ৱিকিউৎস aswikisource https://as.wikisource.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A4 MediaWiki 1.47.0-wmf.11 first-letter মাধ্যম বিশেষ বাৰ্তা সদস্য সদস্য বাৰ্তা ৱিকিউৎস ৱিকিউৎস বাৰ্তা চিত্ৰ চিত্ৰ বাৰ্তা মিডিয়াৱিকি মিডিয়াৱিকি আলোচনা সাঁচ সাঁচ বাৰ্তা সহায় সহায় বাৰ্তা শ্ৰেণী শ্ৰেণী বাৰ্তা লেখক লেখক আলোচনা পৃষ্ঠা পৃষ্ঠা আলোচনা সূচী সূচী আলোচনা প্ৰকাশক প্ৰকাশক আলোচনা TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 104 92620 255779 253521 2026-07-15T09:31:27Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হৈছে */ ৰ-প্ৰতিস্থাপন সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰি ‘বঙালী ৰ’ প্ৰতিস্থাপন কৰা হ’ল। 255779 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="নৰুনা বৰুৱা" />{{rh||দীন-দুখী|৪৩}}</noinclude> এতিয়া অঁকৰা মানুহৰ দৰে সি ভেবা লাগি দেখুৱাইছে। চাৰিটা মানুহে তাক চিনি পাইছোঁ। স্বীকাৰ নকৰিলে কি হব? আগৰ চুৰি আৰু ডকাইতিৰ অপৰাধত কাইলৈ আৰাচত বিচাৰ হব। ম‍ই মোকৰ্দমাৰ সাক্ষী।” {{gap}}মেয়ৰে নিশ্বাস পেলাই উত্তৰ কৰিলে – “তুমি এতিয়া যোৱা। তোমাৰ কোনো দোষ হোৱা নাই। তোমাক ম‍ই খেদাই দিব নোৱাৰোঁ৷” {{gap}}জাভেয়াৰে উপায় নেপাই দুৱাৰ মুখৰ ফালে খোজ ল'লে। দুৱাৰ মুখ পায়ে মেয়ৰৰ মুখলৈ চাই ক'লে— “মোৰ সলনি মানুহ নলয় মানেহে মই কাম কৰিম।" {{gap}}জাভেয়াৰ দুৱাৰ জপাই ওলাই গ'ল। পকাবাটৰ ওপৰত জাভেয়াৰৰ গিৰিপ্ গিৰিপ্, খোজ বহুত দূৰলৈকে শুনা গৈছিল। জাভেয়াৰৰ দৃঢ়-নিশ্চিন্ত পদ-শব্দ-বিলাক যিমান পৰলৈকে শুনা গৈছিল, সিমান পৰলৈকে মন্ত্ৰ-মুগ্ধ-প্ৰায় অচল-অটল হৈ মুহূৰ্ত্তৰ প্লাৱনত নিজৰ সকলো অস্তিত্ব উটুৱাই দি মেয়ৰে ৰ' লাগি শুনি থাকিল। {{center|⸻}}<noinclude></noinclude> ccjt4gjbg86dp3ne76crm1powfc4lma 104 92782 255761 253710 2026-07-14T16:42:51Z নৰুনা বৰুৱা 4110 255761 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" />{{rh|১৯৬|দীন-দুখী|}}</noinclude> চায়ে তেওঁ আচৰিত হৈ পৰিল। জাভেয়াৰ থকা ঠাইত নাই। জ ভেলজঁ ভিতৰ সোমাই যোৱা মাত্ৰকে জাভেয়াৰ ততালিকে তাৰপৰা গুচি আহিল। তললৈ মূৰ কৰি কিবা এটা ভাবি ভাবি তেওঁ উদ্দেশ্যবিহীন ভাৱে বাটে বাটে খোজ ললে। জীৱনত এই প্ৰথমবাৰ জাভেয়াৰে পাছলৈ হাত কৰি তলমুৱা হৈ খোজ কাঢ়িলে। জাভেয়াবৰ দুটা ভঙ্গী আছিল। যেতিয়া তেওঁ স্থিৰ-সঙ্কল্প হৈছিল, তেতিয়া তেওঁ বুকুৰ ওপৰত ইখনৰ ওপৰত সিখন হাত দি থিয় দিছিল। যেতিয়া তেওঁ বিমোৰ হৈছিল, তেতিয়া তেওঁৰ হাত দুখনে পাছফালে ঠাই পাইছিল। জাভেয়াৰক আটায়ে প্ৰথমটো ভঙ্গী অনুসৰণ কৰা দেখা পাইছিল, কিন্তু শেহৰটো ভঙ্গীত তেওঁক কোনেও ক’তো দেখা নাছিল। জাভেয়াৰে ভেলজঁ ক মুক্তি দি গুচি আহিল। জাভেয়াবে ভেলজঁক মুক্তি দিলে কিয়? ভেলজঁ জাভেয়াৰৰ প্ৰাণ দান দিওঁতা। ভেলজঁৰ ওচৰত জাভেয়াৰ তাৰ জীৱনৰ কাৰণে ধৰুৱা। সেই ঋণ পৰিশোধ কৰিবলৈ হলে- জাভেয়াৰে ভেলজঁক মুক্তি দিব লাগিব। জাভেয়াৰে তাকেই কৰিলে। ভেলজ যেই ভিতৰ সোমাই গল জাভেয়াৰে ভেলজঁক মুক্তি দি তাৰ পৰা মনে মনে গুচি আহিল। কিন্তু জাভেয়াবে কৰিলে কি? যাৰ জীৱন কৰ্ত্তব্যৰ ওপৰতেই প্ৰতিষ্ঠিত, যি এদিনলৈকো এখোজো কৰ্ত্তব্যৰ পৰা পিছহু হুহকি অহা নাই, সেই জাভেয়াৰে ইমান এটা ডাঙ্গৰ কৰ্ত্তব্যৰ পৰা ভ্ৰষ্ট হল কেনেকৈ? আইনব চকুত বহুত দোষে দোষী, পলৰীয়া তেওঁ এৰি দিলে কেনেকৈ? অতীত। ভেলজ হেন দস্যু আৰু সেই ধাৰ পৰিশোধ আছামী, ভীষণ দস্যু ভেলজ ক জাভেয়াৰৰ অৱস্থা আজি বৰ্ণনাৰ এটাৰপৰা নিজৰ জীৱন ধাৰে লোৱা কৰিবলৈ গৈ কৰ্ত্তব্যভ্ৰষ্ট হোৱাতকৈ জাভেয়াৰৰ পক্ষে আৰু বেচি লাজ অপমানৰ কথা আৰু একো হব নোৱাবে। কিন্তু উপায় নাই। যেনে তেনে উপায়েৰে জাভেয়াৰ ভেলজৰ ওচৰত ঋণী আৰু সেই ঋণ যেনে তেনে উপায়েৰে পৰিশোধ<noinclude></noinclude> d0r1gl2kbbeznh7qdn179wnvazrkml4 255780 255761 2026-07-15T09:40:42Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হৈছে */ ৰ-প্ৰতিস্থাপন সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰি ‘বঙালী ৰ’ প্ৰতিস্থাপন কৰা হ’ল। 255780 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="নৰুনা বৰুৱা" />{{rh|১৯৬|দীন-দুখী|}}</noinclude> চায়ে তেওঁ আচৰিত হৈ পৰিল। জাভেয়াৰ থকা ঠাইত নাই। জ ভেলজঁ ভিতৰ সোমাই যোৱা মাত্ৰকে জাভেয়াৰ ততালিকে তাৰপৰা গুচি আহিল। তললৈ মূৰ কৰি কিবা এটা ভাবি ভাবি তেওঁ উদ্দেশ্যবিহীন ভাৱে বাটে বাটে খোজ ললে। জীৱনত এই প্ৰথমবাৰ জাভেয়াৰে পাছলৈ হাত কৰি তলমুৱা হৈ খোজ কাঢ়িলে। জাভেয়াবৰ দুটা ভঙ্গী আছিল। যেতিয়া তেওঁ স্থিৰ-সঙ্কল্প হৈছিল, তেতিয়া তেওঁ বুকুৰ ওপৰত ইখনৰ ওপৰত সিখন হাত দি থিয় দিছিল। যেতিয়া তেওঁ বিমোৰ হৈছিল, তেতিয়া তেওঁৰ হাত দুখনে পাছফালে ঠাই পাইছিল। জাভেয়াৰক আটায়ে প্ৰথমটো ভঙ্গী অনুসৰণ কৰা দেখা পাইছিল, কিন্তু শেহৰটো ভঙ্গীত তেওঁক কোনেও ক’তো দেখা নাছিল। জাভেয়াৰে ভেলজঁক মুক্তি দি গুচি আহিল। জাভেয়াৰে ভেলজঁক মুক্তি দিলে কিয়? ভেলজঁ জাভেয়াৰৰ প্ৰাণ দান দিওঁতা। ভেলজঁৰ ওচৰত জাভেয়াৰ তাৰ জীৱনৰ কাৰণে ধৰুৱা। সেই ঋণ পৰিশোধ কৰিবলৈ হলে- জাভেয়াৰে ভেলজঁক মুক্তি দিব লাগিব। জাভেয়াৰে তাকেই কৰিলে। ভেলজ যেই ভিতৰ সোমাই গল জাভেয়াৰে ভেলজঁক মুক্তি দি তাৰ পৰা মনে মনে গুচি আহিল। কিন্তু জাভেয়াবে কৰিলে কি? যাৰ জীৱন কৰ্ত্তব্যৰ ওপৰতেই প্ৰতিষ্ঠিত, যি এদিনলৈকো এখোজো কৰ্ত্তব্যৰ পৰা পিছহু হুহকি অহা নাই, সেই জাভেয়াৰে ইমান এটা ডাঙ্গৰ কৰ্ত্তব্যৰ পৰা ভ্ৰষ্ট হল কেনেকৈ? আইনৰ চকুত বহুত দোষে দোষী, পলৰীয়া আছামী, ভীষণ দস্যু ভেলজক তেওঁ এৰি দিলে কেনেকৈ? জাভেয়াৰৰ অৱস্থা আজি বৰ্ণনাৰ অতীত। ভেলজ হেন দস্যু এটাৰপৰা নিজৰ জীৱন ধাৰে লোৱা আৰু সেই ধাৰ পৰিশোধ কৰিবলৈ গৈ কৰ্ত্তব্যভ্ৰষ্ট হোৱাতকৈ জাভেয়াৰৰ পক্ষে আৰু বেচি লাজ অপমানৰ কথা আৰু একো হব নোৱাৰে। কিন্তু উপায় নাই। যেনে তেনে উপায়েৰে জাভেয়াৰ ভেলজৰ ওচৰত ঋণী আৰু সেই ঋণ যেনে তেনে উপায়েৰে পৰিশোধ<noinclude></noinclude> ks3m4lvpv9gktib0fql34mlx3396zy8 104 92783 255781 253711 2026-07-15T09:48:15Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হৈছে */ ৰ-প্ৰতিস্থাপন সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰি ‘বঙালী ৰ’ প্ৰতিস্থাপন কৰা হ’ল। 255781 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="নৰুনা বৰুৱা" />{{rh||দীন-দুখী|১৯৭}}</noinclude> কৰিবই লাগিব। জাভেয়াৰ ভাবি ভাবি আচৰিত হৈ পৰিল। ভেলজঁ হেন দস্যুৱে সুবিধা পায়ো তাৰ চিৰশত্ৰু' জাভেয়াৰক বিনা প্ৰতিশোধে এৰি দিলে কিয়? ভেলজঁক এৰি দি জাভেয়াৰ দাৰুণ অপমানত জঁই পৰি আহিল। কৰ্ত্তব্যৰ তুলনাত জাভেয়াৰে নিজক কোনোমতেই ভেলজঁ তকৈ ওখ আসন দিব নোৱাৰিলে! ভেলজঁ দস্যু, সেই দস্যুক তেওঁ হাতত পায়ো মুক্তি দিছে। সেই মুক্তিও নিজৰ প্ৰাণৰ বিনিময়ে। জাভেয়াৰে আইন লঙ্ঘন কৰিলে; আছামীক পায়ো এৰি থৈ আহিল; এটা দুৰ্দ্দান্ত কয়দীক মুক্তি দিলে। ইয়াতকৈ জাভেয়াৰে আৰু কি ডাঙৰ অন্যায় কৰিব পাৰে। জাভেয়াৰে এনে অন্যায় সহা কৰে কেনেকৈ? এই অন্যায়ৰ প্ৰতিকাৰ কৰিবই লাগিব। প্ৰতিকাৰ কৰিবলৈ হলে ভেলজঁক পুনৰাই গ্ৰেপ্তাৰ কৰি আনি ফাটেক দিব লাগিব। তেতিয়া মাজ নিশা পাৰ হৈ গৈছিল। চাৰিওপিনে ঘোপমৰা এন্ধাৰ। নিজৰ গাটোকে নিজে দেখা নেপায়। আকাশ মেঘে ঢাকি পেলাইছে। “ছাইট’ৰ ঘৰ বিলাকত ক'তো এগছো চাকি নাই। বাটপদূলিবোৰ জন-প্ৰাণী হীন মৰিশালিৰ দৰে। নটাৰডেম আৰু পেলেছ অৱ জষ্টিচৰ উচ্চ প্ৰাচীৰবিলাক নিশাৰ এন্ধাৰত নিশাৰেই সহচৰী যেন দেখা গৈছিল। ভীষণ বজনীৰ গহীন আন্ধাৰৰ মাজত তীব্ৰভাৱে জ্বলি থকা চীন নৈৰ পুলৰ ওপৰৰ ৰঙা বত্তি গছৰ ক্ষীণ পোহৰত দূৰে দূৰে থকা নৈৰ ওপৰৰ দলঙবোৰ একো একোটা বিকট দানৱী মূৰ্ত্তি ধৰি বিকট নিশাটো আৰু বিকট কৰি তুলিছিল। বাৰিষাৰ চীন নৈ ফেনে-ফোটোকাৰে ওফন্দি উঠিছে। চীন নৈৰ ওপৰৰ দলঙ এখনৰ হেঙাৰত আঁউজি চকুৰ আগত শত সহস্ৰ চাকনৈয়া লৈ জাভেয়াৰ চিন্তাত আকুল। চাকনৈয়া উঠিছে গৈছে; আদি-অন্ত নাই। চীন নৈৰ তৰ্জ্জন-গৰ্জ্জন আৰু ভীষণ অন্ধকাৰৰ বাহিৰে তাত আন একো নাই। চকুত চীননৈৰ হেন্দোলদোপ, কাণত পানীৰ ৰাওৰাৱনি। জাভেয়াৰে একান্ত মনে এই প্ৰকৃতিৰ প্ৰলয়ঙ্কৰী ৰূপৰ ফালে চাবলৈ ধৰিলে। কিছুমান বেলিৰ পাছত হঠাৎ মূৰৰ টুপিটো সোলোকাই পুলৰ ওপৰত<noinclude></noinclude> 4hzres7nvpzahf2y7mo2sqik2m1ukat 104 93460 255746 255645 2026-07-14T13:46:53Z Dipankar Das 3292 /* বৈধকৰণ হৈছে */ 255746 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dipankar Das" />{{rh||সপুষ্পক উদ্‌ভিদ।|৩}}</noinclude>মাটিৰ পৰা ৰস টানি লয়, তাক মূল বা আলু বোলে। মূলৰ সাধাৰণ নাম শিপা। এই শিপা দুই প্ৰকাৰ (১) প্রকৃত শিপা (২) অপ্রকৃত বা জট। শিপা। শিপা বিলাকৰ ভিতৰত যি ডাল ডাঙ্গৰ শিপা মাটিৰ তললৈ সোমাই যায়, সেই ডালক ঘাইশিপা বা প্রধান মূল বোলে। ঘাইশিপাৰ পৰা যিবিলাক পালি শিপা ওলায়, সেই বিলাকেই প্রকৃত শিপা। যিবিলাক শিপা ঘাই শিপাৰ পৰা নোলায়, উদ্‌ভিদৰ গুৰিৰপৰা চাৰিও ফালে বহুত শিপা একেলগে ওলাই থোপ বান্ধি থাকে সেই বিলাকক অপ্রকৃত বা জটা শিপা বোলা যায়। {{gap}}দুশহীয়া উদ্‌ভিদৰ এটাইবোৰ শিপা প্ৰকৃত। এশহীয়া উদ্‌ভিদৰ ঘাইশিপা নাথাকে থাক এটাইবোৰ শিপাই অপ্রকৃত। দুশহীয়া উদ্‌ভিদৰ শিপাবোৰ দ্বিগুণিত প্ৰণালীত বাঢ়ে অর্থাৎ এডাল শিপা প্রথমে দুডাল হয়। তাৰ পাচত একোডাল আকৌ দুভাগ হৈ দুডাল দুডাল হয়। এই দৰে শিপাবিলাক ক্ৰমে দুগুণ হৈ বাঢ়ি যায়। যিবিলাক দুশহীয়া উদ্‌ভিদ গুটিৰ পৰা উৎপন্ন নহয় অর্থাৎ ডাল কাটি বা কলম কৰি ৰোৱা, সেইবিলাকৰ শিপা প্ৰকৃত নহলেও দ্বিগুণিত প্ৰণালীত বঢ়া। {{gap}}কিছুমান উদ্‌ভিদৰ কাণ্ড বা ঠাৰিত কাঠ নাই। এই বিলাক উদ্‌ভিদক কোমল উদ্‌ভিদ বোলে। যেনে ওল, কচু প্রভৃতি। এইবিলাক উদ্‌ভিদৰ মূল আচলতে মূল নহয়, মাটিৰ তলত থকা ঠাৰি হে। পাচত ঠাৰিৰ কথা কওঁতে ইয়াৰ বিশেষ বিবৰণ দিয়া হব।{{nop}}<noinclude></noinclude> p4ap0pou6jds75nfe968bi2ph5vqtm2 104 93461 255747 255652 2026-07-14T13:47:30Z Dipankar Das 3292 /* বৈধকৰণ হৈছে */ 255747 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dipankar Das" />{{rh|৪|উদ্‌ভিদ বিবৰণ।