governance === The Red Sea lacks a comprehensive regional [[environmental treaty]] comparable to, for example, the [[Barcelona Convention]] regarding the [[Mediterranean Sea]]. [[Environmental regulation]] is dispersed among national agencies and the regional Organization for the Conservation of the Environment of the Red Sea and Gulf of Aden (PERSGA).<ref>{{cite web |title=Marine Protected Areas (MPAs) |url=https://persga.org/programmes/marine-protected-areas-mpas-program/ |website=PERSGA |access-date=29 December 2025 |archive-date=15 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260115054254/https://persga.org/programmes/marine-protected-areas-mpas-program/ |url-status=live }}</ref> However, it has limited enforcement capacity as many [[coastal states]] lack resources for [[Environmental monitoring|monitoring]] and rapid response.<ref>{{cite web |title=IMPLEMENTATION COMPLETION AND RESULTS REPORT TF014701 ON A GRANT IN THE AMOUNT OF US$3 MILLION TO THE Regional Organization for the Conservation of the Environment of the Red Sea and Gulf of Aden (PERSGA) FOR THE Red Sea and Gulf of Aden Strategic Ecosystem Management Project |url=https://documents1.worldbank.org/curated/en/177091565292535045/pdf/Middle-East-and-North-Africa-Red-Sea-and-Gulf-of-Aden-Strategic-Ecosystem-Management-Project.pdf |access-date=29 December 2025 |date=28 June 2019}}</ref> The region's [[Marine Protected Area]]s are characterized as poorly coordinated and weakly implemented even under conditions prior to the [[Red Sea crisis]].<ref>{{cite journal |last1=Gajdzik |first1=Laura |last2=Green |first2=Alison L. |last3=Cochran |first3=Jesse E.M. |last4=Hardenstine |first4=Royale S. |last5=Tanabe |first5=Lyndsey K. |last6=Berumen |first6=Michael L. |title=Using species connectivity to achieve coordinated large-scale marine conservation efforts in the Red Sea |journal=Marine Pollution Bulletin |date=May 2021 |volume=166 |article-number=112244 |doi=10.1016/j.marpolbul.2021.112244 |pmid=33740655 |bibcode=2021MarPB.16612244G |hdl=10754/668163 |hdl-access=free }}</ref> Emergency cooperation efforts like the [[FSO Safer]] oil offloading in August 2023<ref>{{cite web |title=Race against time STOP RED SEA OIL SPILL |url=https://www.undp.org/safer |website=UNDP |access-date=29 December 2025 |date=2023 |archive-date=14 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260114193529/https://www.undp.org/safer |url-status=live }}</ref> and the successful salvage operation, led by the [[EU]]'s [[Operation Aspides]], regarding the [[attacks on the Sounion]] demonstrate potential for coordinated action against environmental threats in the region.<ref>{{cite web |title=Red Sea Attacks Lead to Environmental Emergency |url=https://paxforpeace.nl/news/red-sea-attacks-lead-to-environmental-emergency/#content |website=PAX |access-date=28 December 2025 |date=18 July 2025 |archive-date=18 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118102107/https://paxforpeace.nl/news/red-sea-attacks-lead-to-environmental-emergency/#content |url-status=live }}</ref> At the same time, the inability to replicate such cooperation for the [[MV Rubymar]] incident reveals how active conflict constrains environmental response capacity.<ref>{{cite web |last1=Mazzucco |first1=Leonardo Jacopo Maria |title=From Navigational Disruptors to Ecocriminals: The Environmental Impact of the Houthi Anti-Shipping Campaign in the Red Sea |url=https://agsi.org/analysis/from-navigational-disruptors-to-ecocriminals-the-environmental-impact-of-the-houthi-anti-shipping-campaign-in-the-red-sea/ |website=Arab Gulf States Institute |access-date=28 December 2025 |date=12 March 2025 |archive-date=16 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260216030522/https://agsi.org/analysis/from-navigational-disruptors-to-ecocriminals-the-environmental-impact-of-the-houthi-anti-shipping-campaign-in-the-red-sea/ |url-status=live }}</ref> == Desalination plants == There is extensive demand for [[Desalination|desalinated]] water to meet the needs of the population and the industries along the Red Sea. There are at least 18 desalination plants along the Red Sea coast of Saudi Arabia which discharge warm [[brine]] and treatment chemicals ([[chlorine]] and [[Anti-fouling agent|anti-scalants]]) that [[Coral bleaching|bleach]] and kill [[coral]]s and cause diseases in the fish. This is only localized, but it may intensify with time and profoundly impact the fishing industry.<ref>{{cite journal |last1=Mabrook |first1=Badr |title=Environmental impact of waste brine disposal of desalination plants, Red Sea, Egypt |url=https://archive.org/details/sim_desalination_1994-08_97_1-3/page/453 |journal=Desalination |date=August 1994 |volume=97 |issue=1–3 |pages=453–465 |doi=10.1016/0011-9164(94)00108-1 |bibcode=1994Desal..97..453M }}</ref> == Trade == The Red Sea serves an important role in the [[global economy]], with cargo vessels traveling [[Indo-Mediterranean|between the Indian Ocean and the Mediterranean Sea]] every year, thus shortening the path between [[Asia]] and [[Europe]] almost by half (as compared to traveling [[Cape Route|around Africa]] via the Atlantic Ocean).<ref>{{Cite web |last=Rodrigue |first=Jean-Paul |date=1 November 2017 |title=Geographical Impacts of the Suez and Panama Canals |url=https://transportgeography.org/contents/chapter1/emergence-of-mechanized-transportation-systems/suez-panama-canal-geography-impacts/ |access-date=4 June 2023 |publisher=Hofstra University |language=en-US |publication-place=New York |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604204437/https://transportgeography.org/contents/chapter1/emergence-of-mechanized-transportation-systems/suez-panama-canal-geography-impacts/ |url-status=live }}</ref> 12% of global trade passes through the Red Sea.<ref name="rsce">{{cite news |last=Yerushalmy |first=Jonathan |date=20 December 2023 |title=Red Sea crisis explained: what is happening and what does it mean for global trade? |url=https://www.theguardian.com/business/2023/dec/19/red-sea-shipping-crisis-bp-oil-explained-what-is-happening-and-what-does-it-mean-for-global-trade |work=The Guardian |access-date=3 January 2024}}</ref> This includes 30% of global [[Container ship|container]] traffic.<ref name="rsce"/> === Tourism === The sea is known for its [[recreational diving]] sites, such as [[Ras Muhammad National Park|Ras Mohammed]], [[SS Thistlegorm]] (shipwreck), [[Elphinstone Reef]], [[El Ikhwa Islands|The Brothers]], [[Daedalus Reef]], [[St. John's Reef]], [[Rocky Island (Egypt)|Rocky Island]], [[Blue Hole (Red Sea)|Blue Hole]] in [[Egypt]]<ref>{{Cite web |title=Scuba Diving in Egypt – Red Sea – Dive The World Vacations |url=http://www.dive-the-world.com/diving-sites-red-sea.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130623214316/http://www.dive-the-world.com/diving-sites-red-sea.php |archive-date=23 June 2013 |access-date=15 March 2013 |website=www.dive-the-world.com}}</ref> and less known sites in [[Sudan]] such as [[Sanganeb]], [[Abington, Sudan|Abington]], [[Angarosh]] and [[Shaab Rumi]]. The Red Sea became a popular destination for diving after the expeditions of [[Hans Hass]] in the 1950s, and later by [[Jacques-Yves Cousteau]].<ref name="Cousteau">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=0mTCj-DUHro |title=Jacques Cousteau's underworld village in the Red Sea |date=23 April 2010 |publisher=BBC Earth |access-date=11 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627162343/https://www.youtube.com/watch?v=0mTCj-DUHro |archive-date=27 June 2018 |url-status=live |people=Philippe Cousteau Jnr}}</ref> Popular tourist resorts include [[El Gouna]], [[Hurghada]], [[Safaga]] and [[Marsa Alam]], on the west shore of the Red Sea, and [[Sharm-el-Sheikh]], [[Dahab]], [[Nuweiba]], and [[Taba, Egypt|Taba]] on the [[Egypt]]ian side of [[Sinaï]], as well as [[Aqaba]] in [[Jordan]] and [[Eilat]] in [[Israel]] in an area known as the [[Red Sea Riviera]]. The popular tourist beach of Sharm el-Sheikh was closed to all swimming in December 2010 due to several serious [[2010 Sharm El Sheikh shark attacks|shark attacks]], including a fatality. As of December 2010, scientists are investigating the attacks and have identified, but not verified, several possible causes including overfishing which causes large sharks to hunt closer to shore, tourist boat operators who chum offshore for shark-photo opportunities, and reports of ships throwing dead livestock overboard. The sea's narrowness, significant depth, and sharp drop-offs, all combine to form a geography where large deep-water sharks can roam in hundreds of meters of water, yet be within a hundred meters of swimming areas. The Red Sea Project is building the highest quality accommodation and a wide range of facilities on the coastline in Saudi Arabia. This will allow people to visit the coastline of the Red Sea by the end of 2022 but will be fully finished by 2030.<ref>{{Cite web |date=20 April 2020 |title=Saudi Arabia's 'The Red Sea Project' breaks ground on coastal village |url=https://english.alarabiya.net/en/life-style/travel-and-tourism/2020/04/20/Saudi-Arabia-s-The-Red-Sea-Project-breaks-ground-on-coastal-village |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201209103910/https://english.alarabiya.net/en/life-style/travel-and-tourism/2020/04/20/Saudi-Arabia-s-The-Red-Sea-Project-breaks-ground-on-coastal-village |archive-date=9 December 2020 |access-date=4 December 2020 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> {{see also|2016 Hurghada attack|2017 Hurghada attack|2006 Dahab bombings|2005 Sharm El Sheikh bombings|2004 Sinai bombings|Metrojet Flight 9268}} Tourism to the region has been threatened by occasional terrorist attacks, and by incidents related to food safety standards.<ref name="WalshKaraszDeath">{{Cite news |last1=Walsh |first1=Declan |last2=Karasz |first2=Palko |date=24 August 2018 |title=Hundreds of Tourists Evacuated From Hotel in Egypt After Britons' Sudden Death |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2018/08/24/world/middleeast/egypt-hotel-thomas-cook.html |url-status=live |access-date=26 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180825225328/https://www.nytimes.com/2018/08/24/world/middleeast/egypt-hotel-thomas-cook.html |archive-date=25 August 2018}}</ref><ref name="RegevCriticalBlow">{{Cite news |last=Regev |first=Dana |date=15 July 2017 |title=Egypt's tourism industry suffers a critical blow |publisher=DW |url=http://www.dw.com/en/egypts-tourism-industry-suffers-a-critical-blow/a-39705321 |url-status=live |access-date=26 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170716032022/http://www.dw.com/en/egypts-tourism-industry-suffers-a-critical-blow/a-39705321 |archive-date=16 July 2017}}</ref> === Security === {{See also|Red Sea crisis}} The Red Sea is part of the [[sea road]]s between [[Europe]], the [[Persian Gulf]] and [[East Asia]], and as such has heavy [[shipping|shipping traffic]]. Government-related bodies responsible for policing the Red Sea area include the [[Port Said Port Authority]], the [[Suez Canal Authority]] and the Red Sea Ports Authority of [[Egypt]], [[Jordan Maritime Authority|the Jordan Maritime Authority]], [[Israel Port Authority|the Israel Port Authority]], [[Saudi Ports Authority|the Saudi Ports Authority]] and [[Sea Ports Corporation, Sudan|the Sea Ports Corporation]] of [[Sudan]]. [[Houthi]] rebels in Yemen have increased attacks on shipping vessels since mid-November 2023. The blocking of Israeli-linked ships was in response to Israel's war in [[Gaza Strip|Gaza]].<ref name="rsce" /> In January 2024, it was reported that Red Sea shipping volumes had dropped to 30% of normal levels due to Houthi intervention.<ref>{{Cite news |title=The Middle East faces economic chaos |url=https://www.economist.com/finance-and-economics/2024/01/18/the-middle-east-faces-economic-chaos |access-date=21 January 2024 |newspaper=The Economist |archive-date=21 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240121140915/https://www.economist.com/finance-and-economics/2024/01/18/the-middle-east-faces-economic-chaos |url-status=live }}</ref> In response, the US has announced a maritime coalition to defend shipping in the Red Sea for the [[Operation Prosperity Guardian]].<ref name="rsce" /> In addition to the U.S.-led efforts, the European Union launched Operation Aspides in February 2024 to provide naval escorts and protect commercial shipping in the Red Sea.<ref>{{Cite web|url=https://www.eeas.europa.eu/eunavfor-aspides_en|publisher=European External Action Service|title=EU launches Operation Aspides|year=2024|website=www.eeas.europa.eu|access-date=23 May 2025|archive-date=28 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250528123424/https://www.eeas.europa.eu/eunavfor-aspides_en|url-status=live}}</ref> In January 2025, the United Nations Security Council adopted Resolution 2768, calling for an end to Houthi attacks and demanding the release of detained crew from seized vessels.<ref>{{Cite web|url=https://press.un.org/en/2025/sc15965.doc.htm|title=Security Council Adopts Resolution 2768 (2025), Sustaining Monthly Reporting on Houthi Attacks in Red Sea &#124; Meetings Coverage and Press Releases|website=press.un.org|publisher=United Nations Security Council|access-date=23 May 2025|archive-date=12 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250712162235/https://press.un.org/en/2025/sc15965.doc.htm|url-status=live}}</ref> Beyond inter-state conflict, the Red Sea region is also shaped by non-traditional security threats, including piracy, illicit trafficking, and 'blue crime' – a convergence of arms smuggling, illegal fishing, and maritime terrorism within governance gaps.<ref>{{Cite journal |last1=Bueger |first1=Christian |last2=Edmunds |first2=Tim |title=Blue Crime: Conceptualising Transnational Organised Crime at Sea |journal=Marine Policy |year=2020 |volume=119 |article-number=104067 |doi=10.1016/j.marpol.2020.104067|bibcode=2020MarPo.11904067B |doi-access=free |hdl=1983/408d06b7-7ea8-4a40-b371-e1c863c2f9c5 |hdl-access=free }}</ref>. In March 2024, Chairman of WeCare Foundation, [[Saad Kassis-Mohamed]], was reported to have called on governments to reinforce maritime security protocols and protect Red Sea trade routes amid shipping disruptions and cargo diversions.<ref>{{cite web |url=https://www.sudanspost.com/wecare-calls-for-global-efforts-to-reinforce-maritime-security-protocols/ |title=WeCare calls for global efforts to reinforce maritime security protocols |date=25 March 2024 |language=en |access-date=19 December 2025 |website=Sudan Post |archive-date=23 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251223000127/https://www.sudanspost.com/wecare-calls-for-global-efforts-to-reinforce-maritime-security-protocols/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://sudantribune.com/article/283710 |title=Advocacy initiative calls for global efforts to reinforce maritime security protocols |date=25 March 2024 |language=en |access-date=19 December 2025|website=Sudan Tribune}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.biztoday.news/2024/03/31/saad-kassis-mohamed-led-wecare-seek-red-sea-travel-security/ |title=Saad Kassis Mohamed led WeCare seek Red Sea travel security |date=31 March 2024 |language=en |access-date=19 December 2025|website=Biz Today}}</ref> Recent academic assessments highlight the role of 'shadow fleets', unregistered or covert vessels often linked to Iranian or Russian interests, which operate in the Red Sea to evade sanctions and transport illicit goods, including oil, weapons, and narcotics.<ref>{{Cite web|url=https://www.crisisgroup.org/middle-east-north-africa/gulf-and-arabian-peninsula/red-sea/calm-red-seas-turbulent-waters|publisher=International Crisis Group|title=Calming the Red Sea's Turbulent Waters |year=2025}}</ref> While international attention has largely focused on missile and drone attacks, scholars also warn of critical infrastructure vulnerabilities, including damage to undersea cables caused by bottom trawling and sabotage.