ৱিকিউৎস aswikisource https://as.wikisource.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A4 MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter মাধ্যম বিশেষ বাৰ্তা সদস্য সদস্য বাৰ্তা ৱিকিউৎস ৱিকিউৎস বাৰ্তা চিত্ৰ চিত্ৰ বাৰ্তা মিডিয়াৱিকি মিডিয়াৱিকি আলোচনা সাঁচ সাঁচ বাৰ্তা সহায় সহায় বাৰ্তা শ্ৰেণী শ্ৰেণী বাৰ্তা লেখক লেখক আলোচনা পৃষ্ঠা পৃষ্ঠা আলোচনা সূচী সূচী আলোচনা প্ৰকাশক প্ৰকাশক আলোচনা TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 6 66516 255531 205363 2026-07-12T17:38:07Z BabulB 104 BabulBয়ে পুনৰ্নিৰ্দেশ নেৰাকৈ পৃষ্ঠা [[চিত্ৰ:উদ্‌ভিদ বিজ্ঞান.pdf]]ৰ পৰা [[চিত্ৰ:উদ্‌ভিদ বিবৰণ.pdf]]লৈ স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title 205363 wikitext text/x-wiki == সাৰাংশ == {{Book | Author = ধনিৰাম দত্ত | Date = | Image = | Language = as | Source = https://archive.org/ | Subtitle = | Title = উদ্‌ভিদ বিজ্ঞান }} == অনুজ্ঞাপত্ৰ == {{PD-India-Author?}} [[শ্ৰেণী:স্থানীয়ভাৱে আপল'ড কৰা ফাইল]] ssm6epke44henr90yd7zisx6fy0ybrl 104 71593 255588 255007 2026-07-13T05:38:09Z BabulB 104 255588 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Himashree Borah" />{{rh||ৰহদৈ লিগিৰী|৩৫}}</noinclude>{{Block center|<poem> কৃষ্ণ এক দেৱ দুখহাৰী {{float right|4=3em|কালমায়াদিৰো অধিকাৰী}} ::::কৃষ্ণ বিনে শ্ৰেষ্ঠ দেৱ নাহি আৰ। সৃষ্টি স্থিতি অন্তকাৰী দেৱ {{float right|4=3em|তান্ত বিনে আন নাহি কেৱ}} ::::জানিবা বিষ্ণুসে সমস্ত জগতে সাৰ॥ নমো নমো নিত্য নিৰঞ্জন {{float right|4=3em|নাৰায়ণ শিৱ সনাতন}} ::::অনাদি অনন্ত নিৰ্গুণ গুণ নিয়ন্তা। পৰম পুৰুষ ভাগৱন্ত নাহি {{float right|4=3em|পূৰ্ব্বাপৰ আদি অন্ত}} ::::তুমিসে চৈতন্য সমস্ত ভাৰ ভাৱন্তা॥</poem>}} মন-প্ৰাণ ভৰি এই লেচাৰিটো গাই হাত যুৰি প্ৰভুক “হে প্ৰভু! পতিত পাৱন, সৰ্ব্ব মধুসূদন, মুৰাৰি তুমি দাসীক ৰক্ষা কৰিবা। তুমিয়েই দাসীৰ সৰ্ব্ব আশ্ৰয়, ভৰসাৰ থল। মধুসূদন! কাতৰ কৰিছো বেটীক সংকটত ৰক্ষা কৰে যেন।” এইবুলি তুতি কৰি থাকোতে বেচেৰীৰ চকু লাগিল। কিছু বেলি টোপনি হোৱাৰ পিছত তাই সমাজিক দেখিলে— তাই যেন সেই সৰুকালৰ দৰে ম'হত উঠি ম'হটোক পানী পিয়াবলৈ নিছে। দয়াৰামে যেন লগ ধৰি তাইক কৈছে— “ৰহদৈ! ম‍ই তোকহে ভাল পাওঁ, তোকেহে বিয়া কৰাম। মই তোক নাপালে হয় বৰবিহ খাই, নতুবা নদীত জাঁপ দি মৰিম, নতুবা দেশ ছাৰি বৰাগী হ'ম।” এই সপোনটো দেখি থাকোতে তাই সাৰ পালে। চকু-মুখ মচি দেখে যে পূবে ৰঙা ৰ'দ দিছে। বেচেৰী বিছনাৰ পৰা উঠি চকুলোবিলাক ধুই-মচি নিজৰ নিত্য কৰ্মত মন দিলে। পঞ্চবিংশ অধ্যায় ৰজা আৰু বদন বৰফুকন ৰহদৈয়ে সৈতে প্ৰেমালাপ কৰাৰ পিছদিনা ৰাজকাৰ্য উপলক্ষে ৰাতিপুৱাই বদন বৰফুকন ৰজাৰ ভিতৰুৱা চ'ৰালৈ অহাত ৰজাই তেওঁক যথোচিত আদৰ সন্মান কৰি বহুৱাই সুধিলে,— “ডাঙৰীয়া! কি সকামে বা অহা হৈছে?” বদনে ৰজাক সেৱা কৰি ক'লে— “স্বৰ্গদেৱ ঈশ্বৰ! এনেকৈ বিশেষ কোনো সকাম নাই। ৰাজ্য ভালেই চলিছে, পিছত স্বৰ্গদেৱ ঈশ্বৰে নিজে এই ৰাজ্যখন চলোৱাৰ ভাৰ ল'লে এই বুঢ়া বন্দীয়ে তত পাওঁ। বুঢ়া বন্দীৰ ইচ্ছা হৈছে যেন গংগা, গয়া, কাশী দৰ্শন কৰি আহোঁগৈ৷” ৰজা— মোৰ বোধেৰে ৰাজ্যত এতিয়াও শান্তি স্থাপিত হোৱা নাই। পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ পুতেক বা ক'ত লুকাই থাকি তলে তলে আৰু কি ষড়যন্ত্ৰ কৰিবলৈ বিচাৰিছে তাক কোনে জানে। আইদেউতাও এই পৰ্যন্ত বুঢ়াগোহাঁইৰ ফৈদৰ ফলীয়া<noinclude></noinclude> 48fhsubjb5mn2t3l71yp4t7yzifld70 255589 255588 2026-07-13T05:38:54Z BabulB 104 255589 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Himashree Borah" />{{rh||ৰহদৈ লিগিৰী|৩৫}}</noinclude>{{Block center|<poem> কৃষ্ণ এক দেৱ দুখহাৰী {{float right|4=4em|কালমায়াদিৰো অধিকাৰী}} :::::কৃষ্ণ বিনে শ্ৰেষ্ঠ দেৱ নাহি আৰ। সৃষ্টি স্থিতি অন্তকাৰী দেৱ {{float right|4=3em|তান্ত বিনে আন নাহি কেৱ}} :::::জানিবা বিষ্ণুসে সমস্ত জগতে সাৰ॥ নমো নমো নিত্য নিৰঞ্জন {{float right|4=3em|নাৰায়ণ শিৱ সনাতন}} :::::অনাদি অনন্ত নিৰ্গুণ গুণ নিয়ন্তা। পৰম পুৰুষ ভাগৱন্ত নাহি {{float right|4=3em|পূৰ্ব্বাপৰ আদি অন্ত}} :::::তুমিসে চৈতন্য সমস্ত ভাৰ ভাৱন্তা॥</poem>}} মন-প্ৰাণ ভৰি এই লেচাৰিটো গাই হাত যুৰি প্ৰভুক “হে প্ৰভু! পতিত পাৱন, সৰ্ব্ব মধুসূদন, মুৰাৰি তুমি দাসীক ৰক্ষা কৰিবা। তুমিয়েই দাসীৰ সৰ্ব্ব আশ্ৰয়, ভৰসাৰ থল। মধুসূদন! কাতৰ কৰিছো বেটীক সংকটত ৰক্ষা কৰে যেন।” এইবুলি তুতি কৰি থাকোতে বেচেৰীৰ চকু লাগিল। কিছু বেলি টোপনি হোৱাৰ পিছত তাই সমাজিক দেখিলে— তাই যেন সেই সৰুকালৰ দৰে ম'হত উঠি ম'হটোক পানী পিয়াবলৈ নিছে। দয়াৰামে যেন লগ ধৰি তাইক কৈছে— “ৰহদৈ! ম‍ই তোকহে ভাল পাওঁ, তোকেহে বিয়া কৰাম। মই তোক নাপালে হয় বৰবিহ খাই, নতুবা নদীত জাঁপ দি মৰিম, নতুবা দেশ ছাৰি বৰাগী হ'ম।” এই সপোনটো দেখি থাকোতে তাই সাৰ পালে। চকু-মুখ মচি দেখে যে পূবে ৰঙা ৰ'দ দিছে। বেচেৰী বিছনাৰ পৰা উঠি চকুলোবিলাক ধুই-মচি নিজৰ নিত্য কৰ্মত মন দিলে। পঞ্চবিংশ অধ্যায় ৰজা আৰু বদন বৰফুকন ৰহদৈয়ে সৈতে প্ৰেমালাপ কৰাৰ পিছদিনা ৰাজকাৰ্য উপলক্ষে ৰাতিপুৱাই বদন বৰফুকন ৰজাৰ ভিতৰুৱা চ'ৰালৈ অহাত ৰজাই তেওঁক যথোচিত আদৰ সন্মান কৰি বহুৱাই সুধিলে,— “ডাঙৰীয়া! কি সকামে বা অহা হৈছে?” বদনে ৰজাক সেৱা কৰি ক'লে— “স্বৰ্গদেৱ ঈশ্বৰ! এনেকৈ বিশেষ কোনো সকাম নাই। ৰাজ্য ভালেই চলিছে, পিছত স্বৰ্গদেৱ ঈশ্বৰে নিজে এই ৰাজ্যখন চলোৱাৰ ভাৰ ল'লে এই বুঢ়া বন্দীয়ে তত পাওঁ। বুঢ়া বন্দীৰ ইচ্ছা হৈছে যেন গংগা, গয়া, কাশী দৰ্শন কৰি আহোঁগৈ৷” ৰজা— মোৰ বোধেৰে ৰাজ্যত এতিয়াও শান্তি স্থাপিত হোৱা নাই। পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ পুতেক বা ক'ত লুকাই থাকি তলে তলে আৰু কি ষড়যন্ত্ৰ কৰিবলৈ বিচাৰিছে তাক কোনে জানে। আইদেউতাও এই পৰ্যন্ত বুঢ়াগোহাঁইৰ ফৈদৰ ফলীয়া<noinclude></noinclude> 8v5uyadmzwkwhzdkmnd6t92rc1bc9oz 255590 255589 2026-07-13T05:39:33Z BabulB 104 255590 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Himashree Borah" />{{rh||ৰহদৈ লিগিৰী|৩৫}}</noinclude>{{Block center|<poem> কৃষ্ণ এক দেৱ দুখহাৰী {{float right|4=4em|কালমায়াদিৰো অধিকাৰী}} :::::কৃষ্ণ বিনে শ্ৰেষ্ঠ দেৱ নাহি আৰ। সৃষ্টি স্থিতি অন্তকাৰী দেৱ {{float right|4=4em|তান্ত বিনে আন নাহি কেৱ}} :::::জানিবা বিষ্ণুসে সমস্ত জগতে সাৰ॥ নমো নমো নিত্য নিৰঞ্জন {{float right|4=4em|নাৰায়ণ শিৱ সনাতন}} :::::অনাদি অনন্ত নিৰ্গুণ গুণ নিয়ন্তা। পৰম পুৰুষ ভাগৱন্ত নাহি {{float right|4=4em|পূৰ্ব্বাপৰ আদি অন্ত}} :::::তুমিসে চৈতন্য সমস্ত ভাৰ ভাৱন্তা॥</poem>}} মন-প্ৰাণ ভৰি এই লেচাৰিটো গাই হাত যুৰি প্ৰভুক “হে প্ৰভু! পতিত পাৱন, সৰ্ব্ব মধুসূদন, মুৰাৰি তুমি দাসীক ৰক্ষা কৰিবা। তুমিয়েই দাসীৰ সৰ্ব্ব আশ্ৰয়, ভৰসাৰ থল। মধুসূদন! কাতৰ কৰিছো বেটীক সংকটত ৰক্ষা কৰে যেন।” এইবুলি তুতি কৰি থাকোতে বেচেৰীৰ চকু লাগিল। কিছু বেলি টোপনি হোৱাৰ পিছত তাই সমাজিক দেখিলে— তাই যেন সেই সৰুকালৰ দৰে ম'হত উঠি ম'হটোক পানী পিয়াবলৈ নিছে। দয়াৰামে যেন লগ ধৰি তাইক কৈছে— “ৰহদৈ! ম‍ই তোকহে ভাল পাওঁ, তোকেহে বিয়া কৰাম। মই তোক নাপালে হয় বৰবিহ খাই, নতুবা নদীত জাঁপ দি মৰিম, নতুবা দেশ ছাৰি বৰাগী হ'ম।” এই সপোনটো দেখি থাকোতে তাই সাৰ পালে। চকু-মুখ মচি দেখে যে পূবে ৰঙা ৰ'দ দিছে। বেচেৰী বিছনাৰ পৰা উঠি চকুলোবিলাক ধুই-মচি নিজৰ নিত্য কৰ্মত মন দিলে। পঞ্চবিংশ অধ্যায় ৰজা আৰু বদন বৰফুকন ৰহদৈয়ে সৈতে প্ৰেমালাপ কৰাৰ পিছদিনা ৰাজকাৰ্য উপলক্ষে ৰাতিপুৱাই বদন বৰফুকন ৰজাৰ ভিতৰুৱা চ'ৰালৈ অহাত ৰজাই তেওঁক যথোচিত আদৰ সন্মান কৰি বহুৱাই সুধিলে,— “ডাঙৰীয়া! কি সকামে বা অহা হৈছে?” বদনে ৰজাক সেৱা কৰি ক'লে— “স্বৰ্গদেৱ ঈশ্বৰ! এনেকৈ বিশেষ কোনো সকাম নাই। ৰাজ্য ভালেই চলিছে, পিছত স্বৰ্গদেৱ ঈশ্বৰে নিজে এই ৰাজ্যখন চলোৱাৰ ভাৰ ল'লে এই বুঢ়া বন্দীয়ে তত পাওঁ। বুঢ়া বন্দীৰ ইচ্ছা হৈছে যেন গংগা, গয়া, কাশী দৰ্শন কৰি আহোঁগৈ৷” ৰজা— মোৰ বোধেৰে ৰাজ্যত এতিয়াও শান্তি স্থাপিত হোৱা নাই। পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ পুতেক বা ক'ত লুকাই থাকি তলে তলে আৰু কি ষড়যন্ত্ৰ কৰিবলৈ বিচাৰিছে তাক কোনে জানে। আইদেউতাও এই পৰ্যন্ত বুঢ়াগোহাঁইৰ ফৈদৰ ফলীয়া<noinclude></noinclude> nsx55bozby1nzyeje3jkombm8ecd8a8 255592 255590 2026-07-13T08:23:37Z BabulB 104 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হৈছে */ 255592 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" />{{rh||ৰহদৈ লিগিৰী|৩৫}}</noinclude><section begin="A" />{{Block center|<poem> কৃষ্ণ এক দেৱ দুখহাৰী {{float right|4=4em|কালমায়াদিৰো অধিকাৰী}} :::::কৃষ্ণ বিনে শ্ৰেষ্ঠ দেৱ নাহি আৰ। সৃষ্টি স্থিতি অন্তকাৰী দেৱ {{float right|4=4em|তান্ত বিনে আন নাহি কেৱ}} :::::জানিবা বিষ্ণুসে সমস্ত জগতে সাৰ॥ নমো নমো নিত্য নিৰঞ্জন {{float right|4=4em|নাৰায়ণ শিৱ সনাতন}} :::::অনাদি অনন্ত নিৰ্গুণ গুণ নিয়ন্তা। পৰম পুৰুষ ভাগৱন্ত নাহি {{float right|4=4em|পূৰ্ব্বাপৰ আদি অন্ত}} :::::তুমিসে চৈতন্য সমস্ত ভাৰ ভাৱন্তা॥</poem>}} {{gap}}মন-প্ৰাণ ভৰি এই লেচাৰিটো গাই হাত যুৰি প্ৰভুক “হে প্ৰভু! পতিত পাৱন, মধুসূদন, মুৰাৰি তুমি দাসীক ৰক্ষা কৰিবা। তুমিয়েই দাসীৰ সৰ্ব্ব আশ্ৰয়, সৰ্ব্ব ভৰসাৰ থল। মধুসূদন! কাতৰ কৰিছো বেটীক সংকটত ৰক্ষা কৰে যেন।” এইবুলি তুতি কৰি থাকোতে বেচেৰীৰ চকু লাগিল। কিছু বেলি টোপনি হোৱাৰ পিছত তাই সমাজিক দেখিলে—তাই যেন সেই সৰুকালৰ দৰে ম'হত উঠি ম'হটোক পানী পিয়াবলৈ নিছে। দয়াৰামে যেন লগ ধৰি তাইক কৈছে—“ৰহদৈ! ম‍ই তোকহে ভাল পাওঁ, তোকেহে বিয়া কৰাম। মই তোক নাপালে হয় বৰবিহ খাই, নতুবা নদীত জাঁপ দি মৰিম, নতুবা দেশ ছাৰি বৰাগী হ'ম।” এই সপোনটো দেখি থাকোতে তাই সাৰ পালে। চকু-মুখ মচি দেখে যে পূবে ৰঙা ৰ'দ দিছে। বেচেৰী বিছনাৰ পৰা উঠি চকুলোবিলাক ধুই-মচি নিজৰ নিত্য কৰ্মত মন দিলে। <section end="A" /> <section begin="B" />{{center|{{larger|'''পঞ্চবিংশ অধ্যায়'''}}}} {{center|{{larger|'''ৰজা আৰু বদন বৰফুকন'''}}}} {{gap}}ৰহদৈয়ে সৈতে প্ৰেমালাপ কৰাৰ পিছদিনা ৰাজকাৰ্য উপলক্ষে ৰাতিপুৱাই বদন বৰফুকন ৰজাৰ ভিতৰুৱা চ'ৰালৈ অহাত ৰজাই তেওঁক যথোচিত আদৰ সন্মান কৰি বহুৱাই সুধিলে,—“ডাঙৰীয়া! কি সকামে বা অহা হৈছে?” বদনে ৰজাক সেৱা কৰি ক'লে—“স্বৰ্গদেৱ ঈশ্বৰ! এনেকৈ বিশেষ কোনো সকাম নাই। ৰাজ্য ভালেই চলিছে, পিছত স্বৰ্গদেৱ ঈশ্বৰে নিজে এই ৰাজ্যখন চলোৱাৰ ভাৰ ল'লে এই বুঢ়া বন্দীয়ে তত পাওঁ। বুঢ়া বন্দীৰ ইচ্ছা হৈছে যেন গংগা, গয়া, কাশী দৰ্শন কৰি আহোঁগৈ।” {{gap}}ৰজা—মোৰ বোধেৰে ৰাজ্যত এতিয়াও শান্তি স্থাপিত হোৱা নাই। পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ পুতেক বা ক'ত লুকাই থাকি তলে তলে আৰু কি ষড়যন্ত্ৰ কৰিবলৈ বিচাৰিছে তাক কোনে জানে। আইদেউতাও এই পৰ্যন্ত বুঢ়াগোহাঁইৰ ফৈদৰ ফলীয়া <section end="B" /><noinclude></noinclude> idy0bv6amjnxhgj07xs6bh8vv8uu0m1 104 71594 255591 255285 2026-07-13T08:15:40Z BabulB 104 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হৈছে */ 255591 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" />{{rh|৩৪|ৰহদৈ লিগিৰী|}}</noinclude><section begin="A" />স্বৰ্গদেৱৰ ভোগত লগাব পাৰোঁ। {{gap}}ৰজা—ৰহদৈ! তই মোক কথাত ঘতুৱালি। মই সেই দেখি বল নকৰো। ধন্য। তোৰ নিচিনা তিৰোতা যেয়ে পাব সেয়ে প্ৰকৃত ভাগ্যৱান পুৰুষ। যি কি নহওক তই চেষ্টা কৰ তাক পাহৰিবলৈ। {{gap}}এই বুলি কৈ ৰজাই ৰহদৈক বিদায় দি চাংমাইসকলৰ মেললৈ গ'ল। <section end="A" /> <section begin="B" />{{center|{{larger|'''চতুৰ্ব্বিংশ অধ্যায়'''}}}} {{center|{{larger|'''ৰহদৈৰ চিন্তা আৰু সপোন'''}}}} {{gap}}মোৰ মৰমৰ সহৃদয়া পাঠক-পাঠিকাসকল! ৰহদৈৰ নিচিনা এজনী ভকতৰ জীয়ৰীয়ে যে এই পৰিমিত চন্দ্ৰকান্ত ৰজাৰ নিচিনা এজনা সুপুৰুষ ৰজাৰ ৰাণী হ'বলৈকো বাঞ্ছা নেদেখুৱালে এই কথাত তোমালোকে কেৱে যেন আচৰিত নোহোৱা। সেই কালত অৰ্থাৎ মানৰ দিনৰ আগলৈকে অসমীয়া গাভৰুসকল আৰু প্ৰায় তিৰোতাসকল সতী-সাধ্বী আছিল। তেওঁবিলাকে ধৰ্ম বোলা বস্তুটোত মুগ্ধ থাকি পাপলৈ বৰ ভয় কৰিছিল। সেইকাৰণেই বেচেৰী ৰহদৈয়ে ৰজাৰ প্ৰেম-সম্ভাষণ পায়ো, ৰজাই তাইক সৰু ৰাণী কৰিব এনেকুৱা অংগীকাৰ পায়ো, অমৰ বাঞ্ছিত ৰাণী পদকো ধৰ্মৰ অৰ্থে অস্বীকাৰ কৰিলে। সেই নিশা ৰহদৈয়ে খাই-বৈ উঠি নিজৰ খোঁটালীলৈ গৈ বিচনাত পৰি কি হ'ল, কি কৰিম এনেকুৱা এটা ভাবত ভালেমান নিশালৈকে শুব নোৱাৰিলে। ৰজাই তাইক দয়াৰামলৈ ভাব এৰিবলৈ আদেশ কৰিছে। কিন্তু তাই যিমানেই দয়াৰামক পাহৰিবলৈ চেষ্টা কৰে সিমানেই তাইৰ মনত সেই সৰুকালৰ লগে লগে ফুৰা, লগে লগে ম'হ চৰোৱা, লগে চ'তৰ নিশা বিহুত নচা-গোৱা ইত্যাদি কথা মনত পৰিব ধৰিলে। এইবিলাকৰ উপৰি উভয়ে উভয়ক ভাল পাওঁ বোলা কথা, দয়াৰামলৈ তাইক খোজা-বঢ়া কৰা কথা মনত পৰি তাইৰ ছাটি-ফুটি লাগিল। তাইৰ মনত হ'ল তাইনো কি কুক্ষণত ৰজাঘৰলৈ গোসাঁনী চাবলৈ আহিছিল। আহিছিল আহিছিল তাইনো কেলেই ৰজাৰ চকুত পৰিল এই ভাবটোৱে তাইক আকুল কৰিলে। আজি তিনি-চাৰিমাহে তাই বেচেৰীয়ে মাক-বাপেকৰো কোনো খবৰ-বাতৰি পোৱা নাই। দয়াৰামৰো আজি তিনি-চাৰি বছৰে বা কি হ'ল কি নহ'ল, কলৈ গ'ল, ক'ত আছে তাৰো একো সম্ভেদ নাই। এইবিলাক ভাবি-চিন্তি তাইৰ দুচকুৰে দুধাৰ লো বলে। বেচেৰীয়ে ভালেমান পৰ ফেঁকুৰি ফেঁকুৰি কান্দি তাহানি সৰুতে বাপেকৰ মুখত শুনা সেই লেচাৰিটো গুণ গুণ কৰি গালে— {{nop}}<section end="B" /><noinclude></noinclude> k3x3c3qe3186za3z8opt7m7w7bqbnmo 104 71595 255586 255284 2026-07-13T05:25:40Z BabulB 104 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হৈছে */ 255586 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" />{{rh||ৰহদৈ লিগিৰী|৩৩}}</noinclude>{{gap}}ৰজা- মই এতিয়ালৈকে তাৰ বাতৰি নাপালো। সি কিজানি মৰিলেই তাৰো ঠিকনা নাই। মিছামিছিকৈ তালৈ বাট চাই তোৰ ডেকা গা বুঢ়া কৰা উচিত নহয়। তই জাননে যে মই ৰাণীক বিয়া কৰাইছে৷ তথাপি তোক পাহৰা নাই। তই মোত ভজ ম‍ই তোক মোৰ সৰু ৰাণী কৰিম। {{gap}}ৰহদৈ—স্বৰ্গদেৱ ঈশ্বৰে বেটীক এইদৰে কোৱা যুগুত নহয়। বেটী সামান্য ভকতৰ জীয়ৰী হৈ স্বৰ্গদেৱ ঈশ্বৰৰ ৰাণী হ'বৰ যোগ্যা নহওঁ। তদুপৰি ৰাণী মাৱে শুনিলে আৰু জানিলে বা কি বুলিব। সেইদেখি স্বৰ্গদেৱ ঈশ্বৰে এই বেটীক আই-বোপাইৰ ঘৰলৈকে বিদায় দিব লাগে। {{gap}}ৰজা—তই জাননে ৰজাই ভাল দেখে যাক ভাৰ-ভেটী নালাগে তাক? তোক মই যেতিয়াই ভাল পাই ৰাণী পাতিম তেতিয়া তই ৰাণীয়েই হ’বি। পিছত তোক ৰাণী পতাৰ আগেয়ে মোৰ আশা পূৰ্ণ নকৰিবিনে? {{gap}}ৰহদৈ— স্বৰ্গদেৱ ঈশ্বৰ। ৰজাই কাটে সমুদ্ৰে বুৰায়। স্বৰ্গদেৱ ঈশ্বৰে বল কৰিলে বেটীৰ কোনো উপায় নাই। পিছত স্বৰ্গদেৱ ঈশ্বৰে নিজৰ সোণৰ মুখেৰে কৈ থৈছে যে দয়াৰামক অনাই তাক সুধি-পুছি সি যদি আন এগৰাকী বিয়া কৰাবলৈ সন্মত হয় তেতিয়া এই বেটীক ৰাণী কৰিব। বেটীয়ে এই বাক্যকে ধৰি আছোঁ। {{gap}}ৰজা—যদি সি মৰিছে বা তাক নাপাওঁ তেতিয়া? {{gap}}ৰহদৈ—তেতিয়া হ'লে স্বৰ্গদেৱ সি যদি মৰা বাতৰি সঠিক পাওঁ, তেনেহ'লে বছৰেকলৈকে তাৰ উদ্দেশ্যে একপ্ৰকাৰ বিধৱা ব্ৰত ধৰিম। তাৰ পিছত স্বৰ্গদেৱে যদি তেতিয়াও দাসীক নেৰে, তেন্তে দাসীয়ে স্বৰ্গদেৱ ঈশ্বৰৰ শ্ৰীচৰণ দুখানি দাসীভাৱেই হওক বা ৰাণীভাৱেই হওক সেৱিম! {{gap}}ৰজা—ইমান দিন বাট চাবলৈ মই টান পাম। পিছত তই যদি পাহৰ আৰু পাহৰিছো বুলি কৱ, তেন্তে মই তুৰন্তে বিয়া কৰাই তোক সৰু ৰাণী পাতিম। {{gap}}ৰহদৈ—স্বৰ্গদেৱ ঈশ্বৰ! বেটীয়ে তেতিয়া হ'লেও এই কাৰেঙত থাকি ৰাণীমাৱৰ সমানে সতিনী খাটিব নোৱাৰিম। এতিয়াই স্বৰ্গদেৱে বেটীক এফেৰা মৰম কৰে বুলি জানি বেটীক ভাদৈ, আঘোণী আৰু ৰাণীমাৱেও ভাল নাপায়, দেখিব নোৱাৰে; তেতিয়া হ'লে মোৰ মৰণেহে পৰাচিত হ'ব। {{gap}}ৰজা—ভয় নকৰিবি, মই তোক কমলাবৰীয়া কুঁৱৰী নাম দি ৰাঙলী বাহৰত ৰাখিম। পিছত সদ্যহতে তই মোত নভজনে? চাপি আহি চুমা এটা দে! {{gap}}ৰহদৈ—স্বৰ্গদেৱ ঈশ্বৰে প্ৰতিজ্ঞা ভংগ কৰিলে স্বৰ্গদেৱ ঈশ্বৰৰ আৰু এই বেটীৰো ধৰ্মনাশ হৈ মহাপাপ হ'ব। দয়াৰামৰ কি হ'ল সেইটো জানিব লাগে অথবা মই তাৰ মূৰ্তিটো মনৰ পৰা আঁতৰাব পাৰিলে, তেহে মোৰ এই ভেদেলা দেহটো<noinclude></noinclude> r5p2hgiav9xj1xlbg6ucsnd13f188xu 255587 255586 2026-07-13T05:26:14Z BabulB 104 255587 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" />{{rh||ৰহদৈ লিগিৰী|৩৩}}</noinclude>{{gap}}ৰজা—মই এতিয়ালৈকে তাৰ বাতৰি নাপালো। সি কিজানি মৰিলেই তাৰো ঠিকনা নাই। মিছামিছিকৈ তালৈ বাট চাই তোৰ ডেকা গা বুঢ়া কৰা উচিত নহয়। তই জাননে যে মই ৰাণীক বিয়া কৰাইছে৷ তথাপি তোক পাহৰা নাই। তই মোত ভজ ম‍ই তোক মোৰ সৰু ৰাণী কৰিম। {{gap}}ৰহদৈ—স্বৰ্গদেৱ ঈশ্বৰে বেটীক এইদৰে কোৱা যুগুত নহয়। বেটী সামান্য ভকতৰ জীয়ৰী হৈ স্বৰ্গদেৱ ঈশ্বৰৰ ৰাণী হ'বৰ যোগ্যা নহওঁ। তদুপৰি ৰাণী মাৱে শুনিলে আৰু জানিলে বা কি বুলিব। সেইদেখি স্বৰ্গদেৱ ঈশ্বৰে এই বেটীক আই-বোপাইৰ ঘৰলৈকে বিদায় দিব লাগে। {{gap}}ৰজা—তই জাননে ৰজাই ভাল দেখে যাক ভাৰ-ভেটী নালাগে তাক? তোক মই যেতিয়াই ভাল পাই ৰাণী পাতিম তেতিয়া তই ৰাণীয়েই হ’বি। পিছত তোক ৰাণী পতাৰ আগেয়ে মোৰ আশা পূৰ্ণ নকৰিবিনে? {{gap}}ৰহদৈ— স্বৰ্গদেৱ ঈশ্বৰ। ৰজাই কাটে সমুদ্ৰে বুৰায়। স্বৰ্গদেৱ ঈশ্বৰে বল কৰিলে বেটীৰ কোনো উপায় নাই। পিছত স্বৰ্গদেৱ ঈশ্বৰে নিজৰ সোণৰ মুখেৰে কৈ থৈছে যে দয়াৰামক অনাই তাক সুধি-পুছি সি যদি আন এগৰাকী বিয়া কৰাবলৈ সন্মত হয় তেতিয়া এই বেটীক ৰাণী কৰিব। বেটীয়ে এই বাক্যকে ধৰি আছোঁ। {{gap}}ৰজা—যদি সি মৰিছে বা তাক নাপাওঁ তেতিয়া? {{gap}}ৰহদৈ—তেতিয়া হ'লে স্বৰ্গদেৱ সি যদি মৰা বাতৰি সঠিক পাওঁ, তেনেহ'লে বছৰেকলৈকে তাৰ উদ্দেশ্যে একপ্ৰকাৰ বিধৱা ব্ৰত ধৰিম। তাৰ পিছত স্বৰ্গদেৱে যদি তেতিয়াও দাসীক নেৰে, তেন্তে দাসীয়ে স্বৰ্গদেৱ ঈশ্বৰৰ শ্ৰীচৰণ দুখানি দাসীভাৱেই হওক বা ৰাণীভাৱেই হওক সেৱিম! {{gap}}ৰজা—ইমান দিন বাট চাবলৈ মই টান পাম। পিছত তই যদি পাহৰ আৰু পাহৰিছো বুলি কৱ, তেন্তে মই তুৰন্তে বিয়া কৰাই তোক সৰু ৰাণী পাতিম। {{gap}}ৰহদৈ—স্বৰ্গদেৱ ঈশ্বৰ! বেটীয়ে তেতিয়া হ'লেও এই কাৰেঙত থাকি ৰাণীমাৱৰ সমানে সতিনী খাটিব নোৱাৰিম। এতিয়াই স্বৰ্গদেৱে বেটীক এফেৰা মৰম কৰে বুলি জানি বেটীক ভাদৈ, আঘোণী আৰু ৰাণীমাৱেও ভাল নাপায়, দেখিব নোৱাৰে; তেতিয়া হ'লে মোৰ মৰণেহে পৰাচিত হ'ব। {{gap}}ৰজা—ভয় নকৰিবি, মই তোক কমলাবৰীয়া কুঁৱৰী নাম দি ৰাঙলী বাহৰত ৰাখিম। পিছত সদ্যহতে তই মোত নভজনে? চাপি আহি চুমা এটা দে! {{gap}}ৰহদৈ—স্বৰ্গদেৱ ঈশ্বৰে প্ৰতিজ্ঞা ভংগ কৰিলে স্বৰ্গদেৱ ঈশ্বৰৰ আৰু এই বেটীৰো ধৰ্মনাশ হৈ মহাপাপ হ'ব। দয়াৰামৰ কি হ'ল সেইটো জানিব লাগে অথবা মই তাৰ মূৰ্তিটো মনৰ পৰা আঁতৰাব পাৰিলে, তেহে মোৰ এই ভেদেলা দেহটো<noinclude></noinclude> n0wkv8q0n5ghlwhisgdv6f82yvm7x8e 104 92621 255615 253522 2026-07-13T11:13:49Z নৰুনা বৰুৱা 4110 ৰ-প্ৰতিস্থাপন সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰি ‘বঙালী ৰ’ প্ৰতিস্থাপন কৰা হ’ল। 255615 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="নৰুনা বৰুৱা" />{{center|'''নৱম অধ্যায়''' }}</noinclude> গধূলিলৈ মেয়ৰে আগৰ দৰেই ফঁটিনক চাবলৈ আহিল। তাইৰ বিছনাৰ কাষতে বহি বহুতো কথা-বতৰা পাতিলে। ফটিনৰ জ্বৰ আজি অলপ বেছি আছিল। কিন্তু মেয়ৰ কাষত বহি থকাখিনি সময়ৰ ভিতৰত ফঁটিনৰ বিশেষ কোনো ডাঙৰ অসুখ আছে বুলি বোধ নহৈছিল। সুস্থ মানুহৰ দৰেই কথা-বতৰা হৈছিল। মেয়ৰ যাবলৈ ওলালত ফঁটিনে সুধিলে— “ডাঙৰীয়া! কজেটক কেতিয়া আনিব?” মিচিকিয়া হাঁহিৰে “অতি সোনকালে” বুলি উত্তৰ দি মেয়ৰ ঘৰৰ বাজ হ'ল। মেয়ৰৰ আশ্বাস-বাণীত ফঁটিনৰ তাপিত প্ৰাণ শীতল হ'ল, কল্পনাৰ মনোমোহা ছবি আঁকি শান্তিৰ কোলাত আশ্ৰয় লৈ ফঁটিন টোপনি গ'ল। {{gap}}ফঁটিনৰ ঘৰৰ পৰা আহিয়ে মেয়ৰে তেওঁৰ পঢ়া খোটালিত সোমাল। বেৰত মেপ এখন আঁৰি থোৱা আছিল। মেপখনৰ কাষ চাপি বৰ মনোযোগেৰে তেওঁ মেপখন চাবলৈ ধৰিলে। মেপখন পেৰি নগৰৰ গাঁও-ভূই আৰু বাট-পদূলিৰ। কিছুমানপৰ মেপখন ঘূৰাই-পকাই চাই মেয়ৰে ছোলাৰ জেপৰ পৰা এটা টোকা বহী আৰু এডাল পেন্সিল উলিয়ালে। বহীটোত মেপখনৰ পৰা কিবা গোটাচেৰেক টুকি লৈ বহীটে৷ আকৌ জেপত ভৰাই ঘৰৰ পৰা ওলাই গাঁৱৰ ফালে খোজললে। গাঁৱত ঘোঁৰা-গাড়ীৰ গাৰোৱান গাৰোৱান এটাৰ লগত গাড়ী এখনৰ বন্দোবস্ত কৰি অলপ পাছতে উভতি আহিল। ৰাতি নিয়মিত সময়ত খোৱা-বোৱা শেষ কৰি মেয়ৰ বিছনাত পৰিল। বিছনাত বহুত পৰ ইকাতি-সিকাতি কৰিও তেওঁ টোপনি অহাব নোৱাৰিলে। সহস্ৰ চিন্তাই একেলগে জুমুৰি দি তেওঁৰ মূৰৰ ভিতৰত এক প্ৰৱল ধুমুহাৰ সৃষ্টি কৰি দিলে। দীঘল- হুমুনিয়াহ কাঢ়ি মেয়ৰে মনৰ ভিতৰতে কবলৈ ধৰিলে,—“মোৰ কিহৰ<noinclude></noinclude> iq1tf6yew13jzo08c16opkvnl7ddla6 104 92644 255616 253545 2026-07-13T11:19:42Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হৈছে */ ৰ-প্ৰতিস্থাপন সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰি ‘বঙালী ৰ’ প্ৰতিস্থাপন কৰা হ’ল। 255616 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="নৰুনা বৰুৱা" />{{center|'''ত্ৰয়োদশ অধ্যায়'''}}</noinclude> ৱাটাৰলুৰ ৰণ-ক্ষেত্ৰৰ শেষ-সন্ধিয়াৰ এটা ঘটনা। নিশা অহাৰ লগে লগেই ৱাটাৰলুৰ শোণিত-প্লাবিত ৰণ-ক্ষেত্ৰত ফৰাছী গৌৰৱ ৰবি অস্তমিত।ৰণক্ষেত্ৰত মৰা শৰ পৰ্ব্বত। পৰ্ব্বত ভেদি তেজৰ নৈ বৈ গৈছিল। মেঘহীন আকাশৰ জোনৰ পোহৰত শ্মশানৰ ভীষণতাই জীৱন্ত-মূৰ্ত্তি ধৰি উঠিছিল। শিয়াল-কুকুৰৰ বিকট আৰাৱ আৰু আহতৰ আৰ্তনাদত নৈশ নিস্তব্ধতা বিভীষিকা-পূৰ্ণ। তেতিয়া বিজয়ী ইংৰাজ বিজিত ফৰাছী শিবিৰত জয়োন্মত্ত। জয়-গৌৰৱ দীপ্ত ৱেলিংটন লৰ্ড বাৰ্থহষ্টলৈ বিজয়-বাতৰি লিখাত আপোন-পাহৰা। {{gap}}মাজ নিশা। সুদূৰব্যাপী সমৰ প্ৰাঙ্গন। জন-মানৱৰ সমাগম নাই। প্ৰেতাত্মা নহলে পাৰ্থিব নৰৰ সমাগম অসাধ্য। সেই মাজনিশা, সেই জীৱন্ত শ্মশানত সেই বিকট বিভীষিকাৰ মাজতো এটা মানুহক চোৰৰ দৰে চুচুক-চামাক্‌কৈ কেতিয়াবা চাপৰি কেতিয়াবা আকৌ ক্ষন্তেকলৈ ঠিয় হৈ ৰাশি ৰাশি মৰাশৰ মাজত কিবা এটা বিচাৰি ফুৰা যেন দেখা গ'ল। আকৃতিত সি ফৰাছীও নহয়, ইংৰাজো নহয়; সৈনিকো নহয়, হজুৱাও নহয়। মানুহৰ লগত তাৰ আকৃতি-প্ৰকৃতি প্ৰায়েই অমিল। যেন এটা প্ৰেতাত্মাই নৰ-ৰক্তৰ গোন্ধ পাই মৰিশালিয়ে মৰিশালিয়ে ঘূৰি ফুৰিছেহি। যুদ্ধত আহত হোৱা বা মৰা সৈনিক বিলাকৰ কাপোৰকানি আদি চুৰ কৰাই যেন তাৰ উদ্দেশ্য। মৰসাহ লৈ ঘূৰিছে, অথচ যেন ভয়ত পিছ-হুহকিব খোজে। তাৰ পৰিচয় বোধকৰোঁ দিনৰ পোহৰতকৈ ৰাতিৰ আন্ধাৰেহে বেচি জানে। তাৰ হাতত কোনো মোনা নাছিল। কিন্তু তাৰ হলৌ ছোলাৰ বৰ ডুলিৰ দৰে ডাঙৰ ডাঙৰ জেপ কেটা বস্তুৰ ভৰত ওলমি পৰিছিল। তাৰ অমানুষিক চলন-ফিৰণে গেৰেকনি, এৰাবাৰী আৰু মৈদামৰ পৰা ওলোৱা “ভুত-জুই”লৈ মনত পেলাইছিল।<noinclude></noinclude> aoccy6mxg1grwnzq0fpc2tkgqnvnqno 104 92799 255617 253728 2026-07-13T11:36:06Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হৈছে */ ৰ-প্ৰতিস্থাপন সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰি ‘বঙালী ৰ’ প্ৰতিস্থাপন কৰা হ’ল। 255617 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="নৰুনা বৰুৱা" />{{rh||দীন-দুখী|২১৩}}</noinclude> কেৱল নগল জঁ-ভেলজ। তেওঁ আঙুলিৰ বিষত জ্বৰ উঠিছে বুলি কোনোবা এটাৰ আগত বাতৰি পঠিয়াই জিল্‌ নৰমেণ্ডৰ ঘৰৰ পৰা গুচি আহিল। ভোজৰ পাতত বাপেকক নেপাই কজেটৰ মনত বেজাৰ লাগিল। কিন্তু আনন্দৰ মহা দুকুল-ডকা দিনত এনে সৰু সুৰা দুখৰ ঠাই ক'ত? কজেট আৰু মেৰিয়াছে সেই সময়ত আনন্দৰ এনে উচ্চশিৰত উঠিছিল গৈ যে তাৰ পৰা দূৰ দূৰনিৰ সক খলা বমা অকণো ধৰিব নোৱাৰিলে॥ খোৱা-বোৱাৰ পাছত নাচ-গান হল। নাচ-গানৰ শেষত সকলো ঘৰাঘৰি গল। দৰা-কন্যা শতেক শুভইচ্ছা শিৰত লৈ ভিতৰ সোমাল। ক্ষন্তেকৰ পাছতে ৰঙ-ধেমালিৰ সকলো ধুমুহা মাৰ গল, গোটেই খন নিজম্ হৈ পৰিল। তেতিয়া মাজ নিশা। মাজ নিশাৰ অলপ পাছতে জিল্‌ নৰমেণ্ডৰ বিলাসভবন দেৱতাৰ পবিত্ৰ মন্দিৰত পৰিণত হৈ পৰিল। ইয়াতে আমি ৰৈ পৰোঁ। আৰু আগবাঢ়িব নোৱাৰোঁ। কাৰণ এই পূত পৱিত্ৰ স্থানত প্ৰবেশ কৰিবৰ অধিকাৰ আমাৰ নাই। পৰিণয়ৰ ৰাতি মঙ্গল কামনা কৰিবলৈ প্ৰজাপতি নিজে আহি নৱদম্পতীৰ দুৱাৰ দলিত থিয় দিয়েহি। প্ৰেম যজ্ঞৰ পৱিত্ৰ বেদীৰ কাষত ভাষা ঢুকাই যায়, মন অলৌকিক ভাবত দোঁ খাই পৰে। {{Gap}}জঁ ভেলজ আহি তেওঁৰ ঘৰ সোমাল। মনটো বিষাদৰ ডাৱৰে ছানি পেলাইছে। ভিতৰ সোমাই ভেলজই এডাল মমবাতি জ্বলাই বিছনাৰ ওপৰত বহি পৰিল। সেই একেই ঘৰ একেই দুৱাৰ; তথাপি এটাইবোৰ নতুন যেন লাগিল। গোটেই ঘৰখন যেন উদঙ। নিজৰ ভৰিৰ শব্দতে নিজে চক্‌খাই উঠিল। তেওঁ লাহেকৈ উঠি বিছনাৰ ওচৰত থকা আলমাৰিটোৰ কাষ পালেগৈ। আলমাৰিটো মেলি কাপোৰৰ টোপোলা এটা আনি তাৰ পৰা কিছুমান কাপোৰ উলিয়ালে। এই কাপোৰ খিনিকে পিন্ধি আজি দহ বছৰৰ আগতে কজেট মফেয়াৰ মেলৰ হোটেলৰ পৰা তেওঁৰ লগত গুচি আহিছিল। জোতা, মোজা. ছোলা ৰুমাল আটাইবোৰ আছে। জোতা যোৰ কজেটৰ<noinclude></noinclude> 6b213hfjew6ezqdq5740yztily3g8wi 104 92816 255614 253746 2026-07-13T11:01:22Z নৰুনা বৰুৱা 4110 ৰ-প্ৰতিস্থাপন সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰি ‘বঙালী ৰ’ প্ৰতিস্থাপন কৰা হ’ল। 255614 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="নৰুনা বৰুৱা" />{{rh|২৩০|দীন-দুখী|}}</noinclude> তেওঁ মোক ভুল বুজিছিল। তেওঁ বৰ ভাল মানুহ। ম‍ই মৰিলে তেওঁক তুমি প্ৰাণভৰি ভাল পাবা। মছিঅ'ৰ পল্টমাৰ্ছিয়ে মোৰ সাদৰী ছোৱালীটীক ভাল পায়, ঈশ্বৰে তেওঁৰ মঙ্গল কৰক। কজেট তুমি চিঠিখন পাবা। ইয়াতে সকলো কথা কৈ যাম। তুমি মোৰ আখৰ দেখিবলৈ পাবা। যদি এতিয়াও মোৰ স্মৰণশক্তি অটুট আছে, যদি ম‍ই লেখাত ভুল কৰা নাই, তেন্তে বিশ্বাস কৰাঁ, সেই ধন তোমাৰ। কথাটো এই, বগা জাংফাই নৰৱেৰ পৰা আহে, ক'লা জাংফাই ইংলণ্ডৰ পৰা আহে, জাৰ্মানীয়ে ক'লা পোৱাল পঠিয়ায়। এটি দুই ইঞ্চিমান বহল মুখেৰে হাতুৰি আৰু এটা মম লগাব পৰা সৰু চাকি থাকিব লাগে, তাৰেই নকল জাংফাই তৈয়াৰ কৰিব পাৰিবা। স্পেইনে বহুত জাংফাই কিনে আৰু লিখিব নোৱাৰিলে। হাতৰ পৰা কলম পৰি গল। হৃদয়ভেদী নিৰাশাৰ দীৰ্ঘশ্বাস ওলাই আহিল। তেওঁ দুই হাতৰ মুঠিৰ ওপৰত মূৰটো থৈ মনৰ ভিতৰতে চিঞৰি গল। এনে অস্পষ্ট চিঞৰ ঈশ্বৰৰ বাহিৰে আনে নুশুনে। “আহ্! শেষ! অন্ত! তাইক আৰু দেখিবলৈ নেপাওঁ। তাই মোৰ আন্ধাৰ আকাশত বিজুলীৰ হাঁহি! আজি মাৰ গল। আজিৰ পৰা আৰু মই—প্ৰভু!—মই একেবাৰে অকলশৰীয়া। ম‍ই আৰু তাইক চিৰদিনলৈ দেখিবলৈ নেপাওঁ।” এনেতে কোনোবাই দুৱাৰত ঢকিয়াবলৈ ধৰিলে। {{center|⸻}}<noinclude></noinclude> ttkntxe6n3znmvvyv6p8129rqw9tjhp 104 92829 255613 253759 2026-07-13T10:58:04Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হৈছে */ ৰ-প্ৰতিস্থাপন সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰি ‘বঙালী ৰ’ প্ৰতিস্থাপন কৰা হ’ল। 255613 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="নৰুনা বৰুৱা" />{{rh||দীন-দুখী|২৪৭}}</noinclude> মোৰ, তুমি এখন গাড়ী কিনিবা গান ভাৱনা চাবাগৈ। ঘৰত মানুহ দুনুহক ভোজ দিবা; সদায় ৰঙমনেৰে থাকিবা।ম‍ই তোমালৈ অলপ আগতে লিখিছিলোঁ, তুমি মোৰ চিঠিখন পাবা। ম‍ই তোমাক সেই মমদানি দুডাল দি গলোঁ। সেই দুডাল ৰূপৰ।