|}}</noinclude>{{gap}}কিছুমান উদ্‌ভিদৰ ঘাইশিপাৰ পৰা একেলগে চাৰিওফালে বস্তুত শিপা ওলায়। এই শিপাবিলাক আকাৰত প্ৰায় সমান। এনেকুৱা শিপাক অঁহীয়া শিপা বোলা হয়। যেনে, আহঁত, বড়, পিয়াজ প্ৰভৃতিৰ শিপা। যিবিলাক উদ্‌ভিদ ঢিলা আৰু বালীয়া মাটিত হয় সেইবিলাক উদ্ভিদৰ শিপা অঁহীয়া হয়। {{gap}}খেজুৰ, নাৰিকল, তামোল প্ৰভৃতি তাল জাতীয় উদ্‌ভিদৰ জটা শিপাবোৰত কাঠ থাকে। {{gap}}উদ্‌ভিদ তত্ত্বজ্ঞ পণ্ডিতসকলে গঢ়ৰ হীন ডেঢ়ি অনুসাৰে শিপাৰ বেলেগ বেলেগ নাম দিছে। কোনো কোনো উদ্‌ভিদৰ শিপা ক্ৰমে এঠাইত ডাঙ্গৰ এঠাইত সৰু হয়। এই ডাঙ্গৰ ভাগবিলাক অলপ দূৰৈ দূৰৈত আৰু সমান আঁতৰত থাকিলে শিপাক দেখিবলৈ মালাৰ নিচিনা হয় বাবে 'মালাকাৰ শিপা বোলে। ডাঙ্গৰ ভাগবোৰ ওচৰা ওচৰি হৈ থাকিলে শিপাক আঙ্গঠীয়া শিপা বোলে। যদি ডাঙ্গৰ ভাগবোৰ সমান আঁতৰত নাথাকি এঠাইত দূৰৈত এঠাইত ওচৰা ওচৰি হৈ থাকে, তেন্তে সেই শিপাক গাঁঠীয়া শিপা বোলা যায়। বাঁহৰ শিপাত এই তিনিওবিধ শিপা দেখা যায়। কোনো কোনো উদ্‌ভিদৰ শিপা পোনে পোনে নগৈ বেঁকা হৈ যায়। এই শিপাক বেঁকা শিপা বোলে। ঘাই শিপা ক্ৰমে সৰু হৈ তললৈ নগৈ যদি ভোঁটা হৈ থাকে তেন্তে তাক ভোঁটা শিপা বোলে। কিছুমান উদ্‌ভিদৰ শিপা শূন্যত ওলমি থাকে। যেনে বট (বড়) গছৰ জুৰি, শগুণীলতা (আলাগলতা বা গুলঞ্চ)। এইবিধ শিপাক<noinclude></noinclude> hm5s02kk2t3xc0uw54p342ofviz8bg8 104 93462 255748 255678 2026-07-14T13:48:57Z Dipankar Das 3292 /* বৈধকৰণ হৈছে */ 255748 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dipankar Das" />{{rh||সপুষ্পক উদ্‌ভিদ।|৫}}</noinclude>আকাশী শিপা বোলা হয়। আকাশী শিপা মাত্রেই জটাশিপা কিন্তু 'ম্যানগ্রোব' (Mangrove) নামে উদ্‌ভিদৰ আকাশী শিপাবোৰ প্ৰকৃত। আকৌ কোনো কোনো উদ্‌ভিদৰ শিপা পানীত থাকে আৰু মাটিলৈ নামি নাযায়। যেনে, পুণীৰ শিপা। এইবিধ শিপাক জলীয় শিপা বোলে। {{center|{{larger|শিপাৰ কাম।}}}} {{gap}}শিপাৰ কাম চাৰি প্ৰকাৰ:— {{gap}}(১) উদ্‌ভিদক শকতকৈ মাটিত টানি ৰখা। মাটিত বাজে আন স্থাবৰ বস্তুৰ (পকি ঘৰ, আন গছ প্রভৃতি) ওপৰতো উদ্‌ভিদৰ শিপা সংলগ্ন থকা দেখা যায়। {{gap}}(২) মাটিৰ পৰা বা আন আশ্ৰয় বস্তুৰ পৰা আকাশী শিপাই বায়ুৰ পৰা ৰস টনা। {{gap}}(৩) উদ্‌ভিদক জীয়াই ৰাখিবলৈ উদ্‌ভিদৰ খোৱা বস্তু শ্বেতসাৰ (Starch), চেনি আৰু অন্যান্য বস্তু ধাৰণ কৰা। {{gap}}(৪) উদ্‌ভিদৰ অপকাৰী বস্তুবোৰ উলিয়াই দিয়া। {{center|{{larger|ৰস আকর্ষণ।}}}} {{gap}}মাটিৰ পৰা ৰস টানিব পৰা শক্তি শিপাৰ নতুন আৰু কোমল ভাগৰ হে থাকে। ইয়াত বাজে শিপাৰ বুঢ়া ভাগৰ পৰা সূতাৰ দৰে যিবিলাক শিপা ওলায়, সেইবিলাকৰো এই শক্তি থাকে। {{nop}}<noinclude></noinclude> q1oj22coj7xqgexmyw35d0en7uke7a7 104 93463 255749 255680 2026-07-14T13:49:22Z Dipankar Das 3292 /* বৈধকৰণ হৈছে */ 255749 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dipankar Das" />{{rh|৬|উদ্‌ভিদ বিবৰণ|}}</noinclude>{{gap}}গছবিলাক সদায় একে ঠাইতে থাকে, এঠাইৰপৰা আন ঠাইলৈ ইচ্ছামতে লৰচৰ কৰিব নোৱাৰে। এতেকে য'ত উদ্‌ভিদৰ তলৰ মাটিত সময়ত সেই উদ্‌ভিদৰ পোষণোপযোগী খোৱা বস্তুৰ অভাব হয়, তাত উদ্‌ভিদক জীয়াই ৰাখিবলৈ আন উপায় হোৱা উচিত। মাটিৰ ভিতৰত শিপা বিস্তাৰেই সেই উপায়। মাটিৰ তলত যিফালে উদ্‌ভিদৰ আহাৰ (সাৰ) বেচি থাকে স্বভাবতে শিপাও সেইফালে বাঢ়ি যায়। এইদৰে আহাৰ বিচাৰি শিপাবিলাক বহুদূৰলৈ বাঢ়ে। সচৰাচৰ গছৰ ঠাল ঠেঙ্গুলি যিমান দূৰৈলৈ যায়, মাটিৰ ভিতৰত শিপাও সিমান দূৰৈলৈ যায়। কঁঠাল প্ৰভৃতি কোনো কোনো উদ্ভিদৰ শিপা তাতোকৈ দূৰৈলৈ যোৱা দেখা যায়। উদ্‌ভিদৰ ওচৰৰ মাটি কুৰি দিলে শিপা বঢ়াত সুবিধা হয়। সেই কাৰণে কোনো গছক সতেজ কৰিব খুজিলে মাজে সময়ে তাৰ গোবৰ মাটি কুৰি দিব লাগে। {{gap}}আম, নাহৰ প্ৰভৃতি কোনো কোনো উদ্‌ভিদৰ শিপা মাটিৰ তলত দলৈকে সোমাই যায়। আকৌ কঁঠাল, আঁহত, পাকৰি প্ৰভৃতি উদ্‌ভিদৰ শিপা চাৰিওফালে বাঢ়ি যায়। এইবাবে কোনো গছৰ গুৰিত পানী দিব লাগিলে গছৰ গাতে নিদি অলপ দূৰৈত দিব লাগে। কাৰণ গা-গছৰ গুৰিতে পানী ঢালিলে দূৰৈৰ ৰস টানিব পৰা কোমল শিপাত পানী নপৰে। এই নতুন শিপাই পানী নাপালে গছৰ গুৰিত পানী ঢলা নঢলা সমান কথা হয়। {{nop}}<noinclude></noinclude> 042kys3vtk9du3ghwk3p4bsy0ljzibf 104 93464 255750 255682 2026-07-14T13:49:38Z Dipankar Das 3292 /* বৈধকৰণ হৈছে */ 255750 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dipankar Das" />{{rh||সপুষ্পক উদ্ভিদ।|৭}}</noinclude>{{gap}}কোনো গছ এঠাইৰ পৰা আন ঠাইলৈ তুলি নিব লাগিলে তাৰ চাৰিও ফালৰ মাটি এনেকৈ খান্দিব লাগে যেন সূতাৰ নিচিনা সৰু শিপাবিলাকৰ একো অনিষ্ট নহয়। উদ্‌ভিদৰ পোহপালৰ নিমিত্তে এইবিধ শিপাৰ বৰ আৱশ্যক। সেই বাবে গছৰ গাতে নাখান্দি অলপ দূৰৈত খান্দি গছ তুলিব লাগে। {{gap}}কোনো গছ তুলিব লাগিলে শৰৎকালৰ শেষত আৰু বসন্তকালৰ আদিতে অৰ্থাৎ কাতি আৰু চ'ত মাহত তোলা ভাল। কাৰণ এই দুই সময়ত শিপাৰ ৰসটনা শক্তি দুৰ্ব্বল থাকে। এতেকে এই শক্তি প্ৰবল হোৱাৰ আগেয়ে তোলা বাবে উদ্‌ভিদৰ কোনো হানি নহয়। {{gap}}উদ্‌ভিদৰ খোৱাবস্তু (সাৰ বোৰ পনীয়া অৱস্থাত নাথাকিলে তাৰ ব্যৱহাৰত নালগে। সেইবাবে উদ্‌ভিদক পানী লাগে। {{gap}}উদ্‌ভিদৰ শিপাই নিজৰ আৱশ্যকীয় খোৱা বস্তু বাচি লয়। একে মাটিত কেবাবিধ উদ্‌ভিদৰ খোৱাবস্তু গোট খাই থাকিলেও সেই মাটিত বোৱা সকলোবিধ উদ্‌ভিদে নিজৰ নিজৰ উপযোগী বস্তুহে সংগ্ৰহ কৰে। {{gap}}কোনো কোনো উদ্‌ভিদৰ বিশেষকৈ যিবিলাকৰ শিপা মাটিৰ তলত পোনে পোনে দলৈ যায়, সিহঁতৰ শিপাই সেই সেই উদ্‌ভিদৰ পোষণোপযোগী বস্তু (শ্বেতসাৰ) ধাৰণ কৰে। এই আহাৰ শৰৎকালত মাটিৰ পৰা আকাশী শিপাই বায়ুৰ পৰা গ্ৰহণ কৰি পাচত বসন্ত আৰু গ্ৰীষ্মকালত অৰ্থাৎ ফুল জন্মিবৰ সময়ত ব্যৱহাৰ কৰে। {{nop}}<noinclude></noinclude> oj13yctwo6b8aknozox1k9g1hyl5xqt 104 93465 255751 255684 2026-07-14T13:49:51Z Dipankar Das 3292 /* বৈধকৰণ হৈছে */ 255751 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dipankar Das" />{{rh|৮|উদ্‌ভিদ বিবৰণ|}}</noinclude><section begin="A" />{{gap}}কোনো মাটিত একেটা খেতিকে প্ৰতি বছৰে কৰিলে সেই মাটিত সেই খেতি হোৱা উপযোগী সাৰ নাইকিয়া হয়। এই বাবেই খেতিয়ক সকলে খেতিকৰা মাটিত সাৰ দিয়ে। মাটিত সাৰ দিয়াৰ অৰ্থ এই যে, একেটা খেতিকে কৰিলে সময়ত সেই মাটিত সেই উদ্‌ভিদৰ উপযোগী বস্তু নোহোৱা হয়। এই বাবে সাৰদি মাটিৰ সেই অভাব পুৰাব লাগে। আন বৈজ্ঞানিক উপায়েৰে মাটিৰ উৰ্ব্বৰতা বৃদ্ধি কৰিবৰ কৌশল এই পুথিৰ শেষত ওপৰঞ্চি ভাগত লিখা হব। {{gap}}উদ্‌ভিদে যেনেকৈ শিপাৰে মাটিৰ ৰস টানি লৈ জীয়াই থাকে, সেই দৰে আকৌ দেহৰ অনিষ্টকাৰী বস্তুবোৰ শিপাৰেই উলিয়াই দিয়ে। এনেকৈ এক উদ্‌ভিদে উলিয়াই দিয়া বস্তু আন উদ্‌ভিদৰ উপকাৰী হব পাৰে। এই কাৰণে এডোখৰ মাটিত বছৰি ভিন ভিন খেতি কৰা ভাল। আগেয়ে কৈ অহা হৈছে—ভিন ভিন উদ্‌ভিদে মাটিৰ পৰা ভিন ভিন বস্তু বাচি লয়। {{Rule|4em}} <section end="A" /> <section begin="B" />{{center|{{X-larger|দ্বিতীয় আধ্যা।}}}} {{Rule|4em}} {{center|{{larger|ঠাৰি (গা-গছ) বা কাণ্ড।}}}} {{gap}}মূল আৰু ঠালৰ মাজৰ অংশক উদ্‌ভিদৰ ঠাৰি (গা-গছ) বা কাণ্ড বোলে। গা-গছ আৰু ঠালৰ যি ঠাইৰপৰা পাত ওলায়, <section end="B" /><noinclude></noinclude> mpducdlb8ltajuhwfkqd001xab6mvxc 104 93466 255752 255716 2026-07-14T13:51:17Z Dipankar Das 3292 /* বৈধকৰণ হৈছে */ 255752 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dipankar Das" />{{rh||ঠাৰি (গা-গছ) বা কাণ্ড।|৯}}</noinclude>সেই ঠাইক গাঁঠি আৰু দুটা গাঁঠিৰ মাজৰ ডোখৰক পাব বোলে। বাঁহ, কুঁহিয়াৰ প্ৰভৃতি ঘাঁহ জাতীয় উদ্‌ভিদৰ গাঁঠি আৰু পাব স্পষ্টকৈ দেখা যায়। {{gap}}মূলৰপৰা ঠাললৈকে যি ভাগ মাটিৰ ওপৰত থাকে তাকেই সাধাৰণতঃ ঠাৰি বুলি কোৱা হয়। কিন্তু কোনো কোনো উদ্‌ভিদৰ ঠাৰি মাটিৰ তলতো থাকে। এই ঠাৰিবোৰক মানুহে শিপা বুলি ভাবে কিন্তু আচলতে সেইবোৰ শিপা নহয় ঠাৰিহে। কাৰণ শিপাৰ পৰা গজালি ওলাব নোৱাৰে ঠাৰিৰপৰা হে গজালি ওলায়। ওল, আদা প্ৰভৃতি কোমল উদ্‌ভিদৰে প্ৰায় এনেকুৱা ঠাৰি হয়। মূলৰপৰা ঠাললৈ মাটিৰ ওপৰত থকা ঠাৰিক বাহ্যঠাৰি আৰু মাটিৰ তলৰ ঠাৰিক অন্তৰ্ভোম ঠাৰি বোলা হয়। {{center|{{larger|১। অন্তৰ্ভৌম ঠাৰি।}}}} {{gap}}অন্তৰ্ভোম ঠাৰিৰ গাত পতিল চোঁচ বা চোকোৰা থাকে। উদ্‌ভিদ তত্ত্বজ্ঞ পণ্ডিতসকলে বিবেচনা কৰে যে এই পাতল চোঁচবোৰ সেই উদ্‌ভিদৰ বিকৃত পাত মাথোন। অন্তৰ্ভৌম ঠাৰিবিশিষ্ট উদ্‌ভিদৰ সকলোবোৰ শিপা জটাশিপা। এইবিধ ঠাৰিৰ বেচি ভাগৰে ভিতৰত উদ্‌ভিদৰ পোষণোপযোগী বস্তু গোটোৱা থাকে। গঢ় আৰু বঢ়াৰ নিয়ম অনুসাৰে অন্তৰ্ভৌম ঠাৰি চাৰি প্ৰকাৰ। কন্দ, গোটাকন্দ বা বজ্ৰকন্দ, সংযুক্ত গোটা কন্দ আৰু কন্দল বা ওফোন্দাকন্দ। {{nop}}<noinclude></noinclude> p9pn56lqjgmfxxc8se882vfc9t8h6u8 104 93467 255753 255717 2026-07-14T13:51:35Z Dipankar Das 3292 /* বৈধকৰণ হৈছে */ 255753 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dipankar Das" />{{rh|১০|উদ্‌ভিদ বিবৰণ|}}</noinclude>{{gap}}১। যিবিলাক আন্তৰ্ভৌম ঠাৰিৰ বেচিভাগেই চোঁচেৰে ঢকা থাকে, গুৰিত অলপ মাথোন গোটা অংশ থাকে তাক কন্দ বোলা যায়। এই গোটা অংশই আচল ঠাৰি। যেনে, পিয়াজ, নহৰু প্ৰভৃতি। {{gap}}২। যিবিলাক কন্দত গোটা ভাগ বেচি, গাত অলপ মাথোন চোঁচ থাকে তাক গোটা বা বজ্ৰকন্দ বোলা হয়। যেনে কচু, কলমধা। কন্দত গোটা ভাগ কম চোঁচ বেচি; গোটাকন্দত গোটা ভাগ বেচি চোঁচ কম। {{gap}}৩। এনেকুৱা কিছুমান অন্তৰ্ভৌম ঠাৰি আছে, যাৰ পাববোৰ ঠেক। এইবিলাক এফালে বাঢ়ি যায়, আনফালে শুকাই যায়। ইয়াৰ গাত পাতল চোকোৰা থাকে। ই সমান্তৰাল ভাবে কেতিয়াবা লম্বভাবে বাঢ়ে। আচলতে ই অবিচ্ছিন্ন ভাবে সংযুক্ত গোটাকন্দ শ্ৰেণী মাথোন। এইবাবে ইয়াক ‘সংযুক্ত গোটাকন্দ’ বোলা যায়। আদা, বচ, কেতুৰি প্ৰভৃতি এই ঠাৰিৰ উদাহৰণ। {{gap}}৪। আলুগুটি, কেঁহেৰু, ভুইকোমোৰা প্ৰভৃতি মূলৰ পমৰপৰা মাটিৰ তলত হয়। এইবোৰৰ গাত পাতল চোঁচ থাকে। এইবিলাকক কন্দ বা ওফোন্দা কন্দ বোলা যায়। {{gap}}ওপৰত কোৱা চাৰিও বিধৰে গাত সৰু সৰু চকু আছে। সেই চকুৰপৰা গজালি ওলায়। এতেকে এইবিলাক শিপা নহয়, ঠাৰি। {{nop}}<noinclude></noinclude> scim1mz6nvs24ui60v4ib0hb3hgj9o4 104 93468 255754 255730 2026-07-14T13:51:54Z Dipankar Das 3292 /* বৈধকৰণ হৈছে */ 255754 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dipankar Das" />{{rh||ঠাৰি (গা-গছ) বা কাণ্ড।|১১}}</noinclude>{{center|{{larger|২। বাহ্য ঠাৰি।