<ref>{{Cite journal |last=Umanets |first=Maksym |title=Geopolitical Dimensions of the Houthi Interference with Submarine Cable Communications in the Red Sea |journal=Przegląd Geopolityczny |year=2024 |volume=50 |pages=51–67 |id={{CEEOL|1284998}} |url=https://przeglad.org/wp-content/uploads/2024/11/L-03-Umanets.pdf |archive-date=22 May 2025 |access-date=24 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250522125152/http://przeglad.org/wp-content/uploads/2024/11/L-03-Umanets.pdf |url-status=live }}</ref> == Bordering countries == [[File:Red Sea map.svg|thumb|A four color map of the Red Sea and its bordering countries]] The Red Sea may be geographically divided into three sections: the Red Sea proper, and in the north, the Gulf of Aqaba and the Gulf of Suez. The six countries bordering the Red Sea proper are: * Eastern shore: ** [[Saudi Arabia]] ** [[Yemen]] * Western shore: ** [[Egypt]] ** [[Sudan]] ** [[Eritrea]] ** [[Djibouti]] The Gulf of Suez is entirely bordered by Egypt.<ref>{{cite book |last1=Schütz |first1=Karsten I. |title=Interior Rift Basins |chapter=Structure and Stratigraphy of the Gulf of Suez, Egypt |date=1994 |doi=10.1306/m59582c3 |isbn=978-1-6298-1091-1 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Richardson |first1=Mark |last2=Arthur |first2=Michael A. |title=The Gulf of Suez—northern Red Sea neogene rift: a quantitive basin analysis |url=https://archive.org/details/sim_marine-and-petroleum-geology_1988-08_5_3/page/247 |journal=Marine and Petroleum Geology |date=August 1988 |volume=5 |issue=3 |pages=247–270 |doi=10.1016/0264-8172(88)90005-0 |bibcode=1988MarPG...5..247R }}</ref> The Gulf of Aqaba borders Egypt, [[Israel]], [[Jordan]] and Saudi Arabia.<ref>{{Cite book |last1=Rumley |first1=Dennis |title=The Geography of Border Landscapes |last2=Minghi |first2=Julian |date=October 3, 2014 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1-317-59879-4 |chapter=The Gulf of Aqaba coastline: An evolving border landscape}}</ref><ref>{{cite book |first1=Yossi |last1=Loya |chapter=Development and Protection of the Gulf of Aqaba |editor1-last=Spiegel |editor1-first=Steve L. |title=Practical Peacemaking in the Middle East |date=2014 |doi=10.4324/9780203822685 |isbn=978-0-203-82268-5 }}</ref> In addition to the standard geographical definition of the six countries bordering the Red Sea cited above, areas such as [[Somalia]] are sometimes also described as Red Sea territories. This is primarily due to their proximity to and geological similarities with the nations facing the Red Sea and/or political ties with them.<ref name="Barth">{{Cite book |last=Barth |first=Hans-Jörg |title=Sabkha ecosystems, Volume 2 |publisher=Springer |year=2002 |isbn=978-1-4020-0504-6 |page=148}}</ref><ref name="Makinda">{{Cite book |last=Makinda |first=Samuel M. |title=Superpower diplomacy in the Horn of Africa |publisher=Routledge |year=1987 |isbn=978-0-7099-4662-5 |page=37 }}</ref> == Towns and cities == Towns and cities on the Red Sea coast (including the coasts of the Gulfs of Aqaba and Suez) include: {{Div col|colwidth=18em}} * [[Ain Sokhna]], Egypt (العين السخنة) * [[Al Hudaydah]], Yemen (الحديدة) * [[Al Lith]], Saudi Arabia (الليِّث) * [[Al Qunfudhah]], Saudi Arabia (القنفذة) * [[El Qoseir]], Egypt (القصير) * [[Al Wajh]], Saudi Arabia (الوجه) * [[Aqaba]], Jordan (العقبة) * [[Asseb]], Eritrea (ዓሰብ / عصب) * [[Dahab]], Egypt (دهب) * [[Duba, Saudi Arabia|Duba]], Saudi Arabia (ضباء) * [[Eilat]], Israel (אילת) * [[El Gouna]], Egypt (الجونة) * [[El Tor, Egypt|El Tor]], Egypt (الطور) * [[Suez]], Egypt (السويس) * [[Hala'ib]], Egypt and Sudan (حلايب) (disputed) * [[Haql]], Saudi Arabia (حقل) * [[Hirgigo]], Eritrea (ሕርጊጎ / حرقيقو) * [[Hurghada]], Egypt (الغردقة) * [[Jeddah]], Saudi Arabia (جدة) * [[Jizan|Jazan]], Saudi Arabia (جازان) * [[Makadi Bay]], Egypt (خليج مكادي) * [[Marsa Alam]], Egypt (مرسى علم) * [[Massawa]], Eritrea (ምጽዋዕ / مصوع) * [[Mokha]], Yemen (المُخا) * [[Moulhoule]], Djibouti (مول هولة) * [[Nuweiba]], Egypt (نويبع) * [[Port Sudan]], Sudan (بورت سودان) * [[Rabigh]], Saudi Arabia (رابغ) * [[Ras Sedr]], Egypt (راس سدر) * [[Safaga]], Egypt (سفاجا) * [[Sahl Hasheesh]], Egypt (سهل حشيش) * [[Sharm El Sheikh]], Egypt (شرم الشيخ) * [[Soma Bay]], Egypt (سوما باي) * [[Suakin]], Sudan (سواكن) * [[Taba, Egypt|Taba]], Egypt (طابا) * [[Thuwal]], Saudi Arabia (ثول) * [[Yanbu]], Saudi Arabia (ينبع) {{Div col end}} == See also == {{Portal|Ocean|Water|Asia|Africa}} * {{MS|al-Salam Boccaccio 98}} ferry disaster * [[Crossing the Red Sea]], a Biblical tale from the [[Book of Exodus]] * [[List of islands in the Red Sea]] * [[Red Sea Dam]] * [[Red Sea species hazardous to humans]] * [[The Red Sea Project]] == References == {{Reflist|33em}} == Further reading == * {{Cite EB1911 |wstitle=Red Sea | volume= 22 |last1=Dickson |first1=Henry Newton |author1-link=Henry Newton Dickson |pages=970–971 |short=1}} * {{Cite book |last1=Hamblin |first1=W. Kenneth |last2=Christiansen |first2=Eric H. |name-list-style=amp |year=1998 |title=Earth's Dynamic Systems |edition=8th |location=Upper Saddle River |publisher=Prentice-Hall |isbn=978-0-13-745373-3}} * {{cite book |doi=10.1017/9781108399722 |title=Oceanic Histories |date=2017 |isbn=978-1-108-39972-2 |editor-last1=Armitage |editor-last2=Bashford |editor-last3=Sivasundaram |editor-first1=David |editor-first2=Alison |editor-first3=Sujit |last1=Miran |first1=Jonathan |chapter=The Red Sea |pages=156–181 |chapter-url={{GBurl|TMk-DwAAQBAJ|p=156}} }} * {{Cite web |last1=Potts |first1=D.T. |last2=Gillies |first2=Sean |last3=Scalfano |first3=Perry |last4=Talbert |first4=R. |last5=Elliott |first5=Tom |last6=Becker |first6=Jeffrey |date=2 March 2021 |title=Places: 39290 (Arabicus Sinus/Erythr(ae)um/Rubrum Mare) |url=http://pleiades.stoa.org/places/39290 |access-date=2 June 2023 |publisher=Pleiades}} == External links == {{sister project links}} * [https://www.coral-reef-info.com/red-sea-coral-reefs/ Red Sea Coral Reefs] * [https://web.archive.org/web/20120326031330/http://www.redseadivinghurghada.co.uk/underwater-photography.html Red Sea Photography] {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:সাগৰ]] [[শ্ৰেণী:খাল]] t9txjcwnqaf08bjw36jrlpf8gynmtza 0 139060 651981 629490 2026-11-10T15:19:39Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651981 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ৰূপহী | official_name = ৰূপহী গাঁও | settlement_type = গাঁও | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = নগাঁও জিলা | pushpin_map_caption = অসমৰ মানচিত্ৰত ৰূপহীৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|26.437377|92.717743|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = [[ভাৰত]] | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = জিলা | subdivision_name2 = [[নগাঁও জিলা]] | subdivision_type3 = মহকুমা | subdivision_name3 = [[নগাঁও]] | governing_body = [[গ্ৰাম পঞ্চায়ত]] | unit_pref = মেট্ৰিক | area_total_ha = ২৬৭.৬৩ | population_total = ৫১০০ | population_as_of = ২০১১ | population_density_km2 = auto | demographics_type1 = ভাষা | demographics1_title1 = চৰকাৰী | demographics1_info1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = ডাক সূচক সংখ্যা | postal_code = ৭৮২১২৫ | registration_plate = এ এছ | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|আই এন-এ এছ]] }} '''ৰূপহী''' {{en|Rupahi}} বা '''ৰূপহী গাঁও''' অসমৰ [[নগাঁও জিলা]]ৰ নগাঁও মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এখন গাঁও। গাঁওখন নগাঁও চহৰৰপৰা প্ৰায় ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web |title=ৰূপহী গাঁও |url=https://www.villageinfo.in/assam/nagaon/nagaon/rupahi-gaon/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভিলেজইনফ' }}</ref> ২০১১ চনৰ ভাৰতীয় লোকপিয়ল অনুসৰি ৰূপহী গাঁৱৰ মুঠ জনসংখ্যা ৫,১০০ জন। ইয়াৰে ২,৫৯৮ জন পুৰুষ আৰু ২,৫০২ গৰাকী মহিলা। গাঁওখনত মুঠ ৯৯১টা পৰিয়াল আছিল।<ref>{{Cite web |title=ৰূপহী গাঁৱৰ জনসংখ্যা |url=https://www.census2011.co.in/data/village/284685-rupahi-gaon-assam.html |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=লোকপিয়লৰ তথ্য }}</ref> == ভূগোল == ৰূপহী নগাঁও জিলাৰ নগাঁও ৰাজহ চক্ৰৰ অন্তৰ্গত। গাঁওখনৰ লোকপিয়ল কোড ২৮৪৬৮৫ আৰু মুঠ ভৌগোলিক এলেকা ২৬৭.৬৩ হেক্টৰ।<ref>{{Cite web |title=ৰূপহী গাঁৱৰ প্ৰশাসনিক আৰু ভৌগোলিক তথ্য |url=https://assam.villagecodes.in/nagaon/nagaon-30502035/rupahi-gaon-02035284685/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=গাঁও কোড তথ্য }}</ref> গাঁওখনৰ নিকটৱৰ্তী প্ৰধান নগৰ হৈছে [[নগাঁও]]। নগাঁও চহৰ গাঁওখনৰপৰা প্ৰায় ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web |title=ৰূপহী গাঁৱৰ অৱস্থান |url=https://www.villagemaps.in/assam/rupahi-gaon-nagaon-nagaon-284685/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভিলেজমেপছ }}</ref> ৰূপহী অঞ্চলটো অসমৰ মধ্যভাগত অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ উত্তৰ-পশ্চিম দিশত [[লাওখোৱা অভয়াৰণ্য]] আৰু [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ]]ৰ বিস্তৃত অঞ্চল আছে।<ref>{{Cite web |title=ৰূপহী মহাবিদ্যালয়ৰ বিষয়ে |url=https://rupahicollege.ac.in/aboutus.php |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ৰূপহী মহাবিদ্যালয় }}</ref> == প্ৰশাসন == ৰূপহী গাঁও খাগৰিজান উন্নয়ন খণ্ডৰ অন্তৰ্গত আৰু কেন্দুগুৰি গাঁও পঞ্চায়তৰ অধীনত পৰে।<ref>{{Cite web |title=ৰূপহী গাঁৱৰ প্ৰশাসনিক তথ্য |url=https://www.villagemaps.in/assam/rupahi-gaon-nagaon-nagaon-284685/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভিলেজমেপছ }}</ref> গাঁওখন [[নগাঁও বিধানসভা সমষ্টি]] আৰু [[নগাঁও (লোকসভা সমষ্টি)|নগাঁও লোকসভা সমষ্টি]]]ৰ ৰাজনৈতিক পৰিসৰৰ অন্তৰ্গত।<ref>{{Cite web |title=ৰূপহী গাঁৱৰ প্ৰশাসনিক তথ্য |url=https://www.villageinfo.in/assam/nagaon/nagaon/rupahi-gaon/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভিলেজইনফ' }}</ref> == জনসংখ্যা == ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ৰূপহী গাঁৱৰ মুঠ জনসংখ্যা ৫,১০০ জন। ইয়াৰে ২,৫৯৮ জন পুৰুষ আৰু ২,৫০২ গৰাকী মহিলা। গাঁওখনত মুঠ ৯৯১টা পৰিয়াল আছিল।<ref>{{Cite web |title=ৰূপহী গাঁৱৰ লোকপিয়লৰ তথ্য |url=https://www.census2011.co.in/data/village/284685-rupahi-gaon-assam.html |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=লোকপিয়লৰ তথ্য }}</ref> ২০১১ চনত গাঁওখনৰ লিংগ অনুপাত প্ৰতি ১,০০০ জন পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৬৩ গৰাকী মহিলা আছিল। ০–৬ বছৰ বয়সৰ শিশুৰ সংখ্যা আছিল ১,০৯১ জন।<ref>{{Cite web |title=ৰূপহী গাঁৱৰ জনসংখ্যা আৰু লিংগ অনুপাত |url=https://www.census2011.co.in/data/village/284685-rupahi-gaon-assam.html |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=লোকপিয়লৰ তথ্য }}</ref> ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি গাঁওখনৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৬৮.৬৭ শতাংশ। পুৰুষৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৭২.৮২ শতাংশ আৰু মহিলাৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৬৪.৩৮ শতাংশ আছিল।<ref>{{Cite web |title=ৰূপহী গাঁৱৰ সাক্ষৰতা |url=https://www.census2011.co.in/data/village/284685-rupahi-gaon-assam.html |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=লোকপিয়লৰ তথ্য }}</ref> == অৰ্থনীতি == ৰূপহী অঞ্চলৰ অৰ্থনীতি মূলতঃ কৃষি আৰু সেৱাভিত্তিক। ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি গাঁওখনৰ ১,৩৭৮ জন লোক কোনো নহয় কোনো ধৰণৰ কৰ্মত নিয়োজিত আছিল। ইয়াৰে ১,১৩২ জন মুখ্য কৰ্মী আৰু ২৪৬ জন প্ৰান্তীয় কৰ্মী আছিল।<ref>{{Cite web |title=ৰূপহী গাঁৱৰ কৰ্মসংস্থানৰ তথ্য |url=https://www.census2011.co.in/data/village/284685-rupahi-gaon-assam.html |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=লোকপিয়লৰ তথ্য }}</ref> কৃষিকাৰ্য গাঁওখনৰ অৰ্থনীতিৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। ধান খেতিৰ লগতে কৃষিশ্ৰমিক আৰু অন্যান্য গ্ৰাম্য জীৱিকাও স্থানীয় অৰ্থনীতিৰ সৈতে জড়িত। == শিক্ষা == ৰূপহী অঞ্চল নগাঁও জিলাৰ এটা উল্লেখযোগ্য শিক্ষাকেন্দ্ৰ। গাঁওখন আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে প্ৰাথমিক, মাধ্যমিক আৰু উচ্চতৰ মাধ্যমিক পৰ্যায়ৰ শিক্ষানুষ্ঠান আছে। ৰূপহী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় অঞ্চলটোৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ শিক্ষানুষ্ঠান।<ref>{{Cite web |title=নগাঁও জিলাৰ শিক্ষানুষ্ঠানসমূহ |url=https://directorateofhighereducation.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dhe_medhassu_in_oid_4/menu/document/nagaon_1.pdf |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ উচ্চ শিক্ষা সঞ্চালকালয় |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260820153031/https://directorateofhighereducation.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dhe_medhassu_in_oid_4/menu/document/nagaon_1.pdf |archivedate=2026-08-20 |deadurl=yes }}</ref> বিদ্যালয়খনৰ বাবে জল জীৱন অভিযানৰ অধীনত পানী যোগানৰ আঁচনিও অনুমোদন কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=ৰূপহী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ বাবে জল যোগান আঁচনি |url=https://ejalshakti.gov.in/JJM/JJMReports/profiles/schemeProfile.aspx?SchemeId=%2BcSM0nniRipPYgMX%2Fvp1LQ%3D%3D |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=জল জীৱন অভিযান }}</ref> ৰূপহী মহাবিদ্যালয় অঞ্চলটোৰ উচ্চ শিক্ষাৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতিষ্ঠান। মহাবিদ্যালয়খন ১৯৮১ চনত বৃহত্তৰ ৰূপহীহাট অঞ্চলৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক উচ্চ শিক্ষা প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে স্থাপন কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=ৰূপহী মহাবিদ্যালয়ৰ ইতিহাস |url=https://rupahicollege.ac.in/aboutus.php |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ৰূপহী মহাবিদ্যালয় }}</ref> মহাবিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ সৈতে সংযুক্ত। আৰম্ভণিতে কলা শাখাৰ মহাবিদ্যালয় হিচাপে যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা প্ৰতিষ্ঠানখন বৰ্তমান কলা, বিজ্ঞান, বাণিজ্য আৰু বৃত্তিমূলক শিক্ষাৰ বিভিন্ন পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। আৰবী বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ শিক্ষাৰো ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{Cite web |title=ৰূপহী মহাবিদ্যালয় |url=https://rupahicollege.ac.in/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ৰূপহী মহাবিদ্যালয় }}</ref> মহাবিদ্যালয়খনৰ পাঠ্যক্ৰমৰ ভিতৰত কলা শাখাৰ বিভিন্ন বিষয়ৰ লগতে বিজ্ঞান, বাণিজ্য আৰু বৃত্তিমূলক পাঠ্যক্ৰম অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{Cite web |title=ৰূপহী মহাবিদ্যালয়ৰ পাঠ্যক্ৰম |url=https://rupahicollege.ac.in/courses.php |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ৰূপহী মহাবিদ্যালয় }}</ref> ২০২৩–২৪ শিক্ষাবৰ্ষত মহাবিদ্যালয়খনত মুঠ ২,৩০৪ গৰাকী শিক্ষাৰ্থী নামভৰ্তি কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=ৰূপহী মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰস্পেক্টাছ |url=https://rupahicollege.ac.in/upload/prospectus/1715591628.pdf |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ৰূপহী মহাবিদ্যালয় }}</ref> মহাবিদ্যালয়খনৰ কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰালত প্ৰায় ২১,০০০খন কিতাপ, ৮খন বাতৰি কাকত, ৪খন সাময়িকী আৰু বিভিন্ন ই-সম্পদ আছে।<ref>{{Cite web |title=ৰূপহী মহাবিদ্যালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল |url=https://www.rupahicollege.ac.in/library.php |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ৰূপহী মহাবিদ্যালয় }}</ref> == স্বাস্থ্য == ৰূপহী গাঁও আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে চৰকাৰী স্বাস্থ্য সেৱাৰ সুবিধা আছে।<ref>{{Cite web |title=ৰূপহী গাঁৱৰ জনসেৱা সুবিধা |url=https://assam.villagecodes.in/nagaon/nagaon-30502035/rupahi-gaon-02035284685/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=গাঁও কোড তথ্য }}</ref> == পৰিবহণ == নগাঁও চহৰ ৰূপহী গাঁৱৰ নিকটৱৰ্তী প্ৰধান নগৰ আৰু অঞ্চলটোৰ বাণিজ্যিক আৰু পৰিবহণ কেন্দ্ৰ হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{Cite web |title=ৰূপহী গাঁৱৰ অৱস্থান |url=https://www.villageinfo.in/assam/nagaon/nagaon/rupahi-gaon/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভিলেজইনফ' }}</ref> == সংস্কৃতি== ৰূপহী অঞ্চলটো বিভিন্ন ভাষিক আৰু ধৰ্মীয় সম্প্ৰদায়ৰ লোকৰ বসতিস্থল। অঞ্চলটোত বিশেষকৈ ভাষিক আৰু ধৰ্মীয় সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়ৰ লোকৰ এক উল্লেখযোগ্য উপস্থিতি আছে।