কিন্তু মোৰ কাৰণে সিহঁত সোণ কি, হীৰাৰ! তাত মম জ্বলালে সেই মম দেৱতাৰ আগত দিয়া মন্ত্ৰ-শুদ্ধ বন্তি হৈ পৰে। ম‍ই কব নোৱাৰোঁ, যি মহাত্মাই মোক সেই মমদানী দুভাল দিছিল তেওঁ আজি মোৰ ওপৰত কিমান সন্তুষ্ট। কিন্তু ম‍ই যি পাৰিলোঁ কৰিলোঁ। সোণহঁত, নেপাহৰিবা—মই দুখীয়া — ছালছিগা ভিকহু। মোক তোমালোকো মানুহৰ চকুত নপৰা চুক এটাত নি পুতি থৈ দিবা। তাত আন একো নকৰিবা। মাথোন শিল এছটা পুতি ঠাই ডোখৰ চিন্ লগাই থবা। শিলছটাত নামধাম একো নিলিখিবা। কজেটে গৈ মাজে মাজে চাই আহিলেই মই পৰম সন্তোষ লাভ কৰিম। মছিঅ'ৰ পন্টমাৰ্ছি। সঁচা কথা কওঁ, তোমাক মই প্ৰথমতে বৰ ভাল নেপাইছিলোঁ। মোক ক্ষমা কৰিবা। এতিয়া কজেট আৰু তুমি মোৰ মনত এক। তুমি কজেটক সুখী কৰিছা; মই তাৰ বাবে তোমাৰ ওচৰত বৰ কৃতজ্ঞ। মছিঅ'ৰ পন্টমাৰ্ছি, যদি তুমি জানিলাহেতেন তাইৰ গাল দুখনি গোলাপ পাহিৰ নিচিনা হৈ উঠিলেই মোৰ আনন্দৰ পাৰ নোহোৱা হৈছিল, আৰু তাইৰ শেতা মুখ দেখিলেই মোৰ হিয়া ফাটি গৈছিল, তেনেহলে তুমি বুজিব পাৰিলাহেতেন কজেট মোৰ কি। মেজৰ খোলনিত পাঁচশ ফ্ৰাৰ নোট এখন আছে। সেই ধন দুখীয়াক দান কৰিবা। কজেট! বিছনাৰ ওপৰত সৌ তোমাৰ সাজটো দেখিছানে? চিন্ ধৰিব পাৰিছা? আঃ! মাথোন দহ বছৰৰ কথা সময় কিমান সোনকালে পাৰ হৈ যায়। আমি বৰ সুখী আছিলোঁ, আজি সকলো শেষ হৈ গল। কজেট্ মফেয়াৰ মেল তোমাৰ মনত পৰেনে? তুমি হাবিৰ মাজত আছিলা; বৰ ভয় কৰিছিলা। মই গৈ তোমাৰ বাল্‌টিটো লোৱা মনত পৰেনে? সেয়ে জীৱনত<noinclude></noinclude> 7vmqshyfvnuojmpkk25orn0ulus6xn2 104 93343 255527 255391 2026-07-12T17:22:42Z BabulB 104 /* লিখা নথকা */ 255527 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="BabulB" /></noinclude><noinclude></noinclude> b43rr2jowf39j7n00bvknd5piln9lww 104 93359 255555 255407 2026-07-13T01:51:59Z Dipankar Das 3292 পৃষ্ঠা [[পৃষ্ঠা:উদ্‌ভিদ বিজ্ঞান.pdf/২০]]ৰ পৰা [[পৃষ্ঠা:উদ্‌ভিদ বিবৰণ.pdf/২০]]লৈ Dipankar Dasয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 255407 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>ww ১২ উদ্‌ভিন্ন বিবৰণ । টকৌ প্রভৃতি), লতানীয়। (ডিঙ্গাৰ লতা, কেচাই খোৱ৷ আলু প্রভৃতি), ভূমিস্থ (বনপাহা, যুতী প্রভৃতি) আৰু উদ্ধগা পোন, কোমোৰা প্ৰভৃতি) ঠাৰি । ৩। গাৰ অৱস্থা অনুসাৰে - নিমন্ধ (মজ, কৰৈ প্ৰভৃতি), খহটা (আম, কদম প্রভৃতি), শুঙ্গাল চোৰাট, ৰিহা প্রভৃতি) আৰু কাঁইটীয়া : শিমলু মদাৰ প্ৰভৃতি) ঠাৰি ৪। বিস্তাৰ অনুসাৰে বহুতলীয়া (কঁঠাল, আঁহত আদি), কমঠলীয়৷ (শাল আদি ওলোমা ঠলীয়া (অৰ্জ্জুন আদি) আৰু থিয়ঠলায়া (নাত্ৰ প্ৰভৃতি) । ৫। বাহ্যিক গঠনানুসাৰে - গোলাকাৰ, তিনি শিৰীয়া, চাৰিশিৰীয়া আৰু বহুশিৰীয়া । ৬। উচ্চতা অনুসাৰে গছ, সৰুগড়, গুল্ম আৰু সৰু গুল্ম । লতা । লতা শ্ৰেণীৰ উদ্‌ভদৰ ভিতৰত যিবিলাক মাটিত বগাই ফুৰে আৰু ঠাৰিৰ গাঁঠিবিলাকৰ পৰা জটা শিপ৷ ওলাই মাটিৰ পৰা ৰস টানে সেইবিলাকৰ ঠাৰিক যেনে ক্ষোই খোৱা আলুৰ ঠাৰি । এনে কিছুমান লতা আছে, সিহঁত কিন্তু আন কোনো আশ্রয় অবলম্বন কৰি বিলাক লতাক উর্দ্ধগা লতা বোলে । প্রভৃতি। লতানীয়া ঠাৰি বোলে । নিজে থিয় হব নোৱাৰে ওপৰলৈ উঠে। এই যেনে পান, লাও, উৰহী<noinclude></noinclude> 52cnt7uoinjr65y7jintqrbn97re21u 104 93360 255557 255408 2026-07-13T01:52:27Z Dipankar Das 3292 পৃষ্ঠা [[পৃষ্ঠা:উদ্‌ভিদ বিজ্ঞান.pdf/২১]]ৰ পৰা [[পৃষ্ঠা:উদ্‌ভিদ বিবৰণ.pdf/২১]]লৈ Dipankar Dasয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 255408 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>ঠাৰি (গা-গণ্ড) বা কা ১৩ উর্দ্ধগ! লতাবিলাক তিনি ভাগে বিভক্ত- (১) নখীয়া, (২) পৰিবেষ্টিকা (৩) আকর্ষিকা। (১) কিছুমান উর্দ্ধগা লতাৰ ঠাৰিৰ গাঁঠিৰ পৰা জট৷ শিপা গুলাই আশ্ৰয়গছৰ ছালত খামুচি ধৰে আৰু তাৰ পৰা ৰস টানে। এই শিপাবোৰক মানুহে নখ বোলে আৰু এইবিধ লতাক নখায়া লত! বোলে। যেনে পান, জালুক প্রভৃতি। (২) কোনো কোনো লতাই আশ্রয় বৃক্ষাদিক সোঁহাতে বা বাওঁহাতে মেঢ়াই বা বেস্টন কৰি ওপৰলৈ উঠে বাবে এই বিলাক লতাক পৰিবেষ্টিক৷ লতা বোলা হয় । কাঠআলু প্রভৃতি। যেনে উৰহী, সচৰাচৰ এপতীয়া পাত থকা লতাই সোঁহাতে আৰু বহুপতীয়া পাত থকা লতাই বাওঁহাতে মেঢ়োৱা দেখা যায়। (৩) যিবিলাক লতা আকৰ্ষণী সূতাৰ সহায়েৰে ওপৰলৈ উঠে সেইবিলাকক আকসিকা লতা বোলা যায়। যেনে কোমোৰা, মতৰ প্ৰভৃতি। আকষণী সূতাৰ অৱস্থা অনুসাৰে - আকনিকা লতাক গা- সূতীয়া আৰু পাতস্থতীয়া নামে দুভাগত ভগাব পৰা যায়। লাও, কোমোৰা প্ৰভৃতি তিঁয়হ জাতীয় লতাৰ পাতৰ গুৰিৰ পৰা সূতা ওলাই আশ্রয়ক মেড়ায়। এই শ্ৰেণীৰ লতাক গা-সূতীয়া আৰু মতৰ জাতীয় লতাৰ পাতৰ আগেদি সুতা ওলায় বাবে এই শ্রেণীক পাত-সুতীয়া লতা বোলা যায়। তলত লতাৰ শ্রেণীবিভাগৰ নচা এখন দিয়া হল ।<noinclude></noinclude> nif9q2lyj15h7lpco6ayrpymkbznhb8 104 93383 255434 2026-07-12T13:13:29Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "পাত ৷ শ্বাস-প্রশ্বাস ক্রিয়া সূৰ্যকিৰণত যেনে ভালকৈ চলে, কৃত্রিম পোহৰত তেনেকৈ নচলে । উদ্‌ভিদৰ এই ক্ৰিয়া প্ৰাণীবিলাকৰ ক্ৰিয়াৰ প্ৰায় বিপৰীত । প্রাণীবিলাকে সদায..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255434 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>পাত ৷ শ্বাস-প্রশ্বাস ক্রিয়া সূৰ্যকিৰণত যেনে ভালকৈ চলে, কৃত্রিম পোহৰত তেনেকৈ নচলে । উদ্‌ভিদৰ এই ক্ৰিয়া প্ৰাণীবিলাকৰ ক্ৰিয়াৰ প্ৰায় বিপৰীত । প্রাণীবিলাকে সদায় অম্লজান গ্ৰহণ আৰু অঙ্গাৰায়জান পৰিত্যাগ কৰে ৷ কিন্তু উদ্‌ভিদে দিনত অঙ্গাৰাম্লজান গ্ৰহণ কৰি অঙ্গ)- ৰাজান পৰিত্যাগ কৰে আৰু ৰাতি অম্লজান গ্ৰহণ কৰি অঙ্গা- ৰাম্লজান পৰিত্যাগ কবে। উদ্‌ভদৰ অম্লজান গ্ৰহণ কাৰ্য্যতকৈ, অঙ্গাৰাজান গ্রহণ কাৰ্য্য ২০ গুণ সৰহ । প্ৰাণীৰ লগত উ ভিদৰ বিভিন্নতা ইয়াতেই যে, উদ্‌ভিদে আহাৰ তৈয়াৰ কৰে, প্ৰাণীবোবে নকৰে । (৪) উদ্‌ভিদে শিপাৰে মাটিৰপৰা টানি লোৱা ৰস কাঠৰ ভিতৰেদি পাতলৈ উঠে। আৰু পাতে সংগ্ৰহ কৰা এঙ্গাৰৰ লগত মিতলি হয়। তাৰ পাছত পত্ৰহবিতে সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ সাহায্যত সেচ মিহলি বস্তুৰে উদভিদৰ খাদ্য তৈয়াৰ কৰে। পত্ৰহৰিতে এনেকৈ যি খাদ্য তৈয়াৰ কৰে তাক সাধাৰণ কথাত চেনি বোলা যায়। চেনি পানাৰ লগত মিহলি হলেই পমি যায়। সেই বাবে পানাৰে সৈতে মিলি পাতৰ শিৰ পালিশিৰৰ ভিতৰেদি গছৰ তললৈ নামি আহে আৰু শেষত ফুল, ফল প্রভৃতি সকলো অঙ্গক পুষ্ট কৰে। পতত তৈয়াৰ হোৱা চেনি আৰু শিপাই টনা ৰস লগ লাগি আৰু এবিধ বস্তু তৈয়াৰ হয়, যাৰে গছ বাঢ়ে। বৈজ্ঞানিক<noinclude></noinclude> 1z7vhhdpf3bv26sl45ouoflp50cern0 104 93384 255435 2026-07-12T13:14:54Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "উদ্‌ভিন্ন বিবৰণ । পণ্ডিতসকলে এই বস্তুটোক 'প্রোটিন' নাম দিছে । প্রোটিনো পাততে তৈয়াৰ হয় । উদুভিদৰ ৰস প্রবাহ | এই ১। যদি ছাবধ তৰল পদাৰ্থৰ মাজত এবিধ পাতল আৰু এবিধ ঘন হয..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255435 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>উদ্‌ভিন্ন বিবৰণ । পণ্ডিতসকলে এই বস্তুটোক 'প্রোটিন' নাম দিছে । প্রোটিনো পাততে তৈয়াৰ হয় । উদুভিদৰ ৰস প্রবাহ | এই ১। যদি ছাবধ তৰল পদাৰ্থৰ মাজত এবিধ পাতল আৰু এবিধ ঘন হয়। যেনে বিশুদ্ধ পানী আৰু চেনি-পানী বা লুনায়। পানী ) অথচ মিলালে মিহ খায় অর্থাৎ পানা আৰু তেলৰ নিচিনাকৈ বেলেগ বেলেগ হৈ নাথাকে, তেন্তে সেই দুবিধ তৰল বস্তুক ওচৰা ওচৰিকৈ গৈ দুইৰে৷ মাজত এখন পাতল ছাল বা আন কোনো সক সক বিন্ধা থকা বস্তু ৰাখিলে (১) পাতল তৰল বস্তুটোৰ সৰহ পৰিমাণে গৈ ঘনটোৰ লগ লাগে। (2) ঘনটোৰ অলপ পৰিমাণে আহি পাতলটোৰ লগ লাগে। এই ক্ৰিয়াৰ প্ৰথমটোক অন্তৰ্ব্বাহ আৰু দ্বিতীয়টোক বহিবাহ ক্রিয়া বোলে । ২। যদি এটা তবল বস্তুব পারত এটা কাচৰ নল থিয়কৈ ৰখা যায়, তেন্তে দেখা যায় নলৰ বাহিৰে সেই তৰল বস্তু যিমান লৈ উঠিছে, ভিতৰে তাতকৈ বেচি ওপৰলৈ উঠিছে। নল ডালৰ ফোঁপটো যিমানে সৰু হয়, তৰল বস্তুটো সিমানে বেচি ওপৰলৈ উঠে। পৰীক্ষা কৰি দেখা গৈছে কেশ অর্থাৎ চুলিৰ নিচিনা মিহি নলত এই কাম অতি প্রবলকৈ হয়। এই কাৰণে পদার্থ- তত্ত্বজ্ঞ পণ্ডিতসকলে ইয়াৰ কৈশিক আকৰ্ষণ নাম দিছে ৷ বসন্ত কালৰ আদিতে শীত কালৰ জড়তা দূৰ হলে উদ্‌ভিদৰ শিপাবিলাক আকৌ কাৰ্য্যক্ষম হৈ উঠে। শিপাত থকা স্নায়ু<noinclude></noinclude> tt17vtod6xvt09v5c2xj5y1tfb0eriq 104 93385 255436 2026-07-12T13:15:44Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "পা। ৩৩ সূতাৰ বিশেষ ক্ৰিয়াত মূলৰ শ্বেতসাৰ চেনিত পৰিণত হয়। শ্বেতসাৰ অস্ত্ৰৱনীয় বস্তু অর্থাৎ সি পানাত পমি নাযায়, কিন্তু চোন পমি যায় । মূলস্থ শ্বেতসাৰ ঢেনিত পৰি..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255436 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>পা। ৩৩ সূতাৰ বিশেষ ক্ৰিয়াত মূলৰ শ্বেতসাৰ চেনিত পৰিণত হয়। শ্বেতসাৰ অস্ত্ৰৱনীয় বস্তু অর্থাৎ সি পানাত পমি নাযায়, কিন্তু চোন পমি যায় । মূলস্থ শ্বেতসাৰ ঢেনিত পৰিণত হোৱাৰ পবা এই ফল হয় যে, নপমা শ্বেতসাবৰ পৰিবৰ্তে প্ৰৱনায় চেনি উৎপন্ন হোৱাত মূলৰ সৰু সৰু বিন্ধাবোবৰ ভিতৰত থকা তৰল বস্তুৰ সংযোগত চেনি পমি সেই তৰল বস্তুবোৰক ঘন কৰে। তেতিয়া মাটিৰ ৰস সেই ঘন তৰল বস্তুৰ লগত মিলিবলৈ অন্ত ববাহ ক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা উদভিদৰ ভিতৰলৈ সোমায। মূলৰ এই ক্ৰিয়াৰ লগে লগে উদভিদৰ ডাল পাত প্রভৃতিৰ তেজ বাঢ়ে। কবল বস্তুক ভাপৰ আকাৰে উলিয়াই দিয়া কামো এই সময়ত বাচে। এই কাৰণে উদ্‌ভদৰ পাতত ঘন তবল বস্তুৰ বৃদ্ধি হয় বাবেই উদ্‌ভিদ বস ঊৰ্দ্ধগামা হৈ পাতলৈ যায় । বসন্তকালত যেতিয়া উদ্‌ভদৰ মজাকোষৰ আঁহবোৰ তৰল উদভিদ বসোৰে ভৰে, তেতিয়া কৈশিক আক্ৰমণৰ ক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা সেই ৰস উদ্ধগামা হৈ পাতলৈ যায়। ইফালে এই সময়ত সূৰ্য্যৰ তেজ বেচি হোৱাত পাতলৈ যোৱা ৰসব কিছু অংশ ভাপকৈ ওলাই যায়; গতিকে ৰসৰ উৰ্দ্ধপ্ৰবাহ অটুট থাকে। ঊর্দ্ধগামা উদ্‌ভিদ বসত ঘাইকৈ অঙ্গাৰাম্লজান ভাপ থাকে। উর্দ্ধগামী ৰস পাতত গৈ উদ্‌ভিদৰ খাদ্য বস্তুত পৰিণত হলে ছালৰ ভিতৰেদি তললৈ নামে আৰু শেষত ফুল, ফল প্রভৃতি সকলো অঙ্গক পুষ্ট কৰে ।<noinclude></noinclude> lcfm7ddp4rzxrg9fz3a25kh3lhcqi7g 104 93386 255437 2026-07-12T13:16:26Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "চতুর্থ আধ্যা । ফুল। ফুল কেইটামান ( সচৰাচৰ চাৰিটা ) ৰূপান্তৰিত পাত মাথোন। ফুল প্রায়ে উদ্‌ভদৰ ঠালৰ আগত থাকে। এই ঠালৰ আগ ডোখৰৰ পাৰবোৰ নিচেই চুটি। কেতিয়াবা পাত আৰু ঠা..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255437 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>চতুর্থ আধ্যা । ফুল। ফুল কেইটামান ( সচৰাচৰ চাৰিটা ) ৰূপান্তৰিত পাত মাথোন। ফুল প্রায়ে উদ্‌ভদৰ ঠালৰ আগত থাকে। এই ঠালৰ আগ ডোখৰৰ পাৰবোৰ নিচেই চুটি। কেতিয়াবা পাত আৰু ঠালৰ মাজত ফুলে থোৰৰ ঠাই অধিকাৰ কৰে । পাত আৰু ফুল এই দুটা যে একে বস্তু তাক হঠাৎ পতিয়াব নোৱাৰি। কিন্তু এই কথা যে পঁচা তাক পাচত কোৱা হব। ফুলৰ ঠাৰিৰ যি ঠাইত ফুলৰ অঙ্গ প্রত্যঙ্গবোৰ লাগি থাকে সেই ঠাইক গেঁৰ বোলে। কোনো কোনো উদ্ভিদৰ ফুলৰ গেঁৰ ব'ল আৰু কাৰো কাৰে৷ বাটিৰ নিচিনা । সচৰাচৰ প্ৰতিফুলৰ চাৰি ৰকম অঙ্গ খলপে খলপে সজোৱা থাকে। ইয়াৰ এখলপ আন খলপৰ ভিতৰত থাকে। ফুলৰ প্ৰথম অৰ্থাৎ বাহিৰৰ খলপত কেইখনমান সেউজীয়া পাত একেলগে জোৰা লাগি বা আদখিনি মানলৈ জোৰা লাগি নাইবা একেবাৰে বেলেগ বেলেগ হৈ থাকে । এই পাত কেইখনক চুপহিপাহি বা বেটুপাত বোলে। চুপহিপাহি লগ লাগি যি বাটি বা ঠুহা কৰে তাৰ নাম চুপতি বা বেটু ফুলৰ দ্বিতায় অৰ্থাৎ চুপহিৰ ভিতৰৰ খলপক স্ৰক বা মালা বোলে ৷<noinclude></noinclude> 822qx3tibc4x27jdfpj7jnxjiygqkka 104 93387 255438 2026-07-12T13:17:00Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "PLEASE HANDLE THE BOOK CAREFULLY ফুল । DO এই ভাগত কেইটামান ৰঙ্গীন পাত থাকে। এই পাত কেইটাৰ কোনো নিৰ্দিষ্ট বৰণ নাই। ফুল অনুসৰি ভিন ভিন বৰণ হয় । এই পাত কেইটা চুপহিতকৈ ওখ । ইহঁতক ফুলৰ পাহি বো..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255438 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>PLEASE HANDLE THE BOOK CAREFULLY ফুল । DO এই ভাগত কেইটামান ৰঙ্গীন পাত থাকে। এই পাত কেইটাৰ কোনো নিৰ্দিষ্ট বৰণ নাই। ফুল অনুসৰি ভিন ভিন বৰণ হয় । এই পাত কেইটা চুপহিতকৈ ওখ । ইহঁতক ফুলৰ পাহি বোলে । গুটিমালী, গোলাপ, পড়ুন প্রভৃতি কিছুমান ফুলৰ পাহি কেইবা থাকো থকা দেখা যায় । কোনো কোনো ফুলৰ চুপহি আৰু এক এই দুই অঙ্গ না কোনো এটা নাথাকে। যেনে সূর্যাকান্তি, আৰু পদুম ফুলৰ চুপহি নাই । বৰ থেকেৰাৰ ফুলত চুপহি আৰু এক নাথাকে । এই দুই অঙ্গ নাথাকিলেও ফুলৰ উদ্দেশ্য ( ফল জন্মারা কাৰ্য ) নষ্ট নহয়। সেই বাবে ফুলৰ এই দুই অঙ্গক অনাবশ্যকীয় ইন্দ্রিয় বোলে। এই দুই অঙ্গই ভিতৰৰ ইন্দ্ৰিয়বোৰক জাব জৰপৰা ৰক্ষা কৰে বাবে ইহঁতক ৰক্ষী জননেন্দ্রিয়ও বুলিব পৰা যায় । স্ৰকৰ ভিতৰৰ অর্থাৎ তৃতীয় খলপক আৰু একেষাৰে ভিতৰৰ অথাৎ চতুর্থ খলপক আবশ্যকীয় জননেন্দ্রিয় বোলে। কাৰণ এই দুই অঙ্গৰ কোনো এক অঙ্গ নহলেই ফুলৰ উদ্দেশ্য নষ্ট হয়। তৃতীয় খলপত পুংজননেন্দ্রিয় আৰু চতুর্থ খলপত স্ত্রীজননেন্দ্রিয় থাকে। সেই বাবে তৃতীয় পলপক পুংনিবাস আৰু চতুর্থ খলপক স্ত্রীনিবাস বোলে । পুংনিবাসত কেইডালমান মিহি ঠাৰি থাকে আৰু সেই ঠাৰি কেডালৰ মূৰত একোটা হালধীয়া টোপ থাকে। টোপেৰে সৈতে এই ঠাৰি কেডালৰ প্ৰতি ডালৰ নাম পুংকেশৰ বা পিতৃ-<noinclude></noinclude> qgyp392wtm20d9d6xv52xhc73kjm0ik 104 93388 255439 2026-07-12T13:17:33Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "উদ্‌ভিদ বিধৰণ । কেশৰ । পুংকেশৰৰ মূৰৰ টোপটিহঁতক বোলে পৰাগকোষ । পৰাগকোষ হাতত লৈ আঙ্গুলিৰে পিটিকিলে তাৰপৰা এবিধ সৰু সৰু গুড়ি গুলায়। পৰাগ ফোঁপোলা বস্তু । মান পনীয়..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255439 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>উদ্‌ভিদ বিধৰণ । কেশৰ । পুংকেশৰৰ মূৰৰ টোপটিহঁতক বোলে পৰাগকোষ । পৰাগকোষ হাতত লৈ আঙ্গুলিৰে পিটিকিলে তাৰপৰা এবিধ সৰু সৰু গুড়ি গুলায়। পৰাগ ফোঁপোলা বস্তু । মান পনীয়া বস্তু থাকে । এই গুড়িবোৰৰ নাম পৰাগ বা ৰেণু। ইয়াৰ ভিতৰত পৰাগৰস নামে অকন জানিবাসৰ এটা এটা ইন্দ্ৰিয়ক গৰ্ভকেশৰ বা মাতৃকেশৰ বোলে। গর্ভকেশৰ দেখিবলৈ এটা বটলৰ নিচিনা। তাৰ ভিতৰ ভাগ ফোপোলা আৰু তলৰ ফালে ডাঙ্গৰ। এই ডাঙ্গৰ ভাগত বাজ জন্মে বাবে এই ভাগক বীজকোষ বোলে । বীজ- কোষৰ ওপৰভাগ এডাল সূতাৰ নিচিনা সক নলি। এই নলি ভাগক গর্ভনলি বোলা হয়। গৰ্ভনলিৰ মুৰত এটা চেপেটা টোপ থাকে। এই টোপটি কোনো ফুলৰ শুভাল কাৰো বা আঠাল । এই শুঙাল বা আঠাল টোপটোক বোলে গর্ভপীঠ। এটা পৰাগকোষ নপকা ফুলৰ গৰ্ভকেশৰ চিঙ্গি আনি ঢালে বাজকোষৰ ভিতৰত কিছুমান সৰু সৰু গুটি দেখিবলৈ পোৱা যায় । সেই গুটিবোৰক বীজাণু বোলে । বীজাণুও ফোঁপোল বস্তু। ইয়াৰ ভিতৰত ৰাজৰস নামে অলপমান পনীয়া বস্তু থাকে। গৰ্ভনলিৰ ভিতৰেদি পৰাগ ৰস গৈ বীজকোষৰ ভিতৰত থকা বীজাণুৰ বীজ ৰসেৰে লগ লাগিলে ফল উৎপন্ন হয়। দুশহাঁয়া উদ্‌ভিদৰ ফুলত সচৰাচৰ পাঁচোটা চুপহিপাহি, পাঁচোটা পাহি, পাঁচোটা বা দহোটা পুংকেশৰ আৰু পাঁচোটা গর্ভকেশৰ থাকে। কেতিয়াবা কেতিয়াবা চাৰিটা কৈ চুপছি-<noinclude></noinclude> ayvmh3cs9imgmi1rk363fyjdhcooxju 104 93389 255440 2026-07-12T13:17:51Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "ফুল । ৩৭ পাহি, পাহি প্রভৃতিও দেখা যায়। এশহীয়া উদ্‌ভদৰ ফুলত সচৰাচৰ তিনিটা চুপহিপাহি, পাহি, গৰ্ভকেশৰ আৰু তিনিটা বা ছটা পুংকেশর থাকে । ফুলৰ বিভাগ | ১। যি ফুলত চাৰিওটা..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255440 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>ফুল । ৩৭ পাহি, পাহি প্রভৃতিও দেখা যায়। এশহীয়া উদ্‌ভদৰ ফুলত সচৰাচৰ তিনিটা চুপহিপাহি, পাহি, গৰ্ভকেশৰ আৰু তিনিটা বা ছটা পুংকেশর থাকে । ফুলৰ বিভাগ | ১। যি ফুলত চাৰিওটা অঙ্গ অর্থাৎ চুপহি, পাহি, পুং- কেশৰ আৰু গৰ্ভকেশৰ থাকে, তাক পূৰ্ণাঙ্গফুল বোলে । ২। যি ফুলত ৰক্ষী ইন্দ্ৰিয় দুটাৰ কোনো এটা বা দুয়োটা নাথাকে তাক হীনাঙ্গফুল রোলে। পদুম ফুল । যেনে সূর্যাকান্তি ফুল, ৩। যি ফুলত পুংকেশৰ থাকে কিন্তু গর্ভকেশৰ নাথাকে তাক মতাফুল বা পিতৃফুল বোলা যায়। যেনে মতা অমৃতাৰ ফুল । ৪। যি ফুলত গৰ্ভকেশৰ থাকে কিন্তু পুংকেশৰ নাপাকে সেই ফুলক মাতৃফুল বোলে। যেনে মাইকা অমৃতাৰ ফুল । যায়। ৫। কোনোবিধ কেশৰ নথকা ফুলক ক্লাবফুল বোলা ৬। দুয়োবিধ কেশৰ থক! ফুলৰ নাম পৰিণীত ফুল । কোনো কোনো গছত কেৱল পিতৃফুল, কোনো কোনো গছত কেৱল মাতৃফুল আৰু কোনো কোনো গছত পিতৃফুল, মাতৃফুল আৰু পৰিণীত ফুল থকা দেখা যায় ! ইহঁতৰ প্ৰথম বিধক পিতৃগছ, দ্বিতীয় বিধক মাতৃগছ আৰু শেষৰ বিধক বহু পৰিণয় গছ বোলা হয় ।<noinclude></noinclude> 8zqii1gwe10qmdzmp9kjpaawcpdmips 104 93390 255441 2026-07-12T13:18:39Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "উদ্‌ভিদ বিবরণ । ফুলৰ কাম ! ফুলৰ ঘাই কাম ফল উৎপন্ন কৰা । ইয়াত বাজে বায়ুগ্ৰহণ আৰু পৰিত্যাগ কৰা কামো ফুলৰ অঙ্গবিশেষৰ দ্বাৰা গৌণৰূপে সাধিত হয়। চুপহি :--ফুলৰ সেউজীয়া..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255441 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>উদ্‌ভিদ বিবরণ । ফুলৰ কাম ! ফুলৰ ঘাই কাম ফল উৎপন্ন কৰা । ইয়াত বাজে বায়ুগ্ৰহণ আৰু পৰিত্যাগ কৰা কামো ফুলৰ অঙ্গবিশেষৰ দ্বাৰা গৌণৰূপে সাধিত হয়। চুপহি :--ফুলৰ সেউজীয়া অংশৰ কাম পাতৰ কামৰ নিচিনা। ইয়াত বাজে এই ভাগে ফুলকলিক ভাৰ, ৰ'দৰপৰা ৰক্ষা কৰে আৰু অঙ্গাৰায় বায়ু শুহিলৈ অম্লজান এবি দিয়ে। কোনো কোনো ফুলৰ চুপহি ৰঞ্জিতও দেখিবলৈ পোৱা যায় ৷ এক -- ফুলৰ এই ভাগে অম্লজান গ্রহণ আৰু অঙ্গাৰায়জান পৰিত্যাগ কৰে। এইবাবে ফুলৰ গেৰত থকা শ্বেতসাৰ অম্ল- জানৰ সংযোগত চেনিত পৰিণত হয়। এই চেনিৰে ফুলৰ আৱশ্যকীয় ইন্দ্রিয়বোৰ ( পিতৃ আৰু মাতৃকেশৰ ) পৃষ্ট হয় আৰু এই ক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা ফুলত গৰমৰ উৎপত্তি হয়। ফুলৰ এই ভাগ প্ৰায়ে বঞ্চিত। আতলচ, চেনিচম্পা প্রভৃতি কোনো কোনো উদ্‌ভদৰ ফুল সেউজীযাও দেখা যায় । পিতৃকেশব আৰু মাতৃকেশৰ :— ফুলৰ ঘাই উদ্দেশ্য ফল উৎপন্ন কৰা। এই দুই অংশৰ দ্বাৰা এই কাৰ্যা সাধিত হয় ৷ ফলোৎপত্তি। যেনেকৈ ক্ষেত্ৰ নহলে বীজ অঙ্কুৰিত নহয় আৰু বীজ নহলে ক্ষেত্ৰত অঙ্কুৰ নজন্মে, সেই দৰে বীজকোষ নহলে কেৱল পৰাগেৰে আৰু পৰাগ নহলে কেৱল বীজকোষত ফল উৎপন্ন<noinclude></noinclude> rvt3nttvs5oar8ph4lvgdd09aw2hpvm 104 93391 255442 2026-07-12T13:19:09Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "ফুল । নহয়। পিতৃকেশৰৰ পৰাগ গৈ মাতৃকেশৰৰ গৰ্ভপীঠত পৰি- লেহে পৰাগৰস মংক বাৰসৰ সম্মিলনত ফল উৎপন্ন হয়। পৰিণীত ফুলত এই কাৰ্য্য সহজে হব পাৰে কিন্তু একলিঙ্গ ফুলৰ এই কাম..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255442 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>ফুল । নহয়। পিতৃকেশৰৰ পৰাগ গৈ মাতৃকেশৰৰ গৰ্ভপীঠত পৰি- লেহে পৰাগৰস মংক বাৰসৰ সম্মিলনত ফল উৎপন্ন হয়। পৰিণীত ফুলত এই কাৰ্য্য সহজে হব পাৰে কিন্তু একলিঙ্গ ফুলৰ এই কামৰ নিমিত্তে আন ব্যৱস্থা আছে। এই বৰণেৰে বৰণ : ফুলৰ স্ৰক ভাগ প্রায়ে ৰঞ্জিত। আকৃষ্ট হৈ প্রজাপতি, মৌমাখি প্রভৃতি পতঙ্গবিলাক ফুলত পৰেহি। ইয়াতে হঁতৰ পাখিত আৰু ভৰিত লাগি এক ফুলৰ পৰাগ আন ফুললৈ যায়। সচৰাচৰ ৰাতিফুলা ফুলবিলাকৰ বৰণ বগা । ৰাতি বগা ৰঙ্গত বাজে আন ৰঙ্গ দেখা নাযায় । এতেকে ৰাতি হলে পোক পৰুৱাবিলাক বগাৰঙ্গেৰে আকৃষ্ট হৈ সেইবিলাক ফুলত পৰি পবাগ অনানিয়। কৰে । গোন্ধ : সৰহ ভাগ ফুলৰ বিশেষকৈ যিবিলাক ফুলৰ এক ভাগ বঞ্চিত নহয় সিহঁতৰ পৰাগত তেল বা সস ( ধুনাৰ নিচিনা বস্তু ) থাকে । এই ফুলবিলাক সুগন্ধি। এই গোন্ধত ভোলগৈও পখিলা আদি এই ফুলবিলাকত পৰি পৰাগ অনা- নিয়া কৰে । মাখি প্রভৃতি কিছুমান পতঙ্গই গেলাগোন্ধ ভাল পায়। ওলৰ ফুলৰৰ নিচিনা দুৰ্গন্ধি ফুলবোৰৰ পৰাগ এইবিলাকে অন্য নিয়া কৰে। আকুতি—গর্ভপীঠত পৰাগ পৰিবলৈ ওপৰলৈ মুখ কৰি থকা পৰিণীত ফুলবোৰৰ পিতৃকেশৰ মাতৃকেশৰতকৈ দীঘল আৰু তলমুৱা ( জলকীয়া, বেঙ্গেনা প্রভৃতি ) ফুলৰ পিতৃকেশৰ মাতৃকেশৰতকৈ চুটি।<noinclude></noinclude> mpb3k7seen2ohis7l10693dsr7lwqj8 104 93392 255443 2026-07-12T13:19:42Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "8° উদ্‌ভদ বিবৰণ । আপোনা আপুনি, বতাহত বা কাঁট পতঙ্গ প্ৰভৃতিৰ দ্বাৰা পৰাগ আহি মাতৃকেশৰৰ গৰ্ভকেশৰত পৰে। আগেয়ে কোৱা হৈছে গৰ্ভপীঠ আঠাল বস্তু । পৰাগ তাত পৰা মানেই লাগি ধ..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255443 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>8° উদ্‌ভদ বিবৰণ । আপোনা আপুনি, বতাহত বা কাঁট পতঙ্গ প্ৰভৃতিৰ দ্বাৰা পৰাগ আহি মাতৃকেশৰৰ গৰ্ভকেশৰত পৰে। আগেয়ে কোৱা হৈছে গৰ্ভপীঠ আঠাল বস্তু । পৰাগ তাত পৰা মানেই লাগি ধৰে আৰু তাৰ ( পৰাগৰ ) পৰা এডাল মিহি ফোঁপোলা নেজ ওলায়। এই নেজ ডালৰ নাম বাঁজসুতা। বীজসূভা ডাল গৰ্ভনলিৰ ভিতৰেদি বাঢ়ি গৈ গৰ্ভকোষত থকা ভিতৰত সোমায় । পৰাগ ৰস বীজসূতাৰে বৈ এটা বীজাণুৰ গৈ বীজৰসৰ লগত লগ লাগিলে বীজাণু বীজত পৰিণত হয়। এই ক্রিয়াক উদ্ভিদৰ পৌষ্পিক সংগম বোলে ৷ পৰাগকোষত পানী লাগিলে অসময়ত ফাটি পৰাগ নষ্ট হয় ৷ সেই বাবে বৰষুণৰ সময়ত ফুলবোৰ স্বভাৱতে জাপ যায় বা তলমুৱা হয়। আৰু পানীত হোৱা ফুলবোৰ পানীৰ ওপৰত থাকে । ভিন ভিন ফুল ভিন ভিন ঋতুত আৰু নিৰ্দ্দিষ্ট নিয়মে ফুলে । সকলে৷ ফুল একে সময়তে ফুলে। কোনে৷ ফুল ৰাতিপুৱা, কোনো দুপৰীয়া, কোনো গধূলি আৰু কোনে৷ ৰাতি ফুলে। আগেয়ে কোৱা ৰাসায়নিক গৰমৰ হিন ডেঢ়ি অনুসাৰে ফুলৰ এই গতি হয়। পছম, শেৱালি, পুৱা ; কৰবি দুপৰীয়া, গধূলিগোপাল গধূলি আৰু ভেট, ৰজনীগন্ধা বাতি ফুলে<noinclude></noinclude> bl6mfzo0egdo9qcau7r58cli3wic49i 104 93393 255444 2026-07-12T13:20:01Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "ফুল । পাতৰ পৰিবৰ্ত্তন । বৈজ্ঞানিক পণ্ডিতসকলে কয় যে, গোলাপ, পছম, জবা, মদাৰ প্ৰভৃতিৰ ফুলবোৰ সেই সেই গছৰ পাতৰ ৰূপান্তৰ মাথোন। ফুল যে গছৰ পাতছে এই কথা হঠাৎ পতিয়াব নোৱা..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255444 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>ফুল । পাতৰ পৰিবৰ্ত্তন । বৈজ্ঞানিক পণ্ডিতসকলে কয় যে, গোলাপ, পছম, জবা, মদাৰ প্ৰভৃতিৰ ফুলবোৰ সেই সেই গছৰ পাতৰ ৰূপান্তৰ মাথোন। ফুল যে গছৰ পাতছে এই কথা হঠাৎ পতিয়াব নোৱাৰি; কিন্তু কথা সঁচা । প্ৰায় ফুলৰে চুপহিপাহিবোৰ সেউজীয়া আৰু চুপহি পাহিবোৰ যে সাধাৰণ পাতেই বিকৃত . হৈছে আৰু সহজেই অনুমান কৰিব পৰা যায়। গোলাপ, পদুম প্রভৃতি ফুলৰ নিচেই তলৰ ( বাহিৰৰ ) পাহিবোৰৰ ধৰণ সেউজীয়া। দেখিলেই বোধ হয় যেন বিধাতাই সাধাৰণ পাতৰে বৰণ সলাই আৰু কাটি চাটি পাহি তৈয়াৰ কৰিছে । অকল গোলাপ বা পদুম ফুলাৰ নহয়। অনুসন্ধান কৰিলে আৰু বাহত ফুলৰ তলৰ পাহিবিলাকৰ আধাখিনিক ঠিক পাতৰ দৰে সেউজীয়া দেখা যায় । অঞ্চল এয়ে নহয় । গোলাপ আৰু পদুম ফুলৰ পাহিবিলাক ভালকৈ চালে দেখা যায়, বাহিৰৰ পাহিবিলাকতকৈ ভিতৰৰ পাহিবিলাক ক্ৰমে ঠেক হৈ আহিছে, আৰু একেবাৰে ভিতৰৰ পাহিবিলাকৰ মূৰত একোটা পৰাগ কোষ আছে ৷ ইয়াৰ পৰা ইয়াকে বুজা যায় যে, পাহিয়ে পৰিবৰ্ত্তিত হৈ হৈ শেষত পিতৃ- কেশৰ আৰু মাতৃকেশৰ হৈ পৰিছে । এতেকে পাতৰপৰা চুলছি, চুপহিৰপৰা পাহি আৰু পাহিব- পৰা পিতৃকেশৰ আৰু মাতৃকেশৰ তৈয়াৰ হৈছে এই কথা নিঃসন্দেহে কব পৰা যায়।<noinclude></noinclude> d20tuvega1jg519ekzifqsx2vlr4s5z 104 93394 255445 2026-07-12T13:20:39Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "পঞ্চম অধ্যা । ফল। ফুলৰ বীজকোষ যেতিয়া পুষ্ট আৰু ডাঙ্গৰ হয়, তেতিয়া তাকে আমি ফল বোলোঁ। বীজকোষৰ ভিতৰৰ বীজাণুবোৰে বীজ আৰু বীজকোষেই ডাঙ্গৰ হৈ ফলৰ আক্ৰতি ধৰে। সেই বাব..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255445 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>পঞ্চম অধ্যা । ফল। ফুলৰ বীজকোষ যেতিয়া পুষ্ট আৰু ডাঙ্গৰ হয়, তেতিয়া তাকে আমি ফল বোলোঁ। বীজকোষৰ ভিতৰৰ বীজাণুবোৰে বীজ আৰু বীজকোষেই ডাঙ্গৰ হৈ ফলৰ আক্ৰতি ধৰে। সেই বাবেই সৰহ ভাগ ফলৰে এটা বাহিৰৰ ঢাকনিয়ে বাঁজক ঢাকি পয়। এই ঢাকনিক ফলৰ বাকলি বোলোঁ । সকলো ফলৰ আকৃতি প্রকৃতি একে নহয়। আম, বগৰি প্ৰভৃতিৰ পাতল ছালৰ তলত মঙ্গহ থাকে । নাৰিকল, তাল প্ৰভৃতিৰ চাল ডাঠ আৰু সোপস্তুপীয়া, ধান, যব প্রভৃতিৰ শুকান। যিবিলাক ফলৰ বাকলি শুকান আৰু ছালৰ দৰে সেইবিলাক ফলৰ বাকলিৰ পাচতে রাজ থকা দেখা যায় কিন্তু ৰসাল বীজকোষৰ ফলত বাকলি, মঙ্গ আৰু খোলা এই তিনি খলপৰ ভিতৰত হে বীজ থাকে। যেনে আমৰ ওপৰৰ পাতল ভাগ বাকলি ; বাকলিৰ তলৰ কোমল ভাগ- যি ভাগ মানুহে খায়—মঙ্গহ আৰু মঙ্গহৰ তলব কঠিন ভাগ — ডিলা ভাগ- খোলা। খোলাৰ ভিতৰত বীজ থাকে। এতেকে দেখা যায় বেলেগ বেলেগ ফলৰ প্রকৃতি বেলেগ বেলেগ। সেই কাৰণে বৈজ্ঞানিক সকলে বিশেষ বিশেষ প্রকৃতিলৈ চাই ফলৰ কিছু- মান শ্ৰেণী কৰিছে।<noinclude></noinclude> ptc2q5krxlts95yg7fnxlxrzyzowr0h 104 93395 255446 2026-07-12T13:21:07Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "ফল। ৪৩ মাহ, কপাহ, অপৰাজিতা প্রভৃতি গছৰ ফল পাকলে সিহঁতৰ বাকলি গুকাই ফাটি ভিতৰৰ বীজ ( গুটি ) সৰিমাটিত পৰে। এনেকৈ কাটি বাঁজ ওলোৱা ফলক স্ফোটক নাম দিয়া হৈছে । আম, বগৰি, জাম..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255446 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>ফল। ৪৩ মাহ, কপাহ, অপৰাজিতা প্রভৃতি গছৰ ফল পাকলে সিহঁতৰ বাকলি গুকাই ফাটি ভিতৰৰ বীজ ( গুটি ) সৰিমাটিত পৰে। এনেকৈ কাটি বাঁজ ওলোৱা ফলক স্ফোটক নাম দিয়া হৈছে । আম, বগৰি, জামু, তিয়ত প্রভৃতি ফল পাকিলে মাহ, কপাহ প্ৰভৃতিৰ দৰে নাফাটে দেখি এইবিলাক ফলক অস্ফোটক নাম দিছে। এতেকে স্ফোটক আৰুক অস্ফোটক ভেদে ফল প্রধানতঃ দুভাগ । (১) স্ফোটক ফল স্ফোটক ফল মাত্রেই যে একেৰকমে ফাটে তোন নহয়। ভিন *িন ফল ভিন ভিন নিয়মে ফটা দেখা যায় । মার্চ জাতীয় ( যিবিলাকৰ বীজ ছেঁইৰ ভিতৰত থাকে ) ফলবিলাকৰ ভিতৰত মটৰ, উৰহি, তৰুৱা কদম প্রভৃতি কিছুমান গছৰ ফল যেতিয়া শুকাই যায়, তেতিয়া সেইবিলাকৰ ছেঁই দুয়োকাবে ফাটি দুফাল হৈ পৰে। মেদেলুরা, আকন প্রভৃতি গছৰো হেঁট হয় আৰু পৰিলে ইহঁতো ফাটে। কিন্তু ইহঁতৰ ফটাৰ প্ৰণালী মটৰ, উৰহি প্ৰভৃতিৰ দৰে নহয়। এইবিলাক ফলৰ মাথোন এফাল ফাটে, আন কাষ লগ হৈ থাকে । দোপাটি, দোমধকুৱ', ধুতুৰা, আমলখি প্ৰভৃতিৰ ফলৰ ফটা প্ৰণালী ওপৰত কোৱা ছবিধৰ এবিধৰ লগতো নিমিলে।<noinclude></noinclude> kpqa9vz5cwpczpafmerh0ozznvqwq3y 104 93396 255447 2026-07-12T13:39:21Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "সংস্কৃত ভাষাৰ বৃহৎ ব্যাকৰণ। দশম খণ্ড – ছন্দঃ। A Comprehensive Grammar of the sanskrit Language Vol. X-Prosody. With a prefatory translation and examination of Pingala Sutras, and the prosodical parts of the Shaunaka Rik Pratishakhya, and supplementary edition of Agneya- chandassara and Kedara Bhatta's Vritta Ratnakara with Narayana Bhatta's commentary..