}}}} {{gap}}বাহ্য ঠাৰিৰ অৱস্থাভেদে উদ্‌ভদ প্ৰধানতঃ চাৰি প্ৰকাৰ। {{gap}}(১) আঁহত, বড় প্ৰভৃতিৰ নিচিনা যিবিলাক উদ্ভিদ কাঠময় আৰু আকৃতিত ডাঙ্গৰ সেইবোৰৰ নাম বৃক্ষ বা গছ। {{gap}}(২) যিবিলাক উদ্ভিদ কাঠময় হৈও আকৃতিত সৰু সেইবিলাকক গুল্ম বা জুপুৰি গছ বোলে। তুলসী, জলকীয়া প্ৰভৃতি এই শ্ৰেণীৰ উদ্‌ভিদ। {{gap}}(৩) লাও, ভোল, তিঁয়হ প্ৰভৃতি কিছুমান উদ্‌ভিদৰ ঠাৰিত কাঠ থাকিলেও মাটিৰ ওপৰত থিয় হৈ থাকিব নোৱাৰে। সেইবিলাক উদ্‌ভিদৰ নাম লতা। {{gap}}(৪) মাটিগাডুৰি, ধান, বাঁহ প্ৰভৃতি যিবিলাক উদ্‌ভিদৰ গাত কাঠ নাই সেইবোৰক তৃণ বা ঘাঁহ বোলে। {{gap}}সচৰাচৰ (১) পাববোৰৰ দূৰত্ব অনুসাৰে, (২) ঠাৰিৰ যি ঠাইৰ পৰা ঠাল ওলায়, মূলৰপৰা তাৰ দূৰত্বানুসাৰে আৰু (৩) দৃঢ়তা অনুসাৰে<ref>দৃঢ়তা অনুসাৰে ঠাৰি দুবিধ—কোমল ঠাৰি (মৰা, কুঁহিলা প্ৰভৃতি) আৰু কাঠময় ঠাৰি (শাল, নাহৰ আদি)।</ref> বাহ্য ঠাৰিৰ হীন ডেঢ়ি হয়। এই তিনিটা কাৰণত বাজে তলত দিয়া কাৰণতো বাহ্য ঠাৰিৰ আকৃতি বেলেগ হয়। {{gap}}১। নিৰ্ম্মাণ পদাৰ্থ অনুসাৰে—গোটা (আম, তেঁতেলি প্ৰভৃতি) আৰু ফোঁপোলা (বাঁহ, এৰা প্ৰভৃতি) ঠাৰি। {{gap}}২। গতি আৰু উৎপত্তিৰ নিয়ম অনুসাৰে – ঋজু (তামোল,<noinclude>{{Rule|}}</noinclude> mfawvqnzfuk6sor5te4p4m4lcnmshk2 104 93523 255755 255734 2026-07-14T14:16:58Z BabulB 104 255755 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="BabulB" /></noinclude>{{center|{{X-larger|জাননী।}}}} {{block center|width=380px|{{gap}}এই পুথি মোৰ ওচৰত পাব। দহটকাৰ উপৰ কিতাপ নিওঁতাক যুগুত কমিচন দিয়া হয়। {{gap}}গছ-পাত নহলে আপুনি জীয়াই থাকিব নোৱাৰে। এতেকে সিবিলাকৰ বিষয়েও অলপ জনা আবশ্যক নহয় জানো? {{gap}}এই পুথিয়ে আপোনাক সেই বিষয়ৰ এনে জ্ঞান দিব যে আপুনি দা-কটাৰি লৈ বাটে পথে যাওঁতে আৰু ঘপিয়াই ফুৰিবলৈ মানে নিদিব। এটা আপোন ভাব উপজিব। {{gap}}আজিয়েই এখনলৈ ধন পঠাওক। ভিঃ পিঃত পঠালে বহুত খৰচ হব। ইতি— {| {{ts|wa|mc}} | width=50% | | width=3% rowspan=2| | {{ts|ar}} |<center>বিনীত <br>{{larger|ধনিৰাম দত্ত}}<br>প্ৰকাশক,<br>তেজপুৰ, আসাম।</center> |} }} {{Rule|30em}} {{gap}}শ্ৰীযুক্ত মহাদেব শৰ্ম্মা এম, এল, চি ডাঙ্গৰীয়াৰ লিখিত আৰু প্ৰকাশিত কিতাপ বিলাক আৰু পৰিচালিত 'অৰুণ' মাহেকীয়া কাকতখন আপোনালোকৰ লৰা-ছোৱালীক পঢ়িবলৈ দিয়ক। আমি কৈছোঁ বিশেষ উপকাৰ পাব। তেখেতৰ সকলো কিতাপ পত্ৰ তেজপুৰৰ শ্ৰীযুক্ত দণ্ডীনাথ কলিতা, শিক্ষকৰ ওচৰত পাব।<noinclude></noinclude> q99epfroazs3vokis2mkfg33d566o8t 255756 255755 2026-07-14T14:17:20Z BabulB 104 255756 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="BabulB" /></noinclude>{{center|{{X-larger|জাননী।}}}} {{block center|width=380px|{{gap}}এই পুথি মোৰ ওচৰত পাব। দহটকাৰ উপৰ কিতাপ নিওঁতাক যুগুত কমিচন দিয়া হয়। {{gap}}গছ-পাত নহলে আপুনি জীয়াই থাকিব নোৱাৰে। এতেকে সিবিলাকৰ বিষয়েও অলপ জনা আবশ্যক নহয় জানো? {{gap}}এই পুথিয়ে আপোনাক সেই বিষয়ৰ এনে জ্ঞান দিব যে আপুনি দা-কটাৰি লৈ বাটে পথে যাওঁতে আৰু ঘপিয়াই ফুৰিবলৈ মানে নিদিব। এটা আপোন ভাব উপজিব।}} {{gap}}আজিয়েই এখনলৈ ধন পঠাওক। ভিঃ পিঃত পঠালে বহুত খৰচ হব। ইতি— {| {{ts|wa|mc}} | width=50% | | width=3% rowspan=2| | {{ts|ar}} |<center>বিনীত <br>{{larger|ধনিৰাম দত্ত}}<br>প্ৰকাশক,<br>তেজপুৰ, আসাম।</center> |} {{Rule|30em}} {{gap}}শ্ৰীযুক্ত মহাদেব শৰ্ম্মা এম, এল, চি ডাঙ্গৰীয়াৰ লিখিত আৰু প্ৰকাশিত কিতাপ বিলাক আৰু পৰিচালিত 'অৰুণ' মাহেকীয়া কাকতখন আপোনালোকৰ লৰা-ছোৱালীক পঢ়িবলৈ দিয়ক। আমি কৈছোঁ বিশেষ উপকাৰ পাব। তেখেতৰ সকলো কিতাপ পত্ৰ তেজপুৰৰ শ্ৰীযুক্ত দণ্ডীনাথ কলিতা, শিক্ষকৰ ওচৰত পাব।<noinclude></noinclude> 33zf12pv4xgedya9da3pl6ywmn68d5z 255757 255756 2026-07-14T14:17:50Z BabulB 104 255757 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="BabulB" /></noinclude>{{center|{{X-larger|জাননী।}}}} {{block center|width=400px|{{gap}}এই পুথি মোৰ ওচৰত পাব। দহটকাৰ উপৰ কিতাপ নিওঁতাক যুগুত কমিচন দিয়া হয়। {{gap}}গছ-পাত নহলে আপুনি জীয়াই থাকিব নোৱাৰে। এতেকে সিবিলাকৰ বিষয়েও অলপ জনা আবশ্যক নহয় জানো? {{gap}}এই পুথিয়ে আপোনাক সেই বিষয়ৰ এনে জ্ঞান দিব যে আপুনি দা-কটাৰি লৈ বাটে পথে যাওঁতে আৰু ঘপিয়াই ফুৰিবলৈ মানে নিদিব। এটা আপোন ভাব উপজিব। {{gap}}আজিয়েই এখনলৈ ধন পঠাওক। ভিঃ পিঃত পঠালে বহুত খৰচ হব। ইতি—}} {| {{ts|wa|mc}} | width=50% | | width=3% rowspan=2| | {{ts|ar}} |<center>বিনীত <br>{{larger|ধনিৰাম দত্ত}}<br>প্ৰকাশক,<br>তেজপুৰ, আসাম।</center> |} {{Rule|30em}} {{gap}}শ্ৰীযুক্ত মহাদেব শৰ্ম্মা এম, এল, চি ডাঙ্গৰীয়াৰ লিখিত আৰু প্ৰকাশিত কিতাপ বিলাক আৰু পৰিচালিত 'অৰুণ' মাহেকীয়া কাকতখন আপোনালোকৰ লৰা-ছোৱালীক পঢ়িবলৈ দিয়ক। আমি কৈছোঁ বিশেষ উপকাৰ পাব। তেখেতৰ সকলো কিতাপ পত্ৰ তেজপুৰৰ শ্ৰীযুক্ত দণ্ডীনাথ কলিতা, শিক্ষকৰ ওচৰত পাব।<noinclude></noinclude> 8srb1yfrsosxkgyp10kxl2f5flnz6yk 255758 255757 2026-07-14T14:18:47Z BabulB 104 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হৈছে */ 255758 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" /></noinclude>{{center|{{X-larger|জাননী।}}}} {{block center|width=400px|{{gap}}এই পুথি মোৰ ওচৰত পাব। দহটকাৰ উপৰ কিতাপ নিওঁতাক যুগুত কমিচন দিয়া হয়। {{gap}}গছ-পাত নহলে আপুনি জীয়াই থাকিব নোৱাৰে। এতেকে সিবিলাকৰ বিষয়েও অলপ জনা আবশ্যক নহয় জানো? {{gap}}এই পুথিয়ে আপোনাক সেই বিষয়ৰ এনে জ্ঞান দিব যে আপুনি দা-কটাৰি লৈ বাটে পথে যাওঁতে আৰু ঘপিয়াই ফুৰিবলৈ মানে নিদিব। এটা আপোন ভাব উপজিব। {{gap}}আজিয়েই এখনলৈ ধন পঠাওক। ভিঃ পিঃত পঠালে বহুত খৰচ হব। ইতি—}} {| {{ts|wa|mc}} | width=50% | | width=3% rowspan=2| | {{ts|ar}} |<center>বিনীত <br>{{larger|ধনিৰাম দত্ত}}<br>প্ৰকাশক,<br>তেজপুৰ, আসাম।</center> |} {{Rule|26em}} {{block center|width=400px|{{gap}}শ্ৰীযুক্ত মহাদেব শৰ্ম্মা এম, এল, চি ডাঙ্গৰীয়াৰ লিখিত আৰু প্ৰকাশিত কিতাপ বিলাক আৰু পৰিচালিত 'অৰুণ' মাহেকীয়া কাকতখন আপোনালোকৰ লৰা-ছোৱালীক পঢ়িবলৈ দিয়ক। আমি কৈছোঁ বিশেষ উপকাৰ পাব। তেখেতৰ সকলো কিতাপ পত্ৰ তেজপুৰৰ শ্ৰীযুক্ত দণ্ডীনাথ কলিতা, শিক্ষকৰ ওচৰত পাব।}}<noinclude></noinclude> 540hjl2s9b4wu8fv7c2uvdosm6xbjan 255759 255758 2026-07-14T14:23:16Z BabulB 104 255759 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" /></noinclude>{{Dhr|2em}} {{overfloat image | image =[[File:মহাভারতীয় নীতিকথা (প্রথম খণ্ড) - রাজেন্দ্রনাথ কাঞ্জিলাল (১৯২৪) (page 4 crop).jpg|450px|center]] | item1= {{center|{{X-larger|জাননী।}}}} {{block center|width=400px|{{gap}}এই পুথি মোৰ ওচৰত পাব। দহটকাৰ উপৰ কিতাপ নিওঁতাক যুগুত কমিচন দিয়া হয়। {{gap}}গছ-পাত নহলে আপুনি জীয়াই থাকিব নোৱাৰে। এতেকে সিবিলাকৰ বিষয়েও অলপ জনা আবশ্যক নহয় জানো? {{gap}}এই পুথিয়ে আপোনাক সেই বিষয়ৰ এনে জ্ঞান দিব যে আপুনি দা-কটাৰি লৈ বাটে পথে যাওঁতে আৰু ঘপিয়াই ফুৰিবলৈ মানে নিদিব। এটা আপোন ভাব উপজিব। {{gap}}আজিয়েই এখনলৈ ধন পঠাওক। ভিঃ পিঃত পঠালে বহুত খৰচ হব। ইতি—}} {| {{ts|wa|mc}} | width=50% | | width=3% rowspan=2| | {{ts|ar}} |<center>বিনীত <br>{{larger|ধনিৰাম দত্ত}}<br>প্ৰকাশক,<br>তেজপুৰ, আসাম।</center> |} {{Rule|26em}} {{block center|width=400px|{{gap}}শ্ৰীযুক্ত মহাদেব শৰ্ম্মা এম, এল, চি ডাঙ্গৰীয়াৰ লিখিত আৰু প্ৰকাশিত কিতাপ বিলাক আৰু পৰিচালিত 'অৰুণ' মাহেকীয়া কাকতখন আপোনালোকৰ লৰা-ছোৱালীক পঢ়িবলৈ দিয়ক। আমি কৈছোঁ বিশেষ উপকাৰ পাব। তেখেতৰ সকলো কিতাপ পত্ৰ তেজপুৰৰ শ্ৰীযুক্ত দণ্ডীনাথ কলিতা, শিক্ষকৰ ওচৰত পাব।}} |x1 =10 |y1 =30 | width1 = 400 }}<noinclude></noinclude> kolb0xcosij2o719mlhvn4h5arb6n9j 255760 255759 2026-07-14T14:24:36Z BabulB 104 [[Special:Contributions/BabulB|BabulB]] ([[User talk:BabulB|আলোচনা]])-ই কৰা [[Special:Diff/255759|255759]] নম্বৰ সম্পাদনাটো বাতিল কৰা হৈছে 255760 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="BabulB" /></noinclude>{{center|{{X-larger|জাননী।}}}} {{block center|width=400px|{{gap}}এই পুথি মোৰ ওচৰত পাব। দহটকাৰ উপৰ কিতাপ নিওঁতাক যুগুত কমিচন দিয়া হয়। {{gap}}গছ-পাত নহলে আপুনি জীয়াই থাকিব নোৱাৰে। এতেকে সিবিলাকৰ বিষয়েও অলপ জনা আবশ্যক নহয় জানো? {{gap}}এই পুথিয়ে আপোনাক সেই বিষয়ৰ এনে জ্ঞান দিব যে আপুনি দা-কটাৰি লৈ বাটে পথে যাওঁতে আৰু ঘপিয়াই ফুৰিবলৈ মানে নিদিব। এটা আপোন ভাব উপজিব। {{gap}}আজিয়েই এখনলৈ ধন পঠাওক। ভিঃ পিঃত পঠালে বহুত খৰচ হব। ইতি—}} {| {{ts|wa|mc}} | width=50% | | width=3% rowspan=2| | {{ts|ar}} |<center>বিনীত <br>{{larger|ধনিৰাম দত্ত}}<br>প্ৰকাশক,<br>তেজপুৰ, আসাম।</center> |} {{Rule|26em}} {{block center|width=400px|{{gap}}শ্ৰীযুক্ত মহাদেব শৰ্ম্মা এম, এল, চি ডাঙ্গৰীয়াৰ লিখিত আৰু প্ৰকাশিত কিতাপ বিলাক আৰু পৰিচালিত 'অৰুণ' মাহেকীয়া কাকতখন আপোনালোকৰ লৰা-ছোৱালীক পঢ়িবলৈ দিয়ক। আমি কৈছোঁ বিশেষ উপকাৰ পাব। তেখেতৰ সকলো কিতাপ পত্ৰ তেজপুৰৰ শ্ৰীযুক্ত দণ্ডীনাথ কলিতা, শিক্ষকৰ ওচৰত পাব।}}<noinclude></noinclude> 540hjl2s9b4wu8fv7c2uvdosm6xbjan 104 93550 255736 2026-07-14T13:39:52Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "28 উন্নতির বিধান : পৰা বুজিব পৰা যায় যে, ৰাতিপুৱা আৰু জাৰকালি গছৰ উষ্ণত! বাঢ়ে আৰু দুপৰীয়া আৰু জঁইকালি উষ্ণতা কমে। এনেকুৱা হোৱাৰ কাৰণ এই যে, জাৰকালি সূৰ্য্য কিৰণৰ ত..