<ref>{{Cite web |title=ৰূপহী মহাবিদ্যালয়ৰ বিষয়ে |url=https://rupahicollege.ac.in/aboutus.php |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ৰূপহী মহাবিদ্যালয় }}</ref> অঞ্চলটোৰ সামাজিক জীৱনত শিক্ষা, কৃষি, ব্যৱসায় আৰু বিভিন্ন সাংস্কৃতিক কাৰ্যকলাপৰ ভূমিকা আছে। == আৰু চাওক == * [[নগাঁও জিলা]] * [[নগাঁও]] * [[লাওখোৱা অভয়াৰণ্য]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:নগাঁও জিলা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]] sse3sje7mnk5la4t6rf6d0ohy1stkd6 0 139526 651962 650774 2026-11-10T13:55:05Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 20 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651962 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ৰণথলী | native_name = ৰণথলী | settlement_type = গাঁও | image = | image_caption = | pushpin_map = India Assam | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = অসমৰ ৰণথলীৰ অৱস্থান | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = ভাৰত | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = অসম | subdivision_type2 = জিলা | subdivision_name2 = নগাঁও | subdivision_type3 = উন্নয়ন খণ্ড | subdivision_name3 = পাখিমৰীয়া | subdivision_type4 = গাঁও পঞ্চায়ত | subdivision_name4 = দেওধৰ | population_total = ২০৩২ | population_as_of = ২০১১ | population_density_km2 = auto | demographics_type1 = ভাষা | demographics1_title1 = প্ৰধান ভাষা | demographics1_info1 = অসমীয়া | timezone1 = ভাৰতীয় মান সময় | utc_offset1 = +৫:৩০ }} '''ৰণথলী''' অসমৰ [[নগাঁও জিলা]]ৰ এখন গাঁও। গাঁওখন [[নগাঁও]] চহৰৰ ওচৰত অৱস্থিত আৰু [[অসমীয়া গহনা]] নিৰ্মাণৰ বাবে বিশেষভাৱে পৰিচিত। ৰণথলী অসমৰ পৰম্পৰাগত সোণ আৰু ৰূপৰ গহনা নিৰ্মাণৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ। গাঁওখনৰ অৰ্থনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক জীৱনৰ সৈতে গহনা নিৰ্মাণৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছে।<ref>{{cite web |title=Traditional Ornament-making Industry at Ranthali |url=https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/324 |website=www.nagaon.assam.gov.in |access-date=১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260914093156/https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/324 |archivedate=2026-09-14 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web |title=Traditional Ornament-making Industry |url=https://nagaon.assam.gov.in/information-and-services/traditional-ornament-making-industry-0 |website=www.nagaon.assam.gov.in |access-date=১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260915001813/https://nagaon.assam.gov.in/information-and-services/traditional-ornament-making-industry-0 |archivedate=2026-09-15 |deadurl=yes}}</ref> ==ভৌগোলিক অৱস্থান== ৰণথলী [[নগাঁও জিলা]]ৰ নগাঁও উপ-বিভাগৰ অন্তৰ্গত। গাঁওখন পাখিমৰীয়া উন্নয়ন খণ্ডৰ ওচৰত অৱস্থিত আৰু দেওধৰ গাঁও পঞ্চায়তৰ অন্তৰ্গত। নগাঁও জিলা প্ৰশাসনৰ মতে, ৰণথলী নগাঁও চহৰৰ পৰা প্ৰায় ৮ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। জিলাখনৰ পৰ্যটন সম্পৰ্কীয় আন এটা চৰকাৰী পৃষ্ঠাত ৰণথলী নগাঁও চহৰৰ পৰা প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ দূৰত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Traditional Ornament-making Industry at Ranthali |url=https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/324 |website=www.nagaon.assam.gov.in |access-date=১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260914093156/https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/324 |archivedate=2026-09-14 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web |title=Tourism |url=https://nagaon.assam.gov.in/about-us/tourism |website=www.nagaon.assam.gov.in |access-date=১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260914051822/https://nagaon.assam.gov.in/about-us/tourism |archivedate=2026-09-14 |deadurl=yes}}</ref> চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি ৰণথলী প্ৰায় ২৬°১৬′ উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৯২°৪০′ পূব দ্ৰাঘিমাংশত অৱস্থিত। গাঁওখন ঘনবসতিপূৰ্ণ আৰু ইয়াৰ পৰম্পৰাগত গহনা নিৰ্মাণৰ বাবে অসমৰ ভিতৰত বিশেষ পৰিচিতি আছে।<ref>{{cite web |title=Traditional Ornament-making Industry at Ranthali |url=https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/324 |website=www.nagaon.assam.gov.in |access-date=১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260914093156/https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/324 |archivedate=2026-09-14 |deadurl=yes}}</ref> ==জনসংখ্যা== ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ৰণথলীৰ মুঠ জনসংখ্যা ২,০৩২ জন। ইয়াৰে ১,০৫১ জন পুৰুষ আৰু ৯৮১ জন মহিলা। গাঁওখনত মুঠ ৪৩২টা পৰিয়াল আছিল।<ref>{{cite web |title=PCA TV: Primary census abstract at town, village and ward level, Assam - District Nagaon - 2011 |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/6496 |website=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India |access-date=১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ২০০১ চনৰ লোকপিয়লত ৰণথলীৰ জনসংখ্যা ১,৯৪৬ জন আছিল। ২০১১ চনলৈ এই সংখ্যা ২,০৩২ জনলৈ বৃদ্ধি পায়।<ref>{{cite web |title=Traditional Ornament-making Industry at Ranthali |url=https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/324 |website=www.nagaon.assam.gov.in |access-date=১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260914093156/https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/324 |archivedate=2026-09-14 |deadurl=yes}}</ref> ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ তথ্য ভাৰতৰ মহাপঞ্জীয়ক আৰু লোকপিয়ল আয়ুক্তৰ কাৰ্যালয়ৰ গাঁও আৰু ৱাৰ্ডভিত্তিক প্ৰাথমিক লোকপিয়ল সাৰাংশত সংৰক্ষিত আছে।<ref>{{cite web |title=PCA TV: Primary census abstract at town, village and ward level, Assam - District Nagaon - 2011 |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/6496 |website=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India |access-date=১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==অসমীয়া গহনা নিৰ্মাণ== ৰণথলীৰ পৰিচয় মূলতঃ [[অসমীয়া গহনা]] নিৰ্মাণৰ সৈতে জড়িত। নগাঁও জিলা প্ৰশাসনে ৰণথলীক অসমৰ পৰম্পৰাগত গহনা নিৰ্মাণৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হিচাপে উল্লেখ কৰিছে। গাঁওখনত বিভিন্ন ধৰণৰ পৰম্পৰাগত অসমীয়া গহনা নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Traditional Ornament-making Industry at Ranthali |url=https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/324 |website=www.nagaon.assam.gov.in |access-date=১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260914093156/https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/324 |archivedate=2026-09-14 |deadurl=yes}}</ref> চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি ৰণথলীৰ প্ৰায় ৯০ শতাংশ পৰিয়াল কোনো নহয় কোনো ধৰণে অসমীয়া গহনা ব্যৱসায়ৰ সৈতে জড়িত। গহনা নিৰ্মাণ বহু পৰিয়ালৰ মুখ্য জীৱিকা।<ref>{{cite web |title=Traditional Ornament-making Industry |url=https://nagaon.assam.gov.in/information-and-services/traditional-ornament-making-industry-0 |website=www.nagaon.assam.gov.in |access-date=১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260915001813/https://nagaon.assam.gov.in/information-and-services/traditional-ornament-making-industry-0 |archivedate=2026-09-15 |deadurl=yes}}</ref> অসমৰ উদ্যোগ আৰু বাণিজ্য বিভাগৰ তথ্য অনুসৰি ৰণথলীত প্ৰায় ৪৫০টা পৰম্পৰাগত গহনা নিৰ্মাণৰ একক আছে। এই তথ্যই ৰণথলীৰ গহনা শিল্পৰ বৃহৎ স্থানীয় ঘনত্বৰ কথা প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite web |title=Present Handicrafts Industries in Assam |url=https://industriescom.assam.gov.in/portlet-innerpage/present-handicrafts-industries-in-assam |website=Industries, Commerce and Public Enterprise Department, Government of Assam |access-date=১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240313123119/https://industriescom.assam.gov.in/portlet-innerpage/present-handicrafts-industries-in-assam |archivedate=2024-03-13 |deadurl=yes}}</ref> ==ইতিহাস== অসমত সোণৰ গহনা নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা বহু শতিকা পুৰণি। অসম চৰকাৰৰ তথ্য অনুসৰি, অতীতত অসমৰ বিভিন্ন নদীৰ বালিত সোণ পোৱা গৈছিল। হিমালয়ৰ পৰা নামি অহা নদীসমূহৰ ভিতৰত সুবনশিৰি নদীৰ বালিত সোণ পোৱাৰ কথা বিশেষভাৱে উল্লেখ কৰা হৈছে। সোণ ধোৱা আৰু গহনা নিৰ্মাণ অসমৰ প্ৰাচীন গুৰুত্বপূৰ্ণ উদ্যোগৰ ভিতৰত আছিল।<ref>{{cite web |title=Traditional Ornament-making Industry |url=https://nagaon.assam.gov.in/information-and-services/traditional-ornament-making-industry-0 |website=www.nagaon.assam.gov.in |access-date=১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260915001813/https://nagaon.assam.gov.in/information-and-services/traditional-ornament-making-industry-0 |archivedate=2026-09-15 |deadurl=yes}}</ref> [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ সময়ত সোণ ধোৱাৰ কাম বৃহৎ পৰিসৰত চলিছিল আৰু এই কাৰ্যৰ পৰা ৰাজ্যই যথেষ্ট ৰাজহ লাভ কৰিছিল। সোণৰ গহনাই আহোম যুগৰ অসমীয়া সমাজতো গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান লাভ কৰিছিল। সেই সময়ত পুৰুষ আৰু মহিলা উভয়ে পৰম্পৰাগত গহনা ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Traditional Ornament-making Industry |url=https://nagaon.assam.gov.in/information-and-services/traditional-ornament-making-industry-0 |website=www.nagaon.assam.gov.in |access-date=১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260915001813/https://nagaon.assam.gov.in/information-and-services/traditional-ornament-making-industry-0 |archivedate=2026-09-15 |deadurl=yes}}</ref> অসমীয়া গহনা নিৰ্মাণৰ এই বৃহত্তৰ পৰম্পৰাৰ আধাৰত ৰণথলীত গহনা নিৰ্মাণৰ এক স্থানীয় শিল্পকেন্দ্ৰ গঢ় লৈ উঠে। এই শিল্পত পৰিয়ালভিত্তিক দক্ষতা আৰু প্ৰজন্মৰ পৰা প্ৰজন্মলৈ জ্ঞান হস্তান্তৰৰ গুৰুত্ব আছে। ৰণথলীৰ গহনা শিল্পক লৈ কৰা গৱেষণাতো এই পৰম্পৰাগত দক্ষতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছে।<ref>{{cite journal |last=Saikia |first=Banashree |title=Assamese Jewellery and Its Status and Prospect: A Case Study of Ranthali Village of Nagaon District, Assam |journal=IOSR Journal of Humanities and Social Science |volume=21 |issue=1 |pages=49–55 |url=https://iosrjournals.org/iosr-jhss/pages/21%281%29Version-5.html |access-date=১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==গহনা নিৰ্মাণৰ পদ্ধতি== ৰণথলীত পৰম্পৰাগত অসমীয়া গহনা নিৰ্মাণত হাতৰ কামৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছে। কাৰিকৰসকলে সোণ আৰু ৰূপ দুয়োবিধ ধাতু ব্যৱহাৰ কৰে। সোণৰ গহনাৰ ক্ষেত্ৰত বিশুদ্ধ বা অতি উচ্চ বিশুদ্ধতাৰ সোণ ব্যৱহাৰৰ পৰম্পৰা আছে।<ref>{{cite web |title=Traditional Ornament-making Industry |url=https://nagaon.assam.gov.in/information-and-services/traditional-ornament-making-industry-0 |website=www.nagaon.assam.gov.in |access-date=১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260915001813/https://nagaon.assam.gov.in/information-and-services/traditional-ornament-making-industry-0 |archivedate=2026-09-15 |deadurl=yes}}</ref> সোণ প্ৰথমে প্ৰয়োজনীয় আকাৰলৈ প্ৰস্তুত কৰা হয়। তাৰ পিছত হাতুৰী আৰু বিভিন্ন সৰু সঁজুলিৰ সহায়ত সোণক পাতল আৰু মিহি ৰূপ দিয়া হয়। এই পাতল সোণৰ অংশসমূহ পিছত বিভিন্ন গহনাৰ আকৃতি আৰু নক্সা তৈয়াৰ কৰাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Traditional Ornament-making Industry |url=https://nagaon.assam.gov.in/information-and-services/traditional-ornament-making-industry-0 |website=www.nagaon.assam.gov.in |access-date=১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260915001813/https://nagaon.assam.gov.in/information-and-services/traditional-ornament-making-industry-0 |archivedate=2026-09-15 |deadurl=yes}}</ref> ৰূপৰ ক্ষেত্ৰতো বিভিন্ন আকাৰৰ তাঁৰ, পাত আৰু অন্যান্য অংশ প্ৰস্তুত কৰা হয়। এই অংশসমূহ একেলগ কৰি গহনাৰ বিভিন্ন নক্সা সৃষ্টি কৰা হয়। গহনা অধিক আকৰ্ষণীয় কৰিবলৈ বিভিন্ন ৰঙৰ পাথৰ আৰু মীনা ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Traditional Ornament-making Industry |url=https://nagaon.assam.gov.in/information-and-services/traditional-ornament-making-industry-0 |website=www.nagaon.assam.gov.in |access-date=১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260915001813/https://nagaon.assam.gov.in/information-and-services/traditional-ornament-making-industry-0 |archivedate=2026-09-15 |deadurl=yes}}</ref> অসমীয়া গহনাৰ নক্সাত অসমৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ দেখা যায়। ফুল, পাত, জীৱ-জন্তু আৰু অন্যান্য প্ৰাকৃতিক উপাদানৰ আকৃতি গহনাৰ নক্সাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Assamese Jewellery |url=https://usp2.amtron.in/citizen/427 |website=Assam ৰাজ্যিক প'ৰ্টেল |access-date=১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260914082602/https://usp2.amtron.in/citizen/427 |archivedate=2026-09-14 |deadurl=yes}}</ref> ===পৰম্পৰাগত গহনা=== ৰণথলীত নিৰ্মাণ কৰা অসমীয়া গহনাৰ ভিতৰত বিভিন্ন ধৰণৰ কাণফুলি, ডিঙিৰ অলংকাৰ আৰু আঙঠি উল্লেখযোগ্য। অসম চৰকাৰৰ তথ্যত [[লোকাপাৰ]], [[কেৰু]], [[থুৰীয়া]], [[জাংফাই]], [[দীঘল কেৰু]], [[মাকৰি]], [[গলপতা]], [[সাতসৰী]], [[জোনবিৰি]], [[বেনা]], [[গেজেৰা]], [[ঢোলবিৰি]], [[দুগদুগী]], [[বিৰিমণি]], [[মুকুতামণি]], [[পোৱালমণি]], [[শিলিখামণি]] আৰু [[মগৰদানা]] আদি গহনাৰ নাম উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Assamese Jewellery |url=https://usp2.amtron.in/citizen/427 |website=Assam State Portal |access-date=১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260914082602/https://usp2.amtron.in/citizen/427 |archivedate=2026-09-14 |deadurl=yes}}</ref> এই গহনাবোৰৰ নক্সা সাধাৰণতে সৰল যদিও বিভিন্ন ৰঙৰ পাথৰ, মীনা আৰু অন্যান্য অলংকাৰিক উপাদানৰ ব্যৱহাৰে ইয়াক অধিক আকৰ্ষণীয় কৰি তোলে। ৰঙা, ক'লা আৰু সেউজীয়া ৰঙৰ ব্যৱহাৰ পৰম্পৰাগত অসমীয়া গহনাৰ এক উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য।<ref>{{cite web |title=Assamese Jewellery |url=https://usp2.amtron.in/citizen/427 |website=Assam State Portal |access-date=১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260914082602/https://usp2.amtron.in/citizen/427 |archivedate=2026-09-14 |deadurl=yes}}</ref> ===কাৰিকৰ আৰু পৰিয়ালভিত্তিক শিল্প=== ৰণথলীৰ গহনা শিল্পৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈশিষ্ট্য হৈছে ইয়াৰ পৰিয়ালভিত্তিক চৰিত্ৰ। গৱেষণামূলক অধ্যয়নসমূহত উল্লেখ কৰা মতে, বহু কাৰিকৰে পূৰ্বপুৰুষৰ পৰা গহনা নিৰ্মাণৰ কৌশল শিকি আহিছে। গহনা নিৰ্মাণ সাধাৰণতে ঘৰৰ ওচৰৰ সৰু কৰ্মশালাত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Rediscovering Rontholi: A report on The status of Traditional Jewelry Industry in Nagaon District of Assam considering the impending recognition as a Geographical Indication to its product |url=https://www.scribd.com/document/949269271/Feild-Report-From-Rantholi-Visit-8-Jan-2024-11-Copy |website=DPIIT IPR Chair, Tezpur University and Cluster Innovation Centre, University of Delhi |access-date=১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ২০২৪ চনত [[তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ বৌদ্ধিক সম্পত্তি অধিকাৰ আসন আৰু [[দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ ক্লাষ্টাৰ উদ্ভাৱন কেন্দ্ৰৰ সহযোগিতাত কৰা ক্ষেত্ৰসমীক্ষাত ৰণথলীৰ ৩৫ জন কাৰিকৰৰ সাক্ষাৎকাৰ লোৱা হৈছিল। এই ক্ষেত্ৰসমীক্ষাত গহনা শিল্পৰ বৰ্তমান অৱস্থা, কাৰিকৰসকলৰ জীৱিকা আৰু উদ্যোগটোৰ বিভিন্ন সমস্যাৰ বিষয়ে তথ্য সংগ্ৰহ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Rediscovering Rontholi: A report on The status of Traditional Jewelry Industry in Nagaon District of Assam considering the impending recognition as a Geographical Indication to its product |url=https://www.scribd.com/document/949269271/Feild-Report-From-Rantholi-Visit-8-Jan-2024-11-Copy |website=DPIIT IPR Chair, Tezpur University and Cluster Innovation Centre, University of Delhi |access-date=১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==অৰ্থনীতি== গহনা নিৰ্মাণ ৰণথলীৰ গ্ৰাম্য অৰ্থনীতিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। গাঁওখনৰ বহু পৰিয়ালৰ জীৱিকা গহনা নিৰ্মাণ, বিক্ৰী আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত বিভিন্ন কামৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল।<ref>{{cite journal |last=Saikia |first=Banashree |title=Assamese Jewellery and Its Status and Prospect: A Case Study of Ranthali Village of Nagaon District, Assam |journal=IOSR Journal of Humanities and Social Science |volume=21 |issue=1 |pages=49–55 |url=https://iosrjournals.org/iosr-jhss/pages/21%281%29Version-5.html |access-date=১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ২০১৯ চনত প্ৰকাশিত এটা গৱেষণা-পত্ৰত ৰণথলীৰ পৰম্পৰাগত গহনা কাৰিকৰসকলৰ অৰ্থনৈতিক স্থায়িত্বৰ বিষয়টো আলোচনা কৰা হৈছে। গৱেষণাখনত উল্লেখ কৰা মতে, এসময়ত সমৃদ্ধিশালী এই গ্ৰাম্য শিল্পই পিছলৈ বিভিন্ন অৰ্থনৈতিক সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈছিল। ২০১০ চনত ক্ষুদ্ৰ আৰু মজলীয়া উদ্যোগৰ ক্লাষ্টাৰ উন্নয়ন কাৰ্যসূচীৰ অধীনত কাৰিকৰসকলৰ জীৱিকা উন্নত কৰাৰ বাবে হস্তক্ষেপ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Bora |first=Mita Nath |title=Clustering for Economic Sustainability of the Traditional Jewellery Artisans of Ranthali: Challenges & Intervention |journal=European Journal of Sustainable Development |volume=8 |issue=3 |page=108 |year=2019 |doi=10.14207/ejsd.2019.v8n3p108 |url=https://www.researchgate.net/publication/337670740_Clustering_for_Economic_Sustainability_of_the_Traditional_Jewellery_Artisans_of_Ranthali_Challenges_Intervention |access-date=১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬}}</ref> অসমৰ ক্ষুদ্ৰ, সৰু আৰু মজলীয়া উদ্যোগ সম্পৰ্কীয় চৰকাৰী তথ্যত ৰণথলীত পৰম্পৰাগত গহনা নিৰ্মাণৰ প্ৰায় ৪৫০টা এককৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। একেটা উৎসত কেঁচা সামগ্ৰীৰ অভাৱক এই উদ্যোগৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ সমস্যা হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Present Handicrafts Industries in Assam |url=https://industriescom.assam.gov.in/portlet-innerpage/present-handicrafts-industries-in-assam |website=Industries, Commerce and Public Enterprise Department, Government of Assam |access-date=১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240313123119/https://industriescom.assam.gov.in/portlet-innerpage/present-handicrafts-industries-in-assam |archivedate=2024-03-13 |deadurl=yes}}</ref> ==সমস্যা== ৰণথলীৰ গহনা শিল্প বিভিন্ন সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈছে। কেঁচা সামগ্ৰীৰ মূল্য বৃদ্ধি আৰু সহজলভ্যতাৰ সমস্যা ইয়াৰ ভিতৰত অন্যতম। চৰকাৰী উদ্যোগ বিভাগেও কেঁচা সামগ্ৰীৰ অভাৱক অসমীয়া গহনা উদ্যোগৰ এটা প্ৰধান সমস্যা হিচাপে উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite web |title=Present Handicrafts Industries in Assam |url=https://industriescom.assam.gov.in/portlet-innerpage/present-handicrafts-industries-in-assam |website=Industries, Commerce and Public Enterprise Department, Government of Assam |access-date=১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240313123119/https://industriescom.assam.gov.in/portlet-innerpage/present-handicrafts-industries-in-assam |archivedate=2024-03-13 |deadurl=yes}}</ref> ২০২৪ চনৰ ক্ষেত্ৰসমীক্ষাত কাৰিকৰসকলে কেঁচা সামগ্ৰীৰ মূল্যৰ উঠা-নমা, অনানুষ্ঠানিক শ্ৰমিক ব্যৱস্থা, নক্সা নকল হোৱা আৰু বজাৰ সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন সমস্যাৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। একে সময়তে অসমীয়া গহনাৰ চাহিদা বৃদ্ধি আৰু কাৰিকৰসকলৰ সহযোগিতামূলক সংগঠন গঢ়ি তোলাৰ প্ৰচেষ্টাৰ কথাও প্ৰতিবেদনখনত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Rediscovering Rontholi: A report on The status of Traditional Jewelry Industry in Nagaon District of Assam considering the impending recognition as a Geographical Indication to its product |url=https://www.scribd.com/document/949269271/Feild-Report-From-Rantholi-Visit-8-Jan-2024-11-Copy |website=DPIIT IPR Chair, Tezpur University and Cluster Innovation Centre, University of Delhi |access-date=১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬}}</ref> ==পৰ্যটন== ৰণথলী নগাঁও জিলাৰ অন্যতম পৰিচিত সাংস্কৃতিক পৰ্যটনস্থলী। নগাঁও জিলা প্ৰশাসনে ৰণথলীক অসমৰ পৰম্পৰাগত গহনা নিৰ্মাণৰ বাবে পৰ্যটকৰ আকৰ্ষণৰ স্থান হিচাপে উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite web |title=Tourism |url=https://nagaon.assam.gov.in/about-us/tourism |website=www.nagaon.assam.gov.in |access-date=১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260914051822/https://nagaon.assam.gov.in/about-us/tourism |archivedate=2026-09-14 |deadurl=yes}}</ref> গাঁওখনত গহনা নিৰ্মাণৰ কৰ্মশালা আৰু পৰম্পৰাগত গহনা প্ৰস্তুত কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়া পৰ্যটকৰ বাবে বিশেষ আগ্ৰহৰ বিষয়। নগাঁও জিলা প্ৰশাসনৰ আলোকচিত্ৰ সংকলনতো ৰণথলীৰ গহনা নিৰ্মাণৰ দৃশ্য আৰু পৰম্পৰাগত গহনাৰ প্ৰদৰ্শন সংৰক্ষিত আছে।<ref>{{cite web |title=Traditional Ornament-making Industry at Ranthali |url=https://nagaon.assam.gov.in/view-album/traditional-ornamentmaking-industry-ranthali |website=www.nagaon.assam.gov.in |access-date=১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260914062323/https://nagaon.assam.gov.in/view-album/traditional-ornamentmaking-industry-ranthali |archivedate=2026-09-14 |deadurl=yes}}</ref> অসম চৰকাৰৰ গাঁওভিত্তিক উন্নয়ন আঁচনিৰ এটা চৰকাৰী নথিত ৰণথলীত অসমীয়া গহনা সংগ্ৰহালয় তথা বিক্ৰী কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণৰ বাবেও ধন আবণ্টনৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Village wise Entry Point Activities under Axom Adarxo Gram Yojana, Nagaon District |url=https://nagaon.assam.gov.in/sites/default/files/public_utility/village_wise_entry_point_activities_-_aagy_0.pdf |website=নগাঁও জিলা প্ৰশাসন |access-date=১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260914071835/https://nagaon.assam.gov.in/sites/default/files/public_utility/village_wise_entry_point_activities_-_aagy_0.pdf |archivedate=2026-09-14 |deadurl=yes}}</ref> ==যাতায়াত== ৰণথলী [[নগাঁও]] চহৰৰ ওচৰত অৱস্থিত। নগাঁও চহৰ অসমৰ এটা কেন্দ্ৰীয়ভাৱে অৱস্থিত নগৰ আৰু পথ আৰু ৰে'ল যোগাযোগৰ জৰিয়তে ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ সৈতে সংযুক্ত।<ref>{{cite web |title=Nagaon - Location, Approach & Access |url=https://nagaon.assam.gov.in/about-us/nagaon-location-approach-access |website=নগাঁও জিলা প্ৰশাসন |access-date=১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221105183119/https://nagaon.assam.gov.in/about-us/nagaon-location-approach-access |archivedate=2022-11-05 |deadurl=yes}}</ref> নগাঁও চহৰৰ পৰা ৰণথলীলৈ স্থানীয় যাতায়াতৰ ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। নগাঁও জিলা প্ৰশাসনৰ পৰ্যটন পৃষ্ঠাত নগাঁও চহৰৰ পৰা স্থানীয় টেম্পো সেৱা অথবা টেক্সিৰে ৰণথলীলৈ যোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Tourism |url=https://nagaon.assam.gov.in/about-us/tourism |website=নগাঁও জিলা প্ৰশাসন |access-date=১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260914051822/https://nagaon.assam.gov.in/about-us/tourism |archivedate=2026-09-14 |deadurl=yes}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://web.archive.org/web/20260914093156/https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/324 ৰণথলীৰ পৰম্পৰাগত গহনা নিৰ্মাণ — নগাঁও জিলা প্ৰশাসন] * [https://web.archive.org/web/20260915001813/https://nagaon.assam.gov.in/information-and-services/traditional-ornament-making-industry-0 পৰম্পৰাগত গহনা নিৰ্মাণ উদ্যোগ — নগাঁও জিলা প্ৰশাসন] * [https://search.ipindia.gov.in/GIRPublicSearch/Application/Details/858 অসমীয়া গহনা — ভৌগোলিক সূচক পঞ্জীয়ন] * [https://web.archive.org/web/20240313123119/https://industriescom.assam.gov.in/portlet-innerpage/present-handicrafts-industries-in-assam অসমৰ হস্তশিল্প উদ্যোগ — উদ্যোগ বিভাগ, অসম চৰকাৰ] [[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]] [[শ্ৰেণী:নগাঁও জিলা]] i9f6nsotbdhbsp590lwraxhxbnf327w 4 139764 652062 638838 2026-11-11T09:56:59Z ~2026-59712-16 52745 /* প্ৰাৰম্ভিক জীৱন */ 652062 wikitext text/x-wiki '''আফতাদ বাঁহমূৰীয়া''' ({{lang-en|Aftad Bahmuriya}}) এগৰাকী অসমীয়া কবি, সাহিত্যিক, লেখক আৰু সামাজিক-পৰিৱেশ কৰ্মী। তেখেতৰ সাহিত্যিক ৰচনা আৰু প্ৰবন্ধসমূহ বিভিন্ন অসমীয়া সংবাদ মাধ্যম আৰু কাকত-আলোচনীত নিয়মিতভাৱে প্ৰকাশ পাই আহিছে। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == আফতাদ বাঁহমূৰীয়াৰ জন্ম বৰপেটা জিলাৰ জাহোৰপামত। == সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক কাৰ্যসূচী == তেখেত সামাজিক সমস্যা, পৰিৱেশ সংৰক্ষণ আৰু শ্ৰমিক তথা ছাত্ৰ অধিকাৰৰ আন্দোলনৰ সৈতে জড়িত। তেখেত বাওঁ ছাত্ৰ সংগঠন (যেনে: ভাৰতৰ ছাত্ৰ ফেডাৰেচন - SFI) ৰ কাৰ্যসূচীৰ সৈতেও সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত। == সাহিত্য কৰ্ম == তেখেতে কবিতা, প্ৰবন্ধ আৰু বিভিন্ন সমালোচনা সাহিত্য ৰচনা কৰিছে। তেখেতৰ লেখা বিভিন্ন স্থানীয় তথা ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ আলোচনী আৰু ৱেব-প্ৰকাশনত সংৰক্ষিত হৈছে। == তথ্যসূত্ৰ == <references /> sbh3n74czlpm5apej0u6vej8bh45i1v 652063 652062 2026-11-11T09:57:35Z ~2026-59712-16 52745 /* সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক কাৰ্যসূচী */ 652063 wikitext text/x-wiki '''আফতাদ বাঁহমূৰীয়া''' ({{lang-en|Aftad Bahmuriya}}) এগৰাকী অসমীয়া কবি, সাহিত্যিক, লেখক আৰু সামাজিক-পৰিৱেশ কৰ্মী। তেখেতৰ সাহিত্যিক ৰচনা আৰু প্ৰবন্ধসমূহ বিভিন্ন অসমীয়া সংবাদ মাধ্যম আৰু কাকত-আলোচনীত নিয়মিতভাৱে প্ৰকাশ পাই আহিছে। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == আফতাদ বাঁহমূৰীয়াৰ জন্ম বৰপেটা জিলাৰ জাহোৰপামত। == সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক কাৰ্যসূচী == তেখেত সামাজিক সমস্যা, পৰিৱেশ সংৰক্ষণ আৰু শ্ৰমিক তথা ছাত্ৰ অধিকাৰৰ আন্দোলনৰ সৈতে জড়িত। তেখেত বাওঁ ছাত্ৰ সংগঠন অৰ্থাৎ ভাৰতৰ ছাত্ৰ ফেডাৰেচন (SFI)ৰ কাৰ্যসূচীৰ সৈতেও সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত। == সাহিত্য কৰ্ম == তেখেতে কবিতা, প্ৰবন্ধ আৰু বিভিন্ন সমালোচনা সাহিত্য ৰচনা কৰিছে। তেখেতৰ লেখা বিভিন্ন স্থানীয় তথা ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ আলোচনী আৰু ৱেব-প্ৰকাশনত সংৰক্ষিত হৈছে। == তথ্যসূত্ৰ == <references /> jrpwz13h59dkg0cskrqrul8getv42yg 1 139773 652059 639063 2026-11-11T09:34:39Z ~2026-59712-16 52745 /* বিলোপন প্ৰত্যাহ্বান 2 */ উত্তৰ 652059 wikitext text/x-wiki == বিলোপন প্ৰত্যাহ্বান == এই প্ৰবন্ধটো কোনো আত্মজীৱনী নহয়। ব্যক্তিজনৰ বিষয়ে বিভিন্ন বাতৰিকাকত আৰু আলোচনীত প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধৰ সঠিক তথ্যসূত্ৰ সংলগ্ন কৰা হৈছে।" == বিলোপনৰ প্ৰস্তাৱ সম্পৰ্কে == এই পৃষ্ঠাত উল্লেখ কৰা ব্যক্তিজনৰ সাহিত্যিক কৰ্মৰ সমৰ্থনত একাধিক প্ৰকাশিত উৎস সংযোজন কৰা হৈছে। তেওঁৰ কবিতা, প্ৰবন্ধ আৰু সাহিত্য-সমালোচনামূলক লেখা অসমীয়া সংবাদপত্ৰ আৰু প্ৰকাশনত প্ৰকাশিত হোৱাৰ তথ্য সংশ্লিষ্ট citation-ৰ জৰিয়তে দিয়া হৈছে। অনুগ্ৰহ কৰি পৃষ্ঠাটো পুনৰীক্ষণ কৰাৰ সময়ত সংযোজিত উৎসসমূহ বিবেচনা কৰিবলৈ অনুৰোধ জনালোঁ। == বিলোপন প্ৰত্যাহ্বান == এই পৃষ্ঠাটোত উল্লেখ কৰা ব্যক্তিজন এগৰাকী অসমীয়া কবি, সাহিত্যিক আৰু প্ৰবন্ধকাৰ। তেওঁৰ কবিতা, প্ৰবন্ধ আৰু সাহিত্য-সমালোচনামূলক লেখা বিভিন্ন অসমীয়া সংবাদপত্ৰ, আলোচনী আৰু ৱেব-প্ৰকাশনত প্ৰকাশিত হৈছে। পৃষ্ঠাটোত তেওঁৰ প্ৰকাশিত সাহিত্যকৰ্মৰ সমৰ্থনত একাধিক নিৰ্ভৰযোগ্য প্ৰকাশিত উৎসৰ তথ্য আৰু সংযোগ দিয়া হৈছে। সেয়েহে পৃষ্ঠাটো কেৱল ব্যক্তিজনৰ বিষয়ে কৰা দাবীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল নহয়; প্ৰকাশিত উৎসৰ জৰিয়তে তেওঁৰ সাহিত্যিক কৰ্মৰ তথ্য পৰীক্ষা কৰিব পৰা যায়। সংযোজিত উৎসসমূহ বিবেচনা কৰি ক্ষিপ্ৰ বিলোপনৰ প্ৰস্তাৱটো পুনৰীক্ষণ কৰিবলৈ অনুৰোধ জনালোঁ। :তেওঁৰ প্ৰকাশিত লেখা তথ্যসূত্ৰ বুলি ধৰা নহয়৷ তেওঁৰ বিষয়ে আনে লিখা লেখাহে বিবেচনা কৰা হয়৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 13:55, 27 September 2026 (ইউ.টি.চি.) :এই পৃষ্ঠাটোত উল্লেখ কৰা ব্যক্তিজন এগৰাকী অসমীয়া কবি, সাহিত্যিক আৰু প্ৰবন্ধকাৰ। তেওঁৰ কবিতা, প্ৰবন্ধ আৰু সাহিত্য-সমালোচনামূলক লেখা বিভিন্ন অসমীয়া সংবাদপত্ৰ, আলোচনী আৰু ৱেব-প্ৰকাশনত প্ৰকাশিত হৈছে। পৃষ্ঠাটোত তেওঁৰ প্ৰকাশিত সাহিত্যকৰ্মৰ সমৰ্থনত একাধিক নিৰ্ভৰযোগ্য প্ৰকাশিত উৎসৰ তথ্য আৰু সংযোগ দিয়া হৈছে। :সেয়েহে পৃষ্ঠাটো কেৱল ব্যক্তিজনৰ বিষয়ে কৰা দাবীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল নহয়; প্ৰকাশিত উৎসৰ জৰিয়তে তেওঁৰ সাহিত্যিক কৰ্মৰ তথ্য পৰীক্ষা কৰিব পৰা যায়। সংযোজিত উৎসসমূহ বিবেচনা কৰি ক্ষিপ্ৰ বিলোপনৰ প্ৰস্তাৱটো পুনৰীক্ষণ কৰিবলৈ অনুৰোধ জনালোঁ। :মাহেকীয়া '''<big>দুখন জনপ্ৰিয় আলোচনী গৰীয়সী আৰু প্ৰবাহৰ ছেপ্টেম্বৰ, ২০২৬ সংখ্যাতো</big>''' তেখেতৰ লেখা প্ৰকাশ হৈছে। পঢ়ি চাব পাৰে। [[বিশেষ:বৰঙনিসমূহ/~2026-51902-34|~2026-51902-34]] ([[সদস্য বাৰ্তা:~2026-51902-34|talk]]) 14:01, 27 September 2026 (ইউ.টি.চি.) ::আলোচনীত লেখা প্ৰকাশ কৰিলেই ৱিকিত অন্তৰ্ভূক্ত নহয়৷ [[ৱিকিপিডিয়া:উল্লেখযোগ্যতা (ব্যক্তি)]] পৃষ্ঠাটো পঢ়ি চাব৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 14:16, 27 September 2026 (ইউ.টি.চি.) :::হয়। মই পঢ়িছোঁ [[সদস্য:Minakalita|Minakalita]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Minakalita|বাৰ্তা]]) 14:22, 27 September 2026 (ইউ.টি.চি.) :এইটো শুদ্ধ। আফতাদ বাঁহমূৰীয়াৰ নাম ৱিকিপিডিয়াত থকা উচিত। [[সদস্য:Minakalita|Minakalita]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Minakalita|বাৰ্তা]]) 14:23, 27 September 2026 (ইউ.টি.চি.) ::হয় [[বিশেষ:বৰঙনিসমূহ/~2026-59712-16|~2026-59712-16]] ([[সদস্য বাৰ্তা:~2026-59712-16|talk]]) 09:34, 11 November 2026 (ইউ.টি.চি.) hdxdaqo4xiyl9okc0bkc4s0x36meixm 652060 652059 2026-11-11T09:39:53Z ~2026-59712-16 52745 /* বিলোপন প্ৰত্যাহ্বান 2 */ উত্তৰ 652060 wikitext text/x-wiki == বিলোপন প্ৰত্যাহ্বান == এই প্ৰবন্ধটো কোনো আত্মজীৱনী নহয়। ব্যক্তিজনৰ বিষয়ে বিভিন্ন বাতৰিকাকত আৰু আলোচনীত প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধৰ সঠিক তথ্যসূত্ৰ সংলগ্ন কৰা হৈছে।" == বিলোপনৰ প্ৰস্তাৱ সম্পৰ্কে == এই পৃষ্ঠাত উল্লেখ কৰা ব্যক্তিজনৰ সাহিত্যিক কৰ্মৰ সমৰ্থনত একাধিক প্ৰকাশিত উৎস সংযোজন কৰা হৈছে। তেওঁৰ কবিতা, প্ৰবন্ধ আৰু সাহিত্য-সমালোচনামূলক লেখা অসমীয়া সংবাদপত্ৰ আৰু প্ৰকাশনত প্ৰকাশিত হোৱাৰ তথ্য সংশ্লিষ্ট citation-ৰ জৰিয়তে দিয়া হৈছে। অনুগ্ৰহ কৰি পৃষ্ঠাটো পুনৰীক্ষণ কৰাৰ সময়ত সংযোজিত উৎসসমূহ বিবেচনা কৰিবলৈ অনুৰোধ জনালোঁ। == বিলোপন প্ৰত্যাহ্বান == এই পৃষ্ঠাটোত উল্লেখ কৰা ব্যক্তিজন এগৰাকী অসমীয়া কবি, সাহিত্যিক আৰু প্ৰবন্ধকাৰ। তেওঁৰ কবিতা, প্ৰবন্ধ আৰু সাহিত্য-সমালোচনামূলক লেখা বিভিন্ন অসমীয়া সংবাদপত্ৰ, আলোচনী আৰু ৱেব-প্ৰকাশনত প্ৰকাশিত হৈছে। পৃষ্ঠাটোত তেওঁৰ প্ৰকাশিত সাহিত্যকৰ্মৰ সমৰ্থনত একাধিক নিৰ্ভৰযোগ্য প্ৰকাশিত উৎসৰ তথ্য আৰু সংযোগ দিয়া হৈছে। সেয়েহে পৃষ্ঠাটো কেৱল ব্যক্তিজনৰ বিষয়ে কৰা দাবীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল নহয়; প্ৰকাশিত উৎসৰ জৰিয়তে তেওঁৰ সাহিত্যিক কৰ্মৰ তথ্য পৰীক্ষা কৰিব পৰা যায়। সংযোজিত উৎসসমূহ বিবেচনা কৰি ক্ষিপ্ৰ বিলোপনৰ প্ৰস্তাৱটো পুনৰীক্ষণ কৰিবলৈ অনুৰোধ জনালোঁ। :তেওঁৰ প্ৰকাশিত লেখা তথ্যসূত্ৰ বুলি ধৰা নহয়৷ তেওঁৰ বিষয়ে আনে লিখা লেখাহে বিবেচনা কৰা হয়৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 13:55, 27 September 2026 (ইউ.টি.চি.) :এই পৃষ্ঠাটোত উল্লেখ কৰা ব্যক্তিজন এগৰাকী অসমীয়া কবি, সাহিত্যিক আৰু প্ৰবন্ধকাৰ। তেওঁৰ কবিতা, প্ৰবন্ধ আৰু সাহিত্য-সমালোচনামূলক লেখা বিভিন্ন অসমীয়া সংবাদপত্ৰ, আলোচনী আৰু ৱেব-প্ৰকাশনত প্ৰকাশিত হৈছে। পৃষ্ঠাটোত তেওঁৰ প্ৰকাশিত সাহিত্যকৰ্মৰ সমৰ্থনত একাধিক নিৰ্ভৰযোগ্য প্ৰকাশিত উৎসৰ তথ্য আৰু সংযোগ দিয়া হৈছে। :সেয়েহে পৃষ্ঠাটো কেৱল ব্যক্তিজনৰ বিষয়ে কৰা দাবীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল নহয়; প্ৰকাশিত উৎসৰ জৰিয়তে তেওঁৰ সাহিত্যিক কৰ্মৰ তথ্য পৰীক্ষা কৰিব পৰা যায়। সংযোজিত উৎসসমূহ বিবেচনা কৰি ক্ষিপ্ৰ বিলোপনৰ প্ৰস্তাৱটো পুনৰীক্ষণ কৰিবলৈ অনুৰোধ জনালোঁ। :মাহেকীয়া '''<big>দুখন জনপ্ৰিয় আলোচনী গৰীয়সী আৰু প্ৰবাহৰ ছেপ্টেম্বৰ, ২০২৬ সংখ্যাতো</big>''' তেখেতৰ লেখা প্ৰকাশ হৈছে। পঢ়ি চাব পাৰে। [[বিশেষ:বৰঙনিসমূহ/~2026-51902-34|~2026-51902-34]] ([[সদস্য বাৰ্তা:~2026-51902-34|talk]]) 14:01, 27 September 2026 (ইউ.টি.চি.) ::আলোচনীত লেখা প্ৰকাশ কৰিলেই ৱিকিত অন্তৰ্ভূক্ত নহয়৷ [[ৱিকিপিডিয়া:উল্লেখযোগ্যতা (ব্যক্তি)]] পৃষ্ঠাটো পঢ়ি চাব৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 14:16, 27 September 2026 (ইউ.টি.চি.) :::হয়। মই পঢ়িছোঁ [[সদস্য:Minakalita|Minakalita]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Minakalita|বাৰ্তা]]) 14:22, 27 September 2026 (ইউ.টি.চি.) ::আফতাদ বাঁহমূৰীয়াৰ তথ্য থকা উচিত। এই বিষয় গুৰুত্বসহকাৰে ল'ব লাগে। [[বিশেষ:বৰঙনিসমূহ/~2026-59712-16|~2026-59712-16]] ([[সদস্য বাৰ্তা:~2026-59712-16|talk]]) 09:39, 11 November 2026 (ইউ.টি.চি.) :এইটো শুদ্ধ। আফতাদ বাঁহমূৰীয়াৰ নাম ৱিকিপিডিয়াত থকা উচিত। [[সদস্য:Minakalita|Minakalita]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Minakalita|বাৰ্তা]]) 14:23, 27 September 2026 (ইউ.টি.চি.) ::হয় [[বিশেষ:বৰঙনিসমূহ/~2026-59712-16|~2026-59712-16]] ([[সদস্য বাৰ্তা:~2026-59712-16|talk]]) 09:34, 11 November 2026 (ইউ.টি.চি.) 5748y6ynagyss2e7vxc43kkbnymdbhx 652061 652060 2026-11-11T09:54:59Z ~2026-59712-16 52745 /* */ 652061 wikitext text/x-wiki আফতাদ বাঁহমূৰীয়া (ইংৰাজী: Aftad Bahmuriya) এগৰাকী অসমীয়া কবি, লেখক, প্ৰবন্ধকাৰ আৰু সামাজিক-পৰিৱেশ কৰ্মী। তেওঁৰ সাহিত্যিক ৰচনাৰ বিষয়বস্তুত সমাজ, মানুহ, সমকালীন বাস্তৱতা, সামাজিক ন্যায় আৰু মানৱীয় মূল্যবোধৰ বিভিন্ন দিশ প্ৰতিফলিত হয়। তেওঁৰ কবিতা, প্ৰবন্ধ আৰু সমালোচনামূলক লেখা বিভিন্ন অসমীয়া সংবাদ মাধ্যম, কাকত-আলোচনী আৰু ৱেব প্ৰকাশনত প্ৰকাশ পাই আহিছে। সাহিত্য চৰ্চাৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁ সামাজিক সমস্যা, পৰিৱেশ সংৰক্ষণ, ছাত্ৰ-যুৱ আৰু শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন কাৰ্যসূচীৰ সৈতেও জড়িত। প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আফতাদ বাঁহমূৰীয়াৰ জন্ম অসমৰ বৰপেটা জিলাৰ জাহোৰপামত। বৰপেটা জিলাৰ সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰিৱেশৰ মাজত তেওঁৰ জীৱন আৰু সাহিত্য চৰ্চাৰ বিকাশ ঘটে। সাহিত্যিক জীৱন বাঁহমূৰীয়াই অসমীয়া ভাষাত কবিতা, প্ৰবন্ধ আৰু সমালোচনামূলক সাহিত্য ৰচনা কৰে। তেওঁৰ সাহিত্যিক চৰ্চাৰ পৰিসৰত সমাজ জীৱন, মানুহৰ জীৱন-সংগ্ৰাম, সামাজিক বৈষম্য, মানৱীয় অনুভূতি আৰু সমকালীন বিষয়সমূহে স্থান লাভ কৰিছে। তেওঁৰ ৰচনা বিভিন্ন স্থানীয় আৰু ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ কাকত-আলোচনী তথা অনলাইন প্ৰকাশনত প্ৰকাশিত হৈছে। কবিতাৰ লগতে তেওঁ সমালোচনা সাহিত্য,বিভিন্ন সামাজিক, সাংস্কৃতিক আৰু ৰাজনৈতিক বিষয়কেন্দ্ৰিক প্ৰবন্ধ আৰু মতামতধৰ্মী লেখা প্ৰকাশ কৰি আহিছে। সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক কাৰ্যকলাপ সাহিত্য চৰ্চাৰ উপৰি আফতাদ বাঁহমূৰীয়া সামাজিক সমস্যা, পৰিৱেশ সংৰক্ষণ, ছাত্ৰ-যুৱৰ অধিকাৰ আৰু শ্ৰমিকৰ স্বাৰ্থৰ সৈতে জড়িত বিষয়সমূহত সক্ৰিয়। তেওঁ ভাৰতৰ ছাত্ৰ ফেডাৰেচন (SFI)ৰ বিভিন্ন সাংগঠনিক আৰু আন্দোলনমূলক কাৰ্যসূচীৰ সৈতেও জড়িত। ছাত্ৰ-যুৱৰ অধিকাৰ, শিক্ষা, গণতান্ত্ৰিক মূল্যবোধ, সামাজিক ন্যায় আৰু পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় বিষয়সমূহ তেওঁৰ ৰাজহুৱা কাৰ্যকলাপৰ অন্যতম ক্ষেত্ৰ। সাহিত্যিক অৱদান অসমীয়া ভাষাত কবিতা, প্ৰবন্ধ আৰু সমালোচনামূলক সাহিত্য চৰ্চাৰ জৰিয়তে আফতাদ বাঁহমূৰীয়াই নিজৰ লেখকসত্তা প্ৰকাশ কৰি আহিছে। সাহিত্য আৰু সামাজিক কৰ্মৰ মাজত সংযোগ স্থাপন কৰি সমকালীন সমাজৰ বিভিন্ন প্ৰশ্নক লেখাৰ বিষয় হিচাপে গ্ৰহণ কৰাটো তেওঁৰ চৰ্চাৰ এক উল্লেখযোগ্য দিশ। == বিলোপন প্ৰত্যাহ্বান == এই প্ৰবন্ধটো কোনো আত্মজীৱনী নহয়। ব্যক্তিজনৰ বিষয়ে বিভিন্ন বাতৰিকাকত আৰু আলোচনীত প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধৰ সঠিক তথ্যসূত্ৰ সংলগ্ন কৰা হৈছে।" == বিলোপনৰ প্ৰস্তাৱ সম্পৰ্কে == এই পৃষ্ঠাত উল্লেখ কৰা ব্যক্তিজনৰ সাহিত্যিক কৰ্মৰ সমৰ্থনত একাধিক প্ৰকাশিত উৎস সংযোজন কৰা হৈছে। তেওঁৰ কবিতা, প্ৰবন্ধ আৰু সাহিত্য-সমালোচনামূলক লেখা অসমীয়া সংবাদপত্ৰ আৰু প্ৰকাশনত প্ৰকাশিত হোৱাৰ তথ্য সংশ্লিষ্ট citation-ৰ জৰিয়তে দিয়া হৈছে। অনুগ্ৰহ কৰি পৃষ্ঠাটো পুনৰীক্ষণ কৰাৰ সময়ত সংযোজিত উৎসসমূহ বিবেচনা কৰিবলৈ অনুৰোধ জনালোঁ। == বিলোপন প্ৰত্যাহ্বান == এই পৃষ্ঠাটোত উল্লেখ কৰা ব্যক্তিজন এগৰাকী অসমীয়া কবি, সাহিত্যিক আৰু প্ৰবন্ধকাৰ। তেওঁৰ কবিতা, প্ৰবন্ধ আৰু সাহিত্য-সমালোচনামূলক লেখা বিভিন্ন অসমীয়া সংবাদপত্ৰ, আলোচনী আৰু ৱেব-প্ৰকাশনত প্ৰকাশিত হৈছে। পৃষ্ঠাটোত তেওঁৰ প্ৰকাশিত সাহিত্যকৰ্মৰ সমৰ্থনত একাধিক নিৰ্ভৰযোগ্য প্ৰকাশিত উৎসৰ তথ্য আৰু সংযোগ দিয়া হৈছে। সেয়েহে পৃষ্ঠাটো কেৱল ব্যক্তিজনৰ বিষয়ে কৰা দাবীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল নহয়; প্ৰকাশিত উৎসৰ জৰিয়তে তেওঁৰ সাহিত্যিক কৰ্মৰ তথ্য পৰীক্ষা কৰিব পৰা যায়। সংযোজিত উৎসসমূহ বিবেচনা কৰি ক্ষিপ্ৰ বিলোপনৰ প্ৰস্তাৱটো পুনৰীক্ষণ কৰিবলৈ অনুৰোধ জনালোঁ। :তেওঁৰ প্ৰকাশিত লেখা তথ্যসূত্ৰ বুলি ধৰা নহয়৷ তেওঁৰ বিষয়ে আনে লিখা লেখাহে বিবেচনা কৰা হয়৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 13:55, 27 September 2026 (ইউ.