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255447 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>সংস্কৃত ভাষাৰ বৃহৎ ব্যাকৰণ। দশম খণ্ড – ছন্দঃ। A Comprehensive Grammar of the sanskrit Language Vol. X-Prosody. With a prefatory translation and examination of Pingala Sutras, and the prosodical parts of the Shaunaka Rik Pratishakhya, and supplementary edition of Agneya- chandassara and Kedara Bhatta's Vritta Ratnakara with Narayana Bhatta's commentary containing a succinet account of Prakrita Prosody and full discussion of metri- cal problems, - 1882. আনন্দৰাম বৰুৱাৰ প্ৰস্তাবিত বৃহৎ সংস্কৃত ব্যাকৰণ গ্ৰন্থাৱলীৰ দশম খণ্ড ১৮৮২ চনৰ অক্টোবৰ মাহত মণিৰাম যন্ত্ৰৰ পৰা ছপা হৈ ওলায়। হাতত সকলো উপাদান মজুত থকাত মিঃ বৰুৱাই নিজৰ ব্যাকৰণ গ্ৰন্থ মালাৰ ভিতৰত ছন্দঃ শাস্ত্ৰৰ বিষয়ে এই খণ্ডকে সৰ্ব্বপ্ৰথমে প্ৰকাশ কৰে। দশম খণ্ড গ্ৰন্থ প্ৰথমে ওলোৱাত মানুহে স্তম্ভিত হৈছিল, কিন্তু বৰুৱাৰ ধাৰণা আছিল সেই গ্ৰন্থমালাৰ সকলো গ্ৰন্থ কালত উলিয়াব পাৰিব, বাৰ খণ্ড প্ৰকাশ হৈ ওলালে সকলো কথা ৰজিত৷ খাব। দুৰ্ভাগ্যবশতঃ মিঃ বৰুৱাই মাথোন দশম আৰু তৃতীয় খণ্ডকেহে প্ৰকাশ কৰি থৈ যাব পাৰিলে। দশম খণ্ডব বিষয় হৈছে ছন্দ। এই গ্ৰন্থত ইংৰাজী ভাষাৰে সৰ্ব্ববিধ<noinclude></noinclude> m3t72frb9xj8u6duu1gmxegcch2b0yr 104 93397 255448 2026-07-12T13:39:35Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "১৩৮ আনন্দৰাম বৰুৱা। সংস্কৃত ছন্দৰ বিবৰণ আৰু উদাহৰণ দিয়া হৈছে। ইংৰাজী পাঠকসকলৰ কাৰণে সংস্কৃত ছন্দৰ বিষয়ে জ্ঞান লভিবলৈ ইয়াতকৈ আৰু মূল্যবান গ্ৰন্থ নাই। আনন্দৰ..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255448 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>১৩৮ আনন্দৰাম বৰুৱা। সংস্কৃত ছন্দৰ বিবৰণ আৰু উদাহৰণ দিয়া হৈছে। ইংৰাজী পাঠকসকলৰ কাৰণে সংস্কৃত ছন্দৰ বিষয়ে জ্ঞান লভিবলৈ ইয়াতকৈ আৰু মূল্যবান গ্ৰন্থ নাই। আনন্দৰাম বৰুৱাই সকলো ছন্দঃ শাস্ত্ৰৰ পৰা কথা জুকিয়াই তাৰ সাবাংশ লৈ এই গ্ৰন্থ লিখিছিল। যদিও মূল গ্ৰন্থৰ লগত যাতে পাঠকসকলৰ পোনপতীয়া চিনাকী হয় তাৰ কাৰণে এই গ্ৰন্থৰে সৈতে ছন্দঃ প্ৰকৰণৰ বিষয়ে প্ৰাচীন গ্ৰন্থকাৰৰ গ্ৰন্থাদিও সন্নিবিষ্ট কৰি দিছিল। পুথিৰ পাতনিত পিঙ্গল সূত্ৰ আৰু শৌনকৰ ঋক্‌ প্ৰতিশাখাৰ ছন্দঃ ভাগৰ অনুবাদ আৰু সমালোচন। দিয়া হৈছে, আৰু কিতাপৰ অন্তত আগ্নেয় ছন্দঃসাৰ, কেদাৰ ভট্টৰ বৃত্তৰত্নাকৰ, আৰু প্ৰাকৃত ছন্দৰ বিষয়ে বিবৰণ থকা নাৰায়ণ ভট্টব টাকাও সন্নিবেশিত হৈছে। মিঃ বৰুৱাৰ এই কিতাপ খনিত সংস্কৃত ছন্দৰ আছোপাত্ত আলোচনা আছে। অসমীয়াৰ সংস্কৃত চৰ্চ্চাৰ গৌৰবৰ মণি স্বৰ্গীয় মহামহোপাধ্যায় ধীৰেশ্বৰ ভট্টাচাৰ্য্য কবিৰত্ব ভাঙ্গৰীয়াৰ "বৃত্ত- মঞ্জবীৰ” বাহিৰে কোনো গ্ৰন্থত সংস্কৃত সকলো ছন্দৰ এনে বিবৰণ, উদাহৰণ আৰু আলোচনা নাই। মিঃ বৰুৱাৰ মতে ছন্দঃ প্ৰকৰণ সংস্কৃত ব্যাকৰণৰ এটি অতি সৰল আৰু লাগতিয়াল বিভাগ। সংস্কৃত পঢ়াৰ ভাল অভ্যাস নেথাকিলে কোন অংশ পা আৰু কোন অংশ গদ্য আৰু ক'ত ছন্দঃ বিভ্ৰাত ঘটিছে সহজে তাক ধৰিব নোৱাৰি। সংস্কৃত পুথিবিলাকত চিহ্ন আৰু মাত্ৰা আদি নথকাত, একে ঠোৰীয়ে গদ্য আৰু পদ্য লিখিত হোৱাত, গণ্ডব পৰা পদ্য বা পদ্যৰ পৰা গদ্য বাচি উলিয়াবলৈ টান হৈ পৰে। নকল কৰোঁতে লিখকসকলে প্ৰায় ভুল কৰে। থাকিলে অতি সুকলমে পদ্য আৰু গদ্য বাচি উলিয়াব পাৰি, আৰু ছন্দৰ বান্ধনি মতে ক'ত গুৰু, লঘু, যুক্তবৰ্ণ আৰু অযুক্তবৰ্ণ হব তাক জনাত অনায়াসে ভুল-ভ্ৰান্তি চকুত পৰি যায়। প্ৰাচীন পুথি আদি কিন্তু ছন্দঃশাস্ত্ৰৰ জ্ঞান<noinclude></noinclude> kd68yx4lckdd5bfiq8y83x145iglepv 104 93398 255449 2026-07-12T13:39:47Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "সংস্কৃত ভাষাৰ বৃহৎ ব্যাকৰণ। ১৩৯ বৈদিক সাহিত্যৰ কাৰণে ছন্দ আলোচনা আৰু বেচি লাগতিয়াল, ঋগবেদ পদ্য অংশ বাচি উলিওৱাত ই আমাৰ একমাত্ৰ অবলম্বন। বৈদিক ছন্দ আলোচনা কৰোতা..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255449 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>সংস্কৃত ভাষাৰ বৃহৎ ব্যাকৰণ। ১৩৯ বৈদিক সাহিত্যৰ কাৰণে ছন্দ আলোচনা আৰু বেচি লাগতিয়াল, ঋগবেদ পদ্য অংশ বাচি উলিওৱাত ই আমাৰ একমাত্ৰ অবলম্বন। বৈদিক ছন্দ আলোচনা কৰোতাসকলে মাথোন ছন্দৰ নাম, আৰু তাৰ অক্ষৰৰ সংখ্যা মাথোন উল্লেখ কৰে, কিন্তু তাত যে বহুত বৈষম্য আছে তাক তেওঁবিলাকে নেদেখুৱায়! প্ৰকৃতপক্ষে কবলৈ গলে বৈদিক পদ্য আৰু বৈদিক গণাৰ ইমান সাদৃশ্য যে ছন্দঃ শাস্ত্ৰত বিচক্ষণ জ্ঞান নেথাকিলে তাক বাচি উলিওৱা টান। প্ৰাচীন কৰিসকলৰ কাব্যতো নানা ঠাইত ছন্দৰ বিভ্ৰাত ঘটিছে, নিয়মিত আৰু অনিৰ্মিত ছন্দৰ পাৰ্থক্য কোনেও দেখুৱাই যাব পৰা নাই। সেইবোৰ দেখি নতুন শিক্ষাৰ্থীসকল বব স্তম্ভিত হয়। মিঃ বৰুৱাই এই দুই অভাব গুচাবৰ কাৰণে বৈদিক ছন্দ আৰু প্ৰাচীন ক ব্যৰ ছন্দঃ প্ৰণালী উজু আৰু পৰিষ্কাৰ ভাৱে এই গ্ৰন্থত আলো- চনা কৰিছে। ছন্দঃ শাস্ত্ৰৰ বিষয়ে ভাৰতত প্ৰচলিত কিতাপ কিখন হৈছে শ্ৰুতবোধ, বৃত্তৰত্নাকৰ আৰু ছন্দোমঞ্জৰী। মিঃ বৰুৱাই নিজৰ গ্ৰন্থত এই- বোৰ গ্ৰন্থৰ সাৰ অংশৰ পৰা টোকা বা তাৰ ভাঙ্গনি দিছে। আনন্দৰাম বৰুৱাই গ্ৰন্থৰ প্ৰাৰম্ভত ছন্দ, বৃত্ত, অপছন্দ, জাতি, মাত্ৰাচ্ছন্দ, অক্ষৰচ্ছন্দ, দ্ৰুত মধ্য, বিলম্বিত, পদ, সমবৃত্ত, বিষমবৃত্ত, ভগ্ন- চ্ছন্দ, ভগ্নযতি, অঙ্কৰ, গুৰু, লঘু আদি ছান্দসিক পৰিভাষাৰ ব্যাখ্যা আৰু আলোচনা কৰাৰ পাচত সংস্কৃত ছন্দৰ লক্ষণ আৰু প্ৰকৃতি বৰ্ণনা কৰে। তাৰ পাচত গায়ত্ৰী, জগতী, অনুষ্টুপ আদি ১২৮টি বৈদিক ছন্দৰ নাম উল্লেখ কৰি তাৰ অক্ষৰৰ মাজা দেখুৱাই দিয়ে। পাচে সেইবোৰ বৈদিক ছন্দৰ লক্ষণ আৰু উদাহৰণ দিয়ে। বৈদিক ছন্দৰ আলোচনা সমাপ্ত হোৱাত প্ৰাচীন কাৰ্যাৱলীত প্ৰচলিত সংস্কৃত ছন্দবোৰৰ নাম, অক্ষৰ সংখ্যা আৰু লক্ষণ আলোচনা কৰে। বৰুৱাই উল্লেখ কৰা ছন্দবোৰৰ ভিতৰত তলত দিয়া ছন্দবোৰ সংস্কৃত মি:<noinclude></noinclude> tbu9tz6qufnsv4qdg4e024bhiznqp2l 104 93399 255450 2026-07-12T13:40:01Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "১৪০ আনন্দবাম বৰুৱা। -সোমবাজী, মধুমতী, মদলেখা, কাব্য পাঠক মাত্ৰৰে বিশেষ পৰিচিত চুড়ামণি, বিদ্যুম্মালা, গজগতি, ভূজঙ্গসঙ্গতা, চম্পকমালা, ময়ূৰসাৰিণী, মনোৰমা, দ্বীপমা..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255450 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>১৪০ আনন্দবাম বৰুৱা। -সোমবাজী, মধুমতী, মদলেখা, কাব্য পাঠক মাত্ৰৰে বিশেষ পৰিচিত চুড়ামণি, বিদ্যুম্মালা, গজগতি, ভূজঙ্গসঙ্গতা, চম্পকমালা, ময়ূৰসাৰিণী, মনোৰমা, দ্বীপমালা, ইন্দ্ৰজা, উপজাতি, শালিনী, ভ্ৰমৰ-বিলাসিতা শিখণ্ডিত, ভুজঙ্গপ্ৰয়াত, ললনা, মণিমালা, কুসুন-বিচিত্ৰা, বাহিণী, প্ৰিয়ং- বদা, ললিতা, প্ৰহৰ্ষিণী, কনক প্ৰভা, নত্তময়ুব, চণ্ডী, গৌৰী, চন্দ্ৰলেখা, মঞ্জুহাসিনী, বসন্ততিলক, প্ৰমদা, অপৰাজিত, কুটিলা, সুপবিত্ৰা, বৰ- সুন্দৰী, ইন্দুবদন, বাসন্তী, লক্ষ্মী, কুমাৰী, মালিনী, চিত্ৰা, চন্দ্ৰক্ৰান্তা নদন ললিতা, মনিকল্পলতা, নলিনী, বৰযুবতী, শৈলশিখা, বাণিণী, মন্দাক্ৰান্তা, শিখৰিণী, হবিণী, অতিশয়িনী, চিত্ৰলেখা, সুধা, নন্দন, লালস!, লতা, শাৰ্দ্ধ লবিক্ৰীড়িত, হুমধুৰা, মণিমঞ্জৰী, সুবদনা, গীতিকা, মত্তক্ৰীড়া, ভুজঙ্গবিভৃস্তিত। মিঃ বৰুৱাই এইবোৰৰ বহলকৈ আলোচনা কৰি প্ৰত্যেকৰে উদাহৰণ দিয়ে। ইয়াৰ পাচত অনিয়মিত ছন্দ আৰু মিত্ৰাক্ষৰ আদিৰ বিষয়ে মিঃ গ্ৰন্থৰ শেহত আগ্নেৰ ছন্দঃসাৰ আৰু সটীক বৰুৱাই অ'লোচনা কৰে। বৃত্তৰত্নাকৰ ছপা কৰি দিয়ে, একেবাৰে শেহত স্বৰচিত সংক্ষিপ্ত টাকা আদি মিঃ বৰুৱাই সংযুক্ত কৰি দিয়ে।<noinclude></noinclude> gqblqgnv8dazkd17nealr22hy1mhg29 104 93400 255451 2026-07-12T13:40:19Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "সংস্কৃত ভাষাৰ বৃহৎ ব্যাকৰণ। ৩য় খণ্ড – ১ম ভাগ -- নানাৰ্থসংগ্ৰহ। A Comprehensive Grammar of the Sanskrit Language, Vol. III. Letters and their Changes Part I. Nanartha Samgraha.-1884. বৃহৎ সংস্কৃত ব্যাকৰণৰ তৃতীয় খণ্ডত মিঃ বৰুৱাই বৰ্ণ আৰ..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255451 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>সংস্কৃত ভাষাৰ বৃহৎ ব্যাকৰণ। ৩য় খণ্ড – ১ম ভাগ -- নানাৰ্থসংগ্ৰহ। A Comprehensive Grammar of the Sanskrit Language, Vol. III. Letters and their Changes Part I. Nanartha Samgraha.-1884. বৃহৎ সংস্কৃত ব্যাকৰণৰ তৃতীয় খণ্ডত মিঃ বৰুৱাই বৰ্ণ আৰু তাৰ পৰিবৰ্ত্তনৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিবলৈ ওলায়। তৃতীয় খণ্ডৰ প্ৰথম ভাগত আভিধানিক কোষকাৰসকলৰ পৰা নানাৰ্থ অধ্যায় সংগ্ৰহ কৰি একেলগে প্ৰকাশ কৰে। ‘নানাৰ্থসংগ্ৰহ’ গ্ৰন্থখনিৰ মূল ভাগৰ আহিলা-পাতি বিলাতত থকা কানতে মিঃ বৰুৱাই সংগ্ৰহ কৰে। তাৰ ইণ্ডীয়া অফিচ, বুটীচ মিউ- জীয়ান, অক্সফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বডেলিয়ান লাইব্ৰেৰীত থকা প্ৰাচীন সংস্কৃত গ্ৰন্থকাৰসকলৰ সকলো গ্ৰন্থ তেওঁ অধ্যয়ন কৰে, আৰু তাৰে কিছুমান নকল কৰি ভাৰতবৰ্ষলৈ লৈ আহে। এই কামত সহায় কৰিবৰ কাৰণে তেওঁ এজন ইংলণ্ডীয় কেবাণীও নিযুক্ত কৰে। সংস্কৃত ভাষা অভিধান কোষ আদিৰে ভৰপূৰ। কিন্তু জনচেৰেক কোষকাবে নিজৰ গ্ৰন্থত নতুন শব্দৰ অৰ্থ দিব নোৱাৰি আগৰ পূৰ্ব্ববৰ্ত্তী কোষ কবিসকলৰ ব্যাথ্যাকে হুবহু তুলি দিছে। তাৰ উপৰি প্ৰাচীন নকলনবীচসকলৰ অজ্ঞতাত ঠায়ে ঠায়ে বৰ্ণাশুদ্ধি হোৱাত বিষম অৰ্থ- বিভ্ৰাত ঘটিছে। প্ৰত্যেক সংস্কৃত কোষকাৰে নিজৰ অভিধানৰ একাংশত নানাৰ্থ প্ৰকৰণ দিছে, অৰ্থাৎ একেটি শব্দ। যি নানান অৰ্থত ব্যৱহৃত হয় সেই সকলোবোৰৰে উল্লেখ আৰু উদাহৰণ দিছে; যথা, অমৰকোষ মতে<noinclude></noinclude> kko78lyfbspuggtx2c48324jj2do651 104 93401 255452 2026-07-12T13:40:33Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "১৪২ আনন্দৰাম বৰুৱা! ‘মাতঙ্গ' শব্দৰ অৰ্থ হৈছে হাতী আৰু চণ্ডাল, ‘নীলকণ্ঠ' শব্দৰ নানাৰ্থ হৈছে মহাদেৱ, ম'ৰা আৰু ডাক চৰাই। কিন্তু কোনোথন নানাৰ্থও একেবাৰে সম্পূৰ্ণ নহয়।..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255452 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>১৪২ আনন্দৰাম বৰুৱা! ‘মাতঙ্গ' শব্দৰ অৰ্থ হৈছে হাতী আৰু চণ্ডাল, ‘নীলকণ্ঠ' শব্দৰ নানাৰ্থ হৈছে মহাদেৱ, ম'ৰা আৰু ডাক চৰাই। কিন্তু কোনোথন নানাৰ্থও একেবাৰে সম্পূৰ্ণ নহয়। যি কিখন নানাৰ্থ পণ্ডিত সমাজত প্ৰচলিত আছে তাৰ কোনোখনত হয়তো কিছুমান শব্দ আছে সেই শব্দ আন কেখনমানত নাই; কোনোত হয়তো এটা শব্দৰ দুটা কি তিনিটা অৰ্থ আছে, আনবোৰত হয়তো অন্ত বকমে আছে; সেই দেখি নানাৰ্থ শিকিবলৈ গলে সংস্কৃত শিক্ষাৰ্থীসকলে অনাহকত পৰিশ্ৰম কৰি সকলো অভিধানতে থকা নানাৰ্থ কোষ মুখস্ত কৰিব লাগে; বিশেষতঃ, সকলো কোষৰ শব্দৰ শ্ৰেণীবিভাগ একে প্ৰণালীত নহয়। কোনো কোষকাৰে শব্দবোৰ বৰ্ণানুক্ৰমে ভাগ কৰিছে, কোনোৱে শেষ আথৰ লৈ কৰিছে। মিঃ বৰুৱাই নিজৰ নানাৰ্থসংগ্ৰহ গ্ৰন্থত উক্ত দোয আৰু অভাব- বোৰ গুচাবলৈ যত্ন কৰিছে। তেওঁ সকলে৷ নানাৰ্থ শব্দ বৰ্ণানুক্ৰমে পাতি লৈছে। যি কোষতে কোনো এটি শব্দৰ সৰ্ব্বোৎকৃষ্ট আৰু মনে-ধৰা নানাৰ্থ আছে মিঃ বৰুৱাই পোনতে সেই কোষৰ পৰা টোকা তুলি দিছে। তাৰ পাচত অন্য কোনো কোষত যদি কিবা লাগতিয়াল পাৰ্থক্য আছে বা আৰু অৰ্থ আছে মিঃ বৰুৱাই সেই কোষবিলাকৰ নাম উল্লেখ কৰি তাকো তুলি দিছে। যথা 'অপবাদ' শব্দটিৰ সৰ্ব্বোৎকৃষ্ট নানাৰ্থ আছে বিশ্বপ্ৰকাশ আৰু নেদিনিকাৰৰ কোষত, কিন্তু অমবসিংহ আৰু হেমচন্দ্ৰ ৰ কোষত অলপ পাৰ্থক্য আছে। বিশ্বপ্ৰকাশ আৰু মেদিনিকোষত লিখা আছে ‘অপবাদৰ' অৰ্থ নিন্দা, আজ্ঞা আৰু বিশ্বস্ত; অনবকোষৰ মতে নিন্দা আৰু আজ্ঞা, হেমচন্দ্ৰৰ মতে নিৰ্দ্দেশ, নিন্দা আৰু বিশস্ত। গতিকে মিঃ বৰুৱাই অপবাদৰ নানাৰ্থ লিখোঁতে এই চাৰিওখন কোষবে পৰা বাক্য তুলি দিছে। এই দবে শব্দ আৰু নানাৰ্থ কোষ ৰিজাই তাৰ অৰ্থ আৰু পাৰ্থক্য লিখিবলৈ যাওঁতে মিঃ বৰুৱাৰ কিমান পৰিশ্ৰম হৈছিল তাক সহজে অনুমান কৰিব পাৰি।<noinclude></noinclude> 8gnmn0vyetmwhj59lijleqtjqawepxh 104 93402 255453 2026-07-12T13:40:47Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "সংস্কৃত ভাষাৰ বৃহৎ ব্যাকৰণ। ১৪৩ যি কিখন নানাৰ্থ কোষৰ সহায় লৈ মিঃ বৰুৱাই এই নানাৰ্থ-সংগ্ৰহ সংকলন কৰে তাৰ প্ৰধান হৈছে, – অমবসিংহৰ নামলিঙ্গানুশাসনৰ নানাৰ্থ বৰ্গ, মহ..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255453 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>সংস্কৃত ভাষাৰ বৃহৎ ব্যাকৰণ। ১৪৩ যি কিখন নানাৰ্থ কোষৰ সহায় লৈ মিঃ বৰুৱাই এই নানাৰ্থ-সংগ্ৰহ সংকলন কৰে তাৰ প্ৰধান হৈছে, – অমবসিংহৰ নামলিঙ্গানুশাসনৰ নানাৰ্থ বৰ্গ, মহেশ্বৰৰ বিশ্ব প্ৰকাশ, হেমচন্দ্ৰব অনেকাৰ্থসংগ্ৰহ, হলায়ুধৰ অভিধান ৰত্নমালাৰ অনেকাৰ্থকাণ্ড, পুৰুষোত্তমদেবৰ ত্ৰিকাণ্ড শেষৰ নানাৰ্থ বৰ্গ, হাবাবলীৰ নানাৰ্থ, মেদিনিকাৰৰ নানাৰ্থ শব্দকোষ, মহাক্ষণকৰ অনেকাৰ্থা- ভিধান মঞ্জৰী, মাতৃক নিৰ্ঘণ্ট, শাশ্বত একাক্ষৰ আৰু অব্যয়কোষ। মিঃ বৰুৱাই এই বাৰখন নানাৰ্থকোষৰ এখনি এখনিকৈ সমালোচনা পাতনিত দিয়ে। মিঃ বৰুৱাৰ মতে বিশ্ব, হেম আৰু মেদিনি অতি বহুমূলীয়া আৰু সম্পূৰ্ণ। শব্দসমূহৰ নানাৰ্থ অধ্যয়ন কৰা বৰ উপকাৰক। তাৰ পৰা কোনো জাতিৰ ভাবৰ পৰিবৰ্ত্তনৰ নানান অৱস্থা জানিব পাৰি। এটা শব্দৰ কেনেকৈ নানান অৰ্থ হল, কিন্তু হল আৰু কেতিয়া হ'ল ইয়াৰ আলোচনা বাস্তবিকে বব উপাদেয়। যথা, আমাৰ অসমীয়া 'সহজ' শব্দটিৰ দুটা অৰ্থ,—অভ্যাস আৰু উজু। এই দুই শব্দৰ ভাবাৰ্থলৈ যদি আমি চাওঁ তেন্তে তাৰ পৰা আমি এই দৰে ঠিৰাং কৰিব পাৰোঁ যে অভ্যাসব ফলতে কোনো কাম উজু হয়, অৰ্থাৎ সহজে সহজ কৰে। সেইদবে সংস্কৃত 'অববোধ' শব্দটো। পুথি নকল কৰোতাসকলে এই শব্দাৰ্থ নিখোঁতে বৰ ভুল কৰে সেই ভুল অনুসৰণ কৰোঁতে প্ৰাচীন কোষকাৰসকল বৰ জটিল সমস্যাত পৰা দেখা যায়। মেধিনিকোষত 'পাবন' আৰু 'পাচন' এই দুইটি শব্দৰ নানাৰ্থ দিয়া আছে, কিন্তু বিশ্ব আৰু হেমচন্দ্ৰত মাথোন 'পাবন'হে আছে। ইয়াৰ নিমিত্তে পাচলৈ মহাবিভ্ৰাত হৈছে গৈ। পাচন এটি নিদানিক শব্দ, ইয়াব অৰ্থ দশমূল্যাদি। কোষ কবিসকলে পাচনৰ অৰ্থ কৰিছে পাচয়িত্ব অৰ্থাৎ পাচক, অগ্নি, হৰিতকী আৰু প্ৰায়শ্চিত্ত। ইয়াত অগ্নি আৰু প্ৰায়শ্চিত্ত এই দুই অৰ্থ 'পাচন' শব্দৰ কাচিতো হব নোৱাৰে, সেই<noinclude></noinclude> 1xeqrd3dpplm7w1qetil7od9pa97uag 104 93403 255454 2026-07-12T13:41:02Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "১৪৪ আনন্দৰাম বৰুৱা। অৰ্থ 'পাবন' শব্দৰ হব পাৰে। 'পাচন' শব্দৰ যে এনে অৰ্থবিভ্ৰাত ঘটিছে ই নিশ্চয় নকল কৰোতাসকলৰ ভুলৰ কাৰণে। মিঃ বৰুৱাই কয় – “প্ৰধান শিক্ষাকেন্দ্ৰবোৰ..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255454 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>১৪৪ আনন্দৰাম বৰুৱা। অৰ্থ 'পাবন' শব্দৰ হব পাৰে। 'পাচন' শব্দৰ যে এনে অৰ্থবিভ্ৰাত ঘটিছে ই নিশ্চয় নকল কৰোতাসকলৰ ভুলৰ কাৰণে। মিঃ বৰুৱাই কয় – “প্ৰধান শিক্ষাকেন্দ্ৰবোৰত একেবাৰে সংস্কৃত নজনা মানুহে পুথি নকল কৰে। বাৰাণসীত একেবাৰে অজ্ঞ মানুহে নকল কৰা কাম হাতত লয়,—আৰু মজলীয়া তৰপৰ পণ্ডিত এজনক কোনো পুথি নকল কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিলে তেওঁ অপমানিত যেন বিবেচনা কৰে। তত্ৰাচ যদি কোনো পণ্ডিতে কেতিয়াবা নকল কৰেও, তাতো সাধাৰণ নকল-নবীচৰ দৰে বাৰে পাচি ভুল থাকে। নানাৰ্থ সংগ্ৰহ সংকলনত নিঃ বৰুৱাই নিজৰ পণ্ডিত সভাৰ পৰাও সহায় পাইছিল। তথাপি নিজৰ যে অশেষ সময় আৰু পৰিশ্ৰম খৰছ গৈছিল তাৰ বিষয়ে তেওঁ নিজে স্বীকাৰ কৰিছে যে তাৰ দ্বাৰা যদি তেওঁ জ্ঞানৰ ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিব পাৰে, আৰু দেশবাসীৰ সন্মুখত এখনি নতুন কাৰ্যক্ষেত্ৰ দাঙ্গি ধৰিব পাৰে তেনেহলেই তেওঁৰ এই ভীষণ পৰিশ্ৰম সাৰ্থক হব। এই গ্ৰন্থ সংকলন কৰোঁতে মিঃ বৰুৱাই বিলাত মিঃ বেণ্ডেল, নিঃ নিকোলছন আৰু ডাক্তাৰ বেইনল্ড বোষ্টৰ বিশেষ সহায় পাইছিল। ইয়াব সুদীৰ্ঘ পাতনি তেওঁ ১৮৮৩ চনৰ জুন মাহৰ ৬ তাৰিখে লণ্ডন মহানগৰীত সমাপ্ত কৰে। - আনন্দৰাম বৰুৱাই তৃতীয় খণ্ডৰ পাতনিত ভাষাবিজ্ঞানৰ বিষয়ে যি কিয়াযাৰ কথা লিখিছে সি বৰ লাগতিয়াল আৰু সাৰুৱা, তাৰ মৰ্ম্ম তলত দিয়া হল। মিঃ বৰুৱাই কয়, – “তৃতীয় খণ্ডত মই অক্ষৰ আৰু তাৰ পৰিবৰ্ত্তনৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিব খুজিছোঁ। বিজ্ঞান অনুশীলন কৰোঁতা জনৰ কাৰণে ইয়াতকৈ আৰু উন্নত বিষয় নাই, ভাষাবিজ্ঞান আলোচনা কৰোতাজনৰ কাৰণেও ইয়াতকৈ আৰু উপাদেয় বিষয় নাই। মানব জাতিয়ে বৰ্ত্তমান কালত জড় আৰু শক্তিৰ ওপৰত যি বিপুল প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছে সি দিনৌ ক্ৰমান্বয়ে বাঢ়ি আহিছে। ইয়াৰ মূল<noinclude></noinclude> njutx6w07gfbwlr9dx5lqmsgqa5m6jo 104 93404 255455 2026-07-12T13:41:15Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "সংস্কৃত ভাষাৰ বৃহৎ ব্যাকৰণ। ১৪৫ কাৰণ হৈছে আমি চিন্তা আৰু ভাবৰাজ্যৰ সবাতকৈ অলৌকিক দুৱাৰ মেলিব পাৰিছে। তাৰ দ্বাৰা আমি আমাৰ পূৰ্ব্বপুৰুষসকলৰ পৰিশ্ৰমৰ ফলাফল কামত ল..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255455 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>সংস্কৃত ভাষাৰ বৃহৎ ব্যাকৰণ। ১৪৫ কাৰণ হৈছে আমি চিন্তা আৰু ভাবৰাজ্যৰ সবাতকৈ অলৌকিক দুৱাৰ মেলিব পাৰিছে। তাৰ দ্বাৰা আমি আমাৰ পূৰ্ব্বপুৰুষসকলৰ পৰিশ্ৰমৰ ফলাফল কামত লগাব পাৰিছোঁ, আৰু আমাৰ জ্ঞানসমষ্টিক সম্পূৰ্ণ আৰু শুদ্ধ ভাবে পৰীক্ষা কৰি সঞ্চিত কৰিব পাৰিছোঁ। আমি এই অমূল্য সুবিধা পোৱাৰ গতিকেই অন্যান্য প্ৰাণীৰ পৰা সুদূৰত উচ্চ আসন লাভ কৰিছোঁ, আৰু এই বহুমূলীয়া সুযোগৰ কাৰণেই আমাৰ সমাজবিধান ৰক্ষিত হৈছে, আৰু সেই সমাজবিধানে আধ্যাত্মিকতা লাভ কৰিছে, আৰু ঈশ্বৰৰ চৰণ স্পৰ্শ কৰিছে। আমাৰ নিম্নতি নিৰূপণ কৰে আৰু কৰ্ম্মপ্ৰবাহৰ সোঁত নিৰ্দ্ধাৰিত কৰে। অতি সভ্যদেশত এই ভাষাই ভাষা বস্তুটোনা কি, কেনেকৈ ই জন্মিছে বা বাঢ়িছে ইত্যাদি বিষয়ে স্বাভাবিকতে মানুহৰ অতিশয় কৌতূহল জন্মে, আৰু অতিচাৰ জড়বাদী সকলৰো সহানুভূতি আকৰ্ষণ কৰে। “পাশ্চাত্য পণ্ডিতসকল বিশেষ ধন্যবাদৰ পাত্ৰ, তেওঁলোকৰ পৰিশ্ৰমৰ কলত এই জ্ঞানগৰ্ভ বিষয়বোৰৰ মীমাংসা লাভত বিশেষ উন্নতি ঘটিছে। হুদূৰস্থিত জাতিবৃন্দৰ মাজতো সিবিলাকৰ ভিতৰত ৰূপ, ধ্বনি বা ভাষা আৰু নিম্নন-আচাৰৰ পাৰ্থক্য থকা সত্ত্বেও আমি সাদৃশ্য লক্ষ্য কৰিছে, আৰু মানব জাতিব সভ্যতাৰ বিভিন্ন যুগত বিভিন্ন অৱস্থাৰো আমি সম্ভেদ পাইছোঁ 1 কিন্তু আমি এতিয়াও ভাষাবিজ্ঞানৰ প্ৰকাণ্ড যাদুঘৰৰ দুৱাৰদলিকে চেৰাব পৰা নাই, এনে কি ইয়াৰ আকাৰ-প্ৰকৃতি কেনে আৰু ইয়াত কি কি ভিন্ন শ্ৰেণীৰ বাহানি আছে তাৰ এটি মোটামুটি আভাসকে আমি পাব পৰা নাই। আমি দেখিছোঁ সংস্কৃতৰ 'লগ', হিন্দু- স্থানী ‘লগনা’ আৰু লেটিন ‘লিগ' এই তিনি শব্দ একে। 'লগ’নো কি? কি কি পৰিবৰ্ত্তনৰ মাজেদি পাৰ হৈ ইয়াৰ অৰ্থ আৰু কিন্তু এই আকাৰৰ এনে ঐক্য হৈছেহি? এনেদৰৰ প্ৰশ্নই এতিয়াও অকণো মীমাংসা লাভ কৰা নাই, আৰু সেই মীমাংসা লাভৰ অন্তৰায় স্বৰূপে<noinclude></noinclude> nttjxhgn39v0fdxq4hjdlvntp14xzet 104 93405 255456 2026-07-12T13:41:54Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "১৪৬ আনন্দৰাম বৰুৱা। যি সত্য ইন্নাৰ তলিত নিহিত আছে আমি তাৰ পৰাও আঁতৰত আছোঁ। “বহুতে সুধিব পাৰে, এইবোৰ মীমাংসা আৰু আলোচনাৰ পৰা লাভ কি? আমি কিবা সঠিক সিদ্ধান্তত উপনীত হ..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255456 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>১৪৬ আনন্দৰাম বৰুৱা। যি সত্য ইন্নাৰ তলিত নিহিত আছে আমি তাৰ পৰাও আঁতৰত আছোঁ। “বহুতে সুধিব পাৰে, এইবোৰ মীমাংসা আৰু আলোচনাৰ পৰা লাভ কি? আমি কিবা সঠিক সিদ্ধান্তত উপনীত হব পাৰোনে নোৱাৰোঁ, আৰু পাৰিলেও সেইবোৰৰ আবিষ্কাৰৰ দ্বাৰা আমি উপকৃত হমনে? প্ৰথম আপত্তিৰ উত্তৰত ম‍ই ইয়াকে কওঁ যে কোনো এটি কথাৰ বিষয়ে যদি এই ক্ষেত্ৰত কাম কৰে তো নেভাবি নিচিন্তি মত দিয়া উচিত নহয়। সকলে এই বিষয়ে এই পৰিমিতে অকৃতকাৰ্য্য হৈছে ইয়াব আংশিক কাৰণ হৈছে তেওঁলোকৰ হাতত সম্পূৰ্ণ সম্বল নাই, দ্বিতীয়তঃ তেওঁলোকে নিজৰ কল্পনাৰ দ্বাৰা সুদীৰ্ঘ ব্যৱধান বিলাক পূৰণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। তেওঁলোকৰ ভুলভ্ৰান্তি দেখি আমি সতৰ্ক হোৱা উচিত, আৰু কল্পনা কৰা উচিত। সত্য এৰি প্ৰমাণমূলক কথাৰ পৰা আমি সত্য গ্ৰহণ আবিষ্কাৰ কৰা ইমান উত্তু নহয়, কিন্তু একান্তচিতীয়া অনুসন্ধানকাৰী সকলেও সৌভাগ্যবস্তু আবিষ্কাৰকৰ দৰে সহানুভূতি পোৱা উচিত, কাৰণ এই আবিষ্কাৰকসকলে পূৰ্ব্বে অকৃতকাৰ্য্য হোৱা অনুসন্ধানকাৰী সকলৰ পৰা বিশেষ সহায় পাইছে। প্ৰাণিজীৱনৰ আদি মূল কথা খিনিৰ পৰা যদি কোনো এটি ভাষাৰ মূল উৎপত্তি আমি সুন্দবৰূপে প্ৰমাণ কৰিব পাৰোঁ, তাৰদ্বাৰা প্ৰত্যেক ভাষাৰ উৎপত্তিৰ প্ৰণালী প্ৰমাণ কৰা "হব;– তাৰ লগে লগে অতি পৰিষ্কাৰ ভাৱে ভিন্ন ভিন্ন ভাষাৰ সম্বন্ধ আৰু পৰস্পৰ অধীনতা আমি উপলব্ধি কৰিব পাৰোঁ, আৰু মানৱজীৱনৰ উৎপত্তি, গতি, উদ্দেশ্য, আৰু সমাপ্তিৰ বিষয়ে আমাৰ দৃঢ়তৰ ধাৰণা হয়! পৃথিবীত কিছুমান দাৰ্শনিক আছে তেওঁলোকে ঐহিক সুখৰ বাহিৰে আন একোতে সুখৰ লেশমাত্ৰও নেপায়, আৰু পাৰাহেঁতেন তেওঁলোকে প্ৰাচীন কবিলে হয়। তেওঁলোকে সাহিত্য আলোচনা আদি সমূলে ধ্বংস পাহৰিছে যে মানুহৰ মনেই সকলো সুখৰ অপূৰ্ব্ব ভঁৰাল, যে ঐহিক<noinclude></noinclude> 6xvoorvax4ab6hgxn8hbim3lwfffczx 104 93406 255457 2026-07-12T13:42:12Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "সংস্কৃত ভাষাৰ বৃহৎ ব্যাকৰণ। ১৯৭ মুখতকৈও আৰু বেচি পৱিত্ৰ আৰু উচ্চ তৰপৰ সুখ এই সংসাৰত আছে, আৰু যেতিয়ালৈকে মানুহ আৰু মানুহৰ মন এতিয়া যেনে ভবিষ্যতেও তেনে সম্বন্ধত স..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255457 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>সংস্কৃত ভাষাৰ বৃহৎ ব্যাকৰণ। ১৯৭ মুখতকৈও আৰু বেচি পৱিত্ৰ আৰু উচ্চ তৰপৰ সুখ এই সংসাৰত আছে, আৰু যেতিয়ালৈকে মানুহ আৰু মানুহৰ মন এতিয়া যেনে ভবিষ্যতেও তেনে সম্বন্ধত সংলগ্ন হৈ থাকে, তেতিয়ালৈকে মানব জাতিৰ মন মানুহৰ সকলো ৰকম সুখৰ অক্ষৰ ভঁড়াল হৈ থাকিব। ” পূৰ্ব্বেই কোৱা হৈছে মিঃ বৰুৱাই এই মানসিক সুখকে জীবনৰ সৰ্ব্বস্ব জ্ঞান কৰিছিল। ভাষাবিজ্ঞানৰ যাদুঘৰৰ দুৱাৰ-দলিত থিয়হৈ তেওঁ সেই প্ৰকাণ্ড তলাতল ঘৰৰ যি অপূৰ্ব্ব বয়-বস্তু দেখিলে তাৰ চিনাকী জগতত বিলোৱাত তেওঁ গোটেই জীৱন যাপন কৰে।<noinclude></noinclude> tojh3fmum5waxcr8hpd0tznbe6k4lg9 104 93407 255458 2026-07-12T13:42:54Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "232 - আনন্দৰাম বৰুৱা। ১৮৭১ – আগষ্ট ... আই-চি-এচ্ পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ। ১৮৭২-৬ জুন... ব্যাবিষ্টাৰী পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ। ১,—৯ চেপ্টেম্বৰ... ভাৰতত পদাৰ্পণ। ”—১১ ডিচেম্বৰ--শিসাগবত..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255458 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>232 - আনন্দৰাম বৰুৱা। ১৮৭১ – আগষ্ট ... আই-চি-এচ্ পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ। ১৮৭২-৬ জুন... ব্যাবিষ্টাৰী পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ। ১,—৯ চেপ্টেম্বৰ... ভাৰতত পদাৰ্পণ। ”—১১ ডিচেম্বৰ--শিসাগবত এডিটেন্ট ম্যাজিস্ট্ৰেট। ১৮৭৩—... সদবামীন গৰ্গৰাম বৰুৱাৰ মৃত্যু। ১৮৭৪ – ১৯ এপ্ৰিল মৈমনসিংহত এচিষ্টেণ্ট, ম্যাজিষ্ট্ৰেট। ১৮৭৫—১৪ চেপ্টেম্বৰ ... দিনাজপু ১৮৭৭–৮ মাৰ্চ .. বৰ্দ্ধমানত "3 " 25 27 33 23 ,,—মেই...ইংৰাজী-সংস্কৃত অভিধানৰ ১ম খণ্ড প্ৰকাশিত। ,—অক্তোব... জানকীৰাম ভাষাৰে সৈতে “মহাবীৰচৰিত”। -৪ অক্তেবৰ... বাণীগঞ্জ মহকুমাৰ অধিপতি। - ডিচেম্বৰ... কাটোৱা পৰশুৰাম আৰু মণিৰাম বৰুৱাৰ মৃত্যু। ১৮৭৮—জানুৱাৰীৰ পৰা ১৮৮১ চনৰ ২৩ নাৰ্চলৈকে বৰ্দ্ধমান, খুলনা, জাহানাবাদ আৰু দিনাজপুৰত এচিষ্টেণ্ট, ম্যাজিষ্ট্ৰেট। ...“সংস্কৃত শিক্ষাৰ্থীৰ সহচৰ '। " – ফেব্ৰুৱাৰী..."ভবভূতি আৰু সংস্কৃত সাহিত্যত তেওঁৰ ঠাই।” ,, ...১ম শ্ৰেণীৰ জয়েন্ট, ম্যাজিষ্ট্ৰেট আৰু কলেক্তৰ। ,,,—মেই..."ইংৰাজী সংস্কৃত অভিধানব” ২য় খণ্ড। “উচ্চ স ব্যাকৰণ।” ১৮৮০ –... ...“ইংৰাজী সংস্কৃত অভিধানৰ” ৩য় খণ্ড। “ভাৰতৰ প্ৰাচীন ভূগোল।” ১৮৮১–৩ মেই...তিনি মাহৰ অনুগ্ৰহৰ বিদায়। ,,—... 'বৃহৎ সংস্কৃত ব্যাকৰণ” সংকলনৰ আয়োজন।<noinclude></noinclude> tf61ymsil5ykle8o8a80tdn1ej8u4ms 104 93408 255459 2026-07-12T13:43:14Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "বৰুৱাৰ জীৱনৰ ঘটনাপঞ্জী। - ১৩ নভেম্বৰৰপৰা ১৮৮৩ চনৰ ১২ অক্টোববলৈকে ফাৰ্ন বা দীঘলীয়া বিদায়। দ্বিতীয় বাৰ বিলাতত। ১৮৮২ ডিচেম্বৰ- "বৃহৎ সংস্কৃত বাকিৰণ'ৰ ১০ম খণ্ড, ছন..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255459 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>বৰুৱাৰ জীৱনৰ ঘটনাপঞ্জী। - ১৩ নভেম্বৰৰপৰা ১৮৮৩ চনৰ ১২ অক্টোববলৈকে ফাৰ্ন বা দীঘলীয়া বিদায়। দ্বিতীয় বাৰ বিলাতত। ১৮৮২ ডিচেম্বৰ- "বৃহৎ সংস্কৃত বাকিৰণ'ৰ ১০ম খণ্ড, ছন্দঃ। ১৮৮৩—অক্তোব...চট্টগ্ৰাম আৰু যশোহৰত। “বামন, বাগভট আৰু সৰস্বতীকণ্ঠাভৰণ।” ১৮৮৪–২৭ মেই --নোয়াখালীৰ অফিচিয়েটিং ম্যাজিষ্ট্ৰেট। " "... "বৃহৎ সংস্কৃত ব্যাকৰণ”ৰ ৩য় খণ্ড, নানাৰ্থসংগ্ৰহ। “সবস্বতীকণ্ঠাভৰণ।” ১৮৮৫–৭ এপ্ৰিল... কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ফেলো বা সদস্য। ,—১৬ অক্টোবৰ... ত্ৰিপুৰাত। ১৮৮৬–২৩ ফেব্ৰুৱাৰী... বগুবাব অফিচিয়েটিং ম্যাজিষ্ট্ৰেট,। ১৮৮৭—...“সটীক নাম লিঙ্গানুশাসন।” “ধাতুবৃত্তিসাৰ।” ১৮৮৮ – .. -... ধাতুকোষ বা ধাতুপাঠ | ”— ডিচেম্বৰ ...নবীয়া। ১৮৮৯—১লা জানুৱাৰীৰপৰা ৩১ মাৰ্চলৈকে অনুগ্ৰহৰ বিদায়। ,,—জানুৱাৰী...মিঃ তাৰকনাথ পালিতৰ ঘৰত চিকিৎসা। ১৮৮৯—১৯ জানুবাৰী, শুকুৰবাৰ---মৃত্যু। সমাপ্ত।<noinclude></noinclude> oy25nibjxhexazqvbjsovu6mhtdygl2 104 93409 255460 2026-07-12T13:43:33Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "(208) OPINIONS ON THE LIFE OF ANUNDO RAM BOROOAH. 1. The late Srijut Kasav Ram Borooah,, the only surviving brother of Mr. Anundoram Borooah:- I have received a copy of my brother's life kindly presented by you for which I thank you. As regards the edition published in the Assamese language which has nicely come out of the press clad in a beautiful language and noble style, I am very glad to inform you that the book has been w..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255460 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>(208) OPINIONS ON THE LIFE OF ANUNDO RAM BOROOAH. 1. The late Srijut Kasav Ram Borooah,, the only surviving brother of Mr. Anundoram Borooah:- I have received a copy of my brother's life kindly presented by you for which I thank you. As regards the edition published in the Assamese language which has nicely come out of the press clad in a beautiful language and noble style, I am very glad to inform you that the book has been written very elegantly, and has been what I expected it should be. I am really grateful to you for the trouble you have kindly taken to bring out so nicely the life of my brother, for which God will reward you.