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255736 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>28 উন্নতির বিধান : পৰা বুজিব পৰা যায় যে, ৰাতিপুৱা আৰু জাৰকালি গছৰ উষ্ণত! বাঢ়ে আৰু দুপৰীয়া আৰু জঁইকালি উষ্ণতা কমে। এনেকুৱা হোৱাৰ কাৰণ এই যে, জাৰকালি সূৰ্য্য কিৰণৰ তেজ কম হোৱাত উদ্‌ভিদ ৰসৰ বাষ্পীকরণ ক্রিয়া কম থাকে । এই কাৰণে উদ্‌ভিদৰ উষ্ণতা অনুভূত হয় কিন্তু ভাঁহকালি সূৰ্যাৰ কিৰণৰ তেজ প্ৰখৰ হোৱাত উদ্‌ভিদৰ পৰা বেচিকৈ বাষ্প ওলায় । সেই কাৰণে উষ্ণতাৰ উপলব্ধি নহয় ৷ উদ্‌ভিদৰ টোপনি (গতি) । নোশোৱাকৈ কোনো প্রাণীয়ে জীয়াই থাকিব নোৱাৰে । সেই কাৰণেই মানুহ আৰু আন আন প্রাণীবিলাক শোৱে আৰু তাৰপৰা শৰীৰত নতুন বল পায়। গছবিলাকে। জীৱ । এতেকে ইহঁতকো টোপনি লাগে আৰু ইৰিলাক শোৱেও । প্রাণীবিলাকে টোপনিৰ সময়ত যেনেকৈ নিশ্বাস পেলায়, হোঁতৰায়, বাগৰ দিয়ে আৰু কি কি কৰে, গছবিলাকে টোপনিৰ সময়ত সেই বিলাক একো নকৰে। এনেকি কিছুমান গছৰ টোপনি যোৱাৰ গমকে ধৰিব নোৱাৰি । বেলি মাৰ যোৱাৰ সময়ত তেঁতেলি, আমলখি, দাদি, দিগা, লজ্জাবতী প্রভৃতি বহু গছৰে বহুপতীয়া পাত জাপ খাই মৰাৰ দৰে হয়; এয়ে গছৰ টোপনি। পাচ দিন। বেলি নোলোৱা- লৈকে গোটেই নিশা সেই অৱস্থাতে থাকে। ৰেলি ওলালে হে সাৰ পাই পাত্ত মেলে। প্ৰাণী বিলাকৰ দৰে গছৰ চকু সাক্ষ<noinclude></noinclude> 9w7wctzzp031chr8u8yt2dwrpl6tjah 104 93551 255737 2026-07-14T13:43:59Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "উদ্‌ভদৰ উষ্ণতা । ee নাই—আছে ক্রেল পাত । সেই বাবে প্রাণীয়ে টোপনী গলে - চক্ষু মুদে, গছে মুদে পাত । গছবিলাকৰ শোৱাৰ প্ৰণালী একে ৰকমৰ নহয়। ভিন ভিন গছে ভিন ভিন নিয়মে পাত ম..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255737 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>উদ্‌ভদৰ উষ্ণতা । ee নাই—আছে ক্রেল পাত । সেই বাবে প্রাণীয়ে টোপনী গলে - চক্ষু মুদে, গছে মুদে পাত । গছবিলাকৰ শোৱাৰ প্ৰণালী একে ৰকমৰ নহয়। ভিন ভিন গছে ভিন ভিন নিয়মে পাত মুদি শোৱে। শিৰিষ আৰু লজ্জাৱতীৰ টোপনিৰ সময়ত পাত জাঁপ খোৱাৰ লগে লগে পাঠাৰিও ওলমি পৰে। কিন্তু টেঙ্গেচি শাক, আমলখী, তেঁতেলি প্রভৃতি গছৰ পাতঠাৰি ওলমি নপৰে কেৱল পাতহে মুদ যায় ৷ ডাৱৰীয়া বতৰত কোনো কোনো এলেহুৱা মানুহ দিনত শোৱে । গছবিলাকৰ ভিতৰতে! এনে এলেহুৱা বাবুগছ আছে । বৰষুণ হলে লজ্জাৱতী আৰু সৰু মেদেলুৱা গছ দিনতে পাতমুদি শুই থাকে। বৰষুণ এৰিলে উঠি পাত মেলে । বাতি হলে যে শোরে এনে নহয়। কেৱল বহুপতীয়া পাত থকা গছবোৰ হে প্রায় সকলো গছে শোরে। এপতীয়া পাত থকা গছবিলাকৰ পাতবোৰ ৰাতি হলে অলপ নহয় অলপ হালি পৰে । বৈজ্ঞানিকসকলে কয় যে, পাতঠাৰিৰ গাঁঠিৰ কিছুমান সৰু সৰু বিন্ধা পনীয়া বস্তুৰে ভৰিলে ওচৰৰ কিছুমান বিদ্ধ একেবাৰে শুদা হয়। এই কাৰণে কোনো ঠাই ফিকে আৰু কোনো ঠাই কোঁচ খায়। কোচ খোৱা ঠাইত পাতঠাৰি বেঁকা হৈ পৰে ৷<noinclude></noinclude> 5w33ntxbhyi36i4dp6q21chsbx5fvtx 104 93552 255738 2026-07-14T13:44:17Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "সপ্তম আধ্যা i অপুষ্পক উদভিদ। এতিয়ালৈকে আমি যিবিলাক উদ্‌ভিদৰ বিষয় আলোচনা কৰিলোঁ, সেইবিলাকৰ ফুল হয়; ফুলৰপৰা ফল, ফলৰপৰা বীজ আৰু বীজৰপৰা অঙ্কুৰ হয়। কিন্তু এনেকুৱা..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255738 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>সপ্তম আধ্যা i অপুষ্পক উদভিদ। এতিয়ালৈকে আমি যিবিলাক উদ্‌ভিদৰ বিষয় আলোচনা কৰিলোঁ, সেইবিলাকৰ ফুল হয়; ফুলৰপৰা ফল, ফলৰপৰা বীজ আৰু বীজৰপৰা অঙ্কুৰ হয়। কিন্তু এনেকুৱা উদ্‌ভিদো অনেক আছে, যিবিলাকৰ ফুল নহয় আৰু ফলো নহয় । এনে- কুৱা উদ্‌ভিদবোৰক অপুষ্পক উদ্ভিদ বোলা হয়। পৃথিবীতে প্রায় এক লক্ষ ৰকমৰ অপুষ্পক গড় আছে। অপুষ্পক উদ্ভিদৰ শিপা অপ্ৰকৃত। ইহঁত ফলৰ পৰা উৎপন্ন নহয় বাবে বীজত শাহ নাই। এই কাৰণে ইহঁতক অশহীয়া গছে। বুলিব পৰা যায়। অপুষ্পক গছ প্রধানতঃ দুই শ্ৰেণীৰ আছে। এক শ্ৰেণৰ ঠাৰিৰ মূৰত নতুন বস্তুৰ বৃদ্ধি হয় বাবে ঠাৰি অতি কম পৰিমাণে বাঢ়ে, আৰু আন শ্ৰেণীৰ আকৃতি প্রায়ে ছাতিৰ দৰে হয় আৰু ঠাৰি, পাতৰ প্ৰভেদ কৰিব নোৱাৰি। পণ্ডিতসকলে প্রথম বিধক শিখৰোপচয় আৰু দ্বিতীয় বিধক ছত্রকা বুলিছে। ১। শিখৰোপচয় শ্রেণী । এই শ্ৰেণীৰ অপুষ্পক গছৰ সাতোটা জাতি আছে। তাৰ<noinclude></noinclude> d1iukskrdvyx3nt39eyb7qnnu712m2h 104 93553 255739 2026-07-14T13:44:30Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "অপুষ্পক উদ্ভিদ। ভিতৰত কেৱল দুই জাতি আমাৰ দেশত পৰিচিত । জাতিৰ নাম ফাৰণ, (Fera) আৰু আন জাতি শেলাই । (1) কাৰণ (Fern) 09 এক ফাৰণ, কথাটো ইংৰাজী । আমাৰ দেশত ইয়াৰ সাধাৰণ নাম ঢেঁকীয়া।..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255739 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>অপুষ্পক উদ্ভিদ। ভিতৰত কেৱল দুই জাতি আমাৰ দেশত পৰিচিত । জাতিৰ নাম ফাৰণ, (Fera) আৰু আন জাতি শেলাই । (1) কাৰণ (Fern) 09 এক ফাৰণ, কথাটো ইংৰাজী । আমাৰ দেশত ইয়াৰ সাধাৰণ নাম ঢেঁকীয়া। এই জাতিৰ বহুবিধ গছ আছে। তাৰে কোনো কোনো বিশ্ব কোমল থোৰ আমি শাকৰূপে খাওঁহঁক । বিহলঙ্গনী, ঢেকীয়ালত৷ প্রভৃতি এই জাতিৰ গছ। বিহলঙ্গনী বা বিহু ঢেঁকীয়াক চাহাৰসকলে 'লেডি ফাৰণ (Lady fern) বোলে । কাৰণ, জাতিৰ গছ আমাৰ দেশৰ চেচুকীয়া ঠাইত, পুৰণী পঘিৰৰ দেওৱালত, পাকুৱাৰ গাত, দেখিবলৈ পোৱা যায় । ইহঁতৰ যদিও ফুল নাই, কিন্তু পাতবিলাক বৰ ধুনীয়া । সেই কাৰণে চাহাব সকলৰ বঙ্গলাত বহুবিধ ফাৰণ ৰোৱে । ইয়াৰ ঠাৰি সংযুক্ত গোটাকন্দ ৰূপে মাটিৰ তলত থাকে । জোপা খেজুৰ গছৰ সমান ডাঙ্গৰ ফাৰ‍, গছে। আছে ৷ একে এই বিধৰ নাম গচফাৰণ, পৃথিবীৰ দক্ষিণ দেশবিলাকত ভাৰত- বৰ্ষৰ দাজিলিং পাহাড়ত ভাসামৰ কোনো কোনো পাহাড় আৰু টিলাত গছ ফাৰণ, জন্মে। ফাৰণ, গছৰ ফুল আৰু ফল নহয়। ইয়াৰ পাতৰ তল পিঠিত আৰু দাঁতিত এক প্ৰকাৰ সক সক মেৰুণ থাকে। এই মেণবোৰৰ বৰণ সেউজীয়া । মেৰুণ বিলাকৰ ভিতৰত ফুলৰ পৰাগতকৈও সৰু হাজাৰ বিজাৰ ৰেণু থাকে। এই বাকে<noinclude></noinclude> 3d9wxcnnnbtal5xfsga5ipinifxenkr 104 93554 255740 2026-07-14T13:44:53Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "। গছৰ এই মেঋণবোৰক ৰেণুকোৰ বুজিব পৰা যায় । ৰেণুকোষৰ ভিতৰৰ ৰেণু পুষ্ট হলে তাৰপৰা কাৰ্‌পৰ পুলি গল্পে । বীত শাহপাত আৰু গছৰ অঙ্কুৰ থাকে, কিন্তু ফাৰণৰ ৰেণুত সেইবিলাক এক..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255740 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>। গছৰ এই মেঋণবোৰক ৰেণুকোৰ বুজিব পৰা যায় । ৰেণুকোষৰ ভিতৰৰ ৰেণু পুষ্ট হলে তাৰপৰা কাৰ্‌পৰ পুলি গল্পে । বীত শাহপাত আৰু গছৰ অঙ্কুৰ থাকে, কিন্তু ফাৰণৰ ৰেণুত সেইবিলাক একো নাথাকে বাবে সেইবিলাকক বীজ বুলিব নোৱাৰি। ইংৰাজী ভাষাত ইয়াক 'স্পোৰ (Spore) বোলে । আমি ৰেণু বুলিছে।। পাতৰ তলপিঠিৰ বা দাঁতিৰ কোষত থাকি যেতিয়া ৰেণু- বিলাক পূৰঠ হৈ পকে, তেতিয়া সেই কোষৰ ঢাকনি আপোনা আপুনি মুকলি হয় আৰু তাৰপৰা ৰেণু ওলাই চাৰিওফালে সিঁচৰতি হৈ পৰে । চৰাইবিলাকে একেবাৰে পোৱালি নিদিয়ে। আগে কণি পাৰে, পাচত কণিৰ পৰা পোৱালি জগে । এই দৰে দুৰাৰ ওপঞ্জে বাবে চৰাইবিলাকক দ্বিজ বোলা হয় । ফাৰণ, জাতীয় গছো যেন দ্বিজ গছ । ইহঁতৰ ৰেণুৰ পৰা ফাৰণ গছ নগজি আগে সেউজীয়া পাতৰ এৰিধ অতি সৰু গছ ওপজে । এই নতুন গছৰ পাতৰ তলপিঠিত দুই ৰকমৰ সৰু সৰু কোষ থাকে। এক ৰকম তালপ দীঘলীয়া আৰু আন ৰকম গোল। বোৰ মাতৃকোষ আৰু গোলবোৰ পিতৃকোষ । দীঘলীয়া- পিতৃকোষৰ পৰা এবিধ ৰস আহি মাতৃকোষত সোমালে মাতৃকোষৰ পৰা ফাৰণ, গছ গজে। এই কোষবিলাক ইমান সৰু যে, ভাল অণুবীক্ষণ যন্ত্র নহলে দেখা নাযায়। খাল, বিল জাৰু পুখুৰীৰ জেৰা মাটিত চাৰ্জেৰিটো শঙ্কৰ<noinclude></noinclude> cm50zdxzumekvgv0n8jf18r9st5amgh 104 93555 255741 2026-07-14T13:45:06Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "ঘৰে এবিধ গছ হয়। অপুষ্পক উদ্ভিন্ন। চাঙ্গেৰিটেঙ্গাৰ এটা পাতত তিনিটাকৈ খুপপাত থাকে, কিন্তু এইবিধ গছৰ পাতত খুদপাত পাকে চাৰিটা। চাঙ্গেৰিটেঙ্গাৰ ফুল আৰু ফল হয়, ইয়া..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255741 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>ঘৰে এবিধ গছ হয়। অপুষ্পক উদ্ভিন্ন। চাঙ্গেৰিটেঙ্গাৰ এটা পাতত তিনিটাকৈ খুপপাত থাকে, কিন্তু এইবিধ গছৰ পাতত খুদপাত পাকে চাৰিটা। চাঙ্গেৰিটেঙ্গাৰ ফুল আৰু ফল হয়, ইয়াৰ হলে ফুল, ফল নয় ; পাতৰ তল পিঠিত ৰেণুকোষ থাকে। ইও ফাৰণ, জাতিৰ গছ । পানী বন্ধ হৈ থকা খাল, পুখুৰী আদিত যে কণাপণীবোৰ দেখা যায় সেইবিলাকে ফাৰণ, জাতীয় গছ । ইহঁতৰো ফুল, পাতৰ তলত যি বেণু থাকে তাৰেই ফল আৰু বীজ নহয় । কণাপুণীৰ বংশৰক্ষা হয় । (২) শেলাই । বাৰিষা সৌত নথকা বা কম সোঁত থকা পানীত চুলিতকৈও মিহি দীঘল সেউজীয়া বৰণৰ কিছুমান পিছল তাঁহ যেন বস্তু দেখা যায়; ঘৰৰ চোতালত বা পানীৰ ঘাটত এবিধ পিছল বস্তু আৰু জেকা চোতাল, ঘৰৰ পিৰালি, ডাঙ্গৰ গছৰ গা আৰু শিলত এবিধ সেউগীয়া বস্তু দেখা যায়। এইবিলাক বস্তুক মানুহে সাধাৰণতে শেলাই বা শেলুৱাই বোলে। পণ্ডিতসকলে - এইবিলাককো অপুষ্পক শ্ৰেণীৰ গছ বুলি স্থিৰ কৰিছে । ফাৰণৰ ৰেণু যেনেকৈ পাতৰ তলপিঠিত থাকে, শেলাইৰ তেনেকৈ নাথাকে ৷ গছ পূৰঠ হলে প্রতি ভালৰপৰা এটা এটা শীহ ওলায়। আৰু তাৰ মূৰত ৰেণুকোষ জন্মে।<noinclude></noinclude> g32qpoes9tde12tso3ird58krw14x60 104 93556 255742 2026-07-14T13:45:18Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "উদভিন্ন বিবৰণ । (2) ছত্র কী শ্রেণী । (১) কাঠফুলা । পড়া কাঠ, বাঁহ আৰু কোমাটিত কাঠফুলা জন্মে। কাঠ- ফুল। সকলোৱে চিনে। কোনো কোনো ঠাইত ইয়াক লাফু বোলে। ইয়াৰ কিছুমানৰ বৰণ গ..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255742 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>উদভিন্ন বিবৰণ । (2) ছত্র কী শ্রেণী । (১) কাঠফুলা । পড়া কাঠ, বাঁহ আৰু কোমাটিত কাঠফুলা জন্মে। কাঠ- ফুল। সকলোৱে চিনে। কোনো কোনো ঠাইত ইয়াক লাফু বোলে। ইয়াৰ কিছুমানৰ বৰণ গাখীৰৰ দৰে বগা, কিছুমান আকৌ ভালধায়া বা বাদামী ৰঙৰ । ইয়াত বাজে ক'লা, ৰঙ্গা আৰু নীল বৰণীয়। কাঠফুলাও দেখা যায়। কিন্তু সেউজীয়া বৰণৰ কাঠফুল৷ মোটেই নাই। এই কাঠফুলাবিলাকো এক প্ৰকাৰ গছ । কিন্তু ইহঁতৰ ফুল ফল নহয় । ইহঁতৰ গাত যি ৰেণু জন্মে তাৰপৰা নতুন কাঠফুলা উৎপন্ন হয় । আগেয়ে কোৱা হৈছে গছৰ পোহৰৰ সাহায্যত গছব খাদ্য পাতত থক পত্ৰহৰিতে সূৰ্য্যৰ তৈয়াৰ কৰে। কাঠফুলাৰ গাত পত্ৰহবিং অঙ্কনে! নাই । সেই বাবে ইহঁতে খাদ্য তৈয়াৰ কৰিব নোৱাৰে। পচা কাঠ, বাঁহত কাঠফুলা জন্মে। এই পচা বস্তুবিলাকেই ইহঁতৰ খাদ্য, আৰু এতেকে ইহঁতে নতুনকৈ খাদ্য তৈয়াৰ কৰিব নালাগে আৰু জীয়াই থাকিবলৈ পোহৰৰ আৱশ্যক নকৰে । (২) বেঙছাতি । বাৰিষা পচা গোবৰ আদি থকা ঠাইত ছাতিৰ আকৃতিৰ এবিধ বস্তু গঞ্জে। ইয়াৰ আকৃতি ছাতিব দৰে আৰু বাৰিধা যেতিয়া বেঙবিলাকে মাতিব ধৰে, সেই সময়ত এইবিলাক<noinclude></noinclude> qn5evtx70qpz5hnbayd9trsj26y51ag 104 93557 255743 2026-07-14T13:45:30Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "অপুষ্পক উদ্ভিদ । বেচিকৈ গঞ্জে দেখি মানুহে ইয়াক বেঙছাতি বোলে। ই এবিধ অপুস্পক গছ । ইয়াৰ বৰণ সাধাৰণত: বগা । সেউজীয়া ৰঙত বাজে আন ৰঙৰ বেঙছাতিও আছে । প্রথমে ই এটা বগা ল..