টি.চি.) :এই পৃষ্ঠাটোত উল্লেখ কৰা ব্যক্তিজন এগৰাকী অসমীয়া কবি, সাহিত্যিক আৰু প্ৰবন্ধকাৰ। তেওঁৰ কবিতা, প্ৰবন্ধ আৰু সাহিত্য-সমালোচনামূলক লেখা বিভিন্ন অসমীয়া সংবাদপত্ৰ, আলোচনী আৰু ৱেব-প্ৰকাশনত প্ৰকাশিত হৈছে। পৃষ্ঠাটোত তেওঁৰ প্ৰকাশিত সাহিত্যকৰ্মৰ সমৰ্থনত একাধিক নিৰ্ভৰযোগ্য প্ৰকাশিত উৎসৰ তথ্য আৰু সংযোগ দিয়া হৈছে। :সেয়েহে পৃষ্ঠাটো কেৱল ব্যক্তিজনৰ বিষয়ে কৰা দাবীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল নহয়; প্ৰকাশিত উৎসৰ জৰিয়তে তেওঁৰ সাহিত্যিক কৰ্মৰ তথ্য পৰীক্ষা কৰিব পৰা যায়। সংযোজিত উৎসসমূহ বিবেচনা কৰি ক্ষিপ্ৰ বিলোপনৰ প্ৰস্তাৱটো পুনৰীক্ষণ কৰিবলৈ অনুৰোধ জনালোঁ। :মাহেকীয়া '''<big>দুখন জনপ্ৰিয় আলোচনী গৰীয়সী আৰু প্ৰবাহৰ ছেপ্টেম্বৰ, ২০২৬ সংখ্যাতো</big>''' তেখেতৰ লেখা প্ৰকাশ হৈছে। পঢ়ি চাব পাৰে। [[বিশেষ:বৰঙনিসমূহ/~2026-51902-34|~2026-51902-34]] ([[সদস্য বাৰ্তা:~2026-51902-34|talk]]) 14:01, 27 September 2026 (ইউ.টি.চি.) ::আলোচনীত লেখা প্ৰকাশ কৰিলেই ৱিকিত অন্তৰ্ভূক্ত নহয়৷ [[ৱিকিপিডিয়া:উল্লেখযোগ্যতা (ব্যক্তি)]] পৃষ্ঠাটো পঢ়ি চাব৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 14:16, 27 September 2026 (ইউ.টি.চি.) :::হয়। মই পঢ়িছোঁ [[সদস্য:Minakalita|Minakalita]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Minakalita|বাৰ্তা]]) 14:22, 27 September 2026 (ইউ.টি.চি.) ::আফতাদ বাঁহমূৰীয়াৰ তথ্য থকা উচিত। এই বিষয় গুৰুত্বসহকাৰে ল'ব লাগে। [[বিশেষ:বৰঙনিসমূহ/~2026-59712-16|~2026-59712-16]] ([[সদস্য বাৰ্তা:~2026-59712-16|talk]]) 09:39, 11 November 2026 (ইউ.টি.চি.) :এইটো শুদ্ধ। আফতাদ বাঁহমূৰীয়াৰ নাম ৱিকিপিডিয়াত থকা উচিত। [[সদস্য:Minakalita|Minakalita]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Minakalita|বাৰ্তা]]) 14:23, 27 September 2026 (ইউ.টি.চি.) ::হয় [[বিশেষ:বৰঙনিসমূহ/~2026-59712-16|~2026-59712-16]] ([[সদস্য বাৰ্তা:~2026-59712-16|talk]]) 09:34, 11 November 2026 (ইউ.টি.চি.) nz8cyhuzqvlh0wdt8mz7qrfsy02cev0 0 140519 651969 648370 2026-11-10T14:40:51Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 651969 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ৰানা ফ'ৰুহাৰ | image = FT Washington, D.C. Party 2017 (37166676085) (cropped).jpg | imagesize = | caption = ২০১৭ চনত ৰানা ফ'ৰুহাৰ | birth_name = ৰানা আইলিন ডোগাৰ | birth_date = {{birth date and age|1970|3|4}} | birth_place = ফ্ৰেংকফৰ্ট, ইণ্ডিয়ানা, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ | death_date = | death_place = | education = বাৰ্নাৰ্ড কলেজ, বি.এ. (কলা বিভাগৰ স্নাতক) | website = [https://www.ranaforoohar.com ranaforoohar.com] | children = ২ }} '''ৰাণা আইলিন ফৰুহাৰ''' ({{Lang-en|Rana Aylin Foroohar}}, পূৰ্বৰ উপাধি ডোগাৰ; জন্ম ৪ মাৰ্চ, ১৯৭০) এগৰাকী আমেৰিকান লেখিকা, ব্যাৱসায়িক স্তম্ভলেখক আৰু ‘ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ’-ৰ এগৰাকী সহযোগী সম্পাদিকা।<ref>{{Cite web|url=https://www.ft.com/rana-foroohar|title=Rana Foroohar|website=Financial Times|access-date=December 4, 2017}}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ চি.এন.এন.-ৰ গোলকীয় অৰ্থনৈতিক বিশ্লেষক হিচাপে কৰ্মৰত। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ফৰুহাৰৰ জন্ম ইণ্ডিয়ানাৰ ফ্ৰেংকফৰ্টত ৰাণা আইলিন ডোগাৰ নামেৰে হৈছিল। তেওঁ ১৯৮৮ চনত ফ্ৰেংকফৰ্ট চিনিয়ৰ হাইস্কুলৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite news|url=https://www.newspapers.com/newspage/264389600/ |title=1988 High School Graduates|work=Journal and Courier |place=Lafayette, Indiana |date=May 24, 1988 |access-date=April 1, 2020}}</ref> তেওঁৰ পিতৃ আয়গেন ইৰোল ডোগাৰ এগৰাকী তুৰস্কৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী তথা অভিযন্তা আছিল, আৰু তেওঁ মিডৱেষ্টত এটা সৰু উৎপাদনকাৰী ব্যৱসায় আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁৰ মাতৃ এন এগৰাকী স্কুলীয়া শিক্ষয়িত্ৰী আছিল আৰু তেওঁ নিজেও ছুইডেন আৰু ইংলেণ্ডৰপৰা অহা প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ সন্তান আছিল।<ref>{{Cite web|url=http://www.ranaforoohar.com/about/|title=About – Rana Foroohar|website=ranaforoohar.com|language=en-US|access-date=December 4, 2017}}</ref><ref> name="TimeMediaKit">{{cite magazine|url=https://www.timemediakit.com/bios/foroohar/|title=Rana Foroohar – TIME Media Kit|magazine=Time|accessdate=March 19, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171231051754/https://www.timemediakit.com/bios/foroohar/|archivedate=December 31, 2017|deadurl=yes}}</ref> ১৯৯২ চনত ফৰুহাৰে বাৰ্নাৰ্ড কলেজৰপৰা ইংৰাজী সাহিত্যত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == কৰ্মজীৱন == ফৰুহাৰে ‘নিউজউইক’-ত অৰ্থনীতি আৰু বৈদেশিক পৰিক্ৰমা সম্পাদক হিচাপে আৰু ইউৰোপ তথা মধ্য প্ৰাচ্যৰ বাতৰি সংগ্ৰহ কৰা লণ্ডনস্থিত এগৰাকী সংবাদদাত হিচাপে ১৩ বছৰ অতিবাহিত কৰিছিল। সেই সময়ছোৱাত তেওঁক 'ট্ৰান্সআটলাণ্টিক ৰিপৰ্টিঙ'ৰ বাবে জাৰ্মান মাৰ্ছল ফাণ্ডৰ 'পিটাৰ ৱেইটজ বঁটা' প্ৰদান কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ জনছ হপকিন্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পল এইচ. নিটজে স্কুল অব এডভান্সড ইণ্টাৰনেশ্যনেল ষ্টাডিজ আৰু ইষ্ট-ৱেষ্ট চেণ্টাৰৰ দৰে প্ৰতিষ্ঠানৰপৰা বঁটা আৰু ফেল’শ্বিপ লাভ কৰিছে। ইয়াৰ পিছত ফৰুহাৰে ‘টাইম’ আলোচনীত এগৰাকী সহযোগী সম্পাদিকা আৰু অৰ্থনৈতিক স্তম্ভলেখক হিচাপে ৬ বছৰ কটাইছিল।<ref> name="TimeMediaKit" ,</ref> তেওঁৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ ভিতৰত ২০১৩ চনৰ এটা বেটুপাতৰ কাহিনী আছিল যাৰ শিৰোনাম আছিল "দ্যা মিথ অব ফাইনেন্সিয়েল ৰিফৰ্ম" (বিত্তীয় সংস্কাৰৰ মিথ), আৰু এই কাহিনীক আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ৰাজভঁৰাল বিভাগে সমালোচনা কৰিছিল।<ref>{{cite web|last1=Coley|first1=Anthony|title=Response to ''TIME'' Magazine Article on Financial Reform|url=https://www.treasury.gov/connect/blog/Pages/Response-to-TIME-Magazine-Article-on-Financial-Reform-.aspx|publisher=U.S. Department of the Treasury}}</ref> ২০১৬ চনত তেওঁৰ ‘মেকাৰ্ছ এণ্ড টেকাৰ্ছ: দ্য ৰাইজ অব ফাইনেন্স এণ্ড দ্য ফল অব আমেৰিকান বিজনেছ’ নামৰ প্ৰথমখন কিতাপ প্ৰকাশ পায়।<ref>{{cite web |last=Tseng |first=Nin-Hai |url=http://fortune.com/2016/04/24/books-societal-challenges/|title=3 New Books on What You Should Be Worried About This Spring|work=Fortune|date=April 24, 2016}}</ref> কিতাপখন ২০১৬ চনৰ বিত্তীয় টাইমছ আৰু মেকিন্সী বিজনেছ বুক অব দ্য ইয়ৰ বঁটাৰ বাবে চুটি তালিকাভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |last=Onwuemezi |first=Natasha |url=http://www.thebookseller.com/news/bloomsbury-get-two-ft-business-book-shortlist-390771 |title=Bloomsbury has two on FT Business Book shortlist |work=The Bookseller |date=September 8, 2016 |accessdate=September 9, 2016}}</ref> তেওঁ ২০১৭ চনত এজন স্তম্ভলেখক আৰু সহযোগী সম্পাদক হিচাপে ‘ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ’ত যোগদান কৰে।<ref>{{cite web|title=Rana Foroohar joins the ''Financial Times''|url=https://aboutus.ft.com/en-gb/announcements/rana-foroohar-joins-the-financial-times/|website=Financial Times|date=December 5, 2016|accessdate=February 19, 2018}}</ref> ২০১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ফৰুহাৰে তেওঁৰ দ্বিতীয়খন কিতাপ ‘ডণ্ট বি ইভিল: হাউ বিগ টেক বিট্ৰেইড ইটছ ফাউণ্ডিং প্ৰিন্সিপলছ—এণ্ড অল অব আছ’ প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite web |last=Naughton |first=John |url=https://www.theguardian.com/books/2019/nov/03/dont-be-evil-review-rana-foroohar-tech-giants-too-big-to-fail |title=Don't Be Evil review—how the tech giants have become too big to fail |work=The Guardian |date=November 3, 2019}}</ref> তেওঁৰ তৃতীয়খন কিতাপ ‘হোমকামিঙ: দ্য পাথ টু প্ৰচপেৰিটি ইন এ পোষ্ট-গ্লবেল ৱৰ্ল্ড’ ২০২২ চনৰ অক্টোবৰ মাহত প্ৰকাশ পাইছিল। তেওঁৰ লেখাসমূহ ‘দ্যা নিউয়ৰ্ক ৰিভিউ অব বুকছ’তো প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰ উপৰি নেচনেল পাব্লিক ৰেডিঅ’তো তেওঁৰ সাক্ষাৎকাৰ গ্ৰহণ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |author=Gonyea, Don |url=https://www.npr.org/2018/12/29/680950652/market-volatility-forecast|title=Market Volatility Forecast|work=NPR|date=December 29, 2018}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == ফৰুহাৰে তেওঁৰ দুই সন্তান দৰিয়া আৰু এলেক্সৰ সৈতে ব্ৰুকলিন, নিউয়ৰ্কত বসবাস কৰে। ২০১৩ চনৰ পৰা ২০২৬ চনত তেওঁৰ মৃত্যূৰ সময়লৈকে, তেওঁ লেখক জন চেজৱিক -ৰ দ্বিতীয় পত্নী আছিল। == কিতাপসমূহ == * মেকাৰ্ছ এণ্ড টেকাৰ্ছ: দ্য ৰাইজ অব ফাইনেন্স এণ্ড দ্য ফল অব আমেৰিকান বিজনেছ — ২০১৬ চন * ডণ্ট বি ইভিল: হাউ বিগ টেক বিট্ৰেইড ইটছ ফাউণ্ডিং প্ৰিন্সিপলছ—এণ্ড অল অব আছ — ২০১৯ চন * হোমকামিঙ: দ্য পাথ টু প্ৰচপেৰিটি ইন এ পোষ্ট-গ্লবেল ৱৰ্ল্ড — ২০২২ চন == বাহ্য়িক সংযোগ == * {{official website|http://www.ranaforoohar.com}} * [https://www.cnn.com/profiles/rana-foroohar-profile CNN appearances] * [https://www.ft.com/rana-foroohar FT articles] * [https://time.com/author/rana-foroohar/ Time magazine articles] * {{IMDb name|4504693}} * {{C-SPAN|72267}} == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:আমেৰিকান ব্যৱসায়িক আৰু আৰ্থিক সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:মহিলা ব্যৱসায়িক আৰু আৰ্থিক সাংবাদিক]] [[শ্ৰেণী:ইংৰাজ বংশোদ্ভূত আমেৰিকান ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:তুৰ্কী বংশোদ্ভূত আমেৰিকান ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকান মহিলা স্তম্ভলেখক]] [[শ্ৰেণী:বাৰ্নাৰ্ড কলেজৰ প্ৰাক্তন ছাত্ৰ-ছাত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:চিএনএনৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:টাইম আলোচনীৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ফাইনেন্সিয়েল টাইমছৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তি]] 98gyrecaj9djpxrzjlk7nx7sw7dla68 0 140747 652004 2026-11-10T16:14:37Z Dr. GItanjali Hazarika 52533 নতুন পৃষ্ঠা: তুমুং ফুচংপেই বা তুমুং লংচপেই ডিমৰীয়া কাৰ্বিসকলৰ অলিখিত ইতিহাসৰ এগৰাকী বিদ্ৰোহিনী নাৰী।==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}}(ডিমৰীয়া কাৰবি লোক- সংস্কতি, সৰলা কাঠাৰ বৰদলৈ, প্ৰকাশক: অসম ভৈয়া... 652004 wikitext text/x-wiki তুমুং ফুচংপেই বা তুমুং লংচপেই ডিমৰীয়া কাৰ্বিসকলৰ অলিখিত ইতিহাসৰ এগৰাকী বিদ্ৰোহিনী নাৰী।==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}}(ডিমৰীয়া কাৰবি লোক- সংস্কতি, সৰলা কাঠাৰ বৰদলৈ, প্ৰকাশক: অসম ভৈয়াম কাৰবি আদৰবাৰ, গুৱাহাটী, ডিচেম্বৰ, ২০২১) d72d4ar71gstn6rhg57qs98oebby20o 652006 652004 2026-11-10T16:15:53Z Dr. GItanjali Hazarika 52533 652006 wikitext text/x-wiki তুমুং ফুচংপেই বা তুমুং লংচংপেই ডিমৰীয়া কাৰ্বিসকলৰ অলিখিত ইতিহাসৰ এগৰাকী বিদ্ৰোহিনী নাৰী।==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}}(ডিমৰীয়া কাৰবি লোক- সংস্কতি, সৰলা কাঠাৰ বৰদলৈ, প্ৰকাশক: অসম ভৈয়াম কাৰবি আদৰবাৰ, গুৱাহাটী, ডিচেম্বৰ, ২০২১) q8t9hs5c14wfyzo5cf9h4ngswbbiqgw 652010 652006 2026-11-10T16:21:15Z দিম্পল দাস 5159 652010 wikitext text/x-wiki তুমুং ফুচংপেই বা তুমুং লংচংপেই ডিমৰীয়া কাৰ্বিসকলৰ অলিখিত ইতিহাসৰ এগৰাকী বিদ্ৰোহিনী নাৰী।<ref>ডিমৰীয়া কাৰবি লোক- সংস্কতি, সৰলা কাঠাৰ বৰদলৈ, প্ৰকাশক: অসম ভৈয়াম কাৰবি আদৰবাৰ, গুৱাহাটী, ডিচেম্বৰ, ২০২১ পৃ-৩০</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} cyarrpasnt67kiepmwm4icct3g0ceta 652014 652010 2026-11-10T16:29:15Z Dr. GItanjali Hazarika 52533 (edited with [[User:ProveIt_GT|ProveIt]]) 652014 wikitext text/x-wiki তুমুং ফুচংপেই বা তুমুং লংচংপেই ডিমৰীয়া কাৰ্বিসকলৰ অলিখিত ইতিহাসৰ এগৰাকী বিদ্ৰোহিনী নাৰী।<ref>ডিমৰীয়া কাৰবি লোক- সংস্কতি, <ref name="কাৰ্বি">{{cite web | title=ডিমৰীয়া কাৰবি লোক- সংস্কতি | publisher=য়া কাৰ্বিসকলৰ অলিখিত ইতিহাসৰ এগৰাকী বিদ্ৰোহিনী নাৰী।<ref>ডিমৰীয়া কাৰবি লোক- সংস্কতি, সৰলা কাঠাৰ বৰদলৈ, | accessdate=10 November 2026 | author=সৰলা কাঠাৰ বৰদলৈ | pages=৩০}}</ref>, প্ৰকাশক: অসম ভৈয়াম কাৰবি আদৰবাৰ, গুৱাহাটী, ডিচেম্বৰ, ২০২১ পৃ-৩০</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} 0sli3djzrzve5c3cgmq6b7v5e2oay7z 652017 652014 2026-11-10T16:36:59Z দিম্পল দাস 5159 (edited with [[User:ProveIt_GT|ProveIt]]) 652017 wikitext text/x-wiki '''তুমুং ফুচংপেই''' বা তুমুং লংচংপেই ডিমৰীয়া [[কাৰ্বি]]সকলৰ অলিখিত ইতিহাসৰ এগৰাকী বিদ্ৰোহিনী নাৰী।<ref name="কাৰ্বি">{{cite web | title=ডিমৰীয়া কাৰবি লোক- সংস্কৃতি | publisher=অসম ভৈয়াম কাৰবি আদৰবাৰ, গুৱাহাটী | date=ডিচেম্বৰ, ২০২১ | accessdate=10 November 2026 | author=সৰলা কাঠাৰ বৰদলৈ | pages=৩০}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} rqldf6x5zc1mdzq5a7kwbir3w6wktsg 652020 652017 2026-11-10T16:43:23Z Dr. GItanjali Hazarika 52533 652020 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} '''তুমুং ফুচংপেই''' বা তুমুং লংচংপেই ডিমৰীয়া [[কাৰ্বি]]সকলৰ অলিখিত ইতিহাসৰ এগৰাকী বিদ্ৰোহিনী নাৰী।<ref name="কাৰ্বি">{{cite web | title=ডিমৰীয়া কাৰবি লোক- সংস্কৃতি | publisher=অসম ভৈয়াম কাৰবি আদৰবাৰ, গুৱাহাটী | date=ডিচেম্বৰ, ২০২১ | accessdate=10 November 2026 | author=সৰলা কাঠাৰ বৰদলৈ | pages=৩০}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} egz6h7643676h083hlx3agp2g3kvuuj 652038 652020 2026-11-11T05:45:30Z Dr. GItanjali Hazarika 52533 652038 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} '''তুমুং ফুচংপেই''' বা তুমুং লংচংপেই ডিমৰীয়া [[কাৰ্বি]]সকলৰ অলিখিত ইতিহাসৰ এগৰাকী বিদ্ৰোহিনী নাৰী।<ref name="কাৰ্বি">{{cite web | title=ডিমৰীয়া কাৰবি লোক- সংস্কৃতি | publisher=অসম ভৈয়াম কাৰবি আদৰবাৰ, গুৱাহাটী | date=ডিচেম্বৰ, ২০২১ | accessdate=10 November 2026 | author=সৰলা কাঠাৰ বৰদলৈ | pages=৩০}}</ref>এসময়ত (বিশেষকৈ প্ৰৱজনৰ সময়ত) কাৰ্বিসকলে অন্য শক্তিশালী জাতিৰ তলতীয়া হৈ বসবাস কৰিবলগীয়া হৈছিল।সেই সময়ত তেওঁলোকৰ দুখ - দুৰ্গতিৰ সীমা নোহোৱা হৈছিল। স্বাভাৱিকভাৱে তেনে দুখৰ বৰ্ণনাই লোক সাহিত্যত ঠাই পালে। কাৰ্বি লোক সাহিত্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত লোকগীতৰ মাজৰ তেনে এটি হৃদয় বিদাৰক লোকগীত হ'ল 'মিচংক্ৰেত আলুন'। কাৰ্বিসকলৰ মাজত ভালেমান 'মিচংক্ৰেত আলুন'প্ৰচলিত হৈ আছে। তাৰে এটি হ'ল -'কছাৰী ৰজাৰ দিনৰ কাহিনী গীত''। এই গীতৰ নায়িকা তুমুং ফুচংপেই। গীতটো এনেধৰণৰ- আছন কছাৰী ৰেচ'প লকাই / পাছুনী ৱাংছ দ'লকাই <ref></ref>title=ডিমৰীয়া কাৰবি লোক- সংস্কৃতি,publisher=অসম ভৈয়াম কাৰবি আদৰবাৰ, গুৱাহাটী | date=ডিচেম্বৰ, ২০২১/ ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} 75o2cquba9bo2f2tp558z4j3yje225l 652039 652038 2026-11-11T05:51:10Z Dr. GItanjali Hazarika 52533 652039 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} '''তুমুং ফুচংপেই''' বা তুমুং লংচংপেই ডিমৰীয়া [[কাৰ্বি]]সকলৰ অলিখিত ইতিহাসৰ এগৰাকী বিদ্ৰোহিনী নাৰী।<ref name="কাৰ্বি">{{cite web | title=ডিমৰীয়া কাৰবি লোক- সংস্কৃতি | publisher=অসম ভৈয়াম কাৰবি আদৰবাৰ, গুৱাহাটী | date=ডিচেম্বৰ, ২০২১ | accessdate=10 November 2026 | author=সৰলা কাঠাৰ বৰদলৈ | pages=৩০}}</ref>এসময়ত (বিশেষকৈ প্ৰৱজনৰ সময়ত) কাৰ্বিসকলে অন্য শক্তিশালী জাতিৰ তলতীয়া হৈ বসবাস কৰিবলগীয়া হৈছিল।সেই সময়ত তেওঁলোকৰ দুখ - দুৰ্গতিৰ সীমা নোহোৱা হৈছিল। স্বাভাৱিকভাৱে তেনে দুখৰ বৰ্ণনাই লোক সাহিত্যত ঠাই পালে। কাৰ্বি লোক সাহিত্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত লোকগীতৰ মাজৰ তেনে এটি হৃদয় বিদাৰক লোকগীত হ'ল 'মিচংক্ৰেত আলুন'। কাৰ্বিসকলৰ মাজত ভালেমান 'মিচংক্ৰেত আলুন'প্ৰচলিত হৈ আছে। তাৰে এটি হ'ল -'কছাৰী ৰজাৰ দিনৰ কাহিনী গীত''। এই গীতৰ নায়িকা তুমুং ফুচংপেই। গীতটো এনেধৰণৰ- আছন কছাৰী ৰেচ'প লকাই / পাছুনী ৱাংছ দ'লকাই ; আৰ পাছুনী ৱাংদ তাংদেই/ পাছুনী ৱাংজং তেনে; ৰ-হেলেকা আদিনকে লকাই/ আলেং আপুংহু লাগে পুছি, ছেৰন' বানাছিং আদিনকে লকাই/ চুলাং আপাঞ্চা লাগে পুছি ছেৰন' বানাছিং আদিনকে লকাই/পাছুনী ৱাংজং জংতাং লকাই চুলাং আপাঞ্চা লাগে পুছি/আৰ্লে আপাঞ্চা লাগে পুছি, <ref></ref>title=ডিমৰীয়া কাৰবি লোক- সংস্কৃতি,publisher=অসম ভৈয়াম কাৰবি আদৰবাৰ, গুৱাহাটী | date=ডিচেম্বৰ, ২০২১/ ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} 4pqezrtgqxju3vldrs8zcume5igdhyu 652040 652039 2026-11-11T05:52:26Z Dr. GItanjali Hazarika 52533 652040 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} '''তুমুং ফুচংপেই''' বা তুমুং লংচংপেই ডিমৰীয়া [[কাৰ্বি]]সকলৰ অলিখিত ইতিহাসৰ এগৰাকী বিদ্ৰোহিনী নাৰী।