=29-8-1920. :- 2. Mr. Bolinarayan Borah O. E. (Retired) Many thanks for your book on Anundoram Borooah, a copy It is nicely got of which you have so kindly presented to me. up, and your treatment of the subject is methodical aud satis- factory. I think you have succeeded in spite of apparent difficulties in drawing up an exact picture of this great phenomenal man...... I did not think it was possible to write his biography so late as 30 years after his death. Your intimation to me a few months ago of your intended attempt surprised me, and now that I have read your book, I am still more surprised to find that you have had so much to say and have said it so well.=5-9-1920. 3. The Times of Assam, dated October 9, 1920.-This is a book written in the Assamese language, by an Assamese gentleman, depicting the life of another Assamese gentleman, and is one that should be read by every Assamese, and handed down as heirloom in every Assamese family......... Every Assamese student by reading this book will be proud of Anundoram, and will try to emulate him. The country is thankful to the author for giving<noinclude></noinclude> rtqwtbzuurl4qutiwjmv06fie4mgk5i 104 93410 255461 2026-07-12T13:52:41Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "88 উদ্‌ভদ বিবৰণ । এইবিলাক ফল বহু কোঁহেৰে প্ৰস্তুত। পকিলে ইহঁতৰ কোঁহৰ জোৰাব মুখ ঠায়ে ঠায়ে ফাটি বাঁজ ওলায়। শিয়ালকটা আৰু তিলৰ ফল পাকলে গোটেই টো ফল নাফাটে,—কেৱল নূৰ..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255461 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>88 উদ্‌ভদ বিবৰণ । এইবিলাক ফল বহু কোঁহেৰে প্ৰস্তুত। পকিলে ইহঁতৰ কোঁহৰ জোৰাব মুখ ঠায়ে ঠায়ে ফাটি বাঁজ ওলায়। শিয়ালকটা আৰু তিলৰ ফল পাকলে গোটেই টো ফল নাফাটে,—কেৱল নূৰব ফালে অলপ ফাটে। তাৰ পাচত বতাহত যেতিয়া লৰে তেতিয়া সেই কটাইদি বীজ ওলাই পৰে । শিমলু, কপাত প্রভৃতিৰ ফলৰ আগৰ পৰা গুৰিলৈ প্ৰায়ে ফাটি যায় । ধুন্দুলি, জিকা, ভোল প্রভৃতিৰ ফল প্রথমে ৰসাল হলেও এইবিলাকক স্ফোটক শ্ৰেণীৰ ভিতৰত ধৰিব লাগে। তিয়ঁহ, কোমোৰা প্ৰভৃতি বৰকৈ পকিলে পঁচে কিন্তু ভোল, জিকা প্রভৃতি পৰিলে শুকায় । এইবিলাক ফলৰ মূৰৰ এটা টুপি দৰে অংশ খুলি গলে বীজ ওলাই পৰে । সৰিয়, মূলা প্রভৃতিৰ ফল ফটা প্ৰণালী আকৌ আন ৰকমৰ। ইহঁতৰ শুকান ছেঁই ঠাৰিৰ ফালৰ পৰা ফাটি যায় । ইয়াত ফল ফটাৰ যি কেইটা প্ৰণালীৰ কথা কৈছো, ইয়াত বাজেও ওচৰৰ হাবি-গঙ্জ্বলত চালে নানাবিধ স্ফোটক ফল দেখা যায়। স্ফোটক ফলৰ বীজ পৰিত্যাগ ক্ৰিয়াক বিদাৰণ ক্রিয়া বোলা হয়। (২) অস্ফোটক ফল । পকিলে নফটা ফল যে কিমান আছে তাৰ লেখ জোখ নাই বৈজ্ঞানিক পণ্ডিত সকলে অস্ফোটক ফুলবোৰক তিনি<noinclude></noinclude> 1vkkc0itjir5axz5s6itni2u9cwrkte 104 93411 255462 2026-07-12T13:53:02Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "ফল । 8৫ শ্ৰেণীত ভাগ কৰিছে, একবীজ (Achena), সাষ্ঠিক ( Drupe) - আৰু বাৰ্ত্তাকীয় (Berry ) ধান, যব, গম প্ৰভৃতিৰ ফলত অলপো ৰস নাথাকে, কেৱল বাঁজক ঢাকি ৰাখে । এই- শুকান বাকলি এখনে অর্থাৎ তুতে ব..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255462 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>ফল । 8৫ শ্ৰেণীত ভাগ কৰিছে, একবীজ (Achena), সাষ্ঠিক ( Drupe) - আৰু বাৰ্ত্তাকীয় (Berry ) ধান, যব, গম প্ৰভৃতিৰ ফলত অলপো ৰস নাথাকে, কেৱল বাঁজক ঢাকি ৰাখে । এই- শুকান বাকলি এখনে অর্থাৎ তুতে বিলাক কলৰ কাৰো এটাতকৈ সৰহ বীজ নাথাকে ৷ ইহঁতক একবীজ ফল বোলা হয় । আম, বগৰি, শিলিখা, জলপাই প্রভৃতি সৰস ফল । এই- বিলাক ফলৰ বীজৰ ওপৰত তিনিটা খলপ দেখা যায় । ওপৰত ছাল, মাজত কোমল মঙ্গহ তাৰ পাচত খোলা। এই গোলাৰ ভিতৰত বীজ থাকে। এনে ভিতৰত খোলা থকা ফলবোৰক সাঠিক ফল বোলা হয়। কিন্তু লিচু, লেতেকু আৰু জামুক এই শ্ৰেণীৰ ভিতৰত ধৰিব নোৱাৰি । কাৰণ এইবিলাক ফলৰ মঙ্গহ ভাগৰ ভিতৰত খোলা নাথাকি থাকে বীজ। আমৰ বাকলি আৰু মঙ্গই কোমল আৰু ৰসাল, খোলা শুকান আৰু টান ৷ নাৰিকলৰ ছাল আৰু মঙ্গহ শুকান, খোলা কাঠতকৈও টান। এই দৰে সাষ্ঠিক ফলৰ খলপ তিনিটাৰ অৱস্থা ভিন ভিন ফলত ভিন ভিন দেখা যায় । বেঙ্গেনা, নেমু, লাভ, কোমোবা, অমৃতা প্ৰভৃতিৰ ফলৰ বাকলি দাঠ নহয় আৰু গোটেইটো ফল মঙ্গহেৰে ভৰা । এই মঙ্গহ ভাগ আমি খাওঁ। মঙ্গহ ভাগৰ ভিতৰত খোলা নাথাকি থাকে কেৱল বীজ । এইবিলাক ফলক বার্তাকীয় ফল বোলা হয়।<noinclude></noinclude> mo3l7kogin7r2ilfos3ysxhotm611cb 104 93412 255463 2026-07-12T13:53:21Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "উদ্‌ভদ বিবরণ। যুক্ত ফল । আনাস, আতলচ, কদম, কঁঠাল, আঁহত, বৰ, ডিমক প্ৰভৃতিৰ গত যিবিলাক ফল ফলে, সেইবিলাক ফল এনে অদ্ভুত যে, সিহঁতক আগেয়ে কোৱা কোনো শ্ৰেণীৰ ভিতৰত ধৰিব নোৱাৰি..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255463 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>উদ্‌ভদ বিবরণ। যুক্ত ফল । আনাস, আতলচ, কদম, কঁঠাল, আঁহত, বৰ, ডিমক প্ৰভৃতিৰ গত যিবিলাক ফল ফলে, সেইবিলাক ফল এনে অদ্ভুত যে, সিহঁতক আগেয়ে কোৱা কোনো শ্ৰেণীৰ ভিতৰত ধৰিব নোৱাৰি। এটা কঁঠাল বা আতলচ এটা এটা গোটা ফল নয়। ইহঁত বহুত ফলব সমষ্টি। কিছুমান সৰু সৰু ফল লগছৈ এটা কঁঠাল বা আতলচৰ উৎপত্তি হয় বাবে এই বিলাকক যুক্ত ফল নাম দিয়া হৈছে। আমি যাক কঁঠালৰ মুচি বোলো সেইবিলাকে কঁঠালৰ মঞ্জৰী থকাৰে সজোৱা ফুল । কঁঠালৰ কিছুমান নুচিত কেৱল পিতৃকূল অংক কিছুমানত কেৱল মাতৃফুল ফুলে । যিবিলাকক মানুহে বা মুটি বোলে সেইবিলাকত কেৱল পিতৃফুল ফুলে। গাৰ সৰু সৰু ফুলবিলাক ফুলিলেই এই মুচি বিলাক সৰিপৰে । এইবিলাক মুচি একোটা আঙ্গুলিৰ সমান ডাঙ্গৰ হয় ৷ যি হওক আমি থাক কঁঠাল বোলোঁ যি মাতৃমুচিৰ অসংখ্যা বাক্সকোষ পৃষ্ট হৈ আৰু গায় গায় লাগি উৎপন্ন হয় । এতেকে কঁঠালৰ গাৰু যিমান খলু থাকে তিমান ফল লগ হৈ এটা গোটা কঁঠাল হয়। গহুবিলাক কঁঠালৰ বীজকোষৰ চিন। ইয়াৰ আঁচল ফল হৈছে ভিতৰৰ কোঁহ আৰু বাদুবিলাক । আনাৰসতো কঁঠালৰ অৱস্থাকে দেখিবলৈ পোৱা যায়। কিন্তু ইয়াৰ পিতৃকুল আৰু মাতৃকুল বেলেগে নাথাকে । মঞ্জুৰীতে বহুত পৰিণীত ফুল ফুলে ৷ তাৰ পাচত পৰাগ পাতন এটা<noinclude></noinclude> lk5myqh4sknvx1uj9skugj6ewjat2f9 104 93413 255464 2026-07-12T14:33:29Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "2. ওপৰঞ্চি। ২১৫ Babu Thakurdas Mukherji, সাহিত্য ১ম বৰ্ষ ১২৯৭ সাল। আমাদেৰ মধ্যে মনুষ্য ও মনস্বী ব্যক্তি, আজ কাল অতি অল্পই জন্ম গ্ৰহণ কৰেন। যদি বা ক্ষণ বা লগ্ন বিশেষে দুই একটি শক্তিশ..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255464 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>2. ওপৰঞ্চি। ২১৫ Babu Thakurdas Mukherji, সাহিত্য ১ম বৰ্ষ ১২৯৭ সাল। আমাদেৰ মধ্যে মনুষ্য ও মনস্বী ব্যক্তি, আজ কাল অতি অল্পই জন্ম গ্ৰহণ কৰেন। যদি বা ক্ষণ বা লগ্ন বিশেষে দুই একটি শক্তিশালী লোক, কখনও এই পতিত দেশে জন্মেন, আমৰা তাঁহাদিগকে উপেক্ষা কৰি, তাঁহাদিগকে আমৰা চিনিতেই পাৰি না। পৰিশ্ৰমেৰ এবং পাণ্ডিত্যেৰ মাহাত্ম্য বোধ আদৌ আমাদেৰ নাই,— আমৰা এমনি অধঃপাতে গিয়াছি। সাহিত্য বিজ্ঞানেৰ গবেষণা, বহুকাল এদেশ হইতে পলায়ন কৰিয়াছে; গবেষণাগৰায়ণ গ্ৰন্থকাৰ ও গবেষণাপূৰ্ণ গ্ৰন্থেৰ গৌৰবও আমাদেৰ মধ্যে নাই। স্বাভাবিক শক্তিৰ এবং শ্ৰেষ্ঠতৰ শিক্ষাৰ আমৰা সমাদৰ কৰি না, তৎপ্ৰতি আমাদেৰ সম্ভ্ৰম ও নাই। আমৰা দেশ হিতৈষী হইয়াছি বলিয়া চিৎকাৰ কৰি, অথচ স্বদেশস্থ শক্তিবান ব্যক্তিৰ জন্ম মৃত্যুৰ সংবাদ ৰাখি না। আমৰা আত্মীয় বন্ধুৰ বৃত্তান্ত এবং আত্মবৃত্তান্ত অবগত নাই; অথচ অনন্ত ব্ৰহ্মাণ্ডেৰ অদৃষ্ট কোষ্ঠী লিখিতে ব্যস্ত! প্ৰতিভা জীবিতাবস্থায় আমাদেৰ কৰ্তৃক হতাদৰ, তাহাৰ বিয়োগেও আমৰা বিন্দু- মাত্ৰও বিমৰ্ষ নহি, অথচ আমৰা শিক্ষাভিমান কৰি, আমৰা আমাদেৰ সাহিত্যাভিমান কৰি। আমাদেৰ আৰ্য্য প্ৰপিতামহগণ, ইংৰেজেৰ মত কৰিয়া ইতিহাস- লিখিয়া যান নাই বলিয়া আমৰা আক্ষেপ কৰি, অশ্ৰুবৰ্ষণ কৰি, তাঁহাদেৰ নিন্দাবাদে পৃথিবী পূৰ্ণ কৰি; অথচ, আমাদেৰ নিজেৰ চক্ষেৰ উপৰ দিয়া যে সকল অবশ্য জ্ঞাতব্য ঘটনা, কালস্ৰোতে প্ৰবাহিত হইয়া বিস্মৃতিৰ অন্ধকাৰে যাইয়া লীন হইতেছে, আমৰা তাহাৰ একটা পেনসিল নোট ৰাখি না। ধন্য আমাদেৰ পুৰুষাৰ্থ। আমৰা আমাদিগেৰ সমসাময়িক কবি এবং কৃতী ব্যক্তিদিগেৰ জীবন-চৰিত্ৰেৰ একটি অক্ষৰও জানিনা, একটি অক্ষৰও লিখি না,<noinclude></noinclude> kp2y1e1sqk0i4zmacjyb41p4djyvvq7 104 93414 255465 2026-07-12T14:33:41Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "২১৬ আনন্দৰাম বৰুৱা। অথচ, আমৰা ইংৰেজী শিক্ষাৰ অভিমান কৰি, — ইংৰেজী অনুষ্ঠানেৰ অনুকৰণ কৰিতে যাই। অন্যে যাহা লিখে, ক্বচিৎ আলস্য ত্যাগ কৰিয়া তাহাৰ অবিকল নকল দ্বাৰা আ..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255465 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>২১৬ আনন্দৰাম বৰুৱা। অথচ, আমৰা ইংৰেজী শিক্ষাৰ অভিমান কৰি, — ইংৰেজী অনুষ্ঠানেৰ অনুকৰণ কৰিতে যাই। অন্যে যাহা লিখে, ক্বচিৎ আলস্য ত্যাগ কৰিয়া তাহাৰ অবিকল নকল দ্বাৰা আমৰা ইতিহাস লিখি, – সংবাদ পত্ৰ বাহিৰ কৰি;— আমৰা আমাদেৰ স্ত্ৰী পুত্ৰেৰ নামগুলাও পাঠ কৰি “তৰ্জমায়!” আমাদেৰ ঘৰেৰ অন্নগুলিও পৰে উচ্ছিষ্ট কৰিয়া না দিলে তাহা ভক্ষণ কৰা আমাদেৰ ভাগ্যে ঘটেনা! সকল বিষয়েই এইৰূপ, শিল্পে, সাহিত্যে সংসাৰেৰ সৰ্ব্বত্ৰ। পৰন্তু, আমাদেৰ এমনি লুবিচাৰ এবং সূক্ষ্ম বিচাৰ, আমাদেৰ চিবেচনা শক্তি এমনি তীক্ষ্ণ ও ন্যায়নিষ্ঠা এতই প্ৰবল যে, আমৰা আমাদেৰ ‘মধুসূদনকে’এক মুঠা “মুষ্টি-ভিক্ষা” দিতে নাৰাজ, কিন্তু কত ‘মুচিৰামওড়েৰ’ স্মৰণাৰ্থে আমৰা “মনুমেন্ট” উত্তোলন কৰি। তা আমৰা যে এই আক্ষেপ কৰিতেছি এই আক্ষেপও অনুবাদেৰ বা অনুকৰণেৰ আক্ষেপ। আন্তৰিকতা জিনিসটা আমাদেৰ মধ্যে একেবাৰেই লোপ পাইয়া গিয়াছে। সে দিন একজন ইংৰেজ লেখক দুঃখ জানাইতেছিলেন যে, আজ কত দিন হুইল, আনন্দৰাম বড়ুয়াৰ মৃত্যু হইয়াছে, কিন্তু তাঁহাৰ স্বদেশীয় বন্ধুদিগেৰ মধ্যে কেহই এত দিনেৰ মধ্যে তাঁহাৰ জীবনবৃত্তান্ত বিষয়ক, বিশেষতঃ তাঁহাৰ সাহিত্য-জীবন সম্বন্ধীয় একটি কথাও প্ৰকাশিত কৰিলেন না। উক্ত লেখক বড়ুয়াৰ বিষয়, বড় য়াৰ বন্ধু-বান্ধবদিগেৰ নিকট হইতে শুনিবাৰ জন্য বহুদিন অপেক্ষা কৰিয়া অবশেষে নিজেই সে বিষয় যথাসম্ভব ব্যক্ত কৰিয়াছেন। আমৰা সেই ইংৰেজ লেখকেৰ সংক্ষেপ উক্তি হইতে এক আধ কথা সঙ্কলন কৰিয়া আনন্দৰাম বড়ুয়াৰ পৰিচয় দিতে বসিয়াছে। আনন্দৰাম বড়ুয়াৰ বন্ধু-বান্ধব বিস্তৰ আছেন এবং সেই সকল বন্ধু- বান্ধব সুশিক্ষিত শ্ৰেণীভূক্তও বটেন এবং তাঁহাদেৰ মধ্যে কেহ কেহ বড়ুয়াৰ বৃত্তাত্ত সম্বন্ধে বিশেষ অভিজ্ঞও বটেন; অথচ তাঁহাৰা কেহই<noinclude></noinclude> 8y2gkv6lu8azfipx0dfkojexbwhn3uq 104 93415 255466 2026-07-12T14:33:55Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "ওপৰঞ্চি। 219 বৃণিত স্বদেশীয় ভাষাতে না হউক, বিগ্ৰহবৎ পূজিত বিদেশীয় ভাষাতেও বড় য়াৰ একটা বৃত্তান্ত লিখিলেন না; ইহা অপেক্ষা অধিকতৰ আক্ষেপেৰ বিষয় কি হইতে পাৰে? ইংৰে..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255466 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>ওপৰঞ্চি। 219 বৃণিত স্বদেশীয় ভাষাতে না হউক, বিগ্ৰহবৎ পূজিত বিদেশীয় ভাষাতেও বড় য়াৰ একটা বৃত্তান্ত লিখিলেন না; ইহা অপেক্ষা অধিকতৰ আক্ষেপেৰ বিষয় কি হইতে পাৰে? ইংৰেজী হিসাবেও কি এটা অতীব আক্ষেপেৰ বিষয় নহে? আনন্দৰাম বড়ুয়াৰ ন্যায় ব্যক্তি কি নিত্য নিতাই এতদ্দেশে জন্ম গ্ৰহণ কৰেন? কথা হইতে পাৰে, বড়ুয়া বাঙ্গালী নহনে, তিনি অপৰ দেশীয় লোক। তা বটে! যে আমৰা এখন “বসুধৈব কুটুম্বকং” বাক্যেৰ বিশেষ চিৎকাৰ কৰিয়া, উদাৰ চিত্তেৰ পৰিচয় প্ৰদানপূৰ্ব্বক চীনে মাৰ্কিণে সহোদৰত্ব সংস্থাপন কৰিতে দৌড়াইতেছি, সেই আমৰাই আবাৰ অনায়াসে বড় য়াকে বাঙ্গালী নয় বলিয়া বৰখাস্ত কৰিতে পাৰি!!! কিন্তু বাঙ্গালী নহেন কিসে? আসামকে, ইংৰেজ বাঙ্গালা হইতে বিচ্ছিন্ন কৰিয়া দিয়াছেন, সেই জন্য না কি? আসামবাসী হওন আৰ আমেৰিকা- বাসীই হওন, বড়ুয়া বাঙ্গালাবই ব্ৰাহ্মণ ভূমিৰই বা অঙ্গৰ? বিশেষতঃ শিক্ষা, সমস্তই বাঙ্গালাই এবং বাঙ্গালাৰ জন্য। না হয়েন, তাহা হইলে তিনি অবশ্যই বাঙ্গালী ছিলেন, তাহাতে সন্দেহ শাই। ; পৰন্তু, বঙ্গে আসামে কয়েক পদ দীক্ষা, শ্ৰম, আনন্দৰাম বড়ুয়াৰ আনন্দৰাম বড়ুয়া যদি ইংৰাজ আনন্দৰাম বড়ুয়া ইংলণ্ডে গিয়াছিলেন, ইংৰেজী সাহিত্যে বুৎপত্তি লাভ কৰিয়াছিলেন, ইংৰেজেৰ প্ৰতিযোগী পৰীক্ষায় উত্তীৰ্ণ হইয়া উচ্চ পদস্থ হইয়াছিলেন; সাহাবমহলে আনন্দৰামেৰ সুখ্যাতি ও সন্মান ছিল; সিবিলীয়ান ম্যাজিষ্ট্ৰেট হইয়া তৎসংশ্লিষ্ট গুৰুতৰ ও মহাদায়ীত্ব পূৰ্ণ কৰ্ত্তব্য সকল, সহস্ৰ সমালোচক ও শত্ৰুদিগেৰ চক্ষেৰ উপৰ, সম্ভ্ৰম ও সুযশেৰ সহিত তিনি সম্পাদন কৰিয়া ছিলেন, এ সমস্তই অবশ্য আমাদেৰ গৌৰবেৰ Borooah was not a Brahman as many supposed. Mr. Author.<noinclude></noinclude> pel6ixsx8i6fem7z2v8wmmggqlsww0s 104 93416 255467 2026-07-12T14:34:14Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "ওপৰঞ্চি। ২১৯ যখন তাঁহাৰ মৃত্যু হয় তখন তিনি নোয়াখালী জিলাৰ ম্যাজিষ্ট্ৰেট এবং কনেক্তৰ। আনন্দৰামেৰ বৈষয়িক জীবন সম্বন্ধে এই কয়েকটি মাত্ৰ ঘটনা ভিন্ন, আৰ কিছুই আম..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255467 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>ওপৰঞ্চি। ২১৯ যখন তাঁহাৰ মৃত্যু হয় তখন তিনি নোয়াখালী জিলাৰ ম্যাজিষ্ট্ৰেট এবং কনেক্তৰ। আনন্দৰামেৰ বৈষয়িক জীবন সম্বন্ধে এই কয়েকটি মাত্ৰ ঘটনা ভিন্ন, আৰ কিছুই আমাদেৰ নিকট প্ৰকাশিত নাই; অতএব অপৰিসীম ইচ্ছা সত্ত্বেও আমৰা সে সম্বন্ধে আৰ একটি কথাও বলিতে অসমৰ্থ। অতঃপৰ, আনন্দৰামেৰ সাহিত্য জীবন সম্বন্ধে কয়েকটি মাত্ৰ কথা, যাহা আমাদেৰ সম্মুখে উপস্থিত, তাহাই বক্তব্য। ১৮৭৭ খৃঃ অব্দে বড় য়া মহাশয়েৰ প্ৰথম গ্ৰন্থ প্ৰকাশিত হয়। ইহা ইংৰেজী-সংস্কৃত অভিধান, ( Practical English - Sanskrit Dictio nary) য়ুৰোপীয় সংস্কৃতজ্ঞগণ ইহাৰ যথেষ্ট প্ৰশংসা কৰিয়া থাকেন ইহা তাঁহাদেৰ মতে, “মৌলিক এবং অতীব কাৰ্য্যোপযোগী”। এই অভিধানে দ্বিতীয় ও তৃতীয় সংস্কৰণে (?) আৰ হুই খানি গ্ৰন্থ সংশ্লিষ্ট হয়, যথা, — উচ্চতৰ সংস্কৃত ব্যাকৰণ ( Higher Sanskrit Grammar ) এবং সংস্কৃত ভৌগোলিক নামাবলী ও তদ্বিষয়ক প্ৰবন্ধ। বড়ুয়াৰ এই দুই গ্ৰন্থই মূল্যবান এবং মৌলিক। পূৰ্ব্বোক্ত গ্ৰন্থ এখন পৃথক আকাৰে প্ৰকাশিত হইয়াছে। ঐ ১৮৭৭ সালে বড়ুয়া মহাশয়, ভবভূতিৰ “মহাবীৰ চৰিতেৰ” একটি সংস্কৰণ প্ৰকাশিত কৰেন এবং তাহাৰ পৰ বৎসৰ তাঁহাৰ “ভবভূতি বিষয়ক প্ৰবন্ধ” প্ৰকাশিত হয়। এই বৎসৰ (১৮৭৮ খৃঃ ) বড় য়াৰ আৰ একখানি পুস্তক প্ৰকাশিত হয়, তাহাৰ নাম “কলিকাতা বিশ্ববিদ্যালয়েৰ সংস্কৃত- শিক্ষাৰ্থীৰ সঙ্গী।” এই গ্ৰন্থে কাব্য সাহিত্যেৰ অতি সমীচীন ও স্বাধীন সমালোচনা আছে। সে সমালোচনা বড়ুয়াৰ বিস্তৃত ও গভীৰ বিদ্যাবত্তাৰ পৰিচায়ক। শব্দ শাস্ত্ৰ ব্যাকৰণ ও কাব্য, এই কয়েকটি বিষয়ে আনন্দৰাম বড়ুয়াৰ স্বাভাবিক আসক্তি বলবতী ছিল এবং তৎকৃত গ্ৰন্থ সকলও ঐ সকল বিষয়ে পৰিব্যাপ্ত হইয়াছিল।<noinclude></noinclude> b8iqwukid8b2xd2m0ek2kicu9z75osp 104 93417 255468 2026-07-12T14:34:35Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "আনন্দৰাম বৰুৱা। অনেক অপ্ৰকাশিত টীকা টীপ্পনীৰ সহিত অমৰকোষেৰ একটি সংস্কৰণ, তাঁহাৰ কৰ্তৃক প্ৰকাশিত হইয়াছিল। ১৮৮৬ সালে তাঁহাৰ “ধাতুবৃত্তিসাৰ” প্ৰকাশিত হয়। পৰন্..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255468 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>আনন্দৰাম বৰুৱা। অনেক অপ্ৰকাশিত টীকা টীপ্পনীৰ সহিত অমৰকোষেৰ একটি সংস্কৰণ, তাঁহাৰ কৰ্তৃক প্ৰকাশিত হইয়াছিল। ১৮৮৬ সালে তাঁহাৰ “ধাতুবৃত্তিসাৰ” প্ৰকাশিত হয়। পৰন্তু ১৮৮২ সালে তত্ত্বত অলঙ্কাৰ ও আলঙ্কাৰিক বিষয় সম্বন্ধীয় গ্ৰন্থ প্ৰকাশিত হয়। আমৰা উপৰে বলিতেছিলাম যে সাহিত্য-ভাণ্ডাৰে বড়ুয়া যে সম্পত্তি ৰাখিয়া গিয়াছেন তাহা সংখ্যাৰ হিসাবে তত অধিক নহে। কিন্তু ইহাও বলিতে হয় সাৰবত্তায়, চিন্তাশীলতায় ও গবেষণায়, তাহা আদৌ অল্প নহে। পৰন্তু, তদুৎপাদনে যে শ্ৰম, সহিষ্ণুতা ও অধ্যবসায় ব্যয়িত হইয়াছে, তাহা প্ৰভুত। ইংৰাজ লেখক ( Cecil Bendall ) বলেন যে, গুৰুতৰ সৰকাৰী কাৰ্যে লিপ্ত থাকিয়া, দশ বাৰ বৎসৰেৰ মধ্যে বড়ুয়া যে গ্ৰন্থৰাশি উৎপাদন কৰিয়া গিয়াছেন, তাহা উৎপাদন কৰিতে অপেক্ষাকৃত অবকাশ- যুক্ত ব্যক্তিদিগেৰ পক্ষেও বিংশতি বৎসৰ প্ৰয়োজন হয়। অনেকেই জানেন, বড়ুয়া এক বিশ্বব্যাপী অভিধান প্ৰণয়ণেৰ উদ্যোগ কৰিয়াছিলেন। সে উদ্যোগও অতি মহৎ। দেশেৰ সুদূৰ মফঃস্বল পল্লীসকল হইতেও উপকৰণ সংগ্ৰহেৰ আয়োজন হইতেছিল। বড়ুয়া জীবিত থাকিলে উক্ত অভিধান এতদিন অনেকদূৰ অগ্ৰসৰ হইত। কিন্তু হায়! সে আশা অঙ্কুৰে ধংস হইয়া গিয়াছে। বড়ুয়া যে বৃহৎ কাৰ্য্যেৰ কল্পনা কৰিয়াছিলেন তাহা তাঁহাৰই উপযুক্ত। তাঁহাৰ অবৰ্তমানে সে কাৰ্য্যে আৰ কেহই হস্তক্ষেপ কৰিতে সমৰ্থ হইলেন না। আমৰা ইত্যগ্ৰেই বলিতেছিলাম, আনন্দৰাম বড় য়াৰ ন্যায় ব্যক্তি নিত্য জন্মেন না। আমৰা উপৰে যাহা কিছু বিবৃত কৰিলাম, তাহা হইতে প্ৰতীত হইবে যে আনন্দৰাম বড়ুয়াৰ পাণ্ডিত্য, আমাদেৰ এখনকাৰ “বিশ্ববিদ্যালয়ী” পণ্ডিতদিগেৰ ন্যায় পল্লবগ্ৰাহী ছিল না; প্ৰত্যুত, তাহা একদিকে যেমন পৰিপক্ক অপৰদিকে তেমনি পৰিষ্কাৰ ছিল। সে কালেৰ গভীৰতাৰ সহিত একালেৰ উজ্জ্বলতা, বড়ুয়া মহাশয়েৰ পাণ্ডিত্যে সংযুক্ত হইয়াছিল।<noinclude></noinclude> ck3vigdjnc9d5hij9rjgr5vd9lgf2yy 104 93418 255469 2026-07-12T14:34:47Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "ওপৰঞ্চি। তাহাৰ সমালোচনা প্ৰণালীৰ সমালোচনা কৰিয়া, — উপৰোক্ত ইংৰাজ লেখক লিথিয়াছেন; — European editions of Sanskrit classics generally consist of texts with, occasionally, a few original explantory notes, and at best more or less meagre extracts from the great native commentators, Indian..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255469 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>ওপৰঞ্চি। তাহাৰ সমালোচনা প্ৰণালীৰ সমালোচনা কৰিয়া, — উপৰোক্ত ইংৰাজ লেখক লিথিয়াছেন; — European editions of Sanskrit classics generally consist of texts with, occasionally, a few original explantory notes, and at best more or less meagre extracts from the great native commentators, Indian editors on the other hand do not really elucidate either text or commentary but compose a learned super- commentary which is often, as in the case of Taranatha on the Siddhanta-Kaumudi obscurer than the work professed to be explained. Vaduya takes a most useful middle course and without being carried away by the authority of Mallinath or even by that of Amarasingha or Panini explains both text and commentary. ইহা এস্থলে অবশ্য বলা আবশ্যক যে আনন্দৰাম বড়ুয়া তাঁহাৰ গ্ৰন্থ সকল অনেকটা ইংৰাজী ছাঁচে ঢালিয়াছিলেন, এবং তাহা হইতে সংস্কৃতেৰ য়ুৰোপীয় ছাত্ৰগণ অপেক্ষাকত অধিকতৰ উপকাৰ প্ৰাপ্ত হইয়াছেন। তাহা হউক, তাহাতে দোষ কি? ইংৰাজীতে এবং ইংৰেজী ধৰণে লিখিয়া, বড়ুয়া মহাশয় সংস্কৃত সাহিত্যেৰইত গুণগান ও গৌৰব বৃদ্ধি কৰিয়াছিলেন, পৰন্তু, তাঁহাৰ গ্ৰন্থ সকল য়ুৰোপীয়দিগেৰ বোধগম্য হইতেই আজ তাহাদেৰ কথা তবুও এক আধটু পৃথিবীতে প্ৰচাৰিত হইতেছে; নতুবা স্বদেশেৰ যেমন সাহিত্যানুৰাগ, তাহাতে তাহাদেৰ বিষয়ে কে খবৰ ৰাখিত? আনন্দৰাম সম্বন্ধে উপৰোক্ত লেখকেৰ আৰ কয়েক ছত্ৰ মাত্ৰ উদ্ধৃত কৰিয়া উপসংহাৰ কৰিব, — Evidently well-grounded in Panini Vaduya brought to bear on the criticism of texts some- thing of the spirit of what we understand by classical scholarship. He neither discusses the old scholiasts<noinclude></noinclude> 8xqgbverofav471g1xuagbwm0u7svhg 104 93419 255470 2026-07-12T15:03:50Z নৰুনা বৰুৱা 4110 ৰ-প্ৰতিস্থাপন সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰি ‘বঙালী ৰ’ প্ৰতিস্থাপন কৰা হ’ল। 255470 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>22२ আনন্দৰাম বৰুৱা। and grammarians with the slavish obsequiousness of a mere follower of tradition, nor yet ignores them like the uninitiated foreign critic, but rather weighs one with another and adjusts the results by the standard of modern research. - আনন্দৰাম বড়ুয়াৰ মৃত্যুতে সাহিত্যেৰ ক্ষতি হইয়াছে। কিন্তু সে ক্ষতি আমৰা এ দেশীয় লোক অনুভব কৰিতেও অক্ষম – আমৰা এমনি অমানুষ— ঠাকুৰদাস মুখাৰ্জ্জী। 8. Babu Nabin Chandra Sen, B. A. আমাৰ জীবন -- ভাগ। কুক চলিয়া গেলেন। নোয়াখালিৰ একজন কালা সিবিলিয়ান - কালেক্টৰ হইয়া আসিলেন। ইনি প্ৰেসিডেন্সী কলেজে ঠিক সহপাঠী নহে, আমাৰ সহ-অধ্যায়ী ছিলেন। আমাৰ এক বন্ধুৰ সঙ্গে ইনি হিন্দু হোটেলে ছিলেন, এবং উভয়েৰ মধ্যে বড় বন্ধুতা ছিল। বন্ধু একজন নামস্থ ডিপুটি মাজিষ্ট্ৰেট্‌ ছিলেন। ( মিঃ বড়ুয়া) একবৎসৰ মাত্ৰ ইংলণ্ডে থাকিয়া সিভিল সাৰ্ভিস পৰীক্ষায় উত্তীৰ্ণ হন। তিনি ভিন্নদেশবাসী ব্ৰাহ্মণ, এবং সংস্কৃতে বিশেষ পাৰদৰ্শী ছিলেন। বিধাতা তাহাকে ব্ৰাহ্মণ পণ্ডিত কৰিয়া সৃষ্টি কৰিয়াছিলেন, কিন্তু ভাগ্যদেবী তাঁহাকে সিভিল সাৰ্ভিসে লইয়া তাঁহাৰ মৃত্যু ঘটাইলেন। তিনি আফিসেৰ কাৰ্য্য দ্ৰুতহস্তে নিষ্পন্ন কৰিয়া অবশিষ্ট সময় কেবল একটি সংস্কৃত অভিধান সংকলনে কাটা- ইতেন। তিনি খৰ্ব্বাকৃতি, নাতি স্থূলকায়, তাহাৰ স্বদেশীয় আকৃতি, প্ৰকৃতি শাস্ত। তিনি এ পূৰ্ণ যৌবনেও অবিবাহিত......নোয়াখালীৰ ভাৰ গ্ৰহণ কবিয়া তাঁহাৰ খেয়াল হইল একটি সব-ডিভিজনেৰ মত ক্ষুদ্ৰ নোয়া খালী জেলা হইতে দুই তিনি লক্ষ টাকা চাঁদা তুলিয়া নোয়াখালীৰ সহিত ইংলণ্ড ও আমেৰিকাৰ বাণিজ্য সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিবেন। ....... নবীনচন্দ্ৰ সেন।<noinclude></noinclude> nrmppptuc77409znmorkqqm43qjhj2v 104 93420 255471 2026-07-12T15:04:07Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "ওপৰঞ্চি। 4. Address presented by the People of Noakhali to Mr. Borooah on his appointment as the officiating Magistrate and Collector of that district. আবাহন। (5) প্ৰকৃতিৰ কিবা চাকু বেশ, কৰি আজি দৰশন, হেৰি ইহা নিত্য নিত্য, বিমোহিত হয় মন, তাতে তো মজেনা চিত..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255471 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>ওপৰঞ্চি। 4. Address presented by the People of Noakhali to Mr. Borooah on his appointment as the officiating Magistrate and Collector of that district. আবাহন। (5) প্ৰকৃতিৰ কিবা চাকু বেশ, কৰি আজি দৰশন, হেৰি ইহা নিত্য নিত্য, বিমোহিত হয় মন, তাতে তো মজেনা চিত্ত, আনন্দে পূৰিত যেন হল এই দেশ; আজি কেন এত হল নন-সন্নিবেশ? অব্য কাৰণ তাৰ ৰয়েছে বিশেষ। ( 2 ) আনন্দেৰ শুভ আগমনে, হেৰিয়ে আনন্দময় আনন্দ-আননে; পুলকে পুৰিল মন সফল হইল জীবন, কিন্তু আমি অভাগিনী, কত যে গাপে পাপিনী, তুষিতে নাৰিনু তাঁৰে প্ৰিয়-সম্ভাষণে; যথোচিত সমাদৰে পৰম যতনে। (a) কতই মনেতে সাধ যায়, দৰিদ্ৰতা দুৰাশয়, সে সাধেৰ বাদী হয়, আদৰ কৰিতে তাৰে নাদিল আমায়<noinclude></noinclude> tqotgvjmrwb2mlskylw4rxv3ai1yd6t 104 93421 255472 2026-07-12T15:04:44Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "সৰস্বতী কণ্ঠাভৰণ। Saraswati Kanthabharana, by King Bhoja Deva, with a few notes and extracts from old commentaries.-1884. Re-issued from the edition of 1883. ১৮৮৩ চনত ৰামণ আৰু বাগভটৰ অলঙ্কাৰ গ্ৰন্থৰ লগত সৰস্বতী কণ্ঠাভৰণো প্ৰকাশিত হয়। কিন্তু সেই গ..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255472 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>সৰস্বতী কণ্ঠাভৰণ। Saraswati Kanthabharana, by King Bhoja Deva, with a few notes and extracts from old commentaries.-1884. Re-issued from the edition of 1883. ১৮৮৩ চনত ৰামণ আৰু বাগভটৰ অলঙ্কাৰ গ্ৰন্থৰ লগত সৰস্বতী কণ্ঠাভৰণো প্ৰকাশিত হয়। কিন্তু সেই গ্ৰন্থৰ দাম অধিক হোৱাত সাধাৰণ পণ্ডিতসকলে তাক কিনিব নোৱাৰিছিল। সেই দেখি মিঃ বৰুৱাই ১৮৮৪ চনত সৰস্বতীকণ্ঠাভৰণৰ এটি নতুন সংস্কৰণ উলিয়ায়। এই সংস্কৰণৰ পাতনিত তেওঁ কৈছে,— সৰস্বতীকণ্ঠাভৰণৰ আগৰ সংস্কৰণৰ দাম বেচি হোৱাত ভাটপাড়া আৰু মুলাজৰৰ পণ্ডিতসকলে সেই কিতাপ কিনিব পৰা নাই, সেই বিষয়ে মিঃ বৰুৱাৰ ওচৰলৈ অনেকে 'ওজ।-আপত্তি কবি চিঠি লিখিছিল। সেইদেখি অলপ মাথোন টাকা আৰু ব্যাখ্যা সম্বলিত কৰি পাঁচ টকা দামত মিঃ বৰুৱাই সৰস্বতীকণ্ঠাভৰণৰ এই নূতন সংস্কৰণ প্ৰকাশ কৰে। তেওঁ আৰু কয় যে হাতত সম্পূৰ্ণ আহিলা-সম্বল থাকিলেও কেবছৰমানলৈ বহুত টাকা সম্বলিত এটি বিশুদ্ধ সংস্কৰণ তেওঁ প্ৰকাশ কৰিব নোৱাৰিব, কাৰণ তেওঁ তেতিয়া অন্যান্য কামত অতিকৈ ব্যস্ত আছিল। শাস্ত্ৰকলাপৃষ্ঠপোষক কবি মহাৰাজ ভোজদেৱ বিৰচিত সৰস্বতীকণ্ঠাভৰণ অলঙ্কাৰ শাস্ত্ৰৰ এখনি বহুমূলীয়া গ্ৰন্থ। দশৰূপ, কাব্যপ্ৰকাশ, সাহিত্য- দৰ্পণ আদি সকলো আলঙ্কাৰিক গ্ৰন্থৰ সাজত সৰস্বতীকণ্ঠাভৰণ প্ৰধান। আনন্দবাম বৰুৱাই ভবভূতিৰ বিষয়ে ৰচিত গ্ৰন্থত কৈছে যে স্বৰস্বতী- কণ্ঠাভৰণ খনি ভোজবজাৰ প্ৰণীত বুলি প্ৰবাদ আছে। ৰজাই স্বয়ং<noinclude></noinclude> iog33psg40w4p7hlq8do6gm2yxi097t 104 93422 255473 2026-07-12T15:05:03Z নৰুনা বৰুৱা 4110 ৰ-প্ৰতিস্থাপন সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰি ‘বঙালী ৰ’ প্ৰতিস্থাপন কৰা হ’ল। 255473 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>বামণ, বাগভট আৰু সৰস্বতীকণ্ঠাভৰণ। Vamana Sutra-Vritti, Vagbhatalankara, Sara swati Kanthabharana, with a few original notes and extracts from old commentaries, and prefa- tory Summary of Prakrita changes.-1883. সংস্কৃতত যিকিখন অলঙ্কাৰ শাস্ত্ৰৰ গ্ৰন্থ আছে মিঃ বৰুৱাই তাক বামণৰ সূত্ৰবৃত্তি, একেলগ কৰি কিতাপৰ আকাৰে প্ৰকাশ কৰে। বাগভটৰ অলঙ্কাৰ আৰু সৰস্বতীকণ্ঠাভৰণ এই তিনিখন অলঙ্কাৰ শাস্ত্ৰৰ গ্ৰন্থ একেলগ কৰি ছপোৱাত, আৰু তাৰ লগত প্ৰাচীন টীকাকাসকলৰ টীকাৰ সাৰাংশ আৰু প্ৰাকৃত পৰিৱৰ্ত্তন বিলাকৰ বিবৰণ দিয়াত এই কিতাপখনি অতি প্ৰকাণ্ড হয়, সেই দেখি ইয়াৰ বেচ ১৫ টাকা নিৰ্দ্ধাৰিত হয়। কিন্তু দুখীয়া পণ্ডিতসকলে ইমান দাম দি কিনিব নোৱাৰাত পাছলৈ তাৰ বেচ কমাই সাত টাকা আঠ অনাত থোৱা হয়। আনন্দৰামৰ প্ৰণালী আছিল,—যেতিয়। কোনো বিষয়ে গ্ৰন্থ লিখিব লগাত পৰে তেওঁ সেই বিষন্নৰ সকলো গ্ৰন্থ ৰিজাই তাৰ সাৰ অংশ সংস্কৃত ভাষাৰ অলঙ্কাৰ শাস্ত্ৰৰ গ্ৰন্থ শিক্ষাৰ্থীৰ কাৰণে সংকলন কৰে। উভৈনদী। তাৰ ভিতৰত ৰামণ, বাগভট আৰু ভোজৰাজ বিচিত সৰস্বতীকণ্ঠাভৰণ প্ৰধান। মিঃ বৰুৱাই এই তিনিখন গ্ৰন্থকে শিক্ষাৰ্থী সকলৰ মাজত প্ৰচাৰ কৰে।<noinclude></noinclude> 1ifai6rwo51bzxsknfgv8e5l4i96fza 104 93423 255474 2026-07-12T15:05:24Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "১৫০ আনন্দৰাম বৰুৱা। এই গ্ৰন্থ লিখিছিল নে নাই সেইটো এতিয়াও মীমাংসা সাপেক্ষ। কিন্তু এইটো সঁচা যে এই কিতাপখনি তেওঁৰ ৰাজত্বৰ কালতে লিখা হৈছিল। ভোজবাজ খৃষ্টিয় একাদ..