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255743 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>অপুষ্পক উদ্ভিদ । বেচিকৈ গঞ্জে দেখি মানুহে ইয়াক বেঙছাতি বোলে। ই এবিধ অপুস্পক গছ । ইয়াৰ বৰণ সাধাৰণত: বগা । সেউজীয়া ৰঙত বাজে আন ৰঙৰ বেঙছাতিও আছে । প্রথমে ই এটা বগা লাৰু মূৰতলৈ ওলায়, পাচত সেই লাকটো গেলখাই এটা ছাতিৰ দৰে হয়। ইয়াৰ ঠাৰি আৰু পাত নাই । ই সোন- কালে বাঢ়ে। বেঙহাতি এৰাতিৰ ভিতৰতে চাৰি পাঁচ ইঞ্চি ওখ হোৱা দেখা গৈছে । যেতিয়া ছাতি মেল খাই যায়, তেতিয়া ছাতিৰ তলপিঠিত ৰেণুকোষ জন্মে ! আমাৰ দেশৰ কোনো কোনো মানুহে কোনো কোনোবিধ কাঠফুলা আৰু বেছাতিৰ আঞ্জা যায় । যেনেকৈ শাক পাচলিৰ খেতি করে, আমাৰ দেশৰ মানুহে আমেৰিকা আৰু ফ্রান্স দেশৰ মানুহে তেনেকৈ বেঙছাতিৰ খেতি কৰে, আৰু আদৰ কৰি খায়। কিন্তু সকলো কাঠফুলা আৰু বেঙছাতি মানুহৰ খাদ্য নহয়। কোনো কোনোবিধ কাঠফুলা আৰু বেছাতি বৰ বিষাক্ত। যিবিলাক বিষাক্ত নহয় সেইবিলাকৰ ভিতৰত যথেষ্ট পৰিমাণে মাংস সাৰ থাকে। সেই বাবে সেইবিলাক পুষ্টিকৰ । পৰীক্ষা কৰিলে দেখা যায় আন গছৰ দৰে বেছাতিৰ শিপা নাই, কেৱল সূতাতকৈও সৰু কিছুমান দাঘল বগা আঁহ মাটিৰ তলত জালৰ দৰে পৰা থাকে । এই আঁহবোৰেই আচল গছ । ইহঁতে মাটিৰ তলৰ পচা বস্তু খাই পুষ্ট হয় । ফুল, ফল প্রভৃতি যেনে গছৰ বিশেষ বিশেষ অঙ্গ বেঙছাতিও তেনেকুৱাই ।<noinclude></noinclude> 8aq8fqtezw9xdfx80tcwuvmokht3cuy 104 93558 255744 2026-07-14T13:46:08Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "মাটিৰ উপাদান আৰু সাৰ । ম্যাগনিশিয়া ( Magnesia Cent গন্ধক (Sulphur) ম্যাঙ্গোনিজ ( Manganese ) $ জৈবিক বস্তুত উদ্‌ভিদ শোষণকাৰী সকলো উপাদান কম বেচি পৰিমাণে বিদ্যমান আছে। এই কাৰণে ইয়াক ( জৈ..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255744 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude>মাটিৰ উপাদান আৰু সাৰ । ম্যাগনিশিয়া ( Magnesia Cent গন্ধক (Sulphur) ম্যাঙ্গোনিজ ( Manganese ) $ জৈবিক বস্তুত উদ্‌ভিদ শোষণকাৰী সকলো উপাদান কম বেচি পৰিমাণে বিদ্যমান আছে। এই কাৰণে ইয়াক ( জৈবিক বস্তুক ) সাধারণ সাৰ বোলে। উদিত ঘাইকৈ যৰক্ষাৰজ্ঞান আৰু খাৰ থাকে । হাড়ত থাকে ঘাইকৈ ফসফাস আৰু চূ মহ আৰু প্ৰাণীৰ মলমূৰত সকলোধি উপাদান থাকে। সাৰক মুঠতে পাঁচ ভাগে ভগাৰ পৰা যায় ৷— সাধাৰণ বা জৈবিক সাৰ। সকলোবিধ উদ্‌ভা আৰু প্ৰাণীজ বস্তু এই শ্ৰেণীৰ মাৰ । ২। ফফাস্ গটিভ সাব অর্থাৎ যাত শতকরা ৫ ভাগ- তকৈ ৰৌচ কৰিকায় থাকে। জন্তুৰ হাড় এই শ্ৰেণীৰ সাৰ । 10 যৰক্ষাৰ ঘটিত সাৰ অৰ্থাৎ যাত শতকৰা ৫ ভাগ- তকৈও বেচি ষৱক্ষাৰজান থাকে। যথাৰ, কপাহগুটা প্রভৃতি এই শ্ৰেণীৰ ভিতৰত ৷ ৪। খাৰ বা পটাশ অর্থাৎ যি সাত শতকৰা ? ভাগতকৈ সৰহ খাৰ বা পটাশ থাকে। সকলোবিধ ছাই এই শ্ৰেণীৰ সাৰ ৷ ৫। চুণ খাৰ ষাত শতকৰা ৫ ভাগতকৈ বেছি আচল চূর্ণ থাকে। শামুক, শঙ্খ প্রভৃতি এই শ্ৰেণীৰ সাৰ ৷ a<noinclude></noinclude> 5lti9mdfjgy5mhmkl706ydg9sb3ee7a 104 93559 255745 2026-07-14T13:46:34Z Dipankar Das 3292 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ Created blank page 255745 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Dipankar Das" /></noinclude><noinclude></noinclude> ce05bo4kobjrqpl626jyj9fp50wy3m6 104 93560 255762 2026-07-15T01:16:42Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "১৭৬ আনন্দৰাম বৰুৱা। as Kubla Khan, Xanadu, Abyssinia and Abora, it is not surprising that the poetically-minded Indian Civil Servant found something mysteriously fascinating in We may, irreverently, the name Anundoram Borooah. perhaps parody Tennyson's lines and apply them to this happy effort of the 'Bard of Sab-se-choto pore', He dwelt upon a word we know, Repeating, till the word we know so..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255762 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>১৭৬ আনন্দৰাম বৰুৱা। as Kubla Khan, Xanadu, Abyssinia and Abora, it is not surprising that the poetically-minded Indian Civil Servant found something mysteriously fascinating in We may, irreverently, the name Anundoram Borooah. perhaps parody Tennyson's lines and apply them to this happy effort of the 'Bard of Sab-se-choto pore', He dwelt upon a word we know, Repeating, till the word we know so well, Became a wonder, and we know not why. -S. K. Bhuyan. 3. The Indian Antiquary, July 1920. MISCELLANEOUS. "Contributions to the study of the Ancient Geo- graphy of India." A Noteworthy Omission. Our thanks are due to Mr. Surendra Nath Majumdar Sastri M.A. for publishing in the Indian Antiquary of February 1919, a bibliography on the ancient geography of India. While Mr. Majumdar has included such books as Babu Nabin Chandra Dasa's Geography of Asia, Compiled from the Ramayana, which he himself styles as of no importance, it is extremely regrettable that he has omitted from the list by far the most important contribution on the subject made by an Indian. We cannot point to a more devoted scholar in the field of Sanskrit research than the late Mr. Anundoram Borooah B.A., I. C. S., Barrister-at-Law, of Assam. His English-Sanskrit Dictionary written in the late<noinclude></noinclude> 8lgvd9usgs9nl66ege4i59imimsp91r 104 93561 255763 2026-07-15T01:17:02Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "ওপৰঞ্চি। ১৭৭ 'seventies was for a long time the only book of that type by an Indian. To the third volume of this Dictionary Mr Borooah prefixed a long introduction on "The Ancient Geography of India" and an appen- dix of "Geographical Names rendered in Sanskrit." Along with Sir Alexander Cunningham's monumental work on the subject, Mr. Borooah's is regarded as the most valuable; and I have seen editors an..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255763 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>ওপৰঞ্চি। ১৭৭ 'seventies was for a long time the only book of that type by an Indian. To the third volume of this Dictionary Mr Borooah prefixed a long introduction on "The Ancient Geography of India" and an appen- dix of "Geographical Names rendered in Sanskrit." Along with Sir Alexander Cunningham's monumental work on the subject, Mr. Borooah's is regarded as the most valuable; and I have seen editors and commen- tators of Sanskrit texts quote Mr. Borcoah's authority in tracing the identity of places mentioned in ancient classics. The well-known editor of Sanskrit classics Rai Bahadur Bibhubhusan Goswami M.A. has added a summary of Mr. Borooahs' "Ancient Geography of India" to his excellent edition of Kalidasa's Meghadutam. Our Prof. Max Muller has said about Mr. Borooah's work in the Academy of the 13th August 1881,- "Mr. Borooah has added to the third volume of his English-Sanskrit Dictionary a long and important contribution on the Ancient Geography of India, and an Appendix of Geographical names rendered in Sanskrit, both of which will be gratefully received by Sanskrit scholars in Europe." Prof. Cecil Bendall has remarked in Trübner's Record, no. 245, 1889,- "Not content with commencing such a magnum opus as a dictionary, he added to its second and third volumes two new and original works vis: his "Higher Sanskrit Grammar" and a list of Sanskrit Geographical names illustrated by a valuable prefatory essay. Both are thoroughly original works, and rather suffer by ১২<noinclude></noinclude> c0ebfn12278jnlp0ug7e0x8hrrdx2kl 104 93562 255764 2026-07-15T01:17:15Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "১৭৮ আনন্দৰাম বৰুৱা। The latter is, I being united with the dictionary. believe, still a unique contribution to Indian research." It is to be regretted that the existence of such a book on the ancient geography of India has not come to the knowledge of Mr. Majumdar, deeply read as he is in Indian antiquities. We hope in future discussions most note-worthy he will not omit Mr. Borooah's contribu..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255764 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>১৭৮ আনন্দৰাম বৰুৱা। The latter is, I being united with the dictionary. believe, still a unique contribution to Indian research." It is to be regretted that the existence of such a book on the ancient geography of India has not come to the knowledge of Mr. Majumdar, deeply read as he is in Indian antiquities. We hope in future discussions most note-worthy he will not omit Mr. Borooah's contribution on the subject. Here we may add that we agree with Prof. Bendall when he says that the value of Mr. Borooah's Geography of Ancient India has suffered by being united with the dictionary. His Higher Sanskrit Grammar was published separately during Mr. Borooah's life-time. Could not the lovers of Sanskrit learning, and the various organisations existing all over the country for its promotion and research, see their way to reprint and publish separately Mr. Borooah's "Geography of Ancient India" and thus rescue from oblivion this most Indian to the ancient valuable contribution by an geography of the land of his ancestors?