<ref name="কাৰ্বি">{{cite web | title=ডিমৰীয়া কাৰবি লোক- সংস্কৃতি | publisher=অসম ভৈয়াম কাৰবি আদৰবাৰ, গুৱাহাটী | date=ডিচেম্বৰ, ২০২১ | accessdate=10 November 2026 | author=সৰলা কাঠাৰ বৰদলৈ | pages=৩০}}</ref>এসময়ত (বিশেষকৈ প্ৰৱজনৰ সময়ত) কাৰ্বিসকলে অন্য শক্তিশালী জাতিৰ তলতীয়া হৈ বসবাস কৰিবলগীয়া হৈছিল।সেই সময়ত তেওঁলোকৰ দুখ - দুৰ্গতিৰ সীমা নোহোৱা হৈছিল। স্বাভাৱিকভাৱে তেনে দুখৰ বৰ্ণনাই লোক সাহিত্যত ঠাই পালে। কাৰ্বি লোক সাহিত্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত লোকগীতৰ মাজৰ তেনে এটি হৃদয় বিদাৰক লোকগীত হ'ল 'মিচংক্ৰেত আলুন'। কাৰ্বিসকলৰ মাজত ভালেমান 'মিচংক্ৰেত আলুন'প্ৰচলিত হৈ আছে। তাৰে এটি হ'ল -'কছাৰী ৰজাৰ দিনৰ কাহিনী গীত''। এই গীতৰ নায়িকা তুমুং ফুচংপেই। গীতটো এনেধৰণৰ- আছন কছাৰী ৰেচ'প লকাই / পাছুনী ৱাংছ দ'লকাই ; আৰ পাছুনী ৱাংদ তাংদেই/ পাছুনী ৱাংজং তেনে; ৰ-হেলেকা আদিনকে লকাই/ আলেং আপুংহু লাগে পুছি, ছেৰন' বানাছিং আদিনকে লকাই/ চুলাং আপাঞ্চা লাগে পুছি ছেৰন' বানাছিং আদিনকে লকাই/পাছুনী ৱাংজং জংতাং লকাই চুলাং আপাঞ্চা লাগে পুছি/আৰ্লে আপাঞ্চা লাগে পুছি,<ref></ref>title=ডিমৰীয়া কাৰবি লোক- সংস্কৃতি,publisher=অসম ভৈয়াম কাৰবি আদৰবাৰ, গুৱাহাটী | date=ডিচেম্বৰ, ২০২১/ ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} 105e9xwvwehdz85n0maiwo9qpbs3pqp 652041 652040 2026-11-11T05:54:40Z Dr. GItanjali Hazarika 52533 652041 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} '''তুমুং ফুচংপেই''' বা তুমুং লংচংপেই ডিমৰীয়া [[কাৰ্বি]]সকলৰ অলিখিত ইতিহাসৰ এগৰাকী বিদ্ৰোহিনী নাৰী।<ref name="কাৰ্বি">{{cite web | title=ডিমৰীয়া কাৰবি লোক- সংস্কৃতি | publisher=অসম ভৈয়াম কাৰবি আদৰবাৰ, গুৱাহাটী | date=ডিচেম্বৰ, ২০২১ | accessdate=10 November 2026 | author=সৰলা কাঠাৰ বৰদলৈ | pages=৩০}}</ref>এসময়ত (বিশেষকৈ প্ৰৱজনৰ সময়ত) কাৰ্বিসকলে অন্য শক্তিশালী জাতিৰ তলতীয়া হৈ বসবাস কৰিবলগীয়া হৈছিল।সেই সময়ত তেওঁলোকৰ দুখ - দুৰ্গতিৰ সীমা নোহোৱা হৈছিল। স্বাভাৱিকভাৱে তেনে দুখৰ বৰ্ণনাই লোক সাহিত্যত ঠাই পালে। কাৰ্বি লোক সাহিত্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত লোকগীতৰ মাজৰ তেনে এটি হৃদয় বিদাৰক লোকগীত হ'ল 'মিচংক্ৰেত আলুন'। কাৰ্বিসকলৰ মাজত ভালেমান 'মিচংক্ৰেত আলুন'প্ৰচলিত হৈ আছে। তাৰে এটি হ'ল -'কছাৰী ৰজাৰ দিনৰ কাহিনী গীত''। এই গীতৰ নায়িকা তুমুং ফুচংপেই। গীতটো এনেধৰণৰ- আছন কছাৰী ৰেচ'প লকাই / পাছুনী ৱাংছ দ'লকাই ; আৰ পাছুনী ৱাংদ তাংদেই/ পাছুনী ৱাংজং তেনে; ৰ-হেলেকা আদিনকে লকাই/ আলেং আপুংহু লাগে পুছি, ছেৰন' বানাছিং আদিনকে লকাই/ চুলাং আপাঞ্চা লাগে পুছি ছেৰন' বানাছিং আদিনকে লকাই/পাছুনী ৱাংজং জংতাং লকাই চুলাং আপাঞ্চা লাগে পুছি/আৰ্লে আপাঞ্চা লাগে পুছি,<ref name="কাৰ্বি">{{cite web |title=ডিমৰীয়া কাৰবি লোক- সংস্কৃতি,publisher=অসম ভৈয়াম কাৰবি আদৰবাৰ, গুৱাহাটী | date=ডিচেম্বৰ, ২০২১/ ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} 8u9l3wtgi929i3rap7okvmy6bzmsm70 652042 652041 2026-11-11T05:55:29Z Dr. GItanjali Hazarika 52533 652042 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} '''তুমুং ফুচংপেই''' বা তুমুং লংচংপেই ডিমৰীয়া [[কাৰ্বি]]সকলৰ অলিখিত ইতিহাসৰ এগৰাকী বিদ্ৰোহিনী নাৰী।<ref name="কাৰ্বি">{{cite web | title=ডিমৰীয়া কাৰবি লোক- সংস্কৃতি | publisher=অসম ভৈয়াম কাৰবি আদৰবাৰ, গুৱাহাটী | date=ডিচেম্বৰ, ২০২১ | accessdate=10 November 2026 | author=সৰলা কাঠাৰ বৰদলৈ | pages=৩০}}</ref>এসময়ত (বিশেষকৈ প্ৰৱজনৰ সময়ত) কাৰ্বিসকলে অন্য শক্তিশালী জাতিৰ তলতীয়া হৈ বসবাস কৰিবলগীয়া হৈছিল।সেই সময়ত তেওঁলোকৰ দুখ - দুৰ্গতিৰ সীমা নোহোৱা হৈছিল। স্বাভাৱিকভাৱে তেনে দুখৰ বৰ্ণনাই লোক সাহিত্যত ঠাই পালে। কাৰ্বি লোক সাহিত্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত লোকগীতৰ মাজৰ তেনে এটি হৃদয় বিদাৰক লোকগীত হ'ল 'মিচংক্ৰেত আলুন'। কাৰ্বিসকলৰ মাজত ভালেমান 'মিচংক্ৰেত আলুন'প্ৰচলিত হৈ আছে। তাৰে এটি হ'ল -'কছাৰী ৰজাৰ দিনৰ কাহিনী গীত''। এই গীতৰ নায়িকা তুমুং ফুচংপেই। গীতটো এনেধৰণৰ- আছন কছাৰী ৰেচ'প লকাই / পাছুনী ৱাংছ দ'লকাই ; আৰ পাছুনী ৱাংদ তাংদেই/ পাছুনী ৱাংজং তেনে; ৰ-হেলেকা আদিনকে লকাই/ আলেং আপুংহু লাগে পুছি, ছেৰন' বানাছিং আদিনকে লকাই/ চুলাং আপাঞ্চা লাগে পুছি ছেৰন' বানাছিং আদিনকে লকাই/পাছুনী ৱাংজং জংতাং লকাই চুলাং আপাঞ্চা লাগে পুছি/আৰ্লে আপাঞ্চা লাগে পুছি,<ref></ref><ref name="কাৰ্বি">{{cite web |title=ডিমৰীয়া কাৰবি লোক- সংস্কৃতি,publisher=অসম ভৈয়াম কাৰবি আদৰবাৰ, গুৱাহাটী | date=ডিচেম্বৰ, ২০২১/ ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} 9mc0pv5v0lkbtpnl2t5ic55lpe9bszh 652043 652042 2026-11-11T05:56:19Z Dr. GItanjali Hazarika 52533 652043 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} '''তুমুং ফুচংপেই''' বা তুমুং লংচংপেই ডিমৰীয়া [[কাৰ্বি]]সকলৰ অলিখিত ইতিহাসৰ এগৰাকী বিদ্ৰোহিনী নাৰী।<ref name="কাৰ্বি">{{cite web | title=ডিমৰীয়া কাৰবি লোক- সংস্কৃতি | publisher=অসম ভৈয়াম কাৰবি আদৰবাৰ, গুৱাহাটী | date=ডিচেম্বৰ, ২০২১ | accessdate=10 November 2026 | author=সৰলা কাঠাৰ বৰদলৈ | pages=৩০}}</ref>এসময়ত (বিশেষকৈ প্ৰৱজনৰ সময়ত) কাৰ্বিসকলে অন্য শক্তিশালী জাতিৰ তলতীয়া হৈ বসবাস কৰিবলগীয়া হৈছিল।সেই সময়ত তেওঁলোকৰ দুখ - দুৰ্গতিৰ সীমা নোহোৱা হৈছিল। স্বাভাৱিকভাৱে তেনে দুখৰ বৰ্ণনাই লোক সাহিত্যত ঠাই পালে। কাৰ্বি লোক সাহিত্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত লোকগীতৰ মাজৰ তেনে এটি হৃদয় বিদাৰক লোকগীত হ'ল 'মিচংক্ৰেত আলুন'। কাৰ্বিসকলৰ মাজত ভালেমান 'মিচংক্ৰেত আলুন'প্ৰচলিত হৈ আছে। তাৰে এটি হ'ল -'কছাৰী ৰজাৰ দিনৰ কাহিনী গীত''। এই গীতৰ নায়িকা তুমুং ফুচংপেই। গীতটো এনেধৰণৰ- আছন কছাৰী ৰেচ'প লকাই / পাছুনী ৱাংছ দ'লকাই ; আৰ পাছুনী ৱাংদ তাংদেই/ পাছুনী ৱাংজং তেনে; ৰ-হেলেকা আদিনকে লকাই/ আলেং আপুংহু লাগে পুছি, ছেৰন' বানাছিং আদিনকে লকাই/ চুলাং আপাঞ্চা লাগে পুছি ছেৰন' বানাছিং আদিনকে লকাই/পাছুনী ৱাংজং জংতাং লকাই চুলাং আপাঞ্চা লাগে পুছি/আৰ্লে আপাঞ্চা লাগে পুছি,।<ref name="কাৰ্বি">{{cite web |title=ডিমৰীয়া কাৰবি লোক- সংস্কৃতি,publisher=অসম ভৈয়াম কাৰবি আদৰবাৰ, গুৱাহাটী | date=ডিচেম্বৰ, ২০২১/ ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} fuhjg2vje6kjto7cdornfisk0i8nrei 652044 652043 2026-11-11T06:29:15Z দিম্পল দাস 5159 652044 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} '''তুমুং ফুচংপেই''' বা তুমুং লংচংপেই ডিমৰীয়া [[কাৰ্বি]]সকলৰ অলিখিত ইতিহাসৰ এগৰাকী বিদ্ৰোহিনী নাৰী।<ref name="কাৰ্বি">{{cite web | title=ডিমৰীয়া কাৰবি লোক- সংস্কৃতি | publisher=অসম ভৈয়াম কাৰবি আদৰবাৰ, গুৱাহাটী | date=ডিচেম্বৰ, ২০২১ | accessdate=10 November 2026 | author=সৰলা কাঠাৰ বৰদলৈ | pages=৩০}}</ref>এসময়ত (বিশেষকৈ প্ৰৱজনৰ সময়ত) কাৰ্বিসকলে অন্য শক্তিশালী জাতিৰ তলতীয়া হৈ বসবাস কৰিবলগীয়া হৈছিল।সেই সময়ত তেওঁলোকৰ দুখ - দুৰ্গতিৰ সীমা নোহোৱা হৈছিল। স্বাভাৱিকভাৱে তেনে দুখৰ বৰ্ণনাই লোক সাহিত্যত ঠাই পালে। কাৰ্বি লোক সাহিত্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত লোকগীতৰ মাজৰ তেনে এটি হৃদয় বিদাৰক লোকগীত হ'ল 'মিচংক্ৰেত আলুন'। কাৰ্বিসকলৰ মাজত ভালেমান 'মিচংক্ৰেত আলুন'প্ৰচলিত হৈ আছে। তাৰে এটি হ'ল -'কছাৰী ৰজাৰ দিনৰ কাহিনী গীত''। এই গীতৰ নায়িকা তুমুং ফুচংপেই। গীতটো এনেধৰণৰ- {{Quote|text=আছন কছাৰী ৰেচ'প লকাই / পাছুনী ৱাংছ দ'লকাই ; আৰ পাছুনী ৱাংদ তাংদেই/ পাছুনী ৱাংজং তেনে; ৰ-হেলেকা আদিনকে লকাই/ আলেং আপুংহু লাগে পুছি, ছেৰন' বানাছিং আদিনকে লকাই/ চুলাং আপাঞ্চা লাগে পুছি ছেৰন' বানাছিং আদিনকে লকাই/পাছুনী ৱাংজং জংতাং লকাই চুলাং আপাঞ্চা লাগে পুছি/আৰ্লে আপাঞ্চা লাগে পুছি,।<ref name="কাৰ্বি"/>}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} d7n1xlct848v0b65t00x4chlgsvfubh 0 140748 652022 2026-11-11T04:52:39Z Kandarpajit Kallol 6257 নতুন পৃষ্ঠা: {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Geobox | River |name = দুধকুমার নদ |category_hide= 1 |native_name = |other_name = |other_name1 = |image = |image_size = |image_caption = |etymology = |country = বাংলাদেশ |country1 =... 652022 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Geobox | River |name = দুধকুমার নদ |category_hide= 1 |native_name = |other_name = |other_name1 = |image = |image_size = |image_caption = |etymology = |country = বাংলাদেশ |country1 = ভারত |state = |state1 = |region = রংপুর বিভাগ |region1 = জলপাইগুড়ি বিভাগ |district = [[জলপাইগুড়ি জেলা]] |district1 = [[কুড়িগ্রাম জেলা]] |city = |city1 = |landmark = |landmark1 = |landmark 2 = |length = ৬৫ |watershed = |discharge_location = |discharge = |discharge_max = |discharge_min = |discharge1_location = |discharge1 = |source_name = [[রায়ডাক নদী]],[[তোর্সা নদী]] |source_location = |source_district = |source_region = |source_state = |source_country = |source_lat_d = |source_lat_m = |source_lat_s = |source_lat_NS = |source_long_d = |source_long_m = |source_long_s = |source_long_EW = |source_elevation = |source_length = |mouth_name = ব্রহ্মপুত্র |mouth_location = |mouth_district = |mouth_region = |mouth_state = |mouth_country = |mouth_lat_d = |mouth_lat_m = |mouth_lat_s = |mouth_lat_NS = |mouth_long_d = |mouth_long_m = |mouth_long_s = |mouth_long_EW = |mouth_elevation = |tributary_left = |tributary_left1 = |tributary_right = |tributary_right1 = |free_name = |free_value = |map = |map_size = |map_caption = }} '''দুধকুমার নদ''' [[বাংলাদেশ]]-[[ভারত|ভারতের]] একটি [[আন্তঃসীমান্ত নদী]]।<ref name="banglapedia">{{সংবাদ উদ্ধৃতি |তারিখ=১৬ জুন ২০১৪ |শিরোনাম=আন্তঃসীমান্ত_নদী |ইউআরএল=http://bn.banglapedia.org/index.php?title=আন্তঃসীমান্ত_নদী |ওয়েবসাইট=বাংলাপিডিয়া |সংগ্রহের-তারিখ=১৬ জুন ২০১৪ |আর্কাইভের-ইউআরএল=https://web.archive.org/web/20160305084716/http://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%86%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%83%E0%A6%B8%E0%A7%80%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4_%E0%A6%A8%E0%A6%A6%E0%A7%80 |আর্কাইভের-তারিখ=৫ মার্চ ২০১৬ |ইউআরএল-অবস্থা=অকার্যকর}}</ref> নদীটির দৈর্ঘ্য ১৬ কিলোমিটার, গড় প্রস্থ ২৪ মিটার এবং নদীটির প্রকৃতি সর্পিলাকার। [[বাংলাদেশ পানি উন্নয়ন বোর্ড]] বা "পাউবো" কর্তৃক দুধকুমার নদের প্রদত্ত পরিচিতি নম্বর উত্তর-পশ্চিমাঞ্চলের নদী নং ৫৭।<ref name="নদনদী">{{বই উদ্ধৃতি |লেখক=মানিক মোহাম্মদ রাজ্জাক |শিরোনাম=বাংলাদেশের নদনদী: বর্তমান গতিপ্রকৃতি |অধ্যায়=উত্তর-পশ্চিমাঞ্চলের নদী |সংস্করণ=প্রথম |অবস্থান=ঢাকা |প্রকাশক=কথাপ্রকাশ |তারিখ=ফেব্রুয়ারি ২০১৫ |পাতা=১২৬ |আইএসবিএন=984-70120-0436-4|আইএসবিএন-ত্রুটি-উপেক্ষা-করুন=হ্যাঁ |সংগ্রহের-তারিখ=2016-12-17 }}</ref> ভারতের [[পশ্চিমবঙ্গ]] থেকে আগত [[রায়ডাক নদী]] বা সঙ্কোশ নদী পাটেশ্বরীর কাছে দুধকুমার নাম ধারণ করেছে। বাংলাদেশের একেবারে উত্তর সীমানার নদী দুধকুমার।<ref name="নদীকোষ"/>। ==উৎপত্তি ও প্রবাহ== দুধকুমার নদের জন্ম মুলত ভারতের [[সিকিম]] রাজ্যে। [[তিস্তা নদী|তিস্তা নদীর]] সমান্তরালে উত্তরমুখী হয়ে [[ধরলা নদী|ধরলা]] ও দুধকমার নদ দুটি মিলিতভাবে বয়ে গেছে। রংপুরে নীলকুমার নামে একটি নদী এর সাথে মিশেছে। নদীটি পাটেশ্বরীতে [[গদাধর নদী|গদাধর]] ও [[গঙ্গাধর নদী]] দুটিকে উপনদী হিসেবে গ্রহণ করে আঁকাবাঁকা পথে প্রায় ৫২ কিলোমিটার পথ অতিক্রম করে [[ব্রহ্মপুত্র|ব্রহ্মপুত্রের]] সাথে মিলিত হয়েছে।<ref name="নদীকোষ">ড. অশোক বিশ্বাস, ''বাংলাদেশের নদীকোষ'', গতিধারা, ঢাকা, ফেব্রুয়ারি ২০১১, পৃষ্ঠ্তি.১৯৫।</ref> == আরও দেখুন == * [[বাংলাদেশের নদীর তালিকা]] * [[বাংলাদেশের বড় নদীসমূহ]] * [[পশ্চিমবঙ্গের নদীর তালিকা]] ==তথ্যসূত্র== {{সূত্র তালিকা}} {{বাংলাদেশের নদ-নদী}} {{বাংলার নদী}} [[বিষয়শ্রেণী:এশিয়ার আন্তর্জাতিক নদী]] [[বিষয়শ্রেণী:পশ্চিমবঙ্গের নদী]] [[বিষয়শ্রেণী:কুড়িগ্রাম জেলার নদী]] 8vr1hljqvvxryi50pxplcrf0ysstom3 652023 652022 2026-11-11T04:53:19Z Kandarpajit Kallol 6257 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 652023 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Geobox | River |name = দুধকুমাৰ নদ |category_hide= 1 |native_name = |other_name = |other_name1 = |image = |image_size = |image_caption = |etymology = |country = বাংলাদেশ |country1 = ভাৰত |state = |state1 = |region = ৰংপুৰ বিভাগ |region1 = জলপাইগুড়ি বিভাগ |district = [[জলপাইগুড়ি জেলা]] |district1 = [[কুড়িগ্ৰাম জেলা]] |city = |city1 = |landmark = |landmark1 = |landmark 2 = |length = ৬৫ |watershed = |discharge_location = |discharge = |discharge_max = |discharge_min = |discharge1_location = |discharge1 = |source_name = [[ৰায়ডাক নদী]],[[তোৰ্সা নদী]] |source_location = |source_district = |source_region = |source_state = |source_country = |source_lat_d = |source_lat_m = |source_lat_s = |source_lat_NS = |source_long_d = |source_long_m = |source_long_s = |source_long_EW = |source_elevation = |source_length = |mouth_name = ব্ৰহ্মপুত্ৰ |mouth_location = |mouth_district = |mouth_region = |mouth_state = |mouth_country = |mouth_lat_d = |mouth_lat_m = |mouth_lat_s = |mouth_lat_NS = |mouth_long_d = |mouth_long_m = |mouth_long_s = |mouth_long_EW = |mouth_elevation = |tributary_left = |tributary_left1 = |tributary_right = |tributary_right1 = |free_name = |free_value = |map = |map_size = |map_caption = }} '''দুধকুমাৰ নদ''' [[বাংলাদেশ]]-[[ভাৰত|ভাৰতেৰ]] একটি [[আন্তঃসীমান্ত নদী]]।<ref name="banglapedia">{{সংবাদ উদ্ধৃতি |তাৰিখ=১৬ জুন ২০১৪ |শিৰোনাম=আন্তঃসীমান্ত_নদী |ইউআৰএল=http://bn.banglapedia.org/index.php?title=আন্তঃসীমান্ত_নদী |ওয়েবসাইট=বাংলাপিডিয়া |সংগ্ৰহেৰ-তাৰিখ=১৬ জুন ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-ইউআৰএল=https://web.archive.org/web/20160305084716/http://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%86%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%83%E0%A6%B8%E0%A7%80%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4_%E0%A6%A8%E0%A6%A6%E0%A7%80 |আৰ্কাইভেৰ-তাৰিখ=৫ মাৰ্চ ২০১৬ |ইউআৰএল-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ}}</ref> নদীটিৰ দৈৰ্ঘ্য ১৬ কিলোমিটাৰ, গড় প্ৰস্থ ২৪ মিটাৰ এবং নদীটিৰ প্ৰকৃতি সৰ্পিলাকাৰ। [[বাংলাদেশ পানী উন্নয়ন বোৰ্ড]] বা "পাউবো" কৰ্তৃক দুধকুমাৰ নদেৰ প্ৰদত্ত পৰিচিতি নম্বৰ উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চলেৰ নদী নং ৫৭।<ref name="নদনদী">{{বই উদ্ধৃতি |লেখক=মাণিক মোহাম্মদ ৰাজ্জাক |শিৰোনাম=বাংলাদেশেৰ নদনদী: বৰ্তমান গতিপ্ৰকৃতি |অধ্যায়=উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চলেৰ নদী |সংস্কৰণ=প্ৰথম |অৱশ্থান=ঢাকা |প্ৰকাশক=কথাপ্ৰকাশ |তাৰিখ=ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৫ |পাতা=১২৬ |আইএসবিএন=984-70120-0436-4|আইএসবিএন-ত্ৰুটি-উপেক্ষা-কৰুণ=হ্যাঁ |সংগ্ৰহেৰ-তাৰিখ=2016-12-17 }}</ref> ভাৰতেৰ [[পশ্চিমবঙ্গ]] থেকে আগত [[ৰায়ডাক নদী]] বা সঙ্কোশ নদী পাটেশ্বৰীৰ কাছে দুধকুমাৰ নাম ধাৰণ কৰেছে। বাংলাদেশেৰ একেবাৰে উত্তৰ সীমানাৰ নদী দুধকুমাৰ।<ref name="নদীকোষ"/>। ==উৎপত্তি ও প্ৰৱাহ== দুধকুমাৰ নদেৰ জন্ম মুলত ভাৰতেৰ [[সিকিম]] ৰাজ্যে। [[তিস্তা নদী|তিস্তা নদীৰ]] সমান্তৰালে উত্তৰমুখী হয়ে [[ধৰলা নদী|ধৰলা]] ও দুধকমাৰ নদ দুটি মিলিতভাবে বয়ে গেছে। ৰংপুৰে নীলকুমাৰ নামে একটি নদী এৰ সাথে মিশেছে। নদীটি পাটেশ্বৰীতে [[গদাধৰ নদী|গদাধৰ]] ও [[গঙ্গাধৰ নদী]] দুটিকে উপনদী হিসেবে গ্ৰহণ কৰে আঁকাবাঁকা পথে প্ৰায় ৫২ কিলোমিটাৰ পথ অতিক্ৰম কৰে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ|ব্ৰহ্মপুত্ৰেৰ]] সাথে মিলিত হয়েছে।<ref name="নদীকোষ">ড° অশোক বিশ্বাস, ''বাংলাদেশেৰ নদীকোষ'', গতিধাৰা, ঢাকা, ফেব্ৰুয়াৰি ২০১১, পৃষ্ঠ্তি.১৯৫।</ref> == আৰও দেখোন == * [[বাংলাদেশেৰ নদীৰ তালিকা]] * [[বাংলাদেশেৰ বড় নদীসমূহ]] * [[পশ্চিমবঙ্গেৰ নদীৰ তালিকা]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{সূত্ৰ তালিকা}} {{বাংলাদেশেৰ নদ-নদী}} {{বাংলাৰ নদী}} [[বিষয়শ্ৰেণী:এশিয়াৰ আন্তৰ্জাতিক নদী]] [[বিষয়শ্ৰেণী:পশ্চিমবঙ্গেৰ নদী]] [[বিষয়শ্ৰেণী:কুড়িগ্ৰাম জেলাৰ নদী]] jvvhyvjluy1qpb9cuwlpxb8warff2gs 652024 652023 2026-11-11T04:54:15Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 652024 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Geobox | River |name = দুধকুমাৰ নদ |category_hide= 1 |native_name = |other_name = |other_name1 = |image = |image_size = |image_caption = |etymology = |country = বাংলাদেশ |country1 = ভাৰত |state = |state1 = |region = ৰংপুৰ বিভাগ |region1 = জলপাইগুৰী বিভাগ |district = [[জলপাইগুৰী জেলা]] |district1 = [[কুড়িগ্ৰাম জেলা]] |city = |city1 = |landmark = |landmark1 = |landmark 2 = |length = ৬৫ |watershed = |discharge_location = |discharge = |discharge_max = |discharge_min = |discharge1_location = |discharge1 = |source_name = [[ৰায়ডাক নদী]],[[তোৰ্সা নদী]] |source_location = |source_district = |source_region = |source_state = |source_country = |source_lat_d = |source_lat_m = |source_lat_s = |source_lat_NS = |source_long_d = |source_long_m = |source_long_s = |source_long_EW = |source_elevation = |source_length = |mouth_name = ব্ৰহ্মপুত্ৰ |mouth_location = |mouth_district = |mouth_region = |mouth_state = |mouth_country = |mouth_lat_d = |mouth_lat_m = |mouth_lat_s = |mouth_lat_NS = |mouth_long_d = |mouth_long_m = |mouth_long_s = |mouth_long_EW = |mouth_elevation = |tributary_left = |tributary_left1 = |tributary_right = |tributary_right1 = |free_name = |free_value = |map = |map_size = |map_caption = }} '''দুধকুমাৰ নদ''' [[বাংলাদেশ]]-[[ভাৰত|ভাৰতেৰ]] একটি [[আন্তঃসীমান্ত নদী]]।<ref name="banglapedia">{{সংবাদ উদ্ধৃতি |তাৰিখ=১৬ জুন ২০১৪ |শিৰোনাম=আন্তঃসীমান্ত_নদী |ইউআৰএল=http://bn.banglapedia.org/index.php?title=আন্তঃসীমান্ত_নদী |ওয়েবসাইট=বাংলাপিডিয়া |সংগ্ৰহেৰ-তাৰিখ=১৬ জুন ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-ইউআৰএল=https://web.archive.org/web/20160305084716/http://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%86%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%83%E0%A6%B8%E0%A7%80%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4_%E0%A6%A8%E0%A6%A6%E0%A7%80 |আৰ্কাইভেৰ-তাৰিখ=৫ মাৰ্চ ২০১৬ |ইউআৰএল-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ}}</ref> নদীটিৰ দৈৰ্ঘ্য ১৬ কিলোমিটাৰ, গড় প্ৰস্থ ২৪ মিটাৰ এবং নদীটিৰ প্ৰকৃতি সৰ্পিলাকাৰ। [[বাংলাদেশ পানী উন্নয়ন বোৰ্ড]] বা "পাউবো" কৰ্তৃক দুধকুমাৰ নদেৰ প্ৰদত্ত পৰিচিতি নম্বৰ উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চলেৰ নদী নং ৫৭।