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255474 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>১৫০ আনন্দৰাম বৰুৱা। এই গ্ৰন্থ লিখিছিল নে নাই সেইটো এতিয়াও মীমাংসা সাপেক্ষ। কিন্তু এইটো সঁচা যে এই কিতাপখনি তেওঁৰ ৰাজত্বৰ কালতে লিখা হৈছিল। ভোজবাজ খৃষ্টিয় একাদশ শতিকাৰ মানুহ। তেওঁ জ্ঞান আৰু পণ্ডিতাৰ পৃষ্ঠপোষক আছিল, আৰু তেওঁৰ এটি বিৰাট গ্ৰন্থশালাও আছিল। মিঃ বৰুৱাই কয় ভোজ নামে সম্ভবতঃ কোনো ৰজা নাছিল। ভোজ এটি ৰাজপৰিয়ালৰ নাম; ভোজ নামধাৰী ভালেমান নৃপত্তিৰ কথা প্ৰাচীন সংস্কৃত সাহিত্যত পোৱা যায়। সৰস্বতীকণ্ঠাভবণ ৰচয়িতাও ভোজবংশব কোনো এগৰাকী নৃপতি আছিল। সৰস্বতী কণ্ঠাভৰণত অলঙ্কাৰ শাস্ত্ৰৰ সকলো বিভাগৰ ভাল আলোচনা, উদাহৰণ আৰু মীমাংসা আছে। অলঙ্কাৰ নহলে কোনো বাক্য বা কাব্যই সুশ্ৰাব্য নহয়। সংস্কৃত সাহিত্য যেনে অলঙ্কাৰপূৰ্ণ পৃথিবীৰ আন কোনো সাহিত্য তেনে নহয়। সেই দেখি মৰ্ড নেকলে চাহাবে এই এয়াৰি আলঙ্কাৰিক বচন মাতি গৈছে। - "গোটেই সংস্কৃত সাহিত্যক সংক্ষিপ্ত কৰি এটি মাথোন আলমাৰীতে ভৰাব পাৰি।” - সৰস্বতীকণ্ঠাভৰণৰ পাঁচটি পৰিচ্ছেদ বা অধ্যায়, প্ৰথম গুণ বিবেচন, দ্বিতীয় শব্দালঙ্কাৰ নিৰ্ণয়, তৃতীয় অলঙ্কাৰ নিৰ্ণয়, চতুৰ্থ উভয়ালঙ্কাৰ বিবেচন, পঞ্চম সবিশ্চেন। সৰস্বতীকণ্ঠাভৰণত ভোজৰজাৰ পূৰ্ব্ববৰ্ত্তী প্ৰধান কাব্যকাৰসকলৰ গ্ৰন্থাৱলীৰ পৰা আলঙ্কাধিক বাক্যবোৰ উদাহৰণ স্বৰূপে উদ্ধৃত কৰা হৈছে।<noinclude></noinclude> skd68vk7lvpl9auwgy3x8ic53vhsv0f 104 93424 255475 2026-07-12T15:05:47Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "ধাতুবৃত্তিসাৰ। Dhatuvrittisara, or the material portion of Durga- singha's Katantra Ganavritti, with extracts from Ramanatha's Manorama. From the Dhatukosa of Anundoram Borooah-1887. এই গ্ৰন্থখনিত দুৰ্গা সিংহ বিৰচিত কাতন্ত্ৰ গণবৃত্তি আছে। সংস্কৃত ধাতুবোৰক জ্বাদি,..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255475 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>ধাতুবৃত্তিসাৰ। Dhatuvrittisara, or the material portion of Durga- singha's Katantra Ganavritti, with extracts from Ramanatha's Manorama. From the Dhatukosa of Anundoram Borooah-1887. এই গ্ৰন্থখনিত দুৰ্গা সিংহ বিৰচিত কাতন্ত্ৰ গণবৃত্তি আছে। সংস্কৃত ধাতুবোৰক জ্বাদি, অদাদি, বাদি, দিবাদি, স্বাদি, তুদাদি, তনাদি, ক্ৰ্যাদি, চুৰাদি, যুজাদি এই দহ ভাগত ভগাই প্ৰত্যেক ধাতুৰে নাম, অৰ্থ আৰু এটি দুটি বিভক্তান্ত ৰূপ দুৰ্গাসিংহৰ কাতন্ত্ৰ গণবৃত্তিত অতি সুন্দৰকৈ দিয়া আছে : আন গণকোষ বা ধাতুকোষত ধাতুবোৰ এনে পৰিপাটী আৰু শৃঙ্খলাবন্ধকৈ সজোৱা নাই। মানাথৰ মনোবা নামক কাতন্ত্ৰ গণবৃত্তিৰ টীকা অতি প্ৰাঞ্জল আৰু লাগতিয়াল। মিঃ বকৰাই প্ৰত্যেক গণৰ পাচতে ৰমানাথ ৰচিত টীকা সংযুক্ত কৰি দিয়ে। কাতন্ত্ৰ গণবৃত্তি আদি ধাতুবিষয়ক গ্ৰন্থত ঘাইকৈ ভেজনী দি বৰুৱা- দেৱে ধাতুকোষ নামে এখনি ভাঙৰ কিতাপ লেখে। ধাতুবৃত্তিমাৰ এই ধাতুকোষ গ্ৰন্থৰে একাংশ মাথোন। এই কিতাপখনি মিঃ বৰুৱাই ঘাইকৈ টোলৰ অধ্যাপক আৰু ছাত্ৰ সকলৰ কাৰণেহে প্ৰকাশ কৰিছিল, ইয়াত কোনো এটি ইংৰাজী শব্দ বা টীকাৰ সমাগম নাই, আৰু কিতাপৰ জিগতে এইটো কথা কোৱা হৈছে যে সৰ্ব্বসাধাৰণৰ কাৰণে সেই কিতাপৰ দাম ছটকা, কিন্তু দুখীয়া পণ্ডিতৰ কাৰণে তাৰ মাথোন আধা দাম। সংস্কৃত শিক্ষাৰ্থী নিচলা পণ্ডিতসকলৰ কাৰণে মিঃ বৰুৱাই দিবে ভাবিছিল ইয়াৰ পৰা সেই কথা ভালকৈ বুজিব পাৰি।<noinclude></noinclude> 4qkjcype1ggvhxk3t1x5il80ncs1jgt 104 93425 255482 2026-07-12T15:57:10Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "ফল । 89 হলে যেতিয়া বাঁজকোষবিলাক পুষ্ট হয় তেতিয়া সেইবিলাক ইমান ঘন হয় যে, গোটেই বিলাকে লগ লাগি এটা ফল হৈ পৰে। আনাৰসৰ এটা এটা চকুৱে এটা এটা ফল । আনাৰস আৰু কঁঠাল একে অৱ..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255482 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>ফল । 89 হলে যেতিয়া বাঁজকোষবিলাক পুষ্ট হয় তেতিয়া সেইবিলাক ইমান ঘন হয় যে, গোটেই বিলাকে লগ লাগি এটা ফল হৈ পৰে। আনাৰসৰ এটা এটা চকুৱে এটা এটা ফল । আনাৰস আৰু কঁঠাল একে অৱস্থাৰ ফল বাবেই বোধকৰো অসমীয়া মানুহে আনাৰসক মাটি কঁঠাল বা সঁফুৰি কঁঠাল বোলে । আতলচক ঠায়ে ঠায়ে আতলা, কঁঠাল বোলাৰো এয়ে কাৰণ ৷ আতলচৰ ফুলৰ চুপহি আছে। চুপহিৰ পাচত তিনিটা খদল৷ পাহি, মাজত কলাফুলৰ দবে সঙ্গেঙ্গরা বহুতো পিতৃ-কেশৰ আৰু মাতৃ-কেশৰ থাকে। পিতৃ-কেশৰ থাকে আগত, মাতৃ-কেশৰ তলত ৷ ৰাজকোষবিলাক ইমান লগা লগি হৈ থাকে যে, সিহঁতে এটা এটা বেলেগ ফল উৎপন্ন কৰিব নোৱাৰে। সেই বাবে বহু সৰু সৰু ফল লগ হৈ এটা ফল হৈ পৰে । আতলচৰ খহুবিলাক বীজকোষৰ চিন, আচল ফল ভিতৰৰ সৰু সৰু কোঁহবিলাক । চেনিচম্পা ফুলৰ আকৃতি আৰু কেশৰ বিদ্যাস কিছু পৰি মাণে আতলচৰ ফুলৰ লগত মিলে। লগ লাগি একেটা ফল হৈ নাযায়। কিন্তু বীজকোষবিলাক চেনিচম্পাৰ এটা ফুলৰ পৰা বহু স্বতন্ত্ৰ ফল হৈ থুপ বান্ধি থাকে। ইয়াক যুক্তফল বুলিব নোৱাৰি । ডিমৰু, বৰ, আঁহত, ঢোপাবৰ প্ৰভৃতিৰ গছত ফলৰ নিচিনা যিবিলাক বস্তু দেখা যায়, সেইবিলাক আচলতে ফল নহয় ; ফুলৰ গেঁৰ হে । এইবিলাকৰ এটা ফালি চালে তাৰ ভিতৰত<noinclude></noinclude> jp1olc2v9ako67wjvzuz52eknnconsy 104 93426 255483 2026-07-12T15:57:28Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "৪৮ উদ্‌ভদ বিবৰণ । কিছুমান শুঙৰ দৰে বস্তু দেখা যায়। সেই শুভবিলাকেই ফুল ! এই কুলবিলাকৰ কিছুমান পিতৃ-ফুল আৰু কিছুমান মাতৃ-কুল । পৰাগ পাতনৰ পিচত মাতৃ-ফুলবিলাকত সম্বিয..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255483 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>৪৮ উদ্‌ভদ বিবৰণ । কিছুমান শুঙৰ দৰে বস্তু দেখা যায়। সেই শুভবিলাকেই ফুল ! এই কুলবিলাকৰ কিছুমান পিতৃ-ফুল আৰু কিছুমান মাতৃ-কুল । পৰাগ পাতনৰ পিচত মাতৃ-ফুলবিলাকত সম্বিয়হ- তকৈও সক ফল উৎপন হৈ গেঁৰটোৰ ভিতৰতে থাকে। এটা পকা ডিমক ফালি চালে তাৰ ভিতৰত অসংখ্য সক সক ফল দেখিবলৈ পোৱা যায় ৷ বীজ ! আমি আগেয়ে কৈ আহিছোঁ যে, গর্ভনলি আৰু বীজ সূতাৰ মাজেদি পৰাগৰস গৈ বীজাণুত সোমায়। পৰাগৰস আৰু বীজৰসৰ মিশ্ৰণত বীজাণুৰ ভিতৰত উদ্ধৃতিদ ভ্রূণ সৃষ্টি হলে বাঁজাণু বাজত পৰিবৰ্ত্তিত হয়। অনেক ঠাইত বীজাপুৰ এই পৰিবৰ্ত্তনৰ লগে লগে বাঁজৰ ভিতৰত ভ্ৰূণৰ চাৰিও ফালে শৰ ( ভ্রূণব ) পোষণোপযোগী বস্তু জন্মে। এই বস্তুৰ নাম অন্তব্বীজ। অন্তৰ্ব্বীজ নাথাকিলে ভ্রূণৰ বা বীজপাতৰ ভিতৰত ভ্ৰূণৰ ঘোষণোপযোগী বস্তু গোটোৱা থাকে । সকলো উদ্- ভিদব অন্তর্বীজ একে ৰকমৰ নহয়। যব, গম, ধান, কঁঠাল প্ৰভৃতিৰ বীজত থকা অশুৰ্ব্বীজ গোটা শ্বেতসাৰময় কিন্তু কপাহ, স্থলপদ্ম, শিমলু প্রভৃতি উদ্‌ভিদৰ অন্তৰ্ব্বীজ পনীয়া । বাঁজৰ জীবনী শক্তি — পুলি গজোৱা শক্তিক বীজৰ জীবনী শক্তি বোলা হয়। কোনো উদ্‌ভিদৰ বীজ পকাৰ অলপ পাচতে নপচালে তাৰ জীবনী শক্তি নষ্ট হয়। আন কিছুমান উদভিদৰ<noinclude></noinclude> ofu963m5lma7p8aivsf1t65d6inq4p3 104 93427 255484 2026-07-12T15:57:43Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "म । ৪১ বীজৰ জীৱনী শক্তি বহুত দিনলৈকে থাকে। ধান, মাছ প্রভৃতি মানুহৰ খাদ্য শস্যৰ বীজবিলাকৰ জীৱনী শক্তি নষ্ট হলেও সেইবিলাকৰ সোৱাদ নলৰে। কোমল বাকলি আৰু তেলৰ নিচিনা অন..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255484 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>म । ৪১ বীজৰ জীৱনী শক্তি বহুত দিনলৈকে থাকে। ধান, মাছ প্রভৃতি মানুহৰ খাদ্য শস্যৰ বীজবিলাকৰ জীৱনী শক্তি নষ্ট হলেও সেইবিলাকৰ সোৱাদ নলৰে। কোমল বাকলি আৰু তেলৰ নিচিনা অন্তবীজ থকা বীজৰ জাৱনী শক্তি সোনকালে নষ্ট হয় আৰু টান বাকলি আৰু শ্বেতসাৰময় অন্তৰ্ব্বাক্ত যুক্ত বীজৰ জাৱনা শক্তি বহু দিনলৈকে থাকে। জিকা আৰু আধাপকাতে লোৱা বীজতকৈ শুকান আৰু ভালকৈ পকা ৰাজৰ জীৱনী শক্তি বেচি দিন থাকে। এঠাইৰ পৰা আন ঠাইলৈ বাজ পঠিয়াব লাগিলে দুটা উপায় লব পৰা যায় ৷ এটা বীজ ভালকৈ শুকাই বতাহত ৰখা, আনটো সেমেকা বতাহ নালাগিবলৈ কোনো বস্তুৰে ঢকা। কারো কারো মতে মমেৰে ঢাকি ৰাখিলে অতি কোমল বীজৰে৷ জীৱনী শক্তি বহু দিন অটুট থাকে। ফলৰ কাম । ফলৰ ঘাই উদ্দেশ্য বীজ উৎপন্ন কৰা আৰু যথা সময়ত বীজ পৰিত্যাগ কৰি উদভিদৰ বংশ বিস্তাৰ কৰা অৰ্থাৎ নতুন উদভিদ গজোৱা । উদ্‌ভদৰ বংশ বিস্তাৰত পানী, বতাহ, পশু- পক্ষীয়ে ঘাইকৈ সহায় কৰে । নাৰিকল, তামোল, ভেলকল, বৰুণ প্ৰভৃতি উদ্‌ভদৰ ফল পানীত ওপঙ্গে। অনেক সময়ত এইবিলাকৰ ফল পানীত ওপঙ্গি দুৰৈ লৈ গৈ নতুন গছ জন্মায় । ভাতঘিলা, সজিনা প্রভৃতি উদ্‌ভিদৰ বীজৰ চাৰিও ফালে<noinclude></noinclude> srltr5ina4rif3cu2k6ntwquwhfxtbe 104 93428 255485 2026-07-12T15:58:02Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "উদ্‌ভদ বিধৰণ । JAAAA পাতল কাকতৰ দৰে পাখি লগা থাকে । এইবিলাক ফল ফাটি বীজ বাহিৰলৈ ওলালে সেই পাতল পাখিত বতাহ লাগি দূৰৈ লৈ গৈ মাটিত পৰে আৰু তাতে অঙ্কুৰিত হয়। উলু, কাঁচি, চাং..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255485 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>উদ্‌ভদ বিধৰণ । JAAAA পাতল কাকতৰ দৰে পাখি লগা থাকে । এইবিলাক ফল ফাটি বীজ বাহিৰলৈ ওলালে সেই পাতল পাখিত বতাহ লাগি দূৰৈ লৈ গৈ মাটিত পৰে আৰু তাতে অঙ্কুৰিত হয়। উলু, কাঁচি, চাংলা-শিঙ্গীয়ালতা, আকন, কপাহ প্রভৃতি উদ্‌ভদৰ বীজ কাৰো মুখত, কাৰে৷ গাত তুলা লগা থাকে। সেই বাবে এইবিলাকৰ বীজ বতাহত উৰি বহু দূৰলৈ যায় । মাধৈলতা আৰু শালগছৰ ফলতো পাখি লগা মাধৈলতাৰ ফলৰ তিনিখন আৰু শালগছৰ ফলৰ পাঁচখন ইহঁতৰ শুকান ফল যেতিয়া সবে তেতিয়া বতাহত ঘূৰি ঘূৰি পৰা বহু দূৰত পৰে গৈ । থাকে । পাখি । গছৰ বেল, ৰঘুমলা প্রভৃতি কিছুমান উদ্‌ভিদৰ বীজত এঠা লগা থাকে । জীৱ জন্তু আৰু চৰাই প্ৰভৃতিৰ মুখে ঠোঁটে লাগি সেইবিলাক বাঞ্জ আন ঠাইলৈ যায়। বিয়নাসানতা, অগৰা, বৰিয়ল প্ৰভৃতিৰ ফল মানুহৰ কাপোৰ আৰু জন্তু আদিৰ গাত লাগি এঠাইৰ পৰা আন ঠাইলৈ বিস্তৃত হয় । ডেম ডৌকা, টেঙ্গেচি শাক চািেৰ টেঙ্গা ), দোপাটি ফুল, অপৰাজিতা লতা প্রভৃতি স্ফোটক শ্ৰেণীৰ উদ্‌ভিদৰ ফল ফাটি বাঁজ বহু দূৰত ছিটিকি পৰে। ফলৰ বৰণ যেতিয়ালৈকে সেউকীয়া থাকে তেতিয়ালৈকে সি পাতৰ দৰে অঙ্গাৰায় বায়ু গ্রহণ আৰু অম্লজান পৰিত্যাগ কৰে। সচৰাচৰ ফল পাকলে তাৰ বৰণ লৰে জাৰু কোনো কোনো ফলৰ<noinclude></noinclude> 9rz0bzj9vmhamdna9770zykmdxnrhsh 104 93429 255486 2026-07-12T15:58:22Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "L এই পৰিবৰ্ত্তনৰ লগে কোমল বাকলি হাড়ৰ পৰে টান হয়। লগে আৰু কিছুমান পৰিবৰ্ত্তন ঘটে আৰু তাৰ ফলত ফলৰ ভিতৰত প্ৰথমে জম্বীৰায় ( Citric acid) বা শৈবাম (Malic acid) উৎপন্ন হৈ ফলক টেঙ্গা কৰ..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255486 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>L এই পৰিবৰ্ত্তনৰ লগে কোমল বাকলি হাড়ৰ পৰে টান হয়। লগে আৰু কিছুমান পৰিবৰ্ত্তন ঘটে আৰু তাৰ ফলত ফলৰ ভিতৰত প্ৰথমে জম্বীৰায় ( Citric acid) বা শৈবাম (Malic acid) উৎপন্ন হৈ ফলক টেঙ্গা কৰে। পাচত এই টেঙ্গাস, ফলৰ ভিতৰত উৎপন্ন হোৱা ভিন ভিন বস্তুৰ মিশ্ৰণত চেনিত পৰিণত হৈ ফলক মিঠা কৰে। ফলৰ ভিতৰত বিভিন্ন বস্তুৰ আবির্ভাব হয় বাবে ভিন ভিন ফলৰ সোৱাদ ভিন ভিন হয়। বহু উদ্‌ভিদ ফল উৎপন্ন কৰোঁতে ক্লান্ত হৈ ফল পকাৰ পাচতে মৰি যায়। কিছুমানে বহু দিন ফল উৎপন্ন কৰিয়ে থাকে। যিবিলাক উদ্‌ভিদে এবাৰ মাথোন ফল জন্মাই মৰে সেইবিলাক উদ্‌ভিদক 'ওষধি' বোলে। যেনে ফল, ধান, বাঁহ প্রভৃতি । উদ্‌ভিদৰ ফল সংখ্যাৰ বৃদ্ধি বা তাৰ অৱস্থাৰ উন্নতিৰ নিমিত্তে নানাপ্রকাৰ কৌশল আছে । এইবিলাকৰ ভিতৰত গছৰ গুৰিত সাৰ দিয়া; ঠাল ঠেঙ্গুলি কাটা; অধিক উৎপন্নত বাধা দিয়া, এই কেইটাই প্রধান । অঙ্কুৰ উৎপত্তি । এটা ভালকৈ পকা বীজ সময় মতে ভিজা মাটিৰে ঢাকি ৰাখিলে কেইদিন মানৰ ভিতৰতে তাৰ ভিতৰৰ ভ্রূণ বৰ্দ্ধিত হৈ বীজৰ চোকোলা কালি শিপা আৰু পাত ওলায়। এনেকৈ ভ্রূণ বাহিৰ হোৱাক গাজধৰা বা অঙ্কুৰ উৎপত্তি বোলে। এই<noinclude></noinclude> auzfkqh4lxwe7200f7u8lytkhscrafd 104 93430 255487 2026-07-12T15:59:01Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "উদ্ভিদ বিবরণ । ক্ৰিয়াৰ নিমিত্তে উষ্ণতা, আর্দ্রতা আৰু বায়ু এই তিনিবিধ বস্তুৰ বিশেষ আৱশ্যক। আন্ধাৰত এই ক্রিয়া ভালকৈ চলে। কোনো কোনো বীজ গছৰপৰা সৰিবৰ আগেয়ে অঙ্ক..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255487 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>উদ্ভিদ বিবরণ । ক্ৰিয়াৰ নিমিত্তে উষ্ণতা, আর্দ্রতা আৰু বায়ু এই তিনিবিধ বস্তুৰ বিশেষ আৱশ্যক। আন্ধাৰত এই ক্রিয়া ভালকৈ চলে। কোনো কোনো বীজ গছৰপৰা সৰিবৰ আগেয়ে অঙ্কুৰিত হোৱা দেখা যায় এনে ঘটনা কেতিয়াবা হে ঘটে। অঙ্কুৰিত হবলৈ আৰম্ভ কৰা সকলো বীজৰ আৱশ্যকীয় উষ্ণতাৰ পৰিমাণ সমান নহয়। বৈজ্ঞানিক সকলে পৰীক্ষাৰ দ্বাৰা স্থিৰ কৰিছে—বেচি ভাগ বীৰ পক্ষে ফাৰণহীটৰ তাপমান যন্ত্ৰৰ ৬০° ডিগ্রিৰ পৰা ৮০" ডিমিলৈকে তাপ উপযোগী। গ্রীষ্ম প্রধান ঠাইৰ কিছুমান উদ্‌ভিৰ পক্ষে বহু তাপৰ অৱশ্যক । আকৌ বেজাতি, শেলাই ( ইইতো উদ্‌ভদ ) প্রভৃতি কিছুমান উদ্‌ভিদৰ পক্ষে ৩২ ডিগ্রিকে কম তাপ লাগে । যে. তয়ালৈকে বীজ শুকান অৱয়ত আৰু শুকান ঠাইত থাকে তেতিয়ালৈকে সি অঙ্কুৰিত নহয়। কিন্তু আর্দ্রতা লগা মানেই ভ্রূণ বাঢ়িবলৈ ধৰে আৰু ৰীজৰ ভিতৰত তাপ জন্মে । এই তাপৰ বানে বাজত থকা অন্তৰ্ব্বীজ চেনিত পৰিণত হয়। এই চেনি খাই অঙ্কুৰ ডাঙ্গৰ আৰু সবল হয়। অঙ্কুৰৰ পৰা শিপা ওলাই মাটিত নে'সোমোৱালৈকে এই চেনি খাই গছ পুলি জীয়াই থাকে ৷ পোহৰতকৈ আন্ধাৰত ৰখা বীজ সোন- কালে গজে ! বীজ গজাবলৈ তলত দিয়া নিয়মবোৰ পালন কৰিব লাগে :- (১) মাটিৰ অলপ তলত (F-ত) বীজ পচাব লাগে ।<noinclude></noinclude> 4xi2mopwbxe82rnaeesb5z1gy1nb36h 104 93431 255488 2026-07-12T15:59:20Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "উদ্‌ভিৰ উষ্ণতা। (২) বায়ু সোমোৱাত বাধ্য নপৰে অথচ উষ্ণতা আৰু আর্দ্রতা ওলাই যাব নোৱাৰে এনেকৈ ওপৰৰ মাটি ভালকৈ গুড়ি কৰি দিব লাগে । (৩) উপযুক্ত পানী আৰু গৰম পোৱাৰ উপায় ক..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255488 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>উদ্‌ভিৰ উষ্ণতা। (২) বায়ু সোমোৱাত বাধ্য নপৰে অথচ উষ্ণতা আৰু আর্দ্রতা ওলাই যাব নোৱাৰে এনেকৈ ওপৰৰ মাটি ভালকৈ গুড়ি কৰি দিব লাগে । (৩) উপযুক্ত পানী আৰু গৰম পোৱাৰ উপায় কৰি দিব লাগে । (৩) সৰু বীজতকৈ ডাঙ্গৰ বীজ মাটিৰ বেচি তলত পচাব লাগে । (৫) খদল! আৰু টান ছালৰ বীজ- পালংশাক, গোমধান, কেৰেলা, পানীলাও প্রভৃতির বীজ পচোৱাৰ আগেয়ে পানীত তিয়াই ৰাখিব লাগে। - ষষ্ঠ আধ্যা। উদ্‌ভিৰ উষ্ণতা আৰু গতি । উদ ভিদৰ উষ্ণতা ৷ আগেয়ে বীজ অঙ্কুৰিত হবৰ সময়ত তাপ জন্ম বুলি কোৱা হৈছে। ইয়াত বাজে উদ্ভিদৰ আন আন অংশৰো তাপ জন্মোরা শক্তি আছে । বাতিপুৱা আৰু জাৰকালি গছৰ তললৈ গলে আন ঠাইতকৈ গৰম পোৱা যায়। কিন্তু দুপৰীয়া আৰু জহকালি আন ঠাইতকৈ গছৰ তলত চেঁচা পোৱা যায় ৷ ইয়াৰ<noinclude></noinclude> nzcjbwqni5gnwuqd07x2tow2m4q7zj0 104 93432 255489 2026-07-12T15:59:39Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "28 উন্নতির বিধান : পৰা বুজিব পৰা যায় যে, ৰাতিপুৱা আৰু জাৰকালি গছৰ উষ্ণত! বাঢ়ে আৰু দুপৰীয়া আৰু জঁইকালি উষ্ণতা কমে। এনেকুৱা হোৱাৰ কাৰণ এই যে, জাৰকালি সূৰ্য্য কিৰণৰ ত..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255489 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>28 উন্নতির বিধান : পৰা বুজিব পৰা যায় যে, ৰাতিপুৱা আৰু জাৰকালি গছৰ উষ্ণত! বাঢ়ে আৰু দুপৰীয়া আৰু জঁইকালি উষ্ণতা কমে। এনেকুৱা হোৱাৰ কাৰণ এই যে, জাৰকালি সূৰ্য্য কিৰণৰ তেজ কম হোৱাত উদ্‌ভিদ ৰসৰ বাষ্পীকরণ ক্রিয়া কম থাকে । এই কাৰণে উদ্‌ভিদৰ উষ্ণতা অনুভূত হয় কিন্তু ভাঁহকালি সূৰ্যাৰ কিৰণৰ তেজ প্ৰখৰ হোৱাত উদ্‌ভিদৰ পৰা বেচিকৈ বাষ্প ওলায় । সেই কাৰণে উষ্ণতাৰ উপলব্ধি নহয় ৷ উদ্‌ভিদৰ টোপনি (গতি) । নোশোৱাকৈ কোনো প্রাণীয়ে জীয়াই থাকিব নোৱাৰে । সেই কাৰণেই মানুহ আৰু আন আন প্রাণীবিলাক শোৱে আৰু তাৰপৰা শৰীৰত নতুন বল পায়। গছবিলাকে। জীৱ । এতেকে ইহঁতকো টোপনি লাগে আৰু ইৰিলাক শোৱেও । প্রাণীবিলাকে টোপনিৰ সময়ত যেনেকৈ নিশ্বাস পেলায়, হোঁতৰায়, বাগৰ দিয়ে আৰু কি কি কৰে, গছবিলাকে টোপনিৰ সময়ত সেই বিলাক একো নকৰে। এনেকি কিছুমান গছৰ টোপনি যোৱাৰ গমকে ধৰিব নোৱাৰি । বেলি মাৰ যোৱাৰ সময়ত তেঁতেলি, আমলখি, দাদি, দিগা, লজ্জাবতী প্রভৃতি বহু গছৰে বহুপতীয়া পাত জাপ খাই মৰাৰ দৰে হয়; এয়ে গছৰ টোপনি। পাচ দিন। বেলি নোলোৱা- লৈকে গোটেই নিশা সেই অৱস্থাতে থাকে। ৰেলি ওলালে হে সাৰ পাই পাত্ত মেলে। প্ৰাণী বিলাকৰ দৰে গছৰ চকু সাক্ষ<noinclude></noinclude> 9w7wctzzp031chr8u8yt2dwrpl6tjah 104 93433 255490 2026-07-12T16:00:08Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "উদ্‌ভদৰ উষ্ণতা । ee নাই—আছে ক্রেল পাত । সেই বাবে প্রাণীয়ে টোপনী গলে - চক্ষু মুদে, গছে মুদে পাত । গছবিলাকৰ শোৱাৰ প্ৰণালী একে ৰকমৰ নহয়। ভিন ভিন গছে ভিন ভিন নিয়মে পাত ম..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255490 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>উদ্‌ভদৰ উষ্ণতা । ee নাই—আছে ক্রেল পাত । সেই বাবে প্রাণীয়ে টোপনী গলে - চক্ষু মুদে, গছে মুদে পাত । গছবিলাকৰ শোৱাৰ প্ৰণালী একে ৰকমৰ নহয়। ভিন ভিন গছে ভিন ভিন নিয়মে পাত মুদি শোৱে। শিৰিষ আৰু লজ্জাৱতীৰ টোপনিৰ সময়ত পাত জাঁপ খোৱাৰ লগে লগে পাঠাৰিও ওলমি পৰে। কিন্তু টেঙ্গেচি শাক, আমলখী, তেঁতেলি প্রভৃতি গছৰ পাতঠাৰি ওলমি নপৰে কেৱল পাতহে মুদ যায় ৷ ডাৱৰীয়া বতৰত কোনো কোনো এলেহুৱা মানুহ দিনত শোৱে । গছবিলাকৰ ভিতৰতে! এনে এলেহুৱা বাবুগছ আছে । বৰষুণ হলে লজ্জাৱতী আৰু সৰু মেদেলুৱা গছ দিনতে পাতমুদি শুই থাকে। বৰষুণ এৰিলে উঠি পাত মেলে । বাতি হলে যে শোরে এনে নহয়। কেৱল বহুপতীয়া পাত থকা গছবোৰ হে প্রায় সকলো গছে শোরে। এপতীয়া পাত থকা গছবিলাকৰ পাতবোৰ ৰাতি হলে অলপ নহয় অলপ হালি পৰে । বৈজ্ঞানিকসকলে কয় যে, পাতঠাৰিৰ গাঁঠিৰ কিছুমান সৰু সৰু বিন্ধা পনীয়া বস্তুৰে ভৰিলে ওচৰৰ কিছুমান বিদ্ধ একেবাৰে শুদা হয়। এই কাৰণে কোনো ঠাই ফিকে আৰু কোনো ঠাই কোঁচ খায়। কোচ খোৱা ঠাইত পাতঠাৰি বেঁকা হৈ পৰে ৷<noinclude></noinclude> 5w33ntxbhyi36i4dp6q21chsbx5fvtx 104 93434 255491 2026-07-12T16:00:28Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "সপ্তম আধ্যা i অপুষ্পক উদভিদ। এতিয়ালৈকে আমি যিবিলাক উদ্‌ভিদৰ বিষয় আলোচনা কৰিলোঁ, সেইবিলাকৰ ফুল হয়; ফুলৰপৰা ফল, ফলৰপৰা বীজ আৰু বীজৰপৰা অঙ্কুৰ হয়। কিন্তু এনেকুৱা..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255491 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>সপ্তম আধ্যা i অপুষ্পক উদভিদ। এতিয়ালৈকে আমি যিবিলাক উদ্‌ভিদৰ বিষয় আলোচনা কৰিলোঁ, সেইবিলাকৰ ফুল হয়; ফুলৰপৰা ফল, ফলৰপৰা বীজ আৰু বীজৰপৰা অঙ্কুৰ হয়। কিন্তু এনেকুৱা উদ্‌ভিদো অনেক আছে, যিবিলাকৰ ফুল নহয় আৰু ফলো নহয় । এনে- কুৱা উদ্‌ভিদবোৰক অপুষ্পক উদ্ভিদ বোলা হয়। পৃথিবীতে প্রায় এক লক্ষ ৰকমৰ অপুষ্পক গড় আছে। অপুষ্পক উদ্ভিদৰ শিপা অপ্ৰকৃত। ইহঁত ফলৰ পৰা উৎপন্ন নহয় বাবে বীজত শাহ নাই। এই কাৰণে ইহঁতক অশহীয়া গছে। বুলিব পৰা যায়। অপুষ্পক গছ প্রধানতঃ দুই শ্ৰেণীৰ আছে। এক শ্ৰেণৰ ঠাৰিৰ মূৰত নতুন বস্তুৰ বৃদ্ধি হয় বাবে ঠাৰি অতি কম পৰিমাণে বাঢ়ে, আৰু আন শ্ৰেণীৰ আকৃতি প্রায়ে ছাতিৰ দৰে হয় আৰু ঠাৰি, পাতৰ প্ৰভেদ কৰিব নোৱাৰি। পণ্ডিতসকলে প্রথম বিধক শিখৰোপচয় আৰু দ্বিতীয় বিধক ছত্রকা বুলিছে। ১। শিখৰোপচয় শ্রেণী । এই শ্ৰেণীৰ অপুষ্পক গছৰ সাতোটা জাতি আছে। তাৰ<noinclude></noinclude> d1iukskrdvyx3nt39eyb7qnnu712m2h 104 93435 255492 2026-07-12T16:00:48Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "অপুষ্পক উদ্ভিদ। ভিতৰত কেৱল দুই জাতি আমাৰ দেশত পৰিচিত । জাতিৰ নাম ফাৰণ, (Fera) আৰু আন জাতি শেলাই । (1) কাৰণ (Fern) 09 এক ফাৰণ, কথাটো ইংৰাজী । আমাৰ দেশত ইয়াৰ সাধাৰণ নাম ঢেঁকীয়া।..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255492 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>অপুষ্পক উদ্ভিদ। ভিতৰত কেৱল দুই জাতি আমাৰ দেশত পৰিচিত । জাতিৰ নাম ফাৰণ, (Fera) আৰু আন জাতি শেলাই । (1) কাৰণ (Fern) 09 এক ফাৰণ, কথাটো ইংৰাজী । আমাৰ দেশত ইয়াৰ সাধাৰণ নাম ঢেঁকীয়া। এই জাতিৰ বহুবিধ গছ আছে। তাৰে কোনো কোনো বিশ্ব কোমল থোৰ আমি শাকৰূপে খাওঁহঁক । বিহলঙ্গনী, ঢেকীয়ালত৷ প্রভৃতি এই জাতিৰ গছ। বিহলঙ্গনী বা বিহু ঢেঁকীয়াক চাহাৰসকলে 'লেডি ফাৰণ (Lady fern) বোলে । কাৰণ, জাতিৰ গছ আমাৰ দেশৰ চেচুকীয়া ঠাইত, পুৰণী পঘিৰৰ দেওৱালত, পাকুৱাৰ গাত, দেখিবলৈ পোৱা যায় । ইহঁতৰ যদিও ফুল নাই, কিন্তু পাতবিলাক বৰ ধুনীয়া । সেই কাৰণে চাহাব সকলৰ বঙ্গলাত বহুবিধ ফাৰণ ৰোৱে । ইয়াৰ ঠাৰি সংযুক্ত গোটাকন্দ ৰূপে মাটিৰ তলত থাকে । জোপা খেজুৰ গছৰ সমান ডাঙ্গৰ ফাৰ‍, গছে। আছে ৷ একে এই বিধৰ নাম গচফাৰণ, পৃথিবীৰ দক্ষিণ দেশবিলাকত ভাৰত- বৰ্ষৰ দাজিলিং পাহাড়ত ভাসামৰ কোনো কোনো পাহাড় আৰু টিলাত গছ ফাৰণ, জন্মে। ফাৰণ, গছৰ ফুল আৰু ফল নহয়। ইয়াৰ পাতৰ তল পিঠিত আৰু দাঁতিত এক প্ৰকাৰ সক সক মেৰুণ থাকে। এই মেণবোৰৰ বৰণ সেউজীয়া । মেৰুণ বিলাকৰ ভিতৰত ফুলৰ পৰাগতকৈও সৰু হাজাৰ বিজাৰ ৰেণু থাকে। এই বাকে<noinclude></noinclude> 3d9wxcnnnbtal5xfsga5ipinifxenkr 104 93436 255493 2026-07-12T16:01:10Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "। গছৰ এই মেঋণবোৰক ৰেণুকোৰ বুজিব পৰা যায় । ৰেণুকোষৰ ভিতৰৰ ৰেণু পুষ্ট হলে তাৰপৰা কাৰ্‌পৰ পুলি গল্পে । বীত শাহপাত আৰু গছৰ অঙ্কুৰ থাকে, কিন্তু ফাৰণৰ ৰেণুত সেইবিলাক এক..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255493 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>। গছৰ এই মেঋণবোৰক ৰেণুকোৰ বুজিব পৰা যায় । ৰেণুকোষৰ ভিতৰৰ ৰেণু পুষ্ট হলে তাৰপৰা কাৰ্‌পৰ পুলি গল্পে । বীত শাহপাত আৰু গছৰ অঙ্কুৰ থাকে, কিন্তু ফাৰণৰ ৰেণুত সেইবিলাক একো নাথাকে বাবে সেইবিলাকক বীজ বুলিব নোৱাৰি। ইংৰাজী ভাষাত ইয়াক 'স্পোৰ (Spore) বোলে । আমি ৰেণু বুলিছে।। পাতৰ তলপিঠিৰ বা দাঁতিৰ কোষত থাকি যেতিয়া ৰেণু- বিলাক পূৰঠ হৈ পকে, তেতিয়া সেই কোষৰ ঢাকনি আপোনা আপুনি মুকলি হয় আৰু তাৰপৰা ৰেণু ওলাই চাৰিওফালে সিঁচৰতি হৈ পৰে । চৰাইবিলাকে একেবাৰে পোৱালি নিদিয়ে। আগে কণি পাৰে, পাচত কণিৰ পৰা পোৱালি জগে । এই দৰে দুৰাৰ ওপঞ্জে বাবে চৰাইবিলাকক দ্বিজ বোলা হয় । ফাৰণ, জাতীয় গছো যেন দ্বিজ গছ । ইহঁতৰ ৰেণুৰ পৰা ফাৰণ গছ নগজি আগে সেউজীয়া পাতৰ এৰিধ অতি সৰু গছ ওপজে । এই নতুন গছৰ পাতৰ তলপিঠিত দুই ৰকমৰ সৰু সৰু কোষ থাকে। এক ৰকম তালপ দীঘলীয়া আৰু আন ৰকম গোল। বোৰ মাতৃকোষ আৰু গোলবোৰ পিতৃকোষ । দীঘলীয়া- পিতৃকোষৰ পৰা এবিধ ৰস আহি মাতৃকোষত সোমালে মাতৃকোষৰ পৰা ফাৰণ, গছ গজে। এই কোষবিলাক ইমান সৰু যে, ভাল অণুবীক্ষণ যন্ত্র নহলে দেখা নাযায়। খাল, বিল জাৰু পুখুৰীৰ জেৰা মাটিত চাৰ্জেৰিটো শঙ্কৰ<noinclude></noinclude> cm50zdxzumekvgv0n8jf18r9st5amgh 104 93437 255494 2026-07-12T16:01:43Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "ঘৰে এবিধ গছ হয়। অপুষ্পক উদ্ভিন্ন। চাঙ্গেৰিটেঙ্গাৰ এটা পাতত তিনিটাকৈ খুপপাত থাকে, কিন্তু এইবিধ গছৰ পাতত খুদপাত পাকে চাৰিটা। চাঙ্গেৰিটেঙ্গাৰ ফুল আৰু ফল হয়, ইয়া..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255494 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>ঘৰে এবিধ গছ হয়। অপুষ্পক উদ্ভিন্ন। চাঙ্গেৰিটেঙ্গাৰ এটা পাতত তিনিটাকৈ খুপপাত থাকে, কিন্তু এইবিধ গছৰ পাতত খুদপাত পাকে চাৰিটা। চাঙ্গেৰিটেঙ্গাৰ ফুল আৰু ফল হয়, ইয়াৰ হলে ফুল, ফল নয় ; পাতৰ তল পিঠিত ৰেণুকোষ থাকে। ইও ফাৰণ, জাতিৰ গছ । পানী বন্ধ হৈ থকা খাল, পুখুৰী আদিত যে কণাপণীবোৰ দেখা যায় সেইবিলাকে ফাৰণ, জাতীয় গছ । ইহঁতৰো ফুল, পাতৰ তলত যি বেণু থাকে তাৰেই ফল আৰু বীজ নহয় । কণাপুণীৰ বংশৰক্ষা হয় । (২) শেলাই । বাৰিষা সৌত নথকা বা কম সোঁত থকা পানীত চুলিতকৈও মিহি দীঘল সেউজীয়া বৰণৰ কিছুমান পিছল তাঁহ যেন বস্তু দেখা যায়; ঘৰৰ চোতালত বা পানীৰ ঘাটত এবিধ পিছল বস্তু আৰু জেকা চোতাল, ঘৰৰ পিৰালি, ডাঙ্গৰ গছৰ গা আৰু শিলত এবিধ সেউগীয়া বস্তু দেখা যায়। এইবিলাক বস্তুক মানুহে সাধাৰণতে শেলাই বা শেলুৱাই বোলে। পণ্ডিতসকলে - এইবিলাককো অপুষ্পক শ্ৰেণীৰ গছ বুলি স্থিৰ কৰিছে । ফাৰণৰ ৰেণু যেনেকৈ পাতৰ তলপিঠিত থাকে, শেলাইৰ তেনেকৈ নাথাকে ৷ গছ পূৰঠ হলে প্রতি ভালৰপৰা এটা এটা শীহ ওলায়। আৰু তাৰ মূৰত ৰেণুকোষ জন্মে।<noinclude></noinclude> g32qpoes9tde12tso3ird58krw14x60 104 93438 255495 2026-07-12T16:02:04Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "উদভিন্ন বিবৰণ । (2) ছত্র কী শ্রেণী । (১) কাঠফুলা । পড়া কাঠ, বাঁহ আৰু কোমাটিত কাঠফুলা জন্মে। কাঠ- ফুল। সকলোৱে চিনে। কোনো কোনো ঠাইত ইয়াক লাফু বোলে। ইয়াৰ কিছুমানৰ বৰণ গ..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255495 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>উদভিন্ন বিবৰণ । (2) ছত্র কী শ্রেণী । (১) কাঠফুলা । পড়া কাঠ, বাঁহ আৰু কোমাটিত কাঠফুলা জন্মে। কাঠ- ফুল। সকলোৱে চিনে। কোনো কোনো ঠাইত ইয়াক লাফু বোলে। ইয়াৰ কিছুমানৰ বৰণ গাখীৰৰ দৰে বগা, কিছুমান আকৌ ভালধায়া বা বাদামী ৰঙৰ । ইয়াত বাজে ক'লা, ৰঙ্গা আৰু নীল বৰণীয়। কাঠফুলাও দেখা যায়। কিন্তু সেউজীয়া বৰণৰ কাঠফুল৷ মোটেই নাই। এই কাঠফুলাবিলাকো এক প্ৰকাৰ গছ । কিন্তু ইহঁতৰ ফুল ফল নহয় । ইহঁতৰ গাত যি ৰেণু জন্মে তাৰপৰা নতুন কাঠফুলা উৎপন্ন হয় । আগেয়ে কোৱা হৈছে গছৰ পোহৰৰ সাহায্যত গছব খাদ্য পাতত থক পত্ৰহৰিতে সূৰ্য্যৰ তৈয়াৰ কৰে। কাঠফুলাৰ গাত পত্ৰহবিং অঙ্কনে! নাই । সেই বাবে ইহঁতে খাদ্য তৈয়াৰ কৰিব নোৱাৰে। পচা কাঠ, বাঁহত কাঠফুলা জন্মে। এই পচা বস্তুবিলাকেই ইহঁতৰ খাদ্য, আৰু এতেকে ইহঁতে নতুনকৈ খাদ্য তৈয়াৰ কৰিব নালাগে আৰু জীয়াই থাকিবলৈ পোহৰৰ আৱশ্যক নকৰে । (২) বেঙছাতি । বাৰিষা পচা গোবৰ আদি থকা ঠাইত ছাতিৰ আকৃতিৰ এবিধ বস্তু গঞ্জে। ইয়াৰ আকৃতি ছাতিব দৰে আৰু বাৰিধা যেতিয়া বেঙবিলাকে মাতিব ধৰে, সেই সময়ত এইবিলাক<noinclude></noinclude> qn5evtx70qpz5hnbayd9trsj26y51ag 104 93439 255496 2026-07-12T16:02:23Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "অপুষ্পক উদ্ভিদ । বেচিকৈ গঞ্জে দেখি মানুহে ইয়াক বেঙছাতি বোলে। ই এবিধ অপুস্পক গছ । ইয়াৰ বৰণ সাধাৰণত: বগা । সেউজীয়া ৰঙত বাজে আন ৰঙৰ বেঙছাতিও আছে । প্রথমে ই এটা বগা ল..