-S. K Bhuyan.<noinclude></noinclude> 88z6uy028dn247odiooe6om8nmgrbsp 104 93563 255765 2026-07-15T01:17:30Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "4. আসাম বান্ধৱ। ২ বছৰ, ৩য় সংখ্যা। আনন্দৰাম বৰুৱা। গহীন পুৱতী নিশা, ক'তো সাৰস্থৰ নাই, সকলে৷ জনপ্ৰাণী নিদ্ৰাৰ কোলাত অচেতন হৈ পৰি আছে। এনেতে মই হঠাতে 'সাব পালোঁ। সাৰ পায..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255765 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>4. আসাম বান্ধৱ। ২ বছৰ, ৩য় সংখ্যা। আনন্দৰাম বৰুৱা। গহীন পুৱতী নিশা, ক'তো সাৰস্থৰ নাই, সকলে৷ জনপ্ৰাণী নিদ্ৰাৰ কোলাত অচেতন হৈ পৰি আছে। এনেতে মই হঠাতে 'সাব পালোঁ। সাৰ পায়ে, আজিব আনন্দৰাম বৰুৱাৰ তিথি উপলক্ষে আনন্দোৎসৱৰ কথাকে গুণাগঁথা কৰিবলৈ ধৰিলোঁ। এই বিষয়ে ভালেমান পথ ভাবিচিন্তি আছোঁ, এনেতে দেখিলো মোব মুবশিতানত এগৰাকী বৃদ্ধা মহিলা। তেওঁৰ মুখৰ গঢ়গতিলৈ চাই এনেছে অনুমান হয় যেন, কালত তেওঁ এজনা সুশ্ৰী গাভৰু আছিল, যাব ৰূপত দৰ্শক মাত্ৰেই ভোল গৈছিল। তেওঁ বসত বৃদ্ধা, কিন্তু মুখত তেওঁৰ লাৱণ্য-সনা জেউতি এতিয়াও বিদ্যমান। তেওঁক দেখা মাত্ৰকে তেওঁলৈ মোৰ অগাধ ভক্তি জন্মিল। কিন্তু তেওঁ মোৰ অচিনাকী হোৱাৰ গতিকে খস্তেক পৰ আচৰিত হোৱাৰ দৰে তেওঁৰ পিনে ৰ লাগি চাই আছোঁ, এনেতে তেওঁ মোৰ অন্তৰৰ ভাবগতি বুজিব পাৰি লাহৰীনাতেৰে ক'লে, – “তুমি মোক দেখি তথা গাগিছা কেলেই? আহা, তোমাক মই মোৰ ঘৰলৈ লৈ যাও। ৰকমৰ মূৰ্ত্তি দেখা পাবা।” ময়ো তেওঁৰ কথাতে সম্মত হৈ তেওঁৰ পিচে তাত হবেক গিচে যাবলৈ ধৰিলোঁ। সেই সময়ত মোৰ মনত কিবা এটা উগুল-থুগুল ভাবে খেলিমেলি খন লগাবলৈ ধৰিলে। --এওঁনো কোন? মোক নো এইদৰে মাতি অনাৰ উদ্দেশ্য কি? মনত হে মোৰ মনত বৰ কৌতূহল হল, এই দৰে ভাবিছোঁ, কিন্তু তেওঁক সুধিবলৈ মোৰ সাহ হোৱা নাই। যাহক, এনে উৎকণ্ঠাৰ সৈতেই ম‍ই তেওঁৰ অনুসৰণ কৰি ভালেমান দূৰ আহিলোঁ। সৱশেহত, এটি সুৰম্য কাৰেংঘৰ পাই তাতে আমি<noinclude></noinclude> p6qb2t6ecdd1qnfmtucd9y7ojq1zekf 104 93564 255766 2026-07-15T01:18:02Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "১৮. আনন্দৰাম বৰুৱা। দুয়ো সোমালোঁ। সেই ঘৰটোৰ বৰ্ণনা ভাষাৰে কৰাটো এক প্ৰকাৰে চাবলৈ গলে সুকঠিন, কবিৰ কল্পনা হাকুটীবেও এনে ঘৰ ঢুকি পাইছেনে ঘৰটো অতি পুৰণি যেন লাগে, না..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255766 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>১৮. আনন্দৰাম বৰুৱা। দুয়ো সোমালোঁ। সেই ঘৰটোৰ বৰ্ণনা ভাষাৰে কৰাটো এক প্ৰকাৰে চাবলৈ গলে সুকঠিন, কবিৰ কল্পনা হাকুটীবেও এনে ঘৰ ঢুকি পাইছেনে ঘৰটো অতি পুৰণি যেন লাগে, নাই, তাক আমি ডাঠি কব নোৱাঁবো। কিন্তু তাৰ সঁজুলিবোৰ এনে আটিল যে পুৰণি বুলি ততকে ধৰিব নোৱাৰি। সেইঘৰৰ পদুলিমুখ পায়েই মোৰ লগৰ বৃদ্ধা গৰাকীয়ে ক’লে,—“এৰে মোৰ ঘৰ, আহাঁ৷” সেই ঘৰটো সোমায়েই মই ভাবিলোঁ, মাহা, কেনে দিপলিপ, ঘটি, ” আৰু খনিকৰৰ গুণ বথানিবলৈ ধৰিলোঁ। ঘৰটোৰ ভিতৰত নানা ৰকমৰ মূৰ্ত্তি, খেনো সোনৰ, থেনোটো ৰূপৰ থেনোটো তামৰ ইত্যাদি। মূৰ্ত্তি অসংখ্য, কিন্তু সোনৰ মূৰ্ত্তিৰ সংখ্যা নিচেই তাকৰ। সেই মূৰ্ত্তিবোৰৰ মাজত আনন্দৰাম বৰুৱাৰ মুৰ্ত্তিটো চিনি পাই মোৰ মন উলাহতে নাচিবলৈ ধৰিলে, সেই মুৰ্ত্তিটোৰ ফলিত তলত দিয়া সংস্কৃত পদ দুফাঁকি অঙ্কিত আছিল। - কোবিদস্য গিৰি দৈব্যামগধিগুণবাৰিধেঃ। শ্ৰীমদানন্দবামস্য হৈনী মূৰ্ত্তিবিৰাজতে। যা কীৰ্ত্তিঃ স্থাপিতা তেন বিমথ্য কাব্যসাগৰম্। সা মেদিন্যাং প্ৰতিভাতি যাবচ্ছন্দ্ৰ দিবাকৰম্॥ সেই মূৰ্ত্তিবোৰৰ ভিতৰত নহাকবি বাল্মিকী, ব্যাস, কালিদাস, ভৱভূতি, মাঘ, বৰাহমিহিৰ, পুৰুষোত্তম বিদ্যাবাগীশ প্ৰভৃতি সংস্কৃত সাহিত্যসেৱক- এনে পুৰুষসকলৰ ভিতৰত আনন্দৰাম সকলৰ এটি এটি সোনৰ মূৰ্ত্তি। বৰুৱাই শাৰী পুৰুৱা দেখি মই আচৰিত সানি সেই বৃদ্ধা গবাকীত সুধিলোঁ, - – “আই, আনন্দৰাম বৰুৱাৰ প্ৰতিমুত্তিয়ে ইয়াত ঠাই পালে কেনেকৈ?” মোৰ কথা শুনি তেওঁ সুললিত সুখেৰে কবলৈ ধৰিলে, – “বোপা, তেওঁ- লোক মোৰ যেনে সজপুত্ৰ তোমাৰ আনন্দৰামো মোৰ তেনে সজপুত্ৰ। মই অতীজৰে পৰা খ্যাতিমতী। মোৰ এনে এসময় আছিল, যেতিয়া মোৰ সস্তানসকলে পূজাদিৰ দ্বাৰা মোক অৰ্চ্চনা কৰিছিল। তেতিয়া ম‍ই আন<noinclude></noinclude> 1scwpl6nla6ulos4snxbxvu5tovtjd5 104 93565 255767 2026-07-15T01:18:25Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "ওপৰঞ্চি। ১৮১ লগৰীয়া সকলক চেৰ পেলাই ও টিপত উঠি সন্তানসকলৰ কাৰ্য্যকলাপাদি চাই নয়নৰ পৰিতৃপ্তি সাধন কৰিছিলোঁ। কিন্তু এতিয়া মোৰ সেই দিন নাই, মোক সহৃদয়ে পূজোঁতাসক..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255767 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>ওপৰঞ্চি। ১৮১ লগৰীয়া সকলক চেৰ পেলাই ও টিপত উঠি সন্তানসকলৰ কাৰ্য্যকলাপাদি চাই নয়নৰ পৰিতৃপ্তি সাধন কৰিছিলোঁ। কিন্তু এতিয়া মোৰ সেই দিন নাই, মোক সহৃদয়ে পূজোঁতাসকলৰ সংখ্যা এতিয়া আঙ্গুলীৰ আঁকত লেখ লব পৰা হৈছে। আজি কেবছৰ মান হল মোৰ এজন সুপুত্ৰ জন্মিছিল, মোক পূজিবৰ অৰ্থে তেওঁ জীৱন অৰ্পি প্ৰাণ-টাঁকি লাগিছিল। তেৱে ই হৈছে আনন্দৰাম বৰুৱা। তেওঁ ইংৰাজী, ফ্ৰেঞ্চ, লোটন, গ্ৰীক, আদি ভাষাতো পাৰদৰ্শিতা লাভ কৰিছিল, তথাপি মোক তেওঁ সকলোতকৈ ভাল পাইছিল। বিদেশী আৰু দেশীসকলৰ মাজত মোৰ আলোচনা বঢ়াবৰ হকে, নানান পুথি পাঁজি লিখি তেওঁ অহো পুৰুষাৰ্থ কৰিছিল। যত্নৰ বলতহে আজিও মোৰ অস্তিত্ব বৈছেগৈ, আজিও মই দেৱভাষা বুলি তেওঁৰ জগতৰ মাজত চিনাকি দিব পাৰিছোঁ। আনন্দৰাম বৰুৱাৰ নিচিনা সজ আৰু ক্বতী পুত্ৰ এটি লাভ নকৰা হলে মোৰ দুখ কুলাই-পাচিয়ে নধৰিলে- হেঁতেন। গতিকে তেওঁ মোৰ সুযোগ্য পুত্ৰ। তেওঁৰ সোনৰ মূৰ্ত্তি এটি ইন্নাত থকাৰ কাৰণে আচৰিত নহবা। তেওঁত মই আৰু আশা কৰিছিলোঁ কিন্তু কালব কুটিলা গতিত পৰি তেওঁ অকালতে মৃত্যুৰ গৰাহত পৰিল। হায় বিধি!” এই বুলি কোৱাত তেওঁৰ চকুয়েদি জৰ্জৰকৈ লো ববলৈ ধৰিলে। তেওঁলো কোন মোৰ বুজিবলৈ এক ধনিষ্ঠামানো বাকী নাথা- কিল। ম‍ই বুজিলোঁ সেই বৃদ্ধা নহিলা গৰাকীয়েই সংস্কৃত ভাষা, বৰ্ত্তমান এনে শোচনীয় অৱস্থাত নিপতিত। সেই বৃদ্ধাৰ পৰা বিদায় লৈ দুখোজমান আহোঁতে মই আন এগৰাকী তিৰুতাৰ থোটালী পালোঁগৈ। তেওঁৰ অৱস্থাও তেনেই শোচনীয়, দেখিলে পানীত-হাঁহ নচৰা | তেওঁৰ খোটালীতো কেইবাটা মুৰ্ত্তি আছিল, যেনে ভাস্কৰবৰ্ম্মী, শঙ্কৰদেৱ, মাধৱদেৱ, অনন্ত কন্দলি, ৰাম সৰস্বতী, জয়মতী, প্ৰতাপসিংহ স্বৰ্গদেৱ, ৰুদ্ৰসিংহ স্বৰ্গদেৱ, লাচিত ফুকন, বাজমন্ত্ৰী পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোঁহাই, আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকন, আনন্দৰাম বৰুৱা, গুণাভিৰাম<noinclude></noinclude> k5yl4bcm4mw02lhe13j1sqfzsjmoifm 104 93566 255768 2026-07-15T01:18:41Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "১৮২ আনন্দৰাম বৰুৱা। বৰুৱা, জগন্নাথ বৰুৱা প্ৰভৃতি। সেই সকলৰ শাৰীতো আনন্দৰাম বৰুৱাৰ মুৰ্ত্তিটি দেখি মই বৰ আচৰিত হলো। মনে মনে ভাবিলোঁ— “আনন্দৰাম বৰুৱা বিলাতলৈ গৈ চ..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255768 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>১৮২ আনন্দৰাম বৰুৱা। বৰুৱা, জগন্নাথ বৰুৱা প্ৰভৃতি। সেই সকলৰ শাৰীতো আনন্দৰাম বৰুৱাৰ মুৰ্ত্তিটি দেখি মই বৰ আচৰিত হলো। মনে মনে ভাবিলোঁ— “আনন্দৰাম বৰুৱা বিলাতলৈ গৈ চিভিলিয়ান হল, সংস্কৃত ভাষাৰ উন্নতি সাধি জগতত অক্ষৰ কীৰ্ত্তি থাপিলে, কিন্তু আমাৰ অসমতো একো উপকাৰ নাসাধিলে। তেন্তে অসম-মাতৃৰ উন্নতি সাধোঁতা সন্তান সকলৰ মাজত তেওঁ কিয় ঠাই পালে?” মোৰ মনৰ খুৱনি নিবাৰিয়ৰ অৰ্থে সেই তিকতা গৰাকীক ওপৰত কোৱাৰ দৰে প্ৰশ্ন কৰিলোঁ। তেওঁ কলে, – “বোপা, সজ কৈছা। তেওঁ চিভিলিয়ান হল, মোৰ একো উন্নতি নাসাধিলে। কিন্তু মুখ উজ্জ্বল হল কাৰ? তেওঁৰ গুণতেই নই ভনীসকলৰ আগত এতিয়াও গপাই কব পাবোঁ মোৰ এজন চিভিলিয়ান পুত্ৰ জন্মিছিল। তেওঁ পুথি-পাঁজিবোৰৰ পৰাই মই সভ্য জগতত চিনাকী দিব পাৰিছোঁ। সকলোৱে জানে, যি জনে মৃতকল্প দেৱভাষা সংস্কৃতক পুনৰ সঞ্জীবিত কৰিবৰ অৰ্থে প্ৰাণ উছৰ্গা কৰিছিল, সেই মহামতি আনন্দৰাম বৰুৱা অসন দেশৰে মানুহ। মোৰ আজি-কালিব সম্ভানব বিশেষ একো খ্যাতি নাই, মই আনন্দৰ খ্যাতিৰেই খ্যাতি লাভ কৰিছোঁ। তেওঁৰ দ্বাৰাই আন সকলে এতিয়া ফট্‌টীয়াকৈ বুজিব পাৰিছে যে অসমীয়াৰ মাজতো আনন্দবান বৰুৱাৰ নিচিনা প্ৰতিভাশালী স্বাধীনচেতা আৰু বিদ্যানুৰাগী পুৰুষ ওলাব পাবে। তেওঁ মোব অদ্বিতীয় সন্তান, মোৰ পুত্ৰ সকলৰ ভিতৰত প্ৰথম চিভিলিয়ান, প্ৰথম ব্যাবিষ্টাৰ, প্ৰথম ডিীক্ত মাজিষ্টেট, গতিকে তেওঁৰ দ্বাৰা পোনপাকে মোব বিশেষ উন্নতি সাধিত নহলেও আওপাকে অশেষ উপকাৰ সাধিত হৈছে। তেওঁৰ আৰ্হি-চৰিত্ৰই মোৰ শত শত সন্তানক সুপথ দেখুৱাইছে। মোৰ ভবিষ্যৎ খ্যাতি আৰু উন্নতিৰ বীজ তেৱেই সি চিলে, উচ্চশিক্ষাৰ আৰ্হিৰ বাট পোনতে তেৱেঁই চিকুনালে। ম‍ই ভাবিছিলো ভাটা বয়সত তেওঁ মোৰ উন্নতিৰ অৰ্থেও প্ৰাণমন সঁপিব। এই আপাৰ আগন্তুকো মিলিছিল,<noinclude></noinclude> gd3ask5fhm9xp2kvhgbdv1wvyuh020u 104 93567 255769 2026-07-15T01:19:08Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "ওপৰঞ্চি। ১৮৩ কিন্তু আদহীয়াতে মোৰ বুকু উদং কৰি তেওঁ মানবলীলা সম্বৰণ কৰিলে।” এই বুলি কোৱাত তেওঁৰ চকু দুটি চলচলীয়া হৈ আহিল। ম‍ই তেতিয়া বুজিলোঁ তেওঁ অসম জননী। তেও..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255769 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>ওপৰঞ্চি। ১৮৩ কিন্তু আদহীয়াতে মোৰ বুকু উদং কৰি তেওঁ মানবলীলা সম্বৰণ কৰিলে।” এই বুলি কোৱাত তেওঁৰ চকু দুটি চলচলীয়া হৈ আহিল। ম‍ই তেতিয়া বুজিলোঁ তেওঁ অসম জননী। তেওঁৰ দুখ সহিব নোৱাৰি মই তাৰ পৰা বিদায় মাগি ঘৰলৈ উভতিলোঁ। আহোঁতে সেই ঘৰটোৰ দুৱাৰ মুখত আঁৰি থোৱা কেবাটাও কবিতা দেখিলোঁ, তাবে ভিতৰত আনন্দবাম বৰুৱাৰ বিষয়ে মোৰ কবিতা এটি দেখি উলাহেৰে পঢ়িবলৈ ধৰিলোঁ,— স্ববগত সোঁশৰীৰে অৰ্জ্জুনে যিদৰে সাধি নিজ কান পুনু পুণ্যৰ বলেৰে কৰিলে কানন বাস, তুমিও দিৰে আহা জন্ম ভূমিলই দিব্য জেউতিৰে। আছিল। মাতৃৰ তুমি হুলী গৰবৰ, তোমাতেহে ধৰিছিল কতনো ভৰসা, ভৰপূৰ বয়সতে ঘটি অথস্তব উৰি গল কেনিবাদি সকলোটি আশা। সংস্কৃত-সাগৰ মথি প্ৰতিভাৰ গুণে উলিয়ালা ৰত্ন তুমি বহু যত্ন কৰি, ভাৰতৰ মাজে সেই ৰত্ন থাকে মানে থাকিব তোমাৰ নামো যশোগান ধৰি। নিবানন্দ হ'ল ধৰা তোমাৰ শোকত, আনন্দব মহামেলা অনবাপুৰত! সেই ঘৰটোৰ দুৱাৰ মুখতে এখন নিচান অৰা। তাত সোনৰ আথবেৰে লিখা আছে যশোমন্দিৰ। মই তেতিয়া সকলো কথা বুজি ততালিকে ঘৰলৈ আহিলোঁ।