<ref name="নদনদী">{{বই উদ্ধৃতি |লেখক=মাণিক মোহাম্মদ ৰাজ্জাক |শিৰোনাম=বাংলাদেশেৰ নদনদী: বৰ্তমান গতিপ্ৰকৃতি |অধ্যায়=উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চলেৰ নদী |সংস্কৰণ=প্ৰথম |অৱশ্থান=ঢাকা |প্ৰকাশক=কথাপ্ৰকাশ |তাৰিখ=ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৫ |পাতা=১২৬ |আইএসবিএন=984-70120-0436-4|আইএসবিএন-ত্ৰুটি-উপেক্ষা-কৰুণ=হ্যাঁ |সংগ্ৰহেৰ-তাৰিখ=2016-12-17 }}</ref> ভাৰতেৰ [[পশ্চিমবঙ্গ]] থেকে আগত [[ৰায়ডাক নদী]] বা সঙ্কোশ নদী পাটেশ্বৰীৰ কাছে দুধকুমাৰ নাম ধাৰণ কৰেছে। বাংলাদেশেৰ একেবাৰে উত্তৰ সীমানাৰ নদী দুধকুমাৰ।<ref name="নদীকোষ"/>। ==উৎপত্তি ও প্ৰৱাহ== দুধকুমাৰ নদেৰ জন্ম মুলত ভাৰতেৰ [[সিকিম]] ৰাজ্যে। [[তিস্তা নদী|তিস্তা নদীৰ]] সমান্তৰালে উত্তৰমুখী হয়ে [[ধৰলা নদী|ধৰলা]] ও দুধকমাৰ নদ দুটি মিলিতভাবে বয়ে গেছে। ৰংপুৰে নীলকুমাৰ নামে একটি নদী এৰ সাথে মিশেছে। নদীটি পাটেশ্বৰীতে [[গদাধৰ নদী|গদাধৰ]] ও [[গঙ্গাধৰ নদী]] দুটিকে উপনদী হিসেবে গ্ৰহণ কৰে আঁকাবাঁকা পথে প্ৰায় ৫২ কিলোমিটাৰ পথ অতিক্ৰম কৰে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ|ব্ৰহ্মপুত্ৰেৰ]] সাথে মিলিত হয়েছে।<ref name="নদীকোষ">ড° অশোক বিশ্বাস, ''বাংলাদেশেৰ নদীকোষ'', গতিধাৰা, ঢাকা, ফেব্ৰুয়াৰি ২০১১, পৃষ্ঠ্তি.১৯৫।</ref> == আৰও দেখোন == * [[বাংলাদেশেৰ নদীৰ তালিকা]] * [[বাংলাদেশেৰ বড় নদীসমূহ]] * [[পশ্চিমবঙ্গেৰ নদীৰ তালিকা]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{সূত্ৰ তালিকা}} {{বাংলাদেশেৰ নদ-নদী}} {{বাংলাৰ নদী}} [[বিষয়শ্ৰেণী:এশিয়াৰ আন্তৰ্জাতিক নদী]] [[বিষয়শ্ৰেণী:পশ্চিমবঙ্গেৰ নদী]] [[বিষয়শ্ৰেণী:কুড়িগ্ৰাম জেলাৰ নদী]] l8v8j2j9i1c4cxcc6nluv4xy6zkajbx 652025 652024 2026-11-11T04:54:46Z Kandarpajit Kallol 6257 652025 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Geobox | River |name = দুধকুমাৰ নদ |category_hide= 1 |native_name = |other_name = |other_name1 = |image = |image_size = |image_caption = |etymology = |country = বাংলাদেশ |country1 = ভাৰত |state = |state1 = |region = ৰংপুৰ বিভাগ |region1 = জলপাইগুৰী বিভাগ |district = [[জলপাইগুৰী জিলা]] |district1 = [[কুড়িগ্ৰাম জিলা]] |city = |city1 = |landmark = |landmark1 = |landmark 2 = |length = ৬৫ |watershed = |discharge_location = |discharge = |discharge_max = |discharge_min = |discharge1_location = |discharge1 = |source_name = [[ৰায়ডাক নদী]],[[তোৰ্সা নদী]] |source_location = |source_district = |source_region = |source_state = |source_country = |source_lat_d = |source_lat_m = |source_lat_s = |source_lat_NS = |source_long_d = |source_long_m = |source_long_s = |source_long_EW = |source_elevation = |source_length = |mouth_name = ব্ৰহ্মপুত্ৰ |mouth_location = |mouth_district = |mouth_region = |mouth_state = |mouth_country = |mouth_lat_d = |mouth_lat_m = |mouth_lat_s = |mouth_lat_NS = |mouth_long_d = |mouth_long_m = |mouth_long_s = |mouth_long_EW = |mouth_elevation = |tributary_left = |tributary_left1 = |tributary_right = |tributary_right1 = |free_name = |free_value = |map = |map_size = |map_caption = }} '''দুধকুমাৰ নদ''' [[বাংলাদেশ]]-[[ভাৰত|ভাৰতেৰ]] একটি [[আন্তঃসীমান্ত নদী]]।<ref name="banglapedia">{{সংবাদ উদ্ধৃতি |তাৰিখ=১৬ জুন ২০১৪ |শিৰোনাম=আন্তঃসীমান্ত_নদী |ইউআৰএল=http://bn.banglapedia.org/index.php?title=আন্তঃসীমান্ত_নদী |ওয়েবসাইট=বাংলাপিডিয়া |সংগ্ৰহেৰ-তাৰিখ=১৬ জুন ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-ইউআৰএল=https://web.archive.org/web/20160305084716/http://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%86%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%83%E0%A6%B8%E0%A7%80%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4_%E0%A6%A8%E0%A6%A6%E0%A7%80 |আৰ্কাইভেৰ-তাৰিখ=৫ মাৰ্চ ২০১৬ |ইউআৰএল-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ}}</ref> নদীটিৰ দৈৰ্ঘ্য ১৬ কিলোমিটাৰ, গড় প্ৰস্থ ২৪ মিটাৰ এবং নদীটিৰ প্ৰকৃতি সৰ্পিলাকাৰ। [[বাংলাদেশ পানী উন্নয়ন বোৰ্ড]] বা "পাউবো" কৰ্তৃক দুধকুমাৰ নদেৰ প্ৰদত্ত পৰিচিতি নম্বৰ উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চলেৰ নদী নং ৫৭।<ref name="নদনদী">{{বই উদ্ধৃতি |লেখক=মাণিক মোহাম্মদ ৰাজ্জাক |শিৰোনাম=বাংলাদেশেৰ নদনদী: বৰ্তমান গতিপ্ৰকৃতি |অধ্যায়=উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চলেৰ নদী |সংস্কৰণ=প্ৰথম |অৱশ্থান=ঢাকা |প্ৰকাশক=কথাপ্ৰকাশ |তাৰিখ=ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৫ |পাতা=১২৬ |আইএসবিএন=984-70120-0436-4|আইএসবিএন-ত্ৰুটি-উপেক্ষা-কৰুণ=হ্যাঁ |সংগ্ৰহেৰ-তাৰিখ=2016-12-17 }}</ref> ভাৰতেৰ [[পশ্চিমবঙ্গ]] থেকে আগত [[ৰায়ডাক নদী]] বা সঙ্কোশ নদী পাটেশ্বৰীৰ কাছে দুধকুমাৰ নাম ধাৰণ কৰেছে। বাংলাদেশেৰ একেবাৰে উত্তৰ সীমানাৰ নদী দুধকুমাৰ।<ref name="নদীকোষ"/>। ==উৎপত্তি ও প্ৰৱাহ== দুধকুমাৰ নদেৰ জন্ম মুলত ভাৰতেৰ [[সিকিম]] ৰাজ্যে। [[তিস্তা নদী|তিস্তা নদীৰ]] সমান্তৰালে উত্তৰমুখী হয়ে [[ধৰলা নদী|ধৰলা]] ও দুধকমাৰ নদ দুটি মিলিতভাবে বয়ে গেছে। ৰংপুৰে নীলকুমাৰ নামে একটি নদী এৰ সাথে মিশেছে। নদীটি পাটেশ্বৰীতে [[গদাধৰ নদী|গদাধৰ]] ও [[গঙ্গাধৰ নদী]] দুটিকে উপনদী হিসেবে গ্ৰহণ কৰে আঁকাবাঁকা পথে প্ৰায় ৫২ কিলোমিটাৰ পথ অতিক্ৰম কৰে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ|ব্ৰহ্মপুত্ৰেৰ]] সাথে মিলিত হয়েছে।<ref name="নদীকোষ">ড° অশোক বিশ্বাস, ''বাংলাদেশেৰ নদীকোষ'', গতিধাৰা, ঢাকা, ফেব্ৰুয়াৰি ২০১১, পৃষ্ঠ্তি.১৯৫।</ref> == আৰও দেখোন == * [[বাংলাদেশেৰ নদীৰ তালিকা]] * [[বাংলাদেশেৰ বড় নদীসমূহ]] * [[পশ্চিমবঙ্গেৰ নদীৰ তালিকা]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{সূত্ৰ তালিকা}} {{বাংলাদেশেৰ নদ-নদী}} {{বাংলাৰ নদী}} [[বিষয়শ্ৰেণী:এশিয়াৰ আন্তৰ্জাতিক নদী]] [[বিষয়শ্ৰেণী:পশ্চিমবঙ্গেৰ নদী]] [[বিষয়শ্ৰেণী:কুড়িগ্ৰাম জিলাৰ নদী]] 0ai6nae0rcmrhredjjehqmv0oumntcz 652027 652025 2026-11-11T04:59:47Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 652027 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Geobox | River |name = দুধকুমাৰ নদী |category_hide= 1 |country = বাংলাদেশ |country1 = ভাৰত |region = ৰংপুৰ বিভাগ |region1 = জলপাইগুৰি বিভাগ |district = জলপাইগুৰি জিলা |district1 = কুড়িগ্ৰাম জিলা |length = 65 |source_name = ৰায়ডাক নদী, তোৰ্ষা নদী |mouth_name = [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] }} '''দুধকুমাৰ নদী''' [[বাংলাদেশ]] আৰু [[ভাৰত]]ৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন [[আন্তঃসীমান্ত নদী]]।<ref name="banglapedia">{{cite web |url=http://bn.banglapedia.org/index.php?title=আন্তঃসীমান্ত_নদী |title=আন্তঃসীমান্ত নদী |website=Banglapedia |date=16 June 2014 |access-date=16 June 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305084716/http://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%86%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%83%E0%A6%B8%E0%A7%80%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4_%E0%A6%A8%E0%A6%A6%E0%A7%80 |archive-date=5 March 2016 |url-status=dead }}</ref> নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ১৬ কিলোমিটাৰ আৰু গড় প্ৰস্থ ২৪ মিটাৰ। নদীখনৰ গতিপথ সৰ্পিলাকাৰ। বাংলাদেশ পানী উন্নয়ন ব'ৰ্ড (পাউবো)ৰ তালিকাত দুধকুমাৰ নদীৰ পৰিচিতি নম্বৰ হৈছে উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চলৰ নদী নং ৫৭।<ref name="নদনদী">{{cite book |last=ৰাজ্জাক |first=মাণিক মোহাম্মদ |title=বাংলাদেশেৰ নদনদী: বৰ্তমান গতিপ্ৰকৃতি |chapter=উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চলেৰ নদী |edition=প্ৰথম |location=ঢাকা |publisher=কথাপ্ৰকাশ |date=February 2015 |page=126 |isbn=984-70120-0436-4 }}</ref> ভাৰতৰ [[পশ্চিমবংগ]]ৰ পৰা বৈ অহা ৰায়ডাক নদী বা [[সোণকোষ নদী]]য়ে পাটেশ্বৰীৰ ওচৰত দুধকুমাৰ নাম ধাৰণ কৰে। বাংলাদেশৰ উত্তৰ সীমান্তৰ অন্যতম নদী হৈছে দুধকুমাৰ।<ref name="নদীকোষ"/> ==উৎপত্তি ও প্ৰৱাহ== দুধকুমাৰ নদেৰ জন্ম মুলত ভাৰতেৰ [[সিকিম]] ৰাজ্যে। [[তিস্তা নদী|তিস্তা নদীৰ]] সমান্তৰালে উত্তৰমুখী হয়ে [[ধৰলা নদী|ধৰলা]] ও দুধকমাৰ নদ দুটি মিলিতভাবে বয়ে গেছে। ৰংপুৰে নীলকুমাৰ নামে একটি নদী এৰ সাথে মিশেছে। নদীটি পাটেশ্বৰীতে [[গদাধৰ নদী|গদাধৰ]] ও [[গঙ্গাধৰ নদী]] দুটিকে উপনদী হিসেবে গ্ৰহণ কৰে আঁকাবাঁকা পথে প্ৰায় ৫২ কিলোমিটাৰ পথ অতিক্ৰম কৰে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ|ব্ৰহ্মপুত্ৰেৰ]] সাথে মিলিত হয়েছে।<ref name="নদীকোষ">ড° অশোক বিশ্বাস, ''বাংলাদেশেৰ নদীকোষ'', গতিধাৰা, ঢাকা, ফেব্ৰুয়াৰি ২০১১, পৃষ্ঠ্তি.১৯৫।</ref> == আৰও দেখোন == * [[বাংলাদেশেৰ নদীৰ তালিকা]] * [[বাংলাদেশেৰ বড় নদীসমূহ]] * [[পশ্চিমবঙ্গেৰ নদীৰ তালিকা]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{সূত্ৰ তালিকা}} {{বাংলাদেশেৰ নদ-নদী}} {{বাংলাৰ নদী}} [[বিষয়শ্ৰেণী:এশিয়াৰ আন্তৰ্জাতিক নদী]] [[বিষয়শ্ৰেণী:পশ্চিমবঙ্গেৰ নদী]] [[বিষয়শ্ৰেণী:কুড়িগ্ৰাম জিলাৰ নদী]] 2ojmnwfll72bculegwshpbczatlpvlb 652028 652027 2026-11-11T05:00:30Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 652028 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Geobox | River |name = দুধকুমাৰ নদী |category_hide= 1 |country = বাংলাদেশ |country1 = ভাৰত |region = ৰংপুৰ বিভাগ |region1 = জলপাইগুৰি বিভাগ |district = জলপাইগুৰি জিলা |district1 = কুড়িগ্ৰাম জিলা |length = 65 |source_name = ৰায়ডাক নদী, তোৰ্ষা নদী |mouth_name = [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] }} '''দুধকুমাৰ নদী''' [[বাংলাদেশ]] আৰু [[ভাৰত]]ৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন [[আন্তঃসীমান্ত নদী]]।<ref name="banglapedia">{{cite web |url=http://bn.banglapedia.org/index.php?title=আন্তঃসীমান্ত_নদী |title=আন্তঃসীমান্ত নদী |website=Banglapedia |date=16 June 2014 |access-date=16 June 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305084716/http://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%86%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%83%E0%A6%B8%E0%A7%80%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4_%E0%A6%A8%E0%A6%A6%E0%A7%80 |archive-date=5 March 2016 |url-status=dead }}</ref> নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ১৬ কিলোমিটাৰ আৰু গড় প্ৰস্থ ২৪ মিটাৰ। নদীখনৰ গতিপথ সৰ্পিলাকাৰ। বাংলাদেশ পানী উন্নয়ন ব'ৰ্ড (পাউবো)ৰ তালিকাত দুধকুমাৰ নদীৰ পৰিচিতি নম্বৰ হৈছে উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চলৰ নদী নং ৫৭।<ref name="নদনদী">{{cite book |last=ৰাজ্জাক |first=মাণিক মোহাম্মদ |title=বাংলাদেশেৰ নদনদী: বৰ্তমান গতিপ্ৰকৃতি |chapter=উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চলেৰ নদী |edition=প্ৰথম |location=ঢাকা |publisher=কথাপ্ৰকাশ |date=February 2015 |page=126 |isbn=984-70120-0436-4 }}</ref> ভাৰতৰ [[পশ্চিমবংগ]]ৰ পৰা বৈ অহা ৰায়ডাক নদী বা [[সোণকোষ নদী]]য়ে পাটেশ্বৰীৰ ওচৰত দুধকুমাৰ নাম ধাৰণ কৰে। বাংলাদেশৰ উত্তৰ সীমান্তৰ অন্যতম নদী হৈছে দুধকুমাৰ।<ref name="নদীকোষ"/> ==উৎপত্তি ও প্ৰৱাহ== দুধকুমাৰ নদেৰ জন্ম মুলত ভাৰতেৰ [[সিকিম]] ৰাজ্যে। [[তিস্তা নদী|তিস্তা নদীৰ]] সমান্তৰালে উত্তৰমুখী হয়ে [[ধৰলা নদী|ধৰলা]] ও দুধকমাৰ নদ দুটি মিলিতভাবে বয়ে গেছে। ৰংপুৰে নীলকুমাৰ নামে একটি নদী এৰ সাথে মিশেছে। নদীটি পাটেশ্বৰীতে [[গদাধৰ নদী|গদাধৰ]] ও [[গঙ্গাধৰ নদী]] দুটিকে উপনদী হিসেবে গ্ৰহণ কৰে আঁকাবাঁকা পথে প্ৰায় ৫২ কিলোমিটাৰ পথ অতিক্ৰম কৰে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ|ব্ৰহ্মপুত্ৰেৰ]] সাথে মিলিত হয়েছে।<ref name="নদীকোষ">ড° অশোক বিশ্বাস, ''বাংলাদেশেৰ নদীকোষ'', গতিধাৰা, ঢাকা, ফেব্ৰুয়াৰি ২০১১, পৃষ্ঠ্তি.১৯৫।</ref> == আৰও দেখোন == * [[বাংলাদেশেৰ নদীৰ তালিকা]] * [[বাংলাদেশেৰ বড় নদীসমূহ]] * [[পশ্চিমবঙ্গেৰ নদীৰ তালিকা]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{সূত্ৰ তালিকা}} {{বাংলাদেশেৰ নদ-নদী}} {{বাংলাৰ নদী}} [[বিষয়শ্ৰেণী:এশিয়াৰ আন্তৰ্জাতিক নদী]] [[বিষয়শ্ৰেণী:পশ্চিমবঙ্গেৰ নদী]] [[বিষয়শ্ৰেণী:কুড়িগ্ৰাম জিলাৰ নদী]] 67cugdselhdwa4mwdmei72p61qqzywf 652029 652028 2026-11-11T05:01:37Z Kandarpajit Kallol 6257 652029 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Geobox | River |name = দুধকুমাৰ নদী |category_hide= 1 |country = বাংলাদেশ |country1 = ভাৰত |region = ৰংপুৰ বিভাগ |region1 = জলপাইগুৰি বিভাগ |district = জলপাইগুৰি জিলা |district1 = কুড়িগ্ৰাম জিলা |length = 65 |source_name = ৰায়ডাক নদী, তোৰ্ষা নদী |mouth_name = [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] }} '''দুধকুমাৰ নদী''' [[বাংলাদেশ]] আৰু [[ভাৰত]]ৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন [[আন্তঃসীমান্ত নদী]]।<ref name="banglapedia">{{cite web |url=http://bn.banglapedia.org/index.php?title=আন্তঃসীমান্ত_নদী |title=আন্তঃসীমান্ত নদী |website=Banglapedia |date=16 June 2014 |access-date=16 June 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305084716/http://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%86%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%83%E0%A6%B8%E0%A7%80%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4_%E0%A6%A8%E0%A6%A6%E0%A7%80 |archive-date=5 March 2016 |url-status=dead }}</ref> নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ১৬ কিলোমিটাৰ আৰু গড় প্ৰস্থ ২৪ মিটাৰ। নদীখনৰ গতিপথ সৰ্পিলাকাৰ। বাংলাদেশ পানী উন্নয়ন ব'ৰ্ড (পাউবো)ৰ তালিকাত দুধকুমাৰ নদীৰ পৰিচিতি নম্বৰ হৈছে উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চলৰ নদী নং ৫৭।<ref name="নদনদী">{{cite book |last=ৰাজ্জাক |first=মাণিক মোহাম্মদ |title=বাংলাদেশেৰ নদনদী: বৰ্তমান গতিপ্ৰকৃতি |chapter=উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চলেৰ নদী |edition=প্ৰথম |location=ঢাকা |publisher=কথাপ্ৰকাশ |date=February 2015 |page=126 |isbn=984-70120-0436-4 }}</ref> ভাৰতৰ [[পশ্চিমবংগ]]ৰ পৰা বৈ অহা ৰায়ডাক নদী বা [[সোণকোষ নদী]]য়ে পাটেশ্বৰীৰ ওচৰত দুধকুমাৰ নাম ধাৰণ কৰে। বাংলাদেশৰ উত্তৰ সীমান্তৰ অন্যতম নদী হৈছে দুধকুমাৰ।<ref name="নদীকোষ"/> == উৎপত্তি আৰু প্ৰৱাহ == দুধকুমাৰ নদীৰ উৎপত্তি মূলতঃ ভাৰতৰ [[ছিকিম]] ৰাজ্যত। [[তিস্তা নদী]]ৰ সমান্তৰালভাৱে উত্তৰ দিশলৈ বৈ অহা ধৰলা আৰু দুধকুমাৰ নদী দুখন পৰৱৰ্তী সময়ত পৃথক নদী হিচাপে প্ৰৱাহিত হয়। [[ৰংপুৰ]]ত নীলকুমাৰ নামৰ এখন নদী দুধকুমাৰৰ সৈতে মিলিত হৈছে। নদীখনে [[পাটেশ্বৰী]]ৰ ওচৰত [[গদাধৰ নদী|গদাধৰ]] আৰু [[গংগাধৰ নদী]]ক উপনদী হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত নদীখনে আঁকাবাঁকা পথেৰে প্ৰায় ৫২ কিলোমিটাৰ অতিক্ৰম কৰি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদীত মিলিত হয়।<ref name="নদীকোষ">{{cite book|last=বিশ্বাস|first=অশোক|title=বাংলাদেশেৰ নদীকোষ|location=ঢাকা|publisher=গতিধাৰা|date=February 2011|page=195}}</ref> == আৰও দেখোন == * [[বাংলাদেশেৰ নদীৰ তালিকা]] * [[বাংলাদেশেৰ বড় নদীসমূহ]] * [[পশ্চিমবঙ্গেৰ নদীৰ তালিকা]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{সূত্ৰ তালিকা}} {{বাংলাদেশেৰ নদ-নদী}} {{বাংলাৰ নদী}} [[বিষয়শ্ৰেণী:এশিয়াৰ আন্তৰ্জাতিক নদী]] [[বিষয়শ্ৰেণী:পশ্চিমবঙ্গেৰ নদী]] [[বিষয়শ্ৰেণী:কুড়িগ্ৰাম জিলাৰ নদী]] 192nvlx3gnrpk578xdig26gw5213gdz 652030 652029 2026-11-11T05:03:04Z Kandarpajit Kallol 6257 /* উৎপত্তি আৰু প্ৰৱাহ */ 652030 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Geobox | River |name = দুধকুমাৰ নদী |category_hide= 1 |country = বাংলাদেশ |country1 = ভাৰত |region = ৰংপুৰ বিভাগ |region1 = জলপাইগুৰি বিভাগ |district = জলপাইগুৰি জিলা |district1 = কুড়িগ্ৰাম জিলা |length = 65 |source_name = ৰায়ডাক নদী, তোৰ্ষা নদী |mouth_name = [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] }} '''দুধকুমাৰ নদী''' [[বাংলাদেশ]] আৰু [[ভাৰত]]ৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন [[আন্তঃসীমান্ত নদী]]।<ref name="banglapedia">{{cite web |url=http://bn.banglapedia.org/index.php?title=আন্তঃসীমান্ত_নদী |title=আন্তঃসীমান্ত নদী |website=Banglapedia |date=16 June 2014 |access-date=16 June 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305084716/http://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%86%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%83%E0%A6%B8%E0%A7%80%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4_%E0%A6%A8%E0%A6%A6%E0%A7%80 |archive-date=5 March 2016 |url-status=dead }}</ref> নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ১৬ কিলোমিটাৰ আৰু গড় প্ৰস্থ ২৪ মিটাৰ। নদীখনৰ গতিপথ সৰ্পিলাকাৰ। বাংলাদেশ পানী উন্নয়ন ব'ৰ্ড (পাউবো)ৰ তালিকাত দুধকুমাৰ নদীৰ পৰিচিতি নম্বৰ হৈছে উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চলৰ নদী নং ৫৭।<ref name="নদনদী">{{cite book |last=ৰাজ্জাক |first=মাণিক মোহাম্মদ |title=বাংলাদেশেৰ নদনদী: বৰ্তমান গতিপ্ৰকৃতি |chapter=উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চলেৰ নদী |edition=প্ৰথম |location=ঢাকা |publisher=কথাপ্ৰকাশ |date=February 2015 |page=126 |isbn=984-70120-0436-4 }}</ref> ভাৰতৰ [[পশ্চিমবংগ]]ৰ পৰা বৈ অহা ৰায়ডাক নদী বা [[সোণকোষ নদী]]য়ে পাটেশ্বৰীৰ ওচৰত দুধকুমাৰ নাম ধাৰণ কৰে। বাংলাদেশৰ উত্তৰ সীমান্তৰ অন্যতম নদী হৈছে দুধকুমাৰ।<ref name="নদীকোষ"/> == উৎপত্তি আৰু প্ৰৱাহ == দুধকুমাৰ নদীৰ উৎপত্তি মূলতঃ ভাৰতৰ [[ছিকিম]] ৰাজ্যত। তিস্তা নদীৰ সমান্তৰালভাৱে উত্তৰ দিশলৈ বৈ অহা ধৰলা আৰু দুধকুমাৰ নদী দুখন পৰৱৰ্তী সময়ত পৃথক নদী হিচাপে প্ৰৱাহিত হয়। ৰংপুৰত নীলকুমাৰ নামৰ এখন নদী দুধকুমাৰৰ সৈতে মিলিত হৈছে। নদীখনে পাটেশ্বৰীৰ ওচৰত গদাধৰ আৰু গংগাধৰ নদীক উপনদী হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত নদীখনে একাবেঁকা পথেৰে প্ৰায় ৫২ কিলোমিটাৰ অতিক্ৰম কৰি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদীত মিলিত হয়।