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255496 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>অপুষ্পক উদ্ভিদ । বেচিকৈ গঞ্জে দেখি মানুহে ইয়াক বেঙছাতি বোলে। ই এবিধ অপুস্পক গছ । ইয়াৰ বৰণ সাধাৰণত: বগা । সেউজীয়া ৰঙত বাজে আন ৰঙৰ বেঙছাতিও আছে । প্রথমে ই এটা বগা লাৰু মূৰতলৈ ওলায়, পাচত সেই লাকটো গেলখাই এটা ছাতিৰ দৰে হয়। ইয়াৰ ঠাৰি আৰু পাত নাই । ই সোন- কালে বাঢ়ে। বেঙহাতি এৰাতিৰ ভিতৰতে চাৰি পাঁচ ইঞ্চি ওখ হোৱা দেখা গৈছে । যেতিয়া ছাতি মেল খাই যায়, তেতিয়া ছাতিৰ তলপিঠিত ৰেণুকোষ জন্মে ! আমাৰ দেশৰ কোনো কোনো মানুহে কোনো কোনোবিধ কাঠফুলা আৰু বেছাতিৰ আঞ্জা যায় । যেনেকৈ শাক পাচলিৰ খেতি করে, আমাৰ দেশৰ মানুহে আমেৰিকা আৰু ফ্রান্স দেশৰ মানুহে তেনেকৈ বেঙছাতিৰ খেতি কৰে, আৰু আদৰ কৰি খায়। কিন্তু সকলো কাঠফুলা আৰু বেঙছাতি মানুহৰ খাদ্য নহয়। কোনো কোনোবিধ কাঠফুলা আৰু বেছাতি বৰ বিষাক্ত। যিবিলাক বিষাক্ত নহয় সেইবিলাকৰ ভিতৰত যথেষ্ট পৰিমাণে মাংস সাৰ থাকে। সেই বাবে সেইবিলাক পুষ্টিকৰ । পৰীক্ষা কৰিলে দেখা যায় আন গছৰ দৰে বেছাতিৰ শিপা নাই, কেৱল সূতাতকৈও সৰু কিছুমান দাঘল বগা আঁহ মাটিৰ তলত জালৰ দৰে পৰা থাকে । এই আঁহবোৰেই আচল গছ । ইহঁতে মাটিৰ তলৰ পচা বস্তু খাই পুষ্ট হয় । ফুল, ফল প্রভৃতি যেনে গছৰ বিশেষ বিশেষ অঙ্গ বেঙছাতিও তেনেকুৱাই ।<noinclude></noinclude> 8aq8fqtezw9xdfx80tcwuvmokht3cuy 104 93440 255498 2026-07-12T16:02:43Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "উদদি বিবৰণ । AAAAA বাৰিষা জোতাৰ ওপৰত, কিতাপৰ মলাটত, কাঠৰ বাকচত এবিধ বগা বস্তু ( যাক মানুহে ভেঁকুৰা বোলে ) দেখা যায় । এই বগা বস্তুবোবো বেঙজাতি জাতীয় অতি সৰু সৰু অপুষ্পক..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255498 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>উদদি বিবৰণ । AAAAA বাৰিষা জোতাৰ ওপৰত, কিতাপৰ মলাটত, কাঠৰ বাকচত এবিধ বগা বস্তু ( যাক মানুহে ভেঁকুৰা বোলে ) দেখা যায় । এই বগা বস্তুবোবো বেঙজাতি জাতীয় অতি সৰু সৰু অপুষ্পক বেঙঢাতিৰ যে কিমান জাতি আছে তাক গণি শেষ কৰিব নোৱাৰি। পচা খোৱা বস্তু, বাহি পাওৰুটী, আৰু পচা ফলৰ গাত যে নোমৰ দৰে অতি সৰু সৰু ফুল ধরে, সেইবিলাকো বেঙছ দিবে জ্ঞাতি কুটুম । ওপৰত কোৱা সকলো বিধ অপুষ্পক গছ ৰেণুৰ পৰা হয় ৷ উহঁতৰ ৰেণুকোষবিলাক ইমান সৰু যে, সিহঁত সকলো সময়তে বতাহত উৰি ফুৰে। এনেকৈ ফুৰোতে অলপমান পচা বস্তু থকা জেকা ঠাই পালেই তাতে লাগি ধৰে আৰু অঙ্কুৰিত হয়। ওপৰঞ্চি। ( 1 ) সাপ্ৰদ উদ্ভিদ্ । মাহ জাতীয় ( যিবিলাক উত্তিদৰ বীজ ছেঁইৰ ভিতৰত থাকে ) যি কোনো গছ এডাল উভালিলে তার শিপাত কিছুমান মেৰুণ (Nodule) দেখিবলৈ পোৱা যায়। এই মেৰুণবিলাক ভালকৈ ধুই পিঁহিলে দেখা যায় ধে, তাৰপৰা এবিধ বীজলায়া ৰস ওলায়৷ এই ৰস অণুবীক্ষণ যন্ত্ৰেৰে পৰাক্ষ৷ কৰিলে জনা<noinclude></noinclude> fqflqxjvte485r9w41114yuq7i5cs16 104 93441 255499 2026-07-12T16:03:02Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "সাৰগ্ৰহ উপৰি । 60 যায়, ইয়াত নিচেই সক সক চঞ্চল হাজাৰ হাজাৰ জীবিত উদ্‌ভিদ আছে। এই উদ্‌ভিদপুৰিলাক উক্ত মেৰুণৰ ভিতৰত থাকে আৰু আকাশৰ পৰা যৱক্ষাঙ্গান ( Nitrogen) গুলি গছক যোগা..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255499 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>সাৰগ্ৰহ উপৰি । 60 যায়, ইয়াত নিচেই সক সক চঞ্চল হাজাৰ হাজাৰ জীবিত উদ্‌ভিদ আছে। এই উদ্‌ভিদপুৰিলাক উক্ত মেৰুণৰ ভিতৰত থাকে আৰু আকাশৰ পৰা যৱক্ষাঙ্গান ( Nitrogen) গুলি গছক যোগান দিয়ে তাৰ সলনি গছে খাদ্য দি এই উদ্‌ভিদপু- বোৰক জীয়াই ৰাখে । এই উদভিদণু বা অণুবীক্ষণিক ক্ষুদ্র উদ্ধৃতিদ মাহজাতীয় উদ্‌ভিদৰ শিপাত সংলগ্ন হৈ সংখ্যাত বাঢ়িব ধৰে। উদ্‌ভিদণুৰ সংখ্যা বঢ়াৰ লগে লগে সেই শিপাবিলাকত মেৰুণ জন্মে আৰু উদ্‌ভিদপুৰিলাক সেই মেৰুণৰ ভিতৰত সোমাই বাঢ়ে। এই ক্ষুদ্র উদ্ভিদবিলাকৰ এটা বিশেষ ক্ষমতা এই যে, ইহঁতে ৰায়ুৰ পৰ৷ সাৰুৱ৷ বস্তু সংগ্ৰহ কৰি মাটিৰ উৰ্বৰতা বৃদ্ধি কৰে। যি মাটিত চূণৰ পৰিমাণ সৰহ তাত এই উদ্‌ভিদপুৰ দ্বাৰা সাৰুৱা বস্তু অতি সহজে সংগৃহীত হয়। এই বাবে নিতান্ত অসাৰুৱা মাটিতে৷ চূণৰ পৰিমাণ সৰহ থাকিলে মাহ জাতীয় উদ্‌ভিদ ভালকৈ হয় । আৰু ই সেই মাটিকো সাৰুৱা কৰে । মাহ জাতীয় সকলো উদ্‌ভিদৰ শিপাতে মেৰুণৰ সংখ্যা সমান নহয় । আকৌ মাহ জাতিত বাজে আন কোনো কোনো উদ্‌ভিদৰ শিপাতে৷ মেৰুণ দেখিবলৈ পোৱা যায় । যিহক শন্ (পাট্ ), অড়হৰ আৰু ধইঞ্চা ( জয়ন্তী ফুলৰ নিচিনা এবিধ গছ ) এই তিনি বিধৰ শিপাত মেৰুণৰ সংখ্যা সৰহ । এই বাবে অসাৰুৱা মাটিক সাৰুৱা কৰিবলৈ ইহঁতৰ কোনে| এবিধৰ খেতি কৰা উচিত। ইহঁতৰ ভিতৰত অড়হৰ আৰু ধইঞ্চাৰ শিপা<noinclude></noinclude> 6ifxvaiym2ubg11atyq2mst65fkmk0z 104 93442 255500 2026-07-12T16:03:21Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "উদ্‌ভিন্ন বিবৰণ । মাটিৰ তলত দলৈ সোমায় বাবে ইহঁতৰ দ্বাৰা ভালে খিনি তললৈ মাটি উৰ্দ্ধৰা হয় ; তদুপৰি এই দুই উęভিদৰ পাতেও মাটি সাৰুৱা কৰে। ধইঞ্চাৰ সঁচ দিয়ে। গবর্ণমেণ..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255500 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>উদ্‌ভিন্ন বিবৰণ । মাটিৰ তলত দলৈ সোমায় বাবে ইহঁতৰ দ্বাৰা ভালে খিনি তললৈ মাটি উৰ্দ্ধৰা হয় ; তদুপৰি এই দুই উęভিদৰ পাতেও মাটি সাৰুৱা কৰে। ধইঞ্চাৰ সঁচ দিয়ে। গবর্ণমেণ্ট কৃষি বিভাগৰ পৰা সাৰ স্বৰূপে (3) মাটির উপাদান আৰু সাৰ । গছৰ ডাল-পাত, গোবৰ, প্ৰাণীৰ হাড় মঙ্গহ প্রভৃতি উদ্ভিজ্জ থাক প্রাণীজ বস্তুবিলাক গচি সূক্ষ্ম সূক্ষ্ম অপুত পৰিণত হৈ মাটিৰ লগত মিহলি হয়। এই বস্তুবোৰক জৈবিক বস্তু বোলে। যি মাটিত যিমানে জৈবিক বস্তু সৰহ থাকে সেই মাটি তিমানে বেচি উপবা বা সাৰুৱা ৷ মাটিৰ ওপৰ ভাগত অর্থাৎ চাহনি ভাগত তলভাগতকৈ জৈবিক বস্তু সৰহ থাকে। জৈবিক বস্তুত বাজেও মাটিত কিছুমান উদ্‌ভদ পোষণ- কাৰা ৰাসায়নিক বস্তু আছে। তলত পৰিমাণৰ ক্ৰম অনুসাৰে মাটিৰ উপাদানবোৰৰ নাম দিয়া হল । affe (Silica) বোকাপাৰ ( Aluminium ) যক্ষাৰজান ( Nitrogen ) ফফাস্ ( Phosphorus ) খাৰ ( Potash ) } = মাটি<noinclude></noinclude> nfq3appecw85e3t2qryy4qihp6kp5a2 104 93443 255502 2026-07-12T16:03:47Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "মাটিৰ উপাদান আৰু সাৰ । ম্যাগনিশিয়া ( Magnesia Cent গন্ধক (Sulphur) ম্যাঙ্গোনিজ ( Manganese ) $ জৈবিক বস্তুত উদ্‌ভিদ শোষণকাৰী সকলো উপাদান কম বেচি পৰিমাণে বিদ্যমান আছে। এই কাৰণে ইয়াক ( জৈ..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255502 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>মাটিৰ উপাদান আৰু সাৰ । ম্যাগনিশিয়া ( Magnesia Cent গন্ধক (Sulphur) ম্যাঙ্গোনিজ ( Manganese ) $ জৈবিক বস্তুত উদ্‌ভিদ শোষণকাৰী সকলো উপাদান কম বেচি পৰিমাণে বিদ্যমান আছে। এই কাৰণে ইয়াক ( জৈবিক বস্তুক ) সাধারণ সাৰ বোলে। উদিত ঘাইকৈ যৰক্ষাৰজ্ঞান আৰু খাৰ থাকে । হাড়ত থাকে ঘাইকৈ ফসফাস আৰু চূ মহ আৰু প্ৰাণীৰ মলমূৰত সকলোধি উপাদান থাকে। সাৰক মুঠতে পাঁচ ভাগে ভগাৰ পৰা যায় ৷— সাধাৰণ বা জৈবিক সাৰ। সকলোবিধ উদ্‌ভা আৰু প্ৰাণীজ বস্তু এই শ্ৰেণীৰ মাৰ । ২। ফফাস্ গটিভ সাব অর্থাৎ যাত শতকরা ৫ ভাগ- তকৈ ৰৌচ কৰিকায় থাকে। জন্তুৰ হাড় এই শ্ৰেণীৰ সাৰ । 10 যৰক্ষাৰ ঘটিত সাৰ অৰ্থাৎ যাত শতকৰা ৫ ভাগ- তকৈও বেচি ষৱক্ষাৰজান থাকে। যথাৰ, কপাহগুটা প্রভৃতি এই শ্ৰেণীৰ ভিতৰত ৷ ৪। খাৰ বা পটাশ অর্থাৎ যি সাত শতকৰা ? ভাগতকৈ সৰহ খাৰ বা পটাশ থাকে। সকলোবিধ ছাই এই শ্ৰেণীৰ সাৰ ৷ ৫। চুণ খাৰ ষাত শতকৰা ৫ ভাগতকৈ বেছি আচল চূর্ণ থাকে। শামুক, শঙ্খ প্রভৃতি এই শ্ৰেণীৰ সাৰ ৷ a<noinclude></noinclude> 5lti9mdfjgy5mhmkl706ydg9sb3ee7a 104 93444 255503 2026-07-12T16:04:23Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "৬৬ PLEASE HANDLE THE BOOK CAREFULLY. উদ্ভিদ বিষৰণ । এই পাঁচ শ্ৰেণীৰ সাৰৰ ভিতৰত ফৰিকায়, ঘৱক্ষাৰজান আৰু খাৰ অতি আৱশ্যকীয়। প্রথমবিধ অর্থাৎ সাধাৰণ সাৰ ব্যৱহাৰ কৰিলে সকলোবিধ উপাদানকে পো..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255503 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>৬৬ PLEASE HANDLE THE BOOK CAREFULLY. উদ্ভিদ বিষৰণ । এই পাঁচ শ্ৰেণীৰ সাৰৰ ভিতৰত ফৰিকায়, ঘৱক্ষাৰজান আৰু খাৰ অতি আৱশ্যকীয়। প্রথমবিধ অর্থাৎ সাধাৰণ সাৰ ব্যৱহাৰ কৰিলে সকলোবিধ উপাদানকে পোৱা যায় । ফফৰিকায়ই উদ্‌ভিদৰ ফুল ফল বঢ়ায়, ফল মিঠা কৰে আৰু সোনকালে পকুৱায়, ৰৱক্ষাৰজানৰ প্ৰধান গুণ এই যে, উদ্‌ভদৰ পাত ওলোৱাত সহায় কৰে; পটাশে পাত ধৰায় আৰু শ্বেতসাব গোটায় । কিছুমান সাধাৰণ সাৰ বা জৈবিক বস্তুত কি পরিমাণে যৱস্কাৰজান, ফফৰিকায় মাৰু পটাশ এই তিনিবিধ আৱশ্যকীয় উপাদান আছে, তাৰ তালিকা তলত দিয়া হল । বস্ত যৱস্কাৰজান কবি কাজ পটাশ মানুহৰ মলমূত্র .*2 কেচা গোবৰ • ১৪ .38. +2* পচা গোবৰ ৮ .. গৰুৰ মুত ১-৫০ ..> ১.৬০ .90 .*. ছাগলিৰ মৃত 3.30 হাইপাৰৰ ও .. .03 পঙ্গুৰ পাছ >.58 • ১১ ধান খেৰ -00 -> -OR বন +8 গোবর খুঁটিৰ ছাই ১০৪৮ .48 । DISTRICT LIBRARY (HEM BARUA COLLECTION)<noinclude></noinclude> t55erfoqips9owoares8rbddvd0j1dp 104 93445 255504 2026-07-12T16:04:58Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ Created blank page 255504 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude><noinclude></noinclude> ce05bo4kobjrqpl626jyj9fp50wy3m6 104 93446 255505 2026-07-12T16:05:21Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "17666666666666666666SEE™/ জাননী । এই পুখি মোৰ ওচৰত পাব। দহটকাৰ উপৰ কিতাপ নিউতাক যুগুত কমিচন দিয়া হয় । গড়-পাত নহলে আপুনি জীয়াই থাকিব নোৱাৰে । এতেকে সিবিলাকৰ বিষয়েও অলপ জনা আবশ..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255505 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>17666666666666666666SEE™/ জাননী । এই পুখি মোৰ ওচৰত পাব। দহটকাৰ উপৰ কিতাপ নিউতাক যুগুত কমিচন দিয়া হয় । গড়-পাত নহলে আপুনি জীয়াই থাকিব নোৱাৰে । এতেকে সিবিলাকৰ বিষয়েও অলপ জনা আবশ্যক নহয় জানো ? এই পুখিয়ে আপোনাক সেই বিষয়ৰ এনে জ্ঞান দিব যে আপুনি দা-কটাৰি লৈ বাটে পথে যাওঁতে আৰু ঘপিয়াই ফুৰিবলৈ মানে নিদিব। এটা আপোন ভাব উপৰি । মাজিয়েট এখনলৈ ধন পঠাওক । ভিঃ পিঃত পঠালে বহুত খৰচ হব। ইতি - বিনীত ধনিৰাম দত্ত প্রকাশক, তেজপুর, আসাম । শ্রীযুক্ত মহাদেব শৰ্ম্মা এম, এল, চি ডাঙ্গবায়াৰ লিখিত আৰু প্রকাশিত কিতাপ বিলাক আৰু পৰিচালিত 'অকণ' মাহেকীয়া কাকতখন আপোনালোকৰ লৰা-ছোৱালীক পঢ়িবলৈ দিয়ক। আমি কৈছোঁ বিশেষ উপকাৰ পাব । তেখেতৰ সকলো কিতাপ পত্ৰ তেজপুৰৰ শ্ৰীযুক্ত डীনাথ কলিতা, শিক্ষকৰ ওচৰত পাৰ ।<noinclude></noinclude> ivoo63ap05oiwfktk3j05sdsepamy4e 106 93447 255532 2026-07-12T18:11:27Z BabulB 104 "" দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255532 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=উদ্‌ভিদ বিবৰণ |Language=as |Volume= |Edition= |Author=ধনিৰাম দত্ত |Co-author1= |Co-author2= |Co-author3= |Translator= |Co-translator1= |Co-translator2= |Editor= |Co-editor1= |Co-editor2= |Illustrator= |Publisher=ধনিৰাম দত্ত |Address= |Year= |Key= |ISBN= |DLI= |IA= |NLI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=OCR |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Notes= |Width= |Css= |Header= |Footer= }} 4vgw1z5r0uo4cwx2oqn6phj53rr52vc 255562 255532 2026-07-13T04:00:33Z BabulB 104 255562 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=উদ্‌ভিদ বিবৰণ |Language=as |Volume= |Edition= |Author=ধনিৰাম দত্ত |Co-author1= |Co-author2= |Co-author3= |Translator= |Co-translator1= |Co-translator2= |Editor= |Co-editor1= |Co-editor2= |Illustrator= |Publisher=ধনিৰাম দত্ত |Address= |Year= |Key= |ISBN= |DLI= |IA= |NLI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=OCR |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks={{Scrollpane|height=600px| {{পৃষ্ঠা:উদ্‌ভিদ বিবৰণ.pdf/৭}} {{পৃষ্ঠা:উদ্‌ভিদ বিবৰণ.pdf/}} }} |Notes= |Width= |Css= |Header= |Footer= }} rf0y9e4yltvf90f1m9qg9qos9ioblnh 255563 255562 2026-07-13T04:01:17Z BabulB 104 255563 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=উদ্‌ভিদ বিবৰণ |Language=as |Volume= |Edition= |Author=ধনিৰাম দত্ত |Co-author1= |Co-author2= |Co-author3= |Translator= |Co-translator1= |Co-translator2= |Editor= |Co-editor1= |Co-editor2= |Illustrator= |Publisher=ধনিৰাম দত্ত |Address= |Year= |Key= |ISBN= |DLI= |IA= |NLI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=OCR |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks={{Scrollpane|height=600px| {{পৃষ্ঠা:উদ্‌ভিদ বিবৰণ.pdf/৭}} {{পৃষ্ঠা:উদ্‌ভিদ বিবৰণ.pdf/৮}} }} |Notes= |Width= |Css= |Header= |Footer= }} aydno4se9aztl8x98cbaxg6vblutxkj 255566 255563 2026-07-13T04:06:35Z BabulB 104 255566 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=উদ্‌ভিদ বিবৰণ |Language=as |Volume= |Edition= |Author=ধনিৰাম দত্ত |Co-author1= |Co-author2= |Co-author3= |Translator= |Co-translator1= |Co-translator2= |Editor= |Co-editor1= |Co-editor2= |Illustrator= |Publisher=ধনিৰাম দত্ত |Address= |Year= |Key= |ISBN= |DLI= |IA= |NLI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=OCR |Pages=<pagelist 1="বেটুপাত" 2="প্ৰকাশন" 3="—" 4="—" 5to6="পাতনি" 7to8="সূচীপত্ৰ" 9="1"/> |Volumes= |Remarks={{Scrollpane|height=600px| {{পৃষ্ঠা:উদ্‌ভিদ বিবৰণ.pdf/৭}} {{পৃষ্ঠা:উদ্‌ভিদ বিবৰণ.pdf/৮}} }} |Notes= |Width= |Css= |Header= |Footer= }} gpfwfzkqc1mt3cklf71c8nv5l7xet0f 14 93448 255533 2026-07-12T18:13:33Z BabulB 104 "[[শ্ৰেণী:লেখক অনুসৰি সাহিত্যকৰ্ম]]" দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255533 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:লেখক অনুসৰি সাহিত্যকৰ্ম]] cbnut7b69fv7nn1fyqe68kzit25pmw6 14 93449 255534 2026-07-12T18:16:46Z BabulB 104 "[[শ্ৰেণী:প্ৰকাশক অনুসৰি গ্ৰন্থ]]" দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255534 wikitext text/x-wiki [[শ্ৰেণী:প্ৰকাশক অনুসৰি গ্ৰন্থ]] 73ujuidyvmm7w1wimc42n0vq6xk23x4 104 93450 255535 2026-07-13T01:42:10Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "উদ্‌ভদ বিবৰণ শ্ৰীধনিৰাম দত্ত" দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255535 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>উদ্‌ভদ বিবৰণ শ্ৰীধনিৰাম দত্ত<noinclude></noinclude> kfmyixi9ivsm0ko8h8anjzaws6q0mkp 255569 255535 2026-07-13T04:22:43Z BabulB 104 255569 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>উদ্‌ভদ বিবৰণ [[চিত্ৰ:Udvid Bibaran.jpg]] শ্ৰীধনিৰাম দত্ত<noinclude></noinclude> 8aawxquotol8egy6hnovc012kkkm0b1 255570 255569 2026-07-13T04:59:22Z BabulB 104 255570 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>{{Dhr|1em}} {{Left|{{Xxxx-larger|'''উদ্‌ভিদ বিবৰণ'''}}}} {{Dhr|7em}} [[চিত্ৰ:Udvid Bibaran.jpg|200px|Center]] {{Dhr|7em}} {{Right|{{x-larger|'''শ্ৰীধনিৰাম দত্ত'''}}}}<noinclude></noinclude> f8sn9nws6lxg57zmpkejmxs99ikxthp 255571 255570 2026-07-13T05:00:17Z BabulB 104 255571 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>{{Dhr|1em}} {{Left|{{Xxxx-larger|'''উদ্‌ভিদ বিবৰণ'''}}}} {{Dhr|7em}} [[চিত্ৰ:Udvid Bibaran.jpg|180px|center]] {{Dhr|7em}} {{Right|{{x-larger|'''শ্ৰীধনিৰাম দত্ত'''}}}}<noinclude></noinclude> qqel93jkybmxskv7ylv0s8f38u9m6su 255572 255571 2026-07-13T05:00:49Z BabulB 104 255572 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>{{Dhr|1em}} {{Left|{{gap}}{{Xxxx-larger|'''উদ্‌ভিদ বিবৰণ'''}}}} {{Dhr|7em}} [[চিত্ৰ:Udvid Bibaran.jpg|180px|center]] {{Dhr|7em}} {{Right|{{x-larger|'''শ্ৰীধনিৰাম দত্ত'''}}}}<noinclude></noinclude> 7gr5c3qtsh90vf8gtfzgxr7xfav35qg 255573 255572 2026-07-13T05:01:41Z BabulB 104 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হৈছে */ 255573 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" /></noinclude>{{Dhr|2em}} {{Left|{{Xxxx-larger|'''উদ্‌ভিদ বিবৰণ'''}}}} {{Dhr|7em}} [[চিত্ৰ:Udvid Bibaran.jpg|180px|center]] {{Dhr|7em}} {{Right|{{x-larger|'''শ্ৰীধনিৰাম দত্ত'''}}}}<noinclude></noinclude> arpnp8bc318otskad11gbjtrplvhyuj 255574 255573 2026-07-13T05:02:14Z BabulB 104 255574 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" /></noinclude>{{Dhr|2em}} {{Left|{{Xxxx-larger|'''উদ্‌ভিদ বিবৰণ'''}}}} {{Dhr|7em}} [[চিত্ৰ:Udvid Bibaran.jpg|220px|center]] {{Dhr|7em}} {{Right|{{x-larger|'''শ্ৰীধনিৰাম দত্ত'''}}}}<noinclude></noinclude> 9mijfr7gtzfzmeev407olr9rjfqhly3 255575 255574 2026-07-13T05:02:49Z BabulB 104 255575 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" /></noinclude>{{Dhr|2em}} {{gap}}{{Xxxx-larger|'''উদ্‌ভিদ বিবৰণ'''}} {{Dhr|7em}} [[চিত্ৰ:Udvid Bibaran.jpg|220px|center]] {{Dhr|7em}} {{Right|{{x-larger|'''শ্ৰীধনিৰাম দত্ত'''}}}}<noinclude></noinclude> 5k4igf3b7xvhnjk1xcxg9r2d2xuiuz5 255576 255575 2026-07-13T05:03:13Z BabulB 104 255576 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" /></noinclude>{{Dhr|2em}} {{gap}}{{Xxxx-larger|'''উদ্‌ভিদ বিবৰণ'''}} {{Dhr|7em}} [[চিত্ৰ:Udvid Bibaran.jpg|220px|center]] {{Dhr|7em}} {{Right|{{x-larger|'''শ্ৰীধনিৰাম দত্ত'''{{gap}}}}}}<noinclude></noinclude> 5kqoyagqfnqlwwuzmzesl7bgdw6cnk8 255577 255576 2026-07-13T05:03:48Z BabulB 104 255577 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" /></noinclude>{{Dhr|2em}} {{gap}}{{Xxxx-larger|'''উদ্‌ভিদ বিবৰণ'''}} {{Dhr|7em}} [[চিত্ৰ:Udvid Bibaran.jpg|220px|center]] {{Dhr|7em}} {{Right|{{x-larger|'''শ্ৰীধনিৰাম দত্ত'''{{gap|5em}}}}}}<noinclude></noinclude> 6b14dj4fbm4919g01m47uojinj4d09d 255578 255577 2026-07-13T05:04:12Z BabulB 104 255578 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" /></noinclude>{{Dhr|2em}} {{gap|4em}}{{Xxxx-larger|'''উদ্‌ভিদ বিবৰণ'''}} {{Dhr|7em}} [[চিত্ৰ:Udvid Bibaran.jpg|220px|center]] {{Dhr|7em}} {{Right|{{x-larger|'''শ্ৰীধনিৰাম দত্ত'''{{gap|5em}}}}}}<noinclude></noinclude> p7daoo728raa6gcrjn151z33sbs086a 104 93451 255536 2026-07-13T01:42:26Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "। DISTRICT LIBRARY HEM BARUA COLLECTION TEZPUB. শ্ৰীধনিৰাম দত্তৰ দ্বাৰ সংগৃহীত আৰু প্ৰকাশিত r. 611 GOVERNMENT OF ASSAM Call No. DISTRICT LIBRARY. কলিকাতা, অত্র বাধাगा মণিকা প্রেমে হৰিচৰণ হে দ্বাৰা সুপ্রিঙ্ক । জে নে নে ।" দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255536 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>। DISTRICT LIBRARY HEM BARUA COLLECTION TEZPUB. শ্ৰীধনিৰাম দত্তৰ দ্বাৰ সংগৃহীত আৰু প্ৰকাশিত r. 611 GOVERNMENT OF ASSAM Call No. DISTRICT LIBRARY. কলিকাতা, অত্র বাধাगा মণিকা প্রেমে হৰিচৰণ হে দ্বাৰা সুপ্রিঙ্ক । জে নে নে ।<noinclude></noinclude> l5un20jue2gzz0iee4w2oqs3jddoetq 255579 255536 2026-07-13T05:07:38Z BabulB 104 255579 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>। DISTRICT LIBRARY HEM BARUA COLLECTION TEZPUB. শ্ৰীধনিৰাম দত্তৰ দ্বাৰ সংগৃহীত আৰু প্ৰকাশিত r. 611 GOVERNMENT OF ASSAM Call No. DISTRICT LIBRARY. কলিকাতা, অত্র বাধাगा মণিকা প্রেমে হৰিচৰণ হে দ্বাৰা সুপ্রিঙ্ক । জে নে নে । {{Rule|5em}}দ্বিতীয় সংস্কৰণ{{Rule|5em}}<noinclude></noinclude> 0qc91t55ghcfi4fmu75d5uv9nje2ofz 255580 255579 2026-07-13T05:08:22Z BabulB 104 255580 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>। DISTRICT LIBRARY HEM BARUA COLLECTION TEZPUB. শ্ৰীধনিৰাম দত্তৰ দ্বাৰ সংগৃহীত আৰু প্ৰকাশিত r. 611 GOVERNMENT OF ASSAM Call No. DISTRICT LIBRARY. কলিকাতা, অত্র বাধাगा মণিকা প্রেমে হৰিচৰণ হে দ্বাৰা সুপ্রিঙ্ক । জে নে নে । {{Rule|5em}}{{center|'''দ্বিতীয় সংস্কৰণ'''}}{{Rule|5em}}<noinclude></noinclude> 6bhi4z558j8h761rjnqrgnt5ofxtw5e 255581 255580 2026-07-13T05:09:01Z BabulB 104 255581 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>। DISTRICT LIBRARY HEM BARUA COLLECTION TEZPUB. শ্ৰীধনিৰাম দত্তৰ দ্বাৰ সংগৃহীত আৰু প্ৰকাশিত r. 611 GOVERNMENT OF ASSAM Call No. DISTRICT LIBRARY. কলিকাতা, অত্র বাধাगा মণিকা প্রেমে হৰিচৰণ হে দ্বাৰা সুপ্রিঙ্ক । জে নে নে । {{Rule|6em}}{{center|'''দ্বিতীয় সংস্কৰণ।'''}}{{Rule|6em}}<noinclude></noinclude> p19ujtank9dad47h5szizg2f92zpi6l 255582 255581 2026-07-13T05:09:21Z BabulB 104 255582 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>। DISTRICT LIBRARY HEM BARUA COLLECTION TEZPUB. শ্ৰীধনিৰাম দত্তৰ দ্বাৰ সংগৃহীত আৰু প্ৰকাশিত r. 611 GOVERNMENT OF ASSAM Call No. DISTRICT LIBRARY. কলিকাতা, অত্র বাধাगा মণিকা প্রেমে হৰিচৰণ হে দ্বাৰা সুপ্রিঙ্ক । জে নে নে । {{Rule|7em}}{{center|'''দ্বিতীয় সংস্কৰণ।'''}}{{Rule|7em}}<noinclude></noinclude> hzebwizojrweitdrur31fcyrsrn5z47 255583 255582 2026-07-13T05:12:01Z BabulB 104 255583 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>। DISTRICT LIBRARY HEM BARUA COLLECTION TEZPUB. শ্ৰীধনিৰাম দত্তৰ দ্বাৰ সংগৃহীত আৰু প্ৰকাশিত r. 611 GOVERNMENT OF ASSAM Call No. DISTRICT LIBRARY. কলিকাতা, অত্র বাধাगा মণিকা প্রেমে হৰিচৰণ হে দ্বাৰা সুপ্রিঙ্ক । জে নে নে । {{Rule|8em|height=2px}}{{center|'''দ্বিতীয় সংস্কৰণ।'''}}{{Rule|8em}}<noinclude></noinclude> bvlbia4hqqeb19lgodk6ti198e7eyly 255584 255583 2026-07-13T05:12:23Z BabulB 104 255584 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>। DISTRICT LIBRARY HEM BARUA COLLECTION TEZPUB. শ্ৰীধনিৰাম দত্তৰ দ্বাৰ সংগৃহীত আৰু প্ৰকাশিত r. 611 GOVERNMENT OF ASSAM Call No. DISTRICT LIBRARY. কলিকাতা, অত্র বাধাगा মণিকা প্রেমে হৰিচৰণ হে দ্বাৰা সুপ্রিঙ্ক । জে নে নে । {{Rule|8em|height=2px}}{{center|'''দ্বিতীয় সংস্কৰণ।'''}}{{Rule|8emheight=2px}}<noinclude></noinclude> 6sajytjm2y1m7p54swfidz752k6573j 255585 255584 2026-07-13T05:12:35Z BabulB 104 255585 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>। DISTRICT LIBRARY HEM BARUA COLLECTION TEZPUB. শ্ৰীধনিৰাম দত্তৰ দ্বাৰ সংগৃহীত আৰু প্ৰকাশিত r. 611 GOVERNMENT OF ASSAM Call No. DISTRICT LIBRARY. কলিকাতা, অত্র বাধাगा মণিকা প্রেমে হৰিচৰণ হে দ্বাৰা সুপ্রিঙ্ক । জে নে নে । {{Rule|8em|height=2px}}{{center|'''দ্বিতীয় সংস্কৰণ।'''}}{{Rule|8em|height=2px}}<noinclude></noinclude> nx534qzbuhc3rjlvl5mqmyi1vjh00zb 255593 255585 2026-07-13T08:27:33Z BabulB 104 255593 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>{{Dhr|1em}} সংক্ষিপ্ত উদ্‌ভিদ বিবৰণ {{Dhr|4em}} শ্ৰীধনিৰাম দত্তৰ দ্বাৰা সংগৃহীত আৰু প্ৰকাশিত {{Dhr|4em}} {{Rule|8em|height=2px}}{{center|'''দ্বিতীয় সংস্কৰণ।'''}}{{Rule|8em|height=2px}}{{Dhr|4em}} কলিকাতা, অত্র বাধাगा মণিকা প্রেমে হৰিচৰণ হে দ্বাৰা সুপ্রিঙ্ক । {{Dhr|4em}} {{Rule|28em|height=2px}}{{Dhr|<noinclude></noinclude> opgistq9vb19eytq0nkuek9ql9cw5cb 255594 255593 2026-07-13T08:29:47Z BabulB 104 255594 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>{{Dhr|1em}} সংক্ষিপ্ত উদ্‌ভিদ বিবৰণ {{Dhr|4em}} শ্ৰীধনিৰাম দত্তৰ দ্বাৰা সংগৃহীত আৰু প্ৰকাশিত {{Dhr|4em}} {{Rule|8em|height=2px}}{{center|'''দ্বিতীয় সংস্কৰণ।'''}}{{Rule|8em|height=2px}} {{Dhr|4em}} কলিকাতা, অত্র বাধাगा মণিকা প্রেমে হৰিচৰণ হে দ্বাৰা সুপ্রিঙ্ক । {{Dhr|4em}} {{Rule|28em|height=2px}} {{Float right|'''বেচ খনে ৷৷৹ মাথোন।'''{{gap}}}}<noinclude></noinclude> l9w742gklo4ofwafok5ygi9brxbvdj7 255595 255594 2026-07-13T08:31:32Z BabulB 104 255595 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>{{Dhr|1em}} সংক্ষিপ্ত উদ্‌ভিদ বিবৰণ {{Dhr|4em}} শ্ৰীধনিৰাম দত্তৰ দ্বাৰা সংগৃহীত আৰু প্ৰকাশিত {{Dhr|4em}} {{Rule|8em|height=2px}}{{center|'''দ্বিতীয় সংস্কৰণ।'''}}{{Rule|8em|height=2px}} {{Dhr|4em}} {{center|<poem>'''কলিকাতা, ৩।এ ৰাধাপ্ৰসাদ লেন''' '''মণিকা প্রেসে''' '''হৰিচৰণ হে দ্বাৰা মুদ্ৰিত।'''</poem>}} {{Dhr|4em}} {{Rule|32em|height=2px}} {{Float right|'''বেচ খনে ৷৷৹ মাথোন।'''{{gap}}}}<noinclude></noinclude> cjwht05eccq52d9hb3ffzsqz4rfgjzu 255596 255595 2026-07-13T08:33:23Z BabulB 104 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হৈছে */ 255596 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" /></noinclude>{{Dhr|1em}} {{center|<poem>{{Xx-larger|'''সংক্ষিপ্ত'''}} {{Xxx-larger|'''উদ্‌ভিদ বিবৰণ'''}}</poem>}} {{Dhr|4em}} {{center|<poem>{{xx-larger|'''শ্ৰীধনিৰাম দত্তৰ দ্বাৰা'''}} '''সংগৃহীত আৰু প্ৰকাশিত'''</poem>}} {{Dhr|4em}} {{Rule|8em|height=2px}}{{center|'''দ্বিতীয় সংস্কৰণ।'''}}{{Rule|8em|height=2px}} {{Dhr|4em}} {{center|<poem>'''কলিকাতা, ৩।এ ৰাধাপ্ৰসাদ লেন''' '''মণিকা প্রেসে''' '''হৰিচৰণ হে দ্বাৰা মুদ্ৰিত।'''</poem>}} {{Dhr|4em}} {{Rule|32em|height=2px}} {{Float right|'''বেচ খনে ৷৷৹ মাথোন।'''{{gap}}}}<noinclude></noinclude> nwjh3rr40g6hpzyhqmc4jo84q4s3qxe 255597 255596 2026-07-13T08:33:54Z BabulB 104 255597 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" /></noinclude>{{Dhr|1em}} {{center|<poem>{{X-larger|'''সংক্ষিপ্ত'''}} {{Xxx-larger|'''উদ্‌ভিদ বিবৰণ'''}}</poem>}} {{Dhr|4em}} {{center|<poem>{{x-larger|'''শ্ৰীধনিৰাম দত্তৰ দ্বাৰা'''}} '''সংগৃহীত আৰু প্ৰকাশিত'''</poem>}} {{Dhr|4em}} {{Rule|8em|height=2px}}{{center|'''দ্বিতীয় সংস্কৰণ।'''}}{{Rule|8em|height=2px}} {{Dhr|4em}} {{center|<poem>'''কলিকাতা, ৩।এ ৰাধাপ্ৰসাদ লেন''' '''মণিকা প্রেসে''' '''হৰিচৰণ হে দ্বাৰা মুদ্ৰিত।'''</poem>}} {{Dhr|4em}} {{Rule|32em|height=2px}} {{Float right|'''বেচ খনে ৷৷৹ মাথোন।'''