<noinclude></noinclude> 3on6aodetv2h60cg3ht853wg084parc 104 93568 255770 2026-07-15T01:19:24Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "১৮৪ আনন্দৰাম বৰুৱা। এনেতে হঠাতে সাৰ পালোঁ, দেখিলোঁ মই মোৰ শোৱা-পাটীতে। এইটো এটা কুহেলিকাময় সপোনহে দেখিছিলোঁ — শ্ৰী সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা। APPENDIX-No. II. GENERAL APPRECIATION OF Mr. BOROOAH'S LIFE AND WORKS..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255770 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>১৮৪ আনন্দৰাম বৰুৱা। এনেতে হঠাতে সাৰ পালোঁ, দেখিলোঁ মই মোৰ শোৱা-পাটীতে। এইটো এটা কুহেলিকাময় সপোনহে দেখিছিলোঁ — শ্ৰী সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা। APPENDIX-No. II. GENERAL APPRECIATION OF Mr. BOROOAH'S LIFE AND WORKS. মিঃ বৰুৱাৰ জীবন আৰু প্ৰতিভাৰ সমাদৰ-সমালোচনা। 1. Sir Gurudas Banerjea Kt., M. A., D. L PH. D., Formerly Vice-Chancellor of the Calcutta Univer- sity, sometime Puisne Judge of the Calcutta High-Court in a letter to the Author, dated Narikeldanga, Calcutta, January 24, 1912.- In compliance with your verbal request made to me yesterday, I have much pleasure in sending you the following note embodying my reminiscences regarding the late Mr. Anundoram Borooah. I became acquainted with Mr. Anundoram Borooah as a first-year student of the Presidency College in 1865, when I was temporarily appointed as an Assistant Lectu- rer on Mathematics in that College. I came into contact with him almost every day for a period of one year and the impression he left on my mind was a very favour- able one. He was very modest and unassuming, and *_এই প্ৰবন্ধটি ১৯০৯ খৃষ্টাব্দৰ ৪ জুন তাৰিখে নগাঁও পাবলিক লাইব্ৰেবীত আনন্দৰাম বৰুৱাৰ উৎসব উপলক্ষে পতা সভাত পাঠ কৰা হৈছিল।<noinclude></noinclude> 4gerdsgohytxzgc0hybayculntzynow 104 93569 255771 2026-07-15T01:19:39Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "ওপৰঞ্চি। ১৮৫ he did his work in the class remarkably well. There was no problem in Mathematics simple or difficult, set by me in the class, which Mr. Borooah failed to solve. He was quick in arriving at his solutions and they were generally simple and ingenious. The first-year class in the Presidency College that year was a splendid class, containing many very brilliant students, such as the late Mr. R. C..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255771 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>ওপৰঞ্চি। ১৮৫ he did his work in the class remarkably well. There was no problem in Mathematics simple or difficult, set by me in the class, which Mr. Borooah failed to solve. He was quick in arriving at his solutions and they were generally simple and ingenious. The first-year class in the Presidency College that year was a splendid class, containing many very brilliant students, such as the late Mr. R. C. Dutta, the late Babu Kartik Chandra Mitra (who afterwards obtained the Premchand Roy- chand studentship and was for many years a leading pleader of Midnapur), Babu Trailokyanath Bose, for many years a leader of the Dacca Bar, Mr. B. L. Gupta, and Babu Umakali Mukherji, one of the leading Vakils of the High Court. Of these Babu Kartikchandra Mitra,. Trailokyanath Bose and Umakali Mukherji were exceedingly good in my subject; and Mr. Borooah was unquestionably the brightest of this bright band of young students. It is worthy of note that his class fellows never grudged to admit his superior merit. It is a matter of deep regret that his brilliant career of public service was cut off so early. 2. Mr. Bolinarayan Borah c. Formerly Executive Engineer, Assam, in a letter to the E. (Ret.) Author, dated Rothiemay, Darjeeling, November 19, 1919. I am in receipt of your letter of the 14th. instant, in which you ask me to contribute whatever reminiscen- ces I have of the late Mr. A. Borooah, towards the compilation of his biography that you have undertaken, as you are under the impression that I was a close friend of his, and that therefore I was in a position.<noinclude></noinclude> 1bw34gs7d3515tog1r1eu5bha2cr1jt 104 93570 255772 2026-07-15T01:20:04Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "১৮৬ আনন্দৰাম বৰুৱা। to tell you many things about him. Excuse me saying that you are mistaken in both these respects. I was no personal friend of Mr. A. Borooah, indeed I hardly ever came in contact with him; and consequently I can tell you very little about him that is not well- known to any body else. He was too great a genius and a too sedentary worker to be a close friend of any man. there..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255772 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>১৮৬ আনন্দৰাম বৰুৱা। to tell you many things about him. Excuse me saying that you are mistaken in both these respects. I was no personal friend of Mr. A. Borooah, indeed I hardly ever came in contact with him; and consequently I can tell you very little about him that is not well- known to any body else. He was too great a genius and a too sedentary worker to be a close friend of any man. there. I met him in school days in Assam for two or three years, but we hardly exchanged a word, as he had the habit of being rather reserved, exclusive, and too atten- tive to his books, which unfortunately I was not. Since he left Assam after passing the Entrance Examination in 1864, we never met again. I was not in Calcutta when he was there, I was not in England when he was His service was mostly in Bengal, and mine in Assam. So, except for a little correspondence on business matters, I had never come across him. But I knew that he had a great aptitude for Sanskrit studies, for he was known to have been able to recite from memory the whole of Amarkosha even at the early age of 12 or 14. He had an aptitude for Mathematics also; for he stood first in Mathematics in 1866 at the First Arts Examination of the Calcutta University, and I believe first too in the Indian Civil Service Examina- tion in 1870. In 1869 he won the State Scholarship of £200 a year tenable for 3 years, and the Gilchrist Scholarship of £100 a year tenable for 5 years in England, having stood first in the respective competitive examinations.<noinclude></noinclude> rt60tc7dhhgow63cbyr024tembab9sm 104 93571 255773 2026-07-15T01:20:29Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "ওপৰঞ্চি। ১৮৭ Mr. Borooah continued his Sanskrit studies even. after he had entered Government Service, and his monu- mental work, the Sanskrit Dictionary, besides other Sanskrit works on Grammar, will for all time remain as standing evidence of his genius and industry in the philological line. It was in his contemplation to take in hand a Comprehensive Dictionary of all the Dialects of Bengal, when his ca..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255773 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>ওপৰঞ্চি। ১৮৭ Mr. Borooah continued his Sanskrit studies even. after he had entered Government Service, and his monu- mental work, the Sanskrit Dictionary, besides other Sanskrit works on Grammar, will for all time remain as standing evidence of his genius and industry in the philological line. It was in his contemplation to take in hand a Comprehensive Dictionary of all the Dialects of Bengal, when his career was cut short by an all too early and sudden death. He never married. Being wedded to literature alone, he devoted to it all his talents, all his capacity for work, all his energy and all his leisure. But let it not be supposed that he never meant to marry. For even so early as at the age of 24, on his return from England he was said to have shewn to a friend the portrait of what he called his "intended bride". But literature, his second love, seems to have displaced all other ties from his mind. This singleness of purpose was the great characteristic of Mr. Borooah. The industry and applica- tion which it demanded made him lead a too sedentary life. He sought little recreation, relief, change and variety. He burnt his candle at both ends, and had naturally to pay the inevitable penalty. His life was a meteoric flash and blaze, which burnt up the substance in its lightning course, dazzling mankind for a moment, and disappearing for ever from view. From the above it may perhaps appear to many that this great man was a mere machine, that cannot be credited as having a soul and human sympathy, a mere word-making and figure-calculating machine. But<noinclude></noinclude> maiynakt12pz70nd6be16gcum0mx2se 104 93572 255774 2026-07-15T07:33:31Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "১৮৮ আনন্দবান বৰুৱা। it is not so. His work in the cause of learned humanity is the best proof of his human feeling. His solitude was only the necessary condition of his work. He did not live as an ascetic away from mankind. He lived and worked among men, with men, and came in daily contact with them while discharging his official duties. At home in his private work, he was constantly in compan..