<ref name="নদীকোষ">{{cite book|last=বিশ্বাস|first=অশোক|title=বাংলাদেশেৰ নদীকোষ|location=ঢাকা|publisher=গতিধাৰা|date=February 2011|page=195}}</ref> == আৰও দেখোন == * [[বাংলাদেশেৰ নদীৰ তালিকা]] * [[বাংলাদেশেৰ বড় নদীসমূহ]] * [[পশ্চিমবঙ্গেৰ নদীৰ তালিকা]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{সূত্ৰ তালিকা}} {{বাংলাদেশেৰ নদ-নদী}} {{বাংলাৰ নদী}} [[বিষয়শ্ৰেণী:এশিয়াৰ আন্তৰ্জাতিক নদী]] [[বিষয়শ্ৰেণী:পশ্চিমবঙ্গেৰ নদী]] [[বিষয়শ্ৰেণী:কুড়িগ্ৰাম জিলাৰ নদী]] lcns7n9qi6o5z59qtd79tvhvrpe58ca 652031 652030 2026-11-11T05:04:50Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 652031 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Geobox | River |name = দুধকুমাৰ নদী |category_hide= 1 |country = বাংলাদেশ |country1 = ভাৰত |region = ৰংপুৰ বিভাগ |region1 = জলপাইগুৰি বিভাগ |district = জলপাইগুৰি জিলা |district1 = কুড়িগ্ৰাম জিলা |length = 65 |source_name = ৰায়ডাক নদী, তোৰ্ষা নদী |mouth_name = [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] }} '''দুধকুমাৰ নদী''' [[বাংলাদেশ]] আৰু [[ভাৰত]]ৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন [[আন্তঃসীমান্ত নদী]]।<ref name="banglapedia">{{cite web |url=http://bn.banglapedia.org/index.php?title=আন্তঃসীমান্ত_নদী|title=আন্তঃসীমান্ত নদী|website=Banglapedia|date=16 June 2014|access-date=16 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305084716/http://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%86%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%83%E0%A6%B8%E0%A7%80%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4_%E0%A6%A8%E0%A6%A6%E0%A7%80|archive-date=5 March 2016|url-status=dead}}</ref> নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ১৬ কিলোমিটাৰ আৰু গড় প্ৰস্থ ২৪ মিটাৰ। নদীখনৰ গতিপথ সৰ্পিলাকাৰ। বাংলাদেশ পানী উন্নয়ন ব'ৰ্ড (পাউবো)ৰ তালিকাত দুধকুমাৰ নদীৰ পৰিচিতি নম্বৰ হৈছে উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চলৰ নদী নং ৫৭।<ref name="নদনদী">{{cite book|last=ৰাজ্জাক|first=মাণিক মোহাম্মদ|title=বাংলাদেশেৰ নদনদী: বৰ্তমান গতিপ্ৰকৃতি|chapter=উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চলেৰ নদী|edition=প্ৰথম|location=ঢাকা|publisher=কথাপ্ৰকাশ|date=February 2015|page=126|isbn=984-70120-0436-4}}</ref> ভাৰতৰ [[পশ্চিমবংগ]]ৰ পৰা বৈ অহা ৰায়ডাক নদী বা [[সোণকোষ নদী]]য়ে পাটেশ্বৰীৰ ওচৰত দুধকুমাৰ নাম ধাৰণ কৰে। বাংলাদেশৰ উত্তৰ সীমান্তৰ অন্যতম নদী হৈছে দুধকুমাৰ।<ref name="নদীকোষ"/> == উৎপত্তি আৰু প্ৰৱাহ == দুধকুমাৰ নদীৰ উৎপত্তি মূলতঃ ভাৰতৰ [[ছিকিম]] ৰাজ্যত। তিস্তা নদীৰ সমান্তৰালভাৱে উত্তৰ দিশলৈ বৈ অহা ধৰলা আৰু দুধকুমাৰ নদী দুখন পৰৱৰ্তী সময়ত পৃথক নদী হিচাপে প্ৰৱাহিত হয়। ৰংপুৰত নীলকুমাৰ নামৰ এখন নদী দুধকুমাৰৰ সৈতে মিলিত হৈছে। নদীখনে পাটেশ্বৰীৰ ওচৰত গদাধৰ আৰু গংগাধৰ নদীক উপনদী হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত নদীখনে একাবেঁকা পথেৰে প্ৰায় ৫২ কিলোমিটাৰ অতিক্ৰম কৰি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদীত মিলিত হয়।<ref name="নদীকোষ">{{cite book|last=বিশ্বাস|first=অশোক|title=বাংলাদেশেৰ নদীকোষ|location=ঢাকা|publisher=গতিধাৰা|date=February 2011|page=195}}</ref> == আৰও দেখোন == * [[বাংলাদেশেৰ নদীৰ তালিকা]] * [[বাংলাদেশেৰ বড় নদীসমূহ]] * [[পশ্চিমবঙ্গেৰ নদীৰ তালিকা]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{সূত্ৰ তালিকা}} {{বাংলাদেশেৰ নদ-নদী}} {{বাংলাৰ নদী}} [[বিষয়শ্ৰেণী:এশিয়াৰ আন্তৰ্জাতিক নদী]] [[বিষয়শ্ৰেণী:পশ্চিমবঙ্গেৰ নদী]] [[বিষয়শ্ৰেণী:কুড়িগ্ৰাম জিলাৰ নদী]] sctgow5qldf1t7tzd7zsns7vku6lmes 652032 652031 2026-11-11T05:05:32Z Kandarpajit Kallol 6257 /* আৰও দেখোন */ 652032 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Geobox | River |name = দুধকুমাৰ নদী |category_hide= 1 |country = বাংলাদেশ |country1 = ভাৰত |region = ৰংপুৰ বিভাগ |region1 = জলপাইগুৰি বিভাগ |district = জলপাইগুৰি জিলা |district1 = কুড়িগ্ৰাম জিলা |length = 65 |source_name = ৰায়ডাক নদী, তোৰ্ষা নদী |mouth_name = [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] }} '''দুধকুমাৰ নদী''' [[বাংলাদেশ]] আৰু [[ভাৰত]]ৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন [[আন্তঃসীমান্ত নদী]]।<ref name="banglapedia">{{cite web |url=http://bn.banglapedia.org/index.php?title=আন্তঃসীমান্ত_নদী|title=আন্তঃসীমান্ত নদী|website=Banglapedia|date=16 June 2014|access-date=16 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305084716/http://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%86%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%83%E0%A6%B8%E0%A7%80%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4_%E0%A6%A8%E0%A6%A6%E0%A7%80|archive-date=5 March 2016|url-status=dead}}</ref> নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ১৬ কিলোমিটাৰ আৰু গড় প্ৰস্থ ২৪ মিটাৰ। নদীখনৰ গতিপথ সৰ্পিলাকাৰ। বাংলাদেশ পানী উন্নয়ন ব'ৰ্ড (পাউবো)ৰ তালিকাত দুধকুমাৰ নদীৰ পৰিচিতি নম্বৰ হৈছে উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চলৰ নদী নং ৫৭।<ref name="নদনদী">{{cite book|last=ৰাজ্জাক|first=মাণিক মোহাম্মদ|title=বাংলাদেশেৰ নদনদী: বৰ্তমান গতিপ্ৰকৃতি|chapter=উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চলেৰ নদী|edition=প্ৰথম|location=ঢাকা|publisher=কথাপ্ৰকাশ|date=February 2015|page=126|isbn=984-70120-0436-4}}</ref> ভাৰতৰ [[পশ্চিমবংগ]]ৰ পৰা বৈ অহা ৰায়ডাক নদী বা [[সোণকোষ নদী]]য়ে পাটেশ্বৰীৰ ওচৰত দুধকুমাৰ নাম ধাৰণ কৰে। বাংলাদেশৰ উত্তৰ সীমান্তৰ অন্যতম নদী হৈছে দুধকুমাৰ।<ref name="নদীকোষ"/> == উৎপত্তি আৰু প্ৰৱাহ == দুধকুমাৰ নদীৰ উৎপত্তি মূলতঃ ভাৰতৰ [[ছিকিম]] ৰাজ্যত। তিস্তা নদীৰ সমান্তৰালভাৱে উত্তৰ দিশলৈ বৈ অহা ধৰলা আৰু দুধকুমাৰ নদী দুখন পৰৱৰ্তী সময়ত পৃথক নদী হিচাপে প্ৰৱাহিত হয়। ৰংপুৰত নীলকুমাৰ নামৰ এখন নদী দুধকুমাৰৰ সৈতে মিলিত হৈছে। নদীখনে পাটেশ্বৰীৰ ওচৰত গদাধৰ আৰু গংগাধৰ নদীক উপনদী হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত নদীখনে একাবেঁকা পথেৰে প্ৰায় ৫২ কিলোমিটাৰ অতিক্ৰম কৰি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদীত মিলিত হয়।<ref name="নদীকোষ">{{cite book|last=বিশ্বাস|first=অশোক|title=বাংলাদেশেৰ নদীকোষ|location=ঢাকা|publisher=গতিধাৰা|date=February 2011|page=195}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{সূত্ৰ তালিকা}} {{বাংলাদেশেৰ নদ-নদী}} {{বাংলাৰ নদী}} [[বিষয়শ্ৰেণী:এশিয়াৰ আন্তৰ্জাতিক নদী]] [[বিষয়শ্ৰেণী:পশ্চিমবঙ্গেৰ নদী]] [[বিষয়শ্ৰেণী:কুড়িগ্ৰাম জিলাৰ নদী]] prxvk07exq8awmxbkncpag20soanng3 652033 652032 2026-11-11T05:06:31Z Kandarpajit Kallol 6257 /* তথ্যসূত্ৰ */ 652033 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Geobox | River |name = দুধকুমাৰ নদী |category_hide= 1 |country = বাংলাদেশ |country1 = ভাৰত |region = ৰংপুৰ বিভাগ |region1 = জলপাইগুৰি বিভাগ |district = জলপাইগুৰি জিলা |district1 = কুড়িগ্ৰাম জিলা |length = 65 |source_name = ৰায়ডাক নদী, তোৰ্ষা নদী |mouth_name = [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] }} '''দুধকুমাৰ নদী''' [[বাংলাদেশ]] আৰু [[ভাৰত]]ৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন [[আন্তঃসীমান্ত নদী]]।<ref name="banglapedia">{{cite web |url=http://bn.banglapedia.org/index.php?title=আন্তঃসীমান্ত_নদী|title=আন্তঃসীমান্ত নদী|website=Banglapedia|date=16 June 2014|access-date=16 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305084716/http://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%86%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%83%E0%A6%B8%E0%A7%80%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4_%E0%A6%A8%E0%A6%A6%E0%A7%80|archive-date=5 March 2016|url-status=dead}}</ref> নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ১৬ কিলোমিটাৰ আৰু গড় প্ৰস্থ ২৪ মিটাৰ। নদীখনৰ গতিপথ সৰ্পিলাকাৰ। বাংলাদেশ পানী উন্নয়ন ব'ৰ্ড (পাউবো)ৰ তালিকাত দুধকুমাৰ নদীৰ পৰিচিতি নম্বৰ হৈছে উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চলৰ নদী নং ৫৭।<ref name="নদনদী">{{cite book|last=ৰাজ্জাক|first=মাণিক মোহাম্মদ|title=বাংলাদেশেৰ নদনদী: বৰ্তমান গতিপ্ৰকৃতি|chapter=উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চলেৰ নদী|edition=প্ৰথম|location=ঢাকা|publisher=কথাপ্ৰকাশ|date=February 2015|page=126|isbn=984-70120-0436-4}}</ref> ভাৰতৰ [[পশ্চিমবংগ]]ৰ পৰা বৈ অহা ৰায়ডাক নদী বা [[সোণকোষ নদী]]য়ে পাটেশ্বৰীৰ ওচৰত দুধকুমাৰ নাম ধাৰণ কৰে। বাংলাদেশৰ উত্তৰ সীমান্তৰ অন্যতম নদী হৈছে দুধকুমাৰ।<ref name="নদীকোষ"/> == উৎপত্তি আৰু প্ৰৱাহ == দুধকুমাৰ নদীৰ উৎপত্তি মূলতঃ ভাৰতৰ [[ছিকিম]] ৰাজ্যত। তিস্তা নদীৰ সমান্তৰালভাৱে উত্তৰ দিশলৈ বৈ অহা ধৰলা আৰু দুধকুমাৰ নদী দুখন পৰৱৰ্তী সময়ত পৃথক নদী হিচাপে প্ৰৱাহিত হয়। ৰংপুৰত নীলকুমাৰ নামৰ এখন নদী দুধকুমাৰৰ সৈতে মিলিত হৈছে। নদীখনে পাটেশ্বৰীৰ ওচৰত গদাধৰ আৰু গংগাধৰ নদীক উপনদী হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত নদীখনে একাবেঁকা পথেৰে প্ৰায় ৫২ কিলোমিটাৰ অতিক্ৰম কৰি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদীত মিলিত হয়।<ref name="নদীকোষ">{{cite book|last=বিশ্বাস|first=অশোক|title=বাংলাদেশেৰ নদীকোষ|location=ঢাকা|publisher=গতিধাৰা|date=February 2011|page=195}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:এছিয়াৰ আন্তৰ্জাতিক নদী]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] [[শ্ৰেণী:নদী]] 6fova3w8ymr8nzstokref0559kesnzh 652034 652033 2026-11-11T05:07:24Z Kandarpajit Kallol 6257 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 652034 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Geobox | River |name = দুধকুমাৰ নদী |category_hide= 1 |country = বাংলাদেশ |country1 = ভাৰত |region = ৰংপুৰ বিভাগ |region1 = জলপাইগুৰি বিভাগ |district = জলপাইগুৰি জিলা |district1 = কুড়িগ্ৰাম জিলা |length = 65 |source_name = ৰায়ডাক নদী, তোৰ্ষা নদী |mouth_name = [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] }} '''দুধকুমাৰ নদী''' [[বাংলাদেশ]] আৰু [[ভাৰত]]ৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন [[আন্তঃসীমান্ত নদী]]।<ref name="banglapedia">{{cite web |url=http://bn.banglapedia.org/index.php?title=আন্তঃসীমান্ত_নদী|title=আন্তঃসীমান্ত নদী|website=Banglapedia|date=16 June 2014|access-date=16 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305084716/http://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%86%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%83%E0%A6%B8%E0%A7%80%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4_%E0%A6%A8%E0%A6%A6%E0%A7%80|archive-date=5 March 2016|url-status=dead}}</ref> নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ১৬ কিলোমিটাৰ আৰু গড় প্ৰস্থ ২৪ মিটাৰ। নদীখনৰ গতিপথ সৰ্পিলাকাৰ। বাংলাদেশ পানী উন্নয়ন ব'ৰ্ড (পাউবো)ৰ তালিকাত দুধকুমাৰ নদীৰ পৰিচিতি নম্বৰ হৈছে উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চলৰ নদী নং ৫৭।<ref name="নদনদী">{{cite book|last=ৰাজ্জাক|first=মাণিক মোহাম্মদ|title=বাংলাদেশেৰ নদনদী: বৰ্তমান গতিপ্ৰকৃতি|chapter=উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চলেৰ নদী|edition=প্ৰথম|location=ঢাকা|publisher=কথাপ্ৰকাশ|date=February 2015|page=126|isbn=984-70120-0436-4}}</ref> ভাৰতৰ [[পশ্চিমবংগ]]ৰপৰা বৈ অহা ৰায়ডাক নদী বা [[সোণকোষ নদী]]য়ে পাটেশ্বৰীৰ ওচৰত দুধকুমাৰ নাম ধাৰণ কৰে। বাংলাদেশৰ উত্তৰ সীমান্তৰ অন্যতম নদী হৈছে দুধকুমাৰ।<ref name="নদীকোষ"/> == উৎপত্তি আৰু প্ৰৱাহ == দুধকুমাৰ নদীৰ উৎপত্তি মূলতঃ ভাৰতৰ [[ছিকিম]] ৰাজ্যত। তিস্তা নদীৰ সমান্তৰালভাৱে উত্তৰ দিশলৈ বৈ অহা ধৰলা আৰু দুধকুমাৰ নদী দুখন পৰৱৰ্তী সময়ত পৃথক নদী হিচাপে প্ৰৱাহিত হয়। ৰংপুৰত নীলকুমাৰ নামৰ এখন নদী দুধকুমাৰৰ সৈতে মিলিত হৈছে। নদীখনে পাটেশ্বৰীৰ ওচৰত গদাধৰ আৰু গংগাধৰ নদীক উপনদী হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত নদীখনে একা-বেঁকা পথেৰে প্ৰায় ৫২ কিলোমিটাৰ অতিক্ৰম কৰি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদীত মিলিত হয়।<ref name="নদীকোষ">{{cite book|last=বিশ্বাস|first=অশোক|title=বাংলাদেশেৰ নদীকোষ|location=ঢাকা|publisher=গতিধাৰা|date=February 2011|page=195}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:এছিয়াৰ নদী]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] ckhn9ccu0g0pq4l74bbayofqzft6n5u 652035 652034 2026-11-11T05:07:35Z Kandarpajit Kallol 6257 removed [[Category:এছিয়াৰ নদী]] using [[WP:HC|HotCat]] 652035 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Geobox | River |name = দুধকুমাৰ নদী |category_hide= 1 |country = বাংলাদেশ |country1 = ভাৰত |region = ৰংপুৰ বিভাগ |region1 = জলপাইগুৰি বিভাগ |district = জলপাইগুৰি জিলা |district1 = কুড়িগ্ৰাম জিলা |length = 65 |source_name = ৰায়ডাক নদী, তোৰ্ষা নদী |mouth_name = [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] }} '''দুধকুমাৰ নদী''' [[বাংলাদেশ]] আৰু [[ভাৰত]]ৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন [[আন্তঃসীমান্ত নদী]]।<ref name="banglapedia">{{cite web |url=http://bn.banglapedia.org/index.php?title=আন্তঃসীমান্ত_নদী|title=আন্তঃসীমান্ত নদী|website=Banglapedia|date=16 June 2014|access-date=16 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305084716/http://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%86%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%83%E0%A6%B8%E0%A7%80%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4_%E0%A6%A8%E0%A6%A6%E0%A7%80|archive-date=5 March 2016|url-status=dead}}</ref> নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ১৬ কিলোমিটাৰ আৰু গড় প্ৰস্থ ২৪ মিটাৰ। নদীখনৰ গতিপথ সৰ্পিলাকাৰ। বাংলাদেশ পানী উন্নয়ন ব'ৰ্ড (পাউবো)ৰ তালিকাত দুধকুমাৰ নদীৰ পৰিচিতি নম্বৰ হৈছে উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চলৰ নদী নং ৫৭।<ref name="নদনদী">{{cite book|last=ৰাজ্জাক|first=মাণিক মোহাম্মদ|title=বাংলাদেশেৰ নদনদী: বৰ্তমান গতিপ্ৰকৃতি|chapter=উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চলেৰ নদী|edition=প্ৰথম|location=ঢাকা|publisher=কথাপ্ৰকাশ|date=February 2015|page=126|isbn=984-70120-0436-4}}</ref> ভাৰতৰ [[পশ্চিমবংগ]]ৰপৰা বৈ অহা ৰায়ডাক নদী বা [[সোণকোষ নদী]]য়ে পাটেশ্বৰীৰ ওচৰত দুধকুমাৰ নাম ধাৰণ কৰে। বাংলাদেশৰ উত্তৰ সীমান্তৰ অন্যতম নদী হৈছে দুধকুমাৰ।<ref name="নদীকোষ"/> == উৎপত্তি আৰু প্ৰৱাহ == দুধকুমাৰ নদীৰ উৎপত্তি মূলতঃ ভাৰতৰ [[ছিকিম]] ৰাজ্যত। তিস্তা নদীৰ সমান্তৰালভাৱে উত্তৰ দিশলৈ বৈ অহা ধৰলা আৰু দুধকুমাৰ নদী দুখন পৰৱৰ্তী সময়ত পৃথক নদী হিচাপে প্ৰৱাহিত হয়। ৰংপুৰত নীলকুমাৰ নামৰ এখন নদী দুধকুমাৰৰ সৈতে মিলিত হৈছে। নদীখনে পাটেশ্বৰীৰ ওচৰত গদাধৰ আৰু গংগাধৰ নদীক উপনদী হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত নদীখনে একা-বেঁকা পথেৰে প্ৰায় ৫২ কিলোমিটাৰ অতিক্ৰম কৰি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদীত মিলিত হয়।<ref name="নদীকোষ">{{cite book|last=বিশ্বাস|first=অশোক|title=বাংলাদেশেৰ নদীকোষ|location=ঢাকা|publisher=গতিধাৰা|date=February 2011|page=195}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] 2yfal07vofj5rbfftay52lhnhaaik60 652036 652035 2026-11-11T05:07:51Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 652036 wikitext text/x-wiki {{Geobox | River |name = দুধকুমাৰ নদী |category_hide= 1 |country = বাংলাদেশ |country1 = ভাৰত |region = ৰংপুৰ বিভাগ |region1 = জলপাইগুৰি বিভাগ |district = জলপাইগুৰি জিলা |district1 = কুড়িগ্ৰাম জিলা |length = 65 |source_name = ৰায়ডাক নদী, তোৰ্ষা নদী |mouth_name = [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] }} '''দুধকুমাৰ নদী''' [[বাংলাদেশ]] আৰু [[ভাৰত]]ৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন [[আন্তঃসীমান্ত নদী]]।<ref name="banglapedia">{{cite web |url=http://bn.banglapedia.org/index.php?title=আন্তঃসীমান্ত_নদী|title=আন্তঃসীমান্ত নদী|website=Banglapedia|date=16 June 2014|access-date=16 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305084716/http://bn.banglapedia.org/index.php?title=%E0%A6%86%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%83%E0%A6%B8%E0%A7%80%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4_%E0%A6%A8%E0%A6%A6%E0%A7%80|archive-date=5 March 2016|url-status=dead}}</ref> নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ১৬ কিলোমিটাৰ আৰু গড় প্ৰস্থ ২৪ মিটাৰ। নদীখনৰ গতিপথ সৰ্পিলাকাৰ। বাংলাদেশ পানী উন্নয়ন ব'ৰ্ড (পাউবো)ৰ তালিকাত দুধকুমাৰ নদীৰ পৰিচিতি নম্বৰ হৈছে উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চলৰ নদী নং ৫৭।<ref name="নদনদী">{{cite book|last=ৰাজ্জাক|first=মাণিক মোহাম্মদ|title=বাংলাদেশেৰ নদনদী: বৰ্তমান গতিপ্ৰকৃতি|chapter=উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চলেৰ নদী|edition=প্ৰথম|location=ঢাকা|publisher=কথাপ্ৰকাশ|date=February 2015|page=126|isbn=984-70120-0436-4}}</ref> ভাৰতৰ [[পশ্চিমবংগ]]ৰপৰা বৈ অহা ৰায়ডাক নদী বা [[সোণকোষ নদী]]য়ে পাটেশ্বৰীৰ ওচৰত দুধকুমাৰ নাম ধাৰণ কৰে। বাংলাদেশৰ উত্তৰ সীমান্তৰ অন্যতম নদী হৈছে দুধকুমাৰ।<ref name="নদীকোষ"/> == উৎপত্তি আৰু প্ৰৱাহ == দুধকুমাৰ নদীৰ উৎপত্তি মূলতঃ ভাৰতৰ [[ছিকিম]] ৰাজ্যত। তিস্তা নদীৰ সমান্তৰালভাৱে উত্তৰ দিশলৈ বৈ অহা ধৰলা আৰু দুধকুমাৰ নদী দুখন পৰৱৰ্তী সময়ত পৃথক নদী হিচাপে প্ৰৱাহিত হয়। ৰংপুৰত নীলকুমাৰ নামৰ এখন নদী দুধকুমাৰৰ সৈতে মিলিত হৈছে। নদীখনে পাটেশ্বৰীৰ ওচৰত গদাধৰ আৰু গংগাধৰ নদীক উপনদী হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত নদীখনে একা-বেঁকা পথেৰে প্ৰায় ৫২ কিলোমিটাৰ অতিক্ৰম কৰি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদীত মিলিত হয়।<ref name="নদীকোষ">{{cite book|last=বিশ্বাস|first=অশোক|title=বাংলাদেশেৰ নদীকোষ|location=ঢাকা|publisher=গতিধাৰা|date=February 2011|page=195}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] pukd556rpvakgu7e1z51uumcluv9yd8