{{gap}}}}<noinclude></noinclude> ja0ifz8cvdd7t0ate0sz64fce230u23 104 93452 255537 2026-07-13T01:42:41Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "সংক্ষিপ্ত উদভিক দিবৰণ । St (HEM LLCTION) TLZPUR. শীধনিৰাম দত্তৰ দ্বাৰা সংহার হাস প্রকাশিত। * সম্ভব কত, তা বা GOVERNMENT OF মনিকা প্রেমে U. চিৰ সুতি । BRARY- 26 নে মনে" দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255537 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>সংক্ষিপ্ত উদভিক দিবৰণ । St (HEM LLCTION) TLZPUR. শীধনিৰাম দত্তৰ দ্বাৰা সংহার হাস প্রকাশিত। * সম্ভব কত, তা বা GOVERNMENT OF মনিকা প্রেমে U. চিৰ সুতি । BRARY- 26 নে মনে<noinclude></noinclude> d256vhvu3chbb72cml1b4zt45skxytd 255564 255537 2026-07-13T04:04:18Z BabulB 104 /* লিখা নথকা */ 255564 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="BabulB" /></noinclude><noinclude></noinclude> b43rr2jowf39j7n00bvknd5piln9lww 104 93453 255538 2026-07-13T01:42:57Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "দ্বিতীয় বাৰৰ পাতনি। সংক্ষিপ্ত উদ্‌ভিন্ন বিবৰণ পুথিখনি শিক্ষা বিভাগৰ গৰাকী সফলে মঙ্গলীয়া পঢ়াশালিৰ প্ৰাইজ আৰু লাইব্ৰেৰীৰ পুথি বুলি নিৰ্ধাৰিত কৰিছে। সেই বাবে..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255538 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>দ্বিতীয় বাৰৰ পাতনি। সংক্ষিপ্ত উদ্‌ভিন্ন বিবৰণ পুথিখনি শিক্ষা বিভাগৰ গৰাকী সফলে মঙ্গলীয়া পঢ়াশালিৰ প্ৰাইজ আৰু লাইব্ৰেৰীৰ পুথি বুলি নিৰ্ধাৰিত কৰিছে। সেই বাবে সিবিলাকৰ শলাগ লৈছো । প্ৰথম বাৰত লেখকৰ এই বিষয়ত আছি চেষ্টাৰ বাবে ইয়াত বহুতো খুঁত বৈ গৈছিল । সেই বাবেই ইয়াক দ্বিতীয় বাৰ ছপা কৰিবলৈ আগ বাঢ়িলো। ইয়াৰ প্ৰথম বাৰৰ কাটো মাথোন ৰাখি ভেজ মঞ্চ গোটেই খিনি নতুনকৈ দিয়া হৈছে। মুঠতে ইয়াক আগৰ নামৰে নতুন পুথি বুলি কলে মিছা কোৱা নহব । এই পুথিখনি কোনো পুথিৰ অনুবাদ নহয়। ইয়াক সংগ্ৰহ কৰোঁতে ডাকাৰ যদুনাথ চট্টোপাধ্যায়ৰ উদ্‌ভিন্নবিচাৰ, বাবু জগদানন্দ ৰাঘৰ গাছপালা বি, চি, বস্তুৰ কৃষিবিজ্ঞান, মাননীয় মজিদ চাকা নিম্ন জাইমাৰী পাঠ আৰু কোনো কোনো মাহিলি কাতৰ উদ্‌ভিন্ন সম্বন্ধীয় প্রবন্ধৰ সহায় লোৱা হৈছে । এই খিনিতে উক্ত গ্ৰন্থকাৰ আৰু সম্পাদক সকলক কৃতজ্ঞতা মাননীয় মৌলবী আব্দুল মজিদ চাচাবে নিম্ন প্রাইমাৰী পাঠত উদ্‌ভিন্ন সম্বন্ধীয় যিবিলাক 'পারিভাষিক শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিছে, এই পুলিতো সেইবিলাকে ব্যবহাৰ কৰা হৈছে যিহেতু "উচ্চ জনে অনুকৰা অমৰ ৰীতি।” কিছুমান 'পারিভাষিক শব্দ নিজেও তৈয়াৰ কৰিব লগা হৈছে। এইবিলাক পারিভাষিক শব্দ মৌলবী চাচাৰৰ বিলাকৰ লগত খাপ খোৱা হৈছে নে নাই কব নোৱাৰো। এইখিনিতে উক্ত মৌলৰী চাহাবক আমাৰ সৰল কৃতজ্ঞতা জনালো ।<noinclude></noinclude> qn8dn2djjbrjf934i4bfo80j9z37wpl 255565 255538 2026-07-13T04:04:44Z BabulB 104 /* লিখা নথকা */ 255565 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="BabulB" /></noinclude><noinclude></noinclude> b43rr2jowf39j7n00bvknd5piln9lww 104 93454 255539 2026-07-13T01:43:59Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "দ্বিতীয় বাৰৰ পাতনি । সংক্ষিপ্ত উদ্‌ভিন্ন বিবৰণ পুথিখনি শিক্ষা বিভাগৰ গৰাকী সকলে মঙ্গলীয়া পঢ়াশালিৰ প্ৰাইজ অফ লাইব্রেৰীৰ পুথি বুলি নিৰ্দ্ধাৰিত কৰিছে। সেই বাব..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255539 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>দ্বিতীয় বাৰৰ পাতনি । সংক্ষিপ্ত উদ্‌ভিন্ন বিবৰণ পুথিখনি শিক্ষা বিভাগৰ গৰাকী সকলে মঙ্গলীয়া পঢ়াশালিৰ প্ৰাইজ অফ লাইব্রেৰীৰ পুথি বুলি নিৰ্দ্ধাৰিত কৰিছে। সেই বাবে সিবিলাকৰ শলাগ লৈছোঁ । প্ৰথম বাৰত লেখকৰ এই বিষয়ত আছি চেষ্টাৰ বাবে ইয়াত বছতো খুঁত ৰৈ গৈছিল। সেই বাবেই ইয়াক দ্বিতীয় বাৰ ছপা কৰিবলৈ আগ বাঢ়িলো। ইয়াৰ প্ৰথম বাৰুৰ জঁকাটো মাপোন ৰাখি তেজ নঙ্গ গোটেই খিনি নতুনকৈ দিয়া হৈছে। মুঠতে ঈষাক আগৰ নামৰে নতুন পুথি বুলি কলে মিছ। কোৱা নহৰ । এই পুথিখনি কোনো পুথিৰ অনুবাদ নহয়। ইয়াক সংগ্ৰত কৰোতে ডষ্ণোৰ যদুনাথ চট্টোপাধ্যায়ৰ উদভিদবিচাৰ, বাবু জগদানন্দ ৰায়ৰ গাছপাকা, বি, চি, বস্তুৰ কৃষিবিজ্ঞান, মাননীয় মজিদ চter ি প্ৰাইমাৰী পাঠ আৰু কোনো কোনো মাহিলি কাকতৰ উদ্‌ভিদ সম্বন্ধীয় প্ৰবন্ধৰ সহায় লোৱা হৈছে । এই খিনিতে উক্ত গ্ৰন্থকাৰ আৰু সম্পাদক সকলক কৃতজ্ঞতা জন। মাননীয় মৌলবী আব্দুল মজিদ চাচাকে নিম্ন প্ৰাইমাৰী পাঠ উন্নভিন্ন সম্বন্ধীয় যিবিলাক 'পারিভাষিক শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিছে, এই পুপিতো সেইবিলাককে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে; যিহেতু "উচ্চ জনে অনুকৰা অসমৰ ৰীতি।” কিছুমান 'পারিভাষিক শব্দ নিজেও তৈয়াৰ কৰিব লগা হৈছে । এইবিলাক পারিভাষিক শব্দ মৌলবী চাতাবৰ বিলাকৰ লগত খাপ খোৱা হৈছে নে নাই কব নোৱাৰোঁ। এইখিনিতে উক্ত মৌলবী চাহাবক আমাৰ সৰণ কৃতজ্ঞতা না<noinclude></noinclude> peiqx12pd71d6uy8qxs28fftzgh2fvy 255598 255539 2026-07-13T08:44:11Z BabulB 104 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হৈছে */ ৰ-প্ৰতিস্থাপন সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰি ‘বঙালী ৰ’ প্ৰতিস্থাপন কৰা হ’ল। 255598 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" /></noinclude>{{center|{{x-larger|'''দ্বিতীয় বাৰৰ পাতনি।'''}}}} {{gap}}সংক্ষিপ্ত উদ্‌ভিদ বিবৰণ পুথিখনি শিক্ষা বিভাগৰ গৰাকী সকলে মজলীয়া পঢ়াশালিৰ প্ৰাইজ অফ লাইব্ৰেৰীৰ পুথি বুলি নিৰ্দ্ধাৰিত কৰিছে। সেই বাবে সিবিলাকৰ শলাগ লৈছোঁ। {{gap}}প্ৰথম বাৰত লেখকৰ এই বিষয়ত আদি চেষ্টাৰ বাবে ইয়াত বছতো খুঁত ৰৈ গৈছিল। সেই বাবেই ইয়াক দ্বিতীয় বাৰ ছপা কৰিবলৈ আগ বাঢ়িলোঁ। ইয়াৰ প্ৰথম বাৰৰ জঁকাটো মাথোন ৰাখি তেজ মঙ্গহ গোটেই খিনি নতুনকৈ দিয়া হৈছে। মুঠতে ইয়াক আগৰ নামৰে নতুন পুথি বুলি কলে মিছা কোৱা নহব। {{gap}}এই পুথিখনি কোনো পুথিৰ অনুবাদ নহয়। ইয়াক সংগ্ৰত কৰোঁতে ডাক্তাৰ যদুনাথ চট্টোপাধ্যায়ৰ উদ্‌ভিদবিচাৰ, বাবু জগদানন্দ ৰায়ৰ গাছপালা, বি, চি, বস্তুৰ কৃষিবিজ্ঞান, মাননীয় মজিদ চাহাবৰ নিম্ন প্ৰাইমাৰী পাঠ আৰু কোনো কোনো মাহিলি কাকতৰ উদ্‌ভিদ সম্বন্ধীয় প্ৰবন্ধৰ সহায় লোৱা হৈছে। এই খিনিতে উক্ত গ্ৰন্থকাৰ আৰু সম্পাদক সকলক কৃতজ্ঞতা জনাইছোঁ। {{gap}}মাননীয় মৌলবী আব্দুল মজিদ চাহাবে নিম্ন প্ৰাইমাৰী পাঠত উদ্‌ভিদ সম্বন্ধীয় যিবিলাক 'পাৰিভাষিক' শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিছে, এই পুথিতো সেইবিলাককে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে; যিহেতু "উচ্চ জনে অনুকৰা অধমৰ ৰীতি।” কিছুমান 'পাৰিভাষিক' শব্দ নিজেও তৈয়াৰ কৰিব লগা হৈছে। এইবিলাক পাৰিভাষিক শব্দ মৌলবী চাহাবৰ বিলাকৰ লগত খাপ খোৱা হৈছে নে নাই কব নোৱাৰোঁ। এইখিনিতে উক্ত মৌলবী চাহাবক আমাৰ সৰণ কৃতজ্ঞতা জনালোঁ।<noinclude></noinclude> 0q7lnayglcgkqy39ylm2pwqu6e4q7oq 255599 255598 2026-07-13T08:44:47Z BabulB 104 255599 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" /></noinclude>{{center|{{xx-larger|দ্বিতীয় বাৰৰ পাতনি।}}}} {{gap}}সংক্ষিপ্ত উদ্‌ভিদ বিবৰণ পুথিখনি শিক্ষা বিভাগৰ গৰাকী সকলে মজলীয়া পঢ়াশালিৰ প্ৰাইজ অফ লাইব্ৰেৰীৰ পুথি বুলি নিৰ্দ্ধাৰিত কৰিছে। সেই বাবে সিবিলাকৰ শলাগ লৈছোঁ। {{gap}}প্ৰথম বাৰত লেখকৰ এই বিষয়ত আদি চেষ্টাৰ বাবে ইয়াত বছতো খুঁত ৰৈ গৈছিল। সেই বাবেই ইয়াক দ্বিতীয় বাৰ ছপা কৰিবলৈ আগ বাঢ়িলোঁ। ইয়াৰ প্ৰথম বাৰৰ জঁকাটো মাথোন ৰাখি তেজ মঙ্গহ গোটেই খিনি নতুনকৈ দিয়া হৈছে। মুঠতে ইয়াক আগৰ নামৰে নতুন পুথি বুলি কলে মিছা কোৱা নহব। {{gap}}এই পুথিখনি কোনো পুথিৰ অনুবাদ নহয়। ইয়াক সংগ্ৰত কৰোঁতে ডাক্তাৰ যদুনাথ চট্টোপাধ্যায়ৰ উদ্‌ভিদবিচাৰ, বাবু জগদানন্দ ৰায়ৰ গাছপালা, বি, চি, বস্তুৰ কৃষিবিজ্ঞান, মাননীয় মজিদ চাহাবৰ নিম্ন প্ৰাইমাৰী পাঠ আৰু কোনো কোনো মাহিলি কাকতৰ উদ্‌ভিদ সম্বন্ধীয় প্ৰবন্ধৰ সহায় লোৱা হৈছে। এই খিনিতে উক্ত গ্ৰন্থকাৰ আৰু সম্পাদক সকলক কৃতজ্ঞতা জনাইছোঁ। {{gap}}মাননীয় মৌলবী আব্দুল মজিদ চাহাবে নিম্ন প্ৰাইমাৰী পাঠত উদ্‌ভিদ সম্বন্ধীয় যিবিলাক 'পাৰিভাষিক' শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিছে, এই পুথিতো সেইবিলাককে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে; যিহেতু "উচ্চ জনে অনুকৰা অধমৰ ৰীতি।” কিছুমান 'পাৰিভাষিক' শব্দ নিজেও তৈয়াৰ কৰিব লগা হৈছে। এইবিলাক পাৰিভাষিক শব্দ মৌলবী চাহাবৰ বিলাকৰ লগত খাপ খোৱা হৈছে নে নাই কব নোৱাৰোঁ। এইখিনিতে উক্ত মৌলবী চাহাবক আমাৰ সৰণ কৃতজ্ঞতা জনালোঁ।<noinclude></noinclude> al2h3tvt3wrvdtkqdwgv38scnuakcr4 255601 255599 2026-07-13T08:45:52Z BabulB 104 255601 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" /></noinclude>{{center|{{xx-larger|দ্বিতীয় বাৰৰ পাতনি।}}}} {{gap}}সংক্ষিপ্ত উদ্‌ভিদ বিবৰণ পুথিখনি শিক্ষা বিভাগৰ গৰাকী সকলে মজলীয়া পঢ়াশালিৰ প্ৰাইজ অফ লাইব্ৰেৰীৰ পুথি বুলি নিৰ্দ্ধাৰিত কৰিছে। সেই বাবে সিবিলাকৰ শলাগ লৈছোঁ। {{gap}}প্ৰথম বাৰত লেখকৰ এই বিষয়ত আদি চেষ্টাৰ বাবে ইয়াত বছতো খুঁত ৰৈ গৈছিল। সেই বাবেই ইয়াক দ্বিতীয় বাৰ ছপা কৰিবলৈ আগ বাঢ়িলোঁ। ইয়াৰ প্ৰথম বাৰৰ জঁকাটো মাথোন ৰাখি তেজ মঙ্গহ গোটেই খিনি নতুনকৈ দিয়া হৈছে। মুঠতে ইয়াক আগৰ নামৰে নতুন পুথি বুলি কলে মিছা কোৱা নহব। {{gap}}এই পুথিখনি কোনো পুথিৰ অনুবাদ নহয়। ইয়াক সংগ্ৰত কৰোঁতে ডাক্তাৰ যদুনাথ চট্টোপাধ্যায়ৰ উদ্‌ভিদবিচাৰ, বাবু জগদানন্দ ৰায়ৰ গাছপালা, বি, চি, বস্তুৰ কৃষিবিজ্ঞান, মাননীয় মজিদ চাহাবৰ নিম্ন প্ৰাইমাৰী পাঠ আৰু কোনো কোনো মাহিলি কাকতৰ উদ্‌ভিদ সম্বন্ধীয় প্ৰবন্ধৰ সহায় লোৱা হৈছে। এই খিনিতে উক্ত গ্ৰন্থকাৰ আৰু সম্পাদক সকলক কৃতজ্ঞতা জনাইছোঁ। {{gap}}মাননীয় মৌলবী আব্দুল মজিদ চাহাবে নিম্ন প্ৰাইমাৰী পাঠত উদ্‌ভিদ সম্বন্ধীয় যিবিলাক 'পাৰিভাষিক' শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিছে, এই পুথিতো সেইবিলাককে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে; যিহেতু "উচ্চ জনে অনুকৰা অধমৰ ৰীতি।” কিছুমান 'পাৰিভাষিক' শব্দ নিজেও তৈয়াৰ কৰিব লগা হৈছে। এইবিলাক পাৰিভাষিক শব্দ মৌলবী চাহাবৰ বিলাকৰ লগত খাপ খোৱা হৈছে নে নাই কব নোৱাৰোঁ। এইখিনিতে উক্ত মৌলবী চাহাবক আমাৰ সৰণ কৃতজ্ঞতা জনালোঁ। {{nop}}<noinclude></noinclude> 6hjrmfi16ewti5fd3p09ocpxy2lx7ff 104 93455 255540 2026-07-13T01:44:20Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "দ্বিতীয় বাৰৰ হাতে লেখা পুথিখনি যোৰহাট নৰ্ম্মাল স্কুলৰ প্ৰধান শিক্ষক, অসমীয়া লেখক সমাজৰ অন্ততম নেতা শ্রদ্ধের বন্ধু প্রকৃত শৰৎচন্দ্ৰ গোস্বামী আৰু বিজ্ঞান শিক্..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255540 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>দ্বিতীয় বাৰৰ হাতে লেখা পুথিখনি যোৰহাট নৰ্ম্মাল স্কুলৰ প্ৰধান শিক্ষক, অসমীয়া লেখক সমাজৰ অন্ততম নেতা শ্রদ্ধের বন্ধু প্রকৃত শৰৎচন্দ্ৰ গোস্বামী আৰু বিজ্ঞান শিক্ষক প্রযুক্ত প্রাণনাথ বুৰংকর। ডাঙ্গৰীয়াই পঢ়ি চাই আরকীয় বহু ঠাইত শুধৰাই দিয়া বাবে লেখক সিবিলাকৰ ওচৰত ধৰুৱা । পৰিশেষত ৰাইজ আৰু শিক্ষাবিভাগৰ কৰ্তৃপক্ষই পুথিখনিক মৰম কৰিলে পৰিশ্ৰম আৰু অৰ্থকার সার্থক হোৱা বুলি ভাবি। ইতি বিনীত 'লেখক' ।<noinclude></noinclude> 5swr8p31e4vuh6ds2cmzl0afs383hi0 255600 255540 2026-07-13T08:45:30Z BabulB 104 255600 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" />{{center|৷৹}}</noinclude>{{gap}}দ্বিতীয় বাৰৰ হাতে লেখা পুথিখনি যোৰহাট নৰ্ম্মাল স্কুলৰ প্ৰধান শিক্ষক, অসমীয়া লেখক সমাজৰ অন্ততম নেতা শ্রদ্ধের বন্ধু প্রকৃত শৰৎচন্দ্ৰ গোস্বামী আৰু বিজ্ঞান শিক্ষক প্রযুক্ত প্রাণনাথ বুৰংকর। ডাঙ্গৰীয়াই পঢ়ি চাই আরকীয় বহু ঠাইত শুধৰাই দিয়া বাবে লেখক সিবিলাকৰ ওচৰত ধৰুৱা । পৰিশেষত ৰাইজ আৰু শিক্ষাবিভাগৰ কৰ্তৃপক্ষই পুথিখনিক মৰম কৰিলে পৰিশ্ৰম আৰু অৰ্থকার সার্থক হোৱা বুলি ভাবি। ইতি বিনীত 'লেখক' ।<noinclude></noinclude> 0ciqzlqx45thrf5dpqngl2wyyha0hap 255602 255600 2026-07-13T08:52:47Z BabulB 104 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হৈছে */ ৰ-প্ৰতিস্থাপন সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰি ‘বঙালী ৰ’ প্ৰতিস্থাপন কৰা হ’ল। 255602 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" />{{center|৷৹}}</noinclude>{{gap}}দ্বিতীয় বাৰৰ হাতে লেখা পুথিখনি যোৰহাট নৰ্ম্মাল স্কুলৰ প্ৰধান শিক্ষক, অসমীয়া লেখক সমাজৰ অন্ততম নেতা শ্ৰদ্ধেৰ বন্ধু শ্ৰীযুত শৰৎচন্দ্ৰ গোস্বামী আৰু বিজ্ঞান শিক্ষক শ্ৰীযুত প্ৰাণনাথ বুজৰবৰুৱা ডাঙ্গৰীয়াই পঢ়ি চাই আশ্যকীয় বহু ঠাইত শুধৰাই দিয়া বাবে লেখক সিবিলাকৰ ওচৰত ধৰুৱা। {{gap}}পৰিশেষত ৰাইজ আৰু শিক্ষাবিভাগৰ কৰ্তৃপক্ষই পুথিখনিক মৰম কৰিলে পৰিশ্ৰম আৰু অৰ্থব্যয় সাৰ্থক হোৱা বুলি ভাবিম। ইতি {| {{ts|wa|mc}} | width=70% | | width=3% rowspan=2| {{brace2|3|r}} | {{ts|ar}} |<center>বিনীত <br>{{larger|'লেখক'}}।</center>{{gap|1em}} |}<noinclude></noinclude> fc0dhad7v1rcr031uxa8o4ndvsl3rim 255603 255602 2026-07-13T08:53:05Z BabulB 104 255603 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" />{{center|৷৹}}</noinclude>{{gap}}দ্বিতীয় বাৰৰ হাতে লেখা পুথিখনি যোৰহাট নৰ্ম্মাল স্কুলৰ প্ৰধান শিক্ষক, অসমীয়া লেখক সমাজৰ অন্ততম নেতা শ্ৰদ্ধেৰ বন্ধু শ্ৰীযুত শৰৎচন্দ্ৰ গোস্বামী আৰু বিজ্ঞান শিক্ষক শ্ৰীযুত প্ৰাণনাথ বুজৰবৰুৱা ডাঙ্গৰীয়াই পঢ়ি চাই আশ্যকীয় বহু ঠাইত শুধৰাই দিয়া বাবে লেখক সিবিলাকৰ ওচৰত ধৰুৱা। {{gap}}পৰিশেষত ৰাইজ আৰু শিক্ষাবিভাগৰ কৰ্তৃপক্ষই পুথিখনিক মৰম কৰিলে পৰিশ্ৰম আৰু অৰ্থব্যয় সাৰ্থক হোৱা বুলি ভাবিম। ইতি {| {{ts|wa|mc}} | width=70% | | width=3% rowspan=2| | {{ts|ar}} |<center>বিনীত <br>{{larger|'লেখক'}}।</center>{{gap|1em}} |}<noinclude></noinclude> t3h4baeqgdzh2f548z76bgzwa1ppe89 255604 255603 2026-07-13T08:53:41Z BabulB 104 255604 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" />{{center|৷৹}}</noinclude>{{gap}}দ্বিতীয় বাৰৰ হাতে লেখা পুথিখনি যোৰহাট নৰ্ম্মাল স্কুলৰ প্ৰধান শিক্ষক, অসমীয়া লেখক সমাজৰ অন্ততম নেতা শ্ৰদ্ধেৰ বন্ধু শ্ৰীযুত শৰৎচন্দ্ৰ গোস্বামী আৰু বিজ্ঞান শিক্ষক শ্ৰীযুত প্ৰাণনাথ বুজৰবৰুৱা ডাঙ্গৰীয়াই পঢ়ি চাই আশ্যকীয় বহু ঠাইত শুধৰাই দিয়া বাবে লেখক সিবিলাকৰ ওচৰত ধৰুৱা। {{gap}}পৰিশেষত ৰাইজ আৰু শিক্ষাবিভাগৰ কৰ্তৃপক্ষই পুথিখনিক মৰম কৰিলে পৰিশ্ৰম আৰু অৰ্থব্যয় সাৰ্থক হোৱা বুলি ভাবিম। ইতি {| {{ts|wa|mc}} | width=60% | | width=3% rowspan=2| | {{ts|ar}} |<center>বিনীত <br>{{larger|'লেখক'}}।</center>{{gap|1em}} |}<noinclude></noinclude> rsqt7uz5efx9erd7yrzqcnpqbsmr1tn 104 93456 255541 2026-07-13T01:44:35Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "আৰম্ভণ প্রথম আধ্যা মূল বা আলু শিপাৰ কাম ৰস আকর্ষণ দ্বিতীয় আধ্যা ঠাৰি বা কাও অন্তভৌম ঠাৰি বাহু ঠাৰি ঠাৰিৰ কাম কাঠ ছাল ... ... ঠাণ তৃতীয় আধ্যা গাভ পাৰ আকৃতি পাতৰ পাতি পা..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255541 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>আৰম্ভণ প্রথম আধ্যা মূল বা আলু শিপাৰ কাম ৰস আকর্ষণ দ্বিতীয় আধ্যা ঠাৰি বা কাও অন্তভৌম ঠাৰি বাহু ঠাৰি ঠাৰিৰ কাম কাঠ ছাল ... ... ঠাণ তৃতীয় আধ্যা গাভ পাৰ আকৃতি পাতৰ পাতি পাতৰ অঙ্গ চলতি পাত পাতৰ গুপ্ত আৰু কাইট পাণ্ডৰ শিৰ পাবিনাস পাতৰ গঠন পাতৰ কাম উদ্‌ভিন্নৰ বস প্রবাহ ... .... :: ... ... ১২ ১৪ " ... ১৬ . ১৮ ১৮ २> ২৩ 27 02<noinclude></noinclude> maih16uonq51700ud9u8bf1b3e4349l 255559 255541 2026-07-13T03:54:10Z BabulB 104 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হৈছে */ 255559 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" /></noinclude>{{center|{{x-larger|সূচী।}}}} {{block center|width=400px| {{dtpl | |'''[[উদ্‌ভিদ বিবৰণ/আৰম্ভণ|আৰম্ভণ]]''' |১ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}}} '''[[উদ্‌ভিদ বিবৰণ/প্রথম আধ্যা|প্রথম আধ্যা]]''' {{dtpl | |{{gap}}মূল বা আলু | ২ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}শিপাৰ কাম | ৫ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}ৰস আকর্ষণ | ৫ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} '''[[উদ্‌ভিদ বিবৰণ/দ্বিতীয় আধ্যা|দ্বিতীয় আধ্যা]]''' {{dtpl | |{{gap}}ঠাৰি বা কাও | ৮ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}অন্তৰ্ভৌম ঠাৰি | ৯ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}বাহ্য ঠাৰি | ১১ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}লতা | ১২ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}ঠাৰিৰ কাম | ১৪ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}কাঠ | ১৫ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}ছাল | ১৬ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}ঠাল | ১৬ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} '''[[উদ্‌ভিদ বিবৰণ/তৃতীয় আধ্যা|তৃতীয় আধ্যা]]''' {{dtpl | |{{gap}}পাত | ১৮ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}পাতৰ আকৃতি | ১৮ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}পাতৰ দাঁতি | ২১ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}পাতৰ অঙ্গ | ২১ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}লতি পাত | ২২ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}পাতৰ শুঙ আৰু কাঁইট | ২৩ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}পাতৰ শিৰ | ২৪ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}পত্ৰবিনাস | ২৬ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}পাতৰ গঠন | ২৮ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}পাতৰ কাম | ২৯ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}উদ্‌ভিদৰ ৰস প্রবাহ | ৩২ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} }}<noinclude></noinclude> bifqsi750a0ftscyw75yk71bgy6uf34 255561 255559 2026-07-13T03:58:00Z BabulB 104 255561 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" /></noinclude>{{center|{{x-larger|সূচী}}}} {{block center|width=400px| {{dtpl | |'''[[উদ্‌ভিদ বিবৰণ/আৰম্ভণ|আৰম্ভণ]]''' |১ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}}} '''[[উদ্‌ভিদ বিবৰণ/প্রথম আধ্যা|প্রথম আধ্যা]]''' {{dtpl | |{{gap}}মূল বা আলু | ২ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}শিপাৰ কাম | ৫ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}ৰস আকর্ষণ | ৫ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} '''[[উদ্‌ভিদ বিবৰণ/দ্বিতীয় আধ্যা|দ্বিতীয় আধ্যা]]''' {{dtpl | |{{gap}}ঠাৰি বা কাও | ৮ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}অন্তৰ্ভৌম ঠাৰি | ৯ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}বাহ্য ঠাৰি | ১১ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}লতা | ১২ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}ঠাৰিৰ কাম | ১৪ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}কাঠ | ১৫ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}ছাল | ১৬ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}ঠাল | ১৬ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} '''[[উদ্‌ভিদ বিবৰণ/তৃতীয় আধ্যা|তৃতীয় আধ্যা]]''' {{dtpl | |{{gap}}পাত | ১৮ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}পাতৰ আকৃতি | ১৮ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}পাতৰ দাঁতি | ২১ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}পাতৰ অঙ্গ | ২১ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}লতি পাত | ২২ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}পাতৰ শুঙ আৰু কাঁইট | ২৩ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}পাতৰ শিৰ | ২৪ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}পত্ৰবিনাস | ২৬ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}পাতৰ গঠন | ২৮ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}পাতৰ কাম | ২৯ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}উদ্‌ভিদৰ ৰস প্রবাহ | ৩২ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} }}<noinclude></noinclude> ea7xrh29vlm8tmh9y6mhj0mhgxidfh0 255567 255561 2026-07-13T04:10:31Z BabulB 104 255567 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" /></noinclude>{{center|{{x-larger|সূচী}}}} {{block center|width=400px| {{dtpl | |'''[[উদ্‌ভিদ বিবৰণ/আৰম্ভণ|আৰম্ভণ]]''' |১ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}}} '''[[উদ্‌ভিদ বিবৰণ/প্রথম আধ্যা|প্রথম আধ্যা]]''' {{dtpl | |{{gap}}মূল বা আলু | ২ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}শিপাৰ কাম | ৫ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}ৰস আকর্ষণ | ৫ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} '''[[উদ্‌ভিদ বিবৰণ/দ্বিতীয় আধ্যা|দ্বিতীয় আধ্যা]]''' {{dtpl | |{{gap}}ঠাৰি বা কাণ্ড | ৮ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}অন্তৰ্ভৌম ঠাৰি | ৯ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}বাহ্য ঠাৰি | ১১ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}লতা | ১২ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}ঠাৰিৰ কাম | ১৪ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}কাঠ | ১৫ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}ছাল | ১৬ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}ঠাল | ১৬ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} '''[[উদ্‌ভিদ বিবৰণ/তৃতীয় আধ্যা|তৃতীয় আধ্যা]]''' {{dtpl | |{{gap}}পাত | ১৮ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}পাতৰ আকৃতি | ১৮ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}পাতৰ দাঁতি | ২১ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}পাতৰ অঙ্গ | ২১ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}লতি পাত | ২২ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}পাতৰ শুঙ আৰু কাঁইট | ২৩ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}পাতৰ শিৰ | ২৪ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}পত্ৰবিনাস | ২৬ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}পাতৰ গঠন | ২৮ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}পাতৰ কাম | ২৯ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}উদ্‌ভিদৰ ৰস প্রবাহ | ৩২ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} }}<noinclude></noinclude> 1b1hv4nmddk3xq71ra2a2nqoakkvqwy 104 93457 255542 2026-07-13T01:44:49Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "৩৪ % 5 % . ৩৮ 62 ৪৬ 88 85 82 ... চতুর্থ আধা ফুল স্কুলৰ বিভাগ ফুলৰ কাম ফলোৎপত্তি পাতৰ পাৰ ৰ্ত্তন পঞ্চম অধ্যা ফল স্ফোটক ফল অঙ্কোটক ফল গুরু ফল ফলৰ কাম অঙ্কুরোৎপত্তি ষষ্ঠ আধ্যা উভিৰ..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255542 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>৩৪ % 5 % . ৩৮ 62 ৪৬ 88 85 82 ... চতুর্থ আধা ফুল স্কুলৰ বিভাগ ফুলৰ কাম ফলোৎপত্তি পাতৰ পাৰ ৰ্ত্তন পঞ্চম অধ্যা ফল স্ফোটক ফল অঙ্কোটক ফল গুরু ফল ফলৰ কাম অঙ্কুরোৎপত্তি ষষ্ঠ আধ্যা উভিৰ উষ্ণতা টোপনি সপ্তম আধার অপুকে উদ্‌ভিন্ন ... ... ১। শিখৰোপচয় শ্রেণী (১) কাs (fern) (2) পেলাই ২। ছাত্রী শ্রেণী ... ... ... (১) কাঠফুলা (2) বেঙজাতি ওপৰঞ্চি : G2 <8 ... 46 " >> সাৰ প্ৰদ উদ্‌ভদ (২) মাটিৰ উপাদান আৰু সাৰ ; ; ... 68<noinclude></noinclude> h3p7x2gpjxaxhg65elnmxwj38whuo6n 255560 255542 2026-07-13T03:55:39Z BabulB 104 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হৈছে */ 255560 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" />{{center|৷৵৹}}</noinclude>{{block center|width=400px| '''[[উদ্‌ভিদ বিবৰণ/চতুৰ্থ আধ্যা|চতুৰ্থ আধ্যা]]''' {{dtpl | |{{gap}}ফুল| ৩৪ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}ফুলৰ বিভাগ| ৩৭ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}ফুলৰ কাম| ৩৮ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}ফলোৎপত্তি| ৩৮ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}পাতৰ পৰিবৰ্ত্তন| ৪১ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} '''[[উদ্‌ভিদ বিবৰণ/পঞ্চম আধ্যা|পঞ্চম আধ্যা]]''' {{dtpl | |{{gap}}ফল| ৪২ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}স্ফোটক ফল| ৪৩ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}অস্ফোটক ফল| ৪৪ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}যুক্ত ফল| ৪৬ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}বীজ| ৪৮ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}ফলৰ কাম| ৪৯ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}অঙ্কুৰোৎপত্তি| ৫১ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} '''[[উদ্‌ভিদ বিবৰণ/ষষ্ঠ আধ্যা|ষষ্ঠ আধ্যা]]''' {{dtpl | |{{gap}}উদ্‌ভিদৰ উষ্ণতা| ৫৩ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}} " টোপনি| ৫৪ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} '''[[উদ্‌ভিদ বিজ্ঞান/সপ্তম আধ্যা|সপ্তম আধ্যা]]''' {{dtpl | |{{gap}}অপুস্পক উদ্‌ভিদ| ৫৬ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}১। শিখৰোপচয় শ্ৰেণী| ৫৬ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}{{gap}}(১) ফাৰ্‌ণ (fern)| ৫৭ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}{{gap}}(২) শেলাই| ৫৯ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{gap}}২। ছত্ৰকী শ্ৰেণী {{dtpl | |{{gap}}{{gap}}(১) কাঠফুলা| ৬০ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}{{gap}}(২) বেঙছাতি| ৬০ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{gap}}{{gap}}ওপৰঞ্চি {{dtpl | |{{gap}}{{gap}}(১) সাৰপ্ৰদ উদ্‌ভিদ| ৬২ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} {{dtpl | |{{gap}}{{gap}}(২) মাটিৰ উপাদান আৰু সাৰ| ৬৪ | dottext = ...{{gap|5em}}...{{gap|5em}}...