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255774 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>১৮৮ আনন্দবান বৰুৱা। it is not so. His work in the cause of learned humanity is the best proof of his human feeling. His solitude was only the necessary condition of his work. He did not live as an ascetic away from mankind. He lived and worked among men, with men, and came in daily contact with them while discharging his official duties. At home in his private work, he was constantly in company of learned Pandits, and in correspondence with Indian and European scholars. He had a few intimate friends too, though they must necessarily be few, for he did not seek cheap popularity by playing to the gallery, or by showing himself all over the shop, or by making As Emerson speeches at the slightest provocation. said, "It is easy in the world to live after the world's opinion; it is easy in solitude to live after your own, but the great man is he, who, in midst of the crowd, keeps with perfect sweetness the independence of solitude," and I think Mr. Anundoram Borooah was just such a great man. Mr. Borooah was an Assamese by birth. He has been an examplar to Assamese youths for the last half century, and even as such he has done great good to Assam. But it would be too provincial to call him Assamese, and to claim for the little region of Assam. He really belonged to the region of literature. He is claimed by all scholars as belonging to their own class. He is claimed by all India as the enricher of her litera- He is claimed by Bengal, where he did his life work. He is even claimed by the little town of Berham- pur, where he possessed a local habitation, and where he ture.<noinclude></noinclude> ikangx89527j5le486aajq7rjv658ow 104 93573 255775 2026-07-15T07:34:04Z নৰুনা বৰুৱা 4110 ৰ-প্ৰতিস্থাপন সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰি ‘বঙালী ৰ’ প্ৰতিস্থাপন কৰা হ’ল। 255775 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>ওপৰঞ্চি। ১৮৯ intended to live and work after retirement from service. After satisfying all these claims, the little village of North Gauhati, where he had his parental home will not have left much for her share. Nevertheless he was first an Assamese, and next all else, and it is an Assamese gentleman at last that has now first undertaken to write his biography, in spite of all the claims of all the scholars from London to Berhampur. Thanking you, Mr. Bhuyan, for your courtesy in referring to me for any information I could possibly give you towards the compilation of your biography, and regretting very much that, not having ever come in personal contact with its subject, my contribution is necessarily poor and futile. 3. Prof. Cecil Bendall. M. A., Keeper of Oriental Books, British Museum, London, in The Trubner's Record, No 245. 1889. I have been asked to contribute a notice of the life of Anundoram Vaduya (Borooah). His death is announ- ced in the Indian Magazine for March, as having been caused by fever and paralysis, but I cannot hear of any obituary notices by his friends, such as might have been expected to appear in the Indian press. I under- stand that he died as long ago as the beginning of January last. Pending fuller information from such quarters, I venture to subjoin the few facts of his life that I have been able to ascertain together with some notice of the useful works by which his name will be long remembered among Sanskritists. The deceased scholar was born in 1850, being the<noinclude></noinclude> auz2r7shsyd2gqo9wxsdmmim5y32zx6 104 93574 255776 2026-07-15T07:35:24Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ Created blank page 255776 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude><noinclude></noinclude> bcuh9mb5covbnddmhzanjrrhm035ck7 255778 255776 2026-07-15T07:36:20Z নৰুনা বৰুৱা 4110 255778 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>১৯০ আনন্দৰাম বৰুৱা | second son of Gargaram Vaduya and his wife Durlabheswari, of Gauhati (Gawhatty) in Assam. Of his family and caste I have no means at hand of ascertaining any further facts, though I think that his caste-name is not uncommon in Assam. I may here note, in passing that my transcription of his name is taken from the Nagari title page of his edition of the Mahaviracharita, where his name appears as I have never heard the name pronounced by an Assami, but probably 'Borooah' is about as misleading as 'Oude' and the other popular' spellings to which the average resident in India clings with such tenacity. He was educated at Presidency College, Calcutta, and graduated B. A. at the Calcutta University in 1869. Proceeding to England as a candidate for the Civil Service, for which he was selected in 1870, he matri- culated at the London University in the same year, and entered as a student of the middle Temple, and in 1872 was called to the Bar. He revisited England at least once, for I met him in London about 1884. His man- ner with strangers at least was very reserve and retiring. Of his career as a civilian, which he commenced in Bengal in 1872, I have little or nothing to say. At the time of his death he was Joint Magistrate and Deputy Collector of Jessore. But I cannot forbear to remark that his life gives us all an example, whether in government service or out of it, to show that a mass of routine work need not crush out literary activity when a man is really in earnest. As a rule the Civil Service of India has done little for the literature and<noinclude></noinclude> jie09s3fwn47rhorxxa56x3s64vpms3 104 93575 255777 2026-07-15T07:35:39Z নৰুনা বৰুৱা 4110 /* মুদ্ৰণ সংশোধন কৰা হোৱা নাই */ "ওপৰঞ্চি। ১৯১ science of the country, the exceptions to this being chiefly men in the Educational Department. But certainly, Anundoram Vaduya's twelve well-spent years of service show him to have been a kindred spirit with administrators like Colebrooke and Burnell among the illustrious dead, and the small band of living workers like Grierson, Fleet and R. C. Temple. Vaduya's first work appeared in May, 18..." দি পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰা হ'ল 255777 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="নৰুনা বৰুৱা" /></noinclude>ওপৰঞ্চি। ১৯১ science of the country, the exceptions to this being chiefly men in the Educational Department. But certainly, Anundoram Vaduya's twelve well-spent years of service show him to have been a kindred spirit with administrators like Colebrooke and Burnell among the illustrious dead, and the small band of living workers like Grierson, Fleet and R. C. Temple. Vaduya's first work appeared in May, 1877, and from its Preface we find that it was commenced about 1873 and announced in March, 1876. This was his "Practical English-Sans- krit Dictionary", a most original and truly practical work. Not content with commencing with such a magnum opus as a dictionary, he added to second and third volumes two new and original works, viz., his "Higher Sanskrit Grammar" and a list of Sanskrit geographical names, illustrated by a valuable prefatory essay. Both are thoroughly original works, and rather suffer by being united with the Dictionary; the latter is I believe still a unique contribution to Indian research, though only a small one, the great value of the former (now published separately) may be seen from the frequent references to it in Dr. J. S. Speijer's recent work on the same subject. its In the same year, 1877, appeared the edition of Bhababhuti's Mahaviracharita already referred to in passing, which was followed in 1878 by the essay on Bhababhuti intended to have formed a part of the same Mr. Barooah was at the time of his death Offg. District Magis trate and Collector, Noakhali. He had then completed 16 years of Service Author.<noinclude></noinclude> jferer1qpj1btd41hrc5rxcth2iy9sv