}} }}<noinclude></noinclude> 7b18pa76mygx0cu7c3czdglef826224 104 93458 255543 2026-07-13T01:45:02Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ Created blank page 255543 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude><noinclude></noinclude> ce05bo4kobjrqpl626jyj9fp50wy3m6 255544 255543 2026-07-13T01:45:14Z Dipankar Das 3292 255544 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>PLEASE HANDLE THE BOOK GAREFULLY. সংক্ষিপ্ত উদ ভিদ বিবৰণ। আৰম্ভণ ৷ উদভিদৰ সাধাৰণ নাম গছ। মাটি ফুটি ওলোৱা বাবে গছক উদ্ধৃতির বোলা যায়। উদ্‌ভিদৰ এট! সাধাৰণ সংজ্ঞা কব লাগিলে ইয়াকে কলে হব যে “যিবিলাক শৰীৰী বস্তুৰ জীবন আছে আৰু যিবিলাকে মাটিৰ ৰস দেহলৈ আনি বাঢ়ে, যিবিলাকে প্ৰাণীবোৰৰ নিচিনা সুখ-দুখ অনুভব কৰিব পাৰে (১) কিন্তু ইচ্ছামতে লৰচৰ কৰিব নোৱাৰে সেইবিলাকক উদ্‌ভিদ বোলে । উদ্‌ভদ তত্ত্বজ্ঞ পণ্ডিত সকলে উদ্‌ভিদক হুটা প্ৰধান ভাগত ভাগ কৰিছে। এভাগ সপুষ্পক আৰু আন ভাগ অপুষ্পক । যিবিলাক উদ্ভিদৰ ফুল হয়, সেইবিলাক সপুষ্পক যেনে আম, গোলাপ প্রভৃতি, আৰু যিবিলাকৰ ফুল নহয়, সেইবিলাক অপুষ্পক উদ্‌ভিদ যেনে ঢেঁকিয়া, শেলাই প্রভৃতি । (১) প্ৰাণীৰ নিচিনা উদ্‌ভিদেও সুখ-দুখ অনুভব কৰিব পাৰে বুলি আচাৰ্য্য জগদীশচন্দ্ৰ ৰসুৱে প্ৰমাণ কৰিছে।<noinclude></noinclude> sn0v344er74gxbom7j65u7e27a7r5ch 255605 255544 2026-07-13T09:53:30Z BabulB 104 255605 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>{{Xxx-larger|'''সংক্ষিপ্ত'''}} {{Xxxx-larger|'''উদ্‌ভিদ বিবৰণ।'''}} {{Rule|7em|height=2px}} {{X-larger|আৰম্ভণ।}} উদভিদৰ সাধাৰণ নাম গছ। মাটি ফুটি ওলোৱা বাবে গছক উদ্ধৃতির বোলা যায়। উদ্‌ভিদৰ এট! সাধাৰণ সংজ্ঞা কব লাগিলে ইয়াকে কলে হব যে “যিবিলাক শৰীৰী বস্তুৰ জীবন আছে আৰু যিবিলাকে মাটিৰ ৰস দেহলৈ আনি বাঢ়ে, যিবিলাকে প্ৰাণীবোৰৰ নিচিনা সুখ-দুখ অনুভব কৰিব পাৰে (১) কিন্তু ইচ্ছামতে লৰচৰ কৰিব নোৱাৰে সেইবিলাকক উদ্‌ভিদ বোলে । উদ্‌ভদ তত্ত্বজ্ঞ পণ্ডিত সকলে উদ্‌ভিদক হুটা প্ৰধান ভাগত ভাগ কৰিছে। এভাগ সপুষ্পক আৰু আন ভাগ অপুষ্পক । যিবিলাক উদ্ভিদৰ ফুল হয়, সেইবিলাক সপুষ্পক যেনে আম, গোলাপ প্রভৃতি, আৰু যিবিলাকৰ ফুল নহয়, সেইবিলাক অপুষ্পক উদ্‌ভিদ যেনে ঢেঁকিয়া, শেলাই প্রভৃতি । (১) প্ৰাণীৰ নিচিনা উদ্‌ভিদেও সুখ-দুখ অনুভব কৰিব পাৰে বুলি আচাৰ্য্য জগদীশচন্দ্ৰ ৰসুৱে প্ৰমাণ কৰিছে।<noinclude></noinclude> p8951va5vtark3ddpqsuwf3t13sf3vr 255606 255605 2026-07-13T09:54:44Z BabulB 104 255606 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>{{center|<poem>{{Xxx-larger|'''সংক্ষিপ্ত'''}} {{Xxxx-larger|'''উদ্‌ভিদ বিবৰণ।'''}} {{Rule|7em|height=2px}} {{X-larger|আৰম্ভণ।}}</poem>}} উদভিদৰ সাধাৰণ নাম গছ। মাটি ফুটি ওলোৱা বাবে গছক উদ্ধৃতির বোলা যায়। উদ্‌ভিদৰ এট! সাধাৰণ সংজ্ঞা কব লাগিলে ইয়াকে কলে হব যে “যিবিলাক শৰীৰী বস্তুৰ জীবন আছে আৰু যিবিলাকে মাটিৰ ৰস দেহলৈ আনি বাঢ়ে, যিবিলাকে প্ৰাণীবোৰৰ নিচিনা সুখ-দুখ অনুভব কৰিব পাৰে (১) কিন্তু ইচ্ছামতে লৰচৰ কৰিব নোৱাৰে সেইবিলাকক উদ্‌ভিদ বোলে । উদ্‌ভদ তত্ত্বজ্ঞ পণ্ডিত সকলে উদ্‌ভিদক হুটা প্ৰধান ভাগত ভাগ কৰিছে। এভাগ সপুষ্পক আৰু আন ভাগ অপুষ্পক । যিবিলাক উদ্ভিদৰ ফুল হয়, সেইবিলাক সপুষ্পক যেনে আম, গোলাপ প্রভৃতি, আৰু যিবিলাকৰ ফুল নহয়, সেইবিলাক অপুষ্পক উদ্‌ভিদ যেনে ঢেঁকিয়া, শেলাই প্রভৃতি । (১) প্ৰাণীৰ নিচিনা উদ্‌ভিদেও সুখ-দুখ অনুভব কৰিব পাৰে বুলি আচাৰ্য্য জগদীশচন্দ্ৰ ৰসুৱে প্ৰমাণ কৰিছে।<noinclude></noinclude> dq33ni0iko1hawueq26na1dkwtctaht 255607 255606 2026-07-13T10:06:29Z BabulB 104 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হৈছে */ ৰ-প্ৰতিস্থাপন সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰি ‘বঙালী ৰ’ প্ৰতিস্থাপন কৰা হ’ল। 255607 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" /></noinclude>{{center|<poem>{{Xxx-larger|'''সংক্ষিপ্ত'''}} {{Xxxx-larger|'''উদ্‌ভিদ বিবৰণ।'''}} {{Rule|10em|height=2px}} {{X-larger|আৰম্ভণ।}}</poem>}} {{gap}}উদ্‌ভিদৰ সাধাৰণ নাম গছ। মাটি ফুটি ওলোৱা বাবে গছক উদ্‌ভিদ বোলা যায়। উদ্‌ভিদৰ এটা সাধাৰণ সংজ্ঞা কব লাগিলে ইয়াকে কলে হব যে “যিবিলাক শৰীৰী বস্তুৰ জীবন আছে আৰু যিবিলাকে মাটিৰ ৰস দেহলৈ আনি বাঢ়ে, যিবিলাকে প্ৰাণীবোৰৰ নিচিনা সুখ-দুখ অনুভব কৰিব পাৰে<ref>প্ৰাণীৰ নিচিনা উদ্‌ভিদেও সুখ-দুখ অনুভব কৰিব পাৰে বুলি আচাৰ্য্য জগদীশচন্দ্ৰ বসুৱে প্ৰমাণ কৰিছে।</ref> কিন্তু ইচ্ছামতে লৰচৰ কৰিব নোৱাৰে সেইবিলাকক উদ্‌ভিদ বোলে। {{gap}}উদ্‌ভিদ তত্ত্বজ্ঞ পণ্ডিত সকলে উদ্‌ভিদক দুটা প্ৰধান ভাগত ভাগ কৰিছে। এভাগ সপুষ্পক আৰু আন ভাগ অপুষ্পক। যিবিলাক উদ্‌ভিদৰ ফুল হয়, সেইবিলাক সপুষ্পক যেনে আম, গোলাপ প্ৰভৃতি, আৰু যিবিলাকৰ ফুল নহয়, সেইবিলাক অপুষ্পক উদ্‌ভিদ যেনে ঢেঁকিয়া, শেলাই প্ৰভৃতি।{{nop}}<noinclude>{{Rule|}}</noinclude> atcbbaj0vvxpqgxvwr12nvefpgmvny6 104 93459 255545 2026-07-13T01:45:32Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "উদ্‌ভিদ বিৰৰণ । সপুষ্পক উদভিদ দুবিধ :- ( ১ ) দুশহীয়া, (২) এশহীয়া বা গুটীয়া । (১) সকলোৱে দেখিছে যে, আম, উৰহী, মাহ, তেঁতেলি, কোমোৰা প্ৰভৃতিৰ গুটীত দুফাল শাহ থাকে আৰু পুলি গজ..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255545 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>উদ্‌ভিদ বিৰৰণ । সপুষ্পক উদভিদ দুবিধ :- ( ১ ) দুশহীয়া, (২) এশহীয়া বা গুটীয়া । (১) সকলোৱে দেখিছে যে, আম, উৰহী, মাহ, তেঁতেলি, কোমোৰা প্ৰভৃতিৰ গুটীত দুফাল শাহ থাকে আৰু পুলি গজোঁতে সেই শাহ দুফাল কেতিয়াবা কেতিয়াবা পুলিৰ দুফালে দুটা শাহ পাত হৈ ওলায় । এনেকুৱা বিলাক উদভিদক হুশহীরা উদভিদ বোলে । (২) তামোল, নাৰিকল, ধান প্রভৃতি উদ্‌ভিদৰ শাহ গোটা আৰু পুলি গঙ্কোতে এটা মাথোন শাহ পাত ওলায় আৰু পুলিটো এটা ঢাকনি বা থোৰৰ ভিতৰত থাকে । এইবিলাকক এশছায়া বা গুটায়া উদ্‌ভিদ বোলে । প্রথম অধ্যা সপুষ্পক উদভিদ। মূল বা আলু । উদ্ভিদৰ যি অংশ মাটিৰ তলত থাকে, যাৰ বলত উদ্‌ভদ মাটিৰ ওপৰত থিয় হৈ থাকিব পাৰে আৰু যাৰে উদ্‌ভিদে<noinclude></noinclude> mowszlpxtzqnzyvbf58el6vrkcgrzbs 255608 255545 2026-07-13T10:17:29Z BabulB 104 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হৈছে */ ৰ-প্ৰতিস্থাপন সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰি ‘বঙালী ৰ’ প্ৰতিস্থাপন কৰা হ’ল। 255608 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" />{{rh|২|উদ্‌ভিদ বিবৰণ।|}}</noinclude><section begin="A" />{{gap}}সপুষ্পক উদভিদ দুবিধ:—(১) দুশহীয়া, (২) এশহীয়া বা গুটীয়া। {{gap}}(১) সকলোৱে দেখিছে যে, আম, উৰহী, মাহ, তেঁতেলি, কোমোৰা প্ৰভৃতিৰ গুটীত দুফাল শাহ থাকে আৰু পুলি গজোঁতে সেই শাহ দুফাল কেতিয়াবা কেতিয়াবা পুলিৰ দুফালে দুটা শাহ পাত হৈ ওলায়। এনেকুৱা বিলাক উদ্‌ভিদক দুশহীৰা উদ্‌ভিদ বোলে। {{gap}}(২) তামোল, নাৰিকল, ধান প্ৰভৃতি উদ্‌ভিদৰ শাহ গোটা আৰু পুলি গজোতে এটা মাথোন শাহ পাত ওলায় আৰু পুলিটো এটা ঢাকনি বা থোৰৰ ভিতৰত থাকে। এইবিলাকক এশহীয়া বা গুটীয়া উদ্‌ভিদ বোলে। {{Rule|4em}} <section end="A" /> <section begin="B" />{{Xx-larger|প্ৰথম আধ্যা।}} {{Rule|4em}} {{x-larger|সপুষ্পক উদ্‌ভিদ।}} ⸺o⸺ {{larger|মূল বা আলু।}} {{gap}}উদ্‌ভিদৰ যি অংশ মাটিৰ তলত থাকে, যাৰ বলত উদ্‌ভিদ মাটিৰ ওপৰত থিয় হৈ থাকিব পাৰে আৰু যাৰে উদ্‌ভিদে <section end="B" /><noinclude></noinclude> r8bl5fw106sx7jeyrijbqm2t8eq59so 255609 255608 2026-07-13T10:18:00Z BabulB 104 255609 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" />{{rh|২|উদ্‌ভিদ বিবৰণ।|}}</noinclude><section begin="A" />{{gap}}সপুষ্পক উদভিদ দুবিধ:—(১) দুশহীয়া, (২) এশহীয়া বা গুটীয়া। {{gap}}(১) সকলোৱে দেখিছে যে, আম, উৰহী, মাহ, তেঁতেলি, কোমোৰা প্ৰভৃতিৰ গুটীত দুফাল শাহ থাকে আৰু পুলি গজোঁতে সেই শাহ দুফাল কেতিয়াবা কেতিয়াবা পুলিৰ দুফালে দুটা শাহ পাত হৈ ওলায়। এনেকুৱা বিলাক উদ্‌ভিদক দুশহীৰা উদ্‌ভিদ বোলে। {{gap}}(২) তামোল, নাৰিকল, ধান প্ৰভৃতি উদ্‌ভিদৰ শাহ গোটা আৰু পুলি গজোতে এটা মাথোন শাহ পাত ওলায় আৰু পুলিটো এটা ঢাকনি বা থোৰৰ ভিতৰত থাকে। এইবিলাকক এশহীয়া বা গুটীয়া উদ্‌ভিদ বোলে। {{Rule|4em}} <section end="A" /> <section begin="B" />{{center|<poem>{{Xx-larger|প্ৰথম আধ্যা।}} {{Rule|4em}} {{x-larger|সপুষ্পক উদ্‌ভিদ।}} ⸺o⸺ {{larger|মূল বা আলু।}} </poem>}} {{gap}}উদ্‌ভিদৰ যি অংশ মাটিৰ তলত থাকে, যাৰ বলত উদ্‌ভিদ মাটিৰ ওপৰত থিয় হৈ থাকিব পাৰে আৰু যাৰে উদ্‌ভিদে <section end="B" /><noinclude></noinclude> i29jx53rprxoabtmoxv28v8y94lt57w 255610 255609 2026-07-13T10:18:43Z BabulB 104 255610 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" />{{rh|২|উদ্‌ভিদ বিবৰণ।|}}</noinclude><section begin="A" />{{gap}}সপুষ্পক উদ্‌ভিদ দুবিধ:—(১) দুশহীয়া, (২) এশহীয়া বা গুটীয়া। {{gap}}(১) সকলোৱে দেখিছে যে, আম, উৰহী, মাহ, তেঁতেলি, কোমোৰা প্ৰভৃতিৰ গুটীত দুফাল শাহ থাকে আৰু পুলি গজোঁতে সেই শাহ দুফাল কেতিয়াবা কেতিয়াবা পুলিৰ দুফালে দুটা শাহ পাত হৈ ওলায়। এনেকুৱা বিলাক উদ্‌ভিদক দুশহীৰা উদ্‌ভিদ বোলে। {{gap}}(২) তামোল, নাৰিকল, ধান প্ৰভৃতি উদ্‌ভিদৰ শাহ গোটা আৰু পুলি গজোতে এটা মাথোন শাহ পাত ওলায় আৰু পুলিটো এটা ঢাকনি বা থোৰৰ ভিতৰত থাকে। এইবিলাকক এশহীয়া বা গুটীয়া উদ্‌ভিদ বোলে। {{Rule|4em}} <section end="A" /> <section begin="B" />{{center|<poem>{{Xx-larger|প্ৰথম আধ্যা।}} {{Rule|4em}} {{x-larger|সপুষ্পক উদ্‌ভিদ।}} ⸺o⸺ {{larger|মূল বা আলু।}} </poem>}} {{gap}}উদ্‌ভিদৰ যি অংশ মাটিৰ তলত থাকে, যাৰ বলত উদ্‌ভিদ মাটিৰ ওপৰত থিয় হৈ থাকিব পাৰে আৰু যাৰে উদ্‌ভিদে <section end="B" /><noinclude></noinclude> m260jc3f6rv9udq60low4wz95rw8y09 104 93460 255546 2026-07-13T01:45:49Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "সপুষ্পক উদ্ভিদ । মাটিৰ পৰা ৰস টানি লয়, তাক মূল বা আলু বোলে। মূলৰ সাধাৰণ নাম শিপা । এই শিপা দুই প্ৰকাৰ (১) প্রকৃত শিপা (২) অপ্রকৃত বা জট। শিপা। শিপা বিলাকৰ ভিতৰত যি ডাল ড..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255546 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>সপুষ্পক উদ্ভিদ । মাটিৰ পৰা ৰস টানি লয়, তাক মূল বা আলু বোলে। মূলৰ সাধাৰণ নাম শিপা । এই শিপা দুই প্ৰকাৰ (১) প্রকৃত শিপা (২) অপ্রকৃত বা জট। শিপা। শিপা বিলাকৰ ভিতৰত যি ডাল ডাঙ্গৰ শিপা মাটিৰ তললৈ সোমাই যায়, ঘাইশিপা বা প্রধান মূল বোলে । পালি শিপা ওলায়, সেই বিলাকেই সেই ভালক ঘাইশিপাৰ পৰা যিবিলাক প্রকৃত শিপা । যিবিলাক শিপা ঘাই শিপাৰ পৰা নোলায়, উদ্‌ভিদৰ গুৰিৰপৰা চাৰিও কালে বহুত শিপা এক্লোগে ওলাই গোপ বান্ধি থাকে সেই বিলাকক অপ্রকৃত বা টা শিপা বোলা যায় । দুশহীয়া উদভিদৰ এটাইবোৰ শিপা প্ৰকৃত । এশতীয়া উদভিদৰ বাইশিপা নাথাকে থাক এটাইবোৰ শিপাই অপ্রকৃত । দৃশহীয়া উদ্‌ভদৰ শিপাবোৰ দ্বিগুণিত প্ৰণালীত বাঢ়ে অর্থাৎ এডাল শিপা প্রথমে দুডাল হয়। তাৰ পাচত একোডাল আকৌ দুভাগ হৈ দুডাল ছড়াল হয়। এই দৰে শিপাৰিলাক ক্ৰমে ভুগুণ হৈ বাঢ়ি যায়। যিবিলাক দুগতীয়া উদ্‌ভিদ গুটিৰ পবা উৎপন্ন নহয় অর্থাৎ ডাল কাটি বা কলম কৰি ৰোৱা, সেইবিলাকৰ শিপা প্ৰকৃত নলেও দ্বিগুণিত প্ৰণালীত বঢ়া । কিছুমান উদ্‌ভদৰ কাগু বা ঠাৰিত কাঠ নাই। এই বিলাক উদ্‌ভদক কোমল উদ্‌ভিদ বোলে । যেনে ওল, কচু প্রভৃতি । এইবিলাক উদ্‌ভদৰ মূল আচলতে মূল নহয়, মাটিৰ তলত থকা ঠাৰি হে। পাচত ঠাৰিৰ কথা কওঁতে ইয়াৰ বিশেষ বিবৰণ দিয়া হব।<noinclude></noinclude> suw9bqk685l11hwzuz0sffr1t9qutgz 104 93461 255547 2026-07-13T01:46:07Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "উদ্‌ভদ বিবরণ । কিছুমান উদ্‌ভদৰ খাইশিপাৰ পৰা একেলগে চাৰিওফালে বস্তুত শিপা ওলায় ৷ এই শিপাবিলাক আকাবত প্রায় সমান । এনেকুৱা শিপাক অঁহীয়া শিপা বোলা হয়। যেনে, আহঁত,..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255547 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>উদ্‌ভদ বিবরণ । কিছুমান উদ্‌ভদৰ খাইশিপাৰ পৰা একেলগে চাৰিওফালে বস্তুত শিপা ওলায় ৷ এই শিপাবিলাক আকাবত প্রায় সমান । এনেকুৱা শিপাক অঁহীয়া শিপা বোলা হয়। যেনে, আহঁত, বড়, পিয়াজ প্ৰভৃতিৰ শিপা। যিবিলাক উদ্‌ভিদ ঢিলা আৰু বালায়া মাটিত হয় সেইবিলাক উদ্ভিদৰ শিপা অঁহীয়া হয় ৷ খেজুৰ, নাৰিকল, তামোল প্রভৃতি তাল জাতীয় উদ্‌ভিদৰ জট। শিপাবোৰত কাঠ থাকে। উদ্‌ভিদ তত্ত্বজ্ঞ পণ্ডিতসকলে গঢ়ৰ হীন ডেঢ়ি অনুসাৰে শিপাৰ বেলেগ বেলেগ নাম দিছে। কোনো কোনো উদ্‌ভদৰ শিপা ক্রমে এঠাইত ডাঙ্গৰ এঠাইত সক হয়। এই ডাঙ্গৰ ভাগবিলাক অলপ দূৰৈ দূৰৈত আৰু সমান আঁতৰত থাকিলে শিপাক দেখিবলৈ মালাৰ নিচিনা হয় বাবে 'মালাকাৰ শিপা বোলে। ডাঙ্গৰ ভাগবোৰ ওচৰা ওচৰি হৈ থাকিলে শিপাক আগতীয়া শিপা বোলে। যদি ডাঙ্গৰ ভাগবোৰ সমান আঁতৰত নাথাকি এঠাইত দূৰৈত এঠাইত ওচৰা ওচৰি হৈ থাকে, তেন্তে সেই শিপাক গাঁঠীয়া শিপা বোলা যায়। বাঁহৰ শিপাত এই তিনিওবিধ শিপা দেখা যায়। পোনে পোনে নগৈ বেঁকা হৈ যায়। কোনো বোলে। ঘাই শিপা রুমে সৰু হৈ কোনো উদ্‌ভদৰ শিপা এই শিপাক বেঁক। শিপা তললৈ নগৈ যদি ভোঁটা হৈ থাকে তেন্তে তাক ভোঁটা শিপা বোলে। কিছুমান উদ্‌ভিদৰ শিপা শূন্যত ওলমি থাকে । শগুণীলতা ( আলাগলতা বা যেনে বট { বড় ) গছৰ জুৰি, গুলঞ্চ ) । এইবিধ শিপাক<noinclude></noinclude> ixp9t88r52a280l6own0eurki7keqck 104 93462 255548 2026-07-13T01:46:21Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "সপুষ্পক উভিঙ্গ । আকাশী শিপা বোলা হয়। আকাশী শিপা মাত্রেই জটাশিপা কিন্তু 'ম্যানগ্রোব' (Mangrove) নামে উদ্‌ভদৰ আকাশী শিপাবোৰ প্ৰকৃত। আকৌ কোনো কোনো উদ্‌ভিদৰ শিপা পানীত থাক..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255548 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>সপুষ্পক উভিঙ্গ । আকাশী শিপা বোলা হয়। আকাশী শিপা মাত্রেই জটাশিপা কিন্তু 'ম্যানগ্রোব' (Mangrove) নামে উদ্‌ভদৰ আকাশী শিপাবোৰ প্ৰকৃত। আকৌ কোনো কোনো উদ্‌ভিদৰ শিপা পানীত থাকে আৰু মাটিলৈ নামি নাযায় । শিপা। এইবিধ শিপাক জলীয় শিপা বোলে । শিপাৰ কাম । শিপাৰ কাম চাৰি প্ৰকাৰ :- যেনে, পুণীৰ (১) উদ্‌ভদক শকতকৈ মাটিত টানি ৰখা। মাটিত বাজে আন স্থাবৰ বস্তুৰ (পকি ঘৰ, আন গছ প্রভৃতি) ওপৰতো উদ্‌ভিদৰ শিপা সংলগ্ন থকা দেখা যায় । (২) মাটিৰ পৰা বা আন আশ্ৰয় বস্তুৰ পৰা আকাশী শিপাই বায়ুৰ পৰা ৰস টনা ৷ (2) উদ্‌ভিদক জীয়াই ৰাখিবলৈ উদ্‌ভিদৰ খোৱা বস্তু শ্বেতসাৰ (Starch), চেনি আৰু অন্যান্য বস্তু ধাৰণ কৰা । (৪) উদ্‌ভদৰ অপকাৰা বস্তুবোৰ উলিয়াই দিয়া : বিস আকর্ষণ । মাটিৰ পৰা ৰস টানিব পৰা শক্তি শিপাৰ নতুন আৰু কোমল ভাগৰ হে থাকে। ইয়াত বাজে শিপাৰ বুঢ়া ভাগৰ পৰা সূতাৰ দৰে যিবিলাক শিপা গুলায়, সেইবিলাকৰো এই শক্তি থাকে ।<noinclude></noinclude> 2awghn1eht8wfnb24vl6b146g9dd13d 104 93463 255549 2026-07-13T01:46:51Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "উদভিদ বিবৰণ । গছবিলাক সদায় একে ঠাইতে থাকে, এঠাইৰপৰা আন ঠাইলৈ ইচ্ছামতে লৰচৰ কৰিব নোৱাবে। এতেকে য'ত উদ্- ভিদৰ তলৰ মাটিত সময়ত সেই উদ্‌ভিদৰ পোষণোপযোগী খোৱা বস্তুৰ অভ..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255549 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>উদভিদ বিবৰণ । গছবিলাক সদায় একে ঠাইতে থাকে, এঠাইৰপৰা আন ঠাইলৈ ইচ্ছামতে লৰচৰ কৰিব নোৱাবে। এতেকে য'ত উদ্- ভিদৰ তলৰ মাটিত সময়ত সেই উদ্‌ভিদৰ পোষণোপযোগী খোৱা বস্তুৰ অভাব হয়, তাত উদ্‌ভিদক জায়াই ৰাখিবলৈ আন উপায় হোৱা উচিত। মাটিৰ ভিতৰত শিপা বিস্তাৰেই সেই উপায় । মাটিৰ তলত যিফালে উদ্‌ভিদৰ আহাৰ (সাৰ) বেচি থাকে স্বভাবতে শিপার সেইফালে বাঢ়ি যায়। এইদৰে আহাৰ বিচাৰি শিপাবিলাক বহুদূৰলৈ বাঢ়ে। সচৰাচৰ গছৰ ঠাল ঠেঙ্গুলি যিমান দূৰৈলৈ যায়, মাটিৰ ভিতৰত শিপাও সিমান দূৰৈলৈ যায় । কঁঠাল প্রভৃতি কোনো কোনো উদ্ভিদৰ শিপা তাতোকৈ দূৰৈলৈ যোৱা দেখা যায়। উদ্‌ভিদৰ ওচৰৰ মাটি কুৰি দিলে শিপা বঢ়াত সুবিধা হয়। সেই কারণে কোনো গছক সতেজ কৰিব খুজিলে মাগে সময়ে তাৰ গোৰৰ মাটি কুৰি দিব লাগে । আম, নাহৰ প্রভৃতি কোনো কোনো উদ্‌ভিদৰ শিপা মাটিৰ তলত দলৈকে সোমাই যায়। আকৌ কঁঠাল, আঁহত, পাকৰি প্রভৃতি উদ্ভিদৰ শিপা চাৰিওফালে বাঢ়ি যায় । এইবাবে কোনো গছৰ গুৰিত পানী দিব লাগিলে গছৰ গাতে নিদি অলপ দূৰৈত দিব লাগে । কাৰণ গা-গছৰ গুৰিতে পানা ঢালিলে দূৰৈৰ ৰস টানিব পৰা কোমল শিপাত পানী নপৰে । এই নতুন শিপাই পানী নাপালে গছৰ গুৰিত পানী ঢলা নঢলা সমান কথা হয় ।<noinclude></noinclude> e2zqiru6rn04v3tsm5vjxeag0kb977t 104 93464 255550 2026-07-13T01:47:17Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "সপুষ্পক উদ্ভিদ । কোনো গছ এঠাইৰ পৰা আন ঠাইলৈ তুলি নিব লাগিলে তাৰ চাৰিও ফালৰ মাটি এনেকৈ খান্দিব লাগে যেন সূতাৰ উদ্ভিদৰ নিচিনা সক শিপাৰিলাকৰ একো অনিষ্ট নহয় । পোহপাল..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255550 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>সপুষ্পক উদ্ভিদ । কোনো গছ এঠাইৰ পৰা আন ঠাইলৈ তুলি নিব লাগিলে তাৰ চাৰিও ফালৰ মাটি এনেকৈ খান্দিব লাগে যেন সূতাৰ উদ্ভিদৰ নিচিনা সক শিপাৰিলাকৰ একো অনিষ্ট নহয় । পোহপালৰ নিমিত্তে এইবিধ শিপাৰ বৰ আৱশ্যক। গছৰ গাতে নাখান্দি অলপ দূৰৈত খান্দি গছ ভুলিব লাগে । সেই বাবে কোনো গছ তুলিব লাগিলে শৰৎকালৰ শেষত আৰু বসন্তকালৰ আদিতে অর্থাৎ কাতি আৰু চ'ত মাহত তোলা তাল । কাৰণ এই দুই সময়ত শিপাৰ ৰসটনা শক্তি দুর্ববল থাকে। এতেকে এই শক্তি প্ৰবল হোৱাৰ আগেয়ে তোলা বাবে উদ্‌ভদৰ কোনো হানি নহয় । উদ্‌ ভিদৰ খোৱাৰস্তু (সাৰ বোৰ পনীয়া অৱস্থাত নাথাকিলে তাৰ ব্যৱহাৰত নালগে। সেইবাবে উদ্‌ভিদক পানী লাগে । উদ্‌ভিদৰ শিপাই নিজৰ আৱশ্যকীয় খোৱা বস্তু বাচি লয়। একে মাটিত কেবাবিধ উদ্‌ভদৰ খোৱাবস্তু গোট খাই থাকিলেও সেই মাটিত বোৱা সকলোবিধ উদ্‌ভিদে নিজৰ নিজৰ উপযোগী বস্তুহে সংগ্ৰহ কৰে । কোনো কোনো উদ্‌ভদৰ বিশেষকৈ যিবিলাকৰ শিপা মাটিৰ তলত পোনে পোনে দলৈ যায়, সিহঁতৰ শিপাই সেই সেই উদ্ভিদৰ পোষণোপযোগী বস্তু (শ্বেতসাৰ ধাৰণ কৰে ৷ এই আহাৰ শৰৎকালত মাটিৰ পৰা : আকাশী শিপাই বায়ুৰ পৰা গ্ৰহণ কৰি পাচত বসন্ত আৰু গ্রীষ্মকালত অর্থাৎ ফুল জন্মিবৰ সময়ত ব্যৱহাৰ কৰে ।<noinclude></noinclude> 4cgbvj6v4bicdtb43rqazu2icxkhzz9 104 93465 255551 2026-07-13T01:47:35Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "উৰি বিবৰণ । কোনো মাটিত এটো খেতিকে প্ৰতি বছৰে কৰিলে সেই মাটিত সেই খেতি হোৱা উপযোগী সাৰ নাইকিয়া হয়। এই বাবেই খেতিয়ক সকলে খেতিকৰা মাটিত সাৰ দিয়ে। মাটিত সাৰ দিয়া..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255551 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>উৰি বিবৰণ । কোনো মাটিত এটো খেতিকে প্ৰতি বছৰে কৰিলে সেই মাটিত সেই খেতি হোৱা উপযোগী সাৰ নাইকিয়া হয়। এই বাবেই খেতিয়ক সকলে খেতিকৰা মাটিত সাৰ দিয়ে। মাটিত সাৰ দিয়াৰ অৰ্থ এই যে, একেটা খেতিকে কৰিলে সময়ত সেই মাটিত সেই উদ্‌ভিদৰ উপযোগী বস্তু নোহোৱা হয়। এই বাবে সাৰদি মাটিৰ সেই অভাব পুৰাব লাগে । আন বৈজ্ঞানিক উপায়েৰে মাটিৰ উৰ্বৰতা বৃদ্ধি কৰিবৰ কৌশল এই পুথিৰ শেষত ওপৰঞ্চি ভাগত লিখা হব । উদভিদে যেনেকৈ শিপাৰে মাটিৰ ৰস টানি লৈ জীয়াই থাকে, সেই দৰে আকৌ দেহৰ অনিষ্টকাৰী বস্তুবোৰ শিপাৰেই উলিয়াই দিয়ে। এনেকৈ এক উদভিদে উলিয়াই দিয়া বস্তু আন উদভিদৰ উপকাৰী হব পাৰে। এই কাৰণে এডোখৰ মাটিত বছৰি ভিন ভিন খেতি কৰা ভাল । আগেয়ে কৈ অহা হৈছে ভিন ভিন উদ্‌ভিদে মাটিৰ পৰা ভিন ভিন বস্তু বাচি লয়। দ্বিতীয় আধ্যা । ঠাৰি ( গা-গছ ) বা কাণ্ড । মূল আৰু ঠালৰ মাজৰ অংশক উদ্‌ভিদৰ ঠাৰি (গা-গছ বা কাগু বোলে । গা-গছ আৰু ঠালৰ যি ঠাইৰপৰা পাত ওলায়,<noinclude></noinclude> ng0epy9t6zqyp88iyewjo3281kk4de8 104 93466 255552 2026-07-13T01:47:54Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "ঠাৰি (গা-গছ বা কাণ্ড । সেই ঠাইক গাঁঠি আৰু দুটা গাঁঠিৰ মাজৰ ডোখৰক পাব বোলে। বাঁহ, কুঁহিয়াৰ প্ৰভৃতি ঘাঁহ জাতীয় উদ্‌ভদৰ গাঁঠি আৰু পাব স্পষ্টকৈ দেখা যায় । মূলৰপৰা ঠা..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255552 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>ঠাৰি (গা-গছ বা কাণ্ড । সেই ঠাইক গাঁঠি আৰু দুটা গাঁঠিৰ মাজৰ ডোখৰক পাব বোলে। বাঁহ, কুঁহিয়াৰ প্ৰভৃতি ঘাঁহ জাতীয় উদ্‌ভদৰ গাঁঠি আৰু পাব স্পষ্টকৈ দেখা যায় । মূলৰপৰা ঠাললৈকে যি ভাগ মাটিৰ ওপৰত থাকে তাকেই সাধারণতঃ ঠাৰি বুলি কোৱা হয়। কিন্তু কোনো কোনো উদ্- ভিদৰ ঠাৰি মাটিৰ ভলতো থাকে। এই ঠাৰিবোৰক মানুহে শিপা বুলি ভাবে কিন্তু আচলতে সেইবোৰ শিপা নহয় ঠাৰিছে । কাৰণ শিপাৰ পৰা গজালি ওলাব নোৱাৰে ঠাৰিবপৰা তে গজালি ওলায়। ওল, আদ! প্রভৃতি কোমল উদৃত্তিদৰে প্ৰায় এনেকুৱা ঠাৰি হয় । মূলৰপৰা ঠাললৈ মাটিৰ ওপৰত থকা ঠাৰিক বাঠাবি আৰু মাটিৰ তলৰ ঠাৰিক অন্তভোন ঠাি বোলা হয়। ১। অন্তর্ভৌম ঠাৰি । অন্তর্ভোম ঠাৰিৰ গাত পতিল চোঁচ বা চোকোৰা থাকে । উদভিদ তত্ত্বজ্ঞ পণ্ডিতসকলে বিবেচনা কৰে যে এই পাতল চোঁচবোৰ সেই উদ্‌ভিদৰ বিক্ৰত পাত মাথোন। অন্তর্ভৌম ঠাৰিবিশিষ্ট উদ্‌ভদৰ সকলোবোৰ শিপা জটাশিপা। এইবিধ ঠাৰিৰ বেচি ভাগৰে ভিতৰত উদ্‌ভদব পোষণোপযোগী বস্তু গোটোৱা থাকে। গঢ় আৰু বঢ়াৰ নিয়ম অনুসাৰে অন্তর্ভৌম ঠাৰি চাৰি প্ৰকাৰ। কন্দ, গোটাকন্দ বা বজ্রকন্দ, সংযুক্ত গোটা কন্দ আৰু কন্দল বা ওফোন্দাকন্দ ।<noinclude></noinclude> 9pck5umy4c0swv15fjexa0pt2oo0v1q 104 93467 255553 2026-07-13T01:48:17Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "উদ্‌ভদ বিবরণ । ১। যিবিলাক আন্তর্ভৌম ঠাৰিৰ বেচিভাগেই চেঁাঁচেৰে ঢকা থাকে, গুৰিত অলপ মাথোন গোটা অংশ থাকে তাক কন্দ বোলা যায় । এই গোটা অংশই আচল ঠাৰি। যেনে, পিয়াজ, নহক প..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255553 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>উদ্‌ভদ বিবরণ । ১। যিবিলাক আন্তর্ভৌম ঠাৰিৰ বেচিভাগেই চেঁাঁচেৰে ঢকা থাকে, গুৰিত অলপ মাথোন গোটা অংশ থাকে তাক কন্দ বোলা যায় । এই গোটা অংশই আচল ঠাৰি। যেনে, পিয়াজ, নহক প্রভৃতি। ২। যিবিলাক কন্দত গোটা ভাগ বেচি, গাত অলপ মাথোন চোঁচ থাকে তাক গোটা বা বজ্রকন্দ বোলা হয়। যেনে কচু, কলমধা । কন্দত গোটা ভাগ কম চোঁচ বেচি; গোটাকন্দত গোটা ভাগ বোঁচ চোঁচ কম। ৩। এনেকুৱা কিছুমান অশুভৌম ঠাৰি আছে, যাৰ পাব বোৰ ঠেক । এইবিলাক এফালে বাঢ়ি যায়, আনফালে শুকাই যায়। ইয়াৰ গাত পাতল ঢোকোৰা থাকে। ই সমান্তৰাল ভাবে কেতিয়াবা লম্বভাবে বাঢ়ে। আচলতে ই অবিচ্ছিন্ন ভাবে সংযুক্ত গোটা কন্দ শ্রেণী ‘সংযুক্ত গোটাকন্দ’ বোলা যায়। এই ঠাৰিৰ উদাহৰণ ৷ ৪। আলুগুটি, কেঁহেক, পমৰপৰা মাটিৰ তলত হয়। মাথোন । এইবাবে ইয়াক আদা, বচ, কেতুৰি প্ৰভৃতি ভুউকোমোৰা প্ৰভৃতি মূলৰ এইবোৰৰ গাত পাতল চোঁচ থাকে। এইবিলাকক কন্দ বা ওফোন্দ | কন্দ বোলা যায় । ওপৰত কোৱা চাৰিও বিধৰে গাত সৰু সৰু চকু আছে । সেই চকুৰপৰা গজালি ওলায়। এতেকে এইবিলাক শিপা নহয়, ঠাৰি ।<noinclude></noinclude> qzla2mhj4d2rjf8q8uopv9pfxk65h18 104 93468 255554 2026-07-13T01:48:34Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "ঠাৰি (গা-গছ) বা কাণ্ড । ২। বাহা ঠাৰি । বাহ্য ঠাৰিৰ অৱস্থাভেদে উদ্‌ভদ প্রধানতঃ চাৰি প্ৰকাৰ ৷ (১) আঁহত, বড় প্রভৃতিৰ নিচিনা যিবিলাক উদ্ভিদ কাঠময় আৰু আকৃতিত ডাঙ্গৰ সেইব..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255554 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>ঠাৰি (গা-গছ) বা কাণ্ড । ২। বাহা ঠাৰি । বাহ্য ঠাৰিৰ অৱস্থাভেদে উদ্‌ভদ প্রধানতঃ চাৰি প্ৰকাৰ ৷ (১) আঁহত, বড় প্রভৃতিৰ নিচিনা যিবিলাক উদ্ভিদ কাঠময় আৰু আকৃতিত ডাঙ্গৰ সেইবোৰৰ নাম বৃক্ষ বা গছ । (২) যিবিলাক উদ্ভিদ কাঠময় হৈও আকৃতিত সঞ্চ সেইবিলাকক গুস্ম বা জুপুৰি গছ বোলে । তুলসী, জলকীয়া প্রভৃতি এই শ্ৰেণীৰ উদ্‌ভদ । (৩) লাও, ভোল, তিঁয়হ প্রভৃতি কিছুমান উদ্ভিদৰ ঠাৰিত কাঠ থাকিলেও মাটিৰ ওপৰত থিয় হৈ থাকিব নোৱাৰে। সেই- বিলাক উদ্‌ভিদৰ নাম লতা । (৪) মাটিগাডুবি, ধান, বাঁহ প্রভৃতি যিবিলাক উদ্ভিদৰ গাত কাঠ নাই সেইবোৰক তৃণ বা ঘাঁহ বোলে । সচৰাচৰ (১) পাৰবোৰৰ দূৰত্ব অনুসাৰে, (২) ঠাৰিৰ যি ঠাইৰ পৰা ঠাল ওলায়, মূলৰপৰা তাৰ দূৰত্বানুসাৰে আৰু (৩) দৃঢ়তা অনুসাৰে * বাহা ঠাৰিৰ হীন ডেঢ়ি হয়। এই তিনিটা কাৰণত বাজে চলত দিয়া কারণতো বাহা ঠাৰিৰ আকৃতি বেলেগ হয়। ১। নিৰ্ম্মাণ পদার্থ অনুসাৰে - গোটা (আম, তেঁতেলি প্ৰভৃতি) আৰু ফোঁপোলা (বাঁহ, এৰা প্ৰভৃতি) ঠাৰি । ২। গতি আৰু উৎপত্তিৰ নিয়ম অনুসাৰে – ঋজু (তামোল, দৃঢ়তা অনুসাৰে ঠাৰি ছবিধ-কোমল ঠাৰি মেৰা, কুঁহিলা প্রভৃতি) আৰু কাঠময় ঠাৰি (শাল, নাহৰ আজি<noinclude></noinclude> 15iuv9zf1bmtu8mwir7wunhbdmtc6vm 104 93469 255556 2026-07-13T01:51:59Z Dipankar Das 3292 পৃষ্ঠা [[পৃষ্ঠা:উদ্‌ভিদ বিজ্ঞান.pdf/২০]]ৰ পৰা [[পৃষ্ঠা:উদ্‌ভিদ বিবৰণ.pdf/২০]]লৈ Dipankar Dasয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 255556 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="" /></noinclude>#REDIRECT [[পৃষ্ঠা:উদ্‌ভিদ বিবৰণ.pdf/২০]]<noinclude></noinclude> bx28xi0hqxfxtfehhc8eh8lbpl32b48 104 93470 255558 2026-07-13T01:52:27Z Dipankar Das 3292 পৃষ্ঠা [[পৃষ্ঠা:উদ্‌ভিদ বিজ্ঞান.pdf/২১]]ৰ পৰা [[পৃষ্ঠা:উদ্‌ভিদ বিবৰণ.pdf/২১]]লৈ Dipankar Dasয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 255558 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="" /></noinclude>#REDIRECT [[পৃষ্ঠা:উদ্‌ভিদ বিবৰণ.pdf/২১]]<noinclude></noinclude> 7m27zerd52fcb4r9rs4egs4mkmf9p2g 6 93471 255568 2026-07-13T04:20:39Z BabulB 104 উদ্‌ভিদ বিবৰণ গ্ৰন্থৰ ১ম পৃষ্ঠাৰ স্ক্ৰীণশ্বট 255568 wikitext text/x-wiki == সাৰাংশ == উদ্‌ভিদ বিবৰণ গ্ৰন্থৰ ১ম পৃষ্ঠাৰ স্ক্ৰীণশ্বট == অনুজ্ঞাপত্ৰ == {{PD-ineligible}} be3l3js8kztfg8bdip7tpom1v0g6140 0 93472 255611 2026-07-13T10:24:20Z BabulB 104 "{{header | title = উদ্‌ভিদ বিবৰণ | author = ধনিৰাম দত্ত | year = | translator = | section = | previous = [[উদ্‌ভিদ বিবৰণ|বেটুপাত]] | next = [[উদ্‌ভিদ বিবৰণ/প্রথম আধ্যা|প্রথম আধ্যা]] | notes = | categories = }} <pages index="উদ্‌..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255611 wikitext text/x-wiki {{header | title = উদ্‌ভিদ বিবৰণ | author = ধনিৰাম দত্ত | year = | translator = | section = | previous = [[উদ্‌ভিদ বিবৰণ|বেটুপাত]] | next = [[উদ্‌ভিদ বিবৰণ/প্রথম আধ্যা|প্রথম আধ্যা]] | notes = | categories = }} <pages index="উদ্‌ভিদ বিবৰণ.pdf" from=9 to=10 tosection="B" /> {{page break|label=}} {{smallrefs|85%}} [[শ্ৰেণী:ধনিৰাম দত্তৰ সাহিত্যকৰ্ম]] 00eth6ocsmg09ma1iw47ht5zgmefop0 255612 255611 2026-07-13T10:25:07Z BabulB 104 255612 wikitext text/x-wiki {{header | title = উদ্‌ভিদ বিবৰণ | author = ধনিৰাম দত্ত | year = | translator = | section = | previous = [[উদ্‌ভিদ বিবৰণ|বেটুপাত]] | next = [[উদ্‌ভিদ বিবৰণ/প্রথম আধ্যা|প্রথম আধ্যা]] | notes = | categories = }} <pages index="উদ্‌ভিদ বিবৰণ.pdf" from=9 to=10 tosection="A" /> {{page break|label=}} {{smallrefs|85%}} [[শ্ৰেণী:ধনিৰাম দত্তৰ সাহিত্যকৰ্ম]] 86nlopko2yytf1edbktbnpbb5lqeow4